cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
احمد شاھ (ماڳ)
ھي ماڳ ″25◦34′72 -اتر- ويڪرائي ڦاڪ 67◦50′72″ -اوڀر- ڊگھائي ڦاڪ تي بارڻ ماٿر جي اڀرندي پاسي، -آريجا- ڳوٺ کان -اوڀر- طرف ڄام شوري ضلعي (ڪوھستان) ۾ واقع آھي. ھي ماڳ ٿاڻي عارب کان ڏکڻ ۾ آھي. هي دڙو ڌاتو پاھڻي دور Chalcolithic سان تعلق رکي ٿو. (فليم) ھتي -پٿر- جي اڏاوت جي رھت ملي ٿي. نئن جي ڪپ تي کوٽائيءَ مان توڙي مٿاڇري -تان- ڪوبه ڪھنو آثار ڪونه مليو آھي. البت ھتان کان اٽڪل ڪلو ميٽر -اتر- اولهه ۾ -احمد شاهه- جي ڍوري نالي نئن جي حصي تي ڌاتو پاھڻي دور جي ھڪ ماڳ جا واضح نشان مليا آھن. -جتي- اين. جي مجمدار ڪجهه کوٽائي ڪئي آھي. ھتي ھينئر نئون قبرستان ٺھي چڪو آھي.
ڪشمور اسٽوڊنٽس فيڊريشن
بخت علي مزاري
ڄام ڪانڀو خان
سنڌ جي تاريخ ۾ ٻه ڄام ڪانڀو خان (Jjam Kaanbhoo khan) ڄاڻايا ويا آهن. هڪ روايت موجب سما خاندان جي آخري حڪمران ڄام فيروز جو چوڏهون پڳدار ڄام ڪانڀو خان ولد ڄام محمد شريف ٿي گذريو آهي. ٻيءَ راءِ موجب ڄام ڪانڀو خان، ڄام جوڻي جي اولاد مان هئڻ ڪري سندن خاندان وارا جوڻيجا سڏجڻ ۾ آيا. ان ڪري هي خاندان سنڌ جي جوڻيجا قبيلي جو پڳدار گهراڻو تسليم ڪيو وڃي ٿو.
سندس وڏا
ڄام ڪانڀو خان جا وڏا سترهين صدي عيسويءَ ۾ لڏي موجوده ڳوٺ ڄام نواز علي، ضلعي سانگهڙ ۾ ويٺا. هي خاندان سخاوت ۽ بهادريءَ ۾ مشهور هو. ڄام مٺا خان لاءِ مشهور آهي ته هو چانديءَ جي روپين جون ڇليون ڀري ورهائيندو هو. سندس وفات کان پوءِ 1924ع ۾ سندس ننڍو ڀاءُ ڄام ڪانڀو خان هن خاندان جو پڳدار ٿيو.
اولاد
ڄام صاحب کي ٻه پٽ ٿيا. هڪ ڄام مٺا خان عرف ڄام صادق علي خان ۽ ٻيو ڄام شير علي.
ڪشمور اسٽوڊنٽس فيڊريشن
فلڪ شير کوسو
مرڪزي اڳواڻن جي چونڊ
ڄام ڪانڀو خان
لوڪ ڪردار
ڄام ڪانڀو خان نه رڳو وڏو مهمان نواز هو، پر ڀٽائيءَ جو به وڏو عاشق هو. هن لاءِ مشهور هو ته جڏهن ڀٽائيءَ جي مزار تي حاضري ڏيڻ ايندو هو ته ڪيترائي ڪوهه پري نوڪرن سميت گهوڙن تان لهي، جُتي لاهي، پنڌ اچي خير خيراتون ڪندو هو. پاڻ چانديءَ جي روپين جون خرزينون ڀري ايندو هو ۽ ڀٽ شاهه تي اچي غريبن جي واهر ڪندو هو. وٽس هر قسم جا گهوڙا هوندا هئا. سنڌ جي ميلن ملاکڙن ۾ به ويندو هو، اتي به سندس عام لنگر هلندو هو. ملهن ۽ فنڪارن جو وڏو قدردان هو. سندس دوستيءَ ۾ سيد علي محمد شاهه ڄاموٽ مٽيارين وارو، سر شاهنواز ڀُٽو، نواب نبي بخش خان ڀُٽو، نواب غيبي خان چانڊيو، مير بنده علي خان ٽالپر ۽ ٻيا شامل هئا.
ڪشمور اسٽوڊنٽس فيڊريشن
ڪي ايس ايف جي مرڪزي باڊي چونڊڻ لاء پهرين اجلاس 23 مارچ 2017 تي باجڪاڻي هائوس ڪنڌڪوٽ ۾ گهرايو ويو جنهن ۾ ضلعي جي سوين شاگردن شرڪت ڪئي ۽ ڪي ايس ايف جو مرڪزي صدر شفيق باجڪاڻي ، جنرل سيڪريٽري بخت علي مزاري ، پريس سيڪريٽري صادق باجڪاڻ کي چونڊيو ويو۔
ڄام ڪانڀو خان
سخاوت
ڄام ڪانڀو خان اعليٰ تعليم يافته نه هو، پر خدا کيس ڪيتريون ئي صلاحيتون بخشيون هيون. هن روشن دماغيءَ، دٻدٻي، حشمت ۽ سخاوت سان زندگي گذاري. سندس خاندان وٽ ابتدا کان وٺي ڪافي زرعي زمين رهي. ڄام ڪانڀو خان پنهنجي دولت خـدا جي راهه ۾ ۽ سماج جي سُڌاري لاءِ خرچ ڪئي، جنهنڪري سندس نالو سنڌ ۾ سخاوت جي حوالي سان مثالي سمجهيو ويندو آهي ۽ کيس ’حاتم طائي ثاني‘ سڏيو ويندو آهي.
زڪوات
ڍڳي جي زڪوات:
'''ٽيهن کان گهٽ ڍڳين ۾ زڪوات فرض نه آهي. پر مالڪ پنهنجي خوشي سان ڏيڻ چاهي ته مرضي وارو آهي.
ڄام ڪانڀو خان
صدمو ۽ وفات
ڄام ڪانڀو خان جي پنهنجي ننڍي ڀاءُ ڄـام جـان محـمد سان مثالي محبت هئي. جڏهن 11 آگسٽ 1954ع تي ڄام جان محمد لنڊن ۾ وفات ڪئي ته ڀاءُ جي وڇوڙي ڄام ڪانڀو خان کي وڏو دلي صدمو رسايو ۽ چئن مهينن بعد، 6 ڊسمبر 1954ع تي وفات ڪري ويو.
زڪوات
ڍڳي جي زڪوات:
ٽيهن ڍڳين ۾ هڪ سال جو گابو يا گابي. اهو حساب 30 کان 40 تائين هلندو. پوءِ 40 ۾ ٻن سالن جو گابو يا گابي، جنهن کي کير جا ڏند ٽٽي چڪا هجن. 40 کان 50 تائين اهو حساب هلندو. اڳتي پوءِ هر ٽيهن ۾ سال جو گابو يا گابي ۽ هر چاليهن ۾ ٻن سالن جو گابو يا گابي.
ڄام ڪانڀو خان
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌ زمرو:تاريخ زمرو:تواريخ
زڪوات
ڍڳي جي زڪوات:
مسئلو: ڍڳي جي زڪوات ۾ صرف هڪ سال ۽ ٻن سالن جي ڍڳي ڄاڻايل آهي. ٻي ڪابه عمر حديث شريف ۾ نه آهي. ها، جيڪڏهن مالڪ پاڻ ان کان وڌيڪ عمر واري ڍڳي ڏي ته ان ۾ ڪو حرج نه آهي.
تنبيهه: بعض علماء 40 ڍڳين ۾ اهو شرط لڳائيندا آهن ته ان ۾ زڪوات ٻن سالن جي گابي هجي ۽ گابو نه هجي، ڇو ته حديث ۾ مسنة جو لفظ آيو آهي، يعني مؤنث جو. مگر صحيح هي آهي ته مسن يعني گابو به مسند طبراني جي روايت ۾ آيل آهي، جنهن جا لفظ هي آهن: وفي کل اربعين مسن او مسنة. (بحواله مرعاة ا '''
ٻڪرين جي زڪوات:
'''40 ٻڪرين کان گهٽ ۾ زڪوات فرض نه آهي. البته مالڪ پنهنجي مرضي سان صدقو ڪڍي ته ڪوبه حرج نه آهي. 40 ٻڪرين ۾ هڪ ٻڪري. اهو حساب 40 کان 120 تائين هلندو. 121 کان 200 تائين ٻه ٻڪريون ۽ 201 کان 300 تائين ٽي ٻڪريون. انهيءَ کان پوءِ هر سؤ تي هڪ ٻڪري ۽ جيڪو سؤ پورو نه ٿيو، ان ۾ زڪوات نه آهي. مثلا 399 ۾ 3 ٻڪريون ۽ جڏهن 400 بنجن ته چار ٻڪريون، اهڙي طرح اڳتي حساب.
مسئلو: ٻڪرين جي زڪوات ۾ ان جون تمام جنسون شامل آهن. مثلاً: رڍ، دنبو وغيره.
مسئلو: اڪيليون يا سڀ جنسون ملائي ڪري نصاب کي پهچن ته زڪوات فرض آهي.
مسئلو: چوپايه جانورن ۾ زڪوات ڏيڻ جي لحاظ سان انهن جا ڦر به شمار ڪيا ويندا، مگر اهي زڪوات ۾ ورتا نه ويندا، ڇو ته زڪوات ۾ وڏو جانور ورتو ويندو. (مجموعة الفتاويٰ 25/37)
ٻڪرين جي زڪوات ۾ جيڪڏهن رڍ يا دنبو ڏنو وڃي ته هڪ سال جو ڪافي ٿي سگهي ٿو ۽ جيڪڏهن ٻڪري ئي ڏني وڃي ته ڏنديل شرط آهي ۽ ٻڪري جي زڪوات ۾ نر نه قبول ڪيو ويندو. (مجموعة الفتاويٰ 25/34، فتاويٰ علماء اهلحديث 7/31)
مسئلو: زڪوات جي ڊپ کان گڏ ٿيل مال کي ڌار ڪرڻ يا ڌار ٿيل کي گڏ ڪرڻ درست نه آهي. مثلاً هڪ شخص جون چاليهه ٻڪريون آهن. زڪوات وقت انهن کي ڌار ڪري ڇڏي. اهڙي طرح هڪ شخص جون ٻه سؤ ٻڪريون آهن، جن تي ٻه ٻڪريون زڪوات آهي. زڪوات جي ڊپ کان انهن کي ڌار ڪري، تان ته هڪ ٻڪري زڪوات ٿئي، اهو درست نه آهي.
مسئلو: جن چوپاين تي زڪوات فرض آهي، انهن ۾ انهن جا تمام قسم شامل آهن، مثلاً ڳاڙها اٺ، ڪارا اٺ، عربي اٺ وغيره. (مجموعة الفتاويٰ 25/37)
مسئلو: جيڪڏهن ڪنهن شخص وٽ مذڪوره چوپاين کان سواءِ ٻيا جانور آهن ته انهن ۾ زڪوات فرض نه آهي. ها، جيڪڏهن انهن کي تجارت لاءِ رکيو ويو آهي ته بسبب تجارت انهن ۾ زڪوات فرض آهي.گهوڙي ۾ زڪوات فرض نه آهي. '''
(2) زرعي پيداواري ۽ نصاب زڪوات
'''زمين مان اڀرندڙ نباتات جيڪي انساني معيشت جو اهم ذريعو آهن، انهن مان بعض تي زڪوات فرض آهي.
دليل: اي ايمان وارؤ! خرچ ڪريو ان پاڪيزه مال مان، جيڪو توهان ڪمايو ٿا ۽ تنهن کان جو اسان ڪڍيوسين توهان لاءِ زمين مان. (البقرة: 267)
اها زرعي پيداوار ۽ ڦل جن تي زڪوات فرض آهي:
سيدنا ابن عمر رضي الله عنهما، موسيٰ بن طلحة، حسن بصري، ابن سيرين، ابن ابي ليليٰ، عبدالله بن مبارڪ رحمهم الله انهيءَ ڳالهه جا قائل آهن ته زڪوات صرف انهن جنسن تي فرض آهي، جن جي صراحت حديث شريف ۾ آيل آهي. اهي هي آهن: ڪڻڪ، جَوَ، کجور، ڪشمش.
دليل: پاڻ ﷺ جن جڏهن سيدنا ابوموسيٰ اشعري ۽ معاذ بن جبل رضي الله عنهما کي يمن ڏانهن موڪليائون ته فرمايائون: توهان صرف انهن چئن شين مان زڪوات وٺجو. (الحاکم 1/401، البيهقي 4/125، الدارقطني 2/98)
هن حديث جي تائيد ۾ حديث موسيٰ بن طلحة موجود آهي، جنهن ۾ آهي ته حجاج، موسيٰ بن مغيرة کي حڪم ڏنو ته هر زرعي پيداوار مان زڪوات وصول ڪر. تڏهن موسيٰ بن طلحة فرمايو ته اسان وٽ سيدنا معاذ ﷦ جو خط موجود آهي، جنهن ۾ مذڪوره چئن شين جو ذڪر آهي. (بيهقي 4/128، حاکم 1/401، الدارقطني 2/96)
ٽانڪ ضلعو
ٽانڪ ضلعو (اردو: ضلع ٹانک، انگريزي: Tank District) پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جو هڪ ضلعو آهي.
احمد شاھ ابدالي (ڪتاب)
هن نالي سان هڪ ڪتاب، -احمد شاهه- ابداليءَ جي زندگيءَ بابت، محمد عثمان ڏيپلائيءَ جو لکيل آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 119 صفحا آهن. قيمت سوا رپيو ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون اسلاميه دارالاشاعت اسلاميه پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان 1949ع ۾ ڇپيو.
ٽانڪ ضلعو
زمرو:خيبر پختونخوا جا ضلعا زمرو:پاڪستان جا ضلعا
ڃوڃڻ
ڃوڃڻ سنڌي ٻوليءَ جو قديم لفظ آهي، جيڪو سنڌ جي لاڙ واري علائقي ۾ اڄ به مالدار ماڻهو ڪم آڻيندا آهن.
زڪوات
(2) زرعي پيداواري ۽ نصاب زڪوات
۽ هن مسلڪ کي ترجيح ڏيندي ابو عبيد ۽ ابن زنجويه پنهنجي ڪتاب الاموال ۾ عظيم الفاظ پيش ڪيا آهن: والذي نختاره في ذالک الاتباع لسنة رسول الله ﷺ. (الاموال لابي عبيد 478) هن مسئلي ۾ جيڪا اسان کي ڳالهه پسند آهي، اها پاڻ ﷺ جن جي سنت جي اتباع آهي. يعني صرف چئن مذڪوره شين ۾ زڪوات آهي.
ڃوڃڻ
استعمال
کير ڏيندڙ جانورن، جهڙوڪ: ڳئون يا مينهن کي ڀاڳيا ڏُهائيءَ وقت پوين ڄنگهن ۾ جيڪو ونگ ۽ ڍنگ وجهندا آهن، اُن کي لاڙ ۽ ڪوهستان (خاص ڪري ٿاڻي بولا خان کان ٺٽي تائين) ۾ ’ڃُوڃڻ‘ چوندا آهن. ٻئي طرف ٿر واري علائقي ۾ ان ساڳئي لفظ کي ’نهَنجڻ‘ چيو ويندو آهي. ان کان سواءِ ڏُهائيءَ وقت ڳئون جو ڦَر، گابو يا گابِي، ڳئون جي اڳينءَ ڄنگهه سان ونگ ڏئي ٻڌبي آهي، اُن کي پڻ ’ڃُوڃڻ‘ چوندا آهن.
اکري بيهڪ
جيئن ته ’ڃ‘ اکر جا لفظ تاريخ جي قديم زرعي دؤر کان پوءِ گهڻي ڀاڱي عام وهنوار واري ٻوليءَ مان ختم ٿي ويا آهن، پر خوشقسمتيءَ سان هي ’ڃ‘ سان شروع ٿيندڙ هڪ لفظ، ڃ اکر جي باقيات طور اڄ به مستعمل آهي. اُتر طرف ’ڃ‘ اکر، ’ن‘ ۾ تبديل ٿيڻ ڪري، اُتي ’ڃوڃڻ‘ يعني ’ونگ‘ کي ’نونڃڻ‘ چوندا آهن.
زڪوات
(2) زرعي پيداواري ۽ نصاب زڪوات
تنبيهه: سنن ابن ماجة ۾ الذرة يعني مڪئي جو به لفظ آهي، ليڪن اهي الفاظ ضعيف آهن.
'''
زرعي پيداوار ۽ ڦلن ۾ زڪوات جو نصاب
'''زرعي پيداوار ۽ ڦلن مان جيڪو حصو بطور زڪوات جي ڪڍيو ويندو آهي، اهو عشر ۽ نصف العشر چورائيندو آهي. يعني ڏهون ۽ ويهون حصو. انهيءَ لاءِ شريعت جو مقرر ٿيل نصاب پنج وسق، جيڪو غالبًا 21 مڻ بنجي ٿو. جڏهن پيداوار 5 وسق جي برابر يا ان کان مٿي ٿئي ته ان ۾ زڪوات ڏهون حصو ۽ ويهون حصو آهي.
دليل: سيدنا ابوسعيد خدري ﷦ کان روايت آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو: ڪڻڪ ۽ کجور ۾ تيستائين زڪوات فرض نه آهي، تانجو پنج وسق جي برابر پهچي. (بخاري 1/201 رقم الحديث 148 – نسائي ص 281)
ڏهين ۽ ويهين حصي جي ترتيب
جيڪڏهن زرعي پيداوار ۽ ڦل اهڙي زمين کان حاصل ٿيل آهن، جنهن زمين جي آبادي برساتي پاڻي، چشمي يا سيلاب يا نهر جي پاڻي تي آهي ۽ انهيءَ کي آباد ڪرڻ لاءِ ڪنهن مشين يا ڪنهن ٻي آلي جي ضرورت نه پوي ته اهڙي زمين مان حاصل ٿيل اناج مان ڏهون حصو ڪڍيو ويندو ۽ جيڪڏهن اناج اهڙي زمين جو آهي، جنهن کي تيار ڪرڻ لاءِ هَر مشين جي سخت ضرورت هجي يا جنهن کي ڪنهن ٽوئيل ذريعي پاڻي پياريو وڃي ته اهڙي زمين مان ويهون حصو زڪوات ڪڍي ويندي.
هاريپ تي حاصل ٿيل ٻنيءَ جا احڪام
'''بحيثيت هاريپ جي زمين چند حصن ۾ ورهايل آهي، جنهن جي ترتيب ۽ تفصيلِ زڪوات هيٺ ڏنل آهي:
زمين جو مالڪ ۽ اهو خود هاري به آهي ته اهڙي صورت ۾ مڪمل زڪوات ان تي آهي.
باقي رهي اها صورت، جنهن ۾ مالڪ هڪ آهي ۽ هاري ٻيو آهي ته انهيءَ مسئلي ۾ صحيح صورت اها آهي ته زڪوات ٻنهي تي فرض آهي. هر هڪ کي پنهنجي حصي جي زڪوات ڏيڻي پوندي، بشرطيڪه اناج مقرر نصاب کي پهتل هجي. (مجموعة الفتاويٰ 25/54)'''
ٺيڪي تي کنيل زمين جو حڪم
'''جيڪڏهن ڪنهن مالڪ پنهنجي زمين ڪرايه يعني ٺيڪي تي ڏني آهي ته سوال ٿو پيدا ٿئي ته هاڻي زڪوات ڪنهن تي آهي؟ زمين جي مالڪ تي يا ٺيڪيدار تي؟ هن مسئله ۾ راجع مسلڪ اهو آهي ته انهيءَ صورت ۾ ڏهون يا ويهون حصو ٺيڪيدار تي آهي، ڇو ته زمين مان هن وقت فائدو اهو ئي وٺي رهيو آهي، مالڪ کي ته صرف ڪرايو ملي رهيو آهي. ها، جيڪڏهن مليل ڪرايو مقرر نصاب کي پهچي وڃي ته ان ڪرايه ۾ زڪوات آهي. '''
ڇا ٺيڪي جو خرچ پهرين ڪڍيو وڃي يا زڪوات؟
'''انهيءَ مسئلي ۾ اختلاف ضرور آهي، ليڪن متوسط مؤقف اهو نظر اچي ٿو ته جيڪڏهن ٺيڪو قرض کڻي ادا ڪيو آهي ته پهرين ٺيڪي جو حساب ڪڍي وٺجي، پوءِ زڪوات ۽ جيڪڏهن ٺيڪو پنهنجي مال مان ڀريو آهي ته شريعت جو حق مقدم آهي انساني محنت کان يعني پهرين زڪوات، پوءِ ٺيڪو. (فتاويٰ اهلحديث 2/178)
مسئلو: هڪ ئي موسم جي ڦلن کي گڏ ڪري جيڪڏهن نصاب پورو ٿئي ٿو ته زڪوات ڪڍڻي پوندي. مثلاً ڪڻڪ ڏهه مڻ، کجور ڏهه مڻ ۽ جَوَ به اهڙي طرح سڀني کي گڏ ڪري زڪوات ڪڍي ويندي، جهڙي طرح ٻڪريون ۽ اٺ وغيره آهن. هنن جي جنسن جي گڏ ٿيڻ سان زڪوات لاحق ٿيندي آهي. '''
زڪوات ۽ ٽيڪسن ۾ فرق
'''مسئلو: زڪوات ۽ ٽيڪس هڪ ئي پيداوار ۾ گڏ ٿي سگهن ٿا. ٽيڪس ڏيڻ جي ڪري زڪوات معاف ٿي نٿي سگهي. '''
دفن ٿيل خزاني ۽ کاڻن ۾ زڪوات جو حڪم
'''دفن ٿيل خزاني کي عربي زبان ۾ رڪاز چيو ويندو آهي، جنهن جي معنيٰ آهي لڪڻ، ڇو ته دفن ٿيل خزانا زمين ۾ لڪل هوندا آهن، جنهن جي بناء تي انهن کي رڪاز چيو ويندو آهي.
کاڻ، جنهن کي عربي زبان ۾ معدن چيو ويندو آهي. حافظ ابن قدامة شرح الکبير ۾ معدن جي تعريف ڪندي لکي ٿو: هو کل ما خرج من الارض مما خلق فيها من غيرها ممالة قيمة. (شرح الکبير 2/580)
يعني هر اها شيءِ جيڪا زمين کان نڪري، جنهن کي الله سبحانھ وتعاليٰ انهيءَ ۾ پيدا ڪيو هجي ۽ اها قيمت به رکندي هجي – ٻنهي ۾ فرق ايترو آهي ته دفن ٿيل خزانو انسان جي هٿن سان زمين ۾ لڪيل هوندو آهي ۽ کاڻون، اهي قدرت طرفان زمين ۾ پيل هونديون آهن. '''
مدفون خزاني تي مقرر ٿيل نصاب
'''سيدنا ابوهريره ﷦ کان روايت آهي ته پاڻ ﷺ جن فرمايو ته دفن ٿيل خزاني تي پنجون حصو زڪوات آهي. (بخاري 1/203) اهڙي طرح عمرو بن شعيب عن ابيھ عن جده جي روايت سنن النسائي ۾ به موجود آهي. (نسائي 1/283 في الزکوة باب المعدن – بيهقي 4/252)
مسئلو: مدفون مال ۾ نصاب شرط نه آهي، بلڪ جيترو به خزانو هٿ اچي، ان ۾ پنجون حصو زڪوات آهي. (المغني 2/613)
اهڙي طرح سال جو پورو ٿيڻ به شرط نه آهي. (نيل الاوطار 4/611، فتح الباري 3/428)
باقي رهيو مسئلو کاڻن جو، جيڪي زمين کان نڪرن، انهن تي زڪوات معاف آهي. ها، جيڪڏهن انهن کاڻن مان نڪتل مال ڪنهن تجارت ۾ لڳايو وڃي، پوءِ مال تجارت مقرر نصاب کي پهچي ته بوجه تجارت انهن تي زڪوات فرض آهي. والله اعلم!
مسئلو: سمنڊن ۽ دريائن مان نڪتل جواهرات: موتي ۽ مرجان تي زڪوات ڪجهه به نه آهي، ڇو ته انهيءَ جي باري ۾ حديث شريف ۾ ڪابه صراحت موجود نه آهي. اهو ئي مسلڪ امام ابوحنيفه، امام شافعي رحمهم الله جو آهي. (المغني 2/620) امام بخاري رحمھ الله پنهنجي صحيح ۾ سيدنا ابن عباس رضي الله عنهما جو هڪ قول نقل ڪيو آهي: ليس العنبر برکاز هو شيء دسره البحر. (1/203)'''
يعني عنبر رڪاز نه آهي، هي ته درياء مان نڪتل شيءِ آهي.
'''مطلب ته امام بخاري رحمھ الله به مدفون خزاني ۽ درياءَ ۾ پيل شيءِ ۾ فرق ڪيو آهي. دفن ٿيل خزاني ۾ پنجون حصو آهي ۽ درياء مان نڪتل شيءِ ۾ ڪجهه به زڪوات نه آهي.'''
ماکي ۽ مسئله زڪوات:
'''ماکي ان پاڪيزه غذائن مان هڪ آهي، جيڪا الله سبحانھ وتعاليٰ پنهنجن ٻانهن لاءِ مهيا ڪئي آهي، جنهن ۾ غذائيت سان گڏ شفا ۽ جون خصوصيتون موجود آهن. هاڻي مسئلو هي آهي ته ڇا هن ۾ به زڪوات فرض آهي يا نه؟
صحيح مسلڪ اهو ئي آهي ته ماکي ۾ ڪنهن به قسم جي زڪوات فرض نه آهي. البت مالڪ پنهنجي مرضي سان جيڪي ڪجهه ڏئي ته ڏيئي سگهي ٿو. رهي اها حديث جنهن ۾ آهي ته: في کل عشرة ازق زق. (ترمذي 1/137)
ته ماکيءَ جي هر ڏهه ساندارين ۾ هڪ سانداري زڪوات فرض آهي. اها روايت ضعيف آهي. انهيءَ ۾ هڪ راوي صدقة بن عبدالله السمين جيڪو محدثين وٽ ضعيف آهي. (کتاب المجروهين 10/374 – تلخيص الحير 2/167)
اهڙي طرح هڪ قول سيدنا عمر بن عبدالعزيز جو به ماکيءَ ۾ زڪوات جي باري ۾ نقل ڪيو وڃي ٿو، ليڪن اهو به ضعيف آهي. '''
(3) سون ۽ چاندي تي زڪوات جو حڪم:
'''جن چئن قسمن تي زڪوات فرض آهي، سون ۽ چاندي انهن مان هڪ آهي، جنهن جي فرضيت جا دلائل پوئتي گذري چڪا.
نصاب: جڏهن چاندي ٻه سؤ درهم يعني ساڍا ٻاونجاهه توله ۽ ان کان مٿي وڌي وڃي ته ان ۾ چاليهون حصو زڪوات فرض آهي ۽ سون جڏهن ويهه دينار يعني ساڍا ست توله ۽ ان کان مٿي وڌي وڃي ته ان ۾ چاليهون حصو زڪوات فرض آهي. انهيءَ لحاظ سان جيترو به پوءِ سون ۽ چاندي وڌندا رهن، ان ۾ چاليهون حصو زڪوات آهي.
دليل: سيدنا علي ﷦ کان روايت آهي. پاڻ ﷺ جن فرمايو ته جڏهن تو وٽ ٻه سؤ درهم چاندي هجي ۽ ان تي هڪ سال گذري چڪو هجي ته ان ۾ پنج درهم زڪوات فرض ۽ سون جڏهن ويهه دينار ٿئي ته ان ۾ اڌ دينار زڪوات فرض آهي. (ابودائود 1/228 رقم الحديث 1573) موجوده ڪرنسي نوٽن تي زڪوات جو حڪم: ڪافي عرصي کان سون ۽ چاندي جي سڪن تي هاڻي ڪرنسي نوٽن جڳهه ورتي آهي، جيڪي سرمايه داري دولت جو هڪ اهم ذريعو آهن. بغير ڪنهن اختلاف جي انهن ۾ به زڪوات فرض آهي. ليڪن اختلاف صرف ايترو آهي ته انهن لاءِ نصاب جو معيار ڇا هئڻ کپي؟ ڇا سون جو نصاب يعني ساڍا ست توله سون جا پئسا يا چاندي يعني ساڍا ٻاونجاهه تولا چاندي جا پئسا؟
مڪمل بحث پڙهڻ کان پوءِ خلاصه ۽ اقرب الي الصحة اها ئي ڳالهه معلوم ٿئي ٿي ته ٻنهي نصابن مان جنهن به نصاب ۾ صاحب دولت ۽ فقراء لاءِ همدردي هجي، اهو ئي نصاب مقرر ڪيو وڃي، ڇو ته جيڪڏهن صرف سون جو نصاب متعين ڪيو وڃي، انهيءَ لاءِ ته ان جي قيامت زياده آهي، ممڪن آهي ته ڪنهن دور ۾ سون جي قيمت گهٽجي وڃي ۽ چاندي جي زياده بنجي وڃي. (فتاويٰ اللجنة 9/259)
مسئلو: سون ۽ چاندي ملائي ڪري نصاب پورو ٿئي ته پوءِ زڪوات ڪڍي ويندي يا نه؟ مثلاً چاندي ساڍا ٻاونجاهه توله کان گهٽ آهي ۽ سون ساڍن ستن تولن کان گهٽ آهي. ٻنهي کي ملائي ڪري ڪنهن به هڪ جو نصاب پورو ڪيو وڃي. هن مسئلي ۾ راجح مسلڪ اهو ئي آهي ته قرآن ۽ حديث ۾ انهيءَ متعلق ڪابه صراحت نه آهي. حافظ ابن حجر رحمھ الله هن مسئلي تي بحث ڪندي لکي ٿو ته ٻنهي کي پاڻ ۾ ملايو نه ويندو، ڇو ته ٻئي مختلف نصاب آهن. جيڪو نصاب پورو هوندو، ان تي ئي زڪوات ٿيندي. (فتح الباري 3/267) '''
سون ۽ چاندي جي زيورن تي زڪوات
'''زيورن تي زڪوات جي ادائگي جي باري ۾ چار مختلف مذهب آهن، جنهن جو تفصيل ڏسڻ لاءِ (عون المعبود 2/604 – تحفة الاحوذي 3/225 – سبل السلام 1/187.)
خلاصة البحث:
زيور به ته سون ۽ چاندي کان آهن. پوءِ جهڙي طرح سون ۽ چاندي تي زڪوات فرض آهي، اهڙي طرح انهن جي زيورن تي به زڪوات فرض آهي، بشرطيڪه انهن تي هڪ سال پورو ٿي چڪو هجي ۽ نصاب کي به پهتل هجن. سيده ام سلمة، سيده عائشھ، سيده فاطمھ بنت قيس ۽ اسماء بنت يزيد کي پاڻ ﷺ جن مختلف وقتن تي مختلف زيور پائيندي ڏٺو ۽ پاڻ ﷺ ان وقت انهن زيورن مان زڪوات ڪڍڻ جي تاڪيد ڪئي ۽ زڪوات نه ڏيڻ تي وعيد ٻڌائي ۽ زيورن مان هر سال زڪوات ادا ڪرڻ کپي. (تحفة الاحوذي 3/225 تا 228) باقي رهي اها حديث جنهن ۾ آهي ته ام المؤمنين عائشه رضي الله عنها پنهنجي يتيم ڀائيٽين جي زيورن مان زڪوات نه ڪڍندي هئي، ان جا مختلف جواب آهن:
(2)اهو زيور نصاب کي نه پهتل هجي.
اهڙي طرح هڪ روايت سيدنا عبدالله بن عمر رضي الله عنهما جي باري ۾ به نقل ڪئي وڃي ٿي ليڪن اها تعارض جي بناء تي قابل حجت نه آهي.
نيز تحفة الاحوذي ۾ دار قطني جي حوالي سان سيدنا عبدالله بن عمر رضي الله عنهما جي باري ۾ مروي آهي ته پنهنجي خازن سالم کي خط لکندو هو ته سندس عورتن جي زيورن مان هر سال زڪوات ڪڍندو رهي. (تحفة الاحوذي 3/236)'''
تجارت جي مال ۾ زڪوات جو حڪم:
'''حلال ۽ پاڪيزه واپار کي الله سبحانھ وتعاليٰ جائز قرار ڏنو آهي. انهيءَ ۾ به زڪوات واجب آهي.
دليل: اي ايمان وارؤ! خرچ ڪيو ان پاڪيزه مال مان جيڪي توهان ڪمايو ٿا. (البقرة: 267) امام بخاري رحمھ الله انهيءَ آيت مان دليل وٺندي باب قائم ڪري ٿو: باب صدقة الڪسب والتجارة (بخاري 1/194) باب: محنت ۽ تجارت جي مال ۾ زڪوات جي باري ۾.
حديث: سيدنا سمره بن جندب ﷦ کان روايت آهي ته پاڻ ﷺ اسان کي ان مال مان زڪوات ڪڍڻ جو حڪم ڏيندا هئا، جنهن کي اسان تجارت ۾ شمار ڪندا هئاسين. (ابودائود 1/225 – دار قطني 2/128 – بيهقي 4/246 – المغني 2/622 –) '''
مصارف زڪوات:
يعني زڪوات ڪٿي خرچ ڪئي وڃي ۽ ڪير انهيءَ جو وڌيڪ حقدار آهي؟ انهيءَ جي وضاحت سورة بقرة آيت 70 ۾ موجود آهي، جنهن جو تفصيل هيئن آهي:
(1) الفقراء والمساکين:
'''زڪوات جو مال سڀ کان پهرين فقيرن ۽ مسڪينن کي ڏنو ويندو. عربي زبان ۾ فقر ۽ مسڪنة کان مقصود محتاجي جون ٻه مختلف حالتون آهن. فقير انهيءَ کي چوندا آهن، جنهن وٽ ضرورياتِ زندگي لاءِ ڪابه شيءِ نه هجي ۽ مسڪين جي لفظ ۾ عاجزي، انڪساري پائي وڃي ٿي. انهيءَ اعتبار سان مسڪين اهي شخص آهن، جيڪي حاجتمندن جي بنسبت ڪجهه اجڙيل حال آهن. جيڪڏهن انهن جي سار سنڀال نه لڌي وڃي ته اهي به فقير ۽ ڪنگال بنجي سگهن ٿا ۽ پاڻ ﷺ جن مسڪين جي تعريف بيان ڪندي فرمائن ٿا ته مسڪين اهو شخص آهي، جنهن کي اهڙا وسائل ميسر نه هجن، جيڪي ان کي شاهوڪار بنائن ۽ جنهن جو فقر ظاهر نه هجي جو ماڻهو ان تي صدقو ڪن ۽ اهو خود ماڻهن جي سامهون اٿي ڪري سوال به نه ڪري. (بخاري 1/199 رقم 1479 – مسلم 1/323 رقم 1039) '''
(2) عاملين:
'''يعني اهي شخص جيڪي صدقات وصول ڪرڻ ۽ وصول ٿيل مال جي حفاظت ڪرڻ لاءِ مقرر ٿيل هجن. اهڙا شخص اگرچه فقير ۽ مسڪين نه به هجن، پنهنجي مزدوري صدقي جي مال مان ڪڍي سگهن ٿا. '''
(4) الرقاب:
'''يعني غلامن کي آزاد ڪرڻ. ان جون ٻه صورتون آهن: 1- غلام جي زڪوات جي پئسن سان مدد ڪرڻ 2- غلام وٺي ڪري پوءِ آزاد ڪرڻ'''.
(6) الغارمين:
'''غرامة. جرماني، نقصان ۽ چٽي کي چوندا آهن. غارم اهو شخص، جيڪو پنهنجي ڪاروبار ۾ نقصان يا ڪنهن ٻي سبب جي بناء تي اهڙي بوجهه ۽ قرض جي ماتحت اچي ويو جو اڪيلو پنهنجو پاڻ کي سنڀالڻ جي طاقت نه رکندو هجي. اهڙن شخصن جو قرض لاهڻ ۽ انهن جي مدد ڪرڻ، زڪوات جي مال مان ڪري سگهجي ٿي.'''
(6) في سبيل الله
'''لفظ سبيل جي لفظي معنيٰ واٽ آهي. سبيل الله کان مراد اها واٽ، جنهن کي عملاً واعتقادًا اختيار ڪري انسان رضا الاهي حاصل ڪري سگهي. هاڻي جيڪي به شخص الله جي اهڙي واٽ تي هجن، جيڪڏهن انهن کي ڪنهن وقت مال وملڪيت جي ضرورت پوي ته زڪوات جي مال مان انهن جي مدد ڪري سگهجي ٿي. '''
(7) ابن السبيل
'''اهي غريب الوطن مسافر، جن جو زادِ راهه ختم ٿي چڪو هجي. اهي پنهنجن گهرن ۾ شاهوڪار ڇو نه هجن، ليڪن سفر ۾ جيڪڏهن اهي مدد جا محتاج ٿين ته کين زڪوات مان مددد ڏيئي سگهجي ٿو.'''
غير مسلم کي زڪوات ڏيڻ:
'''غير مسلم جي جيڪڏهن تاليفِ قلب مقصود نه هجي ته ان کي زڪوات نٿي ڏيئي سگهجي. ها، عام صدقه ڏيڻ ۾ ڪوبه حرج نه آهي'''
فاسق ۽ بي نمازي کي زڪوات ڏيڻ:
'''ڪنهن شخص جو فاسق، فاجر يا بي نمازي هئڻ زڪوات کان مانع نه آهي. انهن کان جهڙي طرح زڪوات وٺي سگهجي ٿي ته بوقت ضرورت انهن کي زڪوات ڏيئي به سگهجي ٿي. ها، جيڪڏهن سر عام بدعت ڪندڙ يا بيحيائي ۽ برائي جو رواج وجهندڙ هجي ته اهڙي شخص جي زڪوات جي مال مان مدد ڪرڻ درست نه آهي. (مجموعة الفتاويٰ 25/87)
نوٽ : جيڪڏهن تنبيهه جي خاطر فاسق و فاجر ۽ هٺيلي بي نمازي کي زڪواة نه ڏني وڃي ته بهتر آهي.'''
حقيقي ڀاءُ ڀيڻ کي زڪوات ڏيڻ
'''حقيقي ڀاءُ ۽ ڀيڻ جيڪڏهن فقير ۽ مسڪين آهن ته انهن کي زڪوات ڏيئي سگهجي ٿي. امام بخاري رحمھ الله هڪ باب قائم ڪيو آهي ته محتاج هئڻ جي صورت ۾ پيءُ جي زڪوات پٽ کي لڳي سگهي ٿي ۽ گڏوگڏ هڪ حديث کان به دليل ورتو آهي. '''
والدين کي زڪوات ڏيڻ:
'''والدين سندس اولاد جي اهل وعيال ۾ شامل آهن. تنگدست هئڻ جي صورت ۾ والدين جو خرچو سندس اولاد تي آهي ۽ کين زڪوات نه ٿيندو.
دليل: ٽن شخصن جو غار ۾ داخل ٿيڻ وارو واقعو. مشڪواة المصابيح باب البر والصلة، بخاري 1/493، رقم 3465 ومسلم 2/253 رقم 2743.'''
زال کي زڪوات ڏيڻ:
'''زڪوات جي معاملي ۾ اهو ذهن نشين هئڻ کپي ته جن شخصن جي ذميواري ڪنهن شخص تي آهي ته ان کي زڪوات نٿو ڏئي سگهي. مثلاً گهر واري، والدين، آباء واجداد. ها، ان جي الٽ يعني گهر واري سندس مڙس کي زڪوات ڏئي سگهي ٿي.
دليل: سيدنا عبدالله بن مسعود ﷦ جي زال سيده زينب رضي الله عنها کي پاڻ ﷺ فرمايائون: تنهنجي لاءِ ٻه اجر آهن، هڪ قرابت جو ۽ ٻيو صدقي ڪرڻ جو.'''
امامِ مسجد کي زڪوات ڏيڻ:
'''امامِ مسجد کي زڪوات جو پئسو بطور پگهار جي ڏيڻ جائز نه آهي. هي ظلم فوق ظلم آهي. ڪيتري قدر ستم ظريقي آهي جو هڪ شخص پنهنجي محنت ڪري ڊيوٽي ڏئي ۽ آخر ۾ انهيءَ کي غريبن ۽ فقيرن وانگر صدقو ۽ فطرو گڏ ڪري پگهار ڏني وڃي. گويا معاشره ۾ هن کان مٿي ڪو يتيم نه آهي. ها، جيڪڏهن فقير ۽ مسڪين آهي ته پوءِ ان جي مدد ڪري سگهجي ٿي ۽ اصل پگهار حلال پاڪيزه مال مان ڏني وڃي. (فتاويٰ علماء اهلحديث 7/246)
نوٽ :مصارف زڪواة ۾ “في سبيل الله” به آهي جنهن ۾ پيش امام، ۽ ديني مدرسن جي استادن ۽ طالب علمن جو شمار به ٿي سگهي ٿو.'''
اهي شخص جن لاءِ زڪوات جائز نه آهي:
'''(1)آلِ محمد ۽ آلِ محمد ۾ بنو هاشم ۽ بنو عبدالمطلب ٻئي مراد آهن. اڪثر دلائل انهيءَ ئي طرف ويندڙ آهن، والله اعلم بالصواب.'''
'''(2)اغنياء: اهي شاهوڪار جن وٽ مال موجود هجي يا ڪمائڻ جا ذريعا موجود هجن. (ابودائود 10/238 رقم 1433 – نسائي 1/297''')
'''(3)اهي طاقتور شخص جيڪي ڪمائڻ جي قابل هجن. (حديث المذکور) اهو ڪافر جنهن جي تاليفِ قلب مقصود نه هجي. الله سبحانه وتعاليٰ اسان سڀني کي نيڪ عمل ڪرڻ جي توفيق عطا فرمائي، آمين. '''
حوالا
زمرو:اسلامي اصطلاح
عددي سنڀار
زمرو:ٽيڪنيڀياس
1615ع
ڊسمبر
زمرو:سال
مالاڪنڊ ضلعو
مالاڪنڊ ضلعو (اُچار: مالاڪَنڊ زِلو، اردو: ضلع مالاکنڈ، انگريزي: Malakand District) پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جو هڪ ضلعو آهي.
زمرو:خيبر پختونخوا جا ضلعا زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا
الطاف حسين
[[فائل:الطاف حسين.jpg|thumb|الطاف حسين متحده قومي مومنٽ جو اڳواڻ ويب سائٽ]]
الطاف حسين هڪ پاڪستاني سياست دان آهي، متحده قومي مومنٽ جنهن جو مرڪز ڪراچي ۾ آهي ان جو باني آهي. جيڪو ڪراچي ۾ 17 سيپٽمبر 1953 ۾ پيدا ٿيو.سندس پي ء جو تعلق سيال ڪوٽ ۽ ماءَ جو تعلق انڊيا جي آگره شهر کان آهي.
خاندان
هن جو والد اسٽيشن ماسٽر هو، جيڪو پاڪستان ٺهڻ کان پوءِ لڏي ڪراچيءَ آيو هو ۽ اچي هڪ ڪارخاني ۾ ڪلرڪ ٿيو. الطاف حسين جي والد، 13 مارچ 1967ع تي ۽ والده 5 ڊسمبر 1985ع تي وفات ڪئي.
مهاجر صوبي جو مطالبو
2014ع ۾ سنڌ جي سياست جو سڀني کان گرم اشو “مهاجر صوبو” جو رهيو، جيڪو اردو ڳالهائيندڙن جي نمائنده پارٽي ايم ڪيو ايم پاران سال جي پهرين مهيني کان وٺي آخري مهيني تائين هلندو رهيو. الطاف حسين سنڌ ۾ رهندڙ اردو ڳالهايئندڙن کي هر شعبي ۾ سنڌين جي برابر حصو ڏيڻ جو مطالبو پڻ ڪيو.
زمرو:1953ع جون پيدائشون زمرو:اهلڪار پاڪستاني فوج زمرو:پاڪستان کي گھربل ماڻهو زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:جيئريون شخصيتون زمرو:شخصيتون زمرو:متحدهہ قومي موومنٽ جا سياستدان زمرو:مهاجر ماڻهو زمرو:ڪراچي جا سياستدان
انجمن حسيني
سکر پراڻيءَ ۽ سکر نئينءَ ۾ انجمن حسينيءَ جي نالي سان ٻه انجمنون آهن، -جن- جو تفصيل هن طرح آهي: سکر پراڻيءَ جا معصومي ۽ ميرڪي سادات، اڪثر شيعا آهن، -جن- 1901ع ۾ ”-انجمن حسيني-“ قائم ڪئي ۽ هر جمعرات -امام بارگاهه- ۾ مجلسون ڪندا رهيا. سيد علي شاهه معصومي انجمن جو انتظام ڪندو هو. سکر نئينءَ ۾ به 1901ع ۾ سيد قائم علي شاهه واري پڙ تي، هيءَ انجمن قائم ٿي. سندس وفات کان پوءِ پٽس نورمحمد شاهه انجمن کي زنده رکندو آيو، ليڪن وٽن ڪا مستقل -امام- بارگاه ڪانه هئي. پر جڏهن کان -آغا حسن علي- پبلڪ پراسڪيوٽر ٿيو، تڏهن سندس ڪوشش سان -تڙ- ڪوارٽر ۾ ميونسپل طرفان پلاٽ ڏنو ويو، -جتي- هاڻوڪي -امام بارگاهه- تعمير ٿي آهي.
1616ع
ڊسمبر
زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
شهيد
شهيد جي اصل معنيَ آهي گواھ. ان مان مراد اھو شخص آھي جيڪو پنھنجي ايمان جي صداقت تي پنھنجي زندگي جي پوري طرز عمل جي شھادت ڏئي. الله جي راھ ۾ وزھي جان ڏيڻ واري کي شھيد پڻ ان جي ڪري چوندا آھن جو ھو جان ڏئي ثابت ڪندو آھي تہ جنھن چيز تي ايمان آندو ھئائين ان کي واقعي سچي دل سان حق سمجھندو ھو ۽ ان کي ايترو تہ عزيز سمجھندو ھو جو ان لاء جان قربان ڪرڻ جي پرواھ نہ ڪيائين. اھڙن راستبازن کي بہ شھيد چوندا آهن جيڪي ايتري قدر اعتماد جي قابل ھجن جو جنھن چيز تي آھي شھادت ڏين ان جو صحيح ۽ برحق ھجڻ بنا جھجھڪ جي تسليم ڪيو وڃي. شھيد جي موت هڪ قوم جي حيات هوندي آهي.اسلام جي مطابق شهيد ان انسان کي چيو ويندو آهي جيڪو خالص الله جي راه ۾ ورهندي موت ماڻي.
شهيد جو زنده هجڻ
قرآن مجيد سوره بقره آيت نمبر 154 ۾ آهي ته
حديث ء شهيد
صحيح بخاري ڪتاب الجهاد والسير جلد نمبر پنج صفحو نمبر 150 ۾ آهي ته حضرت محمد فرمايو ته جنت جا سو درجا آهن جيڪي الله انهن انسانن لاءِ ٺاهيا آهن جيڪي ان جي راه ۾ جهاد ڪندا آهن.
اسلام جا پھريان شھيد
اسلام جي پھريون شھيد مرد ۽ پھرين شھيد عورت حضرت عمار بن ياسر جو پيءُ ياسر ۽ ماء اسماء ھيا.
حضرت عمر جي خواهش
صحيح بخاري ڪتاب الجهاد والسير جلد نمبر پنج صفحو نمبر 146 باب نمبر 3 ۾ آهي ته حضرت عمر دعا ٿو گهري ته الله پاڪ مونکي نبي جي شهر ۾ شهادت عطا ڪر.
1595ع
ڊسمبر
زمرو:1595ء زمرو:سال
باچا خان يونيورسٽي تي حملو
چارسده ۾ باچا خان يونيورسٽي تي دهشتگردن جي حملي ۾ اسسٽنٽ پروفيسر ۽ ٻن شاگردياڻين سميت 25 ڄڻا شهيد ٿي ويا ۽ 60 زخمي ٿي پيا، جڏهن ته پاڪ فوج جي آپريشن ۾ 4 ئي دهشتگرد مارجي ويا.
تفصيل
اربع 20 جنوري 2016 چارسده جي باچا خان يونيورسٽي ۾ قومپرست اڳواڻ باچا خان جي ورسي جي موقعي تي مشاعرو جاري هو ته اوچتو فائرنگ جو سلسلو شروع ٿي ويو ۽ ڌماڪن جا آواز پڻ ٻـُڌا ويا.
سوڳ
ٻئي طرف خيبرپختونخواه حڪومت چارسده سانحي تي 3 ڏينهن سوڳ ۽ مقامي انتظاميا 31 جنوريءَ تائين تعليمي ادارا بند رکڻ جو اعلان ڪيو آهي، جڏهن ته ٽئي ڏينهن قومي جهنڊو پڻ جهڪيل رهندو
آمريڪا جي مذمت
آمريڪا چارسده ۾ باچا خان يونيورسٽي تي حملي جي سخت لفظن ۾ مذمت ڪندي چيو آهي ته ڏک جي هن گهڙِ ۾ پاڪستاني عوام ۽ شهيدن جي ڪٽنبن سان گڏ آهيون، پاڪستان ۾ آمريڪي سفارتخاني پاران ٽوئٽر تي جاري ڪيل نياپي ۾ چيو ويو آهي ته آمريڪا چارسده ۾ دهشتگرد حملي جي سخت مذمت ڪري ٿو، ٽوئٽ ۾ چيو ويو آهي ته اسان جي همدردي حملي ۾ نشانو بڻيلن ۽ سندن ڪٽنبن سان آهي.
انڊيا جي مذمت
ڀارتي وزيراعظم نريندي مودي چارسده ۾ باچا خان يونيورسٽي تي دهشتگردن جي حملي جي مذمت ڪئي آهي، ٽوئٽر تي جاري ڪيل نياپي ۾ نريندر مودي چيو ته چارسده سانحي ۾ ٿيل جاني نقصان تي کيس افسوس آهي ۽ هو زخمين لاءِ دعاگو آهي، ڀارتي وزيراعظم حملي ۾ شهيد ٿي ويلن جي وارثن لاءِ تعزيتي نياپو پڻ اماڻيو آهي.
واقعي کان پوءِ
خميس 21 جنوري 2016 خيبرپختونخوا جي آئي جي ناصر دراني جو چوڻ هو ته چارسدا جي باچا خان يونيورسٽي تي حملي ڪندڙن جي سهولتڪارن کي گرفتار ڪيو ويو.
ڪهڪشان (ٽي وي پروگرام)
ڪهڪشان (انگريزي ۾ Kahkashan) هندستان جي ٽيليويزن سيريل آهي، جنهن ۾ ڇھ مختلف اردو شاعر حسرت موهني، جگر مُرادآبادي، مخدوم محي الدين، جوش مليح آبادي، مجاز لکهنوي ۽ فراق گهورکپوري آهن. هن سيريل جا جملا علي سردار جعفري لکيا آهن ۽ هدايتڪار جلال آگاهه آهي. 1991 ۽ 1992 جي وچ ۾ شايع ڪئي وئي. سيريل جا ميوز جگجيت سنگهه ڪمپوز ڪيا هئا.
باچا خان يونيورسٽي تي حملو
حوالا
زمرو:2016ء ۾ قتل عام زمرو:هاڻوڪا واقعا
ڪهڪشان (ٽي وي پروگرام)
حوالا
زمرو:اردو ٻولي جا ٽيليويزن پروگرام
احمد شاھ بخاري بکري
احمد شاهه- -بخاري-، -تصوف- ۽ ٻين ڪيترن ئي علمن جو ڄاڻو هو. -بکر- ۾ -جلال- الدين حسين ڪبير -بن- علي بخاريءَ جي گهر ۾ اندازي موجب اٺين هجريءَ ۾ ڄائو هو. ابتدائي علم پيءُ کان حاصل ڪيائين. ۽ شهرت به ڏاڍي مليس. سندس والده بيبي فاطمه بنت سيد بدرالدين -بن- صدرالدين بکري سنڌي هُئي. -احمد شاهه- -بخاري- -تصوف- ۽ ٻين علمن جي وڌيڪ ڄاڻ حاصل ڪرڻ لاءِ اُچ شريف ويو. اُچ -ان- وقت -بکر- جي سرڪار ۾ شامل هو. اتي سيد مرتضيٰ اُچيءَ جي نياڻيءَ حويده سان شادي ڪيائين، جنهن مان مشهور عالم سيد حسين -جلال- الدين جهان گشت پيدا ٿيو. حويده بيبيءَ جي وفات کان پوءِ ٻي شادي ڪيائين، جنهن مان مخدوم صدرالدين پيدا ٿيو.
بشير احمد قريشي
بشير خان ولد غلام مرتضىٰ قريشي 10 آگسٽ 1959 تي رتو ديرو ضلعي لاڙڪاڻي ۾ پيدا ٿيو. پاڻ سنڌ جو قومپرست نوجوان ليڊر ۽ جيئي سنڌ قومي محاذ جو چيئرمين ھو.
شروعاتي جيون
بشير خان قريشي 1976 ۾ سنڌ زرعي يونيورسٽي ٽنڊو ڄام ۾ داخلا ورتي. جتي سياسي سرگرمين ۾ حصو وٺڻ لڳو. 1980 ۾ جساف زرعي يونيورسٽي جو صدر چونڊيو ويو. بشير خان قريشي جي ايم سيد جي تمام ويجهو رهيو.
قريشي صاحب طبيعت ۾ سڌو سنئون ۽ کري قسم جو ماڻهو ھو. منجهس روايتي سياستدانن واريون چالون ڪو نه ھيون. پاڻ ڏاڍو خوش اخلاق، خوش مزاج، رلڻو ملڻو ۽ کل مک انسان ھو. هن پنهنجي سڄي زندگي سنڌي قوم جي خوشحالي لاءِ جاکوڙيو. بشير قريشي ڪيترائي سال سنڌ جي حقن جو آواز اٿارڻ سبب قيد پڻ ڪاٽي.
سياسي جدوجھد
بشير قريشي جيئي سنڌ قومي محاذ جو چيئرمين ھيو، ھن 23 مارچ تي ھر سال ڪراچيءَ ۾ لکين سنڌي ماڻھن کي گڏ ڪري دُنيا جي وڏن ملڪن سميت گڏيل قومن کان سنڌ جي آزاديءَ جي گُھر ڪندو رھيو. جنھن تي آمريڪا پڻ نوٽيس ورتو ھيو.
موت
بشير احمد خان قريشي کي مبينا طور 7 اپريل 2012ع تي زھر ڏئي ماريو ويو، سندس جسم جو پوسٽ مارٽم نہ ڪيو ويو ۽ سندس کاڌي جا جُزا مُبينا طور مَٽايا ويا.
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:سنڌي اديب زمرو:سنڌي سياستدان زمرو:سنڌي سُورما زمرو:سنڌي مصنف زمرو:سياست زمرو:شخصيتون زمرو:قوم پرست سياست زمرو:قومپرست زمرو:قومپرستي
شمس سومرو
شمس سومرو (انگريزي: Shams Soomro ) (پيدائش: پهرين جون 1954ع – وفات: 13 ڊسمبر 2003ع) سنڌ پاڪستان جو بهترين نثر نويس، ڪهاڻيڪار ۽ شاعر هو. سندس ڪيتريون ئي ڪهاڻيون، مضمون ۽ شاعري سنڌ جي معياري رسالن ۾ شايع ٿيون. سندس ڪتاب پڻ شايع ٿيل آهن.
زندگي جو احوال
ڊاڪٽر شمس سومرو جو پورو نالو شمس الدين سومرو هو. هيءُ پهرين جون 1954ع تي دادو ضلعي جي دادو شهر ۾ پيدا ٿيو. سندس پورو نالو شمس الدين ولد غلام حيدر سومرو هو. پرائيمري کان هاير سيڪنڊري تائين تعليم دادو ۾ حاصل ڪيائين. چانڊڪا ميڊيڪل ڪاليج لاڙڪاڻي مان ايم بي بي ايس جي ڊگري حاصل ڪيائين ۽ ڊاڪٽري جي پيشي سان وابسته رهيو.بعد ۾ دادو ڇڏي ڪراچي ۾ رهائش اختيار ڪيائين. شمس سومرو 1970ع کان لکڻ جي شروعات ڪئي.سندس ڪهاڻيون، مضمون ۽ شاعري مختلف رسالن ۽ اخبارن ۾ شايع آهن. سنڌي ادبي سنگت سنڌ جو ٻن سالن لاءِ مرڪزي سيڪريٽري جنرل جي عهدي تي به رهيو.
ڪتاب
سندس شايع ٿيل ڪتاب “موهن جو دڙو” ۽ “ڪينجهر” سندس اهم ادبي ڪم ۾ شمار ٿين ٿا.
وفات
شمس سومرو 13 ڊسمبر 2003ع ۾ ڪراچي ۾ لاڌاڻو ڪري ويو.
حوالا
زمرو:ڪهاڻيڪار زمرو:شاعر
ائٽ بي اوٽ
هيءُ ڪتاب جهمٽمل خوبچند ڀاوناڻيءَ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ 18 صفحا آهن ۽ قيمت 4 -آنا- ڄاڻايل آهي. هيءُ ڪتاب، اين. ايڇ پنجابيءَ ورهاڱي کان اڳ ڇپائي پڌرو ڪيو.
زمرو:ڪتاب
اسرائيل
اسرائيل  (/ˈɪzreɪəl/ or /ˈɪzri:əl/; Hebrew: יִשְׂרָאֵל‎ Yisrā'el; Arabic: إِسْرَائِيل‎ Isrāʼīl), سرڪاري طور تي اسرائيل جي رياست (Hebrew: מְדִינַת יִשְׂרָאֵל‎ Medīnat Yisrā'el [mediˈnat jisʁaˈʔel] ( listen); Arabic: دولة إِسْرَائِيل‎ Dawlat Isrāʼīl [dawlat ʔisra:ˈʔi:l]) بحره روم (ميڊيٽيرين سمنڊ) جي ڏکڻ اوڀر جي ڪناري ۽ بحره احمر (ريڊ سي) جي اتر جي ڪناري تي وچ اوڀر جو هڪ ملڪ آهي. اسرائيل جيِ زميني سرحد ترتيبوار اُتر ۾ لبنان سان، اُتر اوڀر ۾ شام سان، اوڀر ۾ اُردن سان، اولهه جي ڪناري فلسطيني علائقن ۽ عزه جي پَٽيءَ سان ملي ٿي.
thumb|Merneptah Stele جي (13 صدي قبل مسيح) هيروغليفس سيٽ جي ريڪارڊ جو ترجمو بائيبل جي آثار قديمه جي اڪثريت اسرائيل ڪيو آهي.
804ع
ڊسمبر
زمرو:804ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
اسرائيل
تفصيلي تعارف
نسبتن ننڍي ايراضي جي باوجود اهو جاگرافيائي طور تي اَنيڪ بناوٽ رکي ٿو. اسرائيل جو مالي ۽ ٽيڪنالوجي جو مرڪز تَل اَويوو آهي. توڻي جو ان جو اعلانيل گاديءَ جو هنڌ يوروشيلم آهي، پر ان تي، بين الاقومي طور تي اسرائيلي خودمختاري مڃيل نه آهي.
ڇا اسرائيل ھڪ مذھبي ملڪ آھي؟
عالمي سامراجي طاقتن: يونائيٽيڊ ڪنگڊم ۽ يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا ٻن سببن جي ڪري اسرائيل جي قيام ۾ ڪردار ادا ڪيو: يھودي مذھب سان تعلق رکندڙ آبادي جيڪا دنيا ۾ ٽڙيل پکڙيل ھئي انھن کي وطن ڏيڻ؛ ۽ وچ اوڀر ۾ طاقت جو اھڙو مرڪز قائم ڪرڻ جنھن ذريعي خطي کي ڪنٽرول ڪري سگھجي. اسان ۾ ھڪ مغالطو عام آهي تہ اسرائيل ھڪ يھودي رياست آھي. در اصل ايئن ناهي. اسرائيل ھڪ سيڪيولر رياست آھي جنھن جو ڪو مذهب ڪونہ ھوندو آھي ۽ ان جو تعليمي نظام مذھبي اثر کان آزاد ھوندو آھي. اسرائيل پاڪستان، سعودي عرب ۽ ايران وانگر مذھبي رياست ناھي پر اھا دنيا اندر يھودي مذھب سان تعلق رکندڙن جي دنيا ۾ واحد رياست آھي. جڏهن اسان يورپ جي رياستن ڊين مارڪ، سوئٽزرلينڊ، اٽلي، جرمني وغيره جو ذڪر ڪنداسين تہ اھي اسان لاءِ عيسائين جا ملڪ آھن پر انھن جون رياستون سيڪيولر آھن. ملائيشيا، ترڪي ، البانيہ ۽ بوسينيا ھرزگوينيہ مسلمانن جا ملڪ آھن پر انھن جون رياستون سيڪيولر آھن. ساڳيو حال اسرائيل جو آھي جتي مسلمان پڻ رھن ٿا ۽ اتان جا رياستي ادارا ۽ تعليمي نظام مذھب جي تعصب کان آزاد آهن. اتان جي يھودين جو اڌ کان وڌيڪَ حصو بہ سيڪيولر خيالن جو اھي رڳو 13 سيڪڙو يھودي ڪٽر مذهبي خيال وارا آھن باقي لبرل آھن. عالمي طاقتن ھن ملڪ جي ھر طرح مالي مدد ۽ ٽيڪنالاجي جي فراهمي سان ھن ملڪ کي ھڪ ترقي يافتہ ملڪ بڻائڻ ۾ وڏو ڪردار ادا ڪيو ۽ اسرائيل ھڪ ماڊرن رياست بڻجي وئي. اسلامي دنيا ۾ مذھبي دانشور ھن رياست کي مذھبي رياست متعارف ڪرائي يھوديت ۽ اسلام جي ٽڪراء جو تاثر پيدا ڪندا آهن جيڪو حقيقتن جي منافي آھي. يھودي مذھب ۾ آخرت جي جنت ۽ دوزخ جي دائمي زندگي جو تصور ناھي. توريت ۽ يھودين جي تلمود سميت ٻين صحيفن ۾ جنت جو تہ محدود ذڪر آھي جنھن ۾ آدم ۽ ايو Eve يا حوا کي جنت ۾ رھندي ۽ پوء کين سزا طور نيڪال ٿيندي ڏيکاريو ويو آھي پر انسان حساب ڪتاب کان پوء جنت ۽ دوزخ ۾ دائمي زندگي گذاريندا اھو خيال اسلام جو آھي. يھودي عقيدي مطابق مرڻ کان پوء يارھن مھينا روح جي صفائي ٿيندي آهي جنھن بعد ڀلو روح خدا ۾ ضم ٿي ويندو آهي ۽ بدي وارو ھميشہ لاءِ فنا ٿي ويندو آهي. يھودين جي زندگي سزا جزا جي خيال جي چرخي ۾ ناھي گذرندي پر اھي دنيا اندر زندگي کي جنت بڻائڻ واري خيال وارا آھن. صيھونيت جي تحريڪ بہ اھڙي سيڪيولر ملڪ لاء ھئي جيڪو جديد ۽ ترقي يافتہ سيڪيولر ملڪ جتي يھودي رھي ڪري پنھنجي جنت قائم ڪري ان  جا حاڪم ٿين. انھن جو يھوديت جو خيال ھڪ قوم مثل آھي جيئن پاڪستان ٺھڻ ۾ مسلم قوم جو خيال ڏنل ھو تيئن صيھوني سياسي تحريڪ بہ يھودين کي ھڪ قوم تصور ڪندي سوين سال اڳ واري زمين تي آباد ٿي رياست جي قيام لاء جدوجھد جو خيال ڏنو.يھودي مذھب تبليغ جي خلاف آھي ۽ ان ۾ ڪنھن بہ مذھب يا غير يھودي جي داخلا جي ڪا گنجائش ناھي انھن جو مذھب انھن جي نسل تائين محدود آھي جيڪو انھن ۾ پيدا ٿيندو تہ اھو انھن جي مذھب ۾ اچي ويندو.
تاريخ
thumb|left|سن 1901 ۾ ٿيوڊر ھرزل جيڪو صيھونيت جو باني ھيو 29 نومبر 1947ع تي، گڏيل قومن جي جنرل اسيمبليءَ، فلسطين جي لاءِ هڪ لازمي ورهاڱي جي منصوبي جي منظوري ڏني. جنهن ۾ نئين عرب ۽ يهودي رياستن جي مقرر ڪيل سرحدن ۽ يوروشيلم جو انتظام گڏيل قومن جي عالمي عملداري هيٺ ڏيڻ جو ذڪر ٿيل هو. 14 مئي 1948ع تي رات جو وچ ڌاري فلسطين تي برطانوي اختيار جي خاتمي لاءِ مقرر ڪيو ويو. ان ڏينهن ڊيوڊ بين گوريان، صيهوني (يهودين کي فلسطين ۾ آباد ڪرڻ جو حامي) تنطيم ۽ فلسطين جي يهودي ايجنسي جي انتظامي سربراهه جي طور تي، برطانوي مينڊيٽ جي خاتمي کان پوءِ اسرائيل جي هڪ يهودي رياست جي قيام جو اعلان ڪيو، جيڪا اسرائيل جي رياست جي نالي سان ڄاتي وڃي ٿي. نئين رياست جي حدن جي اعلان ۾ ڪا به وضاحت نه ڪئي وئي. پاڙيسري عرب لشڪرن ٻئي ڏينهن ختم ٿيل برطانوي مينڊيٽ تي حملو ڪيو ۽ اسرائيلي فوجن سان جنگ ڪئي. 1949 ۾ گڏيل قومن اسرائيل جي رياستي حيثيت کي تسليم ڪندي کيس ميمبر ٿيڻ جي اجازت ڏني. جنھن بعد يورپ ۽ وچ اوڀر مان وڏي پيماني تي يھودين جي اسرائيل ۾ ھجرت ٿي ۽ اسرائيل جي آبادي ۾ تيزي سان اضافو ٿيو. thumb| اسرائيل 1949 ۾ قيام وقت تڏهن کان پاڙيسري عرب رياستن سان جنگين جي سلسلي ۾ اولهه ڪناري (ويسٽ بينڪ)، سينائي اُپٻيٽ  (1956–57، 1967–82) ۽ ڏکڻ لبنان جي ڪجهه حصي (1982–2000)، غزا جي پَٽي (1967–2005); تي قبضو ڪري ورتو، 2005ع کان پوءِ غزا جي پٽيءَ کي ڇڏڻ کان پوءِ به، غزا ۽ گولان جبلن تي ان جو قبضو تصور ڪيو وڃي ٿو. اسرائيل گولان جي جبلن ۽ اوڀر يوروشيلم تائين پنهنجي اختيارن کي وڌائي ڇڏيو آهي پر اولهه جي ڪناري (ويسٽ بينڪ) تي پنهنجي اختيارن کي عمل ۾ نه آندو آهي. اسرائيل فلسطين مسئلي کي حل ڪرڻ جي ڪوششن جو نتيجو ڪڏهن به امن جي صورت ۾ نه نڪتو آهي. تنهن هوندي به اسرائيل ۽ مصر ۽ اردن، ٻنهي سان امن معاهدن تي ڪاميابيءَ سان صحيون ڪري چڪو آهي. غزه، اولهه جي ڪناري ۽ اوڀر يوروشيلم تي اسرائيلي فوجي قبضو، جديد دور جي دنيا جو ڊگهو ترين قبضو آهي. thumb|ازحاڪ رابن، ياسر عرفات ، بل ڪلنٽن، اوسلو اڪارڊ واري تقريب ۾
جاگرافي
اسرائيل جي دنيا جي نقشي م بيھڪ يا محل وقوع 31 30 N, 34 45 E مڊل ايسٽ ۾ آھي.ان جي پکيڙ 20,770 s ھم چورس ڪ.م.جنھن مان 20,330ھم چورس ڪ.م خشڪي ۽  440 پاڻي اٿس. پکيڙ ۾ دنيا جي ملڪن ۾ 154 نمبر تي آهي. ان جي سرحدي ڊيگھ 1,068 km آھي جيڪا 6 ملڪن سان ملي ٿي. جنھن ۾ مصر سان 208 ڪ.م، غزا جي پٽي سان 59 ڪ.م، اردن 307 ڪ.م ، لبنان سان 81 ڪ.م، شام سان 83 ڪ.م، ويسٽ بينڪ سان 330 ڪ.م  ۽ سامونڊي ساحل واري سرحد 273 ڪ.م آهي. ان جو سڀ کان ھيٺاھون ھنڌ بحريہ مردار Dead Sea آھي جيڪو سمنڊ جي سطح کان 431 ميٽر ھيٺ آھي ۽ اوچو مقام ھار ميرون Har Meron آھي جيڪو سامونڊي سطح کان 1208 ڪ.م مٿي آهي. اسرائيل جا معدني ذخيرا ڪچو ٽامو، قدرتي گيس، فاسفيٽ، ميگنيشيم برومائيڊ آھن. ھتان جي %23.8 سيڪڙو زمين تي زراعت ٿيندي آهي
آبادي
اسرائيل جي سينٽرل بيورو آف اسٽيٽسٽڪس جي اندازي موجب اسرائيل جي آبادي اپريل 2018 ۾ 884200 ھئي جنھن مان 6,589,000 (%74.5) يھودي ۽ 1,849,000 (%20.9) عرب ۽ %4.6 غير عرب عيسائي، بجائي ۽ ٻيا آھن. ( سن 2016ع ۾ ان جي آبادي 8،502،900 ھئيجن مان 6,363,700 يعني 74.9 سيڪڙو  يهودي 766,500 دروز ۽ اوڀر يوروشيلم جي عربن سميت عرب ھيا).ھي  دنيا جي واحد رياست آهي جتي يھودي مذھب وارا گھڻائي ۾ آھن اسرائيلي عربن جي وڏي اڪثريت سني مسلمانن، نيگرو (Negro) بدوي (Bedouins) ، باقي عيسائي ۽ دَروز آهن. ٻين اقليتن ۾ آرامي، اَشوري، سميري، آرميني، سِرڪاسينس، ڊام آبادي ۽ ويٽنامي اقليت شامل آهي. اسرائيل، آفريڪا ۽ ايشيا جي ڪارن عبراني اسرائيلين سميت، سوڊان، اريٽريا ۽  نيم صحرائي آفريڪا جي غير قانوني مهاجرن، شهريت نه رکندڙ پرڏيهي ڪم ڪندڙن، آفريڪا ۽ ايشيا مان پناهه لاءِ آيلن جي چڱي ڀلي آباديءَ جي پڻ ميزباني ڪري ٿو.
thumb|left|سن 1946 ۾ آبادي جي ورھاست
معيشت
اسرائيل، 2015ع جي مجموعي قومي پيداوار تحت دنيا جي 35 وڏي معشيت سان OECD جي جو ميمبر ۽ ترقي ڪيل ملڪ آهي. اسرائيل وڏي هنرمند افرادي قوت مان فائدا ماڻيندڙ ۽ تمام گهڻي تعيلم پرايل ملڪن ۾ سڀني کان اوچي تناسب جي حساب سان تعليم جي ڊگريون رکندڙ ملڪن مان هڪ آهي.ھي ٽيڪنالاجي وارو ايڊوانسڊ فري ايڪانامي وارو ملڪ آهي.
بين الاقوامي تعلقات
اسرائيل جا دنيا سان سفارتي ناطا {{legend|#0077B9|سفارتي تعلقات وارا ملڪ}}{{legend|#FF8040|جن سان سفارتي لاڳاپا ناھن}} {{legend|#FFF200|جن سان سفارتي لاڳاپا ختم ٿي ويا}}]]|} thumb|اسرائيلي پاسپورٽ
حوالا
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ
انجمن شعراءِ ھالا
هن انجمن جو بنياد 1935ع ڌاري هالا شهر جي ڪجهه نوجوان شاعرن وڌو، جن ۾ خليفو محمد عمر، قاضي احمد علي، سليم هالائي وغيره جا نالا قابل ذڪر آهن. هن انجمن جا عهديدار هئا: (1) حاجي شفيع محمد ”شهنشاهه“ (صدر)، (2) سليم هالائي (سيڪريٽري)، (3) خليفو محمد عمر ”اختر“ (جوائنٽ سيڪريٽري). هي انجمن ڪيترن سالن تائين مشاعرا منعقد ڪندي رهي، انجمن جا مشاعرا ماهوار ٿيندا هئا.
اکڙي
''گذريل صديءَ جي شروعات تائين سنڌ ۾ برقعي جو رواج نه هو، تنهنڪري عورتون، پردي پوشيءَ لاءِ، سڄي جسم کي چادر يا اجرڪ سان اهڙيءَ طرح ويڙهينديون هيون جو هٿ يا پير به نه ڏسجن. ڏسڻ لاءِ فقط اکيون کُليل رکنديون هيون. اهڙيءَ طرح پردي پوشيءَ کي ”اکڙي“ ڪڍڻ يا ويڙهڻ چيو ويندو هو. اڃا تائين سنڌ ۾ ڪن هنڌن تي اکڙيءَ جو رواج آهي. چؤڪُنڊي ڀرت کي به ”اکڙي“ چوندا آهن.''
اخروٽ
اخروٽ يا اکڙوٽ هڪ قسم جو وڻ جيڪو جابلو ايراضيءَ ۾ سمنڊ جي سطح کان گهٽ ۾ گهٽ چار پنج هزار فوٽن جي اُوچائيءَ تي ٿيندو آهي. هن جو ڦر سُڪل ميوي ۾ شمار ٿيندو آهي. -پاڪستان- ۾ مري، -پاراچنار-، سوات ۽ آزاد ڪشمير ۾ -جام- ٿيندو آهي. هن جو مغز کائبو آهي، ۽ مٺاين ۾ استعمال ٿيندو آهي. مارچ ۾ ٻُور ڪري ٿو. -جولاءِ- جي آخر ۾ ميوو پچندو اٿس. ڪن حڪيمن جو خيال آهي ته هن جو اندريون مغز، دل ۽ دماغ کي قوت ڏيندڙ، بدن کي -ٿلهو- ڪندڙ ۽ معدي جا ڪينئان ماريندڙ آهي. هن جو -تيل- سنڌن جي سور ۽ عضون جي سوڄ ٽارڻ لاءِ مفيد آهي. اکڙوٽ وڻ مان عمارتي ڪاٺ ملندو آهي، جنهن مان تمام سٺو ۽ مضبوط فرنيچر ٺهندو آهي. اکڙوٽ جو وڻ 65 فوٽ کن اوچو ٿيندو آهي. هن وڻ جي ڇوڏي کي سنڌ ۾ ”مساڳ“ چوندا آهن، جيڪو ڏند صاف ڪرڻ ۾ ڪم ايندو آهي. اکڙوٽ جو -تيل- جابلو ماڻهو رڌ پچاءُ ۾ به ڪم آڻيندا آهن. اکڙوٽ جا ٻه قسم آهن: ڪاغذي اکڙوٽ ۽ ڪاٺي اکڙوٽ.
حوالا
زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست
شير ميربحر
علي شير ولد علي محمد ميربحر 21هين جون 1924ع تي ڳوٺ موسو ديرو تعلقي ڪنڊيارو، ضلعي نوشهرو فيروز ۾ پيدا ٿيو. پاڻ هاڪارو ملهه پهلوان ٿي گذريو آهي. شير ابتدائي تعليم حاصل ڪرڻ کان پوءِ باقائدي ملهه وڙهڻ شروع ڪئي ۽ جلدي ئي پنهنجي پهلواني ۽ قابليت جي ڪري سڄي سنڌ ۾ مشهور ٿي ويو، هن ملهه جي سکيا پهريان پهلوان لقمان خشڪ کان ورتي. شير مير بحر کي رستم سنڌ جو اعزاز مليل هو. ويهين صدي جو زبردست پهلوان هو. هن لاءِ اهو مشهور هو ته هو هڪ ملهه سان هٿ ڳنڍي ٻئي کي چوندو هو سندرو ڪري ويهه هن کي دسي تو سان ٿو وڙهان. پاڻ ٽيهن سان جي عرصي ۾ ناقابل شڪست پهلوان رهيو. انهيءَ عرصي ۾ هن ملڪي ۽ غير ملڪي پهلوانن کي شڪست ڏني. 1962ع ۾ هالا دنگل ۾ چيڪو سيلواڪيه جي پهلوان جارج زيبسڪو کي شڪست ڏئي ملڪ جو مان مٿاهون ڪيو ۽ شير سنڌ جو لقب حاصل ڪيو. ٻيو مقابلو هندوستان جي گرنام سنگهه سان ٿيو جنهن کي پڻ شڪست ڏنائين. هڪ ٻيو يادگار مقابلو خيرپور ميرس ۾ ٿيو جيڪو صدر ايوب خان ۽ والي رياست مير مراد علي خان پڻ ڏٺو. 1984 ۾ بڪين جي بيماري سبب اسپتال ۾ داخل ٿيو. 28هين ماچ 1985ع تي وفات ڪري ويو. سندس آخري آرام گاهه ڳوٺ پهلوان شير ميربحر تعلقي ڪنڊياري۾ آهي. سندس ڪٽمب پاران جوڙيل شيرميربهريادگار ڪاميٽي پاران هر سال ورسي ملهائي ويندي آهي، سندس وفات کان پوءِ هڪ ڀيرو به سرڪاري سطح تي ورسي نه ملهائي وئي آهي
زمرو:سنڌي ماڻھو
1594ع
ڊسمبر
زمرو:1594ء زمرو:سال
805ع
ڊسمبر
زمرو:805ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
ڪروشيا
تاريخ
ڪروئيشيا لاءِ چيو وڃي ٿو ته پٿر جي دؤر کان وٺي آباد هو. ھن علائقي ۾ ڪروٽ نسل جا ماڻهو ڇھين صدي عيسويءَ ۾ آيا جن اتي نائين صدي عيسويءَ تائين ٻہ ڊچيون وسايون. ان کي 7 جون 879ع ۾ ڊيوڪ برانيمر جي حاڪميت ۾ ھڪ خودمختيار رياست طور مڃتا ملي. 925ع ۾ ٽوميسلاف ھن ڪروئيشيا جو پھريون بادشاھ ٿيو جنھن جو خاندان ٻہ سؤ سالن تائين حاڪم رھيو. 1102ع ۾ ھي ملڪ ھنگري جي بادشاھت جو حصو ٿي ويو. 1527 کان ڪروئيشيا ۽ خلافت عثمانيه جي وچ ۾ ڊگھي جنگ جو آغاز ٿيو جيڪا 100 سالن تائين جاري رھي. ڪروئيشيائي پارليامينٽ فرڊيننڊ پھرين کي تخت تي ويھاريو. آڪٽوبر 1918ع ۾ پھرين جنگ عظيم جي پوئين دور ۾ زغرب ۾ سلوويني، ڪروٽ ۽ سربيائي رياست آسٽرو-ھنگري ايمپائر کان آزادي جو اعلان ڪري ڇڏيو ۽ ڊسمبر 1918ع ۾ ڪنگڊم آف يوگوسلاويا جي قيام جو اعلان ڪيو ويو.
حوالا
زمرو:يورپي اتحاد جا رڪن ملڪ زمرو:يورپي ملڪ
ڪيٽي بندر
ڪيٽي بندر (Keti Bandar) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٺٽي ۾ واقع آھي۔ ھن شھر جي معيشت گھڻي ڀاڱي مڇي جو شڪار آھي ۽ شھرين ۾ وڏي تعداد ۾ مھاڻا شامل آهن. اھو ٻھراڙيءَ جو ننڍڙو شھر آھي. پاڪستان جي پيپلزپارٽي جي حڪومت ھن شھر جي سمنڊ تي واقع ھجڻ جي ڪري سامونڊي بندر ٺاھڻ لاء پڻ چونڊ ڪئي پر گوادر جي پراجيڪٽ جي ڪري رٿ منظور ٿي نہ سگھي.
ھن شھر ۾ اين-110 شاھراھ ميرپور ساڪرو کان اچي دنگ ٿئي ٿي. ھي بندر سنڌو ندي جي ڊيلٽا تي حجامڙو ڪريڪ وٽ واقع آھي جتان سنڌوندي جون شاخون اٽڪل 11 ڪلوميٽرن جي پنڌ تي سمنڊ سان ملن ٿيون.
تاريخ
ھي بندرگاھ محمد بن قاسم جي فوج جي عراق کان پھچڻ واري جڳھ دیبل جي بندرگاھ جي باقياتن تي تعمير ڪئي وئي۔ اصل هيءُ ٻاڙي گهوڙا يا گهوڙي ٻاڙيءَ جي لهڻ جي جاءِ هئي. جڏهين شاهه بندر ۽ ڌاراجا ڦٽا، تڏهين هن بندر زور ورتو. جتي اڳي وڪر بندر هو. اتي انهيءَ جي ٻڏي وڃڻ ڪري هيءُ بندر ٻڌو ويو، جو گهڻو جهونو ناهي. اتي جو ڪڇ ۽ ڪاٺياواڙ سان واپار هلندو آهي.
حوالا
[//ur.wikipedia.org/wiki/جغرافیائی_متناسق_نظام متناسقات]: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=کیٹی_بندر&params=24_09_N_67_27_E_region:PK_type:city <span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"> 24°09′N 67°27′E  ﻿ / ﻿ <span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">24.150°N 67.450°E ﻿ / 24.150; 67.450   ] زمرہ:ویکی ڈیٹا پر موجود متناسقات زمرو:ٺٽو ضلعو زمرو:ٺٽي ۾ سياحتي مقام
اکڙيون اڃايون
هيءُ ڪتاب مشهور -استاد- ۽ ڪهاڻيڪار محمد دائود -بلوچ- جي ڪهاڻين جو ڪتاب آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 113 صفحا ۽ قيمت ڏيڍ رپيو ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، سهڻي پبليڪيشن، سنڌ پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1963ع ۾ شايع ٿيو.
1596ع
ڊسمبر
زمرو:1596ء زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
ڪيپٽن محمد سرور
[[فائل:ڪيپٽن سرور.jpg|thumb|ڪيپٽن سرور
زندگي جو حال احوال]]
ڪيپٽن محمد سرور شهيد 10 نومبر 1910 تي گجر خان راولپنڊي ۾ پيدا ٿيو.پاڻ ابتدائي تيليم اسلاميه اسڪول فيصل آباد کان حاصل ڪئي.
راندين جو شوق
ڪيپٽن محمد سرور شهيد فٽبال ء ملاکهڙي جو شوقين هيو.
خاندان
ڪيپٽن محمد سرور شهيد جي هڪ ڀيڻ ء ٽي ڀار هئا.هڪ ڏي ء هڪ پٽ هوس.
نشان حيدر
ڪيپٽن محمد سرور شهيد انهن ڏهن فوجين ۾ شمار ٿيئي تو جنهن کي نشانِ حيدر ڏنو ويو آهي.پڻ محاذ ڀرمه جو ايوارڊ برطانيه گورنمنٽ ڏنو.
موت
ڪيپٽن محمد سرور شهيد 27 جولائي 1948 تي شهيد ٿيو.سندس قبر ڪشمير ٽلپرته جبل اوره ۾ آهي.
زمرو:1948ع جون فوتگيون زمرو:پاڪستاني فوجي آفيسر زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:شخصيتون زمرو:نشان حيدر ماڻيندڙ
1618ع
ڊسمبر
زمرو:سال
آرسي
آرسي آئينو انگريزي ٻولي Mirror اهڙي شيءِ آهي جنهن ۾ پنھنجو عڪس يا منھن چٽيءَ ريت ڏسي سگھجي ٿو. عڪس ڏسڻ لاءِ سڀ کان پھرين بيٺل شفاف پاڻيءَ مان تصور مليو ۽ پوءِ مختلف ڌاتن کي ڇلائي ۽ گسائي چلڪندڙ بنائي، انھن کي چورس، گول يا مستطيل شڪل ڏئي، انھن مان منھن ڏسڻ جو ڪم ورتو ويو. پاري جي استعمال کان پوءِ شيشي جي ھڪ پاسي پارو لڳائي، ٻئي پاسي عڪس ڏسڻ جو رواج پيو. آرسي کي ”آئينو“ يا ”ٽِڪ“ به چوندا آھن. آئينو“ انھيءَ ڪري چون ٿا، جو اوائل ۾ لوھ کي چلڪائي صاف ڪري، منھن ڏسڻ جو ڪم وٺندا ھئا. آئينو، يعني آھن يا لوھ مان ٺھيل. سنڌ جيئن ته تھذيب ۽ تمدن جي لحاظ کان آڳاٽي ليکجي ٿي، انھيءَ ڪري موھن جي دڙي ۽ آمريءَ جي آثارن مان پڻ آرسيءَ جي استعمال جا اھڃاڻ چٽا ملن ٿا.
آرسي نه رڳو منھن ڏسڻ، پر گھرن، مسجدن، مندرن، امام بارگاھن، منارن ۽ محرابن جي سونھن ۽ سينگار ۾ به گھڻي استعمال ٿيندي آھي. عمارت سازيءَ ۾ سونھن ۽ سينگار لاءِ آرسيءَ جو استعمال عام جام نظر ايندو آھي. شاهه ڀٽائيءَ جي روضي اندر ۽ مخدوم بلاول جي روضي ۾ آرسين جو خوبصورت ڪم ٿيل آهي. آرسي زيورن جي جڙاءَ ۾ پڻ ڪم ايندي آھي. ڀرت ۽ گج ۾ پڻ آرسيءَ يا ٽڪ جو استعمال ٿئي ٿو. ٽوپين ۾ ٽِڪن جو جڙاءُ نرالو ھوندو آھي.
شاديءَ جي رسمن ۾ آرسي لازمي طور ڏني وڃي ٿي. سنڌ جون مڙيئي ذاتيون، ھندو توڙي مسلمان، بلوچ توڙي سماٽ، ٿري توڙي لاڙي، جابلو توڙي اترادي، سڀ ڏيج ۾ آرسي به ڏين ٿا. ڪن ۾ ڪنواريتن جي ڏيج ۾ آرسي اچي ته ڪن ۾ گھوٽيتن وٽان. وھانءَ واري ڏينھن ڇني ۾ لائون لھڻ کان پوءِ گھوٽ سرمو پائي آرسيءَ ۾ منھن ڏسندو ۽ پوءِ ڪنوار جي جھوليءَ ۾ آرسي رکبي ۽ گھوٽ ان ۾ ڪنوار جو منھن ڏسندو. اھا رسم نه رڳو سنڌ ۾، پر ننڍي کنڊ جي ٻين قومن ۾ پڻ آھي. سنڌ ۾ قديم دور جا ڪي وسوسا ۽ وهم موجود آهن جن مان ڪي هي آهن: بيماريءَ ۾ آرسي ڏسڻ کان روڪيو ويندو آھي، پر اڌ رنگ جي مرض ۾ ورتل بيمار لاءِ ڌاتوءَ جي آرسي علاج چئي وڃي ٿي. ”آرسيءَ جي ٽٽڻ“ کي بدشگوني يا نڀاڳ ڀانيو ويندو آھي. آرسيءَ کي اُس جي سامھون ڪرڻ سان اولڙو پيدا ٿيندو آھي. گھر ۾ ننڍو ٻار ھوندو آھي ته آرسيءَ جو اولڙو ٻار تي نه پوڻ ڏيندا آھن، ڇو ته اولڙي کي ڪنهن وڏي بيماريءَ جو سبب ليکين ٿا آرسيءَ جي ميري يا گدلي ٿيڻ کي گھر جون وڏڙيون گھر لاءِ نڀاڳ ڀائينديون آھن ۽ آرسيءَ کي چلڪائي صاف ڪري ڪنھن مٿانھين جاءِ تي يا ڀت تي رکڻ جي صلاح ڏينديون آھن. لوڪ گيتن ۾ پڻ آرسيءَ جو ذڪر ملي ٿو. سنڌي شاعريءَ جي مڙني صنفن ۾ تشبيهه طور پڻ آرسي جي لفظ جو استعمال عام جام آھي. پھاڪن ۽ اصطلاحن ۾ پڻ آرسي جو ذڪر ملي ٿو.
سلووينیا
فائل:Animated-Flag-Slovenia.gif
سلووينيا: يورپ جي ھڪ ملڪ جو نالو آھي.
زمرو:يورپي اتحاد جا رڪن ملڪ زمرو:يورپي ملڪ
انجمن فروغ ادب جيڪب آباد
''انجمن فروغ ادب جيڪب آباد، هيءَ ادبي تنظيم 1956ع ڌاري وجود ۾ آئي. جنهن جو صدر ناليوارو شاعر عبدالڪريم گدائي، سيڪريٽري محي الدين نظامي ۽ شجاعت علي هئا. هن انجمن طرفان فيبروري 1959ع ۾ ٻه روزه سنڌي اردو ادبي ڪانفرنس منعقد ڪرائي وئي، جنهن ۾ ملڪ جي ناليوارن اردو ۽ سنڌي شاعرن ۽ اديبن شرڪت ڪئي.''
حوالا
زمرو:جيڪب آباد ضلعي جون ادبي تنظيمون
ٻڍل فقير
شڪارپور کان اٽڪل پنجن ميلن جي مفاصلي تي، چوئي شاخ جي ساڄي ڪپ تي، هڪ ننڍڙي بستي آهي.جنهن جو اصل نالو ته بخشو اُنڙ هو. پر هن وقت ٻڍل فقير جي ڳوٺ جي نانءَ مشهور آهي. شڪارپور جي چوڌاري گهڻائي ننڍڙا ڳوٺڙا آهن، پر هن ڳوٺ کي مکيه اهميت آهي، ڇاڪاڻ ته هيءُ ڳوٺ اڄ کان اٽڪل هڪ صدي اڳ هڪ اهل ولايت درويش جي رهڻ جو مقام هو، جنهن پنهنجي نغمه سَرائيءَ سان سنڌي ادب ۾ وڏو مقام حاصل ڪيو. هن اهل ولايت درويش جو اسم گرامي حضرت صوفي ٻڍل فقير هو.
ولادت
انهيءَ ”بخشي اُنڙ“ جي ڳوٺ ۾ هڪ شخص ٿي رهيو، جنهن جو نالو ”عبدالواسع “هو، جنهن کي عام ماڻهو وَسيو سڏيندا هئا. هو نهٺو ۽ نماڻي طبيعت جو مالڪ هو. انگريزن جي حڪومت جو اوائلي دور هو. هر طرف سُڪر ۽ سڻائي هئي. سادگي راحت سمجهي ويندي هئي، ڪوڙ ۽ فريب ايڏو عام نه هو. وَسيو فقير ٻه-ٽي ايڪڙ زمين جا آباد ڪري، سُکيو سَتابو گذاريندو هو، پر هڪ غم کيس مايوس ڪندو رهندو هو؛ اُهو هو ته کيس ڪابه نرينو اولاد ڪانه هئي، جنهن ڪري هو سدائين پيرن فقيرن ڏي پيو پنڌ ڪندو هو. روايت آهي ته هڪ ڀيري هڪ مجذوب فقير اچي سندس ڳوٺ کان لانگهائو ٿيو، ان جي نالي جي خبر پئجي نه سگهي، پر فقير کيس ”نانگو مست الستي“ جي لقب سان سڏيندا آهن. فقير وسيي ان مجذوب جي پُٺ ورتي؛ جنهن سندس عاجزيءَ کي ڏسي دعا ڪئي. ٿوري وقت کانپوءِ کيس نينگر پيدا ٿيو، جنهن تي ”ٻُڍل“ نالو رکيو ويو. سندس ولادت جو صحيح سال معلوم ٿي نه سگهيو آهي؛ پر فقيرن کان معلوم ٿيو آهي ته فقير صاحب پاڻ فرمائيندو هو ته جڏهن آخري ليٽ اچي بس ٿي ۽ ريل جي بند ٻڌڻ لاءِ انگريز آفيسر زرخيل جي سڙڪ جي اوڀر کان تنبو هڻي اچي ويٺا، تڏهن منهنجي عمر اٽڪل 18 سال هئي. شڪارپور ۾ ريل جو بند سنه 1883ع ڌاري ٺهڻ شروع ٿيو هو. جيڪڏهن فقير صاحب جي زباني روايت کي ڏسجي ٿو، ته سندس ولادت جو سال اندازن 1885ع ٿئي ٿو.