cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
منگلا شرما
ذاتي زندگي
شرما جو تعلق هندو برادري سان آهي. سندس مڙس جو نالو شام لال آهي، کين ٽي پُٽ آهن. هيءَ تازو ئي ڪورونا وائرس جو شڪار ٿي هُئي. ڪورونا وائرس جي ٽيسٽ رپورٽ مثبت هئڻ کانپوءِ هوءَ پنهنجي رهائشگاهه تي اڪيلائي ۾ هلي وئي. سندس مڙس شام لعل جي ڪرونا ٽيسٽ پڻ مثبت آئي هئي.
تعليم
منگلا شرما ميٽرڪ جي امتحان ۾ حيدرآباد بورڊ ۾ ٻي پوزيشن ماڻي، ۽ انٽرميڊيٽ ۾ سچل سرمست ڪامرس ڪاليج مان هن پهرين پوزيشن حاصل ڪئي هئي. 12 درجا پڙهائيءَ کانپوءِ هن سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان ڪائونٽنسي ۾ ڊپلوما حاصل ڪيو، جنهن ۾ کيس ٽئين پوزيشن ملي. انکانپوءِ هن جي شادي ٿي وئي.
منگلا شرما پنهنجي شادي جي 10 سالن کانپوءِ ڪراچي يونيورسٽي مان انٽرنيشنل رليشنز ۾ ماسٽر جي ڊگري ورتي آهي. ان کان اڳ هن حيدرآباد جي سچل سرمست ڪاليج مان ڪامرس ۾ بيچلرز (بي ڪام) جي تعليم حاصل ڪئي هئي.
حوالا
زمرو:پاڪستاني هندو زمرو:جيئرا ماڻهو
سب مئرين
سب مئرين جنگي وڏي ٻيڙي ٿئي، جيڪا پاڻيءَ جي اندر به ھلي ته مٿاڇري تي به. حملي وقت پاڻيءَ اندر ٽٻي ھڻي ٻئي جھاز کي ٽارپيڊو ھڻندي آھي.
حوالا
زمرو:سائنس زمرو:جاگرافي زمرو:ساموندي
سيلرا (شھدادڪوٽ)
ديھ سيلرا سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 4 سيلرا جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا تپو شھدادڪوٽ ۾ واقع آهي. سيلرن جي ھڪ وڏي ڳوٺ جي واقع ھجڻ سبب ديھ جو اھو نالو پئجي ويو.
تاريخ
سنڌ بورڊ آف روينيو جي 1934ع واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ سيلرا. واقع ھيا. ھاڻي ان ديھ ۾ ڳوٺ محمد صالح واقع ھيا. ان وقت شھدادڪوٽ شھر ھن ديھ جي لڳ واقع ھيو. ھن ديھ مان ڳڙھي خيرو ۽ سجاول جوڻيجو ڏانھن روڊ گذرندڙ ھيا. ديھ جي اترئين پاسي ريل جو بند ديھ منجھان ڳڙھي خيرو طرف گذرندڙ ھيو. 1934 ۽ ان کان اڳ ھي ديھ تپو ڌڱ ۾ شامل ھئي. ھاڻي ڳوٺ سيلرا وڏا سيلرا جي نالي سان معروف آھي. ديھ ۾ شھدادڪوٽ شھر جو سجاول چوڪ ھن ديھ ۾ شامل آھي جتان ڳڙھي خيرو نڪرندڙ روڊ ۽ ريلوي بند جي جي ٻنھي پاسن کان ٽانوري شاخ تائين ۽ سجاول چوڪ کان سجاول جوڻيجو طرف نڪرندڙ روڊ جا ٻئي پاسا ريلوي بند جي پار تائين ۽ اڳتي ان روڊ جي ڏاکڻي پاسي وارو شھدادڪوٽ شھر جو حصو ويندي مگسي فارم ۽ مير نادر علي خان مگسي جي رھائش تائين وارو شھر جو حصو ھن ديھ ۾ واقع آهي. ان کان سواء ھيرآباد محلو، لکپت وارو پڙ، مستوئي محلو، ڳوٺ ڪور وارا سيلرا، ٽانوري شاخ ۽ قبي واري روڊ جي وچ وارو شھري علائقو، ريلوي ڪالوني ۽ ان جي لڳ آدماڻي مگسين جو پاڙو وغيره ھن ديھ جو حصو آهن.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 9,623 ھئي جيڪا 1,480 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
گلائيوبلاسٽوما
گلائيوبلاسٽوما جنھن کي اڪثر گلائيوبلاسٽوما ملٽي فارم (GBM) چوندا آهن، ھڪ خطرناڪ ڪينسر آھي جيڪو دماغ ۾ شروع ٿيندو آهي. شروع م ان جا آثار غير واضع ھوندا آھن پر جڏهن واضع ٿيندا آهن تہ ان ۾ مٿي جو سور، شخصيتي تبديليون، دل ڪچي ٿيڻ ۽ فالج ٿيڻ جھڙا آثار شامل ھوندا آھن. بيماري جي آثارن وڌي وڃڻ جي صورت ۾ بيھوشي بہ طاري ٿيڻ شروع ٿيندي آھي. ھن بيماري جي سبب جي باري ۾ اڃان صحيح پتو نہ لڳو آھي. ڪڏهن ڪڏهن ان جو سبب جينياتي خرابي بہ ھوندي آھي جن ۾ نيوروفائبروميٽوسس ۽ لي- فرائميني سينڊروم ۽ اڳوڻي ريڊيئيشن ٿراپي شامل آهن. دماغي رسولين جو 15 سيڪڙو گلائيوبلاسٽوما ھوندو آھي. اھا بيماري نارمل دماغي جيو گھرڙن مان يا وري موجود ھيٺين درجي واري ايسٽروسائيٽوما جي وڌڻ ڪري شروع ٿي سگھي ٿي. ھن بيماري جي سڃاڻپ مخصوص نموني سان سي ٽي اسڪين، ايم آر آء اسڪين ۽ ٽشو بائيوپسي جي گڏيل ترتيب سان ٿيندي آھي. ھن بيماري کي روڪڻ جو اڃان ڪو رستو ناھي مليو پر ان جو علاج سرجري ، پوء ڪيموٿراپي ۽ ريڊيئيشن ٿراپي ذريعي ٿيندو آهي. ڪيموٿراپي کان علاوه دوائن ۾ ٽيموزولومائيڊ جو گهڻو استعمال ٿيندو آهي. بيماري جي آثارن کي ۽ سوڄ کي گھٽائڻ لاءِ ڪارٽيڪو اسٽيرائيڊس جا وڏا وزن ڏنا ويندا آهن. ڪينسر جي وڌ کان وڌ علاج باوجود اھو اڪثر ٻيھر شروع ٿي ويندو آهي. مرض جي سڃاڻپ بعد بچڻ جو وڌ کان وڌ ممڪن عرصو 12 کان 15 مھينا آھي انھن مان رڳو 3 کان 5 سيڪڙو ماڻھو وڌيڪ بچي ويندا آھن پر انھن جو باقي عرصو پنج سال کان مٿي نہ ھوندو آھي پر علاج کان بغير مريض ٽي مھينن کان وڌيڪ بچي نہ سگھندو آھي اھو دماغ جو ھڪ وڌيڪ عام ڪينسر آھي ۽ ميننجائيوما(meningioma) رسولي کان بعد ٻيو نمبر سڀ کان وڌيڪ ٿيندڙ دماغ جي رسولي آھي. ھڪ لک ماڻهن مان ھر سال ٽن ماڻھن کي ھيء بيماري لڳي ٿي.گھڻي ڀاڱي 64 سالن جي عمر ۾ ۽ خصوصن مردن م ٿئي ٿي.ھن بيماري کي روڪڻ لاء اميونوٿراپي تي ڪم ھلي رھيو آھي.
اسٽيورڊيس
جھاز تي مسافرن ۽ عملي کي ماني ٽڪي کارائڻ لاءِ جيڪي خذمتگار ڇوڪريون ٿين، تن کي شپ اسٽيورڊيش سڏجي ٿو.
حوالا
زمرو:سامونڊي
استنجو
استنجو انساني ضرورت يا رفع حاجت کان فارغ ٿيڻ بعد جسم جي اڳئين ۽ پوئين حصي کي پاڪ ڪرڻ کي استنجو چوندا آهن توڙي ان لاء کڙا استعمال ڪيا وڃن يا پاڻي پيشاب ۽ ڪاڪوس کان فراغت کان بعد بدن پاڪ ڪرڻ کي استنجو چئبو آهي. اسلامي شريعت ۾ استنجي ڪرڻ جو تمام گھڻو تاڪيد آيو آهي ۽ استنجي کان غفلت ۽ لاپرواهي گناھ آھي.
آداب ۽ احڪام
پيشاب يا ڪاڪوس کان فارغ ٿي ضرورت مطابق کڙن يا ڀترن سان بدن جي ان حصي کي چڱي طرح پاڪ ڪرڻ ۽ وري پاڻي سان پاڪائي حاصل ڪرڻ سنت سمجھي ويندي آهي ۽ جيڪڏھن ڀٿر نہ ملي سگھن تہ صرف پاڻي سان بہ پاڪائي حاصل ٿي ويندي آهي. پيشاب ڪرڻ بعد ايترو ترسڻ کپندو آهي جو قطرو نہ اچڻ جو اطمينان ٿي وڃي تہ پوء استنجو ڪيو ويندو آهي. استنجي لاءِ پاڻي، مٽي جا کڙا، ڀتر، ڪنڪريون، معمولي پراڻو ڪپڙو، ڇھي ويندڙ شيون وغيره استعمال ڪيون وينديون آهن. ڌاتن، ھڏي، ڪوئلي، چوني، شيشي، اھڙيون شيون جيڪي جانور کائن، قيمتي شين، عرق، ڪاغذ جي ٽڪر، زمزم جي پاڻي، ميون جي کلن سان استنجو ڪرڻ منع آهي. جيڪڏهن گندگي پنھنجي جڳھ کان نہ وڌي تہ استنجو سنت مؤڪدہ آهي ۽ جيڪڏهن گندگي پنھنجي جڳھ کان وڌي وڃي تہ فرض آهي. جيڪڏهن ڪاڪوس يا پيشاب وارين جاين مان ڪا پليدي مثلاً مني، حيض يا رت وغيره نيڪال ٿئي تہ استنجو ڪرڻ کپي. استنجو کٻي ھٿ سان ڪجي ۽ ان بعد ھٿ کي صابڻ يا مٽيءَ سان ڌوئي ڇڏڻ کپي.
حوالا
زمرو:اسلامي اصطلاح
فرائضي تحريڪ
تحريڪ جا نظرتي خيال
ھي تحريڪ سني اسلام جي حنفي فقه سان لاڳاپيل ھئي. ھن بنگال جي مسلمانن م گناھن کان توبه، الله جي مقرر ڪيل فرضن جي بجاوري، توحيد سان سختي سان وابستگي، ھر قسم جي ثقافتي روايتن سان تعلق قطع ڪرڻ جيڪي بدعتن ۾ اچن پيون. ھنن جي نظريي مطابق جمعي جي نماز ء عیدالاضحی پڙھڻ لازمي نہ ھيو.ھہ انڊيا کي دارلحرب سمجھندا ھيا. ھنن ۾ اڳواڻ پير جي بدران استاد ۽ پوئلڳ کي مريد جي بدران شاگرد سڏبا ھئا. اھا مذھبي اصلاح جي تحريڪ ھئي جيڪا شروع م پرامن ۽ بعد ۾ تشدد واري ٿي وئي. ان جو بنيادي مقصد غيراسلامي رسمن کي ختم ڪرڻ ھو. ان جو مرڪز فريدپور ھيو.
حوالا
زمرو:بنگلاديش جي تاريخ زمرو:انڊيا ۾ اسلاميت
پرڏيهي امداد
پرڏيهي امداد، ٻاهرين امداد يا فارين ايڊ (Foreign aid) اصل ۾ ڪنهن شاهوڪار مُلڪ يا تنظيم طرفان موڙيءَ، وکر ۽ خدمتن جي صورت ۾ ٻئي گهرجائو مُلڪ يا آباديءَ جي مدد ڪرڻ جو عمل آهي، عام طور اُسريل ملڪن طرفان هيءُ اقتصادي اٽڪل پنهنجا سياسي مقصد حاصل ڪرڻ لاءِ ڪتب آندي وڃي ٿي. پرڏيهي امداد ڏيندڙ ۽ وٺندڙ وچ ۾ هڪ تعلق ٿئي ٿو .جنهن کي هاڪاري انداز ۾ ڏٺو وڃي. پر چئي سگهجي ٿو ته ٻن غير برابر ملڪن جي وچ ۾ امدادي تعلق ناڪاري ۽ ظالماڻو به ٿي سگهي ٿو، ان هوندي به شروعاتي دور ۾ اهي لاڳاپا ڪنهن ڪمزور قوم لاءِ سزا بدران انعام هوندا آهن. ان لاڳاپي مطابق امداد ڏيندڙ وٽ، اها صلاحيت موجود هجي، جنهن کي هُو غريب ملڪ کي مدد ڏيڻ واري عمل ۾ تبديل ڪري سگهي. ساڳيءَ طرح امداد وٺندڙ لاءِ واضح هجي ته اهڙي امداد هن لاءِ واڌو وسيلو ثابت ٿيندي. پر اهو تڏهن ٿيڻ جوڳو آهي، جڏهن ٻئي ڌريون هاڪاري نتيجن جون خواهشمند هجن. ملڪن سان گڏ بين الاقوامي ادارا جهڙوڪ گڏيل قومون ۽ عالمي بئنڪ وغيره به امداد جي حوالي سان اهم ڪردار ادا ڪندا آهن.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
ننجا
نالو
ننجا دو ڪانجي (چيني زبان جو لفظ جيڪو جاپاني زبان جو لفظ بڻجي چڪو آهي) کي اونيومي انداز سان پڙهڻ جو طريقو آهي. اصل لفظ شنوبي آهي جيڪو بذات خود شينوبي جي مختصر شڪل آهي. لفظ شينوبي پهرين دفعي اٺين صدي جي آخر ۾ لکيل ڀائنجي پيو، جيڪو هڪ نظم ۾ لکيل آهي. شنوبي جي معنيٰ آهي لِڪڻ، جنهن جي ڪري هِن لفظ کي ڀوائتو ۽ نظرن کان غائب ٿيڻ جي ڪري ڳنڍيو ويو. مونو معنيٰ فرد يا شخص آهي. تاريخ مطابق ننجا لفظ جو استعمال نه ٿو ملي هِن کي مقامي ٻولين ۾ مختلف نالن سان سڏيو ويندو آهي. جنهن ۾ منومي (ڏسڻ وارو)، نوڪي زارو (ڇِت مٿان طوطو)، ڪوسا (گاهه) ۽ ايگا مونو (ايگا وارو) شامل آهن. تاريخي ليکن ۾ هميشه هِن کي شينوبي طور لکيو ويو آهي. عورت ننجا لاءِ ڪونويچي لفظ استعمال ڪيو ويو آهي. جيڪو ڪو، او ۽ اويچي اکرن سان جوڙيو ويو آهي جيڪو جاپاني زبان ۾ عورت لفظ لکڻ لاءِ استعمال ڪيو ويو ويندو آهي. يورپ ۾ ٻي مهاڀاري جنگ کانپوءِ شينوبي جي جاءِ تي لفظ ننجا تمام گھڻو مشهور ٿيو شايد يورپ جي ماڻهن لاءِ اهو لفظ چوڻ آسان هيو. انگريزي ۾ ننجا لفط جو جمح به ننجا ئي آهي (جاپاني ٻولي ۾ واحد ۽ جمح جو فرق ناهي هوندو) يا ننجاز (انگريزي ٻولي ۾ جمح) لاءِ لکيو ويندو آهي.
رابرٽ ڊي ڪيپلين جا ڪتاب
رابرٽ ڊي ڪيپلين (Robert D. Kaplan) آمريڪي ليکڪ آهي. هونئن ته هن ڪيترائي ئي ڪتاب لکيا آهن. پر هن جا هي ٻه ڪتاب دي ريوينج آف جاگرافي (The Revenge of Geography) ۽ مُونسون (Monsoon) سنڌ جي حوالي سان اهم آهن. سنڌ ۽ بلوچستان تي هڪ باب پڻ شامل آهي، جنهن ۾ بشير قريشي ڪامريڊ علي حسن چانڊيو، رسول بخش پليجو ۽ نواب خير بخش مري سان ڪيل گڏجاڻين جو به زڪر ڪيل آهي. ڪيپلين، پنهنجي سياست ۽ پرڏيهي لاڳاپن تي لکڻين جي حوالي سان آمريڪا ۾ هڪ وڏو ۽ ڏاهو ماڻهو لکيو وڃي ٿو.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌ زمرو:پاڪستان زمرو:سياست زمرو:گڏيل آمريڪي رياستون زمرو:بين الاقومي لاڳاپا زمرو:ڪتاب
ھائيڊرا (جاندار)
thumb|گلوٽٿائيون جو اضافو ھائيڊرا ۾ ٽينٽاڪلز جي ڦھلاء ۾ ڪمي جو سبب ٿيندو آهي
thumb|upright|Hydra attached to a substrate
سرو (وڻ)
thumb سرو وڏو وڻ پنن جي سونهن ۽ قد جي کڙائيءَ ڪري مشهور آهي ۽ گهڻن هنڌن تي ڏسڻ ۾ اچي ٿو. هي تمام گهڻو ٻج جهلي ٿو، جو فيبروريءَ مارچ ۾ پوکبو آهي پر ٻج ڦٽڻ ۾ گهڻو وقت وٺندو آهي، تنهنڪري جنهن ڪونڊيءَ ۾ هجي تنهن جي گهڻي چُرپُر نہ ڪجي. سڀ ڪنهن زمين تي ٿيندو. هن کي انگريزيءَ ۾ سائپريس چون ٿا. هي وڻ لئي يا آسرنهن جي جماعت مان آهي.
قسم
هن جا عمدا قسم چين ۽ ڀوٽان مان ايندا آهن. هن جي هڪڙي قسم کي ويپنگ سائپريس (يعني رئندڙ سرو) چون ٿا. هي سٺ فوٽ ڊگهو ٿئي ٿو. هن وڻ کي انگريز ماڻهو ماتم جي نشاني سمجهندا آهن ۽ اڪثر قبرستانن ۾ رکندا آهن. ايران ۾ هي وڻ قد جي سنوت لاءِ مشهور ۽ پسند آهي، جنهن ڪري سروسهي چوندا اٿس.
هن جو هڪڙو قسم، جنهن کي ولايتي سرو چوندا آهن، سو بنگال، ملايا ۽ آسٽريليا ۾ عام آهي. انهيءَ کي پن ڪو نه ٿئي، رڳو سايون ٽاريون اٿس. اهو جهنگلي ٿيندو آهي. چون ٿا تہ هوا کي صاف ڪرڻ جي منجهس خاصيت رکيل آهي.
لئي جي ذات مان ٻيا بہ ڪي قسم هندستان ۾ پيدا ٿين ٿا. خاص ڪري ٽڪرن ۾ هڪڙي کي انگريزيءَ ۾ ويپنگ ولو (يعني رئندڙ لئو) چون ٿا. هي گهڻو پاڻي گهري ٿو. هي جٽاءُ بہ ٿورو ڪندو آهي. قلم برسات جي موسم ۾ لڳندا اٿس. سرو جي هڪڙي قسم کي سرو آزاد چون ٿا، جنهن کي انگريزيءَ ۾ سيڊرٽري چون ٿا. لئي کي سنڌيءَ ۾ آسرنهن بہ چوندا آهن ۽ سندس گل کي ڪُنگو.
ساريس
سيرس  (Sirius) هڪ وڏي چمڪندڙ تاري جو نالو، قلب الجباد alt=ساريس|thumb|ساريس رات جي پھر ۾ زميني مٿاڇري ڏا اوهانکي ڪروڙين روشن تارا نظر ايندا آهن جيڪي اسانجي ملڪي وي ڪهڪشان جو حصو آهن انھن مان ڪجھ هلڪا روشن ۽ ڪجھ وري گھڻا روشن ڏيکاربا آهن هوئين تہ تارن منجھان سڀ کان زمين جي ويجھو سج آهي جيڪو چٽو نظر ايندو آهي پر اسان کي جيڪو ٻيو روشن تارو ڏسڻ لاءِ ملندو آهي اهو ”سيرس Sirius“ نالي جهرمٽ يعني ٽي تارا آهن.
شھدادڪوٽ ديھ
ديھ شھدادڪوٽ سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي ديھ جيڪا تپو شھدادڪوٽ ۾ واقع آهي جنھن ۾ شھدادڪوٽ شھر ۽ ڪجھ ڳوٺ واقع آهن. ھن ديھ جو پراڻو نالو شھدادپور ديھ آھي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1880ع واري نقشي مطابق ديھ جي اوڀر پاسي شھدادپور ڳوٺ واقع ھيو جنھن کي بعد ۾ شھدادڪوٽ شھر جو نالو ڏئي تعلقي جو درجو ڏنو ويو هو. شھدادپور ڳوٺ ٻاھران ٿاڻو ۽ مختيارڪار جي آفيس ۽ ان جو بنگلو ۽ ٿوري فاصلي تي ھڪ منزل گاھ ھئي. ان ڳوٺ جي ڀرسان غريب آباد نالي ڳوٺ ھيو ۽ ٿوري فاصلي تي ريلوي اسٽيشن ۽ ڳوٺ سونو خان بروهي واقع ھيو. ھاڻي شھدادڪوٽ شھر ھن ديھ کان ٻاهر ديھ سيلرا، ديھ ھمير ۽ ديھ نورپور تائين ڦھلجي چڪو آهي. شھر جو وڏو حصو ھن ديھ ۾ واقع آهي. غريب آباد ڳوٺ شھر ۾ ضم ٿي چڪو آهي. ڳوٺ سونو خان بروهي ھاڻي قمبراڻي جي نالي سان معروف آھي جنھن لڳ ڊگري ڪاليج، ھاء اسڪول ۽ اسٽيڊيم واقع آھن. اسٽيشن جي لڳ مصري شاھ جو قبرستان 1880 کان بعد ۾ ٺھيو.
ساريس
سيرس بابت مشھور آھي تہ قديم مصر جا ماڻھو انکي (سوپڊٽ Sopdet) نالي ديوي يعني سيرس تاري جي ديوي طور پوجا ڪندا هئا. سيرس تارا زمين کان اٺ ڏهائي ست نوري سال جي پنڌ تي موجود آهن جيڪي تقريبن سو کرب ميل جو پنڌ ٿي ٿو، يعني  ايڪانوي لک سٺ هزار ڪروڙ ميل آهي هاڻ تائين جديد ترز رفتار خلائي گاڏي اسپيس شٽل تي جيڪڏهن ان تاري ڏا اڏام ڀرجي تہ گھٽ ۾ گھٽ ٽي صديون لڳنديون جيڪڏهن ان گاڏي جي رفتار سٺ هزار ڪلوميٽر في ڪلاڪ ڪجي تہ تڏهن وڃي زمين کان گھڻو روشن ڏسجندڙ تاري سيرس تائين پهچنداسين هاڻوڪي خلائي گاڏين جي رفتار گولي جي رفتار کان ڏهوڻ وڌيڪ هجي ٿي، سٺ هزاز ڪلوميٽر في ڪلاڪ
شھدادڪوٽ ديھ
جاگرافي
ھن ديھ مان شھدادڪوٽ مان قبو سعيد خان، بگودڙو، دوست علي ۽ قمبر طرف روڊ نڪرن ٿا ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ نورپور، اوڀر ۾ ديھ سيلرا, ڏکڻ ۾ ديھ ھمير ۽ ديھ سندو ۽ اولھ ۾ تعلقو قبو سعيد خان واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.
ساريس
جيڪو سندرتا ڏيک ٻين تارن کي بہ ظاهر ڪندو آهي
شھدادڪوٽ ديھ
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ ۾ واقع شھدادڪوٽ شھر جي حصي ۽ ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,18,915 ھئي جيڪا 19,754 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
ساريس
اها ڳالھ تہ سڀني کي خبر آهي تہ روشني پد جي سبب ئي هوندي آهي ۽ جتي گھڻي ڀاڳي روشني هوندي اتي پد بہ انھي ڀاڳي وڌيڪ هوندو اهو تارو اسانجي سج کان ٻيڻ وڌيڪ پد جو مالڪ آهي،
سج پنج هزار پنج سئو ڊگري سينٽي گريڊ پد رکندڙ آهي. جڏهن تہ سيرس تارو نو ھزار ڇھ سئو ڇاهٺ ڊگري سينٽي گريڊ پد رکندڙ آهي،
جيڪڏهن ڊائي ميٽر سان ڏٺو وڃي تہ سج چوڏهن لک ڪلوميٽر جڏهن تہ سيرس ويھ لک ڪلوميٽر خلائي جڳھ کي وڪوڙيل آهي
جيڪڏهن اسان انکي خالي اکين سان ڏسنداسين تہ هي وڏو تارو هڪڙو روشن تارو ڏيکاربو آهي پر اهو هڪ تارو ناهي بلڪ ٽن تارن جو هڪ سسٽم آهي، جنھن ۾”سيرس اي، سيرس بي، سيرس سي موجود آهن. ٻيا تارا ننڍا آهن جيڪي زمين کان طاقتور دوربين وسيلي ڏسجي سگھجن ٿا جن کي اڇو بونا تارا بہ چيو ويندو آهي.
پيزلي
پيزلي (انگريزي: Paisley) اسڪاٽلينڊ جو ھڪ ٽائون (Town) جيڪو رينفريوشائر (Refrewshire) ڪائونٽي جي گاديءَ جو ھنڌ آھي. ھن شھر جون حدون اوڀر ۾ گلاسگو سان ملن ٿيون. پيزلي اسڪاٽلينڊ جي مشھور ڪلائيڊ نديءَ مان ڦٽي نڪرندڙ ھڪ شاخ وائيٽ ڪارٽ واٽر (White Cart Water) جي ڪناري تي آباد آھي. ھيءَ اسڪاٽلينڊ جي پنجين وڏي انساني وسندي آھي پر ھن کي اڃا شھر جو درجو نہ ڏنو ويو آھي، البت ھن کي اسڪاٽلينڊ جو وڏي ۾ وڏو ٽائون مڃيو وڃي ٿو.
ٻارھين صدي عيسويءَ ۾ ھتي ھڪ عيسائي مذھب جي خانقاھ (Abbey) قائم ٿي. ھن خانقاھ کي ھن علائقي جي سڄي عيسائي برادريءَ ۾ وڏي عزت ۽ احترام سان ڏٺو ويندو ھو ۽ ھتان جا پادري علائقي جي مذھبي سرگرمين جو انتظام سنڀاليندا ھئا، انھيءَ ڪري پيزلي جو نالو سڄي اسڪاٽلينڊ ۾ مشھور ٿي ويو. اوڻويھين صديءَ ۾ پيزلي ۾ ڪيتريون ئي ٽيڪٽائل ملون قائم ھيون ۽ ھتان جو ڪپڙو ۽ شالون مشھور ھيون. 1993ع ۾ اھي ملون بند ٿي ويون ۽ ھاڻي انھن جا نشان فقط عجائب گھرن ۾ محفوظ آھن.
تاريخ
جيتوڻيڪ پيزلي جو باقائدہ تاريخي رڪارڊ موجود ناھي پر اھو پتو پيو آھي تہ ڇھين يا ستين صدي عيسويءَ ۾ سينٽ ميرين نالي آئرلينڊ جي ھڪ پادريءَ ھتي ھڪ ننڍو گرجا گھر قائم ڪيو. اھو گرجا گھر وائيٽ ڪارٽ واٽر جي ھڪ آبشار جي ڀرسان قائم ڪيو ويو ھو. شايد ھيءَ وسندي بہ گلاسگو ۽ گوون (Govan) وانگيان اسٽريٿڪلائيڊ (Strathclyde) بادشاھت جي ھڪ مذھبي مرڪز طور وجود ۾ آئي. 1163ع ۾ اسڪاٽلينڊ جي اسٽيوارڊ والٽر فٽز ايلن (Walter Fitz Allen) ھتي ھڪ ننڍو گرجا گھر ۽ بيراڳڻين (Nuns) لاءِ ننڍا گھر ٺھرايا. 1245ع ۾ ھن ننڍڙي گرجا گھر اسڪاٽلينڊ جي ھڪ انتھائي مقدس ۽ وڏي گرجا گھر جو روپ اختيار ڪري ورتو. اسڪاٽلينڊ جي بادشاھ رابرٽ ٽئين (Robert III) کي بہ ھن گرجا گھر ۾ دفنايو ويو. افسوس جو ھن جي قبر جا آثآر ھن وقت موجود ناھن، البت شھزادي مارجوري بروس (Marjorie Bruce) جو مقبرو ھڪ پراڻي بادشاھي يادگار طور اڄ بہ ھتي موجود آھي. شھزادي مارجوري بروس اسڪاٽلينڊ جي بادشاھ رابرٽ دي بروس (Robert the Bruce) جي ڌيءَ ھئي.
اسڪاٽلينڊ جي بادشاھ جيمس ٻئي (James II) جي ڏينھن ۾ پيزلي ڪافي ترقي ڪئي. 1488ع ۾ ھن شھر کي برگ آف باروني (Burgh of Barony) جو درجو ڏنو ويو ۽ 1577ع ۾ ھتي پھريون اسڪول کليو.
پيزلي جون ڏائڻيون
17 آگسٽ 1696ع تي پيزلي جي ھڪ زميندار جي ڌيءَ ڪرسٽين شا (Christian Shaw) پنھنجي ماءُ سان شڪايت ڪئي تہ سندن نوڪرياڻي ڪيٿرين ڪيمبيل (Catherine Campbell) کير جو گلاس چورايو آھي. ڪيٿرين انھيءَ الزام جي ترديد ڪئي ۽ زميندار جي ڌيءَ کي پٽون ۽ پاراتا ڏنا. ڪجھ عرصي کان پوءِ زميندار جي ڌيءَ سخت بيمار ٿي پئي ۽ سندس وات مان وار ۽ اھڙي قسم جون ٻيون شيون نڪرڻ لڳيون. نوڪرياڻي ڪيٿرين ۽ سندس ڇھن ٻين ساٿياڻين تي الزام ھنيو ويو تہ اھي ڏائڻيون آھن. انھن مان ھڪ نوڪرياڻيءَ خودڪشي ڪري ڇڏي ۽ باقي ڇھن کي موت جي سزا ڏئي بيدرديءَ سان ماريو ويو ۽ سندن لاشن کي باھ ڏئي ساڙيو ويو. سندن قبرن جي مٿان گھوڙي جو نعل ٽنگيو ويو. ماڻھن جو خيال ھو تہ گھوڙي جو نعل ڏائڻين جي روح کي ٻيھر دنيا ۾ اچڻ نہ ڏيندو. اھو پراڻو نعل ھن وقت موجود ناھي پر ان جي جاءِ جي ھڪ نئون نعل لڳايو ويو آھي جنھن تي لکيل آھي تہ ”ڏک ڏنو ويو، سور سٺو ويو ۽ ناانصافي ڪئي وئي“.
صنعتي انقلاب
ارڙھين صديءَ جي آخري ڏھاڪن ۾ پيزلي ٽيڪسٽائيل جي صنعت جو وڏو مرڪز بنجي ويو. انگلينڊ جا ڪيترائي صنعتڪار ۽ اسڪاٽلينڊ جي آئرشائر ۽ ٻين علائقن جا ماڻھو ھتي ڪاروبار ۽ روزگار جي سلسلي ۾ اچي آباد ٿيا. ھن شھر ۾ ڪشميري شالن جھڙيون شالون تيار ٿيڻ لڳيون جن کي پيزلي جون شالون ڪوٺيو ويو. اھي شالون سڄي ملڪ ۾ مشھور ٿي ويون. ھي ٽائون دنيا ۾ ڌاڳي ٺاھڻ جو وڏو مرڪز بنجي ويو. اوڻويھين صدي جي پھرئين اڌ ۾ ٽيڪٽائيل صنعت ۾ ٻاڙ اچڻ ۽ پيزلي شالن جي مقبوليت ۾ ڪمي اچڻ کان پوءِ ھتي بيروزگاري وڌڻ لڳي ۽ ملن جي مزدورن ۽ ڪارڪنن ھڙتالون ڪرڻ شروع ڪيون. سياسي طور ملن جا مالڪ اثر رسوخ وارا ھئا انڪري انھن ھڙتالن مان ڪو خاص کڙتيل نہ نڪتو. 1841ع کان 1843ع واري زماني ۾ اڪثر ٽيڪسٽائيل ملون بند ٿي ويون ۽ ھتان جا ماڻھو غربت جي گھڻي ۾ پيسجڻ لڳا. وزيراعظم رابرٽ پيل پيزلي جي ماڻھن جي ڪجه مدد ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي ۽ ھن راڻي وڪٽوريا کي اپيل ڪئي تہ ھوءَ پيزلي ۾ ٺھندڙ ڪپڙا پائي تہ ھتان جي ڪپڙي جي صنعت کي جيئدان ملي سگھي. 1861ع کان 1865ع دوران آمريڪا ۾ سول جنگ جي ڪري پيزلي جي صنعتن کي ڪپھ جي رسد ملڻ ۾ ڪافي گھٽتائي اچي وئي جنھن ھن صنعت کي ھيڪاري وڌيڪ ھاڃو پھچايو. 1993ع ۾ ھتي ڌاڳو ٺھڻ بند ٿي ويو ۽ ٽيڪسٽائيل جي صنعت مڪمل طور ختم ٿي وئي.
ھاڻوڪو شھر
2016ع وارن انگن اکرن مطابق ھن ٽائون جي آبادي 77،220 آھي. گلاسگو، ايڊنبرا، ايبرڊين ۽ ڊنڊي کان پوءِ ھيءَ اسڪاٽلينڊ جي پنجون نمبر وڏي انساني وسندي آھي. سرڪاري طور تي ھي ٽائون گلاسگو کان يارھن ڪلوميٽر اولھ ۾ آباد آھي پر گلاسگو توڙي پيزلي جي وڌندڙ آباديءَ سبب ٻنھي جون حدون پاڻ ۾ ملي ويون آھن ۽ ھي ٻئي جاڙا شھر لڳن ٿا.
شھر جي موجودھ صنعتن ۾ وسڪي ۽ ان جون بوتلون ٺاھڻ جا ڪارخانا شامل آھن. ھتي ڪيتريون ئي شاندار عمارتون موجود آھن جن ۾ ٽائون ھال، پبلڪ لائبرري، عجائب گھر، ڪوٽس مشاھدي گاھ ۽ ٿامس ميموريل چرچ شامل آھن. ھتي يونيورسٽي آف ويسٽ اسڪاٽلينڊ جو ھڪ ڪئمپس قائم آھي. انھيءَ ڪئمپس کي ماضيءَ ۾ يونيورسٽي آف پيزلي سڏيو ويندو ھو.
حوالا
زمرو: اسڪاٽلينڊ جا شھر
ٽيپ ورم
ٽيپ ورم: ڪرنگھي وارن جانورن جي آنڊن ۾ رھندڙ مفت خور جاندار آھي. ان جو جسم ڊگھو ربن وانگر (ribbon like) آهي جيڪو ڪيترن ئي ڇليدار حصن ۾ ورھايل ھوندو آھي. سندس اڳيون حصو گولائي نما مٿي وارو ٿئي ٿو جنھن ۾ چار چوسڻا suckers آھن ۽ ننڍن گولن جا ڪنڊيدار ھڪ Hook آھن. جيڪي کين پنھنجي ميزبان تي چنبڙڻ ۾ مدد ڏين ٿا. ٽيپ ورم ۾ نه وات ٿئي نه وري ھاضمي جو نظام ۽ نه ئي نيڪال جو نظام ٿئي. ھي پنھنجي ٻاھرين سطح کان پنھنجي ميزبان جي خوراڪ کي جذب ڪندو آهي. ھن جي ھر ڇلي واري سيگمينٽ ۾ نر ۽ مادي پيدائشي عضوا ھوندا آھن.
ڳُوڙهي حڪمت عملي
ڳُوڙهي حڪمت عملي يا گرئنڊ اسٽرئٽجي (Grand Strategy) ڪنهن به تڪرار دوران زبردست ۽ عاليشان رٿابنديءَ ۽ حڪمت عمليءَ سان جوڙيل عمل جوڳو ڍانچو، جنهن ذريعي لاڳاپيل ڌُرين، ادارن ۽ وسيلن جو هڪٻئي سان سلهاڙيل ڳانڍاپو قائم ڪندي گهربل مقصد حاصل ڪري سگهجي. هي اصطلاح عام طرح فوجي رٿا بندي ۾ ڪتب اچي ٿو. پر ”پاليسيءَ جي جوڙجڪ“ ۾ پڻ ان جي وڏي اهميت آهي. ڇاڪاڻ ته ان تصور تحت جوڙيل پاليسيءَ جي لاڳو ٿيڻ کان پوءِ عدم تشدد وارن طريقن سان، ڪنهن به تڪرار کي پرامن طريقي سان حل ڪرڻ ۾ به مدد ملي ٿي. ٻي عالمي جنگ ۽ سرد جنگ وارن ڏهاڙن ۾ هي اصطلاح اتحادي فوجي حڪمت عملين ۽ سياسي رٿابندين جي حوالي سان گهڻو مشهور ٿيو.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سماج زمرو:معاشرو
رفع حاجت
رفع حاجت :سني فقه مطابق ڪاڪوس ۽ پيشاب ڪرڻ وقت اوڀر ۽ اولھ طرف منھن يا پٺي ڪري ويھڻ منع آهي. سوراخ يا سخت زمين تي پيشاب ڪرڻ منع آهي. سوراخ ۾ ان ڪري جو متان ان ۾ موذي جانور ھجي ۽ نڪري ڏنگ يا چڪ ھڻي وجھي ۽ سخت زمين ان ڪري جو ان تي ڦھنگون اٿنديون آھن. ڇانو ڏيندڙ يا ميويدار وڻن ھيٺان، درياء يا کڏ جي ڪناري تي جتان ماڻھو پاڻي ڀريندا ھجن يا غسل ڪندا ھجن، اوطاق يا اھڙي جاء جتي ماڻهو آرام وٺندا ھجن يا ٻيون ضرورتون پوريون ڪندا ھجن اتي پڻ منع آهي. بيھي پيشاب يا ڪاڪوس ڪرڻ پڻ منع آهي سواء معذوري يا مجبوري جي. حضرت انس بن مالڪ رضه جي روايت آھي تہ؛ "نبي جي ھٿ ۾ ھڪ منڊي ھوندي ھئي جنھن تي محمد رسول الله نقش ٿيل ھو, جڏھن پاڻ سڳورا رفع حاجت لاءِ ويندا ھئا تہ ان کي لاھي ڇڏيندا هئا"
- مسلم، ترمذي
اسلامي شريعت مطابق ڪاڪوس لاءِ ويھڻ يا ڪاڪوس واري جاء ۾ داخل ٿيڻ ۽ ڪاڪوس ڪري اٿڻ يا ڪاڪوس واري جاء مان ٻاھر نڪرڻ لاء مسنون دعائون آهن جيڪي پڙھيون وينديون آهن. بيٺل ۽ وھندڙ پاڻيءَ ۾ بہ پيشاب ڪرڻ منع آهي.مسلم ۽ نسائي ۾ حضرت جابر جي روايت سان اھڙيون حديثون پڻ بيان ٿيل آھن جن ۾ پاڻي ۾ پيشاب ڪرڻ کان منع ڪئي وئي آهي.
زرافہ
زرافہ ھڪ مئمل جانور۔ مشرقي ۽ جنوبي افریقا ۾ ملندو آھي۔ ان جي امتيازي خاصيت ان جي ڊگھي ڳيچي آھي۔ ڳيچي جي ھڏين جو تعداد ست آهي. ايتري ئي ھوندي آھي جيتري ٻين جانورن جي۔ جڏھن ھو پورو جوان ٿيندو آھي تہ ان جو قد 18 فٽ ٿيندو آھي. ان جو قد 18 فٽ کان بہ وڌي ويندو آھي۔ ھي جانور ننڍن ننڍن ٽولن ۾ رھندو آھي۔ ان جي ٽولي ۾ ھڪ نر ۽ کوڙ ماديون ۽ انھن جا ٻچا ھوندا آھن۔ رنگ ھرڻ وانگر ميٽدار ۽ بدن تي ڪارا داغ ھوندا آھن۔ زبان بہ تمام ڊگھي ھوندي اٿس۔ مادي ھڪ وقت ۾ ھڪ ٻچو ڏيندي آھي۔ جنھن جو قد 6 فٽ ھوندو آھي۔ ان جي ويم جو مدو 15 مھينا ۽ سراسري عمر  28 سال اٿس.
thumb زمرو:آئي يو سي اين غير محفوظ جنسن جي ڳاڙهي فهرست
بغداد جو چور (1924 فلم)
کاٻو|thumb|thumbtime=2|upright=1.5|The Thief of Bagdad
بغداد جو چور 1924 ۾ ٺاهيل هڪ خاموش آمريڪي فلم آهي. اها فلم لوڪ داستان جي ڪتاب الف ليلہ جي هڪ ڪهاڻي تي ٻَڌل آهي. ان جو هدايتڪار رائول والش هيو ۽ مرڪزي ڪردار ڊگلس فيئربينڪس نڀايو هيو. 1996 ۾ آمريڪا جي قومي فلم رجسٽري ۾ سانڍڻ جي لاءِ ڪتاب خانو ڪانگريس ان فلم کي ثقافتي، تاريخي يا خوبصورتي جي لحاظ کان اهم فلم طور چونڊ ڪئي.
ڊگلس فيئربينڪس جي پٽ جي مطابق، فيئربينڪ ان کي پنهنجي فلمن ۾ سڀ کان وڌيڪ پسند واري فلم ڄاڻايو آهي. بغداد جو چور کي هاڻي وڏي پيماني تي هڪ خاموش فلمن ۽ فيئير بينڪس جو سڀ کان وڏو ڪم سمجهيو ويندو آهي.
ڪردار
سنڪي ٻئي عالمي جنگ جي سپاهي جيڪ چرچل جو به هڪ اَڻ ٽُٽ حصو هيو.
حوالا
زمرو:آمريڪي فلمون زمرو:LCCN سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
جابر بن سنان البتاني
جابر بن سنان البتاني
بن عبداللہ محمد بن سنان بن جابر الحراني، البتاني
نالي ساڻ مشھور ”حران“ ۾ جنم، ۽ عراق ۾ لاڏاڻو، سندن زماني جي ٻئي صدي هجري جي آخري ۽ ٽي صدي هجري جو زمانو آهي، شمارو دنيا جي عظيم ترين فلڪياتي سائنسدانن ۾ ٿيندو آهي، انجو سبب اهوئي اھم نظريات آهن جيڪي انھن ان ميدان ۾ واضع ڪيا. انکان سواءِ حساب ۽ ڪتاب ۾ بہ ڪجھ نظريا واضع ڪيا خلائي جسمن ۽ تارن جي حساب لڳائڻ ۾ مشھور هئا، جابر بن سنان هڪ گھڻي مشاهدي واري جيو ميٽري، ۽ نظريہ عملي فلڪيات ماهر هئو. سندن هڪ اهم ڪڙي جوڙي جنھن ۾ انھن ٻن روشن جسمن ”سج ۽ چنڊ“ بابت پنھنجو مشاهدو لکيو ۽ فلڪياتي حسابن تحت پنج سيارن جي حرڪتن کي لکيو. فلڪيات ۽ جغرافيائي تي جابر بن سنان ڪيترا ئي مضمون لکيا سندن جي ٺاهيل فلڪي ٽيبل ۽”حرڪتي ڏور وٿي“  اسان تائين پهچڻ واري صحيح حرڪت آهي ڪارلو بللينو جي تحقيق کان 1899ع عيسوي ۾  اسپين جي لائبريري ۾ محفوظ ڪتاب”الزيج الصابي للبتاني“ پڌري ٿي. جنھن ۾ سٺ کان وڌيڪ اهم فلڪيات موضوع بحث هيٺ ورتا ويا، جنھن ۾ فلڪي دائري کي الڳ ڪرڻ ۽ انجي حصن کي پاڻ ۾ ضرب ۽ الڳ ڪرڻ، حسابن سان تارن جي حرڪتن جو پتو لڳائڻ ۽ انھن جون جڳھون ٺاهڻ، يونانين جي جاميٽري طور حل ڪيل گهڻن مسئلن جي صحيح رياضياتي حل دريافت ڪيا، گرمي ۽ ٿڌ جي ويليو-قيمت صحيح ۽ ڏينھن جي نسبتي (سج جي ويجھو گھمڻ جي نسبت کان زمين جي پنھنجي ويجھو چڪر جي جھڪ) جي ويليو-قيمت لکي، دريافت ڪيو تہ اها ويليو-قيمت 23 درجا ۽ 35 منٽ آهي، اڄ جيڪا صحيح قيمت آهي اها بہ 23 آهي جيڪا انھن جي اهم فلڪياتي دريافت آهي. جابر بن سنان البتاني شمسي سال جو عرصو ماپيو ۽ انھن جي ماپ ۾ خالي ٻن منٽن ٻاويھ سيڪنڊن جي غلطي ڪئي.
امتياز دانش
امتياز دانش (انگريزي: Imtiaz Danish) سنڌ ۾ پيدا ٿيندڙ سنڌي ٻولي جو مشهور شاعر آهي.
زندگي جو احوال
ڀلوڙ شاعر امتياز دانش جو پورو نالو امتياز علي پٽ فيض محمد لوهر آهي. هن  سنڌ جي لاڙڪاڻي ضلعي جي ڏوڪري تعلقي جي ڳوٺ سيهڙ وليج ۾ جنم ورتو.
تعليم
امتياز دانش شروعاتي  تعليم پرائمري اسڪول سيهڙ وليج، مئٽرڪ گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڏوڪري، انٽر گورنمينٽ حيدر بخش ڊگري ڪاليج ڏوڪري ۽ ايم. اي سنڌي ادب ۾ ڪراچي يونيورسٽيءَ مان پاس ڪئي.
شاعري ۽ ادب
امتياز دانش شاعريءَ جي شروعات ٻالڪ پڻ کان ڪئي. بعد ۾ هن ڪراچيءَ ۾ مختلف نڪرندڙ اخبارن جهڙوڪ:روزاني عوامي آواز ، روزاني ‘خبرون’، روزاني ‘تعمير سنڌ’، روزاني‘سوڀ’، روزاني ’هلال پاڪستان’ ۽ ٻين ۾ سب ايڊيٽر طور ڪم ڪيو. نجي چئنلن سنڌ ٽي وي ۽ ڪي ٽي اين تي ڪافي عرصو سب ايڊيٽر ۽ اسڪرپٽ ايڊيٽر طور پڻ ڪم ڪيو. سندس شاعريءَ توڙي ليک مختلف سنڌي، اردو توڙي انگريزي اخبارن ۾ شايع ٿيندا رهيا آهن. 2012ع ۾ سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن جو امتحان پاس ڪري سنڌي ادب جو ليڪچرار مقرر ٿيو. هن جي شاعريءَ جو هڪ ڪتاب پرينءَ جو عڪس ڪنول پبليڪيشن ڪراچي پاران شايع ٿيل آهي.
شاھو جمالي
ديھ شاھو جمالي سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا قطريا تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1922 واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ شاھو جمالي، ڳوٺ نوبت مغيري، ڳوٺ خان محمد ۽ ڳوٺ اسد علي مغيري واقع ھيا. ھاڻي اتي ڳوٺ ھاشم ڀٽي ۽ ڳوٺ شاھو جمالي معروف آھن.
بارباڊوس
تاريخ
ھن جزيري ۾ تيرھين صدي عيسويءَ ۾ ڪاليناگو ماڻهو ھتي رھندا ھئا. پندرهين صدي عيسويءَ ۾ ھتي اسپيني پھتا ۽ ھي ٻيٽ سڀ کان پھريون اسپين جي نقشي ۾ 1511 عيسويءَ ۾ ظاهر ڪيو ويو. 1536 ۾ ھتي پورچوگيزي پھتا پر انھن ھن ٻيٽ جي دعويداري نہ ڪئي. 1625 م ھتي انگريزن جو بحري جهاز اولو بلاسم پھتو ۽ انگريزن ھن ٻيٽ تي جيمز پھرين پاران قبضو ڪيو. 1627 ۾ ھتي پھريان دائمي آبادڪار انگلينڊ مان پھتا ھتي ڪمند جي پوک جي ڪري ھي ٻيٽ آفريڪي غلامن جي واپار جو انگلينڊ جو مرڪز ٿي ويو ۽ 1833 ۾ غلامي تي بندش جي قانون اچڻ تائين اھو مرڪز برقرار رھيو. 30 نومبر 1966 ۾ بارباڊوس دولت مشترڪہ واري گروپ ۾ ھڪ خودمختيار ملڪ بڻيو پر ان جي رياست جو سربراھ برطانيا جي شاھي خاندان کي  ئي تسليم ڪيو ويو، جيڪو ھن وقت راڻي ايلزبيٿ II آهي.
شاھو جمالي
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 930 ھئي جيڪا 147 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
رابرٽس
زمرو:جڳھ جو نالو سلجھائپ صفحا
امرتا سنگھ
امرتا سنگھ:Amrita Singh :(پيدا ٿي9 February 1960) انڊيا جي فلم ۽ ٽيليويزن جي اداڪاره آھي.
تفصيلي تعارف
ھن جي ماء رخسانه سلطانه مسلمان عورت ھئي جيڪا 1970 واري ڏھائي ۾ ايمرجنسي واري دؤر ۾ سنجي گانڌي جي سياسي معاون ھئي. امرتا جو پيءُ شويندر سنگھ ويرڪ سک مذھب سان لاڳاپيل جاگيردار خاندان سان تعلق رکندڙ ھو ۽ پاڻ فوج ۾ آفيسر ھو اداڪاره بيگم پارہ امرتا جي وڏي پڦي ۽ اداڪار ايوب خان ھن جو ماسات آھي.امرتذ ماڊرن اسڪول نيو دلي ۾ پڙھي ۽ رواني سان ھندي۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آھي فلمي دنيا ۾ ھم 1983 ۾ قدم رکيو جو ان سال ھن جي پھرين فلم بيتاب رليز ٿي جنھن ۾ ھن بطور ھيروئن سني ديول سان گڏ ڪم ڪيو.1991 ۾ امرتا مسلمان ٿي سيف علي خان سان شادي ڪئي. شادي وقت سيف ھن کان عمر ۾ 12 سال ننڍو هو. 1993 ۾ کين ڌيءَ سارہ علي خان ڄائي. ۽ 2001 ۾ پٽ ابراهيم علي خانڄائو. شادي کان پوءِ ھن اداڪاري فيملي خاطر ترڪ ڪيو. 13 سالن کان پوء 2004 ۾ انھن جي طلاق ٿي وئي
بارباڊوس
جاگرافي
thumb|left|upright=1.9|بارباڊوس جو نقشو ڪيربين سمنڊ جو ھي ٻيٽ تي مشتمل ملڪ اتر اينٽلانٽڪ وڏي سمنڊ ۾ وينزويلا جي اتر اوڀر م واقع آهي. ان جي جاگرافيائي بيهڪ 13 10 N, 59 32 W آھي. ھن ملڪ جي پکيڙ 430 چورس ڪلوميٽر جيڪو سمورو خشڪي تي واقع آهي جو اتي ڪوبہ، درياء ، ندي ، ڍنڌ يا ڍورو ڪانہ آھي. پکيڙ ۾ ھن ملڪ جو دنيا ۾ نمبر 202 آھي. ٻيٽ ھجڻ ڪري ھن جي ڪابہ زميني سرحد ڪانہ آھي باقي ان جو سامونڊي ڪنارو 97 ڪلوميٽر اٿس ۽ سامونڊي علائقي جي ان جي دعوا 12 بحري ميل ۽ مخصوص معاشي زون 200 بحري ميل اٿس. ملي جو بلند ترين مقام مائونٽ ھلابي آھي جنھن جي اوچائي 336 ميٽر آھي.
امرتا سنگھ
حوالا
زمرو:1958ع جون پيدائشون زمرو:ايڪيهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون زمرو:ڀارتي مسلمان زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
بارباڊوس
آبھوا
thumb|بئٿشيبا، سينٽ جوزف ملڪ جي موسم ٽراپيڪل آھي. برساتي موسم جون کان آڪٽوبر تائين ھلندي آھي.
قدرتي وسيلا ۽ معدنيات
پيٽروليم، مڇي، قدرتي گيس ھتان جا مکيہ معدني ۽ قدرتي وسيلا آھن.
زراعت
ھن ملڪ جي 32.6 سيڪڙو زمين زرعي آهي جنھن جو 25.6 سيڪڙو پوکي لائق آھي.2.3 سيڪڙو زرعي زمين تي مستقل پوکي ٿيندي آهي، 4.7 سيڪڙو زمين تي مستقل چراگاھون آھن ۽ 19.4 سيڪڙو زرعي زمين تي ٻيلا آهن. ملڪ جي 50 چورس ڪلوميٽر زمين تي آبپاشي نظام آھي.ھي اوڀر ڪيريبين سمنڊ جي ملڪن ۾ سڀ کان وڌيڪَ گھاٽي آبادي وارو ملڪ آهي. آبادي جو ٽيون حصو شھر ۾ رھي ٿو.
بارباڊوس جا ماڻهو
جولاءِ 2017 جي انگن اکرن مطابق ھن ملڪ جي آبادي 292336 آهي ۽ آبادي جي لحاظ کان دنيا ۾ 180 نمبر تي آهي. ھتان جي ماڻھن کي باربئڊين يا بيجين سڏيندا آهن. آبادي ۾ ڪارا آفريقي 92.4 سيڪڙو، گورا 2.7 سيڪڙو، ايسٽ انڊين 1.3 سيڪڙو آھن.ھتان جي ماڻھن جي ٻولي بيجين ڪريئول آھي جيڪا انگريزيءَ وانگر آهي.ھتان جي ماڻھن  66.4 سيڪڙو ماڻهن جو مذھب پروٽيسٽنٽ آھي.5.9 سيڪڙو ماڻهو ايڊوينٽسٽ، 5.9 سيڪڙو ماڻهو ميٿڊسٽ ، 3.4 سيڪڙو ماڻهو نيزرين، 2.4 سيڪڙو ماڻهو چرچ آف گاڊ، 1.8 سيڪڙو ماڻهو بئپٽسٽ ، 0.9 سيڪڙو ماڻهو پروٽيسٽنٽ، 3.8 سيڪڙو رومن ڪيٿولڪ آھن.
نالي جو مطلب
بارباڊوس لفظ پورچوگيزي ٻولي جو لفظ آهي جنھن جي معني آهي ڏاڙهي وارا
سياسي يا حڪومتي انتظام
thumb| بين الاقوامي خلائي اسٽيشن تان ورتل بارباڊوس جي تصوير
سي ٽي اسڪين
سي ٽي اسڪين جنھن جو سڄو نالو ڪمپيوٽيڊ ٽوموگرافي اسڪين آهي. اسڪينر مشين ذريعي ڪمپيوٽر جي مرحلي واريون مختلف پاسن کان ايڪس ري جي ماپ مطابق مريض جي جسم جي حصن جون ٽوموگرافي واريون تصويرون ھڪ خاص ترتيب ۾ ڪڍي انھن ذريعي جسم جي ان حصي کي ڪٽڻ کان بغير ان اندر ڏٺو ويندو آهي ٻہ رخي ريڊيو گرافڪ تصويرون جيڪي ھڪڙي محوري ڦيري ۾ ڪڍجن ٿيون اھي ڊجيٽل جاميٽري جي مرحلي ۾ آڻي ٽہ رخي تصويرن ۾ تبديل ڪري سگھبيون آھن. سي ٽي اسڪين جي سڀ کان وڌيڪ ڪارڪردگي ميڊيڪل اميجنگ آھي. ان جون آڏي تراش تصويرون ( cross-sectional images) ڪيترن ئي ميڊيڪل جي شعبن ۾ مرض جي سڃاڻپ ۽ ٿراپي واري ڪم  ڏين ٿيون. ھن اسڪيننگ جو استعمال ميڊيڪل واري شعبي کان علاوه آرڪيالاجي جي شعبي ۾ پڻ ٿيندو آھي. ھن قسم جي اسڪيننگ ڪرڻ واري کي ريڊيو گرافر ريڊيولاجڪ ٽيڪنالاجسٽ سڏيو ويندو آهي. گذريل ٻن ڏهاڪن م ھن قسم جي اسڪيننگ جو استعمال دنيا جي ڪيترن ئي ملڪن ۾ وڌي ويو آهي. 2007 ۾ رڳو آمريڪا ۾ ست ڪروڙ ويھ لک اسڪين ڪيا ويا ۽ 2015 ۾ اٺ ڪروڙ کان وڌيڪ اسڪين ڪيا ويا.
لوس
1920ع ڌاري ٿر (Thar) ۾ هيضي، گيسٽرو جي وبا (دستن جي بيماري) يا پيلي ڪالرا (Yellow Cholera) پکڙجي وئي هئي. جنهن کي ٿري لوس جي وبا چوندا هيا. ان ڪالرا جي ڪري هزارين ماڻهو مري ويا هئا.
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:ٿر زمرو:صحت زمرو:تاريخ
شارڪ
شارڪ مڇي (Isurus Glaucus) تمام خطرناڪ مڇي/جانور ٿئي. سمنڊ جي ننڍين مڇين ۽ جيتن جڙن کي به ھڙپ ڪري ويندي آھي، ته ماڻھن کي به. اھو ئي سبب آھي جو شارڪ مڇيءَ کي سامونڊي بگھڙ سمجھيو وڃي ٿو.
شارڪ مڇيءَ کي تمام وڏا، تکا ۽ ٽڪنڊا ڏند ٿين ۽ ڪي شارڪ مڇيون ته سڏجن ئي آدم خور شارڪ (Carcharodon Caracharias). اھي ھر وقت ماڻھن جي ڳولا ۾ رھنديون آھن ته ڪٿي ٿو ڪو جھاز تان ڪري يا ڪناري تي ٻڏي. اڪثر ننڍين ڀٽڪندڙ ٻيڙين جي ڪڍ ھونديون آھن. شارڪ مڇي، وھيل مڇيءَ جيڏي وڏي ته نه ٿئي، پر تڏھن به چڱي وڏي ٿئي ٿي ۽ ڪي ڪي چاليهه فٽن کان به ڊگھيون ٿين. يعني ست ماڻھو ھڪ ٻئي مٿان بيھارجن ته ايتري ڊيگهه ٿئين ۽ تور ۾ سورھن سترھن مڻ کن ٿين.
شارڪ مڇي، ائٽلانٽڪ ۽ خليج بسڪي، ميڊيٽيرين ۽ ڳاڙھي سمنڊ ۾ به تمام گھڻيون ٿين ۽ جھاز تان ماڻھن جي ڪرڻ تي امالڪ حملو ڪري ڏينديون آھن. مڇيون ڦاسائڻ وارا خاص ڪري ٻيڙين وارا ڦاٿل شارڪ مڇيءَ کان به خبردار رھندا آھن، جو رسيءَ ۾ ٻڌل يا ڪانٽي ۾ ڦاٿل ھجڻ جي باوجود به رکي رکي ٻيڙيءَ وارن تي حملو ڪري ڏيندي آھي.
شارڪ مڇيون گھڻو ڪري ڪناري تي ڪونه ٿين، پر ڪڏھن ڪڏھن جھازن جي ڪڍ ڪناري تي به اچي نڪرنديون آھن.
حوالا
زمرو:سمنڊ زمرو:پسون ڀياس
بيسيلي
بيسيلي (Bacilli) ھي لٺ نما بيڪٽيريا آھن. ھي جوڙيدار ڊپلوبيسيلس (diplobacillus) زنجير واري شڪل ۾ اسٽريپٽوبيسيلس (streptobacillus) ملندا آهن. ھنن کي فليجيلا بہ ٿي سگهن ٿا.
زمرو:بيڪٽيريا
ڪرڙو
thumb|ڪرڙو ڪُرڙويا ڏنڀرو (انگريزي:Rohu/Labeo Rohita) مڇيءَ جو هڪ قسم آهي جيڪا تازي پاڻي جه تلائن، ڍنڍن يا درياهن ۾ ٿئي ٿي. سنڌ ۾ سنڌو درياھ ۽ ٻين وڏي ڍنڍن ۾ ٿيندي آهي.
حوالا
زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست زمرو:مڇي جا قسم
ڄيٺمل پرسرام گلراجاڻي
ڄيـٺمل پرسرام گلراجاڻي (انگريزي) (Jethhmal Parsraam Gulrajanni) (جنم: آڪٽوبر1885ع حيدرآباد سنڌ، ديهانت: 6 جولاءِ 1948 ممبئي) سنڌي ٻوليءَ جو ناليوارو صحافي، شاعر ۽ ليکڪ هو. سندس ڪيترائي ڪتاب ڇپيل آهن.
سوانح
جي ايم سيد موجب ڄيٺمل پرسرام گلراجاڻي 1985ع ۾ جڏهن تہ جوتواڻي موجب 1986  ۾ حيدرآباد ۾ جنم ورتو. جيٺمل جي والد جي مالي حالت سٺي نه هئڻ جي ڪري هو ڪاليجي تعليم پرائي نه سگهيو. هن اشروعاتي تعليم حيدرآباد ۾ ئي ورتي. ان کان پوءِ سيڪينڊري تعليم ’نولراءِ هيرانند اڪيڊمي‘ مان پرايائين. 1902ع ۾ بمبئي يونيورسٽيءَ مان ميٽرڪ جو امتحان پاس ڪيائين. اسڪولي تعليم پوري ڪرڻ کان پوءِ روزگار جي لحاظ کان ڪجهه وقت حيدرآباد ۾ ڪتابن جو دڪان کوليو، ان کان پوءِ 1903ع ۾ ’نولراءِ هيرانند اڪيڊمي‘ ۾ ماستري شروع ڪيائين. 1910ع ۾ ”سنڌ مدرسته الاسلام“ ۾ ڪجهه وقت ماستري ڪيائين ۽ پوءِ نيو هاءِ اسڪول ڪراچي ۾ هيڊماستر مقرر ٿيو، پر اتان به 1911ع ۾ استعفيٰ ڏيئي ڇڏيائين ۽ راڄنيتي معاملن ۾ حصو وٺڻ لڳو. اڳتي هلي 1933ع ۾ هڪ ڀيرو ٻيهر سنڌ نيشنل ڪاليج حيدرآباد ۾ سنڌيءَ جو پروفيسر مقرر ٿيو. ان ڪاليج ۾ هن 1941ع تائين پڙهايو. ڄيٺمل يارهن سالن جو هو جو هن پنهنجن ڪجهه دوستن سان گڏجي حيدرآباد ۾ ”هوپفل سوسائٽي“ نالي سان هڪ هم عمر ساٿين جي ٽولي قائم ڪئي. جنهن جو مقصد نوجوانن ۾ سٺن خيالن جو پرچار ڪرڻ هو.
صحافتي ۽ ادبي خدمتون
1911ع ۾ هيڊ ماستريءَ تان استعيفا ڏيڻ کانپوءِ هو سياست، صحافت، سنڌي ادب، ٻولي ۽ قومي تحريڪ ۽ سنڌ سڌار سندس زندگي جا مکيه مرڪز بڻجي ويا. ادب جي خدمت واسطي پنهنجي ننڍي هوندي جي دوست لالچند امر ڏني مل جڳتياڻي سان گڏ 1914ع ۾ ”سنڌي ساهت سوسائٽي“ قائم ڪيائين. جنهن پاران 1914ع کان وٺي هڪ ماهوار ادبي رسالي جي شروعات ڪئي ويئي. هر مهيني هڪ ننڍڙو ٽيهن چاليهن صفحن جو ڪتاب شايع ڪيو ويندو هو. ان رسالي جو پهريون ڪتاب ”حرمکيءَ جا“ هو، جنهن جو ليکڪ لالچند امر ڏنو مل هو. لالچند انهي سوسائٽي جي جنرل سيڪريٽري ۽ ڄيٺمل رسالي جو ايڊيٽر هو. انهيءَ رسالي جو ماهوار پرچن سان گڏ، سوسائٽي هر سال ڪجهه وڏا ادبي ڪتاب به ڇپيندي هئي. جنهن جو پهريون ڪتاب ”شاهاڻو شاهه“ لالچند امر ڏني مل جو لکيل هو. 1914ع ۾ ماهوار پرچن جي صورت ۾ ڄيٺمل جا ٻه ڪتاب شايع ٿيا، جيڪي آهن (1) هير رانجهو ۽ سمون ۽ گندري (2) مهاڀاري لڙائي. انهيءَ سلسلي جون پنجون نمبر ڪتاب به ڄيٺمل جو لکيل ”ڀائي ڪلاچند“ هو.
ڄيـٺمل پرسرام گلراجاڻي جي گرفتاري
ڄيٺمل 1917ع ۾ حيدرآباد مان ”هندواسي“ نالي هڪ روزاني سنڌي اخبار ڪڍي، جنهن جو مکيه مقصد هو سنڌي عوام ۾ قومي سجاڳي پيدا ڪرڻ ۽ هوم رول جي آواز کي ڦهلائڻ. ڄيٺمل اسڪولي جيون ۾ ئي ائني بيسنت جي ٿياسافيڪل اصولن کان متاثر ٿي چڪو هو ۽ اڳتي هلي ائني بيسنت جي ”هوم رول“ جي تحريڪ ۾ حصو وٺڻ لڳو هو. ”هندواسي“ ۾ ادبي ليک به شايع ٿيندا هئا، جن مان 1919ع ۾ جڏهن ”رولٽ ائڪٽ“ پاس ٿيو ته انهي جي خلاف تحريڪ شروع ٿي ويئي، جنهن جي نتيجي ۾ امرتسم ۾ ”جليانوالا باغ“ وارو خوني واقعو پيش آيو. انهي جي خلاف 16مئي 1919ع تي ڄيٺمل، شاهه لطيف ڀٽائي جي هڪ بيت کي کڻي پنهنجي ويچارن جو سرو بنايو ۽ زوردار ايڊيٽوريل لکيو. اها هيٺ ڏنل بيت جي آخر سٽ هئي:
<font color="#0000E0"> اڳيان اڏن وٽ، پونين سر سنباهيا ڪاٽ ته پوين قبول ۾، ڇڻ ڀائين گهٽ، مٿا مهاين جا، پيا ته ڏسين پٽ ڪلالڪي هٽ، ڪسڻ جو ڪوپ وهي. شاهه عبدالطيف ڀٽائي
ترنگ جو تيرٿ جيل ڊائري
انهيءَ ايڊيٽوريل لکڻ تي ڄيٺمل کي گرفتار ڪيو ويو. کيس سورلي نالي هڪ انگريز جج جي روبرو پيش ڪيو ويو، جنهن کيس چار سال قيد جي سزا ڏني. اڳتي هلي سزا ۾ ڪجهه گهٽتائي ٿيس. ڄيٺمل قيد جي سزا ڪاٽيندي، جيڪا جيل جي ڊائري لکي. اها پوءِ ترنگ جو تيرٿ جي نالي سان ڇپي. اها سنڌيءَ جي پهرين جيل ڊائري آهي.
1921ع ۾ جيل مان آزاد ٿيڻ کانپوءِ ڄيٺمل ان اخبار جون ٻيهر اچي واڳون سنڀاليون، جنهن جو سندس جيل ۾ وڃڻ کانپوءِ نالو بدلائي ”ڀارت واسي“ رکيو ويو هو ۽ هو 1923ع تائين ان کي روزاني اخبار جي روپ ۾ هلائيندو رهيو. 1924ع ۾ هن ”ڀارت واسي“ کي هفتيوار اخبار بڻايو ۽ 1925ع تائين اها هلائيندو رهيو.
روح رهاڻ
جيل مان نڪرڻ کانپوءِ 1921ع ۾ هن ’روح رهاڻ‘ نالي سان ماهوار رسالو شروع ڪيو. انهيءَ ۾ گهڻو ڪري صوفي مت، ٿيا سافي، سناتن ڌرم جي فلاسافي ۽ انهيءَ جي ٻين ڌرمن جي اصولن سان ڀيٽ وغيره جي موضوعن تي مضمون شايع ٿيندا هئا. 1944ع تائين اهو رسالو لڳاتار شايع ٿيندو رهيو. پوءِ ٻه سال کن بند رهيو وري 1947ع ۾ ٻيهر ڄيٺمل اهو رسالو شروع ڪيو، پوءِ ورهاڱي سبب اهو رسالو بند ٿي ويو .
نئين سنڌي لئبرري
1922ع ۾ ڄيٺمل نئين سنڌي لئبرري نالي سان هڪ ڪتابي سلسلو شروع ڪيو. انهي سلسلي جو پهريون ڪتاب شاهه جون آکاڻيون (ڀاڱون پهريون) هو. ڪتاب جو ليکڪ خود ڄيٺمل ئي هو. پهرين سال ۾ جيڪي ڪتاب ڇپائي پڌرا ڪيا ويا. انهن مان ڪجهه آهن هئمليٽ (شيڪسپيئر جي ڊرامي جو ترجمو)، دکي انسان (وڪٽر هيو گو جي ناول جو ترجمو)، ۽ سچل سرمست.
انهيءَ ساڳئي سال (1922ع) ڄيٺمل ٻه ٻيا ڪتابي سلسلا جاري ڪيا، جن ج انالا هئا ”سستو عمدو ساهت مالا“ ۽ ”برهم وديا مالا“، پهرين ڪتابي سلسلي هيٺ اصلوڪن لکيل ڪتابن سان گڏ، جدا جدا ٻولين جي ادب مان چونڊ شاهڪار رچنائون ترجمو ڪري ڇپيون وينديون هيون. ’برهم وديا مالا‘ هيٺ وري گهڻو ڪري ڌار ڌار مذهبن جي ڄاڻ ڏيندڙ ڪتاب، ٿياسافي، فلاسافي جا عام ننڍا ننڍا ڪتاب شايع ڪيا ويندا هئا. انهن ڪتابي سلسلن هيٺ ڄيٺمل سنڌي ۾ هڪ سئو کان به وڌيڪ ڪتاب ڇپائي پڌرا ڪيا، جيڪا اُن زماني ۾ سنڌي ادب جي وڏي خدمت هئي.
هفتيوار اخبار سنڌڙي
34-1933ع ڌاري ڄيٺمل هفتيوار اخبار ”سنڌڙي“ جو اعزازي ايڊيٽر به مقرر ٿيو. ڄيٺمل پرسرام سنڌي ٻولي جو ٺيٺ روپ قائم ڪرڻ لاءِ آواز اُٿاريو. 1940ع ۾ جڏهن علاما دائود پوٽي درسي ڪتابن ۾ اعرابن جو جيڪو عربي ٻوليءَ وارو طريقو اختيار ڪيو هو. انهي جي خلاف هلچل هلايائين، ڊسمبر 1940ع ۾ حيدرآباد ۾ ”سنڌي ساهت سڀا“ کولي ويئي، جنهن جو صدر ڄيٺمل ۽ سيڪريٽري ’موتي رام لڇيرام بٽاڻي‘ هئا. ان سڀا طرفان ڪيترائي پمفليٽ ڇپائي ورهايا ويا.
پنهنجي وزارت واري دور ۾ محترم جي ايم سيد ”سنڌ يونيورسٽي“ قائم ڪرڻ جي لاءِ جيڪا ڪاميٽي مقرر ڪئي هئي، ان ۾ ڄيٺمل پرسرام به ميمبر هو. تنهن کانسواءِ جي ايم سيد ”وزارت تعليم“ طرفان جيڪا ”سنڌي ادب لاءِ مرڪزي صلاحڪار ڪميٽي“ (پوءِ سنڌي ادبي بورڊ) قائم ڪيو. ڄيٺمل کي انهيءَ ۾ ميمبر ڪري کنيو ويو.
1947ع ۾ چوڏهين آگسٽ تي پاڪستان جي وجود ۾ اچڻ تي ڄيٺمل ڪراچي ۾ جناح صاحب جي آجيان ۾ ”سنڌ هيرلڊ“ جو خاص پرچو وڏي اهتمام سان شايع ڪيو. ان کان اڳ ۾ ئي سنڌ مان هنڌن جي لڏپلاڻ شروع ٿي ويئي هئي. ان تي ڄيٺمل ٻين ڪن ساٿين سان گڏ سنڌ جو دورو ڪيو ۽ هندن کي سمجهايو ته اوهين پنهنجي جنم ڀونءُ ڇڏي نه وڃو. ان مقصد ۾ ڄيٺمل ڪامياب نه ٿيو. ملڪي بگڙيل حالتن کي ڏسي هو دلگير ۽ بيمار ٿي پيو. مارچ 1948ع ۾ ڄيٺمل جا ساٿي کيس بيماري جي حالت ۾ زوري علاج واسطي بمبئي وٺي ويا. جت ڄيٺمل بيمار رهڻ کانپوءِ 6 جولاءِ 1948ع تي پرلوڪ پڌاري ويو.
ڄيٺمل جي ادبي حيثيت
ڄيٺمل مکيه طور تي سنڌي اخبارن ۽ رسالن لاءِ لکندو هو، جنهن ڪري انهن جو هڪ وڏو انگ انهن جي صفحن ۾ ڇپيل آهي. ڊاڪٽر مرليڌر جيٽلي جي تحقيق موجب ڄيٺمل جا مختلف موضوعن تي سٺ ڪتاب سنڌي ۽ انگريزي ۾ ڇپيل آهن. انهن کي مکيه طور هيٺين ريت ورهاهي سگهجي ٿو.
(1) اصلوڪيون لکڻيون: مضمونن جي لحاظ کان اهي هن ريت آهن.
(2)ترجما ۽ اختصار
ڄيٺمل جي ڇپيل ڪتابن جو وچور رهن ريت آهي.
1- شاهه جون آکاڻيون (ڀاڱو پهريون 1922ع) 2- شاهه جون آکاڻيون (ڀاڱون ٻيو 1923ع) 3- شاهه جي آکاڻين جي سمجهاڻي 1923ع. هنن ٽنهي ڪتابن کي گڏي ڊاڪٽر مرليڌر جيٽلي 1990ع ۾ ڄيٺمل جي زندگيءَ جي مفصل احوالن سان مرتب ڪري هندستان ۾ شاهه جون آکاڻيون جي نالي سان ڇپرايو. 4- سچل سرمست (1922ع) 5- هيررانجهو ۽ سمو گندري (1914ع)6- ڀائي ڪلاچند (1914ع)7- شاهه ڀٽائي جي حياتي (1915ع)8- ترنگ جو تيرٿ (جيل جون يادون) 9-چمڙا پوش جون آکاڻيون (1923ع) 10- ساميه واد (1926ع) 11- ميران، 12- سهڻي ميهار ۽ مومل راڻو، 13- صوفي سڳورا (ليلارام پريمچند سان گڏ لکيل 1921ع) 14- ڀڳت گيتا ۽ راڄ گيان 15- جپ صاحب سمجهاڻي جا ڪي اشارا،16- سنڌي سونهارا، 17- مهاڀاري لڙائي (1914ع) 18- ڪامل مرشد (1923ع)، 19- هند سنڌ جا سنت، 20- سنڌي چمن، 21- ڏکن ڏڌي ڏيوي، 22- شاهه جي رسالي جو صحيح نسخو ڇا کي چئجي؟
(1)يوگ جي سمجهاڻي (2)امرسن (3)پورب جوتي (گوتم ٻُڌ جي زندگي تي لکيل ايڊن آرنلڊ جي مشهور ڪتاب Light of Asia جو ترجمو (1923ع) (4)سناتن ڌرم (1925ع) (5)هندو ڌرم جي بچاءُ ۾ (ايني بيسنت جي تقرير) (6)آنند درٻار (جي ڪرشنا مورتي جي ڪتاب The kingdom of Happiness جو ترجمو (1927ع) (7)شري ڪرشن (ايني بيسنت) (8) اپنشد گيان ’ايني بيسنت‘ (1920ع) (9) موت آهي ئي ڪونه (10) پرلوڪ وارا پيغام (11)حسابي حساب(شيڪسپيئر جي ڊرامي Measure of measure جو ترجمو) (12) طوفان (شيڪسپيئر جو- Temporal) (13) هئمليٽ (شيڪسپيئر) (14) وسنت لکشمي (15)جڳت جا نيتائون (16) گيان سر (جي ڪرشنا مورتي جو Pool of wisdom جوترجمو) (17)سڌيون ۽ چڪر (1922ع) (18)شبد اناهت (1925ع) (19)آتم ويچاريا ويدانت ولاس (1927ع) (20) اوم جي آکاڻي (1927ع)(21)قول ٿو ڪريان (22)سوراج ساگر (ايني بيسنت جي تقرير) (23)مارگ جوئي ڪرم (24)سگر جي چرنن ۾ (جي ڪرشنا مورتي) (25)فائوسٽ (گوئٽي) (26)مونا وانا (1926ع) (27)گلابلاس (اسپين جو ناول) (28) ٻڏل ٻيڙي (شيڪسپيئر جو The wreak) (29) پٿا گورس (30)يوگ جي سمجهاڻي (31)ٻال هتيا-ٽالسٽائي (32) اسلام (ايني بيسنت) (33)رڃ روسڻ ودوا (1926ع)(34)ڀڳوت گيتا سمجهڻ لاءِ اشارا (1925ع).
انگريزي ۾ ڪتاب
(1) Sindh and its Sufis (2) Shakespeare Through India eyes (Unpublished) (3) Anthology of sindhi poetry (unpublished) (4) Machit vad of Rohal (Unpublished) (5) Sindh Culture (unpublished).
ديهانت
ڄيـٺمل پرسرام گلراجاڻي 6 جولاءِ 1948ع تي بمبئي (ممبئي) ۾ پرلوڪ پڌاري ويو.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌ زمرو:سنڌ جون شخصيتون زمرو:سنڌي ادب زمرو:پاڪستان زمرو:ڀارت
فريدہ مومند
فريده مومند (پيدائش 14 جنوري 1965) ھڪ افغان جي ڊاڪٽر ۽ سياستدان آھي ، جيڪا وزير اعليٰ تعليم طور ڪم ڪري ٿي.
ابتدائي زندگي ۽ تعليم
مومند 1965 ۾ ننگرھار صوبي جي مومند دره ضلعي ۾ پيدا ٿي. هوءَ پشتون نسل جي آهي. هن رابعه بلخي هاءِ اسڪول ۾ تعليم حاصل ڪئي ۽ ڪابل يونيورسٽي مان طب ۾ بي اي حاصل ڪئي.
سناليندڙ
مومند هڪ طبي ڊاڪٽر آهي ۽ ڪيترن ئي سرڪاري اسپتالن ۾ ڪم ڪري چڪي آهي. هوءَ ڪابل ميڊيڪل يونيورسٽيءَ ۾ پروفيسر هئي. هن جو مڙس اتر اتحاد جو ترجمان هو جنهن طالبان کي اقتدار کان پري رکڻ جي ڪوشش ڪئي. جڏھن طالبان 1996 ۾ ڪابل تي قبضو ڪيو ، ان خاندان کي موت جون ڌمڪيون مليون ۽ ھو ڀڃي ويو پاڪستان. اھي نومبر 2001 ۾ واپس آيا ، جڏھن ڪابل آزاد ڪيو ويو. مومند ميڊيڪل اسڪول موٽي آيو ۽ کيس ڊين مقرر ڪيو ويو. هوءَ پڻ چونڊجي وئي هئي ته عورت يونيورسٽي جي شاگردن ۽ ملازمن جي نمائندگي ڪري.
مومند 2005 جي پارلياماني اليڪشن ۾ ڪابل صوبي جي 400 کان و ڌيڪ اميدوارن مان هڪ هئي. هوءَ 2009 جي صوبائي اليڪشن ۽ 2010 جي پارلياماني اليڪشن جي اميدوار پڻ هئي.
مومند کي اپريل 2015 ۾ صدر اشرف غني جي ڪابينا ۾ اعليٰ تعليم جو وزير مقرر ڪيو ويو بطور وزير ، هن يونيورسٽي جي امتحانن ۾ شفافيت جو مطالبو ڪيو ، عورتن جي اسڪالرشپ ۾ وڪالت ڪئي ، ۽ ڪابل يونيورسٽي ۾ صنفي اڀياس ۽ عورتن جي پڙهائيءَ جي پهرين پروگرامن جي شروعات جي حمايت ڪئي.
2016 ۾ ، پارليامينٽ انهن وزيرن لاءِ مواخذي جي ڪارروائي شروع ڪئي جيڪي سال لاءِ پنهنجي ترقياتي بجيٽ جو 70 سيڪڙو کان و ڌيڪ خرچ ڪرڻ ۾ ناڪام ويا هئا. مومند ستن وزيرن مان هڪ هئي جيڪو چار ڏينهن دوران برطرف ڪيو ويو. هن کي طلب ڪيو ويو ته سال لاءِ پنهنجي ترقياتي بجيٽ جي خرچن بابت رپورٽ ڏني و ڃي ۽ جڏهن هو ان ڏينهن ظاهر نه ٿي ، ان جي غير موجودگي ۾ برطرف ڪيو ويو. صدر غني برطرفين کي ”ناجائز“ قرار ڏنو ۽ سپريم ڪورٽ تي زور ريو ته مداخلت ڪن ، جڏهن ته سي اي او عبدالله عبدالله وزيرن تي زور ريو ته اهي ڪم جاري رکن جيستائين آئيني آرٽيڪل جي تشريح نه ڪئي وي.
حوالا
زمرو:1965ع جنمَ زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:افغانستان جي سياست زمرو:افغانستان جون عورتون زمرو:عورتن جي حقن لاءِ جاکوڙيندڙ
جوابي سگهه ڪتب آڻڻ جي حڪمت عملي
جوابي سگهه ڪتب آڻڻ جي حڪمت عملي يا ڪائونٽر فورس اسٽريٽيجي (Counter Force Strategy) هڪ اصطلاح آهي جيڪو دُشمن يا ويريءَ خلاف حڪمت عملي جوڙڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿو. ان جون مکيه عملي شڪليون ٻه آهن.
(1)سوچيل فيصلي مطابق سگهاري دشمن جي جٿي کي نشاني تي رکڻ،
(2) لڙائي شروع ٿيڻ کانپوءِ نفسياتي حملن جو سلسلو جاري رکڻ.
ٿڌي ويِڙهه جي زماني ۾ بين الاقوامي ناتن ۾ اِن اصطلاح کي ”صلاحيت“ جي نالي سان تنگ نظريي طور استعمال ڪيو ويو. ”ائٽمي ويڙهه“ جي حڪمت عملي جوڙيندڙ ماهر”مخالف طاقت - صلاحيت يا لياقت“ کي هٿيارن جا ڍڳ ۽ ڍير گڏ ڪرڻ جي ان حڪمت عمليءَ سان ڀيٽ ڪن ٿا، جنهن ذريعي مخالف کي سندس حملي کان اڳ بي هٿيار ڪجي. هن حڪمت عمليءَ ۾ ڪنهن خطي ۾ هڪ ملڪ جي سگهه ۽ اثر کي ختم ڪرڻ تي زور ڏنو وڃي ٿو. انهيءَ اصطلاح ٻي مهاڀاري لڙائيءَ (45 – 1939ع) کانپوءِ دنيا جي سياسي پِڙ ۾ ڏاڍي شهرت ماڻي. يورپ ۽ دنيا جي ٻين خطن ۾ آمريڪا ۽ سندس اتحادي ملڪن جو اثر گهٽائڻ لاءِ سوويت يونين ۽ سندس ساٿاري ملڪن جي حڪمت عملين، جهڙوڪ: وارسا معاهدو ڪرڻ، جاسوسي نيٽ ورڪ جوڙڻ ۽ پروپئگنڊا جي حڪمت عمليءَ وغيره ذريعي ڪافي ڪاميابيون حاصل ڪيون. ڏکڻ ايشيا ۾ ڀارت خلاف پاڪستان به ساڳئي قسم جي حڪمت عملي جوڙي آمريڪا جي بچاءَ واري اڳوڻي وزير رابرٽ مڪنامارا 1961ع ۾ هيءَ حڪمت عملي شروع ڪئي، جنهن جو مقصد ائٽمي لڙائيءَ کي محدود ڪرڻ هو. هن سوچ هيٺ دُشمن جي مُختلف شهرن کي نشانو ڪرڻ جي بدران اُن جي ائٽمي هٿيارن کي حرڪت ۾ اچڻ کان اڳ ئي بيڪار ۽ دُشمن جي فوجي صلاحيت کي برباد ڪرڻو هوندو آهي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:حڪمت عمليون
انگريزي ادب
هن آرٽيڪل ۾ انگريزي ادب جي نسبت انگريزي ٻولي جي ادب تي فوڪس ڪيو ويو آهي ، تنهن ڪري هن ۾ اسڪاٽلينڊ ، ويلز ، تاج انحصاري ۽ آئرلينڊ جا ليکڪ شامل آهن ، انهي سان گڏ اڳوڻي برطانوي سلطنت جي ملڪن کانسواءِ آمريڪا ۽ 19 صدي ۾ لکيل انگريزي ادب به شامل آهي.
نگريزي ٻولي 1400 سالن کان به وڌيڪ عرصي تائين ترقي ڪئي آهي. انگريزي جي شروعاتي شڪل يا نمونو اينگلو فريسين لھجو ھو جيڪو پنجين صدي ۾ اينگلو سيڪسنس (Anglo-saxons) انگلو سيڪسنس حملي آورن طرفان برطانيه ۾ آندو ويو ان کي اولڊ انگلش (Old English) يعني پراڻي انگريزي سڏجي ٿو.
بيوولف (Beowulf) اولڊ انگلش جو مشهور ادبي ڪم آهي ۽  انگلينڊ ۾ قومي اپڪ (Epic) جي حيثيت حاصل ڪري چڪو آهي. بيوولف 'scandinavian' لهجي ۾ لکيل آهي. جيتوڻيڪ ، 1066 ع ۾ انگلينڊ جي نارمن فتح کانپوءِ اينگلو سيڪسن ٻولي جو استعمال گھٽ ثي ويو. نئين اشرافيه جي اثر هيٺ ، فرنڇ يعني فرانسيسي ٻولي رهي جيڪا عدالتن ، پارليامينٽ ۽ شائسته معاشري جي معياري ٻولي بڻجي وئي. نورمنس اچڻ بعد ، ڳالهائي ويندڙ انگريزي ٻولي وچولي انگريزي طور سڃاتو وڃي ٿي. انگريزي جو هي فارم 1470ع تائين برقرار رهيو ، جيسيتائين chancery standard لنڊن واري انگريزي پري پري تائين پکڙجي وئي.
جعفري چاسر (1400-1343) Canterbury Tales جو ليکڪ ،جنھن وچولي انگريزي کي قانوني شڪل ڏني ، تڏھن انگلستان تي فرانسيسي ۽ لاطيني ٻوليون غالب ھيون.
اولڊ انگلش ادب يا آڳاٽو انگريزي ادب (سي. 450-1066)
ساڄو|thumb| بيولوف جو پهريون صفحو
ڇپنو ڏڪار
1900ع کان ڪجهه سال پهرين ٿر ۾ وڏو ڏڪار آيو هئو، جيڪو پورا ڏهه ورهيه هليو. ان ڏڪار کي ٿر جا ماڻهون ڇپنو ڏڪار سڏيندا هئا.
حوالا
زمرو:ٿر زمرو:سنڌ زمرو:تاريخ
پاليسي
پاليسي, حڪمت عملي يا رهنما اصول ڪنهن به رياست يا ڌُر طرفان اڳواٽ ڳڻ ڳوت ٿيل ۽ سياسي ڏاهپ تحت طئي ٿيل اهي ضابطا يا ورتاءَ آهن، جيڪي ڪنهن به ٻيءَ ڌُر سان لاڳاپي ۾ اچڻ تي اختيار ڪيا وڃن ٿا. اهڙي طرح چئي سگهجي ٿو ته ”پاليسي“ اصل ۾ ڪنهن به فيصلي تي عمل ڪرائڻ جي سلسلي ۾ طئي ٿيل طريقو آهي، جيڪو فيصلا ڪرڻ ۽ بهتر نتيجا حاصل ڪرڻ جي سلسلي ۾ لاڳاپيل ڌُر کي بُنيادي ڍانچو ڏي ٿو. ڪا به ”پاليسي“ طئي ڪرڻ لاءِ صلاحن، تجويزن ۽ پَڪَ ٿيل اطلاعن جي ڇنڊڇاڻ ڪرڻي پوي ٿي. عام طرح سان پاليسي کي ڪنهن به اداري جي اعليٰ اختياراتي فورم يا مشاورتي مجلس يا حڪومت جي اهم پاليسي ساز اداري ”ڪابينا“ طرفان لاڳو ڪيو ويندو آهي. ”پاليسيءَ“ ذريعي ڪنهن به فورم جي بنيادي مقصد يا بنيادي پروگرام، منشور يا خاڪي کي تصور ڪيو ويندو آهي. ان لاءِ هر لاڳاپيل ڌُر پنهنجن پاليسين لاءِ پاڻ ذميوار هوندي آهي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
اسپائريلا
اسپائريلا (انگريزي: Spirilla) بيڪٽيريا جو ھڪ قسم آھي. ھي پيچدار (screw) شڪل جا بيڪٽيريا ٿيندا آهن. ھي فليجيلا وانگر بہ ٿي سگھن ٿا.
ذھني صحت جو عالمي ڏھاڙو
دماغي صحت جو عالمي ڏينهن (World Mental Health Day) (آڪٽوبر 10)، عالمي ذهني صحت جي تعليم، سُجاڳي ۽ سماجي داڳ يا بدنامي جي خلاف وڪالت لاءِ عالمي ڏينهن آهي. اهو پهريون ڀيرو 1992 ۾ دماغي صحت لاءِ عالمي فيڊريشن (ورلڊ فيڊريشن فار مينٽل هيلٿ) اداري جي اڳڀرائي واري قدم کڻڻ تي ملهايو ويو، جيڪا ذهني صحت جي هڪ عالمي تنظيم آهي، جنهن جا 150 کان وڌيڪ ملڪن ۾ ميمبر ۽ رابطا آهن. هي ڏينهن، هر آڪٽوبر، هزارين حامي ان سالياڻي آگاهي واري پروگرام جي جشن کي لاءِ ملهائيندا آهن، ته جيئن ذهني بيمارين ۽ سڄي دنيا ۾ ماڻهن جي زندگين تي ان جو وڏن اثرن ڏانهن ڌيان ڏياري سگهجي. ڪجھ ملڪن جهڙوڪ آسٽريليا ۾ هي ڏينهن ذهني سُجاڳي واري هفتي جو حصو آهي.
10 آڪٽوبر کي دنيا ۾ دماغي صحت جو ڏينهن ڪري ملهايو ويندو آهي. ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن چوي ٿي سڄي دنيا ۾ 45 ملين ماڻهو ڪنهن نه ڪنهن قسم جي ذهني بيماري ۾ ورتل آهن. جنهن ۾ سڀ کان وڌيڪ ۽ عام ذهني بيمارين ۾ ڊپريشن ۽ شيزوفرينيا بيماريون شامل آهن. سال 2002 ۾، اهو اندازو لڳايو ويو ته سڄي دنيا ۾ 15 ملين 40 لک ماڻهو ڊپريشن جو شڪار هيا. جڏهن ته دنيا جي لڳ ڀڳ هڪ سيڪڙو آبادي جا ماڻهو ڪنهن هڪ وقت ۾ شيزوفينيا (schizophrenia) جو شڪار آهن. شيزوفرينيا ۾، مريض جو ذهن يا دماغ غير حقيقي شين کي اصل يا حقيقت سمجهڻ شروع ڪندو آهي، هو مائٽن ۽ ويجهن دوستن کي سڀني دشمنن وانگر ڏسندو آهي. ان مرض ۾ ورتل ماڻهن ۾ ٻاهرين دنيا جو شعور لڳ ڀڳ گهٽجي وڃي ٿو، اهي پنهنجي دنيا ۾ رُڌل هوندا آهن. گڏيل قومن جي مطابق، سموري دنيا جي چار منجهان هڪ ماڻهوءَ کي ڪُجهه حد تائين ذهني صحت جي سار سنڀال جي گهرجَ آهي. جڏهن ته ترقي پذير ملڪن ۾، 85 سيڪڙو تائين ماڻهن کي ذهني بيمارين جي ڪنهن به علاج تائين ڪابه رسائي ناهي. اتي ذهني يا دماغي مرض کي لَڄ يا شرم ۽ رسوائي يا بدنامي سمجهيو ويندو آهي.
ھيرڻ
thumb|رڪينيس ڪميونس يا تلسي جو ھڪ ٻوٽو گلن جي ڦوٽھڙي کان پوء ٻجن سميت