cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ترقي
ترقيوالٽيئر چيو هو ته جيڪڏهن ”تون مون سان ڳالهيون ڪرڻ ٿو گهرين ته پهرين پنهنجن اکرن کي چٽو ڪر.“ ترقيءَ سان اسان جو مطلب ڇا آهي، موضوعي وضاحتن سان ڪم نه هلندو. ترقيءَ جي تصور کي اسان ڪنهن هڪ مذهب يا ڪنهن هڪ اخلاقي نظام جي نقطهء نگاهه کان پرکي نٿا سگهون. مثال اخلاقي نقطهء نظر کان ائين چوڻ ته ماڻهوءَ کي وڌيڪ رحمدل ٿيڻ گهرجي نٽشي جي پوئلڳن کي نه وڻندو. ائين ئي ترقيءَ کي خوشيءَ جو واڌارو به چئي نٿا سگهون ڇاڪاڻ جو دنيا ۾ عقلمند کان وڌيڪ بيوقوف خوش آهن ۽ جن شخصيتن جو اسين احترام ڪيون ٿا انهن لاءِ خوشيءَ کان وڌيڪ انساني عظمت اهم آهي. ڇا ترقيءَ جي ڪا اهڙي معروضي تشريح ٿي سگهي ٿي جيڪا هر فرد، هر جماعت ۽ هر جنس لاءِ قابلِ قبول هجي؟ في الحال اسان ترقيءَ جي هيءَ معنيٰ ٿا ڪڍون ته ترقي انساني ماحول تي زندگيءَ جو وڌندڙ غلبو آهي ۽ ماحول انهن حالتن جو نالو آهي جيڪي اسان جي خواهشن جي پورائيءَ ۾ اسان جي مدد ٿيون ڪن. انتشار تي ذهن ۽ مقصد جو، ۽ مادي تي هيئت ۽ عزم جو غلبو اصل ترقي آهي. ول ڊيورنٽ انساني ترقي جون اٺ منزلون ٻڌايون آهن :
فونٽيلين Fontellene چيو ھو تہ ”ماڻهوءَ جي دل سدائين هڪ جهڙي ٿي رهي پر عقل پنهنجي تڪميل لاءِ ڪوشان ٿو رهي. جذبا، نيڪيون ۽ بديون اڄ به ساڳيون آهن پر علم وڌندو ٿو وڃي.“ ايڪرمن Eckermann چيو: انسان جي ترقي هزار سالن جي ڳالهه آهي. گوئٽي Goethe چيو: ”ڪهڙي خبر ته لکين سالن جي ڳالهه هجي. انسانيت جيترو وقت قائم رهندي ان کي ترقيءَ لاءِ 	رستي جون رڪاوٽون ڏسڻيون پونديون. ماڻهو وڌيڪ هشيار ۽ چالاڪ ته ٿيندا ويندا پر هو رڳو محدود عرصي لاءِ وڌيڪ سٺا، وڌيڪ خوش ۽ پنهنجي عمل ۾ وڌيڪ چالاڪ نه هوندا. مان اهو وقت ڏسان پيو جڏهن خدا انسان کان بيزار ٿيندو ۽ هڪ نئون نسل تخليق ڪندو. شوپنهار چيو هو ته: ”تاريخ جو اصل اصول آهي هڪ موضوع ۽ پر تفصيلن جو اختلاف“ نٽشي چيو: ”انسانيت ترقي نه پئي ڪري، انسانيت جو ڪو وجود ڪونهي. دنيا هڪ وڏي جسماني تجربيگاهه آهي جنهن ۾ بيرحم فطرت پنهنجا تجربا پئي ڪري ۽ جنهن ۾ ڪي تجربا ڪامياب ٿا ٿين پر گهڻي ڀاڱي ناڪام ٿا ٿين.“ ان جرمن رومانوي ڏاهي بحث کي ائين ختم ڪيو. ڊزرائلي Disreali انهن ماڻهن مان هو جن سڀ کان پهرين مادي ۽ اخلاقي ترقي، طاقت ۾ واڌاري ۽ اخلاق ۾ بهتريءَ ۾ فرق ڪيو 	يورپ ترقي جي انڪري ڳالهه ٿو ڪري جو هن ڪن سائنسي انڪشافن جي مدد سان هڪ اهڙي سماج جو بنياد وڌو جنهن ۾ سائنس جي آسائشن کي تهذيب سمجهيو ٿو وڃي. ”مهذب يورپ خوش نه آهي. هن جو وجود بخار ۾ ورتل آهي ۽ ان کي هو ترقي ٿو چئي. پر سوال آهي ته ڪهڙي مقصد لاءِ ترقي. رسڪن Ruskin ترقي جي معنيٰ دولت سمجهڻ واري ڳالهه کان انڪار 	ڪيو ۽ سوال ڪيو ته ڇا هي آسودا دڪاندار ۽ واپاري 	جانسن، شڪسپيئر يا ڇاسر جي دور جي انگريزن کان وڌيڪ سٺا انسان آهن.“ ڪار لائل ۽ ٽالسٽاءِ اها ڳالهه مڃي ته انسان کي پنهنجا مقصد حاصل ڪرڻ لاءِ وسيلا ايجاد ڪرڻ گهرجن پر ان ايڏي طاقت مان ڪهڙو فائدو جو اها طاقت جيئن پهرين متضاد بيوقوفي ۽ خودڪشي وارن مقصدن لاءِ استعمال ٿيندي هئي. هاڻي به ٿيندي رهي. 1890ع ۾ ارٿر بالفر Arthur Belfourپنهنجي حڪيماڻي ۽ زوردار انداز ۾ چيو ته انساني ڪردار ۽ اجتماعي تنظيم فڪر (جيڪو ترقي ڪندو ٿو رهي) تي ٻڌل نه آهي پر احساس ۽ جبلت تي ٻڌل آهي جيڪي هزارن سالن ۾ به نٿا بدلجن. هن جو خيال آهي ته ان ناڪاميءَ جو سبب اهو آهي جو اسين پنهنجي وڌندڙ علم کي وڌيڪ خوشي ۽ دائمي امن حاصل ڪرڻ لاءِ استعمال ڪري نه سگهيا آهيون. ٿي سگهي ٿو ته اهو وڌندڙ علم ئي اسان جي دور جي مايوسي جو سبب هجي Ecclesiastes 	(اهلِ مدرسه) چيو هو ته علم ۾ واڌارو ڏک ۾ واڌاري 	برابر آهي. اناطول فرانس ”ساري ڪائنات ۾ سڀ کان غمگين مخلوق انسان آهي. انسان کي اشرف المخلوقات چوندا آهن. پر منهنجا دوست! ڇا انسان اشرف الخلوؤات آهي؟“ ترقي لاءِ ضروري نه آهي ته اها لڳاتار هجي. ترقيءَ ۾ اوندها ۽ مايوسيءَ وارا دور به اچي سگهن ٿا. پر جي آخري منزل بلند آهي ته پوءِ چئي سگهجي ٿو ته اسان ترقي ڪئي آهي. ترقيءَ جي حوالي سان قومن ۽ دورن جي ڪٿَ ڪرڻ لاءِ اسان کي پنهنجي سوچ صحيح رکڻي پوندي. صحيح ڪٿ ڪرڻ لاءِ اسان کي ٻن اهڙن قومن جي ڀيٽ ناهي ڪرڻي جن مان، هڪ جوانيءَ مان لنگهندي هجي ۽ ٻي ثقافتيءَ طرح پڪي وهيءَ ۾ هجي. هڪ دور جي اوڻائين کي ٻئي دور جي چڱائين سان به ڀيٽڻو نه آهي. جيڪڏهن اسين ڏسون ٿا ته آسٽريليا ۽ آمريڪا جهڙين ننڍي عمر واري قومن ۾ ذهني لاڙو تنظيمي، سياحتي ۽ سياسي معاملن ڏانهن آهي ۽ مصوري، شاعري، ۽ بت تراشيءَ ڏانهن نه آهي ته اسان کي سمجهڻ گهرجي ته هر دور کي هڪ خاص ذهن جي ضرورت هوندي آهي ۽ ثقافتي نوع جا ذهن تڏهن پئدا ٿيندا آهن جڏهن عملي نوع جا ذهن هنن لاءِ رستو صاف ڪري چڪا هوندا آهن.
حوالا
زمرو:انصاف زمرو:پوليٽڪل سائنس زمرو:تاريخ زمرو:تصور زمرو:زندگي جو فلسفو زمرو:سائنس جو فلسفو زمرو:سچ زمرو:سماجي سائنس زمرو:سياسي خيال زمرو:علم الانسان زمرو:علم موجودات زمرو:علميات زمرو:مابعد الطبعيات زمرو:مابعد الطبعيات جا خيال زمرو:معاشرتي تصور
وچولي لهجو
سري ۽ لاڙ وارن ڀاڱن جي وچواري حصي کي ”وچولي“ چيو وڃي ٿو. ان جون حدون نوابشاهه، لاڙڪاڻي ۽ شهداد ڪوٽ ضلعي جا ڪجهه حصا نوشهروفيروز، ضلعو دادو، سانگهڙ ۽ حيدرآباد جي ڪجهه نون ضلعن جا ڪجهه حصا اچي وڃن ٿا. ان لهجي کي معياري لهجي طور قبول ڪيو ويو آهي. هن لهجي کي سنڌي زبان جو معياري لهجو سڏيو وڃي ٿو. درسي ڪتاب، توڙي تقريرون ۽ تحريرن ۾ اهو لهجو ڪتب آندو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:سنڌي ٻولي جا لهجا
ببيتا
ببيتا ھري شِوَداساڻي (انگريزي: Babita Hari Shivdasani)، پيدائش 20 اپريل 1947ع، عام طور تي ببيتا ڪپور جي نالي سُڃاتي ويندڙ ، اڳوڻي ھندوستاني اداڪارا آھي جيڪا ھندوستاني فلمن ۾ ڪم ڪندي ھُئي. ھيءَ اداڪار ھري شِوَداساڻي جي ڌيءَ ۽ اداڪارا ساڌَنا شِوَداساڻي جي سئوٽياڻي آھي. ھن ڪامياب فلمي ڊرامي "دَس لاک" (1966ع) ترجمو "ڏھ لک" سان فلمي دُنيا ۾ پير پاتو پر کيس رومانوي سَنسني خيز فلم "راز" (1961ع) جي ڪري مَڃتا حاصل ٿي، جنھن ۾ ھن اداڪار راجيش کَنا سان ڪردار ادا ڪيو. 1966ع کان 1973ع تائين ھن اوڻيھ ڪامياب فلمن ۾ مُک ھيروئن طور ڪم ڪيو. 1971ع ۾ سندس شادي اداڪار رَنڌير ڪپور سان ٿي. 1973ع ۾ سندس فلم "سوني ڪي ھاٿ" ترجمو "سون جا ھٿ" جي ناڪام ٿيڻ کانپوءِ ھن فلمي دُنيا کي ڇڏڻ جو فيصلو ڪيو. کيس ٻہ ڌيئرون اداڪارا ڪرشما ڪپور ۽ اداڪارا ڪرينا ڪپور آھن. thumb|ببيتا پنھنجي ڌيئرن ڪرشما ڪپور ۽ ڪرينا ڪپور سان گڏ 2008ع ۾
وجوديت
وجودي فڪر __وجوديت__(Existentialism):
20 صديءَ ۾ پيدا ٿيندڙ سياسي، سماجي، فڪري ۽ نفسياتي مونجهارن وجودي فڪر جي لاڙي کي جنم ڏنو آهي. بنيادي طور تي وجوديت جو فلسفو انساني وجود ۾ سانڍيل وارتائن، رازن ۽ ڳجهن کي جاچڻ ۽ پرکڻ جو نالو آهي. ان فلسفي جو مقصد آهي ته ”جيئن ته انسان هڪ وجود رکي ٿو، ان ڪري هو پنهنجي وجود جي هئڻ کي ثابت ڪري ڏيکاري.“ وجوديت جي فلسفي کي ٻن حصن ۾ ورهايو ويو آهي. هڪ ديني وجوديت ٻيو لاديني وجوديت. وجوديت انسان جي پاڻ سڃاڻپ (Self – Realization) جو نالو آهي، جنهن ذريعي هو هن دنيا جي غلاميءَ کان ڪٽجي، پنهنجي آزاد هئڻ تي زور ڏئي، پنهنجي زندگيءَ جو، مرضيءَ سان پورو پورو استعمال ڪري ٿو. هو پنهنجن عمل جو پاڻ ذميوار آهي ۽ انهن عملن جي ذريعي ئي هو پنهنجي سڃاڻپ ۽ فطرت ظاهر ڪري ٿو ۽ پوءِ جڏهن اهو سوچي ته ساڻس وڏو ڊوهه ٿيو آهي. جو کيس کنڀي هن دنيا ۾ ڦٽو ڪيو ويو آهي. وجوديت کي سمجهڻ لاءِ هيٺين وجودي وارتائن کي سمجهڻ ضروري آهي. ’ويڱاڻپ‘ (Alienation)، ’مايوسي‘ (Despair)، ’وجود جي بي معنائيت‘ (Being and absurdity)، ’بوريت‘ (Boredom)، ’ڪراهت/ڪرڀ‘ (Nausea)، ’احساس جرم‘ (Guilt)، ’موت جو تصور‘ (Concept of Death)، ’فرد ۽ ٻيا نظام‘ (Individual and Systems)، ’چونڊ جي آزادي‘ (Freedom of Choice) ۽ ’شخصي وجود جي حقيقت‘ (Reality of individual existence) وغيره.
آبادان شهرستان
آبادان شهرستان ، ايران جي خوزستان صوبي ۾ واقع هڪ شهرستان جو نالو آهي. هن شهرستان جو گادي وارو هنڌ آبادان آهي. 2006ع جي آدمشماري موجب، هن جي آبادي 58،870 خاندان تي مشمتل 275،126 هئي. هي شهرستان ٻن ضلعن، مرڪزي ۽ اروندڪنارا ضلعن تي مشتمل آهي. هن شهرستان ۾ ٽي مکيه شهر، آبادان، اروندڪنارا، ۽ چويبده تي مشتمل آهي.
حوالا
زمرو:خوزستان صوبي جا شهرستان
نيفرٽيٽي
نيفرٽيٽي ( (1370 کان 1330 ق م) قديم مصر جي ھڪ راڻي جو نالو آهي جيڪا اخيناٽن نالي فرعون جي زال ھئي. اھي ٻئي زال مڙس مذھبي انقلاب جي ڪري مشھور ٿيا. اھي صرف ھڪ ديوتا اٽين جي عبادت ڪندا هئا. ھن مصر تي تڏھن حڪمراني ڪئي جڏهن مصر سڀ کان وڌيڪ دولتمند ھيو. ڪن تاريخدانن جو خيال آهي تہ ھن ٿورو وقت حڪومت ڪئي جڏهن ھن جو مڙس وفات ڪري ويو ۽ ھن جو راڄ توتنخامن نالي فرعون جي تاج پوشي تائين جاري رھي.
ترڪمانستان
جاگرافي
هي ملڪ وچ ايشيا ۾ آهي. هن جي اتر ۾ افغانستان ۽ ايران، اولھ ۾ ڪيسپئن (Caspian) سمنڊ آهي. هن ملڪ جو وڏو علائقو ميداني آهي، جيڪو ڪراڪرم رڻ ۽ آباد جهڳٽن تي ٻڌل آهي.
حوالا
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ زمرو:ملڪ زمرو:وچ ايشيا جا ملڪ
آسٽريا جي راڻي سيسي
ايلزبيٿ سيسي (Elisabeth Sisi) جي 16 ورهين جي ڄمار ۾ فرانس جي بادشاهه سان شادي ٿي. شادي (وهانءَ) کان پهرين سندس تربيت هڪ غير رسمي ماحول ۾ ٿي هئي، پر وهانءَ کان پوءِ شاهي خاندان ۽ بادشاهي محل جي سخت قسم جي ڊسيپلين کي منهن ڏيڻو پئجي ويو، جيڪو کيس بلڪل به نه وڻيو. شادي کان پوءِ سندس پنهنجي سس شهزادي صوفيا سان لاڳاپا خراب ٿي ويا. شروع ۾ کيس رڳو ڌيئرون ڄمڻ لڳيون ته تخت جي وارث جو مسئلو پيدا ٿيڻ لڳو. کيس جيڪو به ٻار پيدا ٿيندو هو، سندس سس ان کي پنهنجي سارسنڀال هيٺ آڻي ڇڏيندي هئي. سس جو چوڻ هو ته سيسي کي ٻار پالڻ نٿا اچن. پوءِ نيٺ تخت جو وارث پُٽ ڄميو ته درٻار ۾ سيسي جي ڪجهه اهميت وڌي. راڻي سيسي محل ۾ سس سان گهرو ڇڪتاڻ واري ماحول مان آجپو حاصل ڪرڻ لاءِ هنگري هلي ويندي هئي. بدقسمتيءَ سان 1889ع ۾ سندس پُٽ ۽ ان جي سارسنڀال ڪندڙ نوڪرياڻي، ٻئي پُراسرار طريقي سان مري ويا. انهن جو موت خودڪشي به لڳي پيو ته قتل به.
پُٽَ جي موت کان پوءِ الزبٿ سيسي وري ٻيهر ان صدمي مان ٻاهر نه نڪري سگهي. هوءَ شاهي زميوارين کان ويڳاڻي ٿي وئي. پَري پَري شهرن ڏانهن سفر ڪرڻ لڳي. گهر جو ڪو فرد گڏ نه رکندي هئي. هاڻي کيس پنهنجو پاڻ کي سنوارڻ ۽ جوان نظر اچڻ جو ڀوت يا جوش چڙهي چڪو هو. اصل ۾ بادشاهه فرانس جوزف جي ماءُ پنهنجي ڀاڻيجيءَ کي پنهنجي نهنءَ ٺاهڻ چاهيو ٿي. پر هڪ گڏجاڻيءَ ۾ جڏهن بادشاهه جوزف جي نظر سيسيءَ تي پئي ته ان پنهنجي ماءُ سان سيسيءَ سان شادي ڪرڻ جو ضد ائين چئي ڪيو ته جيڪڏهن سندس سيسيءَ سان وهانءُ نه ٿيو ته پوءِ اهو ڪنهن سان به شادي نه ڪندو. نيٺ بادشاهه جي ماءُ پُٽ جي ضد اڳيا مجبور ٿي، سندس شادي سيسي سان ڪرائي ڇڏي. الزبٿ سيسي شرميلي ۽ اندرجهاتي پائيندڙ (introvert) سڀاءُ واري ڇوڪري هئي. سيسيءَ کي درٻار جي سخت گير پروٽوڪول، ادب ۽ آدبن ۾ گُهٽ محسوس ٿيڻ لڳي. ان ڪري کيس صحت جا مسئلا به پيش اچڻ لڳا. کيس کنگهه جا دورا پوڻ لڳا. کيس ڏاڪڻون لهڻ ۾ به ڊپ ٿيندو هو. بادشاهه جي ماءُ يعني سندس سس کيس بيوقوف ماءُ جي لقب سان سڏيندي هئي.
تاپسي پانو
تاپسي پانو (انگريزي: Taapsee Pannu)، پيدائش 01 آگسٽ 1987ع، ھندوستاني اداڪارا آھي، جيڪا بُنيادي طور تي ھندي، تامل ۽ تيلگو ٻولين جي فلمن ۾ ڪم ڪندي آھي. ھِن ٻہ فلم فيئر ايوارڊ حاصل ڪيا آھن.
وڇوڙي جو گيت
وڇوڙي جو گيت
آسٽريا جي راڻي سيسي
سيسيءُ کي هاڻي محل ۾ رهڻ ڏکيو لڳڻ لڳو. ڇو جو راڻي لاءِ اهو لازمي هو ته تخت لاءِ وارث پيدا ڪري. هنگري ڏانهن هڪ سفر دوران سندس ٻنهي ڌيئن کي ڊائيريا ٿي پئي. جنهن ۾ سندس هڪ ڌيءَ ته بچي وئي پر ٻي ڌي گذاري وئي. نتيجي ۾ سيسي کي ڊپريشن ٿي پئي. هاڻي کيس بچي ويل ڌيءَ ۾ به دلچسپي نه رهي. سيسيءَ کي پنهنجي والدين خاص طور تي پنهنجي ماءُ سان ڏاڍو پيار هو. کيس پنهنجي سڃاڻپ به سمجهه ۾ نه پئي آئي ته اها هڪ بادشاهه جي راڻي آهي يا ٻارن جي ماءُ. سڃاڻپ جي ان بحران ۾ وِساموري يا ڳڻتي يا هنياءُ لٿ يا ڊپريشن ۽ پُورَ يا سوادءُ يا آبسيشن (obsession) سبب کيس اهو ئي لڳندو هو ته اها پنهنجي ظاهري جسماني خوبصورتيءَ کي وڌ کان وڌ اهميت ڏيئي.
وڇوڙي جو گيت
اهڙو نظم يا گيت، جنهن ۾ عاشق ۽ معشوق جي وڇوڙي جي ترجماني، انتهائي غمگين انداز ۾ ڪيل هجي.
آسٽريا جي راڻي سيسي
تنهنڪري اها پنهنجي شڪل ۽ صورت جي ظاهري سُونهنَ ۾ پنهنجي عزت نفس محسوس ڪرڻ لڳي. ٽي ڀيرا روزآنو اسٽيم باٿ وٺندي هئي ۽ ڏينهن ۾ ڪيئن ڀيرا پنهنجو وزن ڪندي هئي. ڪيترا ئي ڪلاڪ اها پاڻ کي سنوارڻ ۾ لڳائيندي هئي. سندس هيئر ڊريسر کي سندس وارَ سنوارڻ ۾ ٻه ڪلاڪ لڳندا هئا. بادشاهه فرانس جوزف کي ساڻس محبت هئي، پر سيسيءَ ان حوالي سان مساوات وارو ردعمل نه ڏيکاريو. پُٽ جي موت کان پوءِ بادشاهه جي خواهش هئي ته هڪ ٻيو پُٽ ڄمي ته جيئن تخت جي وارث جي پڪ ٿي وڃي. پر سيسي لاڳيتو جنسي لاڳاپو قائم ڪرڻ کان اهو چئي انڪار ڪري ڇڏيندي هئي ته سندس طبعيت ٺيڪ ناهي.
پنهنجي پهرئين ٻار جي موت تي سيسيءَ ڪيترن ئي ڏينهن تائين ڳُنڍڻ پاڻي ڪرڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو هو. ان کان پوءِ به گهڻن ڏينهن تائين، جلديءَ ۾ اڻپوري ماني کائي اُٿي هلي ويندي هئي. تمام ٿورو کاڌو کائڻ جي ڪري اها ڏاڍي سنهڙي ٿي وئي هئي. مڙس سان جنسي لاڳاپي قائم ڪرڻ ۾ ڪا به دلچسپي نه ڏيکارڻ لڳي. سيسيءَ جي ننڍ گهٽجي وئي. اها پنهنجو گهڻو تڻو وقت ڪتاب پڙهڻ ۾ گذارڻ لڳي. سندس تاريخ، فلاسافي ۽ لٽريچر ۾ دلچسپي وڌڻ لڳي. پوءِ رومانوي نظمَ لکڻ لڳي. سيسي جذباتي طور تي منجهيل شخصيت جي مالڪ هئي.
مٺياڻي
حوالا
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون زمرو:سنڌ ۾ آباديءَ واريون جڳھون
آسٽريا جي راڻي سيسي
سيسيءَ جي ڪوشش هئي ته آسٽريا ۽ هنگري هڪ ئي سلطنت هيٺ گڏ ٿين. ان سلسلي ۾ هن ٽياڪڙي (ثالثي) جو به ڪردار ادا ڪيو.
1898ع ۾ جڏهن سيسي، سوئٽزرلينڊ جي هڪ هوٽل ۾ رهيل هئي ته ڪنهن اها خبر شهر ۾ پڌري ڪري ڇڏي ته آسٽريا جي راڻي هتي رهيل آهي. هڪ پنجويهه ورهين جو اڻالين انارڪسٽ (Anarchist)، جيڪو هڪ شهزاديَ کي قتل ڪرڻ ۾ ناڪام ٿيو هو، تنهن دل ئي دل ۾ راڻي سيسيءَ کي قتل ڪرڻ لاءِ چونڊي ورتو ۽ نيٺ راڻي سييءَ کي تيز ڌار واري ڪنهن شئي سان قتل ڪري ڇڏيو. قتل ٿيڻ وقت راڻي سيسيءَ جي ڄمار 60 ورهيه هئي ۽ اها 44 راڻي رهي. راڻي سيسيءَ جي حياتيءَ تي ڪيتريون ئي فلمون ۽ ٽي وي ڊراما ٺهي چڪا آهن. ويانا ۾ سيسيءَ جو ميوزيم محل سدائين سياحن جي ڌيان جو مرڪز رهي ٿو.
حوالا
زمرو:1898ع جون فوتگيون زمرو:ادب زمرو:تاريخ زمرو:سياست زمرو:شخصيتون زمرو:فلاسافي زمرو:يورپ
ثميره زرين
ننڍپڻ
ثميره زرين جو جنم 22 فيبروري 1944ع تي شڪارپور ۾ ٿيو. سندس والد جو نالو محمد اعظم اعواڻ هو. سندس ڏاڏو محمد عارف اعواڻ پنهنجي دور جو وڏو شاعر ٿي گذريو آهي. ثميره جو اصل نالو سڪينه اعواڻ هو.
ادبي سفر
ثميره زرين کي ننڍي هوندي کان ئي لکڻ جو شوق هو. ڏهن سالن جي ننڍڙي ڄمار ۾ هن پهرين ڪهاڻي ”زندگي ڪيتري نه گران آهي“ لکي جيڪا نئين زندگي رسالي ۾ 1954ع ۾ ڇپجي پڌري ٿي. ان کان پوءِ هن جون ڪهاڻيون مسلسل ڇپجنديون رهيون، جن کي ادبي دنيا ۾ سٺي موٽ ملي. شروع ۾ ڪجه ماڻهن کي اهو گمان گذريو ته شايد هي ڪو مرد آهي جيڪو ثميره زرين جي فرضي نالي سان ڪهاڻيون لکي ٿو. ستر جي ڏهاڪي ۾ هوءَ جڏهن روزاني هلال پاڪستان جي عورتن جي صفحي ”سگهڙين سٿ“ جي سرواڻ بڻي ته پوءِ وڃي ماڻهن کي يقين آيو ته هوءَ ڪو مرد نه آهي بلڪه هڪ نوجوان ناري آهي. ان کان پوءِ هن انسٽيٽيوٽ آف سنڌ الاجيءَ ۾ جڏهن ريسرچ فيلو جي حيثيت ۾ ڪم ڪيو ته ادبي لڏي سان سندس سڃاڻپ ٿي. 1960ع واري ڏهاڪي ۾ هن جون ڪيتريون ئي ڪهاڻيون ”اديون“،”نئين زندگي“ ۽ ٻين رسالن ۾ ڇپيون. 1966ع ۾ مشهور ليکڪا سندري اتم چنداڻي پنهنجي ور سان گڏ جڏهن سنڌ گهمڻ آئي ته شڪارپور ۾ خاص طور تي ثميره سان وڃي ملي هئي.
ثميره زرين نئين زندگيءَ ۾ ڇپيل ڪهاڻيون سهيڙي هڪ ڪتاب ڇپرايو جيڪو ”مهراڻ جون ڇوليون“ جي نالي سان 1962ع ۾ پاڪستان پبليڪيشن پاران ڇپجي مارڪيٽ ۾ آيو. هن ڪتاب جو مقدمو هن ”آزاديءَ کان پوءِ سنڌي ڪهاڻيءَ جو جائزو“ جي نالي سان لکيو جنهن کي ادبي حلقي ۾ تمام گهڻو ساراهيو ويو.
ثميره زرين جي ڪهاڻين جو موضوع گهڻو ڪري عورت ئي رهي آهي. سندس ڪهاڻين ۾ رومانوي رنگ به نظر اچي ٿو ته ان سان گڏ معاشرتي براين ۽ فرسوده ريتن رسمن جو به هڪ چٽو عڪس نظر اچي ٿو.
مشهور شاعر ۽ اديب نصير مرزا ثميره زرين جي اڻلڀ ڪهاڻين ۽ شخصيت بابت هڪ ڪتاب مرتب ڪيو آهي جنهن جو عنوان آهي ”خاتون اول ڪهاڻيڪاره: ثميره زرين“. اهو ڪتاب روشني پبليڪيشن حيدرآباد پاران ڇپيو ويو آهي.
وفات
سنڌي ٻوليءَ جي هن مهان ڪهاڻيڪاره 13 آگسٽ 1977ع تي دم ڌڻيءَ جي حوالي ڪيو.
حوالا
زمرو: سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي ليکڪائون
سينٽرل جيڪب لائن
سينٽرل جيڪب لائن ڪراچي ايسٽ ضلعي جي ھڪ يونين ڪاميٽي جو نالو آهي جيڪا ان ضلعي جي تعلقي جمشيد ڪوارٽرز سب ڊويزن ۾ واقع آهي. ان جو نالو ايسٽ انڊيا ڪمپني جي ڪرنل جان جيڪب جي نالي تي رکيل آهي. ان جي اوڀر ۾ گارڊن ۽ صدر ۽ اتر ۾ يو سي بھائينڊ جيڪب لائن ۽ اولھ ۾ جٽ لينڊ لائينز ۽ ڏکڻ ۾ صدر واقع آهي. 2013 کان اڳ ان جو درجو جمشيد ٽائون جي ساڳي نالي سان يونين ڪاؤنسل نمبر 9 ھيو. 2013 ۾ ان کي جمشيد ڪوارٽرز جي نالي سان بحال ٿيل تعلقي ۾ شامل ڪيو ويو. ھن يو سي ۾ اردو ڳالهائيندڙ اڪثريت ۾ آھن ان کان سواءِ سنڌي پنجابي پٺاڻ، سرائڪي ماڻھو پڻ رھندڙ آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي م چيئرمين جي سيٽ تي محمد مرسلين چونڊجي آيو ۽ وائيس چيئرمين جي سيٽ تي نديم خواجه چونڊجي آيا. ٻنھي جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي ھتي تاج ميڊيڪل ڪامپليڪس، ھمدرد يونيورسٽي ھاسپيٽل،  ھاشماني جنرل سينڊ آئي ھاسپيٽل، ايم اي جناح روڊ، نظام روڊ، ايمپريس اسٽريٽ، ثاقب شھيد روڊ، بسم الله روڊ، زينبيه روڊ، ڪي جي اي گرائونڊ، لائينز ايريا والي بال گرائونڊ، باغ قائد، افزا الطاف پارڪ،  انڌن۽ ٻوڙن جي اڊا ريئو ڪاليج، اشرف طائي ڪراٽي ڪلب، ٿانوي مسجد، جامع مسجد دارالفلاح ۽ پاڪستان جي مختلف شھرن ڏانھن وڃڻ لاء بس ۽ ڪوچ سروسن جا اڏا پڻ  واقع آھن.
وحدت
وحدت (Unity) الله جي ذات جي هيڪڙائيءَ ۾ يقين جو فلسفو جنھن ۾ صوفي شاعرن تصوف جي سڀ کان پھرئين اصول طور قبول ڪيو آهي. ادب جي دنيا ۾ وحدت جي معنيٰ آهي تہ ڪنھن بہ ادبي صنف جي مختلف جزن کي پنھنجي ترڪيبي حيثيت ۾ اهڙيءَ طرح مربوط، متحد ۽ منظم ڪجي، جو اها هيڪڙائي جو تاثر ڏئي.
پبجي
پب جي راند (رانديگر اڻڄاتل جنگ جا ميدان PlayerUnknown's Battlegrounds) يا (PUBG) هڪ آن لائن ويڊيو راند جيڪا هڪ کان وڌيڪ رانديگرن (آن لائن ملٽي پليئر) جي  شاهي جنگ راند آهي جيڪا 2017  جيڪا ڏکڻ ڪوريا جي ويڊيو گيم ڪمپني بليو هول جي هڪ ماتحت اداري PUBG  طرفان ڊولپ ڪيل ۽ شايع ٿيل آهي.
راند اڳوڻي موڊس تي ٻَڌل آهي جيڪا برينڊن پاران ٺاهيل آهي، ٻين راندين لاءِ ، 2000 جي جاپاني فلم کان متاثر ۽ گين جي تخليقي هدايت تحت هڪ ڀولي راند ۾ وڌيو. راند ۾ ، هڪ سو تائين جا رانديگر ڪنهن ٻيٽ تي پيراشوٽ ۽ ٻين کي قتل ڪرڻ لاءِ هٿيار ۽ سامان جو پيڇو ڪندا آهن جڏهن ته پاڻ مرڻ کان پاسو ڪندا رهندا هئا. راند جو نقشو موجود محفوظ علائقو ڪجهه وقت کان پوءِ سائيز ۾ گهٽجي ويو آهي ، بچيل رانديگرن کي سخت علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي لاءِ زور ڀرڻ جي مقابلي ۾. آخري پليئر يا ٽيم بيٺل گول کي کٽي ٿي.
پبلڪ پهرين ونڊوز 2017 ۾ اسٽيم جي شروعاتي رسائي بيٽا پروگرام ذريعي مائڪروسوفٽ ونڊوز لاءِ پهرين آزاد ڪيو ويو ، ڊسمبر 2017 ۾ مڪمل رليز سان. اها راند مائڪروسوفيو اسٽوڊيو پاران Xbox هڪ ئي Xbox جي اڳواٽ پروگرام ذريعي ساڳئي مهيني جاري ڪئي وئي ، ۽ باضابطه طور تي آزاد ڪيو ويو. سيپٽمبر 2018 ۾ ، پبلڪ ۽ آئي او ايس لاءِ مفت راند وارو موبائيل راند ورزن PUBG Mobile ، 2018 ۾ جاري ڪيو ويو ، پلي اسٽيشن 4 جي پورٽ کان علاوه ، اسٽريڊيا اسٽريمنگ پليٽ فارم لاءِ هڪ ورزن اپريل 2020 ۾ جاري ڪيو ويو. مان سڀني وقتن تي وڪرو ڪرڻ ، وڪرو ڪرڻ ۽ وڪرو ڪرڻ واري راند مان هڪ آهي. اس گیم نے 2020 تک ذاتی کمپیوٹرز اور گیم کنسولز پر 70 ملین سے زائد کاپیاں فروخت کی ہیں ، اس کے علاوہ PUBG Mobile مارچ 2021 تک 1 ارب ڈاؤن لوڈ جمع کر رہا ہے اور دسمبر 2020 تک موبائل ڈیوائسز پر 4.3 بلین ڈالر سے زائد کا بزنس کر چکا ہے۔
پبلڪ نقادن کان مثبت جائزو وٺيا ، جن اهو معلوم ڪيو ته راند ۾ ڪجهه فني خرابي هئي ، هن راند جا نوان قسم پيش ڪيا جن کي مهارت جي ڪنهن به سطح جي رانديگرن سان آساني سان ڏسي سگهجي ٿو ۽ هو ريپليبل ٿي سگھي ٿو. هن راند کي جنگ جي ريلي جي صنف کي مشهور ڪرڻ سان منسوب ڪيو ويو ، ان جي ڪاميابي کانپوءِ ڪيتريون ئي غير سرڪاري چيني کلون پڻ پيدا ڪيون ويون. راندين ۾ ٻين اعزازن سان گڏ ، سال جي سال جي نامزدگي پڻ حاصل ڪئي. پبلڪ ڪارپوريشن ڪيترن ئي نن tournن ٽورنامنٽ کي هلائي چڪو آهي ۽ آن-گیم ٽولز متعارف ڪرايا آهن ته راندين کي راندين ۾ نشر ڪرڻ ۾ مدد ڪئي وڃي ، جيئن ته اهي ان لاءِ مشهور اسپورٽ بڻجڻ چاهين. ڪجهه ملڪن ۾ پبلڪ پليئرز تي الزام لڳايو ويو آهي ته اهي نوجوان رانديگرن لاءِ نقصانڪار ۽ لتندڙ آهن. راند جو محور
گيم پلي
جنگ جو ميدان پليئر جي مقابلي ۾ پليئر شوٽر گيم آهي جنهن ۾ هڪ سو رانديگرن وارا جنگي ميدان ۾ وڙهندا آهن ، هڪ وڏي سطح واري آخري ماڻهو جو موت موت جي ميدان ۾ بيٺل هوندو آهي جتي رانديگر آخري زنده رهڻ لاءِ وڙهندا آهن. رانديگر ميچ ۾ داخل ٿيڻ لاءِ چونڊ ڪري سگھن ٿا سولو ، جوڙو ، يا چئن ماڻهن واري نن aڙي ٽيم سان. آخري ماڻهو يا ٽيم زنده رهي ٿي ميچ کٽي.
هر ميچ پليئر کان پيڇوٽنگ شروع ڪري ٿو چار نقشن ۾ هڪ طرف ، ڇهن علائقن سان تقريبا 8 × 8 ڪلوميٽر (5.0 × 5.0 ميل) ، 6 × 6 ڪلوميٽر (3.7 × 3.7 mi) ، ۽ 4 × 4 ڪلوميٽر (2.5 × 2.5 mi) ماپ ۾. نقشي جي پار جهاز جي اڏام جو رستو هر راؤنڊ سان مختلف آهي ، گهربل ماڻهن کي زمين تي ڀ toڻ ۽ پيراشوٽ جو بهترين وقت طئي ڪرڻ جي ضرورت آهي. رانديگر راند کان روشناس ٿيل ڪپڙا چونڊيندڙن کان سواءِ شروع نٿا ڪن جيڪي راندين جو اثر نٿا رکن. هڪ دفعو اهي لينڊ ، رانديگر عمارتن ، غنڊن شهرن ۽ ٻين سائيٽن کي هٿيار ، گاڏيون ، هٿيار ۽ ٻيو سامان ڳولڻ جي ڳولا ڪري سگهندا آهن. اهي شيون طريقيڪار جي طريقيڪار سان ميچ جي شروعات ۾ س distributedي نقشي ۾ ورهائي وينديون آهن ، خاص طور تي بهتر خطرن وارن علائقن کي عام طور تي بهتر سامان حاصل هوندو آهي. قاتل رانديگرن کي پڻ theirريو ويندو آھي انهن جي گيئر حاصل ڪرڻ لاءِ. رانديگر يا ته پهريون ماڻهو يا ٽيون شخص تناظر ۾ راند ڪرڻ جو انتخاب ڪري سگهن ٿا ، هر هڪ جنگي ۽ حالتن جي آگاهي ۾ پنهنجا فائدا ۽ نقصان جيتوڻيڪ سرور سان مخصوص سيٽنگ سڀني فائدن کي ختم ڪرڻ جي لاءِ سڀني رانديگرن کي هڪ نظاري تي مجبور ڪرڻ جي لاءِ استعمال ڪري سگهجن ٿيون.
هر ڪجهه منٽن بعد ، نقشي واري راند واري علائقي کي بي ترتيب واري جاءِ ڏانهن نن beginsڙو ٿيڻ شروع ڪري ٿو ، ڪنهن به رانديگر محفوظ علائقي کان ٻاهر پڪڙيو نقصان وڌائي رهيو آهي ، ۽ آخرڪار ان کي ختم ڪيو پيو وڃي جيڪڏهن محفوظ علائقو وقت ۾ داخل نه ڪيو ويو آهي. راند ۾ ، رانديون هڪ چمڪندڙ نيري ڀت وانگر ڏسي رهيا آهن جيڪي وقت سان مقابلو ڪن ٿا. اھو نتيجو ھڪڙي وڌيڪ محدود نقشي ۾ ، بدلي ۾ امڪانن جي امکانات کي وڌائيندو آھي. ميچ جي دوران ، نقشي جي بي ترتيب علائقن کي سرخ ۽ بمباري ۾ نمايان ڪيو ويو آهي ، انهي پليئر کي خطرو آهي جيڪي انهي علائقي ۾ رهندا آهن. ٻنهي صورتن ۾ ، رانديگرن کي انهن واقعن کان ڪجهه منٽ اڳ خبردار ڪيو ويو آهي ، انهن کي حفاظت تي منتقل ٿيڻ جو وقت ڏنو ويو. هڪ جهاز راندين جي نقشي جي مختلف حصن مٿان اڏامندو ، ڪڏهن يا ڪٿي به هلائيندڙ ، هلائيندڙ بندوق استعمال ڪندو ، ۽ لوٽ پيڪ جو itemsار ڪ ،ندو ، اهي شيون شامل هونديون جيڪي عام طور تي عام راند جي دوران نه هوندا آهن. هنن پيڪيجز مان تمام گهڻا سرخ ڳاڙها ظاهر ڪن ٿا ، دلچسپي وارن رانديگرن کي ويجهي ٿو ۽ هن وڌيڪ تڪرار پيدا ڪري رهيا آهن. سراسري طور تي ، هڪ مڪمل گول 30 منٽن کان وڌيڪ ناهي.
هر دور جي مڪمل ٿيڻ تي ، رانديگر پنهنجي ڪارڪردگي جي بنياد تي ان راند جو پئسو حاصل ڪندا آهن. ڪرنسي ڪرٽس خريد ڪرڻ لاءِ استعمال ڪئي ويندي آهي جنهن ۾ ڪردار يا هٿيار جي بناوٽ لاءِ کاسمتيڪ شيون موجود آهن. مارچ 2018 ۾ گھمندڙ ”ايونٽ موڊ“ راند ۾ شامل ڪيو ويو. اهي واقعا عام راند جي ضابطن کي تبديل ڪندا آهن ، جيئن وڏيون ٽيمون يا اسڪواڊ قائم ڪرڻ ، يا راند جي نقشي ۾ هٿيارن ۽ هٿيارن جي ورڇ alterيرائڻ.
ترقي
2018 گيم ڊولپرز ڪانفرنس ۾ راند جو خالق برینڊين “پليئر نامعلوم” گرين
کھیل کا تصور اور ڈیزائن برینڈن گرین کی قیادت میں تھا ، جو اس کے آن لائن ہینڈل پلیئر نامعلوم سے معروف ہیں ، جو اس سے قبل ARMA 2 mod DayZ: Battle Royale ، جو مشهور mod DayZ جو آف شور هو ، ۽ 2000 جاپاني فلم Battle Royale کان متاثر ٿيو. هن وقت هن ڊي ڊيز ٺاهيو: جنگ رائل ، 2013 جي آس پاس ، آئرش پيدائشي گرین ڪجهه سالن کان برازيل ۾ هڪ فوٽوگرافر ، گرافڪ ڊيزائنر ، ۽ ويب ڊزائنر جي طور تي رهندو هو ، ۽ ويڊيو رانديون کيڏندو هو جهڙوڪ ڊيلٽا فورس: بلڊ هاڪ ڊائون ۽ آمريڪا جي فوج. ڊيز مو پنهنجي دلچسپي ورتي ، ٻئي حقيقي فوجي تخليق جي طور تي ۽ انهي جو کليل شڪار ٿيل راند ، ۽ پنهنجي مرضي مطابق سرور سان راند ڪرڻ شروع ڪيو ، پروگرامنگ سکيا جتان هو ويو هو. گينين تمام گهڻن پليئر وارا پهريان وارا شوقينن کي بار بار ڏٺا ، نقشن کي نن smallو ۽ ياد ڪرڻ آسان سمجهيو. هو وڌيڪ بي ترتيب حصن سان ڪجهه ٺاهڻ چاهيندو هو ته جيئن رانديگر نه knowاڻين ته ڪهڙي اميد ڪجي ، هڪ اعليٰ درجي جو ريپليبلٽي ٺاهڻ؛ اهو مڪمل طور تي وڏين نقشن ٺاهڻ سان ڪيو ويو جيڪي آسانيءَ سان ياد نه ٿي ڪري سگهجن ، ۽ ان جي مٿان بي ترتيب شيون استعمال ڪرڻ. گرين پڻ ڊيز جي هڪ آن لائن مقابلي کان متاثر ٿيو Survivor GameZ ، جنهن ۾ ڪيترائي ٽوچي ۽ يوٽيوب وهڪرو شامل هئا ايستائين جو صرف چند بچي وڃن ؛ جيئن ته هو پاڻ نه وهڪرو هو ، گرین پڻ هڪ ئي راند موڊ ٺاهڻ چاهي ٿي ته ڪو به کيڏي. هن موڊ تي ان جي شروعاتي ڪوششون هنگر راند جي ناولن کان وڌيڪ متاثر ٿيون ، جتي رانديگر مرڪزي جاءِ تي هٿيارن جي ذخيري جي ڪوشش ڪندا ، پر جزوي طور پري ٿي ويا ته رانديگرن ڀرسان هٿيار spreadingهلائيندي بقا جو بهتر موقعو ڏنو ويو ، ۽ پڻ ناولن سان ڪاپي رائيٽ جي مسئلن کان بچڻ. جنگ رائل فلم کان حيرت حاصل ڪرڻ ۾ ، گرين چوڪ محفوظ علائقن کي استعمال ڪرڻ چاهيندا هئا ، پر ڪوڊنگ ۾ ان جي ناڪامي کيس سرڪلر محفوظ علائقن استعمال ڪرڻ بدران ، جو جنگ جي ميدانن تائين جاري رهيو.
جڏهن ڊي اي ڊي پنهنجو پاڻ اسٽيل عنوان بڻيو ، هن جي آر آر ايم اي 2 ورزن ۾ دلچسپي رائل رائل موڊ ختم ٿي وئي ، ۽ گيني موڊ جي ترقي ARMA 3 ۾ تبديل ٿي وئي. سوني آن لائن انٽرٽينمنٽ (هاڻي دي برائيڪ گيم ڪمپني) گرين جي ڪم ۾ دلچسپي رکي ٿي ، ۽ هن کي H1Z1 تي ترقي لاءِ هڪ صلاحڪار جي طور تي وٺي آيو ، هن کان جنگ جي ميدان جو لائيو لائسنس وٺي آيو فيبروري 2016 ۾ ، سوني آن لائن H1Z1 کي ٻن الڳ رانديڪن ۾ ورهايو ، بقا واري موڊ H1Z1: بس زنده رھيو ، ۽ جنگ جو راڳ جھڙي H1Z1: ڪنگ جو ڪنگ ، ساڳئي وقت چوڌاري جيڪو گرين جو مشاورتي دور ختم ٿي چڪو ھو.
الڳ الڳ ، سيول سان واسطو رکندڙ اسٽوڊيو گينو رانديون ، چانگ هان ڪريم جي اڳواڻي ۾ ، ۽ جنهن ذاتي ڪمپيوٽرن لاءِ وڏي تعداد ۾ آن لائن گيمز (ايم ايم اوز) تيار ڪيون ، جنوري 2015 ۾ بلو هول طرفان بليو هول گينو رانديون حاصل ڪيون ويون ۽ ايم ايم اوز جو هڪ ڏکڻ ڪوريا جو پبلشر ۽ موبائل رانديون. کيم تسليم ڪيو ته ڏکڻ ڪوريا ۾ هڪ ڪامياب راند جي پيداوار عام طور تي ان جو مطلب عالمي سطح تي شايع ٿيڻ هوندو ، ۽ پنهنجي ٽيم کي ذاتي ڪمپيوٽرن لاءِ ڪامياب عنوان ٺاهڻ لاءِ استعمال ڪرڻ چاهي ٿي جيڪا بليو هول طرفان ڇپيل ٻين موبائيل راندين وانگر ساڳي نموني جي پيروي ڪئي. هو ڊي ڊي کيڏڻ کان پوءِ هڪ قسم جي جنگي رولي راند ٺاهڻ جي باري ۾ اڳ ۾ ئي خوش ٿي چڪو هو ، حصو جنهن جي شڪل ڪوريا ۾ پڪڙيو نه هو. هي پڻ اهو شروعاتي رسائي ماڊل ذريعي بڻائڻ چاهيندا هئا ۽ هڪ تمام محدود ترقياتي شيڊول آهي ته راند کي جتني جلدي ممڪن طور تي ٻاهر ڪ whileي سگهجي ، جڏهن ته پراڊڪٽ کي "راندين وانگر خدمت" ماڊل طور ڪيترن ئي سالن کان ان جي مدد ڪرڻ جي قابل هئڻ گهرجي. . تحقيق ۾ جيڪو ڪجھ ڪيو ويو هو ، هو گرین جي ماڊرن جي ڀر ۾ پهتو ۽ هن وٽ پهچي ويو. جولاءِ 2017 ۾ ، بليو هول سوشل ميڊيا پليٽ فارم فيس بڪ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن فيس بوڪ جي چينل چينلز کي خاص محرومي مواد مهيا ڪري سگهجي ، جئين انهن جي استعمال ڪندڙن لاءِ وڌيڪ گیمنگ مواد فراهم ڪرڻ جي ڪوشش جو حصو هجي ساڳئي وقت جي ڀرسان ، گرين سوني آن لائن کي ڇڏي ڏنو ، کيم سان رابطو ڪيو ۽ کيس نئين جنگ جي ميدان تي ڪم ڪرڻ جو موقعو فراهم ڪيو. هڪ هفتي اندر ، گرین ڪوريا ۾ بليو هول جي هيڊ ڪوارٽر ڏانهن ويو ته اختيارن تي بحث ڪري ، ۽ ڪجهه هفتن بعد ، بليو هول جو تخليقي ڊائريڪٽر بڻجي ويو. هن ڏکڻ جي ڪور ڏانهن منتقل ڪيو ترقي جي نگراني لاءِ. گرين جي مطابق ، اهو پهريون ڀيرو هو جو هڪ ڪورين گيم اسٽوڊيو ڪنهن غير ملڪي کي تخليقي ڊائريڪٽر ڪردار لاءِ وٺي آيو هو ، ۽ جڏهن ته هڪ خطرو آهي ، هو چوي ٿو ته هن جو تعلق بليو هول جي انتظاميا سان مضبوط آهي ، گرين جي ٽيم کي گهٽ ۾ گهٽ نگراني سان پاڻمرادو ڪم ڪرڻ جي اجازت. راندين جو بنيادي ميوزڪ موضوع ٽام سالٽا پاران ترتيب ڏنو ويو هو ، جو ذاتي طور تي گرین طرفان چونڊيو ويو هو ۽ هو ۽ ٽيم هڪ "آرڪسٽل برقي هائبرڊ موضوع" ڳولي رهيا هئا جيڪي رانديگرن کي هڪ "وڏي ترتيب" ڏيندو ، انهن کي "پرعزم عزم" سان رکندا. جيستائين هڪ ميچ شروع ٿئي.
ساڳئي وقت جي ڀرسان ، گرين سوني آن لائن کي ڇڏي ڏنو ، کيم سان رابطو ڪيو ۽ کيس نئين جنگ جي ميدان تي ڪم ڪرڻ جو موقعو فراهم ڪيو. هڪ هفتي اندر ، گرین ڪوريا ۾ بليو هول جي هيڊ ڪوارٽر ڏانهن ويو ته اختيارن تي بحث ڪري ، ۽ ڪجهه هفتن بعد ، بليو هول جو تخليقي ڊائريڪٽر بڻجي ويو. هن ڏکڻ جي ڪور ڏانهن منتقل ڪيو ترقي جي نگراني لاءِ. گرين جي مطابق ، اهو پهريون ڀيرو هو جو هڪ ڪورين گيم اسٽوڊيو ڪنهن غير ملڪي کي تخليقي ڊائريڪٽر ڪردار لاءِ وٺي آيو هو ، ۽ جڏهن ته هڪ خطرو آهي ، هو چوي ٿو ته هن جو تعلق بليو هول جي انتظاميا سان مضبوط آهي ، گرين جي ٽيم کي گهٽ ۾ گهٽ نگراني سان پاڻمرادو ڪم ڪرڻ جي اجازت. راندين جو بنيادي ميوزڪ موضوع ٽام سالٽا پاران ترتيب ڏنو ويو هو ، جو ذاتي طور تي گرین طرفان چونڊيو ويو هو ۽ هو ۽ ٽيم هڪ "آرڪسٽل برقي هائبرڊ موضوع" ڳولي رهيا هئا جيڪي رانديگرن کي هڪ "وڏي ترتيب" ڏيندو ، انهن کي "پرعزم عزم" سان رکندا. جيستائين هڪ ميچ شروع ٿئي.
راندين ۾ تيز رفتار جي واڌاري سان ، نيٽو هول سيپٽمبر 2017 ۾ جنگي ميدانن جي سموري ترقي Bluehole Ginno Games ۾ ،ري وئي ، جنهن کي PUBG ڪارپوريشن کي کيم جو چيف چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر طور تبديل ڪيو ويو. پبلڪ ڪارپوريشن راند جي ترقي ۽ ان جي مارڪيٽنگ ۽ ترقي کي جاري رکندي ، آمريڪا ۽ يورپ ۾ جاپان ۾ مستقبل جي منصوبن جي لاءِ آفيس کولڻ شروع ڪيو. آگسٽ 2018 ۾ ، پبلڪ ڪارپوريشن ”فبس پبلڪ“ مهم جو آغاز ڪيو ، انهي تسليم ڪيو ته ان راند کي ان وقت تائين ڪيترائي دير بگ ۽ ٻيا ڪارڪردگي جا مسئلا هئا. اها مهم نومبر ۾ ختم ٿي وئي ، جنهن ۾ پي بي جي ڪارپوريشن ان کي ڪاميابي قرار ڏيندي جئين ته سڀ ڪجهه جي فهرست انهي وقت تائين لاڳو ٿي چڪو هو.
مارچ 2019 ۾ ، گرين اعلان ڪيو ته هو راند جي ليڊ ڊزائنر جي حيثيت سان قدم وڌائي رهيو هو ، پر اڃا به هڪ تخليقي صلاحڪار جي حيثيت سان ڪم ڪندو. تائي سيک جنگ ، راند جو آرٽ ڊائريڪٽر ، هن جي بدلي ڪندو ، گرين سان ايم ڪيو ايمڊيم ۾ PUBG جي اسٽوڊيو کي ، PUBG خاص پروجيڪٽ کي بحال ڪرڻ گرین چيو آهي ته هو مڃي ٿو ته اهم ميدان جنگ جي ٽيم راند جي ترقي جاري رکڻ لاءِ هڪ جاءِ تي موجود آهي ته هن راند کي ڌار ڪرڻ لاءِ ٻين جنگي ميدان ۾ ڌار ڌار رکڻ جي لاءِ مقرر ڪيو هو ، ۽ هو ڪجهه ڪوشش ڪرڻ جي ڪوشش ڪري رهيو هو جنگ جي ميدان سان نه ڳن tiedيل آهي. پر اڃا تائين multiplayer تي ٻڌل. اِهو عمل هن کي آئرلينڊ ۾ پنهنجي گهرواري جي ويجهو پڻ پهچايو.
ننگرپارڪر
thumb|ڀوڏيسر جو جين مندر thumb|ويرا واھ جين مندر
حوالا
زمرو:پاڪستان جي تاريخ زمرو:پاڪستان ۾ جين ڌرم زمرو:پاڪستان ۾ قديم آثار زمرو:تاريخ پاڪستان زمرو:سنڌ آباديءَ واريون جڳھون زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون زمرو:سنڌ ۾ ھندو مندر زمرو:شو مندر زمرو:ضلعو ٿرپارڪر زمرو:ٿرپارڪر ضلعو
علامہ عنايت الله مشرقي
علامہ عنايت الله مشرقي: Inayatullah Khan Mashriqi: جيڪو علامہ مشرقي جي نالي سان مشھور ھو 25 آگسٽ 1888 ۾ پيدا ٿيو ۽ 27 آگسٽ 1963 ۾ وفات ڪيائين.ھي پاڪستان جو ھڪ وڏو رياضيدان، منطق جو ماھر، سياسي مفڪر، اسلامي مفڪر ۽خاڪسار تحريڪ جو باني ھيو
نالو
علامہ مشرقي جي پوٽي ۽ تاريخدان نسيم يوسف مطابق 1926 ۾ قاھرہ جي الازھر يونيورسٽي جي عالمن عنايت الله خان کي علامہ مشرقي جو خطاب ڏنو جنھن جي معني آهي مشرق جو ڏاھو.
تفصيلي تعارف
ھن جو تعلق امرتسر جي راجپوت خاندان سان هو. ھن جو پيءُ خان عطا محمد خان ھڪ تعليم يافتہ شخص ھو ۽ امرتسر مان پوڪيل نالي سروزہ مئگزين ڪڍندو ھو.ھن جا ابا ڏاڏا مغلن ۽ سکن جي بادشاهي ۾ اھم عھدن تي رھيا.علامہ جي والد جي سماجي پوزيشن جي ڪري علامہ جون ننڍي عمر ۾ اھم شخصيتن سان ملاقاتون ٿيون جن ۾ جمال الدين افغاني ، سر سيد احمد خان ۽ شبلي نعماني شامل ھئا.ھن ابتدائي تعليم امرتسر ۾ حاصل ڪئي ننڍي عمر ۾ ھن جو رياضي سان لڳاءُ ٿي ويو.لاھور جي فورمين ڪرسچين ڪاليج مان بي اي پاس ڪرڻ بعد ھن پنجاب يونيورسٽي مان ميٿميٽڪس ۾ ماسٽرز جي ڊگري ۾ فرسٽ ڪلاس فرسٽ پوزيشن حاصل ڪئي 1907 ۾ انگلينڊ وڌيڪ تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ روانو ٿيو ۽ ڊسمبر 1912 ۾ انڊيا واپس موٽي آيو. ڪميبريج ۾ ھي پروفيسر سر جيمز جينز (Sir James Jeans) جي خيالن کان ڏاڍو متاثر ٿيو.
حوالا
زمرو:1888ع جون پيدائشون زمرو:1963ع جون فوتگيون زمرو:پاڪستاني سياستدان زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:سڌارو ڪندڙ مسلمان زمرو:لاهوري ماڻهو
دودو چنيسر
دودو چنيسر __(Dodo-Chanesar:)
سنڌ جي تاريخ ۾ دودي چنيسر جو رزميه قصو وڏي اهميت رکي ٿو. جڏهن ڀونگر سومري جو انتقال ٿيو تڏهن جانشين مقرر ڪرڻ جو مسئلو پيدا ٿيو. سندس ٻه پٽ دودو ۽ چنيسر موجود هئا. دودو ننڍو هو ، پر ڏاڏي پوٽي ماءُ مان ڄائو هو، جڏهن ته چنيسر وڏو هو، پر سندس ماءُ ڌارين هئي. ال ته چڱن مڙسن چنيسر جي حق ۾فيصلو ڏنو، پر پوءِ اميرن وزيرن چنيسر کي نظر انداز ڪري دودي کي ملڪ جو بادشاهه چونڊيو. چنيسر پنهنجي بيعزتي ڏسندي دهليءَ جي سلطان علاوالدين خلجي (وفات 1316ع) وٽ پهتو ۽ کيس پنهنجي ڀيڻ ٻاگهيءَ جي سڱ جي آڇ ڏئي پنهنجي حق ۾ ڪيائين ۽ ائين هڪ ڌارئين سلطان 1298ع ۾سنڌ تي حملو ڪيو. هي تاريخي قصو سنڌي شاعريءَ ۽ ادب جو موضوع رهيو آهي. ڪيترن ئي شاعرن قصي کي شاندار نموني ڳايو آهي.هن قصي ۾قوم پرستيءَ واري رجحان کي بيان ڪيو ويندو آهي ۽ دودي سومري کي سنڌي سورمي طور بيان ڪيو ويندو آهي.
عرب سنڌ ۾ اسلام ۽ عربي ٻولي کڻي آيا. عربيءَ کي سنڌ جي سرڪاري ٻولي ٺاهيو ويو. عرب لڳاتار ٽي سئو سال 1024ع تائين سنڌ تي قابض رهيا. ان عرصي دوران هو سنڌ جو الهه تلهه ٻهاري ويا. سنڌ تاريخ جي ڊگهين ڀوڳنائن ۽ هاڃن مان گذرندي اڪيچار مذهبي دور ڏٺا پر ڪڏهن به ڪنھن مذهب يا ڌرم کي پنھنجي تهذيب تي اوليت نه ڏني ۽ جيئو ۽ جيئڻ ڏيو جي سنڌيت واري فلسفي تي هلندي رهي. ان دوران سنڌ انيڪ ٻولين ۽ زبابنن کي به ڀوڳيو آهي پر مذهب ۽ ڌرم جي آڙ ۾ عربي ۽ آڙ ۾ پارسي (فارسي) کي ڪڏهن به پنهنجي ٻوليءَ تي اوليت نه ڏني. سنڌ ۾ ڦيرو تڏهن آيو جڏهن 1024ع ۾ محمود غزنويءَ سنڌ تي قبضو ڪري، هتي جي عربي گورنر عزيز الهباري کي قتل ڪري ڇڏيو. ان صورتحال کي ٺيڪ ڪرڻ لاءِ سومرا خاندان جا چڱا مڙس وچ ۾ پيا. محمود غزنوي سنڌ تان هٿ کڻي ويو. نتيجي طور عربن پنهنجا گورنر موڪلڻ بدران سومرن کي ”ڏن“ جي عيوض گورنر مقرر ڪيو. جيڪي لڳاتار ٻه سئو سالن تائين عربن کي ڏن پهچائيندا رهيا. سنڌ جي عربن کان 1358ع ۾ تڏهن جان ڇٽي، جڏهن منگولن، هلاڪو خان جي اڳواڻيءَ ۾ بغداد کي باهيون ڏئي عباسي سلطنت جو خاتمو آڻي ڇڏيو. ان ريت سومرا ڪنهن حد تائين سنڌ ۾ خود مختيار ٿي ويا.
جڏهن سومرا خاندان جي هڪ حاڪم حفيف جو انتقال ٿيو ته هن جا ٻه پٽ چينسر ۽ دودو سنڌ جو تخت حاصل ڪرڻ لاءِ پاڻ ۾ وڙهي پيا. سومرا خاندان جي برزگن حفيف جي ننڍي پٽ دودي کي تخت لائق سمجهيو ۽ ان کي ئي سنڌ جو بادشاھ ٺاهيو. جنهن تان هن جو وڏو ڀاءُ چنيسر دانهن ڏيڻ ۽ مدد ڪرڻ لاءِ دهليءَ جي ارڏي بادشاھ علاوءُ الدين خلجيءَ وٽ پهچي ويو. نيٺ دودي ۽ چنيسر جي وچ ۾ خونگريز جنگ لڳي. چنيسر جي مدد لاءِ علاوءُالدين خلجيءَ جون فوجون به پهچي ويون. ان جنگ ۾ دودو قتل ٿي ويو ۽ چينسر تخت حاصل ڪيو. پر سنڌ تي اصل قبضو علاوءُ الدين خلجيءَ جو ٿي ويو. جنهن هتي پنهنجا گورنر مقرر ڪيا. پر تمام تڪڙو علاوءُالدين خلجيءَ کي سنسد فوجي ڪمانڊر ملڪ ڪافور زهر ڏئي ماري ڇڏيو. هن علاوءُ الدين جا پٽ ۽ ٻيا وارث  به قتل ڪيا ۽ دهليءَ جي تخت تي قابض ٿي ويو. ملڪ ڪافور کان تخت ڦرڻ لاءِ علاوءُ الدين خلجيءَ جو هڪ ٻيو ڪمانڊر غياث الدين تغلق فوجون ساڻ ڪري دهليءَ پهچي ويو. هن 1320ع ۾ ملڪ ڪافور کي قتل ڪري هندستان جو تخت حاصل ڪيو. اهڙي نفسانفسيءَ کي ڏسندي سنڌ جو آخري سومرو بادشاھ همير جان بچائڻ لاءِ گجرات پهچي ويو. اهڙي حالت ڏسندي سما قبيلي جي ”فيروز الدين انڙ“ هڪ هزار اٺ سئو گهوڙيسوارن سان سيوهڻ جي تغلق گورنر ملڪ رتن کي قتل ڪري، هن شهر تي قبضو ڪيو.
تاري ٻائي
سن 481هه / 1088ع ۾ دودي سومري (پهرين) جي مرڻ کان پوءِ سندس ڌيءَ تاري ٻائي (Tarri Bbaai) سنڌ جو راڄ سنڀاليو. ان وقت دودي جو پٽ سنگهار (Sanghaar) اڃان ننڍڙو هو ۽ تاري ڏاڍي متحرڪ ۽ رياست جي معاملن جي سمجهه رکندڙ هئي. تنهنڪري مُکين ۽ وزيرن سندس تخت تي ويهڻ جي حمايت ڪئي. تاري ٻائيءَ پورا ڏهه ورهيه ڏاڍي سٺي نموني سان راڄ هلايو ۽ سنگهار جي وڏي ٿيڻ تي 1098ع ۾ راڄ جي حڪمراني سندس حوالي ڪيائين. سنگهار ڪُل اَٺ ورهيه حڪومت ڪري مري ويو. تاريخدانن جو مڃڻ آهي ته رياستي ۽ صاحبي (حڪومتي) معاملن ۾ هو سدائين پنهنجي ڀيڻ تاريءَ جي صلاح ۽ مدد وٺندو هو. دولت علويه ۾ مائي تاريءَ جو نالو زينب ۽ سنگهار جو نالو شهاب الدين ڄاڻايو ويو آهي، پر تاريخدانن جو خيال اهو ئي آهي ته اها ڳالهه بلڪل غلط آهي ڇو جو ان دور جا سومرا، عربي نالن جي بدرآن روايتي ديسي نالا رکندا هئا.
سومرن جي دور جا قصا
سومرن جي دور ۾ ٽن صدين اندر، جيڪي به قصا ٿي گذريا، جهڙوڪ: سسئي پنهون، عمر مارئي، مومل مينڌرو، ليلا چنيسر، تن سڀني کي فارسي ۾ منظوم ڪيو ويو.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:لوڪ ادب زمرو:سومرن جو دور
ڪيلا ۽ ڪيروٽين
آسٽريليا جي ڪوئنز لينڊ يونيورسٽي جي ماهرن موجب هڪ تحقيق ذريعي اها ڳالهه سامهون آئي آهي ته ڪيلن ۾ هڪ جزو ڪيروٽين موجود هوندو آهي، جيڪو جسم اندر وٽامن اي ۾ تبديل ٿي ويندو آهي، جيڪو اکين لاءِ تمام گهڻي اهميت رکي ٿو. تحقيق ۾ ڪيلن جي ٻن قسمن جو تجربو ڪيو ويو، جنهن کانپوءِ نتيجو ڪڍيو ويو ته روزانو هڪ ڪيلو کائڻ سان عمر وڌڻ سان گڏوگڏ بيمارين کي روڪڻ ۾ به مدد ملي ٿي.
زمرو:سائنس
وديا بالن
وديا بالن (انگريزي: Vidya Balan)، پيدائش 01 جنوري 1979ع، ھندوستاني اداڪارا، جيڪا بُنيادي طور تي ھندي فلمن ۾ ڪم ڪندي آھي. ھن ھڪ نيشنل فلم ايوارڊ ۽ ڇھ فلم فيئر ايوارڊن سميت ڪيترائي اعزاز حاصل ڪيا آھن. کيس 2014ع ۾ ھندوستان جي حُڪومت پاران پدما شري جي اعزاز سان نوازيو ويو. thumb|وديا بالن 2020ع ۾
آزاد قادرپوري
مشهور شاعر آزاد قادرپوري 11 اپريل 2006ع تي قادرپور، گھوٽڪي ۾ عبدالرزاق چاچڙ جي گھر ۾ پيدا ٿيو. سندس ڏاڏو مولانا مفتي عبد الوهاب بلند پائي جو عالم آهي. هندستان جي مشهور سنڌي اخبار هندواسي ۾ سندس شاعري ڇپندي رهي ٿي.
من پريت اختر
من پريت اختر (پيدائش: 1963ع— وفات: 18 جنوري 2016ع) هڪ پنجابي لوڪ ڳائڻي هُئي، جيڪا پنجابي ڳائڻو دلشاد اختر جي ڀيڻ هُئي. ڀارت ۽ راڳ جي دنيا ۾ سندس شُهرتَ سندس جڳ مشهورِ گيت دل رويا تي اک ڀر آئي هُيو، جيڪو ڀارتي فلم ڪچ ڪچ هوتا هي ۾ سال 1998ع ۾ فلمايو ويو هيو.
زندگيءَ جو حال احوال
من پريت جي پيدائش سال 1963ع يا سال 1964ع ۾ ڪوٽ ڪپورا لَڳ فريدڪوٽ ضلعو، ڀارت انڊيا ۾ ٿي هُئي. سندس پيدائش سال ۾ گَهپِلَو آهي. من پريت جو خاندان پنجابي سنگيت (ڳائڻ) جو خاندان تصور ڪيو ويندو آهي، اِنَ خاندان ۾ سندس والد ڪيري خان شوقين ۽ سندس چاچو صابر حسين صابر کي پنجابي سنگيت جو ابتدائي ٿنڀو تصور ڪيو ويندو آهي. من پريت جو ڀاءٌ دلشاد اختر پڻ پنجابي ٻوليءَ جو بهترين ڳائڻو هيو، جنهن کي 1995ع ۾ قتل ڪيو ويو هيو.
حوالا
زمرو:1965ع جنمَ زمرو:20 هين صدي جا هندستاني ڳائڻا زمرو:2016ع جون وفاتون زمرو:پنجاب، هندستان جا راڳي زمرو:فريد ڪوٽ ضلعو کان ماڻهو زمرو:ويهين صدي جون هندستاني استري ڳائڻيون زمرو:هندستاني لوڪ راڳي زمرو:ڀارتي ناري لوڪ گلوڪارائون
ڪريتي سينون
ڪريتي سينون (انگريزي: Kriti Sanon)، پيدائش 27 جولاءِ 1990ع)، ھڪ ھندوستاني فلمي اداڪارا ۽ ماڊل آھي. ڪامياب ماڊل پيشي کان پوءِ ھن تيلگو فلم "نينو ڪڪڊيني" (2014ع) ۽ ھندي فلم "ھيروپنتي" (2014ع) سان فلمي دُنيا ۾ قدم رکيو. فلم "ھيروپنتي" ۾ ڪم ڪرڻ تي کيس بھترين شروعات ڪندڙ عورت اداڪارا طور فلم فيئر ايوارڊ مليو.
وحدت الشهود
وحدت الشهود (Wahadat-ul- Shahood) جو باني امام ربّاني مجدد الف ثاني (1564-1624ع) آهي، جيڪو ”همه ازوست“ جو قائل ۽ شارح آهي. ھڪڙا صوفي وحدت الوجودي هوندا آهن ۽ ٻيا وحدت الشهودي. وحدت الوجودين جي نظر ۾ اصل ۾ باري تعاليٰ جي ذات موجود آهي، ۽ ٻيون جيڪي به شيون موجود آهن، ان جا پرتوا آهن. وحدت الوجود ۽ وحدت الشهود ۾ هي فرق آهي ته وحدت الوجود جي لحاظ کان ”سڀڪجهه خدا آهي، ۽ (خدا) سڀ ڪجهه“. جيئن جَرَ جي ڦوٽي ۽ لهر کي پاڻيءَ کان ڌار نه سمجهي، ”پاڻي“ (اصل) جو پرتوو سمجهيو وڃي ٿو. پر وحدت الشهود ۾ اهي ٻئي ڌار آهن. هنن جو چوڻ آهي ته ماڻهو جو پاڇو هرگز ماڻهو ٿي نه ٿو سگهي، ”چه نيست خاک رابا عالم پاڪ“ اهل ظاهر وٽ وحدت الوجود، نامنظور ۽ نامعقول آهي. انهيءَ عقيدي جي صوفين حلاج ۽ سرمد وحدت الوجودي ڳالهه تي قائم رهيا ۽ سر ڏنو. ليڪن پوئين زماني جي صوفين ۽ متصّوف عالمن ان جو نئون تعبير ڪري، ان کي اسلامي رنگ ڏيئي ڇڏيو آهي. مشهور عالم دين شاھ ولي الله (1703-1762ع)، ان نظريي کي ”فلسفي“ جي حيثيت سان بيان ڪري، ”وحد الوجود“ ۽ ”وحدت الشهود“ جي نظرياتي اختلافن کي رفع ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي آهي.
سارتر
سارتر وٽ ذهني مواد يا اميج جي نمائندگي ٽن ترڪيبي عنصرن تي مشتمل آهي، پهريون تخيلاتي علم، جنهن مان مراد اها آهي ته جڏهن ڪنهن شئي جي تخيل جو عمل ٿئي ٿو ته اهو ان جي ڪل حقيقي تفصيل سان گڏ ٿئي ٿو، نه ڪي جز يا جزوي حقيقت سان، ٻيو ترڪيبي عنصر تاثر پذيري آهي.
اسان جنهن شئي سان محبت يا نفرت ڪريون ٿا ان جو اثر تخليقي پيڪر يعني اميج تي پوي ٿو، اهو سارتر جي روشنيءَ ۾ تخيلي عمل جو جذباتي پهلو آهي. اميج جو ٽيون ترڪيبي عنصر حرڪياتي احساس (Kinesthetic Sensation) آهي. ڪنهن به معروض ڏانهن جڏهن شعور روانو ٿي اراديت ظاهر ڪري ٿو تڏهن هڪ نئون مظهر يا لقاءُ کنوڻ وانگر چمڪو ڏئي غائب ٿي وڃي ٿو، جيڪو اميج جو شعور آهي، ۽ اهو اميج جو شعور ۽ ارادو ٿوري دير لاءِ هڪ Stable appearance کي جنم ڏئي بعد ۾ هيئت (Form) جي وهڪري ۾ وهي گم ٿي وڃي ٿو. پوءِ اهو وجود يا عدم وجود ڇو نه هجي، ۽ ٻئي مستحڪم حاضري باوجود نٺرائي يا عدم ملندڙ آهن، جيڪي صرف ۽ صرف تخيل ۾ آب تاب سان زندهه رهن ٿا.
زمرو:شخصيتون زمرو:ادب
جنپادس
آريا 1000 قبل مسيح ۾ هندوستان تي ڪاهي ويا. نيٺ هو سموري برصغير تي قابض ٿي ويا. پوءِ هنن سموري قبضي هيٺ آيل علائقي کي 16 بادشاهتن ۾ ورهايو. جن کي سوالا جنپادس (Sola Janapadas) چئجي ٿو. انهن سورنهن ئي بادشاهتن جا حاڪم پاڻ کي خدا سڏائڻ لڳا. هنن هتي ذات پات جو ڏاڍو خطرناڪ نظام قائم ڪيو، جنهن تحت برصغير هندوستان جي سموري شڪست کاڌل عوام کي چئن ذاتين ۾ وراهيو ويو. سڀ کان مٿاهون درجو برهمڻن حاصل ڪيو. ٻئي نمبر تي حڪومت ڪندڙ ۽ فوجي آيا، جن کي کشتري چيو ويو. ٽئي نمبر تي سرنديءَ وارا ماڻهو جيڪي ٽيڪس ڏيڻ جي سگهه رکندا هئا، انهن کي ”ويش“ سڏيائون. باقي سموري عوام کي ”شودر“ انتهائي نيچ قرار ڏنو ويو. انهن ئي ڏينهن ۾ آريا، ڪورو ۽ پانڊو، جيڪي پاڻ ۾ سئوٽ هئا اهي اقتدار تان پاڻ ۾ وڙهي پيا، نتيجي طور هندوستان جي تاريخ جي سڀ کان وڏي خونريز جنگ لڳي، جنهن کي مهاڀارت چئجي ٿو. ان جنگ ۾ هندوستان جي سڀني بادشاهن ۽ آريا مت جي خدائن به حصو ورتو. انهن ۾ ڪرشن ڀڳوان به شامل هو. اها جنگ لڳاتار 18 ڏينهن هلندي رهي. جنهن ۾ هستاپور جي بادشاھ ڌريشٽر جا سئو مان 99 پٽ مارجي ويا. ڪورو هارائي ويا. ان جنگ ۾ سنڌ جو بادشاھ جئي ورٿ به قتل ٿي ويو. هن جي زال ڌريشٽر جي ڌيءَ هئي جنهن جا 99 ڀائر مهاڀارت جنگ ۾ قتل ٿي ويا. ان جنگ کانپوءِ سنڌ تي پانڊون جو قبضو ٿي ويو، جيڪو گهڻو جٽاءُ نه ڪري سگهيو. سنڌ تي راءِ خاندان جي حڪومت قائم ٿي، جنهن جو پهريون بادشاھ راءِ دهسلا ٿيو. هي خاندان پاڻ کي ”اروڙ ونشي“ سڏائڻ لڳو. جنهن سنڌ کي هڪ وڏي ايمپائر ۾ تبديل ڪري ڇڏيو. افسوس اهو آهي ته اروڙ ونشي يا روڙ خاندان بابت مفصل ڄاڻ نٿي ملي. هن خاندان تي نئين سر تحقيق ٿيڻ گهرجي، امڪان اهو آهي ته اروڙ ونشي يا راءِ خاندان جي سنڌ تي لڳاتار هڪ هزار سالن کان به وڌيڪ عرصي تائين حڪومت جاري رهي.
ڇهين صديءَ قبل مسيح ۾ گوتم ٻڌ سنڌ آيو، تڏهن راءِ خاندان جي هڪ بادشاھ ”رد راين“ ٻڌ مت قبول ڪيو. اهڙي ريت گمان آهي ته سنڌ دنيا جو پهريون يا ٻيو ملڪ آهي، جتي جو عوام ٻڌمت جو پيروڪار ٿيو. بادشاھ رادرين، مگڌ جي بادشاھ بمبسارا جو همعصر هو، جنهن به گوتم ٻڌ سان ملاقات کانپوءِ ٻڌ مت قبول ڪيو هو. ان وقت لاءِ تاريخدان لکن ٿا ته اروڙ برصغير جو مگڌ جي پاٽلي پتر شهر کان به طاقتور گاديءَ جو هنڌ هو. بهرحال، اسانکي راءِ خاندان بابت واضح تفصيل تڏهن ملن ٿا، جڏهن سنڌ تي عرب سرزمين کان حملا شروع ٿين ٿا. ان وقت لاءِ واضح لکيل آهي ته سنڌ هڪ عظيم ايمپائر هئي، جنهن جون سرحدون اوڀر ۾ ڪشمير ۽ قنوج، اولهه ۾ مڪران ۽ ڏکڻ ۾ گجرات تائين پکڙيل هيون. انهن سرحدن جي ايراضي 15 لک چوراسي هزار ڪلوميٽر هئي. موجوده پاڪستان کان ٻيڻ تي. پاڪستان جي ايراضي پوڻا اٺ لک ڪلوميٽر آهي. افسوس اهو آهي ته سنڌ جي تاريخ ۾ تسلسل سان اهم تاريخي واقعا نٿا ملن.
زمرو:سنڌ زمرو:تاريخ زمرو:مذهب
وحدت الوجود
وحدت الوجود __ (Wahadat - ul- Wajood):
وحدت الوجود، صوفياءِ ڪرام جو هڪ اصطلاح آهي، جنهن ۾ حق سبحان تعاليٰ جي توحيد ذاتي ۽ وجودي تي بحث ڪيو ويندو آهي. انهيءَ بحث جو خلاصو هي آهي، ته وجود حقيقي فقط هڪ آهي، ۽ اهو حق تعاليٰ جو وجود آهي. ان حقيقت کي لاموجود الا الله چئي واضح ڪيو ويندو آهي. وجود حقيقي هڪ آهي، يعني فقط خدا ئي موجود آهي، ۽ ٻيو ڪجهه به نه آهي. هر شيءِ انهيءَ مان آهي، ۽ انهيءَ ۾ آهي، جيئن سمنڊ ۾ لهرون ۽ موجون. هر شيءِ خدا جو مظهر آهي. اهي صوفي وحد ۾ ڪثر ۽ ڪثر ۾ وحد جي فلسفي کي مڃين ٿا.
حوالا
زمرو:مابعد الطبعيات
انسان جي جتماعي تنظيم
اجتماعي تنظيم: ٻه ماڻهو پاڻ ۾ وڙهن ٿا، هڪ ٻئي کي ڪيرائي کيس قتل ٿو ڪري ۽ چئي ٿو ته جيڪو جيئرو آهي اهو صحيح آهي ۽ جيڪو قتل ٿيو اهو غلطيءَ تي هو. اهو اڄ به بين الاقوامي جهيڙا نبيرڻ جو اهوئي طريقو آهي. هنن جي ڀيٽ ۾ ٻه ماڻهو ٻيا ڏسو. هي به وڙهن ٿا. هڪ ٻئي کي چئي ٿو ته جهيڙو ڇڏيون جو متان جهيڙي ۾ مارجي نه وڃون، ان ڪري هل ته ڪنهن چڱي مڙس وٽ هلي نبيرو ڪرايون. جنهن وقت هن هڪ ٻئي کي ائين ٿي چيو اهو وقت انسان جي تاريخ جو سڀ کان اهم وقت هو. انهن مان هڪ ڄڻي جي به ناڪار سان وحشي پڻو جاري رهي ها. پر هنن جي هاڪار سان تهذيب هڪ ٻيو مرحلو طي ڪري ورتو. اهو مرحلو انتشار جي جاءِ تي تنظيم، وحشي پڻي جي جاءِ تي تدبر ۽ ڏاڍائيءَ جي جاءِ تي قانون جو احترام هو اجتماعي تنظيم فطرت کان مليل سوکڙي آهي جنهن جي پناهه ۾ رهڻ جي ڪري اسان ان جي اهميت کي نٿا سمجهون. ان جي اهميت جي خبر تڏهن ٿي پئي جڏهن اسان دنيا جي اهڙن حصن ۾ سفر ٿا ڪيون جتي اڃا تائين انتشار ۽ بدنظمي آهي. اسان جون اسمبليون سچ پچ ته اهڙيون ايجادون آهن جن تي اعتبار ڪري نٿو سگهجي ۽ جيڪي وچولي ذهن جي نمائندگي ٿيون ڪن. پر ان هوندي به اسان کي زندگي ۽ جائداد جو تحفظ حاصل آهي ۽ ان جو قدر اسان تڏهن ٿا ڪيون جڏهن ڪو انقلاب يا ڪا گهرو لڙائي ان کي وحشي پڻي ۽ بربريت ۾ بدلائي ٿي ڇڏي. اڄ جي دور جي سفر جي وچولي دور واري يورپ ۾ سفر سان ڀيٽ ڪيو جڏهن هرطرف رهزن هئا. تاريخ جي ڪنهن به دور ۾ اهڙو انتظام ۽ اهڙي آزادي نظر نٿي اچي جيڪا اڄڪلهه جي انگلستان ۾ نظر ٿي اچي. آمريڪا ۾ به جيڪڏهن اتان جي ميونسپالٽين ۾ قابل ماڻهن کي جاءِ ملي ته اتي به اهڙا امڪان پئدا ٿي وڃن. اسان کي بهرحال سياسي خرابين ۽ جمهوري بدنظميءَ کان ايڏو پريشان ٿيڻ نه گهرجي. سياست زندگي نه آهي زندگيءَ جو رڳو هڪڙو رُخ آهي..... انهن جي خرابين جي تَہه هيٺ سماج ۾ روايتي نظام قائم آهي جيڪو ڪٽنبن، اسڪولن ۽ ٻين هزارين ادارن جي صورت ۾ اسان جي تخريب پرست فطرت کي تعاون ۽ نيڪيءَ ۾ بدلائي ٿو. اسان کي ان ڳالهه جو خيال نٿو رهي ته اسين هڪ اهڙي سماجي نظام جو جزو آهيون جيڪو سوين نسلن جي ڪوشش ۽ ناڪامين، صدين جي علم ۽ دولت جو ڦل آهي. .
باھ
thumb|دنيا جي اندر باھ لڳڻ وارين جاين جو ناسا جي سيٽلائيٽ مشاھدي سان ٺھيل نقشو جنھن ۾ مختلف رنگ باھ جي بار بار لڳڻ جي مقدار کي ظاھر ڪن ٿا باھ آڪسيجن جي مدد سان شين جي اخراجي گرمي يا ان جي اثر مان پيدا ٿيندڙ ٻرڻ جو ھڪ ڪيميائي عمل جو نالو آھي جنھن ذريعي گرم روشني ٻاھر نڪرندي آهي. شين جي ان اخراجي گرمي کي علم ڪيميا ۾ ايڪسوٿرمڪ پروسيس ۽ ٻرڻ جي ان عمل کي ڪمبسشن چئبو آهي. باھ جي گرم ھجڻ جو ڪيميائي سبب ان ٻرڻ جي عمل ۾ ماليڪيول واري آڪسيجن جي  ڪمزور ٻٽي بانڊ  O2 جو, ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ  وارين شين جي طاقتور بانڊن ۾ تبديلي ۽ پاڻي جو (418 kJ per 32 g of O2)  توانائي جاري ڪرڻ آھي. ٻرڻ جي ان عمل ۾ گرمي جو درجو ھڪ اھڙي سطح تي ٿي ويندو آهي جو باھ جا شعلا ڀڙڪي پوندا آهن جنھن کي دکڻ جي پوائنٽ چوندا آهن. شعلو باھ جو نظر ايندڙ حصو ھوندو آھي جنھن م ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ, پاڻي جا بخار، آڪسيجن ۽ نائيٽروجن شامل ھوندا آھن. جڏھن اھي تمام گرم ھوندا آھن تہ انھن جون گئسون آئئنن ۾ تبديل ٿي  پلازما پيدا ڪنديون آهن. ٻرندڙ شين جي مادي ۽ ان جي ٻاھران لڳل ملاوٽ جي آڌارَ تي باھ جي رنگ ۽ ان جي شدت ۾ فرق ٿيندو آهي. جڏھن ساون وڻن ٻوٽن وغيره کي باھ لڳندي آهي تہ باھ نائيٽروجن ٻاھر ڪڍندي آهي ۽ ٻيا عنصر جن ۾ پوٽيشيم ۽ فاسفورس شامل آهن خاڪ ۾ رھجي ويندا آهن ۽ جلد مٽي جو حصو ٿي ويندا آهن. thumb|280px|آمريڪي هوائي فوج جا جوان تربيت جي دوران باھ وسائڻ جو عملي مظاهرو ڪندي.
تاريخ
هي قديم عنصر آهي، جيڪو زمين تي ٻين ’آدي‘ (هميشه قائم رهندڙ) عنصرن سان گڏ وجود ۾ آيو. يونانين ۽ ان کان پوءِ مصرين جن چئن عنصرن کي بنيادي قرار ڏنو، تن ۾ باھ به شامل آهي. هوا، باھ، پاڻي ۽ مٽي بنيادي عنصر آهن. يوناني فلسفين کان پوءِ ايرانين باھ کي مقدس عنصر ڄاڻي، اُن جي پوڄا ڪرڻ شروع ڪئي. بابل ۽ نينوا جي تهذيب ۾ باھ جي پوڄا لاءِ وڏا آتش ڪدا ٺاهيا ويا. زردشتي دستور مطابق اُها جاءِ جتي مقدس باھ رکي وڃي ٿي، عموماً اٺ ڪنڊي ٺاهي ويندي هئي، جنهن جي وچ ۾ آتشدان هوندو هو. آهستي آهستي اهو دستور ٿي ويو تہ مقدس باهه تي سج جي روشني نه پوي، تنهن ڪري عبادتگاهه اونداها رهڻ لڳا هئا. 31 هه/651ع ۾ جڏهن بلخ فتح ٿيو ته اَهڙن آتش ڪدن جي باھ هميشه لاءِ ٿڌي ٿي ويئي. هندو ڌرم ۾ ’اندر ديوتا‘، باھ جو ديوتا سڏيو وڃي ٿو.
انساني زندگيءَ ۾ باھ جي اھميت
باھ ماڻهوءَ کي آب و هوا جي محتاجيءَ کان آجو ڪيو ۽ کيس دنيا تي ڇانئجڻ جي اهليت ڏني. باهه سان ئي ماڻهوءَ جا اوزار مضبوط ٿيا ۽ اهڙيون شيون جيڪي اڳ هو کائي نٿي سگهيو سندس خوراڪ جو حصو ٿيون. سڀ کان اهم ڳالهه اها ٿي ته باهه ماڻهوءَ کي رات جو مالڪ بڻايو ۽ هن جي شامن ۽ صبحن کي روشن ڪيو. ٿوري دير لاءِ ان زماني جو تصور ڪيو جڏهن ماڻهو اوندهه تي غالب نه ٿيو هو. اڃا تائين اسان جي روايتن ۽ شايد ته اسان جي رت ۾ ان دور جو روپ موجود آهي. ڪو وقت هو جو اوندهه ماڻهوءَ لاءِ عذاب هئي ۽ اونده کان ڊڄي هو پنهنجي غار ۾ هليو ويندو هو. هاڻي اسين صبح کان اڳ غارن ۾ نٿا وڃون. صبح جو سج اڀرڻ جي نظاري کان محروم ٿيڻ وڏي بيوقوفي آهي پر اوندهه جي ڊپ کان آزاد ٿيڻ به وڏي نعمت آهي. ماڻهوءَ جڏهن پنهنجن هٿن سان روشن ڪيل ستارن سان رات کي روشن ڪيو ته هن جو روح روشن ٿي ويو ۽ زندگيءَ جي چرپر ۽ خوشي ماڻڻ جا امڪان وڌي ويا. اسان شايد ڪڏهن به هٿرادو روشنيءَ جي ايجاد جا ٿورا لاهي نه سگهنداسين
وديالو
وديالہ (Vidyala) پراڻي زماني ۾ اسڪولن جي جاءِ تي ’وديالہ‘ هوندا هئا، جن ۾ شاگرد علم حاصل ڪندا هئا.
ارطغرل غازي (سيزن)
حوالا
زمرو:اردو ٻولي جا ٽيليويزن پروگرام زمرو:اسلامي ٽيلي ويزن سلسلو
ايران جا صوبا
thumb|280x280px|2014ع جي آدمشاري ۾ آبادي جو تناسب ايران 31 صوبن تي مشتمل ملڪ آهي، ايران ۾ صوبن کي استان ڪوٺيو وڃي ٿو. هر صوبي کي مقامي شهر مان انتظامي طور سنڀاليو ويندو آهي، جيڪو اڪثر صوبي جو وڏو شهر هوندو آهي، جنهن کي مرڪز ڪوٺيو ويندو آهي. هر صوبي جو اڳواڻ گورنر جنرل هوندو آهي. گورنر جنرل ڪابينا جي راضپي کان پوءِ گھرو وزارت مقرر ڪندو آهي.
ٻڌمت
thumb|ٻڌ ڌرم جو ڌارمڪ نشان ڌرم چڪر ٻڌمت يا ٻڌ ڌرم دنيا جي وڏن ڌرمن مان ھڪ ڌرم آھي، جيڪو مھاتما گوتم ٻڌ جو وضع ڪيل اخلاقي ۽ فلسفي نظام يا زندگيءَ جو دستور يا آئين آھي. مھاتما گوتم ٻڌ ھيءُ پنٿ، 563 ق.م ۾ جاري ڪيو ھو، جنھن ۾ ھن ننڍ وڏائيءَ ۽ ظلم خلاف مھاڏو اٽڪائڻ ۽ ان سان نفرت جو گس ڏسيو، جيئن ته ان دور ۾ عوام جي برھمڻن جي سخت نظام کان بيزاري انتها تي پھچي چڪي ھئي، تنھنڪري ٻڌمت ماڻھن جي دلين ۾ جاءِ ڪندو ويو.
سچائي
گوتم ٻڌ پنھنجي پنٿ ۾ چار سچ بيان ڪيا (1) زندگي ڏک ئي ڏک آھي (2) ڏک جو سبب نفساني خواھشون آھن (3) نفساني خواھشن جي خاتمي سان ڏک پاڻمرادو نشٽ ٿي وڃي ٿو ۽ (4) نفساني خواھشن جي ناش لاءِ ”نرواڻ“ (مڪتي) حاصل ڪيو وڃي. ٻيءَ معنيٰ ۾ ٻڌ ڌرم ۾ سڄو زور ”نرواڻ“ حاصل ڪرڻ تي ڏنل ھو، مھاتما گوتم ٻڌ ”نرواڻ“ جي حاصلات لاءِ ھيٺيان ٨ اصول بيان ڪيا:
شرڌا (عقيدا)
ٻڌ جي سکيا پٽاندڙ ”نرواڻ“، روح جي سچي ۽ حقيقي خوشي يا آخري منزل آھي. جيستائين ”نرواڻ“ حاصل نٿو ٿئي، تيستائين روح ھڪ زندگيءَ کان ٻيءَ زندگيءَ ۾ گھمندو ڦرندو رھي ٿو، انھيءَ عقيدي موجب ٻڌ ڌرم، ھندو ڌرم ۽ جين مت وانگر ”آواگون“ جو قائل آھي. البت ٻڌمت وارا بھشت ۽ دوزخ کي تسليم نٿا ڪن ۽ نه ئي ويدن کي علم جو صحيح ذريعو سمجھن ٿا. ٻڌ مت موجب دنيا ۾جيڪي به شيون آھن، اھي فقط ھڪ گھڙيءَ ۾ ھڪ صورت ۾ رھن ٿيون، ھر شيءِ ھر گھڙيءَ پنھنجي شڪل ۽ صورت بدلائيندي رھي ٿي. ڪا به شيءِ ھميشه رھندڙ ناھي. ايستائين جو انسان جي آتما به ھميشه نٿو رھي. ٻڌمت جي تعليم کي برھمڻن کان باغي ۽ ذات پات جي ويڇن کان تنگ آيل ماڻھن قبول ڪيو. سنڌ تي به ٻڌ ڌرم جو وڏو اثر رھيو. مير رڪڻ جو ٺل، ڪاھوءَ جو دڙو، ٻڌڪا ٽڪر، موھن جي دڙي جو مٿيون اسٽوپا ۽ ٻيا کوڙ سارا ماڳ ٻڌمت جا چٽا آثار آھن. ٻڌ جون سکيائون قديم پراڪرت (پالي) ٻوليءَ ۾ موجود آھي.
ٻڌ ڌرم وارا روح جي ھستيءَ کي نٿا مڃين. گوتم ٻڌ کان پوءِ ٻڌ ڌرم ۾ ڪئين پنٿ ۽ تحريڪون پيدا ٿيون، ھڪ پنٿ اھو ھو جيڪو پالي ٻولي ۾ گوتم ٻڌ جي نصيحتن ۽ اصولن کي علم جو ذريعو تسليم ڪندو ھو، ٻيو پنٿ انھن ماڻھن جو ھو جن گوتم ٻڌ کان پوءِ ڌرم ۾ نون خيالن جو اضافو ڪيو. پھرئين پنٿ کي ”ھنايان“ ۽ ٻئي کي ”مھايان“ چيو وڃي ٿو. ”ھنايان“ لنڪا ۽ برما ۾، ۽ ”مھايان“ جپان ۾ زور ورتو. ھنن ٻنھي فرقن ۾ اھو به فرق ھو ته ”ھنايان“ وارا فقط پنھنجي نرواڻ لاءِ ڪوشش ڪندا ھئا، جڏھن ته ”مھايان“ وارا خود نرواڻ حاصل ڪري ٻين کي به نرواڻ جو تجربو ڪرائڻ پنھنجو فرض سمجھندا ھئا.
پکڙجڻ
ٻڌ ڌرم کي موريا خاندان جي راجائن تمام گھڻو زور وٺرايو، جنھن سبب اھو دنيا جي وسيع خطي ۾ پکڙجي ويو، ھندستان ۾ مھاراجا اشوڪا جي دور (3 صدي ق. م) ۾ ٻڌمت اوج تي ھو. مھاراجا اشوڪا، سنڌ، بلوچستان ۽ افغانستان، سوات، ڪشمير ۽ نيپال تائين ٻڌ ڌرم جا ڪيترائي ڪتبا کڙا ڪرايا، جن مان ڪي اڄ به موجود آھن. 647ع ۾ راجا ھرش جي دؤر حڪومت ۾ ٻڌ ڌرم جو زوال ٿيڻ لڳو. ھرش کان پوءِ راجپوتن زور ورتو، جيڪي ڪالي ديويءَ جا پوڄاري ۽ ٻڌمت جا دشمن ھئا، جنھنڪري ٻڌ ڌرم هوريان هوريان ھندستان مان گھٽجڻ لڳو،پر لنڪا ۽ برما ۾ قائم رھيو. چين ۾ ھيءُ ڌرم پھرين صدي عيسويءَ ۾ داخل ٿيو، بعد ۾ ڪوريا جي رستي چين مان جپان پھتو، ھن وقت به ٻڌ ڌرم ڪيترن ئي ملڪن ۾ زندھ مذھب آھي ۽ دنيا جي ٽن وڏن مذھبن (اسلام، عيسائيت، يھوديت، سان گڏ چوٿون مذھب شمار ٿئي ٿو.
ھن وقت ھندستان ۾ صورتحال
''ھندستان ۾ ٻڌ مذھب نالي ماتر وڃي رھيو آھي ۽ ان جو اصل روح ختم ٿي چڪو آھي. ھندو ڌرم وارن مھاتما گوتم ٻڌ کي وشنو جو اوتار سمجھي ان جي ضروري تعليم کي ھندو ڌرم ۾ شامل ڪري ڇڏيو آھي ۽ ان کي پنھنجي ئي ڌرم جي شاخ سمجھڻ لڳا آھن، جنھنڪري ٻڌ مت جي جدا حيثيت وٽن ڄڻ ته ختم ٿي چڪي آھي. ٻڌ ڌرم جي پوڄارين کي ”ٻوڌي“ ۽ مذھبي تبليغ ڪندڙن کي ”ڀڪشو“ چيو وڃي ٿو. چين ۾ ٻڌ ڌرم پهرين صدي عيسويءَ ۾ پهتو ۽ بعد ۾ ڪوريا جي رستي جاپان پهتو. هتي ان ”مهايان“ مت جي صورت اختيار ڪري ورتي. تبت ۾ ٻڌ ڌرم، لاما ڌرم ٿي ويو، هن ڌرم ۾ گهڻا فرقا پيدا ٿيا، جن مان ”زين“ به هڪ آهي.''
خانقاھ
ٻُڌن جي خانقاهه کي ’وِهار‘ چئبو آهي ۽ عبادت جو مکيه مرڪز اسٽوپا ٿئي ٿو. ڪن اسٽوپائن جي وچ ۾ مهاتما گوتم ٻڌ جون هاٺيون به دٻليءَ ۾ بند ڪري پوريون ويون هيون. سنڌ ۾ به وِهار ۽ هاٺيون پوريل اسٽوپا مليا آهن.