cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ايبرڊين
انتظامي معاملا
شھر جا انتظامي معاملا ”ايبرڊين سٽي ڪائونسڪل“ ھلائي ٿي. ڪائونسل جي اڳواڻ کي لارڊ پرووسٽ (Lord Provost) ڪوٺيو وڃي ٿو. شھر کي انتظامي طور 45 تڪن ۾ ورھايو ويو آھي. ھر تڪ جو انتظام ڪائونسلر جي ھٿ ۾ ھوندو آھي. برطانوي پارليامينٽ ۾ ايبرڊين جون ٽي سيٽون آھن. اسڪاٽلينڊ اسيمبليءَ ۾ بہ ٽي ميمبر ايبرڊين جي نمائندگي ڪن ٿا. ست وڌيڪ ميمبر ايبرڊين سميت سڄي اتر اوڀر اسڪاٽلينڊ جي نمائندگي ڪن ٿا. يورپي پارليامينٽ ۾ ڇھ ميمبر ھن شھر جي نمائندگي ڪن ٿا.
تعليم
ھتي ٻہ يونيورسٽيون قائم آھن. ”ايبرڊين يونيورسٽي“ جو 1495ع ۾ بنياد رکيو ويو جڏھن تہ ”رابرٽ گورڊن يونيورسٽي“ 1992ع ۾ قائم ٿي. ھي ٻئي يونيورسٽيون دنيا جي ساک وارين يونيورسٽين ۾ شمار ٿين ٿيون. ھتي ڪيترائي ڪاليج پڻ آھن جن ۾ اتر اوڀر اسڪاٽلينڊ ڪاليج (North East Scottish College)، اسڪاٽلينڊ جو زرعي ڪاليج (Scottish Agricultural College)، ميرين ليبارٽري (Marine Laboratory)، ميڪالي لينڊ يوز ريسرچ انسٽيٽيوٽ (Macaulay Land Use Research Institute) ۽ روويٽ ريسرچ انسٽيٽيوٽ (Rowett Research Institute) خاص ذڪر جي لائق آھن. ڊراما ۽ موسيقيءَ جي سکيا لاءِ ايبرڊين ڪاليج آف پرفارمنگ آرٽس (Aberdeen Performing Arts College of) ۾ داخلا وٺي سگھجي ٿي. ھن وقت (ڊسمبر 2019ع جي انگن اکرن موجب) شھر ۾ ٻارھن سيڪنڊري اسڪول ۽ 54 پرائمري اسڪول ڪم ڪري رھيا آھن.
تھذيب ۽ ثقافت
ھن شھر ۾ ڪيترائي عجائب گھر ۽ ٻيون ڏسڻ جھڙيون جايون آھن جيڪي ھتان جي تھذيب ۽ ثقافت جي چٽي تصوير پيش ڪن ٿيون. ايبرڊين آرٽ گيلري ۾ اسڪاٽلينڊ جي قديم ۽ جديد چترڪاريءَ جو وڏو ذخيرو موجود آھي. ھتي چانديءَ ۽ شيشي تي ٿيل چٽساليءَ جا نمونا پڻ رکيل آھن. ايبرڊين ميري ٽائيم ميوزيم ۾ ھتان جي جھازراني، ماھيگيري ۽ مھاڻن جي رھڻي ڪرڻيءَ جو چٽو عڪس نظر اچي ٿو. ”گورڊن ھائيلينڊ ميوزيم“ فوجي سازوسامان، فوجي پوشاڪن، جنگ ۾ استعمال ٿيندڙ ھٿيارن ۽ اھڙين ٻين شين سان واسطو رکي ٿو. ميريشل ميوزيم ۾ ايبرڊين يونيورسٽيءَ جا 80000 کان بہ وڌيڪ نوادرات رکيل آھن جن ۾ مصوري، چترڪاري ۽ آثارقديمہ وغيرہ سان واسطو رکندڙ شيون شامل آھن. ڪنگس ميوزيم ھڪ ننڍو عجائب گھر آھي جنھن ۾ قومي ۽ تاريخي اھميت واريون شيون رکيل آھن.
ھتي ڪيترائي ميلا ۽ تقريبون بہ منعقد ٿين ٿيون. ھتي ڪيتريون ئي ھوٽلون، قھوہ خانہ، بازارون، ڪلب، موسيقيءَ جا ھال، ٿيٽر۽ سئنيما گھر موجود آھن جتي دل وندرائي سگھجي ٿي. جبلن جي لاھين چاڙھين تي ٻڌل ھن شھر ۾ ڪيتريون ئي شاندار عمارتون، پارڪ، باغيچا ۽ من موھيندڙ سامونڊي ڪنارو آھي جتي چھل قدمي ڪري سگھجي ٿي. اونھاري جي موسم ۾ رنگبرنگي گل، ٻوٽا ۽ چھچ ساوا ميدان ھتان جي قدرتي خوبصورتيءَ کي چارچنڊ لڳائي ڇڏيندا آھن. سياري جي برفباري ۽ پن ڇڻڻ جي موسم جي ھڪ الڳ سونھن ھوندي آھي. ھتي جي سونھن ۽ سندرتا ڏسڻ لاءِ دنيا جا ڪئين سياح ھن شھر ۽ ان جي آسپاس وارن علائقن جو رخ ڪن ٿا.
فوٽ بال ھتي جي سڀ کان پسنديدہ راند آھي ۽ ”ايبرڊين فوٽ بال ڪلب“ ھتان جي مشھور فوٽ بال ٽيم آھي جنھن اسڪاٽلينڊ ۽ يورپ ۾ چڱي ڪاميابي ماڻي آھي. خاص طور تي 1980ع واري ڏھاڪي ۾ ھن ٽيم ڪافي ڪاميابيون ماڻيون. رگبي، گولف، گھوڙي سواري، تيراڪي، آئيس ھاڪي، بوٽنگ ۽ ٻيون رانديون پڻ کيڏيون وڃن ٿيون.
حوالا
زمرو:اتر سمنڊ جا پورٽ شهر ۽ قصبا زمرو:اسڪاٽلينڊ جا ڪائونسل علائقا زمرو:اسڪاٽلينڊ ۾ پورٽ شهر ۽ قصبا زمرو: اسڪاٽلينڊ جا شھر زمرو: برطانيہ جا شھر
عددي عڪس
عددي عڪس يا ڊجيٽل عڪس ھڪ قسم جي تصور کي چوندا آهن جيڪا تصويري جزن يا پڪسيل جي ٺھيل ھوندي آھي جيڪي ان تصوير ۾ يڪسان روشن ٽٻڪا ھوندا آھن. ان تصوير ۾ ھر تصويري جزو يا روشن ٽٻڪو قدرتي انگ ذريعي, مجرد مقدارن جي شدت يا اڇي ڪاري وچ واري رنگت (grey level) جي عددي نمائندگي سان، x ۽ y سان ظاھر ڪري ترتيبوار x جي دائري ۽ y جي دائري ذريعي متناسق نظام ۾ داخل ڪرڻ بعد ڪمپيوٽر پروگرام جي ٻہ پاسائين فنڪشن ذريعي ظاھر ڪيو ويندو آهي. ڊجيٽل عڪس عام طور تي ويڪٽر سان نہ پر ريسٽر سان تعلق رکي ٿو ۽ ڊجيٽل عڪس ريسٽر تصوير يا وري بٽ مئپ واري تصوير ھوندو آھي. ڊجيٽل تصويرون اڪثر ڊجيٽل ڪيميرا يا ڪنهن ٻي ڊجيٽل اوزار ذريعي ڇڪيون وينديون آھن ۽ عددن يعني اعداد يا انگن جي صورت ۾ ڪنهن عددي سنڀار (digital memory) ۾ محفوظ ڪيون وينديون آهن.
1587ع
ڊسمبر
زمرو:1587ء زمرو:سال
عددي عڪس
حوالا
زمرو: ڊجيٽل فنڪشن زمرو:سائنس
احمد سائين خانڳڙھي
احمد سائين خانڳڙهي بزرگ ۽ عالم حافظ مولوي عبدالغفار نقشبندي جي گهر تيرهين صدي هجري جي پوئين ڏهاڪي ۾ خان ڳڙھ شريف ۾ پيدا ٿيو. سندس واسطو مهر ذات سان هو. خان ڳڙھ ۾ هڪ پاسي مهرن جي سردار جو مسڪن آهي، ٻئي پاسي حافظ عبدالغفار ۽ احمد سائينءَ جي درگاھ آهي. جتي روزانو ڪئين عقيدتمند اچي حاضري ڀرين ٿا. هن درگاھ جو تعلق ڀرچونڊي شريف سان آهي. احمد خانڳڙهي 1325 ھ/ 1907ع ۾ درگاھ جو سجاده نشين ٿيو. طريقت ۾ رندانا مشرب اختيار ڪيائين. احمد سائين گهڻو ئي ڪلام چيو آهي جنهن ۾ مولود، سي حرفيون ۽ ڪافيون شامل آهن. سندس شاعريءَ جا ٻہ ڪتاب بہ شايع ٿيل آهن. احمد سائين 23 شوال سن 1353ھ/1935ع ۾ وفات ڪئي.
حوالا
زمرو:1935ع جون وفاتون
ٺٽو تعلقو
ٺٽو تعلقو: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٺٽي جو هڪ تعلقو آهي  جنھن جو صدر مقام ٺٽو شھر آھي. ھن تعلقي ۾ مڪلي جو تاريخي قبرستان پڻ واقع آهي. ھي تعلقو سنڌ جي سڀ کان پراڻن تعلقن ۾ شامل آھي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
اماميه
اماميه اهل تشيع کي چيو ويندو آهي ان جون ڪيئي ٻيون معنٰيون بہ آهن جيڪي اهل تشيع جي مختلف ڪتابن ۾ استعمال ٿيندا آهن۔
زمرو:خودڪار ويڪائي
ٽيڪنالوجي
ايجادن جي دنيا آھي
محمد اڪرم
محمد اڪرم 10 سيپٽمبر 1974 تي اسلام آباد ۾ پيدا ٿيو پاڪستاني ڪرڪيٽر به رهيو سندس بولنگ جو انداز سڌي هٿ سان ڪرائڻ جو هو.
ڊيٽا
اعداد مطلب انگ اکر يا عددن جو مجموعو، جنهن کي انگريزيءَ ۾ Data چيو ويندو آهي. هيءُ انگ اڪثر ڳڻپيوڪر Computerجي علمن ۾ استعمال ٿيندو آهي. ڳڻپيوڪر هڪ عددي اوزار آهي، جنھن منجھه طبي توڙي غير طبي مقدارن کي اعداد جو روپ ڏئي پردازيو يعني پراسيس ڪيو ويندو آهي.
محمد اڪرم
پاڪستان سپر ليگ 2016
پاڪستان سپر ليگ ۾ پشاور زلمي جي ڪوچنگ جا فرائض سر انجام ڏيندو.
زمرو:1974ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستان جا هڪ ڏهاڙو بين الاقوامي ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:پاڪستان جا ٽيسٽ ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:پاڪستان جا ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:پاڪستاني ڪرڪيٽر زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:جيئريون شخصيتون زمرو:شخصيتون زمرو:ڪرڪيٽر
1603ع
thumb|ابرطانيا جي شاھ جيمز اول /سڪاٽ لينڊ جي ڇھين, ھو پھريون بادشاھ آھي جنھن ملڪ برطانيا ۽ سڪاٽ لينڊ تي گڏ حڪومت ڪئي۔
ڊسمبر
زمرو:1603ع
احمد سلطان
احمد سلطان- هڪ پهتل وليءُ -الله- سڏجي ٿو، جنهن جي نالي تي پراڻي بائيجي (پنوعاقل) ۾ وسيع عريض قبرستان آهي. جنهن جي ايراضي 70 -ايڪڙ- کن آهي. هتي ابراهيم شاهه ۽ -احمد سلطان- جا روضا آهن، جيڪي قديم فن اڏاوت جو نادر نمونو آهن. -احمد سلطان- ذات جو مهر هو، هڪ روايت آهي ته هي وڏو چور هو. هڪ دفعي شب قدر جي رات مينهن چوري ڪري اچي رهيو هو ته مٿس قادر جو ڪرم ٿيو ۽ ڪا ڏيکاري آيس. -ان- واقعي بعد هن جي زندگي ئي تبديل ٿي وئي. فقيري اختيار ڪري هتي ئي رهي پيو ۽ هتي ئي دفن ٿيو.
1588ع
ڊسمبر
زمرو:1588ء زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
اردني ڪميونسٽ پارٽي
اردني ڪميونسٽ پارٽي، اردن ۾ ھڪ سياسي جماعت آھي۔ منير حمارنة جماعت جو منھدار آھي۔ 1993 تائين جماعت غير قانوني هئي۔
زمرو:اردن جون سیاسي جماعتون
ابو طالب
'''عام الفيل (هاٿين واري سال) کان پنجٽيهه(35) سال پهريان ابو طالب محسن اسلام رئيس البطحاء مڪي جي سرزمين ۾ اک کولي. تاريخ لکڻ وارن سندن اصلي نالي بابت اختلاف ڪيو آهي ڪجهه جو چوڻ آهي ته سندن اسم گرامي پنهنجي وڏي ڏاڏي جي نالي مطابق عبدالمناف هو، ڪجهه سندن نالو عمران ۽ ڪجهه وري شيبه بيان ڪيو آهي ليڪن وڌيڪ مشهور عمران آهي.'''
ڪنيت
سندن ڪنيت ابو طالب آهي جيڪا سندن وڏي پٽ طالب جي نالي سان منسوب آهي ۽ انهي ڪنيت سان پوري انسانيت کين ياد ڪندي آهي
القاب
حضرت ابوطالب جي لقبن مان شيخ البطحا، سيد البطحا ۽ رئيس البطحا سڀ کان وڌيڪ مشهور آهن.
پرورش
حضرت ابو طالب عليه السلام جي 43 سال عمر مبارڪ پنهنجي والد بزرگوار جناب عبد المطلب جهڙي عظيم هستيءَ جي سائي هيٺ گذري ۽ پاڻ انهن جي نگراني هيٺ تعليم ۽ تربيت حاصل ڪندا رهيا.
زندگي
حضرت ابو طالب عليه السلام پنهنجي دور ۾ هڪ بلند پايه اديب، بهترين انداز ۾ گفتگو ڪندڙ، عظيم فڪر ۽ سوچ رکندڙ وڏا دانشور ۽ بهترين قائد سمجهيا ويندا هئا. اعتدال پسند، انصاف پسند، حلم ۽ بردباري جي زيور سان آراسته هئا. علامه ديار بڪري لکن ٿا ته جناب هاشم کان بعد حاجين جي کاڌي پيتي جو شرف جناب عبدالمطلب کي حاصل ٿيو ۽ عبدالمطلب جي وفات کان پوءِ ظهور اسلام تائين هن عظيم خدمت کي حضرت ابوطالب انجام ڏيندا رهيا
حضرت ابوطالب جي اولاد
ابن قتيبه جو چوڻ آهي ته حضرت ابوطالب جا چار فرزند هئا طالب، عقيل ،جعفر، حضرت علي عليه السلام
حضرت محمد صه جي پرورش
حضرت محمد مصطفي صه ننڍ پڻ جي عمر مبارڪ حضرت ابوطالب جي زيرِ نگراني بسر ڪئي ۽ پيغمبرِ اسلام صلي الله عليه و آله وسلم جي عمر مبارڪ جو گهڻو حصو حضرت ابو طالب  جي زير سايه ئي گذريو آهي، پالڻهار جيڪي احسانات اسان جي پاڪ پيغمبر صلي الله عليه و آله وسلم تي ڪيا آهن اُنهن احسانن منجهان خاص ڪري هن احسان (پرورش حضرت ابو طالب ) جو تذڪرو ڪندي فرمائي ٿو {اَلَمۡ يَجِدۡکَ يتيماً فَاٰوٰي} ڇا اُن (ابو طالب عليه السلام) توکي يتيم سمجهي ڪري پناهه نه ڏني؟( سوره ضحيٰ، آيت 6) قرآنجي شیعہ سني مفسرن جو ان ڳالهه تي اتفاق آهي ته مٿئين آيت ۾ پناهه مان مراد حضرت ابوطالب عليه السلام جو پاڪ پيغمبر صلي الله عليه و آله وسلم سان لطف ۽ شفقت ڀريو ورتاءُ آهي.
انجبار
هڪ قسم جو پسارڪو وکر. هڪ قسم جو ننڍي قد جو وڻ، جيڪو ’شام‘ ملڪ ۾ ٿئي. -ان- جون پاڙون دوا طور ڪم اينديون آهن.حڪيمن موجب جيڪڏهن جسم جي ڪنهن به حصي مان رت وهندو هجي ۽ -بند- نه ٿئي ته -ان- لاءِ -انجبار- جو شربت (شربت -انجبار-) مفيد علاج آهي.-انجبار- -ٿڌو- تاثير رکندڙ وکر آهي.
پدماوتي (فلم)
پدماوتي 2018 ۾ ڀارت ۾ جاري ٿيڻ واري تاريخي رزميا فلم آهي۔ هيءَ فلم پدماوتي تي بڻائي وئي آهي۔ انکي ڀارت جي معروف هدايت ڪار سنجي ليلا ڀنسالي بڻايو آهي۔ هن فلم جي مرڪزي ڪردارن ۾ شاهد ڪپور، ديپيڪا پڊوڪون ۽ رنورير سنگھ شامل آهن۔ هيءَ فلم جنوري 25، 2018 ۾ نمائش لاءِ پيش ڪئي ويندي۔
ڪردار
ديپيڪا پڊوڪون بطور پدماوتي – 13 صدي عيسوي جي افسانوي راڄپوت ملڪا (راڻِي)،پدما وت جي مطابق اهي ميواڙ جي راجپوت بادشاہه رتن سنگھ (المعروف رتن سين) جي گهرواري (زال) هئي۔ ملڪا جي حسن جي قصا ٻڌي ڪري سلطان علاؤ دين خلجي رتن سنگھ جي گاديءَ جي هنڌ چتور جو گهيراءُ (محاصرو) ڪري وٺي ٿو، ته جيئن ملڪا (راڻي) کي قيد ڪري سگهي۔ شاهد ڪپور بطور راول رتن سنگھ – ميواڙ سلطنت ۾ گوهيلا (Guhila) خاندان جي آخري راجپوت حڪمران، جنهنکي علاؤ الدين خلجي جي فوج چتوڙ جي قلعي جي گهيراءَ (محُاصري) جي دوران شڪست ڏني۔ رنورير سنگھ بطور علا الدين خلجي – سلطنت دهلي جو ترڪ افغان حڪمران هيو۔ هو خلجي خاندان جي ٻيو طاقتور ترين حڪمران هيو ۔ فلم جي مطابق هو چتور جي قعلي جو گهيراءُ ڪري راڻي پدماوتي کي پنهنجي خواهشات جي تڪميل جي لاءِ حاصل ڪرڻ چاهيندو آهي۔ علاؤ الدين خلجي پنهنجي چاچي کي قتل ڪري تخت تي قبضو ڪيو هيو ۔ اديتي راؤ حيدري بطور مهرالنساء۔ علاؤ الدين خلجي جي زال 0 رضا مراد بطور جلال الدين خلجي –خلجي خاندان جو پهريون بادشاهہ هيو۔ علاؤالدين خلجي اُن جو ڀائيٽيو ۽ نِياڻو هيو۔ جنهنکي صوبو اوڌ ۾ ڪڙهه جو حاڪم مقرر ڪيو هيو۔ علاؤ الدين دکن ۾ واقع ديوگري تي حملو ڪري انکي فتح ڪيو هيو ۔ جڏهن جلال الدين پنهنجي ڀائيٽئي جي فتح جي خبر ٻُڌي ڪري ملاقات لاءِ آيو ته علاؤ الدين کيس قتل ڪري ڇڏيو ۽ پوءِ هن جي پوري خاندان جو خاتمو ڪري پاڻ بادشاہه بڻجي ويو ۔ جم سرڀ بطور ملڪ ڪافور ۔ هو علاؤ الدين خلجي جو مشهور خواجا سرا کدڙو غلام جنرل هيو ۔ انوپريا گوئنڪا بطور نغماتي ۔ پدما وت جي مطابق راجا رتن جي پهرئين زال هئي۔ پدماوت جي مطابق اُن جا پدماوتيءَ سان لاڳاپا (تعلقات) گهڻا بهتر نه هيا، پر علاؤالدين خلجي جي قلعي فتح ڪرڻ کانپوءِ نغماتيءَ پدماوتي سان گڏجي جوهر جي رسم ادا ڪئي، يعني هوءَ پدما وتي سان گڏ ئي باهه ۾ ڪُڏي پئي (ٽپُ ڏنائين) ۔
جاري
هيءَ فلم 1 دسمبر 2017 تي روايتي 2 ڊي ۽ر 3 ڊي ۾ جاري (رليز) ڪئي وئي هئي۔ پيرامائونٽ انکي دنيا جي 90 ملڪن ۾ جاري (رليز) ڪندي۔
تنازعا
فلم مڪمل ٿيڻ کان پهرئين ئي تنازعن (تڪرارن) جو شڪار ٿي وئي هئي۔ فلم جي شوٽنگ جي دوران ئي انتها پسندن ان جي سيٽَ کي پڻ باهه لڳائي ڇڏي هئي ۔ان کان اڳ فلم پدما وتي جي هدايتڪار (ڊائريڪٽر) سنجيليلا ڀنسالي تي قاتلاڻو حملو پڻ ڪيو ويو هيو، رياست مهاراشٽرا جي شهر ڪولها پور ۾ انتها پسند هندن فلم جي سيٽَ تي حملو ڪري انکي باهه لڳائي ڇڏي هئي ۔ فلم تي احتجاج ڪرڻ وارن جو چوڻ هيو ته فلم ۾ تاريخي حقيقتن کي مسخ ڪيو ويو آهي، فلم ساز سنجي ليلا ڀنسالي حقيقتن ۽ تاريخ سان ڇيڙ ڇاڙ ڪئي آه، جنهجن کي اسين ڪنهن صورت برداشت نه ڪنداسين۔ هڪ انتها پسند هندو تنظيم فلم ۾ ڪم ڪرڻ تي فلم جي هيروئن جي سِر جي قيمت 5 ڪروڙ روپيا رکي ڇڏيا هيا۔
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:2010ء جي ڏهاڪي جون هندي فلمون زمرو:2017ء جون فلمون زمرو:اردو فلمون زمرو:قديم ڀارت تي بڻيل فلمون زمرو:مستقبل ۾ ايندڙ فلمون زمرو:هندي فلمون زمرو:ڀارتي تاريخي فلمون زمرو:ڀارتي رزميا فلمون زمرو:ڀارتي فلمون
آبي گدلاڻ
thumb|آبي گدلاڻ
آبي گدلاڻ گدلاڻ جي ٽن وڏن قسمن مان ھڪ آھي. ھي گدلاڻ پاڻي جي وھڪرن جھڙوڪ درياھن، ندين، چشمن يا پاڻي جي جسمن جھڙوڪ سمنڊن، ڍنڍن، کڏن وغيرہ ۾ ڪارخانن جي گندي پاڻي، ڪيميائي مادن، پلاسٽڪ يا ٻيو گند وڃڻ جي ڪري ٿئي ٿي. ھن گدلاڻ جا پاڻي ۽ ان سان سلھاڙيل جيوت تي ڏاڍو اثر انداز ٿئي ٿي. زمرو:ماحولياتي سائنس
پشاور ضلعو
پشاور ضلعو پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخواھ جو ھڪ ضلعو آھي. پشاور شھر ھن ضلعي ۽ صوبي جي گاديء جو ھنڌ آھي. ھي ضلعو 1,257 چورس ڪلوميٽر ايراضي تي پکڙيل آھي.
تصويرون
زمرو:خيبر پختونخوا جا ضلعا زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا
زيب سنڌي
زيب سنڌي انگريزي ٻولي (Zaib Sindhi)  سنڌ پاڪستان جو سنڌي ۽ اردو ٻولي جو ڊراما نگار شاعر، ڪهاڻيڪار ۽ ناول نگار آهي. سندس ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آھن ۽ ڪيترائي ريڊيو ۽ ٽي وي ڊراما نشر ٿيل آھن.
ادبي ڪم
ڪهاڻين جي چئن ڪتابن سوڌو سندس 21  ڪتاب ڇپيل آهن. ”ڌنڌ ۾ گم ٿيل منظر“ ۽ ”حيدرآباد 47 ڪلوميٽر“ ۽ "آخري ماڻهو" سندس ڪهاڻين جا اهم ڪتاب آهن. هن جي ڪهاڻين ۾ فينٽسي، مسٽري اسٽوري ۽ سائنس فڪشن به شامل آهن، جنهن ڪري هو پنهنجي همعصر ليکڪن ۾ منفرد سڃاڻپ رکي ٿو.
زيب سنڌي جو پهريون ئي ناول ”سيتا زينب“ بيحد مقبول ٿيو. هن ناول تي اردوءَ ۾ ٽيلي فلم پڻ ٺاهي وئي ۽ سنڌي ادبي سنگت پاران هن ناول کي سال جي بهترين ناول جو ايواڊ پڻ ڏنو ويو. هن ناول کي شاهد حنائي اردو ۾ ترجمو ڪيو آهي. مختلف ترجمہ نگارن پاران زيب سنڌي جي اردو ۾ ترجمو ڪيل ڪهاڻين جو مجموعو "ڊانسنگ گرل" جي نالي سان ڇپيل آهي، جيڪو شاهد حنائي جو سهيڙيل آهي. اردو کان سواءِ زيب سنڌيءَ جون ڪيتريون ڪهاڻيون انگريزي، هندي ۽ پنجابي ٻولين ۾ پڻ ترجمو ٿي چڪيون آهن.
زيب سنڌي پاڻ به ٻين ٻولين جو ادب سنڌي ۾ ترجمو ڪيو آهي. سندس ترجمو ڪيل ليلا خالد جي آتم ڪهاڻيءَ ”اسان زندهـ رهنداسين“ جا چار ايڊيشن، چنگيز اعتماتوف جي ناول "ڌرتي ماءُ" جا ٻه ايڊيشن، "خليل جبران جي جيون ڪٿا" جا ٽي ايڊيشن ۽ "ڪرشن چندر جون ڪهاڻيون" جا پڻ ڪيرائي ايڊيشن ڇپجي چڪا آهن. ان کان سواءِ هن فرانز ڪافڪا ۽ دنيا جي ٻين ليکڪن جون ڪهاڻيون پڻ سنڌي ۾ ترجمو ڪيون آهن.
زيب سنڌي ڪالم نگار جي حيثيت سان پڻ ڌار سڃاڻپ جو مالڪ آهي. هو ڪافي سالن کان روزاني ڪاوش اخبار ۾ "دل جي ڳالھ" جي عنوان سان هفتيوار ڪالم لکندو رهي ٿو. سندس ڪالمن جي خوبي اها آهي ته اهي به ڪهاڻين جيان ئي دلچسپ هوندا آهن. سندس ڪالمن جي ڪتاب "سنڌ جي ڳالھ" کي سنڌي لئنگئيج اٿارٽي پاران بهترين سماجي ادب جو ايوارڊ ڏنو ويو هو. زيب سنڌي 1981 ۾ سنڌ يونيورسٽي مان سنڌي ۾ ماسٽرس ڪئي. 1988 ۾ ريڊيو جو پروڊيوسر ٿيو پر سگهو ئي اها نوڪري ڇڏي ، 1989ع ۾ ليڪچرار ٿيو ۽ 2017ع ۾ ايسوسيئيٽ پروفيسر جي حيثيت سان رٽائر ڪيائين. ريڊيو حيدرآباد سان ڪمپئرنگ وسيلي لاڳاپيل آهي.
زيب سنڌي ڪهاڻيڪار سان گڏ ڪامياب ڊراما نويس به پڻ آهي. پاڻ اردو توڙي سنڌي ۾ 9 ڊراما سيريلز،5 ٽيلي فلم ۽ 25 سولو ڊراما مختلف ٽي وي چينيلز لاءِ لکيا جيڪي پڻ ڪامياب ٿيا. سندس اردو سيريل ”جانشين“ پي ٽي وي جي تاريخ ۾ مقبوليت جو رڪارڊ ٺاهيو ۽ پي ٽي وي جي تاريخ جو رڪارڊ بزنس حاصل ڪيو. جڏهن تـ سندس اردو ڊراما سيريل ”انجاني راستي“ ۽ ٽيلي فلم ”سيتا زينب“ پڻ تمام گهڻو مقبول ٿيون. سندس ڪهاڻي "حيدرآباد 47 ڪلو ميٽر" تي پاڪستان ۾ ٽيلي فلم ٺاهي وئي، جيڪا پوءِ باليووڊ جي ليکڪ ۽ فلم ڊائريڪٽر چوري ڪري فلم "ممبئي 125 ڪلوميٽر" ٺاهي.
زيب سنڌي کي پي بي سي ايوارڊ بهترين ليکڪ ۽ ريڊيو ڪمپئر ۽ بهترين ليکڪ جو ڪي ٽي اين ايوارڊ، سنڌ يونيورسٽي پاران مڄتا شيلڊ، سنڌي ادبي سنگت ڪارگردگي ايوارڊ ايوارڊ، سنڌي لئنگئيج اٿارٽي ايوارڊ سوڌو ڪيترائي ايوارڊ مليل آهن. زيب سنڌي ريڊيو حيدرآباد تي پروگرام ”سڳند“ ۾ هڪ بهترين سلسلو ”ڏيئا ڏيئا لاٽ“ هلايو. ان ۾ نون ايندڙ شاعرن ۽ ليکڪن کي اڳتي وڌڻ جو ڀرپور موقعو مليو.
ٽماهي مهراڻ
ٽماهي مهراڻ (انگريزيQuarterly Mihran) سنڌي ادبي بورڊ طرفان نڪرندڙ سنڌ توڙي پاڪستان جو تمام پراڻو رسالو آهي جيڪو 1047ع ۾ شروع ٿيو. اول هيءَ رسالو ڪراچي مان شايع ٿيندو هو. بعد ۾ حيدرآباد کان شايع ٿيڻ لڳو. هن رسالي ۾ معياري ادب، شاعري، تاريخ ۽ تحقيق تي مبني مضمون شايع ٿيندا رهن ٿا. مهراڻ ۾ ناليوارن اديبن شاعرن يا محققن جون تحريرون شايع ٿين ٿيون. مهراڻ رسالي نئين ليکڪ جي معياري لکڻي کي به ڇپجڻ جو موقعو فراهم ڪيو آهي. هن رسالي ادب، تاريخ ۽ تحقيق جي ڪم کي وڏي هٿي وٺرائي آهي.
حوالا
زمرو:ويھين صديءَ جا سنڌي رسالا
سجاد علي شاهه
پاڪستان جي تاريخ ۾ چيف جسٽس جي عهدي تي پهچندڙ پهريون سنڌي سيد سجاد علي شاهه هڪ قانون دان جي گهر ۾ ڄائو. ابتدائي تعليم سنڌ مدرسته الاسلام ڪراچي مان حاصل ڪئي. کيس ڊاڪٽر ٿين جو شوق هو پر محمد علي جيڻا کان متاثر ٿي قانون جي تعليم ورتائين (ڪو حوالو؟؟؟؟).
1993ع ۾ نواز شريف جي حڪومت واري بحالي واري فيصلي م هن اختلاف ڪندي اهڙي فيصلي کي تڪراري بڻائي ڇڏيو.
1997 ع ۾ نواز شريف سرڪار پاران شروع ڪيل عدالتي حڪمن ۽ اصولن جي انحرافي تي هڪ بي باڪ ۽ بي خوف جج جي حيثيت سان هن انتظاميه کي للڪاريو. ان عدالتي ۽ انتظاميه جي ٽڪراء سبب هڪ حڪم هيٺ 2 ڊسمبر 1997ع تي عهدي تان هٽايو ويو.
شاهه صاحب هن وقت پنهنجي ڪراچيءَ واري رهائشگاهه تي پنهنجي عدالتي زندگيءَ تي هڪ مفصل ڪتاب لکڻ ۾ مصروف آهي.
زمرو:ماڻھو زمرو:سنڌي ماڻھو
گڏيل پيداواري ذريعا
ڪنهن به انساني گروهه جي لاءِ هڪ قوم بنجڻ لاءِ اهم شرط ان قوم جي فردن وچ ۾ پيداواري لاڳاپن جي هڪ جهڙائي جو هجڻ ضروري آهي. هڪ جاگرافيائي خطي ۾ رهندڙ ۽ هڪ ٻولي ڳالهائيندڙ انساني گروهه لاءِ اهڙن پيداواري لاڳاپن ۽ پيداواري قوتن جو هجڻ لازمي شرط آهي، جيڪي ان گروهه جي مختلف حصن ۽ طبقن کي هڪ قوم ۾ سلهاڙي سگهن.
هڪ جاگرافيائي خطي جي رهواسين اندر معاشي اتحاد تڏهن ئي پيدا ٿيندو آهي. جڏهن جاگيرداري ختم ٿيندي آهي ۽ جاگيرداري قبيلائي قوميت جي جاءِ تي گڏيل قوم اڀرڻ لڳندي آهي. جاگيرداري دور ۾ معاشي بي ترتيبي ۽ عدم استحڪام هوندو آهي. معاشي اتحاد نه هجڻ ڪري ڪنهن انساني گروهه جو قومي وطن ظاهري طرح ته هڪ نظر ايندو آهي، پر اندروني طور تي الڳ الڳ حصن ۾ ورهايل ۽ اڻ جٽادار هوندو آهي. جڏهن ان جي جاءِ تي سرمائيداري اسرڻ لڳي ته محنت جي ورهاست ڪري هڪ جاگرافيائي وطن جو ڪوبه حصو ان قابل نه رهيو جو هو پنهنجون ضرورتون اڪيلي سر پوريون ڪري سگهي. ان ڪري سڀني کي هڪ ٻئي جي سهائتا جي ضِرورت پئي ۽ هڪ ٻئي تي آسرو وڌڻ لڳو. اهو ئي آسرو هڪ وطن جي جدا جدا خطن کي هڪ ڪڙي ۾ ڳنڍڻ شروع ڪندو آهي ۽ پوري ملڪ (وطن) اندر معاشي اتحاد ۽ ٻڌي جو رجحان وڌندو آهي. ان ڪري معاشي اتحاد کان سواءِ ڪوبه لساني گروهه، هڪ علائقي ۾ رهندي به قوم ٿي نه ٿو سگهي. مطلب ته زندگي جو معاشي ڳانڍاپو ۽ معاشي سگهه يا گڏيل قومي پيداواري ذريعا (Gaddhiyal Pedaawari Zareeya) قوم جو لازمي جزو هوندو آهي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سماج زمرو:تاريخ زمرو:قوم
ڀورو رڇ
thumbnail|ڀورو رڇ ڀورو رڇ (Brown Bear ) حيوانات جي اُرسيڊي (Ursidae) نسل سان تعلق رکي ٿو، جنهن جو سائنسي نالو (Ursus Arctos) آهي، ڀوري رڇ جو نسل ايشيا، يورپ ۽ آمريڪا جي ٻيلن ۽ پهاڙن ۾ ٿيندو آهي. ايشيا ۾ هماليه جبل ۾ جنم وٺندڙ رڇ ڪافي مشهور ٿين ٿا. رڇ جي نسل ۾، ڀورو رڇ سڀ کان وڏو ٿيندو آهي ۽ گھڻي ڀاڱي الاسڪا ۾ هوندو آهي، جنهن جو قد 3 ميٽر (10 فٽ) ۽ وزن 800 ڪلوگرام ٿيندو آهي. يورپ ۾ جنم وٺندڙ ڀورو رڇ ان کان ننڍو ٿيندو آهي، جنهن جو قد 2 ميٽر (6.6 فوٽ) ۽ وزن 350 ڪلوگرام تائين ٿئي ٿو. ڀوري رڇ جي ٻين قسمن ۾، مِٽيءَ ۾ رهندڙ رڇ ۽ ڪوڊيڪ رڇ مشهور آهن. ڀوري رڇ جي وارن جو رنگ مٽيءَ جھڙو، تيز ڳاڙهو يا تيز پيلو ٿيندو آهي. جيتوڻيڪ رڇ ڀاڄيون کائيندڙ جانور آهي، پر ڀورو رڇ پنهنجي خوراڪ لاءِ ٻين جانورن تي به حملو ڪري سگھي ٿو. هي رڇ مڇين جو شڪار پڻ ڪري ٿو. هي رڇ انسان تي حملي ڪرڻ وقت ڪافي خطرناڪ ثابت ٿئي ٿو.
حضرت لڪي شاھ صدر
لڪي شاھ صدر (انگريزي: Laki Shah Sader) جو پورو نالو سيد صدرالدين ولد سيد محمد شاھ لڪياري هو، سندس شجرو لڪي واري سيد علي سان ملي ٿو جنهن لاءِ تحفته الڪرام جي مصنف مير علي شير قانع ٺٽوي لکيو آهي ته دلوراءِ جي خلاف سندس ڀاءُ ڇٽو امراڻي عرب خليفي وٽ دانهين ويو جنهن سيد علي جي رهنمائي ۾ سؤ عرب سيوهڻ موڪليا ته دلوراءِ وٽس پيش پيو.
ڀورو رڇ
زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست زمرو:جانور
حضرت لڪي شاھ صدر
شجرو
تاريخ تحفته الڪرام موجب دلوراءِ سيد علي کي پنهنجي ڌي ڏني هئي جنهن سان مسلمان ٿيڻ کان پوءِ سيد عليءَ شادي ڪئي جنهن مان کيس چار پُٽ ڄاوا. سندس پهرئين پُٽ جو نالو سيد محمد هو. سيد صدرالدين المعروف لڪي شاه صدر سيد محمد جو پٽ هو. تحفته الڪرام موجب سندس شجرو هن طرح بيهي ٿو. سيد صدرالدين المعروف لڪي شاھ صدر بن سيد علي بن سيد عباس بن سيد حسين بن سيد ارشد بن سيد زيد بن سيد جعفر بن سيد عمران به سيد هارون بن سيد عبدالله اشرف بن قاسم بن عبدالله بن امام موسى ڪاظم عليه السلام.
زندگي جو احوال
حضرت لڪي شاه صدر اول آمري شهر ۾ رهندو هو. تحفته الڪرام موجب آمري دلوراءِ سيد علي جي اولاد جي حوالي ڪئي هئي. بعد ۾ شايد سيد علي جي وفات کان پوءِ سيد صدرالدين لڪي شاھ صدر شهر ۾ سڪونت اختيار ڪئي ۽ لڪي شاھ صدر طور مشهور ٿيو. ڊاڪٽر عبدالمجيد سنڌي، سنڌي ادبي بورڊ جي رسالي ٽماهي مهراڻ جي جلد: 2/1989ع ۾ ڄاڻايو آهي ته خواجه معين الدين چشتي جي ملفوظات مان احوال ملي ٿو ته سيوستان پرڳڻ جي ڳوٺ لڪيءَ ۾ درويش شيخ محمد رهي ٿو جيڪو وڏو بزرگ آهي. پنهنجي راءِ ۾ لکي ٿو ته اهو سيد صدرالدين ٿي سگهي ٿو جيڪو ڇهين صدي هجري جي آخر ۽ ستين صدي جي شروعات ۾ لڪي ۾ رهندو هو. لڪيءَ جو قديم نالو لڪي تيرٿ هو پر شاھ صدر جي رهائش ۽ مقبوليت کان پوءِ مٿس نالو لڪي شاھ صدر پئجي ويو. ۔ مان مراد به ساڳيو حضرت شاهه صدرالدين لڪياري آهي،جنهن وڏي عمر ۾ وفات ڪئي. نه فقط ايترو پر حضرت سيد عثمان مروندي شھباز قلندر رح به ساڻن مليو ۽ کانئس متاثر ٿيو، ۽ حضرت شاھ لڪي صدر رح پنهنجو پوٽو حضرت قلندر سائين جي خدمت ۾ سپرد ڪيو۔
وفات
حضرت لڪي شاھ صدر ستين صدي هجريءَ جي شروعات ۾ لڪي شاھ صدر ۾ وڏي ڄمار ۾ وفات ڪئي. سندس مزار لڪي شاھ صدر شهر جي اتر-اولهه ۾ انڊس هاءِ وي ڀرسان عام خاص جي زيارت جو مرڪز بڻيل آهي.
حوالا
زمرو:پاڪستاني صوفي زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:پاڪستان ۾ تصوف زمرو:ھاشمي شخصيتون زمرو:سنڌ ۾ مقبرا زمرو:سنڌ ۾ مزارون
1589ع
ڊسمبر
زمرو:1589ء زمرو:سال
ڪوئينز
ڪوئينز جي آمريڪا جي رياست نيويارڪ جي ھڪ ڪاؤنٽي آھي.
نگار خانو
زمرو:نيویارڪ جون ڪاؤنٽيون
پٻ جبل
هالار جبلن جي ڏاکڻي قطار کي ”پَٻُ جبل“ چئبو آهي. جاگرافيائي ورڇ مطابق، هاڪس بي کان يارهن ميلن جي مفاصلي تي ستن جبلن جي هڪ ڊگھي قطار شروع ٿئي ٿي. جبل جي بيهڪ ڪجهه اهڙي عجيب صورت جي آهي، جو اهو پير جي پَٻَ وانگر ڀاسي ٿو، شايد انڪري ئي هن تي اهو نالو رکيو ويو هجي. هي جبل حقيقت ۾ ڪو ايڏو وڏو يا اوچو جبل نه آهي، ان جون چوٽيون پنج يا ڇهه هزار فوٽ بلنديءَ واريون آهن. البت هن جبل جون تراڙيون، ڏنڊا ۽ گروڪ، ڇپون، شڪيون ۽ گريون، گھَٽَ ۽ گھيڙ، لَڪَ ۽ لَڪيون ڏسڻ وٽان آهن. وڏي ڳالهه جيڪا پَٻَ جبل سان لاڳاپيل رهي آهي، اها آهي ڀٽ ڌڻيءَ جو پنهنجي رسالي ۾ هن جو مختلف نمونن سان احوال، جنهن ڪري هن جبل جو نالو پري پري تائين پڌرو ٿيو ۽ ان جي غير معمولي اهميت ۾ اضافو آيو. پَٻَ جا ڪي حصا آباد ۽ شاداب آهن، جتي جهنگلي ڏُٿَ سان گڏ ميوات جهڙوڪ آمريون، انجير، ڏاڙهون، ڦارهان، ۽ گيدوڙيون وغيره به ٿين ٿيون. سموري جبل ۾ ننڍا وڏا سَتَ لَڪَ آمري، پٻوني، راهيگ، شاهه بلاول، گندبو، لونڊڪي ۽ ويراحب آهن، جن مان عام لنگھه فقط ٽي آهن، جن جو مختصر ذڪر هيٺ ڏجي ٿو:
(الف) پٻوڻيءَ وارو لڪ: جيتوڻيڪ بلنديءَ ۾ هيءَ ٽڪري سڀني کان ننڍي آهي، پر تاريخي اعتبار کان وڏي اهميت رکي ٿي. ڇاڪاڻ ته ڪنهن زماني ۾ بلوچ ذاتيون، سنڌ جي هيٺين علائقن تي هن لڪ کان حملي آور ٿينديون هيون. ان کانسواءِ ديبل سان وڻج واپار به هن لَڪ وسيلي هلندو هو. عام طرح هن کي ”بلوچستان جو واپاري گس“ ڪري سڏيندا هئا. پشم، ڄانڀو، چانور، ڏاس، سرنهن، ڪاٺيون، ڪپڙو، ڪڻڪ، کجور، کلون، گاهه، گيهه، ماکي ۽ ٻيون عام استعمال جون شيون ڪراچيءَ جي مارڪيٽ تائين هتان پهچنديون هيون. پٻوڻيءَ کي مشهوري ان ڪري به حاصل آهي، جو پنهونءَ کي سندس ڀائرن سسئيءَ کان ڇني، جڏهن ڪيچ طرف نيو هو، ته اُهي هن لڪ کان لنگهيا هئا. سسئيءَ کي صبح جو جيئن ئي اهڙي ڪلور جي ڪل پئي ته پنهونءَ جي تلاش ۾ ڀنڀور کان نڪري ۽ اها ئي واٽ وٺي، اوڇنگارون ڏيندي ۽ رڙندي، آخر پٻوڻيءَ جي لڪ ۾، پنهونءَ سان ملي ۽ هيڪاندي ٿي. سڪندراعظم به هندستان جي ڪاهه (356 ق.م کان 323 ق. م) کان موٽڻ وقت پٻ لتاڙي ويو هو. رستي ويندي سندس جيڪي فوجي فوت ٿيا هئا، تن کي اتي دفنائي مٿانئن نشانيءَ طور گول پٿرن جا منارا ٺاهيا ويا. محمد بن قاسم جڏهن ديبل تي ڪاهه (695ء کان 717ء) ڪئي هئي ته سندس پيادل عرب فوج جو لنگهه پڻ پَٻَ کان ٿيو هو. شاهه عبداللطيف ڀٽائي رح (1689ء کان 1752ء) هنگلاج ويندي پَٻُ جبل لتاڙيو هو ۽ سندس پير پٿون ٿيا هئا؛ جنهن مان کيس سسئيءَ جي تڪليفن جي عملي آزمائش جو احساس ٿيو هو. سندس رسالي ۾ ’پٻ‘ جبل جو ڪيترا ڀيرا ذڪر آيو آهي: ”تون جي پهڻ پٻ جو، ته لِڱ منهنجا لوهه“.
(ب) شاهه بلاول وارو لڪ: هي لڪ، نامياري بزرگ شاهه بلاول نورانيءَ (1495ء کان 1590ء) جي نالي پٺيان سڏجي ٿو. هتي، پَٻَ جبل جي ماٿريءَ جي پوري وچ تي هڪ ننڍڙو باغ آهي، باغ ۾ ڪجهه وڻ اهڙا به آهن، جيڪي سوين سال پراڻا آهن. هتي چوڌاري ٽڪريون نهايت فرحت بخش نظارو پيش ڪن ٿيون. ڏسڻ ۾ هيءُ لڪ گھڻو ڏکيو آهي، اُن هوندي به دادوءَ ۽ ڪوهستان کان اُٺن جا قافلا هتان ايندا ويندا آهن، رستي ۾ ”گوڪل جو ڍورو“ به آهي، جتي پاڻيءَ جا قدرتي چشما ڦٽي نڪرن ٿا ۽ باغ کي سيراب ڪن ٿا. انهيءَ سرسبزيءَ ۽ شادابيءَ جي ڪري هي لڪ وڌيڪ وڻندڙ آهي. هتي باز، مور ۽ هرڻ وغيره ڏسڻ وٽان آهن. ڀر ۾ وهندڙ واهيءَ مان مڇي جام ملي ٿي، جيڪي هتان جي ماڻهن جي گذران جو ذريعو آهن. ان کانسواءِ آبشار، فرحت بخش هوائون ۽ کجين جي وڻن جون قطارون، عجيب منظر پيش ڪن ٿيون. هتي ”لاهوت لا مڪان واري غار“ به حيرت ڏياريندڙ آهي. ايامن کان قائم هيءَ قدرتي غار، عجيب روايت درجو رکي ٿي، ۽ ڏسڻ واري لاءِ دلڪش نظارو پيش ڪري ٿي، جيڪا هنگول نئن جي ڀرسان آهي. لاکيڻو لطيف به هنگلاج کان موٽندي هتي پهتو هو ۽ هن غار کي ساراهيو اٿس.
(ٻ) گندبو وارو لڪ: هن مان پڪي رستي سان موٽر تي چڙهي، ”ٻيلي شهر“ ۾ سولائيءَ سان پهچي سگھجي ٿو، ڪراچيءَ کان ماڙي پور ويندڙ هي لِنڪ روڊ، لسٻيلي ۾ اچي نڪري ٿو، جتان پوءِ ڪوئيٽا طرف وڃڻ جي بهتر سهولت آهي. هن لڪ کي سياحت جا شوقين ۽ شڪاري گھڻو پسند ڪن ٿا. واٽ ۾ موجود کڏون، مڇيءَ جو جھَجھو مقدار مهيا ڪن ٿيون، ماڻهن جي آبادي به هن لڪ ۾ ڪثرت سان موجود آهي. مطلب ته پَٻُ جبل پنهنجي مخصوص تمدني خواه ثقافتي اعتبار کان انفراديت جو حامل آهي ۽ پنهنجي تاريخي، تجارتي حيثيت قائم رکيو اچي. ڪنهن زماني ۾ هن جبل ۾ وڏو واپاري چلتو ۽ سهانگائي هئي، پر اڄ اُهو شان شوڪت برقرار نه آهي، سواءِ اُهڃاڻ ۽ ڪتابي ڳالهين جي، جيڪي ڪتابن ۾ درج آهن. ”پَٻُ جبل“، جهنگلي جانورن جو به وٿاڻ آهي. هتي چيتا ۽ ڪارا رڇ به رهن ٿا، هتي برساتون به بنسبتاً وڌيڪ پون ٿيون، جنهنڪري آباديءَ جا امڪان وڌيڪ آهن. سانوڻيءَ جي سنهي بوند تي پوکون تمام ڀليون پچن ٿيون. چوڌاري ساوڪ ۽ سبزي هوندي آهي. چوپائي مال ۽ خاص طور گوشت جي کوٽ جي پورائيءَ لاءِ پَٻُ، ڪراچيءَ لاءِ بهتر ۽ ڪارائتو علائقو آهي.
احمد سلطان چانڊيو
چانڊيا قبيلي جو سردار، 17 مئي 1937ع تي، ’غيبي ديري‘ ۾ ڄائو. نواب غيبي خان جو پوٽو هو، جنهن -احمد سلطان- جي -تعليم- ۽ تربيت لاءِ علامه علي خان ابڙي کي اتاليق مقرر ڪيو. نواب غيبي خان پنهنجي پڳ پٽ کي ڏيڻ بدران سڌي طرح پوٽي ڏانهن منتقل ڪئي. پهريون دفعو 1953ع ۾ سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊيو. 1962ع ۾ لاڙڪاڻي مان اولهه -پاڪستان- (ون يونٽ) اسيمبليءَ جو ميمبر بڻيو. 1956ع ۾ ٻيهر ساڳئي -تڪ- مان ڪامياب ٿيو. 1970ع ۾ سنڌ اسيمبليءَ لاءِ لاڙڪاڻي مان آزاد اميدوار جي حيثيت سان چونڊ وڙهيو، پر پيپلزپارٽيءَ جي اميدوار کان چار سئو ووٽن -تان- هارائي ويو. چونڊن کان پوءِ ڀُٽي صاحب جي حڪومت کيس نظربند ڪري ڇڏيو. 15 سيپٽمبر 1976ع تي سردار -احمد سلطان- پيپلزپارٽيءَ ۾ شامل ٿيو ۽ 1977ع وارين چونڊن ۾ پيپلزپارٽيءَ جي -ٽڪيٽ- تي بنامقابلي قومي اسيمبليءَ جو ميمبر ٿيو. ڀُٽي صاحب جي حڪومت جي خاتمي کان پوءِ مارشل لا حڪومت کيس ڪوڙن پاسپورٽن ۽ ڪوڙين ويزائن ٺاهڻ جي ڏوهه ۾ ٻه سال سخت پورهئي سان قيد ۽ پنج لک روپيا ڏنڊ جي سزا ڏني. 1985ع جي عام چونڊن ۾ بنا مقابلي قومي اسيمبليءَ جو ميمبر ٿيو. صوبائي اسيمبليءَ ۾ -اختر- علي جي. قاضيءَ جي وڏ وزارت دوران ڪجهه عرصو وزير به رهيو. 24 -جنوري- 2000ع تي 66 سالن جي عمر ۾ دل جي دوري پوڻ سبب وفات ڪيائين.
ڄام صادق علي
ڄام صادق علي، نـاليــوارو سـيـاسـتدان ۽ ســنـڌ جـو اڳـوڻو وزيـراعليٰ، 1935ع ڌاري موجوده تعلقي ڄام نواز علي، ضلعي سانگهڙ ۾ پيدا ٿيو. سندس والد ڄام ڪانڀو خان بهادري، سخاوت ۽ سماجي خدمت جي حوالي سان سڄيءَ سنڌ ۾ مشهور هو. ان ڪري اڄ به سنڌ ۾ چوڻي موجود آهي ته”تون ڪهڙو ڪانڀو خان آهين؟“ ڄام ڪانڀو خان ۽ سندس خاندان جو پنهنجي علائقي ۾ اڄ به وڏو اثر آهي.
وزير اعلي جي حيثيت
جڏهن صدر غلام اسحاق خان، محترمه بينظير ڀٽو (شهيد) جي حڪومت ختم ڪئي ته ڄام صادق کي سنڌ جو نگران وڏو وزير مقرر ڪيو ويو. 1990ع واريون چونڊون به کٽيون ۽ نوازشريف جي دؤر ۾ کيس سنڌ جو وزيراعليٰ مقرر ڪيو ويو. هن جا وڏ وزارت دوران پاڪستان پيپلز پارٽيءَ سان سخت سياسي اختلاف رهيا. سندس دؤر ۾ الذوالفقار جي الزام هيٺ ڪيترا ڪارڪن گرفتار ٿيا. ڄام صادق علي کري ڳالهه ڪرڻ ۾ مشهور هو ۽ جيڪو به فيصلو ڪرڻو هوندو هوس، سو ڪري ڏيکاريندو هو. پوءِ ان جا ڀلي ڪهڙا به مثبت يا منفي نتيجا نڪرن. ڄام صادق علي 1991ع ۾ وڏي وزير هئڻ واري دؤر ۾ سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ جو سنڌ اسيمبليءَ مان بِل پاس ڪرائي، اُن جو قيام عمل ۾ آندو.
سندس اولاد
ڄام صادق علي جي اولاد مان ڄام معشوق علي پڻ مختلف وزارتن تي رهي چڪو آهي. ان کان سواءِ سندس ڀائٽيو ڄام مدد علي ڪجهه عرصو سنڌ اسيمبليءَ ۾ ۾ مخالف ڌر جو اڳواڻ رهيو، ۽ جڏهن فنڪشنل ليگ ڇڏي پيپلزپارٽي ۾ شامل ٿيو تہ سنڌ اسيمبلي جي تڪ پي ايس جي سيٽ ڇڏڻي پيس ۽ ٻيهر اليڪشن م فنڪشنل ليگ اميدوار ڄام نفيس جي سامھون 20 اپريل 2017 تي حڪومت جي زور تي اليڪشن کٽي ٻيهر ايم پي اي ٿيو.
ڪتاب
سنڌ جي تعليمي ماهر سيد غلام مصطفيٰ شاهه، ڄام صادق عليءَ جي زندگي ۽ سياست تي انگريزيءَ ۾ هڪ ڪتاب 1993ع ۾ لکيو هو. جنهن ۾ ڄام جي شخصيت، سوانح ۽ سياست جي ڄاڻ ملي ٿي.
بيماري ۽ وفات
1992ع ۾ ڄام صادق علي شديد بيمار ٿي پيو، ۽ سيد مظفر حسين شاهه کي بين الصوبائي رابطن جو انچارج بڻائي پنهنجا اڪثر اختيار ان جي حوالي ڪيائين. ڪابينا جي اجلاسن جي صدارت ڪرڻ کان وٺي پاليسي فيصلن جا اختيار سيد مظفر شاهه حوالي رهيا. ان باوجود هيءُ پنهنجي عهدي تي برقرار رهيو ۽ ان عهدي تي موجودگيءَ دوران ئي، ڪينسر سبب ڪراچيءَ جي هڪ اسپتال ۾ داخل ٿيو ۽ 5 مارچ 1992ع تي ڪراچيءَ ۾ پنهنجي رهائشگاهه تي وفات ڪيائين. کيس سندس اباڻي ڳوٺ ڄام نواز عليءَ ۾ دفن ڪيو ويو. سندس جنازي نماز ۾ اڳوڻي صدر غلام اسحاق خان، وزيراعظم نواز شريف، سنڌ جي گورنر محمود اي. هارون سميت اهم سياسي ۽ سماجي شخصيتن شرڪت ڪئي. کانئس پوءِ سيد مظفر حسين شاهه کي 6 مارچ 1992ع تي سنڌ جو وڏو وزير مقرر ڪيو ويو.
حوالا
زمرو:1898ع جون پيدائشون زمرو:1992ع جون فوتگيون زمرو:سنڌي ماڻھو
801ع
ڊسمبر
زمرو:801ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
پانڊا
thumbnail|پانڊا هڪ قسم جو جانور. پانڊو رڇ جهڙو پر ان کان ننڍو گوشت خور جانور آهي، جنهن جي جسم تي اڇي ۽ ڪاري رنگ جا پشم جهڙا گهاٽا وار ٿين ٿا. پانڊا اڪثر ڪري ٿڌن علائقن ۾ رهڻ کي ترجيح ڏيندو آهي، تنهن ڪري چين، تبت ۽ سائبيريا ۾ لڌو وڃي ٿو.
زمرو:آئي يو سي اين غير محفوظ جنسن جي ڳاڙهي فهرست زمرو:جانور
اکري ڪسي
هن نالي سان تعلقي ڪوٽڙي ضلعي دادوءَ ۾ هڪ ديهه موجود آهي.
سوات ضلعو
سوات ضلعو پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جو هڪ ضلعو آهي.
انجم ھالائي
سندس اصل نالو -آخوند- حاجي عبدالرحمان. هو 1902ع ۾ هالا ۾ پيدا ٿيو، شروعاتي -تعليم- قرآن پاڪ جي ورتائين. -ان- کان پوءِ مسلم اسڪول هالا ۾ سنڌي، -اردو- ۽ فارسيءِ جي -تعليم- اتي جي ناليوارن استادن -آخوند- عبدالحئي ۽ حاجي سليم الدين جي سايي ۾ حاصل ڪيائين. -ان- بعد وڌيڪ پڙهڻ لاءِ ٽريننگ ڪاليج شهدادپور ۾ داخلا ورتائين. -تعليم- مڪمل ڪرڻ بعد اتي ئي -استاد- مقرر ٿيو. کيس ڪتابن پڙهڻ جو بيحد شوق هوندو هو. هو هالا مان شايع ٿيندڙ رسالي ”فردوس هالا“ جو -ايڊيٽر- پڻ رهيو. سندس -تصنيف- ”ديوان انجم“ گهڻي مقبول آهي، جيئن ته سنڌ جي سٺن ڪهنه مشق شاعرن ۾ شمار ٿئي ٿو. -انجم هالائي- ڪجهه وقت نواب شاهه ۾ رهيو، اتي به پنهنجو ادبي مشغلو -جاري- رکيائين ۽ نواب شاهه ۾ شايع ٿيندڙ رسالي ”رهنما“ جو به -ايڊيٽر- رهيو. نثر ۾ سندس ڪتاب ”پياري نازنين“، ”شمع -اسلام-“ ۽ هڪ اصلاحي ناول ”ڪاروان“ به مشهور آهن. سنڌ جي هن سڄاڻ شاعر ۽ نثر نويس 1975ع ۾ هن فاني دنيا مان لاڏاڻو ڪيو.
ڪمپيوٽر تعارف
تعارف
اهڙي ڪَلَ يعني مشين جيڪا ڳڻپ ۽ حساب ڪتاب جي ڪمن ۾ مدد ڪري ٿي. انساني جي ازل کان ئي اها ڪوشش رهندي آئي آهي ته هر جسماني توڙي ذهني پورهيي کي آسان بنائڻ لاءِ ڪَلُون يعني مشينون جوڙي. ان ڳالهه جو ثبوت ايباڪس آهي، جيڪو شايد دنيا جو پهريون ڪمپيوٽر آهي. توڻي جو ايباڪس پڻ هڪ عددي ڪمپيوٽر آهي، پر اڄوڪا جديد برقياتي عددي ڪمپيوٽر تمام پيچيده رياضياتي مونجھارا ۽ ريضياتي مساواتون حل ڪرڻ جا اهل آهن. ڪمپيوٽر جو استعمال ڇپائي کان وٺي طب ۽ زراعت کان وٺي خلائي تحقيق جي کيترن ۾ ڪثرت سان استعمال ٿي رهيو آهي. اڄ ڪمپيوٽر تعليم ۽ ڏور ربطيات جو به اهم جز آهي.
تاريخ
thumb|250px|پهريون ڪمپيوٽر، ايباڪس
زمرو:سائنس زمرو:ڳڻپيوڪر سائنس
زڪوات
زڪوات اسلام جي پنجن بنيادي رڪنن مان ھڪ رڪن آھي.
زڪوات جي معني
"'''خُذْ مِنْ اَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيْهِمْ بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْ١ؕ اِنَّ صَلٰوتَكَ سَكَنٌ لَّهُمْ١ؕ وَ اللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ"
- (التوبة: 103)
لغت ۾ لفظ زڪوات جون ٻه معنائون آهن: (1) ڪنهن به شيءِ جو وڌڻ (2) پاڪ ۽ صاف ٿيڻ. (المعجم الوسيط 1/398)قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا.تحقيقڪامياب ٿيو اهو شخص، جنهن پنهنجي نفس کي پاڪ ڪيو. (الشمس آيت: 9) ”ان طرح ’زڪواة‘ کي ڏسو. عربيت ۾ ان جون معنائون آهن: 1- وڌڻ. 2-پاڪيزو ٿيڻ. 3- واڌارو ڪرڻ. 4-نشو و نما حاصل ٿيڻ. 5- ذبح ڪرڻ. انهن ٻنهي معنائن جي پيش نظر مال جو اهو حصو جيڪو سال گذرڻ جي بعد ۽ نصاب کي پهچڻ کان پوءِ مال مان بطور فرض ۽ وجوب جي ڪڍيو وڃي. انهيءَ کي زڪوات چوندا آهن، ڇو ته انهيءَ زڪوات جي ذريعي زڪوات ادا ڪندڙ جون نيڪيون وڌنديون آهن ۽ انهيءَ جي مال ۾ برڪت پوندي آهي ۽ اهو خود گناهه ۽ بخل کان ۽ ان جو مال خبث ۽ حرام کان پاڪ ۽ صاف ٿيندو آهي. اصطلاحًا: شريعت ۾ زڪوات جو مطلب هي آهي ته حق واجب في مال مخصوص لطائفة مخصوصة في وقت مخصوص. (الملخص الفقهي 1/222) يعني اهو حق جيڪو مخصوص مال ۾ هڪ خاص گروهه (شاهوڪار) جي لاءِ هڪ خاص وقت ۾ ڪڍيو وڃي. زڪوات جي لغوي معني آهي پاڪ ڪرڻ، وڌائڻ. اصطلاح ۾ سال گذرڻ تي پنھنجي مال يا دولت منجھان شريعت جي مقرر ڪيل حصي ڪڍڻ کي زڪوات چوندا آهن.
فرضيت زڪوات جو دليل
'''وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَ وَارْكَعُوْا مَعَ الرّٰكِعِيْنَنماز قائم ڪريو، زڪوات ادا ڪريو ۽ رڪوع ڪريو رڪوع ڪرڻ وارن سان گڏ. (البقرة: 43) اهڙي طرح نبي عليھ الصلواة والسلام کي حڪم مليو: خُذْ مِنْ اَمْوَالِهِمْ صَدَقَـةً. (التوبه: 103) اي پيغمبر! توهان انهن کان انهن جي مال مان زڪوات وصول ڪريو.
حديث: اسلام جو بنياد پنجن شين تي آهي، جنهن مان ٽئين نمبر تي ايتاء الزکواة (زڪوات ڏيڻ) به آهي.(بخاري 1/6 ومسلم 1/36)
اهڙي طرح جڏهن پاڻ ﷺ سيدنا معاذ بن جبل کي يمن ڏانهن موڪليائون ته ٻيا احڪام سمجهائڻ کان پوءِ پاڻ فرمايائون:
فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ زَكَاةً فِي أَمْوَالِهِمْ(بخاري 1/187، مسلم 1/39) انهن کي اهو ٻڌائجانءِ ته الله سبحانھ وتعاليٰ انهن تي انهن جي مالن ۾ زڪوات فرض ڪئي آهي.
۽ زڪوات کي ٻين فرضن سان گڏ ادا ڪندڙ شخص لاءِ پاڻ ﷺ جن جنت جي خوشخبري ٻڌائي. صحيح بخاري ۾ روايت آهي. هڪ شخص کي پاڻ ﷺ جن ارڪان اسلام سمجهايائون، جنهن ۾ زڪوات به آهي. انهيءَ وقت اعرابي چيو: الله جو قسم! آئون هن مان ڪجهه به نه گهٽائيندس ۽ نه وڌائيندس. پاڻ ﷺ فرمايائون: جنهن شخص کي شوق هجي ته جنتي شخص ڏانهن ڏسي ته هن ڏانهن ڏسي. (بخاري ومسلم 1/187، رقم الحديث 1397)'''
پهريون فائدو:
'''زڪوات ادا ڪندڙ شخص جنهن خلوص دل سان رضاءِ الاهي جي لاءِ انهيءَ فريضه کي ادا ڪيو، انهيءَ جي دل روحاني بيمارين کان مثلاً بخل، خود غرضي، لالچ ۽ شقاوت کان پاڪ ۽ صاف ٿي ويندي آهي ۽ انهيءَ جڳهه تي ٻيون بهترين وصفون پيدا ٿينديون آهن، مثلاً ايثار، همدردي، مروت ۽ مؤانست ۽ اهو ئي رازِ حيات آهي. جنهن مال مان زڪوات ڪڍي ويئي، اهو آلائش ۽ مصيبتن کان پاڪ ۽ صاف ٿي ويندو آهي ۽ اهو مال انهيءَ خزاني جي حڪم ۾ نه ايندو آهي، جيڪو نه صرف انسان کي جهنم ۾ وٺي ويندو، بلڪ انهيءَ شخص لاءِ سخت اذيت جو باعث بنجي ويندو. دليل: پاڻ ﷺ جن ام المؤمنين ام سلمة رضي الله عنها کي فرمايائون: جڏهن تون پنهنجي مال مان زڪوات ڪڍندينءَ ته اهو مذموم خزاني جي حڪم ۾ نه ايندو. (ابودائود 1/225 والحاکم رقم الحديث 390 نصب الراية 2/372) اهو صدقو جيڪو الله سبحانھ وتعاليٰ جي راهه ۾ ڪڍيو وڃي، الله سبحانھ وتعاليٰ انهيءَ کي وڌائيندو رهندو آهي. تانجو معمولي صدقو جبل احد جي برابر بنجي ويندو. (بخاري 1/189، مسلم 1/327)
جيڪو شخص زڪوات ڪڍندو آهي، انهيءَ لاءِ الله جا ملائڪ صبح وشام برڪت جون دعائون گهرندا آهن. (احمد، رقم الحديث 21721، ابن حبان 2/462)'''
'''اهو صدقو ۽ زڪوات انسان جي خطائن ۽ گناهن کي دور ڪندو آهي. (ترمذي 2/89، رقم الحديث 2762، ابن ماجة 294) الله سبحانھ وتعاليٰ جي راهه ۾ ڏنل مال قيامت جي ڏينهن انسان جي لاءِ جهنم کان پردو بنجي بيهي رهندو. (احمد، رقم الحديث 24501، صحيح الترغيب 1/819) ۽ صحيح مسلم ۾ آهي ته اگرچه اهو صدقو کجور جي ککڙي برابر ڇو نه هجي. (مسلم 1/327 رقم 1017) '''
اجتماعي فائدا:
'''جيئن ته زڪوات عبادت ماليه جي هڪ ڪڙي آهي، انهيءَ جي ادائگي جي بناء تي معاشري جا غريب ۽ نادار شخص پنهنجي غربت جي دلدل مان نڪري پنهنجي زندگي سڌاري سگهن ٿا.
دولت صرف شاهوڪار انسانن جي هٿن ۾ نه رڪجي وڃي. (الحشر: 7)
جنهن معاشري ۾ زڪوات ادا ڪئي وڃي ٿي، اهو احتڪار يعني خزاني بنجڻ کان محفوظ بنجي ويندو آهي.
اهڙو معاشرو وياج ۽ حرام کان محفوظ رهندو آهي، ڇو ته جنهن جو ارادو ئي اهو آهي ته غريبن ۽ محتاجن جي سار سنڀال لهن، اُهي شخص ڇو غريبن کي وياج وٺڻ تي مجبور ڪندا.
اهڙو معاشرو پاڻ ۾ محبت ۽ اخوت جو مصداق بنجي ويندو آهي، جنهن جي تعريف رب رحمان پنهنجي ڪلام مقدس ۾ ڪئي. (سورة الحشر: 9)'''
زڪوات نه ادا ڪرڻ جي وعيد
'''قرآن:
1591ع
ڊسمبر
زمرو:1591ء زمرو:سال
زڪوات
زڪوات نه ادا ڪرڻ جي وعيد
۽ ويل آهي مشرڪن لاءِ، اهي جيڪي زڪوات نٿا ڏين. (حم السجدة: 6-7)
۽ جيڪي شخص انهيءَ مال ۾ بخل ڪن ٿا، جيڪو الله سبحانھ وتعاليٰ پنهنجي فضل سان انهن کي عطا ڪيو، انهيءَ مال کي پنهنجي لاءِ ڀلو نه سمجهن بلڪ اهو انهن لاءِ برو آهي. قيامت جي ڏينهن ان مال جو انهن کي ڳٽ پهرايو ويندو بسبب تنهن جي جو اهي بخل ڪندا هئا. (آل عمران: 180)
۽ جيڪي شخص سون ۽ چاندي جو ذخيرو ڪندا آهن ۽ انهيءَ کي الله جي واٽ ۾ خرچ نه ڪندا آهن. انهن کي دردناڪ عذاب جي خوشخبري ٻڌاءِ، جنهن ڏينهن جهنم جي باهه ۾ انهيءَ مال کي گرم ڪيو ويندو، پوءِ انهيءَ سان انهيءَ شخص جي پيشاني پاسن ۽ چيلهن (پاسن) کي ڏنڀيو ويندو ۽ کين چيو ويندو هي اهو مال آهي، جنهن کي توهان خزانو بنايو هو. (التوبه: 34-35) '''
'''دليل حديث مان:
سيدنا ابوهريره ﷦ کان روايت آهي، پاڻ ﷺ جن فرمائن ٿا ته هر اهو شخص جنهن وٽ سون ۽ چاندي آهي ۽ اهو انهيءَ جو حق (زڪوات) ادا نٿو ڪري، مگر ان سون ۽ چاندي کي قيامت جي ڏينهن وڏين شيخن ۾ تبديل ڪيو ويندو. پوءِ انهن کي جهنم جي باهه ۾ گرم ڪري انهيءَ مالدار شخص جي پيشاني، پاسا ۽ پٺ ڏنڀي ويندي. جيئن ئي اهي شيخون ٿڌيون ٿينديون ته ٻيهر گرم ڪيون وينديون، تانجو ٻانهن جي وچ ۾ فيصلو ٿئي. اهڙي طرح جنهن شخص جا اٺ هئا ۽ ان مان زڪوات نهڏنائين ته اهڙي شخص کي هڪ وسيع ميدان ۾ اونڌو ڪيرايو ويندو. پوءِ سڀ اٺ گهرايا ويندا. انهن مان هڪ گؤنرو به گم نه هوندو. پوءِ اهي سڀ اٺ انهيءَ شخص کي لتاڙيندا ۽ ڪُٽيندا رهندا، تانجو ٻانهن جو حساب ڪتاب ٿئي ۽ اهڙي طرح ڍڳين ۽ ٻڪرين واري کي گهرايو ويندو. انهيءَ شخص کي به هڪ ميدان ۾ بيهاريو ويندو ۽ کيس ليٽايو ويندو. پوءِ ڍڳيون ۽ ٻڪريون انهيءَ شخص کي لتاڙينديون ۽ سڱن سان مارينديون رهنديون، تانجو ٻانهن جو حساب وڪتاب ٿي وٺي. يعني پنجابب هزار سال. (مختصرًا بخاري 1/188 رقم 1402 – مسلم 1/318 رقم 987)
۽ هڪ حديث شريف ۾ آهي ته جيڪو شخص زڪوات نٿو ڏئي، انهيءَ جي مال کي قيامت جي ڏينهن گنجي ڪاري نانگ جي شڪل ۾ تبديل ڪيو ويندو، جيڪو ان مال واري پويان لڳندو ۽ ان کي ڏنگيندو رهندو. (مسلم 1/320 رقم 988 ۽ انهيءَ جهڙي هڪ ٻي حديث مسلم 1/321 رقم 992)'''
زڪوات ادا ڪرڻ لاءِ شرط
'''زڪوات ادا ڪرڻ لاءِ سڀ کان پهريون شرط اهو آهي ته اهو مسلمان هجي. چنانچه ڪافر تي زڪوات واجب نه آهي، اگرچه اهو مرتد ڇو نه هجي.
ٻيو شرط هي آهي ته اهو مسلمان آزاد هجي، چنانچه غلام تي زڪوات فرض نه آهي، ڇو ته غلام وٽ جيڪي ڪجهه آهي، اهو انهيءَ جي مالڪ جو آهي.
جنهن مال مان زڪوات ڪڍي وڃي ٿي، اهو نصاب کي پهتل هجي.
جنهن مال مان زڪوات ڪڍي وڃي ٿي، ان کي مال جي پوري ملڪيت حاصل هجي، پوءِ خواهه اهو انهيءَ جي قبضي ۾ هجي يا نه هجي.
ملڪ تام جو مطلب هي آهي ته ان مال تي هن شخص کي تصرف حاصل هجي.
مگر هن آخري شرط کان ڪجهه شيون مستثنيٰ آهن، مثلاً اناج وغيره جڏهن لاٿو وڃي ۽ مدفون شيءِ، جڏهن حاصل ٿئي.
جيڪڏهن مقروض جي اها حالت آهي جو سندس سڀ مال قرض ۾ غرق ٿي ويو يا ان وٽ بنيادي حقن کان سواءِ ايترو سامان يا نقد نه آهي، جنهن مان پنهنجو قرض لاهي سگهي ته انهيءَ کي زڪوات معاف آهي. بلڪ قرض جي بعض اهڙي صورتن ۾ اهو مستحق زڪوات آهي جيئن مصارف زڪوات ۾ هڪ مقروض به آهي.
جيڪڏهن مقروض انهيءَ حال ۾ آهي جو انهيءَ وٽ حقيقي ضرورتن کان علاوه ايترو سامان يا نقد آهي جو قرض ادا ڪري سگهجي ٿو ۽ پنهنجي معيشت برقرار رکي سگهي ٿو ته اهڙي شخص تي زڪوات فرض آهي، بشرطيڪه اهو صاحبِ نصاب هجي.
مٿين ٻن صورتن ۾ فرق ڪرڻ جي وجه اها آهي ته جيڪڏهن پهرئين شخص تي زڪوات کي لازم قرار ڏنو وڃي ته انهيءَ کي مزيد تڪليف ۾ وڌائڻ آهي ۽ جيڪڏهن ٻي شخص کان زڪوات معاف ڪئي وڃي ته پوءِ هر دولت وارو قرض کڻي ڪري زڪوات کان اعراض ڪري سگهي ٿو.
اٺن ۾ پنج کان گهٽ ۾ ڪجهه به زڪوات فرض نه آهي. البته مالڪ پنهنجي خوشي سان صدقو ڪڍي سگهي ٿو، مگر جڏهن اٺ پنج بنجي وڃن ته ان ۾ هڪ ٻڪري زڪوات آهي، ويندي 24 اٺن تائين. هر پنجن اٺن ۾ هڪ ٻڪري، 24 اٺن تائين چار ٻڪريون ۽ جڏهن اٺ پنجويهه بنجي وڃن ته هڪ سال جي هڪڙي گؤنري. جيڪڏهن هڪ سال جي گؤنري نه هجي ته ٻن سالن جو گؤنرو.
اهو حساب 25 کان 35 اٺن تائين هلندو. جڏهن اٺ 36 بنجي وڃن ته ان ۾ ٻن سالن جي اٺڙي زڪوات آهي. اهو حساب 36 کان 45 تائين هلندو. جڏهن اٺ 46 بنجي وڃن ته ان ۾ ٽن سالن جي اٺڙي فرض آهي. اهو حساب 46 کان 60 تائين هلندو. جڏهن اٺ 71 بنجي وڃن ته ان ۾ هڪ چار سال جي اٺڙي زڪوات آهي. اهو حساب 61 کان 75 تائين هلندو. جڏهن اٺ 76 بنجي وڃن ته ان ۾ ٻه عدد ٻن سالن واريون اٺڙيون. اهو حساب 76 کان 90 تائين هلندو ۽ جڏهن اٺ 91 ٿي وڃن ته ان ۾ ٻه ٽن سالن جون اٺڙيون زڪوات آهي. اهو حساب 91 کان 120 تائين هلندو.
120 کان اڳتي هر ڏهن اٺن کان پوءِ چاليهه ۽ پنجاهه وارو حساب لڳايو ويندو. هر چاليهه اٺن تي ٻن سالن جي اٺڙي ۽ هر پنجاهه تي ٽن سالن جي اٺڙي.
پوءِ واپس شروع واري حساب کي نه ڏٺو ويندو. مثلاً اٺ 130 بنجي وڃن ته ان ۾ ٻه ٻن سالن جون اٺڙيون ۽ هڪ ٽن سالن جي اٺڙي، ڇو ته ان ۾ ٻه چاليهه ۽ هڪ پنجاهه آهي ۽ جيڪڏهن اٺ 140 بنجي وڃن ته ان ۾ ٻه ٽن سالن جون اٺڙيون ۽ هڪ ٻن سالن جي اٺڙي، ڇو ته ان ۾ ٻه پنجاهه ۽ هڪ چاليهه آهي. عليٰ هذا القياس (فتاويٰ علماء اهلحديث 7/31)
زڪوات ماليه ۽ پيداوار جو شريعت طرفان مقرر ٿيل حصو آهي، جڏهن ته ٽيڪس جان ومال جي تحفظ خاطر ورتي ويندي آهي.
زڪوات زمين جي پيداوار وغيره تي لاحق ٿيندي آهي، ٽيڪس زمين جي ڪري لاحق ٿيندي آهي. دليل: پاڻ ﷺ جن سيدنا معاذ ﷦ کي فرمايائون ته زڪوات مسلمانن کان ورتي ويندي ۽ انهن جي فقيرن تي موٽائي ويندي. (تقدم) '''
اٺ جي زڪوات
'''تنبيهه: جيڪڏهن هڪ شخص تي زڪوات هڪ سال جي اٺڙي بنجي ٿي ليڪن ان وٽ ٻن سالن جي اٺڙي آهي ته اها ان کان ورتي ويندي. پوءِ زڪوات وٺڻ وارو مالڪ کي ٻه ٻڪريون يا ان جي قيمت ڏيندو. اهڙي طرح ان جي الٽ يعني هڪ شخص تي زڪوات فرض ٻن سالن جي اٺڙي آهي ۽ اها هن وٽ نه آهي. هن وٽ هڪ سال جي اٺڙي آهي ته اها ان کان قبول ڪئي ويندي ۽ گڏوگڏ ٻه ٻڪريون يا ان جي قيمت ڏيندو. اهو ئي حساب مڪمل اڳتي زڪوات ۾ لکيو ويندو. (اٺن جي زڪوات جو مفصل دليل ڏسندا بخاري 1/195)
مسئلو: اٺن جي زڪوات ۾ هڪ سال جي اٺڙي جي عوض ۾ ٻن سالن جو گؤنرو قبول ڪري سگهجي ٿو. ان کان علاوه ڪٿي به اٺن جي زڪوات ۾ نر نه ورتو ويندو.
تنبيهه: اٺن جي زڪوات ۾ سيدنا علي ﷦ کان نقل ڪيو وڃي ٿو ته جڏهن اٺ 25 بنجي وڃن ته ان ۾ پنج ٻڪريون آهن. اها روايت درست نه آهي. (مجموعة الفتاويٰ 25/31) '''
1612ع
ڊسمبر
زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
شيزوفرينيا
اسڪيزوفرنيا (شيزوفرنيا) هڪ ذهني خلل آهي, جنهن ۾ حقيقت ڇا آهي کي سمجهڻ ۾ ناڪامي ۽ بيمار سماجي هلت ان جون خاصيتون آهن. عام علامتن ۾ غلط عقيدا، غير واضح يا منجهيل ويچار، آواز ٻڌڻ، گهٽ سماجي لاڳاپو ۽ جذباتي اظهار ۽ تحرُڪ جي کوٽ شامل آهن. اسڪيزوفرنيا سان ماڻهن کي گهڻو ڪري ذهني صحت جا مسئلا، جهڙو ڪر، اُڻتڻ گڙ ٻڙ طبيعت، ميجر ڊپريشن جو روڳ، يا نشيدار مادو واپرائڻ جي شڪايتن جا واڌو مسئلا رهن ٿا. عام طور تي علامتون هوريا هوريان، بالعپڻي کان شروع ٿين ٿيون ۽ ڊگهي عرصي تائين هلن ٿيون.
اسڪيزوفرنيا جي سببن ۾ ماحولياتي ۽ جينياتي عامل شامل آهن. امڪاني ماحولياتي سببن مان، شهر ۾ وڏو ٿيڻ، ڀنگ جو استعمال، ڪجهه وچڙندڙ بيماريون، والدين جي عمر ۽ حمل دوران ناڪافي عذا شامل آهن. جينياتي عاملن ۾ مختلف قسمن جا عام ۽ ورلي ملندڙ جينياتي قسم شامل آهن. مرض جي پرک، وهنوار جي مشاهدي ۽ فرد جي بيان ڪيل تجربن جي بنيادن تي ڪئي وڃي ٿي. مرض جي پرک دوران، فرد جي معاشرتي چال چلت کي لازمي طور تي ذهن ۾ رکڻ گهرجي. هن وقت تائين ان لاءِ ظاهري طور تي ڪا به هڪ ٽيسٽ مقرر ٿيل ناهي. اسڪيزوفرنيا مان مطلب ” ورهايل شخصيت“ يا ”هڪ کان وڌيڪ شخصيت هئڻ جي خرابي“  ڪونهي. ان مونجهاري جي ڪري اها عام طور سمجهه ۾ نٿي اچي.
ميرپور ساڪرو تعلقو
ميرپور ساڪرو تعلقو: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٺٽي جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام ميرپور ساڪرو شھر آھي. اھو ٺٽي شھر کان پوءِ ضلعي جو سڀ کان وڏو شھر آھي.هي شھر موجوده گهارو شھر کان ارڙهن ڪلوميٽر ڏکڻ طرف آهي. هن وقت تعلقي جو هيڊ ڪوارٽر آهي. ميرپور ساڪرو تمام گهڻو تاريخي قديم علائقو آهي. سردار لقمان خان ملڪاڻي,شمشاد ساڪرائي ۽ جمال مراد گبول جو مسڪن آهي.
الياس ابڙو
سنڌ يونيورسٽيءَ جو اڳوڻو وائيس چانسلر پروفيسر محمد الياس ابڙو، 20 نومبر 1920ع تي محمد رمضان ابڙي جي گهر ۾ ڄائو. 1948ع ڌاري سنڌ يونيورسٽيءَ مان ايم اي ۽ 1952ع ۾ ايل ايل بي ڪيائين. اعليٰ تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ لنڊن ويو، جتي لنڊن يونيورسٽيءَ مان 1958ع ۾ ايم ايس سي پوليٽيڪل سائنس ۽ اڪنامڪس ۾ ڪيائين. سندس ڪيترائي تحقيقي مضمون ڇپجي چڪا آهن، جيڪي ڪيترن ئي سيمينارن ۽ ورڪشاپن ۾ پڙهيا ويا آهن. پاڻ 1949ع ۾ سنڌ يونيورسٽيءَ ۾ ليڪچرر ۽ 1955ع ۾ پروفيسر مقرر ٿيو. اهڙيءَ طرح سخت محنت ۽ پيشي سان سچائيءَ سبب ترقيءَ جون منزلون طيءِ ڪندو، 1963ع ۾ سنڌ يونيورسٽي ڄام شوري ۾ ڪامرس شعبي جو چيئرمئن ۽ 1975ع ۾ آرٽس فئڪلٽيءَ جو ڊين ۽ 1980ع ۾ سنڌ يونيورسٽيءَ جو وائيس چانسلر مقرر ٿيو. ان کان سواءِ پاڻ ڪراچي سيڪنڊري بورڊ جو چيئرمئن، تعليم کاتي ۾ آفيسر آن اسپيشل ڊيوٽي ۽ ٻين عهدن تي پڻ رهي چڪو آهي. سندس وفات 30 آڪٽوبر 1994ع تي ٿي.
ميرپور ساڪرو تعلقو
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
الياس ابڙو
حوالا
زمرو:سنڌي شخصيتون
آڳاڻو روم
قديم يونان
احمد سليم
حوالا
زمرو:1945ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
آڳاڻو روم
زمرو:تهذيبون زمرو:قديم تاريخ
ڪشمور اسٽوڊنٽس فيڊريشن
ڪشمور اسٽوڊنٽس فيڊريشن جو بنياد ڪشمور ضلعي جي شاگرد اڳواڻ شفيق باجڪاڻي 21 جنوري 2017 تي رکيو. هن تنظيم جي ٺاهڻ جو بنيادي مقصد ضلعي ۾ تعليم جي بحالي توڙي بهتري لاء جدوجهد ، شاگردن جي حقن لاء جاکوڙ، ضلعي ۾ تعليمي سرگرميون ڪرائڻ، ضلعي جي شاگردن درميان دوستي، اتحاد، قوم ۽ وطن دوستي ۽ ضلعي جي غريب شاگردن جي مالي سهائتا ڪرڻ ھو۔ باني اڳواڻ شفيق باجڪاڻي
ڏور ربطيات
<font face="MBSarang Sattar" size="4"> برقياتي ذريعا ۽ وسيلا استعمال ڪندي پرانھن يا ڏورانھن ھنڌن تي رابطو ڪرڻ جي علم کي ڏور ربطيات چئجي ٿو. اھڙو رابطو ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ وسيلن ۽ ذريعن کي پڻ مجموعي طور ڏور ربطيات چئجي ٿو.
پڻ ڏسندا: ڏور ربطيات جي تاريخ
زمرو:ربطيات
پڙاڏو سوئي سڏ
سراج جو ناول ”پڙادو سوئي سڏ“ پهريون ڀيرو 1970ع ۾ شايع ٿيو.ناول جا هن وقت تائين ڪيترائي ڇاپا ڇپجي چڪا آهن. هي ناول سنڌ ۾ ارغونن ۽ ترخانن جي قهري دور ۽ ان خلاف سنڌي جوڌن جي مزاهمت کي افسانوي انداز ۾ بيان ڪري ٿو.
802ع
ڊسمبر
زمرو:802ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
1592ع
مئي
и это же просто супер для меня это было очень приятно видеть как я вижу его в своей комнате с одной из них я хочу быть рядом а с другой девушкой я не смогу жить без любви потому что она мне не интересна и я не могу сказать ей что я не хочу быть рядом со своими друзьями потому как она не может меня удивить тем что она сама не любит но я не хочу чтобы она была в такой форме как я хочу чтобы мы были вместе
1613ع
ڊسمبر
زمرو:سال
1592ع
ڊسمبر
زمرو:1592ء زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
عابده پروين
عابده پروين ڌيءَ غلام حيدر، 20 فيبروري 1954ع تي لاڙڪاڻي ۾ پيدا ٿي. پاڻ موجوده دؤر جي تمام وڏي گلوڪاره آهي.
انجمن آفتاب ادب دادو
هي انجمن 25 نومبر 1943ع تي دادو ۾ قائم ٿي، دادو ضلعي جي ڪجهه شاعرن ۽ اديبن جا حافظ محمد احسن چنا، ماستر جمع خان غريب، -امام الدين ضامن- وغيره جي ڪوششن سان هي انجمن قائم ٿي. هن انجمن جي مقصدن ۾ هر مهيني مشاعرو ڪرائڻ، شعر لاءِ ذوق سليم پيدا ڪرڻ، سنڌي علم ادب جي -ترقي- لاءِ ڪوششون وٺڻ، شاعريءَ جي فن جو صحيح معيار پيدا ڪرڻ وغيره هو. انجمن جا شروعاتي عهديدار هي هئا: (1) قاضي محمد قاسم مورائي (صدر)، (2) ماستر جمع خان غريب (نائب صدر)، (3) حافظ محمد احسن چنا (جنرل سيڪريٽري)، (4) علي حيدر حيدري (نائب سيڪريٽري)، (5) غلام عيسيٰ (ناظم)، (6) امام الدين ضامن (مهتمم شاعر). اڳتي هلي -آخوند- شفيع محمد ۽ رئيس ضياءُ الدين ”-بلبل-“ هن جا مکيه عهديدار بڻيا، هن انجمن جي سهاري هيٺ ڇهين ڪل سنڌ ادبي ڪانفرنس ڊسمبر 1944ع ۾ رئيس ضياءُ الدين جي صدارت هيٺ ۽ 1951ع ۾ ٻارهين ڪل سنڌ ادبي ڪانفرنس ڊاڪٽر دائود پوٽي جي صدارت هيٺ ٿيون. هن انجمن جا هر مهيني باقاعدي مشاعرا ٿيندا هئا.
عابده پروين
عابده پروين کي ننڍي هوندي کان ئي راڳ جو ڏاڍو شوق هوندو هو، جيڪو کيس پنهنجي والدين کان ورثي ۾ مليو هو. سندس والده مائي ممتاز بيگم هڪ سٺي فنڪاره هئي. سندس والد موسيقي جو ماهر هو جنهن کان هن راڳ جي ابتدائي سکيا ورتي ۽ بعد ۾ استاد محمد جمن سندس گهڻي رهنمائي ڪئي. ريڊيو پاڪستان جو مشهور پروڊيوسر مرحوم غلام حسين شيخ سندس ور هو، جنهن جي محبت، ڪاوشن ۽ عابده جي محنت سان عابده کي اهو عروج نصيب ٿيو.
عابده پروين کي سڀ کان پهريائين سن 1973 ۾ ريڊيو پاڪستان حيدرآباد متعارف ڪرايو. ريڊيو تان سندس آواز ۾ جيڪو پهريون رڪاڊ نشر ٿيو اها "مفتون" همايوني جي مشهور ڪافي "تنهنجي زلف جي بند ڪمند وڌا" هئي. ان کان پوءِ عابده تيزي سان فن جي بلندين تي پهچي وئي.
عابده سنڌ جي ام ڪلثوم بڻجي چڪي آهي. مڃتا طور کيس صدارتي ايوارڊ، شاهه عبدالطيف ايوارڊ، لائق لطيف ايوارڊ، سچل ايوارڊ شهباز ايوراڊ ۽ ٻيا ڪيترائي ملڪي توڙي غير ملڪي اعزاز ۽ انعام ملي چڪا آهن. عابده پروين هن وقت سنڌي ڪلامن کي تمام گهٽ ڳائي رهي آهي، هن کي پنهنجي ٻولي نه وسارڻ گهرجي. سنڌ جي هيءَ اڪيلي فنڪاره آهي جنهن استاد بخاريءَ جي شاعريءَ کي ناهي ڳايو.
حوالا
زمرو:سنڌي ڳائڻيون زمرو:پاڪستاني فيميل سنگرز زمرو:پنجابي راڳي زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌي ماڻهو زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:شخصيتون
احمد سولنگي
احمد حسين ولد رسول بخش سولنگي، 5 جنوري 1971ع تي موري شهر، ضلعي نوشهري فيروز ۾ ڄائو. سندس تعليمي قابليت بي. اي آهي. سنڌي نظم جي حوالي سان، جديد شاعريءَ ۾ سندس اهم سڃاڻپ آهي. طويل مزاحمتي ۽ رومانوي نظم لکڻ تي عُبور حاصل اٿس. غزل ۽ وايون به سٺيون لکيون اٿس. ادبي سنگت موري شاخ جو سيڪريٽري رهي چڪو آهي. شيخ اياز فائونڊيشن جو پريس سيڪريٽري به رهيو آهي. ڪجهه وقت پيپلزپارٽيءَ جي حڪومت ۾ وڏي وزير جو معاون، ڪجهه وقت موجوده صدر پاڪستان آصف علي زرداريءَ جو پروٽوڪول آفيسر رهيو. هن وقت ڊائريڪٽر ايڪسائيز اينڊ ٽيڪسيشن، لاڙڪاڻي جون ذميواريون نڀائي رهيو آهي. سندس موجوده رهائش قاسم آباد حيدرآباد ۾ آهي.
صوابي ضلعو
صوابي ضلعو (سُوابِي زِلو، اردو: ضلع صوابی، انگريزي: Swabi District) پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جو هڪ ضلعو آهي.
احمد سولنگي
حوالا
زمرو:شخصيتون
صوابي ضلعو
زمرو:خيبر پختونخوا جا ضلعا زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا
شيزوفرينيا
پنهنجي زندگيءَ دوران لڳ ڀڳ 0.3–0.7 سيڪڙو ماڻهو اسڪيزوفرنيا کان متاثر آهن. 2013ع ۾ عالمي طور تي 23.6 ملين اسڪيزوفرنيا جي ڪيسن جو اندازو هو. عورتن جي ڀيٽ ۾ مرد گهڻو ڪري وڌيڪ متاثر ٿين ٿا. لڳ ڀڳ 20 سيڪڙو ماڻهو علاج کان پوءِ بهتر ٿي وڃن ٿا ۽ ڪجهه مڪمل طور تي ٺيڪ ٿي وڃن ٿا. ڊگهي وقت تائين بيروزگاري، غربت ۽ بي گهري جهڙا سماجي مسئلا عام آهن. هن روڳ ۾ وڪوڙيلن جي سراسري زندگي گهربل سراسري کان ڏهن کان پنجويهه سال گهٽ آهي.هي خود ڪشين ۾ لڳ ڀڳ 5 سيڪڙو واڌارو جسماني صحت جي مسئلن جو نتيجو آهي. 2013ع ۾ هڪ اندازي مطابق 16,000 ماڻهو روين جي نسبت سان يا اسڪيزوفرنيا جي سبب گذاري ويا.
علامتون
thumb|اسڪيزوفرنيا جي وڊيو جي ذريعي وضاحٿ thumb|جن ڀوت ڏسڻ مهل منهنجو اکيون، جرمن مصور آگسٽ نيٽيرر جي طرفان ٺاهيل خاڪو، جنهن کي اسڪيزوفرنيا هئي thumb|اسڪيزوفرنيا ٿيل تشخيص واري شخص جو ڪپڙي تي ڀريل ڀرت اسڪيزوفرنيا سان فردن کي نظر جو فريب (سڀ کان وڌيڪ ”آواز ٻڌڻ“ بيان ٿيل آهن)، وسوسا (گهڻو ڪري حيران ڪندڙ يا فطرت ۾ آزاريندڙ) ۽ بي ترتيب سوچون ۽ ڳالهائڻ جو تجربو ٿي سگهي ٿو.
زمرو:اسڪيزوفرنيا زمرو:طب نفسي زمرو:طب زمرو:نفسي مرضيات زمرو:دوا زمرو:جنوني
803ع
ڊسمبر
زمرو:803ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال