cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پيسفڪ سمنڊ
ماحول
پئسفڪ سمنڊ ۾ هلندڙ تجارتي هوائن جو دارومدار اوڀر خط استوائي هوائن جي گهيرن ۽ چڪرن تي آهي. اوڀر پئسفڪ ڀاڱي واريون تجارتي هوائون خشڪيءَ ڏانهن ٿڌيون هيرون موڪلين ٿيون. پئسفڪ سمنڊ ۾ لڳندڙ تجارتي هوائن جي سراسري رفتار تيرهن ناٽيڪل ميل آهي. فضائي ڪيفيت تقريباً سٺي رهي ٿي ۽ جزوي طور ڪٿي ڪٿي هلڪن ڪڪرن جا ننڍا ننڍا ميڙ موجود هوندا آهن. ڪڏهن ڪڏهن هنن تجارتي هوائن دوران سخت ڀيانڪ طوفان به لڳندا آهن. اولهه پئسفڪ سمنڊ ۾ اٿندڙ هن قسم جي طوفانن کي ٽائيفون (Typhoon) سڏيندا آهن. سامونڊي پاڻيءَ جي وهڪرن جو دارومدار پاڻيءَ ۾ لوڻ جي مقدار ۽ گرميءَ جي درجي تي هوندو آهي. سمنڊ جي تري ۾ پاڻي تمام گهاٽو ۽ سطح تي تمام ڇڊو ٿيندو آهي. انهيءَ صورتحال جو مکيه سبب گرميءَ جو درجو ٿئي ٿو. تري ۾ پاڻي تمام ٿڌو هئڻ سبب گهاٽو هوندو آهي ۽ مٿاڇري تي اهو گرم ۽ ڇڊو هوندو آهي.
واپار
پئسفڪ سمنڊ جي ماهيگيريءَ ۾ جپان سڀني ملڪن کان اڳتي آهي. پئسفڪ سمنڊ جي ڪنارن تي آباد قبيلن ۽ قومن سمنڊ شناسيءَ جي ڪوشش گهٽ ڪئي هئي. جيتوڻيڪ انهن ماڻهن پنهنجون تهذيبون ۽ ثقافتون اجاگر ۽ روشن ڪيون هيون، نتيجي ۾ پئسفڪ سمنڊ جي سڃاڻپ يورپي ماڻهن کي سورهين عيسويءَ صديءَ دوران ميسر ٿي. تنهن کان پوءِ يورپي لوڪن پئسفڪ سمنڊ کي اوڀر جي ملڪن (جتي گرم مصالحن جو تمام وڏو ذخيرو موجود هو) تائين پهچڻ لاءِ آسان ذريعي طور استعمال ڪيو.
حوالا
زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ
ملايالم
مليالم (Malayalam) هڪ دراوڙي ٻولي آهي جيڪا هندستاني رياست ڪيرالا ۽ لڪشديپ ۽ پڊوچيري (ماهه ضلعو) جي وچوارن يونين جي علائقن ۾ ملالي ماڻهو ۾ ڳالهائي ويندي آهي. اها هندستان جي 22 شيڊول ٻولين مان هڪ آهي، جيڪا 2.88 سيڪڙو هندستاني ڳالهائيندا آهن. مليالم کي سرڪاري ٻولي جي حيثيت حاصل آهي رياست ڪيرالا ۽ رياست جي لڪسديپ ۽ پڊوچري (مهي) جي علائقن ۾  ۽ سڄي دنيا ۾ 34 ملين ماڻهو مليالم ڳالهائن ٿا.
تورو دت
زندگي جو اَحوال
تورو دت 4 مارچ 1856۾ بنگال جي ھڪ ھندو خاندان ۾ پيدا ٿي ھئي. پيءُ گووند چند دت کي سنسڪرت ۽ قديم ھندو تھذيب ۾ تعيلم و تربيت کي دلچسپي ھئي. تورو دت جڏھن 6 سال جي هُئي تڏھن ھن جو سڄو خاندان عيسائي ٿي ويو. تورو دت ۽ ان جي خاندان 1868ء ۾ يورپ ڏانهن سفر تي روانا ٿيا. 1870ء ۾ فرانس کان پوئي ھن خاندان جا ماڻھو انگلستان ھليا ويا. فرانس ۾ تورو دت ۽ ان جي ڀيڻء آرو جي اسڪول ۾ داخلا ورتي. پر اسڪول ڇڏي ڪري گھر ۾ ھي فرانسيسي ٻولي سکي. 1871ء ۾ نيونھم ڪاليج، ڪيمبرج يونيورسٽي ۾ داخل ھئي. ان اتي انگريزي ۽ فرانسيسي ٻوليون ۾ نمايان ڪاميابي حاصل ڪئي. ھوء سيپٽمبر 1873 ۾ ھندوستان واپس آيا، جيڪو ڪارنامون ھن پنھنجي پوئيان ڇڏيان ھواء عالمي نقط نظر جي ھڪ فن ڪارانا ۽ قيمتي ذخيرا آھي. پر ان کي جام عمر ھجي ھا تہ دنيا کي ھندوستاني پراڻيون ڪھاڻيون سان ڪافي واقفيت ڪرائي ھا، ان جيڪي بہ ترجماء ڪيا ان سان ھندستان کي عزت ملي. ادب کي پنھنجي زندگي جا مقصد قرار ڏي ڪري سنسڪرت ٻولي جي سيتا لڪشمي دھرو تيرملا جي ڪھاڻيون کي انگرزي ٻولي ۾ متعارف ڪيا. ان فرانسيسي ٻولي ۾ ھڪ ناول بہ لکيو ھو جيڪو ان جي فوت ٿيئڻ کان پوئي فرانس ۾ شائع ٿيو. جيون برڪش فرانسيسي The Casrive ۽ ڪنول ٻولي ۾ ان جي مشھور نظمين. آھن. ان مسيح جي تعليمات جي عنوان تي نظمن لکي. ھو ھڪ عيسائي عورت ھئي. ھن سماج جي خدمت مختلف طريقن سان انجام ڏنا ۽ مادري وطن جو نالو بہ روشن ڪيو.
فوت
تورو دت 30 آگسٽ 1877ء ۾ بنگال جي شھر ڪلڪتا ۾ فوت ٿيو. ان کي دفن ڪلڪتا جي مانڪتلا ڪرسچن قبرستان ۾ ٿي.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:1856ع جون پيدائشون زمرو:1877ع جون فوتگيون زمرو:بنگالي ماڻهو زمرو:هندستاني عيسائي ليکڪ زمرو:ڀارتي ناري شاعر زمرو:ڪولڪتا کان ليکڪاري زمرو:ڪيمبرج يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد
چارسده
چارسده هڪ شهر آهي ۽ پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا ۾ چارسده ضلعي جو ضلعي هيڊڪوارٽر آهي .جو 29 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي آهي.
حوالا
زمرو:تاريخ پاڪستان
24 فيبروري
وفاتون
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
سهالي ورڪ زيوڊي
سهالي ورڪ زيوڊي (امهري: ሳህለወርቅ ዘውዴ، ڄم 21 فيبروري 1950ع) ايٿوپيا جي ڇوٿين ۽ موجوده صدر آهي، هي ملڪ جي پهرين عورت صدر آهي. پيشي جي لحاظ کان هڪ سفارتڪار آهي، جنهن کي 25 آڪٽوبر 2018ع تي وفاقي پارلياماني اسيمبلي صدر طور چونڊيو.
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو
يوروشيا
يوريشيا ڌرتي تي سڀ کان وڏي زميني ٽڪري جو نالو آهي جيڪو يورپ ۽ ايشيا کنڊن تي مشتمل آهي ان جو محل وقوع زمين جي اترئين ۽ اوڀر واري زميني اڌ گول ۾ آهي. ان جي اولھ ۾ ايٽلانٽڪ سمنڊ، اوڀر ۾ پيسيفڪ سمنڊ، اتر ۾ آرڪٽڪ سمنڊ ۽ ڏکڻ ۾ ميڊيٽرينئن سمنڊ، آفريڪا ۽ ھندي سمنڊ واقع آھن يورپ ۽ ايشيا جي وچ ۾ ورھاست طبعي ناھي پر اھا تاريخي سماجي تعمير جي بنياد تي ٿيل آھي. علم الارض مطابق يوريشيا ڌرتي جو ھڪ وڏو اڪيلو وڏو ٽڪرو آھي يورپي روايت موجب يورپ ۽ ايشيا کي ٻن الڳ کنڊَن طور تصور ڪندا آهن، جيڪي ايجئين سمنڊ، در دانيال، باسفورس وارو سامونڊي لنگھ، ڪيسپيئن سمنڊ، ڪوھ قاف، ڪيسپيئن سمنڊ، يورال ندي ۽ ڪوھ اورال يا ڪوھ يورال وسيلي هڪٻئي کان الڳ ٿيل آهي، پر ڪُجهہ جاگرافيائيدان يورپ ۽ ايشيا کي هِڪُ ئي کنڊُ سڏين ٿا، جنھن کي يوريشيا چيو ويندو آهي. يوريشيا جي پکيڙ 55,000,000 km2 آھي جيڪا ڌرتي جو لڳ ڀڳ %36.2 آھي. ان جي زمين تي اٽڪل 5 ارب ماڻھو رھن ٿا جيڪي سموري ڌرتيءَ جي آبادي جو %70 آھن. ھڪ اندازي مطابق يوريشيا ۾ انساني آبادي جي شروعات 60000 کان 125000 سال اڳ ٿي ھئي. يوريشيا جي ٻيٽن ۾ جپان ، برطانيا، انڊونيشيا، سري لنڪا، تائيوان، آئرلينڊ، مالٽا، سسلي، فلپائينز وارا ٻيٽ شامل آهن. طبعي جاگرافي مطابق يوريشيا ھڪ الڳ زمين جو کنڊ آھي. يورپ ۽ ايشيا جي منفرد زميني کنڊن جا تصور ڪلاسيڪي دؤر (800 کان 600 ق م تائين وارو دور) جيترا قديم آھن ۽ انھن جي وچ ۾ سرحدن جو تعين جاگرافيائي ضرورت جي بدران انساني من پسندي واري طريقي سان ڪيو ويو. قديم دؤر ۾ ڪاري سمنڊ ۽ مرمارا سمنڊ ۽ انھن سان ملندڙ سامونڊي لنگھن واري ھنڌ کي يورپ ۽ ايشيا وچ ۾ سرحد سمجھيو ويو، پر موجوده دؤر چ۾ يورال جبلن ۽ ڪوھ قاف جبلن جي قطارن کي ٻنھي کنڊن وچ واري سرحد سمجھيو وڃي ٿو. يوريشيا سوئيز ڪئنال واري جاء تان آفريڪا سان ڳنڍيل ھيو ۽ ان وقت ايفرويوريشيا سڏبو ھو جيڪو ان وقت ڌرتيءَ جو سڀ کان وڏو کنڊ ھيو پر بعد ۾ سوئيز ڪئنال جي کوٽائي بعد آفريڪا يوريشيا کان ڌار ٿي ويو ڌرتي جي سڀ کان وڏي ٽڪري ھجڻ ڪري يوريشيا ۾ ڌرتي جي ھر موسم موجود رھي ٿي.
حوالا
موضوع
زمرو:عظيم کنڊ زمرو:يوريشيا
نياز پنهور
نياز پنهور (انگريزي:Niaz Penhwar) سنڌپاڪستان ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻوليءَ جو مشهور شاعر، ڪهاڻيڪار، ڊراما نگار ، ڪالم نگار ۽ صحافي آھي. سندس ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن.
زندگي جو احوال
نياز پنهور جو  اصل نالو ذوالفقار علي آهي، هن سنڌ جي عمرڪوٽ ضلعو جي شهر شادي پليءَ ۾ 15 جولاءِ 1963ع تي محمد ابراهيم پنهور جي گهر ۾ جنم ورتو. نياز پنهور جي والد 1950ع کان اڳ ۾ بمبئي يونيورسٽيءَ مان مئٽرڪ پاس ڪئي هئي. والد کي ايمانداريءَ ۽ فرض شناسيءَ سبب ننڍيون وڏيون نوڪريون ڇڏڻيون پيون. اهو ئي سبب آهي جو نياز پنهور جي تربيت هڪ مسڪين پر پڙهيي لکيي گهراڻي جي فرد جي هٿ هيٺ ٿي. پيءُ جي نقش قدم تي هلندي  نياز پنهور تعليم مڪمل ڪرڻ بعد گهريلو ضرورتن جي مد نظر پاڻ پتوڙڻ لڳو.غربت سبب هن پنهنجي والد سان گهر جي خرچ ۾ هٿ ونڊائڻ خاطر ڇولا ۽ گجرون پڻ کپايون ۽ ڪتابن سان ٻاراڻي وهيءَ ۾ ذوق هئڻ سبب ان پورهيي مان بچت ڪري ريڙهن تان ڪتاب وٺي پڙهندو رهيو. نياز پنهور 12 جولاءِ 1990ع تي مائٽن جي مرضيءَ سان افروز عباسيءَ سان شادي ڪئي. کيس برکا، علي بابا، باک ۽ مرتضيٰ نالي چئن ٻارڙن جو اولاد آهي.
تعليم
نياز پنهور پرائمري تعليم پنهنجي اباڻي ڳوٺ ۾ حاصل ڪئي. هن مئٽرڪ 1979ع ۾ ماڊل اسڪول سنڌ يونيورسٽيءَ مان ڪئي. جڏهن تہ ڊپلوما؛ ايسوسيئيٽ انجنيئرنگ (مڪينيڪل) ٽيڪنيڪل ڪاليج حيدرآباد مان 1982ع مان پاس ڪرڻ کان پوءِ انٽرميڊيئٽ  جو امتحان حيدرآباد مان پرائيويٽ پاس ڪيائين. نياز پنهور بي اي ۽  ايم. اي صحافت، ايم. اي پاڪستان اسٽڊي ۽  ايم. اي سنڌي ادب جون ڊ گهڙيون سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان حاصل ڪيائين. هن حيدرآباد لا ڪاليج مان ايل. ايل. بي پڻ ڪئي.
علمي ادبي خدمتون
نياز پنهور اول انڊسٽريز ڊپارٽمينٽ حيدرآباد ۽ ميرپورخاص ۾ڪلارڪ طور ملازمت ڪئي ۽ ان کانپوءِ ماڊل اسڪول سنڌ يونيورسٽيءَ جي ڪاليج واري شعبي ۾ ليڪچرار رهيو. بعد ۾ پبلڪ سروس ڪميشن پاس ڪري ڊگري ڪاليج کپري ۾ ليڪچرر مقرر ٿيو. نياز پنهور کي ننڍي پڻ کان ئي علم ادب سان لڳاءُ هو. . هن پنهنجي گهر ۾ پيل مولوي احمد ملاح جا ڪتابن پڙهي ان کان متاثر ٿي شاعري جي شروعات ڪئي. هن جي پهرين ڪهاڻي 1972ع ڌاري روزاني هلال پاڪستان ڪراچي جي صفحي ’گلن جهڙا ٻارڙا‘ ۾ شايع ٿي، ان وقت نياز ٽئين درجي ۾ پڙهندو هو. ابتدائي طور سنڌي ادبي بورڊ جي آفيس ۾ ويندو رهيو، جتي گل ڦل رسالي جي تڏهوڪي ايڊيٽر سوز هالائي سندس ادبي تربيت ڪئي ۽ سندس لکڻيون شايع ڪيون. سندس امڙ پڻ انهيءَ وقت ۾ ٽريننگ ڪاليج حيدرآباد جي پڙهيل هئي، اهو ئي سبب هن جي تربيت ماءُ جي هنج ۾ علمي ۽ ادبي نموني جي ٿي. نياز ماڊل اسڪول ۾ پڙهڻ واري زماني ۾ چڻنگ سنگت جو مرڪزي پريس سيڪريٽري به رهيو. صحافتي پيشي جي شروعات روزاني مهراڻ اخبار ۾ ڪم ڪرڻ سان ڪيائين، اتي سب ايڊيٽر رهيو. ايم. آر. ڊي تحريڪ دوران نياز پنهور، شمشير الحيدري سان گڏ مهراڻ اخبار ۾ ڪم ڪندو هو. ان زماني ۾ ڄمار جي لحاظ کان هيءُ ڪنهن اخبار ۾ ننڍي عمر جو نيوز ايڊيٽر هو. ان کانسواءِ ’گلن جهڙا ٻارڙا‘ رسالي ۾ هن جا 1974ع جي زماني ۾ سوين شعر، ماهوار گل ڦل ۾ لاتعداد ڪالم ڇپيا، بعد ۾ آگسٽ 1990ع کان روزاني ڪاوش اخبار ۾ ڪم ڪرڻ شروع ڪيائين ۽ ان ۾ نيوز ايڊيٽر ٿيو. 1980ع واري زماني ۾ سندس شاعري ۽ ٻيون لکڻيون ’گل ڦل‘ ۽ ’ ٽماهي مهراڻ‘ ۽ ’آرسي‘ جهڙن رسالن ۾ ڇپجنديون رهيون ۽ سندس ٻاراڻي شاعريءَ جو پهريون ڳٽڪو ”ڪوڏ ۽ سپون“ 1981ع ۾ شايع ٿيو، جنهن تي انسٽيٽيوٽ آف سنڌولاجيءَ پاران کيس ’ٻاراڻي ادب‘ جو انعام پڻ ڏنو ويو. 1982ع ۾ سنڌي ادبي سنگت، ڄامشوري شاخ جو سيڪريٽري چونڊيو ويو، پي. ٽي. وي جي پروگرام چهچٽي لاءِ 13 مزاحيه خاڪا ۽ 6 ڊراما لکيائين. ’گلن جهڙا ٻارڙا‘، سنگت جو مرڪزي رابطا سيڪريٽري، ’ٻارڙن جي ٻاري‘ جو مرڪزي چيئرمئن؛ ’ٻارڙن جي محفل‘ ۽ ’چڻنگ سنگت‘ جو مرڪزي جنرل سيڪريٽري؛ ’ سنڌي ادبي سنگت‘ جو مرڪزي خزانچي، پريس ڪلب حيدرآباد جي گورننگ باڊيءَ جو ميمبر، ماهوار ”ٻالڪ رسالي“ جو ايڊيٽر، ماهوار ”نئون نياپو“ ۽ ”ماڪ“ مئگزين جو اسسٽنٽ ايڊيٽر؛ سرتاج مئگزين جو ايڊيٽر به رهيو. ان کان سواءِ ڪي. ٽي. اين تي موسيقيءَ جي پروگرام’محفل‘ جو ميزبان ۽ ڊائريڪٽر پڻ رهيو آهي، کيس ”نئين زندگي“ رسالي۽ سنڌي ادبي سنگت طرفان بهترين شاعر جو اوارڊ، نيشنل ڊفينس يونيورسٽيءَ پاران هڪ ورڪشاپ ۾ بهتر ڪارڪردگيءَ عيوض ميڊل ۽ سرٽيفڪيٽ ۽ ايس ٽي پي پاران بهترين صحافيءَ جو اوارڊ پڻ مليو. هيءُ وڏي عرصي تائين سنڌي ادبي بورڊ جي بورڊ آف گورنرس جو ميمبر، سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو جي بورڊ آف گورنرس جو ميمبر ۽ سنڌ يونيورسٽيءَ جي سينڊيڪيٽ جو ميمبر پڻ رهيو آهي. علمي ادبي لحاظ کان دوستن جو هڪ وڏو حلقو اٿس. سندس شاعري ڪيترن ئي فنڪارن ۽ فنڪارائن ڳائي آهي. هن وقت روزاني ڪاوش جي نيوز ايڊيٽر هئڻ سان گڏ سچل سرمست ڪاليج ۾ سماجي اڀياس سبجيڪٽ جي ايسوسيئيٽ پروفيسر طور ڪم ڪري رهيو آهي. ان کان سواءِ ريڊيي پاڪستان تي صداڪاري ڪرڻ سميت ڪي ٽي. اين جي پروگرام’ڪاوش عوام آڏو‘ جو ميزبان به رهيو آهي.
حوالا
زمرو:شاعر زمرو:ڪهاڻيڪار زمرو:ڊرامه نگار زمرو:صحافي زمرو:سنڌي ماڻھو
لٿوينيا
لٿوينيا جنھن جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف لٿوينيا آھي اتر یورپ جي بالٽڪ ريجن ۾ واقع ھڪ ننڍي بالٽڪ رياست آهي. جيڪا بالٽڪ سمنڊ جي اوڀر واري ڪناري تي، سويڊن ۽ ڊينمارڪ جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آھي ان جون سرحدون اتر ۾ ليٽويا، اوڀر ۽ ڏکڻ م بيلاروس سان،  ڏکڻ ۾ پولينڊ سان، ڏکڻ اولھ م روس جي اوبلاسٽ ڪاليننگراڊ (روسي اينڪليو ۽ ايڪسڪليو ) سان ملن ٿيون. ھڪ ڪاٿي مطابق ھن ملڪ جي آبادي لڳ ڀڳ 28 لک آھي. ملڪ جي گادي جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شھر ولنس آھي. ملڪ جا ٻيا وڏا شھر ڪئونس ۽ ڪلئيپڊا آھن. لٿوينيائي ماڻھو بالٽ نسل سان تعلق رکندڙ آھن. ھن ملڪ جي سرڪاري ٻولي لٿوينيائي ٻولي آھي جيڪا بالٽ نسل جي ٻن بالٽڪ شاخ جي ٻولين: لٿوينيائي ۽ ليٽويائي مان ھڪ آھي.
تاريخ
چوڏھين صدي عيسويءَ م لٿوينيا واري گرينڊ ڊچي يورپ جو سڀ کان وڏو ملڪ ھئي جنھن م موجوده لٿوينيا، يوڪرائين، بيلاروس، ۽ روس ۽ پولينڊ جا ڪجھ حصا شامل ھئا. 1569ع ۾ لٿوينيا ۽ پولينڊ الحاق ڪندي ٻہ رياستي يونين ٺاھي جنھن جو نالو پولش- لٿوينيائي دولت مشترڪه ھيو. ان شموليت باوجود لٿوينيائي فوج، ڪرنسي ۽ ملڪي قانون الڳ رھيا. 3 مئي 1791ع ۾ يونين ۾ دولت مشترڪه جو آئين آمريڪي آئين جي طرز تي ٺاھي نافذ ڪيو ويو. اھا يونين 1772ع, وري 1792ع ۽ آخرڪار 1795ع  ٽن مرحلن م ورھائجي روس، پروشيا ۽ ھبسبرگ جي وچ ۾ ورھائجي وئي. لٿوينيائي حصو روسي ايمپائر ۾ شامل ڪيو ويو. 1831ع ۾ ھڪ ناڪام بغاوت بعد روس جي زار اتي روسيفڪيشن واريون پاليسيون شروع ڪرائي ڇڏيون
پھرين جنگ عظيم ۾ 1915 جي پڇاڙيءَ ۾ جرمني روسي فوج کي شڪست ڏيندي لٿوينيا تي قبضو ڪيو .
تاريخ 18 کان 22 سيپٽمبر ،1917 ۾ ولنس شھر ۾ ھڪ ڪانفرنس ۾ ھڪ ،20 رڪني لٿوينيائي ڪائونسل چونڊي وئي جنھن 16 فيبروري 1918ع تي لٿوينيا جي آزادي جي قانون تي دستخط ڪري ملڪ جي آزادي جو اعلان ڪيو ۽ ولنس شھر کي ملڪ جي گادي جو هنڌ قرار ڏنو.
نومبر 1918ع ۾ جرمني جي جنگ ۾ پيش پوڻ بعد لٿوينيا م پھريون عبوري آئين آندو ويو ۽ پھرين قائم ٿيندڙ حڪومت جو وزيراعظم آگسٽينس وولديمرس ٿيو. حڪومت جي کاتن ۽ فوج کي منظم ڪيو ويو. ھن ملڪ جي ماڻھن ٽي دفعا آزادي جي جنگ وڙھي جنھن مان ھڪ جنگ بالشويڪن سان وڙھيا جن جن 1918 ۽ 1919 ۾ لٿوينيائي سويت سوشلسٽ ريپبلڪ جو اعلان ڪيو، ٻين جنگ اولھ روس جي والنٽيئر فوج سان ۽ ٽين جنگ پولينڊ سان وڙھيا
15 مئي 1920ع ۾ جمھوري طريقي سان چونڊيل لٿوينيا جي پھرين آئين ساز اسيمبلي جو اجلاس ٿيو جنھن ذريعي سڌارن جي عمل جي شروعات ٿي. ملڪ جي نئين ڪرنسي لٿونين لٽس متعارف ڪرائي وئي. تعليمي سڌارا آندا ويا وائٽوٽس ميگنس يونيورسٽي کولي وئي سڀ وڏا سرڪاري ادارا قائم ڪيا ويا ۽ لٿوينيا پائيداري حاصل ڪرڻ شروع ڪئي. ٻاھرين ملڪن ان کي تسليم ڪرڻ شروع ڪيو. 1921ع ۾ ھي ملڪ ليگ آف نيشنز ۾ شامل ٿيڻ شروع ٿي 17 ڊسمبر 1926 ۾ ھتي فوجي انقلاب آيو. 1928ع ۾ نئون آئين نافذ ڪيو ويو جنھن ذريعي صدارتي نظام کي مضبوط ڪيو ويو. آھستي آھستي مخالف ڌر کي دٻايو ويو، سينسر شپ جي سختي وڌائي وئي، اقليتن جا حق صلب ڪيا ويا. ٻي جنگ عظيم جي شروعات ۾ ئي لٿوينيا غيرجانبداري اختيار ڪئي.
آڪٽوبر 1939ع ۾ لٿوينيا کي مجبور ڪري سويت لٿوينيائي باھمي مدد جي معاھدي تي صحيح ڪرائي جنھن تحت ولنس جي عيوض لٿوينيا ۾ پنج سوويت فوجي اڏا قائم ڪيا ويا ۽ 20000 فوجي رکيا ويا. ولنس سويت يونين پولينڊ تي حملو ڪري ان کان کسيو ھو 14 جون 1940 ۾ سوويت يونين ھن ملڪ جي حڪومت جي تبديلي ۽ ريڊ آرمي جي ملڪ ۾ داخلا جو الٽيمٽم ڏنو. لٿوينيائي حڪومت مجبورن الٽيمٽم قبول ڪيو. صدر سميٽونا جلاوطن حڪومت جي قيام جو ارادو ڪندي ملڪ ڇڏي ويو. ٻہ لک روسي فوجي بيلاروسي سرحد کان لٿوينيا ۾ داخل ٿي ويا سوويت يونين بالٽڪ رياستن تي قبضو ڪري اتي نيم آئيني طريقن سان آزاد ملڪن کي  سويت سوشلسٽ ريپلڪن ۾ تبديل ڪري ڇڏيو م تبديل ڪيو.21 جولاء 1940 ۾ لٿوينيائي سويت سوشلسٽ ريپبلڪ جو اعلان ڪيو ويو. ڪميونسٽ پارٽي لٿوينيا کي ڇڏي باقي سموريون سياسي پارٽيون ختم ڪيون ويون. لٿوينيئن لٽس کي ختم ڪري سوويت روبل کي ڪرنسي بڻايو ويو. لٿوينيائي فوج کي ريڊ آرمي جي اوڻٽيھين رائيفل ڪور ۾ بدلايو ويو. ,22 جون 1941ع ۾ جرمني سوويت يونين تي حملو ڪيو ته لٿوينيائي ايڪٽوسٽ فرنٽ لٿوينيا جي آزادي لاء سرگرم ٿيو پر وري ھن ملڪ تي جرمني جو قبضو ٿي ويو. ھن ملڪ م يھودين جو قتل عام شروع ڪيو ويو. پھرين ڊسمبر 1941ع تائين 120000 کان مٿي ماڻھن کي ماريو ويو جن م 95 سيڪڙو يھودي ھئا. جرمني جي شڪست بعد سويت يونين ٻيھر ھن ملڪ تي ڪنٽرول حاصل ڪيو. سويت ريپبلڪ جي ٻيھر قيام بعد ھتي گوريلا جنگ ذريعي مزاحمت جو آغاز ٿيو.
11 مارچ 1990 تي لٿوينيا جي سويت سوشلسٽ ريپبلڪ جي سپريم ڪائونسل لٿوينيا جي سوويت يونين کان آزادي جو اعلان ڪري سويت يونين جي سڀ کان پھرين علحده ٿي.دڙ رياست بڻجي وئي. 20 اپريل 1990 تي سوويت يونين ھن رياست جي ھر سپلاء بند ڪري ناڪابندي شروع ڪئي. جيڪا 74 ڏينھن جاري رھي پر لٿوينيا آزادي جو اعلان واپس نه ورتو. جنوري 1991 ۾ ڪي جي بي، اندروني معاملن جي وزارت ۽ روس جي فوج کي استعمال ڪري فوجي انقلاب آڻڻ جي ڪوشش ڪئي وئي
سڄي ملڪ جي ماڻھن گادي جي ھنڌ ولنس ۾ سپريم ڪائونسل (پارليامينٽ) کي بچائڻ لاء ان جو رخ ڪيو ۽ فوجي ڪاروائي کي ناڪام بڻايو. 17 سيپٽمبر 1991 تي لٿوينيا گڏيل قومن ۾ شامل ٿيو.25 آڪٽوبر 1992 ۾ نئين ٺھيل آئين جي شھرين رفرينڊم ذريعي توثيق ڪئي. 14 فيبروري 1993ع تي ملڪ ۾ چونڊون ٿيون ۽ الگيرڊس برازئوسڪاس آزاد ملڪ جو پھريون صدر چونڊجي آيو. 31آگسٽ 1993 تي سوويت فوجين جو آخري يونٽ ان سرزمين مان ٻاھر نڪري ويو. 29 مارچ 2004ع ۾ ھي ملڪ نيٽو جو رڪن ٿيو. پھرين مئي 2004 تي لٿوينيا يورپي يونين جو بااختيار رڪن بڻجي ويو. 21 ڊسمبر 2007 تي شينجن ايگريمنٽ جو رڪن ٿيو.
جاگرافي
لٿوينيا يورپ جي بالٽڪ ريجن ۾ واقع آهي. ان جي پکيڙ 65200 چورس ڪلوميٽر آهي ان کي 99 ڪلوميٽر وارياسو سامونڊي ڪنارو آھي. ملڪ جي سڀ کان وڏي ندي نيمان ندي آهي جنھن جي شامل ٿيندڙ شاخن ۾ بين الاقوامي جھازراني پڻ ٿئي ٿي.
لٿوينيا اتر يورپي پلين جي ڪناري تي واقع آهي جتي ھيٺانھان ۽ مٿانھان پٽ شامل آهن. ان جو سڀ کان بلند ترين مقام اوڪستوجاس جبل جي چوٽي آھي جيڪا سامونڊي سطح کان 294 ميٽر بلند ۽ ملڪ جي اوڀرندي پاسي واقع آھي. ملڪ جي سڀ کان وڏي ڍنڍ دروڪسيائي ڍنڍ آھي.
آبھوا
ھن ملڪ جي آبھوا ٽيمپريٽ ۽ سمنڊ ۽ خشڪي ٻنھي جو اثر رکندڙ آهي. سمنڊ ڪناري لڳ سراسري گرمي پد جنوري ۾ 2.5- سينٽي گريڊ ۽ جولاء ۾ 16 سينٽي گريڊ ھوندو آھي. ولنس شھر جو سراسري گرمي پد جنوري ۾ 6.0- سينٽي گريڊ ۽ جولاء م 17 سينٽي گريڊ رھندو آھي.
سياسي نظام
لٿوينيا 11 مارچ 1990 تي آزادي جو اعلان ڪيو ۽ ملڪ ۾ 25 آڪٽوبر 1992 تي عام چونڊون ٿيون56.75 سيڪڙو ماڻھن نئين آئين جي حمايت ڪئي.
لٿوينيا جي رياست جو سربراھ صدر آھي جيڪو 5 سالن لاء سڌي چونڊ ذريعي مقرر ٿيندو آهي ۽۽ ھڪ ماڻھو رڳو ٻہ ڀيرا صدر چونڊجي سگھي ٿو. خارجي امور ۽ دفاعي معاملا ان جي ذمي ھوندا آھن. صدر فوج جو ڪمانڊر ان چيف ھوندو آھي صدر وزيراعظم جي مقرري ڪندو آھي ۽ ان کان نالا وٺي ڪابينه جي مقرري پڻ ڪندو آهي. وڏن آفيسرن ۽ ججن جي مقرري پڻ صدر ڪندو آهي. 26 مارچ 2019 تي عام چونڊون ۾ سمورن شھرن مان ڳري اڪثريت سان گيٽن نوسيد صدر چونڊجي آيو ملڪ جي آئيني عدالت ۾ ججن جي مقرري 9 سالن لاء ٿيندي آهي جن مان ٽن چونڊ ملڪ جو صدر ڪندو آھي، ٽن جي وري چيئرمين سيئمس ۽ باقي ٽن جي مقرري چيئرمين سپريم ڪورٽ ڪندو آهي. ملڪ جي پارليامينٽ جو نالو سئيمس آھي جيڪا ھڪ ايواني آھي جنھن جا 141 ميمبر آھن ۽ پارليامينٽ جو مدو چار سال آھي. انھن 141 مان 71 ميمبر تڪن مان سڌي چونڊ وسيلي ۽ باقي ٻيا متناسب نمائندگي جي بنياد تي ملڪي سطح تائين ووٽن مان چونڊجندا آھن ھي دنيا جي انھن پھرين ملڪن ۾ شامل آهي جن سڀ اول عورتن کي عام چونڊن ۾ ووٽ جو حق ڏنو. اھو حق 1918ع جي آئين ۾ ڏنو ويو جنھن جو 1919ع ۾ پھريون ڀيرو استعمال پڻ ڪيو ويو. آمريڪا ۾ اھو حق عورتن کي 1920ع ۾ فرانس 1945، يونان ۾ 1952ع ۾ ۽ سوئٽزرلينڊ ۾ 1971ع ۾ ڏنو ويو ھن ملڪ ۾ کوڙ ننڍيون وڏيون سياسي جماعتون آهن  عام طور تي عام چونڊون ھر چوٿين سال آڪٽوبر جي ٻئي آچر تي ٿينديون آھن To be چونڊن ۾ اميدوار ٿيڻ جي عمر جي گھٽ ۾ گھٽ حد 25 سان آھي. ان لاء لازم آھي تي ڪنھن ٻي رياست جو وفادار نہ ھجي ۽ مستقل لٿوينيا جو رھاڪو ھجي چونڊن کان 65 ڏينھن اڳ ڪورٽ جو سزا کاڌل نااھل ٿي ويندو آهي. ملڪ ۾ سرڪاري ملازم يا جج يا فوج جو ملازم بہ چونڊ اميدوار ٿيڻ جي اھل نہ ھوندو آھي. 2016 جون عام چونڊون لٿوينيئن پيزنٽ اينڊ گرينس نالي جماعت کٽي ھئي جنھن 141ان 54 سيٽون کٽيون
ملڪ جي صدر جي چونڊ پنجن سالن لاءِ اڪثريتي ووٽن جي بنياد تي ٿيندي آھي صدارتي اميدوار لاء عمر جي گھٽ ۾ گھٽ حد 40 سال ھوندي آھي ۽ اھو گھٽ ۾ گھٽ ٽن سالن تائين ملڪ ۾ رھندڙ ھجڻ سان گڏ پارليامينٽ جي ميمبر ٿيڻ واري اھليت رکندڙ ھوندو آھي. ھن ملڪ کي 2019ع ۾ يورپي پارليامينٽ ۾ نمائندگي 11 تائين ميمبرن تائين ملي
انتظامي ورهاست
لٿوينيا جو موجوده انتظامي ورهاست جو نظام 1994ع جو قائم ڪيل آهي جنھن ۾ 2000 ۾ يورپي يونين جي گھرج مطابق ڪجھ تبديليون آنديون ويون. ملڪ ۾ 10 ڪائونٽيون آھن جيڪي 60 ميونسپلٽين ۾ ورھايل آھن جن مان ڪجھ ضلعي ميونسپلٽيون ۽ ڪجھ شھري ميونسپلٽيون آھن. انھن جي ميئر جي سڌي سئين چونڊ ٿيندي آهي.
معيشت
ھن ملڪ جي کليل ۽ گڏيل معيشت آھي جيڪا عالمي بئنڪ مطابق تمام وڏي آمدني واري معيشت ۾ شمار ٿئي ٿي. 2016 جي انگن اکرن مطابق ھن ملڪ جي معيشت جا وڏن حصن ۾ خدمتون ( جي ڊي پي جو %68.3), صنعت ( جي ڊي پي جو %28.5) ۽ زراعت (جي ڊي پي جو %3.3) شامل ھيا پھرين جنوري 2015ع تي يورو ھن ملڪ ۾ لٽس جي جاء تي قومي ڪرنسي ٿي وئي 2018ع ۾ ھن ملڪ جي برآمدن ۾ زرعي ۽ کاڌي واريون شيون 18.3 سيڪڙو، ڪيميائي شيون ۽ پلاسٽڪ 17.8 سيڪڙو، مشينري ۽ اپلائنسز 15.8 سيڪڙو، معدني شيون 14.7 سيڪڙو، ڪاٺ ۽ فرنيچر 12.5 سيڪڙو ھيا. 2016 جي انگن اکرن مطابق ھن ملڪ جي برآمدن جي سپلاء 14 سيڪڙو روس ڏي، 9.9 سيڪڙو ليٽويا ڏي، 9.1 سيڪڙو پولينڊ، 7.7 سيڪڙو جرمني، 5.3 سيڪڙو اسٽونيا، 4.8 سيڪڙو سوئيڊن ۽ 4.3 سيڪڙو يونائيٽيڊ ڪنگڊم ڏانھن ھئي 2017 ۾ ملڪ جي جي ڊي پي جو 81.31 سيڪڙو برآمدن مان ھيو.
آ پريوري
آ پريوري يا آ پريوراء ھڪ لاطيني فقرو آھي جنھن جو ابتڙ  a posteriori آھي جيڪي ٻئي فلسفي جا اصطلاح آھن جيڪي 1781ع ۾ امونيل ڪانٽ جي ڪتاب  ڪرٽڪ آف پيوئر ريزن  ۾ استعمال ٿيڻ کان پوء مشھور ٿيا. اڳواٽ ساريل نتيجو/اڳ موجود حقيقت :لاطيني ٻوليءَ جي هن اصطلاح ذريعي اڳواٽ طئي ڪيل تاثر مطابق پاليسي جوڙيندڙ فرد/ادارو ڪن امڪاني نتيجن کي ذهن ۾ رکندي، پنهنجي حڪمت عملي جوڙي ٿو. يعني ڪنهن به طئي ٿيل فيصلي کي عمل ۾ آڻڻ سان جيڪي نتيجا نڪرندا، تن بابت کيس حاصل سگهاري ادراڪ سبب اڳواٽ آگاهي هوندي آهي. مثال طور جڏهن هڪ ڪمزور رياست ڪنهن سگهاري رياست جي سرحدن تي هروڀرو جي کؤنس جاري رکندي ، ته ڪنهن نه ڪنهن موقعي تي کيس سگهاري رياست طرفان ڪن-مهٽ ضرور ٿيندي. هي مثال 1980ع جي ڏهاڪي ۾ چين ۽ ويٽنام جي وچ ۾ ٿيل جنگ لاءِ بلڪل مناسب معلوم ٿئي ٿو.
حوالا
زمرو:اصطلاح زمرو:سلجھائپ صفحا
بلڙي شاھ ڪريم تعلقو
بلڙي شاھ ڪريم تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام بلڙي شاھ ڪريم شھر آھي. ھن شھر جو نالو سنڌ جي مشھور بزرگ ۽ شاعر شاھ عبدالڪريم بلڙي واري جي نالي تان پيو جيڪو شاھ عبداللطيف ڀٽائي جو ڏاڏو ھيو.
ميد
ميد (Meds people) هڪ نسلي برادري آهي جيڪا بلوچستان ، پاڪستان جي ساحلي علائقن ۾ ، خاص طور تي مڪران ۽ لس ٻيلو جي علائقن ۽ ايران جي صوبي سيستان ۽ بلوچستان جي مڪران واري علائقي ۾ رهن ٿا.
بلڙي شاھ ڪريم تعلقو
جاگرافي
ھي تعلقو ٽنڊو محمد خان ضلعي جو پکيڙ ۾ سڀ کان وڏو تعلقو آهي. ان جي اتر ۾ حيدرآباد ضلعو، اتر اولھ ۾ ٺٽو ضلعو جتي ٻنھي جي حد تي سنڌو ندي واقع آهي.اولھ ۾ سجاول ضلعو، ڏکڻ ۾ بدين ضلعو، اوڀر ۾ ٽنڊو محمد خان تعلقو ۽ ٽنڊو غلام حيدر تعلقو واقع آهن.
ميد
حوالا
زمرو:بلوچ قبيلا زمرو:سنڌ جي تاريخ
دمجلي عار
دمجلي (English: [http:/wikipedia.org/wiki/Damjili_Cave]) (آذربائيجاني: Damcılı mağarası) –  آزربائيجان ۾ هڪ اڌ گول شڪل جو غار آهي. جتي اڳاٽي زماني قديم حجري دور ۽ پٿرن جي دور واري انسانن جي رهڻ جا آثار مليا آهن.
بلڙي شاھ ڪريم تعلقو
آبادي
هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ انداز مطابق پوڻا ٻه لک ھئي. 2017ع جي آدمشماري مطابق ھن تعلقي جي آبادي 2,36,913 ھئي جنھن مان 2,30,531 ٻھراڙيءَ ۾ رهندڙ ۽ 6,382  شھري ھئي.
دمجلي عار
غار ۾ مختلف قسمن جي پٿرن جا اوزار، پٿرن سان ٺهيل تير جا نوڪ، پٿر جا چاڪو، چُله، جانورن جي هڏن جا ڍانچا پڻ مليا آهن.
بلڙي شاھ ڪريم تعلقو
ديھون
نيشنل ڊزاسٽر مئنيجمينٽ اٿارٽي جي رڪارڊ مطابق بلڙي شاھ ڪريم تعلقي م 78 ديھون واقع آهن. بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ مطابق انھن جو ڪل تعداد 76 آھي. ديھ صديق پور ۽ ديھ آبڙي نيشنل ڊزاسٽر مئنيجمينٽ اٿارٽي جي رڪارڊ م ظاهر آھن پر سنڌ بورڊ آف روينيو ٻنھي ديھن کي ھن تعلقي ۾ ظاھر نہ ٿو ڪري.
يونين ڪاؤنسلون
شاه ڪريم تعلقي ۾ 5 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن.
زمرو:سنڌ جا تعلقا
25 فيبروري
وفاتون
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
برٿ ديھ
ضلعي سکر جي تعلقي پني عاقل جي هڪ ديهه جنهن ۾ ’ڀِرٿ‘، ’آچر ناپر‘، ’خيرو انڍڙ‘، ’ڏاتو ڏنو ڀاڙو‘، ’متو ڀاڙو‘ ۽ ’غلام علي ڀاڙو‘ نالي ڳوٺ آباد آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
ايڪوٽوريل گائينا
استوائي گني ، وچ آفريڪا جي هڪ ملڪ جو نالو آهي، ملڪ جي ايراضي 28 هزار چورس ڪلوميٽر آهي. آزادي کان اڳ هي اسپين جي قبضي ۾ آيل ملڪ هو. هن ملڪ جو نالو، خط استوا ۽ گني جي نار جي ويجهو هجڻ ڪري پيو. استوائي گني واحد آفريڪي ملڪ آهي جنهن جي سرڪاري ٻولي اسپيني آهي. 2015 جي آدمشماري موجب هن ملڪ ۾ 1,222,245 ماڻهو آباد آهن.
استوائي گني جي اتر ۾ ڪيمرون، ڏکڻ ۽ اوڀر ۾ گيبون ۽ اولهه ۾ گني نار واقع آهن. 1990ع جي ڏهاڪي جي وچ کان پوءِ استوائي گيني ذيلي آفريڪي سحارا جو سڀ کان وڌيڪ تيل پيدا ڪندڙ ملڪ بڻجي ويو، هي ملڪ آفريڪا جو مجموعي ملڪي پيداوار جي حوالي سان سڀ کان وڌيڪ امير ملڪ آهي. قوت خريد جي حوالي سان هي ملڪ دنيا ۾ 43هين نمبر تي آهي. امير هجڻ باجود ملڪ جي دولت غيرمنصفاڻي انداز ۾ ورهاست سبب، ان جو گھڻو حصو صرف چند فردن وٽ آهي. گڏيل قومن پاران 2016ع ۾ جاري ڪيل انساني ترقي جي شرح ۾ هن ملڪ جو 135 هون نمبر آهي. گڏيل قومن مطابق ملڪ جي اڌ آبادي کي صاف پاڻي نصيب آهي ۽ 20 سيڪڙو ٻار پنج سالن جي عمر کان اڳ فوت ٿي وڃن ٿا.
اختياري مرڪزيت هن ملڪ ۾ انساني حقن جي صورتحال انتهائي ڳڻتي جوڳي آهي. فريڊم هائوس جي سياسي ۽ شهري حقن جي سالياني رپورٽ ۾ استوائي جيني کي هر دفعي انساني حقن جي حوالي سان بدترين ملڪ ڪوٺيو وڃي ٿو. انساني اسمگلنگ جي حوالي سان پڻ هن ملڪ کي بدترين تصور ڪيو وڃي ٿو. آمريڪا پاران 2012ع ۾ جاري ڪيل هڪ رپورٽ ۾ استوائي جيني کي عورتن ۽ ٻارن جي جبري پورهئي ۽ جنسي اسنمگلنگ جي حوالي سان بدترين ملڪ ڄاڻيو ويو آهي.
حوالا
زمرو:مرڪزي آفريڪي ملڪ زمرو:اوپيڪ جا رڪن ملڪ زمرو:آفريڪا جا ملڪ
سمبڙيال
سمبڙيال، سمبريال (انگريزي: Sambrial) پاڪستان جي سيالڪوٽ ضلعي ۾ هڪ تحصیل آهي.
عجيب العجائب (حصو اول)
عجيب العجائب (حصه اول) Ajeeb ul Ajaib، ھڪ سنڌي ڪتاب جو نالو آھي جنھن جو ليکڪ شڪارپور جو مولوي محمد عثمان ھيو. ھي ڪتاب پوڪرداس 1914ع ۾ شايع ڪرايو ان جون 1000 ڪاپيون ڇاپيون ويون. ڪتاب جي ڇپائي نولڪشور پريس لاهور ڪئي.
حوالا
زمرو:ڪتاب زمرو:سنڌي ادب
لازم ملزوم
انساني زندگي به اُبتڙن جو ميلاپ آهي. ان ۾ ڏک ۽ سک ٻئي آهن. ٻئي هڪٻئي جي اُبتڙ به آهن ته لازم ملزوم به آهن. اهي زندگيءَ جون اهڙيون هڪٻئي سان لاڳاپو رکندڙ ۽ هڪٻئي تي دارومدار رکندڙ اُبتڻيون آهن، جهڙا ڏينهن ۽ رات، ڄم ۽ موت ۽ سردي ۽ گرمي، نه سک بنا ڏک جو تصور ڪري سگهجي ٿو، نه ڏک بنا سک جو. ٻنهي جو هڪٻئي تي دارومدار آهي ۽ هڪٻئي ۾ سمايل آهن. جيئن ٿَڪ بنا آرام جو، اوجاڳي بنا ننڊ جو، رات بنا ڏينهن جو ۽ سرءُ بنا بهار جو احساس ٿي نٿو سگهي، تيئن جنهن کي ڏکن جي خبر ڪانهي، تنهن کي سکن جو ڪهڙو احساس، ڪهڙو قدر ٿي سگهي ٿو. اُڃ نه هوندي ته شربت به ڪونه وڻندو. ڍاؤل ماڻهو ست رڇي طعامن ڏانهن به اک کڻي ڪونه نهاريندو.
زمرو:سماجي سائنس
ايبولي شنسٽ
thumb|200px|right|"Am I Not a Man and a Brother?", 1787 medallion designed by [[Josiah Wedgwood for the British anti-slavery campaign]] ايبو لي شنسٽ __Abolitionist رد ڪندڙ/ منسوخي پسند :
26 فيبروري
وفاتون
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
پيشابدان
250px|thumb|سينسر تي ڪم ڪندڙ پيشابدان
پيشابدان (پيشاب گهر، پيشاب جي شيشي، موترڻي) (Urinal،, )
پيالي نموني پيشابدان پير جي ليول کان اٽڪل 2″-6″ مٿي لڳايا ويندا آھن ۽ انھن ھيٺان ٢ انچ ڊايا ميٽر جا ويسٽ پائيپ (Waste pipes) لڳايا ويندا آھن. 250px|thumb|ھيء تصوير ڏيکاري ٿي ته سينسر وارا پيشابدان ڪيئن ڪم ڪن ٿا. پيشاب جي اثر کي نظر ۾ رکندي شيھي جي پائيپن کي ترجيح ڏني ويندي آھي، ليڪن عام رواجي طرح خرچ جي بچاءَ واسطي پي-وي-سيءَ (P.V.C) جا ويسٽ پائيپ استعمال ڪيا ويندا آھن. تمام گھڻو استعمال ٿيندڙ ۽ گھڻن ماڻھن وارين جڳھين واسطي قطار ۾ لڳل پيشابدانن واسطي ٧ پيشابدانن يا ١٤ فوٽ چينيءَ جي ڊگھي ناليءَ (Channel) پويان ھڪ نالي واري موري (Outlet) لڳائڻ گھرجي ۽ نالي اھڙي لاھانديءَ سان ٺاھي وڃي جيئن پيشاب تيزيءَ سان خارج ٿي وڃي. 250px|thumb|آسٽريا جي شھر ويانا ۾ ھڪ واش روم ۾ مردن جو پرائيويسي بيريئر وارا پيشابدان قطار ۾ لڳل پيشابدانن واسطي ھر ٻن پيشابدانن جي وچ ۾ ٻھ فوٽ مفاصلو ڇڏڻ گھرجي ۽ انھن ۾ پيشاب نيڪال ڪرڻ وارن سوراخن مٿان بندوقن ٺاھڻ واسطي استعمال ٿيندڙ ڌاتوءَ (Gun-metal) جي ڄاري لڳائڻ گھرجي. پيشابدانن کي تقسيم ڪندڙ وچ واريون ۽ انھيءَ کان سواءِ ساڄي ۽ کاٻي طرف واريون ڀتيون سرن ۽ سيمينٽ جي پلستر سان ھرگز نھ ٺاھيون وڃن ۽ ٻئي ڪنھن اڻ چوھيندر روغن جي تھھ چڙھيل چينيءَ جي ٽائيلن (Glazed Tiles) يا بلوري پٿر (Marble Tiles)  جي ٽائيلن ڳنڍڻ واسطي تمام سنھا جوڙ ڇڏيا وڃن، جيئن انھن منجھ پيشاب جذب ٿي نھ سگھي
ديدي ڪورڪوت جو ڪتاب
ديدي ڪورڪوت جو ڪتاب يا ڪورڪوت عطا جو ڪتاب (Dede Korkut or Korkut Ata; Dədə Qorqud, دده قورقود; Gorkut Ata) اوگز ترڪن جي بهادري جي مشهور ڪهاڻين جو ڪتاب آهي. انهن ڪهاڻين کي خانابدوش تُرڪيڪ ماڻهن جي معاشرتي طرز زندگي ۽ اسلام-کان-اڳ جي سندن اڳوڻي عقيدن جي لاءِ اخلاقيات ۽ ڳُڻن واري اهميت حاصل آهي. ان ڪتاب جو خيالي داستان، ترڪُ ملڪن جهڙوڪ ترڪي، آذربائيجان، ترڪمانستان، قزاقستان ۽ ڪجه حد تائين ڪرزستان  جي ثقافتي ورثو سان لاڳاپو رکي ٿو.
منگولڪ ۽ ترڪ ٻولي جي گهراڻي منجهان 1،000 کان مٿي وڌيڪ رڪارڊ ٿيل داستان ڊيڊي ڪورڪوت ڪتاب جون مها ڪهاڻيون آهن.
ابروگيشن
ابروگيشن يا منسوخي (Abrogation) جڏهن ڪنھن ملڪ جو آئين، عوامي حمايت يا اڪثريتي مڃتا وڃائي ٿو، تڏهن ملڪ جي حڪومت ان کي منسوخ ڪري ٻيو آئين نافذ ڪندي آهي. ان کان سواءِ ٻن يا وڌيڪ ملڪن جي وچ ۾ رائج معاهدي يا ٺاھ کان ڪو هڪ يا مڙئي ملڪ الڳ ٿيڻ جو اعلان ڪن، تہ معاهدي يا ٺاھ کي رد سمجهيو ويندو. هيءُ اصطلاح سياسيات جي علم Political Science ۽ ڏيھان-ڏيھي ناتن International Relations ۾ عام طور استعمال ٿئي ٿو.
ديدي ڪورڪوت جو ڪتاب
مهاڪهاڻي جي ابتدا خُلاصو
ديدي ڪورڪوت ھڪ ڪتاب:تُرڪَ، آذربائيجاني ۽ تُرڪمان جو قومي جنگ نامو يا سورهيائيءَ جي مهاڪهاڻي يا داستان (ڪٿا) آھي، جيڪو اوغز ترڪ ماڻهن ۾ اوغز-نامو سان پڻ سڏيو ويندو آھي، جيڪو وچ ايشيا ۾ شروع ٿئي ٿو، اناتوليا ۽ ايران ۾ جاري آهي، ۽ ان جي گهڻو مرڪز آذربائيجاني قفقاز ۾ آهي بارٿولڊ موجب، "اهو اندازو لڳائڻ ممڪن ناهي تہ هي داستان  قفقاز ۾ لکڻ کانسواءِ ڪٿي بہ لکيو وڃِي ها".
ترڪ ماڻهن لاءِ، خاص طور تي اُهي ماڻهو جيڪي پاڻ کي اوگهز (اوغز) طور سڃاڻپ ڪرائن ٿا، انهن جو اهو قومي سڃاڻپ، تاريخ،  رسم ۽ رواج ۽  ڳُڻن (خوبين) جو بنيادي ذخيرو آهي.
سوويت سُلوڪ
ديدي ڪورڪوت جي ڪتاب ۾ بيان ڪيل ترڪ عوام ۽ ڌرتي جي گهڻائي هئي، جيڪي 1920 کان 1991 تائين سوويت يونين جو حصو هئي، ۽ انهيءَ ڪري گهڻي تحقيق ۽ دلچسپي جي شروعات اتان پيدا ٿي.
تنهن هوندي، داستانن جي ڇپائي ان دور ۾ مڪمل طور تي ختم نه ٿي هئي، ڇو ته الپاميش جا ايڊيشن 1957، 1958 ۽ 1961 ۾ ڇپيا، جيئن اهي 1939، 1941 ، 1949 ع ۾ ڇپجي ويا هيا. گريٽ سوويت انسائيڪلوپيڊيا (جُلد 13، 1952) ٻيوڇاپو (اِڊيشن) ۾ داستانن جي داخلائن تي ڪا به "ناپسنديءَ جو اظهار(مذمت)" شامل ناهي.
يونيسڪو يادگار
1998 ۾، آذربائيجان جمهوريا ۽ يونيسڪو نامزد ڪيو، ۽ 2000 ۾، "آذربائيجان جي مشهور افسانوي ڪتاب ڊيڊي ڪورڪڊ جي هڪ هزار ٽي سئو ورسي" جو جشن ملهايو ويو.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:ترڪ ڏندڪٿا زمرو:آذربائيجاني ڏندڪٿا زمرو:ترڪڪ جنگ نامو نظم زمرو:ڏندڪٿا ڪتابَ زمرو:اوغوز ترڪ زمرو:وچون دور جا ڪتابَ زمرو:ترڪش مختصر آکاڻي مجموعو زمرو:آذربائيجاني ساهتيا
خالق آباد
خالق آباد پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي  قلات جي منگوڇر سب ڊويزن جو شھر  آھي جيڪو ضلعي جي اترئين ڀاڱي ۾ واقع آهي. خالق آباد سب ڊويزن م آبادي م سڀ کان وڏو شھر آھي. ھتي جوڊيشل مئجسٽريٽ جي ڪورٽ پڻ واقع آهي.
سمبڙيال تحصيل
سمبڙيال (اردو: تحصيليل سمبڑيال) ، سيالڪوٽ ضلعي، پنجاب، پاڪستان ۾ واقع هڪ تحصيل آهي. هڪ نئون ٺهيل سب ڊويزن آهي ، سمبريال جو گادي جو شهر آهي
پرائي دل پرديس
چوندا آهن ته پرائي دل پرديس آهي. حقيقت ۾ ڏٺو وڃي ته پرائي ڇا، پنهنجي دل به پرديس آهي. اسان مان ڪنهن کي خبر آهي ته خود اسان جي دل ۾ ڪهڙيون ڪهڙيون “نه سلڻ جهڙيون، نه ڪرڻ نه جهڙيون” ڳالهيون ذهن جي ڪنڊن پاسن ۽ تهخانن ۾ لڪيون، دٻيون ۽ دفن ٿيون پيون آهن ۽ پوءِ اهي ڪيڏي مهل، اوچتو، سٽ ڏيئي، پنهنجا ڪفن ڦاڙي، ٻاهر اچي، ڪهڙيون قيامتون آڻينديون آهن. سلطان باهوءَ چيو آهي ته دل درياءَ سمندرون ڊونگهي، ڪون دلان ديان ڄاڻي يعني دلين جا درياهه سمنڊ کان به اونها آهن، انهن جا راز ڪير ٿو ڄاڻي سگهي.
زمرو:شاعري زمرو:ادب
سالن جي فھرست
ھي صفحو سالن جي اڪيلن صفحن جي فھرست آھي.
19ھين صدي
ٓٓ
پڻ ڏسو
زمرو:تاريخي وقت-پٽيون * *
27 فيبروري
وفاتون
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
خودمختيار بادشاهت
مطلق العنانيت (Absolute Monarchy) هڪ سياسي نظريو/حُڪومتي سرشتوآهي، جنهن ۾ حاڪم يا حڪومت جو اختيار رسمي يا قانوني حدبندين کان آجو هوندو آهي ۽ کيس لامحدود اختيار حاصل هوندا آهن. انِ سرشتي سترهين ۽ ارڙهين صدي عيسويءَ جي يورپي بادشاهين جي دور ۾ اُن وقت مقبوليت حاصل ڪئي، جڏهن يورپي بادشاهن ڪليسا، قانون ساز ادارن ۽ سماجي اشرافيہ کي نظرانداز ڪيو. هي نظريو جمهوري اصولن جي خلاف آهي. اُن ۾ طاقت ۽ اختيار جو سرچشمو بادشاھ يا حاڪم پاڻ هوندو آهي. ان نظريي جا مکيہ سياسي مفڪر انگلينڊ جو ٿامس هابس 1588-1679 ۽ فرانسيسي فيلسوف جين بودن 1824-1898ع هئا. ان نظريي جي جهلڪ اڄڪلھ جي جديد سياسي وهنوارن ۾ به نظر اچي ٿي، جڏهن ڪو آمر ڪنهن ملڪ ۾ فوجي راڄ مڙهي ٿو. هيءُ نظريو جمهوري نظام جي بلڪل ابتڙ آهي.
حوالا
زمرو:بادشاهت
رچرڊ برٽن
''رچرڊ برٽن مشهور انگريز سياح رچرڊ برٽن جو مڪمل نالو سر رچرڊ فرانسز برٽن هو. هيءُ آرمي ڪرنل جو پٽ هو، جنهن السٽري (Elstree) ڀرسان هرٽ فورڊ شائر (Hertfordshire) ۾ 19 مارچ 1821ع تي جنم ورتو.''
خدمتون
''رچرڊ برٽن هڪ برجستو سپاهي، نامور شمشيرباز، قابل مترجم، شاعر، لسانيات جو عالم، دنيا جي عجائبات جي جستجو ڪندڙ، چڱو طبيب، ٻوٽن ۽ وڻن جو ماهر، حيوانن جي حياتيءَ جي علم جو مڃيل استاد، آثار قديمه ۽ علم الارض جو ماهر ۽ ڪامياب جاسوس هو. کيس 25 زبانون اينديون هيون، ۽ اُنهن مان هر هڪ جي مختلف لهجن کان به چڱيءَ طرح واقف هو. هن پنهنجي سير ۽ سفر تي مشتمل 43 ڪتاب لکيا. انهيءَ کان سواءِ ٻه جلد شعر جا لکيائين. سؤ کان مٿي مختلف موضوعن تي مضمون لکيائين ۽ 341 صفحا پنهنجي آتم ڪهاڻيءَ جا به لکيائين. الف ليليٰ جا 14 جلد ۽ پورچوگيز ادب جا ڇهه جلد انگريزيءَ ۾ ترجمو ڪيائين. لاطيني شعر جا ٻه جلد لکيائين ۽ چار جلد لوڪ ادب جا به لکيائين. سنڌ تي هيٺيان چار ڪتاب لکيائين'':
وفات
رچرڊ برٽن ٽرائسٽي (Triste) ۾، 20 آڪٽوبر 1890ع ۾ وفات ڪئي.
حوالا
زمرو:1821ع جون پيدائشون زمرو:1890ع جون وفاتون زمرو:19ھين صديءَ جا انگريز شاعر زمرو:19ھين صديءَ جا ترجميڪار زمرو:آفريڪا جا کوجي زمرو:الف ليليٰ جا ترجميڪار زمرو:انگريز ترجميڪار زمرو:انگريز دھريا زمرو:انگريز سفرناما لکندڙ زمرو:انگريز شاعر مرد زمرو:انگريز کوجي زمرو:ايشيا جا کوجي زمرو:برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جا فوجي آفيسر زمرو:برطانوي دھريا زمرو:پورچوگيزي–انگريزي ترجميڪار زمرو:عربستان جا کوجي زمرو:عربي–انگريزي ترجميڪار زمرو:ٽرائنٽي ڪاليج، آڪسفورڊ جا فارغ التحصيل
سينائي اپٻيٽ
سينائي اپٻيٽ يا  سينائي مصر جي ھڪ اپٻيٽ يا جزيره نما مقام آهي. اھو مصر جو ايشيا کنڊ ۾ واقع واحد حصو آهي. ان جي اتر ۾ ميڊيٽرينين سمنڊ ۽ ڏکڻ ۾ ڳاڙھو سمنڊ آھي۽ ان کي ايشيا ۽ آفريڪا کي ڳنڍيندڙ پل بہ چوندا آهن. ھن اپٻيٽ جي پکيڙ 60000 ھزار چورس ڪلوميٽر آهي ۽ آبادي 14 لک تائين اٿس. انتظامي طور تي جي اپٻيٽ ٻن گورنريٽ تي مشتمل آهي: جيڪي سائوٿ سينائي گورنريٽ ۽ نارٿ سينائي گورنريٽ آھن. ٽي ٻيون گورنريٽ سوئيز ڪئنال تي مشتمل اٿس: سوئيز ڪئنال وارو ڏاکڻو علائقو جنھن کي سوئيز گورنريٽ چوندا آهن، سوئيز ڪئنال جو وچون علائقو جنھن کي اسماعيليہ گورنريٽ چوندا آهن، ۽ سوئيز ڪئنال جو اتريون علائقو جنھن کي پورٽ سعيد گورنريٽ چوندا آهن. ھي اپٻيٽ 3100 ق.م. کان مصر جو حصو رھيو آھي. ھي اپٻيٽ مصر ۾ سياحت جو مرڪز آھي. ھتي مشھور جبل سينا پڻ واقع آهي جنھن کي طور سينا يا جبل موسي به چوندا آهن چوندا آهن.
thumb| جبل سينا (جبل موسي)
لفظ سيناقديم چنڊ جي ديوتا جي نالي سين مان نڪتل آهي. يا وري عبراني ٻولي جي لفظ سينيھ (Seneh) مان نڪتل آهي.
مڱيو
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ساندن جو ڳوٺ، ملاڻن جو ڳوٺ، ساجن جو ڳوٺ، ڳوٺ طيب ديرو، ڳوٺ ڏيئومل، ڳوٺ مڱيو جنھن لڳ ابوطالب جو مقام واقع ھيا. ان وقت ھي ديھ تپو لاکا ۾ واقع ھئي. اھي پراڻا ڳوٺ اڪثر غيرمعروف ٿي ويا يا ڦٽي ويا آهن. ھاڻي ڳوٺ بازاري ڪانڌڙا، ڳوٺ ننگر جھتيال، ڳوٺ احمد کوسو، ڳوٺ مڱيو مسڻ واقع آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ لاکو ۽ ديھ ڦيکراٽو، اوڀر ۾ ديھ نصيرآباد، اولھ ۾ ديھ جلباڻي ۽ ڏکڻ ۾ ديھ کڏھري ۽ ديھ آڏي لاشاري واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 3,772 ھئي جيڪا 682 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
تبت
تبت يا تبت جي خودمختيار ريجن (اختصار: TAR) يا شيژانگ  عوامي جمهوريه چين جي ھڪ خودمختيار ريجن جو نالو آهي. چين جي انقلاب وقت ان جو نالو تبت وارو علائقو ھيو پر 1965ع ۾ ان جي جاء تي ھي خودمختيار ريجن قائم ڪئي وئي. ان جون موجوده حدون دراصل ارڙھين صدي عيسويءَ ۾ قائم ٿيون ھيون ان جي پکيڙ 1200000 km2 آھي ۽ اھا چين جي سنڪيانگ کان پوءِ ٻيون نمبر سڀ کان وڏي انتظامي ورهاست آھي. ان جي آبادي 35 لک آھي. اھا چين جي ڏکڻ واري ريجن ۾ ۾ واقع آهي. سنڌيءَ ۾ ان کي ٿُٻيٽ به چيو ويندو آهي. هيءَ دنيا جي اوچائيءَ وارن علائقن ۾ سرفهرست آهي. سامونڊي سطح کان لڳ ڀڳ 4900 ميٽر (16000 فوٽ) اوچائي تي واقع تبت کي دنيا جي ڇت به سڏيو وڃي ٿو.''
تاريخ
تبت پنهنجي تاريخ کان وٺي الڳ ۽ آزاد رياست جي دعويٰ ڪئي آهي. اٺين صديءَ عيسوي ۾ تبت وارن ٻُڌمت قبولي، پاڻ کي ٻيءَ دنيا کان ڪٽي ڇڏيو. خليفي مامون جي دور ۾ تبت جو بادشاهه مسلمان ٿي ويو هو، پر ڪجهه صدين کان وٺي ان جو اسلامي دنيا سان واسطو گهٽ رهيو آهي. 1720ع ۾ چين اهو علائقو فتح ڪيو. اڳتي هلي 1913ع ڌاري تبت پنهنجي خودمختياريءَ جو اعلان ڪيو، جنهن جي پٺيان برطانيه جي حوصلي افزائي شامل هئي. پر 1950ع ۾ وري چيني ڪميونسٽ پارٽيءَ تبت تي حملو ڪري، ڪنٽرول حاصل ڪيو. پوءِ اتان جي عوام ۾ بيچيني ۽ بغاوت جنم ورتو. ڇو ته وعدي باوجود تبت کي داخلي خودمختياري نه ڏني وئي. 1959ع ڌاري اتي عوامي بغاوت ۾ اضافو ٿيو، پر چيني حڪومت ان کي دٻائي رکيو. جڏهن دلائي لاما هندستان هليو آيو ته پٺيان ’پنچن لاما‘ کي هٿ وٺي تبت جي حاڪميت ڏني وئي. تبت/ ٿٻيٽ ۾ اڪثر باشنده ’لامائيت‘ واري مذهبي اثر هيٺ آهن، جيڪو ٻڌمت جي هڪ شڪل آهي.
جاگرافي
هتي زراعت صرف سانگپور (برهمپترا)، سنڌونديءَ ۽ ستلج وادين ۾ ممڪن آهي. هتان جا 90 سيڪڙو رهاڪو زراعت تي گذران ڪن ٿا. تبت جي آبادي لڳ ڀڳ اوڻيهه لک آهي. تبت جي قومي ٻولي تبتي آهي، جنهن جا چين ۾ 1،070،000 ڳالهائڻ وارا موجود آهن. 86سيڪڙو ماڻهو ٻي ٻولي ڪو نه ڄاڻن، رڳو تبتي ڳالهائين، جن ۾ 570000 ڊبس (Dbus)، 460،000 گتسانگ (Gtsang)۽ 4،593،000 ٻين ٻولين جا ماڻهو هيءَ ٻولي ڳالهائين ٿا. تبت کان سواءِ آسي پاسي جي علائقن جهڙوڪ: سچوئن (Sichuan)، ڪنگائي (Qingai) وغيره جي علائقن جا ماڻهو به تبتي ٻولي ڳالهائين ٿا. ان کانسواءِ ڀوتان، هندوستان، نيپال، ناروي، سئٽزرلئنڊ، تائيوان ۽ آمريڪا ۾ به هيءَ ٻولي ڳالهائي وڃي ٿي. هن کي ڀوتيا، ڊبس، دبسنگ تسان (Dbusgstang)، ڦوڪ (Phoke)، تبتي، يو (U)، وئي (Wei)، وئي زنگ (Weizang) ۽ زانگ (Zang) جي نالن سان به سڏيو وڃي ٿو. هن ٻوليءَ جا ڪيترائي لهجا مختلف علائقن ۾ ڳالهايا وڃن ٿا، جن ۾ تسانگ، لهاسا، ڊبس، منگهرس (Mangahris)، ڊيڪنگ زانگ وغيره مشهور آهن. جيڪي مختلف علائقن جا ماڻهو ڳالهائين ٿا. هي سائينو، تبتي، برمي، هماليائي، تبتي ڪنوئري، وچين تبتي ٻولين جي شاخ مان آهي. هي ٻولي تبت ۾ پرائمريءَ کان وٺي تعليم جو ذريعو آهي. هن ٻوليءَ ۾ ڪيترائي رسالا، اخبارون ڇپجن ٿيون. تبت ۾ رهندڙ قبيلا رانگ، سفان (Hsifan) ۽ ڀوٽيا وغيره، هي ٻولي خاص طور ڳالهائين ٿا. هي لامائي ٻڌ آهن. زراعت سان وابسته هجڻ کان سواءِ رڍون، ٻڪريون ڌارين ۽ اڻڻ جو ڪم ڪن. ڪجهه مسلمان به آهن، هي ٻولي تبتي لپيءَ ۾ لکي وڃي ٿي. 7 صدي عيسوي ۾ يارلنگ (Xarlung) نالي تبت جي حڪمران، پنهنجي هڪ وزير ٿونمي سمڀوتا کي هندوستان موڪليو ته هو ٻڌ مذهب بابت معلومات ڪٺي ڪري، ۽ هن هتي نوشته هٿ ڪري پنهنجي لپي ايجاد ڪئي، جنهن جو گهڻو تڻو بنياد ديوناگريءَ جي حرفن تي هو. هن تبتي ٻوليءَ جو گرامر به سنسڪرت جي بنياد ٺاهيو. جنهن ۾ ٻڌ مذهب بابت معلومات لکي ويندي هئي. هاڻي عام زندگيءَ جي وهنوار لاءِ به هيءَ لکت ڪم اچي ٿي. توڙي جو هن ۾ وقت گذرڻ سان ڪيتريون تبديليون به آيون آهن. هي حرفپدي نموني جي ٻولي آهي، جنهن ۾ حرف علت ”اَ“ بهرحال موروثي آهي. جيئن هندوستان ۽ ڏکڻ ايشيا جي ٻولين ۾ اڪثر آهن. ٻيا آواز گهڻو ڪري اعرابون ڏئي ظاهر ڪيا وڃن ٿا. هر پد کي ٽبڪو ڏئي ٻئي پد کان الڳ ڪيو وڃي ٿو. حرف صحيح خاص نموني جا ڌت ڏئي لکيا وڃن ٿا. هيءَ لپي 6 ملين ماڻهو لکن ٿا. منگوليا ۾ لکت توڙي ۽ ٻولي کي ڪلاسيڪي درجو حاصل آهي، ڇو ته ٻڌ نوشته هن ٻولي جي لکت ۾ محفوظ آهن. هن جي لپيءَ ۾ حرف صحيح يا وينجنن جو تعداد 30 آهي، جڏهن ته ان ۾ سنسڪرت ۽ ٻين ٻولين کان 5 اکر اڌارا ورتل آهن ۽ ان ۾ حرف علت جو تعداد چار آهي، جڏهن ته ڌت 90 آهن.
حوالا
زمرو:اوڀر ايشيا زمرو:تاريخي علائقا زمرو:ثقافتي علائقا
ڪيليفورنيا
ڪيليفورنيا انگريزي (California) آمريڪا جي پئسفڪ پرڳڻي واري رياست آهي.آمريڪا جي هيءُ رياست نهايت مقبول آهي ۽ايراضيءَ جي لحاظ کان ٽئين نمبر تي آهي. ڪيليفورنيا آمريڪا ۾ ٻيو نمبر تي سڀني کان وڌيڪ آبادي وارو علائقو آهي ، رڳو برازيل ۾ ساؤ پولو ان جي مٿان چڙھائي ٿو. ڪيليفورنيا آمريڪا جي اولهه واري سامونڊي ڪناري تي واقع آهي. ان جي اتر ۾ اوگرن ، نييوڊا کان اتر ۾ ، ايريزونا ڏکڻ طرف ، ۽ باجا ڪيليفورنيا ڏکڻ ۾ واقع آهي. ۽ اولهه ڏانهن پئسفڪ سمنڊ. رياست جا چار وڏا شهر لاس اينجلس ، سين ڊيگو ، سان جوس ، ۽ سان فرانسسڪو آهن. رياست ۾ ٻئين ۽ ڇهين وڏي مردم شماري واري حد آهي ، انهي سان گڏ گڏيل قومن جي اٺين آباد ترين شهر. ڪيليفورنيا آبهوا ، جغرافيائي ۽ آبادي جي تنوع کان منسوب آهي. ڪيليفورنيا يا گولڊن اسٽيٽ جيئن اها سڏبي آهي اها ايراس جي لحاظ کان ٽئين وڏي آمريڪي رياست آهي الاسڪا ۽ ٽيڪساس کان پوءِ. ڪيليفورنيا جي جاگرافيائي حدون پئسفڪ ساحل کان اوڀر ۾ سريه نيواڊا جبل جي حد تائين ، جنوب مشرقي ۾ موجيو ريگستان ۽ اتر اولهه ۾ ريڊ ويڊ ڊگلس فائر ٻيلن تائين آهن. مرڪزي وادي رياست جي مرڪز تي غلبي حاصل ڪري ٿي. جيڪو دنيا ۾ سڀني کان وڌيڪ پيداواري زرعي علائقن مان هڪ آهي. ڪيليفورنيا ملڪ جي سڀ کان وڌيڪ جغرافيائي لحاظ کان متفرق رياست آهي ، سڀ کان وڌيڪ پوائنٽ (ماؤنٽ ويٽني) ۽ آمريڪا ۾ تمام گهٽ پوائنٽ (موت وادي) آهي. تقريبن 40 سيڪڙو ڪيليفورنيا ٻيلن تي پکڙيل آهي. اهو خشڪ علائقي جي لاءِ وڌيڪ سيڪڙو آهي. ابتداء من أواخر القرن الثامن عشر، كانت المنطقة المعروفة باسم ألتا كاليفورنيا خاضعة للاستعمار الإسباني. في عام 1821، ميڪسيڪو ۽ الٽا ڪيليفورنيا پهرين ميڪسيڪو سلطنت بڻجي وئي ، جيڪا هڪ سلطنت هئي ، اڳ ۾ اها جمهوريه بنجي وئي. 1846 ۾ سونوما ۾ آبادگارن جو هڪ گروپ ڪيليفورنيا ريپبلڪ جي آزادي جو اعلان ڪيو. ميڪسيڪو-آمريڪي جنگ جي نتيجي ۾ ، ميڪسيڪو ڪيليفورنيا آمريڪا ڏانهن ورتائين. اها يونين ۾ شامل ٿيڻ جي لاءِ تیس رياست بڻجي وئي 9 سيپٽمبر 1850 ع تي. اڻويهين صدي ۾ ، ڪيليفورنيا ۾ سون جي ڳولا ۾ رش سبب ڪيليفورنيا جي سماجي ، معاشي ۽ ڊيموگرافڪ معاملن ۾ ڊرامائي تبديلي آئي. ماڻهن جي وڏي تعداد جي آمد ۽ اقتصادي بدحالي سان ، سان فرانسسڪو هڪ خيمه ڳوٺ کان دنيا جي مشهور شهر ۾ تبديل ٿي ويو. ٻارهين صدي جي شروعات ۾ اهم ترقيات لاس اينجلس جو آمريڪي تفريحي صنعت جو مرڪز بڻجڻ شامل آهن. ۽ رياستي سطح تي سياحت جي شعبي ۾ اهم واڌارو. ڪيليفورنيا ۾ وڌندڙ زرعي پيداوار جي صنعت کان علاوه ، ۽ معيشت لاءِ اهم ٻيا عنصر شامل آهن ، جن ۾ هوايات ، پيٽروليم ، ۽ انفارميشن ٽيڪنالاجي شامل آهن. جيڪڏهن ڪيليفورنيا هڪ آزاد ملڪ هو ، دنيا جي مٿين ڏهن معيشتن ۾ شمار ٿئي ها ، جي ڊي پي ڊي اٽلي جهڙي هوندي هئي. اھو 35 ھزار وڏي آبادي وارو ملڪ بڻجي ھا.
حوالا
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
قصو غم گاڏر
قصو غم گاڏر ، ھڪ سنڌي ڪتاب جو نالو آهي جنهن جو ليکڪ مير گل حسن خان ھيو جنھن جو تعلق سکر شھر سان ھو. ھي ڪتاب شيخ سليمان سنز 1906ع ۾ شايع ڪرايو. ڪتاب جا 33 صفحا ھيا. ڪتاب جون ڪاپيون 1000 وڪٽوريه پريس سکر ڇاپيون.
حوالا
زمرو:ڪتاب زمرو:سنڌي ادب
صادق سنجراڻي
صادق سنجراڻي ﴿پيدائش ؛ 14 اپریل 1978﴾ پاڪستاني سياستدان آهي، جيڪو ايوان بالا جو رُڪن آهي۔ صادق 2018ء سينيٽ چُونڊُن کانپوءِ چيئرمين سينيٽ چُونڊجي ويو۔
حوالا
زمرو:1978ع جون پيدائشون زمرو:بلوچ ماڻھو زمرو:پاڪستاني ماڻهو زمرو:جيئرا ماڻهو
پاروتي بول
thumb|200px| پاروتي باؤل "[[روحانيت - آل انڊيا صوفي ۽ صوفياڻي راڳ جو ميلو|روحانيت" "صوفياڻو راڳ ميلو ، پراڻو قلعو ، دهلي، 2011 ۾ پرفارم ڪري پئي]]
شروعاتي زندگي ۽ پس منظر
thumb|238x238px|PARVATHY AT KOLKATA, 2015 پاروتي بائول اولهه بنگال ۾ هڪ روايتي بنگالي برهمڻ گهراڻو ۾، موسومي پاريل جي نالي سان پیدا ٿي هئي. هن جو ڪُٽنب اصل ۾ اوڀر بنگال کان هيو ۽ هندستان جي ورهاست کانپوءِ اولهہ بنگال هليا ويا هيا. هن جو پيءُ، هندستاني ريلوي ۾ انجينئر هيو، جنهن کي هندستاني ڪلاسيڪي موسيقي ڏاڍي وڻندي هئي ۽ هو گهڻو ريت پنهنجي ڌيءُ کي راڳ محفل ۾ وٺي ويندو هيو. هن جي ماءُ، گهريلو زائفان، صوفياڻو سنت رام ڪرشن جي پوئلڳ هُئي، ان علائقي جي مختلف هنڌن تي پنهنجي پيءُ جي پوسٽنگ جي سبب، هيءَ آسام، ڪوچ بيهار ۽ اولهہ بنگال سان لڳندڙ ويجهن علائقن ۾ پلي نپني آهي. هن سنيتي اڪيڊمي، ڪوچ بهار کان هائر سيڪنڊري جو امتحان پاس ڪيو.
ڪيريئر
جيتوڻيڪ، هن 1995 ۾ پرفارم ڪرڻ شروع ڪيو هيو، پر 1997 ۾ هيءَ مقامي روحاني ۽ ٿيٽر جي رواین جي باري ۾ ڄاڻڻ جي لاءِ ڪيرالا جي ترويوانت پورم آئي هُئي. هتي سندس ملاقات روي گوپالان نائر سان ٿي، جيڪو هڪ ڪيندي جي هڪ روايتي ڪاٺ جي گُڏي، آنڊي پانڊارم آهي، جيڪو دستانو جي پُتلي يا پاوا ڪٿڪالي پڻ بڻائيندو آهي. هن ان لاءِ ٿيٽر ۾ استعمال ٿيندڙ گرٽووسڪي ٽيڪنيڪ سکي روتي ۽ سال 2000 ۾ ورمونٽ، امريڪا ۾ پتلي ٿيٽر تخليق ڪار پيٽر شومن سان گڏ تعليم حاصل ڪئي، پيٽر شومن ڪٺ پتلي کي سڌوسنئون فن کي ٿيٽر جي پرفارمنس ۾ ڏيکارڻ جي لاءِ سڃاتو ويندو هيو. ان کان اڳ هن جرمني جي هنوور ۾ ايڪسپو 2000 ۾ سيون بيسڪ نيڊز نمائش دوران پنج مهينن تائين ٿيٽر ڪپني سان گڏ ڪم ڪيو. تروانت پورم ۾، هن عبدالڪلام سان ملاقات ڪئي، جيڪو هڪ مسلمان فقير قلندر هيو، جيڪو هن جو گُرو بڻيو هيو، ان سان گڏ ئي کيس ميوزڪ سکي ۽ ان کيس روايتي موسيقي جي روحاني معنيٰ جي باري ۾ تعليم ڏني. thumb|Parvati Baul performing at Bharat Bhavan Bhopal India 2017 thumb|کاٻو|240px|پاراوٿي بائول ڪنسرٽ ۾
ٻاهِريان ڳنڍڻا
زمرو:1976ع جون پيدائشون زمرو:20 هين صدي جا هندستاني ڳائڻا زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:ويهين صدي جون هندستاني استري ڳائڻيون زمرو:هندستاني لوڪ راڳي زمرو:ڀارتي ناري لوڪ گلوڪارائون
ڪوٽڙي ڪبير
ڪوٽڙي ڪبير پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي نوشهرو فيروز جي تعلقي مھراب پور جي ھڪ يونين ڪاؤنسل جو نالو آھي جيڪا نيشنل ھاء وي 5 (N5) تي واقع آهي. ڪوٽڙي ڪبير جو قديم ڳوٺ پڪي شاهي رستي تي، هالاڻي ۽ هنڱورجا جي وچ تي تعلقي ڪنڊياري ۾ واقع آهي. غالبا سنڌ ۾ اسلام جي آمد يعني 2- صدي هجري (8 عيسوي) کان وٺي هيءُ ماڳ تعليم ۽ تدريس جو مرڪز بنيو. هتي جا عالم گهراڻا، خاص طرح صديقي، قاضي، انصاري، مخدوم (جن مان ڪي هتا لڏي ٻئي پاسي ويا) صدين کان وٺي هتي آباد ٿيل آهن ، ۽ انهن آڳاٽي وقت کان وٺي علمي درسگاهون قائم ڪري علم جو چراغ روشن ڪيو. مخدوم عبدالڪريم يا قاضي نظام الدين، جيڪي ڪوٽڙي ۾ مدفون آهن، انهن جو سلسلو هت باقي نه رهيو آهي، پر هتان جو صديقي گهراڻو، جنهن جي هڪ نيڪ ۽ نامور عالم ۽ بلند پايي جي صوفي درويسش ”شيخ ڪبير“، جنهن جي نالي پويان هيءُ شهر ”ڪوٽڙي ڪبير“ سڏجي ٿو، تنهن صدين کان وٺي اسلامي تعليم ۽ تبليغ جو سلسلو جاري رکيو آھي. زباني طور مليل روايتن ۽ ڪن قلمي ڪتابن ۾ درج ٿيل عبارتن جي آڌار تي هن گهراڻي جو (قدري اڻپورو) شجرو مرتب ڪيو ويو اهي، جنهن مان معلوم ٿيندو ته بزرگ درويش ۽ عالم ”شيخ ڪبير“ سندس وڏي ڏاڏي مخدوم شيخ اسحاق جي اٺين پيڙهي مان هو. شيخ اسحاق ڏهين صدي هجري ۾ گذاريو، پر سندس ولادت غالباً 9- صدي هجري ۾ ٿي. کانئس مٿي وارو شجرو سلامت نه رهيو آهي، پر هي بزرگ حضرت ابوبڪر صديق رضه جي اولاد مان آهن ۽ سندن وڏا آڳاٽي وقت کان هت مقيم ٿيا. مخدوم اسحاق جو پٽ مخدوم هارون ٿيو، جنهن سنه 971 هجري ۾ وفات ڪئي. . ھن شھر ۾ اولياءَ شيخ الھيار جو مقبرو بہ مشھور آھي. ”ڪوٽڙي ڪبير“ وارو ماڳ انهيءَ رخ تي واقع آهي، جنهن رخ سان محمد بن قاسم ”ساوڙي“ (تعلقو نوابشاهه) کان پوءِ اروڙ طرف ڪوچ ڪيو ۽ واٽ تي ڪن ماڳن تي عرب قبيلن جا ڪي فرد آباد ڪيا. ڪوٽڙي ڪبير جو ”سوا لک مقام“ پڻ هن ماڳ جي قدامت تي شاهد آهي. ازانسواءِ هتي ڪن مقبرن ۽ مسجدن جي ”سِرن واري سٿ“ سان تعمير به انهيءَ اڏاوت جو نمونو آهي، جيڪا ڇهين صدي هجري يا ان کان اڳ رائج هئي.
راء جي سنڌ تي حڪومت
اسلام کان اڳ سنڌ ۾ حڪومت ڪرڻ وارا راجا پاڻ کي راء جي نالي سان سڏرائيندا هئا ۔ پاڻ ڪريم صلي الله عليه وسلم جي هجرت کان اڳ سنڌ ۾ راء گهراڻي جي حڪومت هئي ، جيڪا تقريبا ڏيڍ سو سال قائم رهي۔
تاريخ
راء خاندان جو پهريون راجا راء ديوانج هيو۔ پر جنهن وقت پاڻ ڪريم صلي الله واليه وسلم جن جڏهن مڪي کان مديني هجرت ڪئي ت ان وقت سنڌ ۾ راء سيهرس ٻئي جي حڪومت هئي ۔ ۽ ان وقت سنڌ جي گادي جو هنڌ الور (اڙور) شهر هو ۔  تاريخدانن مطانق هن شهر ۾ عاليشان ماڙيون ، باغ ، باغيچا ، آباد زمينون ۽ وڻ ٽڻ ھئا ۔ جنهن سان شهر پر رونق هو ۔ راجا سيهرس وڏو ناڻي وارو ۽۽ نيڪ انسان هو ، سندس سخاوت ۽ انصاف انسان پروري ڪري رعيت ڏاڍي رغبت ۽ محبت رکندي هيس۔
حڪمران
2۔ راء سيهرس
3۔ راء ساهسي
5۔ راء ساهسي ٻيو
6۔ راسيهرس ٻيو
ملڪي صوبا
راجاسيهرس پنهنجي دور ۾ سنڌ ملڪ کي چئن صوبن ۾ ورهايو هو۔
1۔ برهمڻ آباد : ان صوبي ۾ نيرون ڪوٽ ، ديبل ، لوهاڻا  ، لاک ۽ سما ضلعا شامل ھئا۔
2۔ سيوستان : جنهن ۾ ٻوڌيا (ٻوڌپور) جنڪان (جمنڪان) ، رونجهان ( روجيان) ، ۽ پايا جبل کان وٺي مڪران جي سرحد تائين وارو علائقو شامل هو
4۔ملتان ، ملتان جي ماتحت سڪا، برهمپور ، ڪرور ، اشهار ۽ تاڪيا کان وٺي ڪشمير جي حد تائين جا علائقا هئا ۔ ۽ صوبي جي سرحد ڪشمير سان وڃي ملندي هئي۔
28 فيبروري
وفاتون
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
ھالا تعلقو
ھالا تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد ڊويزن جي  مٽياري ضلعي جو تعلقو جنھن جو صدر مقام ھالا نئون شھر آھي.ھن تعلقي ۾  ھالا نئون ، ھالا پراڻو، ڀٽ شاھ جا شھر واقع آھن.
ديھون
ھالا تعلقي ۾ ڪل 35 ديھون واقع آهن.
آواران
آواران پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي  آواران جو سڀ کان وڏو شھر ۽ ضلعي صدر مقام آهي.
آبادي
2020ع ۾ آواران ميونسپل ڪاميٽي جي آبادي 21,848 آھي. شھر ۾ گھرن جو تعداد 2730 آھي.
ايلا ارون
ايلا ارون هڪ هندستاني اداڪارا، ٽي وي ڪلاڪار ۽ راجسٿاني لوڪ پاپ راڳڻي آهي. هن ڪيترن ئي نامياري باليووڊ موويز جهڙوڪ لمهي، جوڌا اڪبر، شادي ڪي سائيڊ افيڪٽس ۽ بيگم جان ۾ ڪم ڪيو آهي.
ذاتي زندگي جو احوال
ارون جئيپور، راجستان جي رهواسڻ آهي. هيءَ اداڪارِڻ اشيتا ارون جي ماءُ آهي.
پلئي بيڪ سنگر
ارون هندي ۾ مخلتف فلمي گيت ڳايا آهن، ان سميت ڏکڻ هندستاني ٻولين ۾ تامل ۽ تيلگو پڻ ڪيترائي گيت ڳايا اٿس. سندس هينئر تائين مشهور فلمي گانو "چولي جي پيڇي" آهي، جيڪو هن الڪا يگينڪ سان گڏ ڳايو، ان ڳاني جي فلم کل نائڪ ۾ ماڌوري ڊڪشٽ اداڪاري ڪئي هئي، جنهن لاءِ ارون کي بهترين ناري پلي بيڪ سنگر جو فلم فيئر ايوارڊ مليو هيو.هڪ ٻيو ڳانو جنهنڪري هيءَ مشهور آهي سو فلم ڪرن ارجن جو "گپشپ" گانو آهي.لتا منگيشڪر سان گڏ ڳايل سندس گانو "مورني باگا ما بولي" پڻ مشهور آهي،جيڪ سريديوي جي اداڪاري هيٺ ٺهندڙ فلم لمهي ۾ شامل هيو. اي آر رحمان جي ڪمپوزنگ واري فلم مسٽر روميو جي لاءِ تامل "مُٿو مُٿو مازهائي" گاني ۾ پڻ پنهنجو آواز ارپيو هيو. بين الاقوامي سطح تي ساراهيل فلم سلم ڊاگ ملنيئر، جنهن کي "رنگا رنگا" سڏيو ويندو آهي، جيڪو رحمان سان ڳايل هن جو آخري ذڪر لائق گانو پڻ هيو.
سلنگز البم
هن ڪيترائي ڪامياب سنگلز گيت تيار ڪيا جهڙوڪ "گهاگرا کي ووٽ ڏيو".هن انڊين پريميئر ليگ ۾ راجسٿان رائلز ٽيم لاءِ پروموشنل گيت هلا بول پن ڳايو، جيڪو تُرت هِٽ ٿي ويو. هيءَ راجسٿان جي رهواسڻ آهي ۽ پنهنجن سمورن البمز ۽ فلمن ۾ ڪيترائي راجسٿاني گيت ڳايا اٿائين.
اداڪاري
ڊاڪٽرز جي زندگي تي پهرئين ڀيرو ٺهندڙ هڪ هندي ٽي وي سيريل جي لائف لائن (جيونرکا) ۾، گڏوگڏ دور درشن تي تنوي عظمي سان گڏ اداڪاري ڪئي اٿس.سال 2008 واري فلم جوڌا اڪبر ۾ بطور ماهم انگا ڪردار ۾ اڪبر جي ذهين پُسيل نرس ۽ سياسي صلاحڪار جي حيثيت سان هڪ ڪامياب ڪارڪردگي پيش ڪئي هئي.هن چائنا گيٽ، چنگاري، ويل ڊن ابا، ويلڪم ٽو سجن پور، اولهہ اولهہ آهي (ويسٽ از ويسٽ) ۽ گهاتڪ فلمن ۾ معاون ڪردار طور ڪم ڪيو آهي. تازو هن پاران شادي جا سائڊ ايفيڪٽز ۽ بيگم جان فلمن ۾ وديا بالن ۽ فرحان اختر سان گڏ قِسمت آزمائي هئي جِن ۾ هن اُستادڻ (ٻارن جي سنڀال ڪندڙ زال) ۽ چڪلو جي ميمبر جو ڪردار نڀايو آهي. شروعاتي سال ۾ ارون هندستاني ٽيليويزن انڊسٽري سان پڻ لاڳاپيل رهي، هن 1980 جي ڏهاڪو ۾ ڀارت ايڪ کوج ۽ ياترا ۾ ڪم ڪيو آهي. سموويڌان جيڪو انڊيا جو آئين ٺاهڻ جي بنياد تي ٺهيل هڪ ٽي وي مِني سيريز هيو، تنهن ۾ هن هڪ آزاد ڪارڪن هنسا مهتا جو ڪردار نڀايو جيڪا آئين ساز اسيمبليءَ جي صلاحڪار ڪاميٽيءَ جو حصو هُئي.
حوالا
زمرو:20 هين صدي جا هندستاني ڳائڻا زمرو:ايڪيهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:راجستان کان موسيقار ناريون زمرو:راجستان کان ڳائڻا زمرو:ويهين صدي جون هندستاني استري ڳائڻيون زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون زمرو:هندستاني لوڪ راڳي زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون زمرو:ڀارتي ناري لوڪ گلوڪارائون
اظهار جي آزادي
راءِ جي آزادي __(Freedom of opinion):
راءِ جي آزاديءَ جا ڪيترائي ذريعا آهن. جيئن تقرير، ووٽ ڏيڻ، صحافت، انٽرويو، گڏيل يا اڪيلو احتجاج ۽ ادب وغيره. انهن سڀني ۾ سڀ کان وڌيڪ اثرائتو اظهار ادب ۾آهي. ڇو جو ادب همعصر حالتن جو امين هوندو آهي. هر ملڪ جو قانون ، پنهنجي رهواسين کي آزاديءَ جي اظهار راءِ جي اجازت ڏئي ٿو. پر اها ٻي ڳالهه آهي ته اڪثر شخصي حڪومتن ۾ان قانون تي عمل نه ٿيندو آهي.
تاريخ تي نظر وجهجي ٿي ته ڄاڻ ملي ٿي ته ڪهري حڪمران قوتن ڪيترائي ڀيرا وقت جي بادشاهن سچ لکڻ وارن جا هٿ ڪپرائي ڇڏيا، انهن کي مارايو ويو، بندشون وڌيون ويون ۽ جلاوطن ڪيو ويو. انساني تاريخ اهڙن ڪيترن ئي ماڻهن جي رت سان رڱيل آهي جن جو ڏوهه رڳو اهو هيو ته هنن سچ ۽ سچائي کي عوام اڳيان آڻڻ پئي گهريو. نه رڳو لکندڙن سان عقوبتون ٿيون، بلڪ لکتون پڻ تباهه ڪيون ويون. انساني تاريخ ۾ وڏي پيماني تي لکتن کي تباهه ڪرڻ جي ڄاڻ تاريخ مان ملي ٿي. جڏهن 206 ق. م ۾ ”چن“ خاندان جي شهنشاهه“ شي هوانگ ٽي“ حڪم ڏنو ته ”چن خاندان“ جي دستاويزن ۽ لکيتن کان سواءِ ٻيون سڀ لکيتون ساڙيون وڃن ته جيئن تاريخ جي شروعات رڳو ”چن“ خاندان سان ٿئي. ان کان سواءِ ”جوليس سيزر“ جڏهن 47 قبل مسيح ۾ مصر تي حملو ڪري ”اسڪندريه“ تي قبصو ڪيو ته اتان جي مشهور ڪتبخاني کي ساڙائي ڇڏيو. ”هالي ووڊ“ جي مشهور فلم ”ڪلوپيٽرا“ ۾ پڻ ”جوليس سيزر“ جي حڪم تي انهيءَ ڪتب خاني کي سڙندي ڏيکاريو ويو آهي. ان کان سواءِ بغداد تي حملي ۾ ”هلاڪو خان“ طرفان لکين ڪتاب، دجله درياهه ۾ اڇلايا ويا، جن جي مس سبب درياهه جي پاڻي جو رنگ ڪارو ٿي ويو ۽ ٻيا ڪيترائي مثال موجود آهن.