cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ٻار
ٻار جي قانوني حيثيت
اقوام متحده جي چارٽر مطابق ٻار جي عمر ارڙھن سالن تائين آھي .دنيا جي ھر ملڪ جي قانون ۾ ٻار جي قانوني توصيف ان جي عمر جي حد جي بنياد تي ڪيل آهي. مختلف ملڪن ۾ عمر جي حد پڻ مختلف آھي. ڪن ملڪن ۾ اھا حد ساڳي آھي. ٻار جي عمر جو تعين لاء ان جي عمر ان جي ڄمڻ کان وٺي بلوغت تائين شمار ٿيندي آهي. بلوغت جي ھڪ حياتياتي وصف ٿيندي آهي جنھن مطابق ڇوڪرن ۽ ڇوڪرين لاء ڪجھ مخصوص جسماني تبديليون ان جو تعين ڪرڻ ۾ مددگار ھونديون آھن. ٻار جي بلوغت قانون ۾ ان جي جنسي يا جسماني بلوغت نہ ھوندي آھي پر اھا ملڪ جي قانونساز اداري طرفان عمر جي مقرر ڪيل حد ھوندي آھي. بلوغت جي عمر سياسي ۽ قانوني حقن جي ابتدا لاء عالمي طور تي ارڙھن سال ھوندي آھي. پر حقن ۽ ذميداري جي ٻين ڪيترن معاملن ۾ گھٽ به ھوندي آھي. جيئن سنڌ چلڊرين ايڪٽ مطابق ڏوھارين جي بلوغت جي عمر 15 سال کان مٿي واري آھي. يعني 15 سال ۽ ان کان گھٽ عمر وارو ٻار تصور ڪيو ويندو. پاڪستان جوينائيل جسٽس سسٽم ايڪٽ ۾ ڏوھن جي ذميداري ۾ بلوغت ارڙھن سال جي عمر کان شروع ٿئي ٿي يعني ارڙھن سالن کان گھٽ عمر جو ڏوھاري ٻار تصور ڪيو ويندو. شادي لاء پاڪستان ۾ چائيلڊ ميريج ريسٽرينٽ ايڪٽ تحت شادي جي لاء ڇوڪرن جي بلوغت جي عمر ارڙھن سال ۽ ڇوڪرين جي سورھن سال آهي. ان عمر کان گھٽ وارا شادي لاء قانوني طور تي ٻار يا نابالغ تصور ڪيا ويندا تنھن ڪري انھن جي شادي ڪرائڻ قانون منع ڪئي آھي جيستائين آھي قانوني طور بالغ نہ ٿين.
ٻارن جا انساني حق
آھي ٻارن جا مخصوص انساني حق آھن جن جي تحفظ لاء خاص توجھ ڏني ويندي آهي. انھن ۾ ھڪ حق پنھنجي جنم ڏيندڙ ٻنھي ماء ۽ پيءُ سان گڏ رھڻ جو حق، ٻار جي سڃاڻپ جو حق، رياست جي خرچ تي ٻار جي خوراڪ ۽ تعليم جو حق، ٻار جي صحت جي سنڀال جو حق، آن جي لاء ان جي عمر مطابق ڏوھن لاءِ خاص قانون ھجڻ جو حق ۽ ٻارن جي بھبود جا حق شامل آهن. ٻارن کان مزدوري ڪرڻ انساني حقن جي ڀڃڪڙي آهي.
اسلام ۾ ٻارن جا حق
اسلام نئين ڄاول ٻار خاص طور تي نياڻين جي مارڻ جي سخت خلاف آھي ۽ ان اھڙي عمل تي سختي سان بندش وڌي. ھي مذھب يتيم ٻارن جي جان ۽ مال جي سنڀال جو حڪم ڏئي ٿو. قرآن ۾ فرمايل آھي تہ جيڪو يتيمن سان بدسلوڪي ڪندو تہ ان کي آخرت ۾ سزا ملندي. ٻارن جي گود وٺڻ ۾ پاليندڙ والدين جي لاء قائدا ، کير پياڪ ٻارن جا حق ۽ ماء جي ذميداري، ٻارن جي سنڀال جي خرچي جي والدين تي ذميداري  وغيره جو تعين پڻ ڪري ٿو. اسلام ۾ ٻارن جي مذھبي فرضن جي شروعات ستن سالن جي عمر کان ٿيندو آهي.
ٻارن جون تنظيمون ۽ ادارا
دنيا ۾ ٻارن جي سڀ کان وڏي تنظيم گڏيل قومن جو ادارو يونيسيف (UNICEF) آھي. ان جو سڄو نالو يونائيٽيڊ نيشنز انٽرنيشنل چلڊرينس ايمرجنسي فنڊ آھي.
ٻارن جي جنسي تعليم
ديانتداريءَ جو سڀ کان ڏکيو امتحان ٻار جي جنسي تعليم وقت سامهون ايندو آهي. اسان هن جي جوشيلي تجسس جو ڇو بچاءُ ڪندا آهيون، جيڪو سائنس ۽ تعليم جو بنياد آهي. منهنجو خيال آهي ته آمريڪا ۾ پروٽيسٽنٽ ورثي، اسان کي محبت جي جسماني پاسي کان ڊيڄاري ڇڏيو آهي. تاريخي لحاظ کان ان جو سبب اهو آهي ته حيوان به پاسيرو ٿي لڳ ڪندا آهن ته جيئن ٻاهرين خطري کان محفوظ رهن. انساني لحاط کان جيئن ته اسان شاديءَ جي عمر وڌائي ڇڏي آهي ۽ شادي جوانيءَ کان پري ٿي وئي آهي انڪري اسان پنهنجي ان بنيادي جبلت جي هر غير ضروري تحرڪ کان بچڻ شروع ڪيو آهي، هي هڪ ڏکيو سوال آهي. ول ڊيورنٽ پنھنجي ننڍڙي ڌيءَ ايٿل متعلق مثال ڏئي جنسي تعليم جي موضوع تي لکي ٿو تہ:اسان آخري گهڙيءَ تائين ايٿل جي ذهن کان ان سوال کي پري رکنداسين. نئين دور جي هڻ وٺ جي زندگيءَ ۾ اهي سوال جلد پيدا ٿي ويندا ۽ ان کان اڳ جو ٻيا ڇوڪرا پنهنجي تصور مان انهن سوالن جا کيس جواب ڏين اسان پاڻ انهن جا جواب ڏيڻ ٿا گهرون، اسان انهن جا جواب به ٻين سوالن وانگر ڏينداسين. ان معاملي ۾ تقدس کي وچ ۾ آڻڻ شرارت ۽ اڻ ڄاڻائيءَ کي وچ ۾ آڻڻ آهي، اسان کي هاضمي ۽ ساهه وانگر هڪ سائنسدان واري معروضيت سان ان جو ذڪر ڪرڻ گهرجي
حوالا
ٻار زمرو:ننڍپڻ
816ع
ڊسمبر
زمرو:816ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
ڪيچپ
thumb|ڪيچپ ڪيچپ ٽماٽي ۽ مصالحن مان ٺھيل ھڪ چٽڻي آھي، جيڪا کاڌن جو مزو وڌائڻ لاءِ استعمال ڪئي ويندي آھي. ڪيچپ جو رنگ ڳاڙھو ٿيندو آھي.
حوالا
زمرو:چٽڻيون
ديوتا گب
گب (Geb) زمين جو ديوتا ۽ عين شمس جي عظيم تسعي ديوتائن مان ھڪ۔
زمرو:مصري معبود زمرو:قديم مصري مذھب زمرو:قديم مصر
اکين ۾ الماس
سنڌي شاعريءَ ۾ غزل جي منفرد لهجي واري ۽ پهرينءَ صف جي شاعر وفا ناٿن شاهيءَ جي غزلن جو هي پهريون مجموعو، ساگر ڪميونيڪيشنز، ميرپورخاص پاران، ساگر سچيڏني دَلَ، -جنوري- 2000ع ۾، ڇپائي پڌرو ڪيو آهي. ڪتاب جو ٽائيٽل نامياري مصور عبدالرسول عباسيءَ جو ٺاهيل آهي. هن ڊيمي سائيز جي 288 صفحن جي ڪتاب جي قيمت 200 رپيا آهي. وفا جي شاعريءَ جي هن مجموعي ۾ سندس 241 خوبصورت غزل شامل آهن.
باغبان ديھ
”باغبان“ تعلقي ۽ ضلعي دادوءَ ۾ هڪ ديهه جو نالو به آهي، جنهن ۾ هيٺيان ڳوٺ -آباد- آهن: ’غلام پنهور‘، ’ڏِتي جي مياڻ‘، ’علي خان پنهور‘، ’مَلڪ پنهور‘، ’پيرزادو‘، ’سومار قنبراڻي‘، ’غازي خان -جمالي-‘، ’-باغبان-‘، ’ڊينگاڻ پنهور‘، ’اميربخش جمعدار‘، ’حاجي اسماعيل کوسو‘، ’دوداڻي پنهور‘، ’خيرمحمد پنهور‘ ۽ ’-انب- پنهور‘.
ھدايت علي نجفي تارڪ
فقير هدايت علي نجفي ”تارڪ“ وطن عزيز جي نامياري شاعرن ۾، فقير هدايت علي نجفي ”تارڪ“ ولد تراب علي تونيو جو نالو شامل آهي. خميس 25 محرم الحرام 1277هه مطابق 23 اپريل 1860ع تي تعلقي واره جي ڳوٺ ”لالو راونڪ“ ۾ سندس ولادت ٿي. ابتدا کان ذهين ۽ ذڪي طبيعت جو مالڪ هو. عربي، فارسي، سنڌي، سرائيڪي، اردو، پنجابي ۽ هندي زبانون ڄاڻندو هو. نثر نويس به سٺو هو. شروعات ۾ ”نجفي“ تخلص هوس، پوءِ ”تارڪ“به اختيار ڪيائين. مڪمل ”ديوان“ کان سواءِ نثر ۽ نظم ۾ سندس ڪيترائي ڪتاب موجود آهن. هـُو صوفيانه مسلڪ رکندڙ هو. جوانيءَ ۾ مجازي عشق جي ڪڙي ۾ قيد ٿيو، جنهن جي ناڪاميءَ کيس هميشـہ هميشـہ لاءِ مجرد بڻائي ڇڏيو. تاريخ 18 محرم الحرام 1358هه مطابق 1939ع تي راهه رباني ورتائين. ڳوٺ جي مسجد ۾ مدفون ٿيو. سندس شاگردن ۽ معتقدن جو حلقو وسيع هو. فقير صاحب پنجونجاه کان وڌيڪ تصنيفات ڇڏيون آهن. خوشنويس هجڻ ڪري، چار قرآن پاڪ به ڪتابت ڪيائين. نوشهروفيروز جي نقشبندي بزرگ، ميان صفي الله جو مريد هو. وٽس وڏو ڪتبخانو جمع ٿيل هو، جنهن ۾ سوين قلمي نسخا شامل هئا. افسوس جو سندس پوين ڪو ٻوٽو نه ٻاريو ۽ سمورو ڪتبخانو ضايع ٿي ويو.
چارسدہ ضلعو، پاڪستان
چارسده ضلعو (اُچار: چارسدّا زِلو، اردو: ضلع چارسدہ، انگريزي: Charsadda District) پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جو هڪ ضلعو آهي جيڪو پشاور ضلعي جي اُتر ۾ واقع آهي.
زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:تاريخ پاڪستان زمرو:خيبر پختونخوا جا ضلعا
1632ع
ڊسمبر
زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
احمد متقي
حاجي احمد متقي درويش قسم جو انسان هو. پاڻ موجوده بينظير آباد/نوابشاھ ضلعي جي قاضي احمد شھر ۾ ڄائو. لنواري شريف جي بزرگن سان عقيدت هوندي هيس. حج بہ ڪيو هئائين. آخري عمر ۾ قاضي احمد ۾ دين جي تبليغ ۾ مشغول هوندو هو. 9 ذوالحج 1223ھ/1808ع ۾ وفات ڪيائين. قاضي احمد شھر ۾ مدفون آهي.
جھمر
جهمر ___(Jhimir):
”جهمر“جي لغوي معنيٰ آهي ” ٽپ ڏيڻ يا ڦيرا پائڻ“. هي ناچ سنڌي لوڪ ناچ جو قسم آهي، جيڪو خاص ڪري شاديءَ ۽ ٻين خوشيءَ جي موقعن تي پيش ڪيو ويندو آهي. شاديءَ جي سڀني ساٺ سنوڻن کان پوءِ دهل جي خاص وڄت تي ”جهمر “ ٿيندي آهي، جنهن ۾ گهڻي ڀاڱي عورتون ئي حصو وٺنديون آهن. البته ڪڏهن ڪڏهن مرد به ساڻن شامل ٿي ويندا آهن. هي نهايت مهذب ناچ آهي، جنهن ۾ فقط مخصوص انداز ۾ هٿ کنيا ويندا آهن. هٿن کڻڻ سان گڏ چيلهه کي موڙا ڏئي ، ڦيرا به پائبا آهن. جھمر (هجي ۾ جُهمرِ) سنڌي لوڪ ناچ جو هڪ قسم آهي. سنڌ ۾ آباد مڙني قبيلن ۽ ذاتين جا فرد خوشيءَ جي موقعن تي جُهمر هڻندا آهن. جهُمر هڻندڙ دهلن جي تال تي گول دائري ۾ ٻئي ٻانهون اڌ اُڀيون ڪري، ساڄي پاسي ڪُلهن جي سامهون آڻي، آڱرين جون چوٽيون پٺئين پاسي موڙي يڪدم کڻي سامهون ڪندا آهن. مُنهن جي سامهون ٻئي هٿ آڻي، اِرڪن وٽ ٻانهن جي گوني ڪنڊ ٺاهي، رڳو هٿن کي اندرين پاسي گول ڦيرائيندا نچندا ويندا آهن. اهڙيءَ ريت کاٻي پاسي ڪلهي وٽ ”تال“ پورو ڪري وري اچي منهن سامهون هٿن کي گول چڪر ڏيندا آهن. جهمر مختلف ذاتين ۽ قبيلن جي حوالي سان سڃاتي وڃي ٿي، جيئن: پٺاڻڪي جُهمر، جتڪي جهمر، بلوچڪي جُهمر، مڪراني جُهمر، سنڌي سماٽڪي جُهمر، ٿري جُهمر، جابلو جُهمر وغيره. ان کانسواءِ جُهمرِ جا ڪجهه نالا انداز ۽ معيار تي به ٻڌل آهن، جن ۾ سنڌڙ جهمر اهم آهي، جنهن ۾ تال (تنت، تنت، ڌن، ڌنڻ ڌا تا. تن) ٻه دفعا ورجائبو.
دهلاري دي ۾چيڻي کان پوءِ جهمر وڄائين جهمر اٺن ماترائن جو تال ٿئي، سندس دهل جا ٻول هي آهن؛ ڌنڪ- تڙ- گڌاڙا تنڪ – تڙ-گڌڙا. هي به سنڌ ۾ ناچ تال ليکيو وڃي، هن ۾ ناچو اڪيلا يا ٻه چار گڏجي ناچ ڪن ۽ ناچ سان گڏ هن تال ۾ ڪافيون به چيون وينديون آهن. هن ناچ ۾ به ادائن ۽ انداز جي ڪا بندش نه آهي. هن ۾نچڻ جو نمونو سمورو ڇيڻي وانگر ٿئي، هن ناچ جي ڪري سنڌي ادب ۾ هڪ چوڻي به مشهور ٿي جيڪا آهي،”ڄهمر هڻڻ“. جنهنجو مطلب ٿيو، ڪنهن مطلب جي پوري ٿيڻ تي خوشيءَ مان نچڻ جهمر ئي اهو تال آهي جنهن تي جمالو ڳايو ويندو آهي جهمر ۽ جمالي جو تال يا نچڻ جو انداز جدا جدا نه هوندو آهي. ناچ تال کي جهمر چون ۽ ٻولن کي جمالو.
جهمر جا قسم
thumb|140px|left|"موهن جي دڙي مان جھمر پائيندڙ سمبارا جو مجسمو.]]
جھمر جا ٻول
جهمر جا ٻول سنڌي ٻوليءَ، ان جي ٿري لهجي کانسواءِ بلوچي، پشتو ۽ سرائڪيءَ ۾ به ٿين ٿا، جن ۾ هرهڪ جهمر جي قسم ۽ هر هڪ ذات ۽ قبيلي جا پنهنجا پنهنجا ٻول هوندا آهن. سنڌي جهمر جي ٻولن ۾: ڪانئڙي ڪانئڙي، بڊي جي هيءَ ڪانئڙي اِها مور مڇي آئي، بڊي جي هيءَ ڪانئڙي- الا لا ناز ڪر ! اڃا نازو ننڍڙي، ناز نه ڪر. جهمر عورتون ۽ مرد جدا جدا به هڻن، گڏجي جوڙا ٺاهي به هڻن. سنڌ جي اُتر واري ڀاڱي ۾ ويندي سبي ۽ بلوچستان ۾ جهمر هڻندا آهن، جن مان ڪي نمونا هن طرح آهن:
نغزه جا بند
گدڙڪون مار گهتيوني، ها ملڪين دي چوٽي وو ! هي نغزه تي هي نغزه! گدڙڪون مار گهتيوني ها ملڪين دا والي وو! هي نغزه تي هي نغزه! گدڙڪون مار گهتيوني، ها ملڪين دي هِل وو ! هي نغزه تي هي نغزه !
حوالا
زمرو:ناچ
ايبنوڊا
ايبنوڊا:Abnoba: يورپ ۾ رومانو ڪيلٽڪ ماڻھن مذھب ۾ ھڪ ديوي جو نالو جيڪا جنگل ۽ ندين جي ديوي سڏبي هئي. مقامي طور تي جرمنيءَ جي ڪاري جنگل يا ٻيلي واري علائقي ۾ مشھور ھئي. لفظ ايون (Avon) اتان جو مشھور نالو آھي جيڪو ھن ديوي جي نالي مان نڪتل آهي ۽ اڪثر اھو نالو ندين جي نالن ۾ استعمال ٿيو آهي.
حوالا
زمرو:سمنڊ ۽ دریاء جون ديويون زمرو:سمنڊ ۽ درياهه جون ديويون
باڪسنگ
thumbnail|باڪسنگ باڪسنگ هڪ راند آهي، جنهن کي سنڌيءَ ۾ ’ٺونشيبازي‘ چئجي ٿو. هن راند ۾ پاڪستان جي ڪاميابي ايشيائي سطح ۽ سيف گيمز جي سطح تائين شاندار رهي آهي، جڏهن ته 1986ء جي سيول اولمپڪ (ڪوريا) ۾ پاڪستان ۽ سنڌ جي ڪراچي شهر جي نوجوان باڪسر حسين شاهه پهريون ڀيرو ڪَنجهي جو تمغو حاصل ڪري، پائنٽس ٽيبل تي اچڻ جو ڪارنامو سرانجام ڏنو هو. پروفيسر ڊاڪٽر انور چوڌريءَ، ملڪ ۾ باڪسنگ جي راند کي سُٺي شهرت ڏني آهي.
سنڌ ۾ باڪسنگ جي راند اڻويهين صديءَ کان هلندڙ آهي. سنڌ جي هر شهر ۾ باڪسنگ جي مقابلي جا مرڪز آهن، جن ۾ خاص ڪري حيدرآباد ۽ ڪراچي شهرن جا مرڪز مشهور آهن. ڪراچيءَ جي لياري ۽ بغدادي ايراضيءَ ۾ رهندڙ خصوصاً مڪراني باڪسنگ جا شوقين آهن. پاڪستان کان گهڻو اڳ ڪراچي شهر ۾ باڪسنگ جون ڪلبون هيون، جن ۾ نوجوان رانديگر فن جو مظاهرو ڪندا هئا. -پاڪستان- کان اڳ ڪراچيءَ جي بِرٽي گومز نالي رانديگر سڄي هندستان ۾ -باڪسنگ- جي مقابلن ۾ ٿرٿلو مچائي ڇڏيو هو. هن 1928ء ۾ ڪلڪتي ۾ آل انڊيا باڪسنگ چئمپيئن شپ کٽڻ جو اعزاز حاصل ڪيو هو. ڪراچيءَ جي هڪ ٻئي باڪسر ”بلئڪ جئڪ“ پڻ وڏي شهرت حاصل ڪئي هئي. سندس ئي همعصر سليمان عرف سِلُو به سٺو باڪسر هوندو هو. باڪسنگ جي دنيا ۾ عالمي سطح تي محمد علي ڪِلي، جَو فريز، جارج فورمئن، مائڪ ٽائسن ۽ راڪي مارڪيانو مقبول ترين رهيا.
مائنان (Minoan) تهذيب جي آثارن مان پڻ هڪ ديوار واري چترڪاريءَ ۾ ٻه نوجوان ٺونشي بازي ڪندا نظر اچن ٿا جن جي هٿن ۾ گلوز به پاتل آهن. مائنان (Minoan) تهذيب اها تهذيب 1500-900 قبل مسيح جي آهي. ان راند غالبا قديم روم جي آکاڙن مان مقبوليت حاصل ڪئي. راند جا تمام گهڻا اصول ۽ ضابطا آهن ۽ مختلف جوڙن جا رانديگر پاڻ ۾ مقابلو ڪندا آهن.
زمرو:رانديون
تمغا حسن ڪارڪردگي
پاڪستاني حڪومت جو صدارتي ايوارڊ پاڪستان حڪومت پاران مختلف ميدانن ۾ ملڪ جي خدمت ڪندڙ عالمن، اديبن، فنڪارن، سائنسدانن، استادن ۽ ٻين خدمتون بهتر انداز ۾ سر انجام ڏيندڙن کي هر سال اهو اوارڊ ڏنو ويندو آهي، جنهن جو اعلان 23 مارچ تي ڪيو ويندو آهي ۽ 14 آگسٽ تي اهو انعام ڏنو ويندو آهي، سنڌ مان پڻ ڪيترن ئي شعبن ۾ اهو اعزاز گهڻين شخصيتن کي مليو آهي، جن ۾ عالم، اديب، شاعر، اداڪار ۽ فنڪار شامل آهن.
حوالا
زمرو:پاڪستان جا شهري اعزاز ۽ علامتون زمرو:تمغو حسن ڪارڪردگي
تڪرار جي حل بابت هاڪاري ورتاءُ
تڪرار جي حل بابت هاڪاري ورتاءُ يا ڪانفلڪٽ ٽرانسفارميشن (Conflict Transformation) سرچاءَ جو هڪ اهڙو عمل آهي، جنهن ذريعي خوني تڪرارن جو حل پرامن طريقن سان ڳولڻ ۾ مدد ملي ٿي ۽ تڪراري ڌُرين وچ ۾ ڏي-وٺ جي بُنياد تي، هڪٻئي ڏانهن دُشمني ختم ڪرڻ لاءِ ماحول ٺهي ٿو. هن عمل ذريعي، تڪرار هيٺ آيل ڌُرين کي ڳالهه ٻولهه لاءِ تيار ڪرڻ، سندن ترجيحن کي تبديل ڪرڻ ۽ جنگ ۽ جنوني ورتائڻ کي مصالحتي ورتائن ۾ تبديل ڪيو ويندو آهي. ان سان گڏ ٻنهي ڌُرين جي دلچسپيءَ وارن معاملن کي وڌيڪ اُڀاري، کين هڪٻئي جي ويجهو آڻڻ لاءِ جاکوڙيو ويندو آهي ۽ سندن وچ ۾ مُخالفت ۽ دُشمنيءَ بدران دوستيءَ ۽ سهڪار وارا لاڙا پيدا ڪيا ويندا آهن. بين الاقوامي برادريءَ جي مُختلف عنصرن وچ ۾ تڪرار جڏهن منجهيل صورتحال اختيار ڪندو آهي، ته اُن کي حل ڪرڻ لاءِ ڪن غيرجانبدار ڌُرين طرفان ڪوششون ٿينديون آهن. خراب ٿيل صورتحال جي حل، اُن جي نوعيت کي سمجهڻ، تڪراري ڌُرين جي هڪٻئي بابت جُڙيل تاثر جو اندازو لڳائڻ، تبديل ٿيل لاڳاپن جي مزاج کي سمجهڻ ۽ سماجي تاڃي پيٽي کي نظر ۾ رکي سفارتي ۽ سياسي عمل ان سلسلي ۾ اهم اڳڀرائيءَ جو سبب بڻجندو آهي. ڇاڪاڻ ته، جڏهن جهيڙي جي پسمنظر ۽ پيش منظر کان مڪمل آگاهي ملي ٿي، ته ٿيندڙ ڪوششون ڦلدائڪ بڻجن ٿيون ۽ ڪن مُناسب حلن تائين پهچڻ ۾ آساني ٿئي ٿي. دُنيا ۾ جيڪي ڌُريون تڪرارن جو ويڙهه کان پاڪ حل ڳولڻ گهُرن ٿيون، تن لاءِ هر معاملي ۾ خون خوار طريقن بدران هاڪاري ۽ پر امن طريقن سان اڳڀرائي ڪرڻ لازمي آهي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
ايران جا سپريم ليڊر
سپريم ليڊر
آيت الله خامنائي.
ڏيپلو تعلقو
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
باغبان پرڳڻو
سترهين صدي عيسويءَ ۾ سيوهڻ سرڪار جي هٿ هيٺ آيل پرڳڻو. تعلقي دادوءَ ۾ هڪ آڳاٽو ڦٽل تاريخي شهر، -جتي- مخدوم -بلاول- رحه جو مقبرو آهي. آڳاٽي وقت ۾ -باغبان- پرڳڻي ۾ ٻه وڏا ڳوٺ هئا: هڪڙو -ٽڳڙ- ۽ ٻيو -باغبان-. ٻئي ڳوٺ گڏ ”-ٽڳڙ- -باغبان-“ سڏبا هئا، حالانڪ ٻئي ڳوٺ هڪٻئي کان پري هئا. -ٽڳڙ- ميهڙ تعلقي ۾ آهي ۽ -باغبان- ضلعي ۽ تعلقي دادوءَ کان ڇهه ميل پري -اتر- اولهه طرف آهن. ارغونن ۽ ترخانن جي دور ۾ -باغبان- پرڳڻي ۾ مَلڪ، پنهور، ابڙا، دَل، کيبر، اوٺا، لاکيا، راڄپر ۽ سميجن مان ٽي قبيلا جوڻيجا، پريا ۽ -ٻگهيا- پرامن شهري سڏبا هئا. اُهي ڪنڌڪوٽ، ڇني ۽ ٿيٻن جي ڳوٺ ۾ رهندا هئا. سميجن جو چوٿون قبيلو هو ٿيٻا، جيڪي ارڏا هوندا هئا. مٿن شاهه بيگ -ارغون- گهڻو ڏاڍ ڪيو هو. امن پسند خواجا به پرڳڻي ۾ رهندا هئا. ’-باغبان-‘ وارو علائقو سيوهڻ کان -اتر- طرف آهي. ’ڳاها‘ نالي ٻي جُوءِ، سيوهڻ کان ايڪيهه ميل -اتر- اولهه طرف هئي. تاريخن ۾ ’ڳاهن‘ کي ’ڪاهان‘ ڪري لکيو ويو آهي. سر هينري اليٽ جو چوڻ آهي ته ’ڪاهان‘ جي علائقي واري جوءِ، ”مري“ قبيلي جي قبضي هيٺ ايراضيءَ ۾ موجود آهي. سال 1840ع ۾ -بمبئي- ريجمنٽ جي اتي رهڻ وقت اهو تجربو ٿيو ته اهو علائقو بچاءَ جي نقطهءِ نگاهه کان اهم هو. -باغبان- ۽ ڳاها ٻئي -آئين- اڪبريءَ موجب سيوهڻ سرڪار جا محال (تعلقا) هوندا هئا. -باغبان- ڳوٺ جي ڀرسان ئي مخدوم -بلاول- جو مقبرو آهي. 1522ع ۾ -باغبان- جي رهاڪن مخدوم -بلاول- جي چوڻ تي شاهه بيگ -ارغون- جو مقابلو ڪيو. انهيءَ ڪري شاهه بيگ (-ارغون-) مخدوم -بلاول- رحه کي گهاڻي ۾ پيڙائي شهيد ڪرايو هو. گهاڻي ۾ پيڙجڻ کان پوءِ کيس هتي ئي دفن ڪيو ويو، اُتي هر ماهه پهرئين جمعي جي رات ميلو لڳندو آهي. دادوءَ کان لاڙڪاڻي ڏانهن سفر ڪندي، جيڪا پهرين -اسٽيشن- اچي ٿي، سا به ”مخدوم بلال هالٽ“ سڏجي ٿي. باغبان سنه 914هه (سنه 1508ع) ۾ جڏهن مرزا شاه بيگ ارغون جي دولھ دريا خان سان ويڙهه ٿي هلي، تڏهن مرزا شاه حسن باغبان ۾ آيو، جتي جا ماڻهو هن سان شامل ٿيا ۽ جن جي همت ڏيڻ تي هو ٺٽي تائين ويو. جڏهن پوءِ مرزا شاه حسن دريا خان سان وڙهڻ لاءِ ٽلٽيءَ ۾ آيو، جتي دريا خان جي پٽن مرزا جا ماڻهو ماريا هئا، تڏهن باغبان جي بزرگ مخدوم بلال جنهن کي شاه حسن جي مغلن گهڻي تڪليف ڏني هئي، تنهن جي چورت تي، آسپاس جا ماڻهو دريا خان جي طرف وڙهيا. مرزا مٿن ڪاهي ويو ۽ ٽلٽيءَ جو قلعو ورتائين ۽ هن کي شڪست ڏنائين،. پوءِ باغبان جا سردار مرزا شاه حسن سان ٺاهه ۾ آيا ۽ کيس مدد ڪندا رهيا. سنه 930هه (سنه 1523ع) ۾ جڏهن مرزا شاه حسن بابر جو سلام ڪيو ۽ خليفي حمادالدين ميرڪ جي نياڻيءَ سان شادي ڪيائين ۽ ڪنئار وٺي بکر ۾ آيو، تڏهن هن حمادالدين ميرڪ کي پاٽ ۽ باغبان جو پرڳڻو انعام ۾ ڏنو.
1633ع
ڊسمبر
زمرو:سال
ڪمبل
حوالا
زمرو:ڪمبل
اکيو
شاديءَ جي هڪ رسم ۾ اکين تي ٻڌڻ جو هڪ خوبصورت نقاب. شاديءَ کان اڳ ڪنوار ونواهه، وناهه يا وَنَههَ ۾ ويهندي آهي. ڏينهن جو تعداد ڪن هنڌن تي ست مقرر آهي، ڪن هنڌن پنج ۽ مجبوريءَ جي حالت ۾ ڪنوار ٽي يا چار ڏينهن به ونواهه ۾ ويهندي آهي. ونواهه ۾ ويٺل ڪنوار کي ٻي ٽڪساٺ سان گڏ منهن تي -اکيو- ٻڌڻ ضروري هوندو آهي. انهيءَ جو مقصد اهو آهي ته شاديءَ کان اڳ ڪو به مرد ماڻهو توڙي ڌاري عورت -اکيو- ٻڌل ڪنوار جو منهن نه ڏسي سگهي. اکيو ڳاڙهي حلواڻ جي ڪپڙي مان ٺهندو آهي. ڪن هنڌن -اکيو- سادي ڳاڙهي ڪپڙي جي -ٽڪر- مان ٺهي، ته ڪن هنڌن -اکيو- زريءَ سان ڀرت ڀريل ٺاهين. لاڙ ۾ -ان- کي ’وناهه‘ به چون ٿا.
سگريٽ
سگريٽ ھڪ قسم جي نشي جي ٻيڙي آھي جنھن ۾ تماڪ ھوندو آھي جنھن کي ساڙي دونھون ورتو ويندو آھي. thumb|سگريٽ
817ع
ڊسمبر
زمرو:817ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
ھاپي
ھاپي (Hapi) درياءِ نيل جو ديوتا ھيو۔ (وضاحت: ھي حورس جي چار پٽن مان ھڪ حابي ناھي)
علم الاساطير
درياء نيل جي سالانہ سيلاب کي ھاپي جي آمد چيو ويندو ھيو ڇو تہ ھي سيلاب علائقي ۾ زرخيز مٽي فراھم ڪرندو ھيو جو عام حالتن ۾ صحرا ھيو۔
زمرو:مصري معبود زمرو:قديم مصري مذھب زمرو:قديم مصر
آبو (ديوتا)
آبو يا ابو (Abu) ميسوپوٽيميا جي سميري تھذيب ۾ زراعت يا پوک (vegetation) جي ھڪ ديوتا جو نالو آھي جنھن لاء اتان جي ماڻھن جو عقيدو ھو تہ ان ديوتا اينڪي  (Enki) جي مٿي مان نڪري جنم ورتو ھو. ان جي اھا پيدائش پوک جي زمين جي مٽيءَ مان نڪرڻ جو علامت سمجهيو ويو.
باغي (فلم)
حبيب فلمز جي طرفان پيش ڪيل هيءَ سنڌي فلم 3 -اپريل- 1992ع تي رليز ٿي. هن فلم جي ڪهاڻي لکندڙ محمد بخش چانگ، پروڊيوسر ۽ هدايتڪار حبيب ۽ موسيقي ترتيب ڏيندڙ وزير علي هو. هن فلم ۾ سونيا، بابر، حنا شاهين، جهانزيب، طالش، همايون قريشي، غلام محي الدين، سلطان راهي ۽ حبيب اداڪاري ڪئي. هيءَ فلم هنن سئنيمائن ۾ رليز ڪئي وئي: ايمپائر سئنيما لاڙڪاڻو، شاهه ٽاڪيز سئنيما -ٽنڊو آدم-، شهباز سئنيما -ٽنڊوالهيار-، ريڪس سئنيما -ٽنڊو محمد خان-، -تصوير- محل سئنيما ميرپورخاص، ڪاڪ محل سئنيما مورو، پي. ايف سئنيما -بدين-، شمس سئنيما نوشهروفيروز، مغل سئنيما هالا، نشاط سئنيما نوابشاهه ۽ نيشنل سئنيما -ٺٽو- وغيره شامل آهن. هيءَ سنڌي سماج جي مزاج ۽ رهڻي ڪهڻيءَ جي عڪاسي ڪندڙ بهترين فلم هئي، جيڪا گهڻو مشهور ٿي.
ھيٺيون دير ضلعو
هيٺيون دير ضلعو يا ڏکڻ دِير ضلعو پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جو هڪ ضلعو آهي.
زمرو:خيبر پختونخوا جا ضلعا زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا
مير محمد نورنگي
نورنگ واهه (تعلقو قنبر) جي درسگاهه جو باني، مولانا مير محمد ولد محمد هاشم جاگيراڻي بلوچ، وڏو عالم ۽ مــُدرس ٿي گذريو آهي. سندس ولادت تعلقي قنبر جي ڳوٺ راضي ڳوڙو ۾، 18 شوال 1284هه (1866) تي ٿي. ابتدائي استاد والد بزرگوار هيس، ۽ بعد ۾ پير ڳوٺ (تعلقو قنبر) ۾ رهندڙ مولوي عبدالله ۽ مولوي فيض محمد ٻير واري وٽان فارسي پڙهيو. علم صرف و نحو ۽ منطق جي تعليم ڳوٺ اَبڙا مان مولانا محمد اسماعيل وٽان حاصل ڪيائين. ڪجهه ڪتاب مولوي عبدالله بنگلديرائي ۽ مولوي غلام محمد آگري وٽ به پڙهيو. پني عاقل ۾ مولانا قمرالدين اِنڍڙ وٽان به منطق جو درس ورتائين. ٻن سالن بعد مولانا نظر محمد ڀُنگ (ملتان) واري کان مستفيض ٿيو. ان کان پوءِ لاهور ۾ مولانا امام بخش محدث بهاولپوريءَ جي خدمت ۾ رهيو،جتان 1314هه (1895ع) ۾ حديث جو درس پورو ڪري، واپس ڳوٺ پهتو. پاڻ هڪ نيڪ سيرت ۽ شريف النفس انسان هو. پنجيتاليهه ورهيه درس و تدريس ڏنائين. سال 1325هه (1907ع) ۾ فريضه حج ادا ڪيائين. سنڌ، پنجاب ۽ بلوچستان جا نامور عالم سندس شاگرد ٿي رهيا. ڇاهتر ورهين جي ڄمار ۾، جمع جي رات، تاريخ 10 محرم الحرام 1361هه (1942ع) تي ڳوٺ نورنگ واهه ۾ وفات ڪيائين ۽ اُتي ئي آرامي آهي. علامه نورنگي صاحب کي پنهنجو وڏو ڪتبخانو هوندو هو، جنهن ۾ سترهن - ارڙهن سؤ عربي، فارسي، اردو ۽ سنڌي ڪتاب هوندا هئا. انهن ۾ قلمي ڪتابن جو تعداد اڌ تي هو. وفات وقت سمورو ڪتبخانو سندس فرزند، مولوي غلام محمد سنڀاليو. هن وقت هي ڪتبخانو نالي ماتر آهي.
اندر ديوتا
ويدڪ ڌرم ۽ هندومت مطابق ديوتائن جو راجا، آسمانن جو حاڪم. ڪڪرن، کنوڻ ۽ گوڙ تي هن جو اختيار آهي. هيءُ مينهن وسائي ٿو. طوفان به سندس وس آهن. مندون سندس حڪم سان بدلجن ٿيون. هيءُ سرڳ (بهشت) جو به حاڪم آهي ۽ اتي جون سڀ پريون ۽ اپسرائون سندس هٿ وس آهن. اندر جي زال جو نالو ”اندراني“ آهي، جنهن جي پيٽ مان سندس پٽ ”جينت“ ۽ ڌيءُ ”جينتي“ پيدا ٿيا. هڪ روايت موجب ”اندر“ کي زمين آسمان جي وچ ۾ رهندڙ ديون پرين جو بادشاهه مڃيو وڃي ٿو، جيڪو عام طرح لوڪ ڪهاڻين ۾ ايندو آهي.
هندو ماڻهو برسات جي ديوتا کي اندر سڏيندا آهن. اندر ديوتا جي پوڄا ٿيڻ کان اڳ، آڳاٽا آريا لوڪ ترت (Trita) يا ترئتن (Traitana) کي برسات جي ديوتا ڪري پوڄيندا هئا. زنداوستا ۾ ترئتن جو اچار ٿرئيتون (Tharaetona) آهي، جنهن جو اچار وڌيڪ بگڙجي فريدون ٿيو آهي. مثلاً فريدون بيگ. رگ ويد ۾ چيل آهي ته ورتر (Vritra) نالي هڪ دئت برسات کي پئي روڪيو، ته هن برسات جي ديوتا کيس ماري مينهن وسايا هئا، جنهن ڪري مٿس ورتر گهن يعني ورتر دئت کي ماريندڙ“ نالو پيو. انهيءَ ورتر گهن جو اُچار زنداوستا ۾ ورٿريگهن (Vertheghana) آهي. جيئن هندن جي پراڻن ۾ لکيل آهي ته وشنو ڀڳوان ڏهه اوتار ڌاريا هئا، تيئن زنداوستا ۾ ورٿريگهن بابت چيل آهي ته هن ڏهه اوتار ڌاريا هئا. انهن ڏهن اوتارن مان ڪلڪي، وراهه، وامن ۽ رام اوتار جهڙا هندن جي ڌرمي پستڪن ۾ تهڙا پارسين جي زنداوستا ۾ آهن.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:شخصيتون زمرو:مذهب زمرو:هندو ديوتا زمرو:ڀارت
مٺي تعلقو
مٺي تعلقو (اُچار: مِٺِي تالُڪو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام مٺي شھر آھي.
يونين ڪاؤنسلون
هيءُ تعلقو 12 يونين ڪا‏ؤنسلن ۾ ورهايل آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
تمغئہ جرئت
هي اعزاز پاڪستان جي ٽنهي فوجي ۽ نان ڪميشنڊ آفيسرن ۽ جوانن لاءِ آهي. هي تمغو ڪانسيءَ جو، اڇي ربن، ڳاڙهي ۽ اڇي ريشمي پٽي جو ٿئي ٿو. هي برطانيه جي ملٽري ميڊل جي برابر آهي. تمغهء جرئت حاصل ڪندڙ هر فرد کي ماهوار الڳ مقرر الائونس پڻ ڏنو ويندو آهي. 1965ء واري جنگ ۾ 148 مجاهدن هي اعزاز حاصل ڪيو. جنهن ۾ 56 شهيد به شامل هئا.
حوالا
زمرو:پاڪستاني فوجي اعزاز
اندر ڀوڄواڻي
اصل نالو اندر ديو ڄيٺانند -ڀوڄواڻي-، ۽ ادبي نالو”اندر -ڀوڄواڻي-“، سندس -تعليم- مئٽرڪ تائين هئي. 22 مارچ 1918ع تي ڳوٺ ٻيلي، تعلقي سجاول، ضلعي ڪراچيءَ (هاڻ -ٺٽي-) ۾ ڄائو. شاعر ۽ ليکڪ آهي، مضمون نويسي ۽ -تنقيد- سندس پسنديده موضوع آهن. ”پرهه باکون ڪڍيون“ (1963ع) ۽ ”بجليون ٿيون برسن“ (1970ع) سندس شاعريءَ جا ڇپيل ڪتاب آهن. -ان- کان سواءِ هڪ ٻيو ڪتاب ”تاثرات“ (1984ع) به ڇپيل اٿس. 1992ع ۾ وفات ڪري ويو.
حوالا
زمرو:شاعر
اکيون (ڪتاب)
هن نالي سان ڊاڪٽر هر نام داس جو انگريزيءَ ۾ لکيل هڪ ڪتاب، جنهن جو هاسي مل -تلوڪچند- جڳتياڻيءَ سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪيو، ۽ ڄيٺمل پرسرام گلراجاڻيءَ اسڪائي پريس مان ڇپائي پڌرو ڪيو. -اکيون- ۽ -ان- جي نظر کي ڪيئن قائم رکجي، -ان- بابت ڪي ڳالهيون ۽ قاعدا هن ڪتاب ۾ بيان ڪيا ويا آهن. اهي ڳالهيون اسين پنهنجي ڌيان ۾ رکي اکين جي مختلف بيمارين کان -بچي- سگهون ٿا. ڪتاب جو پهريون ڇاپو، بلئوٽسڪي پريس، حيدرآباد مان 1927ع ۾ ڇپيو، جنهن ۾ 128 صفحا آهن.
ابن دنتيا
thumb|Abundantia (ca. 1630) by [[Rubens]]
ابن دنتيا: ابندنتيا:Abundantia: ھڪ ننڍي رومن ديويءَ جو نالو جيڪا زرخيزي (fertility) جي ديوي سڏبي هئي. ان جو ذڪر فرانس ۾ رومين جي قبضي جي خاتمي  بعد بہ ڏندڪٿائن ۾ جاري رھيو. ماڻھن جو ان وقت عقيدو ھو تہ اھا ديوي عورت جي روپ ۾ انھن جي گھرن ۾ رات جي وقت داخل ٿي خوشحالي آڻيندي آهي.
پنگتي تڪرار
thumb|مسلم ۽ يوناني ڪميونٽي جي فسان م قبرص ۾ ٿيل نقصان
تعلقو وڍ
تعلقو وڍ ضلعي خضدار جو اهم تعلقو آهي جيڪو پکيڙ جي لحاظ کان ضلعي خضدار جو وڏو تعلقو آهي. وڍ تعلقي ۾ کوڙ تاريخي ماڳ آهن. هن تعلقي جي پليماس علائقي ۾ قديم زماني جون غارون به مليون آهن. انهن غارن ۾ پينٽنگ به ٿيل آهي. هيءُ غارون 40،000 سال قبل مسيح جون ڪٿيون ويون آهن. تاريخ جنت السنڌ ۾ ڏنل ابن حوقل بغدادي جي نقشي موجب 342ھ سن 943ع ۾ خضدار، قصدان جي نالي سان سنڌ ۾ ڄاڻايل آهي.
پنگتي تڪرار
پنگتي تڪرار يا فرقيوار فساد يا ڪميونل ڪانفلڪٽ اصل ۾ هڪ اهڙي ڇڪتاڻ واري صورتحال، جنهن ۾ ٻه مختلف خيال رکندڙ ڌريون/ گروهه/ فرقا ۽ نسلي اڪائيون ، پنهنجن گروهي عقيدن ، ويساهن ، مفادن ۽ ڪٽر- پڻي سبب هڪٻئي کي ذهني ۽ جسماني اذيت ڏيڻ سميت ڪنهن به تشدد ڀري انتها تي پهڃي وڃن. هن قسم جي ڇڪتاڻ دوران تڪراري گروهه سندن وچ ۾ موجود اختلاف سهپ ۽ امن- ڀري ڳالهه ٻولهه بدران طاقت جي استعمال ۽ ڏاڍ وارن ورتائن ذريعي حل ڪرڻ جي ڪوشش ڪندا آهن ۽ ان ڏس ۾ هر انتها تائين وڃڻ لاءِ تيار هوندا آهن. ڇڪتاڻ جي ابتدا هڪٻئي خلاف زباني اظهار سان ٿيندي آهي ۽ انتها ڪمزور ڌُر جي قتلام تائين پهچي ويندي آهي. ننڍي کنڊ ۾ هندو- مسلم تڪرار، يورپ ۾ بوزنيائي گهوٽالي ، قبرص ۾ يوناني ۽ ترڪ ڇڪتاڻ ، فلسطين ۾ عرب- اسرائيلي ٽڪراءَ ۽ نازي جرمنيءَ ۾ يهودين جي صفايي جي مهم سميت دنيا جي هر حصي ۾ پنگتي تڪرار اُڀريا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ تمام وڏن ڏچن ۽ انساني المين جنم ورتو آهي. عام طور هن قسم جي تڪرارکي اڻوڻندڙ ماضي هوندو آهي ۽ لاڳاپيل ڌرين ۾ٿيندڙ تڪرار جو سلسلو نسل در نسل کان منتقل ٿيندو رهندو آهي.
ايراني انقلاب
امام خميني (آيت الله روح الله خميني) جيڪو ايران جو وڏو عالم هو جنهن ايران جي پهلوي شهنشاه ۽ ان جي غير محب وطن ۽ عوام دشمن حڪومت سان ٽڪر کائي ملڪ ۾ انقلاب آندو ۽ ان ملڪ جو سپريم ليڊر ٿي، جنهن مثالي سادگي واري زندگي ۾ رهيو ان جو اڄ جي دؤر ۾ جواب ناهي. ايران جا صدر به اصولن تي اٽل، سادگي جي زندگي، ايران ۽ ان جي عوام جي خدمت ڪري ايران ۽ اسلامي دنيا ۾ مشهور آهي ۽ آمريڪا جهڙي سپر پاور جي پرواه نه ڪندي هن نيوڪليئر پاور جي معاملي ۾ کتا جواب ۽ يهودي لابي خلاف بي ڊپا بيان ڏيڻ ڪري مغرب ۾ به ڄاتو سڃاتو وڃي ٿو.
اسلامي انقلاب کان پوءِ ايران جا صدر
آيت الله خامنائي سپريم ليڊر ٿيڻ کان اڳ، امام خميني جي ڏينهن ۾ ۱۹۸۱ کان ۱۹۸۹ تائين ايران جو صدر ٿي رهيو. اسلامي انقلاب بعد ايران جا هيستائين ست صدر ٿي چڪا آهن جيڪي هن ريت آهن:
818ع
ڊسمبر
زمرو:818ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
اکيون آرسيون
هيءُ ڪتاب نسيم احمد کرل جو لکيل آهي. ڊيمي سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 94 صفحا آهن ۽ قيمت سوا رپيو ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، سهڻي پبليڪيشن، حيدرآباد سال 1968ع ۾ ڇپايو.
حوالا
زمرو:ڪتاب
1635ع
ڊسمبر
زمرو:سال
احمد مجتبيٰ غالب
سنڌي ٻوليءَ جي شاعر ۽ اديب احمد مجتبيٰ ”غالب“ ملڪاڻيءَ، پهرين آگسٽ 1932ع تي ڳوٺ ملڪاڻي شريف، تعلقي دادوءَ ۾ جنم ورتو. شروعاتي تعليم پنهنجي ڳوٺ ۾ ورتائين، بعد ۾ سنڌيءَ ۾ فائنل پاس ڪري عربي ۽ فارسي ٻوليءَ تي عبور حاصل ڪيائين. سندس والد مولانا مخدوم غلام محمد ملڪاڻي بہ عالم فاضل شخص هو. اڳتي هلي احمد مجتبيٰ ”غالب“ درگاھ ملڪاڻي شريف جو گادي نشين بڻيو، ننڍپڻ کان ئي کيس شعر لکڻ جو شوق هو ۽ ناميارو شاعر حافظ احسن چنا سندس شعر اصلاح ڪندو هو ۽ سندس استاد بہ هو. ان کان سواءِ محمد بخش ”واصف“ حيدرآبادي بہ سندس رهنمائي ڪندو هو. ادبي ميڙاڪن ۽ مشاعرن ۾ شرڪت ڪرڻ سان هن شعر و ادب تي سٺو عبور حاصل ڪيو، اڳتي هلي ”انجمن آفتاب“ ۾ شامل ٿيو ۽ ان جو جنرل سيڪريٽري ٿيو، هُو ”جوهر ادب“ تنظيم جو صدر پڻ رهيو، هن پنهنجي ڪوششن سان ”بزم غالب“ جو بنياد وڌو ۽ ان تحت ڪيترائي مشاعرا ۽ محفلون منعقد ڪرايائين. پيشي جي لحاظ کان استاد هو ۽ استاد طور ئي رٽائر ڪيائين. سندس قرآن پاڪ ۽ ديني تعليم ڏانهن خوب لاڙو هو، 60 کان وڌيڪ ديني موضوعن تي ڪتاب لکيائين، سندس اردو، عربي ۽ سنڌيءَ ۾ ڪتاب ڇپيل آهن، جن مان ڪجھ اهم هي آهن:
احمد مجتبيٰ، صاحب فتويٰ بہ هو، دادو شهر ۾ عربي، فارسي ۽ سنڌي ڪتابن جي وڏي لائبريري هيس، جنهن ۾ حضرت غلام محمد ملڪاڻيءَ جا هٿ سان لکيل قلمي نسخا بہ موجود هئا. ملڪاڻي صاحب ڪو بہ اولاد ڪو نہ ٿيو، سندس وفات 21 جنوري 2008ع تي ٿي ۽ کيس پنهنجي والد جي ڀرسان درگاھ ملڪاڻي شريف ۾ دفنايو ويو.
حوالا
زمرو:1932ع جون پيدائشون زمرو:2008ع جون وفاتون
مٿيون دير ضلعو
مٿيون دير ضلعو يا اُتر دِير ضلعو پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جو هڪ ضلعو آهي.
آسماني ڪتاب
آسماني ڪتاب پاڪ يا الهامي ڪتاب جيڪو ڪنهن مذهب جي ماڻهن وٽ الاهي/ آسماني ڪتاب موجود هجي. الاهي ڪتابن جي مڃيندڙن ۾مسلمان عيسائي ۽ يهودي شامل آهن. اسلامي عقيدي موجب الله تعاليٰ جي طرفان نبين تي نازل ڪيل يا لاٿل ڪتاب. اهڙا چار مکيه ڪتاب آهن: توريت، زبور، انجيل ۽ قرآن.
اندر تون اجار
اسلامي دنيا جي وڏي عالم، حڪيم ۽ فلسفيءَ امام غزاليءَ جي ڪتاب ”-الاسلام-“ جو خلاصو، سنڌيڪا اڪيڊمي ڪراچيءَ پاران نور احمد ميمڻ، ”اندر تون اُجار“ نالي سان، پاڪيٽ سائيز جي 151 صفحن تي مشتمل، آزاد ڪميونيڪيشنز ڪراچيءَ پاران ڇپائي پڌرو ڪيو آهي. خوبصورت ٽائيٽل ۽ لي آئوٽ سان ڇپيل هن ڪتاب ۾ -امام غزالي رحه-، بهتر -انسان- ۽ صحيح مسلمان بنجڻ لاءِ بنيادي انساني اخلاقن جي اپٽار ڪئي آهي ۽ ٻڌايو آهي ته جيڪي عادتون ماڻهوءَ کي خواريءَ ڏانهن ڌڪين ٿيون، -تن- کان پاڻ بچائڻ کانسواءِ ماڻهوءَ جو مان مريادا، عزت ۽ منصب -ٽڪي- جي حيثيت رکن ٿا. موجوده دور جي زوال پذير اخلاقي قدرن کي سگهارو بنائڻ لاءِ هن ڪتاب ۾ لاڀائتو مواد موجود آهي.
احمد محمد قاضي
سنڌ جو هي ناميارو تعليمدان ۽ سياستدان 3- نومبر 1916ع تي ڏيپلي شهر ۾ قاضي مولوي محمد جي گهر ۾ پيدا ٿيو. هو شهر ڏيپلي جو اوائلي چوٿون نمبر مئٽريڪيوليٽ ، ٻيو نمبر گريجوئيٽ ۽ پهريون ايڊووڪيٽ آهي. هن ايم. اي ۽ ايل. ايل. بي -بمبئي- مان ڪئي. ايم. ايڊ سنڌ مان ۽ ڊپلوما انٽرنيشنل لا لنڊن مان پاس ڪيو. هو 1945ع ۾ پهريائين سياست ۾ آيو ۽ قومي -اسيمبلي- -ٿر- جي سيٽ تي -ارباب- -توڳاچي- جي خلاف اليڪشن وڙهيو پر هار کاڌائين. پوءِ 1953ع ۾ -تعلقو- ڏيپلو ۽ مٺي جي ڊسٽرڪٽ لوڪل بورڊ جي ميمبر جي حيثيت ۾ بنا مقابلي چونڊيو ويو. هو 1961ع کان 1970ع تائين يونين ڪائونسل ڏيپلي جو چيئرمين رهيو. شهر ۾ ڊرينيج سسٽم ، زير زمين ناليون ، گهٽين ۾ پڪو فرش ۽ واٽر سپلاءِ اسڪيم ، سندس ڪوششن جو نتيجو آهن. 1961ع کان پنج سال ڊويزنل ڪائونسل جو ميمبر ۽ پوءِ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر رهيو.
احمد مغل
احمد مغل Ahmad Mughal مشهور گلوڪار ۽ سرمد سنڌي جو ڀاءُ آھي. احمد مغل- ولد حيات علي مغل، نامياري ڳائڻي رحمان مغل (سرمد سنڌي) جو ننڍو -ڀاءُ- آهي، جنهن سرمد جي گائڪيءَ جو انداز اختيار ڪري، سرمد جي راڳ کي زندهه رکڻ جي ڪوشش ڪئي آهي. -احمد مغل- پهرين مارچ 1968ع تي ”پريالوءِ“ ضلعي خيرپورميرس ۾ ڄائو. پرائمريءَ کان مئٽرڪ تائين پريالوءِ ۾ پڙهيو. گورنمينٽ ڊگري ڪاليج سکر مان انٽرپاس ڪيائين. شاهه عبداللطيف يونيورسٽيءَ خيرپور مان معاشيات ۾ ايم. اي ڪرڻ کان پوءِ خيرپور جي لا ڪاليج مان ايل. ايل. بي پڻ ڪيائين. پي. آئي اي ۾ چئن سالن جي ملازمت دوران اڍائي سال -جپان- ۾ پڻ رهيو. 1998ع ۾ پهريون ڀيرو پاڪستان ٽيليويزن تي متعارف ٿيو. کيس ٽي ويءَ تي سينيئر پروڊيوسر سميع -بلوچ- آندو. هن وقت تائين سندس آڊيو ڪئسٽن جا ڪيترائي البم رليز ٿي چڪا آهن. ڪي ٽي اين ۽ ٻين چئنلن جو مقبول فنڪار آهي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:سنڌي ماڻھو
عبدالجبار جوڻيجو
ڊاڪٽر عبدالجبار جوڻيجو انگريزي ٻولي (Dr. Abdul Jabbar Junejo) (پيدائش: 26 نومبر 1935ع - وفات: 12 جولاءِ 2011ع) سنڌ جو ناميارو محقق، مؤرخ، اديب، شاعر، ڪهاڻيڪار، سنڌي ٻولي جو ماهر ۽ سنڌ يونيورسٽي ۾ پروفيسر هو. سندس ڪيترائي تحقيقي مقالا ۽ ڪتاب چپيل آهن.
جنم ۽ تعليم
ڊاڪٽر عبدالجبار جو جنم 26 نومبر 1935ع ۾ پير فتح شاهه تعلقو ۽ بدين ضلعو ۾ ٿيو. سندس والد جو نالو سلطان احمد آهي۔ ڊاڪٽر صاحب جنهن اسڪول ۾ پرائمري ءَ جي تعليم حاصل ڪئي اتي جي استادن ۾ محمد عرس منڌرو، حاجي محمد سليمان منڌرو، لکاڏنو واڍو، حاجي پنيلڌو، حاجي عبدالله مينڌرو، محمد رحيم ملاح، عبدالرشيد خاصخيلي، چتون مل ميگهواڙ، ڏاتر ڏنو مينڌرو، محمد عيسيٰ ملاح، محمد خان ڪنڀر، عبدالرحمان جوڻيجو ۽ هيرانند جنهن وٽ ڊاڪٽر عبدالجبار جوڻيجو ۽ سندس ڀاءُ عبدالمجيد ٽيوشن پڙهڻ ويندا هئا. ماستر هيرانند جو گهر تنهن وقت ميرواهه ڪپ جي پاسي ۾ هوندو هو. جنهن وٽ سنڌي ۽ انگريزي گرامر پڙهيا.پاڻ وڌيڪ تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ 1946 ع ۾ بدين آيو، اتي چار درجا انگريزي پاس ڪري، 51-1950ع ۾ ٽنڊي باگي پڙهڻ لاءِ ويو، ٽنڊو باگو بدين کان 12 ميل اوڀر اُتر ڪنڊ تي آهي، جتي جو هاءِ اسڪول ميرغلام محمد ٽالپر ٺهرايو. جنهن جو نالو”لارينس مدرسه ۽ گورنمينٽ هاءِ اسڪول ٽنڊو باگو هو“ هتي ڊاڪٽر صاحب مسٽر غلام رضا ڀٽو، ان وقت ان اسڪول جو هيڊ ماستر هو ۽ اتي پڙهائيندڙ استادن ۾ لطف علي ٽالپر، شيخ عزيز، مسٽر لطفي ۽ مسٽر الله بخش شامل آهن. سٽي ڪاليج ۾ 58-1956ع تائين ٻه سال پڙهيو .انهيءَ دوران ادب ۽ تاريخ سان گهري دلچسپي پيدا ٿيس. 1958ع تائين سٽي ڪاليج ۾ پڙهيو ۽ ان کان پوءِ فرسٽ ۽ انٽر آرٽس ۾ ڪئي. 1960ع ۾ سنڌيونيورسٽي مان سنڌي ۾ B.A (Hons) ٽئين نمبر ۾ ڪئي، 1962ع ۾ ايم اي سنڌي ۾ پهرين نمبر ساڻ گولڊ ميڊل حاصل ڪيو، تنهن کان علاوه آنرس سميت پوري فيڪلٽي ۾ به پهريون نمبر حاصل ڪيائين. جنهن وقت ڊاڪٽر صاحب B.A ۾ داخلا ورتي ته ان وقت سنڌي شعبي ۾ ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ هيڊ آف ڊپارٽمينٽ ۽ ان بعد علي نواز جتوئي هيڊ آف ڊپارٽمينٽ رهيو.
ادبي خدمتون
هونئن ته ڊاڪٽر صاحب جي تحقيق جي شعبي ۾ مڃتا پوري سنڌ اندر آهي، پر ملڪي سطح تي سندس نالو مانوارن محققن جي فهرست ۾ نمايان آهي. پر گهٽ ماڻهن کي خبر هوندي ته ڊاڪٽر عبدالجبار موسيقيءَ ۾ پڻ وڏي مهارت رکي ٿو. اسان لاڙ وارن لاءِ ته ڊاڪٽر صاحب وڏي وٿ آهي. نوجوانن لاءِ ڇپر ڇانءَ، استادن اديبن لاءِ رهبر ۽ وڏي ڄمارَ وارن لاءِ مثالي انسان آهي. مون جڏهن سندس ترتيب ڏنل ڪتاب ”ڊاڪٽر بلوچ: هڪ مطالعو“ پڙهيو ته دنگ رهجي ويس. ان هڪ ڪتاب جي ترتيب لاءِ جوڻيجي صاحب سوين ڪتاب، مضمون ۽ مقالا پڙهيا ۽ مصنف سان روبرو ملي مستند ڄاڻ حاصل ڪئي. سنڌي ٻوليءَ ۾ ڊاڪٽر جوڻيجي جو اهو هڪ نئون لاڙو هو، ان کان اڳ اهڙي جامع ڪوشش ڪنهن ڪانه ڪئي هئي. ان ڪتاب ۾ ڊاڪٽر بلوچ جي مڪمل سوانح، علمي پورهيو ۽ جستجو جي تفصيلي تاريخ سمايل آهي. ان ڪتاب پڙهڻ کان پوءِ پڙهندڙ ڊاڪٽر بلوچ جي ڪمن ۽ ڪارنامن کان بخوبي آگاهه ٿي سگهي ٿو. ان نئين ادبي روايت کي ڊاڪٽر صاحب اڃا به اڳتي وڌايو ۽ ’شيخ اياز: هڪ مطالعو‘، ’ڊاڪٽر سنديلو: هڪ مطالعو‘، ’محمد سومار شيخ: هڪ مطالعو‘، ’سرائيڪي شاعري: هڪ مطالعو‘ لکي، ان روايت کي پڪو پختو ڪيو. ان جي تقليد ۾ پوءِ ڪيترن ئي عالمن، اديبن ۽ اديبن ۽ خاص طور ”سنڌ ماڻڪ موتي تنظيم“ مختلف عالمن، اديبن ۽ شاعرن تي ساڳي انداز ۾ ڪتاب تيار ڪرايا آهن، جيڪي سنڌي ٻولي ۽ ادب جو اهم سرمايو ثابت ٿيا آهن. ڊاڪٽر صاحب 1952ع کان شاعري شروع ڪئي هئي ۽ ”شام“ تخلص سان دوها، بيت، وايون ۽ نظم چيائين. سندس شاعري جو هڪ مجموعو ”مرگهه ترشنا“ جي نالي سان 1976ع ۾ ڇپيو، جنهن کيس سٺن شاعرن جي صف ۾ بيهاري ڇڏيو، پر اڄڪلهه نه ته هو شاعري ڪري ٿو ۽ نه وري پنهنجي نالي سان تخلص ”شام“ جو استعمال ڪري ٿو. شايد ان جو هڪ سبب اهو به هجي ته ”عشق هاڻي ڪجي ڪنهن سان جيءَ جو جانان نه رهيو....“ ڊاڪٽر صاحب لسانيات جو وڏو ماهر آهي، هن سلسلي ۾ پاڻ اهم خدمتون سرانجام ڏنيون اٿس. پاڻ سنڌي، انگريزي، اردو، سرائيڪي، پنجابي ۽ چيني ٻولين جو ماهر آهي. عربي ۽ فارسي ٻولين جي به سٺي ڄاڻ رکي ٿو. سندس تعلق جيئن ته لاڙ واري علائقي سان آهي، ان ڪري هن ”لاڙ جي لغات“ ترتيب ڏني آهي، جنهن ۾ نج لاڙ جا ڪيترائي لفظ شامل آهن، پر ڪيترائي لفظ اهڙا به شامل آهن، جيڪي اتر توڙي وچولي سنڌ ۾ پڻ رائج آهن. هن ”سنڌي ادب جي تاريخ“ لکي آهي، جيڪو نهايت ڪارآمد ڪتاب آهي ۽ ادب جي شاگردن جي سٺي رهنمائي پڻ ڪري ٿو. علي نواز جتوئي مرحوم سان گڏجي ترتيب ڏنل سندس هڪ ٻيو ڪتاب ”غزلن جو غنچو“ بي- اي جي ڪورس لاءِ منظور ٿيل آهي.
ڪتاب
”لطيف ڪوئيز“ (شاهه لطيف بابت چٽاڀيٽيءَ جا سوال 1978ع)،
وفات
ڊاڪٽر عبدالجبار جوڻيجو 12 جولاءِ 2011ع تي ڪراچي ۾ لاڏاڻو ڪري ويو.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعليمي ماهر زمرو:1935ع جون پيدائشون زمرو:ادب زمرو:بدين ضلعو کان ماڻهو زمرو:سنڌ جا مورخ زمرو:سنڌ جامحقق زمرو:سنڌي ادب زمرو:سنڌي اديب زمرو:سنڌي شاعر زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي مصنف زمرو:شاعر زمرو:محقق زمرو:ويهين صدي جا شاعر زمرو:ڪهاڻيڪار
قاسم آباد
قاسم آباد پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد شهر جو هڪ علائقو جيڪو حيدرآباد جي تعلقي قاسم آباد جو صدر مقام آهي. ھن تعلقي جي قيام کان اڳ ھن تعلقي جو علائقو لطيف آباد تعلقي جو حصو ھيو. حيدرآباد شھر جا سڀ کان وڏا تعليمي ادارا ھن تعلقي ۾ واقع آھن جن ۾ بيڪن ھائوس، سٽي اسڪول ۽ سينٽ بوناوينچر اسڪول شامل آھن. شھر جو راڻي باغ، سنڌ ميوزيم، شمس العلماءُ عمر بن دائودپوٽو لائبريري ، سنڌ لينگويج اٿارٽي، مرڪزي عيدگاھ، راجپوتا اسپتال، آغا خان اسپتال بہ ھن تعلقي ۾ واقع آھن.
زمرو:سنڌ جا تعلقا
مولوي احمد
مولوي احمد جي ولادت جو سن معلوم نه آهي، ليڪن سندس وفات 1213هه مطابق 1798ع ۾ ٿي. مولوي صاحب ٻي -تصنيف- کانسواءِ ملا حسين واعظ ڪاشفي جو لکيل فارسي ڪتاب ”روضته الشهدا“ جو منظوم سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪيو آهي، جيڪو الف اشباع واري قافيي ۾ نظم ڪيل آهي. هن ڪتاب ۾ حضرت -امام حسين عليه السلام- جي شهادت جو پورو واقعو قلمبند آهي. هي ڪتاب 19 صدي ۾ شايع ٿي چڪو آهي.
نورالدين نانا
خانبهادر نورالدين نانا لاڙڪاڻي شهر جي تعليمي آفيسرن ۾ خانبهادر نورالدين احمد ولد غلام علي نانا جو نالو وساري نه ٿو سگهجي. سندس ولادت 19 - جون 1880ع تي حيدرآباد ۾ ٿي. شروعات انگريزي ماستريءَ سان ڪيائين، جتان ترقي وٺي ڊپٽي ايڊوڪيشنل انسپيڪٽر ۽ آخر ۾ سال 1922ع کان ٽريننگ ڪاليج فار مين حيدرآباد جو پرنسپال ٿيو، جتان 21 - مئي 1935ع تي رٽائر ڪيائين اُن کان پوءِ ڪراچيءَ ۾ پنهنجي ڀاءَ، رئيس غلام محمد شيدي سان گڏ وڪالت ڪرڻ لڳو. نورالدين نانا صاحب کي مطالعي جو وڏو شوق هو، خاص ڪري يورپ جي عظيم جرنل ”نيپولين بونا پارٽ“ (Napoleon Bonaparte) جي حياتي، فڪر ۽ ڪارنامن تي گهڻي کان گهڻا ڪتاب جمع ڪيائين. انهيءَ ريت نيپولين ۽ سندس خاندان متعلق ڪتابن جو هڪ مثالي ذخيرو گڏ ڪيائين. وٽس انگريزي، سنڌي، اُردو ۽ فارسي زبانن ۾ ست سؤ کان وڌيڪ ڪتاب موجود هئا، جن مان انگريزي ڪتابن جو تعداد تمام گهڻو هو. ڪتبخانو، لاڙڪاڻي مان کڻائڻ جو ارادو هوس، مگر پوين جي لاپرواهيءَ سببان اُڏوهيءَ جو کاڄ ٿي ويو. نانا صاحب نهايت نرم طبيعت، خوش خــُـلق، رعبدار چهري ۾ قداور شخص هو. پڇاڙيءَ تائين اُصولن تي اُٽل ۽ مضبوط اِرادي جو مالڪ هو. سندس وڏو، رئيس غلام علي اَپر سنڌ ۾ اعليٰ پايي جو وڪيل ٿي گذريو آهي. پاڻ پڇاڙيءَ جا ڏينهن ڪراچيءَ ۾ گذاريائين ۽ تاريخ 18 - نومبر 1970ع تي، اُتي ئي راهه رباني ورتائين. ملازمت دوران ديانتدار ۽ حڪومت جي پاليسين سان وفادار ٿي رهيو، جنهن ڪري انگريزن، سندس خدمتن عيوض کيس 1933ع ۾ ”خانبهادر“ جو لقب ڏنو. ٽريننگ ڪاليج ۾ ملازمت دوران ”اخبار تعليم“ ۽ ”مــُـلا مخزن“ جو ايڊيٽر به رهيو.
حتحور
حتحور (Hathor) ھڪ قديم مصري ديوي جيڪا خوشي، نسائي محبت، ۽ مامتا جر اصون جي تجسيم ڪرندي ھئي۔
حوالا
زمرو:زرخيز ھلال زمرو:قديم مصر زمرو:قديم مصري مذھب زمرو:مصري معبود زمرو:ھُنر جون ديويون
بگوٽا
بگوٽا (اسپيني ٻولي: Bogotá) ڪولمبيا جي راجڌاني ۽ انتظامي شهر آهي, ان جي مجموعي آبادي 7،181،469 ماڻهن ۽ هڪ ايراضي 1,587 ڪلوميٽر جي.
اندر جَوَ
اندر جَوَ قسم جو پسارڪو وکر. ’جَوَنِ‘ وانگر ڊگهو ٻِج آهي، جيڪو ٻن قسمن جو ٿئي. هڪڙو اندر جو مٺو، ٻيو اندر جَوَ ڪؤڙو. اندر جَوَ ڪؤڙي جون ڦريون ڪاريون ۽ اندر جَوَ مٺي جون ڦريون سائي رنگ جون ٿين. هنن ٻجن جو مزاج گرم خشڪ ٿيندو آهي.
1637ع
ڊسمبر
زمرو:سال
گڏهه
گڏهه، هڪ مئمل جانور آهي جيڪو گهوڙي جي خاندان سان تعلق رکي ٿو.هي جانور عام طور تي سامان کڻڻ جي لاء استعمال ٿيندو آهي. زمرو:پالتو جانور
819ع
ڊسمبر
زمرو:819ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
اکيون آلا چنڊ
هي لاڙڪاڻي جي نوجوان شاعر محمد علي -پٺاڻ- جي نثري نظم جو پهريون مجموعو آهي، جيڪو ڊسمبر 1988ع ۾ سنڌي ادبي سنگت شاخ بکي، تعلقي ڏوڪريءَ جي سيڪريٽري هدايت منگيءَ ڇپائي پڌرو ڪيو هو. شآعر پنهنجي ڪتاب جو انتساب پنهنجي -امڙ- جي نالي ڪيو هو، هن ڪتاب تي تفصيلي مهاڳ ’سور جي سفر‘ جي عنوان سان -انور- پيرزادي لکيو آهي، شاعر جي سڃاڻپ مشهور ڪهاڻيڪار رزاق مهر ڪرائي آهي. ڪرائون سائيز جي هن ڪتاب جا 120 صفحا ۽ قيمت 10 روپيا رکيل آهي.
سيواستوپول
سيواستوپول     ڪرائميا جو سڀ کان وڏو شھر ۽ ڪاري سمنڊ جي بندرگاھ آهي. ھن شھر جو بنياد 1787ع ۾ وڌو ويو جتي روسي بحري ٻيڙي جو اڏو قائم ڪيو ويو. جنوري 2021 ۾ ھن شھر جي آبادي 429,922 آھي. ھي شھر ڪرائميائي ٻيٽ ۾ واقع آهي ۽ بين الاقوامي برادري طرفان ڪرائميا وانگر يوڪرين جو حصو تسليم ڪيل آهي. يوڪرين جي نقشي ۾ان کي يوڪرين جو مخصوص حيثيت وارو شھر طور ڏيکاريل علائقو آهي. پر حقيقت ۾ جي شھر پڻ ڪرائميا وانگر 2014ع کان روس جي اختيار ھيٺ آھي. روس ان کي وفاقي شھر جو درجو ڏنو آھي. ھن شھر جي آبادي جي اڪثريت روسي نسل جي آھي ۽ يوڪريني نسل وارا اقليت ۾ آھن. ھن شھر جي علائقي جي ڪل پکيڙ 864 چورس ڪلوميٽر آهي. اھم بندرگاھ واري ھن شھر جي معيشت طاقت واري آھي. ھتان جو اونھارو ۽ سيارو موافق آھن جنھن سبب ھي شھر سياحن لاء تفريح جو مرڪز آھي. ھتي ايندڙ سياحن جو گھڻي ڀاڱي تعلق سوويت يونين مان ٽٽل رياستن جي ماڻھن جو آھي. ھي شھر سامونڊي حياتياتي تحقيق جو پڻ مرڪز آھي. ھي شھر انتظامي طور تي چئن ضلعن ۾ ورھايل آھي
روسي ميونسپل نظام تحت جي شھر 9 ميونسپلٽين ۾ ورھايل آھي.
ھيٺيون ڪوھستان ضلعو
هيٺيون ڪوهستان ضلعو پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جو هڪ ضلعو آهي جيڪو 2014 ۾ وجود ۾ آيو. اڳوڻي ڪوهستان ضلعي کي 2014 ۾ ٽوڙي مٿيون ڪوهستان ۽ هيٺيون ڪوهستان نالن سان ٻه ضلعا ٺاهيا ويا.
زمرو:خيبر پختونخوا جا ضلعا زمرو:پاڪستان جا ضلعا
تورغر ضلعو
تور غر ضلعو (اُچار: تور غَر زِلو، انگريزي: Torghar District) پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جو هڪ ضلعو آهي. هن ضلعي کي 28 جنوري 2011 تي قائم ڪيو ويو، ان کان پهريان هي هڪ نيم قبائلي علائقو هو. ان جو اصلوڪو نالو ڪالا ڍاڪا آهي، پر ضلعي جو درجو ملڻ تي ان کي تور غر نالو ڏنو ويو.
زمرو:خيبر پختونخوا جا ضلعا زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا
ھيڪا
ھيڪا (Heka) قديم مصري علم الاساطير ۾ جادو جو ديوتا ھيو۔
1638ع
ڊسمبر
زمرو:سال
حاجي محمود خادم تونيو
حاجي محمود ”خادم“ لاڙڪاڻي ۾ عروضي شاعريءَ جي اسڪول جو روح روان، مخدوم الشعراءَ حاجي محمود ”خادم“ ولد محمد بچل تونيو (1895ع - 1960ع)، هڪ اعليٰ پايي جو شاعر ۽ اديب ٿي گذريو آهي. بزم مشاعرن جي شروعات ۽ ادبي ڪانفرنس جي انعقاد جو سهرو سندس ســِر تي سونهين ٿو. سنڌ اندر جيڪي به نامڪٺيا شاعر آهن ۽ ماضي قريب ۾ ٿي گذريا آهن، اُنهن مڙني جو سڌيءَ طرح پاڻ ئي استاد هو. ادبي خدمتن عــِوض ”نائين آل سنڌ ادبي ڪانفرنس“ (20 - 3 -1948ع، ميهڙ) ۾ کيس ”مخدوم الشعراءُ“ جو لقب مليو. هڪ ڊزن ڪتاب به قلمبند ڪيائين. ”خادم“ صاحب کي پنهنجو وڏو ڪتبخانو هو، جيڪو سندس وفات بعد، وڏي پٽ محمد علي جي هٿ ۾، صرف ڪٻٽن جي زينت بڻيل آهي. هڪ اندازي مطابق سندس لائبريريءَ ۾ رسالن ۾ پراڻين اخبارن جي فائيلن سميت ٽن هزارن جي لڳ ڀڳ ڪتاب چيا وڃن ٿا. ڪافي قلمي ڪتاب به ڪتبخاني ۾ جمع ڪيا هئائين.
حڪت
حڪت (Heqet) مصري علم الاساطير ۾ ھڪ ديوتا آھي. قديم مصر ۾ ڏيڏر کي بار آوري جي علامت سمجھو ويندو ھيو ان لاء حڪت توصيفي ڏيڏر جي طور تي لکيو ويندو آھي۔
زمرو:زرخيز ھلال زمرو:قديم مصر زمرو:قديم مصري مذھب زمرو:مصري معبود
مولانا الله بخش عباسي
مولانا الله بخش عباسي تعلقي ڏوڪريءَ ۾، ڳوٺ ”اسحاق کوهارو“، ڪسابن کان مشهور آهي. منجهس ڪلهوڙن پاران چانڊڪي پرڳڻي جي نائب، ميان شاه بهاري جهنجهڻ (1665ع - 1736ع) ڪيترن ئي ڪلهوڙن عالمن کي اچي رهايو، ۽ کين گذر سفر لاءِ زمينون به مفت ڏنائين. وقت جي عالمن، هن ڳوٺ ۾ ديني درسگاه قائم ڪيو، جنهن مان ڪيترائي طالب فارغ التحصيل ٿي نڪتا. سال 1284 هه (1867ع) ۾ مولوي الله بخش عباسي، هن مدرسي جي سرپرستي سنڀالي. کيس عربي ۽ فارسيءَ تي دسترس حاصل هئي. تــَرَ جي ماڻهن ۾ باعزت ليکيو ويندو هو. وٽس هڪ مختصر لائبريري هئي، جنهن ۾ ٽي - چار سؤ قلمي ۽ ڇاپي ڪتاب موجود هئا، جيڪي سندس وفات 1327هه (1909ع) بعد پٽهس مولانا ثناءُ الله ”ثنائي (1895ع - 1977ع) جي ملڪيت بڻيا. مولانا ثنائي، پيءُ جي ڪتبخاني ۾ وڏو واڌارو ڪيو.
اکيون ميگھ ملار
سنڌ جي نامياري شاعر ’بردي سنڌيءَ‘ جي شاعريءَ جو پهريون مجموعو، جيڪو 1961ع ۾ سنڌي ادبي سنگت، نوابشاهه جي سيڪريٽري منظور حسين قريشيءَ، سنگت پبليڪيشن، نوابشاهه پاران ڇپائي پڌرو ڪيو هو ۽ 92 صفحن جي هن مختصر شعري مجموعي جي قيمت ڏيڍ رپيو رکي وئي هئي، جيڪو اسلاميه پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان ڇپيو. هن ڪتاب ۾ بردي جا گيت، ڪافيون، وايون، نظم، -بيت-، دوها ۽ قطعا شامل آهن ۽ اُن جي ترتيب نامياري شاعر شمشيرالحيدريءَ ڏني آهي. هن مختصر شعري مجموعي جو تعارف سنڌ جي ٻن عظيم شاعرن شيخ -اياز- ۽ تنوير عباسيءَ جو لکيل آهي. شيخ -اياز- لکيو آهي ته ’بردي جي شاعري ڏسي مون کي بلڙيءَ واري جي دوهي جي پهرين سٽ ياد ايندي آهي: ’پاڻياريءَ سر ٻهڙو‘ - ۽ تنوير عباسيءَ بردي جي گيتن کي ’جيئرا جاڳندا گيت‘ سڏيو آهي.
لطيف آباد
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
1639ع
ڊسمبر
زمرو:سال
ڪوهستان ضلعو
ڪوهستان ضلعو پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جو اڳوڻو ضلعو هو. هن ضلعي کي 2014 ۾ ٻن ضلعن ۾ ورهايو ويو: مٿيون ڪوهستان ۽ هيٺيون ڪوهستان. ھن جا ٽي تعلقا آھن: پالاس تعلقو پٽن تعلقو داسو تعلقو. ڪوھستان صوبي خيبر پختونخواھ جو سڀ کان غريب ضلعو آھي۔
مرتضيٰ ڀٽو
مير غلام مرتضيٰ ڀٽو هڪ پاڪستاني سياست دان هيو. هو اڳوڻو وزير اعظم پاڪستان ذوالفقار علي ڀٽو ۽ نصرت ڀٽو جو پٽ هيو۔ هو وروڌي تنظيم الذوالفقار جو باني هيو, جيڪا محمد ضياء الحق جي دور ۾ سندس والد کي موت جي سزا جي رد عمل ۾ ٺاهي وئي هو هڪ جلاوطن طور افغانستان منتقل ٿي ويو، فوجي ٽربيونل سندس غير حاضريءَ ۾ ان کي موت جي سزا جو حڪم جاري ڪيو.
شروعاتي زندگي
مرتضيٰ ڀٽو سيپٽمبر 18، 1954 تي ڪراچي ۾ پيدا ٿيو،ڀٽو پنهنجي شروعاتي تعليم حاصل ڪئي سينٽ مريم جي اڪيڊمي ۾ سندس هڪ ڌيءٌ فاطما ڀٽو ۽ پُٽ ذوالفقار علي ڀٽو جونيئر آهي
وفات
خميس، 20 سيپٽمبر 1996ع جي شام تي مرتضيٰ ڀٽو ۽ ٻين ڇھ پارٽي ڪارڪنن کي سندس رهائش گاهہ 70 ڪلفٽن جي ويجهو هڪ پوليس مقابلي ۾ ماريو ويو.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:1954ع جون پيدائشون زمرو:1996ع جون وفاتون زمرو:پاڪستان پيپلز پارٽي جا سياستدان زمرو:سنڌي ماڻهو زمرو:سنڌي ماڻھو
احمد نگر
حوالا
زمرو: ھندستان جا شھر، وسنديون ۽ واھڻ
احمد ميان سومرو
سياست جو احوال
سياسي زندگيءَ جي شروعات ميونسپالٽي جيڪب آباد جي صدر چونڊجڻ سان ٿيس. وڪالت سندس پسنديده مشغلو هو، پاڻ بهترين وڪيل هو. احمد ميان سومرو هڪ اعليٰ انسان ، غريبن جو هڏ ڏوکي ۽ همدرد هو. پاڻ مغربي پاڪستان اسيمبليءَ جو ميمبر رهيو. کيس اعليٰ قابليت ۽ سياسي پس منظر ۽ بهترين پارليامينٽرين هئڻ ڪري مغربي پاڪستان جي اسيمبلي ۾ ڊپٽي اسپيڪر ۽ پوءِ اسپيڪر چونڊيو ويو. اسپيڪر هئڻ واري زماني ۾ هن پارليامينٽ اندر اعليٰ سياسي روايتن جو بنياد رکيو ، جنهن کي اڄ تائين ياد ڪيو وڃي ٿو. اسپيڪر جي حيثيت ۾ ميمبرن جي لاءِ پارليامينٽ جي اصولن ۽ قاعدن جوڙڻ ۽ رُڪنن لاءِ ضابطا اخلاق ٺاهڻ شامل آهن. پاڪستان ۾ جيڪي نالي وارا اسپيڪر ٿي گُذريا آهن، انهن ۾ احمد ميان جو نالو مٿاهون آهي. احمد ميان سومرو پاڪستان جي سينيٽ جو رُڪن پڻ رهي چڪو هو.
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سومرو خاندان
رائيون
رائِيَون  يا رائِيَان يا رَيئَن يا رايون  پراڻي سوويت يونين ۾ شامل رياستن جي ھڪ انتظامي ورھاست جو نالو آهي جيڪا پاڪستان جي ضلعي جي برابر آهي. ان نظام م صوبي کي اوبلاسٽ سڏيندا آهن. لفظ RAYON فرينچ ٻوليءَ جو لفظ آهي جنھن جي معني آهي شعبو يا ڊپارٽمينٽ. ڪن رياستن ۾ رائيون شھر جي انتظامي ورھاست طور استعمال ٿيندو آهي. بلغاريه ان قسم جي ورھاست جو ھڪ مثال آھي. انگريزي ٻوليءَ ۾ ان کي ڊسٽرڪٽ سڏيندا آهن. رائيون يا رايون واري نالي سان انتظامي ورھاست وارن ملڪن ۾ ، روس، چين، آذربائيجان، آرمينيا، يوڪرين، آسٽريا، اسٽونيا، بيلاروس، بلغاريه، ڪرائميا، جارجيا، قزاقستان، ليٽويا، لٿوانيا، مالڊووا، رومانيه، ڏکڻ اوسينشيا ۽ ٽرانسنسٽريا شامل آهن. چين ۾ اھا ورھاست صرف ان جي ھڪ آٽونامس ريجن ۾ آھي.
ننڊ جو فالج
ننڊ جو فالج (Sleep paralysis) ﺟڏﮬﻦ ﺑﮧ ﺍﻭﻫﺎﻥ ﺳﺘﻞ ﻫﻮﻧﺪﺍ ﺁﻫﻴﻮ ﺗﮧ ﺍﻭﮬﺎﻥ ﺟﻮ ﺩﻣﺎﻍ ﺟﺴﻢ ﺟﻲ ﮔﻬﮣﻲ ﻋﻀﻮﻥ ﮐﻲ ﻧﺎڪﺎﺭﻭ ڪﺮﻱ ﮀڏﻱ ﭤﻮ. ﺍﻥ ڪﺮﻱ ﺟﻮ ﺗﻴﺰ ﻧﻨڊ REM ﻳﻌﻨﻲ Rapid Eye Movement ﻧﻨڊ ﺟﻲ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺍﮐﻴﻦ ﺟﻲ ﺑﻨﺪ ﭘﻨﺒﮣﻴﻦ ﺟﻲ ﻫﻴﭟ ﺍﮐﻴﻮﻥ ﺣﺮڪﺖ ڪﻨﺪﻳﻮﻥ ﺭﻫﻨﺪﻳﻮﻥ ﺁﻫﻦ، ﺧﻮﺍﺏ ۾ ﺍﻭﻫﺎﻥ ﺟﻴڪﻮ ڪﺠﮫ ڏﺳﻨﺪﺍ ﺁﻫﻴﻮ ﺍﻥ ﺟﺴﻢ ﮐﻲ ﻫﺮﻭﭜﺮﻭ ﺣﺮڪﺖ ﻧﮧ ڏﺟﻲ. ﻫڪ ﺗﮧ ﺍﻭﻫﺎﻥ ﺟﻲ ﺍﮎ ﮐﻠﻲ ﻭﻳﻨﺪﻱ ۽ ﭔﻴﻮ ﺍﻭﻫﺎﻥ ﺍﻭﭼﺘﻮ ﺣﺮڪﺖ ﺳﺎﻥ ﭘﻨﮭﻨﺠﻮ ﭘﺎﮠ ﮐﻲ ﺯﺧﻤﻲ ڪﺮﻱ ﺳﮕﻬﻮ ﭤﺎ، ﮀﻮﺟﻮ ﺍﻭﻫﺎﻥ ﻧﻨڊ ۾ ﻫﻮﻧﺪﺍ ﺁﻫﻴﻮ ﺍﻥ ﻻﺀِ ﻋﺎﻡ ﻃﻮﺭ ﺗﻲ ﺍﻭﻫﺎﻥ ﮐﻲ ﺍﻥ ﮘﺎﻟﮫ ﺟﻮ ﺷﻌﻮﺭ ﻧﺎﻫﻲ ﻫﻮﻧﺪﻭ ﺗﮧ ﺍﻭﮬﺎﻥ ﺟﻮ ﺟﺴﻢ ﻫڪ ﻗﺴﻢ ﺟﻲ ﻋﺎﺭﺿﻲ ﻧﻨڊ ﺟﻮ ﺷڪﺎﺭ ﺁﻫﻲ. ﮔﻬﮣﻮ ڪﺮﻱ ﺍﻫڙﺍ ﻣﺎﮢﻬﻮ ﻧﻨڊ ﺟﻲ ﺍﻥ ﺣﺎﻟﺖ ۾ ﻫﻮﻧﺪﺍ ﺁﻫﻦ ﺟﻨﻬﻦ ۾ ﻫﻮ ﺷﻌﻮﺭﻱ ﻃﻮﺭ ﺗﻲ ﺟﺎﮘﻲ ﺭﻫﻴﺎ ﻫﻮﻧﺪﺍ ﺁﻫﻦ ﭘﺮ ﭘﺮ ﺟﺴﻢ ﺍﻥ ﻋﺎﺭﺿﻲ ﻓﺎﻟﺞ ﺟﻮ ﺷڪﺎﺭ ﺭﻫﻨﺪﻭ ﺁﻫﻲ، ﺍﻥ ﺣﺎﻟﺖ ۾ ﮔﻬﮣﻮ ڪﺮﻱ ﻫﻲ ﻣﺎﮢﻬﻮ ﺧﻮﺍﺏ ﺑﮧ ڏﺳﻲ ﺭﻫﻴﺎ ﻫﻮﻧﺪﺍ ﺁﻫﻦ. ﺍﻥ ﺣﺎﻟﺖ ۾ ﺟﻴڪڏﻫﻦ ﻫﻲ ﻣﺎﮢﻬﻮ ڪﺎ ﺣﺮڪﺖ ڪﺮﮠ ﭼﺎﻫﻴﻨﺪﺍ ﺁﻫﻦ ﺗﮧ ﺍﻥ ﻋﺎﺭﺿﻲ ﻓﺎﻟﺞ ﺟﻲ ڪﺮﻱ ﺣﺮڪﺖ ﻧﺎﻫﻦ ڪﺮﻱ ﺳﮕﻬﻨﺪﺍ. ﺍﻥ ﺻﻮﺭﺕ ۾ ﺍﻫڙﻥ ﻣﺎﮢﮭﻦ ﮐﻲ ﻫﻲ ﺷﻌﻮﺭ ﻫﻮﻧﺪﻭ ﺁﻫﻲ ﺗﮧ ﺍﻧﻬﻦ ﺟﻮ ﺟﺴﻢ ﺣﺮڪﺖ ﻧﭥﻮ ڪﺮﻱ ﺳﮕﻬﻲ، ﺟﻴڪڏﻫﻦ ﺧﻮﺍﺏ ۾ ﺍُﻫﻲ ڪﻮ ﺧﻄﺮﻭ ڏﺳﻨﺪﺍ ﺁﻫﻦ ۽ ﺍﻥ ﮐﺎﻥ ﭜﭵﮡ ﭼﺎﻫﻴﻨﺪﺍ ﺁﻫﻦ ﭘﺮ ﺍﻧﻬﻦ ﮐﻲ ﻫﻲ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻫﻮﻧﺪﻭ ﺁﻫﻲ ﺗﮧ ﺍﻧﻬﻦ ﺟﻮ ﺟﺴﻢ ﺣﺮڪﺖ ﻧﭥﻮ ڪﺮﻱ ﺳﮕﻬﻲ ﺟڏﮬﻦ ﺗﮧ ﻫﻲ ﺣﺎﻟﺖ ﺍﻧﻬﻦ ﺗﻲ ﮔﻬﮣﻮ ﺧﻮﻑ ﭘﻴﺪﺍ ڪﻨﺪﻱ ﺁﻫﻲ..
نيوزيلينڊ
نيوزيلينڊ ھڪ ملڪ جو نالو جيڪو اوشنيا يا آسٽريليا جي کنڊ ۾ واقع آھي ۽ جزيرن تي مشتمل آهي. ڏکڻ اولهائون پئسفڪ سمنڊ ۾ نيوزيلينڊ هڪ آزاد رياست آهي. هي هڪ ٻيٽ قوم آهي .جغرافيائي لحاظ کان ، ملڪ ٻن وڏن زميندارن تي مشتمل آهي. اتر آئيلينڊ ۽ ڏکڻ ٻيٽ. انهن ٻن مکيه ٻيٽن کان علاوه ، 600 ٻيا ننڍا ٻيٽ آهن. نيوزيلينڊ آسٽريليا جي اوڀر ۾ 2000 ڪلوميٽر (1200 ميل) تيمين سمنڊ ۾ واقع آهي. اهڙي طرح ، ٽونگا ، فيجي ۽ نيو ڪليڊونيا پئسفڪ آرڪيپگوگو جي ڏکڻ ۾ 1000 ڪلوميٽر (600 ميل) آهن.اي نيوزيلينڊ آخري انسان آباد ٻيٽ آهي. اهو آهي ، اهو انسانن ۾ آباد ڪيل آخري جزائر مان هڪ آهي. انساني آبادي کان اڳ ، نيوزيلينڊ هڪ نامعلوم ، اڪيلو اڪيلو ٻيٽ ، جانورن ، ٻوٽن ۽ فنگس سان لاڳاپيل ٻيٽ هو ملڪ جي مختلف قسم جي ٽوپيگرافي ۽ جبل جي چوٽين جو ذميوار ٽيڪنالاجي ٽونڪ لفٽ ۽ ڪيترن ئي مکڻ لاءِ ذميوار آهن. نيوزي لينڊ جو گاديء جو ويلنگٽن آهي جڏهن ته سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر يڪيلينڊ آهي.
حوالا
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون
خضدار
خضدار انگريزي (Khuzdar) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جو شهر آهي جيڪو ڪوشڪ نئي جي کاٻي ڪناري تي واقع آهي. ڏکڻ بلوچستان (جھلوان يا جھالاوان) جو اهم ۽ تاريخي شهر ۽ ضلعو پڻ آهي. هت سنڌي، بواهوي ۽ بلوچي ٻوليون ڳالهايون وڃن ٿيون. هن شهر ۾ ريڊيو پاڪستان جي اسٽيشن به آهي. تعليمي حوالي سان هاءِ اسڪول، ڪاليج ۽ انجينيئرنگ يونورسٽي پڻ آهي. هن شهر گنجان آبادي وارو شهر پڻجي ويو آهي. هن جي موسم وڍ، ڪوئٽه ۽ قلات جي ڀيٽ ۾ گرم آهي. هت مختلف موات جا باغ پڻ آهن. خضدار اهم شاهراھ وسيلي ڪراچي ۽ ڪوئٽه سان ڳنڍيل آهي.
ھينري پاٽينجر جو ۱۸۱۰ ۾ سفر
شهر ننڍڙو آهي، منجهس پنجن سوَن کان وڌيڪ گهر ڪونه آهن. اهو جبلن جي وچ ۾ هڪ ماٿريءَ ۾ ٺهيل آهي ۽ چوڌاري ننڍو مٽيءَ جو ڪوٽ اڏيل اٿس. ڪوٽ جي اندر ٻه- ٽي باغيچا آهن، جن ۾ موسم تي انگور، انجير، شڪربالا ۽ باداميون، صوف وغيره پيدا ٿيندا آهن. جڏهن اسان اتي هئاسين، تڏهن وڻن ۾ پن ڪونه هئا ۽ تهه سيارو هو. گرميءَ جي موسم ۾ قنبراڻيءَ قوم جو سردار ۽ قلات جي حاڪم محمود خان جو سالو مير مراد علي، خوزدار ۾ رهندو آهي. هو ان وقت ڪڇ گنداوا. ويل هو، پر سندس نائب جو هڪ بيحال ٻڍو ماڻهو هو، سو اسان سان ملڻ آيو، چيائين ته معاف ڪجو جو ڪالهه شام جو اوهان سان ملي نه سگهيس، منهنجي طبيعت ناساز هئي. اسان چيس ته اسان مير صاحب لاءِ لس جي ڄام جو خط آندو آهي، پر اسان کي ساڻس گڏجڻ جي اميد هئي، تنهنڪري خط پاڻ وٽ رکيوسين. خوزدار جا رهاڪو اڪثر ملتان ۾ شڪارپور  جا هندو آهن، انهن جي شهر ۾ ايتري هلندي آهي جو  شهر جي دروازي جون ڪنجيون روز رات جو مکيه برهمڻ جي حوالي ڪيون وينديون آهن، اتي برهمڻن جي نُک جا ڪيترا ماڻهو رهندا آهن. اهي ڪالي ماتا جي مندر ۾، جو هنن اتي ٺهرايو آهي خدمت ڪندا آهن. هو بدچلن ۽ بدڪار ماڻهو آهن، ۽ اسان جي هوندي سمورو وقت تماڪ پيئندا، ڀنگ  کائيندا ۽ باهه تي ويٺا هوندا هئا، انهن اوَگڻن  ڪري، هو ضعيف ۽ قبل از وقت ٻڍا نظر ايندا هئا. انهن برهمڻن جي ڪري بازار هميشه ڀرپور هوندي آهي. انهن ٻه چرخيون به ٺهرايون آهن جي هڪ نهر جي زور تي هلنديون آهن، جا ماٿر مان وهي ٿي.
821ع
ڊسمبر
زمرو:821ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
موسيٰ زئي شريف
موسيٰ زئي شريف پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جي ضلعي ڊيرا اسماعيل خان ۾ واقع هڪ ننڍو شهر آهي.
مشهور نقشبندي درگاه خانقاه احمديه سعيديه هن شهر ۾ واقع آهي جتي ڪيترن ئي نقشبندي صوفي بزرگن جون قبرون موجود آهن. هن درگاه جي بنياد حاجي دوست محمد قنڌاري وڌي جيڪو شاه احمد سعيد مجددي مهاجر مدني جو وڏو خليفو هو. سنڌ جي نقشبندي بزرگ پير مٺا سائين جو سلسلو به هن درگاه سان ملي ٿو.
ابزو
),
احمد ھالائي مخدوم
احمد بن مخدوم اسحاق، بن مخدوم عمر، بن مخدوم اسماعيل بن عبدالله نو مسلم، جنھن جو اصل نالو ”راجڪمار ارجن بن وريو“ ھو حضرت شيخ الاسلام بھاءُ الدين ذڪريا ملتانيءَ جي ھٿ تي مسلمان ٿيو ۽ سندس اولاد مان مخدوم اسحاق ھالائي ھڪ وڏو ولي ۽ فضائل جو مالڪ ھو ۽ ھن جون ڪرامتون ڳاڻاٽي کان گھڻيون ڄاڻايون وڃن ٿيون. مخدوم احمد ھميشہ خاموش اڪيلائيءَ ۾ گذاريندو ھو ۽ سھروردي طريقي موجب ڪڏھن ڪڏھن سماع ۽ ذڪر جي جماعت ۾ شريڪ ٿيندو ھو. چيو وڃي ٿو تہ آخري ڄمار ۾ ھو نيرون ڪوٽ ۾ آيل ھو، جتي ھڪ سوناري نينگر سماع جي مجلس ۾ نھايت سوز سان ھڪ بيت پڙھيو، جنھنڪري مخدوم صاحب تي اھڙي حالت وارد ٿي جو سندس روح پرواز ڪري ويو، سندس لاش کي ھالا آندو ويو. مخدوم احمد ظاھري علمن جو بہ وڏو عالم ھو. سندس وفات سن 932ھ ۾ ٿي، جڏھن تہ ميان محمد صالح ڀٽي (سندس اولاد مان ھو) جي مطابق سندس وفات 934ھ ۾ ٿي.
ابزو
ابزو : آبزو: Abzu: ميسوپوٽيميا جو سميري تھذيب ۾ ابدي  زير زمين پاڻين جو ديوتا  يا اونھي پاڻي جو ديوتا سڏبو ھو. ھن ديوتا جي پوئلڳن جو مرڪز ڏکڻ ميسوپوٽيميا جو علائقو اريڊو (Eridu) ھيو اڪادي (Akkadian) دور ۾ ھن ديوتا جي جاء اپسو (APSU) ديوتا ورتي.
حوالا
زمرو:ديوتا زمرو:مذھب زمرو:ميسوپوٽيميا جا مذھب زمرو:بت پرستي
حورس
حورس (Horus) قديم مصري مذھب ۾ سڀ کان پراڻو ۽ سڀ کان اھم ديوتائن مان ھڪ ھيو۔
نگار خانو
زمرو:مصري معبود زمرو:قديم مصري مذھب زمرو:قديم مصر
جهم ڪوٽ
جهم ڪوٽ يا هيم ڪوٽ جا آثار سنڌ جي ڏاکڻي حصي ۾ ٺٽي ضلعي جي جهمپير شهر کان هڪ ڪلوميٽر ڏکڻ ۾ پکڙيل آهن. هن ڪوٽ جا ڦٽوڙا ڪينجهر ڍنڍ جي اولاهين ڪنڌيءَ تي 25° 03′ 0″ ۽ 68° 70′ 0″ جي اوڀر اولهه ۾ آهن. قديم زماني ۾ هي ڪوٽ هڪ درياهي وهڪري تي آباد هو. اهو وهڪرو زماني جي گردش جي ڪري اتان منهن موڙي ويو. هاڻي هن درياهه جي جاءِ ڪينجهر ڍنڍ والاري بيٺي آهي.
ڪوٽ جا ڀڙڀانگ کنڊر توڙي آسپاس جي زمين ڪينجهر ڍنڍ پاڻيءَ جي سطح کان چاليهه کن فوٽ اوچائيءَ تي آهن، جهم ڪوٽ ايڏي بلنديءَ ۽ پاڻيءَ جي ڪناري تي هئڻ ڪري دفاعي نقطه نگاهه کان به اهم جاءِ والاري ٿو. ڪوتليه چاڻڪيه اهڙي ڪوٽ جي باري ۾ ذڪر ڪيو آهي ته: ”راجا پنهنجو تخت جو پايو رياستن جي وچ ۾ ڪنهن موزون جڳهه تي تعمير ڪري، جهڙوڪ درياهن جو سنگم، قدرتي ڍنڍ يا تلائن جا ذخيرا. قلعو- گول، مستطيل يا چوڪور هجي، جنهن جي آسپاس ندي هجي ۽ ان تي خشڪي ۽ آبي ٻنهي رستن سان داخل ٿي سگهجي.“ چاڻيڪه جي لکڻ مطابق ڏسجي ٿو ته هيم ڪوٽ جي شڪل به چوڪور آهي ۽ هن قلعي ۾ خشڪي توڙي آبي رستي پهچي سگهجي ٿو.
موجود نشان
هن وقت سڄو ڪوٽ تباهه حاليءَ جو شڪار آهي، ان هوندي به ان جي ديوارن جا پختا بنياد هن درياهي ڪوٽ جي عظمت جي ڄاڻ ڏين ٿا. ساڳئي وقت ڪجهه بچيل برج به هن قلعي جي برجستي هئڻ جي شاهدي لاءِ ڪافي آهن، پر هي تاريخي ڪوٽ ڏينهون ڏينهن ختم ٿيندو وڃي ٿو. ڪوٽ جو وڏو حصو قبرستان بڻجي چڪو آهي ۽ هتي حسين شاهه نالي بزرگ جي مزار به آهي.