cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نور الله تنيو
سياسي زندگي
نورالله 21 اپريل 2011ع تي سرائي قربان، روپلي چولياڻي سان گڏ سنڌ جي تنظيمي دوري تي وڃي رهيو هو ته سانگهڙ کپري روڊ باکوڙي موريءَ وٽ قانون نافذ ڪندڙ ادارن هٿان زخمي ٿيو، ان دوران سندس ساٿي شهيد ٿي ويا، پر نورالله بچي ويو هو، مقامي ماڻهن هن کي اسپتال پهچائڻ چاهيو پر هن انهن کي چيو ته توهان مان ڪنهن وٽ موبائيل فون هجي ته هنن نمبرن تي اطلاع ڪيو ـ نورالله جو ان وقت سينو گولين سان پروڻ ٿيل هو ۽ سندس چيلھ کان هيٺيون حصو مڪمل سڙي ختم ٿي چڪو هو، پر هن جو حوصلو سلامت هو ۽ هن اهڙي حالت ۾ انهن دوستن جا نمبر ٻڌايا ۽ پاڻ انهن دوستن سان ڳالهائي کين آگاھ ڪيو ته اسان جي مٿان قانون لاڳو ڪندڙ ادارن حملو ڪيو آهي، سرائي قربان ۽ روپلو شهيد ٿي ويا آهن، سندس دوستن کي يقين ئي نه پئي آيو ته ائين ڪئين پيو ڳالهائي، تيستائين مقامي صحافين ٽي وي چينلن تي بريڪنگ نيوز نشر ڪئي ته سڄي سنڌ باھ جي ڄڀين ۾ ڀڙڪي اُٿي ۽ سڄي سنڌ مان قومي ڪارڪنن جاقافلا باکوڙي موريءَ تي پهچڻ شروع ٿي ويا ـ نورالله سانگڙ کان ڪراچي تائين وڏي همٿ ڏيکاري ۽ هن سنڌي، اردو توڙي انگريزي ميڊيا جي اڳيان ٿيل واقعي جي حوالي سان کلي ڳالهايو هو.
لاڏاڻو
نورالله تنيئي جون ٻئي ڄنگهون اڳم ئي ستُ وڃائي چڪيون هيون. نيٺ زخمن جا سور نه سهندي 30 اپريل 2011ع تي اسپتال ۾ شهيد ٿي ويو، جتان سندس مائٽن ۽ قومي ڪارڪنن جي قافلي جي صورت ۾ شهداد ڪوٽ آندو ويو، جتي سندس وصيت موجب کيس پنهنجي شهيد ساٿي سرائي قربان کهاوڙ جي ڀر ۾ مٽي ماءُ حوالي ڪيو ويو.
زمرو:شخصيتون زمرو:سياست زمرو:جيئي سنڌ
خالد (لاڙڪاڻو)
بئد سانگي سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي لاڙڪاڻي تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 20 عاقل جي ھڪ ديھ جو نالو آهي. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڪل آبادي 614 آهي.
ڊڪشنري ڊاٽ ڪام
thumb|ڊڪشنري ڊاٽ ڪام جو نئون لوگو thumb|ڊڪشنري ڊاٽ ڪام جو لوگو
عزت
عزت يا مان ھڪ مثبت احساس يا عمل جو نالو آهي جنھن ذريعي ڪنهن ماڻھو کي اھم سمجھيو ويندو آھي ۽ ان لاء وڌ کان وڌ ادب جو اظھار ھوندو آھي. اھو ڪنھن جي سٺي صلاحيتن جي واکاڻ وارو اظھار ھوندو آھي. قرآن م سوره النساء ۾ فرمايو ويو آهي ته:
"...أَيَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا 139 ترجمو:ڇا ھي ماڻھو عزت جي طلب ۾ انھن وٽ ويندا آهن؟ حالانڪه عزت تہ سموري الله جي لاء ئي آھي."
- النساء: 139
زمرو:انساني رويا زمرو:ثقافتي رواج
سرائڪي ماڻھو
سرائڪي قوم: Saraikis : جنھن کي ملتاني بہ چوندا آهن پاڪستان ۾ ڏکڻ پنجاب ۾ رھندڙ ماڻھو جن جي مادري زبان سرائيڪي آھي پھريون دفعو 1960 واري ڏھاڪي ۾ ھي ماڻھو بطور قوميت  نمايان ٿيا. ھن قوم جي اڪثريت سني اسلام سان وابستہ آهي ۽ ننڍڙي اقليت عيسائيت، ھندوازم ۽ سک ازم سان وابستہ آهي
حوالا
زمرو:پاڪستان ۾ نسلي گروهه زمرو:پنجابي ماڻهو
حجر اسود
حجر اسود عربي ۾ ٱلْحَجَرُ ٱلْأَسْوَد عربي ٻولي جو لفظ آهي جي معنيَ ڪارو پٿر آھي جيڪو مڪي ۾ ڪعبة الله جي ڏکڻ-اوڀر واري ڪنڊ تي چاندي جي خاني ۾ جڙيل آهي.ان جو ذڪر قرآن ۾ ناھي ٿيل پر حديث ، ۽ تاريخي روايتن ۾ ان جو گھڻو ذڪر آھي. اھو پٿر ڪٿان آيو اھا ڳالھ واضع ناھي پر اسلام اڳ بہ اھو ھڪ مقدس پٿر سمجھيو ويندو ھو جنھن جي پوڄا پڻ ڪئي ويندي ھئي. ابن اسحاق مطابق ڪعبي ۾ موجودہ جاء تي ان پٿر کي حضرت محمد صہ نبوت جي ظھور کان اول پنھنجي ھٿن سان نصب ڪيو ھو. ان وقت ڪعبي جي نئين. سر تعمير بعد قبيلن جي سردارن ۾ اختلاف ٿي پيو ھو پوءِ حضرت محمد صه جي مشوري تي ان کي ھڪ چادر تي رکي سڀني سردارن گڏ کڻي اتي آندو ۽ نبي صه ان کي کڻي ڪعبي ۾ نصب ڪيو.
اسلامي روايتن مطابق اھو پٿر آدم ۽ حوا جي وقت جو آھي. اھو ڪعبي ۾ اسلام کان اڳ واري بت پرستي واري دؤر م 605ع ۾ نبوت کان پنج سال اڳ محمد صه ڪعبي جي ڀت ۾ نصب ڪيو ويو ھو. ان کان پوء اھو ڀڃي ٽڪرا ٽڪرا ٿي ويو ھو جنھن بعد ٽڪرا ملائي چاندي جي ٺھيل خاني ۾ جڙي ڪعبي ۾ نصب ڪيو ويو. حج ۾ مسلمان ڪعبي جي طواف وقت ان ڀرسان ترسي ان کي چمندا آھن. روايت مطابق حضرت محمد صہ ان کي چميو ھيو ان ڪري مسلمان ان کي چمندا آھن. مسلمان ان جي پوڄا ناھن ڪندا.
پٿر جي موجوده شڪل ۽ بيھڪ
حجر اسود شروع ۾ ھڪ سڄو پٿر ھيو پر ھن وقت 7/8 ننڍن ننڍن ٽڪرن ۾ ورھايل آهي ۽ اھي ٽڪرا وري چاندي جي ٺھيل ھڪ خاني ۾ نصب ڪيا ويا آهن. انھن ٽڪرن کي ماضي ۾ کوڙ ڀيرا سيمنٽ سان ڳنڍيو ويو هو. ڪعبي جنھن ڪنڊ تي اھو نصب ٿيل آھي ان ڪنڊ کي الرڪن الاسود (ڪاري پٿر واري ڪنڊ) چوندا آهن. ڪعبي جي مخالف ڪنڊ ۾ ٻيو پٿر حجر السعادہ نصب ٿيل آھي. ان ڪنڊ کي يمني ڪنڊ سڏيندا آهن. حجر اسود جي ڀيٽ ۾ ٿورو ھيٺ لڳل آھي چاندي جو فريم مستقل ھٿن لڳڻ جي ڪري گسي ويندو ھو ان ڪري ان کي تبديل ڪيو ويندو رھيو.
تاريخ
وچ اوڀر جي سامي تھذيبن ۾ عبادتگاهن جي سڃاڻپ لاء اتي پٿر نصب ڪرڻ جو ھڪ رواج رھيو ھو. تناک يا عبراني بائيبل ۾ پڻ اھڙن پٿرن جو ذڪر ٿيل آهي جن کي چميو ويندو ھو ۽ انھن جي عبادت ڪئي ويندي ھئي جن جو شمار بت پرستي ۾ ڪيو ويو ۽ ان جي پيغمبر طرفان مذمت بيان ڪئي وئي آهي     ان پٿر جي لاء ھڪ نظريو شھاب ثاقب ھجڻ وارو پڻ آھي ڇوتہ يونان ۾  واري مندر ۾  ھڪ شھاب ثاقب جو پٿر رکي ان جي پوڄا ڪئي ويندي ھئي ۽ ڪجھ ليکڪن حجر اسود جي نسبت ان مندر جي پٿر سان ظاهر ڪري اھو نظريو ڏنو. . مغربي عالمن جي خيال مطابق اھو پٿر شھاب ثاقب ٿي سگھي ٿو. اسلامي روايتن ۾ ھڪ روايت اھا بہ آهي تہ اھو پٿر پھرين اڇي رنگ جو روشن نيلم ھيو جيڪو آدم جي جنت مان نيڪالي بعد جبرائيل زمين تي جنت مان کڻي آيو ۽ ناپاڪ بت پرستن جي چمين جي ڪري ڪارو ٿي ويو. ھڪ ٻي روايت مطابق اھو پٿر انوقت جبرائيل ڀر واري جبلن مان کڻي آيو جڏھن ابراھيم ۽ اسماعيل ڪعبي جي تعمير ڪري رھيا ھئا ۽ انھن ان کي ڪعبي جي ڏکڻ اوڀر واري ڪنڊ تي نصب ڪيو ھو.
حجر اسود جي بي حرمتي
ھن پٿر جو بي حرمتيون پڻ ٿينديون رهيون آهن. 683ع ۾ بنو اميه جي خلافت ۾ حجاج بن يوسف جڏهن ڪعبة الله جو گھيرو ڪري منجنيق سان ان مٿان پٿر وسايا ويا ھيا تہ انھن سان حجر اسود ڀڃي پيو ھو ۽ عبدالله بن زبير ان جي ٽڪرن کي جوڙائي لڳرايو. ان کان پوء جنوري 930ع ۾ قرمطي اتان ان کي چورائي پنھنجي علائقي ڏکڻ عربستان کڻي ويا ۽ انھن جي اڳواڻ ابوطاھر الجنابي ان کي پنھنجي الدرار مسجد ۾ ان نيت سان نصب ڪرايو تہ جيئن اتي حج شروع ڪرائي پر اھو ناڪام ويو. عرب مؤرخ الجويني مطابق 23 سالن بعد قرمطين 952ع ۾ ھڪ وڏي ڀنگ جي عيوض عباسي خليفي کي واپس ڪيو. اھو ھڪ ڳوڻي ۾ وجھي ڪوفي جي ھڪ مسجد ۾ جمعي جي نماز دوران ھڪ لکيل پيغام سميت ڦٽي ڪري ويا ھئا. پيغام ۾ لکيل ھيا تہ حڪم سان پٿر کنيو ويو ۽ حڪم سان واپس ڪجي پيو. پٿر کي ان چوري ۽ ان جي واپسي تائين ڪافي نقصان پھچي چڪو هو ۽ اھو وڌيڪ ٽڪرن ۾ ورھائجي چڪو هو. يارھين صدي عيسويءَ ۾ ھڪ ماڻھو ان کي ان کي ڌڪ ھڻي ڀورڻ جي ڪوشش ڪئي پر کيس قتل ڪيو ويو. حجر اسود کي ٿورو نقصان پھتو ھو. ان واقعي جو الزام مصر جي فاطمي خليفي الحاڪم بن امر الله تي لڳايو ويو هو. 1674ع ۾ ھن پٿر تي ناپاڪ شئي (گنھ) لڳائي بي حرمتي ڪئي وئي ھئي جنھن جو الزام فارس جي ماڻھن تي لڳو جنھن جي ڪري فارس مان ايندڙ ماڻھن تي حج ڪرڻ تي بندش وڌي وئي ھئي جيڪا بعد ۾ عثماني خلافت جي گورنر محمد علي پاشا المسعود ختم ڪئي. رچرڊ فرانسس برٽن مطابق اھڙو عمل ٻنھي سني ۽ شيعن لاء حقارت آميز ھيو ۽  ان بيحرمتي ۾ اصل ڏوھاري ڪو يھودي يا عيسائي ھوندو جنھن جان جوکي م وجھي اھا حرڪت ڪئي ھوندي. مغربي عالمن جي خيال مطابق اھو پٿر شھاب ثاقب ٿي سگھي ٿو.
حج جون رسمون
حج يا عمري ۾ حاجي ست دفعا ڪعبي جو طواف ڪندا آهن ۽ رسمن ھر طواف حجر اسود واري جاء تان شروع ٿي اتي ختم ٿيندو آهي. رسمن حاجي ھر طواف ۾ ان کي چمي ڏيڻ يا ڇھڻ يا ان کي ساڄي ھٿ سان سلام ڪرڻ جو عمل ڪندا آهن. ان عمل کي غير مسلمن بت پرستي جي مثل قرار ڏيڻ جون ڳالهين سان تڪراري عمل قرار ڏيندا رھيا آھن پر مسلمان ان ڳالهه جو جواب حضرت عمر واري حديث بيان ڪري ڏيندا آهن جنھن ۾ ان فرمايو ھو ته: "خدا جو قسم، مان توکي ھڪ اھڙو پٿر سمجھي چمان ٿو جيڪو ڪوبہ نفعو يا نقصان نہ ٿو پھچائي. جيڪڏهن مان الله جي نبي صه کي توکي چمندي نہ ڏسان ھا تہ توکي ھرگز نہ چمان ھا."
- حضرت عمر رضه
تماشا (2015 فلم)
تماشا 2015 جي هڪ هندستاني رومانوي مزاحيه ڊراما فلم آهي  جيڪا امتياز علي طرفان لکيل ۽ هدايتڪاري ڪئي وئي آهي ۽ ساجد نادياڊوالا پاران سندس اسٽوڊيو، ناڊياڊوالا گرانڊسن انٽرٽينمينٽ مان پروڊيوس ڪئي وئي آهي. ان ۾ رنبير ڪپور ۽ ديپيڪا پڊوڪون شامل آهن. فلم جو اسڪور ۽ سائونڊ ٽريڪ البم اي آر رحمان ترتيب ڏنو هو، جڏهن ته گاني جا لفظ ارشاد ڪميل لکيا هئا. مختصر طور Corsica ۾ فلمايو ويو، هندستاني شهرن - شملا ، دهلي ، گرگون ، ڪولڪتا ؛ ٽوڪيو ۾ ٻن ڏينهن جي شيڊول کان پوءِ، فلم ٽن مرحلن ۾ ڪردار ويد ورڌن ساهني (ڪپور پاران ادا ڪيل) جي ڪهاڻي ٻڌائي ٿي - هڪ 9 سالن جي ٻار، هڪ 19 سالن جي نوجوان ۽ هڪ 30 سالن جي- ڊرامي تي ٻڌل غير لڪير اسڪرين پلے ۾ پراڻي بالغ. فلم جي پروموشن ٽيگ لائن سان ڪئي وئي ” هميشه هڪ ئي ڪهاڻي ڇو؟.
تماشا 27 نومبر 2015 تي رليز ڪئي وئي ، جن ۾ ڪپور ۽ پڊوڪون جي پرفارمنس کي ساراهيو، انهن جي بهترين پرفارمنس مان هڪ آهي، پر ڪهاڻي جي پيچيدگي تي تنقيد ڪئي. فلم سڄي دنيا ۾ 68.5 ڪروڙ ڪمايا ۽ ڪمرشل ناڪام ٿي.
61 هين فلم فيئر ايوارڊز ۾، تماشا کي 4 نامزدگيون مليون آهن، جن ۾ بهترين اداڪار (ڪپور) ۽ بهترين ميوزڪ ڊائريڪٽر (رحمان)، بهترين گيتڪار (ڪمل) لاءِ "اگر تم ساٿ هو" جو اعزاز حاصل ڪيو ويو. 2016 جي اسٽارڊسٽ ايوارڊز ۾، فلم بهترين اداڪار (پڊوڪون) کٽيو.
ڪهاڻي
فلم هڪ اسٽيج اسڪٽ طور شروع ٿئي ٿي ويد ( رنبير ڪپور ) ۽ تارا ( ديپيڪا پڊوڪون ) جي تماشي جي حصي طور. اسڪيٽ عام طور تي ماڻهن جي غير معمولي آفيس جي زندگين کي پيش ڪري ٿو، انهن جي ماضي سان گڏ، جيڪي جي ترتيبن ذريعي ڏيکاريا ويا آهن. فلم هڪ گذريل لمحن ڏانهن رخ ڪري ٿي، شملا ۾، جنهن ۾ ڏيکاريو ويو آهي ته هڪ ٻار ويد روڊ جي ڪناري هڪ ڪهاڻيڪار ( پيوش مشرا ) پاران بيان ڪيل ڪهاڻين کان متاثر ٿي رهيو آهي، جيڪو پنهنجي ڪردارن کي گڏ ڪندو رهي ٿو.
ان کان پوءِ فلم هڪ اهڙي وقت ڏانهن منتقل ٿئي ٿي جتي تارا هڪ بالغ ويد سان ملن ٿا جڏهن ٻئي ڪورسيڪا ۾ موڪلن تي آهن. فوري طور تي ڳنڍڻ کان پوء، اهي هڪ دلچسپ لفظي معاهدو ٺاهيندا آهن انهن جي حقيقي سڃاڻپ کي اڻڄاتل رکڻ لاء، محبت نه ٿيڻ جي اميد سان، جيئن اهي گڏجي ٻيٽ کي ڳوليندا آهن. انهن جي اڪثر مزاحيه سرگرمين ۾ شامل آهي فلمي ڪردارن کي ظاهر ڪرڻ جتي ويد اڪثر ڪري "ڊان" ۽ تارا جي روپ ۾، "مونا ڊارلنگ" وانگر آهي. جيئن سندن تعلق مضبوط ٿيندو وڃي ٿو، تارا محسوس ڪري ٿي ته هوءَ ويد سان پيار ڪري رهي آهي ۽ بعد ۾، سندن رومانوي دوستي جي باوجود ڪورسيڪا ڇڏڻ جو فيصلو ڪري ٿي. فلم هڪ ٻي فليش بيڪ ڏانهن واپس هلي ٿي جتي هڪ نوجوان ويد ڪهاڻيڪار کان سوال ڪندي ڏٺو وڃي ٿو ته خوشين جا وقت جلدي ختم ٿيڻ جي سبب جي باري ۾، هن جي سڀني ڪهاڻين ۾ اداس حصو ڏسڻ کان پوءِ.
هندستان ۾، تارا ڪولڪتا ڏانهن موٽڻ کان پوء، هن جو پيء (نخيل ڀگت) هن کي پنهنجي چانهه ڪاروبار جي حوالي ڪري ٿو ۽ هن ڪمپني کي اڳتي وڌائيندي، چانهه جي بوٽن جي هڪ قطار شروع ڪندي ان کي وڌايو. چئن سالن کان پوءِ، ڪم لاءِ دهلي وڃڻ کان پوءِ، هوءَ هڪ ڏينهن ويد سان ملي ٿي، جيڪا هن کي حيران ڪري ٿي، ۽ ڄاڻي ٿي ته هو هاڻي هڪ پراڊڪٽ مئنيجر آهي. اهي پنهنجي اصلي سڃاڻپ کي ظاهر ڪن ٿا ۽ هوء هن سان گڏ وقت گذارڻ لاء پرجوش ٿي وڃي ٿي، هن لاء هن جي شروعاتي محبت تي عمل ڪرڻ لاء تيار آهي. تنهن هوندي، جيئن اهي گڏ وقت گذاريندا آهن، هوء نوٽيس ڪري ٿي ته هن جي ڪرشماتي شخصيت ۽ بي پرواهه رويو ڪيئن بدلجي ويو آهي. هو مختلف طرح سان ڳالهائي ٿو، انهن جي تاريخن تي وڌيڪ رسمي طور تي عمل ڪري ٿو، ۽ پنهنجي جاء تي هڪ مقرر وقت تي ڏيکاري ٿو. روزاني جي بنياد تي، صبح کان شام تائين، ساڳئي نموني سان هن جي بيحد ۽ ٿڪل زندگي، هن جو وقت تي جاڳڻ، صبح جو ڪم پورو ڪرڻ، ڪار جو مسح ڪرڻ، رستي ۾ حجري کي نظر انداز ڪرڻ، پنهنجي آفيس ۾ ڪنهن بزرگ عورت جي مدد ڪرڻ شامل آهن. ڪم لاءِ پريزنٽيشن ڏيڻ، ۽ شام جو تارا سان ملڻ. ويد، هاڻي وڌيڪ محفوظ آهي، تارا کي پنهنجي سالگره تي هڪ انگوزي پيش ڪري ٿو پر هوء رد ڪري ٿي ڇو ته هوء هن جي هن مخصوص نسخي کان ناخوش آهي. ويد پنهنجي گهر ڏانهن روانو ٿيو ۽ رستي ۾، ڊرائيور (اشتيق خان) کيس ٻڌائي ٿو ته ڪيئن سندس ڳائڻي بڻجڻ جا خواب سندس روزي ڪمائڻ ۾ چُور چُور ٿي ويا. ويد ڀڄي ويندو آهي ۽ هن جي باقي رهيل ذهني خرابي کي شروع ڪيو ويندو آهي.
ويد دهليءَ ڏانهن موٽيو ۽ قبول ڪري ٿو ته مهربانيءَ سان هجرا طرفان کيس واپس ڪيل انگوٽي. تارا، ٽوڪيو ۾ اوريڪل ۾ هڪ ڪاروباري گڏجاڻي ختم ڪرڻ کان پوءِ، حيران ٿي وئي جڏهن ويد پنهنجي خوش مزاجيءَ سان واپس اچي ٿو ۽ اهي ٻئي خوشيءَ سان ڪردارن کي ٻيهر ظاهر ڪرڻ شروع ڪن ٿا. هڪ مونٽيج تسلسل ذريعي، ويد کي سندس ٽن مرحلن ۾ هڪ ٻار، هڪ نوجوان، ۽ هڪ بالغ، ترتيب سان ڏيکاري ٿو. فلم ٻيهر اسٽيج جي اسڪيٽ تي واپس اچي ٿي، جيڪو فلم جي شروعاتي منظر ۽ تفصيلي تمثيل واري تماشي جي تسلسل ۾ آهي، جيئن ويد ۽ تارا ان جي نتيجي جي تياري ڪن ٿا. فلم ختم ٿئي ٿي ويد سامعين جي تاڙيون وڄائڻ جي وچ ۾ رکو.
ترقي
2013 ۾، اهو اعلان ڪيو ويو ته ڊائريڪٽر امتياز علي رنبير ڪپور ۽ دپيڪا پڊوڪون سان گڏ هڪ فلم ٺاهيندو، جنهن جو عنوان آهي، ونڊو سيٽ. انوشڪا شرما اداڪارا لاءِ اصل پسند هئي جيڪا بعد ۾ پڊوڪون ڏانهن هلي وئي. 2014 ۾ عنوان کي تبديل ڪري تماشا ڪيو ويو جيڪو شاعر غالب جي سٽون ”ہوتا آهي شب او روز تماشا ميري اگي“ مان ورتو ويو (توهان جي سڀ کان ذاتي سوچ توهان جي زندگي جو سڀ کان وڏو تماشو آهي). هن چيو ته فلم ”هڪ ماڻهوءَ جي سفر جي باري ۾ آهي جنهن سماج سان مطابقت پيدا ڪرڻ جي ڪوشش ۾ پنهنجو پاسو وڃائي ڇڏيو آهي“ ۽ ”ان ۾ فٽ ٿيڻ جي ڪوشش ۾ خودڪشي ۽ نقصان“ بابت آهي. هن فلم کي ”سخت شديد ۽ ذاتي“ ڪهاڻي سڏيو آهي جيڪا سوال ڪري ٿي ”سسٽم ۾ اسان ڦاسي پون ٿا ۽ بچپن جي خوابن کي چيڀاٽيو ٿا“.
ورڪنگ ٽائيٽل ونڊو سيٽ جي سبب جي باري ۾ ڳالهائيندي علي چيو: ” اهو خيال آهي جيڪو توهان جي ذهن ۾ اچي ٿو جڏهن توهان ريل گاڏي جي دريءَ وٽ ويٺا آهيو ۽ رتلام کي گذرندو ڏسي رهيا آهيو ۽ توهان سوچيو ته جيڪڏهن مان هن ٽرين مان هيٺ لهي وڃان ته ڇا ٿيندو؟ اتي ڪهڙي زندگي منهنجي انتظار ۾ آهي؟”. علي چيو ته هو فلم لاءِ ”مختلف ٽون“ ٺاهڻ چاهي ٿو ۽ اهڙيءَ ريت ڪپور کي ڪرسيڪا ۾ پرڪشش ۽ دهلي ۾ عام نظر اچي ٿو. علي ۽ ڪپور ٻنهي فلم ۾ مهاڀارت جي روايتن جي تحقيق لاءِ تيجن بي سان ملاقات ڪئي. علي ويد ۽ تارا جي ڪردارن کي ترتيب وار ”ڪهاڻيڪار“ ۽ ”جذباتي طور تي چست“ قرار ڏنو. هو انهن ڪردارن کي پنهنجي ويجهو سڏيندو هو. جڏهن ڪردار فلم ۾ پهريون ڀيرو ملن ٿا، انهن پنهنجي سڃاڻپ ظاهر نه ڪرڻ جو فيصلو ڪيو. فلم هن ايڪٽ ذريعي اداڪار ديو آنند کي خراج تحسين پيش ڪيو. ڪپور گهربل ڊائلاگس جي نقل ڪرڻ لاءِ مائم آرٽسٽن کان ڪلاس ورتي. پاڪستاني اداڪار جاويد شيخ کي ڪپور جي پيءُ جي ڪردار ۾ ڪاسٽ ڪيو ويو. اڪي نرولا ڪپور لاءِ ڪپڙا ڊزائين ڪيا، جڏهن ته پڊوڪون لاءِ انيتا شروف اداجانيا. ڪپڙا فلم جي مختلف مزاج مطابق ٺاهيا ويا.
ڇڏڻ
سال 2014 ۾ ڪپور جي ڪا به رليز نه هئي . جنوري 2015 کان پوء، ڪپور بمبئي ويلويٽ ۽ جاگا جاسوس رليز لاء پيل هئي. هن جي فلمن جي وچ ۾ گهٽ وقت جي فرق سان پوئتي موٽڻ کان بچڻ لاء، هن تماشا کي 2016 تائين ملتوي ڪرڻ جو فيصلو ڪيو. ان کان علاوه، فلم جا پروڊيوسر ڊسمبر 2015 جي آخر ۾ رليز لاءِ چونڊ نه ڪري سگهيا ڇاڪاڻ ته ملٽي اسٽارر فلمون باجي رائو مستاني ۽ دل والا، جتي دپيڪا اڳ ۾ به هڪ اهم اداڪاره هئي. بهرحال، مئي 2015 ۾، اهو اعلان ڪيو ويو ته تماشا 27 نومبر 2015 تي رليز ٿيندي ۽ ڪپور جي ٻي فلم جاگا جاسو 2017 جي وچ تي روڪيو ويو.
حوالا
زمرو:اڻ-نظرثاني ٿيل ترجمن وارا صفحا
مابلي
مابلي (1709ع-1785ع) فرانس جو ھڪ پادري ھيو پر سياست ۾ دلچسپي رکندڙ ھيو.اسپارٽا جي لائي ڪرگس کي پنھنجو ھيرو سمجھندڙ ھي شخص روسو کان ٽي سال وڏو هو. جيتوڻيڪ اڄ ٿورا ماڻهو مابلي جي نالي کان واقف آهن، پر ارڙهين صدي ۾ سندس مقبوليت ۽ شهرت جو اندازو ان ڳالهه مان ڪري سگهجي ٿو ته هن جي لکڻين جا چوويهه جلد چئن ايڊيشنن ۾ ڇپيا ۽ هٿو هٿ وڪامي ويا. پروفيسر اليگزينڊر گري (جيڪو سوشلسٽ تحريڪ جو سخت مخالف آهي) به اعتراف ڪيو آهي ته ”ان زماني ۾ هر ماڻهو موبلي کي پڙهندو ۽ هن جي لکڻين جو حوالو ڏيندو هو.“ موسيوزا لڳ ڀڳ سَو سال پوءِ گواهي ڏني ته ”پيرس ۾ ڪتاب جي دڪانن تان سڀ کان وڌيڪ وڪرو مابلي جي ڪتابن جو ٿيندو هو.“ (ص 86)
مابلي جا فلسفياڻا خيال
مابلي وٽ انساني برابري قدرتي قانون جو ئي هڪ پهلو آهي. ”قدرت اسان کي اڻڳڻ طريقن سان چوي ٿي ته توهان سڀ منهنجا آهيو ۽ مان توهان سڀني سان هڪ جيترو پيار ڪيان ٿي. سڄي ڌرتي توهان مان هر هڪ جو ورثو آهي، جنهن وقت اوهان منهنجي چيچ ڇڏي ان وقت توهان سڀ برابر هئا.“ اسان جون (بنيادي) ضرورتون هڪ جهڙيون آهن ۽ برابري جو سڀ کان وڏو ثبوت اهو ئي آهي. قدرت هر ماڻهوءَ کي آزاد ۽ برابر ڪري پيدا ڪيو آهي. قدرت نه بادشاهه پيدا ڪيا ۽ نه حاڪم، نه آقا نه غلام، نه امير نه غريب. جيڪڏهن ڪو ماڻهو ايئين چوي ته طبعي حالتن جي ڪري انسانن جي وچ ۾ فرق پيدا ٿي پوي ٿو، ته مابلي ان جي جواب ۾ چوي ٿو ته قدرتي صلاحيتون سڀني ماڻهن ۾ لڳ ڀڳ برابر هونديون آهن. هي جيڪو اسان کي فرق نظر اچي ٿو، اهو حقيقت ۾ تعليم، تربيت ۽ رهڻيءَ ڪهڻيءَ جي فرق جو نتيجو آهي. جيڪڏهن سڀني ماڻهن کي هڪ جيتريون سهولتون حاصل هجن ۽ انهن جي زندگي جو معيار سٺو هجي ته سندن خداداد صلاحيتون هڪ جيتريون چمڪڻ لڳن. مابلي جي خيال ۾ سماج جي سڀني براين جي پاڙ ذاتي ملڪيت ئي آهي. بدديانتي، رشوت، چوري، ٻين جي مال متاع تي غاصباڻو قبضو، ٻين جي پورهيي مان ناجائز فائدو وٺڻ انهن سڀني جي ذاتي ملڪيت جي هوس آهي، تان جو جنگيون به ان ڪري ٿين ٿيون. قدرت ذاتي ملڪيت جي اصول کي نه ٿي ڪري، پر ذاتي ملڪيت هڪ سماجي روايت آهي.
گولاڙچي تعلقو
گولاڙچي تعلقو، ضلعي بدين، سنڌ جو ھڪ تلعقو آھي.
ٽينوفورا
ٽينوفورا (واحد:ٽينوفور. اصل ۾ يوناني ٻوليءَ جي لفظن مان نڪتل آهي: ڪٽيس(κτείς)  جنھن جي معني آھي ڦڻي.فيرو (φέρω) جنھن جي معني آهي کڻڻ.   غير ڪرنگھيدار سامونڊي جاندار جو ھڪ قسم جنھن جي ماپ ڪجھ ملي ميٽرن کان ڊيڍ ميٽرن تائين ٿيندي آهي. انھن جانورن جي ھن فائلم ۾  تقريبن 1000 کان 150 قسمن جون جنسون شامل آهن. انھن جا جسم جيلي جھڙا ھوندا آھن جنھن تي ٻن گھرڙن جيترو ھڪ  تھ چڙھيل ھوندو آھن. انھن جاندارن جو کوڙ شڪليون ٿينديون آهن جن م انڊي نما شڪليون عام آھن . ھنن جي جسمن م وات وٽ حسي سونڍون  پڻ ٿينديون آهن جن جي ذريعي اھي چيزن کي ڇھي محسوس ڪندا آهن ۽ شڪار کي پڪڙيندا آھن. ھي جاندار شڪاري ھوندا آھن.
جاسوسي
جاسوسي، لڪل نموني ڄاڻ رکڻ يا انٽيليجنس (Intelligence) هڪ قسم جي صلاحيت آهي، جنهن ذريعي مخالف ڌر جي رٿائن ، ارادن ۽ نيتن بابت ڄاڻ گڏ ڪجي ٿي. هي عمل رياستي وهنوار جي حوالي سان اندروني توڙي ٻاهرين طور وڏي اهميت رکي ٿو. اهو عمل فوجي يا غير فوجي معاملن ۾ کليي کلايئي يا ڳجهي انداز ۾ سرانجام ڏيئي سگهجي ٿو. ان ڪري هر حوالي سان ان عمل جو مقصد، پاليسين جي جو ڙجڪ لاءِ ڄاڻ جي حاصلات ۽ ان جي ڇنڊڇاڻ ڪري، محفوظ ڪرڻ آهي.
ڪنهن به جاسوسي تنظيم جو بنيادي مقصد، مخالف وٽ موجود ڳجهي معلومات تائين رسڻ، پنهنجي معلومات کي محفوظ رکندي، ان کي دشمن تائين پهچڻ کان بچائڻ Counter Intelligence تحت، ڪنهن معاملي بابت هٿ سان غلط معلومات عام ڪرڻ، کيس گمراهه ڪرڻ، دوکي (Deception) ۽ ڳُجهي مهم (Covert Operation) ذريعي گهربل نتيجا حاصل ڪرڻ هوندو آهي. دنيا ۾ ڪي به راز ٻن طريقن، يعني انساني واسطيدارين ۽ ٽيڪنيڪل طريقن سان ڄاڻي سگهبا آهن، ٽيڪنيڪل طريقن سان ٿيندڙ جاسوسي اشارن Singals ۽ برقي (Eleclronic) وسيلن ذريعن ملندي آهي، جڏهن ته انساني لاڳاپن يا واسطن وڙن (Human Sources) واري ڳجهي معلومات ايجنٽن، ڳُجهن ڪاڳرن، گڏجاڻين، تحقيق، ورتائڻ ۽ ڄاڻ جي مٽاسٽا ذريعي مُمڪن ٿيندي آهي. نئين دور ۾ جاسوسيءَ جي ٽيڪنيڪل وسيلن (مثال طور: سيارن جو استعمال، ڳالهه ٻولهه ٻڌندڙ حساس برقياتي اوزارن ، اڳواٽ چتاءُ ڏيندڙ جهازن ۽ جاسوسي بحري جهازن جي اشارن) طرفان ملندڙ ڳجهي معلومات جي حاصلات سبب، انساني رابطن ذريعي ملندڙ رازن جي اهميت گهٽجي چڪي آهي. ان جي ابتڙ خاص قسم جي رازداريءَ (مثال طور: مخصوص دستاويز يا مخالف فيصلي ساز جا رويا ۽ ارادا) جو علم ڪنهن به ٻاهرين وسيلن سان حاصل ڪرڻ ممڪن نه آهي، پوءِ ڀلي ته اسين ڪيترا به جديد برقياتي اوزار ۽ ٽيڪنالاجي استعمال ڇو نه ڪريون. اها حقيقت آهي ته ڪنهن اهم جڳهه تي سيڙايل ڪارندو (Agent in Place) ۽ ڏاڍو تربيت ورتل ڇاڙتو ئي اهو اڪيلو وسيلو آهي، جنهن جي ذريعي دشمن جي حساس معلومات، راز، رويا ۽ ارادا معلوم ٿي سگهن ٿا، تنهن ڪري جاسوسيءَ جي ميدان ۾ به ان ذريعي جي اهميت ڪڏهن به ختم ٿيڻ جوڳي ناهي. ان کان مليل اهم ۽ حساس معلومات جي بهترين تجزيي کان سواءِ، ڪابه حڪمت عملي جوڙڻ يا مناسب فيصلو ڪرڻ ممڪن نه آهي، عيبدار تجزيي نگاري، دنيا جي ڪيترن اهم معاملن ۾ سخت هاڃيڪار ۽ تباهي آڻيندڙ نتيجا ڏنا آهن.
ان سلسلي ۾ 1941ع ۾ سوويت روس مٿان جرمنيءَ جو اوچتو حملو Barbarossa Operation، جاپان جو پرل هار برتي حملو (1941ع) ، اُتر ڪوريائي ڪاهه (1950ع ۽ يوم ڪپور) لڙائي 1973ع وغيره، مثال طور پيش ڪري سگهجن ٿا. هن قسم جي واقعن ۾ مليل جاسوسي ناڪاميون وڏن سياسي حادثن کي جنم ڏين ٿيون. ماهرن جو خيال آهي، ته اهڙين ناڪامين پٺيان، مليل ڳجهي معلومات جي ڇيد ڪندڙ جون ڀُوڪ پائيون، ڪامورڪيون نادانيون، سُستي، اندروني اختلاف ۽ سڀ کان وڌيڪ سامهون واري ڌر بابت بيٺل ۽ روايتي تصور قائم ڪرڻ واري چُڪ آهي. جاسوسيءَ جي عمل کي سفاتڪاري ۽ بين الاقوامي لاڳاپن جي هڪ اهم لڪل پاسي (Missing Dimension ) طور ڳڻيو وڃي ٿو. انهيءَ ڪري جو جاسوسيءَ ذريعي ملندڙ ڪاميابيون هڪ محدود دائري کان ٻاهر ٻڌائي نه سگهبيون آهن ۽ انهن کي پڌرو به تمام وڏي عرصي گذرڻ کان پوءِ ئي ڪيو ويندو آهي، تيستائين انهن معاملن جي اهميت ختم ٿي چڪي هوندي آهي. موجوده دور ۾ جاسوسيءَ جي دنيا ۾ سڀ کان وڏي ڪاميابي، ٻي عالمي جنگ ۾ جرمنيءَ جي ڳجهن اشارن (Words (Code جي اتحادي جاسوسن طرفان ڪيل ڀڃت آهي، جنهن جنگ جو رخ ئي تبديل ڪري ڇڏيو. ان هوندي به جاسوسيءَ جي دنيا ۾ معمولي ناڪامي ته پڪڙجي پوي ٿي، پر ڪاميابيءَ جو دُڪو دير سان داخل ٿئي ٿو. جاسوسيءَ جو سرشتو، جڏهن مڪمل طور تنظيمي شڪل اختيار ڪري وڃي، ته ان کي (Espionage) جي اصطلاح سان سڃاتو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:سياست
اجوائن
ھڪ انگريزي ڀاڄيءَ ٽائيم کي خراساني اجوائن به سڏيندا آهن. هن جا به مارجورام وانگي رڳا پن مصالح وانگي ڪم ايندا آهن. هن جي پوکڻ ۽ سنڀالڻ جو رستو ساڳيو سيج وانگي آهي، جنهن جو اسان مٿي ذڪر ڪيو آهي. هر سال آڪٽوبر ۾ ٻج پوکجي، ۽ جڏهن گرم موسم ويجهي اچي، تڏهن گڏ ڪري ڇانوَ ۾ سڪائي ٻاٽليءَ ۾ بند ڪري رکي ڇڏجي.
پرڪاش ڪور
پرڪاش ڪور (Parkash Kaur) (19 سيپٽمبر 1919 - 2 نومبر 1982) پنجابي، لوڪ گيت ۽ فلم ڳائڻي هُئي. هن پشتو ۾ پڻ ڪُجھ لوڪ گيت ڳايا هيا، جِن کي ماڻهن پاران وڏي موٽ ملي هئي. پرڪاش ڪور ويهين صدي جي پنجابي لوڪ ڳائڻي (گلوڪرا) هُئي. پرڪاش ڪئور ۽ سُريندڙ ڪئور ساڳئي زماني ۾ ٻه الڳ ۽ هم زمانو ڳائڻيون هيون.
مُنڍائتو جيون
پرڪاش ڪور جو جنم هاڻوڪي پاڪستان واري لاهور جيڪو ان وقت لاهور، برطانوي پنجاب ۾ هيو اُتي، هيءَ 19 سيپٽمبر 1919 تي هڪ پنجابي ڪُٽنبَ ۾ جنم ورتو هيو. هيءَ پنجاب جي ڪوئيل سَڃاتي ويندڙ ڳائڻي سريندر ڪور جي وڏي ڀيڻ هُئي. پرڪاش ڪور کي چار ڀينرن ۽ پنج ڀائر هيا. ٻنهنين ڀينرن سريندر ۽ پرڪاش جو پهريون البم (گراموفون جو رڪارڊ) 1943 ۾ آيو هيو، جنهن جو گیت "ماوان تي ڌئيان رل بٺئيان ني مائين " ان زماني ۾ ڏاڍو مشهور ٿيو هيو.
مشهور گيت
٭ميري پلي پي گيا عملي
٭ميرا اشڪ لڊا چاندي دا
سر دکدا سهري جاندي دا
٭مين رهي تختي دي هلي
تون ساري رات لڀدا رها
٭تينون ا جي ڪسي دي آئي
حوالا
زمرو:1919ع جون پيدائشون زمرو:1982ع جون وفاتون زمرو:20 هين صدي جا هندستاني ڳائڻا زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:هندستاني سک زمرو:هندستاني لوڪ راڳي زمرو:ڀارتي ناري لوڪ گلوڪارائون
شاھجھان
آڈھوا مغل بادشاه تھا جس نے اپنی بیوی ممتاز محل کی یاد میں تاج محل بنوایاتھا                تعمیرات                                   (تاج محل)لالکلا)تخت طاووس)
سائنٽولاجي
سائنٽولاجي مذھبي عقيدن تي مشتمل نفس جو ھڪ ضابطي جو نالو آهي. لفظ سائنٽولاجي مئي 1952 ۾ آمريڪي ليکڪ آيل.ران ھوبارڊ (1911–86) متعارف ڪرايو. ھن ابتدائي طور تي ان خيال تي مشتمل ھڪ پروگرام ڊائنيٽڪس (Dianetics) جوڙيو جيڪو ڊائنيٽڪس فائونڊيشن ذريعي ورھايو ويندو ھو.اھا فائونڊيشن 1952 ڏيوالي نڪرڻ جي ڪري پوري ٿي وئي ۽ ڊائنيٽڪس: دماغي صحت لاء ھڪ جديد سائنسجي شايع ڪرڻ جا حق ۽ واسطا وڃائي ويٺو. ھن پوء ان مذھبي ضابطي جون وصفون نئين سر بيان ڪندي ان کي سائنٽولاجي جو نالو ڏنو ھن مذھبي ضابطي جي عمل ۾ اي ميٽر (e-meter) ۽ آڊٽنگجي استعمال کي برقرار رکيو. سال اندر ھن ڊائنيٽڪس جا حق ۽ واسطا ٻيھر حاصل ڪيا ۽ ٻنھي موضوعن کي چرچ آف سائنٽولاجي جي نالي سان برقرار رکيو.
جمال ميراڻي
لکڻ جي شروعات
لکڻ جي شروعات 1962ع کان ڪيائين. جمال ميراڻي 1962ع کان 1985ع تائين. قلندر لعل شهباز ادبي ڪانفرنس جو جوائنٽ سيڪريٽري پڻ رهيو، ڪانفرنسن جو اسٽيج سيڪريٽري پڻ رهيو آهي. پاڻ “سڪن” جو وڏو ڄاڻو ۽ ماهر آهي. سندس وٽ هندو دور جا سڪا، سمادور جا سڪا، مغل دور جا سڪا، ۽ ٻين دورن جا ڪافي سڪا موجود آهن. سندس وٽ 13 هجري جو هڪ چاندي جو سڪو به موجود آهي، سڪندر اعظم جي دور جو به هڪ سڪو موجود اٿس. جمال ميراڻي جيالاجيات ارضيات جو وڏو ڄاڻو ۽ ماهر پڻ آهي. ياقوت، نيلم، فيروضو، عقيق ۽ پٿرن تي گهڻو ڪم ڪيو اٿس.
ضلعي دادو حڪومت 1968ع ۾ مشاعرا ڪرايا. هڪ مشاعرو دادو ۾ ٿيو، جنهن ۾ جمال ميراڻي، استاد بخاري ۽ ٻين شاعري پڙهي. ججن جا فرائض تاج صحرائي ۽ وڪيل شمشاد جوڻيجو ڏئي رهيا هئا. ان ۾جمال ميراڻي شعر ترنم ۾ پڙهيو “اُٿ ڙي مرد مجاهد هاري” ته جمال ان ۾ پهرين پوزيشن کنئين ۽ استاد بخاري ٻي پوزيشن ماڻي. جمال هلال پاڪستان اخبار ۾ 1994ع ۾ روزانو هڪ قطعو به لکندو هو. پاڻ پير علي محمد راشدي ۽ پير حسام الدين جو ويجهو ساٿي رهيو آهي. پاڻ نيشنل بئنڪ ۾ مئنيجر ۽ ايريه مئنيجر پڻ رهيو، اطلاعات نشريات کاتي ۾ پڻ ڊائريڪٽر حيدرآباد، ڪراچي، اسلام آباد ۽ ٻين شهرن ۾ نوڪري ڪيائين. جمال ميراڻي 2002ع ۾ رٽائرڊ ٿيو. پاڻ نيشنل بئنڪ جو وائيس پريزيڊنٽ پڻ رهيو. جمال گيت غزل، قطعا، نظم پڻ لکيا آه
حوالا
زمرو:سنڌي اديب زمرو:سنڌي ماڻهو زمرو:سنڌي ليکڪ زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون زمرو:1943ع جون ولادتون
ڪونج
thumb| Grus grus
ڪونج جو انگريزي جو Common Crane چئبو آهي.
سائينسي نالو (Grus Grus) اٿس.
جسم جي بناوٽ
ڪونج 100 کان 130 سينٽي ميٽر ڊگهي ٿئي ٿي. هن جي ڳچي ڊگهي ٿيندي آهي. هن ڪونج جو نر، ماديءَ کان ٿورو وڏو ٿئي ٿو. هن جون ٽنگون سنهيون ۽ کنڀ اڇا هوندا آهن ۽ ان جي پرن جي پکيڙ 4.9 کان 8.6 ٿئي ٿي. اُن جي پير جون آڱريون ڳنڍيل، مُڙيل ۽ ڪُنڍيدار هونديون آهن، هن جا پر 27.3 کان 24 سينٽي ميٽر تائين ٿين ٿا.
هي سليٽي / سرمائي ڪونج جي سِسي اڌ ڳچيءَ تائين ڪاري ٿئي ٿي. هڪ ڳاڙهي چوٽي اکين جي پويان کان شروع ٿئي ٿي. ڳچيءَ جي پاسن کان هيٺ اڇو پٽو هوندو اٿس. چهنب پيلي، ٽنگون سرمائي ڪاريون ۽ ڪڪڙ وانگر مُچي دار وريل ٿئيس ٿو.ان جو پڇ ڪڪڙ وانگر وريل ٿيندو آهي.
کاڌ خوراڪ
هي همئه خور پکي آهي. هي اناج، ننڍا ميوا، جيت، ڪيڙا، ڪوڏ، ڏيڏر ۽ ٻيا ننڍا جاندار پڻ آهن.
نسل جي واڌويجھ
هي مئي ۾ آنا لاهيندا آهن. هي نر مادي مرڻ گھڻي هڪ ٻئي سان وفا ڪندا آهن. لڳ جي مند ۾ نر ڪونج خوبصورت لات لنوندو آهي. مادي گھڻو ڪري ٻه آنا ڏيندي آهي، پر ڪڏهن ڪڏهن 3 يا ڪن موقعن 4 آنا پڻ ڏيندي آهي. ڪونج 30 ڏينهن آرو ڪندي آهي ۽ مادي ۽ نر ٻئي گڏجي ڪندو آهي. ٻچا ڄمڻ کان پوءِ 9 هفتي ننڍيون اڏامون شروع ڪندا آهن.
سنڌ ۾ لاڏوڻي پکي ڪونج
thumb|Distribution and migration هي پکي سائبيريا ۽ اتر هندستان يا اپکنڊ طرف سياري ۾ ولر ڪري ايندا آهن. هي پکي صبح جو سوير يا شام جو فصلن ۾ غذا ڳوليندو آهي. هي ميداني علائقن ۾، پاڻياٺ ۽ ڍنڍن واري ماحول ۾ رهندو آهي، خاص ڪري منڇر، حمل، هاليجي ۽ ڪينجهر ڍنڍ تي لهندو آهي.
سنڌ ۾ سڀ کان وڏا پکي پيڻ، ڪونجون ۽ ڳجهون آهن. سنڌ ۾ پکين جا کوڙ قسم ٿين ٿا، جيڪي ڇهن مختلف ماحولن ۾ رهن ٿا. اڳي سنڌ ۾ ٻن قسمن جون ڪونجون اينديون هيون، انهن مان هڪ سارس ڪونج، جيڪا ماڻهوءَ جيڏي ڊگهي ٿئي ٿي، اهي سياري جا لاڏوڻي پکي آهن. سارس هاڻي سنڌ جو رخ نه ٿي ڪري. باقي عام ڪونجون سنڌ جي ڏکڻ ڏانهن هليون وينديون آهن.
مسو حب
مسو حب سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي لاڙڪاڻي تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 20 عاقل جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جنھن ۾ ڳوٺ مسوحب پڻ واقع آهي 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڪل آبادي 3,433 آهي.
ڪونج
سنڌ ۾ لاڏوڻي پکي ڪونج
ڪونجون بُلنديءَ تي هڪ خاص نظم ۽ ضبط سان قطار ٺاهيو اُڏامنديون آهن. اهو نظارو ڏسڻ وٽان هوندو آهي.ڪي ڪونجون ڏورانهن ماڳن تائين سفر ڪنديون آهن ۽ ڪي وري هجرت بنهه ڪونه ڪن. کاٻو|thumb|Flock of common cranes (Grus grus) flying over Castilla, Spain, during their winter migration ورلڊ ڪرين فائونڊيشن، آءِ يو سي اين ۽ ڊبليو ڊبليو ايف پاران پڌري ڪيل هڪ رپورٽ مطابق، ’ڪونج پکي سنڌ ۾ هزارن سالن کان بنا ڪنهن وقفي جي ايندو ٿو رهي.
پراڻن وقتن کان وٺي دنيا جي ڪيترين ئي ثقافتن ۾ ڪونج پکيءَ کي پنهنجي حُسن ۽ وڻندڙ ناچ جي ڪري تمثيلي ۽ علامتي حيثيت حاصل پئي رهي آهي. چين، ڪوريا، جاپان، ويٽنام، اتر آمريڪا، عربستان جي ڏاکڻين علائقن ۽ سنڌ ۾ ڪونج پکيءَ جي ڏندڪٿائي ۽ ديومالائي حيثيت گهڻو مڃيل آهي.
شاعري ۾ ڪونج
سنڌي ۽ پنجابي شاعريءَ ۾ سهڻي عورت ۽ وطن کان وڇڙيل ماڻهوءَ جي علامت طور گھڻي ڳائي وئي آهي. پکين ۾ سڀ کان حسين پکي ڪونج کي سمجهيو ويندو آهي.
مارِيءَ ماري لَکَ، وَڳَرَ هَڻِي ويڇُون ڪيا !
(سُر ڏهر)
2. ”ڪُونجَڙِيءَ“ ڪالهه لَنئِي، سَڄَڻَ وِڌَ مِ چِتِ،
آءٌ جنين رِيءَ هِتِ گهنگهرَ گهارِيان ڏينهڙا!
پاريهر
thumb| Columba livia
جسم جي بناوٽ
280px
ڪونج
شاعري ۾ ڪونج
ڪونج ويچاري ويٺي درياءَ جي هُن پار...!
پاريهر
جسم جي بناوٽ
29 کان 37 سينٽي ميٽر جسامت وارو هي پکي عام گھريلو ڪبوترن جو بنيادي ۽ جھنگلي نسل آهي. پرن جي پکيڙ کي ملائجي ته 62 کان 72 سينٽي ميٽر هوندي آهي. هن جو وزن 238 کان 380 گرامن تائين ٿيندو آهي. نيرڙي سُرمائي رنگ جي هن جھنگلي ڪبوتر کي پَرن تي ڪاري رنگ جو ٻہ پٽيون هونديون آهن ۽ ڪنڌ تي سائو چِمڪدار کَنڀن جو ڪنٺو ٿئي ٿو. ڳچي ۽ ڪنڌ هلڪو واڱڻائي، چُهنب ڪاري ۽ ٽنگون ڳاڙهيون ٿين ٿيون.
نسل جي واڌويجھ
پاريهر تقريبن سڄو سال آنا ڏيندا آهن پر بهار ۽ گرمين ۾ گھڻواڪنا ڏيندا آهن. مادي پاريهر 2 اڇَا آنا ڏيندي آهي ۽ مادي ۽ نر ٻئي ملي واري واري سان آرو ڪندا آهن. هنن جو آرو 17 کان 19 ڏينهن جو ھوندو آھي.
ڪونج
شاعري ۾ ڪونج
نٿ جي پئسن لاءِ ڪونجَ کي نه مار!
پاريهر
رهائش
ان جو آکيرو ڪکن، تيلين ۽ کنڀن تي ٻڌل هڪ ننڍڙي ٿَلهي وانگر ٿئي ٿو. هر هنڌ مقامي ٿئي ٿو ۽ لڏپلاڻ نه ٿو ڪري.
ڪونج
شاعري ۾ ڪونج
چُوڙيون نه کپن مون کي، چوڙيون نه آڻ،
چوڙين جي ڪري تون ڪونجَ کي نه مار!
پاريهر
حوالا
زمرو:سنڌ جا پکي
ڪونج
شاعري ۾ ڪونج
چُني نه آڻ مون لئه، چُني نه آڻ،
چُني وٺڻ لئه تون ڪونجَ کي نه مار!
هڪڙي ڪونج نه مار، اڙي آهيڙي! شيخ اياز
ڪونج [نظم شاعر سراج الحق ميمڻ ڪتاب تُنهنجي تند تَنوار ]
ڪاش، مان ڪائي ڪونج هجان ها
واٽھڙي تي ويٺو روئان ڪونج وڇڙيل وانگي سنڌي لوڪ گيت
صندوق مان بندوق ، ڪڍي ڪُونج نه مار. مشڪور ڦلڪارو
سنڌي نثر نويسي ۽ ادب ۾ ڪونج
ولر ڪيو وتن (سفرنامو) الطاف شيخ
پکين جي ديس ۾ الطاف شيخ
آئي ڪونجن جي ڪسجڻ جي موسم - نواز ڪنڀر
ڪونج جو شڪار
ڪونج هميشهه شڪارين جي اک ۾ کٽڪندڙ ڪنڊو هوندي آهي. هميشهه شڪاري ڪونج جي شڪار لاءِ آتو هوندو آهي.
پيسا
پيسا، ڌن روپيا، دولت، پئسا، رقم، زر (Money) يا سڪو، رقم، نقد، دولت، ريا ڪنهن ڌاتو، ڪنهن پَنيَ يا ڪاغذ، جنهن تي سرڪاري اختيار واري مهر لڳل هجي ۽ مٽا سٽا طور استعمال ٿيندو هجي، شين جي بدلي يا انهن جي برابر اهڙي شي جنهن سان ماڻهو سامان يا خدمت جو جي مٽاسٽا ڪري سگهن.
پنجاب سان پيار (فلم)
لو پنجاب 2016 جي هڪ پنجابي فلم آهي جنهن جي هدايتڪاري راجيو ڌينگرا ڪئي آهي، جنهن کي امبرديپ سنگهه لکيو آهي ۽ ان ۾ امريندر گل ، سرگن مهتا ۽ منوير جوهل فلم جا اهم ڪردار ادا ڪري رهيا آهن. هيءَ فلم هڪ خاندان جي پيار ڳولڻ، خاندانن جي رشتن ۽ پنجاب جي خوشبوءَ جي سفر بابت آهي ۽ 11 مارچ 2016ع تي منظر عام ڪئي وئي.
ڪهاڻي
پرگت ( امرندر گل ) ۽ جيسيڪا ( سرگن مهتا ) هڪ جوڙو آهي، جيڪي مختلف سببن جي ڪري جدا ٿيڻ جي دور مان گذري رهيو آهي. انهن کي هڪ پٽ آهي جنهن جو نالو منوير (منوير جوهل) آهي جنهن کي اسڪول ۾ پنهنجا مسئلا آهن، جتي هو نسل پرستي ۽ تبعيض جي مسئلن کي منهن ڏئي ٿو. منوير تمام گهڻي ڊپريشن ۾ وڃي ٿو ۽ ڊاڪٽر جي سفارش تي، هن جا والدين فيصلو ڪن ٿا ته هن کي پنجاب وٺي وڃن ته جيئن هن جون پاڙون، ثقافت ۽ اباڻي ڳوٺ ڏيکاري. جيسيڪا ڪنهن نه ڪنهن طرح پنهنجي ساهرن، برار سرپنچ ( يوگراج سنگهه ) کي قائل ڪري ٿي ته منوير کي ڏيکاري ته پنجاب ڪئناڊا کان بهتر آهي. پرگت، جيسيڪا ۽ منوير گڏجي 15 ڏينهن لاءِ پنجاب ويندا آهن. پرگت ۽ جيسيڪا هڪ خوشگوار جوڙي وانگر ڪم ڪن ٿا، جيئن پرگت جي والدين کي خبر ناهي ته سندن طلاق ٿيڻ واري آهي. روزمره جي مصروف زندگيءَ ۾ ڪنهن به قسم جي ڪم جي مداخلت کان سواءِ هڪ ٻئي سان وقت گذارڻ کان پوءِ، انهن جي هڪ ٻئي لاءِ محبت وري جاڳي ٿي، پر هو هڪ ٻئي کي نه ٿا ٻڌائين. منوير بهتر آهي ۽ ٻيهر زندگي مان لطف اندوز ٿي رهيو آهي. اهي ڪئناڊا واپس اچن ٿا ۽ طلاق حاصل ڪن ٿا. طلاق کان پوء، جيسيڪا زورا، جيسيڪا جي ننڍپڻ جي دوست سان مشغول ٿيڻ لاء تيار آهي. پرگت کي خبر آهي ته هو جيسيڪا سان پيار ڪري ٿو ۽ ان کان سواءِ رهي نٿو سگهي. مصروفيت تي، منوير مڱڻي جي انگوزي چوري ڪري ٿو پر ان کي واپس ڪري ٿو. پرگت پنهنجي پيءُ کان هڪ فون ڪال ٺاهي ۽ جيسيڪا کي معلوم ٿيو ته اهي اڃا تائين طلاق بابت نٿا ڄاڻن. جيسيڪا محسوس ڪري ٿي ته پرگٽ ڪوڙ ڳالهائي رهيو هو ۽ ٻاهر نڪري ويو، نيٽ ورڪ جي مسئلي جو حوالو ڏنو. جيسيڪا بعد ۾ پنهنجي مصروفيت کي ڇڏي، هن جي ڪار ۾ پنهنجي گهر ڏانهن هليو ويو. انهن وٽ هڪ ننڍڙو دليل آهي، ۽ پوء پرگت هن لاء پنهنجي پيار جو اقرار ڪري ٿو ۽ اهي پيچيدگي ڪن ٿا. هڪ سال بعد، جوڙي کي هڪ ٻارڙي آهي ۽ هو ٻيهر پنجاب وڃڻ جو ارادو رکي ٿو. فلم ختم ٿئي ٿي جڏهن پارگيٽ کي پنهنجي والدين کان فون اچي ٿو ۽ هو کين ٻڌائي ٿو ته هو گهمڻ لاءِ اچي رهيا آهن.
ٽريلر
لو پنجاب جو ٽريلر شروعاتي طور تي 20 فيبروري 2016 تي رليز ڪيو ويو هو پر هڪ وڏي تڪرار ۾ هن ٽريلر کي يوٽيوب تي هڪ جعلي ايپليڪيشن ذريعي هٽايو ويو جنهن ۾ امريندر گل کي پوليس ۾ شڪايت ڪرڻ تي مجبور ڪيو ويو. ٽريلر ٻيهر پروڊيوسر طرفان اپلوڊ ڪيو ويو ۽ سامعين طرفان پسند ڪيو ويو.
باڪس آفيس
پيار پنجاب ٻاهرينملڪن ۾ 15.5 ڪروڙ روپيا ڪمايا جن ۾ ڪئناڊا ۾ 6.98 ڪروڙ روپيا، آمريڪا ۾ 2.83 ڪروڙ روپيا، برطانيه ۾ 1.09 ڪروڙ روپيا، آسٽريليا ۾ 3.54 ڪروڙ روپيا ۽ 88.38 روپيا لکين نيوزيلينڊ ۾.
تنقيدي جواب
The Tribune 5 مان 3.5 ستارا ڏئي لو پنجاب جو جائزو ورتو ۽ شامل ڪيو ”فلم توهان کي پنهنجي پاڙن کي ڳولڻ ۽ توهان کي انهن تي فخر ڪرڻ لاءِ سفر تي وٺي وڃي ٿي.
خارجي لنڪس
زمرو:2016ء جون فلمون زمرو:پنجابي فلمون زمرو:هندسان جون فلمون
اناليڊا
اناليڊا لاطینی ٻولي ۾ اناليڊا چوندا آهن جنھن جي معني آهي ننڍڙو ڇلو.ھن فائلم جي جانورن ۾ ڇليدار ڪينئان  يا  جو وڏو تعداد اچي وڃي ٿو. اناليڊس لفظ جين بپٽسٽ لمارڪ جي ذڪر ڪيل لفظ اناليڊس مان نڪتل آهي. . ھن فائلم ۾ ڪينئن جا 22000 کان مٿي جنسون آهن جنھ ۾ رنگ ورم، ريگ ورم، ارٿ ورم  يا سانپا ۽ ڄؤرون شامل آهن. اناليڊا جا بنيادي نمونا کوڙ حصن تي مشتمل ھوندا آھن ۽ ھر حصي ۾ ساڳي نموني جا عضوا ھوندا اٿن.
لغمان صوبو
لغمان صوبو: افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو جيڪو ان جي اوڀر پاسي واري علائقي ۾ واقع آهي. ان جي آبادي 4,45,600 آھي جنھن ۾ 51.3 سيڪڙو پختون، 21.7 سيڪڙو تاجڪ، 27 سيڪڙو پاشائي ۽ نورستاني نسل جا ماڻھو شامل آهن. صوبي جي آبادي جي اڪثريت جو تعلق سني اسلام سان آهي. ان جو گاديءَ جو هنڌ مھترلام آهي. تاريخ م ھن علائقي لاء لمغان جو نالو بہ سڏبو هو.
انتظامي ورھاست
thumb|لغمان صوبي جا ضلعا
حوالا
زمرو:افغانستان جا صوبا
پارسلي
200px|thumb|left|پارسلي جا پن
left|200px|thumb|پاتڏلي جو ٻوٽو جيڪو ڪرسپم گروپ سان تعلق رکي ٿو پارسلي___Parsley هن کي هندستاني پِيتر سلي سڏيندا آهن. هن جو ٻج سيپٽمبر مهيني جي وچ ڌاري ڪونڊين ۾ پوکبو آهي، جي ڪنهن اَجهي ۾ رکي ڇڏبيون آهن. 200px|thumb|left| پارسلي جي پاڙ اٽڪل ڏهن ڏينهن ۾ ٻج ڦٽي ٿو. جڏهن سلا ٿي چار انچ وڏا ٿين، تڏهن ڪنهن ڇانوري واري هنڌ، ڏيڍ ڏيڍ فوٽ جي وڇوٽيءَ تي قطارون ڪري هڻي ڇڏجن ۽ ججهو پاڻي پيو پهچائجين. مارچ ڌاري ٻج پيدا ٿيندو، جنهن مان ڳچ جيترو گڏ ڪري رکي ڇڏجي، جو وري سانوڻ ۽ اونهاري ۾ پوکي سگهجي ٿو.
200px|thumb|left| پارسلي جو ٻج
شڪر
شڪر يا شڪرگذاري جي اصل معنيَ آهي اعتراف نعمت يا احسان مندي. سوره النساء جي آيت نمبر 147 ۾ قرآن فرمائي ٿو ته: "مَا يَفْعَلُ اللَّهُ بِعَذَابِكُمْ إِنْ شَكَرْتُمْ وَآمَنْتُمْ ۚ وَكَانَ اللَّهُ شَاكِرًا عَلِيمًا ترجمو:جيڪڏھن (سندس نعمتون ڄاڻي) شڪر ڪندؤ ۽ ايمان آڻيندؤ تہ الله اوھانکي عذاب ڇا لاءِ ڪندو؟ ۽ الله تہ قدر سڃاڻندڙ ڄاڻندڙ آھي"
- النساء: 147
ھڪ محسن جي مقابلي ۾ صحيح احسانمنداڻو رويو اھو ئي ٿي سگھي ٿو ته ماڻھو دل سان ان جي احسان جو اعتراف ڪري، زبان سان اقرار ڪري ۽ عمل سان احسانمندي جو ثبوت ڏئي. انھن ٽنھي جي مجموعي جو نالو شڪر آهي. جيڪڏھن خدا جي طرفان بندي لاء شڪر ھجي تہ اھا قدرداني يا خدمت جو اعتراف سمجھبو. قدردان دراصل شاڪر ھوندو آھي.
جان مڪين
جان سڊني مڪين (ٽيون): (August 29, 1936 – August 25, 2018) ھڪ آمريڪي سياستدان ۽ آمريڪي بحريہ جو آفيسر ھيو. آمريڪا جي رياست ايرزونا مان 1987 کان پنھنجي وفات تائين (25 آگسٽ 2018) تائين آمريڪي سينيٽر رھيو. ان کان اڳ ٻہ دفعا آمريڪي ھائوس آف ريپريزنٽيٽوز جو ميمبر پڻ رهيو. 2008 جي صدارتي اليڪشن ۾ آمريڪا جي ريپبلڪن پارٽي جو صدارتي اميدوار پڻ ھيو پر براڪ اوباما کان اليڪشن ھارائي ويو.
ذاتي زندگي
جان مڪين 29 آگسٽ 1936 ۾ پاناما ۾ پاناما ڪئنال واري زون ۾ واقع آمريڪا جي نيول ايئر بيس ڪوڪو سولو ۾ پيدا ٿيو. ان وقت پاناما آمريڪا جي ڪنٽرول ۾ ھو .ھن جي پيء جو نالو جان ايس مڪين جونيئر ۽ ماء جو نالو رابرٽا رائيٽ ھيو.ھن جي ننڍي ڀاءُ جو نالو جو مڪين(Joe McCain) ھيو ۽ سندس وڏي ڀيڻ جو نالو سئنڊي (Sandy) ھيو. ھن جا وڏا اسڪاٽ آئرش ۽ انگريزي نسل جا هئا .ھي زندگيءَ ۾ 20 اسڪولن ۾ پڙھيو ھو. 1951 ۾ ھن جي خاندان اتر ورجينيا ۾ رھائش اختيار ڪئي، جتي مڪين اليگزنڊريہ جي ايپيسڪوپل ھاء اسڪول (Episcopal High School) ۾ داخل ٿيو ۽ خانگي بورڊنگ هائوس ۾ رھيو  ھن پيءُ ۽ ڏاڏي وانگر ميري لينڊ، ايناپولس (Annapolis) ، آمريڪي نيول اڪيڊمي ۾ داخل ٿيو جتي ھن گھڻا دوست ٺاھيا ۽ ليڊرن وانگر گذاريائين. اتي ھي ھلڪي وزن وارو (lightweight) باڪسر بہ ٿيو. تعليمي ميدان ۾ مڪين تاريخ ۽ ادب جي مضمونن ۾ ڀڙ ھيو ۽ ھن انھن مضمونن تي ڌيان گھڻو ڏنو جن کيس مشڪلات ٿيندي ھئي جن ۾ رياضي سرفهرست ھيو. ھن 1958 ۾ پنھنجي گريجوئيشن مڪمل ڪئي. تاريخ 3 جولاءِ 1965 ۾ 28 سالن جي عمر ۾ ھن جي شادي ڪيرول شيپ (Carol Shepp) سان ٿي جيڪا فلاڊليفيا م ھڪ ماڊل ھئي. .ڪيرول کي شادي کان اڳ ٻہ ٻار ڊوگلس ۽ اينڊريو پڻ ھيا جيڪي مڪين ھن سان شادي ڪري ايڊاپٽ ڪيا. . شادي کان پوءِ ھنن کي ھڪ ڌيءُ ڄائي جنھن جو نالو سڊني ھيو. . ويٽنام جي جي قيد مان آزادي بعد جڏهن مڪين گھر موٽي آيو تہ خبر پيس تہ 1969 ۾ سندس زال جو بہ روڊ تي حادثو ٿي چڪو ھو. ھاڻي ماڻھن ۾ مڪين کي وڏي مشھوري ملي چڪي ھئي.
thumb|alt=White-haired man in thirties sitting in a chair, pack of cigarettes readily available|ليفٽيننٽ ڪمانڊر مڪين اپريل 1973 ۾ آمريڪا ۾ واپسي کانپوءِ انٽرويو ڏيندي thumb|right|ليفٽيننٽ ڪمانڊر مڪين مئي 1973 ۾ آمريڪي صدر نڪسن سان ملندي
اپريل 1979 ۾ ھن ملاقات سنڊي ھينسلي سان ٿي جيڪا ٽيچر ايروزينا جي شھر فونيڪس ۾ ھئي ۽ ان جي پيء جم ھينسلي کي بيئر جي ڊسٽربيوشن ڪمپني ھئي مڪين ۽ سنڊي پاڻ ۾ محبت جون ملاقاتون ڪرڻ شروع ڪيون جنھن بعد مڪين پنھنجي زال ڪيرول کي طلاق لاء زور ڀريو آخرڪار ڪيرول کيس فبروري 1980 ۾ طلاق ڏئي ڇڏي .طلاق جي عيوض ڪيرول ھن کان ڀہ گھر ۽ مالي مدد ورتي. طلاق بعد ڻہ سندن تعلق خوشگوار رھيو. جنھن بعد 17 مئي 1980 ۾ مڪين ھينسلي سان شادي ڪئي جنھن ۾ سينيٽر وليم ڪوھين ۽ سينيٽر گيري ھاٽ پڻ شرڪت ڪئي. ھن جي ٻارن شادي ۾ شرڪت نہ ڪئي پر بعد ۾ اھي ساڻس پرچي ويا.شادي کان پوءِ ھن نيوي کان رٽائرمينٽ ورتي
فوجي ڪيريئر
ھن پنھنجي پيء ۽ ڏاڏي وانگر آمريڪا جي نيول اڪيڊمي مان 1958 ۾ گريجوئيشن ڪئي. upright=1.35|thumb|McCain at the [[United States Naval Academy|Naval Academy, 1954|alt=Formal portrait of young, dark-haired man in white naval uniform]] سندس پيء جان ايس مڪين جونيئر ۽ ڏاڏو کان ايس مڪين سينيئر آمريڪي بحريہ ۾ ايڊمرل رھي چڪا ھئا .فلوريڊا جي پينساڪولا (Pensacola) ۾ اڍائي سالن جي تربيت مڪمل ٿيڻ بعد 1960 ۾ فلائيٽ اسڪول مان فارغ ٿي ھي بحريہ جو ھواباز (naval aviator) ٿيو. ۽ ويٽنام جنگ ۾ ھوائي جھازن واري ٻيڙي تان زميني حملي وارو جھاز اڏائيندو رھيو جو کيس اي-ون اسڪاء ريڊر اسڪواڊرن ۾ ذميواري سونپي وئي .جنگ ۾ حصي وٺڻ جي درخواست خود مڪين جي پنھنجي ھئي .جنھن بعد ھن کي آپريشن رولنگ ٿنڊر۾ شريڪ ڪيو ويو. 29 جولاءِ 1967 ۾ جڏھن ھي ليفٽيننٽ ڪمانڊر ھو تہ يو ايس ايس ٻيلي جي باھ جي مرڪز ۾ باھ لڳل جيٽ جھاز مان ٻئي پائليٽ جي مدد لاءِ نڪتو جنھن جي جھاز کي بہ باھ لڳي ھئي ان وچ ۾ ھڪ بم ڦاٽو ۽ ان جا ٽڪرا ھن جي سيني ۽ ٽنگن ۾ لڳا ۽   ذري گھٽ مري چڪو هو. ويٽنام ۾ آمريڪي فوجي آپريشن رولنگ ٿنڊر دوران بمباري جي 23 مشن تي 26 آڪٽوبر 1967 ۾ ھنوئي مٿان بمباري دوران ھن جو A-4E اسڪاء ھاڪ جھاز کي ميزائيل سان ڪيرايو ويو. ھن جھاز مان سيٽ سميت ٽپو (ejected) ڏنو جنھن ۾ سخت زخمي ٿي پيو جو ڌماڪي وقت ھن جون ٻئي ٻانهون ۽ ٻئي ٽنگون ڀڄي پيون ھي پيراشوٽ جي مدد سان ھڪ ڍنڍ ۾ لٿو جتان کيس ويٽ ڪانگ ٻاھر ڪڍي آيا ۽ سندس ڪلھن کي رائفل جي بٽن جي ڌڪن سان چٿي ڇڏيو ۽ کيس سنگين جو ڌڪ پڻ ھنيائون کيس گرفتار ڪري ھنوئي جي جيل ۾ بند ڪيائون. ھن جو شروع ۾ علاج ڪرڻ کان جواب ڏنو ھئائون ۽ ھن مٿان تشدد ڪري ھن کان تفتيش ڪرڻ لڳا. جڏهن کين معلوم ٿيو تہ ھي ھڪ آمريڪي ايڊمرل جو پٽ آھي تہ پوءِ کيس علاج مھيا ڪيو ويو ۽ کيس جنگي قيدي قرار ڏنو ويو ۽ کيس ڇھ ھفتا اسپتال۾رکيو ويو. ھن جو 50پائونڊ(,23ڪلوگرام) وزن گھٽجي چڪو ھو. اسپتال کان پوء ھن کي ھنوئي جي ارد گرد مختلف ڪئمپن ۾ رکيو ويو. مارچ 1968 ۾ ھن کي قيد تنهائي ۾ رکيو ويو جتي ھن ٻہ سال گذاريا. ھن جو قيد دوران عام اقبالي بيان بہ ڪرايو ويو جنھن لاء سندس چوڻ ھو تہ اھو مسلسل تشدد ذريعي ورتو ويو. جتي 1973 تائين تقريبن ساڍا پنج سال جنگي قيدي ٿي رھيو آخرڪار 14 مارچ 1973 ۾ کيس آزاد ڪيو ويو. زخمن ھن ۾ تاحيات جسماني معزوريون پيدا ڪري ڇڏيون.ھي پنھنجون ٻانھون مٿي کان مٿي نہ ڪري سگھندو ھو آزادي کان پوءِ ھي گھر پنھنجي زال سنڊي ۽ ٻسرن سان گڏ رھيو .1981 ۾ ھن نيوي مان ڪيپٽن جي عھدي تي اچي رٽائرمينٽ ورتي ۽ ايرزونا لڏي آيو جتي سياست جو پيشو اختيار ڪيائين.
سياسي ڪيريئر
1982 ۾ مڪين آمريڪا جي ھائوس آف ريپريزنٽيٽوز جو ميمبر چونڊيو ويو ۽ ان ايوان ۾ ھن ٻہ دفعا پنھنجون خدمتون سرانجام ڏنيون. 1987 ۾ مڪين ايرزونا رياست مان سينيٽر چونڊيو ويو ۽ ٽوٽل پنج دفعا ان پوزيشن تي چونڊجندو رھيو ۽ آخري دفعو 2016 جي اليڪشن ۾ چونڊجي آيو ۽ پنھنجي 25 آگسٽ 2018 تي وفات تائين ان عھدي تي قائم رهيو.1990 جي ڏھاڪي ۾ ھن جي ئي ڪوششن سان آمريڪا ۽ ويٽنام جا سفارتي تعلقات بحال ٿيا. ھي عراقي جنگ کي آمريڪا جي مڪمل ڪاميابي تائين جاري رکڻ جو حامي هو. ھي سينيٽ جي ڪامرس واري ڪميٽيءَ جو 2003 کان 2005 تائين چيئرمين رھيو. 2000 ۾ ريپبلڪن پارٽيءَ اندر پنھجي صدارتي نامينيشن لاء مھم ھلائي پر ناڪام ٿيو، پارٽي ھن جي بدران ٽيڪساس رياست جي گورنر جارج ڊبليو بش جو نالو صدارتي چونڊ لاءِ منظور ڪيو. نيٺ 2008 ۾ ريپبلڪن پارٽي ھن کي صدارتي اميدوار طور چونڊيو پر صدارتي اليڪشن ۾ ڊيموڪريٽڪ پارٽيءَ جي اميدوار براڪ اوباما کيس 365–173 جي فرق سان شڪست ڏئي. ھن خارجي پاليسي ۾ قدامت پسند رجحان رکندي اوباما جي سخت مخالفت ڪئي. 2015 ۾ سينيٽ جي فوجي ملازمتن واري ڪاميٽيءَ جو چيئرمين مقرر ٿيو.2017 ۾ڪينسر جي بيماري لڳڻ جي ڪري پنھنجي وفات تائين سينيٽ کي باقاعده وقت نہ ڏئي سگھيو
وفات
2017 ۾ مڪين دماغي ڪينسر ۾ مبتلا ٿي ويو ۽ ان بيماري جي ڪري 81 سالن جي عمر ۾ 25 آگسٽ 2018 تي وفات ڪري ويو.
حوالا
زمرو:1936ع جون پيدائشون زمرو:2018ع ۾ وفات
فينڪس
فينڪس مان مراد ٿي سگهي ٿي:
اسحاق (قبو سعيد خان)
ديھ اسحاق سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا قبو تپي ۾ واقع آهي.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ جاگير قيصر خان مگسي ۽ ڪوٽ لشڪر خان، اوڀر ۾ ديھ پير بخش، اولھ ۾ ديھ سمندر ۽ ڏکڻ ۾ ديھ قبو سعيد خان واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. قبو ڊسٽريبيوٽري ھن ديھ مان وھندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 3,701 ھئي جيڪا 553 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
سلطان ابڙو
سلطان ابڙو سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي لاڙڪاڻي تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 24 ڌامراھ جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جنھن ۾ ڳوٺ سلطان ابڙو پڻ واقع آهي 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڪل آبادي 3,822 آهي.
ڳاڙھي ٽوپي وارو ٽيٽو
ڳاڙهي ٽوپي وارو ٽيٽو ( چريڊريس روفيڪيپيلس ) ھڪ ننڍو ٽيٽي جو قسم آھي جيڪو آسٽريليا ۾ رھندڙ آھي ھن جي مائٽ پکين ۾  ڪينٽش ٽيٽو، جاوائي ٽيٽو ۽ اڇي منھن وارو ٽيٽو شامل آهن
دائود بن يزيد
داؤد بن يزيد بن حاتم مهلبي: هارون رشيد وڏي ويچار کان پوءِ 184هه ۾ آخر داؤد بن يزيد جهڙي علم دوست، انسان پرور ۽ عاقل انسان کي سنڌ جو گورنر بڻايو پر پنهنجي وطن سان محبت ڪري هو به هيڏانهن اچڻ بدران پنهنجي ڀاءُ مغيره کي موڪليائين .جڏهن ھارون رشيد کي معلوم ٿيو ته ايوب کان به ڪو سوجهرو نه ٿيو تڏهن آخر هن سنه 184 هجري ۾ دائود بن يزيد بن حاتم مهلبي کي سنڌ جو والي مقرر ڪري روانو ڪيو. دائود سان گڏ هڪ شخص ابو الصمد نالي به هندوستان ۾ وارد ٿيو هو جنهن ڪنهن وقت کان پوءِ بغاوت ڪئي، جنهن جي نسبت بلاذري لکي ٿو ته منهنجي وقت ۾ هن جي بغاوت جو جهنڊو کڙو ڪيل هو. يعقوبي مطابق دائود به ذرا آرام طلب هو مگر ان سان گڏ هو هڪ اهڙي سخت گير طبيعت جو آفيسر هو جو جيڪڏهن ڇيڙيو وڃي ته پوءِ شايد هن کان وڌيڪ ڦڙتي وارو ۽ جفاڪش به ڪوئي ثابت نه ٿئي. سندس زماني ۾ به ڪو وقت سنڌ جو ساڳيو حال رهيو ڇو ته ابتدا ۾ جڏهن رشيد سنڌ جي حڪومت هن جي هٿ ۾ ڏني تڏهن هن دل ۾ چيو ته ياران وطن کي ڇڏي ڪير ٿو هيڏي پراهين مسافري تي وڃي. سو پاڻ اتي ٿي ويهي رهيو ۽ پنهنجي ڀاءُ مغيره کي پنهنجو نائب ڪري هندوستان موڪلي ڏنو. .
تفصيلي احوال
مغيره جي پهچڻ کان اڳ ئي سنڌ ۾ نزارين (حجازين) اهڙو زور پڪڙيو جو حڪومت به کانئن دٻجي ويئي. انهن پاڻ ۾ صلاح ڪئي ته يمنين (قحطانين) کي هتان تڙي ڪڍي سنڌ کي چئن حصن ۾ ورهائجي، جيئن هڪ ۾ قريش، ٻئي ۾ قيس، ٽين ۾ ربيعه ۽ چوٿين ۾ تراري (سڀئي حجازي قبيلا) رهن. يعقوبي لکي ٿو ته مغيره رستي ۾ ئي هو ۽ اڃان هند ۾ داخل ئي نه ٿيو هو ته يڪا يڪ نزاري ماڻهو اٿي کڙا ٿيا ۽ ايتري قدر جوش و خروش سان بگڙيا جو حڪومت دٻجي ويئي، ۽ جڏهن انهن خود حڪومت کي دٻائي ورتو تڏهن پاڻ ۾ ٺهراءُ ڪيائون ته ساري سنڌ کي چئن حصن ۾ تقسيم ڪيو وڃي. هڪ حصي ۾ قريشي رهن، هڪ ۾ قبيلي قيس وارا ۽ هڪ ۾ ربيعه وارا ماڻهو رهن ۽ چوٿين حصي ۾ به ڪو نزاري قبيلو ئي رهايو وڃي. يماني ماڻهن لاءِ ڪا به زمين باقي نه ڇڏجي ۽ جيئن به ٿي سگهي تيئن انهن کي هتان اصلي ٻاهر ڪڍي ڦٽو ڪجي. اها هڪ اهڙي تجويز هئي جنهن کي خلافت ڪنهن به طرح منظور ڪري نٿي سگهي، مگر نزاري پنهنجي هن ارادي تان لهن ئي نه، ۽ چون ته اسان يمانين کي پنهنجي ملڪ ۾ اصلي رهڻ نه ڏينداسين. .
مغيرہ جي فوج ڪشي
مغيره جڏهن منصوره پهتو ته ترارين کيس شهر ۾ گهرڻ نه ڏنو ۽ چيائونس ته جيڪڏهن هو مٿيان شرط مڃي ته پوءِ اچي حڪومت ڪري. پر مغيره شرط قبول نه ڪيا ۽ شهر جو گهيرو ڪري ويهي رهيو. تراري جڏهن تنگ ٿيا ته مغيره کي چيائون هو شهر ۾ ڀل اچي پر جڏهن اسان ٻي دروازي کان نڪري وڃون. مغيره اهو به نه مڃيو، آخر ٻنهي وچ ۾ خونريز جنگ لڳي، جنهن ۾ مغيره کي شڪست آئي ۽ هو سنڌ جي ٻي علائقي ۾ هليو ويو. اتان پنهنجي ڀاءُ داؤد کي سڄو قصو لکي موڪليائين .اها ڳالهه پڌري آهي ته ائين ڪئين پسند ڪري سگهبو ته شهر جا سڀ ماڻهو نڪري وڃن، باقي رهيو تعصب تنهن ۾ به يمانين سان ظلم ٿي رهيو هو ۽ نزاري هنن کي ستائي رهيا هئا. يعقوبي لکي ٿو ته پوءِ ڀلا ائين به ڪو ٿي سگهيو ٿي ته مظلومن جي مدد نه ڪئي وڃي. هاڻي مغيره ڪري سو ڇا ڪري، نيٺ انهن سان ڪنهن به ڳالهه جو صاف واعدو ته نه ڪيائين مگر حڪمت عملي سان شهر وارن جي دلجوئي ڪري آخر دروازا کولرائي ورتا ۽ حڪومت جي واڳ پنهنجي هٿ ۾ ڪئي. پر وري اها ئي نزارين جي هٿان يمانين تي زيادتي ٿيڻ لڳي. . مغيره ازروءِ انصاف نزارين کي دٻائڻ ۽ ڏوهارين کي سزا ڏيڻ گهريو تڏهن هو پنهنجي طاقت جي گمان تي بگڙي کڙا ٿي ويا. يعقوبي لکي ٿو ته  آخر لڙائي جو رنگ ڄمي ويو، هڪ طرف مغيره جي فوج مظلوم يمانين سميت هئي ۽ ٻئي طرف انهن جي مقابلي ۾ نزاري قبيلا هئا. نزارين جي قوت دراصل بلڪل گهڻي هئي ۽ وري اُن سان گڏ قومي تعصب کين لڙايو به وڏي جوش و خروش سان. تنهنڪري هنن خوب مضبوطي ۽ جانبازي سان مقابلو ڪري يمانين ۽ شاهي طرفدارن کي سخت شڪست ڏني. مغيره شڪست کائي منصوره کان نڪري هليو ويو ۽ وڃي سنڌ جي ڪنهن ٻئي شهر ۾ رهيو. .
دائود جي فوج ڪشي
داؤد کي جڏهن خبر پئي ته ڪاوڙ مان وڏو ڪٽڪ ساڻ ڪري اچي منصوره نڪتو. ترارين شهر جا دروازا بند ڪري جنگ ڪرڻ شروع ڪئي ۽ ويهن ڏينهن تائين پير ڄمائي بهادريءَ سان وڙهندا رهيا. داؤد مٿن تيرن جو وسڪارو ڪندو رهيو پر انهن آڻ نه مڃي ۽ ڪيترن مهينن تائين دروازو بند ڪيون ويٺا رهيا. داؤد جي مسلسل محاصري کين ساڻو ڪري وڌو ۽ حملن جي سٽ نه سهي ڪري آخر داؤد جي لشڪر جي تلوارن جو کاڄ بڻيا. داؤد منصوره جي هر محلي ۽ ڳليءَ مان ترارين جي ماڻهن کي ڪڍي ڪن کي قتل، قيد ۽ ڪن کي شهر بدر ڪيو. اهڙيءَ طرح منصوره ۾ امن وري موٽي آيو ۽ سنڌ جي هر شهر مان داؤد، ترارين جي پاڙ پٽي. اهڙيءَ طرح سچي سنڌ ۾ سرهائي پکڙجي وئي. يعقوبي لکي ٿو ته دائود کي جڏهن هي خبرون پهتيون تہ ڀاءُ جي شڪست تي کيس وڏو صدمو پهتو، سو هڪ وڏي فوج تيار ڪري سنڌ تي ڪاهي آيو. نزارين کي کي منصوره پهچڻ کان اڳ  رستي وارن شھرن ۾ ماريندو ۽ سزائون ڏيندو اچي منصوره جي ڀتين هيٺان تنبو کوڙايا. شهر وارن شهر جا دروازا ته بند ڪري ڇڏيا مگر دائود بلڪل آزاديءَ سان تلوار بلند ڪري اهڙو زوردار حملو ڪيو جو منصوره کان ٻاهر جيڪي لڙائيون ٿيون تن ۾ نزارين جو وڏو تعداد قتل ٿي ويو. .  منصوره کان ٻاهر جڏهن لڳاتار ويهن ڏينهن تائين قتل جي بازار گرم رهي تڏهن زبردستي شهر جا دروازا کوليا ويا ۽ نزارين کي سندن فتنه پردازين جي عيوض ۾ خوب سزائون ڏيئي حڪومت جي واڳ پنهنجي هٿ ۾ ورتي، مگر ايتري وڏي قتل عام ۽ اهڙي خونريزي کان پوءِ به نزارين جا حوصلا پست نه ٿيا، انهن فساد جي باهه کي وسامڻ نه ڏنو ۽ ڪيترن مهينن تائين برابر جنگ ۽ هنگامو برپا رهيو. يعقوبي لکي ٿو ته هن پهريائين منصوره جي اندر نزارين جا محلا ۽ جايون بلڪل خاڪ ۾ ملائي ڇڏيون ۽ عام طرح کين ماري ۽ جلاوطن ڪيو تڏهن وڃي منصوره ۾ امن امان قائم ٿيو. . يعقوبي مطابق شهر منصوره جو انتظام ڪري هن سنڌ جي ٻين شهرن ڏي رخ رکيو، ڇو ته نزارين جي ڀڙڪايل باهه سڀني طرفن پکڙيل هئي تنهنڪري هن عام طرح سنڌ جا اهي سڀ شهر، ڳوٺ ۽ محلا جتي نزاري رهندا هئا تباه ۽ برباد ڪري ڇڏيا. گهرن جا گهر ويران ٿي ويا تڏهن مس وڃي ملڪ کي سندن فسادن کان ڇوٽڪارو مليو ۽ حڪومت کي پنهنجي قوت وڌائڻ ۽ امن و امان سان حڪمراني ڪرڻ جو موقعو مليو. . دائود اهڙي همت ۽ مردانگيءَ سان هندوستان جي فتنن ۽ فسادن کي ميٽي ڇڏيو جو هارون رشيد کي هن جي بيدار مغزي تي ڀروسو ٿي ويو ۽ وري هن کي ڪنهن ٻئي نئين والي مقرر ڪرڻ جي ضرورت ئي پيش نه آئي، تان جو سندس آخري وقت تائين هي ئي سنڌ جو حڪمران رهيو. انهن فسادن جي بند ڪرڻ بعد دائود نهايت ئي انصاف ۽ عمدگيءَ سان حڪومت ڪئي. ٻاهرين راجائن تي هڪ بہ حملو نہ ڪيو. .
حڪيم ماڻڪ چند عرف مڻڪو
خليفو هارون رشيد 192 هه ۾ رقه کان بغداد آيو ۽ اتان هڪ مهم جي سلسلي ۾ خراسان وڃڻ جو ارادو ڪيائين، توڙي جو طبيعت خراب به هئس. شاهي طبيب جبرئيل بن بختيشوع خليفي سان گڏ هوندي به هارون سنڌ جي گورنر داؤد معرفت قنوج جي راجا ڏانهن خط لکيو ته مان هڪ ڊگهي سفر تي بغداد کان نڪري رهيو آهيان ۽ طبيعت به ٺيڪ ناهي، ان ڪري توهان پنهنجو خاص طبيب مڻڪو (ماڻڪ چند) مون ڏانهن موڪليو، جنهن کي بلخ پهچي موٽائي ڇڏيندس. مڻڪو خراسان پهتو ۽ هارون رشيد جو علاج شروع ڪيائين، پر مرض جهڪو نه ٿيو ۽ هارون طوس جي وڻندڙ موسم ڪري اتي موٽي آيو پر بيماري سندس زندگيءَ جو ڏيئو اجهائي ڇڏيو. موڪلائڻ وقت هارون انهيءَ طبيب کي قنوج پهچائڻ جي وصيت ڪئي جنهن کي پورو ڪيو ويو. تاريخ الاطباءِ جي صفحي نمبر 33 تي آهي ته طبيب مڻڪو شاهي خرچ تي خليفي وٽ پهتو ۽ ان جو علاج ڪيائين، جنهن سان هو چاڪ چڱو ڀلو ٿي ويو. هارون طبيب کي انعام ۽ اڪرام سان نوازي دارالترجمي ۾ اهم حيثيت ڏئي رکيو، جتي هو سنسڪرت ڪتابن جو ترجمو ڪرڻ سان گڏ ٻين جي مدد به ڪندو هو. هن شاناق جي ڪتاب ”السموم“ جي ترجمي ۾ ابو حاتم بلخي جي وڏي مدد ڪئي. ساڳي ئي دؤر ۾ اسان کي هڪ ٻي هندستاني طبيب صالح بن بهلا جو نالو به ملي ٿو، جيڪو شاهي طبيب جبرئيل جي قد ڪاٺ جو حڪيم هو. هن هارون الرشيد جي ڀيڻيوئي جي مرض جو ڪامياب علاج ڪري وڏي شهرت ماڻي، جنهن کي شاهي طبيب جبرئيل جواب ڏئي چڪو هو ۽ سندس موت جي اڳڪٿي ڪري ڇڏي هائين.193 هه (8 ــ 807ع) ۾ خليفي هارون رشيد وفات ڪيائين.
مامون رشيد جي خلافت جي شروعات
ھارون رشيد جي وفات کان پوءِ محرم 198 هه ۾ مامون تخت تي ويٺو پر سنڌ جي گورنري تي داؤد کي ئي سهڻي انتظام جي ڪري رهڻ ڏنائين. انهيءَ زماني ۾ بني ڪنده جو آزاد ڪيل غلام ابوالصمه سنڌ پهتو ۽ ڪجهه ڏينهن بعد قبضو ڪري ورتائين. هو انهن ماڻهن مان هو جيڪي اڳ داؤد سان سنڌ ۾ آيا هئا.
حوالا
زمرو:سنڌ ۾ عباسي گورنر
ناسپتي
ناسپاتي: هي ٻاهر جو ميويدار وڻ، هندستان جي گهڻن ڀاڱن ۾ چڱو اُپائي سگهجي ٿو، پر اڪثر ٽڪرائتن هنڌن ۾. ناسپاتي گهڻو ڪري وڻ ۾ ڪين پچندي آهي پر ڇِني کان پوءِ ڪنهن سرد هنڌ تي رکڻ سان پچي پوندي آهي. ناسپاتي اڪثر سخت ٿيندي آهي، تنهنڪري ڪچي کائي نه سگهبي آهي
ناسپتي جو وڻ اوڌ هڻڻ ۽ پيوند ڪرڻ سان سولو لڳندو آهي. اهو ڪم فيبروريءَ ۽ مارچ ۾ ڪجي. قلم به لڳي سگهن ٿا، جي فيبروريءَ ۾ هڻجن. ٻج به پوکڻ ۾ ايندو آهي. ڇانگ به فيبروريءَ ۾ ڪندا آهن، سياري کان پوءِ، جڏهن وڻ نوان پن جهليندا آهن. آگسٽ ۽ سيپٽمبر ۾ ميوو پچندو آهي. چون ٿا ته صوف توڙي ناسپاتي يورپ ۾ جهنگلي ٿيندا آهن. تن کي پيوند ڪرڻ سان سڌاري ڪيترائي قسم ڪري وڌا اٿن. ٻه سئو کن ته شمار ڪيا اٿن.خشڪ زمين تي هي وڻ گهڻا ورهيه رهي سگهي ٿو. صوف کان ناسپاتيءَ جي لاءِ زياده گرم آبهوا درڪار آهي.
ڇَتو ڪوري
جنم
ڇتي ڪوريءَ (Chhato Kori) جو اصل نالو محمد ڇَتل ولد محمد صابر ڪوري ھو، جيڪو خيرپور ضلعي جي ڳوٺ، کھڙا ۾ 3 اپريل 1545ع ۾ ڄائو.
سوانح
سندس اباڻو ڌنڌو، ڪپڙو اُڻڻ ھو، جيڪا سنڌ جي قديم ۽ پراڻو هنر ۽ ڌنڌو هئو. ھن فن جو ثبوت “موھن جي دڙي” مان به ملي ٿو. ڪوري سنڌ جي اھا ذات آھي، جنھن انسان ذات تي، اھو احسان ڪيو، جو ان جي اوگھڙ ڍڪي.
چون ٿا ته، ڇَتو ننڍپڻ کان ئي، ڳالھين جو ڳھير ۽ ڳالھائو ھوندو ھو، ايتريقدر جو منٽ جي ڳالھ کي وڌائي ڪلاڪن ۾ پورو ڪندو ھو، ان ڪري مڪتب ۾ ھو پڙھي نه سگھيو ۽ استادن ۽ هڪ جيڏن ۾، ھو پوري حيثيت حاصل ڪري نه سگھيو. اھا حالت ڏسي، سندس والد، پڙھائي ڇڏرائي، کيس گامڻ ڪوري جي آڏاڻي تي ويھاريو، جتي ھو اباڻي هنر ڪپڙي اُڻڻ جو ڪم سکڻ لڳو. ھت به ھو پنھنجي فطرت مطابق، ڳالھيون ڪرڻ لڳو ۽ پنھنجي سادگيءَ سبب، استاد کي به تنگ ڪندو ھو، پر ھو ھڪ، مھربان۽ شفيق استاد وانگر، کيس ڪم جا گُر سيکارڻ لڳو.