محمد_بن_قاسم
تفصيلي تعارف
محمد بن قاسم 17 سالن جي ڄمار ۾ سنڌ فتح ڪري هندستان ۾ اسلام کي متعارف ڪرايو. هن کي عظيم جي ڪري هندستان ۽ پاڪستان جي مسلمانن ۾ هڪ هيرو جو اعزاز حاصل آهي ۽ ان لاءِ سنڌ کي ”بابُ الاسلام“ يعني اسلام جو دَرُ پڻ چيو ويندو آهي ڇاڪاڻ ته هندستان ۾ اسلام جو دروازو هِتان ئي کُليو. محمدبن قاسم 694ع ۾ طائف ۾ پيدا ٿيو. رحيمداد خان مولائي شيدائي لکي ٿو تہ "عمادالدين محمد بن قاسم بن محمد بن حڪم بن ابي عقيل ثقفي 17 شعبان سنه 24هه ۾ دمشق تي ڄائو، سندس پيءُ قاسم بن محمد اُموي شاهي خاندان جو ممتاز امير هو. محمد بن قاسم اڃا صغير هو ته سندس پيءُ وفات ڪئي ۽ هو والده جي سائي هيٺ تربيت وٺڻ لڳو. پنجن سالن جي عمر ۾ سندس ذهانت جو نمونو پکڙجڻ لڳو. سندس ڪٽنب وٽ اعليٰ تعليم ڏيارڻ لاءِ ايتري دولت ڪانه هئي، تنهن ڪري دمشق جي فوج ۾ ڀرتي ٿيو ۽ اعليٰ فوجي عملدارن جي نگراني هيٺ فاتح سنڌ جنگ جا هنر سکڻ لڳو. سندس ذهانت جي فوجي عملدار تعريف ڪرڻ لڳا." وليد بن عبدالملڪ جڏهن فوجي ڇانوڻيءَ ۾ فوجن جو معائنو ڪرڻ ايندو هو، تڏهن محمد بن قاسم کي پاڻ سان ويهاري ساڻس محبت ڀريون ڳالهيون ڪندو هو. 14 ورهين جي عمر فوجي قابليت ڪري کيس اعليٰ عهدو مليو. جڏهن حجاج بن يوسف کي عراق جو گورنر مقرر ڪيو ويو ته هُن ثقفي خاندان جي وڏن ماڻهن کي مختلف عهدن تي مقرر ڪيو، انهن ۾ محمد جوپيءُ قاسم به هو جيڪو بصره جو گورنر هو. اهڙي طرح محمد بن قاسم جي شروعاتي تربيت بصره ۾ ٿِي ۽ تقريبن 5 سالن جي ڄمار ۾ اُن جو پيءَ لاڏاڻو ڪري ويو.حجاج سنڌ جي محاذ لاءِ پنهنجي ننڍي عمر واري سؤٽ محمد بن قاسم کي چونڊيو، جيڪو سندس نياڻو به هو. محمد بن قاسم کي بهار البر جو گل پسند هئڻ ڪري ابوالبهار جي ڪنيت سان مشهور ٿيو سندس نسبي سلسلو هن طرح آهي. ”محمد بن قاسم بن محمد بن حڪم بن ابي عقيل رضه“ 75هه (95_694ع) تي طائف ۾ ڄائو حجاج بن يوسف عراق جو گورنر ٿيڻ وقت ثقفي خاندان جي خاص ماڻهن کي وڏن عهدن تي ويهاريو. محمد بن قاسم کي بصري جو گورنر بڻايائين. محمد بن قاسم ننڍپڻ ۾ ئي وڏو ذهين هو پر غربت ڪري اعليٰ تعليم حاصل نه ڪري سگهيو ۽ دمشق جي فوج ۾ ڀرتي ٿي ويو، جتي سندس صلاحيتن ڪري اعليٰ عهدن تي مقرر ڪيو ويو. 90هه ۾ حجاج کيس ڪردن جي مقابلي لاءِ ايران موڪليو، جنهن وقت سندس عمر پندرهن سال هئي. ڪردن کي شڪست ڏيندو ۽ اصطخر فتح ڪندو جرجان طرف وڌڻ لڳو. شيراز شهر جي بنياد وڌائين، جيڪو اڳ هڪ ننڍي ڇانوڻي جي صورت ۾ هو. جنت السنڌ ۾ مولائي شيدائي ابن قاسم جي باري ۾ لکي ٿو ته ”سترهن سالن جي عمر ۾ جڏهن شيراز جو گورنر مقرر ٿيو ته سڄي ملڪ ۾ امن، انصاف ۽ رواداري قائم ڪيائين، سندس تقرير هر ننڍو، وڏو، عالم، فاضل دلچسپي سان ٻڌندو هو“ مولائي شيدائي جسماني ساخت ۽ چهري جي مهانڊن جي باري ۾ لکي ٿو ”هو تمام خوبصورت نوجوان هو. اکيون وڏيون وڏيون، نرڙ ويڪرو، هٿ کليل، ڀريل بدن، گلابي رنگ، رعبدار آواز، مضبوط ارادن وارو، اعليٰ اخلاق سان سينگاريل، مٺي زبان وارو ۽ نهايت ٻاجهارو هو.“ (ص 96_ 97) جڏهن حجاج بن يوسف سنڌ تي ڪاهه جو پڪو ارادو ڪري چڪو هو، ان وقت محمد بن قاسم حجاج جي حڪم سان ئي ري تي چڙهائي ڪرڻ لاءِ ويل هو. اتي حجاج جو حڪم مليس ته سنڌ ڏانهن وڃ ۽ ان فوج جو انتظار ڪر جيڪا خشڪي رستي موڪلي رهيو آهيان، حجاج سنڌ تي حملي جي پوري پوري تياري ڪري ڇڏي هئي. سندس جذبات جو اندازو هن خطبي ۾ ٿئي ٿو جيڪو جمعي ڏينهن عوام آڏو پڙهيائين. ”مان توهان کي ٻڌائڻ چاهيان ٿو ته وقت تلوار جي ڌار وانگر هوندو آهي، ڪڏهن مخالف ته ڪڏهن موافق _ اهو وقت جڏهن اسان جي پاسي هجي ته پنهنجي فوج جي تربيت ڪرڻ گهرجي پر مخالف پاسي هجي ته مصيبتن تي صبر ۽ الله جي عنايتن تي ڀروسو رکڻ گهرجي. بديل جي غم مون کي جهوري وڌو آهي ۽ مان ان جو بدلو وٺڻ لاءِ پوري طرح تيار آهيان ۽ اهو داڳ ڌوئڻ کانسواءِ چپ ڪري نه ويهندس.“