cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ايم بي انصاري
ايم. بي -انصاري- ريڊيو -پاڪستان- حيدرآباد جو پهريون سنڌي پروڊيوسر ۽ بعد ۾ -اسٽيشن- ڊائريڪٽر ٿي رهيو آهي، سندس اصل نالو محمد بخش -انصاري- هو، کيس عام طرح باباءِ سنڌي براڊ ڪاسٽنگ سڏيندا آهن، هو صداڪاريءَ جي شعبي ۾ زيڊ. اي بخاريءَ جو شاگرد هو، پر ڊرامن جي ڊائلاگن ادا ڪرڻ ۾ پنهنجو مٽ پاڻ هو. ايم. بي انصاريءَ جيڪب -آباد- جي -انصاري- محلي ۾ 1931ع ۾ قادر بخش انصاريءَ جي گهر ۾ -جنم- ورتو، هو پاڻ ۾ ٽي ڀائر هئا، سندس وڏن جي روزگار بابت ڪا ڄاڻ نه آهي، البته ورهاڱي کان پوءِ ايم. بي -انصاري- روزگار جي سلسلي ۾ جلد ڪراچي هليو آيو، پاڻ 51-1950ع ڌاري ڪراچي ريڊيو تي آڊيشن ڏيئي ڪامياب ٿيو، صلاحيتن ۽ خوبصورت آواز جي ڪري ريڊيو جي بالا آفيسرن مان زيڊ. اي بخاريءَ کيس پنهنجي ويجهو رکيو ۽ کيس علي محمد چاڳلا جي پروڊيوسرشپ هيٺ شروع ٿيندڙ سنڌي سيڪشن ۾ اسٽاف انائونسر مقرر ڪيو. 17 -آگسٽ- 1955ع تي ريڊيو حيدرآباد قائم ٿيو ته -انصاري- صاحب کي اسٽاف انائونسر مان -ترقي- ڏيئي پروڊيوسر طور چاڳلا صاحب سان گڏ حيدرآباد موڪليو ويو. ريڊيو 1956ع ڌاري جڏهن حميد نسيم حيدرآباد ريڊيو -اسٽيشن- جو ريجنل ڊائريڪٽر ٿي آيو ته -ان- وقت حيدرآباد ريڊيو تي ٻه پروڊيوسر هئا، -اردو- پروگرامن لاءِ -الياس- عشقي ۽ سنڌي پروگرامن لاءِ ايم. بي -انصاري-. -انصاري- صاحب زبردست انائونسر ۽ صداڪار هو، پاڻ ڪنهن به صداڪار يا آرٽسٽ جي لفظي يا اچار جي غلطي برداشت نه ڪندو هو. ”رس رهاڻ“ ۽ ”شبستان“ سندس يادگار پروگرام رهيا آهن ۽ حال حيات سازندن جو چوڻ آهي ته ايم. بي انصاريءَ جهڙو بهترين ميوزڪ رڪارڊسٽ سنڌ کي اڄ تائين نه مليو آهي. هن زيڊ. اي -بخاري- ۽ حميد نسيم جي ذوق جمال مان ڪافي پرايو، آواز جي لاهه چاڙهه جو فن ڄاڻندڙ صداڪار هو، خود پسند ضرور هو، پر خوشامد پسند نه هو. ايم. بي -انصاري- 31 مارچ 1991ع تي ريڊيو -پاڪستان- ڪراچيءَ مان ڊائريڪٽر جي حيثيت سان رٽائر ٿيو ۽ 11 مارچ 1993ع ۾ 62 ورهين جي عمر ۾ ڪراچيءَ ۾ وفات ڪيائين، کيس اباڻي شهر جيڪب -آباد- جي -انصاري- محلي ويجهو مقامي قبرستان ۾ دفن ڪيو ويو.
ڪوٽڙي الھ رکيو شاھ
ڪوٽڙي الھ رکيو شاھ جي انگريزيءَ ۾ Kotri Allah Rakhiyo Shah Ji هيءُ درياهه جي ڪنڌيءَ تي گهوڙي ٻاڙي تعلقي جو وڏو شهر آهي. انهيءَ کان ٻن ڪوهن تي اڏيري لال جو ڳوٺ آهي، جتي منگھن مل اڏيري لال جي درگاهه ٺهرائي، جو هن ٺٽي جي هڪڙي حاڪم تي فتحيابي حاصل ڪئي. انهيءَ تي چيٽي چنڊ جو ميڙو لڳندو آهي.
گوڙي
گوڙي: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر جي تعلقي ننگرپارڪر جو ھڪ ڳوٺ آھي. هيءُ ننگرپارڪر شهرکان 28 ميل اتر طرف ۽ مارئيءَ جي ملير (ڀالوا) کان 3 ميل اتر طرف آهي، اُن جي ڀرسان ڏهر ۾ مشهور ”گوڙيءَ جو مندر“ آهي، جو 1370ع ۾ منگهي نالي اوسواڙ ٺهرايو هو. هاڻي جيتوڻيڪ ڪجهه ڊهي ويو آهي ته به ڏسڻ وٽان آهي. مندر جي بناوت، بيهڪ، چٽسالي ۽ نڪتل تصويرون ڏسڻ جهڙيون آهن. ڀرسان زمين ۾ هڪ ڀونرو (بهرو) آهي ۽ هڪ پڪسرو برج ٺهيل آهي جو پولن آستان سڏجي ٿو. مٺيءَ کان ننگرپارڪر ڏي ويندڙ لاري هتان لنگهي ٿي.
317ع
ڊسمبر
زمرو:317ع زمرو:چوٿين صدي
دانشور
دانشور __(Scholar):
ڏاهو، دانشمند، حڪمت ۽ دانائيءَ جون ڳالهيون ڪندڙ. عالم ۽ اديب جڏهن ڏاهپ جي منزل تي پهچندا آهن تڏهن اديب هجڻ سان گڏوگڏ دانشور به سڏبا آهن.
حوالا
زمرو:خيال زمرو:ڄاڻ
ابو محمد سالم سنڌي
ابو محمد حلف -بن- سالم، مخاطب به محمود سنڌي. حديث جي حافظن مان هو، کيس سنڌ مان عرب آندو ويو هو. آل مهلب جو غلام رهندو آيو، پوءِ علم جي تحصيل ڪيائين ۽ حديث ۾ نالو پيدا ڪيائين. -بغداد- جي محله محزمي ۾ قيام هيس، جنهنڪري محزميءَ جي نسبت سان مشهور ٿيو. ذهبي جو بيان آهي ته پاڻ سنڌي هو. حلف -بن- سالم حافظ محمود ابو محمد سنڌي، موالي آل مهلب -بغداد- جي وڏن حديث جي حافظن مان هو. ابن حجر به کيس ’السندي البغدادي الحافظ‘ لکيو آهي. سندس حديث جي شيخن ۾ هيٺيان محدث آهن، -جن- کان هن روايتون بيان ڪيون آهن: هثيم -بن- بشير، يحيٰ -بن- سعيد، قطان، عبدالرحمان -بن- مهدي، اسماعيل -بن- عليه، سعد -بن- ابراهيم -بن- سعد، يعقوب -بن- ابراهيم، محسن -بن- عيسيٰ، ابو نعيم فضل بي وڪيل، محمد -بن- جعفر، غنذر، يزيد -بن- هارون، وهب -بن- جرير، عبدالرزاق -بن- همام ۽ ابن نمير. هيٺيان سندس حامي آهن. اسماعيل -بن- ابي حارث، حاتم -بن- ليث، يعقوب -بن- شيبته، احمد -بن- ابي خثميه، جعفر طپالسي، عباس دوري، يعقوب -بن- يوسف مطوعي، حسن -بن- علي معمري، احمد -بن- حسن -بن- عبدالجبار صوفي، ابو القاسم بغوي، احمد -بن- علي آبادءَ، ثمان دارمي، -امام- احمد -بن- حنبل، يحيٰ -بن- معين، حميد، يعقوب -بن- شيبه ۽ حمزه ڪتاني سندس توثيق ڪئي آهي. -امام نسائي- هڪ واسطي سان سندس روايت درج ڪئي آهي. نهايت ساده دل هو ۽ مختلف علمن ۾ پوري مهارت رکندو هو. سومر ڏينهن 22 رمضان 231هه 69 سالن جي عمر ۾ -بغداد- ۾ وفات ڪيائين. حافظ ابو محمد بن سالم سنڌي. هڪ سنڌي غلام هو، جو عرب ۾ وڃي وڏو عالم ٿيو. سندس استادن مان هشيم، ابن بشر، يحيٰ بن سعيد قطان، عبدالرحمان بن مهدي، اسماعيل بن عليه، سعد بن ابراهيم بن سعد، يعقوب بن ابراهيم، ابن عيسيٰ، ابو نعيم فضل بن وڪيع، محمد بن جعفر، يزيد بن هارون، وهب بن جرير، عبدالرزاق بن همام، ابن منير، وغيره آهن. سندس شاگردن ۾ اسماعيل بن ابي حارث، حاتم بن ليث، يعقوب بن شيبه، احمد بن ابي خثيمه، جعفر طيالسي، عباس دوري، يعقوب بن يوسف مطعوي، حسن بن علي معمري، احمد بن حسن بن عبدالجبار صوفي، ابوالقاسم بغوي، احمد بن علي آبار، عثمان دارمي، وغيره آهن. امام احمد بن حنبل، يحيٰ بن معين، مسود، حميدي، يعقوب بن شيبه، حمزه ڪاناني، امام سنائي، خطيب ۽ ابن حجر سندس ذڪر ڪيو آهي. 22- رمضان 231هه ۾ 61 سالن جي عمر ۾ وفات ڪيائين.
فريال ٽالپور
فريال تالپور هڪ سياستدان پيپلز پارٽي جي رڪن آهي
پي
فريال ٽالپور 16 جولائي 1958ء ۾ حاڪم علي زرداري جي گهر ۾ پيدا ٿي.
ڀاءَ
فريال ٽالپورآصف علي زرداري جي ڀيڻ آهي.
شادي
فريال ٽالپور جو مڙس نالي واڙو سياستدان منور ٽالپور آهي.
سياست
فريال ٽالپور سندس سياسي زندگي جو آغاز سن 1999ء ۾ بينطير ڀٽو جي آڇ تي ان وقت جي اليڪشن ۾ ڀيٺي.
1138ع
ڊسمبر
زمرو:1138ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
دراھو
دراهو (Duraho) ھنر جو ھڪ اھڙو قسم اھي، جنھن ۾ سگھڙن ۽ شاعرن ٻٽو ھنر ڪم اندو آھي يا ٻن قسمن جي لڪ رکي اھي. دراھو فارسي لفظ اھي. دو (ٻہ)+ راھ= رستو، ٻن راستن وارو
مخدوم ابو محمد ھالائي
حضرت ابو محمد ولد مخدوم امين محمد -اول- ولد مخدوم نوح عليه الرحمت 9 محرم الحرام 980هه ۾ پنهنجي بزرگ ڏاڏي جي حياتيءَ ۾ ئي پيدا ٿيو ۽ -تصوف- جو طريقو پنهنجي والد محترم کان سکيائين، والد جي وفات کان پوءِ سجاده نشينيءَ جا فرض به ادا ڪيائين. سندن علم ۽ فيض مان ڪيترائي فيضياب ٿيا، -جن- ۾ شيخ هاشم ابن حماد هڪ مشهور بزرگ آهي. مخدوم ابو محمد شريعت جو تمام گهڻو پابند هو. روحانيت ذريعي جيڪي اشارا يا ڳالهيون حاصل ٿينديون هيون انهن تي عمل نه ڪندو هو، بلڪه پاڻ هر حالت ۾ شريعت جي ضابطن ۽ اصولن جو خيال رکندو هو ۽ شرعي طريقت تي عمل ڪندو هو. مخدوم صاحب 35 سال، 3 مهينا سجاده نشين رهيو ۽ ستر سال 9 مهينا 29 ڏينهن حياتيءَ جا بسر ڪري 8 ذوالقعد 1050هه تي وفات ڪئي.
غازي اورنگزيب (ناول)
''غازي اورنگزيب, محمد عثمان ڏيپلائيءَ جو تصنيف ڪيل هي ناول ڊسمبر 1947ع واري هفته وار ’عبرت‘ جي خاص شماري جي شڪل ۾ ظاهر ٿيو. جيئن نالي مان ظاهر آهي، ڪتاب ۾ مغل شهنشاهه محي الدين اورنگزيب عالمگير جي حياتيءَ ۽ فتوحات جو احوال آهي. 167 صفحا قيمت هڪ رپيو ٻارنهن آنا اٿس. هاشمي پرنٽنگ پريس حيدرآباد ۾ ڇپيو.''
حوالا
زمرو:1947ع ۾ ڇپيل سنڌي ڪتاب زمرو:محمد عثمان ڏيپلائيءَ جون تصنيفون زمرو:سنڌي ناول
ھاشومر
ھاشومر (, ھڪ يھودي نيم فوجي تنظيم جو نالو آهي. لفظ ھاشومر عبراني ٻوليءَ جو لفظ آهي جنھن جي معني آھي چوڪيدار. ھن تنظيم جو بنياد 12 اپريل 1909 ۾ يھودي آبادين جي حفاظت لاء پيو. اھا بار گيورا (Bar-Giora) گروپ جو اضافو ھيو. 1920 ۾ ھگانا جي بنياد پوڻ تي ھن تنظيم کي ختم ڪيو ويو. right|thumb|300px|ھاشومر جا رڪن 1909 ۾
ھن تنظيم جو بنياد سوشلسٽ صيھونيت جي پوئلڳن وڌو. ان کان اڳ بار گيورا جو بنياد 29 سيپٽمبر 1907 ۾ پيو ھو.ھي تنظيم مقامي يھودين کي تحفظ ڏيڻ ۾ ڪامياب وئي. 1920 ۾ ھڪ وسيع پيماني تي دفاعي تنظيم ٺاھڻ جي ضرورت پيدا ٿي جنھن مطابق ھگانا جو بنياد رکي ھن تنظيم کي ٽوڙي ختم ڪيو ويو.
آربي
thumb|آربي آربي (Alocasia ) هڪ مشهور ڀاڄي، جنهن کي اروڙي به چئبو آهي. فارسيءَ ۾ ’قلقاش‘ ۽ هنديءَ ۾ ’گهبان‘ سڏجي. هن جو نباتاتي نالو Alocasia Indica آهي. هي ڀاڄيءَ مختلف طريقن سان رڌبي آهي. هن جو مزاج سرد ۽ تر آهي. هن ۾ وٽامن A ۽ B کان سواءِ روغني جزا ۽ نشاستو شامل هوندا آهن. هيءَ ڀاڄي طبي مقصدن لاءِ به ڪم ايندي آهي. هيءَ خشڪي، قبضي ۽ پيشاب جي ساڙي کي ختم ڪندي آهي. هن کي سڪائي پائوڊر ڪري، ڦٽن ۽ ڦرڙين تي لڳائڻ سان فائدو ٿيندو آهي.
زمرو:فصل
اسلامي زندگي (ڪتاب)
هن ڪتاب جو مترجم مولانا دين محمد ”اديب“ فيروزشاهي آهي، جيڪو عبدالرحيم ولد مولوي عبدالواحد ميمڻ، دادوءَ واري، ڇپائي پڌرو ڪيو. ڪتاب جي قيمت 3 رپيا ۽ صفحا 256 آهن. ڪچي جلد ۽ ڪرائون سائيز ۾ هيءُ ڪتاب، رباني پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سنه 1958ع ۾ ڇپيو. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، اسلاميه ڪتبخاني طرفان 1964ع ۾ ڇپايل آهي ۽ پنجون ڇاپو اسلاميه پريس، حيدرآباد مان 1968ع ۾ ڇپيو.
حوالا
زمرو:ڪتاب
آڙو
آڙو يا شفتالو جنھن جو نباتاتي نالو پرونس پرسيڪا    اتر اولھ چين جو مقامي ميوو آهي. فارس هن جي وڏي پيماني تي پوک ڪئي ويندي هئي جتان هي يورپ  ۾ پهتو. 250px|thumb|left|آڙو جا گل هن کي انگريزيءَ ۾ پِيچ ۽ فارسيءَ ۾ شفتالو، هندستانيءَ ۾ آڙو يا آلو سڏيندا آهن. هي ميوو اصلي ايران جو آهي، هن جا هاڻي ته گهڻا ئي قسم ٿي پيا آهن. وڻ ۾ جلد ميون پچڻ لاءِ هيئن ڪندا آهن، جو سانوڻ کان پوءِ ٿڙ کان ڏيڍ فوٽ کن چوڌاري، مٽي ڪڍي پاڙون اگهاڙيون ڪري ڇڏيندا آهن، ته پنج ڇهه هفتا ڀلي هوا کائن ۽ خشڪ ٿين. جي وڻ تمام گهاٽا ٿي ويا هجن ۽ جهنگ ڪيو هجين، ته انهن جي ڇانگ ڪري ڇڏجي. تنهن کان پوءِ پاڙن کي ڪنهن عمدي ڀاڻ سان ڀري ڇڏجي. يا ته اڃا به چڱو رستو اهو آهي، ته پاڙن تي وري به سڪي مٽي ورائي ڇڏجي. جڏهن ٻور جهلڻ ۽ ڦر ڪرڻ لڳن، (يعني فيبروريءَ مهيني ڌاري) تڏهن اها وڌل مٽي پاسي ڪري ڇيڻي يا ِلڏ جو پراڻو ڀاڻ تازيءَ مٽيءَ سان گڏي وجهي ڇڏجي. پهرين ٿورو ٿورو پاڻي ڏجي؛ پوءِ جيئن ميوو وڏو ٿيندو وڃي. تيئن پاڻي وڌائيندو وڃجي. ميوو پڇڻ لڳي تنهن کان اڳي اصل پاڻي کڻي جهلجي.
هنن ميون جا ککڙا سيپٽمبر ۽ آڪٽوبر مهيني ۾ کليل زمين ۾ پوکڻ گهرجن. فيبروريءَ ۾ ننڍا وڻ چڱو وڌڻ لڳندا ۽ اهڙا ئي چڱا ٿيندا جهڙا پيوند ڪيل وڻ. جي فيبروريءَ ۾ وڻ ٿيا ته جون ۽ جولاءِ ۾ پيوند ڪرڻ ۽ اکين هڻڻ جهڙا ٿيندا ۽ ايندڙ سياري جي موسم ۾، انهن جون چڪيون ڪڍي باغ ۾ مناسب جاءِ تي رکڻ جهڙيون ٿيندون. پوءِ ٻن ورهين جي عرصي ۾ ڦر جهليندا.
طب
شفتالو کي عربي ۾ خوخ، فارسي ۾ شاهلوج، ھندي ۾ آڙو، هلو، دارقن ۽ اقرع چوندا آهن. ان جو طبي اثر سرد تر ھوندو آھي.اھو رطوبتن کي نقصان ڏيندو آهي. اھي آلو بخارن جي داڻن کان ٿورو وڏا سبزاڻ تي مائل ڳاڙهي رنگ تي، ذائقي ۾ کٽمٺا ٿيندا آهن. طبي خاصيت مطابق صفرا جي ۽ گرم تپن، گهڻي اُڃ ۽ جگر جي گرميءَ کي لاهي ٿو. گهاٽي رت کي صفا ڪري ٿو. هن جا پن معدي جي ڪيڙن کي مارڻ لاءِ فائديمند آهن. 250px|thumb|آڙو
حوالا
زمرو:ايشيا جا فصل زمرو:ايشيا جون نباتاتون زمرو:ميوو زمرو:چين جو نبذتاتون زمرو:چين جا فصل زمرو:ميوا
ابابيل
thumb|ابابيل ابابيل (Abaabeel) هڪ ننڍڙي پکي جو نالو آهي. هي پکي اڏرڻ دوران به کائي سگهي ٿو. اَبابيلُ: پکيءَ جو هڪ قسم، جنهن جي ڇاتي اڇي، مٿو ۽ ڪنڌ ڳاڙهسرو، چهنب ننڍي، پڇ ڊگهو ۽ شاخدار هوندو آهي. ننڍو جهرڪيءَ جيڏو، پر ڪارسرو، هيءُ پکي مٽيءَ جو آکيرو ٺاهي، ان اندر نرم کَنڀ وڇائي ڇڏيندو آهي. سج لٿي کان ٿورو اڳ ٻاهر نڪرندو آهي. نهايت تيز اُڏامندو آهي. سج لٿي مهل ڏسبو ته ابابيل هوا ۾ هڪ ٻئي پٺيان لهندا چڙهندا نظر ايندا. اهي تيز اُڏامندي اُڏامندي يڪدم ڍرا ٿي ويندا آهن، ائين هو جيتن کي جهلڻ لاءِ ڪندا آهن.
ابابيل جهرڪيءَ جهڙي ٻولي ڪندو آهي. هو پنهنجو آکيرو اڪثر ڪري گهرن جي ڇڄهرين ۾ جوڙيندو آهي. هيءُ پکي پنهنجن ٻچن کي گهڻو پيار ڏيندو آهي. هن پکيءَ جو گذران جيتن تي هوندو آهي ۽ سخت سيءَ ۾ لڏپلاڻ ڪري گرم علائقن ۾ هليو ويندو آهي. حڪيم چون ٿا ته طبي لحاظ سان ابابيل جو پڪل گوشت ڪيترين بيمارين کي فائدو ڏيندو آهي.
قرآن پاڪ ۾ هن پکيءَ جو ذڪر سورة ’الفيل‘ ۾ آيو آهي، جنهن ۾ ڄاڻايو ويو آهي ته الله پاڪ ابابيلن جو ولر موڪلي، ابرھہ جي لشڪر کي تباهه ڪري ڇڏيو. ابابيل جا ڪجھ قسم هيٺ ڏجن ٿا.
حوالا
زمرو:پکي زمرو:حيوانيات
داستان
داستان__قصا__ (Tales):
سنڌي ناول يا ڪھاڻيءَ جو سفر آکاڻي، داستان ۽ قصي کان شروع ٿيو آھي. داستان/قصن جو پلاٽ ناول وانگر منظم ھئڻ بدران پيچيده ۽ منجھيل ھوندو اھي. ليڪن ان پيچيدگيءَ ۾ بہ دلڪشي ھوندي اھي. ٻئي طرف داستان/قصي ۾ ماحول اجنبي ۽ اوپرو ھوندو اھي. خيالي واقعن کان علاوه ھن ۾ عجيب دنيا جھڙوڪ، پريون، ڪوھ قاف واري دنيا ھوندي آھي.قصن جا ڪردار عشقيه، سٺائي ۽ بدڪاري تي مشتمل ھوندا اھن. قصن ۾ ڪردار نگاري ھميشہ مافوق الفطرت ھوندي اھي. جڏھن تہ ناول ۾ ڪرداري نگاري ھميشہ اصل ۽ عام زندگيءَ مان ھوندي اھي. قصن ۾ عام طور تي ديو، بادشاھ، شھزادا وغيره ٿين ٿا، جڏھن تہ ناول ۾ ھر انسان پوءِ ڀلي ڪھڙي بہ طبقي سان تعلق رکي، اھو ڪردار ھوندو اھي. قصن ۾ نمودار ٿيندڙ واقعا ھميشہ غير فطري ھوندا اھن. قصا قديم دور کان ھر ٻوليءَ ۾ رائج ھوندا اھن. سندن مقصد اخلاقيات جي تبليغ ۽ بھادرن جا ڪارناما ۽ عشقيہ داستان ھوندا آھن. قصو نثر ۾ بہ لکي سگھجي ٿو تھ نظم ۾ بہ. سنڌي ٻوليءَ ۾ ”گل خندان“، ”الف ليليٰ“، ”داستان امير حمزه“، ”چار درويش“، ”طوطي نامو“، ”سيف الملوڪ“، ”حاتم طائي“، ”گل بڪا ولي“ ۽ ٻيا ڪيترائي عشقيہ قصا ۽ رزميہ قصا مقبول اھن. ان کانسواءِ ”سسئي پنهون“، ”سهڻي ميهار“ ۽ ”ليلا چنيسر“ جا به قصا مشهور رهيا آهن. جن مان شاهه لطيف به استفادو ڪيو.
حوالا
زمرو:ادب زمرو:جڳھ جو نالو سلجھائپ صفحا زمرو:سلجھائپ صفحا
نوبل امن انعام
نوبل امن انعام ، هر سال اَمُن جي لاءِ ڪيل نمايان ڪم ڪرڻ تي بنا فرق ڪنهن هڪ ماڻهو (فرد) يا هڪ کان وَڌيڪ ماڻُهنِ (فردن) کي ۽ ڪڏهن وري تہ ادارن، تنظيمن کي پڻ ڏنو ويندو آهي. امن لاءِ نوبل انعام ٻين نوبل انعامن جِهڙَوڪَ ڪيميا لاءِ نوبل انعام، ساهتيا ۾ نوبل انعام،  طبيعيات لاءِ نوبل انعام ۽ جسمانيات يا طب ۾ نوبل انعام ۾ ڏنو ويندو آهي۔ ان جي شروعات سويڊن جو ايجادون ڪندڙ، صنعت ڪار ۽ تعليم ماهر الفرڊ نوبيل پاران ڪيو ويو. هي مارچ، سال1901 کان هينئر تائين برابر ڏنو ويندو آهي. هي انعام هر سال امن جي ميدان يا شعبي ۾ نمايان ڪارڪردگي ڪندڙ ماڻهوءِ کي ڏنو ويندو آهي.
الفرڊ نوبل جي آسَ (خواهش) مُطابق انعام جي حقدار جي چُونڊَ نارويجن نوبل ڪاميٽي ڪميٽي ڪندي آهي. ان ڪاميٽي ۾ 5 رُڪن (ميمبر) هوندا آهن، جنِ کي پارليمان ناروي چُونڊيندي آهي. 1990 کان هي انعام هر سال 10 ڊسمبر تي اوسلو سٽي هال ۾ ڏنو ويندو آهي.
سياسي چڪتاڻ (رَسي ڪشي) ۽ اختلافن جي سبب کان امن لاءِ نوبل انعام گهڻي تڪرار جو شڪار رهيو آهي.
ڪُجهه امن انعام ماڻيندڙن تي تنقيد
ميخائل گورباچوف، اسحاق رابين، ياسر عرفات ۽ شمعون پيريز ،، لي دوڪ تو، هنري ڪسنجر جمي ڪارٽر، الگور، آءِ پي سي سي، ليو زيبيو،  بارڪ اوباما   ۽ يورپي اتحاد انهن سَمورن ماڻهن يا ادارن کي امن انعام سان نوازڻ تي تنقيد جو نشانو بڻايو ويو آهي. لي دوڪ تو ۽ هينري ڪسنجر کي انعام ڏيڻ تي ٻن رُڪنن استعيفيٰ ڏنو، جنهن تي انهن کي ساراهيو (تعريف) ويو. thumb|کاٻو|[[الفريڊ نوبل]]
نامزدگي ۽ چُونڊَ
پارليمان ناروي نارويجن نوبل ڪاميٽي جي تشڪيل ڏيندي آهي. هيءَ ڪاميٽي 5 رُڪِنَن تي جُڙيل (ٻَڌل) هوندي آهي. ڪاميٽي يا مجلس پنهنجو اجلاس ۾ چُونڊيل اُميدوار جو اعلان ڪندي آهي.
نوبل انعام کان محروم ماڻهو
فارين پاليسي پاران اهڙن ماڻهن جي فهرست (لِسٽ) تيار ڪئي جِنکي نوبل انعام نہ ڏنو ويو جڏهن تہ اُهي حقدار پڻ هُيا. انهن ۾ موهن داس گانڌي باپو، ياٿائٽ، فضل حسن عابد ۽ ڪوريزون اڪينو شامل آهن. مهاتما گانڌي جو تذڪرو ڪيترائي ڀيرا ٿيو.ايتري قدر تہ نوبل ڪاميٽي جي رُڪنن جا پڻ ڪيترائي بيان آيا تہ گانڌي نوبل انعام جو حقدار هيو. ڪاميٽي اهو واضح ڪيو تہ مهاتما گانڌي سال 1937، 1938، 1939، 1947 ۽ 1948 ۾ نامزد ٿيو هيو.
درٻاري شاعري
درٻاري شاعري __(Skadic Verse):
درٻاري شاعرن جي حڪمرانن جي مشهوري ۾ ڪيل شاعري.
318ع
ڊسمبر
زمرو:318ع زمرو:چوٿين صدي
اسلامي سياست (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب عبدالقيوم ”صائب“ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز ۽ ڪچي جلد واري هن ڪتاب ۾ 104 صفحا آهن ۽ قيمت هڪ رپيو ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، ادبي اداري گنج بخش شاهه جي پڙ، حيدرآباد وارن، 1952ع ۾ ڇپايو.
اورنگزيب عالمگير
محي الدين محمد اورنگزيب عالمگير تاريخ 3 نومبر 1618 ۾ پيدا ٿيو ۽ 3  مارچ 1707 ۾ وفات ڪيائين. کيس عام طور تي اورنگزيب جي نالي سان سڏيو ويندو آهي ۽ سندس لقب عالمگير جي معني آھي دنيا جو فاتح. پاڻ ڇھون نمبر مغل شھنشاھ ھيو ۽ کيس آخري طاقتور مغل بادشاه سمجھيو ويندو آھي جنھن 49 سال حڪومت ڪئي ۽ 1707 ۾ پنھنجي وفات تائين بادشاھ رھيو. ھن پنھنجي ايمپائر جي سرحدن ۾ وڏو اضافو ڪيو تقريبن پوري ڏکڻ ايشيا تي سندس حڪومت ھئي. ھن جي سلطنت 40 لک چورس ڪلوميٽرن جي لڳ ڀڳ ھئي. جنھن جي آبادي اٽڪل 15,80،00,000 ھئي. 45 سلطنت جي سالياني آمدني 45 ڪروڙ ڊالر ھئي جيڪا ان وقت جي فرانس جي لوئي چوڏهين جي بادشاھت کان ڏھوڻي ھئي, ھن جي دؤر ۾ مغل ايمپائر چين جي معيشت کان بہ وڏي معيشت رکندڙ ھئي. اورنگزيب جي شخصيت تاريخ ۾ تڪراري رھي آھي. ھن جي خلاف مندرن کي ڊاھرائڻ واريون ڳالهيون تاريخ ۾ تڪراري آھن. ڪن مؤرخن جو خيال آهي تہ اھي تہ اھو تاريخ ۾ حقيقت جي برعڪس وڌاء ڪيو ويو آهي ڇوتہ ھن مندر ٺھرايا ۽ انھن جي مرمت پڻ ڪرائي ھئي. رياست جي ڪامورا شاھي ۾ اڳين بادشاهن جي ڀيٽ ۾ کوڙ ھندو وڌيڪ ڀرتي ڪيا ھيا ۽ شيعن  يا ھندن جي خلاف دشمني جي مخالفت ڪئي ھئائين
ننڍپڻ ۽ تعليم
کيس پيءُ شاهجهان، اورنگزيب جو خطاب ڏنو هو. اورنگزيب 3 نومبر 1618ع تي مالوه جي سرحد ۾ پيدا ٿيو. سندس ماءُ جو نالو ارجمند بانو هو. جيڪا ’ممتاز محل‘ جي نالي سان مشهور آهي. جڏهن اورنگزيب جي ڄمار 2 سال هئي، تڏهن سندس ڏاڏو جهانگير -بادشاهه- هو، جنهن خلاف شاهجهان -بغاوت- ڪئي. هو ٻارن سميت -بنگال- آيو، -جتي- چار سال رهڻ کان پوءِ هن معافي ورتي. پوءِ اورنگزيب جي پرورش نورجهان ڪئي. اورنگزيب جي ھڪ ڀاءُ جو نالو دارا شڪوه هو. اورنگزيب -ان- وقت جي مشهور عالمن وٽ -تعليم- حاصل ڪئي ۽ قرآن شريف به حفظ ڪيائين. ساڳئي وقت فن ۽ ادب سان چاهه به هئس. هن فارسيءَ ۾ ڪيترائي مضمون لکيا.
شاھجھان جي انتظاميه ۾ خدمتون
1636ع کان هن باقاعدي فوج جي ڪمان سنڀالڻ شروع ڪئي. پهرين دکن ۾ هو، -جتي- هن بغاوتون ختم ڪيون ۽ ٻيا به ڪارناما سرانجام ڏنا.1 ذوالحج 1059هه کان 12 رمضان 1061هه شاهه جهان لاهور ۾ هجڻ وقت کيس ٺٽي جو صوبيدار ڪيو ۽ ملتان ۽ بکر جاگير ۾ ڏنائينس، پاڻ ٺٽي ۾ نه آيو پر پنهنجا نائب موڪليائين، 12 رمضان 1062هه تي کيس دڪن جي صوبيداري مليس. .
تخت لاءِ ويڙھ
جڏهن شاهجهان بيمار ٿي پيو ته داره شڪوهُ حڪومت جو انتظام سنڀاليو، جنهنڪري مختلف هنڌن تي الڳ بادشاهتون قائم ٿيون. پر اورنگزيب به ماٺ ڪري نه ويٺو هن پنهنجي ننڍي -ڀاءُ-، مراد کي ساڻ ڪري حڪومت تي قبضو ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. 1957ع ۾ شاهه جهان بيمار ٿيو، ته سن 1658ع ۾ اورنگزيب کيس هڪ محل ۾ قيد ڪري ڇڏيو ۽ پاڻ -تخت- تي ويهي رهيو. 1659ع ۾ اجين وٽ اورنگزيب ۽ داراشڪوه وچ ۾ -جنگ- لڳي، جنهن ۾ اورنگزيب کي فتح حاصل ٿي.
ڪردار
داراشڪوه صوفي خيال رکندڙ هو. تنهنڪري هن کي سلطنت جي سياست ۽ حرفت سان ڪوبه چاهه نه هو. جڏهن ته اورنگزيب ظاهر ۾ عالم ۽ روزي نماز جو پابند هوندو هو، پر -ان- سان گڏ هر قسم جي حرفتن، ۽ کيڏن جو به ماهر هو. هن پهريائين ته پنهنجن وڏن ڀائرن، يعني داراشڪوه ۽ شجاع کي پاڻ ۾ ويڙهايو. -ان- وقت تائين پنهنجي ننڍي -ڀاءُ- مراد کي پنهنجي ساٿ ۾ رکيائين، جڏهن سندس ٻئي وڏا ڀائر فوت ٿيا، ته پوءِ ننڍي -ڀاءُ- مراد کي به قيد ڪري ما. رائي ڇڏيائين اورنگزيب ظاهري طرح فنون لطيفه ۽ ادب کي اڀاريو، پر دلي طرح فنون لطيفه جو دشمن هو. صوفين جو مخالف هو. کيس ڌيءَ زيب النساءِ ’مخفي‘ جي شاعري ڪرڻ به پسند نه هئي، هن -تصوف- جا ڪتاب ساڙايا. خوشحال خان خٽڪ پشتو شاعر سندس سخت مخالف هو. ملڪ مان مختلف برايون ختم ڪرايائين.
خدمتون
هن کي ادب سان به لڳاءُ هو. درٻاري مورخن پاران سندس لاءِ عام طرح مشهور آهي ته سرڪاري خزاني مان ذاتي خرچ نه ڪندو هو، پرهيزگار ۽ نيڪ هو. سندس خط ”رقعات عالمگير“ جي نالي سان ترتيب ڏنا ويا، جيڪو ڪتاب ڇپجي چڪو آهي. سندس ڪتاب ”فتاويٰ عالمگيري“ به وڏي مشهوري ماڻي.
حوالا
زمرو:ڀارتي مسلمان
اسلحو نبوي
2 100px|رسولِ اقدسﷺ جون تلوارون نبي ڪريم جي اسلحي ۾ ڪيتريون ئي تلوارون بہ ھيون جيڪي تاريخ ۾ پنهنجي نالن سان ڄاڻيون وينديون ھيون۔ نبي ڪريم  جي تلوارن جا نالا هي آھي:
زمرو:محمد
اورنگزيب مسجد
مغل دور جي هيءَ مسجد روھڙي شھر جي ڏکڻ ۽ روھڙي ريلوي -اسٽيشن- جي -اوڀر- ۾ آهي -جتي- مٽيءَ جي قلعي ۾ ھڪ مسجد جا ڊٺل آثار ڏسجن ٿا. جيڪا اورنگزيب مغل جي حڪم تي يعقوب علي شاهه رضوي ٺھرائي. -ٺٽي- جي جامع جيتري ئي ماپ 150x100 فوٽ ڊيگهه ويڪر ۾ آھي. ھن مسجد ۾2x2x1 جون ڪچيون سرون ڪتب آندل آھن. مسجد ٻن حصن ۾ ورھايل آھي. اندريون حصو وري ٻن حصن ۾ ورھايل آھي. مسجد جي مٿان 3 خوشنما گنبذ ھئا، جيڪي ڊھي چڪا آھن. خوبصورت محراب ۾ ڪاشيءَ جو ڪم ڪٿي ڪٿي نظر اچي ٿو. مسجد کي ڪل چار منارا ھئا، جيڪي به ڊھي ويا آھن. Ancient Sindh ۾ لکيل ھڪ مقالي ۾ محترمھ مستور بخاريءَ لکيو آھي ته 1980ع ۾ مسجد ڪافي ڊھي چڪي آھي. پر ھڪ حصو اڃا ڏسڻ جھڙو ھو، ڀتين تي ڇھن محرابن جا نشان، ۽ انھن جون ونگون سلامت ھيون، پر 1998ع ۾ مسجد کي وڏو نقصان ٿيو ھو. رھيل ڀت جو ڪجهه حصو به ڪري چڪو ھو. صرف ھڪ محراب ونگ سان موجود ھو.
آرتوار
هفتي جي ستن ڏينهن مان هڪ ڏينهن جو نالو، جيڪو علم نجوم جي حساب سان ”آڏت وار“ يعني سج جو ڏينهن شمار ڪيو ويندو آهي. سنڌي ٻوليءَ ۾ عام طرح هن ڏينهن کي ”آچر“ سڏيو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:ڏينهن
ايلي ڪاٽ علي گوھر
ايلي ڪاٽ علي گوهر جي والده -انگريز- دور ۾ ليڊي ڊفرن اسپتال ۾ هڪ ڊاڪٽرياڻي هئي ۽ سندس پيءُ آرٿر سڊني ڪاٽ (Arthur Sydney Acott) حـيـدرآبـاد ۽ مـيـرپورخاص جو ڪليڪٽر هو. ايلي ڪاٽ جي والده جا منشي محمد علي جي گهر واريءَ سان تمام سٺا تعلق هئا، هن کي اولاد نه پئي ٿيو، هڪ ڀيري اشرف شاهه جي پڙ مان ماتمي جلوس پئي آيو ته هن ڊاڪٽرياڻيءَ سڀني کي دعا گهرندي ڏسي پاڻ به پنهنجي اولاد لاءِ دعا گهري، انهيءَ سال کيس پٽ ڄائو، جنهن کان پوءِ هي پاڻ ۽ پنهنجي پٽ ايلي ڪاٽ کي محرم جي ڏهاڙن ۾ ڪارا ڪپڙا پارائيندي هئي. اڳتي هلي انهيءَ ايلي ڪاٽ -اسلام- قبول ڪيو ۽ پنهنجو نالو علي گوهر ڪاٽ رکيائين. هي ايڪسائيز انسپيڪٽر آف سنڌ به رهيو. اشرف شاهه جي پڙ، قدم گاهه مولا علي ۽ ٻين هنڌن -جتي- به مجلس ٿيندي هئي ته ايلي ڪاٽ پاڻ اتي وڃي شريڪ ٿيندو هو، اڪثر وقت اشرف شاهه جي پڙ ۾ گذاريندو هو. هن اشرف شاهه جي درگاهه کي ٺهرايو ۽ اتان پاڻ ذوالجناح سينگاري ماتمي جلوس جو انتظام ڪندو هو ۽ نياز به ڪندو هو. هي نماز ۽ -تهجد- جو سخت پابند هوندو هو. جوانيءَ ۾ هڪ دفعو لنڊن ويو، -جتي- سندس پيءُ سندس شادي ڪرائي هئي، جنهن مان کيس ٻه پٽ ۽ هڪ ڌيءَ جو اولاد ٿيو. ڪجهه عرصي کانپوءِ هي حيدرآباد ۾ اچي رهائش پذير ٿيا. -پاڪستان- ٺهڻ کان پوءِ جڏهن سڀ -انگريز- آفيسر موٽي لنڊن ويا، تڏهن هن جي پيءُ ۽ زال به موٽي هلڻ لاءِ ضد ڪيو، آخرڪار هن جي انڪار بعد علي گوهر ڪاٽ جو پيءُ، زال ۽ -ٻار- کانئنس ناراض ٿي لنڊن هليا ويا. علي گوهر ۽ سندس ماءُ هتي رهي پيا، علي گوهر جي والده جلد وفات ڪئي، جنهن کي حيدرآباد جي گورا قبرستان ۾ دفن ڪيو ويو. -ان- کان پوءِ علي گوهر اشرف شاهه جي پڙ کي اچي وسايو ۽ عزاداريءَ ۽ ماتمي جلوس منعقد ڪرائيندو هو، هن 1970ع ۾ وفات ڪئي ته کيس اشرف شاهه جي درگاهه ۾ ئي دفن ڪيو ويو. اهو پڙ -پاڪستان- ٺهڻ کان وٺي هاڻي اشرف شاهه جو پڙ نه پر ’ايلي ڪاٽ جو پڙ‘ سڏبو اچي، اهو پڙ حيدرآباد جي پڪي قلعي جي صدر دروازي جي ڀر ۾ موجود آهي، -جتي- اڄ به عزاداريءَ جو سلسلو -جاري- آهي.
1139ع
ڊسمبر
زمرو:1139ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
سولنگي
سولنگي (Solangi) سنڌي راجپوت قوم جي هڪ ذات آھي جيڪي ڏکڻ بھاولپور، ڀارت، نيپال، پاڪستان، بلوچستان، ايران، سريلنڪا، برما ۽ افغانستان ۾ رھن ٿا. سولنگي مسلمان، ۽ هندو مذهب سان تعلق رکن ٿا. سولنگي اگني ونسي (باھ جي ڪٽنب وارا) راجپوت قوم جي هڪ شاخ آھي. سنڌ ۽ ڀارت ۾ ھن ذات جا ماڻھو سولنڪي سڏجن. ايس. ايم. چنا جي لکت موجب سولنڪي راجپوتن جي نسل مان آهن. سولنڪي لفظ اصل ۾ سنسڪرت جو لفظ ’سولڪ شانا‘ مان نڪتل آهي جنهن جي معنيٰ آهي ’خاص نشانين وارو‘. چيو وڃي ٿو ته هنن 931ع ۾ چوهاڻن تي فتح پاتي هئي. غُلام حيدر مهجور جي لکڻ موجب تَ” سولنگي اصل ۾ گجر، آگونسي(اگني ڪُل) راجپوت آھن. انهن جي جوڌن ۽ راجائن جي نالن پُٺيان هن قوم تي چالوڪيا، چلونڪي، سُلونڪي، سولنڪي ۽ سولنگي نالا پئجي ويا. اسلام کان اڳ ڌرمي شٶِديوتا جي پوڄا ڪرڻ سببان ڪن علائقن ۾ اِندِر ديوتا جي مڃيندڙن (جيڪي شو کي ڪونَ مڃيندا هئا) طرفان مهاشوي پوءِ مهاشي، ماشي ۽ ماڇي سڏيا ويا. خيرمحمد ٻرڙي جي لکڻ موجب هنن جي نسبت گجر ذات سان آهي. ڏهين صدي عيسويءَ ۾ هن ذات وارن گجرات تي حڪومت ڪئي هئي. ابو ظفر ندوي جي ’تاريخ گجرات‘ موجب هي اصل سنڌ جا رهاڪو هئا ڪن سببن ڪري هو سنڌ ڇڏي گجرات آيا ۽ ڪجھ اتي ئي رهي پيا. صدين کانپوءِ هو موٽي پنهنجي وطن سنڌ آيا. گُجرن جو 62 نکون هيون، انهن مان هڪڙي نک ’چالوڪيا‘ آهي. ان چالوڪيا جي هڪ شاخ ’سولنڪي‘ چئي وڃي ٿي. ڪرنل ٽاڊ ’تاريخ راجستان‘ ۾ سولنڪين جون 16 شاخون ڄاڻايون آهن : (1) ڀاڳيل، (2) ڀيرپور، (3) بهيلا، (4) ڀرتا، (5)ڪلاچا، (6) لانگاها، (7) توگر، (8) برڪو، (9) سرڪي، (10) سرواريا، (11) رائوڪا، (12) رانيڪيا، (13) کارارا، (14) تنتيا، (15) الميچا، (16) ڪالامور. راجپوتانا جا سولنڪي، چوهاڻن، جاڊن، تيمورن، راٺوڙن، گئورن سميت ڪن ذاتين سان ڏي وٺي جون شاديون ڪندا آهن. منگهارام اوجها جي ڪتاب ’پراڻو پارڪر‘ ۾ لکيل آهي ته سولنڪي، راجپوتن جي سورج ونسي نسل مان آهن، جيڪي اصل ’هندو‘ هئا، جن مان ڪافي مسلمان ٿيا ۽ ڪجهه اڃا به هندو آهن. ان کان سواءِ ٿر جي مختلف ذاتين: ڪولهين، سوٽهڙن ۽ مينگهواڙن ۾ به سولنڪي نُکون آهن. ’ماڻڪٽارو رياست (جنهن جا آثار ڦلجي لڳ دادو ضلعي ۾ آهي) جو حاڪم جيسر ولد جج سولنڪي چيو وڃي ٿو.
راڄ
تاريخ راجپوت وادي سنڌ ۾ راء مظفر حسين پني 67 تي آئين اڪبري جلد هڪ ليکڪ ابولفضل جو حوالو ڏئي لکي ٿو ته سولنڪي راڄ جي آخري ڪمزور راجائن اسلام مڃي ڪري چوڏهن مسلمان سولنگي نانڪ راجائن جي حيثيت  ۾ هڪ سٶ سٺ سال(160) ۽ ڪجھ مهينا گجرات تي راڄ ڪيو. جنهن بابت آئين اڪبري ڪتاب جي پني 969 ۽ 960 تي ڳالھ ٿيل آھي. وڌيڪ لکي ٿو تَ” ھن قوم جا تاريخي حالت ايتري قدر مفصل آھن ۽ ان جي مشھوري ايتري پکڙي جو هي قدامت جي معاملي ۾ چوهاڻ راجپوت ۽ پرمار راجپوت ڪٽنب جي هم پله شمار ڪئي وڃي ٿي. هن ڳالھ ۾ شڪ ناهي تَ هن جون ٻَ شاخون لنگاھ ۽ ڊوگر راجپوت ملتان ۽ ان جي آسپاس جي ضلعن ۾ سڪونت پذير آھن. جنهن زماني ۾ ڀٽي راجپوتن ريگستان ۾ پنهنجا قدم ڄمايا ان زماني ۾ هيءُ ئي ٻَ شاخون هيون جن انهن سان ٽڪر کاڌو. گجرات ۽ سوراشٽر جي زرخيز ۽ شاداب جاين تي تخت دهليءَ جي تاتاري مسلمان بادشاهن انهلواڙا (جيڪو سولنگين جو تختگاھ ھو) کي تباھ ۽ برباد ڪيو ۽ پنهنجي حڪومت قائم ڪئي. سولنگي(چالوڪيا) راجپوتن جن دير سان مذھب مٽايو هو ۽ مسلمان ٿيا، انهن مان هڪ جي اولاد نئين سر رونق ڏني. اهو شخص ظفر خان جو پُٽُ هو، جيڪو تخت گجرات تي رونق افروز ٿيو. مگر انهيءَ حڪومت احمد کي ڏني جنهن احمد آباد ٺاهيو. سولنگي خاندان انهلواڙا مان نڪري ويو پر ان جون ڪجھ شاخون بڙ جي وڻ وانگر ٻين حصن ۾ مضبوط ٿي رهيون هيون. هن خاندان جي هڪ شاخ بگهيل ۽ ”کنڊ“ ٿي وئي. ڪيتري ڊگهي عرصي تائين سڌراءُ جو اولاد صدين کان بگهيل يعنيٰ  کنڊ حڪومت ڪرڻ لڳو. بگهيل سولنگي قوم جو خطاب ڀاڳ راٶ ولد سڌراءِ جي ڪري آھي. ميواڙ ۾ سولنگي راجپوتن جو هڪ رئيس اوپن تي قابض رهيو. ان جو قلعو اوپن ڳڙھ تمام مستحڪم هو. هن خاندان جا ماڻھو اهڙا جنگجو ۽ بهادر هئا جو شازونادر ئي طبعي موت مئا هوندا، ورنه جيڪو بِ مئو سيني تي ترار کائي مئو. هنن لاءِ مشھور آ تَ هن ڪٽنب جا ماڻھو ٽيھن سالن کان مٿي عمر نَ ماڻيندا هئا. دکن ۾ 543ع يا ان کان اڳي چالوڪيا سولنڪي راڄ شروع ٿيو. سولنڪي(سولنگي) قوم جي هڪ ڇاڙھ ”راءِ“ سن 495ع کان 632ع تائين راءِ گهراڻو جي نالي سان آڳاٽي سنڌ ۾ راڄ ڪيو. هوڏانهن ”چالوڪيا سولنڪي“ دکن ۽ گجرات ۾ بدامي ۽ ڪلياڻيءَ ۾ راجا پوليڪسن جي اڳواڻيءَ ۾ سولنڪي راڄ قائم ڪيو جنهن جي نسل مان پوليڪسن ii تي 620ع ڌاري راجا هرشورڌن گجر اڳرائي ڪئي جيڪو لشڪر مارائي سولنڪي راجا هٿان هار کائي موٽيو. پنج سؤ عيسويءَ جي دور ۾ سولنگي راڄ سنڌ ۽ هند ۾ قائم هيا. ڄڻ تہ ان دور ۾ ننڍي کنڊ تي سولنگي راجا ڇانيل هئا. اهو دور اسلام جي اچڻ کان 115 سال اڳ جو هو. سولنگي راڄ مغل بادشاهن جي اچڻ تائين هند ۾ قائم هيا. سندن راڄ جو دور هڪ هزار سال لڳاتار رهيو. هند سنڌ ۾ اهڙي ٻي ڪا بِہ جاتي نظر نٿي اچي، جنهن هڪ هزار سالن تائين راڄ ڪيو هجي. 1210ع ۾ جيسر پٽ جج ماڇي سولنگي ماڻڪٽاري ۾ راجا هو. ماڻڪٽارو سندس راڄڌاني هو. جنهن جا کنڊر اڄ به دادو پرڳڻي جي ڦلجي اسٽيشن جي ڀر ۾ آھن. ماڻڪٽارو شھر سولنگي راجا ماڻڪ راءِ ٻَڌرايو هو. سولنگين جا سورنهن 16 پاڙا آهن.
ماڇي
ڊاڪٽر نبي بخش بلوچ پنهنجي ڪتاب” جامع سنڌي لغات“ ۾ ڄاڻايو آھي ته ماڇي سنسڪرت جي لفظ ” متسيا“ مان ورتل آھي ۽ معني` اٿس ” مهاڻو، مڇي ماريندڙ“ وشنو پراڻ ۾ آيل آھي تہ وئيوسُوَتُ سَتياورتُ شِريڌاديو (مَنو ڀڳوان) وڏي ٻوڏ کان پهريان دراوڙن جو راجا ۽ ديوتا پڻ ھو. جنهن کي وشنو ڀڳوان مَتسَيا (ڌڙ مڇي ۽ مهانڊو ماڻھوءَ جو) جو روپ وٺي اهو ٻڌايو ته هڪ وڏي اوڳاھ يا مهاٻوڏ ايندي جنهن ڪري پرٿويءَ تان نسلن جي پرلئه ٿي ويندي. هن کيس هڪ وڏي ٻيڙي ٺاهڻ جو چيو جنهن ۾ منوءَ ويد، پنهنجو ڪٽنب، سپت رشي(ست مهاپُرش) ۽ گهڻيون ئي جيو جاتيون بچائي ورتيون. جن مان پوءِ ڌرتيءَ تي الڳ الڳ جاتين جي واڌ ويجھ ٿي. ”وشنو ڀڳوان “ پڻ ”متسيا“ يا ”ماڇي” جو اوتار وٺي ”منو ڀڳوان“ کي مهاٻوڏ دوران ٻيڙي ٺاهڻ جو ڏس ڏنو هو. اها ڏند ڪٿا ٿوري گهڻي ڦير ڦار سان ٻين سڀيتائن ۾ به ملي آھي، جيئن  عراقي سڀيتا ۾ گل گاميش جي ڪٿا ۽ ابراهيمي ڌرمن ۾ نوح جي ڪٿا. ماڇي سنڌ جي هڪ پراڻي نيات آھي ۽ پڻ سولنگين جي خاص سڃاڻپ آھي.
ڌرم
هن وقت سنڌ ۾ رهندڙ تقريبن 70% سولنگي مسلمان آھن.اسلام کان سوين سال پهريان کين مهاشو ديوتا جو سنڌ ۽ هند جو وڏو مڃتا رکندڙ ديوتا آھي تنهنجي پوڄا ڪرڻ انوسار کين مهاشوي سڏيو ويندو هيو. مهاشوي ڦري ماشي ٿيو جيڪو هاڻي ماڇي سڏجي ٿو. الڳ الڳ دورن ۾ سندن الڳ ڌرم پئي رهيا آھن جهڙوڪ هندومت، ٻڌمت، جين مت ۽ اسلام. جيئن حضرت عيسي` جي پيروڪارن کي عيسائي سڏبو آھي، تيئن مهاشو کي مڃڻ ڪري مهاشوي سڏيا. جيئن ته اولھ کان آيل هر حمله آور سان سولنگي قوم سنڌ ڌرتيءَ جي بچاءَ لاء ويڙھ پئي ڪئي آھي، تنهنڪري ايراني، افغاني ۽ يوناني توڙي عرب حملہ آورن پنهنجي تاريخن ۾ سولنگين کي ماڇي گهٽ ذات اڇوت ۽ ٻين نيچ چوڻين سان نوازيو پئي آھي. پر ڪجھ سچائي پسند ليکڪن تعصبي ۽ ڌرمي خيال کان هٽي ڪري کين پنهنجي اتهاسڪ پنن ۾ چٽي جاءِ به ڏني آھي.
حضرت نوح سان شجرو
ايس صادق علي جي ”پنجاب ڪي ذاتين“ ڪتاب موجب ماڇي حضرت نوح جي وڏي پٽ حام جي نسل مان ڄاڻايل آھن، جنهن جو نسل پوري هند سنڌ ۽ اوڀر جون سموريون قومون آھن. اهڙي طرح سندس ٻئي پٽ سام جا نسل عرب، يوناني، ۽ ايراني آھن.
مسلمان راجائن جا حملا
گجرات ۾ سال 725ع مطابق 107 هجريءَ ۾ جنيد نالي مسلمان گورنر مارواڙ، مانڊل، ڌنج ۽ ڀروچ جي علائقن تي حملا ڪيا. جيڪي راجائون مهاراجا ڀوڙ سولنگيء کي ڍل ڏيندا هئا. جنيد جي حملن سبب راجا ڀوڙ سولنگيءَ جي حڪومت ڪمزور ٿي وئي ۽ ان جو فائدو جس راج جي پٽ بن راج چاوڙا (سمي) کي پيو، سندس حڪومت حملا ڪري ختم ڪري ڇڏي. سال 1025ع ماھ ڊسمبر ۽ جنوري 1026ع ۾ جڏهن گجرات جي پاڙيسري راجائن تي محمود غزنويءَ حملا ڪيا. انهن پاڙيسري راجائن راجا ڀيم ديو اول سولنگيءَ کان مدد گُهري پر هن انهن جي مدد نه ڪئي. آخر ۾ محمود ڀيم ديو سولنگيءَ تي به حملو ڪيو ۽ کيس شڪست ڏنائين. پوءِ جڏهن ٻين راجائن سان اتحاد ڪري مقابلي لاءِ گڏيل فوج تيار ڪري محمود غزنويءَ جي مقابلي لاء بيهاريائين ته محمود غزنويءَ مقابلو نه ڪيو ۽ رستو مَٽائي ڪڇ ڪراس ڪري سنڌ مان ٿيندو غزني هليو ويو. جنهن جي ڪروڌ ۾ ڀيم سنڌ تي حملو ڪيو.
1194ع مطابق 591 هجريءَ ۾ محمد شھاب الدين غوري (پٺاڻ ) جي گورنر قطب الدين ايبڪ گجرات تي حملو ڪري فتح ڪيو. سندس واپس وڃڻ کان پوء وري راجا ڀيم ديو گجرات تي قابض ٿيو.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:سنڌي ذاتيون
درٻاري ليکڪ
درٻاري ليکڪ __(Court - Writer):
اهو ليکڪ جيڪو حڪمرانن جي شان ۾ قصيدا ڳائي، چمچا گيري ڪري. سندن هر پاليسيءَ جي حمايت ڪري، مضمون ۽ ڪهاڻيون لکي ۽ شاعري ڪري. هي ليکڪ پنهنجي ذاتي مفادن لاءِ ڪم ڪندا آهن، اگر حڪمرانن جون پاليسيون عوام جي خلاف هونديون ۽ درٻاري ليکڪ ان جي حمايت ۾ لکندو آهي ته هن قسم جا اديب قوم ۽ ٻوليءَ جا غدار سڏيا ويندا آهن.
مداخلت
مداخلت، وچ ۾ پوڻ يا انٽروينشن (Intervention) مان مراد ڪنهن به ملڪ جي سالميت ۽ اعليٰ حاڪميت واري حق جي لتاڙ ڪرڻ کي سندس معاملن ۾ ’وچ ۾ پوڻ‘ جي عمل چئجي ٿو. اها مداخلت سڌي ۽ اڻ سڌي طرح ٿيندي آهي. پهرئين قسم مطابق، هڪ ملڪ پنهنجون فوجون ٻئي ملڪن ۾ لاهيندو آهي. ان جو واضح مثال آمريڪا جي ويٽنام ۽ سوويت فوجن جي افغانستان ۾ مداخلت آهي. ٻئي قسم جي مُداخلت تحت طاقتور ملڪ پنهنجين اقتصادي نيتين ذريعي ڪمزور ملڪ جي سياسي ۽ اقتصادي ماحول تي اثرانداز ٿئي ٿو. پهرئين قسم جي مداخلت سان خطي ۾ ”طاقت جي توازن“ ۾ هڪجهڙائي نٿي رهي. هن اصطلاح جو ٻيو مطلب هاڪاري به ٿيندو آهي. جنهن مطابق ڪنهن علائقي ۾ انساني حقن جي لتاڙ عروج تي هُجي، يا بيماري خطرناڪ شڪل اختيار ڪري وئي هُجي يا گهرو لڙائي ختم نٿي ٿئي، ته ڪا سگهاري يا وسيلن واري طاقت (يا بين الاقوامي ادارو) ’ مداخلت ‘ ڪري ان صورتحال ۾ بهتري آڻيندي آهي.
حوالا
زمرو:سلجھائپ صفحا زمرو:سياست زمرو:عالمي لاڳاپا
319ع
ڊسمبر
زمرو:319ع زمرو:چوٿين صدي
حضرو
حضرو : پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي اٽڪ جي حضرو تحصيل جو شھر ۽ ان تحصيل جو صدر مقام آهي.
حوالا
زمرو:جڳھ جو نالو سلجھائپ صفحا
عيدگاھ
thumb|عيد گاهه اسلامي ثقافت ۾ عيد گاهه (Eidgah) عام طور تي شهر کان ٻاهر هڪ کليل هوا ۾  مسجد هوندي آهي جيکہا خاص ڪري نماز عيدين ادا ڪرڻ لاء هوندي آهي۔
حوالا
زمرو:عيد زمرو:اسلامي ثقافت زمرو:مسجدون زمرو:نماز
درخواست
درخواست __(Application):
درخواست اهڙي لکت کي چئبو آهي، جيڪا ڪنهن مقصد يا غرض لاءِ ڪنهن اعليٰ سرڪاري عملدار يا آفيسر جي خدمت ۾ موڪلي ويندي آهي. درخواست لکندڙ اُن جي ذريعي پنهنجي گذارش پيش ڪندو آهي. شاگردن کي به اسڪول جي هيڊ ماستر/هيڊماسترياڻي کي مختلف مقصدن لاءِ الڳ الڳ درخواستون لکڻيون پونديون آهن.
فاھيان
فاهيان چين مان سڀ کان پهريائين فاهيان نالي سياح جو هتي اچڻ معلوم ٿيو آهي. جنهن سنه 399ع کان هتي جو سير و سفر ڪيو؛ پر ان سفر جو احوال ڪونه ٿو ملي.
جنجھي
جَنجهِي: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر جي تعلقي ڇاڇري جو ھڪ ننڍڙو شھر آھي. هيءُ ڇاڇري تعلقي ۾ تعليم جو مکيه مرڪز آهي. ٻهراڙيءَ جي باوجود هتي جي ماڻهن تعليم ۾ چڱي ترقي ڪئي آهي. هتي پرائمري ۽ مڊل اسڪول آهن.
لاڏيون
لاڏيون انگريزيءَ ۾  (Ladiyoon) ھي شاهه بندر تعلقي جو وڏو شهر آهي. هتي شاهه يقيق اولياءَ جي درگاهه آهي، جنهن تي چيٽ مهيني جي پهرئين آچر تي ميلو لڳندو آهي ۽ ٽي چار ڏينهن هلندو آهي. انهيءَ قبي ۾ ٻه قبرون آهن، جي ڳچ جون جڙيل آهن. ٻن اڍائي ڪوهن تي هڪڙي ٽڪريءَ جي مٿان ابن شاهه جو قبو آهي. ٻي آسپاس اتي ٽڪري ڪانهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
ابو نصر بن عبدالله سنڌي
ابو نصر فتح بن عبدالله سنڌي آل حاڪم جي غلامن مان ھو، جن بعد ۾ کيس آزاد ڪري ڇڏيو. ھن مختلف علمن، فقهه، ڪلام وغيره ۾ مھارت حاصل ڪئي. فقهه جي تحصيل ابو علي ثقفيءَ کان حاصل ڪيائين ۽ حديث جي روايت حسن بن سفيان وغيره کان ڪيائين ۽ ”فقيه ۽ متڪلم“ جو لقب پاتائين، ديني، علمي، مرتبو اھڙو حاصل ڪيائين، جو شاگردن معتقدن جو گروھ ھر وقت سندن چوڌاري رھندو ھو. کيس پنھنجي سنڌي مسلمان ھجڻ تي فخر ھو.
حوالا
زمرو:سنڌي شخصيتون
320ع
ڊسمبر
زمرو:320ع زمرو:چوٿين صدي
اسلامي شريعت (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب محمد بخش واصف جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ 160 صفحا آهن ۽ قيمت 12 -آنا- لکيل آهي. مسلم ادبي سوسائٽي حيدرآباد طرفان پهريون ڇاپو، مسلم ادبي پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان ڇپجي 1935ع ۾ شايع ٿيو. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، 1940ع ۾ ساڳيءَ پريس مان ڇپيل آهي. ساڳئي ڪتاب جو ٻيو ڀاڱو پڻ محمد بخش واصف جو لکيل آهي. هي ڪرائون سائيز ڪتاب آهي، جنهن ۾ صفحا 250 آهن ۽ قيمت سوا رپيو لکيل آهي. سنڌ مسلم ادبي سوسائٽي، حيدرآباد طرفان ڪتاب جو پهريون ڇاپو، مسلم ادبي پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان ڇپجي 1942ع ۾ شايع ٿيو.
اڙيا ٻولي
اوريا/ اُڙيا (Oriya ):هي -ٻولي- اُريا (Uriya)، اُتڪلي (Utkali)، اوڏڙي (Odri) اوڊرم (Odrum) اوليا (Oliya) اوڙيسا (Orisa) واڊيا (Vadiya) ۽ يڌيا (Yudhiya) جي نالن سان به سڃاتي وڃي ٿي. مغل -بندي- (Mughal bandi) اوريا جو معياري لهجو آهي. ڏاکڻي اوريا، اترين اوريا، الهندي اوريا، جنهن کي سمبل پوري به چون. -اتر- بلاسور (Balasoore) اوريا، مدناپوري اوريا، هلبي (Halbi). هر لهجي کي وري ننڍا ننڍا لهجا آهن. هيءَ -ٻولي- هندستان جي اوڙيسا، جهار کنڊ، رانچي ضلعن ۾، ڇتيس ڳڙهه، راءِ ڳڙهه، راءِ پور، بستار ضلعن ۾، اولهه -بنگال-، مديني پور ضلعن ۾ آسام، آنڌرا پرديس کان سواءِ بنگلاديش ۾ ڳالهائي وڃي ٿي. هندستان ۾ هن جا ڳالهائيندڙ 31666000 کن ٿيندا. هڪ خيال آهي ته هيءَ -ٻولي- هند- يورپي، هند- ايراني، هند- آريائي ٻولين جي مشرقي خطي جي شاخن مان آهي. جڏهن ته ٻئي خيال موجب دراوڙي آهي. هيءَ -ٻولي- اوريائي لپيءَ ۾ لکي وڃي ٿي. هيءَ -ٻولي- اصل ۾ اوڏن جي -ٻولي- آهي. هڪ خيال آهي ته اوڙيسا، اوڏر ديش کي چون ٿا. اوڏن جي سنڌ ۾ موجودگيءَ سبب چئي سگهجي ٿو ته هيءَ -ٻولي- سنڌ ۾ به ڳالهائي ويندي آهي، پر -ان- تي سنڌيءَ جو گهڻو اثر آهي.
حوالا
زمرو:ٻوليون
ايلسي ديھ
هن نالي سان جيڪب آباد ضلعي جي ڪشمور تعلقي ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ ”-ايلسي-“، ’نواب خان کوسو‘، ’مولابخش -جکراڻي-‘ ۽ ’نوقاف گولو‘ ڳوٺ -آباد- آهن.
ارسطوبيولس ڪاسندراني
ارسطو بيولس مقدوينہ جي قديم شھر ڪاسندريا ۾ 375 ق م ۾ پيدا ٿيندڙ ھڪ فوجي ھيو جيڪو سڪندراعظم جي لشڪر ۾ بطور آرڪيٽيڪٽ ۽ فوجي انجنيئر جي شامل ھيو ۽ ان سان گڏجي سنڌ ۾ آيو ھو. اصل ۾ فونيشي نسل جو ھيو. . ھي سڪندراعظم جي ويجھن دوستن ۾ شامل ھيو. ھن کي پاسرگاد ۾ سائرس اعظم جو مقبرو اڏڻ جو ڪم پڻ سونپيو ويو هو. ھن سڪندر جي حڪم مطابق سنڌ جي سڪي ويل درياهه ”هاڪڙي“ جي سروي ڪئي. هن هاڪڙي جي پيٽ جو معائنو ڪيو ۽ هڪ هزار ويران شهرن جا نشان ڳولهي ڪڍيا، جيڪي ڪنهن وقت هاڪڙي تي آباد هئا، آخري عمر ۾ پنهنجا حالات قلمبند ڪيائين. انهن يوناني ماهرن جي رپورٽن مان معلوم ٿئي ٿو ”سنڌ جا رهاڪو گهڻي قدر سانوري ۽ ڪاري رنگ جا هئا، اونهاري ۾ ساريون ۽ جوئر ٿيندي هئي. سياري ۾ ڪڻڪ ۽ جَوَن جي پوک ٿيندي هئي. ڪمند به ٿيندو هو ۽ ڪمند جي رس مان ڳڙ ٺاهيو ويندو هو. هتي جا رهاڪو ڪپهه مان سُٽ ڪتي ڪپڙو اُڻندا هئا. کين مختلف قسم جي دوائن ٺاهڻ ۽ زهرن مارڻ ۾ به مهارت هئي. هو اهو فن ڌارين ماڻهن کان مخفي رکندا هئا.“ سنڌين جي سراسري عمر 130 سال هئي. منجهن ٻن زالن رکڻ جو رواج عام هو. راجائون ته گهڻيون شاديون ڪندا هئا. ٻانهن ٻڌڻ جو رواج به هو. هو پنهنجي راجائن کي ٻئي ٻانهون مٿي کڻي سلام ڪندا هئا. راجا جڏهن ٻاهر نڪرندو هو، ته عورتون رٿن تي چڙهي ساڻس گڏ هلنديون هيون ۽ پويان ماڻهو دهل، شرنايون ۽ گهنڊ وڄائيندا هلندا هئا. ڇوڪرين کي ننڍي عمر ۾ پرڻائڻ جو رواج موجود هو. ستيءَ جي رسم به رواج ۾ هئي. ڪڏهن ڪڏهن لاشن کي ڳجهن جي کائڻ لاءِ ڦٽو ڪندا هئا، جيئن ته سنڌ ۾ انگور نه ٿيندا هئا، تنهنڪري شراب پيئڻ جو رواج ڪونه هو.“
حوالا
زمرو: سڪندراعظم زمرو:سنڌ زمرو:ھاڪڙو زمرو: سائرس اعظم
درسي ڪتاب
حوالا
زمرو:تعليمي مواد زمرو:ڪتاب بلحاظ قسم
ڀوريلو
ڀوريلو: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر جي تعلقي ڇاڇري جو ھڪ ڳوٺ آھي. هيءَ ڇاڇري تعلقي ۾ چيلهار کان 10 ميل اوڀر طرف ڇاڇري کان مٺي ويندڙ رستي تي آهي. واپار چڱو هلي ٿو. هتي پرائمري اسڪول آهي.
اسلامي عقائد (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب رسول بخش الهه نواز -آخوند- جو لکيل آهي. ڪچي جلد سان هن ڪرائون سائيز واري ڪتاب ۾ 216 صفحا آهن ۽ قيمت ڏيڍ رپيو ڏنل اٿس. سنڌ مسلم ادبي سوسائٽي، حيدرآباد طرفان هن ڪتاب جو پهريون ڇاپو، مسلم ادبي پرنٽنگ پريس مان ڇپجي 1944ع ۾ پڌرو ٿيو. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، ساڳيءَ پريس مان 1947ع ۾ ڇپيو.
دريا پنٿي
دريا پنٿي (Water Worshiprs) سنڌو درياھ جي پوڄا ڪندڙ، يا ورن ديوتا (درياھ جي ديوتا، جي پوڄا ڪندڙ هندو.) اهي جل پوڄا ڪندڙ هوندا آهن
ٻولين جون منزلون
 جهڙيءَ ريت ٻالپڻ، جواني، ۽ پيري ماڻهوءَ جي جويت جون منزلون آهن، تهڙيءَ ريت ٻولين کي به ڪن منزلن مان لنگهڻو پوي ٿو. هتي انهن جو ٿورو ذڪر ڪجي ٿو، ته سمجهڻ ۾ سولو ٿئي، ته سنڌي ٻولي هينئر ڪهڙيءَ منزل تي آهي!
(1) ٻولين جي پهرين منزل اها آهي، جنهن ۾ سڀ لفظ ”هڪ پدا“ يعني هڪڙي پد وارا (Mono syllables) هوندا آهن، ۽ ڪي به پڇاڙيون (Suffixes) ساڻن گڏيل نه هونديون آهن، اهي ساڳيا لفظ ڪٿي اسم ته ڪٿي فعل وغيره ٿي ڪم ايندا آهن؛ ۽ اها خبر ڳو جملن مان پوندي آهي ته فلاڻو لفظ جملي ۾ ڪهڙي ڪم آيو آهي. هن کي ”شبد ويچاري“ يا ”نحوي ترتيب“ واري منزل (Syntactical Stage) چئبو آهي. چينائي ٻولي انهيءَ منزل وارين ٻولين جو هڪ مثال آهي. (2) ٻي منزل اها آهي، جنهن ۾ ڪي لفظ اسم، اسم فاعل وغيره ٿي ڪم اچڻ جي طاقت وڃايو ڇڏين، جنهنڪري اهي لفظن جي پٺيان پڇاڙين (Suffixes) وانگر گڏبا آهن ته اسم جي حالتن ۽ فعلن جي زمانن ۽ ضميرن جي سُڌ انهن مان پوندي آهي.اهڙيءَ ٻوليءَ کي مرڪب منزل(Agglutinative stage) واري ٻولي چئبو آهي، جنهن ۾ پڇاڙين پٺيان پڇاڙيون وَت گڏيندو! سنٿالن جي ٻولي، توڙي تُرڪي، هنگاري ۽ فلش انهيءَ منزل واريون ٻوليون آهن.
(3) ٻولين جي ٽين منزل اها اهي، جنهن ۾ ڪي اسم، اسم فاعل وغيره ڌار لفظ ٿي ڪم اچڻ جي طاقت بنهه وڃايو ڇڏين، جنهنڪري اهي ٻين لفظن سان پڇاڙين وانگر گڏي ڪم آڻبا آهن، جيئن ٻولين جي ٻيءَ منزل ۾ ٿئي ٿو. پر، هن ٽين منزل ۾ هيئن ٿئي ٿو، ته اهي پڇاڙيون سدائين لفظن سان ڳنڍيل رهن ٿيون، جنهنڪري اهي لفظ يڪا ليکڻا پون ٿا- مثال لاءِ وٺو سنسڪرت لفظ ”ڪار“ معنيٰ ڪم ڪندڙ يا جوڙيندڙ. اهو ٻين لفظن سان گڏي ڪم آڻبو آهي، جهڙوڪ: سنسڪرت ”ڪنڀ“ معنيٰ ٿانءُ يا باسڻ ۽ ”ڪنڀڪار“ معنيٰ ٿانءُ جوڙيندڙ. ساڳيءَ طرح ”لوهڪار“ معنيٰ لوهه جو ڪم ڪندڙ. اهڙيءَ طرح اها ”ڪار“ پڇاڙي اهڙن لفظن سان سدائين ڳنڍيل رهي ٿي، جنهنڪري اهي يڪا لفظ ڪري ليکجن ٿا. هن منزل وارين ٻولين کي ”سنجوڳي“ يا ”مجمل منزل“ (Syntactical stage) واري ٻولي چئبو آهي. ان ۾ اهڙيون پڇاڙين گڏيل لفظن جو گردان يا ڦيرو ٿي سگهندو آهي، تنهنڪري اهي گردان يا ڦيري واريون ٻوليون (Inflectional Languages) به سڏبيون آهن. سنسڪرت، گريڪ (يوناني) ۽ انهيءَ منزل واريون ٻوليون آهن.
(4) ٻولين جي چوٿين منزل اها آهي، جنهن ۾ لفظن جون اهڙيون پڇاڙيون، سمي پائي، گَسي پيسي وڃن ٿيون؛ جنهنڪري پهرينءَ منزل جي ٻولين وانگر اهي لفظ پڇاڙين کان سواءِ ٻيا ڀانئبا آهن، ۽ انهن جي ڦيري ڪرڻ لاءِ ڪي معاون يا مددي لفظ (Ausiliary words) انهن جي پٺيان گڏبا آهن- مثال لاءِ ساڳيا مٿيان سنسڪرت لفظ ”ڪنڀڪار“ ۽ ”لوهڪار“ وٺو، جن جا اچار سنڌيءَ ۾ ڪنڀار- ڪنڀر ۽ لوهار- لهار- لُهر آهن. هتي ڏسو ته وچ مان ”ڪ“ نڪري ويو آهي، ته باقي ”آر“ پڇاڙي بچي آهي، جنهن جو اچار گهٽائي ”آر“ ڪريون ٿا: هاڻ ”ڪار“ لفظ سڃاڻڻ کان پري ٿي پيو آهي، ۽ ”ڪنڀار“ ۽ ”لوهار“ يڪا لفظ پيا ڀانئجن. انهن جو ڦيرو ڪبو ته ڪي حرف جر ڪم آڻبا، جهڙوڪ ”ڪنڀار کان دلو وٺ“- هتي ”کان“ حرف جر ڪم آيو آهي، ۽ اهو ”ڪنڀار“ لفظ کان ڌار ٿيو بيٺو آهي، پر حالت جريءَ جي معنيٰ ظاهر ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿو.
هنن کي مفصل منزل (Analytical Stage) واريون ٻوليون چئبو آهي. انگريزي ۽ فرينچ انهيءَ منزل واريون ٻوليون آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:تعليم زمرو:پاڪستان زمرو:سنڌي ٻولي زمرو:ٻوليون زمرو:لسانيات
1141ع
ڊسمبر
زمرو:1141ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
آرتي
thumb|آرتي آرتي ھندن ۾ پوڄا جي ھڪ اهم رسم (ٿالھيءَ ۾ ٻريل ڏيئا ۽ ڦل ڦول رکي ديوتا اڳيان ڦيرائڻ) واري عمل کي آرتي چئبو آهي. پوڄا پاٺ جو سامان.
حوالا
زمرو:رسمون زمرو:رواج زمرو:مذهبي اصطلاحون
آرتي (ڪتاب)
ھن نالي سان ھڪ ڪتاب شايع ٿيل آھي، جنھن جو مصنف فتح مل مينگھراج آڏواڻي آھي. ھن ڪرائون سائيز ڪتاب ۾ 80 صفحا آھن. ڇاپو ٻيو، گورسنگت ڪراچيءَ طرفان ڀارت اليڪٽرڪ پرنٽنگ پريس ڪراچي مان سال 1922ع ۾ ڇپيو.
بخش علي جتوئي
''فقير بخش علي پٽ مراد علي جتوئيءَ، ڳوٺ ٿرڙي ڇُٽي واري، تعلقي لاڙڪاڻي جو ويٺل هو. سال 1234هه/ 1818ع ڌاري ڄائو. شهداڪوٽ ۾ ڪنهن بزرگ کان تعليم حاصل ڪيائين. ان کان پوءِ ڳڙهي مبارڪ ۾ هڪ خانگي مدرسي ۾ عربي ۽ فارسيءَ جي تعليم ڏيڻ لڳو. هيءُ عالم هئڻ سان گڏ طبابت به ڪندو هو. درازن جي درگاهه ۽ پاڳارن پيرن جو وڏو معتقد هو. سندس شعر جي هڪڙي مصرع هن طرح آهي'': ”منصبدار معليٰ مسند، دوست دلبر درازي“
آرتي (ڪتاب)
زمرو:ڪتاب
بخش علي جتوئي
وفات
هڪ سؤ ورهين جي ڄمار ۾ سال 1337هه/1918ع ڌاري وڏي بيماريءَ ۾ وفات ڪيائين.
بدو ملهي
بدو ملهي (انگريزي: Baddomalhi) پاڪستان جو هڪ آباد جڳهه  جو نارووال ضلعو ۾ واقع آهي.
تفصيلَ
بدو ملهي جي مجموعي آبادي  217 ميٽر سطح سمنڊ کان مَٿانهينءَ تي واقع آهي.
عيد
عيد زمرو:اسلامي اصطلاح
ايلميتي خط
ايلميتي خط (Elmiti Script ):ايليميتي/ايلمائٽي هن وقت ڪٿي به ڪا نه ٿي ڳالهائجي. موقوف (Extinct) -ٻولي- آهي. پر 600 ق. م ۾ هيءَ پرشين امپائر جي سرڪاري -ٻولي- هئي. سڪندراعظم جڏهن -ايران- تي چڙهائي ڪئي ته هيءَ -ٻولي- خاصي حالت ۾ موجود هئي. هي ڪا هڪ رات ۾ ڪانه اڀري هوندي نه ڪو هڪ سال ۾ ختم ٿي هوندي. ٻوليون صدين جو سفر ڪري اڳتي اچن ٿيون ۽ صدين جو سفر طئي ڪري پنهنجي طبعي حالت کي پهچي ختم ٿي وڃن ٿيون. هن جا ٽي قسم ٻڌايا وڃن ٿا: 1.	پراڻي المائيٽي: Proto- Elmite هي تمام پراڻي لکت جو نمونو آهي، جيڪو -ايران- ۾ رائج هو. جيڪو مٽيءَ جي ننڍڙين ٽڪين (Tablet) تي لکيل آهي ۽ ڪيترن ئي ايراني قديم ماڳن -تان- مليون آهن. هن جون 1000 کان مٿي نشانيون (Symbols) مليون آهن؛ جيڪي پڙهجي نه سگهيون آهن. هي ميخي خط (Cuniform) جي سڌريل صورت آهي. 2.	ليڪائين ايلمائيتي Linear Elmite: هيءَ لکت -ايران- جي ڪن مقبرن -تان- ملي آهي. هيءَ اوا ايلمائيٽي مان نڪتل چئي وڃي ٿي. پر ڪا پڪي ثابتي نه ملي آهي. 3.	ميخي ايلمائيتي (Cuniform ):هيءَ لکت 2500 ق. م کان 331 ق. م تائين استعمال هيٺ رهي آهي. هيءَ لکت اڪادي خط -تان- ورتل آهي. هن ۾ نشانيون (Symbols) گهٽ استعمال ٿيل آهن. المائيٽي ٻوليءَ جو سامي، سنڌو يورپيائي، ۽ سميري ٻولين سان گهرو سنٻنڌ هو جو هيءَ لکي به سميري خط ۾ ويندي هئي. ڪن جو چوڻ آهي ته هيءَ دراوڙي -ٻولي- آهي ۽ اصل دراوڙين جي ايلام ٻوليءَ جا نشان آهن. جو دراوڙ هندوستان کان چار هزار ق.م انهيءَ پاسي ڏانهن طبعي حالتن جي ڪري لڏي آيا هئا ته پاڻ سان -ٻولي- به آندي هوندائون. ايلام وڏو قبيلو هو، جيڪو ڏکڻ هندستان کان لڏي اُر تائين ويو هو. -ان- تي -تحقيق- ٿي آهي.
ايلچي ديھ
تعلقي ڪوٽڙيءَ جي هڪ ديهه، جنهن ۾ ڪو به ڳوٺ شامل نه آهي.
اسلامي عقائد ۽ معراج جي رات (ڪتاب)
هن ڪتاب جي قلمي نسخو 1201هه/1780ع کان اڳ جو لکيل برٽش ميوزم، لنڊن ۾ موجود آهي.
321ع
ڊسمبر
زمرو:321ع زمرو:چوٿين صدي
ايلچي ديھ 2
لاڙڪاڻي ضلعي جي تعلقي قنبر ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ ’ڏتل ابڙو‘، ’الهڏتو‘، ’حسين -جاگيراڻي-‘، ’سيدن جو ڳوٺ‘، ’ڪلهوڙن جو ڳوٺ‘ ۽ جاگيراڻين جا ڳوٺ موجود آهن.
بخش علي خاصخيلي
''بخش علي خاصخيلي، ٽالپرن جي آخري دور ۽ انگريزن جي ابتدائي دور جو هڪ سڄاڻ سگهڙ ٿي گذريو آهي. ڀِرين جي ڀرسان وليداد خان خاصخيليءَ جي واهڻ جو ويٺل هو. سنڌ جا سڀئي رومانوي داستان اڪثر کيس ياد هئا. سنڌ جي گهڻن ئي شاعرن جو ڪلام کيس ياد هوندو هو ۽ ڳائي ٻڌائيندو هو. سندس آواز ۾ ڏاڍو سوز ۽ گداز هو.''
وفات
هن 1945ع ڌاري اٽڪل سوا سؤ ورهين جي ڄمار ۾ وفات ڪئي.
حوالا
زمرو:سگھڙ
دستاڳ
دستاڳ (Destag) ڪوهستاني علائقي جي خاص پرولي. اھا پرولي جنھن ۾ پھريائين ڀڃڻي واري چيز جا اھڃاڻ ۽ اشارا آيل ھجن، پر اڳتي ھلي ان تان ڦري وڃجي. مثال طور: ”نچي ٿو ناچو خان، پر ناچو بہ ناھي.
حوالا
زمرو:Adb زمرو:ادب
ابو ھريره
thumb|centre|ابو ھریرۃ ابو ھريره مشهور اصحابي، جنهن کان 5375 حديثون روايت ڪيل آهن. سندس پورو نالو عبدالله بن عامر ڄاڻايل آهي، جڏهن ته ڪن ڪتابن ۾ سندس نالو عبد شمس به ڄاڻايل آهي. اسلام قبول ڪرڻ کان پوءِ سندس نالو عمير رکيو ويو. جيئن ته هو ٻلين پالڻ جو شوقين هوندو هو، ان ڪري ”ابو هريره“ (ٻلين جو پيءُ) سندس ڪنيت ٿي وئي. خيبر واري جنگ جي موقعي تي سن 7 هه مطابق 629ع ۾ مديني شريف پهچي اسلام قبول ڪيائين. حضرت ابو هريره جيڪي حديثون روايت ڪيون آهن، تن مان 335 متفق عليہ آهن. کيس ”سلطان الحديث“ جو لقب پڻ مليل هو. حضرت عمر فاروق جي خلافت واري دور ۾ ڪجهه وقت بحرين جو گورنر به ٿي رهيو، پر جڏهن حضرت عثمان جي خلافت جو دور آيو ته پاڻ مديني ۾ گوشه نشين ٿي ويو. پاڻ 78 سالن جي ڄمار ۾ 676ع ۾ وفات ڪيائين. کيس جنت البقيع ۾ سپرد خاڪ ڪيو ويو.
لڪي ون مال
هي مال ڪراچيءَ ۾ راشد منهاس روڊ تي آهي. هي ڪراچيءَ جي وڏن مالن مان هڪ آهي. هن ۾ 200 دڪان آهن ۽ پارڪنگ جي به تمام وڏي سهولت موجود آهي جتي ٽي هزار گاڏيو پارڪ ڪري سگهجن ٿيون. هن مال ۾ ميوزيڪل ڪانسرٽ ۽ فيشن شوز جي به سهولت موجود آهي. ان کانسواءِ هن مال ۾ ڪراچيءَ جو وڏو فوڊ ڪورٽ به موجود آهي. سودو سلف وٺڻ لاءِ هن ۾ هاپر اسٽا به ٺاهيو ويو آهي. هي مال صبح جو 11 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کيل رهي ٿو. هن مال ۾ هڪ اِن ڊور ٿيم پارڪ به موجود آهي، ان کانسواءِ ٻارن جي لاءِ ٻيون به دلچسپيون به موجود آهي. هن مال کانسواءِ ڪراچيءَ ۾ ٻيا ڪيترائي سٺا مال آهن جن ۾ ايمرالڊ ٽاورز، ڊولمن مال طارق روڊ ۽ ڊولمن مال حيدري به شامل آهي.
حوالا
زمرو:پاڪستان زمرو:سنڌ زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ زمرو:ڪراچي زمرو:ڪراچي ۾ عمارتون ۽ ساختون
ابو موسا اشعري
حضرت ابو موسا اشعري کان روايت آهي ته صحابه عرض ڪو ته يا رسول اللہﷺ: ڪهڙو مسلمان افضل آهي؟ پاڻ سڳورن فرمايو: جنهن جي هٿ ۽ زبان کان ٻيا مسلمان بچيل هجن.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:اسلام زمرو:مذهب زمرو:تاريخ
بختيارپور
بختيارپُور ڳوٺ، اڳوڻي ضلعي دادوءَ ۽ هاڻي ڄامشوري ضلعي ۾ واقع آهي. هي ڳوٺ سيوهڻ کان دادو ويندي ڏهن ڪلوميٽرن پنڌ تي آهي. هن ڳوٺ کان ٿورو اڳيان مشهور شهر آراضي، بوبڪ ۽ ٽلٽي آهن. منڇر ڍنڍ هن ڳوٺ کان اٽڪل ست ڪلوميٽر کن آهي. هي ڳوٺ ڪيترا دفعا منڇر جي پائڻ جي ڪري دڙي تي ٻڌو ويو آهي.
واپار
''گڏيل هندستان واري دؤر ۾، بوبڪ، ٽلٽي ۽ آراضي وڻج واپار جا وڏا مرڪز هئا، جنهن جو اثر بختيارپور تي به پيو. هتي اجرڪ جي ڇُر به ٿيندي هئي.''
مشھور شخصيتون
''هن ڳوٺ ۾ ڊاڪٽر محمد صالح قريشي پهريون سنڌي مسلمان هو، جنهن آمريڪا مان ٻي مهاڀاري لڙائيءَ وقت انجنيئرنگ ۾ ڊاڪٽريٽ ڪئي هئي. ڊاڪٽر محمد صالح قريشي حڪومت پاڪستان جي پلاننگ ڪميشن ۾ چيف انجنيئر واٽر اينڊ پاور پڻ رهيو. 1960ع واري ڏهاڪي ۾ سنڌو طاس معاهدي (Indus Water Treaty) جو ميمبر به هو ۽ هندستان سان ڳالهين واري وفد ۾ شامل هو. ڳالهين دؤران هن اها نشاندهي ڪئي هئي ته اصل ۾ هي جڳهڙو هندستان ۽ پاڪستان وچ ۾ نه، پر سنڌ ۽ پنجاب جي وچ ۾ آهي. 1967ع ۾ سنڌي شاگردن جي چوٿين مارچ تحريڪ کان پوءِ محترم حسن علي عبدالرحمان جي جاءِ تي 1967ع ۾ سنڌ يونيورسٽيءَ جو وائيس چانسلر مقرر ڪيو ويو. هُو هن عهدي تي سوا ڏيڍ سال رهيو ۽ ترت ئي سندس جاءِ تي سيد غلام مصطفيٰ شآهه کي وائيس چانسلر مقرر ڪيو ويو. ''
بختيارپور ڳوٺ ٽي وڏا ماڻهو پيدا ڪيا:
''بختيارپور ڳوٺ جو خلافت تحريڪ ۾ به ڪافي حصو رهيو آهي. هتان جي هڪ عالم غلام نبي قاضيءَ لاڙڪاڻي مان ”عالمگير“ اخبار جاري ڪئي هئي جنهن جو ذڪر پير علي محمد راشديءَ پنهنجي ڪتاب ”اهي ڏينهن، اهي شينهن“ ۾ ڪيو آهي. بختيارپور هاءِ ڪورٽ جا ٻه ڀائر جج احمد علي قريشي ۽ عبداللطيف قريشي به پيدا ڪيا. علي احمد قريشي سنڌ جو ناليوارو وڪيل، هاري تحريڪ دادوءَ جو رهنما ۽ سائين جي ايم سيد جو ويجهو ساٿي آهي. سندس فرزند پروفيسر اعجاز قريشيءَ جون سماجي ۽ تعليمي خدمتون وسارڻ جوڳيون نه آهن. هتان جو بقا محمد قريشي، مشهور تعليمدان ۽ ڊائريڪٽر اسڪولس رهيو. هتان ڊاڪٽر محمد شفيع قريشي پيدا ٿيو. موجوده وقت ۾ سنڌ يونيورسٽي، لياقت يونيورسٽي ۽ چانڊڪا يونيورسٽيءَ ۾ بختيارپور جا ڪيترا استاد موجود آهن. ان کان سواءِ واپڊا، سوئي گئس، پاڪسان نيشنل شپنگ ڪارپوريشن ۽ ٻين ادارن ۾ به هتان جا فرد وڏن عهدن تي فائز آهن. بختيارپور ۾ قريشين کان سواءِ پنهور، ابڙا، ڏيئا، نائچ ۽ ڀنگر ذاتيون به رهن ٿيون. هن ڳوٺ ۾ ڇهه ست سئو ورهين جي هڪ پراڻي جامع مسجد به موجود آهي.''
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر
322ع
ڊسمبر
زمرو:322ء زمرو:چوٿين صدي زمرو:سال
دستاويز
دستاويز (Document) حڪومت جي مُهر وارو ڪاغذ. هن قسم جي ڪاغذ تي ڪنهن به سودي، واپار جي لکت ، خريد و فروخت جي شاهدي، قسم نامون وغيره سرڪاري طور شاهدن جي صحيءَ سان لکيو ويندو آهي.
آرتي (نالو)
هندو ڌرم ۾ هڪ ديويءَ جو نالو، جنهن کي آرتيه پڻ سڏيو وڃي ٿو. ان ديويءَ جو تذڪرو رگ ويد ۾ به آيل آهي. کيس ڪيترن ئي ديوتائن جي ماءُ به مڃيو وڃي ٿو. هندن جي عقيدي موجب آرتيه ديوي ٻارن ۽ چوپائي مال تي برڪتون موڪليندڙ عظيم ديوي آهي. هن لاءِ هڪ مفروضو اهو پڻ آهي ته هوءَ گناهه معاف ڪندڙ ديوي آهي ۽ محيط ڪل فطرت يا وجود جي مجسم صورت آهي.
زمرو:نالا
ابو اسحاق ابراھيم سنڌي موصلي
ابواسحاق ابراهيم بن نصر بن عسڪر، فقه شافعيءَ جو، سلامه شهر (موصل علائقي) جو قاضي هو. هيءُ نسلي طرح سنڌي هو. پنهنجي وقت جو عالم ۽ هڪ ڪامل درويش ٿي گذريو آهي. سندس وڏا عباسي دؤر ۾ سنڌ مان بغداد لڏي ويا ۽ سنڌي عالمن جي نالي سان ئي سندن سڃاڻپ قائم رهي. هن بغداد جي نظاميه ڪاليج ۾ تعليم ورتي ۽ ان کان پوءِ سرڪاري طرح سلامه شهر جو قاضي مقرر ٿيو. هيءُ هڪ وڏو شاعر، عالم ۽ بزرگ هو. 3 ربيع الثاني 610هه/1213ع ۾ وفات ڪيائين.
عدم مُداخلت
عدم مُداخلت يا نان انٽروينشن (Non intervention) هڪ اهڙو اصطلاح آهي، جنهن ۾ عام طور ٻين رياستن جي معاملن ۾ هروڀرو ٽنگ اٽڪائڻ کان پري رهڻ جي وضاحت ٿيل آهي. هيءُ بنيادي طور سورهين صديءَ جي ”ويسٽفليائي رياستي نظام“ جو هڪ اهم تصور آهي، جنهن ۾ بادشاهي نظام کي رد ڪندي، رياست لاءِ آزادي ۽ خودمختياريءَ جي ضمانت سميت ڪنهن به رياست ۾ سنئين سڌي مُداخلت جي مُخالفت ڪئي ويئي آهي. ان تصور ۾ ارڙهين صديءَ منجهه مشهور مُفڪرن وولف (1740ع) ۽ Vattel وئٽيل 1758ع ۾ وڌيڪ گهرائي آڻيندي، کيس درٻار جي جوڙجڪ کان ٻاهر ڪڍي، رياستي خوداختياريءَ واري اصطلاح جي اهم وضاحت طور ڪم آندو. هاڻوڪي زماني ۾ عالمي امن ۽ علائقائي سالميت جي حوالي سان هر رياست اصولي طور عدم مُداخلت تي عمل ڪرڻ لاءِ ضروري زور ڏئي ٿي، پر هيءُ اصطلاح حالتن ۽ مسئلن جي نوعيت مطابق تبديل به ٿيندو رهي ٿو. مثال طور، سوويت يونين جي افغانستان ۾ اچڻ کي ”دعوت ذريعي ٿيل مُداخلت“ (Intervention by Invitation) طور ڳڻيو وڃي ٿو، ساڳي طرح ڪيوبا طرفان 1989ع تائين صدر’آگستو نيتو‘ جي انگولائي سرڪار سان سهڪار کي ”مُدافعتي مُداخلت“ (Counter Intervention) جي تصور سان ڀيٽيو وڃي ٿو. جنهن ۾ ڏکڻ آفريڪا جي حُڪومت طرفان حمايت ڪيل، انگولا جي سرڪار مخالف يونيٽا باغين طرفان ٿيندڙ بغاوتن کي مثال طور پيش ڪيو وڃي ٿو. ان کانسواءِ 1981ع ۾ اسرائيل پاران عراق جي ائٽمي تحقيقي مرڪزن تي امڪاني عراقي حملي کان بچاءُ ۾ اڳواٽ مُداخلت (Pre - emptive Intervention) طور پيش ڪيو وڃي ٿو. ان کان سواءِ ٽين دُنيا جي آزاديءَ جي تحريڪن جي حمايت ڪرڻ ۽ انساني حقن جي ڀڃڪڙيءَ خلاف رياستن تي دٻاءُ وجهڻ يا آمر حڪومتن جي پاليسين کي رد ڪرڻ سان پڻ مُداخلت جي روايتي تصور جي ڀڃڪڙي ٿئي ٿي. پر انهن ڀڃڪڙين کي ڪڏهن به مُڪمل طور رد نه ڪيو ويو آهي. عدم مُداخلت جو تصور بُنيادي طور عدم مرڪزيت تي ٻڌل آزاد، خودمختيار ۽ عام طور هڪٻئي سان برميچيندڙ رياستن تي لاڳو ٿئي ٿو. هيءُ تصور اڄ به رياستن تي ٿيندڙ ٻاهرين ڪاهه جي خلاف سڀ کان مضبوط قانوني ۽ اخلاقي هٿيار طور ڪم اچي ٿو.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي سياست
اسلامي نظام تعليم (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب محمد صديق ميمڻ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ 62 صفحا آهن ۽ قيمت 4 -آنا- ڄاڻايل آهي. سنڌي ادبي سوسائٽيءَ طرفان هن ڪتاب جو پهريون ڇاپو، مسلم ادبي پرنٽنگ پريس حيدرآباد مان، سال 1940ع ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو.
حوالا
زمرو:ڪتاب
کاروڇاڻ شهر
thumb|کارو ڇاڻ شهر کاروڇاڻ شهر انگريزي (Kharo Chhan Town) سنڌ پاڪستان جي ٺٽو ضلعو جي کاروڇاڻ تعلقو جو قديم شهر آهي جيڪو سامونڊي ٻيٽ تي واقع آهي. قديم زماني ۾ کارو ڇاڻ شهر سمنڊ جي ڪناري هوندو هو پر سمنڊ ۾ گھيرجي ٻيٽ بڻجي ويو آهي. هيءُ آڳاٽي زماني ۾ مشهور بندر گاھ هو. ٻين ملڪن توڙي پتڻن تان واپاري ٻيڙا اچي لنگر هڻندا هئا پر هاڻ صرف مقامي اچ وڃ لاءِ پتڻ طور ڪم اچي ٿو.