cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حوالو
تحقيق
تحقيقي مقالي ۾ ڌاريو مواد حوالي طور ڏيڻ کانپوءِ تحقيق جي اصول مطابق محقق تي اهو لازم هوندو آهي ته هو ڪوٽيشن بابت مڪمل معلومات پيش ڪري ته هن اهو حوالو ڪهڙي ذريعي تان حاصل ڪيو. حوالو ڪنهن محقق جي لفظن کي جيئن جو تيئن پيش ڪيل مواد کي چئبو آهي ۽ ان کي ڪامائن جي نشانين (Quotation marks/Inverted Commas) سان ظاهر ڪيو ويندو آهي، جيڪڏهن مواد پنهنجن لفظن ۾ لکبو ته اهي نشانيون نه لڳائبيون آهن ۽ ان کي ڪوٽيشن نه چئبو. اهڙي مواد ۽ ڪوٽيشن بابت مڪمل معلومات کي خاص ترتيب سان پيش ڪيو ويندو آهي، جنهن کي حوالو (Reference) چيو ويندو آهي ۽ حوالي کي مناسب جاءِ تي رکڻ/ ڏيڻ کي انگريزيءَ ۾ Citation چئبو آهي. تحقيقي حوالي ۾ حوالا ٽن هنڌن تي لکي سگھجن ٿا:
مورو تعلقو
ديھون
مورو تعلقي ۾ ڪل 53 ديھون واقع آهن.
حوالو
حوالي جي جڳه
جڏهن مقالا/ ڪتاب ٽائيپ رائيٽرز تي ڇپجندا هئا ته پهرئين طريقي کي عام طور استعمال ڪيو ويندو هو. ڪمپيوٽر تي ڪمپوزنگ شروع ٿيڻ کانپوءِ ٻئي طريقي کي وڌيڪ هٿي ملي ۽ هاڻي حوالا گھڻو ڪري مقالي جي آخر ۾ ئي ڏنا ويندا آهن ۽ مقالي ۾ جتي ڪوٽيشن ڏنل هوندو آهي، اتي ترتيب سان نمبر لڳايا ويندا آهن. ڪي محقق نئين ۽ جديد طريقي موجب هر ڪوٽيشن جي پڄاڻيءَ تي نمبر لڳائڻ بجاءِ ليکڪ جو نالو يا ڪتاب جو عنوان ۽ اشاعت جو سن ۽ صفحو نمبر وغيره اشاري طور لکندا آهن ۽ انهن جي مڪمل معلومات وري مقالي جي آخر ۾ ڪتابيات يا ببليوگرافيءَ ۾ لکندا آهن.
مورو تعلقو
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
حوالو
طريقو
تحقيقي ماهرن جي هڪ راءِ آهي ته ڪوٽيشن جي پڇاڙيءَ ۾ ترتيب سان نمبر ڏئي، آخر ۾ حوالن جي مڪمل معلومات ڏيڻ وارو طريقو اختيار ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته اهو طريقو سادو ۽ آسان آهي، جڏهن ته مغرب ۾ هاڻ ٽيون طريقو وڌيڪ رائج آهي. حوالي ڏيڻ جا طريقا: علمي تحقيق جو دائرو جيترو وسيع آهي، اوترو ئي ورهايل به آهي. اها ورهاست علم جي مختلف شعبن ۾ ٿيندڙ تحقيق جي نمونن ۽ ضرورتن جي بنياد تي ڪئي ويندي آهي. ٿوري گھڻي فرق سان مختلف شعبن ۾ ٿيندڙ تحقيق جون فني ۽ فڪري گھرجون هڪٻئي کان مختلف ٿين ٿيون. مختلف شعبن ۾ حوالا ڏيڻ جا هونئن ته ڪيترائي طريقا آهن، پر عام طور سڄي دنيا ۾ حوالن ڏيڻ جا ٽي طريقا وڌيڪ اهم آهن جيڪي هيٺيان آهن: تحقيقي مقالن ۾ حوالي ڏيڻ جا مٿي ڄاڻايل ٽئي طريقا جيتوڻيڪ نهايت اهم آهن، پر موجوده وقت ۾ بين الاقوامي سطح تي تحقيق ڪرڻ لاءِ MLA وارو طريقو اختيار ڪيو وڃي ٿو. جنهن موجب حوالا ڏيڻ جا ڪيترائي طريقا آهن. تحقيقي مقالي ۾ ڪوٽيشن طور کنيل مواد لازمي طور اصلي ٻوليءَ ۾ ڏنو ويندو آهي. تحقيقي مقالي ۾ ڪوبه حوالو هيٺينءَ معلوماتي ترتيب سان لکيو ويندو: حوالي ۾ مصنف جي ذات هميشه نالي جي اڳيان ڏني ويندي آهي. جيڪڏهن سندس ڪو لقب آهي ته اهو آخر ۾ لکبو.
حوالا
زمرو:حوالا زمرو:نحوي لاڳاپا
نديم سرور
سيد نديم رضا سرور هڪ عالمي شهرت يافته نوحه خوان آهي.اوهين پنهنجي خاص انداز سان نوحو پرهڻ جي ڪري نه صرف شيعن ۾ بلڪي سني مڪتب ۾ پڻ مشهور آهن.نوحه پرهڻ سان گڏو گڏ اوهين نعت،مرثيه،منقبت ءَ شاعري پڻ ڪنداآهن.
پيدائش کان نوحه خوان تائين جو سفر
اوهين 25 اڪٽوبر 1970(عمر 45) تي مرحوم سيد اسرار رضوي جي گهر ۾ پيدا ثيا.1980 ۾ اوهان کي نوحه پرهڻ جي وجه سا شهرت ملي.ان کان پوءِ اوهين سون جي تعداد م نوحه پڙهي چڪا آهيو. اوهان جا نوحه سنڌهي،اردو،فارسي،سرائيڪي،پنجابي،عربي،هنڌي ءَ انگلش ۾ موجود آهن.ڏسو
اولاد
سيد نديم رضا سرور سان ٽي اولاد آهن جنهن ۾ ٻه پٽ هڪ نياڻي آهي جيڪي ڪراچي ۾ رهندا آهن.اوهان جا پٽ علي شناور ء علي جي پڻ نوحه پرهندا آهن.
حوت
حوت (Pisces پائيسز، مڇيون، حوت برج، مڇي، ڪلين وارا جانور) برج، هڪ آسماني ستارو آهي، نجوم جي علم مطابق ماڻهوءَ جي ايندڙ حالتن ۽ قسمت جو اندازو هن ستاري ذريعي لڳايو ويندو آهي. ان کي علم نجوم ۾ ’برج حوت‘ چوندا آهن.
لفظي معنا
عربيءَ ۾ مڇي کي ’حوت‘ چيو ويندو آهي, هندي جوتش ۾ ان کي ’مين‘ چوندا آهن.
طبيعت
علم نجوم موجب هن برج جي اثر وارن ڏينهن ۾ پيدا ٿيل ماڻهو هميشه تبديلين کي خوشيءَ سان قبول ڪرڻ لاءِ تيار رهندا آهن. اهڙن ماڻهن کي جڏهن به موقعو ملندو آهي ته ان مان ڀرپور فائدو وٺڻ جي ڪوشش ڪندا آهن ۽ انتهائي خوشگوار زندگي گذاريندا آهن.
حوالا
زمرو:علم نجوم
الطاف سمو
ناليوارو راڳي الطاف حسين ولد ارباب علي سمو پھرين جنوري 1971ع تي شهدادڪوٽ ۾ پيدا ٿيو، سندس تعليم پرائمري آهي. هن ڳائڻ جي شروعات 1985ع ۾ اسٽيج کان ڪئي. ڳائڻ ۾ سندس استاد نواب علي شيخ ۽ محمد بخش ماڇي آهن، پهرين ريڊيو پاڪستان خيرپور تي کيس پروڊيوسر ۽ ناليواري شاعر مختيار ملڪ متعارف ڪرايو، سنڌ جي مختلف ريڊيو اسٽيشنن تي الطاف سمي جا 50 کان وڌيڪ ڪلام رڪارڊ ٿيل آهن. هن جو واسطو نهايت ئي غريب گهراڻي سان آهي. سندس لاڙڪاڻي شهر ۾ ميوزڪ اسٽوڊيو پڻ آهي. مختلف فنڪارن احمد مغل ۽ عاشق نظاماڻيءَ جون ڳايل ڪيتريون ئي ڌنون سندس ڪمپوز ڪيل آهن. هن وقت تائين سندس 15 آڊيو ۽ 2 وڊيو البم اچي چڪا آهن. سندس ڪيترا ڪلام ڪافي مشھور آهن. هن سنڌ جي نامور شاعرن شاھ عبداللطيف ڀٽائي، سچل سرمست، شيخ اياز، سرڪش سنڌي، جواد جعفري ۽ ٻين کي خوب ڳاتو آهي.
حوالا
زمرو:راڳي
بالاحصار قلعو
thumb|right|342px|پاڪستان'جو [[فرنٽيئر ڪور هيڊڪوارٽر بالاحصار قلعو, پشاور, خيبر پختونخوا, پاڪستان.]] پشاور جو قديم جنگي قلعو. بالاحصار جي قلعي جو شمار پاڪستان جي تاريخي ۽ قديم عمارتن ۾ ڪيو وڃي ٿو. انهيءَ قلعي جو نالو افغان -بادشاهه- ”تيمور شاهه دُراني“ سال 1793ع ۾ رکيو. سکن جڏهن -پشاور- تي سوڀ ماڻي، ته سال 1834ع ۾ -ان- جو نالو ’سامر ڳڙهه‘ پئجي ويو، پر اهو نالو گهڻي دير تائين هلي نه سگهيو. هيءُ قلعو -پشاور- جي اتر- اولهه ۾ جوڙايو ويو هو، هاڻي آباديءَ جي وڌڻ ڪري شهر سان گڏجي ويو آهي ۽ -ان- جو ئي حصو معلوم ٿئي ٿو. قلعي جي جُڙڻ ۽ جوڙيندڙ جي -باري- ۾، -تاريخ- ۾ ڪوبه -پتو- نٿو پوي. پر عام خيال اهو آهي، ته اهو قلعو مغل بادشاه اڪبر ٺهرايو. سال 630ع ۾ -ٻڌ- ڌرم جي مذهبي زيارتن لاءِ آيل چيني سياح ”هيون سانگ“ پڻ انهيءَ قلعي کي فوجي آماجگاهه طور لکيو آهي. بالاحصار هڪ تمام وڏي ٽڪريءَ نما مٽيءَ جي دڙي تي ٺهيل آهي. همايون -بادشاهه- جي جلاوطنيءَ کان پوءِ، افغانين انهيءَ قلعي کي وڏو نقصان رسايو، پر ڪابل ويندي همايون -بادشاهه- قلعي کي ٻيهر اڏائي اتي قيام ڪيو هو. نادرشاهه جڏهن هندستان تي ڪاهه ڪئي، ته خيبر پاس وٽان ئي ننڍي کنڊ ۾ داخل ٿي، -پشاور- فتح ڪري، بالاحصار تي قبضو ڪيائين. سال 1834ع ۾، سکن پنجاب کان پوءِ -پشاور- تي قبضو ڪري بالاحصار ۾ سِک فوج کي رهايو. جڏهن ته 1930ع ۾ آفريدي پٺاڻن بالاحصار تي قبضو ڪيو ۽ ورهاڱي کان پوءِ بالاحصار تي پاڪستاني جهنڊو ڦڙڪايو ويو.
حوالا
زمرو:خيبر پختونخواهه ۾ ڪوٽ
اناالحق
انا ال-حق (عربي: أنا الحقيقة) هڪ مختصر داستان آهي جو مشهور صوفي منصور ال-حلاج جي زندگي تي ٺھيل آهي، جنھن کي فرد جرم الزام لڳائي قتل ڪيو ويو ھيو. اهو عام طور تي خليل جبران جي انداز ۾ لکيل وئيڪوم محمد بشير پاران لکيل انارگھ نميشم گڏ ڪرڻ جو حصو آهي. اھو عام طور تي خليل جبران جي انداز ۾ وئڪوم محمد بشير جي لکيل انارگھا نميشام جي گڏ ڪرڻ (ڪليڪشن) جو حصو آھي.
”آءٌ خود حق آهيان“، (منصور حلاج جو بي خوديءَ وارو نعرو). ڪن صوفين وٽ وحدت الوجود جو لازمي ۽ منطقي نتيجو ”انا الحق“ آهي. انهيءَ عروج تي پهچي، حسين بن منصور حلاج 310ھ ۾ پهريون دفعو ”انا الحق“ جو نعرو هنيو.منصور جي شهادت کان پوءِ اسلامي دنيا ۾ صدين بعد الله جي عشق سان سرشار بي باڪ ۽ همت ڀريو صوفي سچل سرمست پيدا ٿيو، جنهن منصور واري جذبي مدهوشي ۽ بي باڪيءَ سان انا الحق جو نعرو هنيو: ”منصوريءَ جي موج ۾، ٿو انا الحق الايان واديءَ وحدت جي، گهوري سر گهمايان.“ - سَچو منصور حلاج کي ان نعري لڳائڻ جي ڪري ڪفر جو الزام لڳائي ماريو ويو.
پلاٽ
حسين بن منصور [صڪ] ال-حلاج کي وڏي آواز ۾ ”اناال-حق“، ”اناال-حق” (آئون حق سچ آھيان، آئون حق سچ آھيان) چئي واڪا ڪوڪون ڪرڻ جي الزام ۾ مذمت طور ڳچيءَ ۾ ڦاھي وجھي ماريو ويو ھيو. آرٿوڊوڪس ان جو مطلب ھيئن سمجھيو تہ ھو پاڻ کي خدا ھئڻ جي دعويٰ ڪري رھيو آھي، جڏهن تہ هن پنهنجي نفساني روحاني فڪرمنديءَ ۾ ڇَڙو پنهنجي پاڻ کي فنا (پنھنجي پاڻ کي پورو ختم)  ڪرڻ جو اعلان ڪيو ھيو. منصور ال-حجاج ڦاسي تي چڙھي چُڪو ھيو، جنھن جي مَٿي کي اوچو (مٿانھون) رکيو ويو ھيو، نہ ھن جو موت جلد ٿيو نہ ئي ھن تي ماڻھن جي گارين جي ھُل ھنگامي سبب سندس آواز ٻُڏو ھيو. پاڻ اوسيتائين وڏي(بلند) چِٽو آواز ۾ 'انا ال-حق'، 'انا ال-حق'چوندو رھيو، جيسيتائين سندس روح وڏي عرش تي پنھنجي زندگيءَ جي بلند مقام ڏانھن پرواز ڪري وئي.
ريمارڪس تاثر
بشير "عن الحق " ۽ احم برهماسمي جي اپنيش مهاواڪيا جي وچ ۾ متوازي نقشو چٽيو آهي ، جنھن جو مطلب آهي تہ مان براھما (هندو خدا جنھن دنيا کي پيدا سَرجيو (پيدا ڪيو)). بشير اھو اصطلاح ان نيت سان ڪم آندو آھي تہ خدا ھرھڪ جي 'پاڻ' (اندر/نفس) ۾ سمايل آھي. ڪهاڻي کي اهڙي ريت لکيو ويو آهي جھڙي ريت اسلام ۾ راسخ العمل (آرٿوڊوڪس ريتن) جي عمل تي حملو ڪيو ويو ھجي.
بصيرت نيشمي جي ايڊيشن ۾ جيڪو 1982 ع ۾ شايع ٿيو هو، بشير هڪ نوٽ شامل ڪيو جنهن ۾ لکيل ھيو تہ "هيءَ ڪهاڻي ڪجھ چاليھ سال اڳ لکي وئي ھئي، هاڻي مون کي يقين آهي ته عام انسانن جيڪي صرف وڏي سگھ واري جي پيداوار آھن چئي رهيا آهن ”آئون ھڪ خدا آھيان“ سو چوڻ هڪ گناھ آهي. مون پڻ اها دعويٰ ڪئي ھئي تہ ڪم هڪ حقيقي ڪهاڻي تي ٻَڌل آهي، پر هاڻي؛ اهو رڳو هڪ خيالي تصور (فينٽسي) طور وٺو".
ان کي هن جي اڳوڻي عقيدن کان هڪ چِٽي (واضع) تبديلي سمجهيو ويندو آهي. نقادن جو چوڻ ھيو تہ بشير پنهنجي اڳ ڪيل ڪم جي ڀيٽ ۾ ھاڻي بعد جي زندگي جي لحاظ کان وڌيڪ مذهبي بڻجي چڪو هو، ۽ ھن پنھنجي اڳ ڪيل ڪمن جي مخالفت ڪئي ھئي. ھن اھو نوٽ پڻ مزاح کان بغير نہ ڇڏيو ھيو؛ ان نوٽ جو انت (اختتام) پڻ انا ال-حق جي ناري سان ڪيو ويو، جيڪو ڪھاڻي جي مُک (مرڪزي) ڪردار وانگر ھيو.
بالادي
”جَت“ قبيلي جي هڪ ذات جو نالو. هن ذات مان رسول بخش -بالادي- قاضي احمد وارو مشهور -استاد- ٿي گذريو آهي، ۽ ڪنڊياري جو نوجوان سياستدان آصف بالادي، جيئي سنڌ هلچل جو اهم رڪن آهي.
1316ع
ڊسمبر
زمرو:1316ء زمرو:چوڏھين صدي زمرو:سال
الميو
200px|کاٻو|thumb| [[ڊائنوسس جو نقاب، يوناني مارينہ 2 ق.م.]] الميه/غمگين ڊرامو (Tragedy) دک انت ڊرامو. يوناني ٻوليءَ جي لفظ ٽريگوئڊيا مان نڪتل آهي. يوناني ڊرامي جو ھڪ قسم آھي. ھي ڊرامو سنجيده ماحول جي عڪاسي ڪندو اھي جنھن ۾ ڊرامي جو سورمو يا ھيرو ڀوڳنائن جو شڪار ٿيندو اھي ۽ اخر ۾ سندس المناڪ پڄاڻي ٿيندي اھي. ڊرامي جو ھڪ اھڙو قسم آھي جيڪو انساني تڪليفن تي مشتمل آهي جيڪي تڪليفون بنيادي طور تي مرڪزي ڪردار سان پيش ايندڙ ھولناڪ ۽ المناڪ واقعا ھونديون آھن. الميہ ڊرامي جي وڏي خوبي اھا اھي ته ان ۾ ڏک ڀريو داستان ھوندو اھي، جنھن کي ڏسڻ سان ڏسندڙ ڳنڀير ٿي ويندو اھي ۽ موٽ ۾ ٻئي جي ڏک سان راحت حاصل ڪندو اھي. اهڙيءَ طرح ٻئي جي ڏکن کي پنھنجو سمجھي پنھنجي دل ھلڪي ڪندو اھي، جنهن کي يوناني نقادن تزڪيي جو عمل يا ڪيٿارسس ڪوٺيو آهي. قديم يونان ۾ سوفو ڪليز ۽ يورپيڊس تمام وڏا الميه نگار ٿي گذريا آهن. thumb|[[شيڪسپيئر جي الميائي ڊرامي ڪنگ ليئر ۾ بيان ڪيل ڪارڊيليا جي موڪلاڻي.']] شيڪسپيئر جا به ڪيترا ڊراما الميه يا دک انت هئا. ارسطو پنھنجي ڪتاب شاعري جو فن (poetics) ۾ لکي ٿو ته: "ٽريجڊي ھڪ عمل جي اھڙي ادائگي آھي جيڪا اھم ۽ مڪمل آھي، ڪنھن ڄاڻايل مقدار مطابق، خوبصورت ٻولن ۾ اھڙو ھر عمل ڊرامي جي مختلف حصن ۾ الڳ ادا ٿيندو آهي: نہ رڳو ورجايو ويندو آهي پر خوف ۽ افسوس سان تزڪيي جي عمل يا ڪيٿارسس جي راحت ذريعي ساڳيا احساس پيدا ڪندو آهي."
- Poetics, VI 1449b 2–3
نالي جي معنيَ
ايئن لڳي ٿو ته لفظ ٽريجڊي مختلف دؤرن ۾ مختلف مظھرن جي وضاحت طور استعمال ٿيندو رھيو آھي. قديم يوناني يا ڪلاسيڪي يوناني ٻوليءَ جي لفظ ٽرائگوويڊيئا (τραγῳδία) مان نڪتل آهي جيڪو ٻن لفظن: ٽرئگوس (tragos) يعني ٻڪر ۽ ائيڊيئن (aeidein) يعني ڳائڻ جو مرڪب آهي. عالمن، جن ۾ فريڊرڪ نٽشي پڻ شامل آهي، جو خيال آهي ته شايد اھو لفظ ان دور سان تعلق رکندو ھجي جنھن دؤر ۾ ڳائڻ جي ٽولين جي رقص وارن مقابلن يا جانورن جي قرباني وارين رسمن م ڳائڻن جي رقص ڪندڙن کي ٻڪري انعام طور ملندي ھئي. ھڪ ٻي راء نقراطس واري ايٿنيئس جي آھي جيڪو ٻين ۽ ٽين عيسوي صديءَ جو مصر جي نقراطس شھر جو گرامردان ھيو. ان مطابق ٽريجڊي لفظ ٽرائگوڊيا (trygodia) مان نڪتل آهي جيڪو ٻن لفظن : ٽرائگوس (trygos)، يعني انگورن جي ڪٽائي، ۽ اوڊ (ode)، يعني ڳائڻ، جو مرڪب آهي. ان مطابق انھن واقعن کي سڀ کان پهرين انگورن جي ڪٽائي واري وقت پيش ڪيو ويو ھو.
يوناني دؤر
اڍائي ھزار سال اڳ قديم يوناني ٿيئٽر جو آغاز ٿيو ھو جنھن جي ڪم مان سوفوڪليز، ايسڪيلس ۽ يورپيڊس جي لکڻين سميت ڪجھ شاعرن جا ڪافي ٽڪرا ۽ سينيڪا کان پوء واري رومن ٽريجڊي وارين لکڻين جا حصا محفوظ ٿي چڪا آهن. ايٿينز واري ٽريجڊي دنيا جي محفوظ ٿيل قديم ترين ٽريجڊي دراصل رقص وارا ناٽڪ ھيا جيڪي ان شھري رياست جي ٿيئٽر واري ڪلچر جو ھڪ اھم جز ھيا جيڪي مارچ جي آخر يا اپريل جي شروعات ۾ ٿيندڙ ڊائونائسس جي مان ۾ ٿيندڙ سالياني جشن ۾ ڪيا ويندا ھئا. اھي ٽن ڊراما نويسن جي لکيل ناٽڪن جا مقابلا ھوندا ھئا جيڪي ٽن ڏينھن تائين ھلندا ھئا.
رومي دور
270 ق م کان 240 ق م تائين يوناني علائقن تي رومن ريپبلڪ (590 ق م کان 27 ق م تائين) جي قبضن بعد رومين جو يوناني ٿيئٽر سان واسطو پيو ۽ اھو ٿيئٽر پوري اولھ يورپ ۾ برطانيا تائين ڦھلجي ويو. يوناني الميي وارا ناٽڪ پوري رومي دؤر ۾ ادا ٿيندا رھيا. 240 ق م ۾ رومي ناٽڪن جي پڻ شروعات ٿيا. رومي ناٽڪ نويس لِوِيئَس اَينڊرَانِڪَس لاطيني الميو تي پھريون اھم ناٽڪ لکيو. ان کان پنج سال بعد مزاح طور سڃاڻپ رکندڙ نِيئَس نَوِيئَس (Gnaeus Naevius) پڻ الميو لکڻ شروع ڪيو پر رومن الميي وارن ناٽڪن جون شروعاتي لکڻيون محفوظ ٿي نہ سگھيون. تاريخدانن ٽن ٻين رومي الميي نويسن جو ذڪر ڪيو آهي جن ۾ ڪُئِنٽَس اَينِيئَس، مارڪوس پَڪيووِيئَس ۽ لِيُوشِيَس اَڪسِيئَس شامل آهن. رومي ايمپائر جي دور وارن رڳو ٻن الميائي ناٽڪ نويسن جون لکڻيون محفوظ ٿي سگھيون آهن جن مان ھڪ نامعلوم آھي باقي ٻيو رواقي مفڪر سينيڪا آهي. سينيڪا جون 9 الميائي لکڻيون محفوظ آھن. اھي سڀ يوناني ماخذن سان موافقت رکندڙ آھن. مثال طور ان جي لکڻي فيڊرا يوناني ليکڪ يوريپيڊس جي ناٽڪ ھپولائٽس تي مشتمل آهي.
انتقام تي ٻڌل الميو
انتقام تي ٻڌل الميو يا روينج ٽريجڊي ڊرامي جو ھڪ اھڙو قسم اھي، جنھن جو مرڪزي خيال يا اکاڻي ”بدلي وٺڻ“ تي ٻڌل ھوندي اھي. ھن ڊرامي ۾ ڪنھن جو ناحق خون ٿيندو اھي، جنھن جي نتيجي ۾ ڊرامي جو ھيرو يا سورمو بدلي وٺڻ جي ڪوشش ڪندو اھي. ڊرامي جو ”بدلو“ دراصل ھڪ فريضو سمجھي ورتو ويندو اھي. اھڙيءَ طرح خوف، ھراس ۽ استحصال ھن ڊرامي جي خاص خوبين مان ھوندا اھن. اخر ۾ بدلي وٺندڙ سورمي لاءِ خاص ھمدردي پيدا ٿي پوندي اھي. وليم شيڪسپيئر جا مشھور ڊراما روينج ٽريجڊي آھن، جهڙوڪ هيمليٽ، ميڪبيٿ، ڪنگ ليئر ۽ آٿيلو وغيره. ان کان سواءِ انگريز ڊراما نگارن ۾ جان ويبسٽر (1580-1635ع) ۽ ٽامس ڪائڊ (1558-1594ع) پڻ ھن قسم جي ڊرامن جي ڪري مشھور ھئا. سنڌي ڊرامي جي تاريخ ۾ مرزا قليچ بيگ جا ”شهزادو بهرام“، ”شاهه ايليا“، ديوان ٺاڪرداس جو ”تريا جلتر“، ليلارام ماکيجاڻيءَ جو ”بي وفا قاتل“، احمد علي چاڳلا جو ”خوني“ انتقامي الميه جا اهم مثال آهن.
الميہ-طربيہ ڊراما
الميہ-طربيہ ڊراما (Tragi-Comedy) ٽريجڊي ناٽڪن جو ھڪ قسم آھي. ڊرامي يا ناٽڪ جي وڌندڙ شھرت ۽ الميہ ۽ مزاحيہ ڊرامي جي تاثير ھن ڊرامي کي جنم ڏنو. ھن ڊرامي جي شروع ٿيڻ جو وڏو سبب اھو ھو تہ ڏسندڙ طربيہ ۽ الميہ ڊرامن جي يڪسانيت کان بور ٿي چڪا ھئا. قديم يونان ۾ ھن قسم جي ڊرامي جي سخت مخالفت ڪئي ويندي ھئي. البتہ انگريزيءَ ۾ ھن قسم جي ڊرامن تمام گھڻي شھرت حاصل ڪئي. انگريزي ڊرامي جي تاريخ ۾ مائونٽ ۽ جان کليچر(1579-1635ع) ھن قسم جي ڊرامي جا مؤجد اھن. جان ڊرائڊن (1631-1700ع) پڻ ھن قسم جا ڪافي ڊراما لکيا. موجوده سنڌي ٽي وي ڊراما اڪثر ڪريTragic Comedy آهن ۽ ھن قسم جا ڊراما رائج اھن. ھي ڊراما اداس ۽ غمگين ماحول سان شروع ٿيندا آھن، جن ۾ مرڪزي ڪردار تڪليف ۽ عذاب مان گذرندو آھي، پر اخر ۾ ڊرامي جو انجام خوشيءَ سان ٿيندو اھي.
حوالا
زمرو:ادبي صنفون زمرو:بشريات
انگلينڊ
حوالا
زمرو:انگلينڊ
اخبار
380px|thumb|[[نيويارڪ ٽائمز اخبار جو 1918 جي فيبروري جي يارھين تاريخ جو فرنٽ پرچو]] سنڌي ۾ اخبار هڪ اهڙي ڇپائي کي چئبو آهي جنھن ۾ خبرون ڇپجنديون آهن۔ اصطلاح ۾ ڪنهن واقعي جو سڌو سنئون ۽ صحيح بيان جنهن ۾ گھڻن ماڻهن کي دلچسپي هجي۔ صحيح خبر اها آهي جنهن ۾ ڪوئي تبصرو ۽ نه ئي ڪوئي الزام لڳايو ويو هجي، ڪنهن جي ذاتي راء جو اظهار نه هجي، ڪائي حقيقت لڪائي نه وئي هجي ۽ پنهنجي طرفان ڪنهن ڳاله جو اضافو نه ڪيو ويو هجي۔خبر ۾ تازگي ۽ وسعت هجڻ ضروري آهي۔ تحري جو طريقو اثرانداز ۽ وڻندڙ هجي۔ ڪجھ خبرون مقامي  اهميت جون هونديون آهن ۽ ڪجھ عالمي امن امان تي اثرانداز ٿينديون آهن جن سان هر ملڪ جي عوام کي دلچسپي هوندي آهي۔ ڪڏهن ڪنهن ننڍڙي جڳھ تي  ڪو انوکو يا دلچسپ واقعو پيش اچي ٿو جيڪو ماڻهن جي دلچسپي جو سبب بڻجي ٿو۔ خبر جي اهميت جو تعلق گھڻين شين سان هوندو آهي جن ۾ خبر جي تازگي، ويجهو هجڻ جو اثر ۽ مقدار يا تعداد جو انوکو هجڻ شامل آهن ۔ ڪنهن قانون جي نفاذ يا حڪومت جو ڪوئي اعلان جيڪو عوام تي اثرانداز ٿي ٿو ته اها وڏي خبر آهي۔ راز به خبر جو وڏو اهم عنصر آهي۔ وڏن ماڻهن جي زندگي يا ڪردار جون لڪيل ڳالهيون ڳولهڻ جو شوق شديد هوندو آهي۔ ڪنهن معمولي حيثيت جي ماڻهو جو وڏو ڪارنامو يا وڏي ماڻهوء جي ننڍي ڳالھ به خبر ٿي سگھي ٿي۔ واقعو، مشاهدو ۽ واقعو نگاري خبر ٺاهڻ جا عنصر آهن۔ صحافين پڙھندڙ جا رجحان، پنهنجي اخبار جي پاليسي ۽ ڪجھ اخلاقي اصولن جو به خيال رکڻو هوندو آهي۔
اخبارون بين الاقوامي ۽ ملڪي خابرو ايجنسين کان سواءِ پنهنجي ناما نگارن ۽ خاص نمائندن کان به خبرون حاصل ڪندا آهن۔ هر اخبار جا اسٽاف رپورٽر عام تقريبن کان سواءِ ڳولا ۽ ڪوشش سان خاص خبرون ڏيندا آهن۔ سنڌي اخبارن ۾ مشهور اخبارون ڪاوش، ڪوشش، عبرت، جيجل وغيره آهن۔ 380px|thumb|left|[[ارجنٽائنا جي شھر سالٽا ۾ اخبارن جو اسٽال]] اخبار“ لفظ ”خبر“ جو جمع آهي. انگريزيءَ ۾ خبر لاءِ لفظ NEWS استعمال ٿئي ٿو. جيڪو مختلف ڏسائن North, East, West & South جا ابتدائي لفظ کڻي ٺاهيو ويو آهي. خبرون ريڊيو، ٽي. ويءَ ۽ اخبار ذريعي ماڻهن تائين پهچن ٿيون. لفظ اخبار جي اصطلاحي معنيٰ: اهڙا ورق يا پنا، جن تي خبرون، ايڊيٽوريل، مضمون ۽ ڪالم وغيره ڇپيل هجن. پراڻي زماني ۾ جڏهن اخبار جو ذريعو نه هو، ته خبرون، دهل وڄائي، ماڻهن کي گڏ ڪري ٻڌايون وينديون هيون. اهو بندوبست -بادشاهه- يا حاڪم پاران ڪيو ويندو هو، جنهن ذريعي ماڻهن تائين اعلان پهچندا هئا. اهڙن اعلانن کي پڙهو ڏيڻ به چيو ويندو هو. ساڳئي وقت مقرر ٿيل وقائع نويس به روزانو يا هفتيوار ملڪ جا حالات لکي حاڪم کي موڪليندا هئا.
دنيا جي پهرين قلمي -اخبار- اٺين صدي عيسويءَ ڌاري، چين ملڪ جي شهر بيجنگ مان جاري ٿي. ان کان پوءِ اخبار جا نوان طريقا ايجاد ٿيندا ويا. پندرهين ۽ سورهين صدي عيسويءَ ۾، يورپ ۾ اخبار ڇپڻ لاءِ ڇاپخانا ايجاد ٿيا. اوڻيهين صديءَ ۾ اخبار جديد روپ سان اڳيان آئي. ويهين صديءَ ۾، اخبارن ۾ تصويرون ۽ مورتون ڇپجڻ لڳيون. جديد دؤر ۾ اخبارون ڪمپيوٽر وسيلي نڪرن ٿيون. ۽ هاڻي ته انٽرنيٽ تي پڻ اخبارون موجود آهن، يعني ڪاغذ کان سواءِ اخبارون -جاري- ٿيڻ لڳيون آهن. بهرحال مختلف ملڪن مان مختلف ٻولين ۾ روزانيون ۽ هفتيوار اخبارون، هزارن جي تعداد ۾ ڇپجن ٿيون. هر -اخبار- جي انتظاميا جا پنهنجا پنهنجا مقصد ۽ پاليسيون هونديون آهن. انهن جي پرچار ڪندي اخبار ۾، ملڪي ۽ غيرملڪي اخبارن جي خبرن ۾، ملڪي خبرن کي ترجيح ڏني ويندي آهي. سنڌ مان، سنڌي ٻوليءَ ۾ 20 کان مٿي روزانيون اخبارون نڪرن ٿيون. اخبار عربي لفظ ”خبر“ جو جمع آهي، جڏهن ته لفظ ’اخبار‘ سنڌيءَ ۾ عدد واحد طور ڪم ايندو آهي. انگريزيءَ ۾ خبر لاءِ لفظ NEWS استعمال ٿئي ٿو. جيڪو مختلف ڏسائن North, East, West & South جا ابتدائي اکر کڻي ٺاهيو ويو آهي. خبرون ريڊيو، ٽي. ويءَ ۽ اخبار ذريعي ماڻهن تائين پهچن ٿيون. لفظ اخبار جي اصطلاحي معنيٰ. اهڙا ورق يا پنا، جن تي خبرون، ايڊيٽوريل، مضمون ۽ ڪالم وغيره ڇپيل هجن. پراڻي زماني ۾ جڏهن اخبار جو ذريعو نه هو، ته خبرون، دهل وڄائي، ماڻهن کي گڏ ڪري ٻڌايون وينديون هيون. دنيا جي پهرين قلمي اخبار اٺين صدي عيسويءَ ڌاري، چين ملڪ جي شهر بيجنگ مان جاري ٿي. ان کان پوءِ اخبار جا نوان طريقا ايجاد ٿيندا ويا. پندرهين ۽ سورهين صدي عيسويءَ ۾، يورپ ۾ اخبار ڇپڻ لاءِ ڇاپخانا ايجاد ٿيا. اوڻيهين صديءَ ۾ اخبار جديد روپ سان اڳيان آئي. ويهين صديءَ ۾، اخبارن ۾ تصويرون ۽ مورتون ڇپجڻ لڳيون. جديد دؤر ۾ اخبارون ڪمپيوٽر وسيلي نڪرن ٿيون. ۽ هاڻي ته انٽرنيٽ تي پڻ اخبارون موجود آهن، يعني ڪاغذ کان سواءِ اخبارون جاري ٿيڻ لڳيون آهن. بهرحال مختلف ملڪن مان مختلف ٻولين ۾ روزانيون ۽ هفتيوار اخبارون، هزارن جي تعداد ۾ ڇپجن ٿيون. سنڌي زبان ۾ ڪاوش، عبرت، سچ، ايڪسپريس، هلال پاڪستان، جيجل ۽ ٻيون ڪيتريون اخبارون نڪرن ٿيون.
حوالا
زمرو:ميڊيا جا قسم
انانيت
انانيت (Egotism)، ’انا‘ يا ’ego‘ انسان جي اندر ’پاڻ پڻي‘ جي احساس کي چئبو آهي ۽ انانيت قابل اعتراض حد تائين خودثنائي يا خود پسندي ٿيندي آهي، جنهن تحت ڪوبه شخص پنهنجي ذات سان والهانه محبت رکندو آهي، ۽ پنهنجي عمل يا ڪردار وسيلي صرف پنهنجي فائدي کي ترجيح ڏيندو آهي.ايگو (ego) يوناني ٻوليءَ جي لفظ "εγώ"مان نڪتل آهي جيڪو لاطيني ٻوليءَ ۾ ego ٿيو جنھن جي معني مان يا پاڻ آھي.
حوالا
زمرو:اصطلاح زمرو:زندگي جو فلسفو
معمار آباد
معمار آباد ڪراچي، گڏاپ ٽائون جو هڪ علائقو آهي. جنهن ۾ سنڌي، اردو، پنجابي ۽پشتو ڳالهائڻ وارا ماڻهو وسن ٿا. هتان جي گھڻي تڻي آبادي مسلمان آهي. زمرو:ڪراچي جا گردونواح
19 شوال
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:شوال
مراد ميمڻ ڳوٺ
'''ميمڻ ڳوٺ ڪراچي, گڏاپ ٽائون جو هڪ علاقو آهي.جنهن ۾ سنڌهي،اردو،پنجابي،پشتو،ڳالهائڻ وارا ماڻهو وسن ٿا هتي جي زياده تر آبادي مسلمانن جي آهي. '''
علي شناور
علي شناور سيد نديم رضا سرور جو وڏو پٽ آهي.جيڪو 15 آگسٽ 1994 تي ڪراچي ۾ پيدا ٿيو.پيشي کان نوحہ خوان آھي.2007 جي البم ۾ جڏهن اوهان پنهنجي ننڍي ڀاءُ سان ملي "پياري نبي ڪي پياري نواسي" نوحو پڙهيو تہ ان نوحي جي ڪري اوهين مشهور ٿيا.علي شناور اردو، انگلش، فارسي ۽ عربي ۾ نوحہ پڙهندو آهي.
1317ع
ڊسمبر
زمرو:1317ء زمرو:چوڏھين صدي زمرو:سال
حواس
thumb|کاٻو|پنج حسون
حواس جنهن کي انگريزيءَ ۾ سينس (Sense) سڏجي ٿو، شين جي وجود، خاصيتن جي ادراڪ ۽ شعور جي سگهه کي حس/ حواس چئجي ٿو. ٻين لفظن ۾ ائين چئجي ته حواس انهن طاقتن کي چئجي ٿو، جيڪي دنيا جي ٻاهرين سببن جي ڀيٽ ۾ دماغ کي هر شيءِ کان آگاهه ڪن ٿيون. انهن حواسن کانسواءِ انسان بيحس آهي.
ڏسڻ جو حواس
ڏسڻ جي حواِس جو تعلق اک سان آهي. اک جي تنتي پردي تي ابتي عڪس پوڻ سان ماڻهو پنهنجي سامهون پيل شين جي تصوير ڏسي سگهي ٿو. اک ۾ موجود هڪ خاص قسم جي بلور ذريعي ڪائنات جي مختلف شين کي ڏسي ۽ پرک ڪرڻ سان انهن جي حقيقي تصوير ڪشي ڪري سگهبي آهي. ڏسڻ جي حواس کي ماڻهوءَ لاءِ خاص طور ۽ هر جاندار لاءِ عام طور بنيادي حيثيت حاصل آهي. ڏسڻ جي حواس سان زندگي جون سڀئي خوبصورتيون واڳيل آهن. ماڻهوءَ جي اک ۾ 390 کان 760 ايڪن واريون لهرون رنگن جا احساس پيدا ڪنديون آهن، جن ذريعي هر قسم جا رنگ ڏسي دماغي ڏوريون انهن جا عڪس ٺاهين ٿيون. اک کي، کٻي، سڄي پاسي چرپر ڪرائڻ لاءِ خاص قسم جون مشڪون لڳل هونديون آهن، جيڪي مليل معلومات، تصوير کي دماغي ڏورين ذريعي ٻين حواسن پيدا ڪرڻ لاءِ اهم محرڪ جو ڪم ڏينديون آهن. نفسياتي ماهرن جي نظر ۾ اک فقط ڏسڻ واري حس کان علاوه اندر جا حال احوال ڏيڻ ۽ وٺڻ جو پڻ ذريعو آهي. جنهن ذريعي مخصوص انداز مطابق ڏسڻ، گهورڻ، دهشت، تعجب، نراسائي، نماڻائي، مسرت، مڪاري، عياري، ڏوهه، ثواب وغيره جهڙيون ڪيفيتون سمجهي سگهبيون آهن.
ٻڌڻ جو حواس
ٻڌڻ جي حواس جو عضوو ڪن آهي، جيڪو هر طرح جا آواز خاص قسم جي لهرن ذريعي جهٽي دماغ تائين رسائيندو آهي. ڪن ڪنهن به ڊگهي يا ڇوٽي آواز کي بي سرو يا وزن کان ٻاهر ڄاڻائڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪندو آهي. سائنسي علم مطابق آواز جي ايڪي کي تنوار چيو ويندو آهي ۽ هر انسان ۾ هڪ سيڪنڊ اندر 20 تنوارون ٻڌي سگهڻ جي سگهه موجود هوندي آهي. ٻڌڻ جي حواس کي ڪنهن به جاندار جي حياتيءَ ۾ بنياد حيثيت حاصل هجي ٿي، جنهن سان آسپاس جي ماحول کي سمجهڻ ۾ مدد ملندي آهي. آوازي لهرون 700 ميل في ڪلاڪ جي رفتار سان سفر ڪنديون آهن. آواز انساني اظهار جو اهڙو ذريعو آهي، جنهن سان هو پنهنجي هم نفسن سان رابطي ۾ رهي ٿو. انسان کان علاوه ڪائنات ۾ موجود ٻين ڪيترن ئي جيوتن جي عمل جو دارومدار ٻڌڻ رتي انحصار رکندو آهي. ڪائناتي سرشتي ۾ آواز ئي آهي جنهن ذريعي ٻولين جو وجود پيو، لکت جا نمونا ٺهيا، انساني گروهن گڏيل سماج جي صورت اختيار ڪئي ۽ جديد کان جديد تر ڏانهن سفر جاري رکيو. ننڍي عمر جي ٻار ۾ ٻڌڻ جي سگهه وڏن کان وڌيڪ ٿيندي آهي. فطري اصول موجب ٻڌڻ جي سگهه عمر جي وڌندڙ نسبت سان گهٽبي ويندي آهي. سائنسي تحقيق موجب انسانن ۾ 25 سالن جي عمر کان پوءِ ٻڌڻ جي حِس ۾ جيئن پوءِ تيئن گهٽتائي ايندي ويندي آهي.
سنگهڻ جو حواس
ڪنهن به قسم جي خوشبو توڙي بدبوءِ کي محسوس ڪرڻ واري حس کي سنگهڻ جو حواس چئبو آهي. هيءَ حِس مٿين ٻنهي حِسن جي ڀيٽ ۾ يادگيريءَ جي لحاظ کان وڌيڪ پختي هوندي آهي. اڪثر شيون ڏسڻ ۽ ٻڌڻ بجاءِ سنگهڻ واري حِس سان به پرکي سگهبيون آهن. سنگهڻ جي حِس جو اهم عضوو نڪ آهي، جيڪو حافظي جي حِس کي اهڙو ته پختو رکندو آهي، جو ڪڏهن به اهو احساس ميسارجي نه ٿو. پکين ۾ سنگهڻ جي حِس نه هئڻ جي برابر ٿئي ٿي، جڏهن ته چوپايا جانور: ’ڪتو، ڪوئو، گڏهه، جيتن ۾: ڪِوِلي، ماڪوڙي وغيره ۾ لذت ۽ ڪرڀ متعلق سنگهڻ جي حِس تي وڌيڪ دارومدار رکندا آهن. بشريات جي ماهرن موجب آڳاٽي زماني ۾ ماڻهو جڏهن هٿن ۽ پيرن تي هلندو هو تڏهن شين کي پرکڻ جو گهڻو دارومدار نڪ تي رکندو هو. جسماني ساخت جي ارتقا عيوض جڏهن هُن پيرن تي بيهڻ سکي ورتو، تڏهن سنگهڻ بجاءِ اک تي وڌيڪ ڀاڙڻ لڳو. نڪ مان ساهه کڻڻ سبب ماڻهو سنگهڻ ذريعي آبهوائي تبديلين وغيره کي به محسوس ڪري سگهي ٿو. سنگهڻ ذريعي ئي سرهاڻ ۽ فرحت ڏيندڙ شين جي نشاندهي ٿيندي آهي.
چکڻ جو حواس
چکڻ جي حواس کي سواد جي حِس به چئي سگهجي ٿو. هن حِسَ کي پرکڻ جو خاص عضوو زبان آهي، جنهن سان ڪڙي، مٺي، کٽي، ڦڪي، لذيذ، بي لذت، ٿڌي، ڪوسي جي پرک ڪئي وڃي ٿي. چکڻ جو احساس وات ۾ ڪلين، مهارن، ڪاڪڙي، مورڌن وغيره تائين پکڙيل هوندو آهي، جتي ڪنهن به شيءِ جي لڳڻ سان ان جي ذائقي جي خبر پوندي آهي. حياتياتي ماهرن مطابق مڇيءَ ۾ به چکڻ جو حواس هوندو آهي.
ڇهڻ جو حواس
ڇهڻ جو حواس چمڙيءَ سان واسطو رکي ٿي. ڪنهن شيءِ جي ساخت، کهري، لسي، نرم، سخت، ٿڌي، ڪوسي، تيز، ڪمزوري، وغيره کي ڇهڻ سان معلوم ڪري سگهبو آهي. ديني توڙي سماجي اصطلاح ۾ هٿ قادر جي سگهه ۽ انصاف جو مظهر آهي، ڇهڻ جي حس جو ڪنهن به ڪم، تخليق لاءِ هٿ جون آڱريون اهم ترين عضوو آهن. چمڙيءَ کي به شعور آهي. بُت جي اُٿڻ ويهڻ يا ڪنهن به قسم جي چُرپر دوران گوشت ۽ هڏن جي سنڌن مان مغز کي ڇُهڻ جي احساس ۽ بدن جي صورت ۽ بيهڪ جي خبر ملي ٿي، جنهن ذريعي ماڻهوءَ جي جسم ۾ بي ساخته ’تحفظ ڪرڻ واري حِسَ‘ ڪم ڪري ٿي، جيئن ته ننڊ ۾ هوندي خطري جو احساس، مڇر جي چڪ سبب کنهڻ وغيره، هن قسم جي حِس سان وابسته چيا وڃن ٿا. ڇهڻ جو احساس پاڻيءَ وارن جاندارن خاص طور مڇيءَ ۾ به ٿئي ٿو.
حواس ۽ ادراڪ
اسان جا حواس اهڙو دروازو آهن، جن جي ذريعي معروضي دنيا ۽ فطرت اسان جي دماغ ۾ داخل ٿئي ٿي ۽ اسان ان معروض ۽ فطرت جو ادراڪ حاصل ڪري وٺون ٿا، اسان جي دماغ جي تارُن منجهان معروضي مظهرن يا فطرت ۽ دنيا جي ادراڪ جا ڪرنٽ ايئن گذرندا آهن جيئن تارُن مان بجلي گذرندي آهي. ۽ پوءِ دماغ مان جسم جي مختلف حصن ڏانهن ادراڪ احساس پهچي ٿو.
زمرو:سائنس
حسينه معين
شروعات
شروعاتي تعليم راولپنڊي، لاهور ۽ ڪراچيءَ مان حاصل ڪيائين. ننڍپڻ کان ئي لکڻ جو شوق هئس. ستين ڪلاس ۾ پڙهندي، ’ڀائي جان‘ جي نالي سان ڪالم لکيائين. ان کان پوءِ شاگرديءَ جي زماني ۾ ئي ريڊيو جي پروگرام ’اسٽوڊيو نمبر ون‘ لاءِ ڏهن کان مَٿي ڊراما لکيائين. تعليم مڪمل ڪري تعليم جي شعبي سان وابسته ٿي اڄڪلهه ڪراچيءَ جي هڪ اسڪول ۾ پرنسپال آهي. ٽي. وي جي سلسليوار ڊرامن ۾ ڪم ڪندي هن وڏي شهرت ماڻي.
ڊراما
سندس هيٺيان ٽي. وي ڊراما مشهوري ماڻي چڪا آهن: (1) ’شهزوري‘ (2) ’ڪرن ڪهاني‘، (3) ’زير زبر پيش‘، (4) ’انڪل عرفي‘، (5) ’ان ڪهي‘، (6) ’پرڇائيان‘، (7) ’بندش‘، (8) ’ڌنڌ‘، (9) ’تنهائيان‘، (10) ’ڌوپ ڪناري‘ ۽ (11) ’آهٽ‘.
حوالا
زمرو:20هين صدي جا ليکڪ زمرو:جيئرا ماڻهو
بند
left|thumb|200x300px|آمريڪا جي درياه ڪولوراڊو تي ٻڌل بند. بند ( انگريزي : dam) هڪ قسم جي اڏاوت آهي جيڪي زميني جي سطح تي وهندڙ پاڻي جي ذخيرن کي جمع ڪرڻ ۽ ان کي استعمال ۡڪرڻ جي مقصد سان اڏي ويندي آهي. بندن جا ڪافي قسم آهن.
هڪ بند يا ڊيم ان رڪاوٽ کي چئبو آهي جيڪا وهندڙ پاڻي يا زير زمين ٺھيل هجي. عام طور تي ڊيم جو بنيادي مقصد پاڻيء جي وهڪري کي روڪڻ هوندو آهي، جڏهن تہ ان ۾ ڪافي اڏاوتون جيئن ٻوڏ جا دروازا  ۽ پاڻي جي وهڪري کي سست ڪندڙ آڏاوتن جو مقصد پاڻي کي پنھنجي مرضي موجب استعمال ۾ آڻڻ هوندو آهي، جيئن مختلف علائقن ۾ نھري نظام جي تحت موڙڻو هوندو آهي. پاڻي جي طاقت کي استعمال ڪري بجلي بہ پيدا ڪئي ويندي آهي. هڪ ڊيم مان پيدا ڪيل بجلي لکين ماڻهن جي استعمال ۾ اچي سگهي ٿي.
20 شوال
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:شوال
محمد ارشد القادري
محمد ارشدالقادری هڪ مسلمان عالم دین 1990ء کان مسلسل داتا دربار لاہور جي جامع مسجد ۾ ماڻهن جي سوالن جا جواب ڏئي رهيو آهي  ان جي سوالن ۽  جوابن جو دور هفتي ۾ ڪيترائي ڀيرا هوندو آهي ان علمی دور ۾  هي لکن سوالن جا  جواب ڏئي چڪو آهي
هڪ ڊگهي عرصي تائين علمی ۽ مذهبي حلقن ۾ هن جي سڃاڻپ "رانا ارشد" نالي  سان رهي آهي۔ ڇاڪاڻ ته هو  رانا خاندان ۾ رانا محمد طفیل جي گھر 15 یا 16 فروری 1958ء ۾  پیدا ٿيو ۽ پاڻ پنهنجي نالي سان  گڏ "رانا" لفظ لکندو رهيو بعد ۾ هن جي استاد قبلو مفتی محمد عبدالحڪیم شرف قادری هن کي  "ارشدالقادری" لکڻ  جو  حڪم  ڏنو۔ اڄ به ماڻهن جي اڪثريت هن کي رانا ارشد رضوی جي نالي سان سڃاڻندي آهي۔
هن جو ننڍپڻ ڪوٹ نیناں تعلقي میں گزريو ۽ شروعاتي تعلیم جو آغاز پڻ اتان ئي ٿيو۔
ارشد وڌيڪ تعلیم لاهور جي  ع بلال گنج واري علائقي ۾ پنهنجي استادِ محترم محمد علی نقشبندی کان ۽  ويجهي  گورنمنٹ اسلامیہ اسڪول خزانہ گیٹ لاھور مان حاصل ڪئي۔ هن گورنمنٹ ڪالج لاہور مان  گولڊ میڊل حاصل ڪيو- هن  دینی تعلیم جي لاءِ  تنظیم المدارس اہل سنت پاڪستان (بورڊ) جي امتحانن ۾ سٺي ڪارڪردگي سان پاس ڪيو۔ هن اسلامیات، عربی ۽ تاریخ میں ایم اے ڪئي سندون جامعہ پنجاب مان حاصل ڪيون۔ ارشد  مفتی عبدالقیوم ہزاروی، مفتی عبد القیوم خان ہزاروی، مفتی عبدالعلیم سیالوی اور مفتی محمد عبدالحکیم شرف قادری کان به دین جو علم  سکيو۔
حوالا
زمرو:پاڪستان زمرو:شخصيتون
764ع
ڊسمبر
زمرو:764ء زمرو:اٺين صدي زمرو:سال
انتخاب
انتخاب (Anthology) ڪنهن بہ هڪ يا گهڻن اديبن يا شاعرن جي لکڻين يا شعرن جو انتخاب گڏ ڪرڻ يا چونڊ بياض گڏي ڇپائڻ. اينٿالاجي لفظ سترھين صدي عيسويءَ ۾ انگريزي ٻوليءَ ۾ شامل ٿيو جيڪو ھڪ يوناني ٻوليءَ جي لفظ, ἀνθολογία مان نڪتل آهي جنھن جو اچار اينٿالاجيا (anthologia) آھي ۽ ان جي معني گلدستو آھي.
حوالا
زمرو:شاعري
1786ع
ڊسمبر
زمرو:سال
سونگل
'''سونگل ڪراچي,گڏاپ ٽائون جو هڪ علاقو آهي.جنهن ۾ سنڌهي،اردو،پنجابي،پشتو،ڳالهائڻ وارا ماڻهو وسن ٿا هتي جي زياده تر آبادي مسلمانن جي آهي '''
علي جي
تعارف
علي جي حسن رضا سيد نديم رضا سرور جو پٽ ۽ علي شناور جو ننڍو ڀاءُآهي.پاڻ 15 آگست 1995 تي پيدا ٿيا.پاڻ بہ پنهنجي پيءُ ۽ وڏي ڀاءُ وانگر نوحہ پرهڻ جي ڪري مشهور آهي. پاڻ پهريون نوحو پنهنجي وڏي ڀاء ُسان گڏ پڙھيائين.سندن جو فارسي ۾ پڙهيل نوحو يوٽيوب تي هڪ ملين کان وڌيڪ ماڻهو ڏسي چڪا آهن.
1318ع
ڊسمبر
زمرو:1318ء زمرو:چوڏھين صدي زمرو:سال
سيد امداد شاه
امداد شاھ جي ايم سيد جو پُٽ ۽ سيد جلال محمود شاھ ۽ سيد زين شاھ جو پيءُ آهي. پاڻ سياستدان به رهيو آهي.
تعليم
سيد امداد شاهه پنهنجي پرائمري تعليم سن ۾ ۽ پوءِ سيڪنڊري تعليم ڪراچي جي سينٽ پيٽرڪ مشنري اسڪول ۾ ورتي، انٽر ميڊيئٽ ۽ سائنس ۾ گريجويشن پڻ ڪراچيءَ جي مشهور ڊي جي ڪاليج مان ڪرڻ بعد اسلاميه ڪاليج مان قانون جي ڊگري حاصل ڪئي.
سماجي خدمتون
محمد شاهه جي سماجي ڪم جو بنياد شاهه حيدر ايجوڪيشنل سوسائيٽي آهي، ان کي لڳ ڀڳ ۴۰ سال ٿي ويا آهن، جيڪا هينئر به پنهنجو ڪم جاري رکندي پئي اچي، ان تنظيم جو بنياد وجهڻ وقت سن شهر جي هر دڪاندار کي ان ڳالهه جو پابند بڻايو ويو هو ته هر دڪاندار روزانو ۵ پيسا جمع ڪرائيندو ۽ رقم گڏ ڪرڻ لاءِ هڪ وڏو ڀانڊارو ٺهرايو ويو هو ۽ سوسائيٽي لاءِ شايد ۴۰ ايڪڙ زمين به رکي وئي هئي،  سوسائيٽي جو ڪم صرف ۽ صرف غريب شاگردن کي يونيفارم ۽ ڪتاب ڏنا ويندا هئا ۽ اداري طرفان هڪ هاسٽل به ٺهرائي وئي هئي، جنهن ۾ ٻاهريان شاگرد، ڊيوٽي ڪندڙ ملازم ۽ آفيسر ماني کائيندا هئا، انهن شاگردن ۾ تازو چونڊيل ايم پي اي فقير داد کوسو به آهي، مهراڻ، لمس ۽ سنڌ يونيورسٽي ۾ غريب شاگردن جي فيس ۽ ٻيو خرچ ٻه ادارو ادا ڪري ٿو، تازو شاهه حيدر ايجوڪيشنل سوسائٽي طرفان لياقت ميڊيڪل يونيورسٽي، سنڌ يونيورسٽي ۽ قائدعوام يونيورسٽي سان جي ايم سيد، سيد امداد شاهه ۽ جيجي درشهوار سيد جي نالن تي غريب شاگردن کي اسڪالرشپ ڏيڻ جو معاهدو ڪيو ويو آهي، امداد شاهه جو اهو خواب هو ته اهڙا ادارا قائم ڪري بهتر تعليم ۽ بهتر سماج اڏي سگهجن ٿا،
سڪرنڊ تعلقي جي ڳوٺ مجيد ڪيريو ۾ امداد شاهه جي زمينداري رهي، انهيءَ ڳوٺ ۾ پهريون پرائمري اسڪول ۱۹۶۰ ۾ سندس ئي ڪوششن سان قائم ٿيو ۽ پوءِ تعلقي سڪرنڊ جا مڊل اسڪول مجيد ڪيريو، صابو راهو، کڏهر، محراب پور، گبر ڏاهري، مير محمد جوڻو، لاکاٽ، لاکا آباد ۽ رمضان راهو امداد محمد شاهه ئي قائم ڪرايا. علائقي جي ڳوٺن دليل راهو، خيبر لکمير، لانڍي، حسن جمالي، مهر علي جمالي، محمد فقير لغاري، ٻڍل شاهه، بچل پور ۽ ماڙي جلباڻي، جا هاءِ اسڪول ۽ قاضي احمد هائير سيڪنڊري اسڪول به امداد محمد شاهه ئي قائم ڪرايو. ان کان علاوه سنڌوءَ جي بچاءُ بندن تي سندس نظر هميشه رهي، ان کي ڪڏهن به ڪمزور ٿيڻ نه ڏنائين. صحت جي سهولتن لاءِ ڪيترائي  بي ايڇ يو قائم ڪرايائين
سياسي زندگي
امداد شاهه سياست جي شروعات عوامي ليگ کان ڪئي. بنگلاديش ٺهڻ بعد امداد شاهه ڪنهن ٻي پارٽيءَ ۾ شامل نه ٿيو. ۱۹۷۹ع ۾ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل نوابشاهه ۾ آزاد اميدوار طور بيٺو ۽ ڪامياب ٿيو، ان بعد ۱۹۸۵ع ۽ ۱۹۸۸ع ۾ سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊجي آيو ۽ مخالف ڌر جو اڳواڻ بڻيو، امداد شاهه بي باڪ ۽ بي پرواهه ٿي ڳالهائيندو هو، کيس نوابشاهه ضلعي جي سيدن جي سياست جو ماسٽر مائينڊ سڏيو ويندو هو. امداد شاهه ثقافتي ميدان ۾ پڻ پاڻ ملهايو، حمل فقير جو ميلو شروع ڪرائڻ جو بنياد امداد شاهه ئي وڌو. جي ايم سيد کان پوءِ امداد شاهه به قومپرست ڪارڪنن جي ٽيڪ ۽ ڏڍ هو
وفات
سيد امداد شاهه ڪجهه وقت بيمار رهڻ بعد ۲۹ سيپٽمبر ۲۰۰۴ع تي گذاري ويو، کيس وصيت موجب سندس پنهنجي ٻنين ۾ ڳوٺ مجيد ڪيريو ۾ دفنايو ويو.
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻهو زمرو:سنڌي سياستدان زمرو:سنڌ جون شخصيتون
21 شوال
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:شوال
الطاف عباسي
سنڌ جي سدا ملوڪ شاعر، ڊاڪٽر تنوير عباسيءَ جو -ڀاءُ-، -الطاف عباسي- پنهنجي دور جو ناميارو شاعر ٿي گذريو آهي. سندس سڄو نالو الطاف نبي ولد گل محمد عباسي هو ۽ 15 -جولاءِ- 1942ع تي سوڀي ديري ضلعي خيرپور ميرس ۾ -جنم- ورتو. 1958ع ۾ نواب شاهه مان مئٽرڪ ڪيائين. سٺي گهراڻي مان هجڻ جي باوجود، ميٽرڪ بعد هڪدم پنهنجي پيرن تي بيٺو ۽ خزاني آفيس نواب شاهه ۾ ڪلارڪ ٿيو. بعد ۾ 1961ع کان 1965ع تائين ڊسٽرڪٽ ڪائونسل اسڪول نواب شاهه ۾ ماستر ٿيو. -ان- وچ ۾ پڙهائي به -جاري- رکيائين. 1962ع ۾ بي. اي (فرسٽ ڪلاس) ۽ 1964ع ۾ ايم. اي (سنڌي) فرسٽ ڪلاس ۾ پاس ڪيائين. 1964ع ۾ وڪالت جو امتحان پاس ڪري 1967ع تائين وڪالت ڪيائين، ۽ پوءِ سنڌيءَ ۾ ليڪچرر ٿيو. 1968ع ۾ پي. سي. -ايس- پاس ڪري -آبڪاري- کاتي ۾ گهڙيو ۽ ڊائريڪٽر ايڪسائيز ٿيو 6 فيبروري 1978ع تي نواب شاهه کان حيدرآباد ايندي مياڻي ٻيلي وٽ روڊ حادثي ۾ شهيد ٿيو. الطاف عباسي نوجوان ۽ نمائنده شاعرن ۾ شمار ٿيندو هو، سندس شعر پهريون ڀيرو 1958ع ۾ نواب شاهه جي ”آئينه“ رسالي ۾ ڇپيو، ۽ پوءِ سڀني مکيه رسالن ”مهراڻ“ ۽ ”نئين زندگي“ وغيره ۾ ڇپبو رهيو. پاڻ سنڌي ادبي تحريڪ جو روح روان، دوستن جي محفلن جو سينگار، ۽ شعرن ۾ ڪيترن نون تجربن جو بنياد وجهڻ وارو هو. هن -ٿوري- عمر ۾ جيڪو ادبي ورثو ڇڏيو آهي، اهو سندس نالي کي ادبي زندگي ڏيڻ لاءِ ڪافي آهي. هن جا ڪيترا ٻاراڻا نظم درسي ڪتابن ۾ شامل هئا. سندس ايم. اي جو مونوگراف ’سنڌي قومي شاعريءَ‘ بابت هو، جيڪو اڃا اڻڇپيل آهي.
فهرست پاڪستان جون ڍنڍون
زمرو:ڍنڍون
انگلينڊ جا اڍائي سال
هيءُ ڪتاب لعل محمد جوڻيجي جي ڊائريءَ، تاثرن ۽ خطن تي مشتمل آهي، جيڪي هن انگلينڊ ۾ رهائش دوران لکيا. هو -برطانيا- ۾ اڪائونٽس جي ڊگري حاصل ڪرڻ ويو هو، پر اتي حالتون هن لاءِ ناسازگار رهيون ۽ بنا ڊگري وٺڻ جي سنڌ موٽي آيو. -برطانيا- ۾ سمورو وقت افراتفريءَ ۾ گذاريائين. هن -برطانيا- ۾ سنڌ سان محبت جو ناتو قائم رکيو. ڊاڪٽر تنوير عباسيءَ، لعل جوڻيجي جي تعارف دوران هن ڪتاب بابت لکيو آهي ته هي خط ۽ ڊائري بنا ڪنهن تصنع جي لکيل آهن، ڇوته هي شايع ٿيڻ لاءِ لکيل نه آهي، -ان- ڪري هنن ۾ جيڪو ڪجهه به لعل لکيو آهي، اهو سندس اندر جو اڌمو آهي. اهو اڌمو جيڪو ڪنهن به ٺاهه ٺوهه يا مصلحت آميزيءَ کان پاڪ آهي. هن -برطانيا- جي زندگيءَ جو سچو پچو عڪس چٽيو آهي ۽ منافقي نه ڪئي آهي. هيءُ ڪتاب اروڙ -اشاعت- گهر، سکر پاران 1986ع ۾، رشيد ڀٽيءَ ڇپائي پڌرو ڪيو. هن 346 صفحن جي ڪرائون سائيز ڪتاب جي قيمت 30 رپيا آهي.
ارجن (وڻ)
هيءُ وڻ 8 کان 100 فوٽن تائين اوچو هوندو آهي ۽ -ان- جو -ٿڙ- 10 کان 20 فوٽن تائين -ٿلهو- هوندو آهي. جڏهن اهو وڻ 40 کان 50 فوٽن تائين اوچو ٿيندو آهي ته -ان- ۾ شاخون ڦٽنديون آهن. -ان- جي کل سڻڀي، اڇي ۽ خاڪي مائل اٽڪل اڌ -انچ- ٿلهي ٿيندي آهي ۽ -ان- جا پن 3 کان 6 انچن تائين ڊگها ۽ ڏيڍ -انچ- ويڪرا ٿيندا آهن. چيٽ ۾ هن وڻ کي پيلي رنگ جا ننڍڙا ننڍڙا گل ٿيندا آهن. هن وڻ جي کل دل جي مريضن لاءِ مفيد آهي. جديد طبي -تحقيق- به -ان- جي تصديق ڪئي آهي. حڪيمن جو چوڻ آهي ته دل جي ڪمزوري، ڌڙڪي، سوڄ ۽ سور وغيره جون شڪايتون -ان- جي استعمال سان ختم ٿي وينديون آهن ۽ ڌڪ لڳڻ ڪري ٽٽل هڏين جوڙڻ لاءِ به مفيد آهي. -ان- لاءِ اندرئين ٻاهرئين ٻنهي طريقن جي استعمال سان ٽٽل هڏي به جڙي ويندي آهي. -ان- لاءِ -ارجن- جي کل کي ڪٽي ڇاڻي سفوف ٺاهي استعمال ڪرائيندا آهن.
سرجاڻي ٽائون
سرجاڻي ٽائون ڪراچي,گڏاپ ٽائون جو هڪ علائقو آهي. اھا ڪي ڊي اي جي 6600 ايڪڙن تي مشتمل ھڪ رھائشي اسڪيم آھي جنھن کي 17 سيڪٽرن م ورھايو ويو آهي. ان اسڪيم جو آغاز 1984ع ۾ ٿيو ھو. اتي ڪيترائي سنڌي ماڻھن جا ڳوٺ واقع آھن جن تي ڪي ڊي اي کي اعتراض آھن. اتي وڏي تعداد م سنڌي ماڻھو ۽ اردو ڳالهائيندڙن سان گڏوگڏ پنجابي ۽ پشتو ڳالهائڻ وارا ماڻهو وسن ٿا. هتان جي زياده تر آبادي مسلمان آهي.
ارجن
ارجن (سنسڪرت: अर्जुन, IAST: Arjuna)، جنهن کي پارٿا ۽ ڌننجيا به چيو ويندو آهي، هندستاني مهاڪٿا مهاڀارت جي اهم ڪردارن مان هڪ آهي ۽ ٻين پراچين هندو شاسترن ۾ به نظر اچي ٿو، جنهن ۾ ڀڳوت پُراڻ به شامل آهن. مهاڪڀا ۾، هو راجا پانڊوَ جي پنج پانڊوَ پٽن مان ٽيون نمبر پُٽ آهي. گهراڻو ڪوروَ سلطنت جي شاهي سلسي جو حصو بڻيو. مهاڀارت جي جنگ ۾، ارجن پانڊوَ طرفان هڪ اهم ويڙهاڪ هو ۽ هِن ڪرنَ سميت ڪيترن ئي ويڙهاڪن کي ماريو هو. جنگ جي شروعات کان اڳ، سندس گُرو، ڪرشن، کيس اخلاقي مونجهارن تي سوڀارو ٿيڻ لاءِ ڀگوت گيتا جي مهان ڄاڻ ڏني.
ڄم ۽ شروعاتي زندگي
ارجن پانڊوَ راجا جي پنج پُٽن ۾ ٽيون نمبر پُٽ هو، جيڪو راڻيءَ ڪُنتيءَ (ماتا ڪنتي) جي ڳرڀ مان پيدا ٿيو هو. هن لڙائيءَ جي سکيا پنهنجي گُرو دروڻ آچاريه کان ورتي ۽ تيراندازيءَ ۾ پڻ هن اهم مهارت حاصل ڪئي، جنهنڪري هن سويمبر ۾ دروپديءَ کي کَٽيو هو. هن جُوا ۾ دروپديءَ کي هارائڻ جي نتيجي ۾ پانڊوَ ڀائرن کي ٻارهن سال بنواس ڀوڳڻو پيو، جنهن دوران سمورو وقت ارجن پنهنجي ڀائرن سان گڏ رهيو. تيرهن سالن اندر ڪوروَن ۽ پانڊوَن جي وچ ۾ ڪروڪيشتر‘يا ڪرو کيتر جي ميدان ۾ جنگ لڳي، ان جنگ کي مهاڀارٿ سڏين ٿا. ان جنگ ۾ شري ڪرِشنَ پانڊوَن جي پاسي هو ۽ ارجُن جو رٿڀان ٿيو. ڪروکيتر جي جنگ ۾ ارجن پنهنجي سڀني مِٽن مائٽن ۽ سئوٽن کي پنهنجي مقابلي ۾ ڏسي، جنگ مان هٿ ڪڍڻ جو ارادو ڪيو، پر ڪِرشنَ مهاراج کيس ڀڳوت گيتا جا اُپديش ڏنا ۽ هن کي لڙائي وڙهڻ جي لاءِ هامَ ڀرائي. ان لڙائيءَ ۾ ڪوروَن جا وڏا طرفدار، ڀيم سين، جئيدرٿ ۽ ڪَرَن مارجي ويا ۽ پانڊوَن جي سوڀ مِلي. انکاپوءِ ارجن ڪيتريون ئي لڙايون ڪري، پنهنجي حڪومت کي گجرات کان وٺي ڪاٺياواڙ ۽ دکن تائين وَڌايو. عمر جي پڇاڙيءَ ۾ ارجن هماليا جي جهنگلن ڏانهن هليو ويو ۽ اُتي ئي پرلوڪ پَڌاري ويو.
ميونخ
thumb ميونخ انگريزي ۾ Munich (München,, Minga })ھي شھر جرمنيءَ جي رياست بويريا جو گاديءَ جو هنڌ ۽ ان رياست جو سڀ کان وڏو شهر آهي. شھر اسر نديءَ جي ڪناري تي بويريا جي الپس جبل جي اتر طرف واقع آهي. برلن ۽ ھئمبرگ کانپوءِ ھي آباديءَ ۾ جرمنيءَ جو ٽيون وڏو شهر آهي. ان جي آبادي 1.5 ملين آهي. ميونخ ميٽروپول ريجن ۾ 6 ملين ماڻهو رھندا آھن. مرسر سروي 2015 مطابق ھي شھر دنيا جو چوٿون ۽ جرمنيءَ جو پھريون نمبر رھڻ لائق شھر ھيو. 2015 Mercer survey. گلوبلائيزيشن اينڊ ورلڊ رينڪنگس ريسرچ انسٽيٽيوٽ جي مطابق ميونخ 2015 ۾ الفا-ورلڊ شھر ھيو. thumb thumb thumb
765ع
ڊسمبر
زمرو:765ء زمرو:اٺين صدي زمرو:سال
ميونخ
حوالا
زمرو: دنيا جا شھر زمرو:يورپ جا شھر زمرو: جرمني جا شھر
22 شوال
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:شوال
1319ع
ڊسمبر
زمرو:1319ء زمرو:چوڏھين صدي زمرو:سال
1787ع
ڊسمبر
زمرو:سال
يوسف ڳوٺ
'''يوسف ڳوٺ ڪراچي,گڏاپ ٽائون جو هڪ علاقو آهي.جنهن ۾ سنڌهي،اردو،پنجابي،پشتو،ڳالهائڻ وارا ماڻهو وسن ٿا هتي جي زياده تر آبادي مسلمانن جي آهي. ''' زمرو:ڪراچي جا گردونواح
شيوڪ درياهه
هي درياهه لداخ ,انڊيامان نڪري ٿو ۽ بلتستان ضلعي گانڇي کان وهندو سنڌو درياهه۾ ڪري ٿو هن جي ڊيگهه 550 ڪلوميٽر آهي۔ هي درياهه سياچن گليشير سا گڏ واقع ریمو گليشير مان نڪري ٿو۔
زمرو:درياهه
الطاف قادري
ناليواري ڪهاڻيڪار ۽ مترجم الطاف حسين ولد ميان غلام عباس قادري 1927ع ۾ ميان جي ڳڙهي پاڙي، لاڙڪاڻي ۾ پيدا ٿيو. مئٽرڪ 1946ع ۾ علي ڳڙهه مان ڪيائين. جڏهن ته گريجويشن 1951ع ۾ ايس ايم آرٽس ڪاليج ڪراچيءَ مان ڪيائين. 1953ع ۾ سنڌ روينيو کاتي ۾ مختيارڪار ٿيو. هن مختلف عهدن تي ذميواريون نڀايون. سيڪريٽري سنڌ گورنمينٽ، ميمبر بورڊ آف روينيو اينڊ لينڊ يوٽلائيزيشن ڊپارٽمينٽ ۾ 1988ع تائين رهيو. سندس پهريون ڪهاڻين جو ڪتاب ”مجموعه درد“ جي نالي سان 1947ع ۾ ڇپيو. ساڳئي سال سندس ٻيو ڪهاڻين جو مجموعو ”حسنِ خيال“ جي نالي سان ڇپيو. هن 1953ع ۾ انگلينڊ جي مشهور مصنف ٿامس مور جي باتصوير مثنوي ”لاله رخ“ جو ترجمو ڪيو. هن ڪتاب جا هينئر تائين 3 ايڊيشن اچي چڪا آهن.
الطاف قادريءَ جي ڪهاڻين ۾ سندس دور جي حالتن، مختلف تحريڪن وغيره جي جھلڪ به نظر اچي ٿي. هو علمي ادبي گھراڻي سان واسطو رکي ٿو. سندس خاندان ۾ ٽي صاحب ديوان شاعر ٿي گذريا آهن. ناليواري ڪهاڻيڪار جناب اياز قادري جو تعلق به ساڳئي خاندان سان آهي.
ارجن آسومل ڀنڀاڻي
ارجن آسومل ڀنڀاڻي: 8 سيپٽمبر 1942ع تي شهر ٺاروشاهه، ضلعي نوشهري فيروز ۾ ڄائو. بي. ايڊ ۽ ايل. ايل. بيءَ جا امتحان پاس ڪيائين. ورهاڱي کان پوءِ ڀارت جي شهر -احمد آباد- لڏي ويو. هيءُ ڊرامن جي اداڪار، هدايتڪار، گائڪ ۽ سنگيتڪار طور سڃاتو وڃي ٿو. اٽڪل 30 ناٽڪن ۽ ريڊيو ڊرامن جهڙوڪ ’سماج سيوڪ‘، ’اسان جو به ڪو زمانو هو‘، ’نيلام‘، ’ڪاري ڪنوار‘ ۽ ’مرچوءَ جي ماءُ‘ وغيره ۾ ڪم ڪيل اٿس، گائڪ ۽ سنگيتڪار جي حيثيت ۾ 40 کن گيت ڪمپوز ڪري ڳايل ۽ جدا جدا شهرن ۾ سنگيت پروگرام ڏنل اٿس، آل -انڊيا- ريڊيو -تان- پڻ ڪيترائي دفعا پروگرام ڪيا اٿس.
23 شوال
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:شوال
انٽرويو
انٽرويو __(Interview):
انٽرويو، اخبار نويسيءَ جي فن مان ادب ۾آيل هڪ نئين صنف آهي. ان کي سنڌيءَ ۾”ملاقات“ يا ”مکاميلو“ به چوندا آهن. ڪنهن اخبار يا رسالي يا ٽي. وي يا ريڊيو لاءِ ورتل انٽرويوءَ ۾ڪنهن ليکڪ/فنڪار/سياستدان وغيره کان ذاتي زندگيءَ يا موجوده مسئلن ۽ حالتن تي سوال پڇيا ويندا آهن، جن جا هو جواب ڏيندو آهي. ادبي انٽرويوءَ ۾ڪنهن اديب کان ادب بابت پڇيل سوالن جا جواب ڏنل هوندا آهن. ادبي انٽرويوءَ ۾ليکڪ کان سندس ذاتي زندگيءَ ، ادبي خدمتن ۽ همعصر حالتن ۽ ادب بابت سوال پڇيا ويندا آهن. thumb|right|[[اسڪائپ تي ٿيندڙ جديد وڊيو ڪانفرنس]] عام طور تي انٽرويو آمھون سامھون ويھي يا بيھي ڪيو ويندو هو پر ھاڻي جديد ٽيڪنالاجي ۽ سڌ سماء جي وسيلن ذريعي جنھن ۾ انٽرنيٽ شامل آھي، انٽرويو ٻن علحده جاگرافيائي خطن ۾ ھوندي به ممڪن ٿي ويو آھي ان ۾ ويڊيو ڪانفرنس سافٽويئر جي مدد کپندي آهي.
تصوف
تصوف " صوفي " ،عام طرح (اُن) مان نڪتل سمجهو ويندو آھي، عربي لغت جي لحاظ کان " تصوف " جي معنٰي آھي؛ " ھن صوف (اُن) جو لباس پھريو "۔ ڪي بزرگ لفظ " صوفي "، صفا مان نڪتل سمجهن ٿا، يعنٰي صوفي اھو آھي جنهن کي الله تعاليٰ دل جي صفائي بخشي آھي۔ ڪن جي راءِ ۾ ھي لفظ " صف " مان نڪتل آھي۔ يعني صوفي الله تعاليٰ جي حضور ۾ پنهنجي دل جي پاڪيزگيءَ جي ڪري پھرين صف ۾ حاضر ٿين ٿا۔ ڪي عالم صوفي کي مسجد نبويءَ ﷺ جي صف " ڏانهن منسوب ڪن ٿا۔ پاڻ سڳورن ﷺ جي دور مبارڪ ۾ ڪي اصحابي (جن جو تعداد 70 سمجهو وڃي ٿو) دنيوي تعلقات کي ترڪ ڪري ڇڏيو ھو، ۽ " فقر الي الله " اختيار ڪيو ھو، انهن کي فقط گوڏن تائين ڪپڙو ھوندو ھو، ۽ ڪن کي ته ان کان به گهٽ ھو۔ انھن وٽ ٻه ڪپڙا ته ھوندا ئي ڪونه ھئا، ۽ نه انھن کي ڪڏهن ٻن قسمن جو طعام نصيب ٿيو۔
اسلامي تصوف جي تاريخ
اسلامي تصوف جي تاريخ " اصحاب صفه " کان شروع ڪئي وڃي ٿي.البته لفظ " صوفي " يا " تصوف " جو استعمال ڪجھ پوءِ ٿيو، ان کان اڳ ۾ اسلامي تعليم ۾ " احسان " لفظ ملي ٿو، جنهن کي " تصوف " جي ھم معنٰي سمجهو وڃي ٿو۔ چيو وڃي ٿو، ته سڀ کان پھريائين شيخ ابوالھاشم کي " صوفي " لقب سان سڏيو ويو، جنھن 161ھ (1777_78ع) ۾ وفات ڪئي۔ شيخ عين القضاه ھمداني پنهنجي ڪتاب " مھيدات " ۾ لکيو آھي ته؛ سڀ کان پهريائين بغداد جي بزرگ " عبدڪ الصوفي "، "صوفي ‌ " لقب سان سڏيو ويو، جيڪو ٻي صدي ھجري جو بزرگ آھي، مطلب ته تصوف جي معرفت ۽ طريقت جي ابتدا ٻي صدي ھجريءَ ۾ ٿي.
تصوف جا جز
'''ذڪر ۽ فڪر ، فنا ۽ بقا،فقر ۽ گوشه نشيني، تصوف جا بنيادي جزا آھن۔ '''
سنڌ ۾ تصوف جي ابتدا
'''صوفيانه مسلڪ سان وابسته ٻي ۽ ٽين صدي ھجري ۾ جن بزرگن جا نالا ملن ٿا، انھن مان حضرت بايزيد بسطامي رح جو نالو قابل ذڪر آھي۔ ھن 261ھ (875ع) ۾ وفات ڪئي، تذڪرن مان معلوم ٿئي ٿو، ته حضرت بايزيد بسطامي جي ملاقات سنڌي بزرگ ابوعلي سنڌي سان ٿي ھئي، ابو علي سنڌي صوفيانه تعليم کان واقف ھو۔ حضرت بايزيد بسطامي رح چوي ٿو ته مون کانئس فنا ۽ توحيد يعني تصوف جو علم سکيو، ۽ ابو علي مون کان الحمد شريف ۽ سورت اخلاص جي تفسير معلوم ڪئي، ان مان ظاھر ٿئي ٿو ته ٻي کان ٽين صدي ھجري تائين سنڌ ۾ تصوف جي تعليم رائج ھئي۔ بلڪه ان کان پوءِ به سنڌ جي عالمن ۾ تصوف جي اصولن جو اثر نظر اچي ٿو۔ ابو العباس محمد بن محمد وراق ديبلي اصل ۾ ديبل جو رھاڪو ھو، ديبل مان عرب دنيا ڏانهن اسھيو۔ اتي وڃي علم حديث حاصل ڪري، وڏو عالم ، فاضل ۽ محدث ٿيو۔ ان کان پوء اسلامي دنيا جي ڪيترن ئي ملڪن جو سير و سفر ڪيائين، ۽ سنه 345ھ (956ع) ۾ وفات ڪيائين۔ ھو محدث به ھو ته وڏو عابد ۽ زاھد به ھو۔ " زاھد " جي لقب سان ياد ڪيو ويندو ھو۔ ان دور جي ھڪ ٻئي سنڌي عالم احمد بن سنڌي جو نالو به ملي ٿو۔ جيڪو بغداد ۾ رھندو ھو۔ ھو عالم ۽ فاضل ھجڻ سان گڏو گڏ عابد ۽ زاھد به ھو ۔
مطلب ته ٽين ۽ چوٿين صدي ھجريءَ ۾ اھڙن ڪيترن ئي سنڌي عالمن جا نالا ملن ٿا، جيڪي سنڌ مان وڃي بغداد ، بصري ۽ ٻين شھرن ۾ رھيا۔ ۽ اتي ئي علمي دنيا ۾ پنهنجو نالو ڪڍيائون۔ ھنن جي جيڪا رھڻي ڪھڻي بيان ٿيل آھي، ان مان معلوم ٿئي ٿو ته ، ھو صوفيانه تعليم جو عملي نمونو ھئا۔ اھو ڏيکاري ٿو ته سنڌ ۾ صوفيانه تعليم موجود ھئي، ۽ ان جا اصول ھي ھئا ؛
۔ اسلامي تعليم حاصل ڪرڻ ۽ شريعت جي پابندي ڪرڻ
۔ خدا جي عبادت ڪرڻ ۽ پاڪيزه زندگي گذارڻ
۔ خدا جي مخلوق جي خدمت ڪرڻ ۽ انھن کي سنئون رستو ڏيکارڻ
۔ ھٺ ، وڏائي ، عملي غرور کان پري رھڻ ۽ سادي نموني زندگي گهارڻ
۔ پنهنجي نفساني خواھشن کي پنهنجي قابو ۾ رکڻ ۽ خدا جو خوف دل ۾ ڌارڻ
۔ پنهنجي خالق ۽ مالڪ سان لنوَ لڳائڻ ۽ دنيا جي محبت کي جيءَ ۾ جاءِ نه ڏيڻ
۔ صبر ،فقر ، استغنا ۽ توڪل اختيار ڪرڻ '''
سنڌ ۾ صوفيانه سلسلا
ٽين صدي ھجري کان صوفيانه سلسلن جي شروعات به ٿئي ٿي۔ صوفيانه سلسله " الطيفوريه " مذڪوره بزرگ حضرت بايزيد بسطامي ڏانھن منسوب آھي۔ " الجنيديه " حضرت جنيد بغدادي ڏانھن منسوب آھي جنهن سنه 293ھ (906ع) ۾ وفات ڪئي ۔ اھڙيءَ طرح ٻيا سلسلا به جاري ٿيا۔ جهڙوڪ، محاسبيه ، قصاريه ، السھيليه، الحڪيميه، الخزاريه، نوريه، خفيفي، ساريه، حلوليه وغيره، پر اھي سلسله گهڻو وقت قائم رھي نه سگهيا۔ بعد ۾ قادريه ، چشتيه ، سھرورديه ، ۽ نقشبندي سلسله جاري ٿيا، ۽ گهڻو مشھور ۽ مقبول ٿيا۔ سنڌ ۽ ھند ۾ به اھي سلسله پھتا، ۽ اڄ تائين موجود آھن۔
صوفي
صوفي يعني تصوف جي اعتقاد ۽ خيال وارا ماڻھو. اصل ايران ۽ سعودي عرب کان ڀارت ۾ آيا ۽ پوءِ اتان سنڌ ۾ ۽ ٻين پاسي آيا. سنڌ ۾ صوفين جو خاص مڪان جھوڪ آھي ۽ شاه عنايت مرشد ھو، جنھن کي ميان نوي محمد ڪلھوڙي بادشاھ جي حڪم سان مارايو. ٻي گادي روھڙيءَ ۾ سيد جان شاھ واري آھي. ٿر واري ناري ڏي به صوفين جو ڳوٺ آھي. انھيءَ طرح سنڌ ۾ گھڻن ھنڌن تي صوفي آھن. ھندو ۽ مسلمان ٻئي گڏ ھڪ مرشد جا مريد آھن. ظاھري ڪري گيڙوان ڪپڙا ڍڪيندا آھن ۽ راڳ ۽ سماعڪندا آھن. شاهہ عبداللطيف ڀٽائي يا سچل فقير يا ٻين ڪيترن ئي سنڌ جي شاعرن کي صوفي شاعر چئي سگھجي ٿو. عام رواجي فقير اڪثر پنندا به وتن.
سهراب ڳوٺ
سھراب ڳوٺ ڪراچي، سنڌ، پاڪستان جي گڏاپ ٽائون جو هڪ علائقو آهي. جنهن ۾ سنڌي، اردو، پنجابي ۽ پشتو ڳالهائڻ وارا ماڻهو وسن ٿا. هتان جي ڳچ آبادي جو تعلق اسلام سان آهي.
حوالا
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
1788ع
فوتگيون
زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
1320ع
ڊسمبر
زمرو:1320ء زمرو:چوڏھين صدي زمرو:سال
انحطاط پسند
انحطاط پسند __ (Decedents):
19 صدي جي آخري وچ دوران فرانسيسي شاعرن ۽ اديبن جو هڪڙو گروهه سامهون آيو، جن کي نقادن “انحطاط پسند” جي اصطلاح سان وضح ڪيو. ’انحطاط پسندي‘ وارو اديبن جو رويو هڪ تحريڪ جي صورت ۾ اڀريو ۽ ان جا اثر سڄي يورپ ۾ ڏسڻ ۾ آيا. انحطاظ پسند اديب ۽ شاعر سماجي ترقيءَ جا مخالف هئا. هن قسم جي اديبن هلڪي رواجن ۽ قومي رواجن جي خلاف سخت رويو اختيار ڪيو. انهن جمالياتي روايتن ۽ قدرن جي به مخالفت ڪئي. هنن ۾ خود لذتي ۽ عياشيءَ جو عنصر نمايان هو.
اصحاب صفه
جيڪي مسجد نبوي جي صفه ۾ رھندا ھئا، ۽ فقر جي زندگي گذاريندا ھئا، ھنن پنهنجا گهر ٻار ڇڏي، الله تعالٰي جي راھ ۾ پنهنجي زندگي وقف ڪئي ھئي، ھو ڏينهن رات الله تعالٰي جي عبادت ۾ گذاريندا ھئا، ۽ پاڻ سڳورن صلي اللّٰه عليه وآلهٖ وسلم جي پناھ ۾ رھندا ھئا.
تفصيل
”صفه“ عربيءَ ۾ سائبان کي چئبو آهي ۽ انهيءَ ٿلهي کي به چئبو آهي، جنهن تي ڪانن جي ڇپر جي ڇانءَ هجي. نبي سڳوري صلي -الله- عليه وسلم مديني ۾ مسجد ٺاهي ته -ان- جي اُتر -اوڀر- واري حصي ۾ اهڙن مسلمانن لاءِ، -جن- جو ڪو گهر -ٻار- نه هو، هڪڙو چبوترو اڏائي، -ان- تي ڇپر وجهرائي ڇڏيو. جيڪو ٻاهران اڪيلو مسلمان مسافر ايندو هو، اُهو انهيءَ ڇپر ۾ ويهي رهندو هو. اهي -اصحاب- رات ڏينهن نبي سڳوري صلي -الله- عليه وسلم جا ارشاد ٻڌندا هئا ۽ کانئن قران شريف سمجهندا هئا. انهن کي وقت بوقت -اسلام- جي تبليغ لاءِ ٻين هنڌن تي موڪليو ويندو هو. انهن اصحابن جو اهو دستور هوندو هو ته هڪ ٻه ڄڻا جهنگ ۾ نڪري ويندا هئا ۽ ڪاٺيون وڍي يا گڏ ڪري وڪڻندا هئا. انهن جي وڪري مان جيڪا رقم ملندي هئي، -ان- مان سڀني جي کاڌي پيتي جو انتظام ڪندا هئا. نبي سڳورا صلي -الله- عليه وسلم خود صدقي جي رقم انهن تي خرچ ڪندا هئا. سعد -بن- عباد ڪڏهن ڪڏهن 80- 80 ماڻهو وٺي ويندو هو ۽ انهن کي ماني کارائيندو هو. ڪي -اصحاب- کجور جون ٽاريون ڀڃي ايندا هئا ۽ مسجد ۾ ٽنگي ڇڏيندا هئا. کجور جي جيڪا ڳڙي ٽاريءَ مان پچي ڪرندي هئي، اُها -اصحاب صفه- کائي ڇڏيندا هئا. ابوهريره، ابوالبابه، ابوذر غفاري ۽ ڪي ٻيا اڪابر -اصحاب صفه- ۾ شمار ٿين ٿا.
حوالا
زمرو:اسلام
يتيم
يتيم ان ٻار کي چيو ويندو جنھن جو والدين مان ڪوئي ھڪ ماءُ يا پيءُ يا ٻئي حال حيات نہ ھجن. قرآن جي سورہ النساء ۾ فرمان آھي ته:
"وَابْتَلُوا الْيَتَامَىٰ حَتَّىٰ إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ ۖ وَلَا تَأْكُلُوهَا إِسْرَافًا وَبِدَارًا أَنْ يَكْبَرُوا ۚ وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ ۖ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ ۚ فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ ۚ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ حَسِيبًا ترجمو: ۽ ايستائين يتيمن کي پرکيو جيستائين پرڻي (جي عمر) کي پھچن، پوءِ جيڪڏھن اُنھن ۾ ڪا سياڻپ لھو تہ سندن مال کين ورائي ڏيو، ۽ اُھي (مال) اجايو ۽ (سندن) وڏي ٿيڻ جي ڀؤ کان تڪڙ ڪري نہ کائو، ۽ جيڪو (سنڀاليندڙ) آسودو ھجي تنھن کي گھرجي تہ (يتيم جي مال کائڻ کان) پاسي رھي، ۽ جيڪو مسڪين ھجي سو مناسب (خدمت) آھر کائيندو رھي، پوءِ جڏھن سندس مال کين ورائي ڏيو تڏھن مٿن شاھد ڪريو، ۽ الله حساب ڪندڙ بس آھي"
- سورہ النساء:6
سورہ النساء جي آيت نمبر 6 مطابق يتيمن جي مال سنڀالڻ جي ذميداري لاء نگھبان ڏسي تہ يتيم بالغ ٿيڻ جي عمر ۾ پھچڻ سان گڏوگڏ ان جي عقلي نشونما ڪيئن آھي. ان ۾ پنھنجا معاملا پنھنجي ذميداري سان ھلائڻ جي اھليت ڪيتري آهي. ملڪيت جي صورت ۾ ٻہ شرطون آھن: بلوغت جي عمر ۽ رشد يعني ملڪيت سنڀالڻ جي سمجھ. پھرين شرط تي اسلامي فقيھن جو اتفاق آهي. ٻئين شرط بابت امام حنيفه جي راء آھي تہ بلوغت جي عمر ۾ جيڪڏهن يتيم ۾ مال سنڀالڻ جي اھليت نہ ھجي تہ ولي يا نگھبان وڌ ۾ وڌ ست سال ٻيا انتظار ڪري ۽ پوء ان يتيم ۾ چاھي رشد يا سمجھ اچي يا نہ اچي ٻنھي صورتن ۾ امانت ان جي حوالي ڪري ڇڏي. امام ابو يوسف، امام محمد ۽ امام شافعي جي خيال مطابق سمجھ يا رشد اھڙي صورت ۾ لازمي شرط آھي. مولانا مودودي جي خيال مطابق ان صورت ۾ معاملو عدالت ڏي رجوع ٿيڻ کپي تہ اھا نگراني لاء مناسب بندوبست جو فيصلو ڪري.
حوالا
يتيم زمرو:انساني نشوونما زمرو:خاندان
766ع
ڊسمبر
زمرو:766ء زمرو:اٺين صدي زمرو:سال
عضوو
علم طب ء حڪمت ۽ حياتيات جي شعبي ۾ عضوي مان مراد ٽشن tissue يا اوڄن  سان ملي ڪري ٺهڻ وارو هڪ اهڙو جسم آهي جيڪو ڪو مخصوص فعل (function) انجام ڏيندو هجي ۽ عام طور تي پنهنجي لاء مددگار ٻين عضون سان گڏ شامل ٿي ڪري هڪ نظام جسم ٺاهي سگھندو هجي۔ هنجو جمع عضوا آهي ۽ انگريزي ۾ هن کي Organ چيو ويندو آهي۔ مختلف عضون جي عام مثالن ۾ ؛ معدو ، دماغ ، دل، ڦڦڙ ۽  گردا وغيره جا نالا شامل آهن جيوگهرڙو، جيڪو زندگيءَ جو بنيادي ايڪو ۽ جاندار آهي، اڳتي هلي خود رو (Autotrophic) جاندار بڻجي ويو، جنهن سج جي روشنيءَ مان پنهنجو کاڌو تيار ڪرڻ شروع ڪيو. سج جي روشنيءَ مان کاڌي تيار ڪرڻ واري روشنائي ترڪيب (Photosynthesis) واري عمل ۾ گهڻي انداز ۾ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جذب ٿيندي ۽ آڪسيجن خارج ٿيندي آهي، جنهنڪري ان عمل جاندارن لاءِ جياپي جا رستا کولي ڇڏيا. زندگيءَ جي ارتقائي عمل ۾ وڌيڪ تيزي تڏهن آئي، جڏهن ڪجهه جاندارن/جيوگهرڙن جنسي پيدائش جو سلسلو شروع ڪيو، پاليئوزاڪ دور ۾ ئي سمنڊن، مڇين، وڻن، ٻيلن ۽ ڪوئلي جو وجود پيو. لکين سال گذرڻ کان پوءِ ڌرتيءَ جي گولي تي ميووزائڪ دور آيو، جنهن ۾ريڙهيون پائيندڙ جانور، ڊائنوسار ۽ وڏا اُڏامندڙ پکي منظر عام تي آيا، اهي جاندار زندگيءَ جي ارتقائي مرحلن ۽ حياتيات جي اصولن مان گذري، عروج تي رسيا هئا. لکن سالن جي ان دور کان پوءِ ڪينوزاڪ دور شروع ٿيو، جيڪو ٻن حصن ۾ ورهايل هو، هن دور جو هڪ حصو ’ٽيٽائيري‘ هو، جنهن ۾ نوان ٻوٽا ۽ کير پياريندڙ جانور نمودار ٿيا، ۽ ٻئي حصي ’ڪواٽرنري دور‘ ۾ جيوگهرڙي هڪ نئين ارتقا ڪري، ماڻهوءَ جي غير واضح شڪل اختيار ڪئي. زندگيءَ جي ابتدا کان وٺي علم حياتيات ارتقا جو سفر شروع ڪيو. قديم انسان کان وٺي هاڻوڪي جديد ۽ سُلجهيل انسان، علم حياتيات تي پنهنجا مفروضا مڙهڻ ۽ مشاهدا ڪرڻ شروع ڪيا. وقت گذرڻ سان هن علم ۾ واڌارو ۽ ترقي ٿي، جنهن انساني بقا ۽ بهبود لاءِ تمام گهڻي ڄاڻ مهيا ڪئي.ري سگھجن ٿا۔
مختلف عضوا ملي ڪري جڏهن ڪو خاص عمل سرانجام ڏيندا آهن تہ انهن کي سرشتو چئبو آهي.
ڪوثر ٻرڙو
thumb|ڪوثر ٻرڙو ڪوثر ٻرڙوانگريزي (Kosar Buriro) سنڌي ٻولي جو ناميارو براڊڪاسٽر، شاعر ۽ نثر نويس آهي. سندس ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن.
شروعاتي زندگي
ڪوثر ٻرڙي جو اصل نالو غلام قاسم ٻرڙو ولد نبي بخش ٻرڙو آهي. هن ڪوٽ ڏيجي تعلقي، خيرپور ضلعي جي ڳوٺ جاني ٻرڙو ۾ پهرين سيپٽمبر1958ع تي جنم ورتو.
تعليم
ڪوثر پرائمري تعليم پنهنجي ڳوٺ مان حاصل ڪئي.هن مئٽرڪ جو امتحان 1975ع ۾ ڪمپريهينسو هاءِ اسڪولخيرپور ميرس مان پاس ڪيو ۽ انٽر جو امتحان 1977ع ۾ سپيريئر ڪاليج خيرپور ميرس مان پاس ڪيو. هن 1983ع ۾ ايم اي ٻين الاقوامي تعلقات ۾ شاهه عبداللطيف يونيورسٽي مان پاس ڪئي.