cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڇٻر
طب
اثر: سرد خشڪ 1، نقصان: سرد مزاجن کي، ميل: مصري، عيوض: ___، وزن: هڪ تولو. خاصيت: هن کي پاڻيءَ ۾ ڪاڙهي پيارجي ته پيشاب جاري ڪندو، مثاني ۽ گردي جي پٿريءَ کي ڪڍندو، مثاني جي ڦٽ، آلت جي ڦٽ، گرم پتن، سلهه، نانگ جي زهر لاءِ مفيد آهي، ڇتي ڪتي جي ڇڪ کان ٿيل ڦٽ تي هن جي خاڪ ترن جي تيل ۾ گڏي رکجي ۽ اهو تيل موڪن، بواسير جي رت مقعد جي سوڄ، ڦٽن ۽ ڦرڙين لاءِ سٺو مرهم آهي.
اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان
اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان (Election Commission of Pakistan،انتخابي دفتر پاڪستان، مخفف: ECP) ھڪ آزاد، خودمختيار، مستقل ۽ پاڪستان جي آئين ھيٺ ڪم ڪندڙ وفاقي ادارو آھي. جنھن جي ذميداري رياست جي پارليامينٽ، صوبائي اسيمبلين ، مڪاني حڪومتن،پاڪستاني صدر جون چونڊون ڪرائڻ جو بندوبست ڪرڻ ۽ چونڊون ڪرائڻ ، چونڊ تڪن جون حدبنديون ڪرڻ، چوڊن لاء پاڪستان جا اليڪٽرل رول يا ووٽر لسٽون تيار ڪرڻ  وغيره آھن. ھن جي اھا بہ ذميداري آھي ته چونڊون ايمانداري سان آزاد ۽ منصفاڻيوڻ ڪرائي.
جوڙجڪ
اليڪشن ڪميشن جو سربراھ چيف اليڪشن ڪمشنر آھي. آئين جي آرٽيڪل 213 ۽ 216 مطابق چيف اليڪشن ڪمشنر ۽ ڪميشن جا چار ميمبر جيڪي ملڪ جي چئن صوبن جي ھاء ڪورٽن جا رٽائرڊ جج ھوندا آھن انھن سڀني جي مقرري پاڪستان جو صدر ڪندو آھي. ھن وقت رٽائرڊ جسٽس سردار محمد رضا ملڪ جو چيف اليڪشن ڪمشنر آھي. ڪميشن پنج ميمبرن تي مشتمل ھوندي آھي جنھن جو سربراھ چيف اليڪشن ڪمشنر ۽ باقي چار ميمبر سنڌ ، پنجاب، خيبرپختونخوا ۽ بلوچستان جا نمائندا ھوندا آھن.
تاريخ
ھن اداري جو قيام 23 مارچ 1956 ۾ عمل ۾ آيو. <
تڪ پي ايس 13 لاڙڪاڻو 4
تڪ پي ايس 13 لاڙڪاڻو 4 جو پراڻو نالو پي ايس 41 لاڙڪاڻو-قمبر شھدادڪوٽ (اولڊ لاڙڪاڻو 7)  ھيو. ھي تڪ ڏوڪري تعلقي ۽ آباد سرڪل کانسواءِ باقراڻي تعلقي تي مشتمل آھي.
عام چونڊون 2018
25 جولاء 2018 واري عام چونڊ چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو حزب الله ٻگهيو 46,101 ووٽ کڻي ھن تڪ مان چونڊ کٽي آيو جيڪو سردار واحد بخش ٻگھيو جو پٽ آھي ۽ 1956ع ۾ لاڙڪاڻي شھر ۾ پيدا ٿيو. سندس اباڻو ڳوٺ نئون گڏ تعلقي باقراڻي ۾ واقع آهي .سندس مقابلو ڪندڙ جي ڊي اي جي عادل الطاف انڙ 44,197 ووٽ کنيا. تحريڪ انصاف جي شفقت حسين انڙ 6,697 ووٽ کنيا.
عام چونڊون 2013
2013 جي عام چونڊن ۾ ھن تڪ مان پيپلزپارٽي جو اعجاز احمد جتوئي 19,663 ووٽ کڻي چونڊ کٽي آيو ۽ سندس مقابلو ڪندڙ عادل الطاف انڙ 7909 ووٽ کنيا
عالمي گرميءَ ۾ واڌ
عالمي گرميءَ ۾ واڌ جي تعريف ھيئن ڪري سگھجي ٿي:"ماحول جي گرميءَ ۾ واڌ جيڪو گرين ھائوس افيڪٽ تي انسان جي اثراندازي جي ڪري ٿي رھيو آھي."
جڏھن ماڻھو ڪوئلو ،تيل يا قدرتي گيس ساڙيندا آھن تہ ڪاربن ڊاءِ آڪسائيڊ گيس (سي او ٽو) پيدا ٿيندي آھي. ھي ڪاربن ڊاءِ آڪسائڊ گيس جڏھن ٻوٽن ۽ سمنڊ مين جذب ٿيڻ کان بچي ويندي آھي تہ ھوائي گندگي جو سبب بڻجي ٿي. ھن زمين ۾ قدرتي وسيلا ڪروڙن ورھين کان خفيا حالت ۾ پيل ھيا. پوين چند صدين يا ڏھاڪن ۾ انھن وسيلن کي ڪڍڻ کان پوءِ گھڻائي سان استعمال ڪيو پيو وڃي. صنعتي انقلاب سان گڏ ئي انھن وسيلن جو ڇڙواڳ استعمال گندگي ۽ گرميءَ جو سبب بنجي رھيو آھي.
آڪسيجن تمام جاندارن جي لاءِ ضروري آھي. جھنگن جي واڍي ان جي گھٽتائي جو ڪارڻ بڻجي رھي آھي. آڪسيجن جي ٽن ايٽمن جي ملڻ سان اوزون گيس ٺھندي آھي. ھي گيس اسان جي ٻاھرين ھوا ۾ زمين کان 12 ڪلوميٽر کان 48 ڪلوميٽر تائين گڏ ٿي رھي آھي. اوزون جو ھي پال اسان جي گرھ کي سج کان ايندڙ نقصان ڪار شعائن کان بچائيندو آھي. فضا ۾ گندگي جي ڪري اوزون جي پال ۾ ڏار پئجي رھيا آھن.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:آبھوا جي تبديلي زمرو:آبھوا جي تاريخ زمرو:اقتصادي مسئلا گرمي
عزير حاجيبايوف
thumb|عزير حاجيبيوف جو ڪُٽمب (عزير مٿي کاٻي پاسي)، [[شوشا، سال 1915.]] عزير حاجيبايوف عزير حاجيبايوف اوزير بيع عبدالحسين اوغلو حاجيبيوف (Üzeyir bəy Əbdülhüseyn oğlu Hacıbəyov, / عزیر حاجی‌بیوو; Узеир Абдул-Гусейн оглы Гаджибеков؛ سيپٽمبر 18، 1885 - نومبر 23، 1948) هڪ روسي سوويت ڪمپوزر راڳ جو ايجاد ڪندڙ, موسيقي اڳواڻ, پبلسٽ, ڊراما نويس, ماستر, ترجمو ڪندڙ(مترجم) ۽ سماجڪ شخص آذربائيجان جو اصلوڪو رهاڪو هو. هن کي آذربائيجان سان لاڳاپيل ڪلاسيڪي موسيقي ۽ اوپيرا ڪمپوز ڪرڻ جي حيثيت ۾ باني طور سڃاتو وڃي ٿو. اوزير حاجيبايوف جمهوريا آذربائيجان جي قومي تراني جي موسيقي تيار ڪئي هئي (جنهن کي سال 1991 کانپوءِ آذربائيجان جي سوويت يونين کان آزاديءَ کانپوءِ ٻيهر اختيار ڪيو ويو هيو). ھن سوويت يونين واري دور ۾ آذربائيجان جي استعمال ھيٺ آذربائيجاني ترانو پڻ هن تيارڪيو هيو. هيءُ اسلامي دنيا ۾ سنگيت ناٽڪ (اوپيرا) جو پهريون موسيقار هو. سنگيت ناٽڪ (اوپيرا، اھو ناٽڪ جنهن ۾ ڊائلاگ نه ھجن پر ڪنهن گيت يا بيت تي اداڪاري ٿئي). 1908 ۾ عزير پنهنجو پهريون سنگيت ناٽڪ (اوپيرا)، ليلا ۽ ماجنون (عربي ٻوليءَ جي "ليلا ۽ مجنون" آکاڻي جي بنياد تي) لکيو. جيڪو هن ناٽڪ ميڪم ميوزڪ کي ٻنهين ثقافتن جي موسيقي سازن کي ڪم آڻيندي هڪ مغربي انداز ۾ تيار ڪيو هيو.
شروعاتي زندگي
thumb|کاٻو|150px|[[حسين گولو سرابسڪي سنگيت ناٽڪ (اوپيرا) ليليٰ ۽ مجنون (باڪو، 1908) ۾ پهريون مجنون طور ڪردار نڀايو.]]
عزير حاجيبايوف روسي سلطنت جي شوشا گورنریٽ ۾ شوشا ۾ پيدا ٿيو، جيڪو هاڻي آذربائيجان جو حصو آهي. سندس پيءُ، عبدال حسين حاجيبيوف، ڪيترن ئي سالن تائين خورشيدبانو نتاوان جو سيڪريٽري  ٿي رهيو ۽ هن جي ماءُ، شيرين، نتاوان جي گهر ۾ پَلجي وڏي ٿي هئي. وڏو ٿيڻ تي، حاجيبايوف نتاوان جي ڪم کان ڏاڍو متاثر ٿيو.
روايتي ۽ اولهائين طرز ملائڻ
thumb|اوزير حاجيبايوف پنهنجي زال سان گڏ
آذربائيجان ۾ 1900 کان 1940 دوران رونما ٿيندڙ وڳوڙن دوران، ھڪ خاصيت لاڳاتار اوزير حاجيبايوف جي ڪردارن جي عڪاسي ڪري ٿي. ھن سدائين اتيت (ماضي) جي ڪنھن بہ صورت کي رد ڪرڻ بدران ان کي حال ۾ ڳنڍڻ جي ڳولھا جا رستا ڪڍيا آھن.
موسيقي جون ڀاڱيداريون
thumb|عزير حاجيبايوف جي ڪتاب [[ارشين مل الن (اوپيريٽا)|آرشين مال ايلن جو قلمي نسخو، جيڪو سال 1913 ۾ لکيو ويو.]]
1908 ع ۾، حاجيبايوف پنهنجو پهريون اوپيرا، ليلي ۽ مجنون لکيو، جيڪو 15 صديءَ جي شاعر فضولي (فيزولي) جي درديلي المناڪ محبت جي داستان تي ٻڌل هو.
پڌرائي
سال 1919 کان 1920 ع تائين حاجيبايوف ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آذربائيجان جي مکيا سرڪاري ميڊيا اداري، آذربائيجان اخبار جو ايڊيٽر-اِن-چيف عھدي تي ڪم ڪيو.
“ڪوروگلو”
"ڪوريوگلو اوپيرا" جو پهريون ڀيرو پريميئر اپريل 30، 1937ع تي آذربايجان اوپيرا ۽ باليٽ ٿيٽر تي ٿيو. اهو پهريون ڪلاسيڪل اوپيرا آهي، جيڪو آذربائيجان ۾ بھادر مھاڪھاڻي (epic) جي مقصد تي ٻڌل آهي.
هن اوپيرا ۾، حاجيبايوف آرياس، ماس ڪورل منظرن، مختلف لباسن، باليٽ نمبر ۽ ريسيٽاٽوز پيدا ڪيا.
پنھنجي جيون جي ايندڙ سالن ۾، هن سنگيت ناٽڪ (اوپيرا) "فيروزہ" تي ڪم ڪيو.
"مڙس ۽ زال"
حاجيبايوف جو پهريون موسيقي مزاحيا "مُڙس ۽ زال" آهي، جيڪو ٽن منظرن (سين) تي مشتمل آهي. اهو آذربائيجاني ميوزيڪل ڪاميڊي جو پهريون مثال آهي. ان جو پهريون پريمئر 1910ع ۾ ٿيو هو. ايڇ. سارابسڪي ۽ اي. اگدامسڪي ان ناٽڪ ۾ مارجن ۽ مننات جي ڪردارن ۾ پنهنجي فن جو نماءُ ڪيو. حاجيبايوف پاڻ مزاحيا خاڪو لکيو.
"اهو نہ، ڇڏي ڏي"
“O olmasın, bu olsun” "مُڙس ۽ زال" جي اوپيرا کانپوءِ، هن انجو ٻيو اوپيريٽا لکڻ شروع ڪيو. ان جي پهرين پريميئر 1911 ع ۾ باڪو ۾ ميلوز ڀائرن جي ٿيٽر تي ٿيو. ان اوپيرا ۾ "مي نا قودر قوسا اولسم دا" گيت ۽ "اوزنديري" قومي لوڪ ميوزڪ ان اوپيرا ۾ آواز ٻُڌي سگهجي ٿو، جنهن ۾ پوءِ ڪجهه تبديليون ڪيون ويون.
پوءِ، اهو اوپيرا مختلف ٻولين ۾ ترجمو ڪيو ويو، جيڪو ڪاڪيشين ملڪن ترڪي، بلغاريا ۽ ٻين ملڪن ۾ پيش ڪيو ويو هيو.
"ارشين مل الن"
پهرين فيچر فلم "آرشين مل ايلن" ميوزيڪل ڪاميڊي جي بنياد تي هئي جنهن جي شوٽنگ 1916 ۾ ڪئي وئي هئي. اها فلم آواز بنا (خاموش) فلم هئي.
اها ڪاميڊي ٻيهر 1965 ۾ باڪو ۾ نمائش لاءِ پيش ڪئي وئي. فلم جو هدايتڪار (ڊائريڪٽر) توفيق تگهيزادي هيو ۽ فڪرت اميروف ميوزڪ ريڊيڪٽر طور ڪم ڪيو. اهو ڪيترين ئي ٻولين جهڙوڪ انگريزي، جرمن، چيني، عربي، فارسي، پولش وغيره ۾ ترجمو ڪيو ويو آهي.
سرڪاري اعزاز
thumb|کاٻو|دوناپارڪ، [[ويانا ۾ يادگاري اسٽيلي]]
1938ع ۾، کيس سوويت يونين (يو ايس ايس آر) جي پيپلز آرٽسٽ جي لقب سان نوازيو ويو. کيس آرڊر آف لينن ۽ اسٽالن انعام سان پڻ نوازيو ويو، جيڪو ھن ٻہ ڀيرا، پھريون ڀيرو 1941 ۾ اوپيرا ڪوروگلو (1936) جي لاءِ، ٻيو ڀيرو 1946ع ۾ سندس سنگيت ناٽڪ (اوپيرا) ارشين مل ايلن تي ٻڌل فلم لاءِ ماڻيو.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:1885ع جون پيدائشون زمرو:1948ع جون فوتگيون زمرو:آذربائيجان جا عوامي آرٽسٽ زمرو:آذربائيجاني ڪميونسٽ زمرو:سوويت اوپيرا ڪمپوزر
چنگھائي صوبو
چِنگھَائِي; پھرين Tsinghai ۽ Ch'inghai طور رومانيو ويندو ھو پر ھاڻي رومن ۾ Qinghai لکيو وڃي ٿو. ھن صوبي کي ڪوڪونور پڻ سڏين ٿا. اھو اتر اولھ چين ۾ واقع عوامي جمهوريه چين جو ھڪ صوبو آهي. پکيڙ ۾ چين جو چوٿون وڏو صوبو آھي. ھن صوبي جي گادي جو هنڌ شيننگ آهي. ھن صوبي جي اتر اوڀر ۾ گينسو، اتر اولھ ۾ سنڪيانگ واري خودمختيار ريجن، ڏکڻ اوڀر ۾  سيچوان ۽ ڏکڻ اولھ ۾  تبت واقع آهن. ھن صوبي جو قيام 1928ع ۾ جمھوريه چين ۾ واقع ٿيو. ان کان اڳ ھن صوبي تي ھئي نسل جي مسلمان جنگي سردارن جي حڪومت ھئي جن کي ما قليچ سڏيو ويندو هو. چيني لفظ چنگھائي اصل ۾ ھڪ ڍنڍ جي نالو آهي جنھن تان ھن علائقي تي پئجي ويو.
چنگھائي ڍنڍ چين جي سڀ کان وڏي ڍنڍ آهي. ھن صوبي جي آبادي 56 لک آھي جيڪا 37 کان مٿي نسلي گروهن جي ماڻھن تي مشتمل آهي.
تاريخ
ھي علائقو 1640ع کان 1724ع تائين ھي علائقو منگول کوشوت جي اختيار ھيٺ رھيو ۽ 1724ع ۾ چين جي چنگ گھراڻي ان کي فتح ڪري پنھجي راڄ ۾ شامل ڪري ڇڏيو موجوده گادي شيننگ اصل ۾ تبت جي سرحدي ضلعي  گينسو جو حصو ھيو جنھن کي چنگھائي جو انتظامي مرڪز بڻايو ويو. چنگ گھراڻي جي راڄ ۾ گورنر چنگ شھنشاھ جو وائسراءِ (نائب) ھوندو ھو پر مقامي نسلي گروهن کي ڪافي خوداختياري حاصل ھئي ۽ قبائلي سردارن جو مقامي انتظاميا تي وڏو اثر رسوخ ھيو 1862ع جي کان 1877ع تائين ٿيل دونگان واري انقلاب دوران مسلمانن جي ھئي نسل واري آبادي بغاوت ڪرڻ ڪري شئانڪسي ۾ تباھ ٿي چڪي ھئي ۽ ھجرت ڪري گينسو ۽ چنگھائي منتقل ٿي. دونگان واري ٻئين انقلاب (1895-1896) ۾ چنگھائي جي مسلمانن چنگ گھراڻي جي ايمپائر خلاف بغاوت ڪئي ھئي. 1911 ۾ شينھائي انقلاب ذريعي چنگ گھراڻي جي ايمپائر جي خاتمي سان چنگھائي چيني مسلمانن جي سردار ما چي جي اختيار ھيٺ اچي ويو پر بعد ۾ 1928ع ۾ جمھوريه چين اھو علائقو اتر واري فوجي مھم دوران پنھنجي اختيار ۾ آڻي ان کي جمھوريه چين ۾ ضم ڪري ڇڏيو. جولاءِ-آگسٽ 1912ع ۾ جنرل ما فوشيانگ ڪوڪونور (چنگھائي) جو ڊي فيڪٽو قائم مقام چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر يا گورنر مقرر ٿيو. 1928ع ۾ چنگھائي صوبو قائم ڪيو ويو جنھن جو مسلمان سردار ما چي فوجي گورنر مقرر ٿيو جنھن بعد ان جو ڀاء ما لن ان عھدي تي مقرر ٿيو ۽ پوءِ ما چي جو پٽ ما بوفانگ جي مقرري ٿي. 1932ع ۾ تبت چنگھائي تي حملو ڪيو ۽ ان جي ڏاکڻي حصي تي قبضي جي ڪوشش ڪئي. بوفانگ جي فوج تبتي فوج کي شڪست ڏني. بوفانگ لاء چيو وڃي ٿو ته سوشلسٽ خيالن جو ھو. چين جاپان جنگ ۾ چين وڏو حصو تباھ ٿي چڪو ھو پر چنگھائي محفوظ رھيو. ما بوفانگ فوج م ھئي ۽ سالار نسلن جي مسلمانن جي ڀرتي ڪري انھن جو چنگھائي ۾ اھميت کي وڌائي ڇڏيو. جنرل ما اتي رياستي صنعتڪاري وارا منصوبا شروع ڪيا. ان کان سواءِ تعليمي، طبي، زرعي ۽ شھري صفائي وارن منصوبن کي پڻ رياستي بنياد تي ھلايو. ھن کاڌي لاء پئسا ۽ اسرڪاري ۽ نجي سڪول ۾ يونيفارم مھيا ڪيا. روڊ ۽ ٿيئٽر تعمير ڪرايا. پريس کي ڪنٽرول ۾ آڻي صحافتي آزادي کي ختم ڪيو. 1949ع واري سوشلسٽ انقلاب جڏھن چنگھائي تائين پھتو ما بوفانگ پنھنجو عھدو ڇڏي ھانگ ڪانگ ڀڄي ويو. پوء پرڏيھ ھليو ويو ۽ چين وري نہ موٽيو. چين م شامل ٿيڻ بعد پھرين جنوري 1950ع تي چنگھائي صوبي ۾ صوبائي پيپلز حڪومت جو اعلان ڪيو ويو. صوبي جي جاگرافي ۾ معمولي تبديلي سان ان جي پراڻي جاگرافيائي حيثيت کي برقرار رکيو ويو. ھئي نسل جي مسلمانن ڪومنتانگ طرفان ڪميونسٽ راڄ جي خلاف مزاحمت 1958ع تائين جاري رکي. ھئي ماڻھو چنگھائي جي آبادي جو 15.6 سيڪڙو ھيا ۽ ننگشيا کان پوءِ چنگھائي ۾ وڏي تعداد ۾ رھندڙ اقليت ھيا
ڪوٽا سسٽم جي تاريخ
پاڪستان ۾ پهريون ڀيرو ڪوٽا وزيرآعظم لياقت علي خان نالاڳو ڪئي هئي. پناهگيرن جي ان وقت ٻه سيڪڙو آبادي هئي، پر انهن لا۽ ويه سيڪڙو نوڪرين ۾ ڪوٽا رکي وئي. جيڪا سراسر ميرٽ جي لتاڙ ھئي.
ٽين واري مهاجرن 1972ع ۾ ٻولي جا وڳوڙ ڪرائي ساڳيو اربن رورل ڪوٽا گھُر ورجائي. ذوالفقار ڀٽي جي سرڪار کين سنڌ جي %12 سيڪڙو آبادي هوندي به %20 آڇيو. جيڪو هنن رد ڪيو. وڳوڙين جي وڳوڙن ۽ پرتشدد واقعن کان بليڪ ميل ٿي اربن سنڌ لاء %40 وارو فارمولو قبول ڪيو. ٻي ڪنهن به صوبي ۾ ائين نه ٿيو.
اربن رورل ڪوٽا گذريل اڌ صدي کان سنڌ ۾ ھڪ ڌر جي بليڪ ميلنگ ۽ گھُرن تحت لاڳو آهي. ان کان اڳ لياقت خان واري ڪوٽا ان ڌر لاءِ مخصوص هئي. انهن ڪوٽائن جي ڪري سنڌي ماڻهن مٿان سنڌ جي اهم شهرن ۾ روزگار ۽ تعليم جا دروازا اڄ سوڌو بند آهن.
هونئن به 2013ع کان اربن رورل ڪوٽا جو آئيني مدو ختم ٿي چڪو آهي. هن وقت اهو غير آئيني، غير قانوني ۽ غير اخلاقي طور لاڳو آهي.
حوالا
زمرو:پاڪستان زمرو:سنڌ زمرو:ڪراچي زمرو:ڪوٽا سسٽم زمرو:تاريخ زمرو:سنڌي ٻولي
گوگل (سلجھائپ)
گوگل يا گوگِل مان هي مراد پڻ ٿي سگھي ٿو:
وڌيڪ ڏسو
زمرو:سلجھائپ صفحا
پکو (قمبر)
ديھ پکو سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا خيرپور جوسو تپي ۾ واقع آهي.
چلو مرون
طب
اثر: گرم خشڪ 3، نقصان: ___-، ميل: ___-، عوض: ______، وزن: قدر موافق. خاصيت: هن جا ڇلر ڳچيءَ ۾ ٻڌائبا ته ٽيئڙ تپ، اجاين ڊيڄاريندڙ خوابن کي ڏسڻ، ننڊ ۾ ڏند ڪرٽڻ بند ٿي ويندا. ساڳيا ڇلر گهوڙي جي ڳچيءَ ۾ ٻڌائبا ته اهو بد نظر ۽ بيماريءَ کان محفوظ رهندو. هن جي چرٻي سنڌن جي سور ۽ فالـج تي مالش ڪرائجي ته مفيد ٿيندي. هن جو پتو، جذام، ڪوڙهه ۽ چٽي جي داغن تي ملجي ته فائدو ٿيندو، هن جو گوشت جلندر، سلهه ۽ جذام جي بيمارين ۾ مفيد آهي..
پکو (قمبر)
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1909 کان 1962ع تائين واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳڙهي سرائي غلام علي خان اسراڻ، ڳوٺ سڀاڳو رند، ڳوٺ موسرذن رند، ڳوٺ سجاول رند، ڳوٺ ديدڙ، ڳوٺ علي محمد ورک، ڳوٺ پناھ کچي ۽ ڳوٺ پکو واقع ھئا. 1909 ۾ اھا ديھ تپو ميل ۾ واقع ھئي. بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1889ع جي ڀولا ڪلهوڙا ديھ جي نقشي ۾ ھن ڳوٺ جو نالو پوڪن جو ڳوٺ ڏيکاريل ھيو ۽ ايئن لڳي ٿو تہ ويھين صديءَ جي شروعات ۾ ان جو نالو پوڪن مان پکو ٿي ويو ھوندو. پاڪستان ٺھڻ کان پوء جڏھن تپو خيرپور جوسو قائم ڪيو ويو تہ ھن ديھ کي ان نئين تپي ۾ شامل ڪيو ويو. ھاڻي ان ديھ ۾ واقع ڳوٺن جا نالا ڳوٺ ڦاڪيو، ڳوٺ سڀاڳيو خان مغيري، ڳوٺ پکو، ڳوٺ سرائي غلام علي اسراڻ، ڳوٺ يار محمد مغيري، ڳوٺ ديدڙ، ڳوٺ گھوگھاري، ۽ نئون ڳوٺ آھن. ڳوٺ پناھ کچي ھاڻي گھوگھاري ڳوٺ سڏجي ٿو. ديدڙ ۽ پناھ کچي وچ ۾ واقع ڳوٺ علي محمد ورک ھاڻي بہ قائم آھي پر اھو غيرمعروف ٿي چڪو آهي. رندن جا ڳوٺ ھاڻي ڦٽي چڪا آهن ۽ مغيرين جا ڳوٺ ۽ ڳوٺ ڦاڪيو ويھين صديءَ ۾ قائم ٿيا.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ خيرپور جوسو، اوڀر ۾ تعلقو لاڙڪاڻو، اولھ ۾ ديھ ڀولا ڪلهوڙا، ديھ گھوگھارو ۽ نصيرآباد تعلقي جي ديھ چؤديرو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ نصيرآباد تعلقي جي ديھ ڏيرا واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي. ڳوٺ ديدڙ کان ھڪ ڪلوميٽر ۽ ڳوٺ گھوگھاري کان اڌ ڪلوميٽر جي فاصلي تي لنگھ ڍنڍ واقع آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 9,014 ھئي جيڪا 1,487 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
حوالا
زمرو: سنڌ جون ديھون زمرو: قمبر ضلعي جون ديھون زمرو: قمبر تعلقي جون ديھون
ڇوڏا
نالا: ع. قشر، ف. پوست، هه. وغيره___ ڇلڪا ۽ عجي. ڇوڏو ڪاٺ جي کل آهي.
طب
اثر: گرم خشڪ 1، نقصان: ___-، ميل: ___-، عيوض: ______، وزن: قدر موافق. خاصيت: نم يا ٻٻر جا ڇوڏا ڪاڙهي گرڙين ڪرائڻ سان وات جي پچڻ، وات جي ڦٽن، يا رسڪپور جي کائڻ ڪري وات اُٿي پوي، ته فائدو ٿيندو. ڇوڏن کي ڪٽي سنهو ڪري ڏندڻ سان استعمال ڪبو اچبو، ته مهارن مان رت جو اچڻ بند ٿيندو، ڏندن جو سور لهندو، ڏند ۽ مهارون مضبوط ٿيندا.
شانڪسي صوبو
شانڪسي يا شينسي  عوامي جمهوريه چين جو اتراولھ ريجن ۾ واقع غير ساحلي صوبو آهي. ان جي اوڀر ۾ ۽ اتراوڀر ۾ شانشي، اوڀر ۾  ھينان، ڏکڻ اوڀر ۾  ھوبئي، ڏکڻ ۾ مرڪزي حڪومت جي سڌي اختيار واري چانگچنگ ميونسپلٽي، ڏکڻ اولھ ۾ سيچوان، اولھ ۾ گينسو، اتراولھ ۾ ننگشي واري خودمختيار ريجن ۽ اتر ۾  انر منگوليا واقع آهن. شانڪسي جي پکيڙ 205000 sqkm آھي جنھن ۾ 3 ڪروڙ 70 لک ماڻھو رھن ٿا. صوبي جي گادي جو هنڌ شيئان شھر آھي جيڪو اتر اولھ چين واري خطي جو سڀ کان وڏو ۽ چين جو قديم شھر پڻ آهي. شانڪسي جاگرافيائي طور تي ٽن حصن ۾ ورھايل آھي: اتريون، وچولو ۽ ڏاکڻو. شانڪسي جي آبادي جي غالب اڪثريت ھان چيني ماڻھو آھن ۽ اتان جي گھڻي ڳالھائي ويندڙ ٻولي مينڊرين آھي. شانڪسي چين جي 15ھين وڏي معيشت آھي. ھي صوبو ھوائي جھازن جي صنعت جو مرڪز آھي.
برڊ فلو
''برڊ فلو، انفلوئنزا جي هڪ شڪل آهي. هي بيماري بنيادي طور تي پکين ۾ هوندي آهي. سڄي دنيا جا پکي ان بيماري واري وائرس کي پنهنجي آنڊن ۾ کڻي گهمندا آهن. گهڻو ڪري اهي پکي ان وائرس جي موجودگي يا برڊ فلو جي بيماري کان متاثر نٿا ٿين. برڊ فلو جو وائرس H5N1 جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. هي حقيقت آهي ته H5N1، جيڪو انفلوائر جي وائرسن جي هڪ جنس ”انفلوائنزا A“ جي سوين قسمن مان هڪ آهي. هي جيوڙو گهڻن ئي قسمن ۾ ملي ٿو. جيڪي هڪ ٻئي کان معمولي فرق رکن ٿا. هن وقت جنهن وائرس جو چرچو آهي. اهو H5N1 جي شڪل HPAI آهي، جنهن جو پورو نالو HPAI A (H5N1) آهي. (HPAI کان مراد Highly Pathogenic Avian Influenza آهي.) جڏهن برڊ فلو جو هي وائرس جهنگلي پکين مان پالتو پکين ۾ منتقل ٿيندو آهي، تڏهن هي وائرس پالتو پکين لاءِ خطرناڪ ثابت ٿيندو آهي. انفلوئنزا ٻن قسمن جو هوندو آهي.''
اثر
''هڪ هلڪو انفلوئنزا، جنهن جي موجودگي جي عام طور تي خبر ئي ڪا نه پوندي آهي ۽ هن سان پکين جي صحت تمام گهٽ متاثر ٿيندي آهي. انفلوئنزا جو ٻيو قسم شديد نوعيت جو هوندو آهي. برڊ فلو جو حملو اگر شديد نوعيت جو هجي ته هي پکين لاءِ تمام گهڻو خطرناڪ هوندو آهي. هي وائرس پکين جي ٽولن ۾ تمام تيزي سان پکڙبو آهي. ان قسم جي بيماري کان متاثر ٿيڻ وارا اڪثر پکي 48 ڪلاڪن ۾ مري ويندا آهن. هي بيماري پکين جي منهن ۽ نڪ مان وهندڙ پاڻيءَ جي ذريعي ٻين پکين تائين پکڙبي آهي. جيئن ته پولٽري سان وابسته ڪارڪنن جو انهن شين سان سڌو سنئون واسطو آهي، تنهنڪري انهن کي برڊ فلو کان متاثر ٿيڻ جو خطرو رهندو آهي.''
ٻوسڻ
يو سي 1 ٻوسڻ  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا  رتوديرو تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي رتوديرو جي يو سي 1 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 18,666  آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ ٻوسڻ  ھڪ وڏو ڳوٺ جنھن جي آبادي 5,175  ۽ ان يو سي جو صدرمقام آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ ٻوسڻ، ڀٽا، جلباڻي، لانگاھ، ڏاھاڻي ، ماڇي، پٺاڻ، بروھي  ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ وڏا ٻوسڻ، ڳوٺ لانگاھ، ڳوٺ وسايو ڀٽو، ڳوٺ يعقوب جلباڻي، ڳوٺ روحيل خان ڏاھاڻي، ڳوٺ سنھڙا ماڇي, فتح پور، پوارو، ڪوڏراڻي ۽ ٻيا شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين نذر علي بروھي ۽ وائيس چيئرمين نيڪ محمد ٻوسڻ چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو .ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ وسايو ڀٽو جو پيپلزپارٽيءَ جو اميدوار نظر محمد پٺاڻ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو.
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري ۽ مڊل تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھي يو سي رتوديرو شھدادڪوٽ روڊ جي اوڀر پاسي واقع آهي. ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
پنھوارو (قمبر)
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1882 کان 1934ع تائين واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڦٽل ڳوٺ سومر ٻرڙو، ڦٽل ڳوٺ پنھوارو، ڦٽل ڳوٺ ورايو ٻرڙو، ڦٽل ڳوٺ سونو وڳڻ ۽ ھڪ غيرمعروف ڳوٺ سان گڏ ھڪ غيرمعروف ڦٽل ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي اتي ڳوٺ پنھوارو ٻيھر آباد ٿيل آھي، پراڻو غيرمعروف ڳوٺ ھاڻي ڳوٺ گولا سڏجي ٿو ۽ ڳوٺ کنڊو 1 1934 کان پوء جو آباد ڪيل ڳوٺ آھي.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ نوزمان جاگير، ديھ ڦتوھل واھ ۽ ديھ کاھي مينھون، اوڀر ۾ ديھ ڀنگر آچا، اولھ ۾ ديھ باغ جاگير ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ڪنور ۽ ديھ پوٺو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي. ھن ديھ جي وچ ۾ پنھوارو شاخ وھندڙ آھي. دوست علي کان وارھ تعلقي ويندڙ ۽ قمبر کان غيبي ديرو ويندڙ روڊ پڻ ھتان گذرندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي1,145 ڳوٺن جي ڪل آبادي 6,647 ھئي جيڪا  خاندانن تي مشتمل ھئي. .
حوالا
زمرو: سنڌ جون ديھون زمرو: قمبر ضلعي جون ديھون زمرو: قمبر تعلقي جون ديھون
9 رمضان
موڪلون ۽ ڏڻ
09
گوگُل
گوگُل هڪ وڏو انگ 10100 آهي. عددي بيان ۾ 1 انگ کان پوءِ 100 ٻڙيون لکيون وڃن ته ان کي گوگُل چيو ويندو آهي، جيئن هيٺ لکيل انگ آهن:  10,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000.
تصور
اصطلاح گوگُل 1920ع ۾ ملٽن سيروٽا (پيدائش 1911–وفات 1981) ايجاد ڪيو، جيڪو آمريڪي رياضيدان ايڊورڊ ڪيسنر جو ڀائٽيو هو. ڪيسنر اهو اصطلاح پنهنجي ڪتاب رياضيات ۽ تخيل ۾ استعمال ڪيو جيڪو 1940ع ۾ ڇپيو.
ڇوھارا
طب
ھن جو اثر: گرم تر 2، نقصان: مٿي جي سور ۽ گرم مزاجن کي ڏي، ميل: بادامي ۽ ڏاڙهون، عيوض: ڊاک ڪاري، وزن: اٺ عدد. خاصيت: معدي کي تقويت ڏين ٿا، دماغ ۽ سيني جي رطوبت کي هٽائين ٿا، جگر جي سور، سيني ۽ اندرين پردن مان ڪچي بلغم کي پچائي ٻاهر ڪڍڻ لاءِ مفيد آهن. هنن کي بڙ جي کير ۾ پچائي کائيندو تہ قوت باھ وڌائيندا ۽ منيءَ کي گهاٽو ڪندا.
ڇوڏي
ڇوڏي (ٻيا نالا: عربي: قشرالرمان، فارسي: پوست انار، ھندي، وغيره: ڇلڪا انارڪا، ڪرو، سطح) ڏاڙھون/انار جي کل کي ڇوڏي چوندا آھن.
طب
اثر: سرد خشڪ 3، نقصان: دماغ کي، ميل: آهو ٻير، عيوض: ڪتيلووزن: ٽي ماسا.
ڇيڻو
ڇيڻو (فارسي: سرگين، هندستاني، وغيره: گوبر، فرٽ، ايلہ ۽ تروا.) جانورن جو سفل. سڪل ڇيڻو ٻارڻ لاءِ ڪم ايندو ھو.
طب
نڪهير جي لاءِ ڳائو تازو ڇيڻو پيشانيءَ تي رکائجي. نـُـنهن ٿر ۽ آڱر ويڙهي ان جي لپري ٻڌائجي تہ فائدو ٿيندو. سڪل ڇيڻي جو ڦلهيار، تيل ۾ ملائي، گهڻي رت اچڻ واري هنڌ تي رکجي تہ رت بند ڪندو.
حرمرو
حرمرو: نالا: ع. بذرالحرمل، ف. اسفند، هه. وغيره___ حرمل، اوذلڪ ۽ اهليم. ميٿيءَ جي ٻج جهڙو سنهو، ڳاڙهي رنگ تي ٿيندو آهي.
طب
اثر: گرم خشڪ 2، نقصان: مٿي جو سور ۽ گرم مزاجن کي، ميل: شڪنجبين ۽ پاڻي، عيوض: موريءَ جو ٻج، وزن: ٽي ماسا.. خاصيت: غليظ وائي باديءَ کي وڃائي ٿو، بلغم کي پچائي ٻاهر ڪڍي ٿو، حيض ۽ پيشاب جاري ڪري ٿو. جلندر، يرقان، مرگهي، ماليخوليا، ويسر، کنگهه، دمڪشي، پيٽ جي سور، فالـج، لقوي، عضون جي استرخاءِ ۽ منيءَ جي امساڪ پيدا ڪرڻ لاءِ مفيد آهي.
برزخ
''بَرزَخُ ٻن جاين جي وچ ۾ پردو يا وٿي. موت بعد قيامت تائين رهڻ وارو عرصو. مسلمانن جي عقيدي موجب اها جاءِ، جنهن ۾ روح مرڻ کان وٺي قيامت تائين رهندو. هيءُ اصطلاح عربيءَ توڙي فارسيءَ ۾ ساڳئي مفهوم ۾ استعمال ٿيندو آهي.''
قرآن پاڪ ۾
ڪلام پاڪ ۾ برزخ جو ذڪر 3 ڀيرا آيو آهي: ”وَمِنْ وَّرَآئِهِمْ بَرْزَخٌ اِليٰ يَوْمِ يُبْعَثُوْنَ“ (سورة المؤمنون سيپارو 18) (۽ بهشت جي ڏينهن تائين انهن جي پٺيان روڪ آهي. ”وَهُوَالَّذِيْ مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هٰذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ وَهٰذَا مِلْحٌ اُجَاجٌ وَّجَعَلَ بَيْنَهُمَا بَرْزَخًا وَّ حِجْرًا مَّحْجُوْرًا“ (سورة الفرقان سيپارو 19 رڪوع 3) (۽ اهوئي آهي جنهن ٻن دريائن کي ملايو آهي جن مان هڪ (جو پاڻي) مٺو ۽ هڪ (جو پاڻي) ڪڙو ۽ تلخ آهي ۽ انهن جي وچ ۾ هڪڙو حجاب ۽ هڪڙي روڪ مانع آهي) ”مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيَانِ بَيْنَهُمَا بَرْزَخٌ لَّا يَبْغِيٰنِ“. (سوره رحمٰن، سيپارو 27) (ٻن دريائن کي ملايو جو (ظاهر ۾) پاڻ ۾ ملايل آهن، پر (حقيقتاً) ٻنهي جي وچ ۾ هڪ حجاب آهي جو ٻئي (ان کان) وڌي نٿا سگهن.)
مفھوم
''ڪن موقعن تي انهن جو مفهوم ڪڏهن روحاني ڪڍيو وڃي ٿو ته ڪڏهن مادي. سورة مؤمنون ۾ گنهگار اها التجا ڪن ٿا ته کين دنيا ۾ واپس وڃڻ جي اجازت ڏني وڃي ته جيئن انهيءَ نيڪيءَ کي مڪمل ڪري وٺن، جيڪا هنن پنهنجي زندگيءَ ۾ نه ڪئي. پر انهن جي پٺيان هڪڙو برزخ آهي، جيڪو رستو روڪيو بيٺو آهي. ٻيا مفسر ان جي ظاهري معنيٰ ڏانهن اشارو ڪن ٿا، جنهن مان مراد اُهو پردو آهي، جيڪو جنت ۽ دوزخ جي درميان آهي. ڪلام پاڪ جي باقي ٻن آيتن ۾ ٻن سمنڊن يا ٻن دريائن جو ذڪر آهي، جن مان هڪڙو مٺو آهي ۽ ٻيو کارو. انهن ٻنهيءَ جي وچ ۾ هڪڙو برزخ آهي، جيڪو انهن کي ملڻ نٿو ڏئي. صوفي به انهيءَ لفظ کي مادي دنيا ۽ پاڪ روحن جي وچ واري خلا لاءِ استعمال ڪن ٿا. اهوئي لفظ فلسفي ۾ به ملي ٿو. انهن وٽ برزخ سياه شين يا جسمن مان مراد ورتي ويندي آهي. يعني برزخ يا جسم تاريڪ قطرو آهي ۽ صرف روح جي روشني حاصل ڪرڻ تي روشن ٿيندو آهي.''
حوالا
زمرو:موت کانپوءِ جي زندگي زمرو:عقيدا زمرو:اسلامي اصطلاح
ڳولا انجڻ (سلجھائپ)
ڳولا انجڻ هڪ اصطلاح آهي جنهن جو عام طور مطلب ويب ڳولا انجڻ طور ورتو وڃي ٿو.
ڳولا انجڻ مان هي مراد پڻ ٿي سگھي ٿو:
زمرو:سلجھائپ صفحا
مسقطي حلوه
حلوو مسقطي: نالا: ع. حلوه دندان گير، ف. افروشه، هه. وغيره___ حلوا ۽ سيومنه. مشهور شيءِ آهي، جيڪا گيهه، کنڊ ۽ نشاستي کي گڏي ٺاهيندا آهن.
حلوان
حلواڻ (نالا عربي: جدي، فارسي: بزغاله، ھندي ۽ ٻيون: بره، جلان ۽ جدا) مھيني ٻن جو ڄاول ڇيلو حلوان سڏبو آهي.
مسقطي حلوه
طب
اثر: گرم تر 2، نقصان: دير هضم، ميل: ڦوٽا، عيوض: ___، وزن: قدر موافق. خاصيت: دماغ ۽ جگر کي تقويت ڏئي ٿو، معدي ۽ آنڊن جي خشڪي گهٽائي ٿو، ٽوري کي نرم ڪري ٿو، بدن کي ٿلهو ڪرڻ لاءِ ۽ قوت باهه وڌائڻ لاءِ مفيد آهي..
پيروز ڀٽي
ديھ پيروز ڀٽي سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ميھيون تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1881کان 1953ع تائين واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ لوھو مغيري، ڳوٺ شاھو شيخ، ڳوٺ محمد ڀٽي، ڳوٺ دلو ڀٽي، ڳوٺ ڌڻي بخش مغيري ۽ ڳوٺ بکو واقع ھيا. ھاڻي بہ ڳوٺ ڌڻي بخش مغيري، محمد ڀٽي اڃان قائم آھن. ڳوٺ ھيدن مغيري، ڳوٺ سارنگ کھاوڙ، ڳوٺ سومر لورڙ، ڳوٺ فتح محمد کھاوڙ ۽ ڳوٺ چڀڙ خان مغيري 1953 کان پوء جا آباد ٿيل آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ لشڪري خان چانڊيو، اوڀر ۾ ديھ ميھيون، اولھ ۾ ديھ ميڻا ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ڀرمي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي. ڪور ڏاتو ھن ديھ مان گذرندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4,985 ھئي جيڪا 409 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
حوالا
زمرو: سنڌ جون ديھون زمرو: قمبر ضلعي جون ديھون زمرو: قمبر تعلقي جون ديھون
حيات ڪاٺي
حيات ڪاٺي: نالا: اردو ۽ فارسي - چوب حيات، عربي - خشب الحيات. سڃاڻپ: هڪ هلڪي وڻ جي ڪاٺي آهي جنهن مان اگر ڪاٺي جهڙي سڳند اچي ٿي. رنگ ۾ ڀوري، ذائقي ۾ ڪوڙي ٿئي ٿي.
طب
مزاج: ٻي درجي اندر گرم خشڪ آهي. مقدار خوراڪ: هڪ ماسي کان ٽي ماسا. پيدائش: بنارس ۽ گورکپور (ڀارت) ۾ ٿيندي آهي. خاصيت: هي قابض اثر رکندڙ ۽ زهرن لاءِ ترياق چئي وڃي ٿي، سوڄ کي نيسائڻ لاءِ تمام ڪارگر آهي. نانگ ۽ وڇون وغيره جي ڏنگيل کي پاڻي ۾ گهي پياريندا آهن، ۽ ليپ ڪرائيندا آهن. هن جو مرهم ڦٽ ڇٽائي ٿو. هيضي ۾ جڏهن ڪو الٽيون ڪري ساڻو ٿي پيو هجي، تڏهن استعمال ڪجي ته آب حيات جو ڪم ڏئي ٿو..
پوٺو ابراهيم
ديھ  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا دوآبو  تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1936ع تائين واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ در محمد چانڊيو، ڳوٺ الھندو ھليو، ڳوٺ ڪريم ڏنو ھليو، ڳوٺ نورل ھليو، ڳوٺ قادربخش ميتلو، ڳوٺ سومار ھليو، ڳوٺ خيرمحمد ھليو، ڳوٺ صاحب خان ڳرڙ، ڳوٺ ملان مراد ھليو، ڳوٺ دودو ھليو ۽ ڳوٺ حاجي ھليو واقع ھيا. انھن ڳوٺن مان ڳوٺ حاجي ھليو، ڳوٺ دودو ھليو، ملان مراد ھليو ۽ صاحب خان ڳرڙ ھاڻي بہ ساڳي نالن سان معروف آھن. ڳوٺ نورل ھليو ھاڻي ڳوٺ نور محمد ھليو ۽ ڳوٺ خيرمحمد ھليو ھاڻي ڳوٺ يارمحمد ھليو سڏجي ٿو. باقي ٻيا پراڻا ڳوٺ غيرمعروف ٿي ويا يا ڦٽي ويا آهن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ايلچي، ديھ دوآبو ۽ ديھ اھير ، اوڀر ۾ لاڙڪاڻو تعلقو، اولھ ۾ ديھ آبڙي ۽ ڏکڻ ۾ ديھ رتوڪوٽ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي. اتر م ريلوي رستو گذرندڙ آھي ء اتر اولھ کان لاڙڪاڻو قمبر روڊ ۽ نورنگ واھ گذرندڙ آھن.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,774 ھئي جيڪا 447 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
مشھور شخصيتون
سنڌ ھاء ڪورٽ جي جج جسٽس آفتاب احمد ڳرڙ جو تعلق ھن ديھ جي ڳوٺ صاحب خان ڳرڙ سان آھي.
حوالا
زمرو: سنڌ جون ديھون زمرو: قمبر ضلعي جون ديھون زمرو: قمبر تعلقي جون ديھون
خاڪ شفا
خاڪ شفا: نالا: ع. طين الحميد، ف. خاڪ شفا، هه. وغيره___ مٽي پاڪ، طين الشفا ۽ خاڪ شيرازي. سڃاڻپ: ڳاڙهاڻ مائل اڇي رنگ تي ٽڪين جي صورت ۾ ٻڌل مٽي آهي. جنهن لاءِ ڪن جو چوڻ آهي ته "اها مٽي زاد شرفه" يعني ڪربلا معليٰ مان آڻيندا آهن، ڪي چون ٿا ته شيراز ملڪ جي مٽي آهي.
طب
اثر: سرد خشڪ 2، نقصان: ___-، ميل: گلاب جو پاڻي، عيوض: ___-، وزن: ٽي ماسا. خاصيت: دل ۽ دماغ کي طاقت ڏئي ٿي، تپن، وبائي دستن، وڇون ۽ نانگ جي زهر لاءِ، ڦٽن، ۽ سوڄن ۾ مفيد آهي. شيعه حضرات انهيءَ ٽڪيءَ تي نماز پڙهندا آهن..
لاشاري (يو سي)
يو سي 3 لاشاري   سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا رتوديرو  تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي رتوديرو تعلقي جي يو سي 3 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 19,559 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ خيرو ديرو  ھڪ وڏو ڳوٺ آهي ۽ ان يو سي جو صدرمقام آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ لاشاري، جوڻيجا، جتوئي، ھڪڙا، ملاح ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ڳوٺ لاشاري، ڳوٺ سڄڻ ھڪڙو، ڳوٺ الله بخش ھڪڙو، ڳوٺ ٺل جوڻيجو، مياڻي نور ملاح، ڳوٺ مامو جوڻيجو، ديھ مامو جوڻيجو جاگير (آبادي 368)، ديھ مامو جوڻيجو رئتي (آبادي 4,497)،  ديھ مياڻي نور ملاح جاگير (آبادي 1,747)، ديھ مياڻي نور ملاح رئتي (آبادي 3,448)، خيرو ديرو، ديھ عاقل ھڪڙو (آبادي 4,184) ، ديھ خيرو ديرو (آبادي 5,415)، ڳوٺ جمانيبا ۽ ٻيا شامل آهن. خيرو ديرو ھڪ وڏو ڳوٺ آهي جنھن ۾ علي شاھ بغدادي جي مقبرو واقع آهي. ڳوٺ لاشاري رتوديرو لاڙڪاڻو روڊ تي واقع آهي جتان ڳوٺ ٺل جوڻيجو ۽ خيرو ديرو طرف رستو وڃي ٿو.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين جھانگير ھڪڙو ۽ وائيس چيئرمين غلام شبير چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م رتوديرو  جو  نبي بخش لاشاري ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
حوالا
زمرو:سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون
ٽينڊرڊ ووٽ
ٽينڊرڊ ووٽ: Tendered Vote:
ڳجهارت
ڳجهارت لفظ سنسڪرت جي لفظ “ڳھه” ارٿ مان نڪتل اھي. جنهن جي معنيٰ ڳجهو يا اونهو مطلب آهي. يعني تمام اونھي مطلب واري حقيقت، جنھن ۾ ڪو راز رکيل ھجي. ”ڳجھارت“ پروليءَ جو ھڪ ڳوڙھو نمونو اھي، جنھن کي ڀڃڻ لاءِ پختن خيالن ۽ عمدن دليلن جي ضرورت اھي. جيتوڻيڪ کجھارت جو سنگ بنياد پروليءَ تي ئي اھي، پر سٽاءَ جي لحاظ کان ٻنھي ۾ فرق اھي. پرولي ڀڃڻ لاءِ ٿورو اشارو مليل ھوندو آھي، پر ڳجھارت ۾ حافظي ۽ ڄاڻ کي وڏو دخل آهي. بي سري ڳجهارت کي سگهڙ اهميت نه ڏيندا آهن، پر سُريلي يا سُر واري ڳجهارت کي مڃيو ويندو آهي. ڳجهارت پائي سان بند سان ڀڄندي آهي. ان ۾ مذڪر ۽ مونث کي نرنان ۽ نار چئبو اھي. سگھڙ عبدالغکور منگيءَ جي ھڪ کجھارت جو مثال ڏجي ٿو: ڏيڻي: ولايت جي شھر ۾، نالي اکواڻ سان، ا جي ۾، مردن جي ڪئي! ھيءَ ڳجھارت ڇھن پاون جي اھي، جي هن ريت آهن: (1) ولايت: ترڪي، (2)شھر: استنبول، (3) نالو: نبي بخش، (4) اڳواڻ: پيش امام، (5) ا جي: مسجد، (6) مردن جي: ڪچھري. ڀڃڻي: ترڪيءَ جي شھر استنبول ۾ نبي بخش، مسجد جي پيش امام سان ڪچھري ڪئي. . لفظ ڳجهارت جي مادي بابت عبدالڪريم سنديلو هن ريت اشتقاق ڪڍي ٿو، جيڪو سندس ئي لغت ’تحقيق لغات‘، 1955ع، ص 382 تان کڻي ٿو: ”ڳجهارت سنسڪرت گُهيه =ڳَجهو + اَرٿ = 	مطلب، يعني ڳجهو مطلب اڳتي لکي ٿو، ته ڳجهارت کي هنديءَ ۾ ٻَجهول يا ٻجهول چون. سنڌ جا سڄاڻ سگهڙ ڳجهارت کي ٻُجهارت به چون ٿا .آرچر ٽيلر مطابق ڳجھارت ھڪ آفاقي فن آھي. ھن پنھنجي تحقيق ۾ سوين مختلف سماجن جا حوالا ڏنا آهن جن ۾ فنش، ھنگيرين، آمريڪي ريڊ انڊين، چائنيز، روسي ، ڊچ، فلپينو ۽ ٻين ڪيترن ئي سماجن ۾ ڳجھارت جو ذڪر ڪيو آهي. . ڪيتريون ئي ڳجھارتون ۽ ڳجھارتي موضوع پوري دنيا ۾ ملن ٿا، تنھن ھوندي بہ مغرب ۾ گذريل ڪجھ ڏھاڪن کان رواج مان نڪري ويون آهن ۽ انھن جي جاء ٻين زباني ۽ ذھني آزمائشن جھڙوڪ ڪئيز وغيره وٺي ڇڏي آهي. . ڳجھارت جو سڀ کان قديم رڪارڊ بابل مان مليو آهي جيڪو ان وقت جي اسڪول جي لکت جو حصو آهي. ڳجھارتن جي مقابلن جو ذڪر مھا ڀارت ۾ پڻ آيو آهي. ڳجهارت پروليءَ جو ڳوڙهو نمونو آهي، جنهن کي پرکڻ پرجهڻ لاءِ پڻ ڳوڙهن خيالن ۽ ٺوس دليلن جي ضرورت پوندي آهي. تنهن لاءِ عبدالڪريم سنديلو صاحب هيئن لکي ٿو: ”ڳجهارت، پروليءَ جو هڪ ڳوڙهو نمونو آهي، جنهن کي ڀڃڻ لاءِ پختن خيالن ۽ عمدن دليلن جي ضرورت آهي. سگهڙن جي چوڻي آهي، ته پروليءَ مان پار، پَرَ ڳجهارت ۾ غار (غرق ٿي وڃڻ) آهي.“ ڳجهارت ۾ استعمال ٿيندڙ تجنيسن ۽ تلميحن بابت ”ڪلاڌر متوا“ پنهنجي ڪتاب ”ڳجهارتون“ ۾ لکي ٿو: ”تجنيس جو مطلب آهي جملي ۾ يا شعر ۾ هم شڪل يا هم آواز لفظن جو استعمال ۽ ان ۾ مقصد واري چيل ڪا ڳالهه. ٻين لفظن ۾ چئجي ته لفظي جي لباس ۾ ڍڪيل ڳالهه. تلميح معنيٰ ڪنهن واقعي يا قصي ڏانهن اشارو.“
ڳجھارت ۽ پرولي ۾ فرق
ڳجهارت در حقيقت پرولي ئي آهي. ان جو بنياد به پروليءَ تي رکيل آهي، پر سٽاءُ جي لحاظ کان ٻنهي ۾ فرق ضرور آهي. پرولي ڀڃڻ ۾ آسان ۽ ان جا اهڃاڻ نمايان ملندڙ هوندا آهن، پر ڳجهارت جي ڳولا ڪرڻ انتهائي ڏکيو هوندو آهي، جنهن جي ڳجه ڳولڻ لاءِ وڏي غور خوض جي ضرورت پوندي آهي. ڊاڪٽر بلوچ پرولي ۽ ڳجهارت بابت خاص فرق سٽاءَ جي لحاظ کان ٻڌايو آهي. سندس مطابق: ”منوي لحاظ کان جيتوڻيڪ ڳجهارت هڪ قسم جي پرولي آهي، مگر سٽاءَ جي لحاظ کان ڳجهارت ۽ پروليءَ ۾ فرق آهي. ’پرولي‘ جو بنياد تشبيه ۽ استعاري تي آهي، ۽ ’ڳجهارت‘ جو مدار تجنيس ۽ تلميح تي آهي.“ ڊاڪٽر بلوچ پرولي ۽ ڳجهارت جي وهڃائڻ لاءِ اڃا وڌيڪ جيڪي واضح، بنيادي ۽ ضروري ڳالهيون ڳڻايون آهن، انهن ۾ ذهن جي تيزي، سوچ ويچار، ڄاڻ ۽ دانائيءَ اچي وڃن ٿيون آهن. ڊاڪٽر بلوچ ان بابت لکي ٿو:. ”’پرولي‘ کي پروڙڻ لاءِ ذهن جي تيزي ڪافي آهي، مگر ڳجهارت کي ڳولڻ لاءِ ذهن جي تيزيءَ سان گڏ سوچ ۽ داناءَ جي ضرورت آهي. پروليءَ وانگر ڳجهارت جي ڏي وٺ محض هلڪي ريجه رهاڻ ۽ وندر ورونهن نه آهي، بلڪ ادب ۽ ثقافت، لغت ۽ حڪمت (دانائي) ڳوڙهي رهاڻ آهي.“ لوڪ ادب جي ڄاڻن پرولي ۽ ڳجهارت بابت جيڪي مثال ڏنا آهن، انهن مان ڪجهه هيٺ ڏجن ٿا. جن مان واضح ٿيندو ته پرولي ۽ ڳجهارت هڪجهڙيون هوندي ڪيئن مختلف آهن. مثال طور : "گهر گهر ۾ لڌڙو ليٽي"
- پرولي هن پروليءَ ۾ ’گهر گهر ۾‘ هر عقل وارو ماڻهو لازمي سمجهندو ته ٻُهاري ئي آهي، جيڪا هر گهر ۾ صفائي ڪرڻ لاءِ استعمال ۾ ايندي آهي. پروليءَ ۾ ٻيو حصو ’لُڌڙو ليٽي‘- لڌڙو هڪ جانور آهي، جيڪو ليٽندو آهي. ان تشبيهه ۾ ٻُهاري آهي، جيڪا گهر کي صاف ڪرڻ ۾ لامارا ۽ ليٽهڙو ڪري ٿي، ته هر ڪو ماڻهو جلدي پروليءَ کي ڀڃي ويندو، پر ان جي برعڪس ڳجهارت جو مثال: "”نار نالي ڪاڻ، مِٽيءَ جي ٿي پيئي.“"
- ڳجھارت مطلب:زليخا، يوسف ڪاڻ چري ٿي پيئي هتي ڳجهارت جي ڀڃڻي تمام ڏکي آهي. صرف اهو سگهڙ ڀڃي سگهندو، جنهن جو وسيع مطالعو يا تجربو هوندو ۽ سنڌ جي مروج قصن ڪهاڻين جي سرن گسن پيچرن کان مان واقفڪار هوندو. هن ۾ ڀڃڻيءَ جي ڪا به ظاهري علامت نظر نٿي اچي، بلڪل ئي ڳجهي ٿي لڳي، جنهن لاءِ عقل ۽ فهم جي تيزي گهرجي. ان مان ظاهر ٿئي ٿو، ته ڳجهارت، پروليءَ جي نموني بلڪل آهي، پر منجهس ڳوڙهائيءَ وارو فرق نمايان بيٺو آهي، جنهن مان ڳجهارت الڳ ٿي بيهي ٿي.
ٽينڊرڊ ووٽ
اليڪشن ايڪٽ ، 2017
پاڪستان ۾ اليڪشن جو نئون قانون اليڪشن ايڪٽ 2017 آھي جيڪو 2 آڪٽوبر 2017 کان لاڳو آھي. ان جي سيڪشن 85 مطابق جيڪڏهن ڪنھن ماڻھوءَ جي ووٽ ڏيڻ لاء بيلٽ پيپر حاصل ڪرڻ وقت خبر پئي تہ ٻيو ڪو ماڻھو ساڳي شناخت سان ووٽ جو حق استعمال ڪري چڪو آهي ۽ اھو پوءِ ايندڙ نئون ماڻھو شناخت جي قانوني گھرجن تي پورو لھندڙ ھجي تہ کيس ٻين ماڻهن وانگر ووٽ ڏيڻ جو پورو حق آهي پر کيس ٽينڊرڊ بيلٽ پيپر ڏنو ويندو جيڪو ووٽر جي مخفي طرح ٺپي لڳائڻ کان پوءِ ويڙھيل حالت ۾ عام بيلٽ باڪس جي بدران ٽينڊرڊ پيپرن لاءِ مخصوص لفافي ۾ وڌو ويندو. پرزائيڊنگ آفيسر ان ووٽر جو نالو ٽينڊرڊ بيلٽ پيپرن جي لسٽ ۾ ان ووٽر جو نالو درج ڪندو. پولنگ جي مرحلي  کان پوء، پرزائيڊنگ آفيسر ٽينڊرڊ ووٽ لسٽ، ووٽر جن اھو حق استعمال ڪيو انھن جي شناختي ڪارڊن جون ڪاپيون ۽ ٻيا ڪي ڪاغذ جيڪي انھن ووٽرن پيش ڪيا ھجن،اليڪٽرل رول ۽ڪائونٽر فوائل جن تي اڳ م اچي ووٽ ڏئي ويندڙ جي آڳوٺي جو نشان موجود ھوندو آھي، ٽينڏرڊ ووٽن جي سيل ٿيل لفافي سميت ريٽرننگ آفيسر جي حوالي ڪندو. اھو سڄو رڪارڊ ريٽرننگ آفيسر اليڪشن ڪميشن جي حوالي ڪندو جيڪا وري نيشنل ڊيٽابيس۽ رجسٽريشن اٿارٽي (نادرا) ڏي تصديق لاء موڪليندي جنھن سان اھو ووٽر جنھن دوکي سان ووٽ ڏنو پوء اھو اڳيون ھجي يا بعد ۾ ٽينڊرڊ ووٽ ڏيڻ ان خلاف فوجداري قانون تحت ايڪشن کنيو ويندو.جہڪڏھن اھو عمل پولنگ اسٽاف جي غفلت جي ڪري ظاھر ٿيندو تہ پوءِ ذميدار پولنگ آفيسر تي غفلت جي قانوني ڪاروائي ٿيندي.
ڳجهارت
بيتن واريون ڳجهارتون
(Poetic Riddle) :سنڌ جي ٻهراڙين جي ڪچھرين ۾ ڳجھارتون بيتن يا ڏوھيڙن جي صورت ۾ ڏنيون وينديون اھن، ۽ انهن کي سگھڙ ڏوھيڙي جي صورت ۾ ئي ڀڃندا اھن. جيڪڏھن ھڪ ڌڪ سان ڳجھارت نه ڀڳي تھ پوءِ بيتن پٺيان بيتن جا وسڪارا لائي ڏيندا اھن. ڳجھارت ڀڃندڙ، ڳجھارت ۾ فقط ڪنھن لاڳاپي واري اسم جو نالو ورتو ته ڳجھارت ڀڄي پوندي، ۽ پوءِ ڳجھارت ڏيندڙ، ڳجھارت سڄي ڪري ٻڌائيندو آهي. مثال طور: ڳجھارت جو نمونو: ”ذات جا ڪنديس ڪپڙا، پوک جا ڪنديس ڪا نھ“ ڳجهارت ڀڃڻ وقت ڳجھارت ڀڃندڙ ويندو ذاتين ۽ پوک جا نالا کڻندو ۽ ٻيا سگھڙ به ساڻس شامل ھوندا. پوءِ اهي ڌڪن پٺيان ڌڪا ھڻندا ويندا آهن، ڳجھارت ڏيڻ وارو ڪنڌ پيو لوڏائيندو ۽ چوندو: اڃا بچي، اڃا گٿو آھين، اڃا جيئري آھي، تان جو ڪنھن سگھڙ جو پورو ڌڪ وڃي لڳندو: جواب صحيح ھوندو تھ ڏيندڙ چوندو ”ويئي“ ۽ پوءِ سگھڙ ڳجھارت ڀڃي ٻڌائيندو. جيئن ھن ڳجھارت جا اسم آهن: ذات جا = مڱڻيجا، پوک جا = ٻيجا ڀڃڻي: ”مڱڻي جا ڪنديس ڪپڙا، ٻئي جا ڪنديس ڪا نھ“. دنيا جو قديم بيتن وارين ڳجھارتن جو بچي ويل رڪارڊ سنسڪرت ٻوليءَ ۾ آھي جيڪو رگويد ۾ ڏنل آهي.
خاڪشير
خاڪشير: نالا: ع. خبه، ف. خاڪشي، هه. وغيره___ خوب ڪلان، حمحم، بذرالخمخم، شفترڪ ۽ شيوران. سڃاڻپ: هيڊي ۽ ڳاڙهي رنگ تي هڪ تمام سنهڙو ٻج ٿئي ٿو
ڳجهارت
بي سري ڳجهارت
اھا ڳجھارت جيڪا ڪنھن به سر تي ٻڌل نه ھجي، پر سگھڙ ڪا بھ ڳالھه خيال ۾ آڻي، لڪ رکي ھجي. مثال طور: ڪپڙي کي ذات کائي تھ/ ھڻجي گھوڙي جي (بند: ڪپڙو = ڪوٽ، ذات جا = ڪلر، گھوڙي جي = پستي) ڀڃڻي: ”ڪوٽ کي ڪلر کائي تھ ھڻجي پستي“
خاڪشير
طب
اثر: گرم تر 2، نقصان: مٿي جو سور، ميل: ڌوئڻ ۽ ڪتيرو، عيوض: تودري، وزن: نـَـوَ ماسا.
ڳجهارت
سرائتي ڳجهارت
(A Melodious Puzzle) اھا ڳجھارت، جيڪا ڪنھن نه ڪنهن سر جھڙوڪ مومل راڻي، سسئي پنھون، سھڻي ميھار وغيره مان ھجي، مثال طور: ليکي جو اڳئي لکيل ھو، تڏھن پاتم مرض پنھونءَ سان هيءَ ڳُجهارت سر سسئيءَ مان پڌري آهي. ان جي ڀڃڻي بند وار هن ريت ٿيندي: بند: ليکي جو = انگ، مرض = پيچ ڀڃڻي: انگ اڳيئي لکيل ھو، تڏھن پاتم پيچ پنھونءَ سان. .
خاڪشير
طب
خاصيت: قوت باهه کي وڌائي ٿو، بک لڳائي ٿو، بدن کي ٿلهو ڪري ٿو، معدي ۽ هاضمي کي طاقت ڏئي ٿو، پراڻن ۽ گرم تپن ۾ فائدو ڪري ٿو، ست اٺ دفعا پاڻيءَ ۾ ڌوئي، پسائي پوءِ اهو پاڻي ڇاڻي پيارڻ سان، اُرڙي ۽ ماتا جي بيمارين، سيني ۽ ڦڦڙن جي رت، صفراوي، دستن، اُلٽين، کنگهه، معدني زهرن، وڇونءَ ۽ نانگ جي ڏنگ لاءِ مفيد آهي. گهڻي اُڃ ۽ جگر جي گرميءَ کي گهٽائي ٿو. وات جي خشڪي، ڦٽن، ڪن ۽ اکين جي بيماريءَ ۾ مفيد آهي..
ڳجهارت
ٻول پرولي
(Rhyming Riddle):اھا پرولي، جنھن جي ڀڃڻي لاءِ چيو وڃي. جڏھن ڀڄي، تڏھن پروليءَ جي چيل لکظ سان قافيي ۾ ٺھڪي اچي.
حوالا
زمرو:سنڌي ٻولي زمرو:سنڌ زمرو:سنڌي ادب
جمعو اگھم ( يو سي)
يو سي 2 جمعو اگھم  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا  رتوديرو تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي رتوديرو جي يو سي 2 پڻ چوندا آهن جيڪا رتوديرو شھر جي حدن سان لڳولڳ اتر اولھ ۾ واقع آهي. ان جي ڪل آبادي 15,180 آهي. ھن يو سي جو پراڻو نالو يو سي ڳچل ھيو ھن يونين ڪاؤنسل ۾  جمعو اگھم  ھڪ وڏو ڳوٺ  ۽ ان يو سي جو صدرمقام آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ اگھم، ڳچل، ھڪڙا، بروھي، اوڍا، بوزدار، ابڙا، ڪوش ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ڳوٺ غلام حسين ھڪڙو، ديھ ڳچل  ، ديھ ڪلر سرڪاري، ڳوٺ جمعو اگھم، ڳوٺ اعتبار بروھي، ميول ڪوٽ، ڳوٺ وريام اوڍو،  ڳوٺ ٺانگو خان بوزدار، ديھ بچل، ڳوٺ باھو خان ڪوش، ڳوٺ سردار جبران ،. ڳوٺ شاھپور ۽ ٻيا شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين محمد يوسف ابڙو ۽ وائيس چيئرمين بقاء الله بروھي  چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ ٺانگو خان بوزدار جو حاڪم علي بوزدار ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي. ھن يو سي ۾ ڳوٺ جمعو اگھم ۾ ھڪ بيسڪ هيلٿ يونٽ پڻ واقع آهي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
خبازي
خبازي (عربي: خبازي، فارسي: نان ڪلاغ، ھندستاني، وغيره: تخم خبرور، پنيرڪ، پاپڙا، ابم، ڪماجي، ۽ شبوئي) خطميءَ جي شڪل تي خطميءَ جي ٻج کان ڪجھ سنهو ڀوري رنگ تي هڪ ٻج آهي.
طب
سودا ۽ بلغم جي خلطن، صفراوي ۽ گرم تپن، جگر جي سدن ۽ ٻرهل جي سختيءَ کي تحليل ڪرڻ لاءِ منضج آهي. سوري، پيچش، آنڊن جي ڦٽ، ٻرهل جي سور، يرقان، مثاني جي ڦٽ، نڙيءَ جي آواز صفا ڪرڻ، کنگھ ۽ سيني جي رطوبت خشڪ ڪرڻ لاءِ مفيد آهي. هن جو ضماد جگر جي سور ۽ سوڄ کي فائدو ڪري ٿو. وڇونءَ جي ڏنگ تي هن جي ٽاڪور ڪجي.
پنا
ديھ پُنا سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا بوھڙ تپي ۾ واقع آهي.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڀنگر آچا ۽ ديھ ڊٻ مٺو، اوڀر ۾ ديھ بوھڙ، اولھ ۾ ديھ ڪنور ۽ ڏکڻ ۾ تعلقو وارھ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي. وارھ برانچ، جکرو مائينر، پنا شاخ ۽ ڪنور شاخ پڻ ھن ديھ مان گذرندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,001 ھئي جيڪا 236 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
طيب
يو سي 4 طيب  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا  رتوديرو تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي رتوديرو تعلقي جي يو سي 4  پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 15,260 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ طيب ابڙو ھڪ وڏو ڳوٺ آهي ۽ ان يو سي جو صدرمقام آھي جيڪو قومي شاھراھ اين 655 تي رتوديرو شھر کان ھڪ ڪلوميٽر جي فاصلي تي ڏکڻ طرف واقع آهي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ سيلرا، سناڻي، سھاڳ، ويسر، زنگيجا، کوکر، ابڙا ، جيھا ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ديھ ڀانڊو رتو (آبادي 2,113), ديھ مسوديرو (آبادي 4,430) ، ديھ رتوديرو (آبادي 3,921)، ديھ طيب (آبادي 4096)، ديھ پنجو لورڙ، ڳوٺ الله ڏنو سيلرو، ڳوٺ طيب، ڳوٺ بلند خان، وليداد ويسر، ڳوٺ لھڻو خان کوکر، ڳوٺ بالاچ خان سناڻي، ڳوٺ زنگيجا، ڳوٺ محمد عثمان جيھو  ۽ ٻيا شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين ممتاز علي سھاڳ ۽ وائيس چيئرمين وحيد علي سناڻي چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ ڳوٺ الله ڏنو سيلرو جو ممتاز علي سيلرو ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي.
بوسنيا ۽ ھرزگوينيا
تاريخ
ھن ملڪ کي ستين صدي عيسويءَ ۾ سلاوز نسل جي ماڻهن آباد ڪيو. ٻارھين ۽ چوڏھين صديءَ دوران ھن ملڪ جي حيثيت ھڪ پرنسيپلٽي واري ھئي جنھن دؤر ۾ بلغاريه کان عيسائي ھتي اچي آباد ٿيا.
thumb|کا|بوسنيا قرون وسطي يا وچولي دؤر ۾ جڏھن بينيٽ ۽ پوءِ ڪنگڊم ٺھي ٻارھين صدي جي ختم ٿيڻ وقت بوسنيا اتر مان ھنگيري (ڪروٽ پڻ انھن ۾ شامل) کان ۽ اوڀر ۾ سربن کان آزادي حاصل ڪئي. نئين بوسنيائي بادشاھت آرٿوڊڪس ۽ رومن ڪيٿولڪ ماڻھن ۾ ورھايل ھئي پر پوء ھڪ ٽيون عيسائي مذھبي گروھ اڀري آيو جنھن جو نالو بوگوملئزم ھيو جيڪو اصل ۾ مقدوينہ ۾ اڀريو ۽ ڏکڻ بلقان ۾ ڦھلجي ويو جنھن بوسنيا جي اندر داخل ٿي انھن ۾ قومي جذبو پيدا ڪيو ڇوته ايسٽرن آرٿوڊڪس بوسنيا ۾ بازنطيني اثر رکيو ۽ ڪيٿولڪ مذھب اتي ھنگري جو اثر پيدا ڪيو ۽ انھن جي ڀيٽ ۾ بوگوملئزم اتي بوسنيائي چرچ کي جنم ڏنو.
بوسنيا خلافت عثمانيه ۾
thumb|کاٻو|سرجيوو جي [[غازي خسرو بيگ مسجد جيڪا 1531 ۾ تعمير ٿي ]]
1463 ۾ عثماني ترڪن بلغاريه فتح ڪيو تہ ماڻھو مسلمان ٿيڻ شروع ٿيا جن م وڏو تعداد عيسائين جو ھو. پندرھين صدي جي پڇاڙيءَ ۾ ترڪ فوجون ڏکڻ بلقان ۾ ڌوڪي آيون ۽ اسلام بوسنيا ۽ ھرزگوينه ۾ داخل ٿي ويو. رومن ڪيٿولڪ حاڪمن بوگومل عقيدي وارن کي سختي ۽ زيادتين جو نشانو بڻايو ھيو جنھن ڪري انھن مسلمان ترڪن جو ساٿ ڏنو ۽ اھي مسلمانن جي گھڻو ويجھو رھيا ان ڪري جلدي مسلمان ٿي ويا. عثماني خلافت ۾ سرجيوو ۾ پاشا يا گورنر مقرر ڪيو ويو جنھن پنھنجو صدرمقام سرجيوو ۾ ئي رکيو ۽ پوري علائقي کي اٺ سنجاقن (ضلعن) ۾ ورهايو ويو. عثماني خلافت حنفي فقه سان لاڳاپيل ھئي ان ڪري بوسنيا ۾ حنفي فقه کي فروغ مليو. آڳتي ھلي بوسنيائي مسلمانن ۾ بہ عثماني خلافت کان آزادي جو جذبو پيدا ٿيو. آسٽرو ھنگري رياست جي خلافت سان ٽڪراء جي نتيجي م خلافت کي اھو علائقو ڇڏڻو پيو پر بوسنيا آزادي ماڻي نہ سگھيو پر ھئبسبرگ جي حڪمراني ھيٺ اچي ويو .1463 ۾ عثماني ترڪن بلغاريه فتح ڪيو تہ ماڻھو مسلمان ٿيڻ شروع ٿيا جن م وڏو تعداد عيسائين جو ھيو. ويھين صدي ۾ مسلمانن ھتي اڪثريت ۾ رھيا پر سربيا، نازين ۽ يوگوسلاويا جي ڪميونسٽن انھن کي اھڙي انتظامي نظام ۾ رکيو جنھن ۾ اھي اقليت ۾ رھندا آيا.
thumb|کاٻو|بوسنيا قرون وسطي يا وچولي دؤر ۾ جڏھن بينيٽ ۽ پوءِ ڪنگڊم ٺھي
آسٽرو ھنگري ايمپائر ۾
thumb|کاٻو|1878 ۾ جڏھن [[آسٽرو ھنگري فوج ملڪ ۾ گھري پئي]] 1878 ۾ ھي علائقو ڪانگريس آف برلن جي فيصلي تحت آسٽرو ھنگري جي حڪومت جي انتظام ۾ آيو.اھو فيصلو عثماني ترڪن قبول نه ڪيو. 1909 ۾ آسٽريائي حڪومت مسلمانن ۾ رئس العلماء جو ھڪ نئون عھدو قائم ڪيو. thumb|left|سرجيوو م آرٽس اڪيڊمي جا منار ۽ گنبذ جيڪو چيڪ آرڪيٽيڪٽ ڪارل پاريڪ ڊزائن ڪيو thumb|کاٻو|1901 ۾ سرجيوو ۾ ٽرام ڏيکاريل thumb|left| بوسنيا ۽ ھرزگوينه جو قومي عجائب گھر جيڪو 1888 ۾ قائم ٿيو.
thumb|کاٻو| آسٽريا جي آرڪ ڊيوڪ [[فرانز فرڊيننڊ ۽ ھوھنبرگ جي ڊچيس، صوفي جو قتل 12 جولاءِ 1914 جي اخبار ۾ بيان ڪيل]]
آزادي ۽ گھرو ويڙھ
19 فيبروري کان پھرين مارچ 1992 ۾ ھڪ ريفرينڊم ڪرايو ويو جيڪو آزاديءَ لاءِ ھيو جنھن ۾ 63 سيڪڙو ماڻھن حصو ورتو. سربن بائيڪاٽ ڪيو 99 سيڪڙو ماڻھن آزادي جي حمايت ڪئي .مارچ 1992 ۾ معاھدو عمل ۾ آيو ته مسلمان، ارب ۽ ڪروٽ ٽن حصن ۾ تقسيم ٿي بوسنيا جي مرڪزي ڪنٽرول ۾ رھن. 5 اپريل 1992 ۾ بوسنيا آزادي جو اعلان ڪيو جنھن کي آمريڪا تسليم ڪيو جنھن بعد ٻن ارب ميمبرن بوسنيا جي مرڪزي حڪومت مان استعفي ڏني. جنھن کانپوءِ خانہ جنگي شروع ٿي وئي جنھن م مسلمانن جو وڏو نقصان ٿيو. 29 جون تي سڪيورٽي ڪائونسل جي فيصلي تحت جن ء انساني جسمن جي نقصان کي روڪڻ لاءِ گڏيل قومن جون فوجون داخل ٿي ويون ۽ سرجيوو تي گڏيل قومن جو ڪنٽرول ٿيو ۽ پوء گڏيل قومن 13 آگسٽ 1992 م طاقت جي استعمال جو فيصلو ڪيو ۽ 10 جنوري 1994 ۾ ناٽو جي الٽيميٽيم بعد بوسنيائي ۽ سرب فوجين کي شھرن مان ٻاھر ڪڍي جنگبندي ڪرائي وئي. 1994 ۾ مسلمانن ۽ ڪروٽن جي وچ ۾ ويڙھ شروع ٿي وئي.بوسنيا کي ٽٽڻ کان بچائڻ لاء بوسنيائي صدر عليجاھ عزت بيگووچ (1925–2003) اعلان ڪيو ته نئون ملڪ اسلامي رياست ۾ تبديل نہ ڪيو ويندو ۽ عيسائي اقليتن جي حقن جو تحفظ ڪيو ويندو. اھا گرنٽي بوسنيائي سربن کي پراڻي يوگوسلاويا جي فوج سان اتحاد کي ختم نہ ڪري سگھي ۽ ملڪ ۾ گھرو ويڙھ جي شروعات ٿي جيڪا ھن علائقي ۾ سڀ کان خراب تجربو ثابت ٿي. بوسنيائي سرب فوجين بلغراد جي حڪومت جي کلي عام مدد سان نسل ڪشي واري پاليسي تي عمل ڪندي بوسنيا ۾ بوسنيائي مسلمانن جا قتل عام شروع ڪيا. سڀ کان سنگين قتل عام 1995 ۾ سربرينڪا ۾ ٿيو جنھن ۾ ھزارين بوسنيائي مانھن کي ڪٺو ويو. اھا جنگ ڊسمبر 1995 ۾ ڊيٽون جي معاھدي صحيح ڪرڻ سان ختم ٿي. ان معاهدي ۾ نئون آئين پڻ شامل ھيو جنھن ۾ بوسنيائي، سرب ۽ ڪروٽن ٽنھي گروھن جي سياسي حقن کي تحفظ ڏنو ويو. جنگ بعد انھن جنگي ڏوھن جي ڪري کوڙ سرب اڳواڻ جنگي ڏوھاري طور گرفتار ٿيا ھئا. thumb|left|بوسنيا جي جبلانڪوا ۾ نريٽوا ندي جي مٿان واقع نريٽوا پل جيڪا نريٽوا واري جنگ ۾ ٻہ دفعا تباھ ٿي
بوسينيا ۽ ھرزگوينہ پنھنجي خودمختياري جو اعلان آڪٽوبر 1991 ۾ ڪيو. ۽ کيس اڳوڻي يوگوسلاويا کان آزادي 3 مارچ 1992 ۾ ريفرينڊم ذريعي حاصل ٿيس جنھن جو سربن بائيڪاٽ ڪيو.
thumb|left|ڊيٽن ايگريمنٽ کانپوءِ بوسينيا۽ ھرزگوينہ
جاگرافي
thumb|center|upright=3.65| 2010 ۾ بوسنيا ۽ ھرزگوينه کان 20 ڪلوميٽرن تي [[ايڊرياٽڪ سمنڊ جي ڪناري تي واقع نيوم شھر]] ڏکڻ اوڀر يورپ ۾ ھن ملڪ جو محل وقوع: 44 00 N, 18 00 E آھي. سندس پکيڙ 51,197 sq km جنھن ۾ 51,187 sq km خشڪي ۽  10 sq ڪ م  پاڻي آھي.پکيڙ ۾ دنيا جي ملڪن۾ ان جو نمبر 129 آھي. ھن جي زميني سرحد 1,543 km آھي جن مان ڪروشيا سان 956 km, مانٽينيگرو سان 242 km ۽ سربيا سان  345 km. سامونڊي سرحد 20 ڪلوميٽر اٿس.ھن جي سراسري اوچائي اڌ ڪلوميٽر يا 500 m آهي.سڀ کان ھيٺاھون مقام آڊرياٽڪ سمند آھي ۽ سڀ کان اوچو ميگلڪ آهي جنھن جي اوچائي2,386 m آھي.
معيشت
ھن ملڪ جي قدرتي وسيلن ۾ ڪوئلو، ڪچو لوھ، باڪسائيٽ، ٽامو، شيھو، جست، ڪرومائيٽ، ڪوبالٽ، مينگنيز، نڪل، جپسم، لوڻ، عمارتي ڪاٺ شامل آهن. ملڪ جو 42.2 سيڪڙو زمين زراعت سان لاڳاپيل آهي جنھن مان وري 19.7 آبپاشي واري آھي جنھن جو 2 سيڪڙو تي  مستقل فصل ٿيندا آهن. 20.5 سيڪڙو چراگاھون آھن ۽ 42.8 ٻيلا اٿس. بوسينيا جي پرچييزنگ پاورظ پيئرٽي واري جي ڊي پي 2017 ۾ :$43.85 بلين، آفيشل ايڪسچينج ريٽ مطابق جي ڊي پي $17.46 بلين ڊالر، ۽ جي ڊي پي واڌ واري شرح2017 ۾ 2.5 سيڪڙو ھئي.ساڳي سال في ڪس جو ڊي پي شرح $11,400 في ماڻهو ھيو.ھتان جي ليبر فورس 1.51 ملين آھي. 2017 ۾ افراط زر 1.8 ھئي ۽ ايڪسپورٽ 4.803 بلين ڊالر ھئي. ملڪ جي بجلي جي پيداوار 14.97 بلين ڪلوواٽ آهي.
نالو ۽ مطلب
بوسينيا جي اتر وارو وڏو پاسو بوسنا نديءَ جي ڪري ان نالي سان منصوب ٿيو.باوي ڏکڻ وارو پاسو  ھرزگوينہ جرمن ٻوليءَ جي لفظ ھرزوگ "herzog" معني : نواب يا ڊيوڪ "duke"  ۽ ٻيو پويون لفظ  اووينا "ovina" جنھن جي معني آهي زمين
سياسي انتظام
thumb|کا| بوسنيا ۽ ھرزگوينه جو گڏيل وفاق (FBiH)، سرپسڪا جي ريپبلڪ ۽ برچڪو ڊسٽرڪٽ کي ملائي بوسنيا ۽ ھرزگوينه چوندا آهن
پارليامينٽري ريپلڪ جي ھن وفاق جو گاديءَ جو هنڌ سرجيوو آھي. ھي ملڪ ٽن انتظامي حصن ۾ ورهايو ويو آهي: براڪو (Brcko)؛ فيڊريشن آف بوسينيا اينڊ ھرزگوينہ؛ ۽ ريپبلڪ آف سرپسڪا (Srpska). ھتان جو قومي ڏينھن پھرين مارچ 1992 آھي جيڪو ان جو يوم آزادي آھي.موجودہ آئين 14 ڊسمبر 1995 ۾ ٺھيو جيڪو ڊيٽن امن معاهدي جو نتيجو ھو. ملڪ جي صدر کي ھتي پريزيڊنسي جو چيئرمين چون ٿا ۽ ھن وقت ان عھدي تي باقر عزتو بيگو وچ 17 مارچ 2018 کان فائز آھي.
سياسي جماعتن مان ھتي پارٽي آف ڊيموڪريٽڪ ايڪشن اقتدار۾آھي جنھن جو سربراھ عزتو بيگوف آهي.ھتي 80 سيڪڙو مرد ۽ 70 سيڪڙو عورتون تعليم يافتہ آھن.ھن ملڪ م ڪل 109 ضلعا آهن.فوج جي سگھ م 92000 جوان۽ آفيسر آھن.ملڪ ۾ 28 ايئرپورٽ آھن جن مان 24 استعمال جي قابل آهن.روڊن جي ماپ 21168 ڪلوميٽر آهي.9 براڊ ڪاسٽ اسٽيشن ۽ 6 ٽي وي اسٽيشن آھن.وڏن شھرن م سرجيوو، بانجالوڪا،زيسلڪا شامل آهن.ڪرنسي دينار اٿس. ھي گڏيل قومن جي اداري، غير وابسته تحريڪ، انٽرپول، انٽرنيشنل سول ايوي ايشن، انٽرنيشنل ليبر آرگنائيزيشن ۽ گڏيل قومن جي ذيلي ادارن جو رڪن آهي.
آبادي ۽ ثقافت
} thumb|2013 جي آدمشماري مطابق بوسنيا ۽ ھرزگوينه جي ميونسپالٽين جي آبادي جي گھاٽائي جو نقشو ھتان جي آبادي جولائي 2017 ۾ 3,856,181 ھئي ۽ ان حساب سان دنيا ۾ ھن جو نمبر 128 آھي. ھتي رھندڙ ماڻھو بوسينيائي، ھرزگوينائي سڏبا آهن.انھن ۾ 50.1 سيڪڙو بوسينيائي، 30.8 سيڪڙو سرب، 15.4 سيڪڙو ڪروٽ، آھن. ھن ملڪ جون سرڪاري ٻوليون بوسينيائي، سربيائي، ۽ ڪروشيائي آھن. ھن ملڪ جا ماڻهو 50.7 سيڪڙو مسلمان، 30.7 سيڪڙو آرٿوڊڪس، 15.2 سيڪڙو رومن ڪيٿولڪ، 0.8 اٿيئسٽ يا دھريا، 0.3 اگناسٽڪ آھن. مقامي آباديءَ جو واڌ جي شرح 2017 ۾ 0.16 سيڪڙو، ڄم جي شرح 8.8 ۽ موت جي شرح 10 ھئي. 40.1 سيڪڙو آبادي شھرن م رھندڙ آھي. طبي سھولتن ۾ اسپتال جا 3.5 بسترا في ھزار ماڻھن لاءِ بندوبست۾ آھن.1.8 ڊاڪٽر في ھزار ماڻھن لاءِ مقرر آھن. جي ڊي پي جو 9.6 سيڪڙو صحت تي خرچ ٿيندو آهي. ھن ملڪ ۾ ٽي گروھن جا ماڻهو رهن ٿا جن ۾ بوسنيائي يا بوسنيڪ جيڪي اڪثر مسلمان ۽ ڪل آبادي جو 48 سيڪڙو آھن، ٻيو گروھ سرب آھن جيڪي 14.3 سيڪڙو آھن ۽ ٽيون گروھ ڪروئيشيائي ماڻھن جو آهي. ملڪ جا 40 سيڪڙو ماڻھو مسلمان، اوڀر آرٿوڊڪس عيسائي 31 سيڪڙو، رومن ڪيٿولڪ 15 سيڪڙو آھن.
thumb|left|بوسانسڪا ڪروپا ۾ رومن ڪيٿولڪ چرچ، سربيائي آرٿوڊڪس چرچ ۽ ھڪ مسجد
سياحت
300px|thumb|center|upright=3.65|سرجيوو جو ھڪ چؤڪ
تعليم ۽ ميڊيا
thumb|کا|سرجيوو يونيورسٽي جو سرجيوو لا اسڪول]
thumb|بوسنيا ھرزگوينه جي نيشنل لائبريري
حوالا
زمرو:يورپي ملڪ