cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چيائي هوائي اڏو
تاريخ
In 1990, Great China Air took over China Airlines' route at Chiayi Airport. At the same time, it also launched flights to Kinmen Airport and Magong Airport. TransAsia Airways, Far Eastern Air Transport and Formosa Airlines all launched flights at Chiayi Airport between 1994 and 1996. Meanwhile, Chiayi Airport's terminal was expanded and refurbished in 1995 to handle the increased number of passengers using the airport. In 1995, the airport served over a million passengers for the first time. The airport was reclassified as a B-class airport in 1996.
However, in 1999, the number of services to Chiayi Airport decreased when Formosa Airlines withdrew from its operations at Chiayi Airport in the aftermath of an air crash over Hsinchu. This was followed by the successive withdrawals of Far Eastern Air Transport and TransAsia Airways in 2001 and 2002 respectively due to poor load factors caused by a slowing local economy. These withdraws left يوني ايئر(Uni Air), the successor of Great China Air, as the only operator of flights at Chiayi Airport.
With the launch of the Taiwan High Speed Rail in 2007, which links Chiayi to Taipei, demand for flights between Taipei and Chiayi declined significantly. This forced يوني ايئر(Uni Air) to cancel its twice-daily flights between Taipei and Chiayi in August 2015.
سهوليتون
Chiayi Airport has an elevation of 85 feet (26 metres). It has two parallel runways, designated 18R/36L and 18L/36R respectively. 18R/36L measures 3050 metres by 45 metres (10007 feet by 148 feet) and is made of concrete, while the shorter 18L/36R asphalt runway measures 1618 metres by 23 metres (5307 feet by 74 feet). Only runway 18R/36L is equipped with an instrument landing system. The runways and taxiways facilities at Chiayi Airport are shared with چيائي ائربيس.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:تائيوان ۾ هوائي اڏا en:Category:Airports in Taiwan en:Category:Buildings and structures in Chiayi County en:Category:1978 establishments in Taiwan
1938ع
فوتگيون
زمرو:سال زمرو:1938ع
باراغ ديھ
باراغ ديھ، ضلعي جيڪب آباد جي تعلقي ڪنڌڪوٽ ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ ’مدد خان‘، ’طاهر‘، ’دوست علي‘، ’الف خان بجاراڻي‘، ’مراد نندواڻي‘، ’بهاول خان‘، ’نورحسن خان‘، ’پيروزخان‘، خدابخش‘ ۽ ’حمزو خان‘ نالي ڳوٺ آباد آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
بشاري مقدسي
بشاري مقدسي شمس محمد بن احمد بشاري، بيت المقدس جو رهاڪو هو. مراڪش کان تاشقند تائين اسلامي ملڪن جو سير وسفر ڪيائين. سنڌ ۾ به آيو. پر اڳتي نه ويو. 20- 22سالن جي سياحت کان پوءِ پنهنجا مشاهدات قلمبند ڪيائين ۽ ان ڪتاب جو نالو ”احسن القتاسيم معرففتہ الاقاليم“ رکيائين. هن ۾ مسلمان ملڪن جو نقشو به ڏنل آهي، جنهن ۾ سنڌ جو نقشو به ڏيکاريل آهي. چوٿين صدي هجري جي آخري سالن ۾ وفات ڪيائين.
549ع
ڊسمبر
زمرو:549ء زمرو:ڇهين صدي زمرو:سال
انبوري
انبوري تار ڇڪڻ جو اوزار آهي، جنھن کي گهڻي ڀاڱي سونارا استعمال ڪندا آهن. مندريءَ (تند ڇڪڻ جو اوزار) مان تار جڏهن ڇڪي ڪڍبي آهي، تڏهن انبوري ڪم ايندي آهي. 24 ماپي (گيج) کان وٺي 32 ماپي تائين جيڪا تار ڪڍبي آهي، انھيءَ کي بہ انبوري سان ڇڪبو آهي. جيڪڏهن تار ڇڪڻ ۾ تڪليف ڏيندي آهي تہ تار کي تيل پڻ مکيندا آهن. عموماً انبوري کي پڪڙ جو اوزار بہ سڏيندا آهن. ڪجهہ جهونا سونارا هن کي ”جنبور“ پڻ چوندا آهن ۽ ڪي وري زنبور بہ چوندا آهن. لوهارڪي ڪم ۾ بہ انبوري استعمال ٿيندي آهي ۽ هن ۾ انبورين جا ٽي قسم 1 سنبي جي انبوري، 2 ڇيڻيءَ جي انبوري ۽ 3 عام انبوري آهن، جن جا استعمال بہ مختلف آهن. انبوريءَ جا ٻيا قسم بہ آهن.
اٺين ڪٿا
سنڌ ۽ هند جي نامور ڪهاڻيڪار موهن ڪلپنا جي ڪهاڻين جو مجموعو، ڊيمي سائيز ۾ سال 1989ع ۾ ڇپيو. قيمت 30 رپيا، ڇپائيندڙ سنڌي ٽائيمس پبلڪيشن، الهاسنگر. سنڌي ڪهاڻيءَ کي فن ۽ فڪر جي خيال کان -بين- الاقوامي ليول تي مڃائڻ ۾ موهن ڪلپنا جون ڪهاڻيون موضوع توڙي مضمون ۾ اڳريون آهن. هن جي ڪهاڻين ۾ زندگيءَ جي تازگي آهي. هو هلندي چلندي زنده موضوع ڳولي وٺندو هو. ڪتاب جي منڍ ۾ موهن پاڻ لکيو آهي ته ’مون شروع کان پنهنجي اڳيان ڪنهن فيلسوفي واد جو نظريو نه رکيو آهي، ڇو جو واد ۽ فيلسوفيون هڪ ٻئي کي رد ڪن ٿا، مون زندگيءَ کي الڳ الڳ ڪنڊن کان اٿلائي پٿلائي ڏسڻ جي ڪوشش ڪئي آهي. هن ڪتاب ۾ ڪل 15 ڪهاڻيون آهن، جيڪي ڇپائيندڙ موجب گهڻو ڪري 1988ع کان اڳ لکيل آهن.
550ع
ڊسمبر
زمرو:550ء زمرو:ڇهين صدي زمرو:سال
1939ع
فوتگيون
زمرو:1939ع زمرو:سال
سورة انبياء
انبياءِ/ الانبياءِ: قرآن شريف جي ايڪيهين سورة. -ان- جو شان نزول اهو آهي ته -ان- ۾ ڪن نبين جو ذڪر آيو آهي. هيءَ سورة مڪه معظمه ۾ هجرت نبويءَ کان اڳ نازل ٿي. هن ۾ ست رڪوع ۽ هڪ سؤ ٻارهن آيتون آهن. هن سورة جو بنيادي موضوع نبي سڳوري جي رسالت جي دعويٰ، -توحيد- جي دعوت، عقيده -آخرت- تي مشرڪن جا مختلف ۽ متضاد اعتراض ۽ انهن جي مفصل ترديد آهي. هن سورة جي ابتدا، وچ ۽ خاتمي ۾ وري ماڻهن کي غفلت تي تنبيهه ڪندي کين خبردار ڪيو ويو آهي ته سندن محاسبي جو وقت اچي ويو آهي.
حوالا
زمرو:قرآن
باران ماٿري
ڪَرچات جي ڀرسان کيرٿر سلسلو ختم ٿئي ٿو ۽ اتان ’ڪانڀوءَ‘ جون ٽڪريون شروع ٿين ٿيون. کيرٿر جي ڏاکڻئين ڇيڙي وٽ ماٿريءَ جي ٻئي پاسي ”باران نئن“ (نئن بارڻ) وهندي آهي، جيڪا پهريائين کيرٿر جي ڪَڇ ڏئي هڪ ميدان ۾ وڃي ڇوڙ ڪري ٿي، جنهن جي اولهه ۾ ’ڪانڀوءَ‘ ۽ -اوڀر- ۾ ’لڪي‘ سلسلي جون ٽڪريون آهن. اها نئن ٻنهي سلسلن سان وهندي وڃي ٿاڻي بولاخان پهچي ٿي ۽ اتان لائيڊ واري لڪدار واٽ وٽان ٻاهر نڪري ٿي. هن واديءَ مان ڪيترائي آمد و رفت جا رستا گذرن ٿا. -تن- مان ٻن جو ذڪر تمام ضروري آهي، پهريون رستو ڪرچات جي -اوڀر- ۽ باران نئن جي الهندي ڪَر ڏيو ڪراچيءَ وڃي ٿو ۽ ٻيو رستو کجور وٽان نئن جي صورت اختيار ڪري ڪرچات جي ڏکڻ -اوڀر- ڏس تي نڪري عارب ٿاڻي کان ٿيندو، وڃي ڪوٽڙيءَ پهچي ٿو. اڳ ۾ بيان ٿيل هڪ رستي ڇاڙهه کجور کان اولهه طرف مڙي، تؤنگ کان ٿيندي، بلوچستان جي جهالاوان ضلعي جي دنگ تائين پهچي ٿي.
راند واري سفارتڪاري
راند واري سفارتڪاري يا پنگ پانگ ڊپلوميسي (Ping Pong Diplomacy) هڪ سفارتي اصطلاح آهي، پراڻي زماني کان چيني سماج ۾ راند جي وڏي اهميت رهي آهي، انهيءَ ڪري منڍ کان وٺي حڪومتي معاملن ۾ بہ راند جي اهميت کي ڪتب آندو پئي ويو آهي. ان سلسلي جو هڪ مثال چين-آمريڪي لاڳاپن کي بهتر ڪرڻ جي حوالي سان گذريل صديءَ ۾ بہ نظر آيو. 1970ع جي ڏهاڪي ۾ چين ۽ آمريڪا جي وچ ۾ ٿيل ڳجهن رابطن جي نتيجي ۾ ٿيل ويجهڙائپ کي پڪو ڪرڻ لاءِ چين طرفان جاپان جي دوري تي ’عالمي ٽيبل ٽينس جي چيمپينشپ‘ لاءِ آيل آمريڪي ٽيم کي ٽيبل ٽينس (هن راند کي پنگ پانگ جي نالي سان بہ سڏيو ويندو آهي) جي ٽيم کي 6-اپريل 1971ع ۾ چين جي دوري جي دعوت ڏني. ان دعوت جي نتيجي ۾ ٻنهي ملڪن جي وچ ۾ سنون سڌن رابطن جي ابتدا ٿي ۽ نتيجي ۾ اڳتي هلي صدر رچرڊ نڪسن (Richard Nixon) جو چين جو دورو ٿيو ۽ ٻنهي ملڪن سفارتي لاڳاپا شروع ڪيا. اڄوڪي دور ۾ راندين جي وفدن جي مٽا سٽا ذريعي سفارتي لاڳاپا وڌائڻ لاءِ ’پنگ پانگ سفارتڪاريءَ‘ جو اصطلاح ڪتب ايندو آهي.ق
حوالا
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:سفارتڪاري زمرو:سفارتڪاري جون قسمون
ھبل
ھبل (Hubal) (عربي: هبل) ھڪ قبل از اسلام ديوتا ھيو جنھن جي پوڄا خاص طور تي مڪي ۾ ڪعبي ڪئي ويندي ھئي۔
تفصيلي تعارف
ھبل معبودون مان دڀ کان وڌرڪ قابل ذڪر ۽ معبودن جو سردار تصور ڪيو ويندو ھيو۔ ڪعبو ھبل جي لاء وقف ڪيو ويو ھيو۔ ھبل جو بت ڪعبي جي سامھوم رکيو ويو ھيو جيڪو ھڪ انساني شڪل جو ھيو ان جو سڄو ھٿ ھڪ سنھري ھٿ ۾ تبديل ڪيو ويو ھيو۔ ھبل اصل ۾ ڪنانہ قبيلي جو ديوتا ھيو جنھن جي پوڄا قريش بہ ڪندا ھيا. اھو بت ھڪ مرد جو ھيو۽ ان جي ھڪ ٻانھن ڀڳل ھئي پر عربن ان جي جاءِ تي سوني ٻانھن کيس لڳائي ڇڏي ھئي.عرب ان کي صاحب القداح چوندا ھيا. عربن ۾ ھڪ روايت مطابق ھبل جو بت اصل ۾ خزيمہ ابن مدرڪ(عربي ۾: خزيمة بن مدركة) جو ھيو جيڪو ان جي مرڻ کان پوءِ ٺاھيو ويو ھو. قريش ۽ ڪنانہ (عربي ۾: كنانة) خزيمہ جي اولاد ھئا.ھبل ڪعبي ۾ سڀ کان وڏو بت ھيو. مستشرقين (orientalists) جو خيال آهي ته ھبل چنڊ جو ديوتا ھيو.ھبل لاء عرب مورخن جو اھو بہ چوڻ اھي تہ اھو بڪر بن عبد منات (بكر بن عبد مناة)جو پٽ ھيو.
ھبل مڪي ۾
ھبل سڀ کان وڌيڪ مڪي ۾ ظاہر ٿيندو ھيو جاٿي کعبي ۾ ان جي پوڄا ڪئي ويندي ھئي۔ ڪيرن آرمسٽآرانگ جي مطابق ھبل ڪعبي ۾ موجود 360 ديوتائن ۾ سڀ کان اھم ھيو۔ 360 غالباْ سال جي ڏينھنن جي نمائندگي ڪرندا ھئا۔
ھبل جو نقطہ آغاز
fان ڪھاڻي ۾ ڪجھ حقائق جي بنياد تي چئي سگھجي ٿو تہ عمرو شام جي سفر کان عزي ۽ منات جون ديويون ۽ طريق عبادت کڻي آيو ۽ ان کي اتي ان جو امتزاج ھبل سان ڪيو۔
حوالا
زمرو:انباط زمرو:عربي معبود زمرو:عربي علم الاساطير زمرو:زرخيز ھلال
فجر (عبادت)
فجر اسلام جي پنجن فرض نمازن مان پھرين نماز آھي۔
نماز فجر جو وقت
نماز فجر جو وقت صبح صادق کان شروع ٿي آفتاب جي ڪرڻن جي چمڪڻ کان پھريان تائين آھي۔
نماز فجر جي آذان جو وقت
امام شافعي ۽ امام ابو يوسف جي سامھون فجر جي آذان صبح صادق جي طلوع ٿيڻ کان پھريان جائز آھي جڏھن تہ امام ابو حنيفہ ۽ امام محمد جي سامھون جائز ناھي۔
وڌيڪ ڏسندا
زمرو:نماز زمرو:اسلام جا رڪن
ميڪسيڪو ۾ وقت
ميڪسيڪو ٽن اھم منطقن وقت جو استعمال ڪرندو آھي۔
زمرو:ميڪسيڪو ۾ وقت
مڃر
مڃر ٿر ۾ ڪنڊن ۾ جڏهن گل نڪرندا آهن جي پيلي رنگ جا توتن جي شڪل جھڙا هوندا آهن، تڏهن انھن کي مڃر چئبو آهي. اهو مڃر اٺن لاءِ معجون ياقوتي آهي. شاھ صاحب عليہ الرحمة فرمايو آهي تہ ”موڙي مڃر ٽاريون چانگا ٿا چرو.“
551ع
ڊسمبر
زمرو:551ء زمرو:ڇهين صدي زمرو:سال
انبيڪو
انگريزي ٻوليءَ جي اصطلاح ۾ گدامڙيءَ جي ٻجن جو ٻورو (جيڪو ڪپڙن رڱڻ جي ڪم اچي).
آبادگار
آبادگار جي لفظي معنيٰ آبادي ڪندڙ آھي. يعني اھو شخص، جيڪو زمين کي ٺاھي ۽ سنواري، پوکي راھي ڪري، ان جي سار سنڀال لھي ۽ زمين آباد ڪري. ان کي آبادگار چئبو آهي.
پان
پان مزي جي لاء کائڻ جي هڪ شيء آهي۔ هي پان جي ساون پنن جو ويڙهيل ٽڪرو هوندو آهي جنهن ۾ خاص مقدار ۾ ڪٽيل ڇاليه، چونو، ڪٿا، وڏف ۽ اگر دل چاهي ته گلقند به شامل ٿيندو آهي۔ شوقرن ماڻهو هن کي منهن ۾ وجهي ڪري چٻاڙيندا رهندا آهن ۽ ڳاڙهي رنگ جي ٿڪ جنهن کي پيڪ چوندا آهن اڇلائيندا رهندا آهن۔
پان جا شوقين ڀارت، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ ملن ٿا۔
تصويرون
پان زمرو:انڊونيشي ثقافت زمرو:ايشيائي ثقافت زمرو:پاڪستاني ثقافت زمرو:تمباڪو زمرو:سنڌي کاڌا زمرو:فلپائني ثقافت زمرو:ملائيشيا جي ثقافت زمرو:ڀارتي ثقافت
1940ع
فوتگيون
1940ع زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
ابوبڪر صديق
آفتاب رسالت جي درخشنده ستارن مان سڀ کان روشن نالو  يار غار رسالت، پاسدار خلافت، تاجدار امامت، افضل بشر بعد الانبياء حضرت ابوبڪر صديق جو آھي جن کي امت مسلمہ جو سڀ کان افضل امتي چيو ويو آھي.بالغ مردن مان پاڻ سڀ کان پھريان حلقو بگوش اسلام ٿيا. پاڻ جن جي صاحب زادي حضرت عائشہ صديقہ کي رسول الله  جي سڀ کان محبوب زوجہ هئڻ جو شرف حاصل ٿيو.
خارجي ڳنڍڻا
اردو سمعہ
زمرو:اسلام زمرو:شخصيتون زمرو:مڪي شخصيتون زمرو:573ء جون پيدائشون زمرو:634ء جون وفاتون زمرو:عرب شخصيتون زمرو:نو مسلمين زمرو:خلفاء راشدين  زمرو:ستين صدي جا خليفہ زمرو:غزوه خندق ۾ شامل صحابہ  زمرو:صحابہ زمرو:خلفاء
ڪوموڪس ڍنڍ
ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمبيا ۾ واقع هڪ ڍنڍ-
زمرو:برٽش ڪولمبيا جون ڍنڍون
ربن راڄپر
ربن راڄپر ضلعي خيرپور جي تعلقي ڪوٽڏيجيءَ ۾ هڪ ديهه ، جنهن ۾ هيٺيان ڳوٺ شامل آهن:
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
552ع
ڊسمبر
زمرو:552ء زمرو:ڇهين صدي زمرو:سال
تحريري چيني
تحريري چيني  چيني لکت (Written Chinese) ۾ چيني رسم الخط (汉字/漢字; pinyin: Hànzì,ادبي طور"Han حرف")شامل آهن جيڪي چيني ٻوليءَ جي سڃاڻپ طور استعمال ٿيندا آهن
تاريخ
زمرو:چيني رسم الخط زمرو:چيني ٻولي
اعجاز علي بيگ مرزا
اعجاز علي بيگ مرزا، سنڌ جي نامياري عالم مرزا قليچ بيگ جي فرزند مرزا اسد بيگ جو فرزند آهي. سندس جنم 28 سيپٽمبر 1944ع تي ٽنڊي ٺوڙهي حيدرآباد ۾ ٿيو.
خدمتون
سيپٽمبر 1964ع ۾ اعجاز بيگ مرزا جي پهرين پوسٽنگ سينيئر انگلش ٽيچر طور گورنمينٽ هاءِ اسڪول مرزا قليچ بيگ حيدرآباد ۾ ٿي. ان زماني ۾ هيءُ اسڪول پرائمريءَ مان اپ گريڊ ٿي هاءِ اسڪول بنيو. هو 1969ع ۾ گورنمينٽ ڪاليج، حيدرآباد ۾ چئن مهينن لاءِ سنڌيءَ جو ليڪچرر ٿيو. ڊسمبر 1972ع ۾ سندس سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن مان هيڊماستر طور سليڪشن ٿي ۽ اين. جي. وي هاءِ اسڪول ڪراچيءَ ۾ هيڊماستر مقرر ٿيو. 1987ع ۾ جڏهن اين. جي. وي هاءِ اسڪول، هاير سيڪنڊري اسڪول طور اپ گريڊ ٿيو ته مرزا صاحب اُن جو پهريون پرنسپال ٿيو ۽ ان عهدي تي آگسٽ 1996ع تائين رهيو. سيپٽمبر 1996ع ۾ مرزا صاحب سيڪريٽري بورڊ آف انٽرميڊيئيٽ ائنڊ سيڪنڊري ايڊيوڪيشن مقرر ٿيو. ۽ 1997ع ۾ سيڪنڊري بورڊ حيدرآباد جو چيئرمئن مقرر ٿيو. آگسٽ 1999ع ۾ ڊائريڪٽر پرائمري ايڊيوڪيشن حيدرآباد مقرر ٿيو. ڪجهه عرصي لاءِ وٽس چيئرمئن سنڌ ٽيڪسٽ بوڪ بورڊ جي اضافي چارج به رهي. مرزا صاحب ڊائريڪٽر پرائمري ايڊيوڪيشن حيدرآباد ڊويزن به رهيو آهي. 2004ع ۾ رٽائرڊ ڪيائين.
تصنيفون
اعجاز بيگ مرزا علمي ادبي گهراڻي سان واسطو رکڻ ڪري خود به ان ميدان ۾ قلم آرائي ڪئي آهي. سندس هيٺيان ڪتاب ڇپيل آهن:
مرزا صاحب جي اڻ ڇپيل تصنيفن ۾ (1) ”مرزا خسرو بيگ جي سوانح“، (2) ”گرجستان ۽ گرجستان جا بادشاهه“ (تاريخ) شامل آهن.
ھن وقت
زمرو:1944ع جون پيدائشون زمرو:سنڌي شخصيتون
حوالا
زمرو:شخصيتون
1501ع
ڊسمبر
زمرو:1501ء زمرو:سال
553ع
ڊسمبر
زمرو:553ء زمرو:ڇهين صدي زمرو:سال
انڀؤ گيان ساگر
انڀؤ گيان ساگر، هيءُ ڪتاب ساڌو ڪيولرام ۽ ساڌو ڪرشنداس جو ترتيب ڏنل آهي. رايل سائيز واري هن ڪتاب ۾ 498 صفحا آهن ۽ قيمت هڪ رپيو ٻارهن آنا ڄاڻايل آهي. ورهاڱي کان اڳ ڇپيو هو.
اعجاز علي خان ٽالپر
سياستدان، ويٺل شهر ٽنڊومحمد خان، فيبروري 1933ع ۾ سنڌ جي مشهور سياستدان مير غلام علي خان -ٽالپر- جي گهر ۾ ڄائو. آڪسفورڊ يونيورسٽيءَ مان زراعت ۾ ڊپلوما ڪيائين ۽ نوجوانيءَ ۾ ئي پنهنجي اباڻي علائقي مان سياست ۾ حصو وٺڻ شروع ڪيائين. 1954ع ۾ ڊسٽرڪٽ لوڪل بورڊ حيدرآباد جو وائيس چيئرمئن چونڊيو. -ايوب خان- جي مارشل لا ۾ يونين ڪائونسلن جو سلسلو هليو ته پنهنجي شهر ٽنڊي محمد خان جو وائيس چيئرمئن چونڊيو. 1962ع ۾ پنهنجي والد جي وفات تي قومي اسيمبليءَ ۾ خالي ٿيل سيٽ تي ميمبر منتخب ٿيو. 1963ع ۾ عوامي جمهوريه چين جي -انقلاب- واري ڏهاڙي تي پاڪستاني وفد ۾ شامل ٿي ويو. 1965ع ۾ -پاڪستان مسلم ليگ- جي -ٽڪيٽ- تي قومي اسيمبليءَ جو ميمبر منتخب ٿيو. ممتاز -ڀٽي- جي وزارت ۾ آبپاشيءَ ۽ بجليءَ جو وزير رهيو. 1977ع جي عام چونڊن ۾ -پاڪستان- پيپلزپارٽيءَ جي -ٽڪيٽ- تي قومي اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊيو. 1985ع وارين چونڊن ۾ سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر ۽ مسلم ليگ جي حڪومت ۾ صوبائي وزير رهيو.
ملڪيتي سافٽ ويئر
ملڪيتي سافٽ ويئر (Proprietary software) يا مغلق مصدر سافٽ ويئر (closed source software) اھڙو ڪمپيوٽر سافٽ ويئر آھي جيڪو خصوصي قانوني حق جي تحت اجازت ورتل آھي جيڪو خاص ارادي جي تحت سافٽ ويئر استعمال ڪرڻ جو حق ڏيندو آھي۔ لائسنس صرف ڪن حالتن جي تحت استعمال جي اجازت ھوندي آھي  ۽ ان ۾ سنوارڻ، ڀاڱيداريون، مطالعو، ٻيھر تقسيم، يا ريورس  انجينئرنگ ريورس جي طور تي استعمال جي منع (جهل) ھوندي آھي۔ عام طور تي ملڪيتي سافٽ ويئر جو سورس ڪوڊ رڪن کي نہ ڏنو ويندو آھي۔
حوالا
زمرو:ملڪيتي سافٽ ويئر زمرو:اجازه مصنع لطيف زمرو:ڪمپيوٽري قانون
انڀئه يوگ
هيءُ ڪتاب پرمانند جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ 130 صفحا آهن ۽ قيمت 3 -آنا- ڄاڻايل آهي. پرمانند ڀنڊاريوگ -آشرم-، شڪارپور طرفان هيءُ ڪتاب ديوي پرنٽنگ پريس، شڪارپور مان سال 1936ع ۾ ڇپايو ويو.
آسيان ملڪن جو آزاد و اپار وارو علائقو
آسيان فري ٽريڊ ايريا (Asean Free Trade Area) يا آسيان ملڪن جو آزاد و اپار وارو علائقو،ڏاکڻي اوڀر ايشيا جي ڀائيچاري وارين قومن (ASEAN) جي ميمبر ملڪن وچ ۾ هيءُ معاهدو، 28 جنوري 1992ع ۾ سنگاپور ۾ ٿيو. شروعاتي دور ۾ هن تنظيم جا ڪل ڇهه ميمبر يعني برونائي، انڊونيشيا، ملائشيا، فلپينس ۽ سنگاپور هئا، ان کان پوءِ ويٽنام (1995ع)، لائوس، ميانمار (1997ع) ۽ ڪمبوڊيا (1999ع) به هن تنظيم جا ميمبر بڻيا. پوين چئني ميمبرن کي AFTA جي ٽيڪس گهٽائڻ واري پروگرام تي عمل ڪرڻ لاءِ وقت ڏنو ويو ۽ کين AFTA جو ميمبر به ان ڪري ڪيو ويو، ته جيئن اهي جلد ئي ASEAN جا ميمبر ٿي سگهن. AFTA اصل ۾ هڪ واپاري ڪٺ آهي، جنهن جو مقصد ميمبر ملڪن ۾ پيدا ٿيندڙ وکرن جي لاءِ منڊي ڳولي، هڪٻئي جي پيداوار ۾ ڀائيوار ٿيڻ ۽ هڪٻئي جي واپار کي ترقي وٺرائڻ ۾ مدد ڪرڻ آهي. ان سلسلي ۾ دنيا جي واپاري ۾ AFTA ملڪن جي حصيداري ڳنڍڻ لاءِ، ميمبر ملڪن ۾ ٽيڪسن جي شرح کي گهٽائڻ ۽ ٻاهرين سيڙپڪاريءَ لاءِ سازگار حالتون پيدا ڪرڻ، هن تنظيم جو اهم مول متو آهي. ان حاصلات جي حوالي سان، ’گڏيل ترجيحاتي متحرڪ محصول‘ (Common Effecrtive Preferential Tarrif) يعني، CEPT رٿا جي ذريعي 1992ع ۾ اهڙو وچُور تيار ڪيو ويو، جنهن ڪري نتيجي ۾ هن علائقي جي دنيا ۾ مقابلي جوڳي پيداواري حيثيت سگهاري ٿي، ۽ اهو بين الاقوامي منڊيءَ ۾ پنهنجي ساک قائم ڪري سگهيو. هن تنظيم جي ترجيحن ۾ زراعت سميت مختلف ٻين شعبن جي پيداوار شامل آهي.
حوالا
زمرو:واپار زمرو:بزنس زمرو:ڪامرس زمرو:سياست
1502ع
ڊسمبر
زمرو:1502ء زمرو:سال
آبپاشي
اڳين وقتن ۾ سنڌ ۾ آبپاشيءَ جا ٽي طريقا ھوندا ھئا: 1- چرخي، 2- موڪي ۽ 3- -بوسي-. پھرئين طريقي کي ”چاڙھي واري آبپاشي“ سڏيو ويندو ھو، ڇو ته ھن طريقي ۾ ھرلي يا نار ذريعي پاڻي مٿي کڻي، زمين ڏانھن نيڻو پوندو ھو. جيڪڏھن زمين ھيٺاھينءَ ڏانھن ھوندي ھئي ۽ ڪنھن ڪڙئي يا شاخ مان پاڻي زمين ڏانھن وھي سگھندو ھو ته انھيءَ سرشتي کي ”موڪي“ يا ”وھڪري واري آبپاشي“ سڏيو ويندو ھو. جڏھن واھ ۾ پاڻيءَ جي سطح اوچي ھوندي ھئي ته قدرتي طرح ھيٺ ٻنيءَ ۾ پاڻي پھچي سگھندو ھو. آبڪلاڻيءَ جي مند جـَهڪي ٿيندي ئي ھاريءَ کي ھُرلو يا نار ڪتب آڻڻو پوندو ھو، جنھن طريقي کي ”چرخي“ سڏيو ويندو ھو. ٽئين طريقي کي ”بوسي“ سڏبو ھو. اھو طريقو خشڪ فصلن، خاص ڪري ڪڻڪ ۽ دالين جي فصلن اپائڻ لاءِ ڪم آندو ويندو ھو. ٻوڏن جي وقت ۾ ٻنيون ٻارا سڀ پاڻيءَ سان تار ٿي ويندا ھئا ۽ جڏھن ٻوڏون ھٽي وينديون ھيون، ته اڌ سڪل وٽائتي زمين کي دستوري طرح ھر ڏيئي، کيڙي پوک ڪئي ويندي ھئي ۽ انھيءَ پوک کي زمين ۾ اچي ويل پاڻيءَ مان ريج ملندو ھو.
سمن جي دؤر ۾، پھريون دفعو، ڄام نندي (نظام الدين سمي) جي وزيراعظم دولهه دريا خان واھ کوٽايا. ھن ان سلسلي ۾ ساڪري پرڳڻي ۽ ٺٽي جي آسپاس ”خانواھ“ ۽ سيوھڻ لڳ پٽ باران ۾ ”ساوه واھ“ کوٽايا.
ڪلھوڙن جو دؤر، سنڌ جي زراعت، آبادي ۽ پورھيتن لاءِ سونھري دؤر ھو. ڪلھوڙا پاڻ آبادگار ھئا ۽ زرعي پيشي کان پوريءَ طرح واقف ھئا، تنھنڪري سندن صاحبيءَ ۾ آبپاشيءَ جي نظام ۾ وڏي تبديلي آئي. ڪلھوڙن جي دؤر ۾ ھيٺيان نوان واھ کوٽايا ويا:
آزاد واپاري علائقو
آزاد واپاري علائقو (Free trade area) مان مراد اها آهي ته اهي ملڪ جي جاگرافيائي لحاظ کان هڪ ٻئي کي ويجها آهن، سي گڏجي واپار جي ڏي وٺ ڪن ٿا. هُو سمجهن ٿا ته ان سان هُو هڪ ٻئي کي مارڪيٽ جي اگهن جي ڄاڻ، کپت جي ڄاڻ ۽ ٻيون سهوليتون ميسر ڪري سگهن ٿا. ان کي آزاد واپاري علائقو سڏيو وڃي ٿو.
آبپاشي
پراڻ، نارو، اڙل، گوني، پڃاري، گونگڙو، لکي، سيتا، بگھاڙ، امرڪس، نورواھ، نصرت واھ ۽ سرفراز واھ، جيڪي اڄ تائين موجود آھن. ٽالپرن جي دؤر ۾ به ڪافي واھ کوٽايا ويا، جن مان باگو واھ، مارک واھ ۽ کورواھ قابل ذڪر آھن.
آزاد واپاري علائقو
حوالا
زمرو:سياست زمرو:واپار زمرو:ڪامرس زمرو:بزنس
آبپاشي
انگريزن پنھنجي دؤر حڪومت ۾، سنڌو درياهه تي سکر وٽ بند ٻڌايو، جيڪو ”سکر بئراج“ جي نالي سان مشھور آھي. ھن بئراج تي دنيا جو وڏي ۾ وڏو نھري نظام قائم آھي.
انڀو چرتر
هيءُ ڪتاب هيمراج ڪَوِيءَ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ 140 صفحا آهن ۽ قيمت ڄاڻايل ناهي. هيءُ ڪتاب ست سڀا پريس مان سال 1911ع ۾ ڇپيو.
آبپاشي
ھن وقت آبپاشيءَ جي مقصد سان سنڌ ۾ ٽي بئراج اڏيل آھن: سکر بئراج، گڊو بئراج ۽ ڪوٽڙي بئراج، جن جي واھن تي لکين ايڪڙ زمين آباد ٿئي ٿي.
سکر بئراج مان ست وڏا واھ نڪرن ٿا، جن ۾ ساڄي پاسي کان اتر اولهه ڪئنال يا کيرٿر ڪئنال، رائيس ڪئنال، دادو ڪئنال ۽ کاٻي پاسي کان اڀرندو نارو، اڀرندو خيرپور ڪئنال، روھڙي ڪئنال ۽ الھندو خيرپور ڪئنال نڪرن ٿا. ھنن واھن تي 75 لک ايڪڙ زمين آباد ٿئي ٿي. گڊو بئراج مان ٻه وڏا واھ، بيگاري، سنڌ فيڊر ۽ پٽ فيڊر نڪرن ٿا، جيڪي سنڌ ۽ بلوچستان جي 3 لک 66 ھزار ايڪڙ زمين آباد ڪن ٿا. ڪوٽڙي بئراج مان چار واھ نڪرن ٿا، جن جا نالا ڪلري بگھاڙ، لائين چئنل، ڦليلي ۽ پڃاري آھن. ھنن واھن تي حيدرآباد، بدين، ٺٽي ۽ ڄامشوري ضلعن جي 28 لک ايڪڙ زمين آباد ٿئي ٿي.
554ع
ڊسمبر
زمرو:554ء زمرو:ڇهين صدي زمرو:سال
راڄپاري
راڄپاري:ضلعي خيرپور جي تعلقي ڪوٽڏيجي ۾ هڪ ديهه جو نالو
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
ڊيمن
ڊيمن قبل از اسلام ھڪ ديوتا ھيو. زمرو:مذهبي اصطلاحون
پنجاب مسلح بغاوت
ھن ضمن ۾ پنجاب ۾ پنجابي صبح عوامي تحريڪ ھلائي وئي جنھن جو مقصد ھندي کي ھٽائي ڪري ان جي جڳھ تي رياست ۾ پنجابي کي نافذ ڪرڻ ھو۔14 اپریل 1955ع ۾ حڪومت ان تي پابندي مڙھي ڇڏي۔65  جي پاڪ ڀارت جنگ کان بعد 66 ۾ پنجابي کي ھي درجو ڏنو ويو جڏھن ھن رياست کي وڌيڪ ورھائي ڪري ھماچل پرديش ۽ ھرياڻہ رياست بڻايون ويون۔  پر ان سان ھن تحريڪ ۾ ڪا گھٽتائي نہ آئي سکن ھڪ نئين تحريڪ جنھنجو مقصد ھر رياست ۾ سک مت کي بطور مذھب قبول ڪرڻ ھو ھلائي   پر انجي مخالفت مرڪزي حڪومت ڪئي۔ نتيجي ۾ سکن پھرين مارچ جو اعلان ڪيو جنھن ۾ ھزارين ماڻھو شامل ٿيا حڪومت بزور طاقت ھن مارچ کي روڪڻ جي ڪوشش جي ۽ ھزارين گرفتاريون ڪيون ويون  جڏھن تہ سو کان وڌيڪ فوتگيون ٿيون  ۽ ھڪ سک اڳواڻ بندر واري چيو تہ جيڪڏھن حڪومت ايئن مسئلو حل ڪرڻ چاھي ٿي تہ حالتون مسلح تحريڪ تائين وينديون۔حوالہ درکار؟
انکان بعد ھن سک اڳواڻ کي آپريشن بليو اسٽار ۾ گولڊن ٽيمپل امرتسر جيڪو سکن جو مقدس ماڳ آھي ۾ ماريو ويو ڪجھ ڏينھن بعد اندرا گانڌي  کي ان جي سک محافظ قتل ڪيو ان کان بعد ھن مسلح تحريڪ ۾ 1990ع تائين تيزي ڏٺي وئي۔
فريميم
thumb
1503ع
ڊسمبر
زمرو:1503ء زمرو:سال
فريميم
حوالا
زمرو:نمونو هائي ڪاروبار زمرو:نوالفاظ سازي
باغباني
thumbnail|باغباني جو هڪ منظر
توحيد
توحيد شعين جي نظر ۾
'''شيعه مسلڪ ۾ الله جي وحدانيت کي سڃاڻڻ لاءِ ٻن حصن ۾ توحيد کي جدا ڪيون آهي هڪ صفات ثبوتيه ء ٻي صفعات سلبيه آهي. '''
باغباني
باغبانيءَ مان مراد ميون، ڀاڄين ۽ گلن ڦلن وارا ٻوٽا پوکڻ آهي.
توحيد
توحيد ۽ شرڪ
قرآن جي مطابق شرڪ جو عقيدو. سڀني انساني برائين جي پاڙ آهي. ان جي ڀيٽ ۾ توحيد جو عقيدو سڀني انساني خوبين جو سرچشمو آهي. قرآن شريف ۾ واضح لفظن ۾ اهو اعلان ڪيو ويو آهي ته: اِنَّ اللّٰہَ لَا یَغۡفِرُ اَنۡ یُّشۡرَکَ بِہٖ وَ یَغۡفِرُ مَا دُوۡنَ ذٰلِکَ لِمَنۡ یَّشَآءُ ۚ وَ مَنۡ یُّشۡرِکۡ بِاللّٰہِ فَقَدِ افۡتَرٰۤی اِثۡمًا عَظِیۡمًا (النساء: 48) ”بيشڪ الله نه بخشيندو جو ان سان شرڪ ڪيو وڃي ۽ ان کان سواءِ جنهن لاءِ چاهيندو معاف ڪندو ۽ جنهن شرڪ ڪيو، بيشڪ ان وڌيڪ گناهه جو بهتان ٺاهيو.“
باغباني
تاريخ
هيءُ فن نھايت پراڻو آهي. تاريخ مان معلوم ٿئي ٿو تہ مختلف ميون ۽ ٻوٽن جو ذڪر هزارين سال اڳ ۾ بہ هو. اڄ کان تقريباً چار هزار سال اڳ ڏاڙهون، بادام وغيره پوکبا هئا. سڪندراعظم جي حملي وقت سنڌ ۾ انب ۽ ڪيلن جا ٻوٽا ملن ٿا. موجوده دور ۾ هيءُ فن صنعت جي حيثيت سان رائج ٿي چڪو آهي.
توحيد
توحيد ۽ شرڪ
قرآن ڪريم ۾ توحيد جي عقيدي کي هڪ آيت ۾ هن ريت بيان ڪيو ويو آهي: اَللّٰہُ لَاۤ اِلٰہَ اِلَّا ہُوَۚ اَلۡحَیُّ الۡقَیُّوۡمُ ۬ۚ لَا تَاۡخُذُہٗ سِنَۃٌ وَّ لَا نَوۡمٌ ؕ لَہٗ مَا فِی السَّمٰوٰتِ وَ مَا فِی الۡاَرۡضِ ؕمَنۡ ذَا الَّذِیۡ یَشۡفَعُ عِنۡدَہٗۤ اِلَّا بِاِذۡنِہٖ ؕ یَعۡلَمُ مَا بَیۡنَ اَیۡدِیۡہِمۡ وَ مَا خَلۡفَہُمۡ ۚ وَ لَا یُحِیۡطُوۡنَ بِشَیۡءٍ مِّنۡ عِلۡمِہٖۤ اِلَّا بِمَا شَآءَ ۚ وَسِعَ کُرۡسِیُّہُ السَّمٰوٰتِ وَ الۡاَرۡضَ ۚ وَ لَا یَـُٔوۡدُہٗ حِفۡظُہُمَا ۚ وَ ہُوَ الۡعَلِیُّ الۡعَظِیۡمُ (البقره: 255) ”الله اهو معبود برحق آهي جنهن کان سواءِ ٻيو ڪوبه عبادت جي لائق نه آهي. هو جيئرو آهي ۽ هميشه رهڻ وارو آهي. ان کي نه ننڊ اچي ٿي نه پنڪي، جو ڪجهه زمين ۾ آهي ۽ جو ڪجهه آسمانن ۾ آهي سڀ ان جو آهي، ڪير آهي جو سندس موڪل کان سواءِ وٽس ڪنهن جي سفارش ڪري سگهي. جو ڪجهه انهن جي سامهون ٿي رهيو آهي ۽ جو ڪجهه پرپٺ ٿي رهيو آهي، ان کي چڱيءَ پرڄاڻي ٿو ۽ هو سندس معلومات مان ڪنهن حد تائين ڪا پهچ نٿا حاصل ڪري سگهن، البت جيتري حد تائين پاڻ چاهي. ان جي بادشاهي ۽ علم زمين ۽ آسمان سڀ کي گهيرو ڪيل آهي ۽ اهو الله وڏي شان ۽ بلند درجي وارو آهي.“
باغباني
ضروري ڳالھيون
هاڻي باغ معاشي ضرورت جي خيال سان لڳايو وڃي ٿو. باغ لاءِ هيٺيون ڳالهيون ضروري آهن :
توحيد
توحيد ۽ ھندن جي ويدانيت
ڪثرت ۾ وحدت: رگ ويد جي منڊل ڏهين (82، 1-3) ۾ ڄاڻايل آهي ته ”سڀڪجهه خلقڻهار وڏو آهي. اهو ئي سڀني کي خلقي ٿو، اهو ئي سڀني کي سنڀالي ٿو ۽ اهو ئي سڀني جي مٿان آهي... جنهن پتا (پيءُ) اسان کي پيدا ڪيو آهي، جنهن کي سڀني قومن ۽ سڀني شين جي ڄاڻ آهي، سو هڪڙو ئي آهي، پر مٿس نالا گهڻا رکيل آهن.“ هن مان چٽيءَ ريت ظهار آهي ته رگ ويد واري قديم زماني ۾ جيتوڻيڪ عناصرن يا تتون کي ملائيندڙ طاقتن کي ديوتائون ڪري پوڄيائون ٿي، ته به ائين ڄاتائون ٿي ته ساري جهان جو خلقيندڙ هڪڙو ئي قادر مطلق ڌڻي آهي. رگ ويد جي منڊل پهرين (164، 46) ۾ به ائين ئي چيل آهي ته جيڪي سياڻا آهن، سي جدا جدا ديوتائن ۾ هڪڙو ئي ڌڻي پرجن پروڙين ٿا.
باغباني
سنڌ ۾ ميويدار علائقا
سنڌ جي ميداني علائقي ۾ حيدرآباد، ميرپورخاص، ڪوٽڙي بئراج ۽ نوابشاھ جا ضلعا آبھوا جي لحاظ کان ميويدار علائقا آهن، هونئن سڄيءَ سنڌ ۾ انب ۽ ڪيلا پوکي سگهجن ٿا.
توحيد
حوالو
زمرو:اسلام زمرو:اسلامي اصطلاح زمرو:مذهب
باغباني
حوالا
زمرو:باغباني
555ع
ڊسمبر
زمرو:555ء زمرو:ڇهين صدي زمرو:سال
556ع
ڊسمبر
زمرو:556ء زمرو:ڇهين صدي زمرو:سال
بئراج
thumbnail|ڪوٽڙي بئراج بئراج ڪنهن نهر يا درياهه جي وهڪري کي ڪنهن مناسب هنڌ تي ٻڌي، دروازا وجهي پاڻيءَ جو وهڪرو موڙي، منظم شاخن ذريعي زرعي مقصدن ۽ ڪڏهن جهاز رانيءَ لاءِ استعمال ڪيو ويندو رهيو آهي. چئوماسي جي ڏينهن ۾ عام طور درياهن جا گيٽ کولي ڇڏيندا آهن ته جيئن بئراج محفوظ رهي. سنڌ ۾ تاريخ کان آڳاٽي زماني ۾ به برساتي ندين جي پاڻيءَ جو رخ موڙي آبادي ڪئي ويندي هئي. اهڙا لڳ ڀڳ 80 قديم بند کيرٿر ۾ لڌا ويا آهن جيڪي 4500 کان 5000 هزار سال پراڻا آهن.
سنڌ ۾ سنڌو درياهه تي ٽي وڏا بئراج آهن. سکر بئراج جنهن ۾ 66 در آهن. 1923ع کان 1930ع تائين تعمير ٿيو. اهو براج 5000 فٽ ڊگهو آهي. ان ۾ 7 واهه آهن ۽ 10 ملين ايڪڙ زمين آباد ڪرڻ جي گنجائش اٿس. گڊو بئراج ڪشمور وٽ آهي جيڪو 1957ع کان 1962ع جي عرصي ۾ مڪمل ٿيو، ان ۾ 12 لک ڪيوسڪ پاڻي نيڪال ڪرڻ جي گنجائش آهي، 60 فٽ ويڪرا 64 گيٽ اٿس ۽ 2.9 ملين ايڪڙ زمين آباد ڪري سگهي ٿو. غلام محمد بئراج ڄامشوري وٽ آهي جيڪو 1955ع ۾ تيار ٿيو. 3000 فٽ ڊگهو هي بئراج 5 ملين ايڪڙ آباد ڪرڻ جي گنجائش رکي ٿو. سکر براج ۽ ڪوٽڙي براج فقط زرعي مقصدن کي پورو ڪن ٿا ۽ گڊو بئراج پاور پيدا ڪرڻ لاءِ به ڪم آندو ويو آهي.
اعجاز علي خان جتوئي
مشهور سياستدان -اعجاز- علي خان جتوئي، رئيس عبدالحميد خان جتوئيءَ جو فرزند هو. دادو ضلعي جي ”ٻيٽي“ -جاگير- ۾ 5 -آڪٽوبر- 1954ع تي ڄائو. -اعجاز- علي جتوئيءَ شاگرديءَ واري زماني ۾ سنڌ نئشنل اسٽوڊنٽس فيڊريشن جي پليٽ فارم -تان- سياست جي ابتدا ڪئي. گرئجوئيشن ڪرڻ کان پوءِ ڪاروباري ۾ اعليٰ -تعليم- حاصل ڪرڻ لاءِ ڪئناڊا ويو، پر ڪن گهريلو حالتن ۽ ذميوارين جي ڪري ايم. بي. اي جي ڊگري وٺڻ کان سواءِ ڏيڍ سال بعد موٽي آيو. هن مارشل لا جي دور ۾ -جمهوريت- جي بحاليءَ واري تحريڪ (MRD) ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ مختلف وقتن تي جيلن ۾ رهيو. 1985ع جي بلدياتي چونڊن ۾ حصو ورتائين. 1985ع ۾ ئي غيرجماعتي بنياد تي ٿيل چونڊن جي نتيجي ۾ جڙيل قومي اسيمبليءَ دوران پهريون ڀيرو سينيٽر ٿيو. ٻيو ڀيرو مارچ 1997ع ۾ مسلم ليگ جي پليٽ فارم -تان- سينيٽر چونڊيو. -اعجاز علي خان جتوئي- 1988ع ۾ سائين جي. ايم سيد جي اڳواڻيءَ ۾ جڙيل ’سنڌ قومي اتحاد‘ جي باني ميمبرن مان هو ۽ سندس شمار سنڌ جي محب وطن سياستدانن ۾ ٿيندو هو. -اعجاز- علي -جتوئي- ضلعي ڪائونسل دادوءَ جو ميمبر پڻ رهيو. مطالعي، ڪاروبار ۽ سرڪاري ڪمن سان مختلف ملڪن جا دورا ڪيائين. PNP -بزنجو- گروپ سنڌ جو صدر رهيو. ڄام صادق علي خان جي دور ۾ ڇوٽي چونڊي دوران جيڪب -آباد- مان گرفتار ٿيو. 1997ع ۾ مسلم ليگ ۾ شموليت ڪيائين. 47 سالن جي ڄمار ۾ گردن جي تڪليف ۾ مبتلا ٿيڻ کان پوءِ آمريڪي رياست ’ايريزونا‘ جي شهر ’فينڪس‘ جي ڪرام ويل اسپتال ۾، 16 سيپٽمبر 1997ع تي سندس انتقال ٿيو. ۽ ٻيٽي جتوئيءَ ۾ دفن ڪيو ويو.
1504ع
ڊسمبر
زمرو:1504ء زمرو:سال
اعجاز علي خواجه
اعجاز علي خواجه ولد حاجي -امام- بخش خواجه. ٺٽي ضلعي جي قومي ڪارڪنن مان آهي. هن جو -جنم- ميرپور بٺوري شهر ۾، 24 -آڪٽوبر- 1950ع تي ٿيو. -تعليم- انٽر آرٽس اٿس. سياسي زندگيءَ جي شروعات 1968ع ۾ ڪيائين، 1971ع ۾ پهريون ڀيرو جيل ۾ ويو، -ان- بعد 1979ع، 1980، 1983 ۽ 1986ع ۾ به جيل ياترا ڪيائين. 1968ع کان 1986ع تائين پيپلزپارٽيءَ سان سندس وابستگي رهي. 1986ع کان سنڌي -بلوچ- پختون فرنٽ سان لاڳاپيل رهيو، جيڪا -پارٽي- اڳتي هلي ’سنڌ نئشنل فرنٽ‘ ۾ تبديل ٿي، جنهن جو سربراهه ممتاز علي ڀٽو آهي. -اعجاز- خواجه ميرپور بٺوري جو ننڍو زميندار ۽ سماجي ورڪر آهي. سندس -ٻه ڪتاب- ”نيئر منهنجو نينهن“ ۽ ”ڳالهيون ڪوٽ ڪڙن جون“، ترتيبوار، -آگسٽ- 1988ع ۽ -جنوري- 1995ع ۾ ڇپجي پڌرا ٿيا، جيڪي ٻئي ڪتاب سندس جيل ياترائن جي داستانن تي مشتمل آهن.
حوالا
زمرو:اديب زمرو:سنڌي سياستدان
عبدالسلام ٿهيم
عبدالسلام ٿهيم (AbdulSalam Thaheem) ناميارو سياستدان. حاجي گل محمد ٿهيم جو اولاد، پهرين جنوري 1950ع تي ڳوٺ طيب ٿهيم (شهدادپور) ۾ جنم ورتو.
تعليم
عبدالسلام ٿهيم سنڌ يونيورسٽيءَ مان گريجوئيشن ڪئي.
سياسي سفر
1968ع کان هن سياست ۾ پير پاتو. پاڪستان پيپلز پارٽيءَ سان سندس پراڻو ناتو رهيو. شروعات ۾ پ. پ جو تعلقي صدر ۽ پوءِ ضلعي سانگهڙ جو صدر بڻيو، جڏهن ته پ. پ سنڌ جو رابطه سيڪريٽري به رهيو.
وزارتون
عبدالسلام ٿهيم 1988ع ۾ پهرين چونڊ وڙهي ۽ ڪامياب ٿيو، جنهن بعد ايڪسائيز ۽ ٽيڪسيشن جو وزير مقرر ٿيو؛ 1990ع واري چونڊ ۾ ڪامياب نه ٿي سگهيو؛ 1993ع واري اليڪشن ۾ سوڀارو ٿيو، جنهن بعد کيس سنڌ جي تعليم جو وزير مقرر ڪيو ويو؛ 1996ع ۾ جهنگلي جيوَت کاتي جو وزير ٿيو؛ 1997ع واري چونڊ ۾ سرسي حاصل نه ٿيس، جڏهن ته 2008ع واري چونڊن ۾ ڀرپور ڪاميابي حاصل ڪئي ۽ کيس سنڌ جي ”ٽيڪنيڪل ايجيوڪيشن اينڊ ووڪيشنل ٽريننگ اٿارٽيءَ“ جي وزارت جو قلمدان مليو.
وفات
عبدالسلام ٿهيم 22 -اپريل- 2012ع تي وفات ڪري ويو.
557ع
ڊسمبر
زمرو:557ء زمرو:ڇهين صدي زمرو:سال
مُک صفحو
<templatestyles src="وڪيپيڊيا:مُک صفحو/styles.css" />
مرحليوار سفارتڪاري
مرحليوار سفارتڪاري يا تھدار سفارتڪاري يا ٽرئڪ ڊپلوميسي (Track Diplomacy) هڪ مهارت وارو علم ۽ هنر آهي، جنهن ۾ ڪنهن به مقصد کي ماڻڻ لاءِ سماج جي مختلف محرڪن، شعبن، پرتن ۽ تهن تائين پهچ کي ٿيڻ جوڳو بنائڻو پوي ٿو. ٻن رياستن ۾ لاڳاپن کي رواجي ۽ بهتر بنائڻ لاءِ جن مرحلن منجهان گذرڻو پوي ٿو، انهن کي ماهرن ۽ عالمن مختلف رُخن، تَهَن يا سطحن (Tracks) ۾ ورهايو آهي. انهن منجهان اهم تهه هيٺ ڏجن ٿا.
Track, I Diplomacy: هن قسم جي سفارتڪاريءَ ۾ ٻه حڪومتون هڪٻئي سان سڌي سنئين لاڳاپي ۾ هونديون آهن ۽ پنهنجن نمائندن ذريعي هڪٻئي جي موقف کي سمجهندي، ڪنهن حل تائين پهچنديون آهن. هن طريقي ۾ سرڪاري سطح تي ڳالهين ۾ روايتي سفارتڪاري ۽ بين الاقوامي ادارن ذريعي لاڳاپي وارا عمل شامل آهن، جيڪي ٻن لاڳاپيل ڌرين تائين هڪٻئي ذريعي ان جي ڏنل معلومات کي پهچائيندا آهن.
Track1½ “One and Half” Diplomacy: هن طريقي هيٺ رياستي ادارن طرفان ڳالهين جا اختيار پنهنجن نمائندن ذريعي ”اَڻ رياستي عنصرن“کي ڏنا ويندا آهن. اهي عنصر ڪن به ڳالهين ۾ حڪومتي اختيارن هيٺ حصو وٺڻ ۽ سامهون واري ڌر کي سهولتون ڏيڻ جي سلسلي ۾ خودمختيار هوندا آهن. انتهائي تڪراري صورتحال ۾ هيءُ اختيار اهڙن غير رياستي فردن کي به ڏنو ويندو آهي، جيڪي مخالف ڌرين سان رابطي رکڻ جي صلاحيت رکندي منجهيل معاملن کي سلجهائي سگهندا آهن. ان کان علاوه سرڪاري سطح تي مذاڪرات ڪرائڻ لاءِ صورتحال سازگار بنائڻ جي سلسلي ۾ پڻ اهي فرد / ادارا ابتدائي ڳالهه ٻولهه ذريعي ايجنڊا طئه ڪرائڻ ۾ مدد ڪري سگهندا آهن ۽ نيٺ ڪنهن اتفاق راءِ تي پهچڻ ۾ تڪراري ڌرين ۽ سندن حلقن کي سهولت فراهم ڪندا آهن.
TrackII Diplomacy: ڪنهن به علائقي يا معاملي ۾ مهارت رکندڙ، مهذب ۽ روشن خيال حلقي ( Civil Society) ۾ شامل اُهي اهم غير رياستي ڪردار (واپاري يا مذهبي اڳواڻ، تعليمي ماهر، فنڪار، اديب، ساڃاهه وند ۽ سماجي خدمتگار وغيره) جيڪي غير سرڪاري حيثيت ۾ ڪنهن به تڪرار تي اثر اندز ٿي سگهن ۽ معاملي کي حل ڪرائڻ ۾ مدد ڏين. اهي حلقا غير روايتي طريقن (مثال طور، ڳالهين لاءِ سهڪاري ماحول جي فراهمي ۽ گڏجاڻين لاءِ ماحول تيار ڪرڻ جي سلسلي ۾ رابطا رکڻ) ذريعي ٻن ڌرين وچ ۾ سڌا سنوان رابطا پيدا ڪرڻ لاءِ مددگار حالتون پيدا ڪرڻ جي ڪوشش ڪندا آهن. ان سلسلي ۾ اهي حلقا ٻنهي ڌرين جي سماجن ۾ موجود هيٺاهين ۽ وچين سطح تي سرگرميون شروع ڪري اهڙو ماحول ٺاهيندا آهن ته جيئن تڪرار جي حل ۾ اڳڀرائي ٿي سگهي.
Track III Diplomacy: سماجي تبديليءَ لاءِ عالمي اصولن ۽ معيارن جي بحالي ۽ پرامن ماحول جي واڌ ويجهه لاءِ ڪم ڪندڙ هي حلقا عوامي تنظيمن، فردن، خانگي ادارن ۽ پرامن گروهن تي ٻڌل هوندا آهن، جيڪي عوام سان ويجهو رابطو هئڻ ڪري عوامي سطح تي بهتر ماحول ٺاهڻ ۾ مدد ڪندا آهن. سفارتڪاريءَ جي هن قسم ۾ گڏجاڻيون، ڪانفرنسون، ڳالهيون ٻوليون، ميڊيائي بحث ۽ اقتداري اثر کان پري ٿيل حلقن وچ ۾ ڳالهه ٻولهه شروع ڪرائي اهڙو هاڪاري ماحول ٺاهيو ويندو آهي، جنهن ۾ ڪن به مخالف ڌرين وچ ۾ غلط فهميون ختم ڪرائڻ جو موقعو ملي سگهندو آهي. ل
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:سفارتڪاري
جان ايف ڪينيڊي
thumb|جان ڪينيڊي سوويت وزيراعظم [[نڪيتا خروشيف سان گڏ ملاقات دوران، 1961ء]] جان فٽزجيرالڊ ڪينيڊي المعروف جان ايف ڪينيڊي يا جي ايف ڪي (پيدائش: 29 مئي 1917ء، وفات: 22 نومبر 1963ء) ریاستہائے متحدہ امریکہ جو 35 هو صدر هيو۔ هو 1961ء کقن 1963ء ۾ پنهنجي قتل تائين هن عهدي تي فائز رهيو۔ هو آمريڪا جي تاريخ جو سڀ کان ننڍي عمر وارو واحد رومن ڪيٿولڪ صدر هيو۔
هن جو قتل به اڄ تائين هڪ معمو بڻيل آهي۔ پوليس جو چوڻ آهي ته هن کي لي هاروي اوسوالڊ نالي هڪ شخص قتل ڪيو جڏهن ته عوام سمجهندو آهي ته هن کي آمريڪي حڪومت قتل ڪرايو۔
ڪينيڊي هڪ امير ۽ بااثر خاندان سان تعلق رکندو هيو.
آمريڪا جي شهر نيويارڪ جو هائي اڏو ان جي نالي سان "جان ايف ڪينيڊي ايئرپورٽ" سڏيو ويندو آهي۔
حوالا
زمرو:1917ء جون پيدائشون زمرو:1963ء جون وفاتون زمرو:آمريڪي شخصيتون زمرو:آمريڪي صدر زمرو:1963ع جون فوتگيون
تاجڪستان
thumb|تاجڪستان جو جھنڊو thumb|کاٻو|تاجڪستان جو نقشو تاجڪستان (Tajikistan) ملڪ جو سرڪاري نالو جمهوريه تاجڪستان (Republic of Tajikistan) آهي. تاجڪستان جي لفظي معنيٰ آهي ”تاجڪ ماڻهن جو وطن“ هي ملڪ وچ ايشيا ۾ آهي. تاجڪستان زميني ۽ جابلو ملڪ، پامير جبلن ۾ گهيريل آهي. هن جو 93 سيڪڙو علائقو سرسبز ۽ شاداب ٽڪرين تي ٻڌل آهي. وچ ايشيا جي سڀ کان ڊگهي جابلو چوٽي هتي آهي. هي وچ ايشيا جو ننڍي ۾ ننڍو ملڪ آهي، ملڪ جي پکيڙ 143100 چورس ڪلوميٽر (55200 چورس ميل) ۽ آبادي 61 لک 94 هزار آهي. هن جي گاديءَ جو هنڌ دُسني (Dushambe) آهي ۽ سڀ کان مٿانهون هنڌ ڪميونزما جي چوٽي (بلندي: 7495 ميٽر) آهي. هن ملڪ جي سرڪاري ٻولي تاجڪ (روسي) آهي، هتي سردين ۾ سخت سردي ۽ گرميءَ ۾ سخت گرمي پوي ٿي. برساتون گهٽ پونديون آهن. هتان جي مکيه زرعي پيداوار ڪپهه، ڪڻڪ، ڀاڄيون، پٽاٽا، جو، ميوا، گدرو، هنداڻو ۽ خشڪ ميوو آهي ۽ مکيه صنعتن ۾ ريشمي ۽ سوٽي ڪپڙا، ڀاڻ، بوٽ، وائن، قالين، هائيڊرو، اليڪٽرڪ پاور، مڪينيڪل انجنيئرنگ ۽ زرعي مشينري آهي. تاجڪستان جي آزاديءَ جو ڏهاڙو 9 سيپٽمبر 1991ع آهي ۽ هن ملڪ جي گڏيل قومن جي اداري (UNO) ۾ ميمبرشپ 2 مارچ 1992ع کان آهي.
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ زمرو:ملڪ زمرو:وچ ايشيا جا ملڪ
انتخاب (ڪتاب)
هن نالي سان هڪ ڪتاب شيخ عزيز جو لکيل آهي. هن ڊائجسٽ سائيز ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 123 صفحا آهن ۽ قميت ڏيڍ رپيو ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، عزيز ڪتاب گهر، حيدرآباد سال 1966ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.
اعجاز علي شاھ شيرازي
سيد -اعجاز علي شاهه شيرازي- جهوني سياستدان سيد قادر ڏني شاهه جو پٽ آهي. هو 1985ع جي غير جماعتي چونڊن ۾ پهريون ڀيرو پارليامينٽري سياست ۾ آيو. -ان- کان پوءِ 88ع ۽ 90ع ۾ پ پ جي -ٽڪيٽ- تي -تڪ- پي -ايس- 69 مان ۽ 2002ع ۾ -تڪ- پي -ايس- 86 مان آزاد اميدوار طور کٽيو ۽ وڏي وزير جو صلاحڪار پڻ رهيو. هو گريجوئيٽ ۽ پيشي جي لحاظ کان زميندار آهي.
41 (سلجھائپ)
__DISAMBIG__
انت محبوبي
سنڌ جي مختلف شاعرن جي ”نعتيه ڪلام“ تي مشتمل هيءُ ڪتاب نامور اديب ۽ سياستدان مخدوم جميل الزمان جو ترتيب ڏنل آهي. هن ڪتاب جو نالو شاهه عبداللطيف ڀٽائيءَ جي هڪ -بيت- -تان- کنيو ويو آهي. هن ڪتاب جي نعتيه ڀاڱي جي شروع ۾ مرتب پنهنجي هڪ نعتيه مثنوي ڏني آهي. هن ڪتاب ۾ 45 شاعرن جي نعتيه شاعري شامل آهي، -جن- ۾: مخدوم محمد زمان طالب الموليٰ، -احسن الهاشمي-، فيض بخشاپوري، مخدوم امين فهيم، محبوب سروري، احمد خان آصف، ساجد سرشاري، محمد حسين ساز، ڊاڪٽر -اياز قادري-، مظفر حسين جوش،محمد علي جوهر، محمد علي مجروح،منصور ويراڳي، -انور هالائي-، -استاد بخاري-، -احمد خان مدهوش-، سوز هالائي، نشتر ناٿن شاهي، نفيس احمد ناشاد، خادم سروري، ڊاڪٽر در محمد -پٺاڻ-، ڊاڪٽر نواز علي شوق، منور هالائي، غلام رسول راز، شوڪت علي ابڙو، -ارشد هالائي-، نغمه سحر قاضي، نسرين نوري، گل حسن بيڪس، رشيد هالائي ۽ ٻيا شامل آهن. ڪچي جلد سان 98 صفحن تي مشتمل هن ڪتاب جي قيمت 40 روپيا آهي. هيءُ ڪتاب 1990ع ۾ ڏات ڪتابي سلسلي حيدرآباد سنڌ پاران ڇپرايو ويو.
1505ع
ڊسمبر
زمرو:1505ء زمرو:سال
اٽڪ
اٽڪ پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ شھر ۽ ساڳي نالي سان ھڪ ضلعي جو صدر مقام آهي جنهن جو پراڻو نالو ڪيمبل پور آھي ھي شھر اتر پنجاب ۾ اسلام آباد کان ٿوري فاصلي تي واقع آهي. شھر جو بنياد 1908 ۾ پراڻي شھر اٽڪ خورد کان ڪجھ ميلن جي فاصلي تي رکيو ويو. پراڻو شھر مغل بادشاه اڪبر اعظم سورھين صدي عيسويءَ ۾ قائم ڪيو. نئين شھر کي ڪرنل ڪيمپبيل جو نالو ڏنو ويو جيڪو قيام پاڪستان بعد تبديل ڪري اٽڪ شھر رکيو ويو. انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا مطابق: ضلعي ڪيمبلپور جو نئون نالو، جيڪو 1978ع ۾ رکيو ويو. هيءُ پنجاب جي اترئين حصي جو هڪ نهايت اهم هنڌ آهي، -جتي- سنڌو درياءُ ۽ ڪابل درياءُ ڪُنڊيالي ماڳ وٽ اچي گڏجن ٿا ۽ ٻن رنگن جو ڌار ڌار -پاڻي- وهندو نظر اچي ٿو. هتي 1581ع ۾ شهنشاهه اڪبر هڪ مضبوط قلعو ٺهرايو هو، جيڪو اڃا تائين موجود آهي. اڳ ۾ سنڌو درياءَ کي هن گهيڙ وٽان -پار- ڪيو ويندو هو. هتي ٻيڙين جي پل هوندي هئي. هيءُ ماڳ هن وقت به تاريخي حيثيت رکي ٿو. هن جڳهه کي ’دارالهند‘ به چوندا هئا، پر پوءِ -اٽڪ- ئي عام لنگهه ٿي ويو. جنهن جي لفظي معنيٰ آهي ’ريدڪ يا رنڊڪ‘ سنڌوءَ جو وهڪرو -افغانستان- کان ايندڙ لشڪرين آڏو قدرتي ۽ مستقل ’-اٽڪ-‘ بڻجي ٿو. -ان- ئي سبب کان هتي مستقل فوجي ڇانوڻي ٺهي جنهن جي چوڌاري هوريان هوريان شهر -آباد- ٿي ويو. هتي درياءَ تي هڪ نهايت مضبوط لوهي ريلوي پل آهي. هن شهر ۾ ٻاجهريءَ ۽ ڪڻڪ جي زرعي منڊي آهي. هتي هيلي ڪاپٽر ۽ مِراج جهازن جي مرمت وغيره جو اڏو پڻ آهي، جيڪو 1978ع ۾ قائم ٿيو هو.
حوالا
زمرو:پنجاب (پاڪستان) جا آباد مقام زمرو:پنجاب جا شهر (پاڪستان)
انتخاب از گلستان وبوستان
هيءُ ڪتاب مرزا اجمل بيگ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز ۽ ڪچي جلد واري هن ڪتاب ۾ 141 صفحا آهن ۽ قيمت هڪ رپيو ٻارهن -آنا- ڄاڻايل آهي. -آر-. ايڇ. احمد ائنڊ برادرس، ڇاپو پهريون، اسٽئنڊرڊ پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1955ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.
حوالا
زمرو:ڪتاب
سفارتي آداب
سفارتي آداب (Sifaarati aadaab) يا پروٽڪول (Protocol) سفارتڪاريءَ ۾ استعمال ٿيندڙ هڪ اصطلاح آهي، جيڪو اصل ۾ هڪ اهڙو ضابطو آهي، جنهن ذريعي ڪنهن به ڏنل ذميواريءَ کي سرانجام ڏيڻ لاءِ ان جي طريقي جو اڳواٽ تعين ڪري ٿو ۽ سونپيل ذميواريءَ جي سرانجاميءَ بابت اهم تفصيلن کان آگاهي ملي ٿي. هونئن ته اهو ضابطو سرڪاري توڙي غيرسرڪاري ڌُرين وٽ عام جام استعمال ٿئي ٿو، پر خاص طرح حڪومتي سطح تي سفارتڪارن طرفان وڏين روايتن/آدابن ذريعي سرانجام ڏنوويندو آهي. ”پروٽڪول“ اڻ لکيل هدايتن جي صورت ۾ بجا آڻبا آهن ۽ رياست ۽ سفارتڪاريءَ جي معاملن کي هلائڻ لاءِ عام طور تي قابل قبول رويي جي وضاحت ڪندا آهن ته ڪيئن هڪڙي رياست جي سربراهه، سفارتڪار، عملدار يا ايلچيءَ جي سندس مرتبي ۽ عهدي مطابق عزت افزائي ڪئي وڃي. اهڙي قسم جي صحيح طور طريقن جي، سليقي سان طئي ٿيل قاعدن، دُنيا جي قومن وچ ۾ هڪٻئي سان مهذب انداز ۾ ورتاءُ ڪرڻ ۽ معاملا طئي ڪرڻ واري عمل کي تمام آسان بڻائي ڇڏيو آهي.
حوالا
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:سفارتڪاري زمرو:سياست
سوامي اٽل رام
سنت سوامي اٽل رام جو -جنم- 18 فيبروري 1889ع ۾ لاڙڪاڻي جي لشڪري ڳوٺ ۾ شري ساڌو رام جي گھر ۾ ٿيو. اٽل رام جي ڄمڻ کان اڳ سندس والد جي مرشد وسڻ گھوٽ کيس هدايت ڪئي هئي ته ”پٽ ڄمندءِ، پر اهو سوامي ڌرمداس وٽ ڇڏج“ ته ائين ئي هن جو پيءُ ساڌو رام کيس پنجن ورهين جي ڄمار ۾ سوامي ڌرمداس وٽ ڇڏي آيو. اتي سنت پرڪاش کيس گرمکي ۽ هنديءَ جا اکر سيکاريا ۽ پستڪ پڻ پاڙهيا. -ان- دؤران هي وديا جي اڀياس سان گڏ سوامي ڌرمداس جي خدمت پڻ ڪندو رهيو. هن پنهنجي گرو ڌرمداس وانگر ٻاليون ۽ ڀڄن به ڳايا. سوامي اٽلرام مهاتما گانڌيءَ کان تمام گھڻو متاثر هئڻ سان گڏ سچو گانڌي وادي هو. 1921ع ۾ جڏهن گانڌي ”هريجن آندولن“ هلايو، تڏهن هن اٽل رام مندر جو دروازو هريجنن لاءِ کولي ڇڏيو. کيس قومي لاڙو رکندڙ سنت چئجي ته به وڌاءُ نه ٿيندو. هي گانڌيءَ کان ايترو ته متاثر هو، جو پوشاڪ به گانڌيءَ جھڙي پهريندو هو. ڏکايلن ۽ بي سهارا ماڻهن کي پيار ۽ آٿت ڏيندو هو.”نارائڻ درشن“ نالي هڪ پستڪ لکيائين. ورهاڱي جي ڪري سنڌ ڇڏيائين ۽ الهاس نگر ۾ وڃي درٻار وسايائين. هيءُ هوميوپيٿي ۽ يوناني علاج به ڄاڻندو هو. رحمدلي سندس خمير ۾ ڀريل هئي. آڌيءَ رات به جيڪڏهن ڪو سائل وٽس ڪنهن مريض جي علاج لاءِ ايندو هو ته -ان- سان گڏجي بيمار ڏانهن هليو ويندو هو. هن ڪيترا ڀڳتي ڀڄن لکڻ سميت سنڌي ۽ هندي ٻولين ۾ ڪيترا سلوڪ ۽ ڀڄن لکيا. هن -جوڳي- صفت سنت 1958ع ۾ وفات ڪئي.
558ع
ڊسمبر
زمرو:558ء زمرو:ڇهين صدي زمرو:سال
قيقان
قيقان عربن جو دؤر ۾ سنڌ جو ھڪ تاريخي شھر جيڪو ڦٽي ويو.ابن اثير عباسين جي دور جي سنڌ جو ذڪر ڪندي لکيو آهي ته هي اُهو زمانو آهي جو مسلمانن جو سياسي اثر اوڀر جي سڀني ٻين شهرن وانگي سنڌ تي پڻ پئجي ويو هو ۽ سنڌ جا ڪيترائي ماڻهو دمشق ۽ عراق ۾ وڃي ساڪن ٿيا هئا ۽ خلافت جي لشڪر ۾ پڻ ڀرتي ٿي چڪا هئا ۽ ٿيندا رهيا. سن 122 هجري ۾ حضرت امام حسين عليہ السلام جو پوٽو زيد بن علي بن حسين شهيد ٿيو تڏهن جيڪا فوج هن جي مقابلي لاءِ رواني ڪئي ويئي هئي ۽ جنهن هن کي گهيرو ڪري ورتو هو تنهن ۾ ٽي سؤ قيقاني به هئا (قيقان سنڌ جي علاقي ۾ هڪ وڏو مشهور تاريخي شهر هو) ۽ ان کان سواءِ زيد شهيد جو اهو ٻانهون يا غلام به سنڌي هو جنهن سندس قبر جو پتو دشمنن کي ڏنو ۽ جنهن جي سازش سان هن جي لاش قبر مان ڪڍي سندس سر وڍيو ويو ۽ ڌڙ سوري تي لٽڪايو ويو .126 ابن اثير لکي ٿو تہ:هجري ۾ خليفي وليد بن يزيد باغين جي گهيري ۾ ڦاسي پنهنجي ئي محلات جي اندر مارجي ويو. جنهن مرڻ وقت نهايت ڏک ۽ ارمان وچان هي ڪلمون زبان مان ڪڍيو ته ”يوما کيوم عثمان“ يعني اڄ به اهو ڏينهن آهي جهڙو ڏينهن حضرت عثمان تي مظلومي جون مصيبتون وٺي آيو هو. جن ماڻهن وليد کي گهر ۾ گهڙي ماريو تن ۾ هڪ سنڌي شخص به هو جيڪو اسلامي لشڪر ۾ وڏي اثر واري حيثيت رکندو هو. .
فهرست ريگستان
250px|thumb|صحارا
هي دنيا جي ريگستانن جي هڪ فهرست آهي۔
حوالا
زمرو:جاگرافي-سان لاڳاپيل فهرستون زمرو:جاگرافي
اٽل مل بينام
ديوان اٽل مل پاٽولي پٽ رنگل مل، ’پير جي ڳوٺ‘ تعلقي خيرپور جو رهاڪو هو. 1940ع ڌاري وفات ڪري ويو. ان وقت سندس عمر 65 سال هئي. پاڻ سنڌي ٻوليءَ جو ڪافي گو شاعر هو. سندس تخلص ’بينام‘ هو.
انتخاب تاريخ طاھري
هيءُ اصل فارسيءَ ۾ لکيل ڪتاب آهي، جيڪو مشهور شاعر ۽ ليکڪ نياز همايونيءَ پنهنجي طرفان واڌارا ڪري، ترجمو ڪيو آهي. هيءُ ڪتاب سال 1988ع ۾، سنڌي ادبي بورڊ پريس، حيدرآباد مان ڇپيو.
فاطما ثنا شيخ
200px فاطما ثنا شيخ هڪ ڀارتي اداڪارا آهي۔
هن جي پيدائش ممبئي، ڀارت ۾ هڪ هندو برهمڻ والد ويپين شرما ۽ مسلمان ماءٌ راج تبسم جي گهر ۾ ٿي۔ اسڪولي تعليم سينٽ زيوئر هاءِ اسڪول، ممبئي ۾ ڪيائين ۽ اعلٰي تعليم مٺي ٻائي ڪاليج ممبئي ۾ ورتائين۔
فاطما جو فلمي ڪيريئر 1997ع ۾ چاچي 420 فلم کان شروع ٿيو جنهن ۾ هن ڪمل هاسن سان گڏ ڪم ڪيو۔ فلم ۾ هن ڀارتي ڪردار نڀايو جيڪو گھر جي ڌيءُ جو ڪردار هو۔ عامر خان پاران تيار ڪيل فلم ۾ گيتا ڦوگٽ جو ڪردار ادا ڪيائين ۽ گڏوگڏ عامر سان ڪم پڻ ڪيائين۔ هن جي پسنديدگي ۾ جهمر (رقص)، پڙهڻ، مصوري ۽ تصوير ڪشي شامل آهن۔
حوالا
زمرو:1992 ۾ جنم زمرو:1992ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:ممبئي جون اداڪارائون زمرو:هندي سينيما جون اداڪارائون زمرو:هندي ٽيلي ويزن جون اداڪارائون زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون زمرو:ڀارتي ٽيلي ويزن اداڪارائون زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
تاج محل
thumb|300px|تاج محل تاج محل ڀارت جي شهر آگرہ ۾ واقع هڪ مقبرو آهي۔ هن جي تعمیر مغل بادشاہ شاهہ جهان پنهنجي گهرواري ممتاز محل جي یاد ۾ ڪرائي هئي۔
تاج محل مغل طرز تعمیر جو عمدہ نمونو آهي۔ هن جو تعمیراتي طرز فارسي، ترڪ، ڀارتي ۽ اسلامي طرز تعمیر جي جزن جو انوکو ميلاپ آهي۔ 1983ء ۾ تاج محل کي اقوام متحدہ جي اداري برائي تعلیم، سائنس ۽ ڪلچر عالمي ثقافتي ورثي ۾ شمار ڪيو۔ تاج محل کي ڀارت جي اسلامي فن جو عملي ۽ نایاب نمونو بہ چيو ويو آهي ۔ هي تقریباً 1648ء ۾ مڪمل تعمیر ڪيو ويو. استاد احمد لاهوري کي عام طور تي هن جو معمار خیال ڪيو ويندو آهي.
اڏاوت
مغل بادشاهه شاهجهان جي گهرواري ممتاز محل جو مقبرو جيڪو ڀارت جي شهر آگره ۾ واقع آهي۔ چيو ويندو آهي ته عيسيٰ شيرازي نالي هڪ ايراني انجنيئر هن جو نقشو تيار ڪيو هو، پر بادشاهه نامي لکيل آهي ته خود شاهجهان هن جو خاڪو تيار ڪيو۔ هي عمارت 1632ء کان 1650ء تائين ڪل25 سالن ۾ مڪمل ٿي۔ هن جي اڏاوت ۾ ساڍا چار ڪروڙ روپيا صرف ٿيا ۽ ويهه هزار رازن ۽ مزدورن هن جي تڪميل ۾ حصو ورتو۔ تمام عمارت سنگ مرمر جي آهي۔ هن جي ڊيگهه ۽ ويڪر 130 فٽ ۽ اوچائي 200 فٽ آهي۔ عمارت جي مرمري ديوارن تي رنگ برنگن پٿرن سان نهايت خوبصورت پچي ڪاري ٿيل آهي۔ مقبري جي اندر ۽ ٻاهر پچي ڪاري جي صورت ۾ قرآن شريف جون آيتون چٽيل آهن۔ عمارت جي چئني ڪنڊن تي هڪ هڪ مينار آهي۔ عمارت جو چبوترو، جيڪو زمين جي سطح کان 7 ميٽر اوچو آهي ، سنگ ڳاڙهو آهي۔ هن جي پٺيان جمنا درياهه وهندو آهي ۽ سامهون جي طرف ، ڪرسي جي هيٺان هڪ حوض آهي۔ جنهن ۾ ڦهارا لڳل آهن ۽ مغليه طرز جو خوبصورت باغ به آهي هن مقبري جي اندر ملڪه ممتاز محل ۽ شاهجهان جون قبرون آهن۔
سياحت
دنيا جي باشندن کي ٻن حصن ۾ ورهائي سگهجي ٿو هڪ اهي جن تاج محل جو ديدار ڪيو ۽ ٻيا جيڪي هن کان محروم رهيا ۔
پيلو تاج محل
آگره ۾ وڌندڙ هوائي گندگي جي ڪري محبت جي هن عظيم يادگار جو رنگ اڇي مان پيلو ٿي ويو آهي ۔ هي ڳالهه مئي 2007ء ۾ ڀارتي پارليامينٽ ۾ پيش ڪئي وئي هڪ رپورٽ ۾ ٻڌائي وئي۔ هن رپورٽ ۾ ٻڌايو ويو آهي ته آگره ۾ وڌندڙ هوائي گندگي سان تاج محل جي چمڪندڙ اڇي سنگ مرمر کي نقصان پهتو۔ گندگي جي ڪري هن تاريخي يادگار جي حقيقي خوبصورتي متاثر ٿي رهي آهي۔ رپورٽ ۾ تاج محل جي خوبصورتي بچائڻ ۽ سنگ مرمر کي انجي اصل شڪل ۾ برقرار رکڻ جي لاء ان کي صاف ڪرڻ جي کی سفارش ڪئي وئي۔
تاج محل جي نقل ۾ اڏاوتون
تاج محل کي نقل ڪندي دنيا ڀر ۾ ڪافي عمارتون تعمير ڪيون ويون، انهن مان ڪجھ هي آهن:
1506ع
ڊسمبر
زمرو:1506ء زمرو:سال
ديهه سوهو
ديهه سوهو ڪوٽ ڊيجي تعلقي ضلعو خيرپور ۾ هڪ ديهه آهي.
42 (سلجھائپ)
__DISAMBIG__
ميانمار
thumb|کاٻو|برما جو جھنڊو thumb|کاٻو|برما جي سرڪاري مهر thumb|کاٻو|برما جو قومي پکي thumb|کاٻو|برما جو قومي گل thumb|کاٻو|برما جو نقشو ميانمار ,ميانمار يا برما ڏکڻ ايشيا جو آزاد ملڪ، سرڪاري نالو متحده ميانمار (Myanmar) اٿس. چار ڊويزنن ۽ ستن صوبن تي مشتمل هن ملڪ جي پکيڙ 678576 چورس ڪلوميٽر آهي. هن جي اتر ۾ چين، اوڀر ۾ ٿائيلئنڊ، اتر اولهه ۾ ڀارت ۽ اولهه ۾ بنگلاديش آهي. گاديءَ جو هنڌ ”رنگون“ ۽ مکيه شهر ”مندلي“ ۽ ”پيگو“ اٿس. هتي جي سرڪاري ٻولي ”برميس“ کان سواءِ ڪيتريون ئي ٻيون ٻُوليون به ڳالهايون وڃن ٿيون. سڪو ”ڪيات“ (Kyat) ۽ مذهب ”ٻڌ“ اٿس. هن جي اتر اولهه ۾ پهاڙن جو ڊگهو سلسلو آهي. مکيه درياءُ ”اراودي“، ”سالوين“، ۽ ”ستانگ“ آهن. اراودي درياءُ جي پڇاڙيءَ واري حصي کان هڪ وڏو ڊيلٽا ٺهي ٿو، جيڪو 240 ڪلوميٽرن تي مشتمل آهي. هتي وڏي تعداد ۾ چانورن جي پوک ٿئي ٿي. نومبر ۽ اپريل جي مهينن ۾ گرمي، جڏهن ته مئي ۽ سيپٽمبر ۾ برسات پوڻ سبب موسم خوشگوار هوندي آهي. 1100ع ۾ انوراٿا، برمين کي متحد ڪري ”پاگن“ شهر کي گاديءَ جو هنڌ بڻايو. قبلا خان 1287ع ۾ حملو ڪري برما کي ننڍين رياستن ۾ ٽوڙي ڇڏيو، جنهن کان پوءِ ”تونگو“ حڪمرانن اقتدار سنڀاليو. 1600ع ۾ هيءُ ملڪ برطانيه جي قبضي هيٺ هو، جڏهن ته ٻي مهاڀاري جنگ کان پوءِ جاپان جي تسلط هيٺ رهيو ۽ 1945ع ۾ مڪمل آزاد ٿيو. 1948ع ۾ اقوام متحده جو ميمبر ٿيو، پر ملڪ جون اندروني حالتون خراب هئڻ سبب جنرل ني ون، وزيراعظم يونو جي حڪومت کي ختم ڪري سمورا اختيار پنهنجي قبضي ۾ ڪيا. 1962ع ۾ يونو جي پارٽيءَ چونڊن ۾ وڏي اڪثريت سان ڪاميابي حاصل ڪئي. 1988ع ۾ ٻيو دفعو وزيراعظم يونو جي حڪومت کي ختم ڪري مارشل لا نافذ ڪئي وئي. جنرل ني ون، نئون -آئين- نافذ ڪري سمورين صنعتن کي سرڪاري قبضي ۾ ڪري ڇڏيو. هن ملڪ جي معيشت جو دارومدار زراعت تي آهي. مکيه فصل چانور، ڪڻڪ، ڪمند، مڪائي ۽ تيلي ٻج آهن. ان کان سواءِ تيل، ڪوئلي، چن جي پٿر، جست، شيهي، قلعي، جپسم ۽ ٽامي جا وڏا ذخيرا موجود آهن. هتي تيل صاف ڪرڻ، دوائن ۽ ڀاڻ ٺاهڻ جا ڪارخانا پڻ وڏي تعداد ۾ موجود آهن.
حوالا
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ زمرو:ملڪ زمرو:ڏکڻ اوڀر ايشيائي ملڪ
559ع
ڊسمبر
زمرو:559ء زمرو:ڇهين صدي زمرو:سال
انتخاب سنڌي ڪلام سچل سرمست
هيءُ ڪتاب قاضي علي اڪبر درازيءَ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 50 صفحا آهن ۽ قيمت 5 پئسا اٿس. ڇاپو پهريون، -انقلاب- پرنٽنگ پريس، سکر، سال 1972ع ۾ ڇپايو.
چاٽو
حڪيم يعني ديسي طبيب مختلف پسارڪن وکرن يا ماکيءَ جي گھاٽي چاش مان مختلف مرضن لاءِ دوا ٺاهي مريضن کي ڏيندا آهن، جنهن کي چاٽو چئبو آهي. حڪمت جي لحاظ کان چاٽو خاص ڪري کنگهه، نڙيءَ جي سوڄ ۽ کرٽئي جو بهترين علاج آهي.
1507ع
ڊسمبر
زمرو:1507ء زمرو:سال
اعجاز عليم عقيلي
ناليوارو صحافي، اديب ۽ ٽي. وي پروڊيوسر، -اعجاز عليم عقيلي- 9 -آگسٽ- 1953ع تي -ٺٽي- ۾ ڄائو. هن پهرئين درجي کان وٺي هر امتحان ۾ پوزيشن حاصل ڪئي. 1963ع ۾ ننڍڙي ڄمار ۾ شاعري ڪيائين ۽ پنجين، ڇهين درجي دوران سنڌي ادبي سنگت شاخ -ٺٽي- جو جوائنٽ سيڪريٽري منتخب ٿيو. سندس علمي ادبي تربيت ۾ سندس -استاد- محسن عباسيءَ جو وڏو هٿ آهي. -اعجاز عليم عقيلي- جڏهن نائين ڪلاس ۾ پڙهندو هو، -ان- وقت ’مڪلي پبليڪيشن‘ جي نالي سان هڪ ادبي رسالو شروع ڪيائين. مئي 1972ع ۾ جڏهن ڪراچيءَ مان پهريون ڀيرو سنڌي -اخبار- هلال -پاڪستان- نڪتي ته هي -ان- جو سب -ايڊيٽر- مقرر ٿيو ۽ ڪجهه ڏينهن کان پوءِ شاگردن جي صفحي جو انچارج ٿيو. اهڙيءَ طرح هن کي اهو فخر حاصل آهي ته هو هلال -پاڪستان- -اخبار- جي باني ڪارڪنن مان آهي. عقيلي صاحب هڪ سال تائين صحافت ڪئي هڪ سال نيشنل بينڪ ور ضلعي -ٺٽي- ۾ملازمت ڪئي ۽ بعد ۾ سنڌ حڪومت جي اطلاعات کاتي ۾ انفارميشن آفيسر مقرر ٿيو. هڪ سال ڪم ڪرڻ کان پوءِ استعيفيٰ ڏنائين ۽ 1974ع ۾ -پاڪستان- -ٽيليويزن- (PTV) تي هڪ سال ٽريني پروڊيسوسر جي ٽريننگ ڪيائين ۽ ٽريننگ مڪمل ڪرڻ بعد پروڊيوسر ٿيو. -ان- کان اڳ شمس عقيليءَ جي نالي سان شاعري ڪندو هو. هن -آزاد نظم- کي پي. ٽي ويءَ تي پهريون ڀيرو منظور سخيراڻيءَ کان ڳارايو. پي. ٽي ويءَ تي اچڻ کان پوءِ هن ڪافي پروگرام ڪيا، -جن- ۾ ’رتي رهاڻ‘ (جيڪو اڳتي هلي ’اوطاق‘ ۽ ’ڪچهريءَ‘ ۾ تبديل ٿيو)، ڊراما، دستاويزي فلمون، ’حالات حاضره‘، ’روشن تارا‘ (ٻارڙن جو پروگرام)، زرعي پروگرام، موسيقيءَ جا پروگرام ۽ اسٽيج شو وغيره اچي وڃن ٿا. هن جي مقبول پروگرامن ۾ وينجهار، پرک، رتي رهاڻ، -تند- تنوار، مهراڻ رنگ ۽ سنڌ سينگار شامل آهن. هن پي ٽي ويءَ -تان- گهرا گهاءَ، معذورن جو عالمي ڏينهن، ديسي سيڻ ڪجن ۽ ٻيا ڊراما ٽيلي ڪاسٽ ڪيا. عقيلي صاحب جديد موسيقي يعني ڊسڪو کي پي ٽي ويءَ تي سنڌيءَ ۾ متعارف ڪرايو. هن ڪوئيٽا جي پي ٽي وي سينٽر -تان- به ڪافي ڊراما بلوچي، -براهوي- ۽ پشتو پروگرام ڪيا، -ان- کانسواءِ مشهور بلوچي سيريل ”صحبِ اسٽار“ (صبح جو تارو) هلايائين جنهن۾ مڱڻهارن جي ڪردار کي مٿانهون ڪري ڏيکاريائين، جڏهن ته مڱڻهارن کي سماج ۾ گهٽ نظر سان ڏٺو ويندو آهي. هن ڊرامي جي اهميت ۽ مقبوليت کي ڏسي -ان- دور جي سمورن -بلوچ- اڳواڻن، صوبائي ۽ قومي -اسيمبلي- جي ميمبرن -اعجاز عليم عقيلي- جي مان ۾ دعوت ڪئي جيڪا ڳالهه هن جي زندگي جو اهم واقعو آهي. سرڪاري طور هالئنڊ مان 1989ع ۾ ماڊرن پروگرام پراڊڪشن جي سکيا وٺي آيو. بيلجيم، جرمني، سعودي عرب، پئرس ۽ دبئي گهمي چڪو آهي. عقيلي صاحب ضلعي -بدين- ۾ ماڪڙ بابت دستاويز فلمون ٺاهيون. کيس ڀٽائي اوارڊ ۽ ٻيا ڪافي اوارڊ ملي چڪا آهن.
44 (سلجھائپ)
__DISAMBIG__
1508ع
ڊسمبر
زمرو:1508ء زمرو:سال
نعت خوان
نعت خوان آقا صلي الله عليه وسلم جي شان (ثنا) ڳائيندڙ کي چئبو آھي.
مشھور نعت خوان
زمرو:اسلام زمرو:اسلامي اصطلاح زمرو:اسلامي شاعري زمرو:عقيدتي ادب
انتخاب صحيح بخاري شريف
هيءُ ڪتاب محمد عثمان ڏيپلائيءَ ڇپايو. ڪچي جلد سان قيمت 12 -آنا-، صفحا 53، ڪرائون سائيز، ڇاپو پهريون، هاشمي پرنٽنگ پريس، -اسٽيشن- روڊ، حيدرآباد مان ڇپيو. ڇپائيءَ جو سال ڄاڻايل ناهي.
اٽي
اٽي ڪاٺيءَ جي گهڙيل ڏِڪي، جيڪا ’اٽي ڏڪر‘ راند ۾ ڪم ايندي آهي. ٻھراڙيءَ ۾ ڌراڙ پنھوار، سُٽ ۽ ڏاس مان تند ٺاهڻ لاءِ بہ اِٽي استعمال ڪندا آهن، هن طرح جو ڏِڪيءَ جي وچ تي تند کي ڳنڍ ڏيئي سُٽ يا ڏاس مان ٿوري ٿوري تند ٺاهي، وٽ ڏيئي، گِليءَ تي ويڙهيندا ويندا آهن.
حوالا
زمرو:رانديون
اٽو
پِيٺل -اناج- کي ’-اٽو-‘ چئبو آهي. -اناج- جي سمورين جنسن جو -اٽو- ٺهندو آهي. عام طرح -ان- جي ماني پچي ٿي ۽ اهو خوراڪ طور استعمال ٿئي ٿو. سڀڪنهن اَٽي ۾ پنهنجي پنهنجي خاصيت هوندي آهي. سنڌ جي لاڙ واري خطي ۾ ڳاڙهن چانورن جي -اٽي- جي ماني شوق سان کاڌي ويندي آهي، جيڪا نهايت لذيذ ٿيندي آهي. پيٺل ڪڻڪ جي -اٽي- مان ڇاڻ ڪڍي، باقي بچيل -اٽي- کي ’ميدو‘ چئبو آهي. عام ماني گهڻو ڪري ڪڻڪ جي -اٽي- يا ميدي مان ٺهندي آهي. ڪڻڪ جو -اٽو- گهڻو ڪري -آمريڪا-، ڪئناڊا، اولهه يورپ، -پاڪستان- ۽ هندستان ۾ ٿيندو آهي. جوئر ۽ ٻاجهريءَ جو -اٽو- به -پاڪستان- ۽ هندستان جا ماڻهو ڪم آڻيندا آهن. ڪن علائقن ۾ چانورن، مڪائيءَ، چڻن، مٽرن ۽ مڱن جو -اٽو- به تيار ڪندا آهن، جيڪو ٻين کاڌن ۾ ڪم ايندو آهي. ڪڻڪ جو -اٽو- بدن کي قوت ڏيندڙ ۽ رت پيدا ڪندڙ آهي. -ان- -اٽي- مان نشاستو به ٺهندو آهي. گهريلو ٽوٽڪو آهي ته اَٽي کي پاڻيءَ ۾ رڌي، لُپري ٺاهي، ڪنهن سخت ڳوڙهي ۽ سور واريءَ جاءِ تي ٻڌجي ته -ان- کي نرم ڪري، ڦاڙي، ڇُٽائي ٿو. اُن جو بُوسو (ڪَتر ۽ تُههَ) ڪوسو ڪري سوڄ واريءَ جاءِ تي -ٽاڪور- ڪجي ته مفيد آهي.
560ع
ڊسمبر
زمرو:560ء زمرو:ڇهين صدي زمرو:سال
ٽالپر وڏا
ٽالپر وڏا :تعلقي ڪوٽڏجيءَ ۾ هڪ ديهه جو نالو، ۽ ڳوٺ جو نالو به آهي ، اُتي انهيءَ نالي سان هڪ ڳوٺ پڻ آباد آهي ،جنهن ۾ 1000 کن ماڻهو آباد آهن .هتي ڇوڪرن لاءِ پرائمري ۽ هاءِ اسڪول ۽ ڇوڪرين لاءِ پرائمري اسڪول موجود آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
45 (سلجھائپ)
__DISAMBIG__
1510ع
ڊسمبر
زمرو:1510ء زمرو:سال
اسلام ۾ نبي ۽ رسول
اسلامي اعتقاد موجب الله جي طرفان مختلف قومن لاءِ سوا لک نبي موڪليا ويا، جن مان محمد کان سواءِ 25 جو ذڪر مسلمانن جي پاڪ ڪتاب قرآن ۾ آهي. جن جا نالا هن ريت آهن.
آدم
شيث
ايوب
داؤد
هارون
ابراهيم
ادريس
عيسيٰ
الياس
اسحاق
اسماعيل
لوت
موسيٰ
نوح
صالح
شعيب
سليمان
يحيى
يعقوب
يوسف
يونس
ذوالڪف
هود
عزير
يعسيٰ
زمرو:انسانجونس