cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ھوسٽن
جاگرافي
ھوسٽن ٽيڪساس رياست جي گاديءُ واري شھر آسٽن (Austin) کان 266 ڪلوميٽر (165 ميل) اوڀر ۾ آباد آھي. ھي شھر لئيزيانا ( Louisiana) رياست کان 142 ڪلوميٽر (88 ميل) اولھ ۾، ۽ ڊالاس (Dallas) شھر جي ڏکڻ ۾ 400 ڪلوميٽر (250 ميل) پري واقع آھي. شھر جي ڪل پکيڙ 1651 چورس ڪلوميٽر (637.4 چورس ميل) آھي. انھيءَ پکيڙ ۾ 1552.9 چورس ڪلوميٽر(599.59 چورس ميل) خشڪي ۽ 58 چورس ڪلوميٽر (22.3 چورس ميل) پاڻيءَ وارا علائقا شامل آھن. شھر جو گھڻو حصو سامونڊي ڪناري جي ويجھو ميداني علائقي ۾ آباد آھي جڏھن تہ ھن جا اتريان علائقا  بگ ٿڪيٽ (Big Thicket) نالي ھڪ ٻيلي سان وڃي ملن ٿا. شھر جو اڪثر علائقو جھنگلاتي ۽ دلدلي زمين تي مشتمل آھي. شھر جي آسپاس ھينئر بہ ساڳئي قسم جي زمين موجود آھي. شھر جو ڊائون ٽائون وارو علائقو سامونڊي مٿاڇري کان 15 ميٽر (50 فوٽ) مٿي آھي جڏھن تہ ھن جي اتر اولہ وارن علائقن جي سامونڊي سطح کان اوچائي 46 ميٽر (150  فوٽ) آھي. ھن شھر کي ٻوڏ جو خطرو بہ ھميشہ رھي ٿو.
آبھوا
ھن شھر جي موسم ڪافي حد تائين گرم ۽ گھميل آھي. جيتوڻيڪ ھي شھر سامونڊي طوفانن واري علائقي کان ٻاھر آھي پر ڪڏھن ڪڏھن ھتي طوفان اچن ٿا. ميڪسيڪو نار ۽ گيلويسٽن بي واري پاسي کان اٿندڙ تيز ھوائون ھن شھر ۾ گرمي ۽ گھم آڻين ٿيون. اونھاري ۾ ھتي گرميءَ جو درجو 320C (900F) يا ان کان وڌيڪ ھوندو آھي. ھن شھر جو وڌ ۾ وڌ گرميءَ جو درجو  430C (1090F) چوٿين سيپٽمبر 2000ع ۽ 27 آگسٽ 2011ع تي رڪارڊ ڪيو ويو. سياري ۾ گھڻي ٿڌ نٿي پوي البت ڪڏھن ڪڏھن سرديءَ جي لھر اچي ٿي. جنوريءَ ۾ سراسري گرميءَ جو درجو (530F) 120C جي لڳڀڳ رھي ٿو. ھن شھر ۾ وڌ ۾ وڌ سردي 18 جنوري 1930ع تي پئي جڏھن ھتان جي گرميءَ جو درجو (50F) 150C- رڪارڊ ڪيو ويو. ھتي چڱي موچاري برسات پوي ٿي. 1981ع کان2010ع واري عرصي ۾ ھتي ھر سال سراسري طور تي 1260 ملي ميٽر (49.8 انچ) مينھن وسيو. مينھوڳيءَ واري مند ۾ شھر جي ڪجھ حصن ۾ ٻوڏ واري صورتحال پيدا ٿي پوندي آھي. 2015ع کان 2017ع تائين ھر سال ھتي ٻوڏ آئي جنھن ڪري ڪافي جاني ۽ مالي نقصان ٿيو. مينھن گھڻو ڪري اپريل کان آڪٽوبر وارن مھينن ۾ وسي ٿو.
معيشيت
ھوسٽن جو شھرتوانائي خاص طور تي تيل ۽ گئس جي پيداوار ۾ سڄي دنيا ۾ مشھور آھي. ھوا (Wind) ۽ شمسي توانائي بہ ھتان جي ڏينھون ڏينھن وڌندڙ صنعت آھي. شھر جي انتظاميہ پنھنجي 1 ٽيرا واٽ اور (1TWh) بجليءَ جي 90 سيڪڙو گھرج ونڊ ۽ شمسي توانائيءِ مان پوري ڪري ٿي. بايوميڊيڪل ۽ ھوابازي بہ ھتان جون اھم صنعتون ليکيون وڃن ٿيون. شھر ۾ مختلف ٽيڪنالاجين جا مرڪز قائم آھن ۽ دنيا جي ڪجھ مشھور سافٽ ويئر ڪمپنين جون مرڪزي آفيسون بہ ھتي قائم آھن. ھوسٽن شپ چينل (Houston Ship Channel) بہ ھتان جي معيشيت جو ھڪ اھم ٿنڀو آھي. ھي شھر آمريڪي برآمدات جو ملڪ ۾ وڏي ۾ وڏو مرڪز آھي. ھتي تيل ڳولڻ ۽ تيل کي صاف ڪرڻ ۾ استعمال ٿيندڙ اوزارن ۽ پرزن ٺاھڻ جا وڏا وڏا ڪارخانا قائم آھن. ھتي نوڪريون ملڻ جا تمام گھڻا موقعا ھر وقت موجود آھن.
موجودھ شھر
ٻي عالمگير جنگ کان پوءِ ھن شھر تيزيءَ سان ترقي ڪئي آھي. شھر ۾ ڪيتريون ئي آسمان سان ڳالھيون ڪندڙ گھڻماڙ خوبصورت عمارتون ٺھي ويون آھن جن ھن شھر جي سونھن کي چار چنڊ لڳائي ڇڏيا آھن. انھن عمارتن ۾ پينزوئل پليس (Pennzoil Place)، چيز ٽاور (Chase Tower) ۽  وليمس ٽاور (Williams Tower) ھتان جي بھترين عمارتن ۾ شمار ٿين ٿيون. ڊائون ٽائون جون اڪثر عمارتون زير زمين سرنگھن  (Tunnels) وسيلي ھڪٻئي سان ڳنڍيون ويون آھن. اھي زير زمين ايئر ڪنڊيشنڊ سرنگھون پنڌ ھلڻ وارن جي سھولت لاءِ ٺاھيون ويون آھن تہ جيئن ھو ٽريفڪ جي ھجوم ۽ اونھاري جي تيز تپش کان بچندي آرام دھ ماحول ۾ پنھنجي منزل تائين پھچي سگھن.
ھتي ڪيترائي ڪاليج ۽ يونيورسٽيون قائم آھن جن ۾ رائيس يونيورسٽي (1891ع)، يونيورسٽِي آف ھوسٽن (1927ع)، ھوسٽن بيپٽسٽ يونيورسٽي (1960ع) ۽ ھوسٽن ڪميونٽي ڪاليج جا مختلف ڪئمپس شامل آھن. ٽيڪساس ميڊيڪل سينٽر (1945ع) جون ڪيتريون ئي ميڊيڪل اسپتالون ۽ ميڊيڪل ڪاليج شھر ۾ پکڙيل آھن.
ھوسٽن ۾ ماڻھن جي وندر ۽ ورونھن لاءِ ڪيترائي ادارا قائم آھن. ھتي ڪيريون ئي سئنيمائون، عجائٻ گھر، ٿيٽر، آرڪسٽرا جا مرڪز، آرٽ گئلريون، پارڪ، ڪنسرٽ ھال، راندين جا ميدان ۽ ٻيو دلچسپيءَ جو سامان موجود آھي.
حوالا
زمرو: گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
ڄام فتح خان
ڄام فتح خان جملي مؤرخن ڄام فتح خان جي دور حڪومت جي ساراه ڪئي آهي.
چوڙيو
چُوڙيو (انگريزي: Choorio) ننگرپارڪر تعلقي جو ھڪ ننڍڙو، خوبصورت  ڳوٺ ۽ ھندن لاِءِ ھڪ پاڪ ۽ پوتر ماڳ آھي. ھي ڳوٺ پاڪستان ۽ ھندستان جي سرحد ويجھو ننگرپارڪر شھر کان اٽڪل 31 ڪلوميٽر اوڀر اتر پاسي آباد آھي. ھن ڳوٺ ۾ پھچڻ لاءِ ننگرپارڪر شھر ۽ ويراواھ کان ڪچا رستا وڃن ٿا. ننگرپارڪر شھر مان جيپ ڀاڙي تي ڪري ھي ڳوٺ ۽ آسپاس جا علائقا گھمي سگھجن ٿا.
چون ٿا تہ ھندستان جي ورھاڱي کان اڳ ھتي شاندار قسمن جون چوڙيون ٺھنديون ھيون.دهليءَ کان وٺي سنڌ صوبي جي ڪنڊ ڪڙڇ مان چوڙيون وٺڻ لاءِ واپاري ھتي ايندا هئا. چوڙين جي واپار سبب ھن ڳوٺ تي چوڙيو نالو پئجي ويو.
ھن ڳوٺ جي ڀرسان ھڪ ٽڪري آھي جنھن کي چوڙيو جبل ڪوٺيو وڃي ٿو. انھيءَ جبل تي درگا ماتا جو مندر اڏيل آھي جنھن جي ديدار لاءِ ھزارين ھندو ھر سال ھن ڳوٺ ۾ اچن ٿا. ھندو مئل ماڻھن جي خاڪ ھن ڳوٺ جي پوتر پاڻيءَ جي حوالي ڪندا آھن. ڳوٺ ۾ سورج واھ نالي ھڪ قديم کوھ آھي جتان ھتان جا ڳوٺاڻا پاڻ لاءِ ۽ پنھنجن جانورن لاءِ پاڻي ڀريندا ھئا. گھٽ برسات ۽ ڪڇ جي رڻ ويجھي ھئڻ سبب ھن کوھ جو پاڻي کارو ٿي ويو آھي ۽ پيئڻ جي لائق نہ رھيو آھي.
ھن ڳوٺ ۾ ڪولھي، ميگھواڙ، ٺڪر، چوھاڻ، ڪنڀار، کوسا ۽ ٻين ذاتين وارا ماڻھو رھن ٿا. چوڙيو جبل جي چوٽيءَ تي بيھي پاڪستان ھندستان جي سرحد جو نظارو ڪري سگھجي ٿو.
چوڙيو جبل ۽ آسپاس جي ٽڪرين مان انتھائي قيمتي گرينائيٽ پٿر ملي ٿو. ڪجھ ٺيڪيدار انھن ٽڪرين کي ڊائنامائيٽ سان اڏائي اھو پٿر حاصل ڪن ٿا جنھن ڪري اھي ٽڪريون نيست ۽ نابود ٿي رھيون آھن. مقامي ماڻھن انھيءَ خلاف ڪئين ڀيرا احتجاج ڪيو آھي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
پي اي سي ايڇ ايس ون
پي اي سي ايڇ ايس 1 يا پاڪستان ايمپلائيز ڪوآپريٽو هائوسنگ سوسائٽي نمبر 1 ڪراچي ايسٽ ضلعي جي ھڪ يونين ڪاميٽي جو نالو آهي جيڪا ان ضلعي جي تعلقي فيروز آباد سب ڊويزن  ۾ واقع آهي. ان جي اتر ۽ اولھ پي اي سي ايڇ ايس ٽو، ڏکڻ ۾ چنيسر ڳوٺ ۽ اوڀر م جمشيد ڪوارٽرز سب ڊويزن واقع آهي. 2013 کان اڳ ان جو درجو جمشيد ٽائون جي ساڳي نالي سان يونين ڪاؤنسل نمبر 6 جو ھيو ۽ 2013 ۾ ان کي فيروز آباد جي نالي سان نئين قائم ٿيل تعلقي ۾ شامل ڪيو ويو. ھن ڪالوني ۾ اردو ڳالهائيندڙن، پنجابي ماڻھن کان سواءِ سنڌي، پٺاڻ، سرائڪي ماڻھو رھندڙ آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي م چيئرمين جي سيٽ تي ملڪ مستجب انور چونڊجي آيو ۽ وائيس چيئرمين جي سيٽ تي رانا تنزيل الرحمان چونڊجي آيا. ٻنھي جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. ھن يو سي ۾ خوشحال ماڻھو رھندڙ آھن ۽ شھري منصوبابندي تحت آهي. جن يونين ڪاميٽي مان گذرندڙ روڊن ۾ شاھراھ فيصل، ڊاڪٽر محمود حسين روڊ، شاھراھ قائدين، طارق روڊ، علامه اقبال روڊ، شاھ عبداللطيف روڊ، ڪشمير روڊ، سرسيد روڊ، خالد بن وليد ۽ ٻيا شامل آهن. ھن يو سي ۾ محمد علي جناح يونيورسٽي، نيشنل يونيورسٽي آف ڪمپيوٽر اينڊ امرجنگ سائنس پشاور ڪيمپس، ليوپرڊ ڪوريئر سروس ھيڊ آفيس، حرمين پارڪ (پي اي سي ايڇ ايس), بي اي ايم ايم ڪاليج (پي اي سي ايڇ ايس)، سٽي اسڪول ڪيمپس (پي اي سي ايڇ ايس) ، بيڪن هائوس ڪاليج (پي اي سي ايڇ ايس) ، ايجوڪيشن فائونڊيشن ڪيمپس 2 (پي اي سي ايڇ ايس)، مدينة العلم اسلامي اڪيڊمي (پي اي سي ايڇ ايس)، پي اي سي ايڇ ايس ٽراما ھاسپيٽل، المرتضا فيملي پارڪ، عبدالله شاھ غازي رينجرز ھيڊ ڪوارٽر، فائونڊيشن پبلڪ اسڪول (پي اي سي ايڇ ايس)، سينيئر ماڊل گورنمينٽ بوائيز اسڪول(پي اي سي ايڇ ايس)، جونيئر ماڊل گورنمينٽ سيڪنڊري گرلس اسڪول(پي اي سي ايڇ ايس) ، دنيا نيوز ڪراچي بيورو آفيس، آء بي ايم (پي اي سي ايڇ ايس)،  لياقت پارڪ  (پي اي سي ايڇ ايس)، عثمانيه گرائونڊ، محمود غزنوي پارڪ، طارق روڊ قبرستان،  پي اي سي ايڇ ايس لائبريري واقع آھن. ھن يونين ڪاميٽي 7 پي اي سي ايڇ ايس 1 جي آفيس رينجرز ھاسپيٽل جي ڀرسان مسجد طيبه اسٽيريٽ، بلاڪ 2 پي اي سي ايڇ ايس ۾ واقع آهي.
سنڌ يونائيٽڊ پارٽي (جلال شاھ)
شروعات
alt=سنڌ يونائيٽڊ پارٽي جو جهنڊو|thumb|هي سنڌ يونائيٽڊ پارٽي جو جهنڊو آهي. ان ۾ 66 سيڪڙو ڳاڙهو رنگ ڪتب آندل آهي ۽ 33 سيڪڙو سفيد رنگ استعمال ڪيو ورو آهي. سنڌ يونائيٽڊ پارٽي سنڌ جي قومپرست تنظيم آهي. جنهنجو مقصد سنڌ جي خوشحالي آهي.
جهنڊو
سنڌ يونائيٽڊ پارٽي جو جهنڊو ڳاڙهو ۽ سفيد (اڇو)رنگ تي مشتمل آهي. آهي. ان ۾ 66 سيڪڙو ڳاڙهو رنگ ڪتب آندل آهي ۽ 33 سيڪڙو سفيد رنگ استعمال ڪيو ورو آهي.
سنڌ يونائيٽڊ پارٽي سنڌي ٻولي کي سنڌ جي قومي ٻولي سمجهي ٿي. اوهان کي سنڌي ٻولي جي تاريخ تي هت معلومات ملندي.
سرگرمي
سنڌ يونائيٽڊ پارٽي جڏهن کان وجود ۾ آئي آهي تڏهن کان مسلسل سرگرم آهي. آدمشماري جي مسئلي تي تنظيم جو گهڻو ڪم ٿيل آهي. هن تنظيم جي جدوجهد جي هڪ ڪامياب نشاني سنڌ آدم شماري مانيٽرنگ ڪاميٽي به آهي.
سنڌ آدم شماري مانيٽرنگ ڪاميٽي
وجود - سنڌ آدم شماري مانيٽرنگ ڪاميٽي جو وجود 06 فيبروري 2016 تي حيدر منزل ڪراچي ۾ وڌو ويو. ان اجلاس جي ميزباني سنڌ يونائيٽڊ پارٽي ڪري رهي هئي.
1. آئيني طور ملڪ اندر ڇهين آدمشماري 2008ع ٿيڻي هئي، جيڪا حڪمرانن جي نااهلي ۽ خاص سوچ طرفان رڪاوٽون وجهڻ سبب نه ٿي. اڄ 2016ع آهي، وفاقي حڪومت طرفان مارچ ۾ گهرشماري ۽ آدمشماري جو فيصلو ڪيو ويو آهي. معلومات مطابق آدمشماري ڪرائڻ جون گهرجون مڪمل نظر نه اچي رهيون آهن، جنهن جي ڪري آدمشماري ملتوي ڪرڻ جا خدشا موجود آهن.اڄوڪي هي اجلاس گهر ٿو ڪري ته مقرر وقت تي شفاف بنيادن تي آدمشماري ڪرائي وڃي.
2. اڄوڪو اجلاس هن ڳالهه تي متفق آهي ته ڪنهن به صورت ۾ گروٿ ريٽ ڪلڪيوليشن وارو فارمولو قبول نه هوندو. ڇو ته پنجاب، سنڌ، خيبر پختون خواهه ۽ بلوچستان ۾ پاپوليشن گروٿ ۾ واضح ۽ وڏو فرق آهي. ان ڪري ملڪ اندر فزيڪل آدمشماري ڪرائڻ ضروري آهي.
3. سنڌ ۾ لکين غير ملڪي (Aliens) رهائش پذير آهن. سنڌ واسين جي مطالبن باوجود انهن کي مهاجر ڪيمپن تائين نه رکيو ويو آهي، جنهن تي اسان کي افسوس آهي ۽ خدشو آهي ته انهن کي هن آدمشماري ۾ ڳڻيو ويندو. هي اجلاس پرزور گهر ٿو ڪري ته سنڌ ۾ موجود غير ملڪين کي (Aliens) جي ڌار لسٽ ۾ ڳڻيو وڃي.
4. اڄوڪي اجلاس ۾ فيصلو ڪيو ويو آهي ته 15 فيبروري تاريخ کان آدمشماري بابت سنڌ جي عوام کي آگاهي ڏيڻ لاءِ ۽ سنڌ جي عوام ۾ سجاڳي پيدا ڪرڻ لاءِ (ته جيئن هو ٿيندڙ آدمشماري ۾ پنهنجي خاندان جي داخلا ڪرائي). رابطا مهم هلائڻ جو پڻ فيصلو ڪيو ويو آهي.
5. اجلاس ۾ هي به فيصلو ڪيو ويو آهي ته سنڌ ۾ آدمشماري ڪندڙ عملي سان ڀرپور تعاون ڪيو ويندو. آدمشماري ۾ ٿيندڙ ڌانڌلين کي ڪنهن به قيمت تي برداشت نه ڪيو ويندو.
7. اڄوڪي اجلاس ۾ سمورين پارٽين، تنظيمن ۽ شخصيتن تي مشتمل سنڌ ۾ ٿيندڙ آدمشماري جي نگراني لاءِ سنڌ آدمشماري مانيٽرنگ ڪميٽي جوڙي وئي آهي.
8. اڄوڪو اجلاس وفاق طرفان آصف باجوه جي اڳواڻي ۾جوڙيل بيورو آف اسٽيٽڪس تي عدم اعتماد جو اظهار ڪري ٿو، ڇو ته هن ۾ پنج ئي ميمبر هڪ صوبي پنجاب سان تعلق رکن ٿا ۽ ٽن صوبن سنڌ، بلوچستان ۽ خيبر پختون خواهه جي نمائندگي موجود نه آهي.
سربراهي - هن ڪاميٽي جو سربراھ سيد جلال محمود شاھ کي ڪيو ويو.
شامل تنظيمون - سنڌ آدم شماري مانيٽرنگ ڪاميٽي ۾ هيٺ ڏنل تنظيمون شامل ٿيون
1. سنڌ يونائيٽڊ پارٽي
2. مسلم ليگ فنڪشنل
3. جيئي سنڌ قومي محاذ
4. جيئي سنڌ محاذ
5. جيئي سنڌ تحريڪٿ
6. جمعيت العلماءِ اسلام سنڌ
زمرو:پاڪستان ۾ سياسي پارٽيون زمرو:سنڌ جي سياست
ديھ ڪلري
ديھ ڪلري: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ قاسم ٻگھيو ۽ ڳوٺ علي محمد نظاماڻي واقع آھن.
زمرو:سنڌ جون ديھون
28 نومبر
28 نومبر ، عيسوي سال جو 332 هون (ليپ سال 333 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 33 ڏينهن باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:نومبر
مالني اواسٿي
مالني اواسٿي (Malini Awasthi) (پيدائش 11 فيبروري 1967) هڪ هندستاني لوڪ ڳائڻي آهي. هيءَ هندي ۽ ان سان لاڳاپيل ٻولين جهڙوڪ اواڌي، بنديل کنڊي ۽ ڀوجپوري ۾ ڳائيندي آهي. هيءَ ٺمري ۽ ڪجري ۾ پڻ گيت پيش ڪندي آهي. حڪومت هندستان کيس 2016 ۾ پدم شري سويلين ايوارڊ ڏنو هيو.
شروعاتي زندگي
مالني اواسٿي ڪنوج اترپرديش ۾ جنم ورتو هيو. هيءَ لکنو جي ڀٽڪنڊي يونيورسٽي منجهان هندوستاني ڪلاسيڪي موسيقي ۾ پوسٽ گريجوئيٽ هئڻ سميت انهيءَ ئي يونيورسٽي منجهان سون جو ٻِلو (تمغو) پڻ کٽيو اٿس. اهڙي ريت، هن لکنو يونيورسٽي منجهان وچولو دور ۽ جديد هندوستاني اڏاوتي فن (آرڪيٽيڪچر) ۾ مهارت (اسپيشلائيزيشن) سميت ايم اي ماڊرن هسٽري، ۾ سون جو ٻِلو (تمغو) حاصل ڪيو آهي. هيءَ بنارس گهراڻو جي ليجنڊ هندستاني ڪلاسيڪي ڳائڻي، پدم وڀوشن وڌوشي گريجا ديوي جي هڪ گاندا بنڌھ جي شاگردياڻي آهي. هن جي شادي سينئر آءِ اي ايس آفيسر اونيش اواسٿي (يوپي:1987) سان ٿي هُئي، جيڪو هينئر اترپرديش حڪومت جو پرنسپل سيڪريٽري طور خدمتون ڏئي رهيو آهي.
ڪيريئر
ماليني اواسٿي مشهور ڪلاسيڪل ميوزڪ فيسٽيول جهان-ئي-خسرو ۾ ريگيولر اداڪار آهي. سندس آواز تيز آهي ۽ ٺمري، تاري رهو بنڪي شيام، جي پيشڪش جي لاءِ مشهور آهي. هن اين ڊي ٽي وي اميجن'س جنون جي لاءِ ٽي وي تي حصو ورتو. کيس يوپي چُونڊون 2012 لاءِ اليڪشن ڪميشن ۽ 2014 جي برانڊ ايمبيسيڊر طور مقرر ڪيو ويو هيو. هن 2015 ۾ ٺهندڙ فلم دم لگا ڪي هئيشا ۾ "سندر سوشيل" جو گانو ڳايو هيو، جنهن جي موسيقي انو ملڪ ترتيب ڏني هئي.
تعليمي اعزاز ۽ فيلوشپس
ڀارت اڌيان ڪيندرا (هندستان اسٽڊي سينٽر)، بنارس هندو يونيورسٽي جي سئو هين ورسي چيئر پروفیسر
بين اقوامي
thumb|مالني اوسٿي پنهنجي ڪارڪردگي کانپوءِ
فلمو گرافي
thumb|صدر، شري پرناب مکرجي، 28 مارچ، 2016 تي نئي دهلي جي راشٽرپتي ڀون ۾، شهري سيڙپڪاري  جي هڪ تقريب ۾، شريمتي مالني اواسٿي  کي، [[پدم شري|پدما شري ايوارد ڏئي رهيو آهي]]
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:1967ع جون پيدائشون زمرو:20 هين صدي جا هندستاني ڳائڻا زمرو:اتر پرديش کان ناري موسيقار زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:فن ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ زمرو:ويهين صدي جون هندستاني استري ڳائڻيون زمرو:هندستاني لوڪ راڳي زمرو:ڀارتي ناري لوڪ گلوڪارائون
واقعاتي بيت
واقعاتي بيت، سنڌي لوڪ ادب ۾ هيءَ صنف واقعاتي شاعريءَ تي ٻڌل آهي، جنهن ۾ ڪنهن واقعيءَ کي شاعريءَ ۾ بيان ڪيو ويندو آهي. سنڌيءَ ۾ قديم زماني کان اهڙا بيت ملن ٿا، جن ۾ يا تہ تاريخي واقعا بيان ڪيل آهن، يا انهن ۾ تاريخي واقعن ڏانهن اشارا ملن ٿا. اهڙي قسم جا بيت سومرن جي دؤر کان ملن ٿا، جيڪي پهرين ’ڳاهن‘ جي صورت ۾ مليا آهن، بعد ۾ واقعن کي تفصيل سان بيان ڪندي ڊگها مسلسل بيت چيا ويا. واقعاتي بيت، ڊگها بيت هوندا آهن، جن ۾ هڪ واقعو ڪيترن ئي بيتن ۾ بيان ڪيو ويندو آهي. سنڌي لوڪ ادب اسڪيم هيٺ ڊاڪٽر نبي بخش بلوچ جو ترتيب ڏنل ڪتاب ”واقعاتي بيت“ سنڌي ادبي بورڊ شايع ڪيو.
حوالا
زمرو:سنڌي شاعري
ديھ سانڌاڻ
ديھ سانڌاڻ: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ شاھ محمد ڏاھري ۽ راھوند واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ ھالا نئون، ديھ گيس، ديھ شيخاڻي ۽ ديھ ويراتو سان ملن ٿيون. ھن ديھ ۾ مخدوم رفيق الزمان جو فروٽ فارم ،جنھن ۾ ڪيلي،انب،صوفي ٻير ۽ ڦاروٓن جا فصل اچي وڃن ٿا.
سنواريندڙ » سجاد اوڏ
0303-3471007
زمرو:سنڌ جون ديھون
پکين ۾ ڪلوڪل ( cloacal) چميََ جو عمل
Cloacal kiss Process in Birds
_____________________________/
سنڌيڪار /هالار ننگر
پکين کي عضوو نہ هجڻ جي ڪري نسل پيدا ڪيئن ٿو ٿئي ۽ پکي ۾ ميلاپ ڪيئن ڪن ٿا !
هڪ عام  ڳالهہ  واضح ڪيان تہ"جاندار" (Organism) ۽ "جانور " (Animal) ۾ فرق ٿئي ٿو ، جاندار ۾ اسان وٽ جانورن جي سميت وڻن ۽ هڪ جيو گهرڙي وارا جاندار بہ اچي وڃن ٿا ۽ انهن وٽ ڪو عضوو نسل پيدا ڪرڻ وارو ناهي هوندو، نسل يان اسپچيز پيدا ڪرڻ وارو عضوو صرف جانورن ۾ ئي هوندو آهي -
ٻي ڳالهہ نسل پيدا ڪرڻ وارو عضوو سڀني جاندار ۾ ناهي هوندو، جيئن تہ توهان پکين جي باري ۾ ٻڌو هوندو تہ تقريبن 97 فيصد پکين کي نسل پيدا ڪرڻ وارو عضوو ناهي هوندو، تہ اتي سوال ٿو اڀري تہ پوءِ انهن ۾ Sexual عمل ڪيئن ٿو ٿئي؟
زياده تر پکين کي عضوو ناهي ٿيندو، هالانڪي انهن وٽ هڪ خاص قسم جو عضوو ٿيندو آهي جنهن کي اسين چئون ٿا (Cloaca) ، هي فيميل ۾ بہ ٿيندو آهي ۽ ميل ۾ بہ خاص طور تي هي پکين ۾ ۽ مڇيون ۽  (Reptiles)  ۽ (Amphibians) جانورن ۾  ٿيندو آهي -
ميل پکين وٽ جيئن تہ عضوو نہ ٿيندو آهي تنهن ڪري اهي (Testicels)  ياني خصي جي ذريعي پنهنجا اسپرم ٺاهيندا آهن بعد ۾ اهي اسپرم ميل جي (Cloaca) مان نڪري ڪري ٻاهر ايندا آهن پوءِ ميل (Cloaca ) فيميل (Cloaca) جي مٿان رکندو آهي تہ جيئن ان جا اسپرم فيميل ۾ منتقل ٿي وڃن، تنهن کي اسين سائنس ۾ (Sexual process ) بہ چئي سگهو ٿا پر پکين ۾ ان (Process )  کي خاص طور تي چئبو آهي (Cloacal kiss process) ، توهان اڪثر ڪري ڪڪڙ کي ڪڪڙي جي مٿان چڙهندي ڏٺو هوندو ايئن ئي کوڙ سارا پکي اهو عمل ايئن ئي ڪندا آهن جنهن کي اسين (Cloacal kiss process) چئون ٿا-
(Cloaca) بنيادي طور تي ٽي ڪم ڪندو آهي
پهريون ميل پنهنجا اسپرم ان مان خارج ڪندو آهي
ٻيون ان مان فيميل اسپرم وٺي ڪري ۽ آنا ڏيندي آهي
پکي پنهنجو فضل خارج ڪندو آهي پر ڪجهہ پکين ۾ عضوو ٿيندو آهي جيئن بطخ پر انهن پکين جي اسپچيز جو تعداد گهٽ آهي هن ڌرتي تي.
براق
بُراقُ اها سواري، جنهن جي ذريعي حضرت محمد مصطفيٰ صلي الله عليه وسلم جن معراج رات، يروشلم (بيت المقدس) کان آسمان تي پهتا.
بڻڀياس
ٻوليءَ جي ماهرن جو چوڻ آهي ته ’براق‘ اصل ۾ ’برق‘ مان ڦٽل لفظ آهي جنهن جي معنيٰ آهي بجلي، يعني ’بجلي جهڙو تيز رفتار‘ ٻين لفظن ۾ رنگ ۽ چمڪ ۾ سفيد، بي عيب ۽ تيز رفتاريءَ جي ڪري هن کي ”براق“ چيو ويو آهي.
حوالا
زمرو:اسلامي اصطلاح زمرو:ديومالائي گاڏڙ انسان
ڪوپرنيڪس
اڳ ۾ اهو خيال موجود هو ته زمين کتل هئي ۽ سج، چنڊ، تارا مٿس لٿا اڀريا ٿي. اهو رايو نه رڳو عام جي مشاهدي تي بيٺل هو، پر مذهب جي راءِ به ساڳي هئي، جنهن سان ارسطاطاليس ۽ هڪ ٽاليمي تارن جي علم جو ماهر به متفق هئا. جڏهن 1492ع ۾ ڪِرسٽوفر ڪولمبس (Christopher Columbus) مهاساگر پار ڪري وڃي نئين دنيا لڌي، تڏهن يورپ جي اک کلي ته مار! هي جو اسين سمجهي ويٺا هئاسين ته يورپ جي اولهه وارو پاڻي ڌرتيءَ جي حد هئي سو ته صحيح ڪو نه نڪتو. پوءِ ته گهڙي پيا اجهاڳ ۾ ۽ دنيا جو افق تصور ۾ گهڻو وڌي ويو ۽ هر هڪ قدم اڳتي حوصلو وڌائيندو رهين.
زمرو:فلڪيات
ڀنگ
کاٻو|thumb|250x250 عڪسلون| هندستان جي علائقي راجسٿان ۾ ڀنگ جي ھڪ دڪان ڀنگ يا ڀانگ قنب هندي مادي ٻوٽي جي گُلن ۽ پَتن سان تيار ٿيندڙ ھڪ نشي واري ترڪيب آھي. چَرس ۽ سلاجيت پڻ ساڳئيءَ ٻوٽي مان حاصل ٿيندي آھي. ڀارت ۽ پاڪستان ۾ روايتي طور تي نشي جي لاءِ استعمال ٿيندي رھي آھي. اهو خيال پڻ عام آهي ته انهي ۾ نشي سان گڏوگڏ ڪجھ طبي فائدا پڻ آهن. پاڪستان ۽ پنجاب ۾ سردائي ۽ هندستان جي ٻين علائقن ۾ ڀنگ لسي جي شڪل ۾ ان جو استعمال ڪرڻ ڏسڻ ۾ اچي ٿو.
ڀنگ هڪ قسم جي ديسي مٺاڻ شربت آهي. اها عام طور تي تقريبن يا ڪجھ ميلن جي موقعي تي پيتي ويندي آهي. ان کي خاص پَتن سان ٺاهيو ويندو آهي.
سائنسي تحقیقن سان اھو ثابت ٿيو آھي تہ ڀنگ جو استعمال انعام حاصل ڪرڻ جي خوشيءَ سان واڳيل آھي۔ انھيءَ تحقيق جي نتيجن منجھان اھا پَرُوڙَ پئي آھي تہ ڇوڪرن ۾ ڇوڪرين جي ڀيٽ ۾ انعام حاصل ڪرڻ جي حساسیت ۽ مزو محسوس ڪڻ جي جستجو وڌيڪ ھوندي آھي.
حوالا
زمرو:منشيات زمرو:ديسي ثقافت زمرو:پاڪستاني مشروب زمرو:ڀارتي مشروب زمرو:اترپرديشي کاڌا
ھوليڪ سيريز جا ريوالور
ھوليڪ چيڪوسلاواڪيہ  جي الفا ڪمپني جي برانڊ وارا ريوالور جن جي نالي اسٽيل جي ھئي ۽ اھي کڻڻ ۾ تمام ھلڪا آھن. چيڪ پوليس ۾ انھن جو استعمال عام آھي ۽ اھي دفاع لاءِ استعمال ٿيندا آهن.
واقعاتي مضمون
واقعاتي مضمون __(Eventful Essays):
واقعاتي مضمونن ۾ ڪنهن اهم واقعي، ڪهاڻي يا ڪنهن مشهور شخصيت جي سوانح عمري بيان ڪئي ويندي آهي. ان ۾ اڪثر واقعن کي تسلسل ۽ ترتيب سان پيش ڪيو ويندو آهي، چاهي اهو واقعو حقيقي هجي يا غير حقيقي. انهن واقعن جون ڪڙيون هڪٻئي سان ملائي رکبيون آهن. اهڙا واقعا هميشه تفريحي، معلوماتي ۽ سبق آموز هوندا آهن. واقعاتي مضمون ۾ هيٺين قسم جا موضوع اچي وڃن ٿا. تاريخي ڪهاڻيون: مياڻيءَ جي جنگ، سنڌ ۾ ڪلهوڙن جو دؤر، دودي چنيسر جو داستان، هالاڻيءَ جي جنگ، 1942ع جي ٻوڏ وارو واقعو. سوانح عمريون: شاهه عبداللطيف جي زندگي، قلندر لعل شهباز جي حياتي ۽ ٻيون سوانح عمرين بابت. واقعاتي مسافري: ريل جو سفر، جهاز جو سفر وغيره حادثا: ٻوڏ جي تباهه ڪاري، انڊسٽري ۾ لڳل باهه وغيره عام واقعا: جلوس، قلندر جو ميلو، تفريحي پارٽي، ڪاليج ۾ منهنجو پهريون ڏينهن وغيره.
مرسر سروي
مرسر جي بھترين رھائش واري سروي ۾ ويانا کان بغداد تائين 231 شھرن جو شمار ڪري انھن مان بھترين رھائش وارن شھرن جي قطاربندي(ranking) ڪئي ويندي آھي انھن شھرن جي ملڪن کي پھرين پنجاھ نمبرن ۾ شمار ڪيو ويندو آهي جن ۾ آسٽريا،سوئيٽزرلينڊ،نيوزيلينڊ،جرمني،ڪيناڊا,ڊينمارڪ ،فنلئنڊ، آسٽريليا،سوئيڊن،آمريڪا جون گڏيل رياستون شامل آهن ان سروي ۾گذريل اٺن سالن کان ويانا جو شمار پھرين نمبر ۾ ٿئي ٿو. ھن سروي ۾ بھترين رھائش کان علاوه محفوظ ترين شھرن جي قطاربندي به شامل ھوندي آھي ۽ انھن جي لسٽ ۾   سڀ کان اوچي مقام وارا شھر داخلي سالميت وارا، ڏوھن کان محفوظ، قانون جي مؤثر نفاذ وارا ھوندا آھن. انھن شھرن جي قطاربندي ۾ سڀ کان پھريون نمبر محفوظ ترين شھر لڪسمبرگ آھي ۽ ان بعد ٻئي نمبر تي لاڳيتا ٽي شھر آھن جن ۾ ھيلسنڪي، برن ۽ زيورچ شامل آهن.
ون يونٽ جو قيام ۽ سنڌ جي مزاحمتي جدوجھد :
ون يونٽ جو قيام ۽ سنڌ جي مزاحمتي جدوجهد! ليکڪ » جامي چانڊيو
هونئن ته پاڪستان جي تاريخ ۾ سنڌ کي رڳو اڀاڳ ئي پلئه پيا آهن، پر 14 آڪٽوبر 1955 جو ڏينهن سنڌ لاءِ بدبختين جو هڪ ڪارو دور کڻي آيو، جيڪو لڳ ڀڳ پندرنهن سال هليو (14 آڪٽوبر 1955ع کان وٺي پهرين جولاءِ 1970ع تائين) يعني برطانوي دور ۾ 1847ع کان 1935ع تائين 88 سالن کانپوءِ سنڌ هڪ آزاد وطن ته نه پر جيڪا صوبائي حيثيت حاصل ڪئي هئي، اها وري 1955ع ۾ هن ملڪ ۾ کسجي وئي. 1843ع ۾ جڏهن انگريزن سنڌ کي فتح ڪيو، تڏهن کان اڄ تائين 170 سالن جي عرصي مان 103 سال ته اهڙا هئا، جن ۾ سنڌ کي ڪا جدا انتظامي حيثيت به حاصل نه ٿي سگهي ۽ باقي وقت سنڌ کي جيڪا صوبائي حيثيت ملي، ان ۾ ورهاڱي کان اڳ 1937ع کان 1947ع جو ڏهاڪو سنڌ جي اندروني پارلياماني سياسي انتشار سبب سنڌ کي ڪوبه لاڀ ڏيئي نه سگهيو ۽ ورهاڱي کانپوءِ ون يونٽ جي 15 سالن جي ڪاري دور کانسواءِ به سنڌ کي جيڪا خودمختياري حاصل رهي آهي، اهو هڪ کليل راز آهي. ان ڪري چئي سگهجي ٿو ته گذريل 170 سالن کان سنڌ کي پنهنجي حقيقي خودمختيار حيثيت نه ملي سگهي آهي.
جيتوڻيڪ ون يونٽ جو اعلان ته 14 آڪٽوبر 1955ع تي ٿيو پر حقيقت ۾ ان جا بنياد، سوچ جي حد تائين، پاڪستان جي ٺهڻ شرط پئجي چڪا هئا. نومبر 1947ع ۾ جناح صاحب جي معاشي معاملن بابت صلاحڪار سر آرچيبالڊ رولينڊس سڀ کان اڳ ۾ اها صلاح ڏني هئي، جنهن جي جناح مخالفت ته نه ڪئي هئي پر اهو چئي ان کي ٽاريو هو ته ان لاءِ اڃا حالتون سازگار نه آهن، جو جناح صاحب 1948ع کان ون يونٽ لاڳو ڪرڻ ٿي چاهيو. نيٺ 2 مارچ 1949ع ۾ آئين ساز اسيمبليءَ ۾ ملڪ فيروز خان نون وري اها ساڳئي تجويز پيش ڪئي، جنهن جي بيگم جهان آرا شهناز حمايت ڪندي اهو پڻ چيو هو ته اولهه پاڪستان جي چوٽيهن ضلعن کي پاڻ ۾ ملائي رڳو هڪ صوبو ٺاهڻ گهرجي. تاريخ جو الميو اهو به آهي ته برطانوي راڄ ۾ صوبائي خودمختياريءَ لاءِ جدوجهد جي دعويدار مسلم ليگ جي تڏهوڪي سيڪريٽري جنرل محمد يوسف خٽڪ اهو پڻ چيو هو ته ان سان پاڪستان ۾ صوبائيت جو خاتمو ايندو، البته مسلم ليگ جو تڏهوڪو صدر چوڌري خليق الزمان ان سوال تي ذاتي طور منجهيل هو. پنجاب جي تڏهوڪي وڏي وزير ميان ممتاز دولتانه پاڪستان ۾ وفاقي نظام جي مخالفت ڪندي ملڪ ۾ وحداني يعني اختيارن جي مرڪزيت تي ٻڌل نظام تي زور ڏنو هو، جيڪو پنجاب جي حق ۾ هو ۽ حقيقي وفاقي نه پر وحداني نظام هو. سنڌ مان الوحيد اخبار ان جي سخت مخالفت ڪئي، جنهن کي اڳتي هلي ان ئي ‘ڏوهه’ جي سزا ۾ بنا ڪنهن نوٽيس جي بند ڪيو ويو. بهرحال گهڻ طرفي مخالفت سبب اهو منصوبو آئين ساز اسيمبليءَ طرفان جنوري 1953ع تائين ملتوي ڪيو ويو. سنڌ مان سائين جي ايم سيد سنڌ اسيمبليءَ ۾ مخالف ڌر جي اڳواڻ جي حيثيت ۾ ان جي سخت مخالفت ڪئي ۽ ان سان گڏ سنڌ هاري ڪميٽيءَ پڻ ان تي نهايت سخت موقف اختيار ڪيو. تاريخ جي رڪارڊ تي اها ڳالهه به رهڻ گهرجي ته پاڪستان جي آئين ساز اسيمبليءَ جي ڊپٽي صدر محمد هاشم گذدر پڻ ون يونٽ جي فارمولا جي مخالفت ڪئي. اصل ۾ بنگال ۾ مسلم ليگ جي شڪست ۽ حسين شهيد سهرورديءَ جي عوامي ليگ ۽ فضلِ حق جي ڪرشڪ سرامڪ پارٽيءَ جي اتحاد، يونائيٽيڊ فرنٽ پاران 309 سيٽن مان 233 سيٽون حاصل ڪرڻ کانپوءِ مسلم ليگ ۽ پنجاب ٻئي دل ۾ اهو طئي ڪري چڪا هئا ته ون يونٽ جي قيام کانسواءِ سندن ناجائز مفادن جو پورائو ٿي نه سگهندو.
حقيقت اها آهي ته سنڌ ۾ ون يونٽ خلاف تحرڪ ان جي قيام کان اڳ ئي شروع ٿي چڪو هو. ڪامريڊ حيدر بخش جتوئيءَ ان بابت تمام سخت موقف اختيار ڪيو ۽ انکي گريٽر پنجاب سان تعبير ڪيو. سنڌ اسيمبليءَ جي ميمبرن پير حسن بخش، سردار علي گوهر، علي نواز ڏهراج، امير بخش مهر، مير سندر خان سندراڻي، شفقت حسين موسوي، عبدالحميد جتوئي، سيد خير شاهه ۽ مير الله بچائي هڪ گڏيل بيان جاري ڪري ان کي رد ڪيو. ان مرحلي تي سنڌ جي اڳوڻي گهرو وزير قاضي محمد اڪبر پڻ ان جي مخالفت ڪئي. 23 آگسٽ 1954ع تي نوابشاهه ۾ آل پارٽيز ڪنوينشن ٿيو، جنهن جي ايڊووڪيٽ غلام قادر صدارت ڪئي. ان ڪنوينشن ۾ پندرنهن هزار ماڻهو شريڪ ٿيا، جن مان لڳ ڀڳ ڏهه هزار هاري هئا. سنڌ جي هڪ فقيرمنش فرزند قاضي فيض محمد جو ان ۾ اهم ڪردار هو. هن ڪنوينشن ۾ “سنڌ جي سلامتي” نالي هڪ ڪميٽي پڻ ٺهي.
هوڏانهن ون يونٽ جي حمايتي ڌر به خاموش ويٺل نه هئي ۽ نيٺ 3 سيپٽمبر 1954ع تي ون يونٽ لاءِ باقاعده اجلاس ڪوٺايو ويو، جنهن ۾ ايوان جي 56 مان 32 ميمبرن شرڪت ڪئي. سنڌ ۽ پنجاب جو ون يونٽ بابت تضاد وڌيڪ چٽو تڏهن ٿيو، جڏهن پنجاب جي ملڪ فيروز خان نون ان جي پرزور حمايت ڪئي ۽ سنڌ جي تڏهوڪي وڏي وزير پيرزادي عبدالستار ان جي سخت مخالفت ڪئي. ان لاءِ جواز اهو پيش ڪيو ويو ته ملڪ جي مخصوص حالتن سبب پاڪستان ۾ زونل وفاقيت جو ماڊل ٺهڪي بيهندو (جڏهن ته زونل وفاقيت جو ون يونٽ جي تصور سان ڪو تعلق نه هو. بيلجيم ۾ اڄ به زونل وفاقيت جو نظام آهي. 1940ع جي لاهور ٺهراءُ کي پڻ زونل وفاقيت چئي سگهجي ٿو) اجلاس ۾ پيرزادي عبدالستار، سرحد جي خان قيوم خان ۽ بنگالين سخت مخالفت ڪئي. “ڪراچي سنڌي ڪميٽي” 3 نومبر 1954ع تي اجلاس ڪوٺائي ان جي مخالفت ڪئي ۽ پيرزادي عبدالستار جي ڪردار جي واکاڻ ڪئي، جڏهن ته پيرزادي عبدالستار سڄيءَ سنڌ جو هنگامي دورو ڪري عوام کي متحرڪ ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. سنڌ جي پرزور مخالفت ڏسي تڏهوڪي گورنر جنرل غلام محمد سنڌ مان پير علي محمد راشديءَ کي پاڻ سان ملايو ۽ مٿس اهو بار رکيو ته هو سنڌ ۾ ان لاءِ سازگار حالتون پيدا ڪري، جو هو نه رڳو هڪ ذهين سياستدان ۽ دانشور هو پر محمد ايوب کهڙي جي پڻ تمام ويجهو هو. نتيجي ۾ 18 نومبر 1954ع تي پير علي محمد راشديءَ هڪ پريس ڪانفرنس ذريعي ان رٿا جي حمايت ڪئي ۽ سرڪار پاران واضح ڪيو ته مخالفت ڪندڙن کي حڪومت سختيءَ سان منهن ڏيندي. تاريخ جو هڪ الميو اهو به آهي ته ون يونٽ جي لاڳو ڪرڻ جو ذمو پنجاب جي حڪمران طبقي هڪ ڊمي وزير اعظم محمد علي بوگره کي ڏنو، جيڪو هڪ بنگالي هو. 22 نومبر تي بوگره سنڌ ۾ اچي سنڌ جي سياستدانن جو اجلاس ڪوٺايو ۽ مٿن زور ڀريو ته هو ون يونٽ جي حمايت ڪن. سنڌ ان اجلاس کانپوءِ ٻري اٿي ۽ نتيجي ۾ سنڌ جي قومي آواز بڻيل اخبار الوحيد کي بند ڪيو ويو. ان ئي اجلاس ۾ بوگره ون يونٽ جي نفاذ بابت اعلان ڪيو هو. اهو به تاريخ جو الميو آهي جو خيرپور پهرين رياست هئي، جنهن ان جي حمايت ڪئي، جنهن کانپوءِ بهاولپور رياست پڻ ائين ڪيو. نيٺ سنڌ اسيمبليءَ پاران ون يونٽ جي حق ۾ ٺهراءُ پاس ڪرائڻ جي سازش تيار ٿي ۽ ون يونٽ جي مخالف پيرزادي عبدالستار کي هٽائي سندس جاءِ تي محمد ايوب کهڙي کي سنڌ جو وڏو وزير بنائڻ جي رٿا تيار ٿي. ياد رهي ته ايوب کهڙي کي “پرودا” تحت چئن سالن لاءِ نا اهل قرار ڏنو ويو هو، جو هن ڪراچيءَ کي سنڌ کان جدا ڪرڻ جي مخالفت ڪئي هئي. محمد علي بوگره جي وزير اعظم ٿيڻ پٺيان به ساڳيو محرڪ هو ۽ اهو ئي سبب هو جو ناظم الدين جي حڪومت برطرف ڪري هڪ بنگالي محمد علي بوگره کي ملڪ جو وزير اعظم بڻايو ويو، ڇو جو پنجاب جي حڪمران طبقي اهو ڪم هڪ بنگاليءَ کان وٺڻ ٿي گهريو، ڇاڪاڻ ته اهو راتاهو بنيادي طور اولهه پاڪستان جي ننڍن صوبن سان گڏوگڏ هنيو به بنگال جي اڪثريتي جمهوري حق تي ويو هو. ان وقت گورنر جنرل غلام محمد ڄڻ ته ملڪ جو مالڪ بڻيو ويٺو هو. ايوب کهڙي کي آڇ ڪئي وئي ته هو جيڪڏهن وڏو وزير ٿي ون يونٽ جي حمايت ۾ ٺهراءُ / بل پاس ڪرائي ته کيس ون يونٽ جي قيام کانپوءِ مرڪزي ڪابينا ۾ پڻ وزير ڪري کنيو ويندو. ايوب کهڙو ان وقت سنڌ اسيمبليءَ جو ٺلهو ميمبر به نه هو، کيس ٽنڊي آدم- شهدادپور واري سيٽ تان بنا مقابلي کٽرايو ويو. ياد رهي ته سندس خلاف قاضي فيض محمد، رائو فتح محمد، عارف علي شاهه ۽ ڊاڪٽر مجيد نظامي مخالفت ۾ بيهڻ پئي چاهيو، پر فارم جمع ڪرائڻ وقت 2 ميل پري سندن گاڏيون روڪيون ويون، هو پنڌ ڪري به پهتا پر تيسين فارم جمع ڪرائڻ جو وقت پورو ٿي چڪو هو ۽ ائين ايوب کهڙو بنا مقابلي سنڌ جو ميمبر ۽ پوءِ وڏو وزير چونڊجي ويو. اها سڄي حڪمتِ عملي هڪ شاطر ذهن پير علي محمد راشديءَ جي هئي.
11 هين ڊسمبر 1954ع تي نيٺ سنڌ اسيمبليءَ ۾ ون يونٽ جي حمايت ۾ ٺهراءُ پيش ڪيو ويو، جيڪو پير علي محمد راشديءَ پيش ڪيو. اهو ٺهراءُ ڪيئن پيش ٿيو ۽ پوءِ ڪيئن پاس ٿيو، اهو به تاريخ جو هڪ وڏو الميو آهي. سڀ کان پهرين ته اهو اجلاس ڪراچيءَ بدران حيدرآباد ۾ ڪورٽ جي درٻار هال ۾ رکيو ويو ۽ اهي ميمبر، جن بابت کهڙي ۽ راشديءَ کي پڪ هئي ته اهي مخالفت ڪندا، انهن کي درٻار هال ته ڇا پر ڪورٽ جي احاطي ۾ ئي اچڻ نه ڏنو ويو. مير غلام علي ٽالپر کي ته گاڏيءَ مان لهڻ شرط کنڀي کڻي وڃي عمرڪوٽ رسايائون، جتان وري اُٺ تي چاڙهي کيس مٺيءَ ۾ نظربند ڪيو ويو. ون يونٽ جي امڪاني مخالفت ڪندڙ ميمبرن تي ڪيس قائم ڪيا ويا ۽ نيٺ 11 هين ڊسمبر 1954ع سنڌ جي جديد تاريخ جو هڪ ڪارو ڏينهن ثابت ٿيو، جو جنهن سنڌ اسيمبليءَ کي سنڌ جي وحدت ۽ خودمختياريءَ جو بچاءُ ڪرڻو هو، ان مان سنڌ جي آئيني، سياسي، وطني ۽ جاگرافيائي وجود خلاف ۽ ون يونٽ جي حمايت ۾ ٺهراءُ پاس ٿي ويو. سنڌ اسيمبليءَ جي تڏهوڪي 110 ميمبرن مان 8 ميمبر غير حاضر يا نظربند رهيا، 98 ميمبرن ان جي حق ۾ ووٽ ڏنو ۽ چئن ميمبرن ان جي مخالفت ۾ ووٽ ڏنو. اهي چار ميمبر عبدالحميد خان جتوئي، غلام مصطفى خان ڀرڳڙي، پير الاهي بخش ۽ شيخ خورشيد احمد هئا، جڏهن ته سائين جي ايم سيد کي اڳ ئي نظربند ڪيو ويو هو. بهرحال سنڌ جي وجود تي وار پنهنجي محافظ آئيني ايوان مان ٿيو. مرڪز کي اصل ڀئو سنڌ مان هو، ان ڪري جيئن ئي سنڌ مان بل پاس ٿيو ته 14 ڊسمبر 1954ع تي اعلان ڪيو ويو ته ايندڙ سال ون يونٽ جو قيام عمل ۾ اچي ويندو ۽ نيٺ 14 آڪٽوبر 1954ع کان ون يونٽ عملي طور لاڳو ڪيو ويو. اولهه پاڪستان ۾ مشتاق گورماڻي نئون گورنر ۽ ڊاڪٽر خان وڏو وزير مقرر ٿيا. ڊاڪٽر خان کي اولهه پاڪستان جو وڏو وزير مقرر ڪرڻ جا سبب حڪمت عمليءَ جا هئا، ڇاڪاڻ ته هڪ ته جناح صاحب ڊاڪٽر خان جي حڪومت کي ملڪ ٺهڻ شرط برطرف ڪيو هو، ٻيو ته حڪمران طبقي ۽ اسٽيبلشمينٽ پشتونن کي راضي ڪرڻ ٿي گهُريو ۽ ٽيون اهم سبب اهو ته جيئن ته اولهه پاڪستان جو عملي طور مطلب گريٽر پنجاب هو، ان ڪري هڪ پشتون اڳواڻ کي وڏو وزير مقرر ڪري اهو تاثر ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي وئي ته اولهه پاڪستان ۾ اقتدار جون واڳون پنجاب وٽ نه آهن.
ڏٺو وڃي ته ون يونٽ جي قيام جا مکيه سبب ٻه هئا: هڪ ته حڪمران طبقي کي بنگال جي عددي اڪثريت ڀانءِ نه ٿي پئي، جو کين ڊپ هو ته جمهوريت ۾ هو اڪثريت ۾ کٽي ايندا، جڏهن ته ملڪ جي سڄي ملٽري ۽ سول بيورو ڪريسي جو تعلق پنجاب ۽ سندس همنوا ٽولي سان هو، جيڪي اولهه پاڪستان ۾ هئا، ان ڪري پئرٽي يعني نام نهاد برابريءَ جي اصول تحت ون يونٽ جو جواز گهڙيو ويو. ٻيو ته، ان حڪمران طبقي سنڌ، سرحد ۽ بلوچستان جي وسيلن جي ڦرلٽ ڪرڻ ٿي چاهي ۽ نيٺ اهو ئي ٿيو. بنگال کي پنهنجي جمهوري حق کان مسلسل محروم رکيو ويو ۽ سنڌ جي زمينن، شهرن، وسيلن، ٻولي، ادب ۽ تاريخي وجود توڙي دائمي اڪثريتي حيثيت تي جيڪي راتاها لڳا، ان جو هاڃو اسان نه رڳو اڄ تائين ڀوڳي رهيا آهيون پر شايد هميشه ڀوڳينداسون ۽ اهي گهاوَ ڀرجڻ جا ئي نه آهن.
7 آگسٽ 1955ع تي ون يونٽ مخالف محاذ جو ڪراچيءَ ۾ اجلاس ٿيو، جنهن جي ڪوٺ شيخ عبدالمجيد سنڌيءَ ڏني، جڏهن ته ان اجلاس جي صدارت خان غفار خان ڪئي. ان اجلاس ۾ سائين جي ايم سيد، عبدالصمد خان اچڪزئي، ڪامريڊ حيدر بخش جتوئي ۽ ٻين اڳواڻن شرڪت ڪئي. ون يونٽ خلاف سنڌ ۾ جدوجهد تيز ٿي ۽ حقيقت اها آهي ته سنڌ جي اديبن، شاعرن، دانشورن ۽ قومي سياسي ڪارڪنن ان جدوجهد ۾ مهنداريءَ جو ڪردار ڪيو. بزم صوفياءِ سنڌ، سنڌي ادبي سنگت، سنڌ هاري ڪميٽي ۽ روح رهاڻ جي پليٽ فارم تان سنڌي ٻولي، ادب، ان جي وجود ۽ وسيلن جي بچاءُ ۾ گهڻي طرفي جدوجهد ان دور ۾ سنڌي سماج جي بنيادي سياسي تربيت ڪئي. “سنڌي شامون”، “جشنِ لطيف” ۽ “بزمِ صوفياءِ سنڌ” جا جلسا سنڌ جي جدوجهد جا غير معمولي محاذ هئا. ڪامريڊ حيدر بخش جتوئي، سائين جي ايم سيد، رسول بخش پليجو، قاضي فيض محمد، شيخ اياز، شيخ عبدالمجيد سنڌيءَ سميت سنڌ ۾ ڪهڙو وطن دوست ادب، شاعر، دانشور، قومي ڪارڪن هو، جيڪو هن سٿ ۾ شامل نه هو. قومي شعور جي اڏاوت ۽ ٻڌيءَ جي حوالي سان به اهو دور سنڌ ۾ غير معمولي هو. سنڌ ۾ مزاحمتي ادب ۽ مزاحمتي سياست جا بنياد ان دور ۾ پيا.
پهرين جولاءِ يعني ون يونٽ جي خاتمي واري ڏينهن کي سنڌ جو قومي ڏينهن ڪري ملهائڻ گهرجي.
ديھ شيخاڻي
ديھ شيخاڻي: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ سليم راھو ۽ گاھي چدرو واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھتي لاھور مٽياري نيشنل گرڊ تعمير ٿي رھي آھي. ھن ديھ جون حدون ديھ گھوگھاٽ، ديھ ڀٽ شاھ ، ديھ سانداڻ سان ملن ٿيون.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
واقع نگاري
واقع نگاري
ادب ۾ ڪنهن واقعي جي بيان ڪرڻ کي واقع نگاري چئبو آهي. واقع نگاري ٻن قسمن جي ٿيندي آهي: (الف) تاريخي: اهڙا واقعا جيڪي تاريخي طور ظاهر ٿي چڪا آهن. مثال طور ڪربلا جو واقعو، دٻي يا مياڻيءَ جون جنگيون وغيره. (ب) تخيلي: اهڙا واقعا، جن کي تصوراتي طور شاعر/اديب ظاهر ڪري.
دادن فقير
دادن فقير (Dadan Faqeer)  عوامي شاعر هو. سندس اصل نالو داد فقيرهو. پر شاعري ۾ دادن تخلص طور استعمال ڪندو هيو. جنهنڪري دادن جي نالي سان مشھور ٿيو. هي سن 1906ع ۾ وارھ تعلقي جي هڪ ڳوٺ  ڳوٺ ميانداد چنجڻي حويلي ۾ ڄائو. .
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:سنڌي ماڻھو
ديھ گھوگھاٽ
ديھ گھوگھاٽ: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ آھن شاھ ۽ ڳوٺ وسي مراد شاه واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ سانداڻ، ديھ غيب پير، ديھ ڀٽ شاھ ، ديھ ڪلري ۽ ديھ شيخاڻي سان ملن ٿيون.
زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ ڀنڍ
ديھ ٻنڌ: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ غلام حيدر لانڍي واقع آھي.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي ھتي ورھاڱي کان اڳ ھڪ تاريخي شھر ٻنڌ جي نالي سان آباد ھو جتي گھڻي تعداد ۾ ھنڌو واڻيا ۽ مسلمان گڏ رھندا ھئا ھن شھر ۾ ڪاروبار لاءِ بازارون بہ ھيون دريا جي وھڪرن ھن شھر کي برباد ڪري ڇڏيو .ھن ديھ جون حدون ديھ جھرڪي، ديھ ھالا، ديھ ڪيريا ۽ ديھ خاڻوٺ سان ملن ٿيون.
زمرو:سنڌ جون ديھون
پادري
عيسائين جي مذهبي رهنما کي ’پادري‘ چئبو آهي.
فرض
''’پادري‘ اصل انگريزي لفظ ’فادر‘ (Father) آهي، جيڪو بدلجي ’پادري‘ ٿيو آهي. عيسائين جو اُهو مذهبي پيشوا، جيڪو ڪليسائي نظام ۾ ’بشپ‘ (Bishop) جي ماتحت هوندو آهي، اُن جي فرضن ۾ عبادت ’انجيل‘ جي تبليغ ۽ مذهبي رسمن جي ادائگي شامل هوندي آهي. هي ٻين سماجي تقريبن ۾ ڪليسا جي نمائندي جي حيثيت سان شريڪ ٿيندو آهي. رومن ڪئٿولڪ ڪليسا ۾ پادري کي ’فادر‘ چيو ويندو آهي، جيڪو سڄي عمر ڪنوارو رهندو آهي، ڇاڪاڻ ته کيس شادي ڪرڻ جي اجازت نه هوندي آهي، جڏهن ته پروٽيسٽنٽ فرقي (Protestant) جي عقيدي موجب پادريءَ کي شادي ڪرڻ لازمي هوندي آهي، پر آرٿوڊاڪس (Orthodox) ۽ قدامت پسند ڪليسائن ۾ هڪ شاديءَ کان پوءِ پادري ٻي شادي نٿو ڪري سگهي. هيٺين سطح تي پادريءَ جي چونڊ عام ماڻهو ڪندا آهن، جنهنڪري ان کي عام ماڻهن تي فوقيت حاصل هوندي آهي، پر يورپ ۾ پادريءَ جي چونڊ حڪومت جي ذمي هوندي آهي. پادري عيسائي مذهب جو پرچار به ڪندو آهي. نون ڄاول ٻارن کي بپتسما ڏيڻ جو فرض به پادري ادا ڪندو آهي. بپتسما جي رسم ادا ڪرڻ لاءِ جيڪو پاڻي استعمال ٿيندو آهي، ان کي ’بيت المعمور‘ جو پاڻي چوندا آهن. بپتسما ڏيڻ وقت پادري اُن پاڻيءَ مان ٻار کي ڇنڊا هڻي کيس عيسائي مذهب ۾ داخل ڪندو آهي ۽ ٻار جي بخت ۽ اقبال لاءِ دعائون گهرندو آهي. عيسائي ڪميونٽيءَ ۾ ڳوٺاڻي سطح تي عام ڏوهن جا فيصلا به جج جي حيثيت سان پادري ڪندو آهي. عيسائين جي ڪئٿولڪ فرقي جو وڏو روحاني اڳواڻ آرچ بشپ (Arch Bishop) ٿيندو آهي، جڏهن ته پروٽيسٽنٽ فرقي جي روحاني اڳواڻ بشپ جو درجو سڀ کان اعليٰ هوندو آهي. سنڌ ۾ عيسائي فرقي جا پادري ڪراچي، حيدرآباد، سکر، ميرپورخاص ۽ ٻين وڏن شهرن جي ڪليسائن ۾ رهندا آهن، جيڪي آچر جي ڏينهن چرچ ۾ عبادت ڪرائيندا آهن.''
حوالا
زمرو:عيسائيت
ڇت
ڇت--(Roof)
انسان، جاندارن ۽ قيمتي سامان وغيرھ کي اس، مينھن ۽ ٻين موسمي اثرن کان بچائڻ لاءِ ڪنھن وٿاڻ (Enclosure) يا چؤديواريءَ مٿان مھيا ڪيل ڪنھن بھ قسم جي ڍڪ کي ڇت چئجي ٿو، يا ٻئي نموني ائين بھ چئي سگھجي ٿو تھ ڇت جڳھھ جو اھو اھم حصو آھي جيڪو اس، مينھن ۽ ٻين موسمي اثرن ۽ چوري چڪاريءَ کان محفوظ رکي ٿو. thumb|چيڪ ريپبلڪ ۾ گرجا گھرن جون ڇتيون thumb|ميڪسيڪو جي ھڪ علائقي ۾ ڇتيون thumb|مڊگاسڪر جي شھر انتاناناريوو ۾ ڇتيون
ڇتين جا قسم
ڇتين جا ڪيترائي قسم آھن، جھڙوڪ؛ (i)               سڌيون ڇتيون (Flat Roofs) (ii)            سلاميءَ واريون ڇتيون (Sloped Roofs) (iii)          ھڪ طرف سلاميءَ واريون ڇتيون (iv)           ٻئي طرف سلاميءَ واريون نوڪدار ڇتيون (v)             ھپ روف (Hip Roof) (vi)           گئمبريل روف (Gambrel Roof) (vii)        مانسرڊ روف (Mansard Roof) (viii)      ڊيڪ روف (Deck Roof) (ix)           ڪارائيءَ جي ڏندن وانگر ”سا ٽٿ روف“ (Saw Tooth Roof) ڇتين جي ڪن مختلف قسمن جو تفصيلوار بيان ھيٺ ڏجي ٿو.
سڌيون ڇتيون
عام طرح سان اڄ ڪلھ رھائشي جاين لاءِ سڌين ڇتين کي وڌيڪ پسند ڪيو وڃي ٿو، ڇاڪاڻ تھ ھن قسم جي ڇتين کي سولائيءَ سان باھھ روڪ (Fire Proof) بڻائي سگھجي ٿو. ازنسواءِ ھن قسم جي ڇتين کي مٽيءَ جو تھھ ڏيئي سولائيءَ سان ٿڌو رکي سگھجي ٿو. تعميراتي طريقن جي لحاظ کان ھن قسم جي ڇتين کي ترتيب وار ھيٺئين ريت ورھائي سگھجي ٿو. (i)               آر-سي-سيءَ جون ڇتيون (R.C.C Flat Roofs) (ii)            درجھ اول ٽائيل ڇتيون (First class tile roofing) (iii)          رينفورسڊ برڪ جون ڇتيون (Reinforced Brick Roofs) (iv)           درجھ دوم ٽائيل ڇتيون (Second class tile roofing) (v)             جئڪ ڪمان ڇتيون (Jack Arch Roofing) (vi)           ڪاٺ جي تختن جون سڌيون ڇتيون (Wooden flat Roofs) مٿي ڄاڻايل قسم جي ڇتين مان ڪن خاص ۽ گھڻو استعمال ٿيندڙ ڇتين جو تفصيلوار بيان ھيٺ ڏجي ٿو.
آر-سي-سيءَ جون سڌيون ڇتيون
(Reinforced cement concrete flat roofs) : ھن قسم جي ڇتين جو استعمال اڄڪلھھ عام ۽ مقبول ٿي چڪو آھي ۽ گھڻ منزلھ عمارتن لاءِ ڪارآمد پڻ آھي. ھن قسم جي ڇت کي ٿڌو رکڻ لاءِ عام طرح سان گرم علائقن ۾ ٽن انچن کان چئن انچن تائين مٽيءَ جو تھھ ڏيئي انھيءَ جي مٿان گاري جو پلستر (Mud Pluster) يا سيمينٽ ۽ ريتيءَ جي مسالي سان سرن جون ٽائيلون مضبوطيءَ سان لڳايون وينديون آھن ۽ انھيءَ ڳالھھ جو خاص خيال رکيو ويندو آھي تھ ھر جوڙ ۾ مسالو چڱيءَ طرح لڳايو وڃي جيئن برسات ۽ موسمي اثرن سبب کلي نھ وڃي. جوڙن بعد درزون چڱيءَ طرح ورتيون وينديون آھن. انھيءَ ڳالھھ جو پڻ خيال ڪيو ويندو آھي تھ پاڻي ڪھڙي بھ ريت ڇت تي بيٺل نھ رھي. ڇت جي سلامي احتياط سان رکي ويندي آھي ۽ فالتو مسالو، سرن جا ٽڪرا ۽ ٻيو اھڙي قسم جو گند ۽ ڪچرو صاف ڪري اڇليو ويندو آھي. جيڪڏھن ڇت تمام وڏي آھي تھ انھيءَ کي مختلف حصن ۾ ورھائي سلامي ڏني ويندي آھي. تقريبا 1:60 کان 1:40  جي تناسب جي سلامي مناسب سمجھي ويندي آھي. ڇتين کي پاڻيءَ روڪ بڻائڻ (Water proofing flat roofs) ڇتين کي پاڻيءَ روڪ بڻائڻ لاءِ انھيءَ جي مٿين سطح (Surface) کي عام طرح سان صاف ڪري انھيءَ کي چڱيءَ طرح سڪايو ويندو آھي، انھيءَ کان پوءِ ڏامر (Bitumen) کي (190.56o C) 375o F ۽ (204.44o C) 400o F گرمي جي درجي تائين پگھاري سطح جي مٿان ٻن عليحده تھن جي صورت ۾ پوريءَ طرح پٿاريون ويندو آھي، جيئن ٻنھي تھن جي مجموعي ٿولھھ 1/16 انچ بيھي. اھڙيءَ صورت ۾ ١٠٠ مربع فوٽن تي ٣٤ پائونڊ ڏامر استعمال ٿيندو آھي. انھيءَ بعد ڏامر جي مٿان جابلو ريتيءَ جو ھلڪو تھھ ڏنو ويندو آھي، اھڙي طرح جيئن ١٠٠ مربع فوٽن تي ھڪ مڪعب فوٽ جابلو ريتي استعمال ٿئي، انھيءَ بعد گھربل اوچائي٤ ۾ مٽي ڀري انھيءَ مٿان مٽيءَ جي گاري جو پلستر يا سرن جي ٽائيلن جو تھھ ڏنو ويندو آھي. ڏامر جي مٿان جابلو ريتيءَ جو ڇڻڪار انھيءَ ڪري ڪيو ويندو آھي، جيئن اھو ڏامر جي تھھ کي مٽيءَ جي تھ کان جدا رکي. درجہ اول ٽائيل ڇتين (First class tile roofing) ۽ درجھ دوم ٽائيل ڇتين (Second class tile roofing) جي صورت ۾ ڏامر جو تھھ سرن يا ٽائيل مٿان لڳايل سيمينٽ پلستر جي مڪمل ترائيءَ ۽ انھيءَ جي چڱيءَ طرح سڪڻ بعد ڏنو ويندو آھي ۽ آر-سي-سيءَ جي سلئب جي صورت ۾ پڻ انھيءَ جي مڪمل ترائي ۽ چڱيءَ طرح سڪڻ بعد ڏنو ويندو آھي. انھيءَ کان علاوھ ڇتين کي پاڻيءَ روڪ بڻائڻ لاءِ ٻيو اھو بھ طريقو آھي تھ ڏامر جي بجاءِ ٠٤ يا ٠٥ گيج جي شفاف پلاسٽڪ يا پاليٿين چادر (04/05 Guage polythene sheet) استعمال ڪجي. انھيءَ صورت ۾ انھيءَ ڳالھھ جو چڱيءَ طرح خيال رکڻو آھي تھ اھا پاليٿين جي چادر ڪنھن بھ ھنڌان ڦاٽل نھ ھجي ۽ گھڻي ايراضيءَ جي حالت ۾ سلاميءَ جي طرف اھي شيٽون يا چادرون ھڪ ٻئي مٿان چڱيءَ طرح چڙھيل (Over-laped) ھئڻ کپن. اھي شيٽون ڇت جي مٿان تيڪي (Parapet wall) جي ھيٺ تائين ھئڻ گھرجن ٻيءَ صورت ۾ جيڪڏھن شيٽ کي صرف تيڪي تائين ڇڏيو ويندو تھ برسات جو پاڻي تيڪي جي ھيٺان لنگھڻ جي ڪوشش ڪندو ۽ ڇت کي نقصان پھچائيندو، پاليٿين پلاسٽڪ ھڪ ھڪ نباتاتي مرڪب آھي ۽ انھيءَ ۾ عمر ڀر جٽاءُ ۽ پائيداريءَ جي خاصيت آھي. ھن تي تيزابيت (Acid) ۽ چانيھي يا کار (Alkali) جو اثر نھ ٿو ٿئي. پاڻيءَ کي ٽمڻ (Water proofing) کان روڪڻ لاءِ ڏامر جي ٺھيل ٺڪيل چادر جنھن کي بٽومين فيلٽ (Bitumen felt) سڏيو وڃي ٿو، انھيءَ جو بھ استعمال ڪيو ويندو آھي ۽ اھا ڪنھن بھ شڪل يا ڊؤل جي ڇت ۽ بناوت لاءِ استعمال ڪري سگھجي ٿي. ھيٺ ڏنل فھرست ۾ مختلف قسمن جي بٽومين فيلٽ ۽ انھيءَ جي گھٽ ۾ گھٽ تور ڄاڻايل آھي.
درجہ اول ٽائيل ڇتيون
ھن قسم جون ڇتيون آر-سي-سي، ڪاٺ يا لوھھ جي ڪامن،، پٽين، ٽيئرن ۽ گرڊرن مٿان 12"x6"x1 1/4" جي سائيز جي سرن جي ٽائيلن جا ٻھ تھھ ڏيئي ٺاھيون وينديون آھن. ھن قسم جي ڇتين جي تعمير ھيٺئين ريت ڪئي ويندي آھي؛ (i) سرن جي ٽائيلن جو پھريون تھھ، پٽين مٿان جيڪي 12" جي پور وڇوٽيءَ تي ڪامن مٿان (يا لوھھ جي گرڊرن مٿان ٽيئر رکي) رکيون وينديون آھن، 1:6 جي تناسب ۾ سيمينٽ ۽ جابلو ريتيءَ جي مسالي سان يا 1:2 جي تناسب ۾ چن ۽ سرخيءَ جي گچ سان لڳايو ويندو آھي. انھيءَ ڳالھھ جو خاص خيال رکيو ويندو آھي تھ ھر ھڪ جوڙ ۾ مسالو چڱيءَ طرح لڳل ھجي. (ii) سرن جي پھرئين تھھ مٿان اڌ انچ جي ٿولھھ ۾ 1:6 جي تناسب جو سيمينٽ پلستر چاڙھي انھيءَ بعد ٽائيلن جو ٻيو تھھ مٿي ڄاڻايل طريقي سان چاڙھيو ويندو آھي پر خاص طرح سان اھو خيال ڪيو ويندو آھي تھ سرن جي ٻئي تھھ جا جوڙ پھرئين تھھ جي جوڙن سان نھ ملن بلڪ انھن جوڙن جي ابتڙ ھجن. ائين ڪرڻ سان مٿئين تھھ جا جوڙ ھيٺئين تھھ جي جوڙن سان نھ ملندا ۽ ڇت ٽمڻ (Leakage) جو امڪان گھٽ رھندو. (iii) ٽائيلن جي ٻئي تھھ مٿان اڌ انچ جو 1:6 جي تناسب وارو سيمينٽ پلستر چاڙھيو ويندو آھي (iv) بعد ۾ سيمينٽ پلستر جي مٿان ڏامر جو تھھ (مٿي ڄاڻايل طريقي سان) چاڙھي، انھيءَ جي مٿان جابلو  ريتي ڇٽي ويندي آھي، جيئن ڇت پاڻيءَ روڪ ٿي. (v) انھيءَ بعد ڇت کي ٿڌو رکڻ لاءِ ٽن کان چئن انچن جي ٿولھھ ۾ مٽيءَ (جيڪا ڪلر ۽ ٻئي گند ڪچري کان پاڪ ۽ صاف ھجي) جو تھھ ڀري، انھيءَ مٿان ھڪ انچ جو مٽيءَ جي گادي جو پلستر ڪري، انھيءَ جي مٿان ڇيڻي جي ليپائي ڪبي آھي. سرن جي ڀتين جي مٿان ۽ گرڊرن جي ھيٺان لوھھ جي بيڊ پليٽ ڏيڻ تمام ضروري آھي، جيئن گرڊرن جي بار سبب ڀتين جا گرڊر سان ملندڙ حصا ڪمزور ٿي، ٽائيم گذرڻ سان جھڪاءُ آڻي، نقصان نھ پھچائين. گرڊرن ۽ ٽيئرن جي صورت ۾ کين ڇت تي چاڙھڻ کان پھرين سنڌور (Red Oxide) جي پينٽ جو تھھ ڏيئي، سڪائي پوءِ انھيءَ مٿان انئمل پينٽ جا ٻھ تھھ چاڙھي پوءِ ڀتين مٿان چاڙھجن، جيئن انھن مٿان ڪٽ (Rust) سولائيءَ سان نھ چڙھي. جيڪڏھن ائين نھ ڪبو تھ ٽائيلن چاڙھڻ بعد گرڊرن ۽ ٽيئرن جا صرف ھيٺيان حصا پينٽ ڪري سگھبا ۽ ٻيا دٻيل حصا پينٽ بنا رھجي وڃڻ جي حالت ۾ وقت گذرڻ سان ڪٽبا ويندا ۽ نتيجي ۾ اھي تمام گھٽ ٽائيم ھلندا. نتيجي ۾ ڇت تي ڪيل سمورو ڪم ايترو پائيدار نھ ٿيندو ۽ ٺھيل ڇت پنھنجي ٽائيم کان اڳ ۾ بدلائڻي پوندي. ڇيڙن وارين ديوارن جي اندرين حصن ۽ پٽين يا ٽيئرن جي وچ ۾ ٣ انچن کان ٩ انچن جو مفاصلو ھئڻ گھرجي. ڇت جي ٽيڪي جي ديوار مٿان گولو (Drip Course) ڏيڻ ضروري آھي، جيئن مينھن جو پاڻي انھيءَ کي نقصان نھ پھچائي
درجہ دوم ٽائيلن جون ڇتيون
ھن قسم جي ڇت جي تعمير پڻ درجھ اول ڇت جي تعمير وانگرگ ٿيندي آھي. فرق صرف اھو آھي تھ ھن قسم جي ڇت ۾ ٽائيلن جو صرف ھڪ تھھ چاڙھيو ويندو آھي ۽ ڊرپ ڪورس جي بجاءِ سيمينٽ ڪانڪريٽ جو گولو (C.C. Coping) ڏنو ويندو آھي.
رينفورسڊ برڪ ڇتيون
(Reinforced Brick Roofs) ھي ڇتيون پڻ آر-سي-سيءَ جي ڇتين وانگر ۽ سڌيون ھونديون آھن، فرق صرف اھو ھوندو آھي جو سيمينٽ ڪانڪريٽ جي جاءِ تي سرون استعمال ڪيون وينديون آھن. سرن ۾ ڇت جي ڊيگھھ ۽ ويڪر جي طرف لڳاتار جوڙ ڇڏيا ويندا آھن ۽ انھن جوڙن ۾ ڊزائن مطابق لوھھ جو سريو استعمال ڪيو ويندو آھي. جوڙن جي ٿولھھ ٽي ڀاڱي چار انچ رکي ويندي آھي، جنھن اندر سيمينٽ ۽ ريتيءَ جو مسالو ڀريو ويندو آھي. جيڪڏھن جوڙن کي سيمينٽ ڪانڪريٽ سان ڀرڻو ھجي تھ انھيءَ صورت ۾ جوڙن جي ٿولھھ ڏيڍ انچ کان ٻن انچن تائين رکڻ گھرجي. مکيھ سريو (Main reinforcement) ٿوري فاصلي طرف ۽ ورڇيندڙ سريو (Distribution bars) وڌيڪ فاصلي طرف وجھڻ گھرجي ۽ ورڇيندر سريو مکيھ سريي جي مٿان لڳائڻ گھرجي. رينفورسڊ برڪ جي ڪم جي ٿولھھ ھڪ سر جي ٿولھھ کان ٻن سرن جي ٿولھھ تائين ھئڻ گھرجي. ٻيءَ صورت ۾ وڌيڪ ٿولھھ واري ڇت نھايت ئي مھانگي پوندي. ڇت جي مٿان ٻيو سمورو ڪم ائين ڪرڻ گھرجي جيئن آر-سي-سيءَ جي ڇت لاءِ ڄاڻايل آھي. ھن قسم جون ڇتيون ڀروسي جھڙيون نھ ٿيون رھن ۽ انھيءَ سبب ڪري گھٽ استعمال ٿين ٿي
ڇپرن واري يا ڪکائين ڇت
(Thatched roof) ھن قسم جون ڇتيون عام طرح سان ٻن طرفن کان سلامي ڏيئي ٺاھيون وينديون آھن، جيئن برسات جو پاڻي ڇت جي مٿان بيھي نقصان نھ پھچائي. ھن قسم جي ڇت ٺاھڻ لاءِ 1 ½ انچ ڊايا ميٽر جي بانس جا ٽڪڙا ھڪ فوٽ جي پور وڇوٽيءَ جي مفاصلي تي رکي ۽ انھن جي خلاف گوني ڪنڊ تي ڇھن انچن جي پور وڇوٽيءَ جي مفاصلي تي چڱيءَ طرح لڪڙا ٻڌي جوڙ جڪ (Frame work) ڪئي ويندي آھي. انھيءَ بعد ٦ انچن کان ١٢ انچن جي ٿولھھ تائين سر، ٽوئا يا ڇپريون، ٽن ٽن انچن جي تھن جي صورت ۾ چاڙھيون وينديون آھن. اڪثر طور تي پھريون تھھ بانس جي لڪڙن سان جوڙي جڪي تيار ڪري چاڙھيو ويندو آھي. ڇت جي رال (Pitch) ٣٥ ڊگرين جي لڳ ڀڳ رکي ويندي آھي. ھن قسم جي ڇت اگر ھنرمندي ۽ ڪاريگري سان ٺاھي وڃي تھ سٺي نموني اڻ ٽمندڙ ۽ پاڻيءَ روڪ رھي ٿي. انھيءَ کان سواءِ ھن قسم جي ڇت ۾ باھھ لڳڻ جا امڪان تمام گھڻا رھن ٿا ۽ اڏوھي ۽ جيت لڳڻ جو خطرو پڻ رھي ٿو. جيڪڏھن انھن سڀني خطرن کان احتياط ڪيو وڃي تھ ھن قسم جي ڇت جو مدو ١٥ سالن کان وڌيڪ نھ ٿو رھي.
لوھ جي جستي ۽ ناليدر چادرن جون ڇتيون
ھن قسم جي ڇتين ۾ ١٦ گيج کان وٺي ٢٤ گيج جون لوھھ جون جستي ۽ ناليدار چادرون استعمال ڪيون وينديون آھن. استعمال ڪرڻ کان اڳ ۾ انھن ڳالھين جو خاص خيال رکيو وڃي تھ ھن قسم جي ڇت ۾ ڪم ايندڙ شيٽون چڱيءَ طرح ۽ بلڪل پختيءَ طرح جستي ملمعي چڙھيل آھن. جيڪڏھن انھن پڙ ڇن ۾ ڪٽ، سفيد پائوڊر جھڙا ٽڪرا، گاٺ ۽ ڦوٽ نظر اچي تھ اھڙن پڙڇن (Sheets) کي ھرگز استعمال نھ ڪجي. ھيءُ پڙڇ ھميشھ ڪاٺ يا لوھھ جي گرڊرن ۽ ڪامن (Purlins) مٿان ڇھن انچن (15 cm) جو ڇيڙن وارو چڙھاڪو (End Overlap) ۽ ٻين وڪڙن (Corrugations) جو ھر سائيڊ کان سائيڊ وارو چڙھاڪو (Side lap) ڏيئي رکيا ويندا آھن. پڙڇن کي قابو رکڻ لاءِ ڪامن مٿان چاڙھڻ کان اڳ ۾ کين زمين تي رکي گھربل ھنڌن تي ڪنھن تکي اوزار سان ٽنگ ڪڍي، انھيءَ بعد مٿي چاڙھي کين بولٽن، اسڪرن، ڪلين ۽ ڪوڪن (Rivets) وغيره سان قابو ڪرڻ گھرجي ۽ اھي سوراخ ھنن چادرن ۾ ھيٺان کان مٿي پار ڪرڻ جي حساب سان ۽ ھميشھ وڪڙن جي چوٽيءَ وٽ ڪڍڻ گھرجن. انھن شيٽن کي ھميشھ ملمعي وارن نٽن، بولٽن، ڏامر جي وائيسرن (Washers) ۽ جستي ملمعي وارن وائيسرن وسيلي ڪامن (Purlins) سان مضبوط ڪري جڪڙيو وڃي. اھي ڪنڍا ۽ بولٽ 5/16 يا ٨ ملي ميٽر جي قطر جا ۽ L يا J جي شبيھھ جا ٿيندا آھن. پيچن ھيٺان واشر مضبوطي حاصل ڪرڻ لاءِ لڳايا ويندا آھن. ھنن پڙڇن کي لڳائڻ وقت انھيءَ ڳالھھ جو خاص خيال ڪيو وڃي تھ پلون وٽ انھيءَ چادر جي گھٽ ۾ گھٽ ھڪ نالي (Corrugation) ٻيءَ ناليءَ جي مٿان چڙھيل ھجي ۽ ڊگھا پاسا ٣ انچن کان ٥ انچن تائين (يعني ٧.٥ سينٽيميٽرن کان ١٤ سينٽيميٽرن تائين) ھڪ ٻئي مٿان چڙھيل ھئڻ گھرجن. ھن قسم جي ڇت ۾ ڪم ايندڙ چادرون ٢ فوٽ ٣ انچن کان ٤ فوٽ ٤ انچن ( 65 cm کان 126 cm) تائين ويڪريون، ٥ فوٽن کان ١٥ فوٽن (٥.١ ميٽر کان ٥.٣ ميٽرن) تائين ڊگھيون 1/16 انچن کان ¼ انچ (1.66 mm کان 6.56 cm) تائين ٿلھيون اٺن (٨) وڪڙن سان ۽ ھر ھڪ وڪڙ جي وچ کان ٻئي وڪڙ (pitch) جي وچ تائين ٣ انچن (7.6 cm) جي مفاصلي واريون ٿينديون آھن. ھيءُ پڙڇ تور ۾ ھلڪا ۽ لڳائڻ (Fixing) ۾ سولا ٿين ٿا. البتھ موسمي اثرن کي روڪڻ لاءِ ٺيڪ نٿا ٿا رھن ۽ انھن منجھان گرمي توڙي سردي آسانيءَ سان لنگھي (To transmit) سگھي ٿي. بھرحال ھيءُ پڙڇ پائيدار ۽ باھ جو مقابلو ڪرڻ جي لائق آھي. ھن قسم جون ڇتيون 1:5 جي تناسب کان وڌيڪ سڌيون نھ رکڻ گھرجن ۽ عام طور 1:2 جي تناسب واريون ڇتيون بھتر رھن ٿيون. 1:2 ½ جي تناسب وارين نصب ڪيل (Pitched) ڇتين جي صورت ۾ ڇيڙي وارو چڙھاڪو (End overlap) ٩ انچن (23 cm) کان گھٽ ھئڻ نھ گھرجي. ھن قسم جون ڇتيون ڇاپرن (Sheds) ۽ ڪارخانن وغيره لاءِ استعمال ڪيون وينديون آھن. ھن قسم جي ڇتين جو مٿاڇرو ھڪ ڪرو ھئڻ گھرجي ۽ انھن شيٽن جا ور وڪڙ (Corrugations) سڌا ۽ ھموار ھئڻ گھرجن.
ديھ ٻيلو شورڪي
ديھ ٻيلو شورڪي : پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي ھن ديھ ۾ ٻيلو ۽ ڪچي جو علائقو شامل آھي. ٻيلي کاتي طرفان زمينن جون چوڪڙيون ماڻھن کي مقاطعي تي ڏنل آھن جنھن تحت زمين جي ڪجھ حصي تي ھڙيون پوکيون وينديون آهن.ھي ديھ درياءَ سنڌ جي ڪناري تي واقع آهي
زمرو:سنڌ جون ديھون
قيامت جون نشانيون
قيامت جون نشانيون
شھيد عبدالرحيم گرھوڙي صاحب جون قيامت اچڻ جون اڳڪٿيون اسان جي پياري نبي حضرت محمد مصطفي جن قيامت جا آثار ٻڌايا آهن جيڪي سڀ هن وقت هلي رهيا آهن؛
1.مردن کان پنڌ ڪونہ ٿيندا عورتن کان جنڊ ڪونه هلندا
3.مرد دنيا م گهٽ ۽ عورتون گهڻيون ٿي وينديون
4.گهر گهر ناچ گانو هوندو؛
5.ماء پيءُ جي عزت حيا ادب ختم ٿي ويندو؛
6.نيڪ بزرگ ماڻهون لوسي ۽ ڪڃر ماڻهون اڳيان هٿ ٻڌندا 7.عورتون مرد ٿي وينديون ۽ مرد عورتون ٿي ويندا گهر جي اڳواڻي عورتون ڪنديون؛
8.غريب ماڻهن جا حق ھڙپ ڪيا ويندا؛
9.فلسطين م سڀ يهودي گڏ ٿيندا جيڪي مسلمانن سان جنگ ڪندا؛
10.آخري وقت م هڪ دونهون نڪرندو جيڪو هڪ مختلف شڪل جو دونهون هوندو جيڪو پوري دنيا تي 40 ڏينهن تائين رهندو جنهن م ماڻهون مرڻ لڳندا؛
11.هڪ رات اهڙي ٿيندي جيڪا تمام وڏي ٿي ويندي جنهن م سج ڪونہ اڀرندو  ماڻهون روئڻ پٽڻ لڳندا پو۽ گهڻي ٽائيم کان پو۽ سج الهندي ڏس کان اڀرندو ۽ ٿورو مٿي اچي وري لهي ويندو؛
12.پوري دنيا تي هڪ اهڙي وبا ڦهلجندي جنهن م ڪروڙن جي تعداد م ماڻهون مرندا جيڪا هن وقت هلي رهي آهي؛
13.يمن ۽ شام جي وچ مان دجال ايندو جيڪو پاڻ کي خدا سڏرائيندو ماڻهون ماري وري جيرو ڪندو برسات وسائيندو ۽ چوندو ته منهنجي عبادت ڪريو آئون توهانجو خدا آهيان؛
14.مسجدن م شور شرابو ٿيندو ماڻهون دنيا جون ڳالهيون مسجدن م ڪندا؛
15.احساس ختم ٿي ويندو ڀاء ڀيڻ کان نفرت ڪندو ڀيڻ ڀاء کان نفرت ڪندي پٽ پيءُ کان نفرت ڪندو پيءُ ڌي سان نفرت ڪندو؛
16.نياڻين کي نچايو ويندو زنا عام ٿي ويندي ماڻهون گناه ڪري ان تي فخر ڪندا؛
17.وقت گذرڻ ۾ تمام تيزي اچي ويندي سال مهيني جي برابر لڳندو مهينو هفتي جي برابر لڳندو
18.عورتون پردو ڪونہ ڪنديون غير مردن سان بي حجاب ٿي ملنديون؛
الله پاڪ کان دعا آهي ته رب سائين اسان کي اهڙو فسادي وقت نہ ڏيکاري ۽ حق سچ سڌي رستي تي هلڻ جي توفيق عطا فرمائي۔آمين...
29 نومبر
29 نومبر ، عيسوي سال جو 333 هون (ليپ سال 334 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 32 ڏينهن باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:نومبر
اُوچائي
الٽٽيوڊ, بلندي، اوچائي  ,،  اڀي يا عمودي فاصلي جو ھڪ ماپو آھي جنھن سان زميني متناسق نظام جي مخصوص زميني مقام جي نقطي کان اوچائي کي ماپيو ويندو آهي. عام طور تي اھو مخصوص مقام سمنڊ جي سطح ھوندو آھي. جاگرافي ۾ ان مقام کان اوچائي لاء بلندي يا ايليويشن (elevation) جو لفظ استعمال ٿيندو آهي. عام طور تي الٽٽيوڊ جو استعمال ھوابازي، جاميٽري، جاگرافيائي سروي، راندين، ماحولياتي داٻ، ۽ کوڙ ٻين موضوعن جي نسبت سان ٿيندو آهي.
ھوابازي وارو الٽٽيوڊ
ھوابازي ۾ الٽٽيوڊ جا کوڙ مطلب ھوندا آھن جن ۾ بيروميٽر واري ھوائي داٻ وسيلي ماپيل انڊيڪيٽيڊڊ الٽٽيوڊ ، راڊار ذريعي معلوم ٿيندڙ مطلق الٽٽيوڊ ، سطح سمنڊ کان ماپيل حقيقي الٽٽيوڊ، بين الاقوامي ماحولياتي معيارن مطابق ماپيل پريشر الٽٽيوڊ ۽ گھاٽائي وارو الٽٽيوڊ وغيره شامل آهن. تنھنڪري اھو لازمي ھوندو آھي تہ الٽٽيوڊ واري ڄاڻ جي مٽاسٽا ڪندڙ يا جھاز اڏائيندڙ اھو لفظ استعمال ڪرڻ وقت واقف ھجن تہ اھي ان جو استعمال ڪھڙي مطلب سان ڪري رھيا آھن. ھوابازي ۾ الٽٽيوڊ جي ماپ سراسري سامونڊي سطح (MSL) يا مقامي زميني سطح (ABL) جي نقطي کان ڪئي ويندي آھي.
جاميٽري وارو الٽٽيوڊ
ٻن يا ٽن رخن واري جاميٽري جي شڪل جي اوچائي ظاھر ڪندڙ لڪيري ڦاڪ کي ان شڪل جو الٽٽيوڊ سڏيو ويندو آهي. انھن شڪلين م گھڻ ڪنڊو (polygon), پولي ھيڊران,سلينڊر، مخروط وغيره شامل آهن. الٽٽيوڊ انھن شڪلين جي گوني ڪنڊ جي بنياد ماپبو آھي.
حوالا
زمرو: ھوابازي زمرو: متناسق نظام
واکاڻ
واکاڻ (Eulogy) لکڻ ۾، تقرير ۾ يا شاعريءَ ۾ ڪنهن جي واکاڻ يا خوشامند ڪرڻ. هيءُ اصطلاح مدح کان مختلف آهي، ڇو تہ مدح سنجيدي ۽ سچي تعريف هوندي آهي ۽ مدح ڳائبي آهي.
ديھ ٻيلو خاڻوٺ
ديھ ٻيلو کاڻوٺ : پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي ھن ديھ ۾ ٻيلو ۽ ڪچي جو علائقو شامل آھي. ٻيلي کاتي طرفان زمينن جون چوڪڙيون ماڻھن کي مقاطعي تي ڏنل آھن جنھن تحت زمين جي ڪجھ حصي تي ھڙيون پوکيون وينديون آهن.ھن ديھ جون حدون ديھ گھوٽاڻا،دہھ جھرڪي، ديھ کاڻوٺ ۽ ديھ ٻيلو شورڪي سان ملن ٿيون. جي مٽياري ضلعي جي سڀ کان وڏي ديھ آھي.