cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حسن بيان
حسن بيان (Beauty of Expression) گفتگو يا عام ڪاروباري تحرير ۾ اسان جي ڪوشش هوندي آهي تہ اوترو ڳالهايون يا لکون جيتري ضرورت هجي. ان جي برعڪس ادب ۾ ڪوشش ڪئي ويندي آهي تہ اسان جيڪا ڳالھ لکون اها سهڻي ۽ سليقي سان چيل هجي. مطلب تہ ’حسن بيان‘ ادبي تحرير لاءِ انتهائي ضروري آهي.
جھول
جھول پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي سانگهڙ جي تعلقي سانگهڙ جي يونين ڪائونسل ۽ ھڪ ننڍڙو شھر آھي. ھي شھر ٻھراڙيءَ ۾ شمار ٿئي ٿو. شھر سانگھڙ کان پنجن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي.
اوڏڪي ٻولي
هي -ٻولي- -اوڏ- جي نالي سان به سڃاتي وڃي ٿي. هي سنڌي ٻوليءَ جو هڪ لهجو به سمجهي وڃي ٿي. هيءَ -ٻولي- مرهٽي ۽ گجراتيءَ سان مشابهت رکي ٿي. اوڏڪي -ٻولي- ڪافي لفظ مارواڙي ۽ پنجابيءَ کان به ورتا آهن. هن تي سنڌيءَ جو گهڻو اثر آهي. نحوي ۽ صرفي طور هي -ٻولي- 88 سيڪڙو جي لڳ ڀڳ دادو، شڪارپور ۽ پٿوري جي اوڏڪيءَ سان ملي ٿي. 70 کان 78 سيڪڙو مارواڙي، ڍاٽڪي ۽ -باگڙي- ٻوليءَ سان هڪجهڙائي رکي ٿي. هي -ٻولي- سنڌي يا ديوناگريءَ ۾ ليکي وڃي ٿي. هيءَ -ٻولي- سنڌ جي ٻهراڙين توڙي شهرن ۾، ڪجهه پنجاب ۾، ٿي سگهي ٿو ته هندوستان جي راجستان ۾ به هي -ٻولي- ڳالهائي ويندي هجي. 1998ع جي رپورٽ موجب هن ٻوليءَ جا 50000 هزار ڳالهائڻ وارا موجود هئا.
ڪجه جملا هيٺ ڏجن ٿا. ان کان علاوه گڏهه کي ”گاڙو“، لَسيءَ کي ”ڇاڇڙي“، مڇيءَ کي ”ماڇڙي“، کٽ کي ”کاٽ“، ڪوڏر کي ”پاوڙا“، مسلمان مرد کي ”گوچا“ واڻئي کي ”باڻئا“، وارن کي ”چوڻي“، هٿن کي ”هاٿ“، پيرن کي ”پڳ“، مٿي کي ”ٺوڏ“، سلوار کي ”سُوٿڻ“، رلهي کي ”کَنڌولي“، باهه کي ”جاکتي“، پکيءَ کي ”سَرڪِي“ ۽ پاکڙي کي ”جتري“ چيو وڃي ٿو.
سنواريندڙ سجاد اوڏ هالا نوان
0303-3471007
آل پاڪستان ميمڻ فيڊريشن
آل پاڪستان ميمڻ فيڊريشن ميمڻ برادريءَ جي مختلف سماجي ڪمن جي انجمنن جي فيڊريشن آھي. هيءَ تنظيم 28 آگسٽ 1953ع ۾ قائم ٿي. اُن جو پھريون صدر (1953ع کان 1956ع تائين) حاجي عبدالشڪور حاجي علي محمد تمبي هو. پاڪستان ۾ رهندڙ 66 مختلف ميمڻ برادرين جي تنظيمن تي مشتمل هن فيڊريشن جو بنياد ان ڪري وڌو ويو ته جيئن ميمڻ برادريءَ لاءِ فلاح ۽ بھبود جي ڪوششن کي گڏيل طريقي سان سرانجام ڏنو وڃي. هيءَ تنظيم رضاڪاراڻي طور تي تعليم، صحت ۽ سماجي ڀلائيءَ جي ڪيترن ئي فلاحي ادارن کي مدد ڪندي رهندي آهي. هن تنظيم شادي مراديءَ ۾ غيراسلامي ۽ فضول رسمن جي خاتمي لاءِ ڪيترائي سماجي ضابطا جوڙي ۽ عملي طور تي نافذ ڪري، تقريبن ۾ سادگيءَ جي واڌاري لاءِ ڪيتريون ڪوششون ڪيون آهن. مرحوم جسٽس عبدالحفيظ ميمڻ بہ ان جو چيئرمين رهي چڪو آهي. هن تنظيم جون سنڌ جي مختلف شھرن ۽ ڳوٺن ۾ سنڌي ميمڻن تي مشتمل شاخون پڻ آهن جيڪي تعليم، صحت ۽ سماجي ڀلائيءَ جي شعبن ۾ خير جا ڪم ڪن ٿيون.
حوالا
زمرو:سماجي تنظيمون
حبيب بن المهلب
حبيب بن المهلب بن ابي صفره، سليمان بن عبدالملڪ جي ڏينهن ۾ سنڌ جو گورنر ٿي آيو. هن جي ڏينهن ۾ سنڌ جي داخلي امن امان کي ڪجهه نقصان پهتو.
جزیرو ريمنڊ
ريمنڊ ٻيٽ (Raymond Island) مشرقي وڪٽوريا، آسٽريليا ۾ گپسلينڊ وارين ڍنڍن ۾ ھڪ ننڍو ٻيٽ آھي۔
حوالا
زمرو:وڪٽوريا (آسٽريليا)
حسن غزل
غزل جي بهترين شعر کي بيت الغزل يا حسن غزل چيو ويندو آهي.اهڙن شعرن تي مشاعرن ۽ محفلن ۾ واه واه گھڻي ٿيندي آهي.
1119ع
ڊسمبر
زمرو:1119ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
اسلامي اخلاقي ڪھاڻيون
حوالا
زمرو:ڪتاب
گول راند
گول راند: ميدان ۾ وڏو گول ليڪو پائي هڪ هنڌ واريءَ جو ڍڳلو ٺاهيندا. پوءِ اتان دَمَ گهُٽي هرڪو ڇوڪرو واري سان گول ليڪي تان ڊوڙ پائيندو. ”ٿو ٿو وڏي ڪٻڏي.... ٿو ٿو وڏي ڪٻڏي“ چوندو ويندو. جتي ساهه کنيائين اتي ويهي رهندو. سڀني کان ويجهو جيڪو هوندو تنهن تي آگ آئي. پوءِ ٻيا ڇوڪرا گول اندر پيا ڊوڙندا ۽ هن کي پُٺن تي ڌڪ هڻڻ جي ڪوشش ڪندا. ۽ آگ ڏيندڙ هنن کي هٿ لائڻ جي ڪوشش ڪندو. جي ڪنهن کي هٿ لڳو يا ليڪي کان ٻاهر نڪتو ته کولو. اُهو به اچي هن سان گڏبو. پوءِ ٻيئي ڄڻان پاڻ ۾ هڪٻئي جا هڪ پاسي جا هٿ قابو جهلي ٻين کي هٿ لائڻ جي ڪوشش ڪندا. اهڙيءَ طرح جيڪو لولو سو هنن سان گڏبو ويندو، تان جو جڏهن سڀيئي کُولا ٿيا، تڏهن اها راند پوري ٿي ۽ ورينئين سرگول تي ڊوڙي راند شروع ڪندا.
حوالا
زمرو:رانديون
عمرو بن مسلم الباهلي
حضرت عمر بن عبدالعزيز (99-101هه)، 99 هه ۾، مهلب کي معزول ڪري، عمرو بن مسلم الباهليءَ کي سنڌ جو گورنر ڪري موڪليو؛ ۽ سنڌ جي غير مسلمان رئيسن ڏانهن تبليغي دعوتناما سڌا سنوان موڪليائين، جن کان متاثر ٿي ڪيترن ماڻهن اسلام قبول ڪيو، جن مان راجا ڏاهر جو پٽ جئسنگ به هو. ڪجهه وقت کان پوءِ آل مهلب، خلافت کان بغاوت ڪري، سنڌ ۾ اثر هجڻ جي ڪري، سنڌ کي پنهنجو مرڪز بنايو. وداع بن حميد هتي سندن سرڪردو بنيو. مگر هلال بن احوذ تميميءَ جي سرڪردگيءَ ۾ لشڪر آيو، جنهن آل مهلب جو خاتمو ڪيو
اٺ اٺاڻي راند
اُٺ اٺاڻي هڪ ڇوڪر کي هٿ ۾ گهنگهرو ٻڌي، چيچ ۾ ڏور ٻڌي، ان کي اُٺ ڪندا ۽ ٻيو ڇوڪرو پٺيان اها ڏور اٺ جي مهار وانگر جهليندو. اڳيون ڇوڪر ڊوڙندو ۽ پويون مهار جهلي هڪليندو ويندو. ڪي وري ننڍا ڇوڪرا پٺيءَ تي بہ چاڙهيندا آهن. اها راند خاص ڪري اکڻ ٽيجهه تي سارو ڏينهن ڇوڪرا ڪندا آهن
حبيب ابراهيم رحمت الله
سنڌ جي اڳوڻي گورنر حبيب ابراهيم، 10 مارچ 1912ع تي بمبئيءَ ۾ جنم ورتو.
تعليم
بمبئي يونيورسٽيءَ مان قانون جي ڊگري حاصل ڪيائين.
خذمتون
حبيب ابراهيم پاڪستان قائم ٿيڻ کان اڳ محمد علي جناح جي هدايت تي مسلمانن لاءِ ‘ايوان تجارت ۽ صنعت’ قائم ڪيو. ان کانسواءِ بئنڪاري، جهاز راني ۽ هوائي ڪمپنيءَ جي شعبن ۾ MCB، محمدي ۽NET جو بنياد وڌو. مسلم اسٽوڊنٽس فيڊريشن جو صدر رهيو. راندين جي شعبي ۾ به خدمتون سر انجام ڏنائين. 53-1952ع ۾ فرانس ۾ پاڪستان جو سفير مقرر ٿيو. 1954ع ۾ پهريائين سنڌ ۽ پوءِ پنجاب جو گورنر رهيو. 1955ع ۾ واپار جو وفاقي وزير ٿيو، 1958ع ۾ جنرل ايوب خان کيس ڪراچيءَ جي مسئلن حل ڪرڻ جي ذميواري سونپي. ڪراچي ڊيولپمينٽ اٿارٽيءَ جو چيئرمئن پڻ رهيو، کيس 1969ع ۾ ريڊ ڪراس جو سربراهه بڻايو ويو ۽ 1972ع ۾ استعيفا ڏنائين. اڳوڻي وزيراعظم محمد خان جوڻيجي 1987ع ۾ کيس پاڪستان لاءِ ڪيل جدوجهد طور تمغو ڏنو. هن واپار ۽ صنعت کانسواءِ مختلف سماجي ۽ فلاحي ادارن جي قيام لاءِ ڀرپور ڪردار ادا ڪيو.
وفات
حبيب ابراهيم رحمت الله 3 جنوري 1991ع تي ڪراچيءَ ۾ وفات ڪئي.
حوالا
زمرو:1991ع جون فوتگيون زمرو:سنڌ جا گورنر
اسلامي اصولن جي فلاسافي (ڪتاب)
''ھيءُ ڪتاب عطاءُ الله احمديءَ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ صفحا 220 ۽ قميت 8 آنا ڄاڻايل آهي. انجمن احمديه، حيدرآباد طرفان هن ڪتاب جو پهريون ڇاپو، مسلم ادبي پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1933ع ۾ ڇپيو.''
حوالا
زمرو:ڪتاب
1891ع
ڊسمبر
زمرو:1891ء زمرو:سال
حقيقت نگاري
حقيقت نگاري ____(Realism):
حقيقت پسندي ترقي پذير دؤر جي پهرين هاڪاري ۽ ڀرپور تحريڪ هئي. ڪوربي (Courbet)(1819-1877ع) ۽ سندس ساٿي انهيءَ تحريڪ جا اڳواڻ هئا. ماحول جي صحيح عڪاسي، انهيءَ جو بنياد هو، هيٺيون طبقو ۽ روزمرهه جا مظاهر انهيءَ جا حقيقي موضوع هئا. اڳتي هلي حقيقتن نگاري ادبي تحريڪ بڻجي دنيا جي ادب کي متاثر ڪيو. ان ۾ زندگيءَ جي مشاهدن کي اصليت سان پيش ڪرڻ اهم هو، ڀلي ان ۾ زندگيءَ جون تلخ حقيقتون شامل ڇو نه هجن. دنيا کي سائنسي تحقيقات ۽ طريقن ذريعي ڄاڻي سگهجي ٿو. ان جي وصف ٻڌائي سگهجي ٿي. ان بابت معلومات گڏ ڪري سگهجي ٿي. جڏهن ته ٻئي نظرئي مطابق خارجي دنيا کي جبلتي شعور ۽ اندر واري اک سان ڄاڻي سگهجي ٿو. پر ادب ۾ حقيقت پسنديءَ جي وصف بنهه الڳ آهي. جڏهن ڪو به تخليقڪار پنهنجي شهپاري يا تخليق ذريعي زندگيءَ جي سچائيءَ سان ترجماني ڪري ته انهيءَ کي حقيقت پسندي چيو وڃي ٿو.
آل پاڪستان نيوز پيپرز سوسائٽي
آل پاڪستان نيوز پيپرز سوسائٽي پاڪستان جي اخبارن ۽ رسالن جي ملڪ گير تنظيم (APNS) جو بنياد 1958ع ڌاري پيو. هيءَ تنظيم هڪ طرف تہ اخبارن جي حقن ۽ مفادن جو تحفظ ڪندي آهي تہ ٻئي طرف صحافين سان دوستاڻا تعلقات قائم رکڻ کان سواءِ اشتھاري ايجنسين سان ڪاروباري تعلق قائم ڪندي آهي. ان کان سواءِ هيءَ تنظيم مختلف موضوعن تي صحافتي اوارڊ ۽ اشتھاري ايجنسين کي تشھيري اوارڊ بہ ڏيندي آهي. هن تنظيم سان لاڳاپيل روزاني اخبارن، هفتيوار مئگزينن، ماهوار رسالن ۽ ڊائجسٽن جو تعداد 185 کان وڌيڪ آهي. تنظيم پاران منظور ڪيل اشتھاري ايجنسيون 68 آهن. هن تنظيم جو پھريون چونڊيل صدر ”ڊان“ (DAWN) اخبار جو اي. جي مرزا هو. ان کان پوءِ ساليانين چونڊن ۾ ٿيندڙ صدرن ۾ مير خليل الرحمان، محمود هارون، يوسف هارون، عزيز احمد، قاضي محمد اڪبر، مجيد نظامي، حميد هارون، فصيح اقبال، فرهاد زيدي، مصطفيٰ صادق، مير شڪيل الرحمان، قاضي اسد عابد ۽ ٻيا شامل آهن.
حوالا
زمرو:صحافتي تنظيمون
علمِ فلڪيات
سيٽلائيٽ نيويگيٽر ايجاد ٿيڻ کان پهرين سامونڊي جهازن جا جهازي آسماني تارن کان مدد وٺندا هئا يعني انهن جي جوڙجڪ کي ڏسي ڀٽڪيل راهه تان صحيح منزل وٺندا هئا. اڄ به سمنڊ تي رستو ڳولڻ لاءِ جهازي Sextant (دوربين) ذريعي الطائر، رجل الجبار (Rigel)، ذنب الدجاجة، اڇرنار (Achernar) تاري (جنهن جو اصل نالو عربي جو لفظ آخر النهر آهي) جهڙن گهڻو روشن ۽ آسمان ۾ اهم هنڌن تي هجڻ وارن تارن کي نظر ۾ رکي، جهازن کي صحيح دڳ تي آڻين ٿا.
مٿي ٻڌايل ۽ ٻيا ڪيترائي تارا ۽ انهن موجب رستا ڳولڻ ۾ عربن جو وڏو حصو آهي. ان ڪري انهن جا عربي نالا آهن، جن مان ڪجهه نالا وقت سان گڏ ٿورو گهڻو بدلبا رهيا آهن، جيئن ته Celbalrai تارو (ڪلب الراعي معنيٰ ريڍار جو ڪتو)، Heka تارو (الهقعة معنيٰ اڇو نشان)، Jabbah تارو (جيهة معنيٰ نرڙ- وڇونءَ جو نرڙ)، Kitalpha تارو (اصل عربي لفظ قطعة الفرس معنيٰ گهوڙي جو حصو)، Okda تارو (عقدة معنيٰ ڳنڍ)، Rasalased تارو (عربي لفظ راس الاسد معنيٰ شينهن جو مٿو)، Salafat (سلحفاة معنيٰ ڪڇون)، آسمان جو اهم ۽ روشن تارو Vega (عربي نالو النسر الواقع معنيٰ جُهڪيل عقاب)، Unukallsi (عنق الحية معنيٰ نانگ جي ڳچي)، وغيره آهن.
عربَ، علمِ فلڪيات (Astronomy) جا ماهرهئا. عربستان جو وڏو حصو واري ۽ ريتي آهي، جتي هوا جي جهوٽي سان پيچرا ڊهيو وڃن، تنهنڪري اهڙن بيابانن ۾ سفر ڪرڻ لاءِ عربَ تارن جي بيهڪ مان مدد وٺندا هئا ته اوڀر ڪهڙي پاسي آهي ۽ اتر يا ڏکڻ ڪهڙي پاسي آهن. عربستان ۾ سال جو وڏو حصو آسمان صاف هجڻ ڪري تارا چٽيءَ طرح نظر اچن ٿا. ان ڪري عرب تارن جي ڄاڻ ۽ چرپر کان گهڻو واقف هئا. ڪيترن ئي عربن ڏوراهن تارن جي ڳولا ڪئي ۽ انهن جي جانچ لاءِ مختلف قسم جون دوربينيون ايجاد ڪيون ۽ انهن جي چرپر جو حساب رکڻ لاءِ لاءِ انگي حسابن ۽ ٽرگنامينٽري جون جدولون ايجاد ڪيون. عربن جا تجربا، عربن جا لکيل ڪتاب ۽ مشاهدا اڄ به دنيا جا جهازي، جاگرافر ۽ ماهر فلڪيات استعمال ڪن ٿا.
زمرو:تارن جو علم زمرو:علم فلڪيات زمرو:علم طبعي سائنس زمرو:نظام شمسي
سينگاپور
زمرو:آبادي زمرو:سنگاپور زمرو:ڏکڻ اوڀر ايشيائي ملڪ زمرو:گادي جا هنڌ
ٽوگو
فائل:Animated-Flag-Togo.gif
ٽوگو:  جنھن جو سرڪاري نالو ٽوگليز ريپبلڪ آهي، اولھ آفريڪا جو ھڪ خودمختيار ملڪ آھي جنھن جون سرحدون اولھ م گھانا، اوڀر ۾ بينن، اتر ۾ بورڪينا فاسو ۽ ڏکڻ ۾ گني واري سمنڊ سان ملن ٿيون. ھن ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ لومي شھر آھي جيڪو گني واري سمند تي واقع آهي. ٽوگو جي پکيڙ 57000 چورس ڪلوميٽر آهي اھڙي طرح آفريڪا جي ننڍڙن ملڪن ۾ شامل آھي جنھن جي آبادي اٽڪل ڏھ لکن جي لڳ ڀڳ آهي. ھن ملڪ واري خطي م يارھين کان سورھين صديءَ دوران مختلف قبيلا لڏي ڦھلجندا ويا. ملڪ جو ساحلي علائقو غلامن جي خريد۽ فروخت جو مرڪز ھيو جتي يورپي واپاري اچي خريداري ڪندا هئا. ان واپار ھن ملڪ جي ساحل کي غلامن جي ساحل طور مشھوري ڏني. 1884 ۾ جرمني ھن علائقي جو نالو ٽوگو لينڊ کي پنھنجي زيرنگراني علائقو (Protectorate) بڻائي ڇڏيو. پھرين جنگ عظيم م ھن ملڪ جي حاڪميت فرانس جي حوالي ٿي. 1960 ۾ ھن ملڪ فرانس کان آزادي ورتي. 1967 ۾ ڪميونسٽ مخالف نيسنگبي آياديما فوجي بغاوت ذريعي ملڪ جي اقتدار تي قبضو ڪري ھڪ جماعتي ڊڪٽيٽر شپ قائم ڪئي. 1993 م ھتي گھڻ جماعتي صدارتي چونڊون ٿيون جن م ھي ڌانڌلي جي الزامن ۾ کٽي آيو ۽ اھڙي طرح ملڪ جو لاڳيتو ٽي ڀيرا صدر رھيو. مرڻ تائين ملڪ جو صدر رھيو. ان وقت ھن جو صدارتي عھدي جو لاڳيتو ڪل مدو 38 سال ھجڻ جي ڪري آفريڪا جو سڀ کان گھڻي دير تائين صدر رھڻ جو اعزاز رکندڙ حاڪم ھيو. 2005 م سندس پٽ فوري نيسنگبي (Faure Gnassingbé) صدر چونڊجي آيو.
ٽوگو جي موسم گرم آھي ۽ ھتان جا ماڻھو صحارا جي قوم سڏبا آهن جن جي معيشت زراعت تي دارومدار رکندڙ آھي ۽ اھا موسم سندن پوکن م فائدو پھچائيدڙ آهي. ھن ملڪ جي سرڪاري ٻولي فرينچ يا فرانسيسي آھي. ماڻھن جو مذھب راوايتي آفريڪي عقيدي تي مشتمل آهي پر عيسائي ۽ مسلمان بہ ھتي نمايان اقليتون آھن.
حوالا
زمرو:اولهه آفريڪي ملڪ زمرو:ٽوگو زمرو:آفريڪي ملڪ
1120ع
ڊسمبر
زمرو:1120ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
شيخ عبدالمجيد سنڌي
شيخ عبدالمجيد سنڌي، سنڌ جو اهو مقتدر ۽ نامور قومي سياستدان هو، جنهن ننڍي کنڊ ۽ خاص ڪري سنڌ جي سياسي ۽ سماجي تاريخ تي پنهنجي علم، دانائيءَ ۽ بصيرت جا اڻمٽ نقش ڇڏيا آهن ۽ سندس خدمتون سنڌي قوم صدين تائين وساري نه ٿي سگهي. سائين جي. ايم. سيد، پنهنجي ڪتاب ’جنب گذاريم جن سين‘ ۾ شيخ صاحب لاءِ لکيو آهي ته مرحوم غلام محمد ڀرڳڙيءَ جي وفات کانپوءِ سنڌ جي زميندار ۽ وڪيل طبقي جي اڪثر سياستدانن لالچ ۽ خودغرضيءَ ۾ وڪامجي، ظالم جي رعب، دٻدٻي ۽ دڙڪي کان هيسجي، قوم کي وساري ڇڏيو هو. ان وقت هي (شيخ عبدالمجيد سنڌي) واحد فرد هو، جو گذريل ڪيترن سالن جي سياسي عرصي ۾ نه ڪنهن طاغوتي طاقت کان ڊڄي حق گوئيءَ کان ڪناره ڪش ٿيو ۽ نه وري عهدن جي لالچ، پئسي جي حرص، عزت جي بک ۽ فاقاڪشيءَ جي تڪليف کيس گمراهه ڪري سگهيا. هي صاحب گذر جي تنگي، عوام جي بي قدري ۽ حڪومت جي مخالفت جي باوجود پنهنجو آواز بلند ڪندو رهيو. سنڌ جي اڪثر سياستدانن جا عمدا ڪارناما تارازيءَ جي هڪ پڙ ۾ وجهبا ۽ شيخ صاحب جا ٻئي پڙ ۾، ته شيخ صاحب جو پاسو سوايو ٿي ويندو.“
اصل نالو
شيخ عبدالمجيد جو اصل نالو ڄيٺانند هو ۽ پاڻ تاريخ 7 جولاءِ 1889ع مطابق 8 ذوالقعد 1306هه، آچر ڏينهن جنم ورتو. شيخ صاحب پنهنجي والدين جو چوٿون ٻار هو. سندس وڏي ڀيڻ اڳ ئي گذاري وئي هئي، ٻي وڏي ڀيڻ جو نالو ڪرشنا هو، جڏهن ته سندس وڏي ڀاءُ جو نالو گيانچند هو.
تعليم
شيخ صاحب کي ٺٽي جي ورنيڪيولر اسڪول ۾ پهرئين ڪلاس ۾ داخل ڪيو ويو، ستت ئي ديوان ليلارام کي پنهنجي ننڍي ڀاءُ ديوان ٽلو مل سان گڏ ڪراچيءَ وڃڻو پيو، ڇاڪاڻ ته روينيو کاتي جي ملازمت مان رٽائر ڪرڻ کانپوءِ کيس ڪراچي ميونسپالٽيءَ ۾ تپيداري ڏني وئي هئي. ڪراچيءَ ۾ سندن رهائش کاريدر جي علائقي ۾ هئي. ڪراچيءَ ۾ شيخ صاحب کي بولٽن مارڪيٽ جي هڪ پرائمري اسڪول ۾ داخل ڪيو ويو. شيخ صاحب اسڪول ۾ پنهنجي ڪلاس ۾ تمام هوشيار، محنتي ۽ پابند شاگرد هو. انهن ئي ڏينهن ۾ ڪراچيءَ ۾ پليگ جي بيماري منهن ڪڍيو، جنهنڪري ڪيترا موت ٿيا. ان حالت ۾ ماڻهن ڪراچيءَ مان لڏڻ شروع ڪيو. شيخ صاحب جا ٻه سئوٽ به ان وبا جو شڪار ٿي گذاري ويا. سندس خاندان کاريدر واري جاءِ ڇڏي باٿ آئلينڊ واري جڳهه ۾ منتقل ٿي ويو. ان وقت ڪراچي ميونسپالٽيءَ ۾ ٺٽي جي عاملن جو وڏو اثر رسوخ هو. انهن ڪراچيءَ ۾ پنهنجي جدا ڪالوني جوڙائي، جيڪا اڄ به ٺٽائي ڪمپائونڊ جي نالي سان مشهور آهي. پليگ جي وبا وقت ديوان ليلارام پنهنجن ٻنهي فرزندن- گيانچند ۽ ڄيٺانند کي پنهنجي ڀيڻويي ايسرداس وٽ ميرپور ساڪري موڪلي ڇڏيو، جيڪو ان وقت اتان جو مختيارڪار هو. ميرپور ساڪري ۾ ٻئي ڀائر ڪجهه عرصي تائين تعليم حاصل ڪندا رهيا، جتان وري کين ٺٽي ۾ اچڻو پيو ۽ اسڪول ۾ داخلا وٺڻي پئي. ديوان ليلارام 1905ع ۾ وفات ڪري ويو، جنهنڪري سندس ڪٽنب جي پالنا جو بار سندس ڀائرن ۽ ڀيڻويي جي ڪلهن تي پيو. 1905ع ۾ شيخ صاحب جي وڏي ڀاءُ کي ڪراچي ميونسپالٽيءَ ۾ نوڪري ملي وئي، جنهنڪري شيخ صاحب کي پڻ وڌيڪ تعليم حاصل ڪرڻ جي سلسلي ۾ ڪراچيءَ وڃڻو پيو، جتي کيس اين. جي. وي هاءِ اسڪول ۾ ڇهين جماعت ۾ داخل ڪرايو ويو.
مسلمان ٿيڻ
جڏهن شيخ صاحب مئٽرڪ پاس ڪئي ته مسٽر ڏيپچند اوجها وڪيل وٽ وڃي ڪلرڪ ٿي ڪم ڪرڻ لڳو. ان زماني ۾ منجهس مذهبي تعصب جي خلاف ردعمل پيدا ٿيڻ لڳو. سنڌ مذهبي رواداريءَ جو ملڪ هو، پر ان دور ۾ سياسي اثرن هيٺ آريا سماجي هڪ طرف هندو مذهب کي زور وٺائڻ لاءِ پرچار ڪرڻ لڳا هئا ته ڪن مسلمان مولوين وري سندن رد ۾ تبليغ شروع ڪئي هئي. شيخ صاحب جيئن ته هڪ هندو گهر ۾ پيدا ٿيو هو، ان ڪري سندس دل ۾ اهڙي ماحول خلاف ردعمل پيدا ٿيو. ان دور ۾ ميونسپل آڪٽراءِ جي ڪلارڪ تاج محمد مير محمد بلوچ سان سندس وڏي ڀاءُ گيانچند جي معرفت واقفيت ٿي، جنهن سان هن اسلام جي خلاف هندن جو نقطه نظر پيش ڪيو، جنهن تي هن شيخ صاحب کي اسلام جي خوبين کان واقف ڪرڻ شروع ڪيو. سندس دل دنيائي خيال ۾ ڪو انقلابي قدم کڻڻ لاءِ تيار بيٺي هئي، رڳو ان کي عملي جامو پارائڻ جي دير هئي. 10 فبروري 1908ع تي هن اوچتو فيصلو ڪيو ته هو مسلمان ٿيندو. نوڪريءَ تان استعيفا ڏئي مليل پگهار جا پئسا وهاڻي هيٺان رکي، چٺي رکي، حيدرآباد ۾ مرحوم شيخ عبدالرحيم وٽ وڃي نڪتو. پئسا ان ڪري گهر ڇڏي ويو ته متان ڪو سمجهي ته پئسن جي لالچ تي مسلمان ٿيو آهي. شيخ عبدالرحيم انهن ڏينهن ۾ نوجوان تعليم يافته هندن کي مسلمان بنائڻ جي مهم ۾ رڌل هو، هن کيس مسلمان ڪري سندس نالو عبدالمجيد رکيو ۽ کيس مهيني ٻن لاءِ لُڌياني طرف موڪلي ڇڏيو، جتان شيخ صاحب موٽي ڪراچي آيو، پر اتي حالتون سازگار نه ڏسي حيدرآباد ۾ اچي رهڻ لڳو. انهن ڏينهن ۾ رئيس غلام محمد خان ڀرڳڙيءَ ’الامين‘ اخبار جاري ڪئي هئي، هن شيخ عبدالمجيد کي ايڊيٽر ڪري رکيو. اڳتي هلي رئيس غلام محمد خان کيس پنهنجو سياسي ڪمن لاءِ سيڪريٽري مقرر ڪيو ۽ 1914ع کان 1916ع تائين شيخ صاحب انهن ڪمن کي سنڀاليندو رهيو.
سياست
ان کان اڳ، مولانا عبيدالله سنڌيءَ ملڪ جي آزاديءَ خاطر جڏهن ڪم ڪرڻ شروع ڪيو ۽ جنگ شروع ٿيڻ بعد انگريزن کيس گرفتار ڪرڻ چاهيو ته هو چند دوستن سان گڏ سرحد ٽپي افغانستان وڃي پهتو، جتان هندستان جي سياسي ڪارڪنن سان رابطي قائم رکڻ خاطر وقت بوقت خط و ڪتابت پيو ڪندو هو. ان وقت مولانا سنڌيءَ هڪ خط ريشمي رومال تي لکي، قميص جي اندران سبي، هندستان موڪليو، جيڪو پڪڙجي پيو. اُهو بعد ۾ ’سلڪ ليٽر منصوبي‘ جي نالي سان مشهور ٿيو، اُن ۾ ڄاڻايل ڪارڪنن يا واسطي رکندڙ ماڻهن مان شيخ عبدالمجيد کي به هڪ سمجهي، ڪيس هلائي، 1916ع ۾ گرفتار ڪري رتناگري جيل ۾ رکيو ويو. جيل دوران ئي کيس نياڻي ڄائي، پر سندس گهر واري گذاري وئي. اها خبر جڏهن شيخ صاحب کي جيل ۾ پهچائي کانئس پڇيو ويو ته ڇا هو پيرول تي آزاد ٿي جيل کان ٻاهر اچي پنهنجي رفيقه حيات جو آخري ديدار ڪرڻ پسند ڪندو ته هن اهو چئي انڪار ڪيو ته اسلام جي هڪ سچي سپاهيءَ جو پهريون رشتو الله جي خوشنودي آهي ۽ جيڪڏهن الله کي اهو منظور هو ته منهنجي پياري بيگم مون کي جدائيءَ جو داغ ڏئي آخرت جو سفر اختيار ڪري ته ان لاءِ رب جي رضا تي قائم ۽ شاڪر رهڻ مناسب آهي. شيخ صاحب جيل ۾ ٽي سال رهيو، جتان فبروري 1919ع ۾ آزاد ٿيو، پر سگهو ئي مٿس ٻيو ڪيس احمدآباد ستياگرهه جي ڏينهن ملهائڻ ڪري، مکي ڄيٺانند، ڊاڪٽر چوئٿرام، سوامي گووند آنند ۽ ڄيٺمل پرسرام سان گڏ داخل ڪيو ويو، جو بعد ۾ ٽن مهينن کانپوءِ سرڪار تنبيهه ڏيڻ بعد ڪڍائي ورتو.
تصنيفون
شيخ عبدالمجيد سنڌي پنهنجي زندگيءَ ۾ سياسي مصروفيتن سان گڏ تصنيف ۽ تاليف جو ڪم به جاري رکيو. سندس ڇپيل تصنيفون هن ريت آهن:
حوالا
زمرو:1889ع جون پيدائشون زمرو:1978ع جون فوتگيون زمرو:پاڪستاني سياستدان زمرو:پاڪستاني مسلم شخصيتون
علاؤ دين ابوالحسن الشاطر
علاؤ دين ابوالحسن الشاطر 1304ع ۾ ڄائو ۽ دمشق شام جي اميه مسجد جو موقت (Time Keeper) به ٿي رهيو. پاڻ هڪ اعليٰ ماهر فلڪيات هو، جنهن مريخ (Mercury) سَياري بابت وڏي ڄاڻ ڏني. هن اميه مسجد دمشق جي هڪ مناري تي اُس جي روشنيءَ ذريعي ڪلاڪَ يا وقت ڄاڻڻ لاءِ سَن ڊائل (Sundial) ٺاهيو.
حڪم بن عوانه ڪلبي
عراق جي واليءَ طرفان حڪم بن عوانه ڪلبيءَ کي سنڌ جو گورنر ڪري موڪليو ويو. هن هڪ قلعي بند شهر جو بنياد وڌو، جنهن تي ’محفوظه‘ نالو رکي، پنهنجي گاديءَ جو هنڌ بنائي، ان کي مسلمانن جو مرڪز ٺهرايو. ان کان پوءِ امن امان قائم ڪرڻ لاءِ مهمون موڪليائن، ۽ ملڪ ۾ نئينءَ طرح امن امان قائم ڪيائين. ڪن تاريخن ڄاڻايو آهي ته منصوره جو شهر به هن ٻڌايو، ۽ اتي پنهنجي مستقل گادي مقرر ڪيائين؛ پر اهو بيان صحيح نه آهي. مهلبيءَ جي روايت آهي ته عباسي خليفي المنصور جي زماني ۾ عمر بن حفص هي شهر آباد ڪيو، ۽ ان کي خليفي جي نالي سان موسوم ڪيائين. ابو العباس احمد قلقشنديءَ، ”صبح الاعشي“ ۾ لکيو آهي ته جڏهن اسلامي لشڪر هتي داخل ٿيو، تڏهن سپهه سالار جي زبان مان ”نصرنا“ جو لفظ نڪتو، جنهن ’منصوره‘  جي صورت اختيار ڪئي. ان مان معلوم ٿئي ٿو ته هي ڪو قديم ۽ تمام آڳاٽو شهر هو.
1121ع
ڊسمبر
زمرو:1121ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
1892ع
ڊسمبر
زمرو:1892ء زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
ڦر ڦر سونٽو
ڦِر ڦِر سونٽو: هڪ گول ٺاهي ان جي ٿوري ٿوري وڇوٽيءَ تي سڀ اهڙيءَ طرح ويهندا جيئن سڀني جا منهن اندرئين پاسي ٿين. پوءِ ٽوال يا انگوڇو گول وِهي، گوٽِي ٺاهي هڪ ڇوڪر اها کڻي لڪائي، انهن جي ٺيان ڊوڙندو ويندو ۽ اٽڪل سان ڪنهن جي پٺيان آهستي رکي ڇڏيندو، جيئن هن کي خبر نه پوي. جي خبر پئجي ويئي ته اهو اٿي کڻي وري پاڻ ٻئي جيپٺيان رکندو ۽ جي ڪنهن کي خبر نه پيئي ته رکندڙ چوڌاري ڦري وري اچي گوٽي کڻي هن جي پٺن تي هڻندو ته هو اٿي گول جي چوڌاري ڀڄندو ۽ وري اچي ساڳئي هنڌ ويندو. ان بعد هو گوٽي وري ٻئي ڪنهن جي پٺيان رکندو. اهڙيءَ طرح راند پيئي هلندي.
حوالا
زمرو:رانديون
ڄام نواز علي
ڄام نواز علي پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي سانگهڙ جو ھڪ شھر ۽ تعلقي ڄام نواز علي جو صدر مقام آھي. ھي شھر ٻھراڙيءَ ۾ شمار ٿئي ٿو. ھتان جو لوڪل گورنمينٽ جو ادارو اتان جي ٽائون ڪميٽي آھي جنھن جو سربراھ ان جو چيئرمين ھوندو آھي. سانگھڙ ڪيڊٽ ڪاليج ھن شھر جي لڳ واقع آهي. ھي شھر نواب ڪانڀو خان جي ڪري مشھور آھي جنھن جو پٽ ڄام صادق علي سنڌ جو وزير اعلي ٿيو. ھتان جي 2018 جي اليڪشن ۾ ڄام مدد علي پيپلزپارٽي جي ٽڪيٽ تان صوبائي اسيمبليءَ جي اليڪشن کٽي صوبائي اسيمبليءَ جو ميمبر ٿيو.
سومرو
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:سنڌي ذاتيون
ابڙو
ابڙو هڪ ذات جو نالو آهي.
حمد
حمد __(Hymn):
پريم رتن ڌن پايو
پريم رتن ڌن پايو (Prem Ratan Dhan Payo) ڀارت جي ڪامياب فلم آھي جنهنجو اداڪار سلمان خان ۽ اداڪاره انيل ڪپور جي ڌيءُ سونم ڪپور آهي
فلم جي ڪهاڻي
فلم جي ڪهاڻي سادي سڌي آھي. پريم (سلمان خان) هڪ ڀولو ڀالو انسان آھي. جيڪو سنجي مشرا جي رام ليلا ڪمپني سان واڳيل آھي. رام ليلا جو مالڪ جيتوڻيڪ ڪنجوس آهي. پر سندس رام ليلا ڪرڻ جو انداز تمام زبردست آھي. پريم. رام ليلا مان جيڪو ڪجھ به ڪمائي ٿو. ان جو وڏو حصو راني مئٿلي سونم ڪپور کي ڏئي ڇڏي ٿو.
زمرو:شوبز زمرو:فلم زمرو:هندي فلمون زمرو:ڀارتي فلمون
لولائي
لولائي هڪ ذات جو نالو آهي.
حسن
يوناني فلسفين جو تصور
قديم يونان ۾ حسن تمام گهڻو تخليق ٿيندو هو ۽ ان کي قابلِ احترام به سمجهيو ويندو هو پر پوءِ به فلاسافر ان جي سحر کي سمجهي نه سگهيا. پيٿاگورس جماليات جي راند ائين کيڏي جو موسيقيءَ کي علم رياضيءَ جي قائدن ۾ آندو ۽ ڪائنات جي دائرن ۾ توازن ۽ هم آهنگيءَ جي ڳالهه ڪئي، سقراط کان اڳ جا يوناني، ڊارون کان اڳ جي سائنسدانن وانگر، حسن کي طبعيات ۽ علم رياضيءَ جي دائري ۾ آڻي ان جي مڪان ۽ مقدار جي ٻوليءَ ۾ تشريح ڪندا هئا. هنن لاءِ موسيقي آوازن جي ترتيب ۽ مادي حسن نسبتن جي ترتيب هو. افلاطون، جيڪو بنيادي طرح اخلاق جو ماهر هو (جنهن پنهنجن هم وطنن کي زوال کان روڪڻ ٿي گهريو) ٻي حد تي پهتو ۽ هن حسن کي نيڪي سڏيو. هن جي خيال ۾ فن اخلاقيات جو حصو هو. موسقيءَ جا تعليمي فائدا هئا ۽ هن جي زميني تصوراتي جنت ۾ موسيقي کان سواءِ ٻئي ڪنهن به فن جي اجازت نه هئي. ارسطوءَ وٽان اسان کي اسان جي سوال جو خاص يوناني جواب ملي ٿو ته حسن توازن، تناسب ۽ مربوط ڪُلَ ۾ ان جي جزن جي فطري ترتيب جو نالو آهي. هي اهو تصور آهي جيڪو جُز ۽ ڪُلَ جي ان تصور سان نهايت وڻندڙ انداز ۾ مطابقت ٿو رکي. جنهن بابت اسان پوئين بابن ۾ ڳالهه ڪري آيا آهيون. هتي اسان ترتيب ۽ اصول ٺاهڻ جي خواهش کي روڪي نٿا سگهون. سوال آهي ته توازن ۽ تناسب، نظم ۽ وحدت روح کي سرور ڇو ٿا ڏين؟ اهو سوال اسان کي اسان جي فارمولن کان اڳتي وٺي ٿو وڃي. ونڪلمئن ۽ ليسنگ به ان سلسلي ۾ ڪي خاص جواب ڏيئي نه سگهيا. هنن به اکيون ٻوٽي يونانين جي پيروي ڪئي. حسن ۽ جمال جو مسئلو جوڙجڪ ۽ هيئت، تراشيل سنگ مرمر ۽ پهاڙن تي ٺهيل مندرن جو مسئلو رهيو جيڪو پارٿينن ۽ سندن آرائشن لاءِ مخصوص ٿي ويو. اها حقيقت ته ڪوبه بت ڪنهن گرم ۽ زندهه حسن جو نقل آهي ۽ حسن جو راز نقل کان وڌيڪ اصل ۾ لڪل آهي انهن سخت ۽ علمي ذهنن لاءِ مڃڻ جهڙو نه هو.
جانورن م حسن جو احساس
حيوانن جي اکين ۾ حسن جو احساس هوندو آهي، ڊارون جو چوڻ آهي ته ڪي پکي پنهنجن آکيرن کي رنگين پنن ۽ ڪوڏين، پٿرن، پرن ۽ ڪپڙي جي انهن ٽڪرن سان سجائيندا آهن جيڪي انسانن جي گهرن ۾ هوندا آهن. شاهي ڪڪڙ پنهنجي ماديءَ لاءِ آکيرو ٺاهيندو آهي جيڪو گهاٽين ٽارين سان ڍڪيل هوندو آهي، فرش تي گاهه وڇائيندو آهي ويجهي تلاءَ مان پٿر چونڊي انهن کي فنڪاراڻي نموني سان ٻنهي پاسن ۾ رکندو آهي، ديوارن کي چمڪندڙ پرن، ڳاڙهن ٻيرن ۽ ٻين سهڻي شين سان سجائيندو آهي. آخر ۾ هو دروازي کي سِپن ۽ چمڪندڙ پٿرين سان سجائي ان کي حسن ۽ وقار بخشيندو آهي، بوش جو چوڻ آهي ته رڳو هڪ دفعو ان ”محل“ کي ڏسڻ سان يقين ٿي ويندو آهي ته حسن مان مزو وٺڻ ان پکيءَ جي فطرت ۾ شامل آهي. ڪجهه پکي پاڻ کي آئيني ۾ ڏسندا آهن، آئيني کي سج جي روشنيءَ سان چمڪايو ته ڪيترا چڪور گڏ ٿي ويندا، هنن تي گوليون وسنديون ته به هو انڌ ۾ آئيني ڏانهن وڌندا، مينا، ٽاڪرو ڪانءُ ۽ ٻيا پکي، چمڪندڙ شيون، چاندي ۽ جواهر چورائيندا آهن، خبر نه آهي ته اها خودپسندي آهي، هوس آهي يا تجسس آهي، ڇا آهي جيڪو هنن کي ائين ڪرڻ تي مجبور ڪندو آهي. بي جان شين ۾ رڳو جانور حسن ڏسندا آهن ۽ هنن جو جمالياتي شعور معمولي ۽ ٻئي درجي جو هوندو آهي. پکي لڳ جي موسم ۾ ماديءَ آڏو پاڻ ڏيکاريندو آهي، ڊارون جو چوڻ آهي ته گهڻن حيوانن ۾ حسن جو احساس رڳو مخالف جنس جي ڪشش تائين محدود هوندو آهي
عورت جو حسن
حسن جو احساس اسان جي جنسي قوت جي گهٽجڻ ۽ وڌڻ سان گهٽندو ۽ وڌندو آهي، محبت ايترو حسن کي تخليق ڪندي آهي جيترو حسن محبت کي تخليق ڪندو آهي. هر عاشق پنهنجي محبوبه کي سڀ کان سهڻي عورت سمجهندو آهي، ڊي گورمنٽ ٿو چئي ته هڪ بڇڙي ڏيڏر کان پڇو ته حسن ڇا آهي ته جواب ڏيندو: ”منهنجي مادي، جنهن جون ٻه گول اکيون هن جي ننڍي مٿي مان نڪتل هونديون آهن، جنهن جو منهن ڦٿل، پيٽ هيڊو ۽ پٺي ڀوري آهي.“ عورت حسن جو سرچشمو ۽ معيار انڪري ٿي بڻجي جو عورت لاءِ مرد جي محبت، عورت جي مرد لاءِ محبت جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ مضبوط ۽ گهري هوندي آهي، ۽ مرد جي طلب جو جوش عورت جي حسن کي تخليق ڪندو آهي، عورت مرد جي ان تصور کي قبول ڪندي آهي. ته هوءَ مرد کان وڌيڪ حسين آهي ۽ ڇاڪاڻ ته هن ۾ ملڪيت حاصل ڪرڻ جي خواهش کان وڌيڪ محبوب بڻجڻ جي خواهش هوندي آهي، انڪري هوءَ پاڻ ۾ انهن هرکائڻ وارن صفتن کي اُڀاريندي آهي جيڪي خواهش کي وڌائينديون آهن. ٻيو هي ته عورت مرد ۾ حسن نه ڳولهيندي آهي ۽ نه ئي پنهنجي محبوب ۾ حسن جو تصور ڪندي آهي. هوءَ مرد ۾ طاقت ۽ ٻارن جي حفاظت ڪري سگهڻ جي صلاحيت کي ڳولهيندي آهي. هوءَ اهو به ڏسندي آهي. هن کان جيترو پڄندو هو دنيا جا خزانا هن جي قدمن ۾ آڻي رکندو.
فطرت جي حسن
ول ڊيورنٽ فطرت جي حسن کي ثانوي حسن قرار ڏنو آهي پنھنجي ڪتاب پليژرز آف فلاسافي ۾ لکي ٿو تہ: محبت حسن جي ماءُ آهي ان جو ٻار نه آهي، اها شين جي حسن جي نه پر انساني حسن جو بنياد آهي پر اسين انهن لکين شين جي حسن جي ڪهڙي تشريح ڪري سگهون ٿا، جيڪي اسان کي سهڻيون لڳنديون آهن، پر انهن جو محبت سان ڪو تعلق نه هوندو آهي. اسان پنهنجي چوڌاري پکڙيل حسن جي ڪيئن وضاحت ڪري سگهون ٿا. فطرت جي نظارن جي تعريف ۾ حسن محبت واري سرچشمي کان گهڻو پري ٿي ويندو آهي. قدرت جي نظارن کي ڏسي اسان کي جيڪا خوشي ٿيندي آهي اها مرداڻي عظمت جي ڪري آهي پر ان مان گهڻي خوشي ان آرام واري حسد مان پئدا ٿيندي آهي جيڪو حسن ڪنهن سهڻي عورت جي سيني تي مٿو رکڻ جهڙو هوندو آهي. ٿورو ڪورو کي ڏسو، لڏندڙ سايون ٻنيون، ڇانو ڪندڙ شاهه بلوطه ۽ اهي واهڙ جيڪي جهڪيل شاخن جي هيٺان وهن پيا، ان قدرتي حسن ۾ عورت جو حسن ڪٿي لڪل آهي؟ اسان کي ڪنهن اهڙي اصول جي ڳولها ڪرڻ نه گهرجي جيڪا ساري دنيا سان لاڳو هجي. فطرت کي انهن اصولن کان نفرت آهي جيڪي هن جي لامحدود قسمن کي نظرانداز ڪندا آهن. فطرت اسان جي مقرر ڪيل عالمگير اصولن جي ڀڃڪڙين جا ڪيترا مثال اسان جي آڏو آڻي سگهي ٿي. اسان کي رڳو ان ڳالهه تي مطمئن ٿي وڃڻ گهرجي ته ڪو احساس جيڪو اصل ۾ جنسي آهي، انهن شين تي ڦهلجي سگهي ٿو جن جو محبت سان ڪو تعلق ڪونهي. جنس جي وڌندڙ قوت جي شدت نظاري جي ديدار ۾ استعمال ٿي سگهي ٿي. جهڙيءَ طرح اها قوت مذهب، دوستي، اجتماعي تصور پرستيءَ ۽ فن جي آبياري ڪري سگهي ٿي. هتي به اسان کي نازڪ رشتا ملندا، هڪ ٻار زمين ۽ آسمان جي حسن کان متاثر نه ٿيندو آهي، پر تعليم ذريعي ۽ ٻين جي اهل ڪندي انهن مان مزو وٺندو آهي، پر جڏهن محبت روح ۾ گرمي پئدا ڪندي آهي تڏهن هر قدرتي شيءِ سهڻي لڳندي آهي، عاشق ندين، وڻن، روشن محبت ۾ پنهنجي محبت اوتيندو آهي، گل سڀني سهڻن شين کان وڌيڪ سهڻا آهن. اهي ئي گل تناسل جا ذريعا ۽ اهڃاڻ ۽ مردن ۾ نرمي ۽ پاڻ ارپڻ جون نشانيون آهن. جڏهن وقت جو ورجاءُ ساڳيو ٿو رهي ۽ زندگيءَ ۾ ڪا نواڻ نٿي رهي ۽ محبت جو جذبو مري ٿو وڃي ته پوءِ فطرت جي حسن جو مزو به ختم ٿو ٿي وڃي ۽ وڌيڪ پوڙها ماڻهو ننڍي عمر وارن وانگر جهنگ جي رنگت ۽ خوشبوئن، ستارن جي دل کي ڌتاريندڙ عظمت، سمنڊ جي بي ڊپائتي لهرن کان متاثر نه ٿيندا آهن. زمين ۽ آسمان جي هر حسن تي جنس جي ديوتا جا پيرا نظر اچن ٿا.
نٽشي جو خيال
نٽشي چيو هو ته حسين ۽ بدصورت حياتياتي تصور آهن، جيڪا شيءِ نسل لاءِ نقصان ڪار آهي اها بدصورت آهي، اسان کنڊ ان لاءِ نه کائيندا آهيون ته اها مٺي آهي پر ان لاءِ ته ان مان اسان کي ٿوري طاقت ٿي ملي. سڀ فائديمند شيون ٿوري وقت کان پوءِ حسين ٿي وينديون آهن، اوڀر ايشيا جي ماڻهن کي ڳريل مڇي وڻندي آهي، انڪري جو اها واحد غذا آهي. جنهن مان هنن کي نائٽروجن حاصل ٿيندي آهي، سولينڊ جو چوڻ آهي ته آسمان انڪري نيرو نه آهي ته جيئن اسان جي اکين کي سهڻو لڳي پر انڪري نيرو آهي جو اسان جون اکيون آسمان جي نيراڻ سان هري ويون آهن ۽ ان کي پسند ڪنديون آهن. سڀ هيئتون ۽ رنگ اسان کي ايترو وڻندا آهن جيترو هو اسان جي نسل جي تجربي ۾ عام ٿي چڪا هوندا آهن. سائو گاهه ۽ نيرو آسمان حسين آهي پر عادت هڪ سائي آسمان ۽ نيري گاهه کي به اسان لاءِ وڻندڙ بڻائي سگهي ٿي.
1893ع
فوتگيون
زمرو:سال زمرو:1893ع
ڪنڊيارو
ڪنڊيارو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي نوشهرو فيروز ضلعي جو هڪ شهر آهي جيڪو ڪنڊيارو تعلقي ۾ اچي ٿو.
ڪنڊياري سان لڳ درگاهه الله آباد شريف آهي جتي پير سهڻا سائين نقشبنديءَ جو عرس مبارڪ هر سال تمام وڏي اجتماع جي صورت ۾ ٿيندو آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
چنڊ تي ٺهيل گهٻ
ابن ال بانا المراڪشي ال آزدي 1256ع ۾ مراڪش ۾ ڄائو. المراڪشي تارن جي علم جو ماهر هو. تنهنڪري چنڊ جي هڪ گهٻ جو نالو المراڪشي ڪريٽر رکيل آهي. ڪيترن ئي ائسٽراناميءَ ۽ ٽرگنامينٽريءَ جا فارمولا ٺاهيندڙن جا نالا، چنڊ تي ٺهيل گهٻن (Craters) عرب ماهر فلڪيات جي نالن سان منسوب ٿيل آهن. چنڊ تي ٺهيل ٻين اهڙين گِهٻن جا نالا پڻ تارن جي علم جي ماهر عربن تي رکيل آهن.
خارجيت
خارجيت ___(Objectivity):
چنڊ تي ٺهيل گهٻ
زمرو:علم فلڪيات زمرو:چنڊ
1122ع
ڊسمبر
زمرو:1122ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
يوسف جو گنبذ
يوسف جو گنبد يا گنبد يوسف (Dome of Yusuf; فبة یوسف‎) حرم قدسي شريف ۾ قبۃ الصخرۃ جي ڏکڻ ۾ عليحده گنبد آهي۔ ان کي سڀ کان پهرين ٻارهين صدي ۾ صلاح الدرن ايوبي  تعمير ڪرايو، جڏهن ته ان کان بعد ڪافي دفعا هن جي مرمت ٿي چڪي آهي۔ هن تي ٻه ڪتبه موجود آهن هڪ ٻارهين صدي جنهن تي صلاح الدين جو نالو ۽ تاريخ 1191 درج آهي، جڏهن ته ٻيو سترهين صدي جو آهي جس تي يوسف آغا جو نالو آهي جيڪو غالباََ يرووشلم جو عثماني گورنر هيو، ۽ تاريخ 1681 درج آهي۔
حوالا
زمرو:اسلامي جايون
مرزا الغ بيگ
مرزا الغ بيگ بادشاهت جي ڪم ۾ سٺو نه هو, ڇو جو پنهنجي حڪومت جون حدون وڌائڻ بدران ماڳهين وڃائين، پر انگي حسابن يعني مئٿس، خاص ڪري ٽرگنامينٽري (Trigonometry)  ۽ ايسٽرانامي يعني تارن جي علم (Astronomy) ۾ قابل هو. اهو ئي سبب آهي جو چنڊ جي هڪ گهٻ(Crater) جو نالو مرزا الغ بيگ جي نالي تي رکيل آهي.
حوالا
زمرو:علم فلڪيات زمرو:شخصيتون زمرو:تيموري خاندان
اسلامي اڪابر (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب محمد منير چني جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي. هن ۾ صفحا 68 آهن ۽ قيمت 12 -آنا- ڄاڻايل آهي. آر. ايڇ. احمد ائنڊ برادرس پهريون ڇاپو، اسٽئنڊرڊ پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1955ع ۾ ڇپايو. هيءُ ڪتاب ستن ڀاڱن ۾ ڇپيو آهي، پر جيڪي دستياب آهن، -تن- جو تفصيل ڏجي ٿو: اسلامي اڪابر1 (ڪتاب): ڀاڱو ٻيو ڪرائون سائيز ۾ ڪچي جلد سان آهي، جنهن ۾ 111 صفحا آهن ۽ قيمت ڏيڍ رپيو آهي. اُن جو ٽيون ڇاپو مسلم ادبي پريس، حيدرآباد مان 1955ع ۾ شايع ٿيو. اسلامي اڪابر 2 (ڪتاب): ڀاڱو چوٿون، ڪرائون سائيز جي هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 96 صفحا شامل آهن ۽ قيمت سوا رپيو آهي. ڪتاب جو ڇاپو پهريون، مسلم ادبي پريس، حيدرآباد مان سال 1955ع ۾ ڇپيو. اسلامي اڪابر3 (ڪتاب): ڀاڱو پنجون، ڪرائون سائيز جي هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي ۽ صفحا 100 اٿس. قيمت هڪ رپيو ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، مسلم ادبي پريس حيدرآباد مان 1955ع ۾ ڇپيو. اسلامي اڪابر4 (ڪتاب): ڀاڱون ڇهون، ڪرائون سائيز جي هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ صفحا 132 آهن ۽ قيمت ڏيڍ رپيو ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، مسلم ادبي سوسائٽي، حيدرآباد مان سال 1955ع ۾ ڇپيو. اسلامي اڪابر5 (ڪتاب): ڀاڱو ستون، ڪرائون سائيز جي هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 188 صفحا آهن ۽ قيمت ڏيڍ رپيو اٿس. ڇاپو پهريون، مسلم ادبي سوسائٽي پريس، حيدرآباد مان سال 1955ع ۾ شايع ٿيو. اسلامي اڪابر6 (ڪتاب): هن ڪتاب جو ٽيون ڇاپو، پوڪرداس ائنڊ سنز، سنڌ پرنٽنگ پريس، شڪارپور مان 1935ع ۾ شايع ڪيو.
هن موضوع تي ٻيو ڪتاب عبدالله هارون جو لکيل آهي. هن ڊيمي سائيز ڪتاب ۾ صفحا 24 آهن ۽ قيمت 2 -آنا- ڄاڻايل آهي. پهريون ڇاپو، مولوي محمد صادق، ڪرائون پرنٽنگ ورڪس، حيدرآباد مان 1923ع ۾ ڇپايو.
هن موضوع تي ٻيا ٻه جدا جدا ڪتاب شايع ٿيا، -جن- مان هڪڙو ڪتاب مرزا قليچ بيگ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ صفحا 46 آهن ۽ قيمت اڍائي -آنا- ڄاڻايل آهي. ڇاپو ٽيون، شيخ عبدالعزيز، وڪٽوريه پريس، سکر مان سال 1916ع ۾ ڇپايو.
ٻيو ڪتاب حڪيم فتح محمد سيوهاڻيءَ جو لکيل آهي. ڪچي جلد سان 75 صفحن واري هن ڪتاب جي قيمت ساڍا چار -آنا- آهي. راڌا ڪرشنا برادرس، ڪراچيءَ وارن جو ڇپايل آهي.
اسلامي ٻيو ڪتاب
هيءُ ڪتاب صادق علي شيخ جو لکيل آهي، جيڪو رايل سائيز ۾ آهي. هن ۾ صفحا 68 آهن. مطبع فيض، رياست خيرپور مان سال 1900ع ۾ ڇپيو.
1123ع
ڊسمبر
زمرو:1123ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
نانڪانا صاحب
نانڪاڻا صاحب پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي نانڪانا صاحب جو ھڪ وڏو شھر ۽ ان ضلعي سان گڏوگڏ تحصيل نانڪانا صاحب جو صدر مقام آهي. اھو سکن جي پھرين گرو بابا گرو نانڪ جي نالي سان منصوب آھي جيڪو ان شھر ۾ پيدا ٿيو ھيو ۽ ان شھر مان ھن پنھنجي خيالن جي پرچار شروع ڪئي. اھو شھر پوري دنيا جي سکن لاء زيارت جي جاء آھي. ھي شھر لاھور کان 91 ڪلوميٽر ۽ فيصل آباد کان 75 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آھي. شھر جي آبادي 70000 جي لڳ ڀڳ آهي.
تاريخ
ھن شھر جو بنياد راءڀوئي نالي ھڪ مسلمان راجپوت وڌو هو ۽ شھر سندس نالي راء ڀوئي دي تلوندي سڏبو هو. ان جي پوٽاڻ مان راء بلر ڀٽي ان شھر کي بابا گرونانڪ جي پيدائش جي نسبت ڪري نانڪانا صاحب جو نالو ڏنو. ھن شھر ۾ گرو نانڪ وارو گوردوارو 1600 ۾ ٺھيو ۽ ان جي مرمت 1819-1820 ۾ مھاراجا جئسا سنگھ طرفان ڪئي وئي. شروع ۾ نانڪانا صاحب شيخوپوره ضلعي جي تحصيل ھيو پر مئي 2005 ۾ پنجاب جي صوبائي حڪومت ھن شھر کي ضلعي جو درجو ڏنو.
1894ع
ڊسمبر
زمرو:1894ء زمرو:سال
اوراڻو (گيت)
ٻار- کي سمهارڻ لاءِ مٺي آواز سان پرڀائڻ وارا ٻول. ”ماتا“ جي بيماريءَ ۾ مريض اڳيان ”ماتا ديويءَ“ کي راضي ڪرڻ جي گيت کي به -اوراڻو- چئبو آهي.
سنڌو ديش
thumb|left|300px
thumb|left
سنڌوديش يا سنڌو قوم ھڪ نعرو آھي جيڪو پاڪستان جي قيام لاءِ جدوجھد ڪندڙ بنگلاديش جي قيام کان پوءِ متاثر ٿي ڪري ھڪ قوم پرست بزرگ سياستدان ۽ عدم تشدد جي نظريي تي ھلندڙ غلام مرتضي سيد ( ايم سيد) ڏنو. جنھن جي پوئلڳن ان جي رھبري ۾ جيئي سنڌ تحريڪ ذريعي سنڌ صوبي جي علحدگي جي تحريڪ ھلائڻ جو پروگرام ماڻھن م ڦھلائڻ جي ڪوشش ڪئي پر سنڌ جي ماڻھن ۾ انھن کي ڪڏھن بہ پذيرائي نہ ملي سگھي. جيئي سنڌ تحريڪ جنھن شيخ اياز جي ڪپر ٿو ڪن ڪري ڪتاب ۾ لکيل سنڌو ديس جي نالي سان نظم کي قومي ترانو قرار ڏنو اھو شاعر بہ ھن حلقي کي خير باد چئي ڇڏيو ۽ ان جي سنڌ يونيورسٽي جي وائيس چانسلر ٿيڻ تي ان جي مذمت ڪندا رھيا.سنڌ جي اندر ھڪ ڊگھو وقت ماڻھن ۾ تاثر رھيو تہ قومپرستن جي ھن تحريڪ جي تعليمي ادارن ۾ چن سان سنڌ جي وڏن تعليمي ادارن جي تعليم ڏاڍي متاثر ٿي ۽ تعليم شاگردن جي سياسي جھيڙن جي ور چڙهي وئي ۽ تعليمي ادارا بند رھڻ لڳا. شاگردن ۾ ھن تحريڪ جي شاگرد اڳواڻن ڏوھاري سرگرمين کي فروغ ڏنو جنھن جو اعتراف ھن تحريڪ جي ھڪ شاگرد اڳواڻ عزيز ڀنگوار ھڪ ڪتاب : مان ڏوهي آهيان، لکي ڪيو.
قديم سنڌو ديش
دؤر قديم ۾ سنڌو ديش ملڪ قائم ٿيل ھو. سندس مسلمان حملا آور قاہ ڪري ختم ڪري ڇڏيو.
آزاديءَ جي تمنا
اها سنڌين جي ڪردار جي خاص نشاني آهي، ۽ تاريخ ان تي شاهد آهي  ته جيڪڏهن ڪنهن وقت ڌارين مٿن زوريءَ يا  اندروني بي اتفاقيءَ ڪري تسلط قائم ڪيو آهي ته به جلد يا بدير، موقعي ملڻ تي هنن غلاميءَ  جو ڳٽ ڳچيءَ مان لاهي پئي ڇڏيو آهي. ايراني، يوناني، عرب، مغل ۽ انگريز سامراجن وقتي مٿن قبضو رکيو، پر نيٺ انهن کي ڪڍي، وري سنڌين آزادي حاصل ڪئي آهي سنڌيجي ڪلاسيڪل شاعرن هميشه آزاديءَ جا گيت پئي ڳاتا آهن. مارئيءَ جو عمر ڪوٽ جي بند کان آزاديءَ جو ذڪر، دودي سومري جي بهادريءَ جا راتين جون راتيون جي اڳي قصا بيان ڪرڻ، موجوده شاعرن جا سنڌ جي آزاديءَ لاءَ شعر لکڻ، سنڌي ڪردار ۾ آزاديءَ جي امنگ جي سدا حيات هئڻ جا ڪجھ مثال آهن هن وقت جڏهن اسلام، پاڪستان، مسلم قوم، اسلامي نظام حڪومت جي ڌوڪن سان مهاجر پنجابي سامراج، سنڌ کي غلام  بڻائي ان تي پنهنجو تسلط قائم ڪيو آهي، ته سنڌي شاعرن صاف چيو ڇڏين ته
نيٺ ته ڊهندي ڪيسين رهندي دوکــي جـــــــي ديـــــوار، وويــــــــار! ســنــڌڙي کــي سـر ڪير نه ڏيندو (اياز)
سنڌوديش ننڍو ملڪ
سنڌديش کي غلام رکڻ وارا مهاجر پنجابي سامراججا دلال ۽ ايجنٽ چون ٿا سنڌوديش ننڍو ملڪ آهي، تنهن ڪري آزيدي ممڪن ناهي، انهيءَ سلسلي ۾ پهرين ڳالھ هيءَ آهي، ته سنڌوديش ننڍو ملڪ نه آهي، بلڪه اقوام متحده جي 135 ميمبر ملڪن مان 91 جي، هيٺ نقشي ۾ ڏيکاريل آهن، ڪيترين ڳالهين جهڙوڪ ايراضي، آدمشماري يا پيدائش ۾، وڌيڪ آهي، هن کان گهڻا ملڪ آزاد مملڪيون ٺاهيو، اقوام متحده جا ميمبر بڻيو ويٺا آهن. سنڌوديش جي ا يراضي 56447 چورس ميل آهي. ان جي آدمشماري 1،40،00000 ماڻهن تائين پهچي ويئي آهي. ان مان صوبي خواھ مرڪز کي 500 ڪروڙ روپيا ساليانا ٽيڪس ملن ٿا جيڪڏهن ڪويت ۽ قطر جهڙن ملڪن کي مڪمل آزادي حاصل آهي، اهي سندن گهٽ ايراضي ۽ آدمشماريءَ ۽ انڪم جي باوجود اقوام متحده جا ميمبر بڻجي سگهن ٿا، ته سنڌ ڪهڙو ڏوھ ڪيو، جو مسلم قوم اسلام ۽ پاڪستان جي نالن کي کيس آزاديءَ کان محروم رکيو وڃي ٿو! سنڌ پڻ آزاديءَ بعد ترقي ڪري، انڪم وڌائي، انهن جيتري يا انهن کان به وڌيڪ انڪم ڪري سگهي ٿي. سنڌوديش کي ائين ننڍي ملڪ هجڻ جي طعني هڻندڙن جي ان ڳالھ کي صاف ڪرڻ کانپوءِ، ان مان هنن جيڪي خدشا ظاهر ڪيا آهن، انهن جي وضاحت پيڻ ڪرڻ لازمي آهي ـ
ڀارت جا سنڌي
جيڪڏهن سنڌ مان لڏي ويل سنڌي هندو، پنهنجي هر قوم سنڌين کي مدد ڏين ۽ ڀارتي سرڪار کي مجبور ڪري، سندن مظلوم سنڌي ڀائرن جي مدد لاءِ تيار ڪن، ته ان ۾ ڪهڙو ڏوھ آهي اها فطري ڳالھ آهي، سنڌ جي آزاديءَ بعد گهڻا سنڌي هندو، جي هن وقت ڀارت اندر چڱي جائداد ۽ نوڪريون حاصل ڪري ويا آهن، سي شايد پوئتي موٽي نه اچن. پر جيڪي موٽي ايندا سي اهي هوندا، جن کي وطن لاءِ  محبت هوندي ۽ هو صرف ان جي تعمير ۽ ترقيءَ ۾ مدد ڪرڻ لاءِ ايندا ۽ استحصال لاءِ نه ايندا، هن وقت ڀارت جي سماجي زندگيءَ ۾سمائجي ويا آهن. ممڪن آهي، ڪيترا منجهانئن نه اسان جي آزاديءَ جي جدوجهد ۾ دلچسپي وٺن، ۽ نه وري اتان ٺهيل ٺڪيل زندگيءَ کي ڇڏي موٽي هتي اچن. هتي صرف اهي ايندا، جن کي اسان جي قومي آزاديءَ ۾ اصولن ڪري همدردي هوندي. اهي جنگ آزاديءَ ۾ شامل ٿيڻ ڪري، سنڌ ۾ اسان سان هڪجهڙا حصيدار ٿي سگهن ٿا ـ
پاڪستان سنڌين لاءِ جيل کان بدتر
پاڪستان سنڌ ۽ سنڌين لاءِ جيل کان بدتر آهي. شاھ صاحب فرمايو آهي ته: ـ قسمت قيد ڪياس، نه ته ڪير اچي هن ڪوٽ ۾ ان ڪري سنڌين جي، پاڪستان جي ڊهڻ ، سنڌوديش جي آزاد ٿيڻ جي خواهش فطري آهي. امير خسروعليه الرحمت فرمايو آهي ته: ـ ڪافر عشق مسلامني مرادرڪار نيست هر رگ من تار گشـت حاجـت زناز نيست يعني عشق جو ڪافر آهيان. اوهان جي مسلمانيءَ جي مون کي ضرورت نه آهي. منهنجي رڳ رڳ جڻيا ٿي ويئي آهي هاڻ سنڌيان حالت تي پهتا آهن، جو مهاجر پنجابي غلامي هيٺ رهڻ کان منڪر ٿي چڪا آهن. پاڪستان جيڪڏهن بهشت آهي، ته آزاد سنڌ وارو دوزخ کين وڌيڪ قبول آهي. سنڌين لاءِ اها خوشي ٿوري ٿيندي ته هن غلاميءَ کان آزاد ٿي ۽ خودمختياري بنجي اقوام متحده جا ميمبر بنجن ـ
سنڌوديش جي قيام مان فائدا
سنڌ ۽ سنڌي هزارين ورهين کان جدا ملڪ ۽ قوم رهيا آهن، انهيءَ ڪري هنن جي آزاديءَ، فطري ڳالھ ۽ سندن جنم جو حق آهي، جيڪڏهن پکيءَ کي هڪ طرف سوني پڃري ۾رکي، طرح طرح جا طعام کارائجن ۽ ٻئي طرف ٻاهر آزاديءَ جي هوا کي، سوني پڃري ۾ صدها نعمتن کان وڌيڪ پسند ڪندوـ عمر بادشاھ مارئيءَ کي زوريءَ کڻي، محلات ۾ اچي رهايو هو. جتي طرح طرح جا طعام ريشمي ۽ زربفت جا ڪپڙا، عاليشان محل ۽ سوين سکن جا سامان موجود هئا. پر مارئيءَ کي سدائين پکن، جهوپڙين، پنهوارن لنبن، لاڻن، ڏٿ، کٿن، ۽ لوين ۽ ڦاٽل ڪپڙن جي ياد ستائيندي رهندي هئي. سدائين دعائون گهرندي هئي ته شال! موٽي ملڪ وڃي، مارن سان ملي. هوءَ سدائين ڪوٽن جي ڪرڻ ۽ تالنجي ٽٽڻ لاءِ دعا گهرندي هئي ۽ چوندي هئي ته: ـ ايءَ نه مارن ريت، جو سيڻ مٽائين سون تي
البت پاڪستان کي ختمڪري سنڌوديش قائم ڪرڻ لاءِ سنڌين کي وڏين مشڪلاتن کي منهن ڏيڻو پوندو. هي مهاجر پنجابي سامراجي، جن کائي ڏٺو آهي، سي مٿي مارائي کانسواءِ سنڌ کي آزاد ڪرڻ نه ڏيندا. تنهن ڪري آزاديءَ لاءِ قربانيون ڏيڻ ضروري آهن. هيڪر تباهي ايندي، پوءِ فائيدا حاصل ٿيندا ـ
الف: سنڌ جا صل رهاڪو جن مان ڪي عرب نسل جا، ڪي بلوچ، پٺاڻ، ڪي گجراتي، ڪي پنجابي هئا، سي سنڌ ۾ رهڻ بعد ان جو ڪلچر ۽ زبان اختيار ڪري ويا آهن ب: سنڌي هتي جا ڄاول نپنل آهن، سندس وڏا هن ملڪ ۾ دفن ٿا آهن.انهن کي ملڪ سان اڪيچار محبت ٿي ويل آهي. اهي سنڌ جي زبان، ڪلچر، روايات، سياسي مفاد ۽ ملڪ جي ترقيءَ لاءِ ڪوشش ڪندا رهن ٿا ت: سنڌين مان جيڪڏهن ڪي واپار، گذر معاش خاطر ملڪ کان ٻاهر ويندا هئا ته به اتان پئسا ڪمائي خرچ اچي سنڌ ۾ ڪندا هئا ث: سنڌين ٻئي ڪنهن ملڪ ۽ قوم تي حملو نه ڪيو آهي.نه وري ڪنهن جو استحصال ڪيو آهي
پنجاب
سنڌ ۾ 26 سال رهڻ جي باوجود هو نه سنڌي زبان سکيا آهن، نه ان جو ڪلچر اختيار ڪيو اٿن. مورڳو سنڌي زبان ۽ ڪلچر جي منظم طريقي سان ختم ڪرڻ جي پٺيان اچي پيا آهن. سنڌ جي پاڻي پيئڻ، کاڌي کائڻ ۽ ان ۾ جاءِ پناھ ملڻ جي باوجود انهن پاڻ کي لکنوي، بديوني، دهلوي سڏائي ڪراچيءَ ۽ ٻين وڏن شهرن تي غير سنڌين جا نالا رکي، ان جي قديم روايات کي مٽائڻ جو گناھ ڪيو آهي
پنجون دليل سنڌي عوام کي مهاجر پنجابي سامراجي ۽ سندن ايجنٽ، پنهنجي تسلط هيٺ رکڻ لاءِ، اهو ڏين ٿا ته پاڪستان دنيا جي وڏي اسلامي سلطنت آهي، انهيءَ کي ٽوڙڻ ڪري اسلام کي نقصان پهچندو. اها ڳالھ به سراسر غلط آهي، پاڪستان دنيا جي وڏي اسلامي سلطنت نه آهي، انڊونيشيا، روس چين ڀارت ۽ بنگلاديش ۾ هن کان وڌيڪ مسلمان رهن ٿا اهو به صحيح نه آهي ته پاڪستان جي ٽٽڻ ڪري، اسلام کي نقصان پهچندو. پاڪستاني حڪومتن جو اسلام سان واسطو ڪونه رهيو آهي. اهڙا نعرا حڪمران طبقي، سنڌي عوام جو توجھ ملڪ جي حقيقي مسئلن، جهڙوڪ سنڌي قوم ۽ سنڌوديش جي آزاديءَ، ترقيءَ ۽ تعمير کان هٽائي، سندس سامراج ۽ استحصال قائم رکڻ لاءِ هنيا ٿي مون کي پتو آهي ته سنڌين مان ڪيترائي اهڙا آهن، جي هر حاڪم اڳيان پاڻ کي ڪمزور سمجهي، پنهنجي غلامانه ذهنيت سبب ناچارگيءَ جو دليل پيش ڪندا آهن. اهي انگريزن جي ڏينهن ۾ به هئا، ۽ هاڻي به آهن، پر انهن جي موجودگي ڪڏهن به حق جي آواز کي جهڪو ڪري نٿو سگهي. سنڌي هزارن سالن کان جدا قوم رهيا آهن ۽ هر ٻاهرئين تسلط کان آزادي پئي حاصل ڪئي اٿن هن سامراج کان به آزادي حاصل ڪري ويندا. تاريخ ثابت ڪري ٿي ته آخر فتح حق وارن کي نصيب ٿئي ٿي ـ
محبت
انساني ۽ حيواني ڪردار ۾ اهو تفاوت آهي ته پهرئين ۾ محبت کي اتحاد ۽ امن جو رهبر سمجهي، ان موجب زندگيءَ جو ڪاروبار هلايو وڃي ٿو. ٻئي ۾ خود مطلبيءَ جو اثر هيٺ نفرت جي راھ وٺڻ ڪري، بدمني ۽ فساد پيدا ٿين ٿا. سنڌين جي سياست، سماجي دستورن ۽ مذهبي عقيدن تي محبت جو جذبو حاوي رهيو آهي. سنڌ جي درويشن جو اهو ئي پيغام هو، بقول شاھ عبداللطيف عليه : ـ ڪونهي آ ڳھ اهڙو، جهڙي محبت من
مهمان نوازي
سنڌين ۾ مهمانوازي گهر ڪري ويٺل آهي، ڳوٺ ۾ ڪنهن مسڪين وٽ اتفاق سان ڪو مهمان گهر لنگهي آيو، ته ٻارن جا هٿ جهلي به کاڌو کيس ڏيندا آهن. جي گهر ڪجھ به نه هوندو اٿن، ته قرض کڻي به ان کي کارائيندا آهن، ٻاهران آيلن جي اهڙيءَ طرح مرحبا ڪري سِٺو به گهڻو اٿن. ان ڪري وٽن مثل مشهور آهي ته: ـ آئي ٽانڊي ڪاڻ، بورچياڻي ٿي ويٺي سنڌين ۾ قومي بيداري پيدا ٿي رهي آهي. ان ڳالھ کان انڪار ڪرڻ، حقيقتن کان منهن موڙڻ جي برابر ٿيندو ته سنڌ جي مٿاهين طبقي جي اڪثريت مهاجر پنجابي سامراج جي ڊپ ۽ لالچ ڪري، انهن جي پويان هلي رهي آهي پر جهڙيءَ طرح هو لالچ خاطر  ڌارين جا  پوئلڳ ٿي رهڻ لاءِ تيار آهن، ساڳيءَ طرح سان هو سنڌين جي هٿ ۾ طاقت اچڻ بعد، انهن جي پوئلڳيءَ ۽ فرمانبرداريءَ ڪرڻ لاءِ تيار ٿي ويندا. هي ابن الوقت هميشه حالتن کي ڏسي، ڍنڍ جي پکين وانگر، ساون سرن ڏي رخ بدلائيندا آهن
پوليس کاتو
پوليس کاتي جي ماڻهن کي پريڊ ڪرڻ، چورين جي ڳولا ڪرڻ، جاسوسي ڪرڻ، ٽريفڪ جو ڪنٽرول ڪرڻ، فسادن کي روڪڻ، بندوق هڻڻ وغيره جا ڪم سپرد ٿين ٿا. نظام اسلاميءَ جا طرفدار ٻڌائي سگهندا ته هو اهو ڪم ملن جي حوالي ڪندا، يا پوليس عملدارن جي مٿان هدايتن لاءِ مُلن کي مقرر ڪري ڪم هلائيندا ـ
پاڪستان ۾ مثالي حڪومت قائم ڪرڻ
ـ هتي انسانن جا بنيادي حق محفوظ نه آهي ـ هتي ننڍين قومن تي مهاجر پنجابي استحصال جاري آهي ـ هتي رشوت ستاني عام جام آهي ـ نشو ۽ شرابخوري، ننڍي پيماني کان وڏي پيماني تائين جاري آهي ـ هتي جوا قانون جائز آهي ـ هتي وياجخوري هر هنڌ هلي رهي آهي ـ هتي بليڪ مارڪيٽي، سمگلنگ، چوريون، ڌاڙا بند نه ٿي سگهيا آهن ـ هتي بيگناھ ماڻهن کي، ، مختلف راءَ رکڻ ڪري، بنا ڪيس هلائڻ جي سزائون ڏنيون وينديون آهن ـ هتي بدڪردار، ڌوڪيبازي، بداخلاق ۽ فرعون صفت سياستدانن کي عوام جو ليڊر ڪوٺيو وڃي ٿو ـ هتي بک ۽ بيروزگاري ۽ ڊاڪ زني عام جام آهي ـ هتي ظلم ، استحصال رواجي ڳالهيون آهن
سنڌو ديش ڇو ۽ ڇالاءِ ـ رھبرِسنڌ سائين جي ايم سيد
ٻاھريان ڳنڍڻا
جيئي سنڌ قومي محاذ
زمرو:پاڪستان_۾_عليحدگي_پسندي زمرو:رٿيل_ملڪ
خام خيالي
خام خيالي (Euphoria) خوشفھميءَ واري ڪيفيت، حالت تہ سڀ ڪجهہ ٺيڪ آهي. ليکڪ زندگيءَ جي حقيقتن کي ڏسڻ بجاءِ تصوراتي طور فراريت حاصل ڪري ذهني آسودگي ڳوليندا آهن ۽ خوشفھميءَ جو شڪار ٿيندا آهن.
خاڪا نويسي
خاڪا نويسي ، سوانحي ادب جو هڪ حصو آهي. جنهن ۾ ليکڪ ڪنهن هستيءَ، شخص يا بزرگ جي زندگي۽ سندس خدمتن کي چٽيندو آهي. هي گهڻين حقيقتن ۽ رنگن سان چٽيل نه عڪس آهي ۽ نه ئي وري ڪو فوٽو گراف، جنهن ۾ رواجي ۾ رواجي چيز به اچي ويندي آهي. ادب ۾ جنهن کي خاڪا نويسي چئبو آهي، ان ۾ گهٽ ۾گهٽ لفظن سان ادبي نموني ڪنهن هستيءَ، شخص يا بزرگ کي چٽيو ويندو آهي. عام طور ڪن خاص شخصن تي خاڪا لکيا ويندا آهن. ليڪن خاڪا نويس عڪس ٺاهي زندگيءَ ۾حقيقتن جي سچائي ۽ غير شخصي رخ ضروري ڏيندو آهي، ان ۾ تصورکي بلڪل جڳهه ڪانهي. جيوني ڪنهن شخص جي سموري زندگي يا زندگيءَ جي گهڻي حصي کي پاڻ سمائي ٿي. جڏهن ته ڪنهن جو خاڪو، ليکڪ جي ڏات ۽ زندگي سان جوڙيل ڪنهن شخص جو مختصر چتر آهي. ان نموني جيون ڪهاڻي ۽ سوانح نگاريءَکان الڳ آهي. خاڪي چٽڻ ۾اختصار ۽ شدت (Intensity) استعمال ڪئي ويندي آهي. ٿورن لفظن ۾ به گهڻو ڪجهه چوڻ خاڪي جي چٽڻ جي خصوصيت آهي. سنڌي ادب ۾ خاڪا نويسيءَ جا ڪيترائي سٺا ڪتاب شايع ٿي چڪا آهن، جن ۾ ”جنم گذاريم جن سين“ (جي ايم سيد)، ”سانگي ڪي ساريام“ (شيخ عبدالرزاق راز)، ”شڪليون“ (عبدالقادر جوڻيجو)، ”فن، شخصيت، انداز“ (ڊاڪٽر شمس الدين عرساڻي)، ”ڏاهپ ۽ ڏات جي لاٽ“ (سراج) وغيره.
301ع
ڊسمبر
زمرو:301ع زمرو:چوٿين صدي
اور موڙي
اور موڙي (Or muri) ٻولي اورمور (Ormur)، اورموئي (Ormui)، بارگستا (Bargista) ۽ بارڪي نالن سان بہ سڃاتي وڃي ٿي.
هي ٻولي ڪاني گرماني، لوگر (Logar) ۽ وينسي ٻوليءَ سان 27 سيڪڙو ۽ پشتو ٻوليءَ سان 25 سيڪڙي کان 33 سيڪڙو هڪجهڙائي رکي ٿي.
هي ٻولي پاڪستان ۾ ديرا اسماعيل خان، وزيرستان ۽ افغانستان جي باراڪي بارڪ ۾ ڳالهائي وڃي ٿي. پاڪستان ۾ هن جا 1000 ۽ افغانستان ۾، سال 2000ع ۾ هن جا 100 ڳالهائڻ وارا موجود هئا. هي موقوف ٻولي آهي. هي ٻولي هند يورپي، هند آريائي، براچي ٻولين جي شاخ مان آهي. هن ٻوليءَ تي درادي ٻولين جو اثر آهي. داردن وزيرستان تي جڏهن قبضو ڪيو هو تہ اتي اورمڙي قبيلو آباد هو.
حوالا
زمرو:پاڪستان جون ٻوليون
ڄر
اَؤرَ. يا اَورَ جسم جو ھڪ عارضي عضوو ھوندو آھي جيڪو نَاڙَي (umbilical cord) ذريعي ٻچيداني (Uterus) سان ڳنڍيل ھوندو آھي ۽ بچي کي خوراڪ مھيا ڪندو آهي. ان کانسواءِ اؤر ٻَچَيداني ۾ ماء جي رت جي ذريعي گرمي جي درجي کي برقرار رکڻ، فالتو مادن جي نيڪال ۽ گيس جي تبديلي، انفيڪشن کي روڪڻ، ٻار جي واڌ ۾ مددگار ھارمون ٺاهڻ جا ڪم پڻ ڪندي آهي. اَؤرَ مَئمِل جاندارن سان گڏوگڏ مارسيوپئل (marsupial) ۽ غير مئمل جاندارن ۾ پڻ ملندي آهي. اَؤرَ جا ٻہ حصا ھوندا آھن. اھا ڪيترن ئي مادَن جي نامياتي ڀڃگھڙ (metabolization) ڪندي آهي ۽ ڳورهاري گردشن ۾ نامياتي ڀڃگھڙ وارن مادَن جو نيڪال پڻ ڪندي آهي. ٻار ڄڻڻ وقت اَؤرَ کي جسم مان نيڪال ڪئي ويندي آهي. انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا مطابق اهو ھڪ پردو ۽ غدود آھي، جيڪو ويم کان پوءِ مادِي (عورت يا چوپائي) جي پيٽ مان نڪري ٿو. گهڻو ڪري چؤپاين کي ڦَرُ ڄڻڻ کان پوءِ پيٽ مان اَورَ نڪرندي آهي. عورت جي اَورَ دايُون ڪنهن غيرآباد زمين ۾ پوري ڇڏينديون آهن، انهيءَ ڪري ته جيئن ڪُتا، ٻلا يا ٻيا جانور اَورَ کائي نه سگهن، ڇوته اَورَ انساني جسم جو حصو هوندي آهي. سنڌ ۾ اهو تصور آهي ته جنهن ڌرتيءَ ۾ انسان جي اَورَ پوريل هوندي اها کيس اوس ڇڪيندي، اهو جنم ڀوميءَ سان اٽوٽ لاڳاپي جو اهڃاڻ آهي. اَؤرَ لاءِ انگريزي لفظ پلَيسَنٽا (placenta) لاطيني ٻوليءَ مان ئڪتل لفظ آهي جيڪو ڪيڪ جي ھڪ قسم لاءِ استعمال ٿيندو آهي. اھو لفظ يوناني جي لفظ پليڪوس (plakóeis/plakoús) مان نڪتل آھي جنھن جي معنيَ آهي سَنئون سِڌو يا سِلَيب1 وانگر آھي. .
Structure
Placental mammals, such as humans, have a chorioallantoic placenta that forms from the chorion and allantois. In humans, the placenta averages 22 cm (9 inch) in length and 2–2.5 cm (0.8–1 inch) in thickness, with the center being the thickest, and the edges being the thinnest. It typically weighs approximately 500 grams (just over 1 lb). It has a dark reddish-blue or crimson color. It connects to the fetus by an umbilical cord of approximately 55–60 cm (22–24 inch) in length, which contains two umbilical arteries and one umbilical vein. The umbilical cord inserts into the chorionic plate (has an eccentric attachment). Vessels branch out over the surface of the placenta and further divide to form a network covered by a thin layer of cells. This results in the formation of villous tree structures. On the maternal side, these villous tree structures are grouped into lobules called cotyledons. In humans, the placenta usually has a disc shape, but size varies vastly between different mammalian species. [
درگاهه الله آباد شريف
درگاهه الله آباد شريف سنڌ جي ڪنڊيارو شهر ۾ هڪ وڏي صوفي درگاهه آهي جتي پير سهڻا سائين نقشبنديءَ جو مقبرو موجود آهي. هن وقت سجاده نشين خواجه محمد طاهر بخشي نقشبندي المعروف پير سڄڻ سائين آهي.
هن درٻار جو بنياد 1973ع ڌاري حضرت سُهڻا سائين رحه، پنهنجي مخلص مريدن ڊاڪٽر عبدالطيف چنا ۽ ٻين جي اصرار ۽ تعاون سان رکيو. اها درٻار ڪنڊياري ۾ مين روڊ ، باءِ پاس لڳ واقع آهي. سهڻا سائين هن مرڪز جي قائم ٿيڻ کان وفات تائين پاڻ هتي سڪونت پذير رهيو. سندس مزار به هتي ئي آهي. هتي مسجد کان علاوه مدرسو به ٺاهيو ويو، جتان هن وقت تائين ڪيترائي حافظ ۽ عالم ٿي نڪتا آهن. هن مرڪز تي هر اسلامي مهيني جي 27 -تاريخ- تي روحاني محفل ٿيندي آهي، جنهن ۾ پاڪستان کانسواءِ ٻاهرين ملڪن مان ايندڙ عقيدتمند به شريڪ ٿيندا آهن. هن مرڪز ۾ مردن جي مدرسي کانسواءِ عورتن جي -اصلاح- ۽ ديني -تعليم- لاءِ پڻ انتظام ڪيو ويو آهي.
حوالا
زمرو:درگاهون زمرو:ضلعو نوشهرو فيروز زمرو:ڪنڊيارو زمرو:نقشبندي
اوڏ
اوڏ  قديم ماڻهو ”دراوڙ“ نسل مان آهن ۽ گهڻو ڪري گڏهن تي مٽي کڻڻ ۽ ڀتين جوڙڻ جو ڪم ڪندا آهن. سندن انهيءَ ڪم کي ”اوڏڪو ڪم“ چوندا آهن. سنڌ ۾ اوڏ مسلمان به آهن ته غيرمسلم به. راجپوتن وانگر هن نسل جون به نکون آهن. مثلاً راٺوڙ، پرمار، چوهاڻ ۽ ڀٽي وغيره. هنن جو پير رامڏيوُ آهي. اوڏن سان منسوب ڪيترائي ڪردار لوڪ ادب جو حصو آهن.'' اصل مارواڙ جا ھندو ماڻھو آھن ۽ انھيءَ پاسي جي گڏيل ٻولي ڳالھائيندا آھن. اڪثر مسلمانن جھڙي شڪل اٿن ۽ ڪپڙا به اھڙا ڍڪيندا آھن. ڀتيون اڏيندا آھن. سندن پير رام ديو آھي. اُنهن جا به گھڻا فرقا آھن: راٺوڙ، پرمار، ڀٽي، چوھان وغيره. سنڌ ۾ هن وقت جيڪي ”اوڏ“ آهن، سي اصل دراوڙن جي ڪل مان آهن. اهي اصل ڏکڻ هندستان ۾ هئا، اتر هندستان ڏي اچڻ کان اڳ واٽ تي جيڪو هنڌ اول وسائي ويٺا، سو هنڌ سندن نالي پٺيان ”اوڏر ديش“ سڏجڻ ۾ آيو، جنهن جو اُچار پوءِ ڦري ”اوڙيسا“ (Orissa) ٿيو. بمبئيءَ کاتي جي ذاتين جو ذڪر ڪندي، هيءَ حقيقت اينٿوون صاحب ڄاڻائي آهي. انهن اوڏن مان پوءِ ڪي مارواڙ ويا، جتان پوءِ سنڌ ۾ آيا؛ پر ٻولي اڄ تائين مارواڙين جهڙي ڳالهائيندا آهن، اهي اصل هندو آهن، پر اڪثر مسلمانن جهڙي شڪل اٿن، ۽ ڪپڙا به اهڙا ڍڪيندا آهن. سندن پير رامڏيو آهي. جنهن جو ميلو سال بسال لڳندو آهي. ”اوڏ“ لفظ جي بنيادي معنيٰ آهي ”اڏيندڙ“؛ اهي اڄ تائين ڀتين جون اوساريون کڻندا آهن.
سنڌ ۾ اوڏ
''هيءَ هند يورپي، هند ايراني، هند آريائي اڻ ڄاتل خاندان مان آهن. ڪن عالمن جو خيال آهي ته هي سنڌ جا پراڻا راهواسي آهن. ٿي سگهي ٿو دراوڙي نسل جا هجن.سنڌ ۾ اوڏ هنرمند، عمارت ساز آهن. ڪافي تعداد ۾ رهن ٿا. هاڻي هنن وٽ تعليم به ڪافي آهي. جيئل اوڏ مشهور سنڌي اديب آهي. اوڏ چون ٿا ته اوڙيسا هندوستان وارو خطو اصل ۾ اوڏر ديس آهي. سندن اصل ٻولي اوريائي آهي. جي ائين آهي ته هي اصل شايد دراوڙ آهن. هي 80 سيڪڙو سنڌي ۽ 10 سيڪڙو اردو ڳالهائين ٿا.
اوڏن جون ذاتيون
هر هڪ قوم ۾ ذاتيون ۽ پاڙا هوندا آهن، اهڙي طرح اوڏ قوم به ڪيترن ذاتين ۾ ورهايل آهي، جن مان ڪي هيٺ ڏجن ٿيون : (1) کَروڙَ، (2) سَروَڻ، (3) مَجوڪا، (4) ڪَلِيهَا، (5) بيروڪَا، (6) جيپڙوت، (7) ڏَيواتَ، (8) گَڏائِي، (9) نگيئا، (10) چوڙا، (11) مڏاهي، (12) گونڏڙي، (13) ڊَهاگَ، (14) جيئاڻي، (15) ساڏِي، (16) ڏوڏيئا، (17) اُڏيسِي، (18) گَڙگٽ ۽، (19) پَاڻيهِيا وغيره.
اوڏن جا سنڌ م مذھبي بزرگ
هي سمورا وفات ڪري ويا آهن : (1) کٽڻ فقير: ذات کڏائي، خانپور گهوٽڪي، سندس سماڌ آهي. (2) ڀڳت سائين: کٽڻ فقير جو والد. (3) ڏکڻ فقير: کٽڻ فقير جو ڀاءُ، ٻئي ڀائر هڪ ٻئي جي ڀرسان رکيل آهن. (4) ڪَرَل فقير: کٽڻ فقير جي خاندان مان آهي. (5) ڪلياڻ فقير: ذات جو پاڻيهو، آدم شاهه جي آمهون سامهون، آدم شاهه جي ٽڪريءَ تي سکر ۾ پوريل آهي. (6) ڪوجهو فقير: جاڳڻ، ضلع شڪارپور ۾ سندس سماڌ آهي. (7) ٽِلُو فقير: ذات سروڻ، ڳوٺ لال چوهڙ تعلقه مديجي. (8) جِيئو فقير: ڪنڌ ڪوٽ شهر، ضلع جيڪب آباد. (9) ڏينڀو فقير: ڏينڀو فقير ذات گڙه گٽ، سيٺار جي جي ڀرسان. هن درويش تي جڏهن به اوڏ گڙگٽ ذات وارا ويندا آهن ته ريلوي اسٽيشن تان لهڻ سان عورتون (جيڪي نُهرون هونديون آهن) رَئي سان گهونگٽ ڪڍنديون ۽ فقير جي زيارت تائين سندس گهونگهٽ (منهن لِڪل) رهندو آهي ۽ واپسي تي به اسٽيشن تائين سندن گهونگهٽ نڪتل هوندو آهي، ورنه کين نقصان پهچندو اٿن. (10) منشا فقير: ذات جو گڙگٽ، ابوبڪر مقام، لاڙڪاڻه، جتي سندس سماڌ آهي. (11) ڏاڏا ولي: خانپور ضلعي دادو جي ڀرسان. (12) هيرو فقير: ذات ڪليهو، ڀورٺي تعلقه ڪنڊيارو. سماڌي بابت معلوم ٿيو ته ان بزرگ کي ويهاري، ان جي چوڌاري لوڻ وجهي، پوءِ مٿان مٽي وجهي پوريو ويندو آهي.