ٽرانزسٽر
بي پولر ٽرانزسٽر
نومبر  17 (1947ع) کان 23 ڊسمبر 1947ع تائين وگيانڪن جان باردين ۽ والٽر برئٽن اي- ٽي ۽ ٽي-ايس لئب جيڪا مري هلس نيو جرسي ۾ قائم هئي ۾ ڪيترائي تجربا ڪيا تَ جڏهن جرمينيم جي مادي سان ٻ سون جا ڇيڙا گڏائجن ت هڪ  سگنل پيدا ٿئي پيو جنهن جو آئوٽ پٽ پاور انپٽ کان وڌيڪ هجي پيو. نهري فزڪس جي گروپ اڳواڻ شاڪليءَ هن ۾ وهڪرو(potential) ڏٺو ۽ ڪجھ وقت بعد هنن نيم پسرائيندڙ جي روپ ۾ ٽرانزسٽر تي پنهنجو علم لڳايو. ٽرانزسٽر نانءُ جان آر پيئرس ٽرانزسٽنس جي جوڙجڪ تان کڻي کنيو. لليئن هوڊسن ۽ وڪي ڊائچ جيڪي جان باردين جي بايوڊيٽا نالي ڪتاب جا مصنف آھن تن موجب ت شاڪلي مڃو هيو ت بيل لئب جي ٽرانزسٽر جي ايجاد فيلڊ افيڪٽ جي بنياد تي هئي تنهن ڪري سندس کوجڪار کي ئي هن ايجاد جو ابو مڃڻ گهرجي. للنفليڊ جي کوجنا جيئن ت دنيا تائين ن پهتي ۽ کيس ڪيترائي سال ب گزري چڪا هئا تنهنڪري بيل ليب جي وڪيلن شاڪلي جي مخالف راء ڏني ت فيلڊ افيڪٽ ٽرانزسٽر جي خيال ڏيڻ واري برقي ميدان طور گرڊ استعمال ڪئي هئي تنهنڪري اهو خيال ڪو نئون نه هيو. ان جي بدلي شاڪلي باردين ۽ برئٽن جيڪا ايجاد 1947ع ۾ ڪئي سو ئي  پهريون پوائنٽ ڪنٽيڪٽ ٽرانزسٽر هيو. ان ايجاد جي مڃتا ۾ انهن ٽنهي کي 1956ع جي فزڪس جي نوبل انعام سان نوازيو ويو جن جي ريسرچ ۽ محنت نيم پسرائيندڙ ۽ ٽرانزسٽر افيڪٽ تي برابر هئي. شاڪلي جي ٽيم پوءِ هڪ فيلڊ افيڪٽ ٽرانزسٽر جي تياريء تي ڪم ڪرڻ شروع ڪيو جيڪو نيم پسرائيندڙ جي پسرائڻ شڪتي مَٽائڻ سان ممڪن ٿي پئي سگهيو. پر اهي ڪوششون ناڪام ٿيون جرمينيم ڪوپر مرڪبن جي مٽيريئلس، لٽڪندڙ جوڙ ۽ مٿاڇري جي حالت جي سببن ڪري. فيلڊ افيڪٽ ٽرانزسٽر(FET) جي ٺھڻ جي ڪوششن ۾ هر هر ناڪام ٿيڻ جي پٺيان ڪهڙو پراسرار سبب لڪل آھي تنهن کي پرجهڻ لاءِ ڪيل ڪوششن کين بي-پولر پوائنٽ ڪنٽيڪٽ ٽرانزسٽر(Bipalar Point contact Transistor) ۽ جنڪشن ٽرانزسٽر(Junction Transistor) جي ايجاد تائين رسايو. 1948ع ۾ ھڪ پوائنٽ ڪنٽيڪٽ ٽرانزسٽر آزادانه طور جرمن فزڪس ماهرن هربرٽ مٽاري ۽ هينرچ ويلڪر ايجاد ڪيو جڏهن هو ويسٽنگن هائوس سبسيڊائري پئرس ۾ واقع نالي ڪيمپيگني ڊيس فريئنس اي ٽي سگناڪس ۾ ڪم ڪري رهيا هئا. مٽاري ان کان پهريان ٻي مهاڀاري لڙائي دوران جرمن ريڊار افيڪٽ ۽ سليڪان ۽ جرمينيئم ڪرئسٽلس جي اصلاح تي ڪيترائي تجربا ڪري چڪو هو. هن ڄاڻ کي ڪارڄ ۾ آڻيندي هن 1947ع ۾ رڪاوٽ جي لاڙي جي کوجنا تي ريسرچنگ ڪرڻ شروع ڪئي هئي. 1948ع ۾ ھن پوائنٽ ڪنٽيڪٽ مان ڪرنٽ جي وهڪري جون شاهديون حاصل ڪيون. جرمينيئم جي نمونن کي استعمال ڪندي مٽاري ڪونسٽنٽ ريزلٽ حاصل ڪري ورتي جيڪا ويلڪر مهيا ڪيا هيا. اها ئي جيڪا باردين ۽ برئٽن 1947ع ۾ گڏجي حاصل ڪئي هئي. ان ڳالھ کي سمجهندي ت بيل ليب جي وگيانڪن اڳ ئي اهڙو ٽرانزسٽر ايجاد ڪري ورتو هو. سندس ڪمپني ان جي باضابطا استعمال طرف قدم وڌايو ۽ پهريون چڪر فرانس جي ريڊيو ۽ ٽيليفون ۾ هنن ٽرانزسٽر کي استعمال ۾ آندو. اهو عرصو 13 آگسٽ 1948ع جو هو. پهريان بي پولر ٽرانزسٽر بيل ليب ۾ شاڪلي ايجاد ڪيا، جنهن انهن کي پيٽنٽ(2,569,347) تي لاڳو ڪيو، جون 26 1948ع ۾. 12 اپريل 1950ع ۾ بيل ليب جي ڪيميادانن گورڊن ٽيل ۽ مارگن اسپارڪس ڪاميابي سان هڪ ڪم ڪندڙ بي پولر NPN Junction جرمينيئم ٽرانزسٽرن کي استعمال ڪندي مهيا ڪيو. جولاء 4 1951ع ۾ بيل ليب پنهنجي هڪ پريس ڪانفرنس ۾ ھڪ نئين کوجنا نالي ٽرانزسٽر جو پڙھو ڏنو. هريون وڏي فريڪوئنسيءَ وارو ٽرانزسٽر سرفيس- بيريئر جرمينيئم ٽرانزسٽر هيو، جنهن کي 1953ع ۾ فلڪو ڊِوِلَپِ ڪيو 60 MHz تائين. اهي اصل ۾ ختم ٿيل دٻاء ۾ جرمينيئم جي N-type بنياد تي، جنهن جا پاسا Indium(III) sulfate جي تکي ڌار ايستائين جو هڪ انچ جي ڏھ ھزارين پتي جهڙا گهاٽا هئا. ۽ ان سان Indium جي برقي پليٽ جي دٻيل نموني جهڙا ڪليڪٽر ۽ اي-ميٽر. پهريون” نمونياتي“ پاڪيٽ ٽرانزسٽر ريڊيو انٽر ميٽل ڪمپني(1952ع) جنهن جو پائيڪار هربرٽ مٽاري هيو،Internationale Funkausstellung Düsseldorf طرفان ڏيکاريو ويو. 29 آگسٽ 1953ع کان 6 سيپٽمبر 1953ع تائين. پهريون پراڊڪشن پاڪيٽ ٽرانزسٽر ريڊيو Regency TR-1 آڪٽوبر 1954ع ۾ رليز ٿيو. هي هڪ جوائنٽ وينچر ريڊيو هيو انڊياناپولس ۾ ٺھيو ۽ ٽيڪساس انسٽرومينٽس آف ڊئلس پيش ڪيو. اهو هڪ پاڪيٽ سائيز ريڊيو هيو جنهن ۾ چار ٽرانزسٽر ۽ هڪ جرمينيئم جو ڊايوڊ ھيو. انڊسٽريئل ڊزائن شڪاگو فرم پينٽرن ٽيگو ۽ پيٽرٽل ڏني. هي ڇهن رنگن ۾ دستياب هيو. ٻيا ڪلر به ڪٿي ڪٿي استعمال ٿيل هئا. پهريون پراڊڪشن آل ٽرانزسٽر ڪار ريڊيو نالي موپر ماڊل HR914 ڪريسلر ڊيويلپ ڪيو ۽فلڪو ڪارپوريشنس 28 اپريل 1955ع ۾ وال اسٽريٽ جنرل ۾ اعلانيو. پهريون گڏيل مواصلاتي ٽرانزسٽر ريڊيو نالي سونيTR-63 ع1957 ۾ رليز ٿيو. جنهن ٽرانزسٽر ريڊين جي مارڪيٽ ۾ سٺو وارو وڄايو. 1960ع ۾ ان جا سڄي دنيا ۾ 7 مليئن يونٽ کَتا. پهريون ڪم لائق سليڪان ٽرانزسٽر بيل ليب وارن 26 جنوري 1954ع ۾ ڊيولپ ڪيو. پهريون وڪرو ٿيندڙ سليڪان ٽرانزسٽر ٽيڪساس انسٽريومينٽس 1954ع ۾ پيش ڪيو. اهو سڄو ڪارنامو گولڊن ٽيل نالي هڪ تجربيڪار جو هيو، جنهن خالص اعلي معياري نيم پسرائيندڙن کي وڌايو، هو پهريان بيل ليب ۾ ڪم ڪندو هيو.