cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نيراگينسٽ (يو.ايس.اين.ايس.)
يو.ايس.اين.ايس.نيراگينسٽ : '''USNS Narragansett (T-ATF-167)''' آمريڪا جو ايس ڪلاس نيوي جو پاڻيء جو جھاز ھيو جيڪو آمريڪي رياست وسڪانسن جي شھر ميرينيٽ(Marinette) جي ميرينيٽ ميرين ڪارپوريشن 5 مئي 1977 ۾ ٺاھي پاڻي ۾ لاٿو ۽ ڇھ مھينن ۾ نيوي جي حوالي ڪيو ويو. آمريڪي ملٽري سامونڊي ڪمانڊ ھن جھاز کي نيراگينسٽ جو نالو ڏنو ۽ ان کي يو.ايس.اين.ايس. جي حوالي ڪيو جنھن ڪري اھو يو.ايس.اي.ايس.نيراگينسٽ (T-ATF-167) سڏجڻ لڳو.نيراگينسٽ اصل ۾ نيو انگلينڊ واري علائقي ۾ رھندڙ قبيلي جو نالو ھو جيڪو ھن جھاز کي پڻ ڏنو ويو. 1983 ۾ ھن جھاز ڪورين ايئر لائينز جي سمند ۾ ڪريل فلائيٽ 007 جي ملبي جي ڳولا ۾ حصو ورتو. ھن بحري جھاز کي 18 آڪٽوبر 1999 ۾ غير فعال رزرو( inactive reserve) جي حوالي ڪري ان جو استعمال ختم ڪيو ويو ۽ 5 جون 2002 ۾ ان جو نالو بحري ٻيڙن جي رجسٽر مان ڪٽيو ويو ۽ 2 آگسٽ 2002 ۾ نيول سامونڊي سسٽم ڪمانڊ ان کي ڪمرشل استعمال لاء نيوجرسي جي ھل سائيڊ جي  ڊينجن ميرين کي ليز تي ڏئي ڇڏيو ۽ ھن وقت ھي جھاز ڪيليفورنيا رياست جي شھر سان فرانسسڪو جي گھاٽ نمبر 80 تي موجود آهي.
ڪيمپ ڊيوڊ معاھدا
'ڪيمپ ڊيوڊ معاھدا اھي معاھدا مصر جي صدر انور سادات، اسرائيلي وزيراعظم مناحيم بيگن ۽ آمريڪي صدر جمي ڪارٽر جي صحين سان 17 سيپٽمبر 1978 ۾ ڪيا ويا جن ذريعي ٻنھي ملڪن جي وچ ۾ باھمي امن معاھدي ذريعي مصر جي سينائي اپٻيٽ مان اسرائيلي فوج جي نيڪالي جو عام پروگرام طئي ڪيو ويو جيڪو 1967 کان وٺي اسرائيلي قبضي ۾ ھيو. ڪيمپ ڊيوڊ ۾ آمريڪا جي ٽياڪڙي سان تيرھين ڏينھن مسلسل ڳالھين ٻولھين جي نتيجي ۾ معاھدا عمل ۾ آيا. انور سادات ۽ مناحيم بيگن کي ان معاهدي جي ڪري امن جو نوبل انعام مليو پر وچ اوڀر ۾ ان معاھدي جي خلاف وڏو ردعمل ٿيو. ان معاھدن ذريعي سينائي اپٻيٽ مان اسرائيلي فوج جي مڪمل واپسي 1982 جي بھار واري موسم ۾ پوري ٿي. ان معاهدي جي نتيجي ۾ ان معاھدن جي اسلامي مخالفن انور سادات کي 6 آڪٽوبر 1981 ۾ قتل ڪيو ۽ عرب ملڪن مصر جو سفارتي بائيڪاٽ ڪري ڇڏيو. ھن معاھدن سان مصر ۽ اسرائيل وچ ۾ امن قائم ٿي ويو.
حوالا
زمرو:عرب اسرائيل جنگون زمرو: مصر زمرو:اسرائيل زمرو: نوبل پرائيز
لوئر آسٽريا
لوئر آسٽريا آسٽريا جي ھڪ رياست جو نالو آهي جيڪا ان جي اتر اوڀر پاسي ۾ واقع آهي. 1921ع ۾ ويانا شھر کي الڳ رياست جو درجو ملڻ باوجود 1986ع تائين لوئر آسٽريا رياست جو گاديءَ جو هنڌ ويانا شھر ۾ رھيو پر ان سال سانڪت پولٽن شھر کي ھن رياست جو گاديءَ جو هنڌ بڻايو ويو. ھن رياست جي ڪل پکيڙ 19186 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ ھتان جي آبادي 1685000 آھي. آبادي ۾ اھا ويانا رياست کان پوء آسٽريا جي ٻين وڏي رياست آهي. پکيڙ ۾ ھي رياست آسٽريا جي سڀ کان وڏي رياست آهي. رياست جي سانڪت پولٽن کان سواء ٻين وڏن شھرن جا نالا ايمسٽيٽن، وئينر نيوسٽئڊٽ آھن 2018 جي انگ اکرن مطابق ھن رياست جي جي ڊي پي 61 ارب يورو ھئي. ھي ملڪ چئن ڊويزن ۾ ورھايل آھي جن ۾ 20 ضلعا ۽ 4 الڳ شھر واقع آھن. رياست ۾ ڪل 573 ميونسپلٽيون واقع آھن.
يورپ ۽ هندوستان
'''هڪ ڪاٿي موجب 1750ع کان 1850ع جي دور تائين يورپ ۽ هندوستان جي هر فرد جي آمدني (Per Capita Income) هڪ جيتري هئي. پر يورپ جي سخت سياري جي ڀيٽ ۾ هندوستان جي گرم موسم سبب، هندوستان ۾ رهندڙن جي زندگيءَ جو معيار يورپ وارن کان وڌيڪ سٺو هو.'''
'''پر سرمائيداراڻو جمهوري انقلاب (Capitalist Democratic Revolution) هندوستان ۾ نه آيو. ڪارل مارڪس (Karl Marx) ان جو سبب اهو ٻڌايو آهي ته هندوستان (India) جا ڳوٺ ايشيائي نموني جي پيداوار سبب پاڻڀرا هئا. پر جيئن ته هاري ڪڏهن به سرمائيداري انقلاب جو هر اول دستو نه رهيا آهن، ڇو جو اهي قدرت تي ڀاڙڻ وارو قدامت پرست طبقو آهن. گرامچيءَ جي ”بي عمل مزاحمت“ جي نظريئي جو لاڳاپو به سامراجي دور سان آهي، نه ڪي ”آزاد سماج“ سان. ڳالهه بلڪل صاف پئي آهي ته يورپ جا ڏاها (دانشور) بهادر هئا ۽ اهي پادري ۽ بادشاهه جي اختيار (اٿارٽي) کي چيلينج ڪرڻ ۽ سوال اٿارڻ ۽ سوال ڪرڻ جي همٿ رکندا هئا، پوءِ ڀلي کين زهر جا پيالا پيڻو پيا، جيئرا ساڙيا ويا، ڦاهين تي ٽنگيا ويا ۽ سندن سِر ڌڙ کان ڌار ڪيا ويا.'''
جڏهن ارڙهين صديءَ ۾ يورپ ۾ جاڳرتا جي تحريڪ، فرانسيسي انقلاب (French Revolution) جو روپ وٺي رهي ئي هئي ته ان زماني ۾ هندوستان، ترڪي، ايران ۽ وچ اوڀر ۾ ماٺار لڳي پئي هئي.
عامر (ذات)
عامر سنڌ ۾ موجود ھڪ ذات آھي.
زمرو:سنڌ جون ذاتيون
درجابندي
درجيبندي يا درجابندي (انگريزي: classification) اھڙي طريقي ڪار کي چيو ويندو آهي جنهن ۾ جاندارن کي مختلف گروپن ۾ ورهائي انھن تي مخصوص نالا رکيا ويندا آهن.
وزير اعليَ
صوبائي حڪومت ۾ صوبي جي انتظامي سربراهه کي وزيراعلي يا وڏو وزير  سڏيو ويندو آهي. جڏهن ته گورنر راڄ لاڳو ٿيڻ جي صورت ۾ صوبي جو انتظامي سربراهه گورنر ھوندو آھي.
پاڪپتن
پاڪ پتن پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي پاڪ پتن جو صدر مقام ۽ ضلعي جو سڀ کان وڏو شھر آھي. ھي شھر چشتي سلسلي جي بزرگن جو مرڪز ھجڻ ڪري پاڪ پتن شريف سڏيو ويندو آهي. ھن شھر ۾ مشھور صوفي بزرگ بابا فريد الدين گنج شڪر جي مزار واقع آهي جيڪو ھڪ وڏو اولياءُ ۽ شاعر ھيو. سندس عرس تي ميلو لڳندو آهي جتي ھزارن جي تعداد م ماڻھو ايندا آهن. ھن شھر جو پراڻو نالو اجوڌن ھيو جيڪو سورھين صدي عيسويءَ تائين قائم رھيو. اجوڌن درياءَ ستلج جي ڪناري ھجڻ ڪري ملتان ۽ دھلي وچ ۾ واپاري مرڪز بڻجي پيو ان جو اھو دريائي رستو ٻيڙين جي اچ وڃ سان مصروف رھندو ھيو. بابا فريد جي آمد کان اڳ ھن شھر م مسلمان موجود ھيا  ۽ مسجد پڻ واقع ھئي. بابا فريد ملتان جي ڀرسان ھڪ ڳوٺ ڪوٺيوال جو رھاڪو ھيو ۽ اتان لڏي 1165 ۾ اجوڌن ۾ آيو سندس حياتيءَ دوران ھي ھڪ ننڍو شھر ھيو. . بابا فريد جي تبليغ سان ھتي جي ھندو آبادي مسلمان ٿيندي وئي. 1265 ۾ بابا فريد گنج شڪر جي وفات بعد ان جي مزار تعمير ٿي ء اتي مسجد پڻ ھئي.
سنڌ جا يهودي
اسحاق موسا (Ishaq Mossa) ان ڳالهه کي رد ٿو ڪري ته هاڻي ڪراچي (Karachi) ، سنڌ (Sindh) ۾ ڪي يهودي نٿا رهن. هن جو چوڻ آهي ته آئون پاڻ يهودي آهيان ۽ هن وقت به ڪراچي ۾ اٽڪل 10 يهودي خاندان (Jewish families) گذريل ٻن صدين کان هتي رهن پيا. اسحاق موسا ٻڌايو ته ڪجهه سببن جي ڪري ڪراچي ۾ رهندڙ سنڌي يهودي پنهنجي سڃاڻپ ڳجهي رکن ٿا. اسحاق موسا موجب، هتي اسان جي پنهنجي هڪڙي ننڍڙي دنيا آهي. هنن ڏهن ئي خاندانن لاءِ منهنجو گهر گڏيل ڌرمي عبادت جو هنڌ آهي.
ورهاڱي کان پوءِ پاڪستان ٺهڻ کان يڪدم پوءِ ڪراچي، سنڌ ۾ رهندڙ يهودين جو سونهري دور پورو ٿيو ۽ صديون پراڻو داستان هڪ ڀيرو وري ڪراچي ۾ ورجائجڻ لڳو. 1948ع، 1956ع ۽ 1967ع وارين عرب اسرائيل جنگين جي نتيجي ۾، هتان جي مذهبي ڪٽرپڻي ۾ وڪوڙيل ڌرين جي ڏهڪاءُ سبب، سنڌ جا سنڌي يهودي حياتيون بچائڻ لاءِ هجرت ڪرڻ تي مجبور ٿيا. ايستائين جو 1968ع تائين ڪراچي ۾ يهودي ڪميونٽي جو انگ گهٽجي رڳو 250 وڃي بچيو. ان دوران ڪراچيءَ ۾ يهودين جي اڪيلي عبادتگاهه کي به باهه ڏئي ساڙيو ويو. ائين حالتن کي نظر ۾ رکندي باقي بچيل يهودين پنهنجي سڃاڻپ کي ڳجهو رکڻ شروع ڪيو. ڪراچي، سنڌ کان سواءِ پاڪستان ۾ يهودين جو هڪ ننڍو انگ پشاور ۽ راولپنديءَ ۾ به موجود هئو ۽ اتي سندن ٻه عبادتگاهون هيون پر ان عرصي ۾ اهي به لڏي ويا ۽ عبادت گاهون ويران ٿي ويون.
هتان وڏي انگ ۾ يهودين ايران رستي هندوستان، اسرائيل ۽ برطانيا هجرت ڪئي. سندن پويان رهجي ويل ڪراچي جو آخري ميگن شيلوم سنيگاگُ 80ع جي ڏهاڪي ۾ ڊاهي ان جي جاءِ تي شاپنگ سينٽر قائم ڪيو ويو. اها عبادت گاهه رنڇوڙ لائين ۾ هئي، جيڪو ڪڏهن پارسي ۽ يهودي ڪميونٽي جو ڳڙهه هوندو هئو. ان جي ڊهڻ کان پوءِ ڪراچي کان رملا هجرت ڪري ويل يهودين اتي هڪ سنيگاگ ٺاهيو، جنهن جو نالو ڊاٺل عبادتگاهه جي ياد ۾ ميگن شيلوم سنيگاگ (Magain Shalome Synagogue) رکيو ويو. []
ڪراچي، سنڌ ۾ يهودين جو قبرستان ميوه شاهه ۾ هو، جتي اڄ به ڪراچي جي يهودي رهواسين جون قبرون موجود آهن، اتي ٻوٽن ۾ گهيريل زمين جي ننڍي ٽڪري تي هڪ ننڍڙو مقبرو آهي، جنهن ۾ ڪراچي، سنڌ جي پهرين ۽ آخري يهودي عبادتگاهه شيلوم سنيگاگ ٺهرائيندڙ سولومن ڊيوڊ (Soloman David) ۽ سندس گهر واري شيولا ٻائي (Shivila Bai) جون قبرون آهن. سولومن ڊيوڊ بلديا ڪراچي ۾ سرويئر طور ملازم هو. هاڻ اهو قبرستان مسلمانن جي استعمال ۾ آهي ۽ تمام گهٽ ماڻهن کي خبر آهي ته ان زمين تي ابدي ننڊ سمهڻ جو حق ڪڏهن يهودين کي به حاصل هو.
1870ع ۾ يهودي ۽ مسيحي بائيل ۽ يهودي گيت سنڌي ٻولي ۾ ڇپيا هئا. پر افسوس جو اسان جي نااهليءَ سبب اهو سڄو تاريخي خزانو گم ٿي چڪو آهي.
زمرو:سنڌ زمرو:تاريخ زمرو:مذهب
لعل بخش جسڪاڻي
لعل بخش جسڪاڻي (انگريزي:Lal Bux Jiskani) سنڌي ٻوليءَ جو ليکڪ ۽ محقق آهي. سندس ڪتاب پڻ ڇپيل آهن.
زندگي جو احوال
پروفيسر لعل بخش جسڪاڻي، قائم خان جسڪاڻيءَ جي گهر ۾ پهرين جنوري 1947ع تي سنڌ جي ضلعي خيرپور ميرس جي ڪوٽ ڏيجيءَ شهر کان ڇھ ڪلوميٽر اولھ پاسي ڳوٺ جسڪاڻيءَ ۾ جنم ورتو
تعليم
لعل بخش چار درجا سنڌيءَ جا پنهنجي ڳوٺ ۾ ئي پاس ڪيا. بعد ۾ ڪوٽڏيجي شهر جي هاءِ اسڪول مان مئٽرڪ پاس ڪائين. هن بي اي  سچل سرمست ڪاليج حيدرآباد منجهان 1966ع ۾ پاس ڪرڻ کان پوءِ ايم اي سماجيات ۾ سنڌ يونيورسٽيءَ ڄامشورو مان ايم. اي 1968ع ۾ ڪيائين.
ادبي ۽ تحقيقي ڪم
پروفيسر لعل بخش جسڪاڻي محقق ۽ مورخ طور سنڌي توڙي انگريزي ٻولين ۾ لکيو آهي. سندس ڪيترائي تحقيقي مقالا لکيل آهن. سندس ڇپيل ڪتاب سماجيات جو تعارف علم سماجيات بابت اهم ڪتاب آهي جنهن ۾ تحقيقي مقالا شامل آهن.
سبڪتگين
سبڪتگين: الپتگين جو غلام ھو جنھن جي بعد ۾ شادي پنھنجي مالڪ جي نياڻي سان ٿي.367هه ۾ الپتگين گذاري ويو ۽ غزني جي گادي تي سندس پٽ اسحاق ويٺو پر نااهل ثابت ٿيو ۽ فوجي سردارن کيس لاهي ڪري ان جي جاءِ تي سبڪتگين جيڪو الپتگين جو ڄاٽو ۽ سپهه سالار هو، کي غزني جو امير بڻايو.
تفصيلي احوال
سبڪتگين لاءِ چيو ويندو آهي ته هو الپتگين جو غلام هو. سندس نسب جو سلسلو ايران جي بادشاهه يزدجرد سان ملي ٿو، ڪن مؤرخن کيس پيءُ طرفان ترڪ ۽ ماءُ طرفان ايراني ٻڌايو آهي. سلطان سبڪتگين تقريباً ويهه سال غزني تي حڪومت ڪئي ۽ غزني کان ڪيترا سؤ ميل پري اڏيل شهر يست ۽ قصدار کي به فتح ڪيو. ابو صالح منصور جي وفات کان پوءِ ان جو پٽ ابوالقاسم نوح بن منصور ثاني ساساني تخت تي ويٺو. ان وقت نيشاپور ۽ هرات جا عامل باغي ٿي ويا، نيشاپور جي عامل ابو علي وري هرات جي عامل فائق کي هارائي اتان تڙي ڪڍيو ۽ پاڻ سڄي خراسان تي قبضو ڪري الڳ حڪومت قائم ڪري ويٺو. فائق شڪست ملڻ کان پوءِ ديلمين وٽ ڀڄي ويو ۽ فخرالدوله ديلمي کيس لشڪر ڏئي ڪري وري بخارا تي ڪاهه ڪرڻ لاءِ موڪليو، جيڪو سامانين جو تخت گاهه هو. هوڏانهن ترڪستان جو حاڪم بغرا خان به بخارا تي حملي ڪرڻ لاءِ آيو، اهڙيءَ طرح نوح بن منصور ٽن پاسن کان گهيري ۾ وڪوڙجي ويو ۽ آخر مجبور ٿي ڪري سبڪتگين کي مدد لاءِ خط لکيائين، پر هو ته اڳ ۾ ئي نوح کان ڊنو ويٺو هو ته ڪٿي اچي غزني تي حملو نه ڪري، تنهن ڪري فوج وٺي بخارا ڏانهن وڌيو. اڃا سبڪتگين رستي ۾ ئي هو ته ترڪستان جو شاهه بغرا خان گذاري ويو ۽ سندس لشڪر واپس موٽي ويو. سبڪتگين هرات ۾ نوح بن منصور سان ملي ڪري ابو علي، فائق، ۽ فخر الدوله کي شڪست ڏني. ان جنگ ۾ ابو علي مارجي ويو ۽ فائق ترڪستان جي نئين بادشاهه ابلڪ خان وٽ هليو ويو. انهيءَ ويڙهه ۾ سبڪتگين سان سندس پٽ محمود غزنوي به ساڻ هو. نوح بن منصور انهيءَ سوڀ کان پوءِ سبڪتگين کي ناصر الدين ۽ پٽس محمود کي سيف الدوله جو خطاب ڏئي ڪري غزني سان گڏ خراسان به انهن جي حوالي ڪري ڇڏيو. هي اهو وقت هو جڏهن قرامطي تمام گهڻو زور وٺي ويا هئا ۽ سبڪتگين انهن جو تدارڪ ڪرڻ جي فڪر ۾ هو. ملتان جو امير ان وقت شيخ حميد هو، جنهن جو ذڪر اڳ ۾ اچي چڪو آهي. 368هه (79 ــ 978ع) ۾ سلطان سبڪتگين ڪابل فتح ڪري هندستان جي سرحد وٽ سخت حفاظتي انتظام ڪيا، ڇاڪاڻ ته غزني ۽ ڪابل جي سرحد لاهور ۽ ملتان سان مليل هئي. لاهور جي راجا جئپال بن ستپال طاقت جي نشي ۾ هڪ وڏو فوجي ڪٽڪ وٺي پشاور ۽ جمرود کان ٿيندو اچي غزني جي سرحد تي حملو ڪيو. ان وقت سبڪتگين پنهنجي پٽ محمود جي مدد لاءِ نيشاپور ويل هو، جتي ديلمي ۽ ٻيا باغي اڪيلو سمجهي مٿس حملو ڪيائون. سبڪتگين طوس ويجهو جنگ ۾ مصروف هو ته غزني تي جئپال جي حملي جي خبر پيس، جنگ جو پاسو پلٽي جلدي اچي غزني پهتو ۽ جئپال تي بجليءَ وانگر ڪڙڪي پيو، جئپال حملي جي سٽ نه سهي مجبور ٿي ڪري سبڪتگين اڳيان اطاعت جو ڪنڌ جهڪايو ۽ واعدو ڪيائين ته پنجاب پهچي ڏنڊ ۾ جهجو سون ۽ چاندي موڪليندس. اها جنگ غزني جي هڪ ڍنڍ ڀرسان ٿي. راجا جئپال مهراڻ ٽپي واعدي خلافي ڪري ڇڏي ۽ هندستان جي ٻين راجائ381 هه تي جئپال ۽ سبڪتگين جي وچ ۾ ٻي جنگ ٿي. ان وقت ملتان جو حاڪم شيخ حميد هو جيڪو اسماعيلي هجڻ ڪري فاطمي حڪومت جو فرمانبردار هو. ان وقت فاطمي ۽ عباسي حڪومت جي اثر هجڻ ڪري چئي سگهجي ٿو ته شيخ حميد هندو راجائن  جو ساٿ ڏنو هوندو يا وري احتياط طور غير جانبدار رهيو هوندو. 381هه (92 ــ 991ع) سلطان سبڪتگين شيخ حميد کان پڇاڻو ڪيو. شيخ حميد سلطان جي طاقت ڏسي اطاعت ڪرڻ تي مجبور ٿيو ۽ سالاڻو خراج ڏيڻ جو واعدو ڪيو. 98 ــ 997ع ۾ سبڪتگين گذاري ويو ۽ سندس پٽ محمود حڪومت جون واڳون پنهنجي هٿ ۾ ورتيون.ن کي به جنگ لاءِ ڀڙڪايو ۽ سلطان سبڪتگين جي ماڻهن کي قيد ڪرڻ شروع ڪيو..
ڪيوڙو
ڪيوڙا
ڪيوڙي کي هندستانيءَ ۾ ڪيلا، فارسيءَ ۾ موز ۽ انگريزيءَ ۾ پلانٽين يا بنانا سڏيندا آهن. هن جا بيشمار قسم آهن جي قد، رنگ، خوشبوءِ، لذت ۽ ٻين ڪن ڳالهين ۾ تفاوت رکن ٿا. چڱي ڪيوڙي يا ڪيلي جي لاءِ تمام ڀلي زمين گهرجي. ڪيوڙا يا ڪيلا هڪٻئي کان ڇهن يا اٺن فوٽن جي وڇوٽيءَ تي، هڪڙيءَ ڪسيءَ ۾ پوکڻ گهرجن، جا ڪسي هڪ فوٽ يا وڌيڪ اونهي ۽ ٽي فوٽ ويڪري هئڻ گهرجي ۽ انهيءَ ۾ وقت بوقت ججهو پاڻي ۽ تازو ڳائو ڀاڻ وجهڻ گهرجي. هر هڪ وڻ ۾ ٽڻ ٽڙن کان وڌيڪ ٿڙَ رهڻ نه ڏجن. جيڪي اکيون پاڙ مان نڪرنديون وڃن سي هڪدم ڪڍي ڇڏڻ گهرجن. جيڪو ٿڙ هڪڙو ڀيرو ڦر ڪري، تنهن کي پاڙ کان مٿڀرو زمين جي سنوت ۾ وڍي ڇڏڻ کپي، جو اهو وري ٻيو ڦر نه ڪندو. وڍيل پاڙ کي زمين ۾ تيستائين ڇڏجي، جيستائين ڪا ان جي تازي اک اها جاءِ واري بهتر آهي ته ٻئي يا ٽئي ورهيه ڪيوڙو ڪڍي نئين زمين ۾ رکجي، جو هو جنهن زمين ۾ رهي ٿو انهيءَ کي ٿڪايو ڇڏي. جيسين ڪ مٿيون ٻه يا ٽي ڦريون پچي نه وڃن، تيسين ميوي جو ڇڳو وڍي لاهي نه رکجي. وڍڻ کان پوءِ اهو ڇڳو رسي سان گهر ۾ لڙڪائي ڇڏجي، جتي ٿورن ئي ڏينهن ۾ سڀ ڦريون پچي پونديون. ڪيوڙو يا ڪيلو خوشبوءِ تڏهن ٿو ڪري جڏهن پچي وڃي ٿو. چوندا آهن ته ساڳئي ٿڙ ۾ ٻن قسمن جو ڦر پيدا ڪرائي ٿو سگهجي. هيئن ڪجي جو ٻن قسمن جي ڪيوڙن جون هڪ جيڏيون اکيون ڪڍي، تکي ڪپ سان اڌ مان چيري، هڪڙي جو اڌ ٻئي جي اڌ سان ملائي، ٻڌي، زمين ۾ هڻي ڇڏجي. سگهو ئي اهي ٻئي اڌ ملي هڪ ٿي ويندا ۽ ڏينهن پُني هڪڙي ٿڙ مان ٻنهي قسمن جو ميوو پيدا ٿيندو. ڪيوڙي کي گهڻي سردي ساڙيندي آهي. ڪيوڙي جي لاءِ زمين لوڻائتي بهتر آهي. سادي قسم جا ڪيوڙا ماڻهو ڍورن کي کارائيندا آهن. ڪچا ڪيوڙا ڀاڄيءَ ۾ به ڪم آڻيندا آهن. ڪن مان ته ماني به پچائيندا آهن. جڏهن ڪيوڙو چڱو ڦر ٿو ڪري تڏهن ته هڪڙو ئي وڻ ستر يا اسي پائونڊن جيترو مال پيدا ڪري ٿو. ”همبولٽ“ صاحب لکي ٿو ته ”ساڳي زمين جا هڪ هزار چورس فوٽ، جي 462 پائونڊ پٽاٽن جا يا اٺٽيهه پائونڊ ڪڻڪ جا اُپائيندا، سي ڪيوڙن جا چار هزار پائونڊ اُپائيندا ۽ گهٽ عرصي ۾.“ ڪيلن يا ڪيوڙن جا گهڻا ئي قسم مشهور آهن. لال ڪيوڙو ۽ سون ڪيوڙو ته عام آهن. ٻين عمدن قسمن جا هندي نالا هي آهن، چمپا، چيٻي چمپا، مرتبان، ڊاڪائي، ڪڇ ڪيلو، موهن ڀوڳ، رام ڪيلو ۽ ٻيا.
سرھنگ خطيبي
سرهنگ خطيبي: سرهنگ خطيبي سلطان مسعود جي سردارن مان هيو، هو سٺو شاعر ۽ ادب دوست هو. مسعود سعد هڪ قصيدو به خطيبي جي جواب ۾ لکيو آهي، سنائي به سندس ساراهه ڪئي آهي، مختيار غزنوي 2 ــ 1101ع کان 5 ــ 1104ع جيڪي قصيدا چيا آهن، انهن ۾ خطيبي جي بهادري جي ڏاڍي تعريف ڪئي اٿائين. .
ڪورينا
thumb| ڪورينا جا ٻہ خاڪا
ڪورينا يا  ھڪ يوناني ٻولن واري شاعرہ ھئي جيڪا بيئوشيا جي ٽاناگرا سان تعلق رکندڙ ھئي. سيفو کان پوء قديم يونان جي سڀ کان مشھور ترين شاعره هئي.
زندگي جو احوال
سندس تعلق يونان جي صوبي بئوشيا جي شھر ٽاناگرا سان ھيو ڏھين صدي جي بازنظيني انسائڪلوپيڊيا سوڊا جي مطابق ايڪليڊورس ۽ پروڪراشيا جي ڌيء ھئي قديم روايت مطابق سندس دؤر پنجين صدي قبل مسيح وارو ھيو. ھن زندگيءَ جو وڏو حصو بيئوشيا جي شھر ٿيبز ۾ گذاريائين جنھن ڪري کيس ٿيبين سڏبي آھي.
شاعري
ڊاڪٽر فهميده حسين لکي ٿي تہ:بوئيوشيا جي علائقي ۾ ٽانا گرا جي رهاڪو هيءَ شاعر عورت قديم شاعر پنڊار جي همعصر هئي، سندس گهڻي شاعري مڪاني داستانن تي ٻڌل آهي، جنهن جا ڪي ٽڪرا دستياب ٿيا آهن. انهن ۾ سندس هنر پڌرو آهي.
"ننڍڙا نظم"
مريد عباس
مريد عباس (Mureeb Abbas)، نيم ڪلاسيڪل سنڌي فنڪار هو، هن 10 اپريل 1974ع تي نئين ديري ۾ محمد عالم ڪٽپر جي گهر ۾ جنم ورتو. هن ناليواري فنڪار غلام شبير سمون کان راڳ جي سکيا ورتي. مريد عباس گيت ڳائڻ کانسواءِ نوحه ۽ مرثيه به پڙهندو هو.
حوالا
زمرو:سنڌي فنڪار
آسٽريليا جو گورنر جنرل
آسٽريليا جو گورنر جنرل آسٽريليا ۾ شاھي سربراھ جو نمائندو ھوندو آھي آسٽريليا جي آئين مطابق گورنر جنرل جي مقرري آسٽريليا جي حڪومت جي سفارش تي شاھي سربراھ ڪندو آهي ھي آسٽريليا جي فوج جو ڪمانڊر ان چيف ۽ فيڊرل اگزيڪيوٽو ڪائونسل جو صدر ھوندو آھي. ان جي ڪمن م وزيرن ، ججن ۽ سفيرن جي مقرري ڪرڻ، پارليامينٽ جي ڪيل قانونسازي جي شاھي منظوري ڏيڻ، چونڊن جي رٽ جاري ڪرڻ ۽ آسٽريليائي لقب يا اعزاز عطا ڪرڻ شامل آهي
شھتوت
شھتوت اصل ۾ توت جو ٻيو نالو آھي. انگريزيءَ ۾ ان کي ملبيري چوندا آھن. وڌيڪ ھن لفظ کي ٽچ ڪري صفحو ڏسو ««توت»»
27 جُولاءِ
27 جُولاءِ ، عيسوي سال جو 208 هون (ليپ سال 209 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 157 ڏينهن (ليپ سال 158 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:جُولاءِ
سوچيتا دلال
سوچيتا دلال (Sucheta Dalal) ڀارتي ليکڪا ۽ صحافڻ آهي. هيءَ دي ٽائمز آف انڊيا سان 1997 تائين فائنانشيل ايڊيٽر طور ڪم ڪندي رهي ۽ پوءِ وري انڊين ايڪسپريس گروپ جي ڪنسلٽنگ ايڊيٽر هئي. هن 2008 تائين انڊين ايڪسپريس ۽ فائنانشيل ايڪسپريس جي لاءِ ڪالم لکيا آهن. هن 1992 ۾ ناري صحافي جي لاءِ چميلي ديوي جين ايوارڊ جو اعزاز ماڻيو. ۽ تعليم ۽ ادب ۾ پنهنجي ڪارڪردگيءَ جي عيوض 2006 ۾ پدم شري ايوارڊ حاصل ڪيائين. ۔ سوچيتا 6 سال تائين ڪارپوريٽ معاملن جي وزارت جي رڪن رهي آهي.
شروعاتي زندگي ۽ تعليم
سوچيتا دلال جي پيدائش 1961 ۾ ممبئي ۾ ٿي هئي. هن ڪرناٽڪ ڪاليج، ڌارواڙ کان شماريات (اسٽيٽيسٽڪس) ۾ بي-ايس-سي جي ڊگري حاصل ڪئي ۽ بمبئي يونيورسٽي (هاڻي ممبئي يونيورسٽي ) کان ايل-ايل-بي ۽ ايل-ايل-ايم جي تعليمي سند حاصل ڪئي.
لکڻيون
سوچيتا دلال پنهنجي مڙس ڊيباشس باسو سان گڏ دي اسڪيم، هو وون، هو لوسٽ، هو گاٽ ايوي {The Scam: Who Won, Who lost, Who Got away}} جي نالي سان هڪ ڪتاب لکيو هيو. اي،ڊي شراف: ٽائٽن آف فائينانس اينڊ فري اينٽرپرائز (A. D. Shroff: Titan of Finance and Free Enterprise) جي نالي سان سوچيتا ٻيو ڪتاب لکيو هيو.
ايوارڊ
سچيتا دلال کي ڪيترائي اعزا مليا جن منجهان ڪُجهہ ذڪر لائق اعزاز هيٺ درج ڪيل آهن:
حوالا
زمرو:1962ع جون پيدائشون زمرو:ادب ۽ تعليم ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:ممبئي يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد
توت
thumb|400px|Long mulberry توت يا شهتوت هندستان ۾ عام آهي. هي ٻن قسمن جو ٿيندو آهي:. هڪڙو ڳوڙهو سائو يا ڪارو ۽ ٻيو اڇو. ٻئي مٺا ٿيندا آهن. هڪڙو ٽيون قسم به ٿيندو آهي، جو ننڍڙو ٿيندو آهي ۽ کٽمٺو ٿيندو آهي. هتي جا انهيءَ کي سنڌي توت چوندا آهن. توت مارچ ڌاري ڦر پچائيندو آهي. قلمن يا ڏندڻن هڻڻ سان پيدا ٿيندو آهي.
سچو پچو توت ولايتي ميوو آهي، جو اصل ايران جو آهي. هن ملڪ ۾ ان جي لاءِ گهڻائي مٿا هنيا اٿن پر چڱو نه ٿو ٿئي. وڻ وڏو ٿئي ٿو پر ڦر برابر نه ٿو جهلي. انگلينڊ ۾ به اهو چڱو ٿئي ٿو. ٻڌڻ ۾ اچي ٿو ته ڪشمير ۽ جلندر ۾ البت موچارو ٿئي ٿو. ان جي ميوي ۾ جا خوشبوءِ ۽ لذت ٿئي ٿي، سا هتي واري توت ۾ نه ٿي ٿئي.
توت جي پنن تي ولايت ۾ پَٽ جا ڪينئان پاليندا آهن. توت کي انگريزيءَ ۾ مَلبيري چون ٿا.
شاهد خاقان عباسي
شاھد خاقان عباسي:i' ( 27 ڊسمبر 1958 ۾  ڪراچيءَ ۾ خاقان عباسي جي گھر ۾ پيدا ٿيو.   . ڪجھ پاڪستاني اخبارن لکيو آهي تہ ھي پنھنجي اباڻي ڳوٺ مري ۾ ڄائو جيڪو روالپنڊي ضلعي ۾ واقع آهي. پاڻ ھڪ سياستدان آهي ۽ آگسٽ 2017 کان 31 مئي 2018ع تائين پاڪستان جو 28 هون وزيراعظم رهيو. 2008 ۾ پاڪستان مسلم ليگ (ن) (PML-N) جي پارٽي ٽڪيٽ تي قومي اسيمبلي جو ميمبر چونڊيو ويو. ان کان اڳ 1988 کان 1999 تائين قومي اسيمبليءَ جو ميمبر رھي چڪو آھي.
تعليم
ھن ابتدائي تعليم ڪراچيءَ جي اسڪولن ۾ حاصل ڪئي، جنھن بعد ھن لارنس ڪاليج مري ۾ تعليم حاصل ڪئي.1978 ۾ گريجوئيشن لاء لاس اينجلس جي ڪيليفورنيا يونيورسٽي ۾ داخل ٿيو جتان اليڪٽريڪل انجنيئرنگ ۾ بيچلر جي ڊگري ورتائين. 1985 ۾ اليڪٽيڪل انجنيئرنگ ۾ ماسٽرز ڪرڻ لاء جارج واشنگٽن يونيورسٽي ۾ داخل ٿيو ۽ ان يونيورسٽيءَ مان ماسٽرز ڪيائين.
ڪيريئر
سياست م اچڻ کان اڳ 1980 واري ڏھاڪي دوران ھن پروفيشنل اليڪٽيڪل انجنيئر جي حيثيت ۾ يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا ۽ مڊل ايسٽ جي ملڪ سعودي عرب ۾ توانائيءَ جي پراجيڪٽ ۾ آئل اينڊ گئس انڊسٽري ۾ ڪم ڪيو. 1988 ۾ پنھنجي والد خاقان عباسي جي موت کان پوءِ ھن پنھنجي سياسي ڪيريئر جو آغاز ڪيو. جنھن کان پوءِ ھي قومي اسيمبلي جو اين. اي. 50 راولپنڊي مان چھ ڀيرا ميمبر چونڊيو ويو. 1997 ۾ جنرل اليڪشن ۾ پاڪستان مسلم ليگ (اين) جي سوڀ کان پوءِ کيس پاڪستان ايئر لائينز جو چيئرمين مقرر ڪيو ويو ۽ 1999 جي ڪو ديت coup d'état تائين ان عهدي تي رهيو. 2008 جي اليڪشن بعد مختصر وقت لاءِ ھي يوسف گيلاني جي مخلوط حڪومت ۾ وزير تجارت رھيو. 2013 جي عام اليڪشن کان پوءِ ھي پيٽروليم ۽ قدرتي وسيلن جو وفاقي وزير مقرر ٿيو. 250px|مرڪز|thumb| عباسي پنھنجي ڪيبينيٽ ۽ چيف آف آرمي اسٽاف سان گڏ مينٽگ دوران
خاندان
ھن جو تعلق ڪھوٽہ جي امير سياسي گھراڻي سان آهي. ھن شادي ڪئي جنھن مان کيس ٽي پٽ آھن سندس پيءُ خاقان عباسي پاڪستان ايئر فورس ۾ ايئرڪوموڊور ھيو جو بعد ۾ سياست ۾ اچي قومي اسيمبلي جو ميمبر ٿيو. . خاقان عباسي ضياء الحق جي وزارت ۾ پيداوار جو وفاقي وزير ٿيو.1988 ۾ اوجڙي ڪيمپ واري حادثي ۾ وفات ڪري ويو. ھن جو ڀاءُ ذاھد عباسي پڻ ان حادثي ۾ زخمي ٿيو جيڪو ڪوما ۾ ھليو ويو ۽ 2005 ۾ وفات ڪري ويو. ھن جي ڀيڻ سعديہ عباسي سينيٽ جي ميمبر رھي چڪي آھي. ھن جو سھرو جنرل محمد رياض عباسي 1977 کان 1979 تائين انٽر سروسز انٽيليجنس جو ڊائريڪٽر جنرل رھيو. شاھد خاقان ھوابازي جو شوقين آهي ۽ قابل ھواباز skydiver پڻ آھي. ھي پاڪستان جو پھريون وزيراعظم آھي جنھن پاڪستان ايئر فورس جي اڏام واري مھم ۾ حصو وٺندي ايف-16 فيلڪن جنگي جھاز اڏايو. and a military helicopter. ھڪ انٽرويو ۾ ھن ٻڌايو ھو تہ پاڻ 40 سالن کان پائليٽ رھيو آھي. .ھن لاء چيو ويندو آهي ته ميڊيا سامھون اچڻ کان لنوائيندو اھي.
اثاثا
شاھد خاقان عباسي ھڪ بزنس مين پڻ آھي ۽ پاڻ ھواباز به آهي. ھي ايئر بليو Airblue نالي ايئر لائين ڪمپني جو پڻ مالڪ آھي جنھن جو ھن بنياد 2003 ۾ وڌو. پر 2016 ۾ ھن ايئر بليو ۾ پنھنجي تعلق ھجڻ کان انڪار ڪيو ھن جو 2013 ۾ ايئر بليو ۾ 90 ڪروڙ روپين جو حصو ھيو ھي پاڪستان جي امير ترين پارليامينٽرين مان ھڪ آھي. سندس اثاثن جي ماليت 1.3 ارب . کان 2.3 ارب روپيا آهي ھن جي اثاثن ۾ ايئر بليو ۾ حصيداري، اسلام آباد ۾ ھڪ گھر، ريسٽورنٽ جو بزنس ۽ مري ۾ زمين واري جائداد شامل آهن.
قبو سعيد خان ديھ
ديھ  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا قبو تپي ۾ واقع آهي.
شاهد خاقان عباسي
حوالا
زمرو:1958ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستان جا وزيراعظم زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:راولپنڊي جا سياستدان زمرو:ڪراچي جا سياستدان
قبو سعيد خان ديھ
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1933ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ قبو سعيد خان ۽ ڳوٺ اسحاق ماڇي واقع ھيو. ھاڻي ھن ديھ ۾ قبو سعيد خان شھر، ڳوٺ ڪرم خان بروھي، اعتبار مگسي، ڳوٺ محمد سومر کوسو، ڳوٺ ھيبت خان مگسي معروف آھن.
ملبيري
ملبيري انگريزيءَ جو لفظ آهي جنهن جي سنڌي ۾ معني توت  يا شھتوت آهي. . وڌيڪ ھن لفظ کي ٽچ ڪري صفحو ڏسو ««توت»»
قبو سعيد خان ديھ
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ اسحاق، اوڀر ۾ ديھ ڪوٽ شاھبيگ، اولھ ۾ ديھ سمندر ۽ ڏکڻ ۾ ديھ سير ڊکڻ ۽ سير جمالي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. قبو ڊسٽريبيوٽري سيف الله شاخ مان نڪري ھن ديھ مان گذرندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 27,898 ھئي جيڪا 4,789 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
بنارس هندو يونيورسٽي
بنارس هندو يونيورسٽي (Banaras Hindu University) 1300 ايڪڙن تي پکڙيل هيءَ يونيورسٽي نه رڳو انڊيا پر ايشيا جي وڏي يونيورسٽي آهي، جنهن ۾ ويھ هزار شاگردن جي رهائش جو بندوبست آهي، جن لاءِ 60 هاسٽلون آهن.
بنارس هندو يونيورسٽيءَ (BHU) ۾ چئن سالن جي انڊر گرئجوئيٽ ”بيچلر آف ٽيڪنالاجي“ ۾ ڊگري ۽ پوسٽ گرئجوئيٽ ”بيچلر آف ٽيڪنالاجي“ ۾ ڊگري ۽ پوسٽ گرئجوئيٽ ”ماسٽر آف ٽيڪنالاجي“ ۽ Ph.D ڊگرين جا جيڪي ڪورسز ٿين ٿا اهي هنن انجنيئرنگ برانچن ۾ ٿين ٿا:
بنارس هندو يونيورسٽيءَ ۾ ٽيهن کان مٿي ملڪن جا شاگرد آهن ۾ ٽيهن کان مٿي ملڪن جا شاگرد آهن. هن يونيورسٽيءَ جو ڊسيپلين ۽ تعليم جو معيار مٿاهون آهي.
بنارس هندو يونيورسٽيءَ جي مرڪزي لئبرري سياجي رائو گائيڪ واد لئبرري (The Sayaji Rao Gaekwad Library)، ممبئي يونيورسٽي جي سينٽرل لئبرري ”نهرو لائبرري“ کان بہ وڏي آهي. هن لئبرري ۾ 13 لکن کان به مٿي ڪِتاب آهن. هيءَ لئبرري 1941ع ۾ ٺهي راس ٿي هئي، جنهن جو خرچ بڙودا جي مهاراجا سَياجي رائو گائيڪ واد سوم (Sayaji Rao Gaekwad III) ڏنو هو.
حوالا
زمرو:يونيورسٽيون ۽ ڪاليجز
نواز ڪنڀر
نواز ڪنڀر (انگريزي:Nawaz Kumbhar) سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻولي جو ليکڪ ۽ محقق آهي. سندس ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن.
زندگي جو احوال
نواز ڪنڀر جو پورو نالو نواز علي ڪنڀر آهي. هن سنڌ جي سانگهڙ ضلعو جي ڳوٺ نواب اڪبر بگٽي ۾ 12 آگسٽ 1965ع تي محمد موسي ڪنڀر جي گهر ۾ جنم ورتو. سندس والد ڳوٺ جي برادري جو پھريون پڙھيو لکيو فرد ۽ سرڪاري ملازم ھو. جيڪو ٽيليفون کاتي ٽيليفون آپريٽر ٿيو ۽ بعد ۾ اُتان استعيفيٰ ڏئي روڊز کاتي ۾ ٺيڪيداري شروع ڪئي. سندس ڏاڏو حاجي محمد بچل پاڙي جي مسجد جو پيش امام ھجڻ سان گڏ ٻارن جو قرآن شريف ۾ اُستاد به ھو. سندس والد 1975ع ۾ ڳوٺان لڏي سانگهڙ شھر ۾ آباد ٿيو.
ڪتاب
اڻ ڇپيل ڪتاب
حوالا
زمرو:ليکڪ زمرو:سنڌي ماڻھو
فيلس
فيلس  ٻلي جي ھڪ نسل جو نالو آهي.
وايو منڊل
ماحول عربي ٻوليءَ جو لفظ آهي جنهن جي معني آهي (ما =جيڪو ، حول = چوڌاري )
مطلب جيڪو ڪجهه اسان جي چوڌاري آهي اھو اسان جو ماحول سڏيو ويندو آهي.
ميردريا خان کوسو
مير درياخان کوسو ( 1925 ـ 2006 ) ميرصاحب،ملڪ پاڪستان جو جيڪب آباد سنڌ مان ھڪ نالي وارو قومي سياستدان،سماجي اڳواڻ ۽ قبائلي شخصيت ھو. سندن تعلق بلوچ قوم جي کوسہ قبيلي سان آھي. ميرصاحب جي والد جو نالو مير ميرحسن خان ۽ سندن ڏاڏي جو نالو مير بھادر خان ھو. 1857 ۾ آزادي لاءِ ڪيل جدوجھد جو مجاھد مير دلمراد خان کوسہ (اول) ميرصاحب جو پڙڏاڏو ھو. مرحوم مير سڪندر خان کوسو ، خانصاحب مير شاھل خان ءِ خانبھادر مير دلمراد خان کوسو (دوم) ميرصاحب جن جا چاچا ھيا.خانصاحب سردار خان کوسو ميرصاحب جن جو سئوٽ ءِ سھرو ھو.مُلڪي ءِ علائقائي سياسي ءِ سماجي طرح ميرصاحب ءِ سندن خاندان جو معاشري ۾ گھرو ءِ مضبوط اثر رھيو آھي. ميرصاحب مرحوم نھايت معتبر، شريف النفس ءِ انتھائي قابل احترام شخصيت ھئا. پاڻ 1962 کان 1977 تائين پاڪستان جي قومي اسيمبلي جا ميمبر رھيا. ميرصاحب 4 نومبر 2006 ڇنڇر ڏينھن ڪراچي ۾ وفات ڪري ويا، کين سندن آبائي ڳوٺ ”دين پور“ جي قبرستان ۾ سپرد خاڪ ڪيو ويو. مير ميرحسن خان ، مير شفيق صاحب ، مير فداحسين خان ، ميرطارق حسين ، مير خالدحسين ءِ مير انيس الرحمان خان ميرصاحب جا فرزند آھن. ھن وقت ضلع اندر سياسي طرح متحرڪ شخصيت مير طاھر خان کوسو ميرصاحب مرحوم جو پوٽو آھي.
ٻوڌيڌرما
ٻوڌي ڌرمن يا ٻوڌي ڌرما انگريزي(Bodhidharma) پنجين يا ڇهين صدي جو هڪ ٻُڌ ڌرم جو ڀِڪشو هو. جنهن کي چين ۾ چن ٻُڌمت جي ڦھلاءُ جو پايو وجهندڙ ڪوٺيو ويندو آھي. جنهن ٻُڌ ڌرم جي پَرچار سان گڏ ڌيان اِڀياس ۽ مارشل آرٽ جو چين ۾ سِکيا اَکاڙو نالي شائولين مندر جو بُنياد رکيو.
ڄمڻ جي جڳھ
ٻوڌي ڌرمن جي جنم بابت ڪا هڪ-مَتِي راءِ نہ جُڙي سگهي آهي. اوائلي چيني تاريخون کيس هندوستان جي ڪنهن پَرڳڻي کان آيل ٻُڌائن ٿيون تہ هو ڏکڻ ڀارت جي پَلوا راڄ جو ڪو راجڪُمار هو يا وري ڪو اولھ ڀارت جو ايراني. هڪ ٻي تاريخ کيس بِرهمڻ نسل جو راجا ڪوٺي ٿي. اِهي ٻئي رايا کوٽ جو اُنڪري شڪار آھن جو پَلوا راڄ جو آفيشل ڌرم هندومَت هو ۽ پلوا راڄ جي ڪنهن راجڪمار جو نالو ٻوڌي ڌرمن هُيو ئي ڪونہ. اگر هجي تہ بہ هندومت ۽ ٻُڌمت ٻہ مُخالف ڌَرم آھن، نہ تہ هڪ هندو برهمڻ ٻُڌمت جي پَرچار ڇو ڪئي!؟ غلام حيدر مهجور جي سولنگي تاريخ بابت لکيل ڪتاب جي صُفحي 120 ڪتاب لکڻ موجب ڪتاب چَچ نامو(فتحنامہ سنڌ) جي صُفحي 512 ۽ 513 تي مُصنف لکي ٿو تہ هوڙي والا (صفحو97) جي گُمان ۾ اِهو نالو ٻُڌيورمن پٽ ڍول آھي. شايد بدهيورمن(Budhivarman) هُجي. ڇاڪاڻ تہ اِهو نالو قديم رڪارڊ ۾ اچي ٿو ۽ 640ع ڌاري گُجرات جي چالوڪيا(سولنڪي) گهراڻي جي هڪ راجا جو پڻ اهو نالو هو ۽ عربيءَ ۾ ” بديهني بمن دهول“ لکيو اٿس. هيءُ گمان، فتحنامي ۾ هن نالي جي ڏنل صورتخطيءَ مطابق پڻ قدري قياس ويجهو معلوم ٿئي ٿو: يعني ته”بديهي بمن“ = بدهي ورمن. انهيءَ لحاظ سان هن نالي جي پڙهڻي”ٻـُـڌِيورمن ]پـٽ[ ڍول“ زياده موزون ٿيندي. اولاهن چالوڪين مان ڪجھ راجائن جو ناتو ۽ نرمي ٻُڌ ڌرمن جي ساڌوئن ڏانهن هئي. خاص طور وڪرم ادتيا. پاڪستاني اِتهاسڪار ”احمد حسن داني“ کيس واديءِ سنڌ جي پشاور پَرڳڻي جو ڄاڻائيندي خيال ڪري ٿو، ڪجھ مقامي روايتن ۾ ٻوڌي ڌرمن جو ذڪر آيل آھي هو پاڪستان افغانستان جي بارڊر وٽ يا آسپاس جو ٿي سگهي ٿو.
مشھور ڪيرتون
ٻوڌي ڌَرمن جي بَڻ بُڻياد بابت ڪيتريون ئي ڪيرتون موجود آھن. هڪ ڀارتي ڪيرت پٽاندر ٻوڌي ڪانچي پورم سان جُڙيل راڄ پلوا جي راجا جو ٽيون پُٽ ھو. جنهن پنهنجي ڪُندالڻي سَگھ جاڳائي ورتي هئي ۽ ڀِڪشو ٿيڻ لاء راڄ ڀاڳ تياڳيو هُئائين. ٿٻيٽي ڪيرتون کيس ڪاري چمڙيءَ وارو دراوڙ هندوستاني سڏين ٿيون، جڏهن تہ جاپاني اِتهاسڪ گرنٿن کيس فارسي ڪوٺيو آھي.
سکيا
ٻوڌي ڌَرمن ڌيان اِڀياس جو اُستاد، حڪيم، يُڌ ڪَلا جو ڄاڻو، جنهن جو روحاني طاقت ۽ ڪندالڻي سگھ تي ڪنٽرول هو. هن ديوي شڪتين کي پنهنجي وَس ۾ ڪري ڇڏيو. هو ٽيلي پيٿي، هيپناٽزم ۽ مسمريزم جو اِڀياسي هو. ان کان علاوه هن کي چين ديش ۾ ٻُڌمت جو پايو وجهندڙ ساڌو سڏيو ويندو آھي.
هاڻوڪي ڪلچر ۾
ٻوڌي ڌَرمن هڪ وڏي ڌَرم گُرو، سَنياسي، روحانيت پسند مَهاپُرش ۽ هڪ ويدانتي ساڌوءَ طور ڄاتو وڃي ٿو، جنهن پنهنجو راڄ ڀاڳ ڌَرم لاءِ تِياڳيو. ڪيتريون ئي ڏند ڪَٿائون هن ڏانهن جوڙيل آھن. اِن کان علاوه گهڻين ديو مالائي ڪهاڻين ۾ سندس فرضي نالو ڪتب آيل آھي. ڏکڻ ڀارت جي تامل فلم انڊسٽري پاران ٻوڌي ڌرمن جي جيون تي ستائيم ارائيوو(Seventh Sense) فلم ٺهيل آهي، جنهن گهڻي مَڃتا ماڻي. توڙي جو فلم ۾ ڪافي تاريخي اُوڻايون آھن.
ورڻ يا ذات
ڀارتي اوچ نيچ واري سرشتي ۾ لفظ ”برهمڻ راجا“ ۾ پڻ وائڙائپ يا مونجهارو آھي. ڇو تَ محقق برائوٽن جي خيال ۾ ”راجا“ لفظ ان ڳالھ ڏانهن ڌيان ڇڪائي ٿو تَ ٻوڌي ڌرما پڪ کتري(ويڙھاڪ) ڪلاس مان هو. جڏهن تَ برهمڻ لفظ سڄو ان ڳالھ ڏانهن اشارو آ تَ ھو ڪو ڪٽر هندو ڌرم گرو يا پنڊت هو.
نانءُ
ڪن ڪيرتن پٽاندر تَ ٻوڌي ڌرمن کي اهو نالو سندس گروء ڏنو جيڪو عام طور پَنياتر، پراجنتر يا پراجنڌر طور ڄاتو ويندو هو. هڪ ٻڌ ڀڪشوء طور سندس نالو جيوا ورمن ٻڌايو ويندو آھي. ٻوڌي ڌرما ٻين ب انيڪ نالن سان پڪاريو ويندو آھي. ”ٻوڌيترا“ به سندس هڪ نانء آھي.""
ابو نصر بن محمد
ابو نصر بن محمد: 41 ــ 1040ع کان 50 ــ 1049ع ۾ سلطان مسعود جي پٽ شهزادي مودود غزني تي قبضو ڪري ابو نصر بن محمد بن احمد کي لاهور جي گورنريءَ تي ويهاري سنڌ ۽ ملتان جو صوبو به ان جي حوالي ڪري ڇڏيو. ابو نصر سنڌ جي دوري تي نڪتو ۽ هانسي کان وٺي ٿانيسر تائين گهمي ڦري حڪومت جا انتظام سڌاريا ۽ پوءِ غزني موٽي آيو پر پٺيان سنڌ ۽ ملتان ۾ بغاوت برپا ٿي، دهلي جي راجا، هانسي کان وٺي ٿانيسر ۽ ننگر ڪوٽ تي قبضو ڪري ورتو..
جيمي-لي ڇهه
جيمي-لي سيڪس (انگريزي: Jamie-lee Six) هڪ بيلجيم اداڪار، ٽيليويزن پيش ڪندڙ ۽ متاثر ڪندڙ آهي. هوءَ 2016 کان وٺي نوجوانن جي پليٽ فارم ملائڻ جي هڪ اندروني آهي.
ڇهه پنهنجي اداڪاري ڪيريئر جي شروعات 12 سالن جي عمر ۾ ڪئي. هن ٽيليويزن سيريز ايلا ۾ ڪليو ڊي واچٽر جو پهريون ڪردار ادا ڪيو.
ڇهه ڊراما سيريز D5R (مڪمل دي وجيور ۾) ۾ امبر جي ڪردار سان مشهور ٿي ويا. ڪڏهن به ڊرامي جي تربيت جي پيروي ڪرڻ کان سواء، ڇهن کي 300 نوجوانن سان گڏ هڪ آڊيشن دوران 16 سالن جي عمر ۾ ڪيٽ نيٽ سيريز ۾ امبر جي حيثيت ۾ مرڪزي ڪردار حاصل ڪيو.
فيبروري 2020 ۾ هوءَ ڪاميڊي ۾ ڏسي سگھجي ٿي هيري ننڍڙن کي ڏسي ٿو پاران جون وان ايرڊ. پيداوار فارس ٿيٽر جي هٿن ۾ آهي. هي سندس اسٽيج ڊيبيو آهي.
هوءَ يوٽيوب تي پنهنجي روزاني زندگيءَ بابت ويلاگس رکي ٿي. هن مارچ 2021 ۾ هڪ ڊسڪ جوڪ جي حيثيت سان شروعات ڪئي. 2022 ۾ هن VTM تي غدار ۾ شرڪت ڪئي جتي هوءَ هڪ غدار هئي.
روزا
مسلمان (Muslims) رمضان يا رمدان (Ramadan) شريف ۾ سڄي دنيا جا مسلمان روزا (Fasting) رکندا آهن، پر دنيا ۾ اسلام کان سواءِ ٻيا به اهڙا مذهب آهن، جيڪي پنهنجي پيروڪارن کي مختلف مذهبي ڏينهن دوران روزا رکڻ جي تلقين ڪن ٿا. اسلام کان سواءِ ٻيا ڇهه مذهب اهڙا آهن جن جا مڃيندڙ روزا رکن ٿا.
يهودي (Jwes): يهوديت ۾ يوم ڪپر يا يومِ ڪفارا کي روزي جي ڏينهن طور ياد ڪيو ويندو آهي. ان کان سواءِ يهودي ڪئلينڊر (Jewish calendar) ۾ ڇهه وڌيڪ ورزا به شامل آهن جن ۾ تشابائو جي ڏينهن جو به روزا شامل آهن. ان ڏينهن يروشلم (Jerusalem) ۾ يهودين جي خدائن کي تباهه ڪيو ويو هو.
ڪيٿولڪ (Catholic): عيسائي مذهب جي اهم فرقي ڪيٿولڪ سان تعلق رکندڙ ماڻهو ايش وينس ڊي ۽ گڊ فرائيڊي (Good Friday) جي ڏينهن روزا رکندا آهن. ان کان سواءِ ڪيٿولڪ عيسائي نفس مارڻ واري وقت ۾ ايندڙ سڀني جمعي جي ڏهاڙن تي گوشت کائڻ کان پرهيز ڪندا آهن.
مور مونز (Mormons): مور مونز سان تعلق رکندڙ ماڻهو هر مهيني جي پهرين آچر جي ڏينهن روزا رکندا آهن.
بهائي عقيدو (Bahai faith) : بِهائي مذهب سان تعلق رکندڙ ماڻهو بِهائيءَ سال جي 19 هين مهيني ۾ يعني 2 کان 20 مارچ تائين، جيڪو ايلا چورائيندو آهي ۾ روزا رکندا آهن.
زمرو:مذهب زمرو:عقيدا
ڪم/ طبعي مقدار
ڪم علم طبعيء ۾ اھڙي عمل کي چئبو آهي جنهن ۾ ڪجھ زور لڳي گڏوگڏ ڪجھ مفاصلو بہ طئه ٿئي.
ھن لاء مساوات آهي:
جامع مسجد حامديہ ٻيلو
ھي ٻيلو شھر ضلعي سجاول ۾ موجود سڀ کان پراڻي جامع مسجد آهي. جيڪا سنڌ جي نامياري عالم مولانا حامد الله ٻيلوي جي نالي پٺيان سڏجي ٿي.
گڏيل آمريڪي رياستن جي عورتن جي قومي پاڻي پولو ٽيم
گڏيل رياستون آمريڪا جي عورتن جي پاڻي واري پولو ٽيم نارين جي بين الاقوامي ۽ دوستي واري پولو مقابلن ۾ آمريڪا جي نمائندگي ڪندي آھي. ھيءَ ٽيم 1990ع کان اڳ ان راند جي عالمي پاڻي پولو جي تمغو ماڻيندڙ ٽيمن منجھان ھڪ آھي.27 مارچ، 2019ع تي آمريڪا واٽر پولو ٽيم ( USA Water Polo) آدم ڪريڪورين کي آمريڪا جي عورتن جي ٽيم جي مڃيل ڪوچ نامزد ڪيو. آدم ڪريڪورين يو سي ايل اي بروئينز جي مرد ۽ عورتن جي واٽر پولو ٽيمن جي پڻ مڃيل ڪوچ آھي.
ٽورنامينٽ
آمريڪي نارين جي پولو ٽيم ڪيترن ئي ٽورنامينٽ ۾ حصو ورتو آهي.جِن ۾ اولپمڪ گيمز، ورلڊ چيمپيئنز، ورلڊ ڪپ، ورلڊ ليگ، پين آمريڪن گيمز شامل آهن.
ننڍا مقابلا
انهن مقابلن ۾ گڏيل آمريڪي رياستن جي ناري پولو ٽيم گڏيل طور يو20 ٽيم جي نمائندگي ڪندي آهي.
عرفانه ملاح
ڊاڪٽر عرفانه ملاح (انگريزيDr. Arfana Mallah) سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌ يونيورسٽي ۾ پروفيسر ۽ سنڌي ٻوليءَ جي مشهور ليکڪ، ڪالم نگار ۽ سماج سڌارڪ آهي.
زندگي جو احوال
ڊاڪٽر عرفانه ملاح سنڌ جي دادو ضلعو جي ڳوٺ سيتا ۾ 27 آگسٽ 1974ع تي ناليواري استاد غلام محمد ملاح جي گهر ۾ جنم ورتو.
تعليم
هن پرائيمري پنهنجي ڳوٺ سيتا مان حاصل ڪئي ۽ سيڪنڊري تعليم سيتا شهر ۾ حاصل ڪئي. هن انٽر ميڊيئيٽ ميهڙ ڊگري ڪاليج منجهان ڪئي. جڏهن ته هن 1988ع ۾ ايم ايس سي ڪيمسٽري ۾ سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان پهرين پوزيشن ۾ پاس ڪئي. هن ايم فل ۽ پي ايڇ ڊي جون ڊگريون پڻ سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان حاصل ڪيون.
علمي ۽ ادبي خدمتون
ڊاڪٽر عرفانه کي ننڍپڻ کان علم ۽ ادب سان لڳاءُ هو. هن ريڊيو پاڪستان توڙي پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن ڪراچي سينٽر ۽ نجي ٽي وي چينل ڪي ٽي اين ۽ ٻين چينلن تي ڪمپيئر سان گڏ لکڻ پڻ شروع ڪيو. ادبي ميدان ۾ هن پاڻ مڃائي ورتو. ان کان علاوه هن سماج سڌارڪ طور پڻ اهم ڪردار ادا ڪرڻ شروع ڪيو. هن جي انساني حقن، خاص طور تي عورتن جي حقن لاءِ جدوجهد ۽ جاکوڙ اهم آهي. سندس مضمون ۽ ڪالم مختلف معياري رسالن ۽اخبارن ۾ شايع ٿيڻ لڳا. هيءُ اول سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن جو امتحان پاس ڪري ليڪچرار مقرر ٿي ۽ علمي خدمتون سرانجام ڏنائين. بعد ۾ 2004ع ۾ سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو ۾ ليڪچرار مقرر ٿي. هن وقت پروفيسر طور خدمتون سرانجام ڏئي رهي آهي. عرفانه ملاح سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو جي سينڊيڪيٽ جي ميميمبر به رهي آهي ۽ سنڌ يونيورسٽي جي استادن جي تنظيم سوٽا جي صدر پڻ رهي آهي.
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:دادو ضلعو زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:ليکڪ زمرو:نثر نويس
عزاداري امام حسين
عزاداري امام حسين عليه السلام ھڪڙي قسم جي سوڳواري يا يادگيري آهي جيڪا امام حسين عليه السلام ۽ ان جي اصحابن ۽ ساٿين جي ياد ۾ ڪئي ويندي آھي. اھو واقعو سنه 61 ھجري ڪربلا جي مقام تي جيڪو هن وقت عراق جي ملڪ ۾ واقع آهي، اتي پيش آيو ھو. اھا عزاداري يا سوڳواري فقط محرم جي مھيني سان مخصوص ناهي بلڪه سال جي بين ڏينھن ۾ به مختلف ثقافتن ۽ رسمن سان دنيا جي ڪنڊ ڪڙڇ ۾ ڪئي ويندي آهي. امام حسين عليه السلام جي سوڳواري محرم مھيني جي آغاز سان شروع ٿيندي آھي ۽ عاشور يعني ڏھين محرم جي شام تائين اھا وڏي پيماني تي انجام ڏني ويندي آهي. جيڪا غروب جي ٽائيم تي ختم ٿيندي آھي ان وقت کي شام غريبان جي نالي سان سڏيو ويندو آھي. اھا عزاداري 12 محرم تي به ڪئي ويندي آھي جيڪا امام جي ٽيجھي جي عنوان سان هوندي آهي. اها عزاداري 20 صفر تي امام حسين عليه السلام جي چھلم جي عنوان سان انجام ڏني ويندي آهي. ٽئين امام جي سوڳواري ڪرڻ شيعن جي نزديڪ وڏي اهميت ۽ عبادت ۾ شمار آهي. زمرو:اسلامي مقدس ڏينھن
سلزبرگ (رياست)
سلزبرگ  آسٽريا جي ھڪ رياست جو نالو آهي   لفظ سلزبرگ جي معنيَ آهي لوڻ وارو قلعو. ان جو سرڪاري نالو سيلزبرگرلينڊ آھي جنھن جي گادي جو سلزبرگ شھر آھي. ریاست جي ٻين شھرن جا نالا ھالين، سالفلڊين، بيشوفسھوفن، زيڪرخين ۽ ميترسيل شامل آهن. رياست 1999 ۾ نئون آئين نافذ ڪيو جنھن تحت رياستي حڪومت جو سربراھ گورنر آھي جنھن کي رياست جي اسيمبلي يا لينڊٽيگ چونڊيندي آھي. اسيمبلي جي چونڊ پنجن سالن لاء ٿيندي آهي. 2018 جي چونڊن ۾ ھتي آسٽرين پيپلز پارٽي اڪثريت سان چونڊون کٽيون. رياست جي ضلعن جو ڪل تعداد 6، ميونسپلٽين جو تعداد 119 جن ۾ 11 کي وڏن شھرن ۽ 24 کي ننڍن مارڪيٽ وارن شھرن جو درجو ڏنو ويو آھي. 2018 ۾ ھن رياست جي جي ڊي پي 29 ارب يورو ھئي جيڪا آسٽريا جي جي ڊي پي جو 7.5 سيڪڙو ھئي. ھن رياست جي سرڪاري ٻولي جرمن آھي.
سنڌ سلامت ڪتاب گھر
'سنڌ سلامت ڪتاب گهر انگريزي (SindhSalamat Kitab Ghar) سنڌي ٻوليءَ جي ڊجيٽل لائبرري آھي جنھن ۾ شاعري، لوڪ ادب، لسانيات، لطيفيات ۽ ٻين زمرن جا ڪتاب ٽيڪسٽ جي صورت ۾ شامل ڪيا ويا آھن. ھِيءَ ويبسائٽ پھرين جون 2016ع تي سنڌسلامت سَٿ پاران ڪراچيءَ مان آنلائن ڪئي وئي، جنھن ۾ ھيستائين 900 کان مٿي ڪتاب اپلوڊ ڪيا ويا آھن. سنڌي ٻولي، سنڌي ادب جي شاعري توڙي نثري صنفن، تنقيد، تاريخ ۽ فلسفي جا ڪتاب پڙهڻ لاءِ ملن ٿا.
تعارف
"سنڌ سلامت جنهن جو مشن ۽ مقصد سنڌي ٻوليءَ جي ڊيجيٽلائيزيشن ۽ پکيڙ کي وسيع ڪرڻ آهي ۽ پڻ پنهنجي ٻوليءَ جي بقاء خاطر سنڌي ٻوليءَ ۾ لکيل قيمتي ۽ ناياب ورثي کي ضايع ٿيڻ کان بچائڻ ۽ ان کي نه رڳو محفوظ رکڻ پر پنهنجي اديبن، ليکڪن، محققن ۽ شاعرن جي علم، هنر ۽ مشاهدن کي کي ڊيجيٽلائيز ڪندي دنيا جي ڪنڊ ڪڙڇ ۾ موجود سنڌين تائين مفت ۾ آسانيءَ سان پهچائڻ جو عزم ڪيو آهي."
اينڊرائيڊ ايپليڪيشن
سنڌسلامت ڪتاب گهر جي اينڊرائيڊ ايپليڪيشن پھرين جون 2019ع تي گوگل پلي اسٽور تي رکي وئي جنھن جا 10 ھزار کان مٿي ڊائونلوڊ پڻ ٿي چُڪا آھن ۽ ھِن ايپليڪيشن کي سنڌي ٻوليءَ ۾ ڪتابن جي جامع ايپيليڪشن ھُئڻ جو اعزاز پڻ حاصل آھي.
دھسلا
دھسلا : قديم سنڌ جي ھڪ راڻيءَ جو نالو آھي جيڪا مهاڀارت جي جنگ واري دؤر جي ھئي. سنڌ ۾ ميدن ۽ جاتن جي گھرو لڙائيءَ کان پوءِ کيس ڀارت جي ڪورون گھراڻي جي راجا سنڌ جي تخت تي ويھاريو. اھا راجا دريوڌن جي ڀيڻ ھئي. ان اسڪلندہ کي گادي جو هنڌ بڻايو ۽ سندس ڪوششن سان برھمڻ سنڌ ۾ آيا. ھن ويھ سالن کان مٿي مدي تائين سنڌ جي راڻي رھي ۽ ڀارت ۾ پانڊون ۽ ڪورون واري مهاڀارت جنگ ۾ ڪورون گھراڻي جي خاتمي سان ھن جي سنڌ تي حڪومت جو پڻ خاتمو ٿي ويو. سنڌ جي تاريخ جي ليکڪ مولوي نور محمد نظاماڻي لکيو آهي ته: "ميدن ۽ جاٽن ۾ اتفاق پيدا ڪري هن ٻنهين کي صلاح ڏني ته پنهنجا ڪي سردار چونڊي راجا ڌرت راشتر جي پٽ راجا دريوڌن وٽ موڪليو ۽ درخواست ڪريو ته هو پنهنجي طرفان ڪنهن کي توهان تي راجا ۽ حاڪم مقرر ڪري ڇڏي ۽ جڏهن اهو راجا دريون جو نائب اوهان وٽ اچي تڏهن ٻئي قومن ان جي اطاعت ۽ فرمانبرداري ڪريو. اها راءِ سڀني پسند ڪئي، ۽ جڏهن هنن جا وڪيل راجا دريوڌن جي درٻار ۾ پهتا تڏهن هن معزز راجا انهن ماڻهن سان نهايت لطف ۽ مهرباني جو سلوڪ ڪيو ۽ پنهنجي ڀيڻ دهسلا کي جا هڪ پهلوان راجا جيدارٿ جي راڻي هئي پنهنجي طرفان سنڌ ۾ موڪليو. شهزادي دهسلا ايندي شرط حڪومت جي واڳ پنهنجي هٿ ۾ ڪري هتي جي پهرين راڻي بڻجي جاٽن ۽ ميدن تي حڪومت ڪرڻ لڳي". مولوي نور محمد نظاماڻي وڌيڪ لکي ٿو ته "هي مهاڀارت جي وڏي لڙائي جي ويجهڙائي وارو اهو زمانو آهي، جڏهن آريا قوم سنڌ کان وڌي گنگا ندي جي ڪناري تائين وڃي پهتي هئي، ۽ تنهن کان پوءِ سنڌ ۾ ميدن جون پراڻيون قومون ائين بنا بادشاهه جي رهجي ويون هيون".
آسٽريليا جو وزيراعظم
آسٽريليا جو وزيراعظم آسٽريليا جي حڪومت جو سربراھ ھوندو آھي. آگسٽ 2018ع ۾ لبرل پارٽي جو اسڪاٽ مورسن ملڪ جو نئون وزيراعظم چونڊجي آيو. آسٽريليا جي وزيراعظم جي مقرري آسٽريليائي گورنر جنرل ڪندو آهي. وزيراعظم ويسٽ منسٽر نظام واري ڪنوينشن تحت آسٽريليا جي آئين مطابق ڪم ڪندو آهي. ان عھدي لاء لازم آھي تہ اميدوار ھائوس آف ريپريزنٽيٽوز مان اعتماد جو ووٽ حاصل ڪري
ميڊم بوواري ناول
ڪردار
ايما بوواري
هن ناول جو مرڪزي ڪردار آ جنهن تي سڄو ناول ڀاڙيل آ. هي هڪ رومانس پسند زندگيء کي ڀرپور جيئڻ واري ڇوڪري آ. جيڪا هر شيء ۾ رومانس ڳولي ٿي. هن کي خوبصورتي، دولت سٺي لباس پائڻ ۽ محفلون پسند آھن. ويران جهنگلن ۾ هو موسيقي تلاش ڪرڻ جي عادي آ. هن کي سمنڊ سان محبت آ ته صرف طوفان خاطر قدرت کيس ڏنگيندڙ سهڻائپ ڏني آ جيڪا ڪنهن کي بِ گهايل ڪري ڇڏي. هن جي خيالن ۽ ڳوٺاڻي زندگيء ۾ فرق جي ڪري ئي هوء ان کان باغي آ. اهو ئي سبب آ جو هوء پنهجي خواهشن جي پورائي لاء قرض کڻي ٿي جو سندس آپگهات جو ڪارڻ بنجي ٿو. سندس اهي شيون گستاف فلابرٽ کي ليکڪ ٿيڻ جي نفسياتي سگھ بخشين ٿيون.
شارل بوواري
شارل ايما جو هڪ سادو سڌو مڙس ماڻھو آھي. هي پيشي طور هڪ ڳوٺاڻو ڊاڪٽر ئي نه پر ٻيو بِ گهڻو ڪجھ آھي. اصل ۾ ھي صحيح معني` ۾ ڊاڪٽر جي مڪمل سند نٿو رکي پر هڪ هيلٿ جو ڪو ننڍڙو آفيسر آ پر سندس طب بابت ڄاڻ مريضن سان دوستاڻو رويو کيس مٿانهون رکي ٿو. هر مريض کي نالي سان پڪارڻ ۽ چھري سان ياد رکڻ، ترت علاج ۽ گهٽ خرچ ۾ کين ٺيڪ ڪرڻ، بنا لالچ جي سنڀال ڪرڻ ۽ هڪ پروفيشنل ماڻھو طور ڌنڌي ۾ نوان لاڙا متعارف ڪرائڻ سندس خوبيون آھن. ٽوٽيز ۾ ھي هردل عزيز شخصيت آ پر روآن ۾ سندس حريف دوا فروش اومي آ جيڪو سندس هڪ پاسي سندس قابليت جو فائدو وٺي پنهنجو ڪاروبار چمڪائي ٿو ٻئي پاسي کيس ڪٽڻ جي ڪوشش ڪري ٿو ته ٽئين پاسي ايما کي ڄار ۾ ڦاسائڻ لاء به ڪوشش ڪري ٿو. شارل کي پنهنجي ونيء جي چال چلت جو ڪجھ وقت پتو بِ پوي ٿو پر سندس انڌي محبت واري بت پرستي کائنس اها مڙسي نٿي ڪرائي جو هو کيس ڪجھ چئي الٽو هو پنهنجي سڄي ڪمائيء جي چاٻي ايما کي سونپي. ٿو. توڙي جو سندس اهو اياڻو رويو سندس تباهيء تي دنگ بِ ڪري ٿو. تنهن باوجود بِ ايما وٽ سندس حيثيت هڪ سادي اڻواقف ۽ موڳي انسان جيتري آ.
رڊولف بائولينگار
عياش پرست نواب زادو آ، جنهن جو شوق شراب نوشي، گهوڙي سواري ۽ سهڻيون مايون آھن. هن جي سهڻي شڪل ڳالهائڻ جي ڍنگ ۽ مڪاريء مان شايد ئي ڪا پاڪباز رن بچي نڪري. هو ايما سان پهريون ڀيرو هڪ پارٽيء ۾ ملندو آ ۽ جرئت ڪري سندس هٿ چمي کيس متاثر ڪرڻ ۾ ڪامياب ويندو آ. ايما کيس چاهيندي آ ۽ ساڻس ڀڄي وڃڻ جي آڇ ڪندي آ. پر هو هو ايما مان جان ڇڏائي کيس خط لکي ساڻس ناتو ڇنندو آ. توڙي جو پاڻ پئسي وارو هئڻ ڪري هو ايما کي فائيننشل ٽوٽ ناهي ڏيندو پر ايما جي رسيلي قدرتي حسن جو واس ضرور وٺندو آ.
ڪلارڪ لي اون
ڪلارڪ لي اون هڪ اڌ مفاد پرست ڪردار آھي جو ايما جو سنگيت، چترڪاري ۽ فنون لطيفه ڏانهن ڌيان ڇڪرائيندو آ. هي يونيويئل ڇڏي پئرس تعليم مڪمل ڪرڻ ويندو آ. بدقسمتيء سان هو پهريون ڀيرو ايما سان تڏهن ملندو آھي جڏهن ايما هڪ فرمانبردار زال ٿيڻ جي چڪر ۾ ھوندي آھي. پر هي ٻئي ايما ۽ رڊولف جي ناتي ٽٽڻ بعد ٻيهر جڙندا آھن ۽ هو ايما جو چڱو جسماني ۽ مالي فائدو کڻندو آ.
موسيوئر لي هيريوز
هڪ وياجي قسم جو ڪردار آ جو ماڻھن کي مٺڙيون ڳالهايون ٻڌائي کائن پنهنجون قيمتي شيون خريد ڪرائيندو آ ۽ پئسا پڻ وياج تي ڏيندو آ کين قرضي ڪري کين روڊ تي آڻي ساھ کڻندو آ. ايما جي عياشين جي پرک ڪري هو ايما کي شارل جي ضمانت تي قرضي ڪندو ويندو آ جيڪي شيون ايما جي آپگهات جو سبب بِ بڻبيون آھن.
شھر جو دوا وڪڻندڙ آھي جنهن وٽ دوا وڪري ڪرڻ جو لائسنس بِ ناهي. توڙي جو هي شارل سان دوستي وڌائي سندس طب سازيء جي تجربي مان فائدو وٺي، سندس نالو ڪيرائڻ لاء کائنس ئي ڏکيون سرجريون ڪرائيندو آ جيڪي فيل وينديون آھن جن سان شارل جو يونيويئل ۾ پروفيشنل وقار ڪرندو آ. ان کان علاوه هن جي بري نظر ايما تي بِ هوندي آ ۽ شارل جي موت کان پوء هي دوا سازيءَ ۾ بهتر ڪارڪردگيءَ عيوض ايوارڊ حاصل ڪندو آ جو اصول موجب شارل جو حق هوندو آ.
جسٽن
دوا وڪڻندڙ اوميءَ جو ملازم ۽ سٶٽ آ جيڪو رضاڪاراڻي طور اومي گهر رهائيندو آ پر هو کانئس هر ڪم ڪرائيندو آ. هي بِ ايما تي مست هوندو آ ۽ هن کان ئي ايما ميڊيسن سپلاءِ روم جي چاٻي چورڙائيندي آ ۽ کائنس آرسينڪ وٺندي آ اهو چئي تَ ھوءَ اهو ڪوئا مارڻ لاءِ ڪتب آڻيندي پر هوءَ ان سان آپگهات ڪندي آھي.
ٺاھ ٺوھ
ناول جي ٺاھ ٺوھ اهم آھي، پهريان اها فلابرٽ جي سچ گو اسٽائيل ۽ سماجي تنقيد تي لاڳو ٿئي ٿي ۽ پو ايما جي مشھور ڪردار تي. فرانسيس اسٽيگمولر سمجهي ٿو تَ ناول آڪٽوبر 1827ع ۾ شروع ٿيو ۽ آگسٽ 1846ع ۾ پورو ٿيو. اهو دور ”لوئيس فلپ i“ جو هيو، جنهن پئرس کي پنهنجي پورهيت لوئر مڊل ڪلاس کي مان ڏيڻ واري ڇٽيءَ هيٺ بيهاريو. فلابرٽ جي وڏي ڪوشش ٻھراڙي فرانس جي ماڻھن جي اٿڻي ويهڻي ۽ ڪپڙن ۽ سندس مڊل ڪلاس طور اسرڻ کي ڏيکارڻ ڏي آھي. فلابرٽ عام زندگي جي سچي ڏيکاءَ جي جهلڪ ڏيکارڻ جي ڀرپور ڪوشش ڪئي آھي. ڄڻ تَ ڪنھن دريءَ ۾ بيهي ٻھراڙيءَ جي سهڻائپ پسرائڻ، يونيويئل جي صحيح معني` ۾ منظر ڪشي، ڏسڻ ۾ ايندڙ ۽ لڪل سچن کي چٽو ڪرڻ جي بِ ڪوشش ڪئي اٿائين. فلابرٽ روآن ۽ نارمئندي علائقي ۽ آسپاس جي ماڻھن سندن زندگيءَ جي طريقي، ٺھڻ ۽ اوسر جو ڄاڻو آ. هن جو انصاف جهڙو لکڻ ۽ ٻھراڙيء جي زندگيء جي عڪاسي ناول جي مشھوري وڌائن ٿا ۽ ادبي سچ گوئي جي تحريڪ کي هٿي ڏين ٿا. فلابرٽ جي عام جاين جي پنهنجي ڏانء سان عڪسبندي هنکي ڪلپناتي حد تائين امر بنائي ٿي. هو ڪنهن بِ ڪردار يا ڊائلاگ تي تنقيد جو گهٽ موقعو ڇڏي ٿو ۽ هي سندس پهريون ناول بلڪل بِ نٿو لڳي. عام ماڻھن جو اٿڻ ويهڻ ايما جي پريم پڻي ۽ آزاد خياليءَ واري سوچ ۾ رڪاوٽ وجهي ٿو. فلابرٽ ان مڙني شين کي ٺاھ ٺوھ ۽ ڪردارن تي چاڙھي رکي ٿو. ايما هر ڏينهن جي سچائيءَ کان لاپرواھ ۽ بي فڪر آھي. ايتري تائين جو سندس خواهشون عام ماڻھن جي ڪڙي جي ڀيٽ ۾ پاڻ پوڄاري آھن.توڙي جو ايما جي گھٽ عملي، ۽ اعلي` سکيا اڃا تائين سونهن ۽ سٺائپ ۾ اميد برقرار رکڻ جو حوصلو ڏين ٿيون، جيڪا مٿئين طبقي ۾ گهٽ ملندي آ.
اسٽائيل
ڪتاب اصل ۾ گهڻي ڀاڱي ليکڪ جي اسڪول جي ساٿي جيڪو ڊاڪٽر بڻيو هو کان متاثر ٿي لکيل آھي. فلابرٽ جي ويجهي ساٿي ۽ صلاحڪار، لوئيس بوئليھيٽ کيس رٿ ڏني هئي ته هي ڌرتيءَ کان آڪاش تائين هڪ پوري ڪٿا آھي، جا ناول لاءِ چڱي آھي ۽ کيس هن ناول تي ڪم ڪرڻ گهرجي بجاءِ ڪنهن نهڪر جي. لکڻ جو نمونو فلابرٽ لاءِ ڪافي اهم هو. ناول باري ۾ ھن لکيو” هي ڪتاب ڪنهن بابت نه هوندو جيڪو ڪنهن ٻاهرين ڪردار سان ناتو نه رکندو. جيڪو پنهنجي اسٽائيل ذريعي سڃاتو ويندو. هڪ ڪلپنا جنهن بابت جين روسيوٽ فلابرٽ کي جيمس جوئيس ۽ ورجينا وولف وانگي پهريون اڻڳڻيو ناولسٽ ڪوٺي ٿو. توڙي جو فلابرٽ بالزڪ جيڏي مڃتا نه ماڻي پر بالزڪ وانگي هن ناول ذريعي حقيقت نگاريءَ جو نمونو ڇڏڻ جي ڪئي آھي. ناول ۾ موجود سچ گوئي آرٽ ۽ معصوميت تي پهرن خلاف اٿڻ جو نياپو آھي. ايما اصل ۾ ذھني ۽ جذباتي طور رومانس جو مجسمو آھي جنهن جو جهان جي حقيقتن سان ڏور ناتو ناهي. پر ڪجھ جاين تي ليکڪ ايما جي رومانوي ڏينهن جي خوابن کي کل جهڙا ڏسي ادبي چڪاس جو وس ڪري ٿو. فلابرٽ جي حقيقت نگاري ڪٿي ڪلپناتي به لڳي ٿي. فلابرٽ جو بيان ته”مان ميڊم بوواري آھيان“ پڻ سوالي آ. پنهنجن خطن ۾ ھن ناول ۾ موجود ڪردارن کان پاڻ کي ڏور رکيو آ توڙي جو فلابرٽ جو حسن پرستاڻو ڪردار عام زندگيءَ ۾ ڳجهو نه هو. ايڊما روجر کي هن جو لکڻ تَ ”مان جن شين کي ڀانيان ٿو اهي ناول ۾ ڏسيل ناهن“. وري ميري سوفي لي روئر کي لکڻ ته”مون پنهنجي زندگيءَ جا احساس هتي پڌرا ناهن ڪيا“. ۽ ميريو ورگاس لي لوزا کي لکيائين تَ” ميڊم جا بيان ڪيل مشھور ناول نَ پڙھيل هئا، ٿي سگهي ٿو تَ هن جو لکيو ئي الڳ هجي!“. ميڊم بوواري فلابرٽ جي دور جي بورجيو ڪلاس تي ڇوھ ڇنڊ آھي تَ اهي اياڻن خيالن وارا پنهنجي پاڻ کان ناخوش، ڌوڪيباز ڪلچر وارا خاص طور لوئيس فلپ جي جڳ ۾ جڏهن مڊل ڪلاس لوئر ۽ اپر ڪلاس جي ڀيٽ ۾ اسري عزت ڀريو سڏجڻ لڳو هجي. فلابرٽ بورجيو ڪلاس کي برو ڪوٺيو آ. هن جي ” پرايل خيالن واري لغت“ ۾ بورجيو ڪلاس عام درجي جا بت پوڄ ۽ دانشور، مدي خارج اٿڻي ويهڻيءَ وارا، سوڙھي ذھن ڪلچر وارا، وکرن سان پيار ڪندڙ، لوڀي ۽ مٿين سڀني محدود مڃوتين وارا بي دماغ مٺو آھن. ورگاس لي لوزا موجب ” ايما جي ڪهاڻي لڪ ۽ سچ،  چاھ ۽ حاصل جي وچ ۾ خال ۽ آوارڳي جي پهرين نشاني آھي، جنهن سٶ سال پوءِ انڊسٽريئل سماج ۾ مورچو سنڀاليو. توڙي جو ناول سادي نموني ناول فقط ناريءَ جي ڪلپناتي پريم پڻي بابت ناهي پر شارل پڻ ايما جي مزاج، چاھ ۽ گهرجن کي سمجهڻ کان ڏور آھي.
ادبي پکيڙ ۽ مڃتا
ڪتاب تمام گهڻو ساراهيل ۽ وڏن ناولن ۾ ڳڻجندڙ آھي ۽ پوري ڪلپناتي ڪم جو نمونو آھي. هينري جيمس جي لکڻ موجب ته ميڊم بوواري کي هڪ پورائپ مليل آھي جا نه صرف ٺپو آھي پر هن کي جٽادار به بڻائي ٿي جو پوڻا ٻه سٶ سال بييتجڻ باوجود هي هڪ وڏي اڻ پهچ لائق سند رکي ٿو ۽ جيڪا اڀاري به ٿي ۽ دليل کي به هارائي ٿي. مارسئل پرائوسٽ فلابرٽ جي لکڻ جي اسٽائيل جي غير معمولي گرامر جي شُڌتا کي واکاڻي ٿو، جڏهن ته ولاديمير نوبوڪوف چُئي تَ ” اسٽائيل طور نثر اهو ڪم ڪيو آھي جيڪو ڪويتا ڪرڻ جو سوچيندي آھي. ساڳي ريت جوڪ ملن ڪنديرا لکيو تَ” اڃا تائين فلابرٽ جي نثر گهٽتائيءَ جي احساس جو بدنما داڳ ناهي ڌوتو. تڏهن کي هاڻي تائين ميڊم بوواري ڪويتاڻي ڪلا جي برابر سمجهو پيو وڃي. جارجيو ڊي ڪارڪيو چُيو تَ سمجهاڻيءَ جي نڪتي اک ۾”ميڊم بوواري“ فلابرٽ جو بهترين ڪم آھي. جولين بارنز هن کي هر دور جو بهترين ليک ڪوٺي ٿو. ناول 19هين صدي ۾ سچ گوئيءَ جي لاڙي طرف ڌڪي ٿو، جيڪا تڪڙو اثر ڪندڙ نفسياتي سوچ ۽ جذبن جي ٻاهرين شين کان وڌيڪ اثرائتي سمجهاڻي آھي. اهڙي سبب هي ناول اڳوڻي وڏي فرانسيسي اديب مارسيئل پرائوسٽ ۽ 20هين صديءَ جي پنهنجو مٽ پاڻ اديبن کي پُٺ تي ڌڪي ٿو.
فلمون
ناپاڪ پيار،(1932ع فلم ڊائريڪٽر البرٽ)Unholy Love
ميڊم بوواري(1934ع فلم)
1937ع فلم ميڊم بوواري
1949ع فلم ميڊم بوواري
1964ع ميڊم بوواري
ريانس ڊٽر 1970ع فلم(Ryan`s daughter)
سيو اينڊ پروٽيڪٽ 1989ع فلم(save and protect)
1991ع ميڊم بوواري فلم
جنگ
حوالا
جنگ زمرو:سماج زمرو:سياست زمرو:مذهب
ميڊم بوواري ناول
فلمون
مايا مئم صاحب 1993ع هندي فلم(Maya ma`m sahab)
2014ع ميڊم بوواري فلم
حوالا
زمرو:سينسرڊ ڪتاب
ھمزاد
ھمزاد (انگريزي: Isotope) عنصرن جي اھڙي حالت آھي جنھن ۾ عنصرن جا ايٽمي نمبر تہ ساڳيا ھوندا آهن پر انهن جا ايٽمي مايا مختلف ھوندا آھن.
منھنجو داغستان
ميرا داغستان يا منھنجو داغستان (My Dagestan)، داغستان جي مشھور قومي شاعر رسول حمزه توف جو لکيل ڪتاب آهي، جنھن جو مختلف ٻولين ۾ ترجمو ٿي چڪو آهي.
پاڪستان ۾ اردو ۾ ان ترجمو ميرا داغستان جي نالي سان ٿيل آھي. روسي ٻولي ۾ ھن ڪتاب جو ترجمو ھڪ اديب ولاديمير سولواوخين ڪيو ھو. ھي ڪتاب رسول حمزه توف جي آتم ڪٿا آھي جنھن ۾ ھن پنھنجي ديس سان لازوال محبت جو اظھار ڪيو آھي.ڪتاب ۾ نثر سان گڏ ڪٿي ڪٿي شاعري بہ شامل ڪئي اٿائين. ڪتاب ۾ ھن داغستان جي ڳوٺاڻي ۽ پھاڙي زندگيءَ جا تفصيل وڏڙن جون حڪمت واريون ڳالھيون ۽ داغستان جي وڻ ٽڻ، پھاڙ، ماڻھن سان ليکڪ پنھنجي محبت جو خوبصورتي سان اظھار ڪيو آھي.
حوالا
زمرو:سنڌي ۾ ترجمو ڪيل ادب
ايٽمي نمبر
ايٽمي نمبر ، ھر عنصر ۾ موجود اليڪٽرانن يا پروٽانن جي تعداد کي ظاھر ڪري ٿو. دؤري جدول ۾ عنصرن جي ترتيب سندن وڌندڙ ايٽمي نمبر مطابق ڪئي وئي آهي.
ڀريا شھر
ڀريا شھر پاڪستان جي صوبي سنڌ جي شھيد بينظيرآباد ڊويزن جي نوشھروفيروز ضلعي جي ڀريا تعلقي جو شھر ۽ تعلقي جو صدر مقام آهي. اھو شھر جيڪو ضلعي نوشهرو فيروز ۾ نيشنل ھاء وي (N-5) تي واقع ڀريا روڊ نالي تعلقي جي ھڪ بئي شھر کان 9 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي۔ ھن شھر جي معيشيت زرعي جنسن جھڙوڪ ڪڻڪ ۽ ڪپھ جو واپار آهي.
تاريخ
انگريز ليکڪ ڊاڪٽر ائڊرين ڊارٽ (Dr. Adrian Duarte) پڻ پنھنجي ڪتاب A History Of British Relations With Sind – 1613-1843 (نيشنل بُڪ فائونڊيشن 1976) ۾ لکي ٿو ته چارلس نيپئر 30 جنوري 1843 تي جڏھن ڳوٺ ڀريا وٽان لنگھيو پئي ته مير نصير خان، مير محمد ۽ شھداد جي موڪليل ٽن اعلى عھدن وارن ايلچين ساڻس ملاقات ڪئي ـ ميرن جا ٽئي وڪيل نيپئر جي پٺيان سندس ڪئمپ تائين آيا ـ نيپئر کين ھدايت ڪئي ته ھُو ميرن کي معاھدن کي قبول ڪرڻ لاءِ راضي ڪن جنھن کانپوءِ ميجر آئوٽرام 6 فبروريءَ تي حيدرآباد ۾ ميرن سان ملي قطعي منظوري حاصل ڪندو ـ نيپئر ميرن جي وڪيلن کي واضح ڪيو ته ھُو 6 فبروريءَ تائين نوشھري فيروز ۾ پنھنجي ايندڙ ڪئمپ تي ترسندو ۽ جيڪڏھن شرطن موجب جواب نه مليو ته خيرپور وارن ميرن ۽ حيدرآباد وارن ميرن جي سرحد ٽِپي اڳتي وڌندو (حيدرآباد وارن ميرن جي حد نوشھري فيروز کانپوءِ شروع ٿيندي ھئي) ـ ايئن چارلس نيپئر چوٿينءَ کان ڇھين فبروريءَ تائين نوشھري فيروز واري ڪئمپ ۾ ترسيو ـ (ڊاڪٽر ائڊرين ڊارٽ کي 1945 ۾ سنڌ حڪومت ذميواري ڏني ھئي ته راجڪوٽ ريزيڊنسي رڪارڊ آفيس مان سنڌ متعلق دستاويز گڏ ڪري ـ ھُو 1943 کان 1945 تائين ملٽري ٽريننگ سينٽرن ۾ سنڌ جي نمائندگي ڪندو رھيو ۽ 1944 کان 1947 تائين ھسٽاريڪل رڪارڊس ڪميشن توڙي انڊين ھسٽري ڪانگريس ۾ به سنڌ جو نمائندو رھيو ـ سال 1954 ۾ کيس انٽر يونيورسٽي بورڊ آف پاڪستان جو ميمبر پڻ مقرر ڪيو ويو ھو). ھڪ ٻئي انگريز ليکڪ اليگزينڊر اِنَيس شاند Alexander Innes Shand پنھنجي ڪتاب جنرل جان جيڪب General John Jacob – Commander of the Sind Irregular Horse and Founder of Jacobabad (سِيلي اينڊ ڪو لميٽيڊ، لنڊن 1901) ۾ پڻ اھڙو ذڪر ڪيو آھي. ڪتاب موجب ”نيپئر 30 جنوري 1843 تي جنرل جان جيڪب کي خط لکيو ته ميرن جا وڪيل آيا آھن ۽ مون کين راضپو ڏنو آھي ته پنجين فبروريءَ تائين نوشھري فيروز ۾ ترسندس ۽ جيڪڏھن ميرن اطاعت قبول نه ڪئي ۽ حيدرآباد ۾ آئوٽرام سان نه مليا ته مان ميرن کي دشمن قرار ڏئي اڳتي مارچ ڪندس ـ“ ڪتاب موجب نيپئر چوٿين فبروريءَ تي نوشھري فيروز مان وري ھڪ خط جنرل جان جيڪب کي لکيو ۽ کيس مير رُستم ڏانھن ويندڙ 1500 گھڙيسوارن جي خطري کان آگاھ ڪندي ٻڌايو ته ھُو پاڻ ڇھين فبروريءَ کان اڳ اڳتي نه وڌندو. مٿئين تاريخي بحث مان ظاھر ٿئي ٿو ته ڀريا شھر مختلف نالن سان قديم زماني کان آباد ھو جڏھن ساھتي پرڳڻي ۾ نوشھرو فيروز ۽ مورو شھرن جو به ڪو وجود ڪونه ھو ۔.
حوالا
زمرو:نوشهرو فيروز ضلعو
ايٽمي مايو
ايٽمي مايو يا مايو نمبر عنصرن ۾ موجود پروٽانن ۽ نيوٽرانن جي گڏيل تعداد کي چيو ويندو آهي. ساڳئي ايٽمي نمبر رکندڙ پر مختلف ايٽمي مايو يا مايو نمبر رکندڙ عنصرن کي ھمزاد چيو ويندو آهي.