cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آلندي سيلويڊار
thumb| چليءَ جو سوشلسٽ ليڊر ۽ صدر آلندي سيلويڊار، سال 1908ع ۾ ڄائو هو ۽ 1973ع ۾ ماريو ويو. آخري دم تائين هار نه مڃيائين ۽ مشين گن هلائيندي وڙهندو رهيو. شايد ٻئي ڏينهن تي هن جو دوست راڳي شاعر وڪٽر هارا به ماريو ويو. هن جي زال، جون هارا جي ڪتاب “Victor, The Unfinished Song” ۾ آلندي جو ذڪر آهي. آلندي هڪ پڪو مارڪسٽ هو، جيڪو ڏکڻ آمريڪا ۾ هڪ آزاد اليڪشن ۾ کٽي ويو هو. هو چليءَ جي سوشلسٽ پارٽيءَ جو 1943ع ۾ سيڪريٽري جنرل ٿيو، جيتوڻيڪ هڪ سوشلسٽ جي حيثيت ۾ انهيءَ سوشلسٽ گروپ جي خلاف ڪامياب ٿيو هو، جيڪو ڪميونسٽ ڌر جو حامي هو، پر پوءِ هن ڪميونسٽن سان تعاون جي ضرورت محسوس ڪئي ته جيئن چليءَ ۾ انقلابي تحريڪ ڪمزور نه ٿئي. 1948ع ۾ هو سوشلسٽ پارٽيءَ کي صدر گبرئيل گونزاليز وڊيلا جي حڪومت ۾ شامل ٿيڻ تي آماده نه ڪري سگھيو، نه وري ڪميونسٽ پارٽيءَ جي حمايت تي آماده ڪري سگھيو. هن سوشلسٽ پارٽيءَ کي الوداع ڪري، هڪ ٻي سوشلسٽ پارٽي ٺاهي، جنهن کي ”پاپولر سوشلسٽ پارٽي“ نالو ڏنو ويو. جڏهن 1952ع ۾ ان پارٽيءَ اڳئين آمر جنرل ڪارلوس ابنيز کي چونڊ ۾ اميدوار جي حيثيت ۾ مدد ڪئي ته آلندي پي. ايس. پي ڇڏي، اصلي سوشلسٽ پارٽيءَ ۾ موٽي آيو. هن کي ڪميونسٽن مدد جي آڇ ڪئي ۽ سوشلسٽن چونڊن ۾ کيس صدارت لاءِ اميدوار چونڊيو. ٻنهي پارٽين اتحاد ڪيو، جنهن کي ”پاپولر ائڪشن فرنٽ“ ڪوٺيو ويو، جنهن ٽي ڀيرا 1952ع، 1958ع ۽ 1964ع ۾ آلندي کي صدارتي اميدوار جي حيثيت ۾ مدد ڪئي، پر ڪامياب نه ٿيا. فرنٽ جي جاءِ تي پوءِ ”پاپولر يونٽي“ ٺاهي وئي، جنهن ۾ ريڊيڪل پارٽيءَ جا ميمبر، ڪميونسٽ، سوشلسٽ ۽ اهي ڪرسچن ڊيموڪرئٽ، جيڪي پنهنجي پارٽيءَ سان اختلاف رکندا هئا، شامل ٿيا. 1970ع جي اليڪشن ۾ آلندي کٽي ويو، پر جيئن ته کيس واضح اڪثريت نه هئي، ان ڪري اُتان جي قانون مطابق هن جي اليڪشن کي قومي اسيمبليءَ بحال ڪيو، ڪرسچن ڊيموڪرئٽن، آلنديءَ جي ان شرط تي حمايت ڪئي ته هو آئين کي نه ٽوڙيندو. آلندي جي پروگرام ۾ بئنڪن ۽ خانگي ڪمپنين کي قومي تحويل ۾ وٺڻ به هو ۽ زرعي سڌارا به هئا. زرعي سڌارا تيز ڪيا ويا، 1972ع تائين سموريون وڏيون جاگيرون قوميايون (Nationalize) ويون. آلندي جي سرڪار جو آمريڪا سان ان وقت ٽڪراءُ ٿيو، جڏهن آمريڪا جا ٽامي جا ڪارخانا قومي ملڪيت ۾ ورتا ويا ۽ انهن لاءِ ڪافي معاوضو نه ڏنو ويو. وچولي طبقي جي وڌندڙ ڪرتوتن سبب آلندي خلاف 1972ع ۽ 1973ع ۾ هڙتالون ۽ مظاهرا ٿيا. 1973ع جي اونهاري تائين آلندي جي پورهيت حامين ۽ وچولي طبقي جي ڌرين ۾ اختلاف وڌي ويا. 11 سيپٽمبر 1973ع ۾ آلندي جي حڪومت جو تختو ملٽري ڪُو (Coup) ذريعي اونڌو ڪيو ويو ۽ آلندي محل اندر وڙهندي مارجي ويو.
آري پير قبرستان
زمرو:قبرستان
ابو البقا بکري
ابوالبقا بکري ڏهين صدي هجريءَ جو مشهور صوفي بزرگ ٿي گذريو آهي. بکر ۾ سندس هڪ جهوپڙي هوندي هئي، جتي کانئس ڪيترائي ماڻهو فيضياب ٿيندا هئا. شيرشاهه سوريءَ جي ڪاهه کان پوءِ نصيرالدين همايون بادشاهه لشڪر سوڌو سنڌ ۾ آيو، ته اُن وقت سنڌ جو والي شاهه حسن ارغون هو. همايون بکر جي ٻاهران خيما کوڙيا. ابوالبقا جي بزرگيءَ جي هند ۽ سنڌ ۾ ايڏي ته شهرت هئي، جو همايون بادشاهه سندس جهوپڙيءَ ۾ ساڻس عقيدت سان ملاقات ڪئي. جڏهن شاهه حسن ارغون کي ان ملاقات جي خبر پئي ته هن ڀانيو ته ڪا سازش سٽي وئي آهي، ان ڪري هن ابوالبقا جي جهوپڙيءَ تي تيرن جو وسڪارو ڪرائي، کيس شهيد ڪرائي ڇڏيو. اهو واقعو اندازي موجب 48 947هه/41 1540ع ۾ رونما ٿيو.
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻھو
اسلم علوي
محمد اسلم ولد عبدالڪريم علويءَ جو شمار شڪارپور جي مشهور شاعرن ۾ ٿئي ٿو. انگريزن جي دور ۾ -جن- باشعور انسانن سنڌ جي -تعليم-، -ثقافت- ۽ علم و ادب کي -ترقي- وٺرائڻ ۾ قابل قدر ڪوششون ڪيون، انهن جفاڪش انسانن ۾ محمد اسلم علويءَ جو نالو به هميشه غير فاني رهندو. محمد اسلم علويءَ جي زندگيءَ جي سربرستي احوال لاءِ تذڪرا ۽ تاريخون خاموش آهن. جيڪڏهن ڪٿي ڪو ذڪر ملي به ٿو ته اهو زباني روايتن تحت قلمبند ٿيل آهي. اهڙي طرح سندس وفات جو سال 1909ع چيو وڃي ٿو. محترم ڊاڪٽر -انور- فگار هڪڙي ميونسپل شڪارپور جي رڪارڊ ۾ سندس -جنم- ۽ وفات جي سالن ۽ تاريخن جي -تلاش- ڪندي سال 1904 جي فوتي رجسٽر ۾ سندس وفات جي -تاريخ- 3 -جنوري- 1904ع ملي آهي، -ان- رجسٽر ۾ اهو به ڄاڻايل آهي ته وفات وقت سندس عمر 48 ورهيه هئي. -ان- حساب سان سندس -جنم- جو سال 1856ع بيهي ٿو. محمد اسلم علوي -استاد- پيشي سان وابسته رهيو. شڪارپور تعلقي جي ڪيترن اسڪولن ۾ فرائض سرانجام ڏنائين، بعد ۾ هيڊ ماستر مقرر ٿيو. سن 1878ع ۾ بيچانجي جي پرائمري اسڪول ۾ هيڊ ماستر هو. سن 1890ع کان 1900ع تائين ڳڙهي ياسين جي پرائمري اسڪول ۾ هيڊ ماستر ٿي رهيو. ملازمت کان علاوه طب سان گهري لڳاءَ سبب شڪارپور جي مشهور قابل حڪيمن مان ليکيو ويندو هو. ميان محمد اسلم علوي طب تي به ڪجهه ڪتاب لکيا، -جن- مان پهريون ”تحفة العاشقين“جون 1893ع ۾ شڪارپور جي مشهور ڪتب فروش ”پوڪرداس ٿانور داس“ لاهور جي مفيد عام پريس مان ڇپائي پڌرو ڪيو. هي ڪتاب 115 صفحن تي مشتمل ۽ ڊيمي سائيز ۾ شايع ٿيل آهي، جنهن جو سن 1904ع ۾ ٻيو ڇاپو ڇپائي پڌرو ڪيو ويو. سيپٽمبر 1893ع ۾ اسلم علويءَ جو ٻيو ڪتاب ’مخزن الادويات‘پوڪرداس پاران اسلاميه پريس لاهور مان ڇپائي پڌرو ڪيو، هي ڪتاب 314 صفحن تي مشتمل آهي. سندس -ٽيون ڪتاب- ’قرابادين علوي‘ساڳئي سال ۾ ساڳئي اداري پاران ڇپائي پڌرو ڪيو ويو. محمد اسلم علوي، جهڙو هوشيار حڪيم ۽ -استاد- هو، تهڙو ئي ڄاڻو ۽ وڏو شاعر به هو. هن جو شمار پنهنجي دور ۾ سنڌ جي ناميارن عروضي شاعرن ۾ ٿئي ٿو. سندس ڪلام -ان- وقت ڪراچيءَ مان شايع ٿيندڙ هفتيوار -اخبار- ’سنڌ سڌار‘ ۾ ڇپبو هو.
هارون آباد، بهاولنگر
ھارون آباد: يا  پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي بھاولنگر جو ھڪ شھر ۽ ھارون آباد تحصيل جو صدر مقام آهي. جڏهن ھتي شھر اڃان نہ ٻڌو ھو تہ ھڪ تلاء ھوندو ھيو جتي پاڻي ھجڻ جي ڪري مالوند ماڻھو آباد ٿيا ۽ ان وسندي جو نالو ٽوبا بدرو والا يعني بدرو وارو تلاء پئجي ويو.ان جي 1927 ۾ ڀرسان ھڪ ريلوي اسٽيشن پڻ ٺھي ۽ بعد ۾ شھر ٺھي ويو جنھن جو نالو ٽوبا بدرو والا ھيو ۽ اسٽيشن بہ ان نالي سان ھئي. بھاولپور رياست جي حاڪم نواب صادق پنجين ھن شھر جو نالو تبديل ڪري پنھنجي پٽ ھارون رشيد جي نالي تي ھارون آباد رکيو.
رائٽ ملز
آمريڪي ماهر سماجيات سي رائٽ ملز 1956ع ۾ ”دي پاور اِيليٽ“ جي نالي سان ڪتاب لکيو هو، جنهن ۾ هن هڪ نئين ٿيوري ”پاور ايليٽ“ آڏو آندي هئي. پاور ايليٽ ٿيوريءَ مطابق ڪنهن به ملڪ ۾ اهم فوجي آفيسر، سرمائيدار ۽ سياستدان ٿين ٿا. باقي عام ماڻهن، عوام يا شهرين ڪا خاص معنا نه ٿا رکن. انهن کي اهي ٽئي قوتون يا طاقتون ڪنٽرول ڪن ٿيون.
حوالا
زمرو:1916ع جون پيدائشون زمرو:1962ع جون فوتگيون زمرو:سماجيات زمرو:سياست زمرو:شخصيتون
ابوالاعليٰ مودودي
سيد ابوالاعليٰ مودودي September 25, 1903 – September 22, 1979)ھڪ پاڪستاني عالم، مسلم فلاسافر، اسلامي اصول قانون جو ماھر، مذھبي ۽ سياسي اڳواڻ ۽ قرآن جو مفسر ھيو. ھن قرآن ، حديث، اسلامي قانون۽ تاريخ تي ڪيترائي بھترين ڪتاب اردو ۾ لکيا. جن جا انگريزي، ھندي، بنگالي، تامل،  برمي ۽ عربي ۾ ترجما ٿيا ھن اسلام کي زندہ رکڻ لاءِ پوري وقف ڪئي جيڪو ھن سمجھيو ان جي تبليغ ڪئي . ھن جو يقين ھيو تہ سياست لاءِ اسلام لازمي آھي ۽ شريعت جو نفاذ ۽ اسلامي ثقافت جي حفاظت لازم آھي جن کي سوشلزم، قومپرستي، سيڪيولرزم جي براين کان متاثر ٿيڻ جو خدشو ھيو . ھي  ھندستان جي اندر جماعت اسلامي جو باني ھيو جيڪا تقسيم ھند کان اول ايشيا جي سڀ کان وڏي اسلامي تنظيم ھئي . ھن جي پارٽي پاڪستان م اسلامي رياست جي قيام لاء شروعات ڪندڙ ھئي جماعت اسلامي لاءِ مشھور آھي تہ ان جنرل ضياءالحق جي اسلامائزيشن  ۽ شريعت کي متعارف ڪرائڻ ۾ مدد ڪئي
ذاتي زندگي ۽ ڪيريئر
"الجمعیۃ" جي ادارت ۽ اخبارنويسي ڇڏي مولانا حيدرآباد دکن ۾ آيو جتي پنھجي رھائش جي دؤر۾ مختلف ڪتاب لکندو رهيو ۽ 1935 ۾ "ترجمان القرآن" جي نالي سان رسالو جاری ڪيائين.ساڳي سال"پردہ" جي نالي سان اسلام ۾ پردي جي حمايت تي مشھور ڪتاب لکيائين جنھن م يورپ کان متاثر ٿيندڙن جي اسلامي پردي تي ڪيل اعتراضن جو جواب ڏنائين ان کان علاوه   "تنقیحات" ۽ "تفھیمات" جھڙا مضمون لکيائين جن ذريعي تعليم يافتہ مسلمانن ۾ فرنگي تھذيب جو اثر ختم ڪيو. ھن ترجمان قرآن ذريعي ھڪ اسلامي جماعت جي قيام جي تجويز پيش ڪئي ۽ ان لاءِ ترجمان القرآن ۾ مضمون لکيا. ان سان اتفاق رکندڙ ماڻهو 26 آگسٽ 1941ء تي لاھور ۾ گڏ ٿيا ۽ جماعت اسلامي نالي ھڪ جماعت قائم ڪيائون. ان جي قيام وقت سموري ھندوستان مان 75 ڄڻا شامل ٿيا ھئا جن مولانا کي جماعت جو سربراھ چونڊيو ھو. پاڪستان جي قيام بعد مولانا پاڪستان ھليو آيو ۽ آڪٽوبر 1948 م اسلام جي نفاذ جي مطالبي ڪرڻ جي ڪري گرفتار ٿي ويو. سندس گرفتاري کان پھريان جماعت اسلامي جون اخبارون "ڪوثر"، جھان نو ۽ روزنامہ "تسنیم" تي بہ بندش وڌي وئي. کيس 20 مھينن بعد 1950 ۾ آزاد ڪيو ويو.جيل ۾ "مسئلہ ملڪیت زمین" مرتب ڪيائين ، "تفھیم القرآن جو مقدمو لکيائين، حدیث جي ڪتاب "ابو داؤد" جي فھرست تيار ڪيائين  "سود" ۽ "اسلام اور جدید معاشی نظریات" نالي ڪتاب لکيائين. 1953ء  ۾ سید مودودي "قادیانی مسئلہ" جي نالي سان ڪتابڙو لکيو جنھن تي کيس گرفتار ڪيو ويو ۽ فوجي عدالت ۾ مقدمو ھلائي کيس موت جي سزا ڏني وئي جنھن تي ملڪ ۽ ملڪ کان ٻاهر شديد ردعمل سامهون آيو  مصر جي اسلامي جماعت اخوان المسلمون جي رهنما علامہ حسن الھضیبي، ڪابل مان علامہ نور المشائخ المجددي، فلسطین  جي مفتي اعظم الحاج محمد الحسیني کان علاوہ الجزائر ۽  انڊونیشیا جي عالمن  حڪومت پاڪستان سان رابطو ڪري سید مودودي جي موت جي سزا جي خاتمي جو مطالبو ڪيو. دمشق ۾ ان جي سزا جي خلاف مظاهرو ڪيو ويو. آخرڪار حڪومت سندس موت جي سزا کي 14 سالن جي سزا ۾ تبديل ڪري ڇڏيو. ٻہ سال ۽ يارھن مھينا جيل م رھڻ بعد عدالت سندس سزا ڪلعدم قرار ڏئي ڇڏي اھڙي طرح آزاد ٿي ويو. مسلسل صحت جي خرابي جي ڪري ھن 4 نومبر 1972 ۾ جماعت اسلامي جي امارت کان علحده ٿي ويو اھڙي طرح 31 سال، 2 مھينا ۽ 8 ڏينھن تائين پارٽيءَ جو امير رھيو. ان عھدي تان فارغ ٿيڻ بعد ھن سموري توجھ تصنیف ۽ تالیف جي ڪم کي ڏني خاص طور تي تفھيم القرآن جي ڇپائي، اشاعت ۾ اضافي کي ڏني.
مولانا صاحب 1956ء کان 1974ء تائين دنيا جي مختلف حصن جا سفر پڻ ڪيا ۽ انھيء دوران ھن قاھرہ، دمشق، امان، مڪي، مديني، جدي، ڪويت، رباط، نيويارڪ، استنبول، لنڊن، ٽورنٽو کانسواءِ ڪيترن ئي ٻين بين الاقوامي مرڪزن ۾ ليڪچرر ڏنا ۽ ڏھن عالمي ڪانفرنسن ۾ شرڪت پڻ ڪئي. 1959ء ۽ 1960ء ۾ قرآن پاڪ ۾ ذڪر ڪيل مقامن جي جاگرافیائی ڪیفیت جو مشاهدو ڪرڻ لاء سعودي عرب، اردن، ( یروشلم سميت) شام ۽ مصر جو تفصیلي مطالعاتي دورو  ڪيو. کيس مدینہ یونیورسٽي جي قیام جي سلسلي ۾ دعوت  ڏني وئي هئي ۽ 1962ء کان ان يونيورسٽي جي  قیام تائين ان جي اڪیڊيمڪ ڪائونسل جو رڪن رھيو. ۔پاڻ رابطہ عالم اسلامي  فاؤنڊیشن ڪمیٽي جو پڻ رڪن ھيو. اڪيڊمي آف ریسرچ آن اسلامڪ لا مدینہ جو بہ رڪن ھيو
سندس ڪتابن جا عربي، انگریزي، فارسي، ترڪي، بنگالي، جرمن، فرانسیسي، ھندي، جاپاني، سواحلي، تامل، تیلگو سمیت 22 ٻولين ۾ ترجما ٿي چڪا آهن. ان کانسواءِ مدینہ یونیورسٽي، ریاض، سوڊان، مصر ۽ ٻين کوڙ ملڪن ۾ ھن جا ڪتاب تعليمي نصاب ۾ شامل ڪيا ويا آهن
1979ء ۾ سید مودودي کي گردن ۽ دل جي تڪليف ٿي پئي جنھن لاء آمريڪا ۾ پنھنجي ھڪ ڊاڪٽر پٽ وٽ علاج خاطر وڃي رھيو جتي سندس آپريشن پڻ ٿيا. 22 سيپٽمبر 1979 م 76 سالن جي عمر ۾ وفات ڪري ويو. سندس پھريون جنازو بفيلو، نيويارڪ رياست ۾ پڙھيو ويو جنھن بعد سندس جسم پاڪستان آندو ويو جتي قذافي اسٽيڊيم ۾ قطر يونيورسٽي جي وائيس چانسلر ۽ اخوان المسلمون، شام جي اڳوڻي صدر علامہ يوسف القرضاوي سندس جنازو پڙھيو.
سندس ڪتاب
مولانا سید ابو اعلی مودودی جي لکيل ڪتابن ۾ ھيٺيان ڪتاب شامل آهن:
انسائڪلوپيڊيا سنڌيانا ڇاٿي ٻڌائي
انساڪلوپيڊيا سنڌيانا مطابق هن باضابطه -تعليم- صرف مئٽرڪ تائين حاصل ڪئي، پر محنت ۽ ذهانت سبب عربي، فارسي، -اردو- ۽ -انگريزي- ٻولين ۾ مهارت حاصل ڪري ورتائين. سترهن سالن جي ڄمار ۾ صحافتي زندگيءَ جي شروعات -اخبار- ’مدينه‘ کان ڪيائين، جنهن کان پوءِ 1921ع کان 1923ع تائين، -جمعيت العلماءِ هند- جي -اخبار- ’مسلم‘ ۽ ’الجمعية‘ جو -ايڊيٽر- مقرر ٿيو. -ان- وچ ۾ -تحريڪ خلافت- ۽ ٻين تحريڪن ۾ حصو وٺندو رهيو. ملازمت ۽ سياسي سرگرمين سان گڏوگڏ حديث، فقه، -تفسير-، فلسفي ۽ منطق جو مطالعو پڻ ڪندو رهيو. 1928ع ۾ ’الجمعية‘ جي ادارت -ترڪ- ڪري، حيدرآباد دکن هليو ويو، جتان بعد ۾ 1932ع ڌاري ماهنامه ’ترجمان القرآن‘ -جاري- ڪيائين. بعد ۾ پنجاب آيو ۽ 26 -آگسٽ- 1941ع تي، لاهور ۾ ’جماعت اسلاميءَ‘ جو بنياد وڌائين، -ان- کان پوءِ -پٺاڻ- ڪوٽ وڃي ’دارالاسلام‘ قائم ڪيائين. 1947ع ۾ لاهور پهچي مستقل رهائش اختيار ڪيائين. 1953ع ۾ ختم نبوت جي تحريڪ هلي، ته ڪتاب ’قادياني مسئله‘ لکڻ تي فوجي عدالت کيس موت جي سزا ٻڌائي، اُن فيصلي خلاف وڏا اجتماع ٿيا ۽ جلسا جلوس ڪڍيا ويا. نتيجي طور سندس موت جي سزا، عمر قيد ۾ بدلجي ويئي، تڏهن به -ٽن- سالن جي قيد ڪاٽڻ کان پوءِ، آزاد ٿيو. 6 -جنوري- 1964ع تي مولانا ٻيهر گرفتار ٿيو ۽ سپريم ڪورٽ جي حُڪم تي وري آزاد ٿيو. 1970ع ۾ جماعت اسلاميءَ -تان- استعيفا ڏئي، سياست کان گوشه نشين ٿي ويو. مولانا مودوديءَ جي تصنيفن جو تعداد، پنجاهه کان وڌيڪ آهي. دينيات، -تاريخ-، سياسيات، عمرانيات، قانون، ادبيات، معاشيات ۽ حديث جي موضوعن تي لکيل سندس تصنيفون قابلِ ذڪر آهن. سندس قرآن پاڪ جو -تفسير- ’تفهيم القرآن‘ تمام گهڻو مشهور آهي. هن 25 ڊسمبر 1979ع تي وفات ڪئي.
حوالا
زمرو:1903ع جون پيدائشون زمرو:1979ع جون فوتگيون زمرو:پاڪستاني صحافي
وقف
وقف جو اواف آھي. ھن مان مراد خيراتي ڪمن جي جائداد وغيره، خيراتي جايون وغيره جيڪي خير جي ڪمن يا مذهبي ڪمن لاءِ وقف هجن (جهڙوڪ: مسجدون، مقام، مسافرخانا وغيره) -تن- جي سنڀال ڪندڙ کاتو. -اوقاف- عربي ٻوليءَ جو لفظ آهي، جيڪو انهيءَ قسم جي جائداد بابت استعمال ٿيندو آهي، جيڪي هميشه لاءِ خيراتي ڪمن لاءِ وقف ڪيل هجن. هن وقت سنڌ جون اڪثر وڏيون درگاهون -اوقاف- کاتي جي حوالي آهن.
وقف جو قانون
ڪنهن به شيءِ جي نفعي نقصان کي خير جي مقصدن لاءِ صدقو ڪرڻ، اهڙيءَ ريت جو ملڪيت، وقف ڪندڙ وٽ ئي رهي پر ان جا فائدا ۽ نفعا شرطن مطابق استعمال ٿين. ملڪيت وقف ڪندڙ کي ”واقف“ ڪوٺيو ويندو آهي ۽ واقف کي اهو اختيار به هوندو آهي ته هو پنهنجي وقف ڪيل ملڪيت واپس وٺي يا ان کي وڪڻي ڇڏي. بشرطيڪ واقف، پنهنجي ملڪيت دائمي طور وقف ڪري ڪنهن ”وليءَ“ جي حوالي نه ڪئي هجي. يا وري ڪنهن عدالت اهو فيصلو نه ڏنو هجي ته واقف جو ملڪيت سان ڪو تعلق ڪونهي يا وري اهو واقف گذاري وڃي. عام طرح هنن ٽن صورتن ۾ وقف لازم هوندو آهي. 1. حاڪم وقت جي حڪم موجب: موت کان پوءِ وقف ڪرڻ: جيڪو وصيت جي شڪل ۾ هوندو آهي ۽ هڪ ڀاڱي ٽي جي صورت ۾ نافذ ڪيو ويندو آهي. 2. مسجد لاٰءِ وقف ڪرڻ: ۽ جڏهن ڪنهن هڪ به ماڻهوءَ انهيءَ مقصد لاءِ نماز ادا ڪئي ته اهو عمل نفاذ لاءِ سمجهبو. وقف جي وصف جي حوالي سان ڪيترن عالمن ۾ اختلاف موجود آهي. امام ابو حنيفهرح جي راءِ آهي ته وقف، واقف جي ملڪيت رهندو. رڳو فائدو ۽ نفعو انسان ذات جي ڀلائيءَ لاءِ استعمال ٿيندو. تقريباً اهو ئي مسلڪ امام مالڪرح جو به آهي. پر هن قانون جي تشريح ۾ ٻين عالمن جي راين کي به آڏو رکيو ويو آهي. اهي ماڻهو جي وقف ڪري سگهن ٿا هر مسلمان عاقل بالغ ۽ جائداد جو قانوني مالڪ پنهنجي ملڪيت وقف ڪري سگهي ٿو. وقف ڪرڻ جو طريقئه ڪار وقف زباني يا تحريري ٻنهي صورتن ۾ ڪري سگهجي ٿو. وقف جي اعلان کان پوءِ جيڪڏهن ملڪيت Moveable ڦرندڙ صورت ۾ آهي ته اها متوليءَ حوالي ڪرڻ ئي ڪافي آهي. پر جي ملڪيت اڻ ڦرندڙ صورت ۾ آهي ۽ ان جي قيمت هڪ سو يا هڪ سو کان وڌ آهي ته ان کي پاڪستان جي رجسٽري ايڪٽ 1908ع تحت رجسٽر ڪرائبو، پر جي واقف پنهنجي وقف ڪيل ملڪيت جو پاڻ واحد متولي بڻجي ٿو ته ان صورت ۾ وقف جو اعلان ئي ڪافي رهندو. جيئن ته واقف ۽ متولي هڪڙو ئي شخص آهي ته ان صورت ۾ حقيقي قبضي جي منتقليءَ جي صورت پيش نه ايندي، پر ٻي صورت ۾ وقف ان وقت تائين ڪامل نه ٿو ٿئي جيستائين واقف وقف جي اعلان کان پوءِ، جائداد جو حقيقي قبضو متولي حوالي نه ڪري. ڪنهن ٻئي متوليءَ کي جائداد ڏئي ۽ پوءِ وري واپس وٺڻ ۽ متوليءَ کي برطرف ڪرڻ جو اختيار، واقف کي ناهي. البت جيڪڏهن وقف نامي جي شرطن ۾ اهو اختيار، واقف پاڻ لاءِ رکيو آهي ته پوءِ هو اهو عمل ڪري سگهي ٿو. وقف جا شرط وقف هميشه لاءِ عمل ۾ ايندو، انڪري ڪنهن خاص معياد يا وقت لاءِ وقف نه ٿيندو. وقف جا مقصد به دائمي رهندا. جيڪڏهن ڪو شخص پنهنجي سموري ملڪيت وقف ڪرڻ چاهي ته پنهنجي حياتيءَ دوران اهو عمل ڪري سگهي ٿو، پر مرڻ کان پوءِ سندس ملڪيت جو فقط ٽيون حصو وقف ڪري سگهبو، جيڪو وصيت ذريعي ٿيندو. وقف جا مقصد اسلامي شريعت پٽاندر وقف جا مقصد، مذهبي خيراتي ۽ ڀلائيءَ وارا ٿي سگهن ٿا. ڪو شخص پنهنجي ڪٽنب ۽ اولاد جي حق ۾ به وقف ڪري سگهي ٿو. عام طرح وقف لاءِ هيٺيان مقصد ٿي سگهن ٿا: 1. مسجدن جي تعمير: امام جو پگهار ۽ مسجد جي سار سنڀال لاءِ خرچ وغيره. 2. تعليمي ادارا کولڻ ۽ ان جي انتظام سنڀالڻ لاءِ خرچ. 3. پُلين، رستن، سرائن جي تعمير ۽ انتظام لاءِ خرچ. 4. غريبن ۽ محتاجن جي مالي مدد ۽ حج ڪرائڻ. 5. محتاج ۽ دست نگر مائٽن ۽ ٻين ماڻهن جي سار سنڀال واسطي. اصل سائپرس جيڪڏهن ڪنهن وقت جا مقصد پورا ٿي وڃن ته وقف جي آمدني اهڙن ئي ٻين مقصدن لاءِ استعمال ڪري سگهجي ٿي. قرض خواهن کي فريب ڏيڻ جيڪڏهن ڪا جائداد يا ملڪيت قرض خواهن کي قرض جي ادائگيءَ کان محروم رکڻ لاءِ وقف ڪئي وئي آهي ته قرض خواهه ڪورٽ ذريعي ان کي وقف کان منسوخ ڪرائي سگهن ٿا.
حوالا
زمرو:اسلامي اصطلاح
آري فقير چانڊيو
زمرو:سنڌي شاعر
ارطغرل
ارطغرل (Ertuğrul) (ارطغرل) سلطنت عثمانيہ جي باني عثمان اول جا والد ھئا۔ هو ترڪ غز جي شاخ قايي جا سردار ھئا۔ انھن کي عام طور تي غازي جي لقب سان ڄاڻيو ويندو ھيو۔
سوانح حيات
غازي ارطغرل جو تعلق خانه بدوش قبيليقايي سان هو. جيڪي اوغوز ترڪن جي شاخ مان هئا. هو خراسان کان منگولن کان بچندا رومي سلجوڪ سلطنت ته ڪڏهن وري ايوبي سلطنت جي سرحدن ۾ ايندا هئا ۽ انهن حڪومتن کي فوجي خدمتون ڏيندا هئا. غازي ارطغرل جي والد جو نالو سليمان شاھ ٻڌايو وڃي ٿو. جيڪو قايي قبيلي جو سردار هو. سليمان شاھ جا ٻيا پٽ گندوگلو، سنگر تڪين ۽ دوندار هئا. جن مان دولدان ارطغرل کان ننڍو هو.
عثمانيه سلطنت جو پايو وجهندڙ
غازي ارطغرل بازنطيني سلطنتن جي حدن تي پهچڻ کان پوءِ اتي رومي سلجوڪ سلطنت جي ماتحت ٿي بازنطينين سان ويڙه ڪئي ۽ هنن کان مختلف علائقا ۽ شهر فتح ڪري اتي اسلامي نظام قائم ڪيو ۽ عدل و انصاف جي حاڪميت قائم ڪئي. سلجوڪ سلطان علاء الدين ڪيڪوباد کيس سوغوت ۽ ڪي ٻيا شهر به جاگير طور عطا ڪيا. جن کي ارطغرل پنهنجي جاگير سان ملائي ان جو نالو سلطانوني رکيو ۽ ٻين ترڪ قبيلن کي اتي گڏ ڪري انهن علائقن کي پنهنجو دائمي وطن بڻائي ورتو.غازي ارطغرل جي وفات کان پوءِ سندس ننڍو پٽ غازي عثمان سردار مقرر ٿيو. جنهن رومي سلجوڪ سلطنت جي زوال کان پوءِ اناطوليه ۾ هڪ نئين اسلامي رياست قائم ڪئي، جنهن کي تاريخ ۾ عثمانيه سلطنت سڏيو وڃي ٿو. اڳتي هلي انهي سلطنت سموري مسلم امت جي تقريبًا پنج سو سالن تائين اڳواڻي ڪئي هئي.
اهل و عيال
غازي ارطغرل سلجوڪ سلطان علاء الدين ڪيڪوباد جي ڀائٽي حليمه خاتون سان شادي ڪئي هئي. جنهن مان هن کي ٽي پٽ گندوز،ساوچي ۽عثمان ڄاوا. جن ۾ سڀني کان وڌيڪ شهرت سندس ننڍي پٽ غازي عثمان کي ملي.
سلطنت اويو
thumbnail|سلطنت اويو 1625 سلطنت اويو (Oyo Empire) يوروبا قوم جي سلطنت جيڪا جديد نائجيريا ۾ قائم هئي۔
مولوي تاج محمد چانگ ڳوٺ
ڳوٺ مولوي تاج محمد چانگ: هيءُ ڳوٺ مخدوم نوح رح جي ڪـُـنيءَ جي اولهه کان آهي. هن ڳوٺ ۾ 20 کن گهر آهن. هن ڳوٺ جي اُتر کان اڌ ميل تي ڳٺو ڍورو وهندو هو. اِهو ڍورو آڳاٽي وقت کان وهي وڃيو دڦري ۽ مڇياريءَ ڍنڍ ۾ پوي ٿو. مڇياريءَ جا چانگ مشهور آهن. تاج محمد وارا چانگ به انهن چانگن سان لاڳاپيل آهن.
اوڪراڙو
هن نالي سان ضلعي ٿرپارڪر ۽ ضلعي عمرڪوٽ ۾ هڪ ديهه ۽ جدا جدا ڳوٺ -آباد- آهن: جهڙوڪ، تعلقي مٺيءَ ۾ هڪ ديهه موجود آهي، جنهن ۾ چوڙيل، بتاناگري، -اوڪراڙو-، واڍاڻا ۽ گوگاويري ڳوٺ -آباد- آهن. ٻيو ڳوٺ تعلقي عمرڪوٽ جي ديهه ”اوڪراڙي“ ۾ آهي. -جتي- هڪ مڊل اسڪول، ٽي بوائز پرائمري ۽ هڪ ڇوڪرين جو پرائمري اسڪول موجود آهن. ٽيون ڳوٺ تعلقي عمرڪوٽ جي ديهه ”ڪپلور -ٿر-“ ۾ آهي، هتي پرائمري اسڪول موجود آهي.
ايڪتا (اخبار)
هيءَ هفتيوار -اخبار- 21 ڊسمبر 1933ع تي لاڙڪاڻي مان -جاري- ٿي. جنهن جو -ايڊيٽر- قسمت راءِ ڇڳاڻي هو. هن -اخبار- تي 1935ع ۾ پي. ڊبليو. ڊي کاتي سميت ٻيا به ڪيترائي بدناموسيءَ جا ڪيس لڳا. هن -اخبار- جو ساليانو چندو اڍائي روپيا هو ۽ -ان- جون 500 ڪاپيون نڪرنديون هيون. هيءَ -اخبار- قسمت پريس لاڙڪاڻي مان ڇپائي پڌري ڪئي ويندي هئي.
پيرو لاشاري ريلوي اسٽيشن
پيرو لاشاري ريلوي اسٽيشن بدين حيدرآباد ريلوي رستي تي مشهور اسٽيشن آهي. چون ٿا تہ، جڏهن ريلوي لائين وڇائي رهيا هئا ۽ اتي اسٽيشن قائم ڪري رهيا هئا، تڏهن پڇا ڪيائون تہ هـِـتي ڪو ڳوٺ آهي يا نہ؟ ڏس ملين تہ پيرو لشاري ڀرسان رهي ٿو. پوءِ اسٽيشن جو نالو انهيءَ تان رکيو ويو.
هن اسٽيشن جي ڀرسان ڳٺو ڍورو گذرندو هو. پيرو لاشاريءَ جي اسٽيشن تي شين جا ٻہ ٽي دڪانڙا آهن. هن اسٽيشن جي اُڀرندي تان ٻن ميلن جي مفاصلي تي، شاهه گـُـهريو جو قبرستان ۽ مقبرو آهي. جنهن جا شيخ مجاور آهن. پير شيخ قرهئي ڀانڊاريءَ وانگر هي بزرگ ڏاتار پير سان طريقت واري سلسلي ۾ ڳنڍيل آهي. هن درگاھ تي فيبروريءَ ۾ ميلو لڳندو آهي، جيڪو هفتو کن هلندو آهي ۽ اتي جا رهاڪو مريدن جي آرام لاءِ ننڍيون ننڍيون اوطاقون اڏيندا آهن. هن ميلي تي پنجن هزارن تائين ماڻهو زيارت لاءِ ايندا آهن. شاهه گهرئي جي درگاھ ڏانهن وڃڻ لاءِ اتان ئي رستو آهي.
ٿورو پريان اسماعيلي خواجن جو مرشد شاه طريل جو مقبرو آهي. پر اُن درگاھ تائين پهچڻ لاءِ تلهار کان آسانيءَ سان پهچي سگهجي ٿو. تلهار کان نڪري، ٽنڊي باگي جي رستي تان شاھ طريل جي درگاھ تي اسماعيلي پهچندا آهن. آغا خانين جي سنڌ ۾ اِها وڏي ۾ وڏي درگاھ آهي. اِها درگاھ پڻ پيرو لاشاريءَ کان صاف نظر پيئي ايندي آهي.
پيرو لاشاريءَ جي ڀرسان ٽالپرن، خاصخيلين، ملاحن، اوٺن ۽ ٿيٻن جا ڳوٺ آهن. پيرو لاشاريءَ جي اُلهندي ۽ ڏکڻ کان آرين جو دڙو آهي. مذڪوره دڙي مان شاهه جهان جي وقت جا سڪا هٿ لڳا آهن. آرين جو دڙو ٺڪراٺ جو ميڙ هو، هينئر اُتي ٻني ٿي ويئي آهي. پيرو لاشاري جي اوسي پاسي ڇڙوڇڙ نموني ۾ تاريخي مواد تمام گهڻو پيل آهي. ڪو ڳولائو هٿ ڳنڍي لڳندو تہ سهڻي ۽ گهڻي معلومات ملڻ جو وڏو امڪان آهي.
ڳوٺ قلندر بخش ڀٽي
ڳوٺ قلندر بخش ڀٽي ڳڙھي ياسين تعلقي ۾ آھي. ھي ڳوٺ بڊي جي اتر اوڀر ۾ تقريبن ٽن ڪلوميٽرن جي پنڌ تي آھي.
اسم اعظم
اسم اعظم جي لفظي معنيٰ ”ڌڻي پاڪ جو وڏو نالو،“ آھي جيڪو فقط پيغمبرن کي ئي معلوم آهي. حديثن موجب ”الله لا الہ الا هوالحي القيوم“ ۽ ”لاالہ الا انت سبحانك اني ڪنت من الظٰلمين“ اسم اعظم آهن.
لاڙڪاڻو ڊويزن
لاڙڪاڻو ڊويزن پاڪستان جي صوبي سنڌ جي هڪ انتظامي ڊويزن آهي جنهن ۾ هيٺيان ضلعا شامل آهن. ھن ڊويزن جي پکيڙ 15,543 چورس ڪلوميٽر آهي. ڊويزن جي آدمشماري 1998 ۾ 42,10,650 ھئي جيڪا 2017 جي آدمشماري ۾ وڌي 61,92,380 ٿي وئي.
اسم اعظم
حوالا
زمرو:اسلامي اصطلاح
لاڙڪاڻو ڊويزن
حوالا
زمرو:پاڪستان جون ڊويزنون
ڇٺي
سونئڻ جو طريقو
ڇٺيءَ جي سؤنڻن مهل پنج يا ست زالون گڏجي ڇٺيءَ جا ڳيچ ڳائينديون آهن. گهڻو ڪري سڄي رات ڳيچن ڳائڻ ۽ سونئڻن ۾ گذارينديون آهن. ڪن ذاتين ۾ رواج آهي ته ڇٺيءَ واري رات ٻار ۽ ماءُ واري کٽ جي چئني پاون سان هڪ هڪ ڪانوکڙو ڪبو آهي ۽ هر هڪ ڪاني جي ڀرسان هڪ ڇوڪريءَ کي ڳڙ يا مٺائي ڏئي بيهاربو آهي. ان کان پوءِ زالون انهن ڪانن جي چوڌاري سڳا ويڙهڻ شروع ڪنديون آهن، جڏهن ست تندا پورا ٿيندا آهن، تڏهن هڪ عورت آيت الڪرسي پڙهي کٽ تي دم ڪندي آهي. هي رواج ڦرڙن، ٿيٻن، ميمڻن، ڪلهوڙن، مرين ۽ خشڪن ۾ عام آهي. ڇٺيءَ جي موقعي تي ٻار کي نوان ڪپڙا ۽ ڳانا پارائبا آهن. اڪثر ٻارن ۾ سٺن لڇڻن پيدا ٿيڻ جي مقصد سان ان رات سندس سيرانديءَ کان شاهه جو رسالو، سکيي ۽ مالدار ٿيڻ لاءِ خاطر سون ۽ پئسا به رکندا آهن. ڪي عورتون ٻارن کي ڪاري سُٽ جا سڳا (ڳانا) ڄنگهن ۽ ٻانهن ۾ به ٻڌنديون آهن ۽ هڪ ڳاني ۾ چانديءَ جو ويڙهه، ڇلو ۽ مڻيو وجهي ٻار جي ڳچيءَ ۾ وجهنديون آهن. ان کان پوءِ ڍڪڻيءَ ۾ کير ڀري، ٻار جي سيرانديءَ کان رکبو آهي ۽ چونديون آهن ته: ”مائي ڀاڳ ڀري، چڱو ڀاڳ لکجانس.“ ان موقعي تي دائي هيٺيون سٽون ورجائيندي آهي:<BR> آيـت الـڪـرســي، ڪـڇ ۾ ڪـمــان،<BR> لـوهه جـي ڪـنجـي، رڪ جو ڪـوٽ،<BR> '''يا الله! تنهنجي اوٽ، تنهنجي ڪوٽ'''.<BR>
مختلف طريقا
اتر سنڌ ۾ ڇٺيءَ وقت آيل مائٽ اُن کير ۾ آڱر ٻوڙي ٻار جي نرڙ تي کير جو ڦُڙو لڳائي سندس رکيل نالو اُچاري دعا ڪندا ويندا آهن. ڇٺيءَ جي رات ڏاڏنگ توڙي ناننگ کان سڀئي مائٽ گڏ ٿيندا آهن ۽ ٻار کي هنج ۾ کڻي ڇٺيءَ جي رسم پوري ڪندا آهن. سنڌ ۾ ڪن هنڌن تي يا علي تنهنجي اوٽ، تنهنجي ڪوٽ سِٽ به ورجائي ويندي آهي. جدا جدا قبيلن ۾ ڇٺيءَ جون مختلف رسمون آهن، جيئن ٺٽي ۾ ٻار ڄمڻ جي ڇهين ڏينهن ڇٺي وڏي ڌوم ڌام سان ڪئي ويندي آهي. ڪن ذاتين ۾ ڇٺيءَ ۾ ڳاڙهو رئو ٻار جي پينگهي مٿان وڌو ويندو آهي. ڇٺيءَ جي ڏينهن ٻار کي وهنجاري نوان ڪپڙا پهرايا ويندا آهن. ٻار جي ماءُ به مٿو ڌوئي نوان ڪپڙا پهريندي آهي، ڪي انهيءَ ڇٺيءَ ۾ عقيقو به ڪري ڇڏيندا آهن ۽ ڪي وري ٿورو دير سان چاليهن ڏينهن اندر عقيقي طور ڪنهن جانور جي قرباني ڪندا آهن. ڇٺيءَ ۾ ناناڻن پاران ٻارڙي لاءِ سوني منڊي چار يا پنج وڳا، رلڪا، وغيره ڏنا ويندا آهن ۽ ٻار جي ماءُ کي به هڪ ٻه وڳا ۽ ٻيو ڪجهه پڄت آهر ڏيندا آهن. ٻار جي ماءُ کي ڇٺيءَ ۾ هر چهري يا مٺي شيءِ کارائيندا آهن ته جيئن پوءِ ٻار کي ڪا تڪليف نه ٿئي. سنڌ اندر هندو توڙي مسلمان هيءَ رسم ڪن معمولي ساٺن سؤنڻن جي فرق سان ساڳيءَ ريت ملهائيندا آهن. هندو ڄمڻ کان ڇهين ڏينهن ٻار جي مٿي کان هڪ ٿالهيءَ ۾ مس قلم، ڏهي ۽ کير وجهي رکندا آهن. سندن عقيدو آهي ته وڌاتا ٻار جو ڀاڳ لکي ويندو. اڪثر هندو، جوتشيءَ يا ٻانڀڻ کان ويلا وٺائي، جنم پتري ٺهرائيندا آهن، جنهن کانپوءِ اهو جوتشي ٻار جا گرهه گوچر ۽ آئينده مستقبل ٻڌائيندو آهي ۽ نالو رکندو آهي. اهڙي قسم جو رواج عام مسلمانن ۾ به آهي ۽ هو ٻار جي سيرانديءَ کان قرآن شريف، ڪاغذ ۽ مس رکندا ته مائي ڇٺي اچي ٻار جو نصيب لکي ويندي. (پر ان جو واسطو هروڀرو اسلامي تعليقات سان نه آهي.)
حوالو
ٻار تي نالي رکڻ واريون دنيا جون قديم رسمون (ڇٺيءِ)
تحقيق و تحرير: ذاڪــر لغاري
حوالا
زمرو:سنڌي ثقافت
اسلم فرخي
ناليواري اديب، شاعر، محقق، -ٻولي- ماهر، اسڪالر ۽ براڊ ڪاسٽر ڊاڪٽر اسلم فرخيءَ 23 -آڪٽوبر- 1923ع تي لکنؤ (هندستان) ۾ علمي ادبي خاندان ۾ -جنم- ورتو. سندس ’فرخي‘ لقب فرخ -آباد- شهر جي ڪري پيو. ورهاڱي کانپوءِ سندس خاندان پاڪستان لڏي آيو ۽ ڪراچيءَ ۾ رهائش اختيار ڪيائين. ڊاڪٽر اسلم فرخيءَ جي هڪ وڏي سڃاڻپ ٻارڙن لاءِ لکڻ جي حوالي سان به آهي. هن ٻارن لاءِ تمام گھڻو ادب لکيو آهي. سنڌ مسلم ڪاليج ڪراچيءَ ۾ پڙهائڻ سان گڏ هو ڪراچي يونيورسٽيءَ جي -اردو- شعبي ۾ پروفيسر ۽ شعبي جو چيئرمين به رهي چڪو آهي. -ان- سان گڏ ڪراچي يونيورسٽيءَ جي رجسٽرار جون ذميواريون به نڀايون اٿائين. ڇهن سالن تائين ريڊيو -پاڪستان- سان به لاڳاپيل رهيو آهي. سندس اهم ڪتابن ۾ (1) ”محمد حسين آزاد حيات جو -تصنيف-“، (2) ”گلدستهء احباب“، (3) ”آنگن مين ستاري“، (4) خريد و خرد فريد“، (5) داستانِ نظام“، (6) ”بچون ڪي سلطان جي“، (7) بچون ڪي رنگا رنگ -امير خسرو-“ شامل آهن. سندس ايڊٽ ڪيل ڪتابن ۾ (1) ”تذڪره گلشن هميشه -بهار-“، (2) ”چاند بيبي سلطانه“، (3) قتيل و غالب“ (ليکڪ: -اسد- علي انوري)، (4) ”نارنگِ خيال“ (ليکڪ: محمد حسين آزاد)، (5) ”قصص هند“ (ليکڪ: محمد حسين آزاد) ۽ ٻيا شامل آهن.
حوالا
زمرو:پاڪستاني اردو شاعر زمرو:ويهين صدي جا پاڪستاني شاعر
ڍول مارو
ڍول مارو __(Dhol Maroo):
هي رومانوي داستان ٿري/راجسٿاني خطي سان واسطو رکي ٿو. هن داستان جا مرڪزي ڪردار ڍولو نروار ۽ مارل آهي. هي داستان سومرن جي اوائلي دور جو چيو وڃي ٿو. ڍولو نروار پنهنجي دور جو وڏو دلير حاڪم هو. ڍولي جي حاڪميت کانپوءِ جيڪي به حاڪم ٿيا، تن کي ”ڍوليو“ ڪوٺيو ويو.
دمتروف
هي روس جو هڪ شهر آھي. هي روس جي وفاقي اڪائي ماسڪو اوبلاسٽ جي شهر آهي ۔ هن جي آبادي سن 2010ء جي آدمشماري موجب 61,454 آهي ۔ هي ماسڪو اوبلاسٽ جي ضلعي دمتروف جو انتظامي مرڪز آھي ۔
وينس
وينس (Venus) يا زهره سيارو پڻ اسان واري سج منڊل يا شمسي نظام جو حصو آهي.
طبعي خصوصيتون
''اسان جي ڌرتيءَ وانگر وينس پنهنجي چوڌاري به ڦري ٿو ته سج جي چوڌاري به. بلڪہ وينس کي ته اسانجي ڌرتي سَياري جي ڀيڻ سڏيو وڃي ٿو، جو ٻئي سيارا جهڙوڪر هڪ جيڏا آهن. ڌرتيءَ جو قطر Diameter 13000 ڪلوميٽر آهي ۽ وينس جو 12000 ڪلوميٽر آهي. تور ۾ به ڌرتي جي لڳ ڀڳ آهي. شڪل صورت ۾ به ڌرتيءَ جهڙو جابلو علائقو اٿس. پر باقي حالتون اهڙيون اٿس جو ان تي ڪنهن انسان يا جيت، جانور لاءِ رهڻ ڏکيو آهي. اسان جي هوا ۾ آڪسيجن ۽ ان کي هلڪو ڪندڙ گئس نائٽروجن آهي. وينس تي 95 سيڪڙو ڪاربن ڊاءِ آڪسائيڊ آهي. وينس تي سڄو سال 500 ڊگريون ٽيمپريچر آهي، جيڪو تمام گهڻو آهي. 100 ڊگرين تي ته پاڻي ٻاڦ ٿيو وڃي ۽ هوا (يعني ڪاربن ڊاءِ آڪسائيڊ جيڪا وينس جو Atmosphere ٿي ٺاهي) جو دٻاءُ ڌرتيءَ جي Atomospheric pressure کان 92 دفعا وڌيڪ آهي. يعني ان ۾ ڌرتيءَ جو انسان يا جانور ايتري ته چيڀاٽ محسوس ڪري جو جسم جي اندر جو رت ۽ پاڻيٺ ٻاهر نڪري اچي.''
''وينس ڌرتيءَ کان 42 ملين ڪلوميٽر پري سج جي ويجهو آهي. سج جي سڀ کان ويجهو مرڪري (عطارد) سَيارو آهي ان کان پوءِ وينس (زهره) ۽ پوءِ ڌرتي آهي. وينس سَيارو ڌرتيءَ کان سج ڏي وڌيڪ ويجهو هجڻ ڪري، وينس سج جي چوڌاري اسان وارن 225 ڏينهن ۾ چڪر پورو ڪري ٿو، جيڪو چڪر اسان جي ڌرتي 365 ڏينهن ۾ ڪري ٿي. پر وينس سَيارو پنهنجي محور جي چوڌاري تمام آهستي ڦري (Rotate) ٿو. ايترو آهستي جو هڪ ڦيرو (يعني ڏينهن رات) 243 اسان وارن ڏينهن ۾ ڪري ٿو. يعني وينس سياري تي بيهي سج اُڀرڻ جو نظارو ڪجي ته ٻيو دفعو سج 243 ضربيان 24 ڪلاڪن کان پوءِ اُڀرندو. ٻي ڳالهه ته وينس سيارو اُبتو ڦري ٿو ان ڪري وينس وارن لاءِ سج اولهه کان اُڀري، اوڀر طرف لهي ٿو. انگلينڊ ۽ يورپ پاسي هن سَياري کي مارننگ ۽ ايونگ تارو سڏجي ٿو، جو هي تارو (سيارو) يا ته شام جو نظر اچي ٿو يا صبح جو. هندو جوتش ۾ وينس کي شڪرا سڏين. ٽيلي اسڪوپ جي ايجاد کان اڳ اولهه ۾ هن تاري کي Wandering Star (رول تارو) پڻ سڏيندا هئا.''
حاصل پور
حاصلپور: يا حاصل پور : پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ڏکڻ۾ واقع بھاولنگر ضلعي جو ھڪ شھر ۽ حاصلپور تحصيل جو صدر مقام آهي. ھي شھر ستلج ندي ۽ انڊيا پاڪستان سرحد جي وچ ۾ بھاولنگر جي اوڀر طرف 96 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آھي. ھي شھر 1752 ۾ حاصل خان عباسي ٻڌايو ھيو. 1768 ۾ حاصل خان ھتي ھڪ مسجد پڻ ٺھرائي. 1900 ۾ ھتي 347 گھر واقع ھيا ۽ نواب صادق محمد خان پنجون جو ھڪ ريسٽ هائوس پڻ واقع ھو جنھن جو نالو دولت خانہ ھيو.
رجحان
لاڙو، ڌارا يا رجحان (Trend) مان ڪيتريون ئي مرادون ٿي سگھن ٿيون.
اوگھڙ
اوگهڙ:هندن ۾ گورکناٿ جو فرقو، جيڪي شِوَ جي پوڄا ڪندا آهن. هيءَ اصل ۾ ترڪستان جو اُئگر قبيلو هو، جيڪي -ٻڌمت- جا مڃيندڙ ۽ چنگيز خان جي درٻار م لکڻ جو ڪم ڪندڙ (ڪاتب) هئا، هنن کي ڀکشو چوندا هئا، ڇو ته هو ٻؤت ڀَکشو هئا. -ان- کان پوءِ اولهه ايشيا ۾ ”ڀ“ جو اچار ”ب“ ۽ ”کش“ جو اچار ”خش“ ٿيڻ ڪري هُو ”ڀکشو“ مان ”بخشو“ ٿي، بخشي بـڻـجـي ويـا. هـنـد- پاڪ ۽ ڪشمير ۾ سندن دَخل هندو/مسلم ٻنهي ۾ هو، -ان- ڪري بخشي غلام محمد ۽ بخشي ٽيڪ چند به سڏيا. هن وقت (هن قبيلي وارا) صرف چين ۾ آهن ۽ مسلمان آهن. روايت آهي ته انهن گورکناٿ جو مَتو (عَمل) قبول ڪيو، -ان- ڪري هِتي ”اُئگر“ مان -اوگهڙ- مشهور ٿي ويا.
ابو الحسن
مشهور محدث ميان غلام حسين ولد مخدوم ابوالحسن صغير، پنهنجي وقت جو عالم ۽ صوفي درويش ٿي گذريو آهي. سندس والد خدا جي پيارن -ٻانهن- مان هو. غالباً 1102هه (1691ع) ڌاري -ٺٽي- ۾ ڄائو. ظاهري خواه روحاني -تعليم- ۾ پنهنجي والد جو صحيح پيروڪار ثابت ٿيو. جوانيءَ ۾ حرمين شريفين ويو، -جتي- جيد عالم مجدد ۽ شيخ المشائخ مخدوم سيد محمد حيات سنڌيءَ (1661-1751ع) جي قائم ڪيل مديني شريف واري مدرسي ۾ پڙهڻ لڳو. سندس حياتيءَ ۾ ته ساڻس -ٻانهن- ٻيلي ٿي رهيو، پر وفات بعد به مخدوم سنڌيءَ جو جانشين بڻجي، مدرسي جي نظام کي باقاعده هلائڻ لڳو. آخر 82 ورهين جي عمر ۾ 1187هه (1773ع) ڌاري، مديني شريف ۾ ئي وفات ڪيائين. مخدوم -ابوالحسن -”صغير“ عربي ۽ فارسي زبانن تي دسترس رکندو هو. ”صغير“ تخلص سان سندس عربي شعر به ملي ٿو. وڏو پرهيزگار ۽ سني عقيدو رکندڙ هو. ڪافي شاگرد پيدا ڪيائين ۽ چوڏهن ڪتاب به لکيائين، -جن- مان ٻه رياض يونيورسٽيءَ جي درسي نصاب ۾ اڄ به شامل آهن. سندس تحريرون بامقصد ۽ عبرت ۾ وجهندڙ آهن. انهيءَ اعتبار کان کيس اسلامي دنيا جي انسائيڪلوپيڊيا چيو وڃي ٿو. سندس دعا مستجاب هئي ۽ اڪثر مديني جي مرسل جو ذڪر سندس زبان تي رهندو آيو. سيد غلام علي بلگرامي ۽ مولانا خير الدين سورتيرح جا نالا سندس خاص رفيقن ۾ ڳڻيا وڃن ٿا. اصل نالو غلام حسين ولد محمد صادق سنڌي، ’-ابوالحسن صغير-‘ جي لقب سان پوري اسلامي دنيا ۾ مشهور آهي. پاڻ 1152هه/1739ع ۾ -ٺٽي- ۾ ڄائو ۽ شروعاتي -تعليم- اتي ئي حاصل ڪيائين، جنهن کان پوءِ حجاز جو سفر اختيار ڪيائين، -جتي- مخدوم محمد حيات سنڌيءَ کان -تعليم- ورتائين (مولانا عبيدالله سنڌي، -ابوالحسن صغير- کي مخدوم محمد هاشم ٺٽويءَ جو شاگرد ڄاڻائي ٿو). علامه ابوالحسن پنهنجي وقت جو وڏو عالم، فقيهه ۽ محدث هو ۽ -اجتهاد- جي درجي تي فائز هو. پاڻ مسلڪ جي اعتبار سان حنفي هو. مخدوم محمد حيات سنڌيءَ جي وفات کان پوءِ سندس مدرسي ’الشفا‘ ۾ پاڻ حديث جو درس ڏيڻ لڳو، جتان سَوَن جي تعداد ۾ طالبن فيض پرايو. -ابوالحسن صغير- 25 رمضان المبارڪ 1187هه/1773ع ۾ مديني پاڪ ۾ وفات ڪئي ۽ -جنت البقيع- جي قبرستان ۾ مدفون آهي.
اول (پاڻي)
پاڻيءَ جي وهڪري (درياهه يا واهه) ۾ لڙهندڙ گند ڪچرو. عام طور تي درياهه ۾ ڪرندڙ وڻ، ڪاٺ، ڪک ۽ پن وغيره پيا لڙهندا آهن. پوءِ اهو ڪچرو درياهه جي ڪنهن گهنڊيءَ ۾ ڪري، يا وهڪري جي گهٽجڻ ڪري گهُمري ۾ اچي، ڪنهن هنڌ ننڍي -پاڻي- ۾ بيهي رهندو آهي. انهيءَ گڏيل ڪچري کي ’-اول-‘ چوندا آهن. ڪن جاين تي’اولڙ‘ به چون.
آلو بخارو
آلو بخارو ھڪ پھاڙي وڻ جو ميوو، جيڪو کاڌي ۽ دوائن ۾ ڪم ايندو آھي. ھن جا صوفي ٻير جيڏا داڻا، ڪاراڻ مائل، ڳاڙھي رنگ جا ٿيندا آھن. ذائقو کٽو يا کٽمٺڙو اٿس. آلو بخارو سرءُ جو ميوو آھي. ھيءُ خوباني ۽ آڙوءَ جو ويجھو رشتيدار آھي. غذائي لحاظ کان آلو بخارو وڏيءَ اھميت وارو ميوو آھي. ھن ۾ کنڊ، ڪئلشيم، فاسفورس ۽ فولاد ڪافي مقدار ۾ ٿئي ٿو. ان کان سواءِ ان ۾ وٽئمن اي. بي ۽ سيءَ کان سواءِ پروٽين جو نشاستو به ٿئي ٿو. ھيءُ ميوو ٿڌو اثر رکي ٿو ۽ قبض ڪشا آھي. طبي لحاظ کان گھڻي اڃ ۽ وات جي خشڪيءَ کي گھٽائي ٿو. تپ، مٿي جي سور ۽ الٽين وغيره لاءِ مفيد علاج سمجهيو آھي. هي ميوو کائڻ ۾ سخت آهي تنهن ڪري رڌي کائيندا آهن، يا مربي ۽ ٻين کاڌي جي قسمن ۾ ڪم آڻيندا آهن. آلو بخارا ته مشهور آهن؛ هر سال ڪابل کان سڪل ايندا آهن. انهن جو وڻ پنجاب ۽ مٿين پرڳڻن ۾ چڱو ٿو ٿئي، جنهن ميوي کي هندستاني آلوچا چون ٿا، سو به آلو بخارا جهڙو آهي؛ مگر اصل يورپ جو آهي جنهن کي انگريزيءَ ۾ پلَم چون ٿا. هن جو وڻ شفتالوءَ وانگي پوکبو آهي. هن جو پيوند شفتالوءَ تي لڳي سگهي ٿو. اک به لڳندي آهي. ٽَڪر تي چڱو ٿيندو آهي. هي ميوو سيپٽمبر ۽ آڪٽوبر ۾ پچندو آهي. هماليه ۾ تہ مينهن جي موسم ۾ پچندو آهي.
حوالا
زمرو:ميوا
ميرپور خاص ڊويزن
ميرپور خاص ڊويزن پاڪستان جي صوبي سنڌ جي هڪ انتظامي ڊويزن آهي جنهن ۾ هيٺيان ضلعا شامل آهن.
زمرو:پاڪستان جون ڊويزنون
جان ڊالٽن
'''
جان ڊالٽن (انگريزي: John Dalton )؛ (6 سيپٽمبر 1766-27 جولائي 1844) هڪ انگريز ماهر ڪيمياگر طبعيات هو. پاڻ گهڻو ڪري مادي جي نظرئي ڪري شهرت حاصل ڪيائون
فائل نالو جو واڌارو
فائل نالو جو واڌارو ڪمپيوٽر جي فائل نالو جو واڌارو يا ايڪسٽينشن اصل ۾ فائل جي سڃاڻپ ڪندڙ واڌارو ھوندو آھي جنھن مان خبر پوندي آهي تہ ان فائيل جو خصوصيت ڪھڙي آھي يا اھو فائيل جي ڊيٽا ڪھڙي مقصد لاءِ آھي، يا ان فائيل جي گنجائش ڪيتري آهي ، يا ان فائيل جو فارميٽ ڪھڙو آھي. فائيل جي عام نالي جي آخر ۾ فل اسٽاپ (.) لڳائي يا ننڍي ليڪ (-) لڳائي اکرن جي پڇڙ (suffix) لڳائي اضافو ڪيو ويندو آهي. ان واڌارو يا ايڪسٽينشن کي ڪمپيوٽر جي ٻوليءَ ۾ ميٽا ڊيٽا (Metadata) چوندا آهن. اھا واڌارو فائيل ۾ محفوظ ڪيل ڊيٽا متعلق ڄاڻ کي بہ ظاهر ڪندي آهي. فائيل جي نالي جو ڪھڙو حصو ان جو واڌارو يا ايڪسٽينشن آھي ان کي ڄاڻڻ لاءِ فائيل سسٽم جا قائدا متعين ٿيل آھن.
فائيل نالي جي اضافي جي سڃاڻپ
فائيل جو نالو جيڪڏهن  آھي تہ ان جي پڇڙ   فل اسٽاپ يا ٽٻڪي (.) کان پوء ڏنل آهي اھا ان جو واڌارو آھي. ساڳي طرح  فائيل جي نالي ۾   ان جي پڇڙ (suffix)  جي صورت ۾ واڌارو يا ايڪسٽينشن آھي جيڪا فائيل جي فارميٽ، ڊيٽا متعلق ڄاڻ، قسم، ۽ فائيل جي خصوصيتن وغيره کي ظاھر ڪندڙ آھي. ونڊوز فائيلن ۾ يا  يا   وغيره فائيل نالي جو واڌارو يا ايڪسٽينشن جا مثال آهن. فائيل سسٽم ۾ ڪجھ فائيل نالن جي ڪابہ واڌارو نہ ھوندي آھي، ڪن جي ھڪ واڌارو ھوندي آھي ۽ ڪن جي ھڪ کان وڏيڪ واڌارو ھوندي آھي جيئن مثال طور :  فائيل نالي ۾ ٻہ واڌارو آهن جن مان   واڌارو ٻڌائي ٿي ته فائيل ٽار آرڪائيو (tar archive) وارو آھي ۽   واڌارو  ٻڌائي ٿي ته ٽار آرڪائيو فائيل جي زپ (gzip) سان گھٽايل آھي.
آلو فقير
آلو فقير نالي بزرگ ذات جو چانڊيو هو ۽ مشھور بزرگ شاھ گودڙئي جو پوئلڳ ۽ پنھنجي وقت جو سخي ۽ سپھ سالار ٿي گذريو آهي. سلطان غياث الدين بلبن جي وفات کان پوءِ جڏهن سندس پوٽو 689ھ/1290ع ۾ تخت تي ويٺو ۽ سندس حڪومتي دور ۾ ملڪ اندر افراتفريءَ جو ماحول وڌي ويو ۽ لاقانونيت کي هٿي ملي، تڏهن مرزاڻي قبيلي جي ماڻهن حمل خان مرزاڻي چانڊئي جو مال اچي ڦريو، ڦريل مال واپس ڪرائڻ لاءِ ٻين چانڊين سان گڏ هي درويش بہ ساڻن ويو. ٻنهي قبيلن وچ ۾ جنگ لڳي، جنھن ۾ ٻين ڪيترن ماڻهن سان گڏ هيءُ بہ قتل ٿي ويو. آلو فقير کي 7 رجب 691ھ مطابق 1292ع تي اتي ئي جنگ جي ميدان ۾ دفن ڪيو ويو.
حوالا
زمرو:1292ع جون وفاتون
گلان جو مقبرو
بيگم گلان (Bagum Gulaan) جو مقبرو يا ماڳ ڪلھوڙن جي صاحبي 1873-1800ع واري زماني جو اڏيل آهي. ميان نورمحمد ڪلھوڙي جو قبرستان ديھ ۽ ڳوٺ نورمحمد تعلقو دولتپور، ضلعو نواب شاھ. ھن ماڳ جي ڏکڻ ۾ اٽڪل ھڪ ڪلو ميٽر جي پنڌ تي نم جو ڳوٺ، اوڀر ۾ ھڪ ڪلو ميٽر جي پنڌ تي لنڊڪي ڪئنال، مقيم ڏاھري جو ڳوٺ ھتان کان 3 ڪلو ميٽر اولھ ۾ ۽ مورو شھر ھتان کان 16 ڪلوميٽرن جي پنڌ تي آھي. ھي ماڳ اتر ويڪرائي ڦاڪ26032\'50\'\' ۽ اوڀر ڊگھائي ڦاڪ 6804\'8\'\' ڊگرين تي موجود آھي. بيگم گلان ميان نورمحمد ڪلھوڙي جي گھر واري ۽ ميان غلام شاھ ڪلھوڙي (Miyaan Ghulam Shah Kalhorro) جي ماءُ ھئي. سندس مقبرو رٿ ۾ مستطيل آھي. جنھن کي -اوڀر- ۾ ونگن سان دروازو ڏنل آھي. مھاڙي چئن اڀن ۽ پنجن سڌن پانيلن سان سينگاريل آھي. اڀرندي پاسي کي ڇڏي باقي ھر پاسي واري ديوار ۾ پنج اڀا ۽ پنج سڌا پانيل ٺھيل آھن. ڏکڻ ۾ نوڪدار ونگ سان روشندان (ventilator) لڳل آھي. ڇڄھري مقبري جي چوڌاري ڦريل آھي، جنھن جي ڪنڊن وٽ برجيون (Turrets) ٺھيل آھن. مقبري کي محرابي ڇت آھي؛ جنھن جي مٿان ڪوڻيءَ جو ابتو گل ٺھيل آھي ان جي مٿان ڪلس ڏنل آھي. اندران ٻاھران گچ گاري سان لنب ٿيل آھي. گل ٻوٽن جا ڌنڌلا عڪس اڃا بيٺا آھن. اندر اولھ واري ديوار تي اندرئين پاسي ونگاوان پانيل ٺھيل آھن. اھڙي طرح ڏکڻ ۽ اوڀر ۾ به اھڙا گھڻ راسي ونگن وارا پانيل ڏنل آھن. ڀتيون اندرئين طرف چٽيل آھن.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌ زمرو:تاريخ زمرو:تاريخي ماڳ
انڊورا
اينڊورا: جنھن جو سرڪاري نالو انڊورا جي پرنسپلٽي آهي آئبيرين اپٻيٽ جو خشڪي سان گھيريل ھڪ خودمختيار ننڍڙو ملڪ آهي جيڪو اسپين ۽ فرانس جي سرحد تي واقع آھي. ان جي اتر م فرانس ۽ ڏکڻ ۾ اسپين واقع آهي جنھن جو بنياد شارليمن ( فرينڪ بادشاھ چارلس I) وڌو. ھن ملڪ تي 988 تائين ھتان جو حاڪم ڪائونٽ آف اورغيل ھيو جنھن بعد رومن ڪيٿولڪ انتظاميه جي حاڪميت م آيو. موجوده پرنسپلٽي 1278 ۾ فوئڪس جي ڪائونٽ، اورغيل جي بشپ جي وچ م ٿيل معاھدي تحت وجود م آئي جنھن مطابق ان علائقي تي ٻٽي حاڪميت واري گڏيل جي شروعات ٿي جن م حاڪم ھڪ ئي وقت ٻہ شھزادا مڃيا ويا جن ۾ ھڪ شھزادو اسپين جي ڪيٽلانيا واري  ڪيٿولڪ بشپ ۽ ٻيو فرانس جي حاڪم طرفان شھزادو شامل ھيا ۽ اھڙي طرح ٻٽي حاڪميت  واري ٻن شھزادن وارو راڄ جاري آهي. ھي ملڪ پکيڙ ۾ يورپ جو ڇھون نمبر ۽ دنيا جو سورھون نمبر ننڍڙو ملڪ آهي جنھن جي پکيڙ 468 km2 آھي. ھتان جا ماڻھو ڪيٽلان واري اطالوي نسل جا آھن. آبادي م وري دنيا جو يارھون نمبر ننڍڙو ملڪ آهي. ان جو گاديءَ جو هنڌ اينڊورا لاويلا آهي جيڪو يورپ جو بلند ترين گاديءَ جو هنڌ آهي جنھن جي سمنڊ جي سطح کان بلندي 1,023 m آهي. ھن ملڪ جي سرڪاري ٻولي ڪيٽلان ٻولي آھي. سن سان گڏوگڏ ھتي اسپيني، پورچوگيزي ۽ فرينچ پڻ عام ڳالھائي وڃي ٿي. ھن ملڪ جي معيشت جو وڏو حصو سياحت آهي. ھر سال ھتي ھڪ ڪروڙ کان مٿي سياح گھمڻ ايندا آهن. ھي ملڪ يورپي يونين جو رڪن ملڪ ناھي پر پوء بہ ھتان جي سرڪاري ڪرنسي يورو آھي. ھن ملڪ 1993 م گڏيل قومن جي رڪن ملڪ جو درجو حاصل ڪيو.
حوالا
زمرو:يورپي ملڪ
ميڊيا ٽائيپ
ميڊيا ٽائيپ جنھن کي شروع ۾ ايم آء ايم اي ٽائيپ يا ملٽي پرپز انٽرنيٽ ميل ايڪسٽينشن (Multipurpose Internet Mail Extensions)چوندا ھيا. انٽرنيٽ تي منتقل ٿيندڙ فائيل فارميٽ ۽ فائيل جي جزن کي ٻٽي سڃاڻپ ڪندڙ آھي.انھن جي درجہ بندي جي اشاعت ۽ معيار برقرار رکڻ لاءِ انٽرنيٽ اسائينڊ نمبرز اٿارٽي (Internet Assigned Numbers Authority) يا آء اي اين اي (IANA) ھڪ متعلقه اختياري آهي. ميڊيا ٽائيپس جي وضاحت نومبر 1996 ۾ رڪئيسٽ فار ڪمينٽس 2045 ۾  ملٽي پرپز انٽرنيٽ ميل ايڪسٽينشن جي خصوصيتن جي حصي طور ٿيل آهي جيڪو برقي-ميل (email) جي ميسيج جي متن ۽ شاملات جي نمونن کي ظاھر ڪندڙ آھي. ان ڪري ميڊيا ٽائيپ ٻين انٽرنيٽ جي پروٽوڪولن لاء پڻ استعمال ٿيندو آهي مثال طور: ايڇ ٽي ٽي پي(HTTP)، ۽ ڊاڪيومينٽ فائيل فارميٽ مثال طور:ايڇ ٽي ايم ايل (HTML)، ,
اسم اعظم ڪبريا از ملفوظات الاوليا
هيءُ ڪتاب ڄام نبي بخش فردوسيءَ جو لکيل آهي، جنهن کي مرحوم سيد غلام حيدر شاهه ڪوثريءَ مرتب ڪيو آهي. ڪتاب جي ابتدائي صفحن تي ليکڪ ۽ مرتب جون -تصويرون- ڏنل آهن. هيءُ ڪتاب اسلامي عقيدن جي بجا آوريءَ ۽ ٻين مذهبي عقيدن جي ڇنڊ ڇاڻ جي موضوع تي مبني آهي. ڪتاب ۾ ليکڪ اسلامي مذهبي عقيدن ۽ ٻين مذهبن جي عقيدن جي ڀيٽ ۾ عقلي دليلن کان ڪم ورتو آهي. ڪتاب ۾ مذهبي حڪمن، پيغمبرن، ولين جي تذڪرن سميت قرآن پاڪ جي آيتن جا ترجما ۽ شاهه سائينءَ جا -بيت- به عنوانن جي نسبت سان ڪتب آندا ويا آهن. هن ڪتاب ۾ مشهور ڪتاب ”غنيته الطابسين“ ۽ -ان- جي مصنف شيخ عبدالقادر بغداديءَ سميت عباسي خليفن تي مفصل باب موجود آهي. -ان- کانسواءِ اسلامي حڪمن، نماز وغيره لاءِ به علمي بحث ڪيو ويو آهي. ڪتاب جي ليکڪ جو تعلق -اهل- تشيع جي مڪتبه فڪر سان آهي. هن ڪتاب ۾ حضرت محمد صلي -الله- عليه وسلم، حضرت عليعه، حضرت امام حسن عه، حضرت امام حسين عه، حضرت بيبي فــاطمته الزهريٰعه، -امام- زيــن العابدينعه، -امام- جعفرعه، -امام- موسيٰ ڪاظمعه، -امام- علي رضاعه، -امام- محمد تقيعه، -امام- علي نقيعه، -امام- حسن عسڪريعه بابت مختلف واقعن جي نسبت سان مختصر ۽ جامع مواد به آهي. ڊيمي سائيز واري هن ڪتاب ۾ 246 صفحا آهن، هيءُ ڪتاب محمد عثمان ڏيپلائي، قرآن پريس نزد زناني اسپتال مان ڄام نبي بخش فردوسيءَ جي خرچ سان ڇپائي پڌرو ڪيو. ڪــتــاب جــي قــيــمــت 4 روپيا ڄاڻايل آهي.
خيرپورتاميوالي
خيرپور تاميوالي:  پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي بھاولپور جو ھڪ شھر ۽ خيرپور تاميوالي تحصيل جو صدر مقام آهي.
ڌرم شالا
ڌرم شاله __(Dharamshala):
هندو تيرٿ ڪرڻ وارن، زائرين جي رهڻ وارن جي جاءِ. اڄڪلهه سڀني طبقن ۾ مهمانن کي پئسن جي عيوض رهائڻ واري جڳهه هوندي آهي، جنهن کي هنديءَ ۾ ڌرمشاله چيو وڃي ٿو. سنسڪرت ٻوليءَ ۾ ڌرم (धर्म) معنيَ مذھب آھي ۽ شالا (शाला) معني پناھگاھ .اھڙي طرح ڌرم شالا  جي معني آھي مذھبي زائرين کي رھائڻ لاءِ جاء. ڌرم شالائون ٺھرائڻ ھندو، جين ۽ تبتي ٻڌن جي مذھبن جي مشترڪ ريت آھي. اھا جاء سراء نہ ھوندي آھي جيڪا مسافرن لاءِ ھوندي آھي .صرف مذھبي زيارت ڪندڙ اتي رھي سگھي ٿو.
راضپي ڀريل سهمتي
راضپي ڀريل سهمتي (Raazpay bhariyal sahmatee) يا ايگريمينٽ ايڊ ريفرينڊم (Agreement ad referendum) هڪ اهڙي ٺاهه کي چئبو جيڪو ڳالهين وسيلي ٻن حڪومتي نمائندن جي شخصي راضپي سان طئي ٿئي، پر ساڳي سهڪاري رويي جي ٻنهي حڪومتن کان به طلب رکندو هجي. جيڪڏهن لاڳاپيل ملڪن جي هڪٻئي کي موٽ هاڪاري هوندي ته طئي ٿيل ڳالهيون ڪامياب ٿينديون ، ٻي صورت ۾ اختلاف برقرار رهندو.
حوالا
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:عالمي لاڳاپا زمرو:سفارتڪاري زمرو:ملڪ زمرو:سياست
آليون اکيون اڻڀا وار
حوالا
زمرو:1972ع جا ڪتاب
1151ع
ڊسمبر
زمرو:1151ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
ايڪتا (فلم)
ايڪتا (Ekta)، پهرين سنڌي فلم هئي، جنهن جو هدايتڪار	هومي واڊيا ۽ پروڊيوسر رام پنجواڻي هو. هي فلم 1934ع ۾ ٺهڻ شروع ٿي ۽ 1940ع تي مڪمل ٿي ۽ بمبئيءَ مان 1945ع ڌاري رليز ٿي. واڊيا اسٽوڊيوز، ممبئي پاران ٺاهيل هن فلم جو اداڪار ڪريم بخش نظاماڻي ۽ اداڪاره ڪوشيلا بيگ هئي. هن فلم جو موضوع هندو ۽ مسلمانن جي اتحاد هو. هي پهرين سنڌي فلم، پنهنجي همعصر فلمن جي نسبت تمام گھٽ وقت واري هئي.
نمائش
ايڪتا، جي نمائش ڪراچي جي مشهور سئنيما تاج محل ۾ دهلن شرناين جي گونجار ۾ ٿي هئي. نمائش واري تقريب ۾ سنڌ جو وزيراعظم الله بخش سومرو، جمشيد نسروانجي، جمشيد واڊيا۽ فلم پروڊيوس رام پنجواڻي مک مهمان هئا.
ڪلام
هن فلم ۾ ڪل ٻه ڪلام شامل هئا، جن جي شاعري کيئلداس فاني ڪئي.
حوالا
زمرو:سنڌي فلمون زمرو:ڀارتي فلمون زمرو:سنڌي ٻولي جون فلمون
ايڪادشي
سنڌي مهيني جي يارهين -تاريخ-، جنهن تي هندو ورت رکندا آهن. -ان- کي ”گيارس“ به چوندا آهن.
ڌماچوڪڙي
ڌماچوڪڙي __(Spritual Dance):
راڳ يا گاني سان گڏ جهمر هڻڻ. بلڙيءَ واري سيد عبدالڪريم بلڙي رحه (1538-1623ع) جي روضي تي پڻ هن قسم جو ناچ ٿئي ٿو، جنهن کي ”شينهن“ چوندا آهن. شاهه عبداللطيف ڀٽائي رحه (1689-1752ع) جي درگاهه تي پڻ ”ڌمال“ جي روپ ۾ ڌما چوڪڙي لڳي ٿي، جنهن ۾شينهن جيان زبان مان حرف ” هو هو“ جا لفظ ڪڍندا آهن.
اول (ضامن)
ضمانت طور ڏنل ماڻهو يا عيوضي. اڳ ۾ حاڪمن جو اهو رواج هوندو هو ته ٻن ڌرين ۾ -جنگ- کان پوءِ هارائيندڙ ڌُر تي ڏنڊ وڌو ويندو هو ۽ ڏنڊ جي ادائگيءَ تائين -بادشاهه- جي ويجهي عزيز يا خاص مصاحب کي اولَ بڻايو ويندو هو.
سنڌ جي -تاريخ- ۾ ڪلهوڙن حاڪمن جي اولَ بنجڻ جو ذڪر اچي ٿو، مثال طور 1111هه/ 1699ع ۾ ميان يارمحمد ڪلهوڙي ۽ بروهين جي وچ ۾ -جنگ- لڳي، جنهن ۾ سخت لڙائيءَ کان پوءِ ڪلهوڙي حاڪم صلح ڪيو ۽ اولَ طور پنهنجن ٻن فرزندن ميان نورمحمد ۽ محمد خان کي، -بروهي- حاڪم وٽ ڇڏيائين، جيڪي ٻه سال ضمانت ۾ رهيا.
1153هه ۾ نادرشاهه سنڌ ۾ تباهي مچائڻ کان پوءِ ميان نورمحمد تي ڏنڊ وجهي، سندس پٽن غلام شاهه ۽ محمد مرادياب کي -اول- بڻائي، -ايران- وٺي ويو. -ٽن- سالن کان پوءِ واعدي وفائي نه ٿيڻ سبب ميان نورمحمد جو ٽيون پٽ عطرخان به -اول- بڻجي -ايران- ويو. اُهي ٽيئي شهزادا بعد ۾ -احمد شاهه- درانيءَ جي اقتدار سنڀالڻ کان پوءِ 1162هه ڌاري واپس موٽيا.
مڪلي
مڪلي مڪلي جو قديم قبرستان---Makli Necropolis: مڪلي ھڪ قديم قبرستان جو نالو آهي، جيڪو مڪليا شھر ۾ ٺٽي شھر کان 6 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آھي.
نالي جو پسمنظر
انهيءَ ٽڪر تي مڪليءَ جو نالو هن ڪري پيو. جو قديم وقت ۾ هڪڙو وڏو بزرگ حج ڪرڻ لاءِ ٿي ويو، اتي اچي لٿو، رات جو خواب ڏٺائين جنهن جي اثرکان جاڳندي هن کي جذبو اچي ويو ۽ بار بار چوڻ لڳو ته هذا مڪه لي هــٰــذا مَڪه لِي يعني هيءُ پنهنجي لاءِ مڪو آهي. مَڪه لِي وري وري چيائين. تنهن تان انهيءَ هنڌ تي مڪلي نالو پئجي ويو. ڪن جو چوڻ آهي ته هڪڙي اولياءَ بي بي مڪلي واري مسجد جي محراب جي پٺيان دفن ٿيل آهي ۽ انهيءَ مسجد تي مڪليءَ يا ننڍي مڪي جو نالو شيخ حماد رکيو، جنهن جو مٿي ذڪر آهي. پوءِ انهيءَ مسجد تان ساري ٽڪريءَ تي نالو پيو. ==
فن تعمير
انهيءَ ٽڪريءَ تي هيٺين حاڪمن جا قبا ۽ قبرون آهن. رستي تي پهرين (1) مرزا جاني بيگ ۽ مرزا غازي بيگ جو قبو آهي. اڪبر بادشاهه جي وقت ۾ مرزا جاني بيگ ٺٽي جو پونيون ترخان حاڪم هو، سندس مرڻ تي غازي بيگ حاڪم ٿيو. جنهن کي ماري وڌائون. انهيءَ جو ا قبي جو سال سنه 1613ع آهي. (2) نواب مرزا عيسيٰ ترخان- مرزا عيسيٰ ترخان پهريون ئي شخص هو، جو جهانگير بادشاهه جي وقت ۾ نواب مقرر ٿيو، انهيءَ جو قبو هن پهرئين قبي جي اتر ڏي آهي. قبي جو سال سنه 1644ع آهي. (3) مرزا طغرل بيگ جو قبو مٿين ٻن قبن جي وچ ۾ آهي. ڪلان ڪوٽ تي هن جو نالو پيل هو ۽ طغرل آباد سڏبو هو، جو ڪي چون ٿا ته تغلق آباد آهي. اهوقبو ٻارهن پيلپاون تي بيٺل آهي. (4) ديوان شريف خان ارغون. جو دهليءَ مان وزير مقرر ٿي ٺٽي جي هڪڙي نواب وٽ آيو. قبي جو سال سنه 1638ع آهي. اهو قبو هن پنهنجي جيئري جوڙايو. (5) نواب امير خليل خان- هن جي وصيت موجب هن جي لاش قبي کان ٻاهر دفن ڪئي ويئي، جو قبي ۾ ست وڏا بزرگ رکيل هئا. قبر جو سال سنه 1585ع آهي. (6) مرزا عيسيٰ ترخان- پهريون ترخان حاڪم هو. هن جي قبي جي آسپاس ٻيون به گهڻيون قبرون آهن. قبي جو سال سنه 1573ع آهي.thumb| عيسيٰ خان ترخان II جو مقبرو جيڪو مڪلي ۾ فن تعمير جو شاهڪار آهي (7) ڄام نظام الدين سمو ڄام، جو زبردست حاڪم ٿي گذريو. قبي جو سال سنه 1508ع آهي.thumb| ڄام نظام الدين سمي جي مقبري جو جھروڪو گجراتي طرز تعمير ڏيکاري ٿو. (8) سيد علي شيرازيءَ جو قبو مٿئين قبي جي اتر ڏي ۽ ماٿريءَ جي هن پاسي آهي. هيءُ سيد ٺٽي جي ماڻهن جي طرفان تحفا کڻي همايون بادشاهه وٽ عمرڪوٽ ۾ ويو هو.
حوالا
thumb|ڪجھ مقبرا اڪريل گلڪاري سان سينگاريل آهن
thumb|ڪجھ مقبرن جا ورانڊا ڇت سان ڍڪيل آهن ۽ خوبصورتيءَ سان اڪريل آهن.
thumb|کوڙ خالي مقبرا cenotaphs خوبصورتيءَ سان اڪريل آهن
thumb|ڪجھ مقبرا وچ ايشيا طرزِ وارو فن تعمير ظاهر ڪن ٿا.
thumb|مرزا باقي ازبڪ جو مقبرو وچ ايشيائي فن تعمير ڏيکاري ٿو. زمرو:سما جاتيون زمرو:ٺٽو ضلعو زمرو: قديم ماڳ ۽ مڪان زمرو:ٺٽي ۾ سياحتي مقام
اسماء النبي محمد
حضرت محمد صلي الله عليه وسلم، الله پاڪ جو آخري نبي آهي. سندن صفاتي نالن ۾ هيٺيان بابرڪت نالا اچي وڃن ٿا :
1152ع
ڊسمبر
زمرو:1152ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
آمرو
گدامريءَ جي وڻ جون ڪچيون ڦريون. جھنگ جليبيءَ جي ڦرين واري ميوي کي به آمرا چوندا آھن، جيڪي ميوي طور کاڌا وڃن ٿا.
زمرو:ميوا
مساڪو نڪاتا
thumb|left|مساڪو نڪاتا جي 1954 ۾ نڪتل تصوير مساڪو نڪاتا پھرين ڊسمبر 1910ع ۾ پيدا ٿيندڙ  جپان جي انھن پھرين ٽن عورتن مان ھڪ آھي جيڪي عورتن ۾  سڀ کان اول 1940ع ۾ جپان جي بار يا وڪيلن جي تنظيم جون ميمبر ٿيون ھيون. نڪاتا بعد ۾ جپان جي بار ايسوسيئيشنن جي فيڊريشن جي ڊائريڪٽر پڻ بڻي. 15 آڪٽوبر 2002ع ۾ 91 سالن جي عمر ۾ وفات ڪيائين.
حوالا
زمرو:1910ع جون پيدائشون
اولاڪ
اولاڪ/ اولاق: آڳاٽي وقت ۾ سنڌ ۾ -ٽپال- پهچائيندڙ گهوڙو يا اُٺ اولاڪ سڏبو هو. اصل ۾ ”الاغ“ عربي ٻوليءَ جو لفظ آهي، جيڪو -ٽپال- پهچائڻ واري خاص گهوڙي لاءِ استعمال ٿيندو آهي. سنڌي ٻوليءَ ۾ انهيءَ لفظ جو اچار ’اولاڪ‘ يا ’اولاق‘ ڪري ڪم آڻيندا آهن. -ترڪي- ٻوليءَ ۾ ’اُلاغ‘ جي معنيٰ آهي ”-ٽپال- جي چوڪي“. اُن زماني ۾ -ٽپال- پهچائڻ لاءِ سرڪاري گهوڙا مقرر هئا، جيڪي چئن ڪوهن تي بدلبا هئا.
سکر ڊويزن
سکر ڊويزن پاڪستان جي صوبي سنڌ جي هڪ انتظامي ڊويزن آهي جنهن ۾ هيٺيان ضلعا شامل آهن. سکر ڊويزن جي پکيڙ 24505 چورس ڪلوميٽر آھي. 1998 ۾ ھن ڊويزن جي آدمشماري 34,47,935 ھئي جيڪا 2017 ۾ وڌي 55,38,555 ٿي وئي. زمرو:پاڪستان جون ڊويزنون
پاڪستان انڊونيشيا لاڳاپا
پاڪستان انڊونيشيا لاڳاپا جمهوريا انڊونيشيا ۽ اسلامي جمهوريا پاڪستان جي وچ ۾ سفارتي لاڳاپا آهن. ٻئي ملڪ اسلامي دنيا جا سڀ کان وڏي آبادي وارا ملڪ آھن جن جي آبادي غالب مسلم اڪثريت واري آهي. ٻنھي ملڪن جو تعلق ايشيا سان آھي ۽ ٻني ملڪ مذھبي شدت پسند دھشتگردي سان منھن ڏيندا رھيا آھن. ٻئي ملڪ اسلامي سھڪار جي تنظيم جا اھم ميمبر ۽ ترقي پذير ملڪ آھن. ٻنھي ملڪن جي وچ ۾ سفارتي لاڳاپا شروع کان موجود آھن. پاڪستان جو سفارتخانو جڪارتا ۾ واقع آهي انڊونيشيا جو سفارتخانو اسلام آباد ۾ واقع آهي ۽ ڪراچي ۾ انڊونيشيا جو ڪائونسليٽ جنرل ويھندو آھي. 2014 ۾ بي بي سي جي ورلڊ سروس جي ڪرايل سروي پول مطابق انڊونيشيا جي 40 سيڪڙو ماڻھن پاڪستان لاء مثبت راء ڏني ۽ 31 سيڪڙو منفي راء ڏني
حوالا
زمرو:پاڪستان جا ٻه طرفا تعلقات
1153ع
ڊسمبر
زمرو:1153ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
وارن ڌاون
زمرو:1987ع جون پيدائشون زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:جيئرا ماڻهو
ڪانڌڙا
ڪانڌڙا سنڌ ۾ رهندڙ هڪ ذات جو نالو آهي. ڪانڌڙن بابت ڪي تفصيلي ڳالهيون ڪتابن مان ڪونه ٿيون ملن. ڪانڌڙا ذات جي اڪثريت سنڌ ۾ خيرپور، قمبر شهداد ڪوٽ ۽ لاڙڪاڻي ضلعن ۾ رهي ٿي ۽ سندن ماڌري زبان سنڌي آهي. ڪانڌڙا ذات انڊيا جي اتر پرديش رياست ۾ به رهي ٿي جتي سندن مذهب هندومت آهي ۽ ٻولي هندي ڳالهائن ٿا. ڳوٺ ڪانڌڙا پور Kandhrapur انڊيا جي رياست اتر پرديش جي ڊويزن لکنئو جي ضلعي کيڙِي ۽ تحصيل گولا گوڪرن ناٿ ۾ ڪانڌڙا پور نالي هڪ ڳوٺ آهي جيڪو کيڙي ضلعي جي ڪُمڀي گولا بلاڪ ۾ واقع آهي. جنهن جي ڪل آبادي 2119 آهي ۽ ٽوٽل گهر 314 آهن. ڪانڌڙا پور لکنئو کان 145 ڪلو ميٽرن جي فاصلي تي آهي. ڪانڌڙا پور جا رهواسي هندو آهن ۽ هندي ٻولي ڳالهائن ٿا. ڪانڌڙا پور جي ڀرپاسي ۾ ڪجهہ ڳوٺ آهن جن ۾ شاه پور جاگير، سيمرا جانيپور، مگداپور، ڀگوَتي پور ۽ گلڙائي شامل آهن.
ڪريڪٽبل ايئر بامب
thumb|KAB-500Kr
ڪريڪٽبل ايئر بامب KAB-500Kr 500 ڪلو گرام ٽي اين ٽي بارود جي برابر طاقت رکندڙ اليڪٽرو آپٽيڪل ٽيليويزن ذريعي گائيڊ ٿيندڙ فائر اينڊ فرگيٽ بم آھي جيڪو 1980 واري ڏھاڪي ۾ سوويت ايئر فورس تيار ڪيو. اھو بم دولت مشترڪه وارن خودمختيار ملڪن سميت کوڙ ٻين برآمداتي گراھڪن کي وڪرو ڪيو ويو. ھي بم آمريڪي جي بي يو 15 بم جھڙو آھي. ھي بم جي ڊيگھ 10 فٽ ۽ وزن ۾ 520 ڪلوگرام اٿس. ڌماڪي سان ھي بم ري اينفورسمينٽ ڪنڪريٽ ۾ 4 فٽ 11 انچ تائين تباھ ڪرڻ جي صلاحيت رکي ٿو. حد نظر جي شرط سان ھن بم کي 15 کان 17 ڪلوميٽرن جي فاصلي تائين نشانو چٽي سگھجي ٿو.
ايف. پي. بند
ايف. پي. -بند-، -ٻوڏ- جي پاڻيءَ کان بچاءَ لاءِ هڪ تعمير ٿيل -بند- آهي، جيڪو جيڪب -آباد- ضلعي کان هلي وڃي منڇر تي ختم ٿئي ٿو. ايف. پي. -بند- جو پورو نالو (Flood Protective Bund) يعني (-ٻوڏ- کان بچاءَ -بند-) آهي. هي -بند- انگريزن جي دور ۾ سکر -بئراج- تعمير ٿيڻ کانپوءِ 33، 1932ع ڌاري ٺاهيو ويو. 1975ع واري درياهي -ٻوڏ- ۾ پاڻيءَ جي دٻاءَ سبب ڪن هنڌن -تان- هن -بند- ۾ گهارا پئجي ويا هئا، -ان- کانپوءِ -آگسٽ- 2011ع ۾ آيل -ٻوڏ- سبب هن -بند- کي ڪافي هنڌن -تان- گهارا لڳا. ضلعي لاڙڪاڻي جي ويهڙ ڳوٺ لڳ سيري -پتڻ- وٽ -بند- ڪمزور ٿي ويو، جنهن ڪري ڳوٺاڻن ڳوٺ ٻڏڻ کان بچائڻ لاءِ -بند- کي مضبوط ڪيو. -بند- کي مضبو ط ڪندي سيري -پتڻ- وٽ ٽي مهاڻا /ڳوٺاڻا -بند- جو ڪپر ڪرڻ سبب دٻجي فوت ٿي ويا. انهن معصوم ڳوٺاڻن جي هن قربانيءَ سبب -بند- ٽٽڻ کان -بچي- ويو. اڄڪلهه -ان- جاءِ تي -ٽن- شهيد ڳوٺاڻن جو يادگار تيار ڪيو ويو آهي.
ادرڪ
thumb|ادرڪ جو ٻوٽو ادرڪ(Ginger) زنجبيل جي ٻوٽي جو پاڙ نما ٿڙ(rhizome) آهي، جيڪو دوا، مصالحي ۽ خوارڪ جي سجاوٽ جي طور لاء استعمال ڪيو ويندو آهي. 200px|thumb|ڪٽيل ادرڪ
200px|thumb|left|ادرڪ جو فصل
تفصيل
ھي ھڪ قسم جو وکر آھي، جيڪو اصل ۾ ٻوٽي جي پاڙ آهي. هيءَ هيڊ جي ڳڙين وانگر ڳنڍين واري ٿئي ٿي. سُڪل ادرڪ کي ”سُنڍ“ چئبو آهي. اُن جي کل ميراڻ تي مائل، خاڪي رنگ جي ٿئي ٿي. ان جو ذائقو تيز ٿيندو آهي. طعام رڌڻ ۾ مصالحي طور ڪم اچي ٿي. هن کي هندستانيءَ ۾ اَدرڪ ۽ انگريزيءَ ۾ جِنجَر، پارسيءَ ۽ عربيءَ ۾ زنجبل چوندا آهن. هيءَ آلي يعني تازي به ڪم ايندي آهي، ٻوڙ ۾ يا آچار يا مربي ۾ ۽ سڪي به. هيءَ سانوڻ کان ٿورو اڳڀرو، مئي مهيني جي پڇاڙيءَ ۾ پوکبي آهي. زمين تمام ڀلي هئڻ گهرجي. چريون هڪ هڪ فوٽ تي هجن ۽ ٻه يا ٽي انچ اونهيون هجن. انهن ۾ فوٽ فوٽ تي سنڍ جون ڳڙيون هڻي مٽيءَ سان ڍڪي ڇڏجن. جڏهن سلا نڪرن تڏهن گُڏَ ڪرڻ گهرجين ۽ جي برسات جو پاڻي گهڻو نه مليو هجين ته هٿ سان پاڻي ڏجين. جنوريءَ ۾ پاڙون نڪرڻ جهڙيون ٿينديون، سي ڪڍي چڱيءَ طرح ڌوئي رکي ڇڏجن. ٻج جي لاءِ ڳڙيون رکڻيون هجن ته جڏهن ٻُوڙا پنج ڇهه انچ وڏا ٿين تڏهن ڪڍي رکجن. سنڍ جي مربي ٺاهڻ جو چڱو رستو هي آهي: پهرين ڳڙيون باهه ۾ پوهي يا اُٻاري ٿڌي پاڻيءَ سان ڌوئجن. پوءِ کل لاهي صفا ڪجين. انهيءَ ۾ ٽي چار ڏينهن لڳي ويندا. سير پاڻيءَ ۾ اڌ سير کنڊ وجهي پت جوڙجي، جنهن ۾ ٻن آنن جي اڇاڻ به چڱيءَ طرح گڏي ڇڏجي. 200px|thumb|Ginger crop, hills near Kalaw, Myanmar جوش ڏني کانپوءِ پت لاهي ٺارجي. پوءِ اها کڻي سنڍ جي مٿان وجهجي، جيئن منجهس ٻڏي وڃي. ٻن ٽن ڏينهن کان پوءِ، وري اها پت ڪڍي نئين سر ڪاڙ هجي ۽ صاف ڪجي. جڏهن ٺري تڏهن وري انهيءَ سنڍ جي مٿان وجهجي ۽ ٽي چار ڏينهن رهڻ ڏجي. وري ٽيون ڀيرو مٿئين نموني وانگي ڪجي. وري چوٿون ڀيرو، جيسين ڪ پڪ ٿئي ته سنڍ جي هڏ ۾ پت گهڙي ويئي آهي. گرم پت وجهڻ سان سنڍ ڪومائجي خراب ٿي پوندي..