سگريٽ_نوشي
تماڪ جي پوک
تماڪ جي استعمال جو آغاز: تماڪ جو پيئڻ سلف صالحين جي عهد ۾ ڪو نه هيو. عرصهءِ دراز بعد دونهين پيئڻ جي بيماري پيدا ٿي. دنيا جي مختلف ملڪن ۾ ان جا انداز مختلف رهيا آهن. سنڌي اردو وارا تماڪ جي دونهين کي پيئڻ يا ڇڪڻ جي معنيٰ ۾ وٺندا آهن. چوندا آهن، سگريٽ پيئڻ، حقو ڇڪڻ. عرب ۾ ان کي دونهون دکائڻ ”التدخين“ يا دونهون ڇنڊڻ ”الاستنشاق“ جي معنيٰ ۾ وٺندا آهن. بعض محققن جي بقول عالمِ عرب ۾ توڙي عالمِ اسلامي ۾ 1012هــ کان اڳ ان جو نام ۽ نشان نه ٿو ملي. سڀ کان اول وچ آمريڪا ۽ ڏکڻ آمريڪا جي ماڻهن، يورپين جي اتي اچڻ کان اڳ تماڪ جي استعمال جي شروعات ڪئي. انهن جي چَواڻِي تماڪ سيني ۽ مٿي جي بيمارين جو علاج آهي. پوءِ آهسته آهسته ان جو استعمال وڌڻ لڳو. جڏهن اتي يورپي ۽ آفريڪي ماڻهو داخل ٿيا ته انهن به بطور دوا جي ان جو استعمال شروع ڪيو. پوءِ اسپين وارن بيمارين جي علاج طور ان جو استعمال شروع ڪيو. اسپين کان ٻاهر ان جو سڀ کان پهريون استعمال فرانس جي ملڪه ”مديجي“ ڪيو. يارهين صدي هجري جي اوائل ۾ تماڪ جو استعمال عالمِ عرب ۾ متعارف ٿيو. پوءِ مغرب وارن کان متاثر ٿيندي عرب جي ڪن طبيبن اهو سمجهيو ته ان جي استعمال سان بدن مان بيماريون نڪري وڃن ٿيون. پوءِ انهن ان جي ساراهه ۾ لکيو ته اهو بيماريون وڃائي ٿو ۽ قوت وڌائي ٿو. حالانڪه حقيقت ان جي ابتڙ هئي. ان جي استعمال سان ته بيماريون بدن ۾ داخل ٿين ٿيون. جن سان انسان جلدي ڪراڙو ۽ ڪمزور ٿي وڃي ٿو. ڪن جو چوڻ آهي ته تماڪ جي دونهين پيئڻ جو سڀ کان اول آغاز يهودين ڪيو هيو. پوءِ اها وبا عالم ۾ پکڙي. تماڪ جي پوک جو آغاز: آمريڪين جڏهن ان کي باقائده مختلف صورتن ۾ استعمال ڪرڻ شروع ڪيو. ته ان جي گھرج وڌي وئي. دنيا جو مشهور سياح ڪولمبس سفر دوران جڏهن 1492ع ۾ آمريڪا پهتو هيو ته ان اتي انهن جي عجيب طرح سان تماڪ استعمال ڪرڻ جو ذڪر لکيو آهي. انهن جو گمان هيو ته تماڪ جي دونهين جي پيئڻ سان ٿَڪ لهن ٿا. بدن کي فرحت ملي ٿي. ان جي پيئڻ وارن، نه پيئڻ وارن ماڻهن کي اهڙيون ڳالهيون ٻڌائي تماڪ پيئڻ جو عادي بنايو. تانجو جڏهن اهي عادي ٿي ويا ته انهن تماڪ جي پوک ڪرڻ شروع ڪئي. پوءِ تماڪ پوکجڻ لڳو ۽ ان جو وڪرو تجارت جي صورت ۾ اختيار ڪري ويو. هن وقت تماڪ آمريڪا، ڪيوبا، ميڪسيڪو، برازيل، بلغاريا، يونان، فرانس، اٽلي، يوگوسلاويا، آسٽريليا، هنگري، سوريا، لبنان، عراق، الجزائر، تيونس، مغرب افغانستان ۽ پاڪستان ۾ ٿئي ٿو. مسلم ملڪن ۾ سوريا ۽ عراق ان جي پوکي ۾ پهرئين نمبر تي آهن. اتي ان کي سڪائڻ، سٽڻ، ڪٽڻ، چُورو ٺاهڻ، ان ۾ مسالا ملائڻ جو ڪم ٿئي ٿو. تماڪ جي پنن کي سڪائڻ ان ۾ ڪيميڪل ملائي تيار ڪرڻ هڪ جدا فن آهي. دورِ قديم ۾ عربن وٽ تماڪ جي ٻوٽي کي ”طباق“ جي نالي سان سڏيندا هئا. اهي تماڪ جي پنن کي سڪائي ڪٽي رکندا هئا، نانگ يا وڇون جي ڏنگيل کي ڏنگ واري جاءِ تي تماڪ جو پائوڊر رکندا هئا. يا نانگ جي ڏنگيل کي قيءَ ڪرائڻ لاءِ ماکي ۾ ملائي پياريندا هئا. اهي تماڪ جي پيئڻ يا دکائڻ کان بلڪل ناواقف هئا. تانجو ڏهين صدي هجري جي آخر ۽ يارهين جي اوائل ۾ فارس ۽ هنڌ ۾ تماڪ جي دونهين پيئڻ جي رِيت وارد ٿي. اتان عرب ۾ پهتي. قديم دور ۾ تماڪ جي استعمال جو طريقو: ابتدا دور ۾ تماڪ ڪيئين استعمال ڪيو ويندو هيو؟ ان جي باري ۾ برٽش ميوزم لنڊن ۾ تصويرون موجود آهن. انهن کي ڏسي اندازو ٿئي ٿو ته اهي گول دائري ۾ ويهندا هيا وچ ۾ تماڪ جا پن ساڙيندا هئا ۽ ڊگهين ڊگهين نلڪين جي ذريعي ان مان دونهون ڇڪيندا هئا. اهڙيون شاهديون به موجود آهن جو ڊگهي نلڪي جي آخري ڇيڙي تي تماڪ جا پن وجهي انهن کي جلائيندا هئا. نلڪي جو ٻيو ڇيڙو نڪ تي رکي ڊگها ڊگها ساهه اندر ڇڪيندا هئا. ڪي وري تماڪ کي ساڙي ان جي دونهين جو واس وٺندا هئا. ننڍي کنڊ ۾ تماڪ جي آمد: بر صغير ۾ تماڪ جي آمد ڪڏهن ٿي اها ڳالهه چٽي نه آهي. ڪن تاريخ نويسن چيو ته اڪبر بادشاهه جي زماني (1556 کان 1606) تائين جي زماني ۾ تماڪ برصغير ۾ متعارف ٿي چڪو هيو ۽ غالب گمان هي آهي ته تماڪ کي برصغير ۾ آڻڻ وارا پرتگالي واپاري هئا. جن جي اڳواڻ واسڪوڊيگاما 1498ع ۾ ملٻار جي ساحل تي قدم رکيو هو. شاهه جهانگير تزڪ جهانگيري ۾ لکيو آهي ته تماڪ کي فرنگي آمريڪا کان کڻي آيا شهزادي دارا شڪوه به ان جي تصديق ڪئي آهي. ان لکيو آهي ته تماڪ اڪبر بادشاهه جي عهد جي آخر ۾ فرنگين کان هتي آيو. ڪن چيو ته جڏهن ايسٽ انڊيا ڪمپني جا گورا، واپاري بنجي برصغير ۾ آيا ته انهن اچي برصغير ۾ تماڪ جي استعمال کي ڦهلايو. سنڌ سڳوري جا ماڻهو تماڪ واپرائڻ کان واقف ئي نه هئا. انگريزن جڏهن تماڪ برصغير ۾ آندو ته اهو هندستان جي رياستن مان سنڌ ۾ پهتو. موجودهه پان جو رواج هتي مهاجرن جي ذريعي پکڙيو.