cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بگنونيا
حوالا
زمرو:آئي يو سي اين ناپيد جهنگلي جيوت جي ڳاڙهي فهرست
28 سيپٽمبر
28 سيپٽمبر ، عيسوي سال جو 271 هون (ليپ سال 272 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 94 ڏينهن (ليپ سال 95 ڏينهن) باقي آهن.
پيدائش
* 551 ق.م.، ڪنفيوشيس (Confucius)، چيني فلاسافر ۽ سياستدان
* 1913ع - زين العابدين شاھ عرف زينل پير، شاعر ۽ سگھڙ
* 1923ع - روئداد خان، اڳوڻو ڪامورو ۽ سياستدان
* 1929ع - لتا منگيشڪر، فلمي گيت ڳائيندڙ مشھور گلوڪارہ
* 1944ع - اعجاز علي بيگ مرزا، تعليمي ماھر ۽ ليکڪ
* 1946ع - ماجد جھانگير خان، پاڪستان جو سابق ڪرڪيٽر
* 1947ع - حسينہ شيخ، بنگلاديشي سياستدان
* 1951ع - محمد علي ڀٽي، ماھر مصور
* 1982ع - رنبير ڪپور، ڀارت جو فلمي اداڪار ۽ پروڊيوسر
فوتگيون
* 1895ع - لوئي پاسچر(Louis Pasteur) ، حياتيات ۽ ڪيميا جو پارکو
* 1953ع - ايڊون ھبل (ِEdwin Hubble)، فلڪيات جو ڄاڻو
* 1970ع - جمال عبدالناصر، مصر جو اڳوڻو صدر ۽ سياسي سرواڻ
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:سيپٽمبر
هِيڻا، هَر ڪنهن وَهيڻا
هِيڻا، هَر ڪنهن وَهيڻا پهاڪي جو مطلب آهي تہ، غريب ۽ هيڻا ماڻهو سدائين محتاج ۽ ٻين جي هٿ وس رهيا آهن، انهن کي ٻين جي ڪاڻ ڪڍڻي پوي ٿي. مثال: ”غريب جي جوءِ ،جڳ جي ڀاڄائي.“
حوالا
زمرو:سنڌي پهاڪا زمرو:سنڌي ٻولي
موسيٰ ڪليم (سنڌي شاعر)
مُوسيٰ ڪليم، محمد مُوسيٰ شيخ شيخ احمد، 7 مارچ 1935ع تي حيدرآباد شھر ۾ ڄائو، جتي سندس والد صاحب سول سرجن طور خدمتون سرانجام ڏيندو هو. مُوسيٰ ڪليم جي ٽن سالن جي ڄمار ۾ ئي سندس والد وفات ڪري ويو ۽ سندس پرورش ماسيءَ ۽ مامي ڪئي. جامعہ عربيه اسڪول مان مئٽرڪ ڪرڻ کان پوءِ، هُن ڪتابي علم کي خيرآباد چيو ۽ پنهنجي ننڍپڻ جي شوق "شاعريءَ" کي اوليت ڏنائين. 1966ع ۾ کيس فلم "رنگ محل" لاءِ گيت لکڻ جو موقعو مليو ۽ 1969ع ۾ "رنگ محل" جي رليز ٿيڻ کانپوءِ سندس لکيل گيت هر هنڌ گونجڻ لڳا. هُن سنڌي فلمن جا اسڪرپٽس بہ لکڻ شروع ڪيا ۽ نيٺ فلمي دنيا ۾ وڏو مقام ماڻي ورتائين. "رنگ محل" ۽ "غيرت جو سوال" ۾ شاعري سان گڏ اسڪرپٽس بہ سندس ئي لکيل هئا. فلمي دنيا ۾ ڀرپور 27 ورهيہ گذاري، هُن 8 جنوري 1994ع تي وفات ڪئي، جنھن وقت جھان ڇڏيائين ٿي تہ سندس ٽي اهم پروجيڪٽس 'مين اور جنڪشن'، 'چُڙيل' ۽ 'موکي متارا' هلندڙ هئا.
مُوسيٰ ڪليم، سنڌي فلمن رنگ محل، مٺڙا شال ملن، جيجل ماءُ، سوڍا پُٽ سنڌ جا، پيار ڪيو سينگار، پيار تان صدقي، منھنجو پيار پڪاري، غيرت جو سوال، لڄ رک، اچ تہ ڀاڪر پايون، رت جي راند، دوستن جو پيار، پرديسي ۽ پيار، دشمن، دريا خان، ڏٺو ويندو، سجاول لاءِ نغما ۽ ڪن لاءِ اسڪرپٽس لکيا.
مائڪرونيشيا جون فيڊريٽيڊ اسٽيٽس
مائڪرونيشيا جون فيڊريٽيڊ اسٽيٽس جنھن کي مختصرن مائڪرونيشيا چوندا آهن ھڪ خودمختيار ريپبلڪ آھي جيڪا يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي ساٿي رياست (Associated State) آھي. ان ۾ چار وفاقي رياستون ھرھڪ : ياپ رياست، چوڪ رياست، پونپيئي رياست ۽ ڪوسراء رياست شامل آهن جيڪي پيسفڪ سمنڊ ۾ اولھ کان اوڀر طرف واقع آھن. ھن فيڊريٽيڊ رياستن ۾ 607 ٻيٽ واقع آهن جن جي گڏيل پکيڙ 702 چورس ڪلوميٽر آهي جيڪي ٻيٽ 2700 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ڦھليل آھن. ان رياست جو پيسيفڪ سمنڊ ۾ سامونڊي حدن جي پکيڙ 2600000 لک چورس ڪلوميٽر آهي جيڪو دنيا جو چوڏھون وڏو مخصوص سامونڊي معاشي زون آھي .ھن ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ پالڪير آهي جيڪو پونپيئي ٻيٽ تي واقع آهي. ملڪ جو وڏي ۾ وڏو شهر وينو آهي جيڪو چوڪ  ٻيٽ تي واقع آهي.
تاريخ
ھي ملڪ پھرين ٽرسٽ ٽيريٽري آف پيسيفڪ آئلينڊز (TTPI) جو حصو ھئي. اھو ٽرسٽ گڏيل قومن جو ھيو جنھن م انتظاميه آمريڪا جي ھئي. 10 مئي 1979 م ان پنھنجي آئيني حڪومت قائم ڪئي جيڪا 3 نومبر 1986ع ۾ يونائيٽيڊ اسٽيٽس سان ڪامپيڪٽ فري ايسوسيئيشن تحت ھڪ خودمختيار رياست ۾ تبديل ٿي وئي. ٽرسٽ مان ڪجھ ٻيا ٻيٽ علحده ٿي الڳ خودمختيار رياستن ۾ تبديل ٿي ويا جن م مارشل ٻيٽ ۽ پائولو شامل آهن.
پئسريفورمز
جھرڪين جھڙا پکي : پئسرين پکين جي پئسريفورمز واري ترتيب جي ھر پکي کي سڏيو ويندو آهي. پکين جون اڌ کان وڌيڪَ جنسون ھن ترتيب سان تعلق رکن ٿيون. پئسريفورمز پکين کي ٽارين تي ويھندڙ پکي يا ڳائيندڙ پکي پڻ چئبو آھي. پئسريفورمز ۾ پکين جا 110 خاندان ۽ 6409 سڃاتل جنسون اچي وڃن ٿيون. پئسريفورمز پکين جي ڌرتيءَ تي رھندڙ ڪرنگھيدار جاندارن ۾ سڀ کان وڏي ترتيب آھي. لفظ پئسرين يا پئسريفورمز اصل ۾ پئسر ڊوميسٽيڪس مان نڪتل آهي جيڪو جھرڪي جو سائنسي نالو آھي. سو وري لاطيني ٻوليءَ جي لفظ پئسر (passer) مان نڪتل آهي جنهن جي معني جھرڪي يا جھرڪي جھڙا پکي آهي
ايل سيلويڊور
ايل سيلويڊور ( وچ آمريڪا جو ننڍي ۾ ننڍو ۽ تمام گھاٽي آبادي وارو ملڪ آهي جنھن جون سرحدون اتر اوڀر م ھونڊوراس سان، اتر اولھ ۾ گوئيٽي مالا سان ڏکڻ ۾ پيسفڪ سمنڊ سان ملن ٿيون.. ھن ملڪ جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شھر سان سيلويڊور آھي
تاريخ
thumb| تزومل وارا کنڊر جيڪي سانتا اينا، ۾ واقع آھن ھن ملڪ واري علائقي ۾ صدين تائين ميسو آمريڪي ماڻھو رھيا جن ۾ پائپل ، لينڪا ۽ مايا وارا قبيلا شامل آهن. سورھين صدي جي ابتدا ۾ اسپين ھن علائقي کي فتح ڪري نيو اسپين واري وائسرائلٽي ۾ شامل ڪري ڇڏيو جنھن جو گاديءَ وارو هنڌ نيو ميڪسيڪو ھيو. 1609 م ھي علائقو گوئيٽي مالا جو ڪئپٽينسي جنرل بڻايو ويو اھڙي طرح 1821 ۾ اسپين کان آزادي حاصل ڪرڻ تائين ان حالت م رھيو.اھڙي طرح پھرين ميڪسيڪن ايمپائر جي حصي رھڻ کانپوءِ 1823 ۾ فيڊرل ريپبلڪ آف سينٽرل آمريڪا جو حصو رھيو جيڪا 1841 م ٽٽي وئي جنھن بعد آيل سيلويڊور ھڪ خودمختيار رياست جو درجو حاصل ڪيو. ان بعد وري ٿوري وقت لاءِ ھونڊوراس ۽ نڪاراگوا سان گڏجي اتحاد ڪري گريٽر ريپبلڪ آف سينٽرل آمريڪا جي نالي سان رياست ۾ رھيو جيڪا 1895 کان 1898 تائين قائم رهيو. ايل سيلويڊور ٻارھن سال گھرو ويڙھ ۾ مبتلا رھيو جنھن ۾ 75000 ماڻھو مارجي ويا نيٺ 1992 م ان جو خاتمو ٿيو جڏهن حڪومت ۽ کاٻي ڌر جي باغين جي وچ ۾ معاھدو عمل ۾ آيو جنھن ذريعي ملڪ ۾ فوجي ۽ سياسي سڌارا آيا.ھي ملڪ انھن حالتن ۾ دنيا اندر ڏوھارين جو ھڪ وڏو مرڪز بڻجي ويو ھو.
thumb|گھرو ويڙھ دوران فارابنڊو مارتي نيشنل لبريشن فرنٽ جا ويڙھاڪ 1990 ۾ پرڪئين ۾
جاگرافي
گوئٽي مالا ۽ ھونڊوراس جي وچ واقع ھي ملڪ اتر پيسفڪ سمنڊ جي ڪناري تي 13 50 N, 88 55 W جي جاگرافيائي بيهڪ تي واقع آهي. ملڪ جي پکيڙ جملي 21041 چورس ڪلوميٽر آهي جن مان 20721 چورس ڪلوميٽر خشڪي ۽ 320 چورس ڪلوميٽر پاڻي اٿس. پکيڙ جي لحاظ کان دنيا جي ملڪن ۾ 153 نمبر تي آهي.ان جي زميني سرحد 199 ڪلوميٽر گوئٽي مالا سان ۽ 391 ڪلوميٽر ھونڊوراس سان ملي ٿي. ان جي سامونڊي ڪناري جي ڊيگھ 307 ڪلوميٽر آهي. سمنڊ اندر ھن جي سرحد اندر علائقو 12 ناٽيڪل ميل آھي.۽ ان حد کان اڳتي وارو 24 ناٽيڪل ميلن تائين پڻ ان جي اختيار اچي ٿو. ان جو سامونڊي معاشي زون 200 ناٽيڪل ميلن تائين آھي.ھن ملڪ۾ جبل زياده تر سمنڊ ڪنارن لڳ ۽ وچ ملڪ ۾ مٿاھين پٽ تي آھن. ملڪ جي سامونڊي سطح کان سراسري بلندي 442 ميٽر آھي. سمنڊ جي سطح کان بلند ترين مقام سيرو ايل پائٽلآھي جنھن جي بلندي 2730 ميٽر آھي. ھن ملڪ جي زمين ٻرندڙ جبلن جي سرزمين سڏبي آھي جنھن ڪري ھتي زلزلا ڪثرت سان ايندا آهن جن ڪري اڪثر سامونڊي واچوڙن جو امڪان رھندو آھي.
thumb|ڪورڊيليرا ڊي اپينيڪا نالي ٻرندڙ جبل جي قطار سيلڪوئيٽائيٽن وٽان نڪتل تصوير
نالو
ایل سیلويڊور اسپينش ٻوليءَ جو لفظ آھي جنھن جي معني آھي نجات ڏياريندڙآھي. شروع ۾ ھن علائقي جو نالو اسپيني ٻولي م:Provincia de Nuestro Senor Jesus Cristo, el Salvador del Mundoھيو جنھن جي معني آھي: اسانجي لارڊ (سائين) جيزس ڪرائيسٽ (عيسي مسيح) جو صوبو جيڪو دنيا لاءِ نجات ڏياريندڙ آهي
حڪومتي ۽ قانوني انتظام
thumb| ايل سيلويڊور جو نقشو ملڪ جو پورو نالو ريپبلڪ آف ايل سيلويڊور (اسپينش:Republica de El Salvador) آھي. رياست صدارتي ريپبلڪ آھي جنھن جو گاديءَ جو هنڌ سان سيلويڊور آھي جيڪو 13 42 N, 89 12 W واري جاگرافيائي بيهڪ تي واقع آهي.ملڪ جي انتظامي يونٽن کي ڊپارٽمينٽ سڏيندا آهن .ملڪ انتظامي طور تي ھيٺين انتظامي ڊپارٽمينٽن ۾ ورھايل آھي:
زراعت
ھن ملڪ جي 74.7 سيڪڙو زمين زراعت واري آهي جنھن مان 33.1 سيڪڙو زمين پوکي جي لائق آھي جنھن مان وري 10.9 سيڪڙو زمين تي مستقل کيتي ٿيندي آهي. زرعي زمين جي 30.7 سيڪڙو علائقي تي مستقل چراگاھون آھن ۽ باقي 13.6 سيڪڙو زمين تي ٻيلا آھن. ھتان جي 452 چورس ڪلوميٽر زمين آبپاشي واري آھي.
آبھوا
thumb|El Salvador's topography.
ھن ملڪ جي آبهوا خشڪي ۾ مٿاھين علائقن ۾ ٽيمپريٽ ۽ سامونڊي ڪنارن تي ٽراپيڪل ھوندي آھي. مينھن جي موسم ھتي مئي کان آڪٽوبر تائين آهي. نومبر کان اپريل تائين موسم خشڪ ھوندي آھي.
آبادي
جولاءِ 2017 جي انگ اکرن مطابق ھن ملڪ جي آدمشماري 61,72,011 ھئي. آبادي جي لحاظ کان دنيا جي ملڪن ۾ ھن ملڪ جو نمبر 108 آھي. ھتان جي ماڻھن کي سيلويڊورن سڏيو ويندو آهي. ھتان جي آبادي جو 86.3 سيڪڙو ماڻهو ميستيزو نسل جا آھن، 12.7 سيڪڙو ماڻهو گورا، 0.2 سيڪڙو ماڻهو آمريڪي ريڊ انڊين آھن ۽ 0.1 سيڪڙو ماڻهو ڪارا آھن.ھتان جي عام ۽ سرڪاري ٻولي اسپينش آھي. آمريڪي ريڊ انڊين نئوات ٻولي پڻ ڳالھائيندا آھن.ايل سيلويڊور وچ آمريڪا جو ننڍي ۾ ننڍو ۽ گھاٽي آبادي وارو ملڪ آهي. ملڪ م خانداني منصوبا منصوبا بندي سان آبادي جي واڌ جي شرح ۾ ڪافي گھٽتائي آئي آهي. گھرو ويڙھ جي ڪري 20 سيڪڙو آبادي ملڪ ڇڏي وئي آهي جن مان اڪثريت آمريڪا ۽  ڪيناڊا ، ۽ باقي ٿورا ڀر وارن ملڪن ھونڊوراس، نڪاراگوا ، ميڪسيڪو ۽ گوئٽي مالا منتقل ٿي آهي.
مذھب
ھتان جي 50 سيڪڙو آبادي جو تعلق رومن ڪيٿولڪ مذهب سان آهي. 36 سيڪڙو پروٽيسٽنٽ، 12 سيڪڙو لامذھب ۽ 2 سيڪڙو ٻين مذھبن وارا ماڻهو آھن.
جاندار
thumb|upright| ٽوروگوز پکي جيڪو ايل سيلويڊور جو قومي پکي آهي
حوالا
زمرو:1821ع ۾ اتر آمريڪا ۾ تعميرون زمرو:اتر آمريڪا جا ملڪ زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ  زمرو:گڏيل قومن جا رڪن ملڪ
فيلڪس ڊو ٽيمپل
thumb|200px|فيلڪس ڊو ٽيمپل ڊي لا ڪروڪ (1823–1890).
فيلڪس ڊو ٽيمپل ڊي لا ڪروڪ (جنم:18 جولاءِ 1823؛ وفات:4 نومبر 1890) جنھن کي عام طور تي فيلڪس ڊو ٽيمپل جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، فرانس جي بحري فوج جو ھڪ آفيسر ۽ مؤجد ھيو. فرانس جي نارمن خاندان ۾ پيدا ٿيو. ھن دنيا جي پھرين اڏرڻ واري مشين ايجاد ڪئي ھئي ۽ 1857 ۾ ان مشين ذريعي پھرين اڏام ڪئي ھئي. ھن کي دنيا ۾ سڀ کان پھرين ملڪ کان ٻاهر پنھنج ايجاد ڪيل اڏامندڙ مشين  تي اڏام جو اعزاز حاصل آهي جيڪا ھن 1874 ۾ ڪئي. ھي جين مري لي برس جي دؤر جو مؤجد ھيو.
اڏامندڙ مشين (جھاز) جو پيٽنٽ يا حق محفوظ
thumb|300px|1857 ۾ فيلڪس ڊو ٽيمپل جو ٺاھيل ھوائي جھاز thumb|300px|1857 ۾ فيلڪس ڊو ٽيمپل جي ھوائي جھاز جي حق محفوظ ٿيل ڊرائينگ فيلڪس ڊو ٽيمپل 1857 ۾ پنھنجي ايجاد ڪيل ماڊل مشين واري جھاز سان مشيني طاقت جي زور تي پھرين ڪامياب اڏام ڪئي ان ھوندي بہ 1848 ۾ جان اسٽرنگ فيلو پاران ڪيل تجربن ۾ جھاز اڏائڻ جي پھرين دعویٰ پڻ ٿيل ھئي. فيلڪس ڊو ٽيمپل 1857 ۾ پنھنجي ايجاد ڪيل ھوائي مشين جي ڊزائين پيٽنٽ يا حق محفوظ ڪرائي، جنھن ۾ ڦيٿن کي مٿي کڻڻ ۽ ھيٺ ڪرڻ واري گيئر، جھاز کي اڳتي چوريندڙ پکو، 6 ايڇ پي انجڻ، ڊائھيڊرل ونگ(جھاز جي پرن ۾ لڳل افقي پٽيون) جو نمونو شامل ٿيل ھو. ھن پنھنجي ڀاءُ لوئس سان گڏجي کوڙ وڏا ماڊل ٺاھيا ھيا. ھنن جي ڪوشش اھا ھئي تہ اھڙي مشين ٺاھن جيڪا ماڻھو کي ھوا ۾ کڻي سگھي.ھنن اھو سمجھي ورتو تو ٻاڦ جي انجڻ تمام ڳوري ھجڻ ڪري اھا صلاحيت نہ پئي رکي. 1867 ۾ ھنن اسٽرلنگ انجڻ جي ڊزائين تيار ڪئي جيڪا بہ ڪافي نہ ھئي. ھنن داخلي ٻرڻ جي عمل واري گيس انجڻ جي ڊزائين ٺاھي پر ان ۾ بہ اھا صلاحيت نہ ٿي سگھي.
thumb|left|فيلڪس ڊو ٽيمپل ڊي لا ڪروڪ 1870 ۾
آخرڪار تحقيق جاري رکندي ھي انجڻ ٺاھڻ م ڪامياب ٿي ويو جيڪا گھربل صلاحيت رکندڙ ھئي. اھا مشين ھڪ ننڍي سائيز جي 39 کان 44 پائونڊ وزن رکندڙ تيز رفتار سان ڦيرو کائيندڙ ٻاڦ جي انجڻ ھئي جنھن جي پيٽنٽ يا حق محفوظ ڪرائڻ لاء ھن 28 اپريل 1876 ۾ درخواست ڏني. انجڻ تمام ننڍڙن 1/8 انچ جي قطر وارن پائيپن سان سٿيل ھئي تہ جيئن ٿوري جاء ۾ وڌ کان وڌ ڪم ڏيکاري سگھي. انھن پائيپن مان پاڻي تمام تيزي سان گردش ڪندو ھيو ۽ چوڌاري باھ جي شعلن ۾ ٻاڦ جي شڪل اختيار ڪندو ھو .اھا ھڪ ننڍڙي بوائلر وانگر ھئي.
ھڪ سيٽ وارو جھاز
thumb|300px|فيلڪس ڊو ٽيمپل جو 1874 ۾ ٺاھيل ھڪ سيٽ وارو جھاز
1874 ۾ ھنن ٻنھي ڀائرنفرانس جي شھر بريسٽ ۾ اليومنيم جو ھڪ سيٽ وارو جھاز ايجاد ڪيو جنھن جي پرن سميت ڪل موڪر 13 ميٽر ھئي ۽ ڪل وزن پائليٽ کان بغير 80 ڪلو ھيو. ڪافي مشقون ڪرڻ کان پوءِ اھا ڳالھ مڃي وئي تہ ان جھاز ۾ پنھنجي مشين جي طاقت سان اڏرڻ جي صلاحيت ھئي پر ان لاء ھوا ۾ ان کي اوچائيءَ کان ڊوڙي ھيٺ ٽپو ڏيڻ جي ضرورت ھئي، جنھن بعد ھوا ۾ ٿورو وقت رھڻ کانپوءِ واپس زمين تي سلامتيءَ سان موٽي اچڻ جي صلاحيت ھئي.تاريخ ۾  مشين جي مدد سان انسان جي اھا پھرين اڏام ھئي. فيلڪس جو اھو ھوائي جھاز 1878 ۾ پيرس ۾ عالمي ميلي ۾ نمائش لاءِ رکيو ويو ھو.
حوالا
زمرو:1823ع جون پيدائشون زمرو:1890ع جون وفاتون
گل حرڪت
هن نالي جي گل وارو وڻ هڪڙو ننڍو ٻوڙو ٿو ٿئي، جو اٽڪل ٽي فوٽ وڏو آهي. پن ڪنڊن وارا اٿس. گل آسماني نيلي رنگ جا اٿس، جي اپريل ۽ مئي مهيني ۾ کلندا آهن. کڏن ۽ پاڻيءَ جي دُٻن تي جهنگلي به ٿين ٿا. مگر ڪونڊيءَ ۾ سهڻا ٺهندا آهن. گل واري ڪونڊي، وري پاڻيءَ جي ٻيءَ ڪونڊيءَ ۾ رکڻ گهرجي. هي ٻج مان به ٿيندو آهي ۽ پاڙن ڇني هڻڻ سان به. هن جو دکني نالو نِوگر يا مارنڊي آهي. هن ذات جو انگريزي نالو اڪانٿس آهي..
ڀنگر آچا
ديھ ڀنگر آچا سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا پنھوارو تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1881 جي ديھ واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ رڳو ھڪ ڀنگرن جو ڳوٺ واقع ھو ۽ ھاڻي ان ڳوٺ کي لطيف آباد سڏين ٿا. ھاڻي ھڪ ٻيو ڳوٺ آھي جيڪو ديھ جي اولھندي پاسي وارھ ڪينال جي ساڄي ڪپ تي قائم ٿيل آھي جنھن جو نالو صديق آباد آھي جيڪو ميرجتن جو ڳوٺ سڏجي ٿو.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ کاھي مينھون، اوڀر ۾ ديھ ڊرٻ مٺو  ، ڏکڻ ۾ ديھ پنا ۽ ديھ ڪنور ۽ اولھ ۾ ديھ پنھوارو واقع آهن. وارھ برانچ ھن ديھ جي اولھ پاسي کان وھندڙ آھي
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,640 ھئي جيڪا 167 خاندانن تي مشتمل ھئي. . ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.
ھائپر لوپ
thumb| ھائپر لوپ ٽرين جو خيال تصوير ۾ ڏيکاريل|265x265px
هائپر لوپ ٽرين هڪ اهڙي گهٽ پريشر واري ٽيوب ۾ هلي ٿي، جنهن مان گهڻي ڀاڱي هوا ڪڍي خالي ڪيو ويندو آهي. زمين تي موجود ڪنهن به شئي جي رفتار ۾ سڀ کان وڏي رڪاوٽ هوا جي گاٺ هوندي آهي. هوا جي گهاٺ ختم ٿيڻ کانپوءِ هائپر لوب ٽرين نه رڳو تمام گهڻي تيزي سان هلي ٿي، پر توانائي لاءِ ٻارڻ به تمام گهٽ ڪتب آڻي ٿي. هائپر لوپ ٽرين هاڻوڪي مقناطيسي لويٽيشن ٽرين کان ٻيڻي رفتار سان هلي سگهندي. هن وقت مقناطيسي ليويٽيشن ٽرين جي لڳ ڀڳ سراسري رفتار 268 ميل في ڪلاڪ آهي.
آمريڪا جي شھر لاس اينجلس جي هڪ ڪمپني هائپر لوب سسٽم تي اڳم ئي ڪم ڪري پئي ۽ هن هائپر لوب ٽرين جو آزمائشي تجربو اڳواٽ ئي لاس ويگاس جي هڪ ريگستان ۾ ڪاميابيءَ سان ڪري چڪي آهي.
ڪوريا به هن ٽيڪنالاجيءَ جي ميدان ۾ اڳتي اچڻ چاهي ٿي ۽ ڪوريا ريل روڊ ريسرچ انسٽيوٽ اميد ظاهر ڪئي آهي ته ڪوريا به جلد ئي هن ٽيڪنالاجي ۾ اڳڀري ٿي ويندي. ڪوريا جي ڪمپني، جنهن هائپر لوپ ٽرين ٺاهڻ لاءِ ڪم ڪري رهي آهي، ان لاءِ ڪوريا ٽائمز جو چوڻ آهي ته وڌ کان وڌ 767 ميل في ڪلاڪ جي تيز رفتاريءَ سان هلي سگهندي، اها رفتا لڳ ڀڳ آواز جي رفتا جي برابر آهي.
دٻئي ۾ پڻ هائپر لوپ سسٽم جي حوالي سان ويچارَ هلي رهيا آهن ۽ ايندڙ پنجن سالن ۾ ان ٽرين کي دٻئي ۾ هلايو ويندو.
ايلون مسڪ، جنھن ھائپر لُوپ جي نالي سان ھڪ نئين ڪَلپناتي ٽرانسپورٽ نظام جي رِٿا پيش ڪئي آھي. ھن جي ذريعي زمين جي سطح تي گھٽ دٻاءُ واري ٽيوب ۾ گھٹي دٻاءُ واري ڪيپسول جي ذريعي سفر ڪيو ويندو. ھوا جي دٻاءُ جي اِنھي تفاوت جي ڪري ئي ڪيپسول نھايت تيز رفتاريءَ سان پنھنجي منزل تي رَسندي.
جيڪڏھن ھيءَ نظام لاڳو ڪيو ويو تہ پوءِ ريل گاڏي ۽ ھوائي جھاز جي سفر جي ڀيٽ ۾ تمام گھٽ وقت ۾ پنھنجي منزل تي پھچي سگھبو.
جنھن جو ڪاٿو تقريباً ۱۵۰۰ ڪلوميٽر (۹۳۰ ميل) في ڪلاڪ ھوندو.
حوالا
زمرو:سائنس زمرو:ٽيڪنالاجي
قومي شاھراھ 55
قومي شاھراھ 55 يا اين-55، جنھن کي عام طور تي انڊس ھاءِ وي چيو ويندو آھي، پاڪستان جي صوبي سنڌ، پنجاب ۽ سرحد کي منسلڪ ڪرڻ والري ھڪ اھم شاھراھ آھي۔ ان کي سنڌو درياھ جي اوڀارين ڪنارن تي واقع اين-5 تي دٻاءَ کي گھٽ ڪرڻ ۽ ڪراچي ۽ پشاور جي وچ ۾ مختصر ۽ متبادل رستو اختيار ڪرڻ جي لاءِ ٺاھيو ويو ھو۔ ھن شاھراھ جي تجويز 1980ع ۾ ڏني وئي ۽ ڪم جو آغاز 1981ع ۾ ڪراچي کان ٿيو ۽ 7 سالن کان بعد پشاور ۾ مڪمل ٿي۔
پاڪستان جي سڀ کان وڏي سرنگ ڪوھاٽ سرنگ ھن ئي سڙڪ تي واقع آھي، جنھن تي ڪم جو آغاز 1999ع ۾ ڪيو ويو ۽ تڪميل جون 2003ع ۾ ٿي۔ ھي پشاور ۽ ڪوھاٽ جي وچ ۾ رستي کي مختصر ڪري ٿي، ۽ درۂ ڪوھاٽ واري رستي جي مقابلي ۾ 40 منٽ گھٽ وقت ۾ ٻنھِ شھرن کي پھچي سگھجي ٿو۔
ھن شاھراھ جي ڪل ڊيگھ 1250 ڪلوميٽر آھي۔ شاھراھ جو آغاز ڪراچي ۽ حيدرآباد جي وچ کان ٿئي ٿو ۽ گاڏيون بجاءِ حيدرآباد شھر جو رخ ڪرڻ جي سنڌو درياھ عبور ڪرڻ کان پھرين ئي ڪوٽري جو رخ ڪري ٿي۔ بعد ۾ ھي سنڌو درياھ جي اوڀارين ڪنارن سان دادو ۽ لاڙڪاڻي کان ٿيندي شڪارپور کان گزري ٿي ۽ پوءِ پنجاب ۾ داخل ٿي وڃي ٿي جتي ڊيره غازي خان ۽ ميانوالي کان گزرن کان بعد صوبي سرحد ۾ ڊيره اسماعيل خان پھچي ٿي ۽ دره آدم خيل ۽ ڪوھاٽ کان ٿيندي پشاور ۾ اختتام پذير ٿئي ٿي۔
مصنوعي انتخاب
ھٿرادو چونڊ يا مصنوعي انتخاب (Artificial selection) ڪنھن بہ جسماني توڙي دماغي خصوصيت تي جيڪڏهن بار بار زور ڏبو يا ان کي ھر ھر استعمال ڪبو تہ اھا خصوصيت ڪافي وقت گذرڻ بعد گھڻي قدر نمايان حيثيت حاصل ڪري ويندي، ۽ پوء ان جو پشت بہ پشت ظاهر ٿيڻ فطري طور ٿيندو رھندو. سائو گلاب، بنا ڪنڊي مڇي ۽ بنا ککڙيء انگور، صوف، ڪيلو، نارنگي ۽ انناس وغيره اھڙي ئي انتخاب رستي پيدا ڪيا ويا آهن. نباتات يا حيوانات ۾ اھڙي طرح خاص تبديلين آڻڻ واري طريقي کي ھٿرادو چونڊ چيو وڃي ٿو.
حوالا
زمرو:ارتقا زمرو:سائنس
ڏاھاڻي
ڏاهاڻي :
منوج ڪمار
منوج ڪمار (انگريزي:Manoj Kumar) سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻوليءَ جو ليکڪ، ڪهاڻيڪار، ڪالم نگار، سنڌيڪار ۽ انگريزي ٻولي جو پروفيسر آهي.
زندگي جو احوال
منوج ڪمار صوفي ميگھراج جي گھر ۾ 23 فيبروري 1971ع تي سنڌ جي مٽياري ضلعو جي تاريخي شهر هالا ۾ جنم ورتو. منوج جي والد به بايو ڪيمسٽري ۾ ڪراچي يونيورسٽي مان ايم ايس سي پاس ڪئي پر طبيعت ۾ صوفي منش هجڻ سبب آزاد منش صوفي بڻجڻ کي اوليت ڏنائين.
تعليم
منوج ڪمار پرائيمري کان انٽر تائين تعليم هالا شهر ۾ پرائي. هن پرائمري تعليم مخدوم امين فهيم پرائمري اسڪول مان ورتي. مئٽرڪ جو امتحان ايم جي گورنمينٽ هاءِ اسڪول هالا مان پاس ڪيائين ۽ انٽر جو امتحان 1988ع ۾ اسلاميه سروري ڪاليج هالا منجهان پاس ڪيائين. ايم اي انگريزي ادب ۽ ٻي ايڊ جي ڊگري سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان 1995ع ۾ حاصل ڪيائين.
ادبي سفر
منج ڪمار لکڻ جي شروعات 1995ع ۾ ڪئي هن روزاني جاڳو اخبار ڪراچي، انگريزي اخبار سنڌ ٽربيون ۽ فائنينشل پوسٽ ۾ ڪالم لکڻ شروع ڪيا. سندس ڪالم روزاني ڪاوش اخبار حيدرآباد ۾ پڻ مستقل ڇپيا. سندس ڪهاڻيون مختلف اخبارن ۽ معياري رسالن ۾ ڇپيل آهن. هن جون ٻارن لاءِ ڪهاڻيون به ڇپيون آهن. سندس ڪهاڻين کان علاوه ترجمو ٿيل ڪتاب پڻ ڇپيل آهن. سندس ڪتاب سنڌي لينگويج اٿارٽي حيدرآباد پاران پڻ ڇپيل آهن. منوج ڪمار سنڌ جي وڏي شاعر شيخ اياز جي چونڊ شاعريءَ جو انگريزي ٻوليءَ ۾ ترجمو پڻ ڪيو آهي.
عملي زندگي
منوج ڪمار عملي زندگي جي شروعات 1996ع ۾ ليڪچراري سان ڪئي. سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن جو امتحان پاس ڪري انگريزي ادب جو ليڪچرار مقرر ٿيو. ترقي ماڻي اسسٽنٽ پروفيسر طور سروري اسلاميه ڪاليج هالا ۾ خدمتون سرانجام ڏيڻ شروع ڪيائين. ۾ اسسٽنٽ پروفيسر طور ڪاليج جي شاگردن جي روشن مستقبل لاءِ خدمتون سرانجام ڏئي رهيو آهي. ان سان گڏوگڏ سنڌ يونيورسٽي  مان ايم فل پڻ ڪري رهيا آهن.
حوالا
زمرو:ڪھاڻيڪار زمرو:ليکڪ زمرو:سنڌيڪار زمرو:سنڌي ماڻھو
ڪورڊيٽا
ڪورڊيٽايا ڪورڊيٽ اھڙو جاندار آھي جيڪو ڪورديتا فائلم سان تعلق رکندڙ ھجي. ڪورڊيٽا ۾ شامل جاندارن کي ڪرنگھو (notochord)، پٺيءَ وارو تنتي ڏورو( nerve cord)،نڙي وارا سنھا سوراخ(pharyngeal slits), اندروني نازڪ حصو (endostyle), پڇ ۽ زندگي جي ڦيري جو گھٽ ۾ گھٽ ڪجھ حصو ھوندو آھي
فيلڪس ھوفوئي بوئني
فيلڪس ھوفوئي بوئني ((ڄم:18 آڪٽوبر 1905 ؛وفات : 7 ڊسمبر 1993ع) جنھن کي بابا ھوفوئي يا پاپا ھوفوئي يا جھونو سڏيندا هئا آئيوري ڪوسٽ جو آزادي بعد پھريون صدر آھي جيڪو 1960 کان وٺي 1993ع تائين ملڪ جو صدر رھيو. صدي جي ٽن ڏھاڪن کان وڌيڪَ پنھنجي موت تائين ملڪ جو صدر رھيو. ھي پنھنجي قبيلي جو پڻ سردار ھيو جیڪو فرانس جي پارليامينٽ جو رڪن ٿيو ۽ فرانس جي ڪابينه ۾ مختلف وزارتن تي فائز ٿي ڪم ڪيو. چارلس ڊي گال جي ڪابينه ۾ پڻ فرانس جي رياست جو وزير رھيو. 1960ع ۾ آئيوري ڪوسٽ جي آزادي کان پوء ملڪ جو پھريون صدر ٿيو ۽ مرڻ گھڙيءَ تائين ان عهدي تي قائم رهيو. سندس قيادت م ملڪ معاشي خوشحالي ماڻي جيڪا سالم پاليسي، مغربي ملڪن خاص طور تي فرانس سان بھتر تعلقاتن جي ڪري عمل ۾ آئي. ڪافي ۽ ڪوڪا جي صنعت کي فروغ مليو. ھن 1966ع ۾ گھانا  جي صدر ۽ انقلابي اڳواڻڪوامي نڪروما کي ھٽائڻ لاء سازش ڪندڙن جي مدد ڪئي ھئي. 1977ع ۾ بينن جي انقلابي صدر ماٿيو ڪيريڪو جي خلاف ٿيل ناڪام فوجي بغاوت جو پڻ محرڪ رھيو. 1987ع ۾ بورڪينا فاسو ۾ ٿامس سنڪارا جي خلاف ٿيل ڪامياب فوجي بغاوت ۾ پڻ سندس ھٿ ھجڻ جو شڪ ھو. ھن انگولا جي سوشلزم مخالف يونيٽا باغين جي پڻ مدد ڪئي. ھن ڪميونزم جي سخت مخالفت واري پرڏيھي پاليسي اختيار ڪئي. ھن 1967ع ۾ سوويت يونين سان سفارتي لاڳاپا قائم ٿيڻ بعد ھن 1969ع ۾ ناتا ٽوڙي ڇڏيا ۽ 1986ع ۾ ٻيھر بحال ڪيا. ھن عوامي جمھوريه چين کي 1983ع تائين تسليم ڪرڻ کان انڪار ڪيو. مغربي دنيا م ھي آفريڪا جي ڏاھي يا آفريڪا جي جھوني طور سڃاتو ويندو هو. ھوفوئي بوئني ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ عابد جان کان پنھنجي اباڻي شھر يامسوڪرو منتقل ڪيو جتي ھن دنيا جو وڏو چرچ يامسوڪرو جي ليڊي آف پيس واري بيسيليڪا ٺھرايو جنھن تي 30 ڪروڙ ڊالر لاڳت آئي.. وفات وقت ھي آفريڪا جو سڀ کان وڌيڪَ لاڳيتو اقتدار ۾ رھندڙ سربراھ ھيو ۽ دنيا ۾  ڪيوبا جي فيڊل ڪاسترو ۽ اتر ڪوريا جي ڪم ال سنگ کان پوءِ ٽيون نمبر سربراھ ھيو جيڪو سڀ کان وڌيڪَ عرصو اقتدار ۾ رھيو. 1989ع ۾ يونيسڪو سندس نالي سان امن جي بحالي ۽ تحفظ وارو فيلڪس ھوفوئي بوئني پيس پرائيز شروع ڪيو. 1991ع ۾ اھو پرائيز نيلسن منڊيلا کي مليو. ھن جي وفات بعد ملڪ جون حالتون جلد ئي بگڙي ويون. 1994ع کان 2002ع تائين ملڪ کوڙ بغاوتون، ڪرنسي جي ملھ ۾ لاٿ ۽ معاشي گھوٽالا ڏٺا. 2002 ۾ گھرو ويڙھ جي پڻ شروعات ٿي.
حوالا
زمرو:1908ع جون پيدائشون زمرو:1993ع جون فوتگيون
سرسوتي
سَرِسِوَتي جو ديوي جي حيثيت ۾ مُنڍاتو ذڪر رگويد ۾ ڪيل آهي. هوءَ هندو روايتن جي ويدڪ دور کان وٺي جديد دور ۾ هڪ ديوي جي حيثيت ۾ نمايان اهميت رکي ٿي. ڪجھ هندو سندس مان ۾ ڀيٽا ڏيڻ لاءِ وسنت پنچامي (جيڪو بهار جي پنجون ڏينهن، ۽ هندستان جي ڪيترين ئي حصن ۾ سرسوتي پوڄا ۽ سرسوتي جينتي جي نالي سان پڻ مشهور آهي) جو ميلو ملهائيندا آهن ۽ انهيءَ ڏهاڙي تي ننڍڙن ٻارڙن کي الف بي(الفابيٽ، آيوٽا، ترتيب ورتل پٽي يا لِپي) جي اکرن جو خط لکڻ جي سکيا ڏيندا آهن. ديوي کي اولهندي ۽ مرڪزي هندستان ۾ جين ڌرم جي مڃيندڙن سان گڏوگڏ ٻُڌمت جا پنٿ پڻ تعظيم ڏيندا آهن.
اُتر اولهه ڀارت جو هڪ درياهه جيڪو ديوي سروتي جي صورت مڃيو ويندو هيو. ڪنهن مهل انکي جديد سروتي طور سُڃاتو ويندو آهي، جيڪو پٽيالا جي ويجهو برپٽ (واريءَ) ۾ وڃائجي وڃي ٿي. علائقي جي وڏي خشڪ بنجر ۽ ڏکڻ اولهه چوماسي (مون سون) هوائن جي اثر هيٺ کسڪندڙ واري جي ڪري ان درياهه جي خشڪ گزر گاهہ کانسواءِ ٻيو ڪوبه نشان نٿو ملي. رگ ويد ۾ ذڪر ڪيل درياهن ۾ سرسوتي ندي گهڻي معروف هئي. انکي بهترين ماءُ، درياهن ۾ بهترين ۽ ديوين ۾ بهترين جا لقبن سان ياد ڪيو ويندو هيو. ويدن جي زماني ۾ سروسوتي اَٽڪل ستلج ندي جي جسامت (مقدار) جي برابر هئي ۽ رگ ويد جي مطابق اها سمونڊر ۾ پڻ وڃي ڇوڙ ڪندي هئي. انکي سردار، واگيشور ۽ برهمي جي لقبَ سان پڻ سڏيو ويندو هيو.پرارٿنائون، ڀارتي الا سميت ان ديوي سان پڻ منسوب آهن. دريا ديوي هجڻ ڪري ان جو تعلق زرخيزي، پيدائش ۽ خاص طور پاڪيزگي (پويترائي) سان آهي، ان جي پاڻي ۾ وهنجڻ ۽ ان جي ڪناري اشنان ڪرڻ وارو هر قسم جي روڳ بيمارين کان پاڪ ٿي ويندو هيو.
بڻ بنياد
سرسوتي، سارس جو هڪ سنسڪرت فيوزن لفظ آهي (سرس، सरस्) معنيٰ "تلاءُ وارو پاڻي"، پر ڪنهن مهل "تقرير(اسپيچ) " طور پڻ ترجمو ڪيو ويو آهي؛ ۽ وتي (वती) معنيٰ  "هوءَ جنهن وٽ آهي".اصل ۾ درياهه يا نديءَ سان لاڳاپيل آهي، جيڪو سرسوتي جي نالو سان سڏيو ويندو آهي، تنهنڪري ان ميلاپ جو مطلب آهي ته "اها جنهن وٽ تلاءُ، ڍنڍون ۽ تلاءُ وارو پاڻي" هوندو آهي يا ڪڏهن ڪڏهن "جيڪا ڳالهائيندي (تقرير) آهي". اهو سنسڪرت ٻول (لفظ) سورسا-وتي (सुरस-वति) جو گڏيل (مُرڪب)  ٻول پڻ آهي جنهن جي معنيٰ " اهو جنهن وٽ پاڻيءَ جي جهجهائي يا گهڻائي" آهي.
اتهاس
thumb|مونار ڪيرالا، ڀارت مارچ 2014 ۾ ٺِڪر واري فرشي بستر تي هندو ديوي سرسوتي
هندو روايت ۾، سرسوتي ويدڪ دور کان وٺي اڄ تائين هڪ ديوي جي حيثيت سان پنهنجي اهميت قائم رکي آهي. هندو اتهاس جو جنگ نامو مهاڀارت جي شانتي پاروا ۾، سرسوتي کي ويدن جي ماءُ (ماتا) سڏيو ويو آهي، ۽ پوءِ هوءَ آسماني رچنا (تخليقي) ميلاپ (سمفني) جي طور تڏهن ظاهر ٿي جڏهن برهما پاران سرشٽي (ڪائنات) جي رچنا (تخليق) ڪئي. تئتريا برهامانا جي ڪتاب 2 ۾، سرسوتي کي “وَڻندڙ تقرير ۽ سُريلي (مڌر) راڳ جي ماتا” سَڏِيو ويو آهي. سرسوتي برهما جي ڦُڙت (چُست، تِکي) توانائي ۽ سگهہ آهي. ان جو ذڪر ڪيترن ئي ننڍڙن سنسڪرت ڇاپن (پبليڪيشنز) ۾ پڻ ٿيل آهي، جهڙوڪ اَٺين صدي عيسوي جي سرادا تلڪا ۾هيٺئين ريت ڪيل آهي. تقرير جي ديوي مونکي خوش بياني (فصاحت) جو حصول لائق بڻائي، هوءَ جنهنجي وارن جي چُڳ تي جوڀن چنڊر موهجي ٿو، جيڪا شاندار رونق سان چمڪي ٿي،
سَرِسِوَتي ندي جي شڪل ۾
مُنڍاتي لکتن ۾ ديوي سرسوتي کي درياءُ جي ديوي ديوتا مڃيو ويو آهي. سرسوتي درياهه پويترتا (پاڪائي) جي نشاني آهي. ديوي سرسوتي جي  هڪ درياءُ بڻجي وڃڻ جي ڪهاڻي هيٺيئين ريت بيان ڪيل آهي:
ڪُجھ لکتن ۾ اهو لکيل آهي تہ هڪ ڀيري ڀرگواس ۽ هيهاياس جي وچ ۾ هڪ خوفناڪ جنگ لڳي هئي ۽ ان کي وداوگني نالي هڪ تباهي مچائيندڙ باهہ پيدا ٿي هئي، جيڪا سموري دنيا کي تباهہ ڪري سگهي پئي. ديواس پريشان ٿي ويو ۽ هو شيوا وٽ هلي ويو. شيو کيس مشورو ڏنو تہ هو مدد جي لاءِ سِرِسِوَتي وٽ هلي وڃي، ڇو تہ هوءَ ندي بڻجي سمونڊر ۾ وداوگني کي ٻوڙي سگهي ٿي. سڀ ديواس ۽ ديويون سرسوتي وٽ هليا آيا ۽ کيس منٿ ميڙ (وينتي، درخواست) ڪيائون تہ هوءَ سرشٽي (ڪائنات) جي حفاظت ڪري. سرسوتيءَ کين چيو تہ هوءَ رُڳو اهن صورت ۾ ئي راضي ٿيندي جڏهن سندَس ساٿي، برهما کيس ائين ڪرڻ لاءِ چوي، اهو ٻُڌي سمورا ديوَ ۽ ديويون براهما وٽ هليا آيا ۽ براهما سرسوتي کي ندي بڻجڻ لاءِ حڪم (آديش) ڏنو. سرسوتي ان تي راضي ٿي وئي ۽ برهملوڪا کي ڇڏي سالڪ (ڏاهو، رشي) اوتانڪا جي آشرم وٽ پهچي وئي. اُتي هيءَ شيوا سان ملي. جنهن کيس وداوگني هڪ ٿانءُ (ڪُنو) ۾ وجهي سرسوتي کي ڏنو ۽ کيس چيائين تہ پلاڪشا جي وَڻ سان ڦُٽي (پيدا ٿي) نڪري. سرسوتي وڻ سان ملي سمائجي وئي ۽ درياهہ ۾ تبديل ٿي وئي. اُتان کان هوءَ پشڪر جي طرف ڏانهن وَڌي رَواني ٿي.
سرسوتي پنهنجو سفر سامونڊي ڪناري ڏانهن رَوان رکيو. نيٺ، هوءَ پنهنجي سفر جي آخر تائين پهتي ۽ باهہ کي ساگر (سمنڊ) ۾ وسامجي (سمائي) ڇڏيائين.
اهميت
مرڪزي حيثيت رکندو هيو. ڪجھ اتهاسڪارن (محققن) جي مطابق سرسوتي ٻول سرس کان اخذ ڪيل آهي، جنهن جو مطلب وهڪرو ۽ پاڻي جي هم معنيٰ آهي.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:برهما جون سنگتي ساٿياڻيون زمرو:جين ڌرم ۾ ديوتا زمرو:سمنڊ ۽ دریاء جون ديويون زمرو:سمنڊ ۽ درياهه جون ديويون زمرو:شڪتي مت زمرو:وديا ديويون زمرو:هندو ديويون زمرو:ٻڌسٽ ديوي ديوتا زمرو:ڏاهپ ديويون زمرو:ھُنر جون ديويون
ڏاھر
ڏاهر( ذات ):
ڏاهر ذات ،راجا ڏاهر جي اولاد مان سماٽ ذات ۽ مسلمان آهن .ڏچر ۽ ساند هن ذات جا خاص پاڙا آهن .هن ذات جا ماڻهو سرائيڪي علائقي ۾ به رهن ٿا ،جن مان ممتاز حيدر ڏاهر ،سرائيڪيءَ جو نامور اديب ۽ شاعر ٿي گذريو آهي ،جنهن جا ڪيترا ڪتاب ڇپيل آهن.
حوالا
زمرو:سنڌي ذاتيون زمرو:سنڌ جون ذاتيون زمرو:سنڌي ذاتيون ۽ قبيلا
زيڊ پارٽيڪل
زيڊ ذرڙو يا زيڊ پارٽيڪل ڪمزور طاقت جو برقي بغير بار وارو ذرو آهي جيڪو برقي چارج واري ڊبليو پارٽيڪل جو بغير بار وارو ساٿي ذرو آهي. اھو پروٽان کان ھڪ سؤ کان وڌيڪ ڀيرا وڏو ھوندو آھي ۽ ان جي عمر 10 کان 25 سيڪنڊ ھوندي آھي. اھو پھريون ڀيرو پارٽيڪل فزڪس جي اداري يورپين آرگنائيزيشن فار نيوڪليئر ريسرچ ۾ سائمن وان دير مير جي ڪارلو روبيا 1983 م دريافت ڪيو.
حوالا
زمرو: پارٽيڪل فزڪس
اسريل ملڪ
thumb|350x350 عڪسلون|دنيا جي نقشي ۾ انساني ترقي جو اشاريو درجابندي سان ڏيکاريل جنهن م 2019 جي ڊيٽا ڏنل جيڪا 2020 ۾ ڇپي.
ترقي يافتہ ملڪ اھڙو خودمختيار ملڪ ھوندو آھي جنھن جي معيشت جديد ٽيڪنالاجي واري ڍانچي جي صورت ۾ اسري چڪي ھجي. ڪنھن بہ ملڪ جي ترقي يافته ھجڻ جي تعين ڪرڻ لاء جيڪي عنصر لازمي آهي انھن م ڪل قومي پيداوار ، ڪل قومي آمدني،  في ڪس آمدني، صنعتڪاري جي سطح،  معاشي ڍانچي جي ڦھلاء جي مقدار ۽ عام زندگي جا معيار شامل آهن .بين الاقوامي مالياتي فنڊ جي 2015 جي رپورٽ مطابق ترقي يافته معيشت دنيا جي جي ڊي پي جي بنياد تي  60.8 سيڪڙو  نامينل ويليو تي ۽ 42.9 سيڪڙو  قوت خريد جي برابري جي بنياد تي ھوندي آھي.
عاليہ بخشل
سياست
عاليہ بخشل هڪ آهي سوشلسٽ فيمينسٽ منتظم   خير پور ميرس سنڌ پاڪستان سان تعلق رکي ٿي هن وقت حيدرآباد ، سنڌ. ۾ رهندڙ آهي.
عوامي ورڪرز پارٽي
بخشل عوامي ورڪرز پارٽي (AWP) جي سينئر ۽ معروف ميمبر آھي ۽ عورت سيڪريٽري AWP سنڌ طور خدمتون سرانجام ڏئي رھي آھي.
فيمينزم
وومين ايڪشن فورم
بخشل جي سياسي جدوجهد ۽ فيمينزم جي شروعات تڏهن ٿي جڏهن هوءَ وومين ايڪشن فورم ۾ شامل ٿي. بعد ۾ هوءَ عوامي ورڪرز پارٽيءَ ۾ شامل ٿي وئي. هوء ناري جمھوري محاز ( عورتن ڊيموڪريٽڪ فرنٽ )  هڪ سوشلسٽ فيمنسٽ تنظيمن جنهن جي شروع عورت آزادي مارچ (عورتن جي آزادي مارچ) ملهائڻ 2018 ۾ تحريڪ عالمي عورتن جي ڏينهن هر سال ۽ ناريواد ميگزين.
اڻ ڌريو
اَڻ ڌريو، اَڻ ڌري يا معروضيت (Objectivity) جو مطلب آهي “اڻ ڌريو ٿيڻ”. ادب جي دنيا ۾ اديب جي معروضي (اَڻ ڌريو) ورتاءُ، معروضي (اَڻ ڌريو) طرز عمل. معروضي طرز مشاهدو، اَڻ ڌري پيشڪش. اَڻ ڌري تصوير ڪشيءَ جو مطلب اهو آهي ته ليکڪ جيڪي ڪجهه پيش ڪري ٿو، ان ۾ سندس ذات ۽ شخصي رنگ شامل نه آهي، بلڪي هو اڻ ڌريو ٿي ڪنهن حسد ۽ وڌاءَ کان سواءِ حالتن کي بيان ڪري رهيو آهي.
عاليہ بخشل
فيمينزم
عورتن جي جمهوري محاذ
اڻ ڌريو
حوالا
زمرو:ادب زمرو:سنڌي ادب زمرو:عالمي ادب
عاليہ بخشل
فيمينزم
بخشل جنرل سيڪريٽري طور ڪم ڪري رهي آهي عورت جمهوري محاذ WDF جي سرگرم ميمبر آهي ، هن سنڌ جي ڪيترن ئي سياسي اسڪولن ۽ مطالعي جي حلقن کي منظم ڪيو آهي ته جيئن سنڌي عورتن جي پورهيت طبقي کي منظم ڪري سگهجي. وبائي مرض دوران ، هن پنهنجو آواز بلند ڪيو WDF فورم کان صحت جي سارسنڀال جي ڪمزورين تي پورهيت طبقو ، ۽ عورتن تي گهريلو تشدد. هوءَ شاگرد مارچ 2020 جي منتظمين ۾ شامل هئي جتي هن مطالبو ڪيو ته شاگرد يونين جي بحالي جمهوري حق طور ڪئي وي.
عورت آزادي مارچ
عورتن جمهوري محاذ جي ٻين ميمبرن سان گڏ عاليہ بخشل کي منظم ڪرڻ آهي عورت آزادي مارچ ۾ سنڌ 2018. کان
عورت آزادي مارچ
عورتن جمهوري محاذ جي ٻين ميمبرن سان گڏ عاليہ بخشل کي منظم ڪرڻ آهي عورت آزادي مارچ ۾ سنڌ 2018. کان
حوالا
زمرو:1978ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستان ۾ نارين جا حقَ زمرو:پاڪستان ناري واد زمرو:فيمينسٽ پاڪستاني زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:پاڪستاني عورتون زمرو:پاڪستاني سياسي عورتون زمرو:عورتن جي حقن لاءِ جاکوڙيندڙ
قدرتي انتخاب
{زمرو: ارتقا}
'قدرتي انتخاب: قدرتي چونڊ: natural selection:
نباتات ۽ حيوانات جي واڌ ۾ قدرت پڻ مصنوعي انتخاب وارو طريقو استعمال ڪري ٿي. قدرتي چونڊ جا اثر ۽ نتيجا ھزارن بلڪہ لکن سالن کان پوءِ ظاهر ٿين ٿا.اھو قدرتي چونڊ جو ئي نتيجو آهي جو اڄ انسانن ۽ حيوانن جون ايتريون الڳ الڳ ذاتيون ڏسڻ ۾ اچن ٿيون.شروعات  ۾ جاندار چيزون جسماني توڙي دماغي حالت ۾ نھايت حقير پيماني تي ئي وجود ۾ آيون ھيون.انھن معمولي جيون مان ھي اڄوڪا ھي سڀئي لکين قسمن جا ننڍا توڙي وڏا جانور،ويندي انسان تائين، لکين سالن جي ارتقا ڪري،يا اسرڻ بعد قدرتي چونڊ رستي، پنھنجي ھاڻوڪي برتر ۽ اعلي پيماني تي پھتا آهن.
ڄام کنگھار
مرزا شاھه حسن ارغون (Mirza Shah Beg Argghoon)، سوچيو ته ساموئي شھر جا اُھي ماڻھو، جي ساموئيءَ تي ارغون قبضي کان پوءِ ڪَڇ ڏانھن لڏي ويا آھن ۽ اُتي رھيا آھن، تن کي پنھنجو ڪرڻ گھرجي، نه ته اُھي سدائين ارغون حڪومت لاءِ خطري جو سبب بڻبا رھندا.
اُنھن سمن ۾ ڄام کنگھار (Jjaam Kkhanghaar) نالي سمن جو چڱو مڙس ھو، جنھن جو ڏھڪاءُ سنڌ ۽ ڪَڇ ۾ مشھور ھو. ھُو وڏو دلير باھمت ۽ وطن دوست انسان ھو. ھن ڪَڇ ۾ رھي، جاڙيجن ۽ سوڍن سان ملي، دشمنن سان مقابلي جون تياريون پئي ڪيون. اِھي حالتون جاچي، مرزا شاھه حسن، ڄام کنگھار کي ھيٺيون خط لکيو: ”توکي خبر آھي ته گهڻي وقت کان اسان هن مُلڪ تي قبضو ڪري چُڪا آھيون. اسان ھيءُ مُلڪ فتح ڪيو آھي ۽ اُن کي گند ڪچري کان صاف پاڪ ڪري ڇڏيو آھي. ھاڻي تنھنجي لاءِ مناسب آھي ته ڪَڇ جا بھترين گھوڙا، جن جي مشھوري ٻڌي وڃي ٿي، اسان لاءِ وٺي اچ ۽ اسان کان نوڪريون ۽ عھدا حاصل ڪري، ھِن توھان جي پنھنجي مُلڪ ۾ آرام سان اچي رھه. اسان جي پاڙي ۾ رھي، تون پنھنجي ناداني ۽ غفلت جي ڪري، اسان جي برابريءَ ۽ ھڪجھڙائيءَ جا جيڪي خيال رکين ٿو، تن کي پنھنجي دل مان ڪڍي ڇڏ. جيڪڏھن توکي اسان جي اطاعت ۽ فرمانبرداري منظور ھجي ته تنھنجي لاءِ مناسب آھي ته قيمتي تحفن سان گڏ پنھنجي گذريل ڪوتاھين ۽ ڏوھن تي لکت ۾ معافي وٺي، اسان جي قدم بوسيءَ جي سعادت حاصل ڪر. اھڙي صورت ۾ ھن مُلڪ کي پنھنجو اباڻو مُلڪ سمجھي، امن جي جڳھ تصور ڪر. جيڪڏھن نه، ته پوءِ خوب ياد رک ته اسان جو ارادو احمد آباد ۽ گجرات ڏانھن آھي. اسان جڏھن ايڏانھن وينداسين، تڏھن تنھنجي واٽ وٺي وينداسين ۽ غرور جي اُھا ھوا جيڪا تنھنجي دماغ ۾ ويٺل آھي، سا ڪڍي ڇڏينداسون.“
جڏھن ھيءُ خط، جنھن ۾ ڌمڪي ۽ نرمي ٻئي موجود ھيون، ڄام کنگھار کي پھتو، تڏھن ھن ارغون فاتح کي جيڪو جواب ڏنو، اهو بي مثال آھي. ڄام کنگھار لکيو:
”اسان جابلو ماڻھو پٿر وانگر آھيون. اسان پنھنجي عزت جي حفاظت چڱيءَ طرح ڪري ڄاڻون ٿا. اسان پنھنجي ٿورڙي روزيءَ تي آسرو ڪيو ويٺا آھيون. اسان وٽ ايتري دولت ناھي جو گھوڙا ۽ قيمتي جنسون پنھنجي مُلڪ مان حاصل ڪري، تنھنجي لاءِ موڪليون. اسان جي گذارن جي صورت ھيءَ آھي، جو اسان ڪن بکين اگھاڙن راجپوتن کي لُٽ مار لاءِ سنڌ ۽ گجرات موڪليندا آھيون. اھي تلوار جي زور سان جيڪي ڪجھ ڦري آڻين ٿا، ان تي اسان جو گذارو آھي. اُن حالت کان پوءِ به جيڪو شخص پنھنجي ننگ ۽ عزت جي شيشي کي ھن پٿر سان ٽوڙڻ چاھي؛ پنھنجي شيشي کي ھن سنگِ خارا تي اڇلائڻ گھري ۽ پنھنجو مال دولت ھنن بکين اگھاڙن جي حوالي ڪرڻ جي خواھش ڪري، ته پوءِ سندس مرضي. ان کان وڌيڪ ٻي ڪھڙي خوشيءَ جي ڳالھ ٿيندي، جو رب سائين ڪنھن جي روزي ان جي گھر موڪلي ڏئي. اسان تنهنجي اچڻ جا منتظر آھيون.“
انھيءَ خط جي لھجي مرزا شاھه حَسن کي مڇرائي وڌو ۽ ھو ھڪدم لشڪر وٺي ڄام کنگھار تي ڪاھي ويو. ڄام جي سپاھين ۽ ساٿين ارغون فوج سان کليل جنگ وڙھڻ نا مناسب سمجھي، ڇاپا مار جنگ شروع ڪئي. سنڌي سپاھي رات جو لِڪي، شاھه حسن جي لشڪر تي راتاھا ھڻندا ھئا ۽ جيڪي کُوھه ۽ تلاءَ مرزا شاھه حسن جي رستي ۾ ايندا ھئا، تن ۾ مُئل جانور ۽ ٿوھر وجھي، پاڻيءَ کي زھريلو ۽ اڻ واپرائيجندڙ بڻائي وري جبلن ۾ لِڪي ويندا ھئا. مرزا شاھه حسن انھن مصيبتن کان بيزار ٿي، گجرات ۽ احمد آباد جي فتح جو ارادو بدلائي، ڄام کنگھار جي سپاھه سان نالي ماتر صلح ڪري موٽي آيو. ڄام کنگھار ان کان پوءِ به خاموش ٿي نه ويٺو ۽ ارغونن سان وڙھيو.
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻھو
ڊھليا
ڊَهلياهڪڙو ڏيک وارو انگريزي گل آهي، جو يڪن پنن وارو به ٿيندو آهي ۽ ٻٽن وارو به. هي گهڻن قسمن جو آهي ۽ ڏاڍا چڱا رنگ ڪندو آهي. زمين ڀلي گهرجيس.
ڊهليا سورج مکيءَ جي ذات کي بہ چون ٿا، جنهن تي آسٽر بہ چوندا آهن.
عابد علي (اداڪار)
عابد علي (جنم:1952) پاڪستان جو ٽيليويزن اداڪار آھي جنھن ٽيليويزن جي ڪيترن ئي ڊرامن ۾ ڪم ڪيو آهي. ان کان سواءِ ھن باليووڊ انڊيا ۾ بہ ڪم ڪيو آهي. ھن ھدايتڪاري جي شروعات 2007 ۾ سھيلي ڊرامي کان ڪئي جنھن ۾ پاڻ بہ اداڪاري ڪيائين. ان کان سواءِ ھن جي ھدايتڪاري وارن ڊرامن م جيو ٽي وي جو 2009 ۾ ماسي اور ملڪہ پڻ شامل آهي. ھن جيو ڪھاني چينل جي ڊرامي ناگن ۾ بہ ڪم ڪيو آھي
ٽيليويزن ڊراما سيريل
(TV series)
حوالا
زمرو:1952ع جون پيدائشون زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:نگار اعزاز کٽيندڙ شخصيتون زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
جيون ساٿي
thumb|نڪاح بعد ھڪ نوجوان ڪنوار
جيون ساٿي (Spouse)، زال يا مڙس، مڙس لاء زال زوج (spouse) ھوندي آھي ۽ زال لاءِ وري مڙس زوج (spouse) ھوندو آھي.
thumb|مذھبي شادي
حوالا
زمرو:خاندان
ڀوبينسور
''ڀوبينسور (Bhubaneswar) اوڙيسا رياست جي گاديءَ جو هنڌ ۽ هندستان جي وڏن شهرن مان آهي، جيڪو 15” 210 اتر ويڪرائي ڦاڪ 850 15’ اوڀر ڊگهائي ڦاڪ تي، سمنڊ جي سطح کان 45 ميٽر اوچائي تي واقع آهي. هي شهر مذهبي اڏاوتن، خاص طور تي مندرن جي ڪري سڄي دنيا ۾ مشهور آهي.''
تاريخ
''هن وقت به هتي 500 مندر سالم حالت ۾ موجود آهن. ٽي هزار سال پراڻي تاريخ رکندڙ هي شهر ڪنهن سمي ڪلنگا جي گاديءَ جو هنڌ هو. هتي ئي اشوڪ اعظم ۽ ڪلنگا جي وچ ۾ 200 ق. م ۾ تاريخي جنگ لڳ هئي، جنهن جي نتيجي ۾ اشوڪا جي سلطنت قائم ٿي. هي پراڻي زماني ۾ ’اوڏر ديش‘ ڪري سڏبو هو. ڀوبينسور کان 8 ڪلوميٽرن جي پنڌ تي دائولي گري (Dhauligiri) نالي ماڳ آهي، جتي اشوڪ اعظم سان 261 ق. م ۾ وڏي جنگ لڳي هئي. انهي جنگ ۾ تمام گهڻا ماڻهو مارجي ويا هئا. اها رتوڇاڻ ڏسي اشوڪ اعظم کي جنگ کان نفرت ٿي پئي، حالانڪه هُو فاتح هو، پر پوءِ انساني رت جي هن راند کي نفرت جي نگاهه سان ڏسندي ٻڌ ڌرم اختيار ڪيائين.''
حال
''هن وقت هندستان جو تمام وڏو صنعتي شهر ليکيو وڃي ٿو. جڏهن ته ڪمپيوٽر ٽيڪنالاجيءَ جي حوالي سان هي شهر هندستان جي ڀوپال، حيدرآباد ۽ لڌيانه کان پوءِ وڏي ۾ وڏو شهر ليکجي ٿو. ورلڊ بئنڪ جي رپورٽ موجب ڪاروباري لحاظ کان هندستان جو ٽيون نمبر وڏو شهر آهي. هتي ڪيترائي صنعتي پارڪ (Parks) قائم ڪيل آهن. جن مان آءِ. ٽي پارڪ (I.T. Park)، انفو سسٽم ۽ سٽيام ڪمپيوٽر سروس لميٽڊ، ايڪسپورٽ پروموشن انڊسٽريل پارڪ (EPIP) وغيره مشهور آهن. کنداگري (Khandagiri) جي ڀرسان قائم ڪيل آءِ. ٽي. پارڪ ۾ 5000 ماڻهو هڪ ئي وقت تربيت وٺي سگهن ٿا. هن شهر کي پنهنجي الڳ ريلوي اسٽيشن آهي، جڏهن ته بجو پاتنيڪ (Biju Patnak) نالي سان هڪ ايئرپورٽ به آهي. ريل توڙي هوائي رستي سان هي شهر هندستان جي سڀني وڏن شهرن سان ڳنڍيل آهي. تعليمي لحاظ کان هتي هيٺيان ادارا ڪم ڪري رهيا آهن. (1) زاويئر انسٽيٽيوٽ آف مينيجمينٽ (Xavier Institute of Management) سڄي هندستان جو مينيجمينٽ جو وڏو ادارو آهي. (2) اٽڪال (Utkal) يونيورسٽي، (3) دي انسٽيٽوٽ آف فزڪس، (4) انڊين انسٽيٽيوٽ آف ٽيڪنالاجي، (5) نيشنل انسٽيٽيوٽ آف سائنس ايجوڪيشن اينڊ ريسرچ (NISER)، (6)انسٽيٽيوٽ آف ميٿيميٽڪس اينڊ ايپليڪيشنس (IMA)، (7) آءِ. ٽي. ڀوبينسور، (8) اوڙيسا يونيورسٽي آف ايگريڪلچر اينڊ ٽيڪنالاجي وغيره. ان کان سواءِ به هتي 200 کان مٿي پرائيويٽ ادارا تعليم جي ميدان ۾ اهم ڪردارا ادا ڪري رهيا آهن. 2000ع ۾ هتي جي ڪل آبادي 19000000 (هڪ ڪروڙ نوي لک) هئي، جنهن ۾ 56 سيڪڙو مرد ۽ 44 سيڪڙو عورتون هيون. 2001ع جي هڪ رپورٽ موجب تعليم جي شرح 79 سيڪڙو آهي. هتي جي ٻولي اوريائي (اوڏڪي) آهي، پر مارواڙي، پنجابي، بنگالي ۽ تيلگو زبانون به ڳالهايون وڃن ٿيون. سڄي اوڙيسا صوبي وانگر هتي به گهڻي ڀاڱي جگنناٿ جا پوئلڳ موجود آهن.''
مندر
''جيئن ته هي مندرن جو شهر آهي ۽ هتي هر مذهب جا مندر ججهي تعداد ۾ موجود آهن. جن مان ڪن اهم مندرن جو وچور ڏجي ٿو: (1) سڀ کان مشهور ۽ خوبصورت مندر لنگراج (Lingraj) آهي، جيڪو وڏي چوديواري اندر محفوظ آهي. هي شِوَ جو مندر آهي، جيڪو زميني سطح کان 55 ميٽر اوچو آهي. هتي غير هندو ماڻهن کي اچڻ جي منع ٿيل هئي، پر انگريزن جي دور کان وٺي سياحن کي اجازت ڏني وئي آهي، (2) پوراسورا ميسوارا مندر (Purasura mesvara Temple)، (3) مڪتيسوارا مندر (Muktesvara Temple)، (4) راجا راني مندر (Raja Rani)، (5) وئيتال مندر (Vaital Temple)، (6) برهميسوارا مندر (Brahmesvara Temple)، (7) ميگهيشوارا مندر وغيره. ان کان سواءِ ڪجهه نوان مندر به ٺهيا آهن. ڀوبينسور کان اٺن ڪلو ميٽرن جي پنڌ تي جين ڌرم وارن جون غارون آهن، جيڪي کانديگري (Khandagiri) ۽ اڌياگري جي پهاڙن ۾ آهن. هنن غارن ۾ اندر چٽ ۽ اُڪر جو ڪم ٿيل آهي. تحقيق موجب اهي ماڳ 2 (ٻئين) صدي ق.م جا آهن. انهن مان هڪڙي کي راڻي غفا ۽ ٻئي کي هاٿِي غفا ڪري سڏين ٿا.''
حوالا
زمرو:ڀوبينسور زمرو: ھندستان جا شھر، وسنديون ۽ واھڻ
شيطان
thumb|upright=1.4|عرب مؤرخ طبري جي ڪتاب تاريخ طبري ۾ ڏنل تمثيلي خاڪو جنھن ۾ شيطان کي آدم آڏو سجدي کان انڪار ڪندي ڏيکاريل آهي
موڙيءَ جي رقم
موڙيءَ جي رقم يا (Paid capital)، جيڪا حصص رکندڙن کي سندن درخواست تي واپس ڪئي وڃي، هر هڪ حصص لاءِ الڳ درخواست داخل ڪبي آهي.
شيطان
ابراھيمي مذھبن ۾ ڏيکاريل ھڪ وجود جيڪو ماڻهن کي گناھ طرف ترغيب ڏئي گمراھ ڪندو آھي.
شيطان ۽ ھم معنيَ لفظ
مولانا مودودي تفھيم القرآن ۾ لکي ٿو تہ شيطان عربي زبان جو لفظ آھي جيڪو قرآن ۾ انسانن ۽ جنن لاء استعمال ٿيو آھي. ھي لفظ سرڪشي ڪندڙ، متمرد: نافرمان ۽ شوريده سر: جنوني لاءِ استعمال ٿيندو آهي .فاسق لفظ جي معني به ساڳي آهي يعني نافرمان يا اطاعت جي حد کان نڪري وہندڙ. ابليس لفظ جي معني آهي "انتھائي مايوس". .
شيطان ھڪ جن
مسلمانن جو خيال آهي ته شيطان ان جن جو نالو آهي جنھن الله جي حڪم جي نافرماني ڪري آدم ۽ انجي اولاد جي لاءِ مطيع ٿيڻ کان انڪار ڪيو تفھيم القرآن ۾ لکيل آهي تہ ھن  الله کان قيامت تائين مھلت ورتي تہ کيس انساني نسل کي گمراه ٿيڻ جو موقعو ملي جيڪا کيس ڏني وئي. ابليس ۽ شيطان ان ساڳي جن جا ٻہ نالا آھن. مولانا مودودي ملائڪن وانگر شيطان يا ابليس مجرد قوت سان گڏوگڏ انسان وانگر تشخص رکندڙ وجود آھي پر ان جي باوجود ھي فرشتو نہ ھيو. مولانا مودودي وڌيڪ لکي ٿو تہ خود قرآن مان اھو ثابت آهي تہ اھو جنن جي مخلوق مان ھيو جيڪي فرشتن کان ھڪ الڳ مخلوق آھي.
غيب
thumb|غيب : جيڪو حواسن سان سمجھي نہ سگھجي
غيب
لفظي معنیٰ
لڪل ۽ پوشيده ڳالھين جو علم. پيشنگوئي جو علم. اھڙو علم جنھن سان گذريل يا مستقبل جي باري ۾ خبر پوي۔
اصطلاحي معنیٰ
غيب اھو آھي جيڪو انسان کان پوشيده آهي جنھن کي انسان پنھنجي حواسن جھڙوڪ ڏسڻ ڇھن وغيره سان عقل جي مدد سان معلوم نہ ڪري سگھي. علم غیب جی اصطلاحي معنیٰ مسلمانن جي خيال ۽ عقيدي مطابق خدا طرفان عطا ڪيل اھڙو علم آھي جيڪو حواسن ۽ اندازي کان مٿڀرو ھوندو آھي. جيڪو خاص چونڊيل پيغمبرن ۽ ولين کي ڏنو ويندو آهي.علامہ راغب اصفهاني لکي ٿو تہ : ڪنھن بہ شئي کي غائب انسان جي اعتبار کان سمجھيو ويندو آھي  خدا جي اعتبار کان ڪا شئي غائب ناھي. خدا جو قرآن ۾ فرمان آھي تہ : "عالم الغیب والشہادۃ" جنھن جو مطلب آهي تہ جيڪو توهان کان غائب آھي خدا ان کي بہ ڄاڻي ٿو.مسلمانن مطابق جيڪو غيب کان انڪار ڪندو آهي اھو ملحد ھوندو آھي. مسلمانن جي عقيدي مطابق غيب جو علم وحي ذريعي ايندو آهي.
غيب تي ايمان
غيب اھڙي لڪل حقيقت آهي جيڪا پنجن حواسن يا عقل وسيلي سمجھي نہ ٿي سگھجي. غيب تي ايمان مسلمان ھجڻ جو پھريون شرط آھي.ايمان تصديق کي چئبو آهي ۽ تصديق علم کان سواءِ نہ ٿي سگھندي آهي ، ۽ بغير علم جي تصديق ڪوڙ ھوندو آھي. مثال طور الله جي ذات ۽ صفتون، ملائڪ، نبي، قبر، حشر نشر، قيامت، جنت ۽ جھنم غيب آھن ۽ مسلمان نبي جي ٻڌائڻ تي ان تي ايمان آڻن ٿا.مسلمانن جو خيال آهي تہ جيڪڏهن ڪوئي نبي لاء ئي علم غيب کي نہ مڃي تہ پوء نبي جي ڳالھ ۽ دعوت جي تصديق ڪيئن ڪندو
نبوت ۽ غيب
"فَالنُّبُوَّةُ: فِي لُغَةِ مَنْ هَمَزَ مَأْخُوذَةٌ مِنَ النَّبَأِ، وَهُوَ الخبر وقد لا يهمز عَلَى هَذَا التَّأْوِيلِ تَسْهِيلًا۔ وَالْمَعْنَى: أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى أَطْلَعَهُ عَلَى غَيْبِهِ، وَأَعْلَمَهُ أَنَّهُ نَبِيُّهُ فَيَكُونُ نَبِيٌّ ترجمو:نَبُوَّت کے معنی ہوں گے اللہ نے آپ کو اپنے غیوب پر مطلع کیا اور آپ کو بتا دیاکہ آپ اس کے نبی ہیں۔" امام ابن حَجَر مڪي مُدْخَل  ۾ ۽ امام قَسْطَلَاني مَوَاہِبُ اللَّدُنِّیَۃ  ۾  فرمائي ٿو تہ:
حوالا
"اِنَّ اَلنَّبُوَّۃ بِالْھَمْزَۃِ مَاخُوْذَۃٌ مِن النَبَاءِ وَھُوَ الْخَبْرُ اَیْ اَطْلَعَہُ اللہُ عَلَی الْغَیْب ترجمو:نَبُوَّت نَبَاءٌ مان اخذ ڪيل آھي تہ بمعنی خبر یعنی اللہ تعالیٰ توھان کي غيب مان اطلاع ڏنو"
- ۔
وحداني رياست
وحداني رياست رياست جو اھڙو قسم آھي جنھن ۾ رياست ھڪ يونٽ تي مشتمل ھوندي آھي ۽ ان جي انتظامي ورھاست صوبن يا ڊويزنن ۽ ضلعن وغيره ۾ ھجڻ باوجود ان جي صرف ھڪ حڪومت ھوندي آھي جيڪا مرڪزي حڪومت سڏجندي آهي. صوبا گورنرن جي ماتحت ھوندا آھن ء انھن ۾ علحده رياستي حڪومت نہ ھوندي آھي. وحداني رياست ۾ قانونساز ادارو بہ ھڪڙو ھوندو آھي جيڪو مرڪز ۾ ھوندو آھي. وفاق ۾ مرڪزي حڪومت کان سواء ٻيون بہ رياستي يونٽن جون علحده حڪومتون ۽ قانونساز ادارا ھوندا آھن جيڪي وحداني رياست ۾ ڪانہ ھوندا آھن. مثال طور پاڪستان ھڪ وفاقي رياست آھي جنھن وفاق کان علاوه صوبا بہ رياستي يونٽن وانگر آھن ۽ وفاق وانگر صوبن ۾ بي الڳ حڪومتون ۽ الڳ قانونساز اسيمبليون آھن ان کان سواءِ وفاق جي طرفان صوبن ۾ گورنر الڳ آهن جن وٽ محدود رياستي اختيار ھوندا آھن. افغانستان ھڪ وحداني رياست آھي ۽ اھا انتظامي طور تي صوبن ۾ تہ ورھايل آھي پر ان جا صوبا رياستن وانگر ناھن انھن م علحده حڪومتون ڪونہ آھن پر صوبن کي گورنرن ذريعي ھلايو ويندو آھي. دنيا م اڪثر ملڪ وحداني رياست تي مشتمل آھن. ان م مڪاني حڪومت وارو نظام پڻ ھوندو آھي. انسائيڪلوپيڊيا برٽنيڪا مطابق وحداني رياست ۾ حڪمراني وارا سمورا يا گھڻي ڀاڱي اختيار مرڪزي حڪومت وٽ ھوندا آھن. ان نظام ۾ انتظامي يونٽن کي مرڪزي حڪومت اختيار سونپيندي ۽ پاليسي وارا فيصلا ھيٺ لاڳو ڪندي آھي. ان جو ڪلاسيڪي مثال فرانس جو نظام آھي. وحداني رياست ۾ رڳو ھڪ مرڪزي حڪومت ھوندي آھي جنھن کي انتظامي سياسي يونٽن تي مڪمل اختيار حاصل ھوندو آھي. صوبن يا انتظامي يونٽن وٽ حڪمراني جو ڪو اختيار نه ھوندو آھي پر اھي مرڪزي حڪومتي حڪمن جي بجاوري ڪندا آهن.
حوالا
زمرو:حڪومت جا قسم
ڪيپيٽل مارڪيٽ تائين پھچ
200px|right|thumb|نيويارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج دنيا جي وڏين ڪيپيٽل مارڪيٽن مان ھڪ آھي
ڪيپيٽل مارڪيٽ تائين پهچ: ان جو مطلب ڪنھن ڪمپنيءَ جو ڪيپيٽل مارڪيٽ يا سرمائي واري بازار مان ڊگھي مدي لاءِ رقم حاصل ڪرڻ جي اھليت آھي، جيڪا رقم بطور ايڪئٽي equity يا قرض طور حاصل ٿيندي آهي.ان جو مدار ڪيترين ئي ڳالهين تي ھوندو آھي. مثال طور: ڪمپنيءَ جي مالياتي توانائي، ڪمپني جي قرض ۽ ايڪئٽي جي تناسب ۽ سرمائي جي جوڙجڪ، ڪمپنيء جي مئنيجمينٽ ۽ ملڪيت، ان جي مستقبل جي ڪارڪردگي ۽ نفعي جا امڪان، ۽ ان شعبي ۽ صنعت جا خطرا جن ۾ ڪمپني ڪاروبار ڪندي ھجي. پھچ جو مطلب اھو بہ آهي تہ ڪمپني ڪيپيٽل مارڪيٽ ۾ ڪاروبار ڪري سگھي ٿي.
کڻت
ڊيبٽ (کنڌو, قرض,کنڌي لکڻ) (Debit) اڪائونٽنگ جو لفظ، بطور اسم، ان جو مطلب آھي کاتي جي ميزان (balance) ۾ ڪمي، يا مالي واجبات (liabilities) ۾ ڪمي، يا نقدي ميزان (Cash Balance) آمدنيءَ ۾ ڪمي. بطور فعل ان جي معني آهي کاتي (account) جي ڊيبٽ سائيڊ ۾ داخلا رکڻ يا داخلا ڪرڻ.
حوالا
زمرو:اڪائونٽنگ
دي نيو يارڪ ٽائمز
دي نيو يارڪ ٽائمز (The New York Times) آمريڪي گهُڻي ڇپجندڙ روزاني اخبار آهي، جيڪي 18 سيپٽمبر 1851 تي نيويارڪ ٽامز ڪمپني، نيويارڪ، آمريڪا منجهنا لڳاتار ڇاپي رهي آهي.
فاسق
فاسق:
فاسق لفظ قرآن ۾ بار بار استعمال ٿيو آھي. مولانا ابوالاعلي مودودي تفھيم القرآن ۾ لکي ٿو تہ فاسق لفظ جي معني نافرمان ، اطاعت  جي حد کان نڪري ويندڙ آھي. وڌيڪ لکي ٿو تہ قران جي سورة البقرہ ۾ آيت 27 ۾ ٽن قسمن جي ماڻهن جو ذڪر آھي: الله جي عھد کي مضبوطي سان ٻڌڻ کانپوءِ ٽوڙي ڇڏيندا آهن؛ الله جنھن کي جوڙڻ جو حڪم ڏنو آھي ان کي ڪٽيندا آھن؛ ۽ زمين ۾ فساد برپا ڪندا آھن. مولانا جو خيال آهي تہ آيت ۾ آھي ٽئي جملا فسق ۽ فاسق جو تعارف آھن. مولانا ابوالاعلي مودودي لکي ٿو تہ، " خدا ۽ بندي جي تعلق ۽ انسان جي انسان سان تعلق کي ڪٽڻ يا بگاڙڻ جو لازمي نتيجو فساد آھي ۽ جيڪو ان فساد کي برپا ڪندو اھو فاسق آھي"
حوالا
زمرو:اسلامي اصطلاح
ڀرمي (قمبر)
ديھ ڀرمي سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ميھون تپي ۾ واقع آهي. 1880 واري بورڊ آف روينيو جي رڪارڊ مطابق ھن ديھ جو نالو ڀرمي ھيٺين ھيو
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1880 جي ديھ واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڪور ڏاتو تي ٽي ڳوٺ ڀرمي، ڳوٺ سارنگ ، ڳوٺ لورڙا واقع ھيا. ديھ جو نالو ڀرمي ھيٺين ھيو جيڪا ان وقت تپو ميھون ۾ واقع ھئي. ھاڻي ان ديھ م لورڙن جو ڳوٺ ماھي لورڙ آھي جنھن جي لڳ ھڪ ننڍڙو ٻيو ڳوٺ سومار لورڙ پڻ قائم ٿي چڪو آهي. ان کان سواءِ غيبي خان مغيري، ھيدن مغيري، چڀڙ خان مغيري ۽ رتو مغيري جي نالن سان ٻيا ڳوٺ پڻ قائم ٿي چڪا آهن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ھليا، اوڀر ۾ ديھ پيروز ڀٽي، ڏکڻ ۾ ديھ کٻريڙو ۽ اولھ ۾ ديھ جيئڻ ابڙو واقع آهن. گھاڙ واھ مان نڪر هي شھدادڪوٽ ويندڙ ڪور ڏاتو ھن ديھ مان گذري ٿي. ديھ جا تقريبن سمورا ڳوٺ ان ڪور تي واقع آھن
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,758 ھئي جيڪا 377 خاندانن تي مشتمل ھئي. . ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.
مھاڀارت
thumb|کاٻو|upright=1.1| [[ڪروکيشتر ۾ ڪرشن ۽ ارجن 18هين–19هين-صدي جي پينٽنگ]]
مهاڀارت (Maha Bharat) هندستان جي اوائلي ۽ ڊگهي سنگيت ناٽڪ (اوپيرا) داستان آهي جنهن کي هندو مت جا مذهبي لکڻين يا گرنٿن ۾ معتبر حيثيت مليل آهي. ان جا شلوڪ ارڙنهن جُلدَن جي 25 لک لفظن تي ٻَڌل آهن. هي هندن جو ڌرمي ڪتاب آهي، جنهن ۾ پندرهن هزار ڪويتائون آهن، هن ڪتاب کي وياس ديو لکيو، جيڪو سندس اکين ڏٺو احوال آهي. هي ڪتاب مهاڀارت اصل ۾ هڪ جنگ نامو آهي، جنهن جو زمانو 600 ق.م ٻُڌايو ويو آهي. مھاڀارت جو سنڌي ۾ ترجمو ڏھين صدي ۾ ٿيو.
ان سمرتي جي ڀاڱو اتهاس ۾ داخل سمجهيو ويندو آهي. مها ڀارت موضوع جي لحاظ کان انتهائي نرالو آهي، جنهن ۾ جنگ، راڄ دربار، پريم، ڌرم سڀ شامل آهي. ٻين لفظن ۾ اهو چار بنيادي زندگي جي مقصدن ڌرم، ارٿ، ڪام واسنا، موڪش سڀني جو مرڪب يا گڏيل مجموعو آهي. ڀگود گيتا دراصل مهاڀارت جو مختصر حصو آهي، پر اهميت جي اعتبار کان نرالي سُڃاڻپ رکي ٿي.
پانڊون ۽ ڪورون جي وچ ۾ ٿيل جنگ  ، جيڪا ڪروڪيشتر جي ميدان جنگ وڙهي وئي، اتي شري ڪرشن ارجن کي ڀڳوت گيتا جو گيان ڏنو هو.
حوالا
مهاڀارت زمرو:سنسڪرت لکتون زمرو:سنسڪرت ۾ مثنوي بيت زمرو:هندو لکتون زمرو:هندو ڪوتا زمرو:ڪروکيشتر
فلاحي رياست
فلاحي رياست، ويلفيئر اسٽيٽ (Welfare State) هڪ اهڙو رياستي سرشتو ، جنهن ۾ ڪا به حڪومت ماڻهن جي معاشي ۽ سماجي ڀلائيءَ لاءِ اُپاءَ وٺندي، گهربل بُنيادي شهري سهولتون ڏي، انساني زندگيءَ کي سولو، صحيح ۽ انصاف ڀريو بڻائڻ لاءِ پاڻ پتوڙي. ’فلاحي رياست، جو بنياد برابريءَ جي بُنياد تي موقعن کي حاصل ڪرڻ، پونجيءَ جي انصاف ڀري وِرڇ ۽ اڻهوند وارن طبقن کي معياري زندگي آڇڻ لاءِ کين سماجي امداد جي پهچائڻ وارن اُصولن تي بيٺل آهي. اهڙو عام ڀلائيءَ وارو پروگرام عام طور تي طبقاتي ۽ سماجي فرق کان مٿڀرو ٿي رياست جي هر ان شهريءَ لاءِ هجي ٿو، جنهن ذاتي زندگي گهاريندي ڪيترين سماجي ۽ معاشي تڪليفن کي منهن ڏيڻو پوي ٿو. ڪنهن به ”فلاحي رياست“ ۾ هر شهريءَ جي زندگيءَ جو معيار چڱو ڪرڻ لاءِ حُڪومتي سطح تي رٿابندي ڪندي، کيس بنيادي سهولتون پهچائڻ جي ڪوشش ڪئي وڃي ٿي. انهن سهولتن ۾ عام رواجي سماجي گُهرجن جو پوُرائي، جنگ کان پرهيز، واپار تي ضابطي، رياستي وسيلن جي سماجي ڀلائيءَ جي حوالي سان واپرائجڻ ۽ رياستي ڌَنَ کي عوام ڏانهن ڪرڻ جا شرط به شامل آهن. ٽئڪسن جو مناسب سرشتو، سماجي تحفظ، بيروزگاريءَ ۾ گهٽتائي، زراعت تي خاص فائدا ۽ حڪومت طرفان سستس گهر اڏڻ جون رٿائون، انهيءَ سلسلي جون اهم ذميواريون آهن. اڄوڪي دور ۾ سُئٽزرلئنڊ، سويڊن، ناروي، فِنلئنڊ ۽ ڊينمارڪ کي اُهڃاڻي فلاحي رياستون سمجهيو وڃي ٿو. نئين فلاحي رياستي سرشتي ۾ پُروُشيا جي مدبر حاڪم ’اوٽو وان بسمارڪ‘ کي مُهندار سمجهيو وڃي ٿو ، جنهن 1840ع جي ڏهاڪي ۾ سياسي حمايت حاصل ڪرڻ جي خيال کان پنهنجي رياست اندر عوامي ڀلائيءَ جي ڏس ۾ رٿابندي ڪندي انساني سهولتن جي پهچائڻ کي ٿيڻ جوڳو ڪيو هو.
حوالا
زمرو:سماج زمرو:سياست زمرو:سماجيات
سرائيڪستان
حوالا
زمرو:چوڻيون زمرو:پنجاب زمرو:ملتان زمرو:سرائيڪي
مهپارا
ماهہ پارا / مهپارا (Meh Parah) سنڌي فلمي اداڪارا هُئي. هيءَ حيدرآباد، سنڌ ۾ پيدا ٿي هئي. هن پنهنجي فلمي ڪيريئر جي شروعات 1968 ۾ سنڌي سنيما (سولي وڊ) فلم شهرو فيروز سان ڪيو هيو. هيءَ 1960 جي ڏهاڪو ۾ سنڌي، پنجابي ۽ اردو فلمن جي مشهور اداڪار هُئي. مهپارا مشتاق چنگيزي سان گڏجي هيروئن طور ڪيترين ئي فلمن ۾ ڪم ڪيو. وفات. سنڌي فلمن جي هيءَ اداڪارا 13 جون 2020 ۾ دم ڌڻي حوالي ڪيو، هن وقت هوءَ حيدرآباد ۾ آسودءِ خاڪ آهي.
شروعاتي زندگي
مهپارہ جو جنم سنڌ جي شهر حيدرآباد ۾ ٿيو هيو.
ذاتي زندگي
مهپارہ اقبال يوسف سان پرڻو ڪيو هيو، اقبال يوسف سان سندس شادي ٿيڻ کان تُرت ئي پوءِ هن فلم صنعنت (فلم انڊسٽري) ڇڏي ڏني هئي، سندس مُڙش 1999 ۾ فوت ٿي ويو هيو. پنهنجي مُڙس جي موت کانپوءِ هن پاڻ کي فلم انڊسٽري جي ساٿين سان رابطا جوڙيا ۽ مقامي پريس ۽ اشتهارن ۾ ڪم ڪيائين.
ڪيريئر
هن کي فلم ۾ شيخ حسن متعارف ڪرايو هيو ۽ هن جي پهرئين فلم 1968 ۾ شهرو فيروز هُئي، جنهن ۾ هن هيروئن جو ڪردار نڀايو هيو. جنهنکانپوءِ هن سنڌي سينيما (سولي ووڊ) جي ڪيترن ئي فلمن ۾ ڪم ڪيو. مهپارا پاڪستاني فلمي صنعت ۾ پڻ قدم رکيو، جنهن کي لالي ووڊ جي نالو سان سڏيو ويندو آهي، ان کان اڳ سنڌي  فلمن ۾ هيروئن هُئي جنهن کي ساليووڊ (سوليوڊ يا سنڌي سينيما) سڏيو ويندو آهي. هن سنڌي فلم شهرو فيروز ۾ هيروئن جو مرڪزي ڪردار نڀايو، جنهن جي هدايتڪاري خادم بلوچ ۽ شيخ حسن ڪئي هئي. سنڌي سينيما جي فلم چانڊوڪي هن جي اڳئين فلم هُئي جيڪا 1969 ۾ ريليز ٿي هُئي، ۽ هيءَ ان فلم ۾ مشتاق چنگيزي سان گڏ هيروئن هُئي. سال 1960 جي ڏهاڪو ۾ اردو فلم انڊسٽري ڪيتريون ئي نيون فلمون تيار ڪري رهي هُئي ۽ هر فلمي صنعت جو اسٽار پاڪستاني فلم ڊائريڪٽرز سان گڏ اردو فلم انڊسٽري ۾ ڪم ڪرڻ جو ارادو رکندو هيو. مهپارا کي فلم شمع پروانا ۾ هڪ ڪردار مليو هيو، هيءَ فلم ڪراچي ۾ ٺاهي وئي هئي، ۽ نواب احمد ان فلم جهو هدايتڪار هيو. پنجابي سنيما ۾ مهپارا جي پهرئين فلم اصغرہ هُئي، هيءَ فلم 1971 ۾ جاري (ريليز) ٿي هئي ۽ ان جي هدايتڪاري خالد سعيد ڪئي هُئي. سال 1971 مهپارا جي لاءِ بهترين سال هيو جنهن ۾ هن سنڌي فلم ليليٰ مجنون ۾ ڪم ڪيو هيو، جنهن جي هدايت ڪاري ايس اي گفار ڪئي هُئي. سندس ٻئي فلم 1971 ۾ فلم آنسو هُئي، انهيءَ سال هن جي فلم اڪ سپيرا پڻ ريليز ٿي هُئي.
ٻاهِريان ڳَنڍِڻا
زمرو:سنڌي سينيما ۾ ناٽڪڻيون
فنگل ڪائونٽي ڪائونسل
فنگل ڪائونٽي ڪائونسل جمھوريه آئرلينڊ ۾ ھڪ ڪائونٽي جي ڪائونسل آھي جنھن ذريعي مڪاني حڪومت جو نظام ھلي ٿو. اھا ڊبلن واري خطي ۾ واقع آهي ۽ جمھوريه آئرلينڊ جي لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ 2001 تحت ڪم ڪري ٿي. ڪائونسل جي ذميداري م رھائشي منصوبه بندي، ڪميونٽي جا معاملا، روڊن جي سنڀال، آمدورفت، شھري منصوبابندي ۽ ترقي، آسائشن جي بندوبست، ثقافت ۽ قدرتي ماحول شامل آهن. ڪائونسل جا 40 چونڊيل رڪن ھوندا آھن جيڪي ڪائونٽي جي ميئر کي چونڊيندا آهن جيڪو ڪائونسل جو سربراھ ھوندو آھي.
انٽيگوا ۽ باربودا
اينٽيگا ۽ باربوڊا ، آمريڪي کنڊن ۾ ويسٽ انڊيز جي بيٽن ۾ شامل، ڪيريبين ۽ ائٽلانٽڪ سمنڊ جي وچ ۾ موجود ملڪ جو نالو آهي. هي ملڪ ٻن مک ٻيٽن اينٽيگا ۽ باربوڊا ۽ ننڍن ٻيٽن گريٽ برڊ، سائو، گيانا، وڏو، ميڊين، يارڪ، ۽ وري ڏکڻ طرف ريدوندا تي مشتمل آهي. ملڪ جي آبادي 2011ع جي آدمشماري مطابق 81،800 هئي، هن ملڪ جو گادي وارو هنڌ ۽ وڏو شهر سينٽ جانس آهي، جيڪو اينٽيگا ٻيٽ تي واقع آهي.