cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سنڌي ٻوليء تي فارسيء جو اثر
پارسي شاعريءَ جو به سنڌي شاعريءَ تي گهرو اثر آهي. سنڌ ۾ پارسي شاعريءَ جي اثر ڪري عروضي شاعري مقبول ٿي آهي. پارسي شاعريءَ جي اثر ڪري ڪيتريون صنفون جهڙوڪ: غزل، مثنوي، قصيدو، مرثيه وغيره سنڌ ۾ مقبول ٿي ويا آهن.
پارسي شاعريءَ جي خيالن جو پڻ سنڌي شاعرن تي گهڻو اثر آهي، جيڪو شاه ڪريم، شاهه لطيف کان وٺي اڄ تائين هليو اچي. مثلاً: شاه ڪريم جو هي بيت:
پاٺيون جان نه ڪجن، روئي ڌوئي اکڙيون، جر ڪجر جن اکين ۾، سي ڪيئن پرين پسن. روميءَ جي هن شعر کان متاثر ٿي چيل آهي: خار را از چشم دل گرير ڪني، چشم جان را حق به بخشد روشني.
حوالا
زمرو:سنڌي ٻولي زمرو:لسانيات زمرو:تاريخ زمرو:ايران زمرو:فارسي
سامارو تعلقو
سامارو تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي عمرڪوٽ جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام سامارو شھر آھي. هيءُ تعلقو 5 يونين ڪا‏ؤنسلن ۾ ورهايل آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
شفيق باجڪاڻي
ڪشمور ضلعي جو شاگرد اڳواڻ جنهن پنهنجي شاگرد سياست جي شروعات پاڪستان تحريڪ انصاف جي ذيلي تنظيم انصاف اسٽوڊنٽس فيڊريشن تان سنه 2009 کان ڪئي ۽ اپريل 2012ع ۾ هو انصاف اسٽوڊنٽس فيڊريشن جو ضلعي ڪشمور جو ضلعِي صدر بڻيو. شفيق باجڪاڻي ڪشمور ضلعي جي شاگردن جي حقن، غريب شاگردن جي مالي سهائتا، علمي پروگرام، تعليم جي بهتري ۽ ضلعي ڪشمور جي سڀني شاگردن کي هڪ ئي پليٽ فارم تي گڏ ڪرڻ خاطر 2017, 21 جنوري تي ڪشمور اسٽوڊنٽس فيڊريشن جو بنياد رکيو.
مانسھرہ ضلعو
مانسهره ضلعو (اُچار: مان سِهرا زِلو، اردو: ضلع مانسہرہ، انگريزي: Mansehra District) پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جو هڪ ضلعو آهي۔ ھن جا ٽي تعلقا ۽ ٻه قبيلائي علائقا آھن۔ ٽي تعلقا ھي آھن: بالاڪوٽ تعلقو، مانسھره تعلقو، اوگئي تعلقو.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:خيبر پختونخوا جا ضلعا زمرو:پاڪستان جا ضلعا
ايڊورڊ ھيملٽن ائٽڪن
thumb|200px|ايڊورڊ ھيملٽن ائٽڪن (1851-1909) ايڊورڊ ھيملٽن ائٽڪن (Edward Hamilton Aitken) سنڌ جي گزيٽيئر جو مرتب، 16 آگسٽ 1851ع تي ساتر، ڀارت ۾ پيدا ٿيو. بنيادي تعليم ڀارت ۾ پنھنجي والد کان ورتائين. بي. اي ۽ ايم. اي بمبئي يونيورسٽيءَ مان فرسٽ ڪلاس ۾ پاس ڪيائين. هندي ۽ انگريزيءَ کان سواءِ لاطيني ۽ يوناني ٻوليون بہ سٺي نموني ڄاڻندو هو.
خدمتون
1876ع ۾ گورنمينٽ آف ممبئيءَ جي Customs and Salts Department ۾ نوڪريءَ جي شروعات ڪيائين ۽ مختلف شھرن ۾ خدمتون سرانجام ڏنائين. مئي 1903ع ۾ کيس ڪراچيءَ بدلي ڪري ڪسٽم ۽ سالٽ کاتي جو چيف ڪليڪٽر مقرر ڪيو ويو. جيتوڻيڪ سنڌ جو پھريون مڪمل گزيٽيئر اي. ڊبليو هگس 1876ع ۾ مرتب ڪيو هو، پر ان ۾ ڪيترين شين جي کوٽ جي ڪري هڪ مڪمل گزيٽيئر جي ضرورت محسوس ڪئي وئي. خاص طور تي ان وقت جي سنڌ جي ڪمشنر سر ايوان جيمس ان مسئلي ۾ تمام گهڻي دلچسپي ورتي. نيٺ بنجمين ايڊمن برنيڊن کي 15 نومبر 1904ع تي سنڌ جي ضلعن جي گزيٽيئر ترتيب ڏيڻ لاءِ مقرر ڪيو ويو. مسٽر بينجمن ٿوري وقت ۾ ڪجهہ مواد بہ گڏ ڪري ورتو. خيال هو تہ هو هر ضلعي جو گزيٽيئر ٻن ٻن جلدن ۾ تيار ڪندو. حيدرآباد بابت مواد گڏ ڪندي مسٽر بينجمن برنيڊ جي طبيعت خراب ٿي وئي، جنھن ڪري هو موڪل تي لنڊن روانو ٿي ويو ۽ سڄي ڪم جي چارج مسٽر اي. ايڇ ائٽڪن کي ڏني وئي.
مسٽر ائٽڪن اڳ گڏ ٿيل مواد کي ٻيھر ترتيب ڏني، ورجاءَ وارو مواد مسودي مان ڪڍيو ويو. 1907ع ۾ نئين ترتيب ۽ مواد سان گزيٽيئر شايع ٿيو، جنھن جي جلد A کي ٻن حصن ۾ ورهايو ويو ۽ جلد B کي ڪيترن حصن ۾ آڻي ضلعي گزيٽيئر جي. ڊبليو سمٿ (J.W.Smith) ترتيب ڏنو. گزيٽيئر جي پھرئين حصي ۾ صوبائي معلومات جو مواد رکيو ويو، جنھن ۾ سنڌ جي آرڪيالاجي، زدامت (اينيڪئٽي) جاگرافي ۽ تاريخ جو مواد شامل هو، جڏهن تہ ضلعي مواد واري حصي ۾ واپار، انڊسٽري، تعليم، صحت، روينيو، عام تعلقات، قبيلا، قومون ۽ تاريخي جايون شامل ڪيون ويون. جلد B جي ضلعن جي لحاظ کان ترتيب هيٺينءَ ريت رکي وئي :
مڃتا
ضلعي گزيٽيئرن مان جتي ان دور جي تعليم، صحت، تجارت، زراعت ۽ لوڪل گورنمينٽ وغيره جي خبر پوي ٿي، اتي مشھور ماڻھن ۽ مشھور ماڳن جي معلومات بہ ملي ٿي. مسٽر ائٽڪن جيتوڻيڪ گزيٽيئر تي ڪم نہ ڪيو هو، پر بعد ۾ اهڙي ذميواري ملڻ تي هن ڪافي محنت ڪئي ۽ مواد جي سھيڙ جي خوبين ۽ خامين جي ذميواري پاڻ تي کنئي. اهو ئي سبب آهي تہ سڄي هندستان ۾ شايع ٿيل گزيٽيئرن ۾ ائٽڪن جي گزيٽيئر کي وڏي اهميت حاصل آهي. آگسٽ 1906ع ۾ اي. ايڇ ائٽڪن نوڪريءَ تان رٽائر ٿيو ۽ ’Eho‘ جي نالي سان هندستان جي نيچرل هسٽريءَ بابت لکندو رهيو. 1907ع ۾ هندستان کي الوداع ڪري برطانيہ روانو ٿي ويو، جتي ايڊن برگ ۾ 1909ع ۾ وفات ڪيائين.
اھم ڪتاب
سندس ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن، جن مان هيٺيان اهم آهن :
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:1851ع جون پيدائشون زمرو:1909ع جو وفاتون زمرو:1909ع جون فوتگيون زمرو:برطانوي جانور ڀياسدان زمرو:برطانوي جيتڀياسدان زمرو:ممبئي يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد
باجارا
باجارا(انگريزي ٻولي:Bajara ) سنڌ جي ڄامشورو ضلعو جي سيوهڻ شريف تعلقو جو نهايت قديم شهر آهي. هن شهر جو اهم شاعر رجب ٻگهيو آهي.
انجڻيون
انجڻيون هڪ قسم جي وڻ جو ڦر آهي، جيڪي نمورين وانگر ڪاري رنگ جون ٿين. اُن جا داڻا ڊگهيرا ٿين ۽ کائڻ ۾ ڪساريون آهن. پسارڪي وکر طور دوائن ۾ ڪم اچن ٿيون.
حڪيمن موجب انجڻيون معدي کي سگهارو ڪن ٿيون. ڪن بيمارين ۾ فائدو ڏين ٿيون. عام خيال آهي ته هي سوري بند ڪرڻ جو بہ خاص علاج آهن. ڏندن ۽ مھارن کي مضبوط ڪن ٿيون. قبض ڪشا آهن. هنن جو هميشہ استعمال اڇن وارن کي ڪارو ڪري ٿو.
سلاد
thumb|سلاد سلاد سبزين، ميون، ۽ ڪجھ ھٿرادو کاڌن جي ميڙ کي چيو ويندو آھي جن کي عام طور تي کاڌي کان اڳ کاڌو ويندو آھي. سلاد کي مزيدار بڻائڻ جي لاءِ ان ۾ ملايون تيل، مصالحا پڻ شامل ڪيا وڃن ٿا. سلاد جا ڪيترائي قسم آھن.
هيءَ انگريزي ڀاڄي جنهن کي انگريزيءَ ۾ سالڊ يا ليٽُيوس، ۽ پارسيءَ ۾ ڪاهُو چوندا آهن، سا هاڻ پوکڻ ۽ کائڻ ۾ اچي ٿي: هن جا ٻه قسم آهن. هڪڙو گوبيءَ وانگي پکڙيلن پنن سان ٿئي ٿو، ٻيو اُڀن پنن سان. هيءَ ٻين ڀاڄين وانگي رڌي به کائيندا آهن ۽ ڪچي به کائيندا آهن. پن پٽي سرڪي يا سڪنجبين سان لائي کائيندا آهن. هيءَ ڀاڄي سيپٽمبر ۾ پوکڻ شروع ڪجي ۽ جنوريءَ تائين پوکي سگهجي ٿي. هن جو ٻج تمام ننڍو ٿو ٿئي ۽ بعضي بعضي ته پوکڻ کان پوءِ مهينو ٻه زمين ۾ پيو رهندو آهي، پوءِ ڦٽندو آهي. هن کي ڳاڙهيون ماڪوڙيون ۽ ٻيا جيت گهڻو زيان ڪندا آهن. تنهنڪري ڪي ماڻهو ٻج هڪڙيءَ ڪونڊيءَ ۾ پوکي، اها وري ٻيءَ وڏيءَ ۾ رکندا آهن، جنهن ۾ پاڻي وجهي ڇڏيندا آهن. زمين ۾ پنن جو ڀاڻ ۽ واري ملائڻ گهرجي. ٻه جوڙا پنن جا ڪڍن ته ٽپائي زمين ۾ هڻجن ۽ هڪڙو ٻوڙو ٻئي ٻوڙي کان اٺن ڏهن انچن جي وڇوٽيءَ تي رکجي. ڪي ڪي ٻج ڇٽيندا به آهن. ڪي ٻوڙا ٻج ڪرڻ لاءِ رکي ڇڏجن ته به چڱو آهي. نِير جو ڪچرو هن لاءِ چڱو ڀاڻ چوندا آهن. ڏاڍيءَ اُس کان هن کي پناهه ڏيڻ بهتر آهي. سخت مينهن ۽ واءُ چڱو نه اٿس.
حوالا
زمرو:سلاد
1622ع
ڊسمبر
زمرو:سال
808ع
ڊسمبر
زمرو:808ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
باغ شرڌانند
باغ شرڌانند: سکر ۾ ميونسپل ڪارپوريشن جي آفيسن وارين حدن ۾ هڪ باغيچو آهي، جيڪو هن وقت ميونسپل پارڪ سڏبو آهي. -ان- جو اڳ ۾ مشهور نالو ”-باغ شرڌانند-“ هو. سکر جي -ان- -باغ- جي -ان- ڪري اهميت آهي، جو -ان- تي اڪثر نالا تبديل ٿيندا رهيا آهن. جڏهن اهو -باغ- ويهين صديءَ جي شروع ۾ قائم ٿيو ته -ان- جو نالو ’منگل -باغ-‘ رکيو ويو، ڇوته شهري اڪثر ڪري تفريح يا ڪچهرين خاطر -ان- -باغ- ۾ ايندا هئا، -ان- جو ڪارڻ اهو هو ته اهو اوچو -باغ- هو ۽ درياهه جي هوائن جي رخ تي هو. 1947ع کان پوءِ -ان- -باغ- تي نالو ”غازي عبدالرشيد“ رکيو ويو، پر هوريان هوريان اهو نالو به نه هلي سگهيو. هاڻي عام طور هن -باغ- کي ”ميونسپل پارڪ“ سڏبو آهي.
آپيس
آپيس (Apis) مصري علم الاساطير ڳئون ديوتا ھيو جنھن جي پوڄا منف جي علائقي ۾ ٿيندي ھئي۔
زمرو:يوناني معبود زمرو:مصري معبود زمرو:قديم مصري مذھب زمرو:قديم مصر
16 نومبر
16 نومبر ، عيسوي سال جو 320 هون (ليپ سال 321 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 45 ڏينهن باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:نومبر
ولاديمير زلينسڪي
ولاديمير اليڪسيندرووچ زلينسڪي     جنوري 1978ع ۾ پيدا ٿيو. يوڪرين جو ھي مزاح نگار ۽ سياستدان 20 مئي 2019ع تي يوڪرين جو ڇھون صدر چونڊيو ويو. سياست ۾ اچڻ کان اڳ ھن قانون جي ڊگري حاصل ڪري پنھنجي پراڊڪشن جي ڪمپني ڪوارتل 95 جي نالي سان قائم ڪئي جنھن ذريعي فلمون، ڪارٽون، ٽي وي جا مزاحيه پروگرام ٺاھيا. مزاحيه پروگرامن ۾ ھن جو عوام جو خادم نالي شو مشھور ٿيو جنھن ۾ ھن يوڪرين جي صدر جو ڪردار ادا ڪيو. ان پروگرام جو سلسلو 2015ع کان 2019ع تائين جاري رھيو. سندس سياسي پارٽي عوام جي خادم تي نالو پڻ ان ٽي وي شو تان پيو. اھا پارٽي 2018ع م ان ڪوارتل 95 اسٽوڊيو جي ملازمن ٺاھي ھئي ۽ ان پارٽيءَ طرفان زلينسڪي صدارت لاء پنھنجي اميدواري جو اعلان 31 ڊسمبر 2018ع تي ڪيو. 2019ع جي صدارتي چونڊ ۾ حصو وٺي %73.2 ووٽ حاصل ڪري يوڪرين جو صدر چونڊجي ويو.
ذاتي زندگي
زلينسڪي 25 جنوري 1978ع تي يوڪريني سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ جي شھر ڪروي راخ ۾ ھڪ يھودي خاندان ۾ پيدا ٿيو. سندس ڏاڏي سائمن آئوانووچ زلينسڪي سوويت يونين جي سرخ فوج جي ستونجاھين گارڊز موٽر رائفل ڊويزن ۾ ملازم ھيو. ٻين جنگ عظيم دوران ھولوڪاسٽ ۾ سائمن جو پيءُ ۽ ٽي ڀائر مارجي ويا زلينسڪي جو والد پروفيسر ھيو ۽ سندس ماء ريما زلينسڪا انجنيئر ھئي. پرائمري واري تعليم جي شروعات کان اڳ ھي چار سال منگوليا جي شھر اردنيت ۾ رھيو جتي سندس پيء نوڪري ڪندو هو 16 سالن جي عمر ۾ ھن ٽافل TOFEL جو امتحان پاس ڪيو ۽ کيس اسرائيل ۾ تعليم لاء اسڪالرشپ ملي پر کيس پيءُ وڃڻ نہ ڏنو. ھن ڪروي راخ انسٽيٽيوٽ آف ايڪانامڪس مان ۽ پوءِ نيشنل ايڪانامڪ يونيورسٽي خيو مان قانون جي ڊگري حاصل ڪئي پر ھن قانون جي شعبي کي اختيار نہ ڪيو . ھي يوڪريني، روسي ۽ انگريزي ٻوليون ڳالھائيندڙ آھي
مزاح نگاري
17 سالن جي عمر ۾ ھي ڪي وي اين واري مزاح نگاري واري ٽيم ۾ شامل ٿيو. ساڳي سال يعني 1995 ۾ ھن ڪوارتل 95 اسٽوڊيو قائم ڪيو. 2003 ۾ ان اسٽوڊيو يوڪريني ٽي وي چينل 1+1 جي لاء ٽي وي شو ٺاھڻ شروع ڪيا. 2008 ۾ ھن ھن فيچر فلم لَو اِن دِ بِگ سِٽي تيار ڪئي جيڪا ھڪ رومانٽڪ ڪاميڊي ھئي ۽ ان جو ٻيون حصو فلم لَو اِن دِ بِگ سِٽي 2 ۽ بعد ۾ ان جو ٽيون حصو لَو اِن وَيگاس جي نالي سان ٺاھيو. ان کان سواءِ ھن 2011 ۾ ھڪ فلم آفيس رومانس اَوَر ٽائيم جي نالي سان ۽ 2012 ۾ ھڪ فلم رشيسڪي بمقابله نيپولين  نالي سان ٺاھي.
آگسٽ 2014ع ۾ ھن يوڪريني ثقافتي وزارت طرفان روسي فنڪارن تي پابندي لڳائڻ جي تياري جي خلاف آواز اٿاريو. 2015 ۾ يوڪريني حڪومت روسي فنڪارن ۽ روسي ثقافتي سرگرمين تي پابندي لڳائي ڇڏي
سياست
2018 م ھن جي فلم لو ان د بگ سٽي 2 تي يوڪرين ۾ پابندي لڳائي وئي سندس اسٽوڊيو جي ڪاميڊي شو عوامي خادم ۾ ھن جي يوڪريني صدر جي ڪردار کيس سموري ملڪ ۾ مقبول ڪري ڇڏيو. 2018 ۾ سندس اسٽوڊيو جي ملازمن سياسي پارٽي جو بنياد وڌو جنھن جو نالو عوامي خادم رکيو ويو. 31 ڊسمبر 2018 تي ھن صدارتي چونڊ لاء صدر جي اميدوار طور چونڊ مھم جو آغاز ڪيو ھن ڪامياب چونڊ مھم ھلائي. 31 مارچ 2019 تي صدارتي چونڊ وڏي اڪثريت سان کٽي ورتي.
جهڏو
جھڏو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ميرپورخاص جو ھڪ شھر آھي جيڪو جھڏو تعلقي جو صدر مقام آهي. ھتي شھر لڳ جھڏو ريلوي اسٽيشن پڻ واقع آهي. ھن شھر جا مشھور محلا ماڊل ڪالوني، رياض آرائين ڪالوني، مير محلو شامل آهن. شھر روڊ رستي نئون ڪوٽ، ڊگھڙي، ٽنڊو جان محمد سان ڳنڍيل آهي. ھڪ ڪئنال ميرپورخاص کان جھڏو طرف وھي ٿو جنھن جي ھڪ ڪڙ تي روڊ ٺھيل آھي جنھن ذريعي ميرپورخاص سان ڳنڍيل آهي.
جهڏو سنڌ جي پراڻن شهرن ۾ شمار ٿئي ٿو. جهڏي شهر کان اندازاً 15 ميل ڏکڻ اوڀر طرف پراڻ درياهه جي ساڄي ڪپ تي جهڏي جو پراڻو ڦٽل شهر ميل کن ايراضيءَ ۾ پکڙيل آهي.
شهر اڏيندڙ
هن شهر جو اڏيندڙ مير غلام حسين ۽ سندس وڏا هئا، جيڪي خيرپور رياست کان لڏي هتي اچي آباد ٿيا هئا.
نالو
هن شهر تي جهڏي نالو پوڻ بابت مختلف روايتون ملن ٿيون:
برطانوي راڄ
انگريزن جي دؤر ۾ هن شهر گهڻي ترقي ڪئي. هتي سرڪاري آفيسون قائم ٿيون، گدام ٺهيا ۽ ريل هلائي وئي، گهڻا گدام ٺاهڻ ڪري شهر تي نالو ’جهڏو گدام‘ پئجي ويو. هتان گجرات، راجستان، مهاراشتر، اڙيسا، مڻيپور ۽ بهار تائين واپار ٿيندو هو. هتان کان اٺن جا قافلا رڻ ڪڇ، کوکراپار، ننگرپارڪر ۽ ڪڍڻ واري رستي سان ويندا هئا. جهڏي ۾ ٺهندڙ ڪاٺ جو سامان اُتي گهڻو پسند ڪيو ويندو هو. هتان جي ڍاٽي ڪاريگرن جا ٺاهيل پاکڙا ۽ ٻيون شيون به پسند ڪيون وينديون هيون.
سياسي تحرڪ
برصغير جي آزاديءَ جي تحريڪ، توڙي هاري تحريڪ ۾، خاص ڪري مائي بختاور جي شهادت کان پوءِ، جهڏي جي عوام ڀرپور حصو ورتو هو ۽ برطانيا سرڪار کي پريشان ڪري ڇڏيو هو. ڪامريڊ حيدربخش جتوئي، سائين جي. ايم سيد، شيخ عبدالمجيد سنڌي، نهچلداس وزيراڻي ۽ ٻين هتي وڏا جلسا ڪيا هئا.
شخصيتون
جهڏي جي مشهور اديبن ۽ شاعرن ۾ الهجڙيو شاد، ايوب کوسو ۽ نياز پتافي اچي وڃن ٿا.
آيت الله خامنائي
آيت الله سيد علي حسيني خامنائي ايران جو ٻيو ۽ موجوده سپريم ليڊر (رهبر معظم 237) آهي. پاڻ 1981 کان 1989 تائين ايران جو صدر به رهي چڪو آهي. اسلامي انقلاب کان اڳ ۽ شروع وارا ڪجهه سال ”وزيراعظم“ جو به عهدو هو جيڪو نئين آئين مطابق ختم ڪري وزيراعظم جون ڪيتريون ئي جوابداريون ملڪ جي صدر حوالي ڪيون ويون آهن ۽ صدر جيڪو پهرين فقط نالي ماتر رهيو ٿي يعني علامتي سربراھ طور ۽ سندس ڪي خاص اختيار نه هئا هاڻ انتظاميه ۽ ریاست جو سربراہ آهي. هو ملڪ جو سڀ ۾ وڏو چونڊيل نمائندو آهي.
صدر کانسواءِ ملڪ جو ٻيو سربراه ”رهبر معظم ‎“ يعني سپريم ليڊر سڏجي ٿو. هو ملڪ جي سياسي ۽ مذهبي اٿارٽي مڃيو وڃي ٿو. امام خميني اسلامي جمهوريہ ايران جو پهريون سپريم ليڊر هو ۽ 1989 ۾ سندس وفات کان پوءِ اڄ تائين سيد علي حسيني خامنہ اي ايران جو ٻيو سپريم ليڊر آهي. سندس تصويرون اڪيلي سر يا امام خميني سان گڏ جتي ڪٿي نظر اينديون. سپريم ليڊر گهڻو ڪري اهو ٿئي ٿو جيڪو عالم دين هجي.
سيد علي حسيني خامنہ اي سپريم ليڊر ٿيڻ کان اڳ، امام خميني جي ڏينهن ۾ 1981 کان 1989 تائين ايران جو صدر ٿي رهيو. اسلامي انقلاب بعد ايران جا هيستائين ست صدر ٿي چڪا آهن.
پرورش ء تعليم
علي خامنہ ايءَ پرائمري تعليم دوران مذهبي تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ مدرسي ۾ پڙھڻ ويو. مشهد جي هن مدرسي ۾ ايران جون مشهور شخصيتون حاجي شيخ هاشم قاضيويني ۽ آيت الله ميلاني هن جا معلم رهيا. 1957 ۾ هو نجف هليو ويو جتي هڪ سال جو مختصر عرصو گذارڻ بعد قم ۾ اچي رهائش اختيار ڪئي. جتي هن آيت الله حسين بورجردي ۽ آيت الله روح الله خميني جهڙن شخصيتين جي ڪلاس مان علم پرايو. انکانپوءِ 1963 کان هن اسلامي تحريڪن ۾ ڪم ڪرڻ شروع ڪيو. شهنشاھ پهلوي جو زمانو هو، جنهن کي اهي ڳالهيون پسند نه هيون ۽ علي خامنہ اي کي ڪيترا دفعا جيل به وڃڻو پيو.
تعليم جو واڌارو
علي خامنائيءَ سائنس ۽ ٽيڪنالاجي جي شعبي ۾ ايران جي نوجوانن کي گھڻو اڳيان آندو آهي. هن جو اهو چوڻ آهي ته ”زمين هيٺ دٻيل تيل ۽ گئس جو ذخيرو آخر ته هڪ ڏينهن ختم ٿي ويندو. ان ڪري هينئر کان ئي اسان کي نيوڪليئر ٽيڪنالاجي جو علم حاصل ڪرڻ کپي ۽ ان مان فائدا حاصل ڪرڻ کپن.“
لکيل ڪتاب
علي خامنائي جا ڪيترائي ڪتاب ۽ مضمون لکيل آهن جن مان ڪجھ انگريزي ۾ به ترجمو ٿيل آهن. سندس تقريرن ۽ پيغامن جا نو واليوم تعليمي ادارن ۾ پڙهايا به وڃن ٿا. عرب ليکڪن سيد قطب، رضي الياسين ۽ عبدالمنيم ناصري جا ڪجهه ڪتاب علي خامنائي عربي مان فارسي ۾ پڻ ترجمو ڪيا آهن.
حوالا
زمرو:1939ع جون پيدائشون زمرو:ايران جا سپريم ليڊر زمرو:جيئرا ماڻهو
ٽوڪيو ٽاور جاپان
thumbnail|ٽوڪيو ٽاور ٽوڪيو ٽاور سن 1958ء ۾ نشرياتي ٽاور جي حيثيت ۾ جاپان جي شهر ٽوڪيو ۾ تعمير ڪيو ويو هو ۽ اهو ٽيليويزن سگنلن ۽ ايف. ايم ريڊيو جي نشريات تي ضابطي رکڻ سان گڏ ٽوڪيو شهر ۾ اطلاعات پهچائڻ ۽ گڏ ڪرڻ واري نظام تي به ضابطو رکندو آهي. انهن مکيه ڪمن کانسواءِ هي ٽاور هن علائقي جي هوا ۽ فضا جي آلودگيءَ بابت معلومات به گڏ ڪندو آهي.
1960ء واري ڏهاڪي دوران شهر جي افق تي فقط اهو ئي ٽاور موجود هو، پر پوءِ شنجوڪو (Shinjuku) ۽ اڪاساڪا (Ikasaka) وارن علائقن ۾ شيشي جا ٺهيل ٽاور به نمايان طور کڙا ڪيا. جن جي رنگ ۽ روپ جو جلوو ئي عجيب هو. ليڪن ٽوڪيو ٽاور ۾ نصب ٿيل 164 بتين جي رات جي وقت ۾ مختلف مندن موجب ڦرندڙ ۽ تبديل ٿيندڙ روشنيءَ جو نماءُ پنهنجي مخصوص حسن کي ظاهر ڪري ٿو.
ڪجهه سال اڳي ٽوڪيو ٽاور تي گازيلا (Gozilla) نالي جيت مهلي اچي واسو ڪيو هو، جنهن کي اسپري وسيلي ختم ڪيو ويو.
هن ٽاور کي ٺهئي اڌ صديءَ جو وقت گذري چڪو آهي، ان ڪري نشرياتي مقصد لاءِ سائٽاما (Saitama) واري ماڳ تي هڪڙو نئون ٽاور تعمير ڪرڻ جي رٿا ٺاهي آهي، جيڪو ٽاور 500 ميٽر اوچو هوندو ۽ ان ۾ تمام وڏيون اينٽينائون نصب ٿيل هونديون، جن وسيلي مواصلات، اطلاعات ۽ نشريات جون تقريباً سموريون ضرورتون پوريون پيون ٿينديون.
اکل ڀارت سنڌي ٻولي ۽ ساھتيه (رسالو)
سال 1986ع ۾ هندستان مان شايع ٿيندڙ هڪ مخزن، جنهن ڀارت ۾ سنڌي ٻوليءَ جي جوڙجڪ ۽ واڌ ويجهه ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو ۽ سنڌي -تعليم- ۽ -ثقافت- جي عڪاسي ۽ نمائندگي ڪئي. هي مخزن ”اکل ڀارت سنڌي -ٻولي- ۽ ساهت سڀا“ پاران -جاري- ٿيندو هو.
1623ع
ڊسمبر
زمرو:سال
رجب ٻگهيو
رجب ٻگهيو (انگريزي:Rajib Bughio)سنڌي ٻولي جو شاعر آهي. سندس ڪتاب پڻ ڇپيل آهن
زندگي جو احوال
رجب جو پورو نالو محمد رجب ٻگهيو ولد حاجي محمد صفر ٻگهيو آهي. سندس قلمي نالو “رجب ٻگهيو” آهي. رجب ٻگهيو سنڌ جي دادو ضلعي (هاڻ ڄامشورو ضلعي) سيوهڻ تعلقي جي تاريخي ڳوٺ باجارا ۾ 12 مارچ 1963ع ۾ پيدا ٿيو.
تعليم
رجب ٻگهيو جي تعليم بي ايس سي، ايم اي، ايم ايڊ آهي. پاڻ تعليم جي شعبي سان واڳيل آهي. هن وقت گورنمينٽ هاءِ اسڪول باجارا جو هيڊ ماستر آهي.
شاعري
رجب ٻگهيو لکڻ ۽ شاعري جي شروعات سال 1990ع کان ڪئي. سندس شاعري سنڌي ادبي بورڊ جي رسالي ٽماهي مهراڻ کان علاوه سنڌ جي مختلف اخبارن ۽ معياري رسالن ۾ شايع ٿيندي رهي ٿي.
ڪتاب
رجب جي شاعري جو شايع ٿيل ڪتاب خواب آئينا ٿيا ذڪر لائق آهي.
حوالا
زمرو:شاعر
809ع
ڊسمبر
زمرو:809ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
آتون
thumbnail|آتون آتون (Aten) قديم مصري علم الاساطير ۾ قرص شمسي ھيو ۽ اصل ۾ ھي ديوتا رع جو ھڪ پھلو آھي۔
حوالا
زمرو:مصري معبود زمرو:قديم مصري مذھب زمرو:قديم مصر
پٿورو تعلقو
پٿورو تعلقو (اُچار: پِٿورو تالُڪو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي عمرڪوٽ جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام پٿورو شھر آھي.. هيءُ تعلقو 3 يونين ڪا‏ؤنسلن ۾ ورهايل آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
آڪسفورڊ انگلش ڊڪشنري
آڪسفورڊ انگلش ڊڪشنري (او اي ڊي) آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس (او يو پي) پاران ڇاپيل، انگريزي ٻوليءَ جي هڪ اهم تاريخي ڊڪشنري آهي.
اکوٽو
ضلعي ميرپورخاص، تعلقي ڊگهڙيءَ جي هڪ ديهه جو نالو.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
احمد علي خان پتافي
سردار احمد علي خان پتافي، زميندار ۽ پنهنجي قبيلي جو سردار آهي. هو سردار فتح علي خان جي گهر 30 مئي 1942ع تي ڳوٺ گلو پتافيءَ ۾ ڄائو. سنڌ يونيورسٽيءَ مان گريجوئيشن ڪيل اٿس. هو 1988ع کان 1990ع تائين ۽ 1993ع کان 1996ع تائين سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر رهيو. 2008ع ۽ 2013ع جي چونڊن ۾ پ پ جي ٽڪيٽ تي گهوٽڪيءَ جي تڪ پي ايس 7 مان سنڌ اسيمبلي جو ميمبر چونڊيو.
5 جنوري 2018ع تي ھو جناح پوسٽ گريجوئيٽ ميڊيڪل سينٽر ڪراچي ۾ 74 سالن جي ڄمار ۾ وفات ڪري ويو.
حوالا
زمرو:پاڪستان پيپلز پارٽي جا سياستدان زمرو:1942ع جون پيدائشون زمرو:2018ع جو وفاتون زمرو:2018ع ۾ وفات زمرو:سن جا ايم.پي.ايز 2013-18 زمرو:سنڌ يونيورسٽي جا فارغ التحصيل
احمد علي خان جلباڻي
احمد علي خان جلباڻي-، حاجي الهه بخش جلباڻيءَ جو پٽ آهي. هو 25 نومبر 1930ع تي نوشهري فيروز ۾ ڄائو. الهه بخش -جلباڻي- گريجوئيٽ آهي ۽ پيشي جي لحاظ کان زميندار آهي. هو 1990ع کان 1993ع تائين ۽ 2002ع کان 2007ع تائين سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر رهيو آهي. سندس -ڀاءُ- دريا خان -جلباڻي- به هن کان اڳ اسيمبليءَ جو ميمبر رهيو آهي. سعودي عرب، سئيزرلينڊ، ٿائيلينڊ، گڏيل عرب امارتن ۽ انگلينڊ جو دورو ڪيل اٿس. سندس مستقل رهائش نوشهري فيروز ۾ آهي.
1624ع
ڊسمبر
زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
شيرين سومرو ڪيس
ٻيو نقطه نظر اهو بہ آھي تہ 19 مارچ 1978ع تي لاهور ها۽ ڪورٽ ذوالفقار علي ڀٽي کي موت جي سزا ٻڌائي چڪي هئي، ضياء ڏسڻ پئي چاهيو تہ ڀٽي کي ڦاهي ڏيڻ جي صورت ۾ سنڌ ڪيترو رد عمل ڪري سگهي ٿي، سو ان واقعي پويان ڳجها هٿ هئا سو جڏھن شيرين سومرو سان نوابشاھ ۾ ميجر ڪفايت پاران الزام لڳل ڏاڍائي واري خبر سنڌ يونيورسٽي پهتي تہ ماحول جذباتي ٿي ويو. ڄامشوري جي سڀني تعليمي ادارن جا شاگرد احتجاج ڪندي ٻاهر نڪري آيا ۽ سڀ شاگرد جلوس جي صورت ۾ ڄامشورو ڦاٽڪ ٽپي حيدرآباد وڃي رهيا هئا ته اوچتو پيٽارو کان حيدرآباد طرف ويندڙ فوجي ٽرڪون اچي اتان گذريون، مڇريل شاگردن ڄامشورو ڪالوني وٽ فوجي گاڏين تي پٿرن ۽ ڏنڊن جو وسڪارو لائي ڏنو، جنهن جي نتيجي ۾ خبر موجب ھڪ فوجي سپاهي مارجي ويو ۽ ڪجھ سپاهي زخمي ٿي پيا ان واقعي کانپوءِ جنرل ضياء جي مارشل لا سرڪار صفا ڏمرجي پئي. علي حيدر شاھ، قادر بخش جتوئي، ابوبڪر زرداري، متارو ڏاهري، رحمت الله هيسباڻي، عنايت الله هيسباڻي، سميع مڱريو ، اقبال نظاماڻي سرفراز ميمڻ، غازي صلاح الدين، دودو مهيري، شفيع ڪرناڻيٖ، صمد ڪانڌڙو، اختر ڪاڪيپوٽو، بشير شاهاڻي، شبير شاهاڻي، امداد راٺوڙ، رسول بخش ٿيٻو، مير ٿيٻو ، حبيب الله ڪابورو، غلام رسول خشڪ، غلام نبي خشڪ،  نظر جوڻيجو، معصوم سانگهڙائي،  خادم لاکير ، ساغر سميجو ، اشرف کهاوڙ ، اياز سومرو ، احمد علي سومرو ، ڊاڪٽر عبدالرحمان سومرو،  ڊاڪٽر ظفر قادري سميت سموري سنڌ مان سوين شاگرد گرفتار ٿي. مان (ذوالفقار قادري) پاڻ قمبر ۾ گرفتار ٿي آزاد ٿيڻ کانپوءِ لاڙڪاڻي مان وري ٻيهر گرفتار ٿيس. سنڌ جي مختلف علائقن ۽ شھرن مان گرفتار شاگردن مان ٽيٽيھ شاگردن کي مختلف ملٽري ڪورٽن سزاؤن ٻڌايون. مٿان سون تي سهاڳو اهو ٿيو جو شيرين سومرو بيان ڏنو تہ سندس سان اهڙو ڪو واقعو پيش نہ آيو آھي. ميجر ڪفايت وارن سان سندس والد ڪرنل بچل سومرو جو گهرو لاڳاپو آھي. شيرين سومرو جي اهڙي بيان کانپوءِ سموري فلم سنڌي شاگردن جي ڳچي ۾ پئجي وئي. پوءِ جسٽس فخرالدين جي ابراهيم وارو عدالتي ٽريبونل ٺھيو، ان ڪيس ۾ علي حيدر شاھ، قادر بخش جتوئي ۽ ٻين گھڻن (ڪافي)  شاگردن جا وڪيل رسول بخش پليجو ، يوسف لغاري ۽ علي نواز انڙ هئا. پر پليجي صاحب جي گرفتاري کانپوِ ڪيس کي يوسف لغاري، علي نواز انڙ ۽ ٻين وڪيلن ڪيس جي پيروي ڪئي. جسٽس فخرالدين جي ابراهيم ٽريبونل پاران ڪترائي گرفتار شاگرد آزاد ڪيا ويا. رسول بخش پليجو کي هلندڙ ڪيس دوران گرفتار ڪري جيل موڪليو ويو. شيرين سومرو ڪيس جسٽس فخرالدين جي ابراهيم ٽريبونل مان اسپيشل ملٽري ڪورٽ ۾ منتقل ڪيو ويو. اسپيشل ملٽري ڪورٽ شيرين سومرو ڪيس ۾ فوجي مارڻ واري ڏوھ ۾ علي حيدر شاھ ۽ قادر بخش جتوئي جي لا۽ سز ا۽ موت جي سفارش ڪئي. ذوالفقار علي ڀٽي جي تازي ڦاهي ۽ سنڌ جي احتجاج ۽ ڪروڌ کي نظر ۾ رکندي، سنڌ جي فوجي گورنر ۽ ڪور ڪمانڊر ليفٽننٽ جنرل ايس ايم عباسي سندن موت واري سزا کي عمر قيد ۾ تبديل ڪيو. هلندڙ ڪيس دوران جنرل ضياء جو وزير چوڌري ظھور الاهي حيدرآباد آيو، جتي شھاب الدين شاھ جي بنگلي تي ڪجھ ماڻھن ساڻس ملاقات ڪئي، ان ملاقات کانپوءِ تنظيمي بيان جاري ڪري علي حيدر شاه ۽ قادر بخش جتوئي سان لاتعلقي جو اظھار ڪندي چيو ويو تہ جيئي سنڌ اَهنسا (عدم تشدد) واري پاليسي تي يقين رکي ٿي ان لا۽ ٻنهي باندي اڳواڻن جي ان فعل سان تنظيم جو ڪو لاڳاپو ڪونهي. ملٽري ڪورٽ ٻنهي اڳواڻن کي عمر قيد جي سزا ٻڌائي جيل روانو ڪري ڇڏيو.
علي حيدر شاھ جو تعلق قمبر ڀرسان واقع گهاڙ واھ لڳ ڳوٺ سيد بالڻ شاھ سان هو، سندس والد بالڻ شاھ پرائمري استاد هو ، علي حيدر شاه جيئي سنڌ اسٽوڊنٽس فيڊريشن جي باني اڳواڻن مان هو، ذوالفقار علي ڀٽو دور ۾ صوبائي وزير بديع الحسن زيدي جي اغوا واري ڪيس ۾ نالو اچڻ پوءِ گھڻو ڪري (اڪثر) روپوش يا جيلن ۾ رهيو.
قادر بخش جتوئي لاڙڪاڻي جي ڏوڪري تعلقي جي هڪ ڳوٺ جو ويٺل هو، 1976ع ۾ جساف جو مرڪزي پريس سيڪريٽري ۽ سنڌ يونيورسٽي جو شاگرد هو.
علي حيدر شاه ۽ قادر بخش جتوئي جي وطن واپسي
دمشق پهچڻ کانپوءِ مير مرتضئ ڀٽو جلاوطن ٿيل باندين کي چيو اوهان آزاد آھيو، منهنجو ساٿ ڏئي الذوالفقار ۾ شموليت ڪيو يا جيڏانهن مرضي اٿو هليا وڃو. شاھ محمد شاه واپس وطن ورڻ جي خواهش ڏيکاري، ان کي بلوچستان مير غوث بخش بزنجو جي ڳوٺ نال پهچايو ويو. قادر بخش جتوئي ۽ ڪجهہ ٻين مشرقي يورپ وڃڻ تي راضپو ظاهر ڪيو ، انهن کي اوڏانهن موڪليو ويو. قادر بخش جتوئي سويڊن ۾ رهائش اختيار ڪئي ۽ سن 2008ع ۾ قادربخش جتوئي پنهنجي وڪيل بيريسٽر ضمير گهمرو ذريعي سنڌ ھا۽ ڪورٽ ۾ پٽيشن داخل ڪئي ته کيس مارشل لا دور ۾ ڏاڍ جو نشانو بڻائي سزا ڏئي زوري جلاوطن ڪيو ويو هو تنهنڪري کيس واپس وطن جي اجازت ڏني وڃي. سنڌ ھا۽ ڪورٽ سندس پٽيشن تي سزا ختم ڪري کيس واپس ورڻ جي اجازت ڏني ۽ هو پاڪستان آيو ڪجهہ عرصو گذارڻ کانپوِ واپس سويڊن هليو ويو ۽ هاڻ اتي رهي ٿو.
علي حيدر شاھ جي وطن واپسي
دمشق پهچڻ کانپوءِ علي حيدر شاھ مير مرتضا ڀٽو سان گڏ ڪم ڪرڻ تي راضپو ڏيکاريو ۽ ڪنهن مشن سانگي افغانستان مان سرحد ٽپي پاڪستان ۾ داخل ٿي رهيا هيا تہ بلوچستان جي پنج پائي واري علائقي مان ساٿين سميت سيڪيورٽي فورسز هٿان گرفتار ٿي ويو. سمورو عرصو پنجاب جي جيلن ۾ رهيو. 1988ع ۾ راولپنڊي جي اڊيالا جيل ۾ باندي هو تہ بينظير ڀٽو وزيراعظم بڻي ته علاج لا۽ درخواست ڏنائين تہ کيس راولپنڊي جي جنرل اسپتال منتقل ڪيو ويو. اسپتال ۾ ئي راولپنڊي جي هڪ خاتون کي دل ڏئي ويٺو، آخر ٻنهي شادي جو فيصلو ڪيو. علي حيدرشاھ سرڪار کي شادي واسطي درخواست ڏني، سرڪار کيس نه رڳو وهانءَ جي اجازت ڏني، پر ٽن ڏينهن جي پيرول تي به کيس آزاد ڪيو. علي حيدر شاھ جي ڄڃ جو جلوس بينظير سرڪار پاڻ ڪيو. راولپنڊي جي ماڻھن کي اڄ به ان قيدي جي وهانءِ جو جلوس ۽ سرڪس ياد آھي. ڪجھ عرصي کان پوءِ بينظير سرڪار جڏھن مارشل لا دور جي قيدين کي آزاد ڪرڻ جو اعلان ڪيو تہ علي حيدر شاه بہ جيل مان آزاد ٿيو. پوءِ اچي لاڙڪاڻي رهيو. مير مرتضا ڀٽو وطن وريو ته ان سان گڏ ھيو، مير مرتضا جي شھادت کانپوءِ گوشانشين ٿي ويو. پوءِ علي حيدرشاھ لاڏاڻو ڪري هي فاني جهان ڇڏي راھ رباني وٺي ويو. جڏھن تہ شيرين سومرو جي شادي ڪراچي جي هڪ ڪروڙ پتي خاندان ۾ ٿي وئي ۽ هڪ نامياري پرائيويٽ اسپتال کي جوائن ڪيائين. ٻئي پاسي ميجر ڪفايت 10 آڪٽوبر 2010ع تي رحيم يار خان جي شيخ زيد اسپتال ۾ جگر جي بيماري سبب 71 ورهين جي ڄمار ۾ گذاري ويو. مائٽن سندس تدفين پنجاب جي شھر ڊسڪه ۾ ڪئي.
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:تاريخ زمرو:تواريخ زمرو:پاڪستان زمرو:سياست زمرو:قومپرستي
1625ع
ڊسمبر
زمرو:سال
کڙڪي
کڙڪي عمارتن ۾ روشني ۽ ھوا جي اچڻ لاءِ ٺھيل ھڪ بناوٽ ھوندي آھي. کڙڪي عمارت کان ٻاھر ڏسڻ لاءِ پڻ استعمال ٿيندي آھي. ھن کي مختلف موادن مان ٺاھيو ويندو آھي جھڙوڪ ڪاٺ، لوھ، شيشو وغيره.
حوالا
زمرو:کڙڪي
احمد علي شاھ
عارفاڻو شاعر، جنهن جو ذڪر سيد فاضل شاهه جي ”ڪافين جي ڪتاب“ ۾ موجود آهي، جنهن مان -پتو- پوي ٿو ته هو سال 1305هه/1887ع کان اڳ ٿي گذريو آهي. فاضل شاهه جي لکڻ موجب، ”-احمد علي شاهه- سيد ماتليءَ جو رهندڙ آهي“. فاضل شاهه جي ڪتاب ۾ سندس ٻه ڪافيون ڏنل آهن. نصرپور جي قلمي ذخيري مان پڻ -احمد علي شاهه- جون ٻه ڪافيون مليون آهن.
حوالا
زمرو:شاعر
15 نومبر
15 نومبر ، عيسوي سال جو 319 هون (ليپ سال 320 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 46 ڏينهن باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:نومبر
آتوم
آتوم (Atum) مصري علم الاساطير ۾ ھڪ اھم ديوتا آھي. تسعي (Ennead) مصري علم الاساطير ۾ نوَن ديوتائن جو مجموعو ھيو۔ عظيم تسعي جي پوڄا عين شمس ۾ ڪئي ويندي ھئي جن ۾ ديوتا آتوم ۽ انجي اولاد شو، تفنوت، گب، نوت، اوزيريس، ايزيس، ست ۽ نفتيس شامل آھن۔
حوالا
زمرو:مصري معبود زمرو:قديم مصري مذھب زمرو:قديم مصر
810ع
ڊسمبر
زمرو:810ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
دي گارڊين
دي گارڊين (The Guardian) برطانيا جي قومي اخبار آهي، جيڪا 1821 کان ڇپجي رهي آهي. اخبار جي ويب سائيٽ سڄي دنيا ۾ مشھور آهي. اولھ جي ٻين اخبارن وانگر گارڊين تي بہ طرفداري جا بھتان لڳندا رهندا آهن.
1626ع
ڊسمبر
زمرو:سال
سنڌ يونيورسٽي
سنڌ يونيورسٽي (English: [//en.wikipedia.org/wiki/University_of_Sindh University of Sindh]) (سنڌ ورسٽِي) هڪ تعليمي ادارو، ڄامشوري ۾ واقع آهي. هِي پاڪستان جي پُراڻي ۽ ٻيون نمبر وڏي يونيورسٽي آهي. هي يونيورسٽي 1947 کان 1951 جي وچ واري عرصي ۾ ٺهي. 1951 ۾ ڪراچي کان حيدرآباد منتقل ٿيڻ کانپوءِ مڪمل طرح پڙهائي جو سلسلو جاري ٿيو. ھي يونيورسٽي 1947 ۾ سنڌ اسيمبلي مان سنڌ يونيورسٽي ايڪٽ پاس ڪرائي 13 اپريل 1947 ۾ ڪراچي جي علائقي رنڇوڙ لائين ۾ پير الاهي بخش ٽيچرس ٽريننگ اسڪول جي جاء ۾ قائم ڪئي وئي. سنڌ جو گورنر سر فرانسس موڊي سنڌ يونيورسٽي جو پھريون چانسلر، سر غلام حسين ھدايت اللہپرو چانسلر، اي.بي.حليم پھريون وائيس چانسلر ۽ آغا تاج محمد پھريون رجسٽرار مقرر ٿيا. مئي 1951 ۾ سنڌ يونيورسٽي کي ڪراچي کان حيدرآباد آندو ويو. اھا اپريل 1947 ۾ اين. جي. وي. ھاءِ اسڪول جي الھندي ونگ ۾ قائم ٿي.
تاريخ
200px|thumb|سنڌ يونيورسٽي جو گيٽ پاڪستان جي ٺهڻ وقت پاڪستان ۾ صرف هڪ يونيورسٽي ”يونيورسٽي آف پنجاب“ فعال هُئي، جيڪا صرف پنجاب صوبي ۾ تعليم جي حوالي سان اهم ڪردار ادا ڪري رهي هُئي. سنڌ صوبي ۾ صِرف هڪ يونيورسٽي ”يونيورسٽي آف ممبئي“ هُئي جيڪا آزاديءَ کان پهرين ئي بمبئي کان الڳ ٿيڻ ڪري بمبئي جي حصي ۾ آئي، جيڪا هاڻ ڀارت ۾ آهي.
ورهاڱي کان پوءِ سنڌ صوبي ۾ تعليم جي بهتريءَ لاءِ هڪ اداري جي ضرورت پئي ۽ قانوني شق نمبر XVII تحت ”يونيورسٽي آف سنڌ“ جي نالي سان هڪ بِل قانونساز اسيمبليءَ ۾ پاس ٿيو جيڪو سنڌ کي پڻ هڪ نئين يونيورسٽي قائم ڪرڻ بابت هو.
ورهاڱي کان پوءِ 1947 کان 1955 تائين حيدرآباد کي سنڌ جِي گاديءَ جو هنڌ مقرر ڪيو ويو ۽ يونيورسٽي کي پڻ 1951 ۾ ڪراچي کان حيدرآباد منتقل ڪيو ويو، جتي هِن تعليمي اداري کي فعال بڻايو ويو. يونيورسٽيءَ ۾ پهريون شعبو ”ڊپارٽمينٽ آف ايجوڪيشن“ (تعليمي شعبو) قائم ڪيو ويو جنهنکي پوءِ ”فيڪلٽي آف ايجوڪيشن“ جو نالو ڏنو ويو. تنهن کان پوءِ يونيورسٽيءَ ۾ ٻيا به شعبا شامل ڪيا ويا ته يونيورسٽيءَ ۾ تعليمي ماحول سرگرم ٿي ويو، جنهن کان پوءِ هڪ ٻيو ڪيمپس کولڻ جِي ضرورت محسوس ٿِي، جيڪو حيدرآباد شهر کان 15 ڪلوميٽر اولهه_اُتر طرف ڄامشورو ۾ ”علامه امداد علي امام علي قاضي“ جي نالي سان ٺهيو.
ادارو
سنڌ يونيورسٽي جو انتظام ڄامشورو ڪيمپس ۾ ايڊمنسٽريشن ڊپارٽمينٽ وٽ آهي، هِن اداري جي انتظام هيٺ 4 ”لاء ڪاليج“ ۽ 74 ”ڊگري ۽ پوسٽ گريجوئيٽ“ ڪاليج پڻ آهن. تعليم جِي پکيڙ جي حوالي سان سنڌيونيورسٽي جا 9 ٻيا به ڪيمپس سنڌ جي مختلف شهرن ۾ آهن.
ڪيمپَس
سنڌ يونيورسٽي جا ٻه مُکيه ڪيمپس (1 ۽ 2) آهن ۽ سَتَ (7) وڌيڪ ڪيمپس (3 کان 9) پڻ شامل ڪيا ويا آهن.
انتظاميه
سنڌ يونيورسٽيءَ جو مکيه انتظام ڄامشورو ۾ وائيس.چانسلر جي هٿ هيٺ هوندو آهي. ڪيمپس ۾ سَتَ شعبه، فارميسي، ايجوڪيشن، اسلامڪ اسٽڊي، سوشل سائنس، نيچرل سائنس، آرٽ، ڪامرس ۽ بزنس ايڊمنسٽريشن پڻ شامل ڪيا ويا آهن. هر شعبو هڪ ”ڊِين“ جي انتظام هيٺ هوندو آهي، ”ڊين“ کي وائيس.چانسلر مُنتخب ڪندو آهي. هر شعبي جي الڳ عمارت آهي.
تعليم ۽ ڊگري
يونيورسٽيءَ ۾ انڊرگريجوئيٽ بيچلر، بيچلرس آنرس ۽ پوسٽ گريجوئيٽ ماسٽر ڊگري ۽ ايم.فِل توڙي پِي.ايڇ.ڊي پروگرام لاءِ رهنمائي پڻ ڪئي وڃي ٿِي.
حوالا
زمرو:پاڪستان ۾ سرڪاري يونيورسٽيون
آيرويدڪ چڪتاسار (ڪتاب)
آيرويدڪ چڪتاسار آيرويدڪ طب بابت ڪتاب ھاسا رام لال چند شرما جو لکيل آھي. ھن ڪرائون سائيز ڪتاب ۾ 184 صفحا لکيل آھن. ڇاپو پھريون، سال 1937ع ۾ پڌرو ٿيو.
حوالا
زمرو:1937ع جا ڪتاب
علي دوست عاجز
علي دوست عاجز (انگريزي:Ali Dost Ajiz) سنڌي ٻوليءَ جو ناميارو شاعر آهي. سندس ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن.
تعليم ۽ پيشو
علي دوست عاجز 2 سيپٽمبر 1964ع تي سنڌ، پاڪستان جي دادو ضلعي ۽ ميهڙ تعلقي جي شهر فريدآباد ۾ محمد خان گانئچو جي گهر ۾ پيدا ٿيو. علي دوست جو پورو نالو علي دوست محمد خان گانئچو آهي. هن پرائيمري کان اٺين ڪلاس تائين تعليم فريدآباد شهر ۾ حاصل ڪئي ۽ مئٽرڪ 1980ع ۾ پيارو ڳوٺ جي هاءِ اسڪول مان ڪيائين. هيءُ ٻارهين کان، گريجوئيشن گورنمينٽ ڊگري ڪاليج دادو ۾  پڙهيو  جيڪو هاڻ استاد بخاري ڊگري ڪاليج دادو آهي جتان  هن انٽر 1983ع ۽ گريجوئيشن  1985ع  ۾ پاس ڪيائين. وڌيڪ تعليم لاءِ سنڌ يونيورسٽي ۾ داخلا ورتائين ۽ ماسٽرس جي ڊگري رياضيءَ جي مضمون ۾ 1992ع  ۾ پاس ڪيائين. علي دوست عاجز شروعات ۾ استاديءَ جي پيشي سان سلهاڙجي ويو. ۽ 1985ع کان 1996ع تائين هاءِ اسڪول ۾ استاد طور پنھنجون علمي خدمتون ڏيندو رهيو. ھو مختلف هاءَ سيڪنڊري اسڪولن ۾ استاد رهيو. 1996ع کان سيلز ٽيڪس کاتي ۾ سينير آڊيٽر مقرر ٿيو. هن وقت اِنلئنڊ روينيو کاتي حيدرآباد ۾ ڊپٽي ڪمشنر جي عهدي تي فائز آهي.
ڪتاب
سندس ڪتابن ۾ ھي شامل آھن:
ايوارڊ
علي دوست عاجز کي ڪتاب “آديسي استاد” تي  سنڌي ادبي سنگت سنڌ طرفان مڃتا طور ايوراڊ پڻ ڏنو ويو. ۽ ٽانڊاڻا ٽانڊاڻا رات ڪتاب تيسنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو پاران اوارڊ پڻ مليو آهي.
حوالا
زمرو:1964ع جون پيدائشون زمرو:سنڌ جون شخصيتون
بنون ضلعو
بنون ضلعو (اُچار: بَنُّوں، اردو: ضلع بنوں، انگريزي: Bannu District) پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جو هڪ ضلعو آهي.
حوالا
زمرو:خيبر پختونخوا جا ضلعا زمرو:پاڪستان جا ضلعا
ڇاڇرو تعلقو
ڇاڇرو تعلقو (اُچار: ڇاڇرو تالُڪو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام ڇاڇرو شھر آھي.
يونين ڪاؤنسلون
هيءُ تعلقو 17 يونين ڪاؤنسلن ۾ ورهايل آهي.
زمرو:سنڌ جا تعلقا زمرو:ضلعو ٿرپارڪر
شيوا منڊلي لاڙڪاڻو
شيوا منڊلي لاڙڪاڻو لاڙڪاڻي شهر ۾ 1893ع کان ”شيوا مــَـنڊلي“ نالي هندن جو وڏو ادارو قائم ڪيل هو. هن اداري ۾ سماجي سرگرمين بابت اهم فيصلا طئي ٿيندا هئا. خاص ڪري پئنچاتي مسئلا ۽ شهر جي بهبوديءَ لاءِ ورتل اُپاءَ هن ”خدمت گهر“ ۾ ويهي نبيريا ويندا هئا. شهر خواهه آسپاس جا ڀائيبند هن مــَـنڊليءَ لاءِ دل کولي امداد ڏيندا هئا. عام ماڻهن جي ڀلائيءَ ۽ بهتريءَ لاءِ ســُـک جا ڪيترائي ڪم ٿيا. شيوا مــَـنڊليءَ جي عمارت ۾ مفت دواخانو کوليو ويو. ازان سواءِ رستن تي جانورن جي پاڻي پيئڻ لاءِ حوض ٺهرايا ويا، گهٽين توڙي چونڪن ۾ روشنيءَ لاءِ فانوس هڻايا ويا، شاهي بازار ۾ حفاظت لاءِ جوڳو بندوبست ڪيو ويو. غريب ۽ بي سهارن لاءِ مسافرخانا ٺهرايا ويا ۽ هندو شاگردن کي مفت ڪتاب ۽ اِسڪالرشپون مليون. مطلب ته هن سماجي خدمت واري اداري عام ماڻهن جي ڀلي لاءِ ڪيئي ڪم سرانجام ڏنا. شيوا مـــنـَـڊليءَ جي طرفان لاڙڪاڻي شهر ۾ مختلف هنڌن تي ننڍيون ننڍيون لائبرريون قائم ٿيون، جيڪي ماڻهن کي پڙهڻ لاءِ ڪتاب، اَخبارون ۽ رسالا مفت مهيا ڪنديون رهيون. منجهن هندي، انگريزي، اُردو ۽ سنڌي ڪتابن جو چڱو تعداد موجود هو. لائبرريون شهر جي ڪيترن ئي مکيه چؤنڪن ۾ پڻ قائم ڪيون ويون. لائبررين کي پنهنجا ننڍا ننڍا باغيچا به هئا، جتي شهر واسي ۽ ڪامورا شام جو تفريح لاءِ ايندا هئا. هن وقت شيوا مــَـنڊليءَ واري عمارت ۾ ميونسپل ڪاميٽيءَ طرفان ”شفاخانو“ قائم آهي.
انجير
انجير هن وقت سنڌ ۾ ڪافي تعداد ۾ گهرن ۽ باغن ۾ پوکجي ٿو، ليڪن اصل ۾ جابلو وڻ آهي. هن وڻ جي گل کي ”انجير“ چئجي ٿو. انجير جابلو وڻ جو ڦر آهي، جيڪو ميوي طور به کائجي ۽ سُڪڻ کان پوءِ دوائن ۾ ڪم اچي. ٿورو گول چپتڙو ميوو آهي. رنگ ناسي، ڳاڙهو ۽ آسماني ملاوٽ تي ٿئي. انجير جي ڳر ۾ ٻج جا داڻا داڻا هوندا آهن. انجير ذائقي ۾ مٺو ٿئي ٿو. انجير جو وڻ سڀ کان پهريائين ڏکڻ عربستان ۾ پوکيو ويو. اُتان عرب ۽ پورچوگيز واپارين ذريعي وچ اوڀر، آمريڪا ۽ يورپ ۾ متعارف ٿيو. يونان ۾ انجير جي پوک 9 هجري کان اڳ شروع ٿي. نبي سڳوري جن کي انجير (ميوو) ڏاڍو پسند هو. پاڻ سڳورن فرمايو ته ”دنيا ته ڇا، پر جيڪڏهن جنت ۾ ڪنهن ميوي کي پسند ڪريان ها ته اهو صرف انجير آهي.“ پاڪستان ۾ انجير سرحد صوبي ۾ به جام ٿئي ٿو. تازي انجير ۾ 84 سيڪڙو پاڻي، هڪ سيڪڙو پروٽين، معدنيات ۽ تيزابيت هوندي آهي. سڪل انجير ۾ 17 سيڪڙو پاڻي، 4 سيڪڙو پروٽين، اڍائي سيڪڙو معدنيات ۽ 60 سيڪڙو کنڊ هوندي آهي. انجير ۾ ڪئلشيم، فولاد ۽ فاسفورس ڪافي مقدار ۾ هوندو آهي. چيو وڃي ٿو ته انجير جو شربت ڇاتيءَ واري بلغم کي صاف ڪري ٿو، جنهن سان نزلي، زڪام ۽ ساهه کڻڻ ۾ تڪليف گهٽ ٿئي ٿي. انجير رت ٺهڻ جي عمل کي تيز ڪري ٿو. رت جي ڪميءَ جو انجير مفيد علاج آهي. انجير ڄڻ ته مڪمل دوا آهي.
پراڻي زماني ۾ انجير کي پهلوانن جي غذا جو اهم جزو سمجهيو ويندو هو. انجير مان شربت، جام، جيلي، مصري ۽ ڪريم وارا بسڪٽ ٺاهيا ويندا آهن. حڪيمن موجب انجير کي سياري جي موسم ۾ سُڪائي کائڻ سان توانائي وڌي ٿي. انجير اڌرنگ ۽ مرگهيءَ واري مريض کي پڻ فائدو ڏئي ٿو. پيشاب کي خلاصي نموني خارج ڪرڻ ۾ مدد ڏئي ٿو. ڪيترين بيمارين جي علاج ۾ استعمال ڪندا آهن.
هي ميوو هن ملڪ ۾ عام آهي. هن جا ٻه ٽي قسم ٿين ٿا. هڪڙا خاڪي رنگ جا ۽ ٻيا واڱڻائي رنگ جا. پر معلوم ٿئي ٿو ته پنجاب ۾ گهڻن قسمن جا ٿين ٿا، ڪي اڇا ۽ ڪارا. ولايتي انجير به هندستان جي ڪن ڀاڱن ۾ پوکجن ٿا، اهي ته گولائيءَ ۾ ساڍا ڇهه انچ ۽ وزن ۾ ٻه آئونس (ٽراءِ ويٽ جا) ٿيندا آهن. ترڪي انجير به چڱا ٿيندا آهن. جتي گهڻا ٿيندا آهن اتي چپي، سڪائي، رکي ڇڏيندا آهن. يا ٻين ملڪن ڏي واپار لاءِ موڪليندا آهن. قنڌار جا سڪل انجيرته عام آهن. انجير جو وڻ، سياري جي موسم وارن ٽن چئن مهينن ۾، پن ڇاڻي اگهاڙو ٿي بيهندو آهي. مارچ ۾، يعني بهار جي موسم ۾ وري تازا پن ڪڍي ٿو ۽ ٻور جهلي ٿو. جولاءِ ۾ ميوو پچائي ٿو. بعضي سال جي اندر ٻه ڀيرا به ميوو ڪڍندا آهن. سياري جي موسم ۾ هتي جا مالهي انجيرن جي وڻن کي ڇانگ ڪندا آهن. جڏهن ميوو پچڻ لڳي تڏهن مَئو پاڻي ڏيڻ گهرجي. انجير جي لاءِ وارياسي زمين تمام چڱي آهي. انجير جو وڻ جلد وڌندڙ آهي. ٽارڙي وڍي کڻي زمين ۾ هڻبي آهي، ته ڦٽي پوندي آهي، مگر ڇانورو ۽ پاڻي سو هجيس.انجير کي انگريزيءَ ۾ فِگ چوندا آهن.
حوالا
زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست
باستت
زمرو:جنگ جون ديويون زمرو:زرخيز ھلال زمرو:قديم مصر زمرو:قديم مصري مذھب زمرو:مصري معبود
لياقت يونيورسٽي آف ميڊيڪل اينڊ هيلٿ سائنسز
لياقت يونيورسٽي آف ميڊيڪل اينڊ هيلٿ سائنسز پاڪستان جي پهرين ميڊيڪل يونيويسٽي. ڄامشورو ۾ واقع آهي. هن وقت ڪيترائي شاگرد تعليم حاصل ڪري رهيا آهن.
هيءَ يونيورسٽِي سنڌودرياه جي ساڄي پاسي تي ڄامشورو شهر ڀرسان جابلو علائقي ۾ آهي، هيءَ يونيورسٽِي بندرگاه شهر ڪراچيءَ کان 160 ڪلوميٽر اتر طرف آهي ۽ تاريخي شهر حيدرآباد کان 16 ڪلوميٽر جي پَنڌ تي آهي. جنوري 2001 ۾، لياقت ميڊيڪل ڪاليج کي " لياقت يونيورسٽي آف ميڊيڪل اينڊ هيلٿ سائنسز" نالي سان هڪ مڪمل يونيورسٽي ڏانهن اپ گريڊ ڪيو ويو. اڳوڻو لياقت ميڊيڪل ڪاليج  سنڌ يونيورسٽي  سان لاڳاپيل هئي.
حوالا
زمرو:پاڪستان ۾ سرڪاري يونيورسٽيون زمرو:پاڪستان ۾ ميڊيڪل ڪاليج زمرو:ڄامشورو ۾ يونيورسٽيون زمرو:1881ع_۾_قائم_ٿيندڙ_تعليمي_ادارا زمرو:ڀارت ۾ 1881ع جا قائم ادارا
ملائيشيا
ملائيشيا: ايشيا جو ھڪ اسلامي ملڪ جنھن جي گاديءَ جو هنڌ ڪولالمپور آھي ۽ جتي وفاقي نظام آئيني بادشاهت سان لاڳو آهي.
حوالا
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون زمرو:ڏکڻ اوڀر ايشيائي ملڪ زمرو:ملائيشيا
ظهير الاسلام عباسي
ميجر جنرل ظهير الاسلام عباسي (پيدائش: 12 جنوري 1943ع – وفات:30 جُولاءِ 2009ع)، پاڪستان فوج جو اڳوڻو ڪمانڊر ۽ آفيسر هو. هي سياچن جي ڇڪتاڻ وارن علائقن ۾ خدمتون سرانجام ڏيندو رهيو. هن هندوستان جي فوج جي چوڪين تي حملا ۽ منصوبه بندي پڻ ڪئي. 1995ع تي بحيثيت ميجر جنرل، پاڪستان جي وزيراعظم بينظير ڀٽو جي حڪومت ڪرائڻ جي سازش ۾ ملوث هجڻ سبب هن کي ست سال قيد جي سزا ٻڌائي وئي. عدالتي جانچ موجب انهي سازش ۾ فوج کان سواءِ ڪا ٻي سياسي تنظيم ملوث نه هئي.
فوجي ۽ ذاتي زندگي
1963ع تي عباسي پاڪستان فوج جي بلوچ ريجمنٽ ۾ ڪميشن ذريعي شامل ٿيو. 1966ع ۾ هي ڪيپٽن طور ڪيڊٽ ڪاليج پيٽارو ۾ آفيسر اعليٰ جو نائب مقرر ٿيو. 1972ع ۾ هن جي شادي شاهده ظهير سان ٿي، جنهن مان ٻن نياڻين ۽ ٻن پٽن جو اولاد ٿيو. هن جي هڪ ڌي اڳتي هلي ڪيڊٽ ڪاليج پيٽارو جي سينئر استاد ٿي.
عباسي 1971ع واري پاڪستان ۽ هندوستان جنگ ۾ اولھ واري محاذ تي حصو ورتو. جنگ ۾ هن جي لازوال خدمتن جي ڪري هن کي 80ع ڌاري برگيڊيئر جنرل جي عهدي تي ترقي ڏني وئي.
عباسي فوجي ۽ انٽيليجنس آفسير طور ڪم ڪيو، جتي سويت يونين جي خلاف جنگ ڪندڙ مجاهدين جي وچ ۾ رابطه آفيسر طور خدمتون سرانجام ڏنائين. 1987ع کان 1988ع تائين، هن پاڪستان جي نيو دهلي ۾ سفارتي آفيس ۾ فوجي صلاحڪار طور ڪم ڪيو. 1 ڊسمبر 1988ع تي نيو دهلي جي پوليس عباسي کي هندوستان ۾ رابطن جي الزام ۾ گرفتار ڪري ورتو. ڪي به ثبوت نه هجڻ ڪري هندوستان جي حڪومت هن کي ٻن ڪلاڪن جي اندر آزاد ڪري ڇڏيو. هندوستان پاران هن کي ناپسنديده شخص قرار ڏئي ملڪ بدر ڪيو ويو.
سياچن ڇڪتاڻ
اپريل 1984ع تي هندوستان ۽ پاڪستان جي وچ ۾ سياچن علائقي ۾ ڇڪتاڻ وڌي وئي، انهي ڇڪتاڻ جنگي صورتحال اختيار ڪري ورتي ۽ پاڪستان توڙي هندوستان جا هزارين فوجي قتل ٿي ويا. برگيڊيئر طور 1991ع تي سياچن ۾ يونٽ ڪمانڊر طور مقرر ڪيو ويو، وزير اعظم نواز شريف ۽ آرمي چيف جنرل آصف نواز جي روڪڻ باجود هندوستاني چوڪين تي حملن سبب هن کي ساٿين سميت سندس عهدي تان لاٿو ويو.
بينظير حڪومت خلاف سازش
عباسي کي سياچن ۾ فوجي حڪمن جي خلاف ورزي ڪرڻ کان پوءِ، ٻيهر پاڪستان جي چونڊيل حڪومت، کي ڪيرائڻ جي سازش ۾ ملوث هجڻ جي الزام ۾ عهدي تان لاٿو ويو. هن تي الزام هو ته هي پاڪستان جي وزيراعظم بينظير ڀٽو جي حڪومت ڪيرائڻ ۽ پاڪستاني فوج جي سربراهه عبدالوحيد ڪاڪڙ کي پڻ عهدي تان هٽائڻ جي سازش ۾ ملوث هو. 1995ع جي ان سازش دوران عباسي جي ايڇ ڪيو ۾ انفينٽري ڪور جو ڊائريڪٽر جنرل هو، ان عهدي ۾ هي ڪنهن به فوجي جي نقل حرڪت جو زميوار نه هو، پر عباسي سميت ڪيترن ئي فوجي آفيسرن کي بينظير ڀٽو، وحيد ڪاڪڙ، ۽ ڪابينا جي ميمبرن کي قتل ڪرڻ جي الزام ۾ گرفتار ڪيو ويو، هن سازش جو مقصد پاڪستان ۾ حڪومت ۽ فوج جي اعلي ماڻهن کي قتل ڪري حڪومت تي قبضو ڪري ملڪ ۾ اسلامي قانون لاڳو ڪيو وڃي.
هن سازش کي تڏهوڪي عسڪري انٽيليجنس جي ڊائريڪٽر جنرل، ليفٽيننٽ علي قلي خان بي نقاب ڪيو. ان کان پوءِ حڪومت ڪيرائڻ واري سازش ۾ ملوث آفيسرن کي گرفتا ڪري انهن جو ڪورٽ مارشل ڪيو ويو. عباسي کي سزا اچڻ بعد خيبر پختونخوا جي شهر هري پور جي مرڪزي جيل ۾ قيد ڪيو ويو.
انهي سازش ۾ ملوث قاري سيف الله حڪومت طرفان سلطاني گواهه بڻجي ويو، فوجي عدالت جي مطابق عباسي سازش جو مک ڪردار نه هو، ان لاءِ کيس ست سالن جي سزا ڏني وئي، جڏهن ته برگيڊيئر مستظر بالله کي 14 سالن جي سزا ٻڌائي وئي. انهي سازش کي انتهائي درجي جو خطرناڪ نه هجڻ سبب ڪنهن به جوابدار کي موت جي سزا نه ٻڌائي وئي. قاري سيف الله کي سلطاني گواهه ٿيڻ سبب ڪا به سزا نه ملي.
آزادي
عباسي کي 1995ع تي قيد ڪيو ويو، ۽ هي ست سالن تائين قيد رهيو ۽ 2002ع ۾ هن کي آزاد ڪيو ويو. قيد دوران عباسي پاڪستان جي سپريم ڪورٽ ۾ سزا ختم ڪرڻ لاءِ 1997ع تي اپيل ڪئي. آزادي کان پوءِ هن سياسي تحريڪ شروع ڪئي جنهن جو مقصد ماڻهن کي آئين ۾ اسلام موجب تبديلين لاءِ راضي ڪرڻ هو. ساڳي مقصد سان هن هڪ ٻي تنظيم عظمت اسلام پڻ قائم ڪئي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:1943ع جون پيدائشون زمرو:2009ع جون فوتگيون زمرو:پاڪستاني جنرل زمرو:ڪورٽ مارشل ٿيل پاڪستاني فوجي
بيگم فقيرياڻي
مائي بيگم فقيرياڻي روهڙي شهر جي فنڪار گهراڻي سان واسطو رکندي هئي ۽ سنڌ جي نامياري ڳائڻي هئي. سندس جنم 1915ع ۾ ٿيو. مائي بيگم کي ”ڀٽ ڌڻيءَ جي فقيرياڻي“ يا ”لطيف جي فقيرياڻي“ سڏيو ويندو آهي. اڪثر ڀٽ جي درگاج تي ايندي رهندي هئي. سندس ڪي ڪافيون، ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ جي ترتيب ڏنل ڪافين جي ڪتاب ۾ شامل آهن. بيگم فقيرياڻيءَ مائي غلام فاطمه موچياڻيءَ جي هيءَ ڪافي پڻ ڳائي هئي، جيڪا پوي سندس سڃاڻپ بڻجي وئي:
بيگم فقيرياڻيءَ پنهنجو فني ورثو پنهنجي پٽ ۽ نامياري شاعر، استاد ۽ فنڪار درگاهي ميراڻيءَ ڏانهن منتقل ڪيو ۽ هن وقت سندس پوٽو اختر درگاهي نئين ٽهيءَ جو سٺو شاعر ۽ سريلو فنڪار آهي.
لاڏاڻو
بيگم فقيرياڻيءَ 13 اپريل 1987ع ٿي لاڏاڻو ڪري وئي.
حوالا
زمرو:1915ع جون پيدائشون زمرو:1987ع جون وفاتون زمرو: سنڌي ڳائڻيون
شاھ ايليا
دراصل ”شاهه ايليا“ دنيا جي بي نظير ڊرامانويس وليم شيڪسپيئر جي ڊراما ”ڪنگ ليئر“ جو ترجمو آهي، جو سنڌ جي مايه ناز اديب ۽ شاعر مرحوم مرزا قليچ بيگ سال 1900ع ۾ ڪن معمولي ڦيرين ڦارين سان مڪمل ڪري سنڌي ادب ۾ هڪ بهترين ڪتاب جو اضافو ڪيو. ڊاڪٽر شمس الدين عرساڻي لکي ٿو تہ:اها ته هڪ مڃيل حقيقت آهي ته ترجمو ڪنهن به حالت ۾ اصل جي برابر ٿي نٿو سگهي، تاهم جيڪڏهن ترجمان قابل قدر ۽ لياقت ۽ قابليت جو مالڪ آهي ته سندس ترجمو اصل جون سڪون لاهي ٿو ڇڏي. مرحوم مرزا صاحب سنڌ جو اعليٰ پايه جو مڃيل اديب ۽ عالم آهي. سندس ڪيترائي انگريزي ڪتاب ترجمو ڪيل آهن، جن جي ياداشت ڏيڻ هتي ضروري نه آهي. ان ۾ ڪو شڪ ڪونهي ته مرزا صاحب ”ڪنگ ليئر“ جي ترجمي ۾ وڏيءَ محنت ۽ قابليت کان ڪم ورتو آهي ۽ شيڪسپيئر جا اهي سڀيئي خيال، جي هن کي پنهنجي اداڪارن جي واتان چوائڻ مقصود هئا، اهي هر صورت ۾ برقرار رکيا ويا آهن، ۽ جيترو ٿي سگهيو آهي، اوترو انگريزي اصطلاحن جو ترجمو به موزون سنڌي اصطلاحن ۾ ڏيئي ڊرامي جو اصل روح قائم رکيو اٿس. ٻوليءَ جي سلاست، جا هڪ چڱي ڊرامي جي وڏي ۾ وڏي خوبي آهي، جنهنڪري هر هڪ پڙهيل خواهه اڻ پڙهيل تماشبين به ان کي ٻڌي ۽ سمجهي سگهي، تنهن جو بلڪل پورو پورو خيال رکيو ويوآهي. انگريزي نالن کي بدلائي قديم تاريخي نالا ڏنا ويا آهن ۽ ڪيترن مناسب هنڌن تي مترجم موزون شعر لکي ڊرامي کي وڌيڪ دلچسپ بنايو آهي. البت ڪن راڳن ۾ اهڙا الفاظ ڪم آندا ويا آهن، جن جي آڻڻ کان پرهيز ٿي سگهي ٿي، ۽ ڪرڻ به مناسب هئي. مثلاً ائڪٽ ٻئي، پردي ٻئي ۾ زابلون جيڪو راڳ ڳائي ٿو، ان ۾ نامناسب الفاظ وڏي انداز ۾ موجود آهن، جهڙوڪ منهن ڪارو ڪر، حرامي، ڪتي جا ڦر، ڪتي جا پڇ، احمق، لچا، گيدي، مرون، رهزن، بدمعاش، ڪارا ڪتا، پادر کائڻ وارا کودڙا ۽ گولاڙا وغيره.
ايڪٽ پھريون
شاهه ايليا ۾ حسب دستور پنج ائڪٽ آهن. پهرين ائڪٽ ۾ مکيه پلاٽ جي وضاحت آهي. هن ۾ ڪل پنج پردا آهن. پهرين پردي يا سين ۾ مکيه پلاٽ ۽ باءِ پلاٽ، ٻنهي جو انڪشاف ٿئي ٿو. مکيه پلاٽ ۾ شاهه ايليا ۽ سندس ٽي ڌيئرون ملڪا، زلفا ۽ صوفيا ۽ ملڪيت جي تقسيم ۽ باءِ پلاٽ ۾ روبيل ۽ سندس ٻه پٽ شمعون ۽ شمسون. ازانسوءِ شاهه ايليا جي وزير زابلون جو شهر بدر ٿيڻ، منسا جو نامنصفانه تقسيم تي اظهار افسوس ڪرڻ، شاهه ادر وس جو صوفيا کي بنا ڏاج قبول ڪرڻ، ملڪا جي شاهه ايليا سان بدسلوڪي، شمعون جي ڀاءَ سان دغابازي ۽ شمعون جي روپوشي وغيره سڀ ڪجهه ظاهر ڪيو وڃي ٿو.
ايڪٽ ٻيون
ائڪٽ ٻئي ۾ جملي چار پردا آهن، جن ۾ پيچيدگيون يا مونجهارو پيدا ٿئي ٿو ته آخر ڇا ٿيندو ۽ تماشبين نتائج لاءِ نهايت منتظر رهن ٿا. زابلون ۽ شمشاد جو تڪرار ۽ زابلون جو ڪاٺ پوڻ، شمعون جو پنهنجي پيءَ روبيل کي پنهنجي ڀاءُ شمسون جي برخلاف ڪرڻ، زلفا ۽ شاهه ڪالاب جي شاهه ايليا سان روگرداني، شاهه ايليا جو اهڙي شاڪ سببان دماغي توازن وڃائڻ ۽ جهنگ جي طرف، طوفان، بجليءَ ۽ بارش ۾ نڪري وڃڻ وغيره. هتي سڀ پلاٽ پاڻ ۾ گڏجي مسجي هڪ اهڙو ته مونجهارو پيدا ڪن ٿا، جنهن کي سلجهائڻ جي خواهش پيدا ٿئي ٿي ته اڳتي هلي الاجي ڇا ٿيندو.
ايڪٽ ٽيون
ائڪٽ ٽئي ۾ ڪل ست پردا آهن ۽ منجهس ڪشمڪش وڌندي ٿي وڃي ۽ ڊرامو پنهنجي انتهائي عروج تي پهچي وڃي ٿو. شاهه ايليا ديوانگيءَ جي حالت ۾ کلي ميدان ۾ مينهن ۽ طوفان ۽ کنوڻ ۾ هليو وڃي ٿو ۽ کيس ان حالت ۾ صوفيا سان ڪيل بي انصافيءَ جو احساس ٿئي ٿو ۽ پردي ٻئي ۾ چوي ٿو ته: ”آءٌ به انسان آهيان، پر جيترو ظالم آهيان، تنهن کان وڌيڪ ٻين مون سان گناهه جهڙي هلت ڪئي آهي.“ روبيل جون اکيون به هن سين ۾ ڪڍيون وڃن ٿيون ۽ ڪالاب جو زخمي ٿيڻ وغيره اهڙا واقعات آهن، جي سڀ گڏجي هن ائڪٽ ۾ هڪ زبردست ڪشمڪش پيدا ڪري وجهن ٿا.
ايڪٽ چوٿون
ائڪٽ چوٿين ۾ ڪل ست پردا آهن ۽ هتي ڊرامو پنهنجي انتها کي پهچي ٿو، يعني ڪلائيمڪس جي منزل تي اچي ٿو ۽ صورت حال نهايت خطرناڪ بنجي پوي ٿي. روبيل جو پنهنجي پٽ شمسون سان نابينيءَ جي حالت ۾ گڏجڻ، شمعون جو پاڻ کي نانگي فقير جي صورت ۾ مخفي رکڻ، ججال جي بادشاهه منسا سان سندس راڻي ملڪا جو اختلاف ۽ شمعون سان عشق و محبت، جيشان جي بادشاهه حالاب  جو موت، ملڪا جي پنهنجي ڀيڻ زلفا سان رفاقت جي شروعات، صوفيا کي شاهه ايليا جي مصيبتن جو اطلاع ملڻ ۽ طبيب ۽ نوڪرن سان اچڻ. مطلب ته سڀ واقعات هن ائڪٽ ۾ اچي جمع ٿين ٿا. هن ائڪٽ جي ڇهين ۽ ستين سين خاص اهميت واريون آهن. ڇهين سين کي Steep سين يا ٽڪريءَ جي چوٽيءَ واري سين چئجي ٿو. هن ۾ روبيل کي خودڪشيءَ جو خيال ٿئي ٿو. سندس پٽ شمسون کيس بنا سڃاڻپ ڪرائڻ جي ساڻس چرچا ڪري ٿو. مثلاً، جڏهن روبيل کيس چوي ٿو ته: ”بابا! تنهنجو آواز مون کي ڦريل معلوم ٿو ٿئي. تون اڳي کان بهتر ٿو ڳالهائين، جهڙو لفظن ۾ تهڙو معنيٰ ۾.“ تڏهن شمسون چويس ٿو ته:”پريا مڙس، تون ڀلجين ٿو، پوشاڪ کان سواءِ ٻي ڪابه شيءِ بدليل ڪانهي.“ هتي روبيل جي ملاقات شاهه ايليا سان پڻ ٿئي ٿي ۽ سندس حالت تي افسوس جو اظهار ڪري ٿو ۽ چوي ٿو ته: ”افسوس عجيب انسان بگڙي پيو آهي. هيءُ سارو جهان نيٺ ائين خراب ۽ نابود ٿي ويندو. افسوس! جيڪي ڳالهائين ٿو، سو معنيٰ وارو به آهي ۽ بي معنيٰ به. چريائيءَ جي حالت ۾ به عقل جون گفتارون پيو ڪري.“ هن سين ۾ واقعي شاهه ايليا جون سڀئي گفتارون ديوانگيءَ جي رنگ ۾ پــُـرمعنيٰ ۽ زندگيءَ جي فلسفي سان ڀرپور آهن. هن ئي سين ۾ شهزادي ملڪا جي فتنه انگيز نوڪر شمشاد جو موت ٿئي ٿو ۽ شمسون کي ملڪا جو خط، جو هن ڊراما جي ولئن شمعون ڏي لکيو آهي، سو هٿ اچي وڃي ٿو ۽ اهو ئي خط ائڪٽ پنجين ۾ اڳتي هلي عقده ڪشائي ڪري ٿو. هتي ئي شاهه ايليا تندرست ٿئي ٿو ۽ شهزادي صوفيا، جا هن ڊرامي جي هيروئن آهي، ان جي ڪمال اخلاق جو اندازو به هتي ئي لڳائي سگهجي ٿو. ستين سين ۾ جڏهن شاهه ايليا ڪجهه طبيعت ۾ بهتر آهي، تڏهن صوفيا چويس ٿي ته”پيارا بابا، شل تندرستي اوهان جي بيماريءَ جو علاج منهنجي چپن تي آڻي، جو اوهان جو مٿو ۽ منهن چمان ۽ جيڪو رنج ۽ غم اوهان کي هن پيريءَ جي عمر ۾ منهنجي ٻن ڀينرن رسايو آهي، سو جهٽ ۾ دور ڪري ڇڏيان.“ (چمي ڏئيس ٿي).
ايڪٽ پنجون
ائڪٽ پنجين ۾ عقده ڪشائي ٿئي ٿي. هن ائڪٽ ۾ ڪل ٽي پردا آهن. پهرين پردي ۾ ملڪا ۽ زلفا جي رقابت ظاهر ٿئي ٿي ۽ شمسون، منسا کي ملڪا جو لکيل خط ڏئي ٿو. ٻي سين فقط هڪ صفحي جي آهي، جنهن ۾ شاهه ايليا جو جنگ ۾، صوفيا سميت گرفتاريءَ جو انڪشاف ٿئي ٿو ۽ ٽئين پردي ۾ ملڪا جي خط ظاهر ٿيڻ شرط زلفا ۽ ملڪا جو تصادم ٿئي ٿو. منسا، شمعون کي دغا، نمڪ، حرامي ۽ باغي هجڻ جي تهمت هيٺ گرفتار ڪري ٿو. شمعون، منسا سان ثبوت پيش ڪرڻ لاءِ شرط ٻڌي ٿو. ڍنڍ ورو گهمي ٿو. شمسون اچي ٿو ۽ ٻنهي ڀائرن جي ترار هلي ٿي ۽ منسا خط ظاهر ڪري ٿو. شمعون ۽ ملڪا تهمون قبول ڪن ٿا. شمسون جو هن وقت تائين بدليل ويس ۾ لڪل هو، سو پاڻ کي ظاهر ڪري ٿو. امير زابلون جي به واقفيت ڪرائي ٿو. اوچتو ملڪا ۽ زلفا جي موت جي خبر هڪ نوڪر آڻي ٿو ته هڪ کي زهر مليوآهي ۽ ٻيءَ آپگهات ڪيو آهي. شمعون هڪدم پڌرو ڪري ٿو ته هن شاهه ايليا ۽ صوفيا جي قتل جا حڪم جاري ڪري ڇڏيا آهن، جلدي قلعي ڏي ماڻهو موڪليو وڃي ۽ نشانيءَ طور پنهنجي تلوار ڏئي ٿو، مگر ماڻهوءَ جي پهچڻ کان اڳ صوفيا کي قتل ڪيو وڃي ٿو، جنهن جو لاش شاهه ايليا پاڻ کڻي اچي ٿو. اتي شمعون جي موت جي پڻ خبر اچي ٿي ۽ شاهه ايليا زابلون کي سڃاڻي ٿو. شاهه ايليا معصوم صوفيا جي لاش کي ڀاڪر وجهي روئي ٿو ۽ فرط محبت کان هانءُ ٻڏي وڃيس ٿو ۽ دم نڪري وڃيس ٿو. مطلب ته پنجين ائڪٽ ۾ سڀني ڳالهين جو انڪشاف ٿئي ٿو ۽ سڄو ڊرامو غم انجام ۾ پورو ٿئي ٿو.
سيد بلاول شاھ نوراني
سيد بلاول شاھ نوراني (Syed Bilawal Shah Noorani) ولي الله ٿي گذريا آهن.نوراني بابا المعروف سيد بلاول شاھ ڪڏهن ۽ ڪٿي پيدا ٿيا؟ بلوچستان جي هن علائقي ۾ ڪڏهن ۽ ڪٿان هجرت ڪري اچي سڪونت اختيار ڪيائون ان باري ۾ مستند تاريخ خاموش آهي. البت ڪجهه محققن ڄاڻايو آهي ته بلوچستان جي ضلعي لسٻيلي جي 1907ع واري گزيٽ ۾ بلاول شاھ نوراني جو ذڪر ملي ٿو ته پاڻ 1495ع ۾ سنڌ کان سفر ڪري هن ماڳ تي آيو ۽ گوڪل نالي ديو جي باغ ۾ قيام پذير ٿيا. 1767ع ۾ لکيل تحفته الڪرام جو مصنف مير علي شير قانع ٺٽوي لکي ٿو ته شاھ بلاول نوراني پنهنجي علائقي جا محذوب شخص هئا ۽ انهيءَ جنون جي پيش نظر علائقي جي ماڻهن ۾ سندس پذيرائي وڌڻ لڳي. ۽ ماڻهو وٽس مرادون کڻي اچڻ لڳا. نئيگ شريف جي جيلاني خاندان وٽ روايت آهي ته شاه بلاول نوراني جو تعلق نئيگ شريف جي جلاني خاندان سان آهي. زيدي بلوچستان ۾ سندن پڙ ڏاڏي پير سيد ڪمال شاھ جيلاني ۽ شاھ بلاول نوراني پاڻ ۾ ڀائر هئا. شاهه بلاول نوراني زيديءَ مان سفر ڪري اول سنڌ جي علائقي نئيگ شريف ۾ آيا جتان سفر ڪري لاهوت واري علائقي ۾ رهائش پذير ٿيا. نئيگ جي جيلاني خاندان جو درگاھ شاھ بلاول جي گادي نشيني ۾ به حصو آهي ته ان علائقي ۾ سندن پيري مريدي پڻ آهي.
حسب نسب
سيد بلاول شاھ نوراني سيد گهراڻي جو چشم چراغ هئا. سنڌ جي نئيگ شريف جو جيلاني خاندان پنهنجي حسب نسب ۾ سيد بلاول شاھ نوراني جو به ذڪر ڪري ٿو.
مزار
thumb|سيد بلاول شاھ نورانيءَ جي مزار جو ٻاهريون نظارو سيد بلاول شاهه نوراني المعروف سيد بلاول شاھ يا بابا نوراني جي درگاهه بلوچستان جي ضلع خضدار جي تعلقي وڍ ۾  پٻ جبل جي جابلو سلسلي جي خوبصورت وادي ۾ نئي جي ڪپ تي هڪ اوچي ٽڪريءَ تي واقع آهي جنهن کي چوڦير جبل ۽ وڻڪاري گهيريل آهي. هيءُ مزار عمارت سازيءَ جو اعلى مثال آهي. مزار ڏانهن رستو محبت فقير جي درگاھ کان نڪري ٿو جيڪو نئي جي ڪناري سان وڃي ٿو ۽ مزار وٽ نئي پار ڪرڻ لاءِ پل به تعمير ٿيل آهي.. رستي ۾ هڪ ٽڪريءَ تي رحيم شاھ نالي بزرگ جي مزار پڻ اچي ٿي.هن وقت سواري لاءِ ڪيڪڙا به هلن ٿا. ماڻهو پيادل به وڃن ٿا ته ڪي پنهنجين سوارين ۾ مزار تائين پهچن ٿا. نئي ۾قدرتي چشمن جو پاڻي دائمي وهندو رهي ٿو. جنهنڪري نئي اندر ٻين ميون جي وڻن جي ڀيٽ ۾ کجيءَ جي وڻن جي گهڻائي آهي. مزار سان گڏ مسجد ۽ قبرستان پڻ آهي. شاھ نوراني ويجهو مائي جو ڳوٺ نالي بستي آهي جتان روزانو وڏي تعداد ۾ ماڻهو اچن ٿا ۽ حاضري ڀرن ٿا. هونئن به شاھ نوراني تي زيارتين جي پِيهه هوندي آهي.
محبت فقير
thumb|محبت فقير جي مزار محبت فقير جي درگاھ مٿانهين ٽڪري تي آهي جنهن ڀرسان اولهه پاسي قديم مسجد پڻ آهي. روايت آهي ته شاھ نوراني جي زيارت کان اڳ محبت فقير جي حاضري لازمي هوندي آهي. محبت فقير جي زيارت کان سواءِ نوراني بابا جي به ڄڻ زيارت قبول نه ٿي پوي.. محبت فقير سيد بلاول شاھ نوراني جي قريبي خدمت گذارن منجهان هو. پنهنجي عمر شاھ نوراني جي خدمت ۾ گذاريائين.
قدم گاھ مبارڪ
thumb|قدم گاھ مبارڪ واري درگاھ قدم گاھ مبارڪ متبرڪ جاءِ آهي جتي حضرت علي ڪرم الله وجه جا قدم مبار جا نشان رکيل آهن. قدم گاھ به مزار نما جوڙيل آهي جيڪا نهايت سينگاريل آهي. روايت آهي ته گوڪل ديو ڪنهن ڇوڪري ڪي کڻي پاڻ وٽ قيد ڪيو. ان ڳالهه جو علم حضرت علي عليه السلام کي پيو جنهن اچي انهيءَ قدم گاھ واري جاءِ تي بيهي گوڪل ديو تي تير وسائي کيس زخمي ڪيو ۽ ڇوڪري کي ڇڏايو ۽ اتي سندس قدم مبارڪن جا نشان ٺهي ويا.
لاهوت لا مڪان ۽ رستا
thumb|لاهوت لامڪان واري غار لاهوت هڪ آبشار نما نهايت اوچي جبل تي غار وانگر جڳهه آهي.لاهُوت قديم زماني کان جوڳين سنياسين ۽ بزرگن جي چله ڪشي ۽ زيارت گاهه وارو آستان رهيو آهي. لاهوت واري ماڳ تي رسڻ نهايت مشڪل ۽ اوکو ڪم آهي، جبل کي اُڀيون چاڙهيون آهن. ڪٿ ته لوهي ڏاڪڻون به لڳل آهن. لاهوت لا مڪان، شاھ نوراني جي مزار جي ڏکڻ ۾ واقع آهي. اتي لاهوت واري غار تي رسڻ لاءِ ٻه رستا آهن. هڪ اتر کان ۽ ٻيو ڏکڻ کان وڃي ٿو. اتي اڄ به پاڻي ٿڻن نما جبلن مان هيٺ ڪرندو رهي ٿو. جنهن لاءِ روايت آهي ته اڳ اهو کير هو پر هاڻ پاڻي ٿي ويو آهي. لاهوت لا مڪان ۽ سيد بلاول شاهه نوراني جي علائقي ڏانهن ٻين علائقن کان رستا نڪرن ٿا. هڪ سيوهڻ شريف کان نئيگ شريف، نغاول کان اچي ٿو. ٻيو ڪراچي ناردرن باءِ پاس کان حب شاح نوراني وڃي ٿو ٽيون رستو ڪرچات کان به لاهوت لامڪان لاءِ نڪري ٿو. چوٿون رستو جوهي کان ٽنڊو رحيم خان. لوهيءَ ۽ دريجي کان ٿيندو لاهوت وڃي ٿو.
سجدي گاھ
thumb|لاهوت لامڪان وٽ سجدي گاھ چون ٿا ته ڪائنات ۾ پهريون ماڳ لاهوت لامڪان جو جوڙيو ويو. ڪن روايتن ۾ آهي ته حضرت آدم کي هت ئي لاٿو ويو هو جنهن بارگاھ الاهيءَ ۾ سجدو ڪيو. انهيءَ سجدي واري جاءِ تي سجدي گاهه جوڙيل آهي جنهن کي حضرت آدم جي مسجد به چيو وڃي ٿو. هيءُ سجدي گاھ لاهوت واري غار جي رستي ۾ آهي.