cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سرمائيداري نظام ۽ معاشي گهوٽالو
دنيا هن وقت وڏي مالياتي گهوٽالي جو شڪار آهي، ان جو بنيادي ڪارڻ سرمائيداريءَ جو عروج آهي، سرمائيداري سماج جڏهن گهڻو مضبوط ٿي ويندو آهي ته ان ۾ سوين بيماريون پيدا ٿيڻ شروع ٿينديون آهن، جنھن ۾ سماج مالياتي بحران کان وٺي ثقافتي، اخلاقي، سماجي توڙي قومي حوالي سان ڦاسي پوندو آهي، هونئن ته جاگيرداري سماج جي ڀيٽ ۾ سرمائيداري سماج پنھنجي جوهر ۾ وڌيڪ ترقي پسند آهي، ڇاڪاڻ ته جاگيرداري سماج ۾ مرڪزيت (Centralization) قومي منڊي نه هئڻ سبب نه ٺهي سگهندي آهي ۽ سماج کي گڏ ٿيڻ جو وجهه نه ملندو آهي. پر جڏهن سماج جاگيرداريءَ مان سرمائيداري ۾ داخل ٿيندو آهي ته ان جي ترقيءَ جي رفتار تيز ٿي ويندي آهي، قومي منڊي ٺهڻ سان ماڻهوءَ جي وچ ۾ گڏيل سوچ (Collective Thinking) پڻ جنم وٺندي آهي، ماڻهوءَ جا پيداواري ذريعا، پيداوري اوزار توڙي پيداواري رشتا به تبديل ٿي ويندا آهن. اهو ئي سبب آهي جو جاگيرداري سماج پنھنجي جياپي خاطر سرمائيداري سان ٽڪراءِ جي شڪل پڻ اختيار ڪندو آهي. پر جاگيرداري پنھنجي جوهر ۾ سرمائيداري سان ٽڪر جي حالت ۾ جاگيرداري جي شڪست لازمي امر بڻجي ويندي آهي. پر جڏهن سرمائيداري سماج ۾ انسان داخل ٿيندو آهي ته ان کان به اڳتي وڃڻ لاءِ انسان جي اندر بي چيني پيدا ٿيندي آهي. سرمائيداري نظام جو بنياد صنعتي پيداوار ۽ ان جي کپت ۽ ورهاست تي مشتمل هوندو آهي، جنھن مان سرمائيدار دولت ميڙيندا رهندا آهن ۽ نتيجي ۾ دولت ڪجهه هٿن ۾ گڏ ٿيندي ويندي آهي. سرمائيداري نظام جي هلندڙ ٽرڪل ڊائون معيشت جو هي فارمولو آهي ته پورهيت طبقو ايترو ته گهڻو ڪمائي جو سرمائيدارن جون تجوڙيون ڀرجي وڃن ۽ ڇلڪي پون جو اهي بچيل پئسا پورهيت طبقي کي ملندا، نتيجي طور تي پورهيت طبقو غربت جي هيٺين لڪير کان به گذري ويندو ۽ امير کان امير ترين ٿيندو ويندو آهي، آخرڪار بحران جنم وٺندا آهن، جنھن جي خطرناڪ شڪل 18 آڪٽوبر 2008ع تي سڄي دنيا ڏسي چڪي آهي.
هي پھريون دفعو ناهي جو دنيا مالياتي بحران جي ور چڙهي آهي، پر ان کان اڳ به 1929ع ۾ وڏو بحران (Great Depression) آئي هئي. فرق ڇا هو جو شيون تڏهن سستيون هيون. پر انھن کي ڪو خريد ڪرڻ وارو ڪونه هو. ڇو ته ان وقت عوام وٽ ايترو به پئسو ڪو نه هو، هاڻي ٽيڪنالاجي جي ترقي سبب واڌو پيداوار جي ڪارڻ شيون تمام گهڻيون ٿي ويون آهن پر ماڻهن جي قوت خريد گهٽجي ويئي آهي. ماڻهن ۾ قوت خريد پيدا ڪرڻ لاءِ قرض ڏيڻ جو وسيلو پيدا ڪيو ويو، يعني سرمائيداري هڪ بحران کي ختم ڪرڻ لاءِ سؤ ٻين بحرانن کي جنم ڏيندي آهي، قرض ڏيڻ واري روايت کي عام ماڻهن جي ضرورت بڻايو ويو آهي. خود آمريڪا جي اندر کپت جو اڀار (Consumer Boom) اوڌر (Credit) وسيلي پيدا ڪيو ويو آهي، قرضن ۾ مختلف ڪيٽيگريز ٺاهيون ويون آهن. جنھن ۾ پھريائين وڏي اهميت وارا ڪسٽمر (Prince Customer) جن کي قرض وٺڻ ۽ واپس ڪرڻ جي تمام سگهه موجود هوندي آهي. جڏهن ته ٻيا (Sub Prince Customers) گهٽ اهميت وارا ڪسٽمر جن کي قرض واپس ڪرڻ جي سگهه مڙيو ئي گهٽ هوندي آهي. قرض واپس نه ڪرڻ جو خطرو وڌيڪ هوندو آهي، ان جي وياج جو اگهه وڌيڪ هوندو آهي، نتيجي ۾ قرض وسيلي عوامي ۾ قوت خريد ته پيدا ڪئي ويندي آهي پر اها به گهڻو وقت جٽاءُ نه ڪري سگهندي آهي.
وفاقي اردو يونيورسٽي
تاريخ
وفاقي اردو يونيورسٽي پهرين ڪاليج هئي، جيڪو باباءِ اردو مولوي عبدالحق قائم ڪيو هو.
سرمائيداري نظام ۽ معاشي گهوٽالو
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سماج زمرو:اقتصاديات
وفاقي اردو يونيورسٽي
ڪيپمس ۽ شعبا
مکيا ڪيمپس اسلام آباد ۾ اٿس ، ۽ ٻيو ڪيمپس ڪراچي ۾ اٿس ، ڪراچي ۾ ٻن هنڌن تي ڪيمپس اٿس هڪ مولوي عبدالحق ڪيمپس، ٻيو ڪيمس  گلشن اقبال ۾ نيپاچورنگي ڀرسان اٿس، جتي وائيس چانسلر، رجسٽرار ۽ ٻيو عملو اٿس.
سنڌي شعبو
سنڌي شعبي ۾ چئن سالن وارو پروگرام بي ايس ايم. اي، ايم. فل ليڊنگ ٽو پي ايڇ.ڊي پروگرام هلايو پيو وڃي. سال 2013ع کان ايم. اي (سنڌي) پرائيويٽ به شروع ڪيو ويو. سنڌي شعبو سيمينار ۽ ڪانفرنسون به ڪرايون آهن ۽ هڪ ڇهه ماهي تحقيقي جرنل ’ڪارونجهر‘ به ڇپايو وڃي ٿو ، جنهن جا هيئر تائين 8 شمارا ڇپجي چڪا آهن. ان جرنل ۾ سنڌي ٻولي ۽ ساهت سان لاڳاپيل مقالا ڇاپيا ويندا آهن.
ڍانگرو
يوسي ڍانگرو ضلعي گهوٽڪي جي تعلقي ميرپور ماٿيلو ۾ واقع آھي,هن يوسي جا 4 ديھ آھن,
2,ديھ گينڊارو
3,ديھ ابل ڲڙھي
4, ديھ اسماعيل
آرمئٽائموناڊيٽز
آرمئٽائموناڊيٽز گرام نيگيٽو(gram-negative) بئڪٽيريا جو بڻياد يا فائلم جو نالو آهي. ھي فائلم اصل ۾ 16 ايس ربوسومل آر اين اي (16S rRNA) جين(gene) جي ڪلون(clone) جي ترتيب جي بنياد تي بيان ڪيو ويو ۽ عارضي طور تي ان جو نالو ڪينڊيڊيٽ فائلم OP10 رکيو ويو. 2011 ۾ جاپان ۾ ھن فائلم سان لاڳاپيل ھڪ نسل کي آبي ٻوٽن کان ڌار ڪرہ ان جو نالو آرمئٽائموناس روسيرکي ھڪ الڳ فائلم، نسل ۽ جنس ۾ گروھ بندي ڪئي وئي.
پروانو سيوهاڻي
پروانو سيوهاڻي (انگريزي: Perwano Sewhani) سنڌ جو سنڌي ٻولي جو شاعر، ڪهاڻيڪار ۽ پبلشر آهي. سندس ڪيترا.ئي ڪتاب ڇپيل آهن.
زندگي جو احوال
پرواني سيوهاڻيءَ جو پورو نالو منظور علي سومرو ولد گل محمد سومرو آهي. سندس جنم 21 جولاءِ 1958ع تي دادو ضلعو هاڻ ڄامشورو ضلعو جي شهر سيوهڻ ۾ ٿيو.
خدمتون
پرواني سيوهاڻيءَ لکڻ جي ابتدا شاعريءَ سان ڪئي، هن غزل، گيت، قطعي ۽ وائيءَ ۾ طبع آزمائي ڪئي آهي. ٻاراڻي ادب لاءِ تمام گهڻو لکيو آهي. هي ٻاراڻي ادب جي حوالي سان 1975ع ۾ استاد بخاريءَ جي تجويز تي ”سرهاڻ پبليڪيشن“ قائم ڪري، ٻارن جا 100 کن ڪتاب ڇپائي چڪو آهي.ان کان سواءِ هن ”سرهاڻ پبليڪيشن“ طرفان ٻارن جي رسالي ”سرهاڻ“جا 60 کان مٿي پرچا ڪڍيا آهن. هن رسالي جو ايڊيٽر به پروانو سيوهاڻي پاڻ رهيو آهي ۽ 1989ع کان وقت به وقت شايع ٿيندو رهي ٿو. سيوهاڻي سنڌي ادبي سنگت سيوهڻ جو ميمبر به آهي. کيس سنڌي ادبي سنگت سنڌ، روشن تارا اسڪول، سنڌي لئنگئيج اٿارٽي ۽ ٻين ادارن پاران ڪيترا اوارڊ ملي چڪا آهن. پرواني سيوهاڻيءَ جي ڪتابي سلسلن ۽ ’سرهاڻ‘ رسالي کان اتساهه وٺي، ٻارن جا ڪيترا ليکڪ پيدا ٿيا آهن. ٻاراڻي ادب ۾ پرواني سيوهاڻيءَ جون خدمتون وساري نه ٿيون سگهجن.
ڪتاب
(1) ٽيـاسـيءَ جا ٽـي ناٽڪ،
(3) ڌرتيءَ جو تارو (ناٽڪ)
(4) تماشو (ڪهاڻيون)،
(5) هل ته هلون چنڊ تي (سائنسي ناول)
(6) اڏام (ڪهاڻيون)
(7) خير و خيالي (ڪهاڻيون)
(8) انڌي فقيرياڻي (ڪهاڻي)
(9) چنڊ ۽ چڪور (ڪهاڻيون)،
(10) ٻارن جا گيت (شاعري)
(11) منهنجون يادون، منهنجو ننڍپڻ (آتم ڪٿا)
اوارڊ
سندس ڪهاڻين جي ڪتاب ”اڏام“ کي سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ سال 2001ع ۾ ٻاراڻي ادب جو بهترين ڪتاب قرار ڏئي انعام ڏنو هو.
حوالا
زمرو:شاعر زمرو:ڪهاڻيڪار زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
درشهوار سيد
ڊاڪٽر دُرِ شهوار سيد يا جيجي دُرِ شهوار (Durr-e-Shahwar Syed)، سنڌ جي مشهور سياستدان جي ايم سيد جي ڌيءَ هئي. دُرِ شهوار پهرين سنڌياڻي هئي، جنهن شاهه عبداللطيف ڀٽائي جي شاعري تي يونيورسٽي آف ايڊنبرا مان پي ايڇ ڊي ڪئي. درشهوار سيد 21 مارچ 1940ع تي ڳوٺ سن، دادو ۾ جنم ورتو. درشهوار سيد هڪ اديب ۽ محقق هجڻ سان گڏ، سماجي ڪارڪن پڻ هئي. درشهوار سيد لطيف چيئر جي سربراهه هجڻ وقت شاهه جي رسالي جا عربي، اردو، فارسي، ۽ انگريزي ترجما پڻ شايع ڪرايا.
ابتدائي زندگي ۽ تعليم
درشهوار سيد 21 مارچ 1940ع تي سن، دادو ۾ جنم ورتو. پاڻ جي ايم سيد جو آخري اولاد، ٻن ڀينرن ۽ ٻن ڀائرن جي ٽين ڀيڻ هئي. درشهوار جي پيدائش وقت جي ايم سيد سياسي ميدان تي انتهائي سرگرم ڪردار هو ۽ سندس رهائش ڪراچي ۾ هئي. دشهوار ستن سالن جي هئي ته پاڪستان وجود ۾ آيو. جڏهن درشهوار پڙهڻ جي عمر تي پهتي ته سندس تعليم وڏو مسئلو بڻجي ويو، ڇو ته سنڌ ۾ گھڻي ڀاڱي استاد هندو هئا جيڪي ورهاڱي سبب سنڌ ڇڏي ويا، اهڙي ريت سن جي ڇوڪرين وارو اسڪول بند ٿي ويو. ان لاءِ هن کي ڪراچي ۾ رهائش اختياري ڪرڻي پئي ۽ هن شروعاتي تعليم سينٽ جوزف ڪانوينٽ اسڪول مان حاصل ڪئي. هن سينٽ جوزف ڪاليج ڪراچي مان وڌيڪ تعليم حاصل ڪئي. جتان هن بي اي جو امتحان 1967ع تي پاس ڪيو. درشهوار ايم اي جي سند فلسفي ۾ جامعه ڪراچي مان 1972ع تي حاصل ڪئي. سيد گھراڻي سان تعلق رکڻ سبب سندس تعليم پرائڻ تي خاندان پاران ڪيترائي اعتراض اٿاريا ويا، پر جي ايم سيد هن جي تعليم مڪمل ڪرائي.
پي ايڇ ڊي
درشهوار سيد جڏهن ايم اي جي سند لاءِ پڙهي رهي هئي ته سندس والد اها خواهش ڏيکاري ته کيس پي ايڇ ڊي ڪرڻي آهي. هن جڏهن ايم اي جي سند ورتي ته سيد حسام الدين راشدي جي صلاح تي هن کي فارسي سکڻ لاءِ سنڌ يونيورسٽي ۾ داخل ڪيو ويو. سنڌ يونيورسٽي ۾ داخلا جي سندس ڀائرن مخالفت ڪئي، پر والد کيس پڙهڻ جي اجازت ڏني. هن سنڌ يونيورسٽي مان 1972ع تي فارسي زبان جو امتحان پاس ڪيو. 1974ع تي درشهوار لنڊن پڙهڻ وئي. هن يونيورسٽي آف سسيڪس جي ڏکڻ ايشيا اسٽڊيز مان Comparative history Religion  جي عنوان سان ايم اي جي سند حاصل ڪئي. 1978ع تي هن شاهه لطيف جي شاعري تي پي ايڇ ڊي لاءِ يونيورسٽي آف ايڊنبرا ۾ داخلا ورتي. جتان هن کي 1984ع تي پي ايڇ ڊي جي سند ملي. هن پي ايڇ ڊي مشهور جرمن اسڪالر ائينيمري شمل جي نگراني هيٺ مڪمل ڪئي.
پيشور زندگي
لنڊن کان واپسي تي هي نوڪري ڪرڻ لڳي، جامعه ڪراچي جي پاڪستان اسٽڊيز سينٽر ۾ پڙهائڻ شروع ڪيائين. جي هي 1985ع کان 1991ع تائين ليڪچرار ۽ اسسٽنٽ پروفيسر طور پڙهائندي رهي. ان کان پوءِ هن کي 1991ع تي هن شاهه لطيف چيئر ۾ سربراهه مقرر ڪيو ويو. هي پنج سال تائين اتي خدمتون سرانجام ڏيندي رهي.
سماجي ڪارڪن
درشهوار آل سنڌ وومين ايسوسيئيشن نالي هڪ سماجي تنظيم جوڙي، جنهن جو مقصد ڪراچي جي ٻهراڙي وارن علائقن جي عورتن کي سکيا ڏيڻ، تعليم جا بنيادي ادارا کولڻ ۽ بيمارن جي مدد ڪرڻ هو. ان کان سواءِ هي تنظيم سنڌ جي ٻين شهرن ۾ پڻ سرگرم هئي، نوابشاهه ۾ آيل ٻوڏ دوران هن تنظيم امداي ڪيمپ قائم ڪيا ۽ کاڌ خوراڪ جون شيون ورهايون.
لکيل ڪتاب ۽ ادبي خدمتون
درشهوار سيد، پنج ڪتابن جي ليک هجڻ سان گڏ، سنڌي ادبي بورڊ ۽ سنڌ ٻولي جي بااختيار اداري جي گورننگ باڊي ۾ پڻ شامل رهي.
اعزاز
درشهوار سيد کي سندس ادبي ۽ علمي خدمتن لاءِ ڪيترن ئي اعزازن سان نوازيو ويو، 1988ع تي سندس پي ايڇ ڊي ٿيسز شاهه لطيف جي شاعري ، ڇپجڻ تي سنڌ حڪومت پاران نقد انعام ڏنو ويو. ارنيسٽ ٽرمپ جي نالي سان قائم حيدرآباد جي اينمري شمل انسٽيٽيوٽ پاران کيس شاهه لطيف گولڊ ميڊل 1985ع تي ڏنو ويو. ان کان سواءِ کيس پير حسام الدين راشدي ايوارڊ، ۽ انٽرنيشنل سچل ڪانگريس ايوارڊ سان پڻ نوازيو ويو.
لاڏاڻو
در شهوار سيد، ڪجهه وقت کان ڪراچي جي مڊ ايسٽ اسپتال ۾ گڙدن جي تڪليف سبب داخل هئي، جنهن کي وفات کان هڪ ڏينهن اڳ جناح اسپتال ۾ داخل ڪرايو ويو، جتي 26 ڊسمبر 1997ع لاڏاڻو ڪري وئي. سندس وفات جي خبر بعد سن شهر بند ٿي ويو ۽ سنڌ ٻولي جي بااختيار اداري پاران سموريون آفيسن کي هڪ ڏينهن لاءِ بند ڪيو ويو. هن کي سن ۾ مٽي ماءُ حوالي ڪيو ويو.
حوالا
زمرو:سنڌي عورت ليکڪائون زمرو:1997ع جون فوتگيون
دارالحڪما
عباسي دور جي خليفي مامون پنهنجي خلافت جي دوران 830 صدي ڌاري بغداد ۾ ٰ،دارالحڪما، قائم ڪرايو هو ۔ جيڪو اسلامي دنيا ۾ تعليم ۽ تربيت جو پهريون اهم ادارو هو ۔ هي اهڙو ادارو هو ، جنهن ۾ ترجمي گاھ ، لئبريري ، ۽ ترجمي گاھ جو پورو پورو بندوبست ٿيل هو ۔ هن اداري کي اڪيڊمي جو درجو حاصل هو، هن اداري ۾ يونيورسٽي سطح تي مختلف موزون سائنسي مضمون پڙهيا ويندا هئا، پڙهائڻ واسطي ملڪ جي ڪنڊ ڪڙڇ ۔ان لائق استاد رکيا ويندا هئا۔
تبصرو
مامون الرشيد جنهن کي علم جو سرپرست ب چيو وڃي ٿو ، تنهن بغداد ، بصره، ڪوفي ، ۽ بخارا ۾ عاليشان تعليمي ادارا ٺهرايا هئا ۔ مولانا شبلي نعماني مطابق مامون رشيد خراسان ۾ ھڪ وڏو ڪاليج قائم ڪرايو هو ، جتي پڙهائڻ لاء ملڪ مان لائق استاد کي مقرر ڪيو ويو هو۔ خليفي متوڪل پنهنجي سوٽ مامون الرشيد جي نقش قدم تي هلندي مختلف تعليمي ادارا قائم ڪرايا ، خليفي حاڪم 955 صدي ۾ قاهره ۾ بيت الحڪما جهڙو ادارو تعمير  ڪرايو ، جنهن کي دربار حڪما جي نالي سان ياد ڪيو وڃي ٿو ۔ هن اداري ۾ ھڪ لئبريري ، ترجمي ۽ تجربا گاھ کان سواء ھڪ ميڊيڪل ڪاليج ب قائم ٿيل هو، هن اداري سان لڳو لڳ هڪ وڏي هاسٽل ب تعمير ڪرائي وئي هئي۔
کوکر، ٽنڊو محمد خان
کوکر پاڪستان  جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي  بلڙي شاھ ڪريم جي ھڪ يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي. ان جو پورو نالو يو سي 20 کوکر  آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چار وارڊ آھن جن مان 4 جنرل ڪائونسلر چونڊبا آھن ۽ ھڪ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو آھي جيڪو ضلعي ڪائونسل ۾ يونين ڪاؤنسل جي نمائندگي ڪندو آهي. يونين ڪاؤنسل جا چيئرمين ۽ وائيس چيئرمين پڻ سڌي چونڊ ذريعي عھدو سنٻاليندا آھن.
بوزدار
بوزدار ھڪ بلوچ ذات جو نالو آھي. ھن ذات جا ماڻھو ٽنڊوالهيار سميت سنڌ جي مختلف حصن ۾ رھن ٿا.جنت السنڌ مطابق: مغلن جي دؤر ۾ همايون بزدارن کي سنگهڙ نديءَ وارو علائقو جاگير طور ڏنو هو.
آفريڪي مينھن
آفريڪي مينھن يا ڪيپ بفيلو يا سائنسيرس ڪئفر ھڪ وڏو آفريڪي چوپايو مال آھي. ڪثرت سان ڏکڻ ۽ اوڀر آفريڪا ۾ ملي ٿو. سڱ ھن جانور جي وڏي ٿي وڃڻ جي نشاني آھن.ھن مينھن جو شمار خطرناڪ جاندارن ۾ ٿئي ٿو. ھر سال ھنن جي ٽڪرن سان 200 ماڻھو شڪار ٿين ٿا. ھي گھريلو مينھن جو اباڻو نسل ناھن پر انھن سان پري جي مائٽي ۾ آھن. آفريڪي مينھون چوپائي مال ۾ شمار ٿيڻ باوجود گھريلو ناھن ڇوتہ عادتن جي لحاظ کان اھي انسانن لاءِ خطرناڪ آھن
thumb|آفريڪي مينھن جا عام مڃيل قسم
تفصيل
thumb|آفريڪي مينھن جي کوپڙي
ھي ھڪ روبدار جانور آھي. ان جي ڪلھن جي اوچائي 1 کان 1.7 ميٽر ھوندي آھي ۽ ھن جي مٿي ۽ جسم جي ڊيگھ 1.7 کان 3.4 ميٽر آھي.ھن جو پڇ 70 کان 110 سينٽي ميٽر ڊگھو هوندو آهي. ان جو وزن 500 کان 1000 ڪلوگرام تائين ٿئي ٿو ۽ نر مادي کان وڌيڪَ وزني ھوندو آھي.
حوالا
زمرو:آئي يو سي اين خطري طرف ويندڙ جنسن جي ڳاڙهي فهرست
30 ربيع الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
تپو چنجڻي
تپو چنجڻي پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ 3 ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ آڏي ڌامراھو، ديھ آڏي لاشاري ۽ ديھ چنجڻي.
آبادي
ھن تپي جي 2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 11,529 ھئي جيڪا 1858 خاندانن تي مشتمل ھئي
حوالا
زمرو:سنڌ جا تپا زمرو: قمبر شھدادڪوٽ ضلعي جا تپا
مروان ابن حاڪم
مروان بن حڪم بني اميه خاندان جو چوٿون خليفو آهي. انتهائي ظالم ۽ فاسق شخص هو. سندس پيء حڪم رسول الله صلي الله عيه وسلم جن جو نقل ڪندو هو ۽ کين تڪليفون ڏيندو هو، جنهن ڪري پاڻ سڳورن کيس ۽ سندس پٽ کي مديني مان جلاپطن ڪري ڇڏيو, ابتدائي ٻن خليفن جي دور ۾ به هو مديني ڪونه اچي سگهيا. حضرت عثمان رضي الله عنه مائٽي جو لحاظ رکندي کيس مديني اچڻ جي اجازت ڏني ۽ مروان کي پنهنجو مهرر مقرر ڪيو. مروان ان عهدي جو ناجائز فائدو وٺندي خليفي جي نالي تي عوام کي آزارڻ لڳو, نتيج ۾ بغاوتن جنم ڏنو ۽ انهن دوران حضرت عثمان رضي الله عنه جي شهادت ٿي.
مروان ۽ حسين بن علي
معاويه جي وفات بعد جڏهن يزيد جي بيعت جو وقت آيو ته مروان مديني جي گورنر کي حضرت حسين بن علي رضي الله عنه خلاف سخت قدم کڻڻ جو چيو. پر مديني جو والي محب اهل بيت هجڻ ڪري سندس ڳاله نه مڃي, هڪ دفعي جڏهن حسين بن علي ۽ گورنر مدينه پاڻ ۾ مليا ته مروان وچ ۾ ٽپو ڏيندي گورنر کي چيو ته
"هي سٺو موقعو آهي . هتي ئي کيس قتل ڪري ڇڏيو ."
خلافت
معاويه جي استعفي بعد ملڪ خانه جنگي ۽ وڳوڙ ۾ داخل ٿي ويو, اموين جي ئختکف گروهن ۾ اقتدار لاء ڪشمڪش شروع ٿي وئي. آخرڪار مروان سڀني کي مات ڏئي ملڪ جو بادشاه ٿي ويو. سندس خلافت تي ويهڻ سان اسلامي سلطنت ۾ امن امان قائم ٿيو ۽ خانه جنگي گهڻي قدر ختم ٿي وئي. البته هو هڪ ظالم ۽ جابر حاڪم هو.
ڳوٺ مٺو خان لاشاري
ڳوٺ مٺو خان لاشاري (انگريزي:Village Mitho Khan Lashari) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو ۾ جوهي شهر ڀرسان اتر طرف آڳاٽو ڳوٺ آهي جيڪو مٺي خان لاشاري ٻَڌو هو.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
روب والٽن
روب والٽن، پورو نالو سيميوئل روبسَن "روب" والٽن (انگريزي: Samuel Robson "Rob Walton)، 28 آڪٽوبر 1944ع، آمريڪي.
دُنيا جي سڀ کان وڏي ريزڪي جو ڌنڌو ڪندڙ وال مارٽ جي ڀاڳ جو وارث. ھي ھيلن والٽن ۽ سيم والٽن جو وڏي ۾ وڏو پُٽ آھي. 1992ع کان 2015ع تائين وال مارٽ جو صدر رھيو. سيپٽمبر 2020ع ۾ والٽن جي ڪُل دولت 68.1 $ ارب آمريڪي ڊالر ٿي وئي، جنھن ھن کي دُنيا جو چوڏھون 14 مالدار ماٹھو بٹائي ڇڏيو. جنوري 2021ع ۾ دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ سُکين ماٹھن جي ڳاٹيٽي ۾ ھن جو شُمار ارڙھين 18 انگ تي ٿئي ٿو، سندس ڪُل دولت جو ڪاٿو 68.2 $ ارب آمريڪي ڊالر آھي.
حوالا
زمرو:1944ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
خشڪ (قبيلو)
خشڪ پاڪستان جي صوبي سنڌ، بلوچستان ۽ پنجاب ۾ واقع ھڪ بلوچ قبیلو آھي۔ھي رند بلوچ جي ھڪ شاخ آھي ۽ میر چاڪر خان جي اولاد آھن خشڪ سنڌي ٻولي جو لفظ آھي ۽ ان کي پنجاب ۾ ڪشڪ بلوچ چوندا آھن.
ھي قبيلو رند جو سبي ڪالان آھي ۽ مير چاڪر خان رند جي آولاد آھي.بلوچستان مان رند جي وسيع لڏپلاڻ ڪرڻ سبب ھي قبيلو بہ پنھنجو وطن چڏي پاڪستان جي مختلف علاقن ۾ وڃين رھيو. کھين مورخين ھن جا منظر ڏٺھا آھن تہ مير محمد خان خشڪ قبيلي جو سردار ھو.
=تاريخ= خشڪ ٽالپور خاندان جا وڏا حامي رھيا آھن ۽ سنڌ حڪومت ۾ بلوچ حڪومت جي طاقت ۾ حصو وٽتو. ٽالپور خاندان جي آخري دؤر ۾ مير شير محمد خان ٽالپورل اسماعلين جي خلاف مير محمد خان خشڪ جي مدد حاصل ڪئي. 1843ء ۾ مير محمد خان خشڪ پنھنجي 2000 قبائل سان گڏ ٺٽي تي حملو ڪيو ۽ حيدر آباد جي ٽالپور جي حدايت تي اسماعلين سان وڙھيو. مير محمد خان خشڪ فتح حاصل ڪرڻ کھان پوء مير شير محمد خان ٽالپور جي پرنسپل فورس ۾ شموليت اختيار ڪيائون.جئين ھي اسماعلين جي خلاف پنھنجي مخالف جرگہ خلاف اپريشن شروع ڪري سگھن. ٽالپور جي زوال کان پوء قبيلي کي وڏين بيچھدگن ۽ بدحالي جو مقابلو ڪرڻو پيو. برطانوي راج ٽالپور  سان وابسگي جي وجہ ڪري انھن کھي ڪمزور ڪري ڇڏيو.
=ٻولي= بلوچستان ۾ خشڪ قبيلو وسيع تعداد ۾ بلوچي ڳالھائيندا آھن. جڏھن تہ سنڌ جنوبي پنجاب ۾ اڪثريت قبيلو سرائيڪي کھي پنھنجي پنھرين ٻولي ڳالھائيندا آھن. ڪجھ سنڌي بہ ڳالھائيندا آھن.علاقائي طور تي
=تقسيم= سنڌ يعني گھوٽکي،ٺٽو، دادو، ڪنڊيارو، شھداد ڪوٽ،ڪشمور، شڪارپور، مٽياري، جھنڊو اور حيدر آباد جي مختلف اضلاع ۾ آباد آھن. بلوچستان ۾ سبي، اوستہ محمد، تربت، نصير آباد ۽ مند ۾ مجود آھن پنجاب يعني ڊي جي خان، رحيم يار خان، مظفر گڙھ ۽ خانپور جي جنوبي اضلاع ۾ ڀي موجود آھن.
ھم آواز
مشابھ لفظ يا هم آواز (Homonyms)، ڪنهن بہ ٻوليءَ ۾ ساڳيو آواز رکندڙ ڪيترائي لفظ هوندا آهن، پر انهن لفظن جون معنائون الڳ هونديون ۽ اڪثر ڪري املا بہ الڳ هوندي آهي. اهڙن هم آوازن لفظن کي مشابھ لفظ بہ چيو ويندو آهي.
مسدس
مسدس __(Musdas):
مسدس کي سنڌي شاعري ۾ ڇهه سٽو به چئبو آهي. سنڌي شاعري ۾ فارسي ۽ عربي منجهان رائج ٿيو. فارسي يا عربي ۾اهڙو طويل نظم جنهن جو هر بند يا شعر ڇهن سٽن تي مشتمل هجي سو مسدس سڏبو آهي. سنڌي شاعري ۾ ان جي هيئت ۾ تبديلي ڪئي وئي ۽ سنڌي شاعري ۾ مسدس صرف ڇهه سٽن تي مشتمل آهي. مسدس اھو شعر اھي جنھن جي ھر بند ۾ ڇھ سٽون ھونديون اھن. ھر ھڪ بند جون پھريون چار سٽون پاڻ ۾ ھم قافيہ ھونديون اھن ۽ پويون ٻہ سٽون پاڻ ۾ ھم قافيہ ھونديون اھن. سنڌي شاعري ۾ الھہ بخش اٻوجھو جا مسدس مشهور آهن.
1 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
الوليد ابن عبد المالڪ
عبدالملڪ جي وفات بعد سندس پٽ وليد تخت نشين ٿيو. سندس دور ۾ سلطنت مظبوط ۽ مستحڪم ٿي وئي .سڄي ملڪ ۾ امن امان قائم ٿيو. ڪيئي ملڪ فتح ٿي اسلامي سلطنت ۾ شامل ٿيا.
فتوحات
وليد جو دور فتحن لاء مشهور آهي. سندس ئي دور ۾ هڪ طرف محمد بن قاسم سنڌ فتح ڪئي ته ٻئي طرف طارق بن زياد  اسپين ۾ داخل ٿيو .هوڏانهن قتيبه بن مسلم باهلي  چين جي بادشاه کي زير ڪيو ۽ کائنس خراج وصول ڪيائين.
جروار
جروار سنڌ جي ھڪ ذات جو نالو آهي.جنت السنڌ مطابق: جروار غزني مريءَ واري شاخ آهن، ۽ مغلن جي دؤر ۾ لوني ۽ موسيٰ خيل افغانن کي تڙي بيٺڪ قائم ڪيائون. ٽنڊوالهيار، چمبڙ ۽ شھدادڪوٽ ۾ ڪثرت سان رھن ٿا.
حوالا
زمرو:بلوچ قبيلا زمرو:سنڌ جون ذاتيون
ايڊورڊ ٽيون
ايڊورڊ ٽيون 1327 کان 1377 تائين  انگلينڊ جو بادشاھ ۽ آئرلينڊ جو لارڊ ھيو. ھن پنھنجي والد جي وڃايل شاھي طاقت بحال ڪئي ۽ انگلينڊ کي يورپ جي وڏي فوجي طاقت بڻايائين. انگلينڊ جي پارليامينٽ جي ارتقا ھن جي پنجاھ سالہ دؤر ۾ ٿي. ھي 14 سالن جي عمر ۾ تخت تي ويٺو ڇوتہ ھن جي ماء اسابيلا (فرانس) ۽ ان جي چاھيندڙ راجر مارٽيمر ھن جي پيء کي بادشاھيءَ تان معزول ڪيو ھيو. انگلينڊ جي بادشاهي حقيقت م راجر مارٽيمر جي ھٿ ۾ ھئي. 17 سالن جي عمر ۾ ھن راجر مارٽيمر جي خلاف ھڪ ڪامياب ڪوديتا (فوجي بغاوت) ڪئي جنھن بعد انگلينڊ تي ھن جي حاڪميت جو آغاز ٿيو. اسڪاٽلينڊ فتح ڪرڻ کان پوء 1337 ۾ فرانس جي تخت جي حقيقي وارث ھجڻ جي دعوا ڪئي جنھن سان فرانس ۽ انگلينڊ وچ ۾ سؤ سالا جنگ جي شروعات ٿي. ڪجھ شروعاتي ناڪامين بعد ھي جنگ انگلينڊ جي فائدي ۾ وئي.ڪريسي واري جنگ (Battle of Crécy) ۽ پوئٽيئي واري جنگ (Battle of Poitiers) ۾ انگلينڊ جي ڪاميابي سان انگلينڊ جي فائدي وارو بريٽنگني وارو معاھدو عمل ۾ آيو جنھن تحت انگلينڊ کي علائقا مليا جن جي بدلي ايڊورڊ فرانس جي تخت جي دعويداري ترڪ ڪئي. جنگن جي ھن مرحلي کي ايڊورڊ واريون جنگون سڏيو ويندو آهي. ان بعد ھن اندروني ۽ بيروني معاملن ۾ الجھيل رھيو.
thumb|ويسٽ منسٽر ايبي۾ رکيل ايڊورڊ ٽئين جي پتلي جي ڊرائينگ
پاڻ تي ڀاڙڻ
پاڻ تي ڀاڙڻ، پاڻ سهائتا يا سيلف هيلپ (self-help) هڪ اهڙو بين الاقوامي لاڳاپڻ جو اصطلاح آهي، جيڪو حقيقت پسند ۽ خيال پرست نظريي 'دانن ۾ هڪ جيتري اهميت وارو آهي. بين الاقوامي قانونن ۽ گڏيل قومن جي پڌرنامي جي تفصيلن مطابق، هر جمهوري ملڪ کي سيڪيورٽي ۽ سالميت جي حوالي سان پنهنجي مدد پاڻ تحت قدم کڻڻ جي اجازت آهي. سياسي، معاشي، سماجي ۽ قانوني سڌارا آڻڻ لاءِ هر ملڪ پنهنجي سگهه ۽ صلاحيتن کي استعمال ڪندي، ملڪ کي ترقي وٺرائڻ جو حق رکي ٿو، انهيءَ ڪري چئي سگهجي ٿو ته پاڻ تي ڀاڙڻ جو نظريو، رياستن کي پنهنجا مسئلا پاڻ حل ڪرڻ جي صلاحيت ڏئي ٿو. تاريخي لحاظ سان ڏسجي، ته يوناني دور کان ”سيلف هيلپ“ جا مثال ملن ٿا، پر اڻويهين ۽ ويهين عيسوي صدين ۾ صنعتي، سياسي ۽ سماجي انقلاب اچڻ ڪري، ”پاڻ تي ڀاڙڻ“ جي حيثيت تمام گهڻي وڌي وئي آهي. هن وقت تائين ان علم جهڙو ڪو ٻيو عنصر بين الاقوامي لاڳاپن ۾ سامهون نه اچي سگهيو آهي، ڇاڪاڻ جو طاقت کي برابر رکڻ لاءِ اتحاد يا گڏيل فوجي اتحاد (مثال: نيٽو) قائم ڪرڻ سان، ”پاڻ تي ڀاڙڻ“ جي اهميت بلڪل گهٽ نه ٿي ٿئي، پنهنجي مدد پاڻ ڪرڻ دنيا ۾ هر ملڪ جي بنيادي پاليسي رهي آهي ۽ ايندڙ وقت ۾ به رهندي.
حوالا
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:سماج زمرو:معاشرو
لیماک رکوردز
لیماک رکوردز (انگريزي: Limak Records) 2012ع ۾ ايران ۽ تهران ۾ قائم ڪيل ميوزڪ ڊسٽري بيوشن ڪمپني آهي.
سرگرمي
ڪمپني ليبل رجسٽريشن موسيقارن کي هڪ آزاد اوزار جي طور تي مدد ڪري ٿي جنهن کي موسيقي کي دنيا ۾ آڻڻ، ان جي سامعين جو بنياد وڌائڻ، ۽ معاهدي تحت انهن جي ڪيريئر تي ڪنٽرول برقرار رکڻ جي ضرورت آهي.
تپو کڏھري
تپو کڏھري پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ 3 ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ کڏھري، ديھ جلباڻي ۽ ديھ مڱيو.
آبادي
ھن تپي جي 2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 18,229 ھئي جيڪا 3,183 خاندانن تي مشتمل ھئي
حوالا
زمرو:سنڌ جا تپا زمرو: قمبر شھدادڪوٽ ضلعي جا تپا
خواجا محمد آصف
خواجا محمد آصف يا خواجا آصف (Khawaja Muhammad Asif، پيدائش: 9 آگسٽ 1949ع)، پاڪستاني سياستدان آهي، جيڪو عباسي ڪابينا ۾ آگسٽ 2017ع کان اپريل 2018ع تائين پرڏيهي معاملن جو ويز رهي چڪو آهي. خواجا آصف جو تعلق پاڪستان مسلم ليگ نواز سان آهي، هي نواز شريف جي ٽئين حڪومتي دور ۾ پاڪستان جو دفاعي، پاڻي ۽ بجلي جو وزير رهي چڪو آهي.
خواجا آصف سياست جي شروعات، 1991ع ۾ نواز شريف جي پهرين حڪومتي دور کان ڪئي، جڏهن هو سينٽ جو رُڪن چونڊيو ويو. 1997ع کان هي وفاقي ڪابينا جو حصو رهندو آيو آهي، نواز شريف جي ٻين حڪومتي دور ۾، 1997ع کان 1999ع تائين هي پاڪستان جي نجيڪاري واري ڪميشن جو چيئرمين رهيو، عارضي طور هن 2008ع ۾ گيلاني جي ڪابينا ۾ وزارت پيٽروليم ۽ قدرتي وسيلا (پاڪستان) جو وزير رهيو، ان دور ۾ هن وٽ راندين واري وزارت پڻ هئي.
خواجا آصف 1993ع کان 1999ع ۽ 2002ع کان 2018ع تائين پاڪستان جي قومي اسيمبلي جو ميمبر رهيو آهي.
شروعاتي زندگي ۽ تعليم
خواجا آصف، خواجا محمد صفدر جي گھر ۾، 9 آگسٽ 1949ع تي پنجاب جي شهر سيالڪوٽ ۾ پيدا ٿيو. هن شروعاتي تعليم ڪيڊٽ ڪاليج حسن ابدال مان حاصل ڪئي. هن بي. اي. جي سند گورمنٽ ڪاليج لاهور مان حاصل ڪئي ۽ قانون جي سند يونيورسٽي لا ڪاليج لاهور مان حاصل ڪئي. خواجه آصف پيشي جي لحاظ کان بينڪر آهي، هي گڏيل اعراب امارت جي مختلف بينڪن ۾ 1999ع تائين ڪم ڪندو رهيو آهي. هن کي هڪ پٽ ۽ ٽي ڌيئرن جو اولاد آهي.
هن کي 2007ع ۾، جنيوا جي سفارتڪاري ۽ عالمي لاڳاپن جي اسڪول پاران اعزاري ڊاڪٽري جي سند ڏني وئي.
مشاعرو
مشاعرو (Poetic Gathering) شاعرن جي مجلس يا تقريب کي چئبو آهي. مشاعري ۾ شاعر واري واري سان پنهنجو ڪلام ٻڌائيندا آهن ۽ داد حاصل ڪندا آهن. انگريزن جي دؤر کان سنڌ ۾ مشاعرن جي شروعات ٿي، جنهن سان سنڌي شاعريءَ تمام گهڻي ترقي ڪئي، خاص طور تي عروضي شاعري پنهنجي عروج تي پهتي. مشاعرن جي ڪري ادبي جماعتون بہ وجود ۾ آيون آهن، جن اشاعتي ادارا ۽ نامور شاعر بہ پيدا ڪيا آهن.
حوالا
زمرو:پاڪستان ۾ اسلام زمرو:پاڪستاني ثقافت زمرو:شاعري
3 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
ڦولن ديوي
ڦولن ديوي انگريزي (Foolan Devi) عرف ”بنڊت ڪوئين “ جنم 10 آگسٽ (1963ع) انڊيا جي ملاح گهراڻي ۾ پيدا ٿيل، خطرناڪ ڌاڙيل ۽ پوءِ پارليامينٽيرين هئي، جا 80ع واري ڏهاڪي ۾ ڀارت سرڪار جي مٿي جو سور ۽ پڻ دھشت جي علامت بڻيل رهي. هاڻوڪن نقادن موجب ڦولن ڀارت جي 50 ڪروڙن کان وڌيڪ مُفلسي جي لڪير کان هيٺ زندگي گذارڻ وارن هيٺِين ذات جي هندن ۽ اقليتن جي حقن جي پامالي ۽ عزت نفس جي نالي تي قتل عام جي خلاف آواز بلند ڪرڻ واري پارليامينٽ جي ميمبر، هيرو ۽ سگھ ھئي، جنهن جو زنده هجڻ ھڪ خاص طبقي جي اک ۾ ڪنڊي برابر هو. 1981ع ۾ ڦولن ديوي 24 زميندار ٺاڪرن کي حويلين مان گهلي ٻاهر ماڻهن جي اڳيان فائر ڪري قتل ڪري ڇڏيو. ڦولن ديوي جي زندگيءَ تي اڻڳڻيا ڪتاب لکيا ويا آھن، جنهن مان مشهور ليکڪ مالا سين جو ڪتاب آهي. انهي ڪتاب جو ترجمو دنيا جي 27 زبانن ۾ ٿي چڪو آهي ۽ نالي واري فلمساز شيکر ڪپور بنڊت ڪوئين نالي سان مشهور فلم ٺاهي. ڦولن ديوي پاڻ بہ هڪ ڪتاب `منهجي زندگي` جي نالي سان لکيو، جنهن کي فرانسيسي ليکڪا ڀارتي ترجميڪار جي مدد سان تحرير ڪيو، جنهن جون سڄي دنيا ۾ ست لکن کان وڌيڪ ڪاپيون وڪرو ٿيون. ڦولن ديوي جو چوڻ هو ته هوءَ صرف غريب لاچار ماڻهن تي ظلم ڪندڙ ۽ کين لُٽيندڙن کي پنهنجو نشانو بٹائيندي هئي، جيڪي غريبن جي نياڻين کي کڻي ويندا هئا ۽ هيٺين ذات وارن کي اڇوت سمجهندا هئا. ڦولن ديوي جي جدوجهد کان متاثر ٿي ڪري آمريڪي ليکڪ ڦولن ديوي کي ”ڀارت جي رابن هڊ“ جو لقب ڏنو. ڦولن ديوي پوليس ۽ سرڪاري مشينري کي اُن حد تائين هيڻو ڪيو جو ڀارت جي اُن وقت جي وزير اعظم اندرا گانڌي مجبور ٿي انتظاميہ کي اختيار ڏنو ته اگر ڦولن ديوي کي گرفتار نٿا ڪري سگهن تہ هو ساٹس ڪا ڊيل ڪن. ڦولن ديوي 1983ع ۾ پنهنجو پاڻ کي پوليس جي حوالي ڪري ڇڏيو ۽ هوءَ 1994ع تائين جيل ۾ رهي ۽ پوء لوڪ سڀا جي اليڪشن ۾ حصو ورتو، جنهن ۾ هوءَ ڪامياب ٿي ۽ لوڪ سڀا جي رُڪنيت حاصل ڪيائين. 1998ع ۾ کيس اليڪشن ۾ شڪست ملي پر هڪ سال جي وقفي کان پوء وري هوءَ پارليامينٽ جي رڪن بٹجي وئي. جيل جي آزادي کانپوءِ دنيا جي 80 مُلڪن ڦولن ديويءَ کي پنهنجي ملڪ جي دوري جي دعوت ڏني ۽ 20 ملڪن کيس نوبل انعام جي لاء نامزد ڪيو پر ڀارتي حڪومت جي ٺاڪرن انهي نامزدگي کي سرد خاني جي حوالي ڪري ڇڏيو. جولائي 2001ع ۾ منجهند هڪ لڳي 20 منٽن تي ڦولن ديوي کي پنهنجي گهر اڳيان جڏهن هوءَ پنهنجي گاڏي مان لهي رهي هئي، ٽن نقاب پوشن گوليون هڻي قتل ڪري ڇڏيو. ڦولن ديوي اُن وقت ڀارتي پارليامينٽ جي ميمبر هئي، کيس قتل ڪندڙ جوابدار شمشير سنگھ ڪجھ ڏينهن کانپوء دهلي مان گرفتار ڪيو ويو. پوليس چواڻي تہ جوابدارن پنهنجي اقرار جرم بہ ڪيو. شمشير سنگھ جو چوڻ هو تہ اُن ڦولن ديوي جي هٿان 1981ع ۾ ويلٽائين ڊي جي موقعي تي قتل ٿيل اعليٰ ذات جي 22 ماڻهن جي هلاڪت جو بدلو ورتو آهي. ڦولن ديوي جو اُن قتل عام جي حوالي سان چوڻ هو تہ اعلي ذات جي هندوئن کان پاڻ سان ٿيل اجتمائي زيادتين جو بدلو ورتو هو.
اوائلي عمر ۽ گهاتڪپڻو
رياست اُترپرديش ۾ 1963ع ۾ هيٺئين زات ۾ جنم وٺندڙ ڦولن ديوي جنهن کي 13 سالن جي عمر ۾ غربت جي ڪري پنهنجي پيءُ هڪ ڳئون ۽ سائيڪل جي عيوض 40 سالن جي پتي لال جي حوالي ڪري ڇڏيو پتي لال جون ڦولن ديويءَ کان علاوه اڳ به ٻه زالون هيون. ساهيڙيون سڄو ڏينهن کيس کان گهر ۽ مال متاع جو ڪم ڪرائينديون ۽ تشدد جو شڪار بنائينديون هنيون ۽ وري رات جو سندس مڙس زبردستي جنسي حوس ۽ تشدد جو شڪار بنائيندو هو. هڪ ڏينهن سندس ساهيڙين مارڪٽ ڪري اڌ مئو ڪري گهران ڪڍي ڇڏيس. جنهن کانپوء هو علائقي جي ٻن ٺاڪرن جي هٿ لڳي وئي جيڪي روز تشدد ڪري جنسي حوس جو شڪار بنائيندا هئس ۽ هڪ ڪمري ۾ کيس بند ڪري ڇڏيندا هئا. خوشي نصيبي سان هڪ ڏينهن ڪوٺڙيءَ جو دروازو کليل رهجي ويو جتان ڦولن ديوي ڀڄي چمبل جي پهاڙين ۽ جهنگل ۾ رپوش ڊاڪو بابا مستقيم جي گروھ ۾ شامل ٿي وئي. بابا مستقيم جي دهشت سڄي علائقي ۾ مشهور هئي جنهن کان برهمڻ به خوف کائيندا هئا. ڦولن ديوي هڪ انٽرويو ڏيندي ٻڌايو هو ته پنهنجي وجود ۾ ڦليل باه جي عارضي تسڪين جي لاء سڀ کان پهريائين هنُ مردن وانگر گاريون ڏيڻ سکيون پوء گهوڙي سواري ۽ رائفل هلائڻ جي سکيا ورتي.
ڏهڪاءُ
بابا مستقيم جي پوليس مقابلي ۾ قتل ٿيڻ کان پوء ڌاڙيلن جي گروه جو وڪرم ليڊر بنيو جيڪو ڦولن ديوي جو محبوب به هو. وڪرم کي مخالف ڊاڪو گروه جي هٿان قتل ٿيڻ بعد ڦولن ديوي گروه جي سردار بنجي وئي جيڪا بعد ۾ ”ڌاڙيلن جي راڻي“ جي نالي سان مشهور ٿي. 1981ع ۾ ڦولن ديويءَ 24 زميندار ٺاڪرن کي حويلين مان گهلي ٻاهر ماڻهن جي اڳيان فائر ڪري قتل ڪري ڇڏيو. ان عمل سندس ڏهڪاءُ پوري ڀارت توڙي پر ڏيھ ۾ پکيڙيو ۽ سرڪار هن کي پڪڙائڻ واري کي انعام ڏيڻ جو اعلان ڪيو. ڦولن ديوي پوليس ۽ سرڪاري مشينري کي اُن حد تائين هيڻو ڪيو جو ڀارت جي اُن وقت جي وزير اعظم اندرا گانڌي مجبور ٿي انتظاميه کي اختيار ڏنو ته” اگر هو ڦولن ديوي کي پڪڙي نٿا سگهن ته هو کيس سان ڪا ڊيل ڪن.“
گرفتاريءَ کان پارليامينٽ
ڦولن ديوي 1983ع ۾ پنهنجو پاڻ کي پوليس جي حوالي ڪري ڇڏيو ۽ هوءَ 1994ع تائين جيل ۾ رهي ۽ پوء لوڪ سڀا جي اليڪشن ۾ حصو ورتو جنهن ۾ هو ڪامياب ٿي ۽ لوڪ سڀا جي رڪنيت حاصل ڪيائين. 1998ع ۾ کيس کي اليڪشن ۾ شڪست ملي پر هڪ سال جي وقفي کان پوء وري هو پارليامينٽ جي رڪن بنجي وئي. جيل جي آزادي کانپوء دنيا جي 80 ملڪن ڦولن ديويءَ کي پنهنجي ملڪ جي دوري جي دعوت ڏني ۽ 20 ملڪن کيس کي نوبلا انعام جي لاء نامزد ڪيو پر ڀارتي حڪومت جي ٺاڪرن انهي نامزدگي کي سرد خاني جي حوالي ڪري ڇڏيو.
قتل
جولائي 2001ع ۾ منجهنڊ هڪ وڳي 20 منٽن تي ڦولن ديوي کي پنهنجي گهر اڳيان جڏهن هو پنهنجي گاڏي مان لهي رهي هئي ٽن نقاب پوشن گولي هڻي قتل ڪري ڇڏيو. ڦولن ديوي اُن وقت ڀارتي پارليامينٽ جي ميمبر هئي. کيس قتل ڪندڙ جوبدار شمشير سنگھ ڪجھ ڏينهن کانپوء دهلي مان گرفتار ڪيو ويو پوليس چواڻي ته جوبدارن پنهنجي اقرار جرم به ڪيو. شمشير سنگھ جو چوڻ هو ته اُن ڦولن ديوي جي هٿان 1981ع ۾ ويلٽائين ڊي جي موقعي تي قتل ٿيل اعلي زات جي 22 ماڻهن جي هلاڪت جو بدلو ورتو آهي. ڦولن ديوي جو اُن قتل عام جي حوالي سان چوڻ هو ته هن اعلي` زات جي هندوئن کان پاڻ سان ٿيل اجتمائي زيادتيءَ جو بدلو ورتو هو.
مڃتائون
ڦولن ديوي جي زندگي تي بيشمار ڪتاب لکيا ويا جنهن مان مشهور ليکڪ مالا سين جو ڪتاب آهي. انهي ڪتاب جو ترجمو دنيا جي 27 زبانن ۾ ٿي چڪو آهي ۽ نالي واري فلمساز شيکر ڪپور ”بنڊت ڪوئين“ نالي سان مشهور فلم ٺاهي. ڦولن ديوي پاڻ به هڪ ڪتاب ”منهجي زندگي“ جي نالي سان لکيو جنهن کي فرانسي ليکڪا ڀارتي ترجميڪار جي مدد سان تحرير ڪيو ، جنهن جون سڄي دنيا ۾ ست لکن کان وڌيڪ ڪاپيون فروخت ٿيون .ڦولن ديوي جو چوڻ هو ته هوُ صرف غريب لاچار ماڻهن تي ظلم ڪندڙ کين لٽيندڙ کي پنهنجو نشانو بنائيندي هئي، جيڪي غريبن جي نياڻين کي کڻي ويندا هئا ۽ هيٺين زات وارن کي اڇوت سمجهندا هئا. ڦولن ديوي جي جدوجهد کان متاثر ٿي ڪري آمريڪي ليکڪ ڦولن ديوي کي ”ڀارت جي رابن هڊ“ جو لقب ڏنو. هاڻوڪن نقادن موجب ڦولن ڀارت جي 50 ڪروڙن کان وڌيڪ مفلسي جي لکير کان هيٺ زندگي گذارڻ وارن هيٺِين زات جي هندن ۽ اقليتن جي حقن جي پامالي ۽ عزت نفس جي نالي تي قتل عام جي خلاف آواز بلند ڪرڻ واري پارليامينٽ جي ميمبر، هيرو ۽ سگھ ھئي، جنهن جو زنده هجڻ ھڪ خاص طبقي جي اک ۾ ڪنڊي برابر هو.
حوالا
زمرو:1963ع جون پيدائشون زمرو:2001ع جون فوتگيون
گوپانگ
گوپانگ سنڌ ۽ پنجاب جي ھڪ ذات جو نالو آھي.جنت السنڌ مطابق: مغلن کي دؤر ۾ ضلعي مظفر ڳڙهه ۾ سندن سرداري قائم ٿي، پوءِ سنڌ ۾ لاڙ تائين پکڙجي ويا.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ذاتيون
بئڪٽيروئاڊيٽز
بئڪٽيروئائڊيٽز ھڪ بڻياد يا فائلم جو نالو آهي جنھن ۾ گرام نيگيٽو بئڪٽيريا جا ٽي درجا آھن، جيڪي سڀ راڊ جي شڪل وارو بئڪٽيريا يا بسيلس آھن. اھي زمين پاڻي ۽ جانورن جي چمڙيءَ ۾ ملندا آهن. بئڪٽيريا ۾ بئڪٽيروئائڊيا جي درجي  جو سڀ کان وڌيڪَ اڀياس ڪيو ويو آهي. ان جو نسل بئڪٽيروئاڊز گھڻي ڀاڱي انسان سميت رت وارن سڀني جانورن جي گونھ (feces) ۾ موجود ھوندو آھي.
18 آگسٽ
18 آگسٽ ، عيسوي سال جو 230 هون (ليپ سال 231 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 135 ڏينهن (ليپ سال 136 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:آگسٽ زمرو:سال جا ڏينهن
سليمان ابن عبد المالڪ
وليد جي وفات بعد سندس ڀاء سليمان بن عبدالملڪ تخت نشين ٿيو. هن کي پيٽو بادشاه پڻ چوندا آهن, کائڻ پيئڻ ۽ ناچ گانن جو وڏو شوقين هو. هن جي دور ۾ اسلامي تاريخ جي عظيم جرنيلن سان انتهائي ناگوار ۽ افسوس ناڪ سلوڪ ڪيو ويو. هن فاتح سنڌ محمد بن قاسم کي محض ذاتي دشمني جي ڪري قيد ۾ سختيون ڏئي قتل ڪرائي ڇڏيو. طارق بن زياد ۽ موسي بن نصير جي سڄي ملڪيت ضبط ڪري ڇڏيائين, جنهن ڪري آخر ۾ ٻنهي جون حياتيون تنگ دستي ۽ غربت ۾ گذريون. زمرو:ناچ
پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن
پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن: Pakistan Television Corporation :, مختصر نالي پي.ٽي.وي.: PTV: ھڪ پبلڪ ۽ ڪمرشل براڊڪاسٽنگ ٽيليويزن نيٽورڪ آھي جنھن جو مرڪزي ھيڊ ڪوارٽر اسلام آباد ۾ آھي.
پي ٽي وي جو قيام
پاڪستان ۾ سڀ کان اول فلپس ٽي وي ڪراچي ۾ آڪٽوبر 1962 ۾ نشريات شروع ڪئي.ان جي پروگرامن ۾ قرآن جي تلاوت، خبرون، عام معلومات، شو ۽ موسيقي شامل ھيا. اھو چينل 6:00 بجہ شام کان رات جو 9:30 تائين نشر ٿيندو ھو.ان جي دائري وڌائڻ لاءِ فلپس ڪمپني 200 ٽيليويزن درآمد ڪيا ۽ ڪراچي جي پبلڪ وارين جاين، ڪلبن، تعليمي مرڪزن، اسپتالن، ھوٽلن ۽ باغن ۾ ٽيليويزن سيٽ رکي چينل جي مشھوري ڪئي. ڪمپني ڪجھ سيٽ مخصوص شھرين کي بہ گفٽ ڪيا.ان سڄي مھم مان توقع ھئي تہ فلپس ڪمپني سان حڪومت پائليٽ ٽي وي شروع ڪرڻ جو معاهدو ڪندي پر حڪومت معاهدو جپان جي نپن اليڪٽرڪ ڪمپني سان معاهدو ڪري ڇڏيو. جنھن ڪمپني جي حصيداري وزير علي اينڊ انڊسٽريز سان ھئي.پائليٽ ٽي وي جي پھرين اسٽيشن ريڊيو پاڪستان لاھور جي آفيس واري ميدان تي قائم ڪئي وئي ۽ سن جي نشريات 26 نومبر 1964 ۾ شروع ڪئي وئي.صدر ايوب خان اسلم اظھر کي ان جو چيئرمين ۽ مينيجنگ ڊائريڪٽر مقرر ڪيو. ان پائليٽ ٽي وي جي نشريات روزانو 3 ڪلاڪ ۽ ھفتي ۾ ڇھ ڏينھن ھلائي وئي جو سومر جي ڏينھن ان جي موڪل رکي وئي.ٽي وي سيٽ عوامي ھنڌن تي رکيا ويا.نتيجي ۾ ٽريفڪ جام ٿيڻ لڳا جنھنڪري ڪجھ سيٽ ھٽايا ويا. اھا نمائش 90 ڏينھن تائين جاري رکي وئي. ھڪ پرائيويٽ ڪمپني نپن اليڪٽرڪ ڪمپني(NEC) ،گوشو ڪمپني جاپان، برطانيا جي ٿامسن ٽيليويزن ۽ حڪومت پاڪستان جي اشتراڪ سان قائم ڪئي وئي جنھن جو نالو ٽيليويزن پروموٽرز ڪمپني رکيو ويو جنھن جو لوگو (logo) آرٽسٽ عبدالرحمان چغتائي کان ڊزائين ڪرايو ويو جنھن ريڊيو پاڪستان جو لوگو پڻ ٺاھيو ھو.ڪمپني 8000 ٽيليويزن سيٽ درآمد ڪيا جيڪي 800 کان 1000 ماڻھن کي وڪيا ويا.بعد م حڪومت فرم کي پاڪستان جي اندر ٽيليويزن سيٽ ٺاھڻ جي اجازت ڏني ڇڏي ۽ ٽن سالن ۾ پاڪستان ۾ ٽيليويزن سيٽن جو تعداد اندازي مطابق 45000 ٿي ويو .ان وقت ٽيليويزن پروموٽرز ڪمپني جو نالو تبديل ڪري پي ٽي وي PTV رکيو ويو جيڪا ھڪ پبلڪ لميٽيڊ ڪمپني ھئي..
نظرپور
نظرپور پاڪستان  جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي  ٽنڊو غلام حيدر جي ھڪ يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي. ان جو پورو نالو يو سي 21 نظرپور آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چار وارڊ آھن جن مان 4 جنرل ڪائونسلر چونڊبا آھن ۽ ھڪ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو آھي جيڪو ضلعي ڪائونسل ۾ يونين ڪاؤنسل جي نمائندگي ڪندو آهي. يونين ڪاؤنسل جا چيئرمين ۽ وائيس چيئرمين پڻ سڌي چونڊ ذريعي عھدو سنٻاليندا آھن. ھي ھڪ ننڍڙو يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي جيڪو ڦليلي ڪينال جي اولھ م ساڄي ڪپ تي واقع آهي.
تنزيلا قمبراڻي
تنزيلا قمبراڻي (تنزيلا ام حبيبا قمبراڻي)، سنڌ اسيمبليءَ ۾ چونڊجي آيل سنڌ جي شيدي برادريءَ جي پهرئين عورت آهي جنهن کي اسيمبليءَ ۾ رڪنيت ملي آهي.تنزيلا قمبراڻيءَ کي پاڪستان پيپلز پارٽِيءَ عورتن لاءِ مخصوص سيٽن تي نامزد ڪيو هيو جنهن کانپوءِ هيءَ سنڌ اسيمبليءَ جي رڪن ايم پي اي چونڊجي آئي. 39 سالن جي تنزيلا شيديءَ جو تعلق ضلعي بدين جي شهر ماتلي سان آهي.هن سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان ايم ايس سي جي ڊگري ماڻي آهي.
حوالا
زمرو:1979ع جون پيدائشون زمرو:بدين ضلعو کان ماڻهو زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:شيدي ماڻهو
تپو ڏيرا (نصيرآباد)
تپو ڏيرا  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ 3 ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ بٺ ڏيرا، ديھ ڏيرا ۽ ديھ واسو ڪلھوڙو.
ھومائي وياراوالا
هومائي وياراوالا (Homai Vyarawalla) (جنم، ڊسمبر 9 1913 -وفات، 15 جنوري 2012)، جيڪا عام طور پنهنجي فرضي نالو ڊالڊا 13 (Dalda 13) سان سُڃاتي ويندي هُئي، پهرئين ڀارتي ناري تصويري صحافڻ (فوٽوگرافي جرنلسٽ) هُئي. سال 1930 جي پڇاڙيءَ ۾ هن ڪم ڪرڻ شروع ڪيو ۽ سال 1970 جي مُنڍ ۾ رٽائر ٿي وئي. سال 2011 ۾ کيس ڀارتي حڪومت طرفان مُلڪ جو ٻيون وڏو شهري ايوارڊ پدم وڀوشن ڏنو ويو هيو.۔
تپو ڏيرا (نصيرآباد)
آبادي
ھن تپي جي 2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 17,389 ھئي جيڪا 2870 خاندانن تي مشتمل ھئي
ھومائي وياراوالا
ذاتي زندگي
وياراوالا جي شادي مانيڪشاو جمشيدجي وياراوالا سان ٿي هُئي، جيڪو ٽائمس آف انڊيا ۾ فوٽوگرافر ۽ اڪائونٽنٽ هيو.۔ سال 1970 ۾ پنهنجي مُڙس جي وفات کان هڪ سال پوءِ وياراوالا پاڻ به فوٽوگرافي کي ڇڏي ڏنو. وياراوالا پوءِ پنهنجي موڀي پُٽ فاروق سان گڏ پيلاني، راجسٿان وئي، جيڪو برلا انسٽيٽيوٽ آف ٽيڪنولوجي ۽ سائنس ۾ پڙهائيندو هيو. وياراوالا، سال 1982 ۾ پنهنجي پُٽ سان گڏ وڊودرا هلي وئي. سال 1989 ۾ هن جي ڌيءَ جو ڪينسر سبب وفات ٿي وئي.
ڪيريئر
وياراوالا سال 1930 جي ڏهاڪو ۾ پنهنجي صحافتي ڪيريئر جي شروعات ڪئي ۽ دي السٽريٽڊ ويڪلي آف انڊيا (The Illustrated Weekly of India) ٻئي مهاڀاري جنگ دوران ئي سندس پاران چڪيل تصويرون ڇپيون. پنهنجي ڪيريئر جي مُنڍ واري زماني ۾ وياراوالا جي سُڃاڻپ نہ هئي، ۽ سندس پاران ڇڪيل تصويرون سندس مُڙس جي نالي سان ڇپجنديون هيون. سندس تصويري صحافت کي سال 1942 دوران ڌيان مليو، جڏهن هوءَ برٽش انفارميشن سروسز (British Information Services) ۾ داخل ٿيڻ کانپوءِ دهلي ڏانهن وڃي رهڻ لڳي. هن ڀارت جي آزادي جي نامياري سياسي ۽ قومي ليڊرن جهڙوڪ موهن داس گانڌي، جواهر لال نهرو، محمد علي جيڻاح، انڌرا گانڌي ۽ نهرو گانڌي خاندان جون تصويرون ڇڪيون.
ايوارڊ
thumb|هومائي وياراوالا (ساڄي پاسي) سال 1998 ۾ چميلي ديوي جين اعزاز حاصل ڪندڙ، 2011 ۾ صدر ڀارت کان پدم وڀوشن وٺِي رهي آهي.
وفات
وياراوالا جي وفات 15 جنوري 2012 تي ٿي هُئي.
حوالا
زمرو:1913ع جون پيدائشون زمرو:ممبئي يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد
غالب پارٽي وارو نظام
غالب پارٽي وارو نظام يا غالب جماعتي نظام يا ھڪ اھڙو سياسي نظام آھي جنھن ۾ مخالف پارٽين کي تہ اليڪشن ۾ بيھڻ ۽ پارليامينٽ ۾ اچڻ جي اجازت ھوندي آھي پر ھر ڀيري ھڪ ساڳي پارٽي اڪثريت سان اچي ويندي آهي. ھن نظام جي سڃاڻپ تڏھن ٿيندي آھي جڏھن حڪمران جماعت پھريون مدو پورو ڪري چونڊن ب۾ ٻيھر غالب اڪثريت سان چونڊجي ايندي آهي ان ڪري اھا غالب پارٽي جو درجو حاصل ڪندي آهي ۽ نظام جي سڃاڻپ غالب جماعت واري نظام طور ٿيندي آهي. 1950 کان 2017 تائين 130 کان وڌيڪَ ملڪن ۾ غالب پارٽي وارو نظام قائم ٿيندو رھيو آھي. اھو نظام جمھوريت ۽ آمريت ٻنھي طريقن واري حڪومتي نظام ۾ رھيو آھي اھڙين جماعتن جا مثال گھڻا آھن جن ۾ روس جي جماعت يونائيٽيڊ رشيا, ترڪي جي جسٽس اينڊ ڊولپمينٽ پارٽي، سربيا ۾ سربين پروگريسو پارٽي وينزويلا ۾ يونائيٽيڊ سوشلسٽ پارٽي، آذربائيجان ۾ نيو آذربائيجان پارٽي، جارجيا ۾ جارجين ڊريم، قزاقستان ۾ نور اوتان، تاجڪستان ۾ پيپلز ڊيموڪريٽڪ پارٽي آف تاجڪستان، ازبڪستان ۾ ازبڪستان لبرل ڊيموڪريٽڪ پارٽي، ھنگري ۾ فيدس، سنگاپور ۾ پيپلز ايڪشن پارٽي، انگلينڊ ۾ ڪنزرويٽو پارٽي، اسڪاٽلينڊ ۾ اسڪاٽش نيشنل پارٽي، ويلز ۾ ويلش ليبر، سائوٿ آفريڪا ۾ آفريڪن نيشنل ڪانگريس جاپان ۾ لبرل ڊيموڪريٽڪ پارٽي the ڪمبوڊيا ۾ ڪمبوڊين پيپلز پارٽي، بنگلاديش ۾ عوامي ليگ، انڊيا ۾ ڀارتيا جنتا پارٽي وغيره شامل آهن.
حوالا
زمرو:حڪومت جا قسم زمرو:سياسي نظام
مشاھدو
مشاهدو __(Observation): مشاھدو جي معني آهي ڪنھن شئي جي جانچ پڙتال مثال طور مليريا انسانن لاءِ قاتل بيماري ھئي جنھن جو علاج درڪار ھو.1878 ۾ ھڪ فرانسيسي طبيب يا فزيشن ليوران مليريا جي مريضن جي رت جي نمونن جو خوردبيني اڀياس ڪيو تہ کيس نهايت ننڍڙي مخلوق نظر آئي جيڪا پوءِ پلازموڊيم نالي سان مشھور ٿي.
ادب
ھڪ شاعر ۾ نہ فقط حسن جي مشاھدي ۽ حقيقت جي پروڙ جي قابليت ھجڻ گھرجي، پر ان سان گڏ ھڪ ٻئي ھنر جو ھجڻ پڻ ضروري اھي، جنھن کي شعري صنعت چئجي ٿو. شاعر ان صنعت جي وسيلي، پنھنجي خيالن ۽ جذبن کي اھڙن عمدن ۽ اثرائتن لفظن ۾ اھڙي سليس پر رنگين عبادت ۽ اھڙن نون ويسن، ورثن ۾ اھڙي ڍنگ ۽ طرز سان بيان ڪري ٿو، جو پڙھندڙن جون دليون بي اختيار ڇڪجيو وڃن.
حوالا
زمرو:تعليم جي تاريخ زمرو:خيالن جي تاريخ زمرو:سائنس جو فلسفو زمرو:سائنس جي تاريخ زمرو:علم موجودات زمرو:فلسفي جي تاريخ زمرو:ڄاڻ جا ذريعا
آسام
{{Infobox settlement
Assam was one of the original provincial divisions of British India. Assam has had a legislature since 1937. }} آسام: انڊيا جي رياست جيڪا اتر اوڀر انڊيا ۾ اوڀر ھماليہ جي ڏکڻ طرف برھمپترا ۽ باراڪ دريائن جي وادين جي ڀر ۾ واقع آهي. ھن رياست جون حدون اتر ۾ ڀوٽان ۽ اروناچل پرديش، اوڀر ۾ ناگا لينڊ ۽ مني پور، ڏکڻ ۾ ميگھاليا، تريپورہ، مزورام ۽ بنگلاديش ۽ اولھ ۾ سليگوري ڪاريڊور يا پٽي ۽ اولھ بينگال واقع آھن.
نالي جو مطلب
آسام معنيٰ ڳنڍيل ڀاڱو جو به آرين جي اثر هيٺ رهيو. ”سام“ معنيٰ پرتل يا حوالي ڪيل.
وچولي تاريخ
200px|thumb|right|پھريون اھوم بادشاھ جنھن جو نالو سوارگودئو چائولنگ سوڪافا
جديد تاريخ
380px|thumb| . آسام 1950 جي ڏھاڪي دوران.1960 کان 1970 دوران ناگالينڊ ، مزورام ۽ ميگھاليا جون نيون رياستون جوڙيون ويون آسام جو گاديءَ جو هنڌ شيلانگ کان دساپور منتقل ڪيو ويو . 1962 ۾ انڊيا ۽ چين جي جنگ کان پوءِ اروناچل پرديش جي نئين رياست قائم ڪئي وئي
مذھب
380px|thumb|left|[[ڪاماکايا مندر]]
سياسي انتظام
thumb|720px|right| 1.[[تنسوڪيا, 2.ڌميجي 3.دبروڳڙھ, 4.چارائيديو , 5.سيواساگر , 6. لکمپور, 7.مجولي , 8.جورھات , 9.بسواناٿ, 10.گولاگھاٽ , 11.ڪاربي اينگلانگ اوڀر , 12.سونتپور , 13.نگائون , 14.ھوجائي , 15.ڪاربي اينگلانگ اولھ, 16.ديما ھاسائو , 17.ڪچار , 18.ھائلاڪندي , 19.ڪريم گنج , 20.موري گائون , 21.ادالگوري , 22.درنگ , 23.ڪمروپ ميٽرو, 24.بڪسا , 25. نلباري, 26.ڪمروپ , 27. برپيتا, 28.چرانگ , 29.بونگائي گائون , 30. گول پارا، 31.ڪوڪراجھار , 32.ڌوبري , 33.ڏکڻ سلمارا منڪاچر (as of 2016)]]
تعليم
thumb|لکي گنج ھاء اسڪول آسام جون شاگردياڻيون thumbnail|گائوھاتي يونيورسٽي جي ڪاٽن ڪاليج]] thumbnail|گواھاتي آء ٽي جو تعليمي مرڪز
thumbnail|[[دبرڳڙھ يونيورسٽيءَ جي جورھات انجينئرنگ ڪاليج]]
سياحت
Wildlife, cultural, and historical destinations have attracted visitors.
ثقافت
thumb| Dakhinpat Satra of [[Majuli ]] thumb| Presenting Gayan Bayan in Majuli, the Neo-Vaishnavite Cultural heritage of Assam thumb|150px| A [[Bihu dancer blowing a pepa (horn) ]]
thumb| Dakhinpat Satra of [[Majuli ]] thumb| Presenting Gayan Bayan in Majuli, the Neo-Vaishnavite Cultural heritage of Assam
thumb|[[Bell metal made sorai and sophura are important parts of culture]] thumb|left|Assam Knahor Knahi
ٺيڙهي
ٺيڙھي ، پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي خيرپور ۾ هڪ ٽائون ۽ يونين ڪائونسل آهي.
شهر نيشنل هاءِ وي ذريعي سکر جي رُخ ۾ خيرپور شهر کان 7 ڪلوميٽر پري آهي.
هنڌ
ٺيڙھي : خيرپور شهر کان 7 ڪلوميٽر پري نيشنل هاءِ وي ذريعي سکر جي رُخ ۾ آباد آھي.
ڊيموگرافڪ
آبادي 45،000 جي لڳ ڀڳ آھي آبادي جي سراسري سالياني اوسر جي شرح 2.71٪ سيڪڙو آھي.
هيٺيان ڊيموگرافڪ اشارا (اِنڊيڪيٽرز) آهن:
ڌرم (مذھب):
ٻوليون:
تعليم
ٻه قسم جا تعليمي نظام ڳوٺ ۾ موجود آهن ، يعني:
1. مدرسي تعليم جو نمونو: اتي ٽي اهم مدرسا آهن جيڪي ڳوٺ اندر اسلامي تعليم ڏئي رهيا آهن.
ڪالڊائسريڪا
ڪالڊائسريڪا بئڪٽيريا جو ھڪ اھڙو قسم آھي جيڪو ٻين بئڪٽيريا کاغ بلڪل مختلف آهي تنھنڪري ان جو خاندان ، درجو، فائلم، ترتيب پنھنجا آھن.
ٺيڙهي
تعليم
2. عصري يا جديد تعليم: ڳوٺ ۾ تعليم لاءِ ڪم ڪندڙ سرڪاري ۽ خانگي اسڪول آهن.
دي ايجوڪيٽرز اسڪول خيرپور ٺيڙھي ڪيمپس
زراعت
ٺيڙھي پنھنجي وڏي انگ (تعداد) ۾ کجين جي پوک لاءِ مشھور آھي. جيتوڻيڪ، زمين جي مٽي ڪيترن ئي نقد يا ڏوڪڙن وارن ٻين فصلن جھڙوڪ ڪپهه ۽ ڪڻڪ لاءِ موزون آهي. خشڪ، گرم آبهوا، ميوي کي تمام گھڻو مِٺو، سرسبز ۽ رَسُ وارو بڻائي ٿي. اها آبھوا اونهاري ۾ سخت گرم ۽ سج جي تپش واري ھوندي آهي ۽ سياري جي مُند ۾ سرد ھوندي آھي. نمي يا ھيومڊيٽي گهٽ آهي.
قبيلا يا ذاتيون
ميمڻ ، شيخ ، لانگاھ ، هندو ، ڪلهوڙا، دانور Danwar ، سومرو ، ڦلپوٽو، جماڻي، ڪٽپر، چنا ، لُٻاڻو، جلباڻي، اوڏ، ڀيل، ماڙيچو، مري ، اُڄڻ وغيرھ ذاتين جا ماڻھو ھتي آباد آھن زمرو:خيرپور ۾ گُنجان آباديون
وڳوڙ
تفصيلي مضمون لاءِ پڙھو ٺيڙھي ڪوس
جون 6، 1963 تي، مذھبي شدتپسندي ۽ مدرسن جي گھڻائي ڪري ٺيڙھي ۾ شيعا فرقو جي ماڻھن جو ھڪ وڏو انساني ڪوس ڪيو ويو، جنھن ۾ 118 شيعا ماڻھن کي قتل ڪيو ويو.
راني پور، اتر پرديش
راني پور: Ranipur: انڊيا جي رياست اتر پرديش جي ضلعي جھانسي جي نگر پئنچايت جو ھڪ ننڍڙو شھر آھي.
زمرو: ھندستان جا شھر، وسنديون ۽ واھڻ
ليکڪ
مصنف (Writer) [صنف=ٺاهڻ، جوڙڻ] ٺاهيندڙ، جوڙيندڙ، ڪتاب جوڙيندڙ يا ڪتاب لکندڙ يعني ليکڪ. ڪتاب جو، مضمون جو يا ڪنهن بہ لکيل مواد جو ليکڪ. علم و ادب جي ڪنهن بہ صنف جي ليکڪ کي مصنف چيو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:ربطيات تدابير زمرو:ليکڪ
سچائيءَ جو انعام
هڪ ناليوارو چور هڪ ڏينهن ڪنهن درويش وٽ ويو ۽ هٿ جوڙي چوڻ لڳس ته” سائين مان وڏو گنهگار آهيان. اوهين مون کي دعا ڪيو ته خدا منهنجا ڏوهه بخشي.“ درويش چيس ” اي مورک، جيسين تون پنهنجون برايون نه ڇڏيندين، تيسين ڇوٽڪاري جي اميد رکڻ اجائي اٿيئي. اڄ کان ئي پنهنجي خراب ڪمن کان توبهه ڪر ۽ سنئين رستي تي اچ ته ڌڻي توتي مهربان ٿيندو.“
چور جواب ڏنس:” سائين، چوري ڇڏڻ مون کان ڪين پڄندي. اها عادت هاڻي پڪي ٿي چڪي آهي. باقي ٻيو ڪو ڪم چئو ته ڪريان.“ درويش چيس:”ڀلا ايترو ڪر ته اڄ کان پوءِ ڪوڙ ڪڏهن به نه ڳالهائي.“
چور اها ڳالهه قبول ڪئي ۽ ڪوڙ کان توبهه ڪيائين.
ٻئي ڏينهن چور ارادو ڪيو ته اڄ اڌ رات جو شاهي محل مان چوري ڪجي. جڏهن ٻه پهر رات جا گذريا، تڏهن سهي سنڀري نڪتو. اتفاق سان بادشاهه چمڙا پوش ڪري شهر جو سماءَ لهڻ نڪتو هو. چور کي ڏسي چيائينس:” ميان ڪيڏانهن ٿو وڃين؟“
بدليل ويس ۾ بادشاهه چيس: ”مان به چور آهيان. مون کي پاڻ سان وٺي هل.“
چور هاڪار ۽ ٻيئي گڏجي هليا. جنهن وقت بادشاهه ۽ چور شاهي محل جي دروازي وٽ پهتا، تنهن وقت بادشاهه چيس:”ميان تون اندر وڃ، مان ٻاهر ٿو بيهي سارسنڀال لهان ته ڪو لشڪري ته ڪونه ٿو اچي.“ چور اها رٿ پسند ڪئي ۽ پاڻ هڪ دروازي جو ڪڙو ڀڃي اندر گهڙيو. هڪ ڪمري ۾ وڃي ڏسي ته ٽي هيرا رکيا آهن. دل ۾ خيال ڪيائين ته هيرا آهن ٽي ۽ اسين ڀائيوار ٻه. ايمانداري انهيءَ ۾ آهي ته ٻنهي جا حصا هڪ جيترا هجن. انڪري اسين هڪ هڪ ورهائي ٻه هيرا ته کڻداسون، باقي ٽيون ڪيئن ورهائينداسون، انڪري بهتر آهي ته ٽيون اتي ئي پيو رهي ۽ ٻه هيرا کڻان.“ اهو فيصلو ڪري ٻه هيرا کيسي ۾ وجهي ٻاهر آيو ۽ هڪ هيرو پنهنجي ساٿيءَ کي ڏنائين ۽ ٻيو پاڻ رکيائين. بادشاهه کي ته محل جي سڄي ڄاڻ هئي. پڇيائينس،”ميان، فقط ٻه هيرا هٿ آيئي؟“
آذربائيجان جو صدر
آذربائيجان جو صدر آذربائيجان جي رياست جو سربراھ آھي. آذربائيجان ۾ نيم صدارتي نظام قائم آھي جنھن جو قسم صدر واري پارلياماني نظام جو آھي جيڪو خالص صدارتي نظام جي ويجھو آھي جنھن ۾ صدر وزيراعظم کان وڌيڪَ بااختيار ھوڻدو آھي جنھن آڏو وزيراعظم جوابده ھوندو آھي. آذربائيجان جي آئين مطابق صدر رياست جو سربراھ ۽ فوج جو ڪمانڊر ان چيف آھي. اھو ھر قسم جي پراسيڪيوشن کان مستثنیٰ آھي. ملڪ جي پرڏيهي ۽ گھرو پاليسي ٻنھي ۾ ملڪ جو ترجمان ھوندو آھي. آئين مطابق صدر جي عھدي جو مدو ست سال آھي ۽ ساڳيو ماڻھو وري وري عھدو سنڀالي سگھي ٿو. 31 آڪٽوبر 2013ع تي الھام علييف ملڪ جو صدر چونڊجي آيو.
سچائيءَ جو انعام
چور جواب ڏنو:” هيرا هئا ته ٽي، پر خيال ڪيم ته ٽيون ورهائبو وري ڪيئن؟ سو ميز تي ئي ڇڏي آيس.“
جاوا (پروگرامنگ جي ٻولي)
جاوا هڪ عام استعمال ۾ ايندڙ ڪمپيوٽرائي هداتين جي ٻولي آهي جيڪا هڪ ئي وقت، class based يعني درجه بندي تي ڪم ڪندڙ ۽ [ object oriented يعني شين جي قسم تي ڪم ڪندڙ]
سچائيءَ جو انعام
رستي ۾ بادشاهه چور کان موڪلائي موٽيو ۽ سڌو پنهنجي محلات ڏانهن وريو. بادشاهه کي چور تي شڪ ٿي پيو هو، انڪري هن پاڻ اندر وڃي ڏٺو ته برابر ٽيون هيرو ميز تي رکيو آهي. چور جي ايمانداريءَ تي خوش ٿيو ۽ دل ئي دل ۾ سندس ساراهه ڪرڻ لڳو.
پوءِ بادشاهه ٻاهر وڃي، وزير کي سڏي ڀڳل دروازو ڏيکاري چيو: ”منهنجا وفادار وزير! ڏس، اڄ ڪنهن چور دروازو ڀڳو آهي ۽ اندران ڪجهه نه ڪجهه چوري ڪري ويو آهي. تون اندر وڃي ڏس ته ڪو نقصان ته ڪونه ٿيو آهي. وزير اندر ويو ۽ هڪ هيرو ميز تي پيل ڏسي، اندرئين کيسي ۾ وجهي، ٻاهر اچي منهن ڦلڙو ڪري بادشاهه کي چيائين: ”سائين! ميز وارا ٽي هيرا چور کڻي ويو!“ اهو ٻڌي بادشآهه کي ڏاڍو ڏک ٿيو. هيري وڃڻ جو ڏک ڪونه ٿيس، پر ارمان اهو ٿيس ته منهنجي وزير کان چور به وڌيڪ ايماندار آهي. وڌيڪ ڪي ڪين ڪڇيائين، وزير کي موڪل ڏنائين، پر صبح ٿيندي ئي وزير کي وزارت ڪڍي، راتوڪي چور کي وزير مقرر ڪيائين. چور پوءِ چوري ڪرڻ کان ڇٽو ۽ چورن جي پاڙ به پٽي ڪڍيائين.
حوالا
زمرو:سنڌي آکاڻي زمرو:سماج زمرو:تعليم
ڪچو
ڪچو: درياھ جي ٻنهي ڪپن واريءَ زمين کي ’ڪچو‘ چئبو آهي ۽ اتي جي رهاڪن کي ’ڪچي جا ماڻهو‘ ڪري سڏبو آهي. ڪچي ۾ گهاٽا گهاٽا جهنگ ۽ ٻيلا آهن، جن ۾ ٻٻر، باهڻ ۽ ڪانهن ڪثرت سان هوندا آهن. زمين سيڪ واري ٿيندي آهي، جنهن تي ڇٻر هميشـﮧ ڄاول هوندي آهي. ساوڻ ۾ سمورو ڪچو پاڻي هوندو آهي. وري سرءُ جو، جڏهن پاڻيءَ جي مُند ختم ٿيندي آهي، تڏهن ڪچو به سُڪندو آهي. ساوڻ ۾ اُتي جا ڀاڳيا پنهنجون مينهون، ڏاند، ڳئون هڙئي پڪي تي ڪڍي ايندا آهن، جتي پاڻي ڪونه هوندو آهي.ڪچي جي ماڻهن جا گهر باهڻن ۽ ڪانهن جا ٺهيل هوندا آهن.ن. ڇت ۽ ڀتيون جيڪي ڪانهن سان ٺهيل هونديون آهن، سي تمام پڪيون ۽ جٽادار ٿينديون آهن. اُنهن کي مينهن واءُ جو خطرو مُور نه ٿيندو آهي. گهرن کان به وڌيڪ هو پنهنجن مينهن جا منَههَ، جن کي واڙا به سڏيندا آهن، سٺا مضبوط ۽ ڪشادا ٺاهيندا آهن. هنن کي ساهه کان به وڏيڪ سندن مينهون ۽ منَههَ پيارا آهن. ڪچي ۾ ڏهن ٻارهن گهرن جو ڳوٺڙو ٿيندو آهي، جو انهن جي وڏي ڀاڳئي جي نالي پٺيان سڏبو آهي. جي ڪنهن زميندار جو هوندو آهي، ته فلاڻي جي ’ڪيٽي‘ ڪري چئبو آهي. ڳوٺڙي جا رستا تمام سوڙها، چارن جي نموني ٿيندا آهن، جي گهرن جي اڱڻن ۾ وڃي کٽندا آهن. چارن جي ٻنهي پاسي ڀاڻ پيل هوندو آهي، وچ مان رستو ٿيندو آهي. ڀاڻ ڀاڳين کي ساوڻ جو دونهن جي ڪم ۾ ايندو آهي، ۽ سياري جو ڪٺو ڪندا ويندا آهن. هر هڪ گهر ۽ واڙي جي چوڌاري ڪنڊن جو پيهو هوندو آهي، جو ست اٺ فوٽ وڏو ٿيندو آهي ۽ ”در“، جنهن کي ”ڳلي“ ڪري سڏيندا آهن، سو رات جو ڍنگر سان بند ڪري ڇڏيندا آهن.
شمن علي ميرالي
شمن علي ولد لعل بخش ميرالي هڪ سنڌي راڳي آھي، جنهن جا لڳ ڀڳ 250 کان مٿي ميوزڪ البم رليز ٿيل آھن ۽ 3000 جي لڳ ڀڳ گانا ڳائي چڪو آھي. کيس” سنڌي گيتن جو شھنشاھ“ سڏيو ويندو آھي. هن سنڌي ٻوليءَ کان سواءِ اردو. بلوچي، مارواڙي ٻولين ۾ پڻ ڳايو آهي. هن ڪيترن ئي نامور شاعرن: شاهه عبداللطيف ڀٽائي، سچل سرمست، ٻڍل فقير، جانڻ چن سميت جديد شاعرن: شيخ اياز، سرڪش سنڌي، استاد بخاري، شمشير الحيدري، نثار بزمي، زخمي چانڊيو، غلام قادر گهايل، ذوالفقار منگي ۽ ٻين جي شاعري ڳائي آهي. سندس ڪيترائي ڪلام سنڌي ٽي وي چئنلن تان نشر ٿيندا رهن ٿا. شمن علي ميراليءَ ملڪ جي ڪنڊڪڙڇ ۾ ٿيندڙ پروگرامن کان علاوه دبئي، سعودي عرب، انڊيا وغيره ۾ پنهنجي فن جو مظاهرو ڪيو آهي. کيس خدمتن عيوض شاهه لطيف اوارڊ، قلندر لعل شهباز اوارڊ، سچل سرمست اوارڊ کان سواءِ ڪيترائي مڃتا اوارڊ ملي چڪا آهن. سنڌ ۾ سندس ٻڌندڙن جو چڱو خاصو حلقو آهي.
جنم ۽ سکيا
ميراليءَ جو جنم 1 جنوري 1971ع تي شڪارپور ڀرسان هڪ ننڍڙي ڳوٺ ۾ ٿيو، جيڪو نامور بزرگ ۽ شاعر ٻڍل فقير جي درگاهه کان اڌ ڪلوميٽر جي مفاصلي تي واقع آهي. شمن ميرالي جو والد به پنهنجي وقت جو سٺو فنڪار هو ۽ ٻڍل فقير درگاهه جو مريد هجڻ سبب درگاهه تي ٿيندڙ راڳ رنگ جي محفلن ۾ حصو وٺندو هو. شمن ميراليءَ جي تعليم مئٽرڪ آهي. غربت سبب وڌيڪ پڙهي نه سگهيو. کيس ننڍي هوندي کان ئي ڳائڻ جو شوق هوندو هو. ننڍپڻ ۾ ڪوڏي ڪوڏي راند سان بيحد لڳاءُ هوس. هيءُ پنهنجي ڳوٺ جو مشهور رانديگر سمجهيو ويندو هو، پر سندس والد ۽ وڏي ڀاءُ همت علي ميرالي جي صحبت ۾ فن جي دنيا ۾ پير پاتائين. هن فن جي شروعات ٻڍل فقير درگاهه تي ٿيندڙ راڳ رنگ جي محفلن سان ڪئي. شمن ميرالي شروع ۾ يڪتاري ۽ چپڙي تي ڳائيندو هو. سندس شروعاتي ٻه چار ڪئسٽون پڻ يڪتاري چپڙيءَ تي رڪارڊ ٿيل آهن. شمن ميرالي فن جي شروعاتي سکيا پنهنجي والد کان ورتي. بعد ۾ استاد غلام حيدر مڱڻهار کان باقاعدي راڳ سکيو. سندس سون جي تعداد ۾ آڊيو ۽ وڊيو ڪئسٽون رليز ٿيل آهن. هن ڪيترن ئي نامور شاعرن، شاهه عبداللطيف ڀٽائي، سچل سرمست، ٻڍل فقير، جانڻ چن سميت جديد شاعرن، شيخ اياز، سرڪش سنڌي، استاد بخاري، شمشير الحيدري، نثار بزمي، زخمي چانڊيو، غلام قادر گهايل، ذوالفقار منگي ۽ ٻين جي شاعري ڳائي آهي. سندس ڪيترائي ڪلام سنڌي ٽي وي چئنلن تان نشر ٿيندا رهن ٿا. هن سنڌي ٻوليءَ کان سواءِ اردو. بلوچي، مارواڙي ٻولين ۾ پڻ ڳايو آهي.
مڃتا ۽ ايوارڊ
شمن علي ميراليءَ ملڪ جي ڪنڊڪڙڇ ۾ ٿيندڙ پروگرامن کان علاوه دبئي، سعودي عرب، انڊيا وغيره ۾ پنهنجي فن جو مظاهرو ڪيو آهي. کيس خدمتن عيوض شاهه لطيف اوارڊ، قلندر لعل شهباز اوارڊ،سچل سرمست اوارڊ کان سواءِ ڪيترائي مڃتا اوارڊ ملي چڪا آهن. سنڌ ۾ سندس ٻڌندڙن جو چڱو خاصو حلقو آهي. هي هن وقت ڪراچيءَ ۾ رهي ٿو. سندس هڪ پٽ پڻ راڳي آهي.
سياست ۾
شمن علي ميرالي اين اي ـ 199، ۽ پي ايس ـ 4 سکر (سالهيپٽ)، تي نامزدگي فارم پڻ ڀريو.
1 مَئي
1 مئي عيسوي سال جو 122 هون (ليپ سال 123 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 244 ڏينهن (ليپ سال 245 ڏينهن) باقي آهن.
مرڻاس
"مرڻاس" مرڻاس قبیلو ھڪ سنڌي متعلقہ قبیلو آھي۔ پر ھي قریشین جي گھڻو قریب سمجھيو وڃين ٿو. مرڻاس سنڌي، سرائیڪي ٻولي کان پوء اردو بہ ڳالھائيندا آھن۔
وڌيڪ ڏسو
الھبچايو مرڻاس
چانگ
چانگ سنڌ جي ھڪ ذات آھي. سنڌ جي تاريخ جي مختلف دورن ۾ ھن ذات جا ماڻھو ويڙھاڪ رھيا آھن. جنت السنڌ مطابق: پهريان صوبي سرحد ۾ رهندا هئا، پوءِ فوجي خدمتن ڪري سنڌ ۾ جاگيردار بڻجي ويا. چانگ گورچاڻين جي شاخ آهن. اهي سنڌ ۾ زمينداري پيشو ڪندا هئا. ٽالپر دور ۾ لشڪر ۾ ڀرتي ٿيا. منجھانئن سنجراڻين کي گوني تعلقي ۾ ڪچائي چانگن کي گهوڙا ٻاري ۾ وفاداري ڪري جاگيرون عطا ٿيون. سنجراڻين جي سردار مراد علي خان جولاءِ سنه 1854ع ۾ وفات ڪئي. تنهن کان پوءِ نصير خان جو پٽ الله بخش خان لاڙ جي چانگن جو سردار ٿيو. هن مياڻي جي جنگ ۾ مري ويو.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ذاتيون