cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ايڊنبرا
بين الاقوامي سائنسي ميلو
اسڪاٽلينڊ سائنسي کوجنائن، ايجادن ۽ اعليٰ سائنسي سکيا جي حوالي سان دنيا ۾ چڱي موچاري ساک رکي ٿو. ايڊنبرا ۾ پھريون عالمي سائنسي ميلو 1989ع ۾ لڳو جنھن جو افتتاح خلا ۾ سفر ڪندڙ پھرين خاتون ويلينتينا تيريشڪووا (Valentina Tereshkova) ڪيو. ھي ميلو ھر سال اپريل جي مھيني ۾ منعقد ٿئي ٿو. ھن ميلي ۾ برک سائنسدان، تعليمي ادارا، سائنسي تنظيمون، کوجنا جا ادارا ۽اسڪولن جا ٻار شريڪ ٿين ٿا.
ٻارن جو عالمي ميلو
ھي ميلو 1990ع ۾ شروع ٿيو ۽ ھر سال گرمين جي موڪلن ۾ منعقد ٿئي ٿو. ھن ميلي ۾ اٽڪل 10000 مائٽ، ٻار، اسڪول ۽ ننڍڙا فنڪار شريڪ ٿين ٿا. ميلي ۾ ڳائڻ ۽ نچڻ جامقابلا، پتلين جا تماشا، ٻارن جا ٿيٽر ۽ ٻيون ٻارن جي دلچسپيءَ جون تقريبون شامل ھونديون آھن. ھي ميلو نو ڏينھن ھلي ٿو.
ايڊنبرا جو بين الاقوامي فلمي ميلو
ھيءُ فلمي دنيا جو سڀ کان پراڻو ميلو آھي جيڪو 1947ع کان وٺي اڄ تائين ھر سال ايڊنبرا ۾ منعقد ٿيندو آھي. ھن ميلي ۾ برطانيا ۽ باقي دنيا جا وڏا وڏا اداڪار، فلمساز، پروڊيوسر ۽ ٻيا لاڳاپيل ماڻھو شريڪ ٿيندا آھن. ھن ميلي ۾ چونڊ فلمون ۽ ڊاڪيومينٽريون بہ ڏيکاريون وينديون آھن. فلمن ۾ ڪم ڪرڻ جي خواھشمند نوجوانن لاءِ تربيتي سيمينار منعقد ڪرايا وڃن ٿا. چونڊ فلمن کي ايوارڊ بہ ڏنا وڃن ٿا.
ايڊنبرا جو بين الاقوامي ميلو
ايڊنبرا جو بين الاقوامي ميلو (Edunburgh International Festival) بہ فلمي ميلي وانگيان 1947ع ۾ شروع ٿيو. ھي بنيادي طور موسيقيءَ جو ميلو آھي جنھن ۾ دنيا جي ڪنڊ ڪڙڇ مان آيل نالي وارا راڳيندڙ پنھنجي پنھنجي فن جو اظھار ڪن ٿا. ھن ميلي ۾ اوپيرا، ٿيٽر، ڊانس، ڪلاسيڪي موسيقي ۽ ٻيا ثقافتي رنگ شامل ھوندا آھن. ھيءُ ميلو يورپ ۽ ٻي دنيا ۾ تمام گھڻو مقبول آھي ۽ ميلي دوران شھر ۾ ماڻھن جا انبوھہ گڏ ٿي ويندا آھن. ميلي وارن ڏينهن دوران هوٽلن جي مسواڙ وڌي ويندي آهي.
فن جو عالمي ميلو
ٻين ميلن وانگيان ايڊنبرا ۾ فن جو ھي ميلو (Edinburgh Art Festival) بہ ھر سال ڌام ڌوم سان ملھايو وڃي ٿو جنھن ۾ مصوري، خطاطي، چترڪاري، پينٽنگ ۽ ٻين فن سان واسطو رکندڙ نمائشن ۽ تقريبن جو اھتمام ڪيو وڃي ٿو. ھن ميلي ۾ نوجوانن جي خاص ھمت افزائي ڪئي وڃي ٿي تہ ھو پنھنجو ٽيلينٽ دنيا جي آڏو ظاھر ڪن ۽ پنھنجن فن پارن جي نمائش ڪن.
ايڊنبرا جي شاھي فوجي نمائش
ايڊنبرا جي شاھي فوجي نمائش (Royal Edinburgh Military Tattoo) ھتان جي مشھور ترين ميلن مان ھڪ آھي جنھن ۾ ھر سال لڳڀڳ 220000 ماڻھو شريڪ ٿين ٿا. ھن نمائش ۾ فوجي ساز ۽ موسيقي، جنگي ڪرتب، قومي ترانا، وطن جي محبت جا گيت، جنگ ۾ استعمال ٿيندڙ ھٿيار، فوجي لباس ۽ اھڙي قمم جون ٻيون نمائشون، تقريبون ۽ پروگرام شامل ھوندا آھن.
ايڊنبرا جو عالمي ڪتابي ميلو
ھي ميلو ڪتابن ۽ مطالعي جي شوَقين ماڻھن کي ھڪ بين الاقوامي پليٽ فارم مھيا ڪري ٿو. ھي ميلو فقط پسند جا ڪتاب خريد ڪرڻ جي جڳھہ ناھي پرَ ھڪ اھڙو ميڙ آھي جنھن ۾ دنيا جا وڏا وڏا ليکڪ، علم جا اڪابر، ادب جو نوبيل انعام حاصل ڪندڙ شخصيتون، مورخ ۽ ليکڪ پنھنجا ويچار ونڊيندا آھن.
ادب سنڌ (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب غلام حيدر گبول جو لکيل آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب جو ڪچو جلد آهي، جنهن ۾ 60 صفحا آهن ۽ قيمت 50 پئسا ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، محمد يوسف ائنڊ برادرس، حيدرآباد، سال 1952ع ۾ ڇپايو.
صحرائي ڦِدي
صحرائي ڦِدي (Desert Wheatear سائنسي نالو:Oenanthe deserti). هن ننڍي صحرائي پکيءَ جي مٿي ۽ پُٺيءَ جو رنگ هلڪو پٿريلو وارياسو ٿئي ٿو. پُڇ جارو، ڳچيءَ ۽ منهن جو پاسو ڪارو ۽ پَرَ بہ ڪارڙا اٿس. مادي بہ لڳ ڀڳ ايئن ئي ٿئي ٿي پر ان جي ڳچي ۽ منهن جا پاسا ڪارا نٿا ٿين.
ايڊنبرا
ايڊنبرا جا عجائب گھر، لائبرريون ۽ گئلريون
ايڊنبرا ۾ ڪيترائي عجائب گھر ۽ لائبرريون آھن جن ۾ اسڪاٽلينڊ جو قومي عجائب گھر (National Museum of Scotland)، اسڪاٽلينڊ جي قومي لائبرري (National Library of Scotland)، قومي جنگي عجائب گھر (National War Museum)، ايڊنبرا جو ميوزيم (Edinburgh Museum)، سرجن ھال عجائب گھر (Surgeon's Hall Museum)، ليکڪن جو عجائب گھر (Writer's Museum)، ٻالڪپڻي جو عجائب گھر Museum of) Childhood)۽ ”اسان جي متحرڪ زمين“ (Our Dynamic Earth) شامل آھن. ھتي ”ميوزم آف مائونڊ“ (Museum of Mound) جي نالي سان بہ ھڪ عجانب گھر آھي جنھن ۾ ناياب سڪا، ڪرنسي نوٽ ۽ ناڻي سان واسطو رکندڙ شيون رکيل آھن. ھتي ھڪ عظيم الشان چڙيا گھر پڻ آھي جنھن کي ”ايڊنبرا زُو“ (Edinburgh Zoo) ڪوٺيو وڃي ٿو. ھيءُ چڙيا گھر 82 ايڪڙن ۾ ڦھليل آھي جنھن ۾ قسمين قسمين جانور ۽ پکي ڏسي سگھجن ٿا. ھتي برطانيا جي راڻيءَ جي استعمال ۾ رھندڙ سامونڊي ٻيڙو بہ سياحن جي دلچسپيءَ جو مرڪز رھي ٿو. اھو ٻيڙو 1954ع کان 1997ع تائين راڻي ايلزبيٿ ثاني جي استعمال ۾ رھيو. ھن ٻيڙي کي ”برطانيا جو شاھي ٻيڙو“ (The Royal Yacht Britannica) ڪوٺيو وڃي ٿو. ايڊنبرا ۾ پنج قومي گئلريون آھن. ان کان علاوہ ٻيون بہ ڪيتريون ئي ننڍيون آرٽ گئلريون آھن. اسڪاٽلينڊ جي قومي گئلريءَ (Scottish National Gallery) ۾ چترڪاريءَ ۽ مصوريءَ جون قومي سطح جون نمائشون منعقد ٿين ٿيون. مقامي چترڪارن کي پنھنجا فن پارا ڏيکارڻ لاءِ ننڍيون آرٽ گيلريون ۽ ڪجھ دڪان مخصوص ڪيا ويا آھن.
رانديون
اسڪاٽلينڊ جي ٻين علائقن وانگيان ايڊنبرا جا ماڻهو بہ راندين جا ڪوڏيا آهن. هتي جي سڀ کان مشهور راند فوٽ بال آهي. ”هارٽ آف مڊلوٿيان“ (Heart of Midlothian) ۽ ”هبرنين“ (Hibernian) هتان جون مشهور فوٽ بال ٽيمون آهن. هنن ٽيمن کي مختصر طور تي ”هارٽس“ ۽ ”هِبس“ ڪوٺيو وڃي ٿو. هارٽس 1874ع ۾ ۽ هبس 1875ع ۾ وجود ۾ آيون. هنن ٻن ٽيمن کان علاوھ شهر ۾ ڪجه ٻيون ننڍيون ٽيمون پڻ آهن.
”رگبي“ راند بہ ھتان جي من پسند راندين مان ھڪ آھي. اسڪاٽلينڊ جي قومي رگبي ٽيم ۽ پروفيشنل رگبي يونين جون ٽيمون ”مري فيلڊ اسٽيڊيم“ (Murrayfield Stadium)۾ پنھنجون مئچون کيڏنديون آھن. ھيءُ اسڪاٽلينڊ جو وڏي ۾ وڏو اسٽيڊيم آھي جنھن ۾ 67144 ماڻھن جي ويھڻ جي گنجائش آھي. ھن شھر ۾ رگبيءَ جون پنج ٻيون ٽيمون پڻ آھن.
ھتي ڪرڪيٽ جو گرائونڊ بہ موجود آھي جيڪو اسڪاٽلينڊ جي قومي ڪرڪيٽ ٽيم جو ھوم گرائونڊ آھي. آئيس ھاڪي، بيسڪيٽ بال، ڊوڙ جا مقابلا ۽ ٻيون رانديون پڻ کيڏيون وڃن ٿيون.
ايڊنبرا جا مشهور ماڻهو
ايڊنبرا حقيقت ۾ يورپ جي تمام سُهڻن شهرن مان هڪ آهي ۽ تاريخي ۽ علمي ادبي دنيا جي آفاقي ڪردارن جو وارو شهر آهي. جهڙوڪ:
وغيره سندس عظمت جي عاليشان علامت آهن.
حوالا
زمرو:اتر سمنڊ جا پورٽ شهر ۽ قصبا زمرو:اسڪاٽلينڊ جا ڪائونسل علائقا زمرو:اسڪاٽلينڊ ۾ پورٽ شهر ۽ قصبا زمرو:شهر زمرو: برطانيہ جا شھر زمرو: اسڪاٽلينڊ جا شھر
ادب ٻولي تعليم
هي ڪتاب سنڌ جي نامور ڏاهي ۽ اديب محمد ابراهيم جويي جو لکيل آهي. ڪتاب جو مواد پنجن ڀاڱن ۾ ورهايل آهي، جنهن ۾ جويي صاحب جي ويچارن، لاڙن ۽ نقطهء نظر جي عڪاسي ٿئي ٿي. ڪتاب جي پهرئين ڀاڱي ۾ ”ادبي سنگت“، ”مهراڻ“ ۽ ”سنڌو“ بابت ڊاڪٽر دائود پوٽي، رحيمداد مولائي شيدائي ۽ احمد بشير جي لکيل مضمونن ۽ ٻين ادب دوستن جا ادبي خط ۽ پڙهندڙن جا پيغام شامل آهن. ڪتاب جو ٻيو ڀاڱو ”ادبي پڌرناما“ صدارتي خطبا ۽ متفرقه مضمونن تي مشتمل آهي ۽ ڪتاب جو ٽيون ڀاڱو -ٻولي- ۽ -تعليم- تي، جڏهن ته چوٿون ڀاڱو تنقيدي مضمونن، تبصرن ۽ پنجون ڀاڱو ”پيغام ۽ شعر“ ۽ ٻين مختصر انٽرويوز تي مشتمل آهي. مجموعي طرح سائين محمد ابراهيم جويي جو هي ڪتاب سنڌي ٻوليءَ جي سنجيده ادب جو اهم ورثو آهي. ڪتاب جو پيش لفظ نوجوان ليکڪ جامي چانڊيي لکيو آهي، هيءُ ڪتاب سنڌي اديبن جي سهڪاري سنگت حيدرآباد سيپٽمبر 1998ع ۾ شايع ڪيو. ڪتاب جي قيمت 250 رپيا رکيل آهي. هيءُ ڪتاب ڊيمي سائيز ۾ 588 صفحن تي مشتمل آهي.
2011ع
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:سال زمرو:2011ع
آزاد رياستن جي ڪامن ويلٿ
آزاد رياستن جي دولت مشترڪہ (Commonwealth of Independent States) نون (اصل ۾ ڏھ) رڪنن جي هڪ علائقائي بين الاقوامي حڪومتي تنظيم آهي، گڏوگڏ ٻہ باني غير ميمبر، يوريشيا ۾ سوويت جمھوريت کان پوءِ. اهو 1991ع ۾ سوويت يونين جي ٽٽڻ کانپوءِ ٺاھي وئي.
اڪرم علي ملاح
اڪبر علي ملاح اصل ويٺل شهر -ترائي-، ضلعي بدين لڳ ڳوٺ خاشيءَ ۾ 1905ع ڌاري ڄائو. سندس -ڀاءُ- محمد هاشم کي راڳ جي -ٿوري- گهڻي ڄاڻ هئي، جنهن کي ٻڌندي هن کي اُتان راڳ جو شوق جاڳيو. جهنگ جهر جهاڳيندو، گهمندو ڦرندو، آخر ڪجهه وقت کان پوءِ رئيس ڪريم بخش نظاماڻيءَ وٽ حاضري ڏنائين، -جتي- هر وقت راڳ رنگ جي محفل متل هوندي هئي. -ان- کان پوءِ دڙي ۾ حافظ فيض محمد وٽ راڳ جي 12، 13 سال رياضت ڪيائين. وري ميرپور بٺوري ۾ خانصاحب مبارڪ علي خان جي شاگرديءَ ۾ پڻ رهيو آهي، جتان هن راڳ بابت گهڻو ڪجهه پرايو. گهڻين ئي ڪچهرين ۾ حصو ورتائين، گهڻو ڪري سنڌ جي مشهور صوفي شاعرن شاهه لطيف، مصري شاهه، صاحبڏني فاروقي، سچل، حمل ۽ ٻين جا ڪلام ڳايائين.
93 (سلجهائپ)
__DISAMBIG__
ڏيپلي جا ڳوٺ
ڏيپلي تعلقي جا ڪجهه ڳوٺ.
زمرو:ٿر زمرو:ٿرپارڪر زمرو:جاگرافي زمرو:سنڌ
اڪرم انصاري
شاهه لطيف جي فڪر جو ڄاڻو ۽ مشهور ليکڪ، پروفيسر اڪرم انصاري، پهرين جنوري 1925ع تي نوشهري فيروز ۾ ڄائو. سندس وڏا ٻورڙيءَ، ضلعي دادوءَ جا رهاڪو هئا. پرائمري تعليم نوشهري فيروز جي مدرسي مان حاصل ڪيائين. انگريزي تعليم لاءِ نورمحمد هاءِ اسڪول، حيدرآباد ۾ داخل ٿيو، جتان 1943ع ۾ مئٽرڪ پاس ڪيائين. 1946ع ۾ -بمبئي- يونيورسٽيءَ مان بي. اي (آنرز) ۽ 1948ع ۾ انگريزي ادب ۾ ايم. اي ڪيائين. 1946ع کان 1950ع تائين ايس. ايم. ڪاليج، ڪراچيءَ ۾ انگريزيءَ جو استاد ٿي رهيو. ان کان پوءِ سنڌ جي تعليم کاتي ۾ انگريزيءَ جو پروفيسر مقرر ٿيو. جلد ئي انٽرميڊيئيٽ ڪاليج جو پرنسپال ٿيو ۽ 1958ع ۾ ڊگري ڪاليج جو پرنسپال ٿي مختلف هنڌن تي رهيو. تعليم کاتي ۾ ڊپٽي سيڪريٽري ۽ ڊپٽي ڊائريڪٽر جي عهدن تي رهيو. 1973ع ۾ ڊائريڪٽر ڪاليجز حيدرآباد ريجن ٿيو. -انصاري- صاحب حيدرآباد تعليمي بورڊ جو چيئرمئن، سنڌ يونيورسٽيءَ جي -انگريزي- شعبي جو چيئرمئن ۽ سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن جو ميمبر به ٿي رهيو. آخر ۾ سنڌ ٽيڪسٽ بوڪ بورڊ جو چيئرمئن ٿيو، جتان 1984ع ۾ رٽائر ڪيائين.
انصاري صاحب کي شاهه لطيف سان عشق هو. انگريزيءَ ۾ شاهه جي شاعريءَ ۾ پيغام تي ڪيترائي مقالا ۽ مضمون لکيائين. سندس ڇپيل ڪتابن ۾ “Latif and the Modern World” (1970ع)، ’سُر کنڀات ۽ قرآني تعليم‘، “Symbolism in the Poetry of Shah Latif” (1983ع) قابل ذڪر آهن.
لاڏاڻو
هي 31 ڊسمبر 1984ع تي وفات ڪري ويو.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌ زمرو:پاڪستان
1455ع
ڊسمبر
زمرو:1455ء زمرو:سال
95 (سلجهائپ)
__DISAMBIG__
بنجو آبشار
بنجو آبشار (انگريزي ٻولي:Bunjo waterfall) سنڌ جي دادو ضلعي جي جوهي تعلقي جي ڪاڇي واري علائقي جي کيرٿر جابلو سلسلي مان وهي ايندڙ قدرتي چشمن جي پاڻي جو هڪ آبشار آهي جيڪو اٽڪل 500 فوٽن جي ٽڪري تان هيٺ ڪرندڙ پاڻي جو آبشار آهي. هن آبشار جو پاڻي واهي جي صورت ۾ سيد گاجي شاهه جي درگاھ کان ٿيندو اوڀر طرف ڌونڪ ماٿري ۾ اچي آبادي ڪري ٿو. هن پاڻي جي واهي سبب مقامي ماڙيکڙ دڙو يا پياري جي ماڙي جو ماڳ آهي جنهن کي اين جي مجمدار غازي شاهه جو دڙو نالو ڏنو جنهن تي پوءِ تاج صحرائي ۽ ڊاڪٽر لوئس فليم به تحقيق ڪئي. هي دڙو 6000 هزار سال قديم آهي. هتان موهن جي دڙي جا به آثار ملي هئا. هيءُ آبشار بهترين سياحتي ماڳ آهي.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:سياحت
870ع
ڊسمبر
زمرو:870ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
اڪرم مڱڻھار
اڪرم مڱڻھار (شرناءِ نواز) لاڙڪاڻي شھر جو رهاڪو هو. هي فنڪار شرناءِ وڄائڻ جو وڏو ماهر هو. سندس ٽولو، جنهن ۾ سندس ڀاءُ غلام جعفر دهل جو وڄيو هو، سڄي سنڌ ۾ مقبول ۽ مشھور هو. اڪرم مڱڻھار خانصاحب پيرل خان جو شاگرد هو. ۽ پيرل خان بسم الله خان جي پايي جي شرناءِ وڄائيندو هو. اڪرم 1975ع ۾ وفات ڪري ويو.
حوالا
زمرو:1975ع جون وفاتون
1456ع
ڊسمبر
زمرو:1456ء زمرو:سال
ادباڻي
مزاري بلوچن جو هڪ قبيلو. رستماڻين جو هڪ پاڙو.
حوالا
زمرو:مزاري
مبشر
ھڪ مسيحي اصطلاح، مبشر جو مطلب آھي بشارت ڏيڻ وارو، خوشخبري ٻڌائٻ وارو، ھي انھي يوناني لفظ (euangelizo)کان نڪتو آھي جنھن کان انجيل جو لفظ بڻايو ويو ھيو۔يوناني ۾ ھن لفظ (euangelion)جي معني آھي، خوشخبري۔ ھي لفظ تمام حوارين تي چيو ويندو آھي، تمام حواري مبشر بہ ھيا۔ مسيحيت ۾ نبي و رسول کان پوء مبشر جو درجو مڃيو ويندو آھي۔
حوالو
زمرو:مذھبي اصطلاح زمرو:مسيحي اصطلاح
96 (سلجهائپ)
__DISAMBIG__
97 (سلجهائپ)
__DISAMBIG__
ڦڻ ڦِدي
ڦڻ ڦِدي(Hooded weatear (Chat) سائنسي نالو:Oenanthe Monacha). اڇي مٿي واري هن ننڍڙي پکيءَ جو رنگ پيشاني کان ڪنڌ تائين اڇو، ڳچي، ڳل، پٺر ۽ پرن جو رنگ هيڊاڻ مائل ٿئي ٿو، جنهن ۾ هيڊاڻ مائل کنڀن جي سهڻي ترتيب هوندي آهي. پڇ اڇ اٿا، جنهن ۾ وچ وارن کنڀن جو پٽو ڪارو آهي، چنهنب ۽ ٽنگون ڪاريون ٿينس ٿيون.
اڪري ديھ
تعلقي جاتيءَ ۾ هڪ ديهه جو نالو.
ادب ۾ قدرن جو سوال
تنقيدي مضمونن تي مشتمل هيءُ ڪتاب ليکڪ ڪيرت ٻاٻاڻيءَ جو لکيل آهي، جيڪو ڪرائون سائيز جي 181 صفحن تي مشتمل آهي. ڪتاب جي قيمت ساڍا ٽي رپيا ڄاڻايل آهي. هيءُ ڪتاب سورٺ پبليڪيشن بمبئيءَ طرفان 1974ع ۾ شايع ڪيو ويو آهي.
2012ع
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال زمرو:2012ع
1457ع
ڊسمبر
زمرو:1457ء زمرو:سال
آب ڪوثر
آب ڪوثر ڪوثر چشمي يا حوض جو پاڻي (مذهبي روايتن موجب بهشت ۾ ڪوثر نالي هڪ چشمو آهي، جتان نيڪوڪار ماڻهن کي پاڻي نصيب ٿيندو.) حضرت انس بن مالڪ رضه جي روايت آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم جن فرمايو: ”(معراج جي رات) آءٌ بهشت ۾ گهمي رهيو هئس ته منهنجو گذر هڪ پاڻيءَ جي نهر وٽان ٿيو، جنهن جي ٻنهي طرفن خالي موتين جا گنبذ هئا. مون فرشتي جبرئيل کان پڇيو ته ان وراڻيو ته: ”هي ڪوثر آهي، اهو ڪوثر، جيڪو اوهان کي رب پاڪ عطا ڪيو آهي“. مون ڏٺو ته ان جي مٽي نهايت خوشبودار هئي. حديث شريف ۾ اچي ٿو ته قيامت جي ڏينهن حضرت محمد صلي الله عليه وسلم انهيءَ حوض جو پاڻي پنهنجن امتين کي پياريندو.
حضرت زيد بن ارقم رضه فرمائين ٿا ته اسان سفر ۾ رسول پاڪ صلي الله عليه وسلم جن سان گڏ هئاسون ته پاڻ سڳورن هڪ هنڌ لهي فرمايو ته ”توهان انهن لکن ٽولن مان هڪ جزو آهيو، جيڪي حوض ڪوثر تي مون وٽ ايندؤ.“ ماڻهن زيد بن ارقم رضه کان پڇيو ته ان ڏينهن توهان جو تعداد ڪيترو هو؟ فرمايائون ته ست يا اٺ سؤ.“
871ع
ڊسمبر
زمرو:871ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
آب ڪوثر
حوالا
زمرو:اسلامي اصطلاح
98 (سلجهائپ)
__DISAMBIG__
ادبي آئينو
ھيءُ ڪتاب ليکراج ڪشنچند عزيز جي مضمونن جو مجموعو آهي. هن ڊيمي سائيز ڪتاب جو پڪو جلد آهي، جنهن ۾ 136 صفحا آهن. ڪتاب جي قيمت ٽي رپيا آهي. ڇاپو ٻيو، سنڌي ادبي مجلس، -تاج محل- پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان، سال 65_ 1964ع ۾ ڇپايو. هن ڪتاب جو ڇاپو ٽيون، پريس مان ساڳئي اداري، سال 67_ 1966ع ۾ ڇپايو. هن جو هڪ ڇاپو ڀارت ۾ پڻ ڇپيو آهي.
ويساکي
بھار جو ميلو جيڪو پھرين ويساک يعني 13 اپريل تي ملھايو ويندو آھي. ھن ڏينھن پنجاب ۽ ھرياڻہ جا ھاري فصل ڪٽڻ کا کانپوءِ نئين سال جون خوشيون ملھائيندا آھن. ھي ڏينھن سک قوم جي لاءِ تمام گھڻي معنيٰ رکي ٿو، ڇو ته ان ڏينھن خالصي جٽاءُ ماڻيو ھو.
سکن جي لاءِ اھميت
گرو امر داس جي طرفان سکن جي لاءِ چونڊيل ٽن ڏڻن مان  ويساک ھڪ ھو.
2013ع
فوتگيون
زمرو:سال زمرو:2013ع
872ع
ڊسمبر
زمرو:872ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
معراج نامو
اسلامي اصناف شاعري جي ھڪ صنف، جنھن ۾ حضرت محمد جي ھڪ معجزي، جنھن کي معراج جي نالي سان دڃاتو ويندو آھي، جو حال بيان ڪيو ويندو آھي۔مسلمانن جو مڃڻ آھي تہ محمد  کي راتو رات مڪي شھر کان بيت المقدس تائين اتان کان ستن آسمانن، ۽ جنت ۽ ٻين شين ۽ مقامن جي سير ڪرائي وئي۔ھن عظيم روحاني واقعي جو بيان شاعري جي صورت ۾ مسلمان شاعر ڪرندا آيا آھن، ۽ مولود نامو، نور نامو، وفات نامو جي وانگر اسلامي شاعري ۾ معراج نامو بہ ھڪ الڳ صنف شاعري آھي۔ وڌيڪ تر معراج ناما اردو، فارسي، ۽ عربي ٻولين ۾ لکيا ويا آھن۔
پڻ ڏسندا
زمرو:نعتيہ شاعري زمرو:قصيدو زمرو:اصناف ادب زمرو:معراج
}}
سنڌ جي ضلعن جا نالا
سنڌ جا ڪُل 29 ضلعا آهن، انهن جا نالا هي آهن.
زمرو:سنڌ جا ضلعا زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:سنڌ زمرو:پاڪستان
حواري
بمعنيٰ ساٿي۔ اڇي پوشاڪ يا اڇي چمڙي وارو۔ ھي لفظ قبطي ٻولي کان ورتو ويو آھي۔ ۽ بالعموم حضرت عيسي جي ساٿين جي لاء استعمال ٿيندو آھي انھن جي تعداد 12 ھئي۔ حضور جن بہ ٻين بيعت عقبہ جي موقعي تي انصار کي حواري بڻايو ھيو جن مان 9 بنو خزرج جا ۽ ٽي بنو اوس جا ھئا۔ ڪجھ ماڻھن جو خيال ھي سڀ قريش ئي ھئا۔ حضرت زبير بن العوام کي بہ حواري چيو ويندو ھيو۔
زمرو:مذھبي اصطلاح زمرو:اصطلاح قرآن
آباد پانچو
تعلقي سجاول، ضلعي ٺٽي ۾ هڪ ديهه جو نالو.
زمرو:ديھون
آباد (ديهه)
”آباد“ نالي سان سنڌ ۾ ڪيتريون ديهون به موجود آھن، جھڙوڪ؛ (1) تعلقي ڪوٽڙيءَ ۾ ھڪ ديهه، جنھن ۾ 14 ڳوٺ شامل آھن. (2) تعلقي سيوھڻ ۾ ھڪ ديهه. (3) تعلقي جوھيءَ ۾ ھڪ ديهه، جنھن ۾ اٽڪل 20 ڳوٺ شامل آھن. (4) تعلقي ميھڙ ۾ ”آباد“ نالي سان ٻه ديهون آھن، جن کي آباد-1 ۽ آباد-2 جي نالن سان سڏجي ٿو. (5) تعلقي وارھ ۾ ھڪ ديهه، جنھن ۾ 7 ڳوٺ شامل آھن. (6) تعلقي ٽنڊي محمد خان ۾ ھڪ ديهه، جنھن ۾ 12 ڳوٺ شامل آھن. (7) تعلقي ڏوڪريءَ ۾ ھڪ ديهه ۽ (8) جيڪب آباد تعلقي ۾ ھڪ ديهه. اهڙي طرح تعلقي ڪنڊياري، روهڙي ۽ ڪوٽڏيجي ۾ به ”آباد“ نالي ديهون آهن.
زمرو:سنڌ
رانا دجاني
رانا دجاني اردن جي هڪ سالميائي حياتيات دان ۽ جامعه هاشميه جي شريڪ پروفيسر آهي. هن آئيووا يونيورسٽي کان سن 2005ع تي سالميائي حياتيات ۾ پي ايڇ ڊي جي سند حاصل ڪئي.. هن وٽ هارورڊ يونيورسٽي جي اداري ريڊ ڪلف انسٽيٽيوٽ فار ايڊوانس اسٽيڊي جو فيلوشپ ۽ آئزن هاور فيلوشپ آهي. ڊاڪٽر دجاني هڪ فل برائيٽ اسڪالر مان پڙهيل آهي ۽ ٻه فل برائيٽ اعزاز پڻ ماڻي چڪي آهي. هي ييل اسٽيم سيل سينٽرل جي سابقه وزٽنگ پروفيسر ۽ ڪيمبرج يونيورسٽي ۽ اسٽيم سيل ٿيراپي سينٽر، اردن ۾ پڻ وزيٽنگ پروفيسر آهي.
اعزاز
اردن جي گادي جي هنڌ عمان ۾ آمريڪي ڪائونسل خاني پاران ماحوليات، سائنس، ٽيڪنالاجي ۽ صحت بابت ڪوٺايل ڪنسرٽ ۾ دجاني کي 2015ع جي سائنس بابت عورتن جي شهرت گاهه  ۾ شامل ڪيو ويو. هي اعزاز هن کي حياتياتي ارتقا، اسلام، ذيابيطس ۽ ڪينسر جهڙن بيمارين جي تحقيق جي مڃتا طور ڏنو ويو. دجاني عورتن جي لاءِ سائنس جي تعليم پرائڻ، ۽ اسلام تعليم ۽ حياتياتي ارتقا جي ميلاپ جي وڏي وڪيل پڻ آهي. هن پاران شروع ڪيل اسان پڙهڻ سان محبت ڪيون ٿا  پروگرام جو مقصد ٽهين ملڪن ۾ ٻارن جي تعليم بابت ڄاڻ اجاگر ڪرڻ آهي.
حوالا
زمرو:اردني تعليمدان زمرو:اردني سائنسدان زمرو:اردني عورتون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سالميائي حياتيات دان عورتون
ڳاڙهہ-پُٺي ڦوسڻي
thumb ڳاڙهہ-پُٺي ڦوسڻي (انگريزي:Brown Hill Warbler or Striated Prinia) (سائنسي نالو:Prinia Cringer) ھڪ پکي آھي. 17 سينٽي ميٽر قد بت واري هن پکيءَ جا نر ماد هڪجھڙا ٿين ٿا، رنگ ڳاڙهسرو گھرو ناسي، پٺان ۽ مٿي تي گھرا لينگها، پيٽ اڇو، پڇ تمام ڊگهو ۽ سنهو، چنھب ڪاري ٽنگون هيڊيون هونديون اٿس، ٽاڪرو ميدانن ۾ مڪئي جي لاوارث فصلن تي ٻوليندي آهي پر ان جي ٻولي ڪا خاص دلچسپ نہ آهي.
حوالا
زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست زمرو:پکي
آباد
زمرو:سنڌ
9 آگسٽ
9 آگسٽ ، عيسوي سال جو 221 هون (ليپ سال 222 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 144 ڏينهن (ليپ سال 145 ڏينهن) باقي آهن.
1458ع
ڊسمبر
زمرو:1459ء زمرو:سال
9 آگسٽ
حوالا
زمرو:آگسٽ زمرو:سال جا ڏينهن
نئون ٺارو
نئون ٺارو: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي تعلقي ميروخان ۾ واقع ھڪ وڏو ڳوٺ آهي. ھن ڳوٺ جي آبادي مختلف ذاتين تي مشتمل آهي جن ۾ تونيا، وڌا، کيڙا اڪثريت ۾ آهن. ھن ڳوٺ جو نالو ٺارو وڌو جي نالي تي پيل آهي. ميروخان لڳ ٺارو وڌو نالي ھڪ ڳوٺ پڻ واقع آهي جيڪو پراڻو ٺارو سڏبو آهي جنھن نسبت ڪري ھن ڳوٺ جو نالو نئون ٺارو پيو.
ڪوڏي ڪوڏي
ڪوڏي ڪوڏي پاڪستان ۽ ڀارت ۾ مقبول ۽ ھردل عزیز راند آھي۔ ھر ڳوٺ ۾ کيڏي ويندي آھي۔ ڪوڏي ڪوڏي جي راند ڪشتي، ڪراٽي، اٿليٽڪس ۽ ڊوڙ جو مجموعو آھي۔ ڪوڏي ڪوڏي پنجاب ۾ وڌيڪ کيڏي ويندي آھي ڪوڏي ڪوڏي جو پھريون ڪپ 2010 ۾ ٿيو جيڪو انڊيا کٽيو۔ ٻيو ورلڊ ڪپ2011 ٽيون 2012 چوٿون 2013 ۽ پنجون 2014 ۾ ٿيو جيڪو ھاڻي تائين انڊيا کٽيندي پئي اچي۔
ڪوڏي ڪوڏي پاڪستان، ڀارت، ڪئناڊا، آمريڪا، ايران، انگلينڊ، سريلنڪا ۾ کيڏي وڃي ٿي۔ سعيد گجر چڪ ، رب فيصل آباد جيڪو پاڪستان واپڊا جو بھترين رنر ھو جنھن کي پاڪستان جي صدر ضیاءالحق ھڪ ميچ جي دوران ڪوڏي ڪوڏي جو بادشاھ جو نالو ڏنو ھو۔ 2010 جي ورلڊڪپ کان بعد ڪوڏي ڪوڏي بين الاقوامي بڻجي وئي آھي۔
100 (سلجهائپ)
__DISAMBIG__
عربي ٻولي
عربي ٻولي (اُچار: اَربِي ٻولِي، اردو: عربی، انگريزي: Arabic، عربي: العربية) دنيا جي مشھور ترين ٻولين مان ھڪ ٻولي آھي. thumb|
عربي ٻوليءَ جون ٽي مشهور رسم الخط آهن. خط نسخ، خط ڪوفي ۽ خط رقعي. عربي ٻولي ٽنهي رسم الخط ۾ لکجي ٿي، پر عرب گهڻو ڪري لکڻ لاءِ خط رقعي استعمال ڪن ٿا.
عربن پنهنجي آئيويٽا آرم ملڪ سيميٽڪ قوم وارن کان ورتي، ته اڄ به ڏسو ته عربيءَ ۾ سڀ حرف صحيح آهن ۽ حرف علت آهي ئي ڪونه. عربن کي جيڪي حرف صحيح اَرم ملڪ وارن وٽان مليا، تن مان ڪن جا منهن بند هئا، جي عربن کوليا. عربيءَ ۾ ڪي اُچار آهن، جي اَرم مان مليل آئيويٽا ۾ ڪين هئا، ته پنهنجي گهرج آهر ان ۾ اکر گڏيائون. مثلاً ب ۽ ت؛ ج، ح ۽ خ ساڳيءَ صورت وارا لفظ آهن، ته انهن ۾ نقطا هيٺ مٿي گڏي، پنهنجي آئيويٽا جا اکر وڌائي اٺاويهه ڪيائون. سنه 634-635ع ڌاري عربن ايران فتح ڪيو، ته اتي عربي ٻولي ۽ عربي آئيويٽا چالو ٿي. ايراني ٻوليءَ ۾ ڪي اهڙا اُچار آهن، جي عربيءَ ۾ ڪينهن، ته ايرانين عربي آئيويٽا ۾ پنهنجا ٻيا چار اکر ٺاهي وڌا، جنهن ڪري هينئر پارسي آئيويٽا ۾ بٽيهه اکر آهن. ڪابه ٻولي حرف علت يا اعرابن کان سواءِ هلي ڪين سگهندي. سيميٽڪ قومن کي پڻي يا فنيشن لوڪن جي آئيويٽا مان اعرابون يا حرف علت نه مليا، ته هنن پنهنجو هوش هلائي، پنهنجي لاءِ هڪ سولي سهنجي واٽ گهڙي. مثلاً عربيءَ ۽ پارسيءَ ۾ ”ا، و ۽ ي“ اهي ٽي اکر جيتوڻيڪ حرف صحيح آهن، ته به پنهنجا اُچار اٿن، تنهن ڪري اهي ساڳيا اکر حرف علت ڪري به ڪم آڻڻ لڳا. ”الف“ مان ”اَ“، ”و“ مان ”اُ“ ۽ ”ي“ مان ”اِ“. اهي ٽي اعرابون ٺاهيائون. اهي ٽيئي ننڍي اُچار واريون اعرابون آهن، پر ٻوليءَ ۾ ڊگها اُچار به کپن. انهيءَ اوڻائيءَ جي پورائي ڪرڻ لاءِ عرب لوڪ اهي ساڳيا ٽي ننڍا اچار ٻٽا ڪري ڪم آڻڻ لڳا. مثلاً عربيءَ ۾ لکن ”اادم“، جنهن جو اُچار آهي ”آدم“. ائين اَ + اَ = آ، اِ + اِ = اِي ۽ اُ + اُ = اُو
حوالا
زمرو:اردن جون ٻوليون زمرو:اسرائيل جون ٻوليون زمرو:الجيريا جون ٻوليون زمرو:ايران جون ٻوليون زمرو:ايريٽيريا جون ٻوليون زمرو:بحرين جون ٻوليون زمرو:جبل الطارق جون ٻوليون زمرو:چاڊ جون ٻوليون زمرو:سعودي عرب جون ٻوليون زمرو:سوماليه جون ٻوليون زمرو:سوڊان جون ٻوليون زمرو:سينيگال جون ٻوليون زمرو:شام جون ٻوليون زمرو:عراق جون ٻوليون زمرو:عمان جون ٻوليون زمرو:قطر جون ٻوليون زمرو:لبنان جون ٻوليون زمرو:لسانيات زمرو:ليبيا جون ٻوليون زمرو:ماريٽينيا جون ٻوليون زمرو:مالي جون ٻوليون زمرو:مراڪش جون ٻوليون زمرو:نائيگر جون ٻوليون زمرو:يمن جون ٻوليون زمرو:ٻوليون زمرو:ڊجبيوٽي جون ٻوليون زمرو:ڏکڻ سوڊان جون ٻوليون زمرو:ڪويت جون ٻوليون زمرو:ڪيمرون جون ٻوليون
99 (سلجهائپ)
__DISAMBIG__
873ع
ڊسمبر
زمرو:873ع زمرو:نائين صدي
انڙ پور
هيءُ اڳوڻي دادو ۽ موجوده ڄامشوري ضلعي جو مشهور قديم شهر آهي، جيڪو ڄام انڙ سمي ٻڌرايو هو. هن وقت تعلقي ڪوٽڙيءَ ۾ آهي ۽ گهڻي وسنديءَ وارو شهر آهي. هن شهر جي ويجهو، علي آباد- کان هيٺ هڪ اولياءُ اللہ، عابد ۽ زاهد شخصيت، مخدوم ساهڙ جو قبو آهي، جيڪو مخدوم بلاول جو خليفو ۽ -بلاولي تحريڪ- سان وابسته هو. مخدوم ساهڙ هڪ ڀيري پاڻ جڏهن مٽياري شهر ۾ ويو ته اُتي سمهڻ مهل پير ڊگهيري نه سُتو ۽ چيائين ته ”هتي چؤطرف ساداتن جا گهر آهن، بي ادبي ٿيندي“. سندس چوڻ هو ته ”-ان- ماڻهوءَ کي مرشد يا پير ڪري مڃجي، جنهن ۾ هيٺيون ٽي خاصيتون هجن: هڪ خاصيت اها ته جڏهن وٽ ويهجي ته خدا ياد پوي، ٻي اها ته هن کي ڇڏڻ ڏکيو لڳي، ۽ ٽيون هيءُ ته جيڪا ڳالهه ڪري ته -ان- جو دل تي اثر پوي.“ انڙپور جو تاريخي ماڳ، ڪوٽڙيءَ کان ٻاويهه ميل -اتر- طرف آهي. روايتن موجب اهو ٽيون ڀيرو وسايل ڳوٺ آهي ۽ -تاريخ- ۾ بيان ڪيل انڙپور کان ڇهه ميل اولهه طرف آهي؛ هيءُ ڳوٺ 1592ع ۾ اڃا به ڪجهه -اوڀر- طرف هو ۽ درياهه جو مکيه وهڪرو ”ٻهريءَ“ کان -ٿورو- پنڌ اولهه تي وهندو هو ۽ ٻهري اڄ جيان اڳي به درياهه جي ساڄي پاسي وسندڙ هئي. ارڙهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ هن ڳوٺ جو وڏو حصو درياهه -پائي- ويو. -ان- جو مطلب اهو ٿيو ته اهو ڳوٺ ڪافي وڏو هوندو، ڇاڪاڻ ته درياهه جي پائي وڃڻ کان پوءِ اُن جو ڪجهه حصو اڃا به موجود آهي. پراڻن ماڻهن جو چوڻ آهي ته هيءُ شهر ڏاڍو خوبصورت هوندو هو. هن شهر ۾ هڪ قلعو به ٺهيل هو، جو پوءِ سيلاب يا ٻئي ڪنهن سبب جي ڪري ختم ٿي ويو. شهر جي منڍ ۾ سامهون هڪ عاليشان دلي دروازو هو. دروازي کان وٺي شهر تائين فانوس هوندا هئا، جيڪي رات جو روشني ڪندا هئا. انڙپور جي ڀرسان هڪ ٻيلو به آهي، -ان- ۾ وقت جا -امير- شڪار ڪندا هئا. بهرحال ورهاڱي کان پوءِ گهڻي تبديلي آئي آهي. هن وقت هتي هڪڙي اسپتال ۽ پرائمري اسڪول آهي. هن علائقي ۾ مختلف ذاتين جا ماڻهو رهن ٿا، -جن- ۾ -انڙ-، ميمڻ، کوسا ۽ ماڇي گهڻائيءَ ۾ آهن. سنه 998هه (سنه 1589ع) ۾ جڏهن مرزا جاني بيگ سنڌ جو حاڪم هو ۽ خودمختيار هو، تڏهن هن کي اڪبر بادشاهه ماري مڃائڻ جي ڪئي ۽ خان خانان کي انهيءَ ڪم لاءِ موڪليائين. لڪيءَ وٽ ٻنهي جي جنگ ٿي ۽ جاني بيگ ڀڄي اُنڙپور ۾ آيو ۽ اتي جهٽ ۾ هڪڙو پهڻن جو جهنگلي قلعو بنائي پناهه وٺي ويهي رهيو. خان خانان اتي مٿس ڪاهي آيو ۽ انهيءَ کي گهيرو ڪيائين. ڏهاڙي لڙائي پئي ٿي، آخر ٻنهي جي وچ ۾ صلح ٿيو. پوءِ مرزا جاني بيگ ٺٽي ويو ۽ خان خانان سن ۾ آيو.
آباد جاگير
تعلقي خيرپور ناٿن شاهه جي هڪ ديهه، جنهن ۾ کوسا قبيلي جا ڇهه ڳوٺ موجود آهن.ان کان سواءِ تعلقي روهڙي، تعلقي سکر ۾ به ساڳئي نالي سان ديهون موجود آهن.
پنجابي صوبو تحريڪ
پنجابي صوبو تحريڪ ڀارت جي اتر اولھ پنجابي ڳالھائڻ وارن علائقن ۾ اُڀرڻ واري ھڪ تحريڪ ھئي، جنھن جو مقصد پنجابي زبان ڳالھائڻ وارن علائقن کي الڳ صوبي/رياست جو درجو ڏيارڻ ھو. ھن تحريڪ جي اڳواڻي اڪالي دل جماعت ڪري رھي ھئي۔
ادبي اصول
ھي ڪتاب غلام محمد شاهواڻيءَ جو لکيل آهي. ڪتاب جو پهريون ڀاڱو ڪرائون سائيز جو آهي ۽ -ان- جو ڪچو جلد آهي، جنهن ۾ 112 صفحا آهن ۽ قيمت ڏيڍ رپيو ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، خيرمحمد حاجي سليمان نظاماڻيءَ، آفتاب پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1941ع ۾ ڇپايو. -آر-. ايڇ. احمد ائنڊ برادرس، حيدرآباد سال 1954ع ۾ هن جو ٻيو ڇاپو ڇپايو ۽ ڇاپو ٽيون، سال 1962ع ۾، ڇاپو چوٿون 1965ع ۾، ڇاپو پنجون، فردوس پرنٽنگ پريس مان سال 1969ع ۾ ڇپيو. ساڳئي ڪتاب جو ٻيو ڀاڱو پڻ غلام محمد شاهواڻيءَ جو لکيل آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب جو ڪچو جلد آهي، جنهن ۾ 95 صفحا آهن ۽ قيمت سوا رپيو ڄاڻايل آهي، ڇاپو پهريون، -آر-. ايڇ. احمد ائنڊ برادرس، آفتاب اليڪٽرڪ پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1956ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.
ھولي، پنجاب
کاٻو|thumb| پرھلادپوري مندر جا کنر thumb|ڀارت ۾ ھولي ڏڻ جا رنگ پنجاب جي خطي ۾ ھولي جي شروعات ملتان شھر کان ٻڌائي وڃي ٿي۔ روايت آھي تہ ھي پرھلادپوري ھولي مندر کان شروع ٿي آھي۔ پرھلادپوري جي اصل مندر جي باري ۾ سمجھيو وڃي ٿو تہ ان جي پرھلاد اڏاوت ڪئي ھئي جيڪو ھرنيڪاشيپو جو پٽ ھو جيڪو ملتان (ڪشياپاپوره) جو راجا ھو۔  ھي نرسمھا جي اعزاز ۾ ٺاھيو ويو آھي جيڪو ھندو عقيدن جي حساب سان ڀگوان وشنو جو اوتار ھو ۽ جيڪو ھڪ ٺل مان نمودار ٿي ڪري پرھلاد جي/جو حفاظت ڪئي ھئي/ڪيل ھو۔   ھولي بھار موسم جي اچڻ جي به خوشخبري آھ۔
ھولي جون تقريبون ٻن ڏينھن ۾ ڪيون وينديون آھن۔ ھولي جو ڏينھن ڦڳڻ پورنيما يا پورن ماسي (ماھِ ڪامل)، ۽ ھولي خود چيٽ جي پھرين ڏينھن منائی ملھائي ويندي آھي پنجابي تقويم جي حساب س۔
لفظ
لفظ "ھولي" 'ھولا' مان نڪتل آھي، جنهن جي معنا خدا جي عبادت ۽ سٺي فصل جو شڪرانو آھي ھولي جي باري ۾ ھڪ تصور ھي به آھي تہ ھي سنسڪرت ٻولي جي لفظ 'ھولڪا' من اخذ ٿيل آھي جنھن جو مطلب اڌ پڪل سنگ آھي۔ خطي پنجاب ۾ گيھون(؟) جي پوکائي ويیساک ۾ ڪئي ويندي آھي جيڪو ھولي جي ٻن مھينن بعد ايندو آھي۔ ان ڪري ھولي مستقبل جي فصل جي لاءِ شڪر جو پھلو رکي ۔
ھولي لفظ ھوليڪا مان به اخذ آھي جيڪا پنھنجي ڀائٽي پرھلاد کي پنھنجي گودي ۾ ساڙڻ جي ڪوشش ۾ پاڻ باھ جي حوا ٿي وئي۔
پرھلادپوري مندر ۽ ھوليڪا
کاٻو|thumb|نرسمھاھرنيڪاشيپو جو قتل ڪندي جڏھن ته پرھلاد ڏسي رھيو کاٻو|thumb|300x300 عڪسلون|نرسمھا ھرنيڪاشيپو جو قتل ڪري رھيو آھي، جڏھن ته پرھلاد ۽ ان جي ماءُ سجدي لاءِ جھڪي رھيا آھن۔ ھرنيڪاشيپو پرلاد کي زھر ڏئي چڏيندو آھي، ان کي طاقتور ھاٿين جي پيرن ھيٺ چيڀاٽڻ جي ڪوشش ڪندو آھي ۽ ان کي نانگن سان گڏ قيد ۾ رکندو آھي۔ تنھن حوندي به پرھلاد بچي ويندو آھي۔ وري ھو انکي ھوليڪا جي جھول خوفناڪ باھ جي وچ ۾ زبردستي ويھاريندو آھي۔ ھوليڪا ھرنيڪاشيپو جي ڀيڻ ھئي۔ ان وٽ ھڪ جادوئي شال ھئي جيڪا ان کي باھ ۾ سڙڻ کان بچائيندي ھئي۔ ھن پيش ڪش ڪئي تہ ھوءَ پرھلاد کي پنھنجي جھول ۾ وٺي ڪري باھ ۾ داخل ٿيندي۔ اھڙي طرح ھي سوچ ھئي تہ پرھلاد سڙي ويندو جڏھن ته ھولیڪا پنھنجي شال جي سھاري بچي ۔
ھي داستان زبان زد عام آھي تہ جڏھن باھ ۾ داخل ٿي ھڪ زوردار ھوا گھلڻ لڳي اھا حفاظتي شال ھولي پرھلاد ويڙھجي وئي۔ پنجاب میں ھولي ھوليڪا جي علامتي مجسمن کي نذر آتش ڪرڻ سان شروع ٿيندي آھي۔ ان ڪري ھولي کان پھريان جي رات کي ھوليڪا دھن چيو ويندو آھي۔
چيو ويندو اھي تہ جڏھن باھ ھوليڪا تي حاوي ٿي چڪي ھئي، وشنو نرسمھا (نيم مرد، نيم ببر جڪ اوتار) جي شڪل میں ظاھر ٿيو ۽ ھرنيڪاشيپو کي جھپڙي ورتو ۽ ان جا ٽڪرا ٽڪرا ڪري ڇڏيا۔ ھولي جو ھي ڏڻ ان واقعي جو جشن ملھائيندو آھي، ۽ ملتان جو سوريہ مندر ھن جي يادگار عبادت گاھ آھي   ڇو تہ ھي مندر واقعي واري جڳھ تي تعمير ڪيو ويو آھي۔
ھولاش
thumb|ھوليڪا دن پنجاب ۾ ھولي ھولاشٽڪ جي طور تي نون ڏينھن تائين ملھائي ويندي آھي۔ ھولاشٽڪ ھولا ۽ اشٽڪ مان ٺھندو آھي، جنھن مان مراد ھولي کان اڳ اٺ ڏينھن آھن، ۽ انئي مان ھي لفظ ٺھي ٿو۔  ھي ڏڻ ھولي جي ڏينھن رنگن ۽ گُلال سان اختتام پذير ٿيندو آھي۔ انئي ڏينھن ھوليڪا دھن جي تياري شروع ٿيندي آھي، انئي مان ھولي جون جملي تقريبون مڪمل ٿينديون  ۔
ھولاش کان ھوليڪا دھن جي ڏينھن تائين ھر ڏينھن ننڍيون ڪاٺيون يا ڪاٺي جا پرزا ڳنڍيا ويندا آھن۔ اھڙي طرح سان ھوليڪا دھن تائين ھي مجموعو ڪاٺين جي انبار ۾ تبديل ٿيندو آھي جنھن کي ان ڏينھن ساڙيو ويندو آھي۔ ھولي جي رنگ جي ھڪ ننڍي مقدار وکري ويندي آھي۔  سڄو ھفتو ھولي تقريبون مھاراجہ رنجيت سنگھ جي طرفان ملھايون ويون ھون ۽ ھي لاھور ۾ ھولي ملھائڻ جي تھذيب جو حصو ۔
مٽڪو يا گھڙو
ھول جا ڏينھن مغربي پنجاب  ۽ مشرقي پنجاب  ۾ ھڪ رواج آھي ته ھڪ مٽڪي کي ڦوڙيو  ڦوڙيو ويندو آھي جيڪو مٿاھين جڳھ تي رکيو ويندو آھي۔ ويجھو ڇھ ماڻھو پنھنجا ھٿ ھڪ ٻي جي ڪنڌ تي رکندا آھن، اڳتي جھڪندا آھن ۽ مٿن کي ملائيندا آھن ۽ پنھنجي کاٻي پير ملائي ڪري وچ ۾ ھڪ مخروطي شڪل ٺاھيندا آھن۔ ان تي ئي ٻيا چڙھي ڪري مٽڪي کي ڦوڙيندا آھن۔ جيڪي ماڻھو ان ڪم ۾ حصيدار نه ھوندا آھن، ھن گروھي شڪلبندي تي پاڻي ۽ رنگ اڇلائيبندا آھن۔ روايتي طور تي مٽڪي ۾ مکڻ ۽ کير رکيو ويندو آھي جيڪو گھٽ عمر ڪرشن جي مکڻ چورائڻ جي عڪاسي مڃيو ويندو آھي۔
رنگ
ماڻھو ھڪ ٻئي تي رنگين سفوف اڇلائي ڪري ھولي ملھائيندا ۔
چون پورنا
دسھره، ڪروا چوٿ، ھولي ۽ ڏياري جي موقعي تي پنجاب م مٽي جي ڀتين ۽ کليل اڱڻن ۾ (جتي ڪپڙن تي فنڪاري ڪئي ويندي آھي) جي ڏيھي گھرن ۾ لڪشمي تصويرون لاھيون وينديون آھن تہ جيئن ھندو عقيدي جي حساب سان دولت جي ان ديوي کان برڪتون حاصل ۔
ھن فن کي پنجاب ۾ چونڪ پورنا چيو ويندو آھي جاتا ۽ ان شڪلبندي رياست جي عورتن جي طرفان ڏني ويندي آھي۔ مخصوص وڻ جي بنيادي خيال يا تصور، گل، بي گل ٻوٽا، بيل دار ٻوٽا، عام ٻوٽا، مور، پالڪي، اقليدسي شڪلون جن ۾ بيٺل، ليٽيل ۽ ترڇيون لڪيرون ملي ڪري سادگي، پيچيدگي ۽ تصور جو امتزاج پيش ڪنديون آھن جن مان ڏيھي زندگي م فنڪاري جي نفاست عيان ھوندي ۔
ھولي ۽ موسم بار
ھولي پنجاب ۾ سياري جي موسم جي اختتام پتي ايندي آھي جتي ٿڌي موسم ٻن ذيلي موسمن ۾ ورھايل آھي: ھيمنت جيڪو پنجابي مھينن مگھر ۽ پوھ (نومبر–جنوري) ۽ شِشِر جيڪو پنجابي مینوں ماگھ ۽ ڦڳڻ(جنوري–مارچ)۔ ھوليڪا دھن شِشِر جي اختتام تي ايندو آھي ۽ ھولي کان بسنت جي موسم شروع ٿيندي آھي.
ھولي ۽ سک مت جا توار
گرو گرنٿ صاحب جي ھدايت آھي تہ ھولي خدا جي خدمت ڪندي ملھائي وڃي. ھولي جا رنگ خداوند جي محبت جومظھر آھن۔ ھن جشن جون تفصيلون ھيئن بيان ٿيون آھن. ایک خالق رب! سچے گرو کی برکت سے؛ میں گرو کی خدمت کرتا ہوں، اور عاجزی سے اس آگے جھکتا ہوں۔ آج میں انتہائی سکون میں ہوں۔ میری جستجو مندمل ہو گئی، اور میں رب جہاں سے مل چکا ہوں۔ آج، میرے گھرانے میں بہار کا سماں ہے۔ میں آپ کی بڑائی کے مناجات گاتا ہوں، اے لامحدود خدا۔ آج میں پھالگن کا تہوار منارہا ہوں۔ خدا کے مصاحبوں میں شامل ہوکر، میں عبادت شروع کر چکا ہوں۔ میں ہولی کا جشن بزرگوں (رب) کی خدمت کر کے مناتا ہوں۔ میں رب کی مقدس محبت کے قرمزی رنگ سے متلون ہؤا ہوں۔ میرا من اور جسم بے یکتا، بے جوڑ اور اتھاہ خوبصورتی سے سرشار ہے۔ یہ دھوپ یا چھاؤں میں خشک نہیں ہوتے؛ یہ ہرموسم میں پھلتے پھولتے ہیں۔ وہ ہر وقت موسم بہار ہے، جب میں اپنے مقدس گرو سے ملتا ہوں۔ خواہشات کو پورا کرنے والا کام دھَین درخت اگ چکا ہے۔ وہ پھول اور پھل فراہم کرتا ہے، ہر طرح کے زیور لاتا ہے۔ میں مطمئن اور سیرچشم ہوں، خدا کے بلندتر مناجات گاکر۔خدمت گزار نانک خدا پر دھیان لگاتا ہے، ہر، ہر، ہر (خدا)۔
2014ع
فوتگيون
زمرو:سال زمرو:2014ع
1459ع
ڊسمبر
زمرو:1459ء زمرو:سال
آباد جبل
تعلقي سيوهڻ ۾ هڪ ديهه جو نالو آهي.
ادبي انتخاب
ھيءُ جيڪي خليل جبران جي تحريرن جا ترجما آهن. ڪتاب عثمان علي انصاريءَ جي ترجمو ڪيل پنجن افسانن تي مشتمل آهي. هن ڊيمي سائيز ڪتاب ۾ هڪ سؤ صفحا آهن ۽ قيمت 4 -آنا- ڄاڻايل آهي. سنڌي ادب جي صلاحڪار بورڊ، هيءُ ڪتاب -الوحيد- پريس ڪراچيءَ مان، سال 1942ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.
874ع
ڊسمبر
زمرو:874ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
صحرائي ٻولير
thumb|Striated Prinia صحرائي ٻولير(Deser Warbler سائنسي نالو:Sylvia Nana). نر ماف هڪجهڙا ٿين ٿا. پٺي سرمائي ناسي، ڇاتي ميرانجهڙي اڇي، پيٽ هيڊڙو ۽ اکين جي چوڌاري اڇو گهيرو صحرائي ٻولي جون اهم نشانيون آهن.
حوالا
زمرو:پکي
تعلقو ڪنري
ڪنري تعلقو (اُچار: ڪُنرِي تالُڪو)  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي عمرڪوٽ جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام ڪنري  شھر آھي. هيءُ تعلقو 7 يونين ڪا‏ؤنسلن ۾ ورهايل آهي. اڍائي لک کان وڌيڪ آبادي وارو هي تعلقو ڪنري مرچ جي ڪاشت ۾ سڀ کان اهم علائقو آهي۔ مرچ جي فصلن سان روزانو ڪروڙين رپين جو ڪاروبار ڪرڻ واري هيء هڪ وڏي مرچ جي منڊي آهي جيڪا ايشيا م مرچن جي سڀ کان وڏي منڊي آهي.
اڪڙ
اِڪَڙ هي ٻوٽو سخت زمين ۾، جتي پاڻيءَ جي مار گهڻي هوندي آهي، اتي اُڀرندو آهي. لس ئي لس وڌندو ويندو آهي، ست-اٺ فوٽ ڊگهو ٿئي. ان جي ڇوڏن ۾ تاندورا ٿين. ماڻهو اهي تاندورا ڪڍي گڏ ڪن، ان کي اڪوارو چون، جنهن مان رَسا، ولوڙن جا نيترا ۽ کٽن جي واڻ ٺاهين. هي مضبوط ٻوٽو آهي ۽ پارڪر ۾ گهڻو ٿئي ٿو. هيءُ ٻوٽو عام طرح سڄي سنڌ جي، ٻنين ۾ ٿيندو آهي. هيءُ ٻوٽو سخت زمين ۾ جتي پاڻيءَ جي مار هوندي آهي، اُتي اُڀرندو آهي. ست، اٺ فوٽ ڊگهو ٿئي ٿو. پارڪر جي علائقي ۾ جام ٿيندو آهي. هن جي ڇوڏن ۾ تاندورا ٿيندا آهن، جن کي ڪڍي، گڏ ڪري، اُن مان رسا ۽ نوڙيون وٽي، کٽن لاءِ واڻ ٺاهيندا آهن. اَڪڙ کي ”-ايڪڙ- “ بہ چون ۽ هاري ڪلر ۽ سم واريءَ زمين ۾ خاص ڪري پوکيندا آهن ڇو تہ هي ٻوٽو ڪلر ۽ سم کي چوسي ٿو.
ورم ھول
ورم هول ڇا آهي
”دريا خان سنڌي“
ورم هول کي آئنسٽائين روسن پل جي نالي سان سڃاتو ويندو آهي هي هڪ طرح جو ٿيوريٽڪل طريقو آهي جنھن ۾ اسپيس ٽائيم کي موڙي ڪري اسپيس ٽائيم ۾ موجود ٻين مختلف مقامن کي پاڻ ۾ ملاڻ آهي جيڪو سوراخ اوهانکي هڪ جڳھ کان ٻئي جڳھ تي پھچائي انھن ٻنھي جڳھن ۾ فاصلو ڪجھ ميٽرن کان وٺي ڪري ڪيترن ئي لکن سالن تائين بہ ٿي سگھجي ٿو دراصل اهو وڏي پنڌ تي موجود مقامن جو شارٽ ڪٽ رستو آهي ۽ ورم ھول يا اسپيس ٽائيم جي سوراخ اوهانکي نہ صرف ايترا وڏا فاصلا گھٽ وقت ۾ طئي ڪرڻ ۾ مدد ڪري سگھي ٿو بلڪي گڏ هڪ جڳھ کان ٻئي جڳھ تي هڪ وقت کان ٻئي وقت ۾ بہ وٺي ڪري وڃي سگھي ٿو جيئن تہ اوهانکي هڪ جڳھ کان ٻئي جڳھ جي مستقبل يا ماضي ۾ وٺي وڃي سگھي ٿو ائين انڪري ممڪن آهي ڇوجو ان منظر ۾ اسپيس سان گڏ ٽائيم بہ موڙيو ويندو انجي ڪهاڻي اسپيس ٽائيم فيبرڪ سان شروع ٿيندي آهي جڏهن نيوٽن گريويٽي جو نظريو ڏنو ان اهيو عمل تہ بيان ڪري ڇڏيو تہ هر وڏو جسم ننڍي جسم کي پاڻ ڏا ڇڪي ٿو پر انجو ڪارڻ نہ ٻڌائي سگھيا جيئن تہ جڏھن ڪو ميگنيٽ چقمق، مقناطيس ڪنھن ڌاتو کي پاڻ ڏا ڇڪيندو آھي تہ فاصلي تي موجود ڌاتو تي لڳڻ واري قوت ميگنيٽ مقناطيسي فيلڊ ڪارڻ هوندي آهي يا ائين چئجي سگھجي ٿو تہ ميگنيٽ مقناطيس ۽ ڌاتو جي مابين تعلق ميگنيٽ فيلڊ جي وجهہ سان هوندو آهي جيڪا هڪ مشاهدي ۾ وضاحت آهي ۽ تجرباتي طور تي ثابت بہ ڪري سگھجي ٿي پر ان شين جي مابين جيڪا قوت يا تعلق جيئن نيوٽن گريويٽي جو نالو ڏنو هيو اهو انکي بيان نہ ڪري سگھيو ۽ گريويٽي ڪم ڪيئن ڪندي آهي انکي آئنسٽائين پاران واضع ڪيو ويو ۽ آئنسٽائين گريويٽي جي قوت جي وجهہ بنجڻ وارو هڪ بهتر تصوير پيش ڪئي آئنسٽائين ٻڌايو تہ گريويٽي اسپيس ٽائم ۾ موجود جھڪ جي وجهہ سان پيدا ٿيندي آهي ۽ اسپيس ٽائيم ئي آهن جنهن تي هي سڄيء ڪائنات بچي پئي آهي اسپيس ٽائيم کي اسان هٿ لاهي يا محسوس نٿا ڪري سگهون هي انساني سمجھ جي درجي کان پري جو درجو آهي پر تجرباتي طور تي انکي ثابت ڪري سگھجي ٿو ۽ گھڻن تجربن سان انکي ثابت بہ ڪيو ويو آهي
1935ع ۾ آئنسٽائين ۽ ناٿن روسن پاران ٿيوري آف ريلٽيويٽي جي مدد سان ان ڳالھ جو خيال ڏنو ويو تہ اسپيس ٽائم ۾ اهڙا پل موجود ٿي سگھن ٿا جن جي مدد سان گھڻو پري گھٽ وقت ۾ سفر ڪرڻ ممڪن آهي ورم ھول ٻن سرن ۽ هڪ درمياني رستو تي مشتمل هوندو آهي ٿيوي آف ريلٽيويتي جي مدد سان ورم ھول جي موجودگي جي اڳڪٿي ڪئي وئي آهي پر فلحال تہ ڪو بہ ورم ھول دريافت ناهي ٿي سگھيو ممڪن آهي مستقبل ويجھي انکي ڳولھڻ ۾ اسان ڪاميابي ٿي وڃون هڪ فزیسسٽ Jhon Wheeler  پاران 1955ع ۾ هڪ خيال ڏنو جنھن موجب ڪوانٽم ميڪنيڪس جي وجهہ سان اسپيس ٽائم ۾ ايندڙ گهاٽي واڌي وقت ۽ اسپيس ۾ بگڙن جو ڪارڻ ٿيندي آهي جنھن انھن کي ڪوانٽم فوم Quantum foam جو نالو ڏنو تہ ان موجب هڪ امڪان هي بہ آهي تہ جنھن طرح اسپيس ۾ اصلي ذرا ٺھندا آهن فنا ٿي ويندا آهن ائين ئي ننڍا ننڍا ورم ھول ٺھندا ۽ ختم ٿيندا هوندا ائين ٺھڻ واري ورم هولز جسامت ۾ گھڻا ئي ننڍا ٿيندا هوندا ائين جو انھن جي پڌرائي ڪرڻ بہ ممڪن نہ هوندي
فرض ڪريو اسان ڪا اهڙي شي ورم ھول ٺھڻ سان گڏ دريافت ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿي وڃون تہ ان ورم ھول جي ننڍي جسامت جي وجهہ سان ان ۾ سفر ڪرڻ ممڪن نہ هوندو اسانکي ان ۾ سفر ڪرڻ جي لاءِ انجي جسامت وڌائڻي پوندي انجي لاءِ اسانکي ٻاهرين ڌاري مادي جي ضرورت پوندي ڇوجو ڌاري مادي جي خصوصيت عام مادي کان مختلف هوندي آهي هي عام مادي جيان سب اٽامڪ پارٽيڪل سان ٺھيل نہ هوندو اهو نيگٽيو انرجي جو حامل هوندو ۽ اهڙو مادو ٺاهڻ ممڪن آهي جنھن جي انرجي نيگيٽو هجي يعني قوت لڳڻ تي سڪڙجي وڃن کان بجائي ڦھلجي ۽ ان خاصيت جي وجهہ ملڻ وارو ورم ھول جي جسامت کي وڏو ڪرڻ ۾ مدد ڏيندو جنهن جي وجهہ سان انسان يا هڪ خلائي جھاز ان مان گذر ڪري سگھندو پر هتي مسئلو هي بہ اچي ٿو تہ ڌاري مادي کان علاوه ڪوبہ مادو ان ورم ھول ۾ داخل ٿيو تہ ورم ھول فور کان پھريان ڪري پوندو
۽ جتي ڳالھ آھي ڌاري مادي جي تہ اهڙو مادو فلحال ٿيوريز تائين ئي محدود آهي انکي اڃان نہ بڻائجي سگھيو آهي ۽ نہ ئي ڪائنات ۾ ڪٿي ڳوليو ويو آهي اسانکي ورم هولز جي باري ۾ هڪ صدي کان پتو آهي پر هڪ صدي گذرڻ جي باوجود هي فلحال ٿيوري تائين ئي محدود آهي ۽ ان بابت جيتري بہ ڪاميابي ملي آهي اها صرف ٿيوري ۾ ئي ٿي آهي پر جنھن ٿيوري آف ريلٽيويٽي جي مدد سان بليڪ هول ۽ ٻين شين جي اڳڪٿي ڪئي وئي آهي ۽ جيڪا وقت گذرڻ سان سچ ثابت ٿيندي آئي آهي هي ورم هولز بہ ان ٿيوري جي عوض آهي ان لاءِ اميد آهي تہ هڪ وقت جڏهن اسان ورم هولز ڳولينداسين يا ٺاهڻ ۾ ڪامياب ٿي وينداسين ۽ انھن کي استعمال ڪري اسان ٻئي
ڊائمینشز ڪروڙين اربين نوري سالن جو فاصلو وقت جي سفر ۽ ماضي ۾ ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿي سگهنداسين ورم ہول Wormhole
آيو
آء او چنڊ يا  آيو چنڊ مشتري (Jupiter) جو پنجون چنڊ ۽ ٽيون نمبر  سڀني کان وڏو چنڊ آھي. ھن لاء ناسا انيڪ مشن موڪليا آھن جن ۾ گليليئو (خلائي جھاز)، ووئيجر (خلائي جھاز) ۽ پايونيئر (خلائي جھاز) شامل آھن. ھن تي ٺھيل وڏا ٻرندڙ جبل ھن کي اسان جي نظام شمسي جي سڀني کان وڌيڪ زميني جوش واري شئي بڻائن ٿا. 7 جنوري 1610ع تي گليليو گليلي 20x ريفليڪس ٽيلي اسڪوپ ذريعي آيو جو تجربو ڪيو. جڏھن ته گھٽ ريزوليشن سبب آيو چنڊ ۽ يوروپا چنڊ ۾ فرق نه ڪري سگھيو. ان کي ٻئي چنڊ ھڪ جاء تي نظر پئي آيا. جيتوڻيڪ ٻئي ڏينھن 8 جنوري 1610ء تي گليليو آيو چنڊ ۽ يورپا چنڊ کي الڳ الڳ پاسن کان ڏٺو. جيئن ته گليليو آيو چنڊ کي 7 جنوري تي ئي معائنو ڪري چڪو ھو پر بين الاقوامي خلائي يونٽ (IAU) اٺ جنوري 1610ء کي ئي آيو چنڊ جي دريافت جي تاريخ مڃي ٿو.
آيو چنڊ مشتري جي سطح کان ساڍا پنج لک ڪلو ميٽر جي مفاصلي کان گول چڪر ھڻندو آھي ۽ پنھنجو ھڪ ڦيرو تقريبا زمين جي ساڍا ٻائيتاليھ ڪلاڪن ۾ پورو ڪندو آھي. آيو چنڊ ۽ يورپا جي چڪر ھڻڻ جو ريشو 2 ، 1 آھي. يعني جنھن وقت ۾ يورپا چنڊ مشتري کي ھڪ چڪر ھڻي ٿو آيو چنڊ انھي دوران ٻه چڪر ھڻي ٿو وڃي. ٺيڪ انھي نموني آيو چنڊ جو گينيميڊ چنڊ سان 4 ، 1 جو ريشو آھي. آيو چنڊ به مشتري جي ٻين چنڊن وانگي ھڪ ھنڌ سڪ آھي. ھن جو ھڪ حصو ھميشه مشتري ڏي رھي ٿو.
آيو چنڊ جي سطح سليڪيٽ پٿر ۽ لوھ سان ٺھيل آھي. جيتوڻيڪ ھي ٻين چنڊن کان بلڪل مختلف آھي جيڪي برف ۽ سليڪيٽ سان ٺھيل آھن. ھن جو اندروني مرڪز لوھ ۽ آئرن سلفائيڊ سان ٺھيل آھي. جيڪو ھن جي جسم جو 20 سيڪڙو آھي. آيو چنڊ جو قطر 1821 ڪلو ميٽر آھي. جيڪو اسان جي زميني چنڊ کان 5 فيصد وڏو آھي.
ھن جي مٿاڇري تي ريگستان ، ميداني علائقا ، وڏيون وڏيون پھاڙيون ننڍا ننڍا کڏا ۽ ٻرندڙ جبل جا لاوا ڏسڻ ۾ اچن ٿا. ھن جي سطح تي شھاب نه آھن ان جو ڪارڻ ھي آھي ته آيو ھڪ ٻرندڙ جبلن وارو چنڊ آھي.
آيو ڏسڻ ۾ رنگين ٿو اچي ڇاڪاڻ ته ھن تي ٻرندڙ جبلن جا لاوا ۾ سليڪيٽ سلفر ۽ سلفر ڊاء آڪسائيڊ جھڙا عنصر موجود آھن. جيڪي ھن جي سطح کي رنگين بڻائن ٿا.
آيو چنڊ تي سؤ کان ڏيڍ سؤ جبل آھن جيڪي ڇھ سو ڪلو ميٽر ايوريج تائين ڊگھا آھن. ھي اونچائي مائونٽ ايورسٽ کان ڪافي زياده آھي. آيو چنڊ جو وايو منڊل ڪافي سنھو آھي جنھن ۾ مک سلفر ڊاء آڪسائيڊ ، سلفر مونوآڪسائيڊ ، سوڊيئم ڪلورائيڊ، ايٽومڪ سلفر ۽ آڪسيجن جا نشان مليا آھن.
آيو چنڊ جي گرم علائقن ۾ گرمي پد تقريبا 200 سينٽي گريڊ تائين ھليو ٿو وڃي جڏھن ته ھن جو ايوريج گرمي پڌ 130 سينٽي گريڊ آھي. آيو جو وايو منڊل لڳاتار ختم ٿيندو وڃي پيو. جيڪڏھن اسان آيو تي زندگي جي ڳولھا ڪيو ٿا ته اھا اسان جي وڏي غلطي ھوندي. ڇو مشتري جي چوڌاري گردش ڪندي ته ھڪ جاء تي بيھڻ جي ڪري يا پنھجي محور تي گول ڦرڻ بند ٿيڻ جي ڪري پاڻي ھن جي سطح کان شروعاتي وقت ۾ ئي اڏري ويو ھو. ھن جي وايو منڊل ۾ زھريلي گيسن کان علاوه آڪسيجن نه ھجڻ برابر آھي. جيڪو آيو چنڊ تي زندگي نا ممڪن بڻائي ڇڏي ٿو. جيڪڏھن خلاباز ھن جي سطح تي بغير خلائي سوٽ جي لھي ته مشتري ، آيو ۽ گينيميڊ جي ڀيانڪ ريڊيئيشن سان ھڪ منٽ کان به گھٽ وقت ۾ ھن جو موت يقيني آھي.
آيو ٽائيڊلي لاڪڊ افيڪٽ ( پنھجي محور تي ڦرڻ بند ٿي وڃڻ) سان پيدا ٿيندڙ گرمي توانائي کان ڪافي زياده واپس ڪندو آھي. پر اھا توانائي ڪٿان ٿي اچي ؟ ان جي تلاش اڃان ھلي پئي. اھا ڪھڙي طاقت آھي جيڪا آيو چنڊ تي ٻرندڙ جبلن کي ھلائي پئي ۽ ٻرندڙ جبلن مان نڪرندڙ شيء ڪھڙي آھي؟ ھي به آيو چنڊ جي رازن منجھان ھڪ راز آھي ته آيو وٽ پنھنجو مقناطيسيت ڇو آھي؟ ھي ڪٿان ۽ ڪيئن ٺھيو؟ ھي ٻين چنڊن کان ڇو وڌيڪ الڳ آھي؟
مستقبل ۾ مشتري جي چنڊن لاء ڪجھ مشن موڪلڻ جي تياري آھي. جونو خلائي جھاز (Juno) 2011ء تي  خلا ۾ روانو ڪيو ويو جيڪو ٻرندڙ جبلن جي جاچ وٺندو. يورپي ايجنسي 2023ء تائين مشتري جي برفاني چنڊ جي کوجنا لاء ھڪ خلائي جھاز روانو ڪرڻ جي تياري ڪري پئي جيڪو گينيميڊ چنڊ تائين ويندو ۽ آيو چنڊ وٽان اڏرڻ دوران ان جي جاچ ڪندو. آيو چنڊ لاء ھڪ خاص مشن آيو چنڊ جي ٻرندڙ جبلن جو مشاھدو ڪرڻ لاء 2021 تائين موڪلڻ جي ڳالھ به ھلي پئي. جيڪو ھن جو سٺي نموني جائزو وٺندو ۽ مطالعو ڪندو. شايد مستقبل ۾ انھن سڀني مھمن ذريعي اسان آيو چنڊ جي رازن کان پردو کڻي سگھون. جيتوڻيڪ اسان جي ھي ڪائنات ھميشه ئي رازن سان ڀريل رھندي.
1460ع
ڊسمبر
زمرو:1460ء زمرو:سال
اڪڙي
پير پٿوري جي پَٽ جو نالو ”اڪَڙِيءَ جو پَٽُ“ هو، جنهن جي نالي پويان هن ايراضيءَ ۾ ’اڪڙي وڏي‘، ’اڪڙي ننڍي‘، ’اڪڙو وڏو‘ ۽ ’اڪڙو ننڍو‘ نالا پيا. ’اَڪڙو‘ قديم ۽ موجوده، ’اڪڙي‘ جو شهر آهي، جيڪو پٿوري جي ماڳ کان اٽڪل ٻه ڪلو ميٽر ڏکڻ طرف آهي. اڪڙي جو پراڻو شهر هن وقت ڦٽل پڊ جي صورت ۾ آهي.
ٺل تعلقو
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
ڪورائي
ڪورائي جلال خان ولد ھرين بلوچ جو پٽ ھو. انھيءَ جي اولاد کي ڪورائي چوندا آھن. اُھي بھاولپور ۾ گھڻا آھن ۽ روھڙيءَ جي پاسي ۽ سرحد سنڌ ۾ به آھن. انھن جون مکيه شاخون ھي آھن: ڪورائي، پتافي، دستي ۽ ٻڍاڻي
علي نواز انڙ
ڄام رئيس علي نواز خان -انڙ- نوجوانيءَ ۾ ئي مسلم ليگ ۾ شموليت ڪري سياست جي ميدان ۾ وک رکي ۽ -آزاديءَ جي تحريڪ- ۾ ڀرپور حصو ورتو. هو ارڙهن سالن جي عمر ۾ لاهور ۾ مسلم ليگ جي 1940ع واري تاريخي اجلاس ۾ شريڪ ٿيو، جنهن ۾ -پاڪستان- بابت ٺهراءُ بحال ٿيو. مسلم ليگ ۾ شموليت دوران مسلم ليگ نيشنل گارڊ، نواب شاهه جو سالار اعظم ۽ ضلعي نواب شاهه جو وائيس چيئرمئن به رهيو. 1958ع ۾ بنيادي -جمهوريت- جي نظام هيٺ پهريائين ميمبر ۽ پوءِ يونين ڪائونسل قاضي احمد جو چيئرمئن ٿيو. 1970ع واري جنرل اليڪشن ۾ آزاد اميدوار جي حيثيت سان صوبائي اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊيو ويو، بعد ۾ هن پ پ پ ۾ شموليت اختيار ڪئي ۽ ضلعي رابطا ڪميٽيءَ جو چيئرمئن منتخب ٿيو. مختلف عهدن تي فائز هوندي ذاتي خرچ سان قاضي احمد شهر ۾ پنهنجا پلاٽ ڏئي، عوام جي سهولت لاءِ پرائمري، مڊل ۽ هاءِ اسڪول تعمير ڪرايائين ۽ شهر ۾ -بجلي-، -ٽيليفون- ۽ -بئنڪ- جهڙيون بنيادي سهولتون فراهم ڪرايائين. 1958ع ۾ شهر ۽ پسگردائيءَ جي ماڻهن جي علاج جي سهولت لاءِ پنهنجي زمين ڏيئي ’هيلٿ سينٽر‘ قائم ڪرايائين. 1970ع ۾ جانورن جي اسپتال لاءِ پنهنجي زمين ڏنائين ۽ حڪومت طرفان ’نور ماڊل وليج‘ قائم ڪرايائين. جنهن ۾ مسجد، مڊل اسڪول، اسپتال ۽ 25 گهر ٺهيا، قاضي احمد شهر جي خوبصورتيءَ لاءِ ’ڪميونٽي سينٽر‘ ۽ ڪتب خانو تعمير ڪرايائين. علي نواز -انڙ- سياحن ۽ شهر واسين جي سير تفريح لاءِ ’فش ليڪ‘ (مڇيءَ جو -تلاءُ-)، ميوزيم ۽ لکين رپين جي پنهنجي ذاتي خرچ سان وڏي ايراضيءَ ۾ ’ناز -باغ-‘ تيار ڪرايو، جيڪو سنڌ جو ’شالامار‘ جي نالي سان مشهور آهي. -ان- کان سواءِ هن -باغ- جي آخر ۾ هڪ وڏو ’سفاري پارڪ‘ ٺهرايو. رئيس علي نواز -انڙ- سماجي، سياسي ڪمن سان گڏ زراعت جي ميدان ۾ پڻ اڳڀرو رهيو هو. ملڪ جو -ترقي- پسند -آبادگار- هو، زرعي حوالي سان هن دنيا اندر ايندڙ تبديلين ۽ سڌارن کي پنهنجي زمين ۽ -باغ- تي لاڳو ڪيو. 1940ع کان جديد طريقن سان زراعت جي آباديءَ جو سلسلو شروع ڪرايائين. 1954ع ۾ وليج ايڊوائزري دور ۾ جيڪي علائقائي زرعي نمائشون ٿيون، -تن- ۾ ميوي، ڀاڄين ۽ ٻين زرعي جنسن جي نمائش ۾ رکيل چاليهن انعامن مان -ٻٽيهه- ’-اول- ڪپ‘ -انعام- حاصل ڪيائين. کيس سماجي خدمتن جي عيوض 1960ع ۾ ’تمغه قائداعظم‘ پڻ مليو. رئيس علي نواز 31 -آگسٽ- 2007ع تي وفات ڪئي.
875ع
ڊسمبر
زمرو:875ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
10 آگسٽ
حوالا
زمرو:آگسٽ زمرو:سال جا ڏينهن
آباد ڍنڍ
ڄامشوري ضلعي جي سيوهڻ تعلقي جي ڳوٺ لڪيءَ جي اوڀر ۾ ٺيٻاٺ ويجهو هيءَ ڍنڍ آهي. هيءَ ڍنڍ ٺيٻاٺ ڍنڍ کان الڳ آهي. ڍنڍ ويجهو آباد ڳوٺ موجود آهي. هيءَ ڍنڍ اڃا تائين سانوڻيءَ ۾ درياهه ذريعي ڀربي آهي. هيءَ ڍنڍ فشريز کاتي جي انتظام هيٺ آهي ۽ هن ۾ مڇي جهجهي انداز ۾ مري ٿي ۽ پکين جي پناهه گاهه پڻ آهي.
زمرو:سنڌ
جابلو ڀوري
ھن مضمون ۾ مناسب زمرا وڌا وڃن. آگسٽ 2017ع 100px|left
جابلو ڀوري (House Bunting سائنسي نالو: Emberiza Striolata). نر ۽ ماديءَ جي رنگ ۾ ڪجھ فرق ٿئي ٿو. ماديءَ جو رنگ ناسي، پٺي تي گهرا ليڪا، ڳچي هلڪر ناسي ۽ ڇاتيءَتي سرمائي ۽ ڪارن لينفهن سان تلهو پٽو ٿئي ٿو. نر جو باقي جسم ساڳيو آهي پر سسي سرمائي ۽ اکين جي مٿان اڇي ليڪ ڀرونءَ وانگر ٿئيس ٿي.
حوالا
زمرو:پکي
آباد مُهلاڻي
تعلقي سکر ۾ هڪ ديهه جو نالو.
غلام رسول انڙ
غلام رسول انڙ، مشهور سياستدان حاجي امام علي انڙ جو پٽ آهي. هو 1949ع ۾ نواب شاهه ويجهو کڏهر ڳوٺ ۾ ڄائو. ميٽرڪ تائين تعليم ورتائين. سندس پيشو زمينداري آهي. هو 1977ع ۽ 1993ع ۾ پ پ پ جي ٽڪيٽ تي ۽ 1997ع ۾ مسلم ليگ (ن) جي ٽڪيٽ تي سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊيو. 1997ع واري دور ۾ وڏي وزير جو صلاحڪار مقرر ٿيو. 2007ع ۾ نگران حڪومت ۾ ٻيلي کاتي جو وزير مقرر ٿيو. اسيمبلي جي ٻيلي کاتي جو وزير مقرر ٿيو. اسميبلي جي چونڊ لڙڻ لاءِ گريجوئيشن واري شرط سبب پنهنجي پٽ عبدالحفيظ انڙ کي سياست ۾ آندائين. صوبائي اسيمبلي جي نوابشاهه واري سيٽ لاءِ مسلم ليگ (ق) جو اميدوار هو. سندس پٽ عبدالحفيظ 2008ع ۾ دل جو دورو پوڻ سبب گذاري ويو.
ادبي اھڃاڻ
''ادبي اھڃاڻ، هيءُ ڪتاب مولانا غلام محمد گراميءَ جو لکيل آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 106 صفحا آهن ۽ قيمت هڪ رپيو ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، مصنف پاڻ هاري حقدار پريس، حيدرآباد مان ڇپايو.''
حوالا
زمرو:غلام محمد گراميءَ جا لکيل ڪتاب
عبدالملڪ بن ھشام
حوالا
زمرو:مؤرخ
مرد
مرد زمرو:جنسيت
اڪسير الاحمر في اسرار الجعفر
هيءُ ڪتاب محمد عثمان نورنگ زادي جو لکيل آهي. رايل سائيز واري هن ڪتاب ۾ 92 صفحا آهن ۽ قيمت 4 -آنا- ڄاڻايل آهي. منشي پوڪرداس هيءُ ڪتاب مفيد عام پريس، لاهور مان سال 1917ع ۾ ڇپايو. هن ڪتاب جو ٻيو حصو 108 صفحن تي مشتمل آهي، جنهن جي قيمت به 4 -آنا- آهي. هن ڪتاب جو ڇاپو ٻيو، خورشيد عالم پريس، لاهور مان سال 1917ع ۾ ڇپيو.
اڪسير الاحمر في اسرار الجفر (ٽي حصا گڏ) (ڪتاب ):هيءُ ڪتاب محمد عثمان نورنگزادي جو لکيل آهي. رايل سائيز واري هن ڪتاب ۾ 320 صفحا آهن، -جن- جي قيمت 10 رپيا ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، منشي پوڪرداس، محمدي پريس، لاهور مان سال 1914ع ۾ ڇپايو. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، مولوي محمد عظيم تاجر ڪتب شڪارپور، خورشيد عالم پريس، لاهور مان ڇپايو.
2016ع
فوتگيون
زمرو:2006ع زمرو:2016ء زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
1463ع
ڊسمبر
زمرو:1463ء زمرو:سال
گلشن اقبال، ڪراچي
گلشن اقبال پاڪستان جي شھر ڪراچي جو ھڪ خوبصورت رھائشي ۽ تجارتي علائقو آھي جيڪو گلشن ٽاؤن, ڪراچي اوڀر ضلعو ۾ واقع آھي۔
زمرو:ضلعو ڪراچي زمرو:ڪراچي جا گردونواح
منيپال يونيورسٽي, جئيپور
منيپال يونيورسٽي، جئيپور انڊيا جي رياست راجستان جي شھر جئيپور  جي ھڪ يونيورسٽي جتي مردن ۽ عورتن لاء رھائش جي سھولت سان گڏيل تعليم فراھم ڪئي وڃي ٿي. اھا منيپال گلوبل ايجوڪيشن سروس جي قائم ڪيل پنجين يونيورسٽي آهي جتي قانون، انجنيئرنگ، مينيجمينٽ، صحت، ڊزائين ۽ ٻين انيڪ موضوعن جي تعليم ڏني وڃي ٿي. منيپال گلوبل ايسوسيئيشن جي ادارن ۾ 59 ملڪن جا ٽي لک کان وڌيڪ شاگرد تعليم پرائي چڪا آهن. ان گروپ پاران قائم ڪيل ٻين ادارن جا نالا آهن: منيپال اڪيڊمي آف ھاير ايجوڪيشن، ڪرناٽڪا، سڪم منيپال يونيورسٽي، سڪم، آمريڪن يونيورسٽي آف اينٽيگوا (ڪيريبين وارا ٻيٽ) ۽ منيپال انٽرنيشنل يونيورسٽي، ملائيشيا.
ھي يونيورسٽي جئيپور ۾ 2011 ۾ راجستان حڪومت جي دعوت تي شروع ٿي جيڪا رياست جي معياري تعليم ڏيندڙ پرائيويٽ يونيورسٽي آهي. راجستان سرڪار پاران جئيپور شھر ٻاھران ديھمي ڪالان نالي ڳوٺ لڳ 122 ايڪڙ زمين الاٽ ڪئي جتي يونيورسٽي جو مستقل ڪيمپس تعمير ڪيو ويو.
ٽي قدرتي پل
ٽي قدرتي پل (آسان چيني اکر天生三桥 (روايتي چيني اکر: 天生三橋 Tiānshēng Sān Qiáo ) قدرتي چن جو پٿر جي پلن جو هڪ سلسلو آهي جيڪو زيانشوان Xiannüshan ٽائون ، وولونگ ضلعو، چونگقنگ ميونسپلٽي، چين ۾ واقع آهن. اهي وولونگ ڪارسٽ نيشنل جيولوجي پارڪ جي اندر آهن، جيڪو پاڻ ڏکڻ چين ڪارسٽ - وولونگ ڪارسٽ يونيسڪو جي عالمي ورثي واري سائيٽ جو هڪ حصو آهي. چيني ٻوليءَ ۾، پلن جا نالا سڀ چائنيز ڊريگن جي نالي تي رکيا ويا آهن، يعني تيانگلونگ ( چيني ۾، 'آسماني بلائون') ازور ڊريگن Qinglong  ۽ Heilong 黑龙桥桥؛
بيان
thumb| تيانلونگ پل. هي ٽي پُلون ينگشوئي نديءَ تي پکڙيل، وو نديءَ جي 20 km2 جي مرڪز ۾ آهن، اهو   تحفظ وارو علائقو آهي، جنهن ۾ پڻ شامل آهن:
ٽيانلانگ پل جي مٿين پڇاڙي ۽ هيلونگ پل جي هيٺين پڇاڙي جي وچ ۾ فاصلو رُڳو 1500 m ميٽر فوٽ آهي، اهي سڀ کان ڊگھا قدرتي پل نه آهن. بهرحال، اهي دنيا ۾ ڪارسٽ بناوٽن جو اڪيلو گروپ آهن. ڪنگلونگ ۽ شي يوان تيانڪينگس پُل جي وچ ۾ آهن جن جي 276-285 ميٽر جي اونهائي ۽ 300-522 ميٽر جي هڪ گهيروآهي.
فيلڪس د ڪيٽ
thumbnail Felix the Cat
876ع
ڊسمبر
زمرو:876ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
سرمائي-ڪنڌ ڀوري
سرمائي-ڪنڌ ڀوري (Gray-necked Bunting سائنسي نالو:''Emberiza Buchananai).هن پکيءَ جو ڪنڌ ۽ ڪلها سرمائي هوندا آهن، ڳچيءَءان پيٺ تائين ڳاڙهسري سرمائي ٿئي ٿي ۽ اکين کي اڇو حلقو اٿس.
حوالا
زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست زمرو:پکي
877ع
ڊسمبر
زمرو:877ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
اڪن نيرا ڦليا
هي سنڌ جي نامياري شاعر شيخ اياز جو شعري مجموعو آهي، جنهن ۾ -بيت-، نظم، گيت ۽ وايون شامل آهن. -اياز- جي هيءَ شاعري -ٿر- جي پسمنظر ۾ ڪيل آهي، -ان- ۾ نه رڳو -ٿر- جا اصطلاح، پر سمون، -تهذيب-، -تاريخ- ۽ طبعي سونهن بيان ٿيل آهي. شيخ -اياز- هن ڪتاب جي ارپنا پنهنجي دوست ۽ محسن محمد ابراهيم جويي جي نالي ڪئي آهي. ڪتاب جو پهريون ڇاپو -آڪٽوبر- 1988ع ۾ نيو فيلڊس پبلڪيشن حيدرآباد شايع ڪيو ويو. ڪتاب جي قيمت ڪچي جلد سان 30 رپيا ۽ پڪي جلد سان 50 رپيا آهي. ڪتاب 150 صفحن تي مشتمل آهي.
شاهه پنجو سلطان
شاھ پنجو سلطان (انگريزي ٻولي :Shah Panjo Sultan) اصل ۾ ذات جو ڏهوٽ هو، سندس لاڳاپو ميان نصير محمد ڪلهوڙي جي زماني ۾ ميانوال تحريڪ سان هو. هن ۽ گاجي شاهه گڏجي مغلن خلاف تحريڪ جي سرگرم ڪارڪن ۽ اڳواڻ جي حيثيت ۾ ويڙھ ۾ حصو ورتو. ميان نصير محمد ڪلهوڙي کيس سلطانجو خطاب ڏنو هو. هن بزرگ جو مقبرو سنڌ جي دادو ضلعي جي ميهڙ تعلقي جي راڌڻ اسٽيشن شهر کان اوڀر طرف اٽڪل 4 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي شاھ پنجو ڳوٺ ۾ واقع آهي.
حوالا
زمرو:تاريخ
آباد وارو دڙو
هي ماڳ ڊگهائي ويڪرائي ڦاڪ: 69◦ 10′ 55″اوڀر 27◦ 36′ 0″ اتر ڳوٺ آباد، تعلقي روھڙي ضلعي سکر ۾ واقع آهي. سنڌو تهذيب يا ڌاتو پاھڻي دؤر جو ماڳ آهي. ھيءُ ماڳ دڙي جي صورت ۾ ڳوٺ سھتيجي کان ڏيڍ ڪلو ميٽر اتر ۾ ڳوٺ ھٿريءَ کان 2 ڪلوميٽر اتر اولهہ ۾ ۽ 35 ڪلو ميٽر روھڙيءَ جي اوڀر ۾ آھي. دڙو 590 ميٽر ڊگھو ۽ 150 ميٽر ويڪرو آھي. ٺڪر جي وٿن ۾ ھڪ ٺڪر تي اٺ جي خوبصورت شڪل کان سواءِ ٻين جانورن جي شڪلين جو ٺڪراٺو مليو آھي. پٿر جون وٿون ٽامي ۽ ڪنجھي جي وٿن سان گڏ ملن ٿيون. ان کان سواءِ سرن جا ٽوٽا، چلمن جا ٽڪرا، ڀڳل چوڙيون، ڪنن جون واليون وغيره ملن ٿيون. ‍‌
زمرو:قديم آثار زمرو:تاريخي ماڳ
ادبي اوسر
ڪتاب ادبي اوسر ڊاڪٽر غلام علي الانا جو ترتيب ڏنل آهي، هن ۾ مختلف ليکڪن جا تحقيقي ۽ ادبي مضمون سنڌي ادب جي مختلف صنفن بابت شامل آهن. هن ڊيمي سائيز ڪتاب جو ڪچو جلد آهي، جنهن ۾ 134 صفحا آهن ۽ قيمت سوا ٻہ رپيا ڄاڻايل آهي. سنڌي زبان پبليڪيشن طرفان اُن جو پهريون ڇاپو، سنڌ پرنٽنگ پريس حيدرآباد مان 1967ع ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو.
حوالا
زمرو:1967ع ۾ ڇپيل سنڌي ڪتاب
نيل
thumb|نيل درياه جيڪو آفريڪا ۾ درياه ۽ دنيا جو ڊگھو درياه آهي
نيل درياءُ- يا -نيل ندي اتر اوڀر آفريڪا ۾ ڏکڻ کان اتر طرف وھندڙ آفريڪا کنڊ جو سڀ کان وڏو درياءُ ۽ دنيا جو سڀ کان ڊگھو درياء آھي. برازيل مطابق اميزون درياء ھن درياء کان ڊگھو درياء آھي.چار ھزار ميلن کان بہ وڏو نيل درياء روانڊا مان وڪٽوريا ڍنڍ کان اڇي نيل جي نالي سان شروع ٿي تنزانيا، يوگنڊا کان سوڊان اچي ٿو جتي نيرو نيل ايٿوپيا کان شروع ٿي اڇي نيل سان سنگم ڪندي ٻئي گڏجي ھڪ ٿي اڳتي اتر ۾ مصر جي بيابان کي سير ڪندي رومي يا ميڊيٽرينين سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو.
تاريخ
نيل درياء جي وادي آفريڪا جي اھو پھريون علائقو آھي جتي زراعت جي شروعات ٿي. ان جي پاسن کان زراعت جي شروعات 6000 کان 5500 ق م ۾ شروع ٿي. وڻن پوکڻ جي شروعات جو عمل 8000 ق م شروع ھيو.
1464ع
ڊسمبر
زمرو:1464ء زمرو:سال