cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عرب ليگ
عرب ليگ جنھن جو رسمي نالو ليگ آف عرب اسٽيٽس آھي 1945 ۾ قائم ٿي. ان جو مقصد يورپ ملڪن کان آزادي حاصل ڪندڙ عرب ملڪن جي گڏيل مفاد لاءِ ڪم ڪرڻ ھيو. ان تنظيم جو بنياد وجھندڙ رڪن مصر، عراق، اردن، شام، سعودي عرب، لبنان ۽ يمن ھيا. جنھن بعد وڌيڪ 15 ملڪ ان ۾ شامل ٿيا. جن جا نالا آهن: الجيريا، بحرين، ڪومورو آئلينڊز، جبوتي،ڪويت، لبيا، ماريطانيہ، مراڪش، اومان، فلسطين، قطر، تيونس، يونائيٽيڊ عرب امارات، صوماليا، سوڊان. ان جو مستقبل صدر مقام مصر جي شھر قاھرہ ۾ آھي. اھا عرب اتحاد ۽ سھڪار جي لاء ھڪ سيڪيولر تنظيم آھي. اھو فورم عرب ملڪن جي پنھنجي سياسي، قانوني، سلامتي، آمدورفت، رابطن جي ذريعن، معاشي ترقي ، سماجي ۽ ثقافتي معاملن متعلق سمورن مسئلن کي حل ڪرڻ لاء آھي. ان جو سڀ کان وڏو آفيسر آن جو سيڪريٽري جنرل ھوندو آھي ۽ سڀ کان وڏي اختياري ان تنظيم جي ڪائونسل آهي جيڪا رڪن ملڪن جي نمائندن تي مشتمل ھوندي آھي. عرب ليگ جو اجلاس سال ۾ ٻہ دفعا ٿيندو آهي جنھن ۾ ملڪن جا سربراهه شريڪ ٿيندا آهن. ھن تنظيم ذريعي اتحاد ھجڻ باوجود عرب ملڪن ۾ پاڻ ۾ معاشي نابرابري، سياسي تشڪيل ۽ نظرياتي اختلافن ۽ سربراھن جي پاڻ ۾ ذاتي اختلافن سبب نفاق موجود آهي. مصر جڏهن عرب ليگ ۾ سيڪيولر خيال واري جمال عبدالناصر جي سربراهي ۾ حاوي ھيو تہ سعودي عرب 1962 ۾  اسلامي ملڪن جي ھڪ وڏي اتحاد جو بنياد وڌو ۽ بعد م مصر کي عرب ليگ مان اسرائيل سان  1979 ۾ امن معاهدو ڪرڻ جي ڪري نيڪالي ڏني وئي ۽ 1987 ۾ ان جي رڪنيت وري بحال ڪئي وئي جيڪو عرب ليگ ۾ موجود نفاق جو ھڪ مثال آهي. 1990 ۾ عراق جو ڪويت تي حملو پڻ نفاق جو ھڪ ٻيو مثال آهي. انھن حضرت علي جي خليفي ٿيڻ جي حمايت ڪندڙن ۾ ھئا. انھن عباسين جي بنو اميہ وارن جي خلاف انقلاب جي پڻ حمايت ڪئي.
ملڪن جي رڪنيت جون تاريخون
(1979 کان 1989 تائين ان جي رڪنيت معطل رھي)
23 ذوالحج
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ذوالحج
ماورائي عدالت قتل
ماورائي عدالت قتل ان قتل کي چيو ويندو آھي جيڪو ڪوئي حڪومتي ادارو غير قانوني طور تي ڪري۔ اھي ملڪ جن ۾ ماورائي عدالت قتل بڪثرت ٿيندا آھن انھن ۾ شام،عراق،افغانستان،پاڪستان سان گڏ ڏکڻ آمريڪا ۽ آفريڪا جا بيشمار علائقا شامل آھن۔
زمرو:دھشتگردي زمرو:رياستي دھشتگردي زمرو:سياست
آغا حامد علي احمد زئي
آغا حامد علي احمد زئي ولد آغا محمد ابراهيم. سندس پيدائش 11 آڪٽوبر 1936ع تي حيدرآباد شهر ۾ ٿي. سنڌي پرائمري استاد ٿيو، پر پوءِ ماستري ڇڏي حڪمت جا امتحان ڏنائين. انوکي قسم جو شاعر هو. ”انور“ تخلص رکندو هو. دريائي مشاعرو، آفتابي مشاعرو، ماهتابي مشاعرو ۽ انهيءَ قسم جا ٻيا مشاعرا سندس ذوق جي خبر ڏين ٿا. سندس ڪلام جا هيٺيان مسودا اڻ ڇپيل آهن. (1) ’ثمرات بحر‘، (2) ’ثمرات سماء‘، (3) ’لون انور‘، (4) ’ڪليات انور‘، (5) ’حيوانات انور‘، (6) ’طائران انور‘، (7) ’معدنيات انور‘، (8) ’امر انور‘، (9) ’نباتات انور‘، (10) ’خدائي انور‘، (11) ’حشرات انور‘، ۽ (12) ’چار جماعتون‘.
حوالا
زمرو:1936ع جون پيدئشون
ڪاموڪي
ڪاموڪي (انگريزي: Kamoke) پاڪستان جو هڪ انساني آبادڪاري  جو گجرانوالہ ضلعو ۾ واقع آهي.
تفصيلَ
ڪاموڪي جي مجموعي آبادي 167,300 ماڻهن تي مشتمل آهي ۽ 201 ميٽر سطح سمنڊ کان مَٿانهينءَ تي واقع آهي.
حوالا
زمرو:ضلعو گوجرانوالا جا آباد مقام
زائفان
thumb|مونث جي نمائندگي ڪرڻ وارو نشان، جنهن جي باري ۾ چيو وڃي ٿو تہ رومن ديوي وينس جي هٿ آرسي ۽ ڦڻي هئي. مونث، عربي زبان جو لفظ آهي، جيڪو ماديِ جنس (نر جي ضد) جي لاءِ استعمال ڪيو وڃي ٿو. هر اها شئي جيڪا ماديِ جنس جي هجي، مونث چوائي ٿي.
قاعدن ۾ مونث ان لفظ (فاعل، مفعول يا فعل) کي چيو وڃي ٿو جنهن جو استعمال جنس يا ماديِ جنس جي صيغي ۾ استعمال ٿئي. مثال طور لفظ ”محبت”.
ڌر مشاهداتي اُپگرهه
هيٺ ڌر مشاهداتي اپگرهن جي سلسليوار/ منصوبي وار اڻ پوري فهرست ڏجي ٿي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:Earth observation satellites زمرو:سائنس زمرو:ڏور اندريات
وٺو ته ٿر ، نه ته بر
ٿر جي زراعت
''ٿر ۾ زراعت ۽ پوک جو مدار گهڻو ڪري وسڪاري تي آهي. جيڪڏهن برسات وسي ته پوءِ ٻاجھر، تر، مڱ، گوار، ڪورڙ، داليون ، ڇانهيون، گدرا ۽ چڀڙ وغيره ٿين. اهو فصل سڄي ٿر ۽ پارڪر ۾ ٿئي. ڪي وري ڀلين ٻنين کي کيڙي جوئر جو ٻج ڇٽي ڍڪي ڇڏيندا آهن. مٺي، اسلام ڪوٽ، ڏيپلي ۽ ننگرپارڪر جي ڪافي ڳوٺن ۾ کوهن جي پاڻيءَ تي به ڪجهه محنتي هاري پالڪ، سوئا، ميٿي، موري، واڱڻ، ۽ ڀينڊيون پوکين ٿا. پر ٿرپارڪر جو گهڻو ڪري دارو مدار برسات جي پاڻي تي آهي يعني “ وٺو ته ٿر ، نه ته بر ”.''
ٿر ۽ برسات
''ٿر ۾ وسڪاري جي مند پندرهين جون يا ان کان پوءِ شروع ٿئي ٿي. وسڪاري جا اهي ٽي مهينا گهڻو ڪري پندرهين جون کان پندرهين سيپٽمبر تائين ليکيا وڃن ٿا. ٿر جي زراعت ۽ پوکي راهيءَ جو دارومدار گهڻو ڪري مينهنَ تي آهي. برسات پوڻ کان پوءِ هر پاسي ساوڪ ئي ساوڪ ٿي وڃي ٿي. پر جي وسڪارو نه ٿو پوي يا گهٽ مينهنَ پون ٿا ته ان جا اَثر ٿر جي زراعت ۽ پوک تي پوڻ سان گڏوگڏ هتي رهندڙ هر جيوت تي پون ٿا.''
ٿر ۾ سُڪار ۽ ڏڪار
''ٿر ۾ برسات نه پوڻ سبب نه رڳو فصل نٿا ٿين پر گاهه به گهٽ ٿئي ٿو، جنهن جو اَثر وري مال تي پوي ٿو، ڇو جو مال جي ڌڻن جي چاري جي کوٽ ٿي وڃي ٿي. مطلب ته ٿر جي زراعت ۽ اقتصاديات گهڻو تڻو وسڪاري تي ڀاڙي ٿي. اهو ئي سبب آهي جو جڏهن هتي مينهنَ نه ٿو پوي يا گهٽ پوي ٿو ته پوءِ هن علائقي ۾ ڏڪار واري صورتحال پيدا ٿي وڃي.ٿر ۾ مينهنَ گھڻو ڪري اتر واري پاسي کان ايندو آهي. جنهن کي ٻڪرال کنوڻ وارو مينهن چيو وڃي ٿو ته ڪڏهن وري مينهن اوڀر کان اچي وڏڦڙو وسائيندو آهي. ڪڏهن ڪڏهن اولهه کان به مينهن اچي ٿو، جنهن کي “ لاڙي مينهن ” چون ٿا. ٿر ۾ جيڪڏهن 200 ملي ميٽرن کان 300 ملي ميٽرن تائين مينهن وسي ٿو ته ان کي سڪار چيو وڃي ٿو، ڇو جو ان جي نتيجي ۾ زراعت ۽ پوک تي ڏاڍا سٺا اَثر پون ٿا، فصل ۽ گاهه ڀلا ٿين ٿا.''
خليل سلطان
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> خليل سلطان  18 فيبروري 1405ع کان 1409ع تائين ٽرانسڪسيانا جو تيموري حڪمران هو. هو ميران شاهه جو پٽ ۽ تيمور جو پوٽو هو.
سوانح عمري
تيمور جي حياتيءَ ۾، خليل سلطان تيمور جو خاص احسان حاصل ڪيو. هن هندستان ۾ مهم دوران پاڻ کي ممتاز ڪيو ۽ 1402 ۾ فرغانه وادي جي حڪمراني ڏني وئي. 1405ع ۾ تيمور جي وفات تي خليل پاڻ کي سندس جانشين سمجھيو. تيمور جي مقرر ڪيل جانشين پير محمد کي جلدي هٽايو ويو، ۽ خليل سمرقند تي قبضو ڪيو. خليل تيمور جي خزاني کي حاصل ڪيو ۽ چغتائي خان جو ڪٺ پتلي لقب عطا ڪيو جيڪو اڳي هميشه تيمور طرفان چنگيز خان جي اولاد کي ڏنو ويو هو ته جيئن هن جي حڪمراني کي جائز بڻائي سگهجي تيمور جي هڪ شهزادي کي. خليل پڻ هڪ اتحادي، سلطان حسين طيچيود حاصل ڪيو ، جيڪو اڳ ۾ تيمور جي پوٽي جي طور تي تخت تي دعوي ڪري چڪو هو.
ان دوران شاهه رخ مرزا ، جيڪو هرات ۾ حڪومت ڪري رهيو هو، پڻ پنهنجي دعوائن کي دٻائڻ جو فيصلو ڪيو. هن خليل جي خلاف اوڪسس نديءَ ڏانهن وڌيو پر جڏهن خليل جي پيءُ ميران شاهه ۽ سندس ڀاءُ ابوبڪر بن ميران شاهه جي حمايت ۾ آذربائيجان کان مارچ ڪئي ته واپس موٽي ويو. تنهن هوندي به، خليل جي حيثيت ڪمزور ٿيڻ لڳي. هو سمرقند ۾ غير مقبول هو، جتي امير پنهنجي زال شاد الملڪ کي حقير سمجهندا هئا. ان بعد خليل تي ڪافي اثر رسوخ هو، جنهن کيس قائل ڪيو ته هو نام نهاد گهٽ ڄمار جي ماڻهن کي اعليٰ عهدن تي اميرن جي خرچ تي مقرر ڪري. ڏڪار هن کي اڃا به وڌيڪ حقير بڻائي ڇڏيو. هن پنهنجي اڳوڻي مرشد خداداد حسين سان فرغانه وادي ڏانهن موٽڻ جو فيصلو ڪيو، جيڪو انهن جي حمايت حاصل ڪرڻ جي ڪوشش ۾ مغلستان ( اوڀر چغتائي خانن جي سلطنت) ڏانهن ويو. بهرحال، فارسي مؤرخ خواند امير ان جي بدران دعويٰ ڪري ٿو ته خداداد حسين خليل خلاف گهرو ويڙهه شروع ڪئي ۽ کيس قيد ڪري، سندس علائقي سميت اوڀر چغتائي خان شمس جهان (رح 1399-1408) تائين پهچايو. تنهن هوندي به شمس جهان، خداداد حسين کي خليل سان غداري ڪرڻ جي سزا ڏني هئي ۽ خليل کي سندس سلطنت واپس ڏني هئي.
ذاتي زندگي
خليل کي ٽي زالون هيون:
خليل کي چار پٽ هئا:
Ancestors of Khalil Sultan
4. Timur, Timurid Emperor
9. Tekina Khatun
2. Jalal ud-din Miran Shah
10. Hayut Jauni Qurbani
5. Mengli Agha
1. Khalil Sultan
12. Amir Naghday Qongirat
6. Aq Sufi Qongirat
3. Khanzada Begum
14. Jani Beg, Khan of the Golden Horde
7. Shakar Beg
خليل کي ٽي ڌيئرون هيون:
روشني جي پنڌ ۾ (آتم ڪهاڻي)
روشني جي پنڌ ۾ سوڀي گيانچنداڻي جي لکيل آتم ڪهاڻي، جيڪا 2013ع ۾ ڪتابي صورت ۾ ماء پبليڪيشن سکر پاران ڇپائي وئي.
1201ع
ڊسمبر
زمرو:1201ء زمرو:تيرھين صدي زمرو:سال
روشني جي پنڌ ۾ (آتم ڪهاڻي)
حوالا
زمرو:ڪتاب
گال
thumb|300px|گال جو نقشو جڏھن گال واريون جنگون ھلي رھي ھيون.رومي نسل نگاري يا [[ايٿنوگرافي گال کي پنجن حصن ۾ تقسيم ڪري ٿي. جن ۾ بيلگڪ گال، ڪيلٽڪ گال (جيڪو بعد ۾ لگڊونينس صوبي وارو گال بڻيو) ، سيسالپينا گال، ناربونينس گال ۽ ايڪئيطانيہ گال شامل ھئا.]]
گال انگريزيءَ ۾ Gaulلاطينيء ۾ Gallia اولھ يورپ جو هڪ علائقو جنھن ۾ آئرن ايج يا لوھ واري دؤر ۾ ڪيلٽڪ قبيلا رھندا ھئا. ھاڻي ان علائقي ۾ فرانس، بيلجيئم، لڪسمبرگ، سوئيزرلينڊ، اتر اٽلي، نيدرلينڊ ۽ جرمنيءَ جا ڪجھ حصا، جن راين نديء جو اولھ وارو ڪپ شامل آھي، واقع آھن. اھو علائقو 494000 ھم چورس ڪلوميٽرن تي مشتمل ھو.
24 ذوالحج
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ذوالحج
اسلام
فائل:Allah-green.svg
اسلام (Islam) توحيدي مذهب آهي. اسلام هڪ وحدانيت پرست دين آهي جيڪو ابراهيمي دين جو تسلسل آهي اسلام جي پيروڪارن کي مسلمان چئبو آهي.هينئر جيڪڏهن ڏٺو وڃي ته اسلام دنيا جو ٻيو نمبر مذهب آهي.
وَ تَرۡجُوۡنَ مِنَ اللّٰہِ مَا لَا یَرۡجُوۡنَ ؕ (النساء: 104)
”۽ توهين الله ۾ اميد ٿا رکو جا اميد انهن کي نه آهي.“
ان مان خبر پئي ته هڪ شخص جيڪو اسلامي فڪر وارو هجي، اهو هڪ اهڙو انسان هوندو آهي، جيڪو اوندهه ۾ به روشني ڏسندو آهي. هو اتي به اميد ڀريو رهندو آهي، جتي ٻيا ماڻهو اميد ۽ حوصلو وڃائي ويهندا آهن. ان معاملي ۾ اسلام ۾ مايوسيءَ کي حرام سڏيو ويو آهي. قرآن پاڪ ۾ هڪ پيغمبر جي ذريعي اها تعليم ڏني وئي ته:
وَ لَا تَایۡـَٔسُوۡا مِنۡ رَّوۡحِ اللّٰہِ ؕ اِنَّہٗ لَا یَایۡـَٔسُ مِنۡ رَّوۡحِ اللّٰہِ اِلَّا الۡقَوۡمُ الۡکٰفِرُوۡنَ (يوسف: 87)
”۽ الله جي رحمت کان نا اميد نه ٿيو، ڇو ته الله جي رحمت کان ڪافر ئي نا اميد ٿيندا آهن.“
انهيءَ ڪري مسلمانن لاءِ ڪنهن به صورت ۾ اهو جائز نه آهي ته، اهي مايوس ٿي وڃن. ظاهر ۾ ڪيتريون ئي اڻوڻندڙ ۽ غير موافق حالتون هجن، پر ايمان وارن تي فرض آهي ته اهي آخر تائين اميد جو دامن نه ڇڏين. اهو ئي سبب آهي جو اسلام ۾ خودڪشيءَ جي موت کي حرام چيو ويو آهي.
مسلمانن جو عقيدو آهي ته الله سائين قرآنکي فرشته جي وسيلي سان حضرت محمد ص تي نازل ڪيو آهي مسلمانن جي عقيدي موجب خداوند جهڙي ريت سڀني نبين تي وحي نازل ڪئي آهي حضرت محمد ص به ان جي آخري ڪڙي آهن.
تفصيل
لغوي معنيٰ آهي صلح، سلامتي، اطاعت. ظاهري ۽ باطني عيبن کان پاڪ رهڻ. اهو انهيءَ دين جو نالو آهي، جيڪو -الله- پاڪ، سچن رسولن ۽ هادين جي ذريعي انسانن جي هدايت لاءِ موڪليو آهي. انهيءَ جو آخري، مڪمل ۽ مقدس دين اهو آهي، جيڪو قرآن شريف جي شڪل ۾ حضرت محمد مصطفيٰ صلي -الله- عليه وسلم تي نازل ٿيو. شرعي لحاظ سان -اسلام- جو مطلب آهي: خدا جي احڪامن جي، جيئن قرآن شريف ۾ آيا آهن، بنا شڪ شبهي جي دل جي خلوص سان اطاعت ڪرڻ. ٻين لفظن ۾، ڪتاب ۽ سنت جي تعليمات تي عمل پيرا رهڻ -اسلام- آهي. نبي سڳورو صلي -الله- عليه وسلم جيڪا شريعت دائمي هدايت لاءِ کڻي آيو، اها چئن عنوانن جو مجموعو آهي: عقائد، عبادت، معاملات ۽ اخلاق. (1) -بندي- ۽ خالق جي وچ ۾ تعلق واضح ڪرڻ وارا احڪام، جيڪي ذهني ۽ قلبي حالتن سان واسطو رکن ٿا، اهي ”عقائد“ چئبا، ۽ انهن تي ثابت قدم رهڻ کي ”ايمان“ چئبو آهي. (2) -جن- احڪامن جو تعلق -بندي- جي جسم ۽ مال سان آهي، اهي ”عبادت“ آهن: يعني نماز ۽ روزو، جسماني عبادتون آهن، زڪوات مالي ۽ تمدني عبادت ۽ ”حج“ مالي، جسماني ۽ تمدني عبادت. -ان- طرح ڪلمي، نماز، روزي، زڪواة ۽ حج کي -اسلام- جو بنياد قرار ڏنو ويو آهي. (3) جيڪي احڪام، -بندي- ۽ سندس درميان آهن، يا ٻيءَ مخلوق جي -باري- ۾ آهن، انهن کي قانوني حيثيت هجي ته ”معاملات“ جي دائري ۾ اچن ٿا ۽ (4) جيڪڏهن انهن جي حيثيت روحاني نصيحتن ۽ ڀائپيءَ واري هجي ته اهي ”اخلاق“ جي دائري ۾ اچن ٿا. نبي سڳوري صلي -الله- عليه وسلم فرمايو آهي ته ”آءُ فضائل اخلاق جي تڪميل لاءِ آيو آهيان“. پهرئين عنوان کي ”ايمان“ ۽ باقي ٽنهي جو مجموعو ”عمل صالح“ آهن. عمل صالح جا ٽي ڏاڪا آهن: (1) خدا جي اڳيان -بندي- جو اظهار عبديت ۽ -ان- جي احڪامن جي تعميل يعني عبادت؛ (2) بندن ۽ ٻيءَ مخلوق سان ڪاروباري معاملن ۾ الاهي احڪام جي پابندي يعني ”معاملات“؛ (3) بندن ۽ ٻيءَ مخلوق سان محبت ۽ نيڪيءَ وارو ورتاءُ يعني ”اخلاق“. مختصر طرح، ”اسلام“ جي اها وصف، -اسلام- جي مڪمل -ترين- شڪل آهي.
خارجي ڳنڍڻا
http://wwuser.gwdg.de/~mriexin/sasislam.html] - South Asian Islam Links]*
اسلام زمرو:ويبيڪ ڳنڍڻن سان ويب آرڪائيو سانچو زمرو:LCCN سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
پاڪستان ۾ آدمشماري
پاڪستان جي آدم شماري:
غير سرڪاري انگن اکرن موجب 2010ع ۾ پاڪستان جي آباديءَ جو ڪاٿو 180,808,000 جي لڳ ڀڳ لڳايو ويو آهي. پاڪستان دنيا جو ڇهون نمبر ڳتيل آباديءَ وارو ملڪ (برازيل کان گهٽ ۽ روس کان مٿي/ گهڻي آباديءَ) آهي. پاڪستان جي آباديءَ ۾ 1950ع کان 2008ع تائين ڳوٺاڻي سطح تي ستوڻ ۽ شهري آبادي چئوڻ تي وڌي آهي.
پاڪستان ۾ آدمشماري ھر 10 سال کانپوءِ ٿيندي آھي۔ سڀ کان پھريان آدمشماري ورهاڱي جي چئن سال کانپوءِ 1951ع ۾ ھئي ھئي. پوء 1961،1972،1981 ۽ 1998 ۾ ٿي هئي. 1972ع واري آدم ڳڻپ اصل ۾ 1971ع ۾ ٿيڻ واري هئي، پر ڀارت سان جنگ جي سبب ایک ورهيه دير سان ٿي ۽ پوءِ 1991ع جي آدم ڳڻپ سياسي ڳهٽ جي ڪارڻ پٺتي ٿي وئي. پاڪستان ۾ آخری ڀيرو آدم ڳڻپ 1998ع ۾ ڪرائي وئي هئي.
حوالو
زمرو:آباديات پاڪستان زمرو:پاڪستان
ام ڪلثوم (مصري ڳائڻي)
اُم ڪلثوم 4 مئي 1904ع ۾ مصر جي ڳوٺ تميزيحرا ۾ ڄائي. ننڍپڻ کان کيس ڳائڻ جو بيحد شوق هو. سندس والد -امام- کيس قرآن شريف پڙهايو ۽ 12 سالن جي عمر ۾ هوءَ حافظ قرآن بڻي. سورنهن سالن جي عمر ۾ هن کي قاهره ۾ ابو لالا محمد ۽ ذڪريا احمد پاڻ سان گڏ ڳائڻ جي آڇ ڪئي. اهي ٻئي پنهنجي وقت جا تمام وڏا گائڪ هئا. 1923ع ۾ کيس باقاعده دعوت ملي. قاهره ۾ هن پنهنجي فن جو بهترين مظاهرو ڪيو ۽ اوارڊ حاصل ڪيو. اتي سندس ملاقات وڏي شاعر احمد رامي سان ٿي، جنهن هن لاءِ 137 گيت لکيا. هن شاعر کيس فرانس ۾ به متعارف ڪرايو. ساڳئي وقت مشهور ڪمپوزر اِل ڪسايحي سان به سندس ميل ميلاپ ٿيو، جنهن کيس عربي ٿيٽر ۾ متعارف ڪرايو. 1932ع ۾ هن مشرق وسطيٰ جو دورو ڪيو، جنهن دوري ۾ هوءَ دمشق -بغداد-، بيروت ۽ ٽريپوليءَ وئي. 1948ع -جمال عبدالناصر- سان تمام ويجهو ٿي، جيڪو اڳتي هلي مصر جو صدر بنيو. جلد هيءَ عرب جي قوم پرست ڳائڻن واري انجمن ۾ شامل ٿي ويئي ۽ هن -جمال عبدالناصر- جي نظرين کي عوام تائين ڳائڻ وسيلي پهچايو. ام ڪلثوم ايتري حد تائين مقبول وئي، جو، جڏهن مهيني ۾ هڪ ڀيرو هوءَ ريڊيو تي ڳائيندي هئي، ته سندس ڪلام کان پوءِ سرڪاري ايجنڊائون نشر ڪيون وينديون هيون، ڇو ته مهيني جي هر پهرين خميس تي هوءَ ريڊيو تي ڳائيندي هئي. ۽ ماڻهن جا حشام گهٽين، هوٽلن ۽ تفريح گاهن ۾ کيس ٻڌڻ لاءِ آتا هوندا هئا. اتي ڪو به پيغام ماڻهن تي بيحد اثر ڇڏيندو هو. هي ڪلاڪن جا ڪلاڪ ڳائيندي هئي. سندس ڪلام ۾ پيار محبت ۽ قومي ٻڌيءَ جا ويچار هوندا هئا. هن ڳائڻ کان سواءِ اداڪاريءَ ۾ حصو ورتو. 1953ع ۾ هن هڪ ڊاڪٽر حسن اِل هفنوئي سان شادي ڪئي، جنهن ۾ شرط رکيل هو ته هوءَ جڏهن به چاهيندي ته کانئس طلاق وٺي سگهندي. کين ڪو به اولاد نه ٿيو. 1967ع ۾ هو Nephritis جي بيماريءَ ۾ وٺجي ويئي. ام ڪلثوم نيل جي محل ۾ آخري دفعو 1972ع ۾ ڳاتو. کيس سرڪاري طور علاج لاءِ -آمريڪا- به موڪليو ويو، پر 1975ع ۾ هي عظيم آواز دنيا کي هميشه لاءِ ڇڏي ويو. سندس وفات 3 فيبروري 1975ع تي قاهره جي اسپتال ۾ ٿي. سندس جنازي ۾ اٽڪل 65 لک ماڻهن شرڪت ڪئي. هن جي گائڪي جي انداز نه رڳو عرب دنيا کي متاثر ڪيو، پر مغرب وارن به سندس ڳائڻ جي انداز کي پنهنجو ڪيو. ام ڪلثوم جون ڪيتريون ئي ڪيسٽون مارڪيٽ ۾ آيون، جيڪي ماڻهو اڄ ڏينهن تائين وڏي شوق سان ٻڌن ٿا.
حوالا
زمرو:1975ع جون فوتگيون
داردي ٻوليون
داردڪ ٻولين (Daadirik bboliyoon) جو بنياد پئشاچ لوڪن وڌو، جن ڪشمير، پنجاب ۽ سنڌ ۾ اچي بيٺڪون وڌيون. پراڪرت گرامر جوڙيندڙ مارڪڻڊيا، جنهن ڄاڻايو آهي ته سنڌ ۾ ’وراچڊ اپڀرنش‘ چالو هئي (جا ڦري هاڻوڪي سنڌي ٻولي ٿي آهي)، تنهن هيئن به لکيو آهي، ته سنڌ ۾ ٻي ٻولي ’وراچڊ پئشاچي‘ به چالو هئي ۽ گهڻو زور هن حقيقت تي ڏنو اٿس، ته وراچڊ پئشاچي جو مکيه نمونو ’ڪيڪيا پئشاچي‘ هو. هيمچندر آچاريا پنهنجي ٺاهيل ’هيم وياڪرڻ ‘ ۾ ’چوُلڪا پئشاچي‘ جو به ذڪر ڪيو آهي. انهيءَ ريت ڄاڻ ملي ٿي، ته پئشاچي جا جملي ٽي نمونا هئا. اهي ٽيئي ڦري هاڻوڪيون ’داردڪ ٻوليون‘ ٿيون آهن.
ڪيڪيا پئشاچي
ڪيڪيا جو پرڳڻو، جنهن جو ذڪر اڳيئي ڪيوويو آهي، سو هاڻوڪي ديري اسماعيل خان ۽ ديري غازي خان کان وٺي ملتان جي حدن تائين هو. ملتان وارو پاسو ’سؤوير‘ سڏبو هو ڪيڪيه ۽ سؤوير ٻئي ڀائر هئا، تنهنڪري سندن انهن ٻنهي پرڳڻن جي ٻولي ساڳي هئي. انهن پرڳڻن ۾ پئشاچن بيٺڪون وڌيون، ته اتي جي پراڪرت ’ڪيڪيه پئشاچي‘ سڏجڻ ۾ آئي، جنهن مان هاڻوڪي ’لهندا‘ٻولي يعني پنجاب جي الهندي طرف جي ٻولي پيدا ٿي آهي، جا پنجاب جي اتر- الهندي ڏي ديري غازي خان، ديري اسماعيل خان ۽ ميانوالي تائين، ۽ پنجاب جي اتر- اڀرندي ڏي بهاولپور رياست جي حدن کان وٺي مانٽگومري (ساهيوال)، پنجاب واري گجرات ۽ ڪشمير طرف پيرپنجل واري گهاٽ تائين ڳالهائڻ ۾ اچي ٿي. اها ملتان ڏي ’ملتاني‘ ۽ بهاولپور ڏي ’بهاولپوري‘ سڏجي ٿي. اهو سڄو ٻروچڪو ملڪ آهي، پر ايڏهين ڪيترا پنجابي هندو به اها ٻولي ڳالهائيندا آهن، تنهنڪري پٺاڻ ۽ ٻيا ’لهندا‘ کي ’هندڪي‘ يعني هندن جي ٻولي به سڏيندا آهن.
سنڌيءَ جو سرائڪي ۽ داردڪ ٻولين سان لاڳاپو
صدين کان سنڌ، پنجاب ۽ ڪشمير جا رهاڪو هڪٻئي سان گهڻو لڙهه وچڙ ۾ آيا آهن، ۽ خود ڪشمير وارو پاسو، پنجاب سميت، ڪيترو وقت سنڌ جي حڪومت هيٺ ٿو، تنهنڪري سنڌيءَ جو انهن ٻولين سان ججهو ناتو ٿيو آهي. اڄ به ڏسو ته سنڌي ٻولي سنڌ جي اتر ڏي اُٻاوڙي طرف سرائڪي يا اُڀي جي ٻوليءَ جو نمونو اختيار ڪندي، بهاولپور ڏي به اهو ئي بيک ڌاريندي، ملتاني ٻوليءَ سان وڃي گڏي آهي، ۽ ملتاني، لاهور ۽ امرتسر طرف، اَڻلَکي طرح ڦرندي وڃي پنجابيءَ سان گڏي آهي، جنهنڪري ائين چئي سگهجي ٿو، ته سرائڪي ٻولي ڄڻ ته وچون ڏاڪو يا وچ واري ڪڙي آهي، جا سنڌيءَ کي پنجابيءَ سان ڳنڍي ٿي، ۽ پنجابي ٻولي اتر ڏي ڪشميريءَ سان وڃي گڏي آهي. انهيءَ ريت سنڌ کان وٺي ڪشمير تائين ٻولين جا پاڻ ۾ ڪڙو ڪڙي سان ڳنڍيو پيو آهي. ٻولين جي انهيءَ ناتي مان اهو به سمجهي سگهجي ٿو، ته آڳاٽا پئشاچ لوڪ اهائي واٽ وڍي آيا هئا يعني ڪشمير کان پنجاب ۽ باهولپور ۾ بيٺڪون وجهندا، ۽ پوءِ سنڌ ۾ پنهنجا ماڳ جوڙي اچي ويٺا هئا. هن وقت جيتوڻيڪ انهن سڀني هنڌن جون ٻوليون پنهنجي پنهنجي نموني آهن، ته به اُچارن ۽ نحوي بناوت (Grammatical formation) ۾ هڪٻئي سان گهڻيون مشابهت رکن ٿيون. اهي ڳالهيون مناسب هنڌن تي کولي ٻڌائبيون. انهن جي پڪي يادداشت ضميمي ٻئي ۾ ڏني ويئي آهي. هتي رڳو چئن مکيه ڳالهين جو ذڪر ڪجي ٿو.
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:ڀارت زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ زمرو:ٻوليون زمرو:سنڌي ٻولي زمرو:لسانيات
انور احمد خان مھر
انور احمد خان مهر ولد شاهنواز خان مهر 16 نومبر 1951ع ۾ ڳوٺ -تماچاڻي- ضلعي سکر ۾ ڄائو. هو ايم. اي سان گڏ ايل ايل بي آهي، پر پيشي جي لحاظ کان زميندار آهي. 2002ع وارين چونڊن ۾ ايم. پي. اي چونڊيو هو. -ان- کان اڳ 1979ع 1983 ۽ 1987ع ۾ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر پڻ رهيو. 2006ع ۾ ٽيننسي ايڪٽ ۾ ترميمن جي سفارش لاءِ جوڙيل خاص ڪميٽيءَ جو ميمبر هو. هن 2008ع ۾ پ پ جي -ٽڪيٽ- تي شڪارپور جي -تڪ- پي -ايس- 2 مان چونڊ کٽي ۽ هن وقت گهرو معاملن بابت -اسيمبلي- جي ڪميٽيءَ جو چيئرمئن پڻ آهي.
1202ع
ڊسمبر
زمرو:1202ء زمرو:تيرھين صدي زمرو:سال
قمبر شهدادڪوٽ
هي نئون ضلعو لاڙڪاڻي ضلعي کي ٽوڙي ٺاهيو ويو .هن ضلعي کي ٺاهڻ واري جدوجھد ۾ قمبر جا چار ماڻهو شهيد ٿيا هئا جن ۾ استاد مدد علي مگسي، ناصر راجپوت عمر 16 سال، عبدالفتاح تنيو عمر 13 سال، رياض حسين ٻرڙو عمر 19 سال شامل آهن. هن ضلعي ٺاهڻ جو اعلان ان وقت جي سنڌ جي وزيراعليٰ ارباب غلام رحيم 12 ڊسمبر 2004 تي ڪيو هو.
اليگزينڊر چيخوف
اليگزينڊر پاولووچ چيخوف (Алекса́ндр Па́влович Че́хов (22 آگسٽ 1855 ۾ ڄائو 29 مئي 1913 ۾ وفات ڪئي) روس جو ناول نگار، ڪھاڻيڪار، مضمون نويس ۽ جنم ڪٿا لکندڙ اديب ھيو ۽ مشھور روسي اديب انٽون چيخوف جو وڏو ڀاءُ ۽ مخائيل چيخوف جو پيءُ ھيو. ٽيگنروگ ۾ پيدا ٿيندڙ ھن اديب 1875 ۾ ان اباڻي شھر مان گريجوئيشن پاس ڪندي سلور ميڊل حاصل ڪيو ۽ پوء ماسڪو اسٽيٽ يونيورسٽي مان طبعيات ۽ رياضي جي شعبي مان پڻ گريجوئيشن ڪئي. تعليم پوري ڪرڻ بعد 1882 ۾ ٽيگنروگ جي ڪسٽم جي کاتي ۾ ملازمت حاصل ڪيائين جتي 1885 تائين مقرر رھيو پوء سندس بدلي سينٽ پيٽرز برگ ۽ نوووروسيسڪ 1886 ٿي ۽ ساڳي سال کيس اوڊيسا اخبار ۾ ھڪ سنسني خيز ڪھاڻي لکڻ تي برطرف ڪيو ويو جنھن ۾ ھن ڪسٽم کاتي جي آفيسرن لاء بدشد لکيو هو. ننڍي عمر ۾ شادي ڪئي ھئائين ۽ 1888 ۾ سندس زال وفات ڪئي ۽ پوء ٻارن جي سنڀال لاء رکيل ملازم نٽاليا سان شادي ڪيائين جنھن مان کيس ميخائيل چيخوف پيدا ٿيو جيڪو مشھور روسي اداڪار ھيو . سندس ڀاءُ انٽون چيخوف مطابق اليگزينڊر ذھين ھيو پر سندس شراب نوشي جي عادت جي ڪري گھڻو لکي نہ سگھيو. 1913 ۾ ڳلي جي ڪينسر ڪري وفات ڪيائين ۽ کيس سينٽ پيٽرز برگ جي وولڪوف قبرستان ۾ دفنايو ويو.
قمبر شهدادڪوٽ
زمرو:سنڌ جا ضلعا
اليگزينڊر چيخوف
حوالا
زمرو:1855ع جون پيدائشون زمرو:1913ع جون فوتگيون
جمشيد ٽائون
جمشيد ٽائون ڪراچي ۾ 2001 م لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ 2001 تحت قائم ٿيل شھري حڪومت جي نظام م ڪراچي جي پنج ضلعن کي ختم ڪري 18 ٽائون قائم ڪيا ويا ھيا  انھن م ڪراچي سائوٿ ضلعي جي علائقي مان جمشيد ٽائون جوڙيو ويو هو. 2013 م سنڌ حڪومت سنڌ م لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ 2001 کي منسوخ ڪري نئون قانون سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ 2013 لاڳو ڪري شھري حڪومت جي نظام کي ختم ڪري پراڻا ضلعا بحال ڪندي 18 ٽائون ختم ڪري ڇڏيا. ساڳي وقت ڪراچي ايسٽ ضلعي کي ٽوڙي ڪورنگي ضلعو ٺاھي ختم ڪيل جمشيد ٽائون جو علائقو ضلعي ايسٽ م شامل ڪري ان جي جمشيد ڪواٽرز سب ڊويزن ۾ تبديل ڪري ڇڏيو. جمشيد ٽائون 100 سيڪڙو شھري علائقي تي مشتمل ھيو ان جي ورھاست 13 يونين ڪاؤنسلن ۾ ٿيل ھئي. 2013 م ٽائون جي خاتمي بعد انھن يونين ڪائونسلن جي ٿوري ڦيرڦار ڪري انھن کي يونين ڪاميٽين م تبديل ڪيو ويو ۽ يونين ڪاؤنسلن جو درجو صرف ٻھراڙيءَ جي علائقن لاء مخصوص ڪيو ويو.
تاريخ
جمشيد ٽائون جو پراڻو نالو جمشيد نسيروانجه مهتا هو جيڪو 1922 ۾ پهريون ڪراچي جو ميئر مقرر ٿيو هو. ھن ٽائون جي تاريخ 2001 کان 2013 واري عرصي تي مشتمل آهي. ان وقت جي بلدياتي دؤر ۾ ھن ٽائون م سياسي غلبو ايم ڪيو ايم جو ھيو.
معيشت
هتي طارق روڊ،ڀوجا ائير لائن،طباني،اي آر ٽي ٽي ء وڏا تعليمي ادارا موجود آهن.جيڪي هن ٽائون جي پي اي سي ايچ ايس ۾ موجود آهن.هتي ئي سنڌ مسلم سوسائٽي آهي.
ڪانگ
اَلُ ڪانءُ
جيئن ته ڪانءُ جي ٻَچي جو وات پنهنجي قَد بُت جي حساب کان وڏو ٿيندو آهي ۽ هر وقت پنهنجي آکيري مان ڪنڌ ڪڍيو ڪان ڪان پيو ڪندو آهي، تنهنڪري وڏو وات ڦاڙي اجايون رڙيون ڪندڙ کي طنز جي طور تي ”ال ڪانءُ“ چوندا آهن.
ڪانءُ عاشقن جو پسنديده پکي
ڪانءُ يا ڪانگ ڪارو آهي، ڪوجهو آهي، پر سنڌ سميت ننڍي کنڊ ۾ عاشقن ۽ شاعرن کي ڏاڍو پيارو آهي. ڇو جو اهو سِڪ جو سَنديشو کڻي اچي ٿو. اُن ڪري سنڌ ۾ عاشقن جو وٹندڙ پکي آهي. اسان وٽ ڪانگ ٽان ٽان ڪري تہ اُن جو مطلب اهڙن مهمانن جي اچڻ ورتو ويندو آهي جن جي آئي مَن سَرهو ٿئي. ڪانءَ جي اهڙي نموني جي ٽان ٽان کي ڪانءُ لَنوڻُ بہ چيو ويندو آهي. مطلب تہ اسان وٽ ڪانگ کي پيار جو قاصد سمجهيو ويندو آهي، تنهنڪري قُرب ڀري ڪانگل کي اُڏائڻ بدران اسان وٽ اُن جو آڌر ڀاءُ ڪيو ويندو آهي. آءُ ڪانگا ڪر ڳالھہ مون سان مون پِرين جي. جيسين انگريزن ٽپال ۽ تار کاتو شروع نہ ڪيو هو، تيسين تائين موملون خاص ڪري ڪَڇ ڀُوڄ، جوڌ مڪران جون، نياپا موڪلڻ لاءِ ڪاڪ جا ڪانگ اُڏائينديون هُيون ۽ سدا سهڻا راڻا پنهنجي دل، جِگر جا ٽُڪرا ۽ آخري نشانيون موڪلڻ لاءِ ڪانگ جي مدد وٺندا هئا. ائين اسان وٽ ڪانگ عشق جا نياپا کڻي اچڻ لاءِ مشهور آهي.آءُ ڪانگا تو ڏيان ڪڍي جان جگر جيرو،
ته مَن پُڇن هڪ ڀيرو، تہ هيءَ قرباني ڪنهن ڏني. ڪانگ نہ رُڳو سنڌ پر سڄي ننڍي کنڊ (برصغير) ۾ پڻ ڳايو وڃي ٿو:
ڪاگا سڀ تن کائيو،
چُچُن کائيو ماس، دو نينا مت کائيو،
انهين پيا ملن ڪي آس.
ڏور اوڀر مُلڪن ۾ ڪانگ کي ڪِنو پکي سمجهيو وڃي ٿو
سنڌ جي اُبتڙ فار ايسٽ يعني ڏور اوڀر مُلڪن ۾ وري ڪانگ کي پسند نٿو ڪيو وڃي ۽ اِن کي ڪِنو پکي سمجيو وڃي ٿو. چين ۾ مائوزي تنگ جي مُهم هيٺ وڏي پئماني تي ڪانگن، جِهرڪين ۽ ڪوئن کي اُن وقت جي چين جي حڪومت ۽ عوام گڏجي مارڻ شروع ڪيو، ڇو جو سندن خيال موجب اِهي پکي ۽ جانور گندگي ڪن ٿا، فصلن کي نُقصان رَسائين ٿا ۽ بيماريون پکيڙين ٿا وغيره.
ملائيشيا ۾ ڪانگ مارڻ جي مُهم
چين وانگر ڪانگن سان ساڳي جُٺ ملائيشيا ۾ پڻ آهي. اُتي بہ ڪجھہ سالن کان وري نئين سِر ڪانگ مارڻ جي مهم هلائي پئي وڃي، جنهن ۾ شهر جا ماڻهو هفتي اندر هزارين ڪانگ ماري ڍير ڪري ڇڏيندا آهن. ڪيترائي سال پهرين ملائيشيا جي ڪُجھہ شهرن ۾ ڪانگ مارڻ جي هڪ وڏي مُهم هلائي وئي هئي، اُن مُهم دوران ڪوالالمپور واري علائقي ۾ ڪوڙڪين، بندوقن ۽ گُليلن سان ڏھہ هزار ڪانگ مارڻ کان پوءِ گڏ ڪري هڪ وڏي کَڏ ۾ پُوريا ويا هئا. اُن کانپوءِ ڪيترن ئي سالن تائين ڪوالالمپور واري پاسي ڪانگن جو انگ نہ وڌيو.
ملائيشيا جي يونيورسٽي آف سائنس جو پروفيسر جي ڪي چارلس ڪانگن تي مڃيل اَٿارٽي آهي. هن سڄي ڄمار ڪانگن تي کوجنا ڪئي آهي. تنهن ٻُڌايو تہ ڪانگن جي وڌندڙ ڏِنگاين لاءِ ماڻهن کي ئي ڏوھہ ڏيڻ کپي، جيڪي گهر جو ٻهر ۽ بچيل سچيل کاڌو پلاسٽڪ جي ٿيلهيءَ ۾ بند ڪرڻ بدران ائين ئي اُڇليو ڇڏين، جن کي پوءِ ڪانگ ۽ ڪوئا هڪ طرف لوئي جيڏانهن ڪيڏانهن پکيڙين ٿا تہ ٻئي طرف اُن کي کائي ٿُلها مَتارا ٿين ٿا.
پروفيسر جي ڪي چارلس موجب ڪانگن کي بندوق سان مارڻ مان ڪو خاص فائدو ناهي. سُٺو طريقو اهو آهي تہ ماڻهو صفائيءَ تي زور ڏين. ڇاڪاڻ جو گندگيءَ ڪري ڪوئن ۽ ڪانگن جي واڌ ويجھہ ۾ واڌارو اچي ٿو. خاص ڪري کاڌي جي اوبر سوبر کي ٿانئيڪي هنڌ تي اُڇلائڻ کپي، جتان ميونسپالٽيءَ جي گاڏي هڪدم ميڙي وڃي.
ڪانگن جي خاتمي جو هن موجب ٻيو طريقو اهو آهي تہ سندن آکيرا ڊاهي، آنن کي ناس ڪرڻ کپي. 1973ع ۾ پينانگ ٻيٽ تي ڪانگن جي آدمشماري ٻہ هزار کن مَس هُئي ۽ هاڻ ٻارهن سالن اندر چئوڻي پنجوڻي ٿي ويئي آهي. ملائيشيا ۾ اڳ ۾ ڪانگ بِنھہ نہ هو. هن صديءَ جي شروع ۾ ڪي جهازي سريلنڪا کان ڪجھہ ڪانگ ڦاسائي هيڏانهن ڪئري ٻيٽ تي کڻي آيا. (جيڪو ڪولالمپور جي ويجهو آهي) ۽ پوءِ ڏسندي ڏسندي سڄي ڪولالمپور ۽ اوسي پاسي جي شهرن ۾ ٽِڙي پَکڙي ويا. هاڻ ملائيشيا ۾ جتي ڪٿي ڪانگ نظر اچن ٿا.
ڪانگن کان بيزاريءَ جو ذڪر ميڊيا ۾ اچڻ تي نيٺ سرڪار سخت قدم کڻڻ جو فيصلو ڪيو. مختلف ميونسپالٽين طرفان هن پکيءَ کي مارڻ لاءِ ڏينهن ۽ انعام مُقرر ڪيو ويو تہ اُن ڏينهن تي صبح کان وٺي ڪانگن تي ٺا ٺا ٿي وڃي. ڪانگن کي ڪٿي بہ ويهڻ نہ ڏيو. في پُڇ جيئري يا مُئل ڪانگ لاءِ لڳ ڀڳ ڏيڍ ڊالر انعام رکيو ويو. مَلئي زبان ۾ جانور توڙي پکيءَ لاءِ EKOR يعني “پُڇ" ڳڻبو آهي.
گھريلو ڪانءُ يا ڪانگ
انگريزي ۾ هِن کي House Crow چئبو آهي، سائنسي نالو Corvus splendens اَٿس.
هن جو رنگ چمڪدار ڪارو اَٿس، خاص ڪري پُٺي، مَٿو ۽ ڳِچي. ڪانءُ جو ڪنڌ کان ڇاتيءَ تائين گھرو سُرمائي، چُهنب، ٿُلھي، مضبوط ڊگھي ۽ ڪاري ٿئي ٿي. ماڻهو کي بي خبر ڏسي ان جي هٿن مان شيون کسي ويندو آهي. کائڻ مهل شيءَ چنبي ۾ جَھلي چُهنب هڻندو آهي. عام طور تي اڪيلو ڏِسبو آهي پر گروھ پسند آهي. خطري يا نُقصان جي احساس مهل ڪٿان ڪٿان جا ڪانءُ اچي مِڙندا ۽ ڪان ڪان ڪري سڄي برادري گڏ ڪندا آهن ۽ دُشمن کي ڀَڄڻ تي مجبور ڪري ڇڏيندا آهن. دُشمن کي لامارن ۽ گُھتن سان چَنبا هڻي زخمي ڪن ٿا. ڪانءَ وڻن تي ڪاٺڙين جو وڏو آکيرو جوڙيندو آهي. جيتوڻيڪ تمام سياڻو ۽ خبردار پکي آهي تہ بہ ڪوئل اِن جي آکيري ۾ آنا لاهيندي آهي ۽ ڪانءُ اُن کي پنهنجا آنا سمجھي سنڀاليندي آهي. ڪانءُ مُردار خور پکي آهي پر گھڻو ڪري اُن ئي علائقي ۾ ملندو آهي جتي انسان موجود هجن.
40 کان 45 سينٽي ميٽر جسامت وارو هي ڪانءُ پوري سنڌ هند ۾ عام ملي ٿو. ڪانويلي اپريل کان جولاءِ جي عرصي ۾ 3 کان 5 آنا لاهيندي آهي. 25 کان 30 ڏينهن آرو ڪندي آهي.
دوڏو/ صحرائي ڪانءُ
انگريزي ۾ هن کي Common Raven چيو ويندو آهي. ۽ سائنسي نالو Corvus corax اَٿس.
هي پنهنجي هم نسل ڪانءُ ۾ سڀني کان وڏو ۽ ڳرو آهي. 54 کان 67 سينٽي ميٽر واري ھن ڪانگ جو وزن 1 ڪلو جي ويجھو آھي. هن جي عُمومي ڄمار 21 سال آهي. دوڏو قَد بُت ۾ پنهنجن هم نسلن ۾ سڀ کان وڏو ۽ ڪارو ٿئي ٿو. رنگ چِلڪدار ڪارو ٿئيس ٿو، ٻَچي جو رنگ چمڪدار نہ ٿيندو آهي. جسم جو مضبوط آهي. چُهنب ڊگھي، ٿُلهي ۽ مضبوط آهيس. اُڏامڻ مهل اِن جو ڊگھو پُڇ ۽ مخروطي گولائي پکڙيل پَرن جا ٻاهريان ڊِگھا کَنڀ سِرڻ وانگر ڌار ڌار نظر ايندا آهن. اُڏامڻ جي صلاحيت سُٺي اَٿس، مٿي کان مٿي اُڏامي سگھي ٿو ۽ سِرڻ وانگر هوا جي ڪُلهن تي پَر رکي تَري سگھي ٿو. اِن جو آواز بہ وڌيڪ ڳرو، گھرو ۽ ڪَرخت هوندو آهي جيڪو ٻڌڻ ۾ وَوڪ...وَوڪ لڳندو آهي، ڪڏهن کڙڪيدار ٽراڪ ... ٽراڪ.. ٽاڪ... ٽاڪ بہ ڪندو آهي.
اڪثر اڪيلو، جوڙيءَ ۾ يا وري لَڳ جي مُند ۾ گروھ يا ڪُٽنب سان نظر ايندو آهي. گروھ ۾ پَسار ڪندو آهي. ڍنڍن تي وَلرن جي صورت ۾ اچي گڏ ٿئي ٿو. سياري ۾ ننڍڙن گروهن ۾ ڦِرندو آهي. زمين تي هلڪي لوڏ سان پنڌ ڪندو آهي ۽ ڪنهن مهل هلڪو ٽُپو ڏيندو آهي. ڳوٺن جي ڀرپاسي ۾ رهي ٿو يا شهرن ۽ خانہ بدوشن جي آبادين وٽ.
هي آکيرو اڪيلي وڻ جي چوٽيءَ تي يا وري ڪنهن اوچي ڏرڙ ۾ ٺاهيندو آهي. مقامي سطح تي لڏپلاڻ ڪندو آهي. هن وقت بلوچستان ۽ ٿر سميت ۾ سڄي سنڌ ۾ اِن جو نسل خطري ۾ آهي.
مادي 3 کان 7 آنا لاهيندي آهي. 18 کان 21 ڏينهن آرو ڪندي آهي.ڊسمبر کان مارچ تائين لَڳ جي مُند آهي. هي همئہ خور پکي آھي.
ٽاڪرو/ هاڏو ڪانءُ
هي ڪانءَ جو قِسم آهي، جنهن کي ٽاڪرو يعني جابلو ڪانءَ چئبو آهي. هي سنڌ جي عام رواجي ڪانءَ کان وڏو ٿيندو آهي ۽ ڳري آواز سان جبلن ۽ پهاڙن ۾ ڪان ڪان ڪندو وَتندو آهي. ڪانءَ جو هن جهڙو قِسم ٿر ۾ بہ ٿئي، جنهن کي هاڏو چوندا آهن. اهڙا ڪانگ ڪوئيٽا ڪوھہ مري ۽ ايران واري پاسي نظر اچن ٿا.
طِب
نالا: ع. غراب، ف. زاغ، هه. وغيره___ ڪوا، بده، ڪلاغ زاغنچه.
اثر: گرم خُشڪ 2، نُقصان: گرم مزاجن کي، ميل: سُرڪو، عيوض: پاريهل، وزن: قدر موافق.
سُڃاڻپ: ڪاري رنگ جو مشهور پکي آهي، جنهن جو ڪنڌ وارو حصو اَڇو ٿئي ٿو.
خاصيت: هن جو گوشت مَنيءَ کي گهاٽو ڪري ٿو، قوتِ باھہ کي وڌائي ٿو. جلندر، يرقان، سرسام، جنون، ماليخوليا، فالِـج ۽ لقوي لاءِ مُفيد آهي. هن جو پِتو ماکيءَ ۾ مِلائي اکين جي ڌُنڌ، خارش، ڦُلي ۽ نظر جي واڌاري لاءِ مُفيد آهي. هن جو رت ڪوڙھہ، چِٽي ۽ وارچري جي جاين تي لائجي تہ فائدو ڪندو..
ٻاهريان ڳنڍڻا
سنڌي ادب ۾ ڪانءُ يا ڪانگ بابت ڳالهيون، سنڌ جي ثقافت ۾ ڪانءَ سان لاڳاپيل گھڻائي سوڻ ساٺ، پهاڪا ۽ چوڻيون آهن.
زمرو:ڪانگ زمرو:سنڌ جا پکي زمرو:ملائيشيا زمرو:پکين جو علم زمرو:پکي
آخوند محمد بچل انور
آخوند محمد بچل، مٽيارين جي آخوندن مان ھو. سندس والد جو نالو آخوند محمد صالح ھو، جيڪو فارسي ۽ عربيءَ جو وڏو عالم ھو.آخوند محمد بچل ”انور“ فارسي شعر ۽ نثر جو سٺو ليکڪ ھو. شاعريءَ سان گڏوگڏ ماده تاريخ ڪڍڻ واري فن ۾ پنھنجو مٽ پاڻ ھو. آخوند صاحب ”ميرن جي شاھي استاد“ جي لقب سان مشھور ھو. تحرير ۽ طرز بيان ۾ قابل ھو. ٽالپر حاڪمن مان مير نصير خان ٽالپر جو به استاد رھي چڪو ھو، پوءِ محڪمه انشاء جو مير منشي بڻيو.
جڏھن مير نصير خان مسند نشين ٿيو ته آخوند محمد بچل کي درٻار ۾ وڏو مقام ڏنو ويو ۽ سرڪاري لکپڙھ ۽ حڪومت جا نازڪ سياسي معاملا، خانداني ۽ اھم مخفي مراسلا، آخوند صاحب پاڻ لکندو ھو. انھيءَ دور ۾، جيڪي سياسي خواه ملڪي معاملا ٿيا، انھن سڀني ۾ ھن مدبر ۽ دانشمند مشير جي راءِ کي وڏو وزن ھوندو ھو. مير نصير خان ۽ انگريزن جي وچ ۾ جڏھن آخري عھدنامو ٿيڻ لڳو، ان وقت سڀئي مير مخالف ٿي بيٺا ۽ مير نصيرخان تي زور آندائون ته معاھدي تي دستخط نه ڪري، آخوند صاحب انگريزن جي ارادن ۽ مخالفتن کي ڏسي چڪو ھو، تنھنڪري باوجود سخت مخالفت جي مير نصير خان کي اھا صلاح ڏنائين ته ”ھو ضرور معاھدو ڪري، نه ته حڪومت توڙي ملڪ لاءِ سخت خطرو پيدا ٿيندو.“ ابتدائي غلطين ۽ روادارين سبب ملڪ تي انگريزن جو اقتصادي، تجارتي خواه فوجي قبضو ٿي چڪو ھو، تنھنڪري ان وقت حڪمراني بچائڻ لاءِ آخوند صاحب جي راءِ مصلحت طور صحيح ھئي، پر ٽالپرن نه مڃيو ۽ مير نصير خان مجبور ٿي انڪار ڪيو. نتيجو اھو نڪتو، جيڪو آخوند صاحب جي اکين ڏٺو ھو. يعني نه حڪومت رھي، نه ملڪ بچي سگھيو. آخوند صاحب ديني ۽ دنيوي علمن ۾ به يگانو ھو. شعر و سخن جو شوقين ۽ مضمون نويسيءَ جي فن ۾ قابل استاد ھو. انشاء جي مھارت سبب ئي مير نصير خان سڀئي اھم ۽ نازڪ مراسلا کانئس لکرائيندو ھو. پاڻ نه فقط ظاھري علمن جي تحصيل ڪئي ھئائين، پر باطني فيض جو قائل ۽ روحاني رستي جو طالب پڻ ٿي رھيو. پاڻ نقشبندي طريقي ۾ شاھ فضل الله جي فرزند شاھ عبدالقيوم نقشبندي سرھنديءَ کان بيعت ورتي ھئائين.
آخوند صاحب جي بياض ۾ اٽڪل 60 کن نظم، غزل، مناجاتون ۽ مداحون سال 1277 ھ مطابق 1860ء تائين لکيل آھن. سندس قلمي بياض جي آخر ۾ پنھنجن ٻن پٽن جي ڄمڻ جون تاريخون پڻ سندس ھٿ اکر لکيل آھن. ان کان سواءِ پنھنجي پير طريقت شاھ عبدالقيوم نقشبندي سرھندي رح جي وصال 1271ھ بمطابق 1854ء تي پڻ ھڪ طويل مرثيو فارسيءَ ۾ چيو اٿس. آخوند صاحب جو تفصيلي احوال معلوم نه ٿي سگھيو آھي، البته سندس ذڪر انگريزي ڪتاب “Dry Leaves From Young Egypt” ۾ ضمني حوالي طور آيو آھي. يعني مياڻيءَ جي جنگ ختم ٿيڻ کان پوءِ سر چارلس نيپيئر جڏھن حيدرآباد ۾ لٿو ۽ ٽالپر سندس ڪئمپ ۾ اچي نظربند ٿيا، ان وقت سر چارلس نيپيئر مير نصير خان ڏانھن ماڻھو موڪليو ته ھو قلعو ڏسڻ گھري ٿو، تنھنڪري مير صاحب پنھنجا معتمد ماڻھو کيس ڏئي،جيڪي ھلي قلعو ڏيکارين. مير نصير خان، ديوان ميٺارام خدمتگار سان گڏ آخوند صاحب کي به سر چارلس نيپيئر سان موڪليو. اھو واقعو 21 فيبروري 1843ء جو آھي. سر چارلس نيپيئر ۽ سندس لشڪر قلعي ۾ گھڙڻ شرط ڦرلٽ شروع ڪري ڏني ۽ انھيءَ ڏينھن ڪروڙن جي ملڪيت لٽي وئي.
مير نصير خان جلاوطنيءَ واري زماني ۾، ڪلڪتي مان آخوند صاحب سان خط و ڪتابت ڪندو ھو. ھن پنھنجي زوجه محترمه (حرم خاص) ڏانھن جيڪي خط لکيا ھئا، انھن ۾ پڻ آخوند صاحب کي ”عالي قدر“ جي خطاب سان نوازيو اٿس. ”عالي قدر“ جي لفظن مان اندازو لڳائي سگھجي ٿو ته سنڌ جي فرمانروا کي، آخوند صاحب لاءِ ڪيترو ادب ۽ احترام، عزت ۽ قدر ھو. ان کان علاوه مير نصير خان جي ”مثنوي مرزا صاحبان“ تي نثر ۾ ديباچو پڻ آخوند صاحب جو ملي ٿو. ”مثنوي مرزا صاحبان“ جو اھو نسخو 14 صفر 1247ھ بمطابق 1831ء جو لکيل آھي. آخوند صاحب 1278ھ بمطابق 1861ء ۾ وفات ڪئي.
شاھ لطيف رح جي شان ۾ چيل سندس مدح جون ڪجهه سٽون نموني طور ملن ٿيون
شها دين و ايمان جو بخش دان، سندءِ در کؤن مشڪل ڪشائيءَ کي مان خدا تنھنجو اعليٰ ڪيو عز و شان، ”بچل“ ڇا ڪري سگھندو ان جو بيان، ڪرم ڪر سخي شاھ عبداللطيف.
زمرو:شخصيتون
سجاد يوسف
تعارف
سنڌي ڳائڪ
25 ذوالحج
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ذوالحج
عرفات (ميدان)
thumb| حاجي عرفات جي ميدان تي دعا گھرندي
thumb|عرفات جو ميدانِ ، 2003ع عرفات : سعودي عرب جي شھر مڪي ۾ مرڪزي شھر کان 12 ميلن جي فاصلي تي واقع ھڪ ميدان جو نالو آهي جتي 9 ذوالحج تي منجھند جو حج دوران حاجي حج جو خطبو ٻڌندا آهن. قرآن ۾ ان کي ھڪ پاڪ مقام سڏيو ويو آهي. عرفات جي ان خطبي ۾ شرڪت کانسواءِ حج اڻپورو ھوندو آھي. اسلامي روايتن مطابق حضرت آدم ۽ حضرت حوا جنت مان نيڪالي بعد ان ميدان تي ٻيھر مليا ھيا ۽ اتي جبرائيل کين حج جون رسمون سيکاريون. thumb|عرفات جو جبل ان ميدان تي ھڪ ننڍڙو جبل واقع آهي جنھن کي جبل عرفات سڏيندا آهن جنھن تي بيھي 632ع ۾ حضرت محمد صه پنھنجي حج جو آخري خطو ڏنو. عرفات جي ميدان تي ھڪ وڏي مسجد ٺاھي وئي آھي جنھن جو نالو نمرا مسجد آھي جتان ھاڻي حج جو خطبو ڏنو ويندو آهي جيڪو پوري دنيا ۾ نشر ٿيندو آهي. ان ميدان تي ٻيو پاڪ مقام مزدلفہ آھي جتي حاجي خيمن ۾ رات گذاريندا آهن. ان کان علاوه ھڪ مقام منا آھي جتي حاجي مڪي واپسي وقت ٽن ٺلھن کي پٿريون ھڻي حج مڪمل ڪندا آهن. ھن وقت اتي ان ميدان تي جديد سھولتن سان ويھ لک ماڻهن جو بندوبست ڪيل آھي .اھو ميدان مڪي جي اوڀر طرف 20 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي جتي ھڪ گرينائيٽ جو جبل ساڳي نالي سان سڏجي ٿو. .
حوالا
زمرو:جڳھ جو نالو سلجھائپ صفحا زمرو:سلجھائپ صفحا
ڪيلٽڪ
ڪيلٽڪ جا هيٺيان مطلب ٿي سگهن ٿا. <br /> ڪيلٽڪ  مان عام  طور  مراد يا ته:
ٻيا استعمال
زمرو:سلجھائپ صفحا
بجاجين جو ناٽڪ
هيءُ ڀيرومل مهرچند آڏواڻيءَ جي لکيل ٻن ننڍن ناٽڪن مان هڪ جو نالو آهي، جيڪو هن 1921ع ۾ لکيو ۽ ٻيو ناٽڪ ”پنگتي مقدمو“ 1927ع ۾ لکيائين.
حجاج بن يوسف کي مليل شڪست
سن 80 ھجري ۾ خليفي عبدالملڪ بن مروان عراق سان گڏ فارس، خراسان ۽ تخارستان به حجاج بن يوسف (Hajaaj bin Yusuf) جي صاحبي ۾ ڏنا. حجاج پاران خراسان تي مھلب بن ابو صفره گورنر مقرر ٿيل ھو، ڪرمان کان اوڀر ۽ اتر طرف طخارستان جنھن کي ھاڻوڪي ايران ۾ سيستان سڏيو ٿو وڃي ۽ ڏکڻ افغانستان جنھن ۾ قنڌار ۽ زرنج وغيره شامل آھن ان تي عبدالرحمان بن محمد بن اشعث بن قيس کي والي مقرر ڪر کيس پورو افغانستان فتح ڪرڻ جو ٽاسڪ ڏئي موڪليو. افغان بادشاھن کي رتبيل سڏيو ويندو ھو. عبد الرحمان پھچڻ شرط سخت جنگيون ڪري ڪافي اندر تائين افغاني علائقا قبضي ڪري ورتا, پر سياري شروع ٿيڻ سبب وڌيڪ پيشقدمي روڪي فيصلو ڪيو ته في الحال جيڪو علائقو ھٿ ڪيو آ ان ۾ انتظام درست ڪري وري سيءُ گذرڻ کان پوء اڳتي وڌڻ گهرجي. سندس فوجي سردار ان فيصلي جا حامي ھوا، پر حجاج ان معاملي تي کيس سخت ڇنڊ پٽي. عبد الرحمان جڏنھن حجاج جي حڪمن بابت پنہنجي فوجي سردارن کي ڄاڻ ڏني ته سموري فوج حجاج خلاف بغاوت ڪري عبد الرحمان جي ھٿ تي بعيت ڪري حجاج کي ھٽائڻ جو فيصلو ڪري ورتو. 40 ھزار جو اھو عراقي لشڪر حجاج سان ٽڪر کائڻ لاء بصري ڏانھن نڪري پيو.
ان موقعي تي مھلب بن ابي صفره حجاج کي مشورو ڏنو ھو ته عراقين جو مزاج آھي ته جڏنھن وطن کان پري ھوندا آھن ته پنھجن جي محبت کين ڏاڍو بي چين ڪندي آ، ان ڪيفيت ۾ عراقين جي ٿوري فوج دشمن جي وڏن وڏن طاقتور لشڪرن تي به قھر بنجي ٽٽي پوندي آ ۽ کين هار ڏئي ڇڏندي آ، پر جڏنھن اھي ساڳيا بھادر ڪجھ عرصو امن سان پنھنجي وطن ۾ پنھنجن مِٽن مائٽن سان گڏ گذاريندا آھن ته انھن مٿان اھڙي ته سستي ۽ ننڍاکڙائي طاري ٿي ويندي آ جو تلوار کڻڻ به انھن لاء ڏکي ٿي پوندي آ. ھن وقت عراقي به پنھنجي وطن ڏانھن ڪاھيندا پيا اچن، سو منھنجو مشورو اٿئي ته انھن سان ويڙھ نه ڪجان نه ته هار کائي ويندين. کين عراق پھچڻ جو رستو ڏئي ڇڏ ته اتي ڪجھ عرصو مائٽن وٽ ٿانيڪا ٿين پوءِ تون انھن تي ڪاھ ڪندين ته کين سولائي سان شڪست ڏئي ويندين.
حجاج مھلب جو مشورو نه مڃي بصري کان فرات ثپي ھڪ لک فوج سان وڃي اھواز ۾ عراقين جو اڳ جهليو. ويڙھ هلي ۽ عراقي اھڙي ته بي جگري سان وڙھيا جو حجاج کي بصري ۾ به ترسڻ نه ڏنائون. حجاج جي حياتي ۾ ناڪامين جواھو اھڙو دور ھو جو ھڪ مرحلي تي ته خليفي عبدالملڪ به حجاج کي عھدي تان هٽائڻ جو آخري فيصلو ڪري ورتو ھو. حجاج چوندو ھو ته ڪاش مان مھلب جي صلاح قبول ڪيان ھا ته اھي ڏينھن نه ڏسان ھا.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:تواريخ زمرو:سياست زمرو:عراق زمرو:ايران
1203ع
ڊسمبر
زمرو:1203ء زمرو:تيرھين صدي زمرو:سال
تخدجہ
تخدجہ (Takhdja) جيڪڏهن تاريخ جي ماده ۾ڪجهه عدد گهربل عدد کان وڌيڪ آهن ته مناسب اشاري سان اوترا عدد گهٽائي ڇڏبا آهن، ان عمل کي تخدجه چئبو آهي. مثال: سال ان جو ريت هن فاضل چيو باب ري ديوان فاضل شاه جو (فاضل شاهه) هن ديوان ۾ فاضل شاه جو عدد 1297 هجري نڪري ٿو، جنهن مان باب جا 5 عدد ڪاٽبا ته بچندو 1292، جيڪو تاريخ جو مادو آهي.
عرفات (جبل)
جبل عرفات :  مڪي جي اوڀر طرف 20 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي عرفات جي ميدان تي واقع ھڪ گرينائيٽ جو جبل آھي جيڪو حج جي پاڪ مقامن مان ھڪ آھي  جنھن تي بيھي حضرت محمد صه پنھنجو حج وارو آخري خطو ڏنو ھيو. اسلامي روايتن مطابق ھن جبل تي جنت نيڪالي کان پوءِ آدم ۽ حوا ٻيھر مليا ھيا ۽ کين جبرائيل حج ڪرڻ سيکاريو ھو.دنيا جي مسلمان ملڪن مان ملين جي تعداد ۾ مسلمان هت حج ادا ڪرڻ لاءِ گڏ ٿيندا آهن.
26 ذوالحج
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ذوالحج
بجار پوٽا
هيءَ سنڌ ۽ ڪڇ جي جتن جي هڪ اوڙڪ آهي. بجار پوٽن جو وڏيرو پاڻ کي ’بجار خان‘ جي لقب سان سڏائيندو آهي. هن کي ڪڇ جي گاديءَ جي هنڌ لکپت ۾ جاگيرون مليل هيون. -ان- کان سواءِ ’کاري ڇاڻ‘ ۾ به هن جون زمينون هونديون هيون. سرحد -بند- ٿيڻ کان پوءِ هنن ڪڇ ۾ ئي رهڻ جو فيصلو ڪيو.
ڀانڊو قبو
ڀانڊو ﻗﺒﻮ ﻫﻲ ﻣﺎڳ ﺭﺗﻴﺪﻳﺮﻱ ﮐﺎﻥ 4 ڪﻠﻮميٽر ﭘﺮﻱ ﺍﺗﺮ ڊﮔﮭﺎﺋﻲ ڦاڪ 270 ’46 ”30 ۽ ﺍﻭڀر ﻭيڪﺮﺍﺋﻲ ڦاڪ 670 ’42 ”00 ڊﮔﺮﻳﻦ ﺗﻲ ﺁﻫﻲ. ﮬﻦ ﺷﺎﻧﺪﺍﺭ ﻗﺒﻲ ﻳﺎ ﻣﻘﺒﺮﻱ ۾ ڪﻴﺮ ﺩﻓﻦ ٿيل ﺁﮬﻲ، ﺍﻥ ﻻﺀِ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺭﻭﺍﻳﺘﻮﻥ ﺁﮬﻦ. ﮬﻦ ﮐﻲ ﮬﻴﻨﺮﻱ ڪﺰﻧﺲ ۽ ﺍﻳﻦ. ﺟﻲ ﻣﺠﻤﺪﺍﺭ ﺑﻪ ڏٺو ﻫﻮ. ﭘﺮ ﺍﮬﻮ ڄاڻاﺋﻲ ﻧﻪ ﺳﮕﮭﻴﺎ ﺗﻪ ﮬﻲ ڪﻨﮭﻦ ﺟﻮ ﻣﻘﺒﺮﻭ ﺁﮬﻲ. ﻗﺮﺑﺎﻥ بگٽيﺀَ ﺟﻲ ﭼﻮڻ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺍﻥ ۾ ﺭﺗﻮ ﺟﻠﺒﺎڻي ﻣﺪﻓﻮﻥ ﺁﮬﻲ، ﭘﺮ ﺍﻥ  ﻻﺀِ ڪﻮ چٽو ﺛﺒﻮﺕ ڪﻮﻧﻪ ﺁﮬﻲ.
ﮬﻦ ﻭﻗﺖ ﻣﺰﺍﺭ ﺟﻲ ﺣﺎﻟﺖ ﺧﺴﺘﻪ ﺁﮬﻲ. ڀانڊﻱ ﻗﺒﻲ ﺍﻧﺪﺭ ڪﻞ ﺳﺖ ﻗﺒﺮﻭﻥ ﺁﮬﻦ. ﻭڏﻱ ﻗﺒﺮ ﺗﻲ ڏﻳﺌﺎ ٻاﺭﻳﺎ ﻭﻳﻨﺪﺍ ﺁﮬﻦ. ﮬﻲ ﻣﻘﺒﺮﻭ ﻭڏﻱ ﺍﻭﭼﺎﺋﻲﺀَ ﺗﻲ ٺهيل ﺁﮬﻲ. ﮬﻦ ﺩڙﻱ ﺟﻲ ﮐﻮٽاﺋﻲ ﻧﻪ ٿي ﺁﮬﻲ، ﭘﺮ ﺩڙﻱ ﺟﻲ ﺳﻄﺢ ﺗﺎﻥ ﻣﻠﻴﻞ ٺڪﺮﺍٺو ۽ ٻيوﻥ ﺷﻴﻮﻥ ﺍﻥ ﺟﻲ ﻗﺪﺍﻣﺖ ﺗﻲ ﺳﺎﮐﻲ ﺁﻫﻦ. ﻣﻘﺒﺮﻭ ﭼﻮﺭﺱ ﺭکيل ﺁﮬﻲ، ﻣﺎﭖ ۾ 5x5 ميٽر ۽ ﺍﻭﭼﺎﺋﻲﺀَ ۾ 10 ميٽر ﺁﮬﻲ. ﺍڏﺍﻭﺕ ۾ پڪﻴﻮﻥ ﺳﺮﻭﻥ، ﮔﭻ ﮔﺎﺭﻭ ۽ ڪﺎﺷﻲﺀَ ﺟﻮﻥ ﺳﺮﻭﻥ ﺍﺳﺘﻌﻤﺎﻝ ٿيل ﺁﮬﻦ. ڇت ۽ ﮔﻨﺒﺬ ﺟﻲ ﻭﭺ ﺗﻲ ﮔﻨﺒﺬ - ﮘﭻ ﻭڏﻭ ۽ ﻭيڪرﻭ ﺁﮬﻲ. ﺍﻥ ۾ ﮬﺮ ﭘﺎﺳﻲ ﻭﻧﮕﻦ ﺳﺎﻥ ﮬﻮﺍﺋﻮﮢﺎ ‏( ﻫﻮﺍﺩﺍﺭ ﺩﺭﻳﻮﻥ ‏) ڪﮃﻳﻞ ﺁﮬﻦ. ﮔﻨﺒﺬ ﺍﺑﺘﻲ ﮔﻮﻝ ﭘﻴﺎﻟﻲ ﻭﺍﻧﮕﺮ ﺁﻫﻲ، مٿاﻥ ﻓﺎﻧﻮﺱ ۽ ﻓﺎﻧﻮﺱ ۾ ﺟﺎﺭﺍ ٺهيل ﺁﮬﻦ. ﻣﻘﺒﺮﻱ ﺟﻲ ﺣﺎﻟﺖ ﺯﺑﻮﻥ ﺁﮬﻲ.
ٽماٽو
ٽماٽن کي ولايتي واڱڻ به سڏيندا آهن. هن جا گهڻا ئي قسم آهي ڪي وڏا، ڪي ننڍا، ڪي تمام ننڍڙا. هي وڌڻ ۾ ڪين گهٽائيندا آهن. هن جي شڪل تمام سهڻي ٿيندي آهي، خاص جڏهن پچي لال ٿيندا آهن. ٻج جون کلون جنوريءَ تائين پوکجي. پوءِ ڪونڊين مان سلا ڪڍي ٽن ٽن فوٽن جي وڇوٽيءَ تي رکجن. باغ جي ڪهڙيءَ به زمين ۾ ٿيندا. بهتر آهي ته سال سال ۾ نئين نئين جاءِ تي پوکجن. جيستائين ڦر جهلين تيستائين پاڻي ٿورو ڏجي، ڦر جهلئي کان پوءِ مِئُو پاڻي ڏجي ۽ پٽڙو ڀاڻ به ڏجي. ٽاريون گڏ ڪري مٿي ڪنهن ڪاٺيءَ سان ٻڌي ڇڏجن يا ڪنهن پڃري تي چاڙهي ڇڏجن. ٽماٽن کي انگريزيءَ ۾ لوَهه آپل به چوندا آهن.
ڌر مشاهدو
ڌرتيءَ جي طبعي، ڪيميائي، ۽ جياڀياسي سرشتن بابت معلومات گڏ ڪرڻ کي ڌر مشاهدو چئبو آهي. ان ذريعي ڌرتيءَ جي قدرتي ۽ بشري (هٿرادو) ماحول جي حالت توڙي تبدلين جو اڀياس ڪيو ويندو آهي. ويجھي ماضيءَ ۾ ڌر مشاهدي جا طريقا ٽيڪنيڀياساً وڌ کان وڌ نفاست اختيار ڪري ويا آهن. ڌرتيءَ تي پوندڙ جديد انساني تهذيب جي وڌندڙ اثرات باعث ڌر مشاهدي جي اهميت تمام گھڻي وڌي وئي آهي. ڌر مشاهدا ڌرتيءَ تي پوندڙ منفي اثرات کي گھٽائڻ ۽ سماجي توڙي معاشي چڱ ڀلائيءَ جا موقعا فراهم ڪري ڏين ٿا.
•	a birdwatcher’s notes on bird sightings
تڪي
تڪي انگريزي (Taki) باراني نئي آهي جيڪا کيرٿر جبل کان وهندي اچي سول نئين ۾ پوي ٿي. ڪڏهن ته زوردار وهڻ ڪري سول نئي کي پار ڪري ڪاڇو جي ميداني علائقي کي سيراب ڪري ٿي.
ڌر مشاهدو
•	photos and radar or sonar images taken from ground or ocean-based instruments
تڪي
حوالا
زمرو:سنڌ جي جاگرافي زمرو:دادو ضلعو زمرو:سنڌ جون نئيون
ڌر مشاهدو
•	photos and radar images taken from remote-sensing satellites
•	decision-support tools based on processed information, such as maps and models
Just as Earth observations consist of a wide variety of possible elements, they can be applied to a wide variety of possible uses. Some of the specific applications of Earth observations include:
•	forecasting weather
آخوند محمد حسن مسڪين
محمد حسن مسڪين ولد مولوي ڄام ولد آخوند محمد دائود سومرو 12 مئي 1904ع مطابق 1323ھ تي، تعلقي خانپور (ضلعي شڪارپور) جي ڳوٺ ”حاجي خان ڪلھوڙي“ ۾ ڄائو. شروعاتي تعليم ۾ قرآن پاڪ ۽ عربي ۽ فارسيءَ جا ڪتاب پنھنجي والد وٽ پڙھيو. پوءِ سنڌي تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ اٺن ميلن جي پنڌ تي، ڳوٺ ڪرم پور (ضلعو جيڪب آباد) ويندو ھو، جتان 1920ع ۾ امتيازي حيثيت سان فائينل جو امتحان پاس ڪيائين. شڪارپور ٽريننگ ڪاليج مان ھڪ سال سکيا وٺڻ کان پوءِ استاد مقرر ٿيو. زندگيءَ جا 37 سال ملازمت ۾ رھي، 12 مئي 1959ع تي پينشن تي لٿو.
ڌر مشاهدو
•	tracking biodiversity and wildlife trends
آخوند محمد حسن مسڪين
پاڻ ھڪ پرائمري استاد ھو، سندس علمي وسعت عالمن کان گھٽ نه ھئي. شعر و شاعريءَ سان به سندس شغل رھيو. ”مسڪين“ (Miskeen) تخلص سان ڪافي ڪلام چيل اٿس. نظم سان گڏ نثر ۾ به چڱو موکيائين. سندس ڇڏيل تصنيفن ۾، ”فقه“ ،”احاديث نبوي“ ۽ ”منتخب آيات ڪريمه جو تفسير ۽ شرح“ جا نالا ورتا وڃن ٿا. سندس وفات 72 سالن جي عمر ۾ 11 آگسٽ 1976ع 15 شعبان 1392ھ تي ٿي، سندس فرزند ڊاڪٽر عبدالخالق ”راز“سنڌي زبان جو سٺو شاعر، اديب ۽ استاد آھي.
ڌر مشاهدو
•	measuring land-use change (such as deforestation)
آخوند محمد حسن مسڪين
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي شاعر زمرو:سنڌي شاعري
ڌر مشاهدو
•	monitoring and responding to disasters, including fires, floods, earthquakes and tsunamis
•	managing natural resources, such as energy, freshwater and agriculture
•	addressing emerging diseases and other health risks
•	predicting, adapting to and mitigating climate change
The quality and quantity of Earth observations continue to mount rapidly. In addition to the ongoing launch of new remote-sensing satellites, increasingly sophisticated in-situ instruments located on the ground, on balloons and airplanes, and in rivers, lakes and oceans, are generating increasingly comprehensive, near-real time observations.
زمرو:سائنس زمرو:ڏور اندريات
تخيلاتي
تخيلاتي (imaginative/fancy) هڪ ليکڪ/شاعر جي لفظن ۾ اهڙي تاثر پيدا ڪندڙ تحرير/لکت/شعر جوڙي جيڪو اسان جي تصور ۾ نظر اچي. هن سلسلي ۾ ڪي خاص تشبيھون ۽ استعارا بہ استعمال ڪيا ويندا آهن.
آخوند محمد حيات حاتم
درازن جي فاروقي خاندان مان آخوند محمد حيات ولد آخوند محمد صالح هڪ وڏو اديب ۽ شاعر ٿي گذريو آهي. سندس تخلص ’حاتم‘ هو. مخدوم نور محمد بوبڪائي سندس دوست ۽ همعصر اديب هو. هي ذهانت ۾ پنهنجو مثال پاڻ هو، جنهن جو اندازو هن مثال مان به ٿئي ٿو ته هڪ ڀيري مير ڪرم علي خان جي درٻار ۾ ويٺو هو ته اتي مخدوم نور محمد آيو، ادبي محفل گرم هئي، مخدوم صاحب فارسي شاعر ’هلالي‘ جي شهادت جو واقعو بيان ڪيو، جنهن تي مير ڪرم علي خان کيس لونگي ڏني. جڏهن آخوند محمد حيات حاتم جو وارو آيو ته هن مخدوم نور محمد جي بيان مان غلطيون ڪڍي، صحيح واقعو بيان ڪيو، جنهن تي سڄي درٻار ۾ واهه واهه ٿي وئي ۽ مير صاحب طرفان کيس خلعت سان گڏ ٻه لونگيون مليون. مخدوم نور محمد به پنهنجي لونگي کيس ڏئي ڇڏي. اهو ذڪر محمد ابراهيم فاروقيءَ جي بياض ۾ موجود آهي. آخوند محمد حيات حاتم، مير سهراب خان جي فرزند مير مبارڪ خان جو استاد ۽ درٻاري شاعر ٿي رهيو. هي ميان عبدالحق فاروقيءَ جو مريد هو ۽ 1839ء ۾ وفات ڪيائين.
زمرو:شخصيتون
قاضي انور احمد
قاضي انور احمد ولد قاضي محمد هاشم، 18 ڊسمبر 1934ع تي موري ۾ ڄائو.
تعليم
''بي. اي ( آنرز )، ايل. ايل. بي فرسٽ ڪلاس سيڪنڊ پوزيشن سنڌ يونيورسٽيءَ مان حاصل ڪيائين.''
خدمتون
''ڊسٽرڪٽ پبلڪ پراسيڪيوٽر جي عهدي تي فائز ٿيو. سنڌي زبان ۽ ادب سان گهري دلچسپي رکندو هو. هڪ سٺو مضمون نگار ۽ افسانه نويس پڻ هو. سندس ڪيترائي مضمون ”نئين ۽ نرالي دنيا“ جي نالي سان 53 1952ع ڌاري روزنامه ”نواءِ سنڌ“ ۾ ڇپيا. مهراڻ آرٽس ڪاليج مورو، جنهن سوسائٽيءَ طرفان هلندو هو، قاضي صاحب ان جو صدر هو. 1960ع ۾ ”تعارف نفسيات“ جي نالي سان نفسيات جي موضوع تي سنڌيءَ ۾ هڪ ڪتاب ڇپيل اٿس.''
حوالا
زمرو:سنڌي شخصيتون
محبت ٻرڙو
ساڄو|ڊاڪٽر محبت ٻرڙو
جنم
ڊاڪٽر محبت ٻرڙو 25 مارچ، 1952ع تي نور شاهه محلي، قنبر شهر ۾ هڪ پورهيت شوڪت علي ٻرڙي جي گهر ۾ پيدا ٿيو.
پڙهائي
هن شروعاتي تعليم گورنمينٽ پرائمري اسڪول قنبر، مئٽرڪ ميونسپل هاءِ اسڪول قنبر ۽ انٽر سائنس (پري ميڊيڪل) 1971ع ۾ گورنمينٽ ڊگري ڪاليج لاڙڪاڻي مان پاس ڪئي. ان کانپوءِ ايم.بي.بي.ايس لياقت ميڊيڪل ڪاليج (ايل. ايم. سي) مان پاس ڪيائين.
زندگي
ايم.بي.بي.ايس پاس ڪرڻ کان پوءِ آرميءَ ۾ ڊاڪٽر چونڊجي ڪئپٽن ڊاڪٽر جي حيثيت سان گلگت، اسڪردو ۾ رهيو، پر پنهنجي آزاداڻي طبيعت سبب آرميءَ جي نوڪريءَ تان استعيفا ڏئي، ميلون جونس بلڊ بئنڪ، ڪراچي ۽ آغا خان چيريٽيبل ڊسپينسري ڪراچيءَ ۾ نوڪري ڪئي، پر ستت ئي اتان نوڪري ڇڏي قنبر هليو آيو، جتي لطيف ڪلينڪ تي، باگي ديري محلي، گوپانگ محلي ۽ علي خان محلي ۾ مريضن جو علاج ڪندو هو،
ادبي زندگي ۽ صحافي زندگي
ڊاڪٽر محبت ٻرڙو (Dr. Muhabbat Burirro)، سنڌ جو لائق اديب، محقق، ترجميڪار، سياسي ۽ سماجي اڳواڻ، ايڊيٽر، استاد هو. ڊاڪٽر محبت علي ٻرڙي، ايل. ايم. سيءَ ۾ تعليم دوران مختصر ڪهاڻيون، طنز مزاح ۽ ٻيا مضمون لکڻ شروع ڪيا، جيڪي ”شاگرد“ پبليڪيشن، ”انجيڪشن“ پبليڪيشن ۽ ايل ايم سي جي ”لياقت“ ۽ ٻين رسالن ۾ ڇپيا. هُو ”سنڌي“ پبليڪيشن ڄامشوري (’سنڌي ڊائجسٽ‘) جِي اٺين ۽ نائين ڪڙيءَ جي مُرتبن ۾ شامل (اسسٽنٽ ايڊيٽر) ۽ ڇپرائيندڙ رهيو. 1977ع ۾ هُو ”سنڌي شاگرد پبليڪيشن“ جو ايڊيٽر ۽ ”انجيڪشن پبليڪيشن“ ڄامشوري جو ٻانهن ٻيلي ۽ ڪاتب رهيو، جن ۾ هن قلمي نالن سان ايڊيٽوريل ۽ مضمون لکيا. هُو ”رهبر ڊائجسٽ“ حيدرآباد سان سهڪار ڪندڙ رهيو. اتان کان سندس صحافت جي شروعات ٿي. 1992ع ۾ روزاني جاڳو اخبار، ڪراچيءَ جو قنبر تعلقي لاءِ نمائندو رهيو. 1978ع ۾ ڏاهپ ڪتاب گهر نالي پبلشنگ ادارو قنبر ۾ قائم ڪيائين. ڊاڪٽر ٻرڙو روزاني هلال پاڪستان جو نگران به رهيو. هن پنهنجا ڪتاب مختلف نالن سان لکيا، جن ۾ ڪٿي محبت ٻرڙو، ته ڪٿي سڄڻ لطيف، مهراڻ مگسي، ساجد، سجاد قنبروي نالا استعمال ڪيا. هن جي ڇپيل ڪتابن مان ڪي سندس زندگيءَ ۾ ته ڪي کانئس پوءِ ڇپيا آهن. سنڌي ادبي سنگت قنبر شاخ سان ڊاڪٽر محبت ٻرڙي جي ويجھڙائي رهي. سنگت قنبر جي گڏجاڻين ۽ پروگرامن ۾ وقت به وقت شامل ٿيندو ۽ پنهنجون ڪارائتيون صلاحون ڏيندو رهيو. هو سنگت قنبر جو 1995ع ۾ ميمبر ٿيو.
ڊاڪٽر محبت ٻرڙي 76-1974ع دوران ”گلن جھڙا ٻارڙا سنگت قنبر“ جي سرپرستي ڪئي. هو هر هفتي ٻارڙا سنگت جي گڏجاڻين ۾ شريڪ ٿيڻَ ۽ ٻارن کي تربيت ڏيڻَ لاءِ ڊاڪٽر محبت ڄامشوري کان قنبر ايندو هو. سندس ان عمل سان قنبر ۾ ترقي پسنديءَ جي پهرئين سياسي، سماجي، علمي ۽ ادبي دَور جي شروعات ٿي. ان ئي تسلسل هيٺ 1977ع ۾ هُو سماجي ڀلائيءَ جي تنظيم ”قنبر ويلفيئر ايسوسيئيشن“ جو باني ميمبر به رهيو.
1988ع ۾ سياسي تنقيدي ادب جو شاندار ڪتاب جيڪو سچ چوي قلمي نالي ’لطيف ۽ سڄڻ‘ سان لِکيو. جيڪو سچ چوي جو آخري باب هٿ وڌايو ــ سنڌ بچايو نالي سان الڳ ڪتابي روپ ۾ 1988ع ۾ ڇپيو. ساڳئي عرصي ۾ هن جا ٻيا ڪيئي ننڍا وڏا ڪتاب ڇپيا.
قنبر ۾ اچڻ کان پوءِ ڊاڪٽر محبت سٽيزن (ويلفيئر) ڪاميٽي قنبر جو باني ميمبر ۽ سيڪريٽري 94-1993ع دوران رهيو. هُو 1989ع ۾ ”موهن جو دڙو سائنس ڪلب قنبر“ کان 1997ع ۾ وفات تائين، کيرٿر سائنس اڪيڊمي قنبر سان لاڳاپيل ۽ ان جي فڪري اڳواڻي ڪندڙ رهيو، جنهن پاران هن ڪجھ ليڪچر بنيادي سائنسي موضوعن تي ڏنا ۽ ”اڪيڊمي“ پاران 1992ع ۾ ٽن مهينن تائين روزانو ”انگلش ٽيچنگ پروگرام“ ۾ رضاڪار ٽيوٽر رهيو. ان کان سواءِ اڪيڊميءَ جي سائنسي پبليڪيشن سلسليوار ”سائنسي سوچ“ جو فڪري اڳواڻ رهيو. ڊاڪٽر محبت 1994ع ۾ ”سنڌ فورم فار اِنٽيگريٽيڊ ڊولپمينٽ حيدرآباد“ سان لاڳاپيل رهيو ۽ ان فورم جي گڏجاڻين ۾ هن سرگرميءَ سان حصو ورتو. هُن ”هيومن رائيٽس ڪانفرنس“ لاڙڪاڻي ۾ خصوصي طور هڪ مضمون انگريزي ۽ سنڌيءَ ۾ انساني حق _ هڪ مختصر تاريخي خاڪو پڙهيو.
1990ع کان ڊاڪٽر محبت سياسي صورتحال تي مضمونَ لکڻ ۽ ترجما ڪرڻ، مختلف علمي مقالا ۽ مضمونَ لکڻ ۽ ترجمو ڪرڻ، انسائيڪلوپيڊيا سنڌيڪا جوڙڻ، سنڌيءَ ٻوليءَ ۾ سائنسي اصطلاح سازي ڪرڻ، سنڌي ٻوليءَ، ان جي لفظن ۽ گرامر تي تحقيق ڪرڻ، علمي ليڪچر ڏيڻ ۽ سماجي ۽ ادبي سرگرمين ۾ حصو وٺڻ شروع ڪيو. سندس اهو ڪم تمام گھڻو، گھڻ طرفو ۽ ڳُوڙهو آهي. سياسي سرگرمين کان پوءِ ڊاڪٽر محبت جي اها هڪ اهم ۽ پائدار پيش رفت هئي، جنهن کيس سنڌ جي علمي، ادبي ۽ تحقيقي دنيا ۾ هڪ نئون ۽ اهم تعارف ڏنو. هن تمام گھڻا اهم علمي ڪتاب ۽ مقالا ۽ مضمونَ ان دَور ۾ لکيا، جيڪي سندس وفات کان پوءِ هر سال سندس ورسيءَ جي موقعي تي ڇپجندا رهيا آهن.
سياست ۽ سياسي مضمون
1976ع ۾، ڊاڪٽر محبت ٻرڙي جي سياسي سرگرمين جي شروعات ايل ايم سي ۾ سنڌي شاگرد تحريڪ (س ش ت) جو يونٽ کولڻ ۽ ان جو ميمبر ٿيڻ سان ٿي، جنهن جو هُو 1978ع تائين باني سيڪريٽري رهيو. اتي هن سياسي تعليم جو ڪم سرگرميءَ سان ڪيو، جن ۾ خاص طور سماجي، سائنسي، علمي، جدلياتي ۽ فڪري موضوعن تي ڏنل سندس ليڪچر ڌيان لهڻن ٿا. 79-1978ع دوران ڊاڪٽر محبت سنڌي شاگرد تحريڪ، سنڌ جو پهريون ۽ چونڊيل مرڪزي صدر رهيو. ان عرصي ۾ هن پنهنجي علمي سياسي ڪم کي وڌيڪ پکيڙيو ۽ سڄيءَ سنڌ ۾ سوَن جي تعداد ۾ ليڪچر ڏنا، جن مان ڪيترائي ليڪچر ڪلاڪن جا ڪلاڪ هليا. اهو مارشل لا جو قهري دَور هو، جنهن ۾ سياسي سرگرمين تي وڏي سختي هئي ۽ لينن، مارڪس ۽ اينجلس جي ڪتابن تي وٺ پڪڙ هئي، جيڪي ڊاڪٽر محبت جي قنبر واري گهر توڙي ڄامشوري ۾ هاسٽل تي گهڻي تعداد ۾ موجود هئا. هيءُ دَور سندس لکڻ بدران مطالعي سميت عملي ڪم جو هو، جنهن ۾ مٿس سياسي ڪيسَ به داخل ڪيا ويا. ڄامشوري ۾ تعليم مڪمل ڪرڻ کان پوءِ ڊاڪٽر محبت، عوامي تحريڪ ۾ شامل ٿيو ۽ پوءِ ان جي ٺهيل مرڪزي تعليمي ڪاميٽيءَ جو بنيادي ميمبر به رهيو، جنهن ۾ هن 50 کان وڌيڪ موضوعن تي، 500 کان وڌيڪ ليڪچرَ سنڌ جي مختلف يونٽن ۾ ڏنا، جن تنظيم اندر سياسي سجاڳيءَ ۾ وڏو ڪم ڪيو. 1990ع کان ڊاڪٽر محبت سياسي صورتحال تي باقاعدي مضمونَ لکڻ ۽ ترجما ڪرڻ شروع ڪيا.
سندس لاڏاڻي کان پوءِ ڇپيل سندس ڪجهه مضمون ۽ ڪتاب
ان کان سواءِ ٻيا مقالا، مضمون ۽ ٻيا ڪتاب پڻ موجود آهن. ڊاڪٽر محبت جي لاڏاڻي کان پوءِ سندس ويجهن دوستن ۽ شاگردن، سندس ياد ۾، ”کيرٿر سائنس اڪيڊمي“ جو نالو تبديل ڪري ’ڊاڪٽر محبت اڪيڊمي‘ رکيو. هن اڪيڊميءَ پاران هر سال ”محبت ٻرڙو اوارڊ“ ڏنا ويندا آهن.
لاڏاڻو
هن عالم، اڻ مُلهه ۽ محبتي شخص، ڊاڪٽر محبت ٻرڙي جي وفات دل جي دَوري سبب، 9 اپريل 1997ع تي، قنبر ۾ ٿي، جنهن ساڻس لاڳاپيل هر ماڻهوءَ کي ڏاڍو ڏکوئي ڇڏيو.
زمرو:سنڌي شاگرد تحريڪ زمرو:ادب زمرو:سنڌ جون شخصيتون زمرو:سنڌ جون ادبي شخصيتون زمرو:سياست زمرو:فلسفو
بندر بازاريون
الطاف شيخ جو لکيل سفرنامو جنهن ۾ ملائيشيا، سنگاپور ۽ ٿائيلنڊ جي سفر جو ذڪر ڪيو اٿائين. هي ڪتاب فيبروري 1975ء ۾ پهريون دفعو ڇپيو.
پورهيتن جو عالمي ڏهاڙو
پورهيتن جو ڏيهاڙو : پهرئين مئي مزدورن جي عالمي ڏينهن جي طور  ملهايو ويندو آهي. اِن ڏينهن کي ملهائڻ جو مقصد امريڪا جي شهر شڪاگو جي پورهيتن جي جاکوڙ کي ياد ڪري ڀيٽا ڏيڻ آهي
مسئلو
اولهہ دنيا ۾ صنعتي انقلاب کان پوءِ، سرمائيدارن جون بدعنواني وڌي ويون، جنهن جي خلاف مخالف نظرياتي خيال پڻ سامهون آيا. سوشلزم تحت واپاري اتحاد (ٽِريڊ يونينز) جو بنياد رکيو ويو. صنعتي مرڪزن ۽ ڪارخانن (فيڪٽريرن) ۾ پورهيتن (مزدورن) جي بدحالي حد کان وڌيڪ وڌي وئي. پورهيتن کان ڪيترن ئي ڪلاڪن جو ڪم ڪرايو ويندو هيو.