cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اٻلا پوڪار
اٻلا پوڪار ڪتاب هولارام سھجرام ٺڪر جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ صفحا 19 آهن. ٻيو ڇاپو، نارائڻداس ماکيجا، ديوي پرنٽنگ پريس، شڪارپور مان ڇپايو. هيءُ ڪتاب نماڻي ’ناريءَ‘ بابت آهي.
ابيات مسڪين
هيءُ ڪتاب مولابخش ’مسڪين‘ جو -تصنيف- ٿيل آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب ۾ صفحا 87 آهن. قيمت 8 -آنا- ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون سينٽرل بورڊ آف ڪنٽرول فار سنڌي لٽريچر، ڪراچيءَ وارن رام روٽري پرنٽنگ پريس، ڪراچيءَ مان 1941ع ۾ ڇپايو.
الھہ بخش اٻوجھو
سنڌي ٻوليءَ جو مشهور شاعر ۽ سماج سڌارڪ جنهن 1848ع ۾ -جنم- ورتو. هن جي ”مسدس اٻوجهو“ مولانا حاليءَ جي مشهور ”مسدس حالي“ جي طرز تي لکيل آهي. جنهن ۾ مسلمانن جي حالت جو نقشو چٽيو اٿس. هن سنڌ جي مسلمانن ۾ تعليمي، سياسي ۽ سماجي شعور اجاگر ڪرڻ لاءِ گهڻيون ڪوششون ڪيون ۽ سنڌ مدرسة -الاسلام- جي قيام لاءِ مرحوم حسن علي آفنديءَ سان گڏجي ڪوششون ڪيائين، اُتي فارسيءَ جو -استاد- به ٿي رهيو. -ان- زماني ۾ هن هفتيوار ”معاون“ -اخبار- به -جاري- ڪئي. سنڌي ڇوڪرين لاءِ ڪراچيءَ ۾ ڌار -انگريزي- اسڪول قائم ڪرايائين. سندس هڪ نياڻي شاه بيبي ايم. اي ڪئي، -تعليم- جي شعبي سان وابسته رهي ۽ سالن جا سال ريڊيو -پاڪستان- ڪراچيءَ -تان- سنڌيءَ ۾ خبرون پڙهندي هئي، سندس ٻي ڌيءَ بلقيس -اسلام- -آباد- ۾ -تعليم- واري وزارت ۾ آفيسر هئي ۽ اتان سنڌي خبرون پڙهندي هئي، سندس -ٽين- ڌيءَ گل بيبي اين. جي. وي اسڪول ڪراچيءَ جي پرنسپال رهي، اهڙيءَ طرح الهه بخش اٻوجهو نه صرف عام سنڌي مسلمانن لاءِ پر سنڌي نياڻين لاءِ -تعليم- جي ميدان ۾ مثالي خدمتون سرانجام ڏنيون. هي سنڌي ٻوليءَ ۾ قومي شاعريءَ جي بانين مان هو، جنهن ”مسدس حالي“ جي طرز تي سنڌيءَ ۾ ”مسدس اٻوجهو“ لکيو. هن 1901ع ۾ وفات ڪئي. سندس مسدس جو ڳچ حصو مسدس حاليءَ جو ترجمو آهي.
ڊي. ڊي سنڌي
زور شور سان كوششون  لا  ڊي. ڊي سنڌي كشور لالوאڻي جدא جدא سنسٿائن پارאن كوششون كيون پيون  سنڌي ٻولي کي وڌאئڻ لا وڃن. אن ۾ كوبه شك نه آهي ته ميڈيا هك وאحد وسيلو آهي جنهن وسيلي אسين کي وڌאئي سگهون ٿا.  هر گهر تائين پهچي سگهون ٿا ۽ پنهنجي سنڌي ٻولي ۾ كيترאئي پروگرאم جدא جدא چئنلس تان پيش ٿين ٿا. گهڻائي كلاكار  سنڌي نرتيه، سنگيت ، ناٹك ، ويڈيو فلمن وسيلي سنڌي كلا جو جوهر ڏيکاري رهيا آهن. پر تنهن هوندي به אهو سڀ كجهه كافي نه آهي. ضرورت آهي هك سنڌي چئنل جي جيئن گهر ويٺي ماڻهو سنڌي كلا جو سان سمجهي سگهن. אن ڏس ۾ 7  کي گهرאئي  لطف ماڻي سگهن ۽ سنڌي ٻولي مي 2009 تي ”سنڌي سنگت“ پارאن هوٹل روزوڊ ۾ هك بيٺك كوٺائي وئي. سنڌي سنگت وقت به وقت دبئي ۽ هندستان ۾ سنڌي پروگرאم كرאئيندي آهي ۽ دوردرشن تي سنڌي سرهاڻ ٹي وي پروگرאم پڻ پيش كندي آهي. هن طرفان كيتريون ئي ٹيليفلمون پڻ پروڊيوس كيون ويون آهن. هن بيٺك ۾ رאم جوאهرאڻي، مرلي אڏناڻي، چندر منگهناڻي، كشن ورياڻي، هريش دبي، جئرאم روپاڻي، هيرو ٺاروאڻي، ٺاكر چاولا، پارو ٺاكر چاولا، پريم تولاڻي ۽ ٻيا شريك هئا. بيٺك جي صدאرت آشا چاند كئي. آيل سڀني אديبن، كلاكارن، سماج سيوكن پنهنجا ويچار پيش كيا ۽ خوאهش ظاهر كئي ته אسانکي پنهنجو سنڌي چئنل هئڻ گهرجي. بيٺك ۾ אهو فيصلو كيو ويو ته نئين هاڻ هك  گهر كئي ويندي جنهن لا  يكدم سنڌي چئنل لا  سركار ٺهڻ کانپو ۾  هيٺ دهلي  كاميٹي ٺاهي ويندي جيكا دאدא رאم ڄيٺملاڻي جي אڳوאني منسٹرن سان ملي سنڌي چئنل جي گهر کي عملي روپ ڏيندي. هاڻ אمبيكا سوني אئنڈ بي جي منسٹر چونڈي وئي آهي אنسان نئين سر كوشش شروع  جيكا آ كبي. ياد رهي ته אن ڏس ۾ گذريل 22 ڊسمبر 2008 تي אسانجي پياري אڳوאن دאدא ۽ آشا چاند אنفارميشن ۽ برאڊكاسٹنگ منسٹر آنند شرما سان  رאم ڄيٺملاڻي ملاقات كئي هئي جنهن هنن سان وאعدو كيو ته هو אنهن جي ڳالهه تي خاص ڌيان ڏيندو.
اصغر سنڌي
نامياري ليکڪ ۽ قومي ڪارڪن اصغر سنڌيءَ جو اصل نالو غلام اصغر ولد محمد -آچر- ’مجاهد‘ عباسي آهي. سندس -جنم- 05 -آگسٽ- 1963ع تي لاڙڪاڻي ۾ ٿيو، سندس والد پڻ پنهنجي دور جو هڪ ڪهنه مشق شاعر ٿي گذريو آهي. اصغر سنڌيءَ لکڻ جي شروعات 1980ع کان ڪئي. هن نثر ۾ گهڻو لکيو آهي، سنڌ ڌرتي ۽ قوم پرستي سندس -تخليق- جا اهم موضوع آهن. هن وقت تائين سندس چار ڪتاب 1. ’سنڌ جو سياسي سرطان‘، ’توکان هڪڙي ڳالهه پڇان‘، ’سنڌ نامو‘ ۽ ’قومي تحريڪ جو منشور‘ پڌرا ٿي چڪا آهن. اصغر سنڌيءَ ڪجهه شاعري پڻ ڪئي، نوجوان شاعر عادل عباسي سندس -ڀاءُ-، نوجوان ليکڪ راجا ڏاهر عباسي ۽ نوجوان صحافي سرمد عباسي سندس فرزند آهن. -اصغر سنڌي- پاپوليشن ويلفيئر ڊپارٽمينٽ ۾ آفيسر آهي ۽ اڄڪلهه لاڙڪاڻي ۾ رهي ٿو.
شيخ موسيٰ آھيداڻي
هندوستان ۾ شيخ موسيٰ -بن- اسحاق آهيداڻي رحه جو نالو مشهور بزرگن ۽ -الله- لوڪ صوفين ۾ شمار ٿئي ٿو. هيءُ 1292ع ڌاري آديپور ۾ ڄائو هو ۽ سلطان علاؤالدين خلجي جي دور ۾ سنڌ ۾ آيو. پنهنجي وقت جو ناميارو صوفي ۽ بزرگ ٿي گذريو آهي. پاڻ ”قادري“ طريقت سان وابسته هو. زندگيءَ جا آخري ڏينهن ساڱري درياهه جي ڪناري تي عبادت ڪندي گذاريائين. 1366ع تي وفات ڪيائين، کيس ساڱري واهه جي ڪناري تي دفن ڪيو ويو.
زمرو:شخصيتون
اپٻيٽ
اپٻيٽ (انگريزي: Peninsula) سمنڊ يا ڍنڍ جي ڪناري سان زمين جو اهو -ٽڪر-، جيڪو پاڻيءَ ۾ گهڻو اندر تائين ڦهليل هجي، جنهن کي -ٽن- پاسن کان -پاڻي- هجي ۽ چوٿون -پاسو- خشڪيءَ سان ڳنڍيل هجي. جهڙوڪ ننڍو کنڊ، جيڪو -ٽن- پاسن کان سمنڊن ۾ گهيريل آهي. ،
دنيا ۾ ڪيترائي اپٻيٽ موجود آهن.
اصل وڏو قصو شھزادو ممتاز ۽ دمساز (ڪتاب)
هن ڪتاب امام بخش خادم جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ صفحا 222 آهن ۽ قيمت 10 -آنا- ڄاڻايل آهي. ڇاپو ٽيون، مسٽر ڀوڄراج، سنڌ پرنٽنگ پريس، شڪارپور مان سال 1946ع ۾ ڇپايو.
آهوڙو
آهڙيو يا آهوڙو جانڊاهي ترڇا، ڪنڊائتا، کتون نڪتل پھڻ آهُڙا سڏبا آهن. اهو لفظ شاھ لطيف بہ استعمال ڪيو آهي”آڏ تراڇا آهڙا، ڏونگر کي ڏاڪا“. انهن پھڻن کي ٽاڪي، تراشي انهن مان جنڊ، چڪيون، اُکريون ۽ روهيون يا کرل ٺاهڻ وارن ڪاريگرن کي ”آهڙيا“ يا ’جنڊ آهوڙا‘ بہ چئبو آهي. اُهي اِهي ٺاهيل شيون کڻي ڳوٺن ۽ شھرن ۾ وڃي وڪڻندا بہ آهن، گهڻو ڪري اها ڪرت لورا ۽ بروهي ذات جا ماڻهو ڪندا آهن، پر ڪي غير مسلم خانہ بدوش پڻ اهو ڪم ڪن ٿا ۽ گسي ويل جنڊن کي ٽڪي ٻيھر ان پيھڻ لائق بڻائي ڏيندا آهن.
حوالا
زمرو:پٿر
7ع
ڊسمبر
زمرو:7ع
واڻڪي لپي
واڻڪي لپي، جنهن کي خدا آبادي يا هٽ واڻڪي پڻ چوندا آهن، سنڌي ٻوليءَ جي هڪ پراڻي ۽ متروڪ لپي آهي. هن وقت اها لپي يونيڪوڊ ۾ شامل ڪئي ويئي آهي جنهنڪري ان کي ڪمپيوٽر ۾ به ڪتب آڻي سگهجي ٿو.
کرب
کرب (اُچار: کَرب، اردو: کھرب، انگريزي: Hundred Billion) هڪ انگ آهي جيڪو سؤ اربن جي برابر آهي.
هڪ کرب = 1,00,00,00,00,000 يا 100,000,000,000
پڙ ڏاڏي
ڪنھن ٻار جي والد جي ڏاڏي کي پڙ ڏاڏي چيو ويندو آھي۔
نابو
thumbnail|نابو
پڙ ڏاڏي
حوالا
زمرو:رشتا زمرو:خاندان
نابو
نابو (Nabu) یا نبو (عبراني: נבו) بابل ۽ اشوريا جي حڪمت اور تحرير جو ديوتا ھيو۔
مندر
هندن جی عبادتگاھ کی مندر چیو ویندو آھي، جتي هندو دیوي دیوتائن جون مورتیون رکيل هونديون آهن. مندر انهن ڏي منسوب هوندا آهن. مذهبي روایت جي ڪري اڪثر مندر دریائن ۽ چشمن جي ڪنارن یا جبلن جي چوٽين تي ٺاهيا ويندا آهن.
نابو
حوالو
زمرو:عربي معبود زمرو:عربي علم الاساطير زمرو:زرخيز ھلال
ڊيره بگٽي ضلعو
ڊيره بگٽي ضلعو پاڪستان جي صوبي بلوچستان جو ھڪ ضلعو آھي۔
پڻ ڏسو
ملٽري ڪاليج سوئي زمرو:پاڪستان جا ضلعا
ٽنڊو فضل
ٽنڊو فضل (اُچار: ٽَنڊو فَزُل، اردو: ٹنڈو فضل) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي حيدرآباد ٻهراڙي تعلقي ۾ هڪ يونين ڪاؤنسل آهي. هن يونين ڪاؤنسل جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 27 هزار هئي.
9ع
ڊسمبر
زمرو:9ع
سينٽ ميري چرچ سکر
سينٽ ميري چرچ سکر سنڌ ۾ واقع رومن ڪيٿولڪ چرچ آهي جيڪو عيد گاه جي ويجهو واقع آهي۔ هي چرچ 1885ء ۾ تعمير ٿيو۔ چرچ جي اڳيان قد آدم سنگ مرمر جو مجسمو به رکيل آهي۔ چرچ ۾ سينٽ ميري اسڪول به آهي جنهن کي هندستان جي ورهاڱي کان بعد هاءِ اسڪول جو درجو ڏنو ويو ۔
ٽنڊو فضل
زمرو:حيدرآباد سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون زمرو:سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون زمرو:سنڌ جون يونين ڪائونسلون
اٻلا جي پڪار
هيءُ ڪتاب تيرٿ سنگهه جو لکيل آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب ۾ صفحا 50 کن آهن ۽ قيمت 3 آنا ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، سک ٽرئڪٽ سوسائٽيءَ طرفان نئشنل پريس، ڪراچيءَ مان 1926ع ۾ ڇپيو.
رحمت عزيز چترالي
رحمت عزيز چترالي، گولڊميڊ لسٽ پاڪستان جو اردو، کوار شاعر، صوبي خيبر پختونخوا، ضلعي چترال جي تحصيل تورکو، تعلقي ڪھوت ۾ 1970ء ۾ پيدا ٿيو.
سافٽويئر
پاڪستاني زبان جو سافٽويئر‎
آهير
آھير ڪڇ، ڪاٺياواڙ ۽ گجرات جو هڪ قبيلو، جيڪو سنڌ ۾ آباد هو. هن قبيلي جا ماڻهو ڳوٺن ۾ رهندا هئا ۽ اُتان کير کڻي شھرن ۾ وڪڻندا هئا. ڳوٺاڻا ۽ ڌاريا هجڻ جي ڪري، ساڻن سماجي معاملن ۾ وهنوار نہ رکيو ويندو هو.
ابيات سنڌي عرف ڳوٺاڻا بيت
هيءُ ڪتاب حاجي مريد فقير مهيريءَ جو لکيل آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب جو ڪچو جلد آهي، جنهن ۾ 33 صفحا ڏنل آهن. محمد جمن مهيري تاجر ڪتب کورواهه، هن ڪتاب جو پهريون ڇاپو، رباني پريس، ميرپورخاص مان 1953ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.
سينٽ ميري چرچ سکر
زمرو:سنڌ
اصل وڏو قصو سيف الملوڪ (ڪتاب)
اصل وڏو قصو سيف الملوڪ ڪتاب پروفيسر جهامنداس. ڊي ڀاٽيا جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنھن ۾ 44 صفحا آهن ۽ قيمت 2 رپيا ڄاڻايل آهي. حافظ شمس الدين ائنڊ برادرس هن ڪتاب جو پهريون ڇاپو، ورهاڱي کان اڳ محموديہ پرنٽنگ پريس، سکر مان ڇپائي پڌرو ڪيو.
تجارتي نشان
تجارتي نشان(Trademark) دراصل رجسٽر ٿيل لفظن يا نشانن کي چئجي ٿو جيڪي ٺاهڻ واري ڪمپني پنهنجي مصنوعات (شين) جي لاءِ استعمال مقرر ڪندي آهي ۔هي نشان يا علامت هڪ ئي قسم جي مختلف شين ۾ تميز پيدا ڪرڻ جي لاءِ ضروري هوندو آهي۔ سجل (يعني رسمي / official) ڪرائڻ سان نقل جو انديشو ناهي رهندو۔ انکان علاوهه تجارتي نشان ، مال جي مشهوريءَ ۾ به مدد ڏيندو آهي۔ڪارخاني جي شُهرت سان گڏوگڏ هي نشان شين جي عُمدگي ۽ نفاست جو به ضامن آهي ۽ ان طرح تجارتي شهرت جو هڪ اهم جُزو تصور ڪيو ويندو آهي۔جي مالڪاڻا حق ان اداري کي ملندا آهن جيڪو سڀ کان پهرئين حڪومت جي لاڳاپيل مُحڪمي سان ان جي اجازت ڪري وٺي۔
180px|thumb|تجارتي نشان
آهير
سنڌي ٻوليءَ ۾ ’آهير‘ اصطلاحي لفظ ليکجي ٿو، جنھن جي لغوي معنيٰ آهي ’ڌاريو مرد‘، سنڌي ٻوليءَ ۾ چوڻي مشهور آهي تہ: ”آهير وڃائي اوبڻي، رن وڃايو رنبو“. اها چوڻي سماجي لحاظ کان طنزيہ ۽ تنقيدي چوڻي بہ آهي.
اصل وڏو قصو طوطي نامو (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب ڄيٺانند هيمنداس سکر واري جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ صفحا 138 آهن ۽ قيمت 3 رپيا ڄاڻايل آهي. ڇاپو ٻيو، ڄيٺانند هيمنداس، هيمراج پرنٽنگ پريس، سکر مان سن 1947ع ۾ شايع ڪيو.
ارب
ارب (اُچار: اَرب، انگريزي: Billion) هڪ انگ آهي جيڪو سؤ ڪروڙن جي برابر آهي. هن کي انگريزي ۾ بِلين چوندا آهن. هڪ ارب = 1,00,00,00,000 يا 1,000,000,000
مولان
مولان (اُچار: مُولان، اردو: مولاں) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي حيدرآباد ٻهراڙي تعلقي ۾ هڪ يونين ڪاؤنسل آهي. هن يونين ڪاؤنسل جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 22 هزار هئي.
يونيورسٽي
يونيورسٽي  هڪ اعلٰي تعلیمي ۽ تحقیقي اِدارو جيڪو مختلف مضمونن ۾ تعلیمي ڊگريون ڏيندو آهي.دنیا ۾ سڀ کان پهرين یونیورسٽي مسلمانن 859ء ۾ مراڪش جي شهر فاس ۾ ٺاهي هئي جيڪا القرویین (University of Al-Qarawiyyin) جي نالي سان سڃاتي وڃي ٿي ۽ اڄ بہ موجود آهي. هيءَ مسجد بہ هئي ۽ یونیورسٽي بہ.
مولان
زمرو:حيدرآباد سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون زمرو:سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون زمرو:سنڌ جون يونين ڪائونسلون
اصل نقش سليماني (ڪتاب)
رايل سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 104 صفحا ڏنل آهن. هن ڪتاب جو ڇويهون ڇاپو، عباسي ڪتب خاني، ڪراچيءَ وارن ليٿو آرٽ پريس، ڪراچيءَ مان سال 1956ع ۾ ڇپايو.
سول اسپتال سکر
سول اسپتال، سکر سنڌ۾ واقع هڪ اسپتال آهي جنهن کي انگريز راڄ ۾ 1880ء ۾ فريڪ هل جي فوجي بيرڪن مان هڪ بيرڪ ۾ قائم ڪيو ويو۔ هڪ  "ميجر باڪلي" ۽"خان بهادر پٽيگورا"  هن اسپتال جو هر دل عزيز سول سرجن رهيو آهي۔
لک
لک (اُچار: لَکُ، اردو: لاکھ) هڪ انگ آهي جيڪو هڪ سؤ هزار جي برابر آهي. هيءَ انگ ڏکڻ ايشيا خاص ڪري پاڪستان، ڀارت ۽ بنگلاديش ۾ ڪتب اچي ٿو.
گيلڪي ٻولي
گيلڪي ٻولي (اُچار: گيلٚڪي) ايران جي گيلان صوبي ۾ ڳالهائجندڙ هڪ ٻولي آهي جيڪا عربي لپيءَ ۾ لکبي آهي ۽ 33 لک ماڻهو ڳالهائيندا آهن. زمرو:ايران جون ٻوليون
اصل وڏو قصو گل بڪاولي ۽ تاج الملوڪ جو باتصاوير (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب 160 صفحن تي مشتمل آهي، جنهن جي قيمت 3 رپيا 25 پئسا آهي. هن ڪتاب جو پهريون ايڊيشن، هريسنگهه اينڊ سنس، سکر طرفان سال 1936ع ۾ شايع ٿيو.
8ع
ڊسمبر
زمرو:8ع
ابيات سنڌي
ڪتاب ابيات سنڌي ۾ خواجہ محمد زمان لنواريءَ واري جا 84 بيت ڏنل آھن، جيڪو سنڌي ادب ۽ اساسي شاعريءَ جو ذخيرو آھي. خواجہ صاحب 1125ھ 1713ع ۾ ڄائو ۽ 1188ھ 1774ع ۾ وفات ڪيائين. خواجہ صاحب جي انھن بيتن جي شرح سندس شاگرد جيد عالم، ميين عبدالرحيم گرھوڙيءَ عربي ٻوليءَ ۾ لکي. ميين عبدالرحيم گرھوڙيءَ اھا شرح 1180 – 1185ھ بمطابق 1766-1771ع ڌاري لکي ھئي.
اصل وڏو قصو گل منير (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب حافظ شمس الدين جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ صفحا 73 آهن ۽ قيمت 3 رپيا ڄاڻايل آهي. ڇاپو ٻيو، محموديه پرنٽنگ پريس، سکر مان ڇپايل آهي.
انجنيئرنگ ڪاليج سکر
انجنيئرنگ ڪاليج، سکر سنڌ ۾ واقع هڪ انجنيئرنگ ڪاليج آهي جيڪا مسٽر چوڌري  1924ء ۾ سول ڪورٽ سکر جي عمارت جي هيٺان قائم ڪئي ۔
آغا عبدالحميد خان اسپتال
آغا عبدالحميد خان اسپتال، سکر سنڌ ۾ واقع آهي۔ هي اسپتال آغا عبدالحميد خان ولد خان بہادر خداداد خان جي نالي سان سکر جي علائقي غريب آباد ۾ قائم ڪئي وئي. آغا عبدالحميد خان سکر ميونسپلٽي جو رُڪن ۽ سماجي ڪارڪن هيو ۔
10ع
ڊسمبر
زمرو:10ع
اصل وڏو قصو خدا دوست ۽ نيڪ عورت جو (ڪتاب)
ھيءُ ڪتاب ايم. ايڇ. بولاڻيءَ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ صفحا 80 آهن ۽ قيمت 9 -آنا- ڄاڻايل آهي. ڇاپو پنجون، ورهاڱي کان اڳ هريسنگهه ائنڊ سنز سکر مان شايع ڪيو.
يونيورسٽي
وڌيڪ ڏسو
زمرو:ڪاليج زمرو:تعليمي مرحلا زمرو:جواني زمرو:اعليٰ تعليم زمرو:يونيورسٽيون ۽ ڪاليجز زمرو:تعليم
باجلڪاڻي
ضلعي جيڪب -آباد- جي تعلقي ڪنڌڪوٽ جي هڪ ديهه، جنهن ۾ ’-بالاچ-‘ ۽ ’سليم -بجاراڻي-‘ ڳوٺ -آباد- آهن.
آهير
حوالا
زمرو:سنڌ جون ذاتيون
اصل وڏو قصو سسئي ۽ پنھونءَ جو (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب حاجي حقير ابن مڱڻ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ صفحا 48 آهن ۽ قيمت 4 -آنا- ڄاڻايل آهي. ڇاپو ٻيو، سيد مٺن شاهه حيدرآباد مان شايع ڪيو. جنهن جو سال ڄاڻايل ڪونهي.
آهوري راڄيتي
آهوري راڄيتي تعلقي خيرپورناٿن شاھ، ضلعي دادوءَ ۾ هڪ ديھ جو نالو آھي.
سيري
زمرو:حيدرآباد_سنڌ_جون_يونين_ڪاؤنسلون
باجرڪي نئن
تعلقي سيوهڻ ۾ باجارن جي ڀرسان وهندر نئن، جيڪا ’ڀت‘ -جبل- کان وهندي اچي ٿي ۽ -باجارا- شهر جي -اوڀر- کان وهي منڇر ڍنڍ ۾ پوي ٿي.
قصبو
alt=قصبو|thumb|220x220 عڪسلون|قصبو قصبو ھڪ علاقي کي چيو ويندو آھي جاٿي ڪجھ ماڻھو آباد ھجن ۽ انھن جو تعداد عموماً ھزارن ۾ ھجي۔ ھي ڳوٺ کان وڏو ھوندو آھي ۽ شھر کان ننڍو۔
4ع
ڊسمبر
زمرو:4ع
ٽنڊو حيدر
ٽنڊو حيدر (اردو: ٹنڈو حیدر) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد ضلعي ۾ هڪ ننڍو شهر ۽ حيدرآباد ٻهراڙي تعلقي جي يونين ڪاؤنسل آهي. هن يونين ڪاؤنسل جي آبادي 2011 ۾ انداز مطابق 23 هزار هئي.
ابيات سنڌي
خواجه صاحب جا بيت تہ سنڌي ٻوليءَ ۾ ھئا. پر انھن جي عربي ٻوليءَ ۾ شرح ھڪڙي ئي رسالي ۾ ’ابيات سنڌيءَ‘ جي نالي سان قلمبند ڪئي وئي ھئي، جيڪو سڀ کان پھرين 1939ع ۾ ڊاڪٽر عمر بن محمد دائود پوٽي مرحوم عربي عبارت کي سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪري ڇپايو. ھن ڪتاب ۾ خواجہ صاحب جي بيتن ۾ آيل تصوف جي موضوع تي گرھوڙي صاحب جا صوفيانہ نڪتا بيان ڪيل آھن. ڪتاب جي ابتدا ۾ خواجه محمد زمان جي حياتيءَ جو احوال، شاھ لطيف جي خواجه صاحب سان ملاقات، تصوف بابت خواجه صاحب جا ارشادات، اسلامي تصوف تي ھڪ باب ۽ شيخ عبدالرحيم گرھوڙيءَ جي سوانح عمري شامل آھن.
سول اسپتال سکر
پاڪستان ٺهڻ کان بعد گورنر ملڪ دين محمد نئين سول اسپتال جي پيڙهه جو پٿر رکيو جيڪا اڳوڻي جڳهه تي 20 لک روپين جي لاڳت سان تعمير ٿي۔ اسپتال جي سامهون "سبز باغ" هن عمارت جي حسن کي ٻيڻو ڪري ٿو ۔
اصل وڏو قصو سسئي ۽ پنھونءَ جو (ڪتاب)
حوالا
زمرو:ڪتاب
ڪمپني
ڪمپني (Company) ڪاروباري تنظيم جي هڪ شڪل آهي۔
منات
منات (Manāt) (عربي: مناة) قبل از اسلام قديم عرب مذھب ۾ ٽي سردار ديون مان ھڪ ھئي، ۽ ان جي پوڄا بطور الله جي ڌيء جي ڪئي ويندي ھئي۔ زمانہ جاھليت ۾ اللہ جي ٽي ڌيئرون عزي، لات ۽ منات کي تصور ڪيو ويندو ھيو۔قرآن: ﻿لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ- سورہ الاخلاص، 112, 3 (ترجمو: نہ انجي ڪائي اولاد آھي نہ ھو ڪنھن جي اولاد آھي)
مسو ڀرڳڙي
'مسو ڀرڳڙي (اُچار: مَسُو ڀُرڳڙِي، اردو: مسو بھرگڑی) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي حيدرآباد ٻهراڙي تعلقي ۾ هڪ ننڍو شهر ۽ يونين ڪاؤنسل آهي. هن يونين ڪاؤنسل جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 23 هزار هئي.
مناف
مناف (Manaf) (عربي: مناف) مڪي ۾ ھڪ قبل از اسلام ديوتا ھيو۔ عورتن جي طرف کان مناف کي پيار اور چمي ڏني ويندي ھئي، پر ايام حيض ۾ انھن کي ان جي سامھون وڃڻ جي اجازت نہ ھئي۔
آهوري جاگير
آهوري جاگير عمرڪوٽ ۽ ميرپورخاص ضلعن ۾ ديھن جو نالو آھي. هڪ ديھ ضلعي دادوءَ جي تعلقي خيرپورناٿن شاھ ۾ آهي، جنھن ۾ آهوري، ڪُنب ۽ ميربحرن جا ڳوٺ شامل آهن. ٻيءَ ديھ تعلقي عمرڪوٽ ۾ آهي، جنھن ۾ 7 ڳوٺ شامل آهن.
ابيات سنڌي عرف ڳوٺاڻا بيت
حوالا
زمرو:ڪتاب
5ع
ڊسمبر
زمرو:5ع
11ع
ڊسمبر
زمرو:11ع
قصبو
وڌيڪ ڏسندا
زمرو:قصبو زمرو:آباد جڳهن جا قسم زمرو:جاگرافي
ليڊي گراهم ميٽرنٽي هوم
ليڊي گراهم ميٽرنٽي هوم، سکر سنڌ ۾ زنانه ميونسپل اسپتال سان گڏ واقع آهي جنهن کي شڪارپور جي سيٺ سوڀراج چيتومل جي خرچ سان 1930ء ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ ان جو نالو سنڌ جي پهرين گورنر سر لينسلاٽ گراهم (1936ء-1941ء) جي گهرواري نالي ليڊي گراهم ميٽرنٽي هوم رکيو ويو ۔
تجارتي نشان
180px|thumb| Bass Brewery's logo
آوانڌو
ٻنيءَ ٻاري جي اصطلاح موجب ٻاري ۾ پاڻي ڇوڙڻ لاءِ ڪسيءَ يا اڏَ کي ڏنل ٻنو يا ڳنڍو. آوانڌو لوڙهڻ، آوانڌو ڀڃڻ ۽ آوانڌو ورائڻ اصطلاح آهن.
منات
جھالت جي دور جي مشهور تثليث مان ھڪ بت جو نالو منات ھو.مبلغن جو خيال آهي ته اھا عزا جي ڌيءَ ۽ لات جي ڀيڻ سمجھي ويندي ھئي. اھا ساڳي وقت نفعو پھچائيدڙ ۽ موت جي ديوي سمجھي ويندي ھئي. منات لفظ عربي جي لفظ منان مان ورتل آهي جنھن جي معنيَ موت آهي. مؤرخن جو خيال آهي ته جھالت جي دور ۾عرب سمجھندا ھئا ته اھا ديوي قديد واري وادي سان تعلق رکندڙ ھئي جيڪا سمنڊ ڪناري واقع ھئي ان ڪري ان ديوي جو واسطو پاڻي، سمنڊ ۽ ڪڪرن سان ھيو ۽ اھا مھربان ديوي پڻ ھئي. اھي سوڪھڙي ۾ ۽ مھرباني ٿيڻ تي منات آڏو ڀيٽا ڏيندا هئا.انھن جو خيال هو تہ منات زندگي ۾ خوشيون آڻي ٿي ۽ ڪڪرن ۽ مينھن کي بہ اھا آڻي ٿي.
آوانڌو
حوالا
زمرو:زراعت
منات
حوالا
زمرو:علم الاساطير مشرق وسطيٰ زمرو:عربي معبود زمرو:عربي علم الاساطير زمرو:زرخيز ھلال
زمين کان زمين ميزائل
زمين کان زمين مان مراد اها ميزائل آهي جنهن کي زمين کان اڏائي زمين تي ڪارروائی ڪرندا آهن۔
اپڀرنش
حوالا
زمرو:انڊيا جون ٻوليون زمرو:سنسڪرت
سرڪٽ هائوس سکر
سرڪٽ هائوس، سکر سنڌ ۾ "واٽر ورڪس" واري ٽڪري سان گڏ هڪ نظاريدار جڳهه تي واقع هڪ بنگلو آهي جنهن کي انگريز راڄ ۾ فوجي ۽ سول اهلڪارن جي رهائش جي لاء تعمير ڪيو ويو هو۔ نئون سرڪٽ هائوس سکر جي علائقي بيراج ڪالوني ۾ 1932ء ۾ تعمير ڪيو ويو. ۔
رحمت عزيز چترالي
تخليقون‎
زمرو:ضلعو چترال زمرو:پاڪستاني ماڻهو زمرو:اردو شاعر زمرو:کوار شاعر زمرو:ماڻھو زمرو:رحمت عزيز چترالي
6ع
ڊسمبر
زمرو:6ع
اپٽيل بلور
اپٽيل بلور وچ تي ٿلهو ٿيندو آهي ۽ اُن جا پاسا سنها ٿين ٿا. جڏهن روشنيءَ جا پور وڇوٽ شعاع اپٽيل بلور تي پون ٿا، ته پوءِ بلور مان گذرڻ کان پوءِ هڪ نقطي تي گڏجن ٿا، تنهن ڪري اهڙي بلور کي هم مرڪز (convexing) بلور چئبو آهي. هن جا ٽي قسم ٿين ٿا: ’ٻٽو اُپٽيل بلور‘ (Double convex)، ’ليٽيل اپٽيل بلور‘ (Concave convex lens)، ’سڌو اپٽيل بلور‘ (Plain convex lens).
آهوري جاگير
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
مناف
حوالا
زمرو:عربي معبود زمرو:عربي علم الاساطير زمرو:زرخيز ھلال
اپٽيل بلور
حوالا
زمرو:بلور
2ع
ڊسمبر
زمرو:2ع
موھن آھوجا
صوفي موھن لال ولد پريم داس آھوجا، تعلقي لاڙڪاڻي جي ڳوٺ عاقل ۾ 17 ڊسمبر 1845ع تي ڄائو، ننڍپڻ ۾ ڳوٺ ۾ پيءُ سان گڏ ھٿ ونڊائيندو ھو، سندس طبيعت شروعات کان ئي صوفين ۽ ساڌن جي صحبت ۾ گذري، انھيءَ ڪري نوشھري فيروز جي نقشبندي بزرگ، شاھ نصير الدين صوفيءَ جو معتقد ٿيو. سڄي عمر راڳ ويراڳ ۾ صرف ڪندي آخري عمر، لاڙڪاڻي شھر جي اوڀارين طرف -اوتارو- (-تڪيو-) اڏي گذارڻ لڳو. 18 شعبان 1223 ھ/12 مارچ 1925ع تي وفات ڪيائين. سيوھڻ ۾ سندس سماڌي جوڙي وئي، سنڌي ۽ ھندي زبانن ۾ سندس ڪلام ملي ٿو، هو سنڌيءَ جو سٺو شاعر هو، سندس سمورو ڪلام -تصوف- جي رنگ ۾ رڱيل آھي.
اصل وڏي ڪٿا راجا ھرشچند ۽ تارامتي جي (ڪتاب)
اصل وڏي ڪٿا راجا ھرشچند ۽ تارامتي جي ڪتاب هريسنگهہ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ صفحا 58 آهن ۽ قيمت 6 آنا ڄاڻايل آهي. هيءُ ڪتاب، هريسنگهہ ۽ سنس، هريسنگهہ پرنٽنگ پريس سکر ۾ سال 1937ع ۾ ڇپرايو.
آهيڙي
آھيڙي ھڪ خانہ بدوش راجسٿاني غير مسلم قبيلو. عام طرح اھي شڪاري جيڪي ڪوڙڪي وجهي جانور کي شڪار ڪندا آھن يا وري ڪنھن ھٿيار (ٽڪي) ڪاتر، گهوٻاٽي وغيره سان جانور کي زخمي ڪري جهليندا آھن. انھن شڪارين کي آھيڙي چوندا آھن. شڪاري اصل ۾ ھڪ خانہ بدوش قبيلو آهي. شاھ لطيف هي لفظ رسالي ۾ هن ريت ڪم آندو آهي : (شاه) (شاه، راڻو 8/7) (شاه)
سنڌي اسڪول فار مين سکر
سنڌي اسڪول فار مين سکر سنڌ ۾ واقع اسڪول آهي جنهن کي معصوم شاهه جي مینار جي هيٺ 1858ء ۾ قائم ڪيو ويو ۔
موھن آھوجا
زمرو:شخصيتون
سنڌي اسڪول فار مين سکر
حوالا
زمرو:سنڌ
تجارتي نشان
حوالا
زمرو:فڪري ملڪيت قانون زمرو:قانون فڪري ملڪيت زمرو:نظامت پيداوار زمرو:ڪاروباري اصطلاح
آهيڙي
حوالا
زمرو:سنڌ جون ذاتيون
موسيٰ کٽياڻ
موسيٰ کٽياڻ (اُچار: مُوسا کَٽياڻ، اردو: موسیٰ کھٹیان) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي حيدرآباد ٻهراڙي تعلقي ۾ هڪ يونين ڪاؤنسل آهي. هن يونين ڪاؤنسل جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 28 هزار هئي.
12ع
ڊسمبر
زمرو:12ع
ريلوي انگريزي اردو اسڪول سکر
ريلوي انگريزي اردو اسڪول سکر، سنڌ ۾ واقع هڪ اسڪول آهي جنهن کي ريلوي جي پنجابي ملازمن جي ٻارن جي تعليم جي لاءِ 1882ع ۾ قائم ڪيو ويو. هي اسڪول سکر جي علائقي "نم جي چاڙهي" ۾ واقع آهي.
ڳوٺ
300px|thumb|ڳوٺ
ٽنڊو حيدر
زمرو:حيدرآباد سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون زمرو:سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون زمرو:سنڌ جون يونين ڪائونسلون
انجنيئرنگ ڪاليج سکر
حوالا
زمرو:سکر
ڳوٺ
ڳوٺ ان علائقي کي چئبو آھي، جتي ڪجھ ماڻهو گهر ٺاهي گڏ رهندا هجن پر انهن جو انگ گهڻو وڌيڪ نہ هجي۔ عام طور تي ڳوٺ جي آبادي جو هڪ وڏو حصو زراعت جي پيشي سان لاڳاپيل هوندو آهي. هڪ ڳوٺ پاڙي کان وڏو ۽ قصبي کان ننڍو هوندو آهي. گهڻو ڪري ڳوٺ جي آبادي يا تہ سوَن ۾ هوندي آهي يا هزارن ۾. شهر جي ڀيٽ ڳوٺ ۾ سهولتون (جهڙوڪ اسپتال ،اسڪولَ وغيره) گهٽ هوندا آهن. پر ڳوٺ فطرت جي وڌيڪ ويجهو هوندو آهي يعني اتي وڻ، ٻوٽا، چشما وغيره هوندا آهن، ان جي ڪري ڳوٺن ۾ شهرن جي ڀيٽ ۾ بيماريون گهٽ هونديون آهن۔
300px|thumb|نائجيريا جو ھڪ ڳوٺ
آهوري راڄيتي
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
ڳوٺ
نالي جو مطلب
رگ ويد واري زماني ۾ آريه لوڪ اڪثر ڳوٺڙن ۾ رهندا هئا. جيئن اڄ به هندستان جو ڳچ آدم ڳوٺڙن ۾ گذاري ٿو. سچو پچو هندستان آهي ئي ”ڳوٺاڻي جيوت وارو هندستان“. ڳوٺ اصل ۾ آهي سنسڪرت لفظ ”گوشت“ (گوسٿا) ۽ بنيادي معنيٰ اٿس ”اهو هنڌ جتي گايون بيٺيون هجن“. گايون اتي بيهاريبيون، جتي سندن لاءِ چارو موجود هوندو، تنهنڪري ”ڳوٺ“ لفظ ۾ چراگاهه جي معنيٰ سمايل آهي. انهيءَ سبب رگ ويد ۾ ڪن هنڌ ”گوشت“ (ڳوٺ) بدران ”ورج“ (برج) (Varaji) لفظ به ڪم آيل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”اهو هنڌ جتي گايون چارجن“. اڄ به اکين سان ڏسجي ٿو ته ٿورا ڀائر يا سنگتٿي، جتي مال لاءِ چارو مئُو ڏسن، تتي ڀنگيون اڏي، مال سميت وڃيو رهن، ۽ اهو سندن ڳوٺ سڏجي ٿو. هن مان ڏسڻ ۾ ايندو ته آڳاٽا لوڪ ڳوٺن ٻڌڻ مهل اول اونو مال جي چاري جو ڪندا هئا. چوپائي مان مان به مکيه مال گايون سمجهيائون ٿي، تنهنڪري ”گو“ (گانء) لفظ مان ”ڳوٺ“ لفظ ٺاهيائون، جو اصل ۾ گاين جي چاري لاءِ هو، پوءِ ڀلي ته گاين سان گڏ ٻيو مال به پيو چڙهه ڪري، ڳوٺن جي حدن ٺهرائڻ لاءِ هر هڪ ڳوٺ جي چوڌاري وڻ پوکيندا هئا. اڄ به ائين آهي، جنهنڪري هرڪو پنهنجي وطن جا وڻ پريان ئي سڃاڻي سگهي ٿو. مال جي چاري لاءِ چراگاهه ڳوٺن جي اندر يا انهن جي پسگردائيءَ ۾ هوندا هئن. چراگاهن ۾ سڀني مالدارن جو مال گڏ پيو چرندو هو، تنهنڪري چوپائي مال جي ڪنن تي ڪو نشان ڪري ڇڏيندا هئا، جيئن سڃاڻڻ سولو ٿئي ته ان جو مال ڪير آهي، رگ ويد منڊل ڇهون (3،28) ڏاندن جي سڱن جون چهنبون تکيون ڪري ڇڏيندا هئا (منڊل 6، 16، 139)، ۽ انهن ۾ ڪي زيور (ڪنٺيون وغيره) اٽڪائي ڇڏيندا هئا. (منڊل 8، 54، 10)
ڪروڙ
ڪروڙ ( करोड، கோடி،కోటి) (اُچار: ڪِروڙ، اردو: کروڑ) هڪ انگ آهي جيڪو سؤ لکن جي برابر آهي. ڪِروڙ ڏکڻ ايشيا جي هڪ عددي ايڪائي آهي، جيڪا 10^7 جي برابر ٿيندي آهي ۽ هِن جي عددن ۾ 100,000,000 جي شڪل ۾ لکيو ويندو آهي۔ هي ايڪائي پاڪستان، ڀارت، نيپال، سري لنڪا، بنگلا ديش ۽ ميانمر جي ملڪن ۾ استعمال ڪئي ويندي آهي۔ اهائي ايڪائي ڀارتي ۽ پاڪستانيی انگريزي ۾ پڻ استعمال ٿيندي آهي۔
ڳوٺ
حوالا
زمرو:جاگرافي زمرو:آباد جڳهن جا قسم زمرو:انتظامي ورهاست زمرو:ڏيهي جاگرافي زمرو:عمراڻر جاگرافي زمرو:ڏيهه
ڪروڙ
هڪ ڪروڙ = 100,000,000 = 10^7
رحمت عزيز چترالي
گيلري
‎<gallery mode="packed-hover">‎ ‎فائل:Chitrali Chugha.JPG فائل:Rehmat Aziz Chitrali's Virtual Khowar-Chitrali ‎Keyboard.png‎‎‎ فائل:Rehmat Aziz Chitrali receiving Gold Medal from ‎Journalist Foundation ‎Pakistan.jpg ‎فائل:Rehmat Aziz Chitrali receiving Dr A Q Khan Gold ‎Medal Award 2015 from ‎Chairman Nazriya Pakistan ‎Council Mr Zahid Malid at Aiwan-e-Quaid ‎Islamabad.jpg‎ ‎فائل:Group photo of Gold Medalist with Rehmat Aziz ‎Chitrali at Aiwan Quaid ‎Islamabad.jpg فائل:Chitral Human Development Award.png فائل:Prince Mohiuddin MNA Chitral ginving an interview to the First Khowar Chitrali ‎TV Programme of Khyber News TV Islamabad.JPG ‎ فائل:Journalist Foundation Gold Medal.JPG فائل:Rehmat Aziz receiving Pakistan Youth Icon Award 2015.jpg فائل:Youth Activist and Human Rights activist Rahmat Aziz Chitrali representing ‎Pakistan in United Nations Youth Forum.jpg فائل:English and Chitrali versions of Iqbal's famous Urdu couplet.jpg‎ فائل:Rehmat Aziz Chitrali Pioneer, Test Wiki Administrator, Translator and Editor Khowar ‎Wikipedia project from Pakistan.jpg فائل:Innovative Initiative Youth Award 2015.png فائل:Signature of Rehmat Aziz Chitrali.JPG فائل:Rehmat Aziz Chitrali receiving Shandoor literature & journalism Award from MNA Chitral NWFP Pakistan Prince Mohiuddin.png ‎ ‎
ڪروڙ
حوالا
زمرو:ايڪائيون زمرو:ڳڻپ زمرو:صحيح عدد زمرو:عدد زمرو:هندي لفظ ۽ جملا زمرو:اردو لفظ ۽ جملا زمرو:سنڌي لفظ ۽ جملا زمرو:ڀارتي انگريزي محاورا زمرو:پاڪستاني انگريزي محاورا
موسيٰ کٽياڻ
زمرو:حيدرآباد سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون زمرو:سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون زمرو:سنڌ جون يونين ڪائونسلون
سرڪٽ هائوس سکر
حوالا
زمرو:سکر
ڏاڏو
ڪنھن ٻار جي پيء جي پيء کي ڏاڏو چيو ويندو آھي۔
حوالا
زمرو:رشتا زمرو:خاندان
1ع
thumb|The 1ع ۾ دنيا thumb| 1ع ۾ اوڀاريون اڌ-گول thumb|1ع ۾ يورپ ۾ جرمينڪ قبيلا
AD 1 (I), 1 AD or 1 CE is the epoch year for the Anno Domini calendar era. It was the first year of the Common Era (CE), of the 1st millennium and of the 1st century. It was a common year starting on Saturday or Sunday, a common year starting on Saturday by the proleptic Julian calendar, and a common year starting on Monday by the proleptic Gregorian calendar. In its time, year 1 was known as the Year of the Consulship of Caesar and Paullus, named after Roman consuls Gaius Caesar and Lucius Aemilius Paullus, and less frequently, as year 754 AUC (ab urbe condita) within the Roman Empire. The denomination "AD 1" for this year has been in consistent use since the mid-medieval period when the anno Domini (AD) calendar era became the prevalent method in Europe for naming years. It was the beginning of the Christian/Common era. The preceding year is 1 BC; there is no year 0 in this numbering scheme. The Anno Domini dating system was devised in AD 525 by Dionysius Exiguus.
The Julian calendar, a 45 BC reform of the Roman calendar, was the calendar used by Rome in AD 1.
ھيٺان-نوٽ
زمرو:1ع
اصل وڏي ڪٿا ساڌ ٻيلي جي سوکڙي (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب هريسنگهه جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ صفحا 59 آهن ۽ قيمت 6 -آنا- ڄاڻايل آهي. هريسنگهه سنز، هيءُ ڪتاب هريسنگهه اليڪٽرڪ پرنٽنگ پريس، سکر مان 1937ع مان ڇپرايو.
حوالا
زمرو:ڪتاب
آواراه (ڪتاب)
موهن ڪلپنا جو لکيل ناول، جنهن جو پهريون ڇاپو، اپريل 1994ع ۾ شايع ٿيو. ناول جا صفحا 129 آهن ۽ قيمت 150 رپيا اٿس. هيءُ ناول نيو فيلڊس پبليڪيشن، حيدرآباد سنڌ جي طرفان ڇپايل آهي. هن ناول جا ڪردار پنهنجي دنيا جا خودمختيار سورما آهن. ٻاهران ائين پيو لڳندو ته اُهي زماني جي چال سان بدلجندا رهن ٿا، پر ڏيکاريل ائين آهي ته هي ڪردار زماني جي چال سان نه، پر زمانو هنن جي چال سان بدلجي رهيو آهي.
زمرو:سنڌي ناول
سانول خان گوپانگ
سانول خان گوپانگ پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي حيدرآباد ٻهراڙي تعلقي ۾ هڪ يونين ڪاؤنسل آهي. هن يونين ڪا‏ؤنسل جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 23 هزار هئي.
زمرو:حيدرآباد سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون
مالاڪبل
مالاڪبل (Malakbel) تدمر جي قديم شامي شھر ۾ شمسي ديوتا ھيو.
زمرو:عربي معبود زمرو:عربي علم الاساطير زمرو:زرخيز ھلال
اصل وڏي ڪٿا سري ست رام نارائڻ جي (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب پريتمداس جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ صفحا 34 آهن ۽ قيمت 6 -آنا- ڄاڻايل آهي. ڇاپو ستون، هريسنگهه، لڪشمي فائين پريس، سکر مان سال 1939ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.
آونگ
آونگ ڪَچي ۽ ننڍي سُڪل مڇيءَ يا سُڪل ڪُرڙين کي سڏبو آهي. شاھ جي رسالي ۾ سر سامونڊيءَ هيٺ هڪ بيت جي سِٽ آهي تہ : ”اسان اُڌارا، آڻي آونگ چاڙهيا“. (شاھ)
حوالا
زمرو:مڇيون
سنڌي اسڪول سکر
سنڌي اسڪول سکر، سنڌ ۾ واقع هڪ قديم اسڪول آهي جنهن کي انجمن اسلام 1876ء ۾ سکر جي علائقي "نم جي چاڙهي" ۾ کوليو ۽ اڌ صدي تائين قائم رهيو۔ ۔
حوالا
زمرو:سنڌ
چوهڙ داس پارڪ سکر
چوهڙ داس پارڪ سکر، سنڌ ۾ واقع هڪ پارڪ آهي جنهن جي تعمير1928ء ٿي هي پراڻي سکر جي علائقي ۾ ريلوي لائين جي ويجهو واقع آهي ۔
ليوڪس پارڪ سکر.
ليوڪس پارڪ (هاڻوڪو نالو محمد بن قاسم پارڪ) سکر، سنڌ جي مشهور تفريح گاھ آهي جيڪو ڪيفي ايران هوٽل جي سامهون واقع آهي۔ پارڪ جي جڳھ پهريان اسڪول جي راند جو ميدان هيو. 1919ع ۾ هن میدان کي پارڪ ۾ تبديل ڪيو ويو ۽ ليوڪس پارڪ نالو رکيو ويو جيڪو بعد ۾ تبديل ڪري محمد بن قاسم ڪيو ويو.
حوالا
زمرو:سکر زمرو:سکر جون تفريحي جڳھون
اپر نورواھہ
اپر نورواھ تعلقي دادوءَ جو هڪ مشھور واھ آھي، جيڪو اصل نورواھ ڦاٽ سان وڃي ملندو هو. هيءُ واھ ميان نور محمد ڪلھوڙي کڻايو هو، جنھن تان مٿس ’نورواھ‘ نالو پيو. هيءُ نورواھ وهي هلي اصل نورواھ سان ’نولکيءَ‘ کان ٿورو پوئتي ملندو هو. هن واھ تي ڳوٺ ’مھرائي‘ نالي سان سڏيو ويندو هو. ٻيو اپر نورواھ تي ڳوٺ ’پٺڙ‘ هو. اپر نورواھ تي نار چڙهندا هئا، جن تي جواريون ۽ وونئڻ ٿيندا هئا. هن واهه تي انگريزن جي دؤر ۾ ’ڍاڪن‘ جا نار بہ چڙهندا هئا، جن تي چيٽ جو فصل ٿيندو هو. 1937ع ڌاري نورواھ، جتوئي ڪيٽيءَ ۾ آيو. ديھ ’ڪچورپ‘ تعلقي دادوءَ ۾ ٻئي نورواھ آهن. هاڻي جتوئين اپر نورواھ کي لٽائي ڇڏيو آهي. ڪٿي ڪٿي هن قديم واھ جا آثار ملن ٿا. ڪجهہ عرصو اڳ 1940ع ڌاري پراڻي درياهي واھ ’امام عليءَ‘ سان دادو ڪئنال مان پاڻي وهائي، اپر نورواھ جنھن کي ’پراڻو نورواھ‘ بہ چوندا هئا، پاڻي ڪٺو ڪري، ان تي ڍاڪي چاڙهائي چيٽ جي آبادي ڪرائيندا هئا. هن واھ ۾ هڪ وڏو ڪُنب هو، جنھن ۾ ٻاروهي تار پاڻي بيھندو هو. ان جو نالو ’فيضڻ جو ڪنب‘ هو، ڇوتہ هڪ پنھور شڪار ڪندي ان ڪنب ۾ ٻڏو هو، جيڪو زميندار هو، ان ڪري هن ڪنب تي نالو ’فيضڻ جو ڪنب‘ پئجي ويو. پراڻي نورواھ ۾ ٻيڙيون بہ هلنديون هيون. ڪن جو چوڻ آهي تہ نورواھ پراڻو، پراڻي ديري بندر کان بہ اڳتي ويندو هو، جيڪو اڳتي ’چوئي واھ‘ جي نالي سان سڏجي ٿو، حالانڪ چوئي واھ الڳ ’ٺھڪڻ‘ واري درياھ مان نڪتل آهي.
حوالا
زمرو:دادو ضلعو
521ع
ڊسمبر
زمرو:521ء زمرو:ڇهين صدي زمرو:سال
ڏاڏي
ڪنھن ٻار جي پيء جي ماء کي ڏاڏي چيو ويندو آھي۔
حوالا
زمرو:رشتا زمرو:خاندان
مخدوم امين فھيم
مخدوم امين فهيم ([//en.wikipedia.org/wiki/Ameen_Faheem]Makhdoom Ameen Faheem, [//ur.wikipedia.org/wiki/امین_فہیم]) سنڌي ٻوليءَ جي قادرالڪلام شاعر، مخدوم محمد زمان طالب الموليٰ جو وڏو فرزند ۽ مخدوم نوح سرور جي درگاهه جو پندرهون نمبر سجاده نشين ۽ ناميارو شاعر، مخدوم محمد امين ”فهيم“، تعلقي هالا، ضلعي مٽياريءَ ۾ 4 آگسٽ 1939ع تي ڄائو. سندس نالو ”محمد امين“ رکيو ويو، جڏهن ته مخدوم محمد امين ثالث ”پکن ڌڻيءَ“ جي نسبت سان کيس ”ڏاڏا سائين“ به چوندا هُئا. خدوم امين فهيم 1977ع کان 2015ع تائين پارليامينٽ جو حصو رهيو. 7 ڀيرا قومي اسيمبلي جو ميمبر ۽ هڪ ڀيرو سنڌ اسيمبلي جو ميمبر رهيو، ٻه ڀيرا وفاقي وزير به رهيو.
ذاتي زندگي
مخدوم محمدامين فهيم سِنڌ جي شهر هالا ۾ 4 آگسٽ 1939ع ۾ جنم ورتو، جيڪو ڪراچي جي اوڀرئين پاسي 200 ڪلوميٽر تي واقع آهي. مخدوم امين فهيم کاٻِي ڌُر جي مشهور شخصيت ۽ شاعر هو. هُو پاڪستان پيپلز پارٽي جو سينيئر وائس چيئرمين ۽ ”الائنس فار ريسٽوريشن آف ڊيموڪريسي“ (Alliance for Restoration of Democracy) جو سابق چيئرمين پڻ هو. هُن سنڌيونيورسٽي مان 1961ع ۾ پوليٽيڪل سائنس ۾ بيچلر آف سائنس جِي ڊگري حاصل ڪئي، هُن پنهنجي سياسي سفر جي شروعات 1970 کان ڪئي ۽ 1970 جي عام چونڊن ۾ ڪاميابي ماڻي ۽ پڻ 1990 ڌاري بينظير ڀٽو سان تمام ويجھو رهيو. مخدوم امين فهيم سروري جماعت جو روحاني پيشوا ۽ مخدوم نوح سرور جو پندرهون سجاده نشين ٿي گُذريو. هُن سنڌيونيورسٽي مان 1961ع ۾ پوليٽيڪل سائنس ۾ بيچلر آف سائنس جِي ڊگري حاصل ڪئي، هُن پنهنجي سياسي سفر جي شروعات 1970 کان ڪئي ۽ 1970 جي عام چونڊن ۾ ڪاميابي ماڻي ۽ پڻ 1990 ڌاري بينظير ڀٽو سان تمام ويجھو رهيو. مخدوم امين فهيم سروري جماعت جو روحاني پيشوا ۽ مخدوم نوح سرور جو پندرهون سجاده نشين ٿي گُذريو. سندس پهرئين شادي 19 سالن جي ڄمار ۾ 21  جون 1957 ع دوران ٿي. هن ٻي شادي بنگالي گلوڪاره رونا ليلا جي ايئر هوسٽس ڀيڻ دينا ليليٰ سان ڪئي جنهن ڪجهه سالن بعد ڪينسر جي مرض وگھي وفات ڪئي، سندس ٽئين شادي ڪراچي جي اردو ڳالهائيندڙ ڪميونٽي مان جڏهن ته چوٿين شادي پنجاب مان ڪئي. مخدوم محمد امين فهيم کي ست پٽ ۽ هڪ نياڻي جو اولاد آهي. سندس وڏو فرزند مخدوم جميل الزمان جميل هڪ سياستدان هجڻ سان گڏو گڏ شاعر ۽ محقق پڻ آهي، سندس ٻيو فرزند مخدوم شڪيل الزمان سينيئر سول بيورو ڪريٽ آهي، ٽيون فرزند مخدوم عقيل الزمان، چوٿون فرزند مخدوم نجيب الزمان لنڊن مان اعليٰ تعليم حاصل ڪري هينئر ٻاهرئين ملڪ ۾ ڪاروبار واري شعبي سان سلهاڙيل آهي ۽ سندس پنجون فرزند مخدوم خليل الزمان ۽ ڇهون فرزند ابو محمد سنڌ يار آهي، جڏهن ته مخدوم امين فهيم جي اڪيلي نياڻي برمنگهم يونيورسٽي مان اعليٰ تعليم حاصل ڪري چڪي آهي.
تعليم
امين فهيم پرائمري تعليم 1955 ۾ هالا مان حاصل ڪئي ۽ پوءِ ميٽرڪ پڻ هالا جي هاءِ اسڪول مان 1957 ۾ پاس ڪيائين، مخدوم امين فهيم 1958 ۾ سنڌيونيورسٽيءَ ۾ پوليٽيڪل سائنس ۾ داخلا ورتي ۽ 1961 ۾ پوليٽيڪل سائنس ۾ بيچلرآف سائنس جِي ڊگري حاصل ڪئي.
ادب
هن شاعريءَ جي شروعات 1953ع ۾ ڪئي. پهريائين ”امين“ تخلص اختيار ڪيائين، پر پوءِ مخدوم امين، شاعريءَ ۾ ”فهيم“ تخلص اختيار ڪيائين. جناب غلام محمد گراميءَ جي چواڻي: ”مخدوم امين فهيم جي شاعريءَ ۾ سوز و گذار، محبت ۽ رِقت جا اهي سڀ معيار موجود آهن، جيڪي هڪ قادرالڪلام شاعر جي شاعريءَ ۾ ٿين ٿا.“ هن غزل جي عمدي شاعري ڪئي آهي، قومي شاعريءَ ۾ به بهترين ڪلام چيا اٿس. سندس ٻولي پختي، رسيلي ۽ مٺي آهي. پنهنجي والد بزرگوار جي صحبت ۽ هالا جي ادبي ماحول ۾ هيءُ رچي ريٽو ٿيو. سندس ڪلام جو مجموعو ”پيغام“، سنڌي ادبي بورڊ، ڊسمبر 1990ع ۾ شايع ڪري چڪو آهي. سندس جوانيءَ جي دور ۾، شاعريءَ ۾ وقتاً فوقتاً ڪجهه وقفو به نظر اچي ٿو، جنهن جو سبب سندس سياسي، فلاحي، قومي ۽ خانداني مصروفيتون هُيون. سندس شاعري ريڊيو پاڪستان حيدرآباد توڙي آل انڊيا ريڊيو جي سنڌي سروس تان نشر ٿيندي رهندي آهي. سندن مشهور ٻِن گيتن جون سٽون ڪجهه هن ريت آهن ”منهنجون ڳالهيون ياد ڪندين“ ، ”بي وفا سان وفا ڪري ڏِسجي، هِي خطا بارها ڪري ڏِسجي“.
سياست
هن سياسي سفر جو آغاز 1970ع ڌاري پيپلزپارٽيءَ جي ٽڪيٽ  تي قومي اسيمبليءَ جي ميمبر ٿيڻ سان ڪيو. ڪجهه وقت سنڌ جي گورنر جو صلاحڪار پڻ رهيو، پوءِ مرڪز ۾ وزير مملڪت جي عهدي تي فائز ٿيو. 1977ع ۾ سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر منتخب ٿيو ۽ غلام مصطفيٰ جتوئيءَ جي ڪابينا ۾ روينيو ۽ آبادڪاريءَ جو وزير ٿيو. 1983ع ۾ ايم. آر. ڊي تحريڪ دوران پيپلزپارٽي سنڌ جو صدر هو. 1988ع ۾ بينظير ڀٽو جي ڪابينا ۾ مواصلات جو وزير مقرر ٿيو. 1990، 1993ع ۾ 1997ع وارين عام چونڊن ۾ قومي اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊيو ويو. انهن چونڊن ۾ جيئن ته پيپلزپارٽي، اقتدار ۾ نه آئي، ان ڪري کيس وزارت نه ملي، وري 2008ع جي چونڊن ۾ قومي اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊيو ويو، آخري وقت ۾ پاڪستان حڪومت ۾ سينيئر وزير ۽ تجارت جو وفاقي وزير به رهيو. ان کان سواءِ پاڪستان پيپلز پارٽي پاليامينٽرين جو صدر ۽ پيپلز پارٽيءَ جو سينيئر وائيس چيئرمين پڻ رهيو.
وفات
مخدوم امين فهيم 76 سالن جي ڄمار ۾21 نومبر 2015 تي رت جي ڪينسر وگھي هِن دُنيا مان لاڏاڻو ڪيو ، سندس آخري آرامگاھ هالا شهر ۾ مخدوم سرور نوح جي درگاهـ جي اندر سائين طالب الموليٰ جي پيرانديءَ ۾آهي.
حوالا
زمرو:1939ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستان پيپلز پارٽي جا سياستدان زمرو:سنڌي ماڻھو
اپگرھ
اپگرھ ننڍو گرھ، جيڪو ڪنھن ٻئي وڏي گرھ جو طفيلي هجي ۽ ان جي چوڌاري ڦرندو رهي ۽ ان گرھ جي زيراثر هجي، جھڙوڪ چنڊ، جيڪو ڌرتيءَ جو اُپگره آهي.
حوالا
زمرو:نظام شمسي
اصلاح (اخبار)
ھي اخبار 1936ع ۾ ڪراچي مان -جاري- ٿي، حڪيم فتح محمد سيوهاڻي هي -اخبار- ڪڍي هئي، -اخبار- جو نائب -ايڊيٽر- شيخ عبدالله هو، هي ٽه روزه -اخبار- هئي، حڪيم -انور-، مولوي عبدالغفور سڀائي ۽ حافظ خير محمد اوحدي به ڪجهه عرصي لاءِ هن -اخبار- جا -ايڊيٽر- ٿي رهيا، بعد ۾ هي -اخبار- پير الاهي بخش، حڪيم صاحب کان خريد ڪئي ۽ ٽه روزه بدران روزاني طور نڪرڻ لڳي، هي به هڪ اهم -اخبار- هئي، ”-الوحيد-“ جهڙي -اخبار- سان هن جا قلمي مقابلا ٿيندا هئا.
14ع
ڊسمبر
زمرو:14ع
13ع
ڊسمبر
زمرو:13ع
ميونسپل مسافر خانو سکر
ميونسپل مسافر خانو سکر سنڌ ۾ واقع هڪ مسافر خانو آهي جنهن کي سکر ميونسپلٽي مسافرن جي سهولت جي لاءِ ٽاور جي ويجهو 1880ء ۾ تعمير ڪرايو ۔
اوسط سامونڊي سطح مٿي
سراسري سامونڊي سطح کان مٿي وارا ميٽر:يا مختصرن ميمسل(MAMSL and MASL. ) جنھن کي سامونڊي سطح کان مٿي وارا ميٽر پڻ چون ٿا. اھو معياري ميٽرڪ واري ماپ جو عمودي فاصلو معلوم ڪرڻ جو ھڪ ايڪو آھي جنھن ذريعي سمنڊ جي سطح جي سراسري سان ڀيٽ ڪندي ڪنھن بہ مقام جي بلندي يا طول جي اوچائي جي ماپ ڪئي ويندي آهي. سمنڊ جي سطح ۾ وقت گذرڻ سان ايندڙ موسمي تبديلين سان فرق ايندو رھندو آھي جنھن ڪري اوچائي جي ماپن ۾ بہ فرق اچي ٿو جنھن ڪري سمنڊ جي سطح جي سراسري جي يونٽ جي ضرورت پيش آئي تہ جيئن بلندي جا ماپا مستقل رھي سگھن.ھن ماپي سان نہ رڳو بلندي پر سمنڊ جي سطح کان ھيٺ زميني سطحن جي اونھائي واري عمودي ماپ پڻ ٿيندي آهي.
استعمال
سراسري سامونڊي سطح بلندي ماپڻ جو معياري ماپو آهي جنھن جي مدد سان مختلف جاگرافيائي مقامن جي بلندي جو تعين ٿيندو آهي جن ۾ شھر، جبل مختلف زميني علائقا ۽ عمارتون ۽ ٻيون غير عمارتي  بناوٽون شامل آهن. ان کان علاوه اڏامندڙ جھازن، ھيليڪاپٽر ۽ ٻين اڏامندڙ شين جي بلندي پڻ ان ايڪي سان معلوم ڪئي ويندي آهي.
ماپ جو طريقو
سڀ کان عام طريقو گلوبل پوزيشنگ سسٽم يا جي پي ايس وارو آھي. ٻيو طريقو مصنوعي سياري جي الٽيميٽر وارو آھي جنھن سان ماحول جو دٻاءُ پڻ معلوم ڪبو آهي جيڪو بلندي جي وڌڻ سان وڌندو آھي. ھڪ طريقو ھوائي ڦوٽو گرافي وارو آھي. ھڪ سطح جي سروي وارو آھي.
حوالا
زمرو:ڌرتيءَ جي پئمائش جو علم زمرو:زميني نقشي سازي زمرو: هوائي جهازن ۾ اُوچائي زمرو:جاگرافيائي اصطلاح
17ع
ڊسمبر
زمرو:17ع
اپلاڻ
هيءُ ڳوٺ ضلعي -ٺٽي- ۾ جاتي تعلقي جي قديم ڳوٺن مان هڪ آهي. ميرن جي دور حڪومت ۾ هيءُ مکيه ڳوٺ هو. -ان- دؤر ۾ اپلاڻو هڪ -پتڻ- جي حيثيت رکندو هو، جتان ٻيڙين رستي حيدرآباد يا ٻين شهرن ڏانهن وڃي سگهبو هو. اهو ڳوٺ اڃا به قائم آهي.
رضيا سلطانا
رضيا سلطان یا رضيا سلطانا (شاهي نالو: جلالۃ الدين رضيہ) ڏکڻ ايشيا تي حڪومت ڪرڻ واري واحد خاتون هئي۔ هو 1205ع ۾ پيدا ٿي ۽ 1240ع ۾ انتقال ڪري وئي۔ سلطنت دهلي جي غلام گهراڻو جي بادشاهه شمس الدين التمش جي ڌيءَ هئي، ۽ هو ترڪ سلجوق نسل سا تعلق رکندي هئي ۽ ڪيترن ئي مسلم شهزادن وانگور جنگي تربيت ۽ انتظام سلطنت جي تربيت به حاصل ڪئي۔ ننڍي کنڊ جي مسلم تاريخ ۾، رضيه ئي هڪ اهڙي عورت هئي، جنهن حڪومت هلائي. رضيه جي وقت ۾ هر هنڌ جهيڙا جهٽا ۽ بغاوت پکڙيل هئي، پر هن جلد ئي، سڄي هندستان تي پنهجو اقتدار قائم ڪري ورتو. بنگال ۽ سنڌ جهڙن ڏورانهن علائقن جي گورنرن ساڻس وفاداريءَ جو اظهار ڪيو. هوءَ مردانه ڪپڙا پائي دربار ۾ ايندي هئي، ۽ گهوڙن تي سوار ٿي، فوجن جي اڳواڻي به پاڻ ڪندي هئي. هن تاخت تي ويهڻ شرط سلطان جو لقب اختيار ڪيو، ۽ نهايت هوشياري ۽ وڏي رعب ۽ دٻدٻي سان حڪومت ڪرڻ لڳي. لکنئو کان ويندي ديبل تائين سڄي ملڪ جا امير ۽ گورنر سندس فرمانبردار ۽ مطيع هئا. رضيه سلطانه جي قسمت ۾ امن امان واري حڪومت نه هئي، ويتر ان ڳالهه خرابي پيدا ڪئي، جو هن پنهنجي هڪ حبشي غلام جلال الدين ياقوت کي شاهي طبيلي جو داروغو مقرر ڪيو. جنهن سندس ترڪ سردارن کي ناراض ڪري وڌو. پنجاب جو گورنر اياز ۽ ڀٽندا جو گورنر التونيه، رضيه سلطانه جي فرمانبرداري کان ڦري ويا. رضيه لشڪر وٺي پنجاب ۾ داخل ٿي. جڏهن سندس لشڪر ڀٽندا وٽ پهتو ته ناراض ٿيل سردارن وجهه وٺي ياقوت کي قتل ڪري رضيه کي قيد ڪيو ۽ کيس التونيه جي حوالي ڪيو، ۽ التمش جي پٽ معزالدين بهرام کي تخت تي ويهاريو. ان ڳالهه جي ڪري التونيه گهڻو مايوس ٿيو هن رضيه سلطانه کي قيد مان آزاد ڪيو، ۽ ساڻس شادي ڪئي، ان کان پوءِ دهليءَ تي ڪاهي ويو، 13 آڪٽومبر 1240ع تي بهرام کين ڪئٽل وٽ شڪست ڏني، ۽ ٻئي ڏينهن رضيه ۽ التونيه مڪاني هندن هٿان قتل ٿي ويا، رضيه سلطانه جي حڪومت ساڍا 3 سال هلي. رضيه سلطانه هڪ تمام هوشيار عورت هئي، هن ۾ حڪومت ڪرڻ جي اهليت موجود هئي هن حڪومت هلائڻ جو تجربو پنهنجي پيءُ التمش کان حاصل ڪيو هو منهاج السراج جي مُورخ جو چوڻ آهي، ته هوءَ هڪ وڏي سلطان هئي، سادي مزاج واري، انصاف پسند، همدرد، عالمن جي قدردان، عدل ۽ اڳري، عوام جي ڀلائي جي نگران، جنگي سفر مان واقف، مطلب ته هن ۾ اهي سڀ صفتون موجود هيون جيڪي هڪ بادشاهه ۾ هئڻ گهرجن.thumb|رضيا سلطان، رضيا بيگم جو مقبرو
زمرو:حڪمران عورتون
اصلاح الاحوال
هيءُ ڪتاب آر. ايڇ. احمد ائنڊ برادرس، حيدرآباد شايع ڪرايو. ڪچي جلد ۽ ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ 106 صفحا آهن. ڇاپو پهريون، اسٽئنڊرڊ پريس حيدرآباد ۾ سن 1951ع ۾ ڇپيو.
اپوا
اپوا مان مراد ٿي سگھي ٿو: آل پاڪستان وومين ائسوسيئيش جو مخفف، پاڪستاني عورتن جي وڏي ۽ ملڪ گير تنظيم.
يوروپين جيم خانو سکر
يوروپين جيم خانو،1843ء ۾ سول اهلڪارن جي لاءِ سکر ۾ قائم ٿيو ۔
اصلاح المسلمين
هيءُ ڪتاب حافظ محمد احسن چنا جو ترتيب ڏنل آهي، جيڪو -باغبان- پبليڪيشن، حيدرآباد جو ڇپايل آهي. ڪتاب جي قيمت ڏهه -آنا- آهي، ۽ ڪچي جلد سان 142 صفحن تي مشتمل آهي. هيءُ ڪتاب سعيد آرٽ پريس، حيدرآباد ۾ سن 1956ع ۾ شايع ٿيو.
18ع
ڊسمبر
زمرو:18ع
نرسامل جيم خانو سکر
نرسامل جيم خانو سکر، سنڌ ۾ واقع هڪ جيم خانو آهي جنھن کي هندن جي تفريح جي لاءِ قائم ڪيو ويو۔ هي جيم خانو پراڻي سکر جي سيٺ نرسامل، جيڪو هڪ وڏو ٺيڪيدار هيو، ريلوي انسٽيٽيوٽ جي ويجهو 1899ع ۾ قائم ڪيو جنھن ۾ ٽينس جو بہ انتظام هيو. پاڪستان ٺھڻ کان بعد هن جيم خاني جو نالو بدلائي "همايوں جيم خانو" رکيو ويو.
سک گوردوارو سکر
سک گوردوارو سکر، سنڌ ۾ سکر جي علائقي غريب آباد ۾ واقع آهي۔ هي گوردوارو سکر ميونسپلٽي جي ڏنل زمين تي 1925ء ۾ سکر جي سکن تعمير ڪرايو ۔ گوردواري جي ٻن طرفن ۾ دڪانَ آهن ۔
522ع
ڊسمبر
زمرو:522ء زمرو:ڇهين صدي زمرو:سال
19ع
ڊسمبر
زمرو:19ع
آوي
آوي اُها جاءِ، جتي ڪنڀار مٽيءَ مان گهڙيل ٿانو پچائي. ان جاءِ کي ’نهائين‘ به چوندا آهن. ”نهائينءَ کان نينهن، سِکُ منهنجا سپرين“! (شاھ) آويءَ ۾ ٿانون پچائڻ جي ترڪيب هيءَ آهي ته پهريائين سڄي آويءَ جي تر ۾ ڀاڻ جو تھ وڇائبو آهي. پوءِ ٿانوَ اهڙي ترڪيب سان رکبا آهن، جيئن هر ٿانءَ کي باھ جي ڄَرَ چڱي طرح پچائي. ان کان پوءِ سڄي آويءَ کي ٿاڦن ۽ ڪڻاهن سان ڍڪي، انهن جي مٿان وري به ڀاڻ جو هلڪو تھ ڏيئي، مٿان مٽيءَ جو هلڪو تھ وڇائي ڇڏبو آهي. سڄي آويءَ کي باھ يڻ بدران، فقط هڪ طرف، هوا واري پاسي کان هڪ فوٽ کن ڳڙک ڇڏبو آهي، جتان آويءَ کي باھ ڏيڻ لاءِ مُوئو ٻاري ڏبو آهي. آهستي آهستي سڄي آويءَ ۾ باھ پکڙجي ويندي آهي. آويءَ ۾ هنڌ هنڌ منگها (هوا جي لنگھ جا سوراخ) ڇڏبا آهن، جيڪي آويءَ جي تپش تي ضابطو رکڻ لاءِ هوندا آهن. انهن منگهن کي پڪل ٺڪرن سان ڍڪي رکندا آهن. ستن ڏينهن کان پوءِ کولبي آهي.
حوالا
زمرو:ٿانو
چاچو
اولاد جا حياتياتي ۽ معاشرتي پيء جي ننڍي ڀاء کي چيو ويندو آھي۔
حوالا
زمرو:علم الانساب زمرو:قرابت و نسب زمرو:رشتا زمرو:خاندان
اصلاح المسلمين بجواب تيراََ ابابيل
هيءُ ڪتاب مولوي نورمحمد نظاماڻيءَ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ صفحا 49 آهن ۽ قيمت 5 -آنا- ڄاڻايل آهي. پهريون ڇاپو، چندن پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سن 1933ع ۾ ڇپيل آهي.
اصلاح المصلح والمفتاح
مخدوم فضل -الله- پاٽائيءَ سن 1283هه/1867ع ۾ سيد علي محمد شاهه جي سنڌي ڪتاب ”مصلح المفتاح“ جي علمي اهميت محسوس ڪندي، -ان- کي ’اصلاح المصلح والمفتاح‘ جي نالي سان فارسيءَ ۾ آندو.
اڀ ساھي
ساهه جي گُهٽجڻ جي هڪ بيماري. سهڪو، دمڪشي. هن بيماريءَ واري ماڻهوءَ جا ڦڦڙ ڪمزور هوندا آهن، جنهن ڪري ساهه کڻي نه سگهندو آهي ۽ نڪي تڪڙو هلي سگهندو آهي. چاڙهي چڙهڻ به هن لاءِ عذاب هوندو آهي. دمڪشيءَ ۾ ڦڦرن ۾ بلغم ڀرجي وڃڻ سبب ساهه کڻڻ واريون ناليون -آڪسيجن- نه کڻنديون آهن، انهيءَ ڪري ساهه کڻڻ ۾ تڪليف ٿيندي آهي.
523ع
ڊسمبر
زمرو:523ء زمرو:ڇهين صدي زمرو:سال
20ع
ڊسمبر
زمرو:20ع
21ع
ڊسمبر
زمرو:21ع
آفيسر جيم خانو سکر
آفيسر جيم خانو، سکر ۾ واقع آهي۔ 1843ء ۾ سنڌ فتح ڪرڻ کان بعد انگريز اهلڪارن منگل باغ جي اوس پاس ۾ هڪ جيم خانو، يوروپين جيم خانو جي نالي سان قائم ڪيو هو، جنهن ۾ ڪتب خانو به هيو. ان جو هڪ حصو اسٽيڊيم ۾ اچي ويو جنهن جي ڪري پوري عمارت کي ڪيرائي هڪ لک روپين جي لاڳت سان نئون جيم خانو تعمير ڪيو ويو جنهن  جو افتتاح ان وقت جي وزير اعظم پاڪستان ذوالفقار علي ڀٽو  1962ء  ۾ ڪيو جنهنکي آفيسر جيم خانو چوندا آهن ۔
چاچي
اولاد جي حياتياتي ۽ معاشرتي پيء جر ننڍي ڀاء جي زال کي چاچي چيو ويندو آھي۔
حوالا
زمرو:رشتا زمرو:خاندان
23ع
ڊسمبر
زمرو:23ع
مخدوم امين محمد اول ھالائي
مخدوم امين محمد -اول-، حضرت مخدوم نوح سرور عليه الرحمة جو فرزند ۽ گادي نشين هو. مخدوم صاحب شريعت ۽ طريقت جو صاحب هو، سندن ولادت 5 ربيع الاول 952هه بمطابق 17 مئي 1545ع تي ٿي. هن ذڪر ۽ سهروردي طريقي جي ڄاڻ پنهنجي والد کان ورتي. جڏهن سندس عمر 26 سال ٿي ته پنهنجي والد جي مسند سنڀاليائين ۽ مريدن کي ذڪر ۽ -تلقين- جا درس ڏيڻ شروع ڪيائين. مخدوم صاحب جو شمار سنڌ جي وڏن اوليائن ۽ بزرگن ۾ ٿئي ٿو، سندن ڪرامت بابت ڪافي روايتون موجود آهن، هو 16 سال ٻه مهينا سجاده نشين رهيو ۽ 63 سالن جي عمر ۾ 7 شعبان المعظم 1015هه/ 1606ع جمعي جي ڏينهن منجهند جو هن فاني دنيا مان لاڏاڻو ڪيائين.
مارڪيٽ ٽاور سکر
سکر جي سڃاڻپ مارڪيٽ ٽاور، سکر، سنڌ ۾ واقع آهي جنهن جي تعمير 1937ء ۾ ٿي ۽ افتتاح ان وقت جي ڪليڪٽر سکر مسٽر مير چنداڻي ڪيو۔ مارڪيٽ ٽاور جي تعمير جي لاءِ سيٺ وادڌو مل پنهنجي ٻن ڀائرن سيٺ سندرداس ۽ سيٺ ديو مل جي يادگار جي طور تي ڏهه هزار روپيا فراهم کيا۔ ث۾ٽاور جي چئني طرفن کان گھڙيال لڳل آهن ۽ دڪان موجود آهن۔ هن ٽاور جي اوچائي 90 فٽ آهي ۽ اٺ ڪنڊو آهي ۔
زمرو:سنڌ
سيٺ رامچند گهنو مل ڪپڙو مارڪيٽ سکر
سيٺ رامچند گھنو مل ڪپڙو مارڪيٽ، سکر سنڌ ۾ واقع هڪ ڪپڙو مارڪيٽ آهي جنهن کي 1926ع ۾ قائم ڪيو ويو.
حوالا
زمرو:سکر ضلعو
اصنام خيالي
مشهور شاعر -بشير احمد- مورياڻيءَ جو هيءُ پهريون شعري مجموعو آهي، جنهن جو پيش لفظ شيخ -اياز- جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ صفحا 146 آهن ۽ قيمت ڏيڍ رپيو ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، حبيب پبليڪيشن، حبيب پريس، سکر مان سال 1955ع ۾ شايع ڪيو.
اصول تعليم (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب محمد ابراهيم عباسي ”نثار“ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جو پڪو جلد آهي، جنهن ۾ 124 صفحا آهن ۽ قيمت ڏيڍ رپيو ڄاڻايل آهي. هن ڪتاب جو پهريون ڇاپو، آر. ايم. فتح ائنڊ برادرس اسلاميه پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1959ع ۾ ڇپايو.
هيرا نند ڪپڙو مارڪيٽ سکر
سيٺ رامچند گھنو مل ڪپڙو مارڪيٽ، سکر سنڌ ۾ واقع هڪ ڪپڙو مارڪيٽ آهي جنهن کي 1926ء ۾ قائم ڪيو ويو ۔
زمرو:سنڌ
پڦي
پڦي يا ڦڦي (اُچار: ڦُڦِي) حياتياتي ۽ معاشرتي پيء جي ڀيڻ کي چيو ويندو آھي۔ ان رشتي ۾ عمر جي تخصيص نہ ھوندي آھي۔ يعني پڦي پيء کان عمر ۾ وڏي بہ ٿي سگھي ٿي ۽ ننڍي بہ ٿي سگھي ٿي۔
حوالا
زمرو:رشتا زمرو:خاندان
اُڀر چنڊ، پس پرين
سنڌ جي عظيم شاعر شيخ اياز جي شاعريءَ جو هيءُ مجموعو، نيوفيلڊس پبليڪيشن 1990ع ۾ ڇپايو آهي. پڪي جلد ۽ اڇي پني تي ڇپيل هن 251 صفحن واري ڪتاب جي قيمت 80 روپيا آهي. هن ڪتاب جو انتساب، شيخ -اياز-، ايڪيهين صديءَ جي نالي ڪيو آهي ۽ سمورو ڪتاب بيتن ۽ واين تي مشتمل آهي. مهاڳ ۾ شيخ -اياز- ڄاڻايو آهي ته هيءُ ڪتاب هُن ٻن مهينن ۾ لکيو آهي ۽ موت کي مات ڏني آهي.
وقت
. وَقت یا سَاعَت (انگریزي: Time)، پیمائشي نظام جو هڪ جزو آهي جنهن سان ٻن واقعن جي وچ ۾ وقفو معلوم ڪيو ويندو آهي۔ علم طبیعیات ۾ هن جي تعریف زمان ۽ مڪان جي لحاظ سان هيئن ڪئي ويندي آهي: ‘‘وقت دراصل غیر فضائي (nonspatial) ۽ ٻين لفظن ۾ زماني (temporal) واقعن جو هڪ سلسلو آهي جيڪو ناقابلِ واپسي (irreversible) هوندو آهي ماضي کان حال ۽ پوء مستقبل جي طرف روان رهندو آهي۔“
وقت لاءِ ٻيا لفظ
وقت کي دم، پل، وِپل، گهڙي، پهر ۽ ڪلاڪ ۾ ورهايو وڃي ٿو، جيڪو اڳتي هلي ڏينهن، مهينن ۽ صدين ۾ تبديل ٿئي ٿو. ان حساب سان وقت جا ماپا هي آهن؛
ستارن جي علم جي ماهرن ۽ مقامي ماهرن مطابق ڏينهن رات ۾ اٺ پهر ٿين ٿا. چوويهه ڪلاڪن ۾ سٺ گهڙيون ٿين ٿيون. هڪ ڪلاڪ ۾ اڍائي گهڙيون، هڪ منٽ ۾ اڍائي پل، هڪ سيڪنڊ ۾ اڍائي وِپل ٿيندا آهن. انهيءَ حساب سان انسان هڪ پل ۾ ڇهه ساهه کڻي ۽ ڇڏي ٿو. ان صورت ۾ چوويهه ڪلاڪن ۾ انسان 21600 دم  ته کڻي ٿو. پر  ”ڪي دم دا ڀروسا يا دم آوي نه آوي“.
وقت جي ماپ يا پیمائش
اڪتوبر 1967ع  ۾ پيرس ۾ ڪجھ ماڻھو گڏ ٿيا وزن ۽ پيمائش جي جنرل ڪانفرنس ۽ 13 آڪتوبر تي انھن ماڻھن وقت جي تعارف ئي بدلائي ڇڏي گھڻو ڪري انساني تاريخ ۾ وقت جي پيمائش فلڪياتي اجزاءَ جي حوالي سان ڪئي ويندي رهي آهي اسانجي لاءِ وقت جو مفھوم زمين چنڊ سج جي چڪرن سان هيو. ڏينھن مهينا سال انھن گردشن جي ردھم جو نتيجا هيا انساني تاريخ جي وڏي حصي ۾ تہ اسان ان ردھم جي نموني جي وجهہ مان بہ واقف نہ هياسين پوءِ اسان اوزار ٺاهڻ شروع ڪيا جيڪي وقت کي ناپي سگھن سج جون گھڙيون جيڪي ڏينهن جو وقت ٻڌائين سٽون هنج جي طرح جا مشاهدي اسٽرڪچر جيڪي موسمن جي ڄاڻ ڏئي سگھن وقت کي ٽڪڙن ۾ ورهايو ڪلاڪ، منٽ، ۽ سيڪنڊ مصري ۽ سميريا تهذيبن جي ٻارهن  ويھ جي گڻپ جي بنياد تي بنيادي يونٽ ڏينھن رهيو ڏينھن جيڪو اهڙي لمحن جي ويجھي جو وقفو جڏهن سج ڏينهن ۾ سڀ کان مٿين مقام تي هجي.
جڏھن وقت جي پيمائش جا اوزار بھتر ٿيڻ شروع ٿيا تہ اسانکي فلڪياتي ردھم جي حد جو پتو پيو هي ڪجھ مٿي هيٺ هوا ڪندو هيو جيڪڏهن اسانکي وقت جي ٺيڪ پيمائش ڪرڻي هئي تہ بنيادي تعاريف مٽائڻي هئي پيرس ۾ وقت جي تعارف جي لاءِ نظام شمسي جي سڀ کان وڏي شيء کي سڀ کان ننڍي شي يعني سج کي سيزيم جي ايٽم مان بدليو ويو.
1583ع ۾ پیسہ یونیورسٽي ۾ چرچ ۾ ٿيندڙ ليڪچر جي دوران پنھنجي سوچن ۾ گم 19 سال جي شاگرد جو ڌيان ڇت تي لڳل ڦرندڙ ليمپ جي طرف وئي جيڪو هڪ خاص ردھم سان ڦري رهيو هيو هي شاگرد گليليو هيو هي پنڊولم جي تصور جو نقطي جو آغاز هيو انکان وٺي ڪري ڪوارٽرز ڪرسٽل جي واڌاري ۽ وري سيزيم جي ايٽم تائين وڃڻ واري تعارف جو سفر وڏو آهي پر وقت جي تعاريف ۾ گھڻي ڀاڱي فرق انجو انساني معاشري تي آهي هڪ وقت ۾ سٽينڊرڊ وقت جو تصور نہ هيو هر آبادي جو پنھنجو وقت هوندو هيو سفر جي رفتار ايتري سست هئي تہ ان سان ڪو فرق ئي نہ پوندو هيو سٽيم انجڻ جي اچڻ هي بدلي ڇڏيو.
هي سٽينڊرڊ ڊائزيشن پاڻ وڏي بحث مباحثي کانپوءِ ٿي هن وقت جيڪڏهن اوهانجي موبائل جي گھڙي اوهانکي وقت ٻڌائي رهي آهي ۽ پنھنجو وقت هڪ ٽائم سرور مان مسلسل مطابقت ۾ رکندي آهي تہ ان پوري سسٽم جي پنھنجي حيرت انگيز ٽيڪنالوجي پنھنجي جڳھ پر هاڻي کان ڪجھ عرصو پھريان تائين نہ ئي ان معياري وقت جي ڪا تعريف هئي نہ انجي ڪنھن کي اهڙو ڪرڻ جي ڪا ضرورت.
جيڪڏهن اوهان خبرن جي هيڊلائن کي ٻڌڻ جي لاءِ پنھنجي هٿ يا موبائل جي گھڙي کي ڏسي ڪري ٽي وي کوليو آهي تہ عين ان موجب خبرون شروع ٿينديون عين وقت تي جھاز يا ريل تي چڙهندا آهيو اهيو ڄاڻي وٺندا آهيو تہ دنيا جي ڪھڙي جڳھ تي گھڙين ۾ ڇا ٽائيم ٿيو هوندو تہ هي هاڻ حيران تہ نہ ڪندو هوندو تہ انجي عادت ٿي وئي آهي پر انساني عادتن جو گھڙين سان هم آهنگي ٿيڻ ڪيترين ٽيڪنالوجيز جي وجهہ سان انساني تاريخ جي وڏي ننڊي حصي ۾ ٿيو نو کان پنج ڪم ڪرڻ جو تصور بہ وقت جي پيمائش سائينسي ۽ معاشرتي تبديلين جيڪي اڪيليون ناهين هڪ ٻئي سان گڏوگڏ ٿينديون آهن.
وقت زمرو:خيالن جي تاريخ زمرو:سائنس جي تاريخ زمرو:علم موجودات زمرو:فلسفي جي تاريخ زمرو:وقت جو فلسفو
اصول رمل (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب حاجي پيربخش قاضي نصرپوريءَ جو لکيل آهي. رايل سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 104 صفحا آهن ۽ قيمت 2 رپيا ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، آر. ايڇ. احمد ائنڊ برادرس، حيدرآباد، سال 1953ع ۾ ڇپرايو.
حوالا
زمرو:ڪتاب
اصول علم دستور المعاش
هيءُ ڪتاب اتم چند جيو تسنگهه گدواڻيءَ جو لکيل آهي. ورهاڱي کان اڳ ڇپيل ڊيمي سائيز واري هن ڪتاب ۾ صفحا 530 آهن. وڌيڪ تفصيل معلوم نه ٿي سگهيا.
ڪندنداس مارڪيٽ سکر
ڪندنداس مارڪيٽ، سکر سنڌ ۾ واقع گوشت ۽ سبزي جي دڪانن تي مشتمل هڪ مارڪيٽ آهي جنهن کي سکر ميونسپلٽي سرڪاري وڪيل رائي بهادر ڪندنداس جي نالي تي 1935ع ۾ تعمير ڪرايو.
حوالا
زمرو:سنڌ
پڦڙ
حوالا
زمرو:علم الانساب زمرو:قرابت و نسب زمرو:رشتا زمرو:خاندان
25ع
ڊسمبر
زمرو:25ع
سوٽُ
زمرو:رشتا زمرو:خاندان
آية الڪرسي
آیت الڪرسي: قرآن پاڪ جي ٽئين سيپاري ’-تلڪ- الرسل‘ ۽ سورة بقره جي -آيت- نمبر 255، جنهن ۾ لفظ ’ڪرسي‘ ڪم آيو آهي، تنهنڪري اُها ’-آية الڪرسي-‘ سڏجي ٿي. هن -آيت- ۾ -الله- تعاليٰ جون ڪي صفتون اثرائتي نموني بيان ٿيل آهن. حديث شريف ۾ هن -آيت- بابت وڏي فضيلت بيان ٿيل آهي، خاص ڪري خطري جي وقت ۾ پڙهڻ سان دل کي تقويت ملي ٿي. مسلمان گهڻو ڪري سمهڻ وقت هن -آيت- جو ورد ڪندا آهن. حضرت علي عليه السلام کان روايت آهي ته حضور صلي -الله- عليه وسلم -جن- فرمايو ته جنهن مسلمان هر نماز بعد -آية الڪرسي- پڙهي، -ان- کي -جنت- ۾ وڃڻ کان ڪو به روڪي نه ٿو سگهي.
حوالا
زمرو:قرآن
وڪٽوريه مارڪيٽ سکر
Bold textوڪٽوريه مارڪيٽ سکر سنڌ ۾ واقع هڪ مارڪيٽ جتي گوشت، سبزي، مڇي، ميوا، ڳڙ ۽ مٺائي جا دڪان آهن۔ هي مارڪيٽ 1883ء ۾ ملڪه وڪٽوريه جي نالي تي قائم ڪئي وئي ۔
زمرو:سنڌ
باختر
thumb|باختر يا بيڪٽريا جا قديم شھر thumb|left|ڏکڻ طرف ھندوڪش ، اوڀر کان پامير ۽ اتر طرف تيان شان جي ڏاکڻي شاخ، ۽ انھن سمورن جي وچ ۾ بيڪٽريا جو علائقو