ڪارو_مادو
ڪارو مادو (Dark matter ) جيتوڻيڪ عام مادي سان گڏ ڪو ڳانڍاپو نٿو رکي پر ڪشش ثقل جو اثر ضرور محسوس ڪندو آهي. جڏهن تہ هي ڳالھ بہ درست آهي تہ عام مادي جي نسبت ڪارو مادي جي بليڪ هول ۾ ڪرڻ جو مرحلو مختلف آهي، جڏهن تہ عام مادو ڪشش ثقل جي ڪري بليڪ هول ڏانھن وڌندو آهي تہ ان جي رفتار تيز ٿيڻ لڳندي آهي ۽ ان ۾ موجود ذرڙن جي پنھنجي رڳڙ سان مادي جو گرمي پڌ وڌڻ لڳندو آهي، جيئن جيئن هي مادو بليڪ هول جي ويجهي گردش ڪندي بليڪ هول جي ڏي وڌندو آهي. ائين ائين ان مان حرارت ۽ روشني جي شڪل ۾ گهڻي ڀاڱي توانائي خارج ٿيڻ لڳندي آهي  ان شڪل جي ڪري مادي جي رفتار گهٽ ٿيڻ لڳندي آهي ۽ بليڪ هول ان مادي کي پنھنجي طرف ڇڪي ڪري پنھنجي اندر ضم ڪري ڇڏي ٿو. ها هي مادو فري فال ۾ ناهي رهندو بلڪي انجو بليڪ هول سان فاصلو گهٽ رهندو آهي ۽ آخر ڪار هي مادو بليڪ هول جي event horizon افق کي پار ڪري ڇڏي ٿو يعني بليڪ هول ۾ ضم ٿي ويندو آهي. ان جي ابتڙ ڪارو مادو ڇوجو پنهنجي پاڻ سان بہ ڪو عمل ناهي ڪندو ان لاءِ ان ۾ ڪا رڳڙ پيدا ناهي ٿيندي ان جو گرم پد مٿي ناهي هوندو ان سان روشني يا حرارت خارج ناهن ٿيندا جنھن ڪري ان جي حرڪي توانائي ۾ ڪا تبديلي ناهي ايندي. ائين ڪارو مادو بليڪ هول ڏي وڌندو آهي ان جا گھڻو ڪري جزا تيز رفتاري سان بليڪ هول جي ويجهي کان گذري ويندا آهن  بليڪ هول جي ڪشش جي ڪري هي پارٽيڪلز پنھنجو رستو مٽائي ڇڏيندا آهن پر بليڪ هول کي ڇڏي ڪري اڳتي وڌندا آهن. جڏھن تہ بليڪ هول جا ڪجھ ذرڙا اهڙي رستي يا مدار تي هوندا آهن تہ اهيئي بليڪ هول جي ويجهي فري فال ۾ اچي ويندا آهن ۽ بليڪ هول جي ويجهي ان طرح گردش ڪرڻ لڳندا آهن جنھن طرح زمين سج جي ويجهي گردش ڪري رهي آهي جڏهن تہ بليڪ هول جي ويجهي ڪارو مادو هڪ دائري جي شڪل ۾ گهمندو رهندو آهي ڇوجو ڪاري مادي ۾ ڪا رڳڙ ناهي ان لاءِ هي ذرڙا توانائي خارج ڪري بليڪ هول جي ويجهي ناهين ويندا. ها جيڪڏهن ڪاري مادي جا ڪجھ ذرڙا بليڪ هول جي سڌ ڏي ان طرح ڪرن تہ اهيئي عين بليڪ هول جي مرڪز ڏي وڃي رهيا هجن تہ هي ذرڙا ضرور سڌو بليڪ هول جو event horizon افق پار ڪري بليڪ هول ۾ داخل ٿي ويندا پر ائين ڪرڻ ۾ بہ اهوئي ڪا توانائي خارج نہ ڪندا. ائين اسان اهيو چئي سگهو ٿا تہ عام مادي جي نسبت بليڪ هول ۾ ڪاري مادي جي درجہ بندي گھڻي گهٽ رهندي آهي. عدم کي ڪجھ بہ نہ چئبو آھي. ائين کڻي چئجي عدم لاموجود آھي. اسان عدم کان آياسين، ھتي موجود آھيون ۽ لاموجود ڏي وينداسين. عدم ۽ لاموجود جو سفر ھر ڪنھن سان ڳانڍاپيل آھي. جنھن کي اسان لاموجود سفر چئون ٿا اھو ڪائنات ۾ موجود آھي ڇوجو اسان لاموجود کان آياسين ۽ موجود اظھار ٿياسين. ڪائنات لاموجود ۽ موجود سفر جي ڳانڍاپي سان پنھنجي اڪاين کي مربوط ڪيون پنھنجو اظھار ڪري ٿي پئي. ڪي شيون موجود آھن جن کي ڏسون ٿا ۽ ڪي شيون لاموجود آھن جن کي ڏسي نٿا سگهون پر احساسن جي ادراڪ سان انهن جي پتي جي ڄاڻ رھي ٿي. فزڪس جا شاگرد جوڙاپت Pair Production ۽ فنا Annihilation جي تجربي شدھ حقيقت کان ضرور واقف ھوندا. جڏھن ھڪ فوٽان Photon ڪنھن نيوڪلي Neuclei سان ٽڪرائي ٿو تہ 2 ليپٽان Lepton پيدا ٿين ٿا جن ۾ ھڪ اليڪٽران Electron سڏرائي ٿو ۽ ٻيو پازيٽران Positron  سڏائي ٿو. فوٽان مادي جو ذرو ناھي يعني فوٽان مادو ناھي ان جي ٽڪراء سان اليڪٽران پيدا ٿين ٿا جيڪي مادي جا ذرا آھن. مطلب عدم موجود مادو  Matter out of nothing پيدا ٿي ويو. جيڪي ماڻھو ڪوانٽم فليڪچوئيشن Quantum fluctuation کان باخبر آھن اھي ڄاڻن ٿا مادي جي عدم مان پيدا ٿيڻ تي موجودھ دور جي فزڪس کي يقين آھي. ھاڻي ڪجھ ڪئار Quarks وٺو ۽ ڪجھ ليپٽان Lepton (اليڪٽران) وٺو انهن جي ميلاپ سان نئون ايٽم Atom تخليق ڪري سگهجي ٿو. ڪيڏي عجيب ڳالھ آھي نئون ايٽم تخليق ڪرڻ ڄڻ تہ مادو تخليق ڪرڻ آھي ڄڻ ڪائنات تخليق ڪرڻ آھي. بھترين اندازا ٻڌائن ٿا ڪائنات ۾ ڪل ايٽمن جي تعداد ھڪ کان پوء ايندڙ انهن ٻڙين جي برابر عددن جيتري آھي. جيڪڏھن ڪائنات جي موجود ستارن ۽ سيارن جو مادو جمع ڪجي تہ ھن ڪائنات ۾ مادي ۽ توانائي جي ڪل مقدار 0.5 بيھي ٿي يعني پورو ھڪ فيصد بہ نہ صرف ھڪ جي اڌ جيترو. جيڪڏھن ھيڊروجن گئس بہ جمع ڪئي وڃي جيڪا ستارن ۽ سيارن جي خلا جي درميان ٿئي ٿي جنھن کي اسان روشني جي موجودگي ۾ ڏسي نٿا سگهون ان کي ملائي ڪائنات ۾ موجود مادو ۽ توانائي 4 فيصد بيھي ٿو.