cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آزاد نظم
سنڌي شاعريءَ ۾ آزاد نظم
ڪن اديبن جو رايو آھي ته سنڌي شاعريءَ ۾، 1937ع ڌاري سوڀراج ”فاني“ پھريون آزاد نظم لکيو، جڏھن ته نصير مرزا جي راءِ موجب مرزا قليچ بيگ جو نظم ’مٺي‘ آزاد نظم جو پھريون نمونو آھي.
سنڌيءَ ۾ آزاد نظم تي قابل ذڪر ڪم شمشيرالحيدريءَ ”سنڌي آزاد نظم جي اوسر“ نالي ڪتاب لکي ڪيو آھي. ان کان سواءِ منگھارام ملڪاڻي، غلام محمد گرامي، شيخ عبدالرزاق راز، ارجن شاد، تنوير عباسي ۽ تاج جويي پڻ شاعريءَ جي ھن صنف تي ڪافي مضمون لکيا آهن.
آزاد نظم بابت غلط فھمي
آزاد نظم ۾ مقرر ’بحر‘ ته ھوندو آھي، پر ان جي سٽن ۾ وزن جي رڪنن جو تعداد مقرر نه ھوندو آھي. ھر سٽ ۾ ضرورت موجب گھٽ وڌ رڪن ڪم آڻبا آھن ته جيئن آزاديءَ سان خيال کي بيان ڪري سگھجي.
زمرو:شاعري
سنڌسلامت
سنڌسلامت سنڌي ماڻهن جن ۾ اديب، شاعر، محقق ۽ ٻيا روزآني زندگيءَ سان لاڳاپيل آهن انهن جي لاءِ آن لائين فورم آهي، جنهن ۾ ٽيڪنالاجي، سائنس، ادب ۽ ٻين عنوانن سان لاڳاپيل سيشن موجود آهن. سنڌسلامت جو مقصد سِنڌي ٻوليءَ جي ترقي ۽ واڌرو آهي.
تعارف
سنڌسلامت ڊاٽ ڪام 15 اپريل 2009 ۾ سِيتا، ضلعي دادُو جي عبدالرشيد سمون پاران لانچ ڪئي وئي، جيڪا پهرين وِي بُليٽن فورم سافٽويئر تي هلندي هُئي، 2010 ۾ سنڌسلامت کي زين فورو فورم سافٽويئر تي لاٿو ويو، سنڌسلامت ڊاٽ ڪام فورم جو مقصد دنيا ۾ سنڌي ٻوليء کي عام ڪرڻ ۽ گهڻي کان گهڻي معلومات سنڌيء ۾ پهچائڻ آهي.
انگ اکر
سنڌ سلامت تي هن وقت 7,363+ رجسٽرد رڪن آهن ۽ روزانه 1200 کان مٿي ماڻهو سنڌ سلامت تي ڀيرو ڀڃن ٿان. سنڌ سلامت تي مختلف موضوعن تي 36,304+ ليک ۽ 176,765+ رايا آيل آهن.
مقصد
سنڌسلامت ڊاٽ ڪام جو مقصد سڄي دُنيا جي سنڌين کي هڪ پليٽفارم تي گڏ ڪري سِنڌي ٻولي کي ترقي وٺرائڻ ۽ سِنڌي ٻولي جي بقا لاءِ جدوجهد ڪرڻ آهي. ان سلسلي ۾ سنڌسلامت ڊاٽ ڪام پاران مختلف وقتن تي سنڌي ٻوليءَ لاءِ مختلف پراجيڪٽس منظرِ عام تي آندا ويا آهن ۽ ڪُجهه پراجيڪٽس ڪم جاري آهي.
ادارتي عملو
سنڌسلامت جا ھاڻوڪا انتظامي رُڪن.
'''سنڌسلامت جا اڳوڻا انتظامي رُڪن '''
منصوبا
سنڌسلامت ڊاٽ ڪام پاران لانچ ڪيل پراجيڪٽس ۾
حوالا
زمرو:سنڌي ويب سائيٽ
سکر بئراج
سکر بئراج يا لائيڊ بئراج پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ سکر شهر جي ويجهو سنڌو درياھ تي واقع هڪ مشهور بئراج آهي. ويهين صدي ۾ سکر ۾ جيڪي عمارتون ۽ ترقيءِ جا ڪم ٿيا، انهن ۾ سکر بئراج جو شمار دنيا جي عجائبات ۾ آھي. دنيا ۾ ھي وڏي ۾ وڏو بند آھي. سکر بئراج بکر جي قلعي کان ٽن ميلن جي مفاصلي تي اولهندي طرف جتي اڳ سنسان جهنگ هو. ھيءَ پُل ڊيگهه ۾ هڪ ميل آهي ۽ سڳي سفيد پٿر جي جڙيل آهي، جنهن کي ڇاهٺ فولاد جا در لڳل آهن، جي برقي قوت سان کڄن ۽ بند ٿين ٿا ۽ بئراج جو پاور ھائوس ڌار آھي. هن پل جي اسڪيم ليفٽيننٽ ڪرنل اسڪاٽ 1846ع ۾ تيار ڪئي هئي. 1904ع ۾ ڊاڪٽر سمرس سپرنٽينڊنٽ انجنيئر مٿئين اسڪيم حڪومت ھند جي ڌيان تي آندي ۽ 1910ع ۾ ھي سوال حڪومت اڳيان پيش ٿيو ۽ 1916ع ۾ جانچ ڪرڻ لاءِ ڪاميٽي مقرر ٿي، جنهن ڪم کي چالو ڪرڻ لاءِ سفارش ڪئي. ليڪن پهرين جنگ عظيم لڳڻ ڪري 1918ع تائين ڪم کي ملتوي ڪيو ويو. مسٽر اي_ اي مسٽو بئراج ۽ ان جي ستن واھن جو نقشو تيار ڪري بمبئي حڪومت اڳيان پيش ڪيو. 1923ع ۾سيڪريٽري هند کان منظوري پهتي ۽ ساڳئي وقت جولاءِ مهيني ۾ بئراج ڪالوني جي ڪوارٽرن ٺهڻ جو ڪم شروع ٿيو ۽ 1926ع ۾ پل جي تعمير جو ڪم شروع ٿيو. 1925ع ۾ واھن جي کاٽيءَ جو ڪم مشينن (ايڪسڪيوٽرن) جي وسيلي شروع ٿيو [2]. ھر مشين ھڪ منٽ اندر 74 ٽن مٽي کوٽي ٻاھر اڇلائڻ لڳي. جملي 46 مشينون مختلف ھنڌن تي لڳايون ويون. انهن مشينن جي کوٽائي جو ڪم ڏسڻ وٽان ھو. انهن Excavators ستن واھن جي کاٽي ڪندي جملي 596 ڪروڙ چورس فوٽ مٽي  کوٽي ھئي. پل تعمير ڪرڻ لاءِ ڪافر ڊيم Cofferdam ٻڌي پاڻي ڪڍي ٻاھر اڇلائينديون ھيون. مهراڻ جي کاٻي ڪناري وارن روھڙيءَ جي ريلوي لائين جي لڳ ٽڪرين ۽ ساڄي پاسي سکر جي اُتر طرف وارين ٽڪرين مان پٿر ڪاٽي پل تعمير ڪئي وئي. لائيڊ بئراج جي اھميت ھن طرح آهي ته سکر جي لينسڊائون پل سڄي لوهه جي جڙيل آھي ۽ بئراج پل سڄي پٿرن جي جڙيل آهي. 13 جنوري 1932ع ۾ وائسراءِ لارڊ ولنگڊن ھن پل جو افتتاح ڪيو. 280px|thumb|سکر بيراج تي لڳل افتتاحي پٿر
ھن موقعي تي سڄي ھندستان جا سرڪاري خواه غير سرڪاري معزز ماڻهو حاضر ٿيا. اهڙو اجلاس شايد ٻئي ڪنهن هنڌ يا سکر ۾ اڳ ڪڏهن به ڪو نه ٿيو ھو. بئراج تي ”لائڊ“ جو نالو ان ڪري رکيو ويو، جو ان وقت بمبئي جو گورنر لارڊ لائڊ هو، جنهن ڪم ۾ دلچسپي ورتي ھئي. لائڊ بئراج پل جا دنيا ۾ آبپاشيءَ جو سڀ کان وڏو بند آهي، ان ڪري ڌارين ملڪن جا ماڻهو ڏسڻ اچن ٿا. خاص ڪري چاندوڪي رات ۾ ان جو منظر نهايت دلفريب ۽ ڏسڻ جي قابل آهي. پل جي کاٻي پاسي هڪ عجائب خانو به جڙيل آهي. هيءَ پل لنڊن جي ٿيمس پل کان پنجوڻ وڏي آهي. ساڄي پاسي کان 3 وڏا واهه:ـ (1) اُتر اولهه ڪئنال، (2) رائيس ڪئنال، (3) دادو ڪئنال نڪرن ٿا. ۽ کاٻي پاسي کان ڇار وڏا واهه نڪرن ٿا:ـ (1) اوڀرندو نارو، (2) اوڀر خيرپور ڪئنال، (3) روهڙي سنڌ سڌار ڪئنال، (4) مغربي خيرپور ڪئنال نڪرن ٿا. درياهه جي ساڄي ۽ کاٻي پاسن کان ٻه مضبوط ديوارون درياهه ۾ 1600 ۽ 1900 سوء فوٽ ڊگهيون آهن، اوهي درياه جي لٽ کي روڪڻ ۽ واهن کي پاڻي پهچائڻ لاءِ آهن. مٿيان واهه دائمي وهن ٿا ۽ هي موسم ۾ پاڻي پهچائين ٿا. جمله 166،6 ملين ۾ زمين آباد ڪن ٿا. مٿن 1970ع ۾ پليون ٻڌل آهن ۽ ويڪر ۾ 346 فوٽ آهي. پل تي ويهه ڪروڙ رپيا خرچ لڳو. مملڪت جمهوريه پاڪستان پل جي ڀر ۾ سياحن لاءِ وڏي هوٽل تعمير ڪرائڻ جي رٿ تي غور ڪري رهي آهي. بئراج ڪالوني پوڻ ڪري سکر نئين جي آدمشماري ۾ اضافو ٿيڻ لڳو. ساڄي ڪپ تي المهراڻ عمدي تفريح گاهه آهي.
سکر بئراج آبپاشي ۽ ٻوڏ کان بچاءَ جي لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي.
تاريخ
بئراج 1923 کان 1932 جي وچ ۾ برطانوي راڄ جي دوران تعميرت ٿيو ۽ انجو نالو لائڊ بئراج (Lloyd Barrage) رکيو ويو هو.
مسجد طوبيٰ
طوبي مسجد پاڪستان جي شھر ڪراچي ۾ واقع ھڪ خوبصورت مسجد جيڪا مقامي سطح تي گول مسجد جي نالي سان سڃاتي وڃي ٿي۔ مسجد طوبي 1969ع ۾ ڪراچي جي ڊفينس ھائوسنگ اٿارٽي ۾ تعمير ڪئي وئي۔ ھي ڪورنگي روڊ جي ويجھو واقع آھي۔ مسجد طوبي غالبا ً واحد گنبد جي حامل دنيا جي سڀ کان وڏي مسجد آھي۔ ھي ڪراچي جي اھم سياحتي ماڳن مان ھڪ آھي۔ مسجد طوبي کي خالص اڇي سنگ مرمر سان تعمير ڪيو ويو آھي۔ ھن جي گنبد جو قطر 72 ميٽر (236 فٽ) آھي ۽ ھي بغير ڪنھن ٺل جي صرف ٻاھرين ڀتين تي بيٺل آھي۔ مسجد طوبي جو اڪيلو مينار 70 ميٽر بلند آھي۔ عبادت گاھ جي مرڪزي وسيع ۽ عريض ڪمري ۾ 5 ھزار نمازين جي گنجائش آھي۔
زمرو:ڪراچي جون مسجدون زمرو:ڪراچي ۾ عمارتون ۽ ساختون
ڀئينو
ٿري/ڍاٽڪي لوڪ گيت، جنهن ۾ هڪ عورت شاديءَ کانپوءِ پنهنجي ڀاءُ کي ياد ڪندي آهي.
مسجد ڪنز الايمان
ڪراچي جي مشھور گرومندر چورنگي تي واقع آھي. ربيع الاول مھيني ۾ ھن مسجد جي سجاوٽ ڏسڻ وٽان ھوندي آھي۔ ھي مسجد ڪيترين ئي منزلن تي مشتمل آھي. سائو گنبد ھن جي سڃاڻپ آھي.
سِنڌِڙِي
هيءَ سنڌي انب جي هڪ جنس آهي هي انب جسامت ۾ تمام وڏا ۽ ذائقي ۾ مٺا ٿيندا آهن. سنڌ ۾ هن جنس جي انبن جا باغ حيدرآباد، مٽياري، ٽنڊو ڄا۾، ٽنڊو الهيار ۽ ميرپورخاص ضلعن ۾ آهن.
thumb|[[ميرپور خاص سنڌ جا مشھور سِنڌِڙي انب]]
ڏاکڻي اوڀر ايشيائي معاهدن جي تنظيم
8 سيپٽمبر 1954ع تي آسٽريليا، نيوزيلئنڊ، فرانس، برطانيه، پاڪستان، فلپينس ، ٿائلئنڊ ۽ آمريڪا، ڏاکڻ اوڀر ايشيائي معاهدن جي تنظيم يا سائوٿ ايسٽ ايشين ٽريٽي آرگنائيزيشن (South East Asian Treaty Organization SEATO) ٺاهه تي فلپائن جي شهر منيلا ۾ صحيون ڪيون. هن ٺاهه جو بنيادي مقصد ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ ڪميونزم جي وڌندڙ اثر کي روڪڻ هيو. هن ٺاهه ذريعي آمريڪا پنهنجا محدود قومي مفاد ته پورا ڪيا، پر ان تي صحيون ڪندڙ ملڪ سفارتي طرح سوويت يونين کان پري ٿي ويا. هن ٺاهه سرد جنگ کي هٿي ڏني ۽ دنيا وڌيڪ ٻن بلاڪن ۾ ورهائجي وئي. تنظيم جو مرڪز ٿائلينڊ بئنڪاڪ ۾ رکيو ويو. 30 جون 1977ع تي هيءَ تنظيم ختم ڪئي وئي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي سياست
آزادي (ڪتاب)
آزادي نالي سان هڪ ڪتاب حبيب الله رحيم بخش مرزا ”حبيب“ جو ترجمو ڪيل آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب جو ڪچو جلد آهي، جنهن ۾ 246 صفحا آهن ۽ قيمت اڍائي رپيا ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، نسيم بڪ ڊيپو، حيدرآباد طرفان سال 1970ع ۾ ڇپيو.
زمرو:ڪتاب
نارو واهه
الهندو نارو واهه (Wetern Nara Canal):الهندو نارو واهه لاڙڪاڻي شهر کان -اوڀر- طرف عاقل ڳوٺ کان سنڌو نديءَ مان نڪرندو هو. هيءُ واهه به سنڌو نديءَ جو هڪ ڦاٽ (Inundation Canal) هو، هن الهندي ناري واهه کي تمام گهڻا ور وڪڙ هائ، وڏو ويڪرو ۽ اونهو واهه هو. -الهندو نارو- درياهه مان نڪري -باقراڻي-، ڏوڪري، -ٽاٽڙي-، سيهڙ شهر، راڌڻ وليج، ٿرڙي جادو شهيد ۽ جوهيءَ کان پوءِ وڃي منڇر ڍنڍ ۾ ڇوڙ ڪندو هو. هيءُ واهه -ان- وقت لاڙڪاڻي ضلعي مان وهندو هو. سيوهڻ تائين لاڙڪاڻو ضلعو هو. هيءُ -الهندو نارو واهه- وڏو ويڪرو اونهو واهه هو، جنهنڪري هن تي به ٻيڙين رستي آمدو رفت ٿيندي هئي. واپاري سکر يا لاڙڪاڻي کان پنهنجو مال ٻيڙين رستي شهرن ڏانهن کڻي ويندا هئا. هن واهه تي وڏيون موريون ونگن سان ٺهيل هيون. اڄ به هڪ اهڙي موري -باقراڻي- شهر ڀرسان بيٺي آهي، الهندي ناري واهه مان ٻيا وڏا واهه به نڪرندا هئا: 1. گهنور واهه: گهنور واهه -باقراڻي- شهر کان نڪري -باقراڻي- ريلوي -اسٽيشن- کان پوءِ رشيد وڳڻ ڳوٺ کان گوگهاري شهر وٽ وڃي ختم ٿيندو هو. هيءُ واهه ڏوڪري تعلقي، جنهن کي -ان- وقت لب درياهه -تعلقو- به سڏيندا هئا ۽ قنبر جي زمينن کي -آباد- ڪندو هو. انهن ڏينهن ۾ خاص ڪري گوهاري جا سڳداسي چانور مشهور هوندا هئا. گهنور واهه مان وري ٻيا به ننڍا ننڍا واهه نڪرندا هئا. جيڪي -آبادگار- پنهنجي زمينن جي سهوليت سان وهائيندا هئا، انهن واهن جي کوٽائي تمام وڏي هئي ۽ ويڪرا هوندا هئا. 2. موندر واهه: هي واهه الهندي ناري مان ڏوڪري شهر ڀرسان نڪرندو هو ۽ نصير -آباد- جي شهر ڀرسان وڃي ختم ٿيندو هو. هن جي ڊيگهه اٽڪل 12 ميل هئي. هن مان ٻيا به ننڍا ننڍا واهه نڪرندا هئا. لاڙڪاڻي ضلعي جي ڏوڪري ۽ وارهه تعلقي جي زمينن کي -آباد- ڪندو هو. 3. ڌامراهو واهه: هيءُ واهه الهندي ناري واهه مان -ٽاٽڙي- ڳوٺ کان نڪري اولهه طرف ويندو هو. هيءُ ڌامراهو واهه به وڏو واهه هو، هن جي ڊيگهه اٽڪل 30-35 ميل هئي. هيءُ واهه ڳوٺ دائود ڪانڌڙا، آڏي -جاگير-، کڏهري، ڳاڙهي، فريد -آباد- کان ٿيندو وڃي ماڏي ڳوٺ تعلقي خيرپور ناٿن شاهه وٽ ختم ٿيندو هو. -ان- وقت خيرپور ناٿن شاهه کي ڪڪڙ -تعلقو- سڏيندا هئا. ڌامراهي واهه مان ٻيا به ننڍا واهه نڪرندا هئا، جيڪي ڏوڪري تعلقي ۽ وارهه تعلقي جي زمينن کي -آباد- ڪندا هئا. الهندي ناري جون زمينون زرخيز هيون، جنهنڪري هتي انبن جا وڏا وڏا -باغ- خاص ڪري، ڏوڪري تعلقي ۾، الهندي ناري تي نار به رکيل هئا. -جن- تي ماڻهو -ٿوري- ٿوري آبادي ڪندا هئا، خاص ڪري جوئر جو فصل نارن تي ٿيندو هو. 1932ع کان پوءِ جيئن سکر -بئراج- مان نوان وڏا واهه نڪتا ته هن الهندي ناري جو وجود ختم ٿي ويو، هن جي جاءِ تي دادو ڪئنال ۽ رائيس ڪئنال واهه نڪتا، جنهنڪري هيءُ واهه ختم ٿي ويو. الهندي ناري جي ڪن حصن مان هن وقت به دادو ڪئنال نڪتل آهي. هاڻي الهندي ناري واهه جو سنڌو درياهه مان موج سان وهڻ پورو ٿي ويو. هن وقت به ڪٿي ڪٿي هن جا پراڻا نشان اڃا باقي آهن.
سورة ابراهيم
قرآن پاڪ جي 14 نمبر سورة ابراهيم ۾ ست رڪوع ۽ 52 آيتون آهن. سورت جي شروعات ”آلرٰ“ جي لفظ سان ٿئي ٿي. مڪي ۾ نبي ڪريم صلي -الله- عليه وسلم جي آخري وقت ۾ نازل ٿي. هن ۾ مجموعي طرح سان نبي ڪريم صلي -الله- عليه وسلم ۽ ٻين رسولن جي مخالفت ڪندڙن جو ذڪر ۽ حضرت ابراهيم عليه السلام جي دعا جو ذڪر پڻ ٿيل آهي. -ان- دعا ۾ حضرت اسماعيل جو ذڪر به آهي، جڏهن حضرت -اسماعيل عليه السلام- کي -بيت- -الله- جي ويجھو ريگستان ۾ ڇڏيو ويو هو. هن ۾ حضرت ابراهيم عليه السلام جي نسل مان نبوت جي شروعات جو ذڪر به ڪيو ويو آهي، -ان- ڪري هن سورة جو نالو سورة ابراهيم رکيو ويو آهي.
حوالا
زمرو:قرآن
اروڙ ونسي
اروڙ ونسي ڪتاب ”سنڌ جي هندن جي تاريخ“ موجب سنڌ جي راءِ گهراڻي ۽ براهمڻ گهراڻي وارن راجائن جي گاديءَ جو هنڌ اروڙ (الور) هو، جو هن وقت هڪ ڳوٺڙو، روهڙيءَ کان اڍائي ڪوھ پري، زبون حالت ۾ آهي. 711ع ۾ عربن جي ڪاھ وقت اتي ڀاڄڙ پيئي، پوءِ ٿورو آباد ٿيو، تہ زلزلي سبب اتان ماڻهو ڀڳا. سندن ونش وارن مان گهڻا اڄ تائين بهاولپور ۽ ان جي پريان سنڌو نديءَ جي ٻنهي ڪنارن تي ۽ پنجاب جي پنجن ئي ندين جي ٻنهي ڪنارن تي، پنهنجا ماڳ جوڙي ويٺا آهن. انهيءَ مان ائين سمجهجي ٿو تہ الور ۾ جڏهن لڏ پلاڻ ٿي تڏهن اتان جا ڪيترائي رهاڪو، ٻيڙين ۾ چڙهي نڪتا، پوءِ جن کي جتي بهتر لڳو ڪنارن تي آباد ٿيا، هن وقت تائين اهي وڌي ويجهي اٽڪل پندرهن لک ٿيا آهن. منجهائن گهڻا گروءَ جا سک، ۽ ٿورا آريا سماجي، برهمو سماجي ۽ ديو سماجي آهن، پر سڀ اڄ تائين پاڻ کي ”اروڙونسي“ يعني اروڙ جي رهاڪن جو اولاد سڏائين ٿا. ڪي راجپوتانا ويا، ڪي سنڌ ڏي موٽيا ۽ شڪارپور کان قلات طرف ويا. وڌيڪ حقيقتن لاءِ ڏسو ”تواريخ اروڙنسي“، اردو ٻوليءَ ۾ لکيل، شربيت لالا رامچند وڪيل، لاهور ۽ مهتہ ٽيڪچند بجاج وڪيل، چيف ڪورٽ ملتان جي اهي ٻئي صاحب پاڻ به اروڙ ونسي آهن.
اروڙونسين جون ڪل 458 نکون ڄاڻايون اٿن، جن مان ڪن ٿورين جو ذڪر ڪجي ٿو.
حوالا
زمرو:ڪتاب
اُٻاوڙي طرت جي ٻولي
پنو عاقل، گهوٽڪي، ميرپورماٿيلو ۽ اٻاوڙو جيتوڻيڪ سکر ضلعي ۾ آهن، ته به انهن هنڌن جي ٻولي سکر ۽ روهڙيءَ کان ڪجهه قدر علحدي آهي ۽ شڪارپور جي ٻوليءَ وارو ميٺاج منجهس ڪونهي؛ باقي اچار چٽا اٿس.
ٻوليءَ جي نموني لاءِ هڪ مثال ڏجي ٿو: ’هڪڙي جا سمهي مٿي، ٻي جا پوي ٽيڙ، ته نه چڙهندو به چڙهي‘- يعني هڪڙي ڳالهه ته مٿي (کڏ تي يا پيهي تي) سمهي ٿي، ۽ ٻي ڳالهه ته ٽيڙ يعني ماڪ پوي ٿي، تنهنڪري (تپ) جيڪڏهن نه چڙهڻو هوندس، ته به چڙهندس. هيءَ ڪَچي ٻولي چئبي جو جملو ئي اڻپورو آهي. ’تپ‘ لفظ ڪم آيل ڪونهي، تنهنڪري جيڪڏهن جملي جو مطلب نه ڏجي ها، ته گهڻن کي جيڪر سمجهڻ ۾ ئي ڪين اچي ها. ٻي ڳالهه ته مٿئين جملي ۾ ’چڙهندو‘ لفظ ڪم آيل آهي، جنهن مان ظاهر آهي ته اُڀي جي ٻوليءَ جو اُٻاوڙي طرف جي سنڌيءَ تي اثر ٿيو آهي. اهو اثر اتي جي مسلمانن جي ٻوليءَ تي هيڪاري وڌيڪ ٿيو آهي، جي، ’هلنداسين‘ بدران چون ’ڄُلنداسين‘ ۽ ’هوري هوري‘ بدران چون ’هولي هولي‘ يعني هوريا هوريا يا آهستي آهستي، اچار به بگڙيل اٿن- جهڙوڪ: چون ته ’هو ماڻهو ڳڙ پٽندو به وڃي، ته کَئندو به وڃي‘، يعني ڳڙ پٽيندو به وڃي ته کائيندو به وڃي. ’پٽيندو‘ بدران چون ’پٽندو‘. پ ۽ ٽ ٻنهي جي مٿان زبر، ۽ ’کائيندو‘ بدران چون ’کئندو‘(ک جي مٿان زبر ۽ همزي مٿان پيش). ڪيترا مسلمان ساڳي ئي جملي ۾ اڌ سنڌي ته اڌ اُڀي جي ٻولي ڪم آڻين ٿا- جهڙوڪ: چون ته ’آءٌ پيو تو کي ڳوليان‘، تون اِتي کڙوئي‘، يعني مان پيو تو کي ڳوليان، تون اِتي بيٺو آهين. جيئن بهاولپور طرف وڃبو تيئن اُڀي جي ٻوليءَ جو اثر هيڪاري وڌيڪ معلوم ٿيندو.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:تواريخ زمرو:پاڪستان زمرو:سنڌي ٻولي زمرو:ٻوليون زمرو:لسانيات
ڀيانڪ رس
ڀيانڪ رس (Terror Song) اهڙي شاعري، جنھن ۾ دنيا جي دهشت ۽ هيبت جو ذڪر/رس بيان ٿيل هجي.
مثال :
ابراهيم لنڪن (ڪتاب)
ڪتاب ابراهيم لنڪن لعل محمد جوڻيجي جو لکيل آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب جو ڪچو جلد آهي، جنهن ۾ 136 صفحا آهن ۽ قيمت سوا رپيو ڄاڻايل آهي. نسيم بوڪ ڊيپو طرفان پهريون ڇاپو رينبو پرنٽنگ پريس حيدرآباد مان 1969ع ۾ شايع ٿيو.
حوالا
زمرو:1969ع ۾ سنڌي ڇپيل ڪتاب
ڏکڻ پئسيفڪ فورم
ڏکڻ پئسيفڪ فورم (South Pacific Forum) يا سائوٿ پئسيفڪ فورم 5 آگسٽ 1971ع ۾ ويلنگٽن، نيوزيلينڊ ۾ قائم ڪيو ويو. جنهن جو مقصد ميمبر ملڪن وڇ ۾ اقتصادي ۽ سياسي سهڪار وڌائڻ، واپار کي هٿي ڏيڻ، ٽرانسپورٽ جا مسئلا گڏجي حل ڪرڻ، فجي، ڪريبتي، مارشل ٻيٽ، نارو، نيوزيلئنڊ، ٽونگا، ٽوالو، واناٽو، اولھ سموئا ، پاپوئانيوگني ، ڪوُڪ ٻيٽ، مائيڪرونيشيا هن تنظيم جا ميمبر آهن. ان جو هيڊ ڪوارٽر فجي جي گادي جي هنڌ ’سووا‘ ۾ آهي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
انساني وسندي
250px|thumb|انساني آبادڪاري
انساني وسندي، جاگرافي، شماريات ۽ علم الآثار ۾ انساني آبادڪاري (Human settlement)، آبادڪاري، جاء مقام يا  آباد مقام هڪ سماجي جڳھ آهي جتي انسان رهندا آهن. هڪ آبادڪاري ۾ فرد ننڍي يا وڏي تعداد ۾ ٿي سگهن ٿا.
غلام علي چاڳلا
غلام علي ولد غلام حسين چاڳلا, سنڌ جي نامور سياسي ۽ سماجي ڪارڪن جو جنم 1871ع ڌاري ڪراچيءَ جي کارادر واري علائقي ۾ ٿيو. سندس تعلق ڪراچيءَ جي خواجن جي وڏي شاهوڪار خاندان سان هو. هيءُ خاندان اصل آغا خاني خواجن مان هو، جنهن بعد ۾ آغاخاني فرقو ڇڏي اثناعشري فرقي ۾ شموليت اختيار ڪئي.
تعليم
غلام علي چاڳلا سنڌ مدرسي مان مئٽرڪ پاس ڪئي. ان کان پوءِ هن پيءُ سان گڏ ڪاروبار سنڀاليو. ان دوران کيس ڪراچيءَ جي ’اثناعشري خواجه جماعت‘ جو کيس صدر چونڊيو ويو. ان عهدي تي هيءُ سموري زندگي رهيو. غلام علي چاڳلا جماعت جي اصلاح، ترقيءَ ۽ ڀلائيءَ لاءِ ڪوششون ڪندو رهيو.
نوجوان اثناعشري ڪرڪيٽ ڪلب
ھي فارسي ۽ عربيءَ ۾ چڱي مهارت حاصل ڪئي ۽ مذهبي ڪتابن جو سٺو ذخيرو ڪـٺو ڪيائين، جيڪي پوءِ ’نوجوان اثناعشري ڪرڪيٽ ڪلب‘ جي حوالي ڪيا ويا. غلام علي چاڳلا شاگردن کي اخلاقي ۽ مذهبي تعليم ڏيندو هو ۽ سعديءَ جو ’گلستان‘ ۽ ’بوستان‘ پڙهائيندو هو. کيس قرآن شريف جي سمجهاڻيءَ ۾ خاص مهارت حاصل هئي. هن اثناعشري خواجن لاءِ سنڌي ۽ گجراتي ٻوليءَ ۾ ماهوار رسالو ’سوکڙي‘ جاري ڪيو. جنهن ۾ مذهبي ۽ اخلاقي مضمون شايع ڪيائين. هيءُ سماجي ڪارڪن به هو. ڪيتري ئي عرصي تائين عليڳڙهه يونيورسٽيءَ کي ماهوار ڏهه هزار روپيا عطيو ڏيندو رهيو. ان کان سواءِ ڪيترن غريب شاگردن کي اسڪالر شپون ڏنائين. خواجه جماعت جي عورتن لاءِ هڪ گشتي لائبريري جاري ڪيائين. هن پنهنجي دوستن سان گڏجي ڪراچيءَ جي کارادر تي وڏي مسجد ٺهرائي. ترقي پسند سوچ جي ڪري هيءُ وهم پرستي، پير پرستي ۽ پيري مريديءَ جو سخت مخالف هو. اهڙن ماڻهن جي محفلن کان به پري رهندو هو. انسانن ۾ برابريءَ جو قائل هو. انهن خيالن جي ڪري هو اڪثر ٿياسافيڪل سوسائٽيءَ جي پروگرامن ۽ ليڪچرن ۾ شريڪ ٿيندو هو. ڊاڪٽر ايني بيسنت جي هوم رول ليگ ۾ به هيءُ گهڻو متحرڪ رهيو. ٿياسافيڪل سوسائٽيءَ جي ڪري، جي. ايم. سيد، جمشيد مهتا، مرزا قليچ بيگ ۽ ٻين سان سٺي دوستي هئس، جيڪا آخر تائين نڀايائين. غلام علي چاڳلا جو پيءُ مدرسي جي پهرئين ڪاميٽيءَ جو ميمبر هو. اڳتي هلي غلام علي چاڳلا سنڌ مدرسي بورڊ جو گهڻي عرصي تائين ميمبر ۽ اسٽينڊنگ ڪاميٽيءَ جو چيئرمئن رهيو. غلام علي چاڳلا پنهنجي پاران هميشه غريب شاگردن جي مالي مدد ڪندو هو ۽ غريب شاگردن کي هر مهيني اسڪالرشپون به ڏيندو هو. تعليمي ترقيءَ تي سندس ڌيان هئڻ ڪري هيءُ ڪيترن ئي تعليمي ادارن جي مالي مدد به ڪندو هو. انهيءَ دور ۾ عليڳڙهه يونيورسٽيءَ لاءِ به 10 هزار روپيا چندو ڏنو هئائين.
هڪ سخي ماڻهو
هو مسجد ۽ امام واڙن ٺهرائڻ ۾ به مالي مدد ڪندو هو. کاري در واري شيعن جي مسجد جي تعمير لاءِ به 10 هزار روپين جي عطيو ڏنو هئائين. سماجي ڪمن ۾ به دلچسپي وٺندو هو، ۽ هو ڪراچيءَ جي ڪيترن ئي ادارن جو ميمبر به رهيو. غلام حسين خالق ڏنو ٽرسٽ ۽ غلام حسين خالقڏنو هال ۽ لائبرري، جيڪي بندر روڊ ڪراچي تي واقع آهن، جي سار سنڀال لهندو هو. هو انهيءَ ٽرسٽ جو 45 سال سيڪريٽري رهيو. سماجي خدمتن ڪري هو ڪراچيءَ ميونسپالٽيءَ جو ميمبر چونڊيو ويو. سماجي، مذهبي، تعليمي ۽ ثقافتي خدمتن جي عيوض مئي 1921ع ۾ ڪراچيءَ ميونسپالٽيءَ جو صدر چونڊيو ويو. غلام علي چاڳلا کي اهو اعزاز حاصل آهي ته هو ڪراچيءَ جو پهريون چونڊيل مسلمان صدر هو. 1910ع کان اڳ ميونسپالٽيءَ جا صدر حڪومت پاران نامزد ڪيل هوندا هئا. 1910ع ۾ ڪراچي ميونسپالٽيءَ کي اهو اختيار مليو ته هو پنهنجو صدر پاڻ چونڊي.
شهري خدمتون
ڪراچي ميونسپالٽيءَ جو پهريون چونڊيل صدر سر چارلس ميولز، ٻيو چونڊيل صدر هرچند راءِ وشنداس ۽ ٽيون چونڊيل صدر غلام علي چاڳلا هو. 1933ع ۾ ميونسپالٽيءَ کي ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن جو درجو ڏنو ويو ۽ صدر جي جاءِ تي ميئر چونڊجڻ لڳا. جمشيد مهتا ميونسپالٽيءَ جو آخري صدر هو ۽ پوءِ پهريون ميئر چونڊجڻ لڳا. غلام علي چاڳلا پنهنجي صدارت واري مدي کان مهينو اڳ اِن عهدي تان استعيفا ڏئي ڇڏي هئي. ڇاڪاڻ جو ميونسپالٽيءَ جي هڪ ميمبر نارائڻداس بيچر مارچ 1922ع ۾ چاڳلا خلاف بي اعتماديءَ واري رٿ جمع ڪئي هئي. سڀئي ميمبر چاڳلا جي حمايت ۾ هئا، پر چاڳلا صاحب چيو ته، ”جي منهنجي ڪارڪردگيءَ مان ڪجهه ميمبر مطمئن نه آهن ته پوءِ مونکي صدر جي عهدي تي رهڻ جو ڪو به حق ڪونهي.“ سياسي طور تي هن پنهنجي سياست جي شروعات ڪانگريس جي پليٽفارم تان ڪئي. 1913ع ۾ ڪراچيءَ ۾ ڪانگريس جي ٿيل اجلاس جي آڌرڀاءُ ڪاميٽيءَ جو ميمبر هو.
شوق
غلام علي چاڳلا سير سفر جو به شوقين هو. هن جو تاريخي شهرن ۽ مقدس جاين ڏانهن گهڻو ڌيان هوندو هو. جنهن لاءِ هن حجاز، ايران، عراق، شام ۽ فلسطين جو دورو ڪيو. غلام علي چاڳلا اصل ۾ تصوف ڏانهن مائل هو. تنهنڪري سياست ۾ گهڻو حصو نه ورتائين. هن پنهنجو دائرو سماجي، تعليمي، ثقافتي ۽ مذهبي ڪمن تائين محدود رکيو. پئسي وارو هوندي به هو سادگيءَ جو هڪ مثال هو. سادي زندگي گذاريندو هو. ڪپڙن کان وٺي کاڌي پيتي جي شين تائين سادگيءَ جو قائل هو. هو درويشن ۽ فقيرن جي صحبت ۾ بي چيني محسوس ڪندو هو ته، جهوڪ شريف، شاهه عنايت شهيد جي درگاهه تي سڪون لاءِ ويندو هو، پر جڏهن هتي ڌاڳن، ڦيڻن ۽ ٻين رسمن کي ڏسندو هو ته، واپس موٽي ايندو هو. انهن شين جو هو سخت مخالف هو. هن جو ننڍو ڀاءُ رحمت الله غلام حسين چاڳلا به سماجي ۽ ثقافتي پروگرامن ۾ حصو وٺندو هو ۽ هيءُ ڪراچي ڪلب جي شروعاتي ميمبرن مان هڪ هو. سيلاني ماڻهو هو. دنيا جا اڪثر ملڪ سندس ڏٺل هئا. هن يورپ جا 15 کان مٿي دورا ڪيا. رحمت الله چاڳلا ڪراچي اليڪٽرڪ لميٽيڊ جو ڊائريڪٽر به رهيو. هن آل انڊيا ڪانگريس جي 1913ع واري اجلاس ۾ حصو ورتو ۽ ان جي مرحبا ڪميٽيءَ جو مکيه ميمبر ٿيو. جڏهن 1918ع ڌاري سنڌ ۾ آل انڊيا مسلم ليگ جي شاخ رئيس غلام محمد خان ڀرڳڙيءَ جي زير صدارت قائم ٿي ته هيءُ ان جو سيڪريٽري منتخب ٿيو، پر جلد ئي ان تان استعيفا ڏئي ڇڏيائين.
وفات
فقھ جو ڄاڻو، عالم، علم دوست، سخي، اديب، صحافي ۽ سماج سڌارڪ غلام علي چاڳلا، 26 جون 1950ع ۾ وفات ڪري ويو. پوئتي چار پٽ ۽ چار نياڻيون ڇڏيائين. پٽن ۾ احمد، عبدالرحيم، حسين ۽ علي محمد شامل هئا. سندس ٻه ڀائر، سيٺ رحمت الله ۽ سيٺ رحم علي هئا.سندس وڏو فرزند: احمد چاڳلا، سنڌي ۽ پارسي، اردو ۽ انگريزيءَ جو ڄاڻو، فلسفي ۾ دلچسپي وٺندڙ، ۽ راڳ جو ماهر هو. پاڪستان جو قومي ترانو هن جيو ئي ڪمپوز ڪيل آهي. هن 1953ع ۾وفات ڪئي. سندس ٻيو فرزند، عبدالرحيم چاڳلا بئريسٽر ھيو. ڪراچي هاءِ ڪورٽ ۾ رجسٽرار جي عهدي تي پڻ رھيو. سندس ٽيون فرزندِ مسٽر حسين ايم. ايس سي، زراعت ۾ اسپيشلسٽ ھيو ۽  ڪراچي ميونسپالٽيءَ ۾ ڊپٽي چيف آفيسر پڻ رهيو. چوٿون فرزند مسٽر علي محمد، ريڊيو پاڪستان حيدرآباد جو ريجنل  ڊائريڪٽر رھيو.
مسجد گلزار حبيب (ڪراچي)
خارجي ڳنڍڻا
تعارف جامع مسجد گلزارِ حبيب
1394ع
ڊسمبر
زمرو:1394ء زمرو:چوڏھين صدي زمرو:سال
مڪي مسجد
ڪراچي جي مرڪزي علائقي گارڊن روڊ تي وا‏قع ھڪ مشھور مسجد آھي. ھي مسجد تبليغي جماعت جو اھم مرڪز آھي.
اَنبِڙِي
انب جو وڻ ميوي کان پهرين ٻُور جھليندو آهي جنهن مان ننڍڙو ميوو ٺهندو آهي انکي انبڙي چئبو آهي. انبڙيون وڏيون ٿي انبن جي شڪل وٺنديون آهن. انبڙيون کائڻ ۾ کٽيون ٿينديون آهن. انبڙين جي چٽڻي ۽ آچار مزيدار ٿيندو آهي. سنڌي ماڻهو انبڙيون ڇلي سُڪائي، ٻوڙ رڌڻ ۾ کٽاڻ لاءِ ڪم آڻيندا آهن. انب جو ڪچو ڦر (جيڪو سائو ۽ کٽو ٿئي). انبڙين جو -آچار- وجهندا آهن ۽ چٽڻي ۽ مربو ٺاهيندا آهن.
کنئور
اونهاري جي مند ۾ وڻن جي ٿڙن جي وٿين مان شفاف چنبڻدڙ مادو نڪرندو آهي جيڪو ٻاهر نڪري سُڪي ويندو آهي. ٻٻر جو کنئور تمام طاقتور ٿئي ٿو جيڪو سياري ۾ خوراڪن ۾ استعمال ٿيندو آهي.
ڀيٽ /تقابلي اڀياس
ڀيٽ ڪرڻ/تقابلي اڀياس __(Compare and Contrast):
ادبي تنقيد ۾، خاص طور طريقو آهي، جنهن وسيلي ڪردارن واقعن، خيالن، حالتن ادبي فنپارن جي، ٻن اديبن جي موضوعن، اسلوبن جي پاڻ ۾ هڪجهڙاين ۽ مختلف هجڻ جي ڀيٽ ڪئي ويندي آهي. ان کي ڪي تقابلي اڀياس (Comparative Study) پڻ چون ٿا. (وڌيڪ ڏسو تقابلي تنقيد)
آزادي اعلان اسان جو (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب شهيد غلام رسول مستاني جي شاعريءَ جو مجموعو آهي. مستانو هڪ پورهيت ۽ اڻ پڙهيل هو ۽ في البديهه شعر چوڻ ۾ ڪمال رکندو هو. هن جي سڄي شاعريءَ ۾ هارين، پورهيتن ۽ قومي آجپي وارو فڪر سمايل آهي. هي ڪتاب ”سنڌي ٻولي سٿ“ حيدرآباد، سنڌ طرفان 1988ع ۾ ڇپايو ويو. هي ڪتاب پڪي جلد، رنگين ٽائيٽل سان 84 صفحن تي مشتمل آهي. هن ڪتاب جي قيمت 10 روپيا آهي. ڪتاب جو مهاڳ عبدالحفيظ قريشيءَ لکيو آهي.
حوالا
زمرو:ڪتاب
آزادي
آزاديءَ جو عام مفهوم اهو آهي ته انسان ڄمڻ کان وٺي مرڻ تائين آزاد آهي، جيڪڏهن پابند آهي ته فقط فطرت جو، مثلاً ساهه کڻڻ، وڌڻ ويجهڻ ۽ مرڻ جي معاملن ۾؛ باقي سڀني ڳالهين ۾ هو آزاد آهي. سندس سوچ ويچار، اُٿڻ ويهڻ، کائڻ پيئڻ، گهمڻ ڦرڻ، فطرت جي مظاهر سان روشناس ٿيڻ ۾ هر طرح آزاد آهي؛ پر اسين جنهن معاشري ۾ رهون ٿا، اهو سڄو ئي پابندين جو مجموعو آهي، جيڪي خود انسان جون ئي گهڙيل ۽ ٺاهيل آهن. انهن ۾ به گهڻي قدر انساني فطرت کي عطا ٿيل آزاديءَ تي ڪابه پابندي پيل نه آهي. مثال طور سوچڻ ويچارڻ، پڙهڻ ۽ لکڻ جهڙين نعمتن ۾ انسان کي هر ملڪ جي قانون ۾ آزادي مليل آهي. انهيءَ لحاظ سان خودبخود تحرير ۽ تقرير جي آزاديءَ جو حق ملي وڃي ٿو. ملڪي آزاديءَ کان پوءِ مذهبي آزاديءَ ۽ تحرير ۽ تقرير جي آزاديءَ لاءِ هيٺينءَ طرح فضا قائم ڪئي وئي آهي:
الھنواز رڪڻائي
''الهنواز ولد محمد عرس رُڪڻائي، 10 مئي 1930ع تي ڳوٺ رُڪڻ، ضلعي دادوءَ ۾ جنم ورتو. نامور شاعر استاد بخاريءَ جو ننڍپڻ کان دوست ۽ همعصر ھو، ٻئي گڏ پڙهيا ۽ شاعري ڪيائون.گلشن منير ڪالوني دادوءَ ۾ رهندو هو.''
آزادي
14 آگسٽ 1947ع تي قائداعظم، پاڪستان جي قانون ساز اسيمبليءَ ۾ پنهنجي پهرئين خطاب ۾ چيو هو ته ”پاڪستان ۾ اقليتن کي مڪمل آزادي هوندي. اهي پنهنجي عبادت گهرن ۾ وڃڻ ۽ عبادت ڪرڻ ۾ آزاد هوندا. ڪير ڪهڙي به فرقي سان واسطو رکي، ملڪي مسئلن جو ان سان تعلق نه آهي. اسين سڀ هڪ ملڪ جا شهري آهيون ۽ ان ۾ برابر جا شريڪ آهيون.“
پاڪستان جي آئين ۾ پڻ مذهبي آزاديءَ بابت هڪ مستقل شِق موجود آهي، جنهن تحت ڪنهن به ماڻهوءَ کي تعليمي ادارن ۾ اهڙي مذهب جي تعليم يا عبادت لاءِ مجبور نٿو ڪري سگهجي، جيڪو هن جو پنهنجو نه آهي. مذهبي اختلاف يا مذهب جي نالي تي شهرين تي ڪابه پابندي نه لڳائي ويندي. مذهبي ٽئڪس نه ورتو ويندو. هر مذهبي فرقي کي پنهنجا عبادتگاهه ٺاهڻ، انهن جي حفاظت ڪرڻ ۽ انهن ۾ عبادت ڪرڻ جو پورو حق حاصل هوندو. قانون، امن ۽ اخلاق جي حدن اندر رهندي، هر ماڻهو پنهنجو مذهبي پرچار ڪري سگهي ٿو.
الھنواز رڪڻائي
وفات
هو 13 فيبروري 2007ع تي هن فاني دنيا مان لاڏاڻو ڪري ويو.
حوالا
زمرو:1930ع جون پيدائشون زمرو:2007ع جون وفاتون زمرو:20ھين صديءَ جا سنڌي محقق زمرو:20ھين صديءَ جا سنڌي شاعر
آزادي
تقرير ۽ تحرير جي آزادي: شهرين کي پنهنجي خيالن جي اظهار جو حق حاصل آهي، انهيءَ شرط سان ته اهي خيال قانون ٽوڙڻ لاءِ نه هوندا. تاريخ مسلسل ٻڌائي ٿي ته عوام گهڻو ڪري تحرير ۽ تقرير جي آزاديءَ جي حق کان محرم رهيا آهن. جنگ جي زماني ۾ ته انهيءَ حق تي جمهوري ملڪ به پابنديون لڳائي ڇڏيندا آهن. آزادي انسان جو فطري حق آهي، ان حق لاءِ دنيا جي ڪيترين غلام قومن، سامراجي قومن سان ٽڪر کائي، تاريخ جي هر دؤر ۾ آزادي حاصل ڪئي آهي.
آزاديءَ (Aazadi) مان اها به مراد آهي ته هر انسان کي بنا ڪنهن روڪ ٽوڪ جي پنهنجي خواهش مطابق زندگي گهارڻ جو حق آهي، پر ان حق جي استعمال سان ٻئي ڪنهن جو ساڳيو حق متاثر نه ٿئي.آزاديءَ ۾ فرد کي اهڙو ماحول فراهم ڪيو وڃي ٿو، جنهن سان کيس پنهنجن صلاحيتن کي مُناسب طريقي سان اظهارڻ جو موقعو ملي، انهيءَ ڪري هي تصور انهن شهري آزادين واري تصور سان سلهاڙيل آهي، جن کي رياستي سطح تي تحفظ ڏئي جائز حق طور تسليم ڪيو وڃي. اهڙن حقن ۾ گڏجڻ، سلهاڙجڻ، چُرپر ڪرڻ، پسند جو مذهب اختيار ڪرڻ، اظهارڻ، لکڻ ۽ سوچڻ سميت بيشمار حق شامل آهن. تاريخ ۾ اهڙا حق طاقت جي زور تي ڦٻايا ويا آهن، تنهنڪري طاقت جو هڪ هنڌ ڪٺو ٿيڻ وارو عمل آزاديءَ کي ختم ڪري ٿو. جديد جمهوري سماج ۾ طاقت جو مُختلف هٿن ۾ هُئڻ ۽ ورهائجڻ آزاديءَ کي تحفظ فراهم ڪري ٿو.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سماج زمرو:معاشرو زمرو:رياست زمرو:فرد زمرو:سماجيات
نيو ميمڻ مسجد
نيو ميمڻ مسجد ڪراچي، پاڪستان ۾ ھڪ مسجد آھي۔
پسني ھوائي اڏو
(IATA: CHB – ICAO: OPCL)
پسني ھوائي اڏو  پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي شھر پسني ۾ واقع آھي۔
الھه آباد (سنڌ)
هن ڦٽل شهر جا آثار ”کڙ“ نالي ڳوٺ ڀرسان دولت پور صفن کان اتر ۾ ٻن ميلن جي فاصلي تي آهن. ميان محمد مرادياب خان ڪلهوڙي کي جڏهن حڪومت جو پروانو مليو ته هن نصرپور لڳ درياهه جي ٻئي ڪناري تي خيما کوڙيا هئا ۽ اتي جلوس (-تخت- نشيءَ) جي رسم ادا ڪئي هئائين، انهي هنڌ ميان صاحب پنهنجي نالي سان هڪ شهر -آباد- ڪري، -ان- جو نالو ’مراد -آباد-‘ رکيو. ڪجهه عرصي بعد -ٻوڏ- سبب اهو شهر تباهه ٿي ويو. ميان غلام شاهه ڪلهوڙي ’محمد -آباد-‘ جي ڀرسان هڪ نئون شهر ’-الهه آباد-‘ جي نالي سان -آباد- ڪيو، اڳتي هلي ميان غلام شاهه شهر جو نالو ’-الهه آباد-‘ مان ڦيرائي ’شاهپور‘ رکيو. شهر ننڍو هجڻ سبب گهڻي عرصي تائين حڪومت جو مرڪز نه رهيو ۽ جلد -ان- کي -ترڪ- ڪري هڪ نئون شهر ’حيدرآباد‘ جي نالي سان -آباد- ڪيو ويو. شاهپور هن وقت هڪ معمولي ڳوٺ آهي. ميان غلام شاهه ڪلهوڙي شاهپور نالي هڪ ٻيو به شهر -آباد- ڪرايو هو.
مالديپ
مالديپ ھڪ اسلامي ملڪ آھي.
حوالا
thumb|مالديپ جو جھنڊو
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون زمرو:ملڪ
پروفيسر
پروفيسر ڪنهن دانش گاهه، مدرسي يا ڪنهن تعليمي اداري سان جڙيل معلم آهي جنهن جي تعليمي ۽ اختياري حيثيت سڀ کان وڏي هوندي آهي۔ اعليٰ تعليمي معيار رکڻ وارو۔  ان جي معنٰي دعويٰ ڪرڻ وارا، اعتراف ڪرڻ وارو، اقرار ڪرڻ وارو ۽ سيکارڻ وارو آهي
تسميا
پروفيسر لفظ  لاطيني ٻولي سان مشتق آهي.
حوالا
زمرو:جامعه زمرو:تعليم
1395ع
ڊسمبر
زمرو:1395ء زمرو:چوڏھين صدي زمرو:سال
ھنور
ھنور يا ھنو ور انگريزيءَ ۾ Hanover(Hannover, ) جرمنيءَ جي رياست لوئر سئڪسني جي گاديءَ جو هنڌ آهي. ھتان جي آبادي 518000 آھي.
thumb|Am [[Kröpcke, 1895]] thumb|right|Schloss [[Herrenhausen Gardens|Herrenhausen, 1895]]
حوالا
زمرو:جرمني ۾ يونيورسٽي شهر
ويدڪ سنسڪرت
رگ ويد کان پوءِ يجرويد آهي، جنهن ۾ سنڌونديءَ ۽ ان جي ڀرتي ڪندڙ ندين جو نالو به ڪونهي آڳاٽن آرين مان جيڪي ’پروُ‘ آريه لوڪ هئا، تن مان هڪ راجا ’ڪرو‘ ٿي گذريو آهي، تنهن جي نالي پٺيان ڪي پاڻ کي’ڪرو‘به سڏائيندا هئا، جن جو اولاد پوءِ ڪورو ٿيا، جي پانڊون جا سؤٽ هئا. اهي ’پروُ‘ يا ’ڪرو‘ آريه لوڪ ۽ سندن ڏورانهان سؤٽ ’پنچال‘، جن جي سنڌ ۾ حڪومت هئي، تن مان ڪيترا يجرويد واري زماني ۾ سنڌ ۽ پنجاب جا وڻ ڇڏي، هاڻوڪن آگري ۽ ائوڌ جي گڏيل پرڳڻن ڏي ويا. اُتي جنهن هنڌ بيٺڪون وڌائون، سو هنڌ سندن نالن جي پٺيان ڪرو-پنچال ديش سڏجڻ ۾ آيو. انهيءَ پاسي ٻيا آريه لوڪ به رفتي رفتي ايتريقدر ٽڙي پکڙي ويا، جو هماليه جبل کان وٺي ونڌيا جبل تائين سمورو ملڪ سندن ٿيو ۽ اهو مديه ديش يعني وچولو علائقو Midland سڏجڻ ۾ آيو. اهو ‘آريا ورت‘ (Aariya wart) يا آرين جو کنڊ به ڪوٺجي ٿو. انهيءَ پاسي هو ٻين اڻ آريا قومن سان لڙهه وچڙ ۾ آيا، ته سندين ٻوليءَ ۾ ڪجهه بگاڙو ٿيو، پر سنڌ جي سنسڪرت اڃا ٺيٺ هئي. اڄ به سنڌي ٻوليءَ ۾ قديم سنسڪرت جا ڪي اهڙا نشان آهن، جي مڌيا ديش جي هاڻوڪي هنديءَ يا هندستانيءَ (اردو) ۾ ڪينهن.
حوالا
زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ زمرو:تواريخ زمرو:سنسڪرت زمرو:سنڌ زمرو:مذهب زمرو:ڀارت
ارون ڌتي راءِ
سوزانا ارون ڌتي راءِ 24 نومبر 1961ع تي شيلانگ، ميگھالا (ڀارت) ۾ پيدا ٿي.
مشھوري
هوءَ انگريزيءَ ۾ لکندڙ ڀارت جي سُڄاڻ ليکڪا آهي، جيڪا هڪ سرگرم سماجي ڪارڪن به آهي، جنهن 1997ع ۾ ”بُڪر پرائيز“ (Booker Prize) حاصل ڪيو، جيڪو کيس سندس مشهور ناول ”دي گاڊ آف سمال ٿِنگس“ تي مليو. سال 2002ع ۾ کيس ”لينن ڪلچرل پرائيز“ مليو. هن ڪيترائي مضمون لکيا آهن ۽ هوءَ سماجي ۽ -اقتصادي انصاف- لاءِ پاڻ پتوڙيندڙ سرگرم ڪارڪن طور سڃاتي وڃي ٿي.
ذاتي پسمنظر
ارون ڌتي راءِ جي ماءُ عورتن جي حقن لاءِ پاڻ پتوڙيندڙ عيسائڻ هئي. جنهن جو تعلق شام ملڪ سان هو. جڏهن ته سندس بنگالي پيءُ، چانهه جي باغن ۾ ڪم ڪندڙ محنتي شخص هو. ارون ڌتي راءِ ٻه شاديون ڪيون، سندس پهريون مڙس آرڪيٽيڪٽ هو، ٻيو مڙس پرديپ ڪرشن هو، جنهن سان هوءَ 1984ع ۾ ملي ۽ سندس انعام يافته فلم ”ماسي صاحب“ (Massey Sahab) ۾ ڳوٺاڻي ڇوڪريءَ جو ڪردار ادا ڪيائين. پنهنجي مشهور ناول ”دي گاڊ آف سمال ٿِنگس“ لکڻ جي نتيجي ۾ مالي طور مستحڪم ٿيڻ تائين، هن مختلف ملازمتون ڪيون.
حوالا
زمرو:بنگالي ماڻهو زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:ڀارت کان انگريزي ٻولي جا اديب زمرو:ڀارتي ليکڪ
چوراھو
چورنگي يا چوراھو اھڙي چوڪ کي چوندا آھن جتان کان ٻه رستا ھڪ ٻئي کي ڪٽيندا آھن۔ ھي لفظ پاڪستان جي شھر ڪراچي ۾ وڌيڪ مشھور آھي۔
پڻ ڏسو
زمرو:نامڪمل مضون
شاھپورچاڪر
شاھپور چاڪر پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي سانگهڙ جي تعلقي شھدادپور جو ھڪ ننڍڙو شھر ۽ يونين ڪائونسل آھي. ھي شھر ٻھراڙيءَ ۾ شمار ٿئي ٿو.هي شهر اتر ۾ ويڪرائي ڦاڪ 26.15 ڊگرين ۽ اوڀر ۾ ڊگھائي ڦاڪ 68.65 ڊگرين تي واقع آهي. ھن شھر جو نالو ڪلھوڙن جي وفادار جنرل مير شھداد خان ٽالپر جي پٽ مير چاڪر خان ٽالپر جي نالي تي رکيو ويو.اڳوڻو قومي اسيمبلي جو ميمبر عثمان خان نوري، ڪينيا جو اڳوڻو سفير عبدالقادر سنجراڻي، سينيٽر اعجاز ڌامراھ  سينيئر صحافي قابل ڏاهريجو تعلق ھن شھر سان آھي. مير شھداد خان ٽالپر جو قبو بہ ھن شھر لڳ واقع آهي جتي مير شھداد خان ٽالپر ۽ ان جي خاندان جا فرد دفن ٿيل آھن. ھي شھر روڊ رستي شھدادپور ۽ نوابشاھ سان ڳنڍيل آهي.
حوالا
زمرو:ڀونءِ ڀياس ۽ ڀونءِ نگاري زمرو:سنڌ جا شهر
آزاديءَ جا اسير (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب حر تحريڪ جي قيدين جي فهرست تي مشتمل آهي. جن کي انگريز حڪومت مختلف سزائون ڏئي ”لوڙهن“ ۾ قيد ڪيو هو. هن ڪتاب ۾ انگريز سرڪار سان مهاڏو اٽڪائيندڙ ”حر تحريڪ“ جي اٽڪل ڇهن هزارن فقيرن، مردن ۽ عورتن جا نالا شامل آهن، جن پير سيد شاهه مردان شاهه ثاني سورهيه بادشاهه جي اڳواڻيءَ ۾ حر تحريڪ سان پاڻ نڀايو هو. ان دوران سورهيه بادشاهه ”وطن يا ڪفن، آزادي يا موت“ جو نعرو هڻي حر تحريڪ جي اڳواڻي ڪئي هئي. ان تحريڪ ۾ ڪيترن ئي حرن کي شهيد ۽ قيد بند جون صعوبتون ڏئي جهڪائڻ جي ڪوشش ڪئي وئي هئي، هن ڪتاب جو مهاڳ الهه ورايي بهڻ لکيو آهي هيءُ ڪتاب روضي ڌڻي چيئر جي ريسرچ آفيسر مشتاق احمد نظاماڻي مرتب ڪيو آهي. هيءُ ڪتاب چئن حصن ۾ ورهايو ويو آهي. جنهن ۾ آزاديءَ کان اڳ جي قائم چئن ضلعن حيدرآباد، نوابشاهه، سکر ۽ ٿرپارڪر ۾ قيد حرن جي فهرست ڏنل آهي. ڪتاب کي مختلف خانا ڏئي قيدين جو تفصيل ڏنو ويو آهي. انهن خانن ۾ جريان نمبر، سي. ٽي. آر نمبر، قيديءَ جو نالو ۽ عرفيت، پيءُ جو نالو، ذات، رهائش، پوليس ٿاڻو، رجسٽريشن ٿيڻ وقت قيديءَ جي عمر، رجسٽريشن ٿيڻ جو سال ۽ ريماڪس وغيره. ڪل ڏهه خانا شامل آهن. جن ۾ قيدين جي تفصيل جي ڏيڻ ۾ ڀرپور ڪوشش ڪئي وئي آهي. 218 صفحن تي مشتمل ڊبل ڊيمي سائيز جي هن ڪتاب جي قيمت 500 روپيا آهي، جنهن کي روضي ڌڻي چيئر شاهه لطيف يونيورسٽي خيرپور ۾ 2012ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو آهي. هيءُ ڪتاب هڪ تاريخي دستاويز آهي.
زمرو:ڪتاب
حامد ڪرزئي
حامد ڪرزئي ( ؛ پيدائش: 24 ڊسمبر 1957) هڪ افغان سياستدان آهي جيڪو 22 ڊسمبر 2001 کان 29 سيپٽمبر 2014 تائين افغانستان جو صدر رهيو. هو قنڌھار جي پوپلزئي دراني قبيلي جو سردار پڻ آهي.
هن جو تعلق پختون قبيلي پوپلزئي سان آهي. سندس والد، عبدالاحد ڪرزئي ، ظاهر شاھ جي دور ۾ هڪ اهم سياسي شخصيت ٿي گذريو آهي. هو ٻه ڀيرا پارليامينٽ جو ميمبر ۽ هڪ ڀيرو اسپيڪر چونڊيو ويو. 1982ع ۾ افغانستان جي خراب صورتحال سبب سندس خاندان ڪوئيٽہ لڏي ويو. حامد جي پيءُ کي ٻه سال اڳ نامعلوم هٿياربندن ان وقت قتل ڪيو هو جڏهن هو ويجهي مسجد ۾ نماز ادا ڪري گهر واپس اچي رهيو هو. هن جو قتل پڻ پاڪستان ۾ اعتدال پسند اڳوڻي افغان سياستدانن جي قتلن جي سلسلي سان ڳنڍيل سمجهيو وڃي ٿو.
تعليم
حامد ڪرزئي ابتدائي تعليم ڪابل جي هڪ اسڪول ۾ مڪمل ڪئي ۽ پوءِ اعليٰ تعليم لاءِ هندستان ويو. هن اتر هندستاني رياست هماچل پرديش ۽ بعد ۾ آمريڪا ۾ تعليم حاصل ڪئي. هو پنهنجي مادري زبان پشتو کان علاوه انگريزي ۽ دري تي به عبور رکن ٿا.
سياسي زندگي
حامد ڪرزئي 1982 ۾ افغان جهاد ۾ افغانستان لبريشن فرنٽ جي ڊائريڪٽر آپريشنز جي حيثيت سان حصو ورتو. پروفيسر صبغت اللّٰه مجددي جي سربراهي ۾ عبوري حڪومت ۾ کيس ڊائريڪٽر جنرل آف فارين رليشنز جي حيثيت سان پهريون سرڪاري عهدو مليو. مجاهدن جي حڪومت دوران 1992ع کان 1994ع تائين افغانستان جو نائب پرڏيهي وزير رهيو. هن شروع ۾ امن جي بحالي ۽ افراتفري جي خاتمي لاءِ طالبان اسلامي تحريڪ جي حمايت ڪئي، پر بعد ۾ پنهنجي سخت گير موقف سبب پوئتي هٽي ويو. هن بعد ۾ طالبان جي سخت مخالفت ڪندي چيو ته انهن افغان مردن ۽ عورتن تي گوليون هلائڻ جي مشق ڪئي. جڏهن ٻه سال اڳ سندس والد کي قتل ڪيو ويو ته شڪ جي آڱر طالبان ڏانهن وڌي وئي.
آمريڪي حملو
هو پاڪستان ۾ جلاوطني جي زندگي گذاري رهيو هو جڏهن آمريڪا افغانستان ۾ پنهنجو فوجي آپريشن شروع ڪيو. هن طالبان جي خلاف مختلف گروهن کي متحد ڪرڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. ۽ انهن خدمتن جي بدلي ۾ حامد ڪرزئي کي ڪابل تي آمريڪي قبضي کان پوءِ آمريڪي ڪٽپتلي حڪومت جو سربراهه مقرر ڪيو ويو. هو ڪيترن ئي سالن تائين اهي خدمتون سرانجام ڏيندو رهيو.
پاڪستان سان لاڳاپا
حامد ڪرزئي جي حڪومت ۽ پاڪستان جا لاڳاپا هميشه ڇڪتاڻ وارا رهيا آهن. هن پاڪستان کي افغانستان جي خراب صورتحال جو ذميوار قرار ڏنو. سندس خيال ۾ پاڪستان طالبان جي پٺڀرائي ڪري رهيو آهي. پر پاڪستان هميشہ ان ڳالهه کي رد ڪندو رهيو آهي. ان غلط فهمي کي دور ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ڀيرا اعليٰ سطحي اجلاس به ٿيا پر ڪو به فائدو نه ٿيو. پاڪستاني حڪومت جو الزام آهي ته هڪ اهڙو شخص جيڪو صرف سرمائيداري تي ڪنٽرول ڪري سگهي ٿو. ۽ هڪ ڪٺ پتلي صدر آهي، اهو پاڪستان تي الزام نه لڳائيندو ته هو پنهنجي ڪمزورين کي لڪائيندو، ٻيو ڪير؟
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:1957ع جون پيدائشون زمرو:مضمون جن ۾ ڪروشيائي ٻولي جو متن شامل آھي زمرو:مضمون جن ۾ پشتو ٻولي جو متن شامل آھي زمرو:افغانستان جا سياستدان زمرو:افغانستان جا ماڻهو
تاثراتي تنقيد
تاثراتي تنقيد __(Impressionistic Criticism):
يوناني ۽ لاطيني تنقيد جي ميدان ۾ لانجائينس پهريون نقاد هو، جنهن ادب جي تاثر کي ان جي خوبي قرار ڏنو هو ۽ اعليٰ ادب جي پرک لاءِ ان جي تاثر کي اهميت ڏني هئي. ان کانپوءِ آمريڪا جي مشهور نقاد ”اسپسن گارن“ هن نظرئي جو مختصر لفظن ۾بيان ڪيو آهي ته ادب فقط تاثر آهي ۽ ان جي تنقيد به تاثرات جو مجموعو آهي، يعني جڏهن ڪنهن تصنيف کي پڙهڻ وقت جيڪو تاثر پيدا ٿئي ٿو يا تصنيف کي پڙهي ، اهو اندازو لڳايو وڃي ته انهيءَ ڪهڙو تاثر ڇڏيو. هن تنقيد ۾ ادبي نتيجا ۽ سوچون، سماجي قدرن جي روشنيءَ ۾ ڏسڻ ضروري نه آهن. ڪيترن نقادن اهڙي تنقيد کي ”تخليقي تنقيد“ پڻ سڏيو آهي. انهن جو خيال آهي ته ڪنهن ڪتاب کي پڙهڻ ۽ ان مان لطف اندوز ٿيڻ ۽ مجموعي تاثر وٺڻ کانپوءِ جيڪا راءِ قائم ڪجي، اها تاثراتي تنقيد آهي. ائين کڻي چئجي ته تخليق مان ملندڙ لطف جي اثرکي جاچڻ ۽ ماپڻ ئي تنقيد آهي. اهڙي تنقيد جو اصل مقصد انهن ڪيفيتن جي نشاندهي ڪرڻ آهي، جيڪي ڪنهن تخليق کي سرجڻ وقت شاعر يا اديب تي گذرن ٿيون.
آزاديءَ جو پيغام(ڪتاب)
ڪتاب آزاديءَ جو پيغام عبدالرزاق قاضيءَ جو لکيل آھي، ڊيمي سائيز ۾ 32 صفحن تي مشتمل آھي ۽ قيمت پنج آنا ڄاڻايل اٿس. ڪتاب جو پھريون ڇاپو، الوحيد پريس، ڪراچيءَ مان 1922ع ۾ شايع ٿيو.
حوالا
زمرو:1922ع ۾ ڇپيل سنڌي ڪتاب
بِھار
بھار ) اوڀر انڊيا جي ھڪ رياست جو نالو آهي جنھن جي پکيڙ 94163 km2 آھي ۽ آبادي ۾ انڊيا جي ٽين وڏي رياست آھي. ھن رياست جون حدون اولھ ۾ اتر پرديش، اتر ۾  نيپال، اوڀر ۾ اولھ بنگال جو اتريون پاسو ۽ ڏکڻ ۾  جھرکنڊ. ھن رياست مان گنگا ندي اولھ کان اوڀر پاسي وھي ٿي ۽ ان کي ٻن حصن ۾ ورهائي ٿي. ھن رياست جا ٽي خطا آهن: مگڌ، مٿلا ۽ ڀوجپور. ھن ملڪ جي شھرن جي آبادي ڪل آبادي جو 11.3 سيڪڙو آهي.
پاڪستان جي آئين ۾ ٽين ترميم
پاڪستان جي آئين ۾ ٽين ترميم 18 فيبروري 1975ع تي نافذ ڪئي وئي۔
خارجي ڳنڍڻا
ٽين ترميم جي مڪمل تفصيل
تاثريت
تاثريت جي تحريڪ (Impressionism) 1863ع ۾”مو“ نالي هڪ مصور پنهنجي هڪ تصوير ٺاهي”تاثرات“ ذريعي هيءَ تحريڪ شروع ڪئي. تاثريت جي ادبي آغاز جي سراغ لڳائڻ لاءِ پهريائين فرانسيسي ناول نگارن ”زولا“ (1940-1902ع) ۽ ”فلوبيرٽ“ (1821-1880ع) جي تحريرن ڏانهن رجوع ڪيو ويندو هو، جن جي حقيقت نگاريءَ جي خلاف هڪ چڱو چوکو رد عمل شروع ٿي چڪو هو. پر اڳتي هلي ادبي تاثريت پنهنجي هڪ جداگانہ حيثيت قائم ڪري ورتي.
1396ع
ڊسمبر
زمرو:1396ء زمرو:چوڏھين صدي زمرو:سال
تاڃي پيٽو
تاڃي پيٽو __(Weaving)؛
لغوي معنيٰ ۾ ڪپڙي جي اڻت ۾ ڊيگھه، ويڪر، بناوٽ. ادب ۾ڪنهن به ناول، ڪهاڻي، ڊرامي يا شاعري وغيره جي اڻت کي تاڃي پيٽو چئبو آهي.
سنڌ جھرڪي
thumb|سنڌي جِهرڪي
سنڌي جِھرڪي (Passer pyrrhonotus) جِھرڪي خاندان جو هڪ راهگير پکي آهي، پاسدرڊي، سنڌو وادي جي چوڌاري ڏکڻ ايشيا ۾ ملي ٿي.
آزاديءَ جي تحريڪ (ڪتاب)
آزاديءَ جي تحريڪ ڪتاب هادي بخش ميمڻ جو لکيل آهي. هن ڪرائون سائيز ۽ ڪچي جلد واري ڪتاب ۾ 109 صفحا آهن ۽ قيمت 70 پئسا ڄاڻايل آهي. ڇاپو پھريون، آر. ايڇ. احمد ائنڊ برادرس، حيدرآباد سال 1956ع ۾ ڇپايو. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو بہ آر. ايڇ. احمد ائنڊر برادرس 1966ع ۾ حيدرآباد مان شايع ڪيو.
حوالا
زمرو:1966ع ۾ ڇپيل سنڌي ڪتاب
منظور سخيراڻي
زندگي جو احوال
منظور سخيراڻي بهارالدين سخيراڻي جي گهر ۾ 14 اپريل 1959ع تي دادو ضلعو جي شھر دادو ۾ ڄائو. سندس پيءُ روينيو کاتي ۾ نوڪري ڪندو هو. هن پرائمريءَ کان مئٽرڪ تائين تعليم دادو شهر ۾ پِرائي. وڌيڪ تعليم جاري رکي نه سگهيو. کيس ڳائڻ جو شوق ٻالڪپڻ کان هو. هن ڪلاسيڪي راڳ جي سکيا گويئي استاد قدرتﷲ کان ورتي. 1983ع ۾ سندس پهرين آڊيو ڪيسيٽ پڌري ٿي. کيس ريڊيو پاڪستان ڪراچي تي پروڊيوسر نثار ميمڻ متعارف ڪرايو. پاڪستان ٽيليويزن نيٽ ورڪ ڪراچي تان پروڊيوسر اعجاز عليم عقيلي 1976ع ڌاري روشناس ڪرايو. هن سنڌ جي ڪلاسيڪل ۽ جديد شاعرن کي ڳاتو آهي. جن ۾ شاھ عبداللطيف ڀٽائي، استاد بخاري، علي گل سانگي، عبدالغفار تبسم ۽ انور قنبراڻي قابل ذڪر آهن. منظور سخيراڻي، سنڌ ۽ پاڪستان کانسواءِ  دبئي، شارجا، ڀارت، سعودي عرب ۾ به پنهنجي فن جو مظاهرو ڪيو آهي.
گڏيل عرب امارتون
thumb|300px|گڏيل عرب اماراتن جو جھنڊو گڏيل عرب امارات دبئي، ابو ظهبي، شارجا ۽ ٻين چئن رياستن تي ٻڌل آهي. هي ملڪ تيل جي دولت سان مالا مال آهي.
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ زمرو:ملڪ زمرو:گڏيل عرب امارتون
پاڪستان جي آئين ۾ ٻين ترميم
پاڪستان جي آئين ۾ ٻين ترميم سيپٽمبر 7، ع1974 تي ڪئي وئي، جنھن سان پاڪستان ۾ قاديانين ۽ احمدين کي اقليت قرار ڏن ويو۔
الھه آندو شاھ
''سيد الهه آندو (اَلهندو) شاهه ولد سيد يوسف شاهه 17 آڪٽوبر 1857ع تي ڳوٺ ڊڀري تعلقي ڪنڊياري ضلعي نوشهري فيروز ۾ پيدا ٿيو. هو متعلوي سيدن جي شاخ مان هڪ وڏي خاندان جو فرد ۽ وڏي هلندي پڄندي وارو شخص هو.''
تعليم ۽ خدمتون
''هن ابتدائي تعليم ڊڀري جي مدرسي ۾ عربيءَ ۽ فارسيءَ ۾ ورتي. ۽ پوءِ جلد ئي سنڌي ۽ انگريزيءَ جي تعليم به ورتائين. شاهه صاحب 1897ع کان ڊسٽرڪٽ لوڪل بورڊ حيدرآباد جو چونڊيل ميمبر هو ۽ جڏهن پهرين نومبر 1912ع تي نواب شاهه ضلعو ڌار قائم ٿيو ته انهيءَ ضلعي جو 1919ع تائين چونڊيل ميمبر رهيو. شاهه صاحب مسلمانن جي تعليم لاءِ سن 1903ع ۾ نوشهري فيروز ۾ مدرسو قائم ڪري مسلمان ٻارن کي خوب همٿايائين. مدرسي لڳ ٻاهران آيل شاگردن لاءِ 1904ع ۾ هاسٽل ٺهرايائين. 1918ع ۾ هن مدرسي کي هاءِ اسڪول جو درجو مليو ۽ اهو هاءِ اسڪول اڄ به سندس ياد تازي ڪري رهيو آهي. هيءُ مدرسو ڪراچيءَ جي سنڌ مدرسته الاسلام کان پوءِ ٻئي نمبر تي هو. هو 1909ع کان لڳاتار ڪيترائي سال بمبئي ڪائونسل جو چونڊيل ميمبر رهيو. ڪجهه عرصو ”سنڌ محمدن ائسوسيئيشن“ جو صدر به رهيو. 1916ع ۾ دهليءَ جي وائسراءِ جي اسيمبلي جو چونڊيل ميمبر ٿيو.''
ڪردار
''سيد الهه آندو شاهه وڏو سخي دل انسان هو. ضرورتمندن کي در تان واپس نه موٽائيندو هو. ننڍي خواهه وڏي، امير توڙي غريب لاءِ وٽس ساڳي ڪرسي هوندي هئي. هو صوم و صلوات جو پابند هو. مسجدون، مسافر خانا ٺهرائڻ، کوهه کوٽائڻ، آئي جي آڌر ڪرڻ سندس خاص مشغلو رهيو.''
وفات
هن مثالي انسان 19 آڪٽوبر 1919ع تي ڊڀري ۾ وفات ڪئي.
حوالا
زمرو:1857ع جون پيدائشون زمرو:1919ع جون پيدائشون
گرامر
گرامر _(Grammar):
ٻوليءَ جي بناوت جو علم، جنهن ۾ لفظن، جملن، سٽن ۽ پئرائن جي بناوت ۽ ڪارج وغيره بابت ڄاڻ هوندي آهي. جيڪا ٻولي ڳالھايون ٿا يا لکون ٿا، ان ۾ اڪثر جدا جدا نمونن جا جملا ڪم اڻيون ٿا ۽ انھن جملن ۾ جدا جدا قسمن جا لفظ ڪم اڻيون ٿا، جيڪي لفظ اسين ڳالھائڻ ٻولھائڻ ۽ لکڻ پڙھڻ ۾ ڪم اڻيون ٿا سي ڪيترن ئي قسمن جا اھن. انهن جون مختلف صورتون اھن، جيڪي ھر وقت مٽجن سٽجن ٿيون ۽ انھن جو وري ٻين سان لاڳاپو اھي. انھن جي درست ميلاپ سان صحيح جملا ٺهن ٿا. انهن بابت جيڪي قاعدا ۽ سمجھاڻيون اھن، تن کي گرامر چئجي ٿو. گرامر کي وياڪرڻ بھ چئبو اھي. .ڪنهن به ٻولي کي لکن ، پڙهڻ ، سمجھڻ جي تور طريقن کي گرامر چئبو آهي..........
حوالا
زمرو:سنڌي گرامر( وياڪرڻ)
ازبڪ
تاتاري ترڪن جو هڪ قبيلو، جيڪو 13 صدي عيسويءَ جي شروعاتي ڏهاڪو سالن ۾ چنگيز خان سان گڏ ترڪستان، -افغانستان- ۽ -ايران- ۾ پکڙيو، بعد ۾ پنجاب ۽ سنڌ ۾ به داخل ٿيو.
1397ع
ڊسمبر
زمرو:1397ء زمرو:چوڏھين صدي زمرو:سال
الھه اوڀايو جوڻيجو
فقير الهه اوڀايو ولد فقير غلام قمبر جوڻيجو ڳوٺ ’منهه‘ تعلقي ميرو خان جو ويٺل هو. پاڻ عوامي شاعر ڇتي فقير سانگيءَ جو صحبتي ۽ طالب هو ۽ کانئس فيض حاصل ڪيو هئائين. ڊاڪٽر نبي بخش -بلوچ- لکي ٿو ته:’الهه اوڀايو ولد قمبر فقير ڌامراهه ڳوٺ ضلعي لاڙڪاڻي ۾ مدفون آهي. هو فقير خداداد ولد غلام حيدر جو سؤٽ هو. الهه اوڀايي جو ڪلام عارفاڻي رنگ جو آهي. سندس ڪافين ۾ عاشقاڻن امنگن جو اظهار عام -جام- نظر اچي ٿو. هو ڪافي گو شاعر هو. سندس ڪلام ٽڙِيل پکڙيل آهي. هن 1920ع ڌاري وفات ڪئي.‘ سندس ڪلام جو نمونو هيٺ ڏجي ٿو: دل منهنجي کي دلبر، لاتو جادو ڙي، زيور -پائي- ڳهڻا، ڪيو سينگار سهڻا ڪات اکين جي ڪهڻا،خنجر هنيا کوڙي
پير مصري
پير مصري ضلعي خيرپور جي تعلقي ڪوٽڏيجيءَ ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ هيٺيان ڳوٺ شامل آهن:
تاريخ گوئي
تاريخ گوئي هڪ پراڻو فن آهي، جنھن ۾ ڪنھن بہ واقعي- شادي، غمي، عمارت جو ٺھڻ وغيره جو مثال اهڙن لفظن ۾ منظوم ڪجي، جو حروف مڪتبي تحت اعداد، گهربل سن جي برابر هوندا آهن. تاريخ ۾ تعمير ۽ تحربہ بہ ٿئي ٿو. تاريخ حروف ابجد جي حساب سان نڪرندي آهي.
شاهه جو رسالو
شاهه عبداللطيف ڀٽائي جو رسالو سنڌي ادب ۾ هڪ املهه خزانو آهي. شاھ جو ڪلام، مضمون جي مدنظر تي هيٺين جدا طبقن ۾ وراهي سگهجي ٿو.
شاهه جو رسالو جا سُر (چيپٽر)
شاهه جي رسالي جا هيٺيان سر آهن. • 4
پاڪستان جي آئين ۾ ستين ترميم
پاڪستان جي آئين ۾ ستين ترميم 1977ع ۾ منظور ٿي۔ جنھن سان وزيراعظم کي ھي حق عطا ڪيو ويو تہ ھو صدر پاکستان جي اجازت سان ھڪ قومي ريفرنڊم جي ذريعي ملڪ ۾ عوام کان اعتماد جو ووٽ وٺي سگھي ٿو۔
شاهه جو رسالو
شاهه جون سورميون
شاهه عبداللطيف ڀٽائي جي شاعريءَ جي سورمين کي سنڌي لوڪ ڪهاڻين جي اٺ راڻين طور سڃاتو وڃي ٿو، جن کي شاهه جو رسالو ۾ شاهي جو درجو ڏنو ويو آهي.
ترجما
شاهه جو رسالو جو پهريون ڀيرو 1866ع ۾ ترجمو جرمن ٻوليءَ ۾ هڪ جرمن ودوان ۽ پادريءَ پاران ارنسٽ ٽرمپ ڪيو هيو، جڏهن 1860 جي ڏهاڪي ۾ هو سنڌي ٻولي ۽ سڀيتا ۽ جوڳين ۽ ڳائڻن کان متاثر ٿيو، جن شاهه لطيف جي آيتن کي ڳايو.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:اسلامي شاعري زمرو:پاڪستاني ادب زمرو:سنڌي ادب زمرو:سنڌي شاعري زمرو:سنڌي شاعري جا ڪتاب زمرو:سنڌي لوڪ ڪهاڻي زمرو:صوفي ادب زمرو:عقيدتي ادب
آزاديءَ جي ڪوڏي (ڪتاب)
آزاديءَ جي ڪوڏي ڪتاب ڀيرومل مھرچند آڏواڻيءَ جو لکيل آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب ۾ 52 صفحا آهن ۽ قيمت 4 آنا ڄاڻايل آهي. رتن ساهتيہ منڊل جي طرفان ريلوي ليبر پريس، ڪراچيءَ مان 1938ع ۾ ڇپيو.
حوالا
زمرو:1938ع ۾ ڇپيل سنڌي ڪتاب
موھن جو دڙو ھوائي اڏو
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:پاڪستان جا هوائي اڏا زمرو:سنڌ زمرو:سنڌ ۾ ايئرپورٽ زمرو:ضلعو حيدرآباد، سنڌ زمرو:ضلعو لاڙڪاڻو
الھه اوڀايو ڍنڍ
هي ڍنڍ ضلعي دادو ۾ آهي. ڍنڍ ۾ مڇي ۽ پکيءَ جو شڪار ٿئي ٿو. هڪ ملاح الهه اوڀايو جي نسبت سان هن ڍنڍ جو نالو آهي. هن ڍنڍ کي فشريز کاتي وارا نيلام ڪندا آهن. چيو وڃي ٿو ته هن ڍنڍ تي اڳي هڪ -پتڻ- هيو، جيڪو مورڙو -پتڻ- سان مشهور هو. ياد رهي ته مورڙي ميربحر جي والد جو نالو به الهه اوڀايو هيو. هنن ٻنهي نالن جي ڇا حيثيت، اهميت ۽ لاڳاپو آهي ۽ اهي ڪيئن هتي ملن ٿا، تنهن تي -تحقيق- -جاري- آهي.
سنڌ ۽ پنجاب جي گڏيل حڪومت
يجرويد واري زماني ۾ ڪيترا آريه لوڪ سنڌ ۾ پنجاب مان لڏي مڌيا ديش ڏي ويا، ته آنو آريه لوڪن جو مڪو مچي ويو. اُهي پنهنجي تمام آڳاٽي وڏي ڏاڏي راجا آنوءَ جي نالي پٺيان ’آنوَ‘ يا ’اَنوُ‘ (Anava) يعني راجا آنوءَ جو اولاد سڏبا هئا، ۽ ڪي پنهنجي ويجهي ڏاڏي ’شوي‘ جي نالي پٺيان ’شوي آريا ‘ سڏبا هئا. رگ ويد واري زماني ۾ اهي پرشني (راوي) نديءَ جي ڪناري تي رهندا هئا. انهيءَ پاسي هو جنهن هنڌ ڄاوا نپنا هئا سو هنڌ سندن نالي پٺيان ’شوِپَور‘ (شوي، سبي) سڏبو هو، ۽ هاڻ شارڪوٽ ڪوٺجي ٿو. انهن شوي آرين جي اولاد مان هڪڙو هو ڪيڪيا ۽ ٻيو سؤوير. انهن ٻن ڀائرن پنجاب جا ڪي ڀاڱا هٿ ڪيا، جي سندن نالن پٺيان ڪيڪيه ۽ سؤوير سڏجڻ ۾ آيا. سندن ٻين ڀائرن پنجاب جا ٻيا پاسا هٿ ڪيا. انهيءَ ريت شوي آرين سڄوئي پنجاب، بلڪ ايران جو ڪجهه پاسو، پنهنجي قبضي ڪيو. پراڻن ۾ ڄاڻايل آهي، ته انهن شوي آرين سنڌ به فتح ڪئي. انهيءَ ريت پنجاب ۽ سنڌ جي گڏيل حڪومت ٿي.
آنوُ يا شوي آرين جا ڏورانهان سؤٽ درهيوُ آريه هئا. انهن مان هڪ راجا گانڌار هو، جنهن هاڻوڪو پشاور ۽ ان جي آسپاس وارو ملڪ پنهنجي قبضي ڪيو هو ۽ اهو سندس نالي پٺيان ’گنڌار‘ سڏبو هو، جنهن جو اُچار هاڻي قنڌار ڪيو اٿن. انهن درهيوُ آرين مان ڪيترا پنجاب ۾ هئا، تن کي آنو آرين اتان هڪاليو ته اهي گنڌار ڏي وڃي رهيا.
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:ڀارت زمرو:پاڪستان زمرو:پنجاب زمرو:مذهب زمرو:تاريخ
1398ع
ڊسمبر
زمرو:1398ء زمرو:چوڏھين صدي زمرو:سال
ساڌوڪي
ساڌوڪي (انگريزي: Sadhoke) پاڪستان جو هڪ انساني آبادڪاري  جو ڪامونڪي تحصيل ۾ واقع آهي.
عطا ﺣﺴﻴﻦ شاه ﻣﻮﺳﻮي ڊگري ڪاليج روهڙي
تعارف
جنهن ۾ تعليم ڏني ويندي آهي. هيءُ سيد عطا ﺣﺴﻴﻦ شاه ﻣﻮﺳﻮي جي نالي سان کوليو ويو آهي،
آزاديءَ جي لڙاڪن ڏانهن خط (ڪتاب)
آزاديءَ جي لڙاڪن ڏانهن خط  ڪتاب جئه پرڪاش نارائڻ جو لکيل آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب جو ڪچو جلد آهي. هن ۾ 60 صفحا آهن ۽ قيمت 6 آنا ڄاڻايل آهي. ڇاپو پھريون، هندستان ساهتيہ آسٿان ڪراچيءَ وارن، جنتا پرنٽنگ پريس، ڪراچيءَ مان 1947ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.
حوالا
زمرو:1947ع ۾ ڇپيل سنڌي ڪتاب
ارونا حسين
ارونا حسين پهرين سنڌي ڇوڪري آهي، جنهن کي ڪنهن ملٽي نيشنل ڪمپنيءَ ۾ تمام گهٽ عمر واري چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر (C.E.O) هئڻ جو اعزاز حاصل آهي. هونئن ته مارڪيٽنگ شعبي ۾ ٻين عورتن کي به ڪيترائي اهم موقعا مليا آهن، پر ايتريءَ ننڍي عمر ۾ ارونا حسين، پاڪستان جي پهرين ڇوڪري ۽ سنڌياڻي آهي، جنهن مارڪيٽنگ جي ميدان ۾ اهڙي اهم ذميواري حاصل ڪئي. جنهن وقت 2007ع ۾ ارونا کي ڪَنٽري مئنيجر جو عهدو مليو، ان وقت هوءَ 30 سالن جي مس هئي. اها ڪمپني ’مَرسڪ لاجسٽڪس‘ (Maersk Logistics) جي نالي سان مشهور آهي، جڏهن ته ارونا کي پاڪستان سان گڏ افغانستان ۾ به ڪمپنيءَ جي سرگرمين جي ذميواري ڏنل آهي، جنهن کي هوءَ 100 ماڻهن تي مشتمل ٽيم جي سربراھ جي حيثيت ۾ نڀائي رهي آهي.
زندگيءَ جو احوال
ارونا حسين جو جنم پهرين ڊسمبر 1977ع تي سنڌ جي نامور علمي ادبي گهراڻي ۾ ٿيو. عبدالحسين سرائيءَ ۽ ڊاڪٽر فهميده حسين جي گهر ۾ جنم وٺندڙ هن نياڻيءَ شروعاتي تعليم سينٽ جوزف ڪانوينٽ اسڪول مان ورتي، 1993ع ۾ مئٽرڪ اي. ون گريڊ ۾ ۽ 1995ع ۾ انٽرميڊئيٽ سينٽ جوزف ڪاليج، ڪراچيءَ مان اي. ون گريڊ ۾ پاس ڪيائين. ان بعد ارونا حسين بزنس ائڊمنسٽريشن ۾ ماسٽرس ڪرڻ لاءِ آءِ. بي. اي ڪراچيءَ ۾ داخلا ورتي، جتان هن ايم. بي. اي جي ڊگري سال 2000ع ۾ امتيازي نمبرن سان حاصل ڪئي. شروعات ۾ ارونا ڪجهه عرصو هڪ ايڊورٽائيزنگ ڪمپنيءَ ۾ ملازمت اختيار ڪئي، بعد ۾ شپنگ (جهاز راني) جي دنيا جي وڏي ۾ وڏي ڪمپنيءَ ”AP Moller Maersk Group “ ۾ شموليت اختيار ڪيائين. جتان پوءِ هن جي چونڊ ڊينمارڪ ۾ ٿيندڙ ٻن سالن جي تربيتي ڪورس ”Maersk International Shipping Education“ لاءِ پڻ ٿي، جتي 400 کان وڌيڪ ٽرينِيز (تربيت حاصل ڪندڙن) جي گلوبل بئچ مان هوءَ ٽاپ ٽين ڪئٽيگريءَ ۾ پهتي ۽ امتيازي نمبرن سان اهو ڪورس پاس ڪرڻ کانپوءِ سندس پوسٽنگ ٻن سالن لاءِ لنڊن ۾ اسسٽنٽ مئنيجر مارڪيٽنگ طور ڪئي وئي، جتي هوءَ 2003ع کان 2005ع تائين رهي. ان کانپوءِ پاڪستان ۾ مارڪيٽنگ مئنيجر طور ٻه سال ڪم ڪرڻ دوران سندس اعليٰ ڪارڪردگيءَ ۽ قائدانه صلاحيتن کي ڏسندي 2007ع ۾ مرسڪ لاجسٽڪس (Maersk Logistics) ۾ کيس ڪنٽري مئنيجر مقرر ڪيو ويو. ان ڪمپنيءَ ۾ سندس اڻٿڪ ڪوششن جي نتيجي ۾ ايتري ترقي ٿي، جو ان کي نئين نالي سان سڃاڻپ ڏئي، 2008ع ۾ کيس ان جو چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر مقرر ڪيو ويو. هن وقت اها ڪمپني ڊيمڪو پاڪستان (Damco) جي نالي سان پاڪستان ۽ افغانستان ۾ ڪاروبار ڪري رهي آهي، ارونا انهيءَ سان گڏوگڏ 2009ع ۾ ڪمپني جي گلوبل سيٽ اپ ۾ پڻ ڊائريڪٽر منتخب ٿي، جڏهن ته هوءَ 2008ع کان ’ڊيمڪو، بنگلاديش‘ جي بورڊ آف ڊائريڪٽرس جي ميمبر پڻ آهي. هوءَ ڪمپنيءَ جي ميٽنگن لاءِ دنيا جي مختلف ملڪن ۾ پاڪستان جي نمائندگي پڻ ڪندي رهي آهي، جن ۾ ڊينمارڪ، انگلينڊ، ڀارت، بنگلاديش، هانگ ڪانگ، سنگاپور ۽ دبئي وغيره شامل آهن. ارونا حسين جون اهي ڪاميابيون سنڌي ڇوڪرين لاءِ اتساهه جو باعث آهن ته ڪنهن به شعبي ۾ سنڌي عورت به پاڻ مڃائي سگهي ٿي.
ذاتي زندگي
ارونا جي شادي پاڪستان جي هڪ مڃيل ماهر لسانيات ۽ تحقيقي ڪتابن جي مصنف پروفيسر ڊاڪٽر صبيحه منصور جي فرزند علي منصور سان ٿيل آهي.
پاڪستان جي آئين ۾ پنجين ترميم
پاڪستان جي آئين ۾ پنجين ترميم سان پاڪستان جي تمام صوبائي عدالت عاليائن کان اھي تمام اختيار واپس ورتا ويا جن جي مدد سان ڪا به عدالت ڪنھن شخص جي باري ۾ بنيادي انساني حقن جو فيصلو ڪري سگھي پئي۔ ھي ترميم پاڪستان جي آئين جي باب (1) جز (2) ۾ ڪئي وئي۔ ھن ترميم کي پاڪستان ۾ 5 سيپٽمبر 1976ع تي نافذ ڪيو ويو۔
الھه بخش ٽالپر
الهه بخش ولد حسين خان -ٽالپر- سندس ڳوٺ درياخان -ٽالپر- جو هو، جنهن کي ”-ٺوڙها- لتڻيون“ به چوندا آهن ۽ تعلقي هالا، ضلعي حيدرآباد ۾ آهي، -جتي- هن 31 مارچ 1914ع تي -جنم- ورتو. پرائمري اسڪولن ۾ ملازمت ڪيائين، جتان پنهنجي اهليت سان، پوءِ اسڪولن جو سپروائيزر به ٿيو ۽ اتان ئي رٽائر ڪيائين. ادبي ذوق رکندڙ هو. -پارسي- ٻوليءَ جي به ڄاڻ هيس. ننڍا علمي ادبي ڪتاب لکيائين. سندس تصنيفن جو تعداد 15 آهي، -جن- مان ”پرديسيءَ جو پيار“ ناول مشهور اٿس. 18 -اپريل- 1976ع تي وفات ڪيائين.
نور محمد هاء اسڪول حيدرآباد
نور محمد هاء اسڪول، حيدرآباد جو هڪ قديمي اسڪول آهي.
لڪسمبرگ
لڪسمبرگ جنھن جو روايتي نالو گرينڊ ڊچي آف لڪسمبرگ آھي. ان جو گاديءَ جو هنڌ لڪسمبرگ سٽي آهي جيڪو يورپي يونين جي چئن سرڪاري گاديءَ جي ھنڌن مان ھڪ آھي ، جڏھن ته يقرپي يونين جا ٻيا ٽي گاديءَ وارا شھر برسلز، فرينڪفرٽ ۽ اسٽراس برگ آھن. يورپي يونين جي ڪورٽ آف جسٽس لڪسمبرگ سٽي ۾ واقع آهي جيڪا يونين جي سڀ کان وڏي عدالت آھي. ملڪ جي قومي ٻولي لڪسمبرگش آھي ۽ سرڪاري ٻولين ۾ جرمن ۽ فرينچ پڻ شامل آهن.
سنسڪرت جو سنڌيءَ تي اثر
گنڌار (قنڌار) وارو پاسو توڙي ڪيڪيا پرڳڻو، جو هاڻوڪي ديري اسماعيل خان ۽ ديري غازي خان کان وٺي ملتان جي حدن تائين هو، سي ٺيٺ سنسڪرت جي ڪري ايتريقدر مشهور هئا، جو خود مڌيا ديش وارا انهيءَ اتر طرف وديا پرائڻ ويندا هئا. انهيءَ اتر طرف کان جيڪي علم پرائي ايندا هئا، تن جا اُچار صحيح ۽ چٽا هوندا هئا ۽ ماڻهو کين سَدَ ڪري ليکيندا هئا. هيءَ ڳالهه خود ويدن جي هڪ برهمڻه ۾ ڄاڻايل آهي. سڄيءَ سنڌ ۾ اڄ به سنڌ جي وچولي جي سنڌي ٻولي جهڙي ٺيٺ چئجي، تهڙي ٻي نه آهي. اهو شوي آرين جي سنسڪرت جو اثر آهي. سرحد سنڌ جا رهاڪو، خاص ڪري شڪارپوري، قديم زماني کان وٺي گنڌار(قنڌار) طرف وارن وارا سنسڪار پرائي رهيا آهن، ته اڄ به ڏسو ته اُچار سندن صفا ۽ چٽا آهن ۽ شڪارپور جي ٻوليءَ ۾ ميٺاج به اهڙو آهي، جو سڄيءَ سنڌ ۾ ٻئي ڪنهن به هنڌ جي ٻوليءَ ۾ ڪونهي.
لڪسمبرگ
تاريخ
thumb|280px| لڪسمبرگ جو قلعو جيڪو 1867 ۾ ڊھي ويو
سنسڪرت جو سنڌيءَ تي اثر
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:پاڪستان زمرو:ڀارت زمرو:تاريخ زمرو:مذهب