cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1470ع
ڊسمبر
زمرو:1470ء زمرو:سال
راءِ بهار اوڌو داس تارا چند اسپتال شڪارپور
تفصيل
اڏاوتي ڪاميٽي هيٺين سکر ماڻهن تي ٻڌل هئي؛ ديوان بهادر مرليڌرجي، پنجابي(چيئرمن)، 2-خانبهادر الله بخش سومرو، 3- اسٽيٽ ڪليڪٽر شڪارپور يا سندس عيوضي، 4- مسٽر ڊريو ايڊمنسٽر يٽر شڪارپور ميونسپالٽيءَ، 5-راءُ بهادر اوڌودُاس تارا چند ڇاٻڙيا، 6-سيٺ هرڀڳوان داس ڌنومول بٺيجا، 7-راءِ بهادر ڪشن سنگهه لالا، 8-سيٺ دولت رام موهن داس ڇاٻڙيا، 9-سيٺ گوبند سنگهه، 10-سيٺ ايسر سنگهه چيلا سنگهه بجاج،  ۽ 11- مسٽر ڪي، وي، جوشي چيف آفيسر (آنريري سيڪريٽري) مٿين ڪاميٽيءَ، اسپتال جي اڏاوت جو ڪم هيٺينءَ سب ڪاميٽيءَ کي سونپيو؛ 1-راءُ بهادر اوڌو داس تارا چند، 2-راءِ صاحب ڪشن سنگهه   چمن  سنگهه، 3- خانبهادر الله بخش سومرو. هن سب ڪاميٽيءَ وري اسپتال جي اڏاوت جو سمورو ڪم هيٺين مکيه ماڻهن کي سونپيو،  جن اهو ڄاڻايو ته هو منظور ٿيل ٺيڪدار آهن، ۽ واعدو ڪيائون ته اهو ڪم هو نهايت ايمانداريءَ سان سرانجام ڏيندا ؛1- سيٺ ڀاشا سنگهه چمن سنگهه، 2-سيٺ گوبند رامو موتي رام.3-سيٺ شولداس سوڀراج، 4- سيٺ سترام سنگهه چمن، سنگهه 5- سيٺ هري لال اوڌو داس، مٿين ماتوارن ۽ مکيه ماڻهن جي نگرانيءَ هيٺ اسپتال جي اڏاوت وارو سمورو ڪم ڏيڍ سال ۾ پورو ٿيو،  مسٽر سوني اوور سيئر، جنهن جي نوڪريءَ جون خدمتون پبلڪ ورڪس ڊپارٽمينٽ (p.w.d) کان رضاڪارانه طور تي ورتيون ويون هيون،  تنهن نهايت ايمانداريءَ ۽  دل و جان سان ڪم ڪيو.
چندو هيٺينءَ ريت ڪٺو ڪيو ويو هو، راءُ بهادر اوڌو داس تارا چند -/ 100000 سيٺ هرڀڳوان داس ڌنو مل   -/ 25000 سيٺ گوبند سنگهه               -/ 20000 دولت رام موهن داس             -/ 15000 سيٺ ايسرسنگهه ۽ لڇڻ سنگهه پٽ چيلا سنگهه /15000
سڀني چندن يا عطين کي انهيءَ زماني جي ناڻي جي قدر وقيمت کي آڏو رکي ڪٿ ڪبي ته ان ۾ تمام وڏو ايثار نظر ايندو.انهيءَزماني ۾ جيڪا هڪ پائيءَ جي قيمت  هئيءَ،  سااڄڪلهه هڪ روپئي جي برابر  وڃي بيٺي آهي،  تڏهن هڪ روپيه ۾192 پايون هونديون هيون.انهيءَ انداز سان اسپتال جي اڏاوت تي آيل خرچ جو تخمينو ڪبو ته اڄڪلهه جي ڪاٿي  موجب ڪروڙن جو ٿيندو. راءُ بهادر اُڌوداس تارا چند شڪارپور ۾ 1870ع ۾ ڄائو، اوجهن ۽  پاٺشالائن مان گرمکي اکر پڙهي ۽ ليکي-چوکي جي سکيا حاصل ڪري پنهنجي اباڻي ڪرت وڻج واپار سان واڳجي ويو. سن 1935ع ۾ ”راءُ بهادر“ جو اعليٰ اعزاز ڏيئي، سندس سماجي خدمتن جو اعتراف ڪيو ويو،  ھن جي جدوجهد ۽ ڪوشش جي شروعات ان وقت کان ٿي،  جڏهن اسپتال جي پيڙهه ۾ اڃان پهرين سر به نه لڳي هئي. ان عملي طور پاڻ کي ان مقصد لاءِ پوريءَ طرح وقف ڪري ڇڏيو هو. اسپتال ئي هن جي لاءِ زندگي ۽ زندگيءَ جو مقصد بنجي وئي ۽ هن دل کولي دان ڪري ڇڏڻ سان اهو ثابت به ڪيو. اسپتال لاءِ چندو گڏ ڪندي وڃي بمبئيءَ کان نڪتو، جتي سندس طبعيت اچانڪ خراب ٿي پئي. ۽ سُر هري ڪشنداس اسپتال بمبئي ۾ بستري داخل ٿيو سندس طبيعت سدرڻ بدران ويتر بگڙندي وئي گهڻيئي معالج سندس صحتيابيءَ لاءِ جتن ڪندا رهيا، مگر هن دياوان داني پرش جو وقت اچي ڀريو هو. سو18 جنوري 1943ع تي اُتي ئي پراڻ ڇڏي امر ٿي ويو. راءُ بهادر اُڌوداس تارا چند بمبئيءَ ۾ مرتبي تائين ٻاويهه هزار اَٺ سئو ڇاهٺ روپيه عطيو گڏ ڪيوهو اُن جو وچور ” اتهاس گئلري“ ۾ ساڄي پاسي اولاهين ڀت ۾ لڳل آخري ڪتبي تي ٻين ڌنويرن جي نالن سميت آيل آهي، ساڳئي ڪتبي تي سندس مرتيئي تي دک ۽ درد جي وارتا به ڏنل آهي،  جا ساڳئي نموني سان ٻئي هند به ڪتبي تي لکيل آهي. جا گهربل جاءِ تي درج ڪئي وئي آهي ڪتبي جي ڊيگهه چار فٽ اٺ انچ ۽ ويڪر ٻه فوٽ ساڍا يارانهن انچ آهي: -1 سيٺ ويرومل پرسرام آهوجا     -/3500  روپيه -2 دولت رام موهن داس ڇاٻڙيا ايم. ايل. اي-/2500 روپيه -3 ديپ چند ڪنيا لال هندوجا    -/ 2500  روپيه -4 تيجڀانداس ٺارومل ڇاٻڙيا      -/ 1.500  روپيه -5 تيجڀانداس اُڌوداس ڇاٻڙيا      -/ 1.500 روپيه -6 سيٺ هاسانند روپ چند منڌياڻ پنجابي.-/ 1.500 روپيه -7 سرتو مل ڪنيالال ناگپال. -/ 1.000 روپيه -8 جيونداس ڀوجراج ڇاٻڙيا      -/ 1.000 روپيه -9 گوبندرام سيڪساريان (مارواڙي)-/ 1.000 روپيه -10 سڳنومل ريجهومل. -/ 1.000 روپيه - 11 پرسومل وشنداس چگهه،     -/ 1.000 روپيه -12 ٺاڪرداس ڦيرومل روهڙا. -/ 1.000 روپي -13 بيگراج گرڌاري داس جئه سنگهه / 750 روپيه -14 ٽيڪمداس ڪمپني (ڪاٽن والا)  -/500 روپيه -15 سمڀال داس (ملتان والا)            -/500 روپيه -16 گمنام ڌنويرن کان          -/1.116 روپيه -17 سيٺ ڌن پت مل ديوان، چيف آف ديوان فلور مل شڪارپور (جيڪو-/ 1.000 روپيه لائلپور ۾ ترسيل هو. تنهن تار ذريعي راءُ بهادر اُڌوداس تارا چند ڏان بمبئي چندو موڪليو.) جملي گڏ ٿيل چندو           22. 866- - - روپيه راءُ بهادر اُڌوداس تارا چند جو ديهانت نه رڳو سندس پونئيرن يا اسپتال لاءِ وڏي نقصان جو ڪارڻ هو،  پر شڪارپور جي لاءِ به تاريخي صدمو هو.
هن اسپتال کي پهرين جولاءِ1967ع کان جئين ئي حڪومت پنهنجي تحويل ۾ ورتو، تڏهن کان جيڪي ميڊيڪل سپرنٽينڊنٽ پنهنجي اعليٰ عهدي تي رهيا، تن جي فهرست بالترتيب هيٺين ريت آهي. 1-ڊاڪٽر غلام الله اعواڻ، 2-ڊاڪٽر گلزار احمد شيخ، 3-ڊاڪٽر نيڪ محمد شيخ، 4- ڊاڪٽر عبدالقيوم ”طراز شيخ“ (سنڌ جوسڄاُڻ ليکڪ ۽ شاعر)5-ڊاڪٽر رياض احمد شيخ، 6- ڊاڪٽر عبدالقيوم”طراز“(ٻيو ڀيرو) 7- ڊاڪٽر نبي بخش قاضي، 8-ڊاڪٽر خداد ابڙو، 9- ڊاڪٽر امداد علي راجپوت، 10- ڊاڪٽر شيخ نجيب الله شيخ ۽ ڊاڪٽر واحد بخش جا نالا ڳاڻاٽي هيٺ اچن ٿا
آبدارُ
آبپاشيءَ جو نظام هلائيندڙ کاتي جو ملازم، جيڪو ڪنهن واهه يا شاخ جي منڍ کان وٺي ڪنهن خاص پيچ تائين سنڀال ڪري ۽ ڏسي ته واهه جي ٻنهي ڪپن جا بند سلامت آهن يا نه؛ واهه مان نڪتل ننڍن واٽر ڪورسن مان پاڻي صحيح ماپ سان وهي ٿو يا نه؛ يا واهه جي ڪپن سان بيٺل سرڪاري وڻ ضايع ته نٿا ٿين. جڏهن ته ”پاڻيءَ جي ورڇ رکڻ“ به آبدار جو ڪم آهي. هو وهڪري جي حساب سان زميندارن کي پاڻيءَ جي ورڇ وارو تفصيل ڏيندو آهي.
ننڍپڻ
thumb|250x250px|راندين جي مقابلي جي هڪ تصوير ننڍپڻ عمر جو شروعاتي حصو هوندو آهي جيڪو پيدا ٿيڻ کان بالغ ٿيڻ تائين هلندو آهي. زمرو:ننڍپڻ زمرو:نوجوانن جي ثقافت
وائجر1
وائجر 1 VOYAGER 1
وائجر اسپيس ڪرافٽ اسان کان ايترو پري وڃي چڪو آھي. جيڪڏھن اتان کان سج ڏي نهاريون ته آڪاش ۾ چمڪندڙ ھڪ ڌنڌلو ستاري وانگي نظر ايندو. وائجر1 جو ھي سفر ڪنھن خاص ستاري ڏانھن نہ آھي پوء به تقريبا 40000 چاليھ ھزار سال کان پوء 1.6 نوري سال پري موجود ستاري AC+793888 جي نالي جي ويجھي کان گذرندو. ھن ستاري جي خاص ڳالھ ھي آھي ته ھي 4،45،000 ڪلو ميٽر في ڪلاڪ جي رفتار سان ڏانھن اچي پيو.
ھن مھل وائجر1 جي رفتار 61،400 ڪلو ميٽر في ڪلاڪ تائين پڄي چڪي آھي. ان رفتار سان ھي 74،438 سالن کان پوء سج جي ويجھي ۾ ويجھي ستاري پروڪسيما سينچوري کي به پار ڪري ويندو. روشني جي رفتار حاصل ڪرڻ لاء ھن کي اڃان 17،522 سال لڳندا. وائجر1 ۽ ماھرين جي رابطي لاء ريڊيو سگنل ڪردار ادا ڪندا آھن. اسان جي نظام شمسي کي ڇڏي اونھي خلاء ۾ ويندڙ وائجر1 اھو پھريون خلائي مشن آھي جيڪو 21 ارب ڪلو ميٽر پري وڃي چڪو آھي.
توھان ان جو اندازو ان ڳالھ سان لڳائي سگھو ٿا ته سج جي روشني کي وائجر1 تائين پھچڻ ۾ 17 ڪلاڪ لڳي وڃن ٿا. وائجر1 ڌرتيء کان ھر ڏينھن 14،73،600 ڪلو ميٽر پري وڃي ٿو. يعني ھر ڏينھن ھي چوڏنھن لک اٺھتر ھزار ڇھ سو ڪلو ميٽرن جو مفاصلو طئي ڪندو آھي. ھي مفاصلو زمين ۽ چنڊ جي مفاصلي کان چار ڀاڱا وڌيڪ آھي. زمين کان چنڊ 3،84،400 ڪلو ميٽر آھي.
وائجر1 جي رفتار سان جيڪڏھن سڄي زمين جو چڪر لڳايون ته صرف چاليھ منٽ لڳندا. جيتوڻيڪ ھن جي بيٽري ھاڻي ڪمزور ٿيندي وڃي پئي ۽ شايد 2025 تائين ڪم ڪرڻ ڇڏي ڏينديون. ان کان پوء وائجر1 خلاء جي وسعتن ۾ تيسين تائين سفر جاري رکندو جيسين ھن سان ڪو ٻيو جسم ٽڪرائجي نه وڃي. وائجر1 آگسٽ 2012 ء اونھي خلاء interstaller space ۾ داخل ٿي چڪو ھو. آسان لفظن ۾ چئجي ته ھو ستارن جي اڳڻ ۾ پھچي ويو.
جڏھن وائجر1 پنھنجو سفر شروع ڪيو ان وقت آئون پيدا به ڪو نه ٿيو ھو س ۽ ٿي سگھي ٿو ته توھان مان به ڪافي پيدا ڪونه ٿيا ھوندا جيتوڻيڪ تڏھن کان ھي خلائي مشين ھلندو پيو وڃي. ھن جي رفتار چيڪ ڪرڻ لاء ھن لنڪ تي ڪلڪ ڪندا. ھلندڙ....
https://theskylive.com/voyager1-tracker
5 سيپٽمبر 1977ع تي تقريبا 40 سال اڳ لائونچ ڪيو ويو. ھن 18 سيپٽمبر 1977ع تي 11.66 ملين ڪلو ميٽرن کان زمين ۽ چنڊ جي گڏيل تصوير ورتي. 5 مارچ تي ھن مشتري Jupiter جون تصويرون موڪليائين. The Great Red Spot ڳاڙھو عظيم طوفان جيڪي زمين کان ٻيڻ وڏي آھي دريافت ڪيائين. جوپيٽر جي چنڊ Callisto پڻ دريافت ڪيائين ۽ مشتري جي چنڊ آء او IO جا جوالا مکي يعني آتش فشان ڏٺائين.
12 نومبر 1980ء تي زحل Saturn تي پھتو. سيٽرن جا چنڊ Tethys ۽ Dion دريافت ڪيائين. سيٽرن جي چنڊ Enceladus جو مشاھدو ڪيائين. سيٽرن جي چنڊ Titan کي بغور مشاھدي کان پوء ھن کي خلاء ۾ وڃڻ جا احڪام مليا. وائجر1 پنھنجو سفر جاري رکندي 15دسمبر 2004ء تائين ھن 14 بلين ڪلو ميٽرن جو سفر ڪيو.
22 آگسٽ 2012ء تائين 18.4 بلين ڪلو ميٽر يعني 123 اسٽرونوميڪل يونٽ سفر ڪيو جيڪي اسان جي نظام شمسي جي آخري حد خيال ڪيو وڃي ٿو. ھن پھريون شيء ھجڻ جو اعزاز حاصل ڪيو جنھن انساني تاريخ ۾ نظام شمسي کان ٻاھر قدم رکڻ ۾ ڪامياب ٿيو. ھي Interstellar space ۾ داخل ٿي ويو.
ھڪ گولي جي رفتار 0.76 ڪلو ميٽر في سيڪنڊ آھي. جڏھن ته وائجر1 جي رفتار 17. 2 ڪلو ميٽر في سيڪنڊ آھي. ھي 4 سيڪنڊ ۾ لاھور کان گجرانوالا 69 ڪلو ميٽر 15 سيڪنڊ ۾ لاھور کان اسلام آباد 259 ڪلو ميٽر 22 سيڪنڊ ۾ لاھور کان پشاور 377 ڪلو ميٽر 59 سيڪنڊ ۾ لاھور کان ڪراچي 1030 ڪلو ميٽر ڪراس ڪندو آھي. خلائي مخلوق جيڪڏھن ھن تائين پڄن ته انھن جي معلومات لاء ھن ۾ تصويرون وڊيو ۽ آڊيو پيغام ، موسيقي ، تھذيب رڪارڊر ۾ ڊيٽا رکي وئي جيئن ته اسان سان رابطو ڪري سگھن يا سمجھي وڃن ته ڪائنات ۾ ٻي به مخلوق آھي.
ھن رڪارڊر ۾ آمريڪي صدر ۽ پاڪستاني ان وقت جي صدر جي آواز ۾ پيغام پڻ رڪارڊ ٿيل آھي. جيڪو ھن ريت آھي. اسان ھي پيغام ڪھڪشان ملڪي وي ڏانھن موڪلي رھيا آھيون. 200 بلين ستارن ۾ رھندڙ تھذيب وارن ڏانھن. جيڪڏھن ڪو تھذيب ھن وائجر کي ڏسي ۽ ان ۾ رڪارڊ ٿيل شيل کي سمجھي سگھي ته ، اسان جو پيغام انھن لاء ھي آھي، آئون ھڪ ننڍي علائقي جو صدر آھيان. ھي اسان جي آواز، سائنس، فوٽو، موسيقي، خيال، ۽ احساس توھان لاء تحفو آ ھي. ٿي سگھي ٿو ته اسان ھڪ ٻئي جي مدد ڪري سگھون ڪنھن مصيبت ۾. اسان سان ساٿ ڏيو. ......
ڊاڪٽر ڪارل ساگان جي گھرواري پنھنجي دماغ جون لھرون پڻ ان ۾ رکيو ته جيڪڏھن ڪنھن ترقي يافتہ تھذيب کي ھي ملي ته اسان جي سائنس کي سمجھن.
وائجر1 زمين سان رابطو قائم رکڻ لاء 3.7 ميٽر ڊگھي ھاءگين انٽينا استعمال ڪندو آھي. جنھن سان ھن جو پيغام روشني جي رفتار سان اسان تائين 18 ڪلاڪ ۽ 40 منٽن ۾ پڄي ٿو. زمين کان پڻ پيغام ھن تائين پڄڻ ۾ 18 ڪلاڪ 40 منٽ لڳن ٿا. جيڪڏھن ھي تباھ ٿئي ته اسان کي 19 ڪلاڪن کان پوء خبر پوندي.
ھن جا سگنل انتهائي ڪمزور زمين تي پڄندا آھن. جيڪي ھڪ 15 واٽ بلب جي 0.000,000,000,000,0001 حصي برابر. يعني زيرو بلب وائجر جي سگنل کان 150,000,000,000,000,000 وڌيڪ آھي.
ھي زمين کي 14.6 ڪلاڪن ۾ ھڪ MB ڊيٽا موڪليندو آھي. يعني في سيڪنڊ 160 بائيٽس ڊيٽا موڪليندو آھي. اڄ جو سڀني کان گھٽ نيٽ به 1 MB 10،48،576 بائيٽ في سيڪنڊ آھي. ھي 6554 فيصد وائجر کان تيز آھي.
ھن جي ميموري 69.63 kB آھي. ھن کان آء فون جي ميموري 240،948 فيصد وڌيڪ آھي.
ھڪ پندرنھن منٽ جي وڊيو کي سيو ڪرڻ لاء اسان کي 12،500 وائجرن جي ميموري درڪار ھوندي.
ھن جو ڊيٽا پروسيسنگ رفتار 81،000 instruction في سيڪنڊ آھي جڏھن ته آء فون 6 جي ڊيٽا پروسيسنگ 3،360،000،000 instruction في سيڪنڊ آھي. ھي 1 جنوري 2016 تي 20،100،000,000 ڪلو ميٽر مفاصلو طئي ڪري چڪو ھو.
محمد ملوڪ انڙ
نامور ليکڪ، سماج سڌارڪ محمد ملوڪ ولد فتح محمد -انڙ- 23 -آگسٽ- 1946ع تي ڳوٺ راهب شاهه تعلقي سڪرنڊ ضلعي بينظير -آباد- (نوابشاهه) ۾ -جنم- ورتو. ابتدائي -تعليم- 1951ع ۾ پرائمري اسڪول ڳوٺ راهب شاهه مان ورتائين. ساڳئي اسڪول مان قرآن مجيد، انگريزيءَ جا ٽي درجا ۽ 1960ع ۾ سنڌي فائنل پاس ڪيائين. کيس ننڍي هوندي کان ئي لکڻ، پڙهڻ ۽ ڪتاب گڏ ڪرڻ جو شوق هوندو هو. 1965ع ۾ پنهنجي ڳوٺ ۾ ’طارق لائبريري‘ قائم ڪيائين، جنهن ۾ اٽڪل 12 هزار ڪتاب، اخبارون، رسالا، قلمي نسخا، ناياب -تصويرون-، -ثقافت- ۽ آرٽ جون مختلف شيون ۽ نوادرات پڻ موجود آهن. هن لکڻ جي شروعات 1980ع کان ڪئي. مخدوم -بلاول- شهيد ويلفيئر ائسوسيشن جو باني چيئرمئن، هيومن رائٽس ڪميشن آف -پاڪستان- جو ميمبر، سنڌي ادبي سنگت شاخ قاضي احمد جو ميمبر ۽ ڪيترين ادبي ۽ سماجي تنظيمن سان وابسته آهي. کيس مڃتا طور ڪيترائي اوارڊ ۽ سرٽيفڪيٽ ملي چڪا آهن، -جن- ۾ -پاڪستان- سوشل ايسوسيئيشن طرفان ٻه ڀيرا ستاره سماج گولڊ ميڊل، قائد اعظم محمد علي جناح اوارڊ، صحافي محرم -ڀٽي- اوارڊ، شڪيل -پٺاڻ- اوارڊ، قاضي سرفراز اوارڊ شامل آهن. سندس ڇپيل ڪتابن ۾: (1) منهنجي يادن جون ريکائون (مضمون)، (2) سنيها سرير ۾ (خط) شامل آهن.
گل محمد شھدادڪوٽي
مولانا الحاج ميان گل محمد :، علامه مولانا نُور محمد صاحب شهدادڪوٽيءَ جا وڏا فرزند هئا. 21 رجب 1240 هجريءَ ۾، شهر ڪنڊو، تحصيل ڀاڳ، رياست قلات ۾ تولد ٿيا. علامه ميان گل محمد صاحب ڪجهه تعليم ڪنڊي (بلوچستان)، ۽ ڪجهه شهدادڪوٽ ضلعي لاڙڪاڻي ۾ حاصل ڪئي. سمورو علم پنهنجي والد مولانا نُور محمد صاحب کان حاصل ڪيائون. آخر، تعليم ڏيڻ جي غرض سان، پنهنجي والد بزرگوار سان گڏ، بلوچستان مان هجرت ڪري، شهدادڪوٽ سنڌ ۾ اچي رهيا. سندن ڏاڏاڻن ۾ مشهور بزرگ علامه عبدالعليم ڪنڊائي عليه الرحمة هو، جنهن جي مزار شريف روهڙي ضلعي سکر جي لڳ ٽڪريءَ تي زيارتگاهه خلائق آهي. علامه ميان گل محمد صاحب مرحوم ٻاويهن سالن جي عمر ۾ فارغ التحصيل ٿيا، ۽ سرائي پير بخش صاحب کهاوڙ جي اصرار ۽ طلب موجب شهدادڪوٽ ضلعي لاڙڪاڻي ۾ اچي رهيا. مولانا گل محمد صاحب مرحوم کان ڪيترائي شاگرد تعليم حاصل ڪري فارغ التحصيل ٿيا، جن مان سندن ننڍو ڀاءُ مولانا غلام صديق صاحب شهدادڪوٽي، مولانا قاضي داد محمد صاحب (مڪران)، مولانا عبدالحڪيم صاحب افغان (ساڪن ڪابل)، ۽ مولانا محمد حسين صاحب حيدرآبادي ڪافي مشهور آهن. سندن همعصرن ۾ مولانا عبدالغفور صاحب همايوني، مولانا محمد هاشم صاحب ڳڙهي ياسيني، ۽ مولانا عبدالرحمان صاحب سکرائيءَ جا نالا قابل ذڪر آهن. مولانا جي طريقت جو سلسلو قادريه هو. پاڻ عمدة العارفين مولانا ميان غلام حيدر صاحب قادري ڪٽباري (تحصيل لهڙي، رياست قلات) واري جا مريد هئا. سندن سلسلو مخدوم محمد صديق مهيسر (تعلقو گهوٽڪي) سان ملحق آهي، جنهن جو سلسلو حضرت سلطان العارفين باهو عليه رحمة سان ملي ٿو. حاجي سائينداد مستوئي بلوچ ابتدا ۾ سندن سخت مخالف هو. هو اهل علم کان پري ڀڄندو هو. هڪ دفعي علامه صاحب جي هڪ مريد اچي کين عرض ڪيو ته ”سائينداد خان مستوئي منهنجا سؤ رپيا کائي ويو آهي سي مون کي وٺي ڏيو“. ميان صاحب ٽي دفعا سائينداد کي ماڻهو موڪلي گهرائڻ جي ڪوشش ڪئي، مگر هن ٽيئي دفعا چوائي موڪليو ته ”آءٌ مُلي وٽ هرگز نه ويندس!“ ان تي ميان صاحب چوٿون دفعو چوائي موڪليس ته ”هن مُلي جي در تي تنهنجون جتيون ضرور گسنديون!“ ٿيو به ائين – سائينداد اڌ رات جو سرديءَ ۾ دروازي تي حاضر ٿي ميان صاحب مرحوم کان معافي ورتي، ۽ پڇاڙيءَ تائين حضرت علامه جو سچو مريد ٿي رهيو. مرڻ وقت اولاد کي وصيت ڪيائين ته انهيءَ درگاهه کي نه ڇڏجو، ۽ بزرگن جي عرس جي خيرات ثواب خاطر ڪندا رهجو. علامه صاحب مرحوم 27 ذوالحج 1306هه ۾ وفات ڪئي. شهر شهدادڪوٽ ۾ پنهنجي درگاهه ۽ مدرسي جي حاطي اندر مدفون آهن. مرحوم حج جي سفر ۽ حرمين شريفين جي زيارت کان به مشرف هئا. مولوي محمد ابراهيم صاحب ڳڙهي ياسين وارو، مولانا گل محمد صاحب جو شاگرد آهي ۽ وٽس مولانا مرحوم جي ملفوظات ۽ ٻيو قلمي ذخيرو موجود آهي. مولانا مرحوم فارسيءَ جا شاعر هئا. اسان کي سندن ٻه مصراعون هڪ رباعيءَ جون، جيڪا امير خسرو دهليءَ جي رباعيءَ جي ڀران جوڙي هئائون، مليون آهن، جي هيٺ ڏجن ٿيون: امير خسرو: بيکارم در کارم چون مد بحساب اندر، خاموش بگفتارم چون خط بکتاب اندر، پابسته برفتارم چون پا برکاب اندر، در خانہ ببازارم چون شخص بخواب اندر. مولوي گل محمد: مي سازم، مي سوزم، چون خون بکباب اندر، مي گريم مي خندم چون برق سحاب اندر.
پوتر اتحاد
پوتر اتحاد يا هولي الائنس (Holy Alliance) يورپ ۾ امن امان قائم ڪرڻ جي خيال کان هي نظريو 1815ع ۾ ڏنو ويو. ان سلسلي ۾ روس جي شهنشاهه اليگزينڊر سڀ کان پهرئين خيال پيش ڪيو ته جيڪڏهن يورپي ملڪن جا سياسي سربراهه عيسائيت جي بنياد تي هڪ ٻئي سان ڪاروهنوار رکن، ته سندن وچ ۾ جنگين کي ٽاري سگهجي ٿو. ان کان علاوه هن تصور مطابق اهو به چيو ويو هو ته جيڪڏهن يورپ جا شهزادا پنهنجي رعايا سان اولاد وانگر هلن ته عوام انهن خلاف بغاوت نه ڪندا. حقيقت ۾ ان اتحاد قائم ڪرڻ جو مقصد يورپ ۾ سياسي شعور بيدار ڪرڻ لاءِ، اخلاقي قدرن کي بين الاقوامي سفارتي تعلقات ۾ شامل ڪرڻ هيو. هي اتحاد برطانيا جي مخالفت سبب ڪامياب ٿي نه سگهيو. هن اتحاد ۾ برطانيا، روس، آسٽريا ۽ پروشيا شامل هُئا. اتحاد کي ”چار- ڌُريو“ اتحاد (Quadruple Alliance) به سڏيو ويندو آهي. هن اتحاد جو بُنيادي تصور روس جي بادشاهه ’زار اليگزينڊر‘ ڏنو. اتحاد جي پهرين ڪانگريس ’اليڪس لاشپل‘ (1819ع) ۾ منعقد ٿي، ان کان پوءِ ٽراپائو ڪانگريس (1820ع) ليباخ ڪانگريس (1821ع) ۽ ويرونا ڪانگريس (1822ع) پڻ ان سلسلي ۾ منعقد ٿي. آخرڪار 1825ع ۾ زار اليگزينڊر جي موت سان گڏ هيءُ اتحاد ختم ٿي ويو.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
2019ع
2019ع موجوده سال آهي، عيسوي سال جو، هڪ عام سال، جيڪو اڱاري کان شروع ٿيو. هي عيسوي سال جو 2019هون سال، 21 هين صدي جو اوڻھيون سال ۽ 2010 جي ڏهاڪي جو ڏھون سال آهي.
فوتگيون
زمرو:ايڪيهين صدي زمرو:سال زمرو:2019ع
بخش علي اسڪرپٽ
عام طور تي اهو مشهور آهي ته ٻُڙي يا زيرو انڊيا واري پاسي ايجاد ٿيو هو، پر آڳاٽي ٻُڙي يا زيرو جون ثابتيون يا اهڃاڻ مردان جي هڪ ڳوٺ ”بخش علي“ وٽان مليا آهن. جنهن کي بخش علي اسڪرپٽ سڏيو وڃي ٿو.
حوالا
زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ زمرو:رياضي
3 جون
حوالاانسائيڪلو پيڊيا سنڌيانا جلد 6
زمرو:جون زمرو:سال جا ڏينهن
اڪير
اڪير ھڪ خاص قسم جو لوڪ گيت آهي. جيڪو ٿرپارڪر خاص ڪري ڏيپلي ۽ -ان- جي آسپاس وارن علائقن ۾ رائج آهي. مضمون جي لحاظ کان هن گيت ۾ مائٽن جي محبت، اباڻي ڳوٺ جي -اڪير- جھڙا موضوع سمايل آهن. هن گيت ۾ ڏوراهين پنڌ تي پرڻائي ڏنل ڇوڪري مائٽن کي ياد ڪرڻ دوران ڪانگ کي مائٽن لاءِ نياپو ڏي ٿي. پري کان ڪنهن اوٺيءَ کي ايندو ڏسي کيس وڏو -ڀاءُ- ڀانئي ٿي ۽ سمجھي ٿي ته هو کيس وٺڻ لاءِ پيو اچي، گيت ۾ -ان- قسم جو پس منظر سمايل هوندو آهي. هن گيت جو نمونو هيٺ ڏجي ٿو: آيل مانجھو مٿو گونٿيو چهنا! ]امـــــڙ مــــنهنـــجــــو مـــٿو ڳنـــــڌيـــو[
لڪ -تان- چڙهتي مان جويو ڙي چهنا ]ڀـٽ تـــي چـڙهــنـدي نــهــاريـــم[
مهانجي موڀي جھڙو ٽيٺا ٺيٺ- گمانا ]ڄڻ ته وڏي -ڀاءُ- جھڙو ڪو اچي پيو[
گل
thumb|هڪ گل جو قسم thumb|آسٽريليا جي شهر ايڊيليڊ جي نباتاتي باغ جو هڪ گل گل (Flower) ڪجھ ٻوٽن جي هڪ حصي کي چيو ويندو آهي. گل ٻوٽي جي نسل جي واڌ جو ڪم ڪندو آهي. گل عام طور تي نر ۽ مادي حصن تي مشتمل هوندو آهي.
آبدارُ ديھ
ڪراچيءَ جي هڪ ديهه جو نالو.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
90377 سيڊنا
سيڊنا SEDNA (علامت: )
اسان جي نظام شمسي جو ھي ننڍو گرھ انتھائي عجيب آھي. ھن جو سج کان مفاصلو سيڊنا کي عجيب بنائي ٿو. ھي اسان جي سولر سسٽم جو سڀني کان پري گرھن ۾ ڳڻيو ويندو آھي.
سيڊنا جي کوج 14 نومبر 2003 ۾ مائيڪل اي برائون ، ڪيٽ ٽروزلو ، ڊريوڊ ڊرونو ڪيو ھو. مڃيو ويندو آھي ته سيڊنا ڪوپر بيلٽ کان گھڻو پري آھي .سيڊنا جو مدار الائي بيضوي آھي. جڏھن ھي سج جي بلڪل ويجھو ھوندو آھي ته ھن جي سج کان مفاصلو لڳ ڀڳ 97 اسٽرونوميڪل يونٽ ھجي ٿو.
ان جو اندازو ايئن لڳائجي ته جيترو سج کان پلوٽو جو مفاصلو آھي ان کان ٽي گنا وڌيڪ آھي. ۽ جڏھن سج کان گھڻي ۾ گھڻو پري ھجي ٿو ته ھن جو سج کان مفاصلو 937 اسٽرونوميڪل يونٽ ھجي ٿو. ٻين لفظن ۾ چئجي ته 140 بلين ڪلو ميٽر آھي
سج جي روشني سيڊنا تائين پھچڻ ۾ پنج ڏينھن کان به وڌيڪ وقت لڳي ٿو. اڃان تائين جي مليل سيارن ۽ ننڍن سيارن جو سڀني کان وڌيڪ مفاصلو سيڊنا جو آھي.
ھبل ٽيلي اسڪوپ 2004 ء ۾ اسان کي ٻڌايو ته سيڊنا کي ڪو به چنڊ نه آھي. سيڊنا کي سج جو ھڪ چڪر لڳائڻ ۾ 11،400 سال جو وقت لڳي ٿو.
سيڊنا جي ڳجھارت کي سلجھائيندي شايد اسانکي اھيا ڳالھ سوچڻ تي مجبور ڪري ڇڏي ته اسانجو ھي ڪائنات اھڙن ھزارين ڳجھارتن سان ڀريل آھي. اھيا ھڪ ڳجھارت آھي ته آخر سيڊنا ايترو پري ؟ ڪٿان آيو ؟ ڇا ھن نظام شمسي ۾ پيدا ٿيو ؟ ايئن به ٿي سگھي ٿو ته ھن جي پيدائش ٻئي ڪنھن نظام شمسي ۾ ٿي ھجي ۽ اسان جي نظام شمسي جي گريوٽي ۾ ڦاسي پيو ھجي ؟
2075ء ۽ 2076ء ۾ سيڊنا سج جي صفا ويجھو ھوندو. تڏھن سيڊنا جو مفاصلو تقريبا 75 اسٽرونوميڪل يونٽ ھوندو. ناسا جو سيڊنا تي فلحال مشن موڪلڻ جو ڪو پروگرام نه آھي. جيتوڻيڪ 2075 ۽ 76 جي موقعي کي اسان ضايع ڪيوسين ته اڳيون موقعو اسان کي ٻارھن ھزار سالن کان پوء ملندو.
اسان کي سيڊنا تائين پھچڻ ۾ تقريبا 25 سال لڳندا. اھو به تڏھن جڏھن مشتري جي گريوٽي اسان جو ساٿ ڏيندي. جيڪڏھن اسان کي سيڊنا کي تسخير ڪرڻو آھي ته 2033ء ۾ پرواز ڪرڻو پوندو.
شايد ڪير به ھن سونھري موقعي کي ضايع نه ڪرڻ چاھيندو ڇو ته ڪائنات جو ھر راز پنھنجي پاڻ ۾ انوکو ۽ انمول ھجي ٿو. شايد سيڊنا کان اسان کي اسان جي نظام جي شروعاتي ڄاڻ ملي. اھو ڄاڻ به اسان لاء غنيمت آھي.
حوالا
زمرو:نظام شمسي
1471ع
ڊسمبر
زمرو:1471ء زمرو:سال
اوشينيا
اوشيانيا جون حدون
thumb|upright=1.35|اوشيانا جون ريجن
اوشيانيا جون حدون حتمي نہ آھن ڇوتہ ان بابت مختلف راء آھي. ان جي جاگرافيائي آخري حدن ۾ واقع ٻيٽن جي ھڪ جھرمٽ بونن آئلينڊز سياسي طور جپان جو اڻٽٽ حصو آھن، ھڪ ٻي ٻيٽن واري جھرمٽ ھوائي آھي جيڪا يونائيٽيڊ اسٽيٽس جو رياست آھي. آخري حدن ۾ واقع ڪلپرٽن آئلينڊ تي فرانس جو قبضو آھي. جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ چلي جو حصو آهي جڏھن تہ ان جي آخري حدن ۾ واقع مڪوري آئلينڊ آسٽريليا جو حصو آهي. انھن سڀني قابض ملڪن مطابق اوشيانيا جون آخري حدون پنھنجي پنھنجي قبضن جي بنياد تي مختلف آھن. گڏيل قومن جي اداري مطابق اوشيانيا جون حدون اڃان مختلف آھن جنھن مطابق بونن آئلينڊز، ھوائي، ڪلپرٽن آئلينڊ ۽ جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ ايسٽر آئلينڊ سميت اوشيانيا جي حدن کان ٻاھر آھن. حياتياتي جاگرافي مطابق اوشيانيا لفظ ٻن ماحولياتي خطن جي نالي طور استعمال ٿيندو آهي: آسٽريليائي ماحولياتي خطو، اوشيانيائي ماحولياتي خطو (ميلنيشيا، پولينيشيا ۽ مائڪرونيشيا ). ان کان سواءِ فجي پڻ اوشيانيائي ماحولياتي خطي ۾ شامل آهي. آسٽريليائي ماحولياتي خطي ۾ آسٽريليا، نيوزيلينڊ، پاپوا نيو گني، اوڀر انڊونيشيا، سولومن آئلينڊز، وينوآتو، نيو ڪيليڊونيا ۽ انھن جي ڀر وارا ٻيٽ شامل آهن. برازيل ۽ ڪجھ ملڪن مطابق اوشيانيا دنيا جو ھڪ کنڊ آھي. انھن ملڪن ۾ آسٽريليا جي کنڊ ھجڻ جو تصور ڪانہ آھي جاگرافيدانن جي ھڪ گروہ جو خيال آهي ته آسٽريليائي زميني پليٽ ۽ پئسفڪ سمنڊ جي ٻيٽن کي گڏي اوشيانيا چئبو آهي. ھن کنڊ کي عربي، فارسي ۽ اردو ٻولين ۾ اوقيانوسيه سڏيو ويندو آهي جنھن جي معنيَ بحرستان آھي. انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا مطابق اوشيانيا يا بحرستان جون سرحدون مختلف انداز ۾ ڏيکاريون وڃن ٿيون. گهڻو ڪري آسٽريليا، نيو زيلينڊ، نيو گني ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيا جي سامونڊي علاقن کي بحرستان (Oceania) جو حصو قرار ڏنو وڃي ٿو. بحرستان جي جزيرن کي هيٺين ٽن علائقن مالينيشيا، مائيڪرونيشيا ۽ پولينيشيا ۾ ورهايو وڃي ٿو. اوشيانيا (Oceania ):پئسفڪ ۽ -ان- سان لاڳاپيل ننڍن سمنڊن ۽ ٻيٽن جي مجموعي جو نالو، موجوده وقت ۾ هن اصطلاح جي معنيٰ ۾ ڪافي وسعت آندي وئي آهي. بهرحال، ملڪن جي هن مجموعي ۾ آسٽريليا کان سواءِ، نيوزيلينڊ، فجي، -ٽوگو-، پانيوگني، ناؤرو (Nauru) ۽ سموئا وغيره شامل آهن.
نالو
لفظ اوشيانيا اوشين (Ocean) لفظ مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي بحر يا وڏو سمنڊ. ان کنڊ کي اوشيانيا نالو 1812ع ۾ فرانس جي جاگرافيدان ڪانريڊ مالٽي برون ڏنو ھيو.
جاگرافي
thumb|upright| [[نيوزيلينڊ جي سائوٿ آئلينڊ ۾ واقع اوراڪي يا مائونٽ ڪڪ]] thumb| اوشيانيا جي سڀ کان وڏي چوٽي [[پنچڪ جايا (Puncak Jaya) ملاڪا جي سمنڊ آمريڪاس جي ڪناري تي واقع آهي]]
اوشيانيا چئن خطن تي مشتمل ھيو جن ۾ شامل ھئا: پولينيشا، مائڪرونيشيا، ملائيشيا جنھن کي ھاڻي ملائي ٻيٽن جا ميڙ چون ٿا ۽ ميلينيشيا ۾ ھاڻي ان ۾ ٽن زمين کنڊن جي حصن يوريشيا، آسٽريليا ۽ زيلينڊيا سميت زميني کنڊن کان الڳ ٻرندڙ جبلن وارن فلپائينز، وليسيا ۽ پئسفڪ ٻيٽن وارا علائقا شامل آهن. اوشيانيا اولھ ۾ نيو گني، اتراولھ ۾ بونن آئلينڊز، اتراوڀر ۾ ھوائيئن آئلينڊز، اوڀر ۾ ايسٽر آئلينڊ ۽ آئيلا سلاس ئي گوميز ۽ ڏکڻ ۾ ميڪوري آئلينڊ تائين ڦھليل آھي پر ان ۾ تائيوان,ريوڪيو آئلينڊز جپاني ٻيٽن جو ميڙ ۽ ملوڪو آئيلنڊز شامل ناھن جيڪي ايشيا جي ٻاھرين حدن اندر آھن. ان کان علاوه الوشن آئلينڊز پڻ شامل ناھن جيڪي اتر آمريڪا کنڊ جي حدن ۾ واقع آھن. اوشيانيا جي آخري ڇيڙا ڌرتي جي اترين اڌ گولي ۾ بونن آئلينڊز لڳ اتر ۾ 28 ڊگري تي ۽ ڏاکڻي اڌ گولي ۾ ميڪوري آئلينڊ لڳ ڏکڻ طرف 55 ڊگري تائين واقع آھن .
thumb|upright=1.5|سي آء اي ورلڊ فيڪٽ بڪ تان اوشنيا جو نقشو thumb|upright=1.5|پئسفڪ رياستن ۽ علائقن لاءِ [[خاص اقتصادي علائقا]]
خطو
اوشيانيا جي خِطي مائڪرونيشيا جي اتراولھ پاسي ماريانا آئلينڊز، وچ تي ڪيرولين آئلينڊز، اولھ پاسي مارشل آئلينڊز ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ ڪريبتي آئلينڊز واقع آھن  ميلينيشيا خِطي ۾ ڏکڻ اولهه واري پاسي نيو گني واقع آهي جيڪو گرين لينڊ بعد دنيا جو ٻيون نمبر وڏو ٻيٽ آهي. ھن ريجن جا ٻيا علائقا بسمارڪ ٻيٽن جي جھرمٽ، سولومن آئلينڊز، سانتا ڪروز آئلينڊز،وينوآتو ، فجي ۽ نيو ڪيليڊونيا شامل آهن . پولينيشيا واري خِطي جي اتر ۾ ھوائي کان ڏکڻ ۾ نيوزيلينڊ تائين ڦھليل آھي جنھن جي اولھندي پاسي ۾ ٽوالو، ٽوڪيلائو، ساموآ، ٽونگا ۽ ڪرمڊيڪ آئلينڊز واقع آھن. ان جي وچ واري حصي ۾ ڪڪ آئلينڊز ، سوسائٽي آئلينڊز ۽ آسٽرل آئلينڊز واقع آھن. پولينيشيا جي اوڀر واري پاسي ۾ مارڪيسس آئلينڊز, ٽئاموٽس، منگريوا آئلينڊز ۽ ايسٽر آئلينڊ واقع آھن . آسٽرليشيا واري خِطي ۾ آسٽريليا، نيوزيلينڊ، نيوگني ۽ انھن جي ويجھو واقع پئسفڪ سمنڊ جا ٻيٽ شامل آهن. انڊيا کان آسٽريليا تائين وارا علائقا ۽ ان جي ڏکڻ وارو پاسو ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين انڊو آسٽريلين پليٽ ۾ شامل آهن. آسٽرليشيا اولھ ۾ ھندي سمنڊ کان ڏکڻ ۾ ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين پکڙيل آهي ..
ڀوُن وديا (جيالاجي)
thumb|پيسفڪ واري زميني پليٽ لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان مان آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي.
پئسفڪ سمنڊ واري زميني پليٽ ٽيڪٽونڪ پليٽ آھي جيڪا لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان ۾ آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي جيڪو انڊو آسٽريلين پليٽ ۾ واقع آهي جيڪو ڌرتي جي سڀ کان ھيٺاھون ، ھموار ۽ سڀ کان قديم زميني ٽڪرو آھي. ٽيڪٽونڪ پليٽ جي پکيڙ 10,30,00,000 چورس ڪلوميٽر آھي. ان جو ٻرندڙ جبلن وارو اندروني مرڪز ھوائي ٻيٽن واري ھنڌ آھي. ٽيڪٽونڪ پليٽ جو ٻاھريون تھ لڳ ڀڳ سمورو پئسفڪ سمنڊ ھيٺ آھي ييسفڪ سمنڊ جا اڪثر ٻيٽ اوچا ۽ ٻرندڙ جبلن وارا آھن. ايسٽر آئلينڊ، آمريڪي ساموآ ۽ فجي ان جو مثال آھن جن جي سامونڊي سطح کان اوچائي 1300 ميٽرن جي بلندي تائين آھي. اتر اولھ ھوائي ٻيٽ 3 ڪروڙ سالن کان 70 لک سال اڳ جي دوران ٺھي ا. ھوائي جو سڀ کان اوچو جبل مائونٽ ڪيئا آھي جنھن جي اوچائي سمنڊ جي سطح کان 4.205 ميٽر آھي .
گڏيل ٻوٽا (ونسپتي، فلورا)
thumb|نيوزيلينڊ جي ٻھراڙي thumb| [[سينٽرل آسٽريليا ۾ اُلُورَو (ايئرس جبل)]]
اوشيانيا جو سڀ کان وڌيڪ انواع وارو ملڪ آسٽريليا آھي جنھن جي اتر-اوڀر، ۾ ٽراپيڪل برساتي ٻيلا, ڏکڻ-اوڀر، ڏکڻ-اولھ ۽ اوڀر ۾ جبلن جون قطارون ۽ وچولي حصي ۾ رڻپٽ آهن . اھو رڻپٽ وارو يا ريگستاني. ۽ غيرآباد علائقو ھن سرزمين جو سڀ کان وڏو حصو آهي. آسٽريليائي نباتات جون نمايان خاصيتون سوڪھڙي ۽ باھ سان مطابقت پذير آھن جن ۾ اسڪليرمارفي(پنن جي سختي ۽ وٿي) ۽ سيروٽني (باھ جي ذريعي ٻجن جو ڦٽي پوڻ) واريون خاصيتون شامل آهن. اھا موافقت نباتات جي وڏن ۽ معروف خاندانن ۾ موجود آهي جن جا نالا: پروٽياسي، بنڪسيه، مرٽاشيئي، بيد مشڪ کئنور واري ٻوٽن ۾ عام آھن، فباسيئي ۽ ٻٻر وغيره.
فجي، سولومن آئلينڊز، وينوآتو ۽ نيو ڪيليڊونيا جي نباتات ٽراپيڪل خشڪ ٻيلن تي مشتمل آهي جنھن ۾ ناريل جا وڻ، پريمنا پروٽروسا،سائڊريڪس اوڊورٽا، گائروڪارپس امريڪنس ۽ ڊيرس ٽرائفوليئاٽا شامل آهن. نيوزيلينڊ ۾ نباتات جا انيڪ قسم آھن جيڪي اتان جي سمورين مختصر موسمن سان موافقت رکندڙ آھي . ھوائي ۾ نباتات جو ھڪ قسم برگميا آھي جنھن جا ٻہ نسل ۽ 120 جنسون آهن
حوالا
اوشينيا بحرستان زمرو:ايشيا-پئسفڪ زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ زمرو:سانتيڪو سمنڊ زمرو:کنڊ زمرو:هندي وڏو سمنڊ زمرو:ڏاکڻو سمنڊ
ڪربلا
ڪربلا عراق ملڪ جو هڪ شهر آهي.
ڪربلا معلى شهر، بغداد کان 105 ڪلوميٽر جي مفاصلي تي ڏاکڻي ۽ اولهائين ڪنڊ کان فرات جي ريگستان جي اُلهندي ڪناري تي موجود آهي. ڪربلا 44 درجه ۽ 40 منٽ اوڀر جي ڊيگھ تي ۽ 31 منٽ اتر جي ويڪر تي آهي. هن جي اُتر کان الانبار، ڏکڻ کان نجف اشرف، اوڀر کان حلّه ۽ بغداد صوبي جا ڪي علائقه لڳن ٿا ۽ اُلهندي پاسي شام ۽ عربستان جي وادي واقع آهي.
ڪربلا معليٰ شهر جي ماپ 6065 ڪلوميٽر هم چورس آهي. هي شهر به ٻين قديم شهرن وانگر ٻن حصن (پراڻو ڪربلا ۽ نئون ڪربلا) ۾ ورهايل آهي.
ڪربلا جو تاريخي پس منظر
عراق ملڪ سن 12 هه قمري تائين ايران جي صاحبيءَ ۾ شامل هو، ايستائين جو سن 12 کان سن16 هجري تائين آهستي آهستي پوري جو پورو عراق خيل خروشان نالي مسلمانن جي سپاهين آزاد ڪرايو جنهن ۾ ڪربلا معلى به شامل هو، ۽ سن 14 هجري ۾ قادسيه واري هاڪاري لڙائي انهي سلسلي جي ڪڙي آهي.تاريخ اسلام جي مطالعي مان معلوم ٿئي ٿو ته عراق جي سرزمين تي هميشه آل محمد جي شيعن جو راڄ رهيو آهي ، هن ملڪ ۾ ڪيترائي وڏا تاريخي واقعا پيش آيا ۽ هي ملڪ وڏن انقلابن جو مرڪز پڻ رهيوآهي.
سن 36 هجري قمري ۾ جڏهن امام علي عليه السلام جنگ صفين ڏانهن وڃي رهيا هئا، ته جڏهن ڪربلا جي سرزمين تي پهتا ۽ ڪربلا جو نالو ٻڌائون ته پاڻ سندن سواري تان هيٺ لٿا، وضو ڪري نماز پڙهيائون ۽ پوءِ ڪربلا جي خاڪ پنهنجي مُٺ ۾ جهلي اهو فرمايائون ته: هن سر زمين تي هڪ هانءُ ڏاريندڙ واقعو رونما ٿيندو، هن سرزمين تي هڪ قافلو ايندو هتي ان جي رهائش ٿيندي ۽ هن ئي زمين تي سندن خون وهايو ويندو، هي جڳهه رهڻ جي جاء آهي ۽ هن جڳهه تي اهي شخصيتون قتل ڪيون وينديون جيڪي محشر جي ڏهاڙي حساب ڪتاب جي بغير جنت ۾ داخل ٿينديون
ڪربلا کي حاير الحسيني سڏڻ جو ڪارڻ
ڪربلا معلى تي اهو نالو تڏهن پيو جڏهن متوڪل عباسي امام حسين عليه السلام جي روضي مبارڪ کي ڊاهڻ جو حڪم ڏنو، جيتوڻيڪ روضي واري مقام ڏانهن ايترو ته پاڻي ڇڏيو ويو جو چوطرف پاڻي ئي پاڻي نظر پئي آيو، پر اهو پاڻي امام عليه السلام جي روضي مبارڪ ۾ داخل ئي ڪونه ٿيو، ان جي حد امام عليه السلام ۽ شهداء ڪربلا جي ضريح مبارڪ آهي. حضرت رسول خدا ﷺ ابو سعيد خدري کي فرمايو هو ته : “ حسين جو حرم تمام گهڻو مقدس آهي ۽ اتي عبادت ڪرڻ جي تمام گهڻي فضيلت آهي سندس روضي ۽ گنبذ هيٺيان رب پاڪ ماڻهن جون دعائون اگهائيندو. ۽ الله سائين سندن نسل ۾ معصوم امامن جو سلسلو جاري رکيو آهي.” ان حديث جو مطلب ان مقام تي واضح طور تي ظاهر ٿئي ٿو.
حوالا
زمرو:اسلام زمرو:عراق ۾ شهر
علي شير قانع ٺٽوي
مير علي شير قانع ٺٽوي (Mir Ali Sher Qanie Thatvi) (پيدائش:1140هه بمطابق 1727ع وفات: 1203هه بمطابق 1788ع) سيد خاندان سان تعلق رکنڊڙ سنڌ ۾ ڪلهوڙن جي دور حڪومت جو ممتاز شاعر، عالم، مصنف ۽ مورخ هو جنهن جا فارسي ٻوليءَ ۾ ڪيترائي ڪتاب لکيل آهن.
حسب نسب
ڪتاب تحفته الڪرام ۾ مير علي شير قانع ٺٽوي جو شجرو هن ريت درج ٿيل آهي. مير علي شير بن سيد عزت الله بن سيد محمد ڪاظم بن سيد محمد مقيم بن سيد ظهيرالدين بن سيد شڪرالله ثاني بن سيد ظهيرالدين المعروف سيد جادم اول بن سيد قاضي شڪرالله شيرازي بن سيد وجهه الدين بن سيد نعمت الله بن سيد عرب شاهه بن سيد امير سيد سيد نسيم الدين المعروف مير ميرڪ شاهه بن امير سيد عطاءُ الله جمال الدين محدث بن امير سيد فضل الله المحدث الحسيني الدشتڪي الشيرازي.
زندگي جو احوال
مير علي شي قانع ٺٽوي، سنڌ ۾ ڪلهوڙا خاندان جي خودمختيار حڪمران ميان نور محمد ڪلھوڙو جي ڏينهن ۾ 1140هه بمطابق 1727ع ۾ سيد عزت الله جي گهر ۾ پيدا ٿيو. ٺٽو تڏهن علم ۽ درس تدريس جو مرڪز هو. انهي زماني ۾ مير علي شير قانع تعليم حاصل ڪئي. هن عربي فارسي ٻولين ۽ علوم جوي سکيا حاصل ڪئي، هن وقت جي جيد عالمن، ميان نعمت، ميان محمد صادق ، آخوند محمد شفيع ۽ ميان عبدالجليل کان سبق حاصل ڪيو جن جو پاڻ به ذڪر ڪيو اٿائين. آخوند ابوالحسن “بي تڪلف” وٽ به فارسي پڙهيائين. مير صاحب ننڍپڻ ۾ اٽڪل 12 سالن جي ڄمار ۾ مڪتبن ۾ پڙهڻ دوران شعر لکڻ شروع ڪيو. کيس مطالعي جو به وڏو شوق هو. هن ڪامل استادن جي رهنمائي ۾ شاعري، نثر نگاري، تحقيق، تاريخ جا ڪيترائي ڪتاب لکيا. شاعري ۾ مختلف تخلص اختيار ڪيائين. نور نچوڙي جيڪي ڪتاب لکيائين تن کيس وقت جو وڏو عالم، شاعر. مقنف ۽ تاريخ نويس بڻايو. مير علي شير قانع پنهنجي تعليم علامه معين ۽ مخدوم رحمته الله وٽ ٺٽي ۾ حاصل ڪئي- 12 سالن جي عمر ۾ فارسي شعر چوڻ لڳو- 12 هزار شعرن جو ديوان ٺاهيائين، پر پوءِ درياه داخل ڪري ڇڏيائين- وري مير حيدرالدين ابوتراب جي صحبت ۾ 15 سالن جي عمر ۾ ”مظهري“ تخلص سان نئين سر شعر چوڻ شروع ڪيائين. قانع جو تخلص پوءِ اختيار ڪيو اٿس، سندس قابليت ڪلهوڙا حاڪمن تائين پهتي، جن کيس پاڻ وٽ گهرائي پنهنجو علمي مصاحب بنايو، نور محمد، مرادياب ۽ غلام شاهه ڪلهوڙي ٽن سنڌ جي حاڪمن جي درٻار ۾ رهيو. سنه 1168 هجري ۾ مرادياب جي تخت نشيني تي قصيدو لکيائين، جنهن مان سال جلوس جون 63 33 تاريخون نڪرن ٿيون. ان وقت سندس عمر 28 سالن جي هئي. هو تاريخگوئي ۽ شاعرانه صنعتن جي فن ۾ ڪامل هو، تمام گهڻا ڪتاب فارسي نثر ۽ نظم ۾ لکيائين. انهيءَ مان فقط ”تحفته الڪرام“ ڇپيل آهي، جنهن مان سنڌ جي قديم تاريخ معلوم ڪرڻ ۾ گهڻي مدد ملي ٿي. اهو سنه 1181 هجري، مطابق 1762 عيسوي ۾ لکي پورو ڪيائين. ”تحفته الڪرام“ جي لکجڻ کان هڪ سال پوءِ 1182 هجري ۾ حيدرآباد جو شهر آباد ڪرائي غلام شاهه ڪلهوڙي ان کي پنهنجو تخت گاهه بنايو. مٿي ڏنل تفصيل موجب ٺٽي جو شهر ڪل 259 سال گاديءَ جو هنڌ رهيو ۽ ان مان 33 سال سمن جو عهد، 41 سال ارغون جو عهد 33 سال ترخان جو عهد ۽ 51 سال مغليه نوابن جو عهد آهي.
علمي خدمتون
سندس وفات کان پنج سال اڳ سنڌ تي ٽالپر بلوچن جو قبصو ٿي چڪو هو. معلوم ٿو ٿئي ته مير علي شير قانع تحفته الڪرام کان سواءِ خود پنهنجي زماني جو يعني ڪلهوڙن جي عهد جو مفصل تذڪرو نثر خواه نظم ۾ لکيو هو، سنڌ تي قنڌار جي طرف کان ٻه وڌيڪ ڪاهون خود سندس زماني ۾ ٿيون، جن ڪلهوڙن کي شروع کان قنڌار جو تابعدار بنائي ڇڏيو. نور محمد خان ڪلهوڙي کي سنه 1151 هجري ۾ مغل درٻار مان ٺٽي جو علائقو اڃان ٺيڪي ۾ مس مليو ته سنه 1152 هجري ۾ نادر شاهه قنڌار کان فوج وٺي اچي سنڌ تي ڪڙڪيو ۽ نور محمد کي پنهنجو مطيع ڪري ۽ ويهڻ لکين جو خراج منظور ڪرائي پوءِ موٽيو، ان جي ضمانت ۾ نور محمد جا ٽي پٽ به پاڻ سان کڻي ويو- وري سنه 1167 هجري ۾ ڪلهوڙن قنڌار کي خراج ڀرڻ ۾ سستي ڪئي ته احمد شاهه ابدالي اچي سنڌ ۾ ڪڙڪيو ۽ سيوهڻ ۾ منزل انداز ٿيو- انهي بابت چشم ديد واقعات سندس ڪتابن حالات ڪلهوڙه، ۽ لب لباب تاريخ ڪلهوڙه ۾ ملي سگهندا، پر اهي ڪتاب ناياب آهن. شاعرن جي حالات ۽ اقوال ۾ سندس مشهور ڪتاب مقالات الشعراءَ جو هڪ نسخو موجود آهي. ٻيو پڻ سندس هڪ ڪتاب مختارنامه موجود آهي. انهن کان سواءِ شعر شاعري ۽ تصوف جي مختلف مسئلن تي سندس ڪيترن رسالن جا نالا ملن ٿا، مگر اهي رسالا عدم موجود آهن. بعض ڪتابن جا نالا هي آهن. زينت الاخلاق- تهذيب الطبايع زيده المقامات- معيار سالڪان طريقت- مثنوي ختم السلوڪ- مثنوي ڪرشمئه قدرت- مثنوي قضا و قدر- مثنوي ڪانِ جواهر- نسخه غوثيه- مڪلي نامه- قصاب نامه- زين الافڪار- حديقته الاولياءَ- شجره مشائخ- سياحت نامه- قصه ڪامروپ- چهار منزله- تزويج نامه حسن و عشق- رساله در صنائع وبدايع- روضته الانبياءِ- بوستان بهار- اعلان غم درذڪر شهداءِ ڪربلا- رسالا شرح معما ديوان قانع.
ڪتابن جا نالا
قانع پنهنجي سڄي زندگي لکڻ ۽ پڙهڻ ۾ گذاري، سندس جن ڪتابن جي باري ۾ معلومات ملي سگهي آهي، اهي هيٺيان آهن. (1) ديوان علي شير (2) مثنوي شمع از قدرت (3) مثنوي قضا و قدر (4) نو آئين خيالات (5) مثنوي قصه ڪامروپ (6) ديوان غم (7) ساقي نامو (8) واقعات حضرت شاهه (9) چهار منزله (10) تزويج نامه حسن ۽ عشق (11) اشعار متفرقه در ضائع و تاريخ (12)بوستان بهار معروف مڪلي نامو (هي ڪتاب نثر ۽ نظم ۾ آهي، جنهن ۾ مڪلي قبرستان جي منظرن ۽ مقبرن جو احوال ڏنل آهي. ان جو هڪ نسخو سنڌي ادبي بورڊ ۾ موجود آهي، راشدي صاحب ان تي وڏي محنت ۽ عرق ريزي سان حاشيا ۽ ضروري نوٽ لکي ادبي بورڊ پاران ڇپرايو آهي) (13) تاريخ عباسيه (14) تاريخ عباسيه (نظم) (15) تحفة الڪرام (هي ڪتاب ٽن جلدن ۾ آهي ۽ ٽئي جلد 1304هه ۾ ناصري دهلي طرفان ڇپجي به چُڪا آهن. ڪتاب جو آخري جلد سنڌ جي تاريخ متعلق آهي. راشدي صاحب هن ڪتاب تي ضروري حاشيا ۽ شجرا ڏئي ڪري ادبي بورڊ پاران ڇپرايو آهي. (16) مثنوي اعلان غم (17) زبدت المناقب (18) مختار نامه (ان جو هڪ نسخو سنڌي ادبي بورڊ وٽ محفوظ آهي) (19) نصاب البلغاءَ (ان ڪتاب جو هڪ نسخو مولانا محمد ابراهيم ڳڙهي ياسيني جي ڪتب خاني ۾ موجود آهي) (20) مثنوي ختم السلوڪ(سنڌي  ادبي بورڊ وٽ ان جو هڪ نسخو پيل آهي. (21) طومار سلاسل گزيده (ادبي بورڊ وٽ نسخو موجود آهي (22) شجره طريقت اهل بيت (23) معيار سالڪان طريقت (ان جو هڪ نسخو برٽش ميوزيم ۾ موجود آهي، جيڪو سن 1242هه ۾ مير مراد علي ٽالپر جي لاءِ لکيو ويو) (24) روضت الانبياءَ (25) زينت الاخلاق (26) غوثيه (27) مثنوي قصاب نامه (سنڌي ادبي بورڊ ۾ ان جو نسخو موجود آهي). (28) ميزان الافڪار (29)  تذهيب طباع (30) سرفراز نامه (31) حديقت البلغا (نسخو سنڌي ادبي بورڊ وٽ محفوظ آهي (32) مثنوي ڪان جواهر (33) ميزان فارسي (34) رساله معمامع شرح (نظم ۽ نثر ۾). (35) لب تاريخ ڪلهوڙا (36) بياض محڪ الشعراءَ (نسخو ادبي بورڊ وٽ آهي) (37) ديوان اشعار (38) قصائد و منقبت (نسخو موجود) (39) انشاءَ قانع (نسخو موجود) 40) مثنوي محبت نامه (نسخو موجود). (41 ـ 42) انهن ٻنهي جا نالا مير مائل جي ڏنل فهرست مان ڊهي چُڪا آهن..
ملازمت
سنڌ جي حڪمران ميان غلام شاھ ڪلهوڙو مير علي شير قانع کي پنهنجي خاندان جي تاريخ لکڻ لاءِ پاڻ وٽ رکيو. سندس تقرري 1175ھ ۾ تاريخ نويس جي عهدي تي ڪئي وئي. مير صاحب ڪيترو عرصو انهيءَ عهدي تي مقرر رهيو ان باري ۾ معلومات درج نه آهي. مير صاحب تاريخ لکڻ لاءِ ٺٽي کان خداباد هليو ويو. مير صاحب جو وڏڙن کان وٺي ذريعه معاش حڪمرانن طرفان جاگيرون ملڻ، پگهارون ملڻ، وظيفا، خلعتون ۽ انعام اڪرام ماڻڻ تي هو.
وفات
ممير علي شير قانع 63 سالن جي عمر ۾ سنه 1203 هجري مطابق سنه 1789 عيسوي ۾ وفات ڪئي. سندس قبر جي جاءِ ته نه لڀجي سگهي آهي پر يقين سان چئي سگهجي ٿو ته شڪر الليٰ جي قبرستان جيڪو مڪلي ۾ آهي، مدفون هوندا.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:ادب زمرو:سنڌي ادب زمرو:سنڌ زمرو:پاڪستان زمرو:شاعر زمرو:سنڌ جامحقق زمرو:سنڌ جا مورخ زمرو:فارسي شاعر زمرو:سنڌ جا فارسي شاعر
وڻ
left|thumb|378x378px|ڪاٺ جو وڻ وڻ اهڙي نباتات آھي جنھن جو عام طور تي هڪ ٿڙ هوندو آھي جيڪو مٿي وڃين ٽارين ۾ وراھجي ويندو آھي جن تي گل ۽ پن ھوندا آھن ۽ ميوو به انھن تي هوندو آهي.
زمرو:ڪچو
آبداڻي
ٺٽي ننگر ۾ رھندڙ ھڪ مشھور ذات آھي. عام طرح اھي حڪمرانن جي ملازمت ۾ رھندا ھئا ۽ سندن حڪمرانن وٽ ھلندي پڄندي ھئي، انھيءَ ڪري پھاڪو مشھور ٿيو ته: اڀ الله جو، ڀونءَ ڀٽِرن جي، ان آبداڻين جو، ڪوڙ ڪاتيارن جو.
885ع
ڊسمبر
زمرو:885ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
آبداڻي
زمرو:سنڌ جون ذاتيون
انڙ پور واري جنگ
اڪبر بادشاهه ملتان ۾ منزل انداز ٿيو تہ ٻيا سڀ صوبا سندس سلاميءَ تي ويا. پر ٺٽي جو حڪمران جاني بيگ نه ويو، تنهن تي اڪبر بادشاهه، خان خانان کي ٺٽي تي ڪاهڻ جو حڪم ڏنو. مرزا جاني بيگ به لشڪر وٺي خان خانان سان انڙپور وٽ اچي سامهون ٿيو. پهرين ڏينهن جي جنگ ۾ ٻنهي طرفن جا هزارين سپاهي مارجي ويا، ليڪن فتح ۽ شڪست جو ڪو به نتيجو ڪونه نڪتو. ٻئي ڏينهن واري جنگ شروع ٿي ته خان خانان جي لشڪر پهريائين توپن سان حملو ڪيو ۽ پوءِ هاٿين جي قطار سنڌ جي لشڪر تي چاڙهي ۽ ان جي پويان سوارن ۽ پيادن سان حملو ڪيو. مغلن وٽ هٿيار ۽ بارود بي انداز هئا ۽ لشڪر به گهڻو هو. آخر سنڌ جو سپاهه مارجي ويو ۽ مرزا جاني بيگ صلح جو جهنڊو ڏيکاري خان خانان آڏو پيش پيو. خان خانان، مرزا جاني بيگ کي وٺي اڪبري درٻار ۾ پيش ڪيو، پر اتي مرزا جاني بيگ جي بهادريءَ جي گهڻي تعريف ڪيائين، جنهن تي اڪبر بادشاهه سندس خطا معاف ڪري کيس سڄي سنڌ جو حڪمران مقرر ڪرڻ چاهيو، پر مرزا جاني بيگ اهو قبول نه ڪيو ۽ پنهنجي پٽ مرزا غازي بيگ لاءِ سفارش ڪيائين، جيڪا قبول پئي ۽ مرزا غازي بيگ سنڌ جو حڪمران مقرر ٿيو.
اميليا ڪلارڪ
thumb| 26 آڪٽوبر 1986ع تي لنڊن ۾ پيدا ٿيل اميليا ڪلارڪ ڊراما سينٽر لنڊن مان تربيت يافتہ آهي ۽ مشهور فلم ٽرمينيٽر جينيسز ۾ سندس رول بيحد ساراهيل آهي. 2 ايمي ايوارڊز ماڻيدڙ هيءَ پرفارمر ٽيليويزن، فلم ۽ اسٽيج تي پنهنجي يگاني اداڪاريءَ جي ڪري مشهور آهي.
زمرو:جيئرا ماڻهو
سينٽ پيٽرسبرگ
سينٽ پيٽرزبرگ   يورپ ۾ واقع روس جو ٻيون نمبر وڏو شھر ۽ بندرگاھ آھي. جنھن جو 1914 کان 1924 تائين نالو پيٽروگراڊ (Petrograd) ھيو ۽ 1924 ۾ ان تي نئون نالو ليننگراڊ (Leningrad) رکيو ويو جيڪو 1991ع تائين برقرار رھيو پر 1991 ۾ سويت يونين جي ٽٽڻ بعد ان جو نالو تبديل ڪري اصل نالو سينٽ پيٽرزبرگ بحال ڪيو ويو. نيوا ندي تي بالٽڪ سمنڊ جي فنلئنڊ واري نار لڳ واقع جي شھر روس جو ماسڪو بعد ٻيون نمبر وڏو شھر آھي جنھن جي آبادي اٽڪل 54 لک آهي. يورپ جو چوٿون نمبر وڏو گھاٽي آبادي وارو شھر آھي ۽ بالٽڪ سمنڊ تي واقع سڀ کان وڏو شھر آھي. وفاقي انتظام ھيٺ جي شھر بالٽڪ سمنڊ جي بندرگاھ آهي ۽ اھو روسي ايمپائر جو گاديءَ جو هنڌ رھيو ھو. ھن شھر جو بنياد 27 مئي 1703ع ۾ روسي زار يا بادشاھ پيٽر اعظم رکيو ۽ ان جو نالو عيسائي سينٽ پيٽر جي نالي تي رکيو. ھن گادي ماسڪو مان ان نئين شھر منتقل ڪئي. جنھن بعد 1713 ۾ پيٽر اعظم روسي ايمپائر جو بنياد وجھي پاڻ کي شھنشاھ قرار ڏئو ۽ اھا نئين ايمپائر يورپ جي ھڪ وڏي طاقت بڻجي وئي وچ ۾ ڪجھ وقت لاء 1728 کان 1730 تائين ماسڪو وري گادي جو هنڌ ٿيو ھو 1917 واري آڪٽوبر انقلاب بعد بالشويڪن گادي ماسڪو ڏانھن منتقل ڪئيط. ھي شھر ھاڻي روس جو ثقافتي گادي طور سڃاتو وڃي ٿو جي شھر روس ۾ سياحت جو ھڪ وڏو مرڪز آهي. رڳو 2018 ۾ ان شھر م اٽڪل ڏيڍ ڪروڙ سياح گھمڻ آيا روس جي نيشنل لائبريري، روسي سپريم ڪورٽ۽ روسي بحريه جو صدر مقام، دنيا جو سڀ کان وڏو آرٽ ميوزيم ۽ کوڙ عالمي ورثو قرار ڏنل تاريخي جايون پڻ اتي واقع آھن
تاج محمد افغان مشتاق
حڪيم مولوي تاج محمد  ذات جا افغان هئا. سندن والد بزرگوار جو نالو حاجي خميسو هو. ڊسمبر 1899ع ۾ بدين شهر ۾ تولد ٿيا. پير ڀاون شاهه جيلاني جن جا مريد ۽ همعصر هئا. عربي، فارسي ۽ اردوءَ ۾ ڪلي مهارت هئڻ سان گڏ کين انگريزيءَ تي ڪامل به دسترس هئي. سندن گهرو لئبرريءَ ۾ ڪيترائي ڪتاب هر وقت مطالعي لاءِ رهندا هئا مولوي صاحب جن طبابت جو ڪم به ڪندا هئا، جنهن ۾ به لاجواب ماهر هئا.پير ڀاون شاهه جي وفات کان پوءِ، شهر راڄي خاناڻي ۾ اچي مقيم ٿيا، جتي هڪ شاندار اسپتال پنهنجي وڏي پٽ محمد قائم نالي ”قائمي يوناني دواخانو راڄو خاناڻي“ کوليائون.ماهوار طبي رسالي ”پيام شفا“ جا ايڊيٽر به هئا. رسالو دواخاني جي پنهنجيءَ پريس مان ڇپجي نڪرندو هو، پاڻ طبي ڪاليج ٽنڊو محمد خان جي طبي بورڊ جا ميمبر به هئا. رسالي ”پيام شفا“ کان سواءِ، علم طب ۾ سندن مندرجه ذيل تصنيفون آهن، جي اڄ مفقود آهن: (1) ڪتاب الحميات (2) شرح قانونچه، (3) قرابادين مشتاقي المعروف به طب ساغر ساقي. پويون ڪتاب سندن هٿ سان لکيل قلمي بياض آهي، جيڪو راقم وٽ موجود آهي. مرحوم اهو ڪتاب پارسيءَ ۾ لکڻ شروع ڪيو هو، مگر ڪن مجبورين ڪري اڌ ۾ رهيل ٿو ڀانئجي. ازان سواءِ ٻيا به ڪيترائي قلمي ڪتاب مذهبي وغيره آهن. حڪيم هئڻ سان گڏ، مرحوم جن جيد عالم پڻ هئا. جامع مسجد راڄي خاناڻي جا پيش امام به پاڻ هوندا هئا. جامع مسجد ۾ جمعي نماز پڙهائيندا هئا.پاڻ شاعر پڻ هئا. شعر ۾ سندن تخلص ”مشتاق“ هوندو هو. مرحوم مير احسان علي خان ٽالپر ساڪن راڄو خاناڻي به سندن شاگرد هو. مرحوم سيد احمد شاهه ’خاڪي‘ سان به مرحوم مولوي صاحب جن جو خاص صحبت جو رستو هوندو هو. کين ٽي پٽ هئا، جن مان وڏو پٽ محمد قائم ڪن سببن ڪري گهر ڇڏي جلاوطن ٿي ويو آهي؛ وچيون پٽ غلام علي عرف محمد سومار پسارڪي دڪان جو مالڪ ۽ دوا فروش آهي؛ باقي سندن ننڍو پٽ ڪمال الدين اڳي سنڌي پڙهندو هو، پر هاڻ درزڪو ڪم سکي رهيو آهي. مرحوم مولوي صاحب جن 55 ورهين جي ڄمار ۾ دل ٽٽي پوڻ ڪري رحلت فرمائي.
سلطنت عمان
عمان Oman ( عمان ʻumān ), officially the Sultanate of Oman ({{lang-ar|سلطنة عُمان {{transl|ar|Salṭanat ʻUmān}}), ھڪ عرب ملڪ جو نالو جيڪو عربستان جي اپٻيٽ جي ڏکڻ-اوڀر واري سامونڊي ڪناري تي اولھ ايشيا ۾ واقع آهي. ان جي اتر-اولھ ۾ متحده عرب امارات، اولھ ۾ سعودي عرب، ڏکڻ-اولھ ۾ يمن آھي ان جون سامونڊي حدون ايران ۽ پاڪستان سان لڳن ٿيون. عما ۾ مطلق عنان بادشاھت آھي.جتي جو حاڪم 1970 کان وٺي سلطان قابوس بن سعيد السعيد آھي ھن  ملڪ جي گاديءَ جو هنڌ مسقط آهي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ زمرو:ملڪ
886ع
ڊسمبر
زمرو:886ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
مڇي
thumb| مڇي پاڻي جو هڪ عام جانور آهي. مڇين جي جسم تي ڇلڙ ۽ تَرڻ لاء خصوصي پر هوندا آهن. مڇيون کليل سمنڊ، تازي پاڻي، دريائن، ڍنڍُن ۽ ٻين پاڻيءَ جي ذريعن ۾ ملن ٿيون. سڄي دنيا ۾ انسانن جي خوراڪ جو هڪ وڏو ذريعو مڇيون آهن.
ابو معشر سنڌي
ابو معشر سنڌي (Abu Muishar Sindhi) جو اصل نالو نجيح (Najeeh) هو ۽ ڪنيت ابو معشر هيس. اصل ۾ سنڌ جو رهاڪو هو، پوءِ مديني وڃي رهيو. ان ڪري کيس مدني ڪري سڏيو ويندو آهي. روايت آهي ته بنو اسد مديني ۾ کيس خريد ڪري نجيح نالو رکيو. هن حضور صلي الله عليہ وسلم جن جي هڪ صحابي ابو امامہ اسعد بن سهل بن حنيف رضي الله عنہ کي ڏٺو هو، ان ڪري کيس تابعين ۾ ليکيو وڃي ٿو. وڏو عالم ۽ فاضل هو ۽ خاص طور معاني ۾ وڏو درڪ حاصل هئس. حديث جو مشھور راوي، جنھن جو پورو نالو ابو معشر نجيح -بن- عبدالرحمان السندي ھو، ڪنھن -جنگ- ۾ گرفتار ڪري آندو ويو، کيس حجاز ۾ ام موسيٰ خريد ڪيو ۽ پوءِ بنو ھاشم جي ميراث ۾ آيو. آخرڪار ھن مقرر ڪيل رقم ادا ڪري پاڻ کي آزاد ڪرايو. آزاد ٿيڻ کان پوءِ ھن تمام وڏو علمي رتبو حاصل ڪيو، ھن حديث ۽ فقه ۽ مغازي ۾ مھارت حاصل ڪئي. حديث سکڻ لاءِ ھن وقت جي عالمن کان تمام گھڻو پرايو، پوءِ ھن جا به ڪيترائي شاگرد ٿيا، سنڌي ھئڻ جي ڪري ھن جو لھجو ۽ سندس تلفظ جي ادائگي صحيح نه ھئي. کيس ابو معشر ’السندي‘ سڏيندا ھئا. ھو حافظي جو ڪجهه ڪمزور ھو. ھو خليفي مھديءَ جي ماءُ، ام موسيٰ جو غلام رھي چڪو ھو، -ان- ڪري کيس 160ھ777/ع ڌاري مديني مان عراق آندو ويو. ابو معشر السنديءَ جي -جنازي نماز- خليفي ھارون الرشيد پڙھائي. . ابو معشر سنڌيءَ جو نالو سرفهرست آهي. حديث، مغازي ۽ فقهه ۾ ڪمال حاصل ڪيائين؛ خاص طرح مغازيءَ جي فن ۾ استاد ليکيو ويو آهي. سندس استادن مان محمد بن ڪعب، قرظي، سعيد بن ابي سعيد، مقيري، ابو برده بن ابي موسيٰ، هشام بن عروه، موسيٰ بن بشار، نافع، محمد بن قيس، وغيره آهن. ”جامع ترمذيءَ“ ۾ سندس روايت موجود آهي. سندس شاگردن ۾ جليل القدر عالمن ۽ فاضلن جا نالا آهن: جهروڪ محمد بن ابي معشر، عبدالرزاق، ابو نعيم، محمد بن بڪار، منصور بن ابي مزاحم، ليث بن سعد، عبدالله بن ادريس، هشيم، ابن مهدي، ابو نصر، هاشم بن قاسم، وڪيع، هوزه بن خليفه، عثمان بن عمرو، محمد بن سوا، محمد بن عمرو اقدي، ابو ضمره، سعيد بن منصور، عاصم، بن علي، ابو ربيع زهراني ۽ فن حديث ۽ فقهه جو مشهور امام سفيان ثوري. علامه ذهبيءَ، امام احمد بن حنبل، خطيب بغداديءَ، ابو نعيم خليليءَ سندس ذڪر ڪيو آهي. خليفو مهدي سندس علم ۽ فضل جو قدردان هو. سڀڪنهن کيس مغازيءَ جو امام مڃيو آهي. سندس تصنيفن مان ” المغازي“ تمام مشهور هئي. ابن نديم ” الفهرست“ ۾ ان جو ذڪر ڪيو آهي. 1700هه ۾ وفات پاتائين. خليفي هارون رشيد سندس جنازي جي نماز پڙهائي. بغداد جي مقبره ڪبيره ۾ سنڌ جو هيءُ فخر مدفون ٿيو.
لاڏاڻو
سن170هه ۾ بغداد ۾ وفات ڪيائين.
حوالا
زمرو:اسلام زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:سنڌي اديب زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي مصنف زمرو:شخصيتون زمرو:عرب ليکڪ زمرو:مذهب
1473ع
ڊسمبر
زمرو:1473ء زمرو:سال
2020 (سلجھائپ)
2020، ويهن ويهن، 20: 20 يا20 / 20 پڻ ڏانهن اشارو ڪري سگهون ٿا:
انس راڄپر
مترجم ۽ ليکڪ -انس راڄپر- 30 -آڪٽوبر- 1961ع تي ڳوٺ ڏنگيجا ضلعي نوشهري فيروز ۾ پيدا ٿيو. فاضل درس نظامي (شهادت العالميه) ۽ ايم. فل (اسلاميات) ڪئي اٿائين. انسٽيٽيوٽ آف سنڌالاجيءَ ۾ ريسرچ لئبريريءَ جي ٽيڪنيڪل اسسٽنٽ طور ڪم ڪري رهيو آهي، سندس ڪيتريون ئي تحريرون شايع ٿيل آهن. سندس ڇپيل ڪتابن ۾: (1) حيات محمد صلي -الله- عليه وسلم (حسنين هيڪل جي ڪتاب جو ترجمو: 2001ع)، مفتاح الصلواة: فتح محمد سيوهاڻيءَ جي فارسي ڪتاب جو ترجمو: 2006ع)، (3) -امام- شاهه ولي -الله- جو فلسفو (مولانا عبيدالله سنڌي، ترجمو: 2003ع)، (4) قرآن سمجهڻ جا اصول (شاهه ولي -الله- دهلوي، ترجمو: 2002ع)، فرائض السلام (مخدوم محمد هاشم ٺٽويءَ جي جديد سنڌي صورتخطيءَ ۾ ترتيب: 2010ع) شامل آهن. هو هن وقت حيدرآباد ۾ رهي ٿو.
بچو واريو جو قبرستان
thumb|بچُو واريو جو قبرستان بچُو واريو جو قبرستان انگريزي (Bachu Wariyo Jo Qabrustan) سنڌ جي ٺٽو ضلعو جي ميرپور ساڪرو تعلقو جي ڳوٺ بچو واريو جي پرسان واقع آهي. واريو اصل ۾ قبيلي جو نالو آهي. هن قبرستان کي مقامي طور قدمن وارو قبرستان پڻ سڏيو وڃي ٿو جيڪو ميرپور ساڪرو جي شهر ليٽ کان 4 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي اولهه ۾ آهي ۽ ڳوٺ اسماعيل ڪتيار کان هڪ ڪلوميٽر اتر-اوڀر ۾ آهي. قبرستان ڪلمتي قبيلي وارن جون آهن.هن قبرستان ۾ قبرون ٿلهي (Platform) تي چٽسالي ٿيل پٿرن سان جڙيل آهن. قبرن جي پٿرن تي ڪئليگرافي پڻ ٿيل آهي. قبرن تي لکيل سال مان لڳي ٿو ته هيءُ قبرستان سنڌ تي مغل، ارغون ۽ ترخان حڪمراني جي دور جو آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جي تاريخ
اڪيلائيء جو آسمان
هيءَ ڪتاب نوجوان شاعر ايوب کوسي جو شعري مجموعو آهي. جنهن ۾ غزل ۽ نظم آهن. هن ڪتاب جو مهاڳ نامياري اديب ۽ نقاد تاج جويي لکيو آهي، هو ايوب کوسي جي شاعريءَ بابت لکي ٿو. ”ايوب کوسي وٽ احساساتي زبان ۽ پنهنجو نڪور تاڃي پيٽو آهي، جنهن ۾ نقل جو شائبو به موجود نه آهي. هن جو اندازِ بيان منفرد ۽ تخليقي آهي.“ گلشن پبليڪيشن پاران هن ڪتاب جو پهريون ڇاپو 2004ع ۽ ٻيو ڇاپو -جولاءِ- 2008ع ۾ شايع ڪيو ويو. پڪي جلد سان 168 صفحن تي مشتمل هن ڪتاب جي قيمت 150 روپيا آهي.
انڌي ٻلهڻ
درياه ۾ ملندڙ ٻلهڻ مڇي جو هڪ نسل آهي جنهن کي ڊولفن به چيو ويندو آهي۔ هي بنگلاديش، ڀارت، نيپال ۽ پاڪستان ۾ ملندڙ قسم آهي. هن کي سنڌي ۾ انڌي ٻلهڻ چيو ويندو آهي۔ هي جانور مئمل آهي ۽ مادي پنهنجي ٻچي کي کير پياريندي آهي. قدرتي طور تي هي جانور انڌو نه آهي پر دريائن ۾ گندگي وڌڻ جي ڪري هن جو نسل انڌو ٿي چڪو آهي. هن جو نسل خطري ۾ آهي جنهنڪري هن کي بچائڻ جون ڪوششون ڪيون پيون وڃن. سنڌ ۾ سرڪاري ڪوششن کان پوء ٻلهڻ جي تعداد ۾ ڪجه واڌارو آيو آهي. زمرو:آئي يو سي اين خطري ۾ جنسن جي ڳاڙهي فهرست
1474ع
ڊسمبر
زمرو:1474ء زمرو:سال
ثانيا مرزا
thumb|ثانیا مرزا 15 نومبر 1986ع تي ڄمڻ واري ثانيا مرزا (सानिया मिर्ज़ा) ٽينس (Tennis) جي هندوستاني رانديگر آهي. هن 2003ع کان پنهنجو ٽينس ڪيرئر شروع ڪيو ۽ 2004ع ۾ کيس انڊيا جي حڪومت ارجنا ايوارڊ ڏنو.
شروعاتي زندگي
ثانيا مرزا (Sania Mirza) جو پيءُ عمران مرزا راندين جي رپوٽنگ ڪرڻ وارو صحافي آهي ۽ ثانيا جي ماءُ جو نالو نسيما آهي، جيڪا  ممبئي جي آهي. ثانيا، انڊيا جي شهر حيدرآباد جي هڪ مذهبي گهراڻي ۾ پلجي وڏي ٿي.
هن ڇهن سالن جي عمر ۾ ٽينس کيڏڻ شروع ڪئي ۽ 2003ع ۾ باقاعدي ٽينس جي ميدان ۾ آئي. سندس پيءَ ۽ خاندان جي ٻين ڀاتين کيس ٽينس جي شروعاتي سکيا ڏني. هن سينٽ ميري ڪاليج مان گريجوئيش ڪئي آهي.
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:رانديون زمرو:شخصيتون
ادريس محمد صديق
ادريس محمد صديق ممتاز صحافي، اديب، نقاد، محقق ۽ براڊڪاسٽر 1928ع تي يو.پي ۾ پيدا ٿيو. ادريس صديقي ڪنٽرولر نيوز ريڊيو پاڪستان ۽ ڊائريڪٽر ريسرچ پاڪستان انسٽيٽيوٽ آف نيشنل افيئرز پڻ رهيو ۽ کيس بابائي اردو گولڊ ميڊل جي اعزاز سان پڻ نوازيو ويو. سندس وفات 4 فيبروري 2000ع تي لاهور ۾ ٿي. سندس هي تصنيفون آهن
حوالا
زمرو:1928ع جون پيدائشون زمرو:2000ع جون وفاتون
اڪيلائي جا ھڪ سؤ سال
هسپانوي ٻوليءَ جي مشهور ناول نويس ۽ ڪهاڻيڪار، گئبريل گارشيا مارڪئيز جي مشهور ناول “One Hundred Years of Solitude” جو سنڌيءَ ۾ ترجمو، سنڌي ٻوليءَ جي نامور ڪهاڻيڪار، ناول نگار، ناٽڪ نويس، براڊڪاسٽر ۽ سنڌي ادبي بورڊ جي اڳوڻي سيڪريٽري مراد علي مرزا، ”-اڪيلائيءَ جا هڪ سؤ سال-“ نالي سان ڪيو آهي، جيڪو سنڌيڪا اڪيڊميءَ، ڊيمي سائيز جي 354 صفحن تي مشتمل، 2000ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو آهي، جنهن جي قيمت 160 رپيا آهي. هيءُ ناول ويهين صديءَ جي پوئين اڌ جو شاهڪار ناول آهي، جنهن کي 1982ع ۾ ادب جو نوبل -انعام- مليو. هيءُ ناول اصل ۾ هسپانوي ٻوليءَ ۾ لکيو ويو ۽ بعد ۾ دنيا جي پنجٽيهن ٻولين ۾ -ان- جو ترجمو ٿيو آهي ۽ اُن جو هي سنڌي ترجمو، ڇٽيهين ٻوليءَ ۾ ٿيو آهي. گارشيا مارڪئيز جي هن ناول توڙي ٻين تخليقن مان پبلو نرودا چواڻي ”سندس وطن جي مٽيءَ جي ڀنل خوشبوءِ اُٿندي محسوس ٿئي ٿي“. هن ناول ۾ اُتان جي خانه بدوش جپسين، مظلومن ۽ مسڪينن جي حالت بابت ذڪر ڪيل آهي. هن ناول جون، دنيا اندر هڪ ڪروڙ کان وڌيڪ ڪاپيون ڇپجي چڪيون آهن. گارشيا مارڪئيز کي نوبل -انعام- ڏيندڙ بورڊ، پنهنجي -انعام- ڏيڻ واري اعلان ۾ چيو هو ته: ”گارشيا مارڪئيز جي ناولن ۽ ڪهاڻين ۾ اچرج جهڙين حقيقي ڳالهين کي بيحد خوبصورت تصوراتي انداز ۾ بيان ڪيو ويو آهي، -جن- جي ذريعي هڪ وڏي کنڊ جي زندگيءَ ۽ اُن جي تضادن جي ڀرپور ترجماني ڪيل آهي.
حوالا
زمرو:سنڌي ۾ ترجمو ڪيل ادب
887ع
ڊسمبر
زمرو:887ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
جابلو
جابلو (Jablu) ايران جو هڪ ڳوٺ آهي، جيڪو اردبيل صوبي ۾ آهي.
آبادي
2006ع جي ڳڻپ مطابق هتي 55 خاندان رهن ٿا، جن جي ڪُل ڀاتين جو انگ 263 آهي.
حوالا
زمرو: ايران
اُبنٽو
Ubuntu may refer to:
انساب مشائخ سيوستاني
انساب مشائخ سيوستاني نسخي جو مصنف مخدوم حسن الله شاھ الصديقي پاٽائي آهي. هيءُ نسخو کانئس پڇيل سوالن جي جوابن تي مشتمل آهي. هن جو هڪ عڪسي نسخو سنڌالاجي ڄامشوري ۾ موجود آهي. جيڪو پير حسام الدين راشدي انڊيا آفيس لائبريري مان حاصل ڪيو هو. ان جو سنڌي ترجمو مخدوم ميان علي گوهر صديقي پاٽائي ڪيو آهي. مخدوم سليم الله صديقيءَ مقدمي سان گڏ ان سنڌي ادبي بورڊ پاران کي شايع پڻ ڪرايو آهي.
سنٻڌي جو انومان
ملڪي وي ڪهڪشان ۾ اسانجي ستارن يعني سج بہ گهمي رهيو آهي جنھن جي ويجھي اٺ سيارا گردش ڪري رهيا آهن ان منجھان هڪ سيارو اسانجي زمين بہ آهي جتي زندگي هر جڳھ موجود آهي سمنڊ خشڪي ۽ فضا ۾ هر جڳھ زندگي جي انس موجود آهي جتي زندگي جو سفر هلندڙ آهي.
حرڪت، چرپر هڪ اهڙو لفظ آهي جيڪو گھڻا راز ۽ قانون پنھنجي اندر لڪائي ويٺو آهي اها حرڪت يا رفتار ڀلي ڪنھن بہ شڪل ۾ ڇو نہ هجي زمين تي حرڪت ڪندي ڪنھن آبجيڪٽ جي شڪل ۾ هجي يا ڪائنات ۾ حرڪت ڪندي ستارن ۽ سيارن جي شڪل ۾ هجي يا وري روشني جي صورت ۾ هجي يا وقت جي شڪل ۾ حرڪت يا رفتار کي ڄائڻ جي ڪوشش صدين پھريان شروع ٿي ۽ گھڻا راز کلڻ لڳا اڄ کان ٻہ هزار سال کان بہ پھريان هڪ يوناني فلاسفر ارسطو ٻڌايو تہ حرڪت يا رفتار کي قائم رکڻ جي لاءِ طاقت ضروري آهي يعني جڏهن ڪنھن شي تي طاقت لڳندي اهو تڏهن ئي حرڪت ڪندي ارسطو چيو تہ زمين ڪائنات جي مرڪز ۾ موجود آهي سج ۽ سڀهي فلڪي جسامت زمين جي ويجھي گهمندا آهن جيئن تہ ارسطو جو هي خيال غلط هيو پر ان ماڻھن جي اندر ڪائنات کي ڄائڻ جي دلچسپي پيدا ڪري ڇڏي انکان پوءِ نڪولسڪوپر Nicolas Copernicus ارسطو جي خيالن کي غلط ثابت ڪيو ۽ ٻڌايو تہ سڀ ئي سيارا سج جي گڙد گول مداري ۾ ڦرندا آهن ٿوڙي عرصي کانپوءِ جوهن ڪيلپر ٻڌايو تہ سڀ ئي سيارا سج جي گڙد گول مداري ۾ نہ بلڪي بيضوي مداري ۾ گهمندا آهن.
سوالن جا جواب ۽ جوابن کي نيا سوال ڏيندي فزڪس ۾ هڪ انقلاب آيو ۽ دنيا حرڪت جي قانونن کي هڪ نئي نالي سان ڄاڻن لڳي اهوئي هيا سر آئزڪ نيوٽن نيوٽن پنھنجي ڪتاب principia methmatica جي ذريعي ٻڌايو تہ ڪوبہ آبجيڪٽ حرڪت ۽ ساڪن حالت ۾ تڏھن رهي سگھجي ٿو جڏهن انتي ٻاهر جي قوت نہ لڳائي وڃي ٻاهر جي قوت ان آبجيڪٽ جي رفتار کي وڌائي بہ سگھي ٿي ۽ گھٽائي بہ سگھي ٿي.
ھاڻ حرڪت ۽ انجي قانونن سان گڏ هڪ ٻيو بہ سوال اٿيو تہ حرڪت يا رفتار جو تعين ڪيئن ڪيو وڃي.
مثال جي طور تي ٻہ ريلون هڪ ئي سمعت ۾ سئو ڪلو ميٽر في ڪلاڪ جي رفتار سان وڃي رهيو هجن تہ انھن ريلن ۾ ويٺل ماڻھن کي ٻئي ريل بيٺل نظر ايندي.