cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ٽيبلو
خاموش تمثيل، جنهن ۾ اداڪار خاموشيءَ سان مڪالمن کان سواءِ ڪنهن تاريخي يا لوڪ ڪهاڻيءَ جي تصوير ڪشي ڪندا آهن. البت صوتي اثرات يا موسيقيءَ يا شاعريءَ کي پس منظر ۾ وڄايو ويندو آهي. اڄڪلهه اسڪولن ۽ ڪاليجن ۾ سنڌ جي تاريخي ۽ ثقافتي ڪهاڻين (جهڙوڪ عمر مارئي يا شاھ جون ست سورميون) کي ٽيبلو جي روپ ۾ پيش ڪيو وڃي ٿو، جنهن ۾اداڪار استاد ۽ شاگرد هوندا آهن. سنڌ ۾ تاريخي ٽيبلو پيش ڪرڻ ۾ مشهور اديب نثار حسيني (1943-2006ع) جو وڏو ڪردار آهي.
حوالا
زمرو:سلجھائپ صفحا
گڏاپ تعلقو
گڏاپ تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ملير جو هڪ تعلقو آهي. زمرو:سنڌ جا تعلقا
يزيد ابن معاويہ
يزيد بن معاويه اموي خلافت جو ٻيو حاڪم هو. هو معاويه بن ابي سفيان جو پٽ هو. سندس دور ۾ هڪ طرف ڪربلا جي پڙ ۾ رسول الله صلي الله عليه وسلم جي ڏهٽي حضرت حسين بن علي ۽ سندس خاندان کي وڏيون تڪليفون ڏئي شهيد ڪيو ويو ته ٻئي طرف مديني شريف تي يزيدي فوج ڪاه ڪري ڪيترن ئي صحابي ۽ تابيعين سڳورن جو قتل عام ڪيو. اهڙن بد عملن ڪري اسلامي تاريخ ۾ کيس هميشه ناپسند ڪيو ويو آهي.
ٽيڙو
ٽيڙو (انگريزي ٻولي:Tercet) شعري سنڌي ادب جي هڪ صنف آهي جيڪا ٽن سٽن واري شعر تي مشتمل آهي يا ايئن چئجي ته ٽن سٽن واري شعر کي ٽيڙو چيو وڃي ٿو. ٽيڙُو ۾ پهرين ۽ ٽين سٽ پاڻ ۾ هم قافيا هونديون آهن ۽ وچين سٽ آزاد هوندي آهي. ٽيڙو جاپاني صنف هائيڪو جي صورت آهي جنهن کي سنڌي ۾ ٽيڙُو به سڏيو ويو آهي.شيخ اياز جو ٽيڙو/هائيڪو آهي:
آءُ درازا هل
تنهنجا سارا مولوي-
منهنجو هڪ سچل.
حوالا
زمرو:شاعري
ادبي پورهيو
ادبي پورهيو (Adabi porihiyo) يا تخليقي پورهيو يا تخليقي پورهيئي جي مالڪيءَ جو حق يا انٽيليڪچوئل پراپرٽي رائيٽس (Intellectual Property Rights) اصل ۾ دنيا جا تخليقڪار ۽ موجد پيداواري صلاحيتن، فنن، هنرن ۽ انهن سان لاڳاپيل شعبن جي معاشي بهتريءَ لاءِ يا انهن کي هٿي وٺرائڻ لاءِ ڪانه ڪا نئين تخليق ڪن ٿا. انهيءَ تخليقي عمل کي حفاظت ڏيڻ لاءِ سندن حقن کي مڃتا ملي ٿي. اهڙي طرح ڪنهن به انسان هٿان ٺاهيل وکر يا وَٿُ جي مٿان مالڪيءَ، قبضي ۽ وڪري جو اهڙو حق، جنهن کي قانوني تحفظ مليل هُجي ۽ ڪابه اختياري مُداخلت ڪرڻ جي سگهه نه رکندي هُجي، ته ان کي ’تخليقي پورهيئي حق‘ سڏبو آهي. انهن حقن ۾ ڪاپي رائيٽ ، ٽريڊ مارڪ ۽ سيمي ڪنڊڪٽر چپ ڊزائينر وغيره اچي وڃن ٿا. اهي تخليقي حق تخليقڪارن/ مالڪن کي ڏنا وڃن ٿا، ته جيئن اهي تخليق ڪيل اسم جو صحيح فائدو وٺي سگهن. انهيءَ حوالي سان کين اها اجازت هوندي آهي ته اهي پنهنجن وکرن جي ڪابه قيمت مقرر ڪن. دُنيا ۾ ڪيتريون ئي بين الاقوامي تنظيمون آهن، جيڪي تخليقي/ پيداواري حق جي سلسلي ۾ جاکوڙ ڪن ٿيون.
حوالا
زمرو:ادب زمرو:شاعري
پهرين مهاڀاري جنگ
thumb|پهرئين مهاڀاري جنگ (پهرئين عالمي جنگ، پهرئين عظيم جنگ، ورلڊ وار ون) جي منظرنگاري لاءِ فلم جي ايڊيٽنگ (Montage) پھرين مھاڀاري جنگ (World War I) جنهن کي پهرين عالمي جنگ يا پهرين عظيم جنگ پڻ چنبو آهي سا 28 جولاءِ 1914ع کان شروع ٿي ۽ 11 نومبر 1918ع تائين جاري رهي. هيءُ جنگ يورپ، روس،آمريڪا ۽ وچ ايشيائي ملڪن يا علائقن وچ ۾ لڳي. جنگ جو بنيادي ڪارڻ عالمي طاقت يا مرڪزي طاقت بڻجڻ هو. هڪ پاسي مکيه طور هيءَ جنگ ”اتحادين“ يعني فرانس، برطانيا، آمريڪا، اٽلي، جاپان، بيلجيم، سربيا، رومانيا، يونان، پورچوگال، مانٽينيگرو ۽ روس وغيره ۽ ٻئي پاسي مُک ”محوري طاقتن“، يعني جرمني، آسٽريا-/هنگريائي سلطنت، بلغاريا ۽ تُرڪيءَ جا ملڪ هئا. 1917ع ۾ آمريڪا مخالفن کي شڪست ڏئي عالمي مرڪزي سگھ حاصل ڪئي هئي. هيءَ جنگ وڏي تباهي جو سبب بڻي.
حوالا
زمرو:20ھين صدي زمرو:پهرين جنگ عظيم زمرو:پهرين مهاڀاري جنگ
دوها ترقياتي ايجنڊا
ھن صفحي ۾ معلومات وجھي، ان کي پورو بڻايو وڃي. (سيپٽمبر 2017ع)'' دوها ترقياتي ايجنڊا (Doha Development Rouund,Agenda),
آڏي لاشاري
ديھ آڏي لاشاري سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا چنجڻي تپي ۾ واقع آهي. ھن ديھ کي مقامي لھجي ۾ آڏي لشاري سڏيندا آهن
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1954ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھي ديھ کڏھري تپي م واقع ھئي بعد ۾ چنجڻي تپي جي قيام بعد ان کي نئين تپي ۾ شامل ڪيو ويو. ان نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ان وقت ھن ديھ ۾ ڳوٺ لاشاري، ڳوٺ حاڪم ڏيپر (جيڪو 1954ع م ڪور رحيم خان تي نئون قائم ٿيل ڳوٺ ھيو)،  ڳوٺ آڏي لشاري، ڳوٺ ميانداد چنجڻي ۽ ان ڀرسان ڪانڌڙن جو ڳوٺ واقع ھيا. ڳوٺ اڏي لشاري ان وقت بہ ھڪ ننڍڙو ڳوٺ ھيو ۽ ڳوٺ لاشاري ۽ ڳوٺ ميانداد چنجڻي ديھ جا وڏا ڳوٺ ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ ميانداد چنجڻي، ڳوٺ محمد پنھل چنجڻي واقع آھن باقي ٻيا غيرمعروف ٿي چڪا آهن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ نصيرآباد، اوڀر ۾ ديھ چنجڻي، اولھ ۾ ديھ مڱيو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ کڏھري ۽ ديھ آڏي ڌامراھو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
1259ع
ڊسمبر
ق:1259ء
آڏي لاشاري
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4,644 ھئي جيڪا 760 خاندانن تي مشتمل ھئي. . هن ديھ ۾ ڳوٺ آڏي لاشاري جي آبادي ڏيڍ سئو کن آهي ۽ هتي پرائمري اسڪول پڻ آهي.
1259ع
ڊسمبر
زمرو:تيرھين صدي زمرو:سال
آڏي لاشاري
حوالا
زمرو:ديهه زمرو: قمبر شھدادڪوٽ
سڪرنڊ
سڪرنڊ (Sakrand) پاڪستان جي صوبي سنڌ جو ھڪ شهر آهي. سڪرنڊ ضلع شھيد بينظير آباد (پراڻو نوابشاھ) جو تعلقو آھي. سڪرنڊقومي شاهراه جي ٻنهي پاسن کان آباد آهي نوابشاهه کان سڪرنڊ 18 ڪلوميٽر ڏکڻ-اولھ پاسي آهي. جيڪو نئي ون وي روڊ جي زريعي ادھ ڪلاڪ جي پنڌ تي آھي.سڪرنڊ کان الهندي طرف اٽڪل 18 ڪلو ميٽر پري سنڌو درياءُ آهي ڪراچي کان سڪرنڊ 250 ڪلوميٽر جي فاصلي تي آھي ۽ نيشنل هائي وي (N-5) جي زريعي ساڍهي ٽن ڪلاڪن جو سفر آھي جڏھن ته حيدرآباد کان تقريبا 90 ڪلو ميٽر ۽ لوڪل روڊ ٽرانسپورٽ زريعي ڍيڊھ ڪلاڪ جي پنڌ تي آهي سن 1912ع کان اڳ ۾ جڏهن نوابشاه ضلعي جو اڃا وجود ئي ڪونه هئو، ته اُن وقت به هيءُ شهر حيدرآباد ضلعي جي تعلقي جو صدر مقام هئو. سڪرنڊ قديم تاريخ جو اڀياس ڪندي اهو معلوم ٿئي ٿو ته ڪلهوڙن ۽ ٽالپرن جي زماني ۾ هيءُ شهر هر لحاظ کان وڏي اهميت وارو هئو. سڪرنڊ زراعت جي دولت سان مالا مال آهي ءِ هڪ وڏو ڪاروباري شهر آهي سڪرنڊ جي تاريخ سن 1782ع ۾ ٽالپر خاندان جي اڳواڻ مير فتح علي خان ٽالپر جڏهن هالاڻيءَ جي ميدان تي ڪلهوڙن جي آخري حاڪم ميان عبدالغني خان کي شڪست ڏئي سنڌ ۾ ٽالپرن جي حڪومت قائم ڪئي. تڏهن پڻ هيءُ شهر ٽالپرن جي حڪمراني هيٺ آيو. ان کان پوءِ هڪ دفعي مير فتح علي خان ٽالپر شڪار ڪرڻ جي لحاظ کان موجود سڪرنڊ شهر جي ڏکڻ طرف ”سڪرنڊ واري ڍنڍ “ تي اچي منزل انداز ٿيو مير صاحب کي هن ڍنڍ جي منظر ۽ آسپاس جي دلڪش ماحول نهايت ئي موهي وڌو. جنهن ڪري انهي ڍنڍ جي ٻيٽاريءَ تي محلات جوڙيائين، ۽ ڍنڍ جي ڪنڌيءَ سان وري قلعو تعمير ڪرايائين. انهيءَ قلعي ۽ ڍنڍ جي اوسي پاسي واري آباديءَ کي”فتح آباد“ جو نالو ڏنائين. اڏايل محلات ۾ پاڻ ۽ سندس ٽي ڀائر مير غلام علي، ميرڪرم علي، مير مراد علي خان وقت به وقت اچي سير سفر ۽ شڪار ڪندا هئا. انهيءَ چئني ڀائرن کي گڏي سنڌ جي تاريخ ۾ ”پهرين چوياري“ ڪري سڏيندا آهن مير عظيم الدين ٺٽوي اڳتي هلي اُنهيءَ ڍنڍ جي نظارن، وڻندڙ آبهوا، ۽ مٺي پاڻيءَ جي نسبت سان انهيءَ ڍنڍ کي ”شڪر“ ڍنڍ جو نالو ڏنو. انهيءَ ڳالهه مان اهو گمان غالب آهي ته ميرن جي دور کان اڳ ۾ هيءَ بستي ضرور ڪنهن نالي سان سڏبي هوندي! جيئن ته شهر جي ڀرسان ڍنڍ هئي. ان ڪري ممڪن ٿي سگهي ٿو ته هن ڍنڍ کي ماڻهو، ڍنڍ واري بستي ڍنڍ وارو شهر يا ڍنڍ ڀر بستي سڏيندا هوندا، پر ٽالپرن جي دور ۾ مير فتح علي خان ٽالپر جي طرفان فتح آباد واري قلعي ۽ فتح آباد شهر تعمير ڪرائڻ ڪري ڪجهه وقت هن شهر کي”فتح آباد“ سڏيو ويو، پر جيئن ته مير عظيم الدين ٺٽوي جي قول مطابق هيءَ ڍنڍ ”شڪر ڍنڍ“ يعني مٺي پاڻيءَ واري ڍنڍ سڏجڻ ۾ آئي. ۽ اڳتي هلي عام ماڻهو هن شهر کي ”شڪر ڍنڍ“ وارو شهر يا بستي سڏيو. ۽ ايئن ”ش“ جي بجاءِ ”س“۽ پهرئين ”ذ“ کي حذف ڪري آخري”ڍ“ جي جاءِ تي”ڊ“ کي قائم رکي شهر کي ”سڪرنڊ“ سڏڻ شروع ڪيو. جو اصل ۾ غلط لفظ آهي. اهڙي طرح فتح آباد وارو نالو پڻ آهستي آهستي ٿي هميشه جي لاءِ مٽجي ويو حال هي ۾ صدر پاڪستان جناب آصف علي زرداري هتي سڪرنڊ شهر  ۾  پيهرين يونيورسٽي کولڻ جو اعلان ڪيو آهي.جنهن جو نالو شهيد بينظير بهٽو انٽرنيشنل  يونيورسٽي آف ويٽرنري اينڊ اينيمل سائنس رڪيو ويو آهي.
حوالا
[ History of Sakrand http://smartsakrand.blogspot.com/p/history-of-sakrand.html]
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون زمرو:شهر زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ زمرو:سنڌ جا شهر
سرنھن جو ساڳ
سرنھن جو ساڳ ھڪ مشھور سبزي پڪوان آھي جيڪو عموماً پاڪستان ۽ ڀارت جي سنڌ ۽ پنجاب جي خطي ۽ ٻين ويجھن علائقن ۾ پچايو ويندو آھي۔ تاريخي اعتبار سان سرنھن جو ساڳ سنڌ ۽ پنجاب جي ٻھراڙين جي غذا ھو۔ ان تي گھر جو ٺھيل مکڻ جو تڙڪو سنڌ ۽ پنجاب جي زرخيز ٻنين ۾ ڪم ڪرڻ واري محنت ڪشن جي لاءِ غذائيت سان ڀرپور بھترين کاڌو ھوندو ھو۔
روايتي طور تي سرنھن جي ساڳ ۾ مصالحا نہ وڌا ويندا آھن بس ھلڪو لوڻ، ادرڪ، پالڪ، ساوا مرچ، سرنھن جو ساڳ، ھرٻو ۽ ڀتورا سان ملائي ڪري پچايو ويندو آھي۔ عموماً ان کي ھلڪي باھ تي پاڻي ۾ پچائيندا آھن۔ سرنھن جو ساڳ پچائيندي وقت ان کي ان وقت تائين ھٿ سان ھلايو ويندو آھي جيسيتائين ان ۾ گھربل لطافت نہ پيدا ٿي وڃي۔ اترپرديش ۾ ماڻھو ساڳ کي پھريون ھلڪو تريندا آھن پوءِ ان ۾ ٽماٽا ۽ ڏھي وجھي ڪري پچائيندا آھن، ان جو فائدو ھي آھي تہ ان جو تيز چٽپٽو ۽ تکو ذائقو گھٽ ٿي ويندو آھي۔
پچائڻ جي ترڪيب
روايتي طور تي ساڳ ھيٺ ڏنل شيون ۽ ترڪيب جي مطابق پچايو ويندو آھي :
شيون
عام طور تي ھيٺيون شيون گھربل آھن:
ترڪيب
مٿي ڏنل شين جي روشني ۾ سرنھن جو ساڳ پچائڻ جي لاءِ ھڪ وڏي ديڳڙي ۾ اڌ ڪپ پاڻي جو ورتو ويندو آھي۔ ان کان بعد ھن ۾ ٻيا سڀ شيون شامل ڪيون وينديون آھن جيڪي مٿي ڏنل آھن، پوءِ 15 کان 20 منٽ تائين پچايو ويندو آھي۔
حوالا
زمرو:پنجابي کاڌا زمرو:ڀارتي کاڌا
راڻا ڀڳوان داس
راڻا ڀڳوان داس 20 ڊسمبر 1942ع تي نصير آباد، قمبر شھداد ڪوٽ ضلعي، سنڌ ۾ هندو گھراڻي ۾ پيدا ٿيو. ھو عدالت عظمي پاڪستان جو نگران منصف اعلي رهي چڪي آھي.
تعليم
راڻا قانون سان گڏوگڏ اسلاميات ۾ ماسٽرز ڪئي.
قانون جو پيشو ۽ عدليه
راڻا 1965ع ۾ بار ۾ شامل ٿيو. ڪجھ سالن جي پريڪٽس کان بعد 1967ع ۾ عدليه جو حصو بڻيو، ڪيترائي سال سيشن جج جي طور تي فرض انجام ڏنا ._____ع ۾ سنڌ هائيڪورٽ جو جج بڻيو ۽ 2000ع ۾ سپريم ڪورٽ جو جج مقرر ڪيو ويو. 9 مارچ 2007ع تي جسٽس افتخار چوهدري جي معزولي کانپوءِ جسٽس راڻا ڀڳوان داس کي پرويز مشرف قائم مقام چيف جسٽس مقرر ڪيو. ان دوران ڀڳوان داس پاڪستان ۾ موجود نه ھيو. راڻا ڀڳوان داس بہ انھن دادگسترن ۾ شامل ھو جن عبوري آئيني حڪم جي تحت حلف کڻڻ کان نابري واري. حلف نہ کڻڻ تي ٻين ججن وانگر کين بہ گھر ۾ نظر بند ڪيو وي. 2007ع ۾ برطرفي جي نوٽيفڪيشن ڪي رد ڪندي جسٽس راڻا ڀڳوان داس چيو ھو تہ تمام برطرف جج آئين جي بحالي سان گڏ ئي عهدن تي واپس اچي ويندا. جسٽس راڻا ڀڳوان داس 65 سالن جي عمر ۾ عهدي کان وظيفي حسن خدمت تان لٿا.نومبر 2009ع کان ڊسمبر 2012ع تائين جسٽس راڻا ڀڳوان داس فيڊرل پبلڪ سروس ڪميشن جو چيئرمين بہ رهيو. نومبر 2014ع ۾ جسٽس راڻا ڀگوان داس کي چيف اليڪشن ڪمشنر مقرر ڪرڻ جي لاءِ تمام سياسي جماعتن جي طرفان اعتماد جو اظهار ڪيو ويو پت راڻا ڀڳوان داس عهدو سنڀالڻ کان معذرت پيش ڪئي. جسٽس راڻا ڀڳوان داس اعلي عدليه ۾ هندو برادري سان تعلق رکندڙ پھريون جج ھو، ھو نھايت سٺي شهرت جو مالڪ ھو ۽ پنھنجي پوري خدمت جي دوران هميشه غير تقراري ثابت ٿيو.
وفات
راڻا ڀگوان داس جي وفات 23 فيبروري 2015ع تي ٿي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:1942ع جون پيدائشون زمرو:2015ع جو وفاتون زمرو:پاڪستان جا منصف اعظم زمرو:پاڪستاني قاضي زمرو:پاڪستاني منصف زمرو:پاڪستاني وڪيل زمرو:پاڪستاني هندو زمرو:پاڪستاني هندو شخصيتون زمرو:چيف جسٽس عدالت عظمٰي پاڪستان زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:ڪراچيءَ جا وڪيل
آڏيري
ھيءُ ننڍڙو ٻوٽو وارياسن ۽ چيڪي مٽيءَ وارن پٽن تي ول وانگر پکڙبو آھي. ھن جا پن گول، ويڪرا ۽ پاسن تي ڪنڊن وارا ٿيندا آھن. ھن جو ڦر رواجي ٻير کان بلڪل ٿورڙو يا ان جي برابر ھئڊي رنگ جو ٿيندو آھي، جنھن تي ڪارا ليڪا ڏسبا آھن. طبي اثر گرم ۽ خشڪ اٿس.
تپ
سيپٽڪ بخار: هيءُ بخار جو اهو قسم آهي، جيڪو وائرس، بئڪٽريا، فنجائي يا ڪنهن پروٽوزوئا جي ڇوت سان ٿئي ٿو. انفيڪشن سڄي بدن ۾ بئڪٽيريميا Bacteraemia يا سيپٽيسيميا Septicaemia جي صورت ۾ ٿيندي آهي. بدن ۾ خاص ردعمل (reaction) ٿئي ٿو، جنهن جو اثر گرميءَ جي سينٽر تي ٿيڻ سبب گرمي وڌي وڃي ٿي.
ائنٽيسپٽڪ بخار: بخار جو هيءُ قسم ڪيميڪل بخار آهي، جنهن جو ڪارڻ ٻاهران داخل ٿيل پروٽين جي ري ائڪشن سان ٿئي ٿو. علامتون: بخار ۾ ٽاڪسيميا ۽ هائير ٿرميا جو گڏجي اثر ٿئي ٿو، جنهن ۾ جسم جو درجه حرارت وڌي وڃي ٿو. نبض تيز ٿي وڃي ٿي، اڃ تيز، سهڪ وڌي ۽ بک ختم ٿئي ٿي، قبضي به ٿئي ٿي، جانور ۽ ماڻهو موڳو ۽ سست ڏسڻ ۾ ايندو آهي. پيشاب گهٽ ۽ گهاٽو پيلاڻ مائل ٿئي ٿو. بخار گهٽ وڌ به ٿي سگهي ٿو يا مسلسل به هوندو آهي. گهڻو ڪري ٻه يا ٽي ڏينهن وڌيل حد تي رهندو آهي، پوءِ گهٽجي ويندو آهي. ڪن بيمارين ۾ هڪ دفعو بخار گهٽجي وري وڌندو ويندو آهي.
علاج: زهر پيدا ڪندڙ جراثيم کي ختم ڪري وڌيل بخار جو علاج ڪبو آهي. جيڪڏهن بخار تمام وڌيڪ ۽ مسلسل هجي، رت جو دورو يا ساھ جو نظام جيڪڏهن ڪم ڇڏي رهيا هجن ته مٿي تي ٿڌيون پٽيون رکجن.
حوالا
زمرو:بيماريون
بين الاقوامي واپاري تنظيم
<blockquote style='border: 1px solid blue; padding: 2em;'>
(209 ملين آمريڪي ڊالرز) 2011 تحت
اسحاق انصاري
thumb|کاٻو ڊاڪٽر اسحاق انصاري 4 مارچ 1960ع تي مشهور اديب ۽ سلڇڻي ليکڪ  الله بخش “انيس انصاري” جي گهر لاڙڪاڻي ۾ پيدا ٿيو. هن وقت بئنڪ  آف پاڪستان اسٽيٽ  بئنڪ  آف پاڪستان  ڪراچي ۾ ايڊيشنل ڊائريڪٽر آهي.
تعليم
پرائمري تعليم  لاڙڪاڻي جي پي. سي اسڪول ۽ سيڪنڊري تعليم  گورنمينٽ پائلٽ سيڪنڊري اسڪول مان حاصل ڪيائين، تنهن کانپوءِ لاڙڪاڻي ڊگري ڪاليج مان بي. ايس. سي ڪري 1985ع ۾ سنڌ يونيورسٽيءَ مان ايم. ايس. سي (اسٽيٽڪس) فرسٽ پوزيشن حاصل ڪيائين. جنوري 1990ع ۾ ڪلچرل ايڪسچيج اسڪالرشپ تحت  ان  وقت جي چيڪو سلوواڪيا مان پي. ايڇ. ڊي ڪرڻ ويو، جتي  هن پهريان سلوواڪ ٻوليءَ ۾ ڊپلوما حاصل ڪيو. 1995ع ۾ هو پي. ايڇ. ڊي ڪري واپس وطن وريو.
ملازمتون
شاهه عبداللطيف يونيورسٽيءَ جي اسٽيٽڪس ڊپارٽمينٽ جو ايسوسيئيٽ پروفيسر رهي چڪو آهي ۽ ٽن  ٽن سالن تائين ٻه ڀيرا شاهه عبداللطيف يونيورسٽي جي سينيٽ جو چونڊيل ميمبر رهيو. ان کان علاوهه شاهه عبداللطيف يونيورسٽيءَ جي سينڊيڪٽ جو ببه ميمبر رهيو آهي. هو شاهه عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور، سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو، فيڊرل اردو  يونيورسٽي، زيبسٽ، بزيٽڪ ۽ سي. بي. ايم ادارن جو ريسرچ گائيڊ به آهي.
ادبي سفر
اسحاق انصاري جي پهرين لکڻي گل ڦل ۾ 1973ع ۾ شايع ٿي. تنهن کان پوءِ هو مسلسل سنڌي رسالن ۽ اخبارن ۾ مضمون مقالا ۽ ڪهاڻيون لکندو رهيو آهي.
تصنيفون
سندس ڇپيل ڪتابن ۾: ”خالي بينچ“ (ناول 2000ع)، ”پرين هُن پار “ (سفرنامو: 2008ع)، ”نڪري پيس نيپال ڏانهن (سفرنامو: 2013ع) ۽ آنتولن دُسان اڪسو پئغي جي جڳ مشهور ناول ”لٽل پرنس“ جو ترجمو ”ننڍڙو شهزادو“ 2016ع شامل آهن. سندس ٻيون ناول ”پيار درياهه“ به منظر عام تي چي چڪو آهي. اسحاق انصاري ادب کان علاوه فوٽوگرافي، راندين ۽ سير سياحت ۾ دلچسپي رکي ٿو. هن وقت تائين هو 24 ملڪن جي سياحت ڪري چڪو آهي، مختلف بين  الاقوامي سيمينارن، ورڪشاپن ۽ ڪانفرنسن ۾  پاڪستان  جي نمائندگي پڻ ڪري چڪو آهي. سندس رهائش ڪراچيءَ ۾ آهي.
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌي ماڻھو
ويسوني
ويِسُونِي هي ڀٽن جي نرم زمين ۽ ڏهرن جي سخت زمين ۾ اُڀري. ڪٿي ڪٿي ڏهرن ۾ جام اُڀرندي آهي. هي ٻوٽو ڏيڍ ٻوٽو ڏيڍ فوٽ کن ڊگهو ٿئي. ان جا پن سون مَڪئيءَ کان ڪجهه ننڍيرا ٿين. ڏانڊيءَ ۾ ٻنهي پاسن کان پنن جون قطارون هونديون آهن. منجهس عمدا ڳاڙهي رنگ جا گل ٿيندا آهن. ڪچي هوندي آهي، تڏهن فقط رڍون ٻڪريون کائين. اُٺ ڪو نہ کائي، جي کائي تہ چون ٿا تہ انڌو ٿي پوي. پَڪِي ٿيڻ بعد اُن ۾ سائي رنگ جون چپڙيون، ڪامن وانگر وريل ڦريون ٿين، جن ۾ ٻج هوندو آهي. ان مهل اُٺ ۽ ڍڳيون بہ کائينديون آهن.
ٽوٽي
ٽوٽي (Tap) پاڻي کي ٽينڪي مان ٻاھر ڪڍڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ ھڪ سادي مشين ھوندي آھي. ھي مختلف شڪلين ۽ ماپن ۾ ھوندي آھي. thumb|ٽوٽي
جيمس آئوٽرام
ڪيڊت طور
جيمس آئوٽرام سورهن سالن جي ڄمار ۾ انڊين آرميءَ ۾ ڪيڊٽ طور ڀرتي ٿي هندستان پهتو ۽ 15 آگسٽ 1818ع ۾ بمبئي پهچي پونا ريجمينٽ ۾ شامل ٿيو. 1820ع ۾ بمبئي ريجمينٽ ۾ ڪمانڊنگ آفيسر جي نائب طور ليفٽيننٽ مقرر ٿيو. 17 آڪٽوبر 1822ع تي ڪئپٽن طور مقرر ٿيو. ڪجهه سالن لاءِ خانديش ۾ فوجي دستي ۾ شامل ٿي خدمتون سرانجام ڏنائين. 1835ع کان 1838ع تائين وڳوڙي قبائلي سردارن کي ضابطي ۾ رکيائين ۽ ’ماهيڪانتا‘ ۾ پوليٽيڪل ايجنٽ مقرر ٿيو. 1838ع ۾ سر جان لارڊ ڪين (Keane) جي اسٽاف ۾ شامل ٿيو، جتي بمبئي آرميءَ جي قنڌار ۽ غزنيءَ کان ڪابل تائين فوج جي ڪمانڊنگ ڪيائين.
سنڌ ۾
آڪٽوبر 1838ع ڌاري برطانوي فوج کي سنڌوءَ جي ساڄي ڪپ تي ڪنٽرول سنڀالڻ جو حڪم مليو، فوجي دستن جي سپهه سالاري سر جان ڪين (Keane) جي حوالي ٿي ته نوجوان مهم جو آئوٽرام، جنرل جي A. D. C جي حيثيت ۾ سنڌ لاءِ روانو ٿيو. سمنڊ رستي سفر ڪري 27 نومبر 1838ع تي حجامڙي لڳ سنڌوءَ جي مُهڙ وٽ پهتو، جتان آئوٽرام کي ٻيڙين ۽ اٺن جي بندوبست لاءِ ڪڇ روانو ڪيو ويو. بندوبست ڪرڻ بعد 28 ڊسمبر 1838ع تي فوجي دستا سنڌ جي تاريخي شهر مٺي پهتا. ان وقت سنڌ ۾ انگريزن جا سفارتڪار، ڪرنل پاٽينجر ۽ سندس اسسٽنٽ، ليفٽيننٽ ايسٽ وِڪ مقرر ٿيل هئا. آئوٽرام، ايسٽ وِڪ کي ساڻ ڪري ميرن سان پهرين ملاقات ۽ عهدنامي لاءِ پهتو. ان عهدنامي جي پٺيان انگريزن جي اها نيت شامل هئي ته انگريزي فوج کي خشڪيءَ رستي اتر ۽ اوڀر طرف پنجاب، بلوچستان ۽ افغانستان ڏانهن آزاديءَ سان چرپر جي اجازت حاصل ٿئي.
ميرن جي درٻار حيدرآباد ۾ آئوٽرام جي پهرين آمد کي خاص نتيجا نه ڏنا، نتيجي ۾ مايوس ٿي آئوٽرام پنهنجي فوجي سربراهه جنرل ڪِين سان ’جهرڪن واري ڪئمپ‘ ۾ وڃي مليو. ان کان پوءِ کيس افغانستان جي مهم حوالي ڪئي وئي. هن ڪابل کان هندوڪش جبل تائين افغانستان جي امير دوست محمد جو پيڇو ڪيو ۽ فوجي چڙهائيءَ دوران ڏکڻ افغانستان قبضي ۾ آڻي، ان کي برطانوي سلطنت جو مستقل حصو بڻايو. اتي شاندار خدمتن سرانجام ڏيڻ تي کيس 13 نومبر 1839ع تي ترقي ڏئي ميجر مقرر ڪيو ويو. 1839ع جي آخر ۾ کيس سنڌ جي حيدرآباد شهر ۾ پوليٽيڪل ايجنٽ مقرر ڪيو ويو. 24 فيبروري 1840ع تي جنرل پاٽينجر کان ڏکڻ سنڌ جي پوليٽيڪل ايجنٽ جي چارج ورتائين. ميرن سان سفارتي ڳالهيون هلائي، انگريز ڪئمپن ۾ سامان جي رسد ۽ آمدرفت تي لڳندڙ محصول جي شرح گهٽ ڪرايائين. ڊسمبر 1840ع ڌاري گدوبندر جي پاسي ۾ هڪ ننڍڙو گهر ٺهرايائين. اهڙي طرح حيدرآباد ۾ انگريزن جو اهو پهريون قبضو هو.
معاهدا
چارلس نيپئر جيڪو اڳيئي منزلون ماري اچي مٽيارين ويجھو ڪئمپ هڻي ويٺو هو، تنهن سان آئوٽرام 16 فيبروريءَ 1843ع تي ساٿين سميت اچي مليو. نيپئر ميرن جي هڏ ڏوکي ۽ دوست آئوٽرام جي سالاريءَ هيٺ 200 سپاهين جو دستو ڦليليءَ لڳ ميرن جي شڪار گاهه کي باهيون ڏيڻ لاءِ موڪليو. شڪار گاهه کي باهه لڳي، ڄڻ جنگ جو طبل وڄي ويو. مير ويهه هزار جان باز سپاهي ۽ ڪجهه توپون ساڻ ڪري جنگ جي ميدان تي لهي پيا. ٻئي طرف چارلس نيپئر جي ڪمانڊ ۾ 2700 سپاهين کي ميدان جنگ ۾ لاٿو ويو. رڻ گجيو، راڙو ٿيو. 17 فيبروريءَ 1843ع تي سخت مقابلو ٿيو. انگريزن جي چالبازين سبب سنڌي فوج شڪست کاڌي ۽ 18 فيبروري 1843ع تي چارلس نيپئر سنڌ تي قبضي جو جشن ملهائي، حيدرآباد ۾ مارچ ڪري، گورنر ٿي، سنڌ جو حڪمران بڻجي ويو ۽ سنڌ جي ڏکويل وادي هڪ طويل غلاميءَ جي ور چڙهي وئي. 17 فيبروريءَ 1843ع تي جنگ هارائڻ کان پوءِ حڪمران قيدي ٿيا ته آئوٽرام جي سفارش تي شهزادي حسين علي کي قيد ۽ جلاوطنيءَ کان آزادي ملي. سنڌ جي فتح کان پوءِ ليفٽيننٽ ڪرنل ۽ ڪي. سي. بي (K.C.B) جو عهدو حاصل ڪيائين. سنڌ تي قبضي کان پوءِ چئن مهينن اندر هندستان ڇڏي انگلنڊ روانو ٿي ويو. ساڳئي سال نومبر 1843ع ۾ جڏهن پنجاب جي حڪمران ’شير سنگهه‘ کي سندس ئي وزير ’ڌيان سنگهه‘ قتل ڪيو ۽ سِک راڄ ۾ گڙٻڙ پيدا ٿي ته آئوٽرام موڪل اڌ ۾ ڇڏي هندستان واپس هليو ويو ته پويان لارڊ ايلنبرو کيس ’نيمار‘ پرڳڻي جو پوليٽيڪل ايجنٽ مقرر ڪيو. 1844ع ۾ مرهٽا جنگ شروع ٿي ته آئوٽرام کي جنگي خدمتن لاءِ مقرر ڪيو ويو. جتي هن بهترين خدمتون سرانجام ڏنيون. اهڙيءَ طرح 1845ع ۾ ستارا رياست جو ريزيڊنٽ مقرر ٿيو ۽ 1847ع ۾ بڙودا جو ريزيڊنٽ آفيسر بڻيو، جتي هن ڪرپشن جا ڪيترا اسڪينڊل پڌرا ڪيا. بمبئيءَ جي حڪومت کيس لاهي ڇڏيو، پر لارڊ ڊل هوزيءَ کيس ٻيهر عهدي تي بحال ڪيو. 7 جون 1854ع تي ’ادن‘ جو پوليٽيڪل ايجنٽ مقرر ٿيو، جتي آڪٽوبر 1854ع تائين رهڻ کان پوءِ کيس ’اوَد‘ جو ريزيڊنٽ مقرر ڪيو ويو. ساڳئي سال 5 ڊسمبر 1854ع تي جيئن ئي آئوٽرام، لکنوءَ جو ريزيڊنٽ مقرر ٿيو ته سندس مشوري تي اوَد کي برطانوي شهنشاهيت ۾ ملايو ويو. برطانوي سرڪار فيبروري 1856ع ۾ اوَد کي صوبي جو درجو ڏيئي آئوٽرام کي ان صوبي جو چيف ڪمشنر مقرر ڪيو. ساڳئي سال ڊسمبر ۾ کيس ايران لاءِ فوجي ڪمانڊر مقرر ڪيو ويو، جتي هن ايران جي شهنشاهه سان ڪامياب معاهدا ڪيا.
هندستان واپسي
جون 1857ع ڌاري هندستان واپس موٽيو، جتي اڳيئي آزاديءَ جي جنگ ڇِڙي چڪي هئي. اهڙيءَ ڏُکي صورتحال ۾ کيس بنگال جو آرمي ڪمانڊر مقرر ڪيو ويو. جنگ جي پُڄاڻيءَ تي کيس J.C.B جي عهدي تي نوازيو ويو. سيپٽمبر 1857ع ۾ سر هينري هيولاڪ (Sir Henry Havelock) جي ڪمانَ هيٺ هن جنگ ۾ ڀرپور ڪردار ادا ڪيو. هن لکنوءَ جي هڪ لک ويهه هزار باغين کي مُنهن ڏنو. مارچ 1858ع ۾ لکنوءَ جي گهيري وقت آئوٽرام وڏي بهادريءَ سان باغين کي شڪست ڏني ۽ ريزيڊنسيءَ ۾ موجود هو. اپريل 1858ع ۾ کيس سپريم ڪائونسل جو ملٽري ميمبر مقرر ڪيو ويو، اهڙيءَ طرح 1860ع تائين اهي ذميواريون نڀائي واپس لنڊن ويو.
وفات
1861ع ۾ K.C.S.I ۽ D.C.L مقرر ڪيو ويو. جيمس آئوٽرام 11 مارچ 1863ع تي لنڊن ۾ وفات ڪئي. کيس ويسٽ منسٽر، ايبي ۾ دفن ڪيو ويو. آئوٽرام جي ياد ۾ لنڊن ۽ ڪلڪتي ۾ سندس مجسما پڻ رکيل آهن.
حوالا
زمرو:1803ع جون پيدائشون زمرو:1863ع جون فوتگيون
ابن اسحاق
thumb تاريخِ -اسلام-“ ۾ -جن- شخصيتن کي بنيادي حيثيت حاصل رهي آهي، انهن ۾ ابن اسحاق يعني ابو عبدالله محمد -بن- اسحاق -بن- يسار جو نالو سرفهرست آهي. ابو عبدالله -بن- اسحاق مديني شريف ۾ تقريباً 84 هه (703ع) ڌاري پيدا ٿيو. ننڍپڻ کان ئي محنتي هو. -الله- پاڪ کيس تيز ذهانت عطا ڪئي هئي، جنهنڪري قابل استادن جي نظر فيض اثر هيٺ، عربي زبان تي وڏو عبور حاصل ڪيائين. ادب جي سلسلي ۾ وقت جي وڏن وڏن عالمن کي به پنهنجي حيثيت مڃائڻ ۾ دير نه ڪيائين. -ان- کان سواءِ روايتن کي صحيح انداز ۾ محفوظ ڪرڻ لاءِ پنهنجي زماني جي اڪابرن سان به ڪي قدر اختلاف رهيس، جنهن جي ڪابه پرواهه نه ڪري، ويتر قلم جي رفتار وڌائڻ لڳو. ايستائين جو مالڪ -بن- انس جهڙي جيد عالم سان به ڪيترين روايتن تي زباني ڏي وٺ ڪيائين. هُو سچائيءَ جو ساٿ ڇڏي نه سگھيو ۽ ملڪ ڇڏڻ تي مجبور ٿيو. -ابنِ اسحاق- اڳ ۾ مصر ويو ۽ پوءِ عراق کي پنهنجو مستقل ٺڪاڻو بڻائي رهڻ لڳو. وقت جي خليفي المنصور کيس -بغداد- اچڻ جي دعوت ڏني، -جتي- 67 ورهين جي ڄمار ۾ 151هه (768ع) ۾ وفات ڪيائين ۽ کيس -امام- ابو حنيفهرحه جي ڀرسان جاءِ ملي. سندس شاگردن جو حلقو وسيع هو. زياد -بن- عبدالله البڪائي ڪوفيءَ جو نالو هن ڏس ۾ سرفهرست آهي. ابنِ اسحاق وڏو مؤرخ به هو. هن ٻنهي جهانن جي سردار حضرت محمد مصطفيٰ صلي -الله- عليه وسلم -جن- جي حياتي مبارڪ تي ”سيرت النبيصه“ نالي ٻن جلدن ۾ نهايت وضاحت سان روشني وڌي آهي. سندس هي ڪتاب، پاڻ سڳورن صلي -الله- عليه وسلم -جن- جي حالاتِ زندگيءَ تي، قديم ڪتاب آهي. هجري چوٿين صديءَ ۾ الوزير المغربيءَ هن ڪتاب کي اصلي صورت ۾ نقل ڪرائي، محفوظ ڪيو.
ٽيڪاٽپڻي
ٽيڪا ٽپڻي (Commentary)، سنڌيءَ ۾ ’ادبي تنقيد‘ لاءِ ٽيڪا ٽپڻيءَ جو اصطلاح به ڪم ايندو آهي. جنهن ۾ نڪتہ چيني ۽ تبصرو بہ اچي وڃن ٿا. ٽيڪا ٽپڻي انهيءَ قسم جي تنقيد کي چيو ويندو آهي، جنهن ۾ تخليقي پورهئي جي تشريح ڪئي وڃي ۽ صاحب قلم جي قدرداني ڪئي وڃي.
آر
ھڪ قسم جي ڪنڍيءَ وانگر لوھي تار يا سيخ، جيڪا ا ُڻڻ جي ڪم اچي. سئيٽر وغيره ٺاھڻ لاءِ ڪم ايندڙ ڊگھو سوئو. موچڪي ڪم جو ھڪ اوزار (چھنباري ڪنڍيءَ سان).
کرسڻ
کُرسَڻ: هيءُ ٻوٽو اڌ فوٽ کن ڊگهو، ڀٽن ۽ دڙن جي پاساڙن تي ٿئي. اُن جون ڏانڊيون گهاٽيون ۽ ڳاڙهسري رنگ جون ٿين. هن کي اُٺ ۽ ٻڪريون کائينديون آهن. گرميءَ جي بيماريءَ جي حالت ۾ گهوٽي پيارڻ سان فائدو ڪندو آهي.
ولاديمير پيوٽن
ولاديمير پيوتن (/ˈpu:tɪn/; Russian: Влади́мир Влади́мирович Пу́тин; IPA: [vlɐˈdʲimʲɪr vlɐˈdʲimʲɪrəvʲɪtɕ ˈputʲɪn] ( listen), آڪٽوبر 7، 1952ع تي ڄائو) 7 مئي 2012ع کان روس جو صدر آهي. پيوتن 1999ع کان 2000ع تائين وزير اعظم، 2000ع کان 2008ع تائين صدر ۽ وري 2008ع کان 2012ع تائين وزير اعظم هو. وزير اعظم جي طور تي، پنهنجي بئي مدي دوران، هو حڪمران پارٽي جي، يونائيٽڊڊ رشيا پارٽيءَ جو چيئرمين هو.
پنهنجي اَبائي سينٽ پيٽرز برگ جي سياست ۾ داخل ٿيڻ کان پهرين پيوتن ڪي جي بي ( KGB) ۾ 16 سال آفيسر رهيو ۽ 1991ع ۾ ليفٽيننٽ ڪرنل جي عهدي تي پهچي ريٽائر ٿيو هو. 1996ع ۾ ماسڪو منتقل ٿيو ۽ صدر يلسٽن انتظاميا ۾ شامل ٿيو، يلسٽن جي استعيفا کان پوءِ، هو صفن ۾ تيزي سان اڳتي وڌي آيو  ۽ 31 ڊسمبر 1999ع ۾ وقتي (قائم مقام) صدر ٿيو. پيوتن، ڪميونسٽ پارٽيءَ جي پنهنجي مخالف Gennady Zyuganov کان 30 سيڪڙو کان 52 سيڪڙو جي ڀيٽ سان صدراتي اليڪشن کٽي ورتي. هن 2004ع ۾ وري 72 سيڪڙو ووٽ کڻي اليڪشن کٽي هئي.
2008ع ۾ صدارتي مدي لاءِ، جيئن ته آئين جي مقرر ڪيل حد سبب پيوتن لاڳاتار ٽيون دفعو ٻيهڻ جي لاءِ اهل ڪو نه هو، تنهنڪري 2008ع جي صدارتي اليڪشن ۾ پيوتن جي بيهاريل اميدوار دميتري ميڊوف چونڊون کٽيون. ... سيپٽمبر 2011ع ۾، صدارتي مدو چئن سالن مان وڌائي چهه سال ڪيو ويو ته پيوتن اعلان ڪيو ته اهو ٽيون دفعو صدر جي عهدي لاءِ بيهندو. هن 64 سيڪڙو ووٽن سان مارچ 2012ع جي اليڪشن کٽي ورتي. ... مخالف ڌر جي گروپن پيوتن ۽ يونائيٽڊڊ رشيا پارٽي تي ٺڳي ڪرڻ جو الزام هنيو.
پيوتن جي پهرين صدارت دوران، روسي معشيت ۾ لاڳيتو اَٺن سالن کان واڌارو آيو ۽ جي ڊي پيءَ ۾ واڌاري سبب قوت خريد ۾ 72 سيڪڙو واڌارو آيو. اها ترقي، وکرن جي تيز بازاري، تيل جي بلند قيمتن ۽ دورانديش معاشي ۽ مالي پاليسين جي نتيجي ۾ آئي هئي. 2008-2009 جي عالمي اقتصادي بحران جي اَچڻ، ڪرندڙ تيل جي قيمتن، ڪرائيميا تي روسي قبضي ۽ اوڀر يوڪرين ۾ دخل ڏيڻ کان پوءِ 2014ع ۾ اولهه جي طرفان مڙهيل پابندين، 2015ع ۾ 3.7 سيڪڙو جي حساب سان جي ڊي پي جي سسڻ جي ڪري معشيت جي ڏکيائين ۾ واڌارو آندو آهي.
پيوتن پنهنجي عهدي جي دوران، داخلي طور تي ڏاڍي مُکياري ماڻي آهي. خاص طور تي 2014ع ۾ ڪِرائيميا جي الحاق کان پوءِ. 2007ع ۾، اهو ٽائيم ميگزين جي سالياني سخصيت، ۽ 2004، 2008، 2014 ۽ 2015 ۾، دنيا جي 100 بااثر ترين شخصيتن جي فهرست ۾ موجود هو. 2013ع، 2014ع ۽ 2015ع ۾، اهو دنيا جي سڀني کان طاقتور فردن جي فوربس فهرست ۾ نمبر هڪ تي ڏيکاريل هو.
شروعاتي زندگي، ۽ تعليم
پيوتن، سوويت يونين جي،  وفاقي روسي سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ (روسي فيڊريشن جي جديد سينٽ پيٽرس بَرگ) ۾ 7 آڪٽوبر 1952ع تي پيدا ٿيو هو. پيوتن جا والدين اپيرينوڊوچ پيوتن (1911–1999) ۽ ماريا اِيوانونا پيوتنا (née Shelomova; 1911–1998) هئا. ٻه ڀائر، وڪٽر ۽ البرٽ 1930ع جي وچ ڌاري پيدا ٿيا هئا. البرٽ ٻالڪپڻي ۾ ۽ وڪٽر ٻي عالمگير جنگ ۾ لينن گراڊ جي گهيري دوران خناق وگهي مري ويو.
پيوتن جي والده فيڪٽري ۾ ڪم ڪندي هئي ۽ سندس والد سوويت بحريا ۾ ڪانسرپٽ هو، جنهن 1930ع جي شروعات ۾ آبدوز ٻَيڙي تي خدمتون سرانجام ڏنيون. ٻي عالمي جنگ ۾، پيوتن جي والد اين ڪي وي ڊي (NKVD) جي تباهي بٽالين ۾ خدمتون سرانجام ڏينون. پوءِ، پيوتن جي والد کي باقاعدي فوج ۾ بدلي ڪيو ويو، جتي 1942ع ۾ اهو شديد زخمي ٿي پيو هو.
1 سيپٽمبر 1960ع تي، پيوتن پنهنجي گهر جي ويجهو، بسڪوف لين (Baskov Lane) تي اسڪول نمبر 193 ۾ پڙهائي شروع ڪئي. ...
ٻارانهه سالن جي عمر ۾، پيوتن سامبو ۽ جوڊو  سکڻ شروع ڪئي. پيوٽن جي مرضي هئي ته اهو سوويت پردي تي هڪ اهم جاسوس آفيسر جي طور تي ڪردار ادا ڪري.
پسينٽ پيٽرز برگ هائي اسڪول نمبر 281 ۾ پيوتن جرمن سکيو ۽ رواني سان جرمن ٻولي ڳالهائي ٿو.
پيوتن لينن گراڊ اسٽيٽ يونيورسٽيءَ ۾ قانون جي تعليم پرائي ۽ 1975ع ۾ گريجوئيش ڪئي. پيوتن جو مقالو، بين الاقوامي قانون ۾ سڀ کان وڌيڪ پسنديده قوم سان ڪاروبار جو نظريو“ هو. اُتي هوندي، پيوتن لاءِ ڪميونسٽ پارٽي آف سوويت يونين ۾ شامل ٿيڻ لازمي هو ۽ ڊسمبر 1991ع تائين ان جو ميمبر رهيو. پيوتن، اَسسٽنٽ پروفيسر اَناتولي سابشيڪ سان مليو جنهن کيس ڪاروباري قانون (khozyaystvennoye pravo) پڙهايو ۽ پيوتن جي ڪيريئر تي متاثر ڪندڙ اَٿر ڇڏيو.
ڪي جي بي ڪيريئر
thumb|پيوتن ڪي جي بي يونيفارم ۾. 1975ع ۾، پيوتن ڪي جي ٻيءَ ۾ شامل ٿيو ۽ ڪي جي بيءَ جي اوکاٽا، لينن گراڊ (سينٽ پيٽرس برگ) جي 401 ااسڪول ۾ سِکيا حاصل ڪئي. اسڪول کان پوءِ، سيڪنڊ چيف ڊائريڪٽوريٽ (ڪائونٽر انٽيليجينس) ۾ ڪم ڪيو، پهرين اهو فرسٽ چيف ڊائريڪٽوريٽ ۾ بدلي ڪيو ويو هو، جتي اهو پرڏيهين ۽ ڪائونسلر عملدارن جي نگراني ڪندو هو.
پيوتن جي سرڪاري سوانح حيات مطابق، 9 نومبر 1989ع ۾، ديوار برلن جي ڊهڻ دوران، ڪي جي بيءَ جي فائلن کي مظاهرين کان بچائڻ لاءِ ساڙي ڇڏيو هو.
اوڀر جرمنيءَ جي ڪميونسٽ حڪومت جي خاتمي کانپوءِ پيوتن لينن گراڊ موٽي آيو، جتي جون 1991ع ۾، هن وائس ريڪٽر Yuriy Molchanov رپورٽنگ ڪندي، لينن گراڊ اسٽيٽ يونيورسٽيءَ جي بين الاقومي معاملن جي سيڪشن ڪم ڪيو. جتي پيوتن، شاگردن جي انجمن تي نظر رکندي، ڪي جي بيءَ لاءِ نون رنگروٽن جي ڳولا ڪئي ۽ لينن گراڊ جي ميئر ۽ پنهنجي اڳوڻي پروفيسر اناتولي سوبشيڪ سان نئين سر ٿيل دوستي جي تجديد ڪئي.
پيوتن، سوويت صدر ميخائيل گورباچيف جي خلاف ڪي جي بي جي تعاون سان شروع ڪيل بغاوت کان پوءِ ٻئي ڏينهن تي 20 آگسٽ 1991ع تي ليفٽيننٽ ڪرنل جي عهدي تان استعيفا ڏئي ڇڏي هئي. پيوتن چيو: توڻي جو مون پنهنجي زندگيءَ جو بهترين حصو ”اداري“ سان گڏ گذاريو هو، ان ڪري فيصلو ڪرڻ ڏاڍو ڏکيو هو، پر جيئن ئي بغاوت شروع ٿي ته مون هڪدم فيصلو ڪيو ته آئون ڪهڙي پاسي آهيان. 1991ع ۾، پيوتن، ڪميونزم کي تهذيب جي مرڪزي ڌارا کان پري ”هڪ بند گهٽيءَ“ جي طور تي بيان ڪيو آهي.
سينٽ پيٽرزبرگ ۾ انتظاميا (1990–1996)
مئي 1990ع ۾، پيوتن ميئر سوبشيڪ جي لاءِ بين الاقوامي معاملن جو صلاحڪار مقرر ٿيو. ان کان پوءِ 28 جون 1991ع ۾، سينٽ پيٽرز برگ جي ميئر جي پرڏيهي لاڳاپن جي ڪاميٽي سان گڏ پرڏيهي سرمائيڪاري جي واڌاري ۽ وينچر بزنيس کي رجسٽر ڪرڻ جو به سربراهه بڻجي ويو.
مارچ 1994ع ۾، پيوتن کي سينٽ پيٽرسبرگ جي حڪومت جو پهريئن ڊپٽي چيئرمين طور مقرر ڪيو ويو هو. مئي 1995ع ۾، هن حڪومت جي حامي، اسان جو گهر روس سياستي پارٽي، سينٽ پيٽرز برگ جي شاخ کي منظم ڪيو، جيڪا لبرل پارٽي آف پاور جي وزير اعظم وڪٽر چرنومائرڊن ٺاهي هئي. 1995ع جي گرمين ۽ سرءِ جي دوران، هن قانون ساز اليڪشن ۾ پارٽيءَ لاءِ ڪيمپين هلائي ۽ 1995ع کان 1997ع تائين هو لاڳيتو سينٽ پيٽرز برگ شاخ جو اڳواڻ رهيو.
ماسڪو ۾ شروعاتي ڪيريئر (1996–1999)
thumb|پيوتن، ايف ايس ٻي (FSB) جي ڊائريڪٽر جي طور تي. 1 جنوري 1998 1996ع ۾، سوبشيڪ سينٽ پيٽرز برگ جي ٻيهر چونڊن ۾ هارائي ويو. جون 1996ع ۾، پيوتن کي ماسڪو گهرايو ويو ۽ کيس پاويل ٻوروڊن جي سربراهي هيٺ صدارتي پراپرٽي ميجيجمينٽ کاتي (ٻين زبانن) جو ڊپٽي چيف مقرر ڪيو ويو. هو مارچ 1997ع تائين ان عهدي تي رهيو. پنهنجي مدي دوران، پيوتن، پرڏيهه ۾ رياست جي پراپرٽي (ملڪيت) ۽ اڳوڻي سوويت يونين ۽ ڪميونسٽ پارٽي جي اثاٿن کي روسي وفاق ڏانهن منتقل ڪرڻ جو ذميوار هو.
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:جيئريون شخصيتون زمرو:شخصيتون
نرگس ماولوالا
نرگس ماولوالا ھڪ پاڪستاني آمريڪي فلڪي طبيعيات دان آھي جيڪا ثقلي موجن ۾ پنھنجي تحقيق تي معروف ٿي۔ نرگس پاڪستان جي شھر ڪراچي ۾ ھڪ پارسي (زرتشتيت جي پيروڪار) گھراڻي ۾ پيدا ٿي۔ ڪراچي جي ھڪ مسيحي ڪيٿولڪ اسڪول ڪانونٽ آف جيسس اينڊ ميري ۾ تعليم حاصل ڪئي، 1986ء ۾ آمريڪا ھلي وئي، جتي ويليسلي ڪاليج مان تعليم حاصل ڪئي، بعد ۾ ميساچوسٽس ٽيڪنالوجي انسٽيٽيوٽ (ايم آءِ ٽي) مان ڊاڪٽر رائنر ويس جي زير نگراني پي ايڇ ڊي مڪمل ڪئي۔
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:1968ع جون پيدائشون زمرو:1968ء جون پيدائشون زمرو:پارسي ماڻھو زمرو:پاڪستاني زرتشتي ماڻھو زمرو:پاڪستاني سائنسدان زمرو:پاڪستاني عورت سائنسدان زمرو:پاڪستاني طبيعيات دان زمرو:ثقلي-موج فلڪيات زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:عورت سائنسدان زمرو:لاهوري ماڻهو زمرو:طبيعيات دان زمرو:ڪراچي جا ماڻھو زمرو:ڪراچي ضلعي جا ماڻھو
1261ع
ڊسمبر
زمرو:1261ء زمرو:تيرھين صدي زمرو:سال
ابن الجوزي
ابن الجوزي جو پورو نالو عبدالرحمان الجوزي هو. غالباً 510ھ (1116ع) ڌاري سندس ولادت ٿي. پاڻ مشهور حنبلي طريقي جو محدث ۽ تاريخدان ٿي گذريو آهي. حياتيءَ جو وڏو حصو تصنيف ۽ تاليف سان گڏ وعظ ۽ نصيحت ۾ مشغول رهيو. ”المنتظم“ نالي سان ڪيترن ئي جلدن تي ڦهليل عربي زبان ۾ ”تاريخ“ به قلمبند ڪيائين، جيڪا 574ھ (1178ع) ڌاري راس ڪيائين. هن ڪتاب ۾ سياسي تاريخ سان گڏ، ان دور جي نامور عالمن، اديبن، شاعرن ۽ اڪابرن جا تفصيلي احوال پڻ محفوظ ڪيا اٿس. ان کانسواءِ امير المومنين حضرت عمر بن خطاب رضه (583-646ع) ۽ حضرت عمر بن عبدالعزيز رح (681-720ع) جي مناقبن کي پڻ تصديق سان جمع ڪيائين. ”المنتظم“ جا ڪجھ حصا حيدرآباد دکن (هندستان) ۾ ڇپيا به آهن.
حوالا
زمرو:1110ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون زمرو:1116ع جون پيدائشون
ٽينڪي
thumb|ٽينڪي ٽينڪي ھڪ وڏي بناوٽ آھي جنھن ۾ عام واھپي، جھڙوڪ: غسل ڪرڻ، منھن ڌوئڻ، ھٿ ڌوئڻ، ڏندڻ ڪرڻ ۽ ڪجھ معاملن ۾ پيئڻ جو پاڻي جمع ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. ٽينڪي لوھ، پلاسٽڪ، فائبر وغيرہ جي ٺھيل بازار مان ملي سگھندي آھي. جڏھن تہ سرن، سيمينٽ وغيرہ جي ذريعي بہ ان کي جوڙي سگھجي ٿو. ٽينڪي ۾ پاڻي پھچائڻ لاءِ ان ۾ پائيپ لڳايا ويندا آھن جن ۾ موٽر ذريعي ڪنھن مٿانھين جڳھ تي رکيک ٽينڪي ۾ پاڻي پھچندو آھي. ٽينڪي مان پاڻي ڪڍڻ لاءِ بہ پائيپ استعمال ڪيا ويندا آھن جيڪي ٽوٽين سان ڳنڍيل ھوندا آھن جن کي وقت سر کولي ۽ بند ڪري سگھبو آھي.
ٽيھ اکري
ٽيهه اکري :
”ٽيهه اکري“، عربي ٻوليءَ جي الف-ب جي اٺاويهن اکرن ۽ ’لا‘ ۽ ’ء‘ جي اضافي اکرن سان لکيون وينديون آهن. ’ٽيهه اکري‘ نج سنڌي لکت آهي. جڏهن ته سرائيڪي ۽ فارسي ۾ ’سي حرفي‘ لکي ويندي آهي ۽ سنڌيءَ ۾ ٽيهه اکري لکي وڃي ٿي. ٽيهه اکري فني سٽاءُ موجب بيت يا نظم جي فارم ۾ 30 مصرعن تي مشتمل نظم آهي، جنهن جو هر هڪ بند الف-ب جي ترتيبوار اکر/حرف سان شروع ٿيندو آهي.
دوزخ
thumb|alt=|يورپ جي وچولي دؤر دوران 1180 جي عيسائين جي ھڪ قلمي مسودي ۾ دوزخ جو خاڪو ڏيکاريل
دوزخ: فارسي ٻولي جو لفظ آهي جنھن کي عربي ۾ جحيم ۽ ھندي ۾ نرگ  چوندا آهن. اھا ھڪ اھڙي تصوراتي جاء آھي جتي مختلف مذھبن جي تصورن مطابق دنيا جي اندر برائي تي ھلندڙ ماڻھو موت کانپوءِ  سزا طور ھميشه ان ۾ رھندا. عام طور تي دوزخ جنت يا بھشت جو ابتڙ آهي.
اسلام ۾ دوزخ جو تمثيلي تصور
علامه نياز فتح پوري لکيو آهي تہ دوزخ جو مفھوم قرآن ۾ ماديت سان تعلق نہ ٿو رکي جنھن جو ثبوت قرآن جي سورة الھمزہ جي آيت نمبر 6 ۽ 7 آھي.
"نار اللّه الموقده (6) التى تطلع على الافئده (7)"
- سورة الھمزہ
"اھا خدا جي ٻاريل باھ آھي - جيڪا دلين تائين پھچندي"
علامه نياز فتح پوري مطابق جيڪڏهن دوزخ جي باھ دنيا جي باھ وانگر ھجي ھا تہ ان جو ذڪر الله جي ٻاريل باھ جي حيثيت ۾ نہ ٿئي ھا نہ ئي ان جو ذڪر دل سان ڳنڍي ڪيو وڃي ھا. دل جي اندر پھچندڙ باھ اھا ٿي سگھي ٿي جيڪا انسان کي روحاني تڪليف ۾ مبتلا ڪري اھڙي طرح ان باھ جي ڀيٽ دنيا جي ظاھري باھ سان نہ ٿو ڪري سگھجي.
اسلام ۾ دوزخ جو مادي تصور
عام طور تي اسلام ۾ عالمن قرآن ۽ حديث مان دوزخ جي مادي تصور جو ذڪر ڪيو آهي جنھن مطابق اھا ھڪ وسيع جاء آھي جنھن ۾ مختلف حصا آهن جن جا مختلف نالا پڻ آهن. ان جا ست در آھن ۽ جن جو چوڪيدار ملائڪ آھي يا ملائڪ آھن. اھا عذاب واري جاء آھي جتي ھر طرف باھ آھي جتي انسان ۽ پٿر ان جو کاڄ ٿيندا.
عيسائيت ۾ دوزخ جو تصور
عيسائيت ۾ بہ دوزخ جو تصور مادي آھي جتي شيطان ۽ بدروح رھن ٿا. ڊينيئل واري ڪتاب ۾ لکيل آهي تہ جيڪي مٽي ۾ دفن ٿيل آھن اھي ٻيھر ضرور اٿندا جن مان ڪجھ ھميشه واري زندگي گذاريندا ۽ ڪجھ ھميشه واري ڌڪاريل ۽ شرمناڪ زندگي گذاريندا.
ٻڌ مذهب جو تصور
تبت جي ٻڌن مطابق دوزخ جو ھڪ قسم اھڙو آھي جيڪو گرم آھي ۽ ھڪ قسم وري ٿڌو آھي. ٻنھي قسمن جو وري برابر تعداد آهي.
يھوديت ۾ دوزخ جو تصور
يھودي مذھب ۾ دوزخ جو ڪوبہ مادي تصور ناھي. پر اھو ھڪ شرمناڪ ھجڻ جو ھڪ احساس آهي.
قديم مذھبن ۾ دوزخ جو تصور
قديم ميسوپوٽاميا جي مذھبن ۾ موت کانپوءِ زندگي جو تصور زمين اندر ھيو جتي روح مٽي کائيندا ھئا ۽ ان زير زمين دنيا جي نگراني مخصوص ديوتا ڪندا هئا.موت کان پوءِ جي زندگي جو تصور سڀ کان اول يونانين ڏنو.
آر (جيت)
ھڪ قسم جو جيت، جيڪو تڏ وانگر ٿئي ۽ مينھن جي مند ۾ وڻن ۾ زوڪي وارو آواز ڪري ٿو. ”آرون ابر آسري، تاڙا تنوارين“ (شاھ)
عبدالمجيد ماجد اھروي
عبدالمجيد ”ماجد“ پٽ فقير خاصخيلي (خليفو) 9 ذوالحج 1320هه/1915ع ۾ ڳوٺ صوفي فقير تعلقي عمر ڪوٽ ۾ ڄائو. ابتدائي -تعليم- پنهنجي ڳوٺ ۾ حاصل ڪرڻ کانپوءِ انگريزيءَ جي -تعليم- وٺڻ لاءِ سنڌ مدرسة -الاسلام- ڪراچيءَ ۾ داخل ٿيو، -جتي- حڪيم فتح محمد سيوهاڻي ۽ مرحوم قاضي عبدالقيوم جي صحبت ۾ طب سکڻ لڳو. گھرو مجبورين سبب انگريزيءَ جا ٽي درجا پڙهڻ کانپوءِ -تعليم- اڌ ۾ ڇڏي ڳوٺ آيو ۽ پنهنجي گھر جو ڪاروبار هلائڻ لڳو. ساڳي وقت ولهيٽ جي مدرسي ۾ مولوي عبدالڪريم ساند وٽ عربي ۽ فارسيءَ جي ڪجهه -تعليم- حاصل ڪيائين. اڳتي هلي طب جو ڌنڌو اختيار ڪيائين. طب سان گڏوگڏ ڳوٺ ۾ ٻارن کي ديني -تعليم- به ڏيندو هو ۽ آخر وقت تائين ڳوٺ جي -جامع مسجد- جو پيش -امام- رهيو. سندس وڏا صوفي صادق فقير سومري جا مجاور هئا، تنهنڪري والد جي وفات کانپوءِ پاڻ به درگاهه جو مجاور ٿي رهيو. عبدالمجيد اهروي 1995ع ۾ پنهنجي ڳوٺ ۾ وفات ڪئي. سندس آخري آرامگاهه صوفي صادق فقير جي مقام ۾ آهي. عبدالمجيد کي شاعري ورثي ۾ ملي. شاعريءَ جي شروعات ننڍپڻ ۾ ئي هاريءَ جي شان ۾ لکيل هڪ شعر سان ڪيائين. ننڍپڻ ۾ لکيل سندس واقعاتي شعر جيڪڏهن پڙهي ڏسبا ته ڏاڍا دلچسپ لڳندا. 1952ع کان باقاعدي شاعري ۾”ماجد“ تخلص اختيار ڪيائين، سندس ڳوٺ جنهن هنڌ آهي، انهيءَ ديهه جو نالو ”اُهر“ آهي. انهيءَ نسبت سا ”اُهروي“ چوائڻ ۽ لکڻ لڳو. صوفي قلندر بخش شهيد، محمد فقير کٽياڻ ۽ رکيل شاهه ڀاڳناڙيءَ وارو سندس صحبتي هئا. عبدالمجيد ”ماجد“ بزم ادب، صوفي فقير جو آخر تائين جنرل سيڪريٽري رهيو. سندس ڪلام ڏوهيڙن، بيتن، ڪافين، نظمن، غزلن، مداحن، ٽيهه اکرين، مناظرن، ٽيهين ڏينهن وغيره تي مشتمل آهي. سندس شاعريءَ جي مطالعي مان معلوم ٿئي ٿو ته سندس ڪلام نصيحت آميز عشق محبت جي ذڪر سان ڀرپور آهي. سندس شاعريءَ ۾ فني پختگي به آهي. ڪلام جي -ٻولي- سادي ۽ سلوڻي آهي. سندس ڪيترائي نظم ۽ قطعا تاريخي حيثيت رکن ٿا.
حوالا
زمرو:سنڌ جا بزرگ
جوڳيڙو
جوڳِيڙو: هيءُ ٻوٽو ڄارين، ڦوڳن، ڪانڪهه، ٻائورين جي وڻن جي واٽ ۾ اڀرندو آهي. هن جو ٻج ڪو نه ٿئي پر کُنڀين وانگر اُڀري، سيتاڦل وانگر ڏسڻ ۾ ايندو آهي. اُن جو رنگ پيلو ڳاڙهسرو ٿئي ۽ گل پيلا ٿين. هي گهڻو ڪري علحده اُڀرندو آهي يا ڪٿي هڪ کان وڌيڪ به ٿيندا آهن. اُن کي ٻڪريءَ کانسواءِ ٻيو ڪو به جانور ڪو نه کائي. ماڻهو دوائن طور ڪم آڻيندا آهن.
ميرپور ماٿيلو
ميرپور ماٿيلو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي گهوٽڪيءَ ۾ هڪ شهر آهي ۽ گھوٽڪ شھر سان گڏ ھي بہ ضلعي صدر مقام آھي. ھي شھر NH-5 تي واقع آهي
چوڪ اعظم
چوڪ اعظم (انگريزي: Chowk Azam) پاڪستان جو هڪ جاگرافيائي خصوصيت  وارو علائقو پنجاب، پاڪستان ۾ واقع آهي.
تفصيلَ
چوڪ اعظم جي مجموعي آبادي 150,000 ماڻهن تي مشتمل آهي۔
حوالا
زمرو:پنجاب جا شهر (پاڪستان)
انٽارڪٽيڪا
thumb|انٽارڪٽيڪا thumb|دنيا جي نقشي ۾ انٽارڪٽيڪا  کي سائي رنگ سان نمايان ڪيو ويو آهي۔ انٽارڪٽيڪا دنيا جو ڏاکڻيون کنڊ آهي۔ هي دنيا جو ٿڌو ترين، خشڪ ترين ۽ هوادار ترين علائقو آهي۔ 14.425 ملين چورس ڪلوميٽرن سان هي دنيا جو ٽيون ننڍو کنڊ آهي۔ انٽارڪٽيڪا 98 سيڪڙو برف سان ڍڪيل آهي
انٽارڪٽيڪا يوناني لفظ  Antarktikos مان  نڪتو آهي. جنهن جو مطلب آهي آرڪٽڪ جو مدمقابل.
هن کنڊ کي پهريون دفعو روسي جهاز ران ميخائل ليزاريف ۽  فابيان گوٽليب وون بيلنگشان 1820ء ۾ ڏٺو.
1959ء ۾ 12 ملڪن جي وچ ۾ انٽارڪٽڪ معاهدي تي صحيحيون ٿيون. جنهن جي بدولت هتي فوجي سرگرميون ۽ معدنياتي کاڻن جو ڪم ڪرڻ تي پابندي پابندي وڌي وئي ۽ سائنسي تحقيق ۽ کنڊ جي ماحوليات جي حفاظت جي ڪمن جي حوصله افزائي ڪئي وئي. مختلف تحقيقي ڪم سرانجام ڏيڻ لاء دنيا ڀر مان انٽارٽيڪا پهچڻ وارن سائنسدانن جي تعداد هر سال گرمي جي موسم ۾ 4000 کان وڌيڪ ٿي ويندي آهي. جڏهن ته سياري ۾ انگ 1000 تائين رهجي ويندي آهي. thumb|انٽارڪٽيڪا جو خلائي منظر اانٽارڪٽيڪا جي بلند ترين چوٽي ونسن ماسف آهي جنهن جي اوچائي4892 ميٽر آهي.هي دنيا جي سرد ترينجڳه آهي ۽ سڀ کان گهٽ برسات به هتي پوندي آهي.هتي گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد 80-90 سينٽي گريڊ تائيب پڄي ويندو آهي. گرمي جي موسم ۾ سامونڊي ڪنارن تي گرمي پد 5 کان 15 سينٽي گريڊ جي وچ ۾ هوندو آهي. بارشن جو اندازو ان ڳاله مان لڳائي سگهجي ٿو ته هتي 10 سينٽي گريڊ کان به گهٽ سالانه بارش ٿيندي آهي.
زمرو:انٽارڪٽيڪا زمرو:کنڊ
ڪشمير تڪرار
مسئلو ڪشمير، پاڪستان، ھندوستان ۽ ڪشمیري حریت پسندن جي وچ ۾ قبضي ھيٺ (مقبوضہ)  ڪشمير جي مالڪي جو تنازعو آھي۔ ھي تڪرار ھندستان جي ورھاست کان ھلي رھيو آھي. ڪشمير معاملي تي ھندستان ۽ پاڪستان جي وچ ۾ ٽي جنگيون ٿي چڪيون آھن. پھرئين جنگ 1947ع، ٻئي 1967ع، ۽ ٽئين 1999ع سياچن ۾ وڙھي وئي. ان کانسواءِ ڪڏھن ڪڏھن ڄمون ڪشمير ۽ پاڪستان جي سرحد جنھن کي لائن آف ڪنٽرول (ايل او سي) چئيو ويندو آھي اتي پڻ گولاباري جي ڏي وٺ ٿيندي آھي. جنھن ۾ ٻنھين ملڪن جي شھري آبادي نشانو بڻجندي آھي۔ انڊيا واري پاسي کي ڄمون ڪشمير يا انڊيا جي قبضي ھيٺ ڪشمير (انڊئن آڪيوپائڊ ڪشمير) سڏبو آھي ۽ پاڪستان واري پاسي آزاد ڪشمير کي پاڪسان جي قبضي ھيٺ ڪشمير (پاڪستان آڪئيوپائڊ ڪشمير) سڏبو آھي. ڄمون ڪشمير جي حريت پسند گروپن ۾ ڪجھ گروپ ڪشمير کي مڪمل آزادي جا حامي آھن تہ ڪجھ ان کي پاڪستان جو حصو بڻقئڻ چاھين ٿا مقبوضہ کشمیر کے حریت پسند ھندستان پوري ڄمون ۽ ڪشميت تي ملڪيت جي دعويدار آھي. 2010ع ۾ ھندوستان جو ڪنٽرول 43 سيڪڙو حصي تي ھيو جنھن ۾ مقبوضہ ڪشمير، ڄمون، لداخ ۽ سياچن گليشئيت شامل آھن، جڏھن تہ پاڪستان جي قبضي ھيٺ 37 سيڪڙو حصو آزاد ڪشمير ۽ گلگت بلتستان جي علائقي تي شامل آھي. زمرو:مسئلو ڪشمير
1262ع
ڊسمبر
زمرو:1262ء زمرو:تيرھين صدي زمرو:سال
ٺٽائي اسڪرپٽ
ٺٽائي رسم الخط ___(Thatai Script):
اها رسم الخط ميمڪي رسم الخط جو قسم آهي. ٺٽي شهر ۽ آس پاس جا ميمڻ استعمال ڪندا هئا. ميمڻ به لوهاڻن مان تازا مسلمان ٿيل هئا، ان ڪري اها رسم الخط به لوهاڻڪي رسم الخط جي اصل سان تعلق رکندڙ ٿي سگهي ٿي.
اھل بيت
حضور پاڪ صلي -الله- عليه وسلم -جن- جي خاندان جا ڀاتي، -جن- ۾ حضرت علي عه، حضرت فاطمة الزهرا عه، حضرت حسن عه ۽ حضرت حسين عه اچي وڃن ٿا. عام طرح ”سيد“ يا ”سادات“ قبيلي وارن کي ”-اهل بيت-“ چوندا آهن.
آلِ رسول صلعم جي لغوي معنيٰ آهي ”رسولِ پاڪ صلي الله عليه وسلم جا پويان، وارث، اولاد يا خاندان. اصطلاحي زبان ۾ سندن نياڻي بيبي فاطمة الزهريٰ رضه جي بطن مان پيدا ٿيل اولاد، جيڪي سيد آهن، انهن کي آلِ رسول صلعم چئبو آهي. قرآن پاڪ ۾ هي ڪيترين ئي جاين تي استعمال ٿيل آهي، ساڳي ترڪي- سان ٻين نبين توڙي مشهور ماڻهن بابت به سندن نالن سان نسبت رکندڙ اهڙا لفظ آيل آهن، جھڙوڪ: آلِ ابراهيم، آلِ يعقوب، -آلِ عمران-، آلِ لوط، آلِ هارون ۽ آلِ فرعون وغيره. تاريخي اعتبار سان ”-آلِ رسول صلعم-“ (آلِ محمد صلي -الله- عليه وسلم) جو نالو تيستائين قائم رهندو، جيستائين دنيا قائم آهي.
حوالا
زمرو:اسلام زمرو:اسلامي اصطلاح
ھٿ ڌوئڻ
ھٿ ڌوئڻ مان مراد ھٿن تي لڳل مٽي، سڻڀ، يا ٻي گدلاڻ کي صاف ڪرڻ آھي. گدلاڻ کي سٺي نموني ختم ڪرڻ ۽ جراثيم کان بچڻ لاءِ اينٽي-سيپٽڪ، صابڻ ۽ ڪڏھن ڪڏھن مٽي جو بہ استعمال ڪيو ويندو آھي. زمرو:ميڊيڪل هائجين
منير حسين
پاڪستان ۾ اردو ڪرڪيٽ ڪمينٽري جو باني۔ پاڻ بہ ڪرڪيٽر رھيو ۽ صرف ھڪ فرسٽ ڪلاس ميچ ۾ شرڪت ڪئي۔ منيرحسين سن 1969 ۾ پھريون ڀيرو ھڪ ڪلب ٽورناميبٽ جي فائينل جي ٽي وي ۽ ريڊيو تي چند منٽن جي لاءِ اردو ۾ ڪمينٽري ڪئي۔ان وقت ڪرڪيٽ ڪمينٽري صرف انگريزي ۾ ٿيندي ھئي پر منيرحسين ارباب اختيار جي سوچ تبديل ڪندي انھن کي اردو ۾ ڪمينٽري شروع ڪرڻ تي مجبور ڪيو ۽ پنھنجي منفرد انداز بيان سان ان کي بي پناھ مقبول بڻائي ڇڏيو۔ منير حسين ڪرڪيٽ جي حوالي سان ’اخبار وطن‘ جاري ڪئي جنھن ڪرڪيٽ سان لاڳاپيل فردن ۾ ڪافي مقبوليت حاصل ڪئي۔ بعد ۾ ھن شو بزنس تي بہ ميگزين بہ جاري ڪيو ۽ ھن جي پبلشنگ ھائوس ڪيترائي ڪتاب بہ شايع ڪيا۔ 9 جولاءِ 2013ع تي ڪراچي ۾ انتقال وفات ڪري ويو۔
زمرو:ڪراچي جا ماڻھو زمرو:1929ع جون پيدائشون زمرو:2013ع جون وفاتون زمرو:پاڪستان جا ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:امرتسر جا ماڻھو زمرو:ڪراچي ضلعي جا ماڻھو
جيمس ينگ سمپسن
thumb|کاٻو|جيمز ينگ سمپپن دنيا جي مشهور ڊاڪٽر سر جيمس ينگ سمپسن، 7 جون 1811ع تي اسڪاٽ لئنڊ جي ننڍي ڳوٺ ۾ جنم ورتو. هن عملي زندگيءَ ۾ پهريون ڀيرو آپريشن کان اڳ بيهوش ڪرڻ لاءِ ڪلوروفارم استعمال ڪرڻ جو ڪامياب تجربو ڪري، انسان ذات کي درد کان ڇوٽڪارو ڏيارڻ جو ڪارنامو سرانجام ڏنو آهي ۽ عورتن جي بيمارين جا علاج ڳولي لڌا آهن.
ٻاروتڻ
هن جو ٻاروتڻ سادگيءَ سان گذريو. سندس خاندان ۽ آس پاس جا ماڻهو بيمارين کان ڇوٽڪاري حاصل ڪرڻ لاءِ وهمن جي ور چڙهي جانورن جي قرباني ڪندا هئا. هو عام طرح جانورن ۾ وبـائـي بيـمـاريـون پکـڙجـڻ جـي صـورت ۾ جيئريون ڳئون پوري ڇڏيندا هئا. علم نه هئڻ ۽ ڪمزور عقيدي موجب اهو رواج عام هو. انهن ڳالهين جو مٿس ڳوڙهو اثر پيو ۽ هن ۾ حقيقت کي پروڙڻ جا گڻ پيدا ٿيا. هيءُ اسڪول اندر هوشيار ٻار ليکبو هو.
والدين
سندس والدين مالي طور ڪمزور هئا، ان ڪري هيءُ اسڪول کان واپسيءَ تي پنهنجي والد سان ڪم ۾ هٿ ونڊائيندو هو. چوڏهن سالن جي ڄمار ۾ کيس ’ايڊنبرا يونيورسٽي‘ ۾ پڙهڻ ڇڏيو ويو، جتي هن ڊاڪٽريءَ جي تعليم ورتي ۽ 21 سالن جي عمر ۾ ڊاڪٽريءَ جي ڊگري حاصل ڪيائين.
حادثا ۽ وفات
هن جي حياتيءَ ۾ سندس پٽ ۽ ڌيءَ وفات ڪري ويا، جنهن ڏک جي گهري ڪيفيت مٿس مرڻ گهڙيءَ تائين طاري رهي. ان کان پوءِ هيءُ ناچاڪ رهڻ لڳو ۽ نيٺ 6 مئي 1870ع تي وفات ڪري ويو.
حوالا
زمرو:1811ع جون پيدائشون زمرو:1870ع جون فوتگيون
ٺور
ٺور __(Marriage Song)
شاديءَ جو هڪ ڳيچ، سنڌ جون زالون اسُر ويل لانئن وقت ڳائينديون آهن.
اھل حديث
حوالا
زمرو:اسلام زمرو:اسلامي اصطلاح
خالصتان زنده باد فورس
خالصتان زنده باد فورس يا ڪي زيڊ ايف ھڪ سک مسلح تنظيم ۽ تحريڪ خالصتان جو جزو آھي جنھن جو مقصد سکن جي لاءِ خالصتان وطن جي حاصل ڪرڻ جي لاءِ مسلح طور تي جدوجھد ڪرڻ آھي۔
تنظيم ۽ فعاليت
ھن تنظيم جي سربراھي ھڪ ڪشميري نزاد رنجيت سنگھ نيتا ڪندو آھي، جنھن کي سنہ 2008ع ۾ ڀارت جي انتھائي مطلوب 20 فردن جي فھرست ۾ شامل ڪيو ويو ھو۔
حوالا
زمرو:سياسي پارٽي
اسحاق جمالي
ڊاڪٽر اسحاق جمالي (انگريزي:Dr. Ishaque Jamali) سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻولي جو اديب ۽ پروفيسر آهي.
زندگي جو احوال
پورو نالو اسحاق ولد محمود خان جمالي، 20 ڊسمبر 1962ع تي ڳوٺ غلام علي جمالي، تعلقي نيوسعيدآباد موجوده ضلعي مٽياريءَ ۾ ڄائو.
حوالا
زمرو:ليکڪ زمرو:سنڌي ماڻھو
1263ع
ڊسمبر
زمرو:1263ء زمرو:تيرھين صدي زمرو:سال
ڏکڻ آمريڪا
thumb|اتر آمريڪا کنڊ ڏکڻ آمريڪا ستن کنڊن مان هڪ آهي.
جاگرافي
thumb|انڊيز جو وڏو جابلو سلسلو thumb|اميزون جي گھاٽن جھنگن جو هڪ درياهه ڏکڻ آمريڪا جي ڪل ايراضي  17،840،000 چورس ڪلوميٽر  (6890،000 چورس ميل) آهي جيڪو زمين جي ڪل ايراضي جو 3.5 سيڪڙو ٿئي ٿو. 2005ء جي مطابق هن کنڊ جي آبادي 371،000،000 آهي. ڏکڻ آمريڪا ايراضي ۽ آبادي  جي لحاظ کان چوٿون نمبر کنڊ آهي.
انڊيز هتان جو سڀ کان وڏو جابلو سلسلو آهي جڏهن ته کنڊ جي اوڀر واري علائقي ۾ اميزون درياه سان گڏ جھنگن سان ڀريو پيو آهي.
اميزون جو وڏو جھنگ  2510000 چورس ميلن تي پکڙيل آهي ۽ اندازن دنيا جي سڀ معلوم ٿيل زنده جانورن جي اڌ آبادي هتي آهي.
اميزون ۽ پارانا هتي جا وڏا درياهه آهن جيڪي اوقيانوس وڏي سمنڊ ۾ ڪرن ٿا. انڊيز جي جابلو سلسلي ۾ آتش فشان به آهن جن ۾ کنڊ جو سڀ کان وڏو متحرڪ آتش فشان ڪوٽوپاڪسي به شامل آهي جنهن جي بلندي 19347 فٽ آهي. هي آتش فشان اولهه جي ملڪ الڪويڊور ۾ آهي.انڊيز جپو جابلو سلسلو اتر ۾ ڏکڻ ۾ پکڙيل آهي جنهن جي ويڪر 4500 ميل آهي. اهڙي طرح هي دنيا جو ڊگھو ترين جابلو سلسلو آهي.
کنڊ ۾ ريستاني علائقا به آهن جن ۾ پينٽاگونيا ۽ ايٽاڪاما ريگستان مشهور آهن.
دنيا جو سڀ کان وڏو آبشار ”اينجل آبشار“، ايراضي جي حصاب سان سڀ کان وڏو درياهه ”اميزون درياهه“ ، ڊگھو ترين جابلو سلسلو ”انڊيز“، زمين جو خشڪ ترين علائقو ”ايٽاڪاما ريگستان“، سڀ کان وڏو جھنگ ”اميزون جھنگ“، سمنڊ جي سطح کان سڀ کان مٿي گادي جو هنڌ ”لاپاز، بوليويا“، دنيا جي سڀ کان اوچي ڍنڍ ”ٽيٽيڪاڪا ڍنڍ“ ۽ ڏکڻ ۾ دنيا جو سڀ کان ڏورانهون شهر ”پورٽو ٽورٽو، چلي“ هن ئي کنڊ م آهي.
تاريخ
17 هين صدي ۾ اسپين ۽ پرتگال جي جهازرانن جي طرفان هن زمين جي ڳولهڻ کان پوء ٻنهي ملڪ هتي قبضو ڪري ڇڏيو ۽ هتان جا ملڪ ڊگھي غلامي ۾ هليا ويا. اسپين ۽ پرتگال هتي پنهنجي ثقافت جو گهرو اثر ڇڏيو جيڪو اڄ به ڏسي سگھجي ٿو. ڏکڻ  آمريڪا جي ملڪ برازيل ۾ پرتگيزي جڏهن ته تقريبن ٻين ملڪن ۾ هسپانوي ٻولي ڳالهائي ويندي آهي. اتر ۾ سرينام ۽ گيانا جا ننڍا  ملڪ نيدرلينڊ ۽ برطانيه جي غلامي ۾ رهيا آهن. ڊگھي غلامي جي ڪري هتي مختلف نسلن جا ماڻهو ملن ٿا جن ۾ يورپي، آبائي آمريڪي ۽ آفريڪي نسل شامل آهن. ڪجھ اصل آمريڪي ماڻهو اڄ به آميزون جي گھاٽن جھنگن م رهن ٿا.
آبادي
کنڊ جي اڪثريت ساحلي علائقن ۾ رهي ٿي. برازيل ايراضي ۽ آبادي جي لحاظ کان کنڊ جو سڀ کان وڏو ملڪ آهي ۽ کنڊ جي آبادي جو اڌ هتان کن تعلق رکي ٿو. گھڻي آبادي شهرن ۾رهي ٿي جن ۾ ڪافي شهر گھاٽي آبادي ۽ غير مغياري رهائشي سهولتن جي ڪري مسئلن جو شڪار آهن. برازيل جو شهر سائو پولو دنيا جي تيزي سان وڌندڙ شهرن مان هڪ آهي ۽ هن کنڊ جو سڀ کان وڏو شهر آهي. اميزون جا جھنگ ۽ انڊيز جو جابلو سلسلو نه جي برابر آباد آهن.
معيشت
thumb|بيونس آئرس، ارجنٽائن ، کنڊ جو ٻيو وڏو شهر thumb|بگوٽا، [[ڪولمبيا، کنڊ جو ٽيون وڏو شهر]] ارجنٽائن کنڊ جو سڀ کان امير ملڪ آهي جتان جي عوام جو معيارِ زندگي ڪافي مٿي آهي. جڏهن ته گيانا ۽ بوليويا ڪمزور معيست ڪجي ڪري غريب ملڪ سمار ٿيندا آهن ۽ انهنجو ذياده تر انحصار خام مالن جي ڪاروبار تي هوندو آهي. ڪولمبيا ۽ ڪجھ ملڪن ۾ منشيات جي ڪاري ڪاروبار جي ڪري ڏوه ۽ بدعنواني تمام گھڻي آهي.
ڏکڻ آمريڪا ۾ زراعت روزگار جو سڀ کان اهم ذريعو آهي ۽ ڪافي ۽ ڪوڪو جي پوک کان علاوه مال پاليو ويندو آهي. سڀ کان وڌيڪ صنعتون برازيل ۾ آهن جنهن کان پوء ارجنٽائن، وينزيويلا ۽ چلي اچن ٿا. سمنڊ ڪناري واقع شهر ريوڊي جنيرو، ليما، سائو پولو۽ بيونس آئرس ۾ سڀ کان گھڻو روزگار ملي ٿو انجي ڪري هي شهر ڳوٺن مان لڏي ايندڙن سان ڀريا پيا آهن. سائو پولو برازيل جو سڀ کان وڏو صنعتي شهر آهي جتي لوه جو ڪم، ڪار ٺاهڻ، چمڙي وعيره جون مصنوعات ٺهن ٿيون. بوليويا ۽ ڪولمبيا جي پهاڙي علائقن ۾ ڪوڪا جا ٻوٽا پوکي انهن مان ڪوڪين تيار ڪئي ويندي آهي جنهن سان هتي غيرقانوني منشيات جو ڪاروبار گھڻو آهي. وينزويلا ۾ ماراڪائبو ڍنڍ تيل جي ذخيرن سان مالامال آهي ۽ هن کنڊ جو سڀ کان وڏو تيل جو ذخيرو آهي. تيل جي ڳولها سان وينزويلا ڏينهون ڏينهن ترقي پيو ڪري. _کڻ آمريڪا معدني وسيلن سان مالامال آهي جتي تيل کان علاوه ڪوئلي ۽ ٽامي جون به کاڻون آهن.
دنيا ۾ ملندڙ ڪيترائي ٻوٽا ڏکڻ آمريڪا جي پيداوار آهن جن ۾ ٽماٽو ۽ پٽاٽو قابلِ ذڪر آهن. اڄڪله ۡافي، ڪوڪا ، رٻڙ ، مڪئي ۽ ڪمند هتان جون اهم پوکون آهن جڏهن ته انڊيز جي وادين ۾ انگور به پوکيا وڃن ٿا.
کنڊ جو گھڻو حصو انٽارڪٽيڪا جي ويجھو هجڻ جي ڪري ڏاڍو ٿڌو علائقو آهي.
ملڪ
گڏيل قومن موجب هيٺيان ملڪ ڏکڻ آمريڪا کنڊ ۾ آهن.
زمرو:ڏکڻ آمريڪا زمرو:کنڊ
ابن العربي
''تصوف جي وحدة الوجود واري فلسفي جو شارح شيخ ابوبڪر محي الدين محمد ابن علي، جيڪو ’شيخ اڪبر‘ ۽ ’ابن العربي‘ جي نالن سان مشهور آهي، ابن العربي 17 رمضان 560 هه/28 جولاءِ 1165ع تي اندلس جي شهر مرسيا ۾ ڄائو. سندس تعلق عرب جي مشهور قبيلي ’طائي‘ سان هو ۽ پاڻ مشهور سخي حاتم طائيءَ جي نسل مان هو، تنهنڪري کيس ’الحاتمي الطائي الاندلسي‘ به سڏيو وڃي ٿو.''
تعليم ۽ سفر
''1173ع ۾ ابن العربي ’اشبيليه‘ پهتو ۽ ٽيهه سال اتي جي عالمن ۽ صوفين کان ظاهري ۽ باطني علم وٺندو رهيو. ان کان پوءِ حج جي سعادت حاصل ڪري بيت المقدس پهتو. ان کان پوءِ بغداد ۽ حلب آيو، هر هنڌ سندس تڪريم ۽ تعظيم ٿيندي هئي. اتان کان پوءِ 39 سالن جي عمر ۾ 598هه/ 1201ع ۾ هو مشرقي ملڪن ڏانهن روانو ٿيو. پهرين مصر پهتو، ڪجهه عرصو اتي رهڻ کان پوءِ بيت المقدس، مڪي شريف، بغداد، حلب ۽ آخر ۾ دمشق ۾ مستقل سڪونت اختيار ڪئي ۽ اتي ئي 638هه / 1240ع ۾ وفات ڪيائين. جبل قاسيون ۾ دفن ٿيل آهي.''
تصوف لاءِ خدمتون
''ابن العربي تصوف ۾ وحدة الوجود جو فلسفو متعارف ڪرايو ۽ سڀ کان پهرين پاڻ ئي، پنهنجن ڪتابن ۾ انهيءَ فلسفي جي شرح بيان ڪيائين. ’فتوحات مڪيه‘ ۽ ’فصوص الحڪم‘ ان سلسلي ۾ سندس نالي وارا ڪتاب آهن. هن جي ٻين تصنيفن ۾ ’مفاتح الغيب‘، ’تنزلات‘، ’ترجمان الاشواق‘، ’الآيات المتشابهات‘، ’ذخائر الاعلاق‘ وغيره قابل ذڪر آهن. مٿيان ڪتاب تفسير، حديث، فقه، سيرت، علم و ادب ۽ وحدة الوجودي فلسفي (همه اوست) تي لکيل آهن. هن جي ڪتابن جو انداز 300 کن آهي.''
''ابن العربيءَ جا ’فتوحات مڪيه‘، ’فصوص الحڪم‘ ۽ ’تنزلات‘ ڪتاب، سندس پختي فڪر جا ترجمان آهن ۽ هنن ئي ڪتابن ۾ همه اوست واري صوفياڻي فلسفي کي کولي بيان ڪيو ويو آهي. هڪ حد تائين فصوص الحڪم، قرآن شريف جو تفسير به آهي.''
''ابن العربي اهو پهريون مسلمان مفڪر آهي، جنهن ڪلام الاهيءَ جي روشنيءَ ۾ انسان ڪامل جي باري ۾ هڪ مڪمل نظريو پيش ڪيو. سندس تصنيفون الاهيات ۽ تصوف جي حوالي سان شاهڪار ۽ بنيادي اهميت رکندڙ آهن. سنڌ جا اڪثر صوفي شاعر کانئس متاثر آهن، جن ۾ شاهه لطيف سرِفهرست آهي.''
حوالا
زمرو:تصوف زمرو:عرب ليکڪ
گوتم ٻڌ
گوتم ٻڌ (انگريزي:Gautam Bhudha)، هندستان ۾ پيدا ٿيو، هو هڪ شاهي خاندان مان هو سندس نالو اصل نالو ”سڌارٿ“ هو. هن جي ماءَ مهاراڻي مايا لاءِ قديم ڪٿائن ۾ لکيل آهي ته ”مايا، چوڏهينءَ جي چنڊ جيان مقدس، قابل احترام ۽ پوڄا لائق هئي. هوءَ پنهنجي ارادي ۾ ڌرتيءَ جيان اٽل ۽ خاموش هئي. هن جي دل ڪنول جيان پاڪ هئي.“
سوانح
گوتم ٻڌ جو جنم 563 ق.م ۾ ٿيو ۽ وفات 483 ق. م ۾ ٿي. مها آتما ٻُڌ، جنهن کي عام طرح گوتم ٻُڌ چيو ويندو آهي. سندس جنم هندستان ۾ ”ڪپل وستوءَ“ جي مقام تي، جيڪو بنارس کان هڪ سؤ ميل اتر اوڀر ۾ ”روهني“ درياھ جي ڪپ تي واقع آهي انهيءَ علائقي ۾ لمبني شهر ۾ ساڪيا قبيلي ۾ ٿيو. گوتم جي پيدائش شاهي خاندان ۾ ٿيڻ سبب کيس نازن سان پاليو ويو ۽ ڪوشش ڪئي وئي ته گوتم کي ڪابه تڪليف نه پهچي ۽ نه هو دنيا جون تڪليفون ۽ عذاب ڏسي سگهي. هڪ قصي مطابق گوتم تڏهن دنيا جي تڪليفن کان واقف ٿيو جڏهن هن هڪ غريب، هڪ اپاهج ۽ هڪ جنازي کي ڏٺو. اهي منظر ڏسي هن جي طبيعت تي گهرو اثر پيو. نتيجو اهو نڪتو ته کيس راج محل ۾ هاڻي کيس سڪون ڪون ٿي آيو. راج محل ۾ وٽس عيش عشرت جو هر سامان موجود هو، هڪ خوبصورت ۽ نوجوان زال هئي. تنهن هوندي به هن جي طبيعت ۾ ٿورو به ڦيرو نه آيو. هو ڏينهون ڏينهن وڌيڪ بي چين ٿيندو ويو. هن وٽ اهي خيال اڀرڻ لڳا ته دنيا جي تڪليفن کان نجات جي راه ڪهڙي آهي. ان ئي جستجو ۽ تسڪين جي حاصلات لاءِ هڪ ڏينهن خاموشيءَ هو راج محل ۽ سمورن واسطيدارن کي ڇڏي جهنگ ڏانهن نڪري پيو. گهڻن ئي سالن پڄاڻان هندستان جي هڪ شهر ”گيا“ ۾ هڪ وڻ هيٺيان ويٺي ويٺي کيس سموري گيان جي اها روشني ملي وئي، جنهن کي ”ٻڌتا“ چيو وڃي ٿو. اهڙي طرح هو ”ٻڌ“ ٿي ويو. جنهن وٽ هيٺان پاڻ ويٺو هو اهو وڻ ”ٻوڌيور ڪڇ“ جي نالي سان مشهور آهي. پوءِ جڏهن گوتم کي جيئن ئي نرواڻ (روشني) ملي، جنهن جي هن کي ڳولا هئي، ته هو اٿي کڙو ٿيو. هاڻ هو نه فقط گوتم يا سڌارٿا هو پر هو ”ٻڌ“ پڻ هو.