cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جيبي اي ايس ايم آر
جيون مارگ/ڪيريئر
سندس ايڊيٽر جي تجويز تي، جيبي 2017 ۾ پنهنجو ٽويچ چينل ٺاهيو، جنهن تي هوءَ اي ايس ايم آر کي هلائي ٿي ۽ وڊيو گيمز کيڏي ٿي. سال 2019 ۾، هن رووستر ٽيٿ پاران انڪائونٽر ڪلچر نالي هڪ ويب مني سيريز جي ميزباني ڪئي.
حيدرآبادي چٽڻي
حيدرآبادي چٽڻي ٺاهڻ لاءِ گهربل شيون
ساوا ڌاڻا (سنها ڪٽيل ) هڪ ڳڙي، ڦودنو (سنهو ڪٽيل)هڪ ڳڙي، ساوا مرچ 6 عدد، گدامڙي جي رس هڪ پيالي، زيرو (سڄو) هڪ چمچو، ڳاڙها مرچ (سڄا) 3 عدد، ٿوم کلن سميت 4 ڳڙيون ،لوڻ ذائقي موجب.
جيبي اي ايس ايم آر
جيون مارگ/ڪيريئر
پوليدور رڪارڊز 2019 ۾ جيبي سان رابطو ڪيو ۽ پڇيو ته ڇا هوءَ بيلي ايلش جي البم، جڏهن اسان سڀ سمهي پئون ٿا، ته ڪٿي وڃون ٿا؟ جو اي ايس ايم آر ريڊ-ٿرو ڪندي. جيبي پروجيڪٽ کي مفت ۾ رڪارڊ ڪيو؛ ان جي اپ لوڊ ٿيڻ کان وٺي ان کي 3 ملين کان وڌيڪ ريويوز مليا آهن. ان اونهاري ۾، جيبي کي ريز دي مووي: ريز جي باري ۾ هڪ فلم، ريز پينٽ بٽر ڪپس بابت هڪ اوفيشل فيچر-لينٿ اي ايس ايم آر پروجيڪٽ ۾ اداڪاري ڪرڻ لاءِ رکيو ويو.
حيدرآبادي چٽڻي
حيدرآبادي چٽڻي ٺاهڻ لاءِ گهربل شيون
زمرو:مشهور کاڌا زمرو:حيدرآباد
جيبي اي ايس ايم آر
آجيان
گبي يوٽيوب جي بهترين اي ايس ايم آر ٺاهيندڙن مان هڪ سمجهي ويندي آهي. هن جي وڊيوز کي ليکڪن جهڙوڪ باسل، ڊين آف گيڪ ، هيوي.ڪوم، ۽ انسائيڊر جي  طرفان سفارش ڪئي وئي آهي. دي نيو يارڪ ٽائمز ميگزين لاءِ لکندي ، جيمي لارين ڪيلس جيبي کي ”دي ليبرون جيمس آف ٽچنگ اسٽف“ سڏيو آهي ۽ هن جي حقيقي آن لائن شخصيت سان جوڙائتو لکيو آهي.
ذاتي زندگي
جيبي دوست ۽ ڪٽنب جي خاطر سخت رازداري احتياطي اپاءُ وٺي ٿي. ماضي ۾، هن پنهنجي رشتي جي حيثيت يا رهائش جو شهر ٻُڌائڻ کان پاسو ڪيو. سال 2019 ۾، جيبي پنهنجي مڙس، بين سان پرڻو ڪيو، جنهن سان هن نارٿ ويسٽرن ۾ ملاقات ڪئي ۽ جيڪو هاڻي هن جي ڪاروباري معاملن کي سنڀالي ٿو. هي جوڙو جنوري 2020 ۾ لڏي ويو، سندن اهو چوڻ هيو ته سندن اڳوڻي رهائش شڪاگو جي هڪ پسگردائي ۾ هئي. نومبر 2020 ۾، جيبي پنهنجو پهريون نالو جينا طور ظاهر ڪيو.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:جيوت ماڻهو زمرو:1994ع جون پيدائشون زمرو:ناري_يوٽيوبرز
چنبو
چنبو:
چنبي جو زور سنڌ کان ٻاهر به آزمايو ويندو آهي. انهيءَ طريقي ۾ وڏو فرق آهي. هتي چنبي ڏيڻ جو هي رواج آهي، ته ٻه زور آزمائڻ وارا هڪٻئي سامهون هيٺ ٿي ويهندا، پوءِ ٻئي پنهنجي سڄي هٿ جون تريون ائين ملائيندا، جو آڱريون هيٺ ٿين. پوءِ آڱرين جي وچ ۾ آڱريون ڏيندا، اهڙي طرح جو آڱوٺو وري اچي آڱوٺي سان ملي. پوءِ هڪڙو هٿ جهلڻ واري جي ڪارائيءَ ۾ وجهندو. هٿ ٻنهي جا پٽ تي هوندا، پوءِ ڇڏائڻ وارو هڪڙي ئي زور ۾ ڪسڪائي، ٻئي پهلوان جي هٿ مان هٿ ڪڍڻ جي ڪوشش ڪندو، جي هٿ ڇڏائي ويو، ته انهيءَ کٽيو، جي نه ڇڏائي سگهيو ته هارايائين. چنبي جي زور جو قاعدو هي آهي، ته ڇڏائڻ مهل هٿ زمين تان نه کڄن، ۽ پهلوان زور لائيندي اٿي نه بيهن. ساڳيءَ طرح سان هڪٻئي تي اوراٽ ڪرڻ به ڪار ناهي.
شيخ عيسيٰ ڪوريجو
شيخ عيسيٰ، هيءُ بزرگ حضرت خواجه غلام فريد جو وڏو ڏاڏو هو، ذات جو ڪوريجو هو ۽ سندس والد بزرگوار جو نالو يوسف هو. محترم مولانا نور احمد خان فريدي لکيو آهي ته ”هي بزرگ پنهنجي زماني جو امير ڪبير هو. سن 756 هه ۾ امارت ترڪ ڪري درويشي اختيار ڪيائين، ۽ ٺٽي ۾ سنه 758 هه ۾ حضرت بنده نواز گيسو دراز دهلويءَ جو مريد ٿيو. بزرگ کيس خلافت جي خرقي سان به نوازيو“. سيد محمد گيسودراز ابن يوسف الحسن دهلوي حضرت شيخ نصيرالدين محمود چراغ دهلويءَ جو خليفو هو. مٿي اچي چڪو آهي، ته ٺٽي ۾ حضرت شيخ نصيرالدين محمود چراغ دهلوي، محمد تغلق جي سنڌ تي حملي دوران ٺٽي آيو هو. انهيءَ ڪري شيخ عيسيٰ، حضرت گيسودراز جو نه، پر حضرت چراغ دهلويءَ جو مريد خليفو ٿيو هوندو. ان کان سواءِ سن به صحيح نه آهن. محمد تغلق سنڌ ۾ سن 751 هه ۾ وفات ڪئي، ۽ حضرت چراغ دهلوي سن 751 هه ۾ سنڌ ۾ آيو، ۽ ڪجهه وقت ٺٽي ۾ رهي، موٽي ويو. ان تاريخي حقيقت جي روشنيءَ ۾ معلوم ٿئي ٿو، ته شيخ عيسيٰ سن 751 ۾ ٺٽي ۾ حضرت محمود چراغ دهلويءَ جو مريد ٿيو.
سول لائينز ٽائون
سول لائينز ٽائون پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي ڏکڻ جو هڪ تعلقو آهي.
نانگ کڻڻ
نانگ کڻڻ ھڪ زور آزمائي آھي جنھن ۾ هڪڙو ماڻهو سنئون ٿي زمين تي سمهندو، ۽ ٻيو ان کي چيلھ کان ٻانهون ورائي، کڻي ڪلهي تي آڻيندو. نانگ کڻڻ اڄڪلھ زور آزمائيءَ ۾ ايترو مشهور ناهي.
انهن زورن کان سواءِ سنڌ ۾ شيري چنبو ڀاڪر جو زور وغيرہ بہ ٿيندو آهي، پر اهي زور ايترا مشهور نہ آھن.
جوٽڻي
جوٽڻي:
جوٽڻي به سنڌ ۾ زور آزمائيءَ جو مشهور طريقو آهي. هي ٻه چنبي وانگر ويٺي جو زور آهي. ڇا ڪندا آهن؛ جو ٻه ماڻهو زور آزمائڻ وارا هڪٻئي جي سامهون پٽ تي ويهندا آهن، ۽ پيرن جون کڙيون زمين تي رکي، پير اڀا ڪري هڪٻئي جي پيرن جي سامهون جهليندا آهن، ۽ پيرن ۽ اٽڪل نري کن ڊگهي سڌي مضبوط ڪاٺي، جنهن ۾ مٺ ڦٻي سگهي ۽ ڀڄي به نه، اها جهليندا. پوءِ هڪڙو’جوٽڻي‘ ڏيندو ٻيو ڇڏائيندو. جوٽڻي ڏيڻ وارو پنهنجي سڄي هٿ سان انهيءَ پيرن واري ڪاٺيءَ کي مضبوط جهليندو، ۽ ڇڏائڻ وارو، وري انهيءَ جي ڪارائيءَ ۾ سڄو هٿ وجهي، سندس هٿ هڪ ئي زور ۾ ڪاٺيءَ  مان ڇڏائڻ جي ڪوشش ڪندو. هن زور ۾ ٻئي هٿ جي تري زمين تي کوڙڻ ڪار ناهي. پوءِ جي ڇڏائڻ وارو جوٽڻي نه ڇڏائي سگهيو، ته هارايائين، ۽ جي ڇڏائي ويو ته کٽيائين.
کاھوڙي
کاهوڙي (Khahori) لفظ جي معنيٰ آهي”جبلن ۾ ڏٿ ڏوريندڙ“. کاهوڙي شاهه جي رسالي جو هڪ سر به آهي. هن سر ۾ انهن سنياسين جو ذڪر آهي، جن ڏيهه کان ڏور ڏونگرن ۾ ڏوريو هن سر ۾ شاهه صاحب گنجي ٽڪر جي واکاڻ به ڪئي آهي. اصطلاحي طور ’کاهوڙيءَ‘ جو مطلب، جدوجهد ۽ جستجو ڪندڙ آهي. .
مدرشاھي
مدرشاھي, اَماڻو سماج، سماج جو ھڪ اھڙو سرشتو جنھن ۾ ڪُٽنب جي سربراھ گھرڀاتي عورت ھوندي آھي، يعني ماءٌ جي حڪومت وارو سرشتو.
ڀونگر سومرو ٻيون
ڀونگر ٻيون سنڌ جو سومرا گھراڻي جو ھڪ حاڪم ھيو.ڀونگر ثاني دودي اول جي اولاد مان هو. تنهن وٽ گهڻي خلق گڏ ٿي هئي. تنهن ڪوشش ڪري حڪومت لاءِ کڙي ٿيل دعويدار جماعت جي پاڙ پٽي ۽ پاڻ حڪومت جي تخت تي ويٺو. ٽيٽيهه سال آزادي ۽ خودمختياريءَ سان حڪومت هلائي، سن 623 هه ۾ حياتيءَ جا ڏينهن پوري ڪري ويو
مدرشاھي
شروعاتي انسانن زمين جي پيٽ مان سرسبز سلا اڀرندي ڏٺا ۽ مختلف اناج، ٻوٽا ۽ ميووا زمين جي پئدائش هئڻ ڪري، هنن ڌرتيءَ کي انسان جي بهتر زندگي جو ضامن ڄاڻندي، ان جي پوڄا ڪرڻ لڳا، ۽ ان کي ماءُ ڪوٺڻ لڳا. ڇو جو عورت (ماءُ) ۽ ڌرتي ٻئي تخليق ڪندڙ شيون هيون. جڏهن عورت ننڍڙا گلاب جهڙا چهرا پئدا پئي ڪري سگهي ته ٻئي طرف ڌرتي جي سيني مان مختلف سون ورنا سنگ ۽ ڳاڙها ساوا ٻوٽا اڀرن پيا ۽ اتان فصل جنم وٺن پيا. ان ڪري انسان جي من ۾ انهن ٻنهي شين سان محبت ڪرڻ اڻ ٽر ڳالهه هئي. ان ڪري ئي هنن جو عقيدو هو ته، آسمان کي ۽ ستارن ڏي ڇو ڏسون، اُن ڌرتي جي ڌوڙ ڇو نه چمون، جيڪا اسان جي بهترين زندگي جي ضامن آهي. ان ڪري قديم ماڻهن ”ڌرتي-ماتا“ جي پوڄا شروع ڪئي، ان جا بت ٺاهيا، جيڪي عورت جي ئي شڪل جا هيا. سنڌو ماٿر جي قديم آثارن مان ”ماتا-ديوي“ جا مجسما نڪرڻ جو اصل سبب اهو ئي هو.
ڀونگر سومرو ٻيون
حوالا
زمرو:تاريخي شخصيون
مدرشاھي
آڳاٽي ابتدائي سماج جي شروعات ۾ سڀئي رشتا ماءُ جي حوالي سان سڃاتا ويندا هئا. سڀ کان وڏِي، پوڙهِي، جهونِي ماءُ سڄي راڄ جي ماءُ هئي. اها ئي سڀني جي کاڌي پيتي، ڏک سک، رهڻي ڪهڻيءَ، اٿا ويٺيءَ جو لحاظ ۽ خيال ڪندي هئي ۽ هر هڪ جي گهرج جي خبرچار رکندي هئي، ٻيون جوان مائرون به هيون، پر انهن جي وڏي به اها ئي پوڙهي ئي ماءُ هئي. سڀ ان جو اولاد هئا. ابتدائي راڄ جي ان قسم کي اَماڻو، مائاڻو، يا ماءُ وارو راڄ يا سماج (matriarchal society) سڏجي ٿو.
مائن جي ماءُ گهڻي قدر سٺي، سٻاجهي، مٺي، مهربان، سيبتي، سلڇڻي ۽ پرگهور رکندڙ هئي. هر نيڪي، چڱائي، سلڇڻائي، پنهنجائپ، پيار، انس (لڳاءُ)، سڪ، ساڃاهه ۽ ڪردار جي سونهن رکندڙ ماءُ مهربانيءَ ۽ ٻاجهه جو حوالو هئي ۽ راڄ جو هر چڱو ڪم انهن جي ڳالهين، سوچن ۽ عملن موجب پرکيو ويندو هو. نيڪ سيرت، چڱيءَ چلت واريون مائرون نيڪيءَ، سونهن، سلڇڻائيءَ ۽ مهربانيءَ ۾ سڀني کان سرس هئڻ ڪري نيڪيءَ جو نشان بڻجي وينديون هيون ۽ ان جهوني ماءُ جي انهن چڱائين جون يادگيريون سندس مئي پڄاڻا به پيون هلنديون هيون ۽ ڳڻ پيا ڳائبا هئا. مٺڙيون ڳالهيون ته منهنجيءَ امڙ جون، سڀ جي پيٽ جي کيس خبر هئي، ان کان وڌيڪ ٻيو ڪير آهي جو ايڏي اڪير رکي وغيره. لاڳيتيون يادون، يادن ۾ وسندڙ خاڪو، ڀلائيءَ ۽ چڱائيءَ جو ماءُ سان واسطيدار تصور، پيار ۽ سڪ جو انساني عڪس، هڪ مٺيءَ ماءُ جو اولڙو اڳتي هلي ماءُ جي انساني روپ کان وڌي ياد ۾ خيالي روپ کي پختو ڪيو. ماتا ديويءَ جو تصور ايئن ٺهيو.
انسان جي ياد ماءُ جي روپ تي ماتا ديويءَ کي جنم ڏنو. ڌرتيءَ به پنهنجي سيني تي سڀ کي سانڍيو، پاليو ۽ پناهه ڏني پئي. ڌرتي به ماتا جيان سٻاجهي ۽ سهڻي آهي. ڌرتي ماتا ۽ ماتا ديويءَ ۾ ڪو خاص فرق ڪونهي. پيار جي ديوي، سونهن جي ديوي، آباديءَ جي ديوي، ساوڪ جي ديوي، اوسيئڙي جي ديوي، امن ۽ شانتيءَ جي ديوي، وغيره ان اَماڻي يا ماءُ واري زماني مان ڦٽي نڪتل تصور آهن جن اڳتي هلي عقيدي ۽ ڌرم جي شڪل اختيار ڪري ورتي.
سراج الحق ميمڻ، سنڌ اندر اماڻي يا ماءُ آدرشي سماج جي حوالي سان هن ريت لکيو آهي، ”علم الانسان جي لحاظ کان اول اول سنڌ اندر اماڻو يا ماءُ آدرشي سماج هيو. جنهن ۾ عورت سردار هئي. ڇو جو هن اناج پوکڻ ايجاد ڪيو. هتي جي انسانن ڏٺو ته عورت هڪ دلچسپ چيز هجڻ سان گڏوگڏ سموري تخليق جي ماءُ آهي. نه رڳو هوءَ خوبصورت ٻارڙا پيدا ڪري ٿي، پر فصل به هوءَ پيدا ڪري ٿي. ان ڪري عورت جي ان تخليقي قوت کي پوڄا لائق سمجهيو ويو. هن کي ديويءَ جو درجو ڏنو. گهڻو ڪري قديم ماڻهن جا بت ديوين جا آهن ۽ هو انهيءَ جي ئي پوڄا ڪندا هئا. عورت جي شرم گاهه ۽ ٿڻن کي تخليقي قوت جو مظهر ۽ منبع سمجهيو ٿي ويو. ان ڪري انهن ٻنهي جسماني عضوون، پيڪ ۽ ٿڻن کي سڀ کان وڌيڪ پوڄا لائق ٿي سمجهيو ويو.“
حجت عباسي سنڌ اندر اَماڻي يا مائيتي سماج جي حوالي سان هن ريت لکيو آهي، هڪ ايشور جي تصور جو مطلب هئو هڪ متحد رياست جو وجود، هڪ ملڪ جو تصور جنهنجو آغاز سنڌ جي شهري رياست جي بنياد پوڻ کان شروع ٿيو هو. مادري سماج جي جائيَ، پدري سماج والاري ته شو شڪتي جي ارڌاناري يعني قديم اشتمالي سماج جو خاتمو آيو، جنهنجي جي جڳهه پدري سماج جي ڪري عورت سماجي برابري جي رتبي کان محروم ٿي گهر جي داسي بڻجي وئي ۽ آھستي آھستي پنهنجو پراڻو مائيتي سماج وارو مقدس تقدص ۽ مر تبو وڃائي چادر ۾ ويڙھجي مرد جي ذاتي ملڪيت بڻجي ۽ چو ديواري جي اندر واڙ جي وئي اهڙي ريت آرين جي اچڻ سان غلامداراڻي سماج جو آغاز ٿيو شو شڪتي ماتا کان جدا ٿي ۽ شڪتيءَ جو پڻ ڀڳوان بڻجي ويو.
سنڌ اندر ٻني ٻاري ڪرڻ جي شروعات کان وٺي اماڻي سماج يا ماءُ آدرشي سماج شروع ٿيو. يعني شروع کان اَماڻي يا ماءُ آدرشي“ سماج جو هتي بنياد پيو ۽ اهو تيستائين جاري رهيو، جيستائين زرعي ترقي گهڻي ترقي حاصل نه ڪري ورتي. ان عورتاڻي آدرشي سماج جا ڪافي آثار سنڌو ماٿري ۾ مليا آهن. مسٽر ڪارٽر ڪراچيءَ جي مول واديءَ مان ڪجهه پٿر لڌا آهن، جن تي عورتاڻي آدرش جي هڪ صورت ۾ ڪنول جا چٽ کوٽيل آهن. قديم زماني ۾ عورت جي شرم گاهه (پيڪ) کي تخليقي مرڪز سمجهندي ان کي ڪنول جي گل سان تشبيهه ڏني ويندي هئي. مصور ان تخليقي مرڪز کي مختلف اهڃاڻن سان ظاهر ڪندا هئا. ڪي عورت جي شرم گاهه مان گل ۽ ٻوٽا ڦٽندي ڏيکاريندا هئا ته ڪي وري ان کي ڪنول جي گل جي مختلف شڪلين رستي ظاهر ڪندا هئا.
آمري، ڪوٽڏجي، موهن جي دڙي جي صفا شروعاتي آباديءَ وارن تهن مان اسان کي ان ”ماءُ آدرشي“ سماج جا آثار مليا آهن. جڏهن زرعي ترقي ٿي ۽ زراعت به مردن جو ڪم بڻيو ته ”ماءُ آدرشي“ سماج ٽٽي پيو ۽ ”پيءُ آدرشي“ سماج شروع ٿيو. موهن جي دڙي جي وچين دور کان اباڻو يا پيءُ آدرشي سماج ملي ٿو. ان کان اڳ هيٺين تهه مان مليل مورتون اماڻي يا ماءُ آدرشي سماج جي ساک ڀرين ٿيون. موهن جي دڙي جي هڪ مهر تي هڪ عورت جي تخليق گاهه (پيڪ) مان سلو اڀرندي ڏيکاريو ويو آهي. جيڪو عورت کي تخليق جو مظهر سمجهڻ جو وڏو ثبوت آهي. ان کان سواءِ ضلع دادو ۾ آمريءَ جي اتر اوڀر واريءَ حد ۾ هڪڙو موهن جي دڙي جو هم عمر ماڳ ”لاکيو“ مليو آهي. جتان اسان کي ”ماتا ديوي“ جون مورتون مليون آهن. ساڳي نموني جون مورتون يعني ”ماءُ آدرشي“ سماج جا ثبوت اسان کي آمريءَ جي هم عمر ماڳ ڪلي ۽ ميهي مان پڻ مليا آهن.
مادراڻو نظام
آڳاٽي زماني ۾ انسان هڪ اهڙي عام جنسي ميلاپ ڪرڻ جي هڪ اهڙي دور مان گذري چڪو آهي، جنهن سريت بازي (Hataerism) جو نالو ڏنو وڃي ٿو. جنهن ۾ جنسي ميلاپ ڪرڻ جو نتيجو اهو هوندو هو ته ڪنهن به شخص کي پيءُ جي سڱ جي گهڻو ڪري خبر نه هوندي هئي. ان ڪري نسلي شجرو مادراڻي طور تي ياد ڪيو ويندو هو. اهو مادراڻو شجري جو رواج گهڻو ڪري آڳاڻي دور جي انسانن ۾ عام طور تي رائج هوندو هو. ان جو نتيجو هي نڪتو هو ته عورتون مادراڻي حق واري حيثيت ۾ نسل جون مورث سمجهيون وينديون هيون. ان ڪري پنهنجي نوجوان نسل وٽ وڏو احترام حاصل ڪنديون هيون. انهيءَ احترام جو نتيجو هي نڪرندو هو ته ملڪي انتظاميا (حڪومت) هلائڻ به وٽن مادراڻو نظام Gynecocracy هلندو هو.
زمرو:تاريخ زمرو:خاندان زمرو:سماج زمرو:سنڌ زمرو:سياست زمرو:ماتا ديويون زمرو:مذهب
پنجر (ناول)
پنجر (پنڃرو, The Skeleton) هڪ اغوا ٿيل هندو ڇوڪريءَ ۽ هندو مسلم تڪرار سال 1950 جو پنجابي ناول آهي. هي ناول ڀارت جي مشهور ليکڪا، ناول نگار ۽ شاعرا امرتا پريتم جو جڳ مشهور ناول آهي. انهيءَ عنوان سان هڪ فلم پڻ ٺهي چُڪي آهي.
آکاڻي
انساني جبلّت جو ٽڪراءُ جڏهن انساني قدرن سان ٿيندو آهي تہ وڏو الميو جنم وٺندو آهي. اهو ئي الميو امرتا پريتم جي ناول پنجر ۾ پڻ نظر اچي ٿو. ليکڪا پاڻ چوي ٿي تہ ’الميو هي ناهي تہ زندگي جي ڊگهي سفر تي سماج جا ٻنڌڻ پنهجا ڪنڊا وکيريندا رهن ۽ اسان جي پيرن منجهان سموري عمر رت وهندو رهي، پر الميو هي ٿيندو آهي تہ توهان رتورت پيرَن سان هڪ اهڙي مقام تي بيٺا هجو، جنهن لاءِ اڳتي ڪوبہ رستو توهان کي سڏيندو ئي نہ هُجي‘.
بهرحال رام چند بدران ناريءَ جي مُقدّر ۾ هڪ ٻيو همراهه رشيد لکيل آهي: هڪ مسلمان ڇوڪرو جنهن جا گهرڀاتي هڪ پُراڻي خانداني قتل جو بدلو وٺڻ جي لاءِ پارو کي اغوا ڪري آڻين ٿا ۽ رشيد سان زوري پاندَ ۾ وجهي ڇڏين ٿا۔ انهي ءَ دوران مُلڪ جو ورهاڱو ٿي وڃِي ٿو. رشيد پارو سان زبردستي شادي ڪري سندس اسلامي نالو حميدهہ رکي ڇڏي ٿو ۽ پاڪستان وٺي وڃِيس ٿو، پر اهو پارو جي لاءِ ڏکن ڏولاون جو انتُ نہ پر اها تہ شروعات هُئي.
فلم
ان حقيقت کان انڪار ڏاڍو مُشڪل آهي تہ امرتا پريتم جو هي مختصر ناول ان جي هڪ غير معروف تحرير هُئي، جنهن سان تمام ٿورڙا ماڻهو ئي واقف هيا، پر 2003 ۾ چندر پرڪاش دِويدي انکي اسڪرين پلي جي شڪل ڏني ۽ ان ناول تي فلم تيار ٿي ٻاهر پهتي تہ چئوطرف ان ڪهاڻيءَ جي واکاڻ ٿيڻ لڳي. پارو/ حميدہ جو ڪردار انتهائي مهارت سان ارميلا مٽونڊلڪر نڀايو آهي ۽ ان جي مڱيندي رام چند جي ڪردار ۾ سنجي سوري پنهنجي فن جو ڪمال ڏيکاريو، پر رشيد جو مشڪل ۽ پيچيدہ ڪردار هڪ اهڙو چيلنج هيو، جنهن کي منوج واجپائي کانسواءِ شايد ڪو قبول نہ ڪري سگهي ها.
سمٿ اينڊ ويسن ماڊل 29
سمٿ اينڊ ويسن ماڊل 29 ڇھ ڦيرو ٻٽي ايڪشن وارو ريوالور جنھن ۾ .44 ميگنم بور جون گوليون پونديون آهن. ھي ريوالور آمريڪا جي ڪمپني سمٿ اينڊ ويسن جي مينيوفيڪچرنگ آهي. ماڊل 29 کي 3, نرين ۾ ھڪ معياري ماڊل ڪڍيو ويو. نري جي ٻي ماپ وارا ريوالور اسپيشل آرڊر تي ٺاھيا ويندا آهن
thumb|left|سمٿ اينڊ ويسن ماڊل 294 and 8+3/8 in نرين سان thumb|left|سمٿ اينڊ ويسن مائونٽين ھن 1995
مخدوم محمد شريف
مخدوم نورمحمد جو پوٽو مخدوم محمد شريف بن خواجه محمد يعقوب لڏي اچي سيتپور ۾ رهيو. انهن ڏينهن ۾ مخدوم صاحب جي مريد نواب ”مٺڻ خان“ مٺڻ ڪوٽ نالي نئون شهر آباد ڪيو. نواب صاحب جي گذارش تي مخدوم محمد شريف لڏي اچي ”مٺڻ ڪوٽ“ ۾ رهائش اختيار ڪئي. مخدوم محمد شريف کي ٻه فرزند ٿيا: قاضي نور محمد ۽ قاضي محمد عاقل. ٻئي ڀائر عالم، فاضل ۽ اهل دل بزرگ هئا.
شيخ حسن ڪوريجو
مخدوم محمد زڪريا کان پوءِ سندس فرزند مخدوم نور محمد جي ڏينهن ۾ ان مدرسي اڃا به گهڻي ترقي ڪئي، ۽ دارالعلوم جي درجي کي پهتو. مغل حڪومت جي طرفان مدرسي جي خرچ جي پورائيءَ لاءِ پنج هزار بيگهار زمين ڏني وئي
پاڪستان جو چيف جسٽس
پاڪستان جو چيف جسٽس (مخفف CJP) پاڪستان ۾ عدالتي نظام (حڪومت جي قانوني شاخ) جو سربراهه ۽ پاڪستان جي سپريم ڪورٽ جو بالا جج هوندو آهي. چيف جسٽس، سپريم ڪورٽ جي مقرر 17 ججن مان سڀني کان مٿاهون هوندو آهي. 1947ع کان 1960ع تائين بلا جج کي وفاقي جج ڪوٺيو ويندو هو. چيف جسٽس، پاڪستان جي عدالتي نظام جو انتظامي آفيسر ۽ وفاقي شريت عدالت جي چيف جسٽس کان پڻ مٿاهون جج هوندو آهي. چيف جسٽس وفاقي قانونن جي پڻ نگراني ڪندو آهي.
سپريم ڪورٽ لاءِ چيف جسٽس جي چونڊ پاڪستان جو وزيراعظم ڪندو آهي، ۽ پوءِ پاڪستان جو صدر ان کي مقرر ڪندو آهي. چيف جسٽس پاڪستان جي مقرر ڪيل نئين صدر کي قسم نامو پڻ کڻائيندو آهي.
پاڪستان جو پهريون چيف جسٽس سر عبدالرشيد هو، پاڪستان جو چيف جسٽس گلزار احمد  آهي.
پاڪستان جي چيف جسٽس جي فهرست
پاڪستان جو سڀ کان وڌيڪ عرصو چيف جسٽس رهندڙ جج محمد حليم هو جيڪو 3205 ڏينهن تائين پاڪستان جو چيف جسٽس رهيو. گھٽ وقت رهندڙ چيف جسٽس محمد شهاب الدين هو، جيڪو چيف جسٽس ٿيڻ جي 9 ڏينهن کان پوءِ وفات ڪري ويو. افتخار محمد چوڌري پاڪستان جو واحد چيف جسٽس هو جيڪو 3 دفعا چيف جسٽس طور مقرر ٿيو. هي چيف جسٽس جي عهدي تي 2480 ڏينهن رهيو.
ق قائم مقام
± عهدي تان لاٿو ويو, سپريم جڊيشل ڪائونسل پاران هن جا ڪيل سمورا فيصلا رد ڪيا ويا.
† نوڪري دوران وفات ڪري ويو
آرام باغ ٽائون
آرام باغ ٽائون پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي ڏکڻ جو هڪ تعلقو آهي. ھن علائقي جو اصل نالو رام باغ ھيو پر پاڪستان ٺھڻ بعد ان جو نالو تبديل ڪري آرام باغ رکيو ويو.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
کير اُٻارڻ
جيوڙي صفائي- کير اُٻارڻ (pasteurization پاسچرائزيشن) اهو عمل جنهن ۾ کاڌي کي هلڪي گرمائش تي تيار ڪيو ويندو آهي، ته جيئن ان منجهان پيٿوگينس pathogens ختم ڪري سگهجن ۽ ڪٻٽ جو جياپو وَڌائي سگهجي. کير اُٻارڻ يا پاسچرائزيشن جي ڪري کير ۾ موجود 99 سيڪڙو کان وڌيڪ جيوڙا مري وڃن ٿا ۽ کير ۾ اهڙو ڪجهه به نٿو بچي، جيڪو کير کي ڦٽائي يا خراب ڪري سگهي. کير اُٻارڻ جي طريقي ۾ سڀ کان پهريان کير کي جيوڙن کان محفوظ ڪرڻ جي طريقي يعني پاسچرائزيشن مان گذاري ٿڌو ڪيو وڃي ٿو، ان کان پوءِ کير کي هڪ دفعو وري تيز باهه تي گرم ڪري وري ان کي اوتري تيزي سان ئي ٿڌو ڪيو وڃي ٿو، ان کان پوءِ کير کي هوا بند ڊٻي يا ڪنهن ٿانو ۾ بند ڪري رکيو وڃي وڃي ٿو. کير اُٻارڻ (پاسچرائزيشن) ذريعي کير کي 63 ڏينهن تائين محفوظ رکي سگهجي ٿو. نه رڳو اهو بلڪي 9 هفتن تائين ان جي رنگ، ذائقي، خوشبو ۽ تازگيءَ ۾ به ڪو فرق نٿو اچي.
حوالا
زمرو:سائنس زمرو:ٽيڪنالاجي
سنڌ يونائيٽڊ پارٽي
سنڌ يونائيٽڊ پارٽي يا سنڌ اتحاد پارٽي برطانوي سنڌ جي هڪ سياسي تنظيم هئي. هي تنظيم جون 1936ع تي قائم ڪئي وئي، ساڳي سال جنهن سال سنڌ بمبئي کان آزادي حاصل ڪري الڳ صوبو بڻي. هن تنظيم پنجاب يونينسٽ پارٽي جي طرز جي هئي. هن تنظيم جو مکيه سبب هندو ۽ مسلمانن ۾ اتحاد ۽ ڀائيچارو پيدا ڪرڻ هو. حاجي عبدالله هارون هن تنظيم جو شريڪ باني ۽ اڳواڻ هو. سر شاھنواز ڀٽو هن تنظيم جو نائب چيئرمين هو. جي ايم سيد پڻ هن تنظيم جي بانين مان هڪ هو. Tهن ۾ تنظيم ۾ وڏيرا پڻ شامل هئا جيئن، الله بخش سومرو ۽ يار محمد جوڻيجو پڻ شامل هئا.
پٺاڻ (يو سي)
يو سي 28 پٺاڻ  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا باقراڻي تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي باقراڻي جي يو سي 3 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾  ڳوٺ پٺاڻ  ھڪ وڏو ڳوٺ آهي ۽ ان يو سي جو صدر مقام آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ پٺاڻ، جتوئي، مشوري، بروھي، ڀاڳت، سيال، مڱڻ  ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ڳوٺ سوڀو ڀاڳت، ڳوٺ ترڪ علي بروهي، ڳوٺ غازي خان مشوري، ڳوٺ شادي جتوئي، ڳوٺ پٺاڻ، ڳوٺ غلام نبي خان جتوئي, ڳوٺ موسا ميتلو، ڳوٺ جمعو ميتلو، ڳوٺ لالو شيخ، ڳوٺ سنھو جتوئي ۽ ٻيا شامل آهن.
سنڌ يونائيٽڊ پارٽي
1937ع تي سنڌ قانون ساز اسيمبلي جي چونڊن ۾ هن تنظيم مسلمانن لاءِ مقرر ڪيل 34 سيٽن مان 21 سيٽون کٽيون ۽ اسيمبلي جي اڪثريتي پارٽي بڻجي وئي. هن چونڊن ۾ ڪو به هندو هن تنظيم پاران چونڊن ۾ نه بيٺو. هن تنظيم جي مکيه اڳواڻن مان هارون ۽ ڀٽو ڪامياب نه ٿيا، سنڌ جي گورنر اڪثريتي پارٽي سنڌ يونائيٽڊ جي بجاءِ اقليتي تنظيم سنڌ مسلم پوليٽڪل پارٽي کي حڪومت ٺاهڻ جي دعوت ڏني. ان جي ڪري سنڌ يونائيٽيڊ پارٽي جا ڪيترا ئي اڳواڻ تنظيم ڇڏي ويا.
پٺاڻ (يو سي)
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين آفتاب ظفر سيال ۽ وائيس چيئرمين سڪندر علي جتوئي چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ قاسم مڱڻ جو غلام محي الدين مڱڻ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
سنڌ يونائيٽڊ پارٽي
حوالا
زمرو:هندوستان جون ختم ٿيل سياسي پارٽيون زمرو:1936ع ۾ ٺاهيل سياسي پارٽيون زمرو:سنڌ جي سياست
خيرو سومرو
خيرو سومرو سنڌ جي سومرا گھراڻي جو ھڪ حاڪم ھيو.جي وفات کانپوءِ خيرونالي سان حڪومت جا معاملا ملڪ ۽ مال سنڀالڻ لڳو، هو وڻندڙ اخلاق سان سينگاريل  هو. سورنهن سال حڪومت ڪرڻ بعد، سندس حياتيءَ جو سج مماتيءَ جي افق ۾ غروب ٿي ويو.
مصطفيٰ ڪالوني
يو سي مصطفيٰ ڪالوني پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نيو ڪراچي سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ان جي ڏکڻ ۾ فيصل ڪالوني ۽ اوڀر ۾ يو سي خميسو ڳوٺ، اولھ ۾ يو سي شاھنواز ڀٽو ۽ ۽ يو سي گلشن سعيد واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين سيد اعجاز حسن جيلاني ۽ وائيس چيئرمين رزاق خان چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي ۽ سنڌي شامل آهن.
قاضي محمد عاقل
قاضي محمد عاقل، هن بزگ ڪوٽ مٺڻ ۾ ديني مدرسو قائم ڪيو، جنهن جي پري پري تائين هاڪ. انهيءَ مدرسي ۾ حضرت خواجه محمد سليمان تونويءَ به تعليم حاصل ڪئي، جيڪو وڏو چشتي بزرگ ٿي گذريو آهي. قاضي محمد عاقل حضرت خواجه نور محمد مهاروي جو مريد هو. کيس ٻه فرزند ٿيا: حضرت خواجه خدا بخش ۽ خواجه تاج محمد. ۽ اهل دل بزرگ هئا.
گارڊن ٽائون
گارڊن ٽائون پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي ڏکڻ جو هڪ تعلقو آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
نوشڪي
نوشڪي پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ضلعي نوشڪي جو صدر مقام آهي، جيڪو ڪوئيٽا جي ڏکڻ اولھ ۾ سمنڊ جي سطح کان 2900  فٽ مٿي واقع آهي. نوشڪي جو رڻپٽ اتر کان اولھ طرف ھيلمند نديءَ تائين ڦھليل آھي.
تاريخ
برطانوي هندستان واري دؤر ۾ برطانوي سرڪار کي انديشو ھيو تہ نيپولين يا روس افغانستان جي رستي کان متان زميني حملو ڪري، ان ڪري سرڪار ٻہ آفيسرن ڪيپٽن چارلس ڪرسٽي ۽ ليفٽيننٽ ھينري پاٽنجر کي پرشيا يا فارس ۽ بلوچستان جي علائقن جي کوجنا جي مھم تي روانو ڪيو جيڪي ان وقت برٽش انڊيا جا اتحادي ھئا. اھي ٻئي آفيسر قلات جي ساحلي ڪناري کان نڪتا ۽ نوشڪي آيا جتان 20 مارچ 1810 ۾ ھڪٻئي کان ڌار ٿي ويا. ڪرسٽي ھرات جي اتر اولھ ۽ پاٽنجر اولھ طرف رڻپٽ منجھان روانو ٿيو ۽ پوء ٻئي وڃي اصفهان 30 جون 1810 ۾ مليا. ڪرسٽي ان مھم ۾ 2250 ميل ۽ پاٽنجر 2412 ميل سفر ڪيو.
حوالا
زمرو:پاڪستان جا صحرا
قلات
قلات يا ڪلاتيا پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي  قلات جو شھر ۽ ضلعي قلات جو ۽ قلات ڊويزن جو صدر مقام آهي. ھن شھر کي بروھين جو قلات ۽ قلات سيوا پڻ سڏيو ويندو آهي. ماضي ۾ ھي شھر رياست قلات جو گاديءَ جو هنڌ رھيو ھو جنھن جو حاڪم خان آف قلات سڏيو ويندو هو قلات شھر ۾ ھڪ قلات سٽي ٿاڻو آهي جيڪو 1959ع ۾ قائم ٿيو ھو.
تاريخ
برل واري پھرين انسائيڪلوپيڊيا مطابق:
"ھن شھر کي اڳوڻي دور ۾ قلات سيوا (ھڪ مشھور ھندو بادشاھ جي نسبت سان) ۽ قلات نچري جي نالي سان سڃاتو ويندو هو جيڪي نچاري جي بروھي ڳالھائيندڙ قبيلن سان لاڳاپيل ھو جن کي اصل مقامي بروھي ماڻھن جي قديم شاخ سمجھيو ويندو آھي"
قلات يا ڪلات جي معنيَ قلعو آھي. ڪلات سيوا جي معنيَ سيوا جو قلعو يا سيوا وارو قلعو آھي. چيو وڃي ٿو تہ سيوا بروھين جو ھڪ مشھور جوڌو ھو جنھن ھن شھر جو بنياد رکيو ھو. اصل ۾ ھن علائقي تي پنجن ھزارن سالن کان سيوا ھندو راڄ قائم رھيو جن کان مسلمان بروھين اقتدار کسي خانيٽ قائم ڪئي. ھتي اولھ پاسي کان بلوچي قبيلن جي آمد کان اڳ اوڀر طرف وارا بروھي قبيلا اچي آباد ٿيا هئا. بروھين پندرهين صدي عيسويءَ م ھتي ھڪ وڏي بادشاھت قائم ڪئي. جلد ئي ٿوري عرصي لاءِ ان جو زوال آيو ۽ اھو علائقو مغلن جي قبضي ۾ آيو. سترھين صدي عيسويءَ م ھتي قلات جي خانن جو راڄ شروع ٿيو جيڪا اوڻويھين صدي عيسويءَ ۾ برٽش انڊيا سان 1876ع ۾ معاھدو ڪيو ويو جنھن تحت قلات جي خانن واري رياست برٽش انڊيا جي پرنسلي اسٽيٽ ۾ تبديل ٿي وئي. 1947 ۾ خان آف قلات پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ جو معاھدو ڪيو اھڙي طرح قلات پاڪستان جو حصو ٿي ويو. 1955ع م آخري خان آف قلات کي اقتدار مان ھٽايو ويو پر ان جا وارث ان لقب جي دعويداري قائم ڪندا پيا اچن. موجوده خان آف قلات جو دعويدار مير سليمان دائود خان احمد زئي آھي.
آبھوا
ھن شھر م لڳ ڀڳ سمورو سال برسات نہ پوندي آهي. ڪوپن واري موسمي درجابندي مطابق ھن شھر جي آبھوا ٿڌي بياباني آھي. ھتان جو سراسري گرمي پد 14.1 سينٽي گريڊ آھي. ھتي پوندڙ سالياني برسات جو سراسري مقدار 163 ملي ميٽر آھي. جون جو مھينو سڀ کان وڌيڪ خشڪ ھوندو آھي جنھن ۾ برسات پوڻ جو سراسري مقدار 1 ملي ميٽر ھوندو آھي. جنوري مھينو سڀ کان وڌيڪَ برساتي ھوندو آھي جنھن م برسات پوڻ جو سراسري مقدار ،36 ملي ميٽر ھوندو آھي. سال جو گرم ترين مھينو جولاءِ آھي جنھن م سراسري گرمي پد 24.8 سينٽي گريڊ رھندو آھي. جنوري سرد ترين مھينو آھي جنھن جو سراسري گرمي پد 3.4 سينٽي گريڊ تائين رھندو آھي.
آبادي
قلات شھر جي آبادي 2017 جي آدمشماري مطابق 36,864 ھئي. 1998 کان 2017 تائين شھر جي سالياني آبادي جي واڌ جي شرح 2.59 سيڪڙو ھئي. ھتان جي 98 سيڪڙو آبادي مسلمان ۽ 2 سيڪڙو ھندو آھي اتي ڪجھ ھندو ھندڪوان واپاري آھن جيڪي قلات م قديم دور ۾ آباد ٿيا ھئا. اتي ھڪ قديم ڪالي وارو مندر پڻ واقع آهي جيڪو علائقي ۾ اسلام جي آمد کان اڳ جو آهي ۽ ھندڪوان جي ڀاٽيا ذات وارن سان منصوب آھي.
سياحت
ھن شھر لڳ خان آف قلات جي پراڻي ڪچي اڏوات واري محل جا آثار واقع آهن جيڪو 1935ع م بلوچستان م آيل تباھڪن زلزلي ۾ ڊھي پيو ھو. اتي خان آف قلات جو خانداني قبرستان پڻ واقع آهي جتي نواب نصير خان غازي، خان محمود خان، شاھي محل مسجد، خان آف قلات جو نئون محل پڻ واقع آهي. ان محل ۾ قائداعظم ۽ محترمه فاطمه جناح پڻ مھمان ٿي رھيا ھئا ۽ ان جون استعمال ڪيل چيزون اڄ بہ محفوظ ۽ نمائش لاء رکيل آھن. اتي ھڪ تارازي وارو ڪمرو پڻ آهي چتي جناح ۽ سندس ڀيڻ کي سون ۽ چاندي ۾ توري اھو کين خان آف قلات پاران تحفي ۾ ڏنو ويو هو. خان آف قلات محترمه فاطمه جناح کي ڏيڍ لک روپين جو ھڪ ھار پڻ تحفي ۾ ڏنو. قائداعظم پاڪستان ٺھڻ کان اڳ خان آف قلات ۽ نواب آف بھاولپور جو قانوني صلاحڪار پڻ رھيو ھو. اھي سڀ سياحن جولي دلچسپي جو مرڪز آھن. قلات چجي وچ شھر ۾ ڪالي ماتا جو مندر آھي جيڪو ھزار سال کان وڌيڪَ پراڻو آھي. قلات جي ھندن جو خيال آهي ته ڪالي ماتا جي جنم ڀومي ڪلات جو علائقو آھي ۽ ڪلات بپڻ ڪالي لفظ مان نڪتل آھي. ھن مندر کي پنڊت سنڀاليندو آهي جيڪو شادي نہ ڪندو آھي.
مارشل آئلينڊز
مارشل آئلينڊز يا مارشل ٻيٽ جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف دي مارشل آئلينڊز آھي، پئسفڪ سمنڊ جي استوائي خطي ۾ واقع ٻيٽن مشتمل ھڪ ملڪ آھي جيڪا يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي ھڪ منسلڪ رياست آھي. ان جي جاگرافيائي بيھڪ مائڪرونيشيا واري ٻيٽن ۾ آهي. 2018 ۾ ملڪ جي آدمشماري 58,413 ھئي ملڪ جي ننڍن وڏن ٻيٽن جو تعداد  1,156 آهي. ان جو گاديءَ جو هنڌ مئجرو شھر آھي. ملڪ جون بحري حدون اتر ۾ وَيڪ آئلينڊ، ڏکڻ اوڀر ۾ ڪريبتي آئلينڊز سان، ڏکڻ ۾ نائورو سان ۽ اولھ ۾ فيڊرل اسٽيٽس آف مائڪرونيشيا سان ملن ٿيون. 2011 جي آدمشماري مطابق ملڪ جي آبادي جو %52.3 مَئجُرو شھر ۾ رھي ٿو جيڪو ملڪ جو سڀ کان وڏو شھر آھي.
تاريخ
ھن سرزمين تي يورپين مان سڀ کان پھريان اسپين جي ايمپائر جو مھمجو الونسو ڊي سالازار 1526ع تي قدم رکيو ۽ ھي ٻيٽ اسپين جي اختيار ھيٺ اچي ويا جتي نئين اسپين جي نالي سان وائسرائلٽي قائم ڪئي وئي پر پوء فلپائين جي ڪئپٽنسي جنرل جي ماتحتي ۾ ميڊرڊ جي حڪمراني اندر اچي وئي. لاطيني آمريڪا جي اسپين کان آزادي سان نئين اسپين جي ٽٽڻ جي 1821ع ۾ شروعات ٿي. يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي بحري جھازن جي ھتي آمد اڻويھين صديءَ ۾ ٿي ۽ پھريون جھاز 1835ع تي ھتي پھتو. موجوده ملڪ وارن ٻيٽن جي جھرمٽ تي مارشل آئلينڊز جو نالو روس جي گورنريٽ اسٽونيا سان تعلق رکندڙ بحريه جي ايڊمرل ڪروسينسٽرن برطانوي بحريه جي ڪپتان جان مارشل جي نالي تي رکيو ھو. مارشل آئلینڊز جو اسپين باقائده دعويدار 1874ع ۾ ايسٽ انڊيز جي گادي جي ھنڌ منيلا ذريعي ڪئي. اسپين سان معاھدي تحت ڪجھ ٻيٽ جرمني کي ڏنا ويا ھئا. پھرين جنگ عظيم شروع ٿيڻ وقت جپان ھن ملڪ تي قبضو ڪيو ۽ جرمني جي جي انتظامي ڪنٽرول واري شھر جالئوت ۾ مرڪز قائم ڪيو. 31 جنوري 1944ع ۾ ھتي آمريڪي فوج قدم رکيو ۽ پوء پوري ملڪ تي قبضو قائم ڪيو. 1947ع ۾ آمريڪا جو بطور قابض گڏيل قومن جي سڪيورٽي ڪائونسل سان ھڪ معاھدو ٿيو جنھن تحت مائڪرونيشيا جي اڪثريتي ٻيٽن، مارشل آئلينڊز سميت، کي پئسفڪ سمنڊ جو ٽرسٽ وارو علائقو قرار ڏئي ان جو انتظام آمريڪا جي ذمي رکيو ويو. ان عرصي دؤران آمريڪا ائٽم بمن جا تمام گھڻا آزمائشي تجربا ھن ملڪ جي بحري حدن ۾ ڪيا ۽ ھائڊروجن بم جو پھريون آزمائشي تجربو پڻ ھتي ڪيو ھو. فضا ۾ تابڪاري جي اثرن سان ھن ملڪ جي آبادي ڏاڍي متاثر ٿي جنھن جو آمريڪا کي 60 ڪروڙ ڊالر معاوضو ڏيڻو پيو جيڪا 1999 تائين ادا ڪيو ويو.. پھرين مئي 1979 ۾ آمريڪا ھن ملڪ جي سياسي خودمختياري کي تسليم ڪيو ۽ ملڪ جي نئين آئين تحت ريپبلڪ آف مارشل آئلينڊز جي حڪومت قائم ٿي. 1986ع ۾ آمريڪا سان ھن ملڪ جو ڪامپيڪٽ فري ايسوسيئيشن نالي ھڪ معاھدو ٿيو. 22 ڊسمبر 1990 تي گڏيل قومن جي سڪيورٽي ڪائونسل جي قرارداد نمبر 683 تحت آمريڪا جي ھن علائقي واري ٽرسٽ جي ذميداري جو خاتمو عمل ۾ آندو ويو 1999 م ھتان جي يونائيٽيڊ ڊيموڪريٽڪ پارٽي عام چونڊون کٽي اقتدار ۾ آئي.
جاگرافي
مارشل آئلینڊز جي جاگرافيائي بيھڪ پئسفڪ سمنڊ جي اندر ھوائي  ۽ آسٽريليا جي وچ تي واقع ٻرندڙ جبلن جي مٿاھين حصن تي ٻيٽن جي صورت ۾  واقع آھي. ان جي اتر ۾ نائورو ۽ ڪريبتي، اوڀر ۾ مائڪرونيشيا جون وفاقي رياستون، ڏکڻ ۾ آمريڪا جي قبضي وارو ويڪ آئلينڊ جو تڪراري علائقو (جنھن جو دعويدار مارشل آئلينڊز آھي) واقع آھن ھن ملڪ جا ٻيٽ ۽ ڇليدار ٻيٽ ٻن قسمن جا ميڙ آھن: ريٽڪ واري زنجير يا اڀرندي سج واري زنجير ۽ رئلڪ زنجير يا لھندڙ سج واري زنجير. ٻيٽن جا اھي ٻئي زنجير لاڳيتا ھڪ ٻئي جي ڀرسان اتراولھ کان ڏکڻ اوڀر طرف ساڍا ست لک ڪلوميٽرن جي سامونڊي علائقي ۾ واقع آھن ملڪ پنج وڏن ٻيٽن ۽ 29 ڇليدار ٻيٽن (atols) تي مشتمل آهي. وڏي ۾ وڏو ڇليدار ٻيٽ ڪواجاليئن آھي جيڪو 16 چورس ڪلوميٽرن تي مشتمل آهي ۽ ان جي سامونڊي ڍنڍ جي ايراضي 1700 چورس ڪلوميٽر آهي انھن سڀني ٻيٽن ۽ ڇليدار ٻيٽن مان 24 ۾ ماڻھو جي آبادي واقع آهي باقي ٻي رھڻ جو سھولتون نہ ھجڻ، برسات جي اڻاٺ ۽ ائٽمي تابڪاري جي ڪري غيرآباد آهن. ھن ملڪ جي سمنڊ جي سطح کان سراسري بلندي ست فٽ آهي. آڪٽوبر 2011 ۾ ھن ملڪ سامونڊي علائقي جي ويھ لک چورس ڪلوميٽرن جي علائقي ۾ شارڪ مڇي جي شڪار تي پابندي وجھي ان کي شارڪ مڇي جي پناھ گاھ وارو علائقو قرار ڏنو آهي. اھا شارڪ مڇيءَ جي دنيا جي سڀ کان وڏي پناھ گاھ آھي.
آبھوا
ھن ملڪ جي آبهوا ڊسمبر کان اپريل تائين تمام خشڪ ۽ مئي کان نومبر تائين برساتي ھوندي آھي. ھن خطي مان اڪثر ٽائيفون نالي سامونڊي طوفان اٿندا آھن جيڪي شدت سان اولھ طرف فلپائين تائين پھچندا آھن. سامونڊي سطح کان نالي ماتر بلندي جي ڪري ھن ملڪ جا ٻيٽ سامونڊي چاڙھ جي خطري ھيٺ رھندا اُھن ھن ملڪ کي موسمي تبديلي سان ايندڙ سامونڊي ٻوڏن جي امڪان ڪري دنيا جو خطرناڪ ترين ملڪ پڻ سمجھيو ويندو آھي. ھتان جي آبادي جو تازي پاڻي جو وسيلو برسات جو پاڻي آھي ۽ ھتان جي ٻيٽن جي ٻنھي زنجيرن ۾ سوڪھڙي جو خطرو عام ڳالھ آھي.
آبادي
1862 ۾ ھتان جي آبادي جو تخمينو 10000 ھيو. 1962 ۾ ھن ملڪجي سموري آبادي 15,000 ھئي. 2011 ۾ ھتان جي آبادي 53,158 ھئي جنھن مان ٻي ڀاڱي ٽي ماڻھو رڳو مَئجُرو ۽ اَيبَيئَي شھرن ۾ رھندڙ ھيا. ايبيئي ملڪ جو ٻيون نمبر وڏو شھر آھي جيڪو ڪواجاليئن نالي ڇليدار ٻيٽ تي واقع آهي. ان آبادي ۾ اھي شامل ناھن جيڪي آمريڪا ۾ ڪمائڻ لاء ھن ملڪ مان لڏي ويا ھن ملڪ جي آبادي جي اڪثريت مارشليزي ماڻھن جي آھي جيڪي مائڪرونيشيا جا پراڻا ايشيائي رھاڪو آهن ۽ ھزارين سالن کان اتي آباد آھن باقي ٿورن ۾ ڪجھہ ٻيا ايشيائي ماڻھو شامل آهن جن م جاپاني گھڻائي ۾ آھن  ٻاھرين پاسي وارن ٻيٽن يا ڇليدار ٻيٽن ۾ روزگار ۽ سھولتن جي فقدان ڪري آبادي تمام ڇڊي آھي  ھتان جي سرڪاري ٻولي انگريزي ۽ مارشليزي آھي.
ھتان جي ماڻھن جي وڏي اڪثريت عيسائيت سان تعلق رکندڙ آهي جن مان %51.5 ڪرائيسٽ  واري يونائيٽيڊ چرچ سان، %24.2 اسيمبليز آف گاڊ، %8.4  رومن ڪيٿولڪ چرچ سان ، % 8.3 جيزس ڪرائيسٽ ليٽر ڊي سينٽس سان  ، %2.2 بڪوٽ نان جيزس سان، %1.0 بئپٽسٽ، %0.9  سيونٿ ڊي ايڊوينٽ، %0.7  فل گاسپل سان تعلق رکندڙ آھن. ٻين مذھبن ۾ %0.6 بھائي مذھب سان ۽ باقي احمدي يا قادياڻيت تعلق رکندڙ آھن جن جي پھرين مسجد سيپٽمبر 2012 ۾ قائم ٿي
حڪومت
ھن ملڪ جو حڪومتي نظام صدارتي ۽ پارلياماني نظام جو گڏيل امتزاج آھي جيڪو ملڪ جي 1979ع جي آئين ۾ ڏنل آهي. ملڪ ۾ ھر چوٿين سال عام چونڊون ٿينديون آهن ۽ ارڙھن سالن جي عمر وارن سمورن ماڻھن کي ووٽ جو حق ڏنل آھي. ملڪ ۾ 24 تڪ آھي جن مان ھڪ يا ھڪ کان وڌيڪ سينيٽر سڌي ووٽ ذريعي چونڊيا وڃن ٿا. ملڪ جي پارليامينٽ جو نالو نٽيجيلا آھي جيڪا ٻه ايواني آھي جنھن جي ھيٺيون ايوان 33 رڪنن تي مشتمل آھي جنھن جا رڪن سينيٽر ھوندا آھن جيڪي ملڪ جي صدر کي چونڊيندا آهن جيڪو رياست ۽ حڪومت ٻنھي جو سربراھ ھوندو آھي.
نٽيجيلا کي قانونسازي جا اختيار آهن نٽيجيلا جو مٿيون ايوان ڪاؤنسل آف اروئج سڏبو آهي جيڪا ٻارھن وڏن سردارن تي مشتمل صلاحڪاري ادارو آهي. پارليامينٽ جي ايگزيڪيوٽو واري شعبي ۾ صدر ۽ ان جي ڪابينه شامل آهن جنهن جا وزير صدر پارليامينٽ جي منظوري سان مقرر ڪندو آهي. ملڪ جون مکيه سياسي پارٽيون يونائيٽيڊ پيپلز پارٽي، يونائيٽيڊ ڊيموڪريٽڪ پارٽي آھن.
معيشت
ھن ملڪ جو قدرتي وسيلا تمام گھٽ آھن. تنھنڪري ھتان جي درآمدون برآمدن کان وڏيون آھن. 2013 ۾ ھن ملڪ جون برآمدون 53 ڪروڙ 70 لک آمريڪي ڊالر ھيون ۽ درآمدون 133 ڪروڙ 70 لک آمريڪي ڊالر ھيون. ملڪ جي زرعي پيداوار ۾ ناريل، کوپرو، ٽماٽا، گدرا، ٽارو، بريڊ فروٽ، انجير آھن. ملڪ جي آمدني جو ھڪ حصو سياحت مان ملي ٿو. 2016 ۾ ملڪ جي ڪل جي ڊي پي 18 ڪروڙ آمريڪي ڊالر ھئي ۽ ان جي واڌ جي شرح 1.7 سيڪڙو ھئي. ملڪ جي في ڪس جي ڊي پي 3300 آمريڪي ڊالر ھئي. ھي ملڪ دنيا جو پھريون ملڪ آھي جنھن ساويرين ڪرنسي ايڪٽ 2018 پاس ڪري پھريون دفعو ملڪ جي پنھنجي ڪرپٽو ڪرنسي جاري ڪئي جنھن جو نالو ساويرين رکيو ويو آهي. ان ڪرنسي جي قانوني ٽينڊر ذريعي تصديق ڪئي وئي آهي. ھن ملڪ کي دنيا اندر بحري ٻيڙن جي انڊسٽري ۾ ھڪ وڏي اھميت آھي ڇوتہ ھي ملڪ کين پنھجا جھاز ملڪ اندر رجسٽر ڪرائي جھنڊو استعمال ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو اھڙي طرح جھازن جي مالڪن کي پنھنجي ملڪ ۾ بحري ٻيڙو يا جھاز پنھنجي نالي تي رجسٽر ڪرائڻ جي ضرورت نہ پوندي آهي ھتان جي رجسٽري 1990 ۾ شروع ٿي ھئي ۽ اھا بطور آمريڪا جي انٽرنيشنل رجسٽريشن انڪارپوريشن نالي ڪمپڻي جي حصي طور سنڀالجي ٿي. ان ڪمپني جو شاخون دنيا جي ڪيترن ئي بحري مرڪزن ۾ پکڙيل آھن بحري جھازن يا ٻيڙن جي رجسٽريشن ۾ 2017ع ۾ ھي ملڪ پاناما کان پوءِ دنيا ۾ ٻئين نمبر تي ھيو. ھن ملڪ م بحري جھاز جي مالڪ ڪا ڪمپني آھي يا ڪو اڪيلو ذاتي مالڪ ان سان رجسٽريشن ۾ ڪوبہ فرق نه پوندو آهي ان جھنڊي جي تيل کڻندڙ بحري ٽينڪرن تي استعمال سان ھي ملڪ دنيا ۾ ڪچو تيل برآمد ڪندڙ  ملڪن ۾ سڀ کان وڏو ملڪ آھي پر ھن ملڪ ۾ ھڪ بہ تيل جي رفائنري ڪانھي. 207 م ھن ملڪ پورھيتن جي بين الاقوامي تنظيم ۾ شموليت اختيار ڪئي انڪم ٽيڪس جي شرح ھن ملڪ ۾ 8 سيڪڙو کان 12 سيڪڙو تائين آھي ڪارپوريٽ ٽيڪس محصولن جي 3 سيڪڙو جي برابر آهي
نيرڳ
نيرڳ يا نيرڳي  بدڪن واري جنس جو ھڪ پاڻي وارو پکي آھي جيڪو اتر آمريڪا جي گرم علائقن، يورو سائيبيريائي خطي، اتر آفريڪا، ڏکڻ آفريڪا، ڏکڻ ايشيا آسٽريليا، نيوزيلينڊ، ڏکڻ آمريڪا جي ملڪن پيرو، برازيل، يوراگوئي، ارجنٽينا،  چلي ، ڪولمبيا ، فاڪلينڊ آئلينڊز ۾ رهندڙ يا ملندڙ آھي. ھن پکي جو تعلق ايناٽڊاء خاندان جي ذيلي خاندان ايناٽيناء سان آھي جنھن ۾ پاڻي وارا پکي اچي وڃن ٿا. نيرڳ جي نر جي منڍي چلڪڻي سائي رنگ جي کنڀڙاٽيون ۽ پيٽ سرمئي رنگ جو ھوندو آھي. ان جي مادي ڀوري ناسي رنگ جي داڳيل کنڀن واري ھوندي آھي. ٻنھي جي پرن ۾ اڇي رنگ جا ڪاري يا چمڪيلي نيري رنگ جي ڪنارين وارا کنڀ ھوندا آھن. نر ۾ اھي کنڀ گھڻي ڀاڱي چمڪيلي نيري رنگ وارا ٿين ٿا. ھي پکي قد ۾ 50 کان 65 سينٽي ميٽر (20 کان 25 انچ) ڊگھو آھي. ان جي جو کوليل ھڪ پر جو ڦر 51 کان 98 سينٽي ميٽر (32 کان 39 انچ) ڊگھو آھي. چنھنب 4.4 کان 6.1 سينٽي ميٽر (1.7 کان 2.4 انچ) ڊگھي آهي. نيرڳ پاڻي واري زمين تي رھندو آھي ۽ پاڻي وارا ٻوٽا ۽ ننڍڙا جاندار کائيندو آهي. ھي پکي ھميشه پنھنجي گروه سان گڏ ھوندو آھي ۽ پنھجي ننڍن يا وڏن ولرن ۾ اڏامندو. ھي پکي گھريلو بدڪن جي مختلف جنسن جي وڏڙن ۾ شامل آهن. ھن پکي جي مادي 8 کان 13 آنا لاهيندي آهي جن جو کوپو سبز رنگ جھڙو ھوندو آھي. آنن تي آرو 27 يا 28 ڏينھن ڪندا آهن. انڊي مان نڪرڻ بعد ھي فورن ترڻ جي قابل ھوندو آھي ۽ 50 کان 60 ڏينھن ۾ اڏرڻ شروع ڪندو آهي.
حوالا
زمرو:پکي
لڪ لڪوٽي
لڪ لڪوٽي: اکٻوٽ:
ٻارن ۾ لڪڻ ۽ لڪل کي ڳولڻ وارين راندين جا گهڻا قسم هوندا آهن، پر سنڌ جي لڪ لڪوٽي پنهنجو مٽ پاڻ آهي، ڇا ڪندا جو هڪ ٻار کي اکين تي هٿ رکرائي اوڪڙو ويهاريندا، ان جي چوڌاري پڙ (گول ليڪو) ڪڍندا، ۽ سندس مٿي تي ٻار مٺيون ڀيڙي هڪٻئي جي مٿان رکندا. هڪ ٻار جي هڪ مٺ ته ٻئي جي ٻي، ائين سب ئي اڀيون مٺيون رکي ويندا، پوءِ جنهن جي مٺ مٿان هوندي، اهو ٻئي هٿ جي آڱر وات ۾ گهمائيندو ۽ گهمائڻ مهل آواز به ڪندو ۽ چوندو ته. لڪ لڪوٽي ........ پاڻي ڀري ڦوٽي..... ڦوٽا ڦڪيندس..... لونگ لٽيندس........ هيٺيون ڀڄي ڪي مٿيون، ڪي وچون. پوءِ جيڪو ٻار اکيون پوريون ويٺو هوندو، انهيءَ جي مرضي. هيٺيون چوي يا مٿيون يا وچون، جنهن جي نالي چيئين اهو انهيءَ قطار مان مٺيون ڪڍي ڀڄي وڃي لڪندو. وري لڪ لڪوٽي چوڻ وارو ٻار وري چوندو، تان جو سڀ ڀڄي وڃي لڪندا، پوءِ آگ ڏيڻ وارو ڏاڍيان چوندو ته ”ڪوڪ ڪريو“ جڏهن لڪڻ وارا لڪي ويندا، تڏهن انهن مان هڪ ڪوڪ ڪندو، پوءِ آگ ڏيڻ وارو اٿي کين ڳوليندو، جنهن کي پڙ ۾ اچڻ کان اڳ هٿ لاتئين سو کاتو، اهو آگ ڏيندو ۽ جنهن کي وجهه لڳندو سو ڊوڙي اچي پڙ ۾ بيهندو ۽ چوندو ته ”ڌو ڌو پڙ جو گهٽو“ جي ڳولڻ وارو ڪنهن کي به وٺي نه سگهيو ته وري آگ ڏيندو.
سانھاري
ديھ سانھاري سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي وارھ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ميرپور  تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1898 کان 1960ع تائين واري دؤر جي ھن ديھ جي نقشي مطابق ھي ديھ گرڪڻ تپي ۾ واقع ھئي. ان وقت ھن ديھ ۾ ھڪ غير معروف ڳوٺ واقع ھيو. ھاڻي اھو ڳوٺ لشڪر خان لاشاري جي نالي سان معروف آھي.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ميرپور، اوڀر ۾ ديھ چڪ آباد، اولھ ۾ ديھ ٺيٺ ۽ ڏکڻ ۾ تعلقو ميھڙ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي. ھن ديھ جي ڏکڻ واري دنگ تي ڌامراھ واھ وھندڙ آھي.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون زمرو: قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
اوڀر يورپ
اوڀر يورپ يورپ کنڊ جو اوڀر وارو حصو جنھن جو تعين زميني سياست، جاگرافيائي، نسلي، ثقافتي،  ۽ سماجي معاشيات وارين وصفن جي بنياد تي ڪيو ويو آهي. گڏيل قومن جي اداري مطابق اھڙي علائقن جي تعين جي وصف لازمي طور تي ان علائقي جي سماجي ۽ ثقافتي جوڙجڪ آھي ھڪ وصف مطابق اوڀر يورپ جي علائقائي تعين جو بنياد ان جو ثقافتي وجود آھي. ان علائقي جي ثقافت ساڳي طرح يوناني، بازنطيني، سلاوي، اوڀر واري عيسائيت، روس ۽ عٽماني خلافت واري ثقافتن جا اثر ورتا آھن  ھڪ وصف مطابق ھن علائقي جو تعين سرد جنگ دوران ايسٽرن بلاڪ جي ڪري ٿيو. ان جھڙي ٻي وصف مطابق ان جو سبب سوويت يونين کان ٻاھر يورپي ڪميونسٽ ملڪ ھيا
thumb|250px| خلا مان اوڀر يورپ جو ڏيک
اوڀر يورپي ملڪن روس، يوڪرين، جارجيا، آذربائيجان، آرمينيا، ليٽويا، اسٽونيا، پولينڊ، چيڪ ريپبلڪ، رومانيه، بلغاريه، سلاوڪ ريپبلڪ، بيلاروس، مالدووا، مونٽينيگرو، نارٿ مقدوينيه، سربيا، آسٽريا، ھنگري، سلووينيا، يونان، بوسنيا ۽ ھرزگوينيا، ڪوسووو وغيره شامل آهن
حوالا
زمرو:اوڀر يورپ زمرو:يورپ جا علائقا
نئي گاج ڊيم
نئي گاج ڊيم انگريزي (Nai Gaj Dam) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي دادو ضلعي جي خيرپور ناٿن شاه تعلقي ۽ جوهي تعلقي جي سرحدن ۾ کيرٿر جابلو سلسلي ۾ گاج نديءَ جي ڪناري جوڙيو ويو آهي جيڪو دادو شهر کان اٽڪل 65 کان70 ڪلو ميٽرن (45/40 ميل) جي مفاصلي تي اتر-اولھ ۾ تعمير ڪيو ويو آهي. ڊيم جي اڏاوت 2012ع ۾ شروع ٿي ۽ جڏهن مڪمل ٿيندو ته ان جي توانائي يا پاور اسٽيشن ۾ 4.2 ميگا واٽ جي سگھ جي گنجائش هوندي. ڊيم منجهان 50 ڪيوسڪ جي مقدار جو پاڻي پائيپ لائين وسيلي منڇر ڍنڍ ۽ ڪاڇي کي پاڻي ڏيڻ جي پڻ رٿا آهي. نئي گاج ڊيم منجهان دادو ضلعي جي 300000 ايڪڙ زمين سيراب ڪرڻ لاءِ پاڻي گڏ ڪرڻ جي رٿا به آهي ۽ ڊيم منجهان 28000 ايڪڙ ايراضي جوهي تعلقي جي زمين آباد ڪرڻ لاءِ پاڻي پهچائڻ جو منصوبو به جوڙيو ويو آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جي جاگرافي زمرو:سنڌ ۾ ڊيم زمرو:دادو ضلعو
بلا
thumb|left|نانگ کل ڇڏيندي بلا : سنڌيءَ ۾ نانگ کي چوندا آهن. سنڌ ۾ بلائون به گهڻن قسمن جون ٿينديون آهن، جن مان ”ارڙ“ کان سواءِ ٻين سڀني ۾ زهر هوندو آهي، مثلاً: ”واسينگ“، ”گڊا“، ”کپر“، ”گهوڙيال“، ”لنڊيون“، ”ڪوراڙيون“، ”ڪنڀاريون“، ”لهاريون“، ”ٻه منهنيون“، ”ارڙ“، ”ڪلاڌاري“، ”پيئڻيون“، ”کڻ“، ”سرنگ“، وغيره انهن سڀني بلائن مان تکي ”گهوڙيال“ ٿئي، چون ٿا ته گهوڙي جهڙي تکي ڊوڙي ٿي، ان ڪري ئي سندس نالو ”گهوڙيال“ پيو آهي، ۽ اڇل ڏئي ڌڪ هڻڻ ۾ ”لنڊي مشهور آهي، ۽ ”واسينگ“ نانگ جو وير وٺڻ مشهور آهي، سندس وير وٺڻ جون سنڌ ۾ ڪيتريون ئي ڏند ڪٿائون مشهور آهن. ”کڻ، وري سانڊيءَ وانگر ٿيندو آهي. کڻ ۾ اهڙو زهر ٿيندو آهي، جو جتي ٿورڙي رهڙ آئي همراهه اتي ئي پورو. ان ڪري ان کي چوندائي آهن، ”هڻکڻ“ يعني ڌڪ لڳو ته کڻي وڃي قبر ڀيڙو ڪريوس! بچندو ڪونه! ڇو جو علاج ڪرڻ جيترو وقت ئي ڪونه ملي. علاج رسڻ کان اڳ ئي ماڻهو مريو وڃي. ”ٻه-منهنن“ بلا ڇهه مهينا هڪڙو منهن کوليندي آهي، ڇهن مهينن کان پوءِ وري اهو منهن بند ٿي ويندو اٿس، ۽ وري پڇ وارو منهن کلندو اٿس. هي بلا به ذري گهٽ بي ضرر ٿيندي آهي. ”ارڙ“ بلا ۾وري زهر اصل ڪونه ٿئي، ٿئي به سڀني بلائن کان وڏي ۽ ٿلهي، پر زهر ذات ڪونه ٿئيس! ارڙ رڳو ڳهيندي آهي، يا وري وجهه وٺي زور ڏيندي آهي. انهيءَ زور ۾ چون ٿا ته هڏا به ڀڃيو ڇڏي. ڪن جو چوڻ آهي ته ارڙ جي اکين ۾ اهڙي ته ڪشش هوندي آهي جو جنهن ڏي ڏسندي آهي، انهيءَ کي وري چرڻ جي به طاقت ڪانه ٿيندي آهي، تان جو وڃي وات هڻندي اٿس يا ور وجهنديس باقي ”ڪلاڌاري“ نانگ ۾ ته اهڙو زهر ٿيندو آهي، جو وس ڪندي جوڳي سنڍيندا به ڪونه اٿس ڪو اهڙو قابل جوڳي هوندو آهي، جو ڪلاڌاري نانگ سان ويڙهه کائيندو، جهڙي تهڙي جي جاءِ ناهي، ”ڪلاڌاري“ ناگن جو رڳو ڦوڪ ۾ ئي اهڙو زهر ٿيندو آهي، جو ڦوڪ ڏيڻ سان سامهون سڀ شيون ساڙي ڇڏيندو آهي. ”پيئڻ“ بلا وري چوندا آهن ته رات جو ننڊ ۾ ساهه پي ويندي آهي، پر حقيقت ائين نه آهي. بلڪ هئين ٿو ڀانئجي ته ستل ماڻهو جي نڪ ۾ پنهنجي زهري ڦوڪ ڏئي ويندي آهي، پوءِ جيئن ٻيو ڏينهن جو تڙڪو ٿيندو ۽ انهيءَ ماڻهوءَ کي سج جي روشنائي ۽ گرمي لڳندي، تيئين زهر ويندو چرندو، تان جو ٿوري وقت ۾ هڻي اوراٽي ماري وجهندو. پيئن گهڻو ڪري وارياسيءَ زمين ۾ ٿيندي آهي. ٿر ۾ پيئڻ تمام گهڻي ٿئي. ان ڪري ٿري ماڻهو پيئڻ جي زهر کان بچڻ لاءِ بصر کائي ۽ بصر ڀڃي ڀرسان رکي رکندا آهن. پيئڻ، بصر جي ڌپ تي ڪانه ايندي آهي. ٿري پيئڻ جي پيتل ماڻهوءَ جو علاج به ڪندا آهن،
خميسو ڳوٺ
يو سي خميسو ڳوٺ پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نيو ڪراچي سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ان جي اولھ ۾ يو سي مصطفیٰ ڪالوني ۽ ڏکڻ ۾ يو سي مدينه ڪالوني واقع آھن. ان جي اتر اولھ واري ڪنڊ ۾ يوسف ڳوٺ واقع آهي. ان جي اوڀر ۾ ھڪ روڊ گلشن معمار طرف وڃي ٿو جيڪو خميسو ڳوٺ کان چئن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي آھي. ان جي ڏکڻ-اولھ واري ڪنڊ تي سکيا ڳوٺ، سيفل ڳوٺ ۽ ڪراچي ڪورٽ سوسائٽي واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين محمد عابد ۽ وائيس چيئرمين ڪاشف جمال چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت سنڌين جي ۽ ٻئي نمبر تي اردو ڳالهائيندڙن جي آھي. ھن يو سي ۾ معمار اوينيو روڊ ، سرجاڻي روڊ ۽ گوڌرا روڊ گذرن ٿا.
حوالا
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
متو (يو سي)
يو سي 29 متو عرف قادر بخش ڪولي  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا باقراڻي تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي باقراڻي جي يو سي  4 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 14,576 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾  ڳوٺ متو جتوئي ۽ ڳوٺ ڪولي  وڏا ڳوٺ آهن. ان يو سي جو صدرمقام ڳوٺ ڪولي ۾ آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ ڀيا، بروھي، گاڏھي، جتوئي، سنديلا، ظھراڻي، ڀٽا   ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ڳوٺ متو جتوئي، ڳوٺ غلام ظھراڻي، ڳوٺ ڪولي، ڳوٺ علي باغ گاڏھي ، ڳوٺ مھراب سنديلو، ڳوٺ عمر ڀيو، ديھ دڙو دودائڪو (آبادي 4,271)، ديھ مٽو (آبادي 10,305)، ڳوٺ دودائڪو، ڳوٺ خدابخش بروهي،  ۽ ٻيا شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين فاروق احمد جتوئي ۽ وائيس چيئرمين خادم حسين بروهي چونڊجي آيا جيڪي آزاد اميدوار ھيا ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ عمر ڀيو جو امير بخش ڀيو ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو آزاد اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي. صحت جي سھولتن لاءِ ھتي ڪو به سرڪاري ادارو ڪانه آهي
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
علم (عزاداري)
علم:
سنڌ ۾، گهڻو ڪري عام آهن ۽ سگهڻو ڪري هر شيعي جي گهر جي اڳيان يا اوطاق جي اڳيان علم نصب ٿيل ضرور نظر ايندو. اها سندن عقيدي جي خاص نشاني به آهي. علم هڪڙي سڌي ۽ مناسب ڪاٺيءَ جو ٺهيل هوندو آهي، جنهن جي مٿئين حصي کي جنهن ۾ چار ڪاٺيون سڌيون ۽ چار پاسيريون لڳل هونديون آهن ان کي مدن چوندا آهن. مدن جي مٿان هڪ ڪاٺي هوندي آهي ان ۾ بيرق وجهندا آهن ۽ بيرق واري ڪاٺي جي مٿان ٽامي جي قلعي ڪيل يا چانديءَ يا سون کي ڪلس چاڙهيندا آهن. علم چاڙهڻ کان اڳ ماڻهو علم کي سائو يا ڳاڙهو رنگ ڏيندا آهن، ڪي ته وري علم ۽ مدن تي ڪمانگري جو اعليٰ ڪم ڪرائيندا آهن پوءِ نئين ڪپڙي جي بيرق ٺهرائي اها ۽ ڪلس وجهي محرم جي چنڊ ڏسجڻ سان نهايت احترام سان سينه زني ڪندي، نقاره وڄائيندي، ڪنهن مناسب جاءِ تي نصب ڪندا آهن علم کي سال جي موسمن جي هوائن جي لوڏن کان بچائِ لاءِ ڪجهه رسيون جن ۾ ٿوري ٿوري وڇوٽيءَ تي نم يا سرنهن جون سبز ٽاريون لڳل هونديون آهن، آڻي انهن جو هڪ پاسو مدن جي ڀرسان ۽ ٻيو پاسو ڪنهن مناسب هنڌ تي مناسب هنڌ تي مضبوط ٻڌي ڇڏيندا آهن، انهن رسين کي سهرا چوندا آهن. ائين هر سال محرم جي چنڊ ڏسڻ سان علم نصب ڪندا آهن ۽ وري ذوالحج مهيني جي آخرين ڏهن ڏينهن ۾ علمن کي لاهي مناسب مرمت ڪري وري سينگاري محرم جي چنڊ ڌسجڻ سان چاڙهي ڇڏيندا آهن. علم لاهڻ مهل علم ۾ جيڪو بيرق جو ڪپڙو بچيل هوندو آهي، ان جو ليڙون ليڙون ڪري تبرڪا عقيدتمند ڳچين يا ٻانهن ۾ ٻڌندا آهن. ڪي ماڻهو وري علم کي رنگ ڏيڻ جي بدران مٿس ڪپڙي جو غلاف چاڙهيندا آهن،. اهو ڪپڙو گهڻو ڪري ڪارو هوندو آهي. اهي علم سپاهه حسينيءَ جي علمبردار حضرت عباس عليه السلام سان منسوب هوندا آهن. ۽ جڏهن تعزيه يا علم وغيره نڪرندا آهن، تڏهن ماتمي، انهن نصب ٿيل علمن پٽ به ايندا آهن. عَلم گويا هڪ نشان به آهي ته هتي عزاداري آهي.
ڳاڙھا گلوب
thumb|ڳاڙھا گلوب
17 جنوري
17 جنوري عيسوي سال جو 17 هون ڏينهن آهي.
زمرو:جنوري زمرو:سال جا ڏينهن
لياري ٽائون
لياري ٽائون پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي ڏکڻ جو هڪ تعلقو آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
گاٿا
گاٿا ، سنسڪرت جو لفظ آهي، جنهن معني آيت يا ڪلام آهي، اهڙو ڪلام جيڪو ويدن جو حصو نه هجي پر پراڪرت يا هندوستاني مذهبي شاعري يا ڪلام هجي. هي لفظ اصل ۾ سنسڪرت / پراڪرت جي لفظ گائي مان ورتل آهي، جنهن جي معني ڳالهائڻ يا ڳائڻ آهي.
گانو
گانو (Song) سُر ۽ سازن سان ڳايل گيت.
گاٿا
گاٿا عام طرح سان ٻڌ مذهب جو ڀڄن، جيڪو چئن کان ستن لفظ تي مبني هوندو آهي. سنڌيءَ ۾ اُن جو متبادل لفظ ڳاهه آهي، جيڪا هڪ آڳاٽي صنف آهي. ..
سنڌ قانون ساز اسيمبلي جون چونڊن، 1937ع
سنڌ قانون ساز اسيمبلي جون 1937ع واريون چونڊن، سنڌ جي بمبئي کان علحدگي کان پوءِ پهريون صوبائي چونڊون هيون. 1932ع جي ڪميونل ايوارڊ جي مطابق سنڌ جي اسيمبلي لاءِ 60 سيٽون مقرر ڪيون ويو، جنهن جي ذريعي سنڌ صوبي کي پنهنجي اسيمبلي جوڙڻي هئي.
مقرر سيٽين کي مختلف حصن ۾ ورهايو ويو، جنهن ۾ ٻهراڙي جي مسلمانن لاءِ 31 سيٽون، شهري مسلمانن لاءِ 2 سيٽون، شهري مسلمان عورتن لاءِ 1 سيٽ، عام ٻهراڙي لاءِ 15 سيٽون، عامر شهري لاءِ 3 سيٽون، عام شهري عورتن لاءِ 1 سيٽ، يورپين لاءِ 2 سيٽون، زميدارن لاءِ 2 سيٽون، معاشتدانن لاءِ 2 سيٽون ۽ مزردون لاءِ 1 سيٽ رکي وئي. هن چونڊن ۾ اهل ووٽر جو تعداد 639،043 هو.
محمد طور سومرو
محمد طور سومرو سنڌ جي سومرا گھراڻي جو ھڪ حاڪم ھيو. تاريخ سومرا سنڌ مطابق:خيري جي وفات کانپوءِ، حڪومت جي تخت تي ويٺو، پنڌرهن سال حڪومت جو ڪاروبار هلائي گذاري ويو.
18 جنوري
زمرو:جنوري زمرو:سال جا ڏينهن
خاران
خاران پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ضلعي خاران جو شھر ۽ ضلعي صدر مقام جنھن جي جاگرافيائي بيهڪ 28°35'0N 65°25'0E آھي ۽ سمنڊ جي سطح کان 692 ميٽر يا 2273 فٽ بلند آھي.
سلوواڪيا
سلوواڪيا جو سرڪاري نالو سلوواڪ ريپبلڪ آھي جيڪو وچ يورپ جو خشڪي سان گھيريل ملڪ آھي. ان جون سرحدون اتر ۾ پولينڊ سان، اوڀر ۾ يوڪرين سان، ڏکڻ ۾ ھنگري سان، ڏکڻ-اولھ ۾ آسٽريا سان، اتر-اولھ ۾ چيڪ ريپبلڪ سان ملن ٿيون. ملڪ جي پکيڙ 49035 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ اڪثر جابلو علائقي تي مشتمل آهي. آبادي جي اڪثريت سلوواڪ نسل جي آھي. ملڪ جو گادي جو ھنڌ ۽ وڏي ۾ وڏو شھر براتسلاوا آهي.ملڪ جو ٻيون نمبر وڏو شهر ڪوشيتسا آھي. ملڪ جي سرڪاري ٻولي سلوواڪ آهي.
تاريخ
ھن ملڪ واري علائقي ۾ سلاوس پنجين ہا ڇھين صدي عيسويءَ ۾ آيا ۽ ستين صدي عيسويءَ م انھن سامو واري ايمپائر جي قيام ۽ پوء نائين صدي عيسويءَ م نترا واري پرنسپلٽي جي قيام ۾ وڏو ڪردار ادا ڪيو جنھن تي پوء موراويا جي پرنسپلٽي قبضو ڪيو. ڏھين صدي عيسويءَ ۾ موراويا جي ٽٽڻ بعد ھي علائقو ھنگري جي پرنسپلٽي جو حصو ٿي ويو جنھن بعد 1000ع ۾ ھنگري جي بادشاھت جو قيام عمل ۾ آيو 1241ع ۽ 1242ع ۾ منگولن ھن علائقي کي تباھ ڪري ڇڏيو جنھن بعد ھنگري جي بادشاھ بئلا ڇھين جرمن زپسر نسل وارن ماڻھن کي آباد ڪرايو جيڪي اڃان تائين ھن ملڪ جي اوڀر واري پاسي رھندڙ آھن. پھرين جنگ عظيم کان پوء آسٽرو ھنگري ايمپائر جي خاتمي سان چيڪوسلاوڪ نيشنل ڪائونسل چيڪوسلاواڪيہ (1918–1939) قائم ڪيو. ٻين جنگ عظيم جي شروعات ۾ الڳ سلوواڪ ريپبلڪ (1939–1945) قائم ٿي جنھن ۾ جرمني جي حمايت يافتہ فاشسٽ حڪومت قائم رھي. ٻين جنگ عظيم جي خاتمي سان وري چيڪوسلاواڪيہ ريپلڪ قائم ٿي. 1948ع ۾ فوجي انقلاب ذريعي اتي سوشلسٽ حڪومت قائم ٿي ۽ ملڪ سوويت بلاڪ جو حصو ٿي ويو ۽ 1989ع تائين ان بلاڪ ۾ رھيو. 1989 ۾ پرامن مخملي انقلاب ذريعي ھتي اشتراڪيت جي نظام جو خاتمو ٿيو. پھرين جنوري 1993 م چيڪوسلاواڪيہ جي پرامن تحليل سان سلوواڪيا جي موجوده آزاد ريپلڪ قائم ٿي. ورلڊ بئنڪ جي ريٽنگ مطابق سلوواڪيا ھڪ وڏي آمدني وارو ترقي يافتہ ملڪ آھي.
حوالا
زمرو:يورپي اتحاد جا رڪن ملڪ زمرو:يورپي ملڪ
هاربر ٽائون
ھاربر ٽائون پاڪستان ۾ صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي ڏکڻ جو ھڪ تعلقو آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
نينوٽيڪ ٽيٽو
نينو ٽيڪنالوجي جي سائنسدانن علاج ۾ مدد ڪندڙ هڪ اهڙو اليڪٽرانڪ اسٽيڪر ٺاهيو آهي، جنهن کيڪنهن به متاثر عضوي تي چنبڙائي بلڊ پريشر وغيرا تي نظر رکي سگهجي ٿي، ان اسٽيڪر کي نينوٽيڪ ٽيٽو به چيو ويندو آهي، اهو اسٽيڪر ڪاربن سان ٺهيل آهي، ان اسٽيڪر کي جسم جي ڪهڙي به هنڌ تي هڻي اوهان سور کان راحت حاصل ڪري سگهو ٿا.
زمرو:سائنس زمرو:صحت
ملڪ محمد جائسي
ملڪ محمد جائسي  ھندوستان جو ھڪ مشھور شاعر ۽ صوفي بزرگ ٿي گذريو آهي جيڪو 1477ع ۾ پيدا ٿيو. ھن اوڌ واري ھندي ٻولي ۽ فارسي جي نستعليق لپي م لکيو آهي. 1540 ۾ ھن پنھنجو پدماوت نالي ھڪ مشھور جنگي نظم لکيو ھو ، جنھن ۾ ھن 1303 ۾ چتور شھر جي علاءالدين خلجي طرفان ڪيل محاصري واري واقعي جو ذڪر ڪيو جيڪو محاصرو ان راجا رتن سين جي خوبصورت راڻي پدماوتي کي حاصل ڪرڻ لاءِ ڪيو ھو. جائسي ان نظم ۾ علاءالدين جي ڀيٽ ۾ راجا رتن سين جو معترف ھيو. سندس تعلق موجوده ڀارت جي رياست اتر پرديش جي ھڪ شھر جايس سان ھيو. ھن جي لکڻين جو تعداد 25 آھي. سندس وفات 1542ع ۾ ٿي. سندس قبر اتر پرديش جي شھر اميٿي لڳ رام نگر کان 3 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آھي.
thumb| راڻي نگامتي پنھنجي نئين پدماوت نالي طوطي کان سوال ڪندي تہ "ڪير خوبصورت آهي؟ مان يا پدماوتي"
حوالا
زمرو:اردو شاعر
19 جنوري
19 جنوري عيسوي سال جو 19 هون ڏينهن آهي. زمرو:جنوري زمرو:سال جا ڏينهن
ڳوٺ ميرڻ سولنگي
ڳوٺ ميرڻ سولنگي (انگريزي:Village Miran Solangi) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو ۾ هڪ قديم ڳوٺ آهي جيڪو ميرڻ سولنگي ٻڌرايو هو. ميرڻ سولنگي ميان دين محمد ڪلهوڙي جي وقت ۾ ميانوال تحريڪ جو سرگرم ڪارڪن هو جنهن منڇر وٽ قلعو جوڙايو هو جنهن تي مغل منصبدار مغل شهنشاهت وٽ دانهين هو.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
گجراتي
گجراتي مان ھيٺيان صفحا مراد ٿي سگھن ٿا:
اي ايس ايم آر
آٽونامس سينسري ميريڊين ريسپانسautonomous sensory meridian response ’يا (اي ايس ايم آر ASMR)  ، هڪ لڱ ڪانڊارجڻ جو احساس آهي، جيڪو عام طور تي کوپڙي کان شروع ٿيندو آهي ۽ ڳچيءَ جي پٺيان ۽ ڪرنگهي جي هڏيءَ‘ يا ڪرنگهو جي مٿئين حصي ڏانهن هلندو آهي. محسوس ڪرڻ جو غير معمولي لمس (paresthesia) جو هڪ وڻندڙ روپ ، ان جي ڀيٽ آڊيٽري-ٽيڪتائل سنيٿيشيا (auditory-tactile synesthesia) سان ڪئي وئي آهي  ۽ شايد جمالياتي ٿڌ (Frisson) سان اوورليپ ٿي سگهي ٿو.
20 جنوري
20 جنوري عيسوي سال جو 20 هون ڏينهن آهي. زمرو:جنوري زمرو:سال جا ڏينهن
خيرو بن محمد
خيرو بن محمد طور سنڌ جو سومرا گھراڻي جو ھڪ حاڪم ھيو. جيڪو محمد طور سومرو جو پٽ ھيو. تاريخ سومرا سنڌ مطابق: خيري جي وفات کانپوءِ، حڪومت جي تخت تي ويٺو، پنڌرهن سال حڪومت جو ڪاروبار هلائي گذاري ويو.
صدر ٽائون
صدر ٽائون پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي ڏکڻ جو هڪ تعلقو آهي. ھن ٽائون جون 11 يونين ڪاؤنسلون آهن جن ۾ سٽي ريلوي ڪالوني، سول لائينز، ڪلفٽن، گارڊن، گزدر آباد، اسلام پورا يا ملت نگر، کارادر، ڪھڪشان، نانڪ واڙا، اولڊ حاجي ڪيمپ ۽ ڪينٽ شامل آهن. ھن ٽائون جي عمارتن ۾ ھڪ وڏو تعداد برٽش انڊيا واري دؤر جو آھي. لفظ صدر جو مطلب آبادي جو مرڪزي ھنڌ آھي. صدر جي معني وڏو پڻ آهي. ھن ٽائون جي اوڀر م جمشيد ٽائون ۽ ڪلفٽن ڪنٽومينٽ، ڏکڻ پاسي ڪياماڙي ٽائون ۽ عربي سمنڊ آھي. ان جي اولھ م لياري ٽائون واقع آهي.
تاريخ
thumb|upright|صدر م واقع برٽش دور جي ايمپريس مارڪيٽ