cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عبدالسميع سالڪ
لکيل ڪجهہ شاعري
هن دل ناشاد کي ڪا دلبري ڏيندا وڃو، برهه جي بيمار کي ڪا دلبري ڏيندا وڃو. قرب جي قيديءَ مٿان ڪا ڦر ڪرڻ ناهي روا، پرت جي پارت اٿوَ جيڪا سري ڏيندا وڃو. دل اوهان جي ديد ۽ ديدار لئه دم دم سڪي، وصل جا ڪا هڪ گهڙي واري وري ڏيندا وڃو. حجر جانان کان اڳي غم ها جهان جا ڪيترا، غمزده انسان کي ناغم وري ڏيندا وڃو. آهه اوکو عشق جي اوڙاهه ۾ ڪا هي پوڻ، چاهه ۾ چريو ڪري، چاهت چري ڏيندا وڃو. مئه گري جي راهه ورتم دل بهلجڻ لاءِ اڄ، ساقيا، بحرِ خدا ڳاڙهي پري ڏيندا وڃو. غم گم ٿي اڄ وڃن سڀ، جام تي تون بس جام ڏي تون، هڪ صحرائي ڇا ڪندي ڀاڪر ڀري ڏيندا وڃو. هوش مند ڪو ئي نه آ مدهوش پڻ “سالڪ” ٿيو، ميڪدو جهومي پوي سا مئ زري ڏيندا وڃو
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻهو زمرو:سنڌي اديب زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون زمرو:سنڌي شاعر
1988ع
فوتگيون
1988ع زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
ٽيٽيهر
ٽِيٽيهَرَ: سنڌ جي ھڪ عام پکي جو نالو آھي. هن جون ٽنگون ڊگهيون ۽ سنهيون ٿينديون آهن. ٿر ۾ ڪنهن ماڻهوءَ جون سنهيون ٽنگون هونديون آهن ته چوندا آهن ته ”ٽنگون ته ڏسوس، جهڙيون ٽيٽيهر جون“. هيءَ پلي صبح ۽ شام جي وقت ميدانن ۾ ڏسبو آهي. کيڙيءَ ۾ آڻا لاهي ۽ آرام ڪري. ٿر ۾ هن جو ماڻهو شڪار ڪندا آهن .35 سينٽي ميٽر جسامت واري هن ٽيٽيهر جا نرماد هڪجهڙا ٿين ٿا. هن جو مٿو، ڪنڌ، ڳچي ۽ گلو ڪارو ٿئي ٿو. اک کان ڪياڙيءَ وٽان ڪلهن کان ٿيندو پيٽ ۽ سڄو هيٺيون حصو اڇو ٿئيس. نَڪ تي ڳاڙهي پاپڙي ۽ پٺي ۽ پَـر سليٽي رنگ جا اٿس. پَـرن تي ڪي قدر ڪٿئيرنگ جا چمڪدار کنڀ ٿين ٿا.
نسل جي واڌويجھ
مادي، زمين يا گاھ تي ٽي چار چٽڪمرا آنا ڏيندي آهي. ٽيٽهر 28 کان 30 ڏينهن آرو ڪندي آهي. ۽ نر آنن جي حفاظت ۾ سندس مدد ڪندو آهي.
ثقافت جو حصو
ٽيٽيھر تي ڪيترن ئي شاعرن شاعري ڪئي آھي ھتي ھڪ مثال پيش ڪجي ٿو.
ٽيٽهر جي ٻولي بابت لوڪ سنڌي چوڻيون
گابوپٽ
گابوپٽ پاڪستان جي صوبي سنڌ جي گاديءَ جي ھنڌ ڪراچي جي واھڻن مان ھڪ واھڻ ڪيماڙي ٽائون جو ھڪ علائقو آھي۔
ڪارائي
ڪارائي (انگريزي:Saw) ھڪ قسم جو ڊکاڻڪو اوزار آهي جيڪو ڪاٺ کي ڪٽڻ يا چيرڻ ۾ ڪم ايندو آهي. سنڌ، پاڪستان توڙي سڄي دنيا ۾ ڪارائي جو واهپو يا استعمال هلي تو. ڪارائي لوھ جي ڊگهي ڦٽيل وانگر ٿئي ٿي جيڪا هڪ پاسي سوڙهي ٿئي ٿي ۽ مُٺئي واري پاسي ويڪري ٿئي ٿي. ڪارائي جو هٿيو يا مُٺيو ڪاٺ جو هوندو آهي. ڪارائي جو هڪ پاسو لسو ۽ ٻيو پاسو ڏنڊا هوندا اٿس.
عنايت اللّٰه ڀٽو
عنايت اللّٰه ڀٽو ولد اميد علي خان ڀٽو 1 جنوري 1942ع تي ڀٽا محلا سيوهڻ ۾ پيدا ٿيو. سندس تعليم ايم. اي ۽ زولاجي، ايل ايل بي اٿس. 1964ع ۾ ليڪچرر زولاجي گورنمينٽ ممتاز ڪاليج خيرپور، ان بعد لوڪل گورنمينٽ ۾ ڊائريڪٽر ٿي رهيو.وفات 2فيبروري 2022
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻهو زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون زمرو:سنڌي اديب
110 (انگ)
110 ھڪ انگ آھي.
بئد سانگي
بئد سانگي سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي لاڙڪاڻي تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 20 عاقل جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جنھن ۾ ڳوٺ بئد سانگي پڻ واقع آهي 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڪل آبادي 1,837 آهي.
دالچيني
thumb|دالچيني دالچيني يا دارچيني به هتي پوکڻ ۾ نه ايندي آهي. واپار جي شين وانگي ٻاهرين ملڪن کان ايندي آهي. خوشبوءِ جي لاءِ پلاءَ ۾ يا کاڌي جي ڪن ٻين قسمن ۾ وجهبي آهي، شربت به هن جو ٺاهيندا آهن. هيءَ وڻ جو ڇوڏو اهي. انهيءَ جي پنن ۾ به اهڙي خوشبوءِ ٿيندي آهي مگر سندس گلن ۾ خراب باس ٿيندي آهي. اهي گل ننڍڙا اڇڙا ٿيندا آهن.دالچينيءَ کي انگريزيءَ ۾ سنامن چون ٿا.
طب
نالا: ع. دارصيني، ف. دارچيني، هه. وغيره___ فيمونيا، مرسلون ۽ سهرين. اثر: گرم خشڪ 3، نقصان: مثاني کي، ميل: آسارون ۽ ڪتيرو، عيوض: ڪباب چيني، وزن: هڪ کان ٽي ماسا. سڃاڻپ: گهاٽي ڳاڙهي رنگ تي ويڙهيل سڪل ڇوڏا ٿين ٿا، جيڪي ذائقي ۾ مٺا ۽ تيز ٿيندا آهن. خاصيت: دل ۽ دماغ کي خوش ڪن ٿا، حيض ۽ پيشاب کي جاري ڪن ٿا، حمل ڪيرائي ٿي. وائي باديءَ کي تحليل ڪري ٿي. کنگهه، خفقان، جلندر چريائي، وسواس، جگر جي سدن، ٻرهل، گردي جي سور لاءِ مفيد آهي. آواز کي صفا ڪري ٿي. وات جي خوشبوءِ پيدا ڪري ٿي. دماغ جي رطوبت کي سڪائي ٿي، قوت باهه ۽ مني وڌائي ٿي، سرد مزاج وارن کي مفيد آهي، ٻنڌين ۽ اکين جي بيمارين ۾ فائدو ڪري ٿي..
حوالا
زمرو:مصالحا
ڪونر صوبو
ڪونر صوبو: افغانستان جو ھڪ صوبو جيڪو پاڪستان جي سرحد تي واقع آھي جنھن جو گاديءَ جو هنڌ اسد آباد آھي ۽ صوبي جي آبادي 4,28,800 آھي. ھي صوبو سيد جمال الدين افغاني جي جنم ڀومي آهي. ھن صوبي م ڪنر وادي مان ڪنر ندي وھي ٿي جيڪا پامير جبل مان نڪري ٿي ۽ ڪابل ندي ذريعي سنڌو ندي ۾ ڇوڙ ڪري ٿي.
انتظامي ورھاست
thumb|250px|ڪونر صوبي جا ضلعا
2014 ۾ افغانستان جي صوبي ڪونر ۾ ھيٺيان ضلعا واقع ھيا.
حوالا
زمرو:ڪنڙ صوبو زمرو:افغانستان جا صوبا
ڪراچي بندرگاھ
ڪراچي بندرگاھ پاڪستان جو سڀ کان وڏو ۽ مصروف ترين بندرگاھ آھي۔ ھتان کان سالانو 2.5 ڪروڙ ٽن جي سامان جي تجارت ٿيندي آھي، جيڪا پاڪستان جي ڪل تجارت جو تقريباً 60% آھي۔
بندرگاھ قديم ڪراچي شھر جي مرڪز جي ويجھو ڪيماڙي ۽ صدر جي علائقن جي وچ ۾ واقع آھي۔ پنھنجي جاگرافيائي محل وقوع جي ڪارڻ ھي بندرگاھ اھم آبي گزرگاھن مثلاً آبنائي ھرمز جي بالڪل ويجھو واقع آھي۔ بندرگاھ جو انتظام ھڪ وفاقي اداري ڪراچي پورٽ ٽرسٽ جي حوالي آھي۔ ھي ادارو اڻويھين صدي عيسوي ۾ برطانوي دور حڪومت ۾ قائم ڪيو ويو ھو۔
6 ڊسمبر
6 ڊسمبر ، عيسوي سال جو 340 هون (ليپ سال 341 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 25 ڏينهن باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:ڊسمبر
ڪهاڙي
ڪُهاڙي (انگريزي:Axe) سنڌ، پاڪستان توڙي سڄي دنيا ۾ هڪ قديم آزار ڄاتو وڃي ٿو. ڪهاڙيء جا ننڍوڏائي يا سائيز موجب ڪافو نمونا ٿيڻ ٿا. ڪي ڪهاڙيون ٻه مُنهيون به ٿين ٿيون. ڪهاڙيء جو مذڪر ڪهاڙو آهي. هيءُ لوھ يا رُڪ مان ٺهندي آهي. هن ۾ سوراخ يا سَل ٿئي ٿو جنهن ۾ ڪاٺ جو ڳن پوندو آهي. سنڌي ٻوليءَ ۾ ڪهاڙيء جي نسبت سان کوڙ محاورا پڻ مروج آهن.
حوالا
زمرو:اوزار
رعايت (سياسيات)
ڳالهين يا ويچارڻ جي عمل دوران جڏهن هڪ ڌُر رضاڪاراڻي بُنيادن تي ٻي ڌُر کي ڪي خاص حق، رعايتون، سهولتون يا ڪنسيشن (Concession) ۽ برتري ڏئي ٿي ته اُن سهڪار کي هن اصطلاح ذريعي واضح ڪيو وڃي ٿو. هي عمل اصل ٻن مُلڪن وچ ۾ ڪنهن به واسطيداريءَ دوران، هڪ سگهاري ڌُر طرفان ڳالهيون جاري رکڻ لاءِ رضامنديءَ ۽ سهولت ڀريي رويئي جي نشاندهي ڪندي، روايتي اعتراضن ۽ شڪايتن کي پرڀرو رکڻ جي آگاهي ڏئي ٿو. ان سلسلي ۾ ”رعايت“ جو معيار، وقت ۽ ڪارڻ وڏي اهميت رکندا آهن. ڪنهن به هڪ طرفي رعايت جو مطلب اهو هوندو آهي ته ”رعايت“ ڏيندڙ ڌُر ڳالهين ۾ آيل رڪاوٽ کي ختم ڪري پيدا ٿيل گهوٽالي ۾ وڏي دل جو مظاهرو ڪري رهي آهي. رياستي معاملن ۾ محدود حد تائين رعايت يا سهوليت کي ته هاڪاري اڳڀرائيءَ طور تسليم ڪيو وڃي ٿو، پر ان ڏس ۾ لامحدود سهڪار، نيٺ هاڃي جو سبب بڻجي رياست جي خودمختياريءَ کي هاڃو پهچائي ٿو. انهيءَ ڪري ٻه-طرفيون يا گهڻ- طرفيون رعايتون/ سهولتون علائقي يا عالمي سياست ۾ خوشگوار تبديليون پيدا ڪري سگهن ٿيون.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سياسي اصطلاح
فارم ڪوو مشاھداتي تجربيگاھ
فارم ڪوو مشاھداتي تجربيگاھ, مختصر نالو ايف سي او (FCO) نيوزيلينڊ جي شھر آڪلينڊ جي ويجھو ھڪ علائقي پڪورينگا ۾ واقع غير پيشورانہ فلڪياتي مشاھداتي تجربيگاھ آهي جتي جيني ميڪ ڪورمڪ سيپٽمبر 2009 ۾  ننڍن سيارچن جو وڏو پٽو 386622 نيوزيلينڊ دريافت ڪيو. ھي تجربيگاھ 2000 ۾ ٺهي جنھن ۾ ميئڊي (Meade) اوزار واري LX200R 14" شمڊ ڪاسگرين (Schmidt-Cassegrain) نالي ايف /10 دوربيني لڳل آھي جيڪا اوھيو اسٽيٽ يونيورسٽي جي فلڪياتي شعبي کان ڪجھ روڪ پئسن ۽ ڪجھ قرض تي خريد ڪئي وئي. ھن مشاھداتي تجربيگاھ ۾ ڊگھي ST8XME CCD ڪيمرا چٽي ڪرڻ واري فلٽر سميت استعمال ڪئي ويندي آهي جيڪا آسٽروفزڪس جي بيڪ يارڊ نالي مرڪز طرفان ڏنل آهي. ھي تجربيگاھ صرف فلڪياتي مشاھدي لاءِ ڪم ڪندي آهي. اپريل 2004 ۾ اوھيو اسٽيٽ يونيورسٽي ۾ پروفيسر اينڊريو گولڊ جي سربراهي ۾ ڪوو مشاھداتي تجربيگاھ مائڪرو فن(MicroFUN) تعاون ۾ شامل ٿي  مائڪرو فن مھم جو مقصد ستاري ۽ سياري جو وچ ۾ ايندڙ سيارہ يا سيارچا جاچڻ ھيو جنھن کي ڪشش ثقل واري مائڪرو لينسنگ چوندا آھن.  عدسي شيشي ذريعي عڪس جي تمام گھڻي وڏائي سان تمام گھڻي فوٽو ميٽرڪ چوڪسي ذريعي نظر ايندڙ ستاري جي مدار ۾ چڪر لڳائيندڙ سيارن ۽ سيارچن کي ڳولڻ ھيو. پھرين ڪاميابي اپريل 2005 ۾ ٿي جڏهن ھڪ بيروني سيارو اوگل 2005 BLG 071 لڌو ويو. اھا دريافت 31 پيشيواراڻن ۽ ٻہ غير پيشيواراڻن ڏانهن منصوب ڪئي وئي ان واقعي ۾ ھن تجربيگاھ 12 ڪلاڪن جو مشاھدو حصي ۾ ڏنو. ھي نئون بيروني سيارو نظام شمسي جي مشتري کان ٽيڻو وڏو ھيو ۽ زمين کان 15000 نوري سال پري گيليڪٽڪ بلج ۾ واقع ھيو. ھن ٽيڪنڪ وسيلي اھو ٻيو بيروني سيارو ھيو جيڪو دريافت ڪيو ويو
ايم اين رائي
منابندرا ناٿ رائي، ايم اين رائي يا ايم اين راءِ (Manabendra Nath Roy) ، آمريڪا جي اسٽئنفورڊ يونيورسٽيءَ جي ڪئمپس تي روپوشيءَ ۾ رهندي، جون 1916ع ۾ پاڻ تي هي نالو رکيو هئو، جيڪو ئي پوءِ آخر تائين هن جو نالو رهيو. هندستان جو ۽ دنيا جو، هي بي مثل مفڪر ۽ انقلابي اڳواڻ 21 مارچ 1887ع ۾ بنگال ۾ پيدا ٿيو. سندس پيءُ ڪلڪتي جي ويجهو هڪ اسڪول ۾ سنسڪرت جو استاد هو، جنهن کان هن سنسڪرت جا سبق ورتا ۽ عام اسڪولي تعليم پوري ڪرڻ کان پوءِ وڌيڪ تعليم لاءِ نيشنل ڪاليج ڪلڪتي ۾ داخل ٿيو. هن جي تعليم ان مرحلي کان اڳتي ڪا نہ وڌي سگهي.
سياسي زندگي
کانئس عمر ۾ ڪجھ وڏي، سندس انهن ڏينهن جي هڪ انقلابي ساٿي، اي ڪي هنديءَ پنهنجي ڪتاب هڪ شخص- جنهن اڳتي ڏٺو ٿي (M.N: Roy, the Man who Looked Ahead) ۾ هن جي ننڍيءَ عمر جي قومي جذبي جو ذڪر ڪيو آهي.
ايم اين رائي ڇاهٺ ورهيہ حياتيءَ جا ماڻيا، جن مان 16 ورهيه يعني آگسٽ 1915ع کان وٺي هو وطن کان ٻاهر رهيو. ڪل وقتي طور عالمي انقلابي تحريڪن سان ڳنڍيل، پر هڪ ئي مقصد لاءِ ته هندستان آزاد ٿئي ۽ اُن جي صدين جي جمود ۾ هلچل ۽ انقلاب اچي، ۽ اُن جا ماڻهو پنهنجي وطن ۾ اُٿي بيهي، سڌا ٿين، ڪنڌ اوچا ڪري هلن ۽ پنهنجي حال جا ۽ پنهنجي مستقبل جا مالڪ بڻجن.
ڊسمبر 1930ع ۾، لڪي لڪي، هو پنهنجي وطن موٽي آيو، پر ستن مهينن جي پرخطر روپوش زندگيءَ کان پوءِ جهلجي پيو ۽ 1915ع کان اڳ جي دهشت پسند ڪاررواين جي ڏوهه ۾ هن کي ٻارهن سالن جي جلاوطنيءَ جي سزا ملي، جا اپيل تي گهٽجي ڇهن سالن جي سخت پورهئي جي سزا ۾ تبديل ٿي. ڪامريڊ رائي اها سزا ڪاٽي، جڏهن ٻاهر نڪتو تڏهن جيل مان هن پاڻ سان رجسٽر سائيز جي هزار هزار صفحن جا نوَ نوٽبڪ، ڳتيل اکرن ۾ سڄا لکيل، ٻاهر آندا. (جيل ۾ هڪ مهل کين اهڙي قسم جو هڪ ئي نوٽبڪ ملندو هو، پر ان جو، هڪ ورق به ٻاهر موڪلڻ جي کين اجازت نه هوندي هئي. لکجي پوري ٿيڻ کان پوءِ، ٻئي خالي نوٽبڪ وٺڻ لاءِ، پهرين اڳيون نوٽبڪ کين جيل سپرنٽينڊنٽ جي آفيس ۾ ڊپازٽ ڪرائڻو پوندو هو. نوَن نوٽبڪن جو هيءُ سڄو مواد انگريزيءَ ۾ لکيل هو ۽ پوءِ ان جو ڪافي گهڻو حصو ”رنيزانس پبلشرس“ ۽ ”انڊين رنيزانس انسٽيٽيوٽ“ طرفان ڪتابن جي صورت ۾ ڇاپيو ويو.
ايم اين رائي جا ڪتاب
ڪامريڊ رائي، نومبر 1936ع ۾ جيل کان ٻاهر ايندي ئي، انڊين نيشنل ڪانگريس ۾ شامل ٿيو. قومي آزاديءَ جي جدوجهد ۾، ان ۾ سرگرم حصو وٺڻ لڳو. ٿوري ئي وقت کان پوءِ، جو ڪن حلقن طرفان ائين هل اُٿاريو ويو ته ڪامريڊ راءِ جي ڪانگريس ۾ شامل ٿيڻ سان ڪانگريس ”سرخ“ بڻجي ويئي آهي، ڪامريڊ راءِ کي ٻيو هڪ مختصر بيان ڪڍڻو پيو، جنهن ۾ چيائين: ”ڪانگريس ڪميونسٽ ڪا نه ٿي بڻجي، پر پاڻ ڪميونسٽ، هندستاني عوام جي آزاديءَ لاءِ اڻموٽ سپاهين طور، ڪانگريس ۾ شامل ٿي، ڪانگريسي بڻجي رهيا آهن. نومبر 1936ع ۾، بريليءَ ۾ ڪانگريس جي سهاري هيٺ سڏايل سياسي ڪانفرنس جي موقعي تي، ڪامريڊ راءِ کي ڪانگريس ۾ شامل ڪيو ويو ۽ يو پي صوبائي ڪانگريس ڪاميٽيءَ ۽ آل انڊيا ڪانگريس ڪاميٽيءَ جو ميمبر به بڻايو ويو. ٻئي مهيني، هن ڪانگريس جي فيضپور سيشن ۾ حصو ورتو ۽ اتي مهاتما گانڌيءَ سان سندس پهرين منهان منهن ملاقات ٿي.
پنجن مهينن کان پوءِ 4 اپريل 1937ع تي، ڪامريڊ راءِ پنهنجي هفتيوار انگريزي اخبار "Independent India" (خودمختار هندستان) جي نالي سان شروع ڪئي. ان لاءِ ڪامريڊ راءِ ڏانهن پنڊت جواهر لعل نهروءَ، سباش چندر بوس ۽ ٻين پنهنجا پيغام ۽ پنهنجون نيڪ تمنائون موڪليون. مهاتما گانڌيءَ ان لاءِ ڏانهس پوسٽ ڪارڊ تي پنهنجو پيغام لکي موڪليو، جنهن ۾ کيس ”خاموش خدمت“ جي صلاح ڏنائون. ڪامريڊ راءِ اخبار جي پهرينءَ اشاعت جي ادارتي نوٽ ۾ لکيو:”سياسي خودمختياري (Political Independence) مقصد نه پر مقصد جو ذريعو آهي.
1938ع ۾ سڀاش چندر بوس ڪانگريس جو صدر چونڊيو ويو ۽ 1939ع لاءِ ٻيهر هو اُميدوار بيٺو، جنهن ۾ به هو ڪامياب ٿيو. پر مهاتما گانڌيءَ جي ”دعائن“ حاصل نه هئڻ ۽ خود پنهنجي به ڪجهه هڪ طرفيءَ انتها ڏانهن مائل رخ سبب، ڪانگريس جي قابض جهونيءَ اڳواڻپ جو کيس تعاون حاصل ٿي نه سگهيو ۽ کيس ڪانگريس جي صدارت تان لهڻو ٿيڻو پيو، جنهن کان پوءِ جون 1939ع ۾ هن ڪانگريس جي اندر پنهنجي ساٿين جو هڪ جدا گروپ ”فارورڊ بلاڪ“ جي نالي سان قائم ڪيو. ساڳين ئي ڏينهن مئي 1939ع ۾ ڪانگريس جي اُن ئي قدامت پسند هڪ هٽيءَ واري سياسي ماحول ڏانهن رد عمل طور، ڪامريڊ ايم اين رائي پڻ، ان ۾ ڪجهه تازه دم فڪر ۽ عوام پسند نئين اڳواڻپ لاءِ موقعي پيدا ڪرڻ جي ارادي سان پنهنجي هم خيال ڪارڪن جو هڪ گروپ قائم ڪيو، جنهن کي هن ليگ آف ريڊيڪل ڪانگريس مين سڏيو. ترت ئي، ٽن مهينن کان پوءِ، پهرين ڊسمبر 1939ع تي يورپ ۾ ٻيءَ خونخوار عالمي جنگ جو آغاز ٿيو، ۽ وقت جي ان ڌماڪيدار للڪار تي، پنهنجي پنهنجي نظرياتي بنياد تان، ڪانگريس جي اندر هنن ٽن ڌرين يا گروهن، جنگ ڏانهن پنهنجا پنهنجا رخ اختيار ڪيا. سڀاش بوس ان کي سامراجي جنگ چيو، ڪامريڊ رائي ان کي فسطائيت خلاف عالمي جمهوريت جي جنگ سڏيو ۽ ڪانگريس هندستان جي اُڀرندڙ حڪمران طبقي جي طاقتور ترجمان ۽ طبقاتي مفاد پسند هڪ تنظيم طور، ان ڏانهن ٻه رخو رويو اختيار ڪيو.
1940ع ۾ ڪامريڊ رائي پنهنجي ساٿين، ليگ آف ريڊيڪل ڪانگريس مين، جي هڪ سئو اهم ڪارڪنن کي دهرادون ۾ ٻن هفتن جي تعليمي ڪئمپ ۾ گڏ ڪيو، ۽ اُتي سڀني گڏجي تاريخ ۽ زندگيءَ، آزاديءَ ۽ انقلاب، جي هر مسئلي تي ڳالھ ٻولھ ڪئي. ان تعليمي ڪئمپ ۾ ڪامريڊ رائي جيڪي مضمون پڙهيا ۽ ليڪچر ڏنا، سي هيٺين عنوان سان پوءِ 1942ع ۾ پهريون ڀيرو سائنسي سياسيات (Scientific Politics) جي نالي سان ڪتابي صورت ۾ شايع ٿيا.
ان کانسواءِ ڪامريڊ راءِ جو ڪتاب ”اسلام جو تاريخي ڪردار“ (Historical role of Islam) سندس اهم لکڻين منجهان هڪ آهي، جنهن ۾ اسلام جي ماضيءَ ۾ ڪردار سان گڏوگڏ اڄوڪي صورتحال وسيلي اجاگر ڪرڻ ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي.
ديهانت
ڪامريڊ ايم اين رائي 26 جنوري 1954ع تي 66 سالن جي عمر ديهانت ڪري ويو. [//en.wikipedia.org/wiki/M._N._Roy]
حوالا
زمرو:1887ع جون پيدائشون زمرو:1954ع جون فوتگيون زمرو:1954ع جون وفاتون زمرو:بنگالي ماڻهو
مرزا پائيندہ بيگ ترخان
مرزا پائيندہ بيگ ترخانميرزا محمدباقي جي وفات کانپوءِ، دولت ۽ سلطنت جو ڍارو ميرزا محمد پائينده بيگ جي نالي تي پيو پر جيئن ته ميرزا پائينده، مجذوب ۽ دنياؤمافيها کان بيخبر هو. ان ڪري حڪومت هلائڻ جهڙو نه هو.
وفات
ميرزا پائينده، پي جي زماني ۾ پٽس ميرزا جاني بيگ ۽ مصاحب شمس ڪشميري سميت سيوهڻ جو حاڪم هو. 982هه ۾ بکر جو به حاڪم ٿيو. جڏهن ميرزا جاني بيگ سنڌ جي مفتوح ٿيڻ بعد هندستان وڃڻ لاءِ تيارين ۾ هو تڏهن پائينده بيگ ماهه صفر 1000هه جي ٺتي ۾ وفات ڪئي. هن جي قبر ميرزا عيسيٰ ترخان (اول) سان گڏ (نمبر 5) آهي
سنڌ زرعي يونيورسٽي
سنڌ زرعي يونيورسٽي ٽنڊو ڄام. واقع حيدرآباد جي ٽنڊو ڄام شھر ، حيدرآباد-ميرپورخاص شاهراهه تي آهي ۽ ڪراچي ايئرپورٽ کان حيدرآباد تائين سپر هاءِ وي سان ڳنڍيل 200 ڪلوميٽر (120 ميل) آهي. سنڌ جي زراعت هائير ايجوڪيشن ڪميشن طرفان زراعت ۾ يونيورسٽي ٽئين نمبر تي بهترين يونيورسٽي آهي.
.يونيورسٽي پنجن فيڪلٽن جي ايڪيڊمڪ ڪمپليڪس آهي. (فصل جي پيداوار جي فيڪلٽي ، فصل جي حفاظت جي فيڪلٽي ، زرعي سماجي سائنس جي فيڪلٽي ، زرعي انجنيئرنگ فيڪلٽي ۽ .جانورن جي پالڻ ۽ جانورن جي سائنس جي فيڪلٽي).۽ ڊائريڪٽوريٽ آف ايڊوانسڊ اسٽڊيز اينڊ ريسرچ. پنج فيڪلٽيز تقريبن 41 شعبن ۾ اهم آهن. انهن ۾ ڊاڪٽر آف ويٽرنري دوائون (D.V.M) ، بيچلر آف انجنيئرنگ ايگریکلچر شامل آهن بيچلر آف سائنس (زراعت جي اعزاز). ۽ بيچلر آف سائنس انفارميشن ٽيڪنالاجي (بي ايس-آئي ٽي آنرز) يونيورسٽي پوسٽ گريجوئيٽ پروگرام پيش ڪري ٿي جنهن ۾ ايم ايس / ايم اي ۽ ايم ايس-آئي ٽي جي ايوارڊ لاءِ زرعي انجنيئرنگ ۽ انفارميشن ٽيڪنالاجي ۽ زراعت جي مٿين بيان ڪيل سڀني شعبن ۾. ايم فل ۽ پي ايڇ ڊي جي ڊگري پروگرام پڻ چونڊيل مضمون وارن علائقن ۾ پيش ڪيا ويندا آهن جتي تربيت ٿئي ٿي مختصر ڪورس ۽ تربيتي پروگرام جو ھڪڙو معمولي تعداد باقاعده طور پيش ڪيو ويندو آھي جيڪي زراعت جي آفيسرن ، فيلڊ اسسٽنٽس ، بينڪ جي عملدارن ، زراعت جي جاري ۽ خدمت جي تعليم جي ضرورتن کي پورو ڪرڻ لاءِ.يونيورسٽي جو احاطو ڪيل علائقو 416.66 ايڪڙ (1.6862 ڪلوميٽر) آهي جنهن ۾ 80 ايڪڙن کان وڌيڪ ايراضي ۽ يونيورسٽي جي رهائشي ۽ غير رهائشي عمارتن تي قبضو آهي ،زرعي تحقيقاتي ادارا ، نيوڪليئر انسٽيٽيوٽ آف زراعت ، رورل اڪيڊمي ، زرعي انجنيئرنگ ورڪشاپ ، ڊرينج ريسرچ سينٽر ، ۽ سينٽرل ويٽريري ڊائنگنوسٽڪ ليبارٽري.
فصل جي حفاظت جي فيڪلٽي
اينومولوجيز جو کاتو.
ٻوٽي جي رياضيات جو کاتو.
ٻوٽن جي حفاظت جو کاتو.
زرعي سماجي سائنسز جي فيڪلٽي
زراعت جي اقتصاديات جو کاتو.
زراعت جي واڌاري جو کاتو.
ڳوٺاڻي سوشيالاجي جو کاتو.
شماريات جو کاتو.
اسلامي تعليم جو کاتو.
پاڪستان اسٽڊيز جو کاتو.
زرعي انجنيئرنگ فيڪلٽي
آبپاشي ۽ نيڪال واري کاتي جو کاتو.
فارم پاور ۽ مشينري جو کاتو.
زمين ۽ پاڻي جي انتظام جو کاتو.
فارم جي بناوت جو کاتو.
توانائي ۽ ماحوليات جو کاتو.
بنيادي انجنيئرنگ جو کاتو.
جانورن جي جانورن ۽ جانورن جي سائنس جو فيڪلٽي
جانورن ۽ تاريخولوجي جو کاتو.
جانورن جي غذائيت جو کاتو.
جانورن جي نسلن ۽ جينياتيات جو کاتو.
جانورن جي شين جو کاتو
جانورن جي بحاليءَ جو کاتو. ويٽريٽري پراسولوجيجي جو کاتو
جانورن جي بيماري جو کاتو.
ويٽرنري دواسازي جو کاتو.
جانورن جي دوا جو کاتو.
زنده جانورن جو کاتو.
مرغي ۽ پالڻ جو کاتو
سرجري ۽ رڪاوٽ جو کاتو
ڪمپيوٽرائيزيشن ۽ نيٽورڪ (ايم ايس-آئي ٽي)
سافٽ ويئر انجنيئرنگ ۽ انفارميشن سسٽم (MS-IT)
زمرو:يونيورسٽيون ۽ ڪاليجز زمرو:پاڪستان_جون_يونيورسٽيون زمرو:پاڪستان ۾ يونيورسٽيون زمرو:پاڪستان ۾ يونيورسٽين ۽ ڪاليجن جون فهرستون
ڪرڙي
thumb|ڪرڙي ڪِرڙي (انگريزي:Lizard) کي گهريلو ڪرڙي به چئبو آهي.هيءُ اڪثر گهرن ۾ ٿيندي آهي پر جهنگ يا جبل ۾ به ٿئي ٿي. ريڙهيون پائيندڙ آهي. هن جا ڪافي قسم به ٿين ٿا.
حوالا
زمرو:ريڙهيون پائيندڙ جانور
ڀٽو ڳوٺ
ڀٽا يا ڀٽو ڳوٺ پاڪستان جي صوبي سنڌ جي گاديءَ جي ھنڌ ڪراچي جي واھڻن مان ھڪ واھڻ ڪياماڙي ٽائون جو ھڪ علائقو آھي۔
خارجي ڳنڍڻا
متناسقات: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=بھٹا_گاوں&params=24_49_N_67_00_E_region:PK_type:city_source:GNS-enwiki <span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"> 24°49′N 67°00′E  ﻿ / ﻿ <span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">24.817°N 67.000°E ﻿ / 24.817; 67.000   ]
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ زمرو:ڪراچي جا گردونواح
24 جُولاءِ
24 جُولاءِ ، عيسوي سال جو 205 هون (ليپ سال 206 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 160 ڏينهن (ليپ سال 161 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:جُولاءِ
گهوٽالو
بحران، گھوٽالو يا ڪرائسز (Crisis) اصل ۾ يوناني لفظ ڪرنين (Krinein) مان نڪتل آهي، جنهن جي معنى الڳ ڪرڻ آهي. اها هڪ غير يقيني صورتحال جو نالو آهي، جيڪو سياسي، اقتصادي، سماجي يا اخلاقي وغيره سبب پيدا ٿيندو آهي.
ڪنهن به واقعي يا حادثي جي نتيجي ۾ پيدا ٿيل اهڙي تڪڙي يا آزمائش ڀري صورتحال، جنهن جي نتيجي ۾ اڻچٽو ۽ خطري وارو وايومنڊل جُڙي وڃي ۽ ڪنهن فرد، گروهه ، تنظيم ، قوم يا سماج جا مفاد خطري ۾ اچي وڃن. گهوٽالي، بحران يا ڪِرائسز (Crisis) جي ڪري فوجي، سياسي، معاشي، معاشرتي ۽ ماحولياتي معاملن ۾ ناڪاري اثر پون ٿا، خاص ڪري جڏهن اهو بنا چتاءَ يا اڳواٽ آگاهيءَ جي پيدا ٿئي ٿو. عام طور دنيا ۾ پيدا ٿيندڙ گهوٽالن جا سبب فيصلي- ساز ادارن جي نااهلي، خراب حاڪميت، غُربت، بيروزگاري، ناڪاري معاشي پاليسين، ماحولياتي اثرن جي ڪري ٻوڏن ، طوفانن ۽ ٻرندڙ جبل ڦاٽڻ سميت مختلف ’فطري بُحرانن‘ جي اچڻ ۽ محدود مفادن جي پورائو وغيره سان لاڳياپيل هوندا آهن. بين الاقوامي لاڳاپن جي حوالي سان ’گهوٽالو‘ هڪ اهڙي ڪيفيت آهي، جنهن ۾ ٻن ملڪن جي وچ ۾ ڇڪتاڻ سبب حملي جي خطري ڪارڻ ڏاڍي بيچيني پکڙيل هُجي ۽ امڪاني جهيڙي سبب گهڻ- مُدتي هاڃو پهچڻ جو اُڊڪو هُجي.
حوالا
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:سياست
ڪامل پهچ
ڪامل پهچ يا اِنٽيگريٽيڊ اَپروچ (Integrated Approach) جو پسمنظر هي آهي ته 1979ع ۾ افغانستان ۾ سوويت فوجن جي اچڻ سان ڏکڻ ايشيا جو علائقو’ سرد جنگ‘ جو مرڪز بڻجي ويو ۽ ’طاقت جو توازن‘ سويت يونين جي فائدي ۾ هليو ويو. ان صورتحال ۾ آمريڪي صدر رونالڊ ريگن پنهنجي ملڪي مفادن جي حفاظت، اُنهن جي واڌاري ۽ ايشيا ۾ سوويتن جي پيشقدميءَ کي روڪڻ لاءِ هيءَ خاص پهچ شروع ڪئي. ان پهچ جو مقصد ڏکڻ ايشيا ۾ نئين سر مڪمل طور آمريڪي اثر قائم ڪرڻ هو.
حوالا
زمرو:عالمي لاڳاپا زمرو:سياست
احساس گهٽتائي
احساس گهٽتائي يا احساس ڪمتري (Inferiority Complex) رکندڙ ماڻهو سوچيندو آهي تہ هو سڀني کان گهٽ ۽ اجايو آهي. جنهن ڪري هو پاڻ مان اعتماد وڃائي ويهندو آهي. احساس گهٽتائي، ناول، افساني ۽ ڊرامن ۾ ڪردارن جي احساسي ڪيفيت جي بنيادن تي پرکي ويندي آهي.
حوالا
زمرو:سماج زمرو:نفسيات
ڏيئو
thumb|ڏيئو ڏيئو (انگريزي:Diya/Diyo) ھڪ قسم جو مٽي مان جڙيل ٺڪر جو ٿانءُ آهي جيڪو قديم رماني کان سنڌ توڙي پاڪستان يا دنيا ۾ بتيءَ طور روشني لاءِ ڪم ايندو آهي. ڏيئي ۾ سرنهن يا ڄانڀو جو تيل پوندو آهي. ان ۾ ڪپھ جي وٽ پوندي آهي جيڪا تيل ۾ ٻُڏل هوندي آهي ۽ هڪ ڇيڙو ڏيئي جي ڪنار سان رکبو آهي. اتان کيس باھ ڏيئي ٻاربو آهي. ڏيئي جي روشني ڌيمي هوندي آهي.
حوالا
زمرو:تيل وارو ڏيئو
7 ڊسمبر
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:ڊسمبر
سنڌ تي حڪمراني ڪندڙ
سنڌ تي حڪمراني ڪندڙ ۽ انهن جو عرصو
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ جي تاريخ
ڊونلڊ ٽرمپ
ڊونلڊ ٽرمپ (ڄمڻ جي تاريخ 14 جون، 1946ع) آمريڪا جي واپاري شخصيت، جيڪو 2016ع جي آمريڪي صدارتي چونڊن جي نتيجي ۾ گڏيل آمريڪي رياستن جو پنجيتاليهون صدر چونڊجي چڪو آهي.
ڊونلڊ ٽرمپب جون 1946ع ۾ نيويارڪ جي ڪوئنز جي علائقي ۾ پيدا ٿيو هئو. 13 سالن جي عمر ۾ کيس نيويارڪ جي ملٽري اڪيڊميءَ ۾ موڪليو ويو، جتي نصابي ۽ غير نصابي سرگرمين سان گڏوگڏ سياست (راڄ مهاڄڻ) ۾ به دلچسپي ورتائين. ٽرمپ 1968ع ۾ يونيورسٽي آف پينسلوينيا مان اقتصاديات ۾ گريجوئيشن ڪئي. بزنس ٽائيڪون فريڊ ٽرمپ جي پٽ ڊونلڊ پنهنجي والد کان مليل قرض تي پنهنجو ذاتي ڪاروبار شروع ڪيو. 1971ع تي خانداني ڪمپنيءَ جو ڪنٽرول حاصل ڪيائين ۽ ان جو نالو مَٽائي ٽرمپ آرگنائيزيشن رکيائين. ٽرمپ پنهنجي هوٽلن، ڪسينوز ۽ اڏاوتي منصوبن جي ذريعي ملڪ گير مشهوري ماڻي. 70 سالن جي ٽرمپ موجب، سندس ملڪيت 10 بلين ڊالرن کان وڌيڪ آهن. ٽرمپ جون پهريون ٻه شاديون ناڪام ٿيون. اڳوڻي ماڊل میلانیا ڪناوس سان ٽرمپ 2005ع ۾ ٽيون وهانءُ رچايو. ٽرمپ شوبز انڊسٽري ۽ ميڊيا جي حوالي سان خبرن ۾ رهندو آيو آهي. هن ناليوري ٽي وي سيريز دي اپرنٽس جي 14 سيزنز جي ميزباني ڪئي ۽ ڪيترائي ڪتاب به لکيا اَٿس.
1987ع ۾ پهريون ڀيرو ٽرمپ صدارتي چونڊن ۾ حصو وٺڻ جو خيال ظاهر ڪيو هئو. 2000ع ۾ هن ريفارم پارٽيءَ جو صدارتي اميدوار بڻجڻ جي ڪوشش ڪئي. 2008ع ۾ ٽرمپ هڪ ڀيرو وري ان وقت ڌيان جو مرڪز بڻيو، جڏهن هن ڊيموڪريٽڪ پارٽيءَ جي صدارتي اميدوار باراڪ اوباما جي ڄمڻ جو هنڌ آمريڪا جي بدرآن ڪینیا کي ڄاڻايو هئو. ڊونلڊ ٽرمپ جون 2015ع ۾ ريپلڪن پارٽي جي ٽڪيٽ تي صدارتي چونڊن ۾ حصو وٺڻ جو اعلان ڪيو ۽ مخالفن کي مات ڏيندي پارٽيءَ جي نامينيشن حاصل ڪري ورتي. نه رڳو اهو پر هڪ کان پوءِ ٻيئي اسڪنڊل، تڪراري ۽ ڌڪار ڏياريندڙ بيانن سبب ٽرمپ سڄي چونڊ مهم تي ڇانيل رهيو ۽ نيٺ آمريڪي چونڊن ۾ ڪاميابي ماڻي، ڊونلڊ ٽرمپ آمريڪا جو 45 هون صدر بڻجي ويو. 2016ء کے امریکی انتخابات میں ریپبلکن پارٹی کے امیداوار ڈونلڈ ٹرمپ امریکہ کے 45 ویں صدر منتخب ہوگئے ہیں ۔
زندگيءَ جون حالتون
ٽرمپ جمائڪا اسٽيٽس جي اميراڻي علائقي ۾ پَليو ۽ وڏيو ٿيو. ريئل اسٽيٽ جي اڏاوتي ڪم سان لاڳاپيل رهيو. سندس والد بروڪلين ۽ ڪوئينز ۾ اڏاوتي منصوبن سان لاڳاپيل هيو. جڏهن ته ڊونلڊ مين هيٽن جي علائقي ۾ گهڻ ماڙ عمارتون اڏايون. جسٽس ڊپارٽمينٽ، ٽرمپ آرگنائيزيشن تي فيئر هائوسنگ ايڪٽ جي خلاف ورزيءَ جو الزام لڳايو هئو. ٽرمپ ان ڪيس جو فيصلو ڪورٽ سڳوري کان ٻاهر طئي ڪيو. پوءِ ٽرمپ گرينڊ سينٽرل اسٽيشن جي ڀر واري هڪ هوٽل ورتي، جيڪا ڏيوالو نڪتل قرار ڏنل هئي. هن ست ڪروڙ ڊالر اُڌار ورتي ۽ نيويارڪ شٽي کان ٽيڪس جي حوالي سان رعايتون به ماڻيون ۽ هوٽل جي نئين سر اڏاوت کان پوءِ ان کي گرينڊ هائيٽ هوٽل جو نالو ڏنو. 1971ع ۾ هن پنهنجي والد فريڊ ٽرمپ جي ريئل اسٽيٽ ۽ ڪنسٽرڪشن ڪمپنيءَ جو انتظام سنڀاليو. ان کان سواءِ اڏاوتي منصوبن جي اشتهارن ۾ پنهنجو نالو فرينچائز جي طور ڪتب آڻڻ تي ان جو معاوضو به وٺندو هيو.
ٽرمپ ٽاور به سندس سڃاڻپ بڻيو، جيڪو ويهه ڪروڙ ڊالرن جي اپارٽميٽ بلڊنگ آهي. جنهن جي اڏاوت ۾ گلابي رنگ جي سنگ مرمر ڪَتب آندل آهي. جنهن جون 58 مزلون يا ماڙيون آهن. ان جو آبشار 18 ميٽر مٿائيون آهي. نيو جرسيءَ ۾ ايٽلانٽڪ سٽي ۾ ڪيسينوز جي اڏاوت جي ڪارڻ به ٽرمپ کي مشهوري ملي. پهرين ٽرمپ پلازا، پوءِ ٽرمپ ڪيسل ۽ پوءِ تاج محل اڏايائين، جنهن تي هڪ ارب ڊالر خرڇ آيو. پوءِ انهن جو ڏيوالو نڪري ويو. ان کان پوءِ نوان سرمايو لڳائيندڙ ڳوليائين. پر گهر جي معامرن ۾ طلاق کان بچي نه سگهيو ۽ ميڊيا ۾ کيس ”دي ڊونالڊ“ سان سڏيو وڃڻ لڳو. هن پنهنجي پهرين زال، اوانا کي طلاق ڏني، جنهن مان کيس ٽي ٻار آهن. ان کان پوءِ هن مالا ميپلز سان وِهانءُ ڪيو ۽ طلاق ڏني. 2005ع ۾ ٽرمپ پنهنجي هاڻوڪي زال میلانیا، جيڪا سلووينا جي ماڊل آهي سان وِهانءُ ڪيو.
ٽرمپ ماڊل مينجمينٽ جي تحت 1995ع کان مس يونيورس ۽ مس يو ايس ايَ جا مقابلا يا چٽاڀيٽون به ڪرائي رهيو آهي.
آمريڪي صدر ٽرمپ تي ڪيسَ
آمرڪي آخبار يو ايس اي ٽو ڊيَ پٽاندڙ آمريڪا نئين چونڊيل صدر ٽرمپ گذريل 30 سالن دوران لڳ ڀڳ 4000 ڪيسن ۾ پارٽي رهيو آهي, جن مان هن وقت 75 ڪيسَ هلي رهيا آهن. هاڻي نئون چونڊيل صدر مسٽر ٽرمپ وائيٽ هائوس وڃڻ وارو آهي پر تمام گهڻا نجي ڪيسَ اڃان به ان تي آهن. سوال اهو آهي ته اهي ڪهڙي قسم جا ڪيسَ آهن ۽ اڳتي هلي آمريڪي صدر تي ڪئين اَثرَ وجهندا.
ڊونلڊ ٽرمپ جي صدارتي قسم کڻڻ کان هڪ ڏينهن پوءِ عورتن جي حقن جو مظاهرو
آمريڪا جو صدر ڊونلڊ ٽرمپ 20 جنوريءَ تي آمريڪا جي 45هين صدر جي حيثيت ۾ پنهنجي عهدي جي سُنهُن يا ساک يا قسم کڻندو. ان کان هڪ ڏينهن پوءِ آمريڪا جي تاريخ ۾ عورتن جي حقن جي لاءِ سڀني کان وڏو مظاهرو ڪيو ويندو. جنهن ۾ ٻن سئو کان وڌيڪ تنظيمون حصو وٺنديون.
صدر ڊونلڊ کي پنهنجي زبان ضابطي ۾ رکڻ جي صلاح
سي آءِ ايَ جي سرواڻ جان برنن صدر ڊونلڊ ٽرمپ کي صلاح ڏني آهي ته صدر ٿيڻ کانپوءِ کيس ڳالهائڻ وقت ضابطو رکڻو پوندو.
ڊونلڊ ٽرمپ پننهنجي عهدي جو قسم کڻي ورتو
20 جنوري 2017ع تي چونڊيل آمريڪي صدر پنهنجي عهدي جو قسم کڻي آمريڪا جو باقاعدي 45هيون صدر ٿي ويو.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:1946ع جون پيدائشون زمرو:2016ع زمرو:2017ع زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:جيئريون شخصيتون زمرو:سوانح حیات زمرو:سياست زمرو:شخصيتون زمرو:گڏيل آمريڪي رياستون
گھانگھرو
گھانگھرو سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي لاڙڪاڻي تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 20 عاقل جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جنھن ۾ ڳوٺ گھانگھرو پڻ واقع آهي 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڪل آبادي 6,996 آهي.
مرزا جاني بيگ ترخان
مرزا جاني بيگ ترخانپنهنجي پيءُ (ميرزا پائينده بيگ) جي جيئري ئي مسندِ سلطنت ۽ حڪومت تي ويٺو. جيئن ته ميرزا جاني بيگ، ميرزا محمدباقي جو پوٽو هو، تنهنڪري سمورن ارغونن ۽ ترخانن يعني حڪومت جي اميرن ۽ مصاحبن، ميرزا جاني بيگ جي فرمانبرداري مڃي.
عزيزن سان سلوڪ
مرزا عيسيٰ ترخان ٻيون  پٽ جان بابا ترخان، جيڪو ميرزا محمدباقي جي خوف کان سميجن جي لشڪر ۾ وڃي لڪو هو، تنهن کي ميرزا جاني بيگ هزارن حيلن ۽ دلاسن سان نهايت عزت ۽ احترام سان ٺٽي ۾ آندو ۽ پنهنجي پڦي جو هن سان نڪاح وڌائين ۽ هن لاءِ جاگير، منصب جدا مقرر ڪيائين. مرزا شاهه بابا ابن مرزا جان بابا ترخان کي به هندستان وڃڻ کان روڪي، هن تي نوازشون ۽ ڪرم نوازيون ڪري هن کي سندس لائق تحفا ڏئي، ٺٽي روانو ڪيائين ۽ حڪم ڪيائين ته سندس ننڍي پڦيءَ سان شاهه بابا جو نڪاح ڪيو وڃي.
مغلن سان جنگن جو پھريون دور
ماھ ربيع الاول 994هه جي اڪبر بادشاهه، صادق محمدخان کي بکر جي حڪومت تي متعين ڪري، پڻ ٺٽي جي فتح ڪرڻ جو حڪم ڏنو. جڏهن صادق محمد خان، ذي الحج 994هه ۾ سيوستان کي فتح ڪرڻ جو ارادو ڪيو، تڏهن مرزا جاني ترخان، ان خبر جي ٻڌڻ کانپوءِ پنهنجي فوجي بهادرن جي لشڪر کي موڪليو. ڳوٺ پاٽ ۾ ٻئي لشڪر دوبدو مليا ۽ سخت جنگ لڳي، طرفين جا ڪيترائي ماڻهو جنگ ۾ مارجي ويا، ميرزا جاني بيگ ترخان جي طرف کان چند مشهور نوجوان جهڙوڪ: سلطان محمود پربندق ۽ مير ڪوچڪ بن سبحان قلي وغيره مقتول ٿيا ۽ رستم بدر دستم قيد ٿيو. محمد صادق خان کي فتح ٿي. سبحان قلي ارغون لشڪر جو سپهه سالار هو ۽ درياءَ جي ڪناري تي هڪ ننڍو قلعو ٺهرايائين ۽ مذڪوره قلعي کي پڻ جنگي هٿيارن سان سينگاريائين. ان قلعي جي هيٺان ڪيتريون ئي ڊونڊيون (ننڍيون ٻيڙيون) بيٺل هيون. سو موقعو ڏسي، سبحان قلي خان ارغون هڪ ڊونڊي ۾ سوار ٿي، ٻيو دفعو جنگ جي ارادي سان نڪتو.نهايت بهادري ۽ جوان مردي سان وڙهيو، ٻنهي طرفن جا ڪيترائي ماڻهو قتل ٿيا. سبحان قلي ارغون، سپهه سالار کي ٻن ڊوندين سميت، صادق محمدخان جي ماڻهن گرفتار ڪيو، انهيءَ فتح کانپوءِ، صادق محمد خان سيوستان جي قلعي کي گهيرو ڪيو. جڏهن محاصره کي چڱو وقت گذريو، تڏهن قلعي جي ديوار ۾ شگاف ڪري کوٽي، فصيل واري دروازي کي قلعي جي اڳيان بيهاريائون. جنهن بعد قلعي ۾ رهندڙن يڪدم ٻي ديوار ٺاهي ورتي.ان گھيري وقت دھلي فتح جي خبر موڪلي صادق خان اڪبر بادشاھ کان ٺٽي تي حملي جي اجازت گھري. ان وچ ۾ مرزا جاني بيگ جا اڪبر بادشاھ لاءِ تحفا سندس درٻار پھتا ۽ ان جي درٻار ۾ ٺٽي جي عالم جلال الدين شيرازي جي ڪردار ادا ڪرڻ سان اڪبر صادق خان کي واپس بکر موٽي وڃڻ جو حڪم ڏنو ۽ مرزا جاني بيگ لاء خلعت ۽ ھاٿي  موڪليائين.
خاندان جي ٺٽي مان نيڪالي ۽ پويون دؤر
ميرزا جاني بيگ ترخان، بکر ۾ پهتو، تڏهن پنهنجي پٽن ۽ اهل و عيال کي رخصت ڪيائين، ۽ پاڻ خان خانان سان گڏ مقرر تاريخ تي قدم بوسيءَ جي شرف کان مشرف ٿيو ۽ حضرت بادشاهه به ميرزا جاني بيگ جي طرف نهايت عنايت سان توجهه ڪيو. جنهن بعد ڪمال شفقت ۽ عاطفت سان ظهور پذير ٿيو، ۽ کيس پنج هزاري منصب سان سرفراز ڪيائين. سموريون جاگيرون وري ميرزا کي مقرر ڪري ڏنيون ويون. بادشاهه اهو به حڪم ڪيو ته ميرزا جاني بيگ پنهنجن ماڻهن پٽن ۽ اهل و عيال کي ٺٽي وڃڻ لاءِ رخصت ڪري ۽ پوءِ پاڻ خود پنهنجي سر، حضور موفور السرور جي خدمت ۾ مسرور ٿي رهي. ميرزا، شاهي ملازمت ۾ ايتري قدر ته قابلِ اعتماد هو جو، شهزادو خسرو سندس دامادي ۾ ٿيو.
وفات
جڏهن حضرت بادشاهه دکن جي طرف متوجه ٿي، احمد ننگر ۽ اسير جا قلعا فتح ڪيا، تڏهن ميرزا جاني بيگ، سرسام جي عارضي ۾ مبتلا ٿي، ماهه رجب 1011هه ۾ دائمي جهان ڏي روانو ٿيو (سندس مقبري واري ڪتبي تي تاريخ وفات ۲۷ رجب ۱۰۰۹ ھ لکيل آهي). ٺٽي ۾ ميرزا جاني بيگ جي حڪومت جو عرصو مجموعي طرح ارڙهن سالن جو هو. جنهن مان ست سال حڪومت تي برقرار رهيو ۽ باقي يارنهن سال امير جي حيثيت ۾ بسر ڪيائين .سيد حسام الدين راشدي ”مرزا غازي ترخان“ ۾ ان جي مقرري جي باري ۾ لکي ٿو ته: مرزا جاني بيگ جي وفات 27 رجب 1009هه (1600ع) تي برهانپور ۾ ٿي ۽ ان جي ميت ٺٽي ۾ آڻي مٽي حوالي ڪئي ويئي ..
ڊڪشنري (آڪسفورڊ ليڪسيڪو)
thumb|نانا ويبسائيٽ جو هوم پيج
ليڪسيڪو (Lexico) هڪ ويبسائيٽ آهي جيڪا آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس (اويوپي) طرفان تيار ڪيل انگريزي ۽ اسپين جي لغتن جو مجموعو آڪسفورڊ يونيورسٽي جو پبلشنگ هائوس آهي ، جيڪا ٻين ڪمن جي وچ ۾ ، انيڪ پرنٽ دڪشنرين جي ڇپائي پڻ ڪندي آهي. جڏهن ليڪسيڪو تي ڊڪشنريون صرف او يو پي ٺاهي وئي آهي، اها ويب سائيٽ Dictionary.com جي ملڪيت آهي، جنهن جي مشهور ويب سائيٽ ٻين پبلشرز جهڙوڪ رينڊم هائوس طرفان ڊڪشنرين (لغتن) جي ميزباني آهي.
يوميٽازوئا
يوميٽازوئا يا ڊپلوبلاسٽس يا ايپيٿيليوز. يوميٽازوئا يوناني ٻوليء جي ٽن لفظن مان نڪتل آهي: يو(εὖ) جنھن جي معني آهي چڱو.ميٽا(μετά) ۽ زون (ζῷον) جنھن جو معني آهي جانور. اھو يوڪيريئوٽا جي ڪنگڊم اينيميليا جو فائلم آھي ۽ پوريفيرا جي ڀيڻ سڏبو آهي. روايتي طور تي يوميٽازوئنس جانورن جي پنجن ڪنگڊمز واري درجابندي ۾ سڀ کان وڏو گروپ آھن. ان کي تنھن ڪري ذيلي ڪنگڊم سڏيو ويندو آهي ۽ ھن ئي گروپ جي جانورن لاءِ لفظ ميٽازوئا استعمال ٿيندو آهي پر زياده تر اھو اينيميليا لاءِ استعمال ٿيندو آهي.
حوالا
زمرو:جانور
صلواة خوف
"وَإِذَا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَىٰ لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ ۗ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً وَاحِدَةً ۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ كَانَ بِكُمْ أَذًى مِنْ مَطَرٍ أَوْ كُنْتُمْ مَرْضَىٰ أَنْ تَضَعُوا أَسْلِحَتَكُمْ ۖ وَخُذُوا حِذْرَكُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا 102 ترجمو:۽ (اي پيغمبر! ويڙھ مھل) جڏھن منجھن ھجين پوءِ کين نماز پڙھائين تہ منجھائن ھڪ ٽوليءَ کي توسان (نماز ۾) بيھڻ گھرجي ۽ پنھنجن ھٿيارن کي (ساڻ) وٺڻ گھرجين، پوءِ جنھن مھل (اُھي) سجدو ڏيئي بيھن (تنھن مھل) اوھان جي پوئتان ٿين، ۽ جنھن ٻئي ٽوليءَ نماز نہ پڙھي آھي سي، اچن تن کي توسان نماز پڙھڻ گھرجي ۽ پنھنجي بچاءَ (جي شين) ۽ پنھنجن ھٿيارن کي وٺڻ گھرجين، ڪافر گھرندا آھن تہ جيڪر اوھين پنھنجن ھٿيارن ۽ پنھنجي سامان کان (ڪجھ) بي خبر ٿيو تہ اوھان تي ھڪ ئي ڀيري حملو ڪن، ۽ جيڪڏھن اوھان کي مينھن کان ڪا تڪليف ھجي يا اوھين بيمار ھجو تہ اوھان تي گناھ نہ آھي تہ پنھنجا ھٿيار لاھي رکو، ۽ پنھنجي بچاءَ جون شيون (ساڻ) وٺو، بيشڪ الله ڪافرن لاءِ خواري ڏيندڙ عذاب تيار ڪيو آھي"
- النساء: 102
صلواة خوف جو حڪم ان صورت ۾ ھوندو آھي جڏھن دشمن جي حمل جو خطرو تہ ھجي پر عملي طور تي قتال شروع نہ ٿيو ھجي. جنگ جي وقت حنفي فقه جي مطابق نماز ڇڏي ويندي آهي. امام مالڪ ۽ امام ثوري مطابق جنگ دوران جيڪڏهن رڪوع ۽ سجدو ممڪن نہ ھجي تہ اشارن سان پڙھي وڃڻ کپي. نبي جن کان ثابت آھي تہ خندق جي جنگ دوران چار نمازون ڇڏيون ھيون جيڪي بعد م ترتيب سان ادا ڪيون، باجود ان جي تہ صلواة خوف جو حڪم خندق جي جنگ کان اڳ اچي چڪو ھيو. ھن نماز جي ترڪيب جو مدار جنگي حالتن تي ھوندو آھي. نبي جن مختلف حالتن ۾ مختلف طريقن سان نماز پڙھائي. ھن نماز جو ھڪ طريقو ابن عباس مطابق ھي آھي تہ فوج جو ھڪ حصو امام سان گڏ نماز پڙھي ۽ ٻيو حصو دشمن سان مقابلي تي ھجي ۽ جڏھن رڪعت پوري ڪري تہ سلام ورائي مقابلي ۾ وڃي ۽ پھريون حصو اچي ٻي رڪعت ۾ امام سان شامل ٿي وڃي اھڙي طرح امام جون ٻہ رڪعتون ٿينديون ۽ فوج جي ھڪ رڪعت. ٻيو طريقو عبدالله بن مسعود مطابق اھو اھي تہ مٿئين طريقي سان ھڪ ھڪ رڪعت امام پٺيان پڙھڻ بعد فوجي واري سان پنھجي ڇڏيل ٻي رڪعت پڻ پوري ڪن. ٽيون طريقو حسن بصري مطابق اھو آھي تہ امام چار رڪعتون پڙھي ۽ فوجي مٿئين پھرين طريقي سان ٻہ ٻہ رڪعتون امام پٺيان پڙھن.
زندگي جي شروعات (دستاويزي فلم)
موکي ميڊيا طرفان پيش ڪيل پهرئين ننڍي سائنسي دستاويزي فلم جنهن کي آواز صنم سنڌي، هدايتڪار ۽ لکندڙ منير حسين، ترتيب ۽ پيش ڪندڙ مهراڻ آهي.
فلم چارلس ڊارون جي نظريي ارتقا تي آهي، فلم جو ٽريلر 3 فيبروري تي ڏيکاريو ويو جڏهن ته فلم يوٽيوب تي 12 فيبروري 2017ع تي رليز ڪئي وئي، جنهن ڏينهن تي چارلس ڊارون جو جنم ڏينهن آهي.
سوڀراج نرملداس فاني
سوڀراج نرملداس فاني ([ انگريزي: Sobhraj Nirmaldas Fani]؛ جنم: 27 فيبروري 1883ع - 15 مارچ 1956ع) سنڌي ٻوليءَ جو ناليوارو اديب، شاعر ۽ محقق هو. عربي ۽ فارسي ٻوليءَ تي به عبور حاصل هئس. سنڌ جي تاريخ تي لکيل سندس مضمون اڄ به وڏي اهميت رکن ٿا. هو ڪيترن ئي ڪتابن جو ليکڪ پڻ هو.
ننڍپڻ
سوڀراج جو جنم 27 فيبروري 1883ع ۾ حيدرآباد سنڌ جي هڪ عامل هندو خاندان ۾ ٿيو. سندس پيءُ نرملداس فتح چند سنڌي، عربي ۽ فارسيءَ جو وڏو عالم هو، جنهن جا تاريخي ناول سنڌي ادب ۾ پنهنجي هڪ خاص جڳھ والارين ٿا. مشهور تاريخي ناول ”دلو راءِ جي ننگري“ نرملداس فتح چند جو هڪ مشهور تاريخي ناول آهي.
سوڀراج کي علم، ادب ۽ تاريخ سان دلچسپي پنهنجي والد کان ڄڻ ته ورثي ۾ ملي. هن مئٽرڪ جو امتحان بمبئي (هاڻي ممبئي) يونيورسٽيءَ مان پاس ڪيو جنهن ۾ هن پهرين پوزيشن حاصل ڪئي. هو وڌيڪ تعليم حاصل نه ڪري سگهيو ۽ سرڪاري نوڪري ڪرڻ لڳو. هن مختيارڪار جي حيثيت سان سنڌ جي مختلف شهرن ۾ نوڪري ڪئي ۽ 1937ع ۾ ڊپٽي ڪليڪٽر جي حيثيت ۾ رٽائر ٿيو.
علمي ۽ ادبي ڪاوشون
سوڀراج نرملداس پنهنجي دور جو هڪ بهترين شاعر ۽ عالم هو. موسيقيءَ سان به خاص لڳاءُ هئس. هو نه فقط سنڌي ٻوليءَ جو پارکو هو پر عربي ۽ فارسي ٻولين تي به عبور حاصل هئس. 1940ع ۾ ان وقت جي تعليم واري وزير جي ايم سيد جي ڪوششن سان سنڌي ادب جي ترقيءَ ۽ ڦهلاءَ لاءِ ”سنڌي ادب لاءِ مرڪزي صلاحڪار بورڊ“ نالي هڪ ادارو ٺاهيو هو. سوڀراج نرملداس 1947ع تائين انهيءَ بورڊ جو ميمبر رهيو. هندستان جي ورهاڱي کان پوءِ اباڻا ڪک ڇڏي هندستان لڏي ويو.
سوڀراج انگريزي، فارسي ۽ سنڌيءَ سان گڏوگڏ سنسڪرت، اردو ۽ عربيءَ جو به سٺو ڄاڻو هو. هن مختلف مذهبن ۽ فلسفن کي پڙهيو هو ۽ پنهنجي سڄي حياتي مذهبي رواداري، محبت ۽ مروت سان بسر ڪيائين. سوڀراج ڏهن سالن جي ننڍڙي ڄمار کان شاعري ڪرڻ شروع ڪئي. سندس تخلص ”فاني“ هو. سندس شاعريءَ تي فارسي رنگ نمايان هو ۽ هو هڪ بهترين غزل گو شاعر هو. شاعريءَ سان گڏ هو هڪ بهترين نثرنويس پڻ هو. هن سنڌ جي 80 شهرن بابت کوجنا ڪئي ۽ ڪيترائي مضمون لکيا جن مان اڪثر ”ڊيلي گزيٽ“ ۾ ڇپيا. ان کان علاوه سندس شاعري ۽ مضمون ٻين به ڪيترن ئي رسالن ۾ ڇپيا.
ڇپيل ڪتاب
فانيءَ جو ڪيتروئي مواد مختلف رسالن ۾ ڇپيل آهي جنهن کي هڪ هنڌ گڏ ڪرڻ جي ضرورت آهي. سندس ڪجه ڪتاب ڇپجي چڪا آهن جن مان هيٺيان خاص ذڪر لائق آهن :
وفات
سوڀراج نرملداس فانيءَ 15 مارچ 1956ع تي وفات ڪئي.
فتح اللّٰه صديقي
مخدوم فتح اللّٰه صديقي ولد ضياءِ الدين صديقي جو جنم قاضي محلا سيوهڻ شريف 1943ع ۾ ٿيو.سندس تعليم ايم اي سنڌي ادب ۾ آهي.مخدوم فتح الله صديقي سنڌي ٻولي ۾ سڀ کان پهرين سنڌي انسائڪلو پيڊيا لکي آهي. سندس ڪتاب جو پهريون جلد الف ۽ ب تي مشتمل آهي. لڳ ڀڳ 1200 پيجن تي ڪتاب آهي. پاڻ سنڌي ٻولي جو ڄاڻو آهي.
اڳتي هلي سيوهڻ ۾ پنهنجو اشاعتي ادارو شهباز اڪيڊمي جي نالي سان قائم ڪيائين. بعد ۾ سنڌي ڪتابي سلسلو گلشن سريز جي نالي سان پڻ جاري ڪيائين. 1973ع تي پاڻ ليڪچرر مقرر ٿيو.
پختون ماڻھو
thumb|250px|ڏکڻ افغانستان جا پختون
فتح اللّٰه صديقي
لکڻ جي شروعات
سال 1966ع ۾ ٻارڙن لاءِ پهرين اخبار “ٻارن جو خبر نامو” جاري ڪيائين. 1969ع ۾ عالمي معلومات ڀاڱو پهريون ۽ 1970ع ۾ ساڳئي ڪتاب جو ڀاڱو ٻيو شايع ڪرايائين.
پختون ماڻھو
پختون: Pashtuns: (, or ; پښتانه Pax̌tānə; singular masculine: پښتون Pax̌tūn, feminine: پښتنه Pax̌tana; also Pukhtuns) تاريخي طور تي افغان نسل سڏبا آهن. آھي پٺاڻ پڻ سڏبا آهن اھي زيادہ تر پاڪستان ۽ افغانستان ۾ رهندڙ آهن  ۽ پشتو ٻولي ڳالھائيندا آھن
فتح اللّٰه صديقي
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻهو زمرو:سنڌي اديب زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:1943ع جون ولادتون
رام پنجواڻي
تعليم
رام پنجواڻي اسڪولي تعليم لاڙڪاڻي ۾ ورتي ۽ ڪاليجي تعليم لاءِ ڊي جي سنڌ گورنمينٽ سائنس ڪاليج ڪراچيءَ ۾ داخل ٿيو جتي هن ڪاليج مان گريجوئيشن ڪئي.
علم ادب
رام ڊي جي ڪاليج ۾ ليڪچرار مقرر ٿيو. هند توڙي سنڌ ۾ هن زندگيءَ جا ذري گهٽ 50 سال پروفيسريءَ ۾ گذاريا، نه رڳو بي. اي ۽ ايم. اي جي شاگردن کي پڙهايائين، پر ڪيترن ئي اديبن ۽ شاگردن سندس رهنمائيءَ هيٺ پي.ايڇ.ڊي پڻ ڪئي. هن ۽ ٻين سنڌي ٻوليءَ جي گهڻ گهُرن سنڌي ٻوليءَ کي ڀارت ۾ زنده رکڻ ۽ اتان جي آئين ۾ مڃتا ڏيارڻ لاءِ پنجاهه واري ڏهاڪي ۾ جڏهن تحريڪ هلائي ته ان ۾ رام پنجواڻيءَ جو مکيه ڪردار هو. هن مهاتما گانڌي ۽ جواهر لعل نهروءَ جي آڏو ڳائي داد حاصل ڪيو، پر جڏهن اندرا گانڌي وزيراعظم هئي ته ان جي آڏو به نه رڳو ڳائي داد حاصل ڪيائين، پر ڳائيندي ڳائيندي کيس گذارش ڪيائين ته سنڌي ٻوليءَ کي هندستان جي قومي ٻولي جو ڏيڻ جي گذارش ڪئي. هن ۽ ٻين بزرگن ۽ نوجوانن جي جدوجهد سان سنڌي زبان کي 10 اپريل 1967ع تي ڀارتي آئين جي اٺين شيڊول تي قومي زبان طور تسليم ڪيو ويو. رام پنجواڻي هڪ ئي وقت شاعر، ڪهاڻيڪار، ناول نگار، ناٽڪ نويس، مضمون نگار ۽ نقاد رهيو. هن ادب جي مٿين صنفن ۾ لکي پاڻ کي سنڌي ادب جي اعليٰ ليکڪ طور مڃايو. هو گهڻ رخي شخصيت هو ۽ سندس هر رخ مڪمل هو. ورهاڱي کان پهرين ۽ سنڌي ادبي سنگت جي قيام کان اڳ جڏهن ڊاڪٽر گربخشاڻيءَ جي رهبريءَ ۾ ڊي. جي. سنڌ ڪاليج ڪراچيءَ ۾ سنڌي ادبي سرڪل قائم ٿيو ته ڊاڪٽر گربخشاڻيءَ کي ان جو صدر ۽ رام پنجواڻيءَ کي نائب صدر بڻايو ويو ۽ شيخ عبدالرزاق ”راز“ ان سرڪل جو جنرل سيڪريٽري بڻيو، جڏهن ته شيخ اياز سميت ٻيا ناليوارا اديب ان جا ميمبر هئا. ورهاڱي کانپوءِ پروفيسر رام پنجواڻي بمبئيءَ ۾ مستقل رهائش اختيار ڪئي. جئه هند ڪاليج بمبئيءَ ۾ سندس خدمتون وسارڻ جهڙيون نه آهن. سندس ڳايل ڪلامن ۽ ڀڄنن جو ڪئسٽون به جاري ٿيون. رام پنجواڻيءَ زندگيءَ جي آخري ڏينهن ۾ بمبئيءَ ۾ ”سيتا سنڌو ڀوَن“ قائم ڪيو، جيڪو سنڌيت ۽ سنڌي تهذيب جو وڏو ڪلچرل مرڪز آهي. جنهن کي سندس لاڏاڻي بعد مشهور اديب جوڙي ٺاڪر چاولا ۽ پارو چاولا قائم رکيو اچن. پروفيسر رام پنجواڻي ڀارت ۾ نيشنل بُڪ ٽرسٽ جو ميمبر؛ساهتيه اڪيڊمي جي صلاحڪار بورڊ جو ميمبر؛ بمبئي يونيورسٽي ۾ سنڌيءَ جو پهريون ريڊر پروفيسر ۽ يونيورسٽيءَ جي بورڊ آف اسٽڊيز جو چيئرمئن؛ ڪي. سِي ڪاليجن جي ڊارمئٽڪ ۽ ڪلچر سرگرمين جو اعزازي پروفيسر ۽ ٻين ڪيترن ادارن ۽ ثقافتي مرڪزن جو ميمبر رهيو.
ناول
(1) قيـدي (1943ع)، (2) شرميـلا (1944ع)، (3) لطيـفـا (1945ع)، (4) اسـان جـو گهـر (1946ع)، (5) چانديءَ جو چمڪو (1947ع)، (6) زنـدگـي يا مـوت (1952ع)، (7) آهي نـه آهي (1955ع)، (8) شل ڌيئر نه ڄمن (1957ع). ڪهاڻيون: (1) انوکا آزمودا، (2) وچتر واقعا، (3) تنهنجا منهنجا تجربا (1976ع).
ناٽڪ
(1) نئون زمانو (هن ناٽڪ ۾ نئين زماني جي حالتن سان ٺهڪندڙ پيڙهي وڇوٽيءَ Generation Gape جو اظهار آهي. هي اصلوڪو ناول ڪيترائي ڀيرا اسٽيج ٿي چڪو آهي، (2) طنزيه ناٽڪ ”سماج سيوَڪ“ هي هڪ فصلو ناٽڪ (One Act Play) به ڪيترا ڀيرا اسٽيج ٿيو، (3) شاهه جي ستن سورمين تي آڌارڪ 7 ناٽڪ، جيڪي نه رڳو اسٽيج ٿيا، پر سنڌيت ۽ شاهه سان محبت کي عام ڪرڻ ۾ مددگار ثابت ٿيا.
مضمون
(1) سِپون، (2) يادگيريون، ۽ (3) ادبي گلشن. هن سنڌي ڪلاسيڪي ۽ جديد شاعريءَ تي مشتمل ڪيترا انتخاب (Authologies) ڇپرايون، جن ۾: (1) سنڌي شعر جو انتخاب 1947ع تائين، (2) چونڊ ڪلام، (3) سنڌ جي سوکڙي، (4) سڪ جي سوغات، (5) چونڪيءَ جا گيت.
ترجما
1 پـدما (هال ڪينس جي مشهور ناول 'The Eternal City' جو ترجمو، (2) دوست ڪيئن ڪجن (ڊيل ڪارينگيءَ جي ڪتاب 'How to Win Friends' جو ترجمو، (3) دليون ڪيئن کينچجن 'Influence People' جو ترجمو، ۽ (4) ياد ڪندا، گجراتي ناول جو ترجمو.
فلمون
رام پنجواڻيءَ جي زندگيءَ جي تجربن ۽ آزمودن تي ٻڌل حقيقي ڪهاڻيون آهن. هن سنڌي فلمون ”جهولي لال“ ۽ ”هو جمالو“ ٺاهيون.
اوارڊ
پروفيسر پنجواڻي کي ادبي ۽ سماجي خدمتن تي ”سنڌو رتن اوارڊ“، ”ڊاڪٽر چوئٿرام گدواڻي اوارڊ“، ”ساهتيه اڪيڊمي اوارڊ“، ”پدماشري اوارڊ“ ۽ ٻيا ڪيترا اوارڊ ۽ مڃتائون مليون.
ديهانت
پروفيسر رام پنجواڻي جي رهائش ماهيم،ممبئي ۾ هئي جتي  هو 1987ع ۾ لاڏاڻو ڪري ويو.
حوالا
زمرو:1911ع جون پيدائشون زمرو:1987ع جون فوتگيون زمرو:ادب ۽ تعليم ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:شاعر زمرو:ليکڪ زمرو:ممبئي يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد زمرو:ناول نگار زمرو:ڊرامه نگار
هڪ ڏهاڙو بين الاقوامي
thumb|[[ملبورن ڪرڪيٽ گرائونڊ ۾ کيڏيل هڪ ڏينهن بين الاقوامي]] هڪ ڏينهن بين الاقوامي (One Day International) محدود اوورز ۾ ڪرڪيٽ جو هڪ روپ آهي جيڪا بین الاقوامي حیثیت سان ٻن ٽيمن جي وچ ۾ کيڏي ويندي آهي. ڪرڪيٽ عالمي ڪپ ساڳئي روپ ۾ کيڏيو ويندو آهي.
پهريون هڪ ڏينهن بین الاقوامي ڪرڪيٽ میچ 5 جنوري 1971ع تي آسٽريليا قومي ڪرڪيٽ ٽيم ۽ انگلينڊ قومي ڪرڪيٽ ٽيم جي وچ ۾ ملبورن، وڪٽوريا، آسٽريليا ۾ ملبورن ڪرڪيٽ گرائونڊ تي کيڏيل ويو. حقيقت ۾ هي هڪ ٽيسٽ میچ هيو پر مينهن جي سبب پهرين ٽي ڏينهن راند نه ٿي سگهي، جنهنجي سبب کان ٽيسٽ میچ کي ختم ڪري اٺن بالن جي 40 اوورز جو میچ ڪيو ويو. انهيءَ ۾ آسٽريليا 5 وڪٽن تان ميچ کٽيو. پهرين هڪ ڏينهن میچ ۾ اڇي ڪٽ ۽ ڳاڙهي بال سان کيڏيو ويندو هو.
حوالا
زمرو:ڪرڪيٽ
امي
اُمي (Ummi), عربي زبان جو لفظ آهي، جنهن جي معنا آهي لکي ۽ پڙهي نه سگهڻ يا اڻپڙهيل. اصطلاحي زبان ۾ ”امي“ ان کي چئبو آهي، جنهن ڪنهن مڪتب يا مدرسي مان رسمي تعليم نه پرائي هجي. امي يا قدرتي علم سان نوازيل، انوکي ذهن ۽ علمن سان مالا مال هجي. حضرت محمد ﷺ لاءِ چيو ويندو آهي ته لکي پڙهي نه سگهندا هئا ۽ امي هئا. پر مٿن وحيءَ ذريعي ڄاڻ ايندي هئي. وحي سڀ کان پهريان لفظ، جيڪي نبي سڳوري کي چيا سي هئا ” اقرا“ يعني پڙهه ته پاڻ جواب ڏنائون ته ”مونکي پڙهڻ نٿو اچي“ اهڙي نموني ٻه ٽي دفعا اهو سوال ۽ جواب ٿيو، جنهن کان پوءِ نبي سڳوري پڙهڻ (چوڻ) شروع ڪيو، جو کين حضرت جبرئيل وحي جي صورت ٻڌائيندو ٿي ويو. اڪثر بزرگن ۽ درويش شاعرن کي سندن مڃيندڙ ’امي‘ ڄاڻائي سندن باطني علم جي اهميت بيان ڪندا آهن. شاهہ عبداللطيف ڀٽائي لاءِ به اهڙو تصور موجود رهيو آهي. جيتوڻيڪ سندس پڙهيل هئڻ جي شاهديءَ لاءِ ’رسالو‘ ئي گهڻو ڪجهه ٻڌائي ٿو.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:مذهب زمرو:اصطلاح
سماٽ
سماٽ سنڌ جي نج سنڌي قبيلن تي ٻَڌل ذاتين کي سماٽ سڏيو ويندو آهي. کين ڄاموٽ پڻ چيو ويندو آهي. سماٽ لفظ سنسڪرت جي ”سماتر“ مان ورتل آهي، جنھن جي معنيٰ آهي اصل رهاڪو، يعني سنڌ جا اصلوڪا ماڻھو.سماٽ ملاح آھن سميجا'سما وغيره ملاح آھن
حوالا
زمرو:سنڌي ذاتيون
فارو ٻيٽ
جزائرفارو (Faroe Islands) ڊينمارڪ جي ڪنٽرول ھيٺ ھڪ خودمختيار ٻيٽن جو مجموعو آھي، ۽ ھي ٻيٽ برطانيا جي اتر ۾ اتر ڄميل سمنڊ ۾ واقع آهي.
ڊينمارڪ جي بادشاهت هيٺ هڪ آزاد جزائر ، ناروي سمنڊ ۽ سنگلين جي اتر واري ايٽلانٽڪ سمنڊ جي ناروي ۽ آئس لینڈ جي سنگم تي واقع آهي. ڪل ايراضي تقريبن 540 چورس ميل آهي .2010 جي مردم شماري مطابق ، آبادي 50،000 آهي .فارو جزائر کي 1948 ۾ جزوي خودمختياري ڏني وئي .هي خودمختياري وقت سان گڏ وڌي. ۽ ڊينمارڪ کي ھن وقت بچاء َََََََ ، پرڏيهي معاملن ، پوليس ، عدليہ ۽ فنانس جون وزارتون آهن، ۽ سرڪاري  مذهب عيسائيت. فارو ٻيٽ ۾ پهريون دفعو چرچ 1 جنوري 1540 ۾ مڪمل ڪيو ويو. ڪلچر نورڊڪ آهي ۽ ٻولي فاروزي آهي .هي ٽن ٻولين جو ميلاپ آهي: قديم اسڪينويانا ، آئس لينڪ ۽ فيروزي. ٻين ملڪن وانگر نہ هو
اور ڈنمارک کے پاس دفاع،خارجہ،پولیس،عدلیہ اور خزانہ کے معاملات رہ گئے۔مذہب عیسائیت ہے۔فرینگاسیگا کے مطابق سگمندربرسٹسن نے 999ء میں یہاں عیسائیت متعارف کرائی۔ایک اور روایت کے مطابق اس سے نصف صدی قبل یہاں عیسائیت کے پیروکار موجود تھے۔جزائرفارو کا پہلا کلیسا یکم جنوری 1540 کو مکمل ہوا۔یہاں کی ثقافت نارڈک ممالک سی ہے اور یہاں کی زبان فیروئیز ہے جوتین زبانوں کا امتزاج ہے قدیم سکنڈینیوین،برفستانی اور فیروئیز۔چٹانی علاقوں اور کم رقبے کی وجہ سے یہاں کا نظام مواصلات دنیا کے دیگر ملکوں جیسا نہیں تھا
لیکن اب یہ صورت حال نہیں اور بڑے پیمانے پر اقدامات کیے گئے ہیں تقریبا 80 فیصد آبادی کو سرنگوں، پلوں اور برساتی راہوں کے ذریعے ملا دیا گیا ہے اور تقریبا تمام جزائر اب منسلک ہیں۔
ڦودنو
thumb|left|200px|ڦودني جا گل thumb|left|200px|ڦودني جو ٻوٽو
ڦودنو، هن کي هندستانيءَ ۾ پودينا ۽ انگريزيءَ ۾ مِنٽ ۽ پيپرمنٽ،  فارسيءَ ۽ عربيءَ ۾ نَعناع سڏيندا آهن. هي هتي باغن ۾ ڀاڄين سان گڏ گهڻو پوکبو آهي. سندس پنن ۾ خوشبوءِ ٿيندي آهي، تنهنڪري آلا توڙي سڪا پن چٽڻيءَ ۾ ۽ ڀاڄيءَ يا ٻوڙ ۾ گهڻو وجهندا آهن. هن جو عرق به ڪڍندا آهن، جو پيٽ جي سور لاءِ يا ٻين دوائن ۾ گهڻو ڪم ايندو آهي. هي ول وانگي پکڙندو آهي، پر گهڻو نه. هن جو ڏيهي قسم به آهي ۽ ولايتي به. ڏيهي قسم جا پن البت گول ٿيندا آهن ۽ ولايتي قسم جا ڊگها. هي اوڀڙ پاڙن ڪڍي هڻڻ سان ٿيندو آهي. گهميل زمين ۾ ۽ ڇانوري ۾ چڱو ٿيندو آهي. سرد موسم ۾ پوکبو آهي.
طب
ڦودني کي عربي ۾ حبق، فارسي ۾ فودنج ھندي ۽ اردو ۾ پودينه، پودتڪ ۽ قونياسا پڻ چوندا آهن. ان جو طبي اثر گرم ۽ خشڪ ھوندو آھي.گھڻي استعمال سان آنڊن کي نقصان ڏيندو آهي. اھو سڪل سائي رنگ جي پنن وارو ٻن ٽن قسمن جو ٿيندو آهي. هڪڙو جبل جو، ٻيو ميداني ۽ ٽيون جيڪو عام طرح پوکبو آهي. ميداني ڦودنو سٺو هوندو آهي. اھو معدي ۽ جگر کي طاقت ڏئي ٿو، طعام کي هضم ڪري ٿو، وائي باديءَ کي تحليل ڪري ٿو. حيض، پيشاب ۽ پگهر جاري ڪري ٿو. جلندر، يرقان، هڏڪي، سيني ۽ معدي جي رطوبت جي نيڪال لاءِ فائديمند آهي. وڇونءَ جي زهر لاءِ ترياق آهي. حمل کي ڪيرائي ٿو. .
شين ۾ استعمال
ڦودنو جو هِڪُ قِسم آهي، جنهن جي پَن ۾ سُڳنڌ هوندي آهي. ڦودنو آئس ڪريم، ڪينڊي، ميون کي بچاءُ، شراب جي شربت، چيگنگم، ڏندن جي پيسٽ، ۽ ڪجهه شيمپو، صابڻ ۽ کَلَ يا چمڙي جي سارَسَنڀال جي شين لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي..
حوالا
زمرو:ٻوٽا
25 جُولاءِ
25 جُولاءِ ، عيسوي سال جو 206 هون (ليپ سال 207 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 159 ڏينهن (ليپ سال 160 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:جُولاءِ
سيج
سيج هيءَ انگريزي ڀاڄي آهي، جنهن کي هندستاني مالهي سِج ڪري سڏيندا آهن. هن جا پن ٻيءَ ڀاڄيءَ ۾ ڪم ايندا آهن. هن جو ٻج سياري ۾ پوکبو آهي. نومبر کان اڳي شروع ڪجي ۽ ڀليءَ زمين ۾ پوکجي. ڀاڻ ججهو ڏجي. اُس ۽ مينهن کان پناهه گهرجيس. جڏهن سلن ۾ چار يا ڇهه پن ٿين تڏهن ڪڍي چئن چئن انچن تي ڇڊا ڪري رکجن. فيبروريءَ ڌاري وري ڪڍي ڪنهن پناهه جهڙيءَ جاءِ تي زمين ۾ رکجن. هن جا پن سڪائي ٻاٽلين ۾ وجهي رکندا آهن..
ويب سائيٽ
thumb|آمريڪا جي انٽارڪٽيڪا پروگرام جي ويبسائيٽ thumb|نانا ويبسائيٽ جو هوم پيج
ويب سائيٽ هڪ انٽرنيٽ سروس آهي جيڪا واپرائيندڙن جي درخواست تي ويب پيجز (آرڪائيو) جي پڪ ڪندي آهي. جڏهن ليکڪ ۽ مضمون نگار پنهنجي لکڻيون ۽ مضمونن ۾ هڪ حوالو جو ذڪر ڪندا آهن جيڪي آن لائن دستياب هوندا آهن، اهي حوالا ويب جي ويب سائيٽ ۽ تصديق ٿيل پيج جي ذريعي ريفرنس جي اصلي يو آر ايل سان تصديق ڪندا آهن. هڪ حوالو پڻ ڏيو. ڇاڪاڻ ته ويب صفحا هر وقت ۽ پوءِ تبديل ٿيندا آهن ، ممڪن آهي ته حوالو وارو صفحو تبديل ٿي سگهي ۽ حوالا ڏيڻ جو مقصد وڃائي سگهي. اها تبديلي ٻئي عارضي ۽ دائمي آهي.
حوالا
زمرو:ويب سائيٽون
قندوز صوبو
قندوز صوبو يا ڪندوز صوبو: افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو جيڪو ان جي اترئين علائقي ۾ تاجڪستان جي سرحد تي واقع آھي. صوبي جي آبادي 9,53,800 آھي جنھن ۾ 45 سيڪڙو پختون، 20 سيڪڙو ازبڪ ، 20 سيڪڙو تاجڪ، 9.4 سيڪڙو ترڪمان، ۽ باقي ھزارا، عرب ۽ ٻيا شامل آهن. آبادي جو 94 سيڪڙو سني اسلام ۽ باقي شيعا اسلام سان تعلق رکندڙ ماڻهو آھن. صوبي جو گادي جو هنڌ ڪندوز شھر آھي. ھن صوبي مان قندوز ندي ڏکڻ کان اتر طرف گذري ٿي ۽ آمو درياء ۾ ڇوڙ ڪري ٿي.
حوالا
زمرو:افغانستان جا صوبا
خادم حسين سومرو
خادم حسين سومرو ولد حاجي حاڪم سومرو جو جنم سبز واري محله سيوهڻ شريف ۾ ٿيو. خادم حسين سومرو سائين جي ايم سيد جو ويجهو ساٿي رهيو آهي. پاڻ پبلشر به آهي. سندس پبليڪيشن جو نالو “سائين” آهي سندس اداري مان ڪتاب ڇپجندا رهن ٿا. پاڻ مختلف ملڪن جا سفر پڻ ڪري چڪو آهي. آمريڪا، انگلنڊ، فرانس، هالينڊ، اسڪاٽ لينڊ سويئزرلينڊ ۽ ٻين ملڪن جا دورا ڪري چڪو آهي.
ڇپيل ڪتاب
اردو ۾:
English
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻهو زمرو:سنڌي اديب زمرو:سنڌي ليکڪ زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
مارجورام
مارجو رام هيءَ هڪڙي پنن واري انگريزي ڀاڄي آهي، جا هتي گهڻو ڪم نه ايندي آهي. هيءَ کليل زمين تي ٿيندي آهي ۽ سارو سال بيهندي آهي. انهيءَ هوندي به آڪٽوبر مهيني ۾ سندس ٻج پوکبو آهي، يا پاڙون ڪڍي ڌار ڌار ڪري ٻئي هنڌ هڻندا آهن.
آسٽريا جو صدر
آسٽريا جو صدر آسٽريا جي ريپبلڪ جو رياستي سربراھ آھي.
Though theoretically entrusted with great power by the Constitution, in practice the president is largely a ceremonial and symbolic figurehead.
The president appoints the chancellor, the vice chancellor, the ministers, the secretaries of state, and the justices of the Supreme Courts. The president can also remove the chancellor and the Cabinet at any time. Additionally, the president signs bills into law, is empowered to, dis
2010ع
فوتگيون
2010ع زمرو:2009ع زمرو:سال
ٽائيم( مصالحو)
ٽائيم هن انگريزي ڀاڄيءَ کي هتي خراساني اجوائن به سڏيندا آهن. هن جا به مارجورام وانگي رڳا پن مصالح وانگي ڪم ايندا آهن. هن جي پوکڻ ۽ سنڀالڻ جو رستو ساڳيو سيج وانگي آهي، جنهن جو اسان مٿي ذڪر ڪيو آهي. هر سال آڪٽوبر ۾ ٻج پوکجي، ۽ جڏهن گرم موسم ويجهي اچي، تڏهن گڏ ڪري ڇانوَ ۾ سڪائي ٻاٽليءَ ۾ بند ڪري رکي ڇڏجي.
نور الله تنيو
پيدائش
نورالله تنيو (Noorullah Tuniyo) شهداد ڪوٽ ۾ استاد نيڪ محمد تنيي جي گهر ۾ 1985ع ڌاري جنم ورتو.
تعليم
هن جو والد اسڪول ۾ استاد هو، جنهنڪري هن پنهنجي اولاد کي پڙهائڻ ۾ ڪار ڪسر باقي نه ڇڏي. نور الله شروعاتي تعليم شهداد ڪوٽ مان، مئٽرڪ ۽ انٽر جو امتحدا لاڙڪاڻي مان پاس ڪري بي ايس سي پاس ڪيائين.
سياسي زندگي
نورالله جو قومي سياست ڏانهن لاڙو ننڍپڻ کان ٿيو، ڇو ته سندس چاچو الطاف تنيو جي ايم سيد جي سياسي پارٽي جيئي سنڌ سان لاڳاپيل هو، وٽس قومي ڪارڪنن جي اچ وڃ هوندي هئي. جڏهن سرائي قربان سان ويجهڙائي ٿيس ته سرائي جي دوستي هن کي مڪمل نظرياتي بڻائي ڇڏيو ۽ جيئي سنڌ قومي محاذ ۾ شامل ٿي ڪم ڪرڻ لڳو، پوءِ جڏهن سرائي قربان جيئي سنڌ متحده محاذ ۾ شامل ٿيو ته هيءُ به ساڻس جسمم ۾ شامل ٿيو. هن جو گهڻو وقت سرائي قربان ۽ روپلي سان گڏ گذرندو هو ـ