cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڪلورڪوٽ
ڪلورڪوٽ: يا (Kaloorkot) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي ڀڪرجو ھڪ شھر ۽ ساڳي نالي سان ھڪ تعلقي جو صدر مقام آهي جيڪو ڀڪر شھر کان 60 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آھي. ھي شھر ھڪ يونين ڪاؤنسل تي مشتمل آهي. برطانوي راڄ دوران ھتي ريلوي اسٽيشن قائم ڪئي وئي. ھتان جي موسم اونھاري ۾ تمام گرم ۽ سياري ۾ ٿڌي ھوندي آھي. ھتان جي آبادي جي اڪثريت سرائڪي ٻولي ڳالهائيندڙ آھي.
رام ليلا
رام ليلا (Ram Leela) جي رچنائن جو رواج سنڌ ۽ هند قديم دور کان رائج ھو. ھن کيل کي هندو ڏاڍي احترام سان اسٽيج تي پيش ڪندا رهيا آهن. ھنن تماشن ۾ رنگا رنگي ويسن کان سواءِ بھترين ڪوتا، موسيقي رقص (نرتڪ) جو ميلاپ ھوندو آھي. رام ليلا شري رامچندر ۽ سيتا ماتا جي والميڪي ڪٿا کي ماڻھن اڳيان پيش ڪيو ويندو آهي. رام ليلا جي سانگ شري رامچندر جو قصو اسٽيج تي ڏيکاريو ويندو اھي. جنھن ۾ سندس بنواس ٿيڻ، سيتا جي اغوا ٿي وڃڻ ۽ ان کي حاصل ڪرڻ لاءِ سمنڊ پار ڪري لنڪا جي راجا راوڻ سان جنگ ڪرڻ ۽ فتح پائڻ ۽ سيتا ماتا کي حاصل ڪرڻ. رام ليلا جي کيل ۾ شري رامچندر جي راوڻ سان جنگ ۽ فتح ۽ ڪرشن ليلا ۾ شري ڪرشن مھراج جي ڪنس پاپيءَ سان جنگ ۽ آخر ۾ فتح نيڪي جي ڏيکاري وڃي ٿي.
اوناڙ
بگهڙ-، گدڙ ۽ ڪُتي جي ڪُوڪَ. اهي ٽيئي جانور رات جو اوناڙيون ڪندا آهن. -بگهڙ- ۽ گدڙ ته جهنگ ۾ هوندا آهن، پر ڪُتو گهرو جانور آهي، جيڪو عموماً رات جي نوائيءَ ۾ اُن مهل اُوناڙ ڪندو آهي، جڏهن سڀ ماڻهو مٺيءَ ننڊ ۾ ستل هوندا آهن. -ان- وقت ڪُتي جي -اوناڙ- نهايت اڻ وڻندڙ ۽ خوفائتي لڳندي آهي، تنهنڪري ڪتي جي اُوناڙ کي نڀاڳ چوندا آهن. اصل ۾ -اوناڙ- -بگهڙ- جي ڪوڪ/ آواز آهي. ڪُتو نسلي طرح -بگهڙ- جي نسل مان آهي ۽ سندس -اوناڙ- نسلي وراثت جو اهڃاڻ ۽ -جبلت- آهي.
اسوه محمدي (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب مولانا غلام حيدر صديقيءَ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ 90 صفحا آهن ۽ قيمت 8 -آنا- ڄاڻايل آهي. مسلم ادبي سوسائٽيءَ، حيدرآباد جي طرفان پهريون ڇاپو حيدرآباد مان 1935ع ۾ ڇپيو.
348ع
ڊسمبر
زمرو:348ع زمرو:چوٿين صدي
اونٽڙو
بيل- گاڏيءَ جي پول جي منڍ ۾ لڳل ڪاٺي، جيڪا گاڏيءَ کي سنوت ۾ بيهاريندي آهي.
1173ع
ڊسمبر
زمرو:1173ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
ڄامڙو
ڄامڙو سنڌ جي هڪ ذات آهي. هن جو تعلق سنڌ جي سماٽ قبيلن سان آهي. هيءُ قبيلو خيرپور ۽ شڪارپور ضلعن ۾ آباد آهي. پنجاب ۾ ديره غازي خان طرف به هي قبيلو آباد آهي. جتي هنن کي جت سمجھيو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:سما جاتيون زمرو:سنڌي ذاتيون
آمنه بنت وهب
آنحضرت محمد مصطفيٰ صلي -الله- تعاليٰ عليه وسلم -جن- جي والده سڳوري، حضرت بيبي آمنه بنت وهب -بن- عبدالمناف قريش قبيلي جي نهايت ئي پاڪدامن ۽ نيڪ صورت عورت هئي.
احوال زندگي
سندس والد بنو زهره جو سردار ۽ قريش قبيلي ۾ نهايت محترم ۽ عزت وارو ليکيو ويندو هو. سندس والده جو نالو برة بنت عبدالغزيٰ -بن- ڪلاب هو. بيبي صاحبه جو نڪاح، آنحضرت صلي -الله- عليه وسلم -جن- جي والد بزرگوار، حضرت عبدالله سان ٿيو. حضرت عبدالله شاديءَ کان ستت ئي پوءِ خاندان سان گڏ واپار سانگي شام ملڪ ڏانهن ويو. واپسيءَ تي پنهنجي والد عبدالمطلب جي هدايت موجب، مدينه طيبه ۾ کجور جي واپار خاطر رهي پيو. مڄاڻ جو اتي بيمار ٿي پيو ۽ 25 ورهين جي ڄمار ۾ دارالبقا ڏانهن راهي ٿيو. کيس مديني منوره ۾ دفنايو ويو. سندس وفات کانپوءِ بيبي آمنه سڳوري اڪيلي ٿي پئي. آنحضرت صلي -الله- عليه وسلم -جن- اڃا سندس شڪم مبارڪ ۾ ئي هئا. ستت ئي حضور اڪرم صلي -الله- عليه وسلم جو ظهور 12 ربيع الاول سنه 1 ”عام الفيل“ 22 -اپريل- 571ع ۾ مڪي پاڪ ۾ ٿيو. عرب جي دستور موجب کين چار سال، دائي حليمه وٽ کير پيئڻ، تربيت ۽ ڳوٺاڻي -ٻولي- سکڻ لاءِ ڇڏيو ويو. جڏهن حضور ڪريم صلي -الله- عليه وسلم -جن- جي عمر ڇهه ورهيه ٿي، ته بيبي آمنه سيده کي خيال ٿيو ته پنهنجي مڙس جي مزار جي زيارت ڪريان ۽ پيڪن کان به ٿي اچان. انهيءَ ارادي سان حضور صلي -الله- عليه وسلم -جن- کي ۽ پنهنجي ورثي ۾ مليل ٻانهي، ”اُم ايمن“ کي ساڻ ڪري، مديني پاڪ پهتي. بيبي آمنه مديني ۾ دارا النابغه ۾ هڪ مهينو ٽِڪي، پوءِ جيئن ئي واپسيءَ جي سفر تي اُسهي ۽ منزل آبواءَ پهتي ته سندس زندگيءَ جا ڏينهن پورا ٿيا، سندس آخري آستانو به اتي ئي ٿيو.
سلطنت هوبيو
سلطنت ھوبيو (Sultanate of Hobyo) (صومالي: Saldanadda Hobyo، عربي: سلطنة هوبيو) جديد اتر صوماليه ۾ هڪ اڻويهين صدي ۾ هڪ صومالي سلطنت هئي۔ انکي سلطان يوسف علي ڪينايديض‎ سلطنت مجرتين کان الڳ ڪري قائم جيو جيڪو سلطنت مجرترن جي شاهه عثمان محمود جو عم زاد هيو.
زمرو:صوماليه جي تاريخ زمرو:سلطنتون زمرو:صومالي سلطنتون
هاڪڙو
هاڪڙو (Haakrro) ندي يا درياھ، جيڪو هن وقت سڪي چڪو آهي. ان کي مختلف علائقن ۾ مختلف نالن سان سڏيو ويندو آهي. جيئن: گهاگهر (Ghaaghar)، سرسوتي (Sarasvati)، نالاشڪر وغيره ۽ سنڌ ۾ ان کي ريڻي (Rainni)، واهندو، ۽ نارو پڻ سڏيو ويندو آهي. اهو سوالڪ جابلو سلسلي مان نڪرندو هو ۽ ان ۾ جمنا ندي ۽ ستلج ندي سميت سنڌو ندي پنهنجي پاڻي جو ڪجھ حصو داخل ڪنديون هيون. هاڪڙو درياھ جڏهن سنڌ جي هاڻوڪي سرحدن ۾ داخل ٿيندو هو ته ان وقت سندس اوڀارين ڪپ تي ونجڻوٽ ۽ ان کان پرتي اولهاين ڪپ تي ڏمڀ بٺي ۽ آخري ڇيڙي تي سمنڊ ۾ داخل ٿيڻ وقت نهٽو اولهاين ڪپ تي هوندو هو. ان دؤر ۾ ڪڇ جو رڻ پنهنجي موجوده شڪل ۾ نه هوندو هو، پر اتي سمنڊ ڇوليون هڻندو هو ۽ رڻ ڪڇ هڪ سامونڊي نار هيو. جنهن ۾ هاڪڙو درياھ ۽ اراولي ٽڪرين مان نڪرندڙ لوڻي ندي هاڻوڪي ننگر پارڪر وٽ ڇوڙ ڪنديون هيون. هاڪڙو ندي، جيڪا 1226ع ڌاري سڪي وئي، سا قديم زماني ۾ گجرات (Gujraat) ۽ سوراشٽر مان لنگهي بهاولپور (Bahawalpur) ۽ ٿر (Thar) کي سائو ۽ سهڻو ڪندي هئي. ان جي وهڪري بند ٿي وڃڻ سبب سنڌ جي ٿر پارڪر وارو علائقو رڻ پٽ ۾ تبديل ٿي ويو آهي. آرين جي اچڻ کان پيشتر ڪڇ جو رڻ ۽ راجپوتانا جو ڪجھ حصو سمنڊ هيٺ هو ، ۽ ڪڇ جو رڻ کنڀات جي نار سان ڳنڍيل هو. مهاڀارت جي زماني بعد عربي سمنڊ آهستي آهستي گهٽبو ويو ۽ سنڌو نديءَ جي هڪ شاخ هاڪڙو نالي اتر ۾ پنج ند وٽان نڪري بهاولپور، اڀرندي سنڌ يعني عمرڪوٽ ۽ ٿر وٽان لنگهي ننگر پارڪر وٽ ڪوريءَ جي نار(ڪڇ جي رڻ) ۾ ڇوڙ ڪندي هئي. ابوالفضل آئين اڪبريءَ ۾ ۽ ٽاڊ صاحب ٽاڊ  راجستان ۾ هاڪڙو نديءَ بابت اشارا ڏنا آهن. رياست بهاولپور، جيسلمير ۽ ٿر ۾ سندس ڦٽل نشان اڃا ظاهر آهن. ڪئپٽن ريڪس لکي ٿو ته سنڌونديءَ جي شاخ جي هاڪڙو نالي ننگر پارڪر وٽ ڇوڙ ڪندي هئي جنهن ۾ 	دنگيون ۽ جهاز هلندا هئا ۽ ويرواھ جي پاري ننگر وٽ جو مشهور بندر هو، اتي اچي بيهندا هئا. ويراواھ جي ڀرسان هڪ ٽڪري آهي جنهن جو نالو ڏوتڙ آهي، ڏو معنيٰ ٻه ۽ تڙ معنيٰ درياءَ جو ڪنارو جتي دنگيون ۽ جهاز اچي بيهن. چوڻ ۾ اچي ٿو ته انهيءَ ٽڪريءَ وٽ اڳي ٻن جهازن جي بيهڻ لاءِ 	تڙ هو، تنهن ڪري ئي کيس اهو نالو ڏنو ويو. درياءُ جي پيٽ کي ”سنگها“ سڏين ٿا، جنهن ۾ هاڻي ڪڻڪ ۽ ٻي ربيع جي 	سموري پوک ٿئي ٿي. ان وقت ٿر ۾ شايد ڀٽون ڪو نه هيون ۽ زمين بلڪل ساريکي ۽ هموار هئي ڪجهه زماني جي گذرڻ بعد سمجهجي ٿو ته ڌرتيءَ جي زلزلي سبب، زمين هيٺ 	مٿي ٿي ويئي ۽ هاڪڙو ندي بند ٿي ويئي. ليڪن هاڪڙو ڪڏهن 	بند ٿي ان بابت يقيني طور چئي نٿو سگهجي. ڪئپٽن ريڪس لکي ٿو ته عيسوي پهرينءَ صدي ۾ پاري ننگر وڏو بندرگاهه هو، جنهن مان انومان ڪڍي سگهجي ٿو ته هاڪڙو به شايد عيسوي پهرين صديءَ بعد بند ٿيل آهي.
ايس. پي. گپتا
سوراج پرڪاش گپتا (ايس. پي. گپتا، 1931ع-2007ع) صاحب هندستان جي قديم آثارن ۽ آرٽ جي تاريخ جو وڏو عالم ھو. پاڻ ١٩٣١ع ۾ ڄائو. ھن جو سنڌو ماٿريءَ جي تهذيب سان گڏ سڄي ڏکڻ ايشيا جي قديم آثارن تي گھرو مطالعو ۽ مشاھدو ھو. ھن انڊين آرڪيالاجيڪل سوسائٽيءَ طرفان ڪيترن جرنلس کي ايڊٽ ڪيو. کيس مارٽيمر ويلر انعام سان نوازيو ويو آھي. سندس لکيل ڪتاب ۽ آرٽيڪل ھي آھن:
هيٺيان ڪتاب بي بي لال صاحب سان گڏجي لکيائين.
سندس ستون نمبر ڪتاب سنڌو تهذيب تي مشھور ڪتاب آھي، جيڪو سينٽر فار اسٽڊيز اِن سولائيزيشن دھليءَ مان ١٩٩٩ع ۾ شايع ٿيو.
ابو الفضل بيھقي
''ابوالفضل بيهقي مشهور تاريخدان ٿي گذريو آهي. سندس پورو نالو ابوالفضل محمد بن حسين آهي. هو 385هه/995ع ۾ حارث ۾ پيدا ٿيو. نيشاپور ۾ تعليم حاصل ڪيائين. هن کي غزنيءَ جي درٻار ۾ چڱي عزت هئي. ڪن سببن جي ڪري قيد به رهيو. ’تاريخ بيهقي‘ يا ’تاريخ مسعودي‘، جيڪا ٽيهن جلدن ۾ آهي، هن جو مشهور ڪتاب آهي. 470هه/1077ع ۾ وفات ڪيائين.''
حوالا
زمرو:ايراني تاريخدان زمرو:فارسي ليکڪ زمرو:11ھين صديءَ جا تاريخدان زمرو:995ع جون پيدائشون زمرو:1077ع جون وفاتون زمرو:People from Sabzevar زمرو:11ھين صديءَ جا ايراني ماڻھو زمرو:غزنوي تاريخدان
1174ع
ڊسمبر
زمرو:1174ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
ابو الفضل نور احمد سنڌي
ابوالفضل نور احمد سنڌي-، پهرين -جنوري- 1958ع تي خيرپور ميرس (سنڌ) ۾ پيدا ٿيو. هو سٺو ليکڪ آهي ۽ هن وقت سندس رهائش ڪراچي ۾ آهي. سندس تصنيفون هي آهن، 1- سندهه سندهيون ڪا هي 1984، 2- خواتين اسلامي انسائيڪلو پيڊيا 2000، 3- خدا -انسان- -اور- دهرتي 2006.
غريب ۽ کوکلا
غريب ۽ کوکلا يا پوئر اينڊ بلئنڪ (Poor and blank) جو هي اصطلاح چين جي ڪميونسٽ اڳواڻ مائوزي تونگ طرفان ٽين دنيا جي وسيلن جي بيٺڪي مُلڪن طرفان ٿيندڙ استحصال لاءِ ڪتب آندو ويو هو. جنهن مان مقصد هو ته سامراجي مُلڪ پنهنجن قهري ڪاررواين سان قبضي هيٺ آيل مُلڪن ۽ علائقن کي لُٽي کين کوکلو بڻائي ٿا ڇڏين. انهيءَ ڪري ٽين دُنيا جا پوئتي پيل مُلڪ وسيلن جي لحاظ کان شاهوڪار هوندي به امير مُلڪن آڏو لاچار ۽ بيوس آهن، انهيءَ ڏتڙيل حالت جي ڪري غريب مُلڪ نه رڳو سامراجي ملڪن آڏو امداد جو ڪشتو کنيو بيٺا آهن. پر سندن جائز ناجائز پاليسين جي حمايت ڪرڻ لاءِ به مجبور آهن.
ايس. اين. ڦيرواڻي
شيوا رام نرسنگهه داس ڦيرواڻي، سنڌي ٻوليءَ جو پروفيسر هو. هن 1938ع ۾ ڏيارام گدومل جي سوانح حيات ”راج رشي ڏيارام گدومل“ (جيون چرتر) جي عنوان سان ڇپائي، جنهن جو ٻيو ڇاپو سنڌ گرئجوئيٽس ائسوسيئيشن -جولاءِ- 2000ع ۾ ڇپايو آهي. پروفيسر ڦيرواڻي، اُن ڪاميٽيءَ جو به ميمبر هو، جنهن سنڌ يونيورسٽي قائم ڪرڻ لاءِ سفارش ڪئي هئي، جنهن ڪاميٽيءَ جو ميمبر علامه آءِ آءِ قاضي پڻ هو.
غريب ۽ کوکلا
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:عالمي لاڳاپا زمرو:سفارتڪاري
راوڻ
thumb|left|سري لنڪا جي ڪونسورام مندر وٽ راوڻ جو پتلو راوڻ (Rawan) رامائڻ جو اهم ڪردار جيڪو رام جو دشمن هو. راوڻ، سري لنڪا جو راجا هو .راوڻ لفظ جي معنيٰ آهي ھجڻ. راوڻ ھڪ وڏي سنياسي وشراوا ۽ دائيتي خاندان جي شھزادي ڪئڪسي جو پٽ ھو. ھندو ڏندڪٿائن مطابق ھن کي ڏھ سر يا مٿا ھيا.ھو ھر سال پنھنجو ھڪ سر ڪپي شو ديوتا آڏو پيش ڪندو ھو. ھر سر ھن جي خواهش جي ترجماني ڪندو ھو اھڙي طرح ھي شو کي راضي ڪرڻ لاءِ پنھنجي خواهش قربان ڪندو هو. ھن کي شو جو ڀڳت بہ چيو ويندو آهي..راوڻ کي رامائڻ ۾ راڪشس سڏيو ويو آهي. ڪجھ شو جا اھڙا مندر بہ آھن جتي راوڻ جي پوڄا ڪئي ويندي آهي.
349ع
ڊسمبر
زمرو:349ع زمرو:چوٿين صدي
راوي
راوي (Narrator) (راوي، بيان ڪندڙ، قصو ٻڌائيندڙ, بيان ڪندڙ- آکاڻي ٻڌائڻ وارو) زباني بيان ڪندڙ، روايت ڪندڙ. ڊرامي جي اصطلاح ۾ راوي ان کي چئبو آهي، جيڪو ڊرامي جو اهو حصو بيان ڪري ٻڌائي، جيڪو پس پرده هجي. سنڌي سگهڙ لوڪ ادب جي ذخيري کي سيني بہ سيني سانڍيندا يا ٻئي نسل تائين پھچائيندا رهيا آهن. ٻين لفظن ۾اهو سگهڙ راوين جو ڪمال آهي جو لوڪ ادب محفوظ رهيو آهي.
اوندھ ۾ رکيل آئينو
هي ڪتاب نوجوان ڪهاڻيڪار لياقت رضويءَ جي ڪهاڻين جو آهي. جنهن ۾ سندس 35 ڪهاڻيون شامل آهن، ڪتاب جو مهاڳ ناليواري ليکڪ عبدالقادر جوڻيجي لکيو آهي ۽ ڪتاب جي بيڪ ٽائيٽل تي نامياري ڪهاڻيڪار مظهرالسلام جا ويچار ڏنل آهن، پڪي جلد سان ڊيمي سائيز جي ڪتاب جو پهريون ڇاپو روشني پبليڪيشن ڪنڊياري سال 2009ع ۾ شايع ڪيو، ڪتاب جا 176 صفحا ۽ قيمت 180 روپيا آهي.
بخشو اڄڻ ديھ
''شڪارپور ضلعي جي تعلقي ڳڙهي ياسين ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ هيٺيان ڳوٺ آباد آهن ؛
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
عقل
عقل انساني جسم ۾ موجود هڪ اهڙي اوزار جو نالو آهي جنهن جو ڪم پنج حواسن جي ذريعي موصول ٿيڻ وارن موجودات ۽ غير موجودات جي اطلاع کي جاچڻ هوندو آهي ان کي اسان هڪ مثال سان واضع ڪري ڇڏيون ٿا ، انسان جڏهن پنجن حواسن جي ذريعي ڪنهن موجود يا غير موجود جي اطلاع حاصل ڪندو آهي ته فوري طور تي جنهن شيء ڏي وڌندو آهي اها هي عقل آهي جنهن کان بعد هو موجودات يا غير موجودات کي هن اوزار جي ذريعي پرکي ڪري انجي صحيح يا غلط هجڻ جو فيصلو ڪندو آهي واضع رهي ته موجودات يا غير موجودات جي پرکڻ جي عمل کي عام اصطلاح ۾ غور ۽ فڪر چيو ويندو آهي، عقل جي مستقل جڳهه انسان جو مٿو يا کوپڙي آهي۔
عقل زمرو:اولهندي تهذيب زمرو:تعليم جي تاريخ زمرو:خيال زمرو:خيالن جي تاريخ زمرو:ذهن زمرو:سچ زمرو:سکڻ زمرو:سيڪولرازم زمرو:عقلي فلسفو زمرو:عقلي فلسفي جو تصور زمرو:عقيدو زمرو:علم ادراڪ زمرو:علم موجودات زمرو:علميات زمرو:فلسفو زمرو:فلسفي جي تاريخ زمرو:مابعد الطبعيات زمرو:مابعد الطبعيات جا خيال زمرو:ڄاڻ
راء
راءِ __(Opinion):
راءِ لفظ جي معنيٰ آهي ”رٿ“ ، ”تجويز“، ”مشورو“ ، ”صلاح“، ”خواهش“. راءِ کي تنقيد جو اهم قسم چئي سگهجي ٿو، جنهن ۾ نقاد پاڻ کي فقط غلطين ڪڍڻ تائين محدود نه رکي بلڪ انهن غلطين ختم ڪرڻ جي صلاح به ڏئي.
ٻيراڻي
ٻيراڻي پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي سانگهڙ جي تعلقي ڄام نواز علي جو ھڪ ننڍڙو شھر ۽ يونين ڪائونسل جو نالو آهي.
پالڪي
thumb|کاٻو|ڪوريا ملڪ ۾ پراڻي پالڪيءِ جو عڪس پالڪي اها ڏولي، جيڪا سواريءَ لاءِ هاٿيءَ جي پٺيءَ تي ٻڌبي آهي، ان کي پالڪي چئبو آهي. ڍڪيل سواري به ’پالڪي‘ سڏبي آهي، جيڪا ڪنوار لاءِ مخصوص هجي. پالڪي ڪاٺ جي ٺهيل ننڍڙي ڪمري وانگر بند ڪوٺيءَ مثل هوندي آهي، جنهن کي ٻه چار ماڻهو ڪلهن تي کڻي منزل تي رسائيندا آهن. اڳي امير پالڪي ۾ سفر ڪندا هئا. ماضيءَ ۾ اها روايت هئي ته گهٽين سوڙهين هئڻ ڪري پرديدار عورتون ٻئي هنڌ وڃڻ لاءِ ڏولي/ پالڪيءَ ۾ چڙهي وينديون هيون. سنڌ جي ٺٽي شهر ۾، پاڪستان قائم ٿيڻ کان پنج ڏهه سال پوءِ به، ڏولين جو رواج هو، جيڪو هاڻي ختم ٿي ويو آهي. هن وقت فقط شيرازي ساداتن مان پالڪي نڪرندي آهي، جنهن ۾ پڳدار سيد ويهي عيدگاهه تي ويندو آهي. ڏوليءَ/ پالڪيءَ کي حمال کڻي هلندا آهن. هندن جي مندرن ۾ ڀڳوان جي مورتيءَ جي ڀرسان رکيل ننڍڙي پينگهي کي به ’پالڪي‘ چيو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:انساني سگهه واريون گاڏيون
1175ع
ڊسمبر
زمرو:1175ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
رائڌڻ ور
رائڌڻ ور
ٿر جو مشهور لوڪ گيت، جيڪو وسڪاري جي موسم ۾ زالون ڳائينديون آهن. جڏهن گهڻو وسڪارو ٿيندو آهي ۽ هر طرف ساوڪ ٿيندي آهي، تڏهن خوشيءَ جي موقعي تي ڳايو ويندو آهي.
اوندھ ۾ لاٽ
هي ڪتاب شيخ عبدالحليم جوش جي شاعريءَ تي مشتمل آهي، جنهن ۾ حمد، نعت، غزل، نظم ۽ گيت، ٻارن لاءِ گيت ۽ چوسٽا شامل آهن، ڪتاب جو مهاڳ نامور شاعر امداد حسيني لکيو آهي، جڏهن ته پروفيسر ڊاڪٽر -اياز- حسين قادري، -تاج- -بلوچ- جا تاثر به شامل آهن، هن ڪتاب جو پهريون ڇاپو 2009ع ۾ شيخ عبدالحليم جوش پاڻ سنڌيڪا اڪيڊمي ڪراچيءَ جي سهڪار سان شايع ڪيو، پڪي جلد سان 120 صفحن تي مشتمل هن ڪتاب جي قيمت 100 رپيا آهي.
ايس. ايم. لا ڪاليج ٽنڊو الھيار
هن نالي سان هڪ ڪاليج تعلقي ٽنڊي الهيار ۾ نصرپور روڊ تي واقع آهي، جيڪو ماڊل ايڊيوڪيشنل ڪوآپريٽو سوسائٽي، ٽنڊي الهيار جي سرپرستيءَ هيٺ 1956ع ۾ قائم ڪيو ويو. هن ڪاليج کي 1972ع ۾ سرڪار جي نگرانيءَ ۾ ڏنو ويو. 1974ع ۾ هن ڪاليج کي ڊگري ڪاليج جو درجو ڏنو ويو ۽ پڻ سنڌ يونيورسٽي ڄام شوري سان منسلڪ ڪيو ويو. 1990ع ۾ ڪاليج کي نئين عمارت ۾ منتقل ڪيو ويو. هيءُ ڪاليج اٺن ايڪڙن جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهي. هن وقت هيءُ ڪاليج مختلف مضمونن ۾ ڊگري ڪورس ڏيئي رهيو آهي، جهڙوڪ: اقتصاديات، پوليٽيڪل سائنس، مسلم هسٽري ۽ اسلامي ڪلچر وغيره. هن ڪاليج ۾ شاگردن کي ڪرڪيٽ، بيڊمنٽن، فٽ -بال- ۽ هاڪيءَ جهڙيون رانديون پڻ ڪرايون وينديون آهن. هن ڪاليج جي لائبرريءَ ۾ چار هزار ڪتاب آهن. هن ڪاليج ۾ فزڪس، ڪيميسٽري، باٽني ۽ زولاجيءَ جي تجرباتي سکيا لاءِ ليبارٽريون پڻ موجود آهن.
اسير ملاح
مشهور شاعر ’اسير‘ ملاح جو اصل نالو محمد ابراهيم ولد ڇتو خان ميربحر آهي. هن 6 مئي 1957ع تي ڳوٺ ڪاري کهي، تعلقي ڪوٽڙي، ضلعي دادوءَ ۾ -جنم- ورتو. پرائمري -تعليم- ڳوٺ ۾ حاصل ڪرڻ کان پوءِ مئٽرڪ گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪوٽڙيءَ مان ڪيائين. ايم. اي (سنڌي) 1987ع ۾ ڪيائين. هن وقت پنهنجي گورنمينٽ مڊل اسڪول الهه بچايو شوري ۾ JST آهي. سنڌي ادبي سنگت ڪوٽڙيءَ جو بنيادي ميمبر ۽ مرڪزي آڊيٽر به رهيو آهي. 1969ع کان شاعري ڪرڻ شروع ڪيائين، نثر ۾ مضمون ۽ ڪهاڻي سندس پسند جا موضوع آهن. سندس ڇپيل مواد ۾ 200 کان مٿي گيت، غزل ۽ نظم وغيره، سنڌي زبان جي مختلف ادبي رسالن ۾ شايع ٿي چڪا آهن. شاعريءَ جا ٽي ڪتاب ۽ هڪ ڪتاب ڪهاڻين ۽ مضمونن جو ترتيب ڏنل اٿس. ريڊئي ۽ ٽي ويءَ -تان- سندس ويهارو کن گيت ۽ غزل ڳايا ويا آهن. سنڌوءَ جي دريائيءَ ٻوليءَ تي مهارت رکي ٿو، ٻيڙين، مڇين ۽ درياهي شڪار بابت گهڻي ڄاڻ اٿس.هن وقت جگر جي بيماري سبب بستري تي داخل آهي ۽ پوءِ به حوصلي سان پنهنجي غزلن جو ڪتاب ترتيب ڏنو اٿس، جيڪو ڇپائيءَ هيٺ آهي.
ابو القاسم سلطان ٺٽوي
مشهور فاتح ۽ سپهه سلار مير ابوالقاسم خان زمان جي گهر ۾ 960ھ (1552ع) ۾ پيدا ٿيو. هو پنهنجي والد وانگي بهادر، خود سر ۽ سخي مرد هو. پاڻ سٺو شاعر به هو، سندس تخلص ”بيگلار“ هو. ترخان گهراڻي جو جڏهن خاتمو ٿيڻ لڳو ۽ مرزا جاني بيگ اڪبري درٻار ۾ وفات ڪري ويو. تڏهن ابوالقاسم سلطان، مرزا جي فرزند مرزا غازي بيگ کي، جو سندس ناٺي به هو، هڪ خط لکيو ته ملڪ جون حدون مقرر ڪيون وڃن. جنهن کان پوءِ مرزا غازي بيگ ساڻس جنگ جو اعلان ڪيو. آخر ملاڪاتيار وٽ ٻنهي فوجن جون ڇانوڻيون لڳيون، پر جنگ شروع ٿيڻ کان اڳي مرزا غازي بيگ فريب تحت پنهنجا ماڻهو موڪلي صلح جو پيغام ڏنو ۽ پاڻ وٽ اچڻ لاءِ چيائين. هي بهادر اڪيلي سر انهن ماڻهن سان گڏ ويو ته ٻيڙيءَ ۾ غازي بيگ جي ماڻهن مٿس حملو ڪري چوکنڀو ٻڌي اچي کيس غازي بيگ اڳيان پيش ڪيو. غازي بيگ سندس ٻئي اکيون ڪڍي ٺٽي جي هڪ محل ۾ جيڪو واهه جي ڪناري تي هو، بند ڪرائي ڇڏيو. ڪجهه وقت کان پوءِ اتان ڀڄڻ جي ڪوشش ڪيائين، پر بچي نه سگهيو ۽ 70 سالن جي ڄمار ۾ 1030هه/1620ع ۾ لاڏاڻو ڪري ويو.
بخشو لانگاھ
بخشو لانگاهه يا بخشو لنگاھ ملتان ۽ اُچ جو رهندڙ هڪ سردار هو، جنهن همايون کي روهڙيءَ پهچڻ ۾ مدد ڏني هئي.
بکر تي ڪاھ
''هن 1543ع ۾ پنجاهه ٻيڙين تي، لانگاهه، ٻروچ ۽ ناهر قبيلن جو لشڪر چاڙهي، رات جي وقت بکر جي قلعي جي هڪ دروازي کي باهه ڏياري، قبضي ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي هئي. قلعي ۾ لشڪر ٿورو هو، پر ان حملي آورن کي، قلعي جي برجن تان باهه وسائي، ڀڄائي ڇڏيو. بخشي خان کي شڪست کائي پوئتي موٽڻو پيو. ٽي ڏينهن ساندهه بخشي خان قلعي فتح ڪرڻ جي انتظار ۾ روهڙيءَ ۾ گذاريا ۽ پوءِ نااميد ٿي ملتان ڏانهن موٽيو ۽ واٽ تي ڳوٺ ڦُريندو ويو. سلطان محمود ڪوڪلتاش جيسين جيئرو رهيو، بکر جي قلعي جي حفاظت ڪندو رهيو.''
350ع
ڊسمبر
زمرو:350ع زمرو:چوٿين صدي
ڊنڊي
thumb|314x314 عڪسلون|اسڪاٽلينڊ جي نقشي ۾ ڊنڊي جي بيهڪ ڳاڙهي نشان سان ڏيکاريل آهي thumb|ڊنڊي جي هڪ مِل جو منارو
ڊنڊي (انگريزي: Dundee) اسڪاٽلينڊ جو آباديءَ جي لحاظ کان چوٿون وڏو شھر آھي. ھيءُ شھر ايڊنبرا کان 68 ڪلوميٽر پري فرٿ آف ٽي (Firth of Tay) جي اترئين ڪناري تي آباد آھي. فرٿ آف ٽي اترئين سمنڊ جي ھڪ شاخ آھي جنھن ۾ ٽي ندي (Tay River) ڇوڙ ڪري ٿي. ٽي ندي اسڪاٽلينڊ جي وڏي ۾ وڏي ندي آھي. اسڪاٽلينڊ جي وڏن  شھرن گلاسگو ۽ ايڊنبرا کان ڊنڊي وڃڻ لاءِ فرٿ آف ٽي پل ذريعي ڪراس ڪرڻو پوي ٿو. تاريخي طور تي ھي شھر انگوس ڪائونٽي (Angus County) جو حصو آھي. ٻارھين صدي عيسويءَ ۾ ڊنڊي کي رائل برگ (Royal Burgh) جو درجو ڏنو ويو. پراڻي زماني ۾ هن علائقي جا ماڻھو مڇي ماري پيٽ گذر ڪندا ھئا. ھڪ وڏي عرصي تائين ماھيگيري ھتان جي وڏي صنعت رھي. ھتان جي سمنڊ ۾ وھيل مڇي گھڻي تعداد ۾ موجود رھي آھي. يورپ ۾ آيل صنعتي انقلاب کان پوءِ ھن شھر تيزيءَ سان ترقيءَ جون منزلون طيءِ ڪيون، خاص طور تي ھتي سڻيءَ جي صنعت ۾ وڏي ترقي آئي. ڊنڊيءَ کي ڪوڏاڻي طور ”سڻي، مربي ۽ صحافت“  جو شھر ڪوٺيو وڃي ٿو.
ھي شھر سائنسي تحقيق ۽ کوجنائن جي ڪري برطانيہ ۽ يورپ ۾ سٺي ساک رکي ٿو. ھن ئي شھر ۾ اينٽارڪٽڪ کنڊ ۾ سفر ۽ تحقيق ڪرڻ لاءِ ”آر آر ايس ڊسڪوري“ (RRS Discovery) نالي دنيا جو پھريون سامونڊي ٻيڙو ٺاھيو ويو جنھن ۾ سفر ڪري برطانيہ جي بحري فوج جو آفيسر رابرٽ فيلڪن اسڪاٽ (Robert Falcon Scot) ٻہ ڀيرا ڏکڻ قطب تي پھچڻ ۾ ڪامياب ٿيو. 1980ع واري ڏھاڪي دوران ھتي حياتياتي طب (Biomedical)، مواصلات ۽ ٻين جديد شعبن سان واسطو رکندڙ صنعتون قائم ٿيون. ھي شھر موبائيل ايپس، ڪمپيوٽر واريون رانديون ۽ ڊجيٽل تفريح جي صنعتن ۾ ملڪ اندر مٿاھون مقام رکي ٿو. ھتي ٻہ يونيورسٽيون قائم آھن: يونيورسٽي آف ڊنڊي (University of Dundee) ۽ ايبرٽي يونيورسٽي (Abertay University). ميڊيڪل سائنس، وڊيو گيمن ۽ اھڙن ٻين شعبن ۾ ٿيندڙ بي بھا تحقيق جي مڃتا طور 2014ع ۾ ھن شھر کي ”يونيسڪو سٽي آف ڊزائن“ (City of Design) جو اعزاز ڏنو ويو. ڊنڊي اھو اعزاز حاصل ڪندڙ برطانيہ جو پھريون شھر آھي.
ھن شھر جو ھڪ دلچسپ پھلو ھيءُ آھي تہ ھتي جي ٻن مشھور فوٽ بال ڪلبن ”ڊنڊي فوٽ بال ڪلب“ ۽ ”ڊنڊي يونائيٽيڊ فوٽ بال ڪلب“ جا ميدان بلڪل ھڪٻئي جي ڀر ۾ ٺھيل آھن.
موجودہ سالن ۾ ھن شھر جي بين الاقوامي شھرت ۾ ڪافي واڌ آئي آھي. 2015ع ۾ جي ڪيو ميگزين ھن شھر کي ”برطانيہ جو سڀ کان وڻندڙ ننڍڙو شھر“ قرار ڏنو. 2018ع ۾ وال اسٽريٽ جنرل ھن شھر کي ” سياحت لاءِ دنيا جو پنجون نمبر بھترين شھر“ قرار ڏنو.
تاريخ
ساڳئي ئي دور ۾ هتي ڪيتريون ئي ننڍيون صنعتون قائم ٿيون. مارمليڊ، جام ۽ جيلي جي صنعت به ڪافي ترقي ڪئي. ان سان گڏوگڏ هتي ڇپائيءَ جي ڪم ۾ به انقلابي تبديليون آيون ۽ هتي ڪيتريون ئي اخبارون، رسالا ۽ ڪتاب ڇپجڻ لڳا. اهوئي سبب آهي جو هيءُ شهر ”سڻي، جام ۽ صحافت“ (Jute, Jam and Journalism) جو شهر سڏجڻ لڳو.
1878ع ۾ ٽي نديءَ تي ريل جي پل اڏي وئي. اڏاوت کان 18 مهينا پوءِ هتي هڪ اندوه ناڪ حادثو پيش آيو. ّطوفاني هوائن ۾ جڏهن هڪ مسافر ريل گاڏي پل مٿان گذري رهي هئي ته پل ٽٽي پئي ۽ 75 ماڻهو اجل جو شڪار ٿيا. 1906ع هن شهر کي خوفناڪ باه وڪوڙي وئي جنهن ۾ شهر کي ڪافي نقصان رسيو. کاٻو|thumb|ڊنڊي جو خوبصورت واٽر فرنٽ ويهين صديءَ جي شروع ۾ هتان جي سڻيءَ جي صنعت ۾ مندي آئي جنهن ڪري شهر ۾ بيروزگاري وڌي وئي. البت ٻي عالمي جنگ کان پوءِ هتي واچون ۽ خودڪار مشينون ٺاهڻ، مائيڪرو اليڪٽرانڪس، بينڪ مان پئسا ڪڍڻ واريون خودڪار مشينون (Automatic Teller Machines)، بارڪوڊ اسڪينر، سيلف سروس ڪيوسڪ(self service kiosks) ۽ اهڙريون ٻيون صنعتون قائم ٿيون جنهن ڪري معاشي خوشحالي ٻيهر موٽي آئي. تازو هتي هڪ وڏو واٽر فرنٽ پڻ ٺاهيو ويو آهي.
سياسي ۽ انتظامي معاملا
کاٻو|thumb| ڊنڊي سٽي ڪائونسل جي عمارت (ڊنڊي هائوس) ڊنڊي اسڪاٽلينڊ جي 32 ڪائونسل ايراضين مان هڪ آهي. هن ڪائونسل جو انتظام 29 چونڊيل ڪائونسلر هلائين ٿا. ڪائونسل جي سرواڻ کي لارڊ پرو ووسٽ ڪوٺيو وڃي ٿو. برطانيه جي پارليامينٽ ۾ ڊنڊيءَ جون ٻه سيٽون آهن، جڏهن ته اسڪاٽلينڊ سرڪار ۾ ڊنڊي کي ٽي سيٽون مليل آهن. يورپي پارليامينٽ ۾ ڊنڊي سميت اسڪاٽلينڊ جون ست سيٽون آهن.
2014ع ۾ سڄي اسڪاٽلينڊ ۾ هڪ ريفرينڊم ٿيو جنهن جو مقضد هيءُ هو ته ڇا اسڪاٽلينڊ کي برطانيه کان آزادي وٺڻ گهرجي؟ ڊنڊي جي ڪل 78.8% ماڻهن هن ريفرينڊم ۾ ووٽ جو حق استعمال ڪيو، جن مان 57.3% ”ها“ کي ووٽ ڏنو ، يعني ”جي ها، برطانيه کان آزادي وٺڻ گهرجي“.
تعليم
ڊنڊي شهر ۾ ٻه يونيورسٽيون آهن جن ۾ لڳڀڳ 20000 شاگرد علم جي اڃ اجهائين ٿا. ڊنڊي يونيورسٽي 1967ع ۾ قائم ٿي. ان کان اڳ اها هڪ ڪاليج طور ڪم ڪندي هئي. هيءَ يونيورسٽي جيا طب (Biomedical) انجنيئرنگ، حياتياتي سائنس، ميڊيڪل، آرٽ ۽ ڊزائين ۽ ٻين شعبن ۾ سکيا ۽ کوجنا جا موقعا فراهم ڪري ٿي. thumb|ايبرٽي يونيورسٽي، ڊنڊي 1888ع ۾ هتي ”ڊنڊي انسٽيٽيوٽ آف ٽيڪنالاجي“ جي نالي سان هڪ ادارو قائم ڪيو ويو. انهيءَ کي 1994ع ۾ يونيورسٽيءَ جو درجو ڏنو ويو. هن اداري کي اڄڪلھ ”ايبرٽي يونيورسٽي“ (Abertay University) ڪوٺيو وڃي ٿو. هيءَ يونيورسٽي خاص طور تي ڪمپيوٽر سائنس، هٿرادو ذهانت (Artificial Intelligence) ۽ ڪمپيوٽر گيمس جهڙن شعبن ۾ مشهور آهي.
thumb|کاٻو|thumb|هاءِ اسڪول آف ڊنڊي (ڊنڊي جو تاريخي اسڪول)
هتي ڪيترائي ڪاليج پڻ قائم ڪيا ويا آهن جن ۾ ”ڊنڊي ۽ انگوس ڪاليج“ (Dundee and Angus College) ۽ ”المقطوم ڪاليج آف هاير ايڊيوڪيشن“ ( Al-Maktoum College of Higher Education) خاص ذڪر جي لائق آهن. المقطوم ڪاليج ۾ اسلام، مسلمانن جي ثقافت ۽ تهذيب ۽ اسلامي معاشي نظام بابت تعليم ڏني وڃي ٿي. هن شهر ۾ 37 پرائمري ۽ 8 سيڪنڊري اسٽيٽ اسڪول کوليا ويا آهن. انهن مان 11 پرائمري ۽ ٻه سيڪنڊري اسڪول رومن ڪيٿولڪ فرقي سان واسطو رکندڙ ٻارن لاءِ مخصوص ڪيا ويا آهن پر انهن ۾ ٻين فرقن سان واسطو رکندڙ ٻار به پڙهي سگهن ٿا. انهن اسڪولن کان علاوھ ”هاءِ اسڪول آف ڊنڊي“ (High School of Dundee) هتان جو سڀ کان پراڻو ۽ تاريخي اسڪول آهي. هي اسڪول تيرهين صدي عيسويءَ ۾ قائم ڪيو ويو هو. هن اسڪول ۾ شهر جي ڪيترين ئي نالي وارين شخصيتن علم پرايو. مورگن اڪيڊمي (Morgan Academy) به هتان جو تاريخي اسڪول آهي جيڪو 1863ع ۾ قائم ٿيو.
مذهب
thumb|200x200 عڪسلون|ڊنڊي جي مرڪزي جامع مسجد هتان جا اڪثر ماڻهو عيسائي مذهب جا پيروڪار آهن، ان ڪري هتي ڪيترائي گرجا گهر (Churches) موجود آهن. انهن مان ڪي گرجا گهر ته صديون پراڻا آهن ۽ انهن جي اڏاوت ڏسڻ وٽان آهي. هتي عيسائيت جي سڀني فرقن سان واسطو رکندڙ گرجا گهر موجود آهن.
مسلمانن لاءِ ڊنڊي جي مرڪزي مسجد 2000ع ۾ جڙي راس ٿي. ان کان علاوھ ٽي ٻيون مسجدون ”تاجدارِ مدينه مسجد“، ”مسجد بلال“ ۽ ”ال مقطوم مسجد“ پڻ مسلمانن جي عبادت لاءِ تعمير ڪيون ويون آهن. ڊنڊي يونيورسٽي ڪئمپس ۾ اسلامي سوسائٽي به قائم ٿيل آهي.
سکن جو ”گرونانڪ گوردوارو“، هندن جو مندر، ٻڌ مذهب جي عبادت گاه ۽ يهودين جي عبادت جون جايون به هن شهر جو حصو آهن.
رانديون
فوٽبال هتان جي سڀ کان مشهور راند آهي. هتي ٻه فوٽ بال ڪلب آهن: ”ڊنڊي فوٽ بال ڪلب“ جو بنياد 1883ع ۾ پيو، جڏهن ته ”ڊنڊي يونائيٽيڊ فوٽبال ڪلب“ جو قيام 1909ع ۾ عمل ۾ آيو. هنن ڪلبن جا گرائونڊ هڪٻئي کان فقط 100 ميٽر پري آهن. برطانيه جي ٻئي ڪنهن به شهر ۾ فوٽبال جا ميدان ايترو ويجهو ناهن.
آئيس هاڪي به هتان جي پسنديده راندين ۾ شمار ٿئي ٿي. هتان جي آئيس هاڪي ٽيم کي ”ڊنڊي اسٽارس“ (Dundee Stars) ڪوٺيو وڃي ٿو. هن شهر ۾ رگبي يونين جون ڇھ ٽيمون آهن. هينڊبال ۽ ٻيون رانديون به کيڏيون وڃن ٿيون.
سڀيتا
جبلن جي لاهين ۽ چاڙهين تي ٻڌل هي شهر نه فقط قدرتي نظارن ۽ فطرتي سونهن سان مالامال آهي پر ان سان گڏوگڏ تهذيب ۽ ثقافت جو به گهوارو آهي. هتي ڪيترائي عجائب گهر ۽ آرٽ گيلريون آهن جيڪي هتان جي تاريخ، تهذيب ۽ تمدن ۽رهڻي ڪرڻي جو چٽو عڪس پيش ڪن ٿيون.
هتان جو ”سينزيشنل سائنس سينٽر“ (Sensational Science Centre) هن شهر جي صنعتي تاريخ جي تصوير پيش ڪري ٿو. هتي هر سال نومبر ۾ جابلو علائقن جي ثقافت ۽ رهڻي ڪرڻي متعلق ميلو لڳي ٿو. هن شهر ۾ هر سال ڊيڄاريندڙ فلمن (Horror movies) جو ميلو پڻ لڳي ٿو. هتان جا ماڻهو موسيقي، ناچ گاني ۽ ڳائڻ وڄائڻ جا به شوقين آهن.
ڊنڊي ادبي سرگرمين جي حوالي سان اسڪاٽلينڊ ۾ منفرد حيثيت رکي ٿو. هي شهر اسڪاٽلينڊ جي ڪيترن ئي نالي وارن ليکڪن ۽ اديبن جي جنم ڀومي آهي. انهن ليکڪن ۾ اي ايل ڪينيڊي (A.L. Kennedy)، ڪيٽ ايٽڪنسن (Kate Atkinson)، ٿامس ڊڪ (Thomas Dick)، جان برنسائيڊ (John Burnside) ۽ نيل فورسائيٿ (Neil Forsyth) قابل ذڪر آهن. ڊنڊي ۾ نون ليکڪن لاءِ بين القوامي ڪتابي ميلو منعقد ٿئي ٿو. کٽيندڙ کي 10000 پائونڊ نقد انعام ڏنو وڃي ٿو ۽ ان جو ڪتاب ڇپرايو وڃي ٿو. thumb|ڊنڊي جي سڀ کان پراڻي عمارت: سينٽ ميري ٽاور ڊنڊي ۾ ڪيتريون ئي تاريخي عمارتون موجود آهن. هتان جي سڀ کان جهوني عمارت سينٽ ميري ٽاور“ آهي جنهن جي تعمير پندرهين صدي عيسويءَ ۾ ٿي. جيتوڻيڪ هتي جون اڪثر پراڻيون عمارتون هن شهر کي لڳل خطرناڪ باھ ۾ سڙي ويون پر سترهين ۽ ارڙهين صدي عيسويءَ ۾ تعمير ٿيل ڪجه گرجا گهر هن شهر جي فن تعمير جو عمدو نمونو پيش ڪن ٿا.
ڊنڊي شهر جي هيءَ به خصوصيت آهي ته هتي هڪ کان وڌيڪ قلعا موجود آهن. مينس ڪيسل (Mains Castle)سال 1562ع ۾ تعمير ڪيو ويو هو. ڊوڊهوپ قلعو (Dudhope Castle) سورهين صديءَ جي ياد تازي ڪري ٿو. ڪلي پورٽس قلعو (Claypotts Castle) سال 1569ع کان 1588ع دوران    تعمير ٿيو. براٽي قلعو (Broghty Castle) سال 1495ع کان 1932ع تائين شهر جي ڍال طور استعمال ٿيو. سورهين صديءَ ۾ تعمير ٿيل پائوري قلعي (Powrie Castle) جا کنڊر به هن شهر ۾ موجود آهن.
آدمشماري ۽ پکيڙ
2016ع ۾ ڪيل آدمشماريءَ مطابق هن شهر جي آدمشماري 148270 آهي. ڊنڊي شهر جي ڪل پکيڙ تقريباََ 60 ڇورس ڪلوميٽر (20 ميل) آهي. انهيءَ جو مطلب هي آهي ته شهري سرحدن اندر هر چورس ڪلوميٽر جي ايراضيءَ ۾ 2478 ماڻهو رهن ٿا. ِياد رهي ته 1971ع ۾ هن شهر جي آبادي 180000 هئي. موجودھ رهواسين مان %94 ماڻهن جي پيدائش برطانيه ۾ ٿي. انهن مان %87 ماڻهو اسڪاٽلينڊ ۾ ڄاوا. سڀ کان وڏو تعداد 30 کان 44 سال ڄمار وارن ماڻهن جو آهي جيڪو ڪل آباديءَ جو %20 آهي. ڊنڊي ۽ ان جي آسپاس جي رهواسين کي ڊنڊونين (Dandonian) ڪوٺيو وڃي ٿو. هتي اطالوي ۽ ايشيائي لوڪن جو به چڱو موچارو تعداد آباد آهي.
حوالا
ڊنڊي زمرو: اسڪاٽلينڊ جا شھر زمرو:اتر سمنڊ جا پورٽ شهر ۽ قصبا زمرو:اسڪاٽلينڊ ۾ پورٽ شهر ۽ قصبا زمرو: برطانيہ جا شھر
1176ع
ڊسمبر
زمرو:1176ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
ايس. ايم. آرٽس ڪاليج
ايس-. ايم. آرٽس، سائنس، ڪامرس ڪاليج، سنڌ مدرسي جي بورڊ 1943ع ۾ قائم ڪيو. هن ڪاليج کي اهو اعزاز حاصل آهي ته، -ان- جو افتتاح قائداعظم محمد علي جناح ڪيو هو. قيام پاڪستان کان پوءِ، ڪراچيءَ ۾ مسلمانن جو اهو واحد ڊگري ڪاليج هو. 1953ع ۾ ڪامرس جي شعبي ۽ 1957ع ۾ سائنس جي شعبي جو واڌارو ٿيو. ڪاليج سان گڏ هڪ هاسٽل به آهي. هن ڪاليج ۾ -پاڪستان- کان علاوه وچ -اوڀر-، -اوڀر- -ايشيا-، آفريڪا ۽ ٻين خطن جا شاگرد -تعليم- پرائيندا رهيا آهن. ڊاڪٽر -امير حسن- صديقي، پروفيسر اي. جي واسطي، پروفيسر اي. ايم مولوي، پروفيسر غلام مصطفيٰ شاهه ۽ پروفيسر اي. -ايس- ڪوهاٽيءَ جهڙا ممتاز تعليمي ماهر، هن ڪاليج جا پرنسپال ٿي رهيا آهن.
کبڙ
وڏي هيءَ ڄار ساڏوهي،
مَنجهس پيرون پَڪا پيلا،
چڙھان ٿي اڄ مَٿي لِيلا،
ڪري چونڊو چَروڙي ۾،
وڃي ڏينديس مِٺي وَر کي،
ٿڪي جيڪو مزوري ۾،
ڦُٽيءَ پرڀات جو ويندو!
پُراڻي ڄار پاٿارو،
وڍي هن مان وڏو ٽارو،
ڏني هُئين اوٽ آڏي ڪا،
وٺي برسات زوراور،
جُهڪو ٿيو جهوپڙو منهنجو،
اُنهيءَ ويلي وڌم ڀاڪر،
ٺڪاءَ ھُن گوڙ جي سان گڏ،
تڏھوڪو هُو سَڄو منظر،
اکين آڏو تري اڄ پيو،
اندر منهنجو ٺَري اڄ پيو!
سڱر جو ساڳ ۽ پيرون،
ڏيئي جنهن تي زبر زيرون،
ويهي هِن ڄار ۾ هر هر،
تَڪيم راهون جي تارن ۾،
اڃان تائين سڄڻ تَنهن جون،
نه وسرن ٿيون اُھي ديرون،
ڪُنوارپ جو تڏھوڪو هي،
وري اڄ ياد ماضي پيو،
ڪَرائي ياد تازي  پيو!!
شرجيل شر جو ھي بيت من موھي ٿو
پڪا پيرون جام
فائدا
ڄار مان انيڪ فائدا آهن. ڄار جون ٽاريون پٽي ماڻهو ڏندڻ طور ڪم آڻيندا آهن. هن وڻ جي ميوي کي ’پيرُون‘ چوندا آهن، جڏهن ته ڄار جا پَنَ ٻاڪرو مال ۽ اُٺ شوق سان کائيندا آهن. ڄار جو وڻ ڪاربانڊاءِ آڪسائيڊ جو وڏو حصو جذب ڪري، آڪسيجن خارج ڪندو آهي. ڄار جو هڪ وڻ روزانو 60 کان 80 گيلن پاڻي زمين مان فضا ۾ موڪلي، ماحول کي صاف ۽ خوشگوار بنائيندو آهي. ٿر توڻي بر ۾ بنا ڪنھن برسات جي به ڄارين ۾ لڳل پيرو پچي راس ٿيڻ بعد پٽن تي ڇڻن پيا ۽ مارو ماڻهو قدرت جي انهي سوغات جو پاڻ بہ سواد وٺن ٿا تہ گڏوگڏ اهي ميڙي 60 کان 80 روپئي ڪلو جي حساب سان ننگر پارڪر، مٺي، ڇاڇرو، اسلام ڪوٽ، ڏانو ۽ کوکروپار جي بازارين ۾ وڪرو ڪري پنهنجون ننڍيون ضرورتون بہ پوريون ڪن پيا. هن موسم کي پيرون چونڊي جي موسم بہ چئجي ٿو. ٿري عورتون، ٻار، جوان، ٻڍا ٽولن جي صورت ۾ صبح سوير اسر ويل جهنگ ۾ وڃي ڄار جي وڻن تي چڙهي پيرون چونڊي لاهين ٿا ۽ پوء يا تہ هول سيل ۾ دڪاندارن کي ڏين يا ڇٻن ۾ پيرون وجهي گهر گهر گهٽي گهٽي هوڪو ڏيئي پيرون کپائين ۽ ان مان اٽو ۽ راشن پاڻي وٺن. ٿري پيروئن جو ڳڙ بہ ٺاهين ٿا. ڪندا ڇا آهن جو پيرن کي ماٽي ۾ وجهي پوءِ جهيرڻي يا منڌيءَ سان ولوڙي پاڻي ڪري پوءِ انکي ڇاڻي ٻج ڌار ڪري، باقي رس کي ڪاڙهي خشڪ ٿيڻ کان پوءِ ڪڍي ٿانوَ ۾ رکيو ڇڏين ٿا. ضرورت وقت پيروئن جي ان ڳُڙ کي چمچي سان ڪڍي کائيندا آهن. پيرون بيمارين ۾ بہ علاج طور ڪم اچي ٿو. جيري جي گرمي ۔ سائي ۽ ڪن رڳ جو شافي علاج آھي.
ڪيميات
هيءُ وڻ ڪلراٺِي زمين مان لوڻياٺ ختم ڪرڻ ۾ به ڪردار ادا ڪري ٿو. ڄار ۾ ڪنهن به قسم جو ڪنڊو نه ٿيندو آهي. هيءُ وڻ خوبصورت ۽ گهاٽو ٿيندو آهي. ڄار جي وڻ ۾ اڇا، واڱڻائي ۽ ڳاڙهي رنگ جا پيرون ٿيندا آهن، جن ۾ تمام گهڻو ميٺاڄ ٿيندو آهي. حڪيمن چواڻي: ڄار جي وڻ ۾ 15 کان 35 سيڪڙو معدنيات شامل هوندي آهي. ڄار جي پنن، گؤنچن، ڇوڏن ۽ پاڙن مان ڪيترين بيمارين جا نسخا ٺاهيا وڃن ٿا. خاص ڪري نمونيا ۽ جسم جي مختلف هنڌن تي سُور جي حالت ۾ ڄار جا پن گرم ڪري، ٽاڪور ڪبي آهي ته سُور گهٽجي ويندو آهي. ٻهراڙيءَ جا ماڻهو ڄار جي سنهين ٽارين ۽ پاڙ کي ڏندڻ طور ڪم آڻيندا آهن. حڪيمن چواڻي ڄار جو ڏندڻ وات ۽ مهارن جي بيمارين لاءِ مفيد آهي. سائنسي تحقيق موجب ڄار جي ڏندڻ سان ڏند مضبوط ۽ چمڪدار ٿين ٿا. اهو ئي سبب آهي، جو اڄڪلهه ڄار مان ٽُـوٿ پيـسـٽ به ٺـاهي وڃـي ٿي. ڄـار جـي ٻـج مان صابڻ تيار ڪيو وڃي ٿو.
ماحول دوست
ڄار جو وڻ سامونڊي کاري پاڻيءَ کي اڳتي وڌڻ کان روڪي ٿو. خشڪساليءَ ۽ لوڻياٺ کي برداشت ڪري ٿو. ڄار جو وڻ اڄڪلهه سامونڊي علائقي مان تيزيءَ سان ختم ٿي رهيو آهي. لاڙ جا ماڻهو بُک ۽ بدحاليءَ سببب ڄار جا وڻَ وڍي پيٽ گذر ڪن ٿا. ڄار جي ختم ٿيڻ سان ماحول تي وڏو اثر پئجي رهيو آهي ۽ سمنڊ جو کارو پاڻي تيزيءَ سان اڳتي وڌي رهيو آهي.
حوالا
کبڙ مضمون  مشڪور ڦلڪارو
کبڙ مضمون شمس الدين زئنور
https://m.facebook.com/groups/1896424147306334?view=permalink&id=2360377107577700
سر پرڀاتي
سر پرڀاتي شاهه عبداللطيف ڀٽائي جي شاعريءَ جو هڪ ”سُر“. هِن سُر ۾ منگتن، مڱڻهارن ۽ سخي سردارن جو ذڪر آهي، پر خاص موضوع لس ٻيلي جي واليءَ سپڙ ڄام جي سخا آهي، ڇو ته ٻين سردارن ۽ ڏاتارن سخا ڪئي ته پنهنجي شان ۽ مان وڌائڻ خاطر ڪئي، پر سپڙ ڄام سمي، ڪيرت وارن جي قدردانيءَ لاءِ سخا جا در کولي ڇڏيا. هن خاص طرح محتاجن کي اَن ۽ ڏڏن کي ڏان ڏنا.
نالو
پرڀاتي هڪ راڳڻي جو نالو آهي، جيڪا پرڀات اسر (ويل) ڳائبي آهي. هن راڳڻيءَ جي نالي سان شاهه لطيف جو هڪ سر به آهي. هن سر ۾ شاهه سائينءَ بندگيءَ جي تاڪيد ۽ رب سائينءَ جي نعمتن کي ساراهيو آهي، لسٻيلي جي حاڪم سپڙ سخي جي سخاوت کي تمثيلي رنگ ۾ بيان ڪيو آهي. هن سُر جو نالو موضوع جي مناسبت سان رکيو ويو آهي، ڇو ته منگتا/ مڱڻهار/ چارڻ پرڀات ويل اُٿي، سمن سردارن جي درن تي بيهي کين ساراهيندا ۽ سندن واکاڻ جا گيت ڳائيندا هئا. ان واکاڻ کي ”وهاڳ“ به چئبو آهي، ان ڪري هن کي ’سُر وهاڳڙو‘ به چوندا آهن. منگتا وڏا هنرمند ۽ جاجڪ هئا، جيڪي پنهنجي جاجڪاڻي انداز ۾ سخي سردارن کي موهي وجهندا هئا. انهيءَ مناسبت سان جدا جدا رسالن ۾، هن سُر جا جدا جدا نالا آهن، جهڙوڪ: جاجڪاڻي ۽ جاجڪان، وهاڳڙو وغيره.
دور
هيءُ سُر سمن جي ان آڳاٽي سرداري سماج واري ماحول جو يادگار آهي، جڏهن سردارن موروثي طور مڱڻهار رکيا ته هُو کانئن وڏا انعام ۽ اڪرام حاصل ڪري ساراهون ڪن. منگتن کي نوازڻ سان هڪ طرف انهن جي ڳائڻ وڄائڻ ۾ واڌارو آيو، ته ٻئي طرف ڪيرت جي ٻولن ۾ وڏي تورتڪ پيدا ٿي. هر قابل جاجڪ تي انعام جي ورکا ٿي پئي، پر ويچارا معذور مڱڻهار اهڙن انعامن اڪرامن کان محروم هئا. پوءِ لسٻيلي جو اهو نامور سخي ’سپڙ ڄام‘ ساماڻو، جنهن معذور منگتن کي مان ڏنو. انهيءَ پسمنظر ۾ ’لڱي چارڻ‘ جي ڳالهه مشهور ٿي، جنهن کي ڪيرت لاءِ ڪو به پاڻ سان گڏ وٺي نه ٿي ويو، پر کيس سپڙ ڄام جي سخا ۾ وڏي اميد هئي ۽ ٿيو به ائين. سپڙ ڄام هن بيوس منگتي کي ڏوليءَ ۾ چاڙهائي پاڻ وٽ گهرايو ۽ وڏا انعام ۽ اڪرام ڏنا. انهيءَ ڪري لطيف سائين به هن سخي سردار جي سخا کي ڳايو آهي.
اونڌو ٻانڌو
اونڌو ٻانڌو- -ٿر- ۾ کوهن جي کوٽائيءَ جو هڪ قسم آهي، جنهن جي شروعات ٿرپارڪر ضلعي ۾ تعلقي ڇاڇري جي هڪ ڳوٺ راوتسر جي رهاڪو مولوي عبدالحق چانڊيي (1939-1874ع)، نوَ تيرهي سِرن جي ايجاد سان ڪئي. هن -ٿر- جي رهواسين جي مشڪل آسان ڪئي. پراڻي زماني ۾ -ٿر- جا ماڻهو کوهه وڏي مشڪل سان گهڻي خرچ ۽ گهڻي مدت ۾ تيار ڪندا هئا، شروع ۾ تمام ڪشادا کوهه کوٽيندا هئا، ڪماڻين سان جهلي -پاڻي- تائين کوٽي ويندا هئا ۽ پوءِ -تري- کان سرن يا پٿرن سان مٿي ٻڌڻ شروع ڪندا هئا، جنهن ۾ وڏي تڪليف ۽ جان جو به جوکو هوندو هو. مولانا عبدالحق چانڊيي هڪ نئون طريقو ايجاد ڪيو، جنهن جو نالو ”-اونڌو ٻانڌو-“ رکيائين. -ان- جي سرن جو ڪارب مولانا عبدالحق 13x9 -انچ- تيار ڪرايو. هن سر جي ڊيگهه 13 -انچ- ۽ ويڪر 9 -انچ- هئي. اها جڏهن کوهن جي اندر گول دائري ۾ چونڊبي آهي ته هن جو 9 -انچ- وارو -پاسو- اندرين ۽ 13 -انچ- وارو -پاسو- ٻاهرين طرف ايندو آهي. جنهن ڪري کوهه مضبوط ٿئي ٿو ۽ آسانيءَ سان اوساري توڙي مرمت ڪري سگهجي ٿي. مولانا عبدالحق پنهنجي هٿن سان اهڙو کوهه، مسجد راوت سر لڳ -اوڀر- پاسي ٺاهيو، جيڪو اڄ به موجود آهي. مولانا اهڙا -ٿر- ۾ ٻيا به ڪيترائي کوهه ٺهرايا، جيڪي ”اونڌي -ٻانڌي-“ کوهه جي نالي سان ياد ڪيا وڃن ٿا. هن قسم جو کوهه هڪ مهيني ۾ کوٽجي تيار ٿئي ٿو. اڳ ۾ ٽي سال کوهه جي کوٽائي ۾ لڳي ويندا هئا، هاڻي گهٽ خرچ، گهٽ وقت، گهٽ تڪليف ۽ گهٽ ماڻهن سان هن قسم جا کوهه ٺهي سگهن ٿا.
سنڌي پهاڪن ۽ چوڻين جي فهرست
ا
اَڇي ڏاڙهي، اَٽو خراب (مطلب: جڏهن ڪو ڪم، ڪنهن لياقت مطابق ڪيل نه ڏسڻ ۾ ايندو آهي، تڏهن ائين چئبو آهي.)
ٻاهِريان ڳنڍڻا
زمرو:سنڌي پهاڪا
351ع
ڊسمبر
زمرو:351ع زمرو:چوٿين صدي
اونھارو ۽ صحت (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب هرنامداس جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ 42 صفحا آهن ۽ قيمت 4 -آنا- ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، هاسومل، بلئوٽسڪي پريس، حيدرآباد مان سال 1923ع ۾ ڇپايو.
مير ابو القاسم سلطان جي مزار
ارغون ترخان دور جي هيءَ مزار/ اڏاوت تورڪي قبرستان ۾ واقع آهي. مير ابوالقاسم جي مزار سندس والد امير شاهه قاسم خان زمان جي پھلوءَ ۾ آھي ۽ پيلي پٿر جي پڪ سرائين ٿلھي تي ٻڌل آھي. پيرانديءَ کان لکيل تعويذ تي وفات جو سن لکيل آھي. ”مير ابوالقاسم ولد مير شاهه قاسم خان بيگلار ١٠٣٩ هه“. ھن صاحب ترخان دور تي ھڪ تاريخ ´بيگلار نامو‘ لکي، جيڪا انھيءَ دور بابت لاڀائتي آھي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تاريخي ماڳ
منڪيرا
منڪيرا: پاڪستان جي صوبي پنجاب جي اولھندي ضلعي ڀڪر جو ھڪ شھر ۽ ساڳي نالي سان ھڪ تحصيل جو صدر مقام آهي. ھي شھر عربن جي آمد کان اڳ جو آباد ٿيل آهي ۽ عربن جي حڪمراني ۾ پڻ رھيو ان وقت ان جو نالو منڪيرا ڪوٽ ھيو. عربن جي زوال بعد شھر قڻوج جي راجائن ۽ پوء ابدالين ۽ بعد ۾ سکن جي حڪمراني ۾ رھيو. ھن شھر ۾ پيئڻ جي پاڻي جي ڪمي ھوندي ھئي ۽ ماڻهو پري پري کان پاڻي ڀري ايندا ھئا پر راجا رنجيت سنگھ اتي کوھ کوٽائي پاڻي جي ڪمي ختم ڪئي.
آرتي ڇاٻڙيا
آرتي ڇاٻڙيا(پيدائش 21 نومبر 1982ع) هڪ ڀارتي سنڌي اداڪارا ۽ اڳوڻي ماڊل آهي، جنهن هندي (هندي ٻولي)، تيلگو ۽ ڪنڙ فلمن ۾ اداڪاري ڪري ٿي۔
شروعاتي زندگي
ڇابڙيا جي پيدائش ممبئي ۾ٿي هُئي۔ هوءَ هڪ سنڌي هندو خاندان سان تعلق رکي ٿي۔
اعزازات
هن ع011ء ۾ ٽي وي پروگرام خطرون ڪي کلاڙي جي چوٿين ايڊيشن ۾ فيئرفيڪٽر -خطرون ڪي کلاڙي کَٽي ورتو۔
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:1982ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:جيئريون شخصيتون زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
1177ع
ڊسمبر
زمرو:1177ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
مشتاق چنگيزي
مشتاق چنگيزي (Mushtaq Changezi) سنڌي سينيما فلمن جو سپر اسٽار ليجنڊ اداڪار ۽ ڊائريڪٽر هيو. هي سنڌي ڊرامن, اسٽيج ۽ ريڊيو جو آرٽسٽ پڻ هيو. مشتاق چنگيزي کي سنڌي فلمن جو دليپ ڪمار سڏيو ويندو هيو.
شروعاتي زندگي
مشتاق چنگيزي جو اصل نالو مشتاق ملاڻو هيو ۽ سندس اسٽيج نالو مشتاق چنگيزي هيو. هي 1943 ۾ ناگو لائن ۾ سال 1943ع ڪوٽڙي، حيدرآباد ۾ محمد يعقوب جي گهر ۾ پيدا ٿيو هيو. سندس پيءُ پوليس آفيسر هيو. مشتاق چنگيزي سنڌي ۽ پنجابي فلمن جي سپراسٽار اداڪارا چڪوري سان پرڻو ڪيو هيو. ۽ پنجن سالن جي اندر سندن شادي واري زندگي پڄاڻي تي پهتي. هي پنهنجي زال چڪوري کي لاهور وٺي ويو جتي چڪوري کي ڊائريڪٽر جاويد فاضل پنهنجي فلم گونج ۾ ڪاسٽ ڪيو. انکانپوءِ چڪوري هن سان واپس نه موٽي ۽ هن کي جيل ۾ وڌو ويو جنهن کانپوءِ مصطفيٰ قريشي سندس سهائتا ڪئي ۽ کيس واپس حيدرآباد موڪليو جتي هن ٻيو پرڻو ڪيو.
هي مارچ 1، 2012 ۾ 70 سال جي ڄمار ۾ دل جو دورو پوڻ سبب فوت ٿي ويو، کيس ٽنڊو جهانيان سول لائينز، حيدرآباد  جي قبرستان ۾ دفنايو ويو.
مشتاق کي هڪ زال ۽ ٽي پُٽ هيا.
مشتاق چگيزي پنهنجي هڪ آتم ڪٿا (آٽوبائيوگرافي)-مان ڪير آهيان لکي هئي
تعليم
هن شروعاتي تعليم ڪوٽڙي ۾ حاصل ڪئ ۽ پوءِ حيدرآباد منجهان گريجوئيشن ڪئي.
فلمي ڪيريئر
مشتاق ملاڻو (مشتاق چنگيزي) اسٽيج ڊرامن کان پنهنجي ڪيرئير جي شروعات ڪئي
مشتاق چنگيزي پنهنجي فلمي ڪيريئر جي شروعات 1960/1968 ۾ فلم شهرو فيروز کان ڪئي. ان فلم ۾ سندس ڪردار فيروز طور هيو ۽ ماهپارا سندس هيروئن هئي.هن کي پهرئين فلم منجهان 10هزار پگهار ملي. پنهنجي 30 سال جي فلمي ڪيرئير ۾ هن 60 فلمن ۾ هيرو جو ڪردار نڀايو. فلمن ۾ اچڻ کان اڳ هي اسٽيج اداڪار هيو ۽ مذاقي (مسخرو، کلائيندڙ) وارو ڪردار نڀائيندو هيو. هن ڪُجھ اردو فلمن جهڙوڪ جاسوس (1977)، ڪِرن ڪَلي، ۽ ميرا نام جانِي ۾ پڻ اداڪاري ڪئي. هن پنج فلمن جي هدايتڪاري ڪئي جِن ۾ اچ ته ڀاڪر پايون، پرديسي ۽ پيار ۽ هو جمالو شامل آهن. سال 2006 ۾ بهترين ڪارڪردگي لاءِ صدارتي ميڊل سان کيس نوازيو ويو هيو.
هي سال 1960 ۾ حسن شيخ مرحوم جي فلم شهرو فيروز ۾ مزاح نگار جي ڪردار نڀائڻ جي لاءِ آڊيشن ڏيڻ ويو هيو، پر هن جي چمڪندڙ نهارَ (نظر) ان فلم جي هدايتڪار کي ڏاڍو مُتاثر ڪيو جنهن هن کي هيرو جو ڪردار ڏنو.
فلم محبوب مٺا (1971) ۾ سندس هيروئن انيلا اعجاز هئي ۽ چڪوري ان ۾ سائيڊ رول ۾ هئي. اها فلم چڪوري جي پهرئين فلم هئي.
سندس مشهور فلمن ۾ مٺڙا شال ملن، ليليٰ مجنون، چانڊوڪي ۽ پيارَ ڪَيو سيِنگارُ، سوڍا پٽ سنڌ جا، پيار تان صدقي، البيلي (فلم)، نوري ٺام تماچي  شامل هيون. فلم محبوب مٺا جيڪا 1971 ۾ رليز ٿي هئي تنهن ۾ چنگيزي هيرو ۽ انيلا اعجاز هيروئن هئي ان فلم ۾ سائيڊ رول چڪوري ادا ڪيو ۽ اها چڪوري جي پهرئين فلم هئي. هن جي آخري فلم ميران جمالي (1990) هُئي.
هن پي ٽي وي تي سنڌي ڊرامن ۾ پڻ اداڪاري ڪئي. هن سنڌي ڊرامو انوکا پنڌ ۾ اداڪاري ڪئي.
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي سينيما جا اداڪار
لاڙ ريلوي اسٽيشن
لاڙ ريلوي اسٽيشن پاڪستان ۾ واقع آهي۔
ريلوي اسٽيشن ڪوڊ
پاڪستان ريلويز جي سرڪاري ویب سائيٽ جي مطابق لاڙ ريلوي اسٽيشن جو ڪوڊ LAZ آهي
موجوده حالت
هن وقت هي اسٽيشن پاڪستان ريلويز جي استعمال ۾ آهي ۔
جڳهه واقع
لاڙ ريلوي اسٽيشن لاڑ ، ملتان ۾ واقع آهي
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:پاڪستان ۾ پٽڙي اچ وڃ زمرو:تعميرون زمرو:پاڪستان جون ريلوي اسٽيشنون
اسيمبلي
اهو قانونساز ادارو، جيڪو سڌوسنئون عوام جي ووٽن ذريعي وجود ۾ اچي. اسيمبليءَ جا ٻه قسم ٿيندا آهن: هڪ قومي -اسيمبلي- يا مرڪزي چونڊيل ”جماعت“، جنهن ۾ سڀني صوبن/ علائقن مان آباديءَ جي تناسب سان عوامي نمائندا چونڊجي اچن ٿا. انهن نمائندن کي ايم. اين. اي چوندا آهن. هيءَ -اسيمبلي- ملڪي سطح تي هوندي آهي، ٻي صوبائي اسيمبلي، جيڪا ڪنهن صوبي تائين محدود هوندي آهي، ۽ انهيءَ ئي صوبي جا ماڻهو ووٽن ذريعي عوامي نمائندا هن اسيمبليءَ ۾ موڪليندا آهن. -جن- کي ايم. پي. اي سڏجي ٿو. قومي اسيمبلي، قانون سازيءَ کان سواءِ ملڪي -آئين- ۽ ملڪ جو سياسي ڍانچو به ٺاهيندي آهي. قومي -اسيمبلي- ۾ ملڪي عالمي حالتن تي بحث ٿيندا آهن. صوبائي اسيمبلي، صوبي جي سطح تي قانون سازي ڪندي آهي ۽ -ان- سان گڏ صوبائي اسيمبليءَ ۾ صوبي ۽ ملڪ جي حالتن ۽ عوامي مسئلن تي بحث ٿيندا آهن. هرهڪ صوبي کي پنهنجي پنهنجي صوبائي -اسيمبلي- هوندي آهي، جڏهن ته قومي اسيمبلي، سڀني صوبن جي گڏيل -اسيمبلي- هوندي آهي. صوبائي اسيمبليءَ کي صوبي جي نالي سان به مخاطب ڪبو آهي. مثلاً: ”سنڌ صوبائي اسيمبلي“ يا ”سنڌ اسيمبلي“. (وڌيڪ ڏسو سنڌ اسيمبلي) اسيمبلي:”اسيمبلي“ اصل ۾ -انگريزي- لفظ (Assembly) آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”ڪنهن خاص مقصد لاءِ گڏ ٿيل ميڙ“.
حوالا
زمرو:گڏجاڻي
اونيھر
هن نالي سان ضلعي ٿرپارڪر ۾ ديهه ۽ ڳوٺ -آباد- آهن، مثلاً ٿرپارڪر ضلعي جي تعلقي ننگرپارڪر جي ديهه ”-اونيهر-“ ۾ ’-اونيهر-‘، ’ڏيڏرائي‘، ’ڏيڏرائي ڪولهي‘، ’ويڪاسر‘ ۽ ’ويڪسار ڪولهي‘ نالي ڳوٺ -آباد- آهن.
سنڌ مسلم لا ڪاليج
قيام پاڪستان کان ڪجهه ڏينهن اڳ، پير الاهي بخش جي اصرار تي، حسن علي عبدالرحمان طرفان، -ايس-. ايم لا ڪاليج ڪراچيءَ ۾ قائم ڪيو ويو. پيرصاحب، -ان- زماني ۾ سنڌ مدرسي بورڊ جو چيئرمئن هو. حسن علي عبدالرحمان جي جذبي ۽ جدوجهد جي ڪري هي ڪاليج جلد ئي -ترقي- ڪري، ملڪ جي ممتاز تعليمي ادارن جي صف ۾ شامل ٿي ويو. -ايس-. ايم لا ڪاليج جي لائبرري، ملڪ جي اها مشهور لائبرري آهي، جنهن ۾ قانون بابت سڀ کان وڌيڪ ڪتاب آهن. قانون جي هن اعليٰ پايي جي تعليمي اداري، -ايس-. ايم. لا ڪاليج ۾، شهيد ذوالفقار علي -ڀٽي-، اي. ڪي. -بروهي-، جسٽس -انعام- -الله-، جسٽس فاروقي ۽ خالد اسحاق جهڙين شخصيتن -تعليم- پرائي.
352ع
ڊسمبر
زمرو:چوٿين صدي زمرو:352ع
رپ
رپ __(Rip):
رپ لفظ جي معنيٰ آهي ”ڳري آفت“. شاهه لطيف جي رپ نالي واري سُر ۾فراق يا ڦوڙائي جو ذڪر آهي. عاشقن لاءِ هڪ ساعت جي جدائي به ڪاريهر جي ڏنگ مثل هوندي آهي. مطلب ته وڇوڙو عاشق لاءِ ڳري آفت هوندو آهي، انهيءَ لحاظ کان هن سر تي اهو نالو رکيو ويو آهي.
اسيمبلين جون چونڊون (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب، سنڌ ڪانگريس پارليامينٽري ڪاميٽيءَ، ڪراچيءَ وارن جو -جاري- ڪيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ 18 صفحا ڏنل آهن ۽ هندستان پرنٽنگ ورڪس، حيدرآباد مان 1936ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو ويو.
1178ع
ڊسمبر
زمرو:1178ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
آمنه خميساڻي
زندگي جو احوال
تعليمي ماھر ۽ استاد، پروفيسر آمنه خميساڻي ضلعي دادوءَ جي پاٽ شھر ۾، 16 اپريل 1919ع تي ڄائي، سکر جو اڳوڻو ڪليڪٽر علي بخش چنو سندس والد ھو، مئٽرڪ جو امتحان ڪراچيءَ جي سينٽ جوزف اسڪول مان پاس ڪيائين. بي اي 1943ع ۾ پنجاب يونيورسٽي مان ۽ ايم اي انگلش، 1955ع ۾ سنڌ يونيورسٽيءَ مان ڪيائين ۽ ساڳئي ئي سال سنڌ يونيورسٽيءَ ۾ انگريزي شعبي جي ليڪچرر مقرر ٿي، سموري حياتي تعليم جي خدمت لاءِ وقف ڪندڙ ھن خاتون، 1963ع ۾، آڪسفورڊ يونيورسٽيءَ مان ’سترھين صديءَ جي انگريزي ادب‘ جي موضوع تي ڊپلوما ڪئي. 1969ع کان 1974ع تائين سنڌ يونيورسٽيءَ جي انگريزي شعبي سان وابسته رھي. هن سبجيڪٽ ايڪسپرٽ طور پشاور يونيورسٽي، بلوچستان يونيورسٽي ۽ سنڌ زرعي يونيورسٽي ٽنڊي ڄام ۾ پڻ پنھنجون خدمتون سرانجام ڏنيون. 1983ع ڌاري اقوام متحده جي جنرل اسيمبليءَ جي اٺٽيھين اجلاس ۾ نمائندگي ڪيائين. پاڻ عورتن واري رتبي جي پاڪستاني ڪميشن جي ميمبر ۽ ساڳي ڪميشن جي 1984ع واري ڇپيل رپورٽ جي سھڪاري ايڊيٽر پڻ رھي. آمنه خميساڻيءَ مختلف موضوعن تي ڪيترائي تحقيقي مضمون لکيا، جن مان ’سنڌ جي عورت‘،’ڪربلا کان اڳ ۽ پوءِ‘،’اسلام ۾ عورت جو مقام‘ ۽ ٻيا موضوع شامل آھن، ان کان سواءِ انگريزي ادب ۾ ملڪي ۽ غير ملڪي معاملن تي ڪيترائي ڪتاب لکيائين، جن ۾
مشهور آھن. تعليمي ميدان ۾ وڏو ڪردار ادا ڪندڙ آمنه خميساڻي 1985ع ۾ وزٽنگ پروفيسر جي عهدي تان رٽائر ٿي. سندس وڏو ڪارنامو شاهه جي رسالي جو نثر ۾ مڪمل انگريزي ترجمو آهي، جيڪو ثقافت کاتي سنڌ پاران 2001ع ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو آهي. هيءَ وڏي تعليمي ماهر 12 ڊسمبر 2007ع ۾ ڪراچي ۾ وفات ڪري ويئي.
حوالا
زمرو:شخصيتون
جھنڊو مري
جھنڊو مري پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو الهيار جو ھڪ شھر ۽ ساڳي نالي سان ھڪ تعلقي جو صدر مقام آهي. ٽنڊي الهيار جي اتر ۾ واقع آهي. شھر جي آبادي 30384 آهي. ھن شھر جو پوسٽل ڪوڊ يا زپ ڪوڊ 69001 آھي. ھن شھر م بابا سيد نانگو شاھ مذھبي سياحت جو مرڪز آھي.
حوالا
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون زمرو:سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون زمرو:سنڌ جون يونين ڪائونسلون
353ع
ڊسمبر
زمرو:353ع زمرو:چوٿين صدي
اوھان جو ٻار
هيءُ ڪتاب محمد حسن عالماڻيءَ جو لکيل آهي، جنهن ۾ -ٻار- جي -اوسر- ۽ پالنا جو ذڪر آهي. ڊيمي سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 49 صفحا ۽ قيمت 1 رپيو ڄاڻايل آهي. مصنف، ڇاپو پهريون، ايڊيوڪيشنل پريس، ڪراچيءَ مان سال 1949ع ۾ ڇپايو.
1179ع
ڊسمبر
زمرو:1179ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
سلطنت اشانتي
سلطنت اشانتي (Ashanti Empire) اشانتي خطي ۾ اڪان قوم جي اولهه آفريڪا ۾ هڪ هڪ رياست هئي۔
زمرو:سلطنتون
پتافي
پِتافي هڪ ذات جو نالو ۽ سنڌ جو هڪ قبيلو آهي. جيڪي اڪثر گهوٽڪي ۽ پني عاقل تعلقن ۾ ۽ ڪراچي طرف رهن ٿا.
بنياد
هيءَ قبيلو ڪورائي بلوچن جي شاخ آهي، پتافي قبيلي جو ڏاڏو ڪورائي هو، جيڪو جلال خان ولد هرين جو پٽ هو. ’دستي‘ ۽ ’بڊاڻي‘ به هن قبيلي جون شاخون آهن. سنڌ ۾ ميرپور ماٿيلي ۽ اُٻاوڙي پاسي پتافي ڪافي تعداد ۾ ويٺل آهن، جڏهن ته بهاولپور رياست ۾ پڻ گهڻي انداز ۾ رهندڙ آهن.
ھيءُ ڪورائي سنڌ جي ھڪڙي شاخ آھي ۽ ھو اڪثر بھاولپور رياست ۾ رھندا آھن. ھنن جو ڏاڏو ڪورائي ھو، جو جلال خان ولد ھرين جو پٽ ھو. دستي ۽ ٻڍاڻي به انھيءَ شاخ جون ڦريون آھن. سنڌ ۾ مير پور ماٿيلي ۽ اُٻاوڙي جي پاسي رھندا آھن.
لفظي معنا
پتافي لفظ جي معنيٰ آهي ڏکڻ وارا.
ايس. ايم. بي. فاطمہ جناح گرلز اسڪول
سيپٽمبر 1942ع ۾، سنڌ مدرسي بورڊ طرفان ڪراچيءَ ۾ ڇوڪرين جي -تعليم- لاءِ مسٽر عبدالرحمان جي بنگلي ۾ هڪ اسڪول کوليو ويو، جيڪو آهستي آهستي -ترقي- ڪندو هڪ مقبول اسڪول بڻجي ويو. 1947ع ۾ اسڪول جي لاءِ هڪ ايراضي حاصل ڪري، محترمه فاطمه جناح کان پيڙهه جو -پٿر- رکرائي، سندن ئي نالي سان منسوب ڪيو ويو. 1953ع ۾، هن اسڪول کي هڪ ٻي عمارت ۾ منتقل ڪيو ويو. هن وقت، انهيءَ اسڪول ۾ ٻن هزارن کان مٿي ڇوڪريون -تعليم- پرائي رهيون آهن.
پتافي
تاريخ ۽ پاڙا
سنڌ جون چند ذاتيون ڪتاب ۾ لکيو ويو آهي ته پتافي قبيلي جو ڳوٺ لنڊ پتافي هو، سرداريءَ جي پڳ قندراڻي قبيلي تي هئي. هن وقت پڳ گلواڻي پاڙي جي پتافين تي آهي، جنهن جو سردار احمد علي سان پتافي آهي. مرزا قليچ بيگ ”قديم سنڌ، ان جا مشهور شهر ۽ ماڻهو“ (ص 303) ۾ لکيو آهي ته پتافي، ڪورائي بلوچن جي هڪڙي شاخ آهن، هنن جو ڏاڏو ڪورائي بن مير جلال خان هو، دستي ۽ ٻڍاڻي به انهيءَ شاخ جون ڦريون آهن. هي سنڌ ۾ ميرپور ماٿيلي ۽ اُٻاوڙي طرف رهندا آهن، اڪثر سرائڪي ڳالهائين ٿا. مولائي شيدائيءَ جي ڪتاب ”تاريخ بلوچستان“ (ڇاپو 1941، ص 28) ۾ گورچاڻين جا يارهن پاڙا ڄاڻايل آهن، جن مان هڪ پاڙي جو نالو ”پتافي“ آهي. يعني پتافي، گورچاڻي ”رند“ آهن. انهي ساڳئي ڪتاب ۾ پتافي خاندان، ذات، قبيلي يا شاخ جون هيٺيون ڦريون لکيل آهن:
حوالا
زمرو:بلوچ قبيلا
رجز
رجز ___(Rajiz):
رجز عربي شاعريءَ جو قسم آهي، عرب لڙائيءَ دوران بهادريءَ سان وڙهڻ واري لاءِ رجزيه شاعري ڪندا هئا. سنڌيءَ ۾ رجزيه شاعري، پڻ جنگين جي حوالي سان ڪئي وئي، سمن ۽ سومرن جي دورن ۾ رجزيه شاعريءَ جا ڪيترا مثال ملن ٿا. مثال طور: دوري پڙ کڻايو پنج سو جربين گهاڙيا، ڪوڏاريا، کاهبون، خوب کڻين.
راشد مورائي
راشد مورائي (Rashid Morai)، اصل نالو سيد راشد علي شاھ، 5 مارچ 1944ع ۾ ڳوٺ جوڙالو تعلقو مورو ضلعو نوشهروفيرزو ۾ ڄائو. پاڻ شاعر، ليکڪ ۽ اُستاد هيو. هن 24 مارچ 2014ع ۾ وفات ڪئي
تصنيفون
سندس مشهور ڪتابن ۾ : سنڌڙيءَ جو سودو (1970)، مهنديءَ سندا گيت (1986) ۽ دل جو شهر (1993) آهن ۽ لک ڀڳ 50 ڪتاب اڃا به ڇپائيءَ جي مرحلي ۾ آهن.
ايوارڊ
He received several awards like: Marvi Academy Medal, Latif Award, Sindhi Adabi Sangat Award etc.
وفات
راشد مورائي 24 مارچ 2014ع ۾ گذاري ويو
چوئا سعيدان
چوئا سعيدان شاھ يا چوئا سعيدان شاھ :  پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي چڪوال جو ھڪ شھر ۽ ساڳي نالي سان ھڪ تحصيل جو صدر مقام آهي جيڪو چڪوال شھر جي ڏکڻ طرف 35 ڪلوميٽرن جي فاصلي چڪوال-کيوڙہ روڊ تي واقع آھي. شھر جو اھو نالو سعيدان شاھ شيرازي جي نالي تان پيو. چوئا يا چوآ جي معني پاڻي جو چشمو آھي ۽ سعيدان شاھ ھڪ نالي وارو مسلمان بزرگ ھيو جنھن اتي قيام ڪيو ۽ ھن وقت ان جي مزار شھر جي مرڪزي بازار ۾ آھي.
رجائيت
رجائيت (Optimism) يا اميد پرستي هڪ نظريو آهي، جنهن مطابق هيءَ دنيا سڀني امڪاني دنيائن کان بهتر آهي ۽ هيءَ ڪائنات باطل تي حق کي غالب ڪندي آهي. ادبي دنيا ۾، شين يا واقعن کي روشن ڏسڻ ۽ مستقبل جي باري ۾ اميدپرستي ڏيکارڻ واري نقطه نظر کي ’رِجائيت‘ چيو ويندو آهي. جنهن اديب جي لکڻين ۾ رِجائيت هوندي آهي ان کي رجائي چيو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:زندگي جو فلسفو
ابو القاسم نمڪين
ابوالقاسم اڪبر بادشاھ جي دور ۾ مختلف وقتن تي سبيءَ کان بکر ۽ سيوهڻ تائين جاگيردار ۽ حاڪم ٿي گذريو آهي. هو طاقتور سپھ سالار جي حيثيت ۾ سڃاتو وڃي ٿو. هن سبيءَ جو قلعو پني قبيلي جي پٺاڻن سان جنگ ڪري فتح ڪيو. قره بيگ جي وفات بعد کيس سيوهڻ، بکر، اوٻاوڙي ۽ گنجابي جي جاگير ملي. روهڙي ۽ سکر جي وچ تي بکر ڀرسان هڪ پُر فضا پھاڙي کي هموار ڪيو، اتي ويھي فيصلا وغيره ڪندو هو، اهو ٿلھو ”صفہ صفا“ جي نالي سان مشھور ٿيو. کيس علم ادب جو تمام گهڻو شوق هو ۽ هڪ ڪتاب ”منشات نمڪين“ نالي لکيائين. ابوالقاسم نمڪين 1018ھ/1609ع ۾ وفات ڪري ويو، سندس آخري آرامگاھ بہ ”صفہ صفا“ روهڙيءَ ۾ آهي ۽ ان ٽڪريءَ تي سندس اولاد جون بہ قبرون آهن. ڪي ماڻهو ان کي ”ستين جو آستان“ بہ سڏيندا آهن، پر اهو غلط آهي.
رباعي
رباعي (انگريزي: Rubaʿi) چئن سٽن واري شعر کي چيو ويندو آھي. رباعي عربي ٻولي جي لفظ ”ربع“ مان نڪتل اھي، جنھن جي معنيٰ آھي چار. رباعيءَ جي صنف ۾ چار سٽون ھونديون اھن. رباعيءَ ۾ پھريون ٻہ سٽون ۽ چوٿين سٽ ھم قافيہ هونديون آهن. رباعي هڪ خاص وزن "مفعول مفاعيلن مفاعيلن فعل" ۾ لکي ويندي آهي. هن وزن کان علاوه ٻئي ڪنهن وزن ۾ لکيل چئن سٽن وارو شعر راباعي نہ پر قطعو يا چئو سٽو چئبو. عمر خيام جون رباعيون مشھور اھن. جيڪي فارسيءَ ۾ چيل اھن. انھن جو ترجمو مرزا قليچ بيگ، واصف، احسن، بشير سيتائي ۽ شفقت حسين وڌو ڪيو آھي. استاد بخاري جون رباعيون سنڌي شاعري جو سرمايو آهن.
حوالا
زمرو:شاعري زمرو:فارسي ادب
354ع
ڊسمبر
زمرو:354ء زمرو:چوٿين صدي زمرو:سال
شاھ سلام الله
شاھ سلام الله: شاھ عنايت شهيد جو ٽيون فرزند هو، سندن ولادت سنه 1130هه ۾ يعني شاهه عنايت جي شهادت واري سال ٿي، ان وقت سندن عمر مهينو سوا هئي، انيس المساڪين ۾ آيل آهي ته ” جڏهن صوفي صاحب جي شهادت جو وقت ويجهو آيو ته تڏهن  پاڻ اندر صوبلي ۾ ويا ته ان وقت شاهه سلام الله پينگهي ۾ ستل هو، سندن ڀرسان بيهي پنهنجو تاج مبارڪ لاهي سندن سيراندي رکيائون ۽ پنهنجي گودڙي پڻ سندن پاسي ۾ رکيائون. شاهه سلام الله جڏهن پندرهن سورهن ورهين جا ٿيا ته ٺٽي وڃي شاهه عبداللطيف ٺٽوي سان مليا، جنهن کين الله واري واٽ ڏسي، پوءِ اتان موٽي ميرنا پور آيا، جتان بنان ڪنهن کان موڪلائڻ جي سير سفر تي نڪتا،  ڪجهه  فقير به سندن پويان هلندا رهيا، تان جو رياست خيرپور ۾ ڏير آوريءَ واري ڀٽ تي اچي ويهي رهيا، اها ڀٽ روهڙيءَ کان اٽڪل هڪ سئو ڪلو ميٽر اوڀر طرف ناري جي ويجهو آهي، 12 ورهيه اتي رهي رياضتون ڪيائون، پوءِ هاڻوڪي  تجل شريف واري هنڌ آيا. جڏهن سندن وصال جو وقت ويجهو آيو، تڏهن پنهنجن مريدن کي چيائون ته ” اسان کي هتي دفن ڪجو“ اسان جا عزيز ااسن جا لاش ميرانپور کڻائي ويندا پر اسان جو روح هتي هوندو، يعني گڏ ميرانپور ۾ سڏ تجل ۾، سندن وصال 1183هه ۾ ٿيو، مريدن وصيت موجن کين اتي دفن ڪيو، پر ٿوري عرصي کانپوءِ سندين عزيز لاش ڪڍي ميران پور کڻي ويا، مير سهراب خان ٽالپر والي خيپور سندن وهڻ واري هنڌ ( ٿلهي) جي مٿان قبول ٺهرايو، ان ٿلهي تي صوفي صاحب جا ويس ۽ حال ڌاڳا رکيل هئا، هر سال تجل ۾ 25 کان 27 ذوالحج تئاين ميلو لڳندو آهي، جتي هزارين عقيدت مند اچي حاضر ٿيندا آهن.
بخمل
''بَخمَل هڪ قسم جو ريشمي ڪپڙو. سادو ريشمي ڪپڙو، جنهن جي هڪ طرف بَجِ واري ٻُر هوندي آهي. هن ڪپڙي کي ”پِلَش“ جي انگريزي نالي سان سڏيندا آهن. گل جي هڪ قسم کي به بخمل چئبو آهي.''
حوالا
زمرو:ڪپڙي جا قسم
رجعت پسند اديب
رجعت پسند اديب (Conventional Writer) پراڻن خيالن وارو يا قدامت پسند اديب. رجعت پسند، تبديليءَ، جدت ۽ جديدت جا مخالف هوندا آهن، هنن کي ساڄي ڌُر وارا اديب سڏيو ويندو هو.
1180ع
ڊسمبر
زمرو:1180ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
اسين ۽ اوھين
هيءُ ڪتاب فيض محمد سومري جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز ۽ ڪچي جلد واري هن ڪتاب ۾ 62 صفحا آهن ۽ قيمت هڪ رپيو 8 -آنا- ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، -پاڪستان- هيرالڊ پريس ڪراچيءَ مان 1952ع ۾ ڇپيو.
معصوم شاهه جو منارو
thumb|معصوم شاھ جو منارو ٿورو پرڀري ڏيک کان مير معصوم شاهه جو منارو سکر، سنڌ ۾ واقع هڪ قديم عمارت آهي جنهن کي سنڌ جي نامورمورخ، قادرالڪلام شاعر، طبيب،ڪتبه نويس، بکر جي سلطان محمود خان ۽ مغل شهنشاهه جلال الدين اڪبر جي امير مير معصوم شاھ بکري (پيدائش:944ھ - وفات: 1014ھ) تعمير ڪرايو ۔