cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مخدوم غلام حيدر صديقي
سروري خاندان جي مخدوم غلام حيدر صديقي جي نسب جو سلسلو حضرت ابوبڪر صديق رحه جن سان وڃي ملي ٿو. ھي 1898ع پيدا ٿيو ۽ 1953ع ۾ وفات ڪيائين. سندن فڪر ۽ سمجهه موجب سنڌ جي مسلمانن توڙي ٻين باشندن جي سياسي، معاشي ۽ سماجي پستيءِ جو علاج هن خطي جي ماڻهن جي تعليمي پسماندگي دور ڪرڻ سان ئي ممڪن هو. جڏهن پين ان ڳالهه جو پورو يقين ٿي ويو ته پاڻ پنهنجو سمورو ٿوجهه ۽ توانائي تعليمي ترقيءَ طرف مرڪوز ڪيائون. مخدوم غلام حيدر جي تعليمي سرگرمين جو اهو پس منظر آهي. اهو زمانو آزاديءَ جي تحريڪن جي عروج جو زمانو هو. قيام پاڪستان جو اوائلي دور هو. جڏهن سنه 1940ع ۾ مخدوم غلام حيدر هالا ۾ پرائمري اسڪول کولايو. سنه 1942ع هالا ۾ انگريزي اسڪول کوليائون سنه 1943ع ۾ هن کي هاءِ اسڪول بنائي، ان جو بورڊنگ هائوس ٺهرايائون. سنه 1944ع ۾ هالا هاءِ اسڪول سان ملحقه وڏو مدرسو ۽ جامع مسجد ٺهي راس ٿي. سنه 1945ع ۾ پاڻ ايڊيوڪيشن سوسائٽي هالا رجسٽر ڪارايائون، جنهن جي مدد سان سندن تعليمي سرگرميوم زياده تيز ۽ موثر ٿيڻ لڳيون. شفيع محمد شهنشاج ۽ماستر نارائڻ داس سندن ڪم ڪار ۾ مدد ڪندا رهيا. سنه 1947ع ۾ هالا۾ ڪاليج جي عمارت جي تعمير جو ڪم شروع ٿيو سنه1951ع ۾ ڪاليج جُڙي راس ٿيو ۽ ڪاليج ۾ پڙهائيءَ جو ڪم شروع ٿيوسنه 1951ع جي آخر ۾ سروري ڪاليج جي مسجد ٺهي تيار ٿي. سنه 1948ع ۾ هن ڪاليج لاءِ وسيع ’طالب الموليٰ هاسٽل‘ ٺهي مڪمل ٿي. مخدوم حيدر جي تصنيف ۽ تاليف به خالص ديني خذمت لاءِ هئي سندن تصنيفات ۾ اسلامي تصوف (1932) سوانح عمري حضرت مخدوم نوح (1933) اسوه محمدي (1935) نبوي اخلاق (1935) شامل آهن. ڪيترا ڪتاب پنهنجي خرچ سان ۽ امداد سان ٻين عالمن کان به لکرائي ۽ڇپرائي تقسيم ڪرايائون. صفائيءِ تي تمام گهڻو توجه ڏيندا هئا. سفيد لباس وڻندو هون، سادي وضع، سفيد پڳ، سفيد سونهاري، پيرن ۾ سليپر، سفر ۾ ڪارو ڪوٽ يا ڪاري شيرواني، هٿ ۾ ننڍي تسبيح، هميشه با وضو رهڻ، درود شريف ڪثرت سان پڙهڻ سندن معمول ۾ شامل هو. سندن خذمتون ۽ عظمتون سندن تصنيفات ۽ علم پروريءَ وڏين تاريخ ساز شخصيتن ۽ دانشورن کي پاڻ ڏي متوجهه ڪيو. جن ۾ شمس العلماءَ مرزا قليچ بيگ، دشمن العماءِ ڊاڪٽر دائود پوٽو، علام آءِ. آءِ. قاضي، پير حسام الدين راشدي، پير علي محمد راشدي، جناب جي-ايم سيد، پروفيسر سيد غلام مصطفيٰ شاهه، غلام محمد گرامي، مولاناغلام مصطفيٰ قاسمي، مخدوم امير احمد، آخوند عبدالرحمان، ان هالائي ۽ ٻيا ڪيترا عالم ڪهي وٽن حاضر ٿيندا هئا.
وڪیل (قانون)
وڪیل (advocate) ھڪ اھڙي شخصیت کي چيو ويندو آھي جيڪو ٻين (پنھنجي گراھڪ) جي طرفان يا ان جي بابت گفتگو ڪري ، ھن مضمون ۾ ھيءَ گفتگو قانون سان لاڳاپيل خيال ڪئي وئي آھي ۽ ان سبب ھي مضمون رڳو قانونی وڪيلن جي باري ۾ ذڪر ڪري ٿو۔ عام طور تي اردو ۾ وڪیل جو لفظ lawyer جي متبادل طور تي به استعمال ڪيو ويندو آھي جيڪو صحيح ڪونه آھي ، lawyer کي اردو ۾  قانوندان چئبو آھي۔
موراڙي
موراڙي ڏسڻ سان سڀڪو ماڻهو پهريائين ته اهو خيال ڪندو ته ڪو مينديءَ جو ٻوٽو آهي؛ 	ڇو ته سندس پن ڪم و پيش مينديءَ جهڙا ئي آهن. بذات خود موراڙي هڪ بيڪار ٻوٽو آهي.
959ع
ڊسمبر
زمرو:959ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
قيد خانو
قيد خانو (Prison) جيل (Jail) يا زندان ھڪ اھڙي جڳھ آھي جاٿي ماڻھن کي زبردستي رکيو ويندو آھي ۽ سزا جي طور تي  رياستي عمل داري جي تحت مختلف قسم جوم آزاديون کان محروم ڪريو ويندو آھي۔
حوالا
زمرو:علم سزا زمرو:قيد خانو
ميٽرڪ نظام
thumb|350px|{{legend|green|ملڪ جاٿي میٽرڪ نظام سرڪاري طور تي عڱٿي چڪو آھي}} {{legend|gray|ممالڪ جاٿي میٽرڪ نظام سرڪاري طور تي ناھي ٿي چڪو (امريڪا، برما اور لائبيريا)}}
میٽرڪ نظام (Metric system) پيمائش جو ھڪ بين الاقوامي سطح تي متفق اعشاري نظام آھي۔
عشاريه نظام: مفاصلي ماپڻ جو بنيادي -ايڪو- ” ميٽر “ آهي ، جيڪو خط استوا کان وٺي اُتر قطب تائين واري مفاصلي جو هڪ ڪروڙئون حصو آهي ، يعني خط استوا کان وٺي اُتر قطب تائين مفاصلي ۾ هڪ ڪروڙ ميٽر ٿين ٿا. ميٽر جي ڊيگهه عام طرح 37 ء 39 -انچ- آهي. مفاصلي ماپڻ جي -جدول- ۾ 10 ميٽر= ڊيڪا ميٽر ، 100 ميٽر = هيڪٽو ميٽر ، 1000 ميٽر = ڪلو ميٽر ، 1/10 ميٽر = ڊيسي ميٽر ، 1/100 ميٽر = سينٽي ميٽر. نهرين شين جو وزن يا -تور- جي ماپ جو بنيادي -ايڪو- ” گرام “ آهي: 10 گرام = ڊيڪا گرام ، 100 گرام = هيڪٽو گرام ، 1000 گرام = ڪلو گرام ، 1/10 گرام = ڊيسي گرام ، 1/100 گرام = سينٽي گرام ، 1/1000 گرام = ملي گرام. پاڻياٺ وارين شين جي -تور- جو بنيادي پيمانو ” لٽر “ آهي: 10 لٽر = ڊيڪا لٽر ، 100 لٽر = هيڪٽو لٽر ، 1/1000 لٽر = ملي لٽر ، 1/10لٽر = ڊيسي لٽر ، 1/100 لٽر = سينٽي لٽر. ڏهاڪي جي ڳڻپ واري -ان- نظام کي -اعشاريه نظام- چئبو آهي. 200px|ميٽرڪ نظام
حوالا
زمرو:بين الاقوامي نظام اڪائيون
اعواڻ
اعواڻ هڪ ذات جو نالو آھي. اڪثر اُتر سنڌ ۾ هن ذات جا ماڻهو رهندڙ آهن. هيءَ ذات اصل پنجاب جي آهي. اٽڪ ۽ تَنول واري خطي ۾ اعواڻ خطو آهي، جنهن جي ٻوليءَ کي اعواڻڪي چوندا آهن، جيڪا لهندا جي شاخ آهي.
هن ذات مان شڪارپور جي مشهور سنڌي ڪهاڻيڪار خاتون ”ثميره زرين“ ٿي گذري آهي.
اعواڻ پاڻ کي پٺاڻن سان ملائيندا آهن، ڇوتہ اُنهن ڪافي وقت افغانستان جي غزني ۽ هرات جي علائقن ۾ پڻ گذاريو آهي. بعض عالمن جو چوڻ آهي ته انهن جو اصل وطن روسي ترڪستان جي بلخ جو علائقو هو، جتان تاتارين کين نيڪالي ڏيئي ملڪ تي قبضو ڪيو هو، تڏهن اهي هرات پهتا هئا، جتان سن 1526ع ڌاري بابر بادشاهه جي فوجن ۾ شريڪ ٿي اعواڻ سنڌ ۾ پهتا ۽ سڪيسر (پنجاب) ۾ رهي پيا.
کوکر ۽ کٿڙ، اعواڻن جا زورآور قبيلا آهن. سي ڪوه سليمان ۽ ڪوھ سفيد جي دامن ۾ آباد آهن. ديري اسماعيل خان ۾ اعواڻن جو وڏو تعداد آباد آهي. هي نهايت جنگجو ۽ جفاڪش قبيلو آهي. پنجاب ۾ سندن گڏيل آباديون آهن، پر سنڌ ۾ اعواڻ انفرادي حيثيت ۾ رهن ٿا.
عثمان بن عفان
عثمان بن عفان اموي قريشي (47ق.ھ - 35ھ /576 - 656ع) اسلام جو ٽيون خليفو، رسول جو ڄاٽو، ۽ جامع القرآن هيو. عثمان غني اڳوڻن اسلام ۾ شامل ٿيڻ ۽ عشره مبشره وارن مان هيو، سندن جي ڪنيت ذو النورين آهي ڇو تہ محمد صلي الله عليه وسلم جي ٻن صاحبزادين سان نڪاح ٿيو هين، پهريان رقيه بنت محمد سان ٿيو، پوء ان جي وفات کان پوء ام ڪلثوم بنت محمد سان نڪاح ٿيو.
زندگي جو احوال
عثمان غني پهريون صحابي آهي جنهن حبشہ جي سرزمين ڏانھن هجرت ڪئي، پوء ٻيا صحابي بہ سندن جي پويان حبشہ پهتا. پوء ٻين هجرت مدينه منوره جي طرف ڪئي. رسول اڪرم صلي الله عليه وسلم عثمان غني تي پورو اعتماد ڪندا ھيا، ۽ سندن جي فطري حياء شرافت ۽ جيڪا انهن پنهنجي مال جي ذريعي اهل ايمان جي نصرت ڪئي هئي، ان جي انتهائي قدر ڪندا هئا. رسول الله صلي الله عليه وسلم ٻين صحابن سان گڏ ساڻن کي بن جنت ۽ شهادت جي موت جي خوشخبري ڏني.
سنہ 23ھ (644ع) ۾ عمر بن خطاب جي شهادت کان پوء مشوري سان سندن کي خلافت جي ذميداري ڏني، جنهن کي انهن 644ع]] کان 656ع تائين انجام ڏنو. سندن جي خلافت جي عھد ۾ قرآن جو جمع ٿيڻ پورو ٿيو، مسجد حرام ۽ مسجد نبوي جو وڌاءُ ٿيو، ۽ قفقاز، خراسان، ڪرمان، سيستان، آفريڪا ۽ قبرص فتح ٿي اسلامي سلطنت ۾ شامل ٿيا. انهن اسلامي ملڪن جي سامونڊي پٽن کي بيزنطينين جي حملن کان محفوظ رکڻ جي لاء پھرين مسلم بحري فوج بہ ٺاهي هئي.
سندن جي خلافت جو زمانو ٻارنهن سالن جي عرصي تي ٻڌل آهي، جنهن ۾ آخري ڇھ سال ڪجھ اڻوڻندڙ حادثا پيش آيا، جيڪي بالآخر سندن جي شهادت تي نتيجي تي پھتا. سنہ 35 ھ، 18 ذوالحج، جمعي ڏھاڙي ٻياسي سالن جي عمر ۾ سندن کي سندن جي گهر ۾ قرآن ڪريم جي تلاوت جي دوران شهيد ڪيو ويو، ۽ مديني منور جي قبرستان جنت البقيع ۾ دفن ڪيا ويا.
نسب
عثمان غني جو نسب حسب هي آهي: «عثمان بن عفان بن ابو العاص بن اميه بن عبد شمس بن عبد مناف بن قصي بن قصي بن ڪلاب بن مره بن لعب بن ڪعب بن لوي بن غالب بن فهر بن فهر بن مالڪ بن مالک بن النضر بن ڪنانه (انهي جو لقب قريش هيو) بن ڪنانه بن خزيمه بن مدرڪه بن الياس بن مضر بن نزار بن معد بن معد بن عدنان»، عثمان غني جو نسب عبد مناف بن قصي کان پوء محمد صلي الله عليه وسلم جي نسب سان وڃي ملي ٿو.
والده: «اروي بنت ڪريز بن ربيعه بن حبيهب بن عبد شمس بن عبد مناف بن قصي بن ڪلاب بن مره بن ڪعب بن ڪعب بن لوي بن غالب بن فهر بن فهر بن مالڪ بن مالک بن النضر بن ڪنانه بن ڪنانه بن خزيمه بن مدرڪه بن الياس بن مضر بن نزار بن معد بن معد بن عدنان»، ان جي والده محمد صلي الله عليه وسلم جي پڦاٽ هئي، ۽ ان جي ناني جو نالو بيضا بنت عبدالمطلب هيو.
پرورش
عثمان بن عفان جي پيدائش سنہ 576ع ۾ عام الفيل کان ڇھ سال پوء طائف ۾ ٿي، تاهم هڪ قول مڪي ۾ پيدائش جو بہ آهي. هي قريش جي هڪ شاخ بنو اميه بن عبد شمس بن عبد مناف ۾ پيدا ٿيو، هي قبیلو قريش جي سردارن مان هيو. ان جو والد عفان ابو سفيان بن حرب جو سوٽ هيو. عثمان غني جي هڪ ڀيڻ هئي جنهن جو نالو آمنہ بنت عفان هيو. عفان جي انتقال کان پوء ان جي والده عقبه بن ابي معيط سان نڪاح ڪيو، جنهن کان ٽي پٽ ۽ ڌيئرون پيدا ٿيون، وليد بن عقبه، خالد بن عقبه، عمارة بن عقبه ۽ ام ڪلثوم بنت عقبه، هي عثمان غني جا ماءُ شريڪ ڀاءُ ڀيڻ هيا. عثمان غني جي والده اروي بنت ڪريز اسلام قبول ڪيو هيو ۽ سندن جي دور خلافت ۾ وفات ڪيائين، جڏھن تہ ان جي والد عفان جو انتقال جھالت جي زماني ۾ ئي ٿي ويو هيو.
پاڻ پهريان اسلام قبول ڪرڻ وارن ۾ شامل آهن. پاڻ هڪ خدا ترس ۽ غني انسان هيا. پاڻ فياض دلي سان دولت الله جي راھ ۾ خرچ ڪندا هئا. انهي بنياد تي حضور اڪرم جن سندن کي غني جو خطاب ڏنو.
ذوالنورين
ذوالنورين جو مطلب آهي ٻن نورن وارو. پاڻ جن کي ان لاء ذوالنورين چيو ويندو آهي ڇاڪاڻ رسول اڪرم جون ٻہ صاحبزاديون هڪ ٻئي پٺيان سندن جن جي نڪاح ۾ آيو هي اهو واحد اعزاز آهي جيڪو ڪنهن ٻئي کي حاصل نہ ٿي سگهيو. پاڻ جن جو شمار عشره مبشره ۾ ڪيو ويندو آهي يعني اهي ڏھ صحابہ ڪرام جن کي رسول اڪرم جن پنهنجي حيات مبارڪہ ۾ ئي جنت جي بشارت ڏني هئي.
هجرت
پاڻ جن اسلام جي راھ ۾ ٻہ هجرتون ڪيون، هڪ حبشه ۽ ٻين مديني منور جي طرف.
خلافت
left|thumb|[[چاندي جو درهم جنهن تي حضرت عثمان جي دور ۾ بسم الله لکيو ويو. ان جو وزن تقريبا 3 گرام آهي. ان کي حضرت عمر  جن 5 گرام کان گهٽ ڪري 3 گرام ڪيو هيو.]] حضرت عمر فاروق جن پنهنجي وفات کان پهريان هڪ ڪميٽي جوڙي ھئي جنهن ۾ ڇھ صحابي شامل هيا. حضرت عثمان ، حضرت علي، حضرت طلحه، حضرت زبير، حضرت سعد بن ابي وقاص ۽ حضرت عبدالرحمان بن عوف رضوان الله عليهم اجمعين ان ڪميٽي ۾ شامل هيا. ان ڪميٽيَ حضرت عثمان کي خليفو نامزد ڪيو. پاڻ جن ٻارنهن سال خلافت جون زميداريون سرانجام ڏنيون. سندن جي دور خلافت ۾ ايران ۽ اتر آفريڪا جو ڳچ علائقو اسلامي سلطنت ۾ شامل ٿيو.
جامع قرآن
حضرت عثمان ذوالنورين رضي الله عنه کي جامع القرآن چيو ويندو آهي.= ابن ابي دائود بسند صحيح حضرت سويد بن غفله کان روايت ڪئي آهي تہ انهن فرمايو تہ ″حضرت علي جو فرمان آهي ته حضرت عثمان جي باري ۾ خير ئي چئو؛ ڇو تہ انهن مصاحف جي باري ۾ جيڪو ڪجھ بہ ڪيو صرف پنهنجي راء سان نہ پر اسانجي هڪ جماعت جي مشوري سان ڪيو″ ان ئي کان روايت آهي  ل″مان خليفو هجان ها تہ مصحف جي باري ۾ اهو ئي ڪيان ها جيڪو حضرت عثمان ڪيو″.
شهادت
اسلام جي دشمنن خاص ڪري مسلمان سڏرائيندڙ منافقن کي خلافت راشده هڪ نظر بہ وڻندي هئي. هي منافق رسول الله سان بہ دنياوي بادشاهن وانگر توقع رکندا هيا تہ هو بہ پنهنجو ڪوئي ولي عهد مقرر ڪندا. انھن منافقن جي ناپاڪ خواهش تي ان وقت ڪاري ضرب لڳي جڏھن امتَ حضرت ابوبڪر کي اسلام جو پهريون متفقہ خليفو بڻايو. حضرت ابو بڪر جي خلافت راشده کان پوء ان منافقن کي سيني تي ان وقت نانگ ڏنگ هنيا جڏنهن امتَ ڪامل اتفاق سان حضرت عمر کي خليفو اسلام چونڊيو. حضرت عمر کان پوء حضرت عثمان جن جو گڏيل راءِ سان خليفو ٿيڻ بہ انھن مسلمان سڏرائيندڙ منافقن جي لاء صدمي کان گهٽ نہ هيو. انهن حضرت عثمان جن جي نرم دلي جو ناجائز فائدو کنيو ۽ پاڻ جن کي شهيد ڪرڻ جي ناپاڪ سازش ڪئي ۽ ان وقت ۾ خلافت جو گھيراءُ ڪيو جڏهن اڪثر صحابه ڪرام حج جي لاء مڪي ويا هيا تہ پاڻ جن پنهنجي جان جي خاطر ڪنهن مسلمان کي مزاحمت ڪرڻ جي اجازت نہ ڏني.
شهادت جو واقعاتي احوال
حضرت عثمان مسجد ۾ خطاب فرمائي رهيا هيا تہ ماڻهن حضرت عثمان رض کي پٿر هڻڻ شروع ڪيا. ايتري حد تائين جو پاڻ بيهوش ٿي ڦٽيل ۽ زخمي حالت ۾ منبر تان هيٺ ڪري پيا. پوءِ ڪيترن ئي خارجين سندن گهر جو گهيرو ڪري ورتو ۽ چوڻ لڳا هاڻي قتل ڪرڻ کانسواءِ نہ ڇڏينداسين. گهر جي گهيراءَ دوران گهر ڏانهن ڪنهن بہ شيءِ جي اچڻ وڃڻ تي روڪ لڳائي ڇڏي. ايتري حد تائين جو گهر جو پاڻي بہ بند ڪري ڇڏيو ويو. گهر ۾ کائڻ پيئڻ جون سڀ شيون ختم ٿي ويون. پاڻي بند ٿئي بہ ست ڏهاڙا گذري ويا هئا. حضرت عثمان پنهنجي گهر جي دري مان پنهنجو منهن مبارڪ ڪڍي مسلمانن کي آواز ڏنو تہ آهي ڪير جيڪو اڄ عثمان کي پاڻي پياري. ام المومنين ام حبيبہ پاڻي جي هڪ مشق خچر تي کڻي آئي. پر خارجين خچر جي منهن تي برڇيون هڻي ڀڄائي ڇڏيو. بيبي امم حبيبہ ڏاڍي ڏکيائي سان پاڻ کي ڪرڻ کان بچايو. ان کانپوءِ سندس گهر مبارڪ کي باھ ڏئي ڇڏي. حضرت عثمان نماز پڙهي رهيو هو ۽ گهر سڙي رهيو هو. باغي ڀِٽ ٽپي گهر ۾ داخل ٿي ويا. محمد بن ابوبڪرَ حضرت عثمان جي سنهواري مبارڪ هٿن سان جهلي ڇڪڻ لڳو. سواد بن جبران حضرت عثمان کي گُهٽا ڏنا تہ ٻئي هٿ سان سندن منهن مبارڪ تي چماٽون هڻڻ لڳو ۽ پوءِ ان تلوار جو وار ڪيو. حضرت عثمان جي گهرواري بيبي نائلا جي طرفان تلوار جي وار کي روڪڻ جي ڪوشش ۾ سندن هٿ پاڪ جون آڱريون ڪٽجي ويون. تنهن کانپوءِ حضرت عثمان کي لاڳيتو ڀرڇيون هڻي شهيد ڪري ڇڏيو ويو. هڪ روايت ۾ آهي حضرت عثمان جو لاش ٽن ڏيهاڙن تائين بي گور ۽ ڪفن گهر ۾ پيو رهيو. ٽن ڏينهن کان پوءِ جڏهن جنازي لاءِ ڪوشش ڪئي وئي تہ ان ڪوشش دوران بہ ماڻهن حملو ڪري ڏنو. ان کانپوءِ بہ شهيد ڪرڻ وارن حضرت عثمان جي مڙھ مبارڪ کي جنت البقيع ۾ دفن ڪرڻ جي اجازت نہ ڏني. نيٺ لڪ ڇپ ۾ ڏاڍي ڏکيائي سان رات جو کين يهودين جي قبرستان ”حش ڪوڪب“ ۾ دفنايو ويو ۽ خارجين جي شر سبب سندن قبر مبارڪ جو نشان مٽجي ويو. ان ڪري ڪير به پَڪَ سان نٿو چئي سگهي ته حضرت عثمان جي قبر مبارڪ ڪهڙي ۽ ڪٿي آهي.
خارجي ڳنڍڻا
اسلامي مؤرخن جا افڪار: حضرت عثمان عرب وصيت ۾:
زمرو:576ع جون پيدائشون زمرو:نوان مسلمان عثمان زمرو:خلفاء راشدين زمرو:عرب شخصيتون زمرو:580ع جون پيدائشون زمرو:656ع جون وفاتون زمرو:ستين صدي جا خليفا زمرو:مقتول خلیفو زمرو:غزوه خندق ۾ شامل صحابي زمرو:خليفا زمرو:جنت البقيع ۾ دفن شخصيتون زمرو:مذهب زمرو:اسلام
راجا سناگھ
راجا سناگھ: سنڌ جو ھڪ راجا ھو. ھي اصل ۾ برھمين برھمڻ جو خادم ھيو. جڏھن برھمين برھمڻ پنھنجي مرشد ڪسياپا برھمڻ جي صلاح تي راڄ تان دستبردار ٿيڻ وقت کيس پنھنجي جانشين طور چونڊيو. .
افادةالعينين
هيءُ ڪتاب عربيءَ -تان- کنيل آهي ۽ -ان- جو منظوم ترجمو خليفي محمد ڪيو آهي، جنهن جو نسخو، برٽش ميوزيم لائبرري لنڊن ۾ موجود آهي.
960ع
ڊسمبر
زمرو:960ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
ٿوھر
ٿوهر ھڪ ٻوٽي جو نالو آهي سنڌ ۾ عام ڪو نه ٿئي، ڪوٽڙيءَ کان  پرتي ڪراچي طرف جيڪا پٿرائتي ڳاڙهي زمين آهي ان ۾ جام ٿئي ٿو ۽ ڪراچيءَ جي ويجهو ملير وٽ تمام گهڻي انداز ۾ ٿئي ٿو. ٿر ۾ جيئن مهراڻي يا رڻ جي ڪنڌيءَ کي ويجهو تيئن ٿوهر جام. جيئن پرتي اوڀر ڏي تيئن 	گهٽيا ويندا، تان جو ڇاڇري تعلقي جي وچ ۽ اوڀر واري ڀاڱي ۾ ٿوهرن جو نشان به ڪو نه لڀي. ٿوهر ٻڪرين ۽ ڇيلڙين لاءِ ڏڪار جي وقت ۾ واحد آسرو آهن. جنهن سال برساتون ڪو نه پون، گاهه ڪو نه اڀرن، 	چاري جي لاءِ پن نالي کي نه ڏسجي، تڏهن اهي ٿوهر  ئي آهن جن جي شاخن جون ڪچڙيون چوٽيون ڳاڙهن گلڙن واريون کير سان ٽمٽار ٿيل، ٻڪرين جي جياپي جو وسيل آهن. ڪي ٿوهر ايڏا وڏا هوندا آهن جو درخت پيا نظر ايندا آهن بعضي سندن پکيڙ زمين جا ڏهه پندرهن فوٽ همچورس والاري ويندي آهي. سياري جي موسم ۾ مسافرن لاءِ ٿوهر سيءَ لاهڻ جو نسخو آه ي. ٿوهر جي ڪاٺي وري اهڙي ٻري، جهڙو اڳڙين جو موئرو يا ڪا تيل جي ڏياٽي ٻري. جيئن سخت هوا لڳي تيئن شعاع ۽ شعلو ڪري. ٿوهر جي وڻ ڀٽن ۽ لاهن تي، ننڍن دڙن ۽ مٿاڇري واري ڪُنئري زمين تي جام ٿئي. ڏهرن جي سخت زمين ۾ ڪونه اُڀري، تنهنڪري مهراڻي، ڇاڇري شهر کان اولهه طرف سڄي تعلقي ۾، مٺي تعلقي جي به اتر-اولهه ۾ جام ٿئي. اسلام ڪوٽ کان ڏکڻ-اوڀر ۽ ڇاڇري تعلقي جي اوڀر پاسي سڄي ڪنٺي واري ڀاڱي ۾، جتي وڏا ڏهر ۽ زمين ڪجهه سخت آهي، اتي نالي ماتر به ڪونه ٿئي. کائڙ ۾ به ڪونه ٿئي، البت ننگرپارڪر جي ڪارونجهر ٽڪريءَ ۾ ٿيندو آهي. . هن جو ٿڙ هڪ هوندو آهي، مگر زمين سان لاڳو ان مان ٽاريون اهڙيءَ طرح نڪرنديون آهن، جو چوڌاري زمين جي سنوت ۾ پکڙيون پيون هونديون آهن، ۽ هڪ يڪو گهاٽو مُڇو پيو لڳندو آهي، ٽاريون روُل جهڙيون ٿلهيون ۽ ڦيڦيون ٿينديون آهن جن کي ”ڏانڊا“ چئبو آهي. ٽاريون روُل جهڙيون ٿلهيون ۽ ڦيڦيون ٿينديون آهن جن کي ”ڏانڊا“ چئبو آهي، جن ۾ اندر نرم ڳڀ ۾ اڇو کير ٿيندو آهي جو دوائن ٺاهڻ ۾ ڪم ايندو آهي. ٽارين تي ننڍا، پر تکين چُهنبن سان ڪنڊا ٿيندا آهن. ٽارين جي ڇيڙن تي ننڍا ڳاڙها گل ٿيندا آهن، جي ٻڪريون چاهه سان کائينديون آهن. هن ۾ پن تمام ننڍا مائيدار ٿين. ٿوهر جو ڏانڊو ڪپي برساتي موسم ۾ زمين ۾ هڻي ڇڏبو ته اُڀري وڻ ٿي ايندو. ڏڪار ۾ جڏهين برسات نه پوندي آهي، تڏهين ٻيا وڻ سُڪي ويندا آهن، يا ڪومائجي ويندا آهن، گاهه ته اصل ڪونه ٿئي، ان وقت به ٿوهر سائو ۽ سرسبز ٿيو بيٺو هوندو آهي. ٻڪريون ۽ ڇيلڙا پن ۽ گل کائي ڍؤ ڪندا آهن. هن ۾ رڳا ڏنڊا ڏنڊا ٿين، سي به اندر ڦيڦا، جي ڪنهن به ڪم ڪونه اچن. گهڻن سالن بعد نيٺ وڻ سُڪي اتي ئي ڍير ٿيو پيو هوندو آهي، جو نيٺ ڀڄي ڀُري ختم ٿي ويندو آهي ۽ وري نوان وڻ اُڀرندا آهن. . ڪي ٿوهر ننڍا ۽ ڪي وڏا ٿيندا آهن، جن جي چوڌاري گهيرو ڪافي ٿيندو آهي. هي وڻ گرم آهي. سيري جو ڊاڀي ڪرڻ وقت مسافر ڪنهن مٿاهين هنڌ تي، ڀٽ جي تِڙڪول واري پاسي ٿوهر جو وڻ ڳولي، ان جي ڀرسان زمين ٻُهاري پاٿاري ٺاهي سمهي پوندا آهن ته سيءُ گهٽ پوندو آهي. ٿوري اوڇڻ هوندي به رات گذاري ويندا آهن. هن جا ڏنڊا ڦيڦا ٿيندا آهن، تنهنڪري سُڪڻ بعد جلد وڏو مَچ ڪري سڙندا آهن. بعضي سياري جو مسافر سيءُ لاهڻ لاءِ سُڪل ٿوهر نهاري تِيلي ڏيندا آهن ته هڪدم ڀنڀٽ ٿيو پوي ۽ چوڌاري ڪافي مفاصلي ۾ سيءَ جو نالو به ڪونه رهي، سيءُ لاهي وري روانا ٿين
1535ع
ڊسمبر
زمرو:1535ء زمرو:سال
ٿري
نوٽ: ھن پيج ۾ ٿري جي لوڪيشن غلط آھي ان کي ڪوئي درست ڪري
ٿري ( تھری )  ھڪ وڏو ڳوٺ آھي جيڪو ضلعي لاڙڪاڻي، سنڌ، پاڪستان ۾ واقع آھي. ھي شھر 26°57'10N 67°38'30E 24میٽرن تي (82 فٽن جي الٽيٽيوڊ) تي واقع آھي.
پڻ ڏسو
زمرو:ضلعو لاڙڪاڻو
961ع
ڊسمبر
زمرو:961ع زمرو:ڏھين صدي
ڪل قومي آمدني
مجموعي قومي آمدني (gross national income - gni) هيٺين تي مشتمل آهي. ذاتي خرچ جو خرچ مجموعي نجي سيڙپڪاري سرڪار جي خرچ جي خرچ آمدني جو آمدني ٻاهرين اثاثن مان آمدني حاصل ٿئي ٿي مال ۽ خدمتن جي مجموعي برآمد
1536ع
ڊسمبر
زمرو:1536ء زمرو:سال
بهاولنگر ضلعو
بهاولنگر ضلعو پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ ضلعو آهي.
زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ضلعا
شمس ‌الدين عرساڻي
تعارف
ڊاڪٽر شمس‌الدين عرساڻي (1937 کان 2017) جي سڃاڻپ هڪ سنڌي ٻوليءَ جي چاهڪ طور ٿئي ٿي. هُو سنڌي ٻوليءَ جي پهرين تنقيد نگار طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو. ڊاڪٽر عرساڻي سنڌيءَ جو استاد ۽ مشهور ليکڪ ٿي گذريو آهي، ڊاڪٽر عرساڻيءَ سنڌي ادب سان گڏ اردو ادب ۾ پڻ طبع آزمائي ڪئي آهي. سندس ڪتاب سنڌي ادب جي مختلف صنفن تي پنهنجي خاص جڳهه والارين ٿا. هن تنقيد نگاري کان علاوه سنڌي ٻولي، سنڌي مختصر ڪهاڻين، ٻاراڻي ادب، سائنسي ادب ۽ نصاب تي پڻ ڪم ڪيو آهي. هن ادب جي ڊرامہ ۽ شاعريءَ وارن گوشن کي پڻ ڇهيو آهي. ڊاڪٽر عرساڻيءَ جا ترجما ”رني ڪوٽ“ ۽ جڳ مشهور ڪتاب ڪاسماس جو ترجمو ”آفاق“ سنڌي ٻوليءَ کي سگهارو ڪرڻ ۾ پنهنجو اهم ڪردار ادا ڪيو آهي. ڊاڪٽر عرساڻي سرگرم حياتي گذاريندي سنڌي ٻوليءَ سان گڏ تعليم لاءِ پڻ تمام گهڻو جاکوڙيو. هن سال 2002ع ۾ اوسر پيڙهڪا نالي سنڌي ٻولي، تعليم ۽ ثقافت جي ترقيءَ لاءِ امانتاڻو قائم ڪيو، جنهن جي هٿ هيٺ سنڌي ذريعہ تعليم جا 10 ادارا هلي رهيا آهن.
شروعاتي زندگي
ڊاڪٽر شمس‌الدين عرساڻي 2ئين اپريل 1937ع ۾ هالا نوان جي شهر ۾ پيدا ٿيو پر ٻن سالن جي عمر ۾ ئي سندن وڏن حيدرآباد شهر جون گهٽيون اچي آباد ڪيون. ان سبب ڊاڪٽر عرساڻي سموري تعليم حيدرآباد ۾ ئي پرائي. ڊاڪٽر عرساڻيءَ جو ٻن سالن جي عمر ۾ والد عبدالله عرساڻي گذاري ويو. سندس پرورش سندس ماءُ ۽ مامن ڪئي. سندس هڪ ڀاءُ ضياءُالدين ۽ هڪ ڀيڻ نعمت جهان هئي، جيڪي ٻالڪ پڻي ۾ ئي هي دنيا ڇڏي هليا ويا. ڊاڪٽر عرساڻي پنهنجي ماءُ جو اڪيلو پٽ رهجي ويو.
پروفيشل ڪريئر
ڊاڪٽر عرساڻي سرڪاري نوڪريءَ ۾ سڀ کان پهرين قانون واري کاتي ۾ بحيثيت سرشتيدار پير پاتو، پر جلد ئي هن ان ملازمت کي الوداع چئي پنهنجي مزاج مطابق 1961ع ڌاري گورنمينٽ هاءِ اسڪول حيدرآباد ۾ بطور اسسٽنٽ ماسٽر پنهنجي ڪريئر جو آغاز ڪيو، هن سڪرنڊ ٽرينڱ ڪاليج ۽ حيدرآباد جي اليمينٽري ڪاليج ۾ پڻ بحيثيت استاد جي ڪم ڪيو، ڊاڪٽر عرساڻي 1966 ۾ سموري ويسٽ پاڪستان ۾ پهرين پوزيشن سان پبلڪ سروس ڪميشن جو امتحان پاس ڪري گورمينٽ ڪاليج لطيف آباد ۾ ليڪچرار بڻيو، هن گورنيمينٽ ڪاليج ٽنڊو محمد خان کي بحيثيت ليڪچرار پنهنجا ست سال ڏنا ۽ پرنسيپال جي حيثيت سان گورنمينٽ ڪاليج ماتلي ۾ ٻه سال ڪم ڪيو. هن رٽائرمينٽ تائين پنهنجون خدمتون گورنمينٽ ڪاليج ڪاري موري کي عطا ڪيون، جتان هو ويهين گريڊ ۾ پروفيسر جي عهدي تان رٽائر ٿيو.
ايوارڊ
ڊاڪٽر شمس‌الدين عرساڻيءَ کي پنهنجي حياتيءَ ۾ ڪيترين ئي ادبي، سماجي توڙي سياسي تنظيمن طرفان مڃتا سرٽيفڪيٽ ۽ ايوارڊ عطا ڪيا ويا، جنهن ۾ ترقي پسند پارٽي طرفان مادر وطن جو ايوارڊ ۽ ڊاڪٽر محبت ٻرڙو اڪيڊمي ايوارڊ سرفهرست آهن، ڊاڪٽر عرساڻي پاڪستاني سرڪار جي سنڌي ٻوليءَ سان مخاصمت واري رويي جي احتجاج ۾ حڪومت سنڌ طرفان ملندڙ نئين زندگي ايوارڊ کي وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو.
ڊراما
ان کان سواءِ ڊاڪٽر شمس‌الدين عرساڻيءَ پاڳل پاڳل دنيا، شائق لطيفي، ۽ انسپيڪشن جهڙا ڊراما پڻ تحرير ڪيا آهن.
ٻيو ڪم
ڊاڪٽر عرساڻي، سنڌي ٻوليءَ جي مشهور ماهوار، ٽماهي، ڇهہ ماهي ۽ ساليانہ ميگزينن ۽ روزانہ اخبارن ۾ هڪ هزار کان وڌيڪ مضمون ۽ ڪالم لکيا، ان سان گڏ ڊاڪٽر عرساڻي اردو اخبار روزانہ جنگ ۾ پڻ ثقافت ڪي حقيقت جي نالي سان ڪيتري عرصي تائين آرٽيڪل لکيا، ڊاڪٽر عرساڻي، ٽہ ماهي اوسر رسالي جو ايڊيٽر پڻ رهيو ۽ ڪيترين ئي ادبي ۽ سماجي تقريبن ۾ صدارتي خطاب وسيلي سنڌي ٻوليءَ کي پنهنجو اصل مقام ڏيارڻ لاءِ پنهنجو اثرائتو ڪردار ادا ڪيو.
لاڏاڻو
ڊاڪٽر شمس‌الدين عرساڻي طويل علالت بعد 22 آگسٽ 2017 صبح جو 5:00 وڳي راجپوتانہ اسپتال حيدرآباد ۾ وفات ڪري ويو.
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻهو زمرو:سنڌي ماڻھو
962ع
ڊسمبر
زمرو:962ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
1537ع
ڊسمبر
زمرو:1537ء زمرو:سال
بهاولپور ضلعو
thumb|درواڙ قلعو بهاولپور ضلعو پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ ضلعو آهي.
زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ضلعا
آر جي بي رنگ ماڊل
200px|آر جی بی رنگ
آر جي بي رنگ ماڊل (RGB color model) ھڪ ماڊل آھي جنھن ۾ جمعي رنگ ريڊ- آر ڳاڙهو، گرين - جي سائو، ۽ نيرو - بي بلو يا نيري رنگ جي روشنين جي امتزاج سان مختلف رنگ ٺاھيا ويندا آھن۔
زمرو:رنگ فضا زمرو:رنگ
سوامي اچل پرساد
سوامي اچل پرساد ولد حشمتراءِ ناٿاڻي ، 8 جون 1884ع ۾ لاڙڪاڻي جي ڳوٺ سجاول تنبيي ۾ ڄائو. اوڻويهن سالن جي ڄمار ۾ پنهنجي ڳوٺ ۾ واقع ” درٻار صاحب “ ۾ آيو ، جتي گرو سوامي پورنداس کان گرومنتر ورتائين ۽ وديا جو اڀياس ڪرڻ سان گڏ گرو گرنٿ صاحب جي ٻاڻي ڪافي ياد ڪيائين ۽ اتي درٻار ۾سيوا ڪندو رهيو. سنت پورنداس جي وفات کانپوءِ کيس گاديءَ تي ويهاريو ويو. سوامي اچل پرساد سادي طبع وارو رحمدل شخص هو. دکي انسانن جي مدد ڪرڻ کي پنهنجو شيوو سمجھندو هو. رستي تي ستلن جي پرگهور ڪري کاڌو کارائڻ ، پکين لاءِ داڻو رکي اچڻ ، ڪنهن بيمار کي ڊاڪٽرن تائين رسائي ان جو علاج ڪرائڻ جھڙا نيڪ ڪم ڪرڻ پنهنجو فرض سمجھندو هو. هن 11 مارچ 1946ع تي لاڏاڻو ڪيو.
حوالا
زمرو:1884ع جون پيدائشون زمرو:1946ع جون وفاتون
ٽيليويزن
thumb|300px|2008 ۾ نڪتل ھڪ دڪان ۾ وڪري لاءِ رکيل فليٽ اسڪرين ٽيليويزنن جي تصوير ٽيليويزن يا ڏور ڏسڻي Television هن سان برقي حرڪت ذريعي تصوير ۽ آواز کي گڏ ٻڌڻ ۽ ڏسڻ مراد آهي. هن ۾ ڪنهن شخص يا شيءِ سان منعڪس ڪيل روشني، پهرين برقي حرڪت ۾ تبديل ڪئي ويندي آهي، پوءِ وري هن برقي حرڪت کي هڪ جاءِ کان ٻيءَ جاءِ تي پهچائڻ جو انتظام ڪيو ويندو آهي. آخر ۾ برقي حرڪت، روشنيءَ ۾ تبديل ڪئي ويندي آهي ته جيئن هن مان هڪ ڏسي سگهجندڙ تصوير ٺهي وڃي.
ايجاد
ٽيليويزن جي تڪميل 1873ع ۾ هن انڪشاف کان پوءِ ٿي ته سيلينم تي روشني پوڻ سان اُن جي برقي مواصليت تبديل ٿي ويندي آهي. شروع شروع ۾ سيلينم جا خانا استعمال ڪيا ويا، پر اطمينان جوڳو نتيجو برقيائي ٽيوب (Electronic Tube) فوٽو ٽيوب (Photo Tube) جي ايجاد ٿيڻ کان پوءِ حاصل ٿيو.
دريافت
1897ع ۾ سر جي. جي. ٽامن برقي ٽيوب جي ماهيت دريافت ڪئي. 1905ع ۾ آئن اسٽائن فوٽو ڪيميڪل افيڪٽ (Photo Chemical effect) جي نظريي کي تڪميل تائين پهچايو. 1906ع ۾ لي دي فاريسٽ فلائي ٽيوب ٺاهي. اِئين 1930ع کان 1940ع تائين ٽيلي ويزن جو ساز ۽ سامان تجربي گاهه ۾ تڪميل تي پهتو. -ٻي عالمي جنگ- ۾ ٽيليويزن بازار ۾ پهتي. ٽي ويءَ جو بنيادي اصول اهو آهي ته ايندڙ تصوير کي ننڍن ننڍن ذرن ۾ ورهائي پهچايو وڃي. -ٽيليويزن- تجارتي پيماني تي 1953ع ۾ شروع ٿي. -ان- جي ڪئميرا لاڳاپيل منظر کي سرخ، سبز يا بلو رنگ ۾ تقسيم ڪندي آهي. ٽئي رنگ الڳ الڳ وصول ڪندڙ -اوزار- ۾ پهچندا آهن، -جتي- اهي هڪ خاص تصويري نليءَ تي گڏ ٿيندا آهن ۽ اک جو پورو رنگين منظر ڪاري ۽ اڇي رنگ ۾ ڏيکاري ڏيندو آهي. -ٽيليويزن- جي ايجاد ۾ ڪيترن ئي سائنسدانن جو حصو آهي، پر -ان- جي ڪاميابي اسڪاٽ لئنڊ جي هڪ انجنيئر جان بيئرڊ جي هٿان ٿي.thumb|left|200px|Baird in 1925 with his televisor equipment and dummies "James" and "Stooky Bill" (right).
1920 ۾ جڏھن ايمپليفڪيشن ٽيليويزن جي ٺھڻ کي ممڪن بڻايو تڏھن اسڪاٽس موجود جان لوئي بيئرڊ پنھنجي پروٽو ٽائيپ وڊيو سسٽم ۾ نپڪو Nipkow ڊسڪ لڳائي. 25 مارچ 1925 تي ھن لنڊن ۾ سيلفرج جي ڊپارٽمينٽ اسٽور تي ھن Silhouette تي تصويري حرڪت کي نشر ڪرڻ جو ماڻھن سامھون مظاھرو ڪيو. 30 سيپٽمبر 1929ع تي بي بي سي دنيا جو پهريون -ٽيليويزن- پروگرام پيش ڪيو. -ان- ۾ بيئرڊ جيءَ جو طريقو اختيار ڪيو ويو هو.
دي پيشن آف دي ڪرائسٺ
ھالي ووڊ جي انگريزي فلم ۔ 25 فيبروري 2004ء تي ریلیز ڪئي وئي۔
ٽيليويزن
رنگين ٽيليويزن
رنگين ٽيليويزن 20 صديءَ جي وچ ۾ ايجاد ٿي.دنيا جي پھرين رنگين ٽيليويزن ٽرانسميشن جو سڀ کان پھريون مظاهرو بہ جان لوئي بيئرڊ 3 جولائي 1928 ۾ ڪيو.. پاڪستان ۾ سڀ کان پهرين ٽيليويزن اسٽيشن 1964ع ۾ لاهور ۾ ڪم شروع ڪيو. -ان- کان پوءِ ڊاڪا، ڪراچي، راولپنڊي، اسلام آباد، پشاور ۽ ڪوئٽا اسٽيشنون قائم ڪيون ويون. 1977ع جي شروع ۾ رنگين پروگرام پيش ڪيا ويا. thumb|left|Color bars used in a [[test pattern, sometimes used when no program material is available.]]
دي پيشن آف دي ڪرائسٺ
اداڪار
هن فلم جي هالي ووڊ جي مشهور اداڪار ميل گبسن ڊائريڪت ڪيو آھي. جڏھن ته ھن فلم جي اداڪارن ۾ جم ڪاويزل حضرت عيسيٰ عليه سلام جو ڪردار ادا ڪيو.
ٽيليويزن
حوالا
زمرو:ميڊيا جا قسم
دي پيشن آف دي ڪرائسٺ
ڪھاڻي
ھن فلم ۾  حضرت عیسیٰ جي مصلوب ھئڻ ۽ ان کان اڳ جي واقعن جي فلم بندي ڪئي وئي ۔فلم  يھودين کي حضرت عیسیٰ کي مصلوب ڪرڻ جو ذميدار بيھارييو ويو ۔
اعتراض
فلم يھودي تنظيمن ۽ ڪيترن ئي عيسائي فرقن  به اعتراض ڪيا. جنھن ۾ سڀ کان وڏو اعتراض ھي ھو ته ھن فلم ۾ يه روين کي پوريءَ ريت حضرت عیسٰي کي ڦاھيءَ چاڙھائڻ جو ذميدار قرار ڏنو پيو وڃي جنھن سان يھودي مخالف جذبا ڀڙڪي رھيا آھن. میل گبسن جو چوڻ آھي ته ھن حقيقت کي اجاگر ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي آھي. ڪيٿولڪ پادرين به فلم کي ڪيٿولڪ مخالف ۽ صينويت مخالف قرار ڏيندي تنقيد جو نشانو بڻايو. پر ھدايتڪار مطابق انھن ھيءَ فلم محبت، امید، ایمان ۽ درگزر ڪرڻ جھڙن جذبن کي ترقي ڏيڻ جي لاءِ ٺاھي.
ڪاميابي
ھن فلم ریلیز جي پھرين پنجن ڏينھمن ۾ ٻارھن ڪروڙ ٻاونجاھ لک ڊالر جو ڪاروبار ڪيو. فلم آسڪر ايوارڊ يافته فلم لارڊ آف رنگ جو ٻارھن ڪروڙ اڪيتاليھ لک جو رڪارڊ توڙيو. ائين ھڪ تنازعي فلم کي مشھور ڪري ڇڏيو ۽ ان کي غالباً تاریخ جي سڀ کان مشھور فلم بڻائي ڇڏيو۔ فلم کي اڪیڊمي ایوارڊ جي لاءِ به نامزد ڪيو ويو.
صادق فقير
thumb|صادق فقير
هنڊوراس
ھونڊوراس يا ھنڊورس :    ), جنھن جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف ھونڊوراس آهي، وچ آمريڪا ۾ واقع هڪ ملڪ آهي جنھن جون سرحدون اولھ ۾ گوئٽي مالا سان، ڏکڻ-اولھ ۾ ايل سلويڊور سان، ڏکڻ-اوڀر ۾ نڪاراگوا سان ، ڏکڻ ۾  فونسيڪا واري نار وٽ پيسفڪ سمنڊ سان ملن ٿيون. ۽ اتر ۾ ھونڊوراس جي نار سان ملن ٿيون. ھي ملڪ سورھين صدي ۾ اسپيني بيٺڪيت بڻجڻ کان اڳ ڪيترين ئي ميسوآمريڪي تھذيبن جو مرڪز رھيو ھو جن ۾ سڀ کان مشهور مايا واري تھذيب آھي. اسپين اتي رومن ڪيٿولڪ عقيدو ۽ اسپيني ٻولي سميت ڪيتريون ئي ريتون متعارف ڪرايون جيڪي مقامي ثقافت سان رلي ملي ويون. 1821 ۾ آزاد ٿيندڙ ھي ملڪ تڏهن کان وٺي ھڪ ريپبلڪ رھيو آھي. ان جو اڃان تائين شمار غريب ملڪن ۾ ٿئي ٿو. 1960 ۾ بين الاقوامي انصاف واري عدالت جي فيصلي مطابق ان جي اترئين پاسي ۾ ماسڪئيٽو وارو سامونڊي ڪنارو کيس نڪاراگوا کان مليو. ملڪ جي معيشت زرعي آھي جيڪا قدرتي آفتن جو شڪار ٿيندي رھي ٿي. 1998 وارو مچ نالي سامونڊي طوفان ان جو ھڪ مثال آهي. عام ماڻھو جو تعلق زرعي پوکي سان آهي. دولتمند ماڻھو شھرن ۾ رھندڙ آھن. ھن ملڪ جي انساني ترقي جي اشاريي جي شرح 0.625 آهي جنھن ڪري ان جو شمار وچولي ترقي وارن ملڪن ۾ ٿئي ٿو. ھتان جو سماج گھڻي ڀاڱي ميسٽيزو ماڻهن جو آهي. ان سان گڏوگڏ اتي آمريڪي انڊين، ڪارا ۽ گورا پڻ رھندڙ آھن.
صادق فقير
فن جي شروعات
صادق فقير هونئن ته محفلن ۾ ڳائڻ شروع ڪيو هو پر پيشي جي باقاعده شروعات 1988ع کان ريڊيو پاڪستان حيدرآباد کان ڪيائين. پوءِ پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن ڪراچي سينٽر تان به سندس ڳاتل ڪلام نشر ٿيڻ لڳا. سندس ڪلامن جا ڪيترائي البم جاري ڪيا ويا. جنهن سبب سنڌ جي ڪُنڊ ڪُڙڇ ۾ مشهور ٿيو. هن سنڌ جي اهم شاعرن شاهه عبداللطيف ڀٽائي، سچل سرمست، شيخ اياز ۽ استاد بخاري جي شاعري ڳائي. وڌيڪ مقبوليت ماڻي. سندس پُٽ نزاڪت علي ۽ راحت علي پڻ سٺا فنڪار آهن.
ايوارڊ
صادق فقير سنڌ جو بهترين ۽ مقبول فنڪار هو جنهن سبب کيس شاھ عبدالطيف ڀٽائي ايوارڊ، سچل سرمست ايوارڊ ۽ مائي ڀاڳي جي ايوارڊ سان نوزيو ويو.
وفات
صادق فقير عمري جي سعادت حاصل ڪرڻ لاءِسعودي عرب ويو جتي مديني کان مڪي ويندي خطرناڪ حادثي جو شڪار ٿي ويو. سندس گهر ڀاتي شديد زخمي ٿي پيا مگر پاڻ ٿڏي تي فوت ٿي ويو. 26 فيبروري 2015ع تي دم ڌڻي حوالي ڪيائين.
963ع
ڊسمبر
زمرو:963ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
1538ع
ڊسمبر
زمرو:1538ء زمرو:سال
ڀڪر ضلعو
ڀَڪَر ضلعو پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ ضلعو آهي.
زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ضلعا
يانڪا ڪُپالا
ايون ڊيمنيڪاوچ لوٽسيوچ :Ivan Daminikavich Lutsevich: جو قلمي نالو يانڪا ڪُپالا Я́нка Купа́ла  July 7 1882 – June 28, 1942) هو.
تفصيلي تعارف
يانڪا ڪپالا: جانڪا ڪپالا:  ويھين صديءَ جو بيلورشين ٻولي جو ھڪ وڏو  شاعر ۽ ليکڪ ھيو
thumb|left|245px|بيلاروسجي ضلعي منسڪ جي ڳوٺ ويازينڪا ۾ گھر جتي يانڪا ڪپالا پيدا ٿيو
پاڻ 7 جولائي 1882 ۾ ويازينڪا ڳوٺ ۾ ميلاڊزينچنا(Maladzyechna) جي علائقي ۾ پيدا ٿيو.ھن جو خاندان جو تعلق سلاچٽا(Szlachta) نسل سان ھو. ھن جا پيء ماء بي زمين ھاري ھئا ۽ فولوارڪ(folwark) ۾ ڪڙمت ڪندا ھئا. ھن ابتدائي تعليم بيلورشين ٻوليءَ ۾ حاصل ڪئي ۽ 1898 ۾ مڪمل ڪيائين. 1902 سندس پيءُ وفات ڪئي تہ ھن خانگي نوڪريون ڪرڻ شروع ڪيون جن ۾ ٽيوشن پڙهائڻ، دڪان تي مددگار ۽ رڪارڊ سنڀالڻ شامل آهن. ادب ۾ ھن جي پھرين سنجيده ڪوشش پولش ٻولي ۾ جذبات سان ڀريل نظم زيارنو Ziarno ھئي جيڪو نظم ھن 1903 يا 1904 ۾ فرضي نالي ڪي.اي (K-a)سان لکيو. بيلورشين ٻوليءَ ۾ ھن جو پھريون نظم مايا ڊوليا ("Мая доля")جيڪو 15 جولائي 1904 ۾ لکيو. ھن جو پھريون شايع ٿيل نظم مزھڪ "Мужык" يعني ڪڙمي ("Peasant")ھيو جيڪو تقريباً سال بعد ڇپيو. ھن جي شاعري مختلف بيلورشين اخبارن ۾ ڇپجندي رھي
thumb|1909 م سينٽ پيٽرس برگ يونيورسٽي ۾ پروفيسر اي. چارنيائوف (A. Charniaev) وٽ تعليم حاصل ڪندي
ڪپالا 1908 ۾ بيلاروس مان ولنيوئس (Vilnius) ھليو ويو جتي ھن شاعري جاري رکي ۽ سندس شاعري جو پھريون ڪتاب ڇپيو جنھن جو نالو زيليجڪا (Жалейка) يعني ھڪ ننڍي بانسري (The Little Flute) ھيو. زار جي حڪومت ان ڪتاب کي حڪومت مخالف قرار ڏيندي ضبط ڪري ان تي بندش وڌي. 1909 ۾ ھن جي گرفتاري جو حڪم منسوخ ڪيو ساڳي سال ھي سينٽ پيٽرس برگ روانو ٿيو جتي ھن ڪيترائي ڪتاب ڇپيا جن ۾ ايڊويڪناجا پئسنيا (Адвечная песьня) يعني ابدي گيت. يانڪا ڪپالا ميڪسم گورڪي کان ڏاڍو متاثر ھيو.
سويت يونين واري دور ۾
1917 جي آڪٽوبر انقلاب کان پوءِ ھن جي شاعري ۾ وڏي تبديلي آئي جو ان ۾ اميد شامل. ھن مختلف ڪتابن جا بيلورشين ٻوليءَ ۾ ترجما ڪيا جن ۾ بين الاقوامي مارڪسي ترانو دي انٽرنيشنل شامل ھيو. ان ھوندي بہ ھن بيلاروس جي سويت مخالف قومپرستن سان پنھنجا ناتا قائم رکيا جنھن ڪري 1930 واري ڏھاڪي ۾ ھن کي بندشن سان منھن ڏيڻو پيو تان جو اخبار ۾ معافي نامو ڇپرايائين.1941 ۾ کيس شاعري ۾ سندس ڪتاب ايڊ سيرڪا (Ад сэрца) يعني دل سانجي لکڻ تي آرڊر آف لينن جو ايوارڊ مليو. 1941 ۾ نازي جرمنيءَ جڏهن بيلاروس تي قبضو ڪيو تہ ماسڪو ۽ وري تاتارستان منتقل ٿي ويو پر پوءِ بہ جن پنھنجي ھم وطن بيلورشين جي نازين جي خلاف جدوجھد جي حق ۾ لکندو رھيو. 1942 ۾ ماسڪو شھر جي ھوٽل ماسڪو جي ڏاڪڻ ۾ ڪرڻ جي ڪري ھن جو پراسرار موت واقع ٿيو. تحقيقات بعد ان کي ھڪ حادثو قرار ڏنو ويو پوء بہ ان جي قتل ۽ خودڪشي جو ڳالھيون ھلنديون رھيون
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:1942ع جون فوتگيون زمرو:20هين صدي جا مرد ليکڪ
اچو تہ نئين سنڌ جي تعمير ڪريون
سنڌ جي مختلف مسئلن تي لکيل مضمونن جي هن ڪتاب جو ليکڪ پروفيسر -اعجاز- قريشي آهي، هن ڪتاب ۾ 10 مضمون ۽ انهن بابت رايا پڻ تحرير ٿيل آهن، ڪتاب جو مهاڳ ڊاڪٽر سليمان شيخ لکيو آهي، انهيءَ کان سواءِ غلام نبي مغل، طارق قريشي ۽ ذوالفقار هاليپوٽي پڻ پنهنجا ويچار لکيا آهن. هن ڪتاب جو پهريون ڇاپو -جنوري- 2001ع ۾ سنڌ ايڊيوڪيشن ٽرسٽ پاران شايع ڪيو ويو آهي. پڪي جلد ۾ ڊيمي سائيز جي هن ڪتاب ۾ ڪل 145 صفحا آهن ۽ قيمت 150 رپيا آهي.
حوالا
زمرو:ڪتاب
964ع
ڊسمبر
زمرو:964ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
اڇ
ٽنڊي باگي تعلقي ۾ هڪ ديھ۽ هڪ ڳوٺ. ٽنڊي باگي کان چئن ميلن جي مفاصلي تي آهي. هن ڳوٺ جي مشهور شخصيت پير علي -بهادر- شاهه آهي، جيڪو سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر به رهندو آيو آهي. هيءُ ڳوٺ درگاهه شاهه طُريل کان به چئن ميلن جي مفاصلي تي آهي. ميين موسيٰ ۽ شيخ ڀريي جون درگاهون به هتان چئن پنجن ميلن جي مفاصلي تي آهن. ريلوي -اسٽيشن- پَلهه کان به هتي پهچي سگهبو آهي. ٽنڊي محمد خان تعلقي ۾ ’اَڇَ‘ جي نالي سان هڪ ڍنڍ به آهي.
افتخار عارف
اردو زبان جو ناميارو شاعر ۽ اديب افتخار عارف، 21 مارچ 1943ع تي لکنؤ (ڀارت) ۾ پيدا ٿيو. سندس اصل نالو افتخار حسين آهي. ايم. اي ۽ ايم. -ايس- سي تائين لکنئو يونيورسٽيءَ مان -تعليم- حاصل ڪيائين. 1965ع کان 1977ع تائين ريڊيو -پاڪستان- ۾، ٻاهرين نشريات جو نيوزڪاسٽر رهيو، جنهن کان پوءِ وري -پاڪستان- -ٽيليويزن- سينٽر ڪراچيءَ تي، اسڪرپٽ رائيٽر ۽ سينيئر پروڊيوسر جي حيثيت سان ڪم ڪندو رهيو. سندس شهرت ۾ -ٽيليويزن- جي -اردو- پروگرام ’ڪسوٽيءَ‘ جي ڪري اضافو ٿيو. 1977ع کان 1980ع تائين -بئنڪ- آف ڪريڊٽ ۽ ڪامرس ۾، عام لاڳاپن جو آفيسر مقرر ٿيو، جنهن کان پوءِ 1990ع تائين، -بئنڪ- جي عيوضيءَ جي حيثيت سان، ”ٿرڊ ورلڊ فائونڊيشن“ لنڊن جو ناظم اعليٰ پڻ رهيو. لنڊن مان اچڻ کان پوءِ کيس -پاڪستان- اڪادمي ادبيات جو ڊائريڪٽر جنرل مقرر ڪيو ويو. 1994ع کان وٺي هن وقت تائين ”اسڪالرس ائنڊ رائيٽرس فائونڊيشن“ جو ڊائريڪٽر جنرل، مقتدره قومي زبان جو چيئرمئن ۽ ٻيو ڀيرو چيئرمئن اڪادمي ادبيات -اسلام- -آباد- رهيو. جتان ويجهڙائي ۾ فارغ ٿي وري مقتدره قومي زبان جو چيئرمئن ٿيو آهي. سندس ادبي ۽ تعليمي خدمتن جي مڃتا طور کيس ڪيترائي اوارڊ ۽ -انعام- ڏنا ويا آهن، -جن- ۾، 1984ع ۾ آدم جي اوارڊ، فيض انٽرنئشنل اوارڊ براءِ شاعري، 1989ع ۾ صدارتي اوارڊ براءِ حسن ڪارڪردگي، 1994ع ۾ باباءِ -اردو- مولوي عبدالحق اوارڊ، 1995ع ۾ نقوش ادبي اوارڊ ۽ بولان انٽرنئشنل اوارڊ 1996ع شامل آهن. هن -برطانيا- ۾ قيام دوران بي. بي سي ۽ ٻين نشرياتي ادارن ۾ علمي ادبي خدمتون سرانجام ڏنيون، جڏهن ته ڪيترن ملڪن ۾ ٿيندڙ، مختلف نوعيت جي سيمينارن ۾ پڻ شرڪت ڪري چڪو آهي. سندس شاعريءَ جا ٽي مجموعا، ”مهر دو نيم“، ”بارهوان کلاڙي“ ۽ ”حرف باريان“ شايع ٿي چڪا آهن.
حوالا
زمرو:1944ع جون پيدائشون زمرو:اردو شاعر زمرو:پاڪستاني اردو شاعر زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
اچ
تفصيلي تعارف
هڪ قديم تاريخي ۽ اسلامي اهميت جو شهر، جيڪو بهاولپور کان ڏکڻ-اولھ پاسي 38 ميلن جي مفاصلي تي پنجند جي ميلاپ واري هنڌ واقع آهي. سنڌ جي تاريخ تي نظر وجهڻ سان خبر پوندي ته پنجاب جا ڪافي علائقا سنڌ ۾ شامل هوندا هئا، جنهن ۾ ملتان جو علائقو ۽ اُچ به شامل هئا. اُچ جو اصل نالو ’اسڪلندا‘ هو، پر اُن جي زمين جي اوچائي ۽ مٿانهينءَ هئڻ ڪري هن کي ’اُچ‘ چوڻ لڳا. هتي هڪ قلعو ۽ وڏي ايراضيءَ ۾ قبرستان پڻ هو، جنهن ۾ گهڻائي بزرگ دفن ٿيل آهن.
تاريخدانن جي راءِ موجب هيءُ شهر 550 ق. م ۾ آباد ٿيو. سڪندر اعظم هندستان تي حملي وقت هتي ترسيو هو. محمد بن قاسم جڏهن سنڌ کي فتح ڪيو، ان وقت هيءُ شهر سياسي، معاشي ۽ تهذيبي لحاظ کان بي مثال هو. محمود غزنويءَ جي حملي کان پهرين اُچ شهر سنڌ جو هڪ صوبو هو ۽ هتي هندن جي حڪومت هئي. محمود غزنويءَ جي فتح کان پوءِ هيءُ شهر مسلمانن جي قبضي ۾ اچي ويو ۽ نيٺ مغل حڪومت جو حصو بڻيو. 370ھ/980ع ۾ حضرت سيف الدين گاذروني اُچ شهر ۾ آيو ۽ اسلامي تعليم جو هڪ وڏو مدرسو قائم ڪيائين، جنهن ۾ هڪ ئي وقت اڍائي هزار شاگرد تعليم وٺندا هئا. سلطان شهاب الدين غوري هن اداري جو پهريون سرپرست هو. کانئس پوءِ غوري بادشاهن اُچ شهر کي پنهنجي گاديءَ جو هنڌ بڻايو. غوري حڪومت جي زوال سان اُچ جو به زوال آيو. منگولن جي حملن وقت گهڻن عالمن ۽ فاضلن هجرت ڪري اُچ جو رُخ ڪيو ۽ هتي اچي رهيا. جيتوڻيڪ منگولن هن شهر کي ڪيترائي ڀيرا تباھ ڪيو، پر هن شهر جي اهميت ۾ ڪوبه فرق نه آيو. همايون جي دور ۾ هيءُ شهر مغلن جي ماتحتيءَ ۾ آيو ۽ اوج تي پهتو، پر اورنگزيب عالمگير کان پوءِ اُچ جي اهميت گهٽجڻ لڳي. رنجيت سنگھ هن شهر تي قبضي ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، پر ناڪام رهيو، البت بهاولپور جي عباسين اُچ شهر کي پنهنجي رياست ۾ شامل ڪيو. اُچ ولين ۽ درويشن جو شهر آهي. بخارا جو سيد جلال الدين بخاري سُرخ پوش، سندس پٽ سيد احمد ڪبير بخاري ۽ پوٽو مخدوم جهانيان جهان گشت جنهن جو اصل نالو پڻ سيد جلال الدي هو ۽ هن بخاري خاندان سان سنڌ جي مشهور عوامي شاعر استاد بخاري جو شجرو پڻ ملي ٿو، ان کان سواءِ مخدوم راجو قتال، بي بي جيوندي، حضرت بهاول حليم، حضرت بندگي محمد غوث جهڙن صوفي اڪابرن جا مقبرا به هن شهر ۾ آهن. ملتان جي گورنر سلطان لنگوخان جي ڌيءُ جو مقبرو به هتي آهي. اُچ، ملتان پرڳڻي جي وڏن ۽ مشهور شهرن مان آهي. راءِ سهاسيءَ جي راڄ ۾، ستن وڏن شهرن ۾ مضبوط قلعا هوندا هئا، جن مان هڪ اُچ ۾ به هو، جيڪو پوءِ ڊهي ويو. هن شهر ۾ ست مشهور ڳوٺ هئا، پر هاڻي انهن مان باقي ٽي وڃي بچيا آهن، جيڪي هي آهن: (1) ڳوٺ اُچ مخدوم جهانيان: هتي مخدوم جهانيان جهان گشت جي درگاھ آهي ۽ هن جا مريد ڪافي تعداد ۾ رهن ٿا، تنهن ڪري هن تي اهو نالو پيو. (2) ڳوٺ اُچ مغليا: هتي مغلن جي گهڻي آبادي آهي، انهيءَ ڪري هن تي اهو نالو پيو. (3) ڳوٺ اُچ گيلاني: هن ڳوٺ ۾ وري حضرت عبدالقادر جيلانيءَ جي نسل مان پير ۽ مريد رهن ٿا، ان ڪري ’اُچ گيلاني‘ جي نالي سان سڏيو وڃي ٿو.
تاريخ
اچ جو قديم نالو اسڪلندہ آھي. اسڪلنده (اُچ)، جنرل ڪننگهام جي بيان موجب، سڪندر مقدونيءَ يادگار طور تعمير ڪرايو هو. هي شهر ملتان کان ستر ميلن جي مفاصلي تي رياست بهاولپور ۾ پنج ند درياه تي واقع هو. اڳ پنجاب جون نديون مهراڻ سان اُچ وٽ گڏبيون هيون، مگر هينئر پنجاب جون نديون چاليهه ميل مٿڀرو مٺڻ ڪوٽ وٽ سنڌوءَ سان گڏجن ٿيون. ناصر الدين قباچه جي ڏينهن ۾ اچ سنڌ جو تختگاه هو، هتي جلال بخاري ۽ مخدوم جهانيان جا مقبرا آهن. ابن بطوطا جڏهن شهر ڏٺو هو، تڏهن منجهس عمديون بازاريون ۽ پختيون عمارتون هيون. هتي جو حاڪم سيد جلال الدين علوي هو، جنهن ابن بطوطا کي خرقو عنايت ڪيو هو.
حوالا
زمرو:پنجاب، پاڪستان زمرو:پنجابي ثقافت
ٻائري
ٻائري يا ٻائوري ٻائري هڪ ٻٻريءَ جو قسم آهي، جنهن جا پن ٻٻريءَ جهڙا ٿين ٿا. مگر هن ٻوٽيءَ کي ٿڙ نه هوندو آهي. سنڌو سنئون سندس شاخون زمين مان جدا جدا نڪرنديون آهن ۽ چؤطرف پکڙي هڪ مزيدار جهڳٽو مچائي بيهنديون آهي. شاخن جي ڪاٺي بجنسي ٻٻر جي ڪاٺيءَ جهڙي ٿيندي آهي. منجهس ڦلڙيون به ساڳيون ٻٻر وانگر پيلي رنگ جون ٿينديون 	آهن. هن جون آليون پاڙون ڪڍي ٿر جا ماڻهو ان کي ڪوڙي 	ڦاڪون ڦاڪون ڪري، ڏڌ ولوڙڻ لاءِ موزون منڌيون 	منڌيئڙا ٺاهيندا آهن. ٻائريءَ جا پن هرڻ ۽ هرڻيون خوب چاهه سان کائيندا آهن ۽ اهو سندن مکيه قوت آهي. هن نازڪ نفيس جانور جي بقاءَ زندگيءَ لاءِ وسڪاري بعد صرف ٻائري ئي اجهو ۽ آسرو آهي. سنڌ ۾ پڻ سيوهڻ جي نزديڪ جتي جي واري پڻ هوبهو ٿر جهڙي آهي، اتي ٻائريون جام نظر اينديون آهن. هي وڻ ٻٻر جي جنس مان آهي. اُن جا پن به ٻٻر جهڙا ٿين ۽ ٽارين تي ڊگها نوڪدار ۽ تکا ڪنڊا، جن کي سورُون چون، سي به هوبهو ٻٻر جي ڪنڊن جهڙا ٿين. هي وڻ مٿاهين نرم زمين ۾ اُڀري، ڏُهرن واري ڏاڍي زمين ۾ اصل ڪونه ٿئي. هن جو ٿڙ هڪ نه ٿيندو آهي، پر ساڳئي هنڌ گهڻيون شاخون ٿي زمين مان نڪرن، جي پندرهن فوٽن تائين ڊگهيون ٿينديون آهن ۽ سنهيون سنهيون ٽاريون ڪڍي هڪ مزيدار جهڳٽو ٺاهي بيهن. اُن جي ڪاٺي ٻٻر جهڙي ڳاڙهسري ڪاري ٿئي. اُن جو ٻُور به ٻٻر جي پيلين ڦُلڙين وانگر ٿيندو آهي. اُن جا پن هرڻ، ٻڪريون ۽ اُٺ کائيندا آهن، ڪاٺ ٿلهو ڪونه ٿئي پر سنهيون ڊگهيون ٿڙيون ٿين، جي سُڪڻ بعد ڇَنن ۽ چَونرن ۾ ڪايا ڪري ڪم آڻين. اُن جي سُڪل ڊگهي تڙيءَ جي هڪ ڇيڙي ۾ لوهه جي وريل ڏاٽي قابو ڪري، ڊگهن ڪَنَڊن جي ٽارين جي ڇيڙن ۾ جي سکريون ٿينديون آهن (جن تائين ڪنڊي تي چڙهيل ماڻهو به پهچي نه سگهي)، سي لاهبيون آهن. ڌنار ماڻهو ڪونڀتن جا چپڙا به اُن ڏاٽيءَ سان لاهيندا آهن. ڏڪار وقت سڀ ڪنهن مالدار وٽ پنهنجي ڏاٽِي تيار ٿيل هوندي آهي. ڪي وري اها تَڙِي هيٺان پاڙ وٽان ٻيڙهانگي ڪپيندا آهن، پوءِ هڪ پيڙو ننڍو ڪري آنڪوڙو ٺاهيندا آهن، يا لسي تڙي هوندي ته هٿراڌو ڪاٺي ٽڪر تيار ڪري، هڪ ڇيڙي ۾ قابو ڪري آنڪوڙو ٺاهيندا آهن. پوءِ اُن سان ڪنڊن مان سڱريون ۽ ڪونڀٽن مان چپڙا لاهيندا آهن. . ٻائوريءَ جون پاڙون ڪڍي ان مان ولوڙڻ لاءِ جهيڙڻا ٺاهيندا آهن. ڪولهي ماڻهن جو اهو خاص ڌنڌو هوندو آهي، جي جهيرڻا تيار ڪري ڳوٺن ۽ شهرن ۾ وڪڻند آهن. سنڌي ماڻهو شوق ڪري ٿر جا جهيرڻا گهرائيندا آهن، تنهنڪري سوکڙي طور يا وڪري لاءِ سنڌ ڏي کڻي ويندا آهن. جڏهين واهوندا ورندا آهن، تڏهين ٻائورين ۾ کنؤر ٿيندو آهي، جو ڪونڀٽ جي کنؤر کان وڌيڪ قيمتي آهي. ڪيترا ماڻهو ۽ خاص ڪري ٻار اهو چونڊي شهرن ۾ وڪڻندا آهن. .
اڇ ڍنڍ
اڇ ڍنڍ ضلعي ٽنڊي محمد خان جي تعلقي شاهه ڪريم بلڙي ۾ واقع ٽنڊي محمد خان کان جماري طرف ويندڙ رستي جي کاٻي پاسي سنڌوءَ جي ساڄي ڪپ تي ملاڪاتيار شهر ويجهو آهي. هن ڍنڍ کي ميران شاخ مان پاڻي مهيا ٿئي ٿو، جيڪا پنڃاري واهه مان نڪري ٿي. هن ڍنڍ ۾ مڇي جام مرندي آهي ۽ سياري ۾ تمام وڏي تعداد ۾ پکي پنهنجو ديرو ڄمائيندا آهن.
1541ع
ڊسمبر
زمرو:1541ء زمرو:سال
965ع
ڊسمبر
زمرو:965ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
ايان (ماڊل)
ايان علي (ایان, پيدائش (Ayyan Ali) جولاءِ 30 تي, 1993 ۾ دبئي, UAE پاڪستاني ماڊل آهي. هن 2010 ۾ ماڊلنگ شروع ڪئي ۽ سڀ کان بهترين اڀرندڙ عورت ماڊل جو اعزاز کٽيائين. . هيءَ لڪس اسٽائيل ايوارڊ لاءِ چار ڀيرا نامزد ڪئي وئي. . 2013 ۾، هن واضع ڪيو ته هي چاهي ٿي ته هوءَ عوامي طور تي رڳو "ايان" طور سڃاتي وڃي ۽ نڪي "Ayyan ايان علي" جي نالي سان سڏِي وڃي.
ڪيريئر
ايان ماڊل جي طور تي پنهنجي ڪيريئر جي شروعات سورنهن سالن جي عمر ۾ ڪئي. . هن ماڊلنگ جي شروعات 2010 ۾ ڪئي ۽ سڀ کان بهترين اڀرندڙ عورت ماڊل جو اعزاز کٽيائين. هيءَ لڪس اسٽائيل ايوارڊ لاءِ چار ڀيرا نامزد ڪئي وئي. . هن فيشن ڊزائنرن سان گڏ ڪم ڪيو جِن ۾ حسن شهريار ياسين، ڪرما Chinyere (Bareeze)، گل احمد شامل آهن.
2010 ۾ ايان کي Calvin Klein پاران '2010 جي خوبصورت' (‘Beauty of the Year 2010’) جو لقب مليو. . بعد ۾ هيءَ انهن جي برانڊ ايمبيسيڊر (برانڊ سفير) ٿي وئي، انهيءَ سال ئي کيس لڪس اسٽائيل ايوارڊ لاءِ سڀ کان بهترين اڀرندڙ عورت ماڊل طور نامزد ڪيو ويو ۽ 2010 ۾ لڪس جي طرفان کيس ٻيهر بهترين اڀرندڙ عورت ماڊل نامزد ڪيو ويو.
هن 2010 لاءِ بهترين ناري انعام بيسٽ فيميل ايوارڊ فار 2013 پاڪستان ميڊيا ايوارڊ ۾ کٽيو. . هن جو موسيقي وڊيو ۽ سنگل ڪالڊ يو اينڊ آءِ (You and I) عيد جي موقعي تي پڌرو ڪيو ويو جيڪو جولاءِ 2014 ۾ تنقيد هيٺ آيو. سندس ٻيو ٻه هڪ مشهور ڳانو "ميڪنگ ڊالر" آهي.
الزام ۽ گرفتاري
14 مارچ 2015 تي،پاڪستان ايئرپورٽ سيڪيورٽي فورسز ايان کي گرفتار ڪيو ۽ کيس تي مني لانڊرنگ جو الزام لڳايو.هيءَ اسلام آباد ۾ بينظير بين الاقوامي هوائي اڏو تان UAE لاءِ پرواز تي چڙهي رهي هئي. ايان جڏنهن نجي ايئرلائن جي ذريعي دبئي کان پري هئي ايئر پورٽ سيڪيورٽي فورس (اي ايس ايف) جي ڪائونٽر تي هن جي سندس سفري سامان جي جانچ پڙتال ڪئي وئي ۽ آمريڪي ڊالر $ 506،800 دريافت ٿيا. .کيس ڪسٽم جج جي سامهون پيش ڪيو ويو، جنهن کيس چوڏنهن-ڏينهن جي عدالتي رمانڊ (Judicial remand) تي موڪلي ڇڏيو. .پوءِ کيس امتحان جي لاءِ طبي سهولت ( Medical facility) لاءِ پڄايو ويو. .
$500,000 ڊالر سندس سوٽڪيس مان جيڪي نڪتا هئا سي پاڪستان ۾ نقد رقم جي قانوني حد جيڪا $10,000 ڊالر آهي، کان تجاوز ڪري ويا. آڏي پڇا ڳڇا دوران هن الزامن طور ڪيترن ئي پاڪستاني سياستدانن ۽ انهن ماڊلز جا نالا پڻ ورتا جيڪي مني لانڊرنگ ۾ ملوث هيون. جولاءِ 16، 2015 تي، ايان کي ضمانت تي جيل مان آزاد ڪيو ويو.
ڪرنسي اسمگلنگ ڪيس ۾ سپر ماڊل ايان علي پنهنجي پاسپورٽ جي واپسيءَ لاءِ عدالت سان رجوع ڪيو ، جڏنهن ته ايان جي وڪيلن10-10 لک رپين جا مچلڪا پڻ تيار ڪيا ويا هيا ۽ اتي سندس ضامن پڻ عدالت ۾ موجو هيا پر بئنڪنگ ڪورٽ جي جج صابر سلطان آڏو پيش ٿي جنهن کيس کي ٽرائيل ڪورٽ سان رجوع ڪرڻ جي هدايت ڪئي.
ڪرنسي اسمگلنگ ڪيس ۾ ڪسٽم عدالت ايان جي شخصي ضمانت ۽ 20 لک رپين جي ضمانتي مچلڪن کي منظور ڪندي سندس پاسپورٽ واپس ڪري ڇڏيا، ايان انهيءَ فيصلي تي خوشي جو اظهار ڪيو ۽ چيو ته اڃا کيس اگزٽ ڪنٽرول لسٽ اي سي ايل مان نالو خارج ڪرائڻو آهي. ايان علي جو نالو ايگزٽ ڪنٽرول لسٽ (اي سي ايل) مان خارج ڪرڻ لاءِ عدالت ۾ درخواست جمع ڪرائي وئي. سپر ماڊل ايان علي کي ڪراچي ايئرپورٽ تي دبئي وڃڻ کان روڪيو ويو ته هُن ٻيهر توهين عدالت واري درخواست داخل ڪرائي.
ايوارڊ ۽ نامزدگي
ايان جي لاءِ هيٺيان ايوارڊ ۽ نامزدگيون آهن.
حوالا
زمرو:1993 پيدائش زمرو:ايڪيهين-صديءَ جون پاڪستاني اداڪارائون زمرو:پاڪستاني فيميل سنگرز زمرو:پاڪستاني فيميل ماڊل زمرو:پاڪستاني ماڊل عورتون زمرو:پاڪستاني ٽيليوازن اداڪارائون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:جيئريون شخصيتون زمرو:دبئي کان ماڻهو زمرو:شخصيتون زمرو:شوبز زمرو:هَم(HUM) ايوارڊ کٽندڙ زمرو:ڪراچي کان اداڪارائون
ريڊيو پاڪستان
thumb|ريڊيو پاڪستان جو لوگو ریڊیو پاڪستان اسلامي جمهوریہ پاڪستان جو قومي ۽ سرڪاري ادارو برائي ٻڌي سگهجندڙ نشریات ۽ اطلاعات آهي ۔ هن اداري جو انتظام ۽ ڏيک واٺ پاڪستان براڊڪاسٽنگ ایڪٽ 1972ء جي تحت   آهي ۔ هي ادارو  اقتصادي ، زرعي ، سماجي ، سیاسي ، مذهبي ۽ ثقافتي شعبن ۾ سماجي موضوعن تي بحث ، ڊراما ، فیچرز ، دستاویزي پروگرام ، سامعین جي شرڪت وارا مذاڪرا ، عام ڳالهہ ٻولهہ ، موسیقي ۽ خبرن جي پروگرامن جي ذریعي عوامي خدمتن جون سرگرمیون پیش ڪندو آهي۔ بنیادي طور تي ریڊیو پاڪستان دراصل پاڪستان جي ٺهڻ کان اڳ آل انڊیا ریڊیو جي نالي سان موجود هيو ۔ پاڪستان جي ٺهڻ کانپوء هي ادارو ریڊیو پاڪستان جي نالي سان پیش ڪيو وڃڻ لڳو. آزادي کان بعد ریڊیو پاڪستان پنهنجي سڃاڻپ پیش ڪئي ۽ اردو ۽ ويهہ علاقائي ٻولين ۾ رابطي جي طور تي استعمال سان ۽ جدید مواصلاتي مهارت جي ذریعي معلومات جي نشر ۽ اشاعت، پاڪستاني قومیت ، ان جي نظام ۽ ثقافت جي احترام جي جذبن کي فروغ ڏيڻ جي قابل ٿيو۔ هن وقت ریڊیو پاڪستان تان 23 ٻولين ۾ پروگرام نشر ڪيا ويندا آهن ۔
تاريخ
آزادي کان اڳ برٽش انڊيا ۾ آل انڊيا ريڊيو (AIR) جو قيام 1926 ۾ عمل ۾ آيو ۽ پاڪستان ٺھڻ وقت آل انڊيا ريڊيو لاھور موجود ھيو. 13 آگسٽ 1947 ۾ رات جو يارهين بجي ظھور آذر بطور پريزنٽر مخاطب ھيو رات جو ٻارهين بجي 14 آگسٽ ٿيڻ وقت ھن انگريزيءَ ۾ ھيٺيون اعلان ڪيو: "This is Pakistan Broadcasting Service, Lahore.We now bring to you a special programme on The dawn of Independence" سن وقت آذر جي ان اعلان جو گڏوگڏ اردو ۾ ترجمو مصطفي علي ھمداني ڪري رھيو ھو.
thumb|مصطفي علي ھمداني اردو ۾ اعلان ڪندي اھو وقت پاڪستان سان گڏ ريڊيو پاڪستان جي قيام جو بہ ھيو جنھن کي پھرين پاڪستان براڊڪاسٽنگ سروس ۽ پوء ريڊيو پاڪستان جو نالو ڏنو ويو. پاڪستان ٺھڻ وقت آل انديا ريڊيو جون 6 اسٽيشنون: بمبئي، ڪلڪتو، مدراس، دھلي، لکنو ۽ تروچيراپالي ڀارت جي حصي ۾ ۽ ٽي اسٽيشنون: لاھور، ڍاڪا ۽ پشاور پاڪستان جي حصي ۾ آيون جيڪي ريڊيو پاڪستان جون اسٽيشنون بڻجي ويون ۽ زيڊ اي بخاري ريڊيو پاڪستان جو پھريون ڊائريڪٽر جنرل بڻيو.16 اپريل 1948 ۾ راولپنڊي اسٽيشن قائم ڪئي وئي ۽ 14 آگسٽ 1948 تي ڪراچي اسٽيشن قائم ٿي. ڪراچي واري اسٽيشن جي اصل ۾ شروعات 5 آگسٽ 1947 تي سنڌ گورنمينٽ براڊڪاسٽنگ اسٽيشن جي نالي سان ٿي چڪي ھئي جيڪا قائداعظم جي گورنر جنرل بڻجڻ واري قسم کڻڻ واري تقريب جي ڪوريج ۽ ٻين عملن جي ڪري وائر ليس ٽيليگرافي ايڪٽ جي انحرافي جي ڪري ڏھن ڏينھن جي اندر ئي بندش ۾ اچي وئي. 1949 تائين ريڊيو پاڪستان جي نشريات مڊل ايسٽ، فار ايسٽ ۽ يورپ تائين وسيع ٿي چڪي ھئي. 1954 ۾ نشريات 15 ٻولين تائين وڌائي وئي جن ۾ اردو، فارسي، عربي،بلوچي، گجراتي، ڪشميري، پشتو، سنڌي، شينا، پرھاري شامل ھيون. رہڊيو پاڪستان تي جن نالي وارن شخصيتن ڪم ڪيو آهي انھن ۾ فلمي اداڪار محمد علي، ٽيليويزن جا اداڪار نيلوفر عليم، طلعت حسين، سنتوش رسال، قاضي واجد، مشھور ليکڪ سيد امتياز علي تاج، رافع پير، سيد عابد علي، خواجہ معين الدين، احمد نديم قاسمي،  حسينہ معين، ۽ بانو قدسيه شامل آهن.عمر قريشي ۽ جمشيد مارڪر ڪرڪيٽ تي تبصرو ڪندڙ نالي واريون شخصيتون رھيا آھن. نيوز ڪاسٽرن ۾ شڪيل احمد، انور بھزاد، انيتا غلام علي، ايڊورڊ ڪئراپيٽ (Edward Carspiet) شامل ھيا. ريڊيو پاڪستان تي ڪم ڪندڙ مشھور ڳائڻن ۾ نورجهان، مھدي حسن، ۽ ريشما شامل ھيا. ريڊيو پاڪستان ۾ ڪمرشل اشتھارن جو آغاز 1961 ۾ ڪراچي جي اسٽيشن کان ٿيو ۽ پوء 1967 ۾ لاھور ۽ ڍاڪا جي اسٽيشنن تي بہ  ڪمرشل اشتھارن جي شروعات ٿي.
1542ع
فوتگيون
زمرو:1542ع زمرو:سال
966ع
ڊسمبر
زمرو:966ع
ڳوٺ جمع خان اگھم
ڳوٺ جمع خان اگھم ؛ ضلع :لاڙڪاڻي جي رتوديرو تعلقي ۾ شهدادڪوٽ روڊ تي تقريباً 5 ڪلوميٽر فاصلي تي وايا جويا ڳوٺ اتر طرف آهي، هي ڳوٺ اوائلي آهي ۽ پنهنجي تر ۾ علم جو مرڪز آهي، جيڪو وڏيري جمع خان جي نالي ٻڌل آهي جيڪو هن علائقي جو پريو مڙس هو، هتي اگھم، راڄپر، انڙ، سيال، اڄڻ رهن پيا اڪثريت اگھمن جي آهي، آبادي جي لحاظ کان تر جو وڏو ڳوٺ سڏبو آهي، يونين ڪائونسل پڻ آهي.
اڇرو
اڇرو هڪ قسم جو پسارڪو وکر آھي. نوشادر. اُتر طرف اُن کي ’اڇڙو‘ بہ چون.
چڪوال ضلعو
زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ضلعا
سَنُ
سن پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڄامشوري جي مانجھند تعلقي جو ھڪ  ننڍڙو تاريخي شهر آهي،  جتي سائين جي ايم سيد پيدا ٿيو ، سن کان  اٽڪل 30 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي رني ڪوٽ  واقع آهي. سن انڊس ھاء وي کان ٻہ ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اوڀر طرف واقع آهي ۽ اولھ طرف وري سن شھر جي ريلوي اسٽيشن واقع آهي. ھن شھر ۾ ٻين خلافت ڪانفرنس منعقد ٿي جنھن ۾ ننڍي کنڊ جا برک اڳواڻ شريڪ ٿيا ھيا.
سن جون مشهور شخصيتون
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
اڇا گل ڳاڙھا وار
سنڌ جي نامور خاتون ڪهاڻيڪار سندري اُتمچنداڻيءَ جي ڪهاڻين جي پهرئين مجموعي ’اڇا گل ڳاڙها وار‘ ۾ ڏهه ڪهاڻيون شامل آهن. هن ڪتاب جو پهريون توڙي ٻيو ڇاپو، نئين دنيا پبليڪيشن بمبئيءَ (ڀارت) پاران ڇپيو ويو آهي. ڪرائون سائيز جي 114 صفحن تي مشتمل ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، مارچ 1983ع ۾ ڇپيو آهي ۽ -ان- جي رواجي جلد جي قيمت ست رپيا رکيل آهي.
حوالا
زمرو:ڪتاب
چنيوٽ ضلعو
چِنيوٽ ضلعو پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ ضلعو آهي.
زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ضلعا
پشاور
پشاور خيبرپختونخواه صوبي جي گادي جو هنڌ آهي. سياسي ڳڙه هئڻ سان گڏوگڏ معاشي حب پڻ آهي. thumb
حوالا
زمرو:سلڪ روڊ سان گڏ آباد هنڌ
سيد جلال محمود شاهه
سيد جلال محمود شاهه جي پيدائش سن ۾ ٿي، جلال محمود شاهه جي ايم سيد جو پوٽو آهي. سيد جلال محمود شاه سنڌ يونايئٽيڊ پارٽي جا بانيڪار ۽ سربراه آهن. پاڻ سنڌ اسيمبلي جا ڊپٽي اسپيڪر به رهي چڪا آهن، زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌي ماڻھو
مفتي محمد رحيم سڪندري
شيخ الحديث حضرت علامه مولانا مفتي محمد رحيم سڪندري صاحب ڄمڻ جو هنڌ ۽ تاريخ: 3 جنوري 1941 ع ڌاري ڳوٺ قادرپورٻيلو لڳ سکر ۾ ٿي ، بعد ۾ دريا پائڻ جي ڪري ڳوٺ مير محمد کوسا ( تعلقو ٺل ) لڏي ويا. تعليم : سند الفراغ 1961 ع ( جامعه راشديه درگاه شريف پير جو ڳوٺ ) فاضل سنڌ يونيورسٽي فرسٽ پوزيشن 1960 ع ، شهادة العالميه ( ايم اي) تنطيم المدارس 1984 ع عربڪ ريفريش ڪورس 2002 ع بغداد يونيورسٽي عراق منصب: خطيب جامع مسجد درگاه شريف حضرت پير سائين پاڳارا، پرنسپال ۽ شيخ الحديث جامعه راشديه درگاه شريف، مک خليفوچونڪي پار. اساتذه ڪرام : (1) مولانا مفتي محمد صاحبداد خان جمالي ( مفتي اعظم پاڪستان)  (2) مولانا مفتي تقدس علي خان بريلوي (3) مولانا فقير محمد صالح مهر (4) اما م المعقول والمنقول علامه سيد حسين امام اختر (5) علامه مولانا ڪريم بخش دايو(6) علامه مفتي عبدالصمد ميتلو رحمهم الله تعالى
استادي جو سلسلو: حضرت علامه مفتي محمد صاحبداد جمالي ، مولانا محمد صالح مهر جي توسط سان علامه مفتي محمد قاسم ياسيني ، مولانا محمد يعقوب ، علامه عبدالحليم ڪنڊوي ، محمد عاقل شاه هالاڻي کان ٿيندو امام العارفين حضرت پير سائين سيد محمد راشد روضي ڌڻي رضي الله عنه جي استاد مخدوم محمد آريجوي ۽ اتان علامه عبدالحڪيم سيالڪوٽي معرفت علامه سعد الدين تفتازاني تائين پهچي ٿو. ۽ ٻئي طرف حضرت علامه مفتي تقدس علي خان وٽ پڙهڻ ڪري صرف هڪ واسطي سان امام العصر مولانا شاه احمد رضا خان بريلوي تائين پهچي ٿو.
بيعت ۽ خلافت : سائين مفتي صاحب جن جا وڏا ناننگ جي طرفان ست پيڙهيا درگاه شريف جا مريد هئا، پاڻ پنهنجي ناننگ جي صحبت سان حضرت پير سائين پاڳارا جن جي مريدي ۾ داخل ٿيا. حضرت پير سائين جن جا خليفا هجڻ سان گڏ چونڪي پار ( شڪارپور ، جيڪب آباد، لاڙڪاڻو، خيرپور ۽ بلوچستان) جا مک پڻ آهن. علمي اعزاز: شاه عبداللطيف يونيورسٽي جي سنڊيڪٽ جا ميمبر ، جمعيت علماءِ سڪندريه جا سابق صدر، ماهوار الراشد جا چيف ايڊيٽر ، تنطيم المدارس ( اهل سنت) پاڪستان جا صوبائي نائب ناظم. نمايان ڪارناما: سيرت رسول ﷺ تي مقالو (1960ع طالب العلمي جي دور ۾ لکيل مقالو، جنهن پوري صوبي ۾ اول نمبر حاصل ڪيو.) فاضل عربي ( سنڌ يونيورسٽي ۾ فرسٽ پوزيشن حاصل ڪرڻ ) ۽ 27 ڏينهن ۾ ڪلام پاڪ جو حفظ ۽ تروايح ۾ پڙهڻ. شايع ٿيل ڪتاب : ڪنز الايمان ( قرآن پاڪ جو سنڌي ترجمو ۽ تفسير) (2) خزانة المعرفت ( ترجمو ، ملفوظات پير سائين تجر ڌڻي) (3) اصغر سائين جو ڪلام ( پير سائين بنگلي ڌڻي جي شاعري ) (4) ديوان مسڪين فارسي ( ترجمو، پيرسائين تخت ڌڻي جي شاعري) (5) الحزب الاعظم  ( ترجمو) (6) الزبدة شرح  قصيده برده (7) رحمت ۽ برڪت جو پيغام ( پيرسائين پاڳاري جا خطاب ) (8) جامعه راشديه جا پنجاه سال (9) جامع الجوامع 1،2، ۽ 3 جلد ( پير سائين روضي ڌڻي جي فارسي لغت.
1543ع
ڊسمبر
زمرو:1543ء زمرو:سال
واحد ليپ ٽاپ في ٻار
واحد ليپ ٽاپ في ٻار ولفٻ (One Laptop per Child 'OLPC'))، هڪ غير-منافعو پَهل آهي جيڪا ترقي پذير دنيا ۾ تعليمي ڊوائيسز جي تياري ۽ ورهائڻ جي مقصد تحت وجود ۾ آندي وئي هئي.
اُن جو بنيادي مقصد OLPC XO جي پيداوار ۽ ورهائڻ هيو،جيڪو هڪ گهٽ-قيمت گهٽ-پاور ليپ ٽاپ ڪمپيوٽر آهي. اصل ۾ اهو منصوبو رُڪن تنظيمن جهڙوڪ اي ايم ڊي، چي ميئي، ايبي، گوگل، مارول ٽيڪنالاجي گروپ، نيوز ڪارپوريشن، نورٽيل، ريڊ هاٽ، ۽ قوانٽا پاران سرمايو ڏنو ويو هيو.