cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پست
هن جو هڪڙو قسم اهو آهي، جنهن کي آفيمي پست چئي سگهجي ٿو، جو ان جي ڪُپڙين مان چهڪ ڏئي آفيم ڪڍندا آهن. ان جا اڇا ۽ وڏا گل ٿيندا آهن. ٻيو قسم رواجي يا بُستاني آهي، جو رڳو باغن ۾ سونهن لاءِ پوکيندا آهن. اهو لالا جي گل جهڙا گل ڪندو آهي ۽ ڪُپڙيون به ٿينديون اٿس. ڪي ماڻهو انهيءَ کي لالا به سڏيندا آهن. ٽيون قسم هڪڙو ڪنڊن وارو آهي، جنهن کي خاردار پست چون ٿا. هندستاني مالهي انهيءَ کي پِيلو ڌاتورو به چوندا آهن. هن جا ولايتي قسم، جي اصل فرانس ۽ ڪيليفورنيا مان ايندا آهن، تن کي نالو به انهن ملڪن جو مليل آهي.
حوالا
زمرو:سلجھائپ صفحا
پنجابي مهاجر پارٽي
پنجابي مهاجرن جي پارٽي، فيبروري 1915ع ۾ هندستان مان روانو ٿي. روانو ٿيڻ کان اڳ لاهور جي عبدالرحيم، فضل الاهي، ابو محمد احمد، ابوالڪلام آزاد ۽ عبيدالله (مولانا عبيدالله سنڌي) کان مشورو ورتو هو. سرحد تائين مولوي فضل الاهي ان جي مدد ڪئي. هندستان مان روانو ٿيڻ کان اڳ انهن سڀني پنهنجا نالا مٽائي ڇڏيا هئا. انهن سرحدپار ڪئي ۽ اسمس ۾ رهيا. جڏهن اهي ”اسمس“ ۾ هئا ته هڪ برطانوي عملدار عجب خان ”دربند“ آيو ۽ ملاقات طئه ڪري شاگردن جي پارٽي جي نمائندن جي طور تي عبدالباري ۽ شجاع الله سان ملاقات ڪئي، انهن کي معافي ڏيارڻ جو وعدو ڪيو ۽ هندستان موٽڻ تي اصرار ڪيو پر ان ڳالهه کان انهن انڪار ڪري ڇڏيو. ان ئي وقت ۾ لاهور جي چينيان والي مسجد جو مولوي عبدالرحيم انهن سان اچي مليو. ان کان پوءِ هڪ شخص ڪالا سنگهه، جيڪو سک هو ۽ هندستان مان وطن ڇڏڻ کان پوءِ ٻيهر هندستان واپس اچي ويو هو ۽ لاهور سازش ڪيس ۾ گهربل هو، اهو اچي ساڻن مليو. جڏهن پنجاب مهاجر ”اسمس“ ۾ رهيل هئا ته انهن کي مجاهدن جي سرگرمين جي باري ۾ گهڻي ڪجهه خبر پيئي، اتان انهن ڪابل جو رستو ورتو، ڪابل ۾ اهي ڪيترن ئي مهينن تائين حراست رهيا ۽ ڪجهه به نه ڪري سگهيا.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:مذهب زمرو:سياست زمرو:ننڍو کنڊ
يارڪ
يارڪ انگلينڊ جي نارٿ ايسٽ خطي ۾ واقع نارٿ يارڪ شائر ڪائونٽي جو فوس ندي ۽ اوس ندي جي سنگم تي واقع ھڪ ڪائونٽي جو مرڪزي شھر آھي جيڪو مڪاني حڪومت جي حوالي کان ھڪ وحداني اختياري آھي جنھن ۾ ڪائونسل جي ذريعي انتظامي ڪم سرانجام ڏنا وڃن ٿا. ھن شھر جي آبادي 2017 ۾ 208,200 آھي. ھي شھر تاريخيجاين جي ڪري مشھور آھي. جن ۾ يارڪ منسٽر، يارڪ شھر جي ديوار شامل آهن. ھن شھر جو بنياد رومين سن 71 عيسويءَ ۾ رکيو. ان وقت ھن شھر جو نالو ايبورڪم ھيو جيڪو روم جي برطانيا ادنیٰ نالي صوبي جو صدر مقام ھيو. ھي شھر پشم جي واپاري مرڪز طور اڀريو. اوڻويھين صدي ۾ ھي شھر ريلوي نيٽورڪ ۽ مٺائي جي صنعت جو مرڪز ھيو ۽ ويھين صديءَ تائين ان پنھنجي اھا سڃاڻپ برقرار رکي. ٻي ج.گ عظيم م بمباري جي ڪري ھن شھر کي ڏاڍو نقصان پھتو ھو جنھن ڪري ھن جي نئين سر تعمير 1960 جي ڏھاڪي تائين جاري رھي. 2000 ۾ اوس ندي جي ٻوڏ ۾ ھي،ھر ڪافي متاثر ٿيو.
شازيه خشڪ
شازيه خشڪ (Shazia Khushk) جي والد جو نالو فاروق احمد مرزا آهي. هن 16 سيپٽمبر 1970ع تي ڄامشورو ۾ جنم ورتو، 1990ع ڌاري سنڌ يونيورسٽي مان تعليم حاصل ڪئي.
تعارف
شازيه خشڪ: سنڌ جي مشهور ڳائڻي شازيه خشڪ جي والد جو نالو فاروق احمد مرزا آهي. هن 16 سيپٽمبر 1970ع تي ڄامشورو ۾ جنم ورتو، 1990ع ڌاري سنڌ يونيورسٽي مان ايم اي ڪيائين ۽ ساڳئي ئي سال سنڌ يونيورسٽي جي استاد محمد ابراهيم خشڪ سان شادي ڪيائين ۽ شازيا خشڪ جي نالي سان سڏجڻ لڳي. شازيه کي ڳائڻ جو شوق ننڍپڻ کان ئي هو، پڙهائي دوران سنڌ يونيورسٽي جي پروگرامن ۾ پڻ ڳائيندي هئي. 1992ع ڌاريشازيه خشڪ، پروڊيوسر سلطانه صديقيءَ جي هدايتڪاريءَ ۾ پي ٽي وي ھوم لاءِ هڪ گيت ڳايو ۽ ان ئي سال شاهه سائينءَ جي عرس تي اسٽيج تي ڳائڻ آئي. منفرد ثقافتي لباس ۽ انداز سبب کيس سٺي موٽ ملي، ڪجهه عرصي بعد کيس جاپان وڃڻ جو موقعو مليو. جنهن کانپوءِ ريڊيو تي کيس نامور پروڊيوسر ڪوثر ٻرڙي متعارف ڪرايو، هن ڪنهن کان بهراڳ جي باقاعده تربيت نه ورتي، پر استاد فتح علي خان، استاد نياز حسين ۽ استاد رجب علي رضا جي رهنمائيءَ ۾گھڻو ڪجھه پرايائين. سندس مادري ٻولي ڪشميري آهي، پر سنڌي، سرائيڪي، اردو، پنجابي، بلوچي ٻولي، بروھي ۽ انگريزي ۾ گهڻو ڳايو اٿس. هن آمريڪا، ڪئناڊا، آسٽريليا، جاپان، دبئي، قطر،سنگاپور، هالينڊ، مالديپ، ٿائيلينڊ، سريلنڪا، ڀارت سميت ڪيترن ئي ملڪن ۾ پنهنجي فن جو مظاهرو ڪري پاڻ مڃرايو آهي. سندس ڪيترائي ڪلام ريڊيو پاڪستان، سنڌ جي مختلف اسٽيشنن توڙي ٽي وي چئنلن تان نشر ٿيندا رهن ٿا. سندس مشهور ڪلامن ۾ ماهي يار دي گهڙولي (سچل سرمست)، تو دلڙي يار ڌتاري (طالب الموليٰ)، لعل ميري پت، حسينا پوپري (شمشير الحيدري)، گهوم چرخڙا (شاهه حسين ماڌولال)، تو کان دور رهون ٿا. (اياز گل)، دم مست قلندر وغيره قابل ذڪر آهن:
هن آمريڪا، ڪئناڊا، آسٽريليا، جاپان، دبئي، قطر،سنگاپور، هالينڊ، مالديپ، ٿائلينڊ، سريلنڪا، ڀارت سميت ڪيترن ئي ملڪن ۾ پنهنجي فن جو مظاهرو ڪري پاڻ مڃرايو آهي.
گيت
ڪجھ مشھور گانا
حوالا
زمرو:1970ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستاني مسلم شخصيتون زمرو:پنجابي راڳي زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌ جو شخصيتون زمرو:سنڌ جون شخصیتون زمرو:سنڌ جون عورتون زمرو:سنڌي اداڪار زمرو:سنڌي اداڪارماڻھو زمرو:سنڌي فنڪار زمرو:سنڌي ماڻهون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي ٻولي جا راڳي زمرو:ڄامشورو جون شخصيتون
منگو ڍنڍ وارا باقيات
مُنگو ڍنڍ وارا باقيات اصل ۾ انساني ڍانچا آھن جيڪي آسٽريليا جي منگو ڍنڍ لڳ برآمد ٿيا ھئا جيڪي اتان جي قديم رھاڪن يا ابارجينل ماڻھن جا ھئا. ان مان ھڪ لاش عورت جو ھيو جنھن کي ان ڍنڊ سان منصوب ڪندي منگو عورت سڏيو ويو ۽ مختصرن ان کي ايل ايم 1 (ليڪ منگو 1) سڏيو ويو. ٽيون لاش ھڪ مرد جو ھو جنھن کي ليڪ منگو 3 (Lake Mungo 3) نالو ڏنو ويو. ان مقام کي بعد م عالمي ورثو قرار ڏنو ويو منگو عورت 1 جو ڍانچو 1969ع ۾ برآمد تيو ھو جنھن کي دنيا جو سڀ کان قديم ترين دفنايل لاش قرار ڏنو ويو منگو مرد يا ليڪ منگو 3 جو لاش 1974ع ۾ برآمد ٿيو جيڪو 42000 سال پراڻو ھيو.
منگو ڍنڍ
منگو ھڪ خشڪ ٿي ويل ڍنڍ جو نالو آهي جيڪا آسٽريليا جي ڏکڻ اوڀر ۾ نيو سائوٿ ويلز رياست جي گادي جي هنڌ سڊني کان 760 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي .ان ڍنڍ ۽ اتان جي قديم آثارن جي دريافت 1969ع ۾ ميلبورن يونيورسٽي جي جم بولر ڪئي ھئي
سڻي
سِڻي عام اوڀڙ آهي جو هتي اڪثر باغن ۾ نه پوکيندا آهن، پر ٻنين ۾ پاسن کان پوکيندا آهن. مگر هن جا گل تمام سهڻا ۽خوشبودار ٿيندا آهن. هن جي ٿڙ وارين ڏانڊين جي کلن مان تارون ۽ تندون نڪرنديون آهن، جن مان رسا جوڙيندا آهن. ولايتي سڻيءَ مان ڪپڙو به ٺاهيندا آهن. فارسيءَ ۾ ان کي ڪَتان چوندا آهن ۽ انگريزيءَ ۾ فلاڪس. پيلن گلن واريءَ سڻيءَ جو نالو آهي ڪروٽليريا ۽ راٽل و رٽ. سيپٽمبر ۽ نومبر جي وچ ۾ سڻي پوکي سگهجي ٿي. سڻيءَ جو هڪڙو قسم آهي، جو وڏا کليل ۽ چمڪندڙ قرمزي رنگ جا گل ڪندو آهي. انهيءَ کي لال سڻيءَ به چوندا آهن. ٻج گهڻو پيدا ڪندي آهي، جو ٻئي سال لاءِ رکي ڇڏڻ گهرجي. آڪٽوبر ۾ پوکڻ گهرجي ۽ ننڍا ٻوڙا سنڀال سان ٽپائي ٻئي هنڌ رکڻ گهرجن. ڀاڻ ڏنل زمين تي ڪنارن سان چڱا ٿيندا آهن.
قباد بيگ ازبڪ
قباد بيگ ازبڪ5 محرم 1067هه تي اونگزيب جڏهن سلطان پور ۾ هو ته قباءَ کي 26 صفر 1067هه ۾ ٺٽي جي زمينداري سونپيائين ۽ 9 رمضان 1070 تي سندس ٺٽي مان بدلي ٿي. عالمگير طرفان اهو پهريون ٺٽي جو صوبيدار هو. .تحفة الڪرام ۾ آهي ته ظفر خان کانپوءِ 1069هه (1658ع) ۾ قباد خان ٺٽي جو نائب گورنر ٿي آيو. هو شروع ۾ طنبيلن جو نگران هو. نذر محمد جي آخري دؤر ۾ غوري قلعو سندس حُالي ڪيو ويو. شاهجهان جي 19 سال شهزادو مراد بخش بدخشان ۽ بلخ کي فتح ڪرڻ لاءِ نڪتو ته قلعي ڪهمرد ۽ غور تي ڪاهه ڪرڻ لاءِ قليچ خان ۽ خليل الله کي موڪليائين، جن سان صرف ٽن سؤ سوارن سان قباد خان جنگ جوٽي، پر مقابلو نه ڪري سگهيو ۽ اچي امان گهريائين، قليچ خان کيس چئن پٽن سوڌي ڪابل شاهي درٻار ۾ موڪليو، جتي هڪ هزاري ۽ پنج سؤسوار منصب ۽ ويهه هزار انعام سان نوازيو ويو. جنهن زماني ۾ دارا شڪوه ڀڄي اچي ملتان پهتو ته قباد خان، شيخ مير سان گڏ کيس پڪڙڻ آيو پر هو ٺٽي وٽان دريا ٽپي گجرات هليو ويو. شيخ مير خان کي ٺٽي جي صوبيداري ڏني ويئي پر هن پنهنجي جاءِ تي قباد خان کي چار هزاري منصب ڏئي رکيو ۽ پاڻ هليو آيو. تحفة الڪرام مطابق قباد خان جي زماني ۾ سنڌ ۾ سخت ڏڪار ۽ وبا پکڙجي ويئي هئي ۽ مٿان دارا شڪوه هڪ ٻي مصيبت اچي نازل ٿي.
جنود ربانيه
مولانا عبيدالله سنڌي ۽ مهندر پرتاب ڪابل ۾ موجود ٻين جي مدد سان هندستان جي آزاديءَ جي لاءِ هڪ اسڪيم تيار ڪئي هئي، جنهن کي جنود ربانيه جو نالو ڏنو ويو هو. لڳ ڀڳ سڀني کي هن فوج ۾ عهدا ڏنا ويا ۽ هندستان جي عارضي حڪومت به ٺاهي ويئي. هي اسڪيمون مولانا عبيدالله سنڌيءَ جي ريشمي خط ۾ بيان ڪيل آهن ۽ محمد ميان به پنهنجي خط ۾ انهن جو حوالو ڏنو آهي. حڪومت موقته (عارضي حڪومت) جا ڪم پنهنجي ذمي کنيا، انهن ۾ غير ملڪي طاقتن سان خط ۽ ڪتابت ڪرڻ به شامل هو.
سقراطي اسلوب
سقراطي اسلوب يا سقراطي طريقو (انگريزي:Socratic Method) فردن جي وچ ۾ باھمي تعاون واري دليلن واري مڪالمي جو ھڪ نمونو آھي جنھن ۾ تنقيدي سوچ جي پذيرائي ڪندي سوالن ۽ جوابن ذريعي نہ رڳو بنيادي فڪر يا نظريي کي اخذ ڪيو ويندو آهي پر بنيادي تجزيي جي تشڪيل پڻ ڪئي ويندي آهي. ان اسلوب يا طريقي جو نالو يوناني ڪلاسيڪي فلسفي سقراط جي نانءُ تي رکيو ويو آهي ۽ اھو پھريون دفعو افلاطون پنھنجي 369 ق م ۾ لکيل مڪالمي ٿيئيٽيٽس ذريعي متعارف ڪرايو. سقراطي اسلوب متضاد مفروضن جي سڃاڻپ ڪري انھن کي ختم ڪري انھن جي جاء تي بھتر مفروضا ڏيڻ وارو طريقو آهي. ھي طريقو عام طور تي سمجھيو ويندڙ سچ جي جاچ ڪري ٿو جن جي بنياد تي عقيدا جوڙيا ويا آهن، ۽ انھن عقيدن جي ٻين عقيدن سان ھڪجھڙائي کي پڻ جاچي ٿو. ان طريقي جو بنيادي نمونو سوالن جو ھڪ اھڙو سلسلو آهي جنھن کي منطق جي چڪاس مطابق جوڙيو ويو آهي جنھن سان ڪنھن بہ ماڻھو يا گروھ جي مختلف موضوعن تي عقيدن جي دريافت ٿيڻ، انھن جي تعريفن ۽ عام خصوصيتن جي تعين ۾ مدد ملي ٿي.
جنود ربانيه
زمرو:شخصيتون زمرو:تاريخ زمرو:مذهب زمرو:سياست زمرو:اسلام
جوڻيجا (شھدادڪوٽ)
ديھ جوڻيجا سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 1 جمالي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا جوڻيجا  تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1883 واري پراڻي نقشي مطابق ھن ۾ ڳوٺ اميد علي جوڻيجو، ڳوٺ لال خان جوڻيجو، ڳوٺ امام بخش جوڻيجو، ڳوٺ ميرخان کوسو، ڳوٺ ڪريمداد کوسو، ڳوٺ دلمراد کوسو ۽ لغارين جو ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ اميد علي جوڻيجو، لال خان جوڻيجو، ڳوٺ کاري ۽ ڳوٺ محمد ڇٽل کوسو معروف آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ڳڙهي خيرو تعلقو، اوڀر ۾ ديھ گوپانگ، ڏکڻ ۾ ديھ سنجر ڀٽي ۽ ديھ ڀرڳڙي ۽ اولھ ۾ ديھ عيدن جروار واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,398 ھئي جيڪا 242 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
شخصيتون
ڳوٺ اميد علي جوڻيجو مرحوم نورنبي خان جوڻيجو جو ڳوٺ آھي جيڪو سنڌ ۾ ڄام صادق جي نگران حڪومت ۾ مشير ۽ چونڊيل حڪومت م صلاحڪار رھيو ھو.
تعليم ۽ صحت
ڳوٺ اميد علي جوڻيجو ۾ صحت جي سھولت لاء رورل هيلٿ سينٽر ۽ سيڪنڊري تعليم جي سھولت لاء گورنمينٽ بوائيز ھاء اسڪول واقع آهي.
معيشيت
ھن ديھ جي معيشت زرعي آھي. ھتي خريف ء ربيع جي فصلن ۾ ساريون ء ڪڻڪ جا فصل ٿيندا آهن. ھتي اميد علي جوڻيجو ڳوٺ ۾ سارين جو ڪارخانو پڻ آھي.
گرڙ پکي
گُرُڙُ پکي پراڻي دور جي آکاڻين ۾ گُرڙُ پکيء جو ذڪر گهڻو ٿيندو هو. اهو آکاڻين وارو گرڙ پکي ايڏو وڏو هوندو هو جو جيئري جاڳندي انسان کي پنھنجي چنبن ۾ پڪڙي اڏامي ويندو هو. هن جي رهائش بلند پھاڙن تي هوندي هئي. سنڌباد جي سفرنامن واري قصي ۾ بہ گرڙ پکيء جو ذڪر آهي. فارسي ۾ ان کي هما ۽ سيمرغ چوندا آهن. قديم دور کان وٺي هن پکي کي ڀاڳ بخت جي علامت ليکيندا آهن. چوندا آهن تہ جنھن ماڻهو تي هما پکيء جو پاڇولو پوندو اهو ضرور بادشاه بڻجي ويندو. اهو بہ چيو ويندو هو تہ جيڪو هن پکي کي ماريندو اهو چاليھن ڏينھن ۾ پاڻ بہ ضرور مرندو.
هي عجيب و غريب ۽ منفرد پکي انگريزيءَ ۾ lammergeier ۽ Bearded vulture جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. هن جي سائنسي سڃاڻپ Gypaetus barbatus جي نالي سان ٿيندي آهي. ھي ڳجهہ جو ڪو قسم نہ آھي هن کي نہ ڳجهہ ۾ شامل ٿو ڪري سگهجي ۽ نہ ئي ٻين شڪاري پکين ۾. هن جي کاڌ خوراڪ 80 کان 90 سيڪڙو صرف هڏا هوندا آهن. مئل جانورن جا هڏا. هڏن کائڻ لاءِ بہ هي ڏاڍو دلچسب طريقو استعمال ڪندو آهي. وڏي سائز جا هڏ چنبن ۾ کڻي فضا جي بلنديءَ تان انھن کي پٿرن تي ڪيرائندو آهي تہ ڀڄي ڀري پون ۽ سولائي سان کائي سگهي. قدرتي طور هن جو معدي جي تيزابيت بہ تمام گهڻي هوندي آهي جيڪا ماهرن موجب +1 ph تائين ٿيندي آهي. اها تيزابيت هن کي سخت هڏا هضم ڪرڻ ۾ مدد ڏيندي آهي. سخت ۾ سخت هڏو بہ هن جو معدو 24 ڪلاڪن ۾ صفا ڳاري ڇڏيندو آهي.
گرڙ پکيءَ جي پيمائش 94 کان 125 سينٽي ميٽر ٿيندي آهي ۽ پرن جي پکيڙ 7.6 فوٽن کان 9.3 فوٽن تائين هوندي آهي. هن جو سراسري وزن سوا 6 ڪلوگرام ٿيندو آهي. آفريڪي جنس ان کان ڪجهہ هلڪي ٿيندي آهي.
هي پوري دنيا ۾ ٿيندو آهي، سنڌ جي جابلو علائقي ۾ بہ 20ھين صديءَ تائين هن جي رهائش هوندي هئي مگر 80 ۽ 90 وارن ڏهاڪن ۾ دنيا جي ڪيترن ئي علائقن ۾ هن جي آبادي تمام گهڻو گهٽجي وئي هئي تنھن کان پوء مختلف علائقن ۾ هن جو نسل بچائڻ جو ڪوششون تيز ڪيون ويون ۽ هاڻي هن جي آبادي ٻيھر مستحڪم ٿيڻ لڳي آهي.
بشير احمد شاد
زندگي جو احوال
ڊاڪٽر پروفيسر بشير احمد شاد پهرين اپريل 1942ع ۾سنڌ جي شڪارپور ضلعي جي شھر شڪارپور ۾ آغا در محمد پٺاڻ جي گهر ۾ پيدا ٿيو.
تعليم
ڊاڪٽر پروفيسر شاد ابتدائي، سيڪنڊري ۽ ڪاليج سطح جي تعليم شڪارپور شهر ۾ حاصل ڪئي. ايم اي سنڌي ادب جي سند سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان حاصل ڪيائين. جڏهن ته هن مولانا ثناءُﷲ ثنائي جي شاعري جو تنقيدي جائزو جي عنوان سان 1989ع ۾ سنڌ يونيورسٽي مان ڊاڪٽريٽ جي سند حاصل ڪئي.
علمي ۽ ادبي خدمتون
ڊاڪٽر بشير احمد شاد ليڪچرار طور ملامت اختيار ڪئي. اول ڊگري ڪاليج سانگهڙ ۾ مقرر ٿيو ۽ پوءِ ڊگري ڪاليج لاڙڪاڻو ۾ بدلي ٿي آيو ۽ علمي خدمتون سرانجام ڏيندي 2002ع ۾ ايسوسيئيٽ پروفيسر طور رٽائرڊ ٿيو. ڊاڪٽر شاد اسڪول ۾ پڙهائي واري ڏينهن ۾ 1958ع ۾ لکڻ جي شروعات ڪئي. سندس شاعري ۽ مقالا ڪيترين ئي اخبارن ۽ رسالن ۾ شايع ٿيا آهن ۽ ٿيڻ پيا.
ڪتاب
ڊاڪٽر بشير احمد شاد جا 13 ڪتاب شايع ٿيل آهن جن ۾ قابل ذڪر هيٺ ڏجن ٿا:
حوالا
زمرو:1942ع جون پيدائشون زمرو:شاعر زمرو:سنڌ جا شاعر
اروشي بٽاليا
اروشي بٽاليا (Urvashi Butalia) ڀارتي ناري واد (فيمينسٽ) قلمڪار ۽ پبلشر آهي. ۔ ڀارت ۾ نسواني تحريڪ ۾ پنهنجي ڪارڪردگي جي سبب کان اروشي سُڃاتي ويندي آهي. هن خاموشي جا پيا پاسا: هندستان جو ورهاڱو جا آوازَ (The Other Sides of Silence:Voices from the Partition of India) ۽ امن جي ڳالهه: ڪشمير کان نارين جو آواز(Speaking Peace:Women's Voice from Kashmir) جهڙا ڪتاب لکيا آهن. ريتو مينن سان گڏجي بٽاليا سال1984 ۾ ڪالي فار ويمن (Kali for Women) جي نالو سان هڪ ڇپائي گهر (Publishing house) قائم ڪيو. هن 2003 ۾ زبان بڪس (Zubaan Books) نالو سان ڪالي فار وويمن جي ڇپائي قائم ڪئي. مينن ۽ بثاليا کي هڪٻئي سان گڏجي 2011 ۾ حڪومت هندستان پاران تعليمي ۽ ادبي خدمتن جي عيوض پدم شري ايوارڊ ڏنو ويو۔
شروعاتي زندگي ۽ تعليم
اروشي بٽاليا جو جنم 1952 ۾ انبالا، هرياڻا جي هڪ امير، لاادري، پنجابي گهراڻو ۾ ٿيو. بٽاليا جي ميرانڊہ هائوس، دهلي يونيورسٽي کان انگريزي ادب ۾ 1971 ۾ بي-اي ۽ 1973 ۾ ايم-اي ڪئي. هن 1977 ۾ لنڊن يونيورسٽي کان ڏکڻ ايشيا اڀياس (South Asian Studies) ۾ ايم-اي ڪئي.
لکڻيون
بٽاليا جا ڪجھ ذڪر لائق لکِڻيون هن ريت آهن:
ايوارڊ
بٽاليا کي ڪيترا ئي ملڪي ۽ بين الاقوامي اعزاز حاصل ٿيل آهن. ڪُجه ذڪر جوڳا هيٺ درج ڪيل آهن.
حوالا
زمرو:1952ع جون پيدائشون زمرو:ادب ۽ تعليم ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ زمرو:امبالا کان ماڻهو زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:دهلي يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد زمرو:هرياڻا کان صحافي زمرو:ڀارت کان انگريزي ٻولي جا اديب
مقدونيا
فائل:Animated-Flag-Macedonia.gif
مقدونيا: يورپ جو ھڪ ننڍڙو ملڪ آھي جيڪو سڪندراعظم جي وطن ھجڻ ڪري مشھور آھي.
گل مھندي
گل مِهندي (ميدو) کي هندستانيءَ ۾ گل مهندي ۽ سنڌيءَ ۾ ميَدو چوندا آهن، سو اصل هندستان جو آهي. انگريزيءَ ۾ بالسم چوندا اٿس. فارسيءَ ۾ بلسان لکندا اٿس. هن گل جا جنهن باغ ۾ بارا ٿيندا آهن، اتي سندن ڇڻيل ٻج مان ٻئي سال پاڻهئي ٻيا گل نڪرندا آهن پر اُهي، ڪهڄر ڪري وجهن ٿا، تنهنڪري پٽي اڇلائي ڇڏجن. ولايتي جيڪو ٻج ايندو آهي، سو قسمين قسمين رنگن جا يڪا توڙي ٻٽا ڀريل گل ڪندو آهي. جهڙوڪ: اڇا، ڳاڙها، گلابي، کهنبا، واڱڻائي وغيره. يڪ – سالن گلن مان هنن جهڙو خوبصورت ٻيو ڪو ٿورو هوندو.
پوکي
ٻج سيپٽمبر ڌاري ڪونڊين ۾ پوکجي. سانوڻيءَ کان پوءِ اهي ڪڍي ڀلي زمين ۾ ڪنارن سان پوکجي پر اتر هندستان وارن هنڌن ۾ بهتر آهي ته هي ٻج جون ۾ پوکجي، يعني سانوڻيءَ جي شروع ۾، چڪين ٽپائڻ مهل ڏانڊي پنن تائين زمين ۾ گهيڙي ڇڏڻ کپي. هن گل کي هلڪي ڀاڻ ڏنل زمين ۽ گهڻو پاڻي وڻندو آهي. ٽَڪرن ۾ هي گل جهنگلي ٿيندو آهي.
جي اين يو آزاد دستاويز اجازتنامو
thumb|جي ايف ڊي ايل جو لوگو گنو آزاد دستاويز اجازت نامو (انگريزي: GNU Free Documentation License) (مختصر GNU FDL يا رڳو جي ايف ڊي ايل، GFDL) آزاد دستاويزن جو هڪ ڪاپي ليفٽ اجازت نامو آهي، جنهنکي آزاد سافٽ ويئر فاؤنڊيشن (اوپن سورس) گنو منصوبو لاءِ تيار ڪيو آهي. هي اجازت نامو گنو عام عوامي اجازت نامو وانگر آهي، جيڪو پڙهندڙ وٽان نقل ۽ ڇپائي ۽ ترميم جي اجازت سميت سمورا نقل ۽ اشتقاق کي برابر اجازت نامو جي تحت جاري ڪرڻ جي گُهرَ ڪري ٿو. انهن نقلن کي وڪرو پڻ ڪري سگهجي ٿو، تنهن هوندي بہ جيڪڏهن وڏي تعداد ۾ (100 کان وڌيڪ) نقلَ (ڪاپيون) تيار ڪري وِڪرو ڪيون وينديون هجن تہ اصل دستاويز يا سورس ڪوڊ خريدارن کي ڏيڻ لازمي آهي.
جنگ بازي جا زمانا
جديد جنگ جي تاريخ ۾ چئن “نسلن” جو تصور “چوٿين نسل” ۾ داخل ٿيڻ واري “جنگ جو بدلندڙ چهرو” لاءِ دليل ڏيڻ لاءِ آمريڪي تجزيه نگارين جي هڪ ٽيم پاران متعارف ڪيو ويو، جنهن ۾ وليم ايس لنڊ شامل آهن.
حوالا
زمرو:فوجي نظريا زمرو:ويڙهه جا نمونا
نور سلطان
نور سلطان ، قزاقستان جو گاديءَ وارو شهر آهي. 1997 ۽ 2019 جي وچ ۾ آستان جي نالي سان سڏيو ويندو ھو. ۽ ان کان اڳ اڪمولا سڏيو ويندو ھو. مارچ 2019 ۾ قازقستان جي مرحوم  صدر نور سلطان بازيوَ کي مان ڏيندي گادي جي ھنڌ جو نالو مٽائي نور سلطان جو نالو رکيو ويو. ھي شهر قازقستان جي اتر-وچ واري  علائقي ۾ ايشيم دريائن جي ڪناري آباد آهي، اڪمولا علائقي  جي اندر آھي، جيتوڻيڪ ھن شهر جي خاص حيثيت سان اڪمولا جي ٻئي باقي علائقي کان ڌارآھي.
اڪمولا 1997 ۾ قازقستان جي گادي جو هنڌ بڻيو، تڏهن کان اهو ترقي ڪري معاشي طور تي وچ ايشيا جي جديد شهرن مان هڪ ٿي ويو آهي. 23 مارچ 2019 تي ، قزاقستان جي پارليامينٽ ۾ هڪ متفقہ قرارداد موجب ، قزاقستان جي اڳوڻي صدر نور سلطان نذر بائيوَ جي نالي پٺيان  شهر جو نالو نور سلطان رکيو.
جديد نورسلطان شهر هڪ منصوبابندي سان ٻڌل آهي  ، اهو قازقستان جي راڄ ڌاني بڻجڻ بعد ، شهر وڏي حد تائين پنهنجي شڪل بدلائي چڪو آھي. شهر جو ماسٽر پلان جاپاني معمار ڪيشو ڪيرڪووا پاران تيار ڪيو ويو هو. قزاقستان جي حڪومت جي ھلائي چلائي نور سلطان ۾ آھي جهڙوڪ پارليامينٽ هائوس ، سپريم ڪورٽ ، اڪ اورڊا صدارتي محل ۽ ڪيترن ئي سرڪاري شعبن ۽ ايجنسين جا ھيڊ ڪواٽر ھتي واقع  آهن. اهو مستقبل جي مختلف اڏاوتن جو پڻ گهر آهي ، جنهن ۾ ڪيتريون ئي آسمان سان ڳالھيندڙ عمارتون پڻ شامل آهن.
نالو
ھن شھر جو بنياد 1830 ۾ رکيو ويو جنھن جو شروعاتي نالواڪمولا علائقي ۾ ھئڻ ڪري اڪمولي رکيو ويو. جنھن جي معني اڇي قبر يا پاڪ شھر. 1832ع ۾ ھن کي شھر جي درجو ڏنو ويو ۽ ھن جو نالو اڪمولنسڪ رکيو ويو.
سوويت يونين جي دورنالو مٽائي سيلينوگراڊ (ڪنواري ڌرتي جو شھر) رکيو ويو تہ جيئن ھي شھر مرڪز بڻجي سماجي ۽ انتظامي طور ھن علايقي ۾ ھلندڙ ڪنواري ڌرتي مھم جو.
1992ع ۾ قازقستان جي آزادي کان پوءِ قازقن اصلوڪي نالي اڪمولا سڏڻ شروع ڪيو. 10 ڊسمبر 1997ع المتي کي قازقستان جي گادي جو ھنڌ مقرر ڪيو ويو.6 مئي 1998ع تي ھن شھر نالو مٽائي آستانہ رکيو ويو. جنھن جي قازق ٻولي معني گادي جو ھنڌ آھي. 20 مارچ 2019ع ۾ شھر جو نالو آستانہ مان مٽائي نور سلطان رکيو ويو. نور سلطان قازقستان جو سڀ کان ڊگهي عرصي تائين صدر جي عھدي تي رھندڙ صدر آھي، سندس استعيفيٰ ڏيڻ کان پوءِ کيس مانءُ ڏيندي نالو مٽايو ويو.
زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون زمرو:قازقستان ۾ شھر ۽ وسنديون
سوھائي ابڙو
سُوھائي ابڙو (Suhaee Abro) ھڪ پاڪستاني نچڻي (رقاصہ) ۽ اداڪارا آھي. ھيءَ نچڻ جي شعبي ۾ مھارت رکي ٿي ۽ ھڪ تربيت ماڻيل سلاسيڪل رقاصہ آھي. سوھائي ٽيليويزن ناٽڪ (ڊرامن) ٿيٽر، دستاويزي فلمن ۽ راڳ وڊيو (ميوزڪ وڊيوز) ۾ ڪم ڪندي آھي. ھن بھترين ٽيليويزن اوسان (سينسيشن) انعام (ناري) لاءِ پھريون ھم ايوارڊز 2013 ۾ کٽيو. ھيءَ سنڌي شاعرا ۽ سرگرم ڪارڪن عطيا دائود جي ڌيءُ آھي.
شروعاتي زندگي
سُھائي ڪراچيءَ ۾ ڄائي ۽ نپني ھئي.سندس ماءُ (عـطيا دائود) مشهور شاعرا آهي. هن جو پيءُ (خدا بخش ابڙو)، هڪ درشٽي سنٻنڌي ڪلاڪار (وزيوئل آرٽسٽ) آھي، جنھن کيس مختلف قسم جي عالمي راڳ (موسيقي) سان سُونھو ڪرايو. ابڙو ست سال جي ڄمار کان ئي ڪلاسيڪل ڊانس جي سکيا ڪلاسيڪل ڊانسر شيما ڪرماني کان سکڻ شروع ڪئي ھئي ۽ اَٺ سال جي ڄمار ۾ پنھنجو پھريون ميوزڪ وڊيو ۾ پرفارم ڪيو ھيائين.ھن ٻارنھن ورھين جي ڄمار ۾ ٽيلي فلمن ۾ ڪم ڪرڻ شروع ڪيو.
2010 ۾، ھڪ ڌَڪُ لڳڻ کانپوءِ پُڇ ھڏي (tailbone) ۾ وڍڪٽ (سرجري) جي ضرورت پئي، ابڙو جي ڊاڪٽر کيس چتاوڻي ڏني تہ ھوءَ ناچ نہ ڪري. ڇاڪاڻ تہ ھن پنھنجي اسڪول ۾ جھمر (ڊانس) ھڻڻ جو واعدو ڪيو ھيو، تنھنڪري، ابڙو اسٽيج جي ڪُنڊ ۾ ويھي پنھنجي ھٿ ۽ چھري کي اڳتي نِوڙائي (وَڌائي) ٻُڌندڙڏسندڙن (آڊيئنس) کان دادُ ماڻيو.
نَو سال جي ڄمار ۾ ئي ابڙو کي مرگھي (بيھوشي جي بيماري، اپيلپسي) جي روڳ جي سُڃاڻپ ٿي.
ڊانسر طور ڪيرئير
اڳ ئي انيڪ ميوزڪ وڊيوز ۾ پرفارم ڪرڻ کانپوءِ، ابڙو 2011 ۾ ڪراچي جي ٽي2ايف ۾ پنھنجي امڙ جون ڪُجھ ڪويتائون (شعر) تي پنھنجي پھرئين عوامي سولو پرفارمنس ڏني. ابڙو ڀارتاناتايم ۾ مھارت ماڻي، ۽ ھن ڪَٿڪ ۽ اوڊيسي (Odisi) جھمر کي پڻ سکيو آھي، ھندستاني ڪلاسيڪي ناچ جي اَٺن قِسمن منجھان ٽن نمونن ۽ صوفي، لوڪ (فوڪ)، جديد/ھلندڙ دور سميت ڪلاسيڪي ناچ جي ٻين نمونن کي پڻ ۽ ڪوريوگرافنگ پڻ سکي آھي.سُھائي ابڙو گروپ نرتال جي بانين منجھان ھڪ آھي ۽ ان گروپ جي ناچ ھدايتڪار (ڊانس ڊائريڪٽر)/ فن پيش ڪندڙ ڪلاڪار (پرفارمنگ آرٽسٽ) پڻ آھي.
حوالا
زمرو:ايڪيهين-صديءَ جون پاڪستاني اداڪارائون زمرو:پاڪستاني عورت ڊانسر زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌي ماڻھو
نسيم زهرا
نسيم زهرا پاڪستاني صحافڻ ۽ ليکڪا آهي، جيڪا چينل 24 تي پرائم ٽائم ڪرنٽ افيئرس ڳالهہ ٻولهہ جي هڪ پروگرام جي ميزباني ڪندي آهي. سندس پروگرام کي عوام ۾ ڏاڍو پسند ڪيو ويندو آهي. نسيم زهرا قائداعظم يونيورسٽي منجهان ڪاروبار (بزنس) جي تعليم حاصل ڪئي ۽ 1989 ۾ ٽفٽس يونيورسٽي جي فليچر اسڪول ڊپلوميسي منجهان تعليم حاصل ڪئي. هن ڪينيڊا جي بين الاقوامي ترقياتي ايجنسي ۽ ترقي ۽ تعاون جي سوئس ايجنسي ۾ ڪم ڪيو آهي، هڪ ڊويلپمنٽ پرڪيشينر جي حيثيت سان ڪم ڪيائين. زهرا 2006 ۾ جان هاپڪنز يونيورسٽي جي اسکول آف ايڊوانسڊ انٽرنيشنل اسٽڊيز، ۽ پوءِ سال 2010 ۾ قائداعظم يونيورسٽي ۾ مهمان ليڪچرار (وذيٽنگ فيڪلٽي) جي حيثيت سان خدمتون ڏنيون آهن. هن نومبر 2008 ۾ دنيا نيوز ۾اينڪر پرسن شموليت اختيار ڪئي ۽ فيبروري 2013 تائين پاليسي معاملن جي ميزباني ڪئي، جنهن دوران هن مائيڪل مولن سميت ڪيترن ئي قومي ۽ عالمي اڳواڻن جا انٽرويو ورتا. اپريل 2013 ۾،هي ڪيپيٽل ٽي وي ۾ منتقل ٿي وئي ۽ چينل جي هاڻوڪي معاملن (ڪرنٽ افيئرز) جي ايڊيٽر بڻجي وئي. هن آڪٽوبر 2014 ۾ ڪيپيٽل ٽي وي ڇڏي ڏني. سيپٽمبر 2015 ۾، هن نيشنل يونيورسٽي آف سائنسز اينڊ ٽيڪنالوجي ۾ مهمان پروفيسر شموليت اختيار ڪئي ۽ فيبروري 2016 تائين برقرار رهي. آڪٽوبر 2014 تي، هي چينل 24 ۾ شامل ٿي وئي، نسيم زهرا گهڻي محنت سان ٽي وي تي پنهنجي جڳهہ ٺاهي.
ڪاتب
2018 ۾ هن هڪ ڪتاب "ڪارگل سي بغاوت تڪ: واقعا جن پاڪستان کي لوڏي ڇڏيو " جاري ڪيو. جيڪو ڪارگل جي تڪرار جي تناظر ۽ ان جي نتيجي هندستان ۽ پاڪستان جي لاڳاپن تي پوندڙ نتيجن تي ٻڌل آهي. ۔ ان ڪتاب جي پنهنجي ڇپجڻ کانپوءِ وڏي پزيرائي ملي. ڪتاب جي مهورت لاءِ باقاعدي تقريب منعقد ڪئي وئي جنهن ۾ ڪتاب جي ليکڪا نسيم زهرا ڪتاب جي ڇپائي جي سلسلي ۾ مدد جي لاءِ آمنا سعيد جون مهربانيون مڃيون هيون.
حوالا
زمرو:1953ع جون پيدائشون زمرو:1959ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
محمدي ٽانوري
ديھ محمدي ٽانوري سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي سجاول جوڻيجو تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڌڱاڻو مھيسر تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1883ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ نارائڻداس ۽ ان سان لڳولڳ ڪرشن وارو ڳوٺ، پيروز شاھ وارو مقام، گل شاھ وارو ڳوٺ، ڳوٺ رسول بخش ڪلھوڙو واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ھندن جا ڳوٺ ڪرشن ۽ نارائڻداس ڳوٺ لڪ جي نالي سان معروف آھن. ديھ جا ٻيا ڳوٺ محمدي ٽانوري ۽ ڳوٺ پير گل شاھ آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ حيات گوپانگ، اوڀر ۾ ديھ ڌڱاڻو مھيسر، اولھ ۾ ديھ گل شاھ، ديھ لال خان مستوئي، ديھ سونھارو ڀٽي ۽ ڏکڻ ۾ ديھ جيند لڪ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ جي ڏاکڻي حصي ۾ شھدادڪوٽ برانچ چئن شاخن ۾ ورهائجي ٿي جن م گل شاھ ڊسٽري، سونھارو ڊسٽري ۽ شھدادڪوٽ ڊسٽري شامل آهن. شھدادڪوٽ ڊسٽري جي ھن ديھ مان ورھائجي اڳتي وھندڙ حصي کي ھن ديھ مان شروع ٿيڻ جي ڪري ٽانوري شاخ جي نالي سان پڻ سڏين ٿا.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,804 ھئي جيڪا 465 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
روشن داس
ھڪ استاد ۽ سماجي ورڪر عبد الله شر
روشن داس
مھيسر وڏا ۾ ننڍي پيماني تي انسانيت جي خدمت ڪندڙن ۾ عبد الله شر جو نالو به اچي ٿو ھن علائقي ۾ اھڙو ڪو به ماڻهو ناهي جيڪو ھن شخص کي نه سڃاڻيندو ھجي ھي ھڪ بھترين  استاد ۽ ھڪ سٺي ڪردار جو مالڪ  پڻ آهي استاد جو درجو ته آهي ھي مٿائون ۽ ھي ھڪ مھمان نوار شخص آهي جيڪو مھيسر  وڏا ۾ 5 جنوري 1981ع تي پيدا ٿيو ھن پنهنجي ڳوٺ مان پرائمري ۽ مڊل پاس ڪري ايم اي انگلش خيرپور  مان ڪئي سندس جو خواب ھو ته اھو وڏو ٿي استاد ٿيندو ۽ ھن سنڌ يونيوسٽي ۾ استاد جي پوسٽ جي لاء ٽيسٽ ڏئي 60 سيڪڙو مارڪون به کنيون پر ذھين ھئڻ جي باوجود به ھن سنڌ يونيوسٽي  ۾ استاد جي نوڪري نه ملي سگهي ۽ اھي  ايان  تائين احتجاج آهن پر ھن ھار نه مڃي ۽ ھڪ پرائيويٽ اسڪول ۾ پڙھايڻ لڳو ۽ ھن ڏھ سال کن علائقي جي ٻارن کي پڙھائيندو رھيو ۽ مسڪين ماڻهن جي مدد پڻ ڪندو رھيو آهي اين جي او ۾ رھي  ماڻهن جي خدمت ڪئي آهي اين جو او سرسو ۾ سماجي ورڪر ٿي ڪري ماڻهن جي تمام  گهڻي مدد ڪئي آهي بنان رنگ نسل ذات مذهب فرقي پرستي جي ماڻهن جي مدد ڪرڻ ئي انسانيت آهي ۽ ھي انسان شناس شخص آهي۽ انسانيت جو درجو تمام  وڏو آهي. سندس جي ٻين ڪيترن ئي سياسي توڙي سماجي ماڻهن سان ڄاڻ سڃاڻ آهي ماڻهن جي خدمت ۾ ايترو رڌل ھوندو آهي جو جنهن ڏينهن ڪنهن جي ڪم نه آيو ھجي  يا ڪنهن جي مدد نه ڪيئي ھجي  ان ڏينهن ماني به ڪانه وڻندي اٿس مھيسر  وڏا ۾ ھي ھڪ بھترين  شخصيت يا ڪردار اسان سڀني جي سامهون آهي جنهن ننڍي پيماني تي انسانيت جي خدمت ڪري پاڻ ملھايو  آهي بنان مطلب جي ماڻهن جي مدد ڪرڻ کين مزو ايندو آهي ھي انسانيت جو بي مثال ڪردار آهي جنهن پنهنجي سموري زندگي ٻين جي لاء وقف ڪري ڇڏي سندس اخلاق جي دشمن به دوست ٿي ويندا آهن ٻين جي مدد ڪرڻ کي پنهنجو مقصد ڪري ڇڎيو آهي عبد الله شر جو چوڻ آهي ته انسان ئي انسان جي ڪم ايندو آهي جيڪڏهن ڪو انسان ڪنهن ٻئي انسان جي ڪم نه اچي ۽ مدد نه ٿو ڪري ته اھو انسان ئي ناهي ڇو ته پنهنجي زندگي ته جانور به گذاريندا آهن پر سچو انسان اھو آهي ٻين جي ڏکن جو درمان بڻجي. ھن کي ڀلائي جي ڪمن ۾ تڪليفون به تمام گھڻيون آيون اٿس پر هن ڪڏهن به ھار نه مڃي آهي ۽ سدائين مظلومن سان گڎ بيٺل نظر ايندو آهي ھر ننڍي توڙي وڏي شھر  ۽ ڳوٺن ۾ اھڙا ڪيترائي ڪردار آهن جيڪي ننڍي پيماني تي خلق جي خدمت ڪرڻ ۾ مصروف آهن ۽ انهن کي ٻين جي مدد ڪرڻ ۾ سڪون ملي ٿو  ۽ يقينن ٻين جي مدد ڪرڻ ۾ جيڪو سڪون  ملي  اھو ڪنهن ٻئي شئي ۾ ناهي ـ سندس جي پڙھايل  شاگردن ۾ ڪيترائي آفيسر انجنير ۽ قلم ڪار ٿي چڪا آهن ۽ ھي منهنجو استاد پڻ آهي جنهن منهنجي تعليم جي معاملي ۾  تمام  گهڻي مدد ڪئي آهي ـ واقعي ئي  ھي بھترين  استاد ۽ انسان خدمت گذار ڪردار ھڪ شخصيت آهي جنهن جي مٽ ڪو به ناهي ھن جي باري ۾ ڇا لکي ڇا لکا مون وٽ ايترا لفظ ئي ناھن  جو مان هن جي باري ۾ بيان ڪري سگهان بس ايتروئي چوندس ته " ھي از دي بيسٽ ۽ " ھي از پرفيڪٽ" جنهن پنهنجي زبان ۽ قلم جو سٺي نموني استعمال ڪيو آهي مان ڪنهن فلم ۾ ٻڌو ھو لفظ دنيا جي ڪنهن جادو کان گھٽ ناھن  جيڪڏهن انھن جو  سٺي نموني ۽ صحيح استعمال ڪجي ته ڪيترائي معجزا ٿي سگھن ٿا ان ۾ ڪو به شڪ ناهي سنڌ جي ڪنڊ ڪڙش ۾ اھڙا  ڪيترائي ماڻهو آهن انسانيت جي خدمت ڪن ماڻهن جي خدمت ڪرڻ انهن جي زندگي جو مقصد آهي اھي  ڪنهن جي تعارف جا محتاج ناھن  انهن استادن کي منهنجو سلام جن ڏينهن رات محنت ڪري اسان کي قابل بنايو
لشڪر خان يادگار
لشڪر خان يادگارقباد خان جي وڃڻ کانپوءِ ٺٽي جي صوبيداري مليس ۽ 1 شعبان 1075  تي ان عهدي کان هٽايو ويو. .تحفة الڪرام مطابق نواب لشڪر خان عرف جانثار خان 1071هه تي ٺٽي جو گورنر ٿيو. سندس اصل نالو يادگار بيگ پٽ زبردست خان هو.. شاهجهان حڪومت جي 19 سال لشڪر خان پنهنجي حوصلي ۽ همت جي ڪري جانثار خطاب سان نوازجي اميرن ۾ شامل ڪيو ويو ۽ ايران جي بادشاهه شاهه عباس ثاني ڏانهن مبارڪباد جو خط کڻي ويو. شاهجهان جي ايڪيهين سال ٻه هزاري منصب سان نوازيو ويو. شاهجهان جي 23 سال سيادت خان جي جاءِ تي کيس فوج ۾ پگهارون ورهائڻ جي زمينداري ڏني ويئي ۽ پوءِ مختلف خدمتون انجام ڏيندو رهيو. عالمگير جي تخت نشيني جي پهرين سال پنج سؤ سوار، ٻه هزاري ۽ ٽي هزاري جي منصب ۽ سروپاءِ سان سرفراز ٿي ملتان جي حڪومت عطا ڪئي ويئي. عالمگير جي ٽين سال قباد خان جي وڃڻ کانپوءِ کيس ٺٽي جي صوبيداري ملي ۽ اتان بهار بدلي ٿي ويو. پندرهين سال لشڪر خان ٻيهر ملتان جو صوبيدار ٿيو ۽ 1081هه (71 ــ 1670ع) ۾ وفات ڪيائين. تحفة الڪرام ٺٽي ۾ سندس حڪومت چار سال ٻڌائي آهي.
سنڌ جا راشدي بزرگ
شاهه ولي الله دهلوي جي جي حلقي ۾ سنڌ جا ناليوارا عالم شامل هئا. مثال طور مخدوم محمد معين ٺٽوي، جيڪو شاهه عبداللطيف ”صاحبِ رساله توحيد“ جو ساٿي ۽ مخدوم محمد هاشم ٺٽويءَ جي بزرگن مان هيو، اهو شاهه ولي الله کي پنهنجو امام مڇندو هو. جڏهن امام عبدالعزيز جي جماعت سنڌ مان گذري ته راشدي بزرگن مان شيخ شيخنا مولانا سيد محمد حسين جيلاني ۽ مولانا سيد صبغت الله لڪياري ان حلقي ۾ شامل ٿيو. آخر ۾ حافظ محمد صديق (ڀرچونڊي شريف) جا ٻئي وڏا خليفا مولانا غلام محمد (دينپور) ۽ مولانا تاج محمود (امروٽ) ۽ سيد صبغة الله جي خاندان مان مولانا رشدالله ۽ حضرت مولانا شيخ الهند سان ڳنڍجي ويا.
زمرو:شخصيتون زمرو:مذهب زمرو:سنڌ زمرو:تاريخ
غضنفر خان
غضنفر خانالمگير طرفان ٽي هزاري خطاب ماڻي ٺٽي جي صوبيداري حاصل ڪيائين ۽ 1077هه ۾ ٺٽي ۾ ئي وفات ڪيائين .غضنفر خان پٽ اله وردي 1075هه ۾ ٺٽي جو صوبيدار ٿيو. شاهجهان جي دؤر ۾ هو پيءُ کان ڪاوڙجي آيو، بادشاهه کيس مختلف عهدن تي رکيو. عالمگير عهد جي پهرين سال کيس دو آبي جي صوبيداري ملي. عالمگير جي ستين سال ٽي هزار سوار ۽ ٽي هزاري منصب سان سرفراز ٿي ٺٽي جو صوبيدار ڪيو ويو ۽ 1077هه ۾اتي ئي گذاري ويو.
مولانا عبيد الله سنڌي
پيدائش
عبيد الله سنڌي 10 مارچ 1872ع ۾ سيالڪوٽ جي هڪ سک گهراڻي ۾ ڦڳڻ مهيني جي آخري ڏهاڪي ۾ جمعي جي رات صبح ٿيڻ کان ٿورو اڳ ڳوٺ چيانواليءَ ۾ ڄائو. سندس ماءُ جي ٻڌايل واقعن کي مختلف جنترين سان ڀيٽائڻ کان پوءِ خبر پئي ته اها تاريخ 12 محرم الحرام 1289 هجري ۽ 10 مارچ 1872ع، جيڪا حساب موجب 872 هندي ٿئي ٿي. هن جي خاندان جو اصلي ڌنڌو سونارڪو هئو، پوءِ سرڪاري نوڪرين ۾ داخل ٿيا ۽ ڪي ماڻهو واپار واري پاسي ويا.
شروعاتي زندگي
عبيد الله سنڌي (Ubaidullah Sindhi)، (ਮੌਲਾਨਾ ਉਬੈਦੁਲਾ) سندس والد جي وفات جي ٽن مهينن کان پوءِ ڄائو. سندس ڄم وقت سندس ڏاڏو اڃان حيات هو. هو جڏهن ٻن ورهين ٿيو ته سندس ڏاڏو فوت ٿي ويو. ان کان پوءِ هن جي ماءُ پنهنجي پيءُ وٽ رهڻ لڳي. ان کان پوءِ ٻن سالن جي اندر نانو به فوت ٿي ويو. ان وقت هن جو هڪ مامو جهنگ ضلعي جي بندوبست واري کاتي ۾ ڪم ڪندو هو ۽ ٻيو ڄامپور ضلعي ديري غازي خان ۾ تپيدار هيو. هن جي ماءُ ۽ ناني جهنگ کان ٿي ڄامپور پهتيون، ان وقت هن جي عمر چئن سالن جي لڳ ڀڳ هئي. ڇهن ورهين جي عمر ۾ هو ڄامپور جي مڊل اسڪول ۾ داخل ٿيو. 878 هنديءَ کان ٽي سال لڳاتار پڙهندو رهي. 881 هنديءَ واري آدمشماريءَ ۾ به هن ڪم ڪيو. ان زماني ۾ هن کي گرمکيءَ جو پهريون ڪتاب پڙهڻ لاءِ ڏنو ويو.
سندس ماءُ کيس سيالڪوٽ جي مختلف ڳوٺن ۾ ويجهن ۽ پري وارن مائٽن سان ملائڻ لاءِ وٺي ويندي هئي. ائين هو برادريءَ جي غميءَ ۽ خوشيءَ جي تقريبن ۾ شامل ٿيندو رهيو. هو ٿوري وقت لاءِ ڄامڪي جي مڊل اسڪول جي چوٿين جماعت ۾ شامل رهيو. ان دوران هن جي ماءُ هن لاءِ مناسب رشتو ڳوليندي رهي. جڏهن ان ۾ ڪامياب ٿي ته هن کي وري ڄامپور موڪلي ڏنائين.
ٻن سالن جي وقفي سبب هن جا هم ڪلاسي ته مارچ 884 هنديءَ تي ڇهين درجي تائين پهچي ويا، پوءِ هو ٻه مهينا محنت ڪري چوٿين درجي جو امتحان ڏئي سگهيو ۽ پنجين درجي ۾ داخل ٿيو. اتان کان هن جي شاگرديءَ جو زمانو شروع ٿيو. اسڪول جو مقرر ٿيل ڪم هن لاءِ گهڻو ڏکيو نه هو. هو پارسي (فارسي) پڙهڻ ۽ ياد ڪرڻ ۾ خاص محنت ڪندو هيو. هو باقي مضمون سال جي شروعات ۾ ڪجهه هفتا لڳائي ياد ڪري وٺندو هئو. سڀ کان وڌيڪ دلچسپ هن لاءِ رياضي هئي. هو حساب، آلجبرا ۽ اقليدس کي حل ڪرڻ ۾ رڌل رهندو هوس. ڏکيا سوال حل ڪرڻ ۾ هن کي مزو ايندو هئو. ”مراة الاشڪال، اقليدس جي چئن مقالن جي شرح هئي. هن ان جي مشقن جا سڀئي سوال حل ڪري ڏيکاريا. هو سنه 886 هنديءَ تي ستين درجي ۾ هئو ته قيصري جالنڌر (اخبار) ۾ هڪ حل طلب سوال ڇپيو: ا+ ب +ج= 6، ا+ب+ ج= 14، ا+ ب+ ج= 36 هن سانجهيءَ کان اڳ ئي اخبار جي نالي ان جو جواب موڪلي ڏنو. جيڪو اخبار ۾ ڇپيو. ان دوران هن اخبار پڙهڻ شروع ڪئي. هفتيوار ”آفتاب پنجاب“ لڳاتار پڙهندو هئو ۽ ”پنجاب“ ۽ ”ڪوهه نور“ جا پراڻا فائيل به پڙهندو هئو.
پنجاب جي تاريخ ۾ سکن جي حڪومت جي حوالي سان هو دلچسپي محسوس ڪندو هو. پنجاب حڪومت جي سالياني رپورٽ اردوءَ ۾ ڇپجندي هئي. هو ان کي چڱيءَ نموني پڙهندو هئو.
هن سلمان فارسيءَ جي تابعداريءَ موجب پنهنجو نالو عبيدالله بن اسلام رکيو. پر ڪجهه عرب دوستن جي زور آڻڻ تي پنهنجي والد ڏانهن منسوب ڪري، هن ريت لکيو: عبيدالله بن ابي عائشه، ڇاڪاڻ جو هن جي وڏي ڀيڻ جو نالو جيوڻي هو. (جيوڻي ۽ عائشه هم معنيٰ آهن). هن ارادو ڪيو ته جيڪڏهن ڪنهن هن کان ان حوالي کان وڌيڪ صفائي گهري ته هو پنهنجو نالو هن ريت لکندو ”عبيدالله بن راما بن راءِ“ هن جي والد جو نالو رام سنگهه پٽ جسپت راءِ پٽ گلاب راءِ هو.
سياسي زندگي
مولوي عبيدالله (مولانا عبيدالله سنڌي) دارالعلوم ديوبند ضلع سهارنپور يوپي ۾ وڌيڪ تعليم حاصل ڪئي. تعليم پوري ٿيڻ کان پوءِ ان ٻارنهن سال سنڌ ۾ گذاريا، جتي هو تمام گهڻو اثر وارو ٿي ويو هو ۽ ان جنوني جذبات رکڻ وارن لاءِ مدرسو به قائم ڪيو. وري هو ديوبند ۾ استاد ٿي ڪري واپس آيو ۽ جمعيت الانصار قائم ڪئي. هي ديوبند جي پراڻن شاگردن جي انجمن هئي، ظاهر ۾ هي بلڪل نقصان ڪندڙ نه هئي، پر ان جو مقصد باغياڻو هئو. دارالعلوم ديوبند ۾ هڪ استاد جي حيثيت سان مولوي عبيدالله وڏي ڪاميابيءَ سان ڪيترن ئي استادن جي وفاداريءَ کي متاثر ڪيو. جنهن ۾ خاص طور مولانا محمود حسن صدر مدرس شامل آهي. اهو ڏاڍو بااثر عالم هو. استادن ۾ اختلاف جي ڪري آخرڪار مولوي عبيدالله کي لاٿو ويو. 1913ع تي هو دهليءَ ۾ وڃي رهيو. ترڪن جي مشهور حامي، رامپور جي مسٽر محمد علي، مدير ”ڪامريڊ“ (دهلي) جو گهرو دوست ٿي ويو. عبيدالله دهليءَ ۾ نضارت المعارف القرآنيه جي نالي سان عربيءَ جو هڪ مدرسو به قائم ڪيو. انيس احمد پنهنجي پيءُ مولوي ادريس احمد، اسسٽنٽ سيڪريٽري علي ڳڙهه ڪاليج کي هن نئين مدرسي ۾ دلچسپي وٺڻ تي راضي ڪري ورتو ۽ ان عليڳڙهه جي محمد اسحاق خان کي، ان جي سرپرستي تي راضي ڪري ورتو، جنهن جي ڪري اثر وارا ۽ باوقار ماڻهو به مدرسي جي منتظمين ۾ شامل ٿي ويا. انهن جي ذميواري تي هزهائينس بيگم ڀوپال ان جي سرپرست ٿي ويئي ۽ مدرسي کي ٻه سؤ رپيا ماهوار مدد ڏيڻ لڳي. پر نضارت المعارف القرآنيه جي قائم ڪرڻ جو اصل مقصد، ان کي اسلامي اتحاد جو هيڊڪوارٽر ٺاهڻ هو. پنجاب جي شاگردن جي ڪابل ڏانهن هجرت جو اصلي محرڪ به مولوي عبيدالله هو. هن ڪلڪتي جي ابوالڪلام آزاد جي رضامندي ۽ تعاون سان، جيڪو اتحاد اسلامي جو حامي مولوي هو ۽ ڪجهه ٻين وهابي ليڊرن جي مدد سان ان مهم کي هلايو آهي ۽ ان جا خرچ برداشت ڪيا.
12- آگسٽ 1912ع ۾ ڪانپور جي مسجد وارو واقعو پيش آيو ۽ مولوي عبيدالله ان مان فائدو وٺڻ ۾ دير نه ڪئي ته جيئن حڪومت برطانيه کان مولانا محمود حسن کي جيڪا ناراضگي هئي، ان کي اڃا وڌائي ڇڏي ۽ ان کي هيءَ راءِ قائم ڪرڻ تي اڀاري ته، هندستان دارالحرب (اهو ملڪ جتي غيرمسلمن جي حڪومت هجي ۽ مسلمانن کي مذهبي فرضَ ادا ڪرڻ کان روڪيو وڃي) ٿي ويو آهي. ڇو ته حڪومت پنهنجي رعيت جي مذهبي آزاديءَ ۾ مداخلت ڪري ٿي.
جون 1915ع کان سرڪاري ڪاغذن مان مولوي عبيدالله جي ڪا به خبر نه ٿي پوي، ان کان پوءِ ان کي برطانوي هند ۾ نه ڏٺو ويو. پوءِ خبر پئي ته سنڌ ۾ چند مهينن رهڻ دوران هن پنهنجي پراڻن رابطن کي تازو ڪيو، پنهنجي باغي دوستن سان صلاح مشورو ڪيا ۽ انهن سان خط ۽ ڪتابت جو طريقو مقرر ڪيو ۽ ان کان پوءِ پنهنجي ساٿين سان گڏ ڪوئٽا واري رستي کان قنڌار ڪابل ڏانهن روانو ٿي ويو. 18 آڪٽوبر تي هو ڪابل پهتو ۽ لاهوري شاگردن کي، جيڪي ان وقت ڪابل پهچي چڪا هئا ۽ ترڪ جرمن مشن سان، جنهن جا اڳواڻ ٻه هندستاني مهندر پرتاب ۽ برڪت الله هئا، هو انهن سان وڃي مليو. مهندر پرتاب ۽ برڪت الله برلن ۽ قسطنطنيا جي رستي ڪابل جو سفر ڪيو هو، هو جرمني ۽ ترڪيءَ جي بادشاهن جا خط کڻي آيا هئا ته افغانستان کي هندستان تي حملي جي لاءِ راضي ڪري سگهن. ڪابل ۾ هندستانين، سردار نصرالله خان ۽ افغانستان ۾ جنگ جي حامي ماڻهن جي وچ ۾ ڪيترائي دفعا صلاح مشورا ٿيا. روسي ترڪستان، قسطنطنيا ۽ برلن ڏانهن برطانيا جي خلاف مشن روانا ڪيا ويا. ڪابل ۾ موجود هندستانين ۽ هندستان ۾ موجود انهن جي مشيرن جي وچ ۾ گهڻي خط ۽ ڪتابت ٿي، جنهن جو عروج آگسٽ 1916ع تي ريشمي خطن جو پڪڙجڻ آهي. جيڪي هڪ لاهوري شاگرد (عبدالحق) وٽان هٿ آيا، جيڪو قاصد جو ڪم ڪري رهيو هو.
هن 1922ع ۾ سوويت يونين روس جي گاديءَ جي هنڌ ماسڪو پهچي اتان جي حڪومت سان ڳالهيون ڪري کين هندستان جي آزاديءَ جي تحريڪن جي امداد ڪرڻ لاءِ راضي ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، جنهن جو مقصد هو ته ايشيا ۾ سماجوادي تحريڪ کي سگهارو ڪجي ۽ هندستاني عوام کي انساني آزادين لاءِ ٿيندڙ عالمي ڪوششن جو لهڻيدار بڻائجي. ڪانگريس جي قيادت سان بروقت رابطو نه ٿي سگهڻ ڪري آزاديءَ لاءِ اها حمايت جيتوڻيڪ عمل ۾ نه اچي سگهي پر بين الاقوامي معاملن جي حوالي سان اِها ڳالهه ان ڪري اهم آهي جو ان وقت روس ۾ تازو انقلاب آيو هو، سوويت حڪومت خود داخلي مامرن کي منهن ڏيڻ ۾ رُڌل هئي ۽ سوويت يونين شروعاتي مرحلن ۾ هئي.
1924ع ۾ ترڪيءَ مان ننڍي کنڊ هندستان جي لساني ۽ جاگرافيائي بنيادن تي ورڇ ۽ انهن جي اقتصادي ۽ مذهبي مسئلن جي نبيري حوالي سان هڪ منشور ۽ دستاويز جوڙي پڌرو ڪيو، جنهن جو ان کان اڳ ڪو مثال نه ٿو ملي.
مڪي شريف (1927ع - 1939ع) ۾ ويهي هن امام شاهه ولي الله جي فڪر جي بنياد تي هڪ اهڙو فڪر ۽ فلسفو پيش ڪيو، جيڪو هڪ طرف قرآن ۽ سنت جي بنياد تي مسلمانن جي داخلي مذهبي ۽ فقهي تضادن ۽ مونجهارن کي حل ڪرڻ جي صلاحيت رکندڙ هيو ته ٻئي طرف هندن ۽ ٻين مذهبن سان فلسفياڻي هم آهنگي ۽ ان سان گڏوگڏ اقتصادي ۽ سياسي معاملن ۾ سماجواديت سان ڀرپور هيو. جنهن کي مولانا جي لفظن ۾ ”خدا پرستي انسان دوستي“ چئي سگهجي ٿو.
1939ع ۾ ڊگهي جلاوطنيءَ کان پوءِ، هو جڏهن واپس سنڌ آيو ته سياسي حالتون بلڪل بدلجي چُڪيون هيون. انهن بدليل حالتن جي روشنيءَ ۾ سنڌ ۽ هند واسين آڏو هن پنهنجو فڪري ۽ سياسي طريقيڪار هن ريت پيش ڪيو ته ٻن مها جنگين جي نتيجي ۾ بين الاقوامي سطح تي برطانوي راڄ ڪمزور ٿي چڪو آهي ۽ دير يا سوير ان جو هتان وڃڻ لازمي آهي، تنهن ڪري اسان کي کپي ته مستقبل جي اڏاوت لاءِ جديد دؤر جي تقاضائن پٽاندڙ سياسي، انتظامي، جنگي ۽ سائنسي علمن ۽ تجربن مان سکون. هو ڏسي رهيو هئو ته دنيا جو چرخو ڦرندي اڳتي وڌي رهيو آهي، صنعتي ۽ مشيني انقلاب سبب اقتصاديات، سماج، تهذيب، ڪلچر مطلب ته سڀ ڪجهه تبديليءَ جي مرحلن مان گذرڻ وارو آهي ۽ ان سڄي ماجرا کان هتان جا مذهبي عالم ۽ سياستدان اڻ ڄاڻ آهن. جنهن ڪري هو زندگيءَ جي آخري گهڙيءَ تائين مصروف عمل رهيو. تقريرون، تحريرون، سياسي اڳواڻن سان ملاقاتون، ديني ۽ مذهبي عالمن سان بحث مباحثا، درس ۽ تدريس، تنظيمن ۽ پارٽين جي جوڙجڪ جي ڪمن ۾ آخر تائين رڌل رهيو. مطلب ته شاهه عبداللطيف ڀٽائيءَ جي لفظن ۾:
جان جان هئي جيئري، ورچي نه ويٺي،
لاڏاڻو
مولانا عبيد الله سنڌي 22 آگسٽ 1944ع تي هن وفات ڪئي.
زمرو:شخصيتون زمرو:تاريخ زمرو:مذهب زمرو:سنڌ زمرو:سياست
مختيار ملڪ
مختيار ملڪ (انگريزي: Mukhtiar Malik) سنڌ پاڪستان ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻولي جو مشهور شاعر، نثر نويس ۽ براڊ ڪاسٽر آهي. سندس ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن.
زندگي جو احوال
مختيار ملڪ جو اصل نالو مختيار حسين ملڪ آهي. سندس والد جو نالو شفيع محمد ملڪ آهي. مختيار جو جنم 21 ڊسمبر 1959ع تي ضلعي خيرپور  جي شهر خيرپور ۾ ٿيو.
خدمتون
هن لکڻ جي شروعات ننڍپڻ کان ڪئي. سندس شاعري ۽ مضمون سنڌ جي معياري اخبارن ۽ رسالن ۾ شايع ٿيل آهن. هيءُ 1999ع کان 2001ع تائين سنڌي ادبي سنگت سنڌ جو سيڪريٽري جنرل پڻ رهيو آهي. هين ڪافي وقت شاھ عبداللطيف يونيورسٽي ۾ اعزازي طور سنڌي ٻولي، ادب ۽ ماس ڪمينيڪيش جا سبجيڪٽ به پڙهايا. براڊ ڪاسٽر طور سندس خدمتون اڻ ڳڻيون آهن. مختيار پاڪستان جي مختلف ريڊيو اسٽيشنس تي پروڊيوسر، سينيئر پروڊيوسر ۽ ڪمپيئر طور به خدمتون سرانجام ڏنيون آهن ته پروگرام مئنيجر ۽ اسٽيشن ڊائريڪٽر به رهيو آهي. هيءُ ڪنٽرولر/ پروگرام مئنيجر طور ريڊيو پاڪستان ملتان، ڊپٽي ڪنٽرولر طور ريڊيو پاڪستان ڀٽ شاھ، ڪراچي، حيدرآباد، خيرپور، لاڙڪاڻو، تربت، راولپنڊي رهي چڪو آهي. ملڪ ميمبر آف بورڊ آف گورننس باڊي سنڌي ادبي بورڊ، ميمبر ايڊوائزري بورڊ سچل سرمست اڪيڊمي خيرپور رهيو. مختيار ثقافت کاتي سنڌ جي انڊوومينٽ فنڊ ڪاميٽي جو 2017ع کان 2019ع تائين ميمبر پڻ رهيو.هن ڪيترين ئي ڏيهي پرڏيهي ادبي ڪانفرنسن ۾ به شرڪت ڪئي آهي. شيخ اياز ميلو ۽ 2017ع ۾ ايشيا پئسفڪ براڊ ڪاسٽنگ يونين جي چين ۾ ڪانفرس اهم آهن. هن ڪيترائي ڊراما نگار، شاعر ۽ ڪلاڪار متعارف ڪرايا.
اوارڊ
مختيار ملڪ کي ادبي، علمي ۽ پيشيور خدمتن عيوض ڪيترائي اوارڊ ۽ شيلڊون مليون آهن. پر کيس بهترين پروڊيوسر، ريڊيو پاڪستان ريجنل ايڪسيلينس اوارڊ 1999ع ۽ 2002ع، سچل سرمست لائف ٽائيم اچيومينٽ اوارڊ 2013ع ۽ 2014ع، ٻارن لاءِ بهترين ليکڪ طور انسٽيٽيوٽ آف سنڌولاجي اوارڊ 1980ع ۽ ايم اي سنڌي ادب ۾ بهرين پوزيشن تي وقت جي وزير اعلي هٿان مليل گولڊ ميڊل ذڪر لائق آهن.
حوالا
زمرو:1959ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستاني شاعر زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌ زمرو:سنڌي شاعر زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:شاعر زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌي اديب زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي ماڻهو زمرو:سنڌي ماڻهون
نيويگيشن
سمنڊ ۾ رستو ڳولڻ جي هنر کي جهازراني يا نيويگيشن (Navigation) سڏجي ٿو. سمنڊ تي خشڪيءَ جي رستن وانگر رستا ڪو نه هوندا آهن. سمنڊ تي رستو ڳولڻ ۽ لڳندڙ هوائن ۽ لهرن کان فائدو وٺي يا بچاءُ ڪري، جهاز هلائڻ نيويگيٽرن (ڊيڪ آفيسرن) جو ڪم آهي. نه رڳو جهاز هلائڻ ڪيترائي دفعا سج، چنڊ ۽ تارن جي مدد سان جانچڻو پوندو آهي ته جهاز واقعي صحيح رستي ۽ رخ ۾ هلي پيو يا نه. هاڻ ڪجھه اهڙا اوزار ايجاد ٿي چڪا آهن جن ذريعي وقت بوقت اها خبر پوندي رهي ٿي ته جهاز ڌرتيءَ جي گولي تي ڪهڙي هنڌ آهي. ان اوزار کي سيٽلائٽ نيويگيٽر (Satellite Navigator) سڏجي ٿو.
زمرو:سائنس
ديوبند سياسي تحريڪ
دهليءَ جا مسلمان ليڊر 1857ع کانپوءِ ٻن سياسي جماعتن ۾ ورهائجي ويا: ڪوآپريٽر ۽ نان ڪوآپريٽر. پهرين جماعت جو ليڊر سر سيد احمد خان ٿيو. عليڳڙهه يونيورسٽي هن جي مرڪزي تعليم گاهه هئي. ٻئين جماعت جو سرواڻ مولانا محمد قاسم ديوبندي ٿيو. دارالعلوم ديوبند سندن علمي ۽ سياسي مرڪز بڻيو. يورپ جي اڄوڪي سائنٽيفڪ اصطلاح ۾ هن کي هڪ سياسي پارٽي نه ٿو چئي سگهجي، پر ملڪ ۾ ان جي قوت ۽ طاقت جو انڪار نٿو ڪري سگهجي. خلافت تحريڪ ۾ ان جو مظاهرو ٿي چڪو آهي.
گلنار
گُلنار: گل اگرچ مدامي آهي، مگر اڪثر يڪ – سالو چڱو ٿيندو آهي. هن کي انگريزيءَ ۾ پِنُڪ يا ڪارنيشن چوندا آهن. هن جا گهڻائي قسم آهن. هن جو مشهور قسم چيني آهي، جو تمام سهڻو ٿيندو آهي. هي جهمٽن ۾ ٿيندوآهي ۽ بيشمار رنگ ڪڍندو آهي. گل ڪن ته ٻج ڪرڻ نه ڏجين، وڍي ڇڏجين ته وري ٻيا گل ڪڍن. هي آڪٽوبر ۾ پوکبو آهي.
ديوبند سياسي تحريڪ
مولانا محمد عليءَ کي ڊاڪٽر انصاريءَ شيخ الهند سان ملايو. ان کان پوءِ شيخ الهند پنهنجي جماعت کي مولانا محمد عليءَ جي اڳواڻي هيٺ آڻي ڇڏيو. ان ڏينهن کان هُو هند جي مسلمانن جو اڪيلو اڳواڻ بڻيو ۽ دهليءَ جا ٻئي اسڪول گڏجي هڪ ٿي ويا. ان گڏيل طاقت، نيشنل ڪانگريس کي پاڻ ڏانهن ڇڪي ورتو. پر ان ۾ مرڪزي فڪر انهيءَ نان ڪوآپريٽر ديوبندي اسڪول وارو غالب رهيو.
گلنار
ٻيو به هن جو هڪڙو قسم آهي جنهن کي پئڪوٽي چون ٿا، سو به تمام چڱو آهي. مٿئين قسم کان سواءِ ٻيا سڀ ڪونڊين ۾ پوکبا آهن ۽ وري پوءِ ٻين ڪونڊين ۾ ٽپائبا آهن ۽ اهي مدامي ٻوٽا شمار به ٿيل آهن. پوکبا اهي به آڪٽوبر ۾ آهن، ٽپائبا مارچ ۾ آهن. ٽپائي زمين ۾ به رکندا آهن. واري ۽ پراڻو ڳائو ڀاڻ هنن لاءِ چڱو آهي. هي اوڌن هڻڻ سان به ٿيندا آهن ۽ ٻج مان به. ڪا وڏي ٿڙ واري ڏانڊي، ورائي ڪونڊيءَ ۾ ٽنبي ڇڏبي ته ستت ئي پاڙون ڪڍندي. هنن جا قلم به لڳي سگهن ٿا. هي سڀ ذاتيون سخت قسم جون آهن، نازڪ ناهن. سردي ۽ گرمي سهي وينديون آهن. هن گل جا قسم شمار ڪيا ويا آهن، ته پنجاهن کان به وڌيڪ آهن. گلنار کي گل _ انار يعني ڏاڙهونءَ جو گل نه سمجهڻ گهرجي. سوئِيٽ وليم، ڪاچ فلاءِ، روز اف هيوَن انهيءَ جا ڪي مشهور انگريزي قسم آهن.
ديوبند سياسي تحريڪ
نان ڪوآپريشن واري تحريڪ جيڪا خلافت واري دؤر ۾ ڪانگريس قبول ڪئي آهي، اُها مدرسي دارالرشاد جي هڪ ديوبندي استاد مولانا نورالحق جي تجويز هئي. مولانا نورالحق پير صاحب جهنڊي واري جو هڪ سيڪريٽري هيو.
زمرو:شخصيتون زمرو:مذهب زمرو:تاريخ زمرو:ڀارت زمرو:سياست زمرو:سنڌ
فهميده شرف بلوچ
فهميده شرف بلوچ شاعر آهي,، هيءَ سنڌي ۾ شاعري ڪندي آهي.
ذاتي زندگي ۽ تعليم
فهميدا ذات جاگيراڻي جي آهي. هن ۰۷ اپريل ۱۹۸۰ع ۾، پير جو ڳوٺ، ضلع خيرپور ميرس ۾ جنم ورتو. سندس تعليم ايم اي سنڌي آهي. هن وقت ڪراچي ۾ نوڪري ڪري رهي آهي.
لکڻيون
سندس شاعريءَ جو ڪتاب “اُماس راتيون، اُداس رستا”، آهي.
شاعري
فهميده شرف بلوچ جي شاعريءَ واري ڪتاب ۾، غزل ، وايون، گيت، بيت، ترائيل، ڏيڍ سٽا، نظم، آزاد نظم ۽ چَوسٽا شامل آهن. جيڪي انساني اُمنگن، آدرشن، مُحبتن، نفرتن ۽ اذيتن جا اُهڃاڻ معلوم ٿين ٿا. “شوخ چنچل زندگي خاموش آ، درد جي هر انتها ڀوڳيون پيا. من کي ڪاٿي ٿو ملي هاڻي سُڪون؟ اذيتون بي ساختا ڀوڳيون پيا”. ڪتاب “اُماس راتيون اُداس رستا” جي مطالعي مان معلوم ٿئي ٿو، ته “هڪ سُهڻي آهي، جيڪا سماج جي، سُورن جِي سِير ۾، گھاگھائي گھڙي پيئي آهي. جنهن جي ڄنگھ ڄرڪي وات ۾ ۽ سِسِيءَ کي، سُورن جا سوين سَو سَينسار چنبڙيل آهن. لکين چُهٽيس لوهڙيون، ٿيليون ٿڻنيون ڌار، مڙيا مڇ هزار، ڀاڱا ٿيندي سُهڻي”.
سماجي خدمتون
هيءَ سماجي خدمت پڻ ڪندي آهي.
گل مخمل
گل مخمل (تڪمون) کي انگريزيءَ ۾ آمرنٿ يا گلوب آمرنٿ چوندا آهن. هي تمام عمدو ۽ يڪ – سالو گل آهي. سانوڻيءَ جي سڄيءَ موسم ۾ تڪمن وانگي گول گل جهلي ٿو، جي واڱڻائي، نارنگيءَ ۽ اڇي رنگ جا ٿين ٿا. ٻج جون ۾ پوکبو آهي. ڪن گلن ۾ وري ڳاڙها ڳاڙها داغ ٿيندا آهن. ڪن جا گل قرمزيءَ ڏانڊين ۾ پڇ وانگي لڙڪي بيهندا آهن. هڪڙو قسم ته ٽي فوٽ وڏو ٿيندو آهي، يعني ڪلنگيءَ وانگي. پن چمڪندڙ ۽ ڳوڙها ڳاڙها ٿيندا اٿس.
پاڪستان جون ايندڙ عام چونڊون
عام چونڊون قومي اسيمبلي جي تحليل ٿيڻ جي 60 ڏينھن جي اندر ٿيڻيون آھن. ھلندڙ اسيمبلي 13 آگسٽ 2023 تي تحليل ٿيندي؛ جيڪڏھن اھا اڳ ئي تحليل ٿي وڃي ٿي ڪنھن بہ سبب جي ڪري تہ چونڊون 90 ڏينھن جي اندر لازمي ٿينديون. جيڪڏهن ھلندڙ اسيمبلي پنھنجو مدو پورو ڪندي تہ چونڊون 12 آڪٽوبر 2023ع تي يا ان کان اڳ ٿي وينديون.
حوالا
زمرو:ايشيا ۾ ايندڙ چونڊون زمرو:پاڪستان ۾ عام چونڊون
رضوان گل
رضوان گل (انگريزي: Rizwan Gul) سنڌي ٻولي جو شاعر، ڪهاڻيڪار، مترجم، محقق ۽ نثر نويس آهي جنهن جا ڪيترائي ئي ڪتاب ڇپيل آهن.
زندگي جو احوال
رضوان گل جو اصل نالو رضوان الحق ولد بشير احمد پٺاڻ آهي. هيءُ 4 آڪٽوبر 1977ع تي ضلعي لاڙڪاڻي جي شھر لاڙڪاڻي ۾ پيدا ٿيو.
تعليم
رضوان گل شروعاتي تعليم توڙي سيڪنڊري ۽ ڪاليج سطح تائين تعليم لاڙڪاڻو ۾ حاصل ڪئي. هن ايم ايس سي جاگرافي ۾ سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان2000ع ۾ حاصل ڪئي.
علمي ۽ ادبي خدمتون
رضوان گل ڊگري ڪاليج لاڙڪاڻي ۾ 2001ع کا ليڪچرار طور علمي خدمتون سرانجام ڏئي رهيو آهي. هن لکڻ جي شروعات 92-1991ع کان ڪئي. سندس ادبي رهنمائي سندس والد ڊاڪٽر بشير احمد شاد ڪئي. سندس شاعري، ڪهاڻيون ۽ مضمون مختلف معياري اخبارن ۽ رسالن ۾ شايع ٿيو آهي.رضوان گل سنڌيڪاري ۾ پڻ طبع آزمائي ڪئي آهي ۽ اردو منجهان ڪهاڻيون ۽ نثر به ترجمو ڪيو آهي.
ڪتاب
رضوان گل جا ڪيترائي ڪتاب ڇپيا آهن پر ذڪر لائق هيٺ ڏجن ٿا.
حوالا
زمرو:1977ع ۾ پيدائش زمرو:شاعر زمرو:سنڌ جا شاعر زمرو:ڪهاڻيڪار
تاج خروس
تاج خروس گل به مخمل جو هڪڙو قسم آهي. انگريزيءَ ۾ هن کي سيلوشيا ۽ ڪاڪس ڪومب (ڪڪڙ جي چوٽي)، ۽ فارسيءَ ۾ تاج خروس (يعني ڪڪڙ جي چوٽي) ۽ هندستانييءَ ۾ گل مرغا يا گل ڪيش چوندا آهن. نالي مان معلوم ٿي سگهي ٿو ته شڪل ڪهڙي اٿس ۽ آهي ڳاڙهي مخمل جهڙو. هن جا به گهڻا ئي قسم آهن. ٻج جولاءِ ۾ پوکبو آهي ۽ ڊسمبر ۾ گل ڏاڍو چهچٽو لڳائي بيهندا آهن. هن لاءِ زمين ڀلي گهرجي. جيڪي ڪونڊين ۾ رکيل هجن، تن کي وري وري ٽپائي ٻين ۾ رکجي.
هن جو هڪڙو قسم آهي، جنهن کي دکنيءَ يا مرهٽيءَ ۾ ڪُردُو چون ٿا. اُهو جهنگلي ٿيندو آهي. غريب ماڻهو انهيءَ کي سائي ساڳ وانگي کائيندا آهن.
جوليا رابرٽس
جوليا فيئونا رابرٽس (born October 28, 1967) ھڪ اداڪارہ ۽ پروڊيوسر آھي. ھيء 1990 ۾  ھاليوڊ جي دنيا ۾  رومانٽڪ  مزاحيہ فلم  پريٽي وومن م سندس اداڪاري جي ڪري چمڪي وئي  جنھن فلم پوري دنيا ۾ 46.40 ڪروڙ ڊالرن جو بزنس ڪيو.ان فلم ۾ اداڪاري تي ھن جي نالي جي چونڊ اٺن ايوارڊن لاءِ ٿي جن مان ھن ٽي ايوارڊ کٽيا جن م  گولڊن گلوب ايوارڊ شامل آھن. سن 2000 م ھن جو نالو فلم ارين بروڪووچ  ۾ بھترين اداڪاري جي ڪري اڪيڊمي ايوارڊ لاء چونڊيو ويو. ھن جي فلمن ھڪٻئي پٺيان دنيا جي اندر رڪارڊ بزنس ڪيو جنھن ڪري ھيء 1990 واري ڏھاڪي جي ھاليوڊ جي مھانگي ترين اداڪارئن ۾ شامل ھئي. رڳو 1995 ۾ ڊيمي مور فلم اسٽرپ ٽيز لاء ان سال جو سڀ کان وڌيڪَ معاوضو ساڍا ٻارھن ڪروڙ ڊالر ورتو. جوليا پرٽي وومن فلم جو معاوضو ٽي لک ڊالر ورتو ھو 2003 ۾ کيس فلم موناليزاس سمائيل(Mona Lisa Smile)  جو اڍائي ڪروڙ ڊالر معاوضو مليو. مختلف ميگزين سروي ۾ ھن جو شمار دنيا جي حسين ترين عورتن ۾ ٿيندو رھيو آھي
thumb|left|1990 ۾ فرانس جي نارمنڊي ۾ آمريڪي فلمي ميلي ۾
ذاتي زندگي ۽ ڪيريئر
پاڻ 28 آڪٽوبر 1967 ۾ آمريڪي رياست جارجيا جي شھر سمرنا ۾ پيدا ٿي بيٽي ليو بريڊيمس (1934–2015) ۽ والٽر گريڊي رابرٽس(1933–1977) جي گھر پيدا ٿي. سندس پيءُ بپٽسٽ ۽ ماء رومن ڪيٿولڪ ھئي. ھي پاڻ ننڍپڻ کان رومن ڪيٿولڪ ھئي. ھن جو ڀاءُ ايرڪ رابرٽس، ڀيڻ ليزا رابرٽس ۽ ڀائٽي ايما رابرٽس بہ اداڪاري جي ڌنڌي سان تعلق رکندڙ ھئا.ھن جي والدين جو پيشو بہ اداڪاري ۽ ڊراما نويسي ھيو. جڏھن جوليا ماء جي پيٽ ۾ ھئي تہ ان وقت سندس پيءُ ماءُ جارجيا جي شھر ڊڪاٽر ۾ اداڪاري جي سکيا جو اسڪول ھلائندا ھئا جنھن ۾ مشھور سياسي اڳواڻ مارٽن لوٿر ڪنگ ۽ڪوريٽا اسڪاٽ ڪنگ جا ٻار ان اسڪول ۾ داخل ھيا.جوليا جو پيءُ سندن ڌي  يولنڊا ڪنگ کي اداڪاري سيکاريندڙ ڪوچ ھيو. ان خدمت جي مھرباني جي اعتراف ۾ جوليا جي ڄمڻ جو اسپتال وارو بل مارٽن لوٿر ڪنگ ڀريو ھيو. ھن جي والدين جي شادي 1955 ۾ ٿي ھئي ۽ 1971 ۾ سندس ماء طلاق جي لاءِ ڪيس داخل ڪيو ۽ 1972 م سندس طلاق منظور ٿي. جوليا 1972 کان جارجيا جي شھر سمرنا ۾ رھي ۽ اتي جي اسڪولن ۾ شروعاتي تعليم حاصل ڪئي. 1972 م سندس ماء مائيڪل موٽس نالي شخص سان شادي ڪئي جيڪو اڪثر بي روزگار ھوندو ھو. اھا شادي 1983 ۾ ٽٽي وئي. جوليا جي ماء ظالماڻي ورتاء واري جواز تي طلاق ورتي. جوليا جڏهن ڏھن سالن جي ھئي تہ سندس سڳو پيءُ ڪينسر ۾ وفات ڪري ويو. ننڍي ھوندي جوليا جانورن جي ڊاڪٽر ٿيڻ پئي چاهيو. اسڪولجي دؤر م جوليا ميوزڪل بئنڊ ۾ ڪليرينيٽ (توتارو) پڻ وڄائيندي ھئي. سمرنا جي ڪئمپ بيل ھاء اسڪول مان گريجوئيشن کان پوء جارجيا اسٽيٽ يونيورسٽي ۾ داخل ٿي پر پوء تعليم ڇڏي نيويارڪ سٽي ھلي وئي جتي ھن اداڪاري جي ڪيريئر جو پيڇو ڪيو. اتي ھيء ڪلڪ ماڊلنگ ايجنسي ۾ پڻ شامل ٿي ۽ اداڪاري جي ڪلاسن ۾ پڻ حصو ورتائين. 1988 ۾ ھن پھريون دفعو فلم سئٽسفيڪشن ۾  ليئم نيسن  ۽ جسٽن بيٽمين سان گڏ ڪم ڪيو. ٽيليويزن۾ ھن جي پھرين شرڪت ھڪ ڪرائيم اسٽوري ۾ ھڪ نوجوان زيادتي جو شڪار ٿيل ڇوڪري جي ڪردار سان ٿي.
فلموگرافي
thumb|upright|alt=A photograph of Roberts in 2002|مئي 2012 ۾ thumb|upright|alt=A photograph of Roberts in Paris, 2010|2010 ۾ پيرس ۾
جيند لڪ
ديھ جيند لڪ سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي سجاول جوڻيجو تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا جيند لڪ تپي ۾ واقع آهي.
جوليا رابرٽس
حوالا
زمرو:1967ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
جيند لڪ
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1935ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ نھال سيال، ڳوٺ جيند لڪ، ڳوٺ وريل جمالي، ڳوٺ بھادر ڀنڍ، ڳوٺ محمد پور واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ جيند لڪ، ڳوٺ بھادر ڀنڊ، ڳوٺ پيربخش بروھي، ڳوٺ شير محمد جوگ، ڌڻي بخش جتوئي معروف آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڌڱاڻو مھيسر، اوڀر ۾ ديھ سعيد خان جوڻيجو ۽ ديھ خالقڏنو ڊکڻ، اولھ ۾ ديھ محمدي ٽانوري ۽ ديھ سجاول جوڻيجو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ عرضي ڀٽو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4,910 ھئي جيڪا 760 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
اي. ايم فاسٽر
'''اِي. ايم فاسٽر''' (E.M. Forster)، (1 January 1879 – 7 June 1970) جڳ مشهور ناول نگار هو ۽ هن انگريزي ڪلاسڪ ادب ۾ پنج ڏاڍا سٺا ناول لکيا ۽ ان کان پوءِ اوچتو لکڻ بند ڪري ڇڏيو. انهيءَ جو سبب ڇا آهي؟ بي بي سيءَ (BBC) جي نمائيندي هن کان پڇيو هو. '''اِي. ايم فاسٽر'''، بي بي سيءَ جي نمائيندي کي وراڻيو: ”آئون هڪ عهد (زمان) جو ليکڪ هيس. جڏهن مون اهو ڄاڻي ورتو ته بدلجندڙ وقت جي گهرجن مطابق آئون ناول نه لکي سگهندس ته مون انهيءَ ۾ بهتري ڄاتي ته آءُ لکڻ بند ڪيان.
زمرو:1879ع جون پيدائشون زمرو:1970ع جون فوتگيون زمرو:ادب زمرو:شخصيتون زمرو:ناول
پاڪستان جو سينيٽ
پاڪستاني سينيٽ  يا  پاڪستان جو مٿيون ايوان جيڪو پارليامينٽ يا مجلس شوریٰ جي مٿئين ايوان جو نالو آهي. پاڪستان جي پارليامينٽ ٻہ ايواني آھي جنھن جو ٻيو ايوان ھيٺيون آھي جنھن کي قومي اسيمبلي چون ٿا. ھن ايوان جو پھريون اجلاس 1973ع ۾ آئين جي آرٽيڪل  59 تحت ٿيو. پاڪستان جي ھر صوبي جي نمائندگي ان جا 14 سينيٽر ڪندا آهن ۽ اٺ سينيٽر فاٽا جي علائقن جا آھن ۽ انھن سڀني جي رڪنيت جي مدت ڇھ سالن تائين ھوندي آھي. پارليامينٽ جي اوڀر واري ونگ ۾ سينيٽ سيڪريٽريٽ واقع آهي ۽ نيشنل اسيمبلي اولھ واري ونگ ۾ واقع آهي. سينيٽ جي ھر اڌ ايوان جي اليڪشن ھر  ٽئين سال ٿيندي آهي. پاڪستان جو آئين سينيٽ جي تحليل جي اجازت نہ ٿو ڏئي.