cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تارو
ستارا ان ڪري گرم ٿين ٿا جو ان ۾ شديد ڪشش جي ڪري ھيڊوجن ۽ ھيليم جا وڏا وڏا ڪڪر ھڪ ٻئي سان رڳڙ جي ڪري حرارت پيدا ڪن ٿا جنھن جي ڪري حرارتي درجي جي وڌندي وڌندي ھڪ ڏينھن ۾ 15 لک پد تي پھچن ٿا جو ھيڊوجن جي فيوزن شروع ٿي وڃي ٿي جنھن جي حرارت ريڊيئيشن جو داٻ بنائي ٿي جيڪا ڪشش جي گرفت جو توازن ڪري ٿي ان حالت کي   Hydro Static Equilibrium چون ٿا ان حالت کي ستارا گهڻي مدت تائين رکن ٿا. ستارن جي چمڪڻ جو راز جوھري رچاء ردعمل Nucear fusion reactin آھي. ستارن ۾ تمام گهڻي گرمي پد جي ڪري ھلڪا ايٽم (ھيڊوجن) ملي ڳرو عنصر ھيليم Helium  ٺاھن ٿا. ھن ردعمل جي ڪري تمام وڌيڪ توانائي روشني ۽ حرارت جي صورت ۾ خارج ٿئي ٿي ان ڪري تارا روشن ڏسڻ ۾ اچن ٿا ھي تارا ھر سيڪنڊ ۾ لکاھا ٽن مادي کي توانائي ۾ تبديل ڪن ٿا. انهن جي عمر جو وڏو راز ھي آھي تہ ھي تمام وڏا ٿين ٿا ۽ تمام وڌيڪ ھيڊوجن رکن ٿا جڏھن جوھري ردعمل Fusion reaction جي لاء ھلڪا عنصر ختم ٿي وڃن ٿا تہ ستارا پنھنجي آخري ڏينھن ۾ داخل ٿين ٿا جتان سپرنووا جو جنم شروع ٿئي ٿو ۽  ڌماڪن جا وڏا ڦاٽ شروع ٿين ٿا.
تارن جو ٺھڻ :-
بٺي ۾ جيئن آڳ جلي ٿي ان مان گرمي نڪري ٿي گرمي کي لوھ جذب ڪري ٿو گرمي کي جذب ڪندي لوھ جا ايٽم تمام پرجوش ٿي وڃن ٿا پرجوش ٿيڻ جي ڪري ايٽم ۾ موجود اليڪٽران تبديل ڪن ٿا جڏھن ھي اليڪٽران واپس پنھنجي آربٽ ۾ پھچن ٿا تہ ھي حاصل شدھ توانائي کي فوٽان جي صورت ۾ خارج ڪن ٿا ھي فوٽان برقي چقمقي ٻني جو حصو ٿين ٿا.
ھاڻي ستارن تي غور ڪجي. اھي جوھري رچ ردعمل جي مدد سان ابتدائي مرحلن ۾ نموني ھيڊوجن مان ھيليم ٺھندي رھي ٿي ھي مرحلو پروٽان پروٽان کان ٿيندو ھيليم تائين پھچي ٿو ان دوران پھرئين مرحلي جنھن ۾ پروٽان پروٽان سان ملن ٿا تہ نيوٽيڻا ۽ پازيٽران خارج ٿين ٿا پازيٽران جواخراج ان ۾ موجود پروٽان کي نيوٽران ۾ تبديل ڪري ٿو جنھن سان ھيڊوجن جو آئسوٽاپ ٻٽوپ Deuterium  ٺھي ٿو جيڪو سنگل پروٽان سان ٻيھر ملي ٿو ۽ ھيليم ٽٽوپ Tritium جو ايٽم بنجي ٿو. ان کان پوء ھيليم گئس ٺھي ٿي (پر ان دوران پروٽان خارج ٿئي ٿو) ان دوران فوٽان (گاما ريز) خارج ٿئي ٿي جنھن کي اسان روشني چئون ٿا ۽ ستارن ۾ بہ اھي رد عمل ٿين ٿا. ھيڊوجن جلي جلي ھيليم ۾ تبديل ٿيندا رھن ٿا. گرمي پد ۽ گهاٽائي ايتري گهڻي ٿي وڃي ٿي جو ھيڊوجن مان تبديل ٿيندڙ ھيليم بہ ھيڊوجن سان گڏ جلڻ شروع ٿي وڃي ٿي جنھن جي ڪري تاري جي گرمي ۽ شدت اڃان وڌيڪ وڌي وڃي ٿي. ھاڻي وقت گذرڻ سان گڏ گڏ ھيليم جي راک ڪاربان جي صورت ۾ ستاري جي مرڪز ۾ جمع ٿيڻ شروع ٿيو وڃي ٿي. ھيليم مان جڙندڙ راک يعني ڪاربان جڏھن ستاري جي مرڪز ۾ خاص مقدار کان وڌي وڃي ٿي تہ ستارو ھڪ ڌماڪي سان ڦڦڙجي تمام وڏي ڳاڙھي ديو Red giant جي صورت اختيار ڪري ٿو ۽ پنھنجي جسامت کان ڪيئي ڀيرا وڌيڪ وڌي وڃي ٿو.
جيڪڏھن جسامت وڏي ھجي تہ وڏا عنصر ٺھڻ لڳن ٿا ۽ ان جوھري ردعمل Fusion reaction جي ڪري زيادھ مادو ھجڻ جي وجھ کي ڪشش سڏيو پئي ويو پر ھي دعوا درست ناھي فزڪس جا ماھرن ان فيڪٽر کي ماپي ڏٺو آھي پوء بہ ھي عمل ممڪن ٿي نٿو سگهي ان ڪري فزڪس جا ماھر ان کي ڪوانٽم ٽنلنگ افيڪٽ چون ٿا جنھن ۾ ملين مان ھڪ ذرو سرنگھ جيئن خال وارو ٿي وڃي ٿو جي ڪشش ھجي ھا ھي ردعمل نہ ٿئي ھا.
لوھ مان نڪرندڙ ڳاڙھي رنگ جي فوٽان ۽ ستارن کان ايندڙ سفيد روشني ۾ موجود ڳاڙھا فوٽان ھڪ رنگ جا ٿين ٿا ھڪ ئي ٻني جا ذرا آھن ھڪ ئي ويولينٿ جا ٿين ٿا مگر انهن جي اخراج جي مقدار ۾ تمام وڏو فرق ٿئي ٿو. ھاڻي ھي پروٽو اسٽار پنھنجي دٻاء جي ڪري تمام وڌيڪ گهاٽا ۽ تمام وڌيڪ درجہ حرارت تي پھچن ٿا.
جيڪڏھن ستارو ننڍو گهٽ مايي وارو ھجي تہ ھن حالت ۾ ان ۾ ھيڊوجن جو رچاء گهٽ ٿيندو ڇوجو ان ۾ ھيڊوجن گهٽ ھوندي نتيجي طور ننڍو ستارو پنھنجي ھيڊوجن جي گهٽ ٻارڻ جي ڪري گهڻي عرصي تائين رھي ويندو ۽ زيادھ عرصو جيئندو.
جيڪڏھن ستارو وڌيڪ وڏو ھوندو تہ ان کي گهڻو گرمي پد ھوندو تہ جيئن وڌيل ڪشش کي توازن ۾ رکي جنھن لاء ھن کي وڌيڪ ھيڊوجن درڪار ھوندي ۽ نتيجن گهڻي ھيڊوجن جي ٻرڻ ڪري ھي جلدي فنا جي درجي کي ڇھندو.
ڪي k قسم جا ستارا سڀ کان مايي ۾ ننڍا ٿين ٿا انهن جي عمر ڪائنات جي موجودھ عمر کان بہ وڌيڪ ٿئي ٿي ان ڪري اڄ تائين  ڪنھن k قسم جي تباھ شدھ ستاري جو مشاھدو ناھي ڪيو ويو.
جيڪڏھن ستارو اسان جي سج جيترو ھجي تہ اھو سڪڙڻ لڳي ٿو ۽ سفيد بونو سيارو ٿي وڃي ٿو جنھن جي ھڪ چانھن جي چمچي جي وزن جي وزن جي برابر مادي جو وزن ڪيئي ٽن تائين پھچي سگهي ٿو. ان جي ابتڙ جيڪڏھن ستاري جو وزن اسان جي سج کان ڏھ ڀيرا وڌيڪ ھجي تہ ھڪ ٻيو ڌماڪو ٿئي ٿو ۔ ھي ڌماڪو ڪائنات جي پرانھن علائقن کي روشن ڪري ڇڏي ٿو جنھن کي سپر نووا چيو وڃي ٿو. سپر نووا جا شڪار تارا پنھنجي موت جي وقت اسان جي سج کان ھڪ سو ارب ڀيرا وڌيڪ روشني ۽ توانائي خارج ڪن ٿا. ان کان پوء اھو ستارو ڪارونڀار ۾ تبديل ٿي وڃي ٿو انهي ڪارونڀار کي بليڪ ھول سڏيو وڃي ٿو. جڏھن ڪوبہ ستارو موت جي قريب ھجي ۽ جيڪڏھن اھو ستارو سج کان ڏيڍ سو ڀيرا وڌيڪ وڏو ھجي تہ ان جو ڌماڪو سپرنووا کان بہ وڏو ٿئي ٿو جنھن کي ھائپر نووا سڏيو وڃي ٿو. ھائپرنووا ايتري قدر وڏو ڌماڪيدار ٿئي ٿو جو منٽ ۾ ايڏي توانائي خارج ڪري ٿو جيتري توانائي اسان جو سج سٺ ارب سالن ۾ خارج ڪري ٿو. ھائپرنووا مان ايتري قدر خطرناڪ ۽ طاقتور شعاع نڪرن ٿا جو ساڍا ست ھزار نوري سال کان پري ئي اسان جي زمين تي زندگي جو صفايو ڪري سگهن ٿا يعني جيڪڏھن ھائپرنووا اسان جي زمين کان ساڍا ست ھزار نوري سال جي دوري تي ھجي تہ ھائپر ڌماڪي جا شعاع جن کي ڳاما شعاعي ڌماڪا سڏيو وڃي ٿو اھي زمين تي قيامت برپا ڪري ڇڏين.
تارن جي چمڪ ۽ وٿي
فلڪياتي ماهر تارن جي چمڪ ناپڻ لاءِ (Magnitude scale مقداري پيماني) جو استعمال ڪندا آهن جيڪو هيفارڪس جي وقت کان 190ع کان 120ع اڳ مسيح کان هلندو پيو اچي قديم فلڪياتي ماهر تارن کي انھن جي چمڪ وسيلي ڇھن درجن ۾ ورهايو هئو جنھن ۾ سڀ کان گھڻي چمڪ واري تارن کي first Magnitude Scale يعني پھرين مقداري پيماني واري درجي جا تارا چيو ويو جيڪي ٿورا گھٽ چمڪ وارا هئا انھن کي ٻئي ۽ انھي ريت انکان گھٽ چمڪندڙن تارن جي ٽين درجي وارن ائين ڇھ اي مقداري درجا بڻايا ويا ان اصول موجب جنھن تاري جو درجاتي نمبر جيترو ننڍو هوندو هئو اهو اوترو وڌيڪ چمڪ وارو ۽ جنھن جو جيترو وڌيڪ اهو گهٽ چمڪندڙ چورائبو هئو جديد فلڪيات ۾ بہ اهو طريقو آهي جيڪي ان کان وڌيڪ صحيح اندازن تائين تارن جي چمڪ ناپيندا آهن ڪجھ هتي اسان مثال رکنداسين تارو Theta Leonis ٽين درجي ۾ هوندي بہ انجو درجاتي نمبر 3.34 آهي جيڪو صحيح آهي ڪجھ تارا ايترا چمڪندڙ آهن جو انھن جو درجاتي نمبر گھڻو گھٽ آهي ۽ انھي ريت سيرس Sirius نالي تارو جيڪو سڀ کان وڌيڪ چمڪندڙ تارو آهي انجو درجاتي نمبر منفي 1.47 آهي انھي طرح جديد فلڪياتدانن گھٽ چمڪندڙ تارن واري پاسي ۾ بہ واڌارو ڪيو آهي سڀ کان گھٽ چمڪندڙ تاري جو درجاتي نمبر ڇھ آهي پر جيڪڏهن اسان دوربين جو استعمال ڪريون تہ اسان انکان بہ گھٽ چمڪندڙ تارا ڏسي سگھون ٿا ائين اسانکي انکان بہ وڌيڪ وڏو درجاتي نمبر ڪتب ڪرڻو پوندو جيڪو ان تارن کي بيان ڪري ان عددن کي Apparent Visual Magnitude يعني ايم وي ظاهري ڏسجڻ واري مقدار جي نالي سان سڃاتو ويندو آهي ۽ هي اسانکي ٻڌائيندي آهي تہ تارا زمين کان ڪيئن ڏيکاربا آهن جيڪي تارا گھڻو وڌيڪ پري آهن اهوئي گھٽ چمڪندڙ ۽ جيڪي ويجھو اهو وڌيڪ چمڪندڙ نظر ايندو آهي ظاهري ڏسجڻ واري مقدار وٿين کي نظر انداز ڪندي آهي ۽ خالي اسانکي اهو ٻڌائيندي آهي جيڪو زمين کان ڪيئن ڏيکاربا آهن پر اڄڪلھ جديد فلڪيات ۾ اسانکي وڌيڪ صحيح طريقن سان تارن جي چمڪ ناپيون آهن ان لاءِ اسان تاري جي روشني کي توانائي جي وهڪري جو طريقو ڪتب ڪندا آهيون ان طريقي سان اسان تاري جي روشني جي وهڪري کي ناپيندا آهيون جنھن کي هڪ ميٽر اسڪوائر عراضي ۾ هڪ سيڪنڊ ۾ گذاريو ويندو آهي ۽ هي طريقو ئي اسانکي تارن جي چمڪ جي باري ۾ صحيح معلومات ڏيندي آهي
28 آڪٽوبر 2019 8:56 منٽن تي رکيو ويو سائنس جي دنيا
حوالا
زمرو:ستارا زمرو:ستاروي فلڪيات زمرو:فلڪيات
اصغر ساگر بلاگ تارو
تارن جي چمڪ ۽ وٿي 28 آڪٽوبر 2019 8:56 منٽن تي رکيو ويو سائنس جي دنيا
آڪاش ميراڻي
آڪاش ميراڻي، (Aakash Mirani) سنڌي ٻوليءَ جو هڪ شاعر آھي. جيڪو تعلقي سڪرنڊ ضلعي بينظير آباد پراڻي نوابشاھ ۾ 1977ع ۾ ڄائو. سندس شاعريءَ جو هڪ ڪتاب ”لهر لهر خوشبو“ ڇپجي چڪو آھي۔
زندگي جو احوال
سندس ڪتاب ۾ڄاڻايل بايوگرافيءَ موجب آڪاش لکڻ جي شروعات 1996ع ۾ شاگرديءَ واري دور کان ڪئي جڏهن هو ”لطيف سنگت“ جو رابطي سيڪريٽري هو. سندس ڪيترائي نظم مخطلف رسالن ۾ ڇپجي چڪا آھن.
ڪاري مٿي واري فارسي رڍ
thumb|250px|[[ڏکڻ آفريڪا جي شھر پريٽوريا ۾ ڪاري مٿي واري فارسي رڍ]]
ڪاري مٿي واري فارسي رڍ آفريڪا سان تعلق رکندڙ ٿلھي پڇ واري نسل جي ھڪ پالتو وارن واري رڍ جو نالو آهي جيڪا ان يا پشم نہ ڏيندي آهي. ان رڍ جو اصل تعلق صوماليا سان آھي ۽ اھا صومالي نسل جي رڍ مان پيدا ٿيل جنس آھي. گرمي کي ان وارين رڍن کان وڌيڪ برداشت ڪندڙ ھن رڍ جي پرورش عام طور تي گوشت ۽ چرٻي حاصل ڪرڻ لاءِ ٿيندي آهي. ڪاري مٿي ۽ اڇي جسم جي ڪري ان کي ڪاري مٿي واري رڍ سڏين ٿا. ھن رڍ جي نر ۽ مادي ٻنھي کي سڱ ڪانہ ٿيندا آهن. ھن جا لڙڪندڙ ڪن ڊگھا ٿين ٿا. ان جي پڇ جي بنياد ۾ چرٻي ھجڻ جي ڪري ٿولھ ھوندي آھي. ان جي سراسري واڌ واري نر گھٽي جو وزن اٽڪل 68 ڪلوگرام ۽ مادي رڍ جو 52 ڪلوگرام ھوندو آھي. ماديون 84 ڏينھن تائين کير ڏينديون آهن ۽ ھڪ رڍ جي کير جي سراسري پيداوار 50 ڪلو ھوندي آھي. ڄمڻ وقت نر ۽ مادي جو سراسري وزن 2.6 ڪلوگرام ھوندو آھي.
سڱر
سڱر:
مارو ماڙهو ڪڏهن ڪڏهن ته ڪَنڊيءَ جي سڱرن کي به رڌي ڏاڍي چاهه سان کائين. جو به اڻهوند واري وقت کي چڱو نڀايو وڃي. ٻهراڙيءَ جون زالون ڇا ڪنديون آهن، جو ڪنڊي جا ڪچڙا ڪچڙا سڱر پٽي، انهن کي گوار وانگر پاڻيءَ ۾ اُٻارينديون آهن. پوءِ انهن کي اونڌي،پاڻي ڪڍي، پوءِ ڇا ڪنديون جو ديڳڙي ۾ گيهه ۽ ڇليل ٿوم وجهي، ٽڙڪائي ٽڙڪائي اُن ۾ کڻي وجهنديون اونڌيل سڱر، پوءِ ڏوئيءَ سان چٿي چِٿي، پوءِ لاهي رکندس هيٺ. پوءِ وڌائي ڏينديون وينديوون. انهيءَ نموني سان لُلر، مليرڙو، پلي ۽ سرنهن جو ساڳ وغيره به رڌين.
گني وارو نار
گني وارو نار ايٽلانٽڪ سمنڊ جو ھڪ ننڍو سمنڊ جنھن جي آخري اتر اوڀر ۾ گيبون جو ڪيپ لوپيز، اتراولھ ۾ لائبيريا جو ڪيپ پامس واقع آھن . ھن سمنڊَ ۾ ڇوڙ ڪندڙ وڏين ندين ۾ نائيجر ندي ۽ وولٽا ندي شامل آهن. ان جي ساحلي ڪناري ۾ ٻہ خم يا قوس واقع آھن جن م بينن وارو خم ۽ بوني وارو خم شامل آهن.
نيپچون پائن
نيپچون پائن ھڪ الڳ يا خودڪار کليل جي ايس ايم واري سمارٽ واچ آهي. ھي ھڪ مڪمل سمارٽ واچ آهي جيڪا ڪيناڊا جي صارفن جي اليڪٽرانڪس ۽ پائڻ جوڳن شين جي ٽيڪنالاجي واري نيپچون ڪمپيوٽر انڪارپوريشن ٺاھي. ان جي تيار ڪرڻ جو اعلان سائمن تيان جنوري 2013 ۾ ڪيو ۽ نومبر 2013 ۾ اھا مارڪيٽ ۾ جاري ڪئي وئي. ڪمپني جي شروعاتي مھم ۾ صرف 27 ڪلاڪن ۾ ھڪ لک ڊالر جي امدني ٿي ۽ 30 ڏينهن ۾ اٺ لک ڊالرن تائين پھتي.
ڪليات
ڪليات __(Collection of Works):
مالي
مالي جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف مالي يا جمهوريه مالي آھي. پکيڙ ۾ آفريڪا جو اٺون وڏو ملڪ آهي. ان جي پکيڙ 12,40,000 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ آبادي 2018 جي تخميني مطابق 19,329,841 آھي ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ بماڪو آھي. ملڪ جي انتظامي ورھاست اٺ صوبن ۾ ٿيل آهي. اتريون پاسو صحارا رڻپٽ جو حصو اٿس ۽ آبادي ڏکڻ ۾ رھي ٿي جتي درياء نائيجر ۽ درياء سينگال وھن ٿا. ملڪ جي معيشت زرعي آھي.
ڪليات
”ڪليات“ عربي لفظ ”ڪل“ جو جمع آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”سڀ“. اصطلاحي معنيٰ موجب اُهو ڪلام جو مجموعو، جنهن ۾ ڪنهن هڪ شاعر جو سمورو ڪلام پيش ڪيل هجي؛ يعني منجهس هر ڪنهن قسم جو شعر ڏنل هجي.مطلب ته ڪليات ۾ شاعر جو هر فن تي چيل شعر موجود هوندو آهي .هن ۾ الف- ب وار قافين تي جوڙيل غزل جو مجموعو (ديوان) به شامل ٿي سگهي ٿو.ڪليات جي ترتيب اڪثر ٻن نمونن جي ٿيندي آهي. جيئن ته ڪنهن ڪليات ۾ پهريائين الف-ب وار غزلن جو مجموعو (ديوان) ڏئي، پوءِ باقي ٻيو سمورو ڪلام ڏنوويندو آهي، جنهن ۾ عروضي توڙي غير عروضي شعر شامل هوندو آهي ۽ ڪنهن ۾ وري سواءِ ڪنهن ترتيب جي سڀ ڪلام لکيو ويندو آهي. ڪي ڪليات اهڙا به ملن ٿا، جن ۾ رڳو غير عروضي شعر پيش ڪيل هوندو آهي، جنهن ۾ حمد، نعت، ڪافيون، ڏوهيڙا، وغيره شامل هوندا آهن. اهڙي قسم ۾، ڪليات مصري شاهه، ڪليات حمل، وغيره اچي وڃن ٿا. سنڌي ٻوليءَ ۾ هن وقت تائين جيڪي ڪليات ڇپجي چڪا آهن، تن جو تفصيل هن ريت آهن: ڪليات مصري شاهه، ڪليات حمل، ڪليات مسافر، ڪليات عزيز. ڪليات گدا، ڪليات خادم، ڪليات فاروقي، ڪليات امين، ڪليات دلگير، ڪليات ڪمال، ڪليات مائل، ڪليات نورل، ڪليات شيخ الهه بچايو، ڪليات حسين ديدڙ، ڪليات سانگي، ڪليات ميران محمد شاهه، وغيره. ..
ڀان سيدآباد تعلقو
ڀان سيدآباد تعلقو سنڌ جو ھڪ تعلقو آھي.
گھر
thumb|گھر گھر (Home) اهڙي جڳھ کي چئبو آهي جتي ڪنهن ماڻهو ۽ ان جي رهڻ، سمهڻ، آرام ڪرڻ، کاڌو پچائڻ، وهنجڻ ۽ ملڻ جلڻ جو بندوبست هوندو آهي. هي هڪ عام انسان جي پناھ گاھ آهي.گھر بنیادي طور تي عورت جي ایجاد آهي. گھر ملڪ جي شهر جو یا ڳوٺ جو بنیاد آهي. گھر همیشہ کان انسان جي لاء اهم رهيو آهي.جنهن وٽ گھر نہ هوندو آهي اهو هر وقت انکي حاصل کرڻ جي ڪوشش ۾ لڳل رهندو آهي انجي ڪري ابراهم ایڇ میزلو گھر کي انسان جي بنیادي ضرورت قرار ڏنو آهي.
گهر اِنسان جو پهريون مڪتب آهي ۽ اِهو ئي سڀيتا جو اوائلي ماڳ ۽ پنگتي جوڙجڪ جو مول مرڪز آهي. جيڪڏهن ماڻهو پنهنجي جيوت مِرن وانگر ڪاٽين ها، ته نڪي هجن ها گهر گهاٽ، نڪي مٽيون مائٽيون؛ خود ماءُ پيءُ سان به ناتو ڪونه هجي ها، جيئن وهٽن ۽ ڪتن ٻلن جو ڪونهي. گهر آهي ئي زال سان، جنهن تي گهر جهلڻ جو بار آهي، جنهنڪري اڄ تائين ”گهر واري“ معنيٰ زال يا جوءِ. خود ”گهر“ لفظ جي به اصطلاحي معنيٰ آهي ”زال يا جوءِ“. مثلاً ”فلاڻو پهريون گهر يا ٻيو گهر پرڻيو“. هتي ”گهر“ معنيٰ زال يا جوءِ. زال يا جوءِ به اُها جنهن سان لائون لڌل هجن. مطلب ته گهر جو بنياد پرڻي جي رسم تي ٻڌل آهي. گھر کي انگريزي ۾ ھائوس چوندا آهن، جيڪو پراڻي انگريزي جي لفظ ھس (hus) مان رھائش، ڇپر ۽ ڇانورو. لفظ ھس پراڻي انگريزيءَ ۾ وري پروٽو جرمن لفظ ھسن (husan) مان نڪتل آهي
هند آريائي ٻوليون
هندو آريائي ٻوليون انگريزي (Indo-Aryan) جن کي ڏيهي آريا ٻوليون به ڪوٺجي ٿو تن ٻولين ۾ ڪافي ٻولين جون لڙهون، خاندان يا گروپ شامل آهن جن ۾ سنسڪرت ۽ ٻيون ٻوليون شامل آهن. هيءُ ٻوليون هندستان، بنگلا ديش، نيپال، پاڪستان ۽ سريلنڪا ۾ ڳالهايون وڃن ٿيون.
اولهندو علائقو
مغربي انڊو-آريائي ٻوليون ، انڊيا، وچ ۽ وچ اوڀر وارن علائقن ۾، جھڙوڪ مدھيا پرديش ۽ راجستان ، ان کان علاوه پاڪستان جي ويجھي علائقن ۾.
حوالا
زمرو:اضافي حوالن جي ضرورت جا تمام صفحا زمرو:GND سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون زمرو:ٻولي خاندان زمرو:ٻوليون
ڪمپازيٽر
ڪمپازيٽر __(Compositor):
ڪلمات
ڪلمات __(Kalmat):
ڪمپازيٽر
ڪتاب جي ڪمپوزنگ، سيٽنگ، صفحن جي ڪاپين موجب ترتيب ڪندڙ. ..
آمري
آمري: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڄامشوري جي تعلقي مانجھند جي ھڪ يونين ڪائونسل يا ننڍڙو شھر آھي جنھن جو شمار سنڌ جي قديم شھرن ۾ ٿئي ٿو.
280px|thumb|آمري جو دڙو
زمرو: قديم ماڳ ۽ مڪان
ماھوٽا ( يو سي)
يو سي 22 ماھوٽا   سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا  لاڙڪاڻي تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي لاڙڪاڻي جي يو سي 10 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 8,552 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ ماھوٽا ھڪ وڏو ڳوٺ آهي ۽ ان يو سي جو صدر مقام آھي جيڪو رائيس ڪئنال ۽ دادو ڪئنال جي وچ تي قومي شاهراھ اين 105 تي واقع آهي. ان کان ھڪ ڪلوميٽر جي فاصلي تي يو سي جو ٻيو وڏو ڳوٺ چوھڙپور واقع آهي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ ماھوٽا، بروھي، مري، شاھاڻي، کوسا  ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ڳوٺ محمد صالح بروهي، ڳوٺ ماھوٽا، چوھڙپور ، ديھ چوھڙپور، پنجيديرو، سيد مطلب شاھ جي مزار، ماھوٽا ٿاڻو، ھاء پاور ٽرانسميشن ريڊيو پاڪستان چوھڙپور ۽ ٻيا شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين ,مشتاق احمد ماھوٽو ۽ وائيس چيئرمين منير احمد بروهي چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ گل محمد کوسو جو محمد ابراهيم کوسو ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري, مڊل، سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري تعليم جي سھولت ميسر آهي. ماھوٽا ڳوٺ ۾ ڇوڪرن ۽ ڇوڪرين جا پرائمري اسڪول ۽ ڳوٺ ٻاھران ھائر سيڪنڊري اسڪول واقع آهي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
حوالا
زمرو:سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون
شاھنواز ڀٽو ڪالوني
يو سي شاھنواز ڀٽو ڪالوني پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نيو ڪراچي سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ھن يو سي جي ڏکڻ ۾ خواجه اجمير نگري ۽ گلشن سعيد ، اولھ ۾ مصطفي ڪالوني واقع آهي. ھن ڪالوني م گھاٽي آبادي آھي. ڪالوني مان گذرندڙ روڊن جا نالا سرجاني روڊ، شاھراھ نورجهان، سيد فياض علي روڊ آھن. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي، سرائڪي ۽ سنڌي شامل آهن. ھن يونين ڪاميٽي جو 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ چيئرمين محمد شاھد ڪليم خان ۽ وائيس چيئرمين محمد طيب حسين چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. ھن يو سي ۾ موجود علائقا سيڪٽر 1، مري ڳوٺ، سوات ڪالوني، مون سٽي شامل آهن.
حوالا
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
رضا لانگاھ
رضا لانگاھ (انگريزي:Raza Langah) سنڌ ۾ جنم وٺندڙسنڌي ٻولي جو بهترين جديد شاعر آهي.
زندگي جو احوال
رضا لانگاھ جو اصل نالو رضا ايوب  پُٽ ولي محمد لانگاھ آهي. رضا سنڌ جي شهر مورو، ضلعو نواب شاهه هاڻ نوشهرو فيروز ضلعو ۾ 9 مئي 1969ع تي جنم ورتو.
تعليم
رضا لانگاھ پرائيمري تعليم مورو شهر ۾ حاصل ڪئي. هن مئٽرڪ ھاء اسڪول مورو مان 1985ع ۾ پاس ڪئي. ۽ انٽر جو امتحان 1987 ۾ مھراڻ ڊگري ڪاليج مورو مان پاس ڪيو. . بي اي جي ڊگري شاھ عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور مان حاصل ڪيائين، جڏهن ته ايم اي سياسيات 1990ع،  ايم اي اڪنامڪس  1993ع ۾ ۽  ايم اي سنڌي ادب ۾ 1996ع ۾ پڻ شاھ عبداللطيف لطيف يونيورسٽي خيرپور مان حاصل ڪيائين.
شاعري جي ابتدا
رضا لانگاھ شاعري جي ابتدا 1985ع ۾ ڪئي. سندس مضمون ۽ شاعري سنڌي ٻوليءَ جي معياري رسالن، سوجھرو. تخيل، پرک، نئين آس، نئون نياپو، رومي ادب، سڦلتا، سڳنڌ، عبرت ميگزين حيدرآباد ۾ شايع ٿيل آهي. جڏهن ته سندس قلمي پورهيو روزاني ڪاوش، روزاني آفتاب- روزاني مھراڻ، روزاني هلال پاڪستان ، روزاني عبرت، روزاني خادم وطن، روزاني برسات، روزاني سوال، روزاني سرواڻ، روزاني عوامي آواز، روزاني خبرون ۽ روزاني جاڳو اخبارن ۾ شايع ٿيل آهي. سندس چپيل ڪتاب "دعائون ننڊ مان جاڳيون، شاعري" 2014ع  ۽ "مان دراوڙ ديس جو" شاعري 2018ع  ڇپيل آهن. رضا لانگاھ سنڌي ادبي سنگت شاخ مورو جو سيڪريٽري پڻ رهيو آهي.
حوالا
زمرو:شاعر زمرو:سنڌي ماڻھو
پيلي ندي
پيلي ندي يا ھوئانگ ھي عوامي جمهوريه چين جي يانگزي ندي کان پوءِ ٻيون نمبر وڏي ندي آھي ۽ دنيا جي ڇھين سڀ کان ڊگھي ندي آھي جنھن ي ڊيگھ 5464 km آھي. ھن ندي جي شروعات اولھ چين جي صوبي چنگھائي جي بايان ھار جبل کان ٿئي ٿي جتان پوء اھا چين جي 9 صوبن ۾ وھندي شئنڊانگ صوبو شئنڊانگ صوبي جي شھر ڊونگيئنگ جي ڀرسان بوھائي سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. ان جي طاس جي اوڀر ۽ اولھ واري وسعت 1900 km آھي ۽ اتر ڏکڻ واري وسعت 1100 km آھي. ان جي سموري شاخن سميت وھڪري جو علائقو لڳ ڀڳ 795000 km2 آھي.
پيلي ندي م ڇوڙ ڪندڙ ندين ۾ اڇي ندي، ڪاري ندي، ڊاڪسيا ندي، تائو ندي، ھوئانگ شوئي ندي، داتونگ ندي، ژوئانگلانگ ندي، ژولي ندي، چنگشوئي ندي، ڊاھيئي ندي، ڪويي ندي، ووڊنگ ندي، فين ندي، ويئي ندي، لوئو ندي، چن ندي ۽ ڊاوين ندي شامل آهن.
ڪڇڙ جي رسم
ڪڇڙ جي رسم سنڌ ۾ ھڪ علائقائي رسم جو نالو آهي. پٽ ٻار پنجن مهينن جو ۽ ڌيءُ جڏهن ستن مهينن جي ٿيندي آهي تڏهن ڪڇڙ ڪندا آهن. ڪڇڙ تي به ڏاڏا ڳائڻ وڄائڻ ڀت پوت ٿيندا آهن، ان ڏينهن انهي ٻار کي ٻار جو ڪو وڏو، ڏاڏو، چاچو يا مامون، پهرين ڪڇ تي کڻندو آهي، ڪڇڙ ڏڻ وار ڏسي ڪنهن سڀاڳي ڏينهن تي ڪندا آهن. ٻي ڪڇڙ ٿيڻ کانپوءِ ٻار کي ڪڇ تي ڪير به کڻي سگهي ٿو. جيسين ڪڇڙ نه ٿيندي آهي تيسين ٻار کي رڳو هنج ۾ کڻندا آهن ڪڇ تي نه کڻندا آهن.
حوالا
زمرو:رسمون
ڀت جبل
ڀت جبلانگريزي ٻولي ( Bhitt Mountain) کيرٿر جبل جو هڪ سلسلو آهي جيڪو دادو ضلعي جي جوهي تعلقي ۽ ڄامشورو ضلعي جي سيوهڻ شريف تعلقي ۾ اچي وڃي ٿو. ڏکڻ طرف بڊو جبل سان ملي ٿو.
حوالا
زمرو:سنڌ جا جابلو سلسلا زمرو:سنڌ جا جبل
سائيٽ ٽائون
سائٽ ٽائون پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي اولهه جو هڪ تعلقو آهي.
زمرو:سنڌ جا تعلقا زمرو:ڪراچي جا گردونواح
پڌري
پڌري  سنڌ ۾ شادي کان اڳ جي ھڪ رسم جو نالو آهي. جڏھن ٻن خاندانن جي فردن وچ م شادي متعلق ڳالھ ٻولھ طئي ٿيندي آهي تہ ان جي پڌرائي ڪرڻ لاء اھا رسم ڪئي ويندي آهي. سنڌ جي ٻھراڙيءَ ۾ پراڻي دور ۾ پڌري تي عورتون هڪ پارو گهرائي ان ۾ پنج پاءَ مصريءَ جا يا جيڪو جيتري پڄي سگهي، اوتري وجهي، ننڍڙي کهنبڙي سان منهن ڍڪي رکنديون ھيون. هڪ کهنبو ۽ هڪ جوڙو ڪنوار جي لاءِ تيار ڪري رکنديون ھيون. کهنبي جي پلاند ۾ ايڪيهه روپيا يا جيڪو جيترو سري سگهي ٻڌبا ھئا. پوءِ اهو سامان کڻي ڳائينديون وڄائينديون ڪنواريتي گهر وينديون ھيون. ٻئي پاسي گهوٽ ڪپڙا پائي، عزيزن قريبن، سنگت ساٿ سان ڪنواريتن جي اوطاق ۾ ايندو ھو. ڏاڍا دهل ڌمر وڄندا ھيا، پوءِ ڪنواريتا کير آڻيندا ھيا ۽ ان ۾ گهوٽيتا کنڊ وجهنڊا ھيا، ان مان هڪ گلاس ڀري ڏاڍي شان سان ڍڪي ٺاهي، زالون ڳائينديون وڄائينديون کڻي گهوٽ لاڏي وٽ اينديون هيون. گهوٽ ان کير مان اڌ پيئندو ۽ اڌ ورائي زالون ڪنوار ڏي کڻي وينديون ھيون ۽ وڃي کيس  پيارينديون ھيون. گهوٽ کير جي گلاس ۾ ڏهه رپيا يا پڄت سارو وجهندو ھو. جيڏيءَ مهل گهوٽ کير پيئندو ھو، زالون گهڻو ڪري هي لاڏو چونديون ھيون:
"کير لاڏل تنهنجي وات سيج وڇايان پر ڀات الله لائيا  ڀاڳ   ڀنيءَ  رات"
گهوٽ جي کير پيئڻ کان پوءِ، شريڪ ۽ دعوتي گهور ڏيندا ھئا. اها کير جي گهور به ڪنواريتن ڏي ويندي ھئي. گهوٽ جي کير پيئڻ کان پوءِ، شريڪن ۽ دعوتين کي به کير پياريندا ھئا.کير  پيئڻ کان پوءِ سڀني ۾ مصري يا پتاشا، يا لڏون يا ٽڪيون ورهائيندا ھئا. ائين زالون ڳائينديون وڄائينديون واپس گهر اينديون ھيون ۽ پڌريءَ جي رسم پوري ٿيندي ھئي.
گلشن سعيد
يو سي گلشن سعيد پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نيو ڪراچي سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ھن يو سي جي اتر ۽ اولھ م يو سي شاھنواز ڪالوني ۽ ڏکڻ م اجمير نگري واقع آھن. ھن يو سي ۾ نيوڪراچي سيڪٽر 3 واقع آهي آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت ۾ سنڌي پنجابي ۽ پٺاڻ شامل آهن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يونين ڪاميٽي جو چيئرمين عبدالوحيد ۽ وائيس چيئرمين اقبال شميم چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. ھن يو سي م پاڪستان شپ اونر گورنمينٽ ڪاليج ۽ مولانا شوڪت علي گرائونڊ واقع آھن. ھن يو سي مان شاھراھ نورجهان گذري ٿي.
حوالا
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
ڪنٺ
ڪنٺ (Kanth)جي معنيٰ ڪپر، ڪنارو، يا ڪنڌي آهي. هڪ ڪنٺ جي پھرين ۽ آخري سٽ ڪناري وارو ڪردار ادا ڪن ٿيون. ڪنٺ 9 سٽن تي نظم جي فارميٽ ۾ لکيو وڃي ٿو. هن ۾ هڪ موضوع هوندو آهي. ان ئي موضوع جو هڪ لفظ عنوان طور اچڻ ضروري آهي. ڪنٺ جي ٻين سٽ اٺين سٽ جي هم قافيہ، جڏهن تہ ڪنٺ جي چوٿين ۽ پنجين سٽ پاڻ ۾ هم قافيہ هونديون آهن ۽ ٽين سٽ ستين نمبر تي ورجاءَ طور ڪتب اچي ٿي ۽ ڇھين سٽ سان هم قافيه ٿي ڪم ايندي آهي. جڏهن تہ آخري سٽ پھرين سٽ سان قافيو ملائي ڪنٺ مڪمل ڪندي آهي.
حوالا
زمرو:شاعري
ڪنز
ڪنز __(A treatise on the question of religion):
فتح پور (ڪنگا)
فتحپور  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل, ديھ ۽ ڳوٺ جو نالو آهي جيڪي  لاڙڪاڻي تعلقي ۾ واقع آهن. ان کي تعلقي لاڙڪاڻي جي يو سي 11 پڻ چوندا آهن. 2017 جي آدمشماري مطابق يو سي جي ڪل آبادي 18,583 ۽ ديھ فتح پور جي ڪل آبادي 9,387 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ ڳوٺ ڪنگا  ھڪ وڏو ڳوٺ آهي ۽ ان يو سي جو صدرمقام آھي ۽ لاڙڪاڻو ميروخان روڊ تي واقع آهي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ گوپانگ، جھنجھڻ، مغيري، ڪنگا، سولنگي، سومرا ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ديھ فتحپور, ديھ ڪنگا (آبادي 5,209)، ديھ ڪاٺڙ (آبادي 2987)، ڳوٺ عامر خان مغيري، ڳوٺ فتحپور، ڳوٺ خان محمد جھنجھڻ، ڳوٺ پليو خان گوپانگ, ڳوٺ مھراب جھنجھڻ ۽ ٻيا شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين امان الله جي جھنجھڻ ۽ وائيس چيئرمين بشيراحمد گوپانگ چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ ڪنگا جو علي ڏنو ڪنگو ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
منگھو پير ٽائون
منگهو پير ٽائون پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي اولھ جو هڪ تعلقو آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
بابا احمد بکري
بابا احمد بکري، عالم، فاضل ۽ چشتي سلسلي جو صوفي بزرگ هو، سيد نظام الدين اولياءَ دهلوي جو خليفو هو. کانئس روحاني فيض حاصل ڪري، احمد آباد ۾ اچي رهيو. تاريخ 19- ذوالقعد نائين صدي هجري جي اوائل (15- صدي عيسوي) جي شروعات ۾ وفات ڪيائن.
ڪوتا
ڪوتا __(Poetry):
هنديءَ ۾ شاعريءَ کي ڪوتا سڏبو آهي. (وڌيڪ ڏسو: ««شاعري»»). .
ڏانوڻ
ڏانوڻ جي رسم: ٻار جڏهن پيرين سيرين ٿيندو آهي، تڏهن سندس ڏانوڻ ڪندا آهن، سو هيئن، جو ڏانوڻن واري ڏينهن ماءُ کهنبا ڪپڙا پائيندي آهي. ان ڏينهن سڏ سلح به ڏيندا آهن ۽ ڪي ته مڱڻهارن کان دس نه وڄرائيندا آهن. پوءِ ڇا ڪندا جو يارهن بسريون پچرائي اهي ڪنهن ٿالهه ۾ وجهندا آهن جي مٿان ٻيو ٿالهه اونڌو ڪري ڏيندا. پوءِ ان اونڌي ٿالهه تي ٻار کي بيهاريندا پوءِ ٻار جو چاچو يا مامو يا ڪوبه وڏو، ٻار جي ٻنهي ٽنگن ۾ مُرن وٽ گلابي پٽ جون تندون ڏانوڻ وانگر ڏائيندو پوءِ قينچي سان اهي تندون ڪپي ٻار کي کڻي وٺي ڀڄندو آهي. واڌايون واڌايون (مبارڪون) ٿي وينديون آهن. چوندا آهن ته ٻار جا ڏانوڻ جي مامو ڪپيندو ته ٻار هلڻ ۽ ڊوڙڻ جو تکو ٿيندو جي نه ته پيو هلندو وڇڙندو. بس پوءِ ڏاڍا ڳائڻ وڄائڻ ٿيندا ڀت پوت ٿيندا ۽ اهي بسريون ورهائي ڏيندا آهن.
ڪوپائي ڪٿا
ڪوپائي ڪٿا
انگريزي اصطلاح ساگا (saga) لفظ جو انهن ڪهاڻين سان ٿيندو هو، جن جو واسطو ٻيٽن (island) يا اتر قطب ۽ ناروي جي ملڪن سان ٿيندو هو. هينئر ان اصطلاح کي هر ان تاريخي ڪٿا لاءِ استعمال ڪبو آهي، جن ۾ بهادرن، سورمن ۽ انهن انسانن جو ذڪر هوندو آهي، جن انساني نسلي سفر ڪيو آهي. هن قسم جون ڪهاڻيون ڪنهن خاندان جي تاريخ تي مشتمل ۽ سلسلن جي صورت ۾ هونديون آهن. اهڙو هڪ ڪتاب انڊس ساگا (Indus Saga) يا سنڌوءَ جي طويل ڪهاڻي اعتزاز احسن انگريزيءَ ۾ لکيو آهي. ادب انقلابي، سنڌ جي تاريخ کي هن نئين انداز ۾ ”سنڌ جي ڪوپائي ڪٿا“ جي نالي سان لکيو آهي ..
8 سيپٽمبر
8 سيپٽمبر ، عيسوي سال جو 251 هون (ليپ سال 252 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 114 ڏينهن (ليپ سال 115 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:سيپٽمبر
پيمريڊيا
پيمريڊيا جيتن جو ھڪ نسل آھي جنھن جون ٻہ جنسون ملن ٿيون جن ۾ پيمريڊيا مارلوٿي ۽ پيمريڊيا راريڊلئي شامل آهن.جيڪي اھڙن ٻوٽن ۾ رھندا آھن جيڪي پنھنجي وارن جھڙن تندن مان چنبڙندڙ مادي جي ذريعي ڪجھ جيتن کي ڦاسائيندا آھن جن کي پيمريڊيا جا ھي جيت کائيندا آھن ۽ شڪار ھضم ڪري جيڪو نيڪال ڪڍندا آهن اھو ٻوٽا جذب ڪندا. ھنن جيتن جي بقا انھڻ ٻوٽن جي بقا تي منحصر آھي جن ذريعي خوراڪ حاصل ڪندا آهن. انھن کي پر ھوندي بہ گھٽ اڏرندا آھن.
جھنڊ
جهنڊ جي رسم، ٻهراڙيءَ ۾ جيڪي ماڻهو عقيقو نہ ڪندا آهن، اهي وري ٻار جي جُهنڊ ڪندا آهن. اها جهنڊ يا تہ ڪنهن وليءَ تي باسيندا آهن يا تہ مرشد هٿ سان چڳ ڪپيندو آهي. باقي وار حجام لاهيندو آهي. جي مرشد چڳ ڪپيندو تہ اهو ٻار مريد بہ انهي جو ئي ليکبو آهي،جڏهن ٻار ڪجھ وڏو ٿيندو آهي تڏهن جهنڊ جو ڏينهن مقرر ڪري شريڪن کي ڏاڍيون دعوتون دڙيون ڏيندا آهن. پهرين پهرين گهر ۾ ڌوم ڌام سان ڳائڻ وڄائڻ ٿيندو آهي، جڏهن زالون هڙئي اچي گڏ ٿينديون آهن تڏهن ڳائينديون وڄائينديون ٻار کي کڻي اينديون مرشد وٽ ياڪنهن وليءَ تي.جتي جهنڊ ياسيل هوندي اٿن. پوءِ اتي ديگ ڀت جي لهرائينديون يا ڪُٽي يا پتاشا يامٺائي ورهائينديون پر ورڇ جهنڊ لهڻ کانپوءِ ورهائينديون آهن. جهنڊ سوا پهر سج کان اڳ به لهرائينديون آهن پوءِ يا مرشد يا انهيءِ درگاه جو مجاور پهريون چڳ ڪپيندو. گهڻو ڪري سڄي پاسي پهرين چڳ ڪپيندا آهن باقي مٿو حجام ڪوڙيندو پوءِ ورڇ ورهائي ڳائڻ وڄائڻ ڀت پوت ڪندا آهن. فقير يا مرشد کي جيڪو جيتري پڄي سگهي اوتري موکا رکي.
جهنڊ جي ڏينهن ماءُ سائي سٿڻ. گج يا ڳاڙهو ڀرت تي چولو ۽ مٿي کهنبو ڪندي آهي. ان ڏينهن جيسين جهنڊ لهي تيسين ٻار جي ماءُ ٻار جو پيءُ ۽ حجام نيرانا هوندا آهن. جيسي حجام جهنڊ لاهي تيسين ماءُ ڪٺمال يا سٽ جو اوبرو هٿن ۾ پئي ڦيرائيندي بہ آهي ۽ هڪ وک اڳتي هڪ وک پوئتي پئي کڻندي بہ آهي تيسين جيسين پيءُ ٻار جي جهنڊ لهرائي کڻي ايندو آهي، ماءُ وٽ پوءِ ماءُ پيءُ کي 5 روپيہ يا پنج آنا يا پنج پئسا ڏئي پٽ وٺندي آهي، جهنڊ لاءِ سوڻ بسريون ڪندا آهن، جي يارهن لپن يارهن ٻڪن يارهن پائن ۽ يارهن سيرن جي ڪڻڪ جي اٽي جون ڪنديون آهن جي جهنڊ کان پوءِڏاڏي پوٽن ۾ ورهائي ڇڏينديون آهن. ۽ اهي ٻار جي مٿي تان لٿل وار ڪنهن ڳاڙهي اڳڙيءَ ۾ ٻڌي ڪنهن سائي وڻ ۾ ٻڌي ڇڏيندا آهن. جهنڊ گهڻو ڪري ايڪيهين مهيني لهرائيندا آهن جي نہ هيءَ بہ سکا آهي جڏهن کپين تڏهن ڏين.
ڀونگر سومرو
ڀونگر سومرو سنڌ جي سمورا گھراڻي جو ٻيون نمبر بادشاھ جيڪو سومري سردار جو پٽ ھيو. ھن لاء غير مستند روايتون آھن تہ ھن ٻہ شاديون ڪيون ھڪ پنھنجي ذات مان جنھن مان کيس دودو سومرو نالي پٽ ھيو ء ھڪ ٻي ذات مان جنھن مان کيس چنيسر سومرو نالي پٽ ھيو. ھن جي ھڪ ڌيءُ جو نالو ٻاگھي ھيو. مولائي شيدائي لکي ٿو تہ:ڀونگر پيءُ جي وفات کان پوءِ پندرهن ورهيه حڪومت ڪري سنه 1068ع ۾ وفات ڪئي تاريخ سومرا سنڌ ۾ لکيل آهي تہ:ڀونگر پيءُ جي وفات کانپوءِ حڪومت جي مسند ۽ موروثي تخت تي ويهي، اڳتي وک وڌائي حڪومت ڪرڻ لڳو. پنڌرهن سال حڪومت ۽ بادشاهيءَ ۾ مشغول رهيو. سن 461 هه ۾ بقاواري جهان ڏي روانو ٿي ويو. تاريخ سومرا سنڌ مطابق مستند تاريخي روايتن م چنيسر نالي سان ڀونگر جو پٽ ثابت ڪونھي.
گلبرگ ٽائون
گلبرگ ٽائون پاڪستان جي صوبي سنڌ جي شھر ڪراچي جي سٽي گورنمينٽ نظام دوران قائم ڪيل 18 ٽائونن مان ھڪ ٽائون جيڪو 2011 م قائم ڪيو ويو ۽ 2015 ۾ ضلعي نظام جي بحالي سان ختم ڪري ان کي تعلقي ۾ تبديل ڪري ان کي گلبرگ سب ڊويزن جو نالو ڏنو ويو.
بسيلس بيڪٽريا
بسيلس بيڪٽريا بيڪٽيريا جو ھڪ قسم آھي.
حيدرآباد
حيدرآباد (Hyderabad, India) (/ˈhaɪdərəbæd/ (هن آواز ٻڌندڙ جي باري ۾) HY-dər-ə-bad، تيلگو: [ˈɦaɪ̯daraːbaːd]، اردو: [ˈɦɛːdəɾaːbaːd]) هندستان جي رياست تيلنگانا ۽ ڊي جيور  آنڌرا پرديش جي گاديءَ جو هنڌ ۽ وڏو شهر آهي. اهو ڏکڻ هندستان جي اترئين حصي سان گڏوگڏ موسي نديءَ جي ڪناري سان، دکن جي مٿاهون پٽ تي 650 ڪلوميٽر2 (250 چورس ميل) تي پکڙيل آهي. 542 ميٽر (1,778 فوٽ) جي سراسري اونچائي سان، حيدرآباد جو گهڻو حصو هٿراڌو ڍنڍن جي چوڌاري ٽڪريءَ واري ميدان تي واقع آهي، جنهن ۾ حسين ساگر ڍنڍ به شامل آهي، جيڪا شهر جي مرڪز جي اتر ۾، شهر جي قيام کان اڳ واري آهي. هندستان جي 2011 جي مردم شماري مطابق، حيدرآباد هندستان جو چوٿون نمبر وڏو آبادي وارو شهر آهي جنهن جي آبادي 6.9 ملين رهاڪن جي شهر جي حدن اندر آهي، ۽ ميٽروپوليٽن علائقي ۾ ان جي آبادي 9.7 ملين رهاڪن جي آبادي آهي، ان کي ڇهين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر بڻائي ٿو. هندستان ۾ ميٽروپوليٽن علائقو. 74 بلين يو ايس ڊالر جي پيداوار سان، حيدرآباد هندستان ۾ پنجون نمبر وڏي شهري معيشت آهي.
حوالا
زمرو: ھندستان جا شھر، وسنديون ۽ واھڻ
17 ربيع الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الاول
ڪوڏاڻا
ڪوڏاڻا (Children Song) گهرن ۾ وڏڙيون، پنھنجي پٽن، پوٽن، ڏوهٽن کي هٿن ۾ جهلي ڪڏائينديون آهن ۽ خوش ڪنديون آهن. ڪوڏاڻا= ڪوڏ + هاڻا، يعني خوشيءَ وارا يعني ٻار کي خوش ڪرڻ جا گيت آهن. شاھ سائين ”ڪوڏ“ لفظ هن ريت ڪتب آندو آهي: ”سينگاريائون سيد چئي، ڪرها منجھا ڪوڏ“.
اينڊروئيڊ
اينڊروئيڊ (، Android (operating system)) سمارٽ فونز ۽ ڊيسڪٽاپ ڪمپيوٽرن لاءِ لينڪس تي مبني هڪ آپريٽنگ سسٽم آهي. هي اوپن هينڊسيٽ اتحاد، گوگل ۽ چند ٻين واپاري اِدارن گڏجي تيار ڪيو. شروعات ۾ هِن آپريٽنگ سسٽم کي انڊرائيڊ ڪمپني طرفان ٺاهيو ويو. جنهن کي بعد ۾ 2005ع تي گوگل طرفان خريد ڪيو ويو. اينڊروئيڊ کي 2007 ۾ عوام ۾ ظاهر ڪيو ويو جڏهن ته ايڇ ٽي سي موبائيل ڪمپني طرفان سيپٽمبر 2008 ۾ متعرف ڪرايو ويو. اينڊروئيڊ جو هلندڙ ورجن 10.0 آهي جنهن کي اينڊروئيڊ 10 جو نالو ڏنو ويو آهي. جيڪو 3 سيپٽمبر 2019 ۾ متعرف ڪيو ويو. اينڊروئيڊ جي اوپن سورس ڪوڊ کي اينڊروئيڊ اوپن سورس پروجيڪٽ (اي او ايس پي) جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. جنهن کي اختياري اپاچي لائينس طرفان مليل آهي.
تاریخ
اينڊروئيڊ انڪارپوريٽڊ متحده آمريڪا جي رياست ڪيليفورنيا ۾ 2003 ۾ قائم ٿِي جنهن کي 2005 ۾ گوگل خريد ڪيو هو. 2007 ۾ اوپن هينڊسيٽ اتحاد نالي هڪ تنظيم سامهون آئي جنهن ۾ ڪُجهه واپاري ادارا بروڊڪام ڪارپوريشن، گوگل، ايڇ.ٽي.سِي، انٽيل، ايل.جي، مارويل ٽيڪنالاجي گروپ، موٽورولا، نويڊيا، والڪوم، سامسنگ اليڪٽرانڪس، سپرنٽ نيڪسٽل، ٽي_موبائل ۽ ٽيڪساس انسٽرومنٽس شامل هُئا
ايپليڪيشنز
ايپليڪيشنز (ايپس) جيڪي اينڊروئيڊ ڊوائيس جي فنڪشن کي هلائن ٿيون، ”اينڊروئيڊ سافٽويئر ڊولپمينٽ ڪِٽ“ کي استعمال ڪندي لکيون ويون آهن، انکان علاوه ”جاوا“ پروگرامنگ ٻولِي کي پڻ اينڊروئيڊ تي مڪمل اختيار حاصل آهي. ايپليڪيشن ٺاهڻ لاءِ مختلف سافٽويئر استعمال ڪيا وڃن ٿا، ڊسمبر 2014 ۾ گوگل پاران ”اينڊروئيڊ اسٽوڊيو“ نالي هڪ سافٽويئر لانچ ڪيو ويو جيڪو اينڊروئيڊ ايپليڪيشن ٺاهڻ لاءِ  IntelliJ IDEA تي مشمل آهي.
ورجن (نسخا)
اينڊروئيڊ جي ڊسمبر 2009 کان پوءِ ، سيپٽمبر 2015 جو اينڊروئيڊ ورجن 4.4 ”ڪِٽڪيٽ KitKat“ سڀ کان وڌيڪ مشهور اينڊروئيڊ ورجن آهي جيڪو 39.2% اينڊروئيڊ ڊوائسز ۾ موجود آهي. ٻئين نمبر تي ”جيلي بِينJelly Bean“ جا مختلف ورجن آهن (4.1–4.3.1). هر اينڊروئيڊ ورجن کي الڳ نالو ڏنو ويندو آهي، اينڊروئيڊ جا سڀئي ورجن هيٺ ڏجن ٿا.
چوڏهن معصوم
چوڏهن معصوم اصل ۾ ’چهارده معصومين عليهم السلام‘ کي سنڌيءَ ۾ ’چوڏهن معصوم‘ چوندا آهن.
اسم مبارڪ
چوڏهن معصومن مان مراد:
حوالا
زمرو:اسلامي اصطلاح
ڏندن جو سوڻ
ڏندن جو سوڻ:
سوڻ ته زالون هر ڪم ۾ ٺاهيو ويٺيون هونديون آهن، ٻيون ڳالهيون ته ٺهيو پر رڳو شل نه ٻار کي پهرين هيٺين ڏندن اچڻ جي بدران مٿيان اچن- زالون چونديون ته خيرين سالحين ناناڻن کي ڪو چڱو آهي ڇا؟ سوڻ ضرور ٿيندو، جي ٿورو ضد ڪبو ته ڳالهائڻ جون گهٽيون بند پهرين مٿيان ڏند اچڻ ته ناناڻن کي چڱو ناهي ان ڪري سوڻ به ڪو ناناڻن مان ڪري. گهڻو ڪري اهو سوڻ مامو ڪندو آهي. جي مامو نه هجي ته ٻار جي ماءُ جنهن کي ڀاءُ ڪري سڏيو هجي يا سندس سوٽ ماسات اهو سوڻ ڪري. اهو سوڻ هيئن ڪندا آهن جو مامو ٻار کي کڻي انهي هنڌ ايندو آهي جتي ٽن ٻُنين جا ٻنا ملندا هوندا آهن. اتي مامو هڪ ڪکن جي جهوپڙي ٺاهي، ان ۾ ٻار کي ويهاري سندس اڳيان جست جي وٽيءَ ۾ ٺهيل ڪُٽي رکندو آهي. پوءِ ڇا ڪندو جو جهوپڙيءَ کي هڪ پاسي کان باهه ڏيندو ۽ جهٽ ڏئي ٻار کڻي وٺي ڀڄندو. پاڻ ڀڄندو به ويندو ۽ چوندو به ويندو ته ” هيٺين هوندي مٿيان آيا هيٺين هوندي مٿيان آيا“- ٻار کي کڻڻ مهل اها ڪٽي ۽ وٽي انهي ڀُنگي ۾ ئي ڇڏي ايندا آهن. زالون گهڻو ڪري ٻارن تي اولڙو يا تڙڪو ٿيڻ ڪونه ڏينديون آهن. جي کڻي ٿي به پئي بجو ڏئي ڇڏينديون آهن. جي ڪنهن ٻار کي دَست يا اُلٽيون ٿي به پيون ته چونديون ته امان صدقي سَٽ آئي اٿس يا چونديون ته دَئي جو حساب ٿيو اٿس. جي واقعي ڪٿي ٻار ڪريو هوندو ته ان جاءِ تي پاڻي هاري ڇڏينديون جي ٻار بيمار ٿي پيو ته چونديون اِهو ڌِڪ کاڌو اٿس ٻار کي سٽ پئجي وئي آهي. کڻي ڦوڪارو ڏياريوس ته ساڳيوئي چڱو ڀلو ٿي پئي. پوءِ ڇا ڪنديون جو ڦوٽن جي ڪَڻ سنهي ڪري چپٽي ڀري ٻار جي زبان تي رکي آنڱر ٻار جي تارونءَ تي رکي آنچر جي زور تي ٿورو ٻار کي کڻي وات وات ۾ وٺي ڦوڪ ڏينديون ته ڦوٽا وڃي ڪاڪڙي کي لڳندا. ٻار اُٺ جي ليڏوڻي ۽ اسپنگر جي چپڙي چاڙهجي ڇڏينديون جي ٻار جي ڌڪ کائڻ مهل، هڪيون بيٺل هونديون ته جهَٽ ڏئي وات ۾ آنڱر وجهي تارون تي رکي ٻار کي مٿي کڻي ڪاڪڙي ۾ ڦوڪ ڏئي ڇڏينديون.
ڪوڊيڪس
ڪوڊيڪس (Codex) ڪتابي صورت ۾ قلمي نسخو، قديم دور جون لکتون پنن تي، ڪاٺ جي ٽڪرن ۽ پنن تي به ڪيون وينديون هيون، جيڪي ڪتابي صورت ۾ گهڻو پوءِ آيون.
حوالا
زمرو:ڪتاب بلحاظ قسم
ڪاڪس بيڪٽريا
ڪاڪس يا ٻير وانگر بيڪٽيريا. جنھن جو جمع ڪاڪاء ھڪ بيڪٽيريم يا آرڪيئان جو نالو آھي جيڪو شڪل ۾ بال جھڙو، گولائي جھڙو ھوندو آھي  ڪاڪاء اصل جديد لاطيني ٻوليءَ مان ورتل لفظ آهي جنھن ۾ وري قديم يوناني مان آيو جنھن جي معني ٻير آھي.
ڊيڄڙي جو سوڻ
ڊيڄڙي جو سوڻ:
جي ٻار موڇڙو هوند آهي ۽ کيس تپ تي پوندو آهي ۽ تپ ۾ ڇرڪ ڀريندو آهي يا ڊڄندو آهي يا گهڻو تپ کان اکيون ڦري وينديون اٿس ته زالون ”ائي مٺيس هو ٿي ويو اٿس.“ وس پڄندي ٻار جي اڳيان ڊيڄڙي جو نالو به ڪين وٺنديون، جي ڪنهن وٺي به وڌو ته ڪلمون ڀري ڇڏينديون. بس پوءِ جيسين ٻار بيمار هوندو تيسين روز شام جو ڊيڄڙي جو سوڻ ضرور ڪنديون. سو هيئن جو سڪن ڪکن جي ڌائي کڻي ان کي هڪ پاسي کان باهه ڏينديون. ٻار جي سيرانديءَ ڪو ٿالهه يا پاٽ رکي اهو ٻرندڙ موئو دلي ۾وجهيون پوءِ دلو اونڌو ڪري انهي ٿالهه يا پاٽ ۾ رکنديون ۽ دلي جي مٿان ٽڦڻي ۽ چِمٽو رکي مٿان پاڻي نائينديون ته دِلو وٺي پاڻي کڻندو ۽ ڦڦ ڪندو. جيترو دلو گهڻو ڦڦڪيو چونديون ته ٻار اوترو وڌيڪ ڊنو آهي.
حوالا
زمرو:رسمون
حياتياتي تقسيم
رابرٽ ايڇ.وٽيڪر Robert H. Whittaker جون 1969 ۾ تجويز ڪيل زندہ جاندارن جي درجہ بندي لاء نئون سرشتو جنھن ۾  پنج ڪنگڊمز جا نالا آهن: 1. ڪنگڊم مونيرا ( Kingdom Monera) پروڪيريوٽس جيڪي مختلف طريقن سان کاڌو حاصل ڪري سگھن 2.ڪنگڊم پروٽسٽا (Kingdom Protista) ھڪ گھرڙيائي يوڪيريئوٽس جيڪي مختلف طريقن سان کاڌو حاصل ڪري سگھن ٿا.
3.ڪنگڊم فنگاء ( Kingdom Fungi) گھڻ گھرڙيائي يوڪيريئوٽس جيڪي گھڻ غذائي طريقي سان کاڌو حاصل ڪري سگھن ٿا. 4. ڪنگڊم پلانٽي (Kingdom Plantee) گھڻ گھرڙيائي يوڪيريئوٽس جيڪي روشنائيءَ جي ترڪيب photosynthesis جي ڪري کاڌو حاصل ڪري سگھن ٿا. 5.ڪنگڊم اينيميليا (Kingdom Animalia) گھڻ گھرڙيائي يوڪيريئوٽس جيڪي ھاضمي سان گھڻ غذائي طريقي تي پلجن ٿا. ان تجويز ۾ ھڪ خاص خامي رھجي وئي.اھا ھيء ھئي ته سڀني ھڪ گھرڙيائي جاندارن کي ڪنگڊم پروٽسٽا ۾ رکيو ويو ھو ۽ ٻي خامي ھئي تہ الجيء ٻن ڪنگڊمز يعني پروٽسٽا ۽ پلانٽ ۾ رکڻو پيو. ھن مسئلي 1989 ۾ ٻن آمريڪي حياتياتي ماهرن مارگلس(Margulis) ۽ شوارٽز (Schwartz) کي اھو موقعو فراهم ڪيو تہ وٽيڪر جي تجويز ۾ ردوبدل ڪن. ھنن جاندارن کي ھيٺين پنجن ڪنگڊمز ۾ ورهايو. 1.ڪنگڊم پروڪيريوٽاء(Prokaryotae) ھن ۾ سڀ پروڪيريوٽس اچي وڃن ٿا مثلاً بيڪٽيريا ۽ سائنٽ بيڪٽيريا وغيره. 2.ڪنگڊم پروٽاڪٽسٽا (Protactista) ھن ۾ سڀئي يوڪيريئوٽڪ جاندار اچي وڃن ٿا جن جي جي گروھ بندي نه جانورن ۾ نہ وري ٻوٽن يا فنگاء ۾ ڪري سگھجي ٿي.مثلا يوگلينا، پئراميشيم، ڪليموڊوموناس ۽ خمير وغيره. 3. ڪنگڊم فنگاء يا فنجاء ھي بغير ڪلوروفل وارن گھڻ گھرڙيائي جاندارن تي مشتمل آهن جن ۾ سينو سائٽڪ مادو، جنھن کي مائسيليم چئجي ٿو. 4.ڪنگڊم پلانٽي ھن ۾ ڪلوروفل وارا گھڻ گھرڙيائي يوڪيريئوٽڪ زندہ جاندار شامل آهن.جن ۾ جيو گھرڙي جي ٻاهران سيليولوز جي ڀت ۽ ڳڀيل`آنو ذائيگوٽ ٿئي ٿو جن مان ايمبريو (سلو) نڪري ٿو. مثلاً صوف،سورج مکي وغيره. 5. ڪنگڊم اينيميليا. ھن ۾ بغير ڪلوروفل وارا سڀئي گھڻ گھرڙيائي يوڪيريئوٽڪ جاندار اچي وڃن ٿا جن ۾ جيو گھرڙي جي ڀت ڪونہ ٿئي. مثلاً، ھائيڊرا، سانپو، ماڻھو وغيره.
ان کان اڳ ۾ زندہ جاندارن جي درجہ بندي ٻن ڪنگڊمز يعني پلانٽ ۽ اينيمل ۾ ڪئي ويندي هئي.انھن جي درجہ بندي جو بنياد جيو گھرڙي جي ڀت ۾ ڪلوروفل جي موجودگيءَ تي رکيو ويو.
لياقت آباد ٽائون
لياقت آباد ٽائون پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ڪراچي سٽي گورنمينٽ واري نظام ۾ ڪراچي سٽي جو ھڪ ٽائون ھيو. سٽي گورنمينٽ نظام جي 11 جنوري 2011 تي خاتمي ۽ پراڻي ضلعي نظام جي بحالي سان لياقت آباد ٽائون کي لياقت آباد سب ڊويزن جي نالي سان ڪراچي سينٽرل ضلعي جو تعلقو بڻايو ويو.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
سرائيڪي وڪيپيڊيا
سرائيڪي وڪيپيڊيا هڪ مفت انسائيڪلوپيڊيا آهي، جيڪا 22 نومبر 2020 شروع ٿي. هي وڪيپيڊيا جي سرائيڪي ٻولي جو ايڊيشن آهي ، هڪ آزاد، کليل مواد جو انسائيڪلوپيڊيا آهي. ھن ۾ مضمون آھن.
تاريخ
22 نومبر 2020 تي ٺاھي وئي.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:وڪيپيڊيا بلحاظ ٻولي
سک (رسم)
سکائون:سک:سکان: سنڌ جي ھڪ ثقافتي رسم جو نالو آهي. ڪنهن زال جي ٻار نه بچندو آهي يا پٽ نه ٿيندو آهي يا پيٽ نه ٿيندو آهي يا ڪو ٻار يا وڏو بيمار هوندو آهي ته زالون ٻار ٿيڻ يا بچڻ جون يا چڱڀلائيءَ جون سکائون باسينديون آهن هونءَ عام ته پڙ مٺايون ڪٽيون ۽ ديڳيون باسيندا آهن. پر ڪن ڪن پِيرن تي خاص خاص شيون ڏينديون آهن. جيئن قلندر شهباز تي زالون ٻارن جا دُر باسينديون آهن. ميان جي قبي تي مڇي ماني، کِرٽئي پير تي کرٽئي واري ٻار جو بند پيل چولو ۽ ست لولا. سومري پير تي کاهي کڻندا آهن ۽ ڪاٺين جي ڀري ڏيندا آهن، ڪهاڙي پير تي پنيءَ مراد ڪاٺ جو ڪهاڙو گهڙي ڏين. ڪؤنر ئي پير تي آس پڄي ته کير جو ڪونرو ڀري ڏين. رسوتي يا ڳڙ نڪري ته شاه صدر جو ڳڙ باسين وغيره وغيره ان باسين کان سواءِ پَڙ، مٺايون،پتاشا، لڏون کارڪون، مصري، ڪُٽي وغيره ڏاڍي ڌوم ڌام سان ڏين. جي پير ويجهو هوندو آهي ته دعوتون دڙيون ڏئي زالون زنبون آڻي گڏ ڪنديون، ڏاڍا ڪپڙا گنديون پائي باسيل سکان ٿالهن ۾ وجهي، جنهن سُکان باسي هوندي يا ان جو ٻيون عزيزياڻيون ڳائينديون، وڄائينديون، نچنديون ڪڏنديون اينديون، انهي پير تي جتي سکان باسين هوندي اٿن. هونءَ ته گهڻائي ڳيچ، لاڏا چونديون آهن پر سکان جا خاص ڳيچ چونديون آهن پوءِ پير تي اچي پَڙ ٻڙ وجهي، مٺايون ورهائي جي ديڳ باسينهوندي اٿن تي ديڳ لاهي ڏاڍا ڳائڻ وڄائڻ ڪري وري به ڳائينديون وڄائينديون گهر اينديون آهن..
گلاب
گلاب (Rose 🌹) هي هڪ سهڻو گل جو ٻوٽو آهي. گلاب گھرن ۽ باغيچن ۾ پوکيو ويندڙ عام گل آهي۔ گُلَ وڪرو ڪندڙ سڀ کان گهڻو هن گل کي وڪرو ڪندا آهن ۔ هن مان گلقند ۽ خوشبو بہ تیار ٿيندي آهي۔
گلاب جا 100 کان وڌيڪ قسم (Species) آهن۔ هي گل محبت جي اظهار لاء بہ استعمال ٿيندو آهي۔
گلاب برطانیہ ۽ آمريڪا جو قومي گل آهي۔انکان علاوه هي گل اسلام آباد وفاقي دارالحڪومتجو علاقائي گل آهي۔
تعارف
گلاب کي انگريزيءَ ۾ روز چون ٿا. سڀني گلن ۾ گلاب (Gulaab) جو گل بادشآهه سمجهيل آهي. اسان سڀني گلن کان پوءِ هن جو بيان ڏنو آهي، سو انهيءَ لاءِ ته سندس گهڻو بيان ڏيون ۽ اهو به خلاصي فصل ۾. اصل گل، هن گل جو نالو آهي ۽ جيڪو عرق انهيءَ گل مان نڪرندو آهي، گلاب تنهن کي چوڻ گهرجي، پر رواج ۾ هن گل تي نالو گلاب جو پئجي ويو آهي. گلاب مان نه رڳو عرق نڪرندو آهي پر عطر به ڪڍندا آهن. گلاب جي مکڙين کي گلاب جون ڪليون چوندا آهن، جي ٻين شين سان گڏي جلاب لاءِ ڏيندا آهن. لفظ جُلاب به گلاب جي عربي صورت آهي. تنهن کانسواءِ گلاب جي پنن کي مٺاڻ سان گڏ ڪاڙهي، گلقند ٺاهيندا آهن جو پڻ دوا وانگي ڪم ايندو آهي. هتي اصل گلاب رڳو ٻن طرحن جو سمجهيل هوندو آهي، هڪڙو موسمي گلاب، جو رڳو بهار جي موسم ٿيندو آهي ۽ گهڻي خوشبوءِ ڪندو آهي، جنهن مان پاڻي يا عرق ڪڍندا آهن؛ ٻيو سدا گلاب، جو هميشھ ٿيندو آهي، مگر منجهس گهڻي خوشبوءِ نه رهندي آهي پر هاڻ ته گلابن جا بيشمار قسم نڪري پيا آهن، جي ٻين ولايتن کان آندا اٿن. پوءِ هڪڙا ٻين سان پيوند ڪري، يا ٻيءَ طرح هڪٻئي ۾ گڏي گڊا ڪري پيدا ڪيا اٿن.
ناظم آباد ٽائون
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
خواجه اجمير نگري
يو سي خواجه اجمير نگري پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نيو ڪراچي سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ان جي اتر م يو سي شاھنواز ڀٽو ڪالوني، يو سي گلشن سعيد ڏکڻ ۾ يو سي سر سيد ۽ يو سي ڪليانه ۽ اوڀر م فيصل ڪالوني واقع آهي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يونين ڪاميٽي جو چيئرمين محمد فاضل خانزاده ۽ وائيس چيئرمين شھاب الحق انجم چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي .آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت ۾ سنڌي ۽ پٺاڻ شامل آهن. اجمير نگري ٿاڻو پڻ ھن يونين ڪاميٽي ۾ واقع آهي.
سومرو (امير)
سومرا گھرائي جو مذھب
سومرا شروع ۾ اسماعيلي هئا. مٿيون ثبوت دروزين جي خط مان پئجي سگهي ٿو، جيڪو سندن امام سنڌ جي سومرن جي سردار ابن سومر ڏانهن لکيو هو : ”ملتان ۽ هندستان جي موحدن جي نالي عموما ۽ شيخ ابن سومره راجا بل جي نالي خصوصا – اي معزز راجا بل، پنهنجي خاندان کي اٿار، موحدن ۽ ننڍي دائود کي سچي دين ۾ آڻ، ڇاڪاڻ ته مسعود ان کي تازو غلاميءَ کان آزاد ڪيو آهي. تون پنهنجي فرض کي پورو ڪر ۽ دائود جي ڀاڻيجي عبدالله ۽ ملتان جي باشندن لاءِ توکي مقرر ڪيو ويو آهي، تان ته تقديس ۽ توحيد جي مڃڻ وارا جهالت، ضد، سرڪشي ۽ بغاوت ڪرڻ واريءَ جماعت کان ممتاز ٿي وڃن .“ مٿئين خط مان جيڪي اهم نتيجا نڪرن ٿا، سي هيٺ ڏجن ٿا: 1- سومرا ۽ سندن باني، جيڪي سنڌ جا اصلي باشندا هئا، جن پوءِ سنڌ جي حڪومت هٿ ڪئي هئي، سي اسلام اختيار ڪرڻ وقت اسماعيلي فرقي ۾ داخل ٿيا هئا. 2- ملتان جو حاڪم ابوالفتح دائود وغيره ۽ سومرا هڪڙي مذهب جا پيرو هئا. 3- سومر غالبا سنڌ جي اسماعيلين جو شيخ ۽ امام هو، ڇاڪان ته ’شيخ‘ لقب اسماعيلي پنهنجي مذهبي سردار لاءِ استعمال ڪندا هئا. جيئن شيخ الجپال حسن بن صباح. 4- ايئن معلوم ٿو ٿئي ته دائود ننڍو، ابو الفتح دائود جو پٽ هو، جنهن کي سلطان مسعود بن محمود غزنويءَ اسماعيلي مذهب کان توبهه ڪرڻ جي شرط تي آزاد ڪيو هو ۽ عبدالله ابوالفتح جو ڏوهٽو ۽ دائود اصغر جو ڀاڻيجو هو. 5- مٿئين خط مان اهو به معلوم ٿي سگهي ٿو ته دروزين ابن سومره راجا بل کي سلطان مسعود، عبدالله ۽ اهل ملتان وارن جي خلاف جنگ ڪرڻ لاءِ ڀڙڪايو هو ته قرامطي اسماعيلين جي سنڌ ۾ جيڪا قوت ضايع ٿي ويئي هئي، تنهن کي ٻيهر بحال ڪري سگهجي. ايئن معلوم ٿو ٿئي ته ملتان ۾ قرامطين اهڙي بار بار ڪوشش ڪئي هئي، پر ڪامياب ٿي ڪونه سگهيا هئا. 6- پوئين اهم ڳالهه، جا خط مان معلوم ٿئي ٿي، سا سومره جي شخصيت متعلق آهي ته هو ڪو سنڌ جو طاقتور زميندار هو، جنهن صورت ۾ سومره جو پٽ سلطان مسعود جو معاصر هو، ته پوءِ چئي سگهبو ته سومرو پاڻ سلطان محمود (المتوفي 421هه) جو معاصرو هوندو. 7- سومرن مٿئين خط جي تاريخ کان ويهه ورهيه پوءِ سلطان عبدالرشيد بن محمود (المتوفي سنه 440هه) جي ڪمزور حڪومت جي زماني ۾ سنڌ جي حڪومت تي قبضو ڄمايو هو. حقيقت ۾ قرامطين ۽ اسماعيلين جو مذهب مخلوط هو. اسماعيلي اسلام سان گڏ هر هڪ ملڪ جي رسمن ۽ عقيدن کي شامل ڪندا هئا.
سنگھار سومرو
سنگھار سومرو سنڌ جي سومرا گھراڻي جو چوٿون نمبر بادشاھ جنھن جي ڏکڻ سنڌ م حڪومت ھئي. مولائي شيدائي لکي ٿو تہ:سنه 1092ع ۾ وفات ڪيائين. دودي جي وفات ڪرڻ وقت سندس پٽ سنگهار صغير هو. سومرن کيس سرداريءَ جي پڳ ٻڌرائي، مگر حڪومت جون واڳون دودي جي ڌيءَ تارا ٻائيءَ جي هٿ ۾ هيون. هيءَ پهرين سنڌي خاتون هئي، جنهن سياست ۾ مردانگيءَ سان قدم رکيو هو. سومرا ساڻس وفادار ۽ فرمانبردار ٿي رهيا. جڏهن سنگهار وڏو ٿيو، تڏهن ان کي تخت نشين ڪيائون. گاديءَ تي ويهڻ شرط نوجوان ڪڇ کان وٺي هالڪنڊيءَ تائين باغين کي مطيع ڪري، حڪومت ڪئي. سنه 1106ع ۾ بنان اولاد مري ويو. سنگهار جي وفات کان پوءِ سندس زال هموٻائيءَ حڪومت جون واڳون پنهنجي هٿ ۾ رکيون ۽ ڌرڪ جي قلعي ۾ پنهنجو تختگاه قائم ڪيو. سنگهار جڏهن وڏو بالغ ٿيو ته بادشاهيءَ جي تخت تي ويهي، ملڪ ۽ مال جو ڪاروبار سنڀالڻ لڳو. جيڪي ماڻهو سرڪش مخالف، باغي ۽ فسادي هئي، انهن کي تنبيهه ڪري سيکيت ڏيئي ڪڇ جي پاسي چڙهائي ڪري، نانگنيءَ (شايد نانڪني) تائين ملڪ پنهنجي قبضي ۾ آندائين، ان کان ڪجهه سال پوءِ آخرت جو سفر اختيار ڪيائين. سندس حڪومت جي مدت پندرهن سال هئي.
آرڪيئا
آرڪيئا ھڪ گھرڙي واري جاندارن جو دائرو آھي ۽ ان کي جيوڙوپڻ چوندا آهن. نالي ۾ آرڪيئا جمع آھي ان جو واحد آرڪائين چوندا آهن. اھي پروڪاريوٽز ھوندا آھن جنھن جو مطلب آهي ته انھن جي جيو گھرڙي ۾ نيوڪلس ڪانہ ٿيندو آهي.ھن کي پھرين گروھ بندي ۾ بيڪٽيريا ۾ رکيو ويو ھو جنھن ۾ ان جو نالو آرڪي بيڪٽيريا ھيو ۽ کيس آرڪي بيڪٽيريا تقسيم يا ڪنگڊم ۾ رکيو ويو ھو پر ھاڻي اھا گروھ بندي غير مروج آھي. آرڪيئائي جيو گھرڙا نمايان خصوصيتن وارا ھوندا آھن جيڪي کين ٻين ٻن دائرن: بيڪٽيريا ۽ يوڪيريئوٽس کان الڳ ڪن ٿا
گھاگھر
گهاگهر:
چوندا آهن ته ”جتي وڻ ناهي اتي ڪانڊيرو به درخت“، ڪچهري ۾ جي ڪو ڪافين چوڻ وارو اچي نڪرندو هو، ته وڄت لاءِ پڪواز جي به ضرورت پوندي هئي، پر پڪواز جو هر هنڌ وري ملڻ مشڪل. پوءِ چوندا هئا ته ادا ڪو دلوئي کڻي ٺڙڪائي. بس اتان ٿي دلي جو رواج پيو. پوءِ ته اهو دلو وڄائڻ ايترو ته مشهور ٿيو، جو ڀلي کڻي ڳائڻ واري سان پڪواز جي سنگت به هجي، پر گهڙو به ضرور گڏيندا، ۽ سچ ته گهڙو يڪتاري، پڪواز ۽ ڏنڊي سان لئي به واه جي ٿو ڪري، پهرين ته معمولي ٺڪر جو دلو وڄائيندا هئا پوءِ اهو دلو ٿيو گهڙو ۽ گهڙو ٿي گهاگهر، اهو رڳو نالي جو ئي ڦير آهي،پر بناوت ۾ به ڦير قيندو ويو. پهرين ننڍو دلو هوندو هو، پوءِ خاص وڄائڻ لاءِ انهيءَ کي وڏو ڪري ٺاهيو ويو، پوءِ انهيءَ کي اڃا به وڏو ڪري ٺاهيائون. ۽ نالو رکيائونس گهاگهر. وڄائڻ وارا هڪ هٿ گهاگهر جي منهن تي رکندا آهن، ۽ ٻيو هٿ پاسي تي، پوءِ واري سر تار آهر، ٻنهي هٿن سان وڄائيندا آهن. ڪاريگر ته گهاگهر تي سڀ تار به وڄائي ويندا آهن، ۽ سهڻا ٽڪا ۽ پنجا به رکي ويندا آهن. اڄڪلهه سنڌ ۾ ڪافين سان گهاگهري وڄائڻ جو عام رواج آهي.
ڪورس
thumb|[[Musical notation for the chorus of "Jingle Bells" ]] ڪورس (Chorus) قديم يوناني ڊراما ۾ ڊانس ڪرڻ وارن يا ڳائڻ وارن جو گروھ يا ٽولو. ڪورس مرڪزي ڪردار جي پويان بيهندو ۽ ڳائيندو هو. اڄ بہ ڪورس مؤسيقي جي دنيا ۾ هلندڙ اصطلاح آهي. اهم ڳائڻي جي پويان ڳائڻ وارو ڪورس چورائيندا آهن.
ميامي
ميامي (Miami)، گڏيل آمريڪي رياستن جي رياست فلوريڊا جو هڪ شهر آهي.
ناصر الملڪ
ناصر الملڪ (انگريزي: Nasirul  Mulk پيدا ٿيو 17 آگسٽ 1950) پاڪستاني قانوندان آهي، جيڪو هن وقت پاڪستان جو نگران وزيراعظم پڻ آهي. هن پاڪستان جي سپريم ڪورٽ جي 22 هين چيف جسٽس طور خدمتون پڻ سرانجام ڏنيون. هن کي 6 جولاءِ 2014ع تي اڳوڻي وزير اعظم نواز شريف چيف جسٽس مقرر ڪيو هو ۽ صدر پاڪستان ممنون حسين تائيد ڪئي. 2013ع کان 2014ع تائين هي اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان جو چيئرمن پڻ رهيو.
ناصر الملڪ 2004ع ۾ بلوچستان هاءِ ڪورٽ جو چيف جسٽس پڻ مقرر ٿيو. سپريم ڪورٽ ۾ داخل ٿيڻ کان پوءِ ناصر الملڪ جو ڌيان انساني حقن واري ڪيسن ڏانهن وڌيڪ هو.
28 مئي 2018ع تي  ايندڙ چونڊن کان اڳ هن کي نگران وزير اعظم طور مقرر ڪيو ويو.
تعليم ۽ پسمنظر
ناصر الملڪ خيبر پختونخواه جي علائقي سوات ۾ 17 آگسٽ 1950ع ۾ پيدا ٿيو. هن جو تعلق هڪ سياسي گھراڻي سان هو، هن جو والد ڪامران خان پڻ سياستدان هو، جيڪو 1973ع کان 1977 تائين پاڪستان جي ايوان بالا (سينٽ) جو رڪن رهيو. هن جو ننڍو ڀاءُ سراج الملڪ پڻ 2003ع کان 2009ع تائين ايوان بالا جو رڪن رهيو. هن جو چاچو، چاچا ڪريم بخش (بخش) هڪ مشهور سماجي ڪارڪن هو. هن جو هڪ رشتيدار رفيع الملڪ سوات جو ميئر پڻ رهيو.
هن ڏهين ڪلاس جو امتحان هاءِ اسڪول سوات مان پاس ڪيو ۽ بي اي جي سند فنون لطيفا ۾ جهانزيب ڪاليج مان 1970ع ۾ حاصل ڪيائين. هن ساڳي سال پشاور يونيورسٽي ۾ قانون جي تعليم لاءِ داخلا ورتي. ان دور ۾ يونيورسٽي جي استادن هن کي ”محنت ڪندڙ ۽ هوشيار نوجوان“ ڪوٺيو.
1972ع ۾ هن قانون ۾ ايل ايل بي جي سند پشاور يونيورسٽي مان حاصل ڪئي. وڌيڪ تعليم لاءِ هيانگلينڊ جي انر ٽيمپل ويو جتيايل ايل ايم جو امتحان 1976ع ۾ پاس ڪيو.
تعليمدان ۽ پيشيور سفر
پاڪستان واپس اچڻ بعد، پشاور هاءِ ڪورٽ ۾ هن قانون جي مشق شروع ڪئي. هن پشاور يونيورسٽي ۾ قانون جي پروفيسر طور پڻ خدمتون سرانجام ڏنيون. هي پاڪستان انتظامي عملي ڪاليج (انگريزي: Pakistan Administrative Staff College) ۾ پڻ ليڪچر ڏيندو رهيو. هي پشاور يونيورسٽي ۾ قانون جي پروفيسر طور نالي واري شخصيت هو.
هي 17 سالن تائين پشاور هاءِ ڪورٽ ۾ قانوندان طور خدمتون سرانجام ڏيندو رهيو. 1981ع ۾ هي پشاور هاءِ ڪورٽ بار جو جنرل سيڪريٽري چونديو ويو. 1990 ۽ 93ع ۾ هي ٻه دفعا پشاور هاءِ ڪورٽ بار جو صدر پڻ چونڊيو ويو. 1993 کان 1994ع تائين هيخيبرپختون خواهه جي حڪومت جوايڊووڪيٽ جنرل پڻ مقرر ڪيو ويو.
وزير اعظم پاڪستان (نگران)
شاهد خاقان عباسي، آگسٽ 2007ع تي نواز شريف جي نااهلي بعدپاڪستان جو وزير اعظم مقرر ٿيو، ان پنهنجو مدو 31 مئي 2018ع تي پورو ڪيو. 28 مئي، حڪومت جي پنج سال پورا ٿيڻ کان ٽي ڏينهن اڳ، مخالف ڌر جي اڳواڻ، سيد خورشيد شاهه ۽ شاهد خاقان عباسي ناصر الملڪ کي نگران وزيراعظم بنائڻ جو فيصلو ڪيو. صدارتي محل ۾ ناصر الملڪ پاڪستان جي ستين نگران وزيراعظم طور قسم کنيو کنيو. پاڪستان تحريڪ انصاف پاران چونڊن ۾ ڪاميابي کان پوءِ عمران خان کي وزيراعظم نامزد ڪيو ويو، جنهن 17 آگسٽ 2018ع تي 19هين وزير اعظم جي عهدي جو قسم کنيون.
ڪابينا
5 جون 2018ع تي ناصر الملڪ هيٺ ڏيکاريل قائم مقام وزير مقرر ڪيا:
بوڙينڊو
بوڙينڊو: ھڪ ساز جو قسم. بوڙينڊو مٽيءَ جو گول کينهوڙي وانگر ٺاهيندا آهن، جنهن جو اندر پورو هوندو آهي. انهيءَ مٽيءَ جي گولي جي مٿان هڪ سوراخ ڪندا آهن، ۽ پاسي کان ٿورا ٻوانجرا ٻه يا ٽي سوراخ ٻيا به ڪڍندا اٿس، پوءِ انهيءَ کي رکندا سڪڻو. سڪڻ کان پوءِ انهيءَ کي باهه۾ پچائيندا ،بس پچڻ کان پوءِ بوڙينڊو تيار آهي. پوءِ مٿئين سوراخ تي چپ رکي، بانسليءَ وانگي وڄائيندا. بوڙينڊو سنڌ جي ڌراڙن ۾ مشهور آهي، اهي مال پهرائڻ تي، مال کي پاڻيءَ تي ورائڻ يا وٿان تي آڻڻ لاءِ به وڄائيندا آهن. مطلب ته مال جي وراڻي لاءِ گهڻو ڪم آڻين. بوڙينڊو اسر جو ۽ شام جو وڄندي ڏاڍو سٺو لڳندو آهي.
ناصر الملڪ
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:1950ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
بوڙينڊو
حوالا
زمرو:سنڌي موسيقي جا اوزار
ڌامراھ ( يو سي)
ڌامراھ  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل، ديھ ۽ ھڪ ننڍڙي شھر جو نالو آهي جيڪا  لاڙڪاڻي تعلقي ۾ واقع آهن. ان کي تعلقي لاڙڪاڻي جي يو سي 12 پڻ چوندا آهن. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن يو سي جي ڪل آبادي 24,615 ۽ ديھ ڌامراھ جي ڪل آبادي 11,134 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ ڌامراھ ھڪ وڏو ڳوٺ ۽ ان يو سي جو صدر مقام آھي جيڪو انڊس ھاء وي (قومي شاھراھ اين 55) تي واقع آهي. ھي ڳوٺ رئيس جان محمد خان جوڻيجو، پيپلزپارٽي جي اڳواڻ خورشيد احمد جوڻيجو جو اباڻو ڳوٺ آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ ڌامراھا، جوڻيجا، جاگيراڻي، چانڊيا، کوکر، شيخ، ڪيھر، ابڙا  ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ڳوٺ ڪريم بخش جوڻيجو، سومار چانڊيو، ڳوٺ ڪيھر، ڳوٺ گڏاڻي، ديھ دڙا گاد (آبادي 9,659), ديھ ڌامراھا, ديھ سلطان ابڙو ۽ ٻيا شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين محمد ظفر علي جوڻيجو ۽ وائيس چيئرمين غلام شبير کوکر چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ ڌامراھ جو عبدالحي ڌامراھو ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي مرڪز ڌامراھ ۾ گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول، شاھين پبلڪ اسڪول، گورنمينٽ پرائمري اسڪول ۽ يو سي جي ٻين ڪجھ ڳوٺن ۾ پرائمري اسڪول واقع آھن.يو سي ۾ پرائمري تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي. صحت جي لاء ھتي ڌامراھ ڳوٺ ۾ بنيادي صحت مرڪز ۽ پي پي ايڇ آء اسپتال واقع آهن.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن. ڌامراھ يو سي ۾ واپار جو مرڪز آھي جتي ڪيترائي دڪان واقع آھن. ڌامراھ ۾ ھڪ عيدگاھ پڻ واقع آهي.