cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سنڌو درياھ
سنڌو لفظ جو مطلب
سنسڪرت ۾ ”سنڌو“ جو مطلب آهي سمنڊ يا وڏو درياءُ. آڳاٽي دور ۾ ڪابل ندي، گومتي وغيره سنڌونديءَ جون ڀرتي ڪندڙ شاخون هونديون هيون. سنڌو رواجي ندين کان تمام گهڻي وڏي رهي آهي. جنهنڪري آڳاٽن لوڪن نالو اهو نالو رکيس. لفظ ”سنڌو“ جو ڌاتو يا بنياد سنسڪرت لفظ ”سيند“ آهي جنهن جو مطلب آهي وهڻ. جڏهن ته ٻي راءِ موجب ”سنڌو“ جو ڌاتو آهي ”سڌ“ جنهن جو مطلب آهي رکي وٺڻ يا بچاءُ ڪرڻ. انهن ٻنهي مان پهريون مفهوم عالمن جي نظر ۾ وڌيڪ درست لڳي ٿو. ايرانين جو اچار لفظ سنڌو لاءِ ڦري ٿيو ”هندو“ مطلب ته ”س“ کي ڦيرائي ”هه“ ڪيو ويو. قديم ايراني سنڌو ماٿري (سنڌ ۽ پنجاب) کان گهڻو پري ڪونه ويا. هنن اڪثر علائقن ۾ آرين کي رهندي ڏٺو تنهنڪري چيو ويو هندو ـ آسٿان جيڪو اڳتي هلي ٿيو ”هندستان“. اهڙي طرح قديم ايرانين وٽان قديم يونانين کي هندستان بابت ڄاڻ پئي. سڪندراعظم سان جيڪي تاريخ نويس آيا تن سنڌو ماٿري ۾ رهندڙ ماڻهن کي اُچار ڦيرائي سڏيو ”انڊو“ ۽ سنڌوندي کي سڏيائون ”انڊوس“ اهڙِي طرح سڄي ملڪ کي سڏيائون انڊيڪا. اڳتي هلي لئٽن ٻوليءَ ۾ اهي اُچار ڦري ٿيا ”انڊس“ ۽ ”انڊيا“. سنڌو (هندو) لفظ جو اصل مطلب هو ”سنڌونديءَ جي ڪناري رهندڙ“، ڪن تاريخدانن ان جي مطلب کي ڦيرائي ”ڪارو“ يا ”چور“ ظاهر ڪيو آهي. هندستان لفظ جو اصل مطلب هو ”سنڌوندي وارو ملڪ“. اڳتي هلي جڏهن مسلمانن حڪومتون قائم ٿيون ته هندستان جو مطلب ڦري ٿيو ”برهمڻي ڌرم کي مڃيندڙ“. اهڙي طرح لفظن جا اصلوڪا مطلب متروڪ يا گم ٿيندا ويا ۽ نوان مفهوم رائج ٿيندا ويا. آڳاٽن عربن کي ”هند“ جي ڄاڻ قديم ايرانين وٽان پئي. سنسڪرت زبان ۾ سنڌو لفظ جي معنيَ آهي سمنڊ، ان جو ڌاتو يا بنياد معنيٰ آهي ”سيند“ معنيٰ 	وهڻ. جنهن ڪري سنڌو نديءَ جي بنيادي معنيٰ آهي ”جا سدائين پيئي وهي.“ هن کي اڳي مهراڻ ڪري سڏيندا هئا. اهو وري سٿين يا تاتارين جو نالو ڏنل آهي. سنسڪرت ۾ ”مهارڻو“ لفظ برابر آهي. مها معنيٰ وڏو. ارڻو معنيٰ 	جل يا سمنڊ يعني وڏو سمنڊ. سمنڊ جو پاڻي کارو ٿيندو آهي، پر هن نديءَ جو پاڻي مٺو هو. جنهن ڪري کيس مهراڻ چوندا هئا
سنڌو جي وهڪري جي تبديلي
هن وڏي تبديليءَ سنڌو درياهه کي، اولاهين ٽڪرائي علائقي جي دنگ سان موجود لٽاسي خطي ۾ آڻي بيهاريو. سندس ڇڏيل ۽ هاڻوڪي وهڪري جي وچ ۾ ستر ملين جي وٿي آهي. تڏهن کان وٺي هاڻوڪي دور تائين درياهه ڪنارو پائيندو وڃي ٽڪرين جي بلڪل ڪڇ ۾ پيو آهي. مٿيون جابلو علائقو اولهه کان اوڀر ڏانهن لهندو ۽ لهوارو ٿيندو وڃي ٿو. اهڙي ريت سيوهڻ کان ٺٽي تائين درياهه کي اولهه ڏانهن سرڪڻ لاءِ ڪا جاءِ ئي ڪانهي.
ريڻ وهڪري جي سڪي وڃڻ جي ڪري، سندس پاڻي تي آباد ٿيندڙ علائقي کي ڏاڍو هاڃو رسيو، پر ڦليلي ڦاٽ جي پاڻي ان برپٽ واري جُوءِ کي سائو ستابو ڪري ڪجهه پورائو ڪيو. هيءَ ڇاڙهه حيدرآباد کان ڏهه ميل اُتر سنڌوءَ مان ڇڄندي هئي ۽ گنجي ٽڪر جي اوڀارين ڪڇ ڏئي سنڌو جو پراڻو پيٽ اُڪري، وڃي ريڻ واري ڇڏيل وهڪري ۾ پوندي هئي ۽ ڪيترن ميلن جي پنڌ تائين اُن جي پراڻي پيٽ مان به وهندي هئي. جنهن ماڳ وٽان ڦليلي ڦاٽ درياهه جي مکيه وهڪري کان ڇڄي ڌار ٿئي ٿو، اتان ئي سنڌوءَ جي ڇوڙ واري ٽڪنڊي جي شروعات سمجهڻ گهرجي. ڇو ته وهڪرو درياهه کان ڇڄڻ کان پوءِ سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪرڻ تائين وري ڪٿي به سنڌو سان ڪونه ٿو ملي. جڏهن ته وچ تي ڪٿي کيس گونيءَ جي نالي سان به سڏيو وڃي ٿو. سندس روپ آبپاشيءَ جي هڪ وڏي واهه جهڙو هوندو آهي.
ميان غلام شاهه ڪلهوڙي کي رڳو ڦليلي جي هتان وهڻ ڪارڻ حيدرآباد جي قلعي اڏڻ جو خيال آيو هو. انهي کان اڳ ۾ هن 60- 1762ع ۾ شاهپور جو بنياد رکيو هو. کيس اهو خيال هوندو هو، ته راڄڌاني اهڙي جاءِ تي قائم ڪئي وڃي، جتي درياهه جي ٻوڏ کان بچاءُ هجي. سندس ڀاءُ مرادياب خان، مراد آباد نالي هڪ راڄڌاني جو بنياد رکيو هو، پر درياهه ان کي ٻوڙي پائي کڻي ويو هو، تنهنڪري کيس ڊپ ٿي بيٺو. هن سوچيو ته راڄڌاني ڪنهن محفوظ ماڳ تي هجڻ گهُرجي. مٿيون مراد آباد جو شهر نصرپور ڀرسان هو، جيڪو 57- 1756ع واري ٻوڏ ۾ لڙهي ويو. مرادياب خان ۽ سندس ٻن پُٽن ٻيڙي ۾ چڙهي نڪري جان بچائي هئي. پوءِ اُتر ۾ سڪرنڊ جي پرڳڻي ۾ وڃي نئين راڄڌانيءَ جو بنياد رکيو هئائين. جنهن جو نالو هن احمد آباد رکيو هو. امڪان اُهو آهي ته هيءَ ٻوڏ هن علائقي ۾ وڏين درياهي تبديلين ڪري آئي، يا ٿي سگهي ٿو، ته هن وڏي ٻوڏ ڪري مٿيون درياهي تبديليون اچي ويون هيون.
عطا محمد ڀنڀرو، تيرون ڪوٽ ۽ مورخن جا مونجهار ۾ لکي ٿو ته نيرون (حيدرآباد) جي ماڳن وٽ ڪونه هو، ڇو ته حيدرآباد وارو ماڳ نصرپور واري سنڌوءَ جي وهڪري کان ويهارو ميل اولهه ۾ آهي، ۽ حيدرآباد ۽ نصرپور جي وچ تي ڦليلي ڦاٽ کان سواءِ ٻيو ڪو درياهي وهڪرو به موجود ڪونه هو. جيڪو 1758ع کان اڳ جو وهڪرو هجي. ٻين لفظن ۾ ائين کڻي چئجي، ته نصرپور وارو درياهه جو صفا پويون وهڪرو هو، جيڪو هيٺ هلي ٻه درياهي جي صورت ۾ وهندو هو، جن مان اولاهين کي ڪلري ۽ اوڀارين کي بگهاڙ سڏيندا هئا. جنرل هيگ جي نقشن ۾ ديبل بندر، ڪلري- بگهاڙ ڦاٽن جي سنگم واري ٿاڪ تي چار ميل هيٺ ڏيکاريل آهي.
گيلري، عڪسبندي
thumb|ڪوٽڙي بئراج المنظر وٽ سنڌو درياءَ جو دلڪش ڏيک. thumb|ڪوٽڙي بئراج المنظر وٽ سنڌو درياءَ جو دلڪش ڏيک. thumb| Indus river and tributaries, data based on The Times Atlas of the world
انڊس ڊيٽا
ڊاڪٽر ايم ايم اشفاق پنهنجي ڪتاب ۾ لکي ٿو ته، سنڌو درياءَ جو ڊيلٽا (Indus delta) جيڪو ڪنهن زماني ۾ جهازرانيءَ واري ڊيلٽا هئي اڄ اهو ان حوالي سان دفن ٿيل ڊيلٽا ٿي چڪو آهي. سنڌو درياءَ جي ديلٽا سنڌي جي تهذيب جي شروعات کان وٺي گذريل صدي تائين، سنڌ ۽ پري پري جي ملڪن مصر، حجاز، سمير، ايران، اوڀر آفريڪا، مها راشٽر، شريلنڪا ۽ چين سان گڏيل واپار جو مرڪز رهي آهي.
انڊس ڊيلٽا جي هاڻوڪي زميني پٽي 16,000 چورس ميل يعني 41,440 چورس ڪلوميٽرز جي رقبي تائين پکڙيل آهي. ڊيلٽا جي هيءَ پٽي سمنڊ سان 130 ميل يعني 210 ڪلوميٽرز تائين پکڙي پئي آهي.
حوالا
زمرو:سنڌو درياھ زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:وادي سنڌ جي تهذيب
امداد آھي رول
سنڌ جي صفِ -اول- جي شاعر امداد حسينيءَ جو پهريون شعري مجموعو ’-امداد آهي رول-‘، 120 صفحن تي مشتمل آهي جيڪو سنڌي اڪيڊمي، حيدرآباد پاران ڪرائون سائيز ۾ 1966ع ۾، اسلم لغاريءَ، پرفيڪٽ پرنٽرز، صدر حيدرآباد مان ڇپائي پڌرو ڪيو. هن ڪتاب جي قيمت صرف 4 روپيا آهي. هن ڪتاب ۾ امداد حسينيءَ جي اها سموري شاعري شامل آهي، جنهن کيس منفرد ۽ جديد شاعر ثابت ڪيو. هن شاعريءَ ۾ امداد جو لهجو، ڊڪشن، اسلوب ۽ -ٻولي- پنهنجن همعصرن کان نرالي ۽ نئين نظر اچي ٿي. ڪتاب ۾ سندس مشهور نظم، ’ايڪيهين صدي‘،’بدلو‘، ’پرائيويٽ‘، ’چڪلو‘، ’حملو‘، ’روشني جو سفر‘، ’شرابي‘، ’شرط‘، ’عيد جو چنڊ‘ شامل آهن، -ان- کان سواءِ سندس -ترائيل- ۽ -ٽيڙو- به هن ننڍڙي شعري مجموعي ۾ موجود آهن.
پارڪر (علائقو)
پارڪر: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ٿر رڻپٽ جو هڪ علائقو آهي. هن ۾ ننگرپارڪر تعلقي جو ڏکڻ وارو ڀاڱو اچي وڃي ٿو. هتي واري ۽ ڀٽون ڪونه آهن. زمين سنئين، پٿرائين ۽ ڪڪري واري آهي. منجهس رائو يعني پٿرن جي سنهي ڀور ججهي آهي. ڪارونجهر ٽڪري هن ڀاڱي ۾ آهي. هتي آبادي سٺي ٿئي ٿي، خاص ڪري هيرڻ جي پوک ڀلي ٿئي ٿي.
استري
استري ڌوتل ڪپڙن جا گھنج ختم ڪرڻ لاءِ استعمال ڪئي ويندڙ ھڪ برقي مشين آھي. thumb|استري
لُوبِن
لُوبِن (ڊچ ٻوليءَ ۾ Lüben)، پولينڊ جي ڏکڻ اولهه ۾ زمنيڪا درياءَ جي ڪپ تي واقع هڪ شهر آهي. 2004ع جي آدم شماريءَ جي مطابق، شهر جي ڪل آبادي 77625 آهي.
1813ع
ڊسمبر
زمرو:1813ء زمرو:سال
گڊاپ ٽاؤن
گڏاپ ڪراچي جو ھڪ قديم سنڌي وسندي علائقو آھي۔ گڏاپ کي 2001 ۾ ٽائون جو درجو ڏنو ويو۔
آغوش ٽرسٽ
آغوش ٽرسٽ ڪراچي ۾ قائم معذور ٻارن جي بحالي جو فلاحي ادارو، جيڪو 2003ع ۾ قائم ٿيو.
حوالا
زمرو:پاڪستان جا فلاحي ادارا
سنڌي فلمن جي فھرست
ٻاھريان ڳنڍڻا
زمرو:پاڪستاني فلمون زمرو:سنڌي ميڊيا زمرو:مجيب الرحمان جا لکيل مضمون
جوراب
جوراب (🧦، Socks) پيرن ء ڄنگھن تي پاتا ويندڙ ڪپڙن کي چيو ويندو آھي. جوراب مختلف ماپن، رنگن، ء نمونن ۾ ھوندا آھن. thumb|جوراب
ٽائپ رائٽر
ٽائپ رائٽر: ٽائيپ رائيٽر: (Typewriter):
اصل ۾ هڪ اهڙي مشين يا ڪَلَ آهي، جنهن ۾ بٽڻ (keys) لڳل هوندا آهن ۽ اکر جي علامت (characters) جي وسلي سان ڪاغذ تي ڇپجي وڃن ٿا. برقي ٽائيپ رائٽر کي اليڪٽرومڪينيڪل (electro-mechanical) ٽائيپر رائٽر چئجي ٿو. ھٿ سان لکيل خط پڙھڻ م مشڪل پيش اچڻ ڪري دفترن م ٽائيپ رائيٽنگ سسٽم ٽائيپ رائٽر ي استعمال سان مروج ٿيو جنھن سان نہ رڳو لکڻ ۽ پڙھڻ ۾ آساني ٿي پر ان خط يا لکت جا نقل تيار ڪرڻ بہ آسان ٿي پيا.
thumb| ٽائيپ رائيٽر جي تاريخ ۽ استعمال لاءِ ھي وڊيو ڏسو ««play media»» کي دٻايو
ٽائيپ رائيٽر جي ڪمرشل ٿيڻ جي ابتدا 1874 ۾ ٿي. پر انھن جو دفترن م استعمال 1880 واري ڏھاڪي ۾ شروع ٿيو thumb| ٽائيپ رائيٽر جي استعمال جي وڊيو ڏسو:««play media»» کي دٻايو thumb|right|ائڊلر ڪمپني واري ٽائيپ رائيٽر جا کوليل سڀ پرزا
ٽائيپ رائيٽر ٺاھيندڙ مشھور ڪمپنين ۾ اي.ريمنگٽن اينڊ سنز (E. Remington and Sons)، آء بي ايم (IBM), امپيريل ٽائيپ رائيٽر  (Imperial Typewriters),اوليور ٽائيپ رائيٽر ڪمپني  (Oliver Typewriter Company)، اوليويتي (Olivetti), رايل ٽائيپ رائيٽر ڪمپني (Royal Typewriter Company), سمٿ ڪورون (Smith Corona),انڊر ووڊ ٽائيپ رائيٽر ڪمپني(Underwood Typewriter Company)۽ ائڊلر ٽائيپ رائيٽر ڪمپني(Adler Typewriter Company) شامل آهن.
مير عبدالحسين
. غزل جي اوائلي دؤر جي شاعرن ۾ مير عبدالحسين سانگي مرحوم (وفات 1924ع) جو نالو نمايان حيثيت رکي ٿو. هن جي غزل ۾ حسن و عشق جي بيانن سان گڏ سنڌ جي معاشي ۽ معاشرتي حالتن جي عڪاسي به ملي ٿي. هن پڻ بدلجندڙ تهذيب ڏانهن اسان جو ڌيان ڇڪايو آهي. خاص طرح سان مغربي تهذيب جو وڏو نقصان اهو بيان ڪيو اٿس، ته هيءَ تهذيب اسان کي پنهنجي مذهب کان پري رکي ٿي.
حوالا
زمرو:1851ع جون پيدائشون زمرو:1924ع جون فوتگيون زمرو:سنڌي اديب زمرو:سنڌي شاعر زمرو:ڪولڪتا کان ليکڪاري
415ع
ڊسمبر
زمرو:415ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
آگرا (ذات)
مسلمانن جي ھڪ ذات جو نالو، جيڪي اڪثر سڄيءَ سنڌ ۾ آھن، ھڪ روايت موجب اصل ۾ اُهي آھن + گر يعني’لوھار‘ آھن، سنڌ ۾ رھندڙ لوھارن پاڻ کي ’-آڳڙيا-‘ يا ’لوھار‘ چوايو پر ٻاھران -ايران- ۽ -افغانستان- مان آيل ڪاريگرن پاڻ کي ’آھنگر‘ سڏايو، جيڪي سنڌ ۾ اڳتي ھلي ’-آگرا-‘ مشھور ٿيا.
ٻيءَ روايت موجب جيئن ته لوهار آڳ تي لوهه تپائي تلوارون ۽ ٻيا هٿيار يا -اوزار- تيار ڪندا هئا -ان- ڪري صحيح لفظ آڳرا يا -آڳڙيا- آھي، پر اڳوڻي زماني ۾ فارسيءَ ۾ لکڻ سبب -آگرا- ٿي ويو، ڇو ته فارسيءَ ۾ ’ڳ‘ جو اچار نه ٿيندو آھي. آڳ يا باھ جو ڪم ڪرڻ سبب کين -آڳڙيا- / آڳرا سڏيو ويو. شاھ عبداللطيف ڀٽائيءَ به رسالي ۾ انھن جو ذڪر ڪيو آھي: ”اڄ آڳڙيا آئيا، سوڌا سراڻي“ آگرا سماٽ آھن، ڪجھه عرصو اڳ انھيءَ ذات مان مخدوم محمد دائود -آگرو- وڏو عالم ٿي گذريو آھي. ڪنڊياري تعلقي ۾ ڳوٺ محمد خان -آگرو- ھن ذات جو مرڪز آھي. مشھور اديب، ڪھاڻيڪار، -پاڪستان- اڪيڊمي آف ليٽرس جو اڳوڻو چيئرمين ۽ سنڌي ادبي بورڊ جو اڳوڻو سيڪريٽري غلام رباني -آگرو- پڻ هن ڳوٺ جو رهواسي آهي.
زمرو:سنڌ جو ذاتيون
روپلو ڪولهي
روپلو ڪولهي، 1818ع ڌاري شانتو ڪولهي جي گهر ۾ اک کوليندڙ ۽ ڪيسر ٻائي جي ڪُک مان جنم ورتو. روپلو ڪولهي (Roopilo Kolhi)، انگريزن جي سنڌ تي قبضي خلاف گوريلا ويڙهه ڪندڙ وطن جي آزاديءَ لاءِ پاڻ پتوڙيندڙ سورمون هو. هن ڪارونجهر جي جبلن ۾ لڪي انگريزن خلاف اثرائتيون ڪاروائيون ڪيون. روپلو ڪولهي اصُل ڳوٺ ڪُونڀاري يونين ڪاوُنسل هاڙو، تپو مامچيرو جو رهاڪُو هو ، ڳوٺ ڪُونڀاري ، ڳوٺ ڪويا کان اولھ طرف، کارسر کان اتر طرف، ۽ مامچيرو کان اوڀر پاسي آهي. روپلي جي ويڙهه انگريزن کي تمام گهڻو پريشان ڪيو، نيٺ هڪ ڏينهن کيس گرفتار ڪري ورتائون. انگريزن، روپلي ڪولهيءَ تي ڪيس هلائي کيس بغاوت جي الزام هيٺ 22 آگسٽ 1858ع تي سندس ساٿين سميت ڦاهيءَ چاڙهي ڇڏيو.
ٿر دنيا جو ارڙهون ريگستاني علائقو آهي. رڻ ڪڇ ۽ هندستان جي ڀڪ سان 22 هزار چورس ڪلوميٽرن تي مشتمل سنڌ ڏاکڻي علائقي جو هي علائقو خاص حيثيت رکندڙ علائقو آهي. 1858 ۾ هن علائقي کي چارلس نيپيئر ڪڇ پوليٽيڪل ايجنسي ۾ شامل ڪيو. ۽ 1843ع کان 1858ع تائين حيدرآباد ڪليڪٽوريٽ سان الحاق ۾ رهيو. پر ان دوران انگريز لاٽ صاحبَ، روپلي ڪولهي جي ڪارونجهر ۽ ٿرپارڪر لاءِ جاکوڙ ۽ مزاحمت جي ڪارڻ ڪڏهن به سک جو ساھ کڻي نه سگهيا. تنهنڪري پوءِ انگريزن هن علائق کي سنڌ کان الڳ ڪري ڪڇ سان ملائي ڇڏيو. روپلو ڪولهي پنهنجي مزاحمت دوران مئي مهيني ۾ 1859ع دوران گرفتار ڪيو ويو ۽ انگريز عذاب گهرن ۾ مٿس ڏاڍو ظلم ڪيو. کانئس سوڍن ۽ راجپوتن جا نالا گهريا ويا جن سان گڏجي ڳچ عرصو روپلو ڪولهي هزارين ڪولهين سان گڏجي مزاحمتي ويڙھ وڙهندو رهيو. روپلو ڪولهي جنهن لڳاتار 16 سال ڏڦن، ڀالن، ڪرپان ۽ گليل سان ويڙھ وڙهي تنهن انگريزن کي پنهنجي هڪ به ساٿي جو نالو نه ٻڌايو. جڏهن کيس چيو ويو ته سوڍا مال ملڪيتون جاگيرون وٺي ٺاھ ڪري چڪا آهن، تون به ٺاھ ڪر ته روپلي چيو ته منهنجي ڌرتي تان قبضو ختم ڪري هتان هليا وڃو. روپلو ساھ ڏيڻ لاءِ تيار ٿي ويو پر هن انگريز سرڪار آڏو ڪنڌ جهڪائڻ قبول نه ڪيو.
حوالا
زمرو:1859ع جون فوتگيون زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:شخصيتون
آگرا تاج ڪالوني
آگرا تاج ڪالوني، ڪراچيءَ شھر جي هڪ مھاجر ڪالوني آهي. هيءُ علائقو لياري نديءَ جي ڪناري تي واقع آهي. اپکنڊ جي ورهاڱي دوران آگري (يوپي) مان لڏي آيل مسلمان اچي ڪراچيءَ جي هن علائقي ۾ آباد ٿيا، جنھن ڪري هن علائقي کي ’آگرا تاج ڪالوني‘ سڏيو وڃي ٿو. ورهاڱي کان اڳ هتي هندن جو وڏو مساڻ هوندو هو.
حوالا
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
ٿياسافيڪل سوسائٽي
ٿياسافيڪل سوسائٽي__ (Theosophical Society):
تاريخ
thumb|right|upright| [[سيپٽمبر 1875 ۾ نيو يارڪ شهر ۾ ٿياسافيڪل سوسائٽي جي قيام واري گڏجاڻيءَ جو ھڪ نوٽ]]
ھيلينا بلائواٽسڪي، ڪرنل ھينري اسٽيل آلڪاٽ، وليم ڪئان جج ۽ ٻين گڏجي ھن سوسائٽيءَ جو بنياد 1875 ۾ وڌو. . پھرين گروپ پنھنجو صدر مقام انڊيا ۾ رکيو ۽ اڄڪلھ اھو گروپ دنيا ۾ ڦھليل آھي.آلڪاٽ سوسائٽيءَ جو پھريون صدر ٿيو۽ 1907 ۾ پنھنجي وفات تائين ان عھدي تي رھيو. ڪجھ سال بعد آلڪاٽ ۽ بلئواٽسڪي انڊيا ھليا ويا جتي مدراس رياست جي اڊيار شھر ۾ بين الاقوامي صدر مقام قائم ڪيائون.
thumb|right| [[انڊيا جي شھر اڊيار ([[چنائي) ۾ 1890 ۾ ٿياسافيڪل سوسائٽيءَ جي بلڊنگ ]]]] ان شھر کي ھاڻي چنائي چون ٿا.انھن اتي مشرقي مذھبن جو اڀياس شروع ڪيو جيڪو سوسائٽيءَ جي ايجنڊا پڻ ھيو. سن 1891 ۾ ھيلينا وفات ڪري وئي.ڪجھ عرصي بعد ڪرنل آلڪاٽ ۽ وليم جج جي وچ ۾ اختلافن جي ڪري 1895 ۾ ٿياسافيڪل سوسائٽي ورھائجي وئي وليم جج ڌار ٿي ويو ۽ آمريڪا واري سوسائٽي ان جي قيادت ۾ علحده ٿي وئي.اصل سوسائٽي ڪرنل آلڪاٽ ۽ بيسنت جي حصي ۾ آئي جيڪا اڊيار ۾ ھئي ۽ ان جا باقيات اڃا به موجود آهن. وليم جج وارو گروپ ٽٽي ٻن حصن ۾ ورهائجي ويو. ھڪ گروپ جي سربراھ ڪيٿرائن ٽنگلي (Katherine Tingley) ٿي ۽ ٻئي گروپ جو وري ھنگروو سربراھ بڻيو جنھن جو گروپ باقي رھي نہ سگھيو. ڪيٿرائن وارو گروپ اڃا باقي آهي جنھن جو نالو ٿياسافيڪل سوسائٽي انٽرنيشنل صدر مقام، پئسادينا، ڪيليفورنيا آھي.سن 1902 ۾ رڊولف اسٽينر ٿياسافيڪل سوسائٽيءَ جي جرمن آسٽريائي ڊويزن جو جنرل سيڪريٽري ٿيو. ھن اتي اولھ جي موضوعن وارو ڪورس جاري رکيو. ھن جا ايني بيسنت سان حضرت عيسي جي روحاني حيثيت ۽ ھڪ نوجوان جدو ڪرشنا مورتيءَ تي سخت اختلاف ٿي پيا اھڙي طرح ھن جي قيادت ۾ جرمن آسٽريائي ميمبرن جو وڏو حصو سوسائٽيءَ کان علحده ٿي ويو جن  اينٿروپوسافيڪل سوسائٽي جو بنياد وڌو.جيڪا سوسائٽي اڄ به موجود آهي ۽ ان جون آمريڪا ۽ ڪئناڊا ۾ ڪيتريون ئي شاخون آهن. thumb|ٿياسافيڪل سوسائٽي انڊيا، اڊيار جو يادگار بورڊ جنھن ۾ دنيا اندر شاخن جي ابتدا جا سال ڄاڻايل آهن
ڪوٽ (پھراڻ)
ڪوٽ ھڪ پھراڻ آھي جيڪو جسم جي مٿين اڌ تي پاتو ويندو آھي. ڪي ڪوٽ سڄي جسم لاءِ بہ ھوندا آھن. عام طور ڪي ڪوٽ عام لباس کان ٿلھا ۽ گرم ٿيندا آھن. thumb|ڪوٽ
مورلڪ (ڀٽ)
مور لڪ ٿر جي ھڪ ڀٽ جو نالو آهي.مورَلڪ عمرڪوٽ کان چيلهار ڏي ويندڙ رستي تي، عمرڪوٽ کان ويهه ميل ڏکڻ طرف آهي، جنهن ۾ برسات سبب وڏو شاهي ڏرڙ ٿي پيو آهي، جو بلڪل خوفناڪ ۽ اونهو آهي، ۽ ان جي وچ مان رستو آهي، ٿورو اڳتي هلي اُن مان هڪ واٽ ڦٽي ڇاڇري ڏي وڃي ٿي. چون ٿا ته مارئي کي جڏهن سندس مڱيندو کيت پنهنجن ماڻهن جي مدد سان عمر ڪوٽ مان کڻي روانو ٿيو، تڏهن عمر سومرو پنهنجي ”مور“ نالي گهوڙي تي چڙهي هن جي پٺيان پيو هو. جڏهن هن ڀٽ تي گهوڙو چڙهيو تڏهن سهڪي ۽ ڀرجي ويو ۽ اتي ئي مري ويو، جنهنڪري عمر سومرو اڳتي وڌي ڪونه سگهيو ۽ ڀٽ تي ”مور لڪ“ نالو پئجي ويو. ڀٽ جي ڀرسان ننڍا ڳوٺڙا به آهن. ڪي چون ٿا ته ڀرسان ڪنهن ڳوٺ ۾ مور پکي گهڻا هئا، جنهن تان ”مور لڪ“ نالو پيو.
416ع
ڊسمبر
زمرو:416ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
ڪرڙ جي پسي
سنڌ ۾ ڪرڙ جو وڻ عام آهي، هن وڻ جي گلن کي پُسي چوندا آهن. پُسيءَ جيستائين ڪچي ۽ هيڊي سائي رنگ جي هوندي آهي، تيستائين ان کي اٻاري ٻوڙ ٺاهي کائيندا آهن. پُسيءَ جو ٻوڙ ڏاڍو لذيذ ٿيندو آهي.
زمرو:نباتات زمرو:سنڌ جا وڻ
1815ع
ڊسمبر
زمرو:1815ع
ڊڪٽا فون
thumb|375x375 عڪسلون|Dictaphone '''ڊڪٽا فون (Dictaphone) هڪ مشين يا ڪَلَ آهي، جيڪا آفيسن ۾ استعمال ۾ ايندي هئي. ڊڪٽا ”ڊڪٽيشن“ جي اسپيلنگ ۽ فون جي معنا يا آواز ڪڍڻ جي حوالي سان آهي. هن مشين ۾ ميڻ جو هڪ سلينڊر ٿئي ٿو، جيڪو گراموفون جي ريڪارڊ وانگر ڦرندو رهي ٿو. جڏهن ڪو آفيسر ڪو خط، رپورٽ يا ڪنهن قسم جون يادگيريون لکرائڻ چاهي ٿو ته اهو هن مشين کي حرڪت ۾ آڻڻ کانپوءِ، مشين جي مائيڪ ۾ چوندو وڃي ٿو ۽ اهي ڳالهيون ميڻ جي سلينڊر تي نقش ٿي ريڪارڊ ٿينديون وڃن ٿيون. جڏهن بيان پورو ٿي وڃي ٿو ته ٽائپسٽ هيڊ فون ڪنن سان هڻي مشين کي هلائي، آفيسر جي بيان کي ٽائيپ ڪندو وڃي ٿو.'''
زمرو:سائنس
آغوش نوراني
آغوش نوراني ويلفيئر فاؤنڊيشن جي تحت راولپنڊي ۾ قائم فلاحي ادارو، جيڪو 1986ع ۾ قائم ٿيو.
مقصد
زمرو:پاڪستان جا فلاحي ادارا
عتيقه اوڍو
زمرو:1958ع جون پيدائشون زمرو:1968ع جون پيدائشون زمرو:ايڪيهين-صديءَ جون پاڪستاني اداڪارائون زمرو:پاڪستاني سماجي ڪارڪن زمرو:پاڪستاني سياسي عورتون زمرو:پاڪستاني فلمي اداڪارائون زمرو:پاڪستاني ٽيليويزن اداڪارائون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:نگار اعزاز کٽيندڙ شخصيتون زمرو:ڪراچي جا ماڻھو زمرو:ڪراچي جون اداڪارائون
ٻانھياري ڀٽ
ٻانھياري ڀٽ ٿر ج رڻپٽ جي ھڪ ڀٽ جو نالو آهي. هي ڀٽ ڏيپلي تعلقي ۾ آهي. چون ٿا ته هڪ مائي حمل سان هئي، نائون مهينو هوس، تنهن کي سندس ڏير چيو ته جي تون ٻه دلا ڀريل پاڻيءَ جا مٿي تي کڻي هن ڀٽ جي وٽيءَ تائين چڙهي وڃين ته آءٌ توکي نئين عاج جي ٻانهين پارائيندس. مائي شرط قبول ڪري، دلا کڻي مٿي چڙهي، ڇر چوٽيءَ تائين پهچڻ کان اڳ سهڪي سهڪي ساهه ڏنائين، تنهنڪري هن تي ”ٻانهياري ڀٽ“ نالو پيو ..
رلي
رليانگريزي (Quilt) ھڪ قسم جو بوڇڻ آهي جيڪا ڪپڙي مان ٺهندي آهي. رلي جا ٻه حصا يا پُڙ ٿيندا آهن. هڪ ابتو ٻيو سبتو. ٻنهي جي وچ ۾ اڪثر پراڻي ڪپڙي جي اڳڙين جو تَھُ وجهي پڙ ملائي سبي ويندي آهي. سنڌ ۾ رلي اڪثر عورتون هٿ تي سبنديون آهن. هاڻ سبتو حصو ڪپڙي جي صنعتن ۾ به تيار ٿئي ٿو. رلي دنيا جي مختلف علائقن م مختلف نمونن سان ٺاھي وڃي ٿي. سنڌ ۾ ٺھندڙ رليون بہ پنھنجي ھڪ الڳ سڃاڻپ رکن ٿيون. thumb|left|250px|Ralli Applique Bed cover
وڌيڪَ تفصيل
رلي: سنڌي جي زالن جو جيڪڏهن ڪو شاهڪار آهي ته رلي، آهي سياري اونهاري گهر ۾ يا مزمان مڙهي جي ڪم اچڻ واري شيءَ آهي. سنڌ ۾ ته زالون چونديون آهن. ته جنهن زال جي گهر ۾ اوڇڻ گهڻو، اهائي سگهڙ آهي. رلي، اٽڪل ڇهه ست فوٽ ڊگهي ۽ چار فوٽ کن ويڪري ٿيندي آهي. سندس مٿئين يا سٺي پاسي کي پُڙ چوندا آهن ۽ هيٺئن پاسي کي لِهُه يا تر چوندا آهن، ۽ وچ ۾ ڳڀ پوندو اٿس. زالون مٿاماري، رڳو پُڙ سان ڪنديون آهن. پراڻن ڪپڙن کي جدا جدا قسمن جا رنگ ڏئي، پوءِ انهن مان ويهي، ٽڪنڊا، چؤڪنڊيارا، گول گول ٽڪر ڪپينديون، ۽ انهن کي قينچيءَ سان جداجدا نمونن ۾ ٽڪي ڪتري، پوءِ انهن کي ڳنڍينديون. ائين وچ ٺاهي، چوڌاري گڏُ يون يا ڪنهن ٻيءَ قسم جي ورڇ رکي وينديون، پوءِ لهه وڇائي، ان ۾ ڳڀ رکي، ان مٿان پڙ ڏئي، سبديون وينديون. جي وچ ۾ ڪم ڪار ٿي پيو ته ويڙهي رکنديون. ڪم ڪار لاهي وانديون ٿي، وري کڻي رلي وڇائينديون. قصا به ويٺيون ڪُٽينديون. رلي به پئيي سببي. ڪي زالو يڪي سر رلي کڻن، ڪي گڏجي. اُڪر تي رلي، ٽڪرين ۽ اڪر واريون رليون، مٽياري- هالا وغيره ۾ سٺيون ٿين ٿيون، لاڙ ۾ اڪثر ٽڪرين وارين رلين. جو رواج آهي- ٿرپارڪر جي علائقي جي رلين جو وري هڪ جدا گانه نمونو ۽ ٽوپو آهي ائين سٺي رلي مهينن پڄاڻا وڃي تيار ڪنديون. رليءَ جي سونهن وڌائڻ لاءِ، ڪُنڊن تي ڪچ ڪوڏيون، ٽونر، موتي، جهاٻا به رکن.پوءِ ته سائين رلي واه واه ٿيو وڃي. جيئن لاڙ پٽ ۾ ٽُڪ واريون رليون مشهور آهن، تيئن مٽارين ۽ هالا ڏي وري اُڪر جي رلين جو عام رواج آهي. اڪر رلي به واه جو جنسار ٿي ڪري_ وري ٿر ڏي زالون رليءَ جو ٽوپو ٻي ڍار تي رکن. انڪري ٽوپي جي لحاظ سان ٿري رلي سڀني ۾ پڌري ٿيو پوي. هاڻوڪي زماني ۾ ته زالون ڀرت ۽ ڇر جا پڙ به پيون رواج ۾ آڻين، نه رڳو ايترو پر لِهه يا تر ۾ اوني ڪپڙن جا ٽڪر ڳنڍيو پيون رليون ٺاهين، ته جيئن سياري ۾ رلي ذري گهٽ سوڙ جو ڪم ڏئي وڃي.
رلي جا مختلف قسم
thumb|left|250px|An appliqué ralli quilt thumb|left|250px|A patchwork ralli quilt thumb|left|250px|An appliqué ralli quilt in two colors
حوالا
زمرو:سنڌ جي ثقافت زمرو:سنڌي ثقافت
عبدالحق ابڙو
عبدالحق ابڙو (انگريزي:Abdul Haq Abro) سنڌ جو ريڊيو پاڪستان، پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن ۽ فلم جو اداڪار ۽ صداڪار هو.
زندگي جو احوال
عبدالحق ابڙو 1937ع ۾ حيدرآباد شهر ۾ ڄائو.
تعليم
عبدالحق ابڙو مئٽرڪ نور محمد هاءِ اسڪول حيدرآباد ۽ انٽر مسلم ڪاليج حيدرآباد ۾ پڙهيو. هن ايم. اي سنڌي ادب ۾ ڪئي.
عملي زندگي
هيءُ ريڊيو آرٽسٽ ۽ صداڪار حيدرآباد ريڊيو -اسٽيشن- جي ڳوٺاڻن ڀائرن جي پروگرام (فتح خان جي ڪچهري) جي ڪردار ”جانڻ“ جي نالي سان مشهور ٿيو. ڪيترن ئي ڊرامن ۾ حصو ورتو.عبدالحق ابڙو ڪاليج ۾ پڙهڻ واري زماني کان ئي ڊرامن ۾ حصو وٺندو هو ۽ اسٽيج جو معروف فنڪار هو. هن سنڌي فلمن ۾ يادگار ڪردار ادا ڪيا، ڪيترن ئي ٽي وي ڊرامن ۾ پڻ ڪم ڪيائين. -پاڪستان- حڪومت فني خدمتن جي مڃتا طور کيس تمغه امتياز ڏنو. هن 17 سالن جي عمر ۾ اسٽيج ناٽڪ ۾ ڪم شروع ڪيائين. جڏهن حيدرآباد ۾ ريڊيو -اسٽيشن- کلي ته کيس 1957ع ۾ اسٽاف آرٽسٽ طور نوڪري ڏني ويئي. هن 1997ع ۾ رٽائر ڪيو، پر پوءِ به هو ڪانٽريڪٽ تي ريڊيو سان لاڳاپيل رهيو. عبدالحق ابڙو ٻارڙن جي پروگرام ۾ ”ماما مکڻ“ جي حوالي سان ٻارن ۾ گهڻو مقبول ٿيو. سنڌ جو هي گهڻ پاسائين صلاحيت رکندڙ فنڪار سنڌيءَ کان علاوه -اردو-، گجراتي، بلوچي، پنجابي ٻوليون به ڄاڻندو هو ۽ انهن ٻولين جي ڊرامن ۾ پڻ ڪم ڪيائين. هن ريڊيو -پاڪستان- حيدرآباد جي لاتعداد پروگرامن ۽ ڊرامن ۾ ڪم ڪيو. سنڌ يونيورسٽيءَ ۾ -تعليم- دوران مرزا قليچ بيگ جو ڊرامو ’-انڪوائري آفيسر-‘ اسٽيج ڪيائين ۽ -انعام- طور کيس وائس چانسلر ڪپ مليو. 66-1965۾ سنڌي مزاحيه پروگرام ”گلدستو“ گهڻو مشهور ٿيو. سندس پهريون ٽي وي ڊرامو مرزا قليچ بيگ جو ڊرامو ”زينت“ هو ۽ پهرين سنڌي فلم ”محبوب مٺا“ هئي. -ان- کان علاوه هن ”رنگ محل“، ”گهونگهٽ لاهه ڪنوار“ ، ”سنڌڙيءَ -تان- صدقي“، ”-بادل-“ ۽ ٻين فلمن ۾ به ڪم ڪيو. هن پاڻ به ڪيترا ڊراما لکيا ۽ انهن جي هدايت ڪاري به ڪئي. هو ميوزڪ جو به ڄاڻو هو.
وفات
عبدالحق ابڙو 6 ڊسمبر 2000ع تي 63 سالن جي عمر ۾ حيدرآباد ۾ لاڏاڻو ڪري ويو. کيس مسو ڀرڳڙي لڳ آبائي قبرستان ۾ دفن ڪيو ويو.
حوالا
زمرو:سنڌي اداڪار
ڊاڪتر انيس خورشيد
حوالا
زمرو:1924ع جون پيدائشون
امداد الله انڙ
سنڌ جو نامور ۽ دلير -امداد -الله- انڙ- 21 مارچ 1936ع تي لاڙڪاڻي ۾ پيدا ٿيو. سندس تعلق زميندار گهراڻي سان هو. امداد -الله- ننڍپڻ کان ئي ذهين ۽ هوشيار شاگرد هو. ابتدائي -تعليم- پنهنجي اباڻي ڳوٺ مان حاصل ڪرڻ کان پوءِ کيس سندس والد 1944ع ۾ سيڪنڊري -تعليم- حاصل ڪرڻ لاءِ جامع عربيه حيدرآباد ۾ داخل ڪرايو. پر وري ڳوٺ لاڙڪاڻي ۾ اچي گورنمينٽ هاءِ اسڪول ۾ داخلا ورتائين ۽ 1950ع ۾ مئٽرڪ پاس ڪيائين. مارچ 1951ع ۾ سنڌ مسلم (آرٽس) ڪاليج ڪراچي ۾ داخلا ورتائين، -جتي- لساني جهيڙن ۾ يونيورسٽي انتظاميا تعصب ۾ هن جي چئن سالن جي ڊگري کي روڪي ڇڏيو، جيڪا سيد غلام مصطفيٰ شاهه جي پاران سنڊيڪيٽ ۾ ورتل ڪوشش سبب بحال ٿي. 1954ع ۾ ميونسپل هاءِ اسڪول ۾ -استاد- ٿي رهيو. سنڌ مسلم لا ڪاليج مان 1959ع ايل. ايل. بي جي ڊگري حاصل ڪيائين. بي. اي ۽ ايل. ايل. بي ڪرڻ کان پوءِ -ٿوري- وقت لاءِ پوليس محڪمي ۾ پراسيڪيوشن سب انسپيڪٽر ٿي رهيو. 1956ع ۾ ڪميشن ڪري صوبائي سول سورس ۾ شامل ٿيو. -ان- کان پوءِ اسسٽنٽ ڪمشنر جي حيثيت ۾ جيڪب -آباد-، خيرپور ۽ نوابشاهه ضلعن ۾ نمايان ڪارڪردگيءَ ڪري جلد ئي هي شهيد ذوالفقار علي -ڀٽي- جي دور ۾ سانگهڙ ۽ لاڙڪاڻي جو ڊپٽي ڪمشنر رهيو. آگسٽ 1977ع ۾ سانگهڙ جي مشهور ”حر ڪيس“ (ڇهن حرن جي قتل جي ڪيس) ۾کيس ضياءَ -الحق- جي حڪم تي گرفتار ڪري دٻاءُ وڌو ويو ته اڳوڻي وزيراعظم شهيد ذوالفقار علي -ڀٽي-، ممتاز علي -ڀٽي- ۽ ڄام صادق علي مٿان گواهي ڏي پر هن مجاهد تڪليفون برداشت ڪيون، ليڪن ڪوڙي گواهي ڏيڻ لاءِ تيار نه ٿيو. آخرڪار ضمانت تي ڇٽڻ کانپوءِ روپوش ٿي ويو. هن عظيم -انسان- 28 مئي 2008ع ڌاري وفات ڪئي.
سرمد سنڌي
سرمد سنڌي (انگريزي:Sarmad Sindhi)(جنم: 7 مئي 1958ع-لاڏاڻو:27 ڊسمبر 1996ع) سنڌ جو ناميارو ڪلاڪار ۽ گائڪ هو. کيس سنڌ جو ٻيجل سڏيو ويندو آهي.
زندگي جو احوال
سرمد جو اصل نالو عبدالرحمان مغل هو. هن خيرپور ميرس جي هڪ ننڍڙي شهر پريالو ۾ 7 مئي 1958ع تي جنم ورتو. ننڍي عمر کان ئي کيس ڳائڻ جو شوق هو، سندس آواز ۾ تمام گهڻي ڪشش هئي. جڏهن سرمد سنڌيءَ جي پهرين آڊيو ڪيسٽ ريليز ٿي ته ان جو هڪ گيت ”سورن سندي سڪرات آ“ جيڪو استاد بخاريءَ جو لکيل هو تمام گهڻو مشهور ٿيو. عام طور سرمد، سنڌي ٻوليءَ ۾ ڳائيندو هو پر سندس سرائيڪي گيت به ڏاڍا مقبول ٿيا. سرمد سنڌي هڪ ڪار روڊ حادثي سبب هن دنيا مان 27 ڊسمبر 1996ع ۾ لاڏاڻو ڪيو. سرمد سنڌي جو ان حادثي کان اڳ به هڪ روڊ حادثو ٿيو هو، جنهن ۾ سرمد کي تمام گھڻا ڌڪ لڳا هئا. سندس ڀاءَ احمد مغل پهريان هن جا مشهور گيت ٻيهر ڳائي شهرت ماڻي، هاڻ هو پاڻ هڪ بهترين راڳي تسليم ڪيو وڃي ٿو. سرمد سنڌي جي قومي گيتن ڳائڻ جي ڪري کيس سنڌ جو قومي راڳي پڻ ڪوٺيو وڃي ٿو. سرمد سنڌي شروع ۾ ٽي ويءَ تان هڪ گيت ”لڳي رهي آ ٿڌڙي هير“ ڳايو جنهن جو شاعر سميع بلوچ آهي، جيڪو پڻ تمام گھڻو مشهور ٿيو. سرمد سنڌي، شاھ عبدللطيف ڀٽائيءَ جا پڻ ڪيترائي گيت ۽ وايون ڳايون آهن. سرمد سنڌي جا سنڌي انقلابي گيت تمام گھڻا مشهور ٿيا، جن ۾ ” او قاتل بدلو وٺنداسين، مان نٿو مڃان، انقلاب ساٿيو،“ ۽ اهڙا ٻيا ڪيترائي بهترين گيت ذڪر لائق آهن.
ٻاهريون لنڪون
زمرو:1996ع جون وفاتون زمرو:پاڪستاني لوڪ راڳي زمرو:سنڌي ٻولي جا راڳي زمرو:ميرپور خاص ضلعي جا ماڻھو
اگادير گهوٽالو
اگادير گهوٽالو يا اگادير ڪرائسز (Agadir Crisis) اصل ۾ آگادير مراڪش جو هڪ سامونڊي هنڌ آهي. اتر آفريقا جي هن اهم بندرگاهه تي جولاءِ 1911ع ۾ جرمنيءَ پنهنجو جنگي ٻيڙو ”پينٿر“ موڪليو، جنهن جي فرانس سخت مخالفت ڪئي، ڇاڪاڻ ته فرانس مراڪش کي پنهنجي بيٺڪ پئي سمجهيو. نيٺ ڳالهين ذريعي 4 نومبر 1911ع تي مسئلو سلجهائي حل ڪيو. جنهن مطابق فرانس کي حق ڏنو ويو، ته اُهو مراڪش کي پنهنجي وسيع سلطنت جو زيردست علائقو (Protectorate) قرار ڏئي. جرمنيءَ طرفان کنيل انهيءَ قدم جو مقصد فرانس مٿان دٻاءُ وجهڻ هو، ته جيئن اهو يورپي سياست ۾ کيس ڪجهه رعايتون ڏئي. اِن گهوٽالي ۾ برطانيا به فرانس جو ساٿ ڏنو.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:ملڪ زمرو:تاريخ زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:سفارتڪاري
آگرو
thumb|آگري ۾ تاج محل آگرو شھر الھندي اتر پرديش (ڀارت) ، درياءِ جمنا جي ڪناري تي آباد آهي. هن شھر جو بنياد سڪندر لوڌيءَ وڌو هو، ڇو تہ ان کي آگري کي وچ هند جو مرڪز بنائي اڳتي وڌڻو هو. پوءِ اڪبر بادشاھ 1566ع ۾ آگري کي مغل سلطنت جي دارالحڪومت جي حيثيت سان منتخب ڪيو. يقيناً ان ڪري جو هن جون نظرون مالوي، راجپوتانا، گجرات ۽ دکن تي ڄميل هيون. پوءِ هو سيڪري ۾ سليم چشتي رحہ جو گهڻو معتقد ٿي ويو. سليم چشتي رحہ کان اولاد نرينہ جي دعا ڪرڻ لاءِ چيائين. جڏهن پٽ جي ولادت جو وقت ويجهو آيو تہ ديري لاءِ شيخ سليم چشتيءَ جي درگاھ وٽ محل جو انتظام ڪيو. شھزادو سليم اتي پيدا ٿيو. هن هنڌ کي اڪبر بابرڪت سمجهي سيڪري وٽ فتح پور جي نالي سان نئون دارالحڪومت ان ميدان تي قائم ڪيو، جتي بابر راڻي سنگا تي فتح حاصل ڪئي. فتح پور سيڪري آگري کان گهٽ ۾ گهٽ 30 ميلن جي فاصلي تي الهندي پاسي واقع آهي. ڪجهہ وقت دهلي ۽ آگرو ٻئي گڏجي دارالحڪومت رهيا، جڏهن شاهجھان دهليءَ ۾ لال قلعو ۽ ٻيون عمارتون تعمير ڪرائي نئون شھر ”شاھ جھان آباد“ جي نالي سان آباد ڪيو تہ آگري جي اهميت گهٽجي وئي پر آگري شھر جي شاهي عمارتن جو جواب نہ آهي. مثلن تاج محل، قلعو، موتي مسجد، جامع مسجد، اڪبر جو مقبرو (سڪندره نزد آگرو) وغيره، آگرو اهم ريلوي جنڪشن پڻ آهي. ”آگره يونيورسٽي“ علمي مرڪز جي حيثيت سان مشهور آهي.
حوالا
زمرو: ھندستان جا شھر، وسنديون ۽ واھڻ
417ع
ڊسمبر
زمرو:417ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
انيس مھيري
انيس مھيري جو اصل نالو محمد ابراهيم ولد حاجي غلام حسين آھي، ذات مھيري. سندس پيدائش 15 مارچ 1918ع تي شھر ٽنڊي محمد خان ۾ ٿي. سنڌي فائنل امتحان پاس ڪري، مسلم اسڪول ۾ استاد ٿيو. سندس هيٺيان ڪتاب ڇپيل آھن: (1) ’جرنيل اعظم‘ (خالد بن وليد)، (2) ’اصول نجات‘، (3)سولو تفسير پاره‘، (4) ’ورثن لاءِ قانون‘.
حوالا
زمرو:1918ع جون پيدائشون
ڏيلها
ڪرڙ جي وڻ ۾ ڏيلها يا ڏونرا نالي سان گول ڦل يا ميوو ٿيندو آهي. هي ڦَل ڪچو پٽي ان کي اُٻاري ٻوڙ ٺاهي کائيندا آهن يا ڪَچن ڏئونرن کي پاڻي جي ڀريل مٽن ۾ وجهي اس تي رکي ڇڏيندا آهن، ٻن هفتن کانپوءِ انهن کي پاڻي مان ڪڍندا آهن ته انهن ڏيلهن يا ڏونرن جي ڪڙاڻ ختم ٿي چڪي هوندي آهي، ڪڙاڻ ختم ٿيل انهن ڏونرن کي تيليا چئبو آهي، اهو تيليو پوءِ پورو سال پيو ٿرين کي ڳُنڌڻ طور ڪم ايندو آهي.
امداد جتوئي
امداد جتوئي- 1960ع ڌاري، لاڙڪاڻي ضلعي جي هڪ ڳوٺ ستار ڏني سانگيءَ ۾ پيدا ٿيو. سندس اصل نالو ڪامل ۽ والد جو نالو قادربخش -جتوئي- آهي. -امداد جتوئي-، سنڌ جو سٺو ۽ سڄاڻ شاعر آهي. هن شاعريءَ جي شروعات 1975ع کان ڪئي. سندس غزلن جو هڪ مجموعو ”سنڌوءَ ڀر تي“ ڇپيل آهي. سنڌي ادبي سنگت، لاڙڪاڻي ضلعي جو رابطه سيڪريٽري رهي چڪو آهي. هن وقت به سنڌي ادبي سنگت جو رابطه سيڪريٽري آهي.
عبداللطيف آگرو
ميان عبداللطيف آگرو ولد حاجي محمد آگرو سن 1901ع ۾ پنھنجي اباڻي ڳوٺ محمد خان آگرو تعلقو ڪنڊياري، اڳوڻي ضلعي نوابشاھ (هاڻي ضلعي نوشهري فيروز) ۾ پيدا ٿيو. ميان عبداللطيف ھڪ بھترين استاد ھو، پاڪستان جي قائم ٿيڻ کان پوءِ اسڪولن جي مٿان تعلقه انسپيڪٽر مقرر ٿيو، تعليم کاتي ۾ نھايت ايمانداري ۽ قابليت سان پنھنجا فرائض سرانجام ڏنائين. 6 جولاءِ 1975ع تي وفات ڪيائين.
حوالا
زمرو:1975ع جون وفاتون
1814ع
ڊسمبر
زمرو:1814ء زمرو:سال
افغانستان جو گهوٽالو
حوالا
زمرو:سياست زمرو:تاريخ زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:سفارتڪاري زمرو:مذهب زمرو:ملڪ
ڄاٽو (عثماني لقب)
ڄاٽو (damat؛ ماخذ فارسي: داماد) سرڪاري عثماني لقب ھيو جيڪو انھن مردن کي ڏنو ويندو ھيو جيڪي عثماني خاندان جي ڪنھن شھزادي سان شادی ڪرندا ھئا۔
ھيء عثماني خاندان جي ڄاٽن جي ھڪ فھرست آھي۔
زمرو:عثماني لقب
418ع
ڊسمبر
زمرو:418ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
وائسراء
وائسراءِ:  ھڪ عھديدار جو نالو آهي جيڪو شاھي حڪمران يعني بادشاھ، راڻي، شھنشاھ، سلطان وغيره جي پاران ڪنھن بہ قبضي ۾ ملڪ، نوآبادي يا بيٺڪ، صوبي، شھر يا ڪنھن ٻي قوم جي مغلوب رياست جي بطور شاھي نائب يا شاھي نمائندي جي حڪومت ڪندو آهي. لاطيني ٻولي ۾ وائس (vice) لفظ جي معني آهي: ڪنھن جي جاء تي ؛ جڏھن تہ لفظ راءِ (roy) فرينچ ٻولي جو لفظ آهي جنهن جي معني آهي: بادشاھ. اھڙي طرح انھن ٻن ٻولين جي لفظن مان ٺھيل لفظ وائسراءِ جي معني بادشاھ جي جاء تي ڪم ڪندڙ عھديدار آھي. وائسراءِ جي اختيار واري علائقي کي وائسرائلٽي چوندا آهن. ان عھدي تي مقرر ٿيل عورت کي بہ وائسراءِ سڏيو ويندو آهي پر ڪڏهن ڪڏهن اھا عورت وائسرين (vicereine) پڻ سڏبي آھي. پر عام طور تي وائسراءِ جي زال کي وائسرين سڏيو ويندو آهي. وائسراءِ ڪو خطاب يا لقب نہ پر ھڪ شاھي مقرري جو نالو آهي.
جاڪيٽ
جاڪيٽ ھڪ پھراڻ آھي جيڪو جسم جي مٿين اڌ پاتو ويندو آھي. جاڪيٽ مختلف مقصدن لاءِ پاتي ويندي آھي جھڙوڪ ٿڌ کان بچڻ، مينھن کان بچڻ، راند کيڏڻ وغيرہ. جيڪٽ ڪپڙي، پلاسٽڪ ۽ چمڙي مان ٺاھي ويندي آھي. thumb|جاڪيٽ
عبدالڪريم ابڙو
عبدالڪريم ولد عبدالله ابڙو ”چشتي“ سن 1314ھ مطابق 1896ع ۾ شڪارپور ۾ پيدا ٿيو، ابتدائي تعليم پنھنجي ويجھي عزيز مولانا غلام رسول چشتيءَ وٽان حاصل ڪيائين. عربي ۽ فارسيءَ جي وڌيڪ تعليم شڪارپور جي ”وڪٽوريه جوبلي انسٽيٽيوٽ“ ۾ مولانا عبدالرحمان ميمڻ وٽ حاصل ڪري 1917ع ۾ فارغ التحصيل ٿيو. فارغ ٿيڻ کان پوءِ 1917ع ۾ انڊين ھوم رول ليگ ۾ شامل ٿيو. سن 1918ع ۾ ڪانگريس ۾ آيو. ھن شڪارپور ۾ ”انجمن مجاھدين اسلام“ تنظيم قائم ڪئي. 1919ع ۾ خلافت ڪاميٽيءَ جو ميمبر ٿيو ۽ 1920ع ۾ مسلم ليگ ۾ شامل ٿيو. ھن 1912ع ۾ شڪارپور ۾”محموديه عربيه“مدرسو نالي قائم ڪيو. 1924ع ۾ ”انجمن اشاعت الاسلام شڪارپور“ جو بنياد رکيائين. ان کان پوءِ تبليغ ۽ تنظيم جو ڪم ڪندو رھيو. سال 1927ع کان 1929ع تائين صحافت سان واسطو رھيس. 1950ع ۾ يارھين ”سنڌي ادبي ڪانفرنس ۾ ”محبانِ سنڌ“ جو خطاب حاصل ڪيائين. ساڳئي سال ۾ شڪارپور ميونسپل جو وائيس پريزيڊنٽ ۽ پريزيڊنٽ ٿي رھيو، ان کان علاوه نيو ايرا ھاءِ اسڪول موجوده قاضي حبيب الله ھاءِ اسڪول شڪارپور جو چونڊيل صدر، ”مدرسه عربيه محموديه“ شڪارپور جو صدر، ”انجمن اھل سنت“ شڪارپور جو صدر ،”انجمن طلباءِ شڪارپور“ جو صدر، جمعيت العلماءِ اسلام شڪارپور جو نائب صدر ۽ جامع دينيه دارالھديٰ ٺيڙھي جو نائب صدر ٿي رھيو. مولانا صاحب 55 ڪتاب تصنيف ڪيا، جن مان 7 فارسيءَ ۾ ۽ باقي سنڌي زبان ۾ آھن. مولانا صاحب حياتيءَ ۾ 3 حج ڪيا. ھن 1964ع ۾ وفات ڪئي.
1816ع
ڊسمبر
زمرو:1816ء زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
نيڪٽاءِ
نيڪٽاءِ يا ٽاءِ لباس جو ھڪ جزو آھي جيڪو شرٽ جي ڪالر جي اندران ٻڌو ويندو آھي. ٽاءِ مختلف رنگن ۽ ماپن ملندي آھي.
گهوٽالي جي ڪمان
گهوٽالي جي ڪمان يا آرڪ آف ڪرائسز (Arc of Crisis) اصل ۾ ٽين دنيا جي ملڪن ۾ سياسي اڻبرابري، اقتصادي بدحالي ۽ وڌندڙ آبادي انهن ملڪن جي ترقيءَ تي ناڪاري اثر وڌو. ان اثر هيٺ خاص ڪري پاڪستان کان وٺي ڪينيا تائين ڦهليل ملڪ آيا، جن ۾ وچ اوڀر ۾ ٿيندڙ تڪرارن جو بُنيادي ڪردار آهي. جيئن ته هي علائقو پنهنجي مادي وسيلن، گهوٽالن، مذهبي ۽ نظرياتي جنگين جي ڪري مشهور ۽ اهم آهي، تنهن ڪري دُنيا جون وڏيون رياستون اِن علائقي کي عالمي سياست ۽ پرڏيهي پاليسيءَ ۾ تمام گهڻي اهميت ڏين ٿيون. آمريڪي صدر جمي ڪارٽر جي صلاحڪا زبيگنيو برزنسڪي انهن ملڪن ۾ موجود ڏڦيڙي صورتحال کي ڏسندي انهن لاءِ ”گهوٽالي واري ڪمان“ جو اصطلاح 1980ع جي ڏهاڪي ۾ ڪتب آندو.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:تاريخ زمرو:ملڪ زمرو:شخصيتون زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:سفارتڪاري
مصطفيٰ قريشي
مصطفيٰ قريشي (Mustafa Qureshi) حيدرآباد، سنڌ سان تعلق رکندڙ فلم، ريڊيو ۽ ٽيليويزن جو مايہ ناز اداڪار آھي.
زمرو:1938ع جون پيدائشون زمرو:1940ع جو پيدائشون زمرو:بقيد حيات شخصيتون زمرو:پاڪستاني مرد فلمي اداڪار زمرو:پاڪستاني مرد ٽيليويزن اداڪار زمرو:پاڪستاني مسلمان شخصيتون زمرو:پاڪستاني ٽيليويزن اداڪار زمرو:تمغو حسن ڪارڪردگي حاصل ڪندڙ زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:حيدرآباد، سنڌ جا ماڻھو زمرو:حيدرآباد، سنڌ جو شخصيتون زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:نگار اعزاز کٽيندڙ شخصيتون زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
امداد جعفري
شاعر ۽ تنقيدنگار، امداد جعفري ولد سيد غلام رسول شاھ، 15 جنوري 1970ع تي ڳوٺ اڳري راهو، تعلقي هالا، ضلعي مٽياري ۾ ڄائو. سندس اصل نالو سيد امداد علي شاھ آهي. پرائمري تعليم پنهنجي ڳوٺ مان حاصل ڪرڻ کان پوءِ، ثانوي تعليم هاءِ اسڪول ڀليڏني ڪاڪا مان ۽ انٽر هالا ڪاليج مان ڪيائين. ايم. اي (سوشيالاجي)۽ بي ايڊ سنڌ يونيورسٽيءَ مان ڪيائين، جڏهن تہ ايم. ايڊ، سنڌ ايگريڪلچر يونيورسٽيءَ، ٽنڊي ڄام مان ڪيائين. 1997ع ۾، سوشل ويلفيئر آفيسر لاءِ سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن جو امتحان ڏنائين، جنهن ۾ سڄي سنڌ مان پهريون نمبر کنيائين. هن جي ادبي سڃاڻپ شاعر ۽ تنقيد نگار جي اٿس. سنڌ جي سڀني رسالن ۽ مخزنن ۾ سندس شاعري ۽ تنقيدي ادبي مضمون شايع ٿيندا رهن ٿا. سماجي حوالي سان مختلف علائقائي تنظيمن ۾ پڻ رهيو.
حوالا
زمرو:1970ع جون پيدائشون
419ع
ڊسمبر
زمرو:419ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
ڀٽ (ماڻھو)
ڀٽ (Bhatt) ڀانن، مڱڻهارن، ڳائي وڄائي نذرانو گهرندڙ کي چوندا آهن. ڀٽ ۽ ڀان جو ساڳيو ڪم آهي. هي درٻارن سان وابستہ هوندا هئا. حڪمرانن ۽ قبيلن جا شجرا ياد رکندا هئا.
رام ڪرشن ھيرانند راھي آڏواڻي
رام ڪرشن ھيرانند ”راھي“ آڏواڻي ليکڪ، صحافي ۽ نقاد، پهرين جولاءِ 1924ء ۾ سنڌ جي شھر حيدرآباد ۾ پيدا ٿيو، تعليمي حوالي سان بي اي جي ڊگري حاصل ڪيائين. سندس ڇپيل ڪتابن ۾ ”ڀارت جو بلوو عرف آزاديءَ جي يڌ 1940ء“ ”گيان گنج“ ۽ ”ايشور ڌيا ۽ آنند ڀاء“ شامل آھن. ورھاڱي کان اڳ حيدرآباد ڪاليج جي رسالن ”ڦليلي“ ۽ ”تصوير“ جو ايڊيٽر ٿي رھيو، بعد ۾ ھفتيوار ”ھند واسي“ جي آخرين صفحن جو ايڊيٽر رھيو، ان کان علاوه روزاني ”ھندستان“ ۽ ھفتيوار ’ھند واسي“ جو 1957ء دوران عارضي جنرل مئنيجر پڻ رھيو، سنڌيت جي ھلچل ۾ ڪيترن ئي نون ليکڪن، شاعرن ۽ ڪلاڪارن جي تخليق کي ھفتيوار ”ھند واسي“ ۾ شايع ڪري کين اتساھيو، ڪيترن ئي ڪتابن جا مھاڳ لکيائين، آل انڊيا ريڊيو ممبئيءَ تان سنڌي پروگرام شروع ڪرائڻ ۾ خدمتون ڏنائين، سنڌي فلمن جھڙوڪ ”اباڻا“، ”راءِ ڏياچ“ ۽ ”انصاف ڪٿي آھي“ کي مڪمل ڪرائڻ ۾ بھرو ورتائين، جڏھن ته پريس آف انڊيا جي گورننگ ڪائونسل ۽ پريس ڪلب سنسٿائن جو ميمبر رھيو. سندس ديهانت 19 فيبروري 2008ء تي ممبئيءَ ۾ ٿيو.
زمرو:ايڊيٽر(مُدير) زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:ليکڪ زمرو:صحافي
پيرون
مئي ۽ جون جي مهيني ۾ ٿر جي ڄارين ۾ پيرون ٿيندا آهن. ڪَچن پيروئن کي مَاڇڪ ۽ پڪن کي پيرونءَ چوندا آهن. صبح ٿيڻ سان ئي عورتون ۽ ٻار، ٽٻڪ ٽٻڪڙا ۽ ٿانوَ، کڻي پيرونءَ جي ڄارين تي چڙهي پيرون چونڊين. پيرون ٿر جا ڄڻ ته انگور آهن.
پيرون سڪائي رکڻ جو طريقو
ٿري بچيل پيروئن کي ڪپڙو وڇائي ان تي سڪائڻ لاءِ اس ۾ رکي ڇڏيندا آهن. انهن کي وقت به وقت ڪاٺي سان پيا اٿلائيندا آهن. پر هٿ ڪو نه لڳائيندا آهن، ڇو جو هٿ لڳائڻ سان پيرون خراب ٿي ويندا آهن. پوري نموني سڪڻ کانپوءِ انهن کي ڪپڙي جي ڳوٿرين يا ڪنهن ٺڪر جي ٿانو ۾ رکيو ڇڏين. ڏڪار وقت اهي پيرون به سندن خوراڪ جو اهم وسيلو آهن. انهن سڪايل پيروئن کي ڪوڪڙ به چوندا آهن.
پيرونءَ جو ڳُڙ
تازن پيرن کي ماٽي ۾ وجهي پوءِ جهيرڻي يا منڌيءَ سان ولوڙي پاڻي ڪري پوءِ انکي ڇاڻي ٻج ڌار ڪري، باقي رس کي ڪاڙهي خشڪ ٿيڻ کان پوءِ ڪڍي ٿانوَ ۾ رکيو ڇڏين. ضرورت وقت پيروئن جي ان ڳُڙ کي چمچي سان ڪڍي کائيندا آهن.
پيرون جا فائدا:
پيرون مزاج ۾ سرد خشڪ ٿئي ٿو. سنڌ ۾ اڪثر ٿر جي علائقي ۾ ملي ٿو. برسات جي موسم ۾ اسري ٿو. پيرون سوڄ ختم ڪندڙ ۔ پيشاب جاري ڪندڙ ۽ گرمي ختم ڪندڙ آھي. جيري جي سوڄ ۔ معدي جي سوڄ ۽ جلندر ۾ ھن جو پاڻي نافع آھي. ھي پياس کي تسڪين ڏئي ٿو. جيري جي سوڄ ۾ پيرون ۽ ڪاسني جو پاڻي پيارڻ مفيد آھي. پيرون رحم جي سوڄ ختم ڪري ٿو. پيرون جو عرق مارڪيٽ ۾ دستياب آھي. جيڪڏھن ڪنھن کي سائي ٿئي اھو عرق پيرون ۽ عرق ڪاسني ملائي روز تولو صبح شام پيئي فائدو پوندو.
زمرو:نباتات زمرو:ٿرپارڪر زمرو:سنڌ جا وڻ
1817ع
فوتگيون
زمرو:1817ع زمرو:سال
سائٽوسڪلٽن
250px|thumb|ھڪ [[حقيقي المرڪز (يوڪيريئوٽ) خليي جو سائٽوسڪلٽن]]
سائٽوسڪلٽن (انگريزي:Cytoskelton) فائبر (ريشي) جو ھڪ رابطي جال آھي جيڪو ھر خليي جي سائٽوپلازم ۾ ھوندو آھي۔
زمرو:خليو زمرو:خليائي حياتيات
ڪلياڻ آڏواڻي
ڪلياڻ آڏواڻي (انگريزي:Kalyañ Advañi) برطانوي هندستان ۾ سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻولي جو مشهور شاعر، عالم ۽ اديب هو, جنهن جا ڪيترائي ئي ڪتاب ڇپيل آهن.
زندگي جو احوال
ڪلياڻ بولچند آڏواڻي، اجومل آڏواڻي جي گهر ۾ 10 ڊسمبر 1911ع تي حيدرآباد ۾ ڄائو ، ورھاڱي کان پوءِ ڀارت ھليو ويو ۽ بمبئي ۾ وڃي رھيو.
ادبي خدمتوڻ
ھن جي تحقيق جو موضوع سنڌي زبان جا 3 باڪمال شاعر شاھ، سچل ۽ سامي رھيا. ورھاڱي کان اڳ سندس مقالا ۽ مضمون مخزن ڦليلي، رسالي ”سنڌ“ ۽ لطيف ٻاري ۾ شايع ٿيا. انھن کان سواءِ 1946ع ۾ سنسڪرت جي مشھور ڊرامه نويس ڪاليداس جي جڳ مشھور ڊرامي ”شڪنتلا“ جو ترجمو ڪيائين. جنھن تي کيس سنڌ سرڪار طرفان انعام مليو. ورھاڱي کان پوءِ سندس ٽي مشھور ڪتاب ڇپيا. جن ۾ ”شاھ“ (1951ع)، ”سامي“ (1953ع) ۽ ”سچل“ (1954ع) شامل آھن. ھنن ڪتابن ۾ شاھ، سچل ۽ ساميءَ جي شعرن جو ڳوڙھو تنقيدي اڀياس ڏنو ويو آھي. 1958ع ۾ شاھ جو رسالو مرتب ڪيائين، جنھن ۾ ھر بيت جي معنيٰ ۽ سمجھاڻي ان بيت جي سامھون ڏنائين، جنھنڪري ڏاڍو ڪارائتو ثابت ٿيو، ڇاڪاڻ تہ ان کان اڳ شاھ جي رسالي جي سولي سمجھاڻي ڏنل نہ ھئي ۽ ڪن رسالن ۾ تہ مک لفظن جي معنيٰ بہ ڏنل ڪا نہ ھئي. ھن رسالي تي مرتب ۽ محقق کي سنڌي ساھت منڊل بمبئي طرفان 1958ع ۾ گولڊ ميدل مليو، ان کان پوءِ ڪلياڻ آڏواڻي شاھ جو رسالو مڪمل صورت ۾ مرتب ڪري 1966ع ۾ ڇپايو. ان رسالي تي کيس 1967ع ۾ سنڌي سميلن بئنگلور طرفان گولڊ ميدل ڏنو ويو. سچل جي ڪلام جي سلسلي ۾ ڪتاب ”سچل“ کان سواءِ ٻيو ڪتاب ”سچل جو چونڊ ڪلام“ به لکيائين، جيڪو ساھتيه اڪادمي نئين دھلي 1979ع ۾ ڇپيو. مذڪوره ايوارڊن ۽ انعامن کان سواءِ 1968ع ۾ ساھتيہ اڪادمي نئين دھليءَ طرفان ”شاھ جو رسالو“ تي کيس انعام مليو. 1970ع ۾ ڀارت سرڪار جي تعليم کاتي کيس روس ۽ فرانس جو دورو ڪندڙ ڊيليگيٽس ۾ شامل ڪري دوري تي موڪليو. اھا ڊيليگيشن صرف ٽن اديبن تي مشتمل ھئي، ان کانسواءِ ڪيترن ئي علمي، ادبي، ثقافتي ۽ تعليمي ادارن جو اعزازي ميمبر ٿي رھيو، جن ۾ ساھتيہ اڪادمي دھليءَ جو سنڌي صلاحڪار بورڊ، ڀارتي گيان پيٺ جو سنڌي صلاحڪار بورڊ ۽ بمبئي ۽ پونا يونيورسٽين جي سنڌي شعبي جو بورڊ آف اسٽڊيز شامل آھن. ”شڪنتلا“ جي ترجمي کان پوءِ ڀارت ۾ 1973ع ۾ ديوان محي الدين جو فارسي مان سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪري ڇپايائين. ان کان علاوه سندس شاعريءَ جو ڪتاب ”راز و نياز“ 1960ع ۾ ڇپيو، جڏھن ته ”روحاني مشاھدا“ 1979ع ۾ ڇپيو.
ڪلياڻ آڏواڻيءَ ان کان علاوه ڪتابن جا مقدما ۽ مھاڳ بہ لکيا ۽ تنقيدي نوعيت وارا مضمون بہ تحرير ڪيائين، جن ۾ ”ميگھدوت“ (نانڪ رام ميرچنداڻي 1947ع)، ”ساميءَ جا سلوڪ“ (سامي/1947ع) ۽ ”سڪ جي سوغات“ (رام پنجواڻي/1959ع) شامل آھن.
تشريحي تنقيد ۾ ”شاھ جو رسالي جون تشبيھون“ (سنڌو/ فبيروري 1944ع)، ”سامي جي سلوڪن جون تشبيھون“ (سنڌو/ مئي 1944ع ۽ ”شاھ جو عاشقانه ڪلام“ (سنڌو/ سيپٽمبر 1946ع) شامل اٿس. جڏھن ته سوانح حياتي تنقيد ۾ ”سھڻو انسان عزيز“ (نئين دنيا/سيپٽمبر 1971ع) شامل آھن.
وفات
ڪلياڻ آڏواڻي 17 مارچ 1994ع ۾ ديهانت ڪري ويو.
حوالا
زمرو:1911ع جون پيدائشون زمرو:1994ع جون فوتگيون زمرو:1994ع جون وفاتون زمرو:20هين صدي جا ليکڪ زمرو:حيدرآباد، سنڌ جا ماڻھو زمرو:سنڌي اديب زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي ۾ ساهتيه اڪيڊمي اوارڊ حاصل ڪندڙ
جيتامڙو
وائرس يا جيتامڙي بابت اسان سڀني گهڻو ڪري ڪجهه نه ڪجهه پڙهيو ۽ ٻڌو آهي. وڏي ماتا، ننڍي ناتا، ارڙي، پوليو وغيره نالي جون بيماريون اصل ۾ مختلف قسمن جي وائرسن يا جيتامڙن سبب پيدا ٿين ٿيون. سائي، ڪامڻ يا يرقان (Hepatitis) جو هڪ خاص قسم (حقيقت ۾ ٽن قسمن) جي جيتامڙي (وائرس) وسيلي پيدا ٿيندو آهي. ڇتي ڪُتي جي چڪ سبب پيدا ٿيندڙ بيماري (پاڻيءَ کان ڊڄ جي بيماري، ڇتڪتائي) به هڪ قسم جي وائرس سبب پيدا ٿيندي آهي، جيڪو ڇتي ڪتي جي گِگ ۾ موجود هوندو آهي ۽ چَڪ سبب ٺهيل گهاءَ (زخم) ۾ ڳڙي جذب ٿي ويندو آهي.
انهن سمورن وائرسن ۾ جيوُ، حياتيءَ، ساهه وارو عمل رڳو تڏهن شروع ٿئي ٿو، جڏهن اهي گهربل قسم جي ماحول (جيو-گهرڙي، جيو-گهرڙن جي جهڳٽي) ۾ پهچن، نه ته ٻيءَ حالت ۾ اهي مئل هوندا آهن، انهن ۾ حياتيءَ جو ڪو به عمل نه هوندو آهي، انهن ۾ ساهه نه هوندو آهي. اهي رڳو هڪ مئل مادو، بُت يا بُتو هوندا آهن. جيئن ئي وائرس پنهنجي گهربل ماحول ۾ پهچن ٿا، تيئن ئي انهن ۾ ڀڃ-گهڙ جو عمل شروع ٿي وڃي ٿو. اهو ئي سبب آهي جو سائنسدان حياتي يا زندگيءَ کي ڪنهن به جسم ۾ ڀڃ-گهڙ جو اهو عمل سمجهن ٿا، جنهن وسيلي هر انگ، هر عضوو پنهنجو پنهنجو مخصوص ڪم ڪري ٿو.
زمرو:وائرس زمرو:زندگي زمرو:سائنس زمرو:سائي
انيسه رحمان
پاڪستان ٽيليويزن- جي پهرين سنڌي نيوز ڪاسٽر، سماجي ڪارڪن ۽ ليکڪا، -انيس ميمڻ- جنهن جو شاديءَ کانپوءِ هاڻوڪو نالو انيسه رحمان آهي. هن پهرين مئي 1952ع تي، ٽنڊي ڄام، ضلعي حيدرآباد ۾ محمد يعقوب ميمڻ جي گهر ۾ -جنم- ورتو. مئٽرڪ، ماڊل اسڪول، سنڌ يونيورسٽيءَ مان، 1968ع ۾ ڪيائين. بي.اي (زبيده ڪاليج، حيدرآباد) ۽ 1974ع ۾ ايم. اي (-بين- الاقوامي تعلقات) سنڌ يونيورسٽيءَ مان ڪيائين. ڪاليج ۽ يونيورسٽيءَ جي زماني ۾، گهڻو سرگرم رهي؛ مختلف تقريبون، تقريري مقابلا ۽ سهائتا شو ڪرائڻ ۾ سندس هٿ رهيو. جڏهن ته هوءَ ٻه سال سنڌ يونيورسٽيءَ ۾، شاگردياڻين جي چونڊيل نمائنده رهڻ کان سواءِ، ”ورلڊ يونيورسٽي سروس“ جي لوڪل ڪاميٽيءَ جي ميمبر، سنڌ اسپيڪرس فورم جي نائب چيئرمئن ۽ حيدرآباد ڪائونسل آف آرٽس ائنڊ ڪلچر جي بورڊ آف ڊائريڪٽرس جي ميمبر پڻ رهي آهي. کيس اهو به اعزاز حاصل رهيو آهي ته ’سنڌ پيپلز اسٽوڊنٽس فيڊريشن‘ گرلس برانچ جي پهرين خاتون ڪنوينر بڻي، ۽ سنڌ يونيورسٽيءَ ۾ ٻين ڇوڪرين جي سياسي ۽ سماجي طور تي همٿ افزائي ڪيائين.
1972ع ۾ ٽي ويءَ -تان- سنڌي خبرون نشر ٿيون ته پهرئين ئي ڏينهن -انيس ميمڻ- نيوز ڪاسٽر جي حيثيت سان خبرون پڙهيون. 1975ع کان 1979ع تائين، ڪراچيءَ ۽ سکر ۾ -پاڪستان نئشنل سينٽر- جي ريزيڊنٽ ڊائريڪٽر رهي، جتان جنرل ضياءَ جي آمرانه دور ۾ کانئس جبراً استعيفا ورتي وئي. -ان- کان پوءِ ڪجهه سال سگا جي قائم ڪيل اسڪول ايم. اي. ايف ڪراچيءَ جي پرنسپال طور فرائض سرانجام ڏنائين. بعد ۾ کيس پي. آءِ. اي ۾ نوڪري ملي، -جتي- هن وقت مارڪيٽنگ ڊپارٽمينٽ جي جنرل مئنيجر آهي.
انيس ميمڻ، 70 جي ڏهاڪي ۾ گهڻي تعداد ۾ مضمون، شاعري ۽ ڪهاڻيون لکيون، جيڪي هلال -پاڪستان- -اخبار- جي عورتن جي صفحي ”سگهڙين سٿ“ ۽ ٻين رسالن ۾ شايع ٿيون. 89- 1988ع ۾ پنهنجي ڀيڻ ڊاڪٽر فهميده حسين سان گڏ عورتن لاءِ هڪ ماهوار رسالو ”سگهڙين سٿ“ پڻ -جاري- ڪيائين. جنهن جا ٻارنهن پرچا شايع ٿيا، اهو سنڌيءَ جو پهريون عورتن جو رسالو هو، جيڪو ڪمپيوٽر تي ڪمپوز ٿيو هو.
420ع
ڊسمبر
زمرو:420ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
امداد حسين
سنڌي موسيقيءَ ۽ سنگيت وديا جو ڄاڻو ۽ ناميارو ڍولڪ نواز -امداد حسين-، 1925ع ڌاري جيسلمير ۾ ڄائو. سندس وڏا جيسلمير جي راجا جا درٻاري گائڪ ۽ موسيقار هئا. -امداد حسين- جڏهن پنجن ورهين جي ڄمار جو هو ته سندس گهراڻو جيسلمير مان اچي حيدرآباد سنڌ ۾ -آباد- ٿيو، -جتي- کيس -استاد بڙي غلام علي خان-، عاشق علي خان، بيبي خان، پياري خان ۽ ڇوٽي غلام علي خان جهڙن ڪلاڪارن کان موسيقيءَ جي علم سکڻ جو موقعو مليو. 1955ع ۾ ريڊيو -پاڪستان- حيدرآباد قائم ٿيو ته پاڻ هتي به ڍولڪ نواز جي حيثيت ۾ مقرر ٿيو. بعد ۾ سنڌي فلمن جي موسيقي ڏيڻ لاءِ ڪراچيءَ هليو ويو. هن -جن- فلمن جي موسيقي ترتيب ڏني، -تن- ۾ ’-بادل-‘، ’گهونگهٽ لاهي ڪنوار‘ ۽ ’پرديسيءَ جو پيار‘ قابل ذڪر آهن. سنڌي فلمن جي حوالي سان، -امداد حسين- واحد موسيقار آهي، جنهن مهدي حسن کي پنهنجي موسيقيءَ ۾ ڳارايو. 21 فيبروري سال 2000ع تي وفات ڪيائين.
عبدالرزاق سومرو
عبدالرزاق سومرو جي پيدائش مورو ۾ ٿي. پاڻ مورو شهر جو رهاڪو هو، سندن شهادت جي تاريخ 7 آگسٽ آهي.
سياسي خدمتون
عبدالرزاق سومري، 1970ع ۾ 30 کان وڌيڪ دوستن سان گڏجي مورو شهر ۾ جيئي سنڌ اسٽوڊنٽ فيڊريشن جو بنياد رکيو. انهن ڏينهن ۾ يعني 70ع واري ڏهاڪي ۾ اوڀر توڙي اولهه پاڪستان ۾ ٻولي تحريڪ عروج تي هئي. بنگال ۾ ٽئگور جا گيت ۽ سنڌ ۾ اياز ۽ نارائڻ شام جا بيت جهونگاريا ويندا هئا تہ:
ٻولي تحريڪ جي زورَ، ڪالونيل مائينڊ سيٽ رکندڙ اسٽيبلشمينٽ کي صفا پريشان ڪري ڇڏيو. ون يونٽ لاڳو ٿيل هو، جنهن جي ڪري سنڌ ۽ سنڌي چوڻ ۽ لکڻ تي بندش پيل هئي. سنڌ ۾ ان ٻولي تحريڪ ۾ ساهه وجهڻ ۽ ان لاءِ جاکوڙ ڪرڻ واري هر مرحلي ۾ عبدالرزاق سومرو سڀني کان اڳڀرو هوندو هو.
ننڍي کنڊ جي ورهاڱي کان پوءِ سنڌي ٻولي کي ختم ڪرڻ جون ناپاڪ رٿائون شروع ٿي چڪيون هيون، جن جي جواب ۾ سنڌي نوجوان ڀڙڪي اٿيا ۽ ”فردوس پبليڪيشن هالا“، ”ادبي ادارو حيدرآباد“، ”پرھ ڦٽي حيدرآباد“ جهڙا ادارا قائم ڪيا، جن مان سنڌي ناول ڇاپيا ويا ۽ ڪي پوءِ ڇپجي پڌرا ٿيا. بزم فردوس هالا جو هڪ ناول ۽ ”ڪاروان زندگي“ انجم هالائيءَ جو لکيل ذڪر جوڳو هو. شهيد عبدالرزاق سومرو به ان ساڳي ڪڙي ۽ جاکوڙ جو حصو هو.
عبدالرزاق سومري بابت سندس ساٿي راشد مورائي پنهنجي ڪتاب اڳتي تاڻ امنگ جي ۾ لکي ٿو ته؛ 17 جنوري 1971ع تي سائين جي ايم سيد جي سالگرھ جي ڪاڄ موقعي تي ڪراچي ۾ جيترو وقت هو مون سان گڏ هو کيس اها ئي اڻ تڻ هئي ته موري ۾ ڀٽائيءَ جي فڪر کي هٿي ڏيڻ گهرجي. يونيورسٽي جي تعليم دوران هڪ ڀيرو جڏهن دادو کان مورو ڏانهن موٽي رهيو هو تہ ساڻس گڏ مشتاق قاضي بہ هو. مون سان لليا پتڻ سنڌوءَ جي ڪپ تي مليو ته ”سندس هٿ ۾ ڪچي جي چيڪي مٽي جا چاپڙ هئا“ مون پڇيو تہ هي ڇو کنيا اٿو؟ چيائين يونيورسٽي جي هاسٽل ۾ پنهنجي روم ۾ رکندس. هن چيڪي مٽي مان سنڌ جي سرهاڻ اچي ٿي. انهن ئي ڏينهن ۾ سنڌالاجي کي ڌارين ساڙي ڇڏيو هو تہ ان کي ٻيهر ساڳي حالت ۾ آڻڻ لاءِ ٻين دوستن سان گڏجي عبدالرزاق سومري ڪشتو هٿ ۾ کڻي چندو گڏ ڪيو.
ان تحريڪ جي زور کي ٽوڙڻ لاءِ سڄي سنڌ ۾ ان وقت ٻولي وارا وڳوڙ ڪرايا ويا، عبدالرزاق سومري کي قيد ڪرڻ ۽ رستي تان هٽائڻ لاءِ سازشون گهڙجڻ شروع ٿي ويون. نيٺ وطن ۽ سنڌي ٻولي جي ويرين 7 آگسٽ 1972ع جي منجهند جو هن کي پنهنجي ماءَ ٻولي يعني سنڌي ٻولي سان پيار ڪرڻ جي ڏوھ ۾ شهيد ڪري ڇڏيو.
استنبول
استنبول:پراڻوقسطنطنيہ: ترڪيءَ جو پهريون گاديءَ جو هنڌ، جنهن جو پراڻو نالو ”قسطنطنيه“ هو.
تفصيلي تعارف
1930ع ۾ سرڪاري طور تي قسطنطنيه بدران ”استنبول“ نالو رکيو ويو. 1923ع تائين ترڪيءَ جي گاديءَ جو هنڌ رهيو. هينئر ترڪيءَ جو اهم واپاري مرڪز ۽ -بندرگاهه- آهي. هتي يونيورسٽي به آهي، جيڪا 1453ع ۾ قائم ٿي، ۽ 1933ع ۾ اِن جي ٻيهر تنظيم ڪئي وئي. هتي آرٿوڊاڪس يونانين، رومن ڪئٿلڪ ۽ آرميني طريقن جون درسگاهون ۽ خانقاهون آهن. وچئين دؤر جي هن شهر جون ڪئين ميل ڊگهيون ديوارون ۽ قلعا اڄ به موجود آهن. استنبول، ڪيتريون ٻوليون ڳالهائيندڙ قومن ۽ قبيلن جي آباديءَ وارو شهر آهي. 1973ع ۾ -ايشيا- ۽ يورپ جا حصا هتي جي باسفورس پل ذريعي ڳنڍيا ويا آهن. باسفورس پل 3524 فوٽ ڊگهي آهي. -استنبول- ۾ ئي نبي ڪريم صلي -الله- عليه وسلم -جن- جي ميزبان حضرت ابو ايوب -انصاري- رضه جي مزار آهي. حضرت بلال رضه جي نالي سان منسوب هڪ خوبصورت مسجد اسلامي فن تعمير جو شاهڪار آهي. هتي ٽوپڪاپي نالي ميوزيم به آهي، جنهن ۾ ٻين نوادرات سان گڏ نبي سڳوري صلي -الله- عليه وسلم جو وار مبارڪ پڻ رکيل آهي. ترڪيءَ جو هي شهر قديم ۽ جديد ثقافتن جي ميلاپ جو سهڻو ڏيک ڏيئي ٿو.
حوالا
زمرو:ترڪي ۾ آباد ساحلي هنڌ زمرو:سلڪ روڊ سان گڏ آباد هنڌ
استيلو ڍورو
هيءُ درياهي ڍورو آهي، جيڪو ڳوٺ سيدپور، ضلعي خيرپور کان ٿيندو ڳُنهيرو ڍنڍ ۾ ڇوڙ ڪندو هو. هن ڍوري جا تاريخي آثار اڄ به چٽا بيٺا آهن. ڳنهيرو ڍنڍ ۾ ڪاڇري ڍنڍ کان سنڌوءَ جي وهڪري جا آثار به ملن ٿا.
ٿيسز
ٿيسز (Thesis)، ڪوبہ مفروضو، بحث هيٺ مسئلو، مقالو جيڪو ڪنهن علمي سند لاءِ لکيو وڃي، ان کي ٿيسز چئبو آهي.
فيروز آباد تعلقو
فيروز آباد تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي اوڀر جو هڪ تعلقو آهي.
زمرو:سنڌ جا تعلقا
ڪريسٽا
280px|thumb
ڪريسٽا (انگريزي:Crista) علم حياتيات ۾ ڪریسٽا سان مراد مائٽوڪونڊريا جي اندر ٺھيل گني (folds) مڙيل جڳھون ۔
زمرو:جيوگهرڙيائي حياتيات زمرو:جيو گهررڙو
ڪانگو گهوٽالو
ڪانگو گهوٽالو يا ڪانگو ڪرائسز (Congo Crisis) اصل ۾ ائين شروع ٿيو جو بيلجيم 1960ع ۾ پنهنجي بيٺڪ ڪانگو کي آزادي ڏني، پر آزاديءَ وقت ملڪ ۾ اهڙن لائق ماڻهن جي کوٽ هئي، جيڪي حڪومت جون واڳون سنڀالي اُن جو ڪاروهنوار هلائي سگهن. ان منجهيل صورتحال پٺيان بيلجيم جي سازش پڻ هئي، جنهن ڪانگو کي آزادي ڏيڻ کانپوءِ به ان تي پنهنجو سياسي اثر برقرار رکڻ ٿي گهريو. سندس سازش هُئي ته ڪانگو جيترو ڪمزور هوندو، مٿس بيلجيم جو اثر اوترو مضبوط هوندو. ان انڌ ڌنڌ واري ماحول ۾ پارليامينٽ جون چونڊون ڪرايون ويون، جن ۾ ڪابه هڪ سياسي جماعت گهڻائي (اڪثريت) حاصل نه ڪري سگهي، پر پئٽرس لوممبا جي ترقي پسند خيالن واري جماعت مضبوط ڌُر طور اڀري آئي. اُن موقعي تي ملڪي سياسي جماعتن جي وچ ۾ حڪومت ٺاهڻ تان اڻبڻت پيدا ٿي پئي. لوممبا جولاءِ 1960ع ۾ گڏيل قومن جي اداري کي مدد ڪرڻ جي درخواست سان گڏ بيلجيم کان پنهنجون فوجون ڪانگو مان واپس گهرائڻ جي گهر ڪئي. بيلجم ۽ آمريڪا ان گهُر تي ڌيان نه ڏنو. 13 جولاءِ 1960ع تي سوويت يونين اعلان ڪيو ته بيلجيم ۽ ٻيون اولهه جون سگهاريون ڌريون ڪانگو جي ڦرلٽ ڪري رهيون آهن، جنهن جا خراب نتيجا نڪري سگهن ٿا. ان چتاءَ کان پوءِ وڏي گهوٽالي جنم ورتو، جيڪو 1966ع تائين ڇهه ورهيه جاري رهيو. ان گهوٽالي جو خاتمو صدر جوزف موپُوتو طرفان اقتدار تي قبضو ڪرڻ کان پوءِ ٿيو. اِن گهوٽالي ۾ ڪانگو جي چونڊيل عوامي اڳواڻ پيٽرس لوممبا سميت هڪ لک ماڻهو موت جي بک بڻيا. جڏهن ته گڏيل قومن جي سيڪريٽري جنرل همرشولڊ جو پڻ ان علائقي ۾ جهاز ڪرڻ سبب موت ٿيو. همرشولڊ تڪراري ڌُرين ۾ ٺاهه ڪرائڻ لاءِ ان علائقي ڏانهن ويو هو.
جمشيد نسروانجي مهتا
سياسي زندگي
جمشيد جي سياسي زندگيءَ جي شروعات، سال 1913ع ڌاري ڪراچيءَ ۾ آل انڊيا نيشنل ڪانگريس جي اٺاويهين اجلاس سان ٿي ۽ ڪافي شهرت حاصل ڪري ويو هو. ٿياسافسٽ اڳي ئي هو. ان ڪري ڊاڪٽر ايني بيسنت سان ملاقات ٿيڻ بعد 1919ع ۾ جڏهن ڊاڪٽر ايني بيسنت ”هوم رول ليگ“ ٺاهي، تڏهن هي ان ۾ داخل ٿيو ۽ 1917ع جي آخر ۾ ڪراچي شهر جي ”هوم رول ليگ“ جو پريزيڊنٽ به چونڊجي ويو. ڪراچي ميونسپالٽيءَ ۾ ميمبر طور 1915ع ۾ گهڙيو. مارچ 1921ع ۾ جڏهن مسٽر نارائڻداس بيچر جي ٺهراءَ تي رنج ٿي، مسٽر غلام علي چاڳلا ڪراچي ميونسپالٽيءَ جي پريزيڊنٽيءَ تان استعيفيٰ ڏني، تڏهن سگهو ئي هي پريزيڊنٽ چونڊيو ويو ۽ 1933 تائين پريزيڊنٽ رهندو آيو. ڪراچي شهر کي سڌارڻ ۽ وڌائڻ ۾ هن ڪا به ڪمي نه ڇڏي، سُٺا رستا ٺهرايائين، اسڪول، اسپتالون، پارڪ، سوسائٽين جا بنگلا، ڊرينيج واٽر ورڪس وغيره تعمير ڪرايائين، صحت، صفائي ۽ تعليم جي واڌاري جي ڏس ۾ گهڻو پاڻ پتوڙيائين. ڪراچي شهر سندس خدمتن جو يادگار آهي. ڊاڪٽر بيسنت جي پوئلڳ هئڻ ڪري، هو ڪانگريس جي عدم تعاون يا ”سول نافرماني“ وارين تحريڪن ۾ شامل نه ٿيو. پر جڏهن لاٺي چارج ۾ قومي ڪارڪن زخمي ٿيندا هئا ته هي اسپتالن ۾ انهن جي پرگهور لهڻ لاءِ سڀ کان اڳي هوندو هو. 1933ع ۾ڪراچي ميونسپل ايڪٽ جي درستيءَ لاءِ هن کيبمبئي ليجسليٽو ڪائونسل تي نامزد ڪيو ويو، جنهن مطابق ڪراچي ڪارپوريشن][ قائم ٿي. کيس ئي ان جو پهريون[[ميئر چونڊيو ويو. اهڙيءَ طرح 1933ع ۾ ميونسپالٽيءَ تان رٽائر ڪيائين. سنڌ جدائيءَ جي تحريڪ ۾ هن هر طرح جي ڪوشش ورتي. جدا چونڊن هئڻ ڪري، جيتوڻيڪ سندس چونڊ جو مدار هندن تي هو، ليڪن هن ان جي پرواهه نه ڪئي، سنڌ جدا ٿيڻ بعد، 1937ع ۾ دادو ضلعي مان سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊجي آيو ۽ آزاد ميمبر ٿي رهيو. سنڌ اسيمبليءَ ۾ هندو ميمبرن ننڍين وڏين ڳالهين تان حڪومت جي طرفداري يا مخالفت ڪرڻ شروع ڪئي، جيئن ته هي هندو ووٽن تي چونڊجي آيو هو، تنهن ڪري اُهي کانئس تقاضا ڪرڻ لڳا ته اسيمبليءَ ۾ سندن پويان ووٽ ڏئي، انهيءَ تان ناراض ٿي، هن استعيفيٰ ڏيئي ڇڏي. پاڪستان قائم ٿيڻ بعد، جڏهن هن ڏٺو ته غير مسلم ۽ ايماندار ڪارڪنن لاءِ ملڪي سياست ۾ جاءِ نه رهي آهي، ته هو اُن کان ٻاهر رهيو.
مذهب
جمشيد صاحب پارسي مذهب جو پوئلڳ هو. 1909ع ۾ ڊاڪٽر ايني بيسنت سان واقفيت بعد، ٿياسافيڪل سوسائٽيءَ جو ميمبر ٿيو. صوفي خيالات رکڻ ڪري، هو جملي مذهبي اختلافن پويان بنيادي وحدت جو قائل هو. انهيءَ جي پيرويءَ ۾ هو، رمضان جا روزارکندو هو ؛ محرم وقت مسلمانن سان همدردي ڪندو هو ؛ ناتال ايسٽر وغيره جي موقعن تي ديوانن ۾ وڃي عيسائين جي دعائن ۾ شرڪت ڪندو هو ؛ هندو ڏڻ – وار تي هندن سان شريڪ ٿيندو هو ؛ ۽ ساڳيءَ طرح سکن ۽ يهودين سان به وڃي شريڪ ٿيندو هو. ٿياسافيڪل سوسائٽي سندس مکيه مرڪز هو.خدا ۾ سندس پڪو ايمان هو. هي ڪرميوگي، اعليٰ مفڪر ۽ دردمند دل رکندڙ انسان هو. سندس چوڻ هو ته ”مذهب ماڻهن لاءِ بنايو ويو آهي، نه ماڻهو مذهب لاءِ.“
وفات
هن سخي انسان، پهرينآگسٽ 1952ع تي وفات ڪري ويو.
حوالا
زمرو:1952ع جون فوتگيون زمرو:ڪراچي جا سياستدان زمرو:ڪراچي جا ميئر
ڪيولرام آڏواڻي
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:ليکڪ زمرو:اديب