cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
يوسف جميل لغاري
شروعاتي زندگي
يوسف جميل 1 جنوري 1994ع تي جميل احمد لغاري جي گهر ۾ ڳوٺ حاجي محمد اسحاق لغاري، ٺري ميرواھ تعلقو، خيرپور ضلعو ۾ جنم ورتو. سندس تعلق پڙهيل لکيل گهراڻي سان آهي.
تعليم
يوسف جميل لغاري پرائمري تعليم پنهنجي ڳوٺ حاجي محمد اسحاق لغاري ۾ قائم اسڪول مان حاصل ڪئي. هن ميٽرڪ 2009ع ۾ هاءَ اسڪول ٺري ميرواھ ۽ انٽر 2011ع ۾ ڊگري ڪاليج ٺري ميرواھ مان ڪئي. بي ايڊ جي ڊگري 2018 ع ۾ فيڪلٽي آف ايجوڪيشن شاھ عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور مان پاس ڪيائين.
علمي، ادبي ۽ تعليمي خدمتون
يوسف جميل لغاري کي لکڻ جو شوق ننڍپڻ کان هو. هن ڪهاڻي، مضمون ۽ ڪالم لکيا آهن. ان کانسواءِ ڪجھ شاعري پڻ ڪئي آهي. سندس شاعري، ڪهاڻيون، ڪالم، مضمون ۽ ٻيون کوڙ لکڻيون مختلف معياري سنڌي اخبارن ۽ رسالن ۾ شايع ٿيل آهن. چانڊوڪي رسالي سٿ پاران سندس ڪتاب ڪاغذي ڳالهيون جي عيوض کيس ايوارڊ سان نوازيو ويو آهي. سنڌ ايجوڪيشنل فورم خيرپور پاران کيس بهترين استاد جو ايوارڊ پڻ مليل آهي. مختلف موضوعن تي مشتمل سندس 6 ڪتاب شايع ٿيل آهن جن ۾ ڪهاڻين جو ڪتاب ” خوابن جا پاڇا“ ڳڻپ جوڳو آهي. ٺري ميرواھ جي ڀرسان ڳوٺ حاجي محمد اسحاق لغاري ۾ قائم اسڪول ۾ پيشي جي لحاظ کان بطور هڪ استاد طور علمي خدمتون سرانجام ڏئي رهيو آهي. استاد هجڻ ڪري سندس مضمونن جو موضوع گهڻو تڻو تعليم ئي هوندو آهي. هن جو تعليم بابت به هڪ ڪتاب ڇپيل آهي. عاجز ميرواهي سان گڏ سنڌي ادبي سنگت شاخ ٺري ميرواھ جي گڏجاڻين ۾ شريڪ ٿيندو رهيو آهي.
حوالا
زمرو:ڪهاڻيڪار زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:ليکڪ زمرو:سنڌي ليکڪ زمرو:ٺري ميرواھ جا ماڻهو
گلوٽولاگ
گلوٽولوگ (Glottolog) دنيا جي گهٽ مشهور ڄاتل ٻولين جو ڪتابي انگ اکر (ڊيٽابيس) آھي، جرمنيءَ جي ليپزگ ۾ ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار ايوليوشنري اينٿروپالاجيءَ ۾ پھريون تيار ۽ سنڀاليو (2015 ۽ 2020 جي وچ ۾ ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار دي سائنس آف هيومن ھسٽري آف جينا ، جرمني ۾) ويو. ان جا مکيه ڪيوريٽرز ۾ شامل آھن ھارالڊ ھيمرسٽرم ۽ مارٽن ھاسپلمٿ.
ٿک ڪنب
ٿک ڪنب پڻ ٿخ ڪنب (انگريزي:Thakh Kumb) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي سرحدن ۾ کيرٿر جابلو سلسلي ۾ هڪ وڏو ڪنب ۽ لڪ پڻ آهي.
تفصيل
ٿک يا ٿخ ڪنب به آهي ته کيرٿ جو  لڪ به آهي. ڪنب ۾ کيرٿر جبل منجهان قدرتي چشمن جو  وهندڙ پاڻي اچي گڏ ٿئي ٿو. هن ڪنب وٽ جيڪو لنگھ يا لڪ  آهي سو قديم زماني کان وٺي اڄ تائين اچ وڃ لاءِ پڻ ڪم اچي ٿو. هاڻ اچ وڃ سنڌ ۽ بلوچستان تائين محدود آهي. هن ڪنب جو پاڻي تمام گَهَرو ۽ شفاف ٿئي ٿو. هن ڪنب ۾ مڇي تمام وڏي ۽ وزني ٿئي ٿي ته ڪن ماڻهن موجب ڪنب ۾ واڳون پڻ آهن. هن جو پاڻي ٻارهن ئي مهينا گاج ندي جي پيٽ ۾ وهندو رهندو آهي جنهن تي ماڻهو مڏ آبپاشي نظام وسيلي آبادي پڻ ڪندا آهن. ساوڻ جي برساتن جي موسم ۾ بلوچستان کان وهي ايندڙ گاج ۽ ڪولاچي نئين جو پاڻي ٿک يا ٿخ لڪ گذري ٿخ ڪنب ۾ پوي ٿو جيڪو اٿلي وھڻ لڳندو آهي ۽ ڪاڇو وارو علائقو سيراب ڪندو آهي. گاج ۾ هن ڪنب جو پاڻي صدين کان مستقل وهي ٿو جنهن ڪري گاج ڪناري قديم بستين جا آثار به مليا آهن ته پٿرن تي قديم چٽسالي يا اُڪر به ملي آهي.
فُٽبال جنگ
فُٽبال جنگ يا فوٽ بال وار (Football War) آمريڪي کنڊ ۾ موجود ٻن ملڪن ايل ’سلواڊور‘ ۽ ’هونڊوراس‘ جي وچ ۾ گهڻي وقت کان ملڪي حدن جي معاملي ۾ جهيڙو هلندڙ هو. 1969ع جي جون ۾ جڏهن هونڊراس، ايل سلواڊور کان ورلڊ ڪپ جي ڪواليفائنگ ميچ ۾ کٽيو، ته 1970ع ۾ ٻنهي ملڪن جي وچ ۾ وڏي ويڙهاند لڳي. هن جنگ ۾ ڌرين جا لڳ ڀڳ 3000 ماڻهو مارجي ويا. هن ويڙهه کي ”سؤ ڪلاڪن واري لڙائي“ (چئن ڏينهن کان وڌيڪ هلندڙ) به چوندا آهن. هن جنگ ٻنهي مُلڪن کي تمام گهڻو هاڃو رسايو، نيٺ آمريڪي رياستن جي تنظيم (OAS)جي مداخلت تي ايليسلواڊور جي فوج هونڊوراس جي حدن کان موٽي وئي ۽ ويڙهه ختم ٿي.
حوالا
زمرو:رانديون زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:عالمي لاڳاپا زمرو:سياست
20 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
20
نماز تسبيح
250px|thumb
نماز تسبيح پڙهڻ مستحب آهي ۽ حديثن ۾ ان جو وڏو ثواب ۽ اجر ٻڌايو ويو آهي. نبي جن ان جون چار رڪعتون پڙهيون آهن. چارئي رڪعتون ھڪ ئي سلام سان پڙھڻ بھتر سمجھيو وڃي ٿو پر ٻہ ٻہ رڪعتون پڻ پڙھي سگھجن ٿيون. ھن نماز جو طريقو ايئن آھي تہ چار رڪعتن جي نيت ڪري ھٿ ٻڌي ثنا کان بعد 15 ڀيرا تسبيح پڙھي، پوء تعوذ ۽ تسميه ، سورة فاتحه ۽ قرآن جي ٻيون آيتون پڙهي پڙھي 10 دفعا مٿين تسبيح پڙھي ، پوء رڪوع ۾ رڪوع جي تسبيح کان پوء 10 ڀيرا مٿين تسبيح پڙھي، وري رڪوع کان اٿي تسبيح ۽ تمحيد کان پوءِ قومي ۾ 10 ڀيرا مٿئين تسبيح پڙھي، پوء سجدي ۾ سجدي واري تسبيح بعد مٿئين تسبيح 10 دفعا پڙھي، پوء جلسي ۾ مٿئين تسبيح 10 دفعا پڙھي ٻيھر سجدي ۾ سجدي واري تسبيح کان بعد مٿئين تسبيح 10 دفعا پڙھي ھڪ رڪعت مڪمل ڪبي آهي. اھڙي طرح چئن رڪعتن ۾ 300 دفعا مٿئين تسبيح پڙھي ويندي آهي.
شاهي پنير
ننڍي کنڊ پاڪستان هندستان ۾ شاهي پنير جي تياري ۾ پنير، ٽماٽرم ۽ بصر استعمال ڪيا ويندا آهن. تياري کانپوءِ ان ۾ ملائي شامل ڪئي ويندي آهي. ڪڏهن ڪڏهن ان کي ڌئونرو سان به تيار ڪيو ويندو آهي.
مغل  مغل کاڌا جي دور ۾  جن کاڌن ۾ ملائي استعمال ڪيو ويندو هيو، انهن کي شاهي کاڌا سمجهيو ويندو هيو. هي پڪوان ٽماٽر، بصر، زميني کاجو، مکڻ ۽ ملائي  کي ٻوڙ ۾ وجهي تيار ڪيو ويندو آهي. پنير ڪيوب ۽ مختلف قسم جي مصالحن کي به ان ۾ وِڌو ويندو آهي. اهڙي طرح جي کاڌي (پڪوان) ۾ پنير مکڻ، تِکاڻ ۽ ڪڙائي پنير شامل آهي. پنير مکڻ تِکاڻ ۽ شاهي پنير جي وچ ۾ بنيادي فرق هي آهي ته پنير مکڻ تِکاڻ (مصالحو) ۾ تمام گهڻو تِکاڻ استعمال ٿيندو آهي، جڏهن ته پنير مکڻ مصالحي جي ڀيٽ ۾ شاهي پنير سُواد مِٺو هوندو آهي.
شاهي پنير جون شيون
شاهي پنير ۾ عام طور تي هيٺيون شيون استعمال ٿينديون آهن:
پنير سان مختلف ڪيڪ تيار ڪيا ويندا آهن، جيڪي پنهنجي سائز ۽ سُواد (ذائقي) ۾ مختلف هوندا آهن، پر پنير ڪيڪ جي قِسمن منجهان سڀ کان مشهور ۽ سُوادش (ذائقيدار) شاهي پنير ڪيڪ سمجهيو ويندو آهي. ان جي تياريءَ ۾ مختلف شيون استعمال ٿينديون آهن. ان جي سجاوٽ جو به خاص ڌيان رکيو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:پنجابي کاڌا
نازبو
thumb|250px|left|Basil sprout at an early stage
بيبو (اداڪارڻ)
ٻاھريان ڳنڍڻا
زمرو:1906ع جون پيدائشون زمرو:1972ع جون فوتگيون زمرو:دهلي کان اداڪارائون زمرو:سنڌي سينيما ۾ ناٽڪڻيون زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون زمرو:ڀارتي مسلمان زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
نازبو
نازبو هن ملڪ ۾ مشهور آهي. فارسيءَ ۾ ريحان چوندا اٿس. انگريزيءَ ۾ بيسل يا سوئيٽ بيسل (يعني مٺي بيسل) چونس ٿا. ڪتابي نالو آسيمم اٿس. هي ساون پنن وارو ٻوڙو آهي، جنهن ۾ خوشبوءِ ٿي ٿئي. ساوڙا ڪارڙا ۽ سنهڙا گل ڪندو آهي، جي سنگ وانگي ٿيندا آهن. هي ٻج مان ٿئي ٿو. هن کي سبزو به چوندا آهن ۽ ڪڏهن ڪڏهن گُلال تلسي به چوندا اٿس. thumb|250px|[[Timelapse of growing basil]] thumb|250px|left|Basil growing in the sun thumb|250px|left|Desiccated basil showing seed dispersal
حوالا
زمرو:ٻوٽا
مائڪرونيشيا
thumb|right|300px| مائڪرونيشيا جو نقشو thumb|رومانم ٻيٽ، چوڪ، مائڪرونيشيا
مائڪرونيشيا اوشيانا کنڊ جو اولھ پيسيفڪ سمنڊ جو ھڪ ذيلي علائقو آهي جنھن ۾ ھزارين ننڍا وڏا ٻيٽ واقع آھن. ان جي اوڀر ۾ اوشنيا جو ٻيو ذيلي علائقو پولينيشيا آھي ۽ ڏکڻ م ھڪ اڃان ٻيو ذيلي علائقو ميلنيشيا واقع آهي. انھن سڀني علائقن م واقع ٻيٽن تي مشتمل ملڪن ۾ ثقافتي ھڪجھڙائي ملي ٿي ء اتي رھندڙ ماڻھو وڏي پيماني تي آسٽرونيشيائي آھن. ھن خطي جي آبھوا ٽراپيڪل سامونڊي آھي. ان ۾ چار ٻيٽن جون جھرمٽون آھن ڪيرولن ٻيٽ ، گلبرٽ ٻيٽ مريئانا ٻيٽ ۽ مارشل ٻيٽ شامل آهن. سياسي طور تي مائڪرونيشيا جا ٻيٽ ڇھ خودمختيار رياستن تي مشتمل آھن. جن ۾ شامل آهن: پالائو, مائڪرونيشيا جون فيڊريٽيڊ اسٽيٽس، ڪريبتي، نائورو، مارشل ٻيٽ ۽ نادرن مرينا ٻيٽ ۽ گوام ٻيٽ.
پريالو
پريالوءِ خيرپور ضلعي جو هڪ تاريخي شهر آهي. مرزا قليچ بيگ لکيو آهي تہ:"ڀرالوءِ لوهري کان اٺن ڪوه پنڌ تي آهي. هاڻي رياست خيرپور ۾ آهي، اتي جي بزرگن مان سيد محمد صالح مشهور هو، جنهن جو قبو زيارت گاھ آهي. انهيءَ جي اولاد مان حيات شاھ ۽ ولايت شاھ هئا. ڀرالوءِ کان چئن ڪوهن تي وري ڪنگري آهي. جنهن کي بادشاهپور به چوندا هئا. اتي مشائخن مان هڪڙو شخص عبداڪريم نالي ۽ سندس پٽ عبدالعزيز ناليرا هئا. جڏهن کان پير حزب الله شاھ، جنهن کي پير پاڳارو ٿا چون ۽ جو حرن جو پير آهي. اتي اچي ويٺو، تڏهن کان انهيءَ کي پير جو ڳوٺ ٿا سڏين. انهيءَ ۾ به وڏيون مسجدون آهن. انهيءَ پير صاحب ۽ حرن جو احوال تاريخ مان معلوم ٿيندو. اهو پير سيد شاھ علي مڪي جي اولاد مان آهي. جو سنه 711ع ۾ محمد قاسم سان گڏ سنڌ ۾ آيو ۽ لڪي ۾ اچي لٿو. هن بابت منهنجي لکيل شاھ ڀٽائي جي احوال ۾ به ذڪر آهي. پير محمد راشد انهن مان مشهور ٿيو. هن کي تيرهن پٽ هئا. سندس وفات مهل پٽن جي وچ ۾ پڳ تي جهيڙو ٿيو. انهي سيد پنهنجي پٽ صبغت الله  کي وارث ڪيو هو. جنهن ناري جي پاسي گهڻا مريد ڪيا. انهيءَ جي مارڻ جي ٻن ڀائرن ڪوشش ڪئي. تنهن ڪري هن جي مريدن پاڻ ۾ گڏجي پڪ ٺهراءُ ڪيو ته پنهنجي پير کان سواءِ سندس ڀاءُ يا ڪنهن به ٻئي عزيز جي فرمانبرداري نه ڪندا. انهي نمڪ حلاليءَ جي ڪري پير صبغت الله هنن کي حرن نالو ڏنو. جيئن حر امام حسين عليه السلام تي ڪربلا ۾ پنهنجو سر ڏنو هو. پر ٻيا مسلمان نفرت کان انهن کي لُر ڪري سڏڻ لڳا، جنهن جي معني پليت يا ناپاڪ آهي. پير صبغت الله جو پٽ علي گوهر شاھ هو. جو مير علي مراد خان خيرپور واري جو همعصر هو. انهيءَ جو احوال مون واريءَ خيرپور واري تاريخ مان معلوم ٿيندو. انهيءَ پير علي گوهر شاھ جو پٽ پير حزب الله شاھ هو. جنهن کي مون به ڏٺو هو."
حوالا
زمرو:خيرپور ضلعو زمرو:خيرپور ۾ گُنجان آباديون زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
يونيفارم ريسورس لوڪيٽرس
يونيفارم ريسورس لوڪيٽرس يا يڪسان وسيلي تعينگر (Uniform Resource Locators، مخفف: URL يا يو آر ايل)، جنهن کي عام طور ويب اڊريس (Web Address) پڻ چيو وڃي ٿو، اهو عالمگير ويب يا ڪنهن ڪمپيوٽر نيٽورڪ ۾ موجود فائيلن جو اڊريس هوندو آهي، جنهن جي وسيلي اهي فائيل ماڻهو ڏسي سگھندا آهن.
اڪثر ممصه لعرصه.txt، https://docs.google.com/document/d/1PwlZQkM6cU2HSx1IIn_AdQ2-HYS9sGX4DCvglyqxusk/edit?usp=drivesdk جي مٿان ڏنل اڊريس بار ۾ يو https://ptway.net جو ٿيندو آهي.
شڪل
300px|frame|مرڪز|[[اڊريس بار ۾ ڏيکاريل يو آر ايل]]
ماکي جو مانارو
ماکي جو مانارو (انگريزي:Honeybee nest/Beehive) ماکي جون مکيون جوڙينديون آهن جنهن ۾ ماکي جي رس به هوندي آهي. رس جوڙڻ وقت ماناري کي گهيريل هونديون آهن. سنڌ ۾ ماکي جون مکيون وڻن، جهنگن، لوڙهڻ ۽ ديوارن تي ويهي مانارو ٺاهينديون آهن جنهن ۾ ماکي جي رس به هوندي آهي
حوالا
زمرو:جيت
21 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
21
سنڌ ۾ ٻولي وارا وڳوڙ، 1972
سنڌ ۾ ٻولي وارا فساد ، جُولاءِ 7، 1972ع تي شروع ٿيا، جنهن ڏينهن سنڌ اسيمبلي ٻولي واري بل کي منظور ڪيو، جنهن تحت سنڌ صوبي جي سرڪاري ٻولي صرف سنڌي کي قرار ڏنو ويو، ۽ اسڪولن ۾ پڻ سنڌي کي لازمي قرار ڏنو ويو.
ان ڏينهن تڏوهوڪي اردو جي وڏي اخبار جنگ، مُک صفحي تي وڏي خبر اردو ڪا جنازا هي، زرا دوهم سي نڪلي شايع ڪئي، ۽ ساڳي خبر کي اخبار ۾ بارڊر طور پڻ لڳايو ويو هو. اها رئيس امروهي جي لکليل بيت جي سٽ هئي. فسادن کان پوءِ وزيراعظم ذوالفقار علي ڀٽو ان بل ۾ ترميم ڪندي اردو ۽ سنڌي ٻنهي کي سنڌ جي قومي ٻولي قرار ڏنو.
حوالا
زمرو:سنڌ جي سياست 1972 سنڌ ۾ ٻولي وارا فساد زمرو:سياسي فساد زمرو:سنڌي ٻولي
بيهڪ جون نشانيون
بيهڪ جون نشانيون جملي جي معنى سمجھڻ لاءِ بيهڪ جو نشانيون جو سهي استعمال تمام گھڻو لاچاري آهي. بيهڪ نشانين
تلسي
تُلَسِي: هي نفيس، خوشبودار ۽ وڻندڙ ٻوٽو آهي، جنهنڪري ماڻهو گهرن ۾ پوکيندا آهن. هڪ دفعو اڀرڻ بعد ٽن – چئن سالن تائين سائو بيٺو هوندو آهي. هندو ماڻهو ته اُن جي پوڄا ڪندا آهن. زالون صبح جو اُٿي پڻيءَ جو لوٽو ڀري هن جي پاڙ وٽ هارينديون آهن. اُن جو قد ٽي – چار فوٽ کن ٿيندو آهي ۽ چار انچ کي سنگ ٿيندو آهي، جنهن ۾ ڇڊا ڇڊا ننڍا گل ٿيندا آهن، جي خوشبودار هوندا آهن، اُن جا پن مَروئي جي پنن وانگر، پر ڪجهه لاٺيرا ۽ چهچ ساوا نه هوندا آهن، پر هلڪي سائي رنگ جا ٿيندا آهن. پن ۽ گل ڪيترين ئي بيمارين ۾ ڪم آڻبا آهن. ڪيترا ماڻهو تُلسيءَ جا تازا نڪتل سنگ پٽي چانهه ۾ وجهندا آهن ته خوشبودار ۽ ذائقي وارا ٿيندا آهن. پن ۽ گل ڪيترين ئي بيمارين ۾ ڪم آڻبا آهن. ڪيترا ماڻهو تُلسيءَ جا تازا نڪتل سنگ پٽي چانهه ۾ وجهندا آهن ته خوشبودار ۽ ذائقي واري ٿيندي آهي. ٻيا به گهڻيئي طبعي فائدا آهن .هيءَ نازبوءِ واري ذات مان آهي، يعني بيسل آهي؛ مگر هن کي پاڪ بيسل ڪري چوندا آهن، هندن وٽ هي ٻوڙو پاڪ سمجهيل آهي ۽ تنهنڪري انهيءَ کي پوڄيندا آهن. واڱڻائي رنگ جا ننڍڙا گل اٿس. ٻج مان پيدا ٿئي ٿي، جو منجهانئس گهڻو نڪري ٿو. هن جي هڪڙي قسم کي گلال تلسي چوندا آهن؛ جنهن جا پن وڏا ۽ چنهنبيارا ٿيندا آهن. ڪي ته نازبوءِ کي اهو نالو ڏيندا آهن. سچي پچي تلسيءَ کي ڪاري تلسي چوندا آهن ۽ ٻيا جيڪي قسم آهن تن کي رام تُلسي (پيلن گلن واري ۽ لال تلسيءَ کي (واڱڻائي ڳاڙهن گلن واري) ۽ ٻين نالن سان سڏيندا آهن..
بيهڪ جون نشانيون
کان سواءِ جملو بي معنى ۽ اڍنگھو پڻ لڳندو آهي.
سنڌي ۾ ٻولي هيٺين مکيه نشانين جو ڪارج ٿيندو آهي.
پورو دم (.) Full Stop or Period
جڏهن هڪ ويچار وارو جملو پورو ٿيندو آهي، تڏهن سندس پڇاڙي ۾ پوري دم جي نشاني ڏبي آهي.
پڙهڻ وقت اُتي چڱو ساهي پٽجي.
مثال طور؛- هالار اڄ شهر ڪو نه ويندو.
دم Colon
هن نشاني جو ڪارج ڳالھ ٻولھ ۾ ڪنهن ماڻهو جي چيل لفظ هوبهو ساڳيا لکڻا هجن يا ڪن شين جي ياداشت لکجي ته اڳيان دم جي نشاني ڏجي.
مثال طور؛- چوڻي آهي : .انسان کي کپي؛اٽو، لٽو ۽ اجھو.
اڌ دم Semi-Colon
ڻجنهن جملي جا ٻه يا وڌيڪ ڀاڱا هجن ۽ انهن جو پاڻ ۾ لاڳاپو هجي، يا ٻه ڌار ڌار ويچارن وارا اصطلاح گڏ اچن يا انهن جو پاڻ ۾ لاڳاپو هجي، اُتي اڌ دم ڏجي.
ٿورو دم (،) Comma
ڪنهن به جملي ۾ ٻه يا وڌيڪ ٻولن، شين يا ماڻهن جا نالا، اصطلاحون ڪم آيل هجن، ته هر هڪ جي پٺيان ٿوري دم جي نشاني ڏبي آهي.
مثال طور؛- هالار، سرواڻ، سرويڇ ۽ دودو ڀنڀور گھمڻ ويا آهن.
مرد هجي يا عورت، ٻار هجي يا ٻڍو، امير هجي يا فقير سڀني کي ڌڻي در جھڪڻو آهي.
سوال (؟) Question-Mark
ڪنهن به جملي ۾ سوال پڇڻ جو مطلب رکيل هجي ته پويان سوال جي نشاني ڏجي.
مثال طور؛ اوهان جو نالو ڇا آهي؟
اڄ ڪهڙو ڏينهن آهي؟
عجب جي نشاني (!) Exclamation-Mark
هي نشاني حرف ندا کان پوءِ استعمال ٿيندي آهي، يعني ته جڏهن جملي ما حيرت، عجب، افسوس، ڏک، ارمان، سڏ، جوش ۽ خوشي ظاهر ٿئي ته ان جي پويان عجب جي نشاني ڏجي.
شاباس! هير اڄ اوهان هڪ غريب جي مدد ڪئي آهي.
واھ واھ! سڀاڻي عيد آهي.
مار! ايڏو وڏو نانگ.
گھوڙا ڙي گھوڙا! گهر کي باھ لڳي وئي.
قول/ڳالھ/واڪ جي نشاني (" ") Quotation-Mark
قول جي نشاني يا واڪ جي نشاني تڏهن ڏبي آهي جڏهن ڪنهن جا چيل لفظ جملي ۾ استعمال ڪجن، ته اُتي واڪ جون نشانيون ڏجن.
مثال طور؛- ٽيپو سلطان جو قول آهي :"گدڙ جي سئو سال زندگي کان شينهن جي هڪ ڏينهن جي زندگي بهتر آهي."
چوندا آهن ته: " ماسيون نه مائون ٿين، ڪاڪا نه پيءَ ٿين."
ڏنگيون Brackets
ڪنهن ٻول يا لفظ يا جملي کي وڌيڪ چٽو يا صاف ڪرڻ لاءِ جملي جي وچ ۾ ڏنگين جا نشانن ۾ رکڻو پوندو آهي.
مثال طور؛- حضرت علي جو لقب اسد الله (الله جو شينهن) آهي.
شمس العلماء (عالمن جو سج ) عمر بن محمد دائودپوٽو وڏو عالم هو.
شاھ عبداللطيف ڀٽائي (1689-1752) عظيم شاعر ٿي گذريو آهي.
وچولي بينڪ
وچ- وچ ۾ ايندڙ، وچ واري بينڪ يا درمياني بينڪ جڏھن ڪابہ بينڪ ڪنھن ٽين ڌر طور ڪم سرانجام ڏئي ۽ تجارت لاء راھ ھموار ڪري يا ڪنھن ونھوار لاء سھولتون فراهم ڪري تہ ان کي وساطي يا وچ واري بينڪ سڏيو ويندو آهي. مثال طور پرڏيهي تجارت ۾ جڏهن رقم جاري ڪندڙ بينڪ ۽ رقم وصول ڪندڙ بئنڪ ۾ مراسلاتي تعلق نہ ھوندو آھي تہ ان صورت ۾ ڪا ٽين ڌر طور ڪم ڪندڙ بينڪ ھڪ درمياني بينڪ طور گراھڪ جي ترجيح تي ڪم ڪندي آهي. اھڙي بينڪ جيڪا مٽ سٽ واري ڏي وٺ ڪري ان کي پڻ وسطي بينڪ سڏين ٿا. مثال طور فيس جي بنياد تي وياج جي شرح واري مٽ سٽ يا ڪرنسي واري مٽ سٽ. اھڙي بينڪ جيڪا فنڊ فراهم ڪرڻ ۽ فنڊ جو استعمال ڪرڻ وارن وچ ۾ وساطت يا درمياني رابطي يا وسيلي جو ڪردار ادا ڪري ان کي وسطي بينڪ سڏين ٿا.
22 جمادي الثاني
موڪلون ۽ڏڻ
22
تهذيبن جو ٽڪراءُ
تهذيبن جو ٽڪراءُ يا ڪليش آف سِوليزيشنس (Clash of Civilizations) جي حوالي سان 1993ع ۾ آمريڪا جي سياسي مُفڪر ۽ پرڏيهي پاليسيءَ جي صلاحڪار، سيموئيل هنٽنگٽن (Samuel P.Huntington) جو مضمون جڳ مشهور رسالي فارين افيئرز (Foreign Affairs) ۾ ڇپيو ، جنهن ۾ اوڀر ۽ اولهه جي تهذيبن جي وچ ۾ اختلافي اُهڃاڻن کي کولي سامهون آندو ويو. هي نظريو سڀ کان منفرد ڳالهه اِها ٻڌائي ٿو ته ايندڙ وقتن ۾ دُنيا جون قومون مذهبي، ثقافتي ۽ قومي سُڃاڻپ جي بنيادن تي وڙهنديون. ان ڏس ۾ هنٽنگٽن، تهذيبن جي ٽڪراءُ (Clash of Civilizations) جي مضمون ۾ هڪ هنڌ لکي ٿو: ”منهنجو خيال آهي ته ايندڙ وقتن ۾ قومن سياسي نظرين جا بُنياد ويڙهه يا جنگيون ڪرڻ جي مَتي تي رکنديون. اُهي هڪٻئي سان چٽا-ڀيٽي، معاشيات جي بنيادن تي نه بلڪي پنهنجي تهذيب کي مڃرائڻ يا ان جي حفاظت لاءِ وڙهنديون.“ هنٽنگٽن طرفان هيءُ اُڊڪو اوڀر ۽ اولهه جي ثقافتن جي هڪٻئي کان بلڪل مختلف هجڻ واري خيال هيٺ ڏيکاريو ويو آهي. ليکڪ طرفان اسلام جي بنيادي اصولن کي دنيا جي معاشي سرگرمين (مثال طور: آزاد منڊيون) جي لاءِ وڏو خطرو هجڻ جي علامت طور پيش ڪيو آهي. هنٽنگٽن جي نظر ۾ مسلمانن جو سڄي دنيا ۾ پکڙجڻ، اهڙي تهذيبي ٽڪراءَ جي اڳواٽ آگاهي آهي. ليکڪ جي اهڙن خدشن تي دُنيا ۾ تمام گهڻي ٽيڪاٽپڻي ٿي آهي. محققن جو رايو آهي ته هنٽنگٽن اسلام جي بنيادي اصولن کي سمجهڻ کان سواءِ ئي اهي ناڪاري اُڊڪا ظاهر ڪيا آهن. سندن چوڻ موجب دُنيا جي مُختلف قومن جو هڪ هنڌ هجڻ ۽ مُختلف ثقافتن سان اُن کي سينگارڻ وارو عمل (Mult-lateralism) دنيا لاءِ جهيڙي جي سبب طور نه بلڪي دُنيا آڏو مسئلن جي حل طور ڏٺو وڃي. هنٽنگٽن جي نقادن طرفان اُٿاريل انهن اعتراضن کي رد ڪندي، هنٽنگٽن جي اولهه ۾ هڪ وڏو گروهه اسلام جي پکڙجڻ کي ”تهذيبن جي ٽڪراءَ“ جو بنيادي ڪارڻ سمجهي ٿو.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سماج زمرو:مذهب زمرو:عالمي لاڳاپا
لاوھينڊر
لاوهينڊر نالي جو خوشبودار عرق ماڻهو ڪپڙن تي وجهندا آهن. هي هڪڙو مزي جهڙو ننڍڙو ولايتي ٻوڙو آهي، جو ٻج مان پيدا ٿيندو آهي. ٻج آڪٽوبر ۾ پوکبو آهي. هي ننڍڙو وڻ گهڻن ورهين تائين رکي سگهجي ٿو ۽ قد ۾ بہ وڌائي سگهجي ٿو. هي سڄو پشمدار ٿئي ٿو. ڪي قسم لسا بہ ٿيندا اٿس. گل ڪارا نيلا يا اڇا ڪندو آهي. دکن ۾ هن کي گوريا آسماني چوندا آهن..
رواج الميسار
اهل سنت جو رواج الميسار يا مطعه جي باري ۾ فقه جعفريه جي فتوا سان اختلاف رهندو پئي آيو آهي. پر سعودي عرب جي شهر مڪي شريف ۾ اسلامي فقه اڪيڊميءَ پنهنجي ارڙهين اجلاس ۾ هڪ تمام اهم فتوا جاري ڪئي آهي. اها فتوا ڏيڻ کان پهرين اسلامي فقه اڪيڊميءَ جي عالمن، نه رڳو ان موضوع تي اسلامي مفڪرن جي لکيل هزارين ڪتابن، روايتن، حديثن ۽ قران پاڪ جي ڪيترين ئي آيتن جو جائزو پڻ ورتو. اسلامي فقه اڪيڊمي اصل ۾ رابطه عالم اسلامي تحت هڪ پاڻمرادو يا خودمختيار اسلامي علمي ادارو آهي، جيڪو فقه ۾ مسلم اُمت جي چونڊيل عالمن جو ڪَٺ آهي، ان جي ارڙهين اجلاس ۾ سٺ عالمن شرڪت ڪئي. فتوا طلاق سان لاڳاپيل شادي، عارضي شادي، ڳُجھو وهانءُ (ڳُجھي شادي) روايتي وهانءُ، فرينڊ شپ شادي،  سول ميرج ۽ تجرباتي وهانءَ (تجرباتي شاديءَ) جي باري ۾ آهي، جنهن ۾ رواج الميسار تحت اهڙن وهانئن (شادين) جي اجازت ڏني وئي آهي.
فتوا جاري ڪندڙ ڪندڙ عالمن موجب رواج الميسار سان نه رڳو معمر ڪنوارپڻي جو خاتمو ايندو، پر ان سان سيٽلائيٽ چئنلن طرفان پکيڙيل فحاشي ۽ ان جي محرڪ طور پيدا ٿيل اخلافي انحراف، نافرماني يا بي چيائيءَ کي به جھل ايندي.
فتوا جاري ڪندڙ عالمن موجب حلال شادين ۾ سولائي پيدا ڪرڻ سان نوجوان مسلمان مرد ۽ مايون غلط راھ تي وڃڻ کان پڻ بچي وينديون. فتوا موجب، سڄي دنيا ۽ انسانيت لاءِ اسلام ئي انسانيت جو فڪري اثاثو يا طرز حيات آهي. جيڪو فطري گھرجن آهر هڪ انصاف ڀريئي توازن سان نه رڳو مرد ۽ مائي (عورت) کي برابريءَ جا حق ڏئي ٿو، پر ڪيترن ئي لاڳاپن، تعلقاتن ۽ معاملن ۾ نارين کي وڌيڪ پُروقار اختيارن سان گڏوگڏ عزت به ڏي ٿو. پر ان جي اُبتڙ ڪجھ خاص علاقائي ثقافتن ۽ ڪجھ قبيلائي روايتن کي هروڀرو اسلام جي روپ ۾ پيش ڪري، اسلام جي اصل روح کي هاڃو پھچايو ويو آهي.
حوالا
زمرو:مذهب زمرو:اسلام زمرو:فتوا
لبرلائزيشن
لبرلائزيشن (آزاد خيالي- آزاد ڪاري، آزاد ٺاهڻ جو عمل) معاشيات جو ھڪ اصطلاح آهي. ڪنھن بہ ڪاروباري يا مالياتي اداري جي شروعات ڪرڻ لاء پابندين، قاعدن، ضابطن ۽ ھدايتن ۾ نرمي يا تخفيف ڪرڻ واري عمل، يا نئين منڊين ۾ داخلا، ۽ نئين منڊين جي ڌرين جي توسيع پسندانه شرڪت کي لبراليت سڏيو ويندو آهي. اھا پاليسي طور اختيار ٿيندڙ رڪاوٽي رواجن کي رد ڪرڻ جو آغاز ھوندي آھي جن جي ڪري مقصدن ۾ غيرمعمولي تبديليون پيدا ٿينديون آهن يا مقصدن جي نئين سر جوڙجڪ ڪئي ويندي آهي جيڪا آزاد طرز عمل تي مشتمل ھوندي آھي.
نماز ڪسوف
250px|thumb
نماز ڪسوف: اھڙي نماز جو نالو آهي جيڪا سج گرھڻ ڏسڻ سان پڙھي ويندي آهي. لفظ ڪسوف جي معني آهي سج گرھڻ. اھا نماز سنت آھي جيڪا ڪل ٻہ رڪعتن جي ھوندي آھي. باجماعت پڙھڻ سنت آھي پر ان لاءِ اذان ۽ اقامت نہ ٿيندي آهي. ماڻھن کي گڏ ڪرڻ جا ٻيا طريقا استعمال ڪيا ويندا آهن. ھن نماز ۾ سورة البقرہ يا سورة آل عمران جھڙيون ڊگھيون سورتون پڙھڻ ، وڏا رڪوع ۽ وڏا سجدا سنت آھي. نماز بعد امام دعائن ۾ مشغول ٿي ويندو آهي. گرھڻ ختم ٿيڻ سان دعا بہ ختم ٿيندي آهي. جيڪڏهن گرھڻ ختم ٿيڻ کان اڳ ڪنھن ٻي نماز جو وقت ٿيندو آهي تہ دعا کي ڇڏي اھا نماز شروع ڪبي آهي.
ماينڪرافت
ماينڪرافت (Minecraft) هڪ کليل ورلڊ سينڊ باڪس ويڊيو گيم آهي جيڪو اصل ۾ مارڪس ”نوچ“ پرسن پاران ٺاهيو ويو آهي. اهو 2014 ۾ مائڪروسافٽ کي 2.5 بلين آمريڪي ڊالرن ۾ وڪرو ٿيڻ کان اڳ موجنگ نالي هڪ ڪمپني پاران هلائي وئي هئي. اها هر وقت جي بهترين وڪڻندڙ وڊيو گيم آهي، ۽ راند جون 200 ملين کان وڌيڪ ڪاپيون وڪرو ڪيون ويون آهن.
برڪینا فاسو
برڪينا فاسو, ; اولھ آفريڪا ۾  ھڪ خشڪي سان گھيريل ملڪ آھي جنھن جي چوڌاري ڇھ ملڪ واقع آھن.ھن ملڪ جي اتر ۾ مالي، اوڀر ۾ نائيجر، ڏکڻ اوڀر ۾ بينن، ڏکڻ ۾ ٽونگو ۽ گھانا ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ آئيوري ڪوسٽ واقع آھن. ھي ھڪ فرينڪو فون ملڪ آھي جنھن جي مقامي ۽ سرڪاري ٻولي فرينچ آھي. ھن ملڪ جو پراڻو نالو اپر وولٽا آھي جيڪو 1958 کان 1984 تائين رھيو جنھن بعد 4 آگسٽ 1984 ۾ ان وقت جي صدر ٿامس سنڪارا ان جو نئون نالو برڪينا فاسو رکيو. ھتان جي ماڻھن کي برڪينيبي    چوندا آهن. ھن ملڪ جي گاديءَ جو هنڌ اوگادوگو آھي.
تاريخ
ھن ملڪ جو موجوده اتر اولھ وارو پاسو تمام قديم آهي جتي 14000 ق.م.کان 5000 ق.م. دوران شڪار ۽ نباتاتي خوراڪ گڏ ڪندڙ ماڻھو اتي رھندا ھئا.ٽين کان تيرھين صدي عيسويءَ ۾ اتي بورا تھذيب جنم وٺي اڄوڪي سموري ملڪ واري علائقي ۽ نائيجر تائين ڦھلي.ھتي اڄوڪي دؤر جي رھندڙ موسي، فولا ۽ ڊيولا نسلن جا  ماڻھو اٺين کان پندرهين صديءَ جي وچ م ھتي پھتا. 1890 واري ڏھاڪي ۾ فرانس ھن ملڪ تي قبضو ڪيو جنھن سان ھن ملڪ جو بيٺڪي دؤر شروع ٿيو جنھن بعد 1896 ۽ 1904 جي آزادي وارين جنگين کانپوءِ موجوده ملڪ کي  فرينچ ويسٽ آفريڪا جو حصو بڻايو ويو ۽ پھرين مارچ 1919 ۾  ان جو نالو درياء وولٽا جي مٿين وھڪرن جي نسبت سان فرينچ اپر وولٽا رکيو ويو.11 ڊسمبر 1958 تي اپروولٽا جي ريپبلڪ قائم ڪئي وئي جنھن تحت ھن ڪالوني کي علحدہ پنھنجي حڪومت ذريعي ھلائڻ جي شروعات ڪئي وئي جيڪا فرانس جي اختيار ھيٺ ھئي. ۽ 5 آگسٽ 1960 ۾ ھي ملڪ فرانس کان آزاد ٿيو ۽ موئرس يميئوگو ھن ملڪ جو پھريون صدر ٿيو جنھن کي 1966 ۾ سينگئولي لاميزانا  فوجي بغاوت ذريعي ھٽايو ۽ پاڻ صدر ٿي حڪومت سنڀاليائين.
نالو
برڪينا فاسو ٻن لفظن جو مرڪب آهي.برڪينا ۽ فاسو. لفظ برڪينا موسي ٻوليءَ جو لفظ آهي جنھن جي معنيَ آهي ايماندار يا نيڪ ماڻھو؛ لفظ فاسو ڊيولا ٻوليءَ جو لفظ آهي جنهن جي معني آهي سرزمين. اھڙي طرح برڪينا فاسو جي معنيَ آهي ايماندار يا راستباز ماڻھن جي سرزمين.
جاگرافي
thumb|برڪينا فاسو جي سيٽلائيٽ تصوير
right|thumb|برڪينا فاسو جي تصوير
ھن ملڪ جي جاگرافيائي بيھڪ اولھ آفريڪا ۾ 13 00 N, 2 00 W تي آھي. ملڪ جي پکيڙ 274,200 چورس ڪلوميٽر آهي جنھن مان 273,800 چورس ڪلوميٽر خشڪي ۽ 400 ڪلوميٽر پاڻي آھي. پکيڙ ۾ ھي ملڪ دنيا جي سڀني ملڪن ۾ 76 نمبر تي آهي. ھن ملڪ جي زميني سرحد 3,611 ڪ م آھي جنھن مان 386 ڪ م بينن سان ، 545 ڪ م آئيوري ڪوسٽ سان، گھانا 602 ڪ.م.، مالي 1325 ڪ م ، نائيجر 622 ڪ.م.۽ ٽوگو سان 131 ڪ.م. اٿس. ھي ملڪ خشڪي سان گھيريل آھي ۽ ان جي ڪابہ بحري سرحد ڪانہ آھي.ھي ملڪ ميداني علائقن تي مشتمل آھي. اولھ ۽ ڏکڻ اوڀر طرف ٽڪريون اٿس. ملڪ جي سراسري بلندي 297 ميٽر آھي.سڀ کان ھيٺيون مقام درياء ڪارو وولٽا جي سطح آهي جيڪا سمنڊ جي سطح کان 200 ميٽر بلند آھي. سڀ کان اوچو مقام ٽيناڪئورئو آھي جيڪو 749 ميٽر آھي.
آبھوا
ھن ملڪ جي موسم ٽراپيڪل آھي ، اھڙي طرح اھا گرم آھي. سياري جو خشڪ تہ وري اونھاري ۾ تمام گرم ھوندي آھي. برسات اونھاري ۾ ٿيندي آهي.
معدنيات ۽ قدرتي وسيلا
ھن ملڪ جي معدنيات ۽ قدرتي وسيلن ۾ ميگنيز، لائم اسٽون، ماربل، سون، فاسفيٽ، لوڻ، ڪرنڊ پٿر شامل آهن
زراعت
ملڪ جي زرعي زمين ڪل ايراضي جو 43 سيڪڙو آهي جنھن مان رڳو 20.8 پوکيءَ لائق آھي، 0.3 سيڪڙو تي مستقل پوکي ٿيندي آهي، 21.9 سيڪڙو تي مستقل چراگاھون آھن ۽ 20.4 سيڪڙو زمين تي ٻيلا آهن. ملڪ جي 2012 ۾ 550 چورس ڪلوميٽر زمين آبپاشي نظام واري ھئي. ملڪ جي آبادي جو ڳتيل حصو وچ ۽ ملڪ جي ڏاکڻي حصن ۾ آھي.
آبادي
thumb|اوگادوگو ۾ تئاريگ نسل جو ماڻھو
2017 جي انگن اکرن مطابق ملڪ جي ڪل آبادي 20,107,509 آھي. آبادي ۾ دنيا جي ملڪن جي ڀيٽ ۾ ھي ملڪ 59 نمبر تي آهي. ھتان جي ماڻھن کي برڪنيب چوندا آهن. ماڻھن ۾ 52 سيڪڙو موسي، 8.4 سيڪڙو فولاني، 7 سيڪڙو گورما، 4.9 سيڪڙو بوبو، 4.6 سيڪڙو گورونسي، 4.5 سيڪڙو سينوفو، 3.7 سيڪڙو بسا، 2.4 سيڪڙو لوبي، 2.4 سيڪڙو داگارا آھن. ھتان جا 61.5 سيڪڙو ماڻهو مسلمان آھن، 22.3 سيڪڙو رومن ڪيٿولڪ، 6.5 پروٽسٽنٽ آھي
thumb|بوبو ڊائيولاسو جي وڏي مسجد
سياسي نظام
thumb|اوگادوگو ۾ نيشنل اسيمبلي جي عمارت ملڪ صدارتي ريپبلڪ آھي جتي رياست جو سربراھ ملڪ جو صدر آھي ۽ حڪومت جو سربراھ وزيراعظم. ملڪ م تيرھن صوبا آھن. ملڪ جو قانوني نظام فرانس جي نظام تي رکيل آهي ۽ ان ۾ رواجي قانون بہ شامل ٿيل آھن. ھتان جي پارليامينٽ ھڪ ايواني نيشنل اسيمبلي آھي جنھن جون 127 سيٽون آھن جن تي پنجن سالن لاءِ سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ملڪ جي وڏي ۾ وڏي ڪورٽ سپريم ڪورٽ آھي.
نماز خسوف
250px|thumb
نماز خسوف: اھڙي نماز جو نالو آهي جيڪا چنڊ گرهڻ ڏسڻ سان پڙھي ويندي آهي. لفظ خسوف جي معني آهي چنڊ گرھڻ. اھا نماز سنت آھي جيڪا ڪل ٻہ رڪعتن جي ھوندي آھي. باجماعت پڙھڻ سنت نہ آھي پر اھا اڪيلي سر پڙھبي آھي. ھن نماز ۾ سورة البقرہ يا سورة آل عمران جھڙيون ڊگھيون سورتون پڙھڻ ، وڏا رڪوع ۽ وڏا سجدا سنت آھي.
جاندار
جانور سائنسي نالو اينيميلياگھڻ گھرڙيائي جيو  يوڪاريوٽڪ جاندار آھن جيڪي حياتياتي ڪنگڊم اينيميليا ٺاھيندا آھن. اھي ساھ ۾ آڪسيجن کڻندا آھن ، نامياتي مادا واپرائيندا آھن، چرڻ پرڻ جي صلاحيت رکندا آھن ء لڳ ڪندا آهن. ڌرتي تي جاندارن جون پندرهن لک جنسون موجود آهن جن ۾ سادي صورت کان وٺي جيتن سميت وڏا جانور شامل آهن. جاندارن جي علم کي زولاجي چوندا آھن.سمورا جاندار جيو گھرڙن جا ٺھيل ھوندا آھن. اھي ايمبريو جي ٺھڻ وقت گھرڙن جي ھڪ بال وانگر شڪل مان وڌندا آهن جنھن کي بلاسٽولا چوندا آهن. اينيمل لاطيني ٻوليءَ جو لفظ آهي جنھن جي معني آهي ساھوارو.
جانور زندگيءَ جي دائري يوڪيريئوٽا جي ھڪ ڪنگڊم يا تقسيم آھن جنھن جي ورھاست ھيٺين بڻن يا فائلا ۾ ٿيل آهي. جانورن جا فائلم
حوالا
زمرو:سلجھائپ صفحا
مرکپور
مرکپور (انگريزي:Marakhpur) دادو ضلعو جي شھر دادو لڳ سنڌ جو قديم ڳوٺ آهي پر هاڻ دادو جو هڪ پاڙو بڻجي ويو آهي.
ڀڏا
ديھ ڀڏا سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا قمبر تپي ۾ واقع آهي.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ چنڱڙو، اوڀر ۾ ديھ قمبر، ڏکڻ ۾ ديھ ڏيرا ۽ ديھ گھٽھڙ ۽ اولھ ۾ ديھ ٻير واقع آهن. ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.
سنڌي آئيويٽا
پاڪستان ۾ سنڌي زبان توسيع شده عربي حرفن ۾ لکي ويندي آھي، جنھن ۾ ڪل 52 حروف اکر آھن۔ڀارت ۾ سنڌي ديوناگريی  ۾ لکي ويندي آھي۔
ديوناگري
ڀارت ۾ معياري عربي رسم الخط کان علاوه ديوناگري رسم الخط بہ رائج آھي، 1948ع کان رائج ڪيو ويو۔
بريڪ اپ
بريڪ اپ يا عليحدگي،رشتي جي ڀڃڪڙي‘ يا لاڳاپي جو ٽُٽڻ، پيار وارو گهاٽو لاڳاپو ٽوڙڻ ، هڪ رشتو ٽٽڻ جي عمل کي چوندا آهن، موت کان سواءِ ڪنهن ٻئي طريقي سان گهاٽي لاڳاپي‘ يا مائٽي جو انت ٿيڻ آهي. ان عمل کي عام طور تي ”[ڪنهن کي] ڊمپنگ يعني ڦٽو ڪرڻ“ چئبو آهي، جڏهن اهو هڪ ساٿيءَ طرفان شروع ڪيو ويندو آهي. هي عمل خاص ڪري تڏهن ٿيندو آهي جڏنهن ڪوئي هڪ ساٿي ٻئي  ساٿيءَ کي اُداسي جي ڪيفيت  ۾  آڻي ڇڏيندو آهي۔ هي اصطلاح، هڪ شادي شدہ جوڙي تي لاڳو ڪرڻ جو امڪان  گهٽ آهي، جتي هڪ ٽٽڻ واري رشتي کي عام طور تي هڪ عليحدگي يا طلاق چئبو آهي. جڏنهن هڪ جوڑو  شادي ڪرڻ جي لاءِ مڱڻي (انگیج)  ٿيندو آهي  ۽ اهو جوڙو ٽُٽي ويندو آهي ته اهو هي عام طورتي هڪ "ٽٽيل مصروفيت" (بروڪن انگيجمينٽ) چئجي ٿو.
thumb|Girlfriend and I
نتيجا
بريڪ اپ انتهائي دٻاءُ ۽ پيڙاءُ وارو، اَڻ وٺندڙ ۽ صدمي وارو واقعو آهي، قطع نظر ته ڳڻتي ۾ فرد اهو ئي آهي جنهن فعال طور تي تعلق ختم ڪرڻ جو فيصلو نه ڪيو هوندو آهي.
ناڪاري اثر
ڪڏهن ڪڏهن ماڻهو آفيسن، اسڪولن ۽ پاڙن ۾ گڏ ويهڻ ۽ بيهڻ سبب هڪ ٻئي سان پيار ۾ پئجي ويندا آهن، جنهن سان پريم جو رشتو پيدا ٿئي ٿو. پيار سان گڏ، محبت ۾ ڪيترن ئي سببن جي ڪري رشتو ٽٽڻ جو خطرو هوندو آهي ۽ اهڙين حالتن ۾، هڪ ئي جڳهه يا هڪ ئي ٽيم ۾ رهڻ يا گڏ ڪم ڪرڻ، اهو بريڪ اپ برداشت ڪرڻ تمام ڏکيو ٿي سگهي ٿو. اهو سوچڻ ته توهان بريڪ اپ کان پوءِ هر روز پنهنجي اڳوڻي بواءِ فرينڊ‘ يا گرل فرينڊ سان ڪيئن ڊيل ڪندا ۽ ڇا توهان ان ماڻهوءَ سان هڪ عام پارٽنر وانگر سلوڪ ڪرڻ جي قابل هوندا، اڪثر ماڻهن لاءِ اهو آسان ناهي. ڪڏهن ڪڏهن ڪمزور دل وارو ماڻهو يا تمام گهڻو پيار وارو جاني ماڻهو مڪمل طور تي ڀڄي پوندو آهي. هو ڪنهن به ڪم تي ڌيان نه ٿو ڏئي سگهي ۽ ڪيترائي ڀيرا هو خودڪشي به ڪري سگهي ٿو جڏهن محبت جو هڪ ساٿي خاموشي سان جدا ٿي وڃي ٿو ۽ ٻيو ساٿي پيڙاءُ ۾ زندگي گذاري ٿو. بريڪ اَپ جڏهن هڪ طرفو ٿيندو آهي، هڪ گهاٽو ساٿي جيڪو پنهنجي جانيءَ کي اڪيلو ڇڏي ويندو آهي ته ٻيو ساٿي ڏاڍي تڪليف ۾ اچي ويندو آهي. ڪڏهن ڪڏهن ايئن ٿيندو آهي ته ڪو هڪ ساٿي ٻئي ساٿيءَ جي ڀاونائن سان کيڏندو رهندو آهي ۽ انکي پنهنجي ڪاڻ استعمال ڪندو آهي، تيستائين جيستائين انکي ٻيو ڪوئي ناهي ملي ويندو، پوءِ پهرين ساٿي کي ڇڏيو ويندو آهي، هڪ ساٿي زندگي ۾ اڳتي وَڌي ويندو آهي يا ٻئي نئين ماڻهوءَ سان اهڙو ئي لاڳاپو رکندو آهي ته هو پُراڻي ساٿيءَ کي ڇڏي ويندو آهي. اهڙي گهاٽي لاڳاپي کي وسارڻ ۽ ان پيڙاءُ مان نڪرڻ سولو ناهي هوندو، پر وقت سان گڏ ڪجهه ماڻهو پاڻ سنڀالي ويندا آهن ۽ زندگيءَ ۾ اڳتي وَڌي ويندا آهن.
نفسياتي پريشاني جا اُهڃاڻ
اهڙا فرد جن ويجهر ۾ ئي رومانوي لاڳاپن جي ٽُٽڻ جو تجربو ڪيو آهي، اُنهن کي شديد نفسياتي پريشاني جون ڪيتريون ئي علامتون ظاهر ٿينديون آهن. انهن ۾ شامل آهن فليش بيڪ ۽ مداخلت ڪندڙ ياداشتون جيڪي انهن جي ساٿين سان لاڳاپيل آهن، اڪثر ڪري انهن اهم تاريخن جي ذريعي شروع ٿينديون آهن جيڪي تعلق يا بريڪ اپ سان لاڳاپيل آهن.
غمگين ردعمل
رشتن جي ضايع ٿيڻ جو هڪ فطري اثر جيڪو هڪ فرد برقرار رکڻ جي اميد رکي ٿو اهو غم آهي، ڇاڪاڻ ته مسئلن ۽ پيچيدگين جي باوجود رشتن کي برقرار رکڻ جي خواهش هڪ فطري خواهش آهي. اهو نتيجو انهن ماڻهن ۾ آهي جيڪو بريڪ اپ مان گذري رهيو آهي غم جي رد عمل کي ظاهر ڪري ٿو جنهن ۾ علامتون شامل آهن جهڙوڪ ننڊ نه اچڻ، ڳڻتي، ڊپريشن، ۽ خودڪشي سوچون
نفسياتي خوشحالي ۾ گهٽتائي
انهن مخصوص ناڪاري اثرن کان علاوه، اهي ماڻهو جيڪي هڪ وقفي جي ذريعي مصيبت ۾ آهن انهن جي نفسياتي خوشحالي ۾ عام گهٽتائي جي رپورٽ ڪن ٿا. عام ناڪاري جذبو جنهن کي اهي محسوس ڪن ٿا اڪثر ڪري ٻين رويي ۽ عادتن کي جنم ڏين ٿا جيڪي يا ته انهن جي ذهني صحت لاءِ نقصانڪار آهن يا ذهني صحت جي خراب حالتن جي نشاندهي ڪن ٿيون. انهن ۾ شامل آهن:
هاڪاري اثر
ثبوت ڏيکاري ٿو ته سخت ترين حالتن ۾ به، مثبت جذبات ۽ ترقي لاء هڪ موقعو آهي. بريڪ اپ مختلف نه آهن، متاثرين کي دٻاءُ سان لاڳاپيل ترقي جا موقعا فراهم ڪرڻ، مستقبل جي رشتن ۾ سندن ڪارڪردگي بهتر ڪرڻ، ۽ راحت ۽ آزاديءَ جا احساس فراهم ٿيڻ. ماڻهو اُهي ڪم ڪري سگهندو آهي، جيڪي هو لاڳاپي ۾ هوندي نه ڪري سگهندو هوندو آهي، يا کيس لاڳاپي ۾ رهندي اُهي ڪم ڪرڻ ۾ ڏکيائي يا رنڊڪ هوندي آهي.
دٻاءَ سان لاڳاپيل ترقي
اهي فرد جيڪي دٻاءُ واري حالتن هيٺ رکيا ويندا آهن انهن کي اڪثر هن دٻاءُ جي نتيجي ۾ ترقي ۽ ترقي جي موقعي سان منهن ڏيڻو پوي ٿو. بهتر ڪرڻ لاءِ هن زور کان سواءِ ، ماڻهو اڪثر ڪري اطمينان جي طرف ڌڪجي ويندا آهن ۽ زندگي ذريعي ترقي ڪرڻ لاءِ ضروري ڪوششون ڪرڻ کان انڪار ڪندا آهن. مختلف طريقن سان جن ۾ ماڻهن هڪ دٻاءُ واري زندگي جي واقعن کان پوءِ ترقي جي نمائش ڪئي آهي انهن ۾ بهتري شامل آهي هڪ شخص جو پنهنجو پاڻ کي ڏسڻ جو طريقو، اهو طريقو جيڪو هو پنهنجي آس پاس جي ٻين ماڻهن سان ڳنڍيندو آهي، يا انهن جي زندگي ڏانهن مجموعي طريقي سان. تحقيق ڏيکاري ٿي ته بريڪ اپ هن قسم جي دٻاءُ واري صورتحال جا انتهائي نمائندا هوندا آهن، ڇاڪاڻ ته ماڻهو انهن کي پنهنجي زندگيءَ ۾ ڪيترائي ڀيرا تجربو ڪندا آهن ۽ انهن تجربن جي ڪري ترقيءَ جي واقعن جي خود رپورٽ ڪرڻ لاءِ سڃاتا ويندا آهن.
بهتر مستقبل جا لاڳاپا
هڪ ٻيو مثبت نتيجو جيڪو مشاهدو ڪيو ويو آهي بريڪ اپ جي پيروي ڪرڻ لاءِ انهن سبقن سان جيڪي ماڻهو شايد ڏکوئيندڙ تجربي مان گذرڻ کان سکيا هوندا. دٻاءُ سان لاڳاپيل واڌارو جيڪو هڪ شخص کي مجبور ڪيو وڃي ٿو تجربو ڪرڻ لاءِ هڪ وقفي جي پٺيان انهن جي مجموعي ڪردار، خود تصوير، ۽ ٻين سان لهه وچڙ ڪرڻ جي صلاحيت کي بهتر بڻائي ٿو. انهن سڌارن ۾ ٻين ماڻهن سان مستقبل جي رومانوي رشتن جي معيار کي بهتر بڻائڻ جي صلاحيت آهي. اهو سبب آهي پختگي جي وڌندڙ سطح جي ڪري جيڪو فرد طرفان ڏيکاريل آهي، انهي سان گڏ، گهٽ حد تائين، ڪجهه شين ۾ بصيرت جيڪي مستقبل ۾ بهتر رشتن کي يقيني بڻائڻ لاء انهن کي رشتي کان بچڻ گهرجي.
راحت ۽ آزادي جو احساس
جيتوڻيڪ اهو لازمي ناهي ته هڪ آفاقي مثبت نتيجو هُجي ان لاءِ جيڪو بريڪ اپ مان گذري رهيو آهي، يا دل ٽُٽڻ واري ڪيفيت مان گذرندڙ سڀني ماڻهن کي متاثر ڪري، اتي اهم ثبوت اهو آهي ته ڪجهه ماڻهن جي رشتي جي خاتمي کان پوءِ کين راحت، آزادي ۽ خوشي جي ڀاونائن جو تجربو ٿيندو آهي.
حوالا
زمرو:طلاق زمرو:خانداني قانون
نئين سنڌ جو سفر
*هي تقريرجي ايم سيد 3 مارچ 1946ع تي سنڌ اسيمبليءَ ۾ پاڪستان جو ٺهراءَ پيش ڪرڻ وقت ڪئي هئي.
بلڪ اهڙي ڪوشش لازمي طور ملڪ ۾ گهرو ويڙهه ۽ ٻين خوفناڪ نتيجن جي صورت ۾ نمودار ٿيندي.“
جناب صدر! آءٌ هن ٺهراءَ ذريعي، سنڌ جي مسلمانن جي عيوضيءَ جي حيثيت ۾، هندستان جي ڏهه ڪروڙ مسلمانن جي، “پاڪستان جي گهر“ کي هن ايوان ۾ پيش ڪري رهيو آهيان. اهو مطالبو قومن جي بنيادي حق خوداراديءَ جي اصول مطابق مسلمانن جي حقن جي حفاظت لاءِ ضمانت جي صورت رکي ٿو. دنيا اڄ سياست جي انهيءَ ارتقائي دؤر مان گذري رهي آهي، جو دؤر هر قوم کي هڪجهڙن موقعن ۽ هڪجهڙن حقن سان آزاديءَ جي نعمت ماڻڻ لاءِ اميدون ڏياري رهيو آهي. اها آزاديءَ جي تمنائي هئي، جنهن هندن ۽ مسلمانن کي خلوص دل سان جدوجهد ڪرڻ، تڪليفن سهڻ ۽ قربانين ڏيڻ لاءِ راضي پئي ڪيو آهي.
سائين منهنجا! آءٌ اوهان کي يقين ٿو ڏياريان ته مسلمان قوم، جنهن انگريزن جي اچڻ کان اڳ هندستان ۾ اٺ سؤ ورهيه حڪومت ڪئي هئي، تن کي سندن نفسياتي بيهڪ، قومي ڪردار ۽ روايات موجب هندستان جي آزاديءَ لاءِ ايتري ئي خواهش ۽ جذبو پئي رهيو آهي، جهڙو ٻين هندستان جي رهاڪن کي رهيو آهي. پاڪستان جي گهر مسلمانن جي هڪ جدا قوم هئڻ جي بنياد تي ڪئي وڃي ٿي. برصغير (ننڍي کنڊ) هندستان جاگرافيائي طرح هڪ ملڪ شمار نه ٿو ڪري سگهجي.
هندستان جي جاگرافيائي وحدت جو اڪثر ذڪر ڪيو وڃي ٿو، پر ان کي هڪ ملڪ سڏڻ حقيقتن جي برعڪس ٿيندو. انگلينڊ ته ڇڏيو، جيڪڏهن يورپ کي انهيءَ نقطه نگاهه کان هڪ ملڪ سڏبو، ته مثال ٺهڪي ايندو، پر يورپ هينئر به مختلف قومن جو مجموعو آهي. جي اڃا گڏجي فيڊريشن جي درجي تي ئي پهچي نه سگهيون آهن.
هتي جيڪڏهن گجرات ۽ سنڌ جا مثال وٺبا ته حقيقتن تي پوري روشني پئجي ويندي، باوجود ٻنهي جي سرحدون گڏ هئڻ جي، هڪ صوبي مان ٻئي ۾ پهچڻ تي 28 ڪلاڪ لڳي وڃن ٿا. ڇاڪاڻ جو سندن وچ ۾ هڪ وڏو رڻ آهي. ٻئي طرف فرانس ۽ جرمنيءَ جو مثال وٺبو ته معلوم ٿيندو ته فرانس مان جرمنيءَ پهچڻ ۾ رڳو 5 منٽ لڳندا. مٿئين مثال مان ئي پتو پئجي سگهندو ته جاگرافيائي وحدت جو دليل ڪيتري قدر غلط ۽ بي بنياد آهي.
هندستان برصغير ٿي سگهي ٿو، يورپ، آفريڪا، اتر ۽ ڏکڻ آمريڪا جا مثال ئي ساڻس پوري هڪجهڙائي رکي سگهن ٿا. انهيءَ هندستاني جاگرافيائي وحدت واري دليل جي بنياد تي يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا حق تي رهندي، جيڪڏهن اها هيءَ تقاضا ڪري ته ڪئناڊا ۽ ميڪسيڪو جي جاگرافيائي طور هن سان مليل آهن. سي هن سان شامل ڪيا وڃن. اهڙي طرح ارجنٽائين، پيرو ۽ چليءَ کي هڪ ٻئي کان جدا رهڻ جا به سبب ڪو نه رهندا.
ڪئناڊا ۽ يونائيٽيڊ اسٽيٽس جا رهاڪو نه رڳو ساڳئي نسل جا آهن، پر ٻولي به هڪ ڳالهائين ٿا، مذهب هڪ اٿن، لباس رسمون ۽ رواج سندن ساڳيا آهن. ادب ساڳيو اٿن، ۽ پاڻ ۾ مٽي مائٽيءَ رستي گڏجي سگهن ٿا. جاگرافيائي طرح پڻ هڪٻئي سان لاڳو ۽ مليل آهن، پر باوجود انهن ڳالهين جي، ڪئناڊا پنهنجي الڳ قومي هستي قائم رکيو ويٺو آهي. ساڳيءَ طرح ڏکڻ آمريڪا جون مٿي ذڪر ڪيل قومون جي هڪ ئي جاگرافيائي خطي ۾ رهن ٿيون، سي گهڻو ڪري اسپيني نسل جون آهن. ٻولي ساڳي اٿن. ويس ساڳيو اٿن. مٽيءَ مائٽيءَ ۾ گڏجي سگهن ٿيون. انهن ۾ ظاهري ڪا به اهڙي ڳالهه نه آهي جا هڪ کان ٻئي ۾ مختلف هجي ته به هو پنهنجي نموني جدا رهڻ کي پسند ڪن ٿا ۽ منجهن ڪا به اهڙي نشاني ڏسڻ ۾ ڪا نه ٿي اچي جو هو فيڊريشن ٺاهڻ يا گڏجڻ لاءِ تيار هجن. ساڳي حالت چين ۽ سائيبريا جي آهي. جاگرافيائي طور هڪ ٻئي سان نزديڪ آهن، نسل به ساڳيا تڏهن به سائيبريا چين سان گڏجي رهڻ جي عيوض يورال جبلن جي ٻئي طرف واري ملڪ رشيا سان ئي ڳنڍيل آهي.
انهن مثالن کي نظر ۾ رکندي جاگرافيائي وحدت کي متحده قومي وجود لاءِ دليل ٺهرائي نٿو سگهجي. هاڻي اچو ته لفظ ”نيشن“ جي معنا تي غور ڪيون لفظ نيشن ”نيٽنس“ ڌاتوءَ مان نڪتل آهي جنهن جي معنيٰ ”ڄاول“ ٿيندي. جنهن جو لاڳاپو ۽ واسطو ”اصل نسل“ سان آهي. اهو ثابت ٿيل امر آهي ته جرمن ۽ سلووڪ ماڻهو ساڳئي نسل جا آهن، شارليمين جي فرانس ۾ ٻئي شامل هئا. مٿي آءٌ ٻڌائي آيو آهيان ته فرانس ۽ جرمن جاگرافيائي طور هڪ ملڪ ٿيڻ گهرجن، ساڳي حالت سندن نسل جي بنسبت به آهي. زبان جي حوالي کان، سندن زبانون انڊو جرمنڪ يا انڊو يورپين گروپ مان آهن. انهن ٻنهي ملڪن جي هڪ گڏيل جمهوري حڪومت ٺهي سگهي ٿي، پر جرمن توڙي فرانس ڪڏهن به اها ڳالهه قبول ڪندا. وڌيڪ اوهان کي ياد ڏياريندس ته فرينچ ادب ٻن صدين تائين جرمنن پڙهيو ۽ پسند ڪيو، جرمن زبان جي ادب کي ترقي ڏيارڻ ۾ فرينچ ادب جو وڏو حصو آهي.
جهڙي طرح فرينچ ادب جرمنيءَ ۾ عام جام پڙهيو ويندو هو، اهڙي طرح جرمن فلاسافي فرانس جي يونيورسٽين ۾ صديءَ تائين پڙهائي ويندي هئي. هو مٽي مائٽيءَ ۾ گڏجن ٿا، رسم رواج اڪثر ساڳيا اٿن، انهيءَ هوندي به جيڪڏهن جمهوري طريقي حڪومت ۾ انهن کي ملائڻ جي ڪوشش ڪبي ته ان جو لازمي نتيجو اهو نڪرندو ته ٽن ڪروڙ فرينچن کي 8 ڪروڙ جرمن ويڙهي ويندا ۽ ٿوري وقت کان پوءِ فرينچ جدا هستي وڃائي ويهندا ممڪن آهي ته ڪي ماڻهو هيءُ ٻن باهمي مخالف قومن جو مثال ٺيڪ نه سمجهن، ته کين هالينڊ، بيلجيم، سويڊن ۽ ناروي جو مثال ياد ڏياريندس.
يورپ جي تاريخ تي هڪ مٿاڇري نظر ڊوڙائڻ سان پتو پئجي سگهندو ته جمهوريت ۽ نيشلزم ان کي اتحاد ۽ ميلاپ طرف ڇڪڻ جي عيوض، جدائيءَ ۽ الڳ هستين قائم ڪرڻ طرف پئي گهليو آهي. نيشنل ۽ جمهوري حڪومتن ۾ زوريءَ جو ڳانڍاپو ڪا معنيٰ ئي نٿو رکي. صرف ڳڏيل سمجهوتي ۽ لاڳيتن لاڳاپن جي ذريعي ئي دائمي اتحاد قائم ٿي سگهي ٿو. نيشلزم جي اثر هيٺ ملڪن ۾ معاشرتي لاڳاپا به پوري طرح قائم نه ٿي سگهيا آهن. هم جنسيت ۽ هڪ قوميت ته اڃا پري رهي.
فطرتي قانون پٽاندر انساني اتحاد جي ترقي مقرر حد کان مٿي تيز نه ٿي سگهندي، جيڪڏهن انهي وچ واري عرصي کي، جو قومن ۾ ميلاپ ۽ سمجهوتي لاءِ ضروري آهي مصنوعي طريقن سان گهٽ ڪبو ته فائدي جي بدران هاڃيڪار رد عمل پيدا ڪندو.
ميوي کي وڻ ۾ پهچڻ کان اڳ کٽو ٿيڻو پوي ٿو، جيڪڏهن ڪو ماڻهو ان کي وقت پهرين مٺو ۽ پڪ ڪرڻ گهرندو ته اهو سندس فطري مٺاڻ کي ماري ڇڏيندو. اختلاف جيتوڻيڪ اڻ وڻندڙ ڳالهه آهي، پر ترقيءَ جي راهه ۾ مقابلي جو هئڻ ضروري سمجهيو وڃي ٿو. کليل مقابلي کان سواءِ مصنوعي اتحاد جو پيدا ڪرڻ قومي زندگيءَ ۾ جمود ۽ موت پيدا ڪرڻ جي برابر ٿيندو.
مٿي ذڪر ڪيل جاگرافيائي، معاشرتي، اقتصادي، مذهب ۽ سياسي طور هڪجهڙن ماڻهن جي تاريخ تي مٿاڇري نظر ڊوڙائڻ کانپوءِ ڄاڻ پئي ته باوجود نسلي هم جنسيت جي به، هو هڪ قومي قالب ۾ سمائجي نه سگهيا آهن.
هاڻ اچو ته هندستان جي حالتن تي نظر ڊوڙايون. مون اڳ ۾ هندستان جي رڳو ٻن صوبن گجرات ۽ سنڌ جو مثال پيش ڪيو هو ته هنن کي هڪ جاگرافيائي خطو ليکي هڪ قوم شمار ڪرڻ ڪيڏو نه ڏکيو ڪم آهي، تو پوءِ بنگال، وچن علائقن، مدراس وغيره جي مشابهت ڪرڻ تي اجائي زياده مشڪل مسئلو ٿي پوندو، جتي جا رهاڪو هڪ ٻئي جي زبان به سمجهي نٿا سگهن. هاڻ جيڪڏهن اسان انهن جي مذهبي نقطه نگاهه کان ڀيٽ ڪنداسون ته معلوم ٿيندو ته انهن مان هڪ فرقو ٻئي سان سوشل تعلقات به رکڻ نٿو گهري. گجراتي برهمڻ جو نه صرف لباس مسلمان کان علحده آهي پر جيڪڏهن مسلمان جو هٿ يا صرف پاڇو ان جي کاڌي تي پوي ٿو، ته هو اهو کائڻ جي عيوض اڇلائي ڇڏڻ کي زياده پسند ڪري ٿو، پاڻ ۾ مائيٽيون ڪرڻ ته وڏو مشڪل ڪم آهي. پنگتي جدائي هنن ۾ هڪ عام قبول ڪيل اصول ٿي ويل آهي. ان ۾ ئي هن وقت سندن باهمي امن امان جي ضمانت آهي. منجهن هڪ ٻئي جي ويجهي اچڻ يا پنگتي ملاوت جي ڪوشش، رد عمل جي طور، پاڻ منجهن باهمي فسادن جي صورت پئي اختيار ڪئي آهي. ڪو پڇي ته سندن اختلافن جو بنيادي وجهه ڪهڙو آهي ته ان جو جواب ملڻ ڏکيو ڪو نه ٿيندو. هن زماني اسان جن ڳالهين کي نظرين جي نالي سان سڏيون ٿا، تن کي اڳئين وقت ۾ مذهب نالو ڏنل هو. جماعتون به اڳي مذهبي نقطه نگاهه کان ٺهنديون هيون. يورپ جا ترقي پسند عناصر ۽ جديد خيالن جا حامل، گهڻين تڪليفن ۽ قربانين کانپوءِ انهيءَ مذهبي تنگ خياليءَ جي ڀيد ڀاون کان مس پاڻ ڇڏائي سگهيا آهن. پر پٺتي پيل ملڪن جا قدامت پسند فرقا اڃا تائين فرقا بنديءَ ۾ پنگتي ڀيد ڀاون ۾ ڦاٿا پيا آهن ۽ دنيا جي ارتقائي رفتار ۾ پوئتي رهجي ويا آهن.
هتي جي قدامت پسنديءَ جو ثبوت ان مان ملندو ته ٻڌ ڌرم جو هندن جي مذهب ۾ هڪ ارتقائي قدم هو جو سوسائٽيءَ جي گهڻين خامين کي مٽائي اڳتي وڌائي سگهيو ٿي، تنهن کي هتان جي قدامت پسند گروهن قبولڻ جي بدران مخالفت ڪري ٿڏي ٻاهر ڪڍي ڇڏيو ۽ ان وڃي سيلون، برما، چين ۽ ٿيٻٽ ۾ پناهه ورتي. جاهل برهمڻ اڃا چون ٿا ته گوتم ٻڌ هندو ڌرم کي ختم ڪرڻ آيو هو بنيادي طرح برهمنزم نان مشينري ۽ قدامت پسند مذهب رهيو آهي. سندن چوڻ مطابق برهمڻ صرف ڄمي پيدا ٿيندو آهي. ٻين مذهبن مان شڌ ٿي، برهمڻ بڻجي نٿو سگهي.
ڪو به ماڻهو ڪيتريون به سروتيون يا سمرتيون کڻي ڄاڻندو هجي ۽ نسل به آريه مان ڇو نه هجي. پر برهمڻ ٿي سگهي ٿو ته کتري، پر ويش يا شودر بنجڻ لاءِ رستا کليل اٿس.
جڏهن ڪنهن نسل يا فرقي جو جوڙجڪ اهڙي محدود ۽ سخت ٺهيل هجي، جو ان ۾ ڪنهن به ڦير ڦار جي جاءِ نه هجي ته جيستائين انهن حالتن ۾ تبديلي نه آئي آهي، تيستائين اتي جمهوري ۽ نيشنل حڪومت ۽ آسانيءَ سان ان تي عملدرآمد ٿيڻ مشڪل پيو نظر اچي.
هندو فلاسافي انسان ذات ۾ مختلف ارتقائي درجن جي حقيقت کي تسليم ڪندي، انهن کي ڪاروبار ۽ عمل ۾ سهولت خاطر چئن درجن يا جاتين ۾ ورهائڻ کي وڌيڪ لاڀائتو سمجهي ٿي ايتري قدر جو ڀڳوت گيتا جهڙو ڪتاب لکي ٿو ته جڏهن جاتين جا فرق ختم ٿيندا (يعني ڪلاس ليس سوسائٽي (Classless Society) ٺهندي) ته ڌرم ختم ٿي ويندو.
مذهبي فلاسافيءَ جي نقطي نگاهه کي هڪ طرف ڇڏي جيڪڏهن پنگتي خيال سان ان مسئلي تي غور ڪنداسون ته باوجود هڪ هزار سال هڪ ٻئي سان گڏ رهڻ جي اهي پنگتي طور هڪٻئي کان جدا ٿيو بيٺا آهن. نه پاڻ ۾ مٽي مائٽي ڪن ٿا نه کائين پين ٿا، مسلمان جو پاڇو به اڃا ڪن جي بدن يا کاڌي کي پليت ڪريو ڇڏي. سندن کاڌي جي اها حالت آهي جو هڪ شيءَ جي هڪ ڌر وٽ اجازت آهي ته ٻي ڌر وٽ جهل آهي.
اهي اختلاف سندن هر ڏينهن جي زندگيءَ تي اثر ڪرڻ کان سواءِ رهي نٿا سگهن، سو جيستائين ٻنهي مذهبن جي عوام سان مذهبي ڪٽرپڻو گهٽ نه ٿيو آهي، ان وقت تائين انهن جو گڏجي هڪ قومي قالب ۾ سمائجڻ ڏکيو نظر پيو اچي. پروفيسر رينان جو نيشلزم جي موضوع تي ماهر سمجهيو وڃي ٿو، تنهن جو چوڻ آهي ته ”قوميت هڪ روحاني ۽ نفسياتي جذبن تي ٻڌل حقيقت ٿئي ٿي. هم جنسيت جو خيال ئي مختلف فردن کي هڪٻئي جي نزديڪ آڻي ٿو. اها هم جنسيت ٻه ڌاري تلوار مثال آهي جا جيڪڏهن ڪن کي حقيقتن جي بنياد تي گڏي ٿي ته ڪن کي هڪٻئي کان ڌاريو ثابت ڪري جدا ڪري ٿي.“
عام طرح اڄڪلهه ايئن به چوڻ ۾ پيو اچي ته عوام لاءِ اقتصادي مسئلو بنسبت مذهبي ۽ پنگتي نظرين جي وڌيڪ اهميت رکي ٿو ۽ انهي مسئلي کي پوريءَ طرح سلجهائڻ سان فرقيوار سوال پنهنجو پاڻ ختم ٿي ويندا پر سماج جي هاڻوڪي ذهني ۽ پنگتي پست حاليءَ ۾ انهيءَ مسئلي جو ترت حل نظر ڪو نه ٿو اچي.
جيڪڏهن اسان جو آخري مقصد هڪ آزاد ۽ ترقي ڪيل متحد قوم ٿيڻ جو آهي ته ان جو سٺو ذريعو هيءُ آهي ته هندن ۽ مسلمانن کي سندن گهڻائي وارين ايراضين ۾ سندن ڪلچر، فلاسافيءَ ۽ روايات هيٺ، ترقي ڪرڻ لاءِ مناسب موقعا ۽ سهولتون ملڻ گهرجن، ته پوءِ اڳتي هلي هو خوشنما مرڪب جو مجموعو بنجي پوندا. پر ڪو به عارضي ۽ زبردستيءَ جو مڙهيل اتحاد نه رڳو کين قبول پوندو، بلڪ رد عمل پيدا ڪري منجهن وڌيڪ اختلاف پيدا ڪندو. مسلمانن کي هندو سوسائٽي جي تنگ خياليءَ سبب سدائين خطرو رهي ٿو ته هندو گهڻائي سندن ڪلچرل ۽ اقتصادي نشو و نما لاءِ موقعا پيدا ڪري ڏيڻ ۾ رڪاوٽون وجهندي رهندي.
جمهوريت جي معنا عوام جي حڪومت آهي. پر انهيءَ عوام جو هم جنس هئڻ سڀ کان ضروري ڳالهه آهي. انهيءَ لاءِ آزاداڻي طور ۽ بنان خوف خطري جي ڪم ڪرڻ لاءِ وچيئن عرصي جي ضرورت آهي. ڪا به حڪومت صحيح معنا ۾ عوامي حڪومت سڏي نه سگهبي، جيستائين انهيءَ جي عوام جون مرادون ۽ مقصد ساڳيا نه هوندا. هاڻوڪين حالتن ۾ جڏهن ٻنهي فرقن جا اختلاف ايترا نمايان آهن، تڏهن جمهوري حڪومت ۾ سدائين گهڻائي (اڪثريت) جا مفاد اقليت مٿان غالب رهندا ۽ اقليت کي آزاداڻي نشونما جو موقعو ملي نه سگهندو. اسان اڄ ڪلهه هٽلر ۽ ٻين ڊڪٽيٽرن کي ڏوهه ٿا ڏيون ته هو پنهنجي راءِ ماڻهن مٿان زوريءَ مڙهين ٿا، پر ڌيان ڏئي ڏسنداسين ته هندستان ۾ جڏهن 30 ڪروڙ هندو بنا سمجهوتي جي حڪومت جي واڳ هٿ ۾ وٺندا ته 10 ڪروڙ مسلمانن جي ڪهڙي حالت ٿيندي! هن وقت جڏهن هي ٻئي مکيه مذهبي گروهه سياسي طاقت جي لاڀ لاءِ ڇتاڀيٽي ڪري رهيا آهن، تڏهن انهيءَ لاءِ ٻه طريقا کليل آهن. هڪ ته وڏو گروهه ننڍي گروهه کي هضم ڪري پاڻ ۾ ملائي وڃي يا ٻنهي کي عارضي طور الڳ واڌ ويجهه ڪرڻ لاءِ ڏنا وڃن. ڪي ماڻهو اهي دليل ٿا ڏين ته مسلم گهڻائي وارن رياستن جا ماڻهو اقتصادي طرح پٺتي پيل هئڻ سبب آزاديءَ کانپوءِ ترقي ڪري ڪين سگهندا. پر اهو دليل ڪا به قوم پنهنجي آزاديءَ جي راهه ۾ رڪاوٽ نه ٿي سمجهي. ڇا پکي رڳو داڻي خاطر جهنگل جي آزادي کي ڇڏي، پڃري ۾ رهڻ قبول ڪندو؟ بلڪل نه. ان وانگر ڪا به قوم ٻين جي ماڙين تي هرکجي پنهنجي جهوپڙي ڊاهڻ لاءِ تيار نه ٿيندي.
ڇا افغانستان پنهجي آزاديءَ تان دست بردار ٿي هندستان جي زرخيزيءَ مان فائدي وٺڻ خاطر ان سان ملي وڃڻ لاءِ تيار ٿيندو؟
ان ڪري پاڪستاني رياستن لاءِ اقتصادي پستيءَ جو ڊپ پيدا ڪرڻ بي معنا ڳالهه آهي. مون کي اميد آهي ته اسان جا هندو ڀائر، جيڪي آزاديءَ حاصل ڪرڻ لاءِ هر نموني جون قربانيون ڪري رهيا آهن سي ملڪ جي حالتن کي نظر ۾ رکندي، مسلم ليگ جي لاهور واري ٺهراءَ موجب مسلمانن کي سندن گهڻائي وارن صوبن م آزاد رياستن ڏيڻ جو اصول قبول ڪندا ۽ اهڙيءَ طرح هندستان جي سياست کي سلجهائي، آزادي حاصل ڪرڻ لاءِ رستو صاف ڪندا.
جناب صدر! آءٌ پنهنجي تقرير ختم ڪرڻ کان اڳ هڪ اتفاقي واقعي جو هتي ذڪر ڪندس. اڄ 3 تاريخ هندستان جي عظيم هستي مهاتما گانڌيءَ جي فاقه افطار ڪرڻ جو ڏينهن آهي. جنهن سڄي زندگي هندو مسلم اتحاد کي قائم ڪرڻ لاءِ جاکوڙ پئي ڪئي آهي. مون کي اميد آهي ته مهاتما کي هيترين ڪوششن کانپوءِ محسوس ٿيو هوندو ته ملڪ جي پست حاليءَ سبب ترت وحدت هندستان جي پيدا ٿيڻ جو آسرو نه آهي. جيستائين ڪجهه عرصي گذرڻ کانپوءِ، ان لاءِ حالتون هاڪاري نه ٿيون آهن.
هندستان جي ڌارين جي غلاميءَ کان آزادي ۽ سامراجي حڪومت کان ڇوٽڪارو تڏهن ئي حاصل ٿي سگهندو، جڏهن مسلم گهڻائي وارين رياستن ۾ مسلمانن جي الڳ حڪومت برپا ڪرڻ جو اصول قبول ڪيو ويندو ۽ هر اها ڪوشش جيڪا گڏيل سمجهوتي کانسواءِ سڌو انگريزن سان مسئلي حل ڪرڻ ذريعي ڪئي ويندي. سا معاملي کي ٺيڪ ڪرڻ جي بدران پاڻ بگاڙيندي ۽ ملڪ ۾ انگريزي سامراج جي حڪومت جي عرصي کي گهٽائڻ بدران ان جي وڌڻ جو ڪاڻ بڻبي.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:جي ايم سيد زمرو:پاڪستان زمرو:ڀارت زمرو:سنڌ زمرو:تاريخ زمرو:1946ع
ڏيوالو
ڏيوالو، ڏيوالپڻو : ڪنھن ڪمپني يا بينڪ کي جيڪڏهن ايڏو مالي نقصان پھچي جو ان جو ازالو ممڪن نہ ھجي ۽ اھا ڪمپني يا بينڪ پنھنجو ڪاروبار بند ڪرڻ تي مجبور ٿي پئي تہ معاشي اصطلاح ۾ ان کي ان ڪمپني يا بينڪ جو ڏيوالو سڏيو ويندو آهي. ان صورت ۾ ڪمپني يا بينڪ کي قرض ڏيندڙ قرض جي وصولي لاء مھلت ڏيڻ کان قاصر ھوندا آھن. ڪمپني ۽ بينڪ جا حصيدار پڻ ان ۾ وڌيڪ رقم لڳائڻ کان قاصر ھوندا آھن يا ايئن ڪرڻ لاء راضي نہ ھوندا آھن. اھڙي صورت م قرضدار يا خود ڪمپني يا بينڪ ڏيوالي جي ڪاروائي جو آغاز ڪندا آهن.
ڏيوالي جو قانون
اھڙا سمورا قانون جيڪي ڏيوالي جي وضاحت ڪن، جيڪي ڏيوالي تي لاڳو ٿين، يا اھڙا قائدا، ضابطا ۽ طريقا جيڪي ڏيوالي جي اعلان واري ڪاروائي تي لاڳو ٿين انھن کي ڏيوالي جا قانون (Bankruptcy Laws) سڏيو ويندو آهي.
ڏيواليل
اھڙي ڪمپني يا بينڪ جنھن کي عدالت قانوني ڪاروائي ڪري ڏيوالو نڪتل ڪمپني يا ڏيوالو نڪتل بينڪ قرار ڏنو ھجي يا ان ڪمپني يا بينڪ خود پاڻ کي ڏيوالو نڪتل قرار ڏنو ھجي ان کي ڏيواليل (Bankrupt) سڏيو ويندو آهي. اھڙي صورت ۾ عدالت ھڪ سيال گر يا لڪئيڊيٽر (liquidator) مقرر ڪندي آهي جيڪو ڪمپني يا بينڪ جي اثاثن کي نقد رقم ۾ تبديل ڪري قرضدارن جو حساب ڪتاب متناسب طريقي سان چڪتو ڪندو آهي. سيال گر جي ان عمل کي سياليت سڏيندا آهن
فيروز فقير ويراڙ
جڏھن ميان نصير محمد کي، ميرزا خان پنيءَ دوکي سان گرفتار ڪرائي ھندوستان وٺي ويو، تڏھن به سنڌ ۾ مغلن جي خلاف فقير جي آزاديءَ جي جنگ جھَڪي ڪانه ٿي ۽ اِنھيءَ جنگ کي جاري رکندڙ فقيرن مان، فيروز فقير ويراڙ سرِ فھرست آھي.
فش بيس
فش بيس (FishBase) مڇي جي جنسن جو هڪ عالمي درجي (نوعيت) جو ڊيٽابيس آهي (خاص طور تي فِنفش finfish). اهو ويب تي سڀ کان وڏو ۽ وڏي تعداد ۾ رسائي وارو گهميو ويندڙ آن لائن ڊيٽابيس آهي.
فيروز فقير ويراڙ
ھڪ دفعي فيروز فقير جي قيادت ۾ فقيرن بکر جي گورنر مير يعقوب کي وڏي هار ڏني. اُن کان پوءِ به فقير ننڍين ننڍين جنگين ۾ مغلن جي حامين کي شڪستون ڏيندا رھيا. پوري ساھتي پرڳڻي تي فيروز فقير ۽ فريد فقير جي ڪوشش سان قبضو ٿيو. انھيءَ پرڳڻي ۾ فيروز فقير ھڪ نئين شھر جو بُنياد وڌو، جنھن کي اڄ ”نوشھرو فيروز“ چيو وڃي ٿو.
فش بيس
حوالا
زمرو:گهڻ اللساني ويب سائيٽون
فيروز فقير ويراڙ
اڳتي ھلي ميان دين محمد جي دؤر ۾ سنڌين جي نا اتفاقي، وري ميرزا پنئي کي فقيرن تي حملي ڪرڻ لاءِ گِھلي آئي، پر اُن جي دال نه ڳري ۽ فيروز فقير جي اڳواڻيءَ ۾ فقيرن کيس هار ڏني. انھيءَ شڪست جو ٻُڌي، مغليه درٻار مان مغلن جو ناميارو سردار امير شيخ جھان، فقيرن کي ناس ڪرڻ لاءِ مقرر ٿيو. انھيءَ شخص ايندي شرط فقيرن تي حملو ڪيو.
فقيرن طرفان اُتي ڏيري جي قلعي مان ٻاھر نڪري، فيروز فقير جي اڳواڻيءَ ۾ ڳيريلي ۾ مغل لشڪر تي ڇاپو ھنيو، جنھن مغلن جون وايون بتال ڪري ڇڏيون. ھوڏانھن ميان دين محمد فيروز فقير جي مدد لاءِ ٻيو لشڪر موڪليو. ٻنھي لشڪرن گڏجي فيروز فقير جي اڳواڻيءَ ۾ مغل فوج تي حملو ڪيو، جنھن ۾ مغل سردار مارجي ويو ۽ بکر جي حاڪم ڀڄي جان بچائي.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌ زمرو:تاريخ زمرو:تواريخ زمرو:ڀارت
جوھائي
جوھائي::Zhuhai (, ; Yale: Jyūhói; لفظي معني موتي وارو سمنڊ )چين جو پريفيڪچر-ليول شھر گئانگ ڊونگ صوبي جي ڏاکڻي ساحل تي پرل ندي جي ڊيلٽا تي واقع شھر جو نالو آهي .چين جو پراڻو سياحتي مرڪز رھندڙ ھن شھر ۾ 1980 ۾ اسپيشل ايڪانامڪ زون قائم ڪيو ويو. چائنيز اڪيڊمي آف سوشل سائنسز مطابق 2014 ۾ ھي شھر چين جو سڀ کان بھترہن رھڻ لائق شھر ھيو. thumb|[[Zhuhai Jinwan Airport]]
thumb|Gongbei Port
thumb|Zhuhai Railway Station
thumb|left|Xiangzhou fishing harbor, with the forested Yeli Island in the horizon
جوھائي شهر جون اھم شخصيتون
ڪميونسٽ پارٽي جو اڳواڻ ٽيب ٽينس جي عالمي مقابلي ۾ شرڪت ڪندڙ پھريون چيني شھري.
سنڌ صوبو (1936ع–1955ع)
thumb صوبو سنڌ (1936–55) برطانوي ھندستان ۾ 1936 کان 1947 تائين جڏھن ته ھاڻوڪي پاڪستان ۾ ھي درجو 1947 کان 1955 تائين رھيو۔ انگريز دور ۾ ھن صوبي ۾ رياست خيرپور شامل نه ھئي پر پاڪستان جي آزادي تي ڪراچي کي ان مان ڪڍي ڪري ملڪ جو گاديءَ جو ھنڌ بڻايو ويو۔ ھاڻي ھن ۾ رياست خيرپور ۽ ڪراچي ٻئي شامل آھن۔
پالتو
thumb|پالتو ڪتو ۽ ٻلي پالتو، سڀ پاليل جانور جھنگلي جانورن جو اولاد آهن.انسان خود ڪنھن وقت جھنگلي جانور ھيو.دنيا ۾ اڄ جيترن بہ قسمن جا پاليل جانور آهن، تن مان گھڻن جي اصل نسل جي تہ سولائي سان خبر پئجي سگھي ٿي، ۽ انھن مان ڪيترا تہ ھاڻي بہ جھنگلي حالت ۾ موجود آهن، جن جي خاندان جي باري ۾ ڪجھ بہ نہ ٿو چئي سگھجي.اھو شايد ان ڪري آھي تہ، جو منجھن گھڻي وقت گذرڻ يا ٻئي ڪنهن سبب ڪري، ايتريون تہ گھڻيون تبديليون آيون آهن، جو اڄ پنھنجي اصل نسل سان ڪابہ پڌري نسبت نہ رھي آھي.يا ان ڪري به ايئن ھجي جو ڪن حالتن ۾ سندن جھنگلي ابا ڏاڏا بلڪل ناپيد ٿي ويا آھن.اٺ جو اھڙو ئي مثال آهي. اڄ دنيا ۾ ڪٿي بہ جھنگلي اٺ نہ ٿو لڀي.جيڪي به اٺ آھن سي سڀ انساني پناھ ۾ رھن ٿا.
عبدالله ڪڊواني
عبدالله ڪڊواني پاڪستان جي ھڪ اداڪار، پروڊيوسر ۽ ھدايتڪار جو نالو آهي
ٽيليويزن جي سلسليوار ڊرامن جي پروڊڪشن
بحيثيت پروڊيوسر
23 آڪٽوبر
23 آڪٽوبر ، عيسوي سال جو 296 هون (ليپ سال 297 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 69 ڏينهن (ليپ سال 70 ڏينهن) باقي آهن.
عبدالله ڪڊواني
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو
23 آڪٽوبر
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:آڪٽوبر
بگنونيا
بِگنونيا؛
هن نالي هيٺ ڪيترائي وڻ، وليون ۽ ٻوڙا اچي وڃن ٿا، جي اڪثر باغن ۾ ڏسبا آهن. هنن جا ولايتي قسم گهڻا ئي آهن. بگنو نيا ڪتابي نالو آهي، پر رواجي نالو انهيءَ ذات وارن گلن جو ٽرمپيٽ فلائورس (يعني توتاڙي جهڙا گل) آهي، ڇالاءِ جو اڪثر انهن گلن جي اهڙي شڪل ٿيندي آهي. گهڻو ڪري سڀ وڏا وڻ ٿا ٿين، هي ڳاڙها ۽ پيلا گل ڪندا آهن. بوءِ چڱي نه ٿيندي اٿن، مگر جڏهن وڻ گلن سان ڀرجي بيهندا آهن، تڏهن ڏاڍا سهڻا لڳندا آهن. گلن ڪرڻ کانپوءِ ڇانگ ڪرڻ مان فائدو رسندو اٿن. هنن جا قلم به لڳندا آهن ۽ پيوند به ٿيندا آهن. هنن ۾ ڦريون به ٿينديون آهن، جن ۾ پشم سان ٻج ٿيندا آهن ۽ اهي چپترا ٿيندا اٿس. اڇا، پيلا ۽ ٻين رنگن جا به گل ٿيندا اٿس. خشڪ پٿرن واري زمين هنن لاءِ چڱي آهي. پاڻي گهڻو ڪو نه گهرجين. مگر جيڪي ولين جهڙا ٿيندا آهن ۽ مَنَهَه ۽ پڃرن تي چڙهندا آهن، تن کي سو پاڻي گهرجي. ٻج سان به ٿيندا آهن. هن جا تمام گهڻا قسم آهن، جن جا نالا انگريزي آهن. انهن جي ڏيڻ جو ضرور ڪو نه ٿو ڏسجي. دکن ۾ هن ذات جي گلن جا هيٺيان نالا آهن؛ڦلڦار، سَرسِنگي، پالنگ، کَرسِنگ وغيره..