cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
برازيل
جاگرافي
''هن ملڪ جي اتر کان ڏکڻ طرف ڊيگهه 4350 ڪلوميٽر (2700 ميل) آهي، هن جي اتر ۾ ايميزون نالي وڻن جا گهاٽا ٻيلا آهن، جن ملڪ جي اڌ ايراضيءَ کي گهيري ورتو آهي. برازيل جي ڪل پکيڙ 8511965 چورس ڪلوميٽر (3285618 چورس ميل) ۽ آبادي 17 ڪروڙ 50 لک آهي. هن ملڪ جي گاديءَ جو هنڌ برازيليا (Brasilia) آهي، جيڪو انتهائي جديد طرز تي آباد شهر آهي، جنهن کي 1956ع کان تعمير ڪيو هو ۽ 1968ع ۾ هن شهر جو وڏو حصو مڪمل ٿي ويو هو، اسلام آباد ۽ برازيليا جي تعمير جو زمانو لڳ ڀڳ ساڳيو آهي. هن جو سڀ کان مٿانهون هنڌ نبلينا (Niblina) آهي، جيڪو سمنڊ کان 3014 ميٽر بلند آهي. هن ملڪ جي سرڪاري ٻولي پرتگالي آهي، جڏهن ته هتي انگريزي، اطالوي ۽ اسپيني پڻ ڳالهائجن ٿيون، هن ملڪ جي موسم ايميزون وارن حصن ۾ سدائين گرم ۽ گهميل هوندي آهي، باقي جابلو علائقن جي موسم خوشگوار هوندي آهي.''
معيشت
''برازيل جي مکيه زرعي پيداوار ۾ ڪافي، ڪپهه، تماڪ، سويابين، ڪوڪو، چانور، مڪئي، ميوا، رٻڙ ۽ ڪيلو آهي، هتان جي مکيه صنعتن ۾ فولاد، موٽرگاڏيون، سامونڊي جهاز، مشينري، پيٽرول ڪيميڪل، ڪاغذ، پلاسٽڪ، پروڊڪٽس شراب، سيمينٽ، ڪپڙو، دوائون ۽ سياحت شامل آهي ۽ مکيه معدنيات ۾ لوهه، هيرا، سون، ٽين، باڪسائيٽ، تيل، يورينيم، ڪوئلو اچي وڃي ٿو. برازيل جو سڪو ڪروزيرو (Cruzeiro) آهي.''
سياسي نظام
''برازيل وفاقي جمهوريه آهي، جتي صدارتي طرز جي حڪومت قائم آهي، صدر رياست جو مملڪتي اڳواڻ ۽ هٿياربند فوج جو ڪمانڊر انچيف آهي. صدر ۽ نائب صدر سڌو سنئون عوام جي ووٽن سان 4 سالن لاءِ چونڊيا ويندا آهن. برازيل جي آزاديءَ جو ڏهاڙو 07 سيپٽمبر 1822ع آهي، جڏهن ته ان کي گڏيل قومن جي اداري (UNO) جي ميمبرشپ 24 آڪٽوبر 1945ع کان آهي.''
حوالا
زمرو:برازيل
راجا آڪسيڪانس
راجا آڪسيڪانس (يوناني ٻوليءَ ۾ اچاريل نالو) يا راجا پورٽيڪانس سن 325 قبل مسيح ۾ سڪندراعظم جي آمد وقت اتر سنڌ جو هڪ راجا يا سردار ھيو جنھن سڪندراعظم جي پيش قدميءَ وقت آڻ نہ مڃي ھئي.
راجا آڪسيڪانس ۽ سڪندراعظم وچ ۾ جنگ
راجا آڪسيڪانس کي يوناني مؤرخن ھرھڪ ڪُئنٽسَ ڪَرٽيئس، اِسٽرابو ۽ ڊيوڊورس ٽنھي پورٽيڪانس جي نالي سان سڏيو آهي، ۽ مؤرخ ڪَرٽيئس هن جي ماڻهن کي پرائيسٽي (Praesti) سڏيو  آهي. انهن جو ملڪ گهڻو ڪري اهوئي ”پراسيان“ هو، جنهن کي ميگئسٿنيز سنڌونديءَ جو ٺاهيل هڪ وڏو ٻيٽ سڏي ٿو. جيئن ته انهيءَ وقت جڏهن آڪسيڪانس (يا پورٽيڪانس) يورپي حمله آور جي خلاف جنگ جو ميدان گرم ڪرڻ چاهيو، سياري جي موسم هئي، ۽ سندس علائقي وچان لنگهندڙ درياءَ جي شاخ ۾ پاڻي سڪي ويو هو، جو سڪندر جا جهاز ان ۾ هلي نه پئي سگهيا؛ انڪري سڪندر زمين جي رستي کان هن تي ڪاهه ڪئي. ان کان پوءِ ڇا ٿيو، تنهن بابت ايريئن ۽ ڪُئنٽس ڪرٽيئس جي لکيل بيانن ۾ فرق آهي. ايريئن چوي ٿو ته ”بادشاهه پنهنجي پهرينءَ ئي يلغار ۾ هن جي سڀ کان وڏن ٻن شهرن تي حملو ڪري قبضو ڪيو، جن مان هڪ شهر ۾ اهو سردار پاڻ به قيدي بنايو ويو“. ڪرٽيئس جي بيان موجب، پورٽيڪانس پنهنجن ملڪي ماڻهن جي هڪ وڏي تعداد سان پاڻ کي هڪ مضبوط قلعي جي شهر پناهه اندر بند ڪري، دشمن جي حملي کي منهن ڏيڻ لاءِ تيار ٿي ويٺو. سڪندر ٽن ڏينهن جي گهيري کان پوءِ پورٽيڪانس جي ان شهر تي قبضو ڪيو. انهيءَ مهم جڏهن قلعي جي ٻاهرين مورچن تي قبضو ٿي ويو، تڏهن پورٽيڪانس پنهنجي ڪوٽ جي اندرئين پناهگاهه ۾ هليو ويو هو، ۽ اتان کان هن پنهنجا ايلچي ٻاهر موڪليا ته اهي وڃي فاتح سان صلح جون ڳالهيون هلائين ۽ هن جا شرط معلوم ڪن، جن تي هو شهر سندس حوالي ڪري. پر حمله آورن جي پيشقدمي ايتري ته زوردار هئي، جو جيستائين اهي ايلچي بادشاهه تائين پڄن ئي پڄن، تنهن کان اڳيئي ”قلعي جا ٻه برج ڏاڍي خوفناڪ آواز سان ڊهي اچي پٽ تي ڪريا، ۽ مقدوني فوج تباهه ٿيل شهر جي وچان شاهي ڪوٽ تائين ڌوڪيندي ويئي، ۽ اندرئين ڪوٽ تي قبضو ڪري، پورٽيڪانس کي قتل ڪري ڇڏيو، جيڪو پڇاڙيءَ تائين پنهنجن ٿورن ساٿين سان گڏجي ان جو مقابلو ڪندو رهيو.“ جيڪڏهن اسين هي بيان قبول ڪريون، ته پوءِ ائين پيو معلوم ٿئي ته سڪندر پاڻ سان گڏ قلعن جي دروازن کي ڀڃڻ واريون ڪلون ويو هو ۽ انداز وڪري سگهجي ٿو ته رهي ڪلون انهن هاٿين کڻي اتي پهچايون هونديون، جيڪي ميوسيڪانس بادشاهه کي تحفي طور پيش ڪيا هئا. مؤرخ ايريئن انهيءَ سردار جي گرفتاريءَ کان پوءِ سندس انجام متعلق ڪجهه به نٿو ٻڌائي ته هن جو پوءِ ڇا ٿيو يا سندس فتح ٿيل علائقن جو ڪهڙيءَ طرح فيصلو ڪيو ويو. هو فقط ايترو چوي ٿو ته اتان جيڪو لٽ ڦر جو مال هٿ آيو، سو فوج ۾ ورهايو ويو، ۽ اتان جا هٿ آيل فقط هاٿي عام مقصدن لاءِ مخصوص رکيا ويا. ڪرٽيئس ٻي هڪ خاص ڳالهه اها ٻڌائي آهي ته اتان جي سڀني قيدين کي فروخت ڪيو ويو، يعني ته انهن جي عيوض پيسا وٺي کين ڇڏيو ويو.
مظفر آباد
مظفر آباد آزاد ڪشمير جي گاديءَ جو ھنڌ آھي.
زمرو:پاڪستان ۾ ھل اسٽيشنون
باريچا
باريجا/ باريچا: هيءَ ذات اصل ۾ سنڌ جي دادو ضلعي جي رهاڪو آهي ۽ اتان اچي لس ٻيلي جي دُريجيءَ واري ڀاڱي ۾ -آباد- ٿي آهي. هڪ روايت موجب باريچن جو وڏو ڏاڏو قلندر شهباز جو معتقد هو ۽ سندس تحمل سببان کيس ’-باري-‘ سڏيو ويو ۽ پوءِ سندس اولاد ’-باريجا-‘ يا ’باريچا‘ سڏجڻ لڳو. لسٻيلي ۾ باريچا ”فقير گهر“ ڪري ليکيا وڃن ٿا.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ذاتيون
احسان فقير لانگاھ
احسان فقير لانگاھ بابت تسلي بخش احوال نٿو ملي. شاهه جي رسالي جي سُر ڪيڏاري ۾ سندس بيت ملن ٿا. 1920ع ۾ مخدوم محمد صالح ڀٽي هالائيءَ، ’ڪيڏارو‘ نالي ڪتابڙي ۾ ڪن شاعرن جا بيت گڏ ڪيا، جن ۾ احسان فقير جا بيت پڻ شامل آهن. ٻانهي خان شيخ جي ترتيب ڏنل شاهه جي رسالي ۾ پڻ شروعاتي صفحن ۾ سر ڪيڏاري تي بحث ڪندي سندس نالو ذڪر هيٺ آيو آهي.
هڪ روايت موجب احسان فقير لانگاهه، سيوهڻ جو ويٺل هو، جو پوءِ لڏي اچي ٽنڊي الهيار ۾ رهيو. نِيرَ جو ڪم ڪندو هو. مصري شاهه نصرپوريءَ سان سندس صحبت هئي. 1315هه/1897ع ۾ وفات ڪيائين.
اقتدار جي پرامن موٽ
ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 23 صفحا آهن. ڇاپو پهريون، محڪمه اطلاعات ۽ فلم، حڪومت پاڪستان، سال 1970ع ۾ شايع ڪيو.
حوالا
زمرو:ڪتاب
993ع
ڊسمبر
زمرو:993ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
باريجي ديھ
ضلعي ميرپورخاص جي تعلقي ساماري ۾ هڪ ديهه. هن ديهه ۾ هيٺيان ڳوٺ آهن: ’بسوُمل‘، ’سعيد خان‘، ’-اوطاق- آتومل‘، ’سومار دل‘ ۽ ’صاحب خان لاشاري‘.
احسن الاخلاق
هيءُ ڪتابڙو حافظ محمد احسن چنا جو لکيل آهي. هن ڪرائون سائيز جي ڪتاب ۾ صفحا 50 ۽ قيمت 3 -آنا- ڄاڻايل آهي. پهريون ڇاپو، پوڪرداس ائنڊ سنز، سنڌ پرنٽنگ پريس، شڪارپور مان 1935ع ۾ ڇپايو.هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو به پوڪرداس ائنڊ سنز، ساڳي پريس مان 1937ع ۾ ڇپايو. ساڳئي ڪتاب جو ٽيون ڇاپو، ڪمال الدين ميمڻ، مسلم ادبي پرنٽنگ پريس حيدرآباد مان 1937ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو. هن ڇاپي جي قيمت 6 -آنا- ڄاڻايل آهي.
اسڪوت درياھ
اسڪوت درياھ ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمبيا ۾ وھڻ وارو ھڪ درياھ آھي.
زمرو:برٽش ڪولمبيا جا درياھ
خمير ٻولي
خمير ٻولي (Khmer language) (اچار: ;, بين الاقوامي اصواتي ابجديہ: <font face="Arial Unicode MS, Lucida Sans Unicode">[pʰi:əsa: kʰma:e] ; يا گھڻو رسمي طور تي, , بين الاقوامي اصواتي ابجديہ: <font face="Arial Unicode MS, Lucida Sans Unicode">[kʰeɛmaʔraʔ pʰi:əsa:] ) يا ڪمبوڊيائي ٻولي (Cambodian language) تقريباََ 16 ملين مقررن سان گڏ خمير قوم جي زبان ۽ ڪمبوڊيا جي سرڪاري ٻولي آھي.
حوالا
زمرو:ويٽنام جون ٻوليون زمرو:ٿائيليند جون ٻوليون زمرو:ڪمبوڊيا جون ٻوليون
احسن الاشعار
ھيءُ ڪتاب حافظ محمد احسن چنا جي شاعريءَ جو مجموعو آهي. جنهن ۾ سندس مختلف صنفن تي مشتمل شاعري شامل آهي. جنهن جي موضوعن ۾ اخلاقيات کي اوليت آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب جو ڪچو جلد آهي، جنهن ۾ 28 صفحا آهن ۽ قيمت 75 پئسا اٿس. پهريون ڇاپو، حڪيم عبدالحق ۽ حڪيم نورالله سکر مان 1944ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.
پوڊڪاسٽ
پوڊڪاسٽ ڊجيٽل ذريعو ابلاغ آهي، جنهن تحت ڊجيٽل آڊيو، ڊجيٽل ريڊيو، پي ڊي ايف يا اي پب فائلون ويب سنڊيڪيشن يا آن لائن ذريعن کان واپرائيندڙ (يوزر) جي ڪمپيوٽر يا موبائل اوزارن تي سلسلي وار نشر يا ورهايو ويندو آهي۔
ناءٌ
مريم ويبسٽر (ويب ٿيزارس ۽ لُغت) جي مُطابق پوڊڪاسٽ: هڪ پروگرام آهي جيڪو ڊجيٽل بناوٽ۾ انٽرنيٽ تي پاڻَمُرَادو (خُودڪار) لاهڻ (ڊائونلوڊ) لاءِ دست ياب بڻائي ٿو.
استعمال
پوڊڪاسٽ آڊيو يا وڊيو کي ڏسڻ ٻڌڻ جو جديد طريقو آهي. پوڊڪاسٽ ايپليڪيشن (يا ipod) ڏنل ويب پتي تان گھڻ ذريعاتي multimedia فائيل اتاري يُوزر لاءِ هلائيندو آهي. وري جڏهن ان ويب پتي تي ڪو نئون فائيل ايندو آهي ته پوڊڪاسٽ ان ميڊيا يا فائيل کي اتاري ڇڏيندو آهي. اهو ڪنهن ريڊيي يا ٽي وي جو نئون روپ آهي جنهن ۾ يُوزر کي پنهنجي من پسند ويبسائيٽ تي وڃڻ جي ضرورت نه پوندي آهي ۽ ان ويبسائٽ جو نئون مواد پاڻ مرادو پوڊڪاسٽ ايپليڪيشن تي اچي ويندو آهي. ڪنهن مخصوص سلسلي جي متعلق سَڀِ آڊيو يا وڊيو فائلن جي فهرست مَرڪَزي طور تي وِرڇَ ڪندڙ جي سرور تي بہَ طور ويب فيڊ مرتب ڪئي ويندي آهي ۽ ٻُڌندڙن (سامعين ) يا ڏسندَڙن (ناظرين) جو خصوصي ڪلائنٽ ايپلي ڪيشن سافٽ ويئر، معروف پوڊ ڪيچر، اُن ويب فيڊ تائين رَسائيِ حاصل ڪندو آهي، تازيون فائلون ڳولهيندو آهي ۽ تازين فائلن جي موجودگي جي صورت ۾ اُنهن کي لاهيندو (ڊائون لوڊ) ڪري ڏيندو آهي. هي عمل پاڻَمُرادو (خودڪار) ٿي سگهي ٿو، تَنهنڪري هر نئي فائل پاڻمُرادو طريقي سان واپرائيندڙ (يوزر) جي اوزار تي ڊائونلوڊ ٿي ويندي آهي. ڊائون لوڊ ٿيڻ واري فائل مقامي طور واپرائيندڙ جي ڳڻپِيوڪَر (ڪمپيوٽر) يا ڪنهن ٻِئي اوزار ۾ محفوظ ٿي ويندي آهي جنهن تائين رسائي آف لائن رهندي پڻ حاصل ڪري سگهجي ٿي.
حوالا
پوڊڪاسٽ زمرو:2000ع جي ڏهاڪي ۾ ٺاهيل لفظ پوڊڪاسٽنگ زمرو:ريڊيو ميڊيم لحاظ سان زمرو:معاشرتي طرزيات زمرو:معاشري ۾ ٽيڪنالاجي زمرو:ميڊيا جا قسم زمرو:ميڊيا فارميٽ زمرو:ويب سينڊيڪيشن زمرو:ڊجيٽل آڊيو
ايمرلڊ درياھ
ايمرلڊ درياھ ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمييا ۾ وھڻ وارو ھڪ درياھ آھي.
زمرو:برٽش ڪولمبيا جا درياھ
يوھو درياھ
يوھو درياھ ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمبيا ۾ وھڻ وارو ھڪ درياھ آھي.
زمرو:برٽش ڪولمبيا جا درياھ
994ع
ڊسمبر
زمرو:994ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
عابد آباد
عابد آباد ڪراچي، سنڌ جي بلديا ٽائون جو هڪ علائقو آهي.
هتي ڪيترائي نسلي گروھ آھن جن ۾ سنڌي، اردو، پنجابي، ڪشميري، سرائڪي، پشتون، بلوچ، ميمڻ وغيره شامل آهن. 99% کان مٿي آبادي ملسمان آھي.
حوالا
زمرو:ڪراچي جا گردونواح زمرو:ڪراچيءَ جا ڀرپاسا
سيريز
سيريز (Ceres; علامت: ) اسان جي سج منڊل جو سڀني کان ننڍي ۾ ننڍو ڄامڙو گرھ Dwarf planet مريخ ۽ مشتري جي وچ ۾ موجود اپگرھ (سيارچن) جي واٽ Asteroid Belt ۾ موجود آھي. سڀني کان ننڍو ھجڻ باوجود ھڪ معمو (Mystery) آھي. ھن جو نالو سيريز CERES آھي.
1 جنوري 1801ع تي اٽلي جي ماھر فلڪيات گيوسيپي پيازي Giuseppe Piazzi ھن اپگرھ جي باري ۾ ڄاڻ حاصل ڪئي. 1772ع ۾ جان ايلرٽ بورڊ John Elert Board اھو اُڊڪو ظاھر ڪيو تہ مريخ ۽ مشتري جي وچ ۾ ڪو گرھ ٿي سگھي ٿو. جنھن جي ڳولھا اڃان نه ٿي آھي. 1800ع ۾ 24 تجربيڪارن جي ھڪ ٽولي ٺاھي وئي. جن کي نئين گرھ جي ڳولھا جو ڪم ڏنو ويو. ھن ٽيم گھڻا ئي گِرهڙيا يا ڳرَھِڙِيا يا شھاب ثاقب (Asteroids) جانچيا پر ڪا اھڙي شئي نه ملي، جنھن کي گرھ جو نالو ڏئي سگھجي. ان کان پوء گيوسيپي پيازي کي ان ٽيم ۾ شامل ٿيڻ جي دعوت ڏني وئي. دعوت کان پھريائين 1 جنوري 1801ع تي گيوسيپي ھڪ اھڙي شئي ڳولھي ورتي هئي، جيڪا ڏسڻ ۾ ڪنھن تاري وانگر ھئي. گيوسيپي ھن آسماني جسم کي 24 ڀيرا وري وري ڏٺو. ھن کي لڳو ته ڪو گِرهيڙيو يا ڳرهيڙيو (asteroid) آھي. 24 جنوري تي ھن پنھنجي ٻن دوستن کي خط لکي ھن جي ڄاڻ ڏني. ھن کي سيريز جو نالو ڏنو ويو. Ceres رومين جي ٻني ٻاري جي ديوي جو نالو ھو.
سيريز کي John Elert Board اھو غائب گرھ مڃيو آهي، جنھن جي اڳڪٿي ڪئي وئي ھئي. سيريز کي گرھ جو نشان به پڻ ڏنو ويو. ان زماني جي سڀني علمي ڪتابن توڙي رسالن ۽ اخبارن ۾ ھن کي گرھ جو درجو ڏنو ويو. ڪيترن ئي ورهين تائين ھي اسان جي نظام جو پنجون گرھ سڏجندو رھيو. جڏھن ھن جي اوسي پاسي ننڍين ننڍين شين جي کوج ٿيندي وئي ته 1802ع تي سر وليئم ھرشل انھن کي Asteroids جو نالو ڏنو. 1860ع تائين ويليئم جي وضاحت کي قبول ڪيو ويو. ڇو ته اسان وٽ گرھ جو ڪو خاص بيان ڪرڻ جو طريقو نه ھو.
پلوٽو جي ڳولھا کان پوء ھڪ ڀيرو ٻيھر سيريز گرھ جي لسٽ ۾ اچي ويو. ڇو ته ان وقت تائين گرھ جي وضاحت لاء ٻه نڪتا ھئا.
سيريز انھن شرطن کي پورو ڪندي ٻيھر گرھ بڻجي ويو. 24 آگسٽ 2006 ۾ ھن وضاحت کي وڌايو ويو ۽ ان ۾ ھڪ نڪتو اڃان شامل ڪيو ويو.
3. ڪنھن بہ آسماني جسم کي تڏھن گرھ مڃيو ويندو جڏھن اھو ايترو وڏو ھجي جو پنھنجي حفاظت ڪري سگھي.
ان آخري نڪتي تي سيريز پورو نه لٿو، ڇو ته سيريز سان گڏ پٿرن جي وھڪري جا لکين پٿر به ھن سان گڏ سج جو چڪر ھڻن ٿا. ايئن سيريز ۽ پلوٽو ٻئين 24 آگسٽ 2006ع تي گرھ جي ڀيٽ يا فھرست کان ٻاھر ٿي ويا. انھن لاء ھڪ نئون نالو ڄاڙو گرھ Dwarf planet آندو ويو.
سيريز 21 ھين صديءَ تائين ڪيترن ئي مرحلن کان گذريو. اڄ اسان ھن کي ڄامڙو يا بندرو گرھ مڃون ٿا. سيريز اسان جي سج منڊل جو سڀني کان ويجھو ڄامڙو گرھ آھي. سج کان لڳ ڀڳ 413،700،000 ايڪيتاليھ ڪروڙ ستٽيھ لک ڪلو ميٽر پري آھي. پٿرن جي وھڪري ۾ موجود سيريز ھڪ چڪر 1680 ڏينھن يعني 4.61 سال ۾ پورو ڪندو آھي. سيريز تي ھڪ ڏينھن 9 ڪلاڪ چار منٽ جو ٿيندو آھي. ھن جو ڊائيا ميٽر 950 ڪلو ميٽر آھي. جسامت جي ڳالھ ڪجي ته سڄي ڳڙهيڙي جي وھڪري جو 1/3 ٽيون حصو آھي.
جيڪو اسان جي چنڊ جو رڳو چار سيڪڙو آھي. سيريز جي بنياد پٿريليو آھي. ھن جي بنياد جي مٿان برف جي 100 ڪلو ميٽرن جو تھ آھي. ھن ۾ 200 ڪيوبڪ پاڻي ڄميل آھي، جيڪي اسان جي ڌرتي جي پيئڻ جي پاڻي جا ڪيئي ڀاڱا وڌيڪ آھي.
ھن جو مٿاڇرو Iron rich minerals، ڪاربونيٽ منرلس ۽ اھڙن انيڪ ھائيڊريٽ منرلن سان ٺھيل آھي، جيڪي ھن جي اندر پاڻي ھجڻ جا مضبوط اشارا ڏين پيا. ھن جي وايو منڊل ۾ گھڻي مقدار ۾ Water Vaper ھجڻ جون ثابتيون ملن ٿيون. سيريز جي مٿاڇري جي گرمي پڌ 1991ع ۾ ماپيو ويو جيڪو ڪاٽو 38 ھو. ھتي گرمي پڌ ايترو آھي جو جو زندگي سولائي سان جنم وٺي سگھي ٿي.
ڇا سيريز جي اتاھ اونھائين ۾ حياتي ساھ کڻي پئي
27 سيپٽمبر 2007 تي ناسا 4 ويسٽا ۽ سيريز جي اڀياس لاء Dawn خلائي مشن موڪليو. 6 مارچ 2015 تي ھي سيريز جي مدار ۾ ڪاميابيءَ سان داخل ٿي ويو. ھن سيريز جي چمڪندڙ علائقن جي جانچ پڻ ڪئي. 2016ع تي ناسا دعوا ڪئي ته سيريز تي چمڪندڙ علائقن جي ڪارڻ اڪيلي ۽ وڏي ٻرندڙ يا ڦاٽندڙ جبل جي باھ ٿي سگھن ٿا. اهو ٻرندڙ جبل 4 ڪلو ميٽر آھي. جنھن مان ڄميل برف ، امونيا ۽ ڪيئي لوڻ ٻاھر نڪرندا آھن، جيتوڻيڪ ٻاھر نڪرندي ئي ڄمي ويندا آھن.
سيريز اسان جي نظام شمسي جو اھو اڪيلو ڄامڙو گرھ آھي، جنھن کي چنڊ نه آھي. ڪنھن وقت ھن کي جيولوجيڪل مئل چيو ويو، پر ھاڻي اسان کي خبر آھي تہ ھي ٿورو ئي سھي پر جيئرو آھي. اھا ڳالھ ساراھ جوڳي آھي جو اسان سيريز ڏي ڌيان ڏيون پيا ھن کان اسان کي ڪائنات جا ڪيترائي راز پڻ ملي سگھن ٿا. ان لاءِ جو ھي سج منڊل جي حيران ڪندڙ جاين مان ھڪ آھي.
حوالا
زمرو:سائنس زمرو:فلڪيات زمرو:نجميات زمرو:سج منڊل زمرو:نظام شمسي
جهنڊو مري تعلقو
جهنڊو مري تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد ڊويزن جي ضلعي ٽنڊو الهيار جو هڪ تعلقو آهي. هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 1 لک 91 هزار هئي. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن تعلقي جي آبادي 2,31,683 ھئي جنھن مان 2,13,699 ٻھراڙيءَ ۾ ۽ 17,984 شھري علائقي ۾ رهندڙ هئ ا. ھن تعلقي جو قيام 2005 ۾ عمل ۾ آيو ۽ ان قيام سان کيس نئين ٺھيل ضلعي ٽنڊوالهيار جو تعلقو بڻايو ويو. ھن تعلقي جي اتر ۾ سانگھڙ ضلعو، اوڀر ۾ ميرپور خاص ضلعو، اولھ ۾ مٽياري ضلعو ، ڏکڻ ۾ ٽنڊو الهيار تعلقو ۽ ڏکڻ اوڀر جي ڪنڊ تي چمبڙ تعلقو واقع آهن. .
انتظامي ورهاست
2008 وارن انگن اکرن مطابق تعلقي ۾ 2 سرڪل، 13 تپا ۽ 38 ديھون واقع آهن. ديھن مان ڪابه ديھ شھري ناھي.
يونين ڪاؤنسلون
جهنڊو مري تعلقي ۾ 6 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن.
ديھون
جھنڊو مري تعلقي ۾ ڪل 38 ديھون واقع آهن.
آبادي
2004 جي ڪاٿن مطابق تعلقي ٽنڊي الهيار جي ڪل آبادي 1,99,300 ھئي جن مان 1,03,593 مرد ۽ 95,708 عورتون ھيون. آبادي جي گھاٽائي في ڪلوميٽر 501 ماڻھو ھئي.
آبپاشي
ھن تعلقي ۾ نصير واھ وھي ٿو جيڪو روھڙي ڪئنال مان نڪري ٿو. ان کان سواءِ ھتي وھندڙ شاخن م سونھري شاخ، نوري ڊسٽري، راج پري شاخ، مشائخوٽي ڊسٽري، ڪيھي شاخ، ٿاڻو شاخ، داسوڙي شاخ، ٽنڊو الهيار شاخ 2، ٽنڊو سومرو شاخ 2, ھادڪي ڊسٽري ۽ ميل شاخ پڻ وھن ٿيون.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
رائين رور
رائين رور ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمبيا ۾ وھڻ وارو اھڪ درياھ آھي.
زمرو:برٽش ڪولمبيا جا درياھ
جل ترنگ
جلترنگ (پاڻيءَ جي لهر يا پاڻيءَ وارو ساز) هڪ مرڪب لفظ آهي، جنهن ۾ جل معني پاڻي ترنگ معني ساز يا آواز، ٻنهين جو گڏيل مطلب ڪڍجي ته ٿيندو پاڻيءَ وارو ساز. ڪنهن ٿانو ۾ پاڻي وجهي ان مان سنهي تار يا اهڙي ڪنهن شيءِ سان سر نڪرن انهن کي جلترنگ سڏجي ٿو. هي هڪ ساز جو قسم آهي جهن ۾ ستن پيالن کي پاڻيءَ سان ڀري ٻن ڪانين سان وڄائبو آهي، جنهن مان باجي وارو آواز نڪرندو آهي، ست يا چاليهه پيالا ڀري رکبا آهن يا گهٽ ۾ گهت پنج پيالا به رکبا آهن. ٻين لفظن ۾ هڪ آبشار منجهان هيٺ ڪِرندڙ پاڻيءَ جي آواز کي پڻ جلترنگ چئبو آهي.
اتهاس
جل-ترنگ جو سڀ کان پراڻو ذڪر 'وطسيانا جي ڪاماسترا' ڪتاب ۾ ملي ٿو، جيئن پاڻِيءَ سان ڀريل موسيقيءَ وارا گلاس وڄي رهيا آهن. هي ساز سترهين صديءَ ۾ بال پنڊت ، سنگيت پاريجات ۾ متعارف ڪرايو هو. ميڊيول ٽائز (دور) ۾ جل ترنگ کي جل يانترا پڻ سڏيو ويندو هيو ڪرشنا ڪٽ جي شاعرن (جن کي اشٽ-ڇاپ شاعر پڻ سڏيو ويندو هيو) ان اوزار بابت بيان ڪيو آهي.
وڄائڻ ۽ رکڻ جي ترتيب
هن ساز ۾ ٻاويه چينيءَ جا پيالا جيڪي پنهنجي بيهڪ ۾ ترتيبوار ننڍا وڏا ٿيندا آهن تن کي گهرج آهر پاڻيءَ سان ڀري وڄائبو آهي ته هڪ سندر ساز پيدا ٿيندو آهي. چينيءَ جي پيالن (ٿانوَ) کان اڳ انکي ڪنجهي، ٽامي يا پتل جي پيالن سان ڪَتب آڻبو هيو. انهن پيالن جي ترتيب ڪجه اهڙي ريت هوندي آهي ته انهن پيالن مان هڪڙا وڏا ته ٻيا تال استان وارا پيالا بيهڪ سان ننڍا ٿيندا آهن. اهي سڀئي پيالا گول دائري ۾ ساڄي پاسي کان ننڍا ۽ کاٻي پاسي کان وڏا پيالا رکيا ويندا آهن. اهڙِي ريت انهن پيالن ۾ پاڻي ڀري اڍائي سبتڪن جا سر وٺبا آهن، جهڙوڪ (12+ 12+ 4) يعني سا- سا- ري- ري- گا- گا- ما- ما- پا- ڌا – ڌا – ني- ني – الخ ٻيو سبتڪ. انکانپوءِ ڏونڪا کڻي پيالن جي ڪنارن تي ڌڪ هڻي گهربل سر وٺي لاڳاتار ٻنهي هٿن سان وڄائڻ سبب ڪي آوازي لهرون پيدا ٿينديون آهن، جل ترنگ کي وڄڻ لاءِ سورنهن پيالن ۾ پاڻي وجهي ۽ ڇهن پيالن کي خالي رکيو ويندو آهي ۽ انهن خالي پيالن ۾ ڳئوريون هلڪيون شيون جهڙوڪ پارو شربت وجهي رکيو ويندو آهي.
اليسليويٽ درياھ
اليسليويٽ درياھ ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمبيا ۾ وھڻ وارو ھڪ درياھ آھي.
زمرو:برٽش ڪولمبيا جا درياھ
آفريدي ڪالوني
آفريدي ڪالوني ڪراچي سنڌ بلديا ٽائون جو هڪ علائقو آهي. هتي سنڌي، اردو، پنجابي ۽ بلوچي ڳالهائيندڙ قومون آباد آھن. زمرو:ڪراچي جا گردونواح
ڊاڪٽر بهادر ڏاهري
ڊاڪٽر بھادر ڏاھري موجوده سنڌ اسيمبلي جي هڪ سياستدان (اسٽوريج 2013 کان تاريخ) جيڪو جمهوريت، انصاف، برادريء، ورثو، مساوات ۽ سڀني جي حقن، آزاد ميڊيا، آئيني ۽ آزاد واپار جي فعال وڪيل آهي. هن چيو ته پي ايس 28 شهيد شهيد بينظير آباد-وي (پراڻو نواب شاهه شاهه-اي) جي تڪ اين پي. هو هڪ نوجوان سياستدان آهي، جنهن حڪومت کي بهتر بناء لاء نئين سوچ ڏني. بابت
ڊاڪٽر بهادر خان ڏاهري هن وقت تائين هن قانون ۽ پارلياماني معاملن ۽ انساني حقن بابت، اسٽينڊنگ ڪميٽي جي اسٽينڊنگ ڪميٽي، ميونل اسٽينڊنگ ڪميٽي ۽ منرلز، منسٽر ڪميٽي جي اسٽينڊنگ ڪميٽي زڪوات ۽ عمر جي اسٽينڊنگ ڪميٽي جو ميمبر رهيو آهي. هن ضلعن ۾ تعلقه ناظم طور ڪم ڪيو آهي ۽ ماضي ۾ ايم پي اي جي حيثيت ۾ پڻ رهيو. پيشو ته هو هڪ مالڪ آهي ۽ هڪ بااثر خاندان آهي تعليم ڊاڪٽر بهادر خان دوري پيپلز پارٽي جي پارليامينٽ ميمبرن سان لاڳاپيل آهي. ڊاڪٽر بهادر خان ڏاهري هڪ تعليمي لحاظ کان ماڻهون آهي، جيڪو لياقت ميڊيڪل ڪاليج (ايل ايم سي سي) ۽ بي اي سي جي بي اي ڊگري ڊگريون حاصل ڪري چڪو آهي. رھائش هن جي مستقل پتي پنهنجي چونڊ علائقا ۾ سندس پتي وانگر آهي. ايڊريس آهي: سردار رضا محمد ڏاهري، فليل پوسٽ آفيس دولت پور تعلقه قاضي احمد ، ضلع شهيد بينظير آباد. ۽ سنڌ اسيمبلي جي ڪيترن ئي ٻين صوبائي ميمبرن وانگر، هن کي ڪراچي ڏانهن منتقل ڪيو ويو آهي. سندس موجوده رهائش هائوس نمبر 1754 آهي، اسٽريٽ 35 دفاعي نمبر # 6 خيانبان-ڪراچي ڪراچي.
امسڪوئي درياھ
امسڪوئي درياھ ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمبيا ۾ وھڻ وارو ھڪ درياھ آھي.
زمرو:برٽش ڪولمبيا جا درياھ
باز محمد جوڻيجو
ڊاڪٽر -باز- محمد جوڻيجو 1947ع ڌاري، ضلعي دادوءَ جو ڳوٺ ”-پاٽ-“ ۾ پيدا ٿيو. ابتدائي ۽ ثانوي -تعليم- پنهنجي ڳوٺ مان حاصل ڪرڻ کان پوءِ، 1970ع ۾ يونيورسٽي آف پنجاب مان بي. وي. -ايس- سي ۽ بي. -ايس-. سي (اي- ايڇ) جي ڊگري حاصل ڪيائين. 1975ع ۾، سنڌ يونيورسٽيءَ مان، ايم. -ايس-. سي ڪيائين. 1970ع کان 1973ع تائين، وٽنري اسسٽنٽ سرجن جي حيثيت سان پڻ ڪم ڪندو رهيو. 1977ع تائين ڪيوريٽر، زولاجيڪل گارڊن حيدرآباد جي عهدي تي فائز رهيو. -ان- کان پوءِ 1983ع تائين اسسٽنٽ ڊائريڪٽر ۽ 1989ع تائين ڊزيز انويسٽيگيشن آفيسر رهيو. 1993ع تائين سينٽرل وٽرنري ڊائگنوسٽڪ سينٽر ٽنڊي ڄام ۾ ڊائريڪٽر ۽ -ان- بعد ڊائريڪٽر وٽرنري سنڌ رهيو. -ان- بعد سنڌ جي ائنيمل هسبينڊريءَ جو ڊائريڪٽر به رهيو. ڊاڪٽر -باز- محمد جوڻيجي، سنڌ ائنيمل هسبينڊريءَ کي متعارف ڪرائڻ لاءِ، سنڌ جي ڪيترين ئي اخبارن ۽ رسالن ۾ پنهنجون قلمي ڪوششون -جاري- رکيون. سندس ڪاوشن ۽ ڪوششن سان، ڊيري فارمر ۽ -ان- ڪم ۾ دلچسپي رکندڙ ماڻهن لاءِ ”ڊيري گائيڊ“ نالي هڪ ڪتاب ڇپجي چُڪو آهي، جيڪو هن ڊاڪٽر عابد -ٿهيم- ۽ ڊاڪٽر سعديه سان گڏجي تيار ڪيو.
اقبال شينو
ناليوارو شاعر ۽ ٻارن جو ليکڪ -اقبال شينو- 26 جون 1953ع تي دادوءَ ۾ پيدا ٿيو. انجنيئرنگ ۾ ڊپلوما ڪئي اٿس ۽ هن وقت هاءِ وي ۾ سب انجنيئر آهي. هو سٺو شاعر آهي. سندس شاعري ڪيترن ئي ادبي رسالن ۾ شايع ٿيندي رهي آهي. ٻارن لاءِ شاعري جو لکيل ڪتاب ”جهڙا گل گلاب جا“ 1986ع ۾ ڇپيو. -ان- کان سواءِ ڪجهه ڪتاب وٽس اڻ ڇپيل صورت ۾ پيل آهن. هو هن وقت سوناري پاڙي، دادو شهر ۾ رهي ٿو.
بسم الله چوڪ
بسم الله چوڪ ڪراچي ،سنڌ بلديا ٽائون جو هڪ علائقو آهي هتي سنڌي، اردو،پنجابي ۽ بلوچي ڳالهائڻ وارا ماڻهو آباد آهن. زمرو:ڪراچي جا گردونواح
995ع
ڊسمبر
زمرو:995ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
پاڪ سنگهار (يوسي)
پاڪ سنگهار پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو الهيار جي تعلقي ٽنڊو الهيار ۾ هڪ ڳوٺ ۽ يونين ڪاؤنسل آهي. هن ڳوٺ جو نالو پاڪ سنگهار درگاهه جي نالي پويان رکيو ويو آهي. هيءَ درگاه ٽنڊي الهيار شهر کان پنج ميل اوڀر طرف پاڪ سنگهار نالي وليءَ ۽ درويش جي درگاهه آهي. هن درويش جو اصل نالو سيد لطيف شاهه هو ۽ ڏهين صدي هجريءَ ۾ پيدا ٿيو. سندس تعلق مٽياري سادات جي لڪياري خاندان سان هو. پاڻ مخدوم نوح سرور هالائيءَ جو ساٿي، مريد ۽ خليفو هو.
احسن الھاشمي
-احسن الهاشمي-، سنڌي غزل جو اهم شاعر ٿي گذريو آهي، سندس اصل نالو سيد حسن علي شاهه ولد مٺن شاهه هو ۽ پاڻ مٽياروي سيدن جي اجناڻي پاڙي مان آهي، -جن- جي نسب جو سلسلو حضرت -امام- موسيٰ ڪاظم عليه السلام سان ملي ٿو. 23 سيپٽمبر 1923ع تي حيدرآباد شهر جي ٽنڊي مير نورمحمد، لڳ گدو -بندر- ۾ ڄائو. ابتدائي -تعليم- گدوبندر پرائمري اسڪول ۾ ورتائين، -ان- کان پوءِ نورمحمد هاءِ اسڪول حيدرآباد، اوريئنٽل ڪاليج امرتسر ۽ درسگاهه ’عالم نزاد جاشڪ‘ -ايران- ۾ حاصل ڪيائين. شاعريءَ ۾ -اول- وڏي -ڀاءُ- سيد حيدرشاهه ’حيدر‘ سندس رهنمائي ڪئي ۽ پوءِ طالب الموليٰ سائينءَ جي صحبت، رفاقت ۽ همت افزائي ساڻس شامل حال رهي. سندس شاعري اعليٰ پايي جي آهي. 43- 1942ع واري دور ۾ پهريائين خاڪسار تحريڪ ۽ پوءِ مسلم ليگ حيدرآباد شهر جي نئشنل گارڊ جو سالار اعليٰ رهيو. شاهه لطيف جو وڏو پارکو هو. آخري وقت شاعريءَ جو شغل گهٽ، زمينداريءَ ڏانهن زياده لاڙو رکيائين، سندس ڪلام جو وڏو حصو ضايع ٿي ويو. ڪجهه ڪلام هِتان هُتان هٿ ڪري -تاج- جويي ”سُڪل وڻ صحرا جو“ عنوان سان ترتيب ڏنو آهي ۽ ڇپائيءَ هيٺ آهي. پٽن جي غيرطبعي موت جي صدمي کيس ضعيف ۽ هيڻو ڪري ڇڏيو. آخر ۾ اکين کان به وڏو ٿي ويو. دل جي باءِ پاس به ڪرايائين. 24 -جنوري- 2007ع تي وفات ڪيائين.
پاڪ سنگهار (يوسي)
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون زمرو:سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون زمرو:سنڌ جون يونين ڪائونسلون
دهلي ڪالوني
دهلي ڪالوني ڪراچي سنڌ بلديا ٽائون جو هڪ علائقو آهي هتي سنڌي، اردو، پنجابي، بلوچي ڳالهائيندڙ قومون آباد آهن. زمرو:ڪراچي جا گردونواح
اقتصادي انصاف
هن ڪتاب جو مترجم غلام رضا ڀٽو آهي. ڪرائون سائيز ۽ ڪچي جلد واري هن ڪتاب ۾ صفحا 272 آهن ۽ قيمت 3 رپيا ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، سنڌي ادبي بورڊ حيدرآباد، سال 1962ع ۾ شايع ڪيو.
انڊين درياھ، برٽش ڪولمبيا
انڊين درياھ ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمبيا ۾ وھڻ وارو ھڪ درياھ آھي.
زمرو:برٽش ڪولمبيا جا درياھ
گرجا گهر
thumb|چرچ عیسائي مذهب جي عبادتگاه آهي.
انڪلن درياھ
زمرو:برٽش ڪولمبيا جا درياھ
بازار امير بيگ
اها -بازار- ترخانن جي دور ۾ ٺٽي شهر ۾ مرزا -جاني- بيگ جي لشڪر جي بخشيءَ ۽ سندس درٻار جي -امير-، مرزا -امير- بيگ جي نالي هئي. اهو -امير- سنڌ فتح ٿيڻ (1000هه/1591ع) بعد مرزا جانيءَ بيگ سان گڏجي -اڪبر بادشاهه- وٽ به ويو هو ۽ پوءِ جڏهن وري سنڌ جو علائقو مرزا کي واپس مليو، تڏهن ٻين اميرن سان گڏجي هي به پٺتي موٽي آيو. پورچوگيزن جي حملي ۾ (963 هه/1555ع) -ٺٽي- اندر جيڪي شهيدن جا گنج ٿيا، انهن مان هڪ انهيءَ -بازار- ۾ به هو. پورچوگيزن انهيءَ -بازار- ۾ جيڪي مسلمان شهيد ڪيا، سي انهيءَ -بازار- ۾ ئي هڪ هنڌ دفن ڪيا ويا. پورچوگيزن جي حملي جو زور -ٺٽي- ۾ -جن- پنجن جاين تي زياده هو، -تن- ۾ اها -بازار- به هئي.
طوطو
طوطو هڪ پکي جو نالو آهي۔هن جا ڪافي قسم هوندا آهن عام طور تي سائي رنگ جو هوندو آهي ۽ هن جي گاڙهي چنهب هوندي آهي۔ هي وڻن ۾ غار ٺاهي ڪري رهندو آهي۔ هي جوڙي ۾ رهڻ وارو پکي آهي۔ هي گهڻو ڪري گهاٽن وڻن واري علائقن ۾ يا جهنگن ۾ ملندو آهي۔ هن جي خوراڪ وڻن جا ميوا ۽ ٻج هوندي آهي۔ مختلف قسمن جا طوطا انسانن جا ڳالهايل جملا ياد ڪري انهن کي ڳالهائي سگهن ٿا.
طب
چتون (نالا: ع. ببغا، طوطي، هه. وغيره___ طوطا ۽ سوا.)
اثر: گرم خشڪ 2، نقصان: دير هضم، ميل: سرڪو ۽ گرم مصالح: عيوض: ______، وزن: ٻه تولا.
سڃاڻپ: ٻن ٽن قسمن جو سائي رنگ تي ڳاڙهي چنهنب وارو پکي آهي.
خاصيت: هن جو گوشت طاقتور آهي، دل ۽ دماغ کي خوش ڪري ٿو، پراڻن ڦٽن، بادفرنگ جي ڦٽن ۽ جلندر کي فائدو ڪري ٿو. هن جي زبان پچائي کارائجي، ته زبان جي طاقت وڌي، قابليت ۽ فصاحت ۾ يڪتا زماني ٿئي، ڳالهائڻ ۾ هٻڪ هجي ته اُها لاهي ٿي. هن جي وِٺ چٽيءَ ۽ منهن ۾ پيل ڇانئنين جي داغن تي لائبي ته اُنهن کي صفا ڪندي
حوالا
زمرو:پکي
ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2023ع
ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2023ع يا ڪرڪيٽ ورلڊ ڪپ 2023ع (آفيشلي آءِ سي سي ڪرڪيٽ ورلڊ ڪپ 2023ع) مردن جي ڪرڪيٽ ورلڊ ڪپ جو تيرنھون ايڊيشن ھوندو، جنھن جو شيڊيول 5 آڪٽوبر کان 19 نومبر 2023 تائين جاري ڪيو ويو آھي ۽ انڊيا کي ميزباني ڏني وئي آھي. اھو پھريون ڀيرو ھوندو تہ مقابلو پوريءَ ريت انڊيا ۾ ٿيندو، انڊيا ۾ اڳ ميزباني مليل ٽي اڳوڻا ايڊيشن 1987، 1996 ۽ 2011 اڌ ميزباني ھيٺ ھيا.
ڪواليفڪيشن
اڳوڻي ايڊيشن وانگي، ٽورنامينٽ ۾ 10 ڪرڪيٽ ٽيمون شامل ھونديون. ڪواليفڪيشن لاءِ مُک دَڳ 2020-22 آءِ سي سي ڪرڪيٽ ورلڊ ڪپ سپر ليگ ٽورنامينٽ ھوندو.
ورلڊ ڪپ لاءِ ليگ ۾ تيرنھن اميدوار ڪامپيٽيٽرز کان ٽاپ ست ٽيمون واڌو ميزبان (انڊيا) ڪواليفاءِ ڪنديون. باقي پنج ٽيمون، گڏوگڏ پنج ايسوسيئيٽ سائيڊز، 2022 ڪرڪيٽ ورلڊ ڪپ ڪواليفائير کيڏنديون، جنھن منجھان ٻہ پاسن جون ٽيمون (ٻہ ٽيمون) ٽورنامينٽ جي فائنل مان گذرنديون.
انڪوماپلاء درياھ
انڪومپلاء درياھ ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمبيا ۾ وھندڙ ھڪ درياھ آھي.
گجرات ڪالوني
گجرات ڪالوني ڪراچي سنڌ بلديا ٽائون جو هڪ علاقو آهي هتي سنڌي،اردو،پنجابي،بلوچي ڳالهائڻ وارا ماڻهو آباد آهن.
ڪافي (شربت)
ڪافي (Coffee) دنيا ۾ وڏي پيماني تي استعمال ٿيندڙ مشروب آهي. هي ڪافيءَ جي ٻوٽي ڀنل ۽ پيسيئل ٻجن منجهان حاص ٿيندي آهي. گرم ۽ ٿڌي ٻنهي قسم سان استعمال ٿيندي آهي. چانهن جي ڀيٽ ۾ ڪافي ۾ ڪيفين جي مقدار تمام وڌيڪ هوندي آهي. هيءَ پيئڻ واري کي چست ڪري ڇڏيندي آهي ۽ ننڊ کي ڀڄائي ڇڏيندي آهي.
ڪافي جي ٻوٽي جو اصل وطن ايٿوپيا آهي. اتان کان هيءَ عرب ملڪن ۾ آئي ۽ اتي ان کي قهوا چيو ويو، سلطنت عثمانيا جي دور ۾ هيءَ يورپ پهتي ۽ پوءِ سڄي دنيا ۾ مشهور ٿي وئي.
پڻ ڏسندا
زمرو: الڪوحل کان پاڪ مشروب زمرو:عرب ثقافت زمرو:فصل زمرو:گرم مشروب زمرو:ترڪي لفظ ۽ جملا
بازار ڍنڍ
هي ڍنڍ ضلعي ٽنڊي محمد خان جي تعلقي شاهه عبدالڪريم بلڙيءَ ۾ ملاڪاتيار ويجهو آهي. هي ڍنڍ پيڃاري واهه جي ڪنڌيءَ تي آهي. هن ڍنڍ ۾ مڇي ۽ پکيءَ جو شڪار جھجھو ٿئي ٿو. -ان- ئي علائقي ۾ هڪ ٻي ڍنڍ راهين پڻ هن جي ويجهو آهي.
حوالا
زمرو:ڍنڍون
اقتصادي ترقيء جا رستا - آمريڪي تجربو
هيءُ ڪتاب سومار علي سومري جو ترجمو ڪيل آهي. ڪرائون سائيز ۽ ڪچي جلد واري هن ڪتاب ۾ صفحا 218 آهن. قيمت 2 رپيا ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، سنڌي ادبي بورڊ، حيدرآباد سال 1965ع ۾ شايع ڪيو.
اگلشمين درياھ
اگلشمين درياھ ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمبيا ۾ وھڻ وارو ھڪ درياھ آھي.
پاڪپتن ضلعو
پاڪپتڻ ضلعو پاڪستان ۾ پنجاب صوبي جو هڪ ضلعو آهي، پاڪپتڻ شهر ضلع جي گاديء جو آهي.
اگلشمين درياھ
زمرو:برٽش ڪولمبيا جا درياھ
اقتصادي ترقيء جا رستا - آمريڪي تجربو
حوالا
زمرو:ڪتاب
پاڪپتن ضلعو
ضلعي ٻن تعلقن ۾ ورهايو ويو آهي، جنهن ۾ 63 يونين ڪائونسلون آهن.
تاريخي پس منظر
پاڪپتڻ جو پراڻو اجوڌن آهي. مشهور صوفي بزرگ بابا فريد الدين مسعود شڪر گنج کان پوءِ هنجو نالو مٽائي پاڪ پتڻ رکيو ويو.
حوالا
زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ضلعا
ڪوڪان ڪالوني
ڪوڪان ڪالوني ڪراچي سنڌ بلديا ٽائون جو هڪ علاقو آهي هتي سنڌي،اردو،پنجابي،بلوچي ڳالهائڻ وارا ماڻهو آباد آهن.
پاڪ سنگهار
پاڪ سنگهار هڪ مشهور درويش ۽ صوفي بزرگ هو جنهن جي درگاهه ٽنڊي الهيار ضلعي جي پاڪ سنگهار ڳوٺ ۾ موجود آهي جيڪو ٽنڊي الهيار شهر کان پنج ميل اوڀر طرف آهي.
پاڪ سنگهار جي ولادت اندازي مطابق ڏهين صدي هجريءَ ڌاري ٿي. سندس نالو سيد لطيف شاهه هو، مگر ماڻهو کيس پاڪ سنگهار جي نالي سان ياد ڪندا آهن. اُن جا ٻه سبب بيان ڪيا وڃن ٿا. هڪ هيءُ ته هن بزرگ سڄي عمر شادي نه ڪئي ۽ پرهيزگار رهي گذاريائين، ان ڪري کيس پاڪ چيو وڃي ٿو. هيءُ سنگهار ان ڪري سڏجڻ ۾ آيو جو مال سان سندس بيحد پيار هوندو هو. هن بزرگ جو تعلق مٽياري سادات جي لڪياري خاندان سان آهي. هن روايت جي تائيد درگاهه جي سجاده نشين فقير محمد ابراهيم پلهه به ڪئي. مشهور بزرگ ساجن سوائي سندس ماسات هو، جيڪو هڪ متقي ۽ ولي الله ٿي گذريو آهي، جنهن جي درگاهه تعلقي ٽنڊي باگي جي ڳوٺ ڪونچي ۾ آهي، جتي هر سال چيٽ جي مهيني ۾ ميلو لڳندو آهي. اُن کان سواءِ هن خاندان ۾ ٻيا ڪيترائي بزرگ ٿي گذريا آهن. درويش پاڪ سنگهار سلوڪ جي تعليم مخدوم نوح سرور هالائيءَ کان حاصل ڪئي. مراقبن ۽ رياضتن کان پوءِ کيس مرشد، دين جي تبليغ ڪرڻ جي اجازت ڏني. درويش پاڪ سنگهار سير ۽ سياحت ڪندي موجوده ڳوٺ ۾ اچي پهتو ۽ هتي جي سر زمين کيس اهڙي ته پسند آئي، جو هميشه لاءِ هتي رهڻ جو فيصلو ڪيائين ۽ هتي هڪ مسجد به تعمير ڪرايائين، جنهن ۾ ديني تعليم جو درس ڏيندو هو. سندس ٺهرايل مسجد اڃا به ڳوٺ پاڪ سنگهار ۾ موجود آهي. درويش جي درگاهه تي هر مهيني جي پهرئين سومر تي ميلو لڳندو آهي، جتي ماڻهو پنهنجي عقيدي موجب اچي کير تقسيم ڪندا آهن. هن درگاهه تي ساليانو ميلو ستين صفر کان ڏهين صفر تائين لڳندو آهي. ان کان سواءِ ميلي ۾ ملاکڙو به ٿيندو آهي. قديم دستور موجب درگاهه جي الهندي پاسي نائين صفر جي رات درگاهه جي سجاده نشين جي موجودگيءَ ۾ سماع جي روح پرور محفل ٿيندي آهي، جنهن ۾ مخدوم نوح جا بيت (ڏهر) چيا ويندا آهن. درگاهه جي ڀرسان زائرين جي رهڻ لاءِ هڪ چئن ڪمرن جي مهمان سراءِ ٺهيل آهي. درگاهه جو موجوده سجاده نشين فقير محمد محب پلهه آهي.
انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا
سنڌي ٻولي اٿارٽي، سنڌي ٻوليءَ جي پهرين جامع انسائيڪلوپيڊيا آهي، ”انسائيڪلوپييا سنڌيانا“ ﺟﻲ ﺻﻮﺭﺕ ۾  ﺁگسٽ  2009 ﻉ ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو. ﺟﻨﻬﻦ ﺟﺎ ﻫﻦ ﻭﻗﺖ ﺗﺎﺋﻴﻦ 5 ﺟﻠﺪ پوﺭﺍ ٿي چڪﺎ ﺁﻫﻦ، ﺟڏﻫﻦ ﺗﻪ ﺟﻠﺪ ڇهون پڻ ڇپائيء ﻭﺍﺭﻱ ﻣﺮﺣﻠﻲ ۾ ﺁهي. انسائيڪلوپيڊيا ۾ گهڻو حصو سنڌ سان لاڳاپيل مضمونن تي آهي جهڙوڪ: شخصيتون، ماڳ مڪان، ڍنڍون ڍورا، واهه ،وهڪرا، وڻ ٽڻ، ٻوٽا ، آبي ۽ زميني پکي ۽ حياتيات، رسالا، ڪتاب، اخبارون، صحافي،اديب،شاعر،عالم، علمي ادبي ادارا، ريتون رسمون ، هنر، ڳوٺ، ديهون ، قومون، قبيلا، ذاتيون، مذهب ، فرقا، راڳ، ناچ، موسيقي، خانقاهون، درگاهون، قبرستان، ميلا ملاکڙا، سياسي شخصيتون وغيره ۽ بقايا حصو دنيا سان لاڳاپيل ڪائناتي، سائنسي ۽ ٻين موضوعن تي مواد، ايجادون وغيره شامل آهي.
ﻫﻦ ﺍﻫﻢ ﺭٿا ﺟﻮ ﺍﺑﺘﺪﺍﺋﻲ ﺧﺎڪﻮ ﺗﻪ 1998ء ۾ جڙﻳﻮ ﭘﺮ ﺍﻥ ﮐﺎﻥ ﺍڳ سنڌﻱ ٻوﻟﻲﺀَ ﺟﻲ ﺑﺎ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﺍﺩﺍﺭﻱ ﺟﻲ ﻗﻴﺎﻡ ﺑﻌﺪ 1991ء ﮐﺎﻥ ﺋﻲ ﺍهڙﻱ ﺭٿا ﺗﻲ ﺳﻮﭺ ﻭﻳﭽﺎﺭ ﺟﻮ ﺳﻠﺴﻠﻮ ﺷﺮﻭﻉ ٿيو ﻫﻮ. ﺑﻌﺪ ۾ ڊﺍڪٽر ﺗﻨﻮﻳﺮ ﻋﺒﺎﺳﻲﺀَ ﻫﻦ ﺭٿا ﺟﻮ اﺑﺘﺪﺍﺋﻲ ﺧﺎڪﻮ ﺗﻴﺎﺭ ڪﻴﻮ ۽ 1998ء ۾ ٻولي ﺍٿارٽيءَ ﺟﻲ تڏﻫﻮڪﻲ ﭼﻴﺌﺮﻣﻴﻦ ڊﺍڪٽر ﻏﻼﻡ ﻋﻠﻲ ﺍﻻﻧﺎ ﺑﺎﻗﺎﺋﺪﻱ ﺭﻳﺴﺮﭺ ﺳﻴﻞ ٺاﻫﻲ ﻧﺎﻣﻮﺭ ﺍﺳﺘﺎﺩ ۽ ﻋﺎﻟﻢ ﺷﻴﺦ ﻣﺤﻤﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﮐﻲ ﺍﻧﭽﺎﺭﺝ ﻣﻘﺮﺭ ڪﺮﻱ ﻧﻮﺟﻮﺍﻥ ﺭﻳﺴﺮﭼﺮﻥ ﺟﻲ ٽيم ﺗﺮﺗﻴﺐ ڏﻧﻲ. ﺍﻧﻬﻲﺀَ ﺳﻠﺴﻠﻲ ۾ سنڌ ﺟﻲ ﻫﺮ ﺿﻠﻌﻲ ۾ ﺍﺩﻳﺒﻦ ۽ سهڪﺎﺭﻱ ﺳﺎٿين ﮐﻲ ﺑﻪ ﻣﻮﺍﺩ ۽ ﺗﺼﻮﻳﺮﻭﻥ ﻭﻏﻴﺮﻩ ﺟﻲ سهڪﺎﺭ ﻻﺀِ ﺧﻂ ﻟﮑﻴﺎ ﻭﻳﺎ. ﺍيڊيٽوﺭﻳﻞ ﺑﻮﺭڊ ۾ ﺟﻨﺎﺏ ﻣﺤﻤﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺟﻮﻳﻮ، ڊﺍڪٽر ﻓﻬﻤﻴﺪﻩ ﺣﺴﻴﻦ ، ڊﺍڪٽر ﺍﻟﻠﻪ ﺭﮐﻴﻮ، ﺍﻣﺪﺍﺩ ﺣﺴﻴﻨﻲ، ڊﺍڪٽر ﺷﻤﺲ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﺗﻨﻴﻮ ۽ ﺗﺎﺝ ﺟﻮﻳﻮ ﺷﺎﻣﻞ ﻫﺌﺎ. ﭘﻬﺮﻳﻦ ﺟﻠﺪ ﺟﻮ ڪﻢ لڳ ڀڳ ﭘﻮﺭﻭ ٿيو ﭘﺮ ﺍﻫﻮ ڇپاﺋﻲ ﺟﻲ ﻣﺮﺣﻠﻲ ﮐﺎﻥ ﺭﻫﺠﻲ ﻭﻳﻮ، ڇاڪﺎڻ ﺗﻪ 2001 ﻉ ۾ ڊﺍڪٽر ﻏﻼﻡ ﻋﻠﻲ ﺍﻻﻧﺎ ﺟﻲ ﻭڃڻ ﺑﻌﺪ ﻫﻦ ﺍسڪﻴﻢ ﺗﻲ ڪﻢ ﺑﻨﺪ ٿي ﻭﻳﻮ.
2008ء ۾ جڏﻫﻦ ڊﺍڪٽر ﻓﻬﻤﻴﺪﻩ ﺣﺴﻴﻦ، سنڌﻱ ٻوﻟﻲ ﺍٿارٽيءَ ﺟﻲ ﭼﻴﺌﺮﭘﺮﺳﻦ ﻣﻘﺮﺭ ٿي ﺁﺋﻲ ﺗﻪ ﻫﻦ ﺗﺮﺟﻴﺤﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﻥ ﺗﻲ ﻫﻦ ﺭٿا ﺗﻲ ﻧﺌﻴﻦ ﺳﺮ ڪﻢ ﺷﺮﻭﻉ ڪﻴﻮ .ﻣﺤﺘﺮﻡ ﺑﺪﺭ ﺍبڙﻱ ۽ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺜﻤﺎﻥ ميمڻ ﺟﻲ ﺭﻫﻨﻤﺎﺋﻲﺀَ ۾ ﻧﻮﺟﻮﺍﻥ ﺭﻳﺴﺮﭼﺮﻥ ٻيهر ڪﻢ ﺷﺮﻭﻉ ڪﻴﻮ ۽ ﺻﺒﺢ ﺷﺎﻡ ﺟﻲ ﻣﺤﻨﺖ ﺳﺎﻥ ﺍﻧﺴﺎئيڪﻠﻮ پيڊﻳﺎ سنڌﻳﺎﻧﺎ ﺟﻮ ﭘﻬﺮﻳﻮﻥ ﺟﻠﺪ ڇپجي ﻣﺎﺭڪيٽ ۾ ﭘﻬﺘﻮ ﻫﻦ ﺳﻤﻮﺭﻱ ﺗﺤﻘﻴﻘﻲ ڪﻢ ﺟﻲ ﻧﮕﺮﺍﻧﻲ ۽ ﺍﺩﺍﺭﺕ ڊﺍڪٽر ﻓﻬﻤﻴﺪﻩ ﺣﺴﻴﻦ ڪﺌﻲ ﺟڏﻫﻦ ﺗﻪ ﺍﺩﺍﺭﻱ ﺟﻮ سيڪريٽري ﺗﺎﺝ ﺟﻮﻳﻮ پڻ ﺳﻨﺪﺱ ٻانهن ٻيلي ٿي رهيو.
ﻫﻦ ﻭﻗﺖ ﺗﺎﺋﻴﻦ ﺍﻧﺴﺎئيڪﻠﻮ پيڊﻳﺎ سنڌﻳﺎﻧﺎ ﺟﺎ ٽي ﺟﻠﺪ ” ﺍﻟﻒ ﮐﺎﻥ ﺥ “ ﺍﮐﺮ ﺗﺎﺋﻴﻦ پڌﺭﺍ ٿر چڪﺎ ﺁﻫﻦ ۽ ﺍﻥ ﮐﻲ پڙﻫﻨﺪڙﻥ ﺳﺎڃهه ﻭﻧﺪ ﻃﺒﻘﻲ ﺟﻲ ﺷﺎﻧﺪﺍﺭ ﻣﻮٽ ﻣﻠﻲ ﺁﻫﻲ. ﺍﺧﺒﺎﺭﻥ، ﺭﺳﺎﻟﻦ ۾ ﺗﻌﺮﻳﻔﻲ، ﺗﻨﻘﻴﺪﻱ ۽ ﺗﺠﺮﺑﺎﺗﻲ ﻣﻀﻤﻮﻥ ۽ ﺧﻂ پڻ ڇپيا. ﻫﻴﻞ ﺗﺎﺋﻴﻦ ﺟﻴڪڏﻫﻦ ﭼﺌﻨﻲ ﺟﻠﺪﻥ ﺟﻮ ﻭﭼﻮﺭ ڏﺳﺠﻲ ﺗﻪ ﺍﻧﺴﺎئيڪﻠﻮ ﭘﻴڊﻳﺎ سنڌﻳﺎﻧﺎ ﺟﺎ 2684 ﺻﻔﺤﺎ ۽ ﺍﻧﻬﻦ ۾ 10848 ﺩﺍﺧﻼﺋﻮﻥ ﭘﻴﺶ ڪﻴﻮﻥ ﻭﻳﻮﻥ ﺍﻫﻦ. ﺳﻤﻮﺭﻱ ڇپاﺋﻲ ﺁﺭٽ ﭘﻴﭙﺮ ﺗﻲ ﺭﻧﮕﻴﻦ ﺗﺼﻮﻳﺮﻥ ﺳﺎﻥ ٿيل ﺁهي. ﺗﻴﺎﺭ ٿيل ﺟﻠﺪﻥ ﺟﻮ ﻭﭼﻮﺭ ﺟﻠﺪ ﭘﻬﺮﻳﻮﻥ: ﺍﻟﻒ ﺏ ٻ ﺍﮐﺮﻥ ﺗﻲ ﻋﻨﻮﺍﻧﻦ ﺗﻲ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﻫﻦ ﭘﻬﺮﺋﻴﻦ ﺟﻠﺪ ۾ 648 ﺭﻧﮕﻴﻦ ۽ ﺑﺎﺗﺼﻮﻳﺮ ﺻﻔﺤﺎ ﺁﻫﻦ. ﭘﻬﺮﺋﻴﻦ ﺟﻠﺪ ۾ ڪﻞ 3712 ﺩﺍﺧﻼﺋﻮﻥ ﺷﺎﻣﻞ ﺁﻫﻦ. ﻫﻦ ﺟﻠﺪ ﺟﻮ ڇاﭘﻮ ﺁگسٽ 2009ء ﺟﻮ ﺁﻫﻲ. ﺟﻠﺪ ٻيون: ﺍﻧﺴﺎئيڪﻠﻮ پيڊڊﻳﺎ سنڌﻳﺎﻧﺎ ﺟﻮ ٻيون ﺟﻠﺪ ( ڀ ﺕ ٿ ٽ ٺ ﺙ ) ﺍﮐﺮﻥ ﺟﻲ ﺩﺍﺧﻼﺋﻦ ﺗﻲ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺁﻫﻲ، جيڪﻮ پڻ ﺭﻧﮕﻴﻦ ۽ ﺁﺭٽ ﭘﻴﭙﺮ ﺗﻲ ڇپيل ﺁﻫﻲ، ٻئي ﺟﻠﺪ ﺟﻲ ﺩﺍﺧﻼﺋﻦ ﺟﻮ ﺗﻌﺪﺍﺩ 2570 ﺁﻫﻲ. 728 ﺻﻔﺤﻦ ﻭﺍﺭﻱ ﻫﻦ ﺟﻠﺪ ﺟﻲ ﺁﺧﺮ ۾ ﺭﻫﺠﻲ ﻭﻳﻞ ﻋﻨﻮﺍﻧﻦ ( ﺍﻟﻒ ﮐﺎﻥ ٻ ) ﺟﻮ ﺿﻤﻴﻤﻮ پڻ ﺷﺎﻣﻞ ڪﻴﻮ ﻭﻳﻮ ﺁﻫﻲ. ٻئي ﺟﻠﺪ ﺟﻮ ڇاﭘﻮ ﻣﺌﻲ 2010ء ﺟﻮ ﺁﻫﻲ. ﺟﻠﺪ ٽيوﻥ: ﺍﻧﺴﺎئيڪﻠﻮ پيڊﻳﺎ سنڌﻳﺎﻧﺎ ﺟﻮ ٽيون ﺟﻠﺪ ( ﭖ ﺝ ) ﺍﮐﺮﻥ ﺟﻲ ﺩﺍﺧﻼﺋﻦ ﺗﻲ ﺗﻲ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺁﻫﻲ. 700 ﺻﻔﺤﻦ ﺗﻲ ڇپيل ﻫﻦ ﺟﻠﺪ ۾ 2533 ﺩﺍﺧﻼﺋﻮﻥ ﺷﺎﻣﻞ ﺁﻫﻦ. ﺟﻠﺪ ٽيوﻥ ﻣﺎﺭﭺ 2011 ﻉ ۾ ڇپيو. ﺟﻠﺪ ﭼﻮٿوﻥ: ﻫﻲ ﺟﻠﺪ ﺍﭘﺮﻳﻞ 2012ء ﺟﻲ ﭘﻬﺮﺋﻴﻦ ﻫﻔﺘﻲ ۾ پڌﺭﻭ ڪﻴﻮ ﻭيو. ﻫﻦ ﺟﻠﺪ ۾ ( ڄ ﺟﻬﻪ ڃ ﭺ ڇ ﺡ ﺥ ) ﺟﻲ اکرﻥ ﺗﻲ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺩﺍﺧﻼﺋﻮﻥ ﺷﺎﻣﻞ ﺁﻫﻦ. ﺟﻠﺪ ﭼﻮٿوﻥ 608 ﺻﻔﺤﻦ ۽ 2033 ﺩﺍﺧﻼﺋﻦ ﺗﻲ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺁﻫﻲ. سنڌﻳﺎﻧﺎ ﺟﻲ ﺍﻳﻨﺪڙ ﺟﻠﺪﻥ ﺟﻲ ﻣﺘﻔﺮﻕ ﺩﺍﺧﻼﺋﻦ ﺟﻮ ڪﻢ پڻ ﺗﻴﺰﻱﺀَ ﺳﺎﻥ ﺟﺎﺭﻱ ﺁﻫﻲ ﺟﻠﺪ ﭘﻨﺠﻮﻥ 2012ء ۾ پڌرو ڪيو ويو.
ﺍﻧﺴﺎئيڪﻠﻮپيڊﻳﺎ سنڌﻳﺎﻧﺎ ﺟﻲ ﻧﮕﺮﺍﻥ ۽ ﭼﻴﻒ ﺍيڊيٽر ڊﺍڪٽر ﻓﻬﻤﻴﺪﻩ ﺣﺴﻴﻦ، ﺟڏﻫﻦ ﺗﻪ ﺍيڊيٽر ﺗﺎﺝ ﺟﻮﻳﻮ ﺁﻫﻲ. ﺭٿا ﺟﻲ ڊﺍﺋﺮيڪٽر ﻃﻮﺭ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺜﻤﺎﻥ ميمڻ ﺧﺪﻣﺘﻮﻥ ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ڏﻳﺌﻲ ﺭﻫﻴﻮ ﺁﻫﻲ. ﻣﻮﺟﻮﺩﻩ ﺍيڊيٽوﺭﻳﻞ ﺑﻮﺭڊ ۾ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﺎﻟﻤﻦ ۽ ﻣﺎﻫﺮﻥ ﮐﺎﻥ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﻲ ﻟﺤﺎﻅ ﮐﺎﻥ ﻣﻮﺍﺩ ﺟﻲ ﻧﻈﺮﺛﺎﻧﻲ پڻ ڪﺮﺍﺋﻲ ﻭﻳﻨﺪﻱ ﺁﻫﻲ، ﺍيڊيٽوﺭﻳﻞ ﺑﻮﺭڊ ۾ : ڊﺍڪٽر ﻏﻼﻡ ﻋﻠﻲ ﺍﻻﻧﺎ، ڊﺍڪٽر ﺣﺒﻴﺐ ﺍﻟﻠﻪ ﺻﺪﻳﻘﻲ، ﺳﻴﺪ ﻗﻠﻨﺪﺭ ﺷﺎﻫﻪ لڪﻴﺎﺭﻱ، ﺳﻴﺪ ﺣﺎڪﻢ ﻋﻠﻲ ﺷﺎﻫﻪ ﺑﺨﺎﺭﻱ، ﻭﻟﻲ ﺭﺍﻡ ﻭلڀ، ڊﺍڪٽر ﻏﻼﻡ ﻣﺤﻤﺪ ﻻﮐﻮ ۽ ڊﺍڪٽر ﺷﻤﺲ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﺗﻨﻴﻮ ﺷﺎﻣﻞ ﺁﻫﻦ. ﺍﺩﺍﺭﻱ ۾ ﻗﺎﺋﻢ ﺍﻧﺴﺎئيڪﻠﻮپيڊﻳﺎ ﺳﻴﻞ ۾ هيٺ ڄاڻاﻳﻞ ﻧﻮﺟﻮﺍﻥ ﺗﺤﻘﻴﻘﻲ ڪﻢ ۾ ﻣﺼﺮﻭﻑ ﺁﻫﻦ : ﺷﻮڪﺖ ﭼﺎچڙ ( ﺭﻳﺴﺮﭺ ﻓﻴﻠﻮ ) ، ﺻﻔﺪﺭ ﺣﺴﻴﻦ ﻣﻴﺮﺯﺍ ( ﺭﻳﺴﺮﭺ ﻓﻴﻠﻮ ) ، ﻭﺍﺣﺪ ﭘﺎﺭﺱ ﻫﻴﺴﺒﺎڻي ( ﺭﻳﺴﺮﭺ ﻓﻴﻠﻮ ) ، ﻫﻴﻤﻮﻥ ڪﺎﻻڻي ( ﺭﻳﺴﺮﭺ ﻓﻴﻠﻮ ) ، ﻋﺎﻣﺮ ﺳﻴﺎﻝ ( ﺭﻳﺴﺮﭺ ﻓﻴﻠﻮ ) ؛ ﺟڏﻫﻦ ﺗﻪ ﺭﻳﺴﺮﭼﺮ ﻃﻮﺭ ﺿﺮﺍﺏ ﺣﻴﺪﺭ، ﺷﻔﻴﻊ ﻣﺤﻤﺪ ﺷﺎﻫﻪ ، ﺳﺎﺟﺪ ﭼﺎنڊﻳﻮ، ﻏﻼﻡ ﺭﺳﻮﻝ مڱرﻳﻮ، ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻋﻠﻲ ﺷﺎﻫﻪ، ﻧﺎﺻﺮ ﻗﺎﺿﻲ، ﻋﻠﻲ ﻧﻮﺍﺯ ﺁﺭﻳﺴﺮ، ﻋﻨﺒﺮﻳﻦ ﺧﺎﺻﺨﻴﻠﻲ، ﺯﻳﻨﺖ ﭼﺎﻧڊﻳﻮ، ﺭﺍﺳﻴﻪ ﺑﺸﺎﺭﺕ، ﺍﻣﺮ ﺧﻮﺭﺷﻴﺪ ۽ ﺻﺎﺋﻤﻪ ﻳﻮﺳﻒ ٽيم ۾ ﺷﺎﻣﻞ ﺁﻫﻦ. ٽيڪنيڪﻲ ﻋﻤﻠﻲ ۾ ڪﻤﭙﻮﺯﺭ / ﮔﺮﺍﻓڪﺲ ڊﺯﺍﺋﻨﺮ ﻃﻮﺭ، ﺗﻮﻻ ﺭﺍﻡ ﺳﻮٽهڙ، ﭘﺎﺭﺳﻪ ﺭﺿﻮﻱ، ﻧﻈﻴﺮ ﭼﺎنڊﻳﻮ، ﻋﺮﻓﺎﻥ ميمڻ ۽ ﺭﺣﻴﻢ ﭘﺎﺷﺎ ﺷﺎﻣﻞ ﺁﻫﻦ. ﺟڏﻫﻦ ﺗﻪ ﺍﻧﺴﺎئيڪﻠﻮپيڊﻳﺎ سنڌﻳﺎﻧﺎ - ﮐﻲ ﻭﻳﺐ ﺳﺎئيٽ ﺗﻲ ﺁﻥ ﻻﺋﻴﻦ ڪﺮڻ ﻭﺍﺭﻱ ڪﻮﺷﺸﻦ ۾ ﻓﻬﺪ ميمڻ ﻣﺼﺮﻭﻑ ﻋﻤﻞ ﺁﻫﻲ، ﺳﺎڻس گڏ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺨﺶ ڀنگر، ﺍﺣﺴﺎﻥ ﻟﻐﺎﺭﻱ ۽ ﭘﺮﻭﻳﺰ ﻧﻴﺎﺯ ﻫﻤﺎﻳﻮﻧﻲ ٻانهن ٻيلي ﺁﻫﻦ.
ﺍﻧﺴﺎئيڪﻠﻮپيڊﻳﺎ سنڌﻳﺎﻧﺎ ﺟﻲ ﭘﻬﺮﻳﻦ ﺟﻠﺪ ﺟﻲ ﻣﻬﻮﺭﺕ ﺟﻲ ﺗﻘﺮﻳﺐ ڪﺮﺍﭼﻲﺀَ ۾ ﺻﻮﺑﺎﺋﻲ ﻭﺯﻳﺮ ﻗﺎﺋﻢ ﻋﻠﻲ ﺷﺎﻩ، تڏﻫﻮڪﻲ ﻭﻗﺘﻲ ﮔﻮﺭﻧﺮ ﻧﺜﺎﺭ کهڙﻱ ۽ ﺻﻮﺑﺎﺋﻲ سياﺣﺖ ۽ ﺛﻘﺎﻓﺖ ﮐﺎﺗﻲ ﺟﻲ ﻭﺯﻳﺮ ﻣﺤﺘﺮﻣﻪ ﺳﺴﺌﻲ ﭘﻠﻴﺠﻮ، سنڌﻱ ﻟﺌﻨﮕﺌﻴﺞ ﺍٿاﺭٽيﺀَ ﺟﻲ ﭼﻴﺌﺮﭘﺮﺳﻦ ۽ ﺍﻧﺴﺎئيڪﻠﻮپيڊﻳﺎ سنڌﻳﺎﻧﺎ ﺟﻲ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﺍﻋﻠﻰ ﻣﺤﺘﺮﻣﻪ ڊﺍڪٽر ﻓﻬﻤﻴﺪﻩ ميمڻ جن شرڪت ڪئي.
خارجي ڳنڍڻا
انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا
زمرو:سنڌي ڄاڻ چيڪلو
او ڊونل درياھ
او ڊونل درياھ ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمبيا ۾ وھڻ وارو ھڪ درياھ آھي.
زمرو:برٽش ڪولمبيا جا درياھ
پور بندر
پوربندر: انڊيا جي رياست گجرات جو  ھڪ شھر آھي.
ھينري پاٽينجر جو 1810ع ۾ سفر
پور بندر گجرات جي ڪناري جي ڏکڻ- اولھ طرف سمنڊ جي هڪ کاريءَ تي آهي. شھر وسندڙ ۽ آباد آهي. ماڻھو بمبئي، سنڌ ۽ ملبار سان واپار ڪندا آهن. آسپاس واري ايراضي گجرات جي ٻين علائقن وانگر سنئون پٽ آهي، فقط شھر کان ٻارهن-چوڏهن ميلن جي مفاصلي تي هڪ ٽڪرين جي قطار آهي.
حوالا
زمرو:انڊيا ۾ آباد ساحلي هنڌ زمرو: ھندستان جا شھر، وسنديون ۽ واھڻ
ناول ڪالوني
ناول ڪالوني ڪراچي، سنڌ جی بلديا ٽائون جو هڪ علائقو آهي. هتي سنڌي، اردو، پنجابي، بلوچي ڳالهائڻ وارا ماڻهو آباد آهن.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
اوئيسٽر درياھ، برٽش ڪولمبيا
زمرو:برٽش ڪولمبيا جا درياھ
رحيم يار خان ضلعو
رحيم يار خان ضلعو پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ ضلعو آهي.
زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ضلعا
انب
250px|thumb|left|[[سنڌڙي انب]] انب، سنڌ جو هيءُ سدا بهار وڻ نه فقط پنهنجي ڦر جي لحاظ سان بهشتي ثمر لڳي ٿو، پر هن وڻ جي ڪاٺي پڻ نهايت ئي ڪارائتي آهي. انهيءَ لحاظ سان هيءُ وڻ ڄڻ ته قدرت جي طرفان سنڌ وارن جي لاءِ تحفو آهي. آڳاٽي زماني ۾ عربستان ۽ ايران جي ماڻهن، سنڌ ۾ هيءُ ميوو کاڌو هو، جنهن جو ذڪر انهن پنهنجن سفرنامن ۾ ڪيو آهي. تنهنڪري ”انب“ جو نالو به سندن ٻولين ۾ رائج ٿيو. جيئن ته عربيءَ ۾ ”انبج“ ۽ فارسيءَ ۾ ”انبه“.
انب کي هندستانيءَ ۾ آم چوندا آهن، ۽ انگريزيءَ ۾ مينگو. هي وڻ اصل هندستان جو آهي. گهڻن هنڌن تي جهنگ وانگر گهاٽ يا ٻيلا ڪري بيهندا آهن، جن جي ڇانو ۾ مسافر آرام وٺي سگهن ٿا. اهي جهنگلي وڻ ٿيندا به وڏا درخت آهن، انهن جو ميوو نه پر انهن جي ڪاٺي گهڻي ڪم ايندي آهي، هٿ جا پوکيل، جي ککڙيءَ مان يا پيوند يا گوٽيءَ سان ٿيندا آهن، سي قد جا ننڍا ٿيندا آهن. thumb|انب
قسم
هن وقت پلانب ٻن قسمن جا ٿيندا آهن: هڪڙا ”ديسي“، ٻيا ”فارمي“. آڳاٽي وقت ۾ ديسي انب هوندا هئا، جن جا قسم هي هئا: پتاشو، لڏون، ڦاروو، هاٿي ۽ گڏهھ مار وغيره. هاٿي ۽ گڏهه مار وڏا ۽ وزني انب هوندا هئا. ”پتاشو“ انب وري ننڍو ۽ سهڻو هوندو هو. ميٺاج به منجهس گهڻو هوندو هو.
موجوده دور ۾ انبن تي تجربا ڪري، انهن مان چاليهن کان وڌيڪ جنسون تيار ڪيون ويون آهن، جن کي فارمي انب چيو ويندو آهي. اُنهن انبن جي خصوصيت هيءَ آهي جو انهن ۾ ڄارو يا ريشو ڪونه ٿئي. انهن ۾ ڳر وڌيڪ ۽ ڪوئلو ننڍو ٿئي. انهن جنسن ۾ سڀ کان وڌيڪ جاذب نظر ۽ سڀني خوبين سان ٽمٽار ”سنڌڙي“ انب آهي، جنهن سڄيءَ دنيا ۾ سنڌ جو نالو روشن ڪيو آهي. هندستان ۾ انب جا جيڪي قسم پيدا ٿين ٿا، تن جو شمار ۽ تفصيل ڏيڻ مشڪل ڪم آهي. تمام عمدي قسم جا ته گهٽ آهن ۽ ڪن ٿورن خانگي باغن ۾ هٿ اچي سگهندا، جيڪي وڪامن ٿا سي عام سادي قسم جا آهن.
آبهوا ۽ پوکڻ جي ريت بدلڻ ڪري، انب ۾ گهڻو سڌارو ڪري سگهجي ٿو. جدا جدا هنڌن تي جدا جدا قسمن جا جي انب ٿيندا آهن، تن مان ڪن ٿورن جا نالا اسين هيٺ ڏجن ٿا: انهن کان سواءِ ٻيا ڪيترائي نالا اٿن، جي جدا جدا قسم ٿا ڏيکارين؛ گهڻو ڪري سڀڪو باغ جو مالڪ يا باغائي، پنهنجي باغ جي عمدن عمدن انبن تي سڃاڻپ لاءِ، ڪي خاص نالا رکي ڇڏيندو آهي. ساڳيءَ طرح کجين جي باغ ۾، جدا جدا کجور جي قسمن تي جدا جدا نالا رکندا آهن.
تاريخ
اڪبر بادشاهه جي حياتيءَ جا شروعاتي نو ڏهه سال سنڌ ۾ فتح باغ واري علائقي (ماتليءَ جي ڀرسان جوڻ واري علائقي) ۽ سيوهڻ واري علائقي ۾ گذريا هئا. ان دور ۾ فتح باغ سميت سنڌ جي گهڻن علائقن ۾ انبن جا باغ جام هوندا هئا. اڪبر بادشاھ دهليءَ جي حڪومت سنڀالڻ کان پوءِ هر سال فتح باغ مان -انب- گهرائيندو هو، جيڪي هو سڄو سال کائيندو هو. اهو هن طرح جو اُٺ جي چم مان ٺهيل دٻن کي اڌو اڌ ماکيءَ سان ڀري، انهن کي انبن سان ڀري، انهن جا منهن ڪُڙي ڇڏيندا هئا. ٻه ٻه دٻا هڪڙي اُٺ تي ڪڙبا هئا، پوءِ ٽيهن چاليهن اُٺن جي قطار دهليءَ ڏانهن رواني ٿيندي هئي. دهليءَ ۾ اهي دٻا توشاخاني ۾ محفوظ ٿي ويندا هئا. -اڪبر بادشاهه- پنهنجي دور ۾ ابوالفضل جي صلاح سان دهليءَ ۾ انبن جو هڪ باغ لڳارايو هو، جنهن ۾ هڪ لک ٻوٽا رکايا هئائين ۽ باغ جو نالو ”لک باغ“ رکيو ھئائين.
موسم ۽ پوکي
انب، مئي ۽ جون وارن مهينن ۾ شاخ ڏيندا آهن، يعني وڻ ۾ ڪو انب پَڪو ته سمجهبو ته انبن جو فصل لٿو. پوءِ انب وڻن مان پٽي پال وجهندا، يعني اهي مٽن، کوکن يا ڪوٺين ۾ بند ڪري رکندا. انهن ۾ ڪونه ڪو ڦر (گدرو وغيره) وجهندا، جنهن جي خوشبوءِ تي انب ٽن چئن ڏينهن ۾ پچي ويندا. انب جو وڻ فيبروريءَ ۽ مارچ ۾، يا ڪٿي پوءِ ڀرو ٻور جهلي ٿو. هفتي ٻن تائين اهو ٻور آسپاس واريءَ هوا کي واسي ڇڏيندو آهي. مئي مهيني جي وچ ڌاري ۽ ڪٿي ته جون ۽ جولاءِ ۾ ڦر لهندو آهي. سملا جي اتر ڏي ته سيپٽمبر ۾ مس انب ٿا لهن. هندستان ۾ ٻه مکيه جايون آهن، جتي تمام عمدي قسم جا انب ٿين ٿا. هڪڙي بمبئيءَ ۾ مازاگان ۽ ٻي مالڊا. خبر ناهي ته اها خاصيت زمين جي ڪري آهي، يا آبهوا جي ڪري، يا پوکڻ ۽ پرداخت ڪرڻ جي ڪنهن خاص رستي ڪري.
انب جي ککڙيءَ ۾ پيڄيءَ جو جزو گهڻو رهي ٿو ۽ سندس کل ۽ ميوي جي ڏانڊيءَ ۾ تيل جو جزو گهڻو آهي. ٽارين ۾ جيڪي ڳاڙها جيري جي رنگ جهڙا گونچ ۽ ڪچڙا پَنَ نڪرندا آهن، تن مان معلوم ٿو ٿئي ته انب جي وڻ جي رس سلفيورڪ ائسڊ يا شوري جي جوهر سان ڀريل آهي. تنهنڪري انهن جزن جي مدد لاءِ مناسب قسم جو، ترڪيب ٿيل ڀاڻ جوڙي ڏيڻ گهرجي. چن مان گهربل ڪاربان ملندس؛ آهر يا سرنهن، ڄانڀي جي کڙ مان تيل يا شوري سان گڏيل ڪاربان جو جزو ملندس. رڳو شوري مان پوٽاش ملنديس. هيراڪس مان سلفيورڪ ائسڊ ۽ لوهه جا جزا ملندس. هاڻي انهيءَ ضروري ڀاڻ ٺاهڻ جي ترڪيب هيءَ آهي: ڏهه سير ڇڻيل چن آڻيو، اڌ سير شورو، هڪ سير هيراڪس ۽ اڍائي سير کڙ. کڙ ڀوري ٿورو ٿورو ڪري چن سان گڏجي. شورو پوريءَ طرح ڪُٽيل سرن جي چوري جي اڍائي سيرن سان ملائي ۽ انهيءَ کي پاڻيءَ سان ڳوهجي. سڪي کان پوءِ اهو شوري سان گڏيل چورو چن سان گڏائجي. تنهن کانپوءِ ٿڌي پاڻيءَ جي هڪڙي دِلي ۾ هيراڪس ڳاري، هن ڳوهيل مال تي ڇاٽاريندو ۽ ملائيندو وڃجي ۽ پوءِ ٻن ٽن ڪلاڪن تائين انهيءَ کي ڇڏي ڏجي ۽ جي ترت گهربل نه هجي ته ڪنهن ڇانو واري هنڌ رکي ڇڏجي. پوءِ هن مان هڪڙي پتي کڻي، تازي ٻاڪري يا ريڍي ڀاڻ جي ٽن پتين سان ملائي ڪم آڻجي.
انبڙي
انب جو ڦرُ ڪچو هوندو، يعني ”انبڙي“ هوندي ته ان جو رنگ سائو ۽ ذائقو تمام کٽو ٿيندو، پر پڪل انب مٺو ٿيندو آهي. وڻ جا پڪا (شاخ ڏنل) انب به سٺا ۽ مٺا ٿيندا آهن، پر انبن کي پال ۾ وجهي پچائبو آهي ته تمام مٺا ۽ خوشبوءِ وارا ٿيندا آهن. ڪچن انبن (انبڙين) مان آچار ٺهندو آهي.
وڻ
انبن جا ديسي وڻ 15، 20 فوٽ اوچا ٿيندا آهن. انهن جي عمر به گهڻي ٿئي ٿي. شالامار باغ ۾ لڳايل انبن جا ٻوٽا، مغل بادشاھ شاهجهان جي عهد ۾ لڳايا ويا هئا، جيڪي اڄ ڏينهن تائين ڦر ڏيندا رهن ٿا. انب جو وڻ نه رڳو ميوي جي لحاظ کان ڪارائتو آهي، پر عمارتي ڪاٺ طور به ڪم ايندو آهي، -ان- مان دروازن جا چؤنڪ ۽ گهرو فرنيچر به ٺهندو آهي. دهل به انب جي ڪاٺيءَ مان ٺاهبا آهن. انب جو وڻ عام طرح ٻج يعني ککڙيءَ مان ٿيندو آهي، مگر خاص طرح عمدن وڻن وڌائڻ لاءِ پيوند يا اوڌ ڪم ۾ آڻيندا آهن. اهڙيءَ ريت، جو اسان مٿي هن ڪتاب جي شروع وارن بابن مان ڪنهن هڪڙي ۾ بيان ڏنو آهي، سو پڙهندڙن کي ضرور ڏسڻ گهرجي. پيوند ڪيل وڻ پنجن ورهين ۾ ڦر جهلي ٿو ۽ ڪهڙيءَ به زمين ۾ رهي سگهي ٿو. ٻج پوکڻ جي چڱيءَ ريت بابت ڪي ڏيهي آزمودگار ماڻهو چون ٿا ته انب جي ٻاهرين کل لاهي، ڳر سوڌي ککڙي کڻي کير ۾ وجهجي، ٽن ڏينهن کانپوءِ ڪڍي پوکجي. ککڙين پوکڻ جي موسم به تڏهن آهي جڏهن ڦر لهي ٿو. سلن نڪرڻ کانپوءِ ڪونڊين ۾ رکجن. ايندڙ ورهيه ۾ مينهن جي ڏينهن ۾ انهن جا پيوند ڪجن. مينهن جي موسم گذرڻ بعد پيوند لڳي ويندا، پوءِ جدا ڪري ڇانوري ۾ رکجن. ٻئي سال جي سانوڻ ۾ ڪڍي زمين ۾ رکجن. پنجن ورهين ۾ اهي ڦر جهليندا. ٻين ميويدار وڻن وانگي، انب جي وڻ جي به آسپاس جي مٽي کوٽي، ٻن ٽن هفتن تائين پاڙن کي هوا ڏيارڻ مان فائدو رسي ٿو. نومبر مهيني ۾ ائين ڪجي ۽ ڊسمبر ۾ چڱيءَ طرح ڀاڻ ڏئي مٿانئس تازي مٽي وجهي ڇڏجي. اپريل مهيني ۾ جڏهن ڦر ڀرجڻ ۽ وڌڻ لڳي، تڏهن ٿُڙَ جي چوڌاري، ججهي پاڻيءَ ۽ پٽڙي ڀاڻ ڏيڻ ۾ گهڻو فائدو آهي. نب جو وڻ سال ۾ ٻه ڀيرا وڌي ٿو، هڪڙو فيبروري جي آخر ڌاري ۽ ٻيو جولاءِ ۾. ڪڏهن ڪڏهن ٽيون ڀيرو فيبروريءَ ۾ به واڌارو ڪندو آهي.
فائدا
250px|thumb|upright|A glass of mango juice 250px|thumb|Sliced [[Ataulfo (mango)|Ataulfo mangoes]] طبيبن موجب، انب جا طبي فائدا به آهن. انب دل، دماغ ۽ معدي کي طاقت ڏئي ٿو. جسماني قوت کي وڌائي ٿو. بدن کي ٿلهو ڪري ٿو ۽ پيشاب جاري ڪري ٿو. انب جو آچار به طبي لحاظ سان فائديمند آهي. انب کائڻ سان آنڊن، بڪين ۽ مثاني ۾ قوت پيدا ٿئي ٿي. مُنهن جو رنگ کُلي پوي ٿو. انب جي ککڙي جو پِتو تاثير ۾ ٿڌو ۽ خشڪ ٿئي ٿو، جيڪو مٺن پيشابن لاءِ مفيد آهي. موجوده دور ۾ فارمي انبن ۾ لنگڙو، دسهري، سنڌڙي، انور رتول، ثمر بهشت، فجري وغيره مشهور آهن.
جيت ۽ مرض
انب جي وڻ کي گهڻو ڪري ٻه مرض وڌيڪ لڳندا آهن ۽ فصل کي نقصان رسائيندا آهن. هڪ ”مَهلو“ ۽ ٻيو ”ميلي بگ“. ٻنهي مرضن جو ڪارڻ ننڍڙا جيت هوندا آهن، جيڪي انب جي ٻور توڙي پنن کي شديد نقصان پهچائي، فصل کي برباد ڪري ڇڏيندا آهن. انب جي وڻ کي انهن بيمارين کان سواءِ به ڪي ٻيون بيماريون لڳن ٿيون، جهڙوڪ: اسڪيل، ميوي جي مک، سوڪهڙو، کرٻور، اڇو سينور وغيره. جڏهن انب جي وڻ کي مَهلو لڳي ته اُن کان اڳ يعني ٻوڪجڻ کان پهرين، ڊسمبر مهيني کان ئي ڦوهارو ڪبو آهي ۽ اُهو ڦوهارو ايزو ڊرين 250 ملي ليٽر يا ٿويڊان 300 ملي لٽر، 100 لٽر پاڻيءَ ۾ ملائي، ڦوهارو ڪبو. اهڙي نموني انب کي مهلي جي مرض کان بچائي سگهجي ٿو. جڏهن ميلي بگ بيماري لڳڻ جو خطرو هجي ته جون ۽ جولاءِ مهينن ۾ باغ کي چڱيءَ طرح ريج ڏين، ميوي ختم ٿيڻ بعد وڻ جي هيٺ لڙڪيل شاخن کي وڍي ڇڏين ۽ ضرورت کان وڌيڪ پاڻي ڪونه ڏين. فاليڊال 300 ملي لٽر يا برلين 200 ملي ليٽر، 100 لٽر پاڻيءَ ۾ ملائي، طاقتور مشين سان ڦوهارو ڪرائبو آهي.
اهڙيءَ طرح ٻين بيمارين يعني ”اسڪيل“ جي صورت ۾ ميٽاسٽاڪس پاڻيءَ ۾ ملائي ڦوهارو ڪن، ”مک“ جي حالت ۾ ڊپٽريڪس يا نوگاس دوا جو ڦوهارو مفيد ٿئي ٿو. ”سوڪهڙي“ جي مرض لاءِ بورڊيڪس مڪسچر ۾ توتيو ۽ اڇو چُن ملائي ڦوهارو ڪن.
بازار قصايان
ٺٽي شهر جي مشهور بازار، جيڪا ترخانن جي دور ۾ ٺٽي شهر جي ڏاکڻي حصي ۾ هئي. ٻاهران جيڪي ماڻهو شهر ۾ داخل ٿيندا هئا، -تن- کي هن -بازار- مان لنگهڻ کانسواءِ ٻيو گس نه هوندو هو، تنهنڪري هندو واپارين کي انهيءَ علائقي مان گذرڻ تي تڪليف ٿيندي هئي، جو عام طرح هن -بازار- ۾ ڳائي گوشت جو گهڻو وهنوار هو. نواب مريد خان، جيڪو نئون مسلم هو، -ٺٽي- شهر ۾ آيو، تڏهن هن شهر جي قاضي محمد حسين ڏانهن پيغام موڪليو ته مون سان گڏ راجپوت گهڻي تعداد ۾ آهن، تنهنڪري في الحال احتراماً گوشت جي -بازار- -بند- ڪرائجي. پر قاضي صاحب گوشت جي دڪانن -بند- ڪرائڻ بجاءِ دڪانن کي وڌيڪ سينگارڻ جو حڪم ڏنو. مجبور ٿي نواب صاحب کي، راجپوت لشڪر سميت انهيءَ -بازار- مان لنگهي حاڪم ڏانهن وڃڻو پيو.
اقتصاديات پاڪستان (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب عبدالحسين ميمڻ ۽ ايڇ. آر. ميمڻ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جو پڪو جلد آهي، جنهن ۾ صفحا 515 آهن ۽ قيمت ساڍا 7 رپيا ڄاڻايل آهي. اُن جو ڇاپو ٽيون، آر. ايڇ. احمد ائنڊ برادرس، حيدرآباد سال 1968ع ۾ شايع ڪيو.
بدڪ
''بَدڪ پاڻيءَ جي پکين جو هڪ وڏو ڪٽنب آهي، جنهن ۾ کوڙ ڪٽنب ۽ قسم آهن. سائنسدانن هن ڪٽنب جي پکين جو ڪافي غور سان مشاهدو ڪيو آهي ۽ کين عادتن ۽ رنگ روپ جي بنياد تي جدا جدا جنسن ۾ ورهايو آهي. هن گروهه جو وڏي ۾ وڏو پکي راج هنس آهي، جيڪو مانسرور ڍنڍ ۾ ٿيندو آهي. هنج پکي جا ٻيا به قسم آهن جيڪي سياري ۾ گرم علائقن ڏانهن لڏ پلاڻ ڪندا آهن. ننڍين بدڪن جا به کوڙ قسم آهن. جن جا سنڌي نالا هن ريت آهن'':
thumb|بدڪون پاڻي ۾ ترندي
''ڪڪڙ وانگر پالتو گهريلو پکي به آهي، يورپ ۾ ان جي فارمنگ به ٿئي ٿي ۽ ان جو گوشت ڪڪڙ وانگر عام خوراڪ طور کائيندا آهن. ڀٽائيءَ جو بيت آهي'' : هنج مڙيئي هنجهه، ميرو منجهن ناهه ڪو،
جتي رهن سنجهه، سو سَرُڪن سُرهو!
حوالا
زمرو:پکي زمرو:پالتو جانور
اورفرڊ درياھ
اورفرڊ درياھ ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمبيا ۾ وھڻ وارو ھڪ درياھ آھي.
زمرو:برٽش ڪولمبيا جا درياھ
احمد آباد
سنڌ جو هڪ پراڻو شهر، جيڪو شاهپورچاڪر، تعلقي شهدادپور طرف ميان محمد مرادياب ڪلهوڙي پنهنجي گاديءَ جي هنڌ طور ٻڌرايو هو.
حرم قدسي شريف
حرم قدسي شريف (اTemple Mount، ، Har HaBáyit، يا Har HaMōriyā، الحرم القدسي الشريف). قديم يروشلم جي انتھائي اھم مذھبي مقامن مان ھڪ آھي۔ هي ھزارن سالن کان ھڪ مذھبي مقام جي طور تي استعمال ٿي رھيو آھي۔ گھٽ ۾ گھٽ چار مذھبي رويتن ۾ هن مقام جو استعمال مڃيو ويندو آھي: يھوديت، مسيحيت، رومي مذھب ۽ اسلام۔ موجودہ دور ۾ ھن مقام تي امور دور جي ٽن یادگار عمارتون آھن: مسجد اقصٰي، قبۃ الصخرۃ ۽ قبو سلسلو۔
حوالا
زمرو:حرم قدسي شريف زمرو:اسلامي معماري زمرو:يروشلم جا جبل زمرو:تاريخ بيت المقدس
اوسپڪا درياھ
اوسپڪا درياھ ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمبيا ۾ وھڻ وارو ھڪ درياھ آھي.
زمرو:برٽش ڪولمبيا جا درياھ
ترڪ ڪالوني
ترڪ ڪالوني بلديا ٽائون، ڪراچي، سنڌ جو هڪ علائقو آهي. هتي سنڌي، اردو، پنجابي ۽ بلوچي ڳالهائيندڙ ذاتيون آباد آهن. زمرو:ڪراچي جا گردونواح
997ع
ڊسمبر
زمرو:997ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
اومڪنا درياھ
اومڪنا درياھ ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمبيا ۾ وھڻ وارو ھڪ درياھ آھي.
زمرو:برٽش ڪولمبيا جا درياھ
اوڪنگن درياھ
اوڪنگن درياھ ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمبيا ۾ وھڻ وارو ھڪ درياھ آھي.
زمرو:برٽش ڪولمبيا جا درياھ
ايلڪ درياھ، برٽش ڪولمبيا
ايلڪ درياھ ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمبيا ۾ وھڻ وارو ھڪ درياھ آھي.
زمرو:برٽش ڪولمبيا جا درياھ
راجن پور ضلعو
راجن پور ضلعو پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ ضلعو آهي.
زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ضلعا
اقتصاديات جا ابتدائي اصول (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب جميل احمد -ڀٽي- جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ صفحا 180 آهن. اُن جو ڇاپو پهريون، مڪتبه عندليب حيدرآباد، سال 1962ع ۾ ڇپايو. ساڳي نالي سان ٻيو ڪتاب محمد حسين -ترڪ- جو لکيل آهي. ڊيمي سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ صفحا 172 آهن ۽ قيمت 2 رپيا 12 -آنا- ڄاڻايل آهي. ڇاپو ٽيون، ايڊيوڪيشنل بوڪ ڊيپو، سنڌ يونيورسٽي پريس، حيدرآباد مان سال 1957ع مان ڇپائي شايع ڪيو.
998ع
ڊسمبر
زمرو:998ع زمرو:ڏھين صدي
احفاظ الرحمان
احفاظ الرحمان -اردو- ۽ -انگريزي- زبان جو صحافي ۽ -ترقي- پسند شاعر ۽ ٽريڊ يونينسٽ آهي، هن صحافتي دنيا ۾ سدائين صحافت جي -آزادي- ۽ صحافين جي حقن لاءِ جدوجهد ڪئي، هو 4 -اپريل- 1942ع تي جبلپور شهر ۾ ڄائو، -پاڪستان- ٺهڻ بعد سندس خاندان لڏي اچي ڪراچي -آباد- ٿيو. سٺ واري ڏهاڪي ۾ کاٻي ڌر سان واسطو رکندڙ شاگرد جماعت نيشنل اسٽوڊنٽس فيڊريشن سان وابسته رهيو ۽ 1962ع ۽ 1964ع واري شاگرد تحريڪن ۾ ڀرپور حصو ورتائين. هن صحافت شروع ڪئي ته کيس پرڏيهي ٻولين جي صحافتي اداري بيجنگ چين ۾ نوڪري ملي. هن چين ۾ ثقافتي -انقلاب- پنهنجي اکين سان ڏٺو، 1972ع ۾ ڪيترائي چيني ڪتاب ۽ مائوزي -تنگ- جون لکڻيون -اردو- ۾ ترجمو ڪيون. 1972ع ۾ وطن موٽيو ته هن پيپلز پارٽيءَ جي ترجمان -اخبار- ”مساوات“ ۾ سينيئر عهدي تي ڪم ڪيو. 1978ع ۾ جنرل ضياءُ -الحق- خلاف صحافين جي تاريخي تحريڪ (78-1977ع) ۾ هن ڀرپور ڪردار ادا ڪيو ۽ صحافين ۽ اخباري ڪارڪنن جي گڏيل ڪميٽي جو جنرل سيڪريٽري چونڊيو. صحافين واري تحريڪ جي ٽنهي مرحلن ۾ اڳيان رهيو. جيئن تحريڪ ختم ٿي ته وڏين اخبارن کيس بليڪ لسٽ ڪري نوڪري ڏيڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. ڊگهي عرصي کان پوءِ 1993ع ۾ -جنگ- -اخبار- جي ميگزين ۾ نوڪري مليس. کيس 2002ع ۾ -پاڪستان- فيڊرل يونين آف جرنلسٽس جو صدر چونڊيو ويو. هن صحافين کي ويج بورڊ مطابق پگهارون ۽ سهولتون ڏيڻ لاءِ جدوجهد ڪئي. احفاظ ايڪسپريس -اخبار- ۽ ٽي ويءَ ۾ نوڪري ڪري رهيو آهي. هن جا ڪتاب ”-جنگ- -جاري- رهي“، ”نئين الف ليليٰ“ -تاريخ- چين ’چوُ اين لائي‘ جي سوانح عمري 2008ع ۾ شايع ٿيا.
حوالا
زمرو:2020ع جون فوتگيون زمرو:اردو شاعر زمرو:پاڪستاني اردو شاعر زمرو:پاڪستاني شاعر زمرو:جيئرا ماڻهو
منصور الحلاج
حسين بن منصور حلاج (857–922) عربي ڳالھائيندڙ فارسي مسلمان صوفي ۽ شاعر ھيو. ھڪ سني طور پيدا ٿيو، ھن فارس (پرشيا)، ھندوستان ۽ ترڪستان جو سفر ڪيو، ۽ انيڪ ديني فلسفن بشمول تصوف، مانيشيئزم ۽ ٻُڌمت سان تجربا ڪيا. خدا سان پنھنجي ھيڪڙائي (ايڪو) جي بنياد واري بدنام انا الحق [عربي ۾ ، = مان سچ آھيان]، ۽ انھيءَ بدعت جي الزام ۾ ڦاھي تي چاڙھيو ويو. هو وحدت الوجودي فلسفي/ تصوف جي دنيا جو تمام وڏو عالم ۽ بزرگ ٿي گذريو آهي.
ٻالڪپڻو ۽ صوفي رجحان
منصور جي پيدائش 858ع، ۾ البيضا (فارس) جي اتر اوڀر ۾ واقع هڪ ڳوٺ ’الطور‘ ۾ ٿي.سندس پورو نالو ابوالمغيث حسين بن منصور حلاج هو. سندس والد منصور ڌنڌي جي لحاظ سان ڪپهه ٽاڻڻ وارو هو. ان ڪري ’حلاج‘ سڏبو هو. ننڍڙي حسين، عمر جو شروع وارو حصو عراق جي شهر واسط ۾ گذاريو، بعد ۾ اهواز جي هڪ ماڳ تستر ۾ سهل بن عبدالله ۽ پوءِ بصري ۾ عمرو مڪيءَ جي صحبت ۾ تصوف جي رنگ ۾ رڱجي ويو. 877ع ۾ بغداد آيو ۽ حضرت جنيد بغداديءَ جي شاگردي اختيار ڪيائين. سندس نالو ته حسين هو، پر سندس شهرت ’حسين بن منصور حلاج‘ توڙي ’منصور حلاج‘ جي نالن سان ٿي. حسين بن منصور عمر جو گھڻو حصو سير ۽ سياحت ۾ بسر ڪيو. ٽي ڀيرا مڪي ويو. اتحاد ذات الاهي يا همه اوست جو قائل هو ۽ ’انا الحق‘ (آءٌ حق آهيان) جو نعرو عام هڻندو هو. عالمن جو هڪ گروهه کيس ڪافر ۽ زنديق سڏيندو هو، جڏهن ته ٻين عالمن جي گروهه کيس شهيد صوفي ۽ ولي سڏيو.
بطور ليکڪ
حسين بن منصور تصوف ۾ پنهنجن خاص عقيدن ۽ نظرين جي پرچار لاءِ ڪتاب ۽ رسالا به لکيا، جن جو تعداد پنجاهه چيو وڃي ٿو. انهن مان ڪي ڪتاب تمام گھڻو مشهور ٿيا. جهڙوڪ: ’ڪتاب الاصول والفروع‘، ’ڪتاب علم البقا والفناء‘ اچي وڃن ٿا. حلاج جي عقيدي جا ٽي جزا چيا وڃن ٿا: ذات بشريءَ ۾ ذات الاهيءَ جو حاصل ڪرڻ، حضرت محمدصه جن جو نقشِ قدم ۽ مذهبن جي وحدت. حسين بن منصور حلاج جو اثر ايراني علم ۽ ادب ذريعي سڄي دنيا سان گڏ سنڌو ماٿريءَ ۾ به پهتو. روايتن موجب حسين بن منصور حلاج خود سنڌ ۽ ملتان ۾ آيو هو. ان وقت ٻنهي پرڳڻن تي قرامطين جو راڄ هو، پر سنڌ ۾ پهريون ڀيرو منصوري آواز قلندر شهباز (وفات: 673هه) ذريعي پهتو. هن پنهنجي فارسي شعر ۾ اهڙو اظهار به ڪيو آهي. ننڍي کنڊ جي تاريخ ۾ قادري ۽ سهروردي بزرگن جو صوفياڻي زندگيءَ ۾ اهم ڪردار رهيو آهي. سندن سماع جي محفلن ۾ منصوري داستان کي بيان ڪيو ويندو آهي. روايتن موجب مخدوم جهانيان جهان گشت (وفات: 1384ع) جي مجلسن ۽ محفلن ۾ به خواجه منصور جي ذڪر کي خاص اهميت حاصل هئي.
بائيزئيڪو درياھ
بائيزئيڪو درياھ ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمبيا ۾ وھڻ وارو ھڪ درياھ آھي.