cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڏنڊو (ساز)
ڏنڊو، سنڌ ۾ يڪتارو هڪ فقرائي ساز ڪري ليکيو ويندو آهي، فقير هڪ هٿ سان يڪتارو وڄائيندا آهن. ۽ ٻئي هٿ سان ڏنڊو. ڏنڊو هيئن ٺاهيندا آهن، ڇا ڪندا جو هڪ سڌي گول ڪاٺي اٽڪل ٻه فوٽ کن ڊگهي، ان جي هڪ مٿي ۾ پاسي کان ٽنگ ڪڍندا، پوءِ انهيءَ سوراخ ۾ مضبوط ڌاڳو وجهي، ان ۾ مٿان چمڙي جي گول ڪنگريدار چپڙي رکندا، ان جي مٿان پنج وڏيٽڙا گهنگهرو ٻڌندا، بس پوءِ انهي کي يڪتاري جي تار تي ڇمڪو ڏياريندا ايندا.
ڏنڊي جو موجد سائين اعظم شاھ مرحوم، سنڌ ملوڪ ڪافين چوڻ وارو هو. راقم الحروف کيس ننڍي هوندي جهانيان جي ميلي تي ڳائيندي، ڏنڊي کي وڄائيندي ڏٺو هو. فقرائي لڏو يڪتاري سان ڏنڊو ضرور رکي،۽ سچ ته ڪافين ۾ ڏنڊو لئي به ڪري ٿو. ڪي يڪتارڙيا ڏنڊي جي بدران کڙتالون وڄائيندا آهن، پر ڏنڊي جا گهگهرو کڙتالين کان مڙئي چهرا وڄن، انهيءَ ڪري ڏنڊي وڄائڻ سان ڪافي وڌيڪ لئي ڪندي آهي..
نارٿ ناظم آباد ٽائون
نارٿ ناظم آباد ٽائون پاڪستان جي صوبي سنڌ جي  ڪراچي جي شھري حڪومت جي ارڙھن ٽائونن مان ھڪ ٽائون ھيو جيڪو 14 آگسٽ 2001 ۾ قائم ٿيو ۽ 15 جولاء 2013 ۾ ختم ڪري ضلعن واري نظام جي بحالي سان نارٿ ناظم آباد سب ڊويزن ۾ تبديل ڪيو ويو.
ڪوش
ڪوش __(Glossary):
الف- ب جي ترتيب سان اهڙن لفظن ، فقرن، نالن جي لسٽ جيڪي ڪتاب ، مضمون يا پيپر وغيره ۾ وضاحتي معلومات سان ڏنا ويا هجن. ڪڏهن ڪوش ڪتاب يا پيپر جي آخر ۾ ڏنو ويندو آهي ۽ ڪڏهن الڳ ڪتابي صورت ۾ به شايع ڪيو ويندو آهي. ڪوش لغت جي معنيٰ ۾ به ڪم اچي ٿو. جيئن: سامي ڪوش، وئپتي ڪوش وغيره. .
حوالا
زمرو:لغت نويسي زمرو:ڪتاب ڊزائين
تاراٻائي
تاراٻائي سنڌ جي بادشاھ دودو سومرو پھريون جي نياڻي ھئي. دودي سومري جي وفات وقت ان جو پٽ سنگھار صغير ھيو ان ڪري تخت جي ذميداري اميرن ان جي وڏي ٿيڻ تائين شھزادي تاراٻائي کي سونپي ۽ سڀ رعيت به سندس تابعدار ۽ فرمانبردار رهي. سن ۴۹۱ ھ ۾ تخت تان ڀاء جي حق ۾ دستبردار ٿي.
راڻي ھمو ٻائي
سنگهار جي وفات کان پوءِ سندس زال هموٻائيءَ حڪومت جون واڳون پنهنجي هٿ ۾ رکيون ۽ ڌرڪ جي قلعي ۾ پنهنجو تختگاه قائم ڪيو. پنهنجي ڀائرن مان هڪڙي کي محمد طور تي حاڪم مقرر ڪيائين ۽ ٻئي کي ٿري شهر ۾. محمد طور ۾ ڪيترائي زميندار، جن مان گهڻا خدارسيده بزرگ پيدا ٿيا، رهندا هئا. اهي شيخ الاسلام مخدوم بهاؤ الدين زڪريا رحه جا مريد هئا. هندستان جي تاريخ جا مؤرخ عام طور سلطانه رضيه کي پهرين مسلمان حڪمران عورت شمار ڪن ٿا، حالانڪه سلطانه رضيه 634هه (1236ع) ۾ دهليءَ جي تخت تي ويٺي ۽ ان حساب موجب تاراٻائي ۽ هموٻائي پهريون سنڌي عورتون هيون، جن مردانگيءَ سان حڪومت هلائي. هموٻائي ڏکڻ ۽ اتر سنڌ تي حڪومت ڪئي. انهيءَ وقت دودو نالي هڪڙو سومرو سردار جو هڪ جي ڳوٺ ۾ حڪمران هو، تنهن وجهه وٺي پنهنجي لشڪر سان محمد طور ۽ ٿري شهرن تي ڪاهي هموٻائيءَ جي ڀائرن سان جنگ ڪئي، جنهن ۾ هموٻائيءَ جا ڀائر مارجي ويا. ايتري ۾ دادوءَ (فتح خان) نالي هڪڙو سومرو سردار، جو دودي پهرئين جي اولاد مان هو، تنهن لشڪر وٺي دشمن کي ماري مڃائي، هموٻائي وارو سمورو ملڪ پنهنجي قبضي ۾ ڪيو.
18 مَئي
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:مئي زمرو:مَئي
خوش خير عافيت
خوش خير عافيت:
ڳوٺ حاجي خان لغاري
ڳوٺ حاجي خان لغاري(Village Haji Khan Laghari) سنڌ جي دادو ضلعي،جوهي تعلقي ۾ ڪاڇي واري علائقي ۾ آڳاٽو ڳوٺ آهي جيڪو حاجي خان لغاري ٻَڌرايو هو. حاجي خان سهراب خان ڪاڇي لغاري جي نُک ۾ قلندر ان لغاري جو پونير هو. سندس مقبروقلندراڻي لغارين جي قبرستان ۾ آهي. ڳوٺ حاجي خان جوهي شهر کان اتر اولھ ۾ اٽڪل 15 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. سنڌ جو ناميارو شاعر طالب لغاري هن ڳوٺ سان تعلق رکي ٿو.
خانپور مھر
خانپور مھر پاڪستان جو ھڪ رہائشي علاقو  جيڪو سنڌ میں واقع آھي۔
تفصیلات
خانپور مھر جي مجموعی آبادي N/A افراد پر مشتمل آھي ۽ 64 میٽر سطح سمنڊر کان بلندي تي واقع آھي۔
ڍنڍو
ديھ ڍنڍو: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي تپي اڏيرولال ۾ ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ خليفو يار محمد شاھ ۽ ڳوٺ بچل ورياء واقع آھن. ھن ديھ جا دنگ ديھ ماڙي، ديھ اڏيرولال، ديھ ھڪڙا، ديھ کورکاڻي سان ملن ٿا. ديھ ماڙي ء ديھ کورکاڻي جي دنگ تي ڦٽل ڪڙيو ڪلياڻ ھوندو ھو. ھن ديھ ۾ اڏيرولال ديھ مان سروي نمبر 431 کان سئي گئس جي پائيپ لائين داخل ٿي سروي نمبر 249 وٽان کورکاڻي ديھ ۾ داخل ٿئي ٿي. ھڪڙا ديھ جي دنگ تي نصرپور ڏانهن ويندڙ رستو اٿس.ھن ديھ جو قيام 1955 ۾ ٿيو ۽ 1977 جي بورڊ آف روينيو جي رڪارڊ مطابق ھن ديھ ۾ 1 کان 449 تائين روينيو سروي نمبر ھيا. 1977 جي رڪارڊ مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ خليفي يارمحمد شاھ جي لڳ ڳوٺ سيد محمد شاھ واقع ھو ۽ ھڪ ڳوٺ ديھ ماڙي جي دنگ تي سروي نمبر 379 ۽ 378 سان لڳ واقع ھو. ان پراڻي رڪارڊ مطابق ھن ديھ جي اندر مشھور دنگ ڳوٺ بچل ورياء لڳ ڦٽل ڪڙيو ڳاڙھي، ڦٽل ڪڙيو فسادي، ڦٽل ڪڙيو ڪلياڻ، ڦٽل ڪڙيو نئون موجود ھيا.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
چور
لفظ
چور لفظ استعمال ڪڏهن کان ٿيو، ان جو اندازو نه آهي، پر موهن جي دڙي جي هڪ مهر جي مختلف عالمن ’چور‘ پڙهڻي ڪئي آهي، ان مان ثابت آهي ته هي لفظ هزارين سال اڳ به ساڳي معنيٰ ۾ سنڌي زبان ۾ مروج هو.
روزاني سنڌ سجاڳ
روزاني سنڌ سجاڳ (انگريزي: Daily Sindh Sujag) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي گادي وري شهر ڪراچي مان نڪرندڙ اخبار آهي جيڪا وڏي عرصي کان جاري آهي.
حوالا
زمرو:اخبارون ۽ رسالا
ديهيا ڪاهنا
ديهيا ڪاهنا Dihya هڪ شاويا بربر جنگجو ويڙهاڪ ۽ راڻي هُئي، جنهن اولهہ تي مسلمانن جي حملي جي مزاحمت ڪئي. هيءَ مذهبي ۽ هٿياربند (عسڪري) سرواڻ هُئي ۽ هن جو تعلق نوميديا]] کان هيو جتي، هن پنهنجي علائقي کي بچائڻ جي لاءِ مسلمانن سان ٽڪر کاڌي هُئي. هن جو جنم 7هين صدي جي مُنڍ ۾ ٿيو هيو. ۽ وفات موجودہ ٻيٽن ۾ انهيءَ صدي جي آخر ۾ ٿي هُئي.
زندگي جو اَحوال ۽ مذهب
هن جي نالو ۾ اختلاف ملي ٿو : ديا۔ ديهيها،دهيا، ديايا يا دياما۔ عربي لکتن ۾ ان کي ڪاهنا (قسيس) جي لقب سان ياد ڪيو ويندو آهي. هي لقب کيس مسلمانن ڏنو هيو ڇوتہ هيءَ انهن جي خلاف جادو مستقبل جون حالتون ٻُڌائيندي هُئي. هن 5 سال تائين (695-700) بربر تي آزاداڻي خودمختيار حڪومت ڪئي. پر انکانپوءِ عرب جي مسلمان ڪمانڊر موسيٰ بن نصير هڪ مضبوط فوج وٺِي هن حملي آور ٿي ۽ هن کي شڪست ڏني. ان جي لڙائي الجم جي مقام تي ٿي هُئي ۽ اتي هيءَ مارجي وئي. جنهن کوهہ ڀرسان هيءَ مارجي وئي هاڻي اهو سندس نالي سان سڏيو ويندو آهي.
19هين صدي جي لکتن ۾ ان ڳالهہ تي اختلاف ملي ٿو تہ ڇا هيءَ يهودي بربر هُئي يا هن جو قبيلو ئي بربر مذهب پرست ٿي ويو هيو. ابو بڪر العربي دعويٰ ڪئي آهي تہ هيءَ سفر ۾ پنهنجي پاڻ سان گڏ هڪ مجسمو رکندي هُئي. محمد طالبي ۽ گبرئيل ڪيمپس جي دعويٰ آهي تہ اهو مجسمو هڪ مسيحي علامت طور رکيو ويندو آهي. هيءَ يا يسو مسيح جو مجسمو هيو يا ڪنواري مريم جيڪو خود راڻي جو محافظ ڪنهن صوفي جو هيو. محمد حسين فنطر جو مڃڻ آهي تہ اهو مجسمو ڪنهن بربر ديوتا جو هيو ۽ ان طرح ديهيا هڪ ڪافر هُئي. پر ايترو طئي آهي تہ ديهيا جو مسيحي هجڻ قياس آرائي آهي.
ابن خلدون بربر يهودي قبيلن جي سلسلي ۾ جراوہ جو پڻ ذڪر ڪيو آهي تہ انهيءَ سبب کان هن جو يهودي هجڻ جو خيال سُجهي ٿو. هيرشبرگ ۽ طلبي ذڪر ڪيو آهي ته ابن خلدون ان وقت جو ذڪر ڪيو آهي جڏهن رومين ۽ بازنطينين جي آمد نہ ٿي هُئي. ۽ ان زماني جي پڇاڙي ۾ شايد انهن عيسائي مذهب اختيار ڪري ڇڏيو هيو.
ویب برائوزر
ياد رکو، ويب برائوزر ڳولا انجڻ ناهن، پر ان کان مختلف آهن، هڪ واپرائيندڙ لاءِ ڳولا انجڻ صرف هڪ ويبسائيٽ ئي هوندي آهي، جيئن گوگل ڳولا انجڻ، جيڪا ٻين وابسائيٽن جي متعلق ڄاڻ گڏ ڪندي آهي. گوگل ڳولا انجڻ يا ڪنهن ٻي ويبسائيٽ واري ڄاڻ ڏسڻ لاءِ جنهن اوزار جو استعمال ٿيندو آهي ان کي برائوزر چيو ويندو آهي.
مشهور ويب برائوزر ۾ ڪيروم، فائرفاڪس، سفاري، انٽرنيٽ ايڪسپلورر ۽ ايج شامل آهن.
18 ربيع الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الاول
وڪيه سانگي (يو سي)
يو سي 25 وڪيه سانگي  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا  لاڙڪاڻي تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي لاڙڪاڻي جي يو سي 13 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 19,198 آهي. ھي يونين ڪاؤنسل لاڙڪاڻي تعلقي جي اترئين پاسي ۾ ميروخان لاڙڪاڻو روڊ تي واقع آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾  وڪيه سانگي ھڪ وڏو ڳوٺ آهي ۽ ان يو سي جو صدر مقام آھي جيڪو لاڙڪاڻي ميروخان روڊ کان 3 ڪلوميٽر اوڀر پاسي واقع آهي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ سانگي، جتوئي، مھيسر، پٺاڻ، گولا، جمالي، ڪناسرا، بروھي ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ديھ احمد پٺاڻ (آبادي 2,198), ديھ ڇٽو مھيسر (آبادي 8,687)، ديھ ننگر سانگي (آبادي 2,890)، ديھ وڪيه سانگي (آبادي 4,830) ڌوڻ، ڳوٺ بچل مھيسر، ڳوٺ ننگر سانگي، ڳوٺ پانڌي خان گولو، حسو جتوئي، ڳوٺ جوڳي ۽ ٻيا شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين علي ڏنو سانگي ۽ وائيس چيئرمين محمد رمضان جتوئي چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ ٺري ڇٽو خان جتوئي جو سليم رضا جتوئي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ڳوٺ وڪيه سانگي ۾ ڇوڪرن ۽ ڇوڪرين جا ٻہ پرائمري اسڪول واقع آھن.ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي. صحت لاء ھن يو سي ۾ ڪوبه سرڪاري ادارو ڪانه آهي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
اڀ ۾ تارا
سج لهي وڃڻ کان پوءِ ٽمڪندڙ تارا، ڪي ننڍا ڪي وڏا، ڪي هڪ ٻي جي ويجهو، ته ڪي هڪ ٻي کان پري، سياري ۾ هڪ نموني جا، ته اونهاري ۾ ٻي نموني جا، مقرر وقت موجب پنهنجون جايون بدلائيندڙ تارا اُڀ يا آسمان جي ويڪري سيني تي پکڙيل نظر ايندا آهن ۽ ڏينهن ٿيندي گم پئي ٿيا. اُڀ ۾ تارا رڳو رات جو ئي هوندا آهن ۽ ڏينهن جو نه هوندا آهن؟ اها خبر اڳوڻي اڻڄاڻ انسان کي ڪا نه هئي. توڻي جو اڀ ۾ تارا ڏينهن جو به هوندا آهن، پر سج جي تيز روشنيءَ سبب اهي نظر نه ايندا آهن.
آڳاڻي انسان ڏٺو پئي ته تارا سنوت سان اُڀ ۾ موجود آهن، تنهنڪري انهن اهو ئي سمجهيو ته اهي اُڀ ۾ کتل آهن. جيڪڏهن کُتل آهن ته پوءِ اهي هڪ خاص واٽ تي هلندا ڇو ٿا رهن، اها ڳالهه کين سمجهه ۾ نه پئي آهي، تنهنڪري تارن بابت ٻٽو تصور ٺهيو ته اهي اڀ ۾ کتل به آهن ۽ هلندا به رهن ٿا.
آڳاڻي انسان وٽ جيڪڏهن اڄ جهڙا جديد سائنسي وسيلا هجن ها ته اهي سولائيءَ سان ڄاڻي وٺن ها ته اهي روشن ٽمڪندڙ تارا، هڪ ٻي کان ڪروڙين، اربين، کربين، پدمين ميلن جي فاصلي تي، ڪي هيٺ (اوري)، ڪي مٿي (پري)، اڻکٽ ڳڻپ ۾ پکڙيل آهن. ڪيترائي وڏا تارا پري هجڻ سبب ننڍا ۽ ڪيترا ئي انهن جي ڀيٽ ۾ ننڍا تارا ويجهو هئڻ سبب وڏا نظر اچن ٿا ۽ پدمن جي ڳڻپ ۾ اهڙا به آهن، جيڪي کين عام ديد سان نظر نه پئي آيا، تڏهن شايد اهي حقيقت تائين پهچي وڃن ها.
عيسوي سن جي شروعات کان چار سَو سال کن اڳ يونان ۾ اهڙا ڏاها به پيدا ٿيا جن سج، چنڊ، تارن، ڌرتيءَ ۽ آسمان تي غور فڪر ڪيو. ڪي انهيءَ نتيجي تي پهتا ته سج ديوتا ناهي، پر باهه جو گولو آهي، ڪي انهيءَ نتيجي تي پهتا ته چنڊ ۾ ڪا به آئٽ ڪتڻ واري ناني ڪانهي، جنهن جي اڏايل ڪاتَ ڌاڳي ۽ پوڻين سبب ڪڪر ٺهن ٿا، ۽ ڪي ان نتيجي تي پهتا ته ڏينهن رات جو ڦيرو سج جي لهڻ چڙهڻ سبب نه پر ڌرتيءَ جي پنهنجي مرڪز چوڌاري لاٽونئڙي ڦيري سبب آهي. پر انهن سوچن کي هوري هوري وڌندي ۽ پراڻين جاهل ڏند ڪٿائي سوچن سان مقابلو ڪندي، سچو ثابت ٿيڻ ۾، سوين سال لڳي ويا. عمر خيام به پاڻ ملهايو پر گوءِ گيارنو برونو ۽ گليلو گليلي کٽي ويا. برونو کي ساڙيو ويو ۽ گليلو کي گهر-بند ڪيو ويو، جتي چنڊ جي چانڊوڪيءَ ۾ اڀياس ڪندي ۽ لکندي اکين کان ويهجي ويو. بهرحال، اڄ اها ثابت ٿيل حقيقت آهي ته ڌرتيءَ جي لاٽونئڙي ڦيري سبب ڏينهن رات ۽ سج چوڌاري ڦيري سبب سيارو ۽ اونهارو ٿئي ٿو. سج اُڀري ۽ لهي ڪو نه ٿو، پر ڌرتيءَ جو جيڪو پاسو جيئن جيئن سج سامهون ايندو وڃي ٿو، اتي تيئن تيئن صبح، منجهند ۽ شام ٿئي ٿي ۽ جڏهن اهو پاسو سج آڏو ڦري اوجهڙجي وڃي ٿو ته رات ٿئي ٿي.
زمرو:سائنس زمرو:فلڪيات
ڪويتا
ڪويتا
ھندي ٻوليءَ ۾ شاعريءَ کي ڪويتا چوندا آھن. .
ڪهاڻي- ڪويتا (Poetic Story)
شاعريءَ جي فارم بيان ڪيل مڪمل ڪهاڻي، جنهن ۾ ڪردار، پلاٽ ۽ باقي لوازمات به پورا ٿيل هجن. کيل داس ’فاني‘ جو مشهور طويل شعر ’ڪهاڻي ڪويتا‘، جنهن ۾ روپ نگر جي شهزاديءَ جي ڪهاڻي بيان ڪيل آهي. .
حڪيم احسان يونين ڪاميٽي
حوالا
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
19 ربيع الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الاول
ڪوھياري
ڪوهياري __( Kohiyari):
ڪوهه لفظ جي معنيٰ آهي ”جبل“. ان مان ظاهر آهي ته هي جابلو ماڻهن جو رچيل آهي. هن سر ۾ پهاڙن جي پنڌ جو بيان ۽ ڏونگرن جي ڏاکڙن جو احوال ڏنل آهي. شاهه لطيف سر ڪوهياريءَ ۾ سسئيءَ جا سور بيان ڪيا آهن. لفظ ڪوهياريءَ جي معنيٰ آهي ڪوه واري يا جبل واري. هن سر ۾ سسئيءَ کي جيڪي تڪليفون ۽ ڏاکڙا جبل ۾ پيش آيا آهن تن جو ذڪر ڪيل آهي. هن سُر ۾ سسئي جو مثال وٺي شاهه سائين ننڊ تي ملامت ڪئي آهي ۽ عاشقن کي سجاڳيءَ لاءِ تاڪيد ڪيو آهي. .ڪوهياري : ڪوهياري نجو پجو سنڌ جو راڳ آهي. جيڪو سنڌ ۾ سنڌ جي سڀني راڳن کان وڻندڙ مڃيو وڃي ٿو. راڳدارن جي گرنٿن ۾ نه اهڙو نالو ملي، نه سرن جي بيهڪ. هي راڳ شاهه لطيف ڀٽائيءَ جي زماني کان سنڌ ۾ رائج آهي. شاه جي رسالي جو هڪ سُر به انهي نالي سان ملي ٿو. ڪوهياري لفظ مرڪب آهي،ڪوهه+ياريءَ جو، پر ياريءَ جي پهرين ”ي بدل“ آهي. ”واڍو“ جو، ان ڪري انجي معنيٰ ٿي ”ڪوهه واري“ ”جبلن واري“ هن راڳ ۾ ايندي ۽ ويندي ست ئي سر لڳن ٿا، جنهن ڪري هن راڳ کي ”سمپورن“ چئجي ٿو هن راڳ جي آروهي ۽ امروهي هي آهي: آروهي : سا-ري-گا-ما-پا-ڌا-ني-سا، امروهي : سا-ني-ڌا-پا-ما-گا-ري-سا، هن راڳ ۾ ٻئي نکاد لڳن ٿا، آروهي ۾ تيور نکاد لڳي ٿو، ۽ امروهيءَ ۾ ڪومل نکاد، انهيءَ سبب جي ڪري، هي راڳ پنهنجي هم جنس راڳنکان جدا ٿيو بيهي. هن راڳ جي شڪل مٿين سرن ۾ سٺي ٺهي. ڪي هنراڳ جي وادي مڌم ۽ سموادي رکب رکن، پر ڪي وري وادي ”سا“ ۽ سموداي مڌم رکن. هن راڳ جي آلاپ به سٺي ٺهي، ته ڪافي به واه جو رنگ لايو ڇڏي، نه رڳو ايترو پر ”پاين“ ، ”مرلي“، ۽ ”ڪينري“ تي به هن راڳ جا سٺا لهرا نڪرن..
تاريخي اڻ مڃيل رياستن ۽ تابعداررياستن جي فهرست
تاريخي طور تي اڻ مڃيل يا جزوي طور تي تسليم ٿيل رياستن يا حڪومتن جون اهي فهرستون ناپيد ٿيل جيوپوليٽيڪل ادارن جو هڪ جائزو پيش ڪن ٿيون جيڪي خود مختيار رياستن جي طور تي تسليم ٿيڻ چاهين ٿيون، پر عالمي سطح تي سفارتي سڃاڻپ حاصل نه ڪري سگهيون آهن. هتي درج ٿيل داخلائون پنهنجي دعويٰ ڪيل علائقي تي حقيقي (ڊي فيڪٽو) ڪنٽرول هئا ۽ مڪمل آزادي جي خواهش سان خودمختياري اختيار ڪري رهيا هئا. يا جيڪڏهن انهن وٽ پنهنجي علائقي تي اهڙو ڪنٽرول نه هو، ته انهن کي گهٽ ۾ گهٽ هڪ ٻي تسليم ٿيل قوم طرفان تسليم ڪيو ويو.
پوٺو
ديھ  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي وارھ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڪلر تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880 کان 1930ع تائين واري دؤر جي ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ڏاتو لاکو، ڳوٺ حاجي رب رکيو، ڦٽل ڳوٺ تنين جو، ڦٽل ڳوٺ ڳڙهي موندر لاکو، ڦٽل ڳوٺ محمد مسلم لاکو، ڦٽل ڳوٺ گرگيز، ۽ ھڪ غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيا. پنھور شاخ تي ھڪ بيراج بنگلو پڻ واقع ھيو. ھاڻي ان ديھ ۾ ڳوٺ ٺوڙڪي چانڊيو، ڳوٺ عبدالرزاق چانڊيو ۽ ڳوٺ قاضي بروھي معروف ڳوٺ آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ باغ جاگير ۽ ديھ غيبي ديرو جاگير 4 ، اوڀر ۾ ديھ ڪنور، اولھ ۾ ديھ غيبي ديرو جاگير 5 ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ڪلر ۽ ديھ کنڊو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي. ھن ديھ مان پنھور ڊسٽري وھندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 6,330 ھئي جيڪا 1,021 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون زمرو: قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
ڪئلينڊر
ڪئلينڊر (Calendar) لاطيني زبان جو لفظ آهي. ڪئلينڊر لاءِ سنڌي اصطلاح ”سال جي ڦانڊڻي“ جا لفظ ڪم اچن ٿا. هڪ گهڻن صفحن تي مشتمل جدول، جنهن ۾ ڏينهن، هفتا ۽ سال جون تاريخون ۽ موسمي معلومات ڏنل هجي. هونئن تہ ڪئلينڊر جا ڪيترائي قسم آهن، پر اسان وٽ هجري ڪئلينڊر ۽ عيسوي ڪئليندر هلندا آهن. راءِ گهراڻي کان وٺي سنڌي ڪئلينڊر ڪم اچي ٿو، جنهن کي ’سنبت‘ بہ چون ٿا، جنهن جي مهينن جي ترتيب هن ريت آهي: ويساک (ويشاک)، چيٺ (جيٺ/جيَيشٺ)، آرهڙ (اَسار/آشاڙھ)، سانوڻ (سائُن/شراوَڻ)، بڊَءُ (ڀدو/ڀادرپد)، آسُو (اَسوج/آشوِن)، ڪتي (ڪاتِڪ/ ڪارتِڪ)، منگهر (مَنسِر/مارگشِيرش)، پوھ (پُش/پوش)، مانگهہ (ماگهہ)، ڦڳڻُ (ڦاگُن/ڦالگُن) ۽ چيٽ (چيت/چيتر)
فائميٽورس
فائميٽورس ليئولائيميڊ (Liolaemidae) خاندان جي اگوانا ڪرڙين جي ھڪ نسل جو نالو آهي جيڪو روايتن اگوانيڊ نالي ذيلي خاندان ۾ شامل ڪيون ويون ھيون پر تازو ان کان الڳ قرار ڏنيون ويون آهن. پنھنجي خاندان ۾ فائميٽورس وچولي سائيز جو نسل آھن جن جون 47 جنسون ملن ٿيون جن ۾ تقريبن نيون مليل جنسون شامل آهن ۽ اڃان نئين جنسن جي ملڻ جو سلسلو جاري آهي ھن قسمن جون ڪرڙيون ڏکڻ آمريڪا کنڊ جي ڏکڻ ۾ چلي ۽ ارجنٽينا جي ڏاکڻي علائقي پيٽاگونيا جي علائقي جي جابلو علائقي اينڊين ۾ ملن ٿيون. جبلن ۾ رھندڙ ھنن ڪرڙين جو کاڌو ٻوٽا آهن ۽ مڪمل ٻچا ڄڻينديون آھن
{{columns-list|colwidth=35em|
ڊاگما
ڊاگما (Dogma)، هٺ ڌرمي يا دقانوسيت يا عقيدن جو هڪ سرشتو ٿئي ٿو، جنهن ۾ تنقيدي سوچ، ويچارن، خيالن جي ڏي وٺ، بحث ۽ تجزيئي جي اجازت ناهي هوندي. نه توهان ڊاگما تي سوال اُٿاري سگھو ٿا نه ان کي ڇڏي سگھو ٿا. ڊاگما فرد کي پنهنجي دماغ سان سوچڻ يا ويچارڻ جي حق کي دٻائي ڇڏي ٿي. ڇو جو ڊاگما تحت برين واشنگ تحت ننڍپڻ کان ئي ٻڌايو ويندو آهي ته شيون يا نظريا تبديل نٿا ٿين. تنهنڪري تبديل ٿيل حالتن آهر پنهنجو پاڻ کي بدلائڻ کان روڪي ڇڏيو ويندو آهي يعني بقا خاطر ماحول آهر پنهنجو پاڻ کي بدلائڻ واري سُچيتائِي واري عمل کي به سٺو نه سمجھيو ويندو آهي.
ان جو نتيجو اهو نڪرندو آهي ته ڊاگما جي عقيدي يا عقيدن جي سرشتي کي هلائڻ وارا اڳواڻ يا ادارا پنهنجي پيروي ڪندڙ ماڻهن کي سولائي سان پنهنجي ذاتي دنياوي مفادن لاءِ پنهنجي پيروي ڪندڙن کي ائين ڪتب آڻيندا رهندا آهن جو عقيدي جي عينڪ پاتل پيروي ڪندڙن کي خبر به به ڪانه پوندي آهي ته اهي استعمال ٿي رهيا آهن، انهن جي ڦرمار ٿي رهي آهي، ڇو جو پيروي ڪندڙ ڊاگما جي پويترتا جي پاڪائي ۽ تقديس ۾ غرق ۽ مست هوندا آهن. جڏهن ماڻهن جو وڏو انگ ڪنهن به ڊاگما، دقيانوسيت يا عقيدن جي سرشتي يا ڊاگما جي هٺ ڌرمي کي مڃي وٺندو آهي ته پوءِ ڪنهن به مخالفت کان سواءِ ئي انهن کان ڪجھ به ڪرائي سگھبو آهي. تنهنڪري اهو به چئي سگھجي ٿو ته ڊگما انسانن جي سوچ ۽ انهن جي عملن کي ڪنٽرول ڪرڻ جو ٽُول يا اوزار بڻجي وڃي ٿي. [//en.wikipedia.org/wiki/Dogma]
حوالا
زمرو:اصول زمرو:تاريخ زمرو:تواريخ زمرو:سماج زمرو:سماجيات زمرو:سياست
20 ربيع الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الاول
گڏيل آمريڪي رياستن ۾ ڪوروناوائرس مها وبا، 2020
آمريڪا ۾ ڪورونا وائرس کان اڳُ متاثر ماڻهو 20 جنوري 2020 ۾ سامهون آيو جڏهن 35 سال جو هڪ نوجوان 15 جنوري تي چين جي شهر ووهان کان واپ موٽيو هيو. 29 جنوري تي وائٽ هائوس ڪورونا ٽاسڪ فورس قائم ڪري ڇڏي هُئي. ٻن ڏينهن کانپوءِ طبي ايمرجنسي جو اعلان ڪيو ويو ۽ چين کان ايندڙ مسافرنتي پابندي لڳائي وئي.
حوالا
زمرو:ملڪ ۽ علائقو جي لحاظ کان ڪورونا وائرس مها وبا، 2019-20
ڪيٽلاگ
ڪيٽلاگ __(Catalogue):
لائبرريءَ ۾ موجود ڪتابن جي مضمون، مواد ۽ ليکڪ جي ترتيب جي لحاظ کان ٺاهيل لسٽ. .
مولانا ظھير الدين بکري
مولانا ظهير الدين بکري: وڏو عالم فاضل ۽ بزرگ ٿي گذريو آهي. اُن زماني ۾ نحو، فقهه ۾ اصل فقهه ۾ سندس مٽ ڪونه هو. بکر مان لڏي وڃي دهليءَ ويٺو، جتي درس و تدريس جو سلسلو جاري ڪيائين. ڪيترن ئي ماڻهن کانئس علمي فيض حاصل ڪيو. مشهور عالم ۽ صوفي بزرگ علامه شمس الدين يحيٰ اودي (وفات 747 هه) سندس شاگرد هو. طريقت ۾ علامه شمس الدين، حضرت خواجه نظام الدين اولياء جو مريد هو. حضرت خواجه نظام الدين اولياء جو خليفو ۽ جاءِ نشين حضرت خواجه محمود چراغ دهلوي (وفات 7577 هه) علامه شمس الدين جو شاگرد هو.علامه ظهير الدين بکري، سلطان غياث الدين بلبن جو خاص درباري هو، ۽ هن جو مٿس وڏو اعتماد هو. طريقت ۾ علامه صاحب پهريائين پنهنجي بادشاهه جي مرشد حضرت رڪن الدين ملتاني (وفات 735 هه) جو مريد هو. ان کان پوءِ سلطان محمد تغلق جو زماني ۾ حضرت خواجه نظام الدين اولياءَ دهلوي جو مريد ٿيو. اٺين صدي هجري ۾ ٿي گذريو.ضياءَ برني، علاوالدين خلجيءَ جي زماني جي عالمن بابت لکيو آهي، ته اُهي علمن ۽ فنن ۾ ڪمال حاصل ڪري، غزاليءَ ۽ رازيءَ جي مرتبي کي وڃي پهتا. انهن عالمن جي فهرست ۾ برنيءَ مولانا ظهير الدين بکريءَ جو نالو به شامل ڪيو آهي. نزهته الخواطر ۾ آيو آهي ، ته نحو ، لغت ، فقهه ۽ اصول فقهه ۾ هن کان وڌيڪ ان زماني ۾ ڪوبه عالم نه هو. کانئس ڪيترن ماڻهن فائدو پرايو، جن مان شمس الدين محمد بن يحيٰ اوڌي به هو، جنهن کانئس فقهه ۽ اصول فقهه پڙهيو. جنت السنڌ جي مطابق:مولانا ظهيرالدين بکري علم ۽ فضيلت ڪري بلند پايه بزرگ هو. سلطان علاءُ الدين جو درٻاري هو. مولانا برهان الدين، ظهيرالدين بکريءَ جو هم وطن ۽ همعصر هو. سلطان علاءُ الدين جو درٻاري هو. سندس پٽ ڪمال الدين آخر سنڌ جو قاضي ٿيو، جنهن کي ابن بطوطا ’قاضي قضات سند و هند‘ لکي ٿو. خطيب بغدادي سيوهڻ جي جامع مسجد جو پيش امام هو. شيخ ابن بطوطا وٽس حضرت عمر بن عبدالعزيز رضه جو پروانو ڏٺو هو، جو خطيب بغداديءَ جي ڏاڏي کي دمشق جي درٻار کان مليو هو.
ابوذر غفاري (نيو ڪراچي)
يو سي ابوذر غفاري پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نيو ڪراچي سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ان جي اتر ۾ يو سي حڪيم احسان ۽ ڏکڻ ۾ فاطمه جناح ڪالوني، اولھ ۾ يو سي سر سيد ۽ اوڀر ۾ يو سي گوڌرا واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين محمد حنيف جوڻيجو ۽ وائيس چيئرمين سميع الدين چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن ۽ سنڌين جي آھي.
مولانا وحيدالدين
مولانا وحيدالدين خان (جنم: 1 جنوري 1925ع ۽ وفات: 21 اپريل 2021ع) انڊيا جو ھڪ مسلمان مفڪر ۽ امن جو حامي ھيو جيڪو قرآن مجيد جي تفسير لکڻ ڪري مشھور ٿيو جنھن جو ھن انگريزيءَ ۾ پڻ ترجمو ڪيو هو ان جو شمار دنيا جي 500 سڀ کان وڌيڪ بااثر مسلمانن ۾ ٿيندو ھو. کيس سوويت يونين جي صدر ميخائيل گورباچوف طرفان ڊميئرگس امن وارو بين الاقوامي ايوارڊ ڏنو ويو. جنوري 2000 ۾ کيس انڊيا جو سڀ کان وڏو شھري اعزاز پدما ڀوشن پڻ مليو ان کان سواءِ کيس مڌر ٽريسا پاران نيشنل سٽيزن ايوارڊ ۽ 2009 ۾ کيس راجيو گانڌي نيشنل سدڀون ايوارڊ پڻ مليو جنوري 2021ع ۾ کيس ڀارت جو ٻيون وڏو شھري اعزاز پدما وڀوشن ڏنو ويو. سندس موت دھلي ۾ 96 سالن جي عمر ۾ ڪووڊ 19 جي ڪري ٿيو.
ابتدائي زندگي
مولانا جي پيدائش 1925ع ۾ انڊيا جي رياست اتر پرديش جي ضلعي اعظم ڳڙھ ۾ واقع بڌاريا (Badharia) نالي ڳوٺ ۾ ٿي سندس والد جو نالو فريدالدين ھيو جيڪو 1929ع ۾ وفات ڪري ويو جنھن بعد سندس پرورش والدہ زيب الڻساء خاتون ڪئي ۽ سندس تعليم جو بندوبست سندس چاچي صوفي عبدالحميد خان ڪيو. ابتدائي تعليم اعظم ڳڙھ ضلعي جي شھر سرائي مير جي مدرسة الاصلاحي ۾ حاصل ڪيائين. 1938 ع ۾ ان مدرسي ۾ داخل ٿيو ھو جتي ھن 6 سال تعليم حاصل ڪئي ۽ 1944ع ۾ کيس سند ملي. مدرسي مان فارغ ٿيڻ بعد سندس ڀاء کيس پاڻ سان خانداني ڌنڌي ۾ شامل ٿيڻ جي صلاح ڏني پر ھن محسوس ڪيو ته سندس تعليم انگريزي ۽ جديد سائنسي علمن کان سواءِ اڻپوري ھئي ان ڪري هن انگريزي سکي ۽ بي شمار ڪتابن جو مطالعو ڪيو. صبح جو لائبريري ويندو ھو ۽ شام جو لائبريري بند ٿيڻ تائين پڙھندو رھندو ھو. کيس پنجن ٻولين ۾ عبور حاصل هو جن ۾ اردو، انگريزي، فارسي، عربي ۽ ھندي ٻوليون شامل ھيون. 1949ع ۾ مولانا وحيدالدين جماعت اسلامي جي مولانا ابوالاعلي مودودي کان متاثر ٿي جماعت اسلامي ھند ۾ شامل ٿيو پر ڪجھ سالن ۾ ھن کي جماعت جي ديني تصور ۾ خاميون نظر آيون جنھن جو اظھار ھن پنھنجي ڪتاب تعبير ڪي غلطي ۾ ڪيو آهي. ان ڪتاب ۾ ھن جماعت اسلامي ۽ ان جي باني جي لاء سخت زبان استعمال ڪئي آهي جنهن جو کيس جماعت اسلامي طرفان پڻ شدت سان جواب مليو. جماعت اسلامي ڇڏڻ بعد ھي کوڙ سال تبليغي جماعت جو حصو رھيو ۽ بعد ۾ 1975ع ۾ ھن انفرادي حيثيت ۾ اسلام جي دعوت ۽ علمي ڪم شروع ڪيو.
خدمتون
مولانا اسلامي مرڪز نيو دهلي جو چيئرمين ھيو. ماھوار ميگزين الرساله جو مدير ھيو ۽ 1967ع کان چ1974ع تائين الجميعه ويڪلي، دھلي جو مدير رهيو. سندس لکڻيون بڻا نسل ۽ مذھبي فرق جي پڙھيون ويون ۽ ۽ سندس سڃاڻپ ھڪ امن پسند واري ھئي. ھن مسلمانن ۽ ٻين مذھبن جي پوئلڳن وچ ھم آھنگي، اسلام متعلق غير مسلمانن ۾ غلطفھميون دور ڪرڻ، مسلمانن ۾ صبر جي تعليم کي عام ڪرڻ کي پنھنجو مقصد بڻايو 1955ع ۾ سندس ڪتاب نَئَي عَھد ڪَي دَروازَي پَر شايع ٿيو جنھن سان سندس ڏاڍي مقبوليت ٿي. ان ڪتاب جي اردو اشاعت سان گڏوگڏ عربي ۾ پڻ ترجمو ٿيو ۽ ان کي عربي يونيورسٽن جي نصاب ۾ شامل ڪيو ويو. مولانا جو شمار انھن چند عالمن ۾ ٿيندو آهي جيڪي ديني علمن کان علاوہ سائنس ۽ انگريزي سميت ٻين مغربي علمن ۾ عبور رکندڙ ھيا. ان جي بنيادي موضوعن ۾ مذھبن جو تقابلو، سيڪيولرزم، الحاد وغيره شامل آهن.
لکڻيون
1976ع ۾ ارساله (پيغام) نالي ميگزين شروع ڪيائين جنھن ۾ ھن پنھنجا سمورا مضمون ۽ مقالا شايع ڪيا. فيبروري 1984ع ۾ ان رسالي جي انگريزي ۾ اشاعت ۽ ڊسمبر 1990 ۾ ان جي ھندي ٻولي ۾ پڻ اشاعت جو آغاز ڪيو ان کان سواءِ ھن جي مشھور تصنيفن ۾ اسلام ۾ عورتن جا حق, اسلام ۾ خيرات جو تصور ۽ جھاد جو تصور شامل آهن. مولانا اسلام، پيغمبري حڪمت، گھڻ نسلي سماج ۾ روحانيت ۽ باھمي بقا سان گڏوگڏ  سيڪيولرزم ۽ جديديت سان اسلام تعلق جي موضوعن تي 200 کان وڌيڪَ ڪتاب لکيا. ان جي ڪجھ ڪتابن جا نالا ھيٺ ڏجن ٿا:
وفات
مولانا صاحب 96 سالن جي عمر ۾ ڪووڊ 19 وبا جي انفيڪشن ٿيڻ ڪري ڏھ ڏينھن اپولو اسپتال دھلي ۾ داخل رھيو ۽ 22 اپريل 2021ع ۾ بروز اربع شام جي وقت وفات ڪري ويو. کيس بستي حضرت نظام الدين لڳ پنج پيران قبرستان ۾ دفنايو ويو.
حوالا
زمرو:1925ع جون پيدائشون
دنبورو
دنبورو يا دنبوري سنڌ جو هڪ عام ساز آهي، جيڪو ڇپر ۾ مشھور آهي. ڇپر وارا هن ساز تي مورا ۽ لوليون ڏين. هن ساز جو ٺاھ تانپوري ۽ ستار تان ئي ورتل ٿو ڏسجي، پر تانپورو يا ستار وڏا سازٿين، دنبوري انھن کان گهڻي ننڍي ٿئي، دنبوري ڪاٺ مان ٺاهين، پھرين هيٺ اڌ گول وانگر پيٽ ٺاهين، جنھن کي پيٽ بہ چون، شڪم بہ چون، ان شڪم جي مٿان سنهون تختو هڻن، جنھن کي پلڪ يا پاٽيو چون، مٿان ٻہ فوٽ کن پورو اڌ گول ڳن وجهي، جنهن کي ڳن بہ چون، ڏانڊي بہ سڏين. ان ڳن جي مٿئين حصي ۾ پاسن کان ڪليون يا ڪيريون هڻن، جنھن ۾ تارون ڇڪبيون آهن. دنبوري ۾ ٽي تاريون وجهن جيڪي ڪيرين کان ٿينديون ڳڻ کان ٿينديون شڪم جي هيٺيان ٻڌبيون آهن. اها ٿي سادي دنبوري جنھن تي رڳو سر ۽ لئي جهلائڻ لاءِ مضراب هڻندا آهن، ۽ تار تي مورو يا لولي چوندا آهن. انھي دنبوري ۾ ٿورو اضافو ڪري، ان جي ڳن يا ڏنڊي تي ڇهہ تارن جا بند هڻندا آهن. جن مان راڳ يا ٻول ڪڍندا آهن. ۽ پھرين تار تي آڱر رکي ستار وانگر جدا جدا سر ڪڍندا آهن. انھي قسم جي دنبوري کي ”بندين واري دنبوري“يا ”گهريگ“ سڏين، انھي گهريگ جي پھرين تار ٻولن واري تار سڏين، ٻيءَ تار کي ”جهالارو“ يا ”سر ڏيڻ واري تار“ ۽ ٽي تار کي ”گهور“ سڏين سنڌ جو هي ساز اڪيلو بہ سٺو وڄي ۽ سنگت ۾ چڱو رنگ رچائي.
انھيءَ دنبوري کان ڪجهہ وڏيٽڙو شاھ جو دنبورو ٿيندو آهي، جنھن تي شاھ جا راڳي جماڻي چنڊآڻي راڳ ڪندا آهن، پر شاھ جي دنبوري ۾ مضراب جو رنگ جدا ٿيندو آهي، فقير بيتن مھل ڍار واري، سٽ تي مضراب هڻندا آهن، وري وائي چوڻ مھل تي مضراب هڻندا آهن. پھريون ويندي، ٻيو ايندي، ۽ ٽيون ويندي. اهو ٽيون مضراب زور سان هڻن، اهڙيءَ طرح جو هٿ جو بڪ بہ دنبوري تي لڳي. اصل ۾ اهي ٽيئي مضراب تہ ڇا پر شاھ جو سارو ڪلام ٽن مضراين تي ٻڌل آهي، ۽ اهي ٽي مضراب ٽن ٻولن تي رکيل آهن. اهي ٽي ٻول آهن؛ ”آ، لا، هوُ“! اهو آهي شاھ جي ڪلام جو بھر وزن يا لئي تال، شاھ جي دنبوريءَ ۾ ستار وانگر آخري تار چڪاري جي بہ ٿئي، جيڪا ٻين تارن جي سر سان ملي سٺو آواز پيدا ڪندي آهي. انهي دنبوري جي بناوٽ بہ ساڳي ٿئي،جيڪا بيان ڪئي وئي آهي.
بقاپور
يو سي 26 بقاپور  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا  باقراڻي تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي باقراڻي جي يو سي 1 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 20,868 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾  بقاپور ھڪ وڏو ڳوٺ آهي ۽ ان يو سي جو صدرمقام آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾  ٻگھيا، لھر، بروھي، چانڊيا، انڙ ، شيخ، ملنگاڻي ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ڳوٺ صوبدار خان لھر، ڳوٺ محمد عالم بروھي، ڳوٺ حسيب چانڊيو، ڳوٺ خان محمد ٻگھيو، ڳوٺ صديق آباد، ديھ بقاپور (آبادي 4,741)، ديھ ڍاڍرا (آبادي 4,296)، ديھ شاھنواز (آبادي 11,831) ۽ ٻيا شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين عبدالجبار ٻگھيو ۽ وائيس چيئرمين قربان علي شيخ چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ غلام علي عمراڻي جو غلام حيدر ملنگاڻي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي. صحت جي سھولتن لاء پڻ ھتي ڪوبه سرڪاري ادارو ڪانه آهي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
خفيف سومرو
خفيف سومرو سنڌ جي سومرا گھراڻي جو ھڪ حاڪم. سنگھار سومرو کي اولاد ڪانہ ھئي تنھنڪري انجي وفات کانپوءِ ڪجھ تاريخي ڪتابن مطابق سندس زال راڻي ھمو ٻائي تخت تي ويٺي پر ڪجھ تاريخي ڪتابن مطابق راڻي ھمو ٻائي جو ڀاءُ خفيف سومرو تخت تي ويٺو. جڏهن سنگهار فوت ٿيو ته ان کي ڪو پٽ ڪو نه هو، ۽ ان جي زال جو ڀاءُ، خفيف جي نالي سان حڪومت جي تخت تي ويٺو. ڇٽيهه سال ملڪ هلائي سنه 536هه ۾ گذاري ويو.
جمهوري ڏينھن (آذربائيجان)
جمھوري ڏينھن جي تاريخ
روسي سلطنت جو اقتدار 1917 ۾ مختصر عرصي واري فيبروري انقلاب وسيلي ختم ٿي ويو. مُلڪ ۾ موجود ظلم ۽ ڏاڍ جي ستايل ماڻهن جي قومي تحريڪ شروع ٿي وئي. 28 مئي، 1918 ع تي جمهوريت آذربائيجان (1918کان 1920) - مسلم اوڀر ۾ پهرئين سيڪيولر جمهوري رياست جو اعلان ڪيو ويو. محمد امين رسول‌زاده وسيلي قائم ڪيل آذربائيجان ڊيموڪريٽڪ جمهوريا، ترڪش ۽ اسلامي دنيا جي پهرئين پارليماني جمهوريہ ۽ پهرئين جمهوري، قانوني ۽ سيڪيولر رياست هئي.
آزاديءَ جو پڌرنامو
آذربائيجان ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ جو بنياد تفليس ۾ مئي ۲۸، 1918 تي روسي سلطنت جي انت کانپوءِ آذربائيجاني قومي ڪائونسل  رکيو هيو، جنهن جي شروعات 1917 جي روسي انقلاب ٿي هئي. ناڪاره ٽرانسڪاڪيشين سيم جي مسلم نمائندگي پاڻ کي آذربائيجان نيشنل ڪائونسل ۾ رکيو هو، ۽ 28 مئي 1918 تي اعلان ڪيو ويو هيوته هڪ نئين قوم پيدا ٿي وئي آهي، اڃا تائين رُڳو جاگرافيائي حوالي سان، آذربائيجان هڪ رياست جو نالو هيو ۽ لڳ ڀڳ 2 ملين ماڻهو، جيڪي مختلف تاتار، ٽرانسڪاڪيشي مسلمان ۽ ڪاڪيشيائي قفقاز تُرڪ سڏبا هيا، سي هاڻي  باضابطي طور آذربائيجاني بڻجي ويا آهن.
شادمانا
آذربائيجان ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ جي بنياد پوڻ جي 1 سال کانپوءِ، آذربائيجان قالين ميوزيم جي مقام تي هڪ فوجي جلوس (پريڊ) ٿيو.
تنهن هوندي، ٻيو ڀيرو جمهوريا  آزادي ماڻڻ کانپوءِ، سوويت روس جي ماضي جي ياد ڏياريندڙ ان نالو جي جاءِ تي، "مئي 28" تي نالو تبديل ڪيو ويو. اهو رُڳو اکرن جو نالو مٽائڻ لاءِ ڪافي هو، انگ ساڳيا  رهيا.
حوالا
زمرو:آذربائيجان ۾ عام موڪل جا ڏينهن
ويب ڊائريڪٽري
ويب ڊاريڪٽري (Web directory) يا لنڪ ڊاريڪٽري ويب سائيٽن جي هڪ آن لائين لسٽ يا فهرست آهي.
کٽراڳ
اسان جو ملڪ راڳن ۾ به پوئتي پيل ناهي. بلڪ پراڻا پراڻا محاورا ٻڌائين  ٿا ته اڳي هن ملڪ جا ماڻهو راڳداريءَ مان چڱي طرح سان واقف هوندا هئا.مئالا ۾  چوندا ته ”ڪهڙي  اچي  کٽراڳ ۾  پيو آهين “جنهن جو مطلب ٿيو  ته ڪهڙي جهنجهٽ  ۾  اچي پيو آهين- پر  اتي  کٽراڳ جو لفظ استعمال ٿيل آهي ، اهو کٽ راڳ دراصل  هڪ راڳ آهي، جنهن ۾  سڀ سُر لڳن ٿا. ’شد، ’ڪومل،۽’تيور، سڀ سُر لڳن ٿا، پر اهو راڳ بذات خود سکي ڳائڻ هڪ وڏو جهنجهٽ  آهي. ان ڪري کٽ- راڳ ، جهنجهٽ جي معنيٰ ۾ استعمال ٿيڻ لڳو.ظاهر  آهي  ته جڏهن هن ملڪ جا ماڻهو کٽ-  راڳ جي جهنجهٽ کان واقف هئا تڏهن ته محاورو وضع  ڪيائون..
حوالا
زمرو:راڳ جا قسم
پنجاب، ڀارت ۾ ڪورونا وائرس مها وبا، 2020
پنجاب، ڀارت ۾ 2019–20 ڪوروناوائرس مها وبا جو پهريون معاملو 9 مارچ تي سامهون آيو. 23 مارچ 2020ء تائين رياست ۾ 20 معاملا سامهون اچي چُڪا هيا. وزارت صحت۽ خانداني بهبود، حڪومت هندستان جي مطابق رياست ۾ هڪ موت پڻ ٿي چُڪو آهي۔
نڙ
نڙ سنڌ جو خاص ساز آهي، ۽ قديم زماني کان سندس تاريخ ملي ٿي. اڳي اڳي جڏهن لاريون، موٽرون ۽ ريل گاڏيون نه هونديون هيون، تڏهن سنڌ جا ماڻهو اٺن تي سفر ڪندا هئا ۽ اهي اٺ هڪ قطار ۾ قافلو ڪري هلندا هئا. پوءِ اهي قافلا ڪيچ مڪران کان ديبل، اروڙ بلڪ ملتان تائين هلندا هئا، ڀاڙي تي اٺ ڏيڻ، لڏ پلاڻ، بار لاهڻ، سرواڻي ڪرڻ، سڄو ڪم ميرجتن جي حوالي هوندو هو. پوءِ اهي قطار جي اٺن جي گوڏين ۾ گهنگهرو ٻڌي ڇڏيندا هئا، ۽ ڳچيءَ ۾ چڙا يا گهنڊ ٻڌندا هئا، جنهن جو مطلب هي هوندو هو ته جي ڪو اٺ قطار مان ڇڄي وڃي، ته چڙي ۽ گهنگهرن جي آواز تي خبر پئجي وڃي، ۽ کيس ڳولي لهجي پر جي اٺ قطار ۾ هلن ته سندن گهنگهرو ۽ چڙا هڪ قسم جو تال ۽ موسيقي پيدا ڪندا آهن. پوءِ انهيءَ موسيقي تي سروان بيت ڏيندو ۽ باقي اٺن وارا هونگارو جهلائيندا. انهيءَ قسم جي بيتن ۽ هونگاري جو مقصد صرف هيءُ ئي هوندو هو ته اٺن وارا غافل ٿي سمهي نه رهن، ۽ وقت به سولو گذرندو وڃي. عرب ملڪ ۾ اهو رواج جدي خوانيءَ ۾ملي ٿو وري جڏهن قافلي وارا منزل ڪندا هئا، تڏهن کين چورن ڌاڙيلن کان حفاظت ۾ رهڻ لاءِ جاڳڻو پوندو هو. ان ڪري وقت گذارڻ لاءِ بيتن جي محفل ڪندا هئا،پر اتي اٺن جي چڙن ۽ ڇيرن جو آواز نه هوندو هو، انڪري نڙ ايجاد ڪيائون. رات جو منزل جي محفل ۾ نڙ ۽ نڙي وڄائيندا هئا، ۽ انهن لهرن تي بيت ڏئي وقت گذاريندا هئا. آهستي آهستي نيون سواريون وجود ۾ اينديون ويون، ۽ اٺن جي قافلن جو رواج نڪرندو ويو، پر ٻهراڙين ۾ نڙ ۽ نڙي تي بيت ڏيڻ جو رواج رهجي ويو، جيڪو اڄ ڏينهن تائين هلندو اچي.. نڙ، ڪنگور مان ٺاهيندا آهن. سڌي سوڌي ڪنگور کي وڍي، انهيءَ تي ڏاڍا انگ اکر هڻي، ٻنڌين سان مضبوط ڪري پارا ۽ رنگ هڻي، پوءِ هيٺئين حصي ۾ چار سوراخن تي آڱريون رکي سُرَ ڪڍن، اهو ڪنگور جو نڙ ڏيڍ فوٽ سوا فوٽ مس ٿئي. انهيءَ ڪنگور جي نڙ وڄائڻ وارو هڪ ئي سنڌ ملوڪ فنڪار، شاهه محمد نابينا اهڙو ٿي گذريو آهي،جنهن ويرون واهي ڇڏيون! نڙ جي چئن سرن مان سڀ راڳ ۽ لهرا ڪڍندو هو. راقم الحروف کي ياد آهي، ته جڏهن چين جو وزيراعظم چواين لائي، حيدرآباد آيو هو، تڏهن سندس محفل ۾ شاه محمد نابينا، نڙ وڃايو هو، چو اين لائي شاه محمد جي نڙ تي ايترو ته وجد ۾ آيو جو ڊوڙي اچي کيس ڀاڪر پاتائين، ۽ کيس چين اچڻ جي خاص دعوت ڏنائين، پر هن عظيم فنڪار جو حياتيءَ ساٿ نه ڏنو! شاه محمد جيتوڻيڪ اکين کان نابين هو، تنهن هوندي به وقت اهڙو صحيح ٻڌائيندو هو، جو وڃي ٿيا خير! واچ سدائين ٻڌل هوندي هئس.بيتن جي ڪچهريءَ ۾جيڪ نڙ وڄايا ويندا آهن، اهي ڪنگور جي نڙ کان وڏا ٿيندا آهن ۽ ڪاٺيءَ جا هوندا آهن، جنسار انهن تي به ساڳيو رکندا آهن. انهن نڙن ۾ نڙائي، نڙي به وڄائيندا آهن. انهن نڙن وڄائڻ جون ٻه چالون ٿينديون آهن، هڪ چال جو تار اٺن جي قدم قدم هلڻ جهڙو ٿيندو آهي ۽ ٻيو تار اٺڻ جو ڊوڙ جي رفتار تي. جڏهن نڙائي پهريون لهرو وڄائي ٻئي تي لهندو آهن، تڏهن بتين ڏيڻ وارو ڪن تي هٿ رکي بيت ڏيندو آهي، ۽ بيت پورو ٿيندو آهي ۽ پڇاڙيءَ واري سٽ تي هونگاري وارا هونگارو جهلائيندا آهن. اڄڪلهه نڙ جا بيت سانوڻ فقير جا مشهور آهن. نوناريءَ جا بيت به ڀلا، پر ساوڻ سان لڳي ڪونه!.
ڳوٺ رحيم ملاح
ڳوٺ رحيم ملاح (انگريزي:Village Rahim Mallah) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جو هڪ اهم ۽ آڳاٽو ڳوٺ آهي.
راڻو (راڳ)
راڻو جيئن پنجاب ۾ هِير لاءِ هڪ خاص سُر وقف ٿيل آهي، تيئن سنڌ جي لوڪ ڪهاڻي، ”مومل راڻو“ لاءِ به خاص راڳ وقف ٿيل آهي، جنهن کي ”راڻو“ چيو ٿو وڃي، راڻو سنڌي موسيقيءَ ۾ خاصي اهميت رکي ٿو. هن راڳ ۾ مومل راڻي جي ڪهاڻيءَ متعلق بيت، ڪافيون ۽ وايون ڳايون وينديون آهن. راڳداريءَ جي گزٿن ۾ هن جهڙوراڳ نٿو ملي هن راڳ جي آروهيءَ ۾ ڇهه سر ۽ امروهيءَ ۾ ست سر لڳن ٿا. ان ڪري هن کي ”کاڊيو سمپورن“. چئجي ٿو. هن راڳ جي آروهي امروهي هي آهي: آروهي : سا- ري- ما- پا- ڌا- سا. امروهي : سا-ني-ڌا- پا-ما-گا- ري-سا. هن راڳ ۾ ”ڌيوت، ٻئي لڳن ٿا. ”تيور“ به ۽ ڪومل“ به. هن راڳ جي شڪل به ڪوهياريءَ وانگر، مٿين سرن ۾ وڌيڪ ظاهر ٿئي ٿي. هن راڳ جا لهرا به نڙ، پايا. دنبوريءَ ۽ ڪينري تي سٺا لڳن ٿا. هن راڳ جي آلاپ وڌيڪ ڏکاري ٿئي ٿي. هي راڳ به شاه عبداللطيف ڀٽائيءَ ﷥ جي زماني کان رواج ۾ آهي..
پاڪ سنڌيانا ٻيٽ
پاڪ سنڌيانا آئس لینڊ يا جزيره' (Pak Sindhiana Island) انٽارڪٽيڪا جو ھڪ علاقو آھي جنھن تي بطور ھڪ انحصاري علاقو پاڪستان جي دعويٰ آھي۔
پاڪ سنڌیانا آئیس لینڊ پاڪستان جو اثر هيٺ ھڪ انحصاري علاقو سمجھو وڃين ٿو۔ (پاڪ) جو مطلب آھي پاڪستان ۽ (سنڌیانا) جو مطلب سنڌ سان، (آئیس لینڊ) برف جزي جي وجہ جي ڪري پيو۔ سڀ کان پھرين سنڌ حڪومت جنھن 50 ارب روپين کان بہ وڌيڪ انٽارڪٽیڪا جي زمين جي تحقیق تي خرچ ڪيو ۽ آئیس لینڊ کی تحویل عرصي نگراني جي لاء ٽیمیون ٺاهيون ويون ۽ پاڪستان جو حصو بڻائڻ ۾ ڪامیاب ٿيو، ان ڪري سنڌ جو نالو بہ سري فھرست ۾ شامل آھي۔ ھن ٻيٽ جي نگراني جي لاءِ پاڪستان نيوي سامونڊري نگران جنھن لاءِ انٽلانٽيڪ آبدوز ۽ انٽلانٽيڪ طيارا جوڙيا ويا آھن۔
پاڪستان انٽارڪٽیڪا ۾
انٽارڪٽیڪا ۾ جناح اسٽیشن جو قیام
مھم جي قیادت ڪموڊور وسیم احمد جي ذمي ڏني جنھن جو تعلق پاڪستان بحریہ سان ھيو، جڏھن تہ مھم جي چیف سائنٽسٽ ڊاڪٽر ایم ایم رباني ھيو. ھي نیشنل انسٽیٽیوٽ آف اوشنوگرافي سان تعلق رکندو ھو۔ ۽ ھي 25 جنوري 1991ء جي تاریخ ھئي ۽ جمعي جو ڏينھن ھيو۔ جڏھن قرآن جو پاٺ کانپوءِ انٽارڪٽيڪا جي سرزمین تي پاڪستان جي قومي تراني سان گڏ پاڪستان جو قومي جهنڊو ڦڙڪايو ويو ۽ پاڪستان جي معیاري وقت جي مطابق ڏينھن جي ساڍي یارھين بجي ٽیم جي سرواڻ ڪموڊور وسیم احمد جناح انٽارڪٽڪ ریسرچ اسٽیشن قائم ڪري ھن جون چاٻيون مھم جي چیف ساٽنٽسٽ ڊاڪٽر ایم ایم رباني جي سپرد ڪري ڇڏيون۔ جناح انٽارڪٽڪا ریسرچ اسٽیشن جي قیام تي پاڪستاني سائنسدانن جي لاءِ ھي ممڪن ٿي ويو تہ ھو سڄو سال مختلف موسمیاتي حالتن مثلاً ھوا جي رفتار، ھوا جو رخ، گرميءَ جو درجو، نمي جو تناسب، سج جي روشني، بارش ۽ برساتي پاڻي جي نڪاس وغیرہ جو لڳاتار مشاھدو ڪري سگھن ۽ ائين انٽارڪٽیڪٽا جي باري ۾ مڪمل معلومات حاصل ڪري سگھن۔
حوالا
زمرو:پاڪستان
اي او ايل
اي او ايل (AOL طور تي ٺهيل) ، اڳوڻي هڪ ڪمپني جيڪا AOL Inc. ۽ اصل ۾ آمريڪا آن لائن جي نالي سان مشهور آهي) هڪ آمريڪي ويب پورٽل ۽ آن لائن سروس فراهم ڪندڙ آهي جيڪو نيو يارڪ شهر ۾ قائم آهي. اهو هڪ برانڊ آهي جنهن کي ويريزون ميڊيا پاران مارڪيٽ ڪيو ويو آهي.
ڪيرت
ڪيرت (Keerat) ڪنهن راجپوت جي شان ۾ چيل شاعراڻو ڪلام آهي، جنهن ۾ ڪڏهن ڪڏهن مڱتو ڏاتار جي ڏان تي خوش ٿي، سندس شڪريو ادا ڪندو آهي. عربن جي دَور سان وابستہ هي شعر دراصل ڪيرت آهي: ’اره بره ڪنڪره ڪراڪره مندره‘
فيصل (نيو ڪراچي)
يو سي فيصل پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نيو ڪراچي سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ان جي اتر ۾ يو سي مصطفیٰ ڪالوني ۽ ڏکڻ ۾ يو سي حڪيم احسان، اولھ ۾ يو سي خواجه اجمير نگري ۽ اوڀر ۾ يو سي مدينه ڪالوني واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين محمد عتيق خان ۽ وائيس چيئرمين نجم ابرار چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي ۽ سنڌي شامل آهن.
عمر سومرو پھريون
عمر سومرو پھريون سنڌ جي سومرا گھراڻي جي ھڪ بادشاھ ھيو.ڀاءُ کان پوءِ حڪومت جي تخت تي ويٺو. چاليهه سال حڪومت جو ڪم هلائي سن 576هه ۾ وفات ڪري ويو.
ڪينٽو
ڪينٽو (Canto) اطالوي ٻوليءَ جو لفظ آهي، جنهن جي لغوي معنيٰ آهي گيت، نغمو، دلڪش موسيقي وغيره، مغربي شاعري ۾ طويل نظمن جي خاص حصن کي “ڪينٽو” چيو ويندو آهي. مثالطور اسپنسر (1552-1599ع) جي مشهور نظم Fairy Queen کي ڪينٽوز ۾ تقسيم ڪيو ويو. مطلب ته طويل نظمن کي ورهائي ۽ هرهڪ حصي کي “ڪينٽو” جو نالو ڏنو ويندو آهي.
ڪيڏارو
ڪيڏارو __(Kedaro):
ڪيڏارو معنى ”جنگ جو ميدان“ ۽ برصغير ۾ ڪيڏارو/ڪيڏار هڪ راڳڻي جو نالو آهي، جيڪا موسيقيءَ جي چند ڄاڻن چواڻِي ڪلياڻ ٺاٺ ۾ شمار ٿئي ٿي. هن سر ۾ ميداني جنگ ۽ اتان جي حالات واقعن جو بيان اهڙي ته انداز سان ڪيو ويندو آهي، جهڙوڪر اکين اڳيان ٿيندو هجي؛ ظاهر آهي ته منظرنگاري هن جو خاص جز آهي .ڊاڪٽر گربخشاڻيءَ موجب: ”ڪيڏارو سنسڪرت لفظ ’ڪيدار‘ جي بگڙيل صورت آهي، جنهنجي معنى آهي ’جنگ جو ميدان‘. هندستاني گوئين موجب ’ڪيداري‘ هڪ راڳڻي جو نالو آهي، جا ديپڪ راڳ جي پنجن ڀاريائن (زالن) مان هڪ آهي. شاهه لطيف جي سر ڪيڏاري جو شمار رزميه شاعريءَ ۾ ڪري سگھجي ٿو، هن سر ۾ شاهه لطيف ڪربلا جي شهيدن جي همٿ، شجاعت ۽ بهادريءَ کي بيان ڪيو آهي. سنڌي ادب ۾ سُر ڪيڏارو ٻن ٽن خاص حوالن سان چيو ويو آهي، هڪ: ڪربلا جو واقعو؛ ٻيو: کرڙيءَ جي جنگ جو احوال، ٽيون شاهه عنات جهوڪ واري جي شهادت جو واقعو. ’کرڙيءَ جي جنگ‘ ميرن ۽ شاهه شجاع الملڪ جي وچ ۾ سکر جي ڀر ۾ کرڙيءَ جي ميدان تي لڳي، جنهن ۾ سنڌ جا جوڌا پنهنجون چيلهون هڪٻئي سان ٻڌي پنهنجي ڌرتيءَ جي تحفظ لاءِ لڙيا ۽ ڪافي شهيد ٿي ويا؛ جن جي جوانمردي ۽ شهادت جو احوال خليفي نبي بخش لغاريءَ پنهنجي ڪلام ۾ سُر ڪيڏاري جي نالي سان ڪيو آهي. باقي سنڌ جي اڪثر شاعرن جي سر ڪيڏاري ۾ ڪربلا جي حوالي سان شاعري ڪئي آهي. صوفي صادق فقير ۽ شاهه عنات شهيد سلسلي جي شاعرن ’جهوڪ واري واقعي/ميرانپور جي معرڪي‘ تي به ڪيڏارو چيو آهي. جديد شاعرن ۾ استاد بخاري، راشد مورائي ۽ خاڪي جويي وغيره سنڌ جي سورهين ۽ قومي واقعن تي ”جديد ڪيڏارا“ لکيا آهن. .ڪيڏارو : راڳ ” ڪيڏارو“ به سنڌ جي پيداوار آهي، ڪن جو خيال آهي ته راڳداريءَ جو ”ڪدارو“ ۽ ”ڪيڏارو“ هڪڙو ئي نالو آهي، پر نه. راڳداريءَ جو ڪدارو يا ڪداري جا قسم هن راڳ کان بلڪل جدا آهن. هي راڳ عام ورتاءَ جو راڳ نه آهي، پر هي راڳ مخصوص آهي، محرم جي ڏينهن لاءِ. ”نغارن“، ”تعزين“، ”گهوڙن“، يا ”سيجن“، سان مڱڻهار فقير شرناءِ تي ڪيڏارو و‎ڄائين. محرم کان سواءِ ٻئي ڪنهن به محفل يا شاديءَ ۾ ڪيڏار نه وڄايو ويندو آهي. هي راڳ به شاه لطيف ﷥ جي ڏينهن کان وجود ۾ آيل آهي، ۽ اڄ تائين هلندو اچي ”ڪيڏارو راڳ ڪافي ٺاٺ جو راڳ آهي ۽ ”کاڊو سمپورن“ آهي، يعني هن راڳ ۾ ويندي صرف ڇهه سر لڳن ۽ ايندي ست ئي سر لڳن. هن راڳ جي آروهي هي آهي: روهي: سارکب تيور، مڌم شڌ، پنچم اچل، نکاد تبور ، سا. امروهي: سا، نکار تيور، ڌيوت تيور، پنجم، اچل، مڌم شد، گنڌار ڪومل، رکب تيور، سا. هن راڳ جي ”سا“ وادي ۽ پنجم سوادي ليکي ويندي آهي، هن راڳ کي سندس هم جنس راڳن جهڙوڪ ”ديسي“ يا ”سنڌورا“ کان جدا ڪرڻ لاءِ آروهيءَ ۾ ”گنڌار“ جو ڪمن به لڳائين ۽ ”نکاد“ ظاهر به ڪن ته هن راڳ جي شڪ ٻين راڳن کان جدا ٿيو وڃي. رسالي جو ڪيڏارو ۽ راڳ ڪيڏارو، ٻيئ شاهه لطيف ﷥ ايجاد ڪيا. هي دليل آهي ته جي ٻيو ڪو ڪيڏاري جا بيت لکي ها، ته سر نه ٺاهي سگهي ها، مگر اهو شاهه لطيف ﷥ ئي هو، جيڪو بيت به ٺاهيندو هو ته انهن جا سر به تيار ڪندو هو..
شيخ نصيرالدين محمود چراغ دهلوي
شيخ نصيرالدين محمود چراغ دهلوي ، هي بزرگ حضرت سلطان المشائخ نظام الدين اولياء جو وڏو خليفو هو. حضرت سلطان المشائخ جي وفات کان پوءِ دهليءَ جي ولايت هن بزرگ ڏانهن منتقل ٿي. پنهنجي روحاني سلسلي جو ڪم نهايت ڏکئي وقت ۾ جاري رکيو. ان وقت مطلق العنان بادشاهه محمد تغلق جي حڪومت هئي، جنهن بزرگن، عالمن ۽ صوفين کي پنهنجي حڪمن موجب هلائڻ جي ڪوشش ٿي ڪئي. اهڙين حالتن ۾ حضرت چراغ دهلوي مضبوط پهاڙ وانگر پنهنجيءَ جاءِ تي قائم رهيو ۽ همت ۽ استقلال سان ڪم ڪندو رهيو. محمد تغلق کيس ڏاڍو پريشان ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، پر هن هر ڳالهه کي صبر ۽ تحمل سان منهن ڏنو. هو سفر ۾ به کيس پاڻ سان کنيو گھمندو هو. چيو وڃي ٿو ته هڪ ڀيري سلطان کيس پنهنجو جامه دار مقرر ڪيو. هن سموريون ڳالهيون پنهنجي مرشد جي وصيت موجب برداشت ڪيون. سلطان محمد تغلق جڏهن ٺٽي تي اچي حملو ڪيو، ته حضرت چراغ دهلويءَ کي سنڌ ۾ پاڻ وٽ گھرايائين. اهڙيءَ طرح هي بزرگ پنهنجي مرشد ڀائي ۽ استاد مولانا شمس الدين جي استاد مولانا ظهيرالدين بکريءَ جي وطن سنڌ ۾ آيو آهي. سيرالاولياء جي صاحب لکيو آهي، ته جڏهن بزرگ ٺٽي جي ويجھو محمد تغلق وٽ آيو، ته سلطان بزرگ جو اهو احترام نه ڪيو،جيڪو کيس ڪرڻ گھربو هو. نتيجو اهو نڪتو جو سلطان کي بادشاهي تخت جي بدران تابوت جي تختي تي موٽائي پنهنجي شهر آندو ويو. سندس مطلب هي آهي ته ان کان ٿورو پوءِ سلطان محمد تغلق کي ٺٽي کان چوڏهن ميلن جي فاصلي تي پلي کائڻ جي ڪري پيٽ ۾ سور پيو ۽ هن درياءَ جي ڪناري تي 21 محرم سن 751 (1350ع) يا 752هه (1351ع) تي وفات ڪئي. حضرت محمود چراغ دهلوي جي ملفوظات ”خير المجالس“ جي نالي سان موجود آهي. 18- رمضان المبارڪ سن 757 هه (1356ع) تي وفات ڪيائين. اخبار الاخيار، اردو ترجمون، ص 180، تاريخ مشائخ چشت، ص 185.
اٽلي ۾ ڪوروناوائرس مها وبا، 2020
يورپ ۾ ڪورونا وائرس سبب سڀ کان وڌيڪ متاثر ٿيندڙ مُلڪ اٽلي آهي. سموري دنيا ۾ ڪورونا وائرس کان مُتاثر ٿيندڙ مُلڪن ۾ اٽلي جو نمبر ٻيون آهي.
ڪورونا وائرس صورتحال جنوري 2020
اٽلي ۾ پهريون ڪورونا ڪيس 31 جنوري تي سامهون آيو جڏهن روم ۾ چين کان ايندڙ ٻن سياحن ۾ ڪورونا مليو هيو. هڪ هفتي کانپوءِ هڪ اٽلي جي رهواسي ۾ پڻ ڪورونا وائرس جي تصديق ٿي هئي، جيڪو چين جي شهر ووهان کان سفر ڪري واپس موٽيو هيو. 31 جنوري تي اٽليءَ چين سان هوائي (فضائي) رابطو ختم ڪري ڇڏيو.
حوالا
زمرو:ملڪ ۽ علائقو جي لحاظ کان ڪورونا وائرس مها وبا، 2019-20
سنڌ جو وڏو وزير
وزير اعليٰ سنڌ پاڪستان جي صوبي سنڌ جي صوبائي حڪومت جو سرواڻ هوندو آهي. ان جي چونڊ سنڌ اسيمبلي ڪندي آهي. هاڻوڪي وڏي وزير کان پهرين، سنڌ جو وزير اعليٰ قائم علي شاهه هو. جنهن جو لاڳاپو پاڪستان پيپلز پارٽي سان آهي۔ هو 7 اپريل 2008ع تي سنڌ جو 23 هون وڏو وزير ٿيو هو.
سنڌي جي هاڻوڪي وڏي وزير جو نالو سيد مراد علي شاهه (Syed Murad Ali Shah) آهي. هن جو لاڳاپو به پاڪستان پيپلز پارٽي (Pakistan Peoples' Party) سان آهي. مراد شاهه ڪراچي، سنڌ ۾ ڄائو هو. هن جو پيءُ پڻ سنڌ جو وڏو وزير رهي چڪو آهي. مراد شاهه ميٽرڪ سينٽ پيٽرڪ هاءِ اسڪول (Saint Patrick's High School) مان، انٽرميڊيئيٽ ڊي جي سنڏ گورنمينٽ سائنس ڪاليج ( D. J. Sindh Government Science College) ڪراچيءَ مان، ۽ انجنيئرنگ ۾ گريجوئيشن، اين اِيِ ڊي يونيورسٽي آف انجنيئرنگ ۽ ٽيڪنالاجي (NED University of Engineering and Technology) مان ڪئي. سٺي تعليمي ڪارڪردگي جي بنياد تي قائد اعظم اسڪالرشپ تي آمريڪا جي اسٽيفرڊ يونيورستي (Stanford University) ڪيليفورنيا مان اسٽرڪچرل انجنيئرنگ (Structural engineering) ۾ ماسٽر ڪيائين. ان کان پوءِ ٻن سالن کان پوءِ هن ساڳي ئي يونيورسٽي مان ٻيهر انٽرنيشنل اسڪالرشپ تي ايڪانامڪ سسٽم (Economic System) ۾ ماسٽر ڪئي.
1986ع کان 1990ع تائين، مراد شاهه، واپڊ (WAPDA) جي لاهور واري آفيس ۾ انجنيئر طور نوڪري پڻ ڪئي، ان کان پوءِ پورٽ قاسم اٿارٽي ۾ پڻ نوڪري ڪيائين. ان کان سواءِ هن حيدرآباد ڊيولپمينٽ اٿارٽي ( Hyderabad Development Authority) ۾ پڻ انجنيئر طور ڪم ڪيو ۽ ان کانپوءِ هن سٽي بينڪ (Citibank) پاڪستان ۽ لنڊن ۾ پڻ نوڪري ڪئي. هن گلف انويسٽمينٽ ڪارپوريشن ڪويت (Gulf Investment Corporation، Kuwait) ۾ پڻ ڪم ڪيو آهي.
مراد شاهه 2002ع ۾ پيپلز پارٽي جي ٽڪيٽ تي پي ايس 77 تان چونڊجي سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر بڻيو. سنڌ جو وڏو وزير ٿيڻ کان پهرين آبپاشي (Irrigation) ۽ فنانس (Finance) جي وزير جي طور تي ڪم ڪري چڪو آهي.
لاڳاپيل مضمون
زمرو:حڪومت سنڌ زمرو:حڪومت پاڪستان زمرو:سنڌ جا وڏا وزير
يونيڪوڊ ڪنسورشيم
يونيڪوڊ ڪنسورشيم (Unicode Consortium) (قانوني طور تي يونيڪوڊ، انڪارپوريٽڊ.) هڪ 501(c)(3) غير منافع بخش تنظيم آهي جنهن کي شامل ڪيو ويو آهي ۽ ان جي بنياد مائونٽين ويو، ڪيليفورنيا ۾ آهي.[3] ان جو بنيادي مقصد يونيڪوڊ معيار کي برقرار رکڻ ۽ ڇاپڻ آهي جيڪو موجوده ڪريڪٽر انڪوڊنگ اسڪيمن کي تبديل ڪرڻ جي نيت سان تيار ڪيو ويو آهي جيڪي سائيز ۽ دائري ۾ محدود آهن، ۽ گهڻ لساني ماحول سان مطابقت نه رکن ٿيون.
صفر تونيو
ديھ صفر تونيو سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي وارھ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا آباد تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1911 کان 1961ع تائين واري دؤر جي ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ شير محمد آريجو ۽ پنا شاخ جي ڪڙ تي ھڪ ننڍڙو غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي ان ديھ ۾ ڳوٺ آريجا معروف ڳوٺ آھي باقي ٻيو ڳوٺ غيرمعروف آھي.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڪلر ، اوڀر ۾ ديھ بڪيجاڻي ۽ ديھ مڱڻيجا، اولھ ۾ ديھ وارھ ۽ ديھ نواب ڪلھوڙو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ٿرڙي ھاجران واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي. ھن ديھ مان پنا شاخ وھندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,774 ھئي جيڪا 493 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون زمرو: قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
ڪيوريائي
ڪيوريائي يا ايپيڪيورينزم (Epicureanism) فلسفي جو موجد ايپڪ روس (341-270 ق-م) هو. بدقسمتي سان ڪيوريائيءَ کي لذت پسندي ۽ عيش پسنديءَ سان گڏ مشهور ڪيو ويو. حالانڪ، ڪيوريائي فلسفو ذهني مسرت ۽ خوشي جي نمائندگي ڪري ٿو. هن فلسفي مطابق مال و دولت جي گهٽتائي، تهذيب جي ترقي ۽ عيش و عشرت وغيره انساني حقيقي خوشيءَ ۾ اضافو نٿا ڪن، بلڪہ خواهشن جي گهٽتائي، فطرت کي ويجهڙائي وغيره دلي خوشيءَ جو باعث بڻجن ٿا.
حوالا
زمرو:زندگي جو فلسفو
وي بيڪ مشين
هڪ ويب سائٽ جتي ڪنهن به ويب سائٽ کي  پراڻي تاريخن  ۾ ڏسي سگهجي ٿو۔
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:تاريخ انٽرنيٽ
دودو سومرو ٻيون
دودو سومرو ٻيون سنڌ جي سومرا گھراڻي جو ھڪ بادشاھ ھيو. عمر جي وفات کانپوءِ دودو ثاني جو دودي اول جي چاچي جي اولاد مان هو، موروثي تخت تي ويهي حڪومت ڪرڻ لڳو. جڏهن چوڏهن سال حڪومت ڪري چڪو، ته سن 590هه ۾ بقا وري جهان ڏي روانو ٿي ويو
روھاڪي
روھاڪي ھڪ پکي جو نالو آهي. روھه جو پکي. ان جو ذڪر شيخ اياز جي ڪتاب وڄون وسڻ آئيون جي ھڪ نظم سانجھيءَ ٽاڻي، دور اماڻي ۾ ھيٺين طرح ٿيل آهي:
حوالا
زمرو:پکي
ڌڻي
ڌڻ وارو، ڌڻ پاليندڙ، ڌڻ چاريندڙ، ڌڻ سنڀاليندڙ، ڌڻ وڌائيندڙ، اهو ماڻهو جنهن وٽ ڌڻ يا ڌن ججهو هجي. آڳاٽي زماني ۾ هي لفظ اهڙي وڏڙي ماڻهوءَ لاءِ ڪتب ايندو هو، جيڪو ڌڻ (کاڌو، رزق، مال) ورهائي ڏيندو هو. ان کان پوءِ قبيلي جي ان وڏڙي يا مهربان انسان جي ياد ٻين انسانن لاءِ تصور يا ذهن ۾ عڪس بڻجي وئي.
ائينءَ ڌڻ وارو، ڌڻ پاليندڙ، ڌڻ چاريندڙ، ڌڻ سنڀاليندڙ، ڌڻ وڌائيندڙ مان ڌڻي يا ڌڻي سائين جهڙا تصور وجود ۾ آيا. اڳتي هلي ڀاڳ (ڀاڱي) وارو ديوتا، ڌڻ وارو ديوتا، رزق جو ديوتا، ونڊيندڙ ورهائيندڙ ديوتا، باهه جو ديوتا، پاڻيءَ جو ديوتا، مينهن جو ديوتا، اوٿر (آنڌاري، طوفان) جو ديوتا، ڪڪرن جو ديوتا، وڄ جو ديوتا، گاج (ٺڪاءَ) جو ديوتا، اڀ جو ديوتا، چنڊ ديوتا، سج ديوتا، تارن جو ديوتا، ڪائنات جو ديوتا. عشق جو ديوتا، فصل جو ديوتا، لاب جو ديوتا، پيڄاري جو ديوتا، غضب جو ديوتا، ڪروڌ يا ڪاوڙ جو ديوتا، بديءَ جو ديوتا، ٻوڏ جو ديوتا، وڻن جو ديوتا، جانورن جو ديوتا، ماڻهن جو ديوتا جا تصور يا عڪس وجود ۾ آيا، جيڪي پوءِ ڌرمي شڪل اختيار ڪري ويا. ”ڌن“ لفظ جي هاڻ معنيٰ آهي ”دولت“؛ پر اصل معنيٰ هيس ”ڌڻ“. پوءِ جڏهن ماڻهن کي ٻيءَ ملڪيت ميڙڻ جي چوش آئي ۽ سون چانديءَ وغيره جا سڪا ٺهيا، تڏهن ”ڌن“ ۽ ”ڌڻ“ لفظ جي معنائن ۾ ڦير پيو. ”ڌڻ“ ته ڌڻي؛ نه ته وڪڻ کڻي“ (پهاڪو) ”ڌڻي“ لفظ جي به اصل معنيٰ هئي ”ڌڻ وارو“ ۽ پوءِ ”ڌڻي“ معنيٰ ڌن وارو يا شاهوڪار، ڌڻي معنيٰ مالڪ (ڪهڙي به ملڪيت جو) ۽ ڌنار (ڌڻار) معنيٰ ٿي ڌڻ وارو، مطلب ته جيئن جدا جدا قسمن جي ملڪيت ماڻهن جي ترقيءَ سان ههڙن لفظن جي معنائن ۾ به ڦير پيو. ماڻهن جي ترقيءَ سان ٻوليءَ جي ترقي انهيءَ ريت گڏوگڏ ٿئي ٿي.هر ڪنهن ماڻهوءَ جي غريبيءَ توڙي شاهوڪاريءَ جي سڌ سندس چوپائي مال مان پوندي هئي. اڳي ماڻهو ڀاڳ وارو سمجهندا ئي انهيءَ کي هئا، جنهن وقت گاين، مينهن وغيره جا ڌڻ هوندا هئا. هن وقت به جڏهن چئون ته ”فلاڻو ڀاڳيو آهي“ ته ان جي معنيٰ ته ”شاهوڪار آهي“، جيڪڏهن چئون ته ”فلاڻي ڀاڳئي کان کير وٺي اچ“ ته اتي ”ڀاڳيو“ معنيٰ مالدار“ جنهن وٽ گايون مينهون هجن.
زمرو:تاريخ زمرو:مذهب
پڃري
پڃري:
بار کڻڻ جي زور ۾ دنيا ۾ ”بار بيل“ مشهور آهن، پر سنڌ ۾ وري بار بيل جي بدران پڃري کڻن. بار بيل ٻنهي هٿن سان کڻن پر پڃري رڳو هڪ هٿ سان کڻن. ڇا ڪن جو هڪ سوڌو وزن دار پٿر وٺي انکي پوري وچ ۾ مٿئين پاسي کان مٺ ڪڍائين. مٺ ايتري هجي، جنهن ۾ هٿ مضبوطيءَ سان پئجي سگهي. پوءِ انهيءَ مٺ ۾ هٿ وجهي پڃريءَ کي ٽنگن جي وچان لوڏو ڏئي، هڪڙي هٿ سان ڪلهي تي آڻين، اتي ڪلهي تي جهلي وري هڪڙي ئي زور سان ٻانهن سڌي ڪري پڃريءَ کي مٿي جهلين. جي ڪو وڌيڪ زور وارو آهي، ته پڃريءَ کي واري لاهي ڪلهي تي آڻيندو ۽ اتان وري ٻانهن سڌي ڪندو، انهيءَ کي ” ڪولابا ڪڍڻ“ چون، پوءِ جيترا ڪولابا ڪير ڪڍي. پڇري کڻڻ جو ٻيو طريقو هي ٿيندو آهي، جو پڃريءَ کي ڪلهي تائين آڻي پوءِ ٻانهن اڇل سان نه، پر آهستي آهستي سڌي ڪن، تان جو ٻانهن پوري سڌي ٿيو وڃي. انهيءَ زور کي پڃري ”ڏهي کڻڻ جو زور“ چوندا آهن. پڃري کڻڻ جو ٽيون قسم هي ٿيندو آهي،جو پڃري جي مٺ ۾ هٿ وجهي،يڪي زور ۾ ٻانهن سڌي ڪري وڃن، انهيءَ قسم جي زور کي ”سلهه“ کڻڻ چوندا آهن. ڪي پهلوان ته انهن ٻن زورن ۾ به ڪولابا ڪڍندا  آهن. جي پڄري ڪجهه هلڪي  هوندي آهي ته ڪي پهلوان وريءَ پچري  جهٽين، سو هيئن جو مٺ ۾ هٿ وجهي، زمين تان لوڏو ڏئي مٿي اڇلي مٺ مان هٿ ڪڍي پڃريءَ کي هيٺان هٿ ڏئي تريءَ تي اڀي بيهارين. ڪي ته وري اتان ئي اڇلي مٺ ۾ هٿ وجهي وري هيٺ لاهين. ڪي وري پڃري جهٽي ڪلهي تي بيهارڻ کان پوءِ اڇل ڏئي، ٻانهن سڌي به ڪن ۽ ڪولابا به ڪڍن. اڳي ته ماڻهو ٽمڻي پچري، آسانيءَسان کڻندا هئا، پر هن زماني ۾ مڻي پڃريءَ ۾ به ڪو سنڊي هت وجهندو. ٻه مڻي پڃري ڪلهي تي آندائون ڄڻ دنگ ڪري ڇڏيئون.
مشوري شريف
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين سڪندر علي بروهي ۽ وائيس چيئرمين مصري خان جتوئي چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ مشوري شريف جو محمد محسن مشوري ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي. صحت جي سھولت لاء ھتي ڪوبه سرڪاري ادارو ڪانه آهي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
جيبي اي ايس ايم آر
جيبي اي ايس ايم آر / / ˈdʒiːbiː / ؛ جنم ڊسمبر 19، 1994) هڪ آمريڪي اي ايس ايم آر اداڪار، يوٽيوب جي شخصيت ، ٽويچ اسٽريمر، ۽ ڪاسپلير آهي.
شروعاتي زندگي
جيبي جو پس منظر ٿيٽر ۽ فلم آهي، ۽ هن نارٿ ويسٽرن يونيورسٽي جي اسڪول آف ڪميونيڪيشن مان 2017 ۾  بيچلر آف سائنس فلم ۾ گريجوئيشن ڪئي آهي.
حيدرآبادي چٽڻي
حيدرآبادي چٽڻي ڏاڍي مشهور آهي ۽ اها کائڻ ۾ ڏاڍي ذائقيدار ۽ لذيذ ٿئي ٿي. حيدارآبادي چٽڻي ٺاهڻ جو طريقو هن ريت آهي. سڀ کان پهرين زيرو، ڳاڙها مرچ ۽ ٿوم تئي تي ڀڃو، پوءِ بلينڊر ۾ ساوا ڌاڻا، ڦودنو ساوا مرچ، گدامڙي جو رس ،پيٺل مصالحو ۽ لوڻ وجهي سٺي نموني ملايو. ڪجهه منٽن ۾ مزيدار حيدرآبادي چٽڻي تيار آهي، توهان هن کي چانورن سان گڏ کائو ڀاڄيءَ جي ضرورت نه پوندي. هي چٽڻي ٺاهڻ لاءِ اوهان کي هٺين شين جي ضرور پوندي.