cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جسم جو ڪنٽرول سسٽم
تنتي سرشتو
هي دماغ، پل مغز ۽ ان سان لاڳو سڀني تنتي نسن تي مشتمل آهي، تنتي سرشتي جا گهرڙا خاص قسم جا هوندا آهن، جن کي نيوران (Neuron) چئبو آهي، انهن ۾ تنتي تحريڪ پيدا ڪرڻ جي صلاحيت هوندي آهي، جنهن جي وسيلي اهي هڪ جاءِ کان ٻيءَ جاءِ تائين نياپا پهچائيندا يا حاصل ڪندا آهن.
اسان جو دماغ کوپري ۾ ۽ پل مغز ڪرنگهي ۾ محفوظ آهي، ان کي تازو ۽ توانو رکڻ لاءِ انهيءَ جي چوڌاري وکن جي وچ ۾ هڪ شفاف مايو ٿيندو آهي، دماغ هڪ نرم عضوو آهي، ان جا ڪيترائي حصا هوندا آهن، جن ۾ مختلف ڪنٽرول سسٽم ترتيب سان هوندا آهن، اسان جا سڀ عمل پوءِ اهي ارادي هجن يا غير ارادي.، انهن تي ڪنٽرول دماغ جو هوندو آهي، جڏهن به اسين ڪو ڪم ڪرڻ چاهيندا آهيون ته تنتين وسيلي دماغ انهن مشڪن ۽ ٻين عضون کي پيغام پهچائي ڪم جو ڪنٽرول ڪندو آهي، جسم ۾ ٿيڻ وارن سڀني غير ارادي ڪمن ۽ اندرين عضون جي مختلف سرشتن، جهڙوڪ: ساهه کڻڻ جي سرشتي، رت جي سرشتي، هاشمي جي سرشتي وغيره جو مرڪز به دماغ ۾ هوندو آهي، ان کانسواءِ سنگهڻ ۽ ذائقي محسوس ڪرڻ جو تعلق به دماغ سان آهي. پل مغز گهڻو ڪري 45 سينٽي ميٽر ڊگهو ٿيندو آهي ۽ دماغ ۽ جسم جي وچ ۾ پيغام پهچائڻ جو ڪم ڪندو آهي، تنتي نسن جو اسان جي جسم ۾ ڄار وڇايل آهي، اهي تنتيون جسم جي هر حصي ۽ هر عضوي تائين پيغام کڻي وڃڻ ۽ دماغ تائين پهچائڻ جو ڪم ڪن ٿيون، اهو پيغام رسائڻ جو سلسلو تنتي تحريڪ جي صورت ۾ هوندو آهي.
اندروني غدودن جو سرشتو
غدودن (Endocrine Glands) تي دارومدار رکي ٿو. انهن غدودن جي رس کي هارمون چئبو آهي. اهي ڪيميائي قاصدن جو ڪم ڪن ٿيون، غدود ۾ پيدا ٿيندڙ رس وار نلين وسيلي رت ۾ شامل ٿي ويندي آهي. اهڙِءَ طرح پوري جسم جو دورو ڪندي آهي، هارمونس حياتيءَ جي سڀني ڪمن ۽ روز مرهه جي ڪمن، ذهني نشونما ۽ ڄم، مطلب ته هر شيءِ کي متاثر ڪن ٿا ۽ مخصوص ڪيميائي عملن کي تيز يا سست ڪن ٿا. اهڙيءَ طرح اهي مختلف عضون ۽ تاندورن جي سرگرمين کي گهٽائيندا يا وڌائيندا آهن. هارمون جو پنهنجو پنهنجو هدف هوندو آهي، جنهن جي دائري ۾ رهي، اهي مخصوص گهرڙن تي اثرانداز ٿين ٿا ۽ جسم جي عملن تي ضابطو رکن ٿا.
زمرو:سائنس
ديھ ڀنڀري
ديھ ڀنڀري : پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ حاجي حسن ڳاھوٽي واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھن ديھ جون حدون ديھ راڻو، ديھ تارا، ديھ دبري ۽ ديھ ويراتو سان ملن ٿيون.
زمرو:سنڌ جون ديھون
جسم مان بيڪار مادن خارج ٿيڻ جو عمل
جسم جي مختلف سرشتن ۾ ٿيڻ وارن ڪيميائي ۽ گهرڙيائي عملن جي نتيجي ۾ پيدا ٿيڻ وارن خراب ۽ نقصانڪار مرڪبن کي بيڪار مادا چئبو آهي، اهي اسان جي جسم مان هيٺين ذريعن سان خارج ٿين ٿا:
آنڊن وسيلي
گهڻا ٺوس بيڪار مادا وڏي آنڊي مان نڪرندا آهن، کاڌي مان جسم لاءِ فائدي وارن ۽ ضروري جزن جي هضم ۽ جذب ٿيڻ کان پوءِ باقي بچيل ٺوس مادا معدي ۽ آنڊي مان ڪاڪوس جي صورت ۾ خارج ٿي ويندا آهن.
بڪين وسيلي
گهرڙن جو زهريلو ۽ نقصانڪار مواد يوريا آهي، جيڪو هر گهرڙي مان خارج ٿيڻ کان پوءِ رت ۾ شامل ٿيندو رهندو آهي، جڏهن اهو رت بڪين مان لنگهندو آهي ته، اهي ان کي ڇاڻي وٺنديون آهن ۽ يوريا رت مان نڪري پاڻيءَ ۾ حل ٿي بڪين جي نلين مان گذرندو پيشاب جي شڪل ۾ خارج ٿي ويندو آهي، بڪيون رت مان سڀئي بيڪار مادا ڇاڻي پيشاب سان گڏ ڪڍي ڇڏينديون آهن.
کل وسيلي
بيڪار مادن جو ڪجهه مقدار اسان جي کل وسيلي به خارج ٿئي ٿو. پگهر جا غدود جڏهن پگهر خارج ڪندا آهن ته کل ۾ موجود گهرڙن مان نڪرندڙ بيڪار مواد به پگهر ۾ حل ٿي خرج ٿي ويندو آهي. کل ۾ موجود بيڪٽيريا جي عمل سان ٿورڙي عرصي ۾ خراب بوءِ به پيدا ڪندا آهن، جيڪڏهن کل صاف، سٺي ۽ جراثيمن کان پاڪ هجي ته، پگهر ۾ وڌيڪ ڌپ بڻجي ناهي سگهندي.
ساهه وسيلي
جسم ۾ آڪسيجن جي استعمال ٿيڻ سان جيڪا ڪاربان ڊءِ آڪسائيڊ ٺهي ٿي، اها گئس، بيڪار مادو آهي اها هر گهرڙي مان خارج ٿي وار نلين وسيلي رت تائين پهچي ٿي، جتان رت جي ڳاڙهن گهرڙن وسيلي ڦڦڙن ۾ پهچي ساهه جي عمل وسيلي خارج ٿي وڃي ٿي ۽ انهيءَ جي جاءِ تي آڪسيجن داخل ٿئي ٿي.
زمرو:سائنس
14 نومبر
14 نومبر ، عيسوي سال جو 318 هون (ليپ سال 319 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 47 ڏينهن باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:نومبر
مخدوم نوح
سنڌ ۾ غوث الحق مخدوم الله المعروف به مخدوم نوح بيحيثيت درويش ۽ وڏي گادي جا سجاده نشين طور مشهور آهن ، پاڻ مخدوم نعمت الله جا وڏا فرزند آهن. سندس ولادت 21 رمضان 911 ھ/ 21 فيبروري 1506ع تي ڳوٺ ٽوڙي هالا ڪنڊي ۾ ٿي۔ هي ڳوٺ پراڻن هالن کان اندازا ٽن ميلن جي فاصلي تي آهي ۔ مخدوم نوح جو شجره نسب حضرت ابوبڪر صديق رضي الله تعاليٰ عنه سان ملي ٿو ، ڪيترن ئي ڪتابن ۾ مخدوم نوح جي زندگي ۽ ڪرامت جو احوال آيو آهي.
سوانح
مخدوم نوح ، عربي ڌياني وٽ پڙهيو ۔ اڪثر عالمن جو اهو خيال هو ت مخدوم نوح گهٽ پڙهيل هو پر قرآن  شريف جون سمجهاڻيون ٻڌي حيران ٿي ويندا هئا. اهڙو هڪ واقعو سندس ٺٽي ۾ اچڻ سان تعلق رکي پيو، انهن عالمن مان هڪڙي چيو ته انهي وقت مخدوم نوح ھڪڙي آيت جو تفسير ڪرڻ ۾ مصروف هو ۽ مون  کي تسبيح هٿ ۾ ھئي ، هر معنيٰ  تي داڻو ڦيرائيندو ٿي ويس ۔ جڏھن مخدوم صاحب خاموش ٿيو ت ڳڻيم ڪل اسي داڻا  ٿيا. مخدوم نوح جي علم فضل ۽ ڪرامت جون ڪي ئي ڳالهيون مشهور آهن، سندس ڪيل قرآن شريف جو فارسي زبان ۾ ترجمو هڪ شاهڪار آهي اهڙي هستي کي ٿورو پڙهيل ڪير چوندو ۔ هن جو ڪاتب سندن مريد بهاء الدين گودڙيو هو، جو ٺٽي جي ميمڻ خاندان جو فرد هو، هو مخدوم صاحب جي اولاد جو اتاليق (خانگي استاد) به هو. شاھ عبدالڪريم بلڙي وارو جيڪو مخدوم نوح جو مريد هو، سو بهاء الدين جو ايترو ادب احترام ڪندو هو جو ان جون جتيون سڌيون ڪري رکندو هو.
شاعري
پيئي جا پرڀات ، سا ماڪ نه ڀانئيو ماڻهئا، روئي چري رات ، ڏسي ڏکوئين کي، نه سي جوڳي جوء ۾ ، نه سي سامي واٽ، ڪاپڙين ڪنواٺ ، وڏي ويل پلاڻيا.
مٿي جن ملفوظات ( بزرگن جو ڪلام ) جو اشارو ڪيو آهي، انهن جي باري ۾ ڊاڪٽر دائود پوٽي چيو آهي ته اهي مخدوم غلام حيدر صديقي وٽ ھئا ۽ انهن جو سنڌي ترجمو ڇپائڻ جو خيال هئن، هيڏانهن هن عظيم خانوادي تي نظر ڪجي ٿي ت حضرت مخدوم نوح کان پوء ھن خنودي ۾ اهل علم درويش ۽ شاعر پيدا ٿيندا آيا آھن ۔ جن تذڪرو به ٿيندو آيو آهي هاڻي مخدوم جميل زمان، تذڪره مخدومان هالا ۾ تمام گهڻي محنت ۽ محبت سان ڪيو آهي ۔
وفات
پاڻ 85 سالن جي عمر ۾ وفات ڪيائون ۔
نسل
نسل __(Race):
ساڳين نسبي خصوصيتن سان ڀرپور انساني گروهه، جيڪو پاڻ کي خانداني، سياسي، سماجي، قومي طور هڪ سمجهندو هجي، اهو نسل سڏبو آهي. نسل پرستيءَ جي نالي تي دنيا ۾ انسانيت جو ڪيترائي دفعا قتل عام ٿيو آهي. ڪڏهن آفريڪن خلاف، ڪڏهن مختلف مذهبن ۽ ذاتين خلاف. نسل پرستي غربت، غير برابري ۽ فسادن کي جنم پئي ڏنو آهي. نسل پرستيءَ جي خلاف دنيا جي ادب ۾ جا بجا ذڪر ۽ فڪر ملندو ..
قرابتي ڦيرگهير
قرابتي ڦيرگهير يا افائين ڦيرگهير قرابتي خلا (affinity space)  جي خود ھمشڪلي (automorphism) کي چوندا آهن.
جيڪڏهن ڪنھن نقشي جي سڌين لڪيرن جي مٿان ھوائي جھاز ڏيکاريل ھجي جيڪو سڌي لڪيرن کي ٻين سڌي لڪيرن ۾ تبديل ڪندي نقطن جي وچ ۾ فاصلن جي شرحن کي برقرار رکي تہ ان کي قرابتي ڦيرگهير يا افائين ڦيرگهير چئبو آهي. ان مان اھو ثابت ڪري سگھجي ٿو تہ افائين يا قرابتي ڦيرگهير دراصل لڪيري يا لڪيرن واري ڦيرگهير آھي جنھن جي نتيجي ۾ منتقلي ٿي ويندي آھي. جيڪڏهن ان قرابتي ڦيرگهير کي (T) سان ظاھر ڪجي ۽ وري ان کي ميٽرڪس (A) ۽ ويڪٽر (b) سان مخصوص ڪجي، ۽ ھوائي جھاز جي بيھڪ کي ويڪٽر (x) سان ظاھر ڪجي تہ ان کي ھيٺين مساوات سان ظاھر ڪبو آهي :
ھيٺ ڏنل مساوات ۾ قرابتي ڦيرگهير  جو تعلق  ويڪٽر x ۽ y سان آھي ۽ ان ۾ سڄن انگن  جو اظھار  s ۽ t سان ڪيل آھي جنھن مطابق s +  t = 1  آھي :
(T(sx + ty) =  sT(x) + tT (y
ان مٿين مساوات کي ڪڏهن ڪڏهن قرابتي ڦيرگهير جي تعريف سمجھيو ويندو آھي. افائين ڦيرگهير ۾ لڪيرن جي حصن جي ڊيگھ ۽ انھن جي ڪنڊن جي ماپ برقرار نہ رھندي آھي. قرابتي ڦيرگهير م اھو ممڪن آهي ته دائرو بيضوي شڪل ۾ تبديل ٿئي.
حوالا
زمرو:افائين جاميٽري زمرو: علم رياضي زمرو: جاميٽري زمرو: متوازي لڪيرون
غيزر ضلعو
غيزر ضلعو پاڪستان جي انتظامي يونٽ گلگت بلتستان جي گلگت ڊويزن جو ضلعو آهي جنھن جو صدر مقام گاھڪوچ شھر آھي. 1974ع کان 2019ع تائين ھي ضلعو اپر گلگت ندي واري سموري علائقي تي مشتمل ھو پر 2019 ۾ ان کي ٽوڙي ان جي اولھ واري حصي تي مشتمل گوپيس-ياسين ضلعو ٺاھيو ويو ۽ اوڀر واري حصي کي غيزر ضلعي طور برقرار رکيو ويو.
موجوده غيزر ضلعي جي اتر ۾ خيبرپختونخواھ جو اپر چترال ضلعو ۽ افغانستان جي صوبي بدخشان جو واخان ضلعو، اوڀر ۾ ھنزہ ضلعو، نگر ضلعو ۽ گلگت ضلعو، ڏکڻ ۾ تانگير ضلعو، ڏکڻ اولھ ۾ داريل ضلعو ۽ اولھ م گوپيس-ياسين ضلعو واقع آهن. غيزر ضلعو ھيٺين ٻن تحصيلن ۾ ورھايل آھي:
عصمت ڏاهري
شروعاتي زندگي ۽ تعليم
عصمت جو جنم لکنئو ۾ محمد ايوب خان يوسف زئيءَ جي گھر ۾ ٿيو. سندس ماءٌ پيءُ 1954ع ڌاري لکنؤ منجھان لڏپلاڻ ڪري نوابشاهه سنڌ ۾ اچي رهڻ لڳا.
هن پنهنجي تعليم نوابشاهه مان حاصل ڪئي. شاگرديءَ واري دور کان ئي تعليمي توڙي سماجي سرگرمين ۾ حصو وٺندي رهي، کيس ادبي ۽ سماجي ڪمن ۾ گهري دلچسپي رهي آهي.
سماجي خدمتون
هن سماج ۾ عورتن جي اڻ برابريءَ، وارين حالتن کي ڏسي انهن جي حقن لاءِ جاکوڙڻ شروع ڪيو. 1972ع ڌاري عورتن جي فلاح ۽ بهبود لاءِ ڪم ڪندڙ سماجي تنظيم ’پاڪستان وومين ائسوسيئيشن'آل پاڪستان وومين ائسوسيئيشن‘ (اپوا) نوابشاهه جي ميمبر ٿي، ڪجھه عرصي بعد ان تنظيم جي جوائنٽ سيڪريٽري مقرر ٿي. تنطيم ۾ سچائيءَ سان ڪم ڪرڻ سبب اڳتي هلي سيڪريٽري ۽ بعد ۾ صدر به چونڊي وئي. ان کانسواءِ عورتن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ ايجوڪيشنل ويلفيئر سوسائٽي، فيملي ويلفيئر ايسوسيئيشن ۽ ٻين ڪيترين ئي تنظيمن سان پڻ لاڳاپيل آهي.
شاعريءَ وارو دور
عصمت ڏاهري سماجي ڪارڪن هجڻ سان گڏ بهترين شاعره پڻ آهي، سندس شاعري اڪثر اردو ۾ آهي، جڏهن ته سنڌيءَ ۾ پڻ شاعري ڪئي اٿس. اردوءَ جي مشهور رسالن، اخبار جهان، امن، جنگ، انجام، مشرق ۽ ٻين ڪيترن ئي رسالن ۾ سندس شاعري ڇپيل آهي، ان کان علاوه هن وقت تائين سندس شاعريءَ جا ٽي ڪتاب پڻ ڇپجي چڪا آهن، کيس سماجي خدمتن عيوض سنڌ حڪومت طرفان ٻه ڀيرا گولڊ ميڊل پڻ ملي چڪا آهن. عصمت ڏاهري هن وقت نوابشاهه ۾ رهي ٿي.
نظرثاني
نظرثاني __(Revision):
ڪنهن نسخي، ڪتاب جي اصل متن کي، اصلاح جي لحاظ کان پڙهي يا ڏسي ڏيڻ کي نظرثاني چئبو آهي ..
ديھ تارا
ديھ تارا پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ تارا، ٻاروچو باغ، ڳوٺ حمزو ٻٻر ۽ ڳوٺ جمال ڏاھري واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.
زمرو:سنڌ جون ديھون
تيمرگارا
تيمرگارا (انگريزي: Timergara) پاڪستان جو هڪ شهر  جو ھيٺيون دير ضلعو ۾ واقع آهي.
تفصيلَ
تيمرگارا جي مجموعي آبادي  823 ميٽر سطح سمنڊ کان مَٿانهينءَ تي واقع آهي.
سينٽ ونسنٽ ۽ گريناڊائنز
سينٽ ونسنٽ ۽ گريناڊائنز، سينٽ ويڪنٽ ۽ گرينڊنيس ويسٽ انڊيز جو ڪثيرالجزائر اينگلو ڪيريبين ملڪ آھي. ملڪ جي سمورن ٻيٽن جي گڏيل پکيڙ 389 چورس ڪلوميٽر آهي، جنھن ۾ سينٽ ونسٽ ٻيٽ، گريناڊائنز ٻيٽ جو اتريون ٻہ ڀاڱي ٽي حصو ۽ ننڍڙن ٻيٽن جي لڙھ شامل آهي. ھن ملڪ جي اتر ۾سينٽ لوسيا، اوڀر ۾ بارباڊوس، ڏکڻ ۾ گريناڊا واقع آھن. ملڪ جي گادي جو هنڌ ڪنگسٽن شھر آھي جيڪو ملڪ جي بندرگاھ پڻ آهي. ملڪ آرگنائيزيشن آف ايسٽرن ڪيريبين اسٽيٽس، قومن جي مشترڪه،بوليوارين الائنس فار آمريڪاس ، ڪميونٽي آف ليٽن آمريڪن اينڊ ڪيريبين اسٽيٽس ۽ ڪيريبين ڪميونٽي جو رڪن آهي.
حوالا
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون
وار
ھن صفحي کي وڪي طرز تي آڻڻ جي ضرورت آھي. thumb| سائنسدانن جي جديد تحقيق مطابق وار هڪ مهيني ۾ لڳ ڀڳ 12 ملي ميٽر وڌندا آهن، رات جو وار گهٽ رفتار سان وڌندا آهن، ڏينهن شروع ٿيڻ سان ئي انهن جي وڌڻ جي رفتار وڌي وڃي ٿي.
جيڪڏهن اسان جي جسم تي ڦٽڻ وارا وار الڳ الڳ ۽ اڪيلي ڦٽڻ  بدرآن هڪ ئي ڊگهي تار جي شڪل ۾ ڦٽن ها ته شايد اسين اهو اندازو لڳائڻ جي قابل هجون ها ته اسان جي جسم تي ڪيتري ڊيگهه سان وار ڦٽن ٿا، انهيءَ صورت ۾ وارن جي انهيءَ تار جي وڌڻ جي رفتار ٽي سينٽي ميٽر في منٽ هجي ها ۽ سال جي پڇاڙيءَ تائين انهن جي ڊيگهه 37 ميل يا 59 ڪلوميٽرن تائين پهچي وڃي ها. مختلف ماڻهن جي جسم تي مختلف قسم جا وار ڦٽن ٿا. ڪارن ماڻهن جي مقابلي ۾ اڇي رنگ جي قومن جا وار ڪجهه قدر وڌيڪ نرم ۽ ملائم هوندا آهن. وار اسان جي بناوت، سهڻائپ ڏين ٿا، ان کانسواءِ مٿي جا وار مٿي کي سيءَ، گرميءَ ۽ لُڪَ جي اثرن کان بچائين ٿا. ڀروون ۽ پنبڻين جا وار اک کي دونهين ۽ مٽيءَ کان محفوظ رکن ٿا ۽ نڪ جا وار ساهه جي نالين ۾ مٽيءَ جي وڃڻ کي روڪين ٿا. مٿي جي وارن جي ڪِرڻَ کي گنجي پڻو چئبو آهي، گنجي پڻي جا ڪيترائي قسم ٿين ٿا ۽ انهن جا مختلف ڪارڻ ٿين ٿا، هڪ عام گنجائپ صحتمند نوجوان مردن ۾ اڪثر ٿي ويندي آهي. 95 سيڪڙو اهڙن ماڻهن ۾ اڄ ڏينهن تائين ڪو به آخري سبب معلوم ٿي ناهي سگهيو، هڪ ئي خاندان جا گهڻائي ماڻهو اڪثر ان جو شڪار هوندا آهن، جنهن مان اهو اندازو لڳايو ويو آهي ته هيءَ هڪ موروثي ڪيفيت آهي، جيڪا جينس (Genes) وسيلي اولاد ۾ منتقل ٿئي ٿي، ڇاڪاڻ ته، اهڙي نموني جي گنجائپ مردن ۾ ئي ٿيندي آهي، تنهن ڪري ان جو تعلق جنسي هارمون جي اثرن جي ڪري به ٿي سگهي ٿو.
عام طرح اهڙو گنجي پڻو ٻن طريقن سان ظاهر ٿئي ٿو. هڪ ”چوٽيءَ جي گنجائپ“ جنهن ۾ سڀ کان پهرين وار مٿي جي چوٽي (تارون) کان ڪرڻ شروع ٿيندا آهن ۽ پوءِ آهستي آهستي گنج واري حصي جي گولائي وڌندي ويندي آهي، ٻئي طريقي ۾ پهرين مٿي جا وار گهٽجڻ شروع ٿيندا آهن، جنهن سان گنجائپ مٿي جي مٿئين حصي تائين ڦهلجي ويندي آهي.
گنجائپ علامتي به ٿي سگهي ٿي، جنهن جا ڪيترائي ڪارڻ آهن، جيئن : مٿي جي کل جو انفيڪشن (Scalp infection) يعني سوڄ ۾ کل جي خراب ٿي وڃڻ سان وار ڪري پوندا آهن ۽ نوان وار ڦٽڻ بيهجي ويندا آهن. کل جو اهو انفيڪشن بيڪٽيريا، وائرس يا فنگس مان ڪنهن به هڪ جي ڪري ٿي سگهي ٿو. اڪثر اهڙي گنجائپ ۾ گول گول دائرا ٿي پوندا آهن يعني (Oval Patches) جيڪي وارن جي هڪدم ڪرڻ سان ظاهر ٿيندا آهن.
کل جي مڪمل صحتيابي جي صورت ۾ وار ٻيهر نڪري ايندا آهن پر جيڪڏهن کل تي مستقل اثر رهجي وڃن ته اهي دائرا به رهجي ويندا آهن. ڪڏهن وري سخت يا ڊگهين بيمارين جهڙوڪ: ٽائفائيڊ، نمونيا، سرسام وغيره ۾ به ڪڏهن ڪڏهن وار ڪرڻ شروع ٿي ويندا آهن، پر صحت بحال ٿيڻ تي ٻيهر ڦٽي پوندا آهن.
ڪڏهن ڪڏهن ٻارن ۾ خراب کاڌي پروٽين جي گهٽتائي، رت جي گهٽتائي يا عام ڪمزوريءَ جي ڪري وار ڪري پوندا آهن. اها حقيقي گنجائپ ناهي هوندي ۽ مناسب توجهه ۽ کاڌي ڏيڻ سان وارن جي صحت بحال ٿي ويندي آهي ۽ ٻيهر ڦٽڻ شروع ٿي ويندا آهن، ڪينسر جي علاج ۾ استعمال ٿيڻ واريون دوائون ۽ هارمون واريون دوائون ان جو مثال آهن. دوائن جو استعمال بند ٿيڻ کان پوءِ آهستي آهستي وار نڪرڻ شروع ڪندا آهن.
ڄام انڙ فيروزالدين
ڄام انڙ بن بابينو: Jam Unar bin Babinah سنڌ ۾ سمن جي حڪومت جو باني ھيو.
تفصيل
ھن جو ذڪر پهريون ڀيرو سيوهڻ واري معرڪي جي حوالي سان ملي ٿو، جڏهن هن دهلي سلطنت جي هڪ نائب کي قتل ڪيو هو. ان بعد سنڌ جي مختلف قبيلن کيس پنهنجو سردار چونڊيو. ليڪن ان کان پوءِ به هن کي سنڌ جي اقتدار والارڻ ۾ سورهن سالن جو عرصو لڳي ويو. هڪ طرف فيروز تغلق سنڌ جي سرحدن کان ٻاهر نڪتو ۽ ٻئي طرف ڄام انڙ پنهنجي حاڪميت جو اعلان ڪيو. هي واقعو سن 1351ع ۾ ٿي گذريو.مير علي شير ۽ ٻين مؤرخن موجب همير سومرو مٿي ذڪر ڪيل معرڪي ۾ قتل ٿي ويو. جديد تحقيق موجب ڄام انڙ جي ڪامياب بغاوت بعد، سومرن جي حاڪميت ختم ٿي. ليڪن همير گجرات طرف ڀڄڻ ۾ ڪامياب ٿيو. ڄام اڍائي سالن جي حڪومت بعد وفات ڪئي سومرن جي زور ختم ٿيڻ کان پوءِ، 752  ۾  سما  رعيت  گڏ ٿي، ھن (ڄام انڙ) کي”ڄام“ جو لقب ڏيئي، پنهنجو سردار ڪيو. ھن ڄام ٿورن ڏينهن ۾ وڏي طاقت پيدا ڪري، سيوھڻ جي ترڪ آفيسرن ۽ ”ملـَـڪ رتن“ سان جنگ ڪري کين قتل ڪري ڇڏيو. آخر ٽي سال ۽ ڇهه مهينا حڪومت ڪري، گذاري ويو. ڪن جو چوڻ آهي، ته سندس وڪيل”ڪاهي بن تماچيءَ“ جي ساڻس دشمني هئي، تنهن ڪري علي شاهه ۽ ملڪ فيرزو کي بکر مان بهرام پور آڻي، کيس قتل ڪرايو ۽ ٽن ڏينهن کان پوءِ انڙ جي ماڻهن اچي مـَـلڪ فيروز کي ماري بدلو ورتو. .
جنت السنڌ مطابق:
سمن جو وڏو تعداد لس ٻيلي ۽ مڪران ۾ رهندو هو. سنڌ ۾ سمن، سومرن کان تنگ ٿي، ڄام انڙ کي مڪران کان گهرايو، جنهن سنڌ ۾ اچي سومرن جي پوئين حاڪم همير کي قتل ڪري، سنڌ تي قبضو ڪيو، پر سيوهڻ ۽ بکر اڃا دهليءَ جي نائبن ماتحت هئا. سيوهڻ مٿان دهليءَ پاران ملڪ رتن حڪومت ڪندو هو. سنڌ ۾ ٻيو هڪڙو امير قيصر به دهليءَ پاران ڪنهن ذميداريءَ جي عهدي تي فائز هو. ملڪ رتن وڏو جاگيردار به هو. امير قيصر ۽ ڄام انڙ جي ڪن ڳالهين تي ملڪ رتن سان اڻبڻت ٿي پيئي. ڄام انڙ ساموئيءَ کان لشڪر وٺي آيو. پوءِ ڄام انڙ ۽ امير قيصر، ٻنهي ڄڻن، شڪار جي بهاني سان، ملڪ رتن کي شهر کان ٻاهر جهنگ ۾ وٺي وڃي، اتي ڪنهن بهاني سان هن کي قتل ڪري ڇڏيو ۽ سندس ماڻهن کي ماري ڀڄائي شهر ۾ پهچي سرڪاري خزاني کي لٽيو، جنهن ۾ ٻارهن لک دينار کين مليا.(هندستان جي ڏهن هزار دينارن جي قيمت هڪ لک عرب دينارن جيتري هئي. في هندي طلائي دينار ٻيءَ اسلامي دنيا ۾ اڍائي دينارن جيتري قيمت رکندو هو.) ڄام انڙ خزانو لشڪر کي ورهائي ڏيئي، ملتان جي حاڪم  جي خوف کان ساموئي ڏانهن موٽي ويو ۽ پاڻ کي ملڪ فيروز جي لقب سان سڏائڻ لڳا. سندس وڃڻ کان پوءِ سيوهڻ وارن امير قيصر کي پنهنجو حاڪم تسليم ڪيو. ملڪ رتن جي انتقام وٺڻ لاءِ ملتان جو نائب عمادالملڪ (سر تيز) خشڪي ۽ سنڌو نديءَ جي رستن کان لشڪر وٺي سيوهڻ پهتو. امير قيصر قلعي ۾ وڃي لڪو. عمادالملڪ منجنيقن سان قلعي تي گوليباري شروع ڪئي. چاليهن ڏينهن جي گهيري کان پوءِ امير قيصر تنگ ٿي عمادالملڪ کان امان گهري. عمادالملڪ ساڻس وعدو ڪري پوءِ ڦري ويو. امير قيصر جي جائداد لٽڻ کان پوءِ سندس ماڻهن کي قتل ڪرائي، سندن کلن ۾ ڀوسو ڀرائي قلعي جي ديوارن تي سندن لاش لڙڪايائين ۽ سندن کوپرين جو شهر جي وچ ۾ ڍير کڙو ڪيائين. ابن بطوطا جو ان وقت شهر جي هڪڙي مدرسي جي ڇت تي، رهندو هو، سو لکي ٿو ته: ”صبح سان اٿڻ وقت لاشن کي لڙڪندو ڏسي، منهنجي طبيعت بگڙجڻ لڳي، تنهن ڪري آءٌ ٻيءَ ڪنهن جاءِ ۾ وڃي رهيس .“ هي واقعو سنه 1351ع ۾ ٿي گذريو. سنه 1334ع کان سمن، سومرن خلاف بغاوتون شروع ڪيون. سنه 1351ع ۾ ڄام انڙ سمن جي حڪومت جو پايو وڌو. هڪڙي ڀيري، فسادين کي سيکت ڏيڻ لاءِ ڄام انڙ پنهنجي ڀائٽي، ڪاهه بن تماچيءَ کي روانو ڪيو هو. جو فسادين هٿان قيد ٿي ويو. ڄام انڙ عيش عشرت ۾ اهڙو غلطان هو، جو هن ڪاهه جي خبر ڪانه لڌي، جنهن تي ڪاهه کي چڙ لڳي. هو ڪنهن طرح سان قيد مان پاڻ کي آزاد ڪرائي، بکر مان علي شاه ۽ ملڪ فيروز ترڪ کي وٺي آيو، جن هٿان بهرام پور ۾ ڄام انڙ قتل ٿي ويو. پوءِ سمن ڪاهه ۽ ملڪ فيروز کي ماري ڇڏيو ۽ علي شاه بکر ڏانهن ڀڄي ويو. ’معصومي‘ ۾ لکيل آهي ته، علي شاه ۽ ملڪ فيروز ترڪ لشڪر وٺي ٿريءَ تي ڪاهي آيا هئا، ڄام انڙ سندس مقابلي لاءِ نڪتو، پر واٽ تي بيماريءَ وگهي وفات ڪيائين. ڄام انڙ ساڍا ٽي ورهيه حڪومت ڪئي.
حوالا
زمرو:سما جاتيون زمرو:سنڌ جي تاريخ
ڪافي (شعري صنف)
عربيءَ ۾ ڪفہ جي معنيٰ آھي دڦ جي ڪاٺي، جنھن ۾ گھنگھرو پيل ھجن. ڪافي راڳ جو هڪ قسم آھي يا پنجابي زبان ۾ ھڪ شاعري جو جو قسم. غياث الغت ۾ ڄاڻيال آهي ته ڪافي ھڪ راڳڻي آھي، ۽ وري موسيقيءَ جي باب ۾ ڪافيءَ کي ديپڪ راڳ جي شاخ ڪري لکيو آھي جيڪا سارنگ سان گڏ ڄيٺ ۽ آکاڙ مھينن ۾ ڳائبي آھي، ڪي گويا ڪافي کي راڳڻي ڪري ڳائيندا آھن. سنڌ ۾ ڇاڪاڻ ته مھر جي ڪمھري آھي، تنھن ڪري امڪان آھي ته ھتي جي ماڻھن اندر ديوتا کي ريجھائڻ ۽ برسات آڻڻ جي خيال سان ڪافيءَ کي وڌيڪ اھميت ڏني ھجي، جيئن ته هي سارنگ سان لاڳاپو رکندڙ راڳڻي آھي، تيئن ھن تي فقيرن زور رکيو ھجي، ۽ پوءِ آهستي آهستي ٻين سرن ۾ ڳائڻ جو رواج پيو ھجي، جو ھينئر ڪافي تمام گھڻن سُرن ۾ ڳائي وڃي ٿي، جھڙوڪ: جوڳ، پِيلو، تلنگ، ڪوھياري، سورٺ، ڀيروين وغيره. ۽ اھڙين راڳڻين ۾ ڳائي وڃي ٿي، جن سان ديپڪ جو ڪو به واسطو ڪونھي. ان ڪري حڪومت جو اثر يعنيٰ ڪفہ يا استکفوا جو ملڪي اثر ٻئي گڏجي پيا.
ٿل: يار سڄڻ تنھنجي ماڻن ماري آھيان،
ڳالھين ڳاري آھيان.
پرين پراھون پنڌ نه ڪوئي،
تو جئن ماڻن سين نه مارن،
دور رين ٿو شايد ڌاري آھيان.
دلبر تنھنجي دور رھڻ جا،
سي ٿيا منھنجي سور سھڻ جا،
انھن حيران ڪئي آن، ھيڪاري آھيان.
واءِ اميد علي وارو يجھائي جو،
گھوريو جانب جل جدائي جو،
آءُ ته فراق آزاري آھيان.
اھکي آڳھ آھي – مونکي تان نه ڇڏيندو تک ۾
پڇي پوءِ ٻين کي – لڪن ۾ لڏ لاھي
(شاھ - سر سسئي آبري- فصل پنجون)
مٿين مثالن مان ڏسجي ته وائي ۽ ڪافيءَ ۾ گھڻو فرق آھي. سيوھڻ ۾ قلندر شھباز جي فقيرن جي رھڻ جون جيڪي جايون آھن، تن کي به ڪافيون سڏيندا آھن؛ جيئن پٺاڻن جي ڪافي. خبر ناھي ته انھن تي اھو نالو ڪيئن پيو. پر خيال اهو ڪيو وڃي ٿو ته فقير انھن جاين ۾ ٽولا ڪري ڪافيون ڳائيندا ھئا ۽ آهستي آهستي اتي رھڻ شروع ڪيو ھوندائون. تان جو انھن جاين کي جتي ڪافيون ڳائيندڙ رھندا هئا، سي ڪافين جي نالي سان مشھور ٿي ويون.
زمرو:پاڪستاني ادب زمرو:موسيقي
نظرياتي تنقيد
نظرياتي تنقيد __(Ideological Criticism):
فن ۽ ادب بابت نظريا قائم ڪرڻ، حدون مقرر ڪرڻ، خوبين ۽ خامين جا پئمانا جوڙڻ کي نظرياتي تنقيد چيو ويندو آهي.نظرياتي تنقيد ادب جي فقط اهم ڪردار سان تعلق رکي ٿي. .
حوالا
زمرو:علميات
17 نومبر
17 نومبر ، عيسوي سال جو 321 هون (ليپ سال 322 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 44 ڏينهن باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:نومبر
پرياڻي پير جو مقبرو
پرياڻي پير جو مقبرو (انگريزي:Tomb of Paryani Pir) سنڌ جي دادو ضلعو جي خيرپور ناٿن شاه تعلقو جي شھر خانپور پرسان ڏکڻ اوڀر پاسي قريب تر پرياڻي پيرن جي قبرستان ۾ واقع آهي. هنن پيرن لاءِ ڏند ڪٿا آهي ته هيءَ پير پَرِيءَ (Fairy) جو اولاد آهن پر اها ڳالھ يقين جوڳي نظر نه ٿي اچي. محققن موجب اهڙي قبيلي جا مقبرا آهن جيڪي ميان نصير محمد ڪلھوڙو جي ڏينهن ۾ يا پوءِ ميانوال تحريڪ جا سرگرم ڪارڪن ۽ سپھ سالار ٿي سگهن ٿا. محققن پينٽنگ ۾ مليل سال مان ڪلهوڙن ۽ ٽالپرن جو دور ڄاڻايو آهي. پرياڻي پيرن جي قبرستان ۾ ٻين مقبرن جيان هن مقبري جي ديوارن تي فريسڪو چٽسالي موجود آهي. فريسڪو چٽسالي پڻ ڪلهوڙن ۽ ٽالپرن جي دور کي ظاهر ڪري ٿي ۽ مقبري جي طرز تعمير به ٻنهي دورن جي عڪاسي ڪري ٿي. هن مقبري جيان ٻين مقبرن جي ديوارن تي فريسڪو چٽسالي ميسارجي رهي آهي.
حوالا
زمرو:تاريخ
11 آڪٽوبر
11 آڪٽوبر ، عيسوي سال جو 284 هون (ليپ سال 285 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 81 ڏينهن (ليپ سال 82 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:آڪٽوبر
ڳوٺ بکر جمالي
ڳوٺ بکر جمالي (انگريزي:Village Bakhar Jamali) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ نئي تڪي ڀرسان هڪ قديم ڳوٺ آهي جيڪو بکر فقير جمالي قائم ڪيو هو جيڪو ميانوال تحريڪ جو سرگرم ڪارڪن هو هو. احمد خان جمالي هن ڳوٺ جي اهم شخصيت ۽ شاعر هو.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
گوپيس-ياسين ضلعو
گوپيس-ياسين ضلعو پاڪستان جي انتظامي يونٽ گلگت بلتستان جي گلگت ڊويزن جو ھڪ ضلعو جنھن جو صدر مقام ڦاندر شھر آھي. ھي ضلعو 2019ع ۾ قائم ڪيو ويو ان کان اڳ اھو علائقو غيزر ضلعي جون ٻہ تحصيلون: گوپيس تحصيل ۽ ياسين تحصيل ھيون.
گيوپس ياسين ضلعي جي اتر ۽ اولھ ۾ اپر چترال ضلعو، اوڀر م غيزر ضلعو، ڏکڻ ۾ سوات ضلعو ۽ اپر ڪوھستان ضلعو واقع آهن. ھن ضلعي م ھيٺيون ٽي تحصيلون آھن:
آتروپات
آتروپات (Aτρoπάτης) (370 ق م –  321 ق م کان پوءِ) فارس جو امير ھيو جيڪو شھنشاھ دارا ٽئين ۽ سڪندراعظم ٻنھي جو خدمتگار رھيو ۽ بعد ۾ ھن پنھنجي نالي سان بادشاهت ۽ پنھنجو شاھي گھراڻو قائم ڪيو. دارا کيس آتروپ سڏيندو هو. رومي تاريخ نويس ڪوئنٽس ڪورٽيس کيس غلطي ۾ ارسيسس سڏيو ھو.
زندگي جو احوال
اشميني ايمپائر جي خاتمي واري دور اچڻ وقت آتروپات ميديائي صوبي جو ساتراپ (گورنر) ھيو. آڪٽوبر 331 ق م ۾ دارا ٽيون ۽ سڪندراعظم وچ ۾ گئوگميلا واري فيصله ڪن جنگ لڳڻ وقت ھي دارا جي پاسي کان ميديائي صوبي واري فوجي جٿي جو ڪمانڊر ھيو.
جنگ ۾ شڪست بعد دارا ميديائي گادي واري شهر ھگمتانه (Ecbatana) ڀڄي ويو جتي آتروپات سندس ميزباني ڪئي. دارا نئين فوج گڏ ڪرڻ شروع ڪئي پر 330 ق م ۾ کيس ھگمتانه مان ڀڄڻ تي مجبور ڪيو ويو. دارا جي مرڻ کان مھينو پوء آتروپات بيڪٽريا جي ساتراپ (گورنر)  ارد شير (Bessus) جي ذريعي سڪندراعظم وٽ پيش پيو سڪندراعظم پھرين ميديائي صوبي جي ساتراپي لاء آڪسيڊيٽس جو چونڊ ڪئي ھئي پر ٻن سالن (328 ۽ 327) گذرڻ بعد ھن جو آڪسيڊيٽس جي وفاداري تان اعتبار ختم ٿي ويو ۽ آتروپات کي ان عھدي تي مقرر ڪيو. سڪندراعظم 324 ق م ۾ آتروپات جي نياڻي جي شادي پنھنجي ويجھي اعتماد واري فوجي ڪمانڊر پرديڪاس  سان ڪرائي ۽ شادي جو جشن دجله ندي لڳ واقع شھر شوش ۾ ٿيو. ان وقت سڪندر اعظم اڃان اشميني ايمپائر جي گادي جي هنڌ پاسرگاد ۾ ڪرايل ھيو. ساڳي سال ان شادي کان پوءِ سڪندر اعظم ھگمتانه پنھنجي دوست ۽ فوجي نائب ھيفائستيون سان گڏجي گھمڻ آيو جيڪو اتي بيمار ٿي پيو ۽ آڪٽوبر 324 ق م ۾ وفات ڪري ويو. سڪندراعظم پاڻ بہ 10 جون 323 ق م ۾ وفات ڪئي ھئي. آتروپات جو ڄاٽو پرديڪاس سڪندراعظم جي ويڳي ڀاءُ فلپ ٽيون جو ريجنٽ طور نامزد ٿيو. 323 ۾ بابل جي ورھاست دوران ميديائي صوبي کي بہ ٻن حصن ۾ ورھايو ويو. ڏکڻ اوڀر وارو وڏو حصو پرديڪاس جي جنرل پيثون کي مليو ۽ اتر اولھ وارو ننڍو حصو آتروپات کي مليو. آتروپات ڪجھ وقت بعد سڪندراعظم جي وارثن جي تابعداري ڪرڻ کان انڪار ڪيو ۽ پنھنجي بادشاهت قائم ڪري ڇڏي. سندس ڄاٽي پرديڪاس کي پيثون 320 ق م ۾ قتل ڪري ڇڏيو.
زنجير (ماپ جو اوزار)
زنجير: چين:Chain: زمين جي ماپ جو ھڪ اوزار جنھن سان فاصلو ماپبو آھي.آمريڪا ۾ زنجير جي ماپ 22 گز يا 66 ڦٽ ھوندي آھي. ان ۾ اڪثر ھڪ سئو ڪڙيون ٿينديون آهن. ھڪ فرلانگ ۾ 10 زنجير ٿيندا آهن ۽ ھڪ ميل ۾ 80 زنجير ٿيندا آهن. ھڪ ايڪڙ ۾ ڏھ ھم چورس زنجير ٿيندا آهن يا کڻي چئجي تہ ھڪ ايڪڙ ھڪ ھم چورس فرلانگ جي برابر آھي تہ غلط نہ ٿيندو. چين جو استعمال سروي ۾ برطانيا ۽ ان جي بيٺڪن ۾ تمام گھڻو ٿيندو ھو. پاڪستان م بورڊ آف روينيو ، سنڌ جي زنجير لاء ماپ 33 فٽ آهي.
ديھ ويراتو
ديھ ويراتو : پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ جمال نظاماڻي ۽ ڳوٺ لال محمد چنڊ واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.
ديھ راڻو
ديھ راڻو (Deh Rano)، پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي سعيدآباد جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جيڪا زير پير تپي ۾ واقع آهي. ڪجھ ھن جنھن ۾ ڳوٺمنصورہ جتي جماعت اسلامي جو مشھور مدرسو به آھي ۽ ڳوٺ طيب ڏاھري. ديھ جي 1976 واري نقشي مطابق ان ۾  ڳوٺ ڪوڙو ڏاھري، ڳوٺ ڏيپر پڻ واقع آھن. ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھن ديھ جون حدون ديھ فتح پور، ديھ سھراب پور، ديھ تارا، ديھ ڀنڀري ۽ ديھ بنگلو سان لڳن ٿيون.ھن ديھ جو قيام 1949 ۾ عمل ۾ آيو. ھن ۾ 1 کان 230 روينيو سروي نمبر آھن. ھن ديھ جي سھراب پور ديھ واري دنگ تي آوت واھ هوندو هو جيڪو ڦٽي ويو.ديھ بنگلو واري دنگ تي ڏني جو ڦٽل ڪڙيو ھوندو ھو.
حوالا
زمرو:ضلعي مٽياري جون ديهون
بکر فقير جمالي
بکر فقير جمالي (انگريزي:Bakhar Fakir Jamali) ھڪ بزرگ شخصيت هو. هيءُ ميان نصير محمد ڪلھوڙو جي وقت ۾ ميانوال تحريڪ جو سرگرم ڪارڪن هو. هن بزرگ جي مزار ۽ قبرستان سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ ڳوٺ بکر جمالي ڀرسان ۽ واهي پانڌي کان اتر طرف کيرٿر جابلو سلسلي جي پرسان واقع آهي.
وڇون
وِڇُون (انگريزي ٻولي:Scorpion) ھڪ قسم جو جيت آهي جنهن جو ڏنگُ نهايت زهريلو ٿيندو آهي. وڇون ڀورو، ڪارو ۽ ٻين رنگن جو ٿيندو آهي. هن جي جسم جا ٻه حصا ٿيندا آهن. هڪ پيٽ جو اڳيون حصو ۽ ٻيو پيٽ جو پويون حصو. هيءُ سنڌ سان گڏوگڏ پوري دنيا ۾ ٿئي ٿو.
حوالا
زمرو:جيت
هارمون
thumb|00px| مختلف قسمن جا ھارمون جسم اندر مختلف حياتياتي ڪم ڪندا آهن
اسان جي جسم جي جوڙجڪ، واڌ ويجهه ۽ ان جا مختلف سرشتا، جهڙوڪ: هاضمي جو سرشتو، ساهه کڻڻ جو سرشتو، رت جو سرشتو، نسن جو سرشتو، ڄم جو سرشتو وغيره کي ڪنٽرول ڪرڻ لاءِ قدرت جسم ۾ ٻه ڪنٽرول سسٽم رکيا آهن:
هارمون اهي ڪيميائي رطوبتون آهن، جن کي جسم ۾ موجود مخصوص غدود (Glands) پيدا ڪن ٿا. انهن غدودن کي اينڊو ڪرائين غدود (Endocrine Glands) چئبو آهي، انهن غدودن جي خاصيت اها آهي ته، انهن ۾ ڪا به نالي ناهي ٿيندي، پر انهن جو پيدا ڪيل مادو سڌو سنئون رت ۾ شامل ٿي ويندو آهي، تنهن ڪري انهن کي بنا ناليءَ غدود (Ductless Glands) چئبو آهي.
مختلف خاصيتن وارا هارمون يا ڪيميائي رطوبتون پيدا ڪرڻ وارا اهي غدود جسم ۾ ڪيترن هنڌن تي ملن ٿا. غدودن کان سواءِ جسم جي ڪجهه ٻين عضون، مثال طور: جيرو ۽ بڪيون به ڪجهه مخصوص رطوبتون پيدا ڪندا آهن.
مختلف قسمن جا هارمون جسم ۾ پنهنجو الڳ اثر پيدا ڪندا آهن. عام طور تي انهن جو ڪم جسم جي اندروني سرگرمين ۽ فعلن کي ڪنٽرول ڪرڻ آهي. ڪجهه اهم غدود ۽ انهن مان پيدا ٿيڻ وارن هارمون ۽ انهن جي ڪمن جي ڄاڻ هيٺ ڏجي ٿي:
بلغمي غدود (Pitutary Glands)
هي غدود دماغ ۾ انسان جي کوپڙيءَ ۾ ٿئي ٿو. ان جا ٻه حصا ٿيندا آهن ۽ انهن ٻنهي حصن مان ڪيترائي هارمون خارج ٿي رت ۾ شامل ٿينداآهن، جيڪي جسم جي واڌ، جسم ۾ پاڻي جي سرشتي ۽ ٻين غدودن جي رطوبتن جي مقدار کي ڪنٽرول ڪندا آهن.
ورقي غدود (Thyroid Glands)
هي غدود نڙيءَ ۾ ٿيندو آهي ۽ اهڙا هارمون پيدا ڪندو آهي، جيڪي اسان جي جسم جي واڌ ويجهه  ۽ نشونما لاءِ نهايت ضروري آهن،  ۽ جسم جي سڀني گهرڙن تي اثرانداز ٿيندا آهن.
بڪيائي غدود (Adrenal Glands)
هي غدود بڪين جي مٿان ٿئي ٿو. ان مان پيدا ٿيندڙ هارمون بلڊ پريشر ۽ جذبن جي ردعمل کي ڪنٽرول ڪري ٿو ۽ جسم ۾ لوڻ کي به ڪنٽرول ڪري ٿو.
لبلبو
لبلبي جو هارمون رت ۾ گلوڪوز جي مقدار کي ضابطي ۾ رکي ٿو. اهڙيءَ طرح جسم جا ٻيا غدود به مختلف هارمون پيدا ڪن ٿا، جيڪي جسم جي سرگرمين کي باقاعدگيءَ سان جاري رکڻ ۾ مدد ڏين ٿا.
زمرو:سائنس
گرنار
گرنار (انگريزي: Girnar) ھندستان جي گجرات رياست جي جھوناڳڙھ ضلعي ۾ ھڪ پراڻو جبل آھي. ھي جبل جھوناڳڙھ شھر کان 4 ڪلوميٽرن جي پنڌ تي موجود آھي. ھن جبل جي اوچائي 1118 ميٽر (3672 فوٽ) آھي. ھي جين ڌرم ۽ ھندو ڌرم سان واسطو رکندڙن لاءِ ھڪ نھايت ئي ڀلارو ماڳ آھي. ھن جبل جي مختلف ٽڪرين تي جين ۽ ھندو مذھب جا 866 مندر موجود آھن. ھن جبل تي چڙھڻ لاءِ چاڙھيون ٺھيل آھن. جبل جي سڀ کان اوچي چوٽيءَ تي پھچڻ لاءِ لڳڀڳ 10000 چاڙھيون چڙھڻيون پون ٿيون. گرنار کي مقامي ماڻھو گرينگر (Grinagar) ۽ روتڪ پروتا (Revatak Parvata) بہ سڏيندا آھن. عام خيال آھي تہ ھي جبل ھماليہ کان بہ وڌيڪ پراڻو آھي. ھن جبل گھمڻ جا بھترين مھينا نومبر کان فيبرويءَ تائين آھن. انھن مھينن ۾ موسم ٿڌي ھوندي آھي ۽ جبل جي چوٽيءَ تائين پھچڻ ڪجه آسان ھوندو آھي. ھڪ ئي ڏينھن ۾ سڄي جبل جو سير ڪرڻ لاءِ صبح جو سوير اٽڪل پنجين بجي چاڙھيون چڙھڻ شروع ڪرڻ کپن. ھتي ڀَوِناٿ ميلو جنوري فيبروريءَ ۾ لڳندو آھي. اھو ميلو پنج ڏينھن ھلندو آھي جنھن ۾ ساڌو اگھاڙا ٿي ڀوناٿ مندر جي سامھون حاضري ڀريندا آھن. رقص ۽ لوڪ موسيقي جو بہ اھتمام ڪيو ويندو آھي. گريناٿ پرڪرام ميلو نومبر جي مھيني ۾ لڳندو آھي.
ھندوئن جا مندر
ھن جبل جي مختلف ھنڌن تي ھندن جا مختلف مندر موجود آھن. امبا ماتا جو مندر ھتان جي مکيہ مندرن مان ھڪ آھي. ھن مندر تي اڪثر نئين شادي ڪندڙ جوڙا اچي پنھنجي خوشحال شادي شدھ زندگيءَ لاءِ پوڄا پاٺ ڪندا آھن. جبل جي سڀ کان مٿاھين چوٽيءَ تي دتاترِيہ پدوڪا مندر موجود آھي. ھن قديم مندر تي پھچڻ لاءِ جبل جون 9999 چاڙھيون چڙھيون پون ٿيون. مقامي ماڻھن جو عقيدو آھي تہ گرو دتاتريہ جي پدوڪا ھن جبل جي چوٽيءَ تي آرامي آھي. گرو دتاتريہ ٽن ھندو ديووتائن برھما، وشنو ۽ شِوَ جو اوتار آھي. ھن مندر تي ساڌو اگھاڙا ٿي حاضري ڀرڻ ايندا آھن. انھن مان ڪن جو چوڻ آھي تہ ھنن گرو دتاتريہ جو درشن ڪيو آھي.
جين ڌرم جا مندر
ھي جبل جين ڌرم وارن لاءِ بہ اوتروئي پوتر آھي جيترو ھندوئن لاءِ آھي. جين ڌرم وارن کي يقين آھي تہ ھتي ٻاويھين تيرٿنڪر ڀڳوان نيمي ناٿ نرواڻ حاصل ڪيو ھو. روايتن مطابق،  ڀڳوان نيمي ناٿ نرواڻ ھن جبل تي 700 سال عبادت ڪري موشڪا (موت ۽ ٻيھر ڄمڻ کان آزادي) جو مرتبو حاصل ڪيو ھو. سندن اھو بہ عقيدو آھي تہ ايندڙ 24 تيرٿنڪر بہ ھتي نرواڻ حاصل ڪندا. جين ڌرم جا پوئلڳ گرنار جبل کي ”نميناٿ جبل“ سڏيندا آھن. ھتي ٻارھين صديءَ کان سورھين صدي عيسويءَ دوران تعمير ٿيل ڪيترائي دل کي وڻندڙ جين مندر موجود آھن. انھن ۾ ٻارھين صدي عيسويءَ ۾ تعمير ٿيل نميناٿ مندر خاص طور تي مشھور آھي. اھو چيو وڃي ٿو تہ ٻاويھين تيرٿنڪار. جين ڌرم جا مندر گرنار جبل جون 4000 چاڙھيون چڙھڻ سان ڏسڻ ۾ ايندا. گرنار جبل تي اٽڪل 16 جين مندر تعمير ٿيل آھن.
سنڌي شاعريءَ ۾ گرنار جو ذڪر
شاعرن جي سرتاج حضرت شاھ عبداللطيف ڀٽائيءَ سر سورٺ ۽ سر سارنگ ۾ گرنار جو ذڪر ھيٺئين بيتن ۾ ڪيو آھي:
سر سورٺ
گُلُ ڇِنو گِرنارَ جو، پَٽَڻِ ٿِيُون پِٽِينِ؛
سَھِسين سورَٺِ جَھڙِيُون، اُڀِيُون اوسارِينِ؛
چوٽا چارَڻَ ھٿَ ۾، سِرُ سِينگاريو ڏِينِ؛
ناريُون ناڏَ ڪَرِينِ: ”راڄا راتِ رَمَگيو!
سر سارنگ
موٽي مانڊاڻن جي، واري ڪيائين وار
ڪي اٿيون استنبول تي، ڪن مڃيا مغرب پار
ڪي چمڪن چين تي، ڪي لھن سمرقند سار
ڪي رمي ويون روم تي، ڪي ڪابل ڪي قنڌار
ڪن جنبي جيسلمير تان، ڏنا بڪانير بڪار
ڪنين اچي عمرڪوٽ تان، وسايا ولھار
سائينم سدائين ڪرين، مٿي سنڌ سڪار
دوست مٺا دلدار، عالم سڀ آباد ڪرين
مشھور شاعر محمد ابراھيم منشيءَ ھي ھڪ بيت ۾ پڻ گرنار جو حوالو ھن طرح ڏنو ويو آھي:
ڪيڏو گوڙ گرنار ۾، ڪيڏي تتي تند،
حوالا
زمرو: ھندستان جا شھر، وسنديون ۽ واھڻ
منظور ڪالوني ون
منظور ڪالوني 1 ڪراچي ايسٽ ضلعي جي ھڪ يونين ڪاميٽي جو نالو آهي جيڪا ان ضلعي جي تعلقي فيروز آباد سب ڊويزن  ۾ واقع آهي. ان جي اتر ۾ محمود آباد ۽ اوڀر ۾ اختر ڪالوني ۽ اولھ م بلوچ ڪالوني روڊ ۽ ڏکڻ ۾ يو سي منظور ڪالوني 2 واقع آهي. 2013 کان اڳ ان جو درجو جمشيد ٽائون جي يونين ڪاؤنسل نمبر 2 ۽ ان جو نالو منظور ڪالوني ھيو. 2013 ۾ ان کي ٻن حصن ۾ ورھائي انھن ۾ ٻيا علائقا شامل ڪري ٻہ يونين ڪاميٽيون ٺاهيون ويون جن م ھڪ منظور ڪالوني 1 ۽ ٻي منظور ڪالوني 2 شامل آھن جن کي فيروز آباد جي نالي سان نئين قائم ٿيل تعلقي ۾ شامل ڪيو ويو. ھن ڪالوني م پنجابي ۽ اردو ڳالهائيندڙن کان سواءِ سنڌي، پٺاڻ، سرائڪي ماڻھو رھندڙ آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي م چيئرمين جي سيٽ تي ملڪ شاھنواز اعواڻ چونڊجي آيو ۽ وائيس چيئرمين جي سيٽ تي يوسف انصاري چونڊجي آيا. ٻنھي جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. ھن يو سي ۾ زيادہ تر غريب آبادي رھندڙ آھي. پکيڙ جي لحاظ کان ھتي آبادي گھاٽي آھي ان ڪري ھتي گھر ننڍڙا ۽ گھٽيون سوڙھيون آھن. ھن يو سي ۾ رھائشي منصوبه بندي جو فقدان رھيو آھي. ھن ڪالوني مان مصطفي روڊ، علامه اقبال روڊ ۽ بلوچ ڪالوني روڊ گذرن ٿا. ھتي الفاروق سيڪنڊري بوائيز اسڪول واقع آهي.
ڀونر ڀري آڪاس
ڀؤنر ڀري آڪاس شيخ اياز جي شاعريءَ جو پهريون مجموعو آهي، جيڪو ”رائيٽرس گلڊ آف پاڪستان“ جو انعام يافته آهي.
ڇاپا
''ڊيمي سائيز جي 253 صفحن تي مشتمل هن ڪتاب جو پهريون ڇاپو 1962ع ۾ ڇپيو هو، جنهن تي ان وقت جي حڪومت پابندي وڌي هئي. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، نيو فيلڊس پبليڪيشن حيدرآباد 1989ع ۾ ۽ ٽيون ڇاپو، جولاءِ 1992ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو. ٽئين ڇاپي جي قيمت 80 رپيا رکيل آهي. هن ڪتاب جو چوٿون ڇاپو روشني پبلڪيشن ڪنڊياري پاران 2008ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو آهي.'' ''ثقافت ۽ سياحت کاتي، حڪومت سنڌ پاران، شيخ اياز جي شاعريءَ جي چئن ڪتابن: ’ڀونئر ڀري آڪاس‘، ’ڪلهي پاتم ڪينَرو‘، ’ڪي جو ٻيجل ٻوليو‘ ۽ ’وِڄون وسڻ آئيون‘ تي مشتمل پهريون جلد (’ڀونئر ڀري آڪاس‘ جي نالي سان، شيخ اياز جي ڪتابن جي اشاعتي رٿا جي 22 جلدن مان هڪ جلد) جون 2008ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو ويو آهي، جنهن جو مهاڳ نامور دانشور محمد ابراهيم جويي ”منهنجي خوابن جي ساڀيان“ جي عنوان سان لکيو آهي، جڏهن ته هن جلد جو مرتب ناليوارو اديب تاج جويو آهي. ڊيمي سائيز جي هن پڪي جلد جي 864 صفحن واري ڪتاب جي قيمت 500 روپيا آهي.''
حوالا
زمرو:مشھور سنڌي ڪتاب
شعر سيدي بوسحاقي
شعر سيدي بوسحاقي عربي گرامر ۾ هڪ نظم آهي جنهن کي مالڪي فقه ۽ عرب لسانيات دان سيدي بوسحاقي (1394-1453) لکيو آهي.
سيدي بوسحاقي بابت
هي ابو اسحاق ابراهيم بن فايد الزواوي آهي، جيڪو قرآن جو هڪ مفسر، فقيه ۽ لسانيات جو ماهر آهي، جيڪو ثانيه جي ڳوٺ سوما ۾ سنه 796 هه ۾ دجردجورا جي ڪارنامن مان پيدا ٿيو ۽ سن 857هه ۾ وفات ڪيائين، ۽ اڳتي هلي دفن ٿيو. خاچنا جبل جي اندر زويت سيدي بوسحاقي ۾ ميرالڊين نديءَ تائين.
وضاحت
سيدي بوسحاقي جي نظم کي اسلامي دنيا ۾ عربي زبان جي مشهور ڪتابن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو، جنهن ۾ گرامر جي حوالي سان ابن هشام الانصاري جي لکيل عربي گرامر جي ضابطن جي اظهار جي نثري متن جي وضاحت ڪئي وئي آهي.
اهو عربي گرامر تي سيدي بوسحاقي جي ڪتابن ۾ سڀ کان مشهور داخلائن مان هڪ سمجهيو ويندو آهي، ۽ هن نظم جي تفسير ۽ تشريح ڪرڻ لاءِ ڪيترائي مخطوطات ۽ شايع ٿيل ڪتاب موجود آهن جن ۾ ”ارگوزات الزووي گرامر“ (عربي: أرجوزة الزواوي في النحو) جي عنوان هيٺ هن نظم جي تفسير ۽ وضاحت ڪئي وئي آهي.
مواد
گرامر سيدي بوسحاقي پنهنجو شعر 150 مصرعن ۾ ترتيب ڏنو، جنهن کي عربيءَ جي شاعريءَ جي ميٽر رجز چيو وڃي ٿو.
هن هن متن ۾ عربي نثر ۽ شاعريءَ ۾ پنهنجي مهارت جو مظاهرو ڪيو، جنهن شعر کي دنيا ۾ مقبوليت ۽ مقبوليت ڏني.
خلاصو
مصنف پنهنجي ڊگهي نظم کي ٽن مکيه حصن ۾ ورهايو آهي، يعني تعارف، پوءِ لاشعور ۽ آخر ۾ نتيجو.
ان کان پوءِ 138 مصرعن ۾ نظم جو متن آيو، جنهن کي چئن بابن ۾ ورهايو ويو، پهريون باب جملي بابت آهي (عربي: الجملة)، ٻيو باب اسم ۽ پوزي (عربي: الجار والمجرور)، ٽيون باب جملي بابت آهي. تجزيو ڪرڻ ۾ غير معمولي لفظ، ۽ چوٿون باب تجزيو ڪرڻ ۾ خاص جملن بابت آهي.
ليکڪ باب ۾ پنهنجي نظم جي پڄاڻي ڪئي، جتي هن ڇهن آيتن کي ڳايو ته جيئن ان جي مجموعي جو خلاصو، حمد ۽ ثنا ۽ محمد صلي الله عليه وآله وسلم.
خارجي لنڪس
زمرو:ڪتاب زمرو:شاعري زمرو:لسانيات
نظرين جو علم
نظرين جو علم (Ideology) نظريا مختلف قسمن جا ٿيندا آهن، مثال طور انساني ارتقا جو نظريو، سياسي ، سماجي نظريا، فڪري نظريا، معاشي نظريا ٻولين بابت نظريا وغيره وغيره. هي اصطلاح سڀ کان پهرين ڊيسٽٽ ٽريسي (1754- 1836ع) استعمال ڪيو هو. مختلف مڪتب فڪر جي ماڻهن جي خيالن تي مبني عقيدن جي اڀياس کي نظرين جو علم (Ideology) چيو ويندو آهي. هندستان جو ورهاڱو ٻه قومي نظريي (Two Nation Theory) جي آڌار تي ٿيو. اهو ٻه قومي نظريو هن پوري ننڍي کنڊ جي ادب جو هڪ اهم موضوع به رهيو آهي.
حوالا
زمرو:سياسي اصطلاح
رتي
thumb|250px|ھلڪا ڳاڙھا رتي ٻج رتي (Abrus precatori) رتي انڊيا جو روايتي طور جو ھڪ ننڍڙو وٽ ھوندو آھي جنھن کي ھاڻي 0.12125 گرام جي برابر سمجھيو ويندو آھي. پھرين ان وٽ جو وزن رتي جي ٻج جي برابر ھوندو ھو تنھن ڪري وٽ تي رتي نالو پئجي ويو. ھڪ تولي ۾ 12 ماسا (Masha) ٿيندا آهن جيڪي 11.67 گرام جي برابر آهي. ھڪ ماسي ۾ اٺ رتيون يا 0.97 گرام ٿينديون آهن. اھڙي طرح ھڪ تولي ۾ 96 رتيون ٿينديون آهن. ھڪ گرام ۾ اٺ رتيون ٿين ٿيون. ھڪ رتي برابر ھوندي آھي 0.91 قيرات (carat) جي.
ڊينجر ماؤس (2015 ٽي وي سيريز)
ڊينجر ماؤس (Danger Mouse) هڪ برٽش آئرش متحرڪ ٽيليويزن سيريز آهي ، جيڪو فريمينل ميڊيا ۽ بولڊر ميڊيا طرفان تيار ڪيل آهي ، جيتوڻيڪ هن فرمينٽ ميليڊيا ڪائلڊ اينڊ فيملي حاصل ڪرڻ بعد 2018 ۾ بوٽ ريڪر ميڊيا پاران تيار ڪرڻ شروع ڪيو هو.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:انگريزي زبان جا ٽيليويزن شو
جنيوا
جنيوا (Geneva)، فرانسيسي ٻولي: Genève، جرمن ٻولي: Genf، (اطالوي ٻولي: Ginevra) سويٽزرلينڊ جو (زيورخ زيورک کانپوءِ) آباديءَ جي لحاظ کان ٻيون سڀ کان وڏو شهر آهي. هي سويٽزرلينڊ جي فرانسيسي ڳالهائيندڙ علائقي روماندي جو سڀ کان گهڻي آباديءَ وارو شهر پڻ آهي. هي ان هنڌ واقع آهي جتان جنيوا ڍنڍ درياهہ رهون ۾ وهندي آهي. هي جنيوا ضلعو (Canton of Geneva) جو گاديءَ جو هنڌ آهي. سال 2007 مطابق شهري حدن اندر آبادي هِڪُ لَک 85 هزار 726 آهي. ڪيترن ئي عالمگير تنظيمن جا دفتر هن شهر ۾ هئڻ سبب جينيوا کي عالمي شهر عالمگير شهر مَڇِيو ويندو آهي. انهن دفترن (آفيسن) ۾ گڏيل قومن جي يورپي صدر دفتر پڻ شامل آهن. سال 2006 ۾ ورتل هڪ جائزي مطابق جنيوا (زيورخ زيورک کانپوءِ) دنيا ۾ سڀَ کان سُٺي (اعليٰ) معيار زندگي رکڻ وارو شهر آهي.
تعليم
دنيا جي آڳاٽي يونيورسٽين منجهان هِڪ يونيورسٽي هتي موجود آهي جنهنکي جنيوا يونيورسٽي سڏيو ويندو آهي، هيءَ يونيورسٽي سال 1559 ۾ جون ڪيلون قائم ڪئي هئي.
عالمگير تنظيمن جا دفتر
هتي صيحت جو عالمي ادارو(WHO)، عالمي ادارو محنت (ILO)، گڏيل قومن جو مهاجرن لاءِ اعليٰ ڪمشنر (UNHCR)، گڏيل قومن جو انساني حقن لاءِ اعليٰ ڪمشنر (UNHCHR)، ورلڊ انٽيليڪچوئل پراپرٽي آرگنائيزيشن (WIPO)، انٽرنيشنل ٽيليڪميونيڪيشن يونين (ITU)، ورلڊ ميٽرولوجيڪل آرگنائيزيشن (WMO)، عالمي تجارتي تنظيم (ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن (WTO)) ۽ بين الپارليماني اتحاد (IPU)، ائٽمي تحقيق لاءِ يورپي تنظيم (CERN)، ورلڊ اڪنامڪ فورم (WEF)، اسڪائوٽ تحريڪ جي عالمي تنظيم (WOSM)، ۽ عالمي ريڊڪراس ڪاميٽي (ICRC) جا دفتر هن شهر ۾ موجود آهن.
انهن عالمي تنظيمن کانسواءِ ڪيترا ئي گُهڻ قومي (ملٽي نيشنل) ادارن جا صدر دفتر پڻ هن سهر ۾ موجود آهن، جِن ۾ سيرونو، ايس ٽي مائيڪرو اليڪٽرانڪس، سوسائت جنرال، ميڊيرينين شپنگ ڪمپني ۽ سيٽا شامل آهن. انهن کانسواءِ پروڪٽر اينڊ گيمبل، ڊيوپونٽ، انوسٽا، هيولٽ-پيڪارڊ، جي ٽي انٽرنيشنل، اليڪٽرانڪ آرٽس ۽ سن مائيڪروسسٽمز جهڙيون مشهورو گهڻ قوميائي ڪارپوريشنون (ملٽي نيشنل ڪارپوريشنز) يورپي صدر دفتر پڻ هتي ئي آهن.
ابشرون ضلعو
ابشرون ريئن يا ابشرون ضلعو   آذربائيجان جي صوبي  ابشرون معاشي ريجن جو ھڪ ضلعو آهي جيڪا ڪوھ قاف جي ڏکڻ اوڀر واري حصي ۾  جنھن جو قيام 1963ع ۾ سوويت ريپبلڪ واري وقت ۾ ٿيو. ھن ضلعي جو صدر مقام خيردالان شھر آھي. ضلعي جي پکيڙ 1360 چورس ڪلوميٽر آهي جنھن جي 2009ع ۾ آدمشماري 189800 ھئي. ھي ضلعو تاريخي ۾اڳن وارو آھي. ھن ضلعي جي معيشيت زرعي آھي جنھن ۾ زيتون جا باغ ۽ رڍون جي افزائش اھم آھن.
جنيوا
عالمگير تنظيمن جا دفتر
گهڙيال ٺاهڻ جي آڳاٽي روايت سبب هي شهر سموري دنيا ۾ مشهور آهي ۽ روليڪس، ريمنڊ ويل، اوميگا، پيٽڪ فلپ ۽ فرينڪ ميولر جهڙيون معروف ڪمپينون گهڙي سازي (واچ ميڪنگ) سان لاڳاپيل آهن.
ٻاهريان ڳنڍڻا
جنيوا زمرو:اڳوڻا خدائي راڄَ زمرو:پوتر رومن سلطنت جا پرڳڻا زمرو:پهريون هزار سال مسيح کان اڳ ۾ قائم ٿيل آباد هنڌ زمرو:رهوني مٿان آباد جڳھون زمرو:سوئٽزرلينڊ جا اڳوڻا ساٿي زمرو:سوئٽزرلينڊ جون پرڳڻو راڄڌانيون زمرو:سوئٽزرلينڊ ۾ يونيورسٽي شهر زمرو:سئيٽزرلينڊ ۾ شهر زمرو:ڍنڍ جينووا تي آباد جڳھون
علي پور چٿا
علي پور چٿا (انگريزي: Alipur Chatha) پاڪستان جو هڪ انساني وسندي  جو گجرانوالہ ضلعو ۾ واقع آهي.
تفصيلَ
علي پور چٿا جي مجموعي آبادي  418 ميٽر سطح سمنڊ کان مَٿانهينءَ تي واقع آهي.
حوالا
زمرو:ضلعو گوجرانوالا جا آباد مقام
19 نومبر
19 نومبر ، عيسوي سال جو 323 هون (ليپ سال 324 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 42 ڏينهن باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:نومبر
گني
گني جنھن جي سرڪاري نالو ريپبلڪ آف گني يا جمھوريہ گني آھي، اولھ آفريڪا جي اولھندي سامونڊي ڪناري تي واقع ھڪ ننڍو ملڪ آهي. ان جا پراڻا نالا فرينچ گني ۽ گني-ڪوناڪري آھن اھو اسلامي ملڪ سڏبو آهي ۽ ان جي مسلمان آبادي ڪل آبادي جو 85 سيڪڙو آھي گني جا ماڻھو 24 نسلي گروھن سان تعلق رکندڙ آھن. ملڪ جي سرڪاري ٻولي فرينچ آھي ۽ تعليمي نظام پڻ ان ٻوليءَ وارو اٿس.
ملڪ جو نالو
اولھ آفريڪا جي گني ريجن نالي خطي ۾ واقع ھجڻ جي ڪري ان تي اھو نالو پيو. اھو خطو گني واري نار ( Gulf of Guinea) تي واقع آهي. لفظ گني پورچوگيزي ٻولي جي لفظ گنئي (Guiné) مان ورتل آهي پندرهين صدي عيسويءَ ۾ اھو لفظ ان علائقي لاء استعمال ڪيو ويو ۽ اتان جي ڪارن رھاڪن کي گنيئس (Guineus) سڏيو ويو  جيڪو لفظ سينيگال ندي تي ان علائقي ۾ رھندڙ مخصوص ڪارن ماڻھن کي  زيناگا بربر يا مور نسل جي ماڻھن سان تفريق جي لاء استعمال ڪيو ويو.
تاريخ
گني ملڪ جي تاريخ گني خطي جي تاريخ جو حصو آهي جنھن ۾ 12 ۽ 13 صدي عيسويءَ ۾ سوسو ايمپائر زور ورتو جنھن جي حاڪم سوماورو ڪنتي کي 1235ع ۾ مالي ايمپائر جي سونجئاتا ڪيئتا ڪيرينا واري جنگ ۾ شڪست ڏني. مالي ايمپائر تي مانسا لقب جي حاڪمن جي حڪمراني ھئي انھن ۾ مشھور حاڪم حاجي ڪانجا موسیٰ ھيو جنھن 1235ع ۾ مڪي وڃي حج ادا ڪيو. ان جي وفات بعد مالي ايمپائر جو زوال شروع ٿيو. ان بعد سونگائي ايمپائر اٻري آئي جيڪا 1460 تائين عروج تي رھي ۽ مالي ايمپائر کان پکيڙ ۽ دولت ۾ اڳتي نڪري وئي. 1582ع ۾ اسڪيه دائود جي وفات تائين خوشحال رھي جنھن بعد تخت جي وارثن ۾ گھرو ويڙھ شروع ٿي ان دوران موروڪو ان تي حملو ڪيو ۽ ٽونڊيبي واري جنگ بعد ان تي قبضو ڪيو پر انھن جو تسلط قائم رھي نه سگھيو ۽ ايمپائر ننڍين بادشاھتن ۾ ورھائجي وئي.
اولھ آفريڪا ۾ وڏين ايمپائرن جي زوال بعد موجوده گني واي علائقي ۾ ڪيتريون ئي ننڍڙيون بادشاھتون قائم ٿينديون رھيون. فولاني مسلمان فوتا جلون ڏانھن ھجرت ڪري سينٽرل گني جي علائقي ۾ اسلامي رياست قائم ڪئي جيڪا 1727ع کان 1869ع تائين قائم رھي جنھن جو لکت ۾ آئين پڻ ھيو. سورھين صدي عيسويءَ ۾ اولھ آفريڪا ۾ يورپي واپاري اچي چڪا ھئا. ھتان غلامن جي برآمد جو ڪاروبار شروع ٿي چڪو ھو. گني ۾ اوڻويھين صديءَ جي وچ ڌاري فرانس جون فوجون اندر گھري آيون ۽ 1898ع ۾ ساموري توري جي فوجن جي شڪست سان ھن ملڪ تي مڪمل فرانس جو قبضو ٿي ويو. اھڙي طرح فرينچ گني نالي فرينچ اولھ آفريڪا جي ھڪ ڪالوني جو قيام عمل ۾ آيو. فرينچ اولھ آفريڪا تي فرانس جو مقرر ڪيل گورنر جنرل حڪومت ڪندو ھو جنھن جي گادي ڊاڪر شھر ۾ ھئي. فرينچ گني جو حاڪم ليفٽيننٽ گورنر ھيو. 1958ع ۾ چارلس ڊي گال فرانس جو صدر چونڊجي آيو جنھن ڪالونين کي وڌيڪ خودمختياري ڏيڻ يا انھن جي ترت آزادي لاء ريفرنڊم ڪرائڻ جا آپشن ڏنا. گني جي ڊيموڪريٽڪ پارٽي جي اڳواڻ احمد سيڪو توري ترت آزادي جي آپشن کي قبوليو  تمام وڏي اڪثريت آزادي جي حق ۾ ووٽ ڏنو جنھن بعد جلد ئي فرانس قبضو ختم ڪيو اھڙي طرح 2 آڪٽوبر 1958 ۾ گني آزادي ماڻي ۽ احمد سيڪو توري ان جو پھريون صدر ٿيو.
22 نومبر 1970 ۾ پورچوگيزي گني مان پورچوگيزي فوج آپريشن گرين سي جي نالي سان گني جي شھر ڪوناڪري تي احمد سيڪو توري کي قتل ڪرڻ يا گرفتار ڪرڻ لاء حملو ڪيو جنھن ۾ پورچوگيزي فوج ناڪام ٿي. جنھن بعد ملڪ ۾ توري حڪومت ڪاروايون شروع ڪيون جن ۾ 50000 ھزار جي لڳ ڀڳ ماڻھو مارجي ويا. احمد سيڪو توري 26 مارچ 1984ع ۾ آمريڪا ۾ دل جي آپريشن دوران وفات ڪري ويو. وزيراعظم لوئيس لانسانا بيگوئي سندس جاء تي صدر ٿيو. ان دوران ڪرنل لانسانا ڪوٽي ۽ ڪرنل ڊيئارا توري پرامن فوجي بغاوت ڪري حڪومت تي قبضو ڪيو. ڪوٽي صدر ۽ ڊيئارا وزيراعظم ٿيو. 1992ع ۾ ڪونٽي سول حڪومت واري طريقي کي بحال ڪيو ۽ 1993ع ۾ صدر لاء چونڊ ۽ 1995ع ۾ پارليامينٽ لاء چونڊون ڪرايو جنھن ۾ سندس پارٽي آف يونٽي اينڊ پراگريس 114 مان 71 سيٽون کٽي آئي. ڪونٽي 23 ڊسمبر 2008ع تي پنھجي وفات تائين اقتدار م رھيو ۽ ڪجھ ڪلاڪن بعد موسي دادس ڪمارا فوجي بغاوت ڪري حڪومت تي قبضو ڪيو فوجي بغاوت خلاف مظاهرا شروع ٿيا 28 سيپٽمبر 2009 تي فوج ھٿان 157 مظاهرو ڪندڙ مارجي ويا. جنوري 2010ع ۾ ڪمارا ، ڪوناتي ۽ بلئس ڪومپائوري ، بورڪينا فاسو جو صدر شھري رول جي بحالي لاء ٻارھن نڪاتي حل ڪڍيو جنھن تحت ڇھن مھينن اندر ملڪ ۾ اليڪشن ڪرائڻي ھئي اھڙي طرح 27 جون 2010 تي صدارتي اليڪشن ٿي پر ان جا نتيجا تڪراري ٿي وڃڻ ڪري 7 نومبر 2010ع تي ٻيھر چونڊون ٿيون جنھن ۾ ووٽرن ڀرپور شرڪت ڪئي ۽ چونڊون پر امن طريقي سان ٿيون مخالف ڌر جي ريلي آف گنيئن پيپل نالي پارٽ جي اڳواڻ الفا ڪونڊي چونڊون کٽي ورتيون.
گھريلو تڏ
گھريلو تڏ: House Cricket:
گني
سياسي نظام
ھڪ خودمختيار رياست آھي جنھن جو سربراھ صدر ۽ ملڪ ۾ حڪومتي سربراھ وزيراعظم ھوندو آھي. ملڪ جي مقننه قومي اسيمبلي آهي جيڪا ھڪ ايواني آھي ۽ ان جي رڪنن کي ملڪ جا ماڻھو سڌي چونڊ ذريعي مقرر ڪندا آهن. ملڪ جي سڀ کان وڏي عدالت گني جي سپريم ڪورٽ آھي
گھريلو تڏ
گھريلو تڏ: ھائوس ڪرڪيٽ:اشيٽا ڊوميسٽيڪس:Acheta domesticus: گھرن ۾ ملندڙ ھڪ عام تڏ آھي جنھن جو اصل وطن اولھ ايشيا ۽ ڏکڻ ايشيا ھيو پر  1950 کان 2000 تائين اھا پالتو جانورن جي بھترين غذا ٿي وڃڻ جي ڪري پوري  دنيا ۾ ڦھلجي وئي  ٻارھين صدي عيسويءَ ۾ چين ۽ جپان جا ماڻهو ھن تڏ کي ان جي سريلي آواز جي ڪري گھرن ۾ پاليندا ھئا. آھي تڏيون ڀوري ناسي رنگ جون ھونديون آھن ۽ 16 کان 21 ملي ميٽر تائين وڌنديون آهن. نر ۽ مادي تقريبن ھڪجھڙيون ھونديون آھن پر مادين کي پيٽ جي آخري ڇيڙي ۾ آنن لاھڻ وارو ڊگھو پڇ ھوندو آھي جنھن کي آويپوزيٽر(ovipositor) چوندا آهن جنھن جي ڊيگھ 12 ملي ميٽر يا 0.47 انچن تائين ٿيندي آھي. جيڪو ڪاري ناسي رنگ جو هوندو آهي. نرم کي وري پٺيان ٻہ ميخون (cerci) ھونديون آھن گھريلو تڏ جي زندگي ٻہ کان ٽي مهينا ٿيندي آھي جيڪا 26 کا 32 سينٽي گريڊ گرمي ۾ موافق آھي.اھا سياري  ۾ بہ گرم جڳھن تي زندہ رھي سگھي ٿي.
گني
انتظامي ورهاست
جمهوريه گني جي پکيڙ 245857 چورس ڪلوميٽر آھي. گني ملڪ جي انتظامي ورھاست واري علائقي جو نالو ريجن ۽ پريفيڪچر آھي. ملڪ ۾ اٺ ريجن يا صوبا آھن. ملڪ 33 بريفيڪچرن ۾ ورھايل آھي. ڪوناڪري شھر ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شھر آھي. نزيريڪوري ملڪ جو ٻيون وڏو شھر آھي. ملڪ جي ٻين وڏن شھرن ۾ ڪنڪان، ڪنڊيا، لابي، گوئيڪيڊو، بوڪ، ممئو ۽ ڪسيڊوگو شامل آهن جن جي آبادي ھڪ لک کان مٿي آھي. ڪوناڪري جي آبادي 2014ع ۾ 1667864 آھي
گھريلو تڏ
تڏ جو وائرس
آمريڪا ۽ يورپ ۾ پالتو جانورن جي کاڌي تيار ڪرڻ لاءِ تڏ جي پالڻ جي صنعت جو خاتمو ٿي ويو آهي جنھن جو سبب تڏ جي فالج وارو وائرس (cricket paralysis virus) آھي ،جيڪو يورپ ۾ 2000 ۾ ۽  آمريڪا ۾ 2010 ۾ ڦھليو ان وائرس تيزي سان ڦھلجي گھريلو تڏين کي ناس ڪري ڇڏيو جنھن ڪري ان تڏ جي جاء  جيميڪا جي زميني تڏ(Jamaican field cricket) ولاري وئي جنھن ۾ ان وائرس سان مزاحمت ڪرڻ جي صلاحيت آهي
گني
معيشت
ملڪ جي معيشت زرعي ۽ معدني پيداوار تي بيٺل آهي ھي ملڪ دنيا ۾ باڪسائيٽ پيدا ڪندڙ ٻيون نمبر وڏو ملڪ آهي. ھن ملڪ ۾ سون ۽ ھيرن جا وڏا ذخيرا پڻ آهن گني قدرتي وسيلن سان مالامال ملڪ آھي. دنيا جي باڪسائيٽ جي ذخيرن مان 25 سيڪڙو گني ۾ آھن. ھڪ اندازي مطابق اھي ذخيرا 25 بلين ميٽرڪ ٽن جيترا آھن. مائيننگ ان ڪري ملڪ جي معيشت جو آھن جز آهي. ملڪ ۾ ھائڊرو اليڪٽرڪ بجلي ٺھڻ جي زبردست صلاحيت موجود آهي. ان کان سواءِ ھي ملڪ اليومنيم آڪسائيڊ برآمد ڪندڙ پڻ آھي. ملڪ جو 80 سيڪڙو مزدورن جو فورس زراعت سان تعلق رکندڙ آهي. ھي ملڪ ڪيلو، تماڪ، پائين ايپل، ڪافي، مڱيرا، ۽ ناريل جو تيل پڻ برآمد ڪندڙ آھي. باڪسائيٽ جي مائيننگ لاء سي بي جي نالي ڪمپني جي حڪومت سان شراڪت آھي جنھن ۾ 49 سيڪڙو ڪمپني جو ۽ 51سيڪڙو حڪومت جو حصو آھي
گھريلو تڏ
گھريلو تڏ بطور انساني خوراڪ
thumb|ٿائيلينڊ جي مارڪيٽ ۾ اونھي تيل ۾ تريل گھريلو تڏيون ماڻھن جي کائڻ لاءِ وڪرو ڪيون وينديون آهن
گھريلو تڏين جي پالنا انساني خوراڪ لاء بہ ڪئي وڃي ٿي ان جو ڀڳل ٻوڙ غذائيت سان ڀرپور ھوندو آھي پر ٿائيلينڊ ۾ ان جو وڪرو اونھي تيل ۾ تري ڪيو ويندو آهي انھن کي پيھي انھن جو اٽو بہ  ٺاھيو ويندو آهي ٻين جيتن وانگر ھن تڏ ۾ بہ مڪمل پروٽين ھوندي آھي.ان  ۾  اوميگا 3 چرٻي وارو تيزاب ۽  اوميگا 6 چرٻي وارو تيزاب ھوندا آھن
حوالا
ذمرو:جيت
گلابي گينگ
thumb|اتر پرديش جي ڳوٺاڻي علائقن ۾ گُهمندڙ زائفائون گلابي گينگ (Gulabi Gang) ڀارت جي نارين جي فعاليت پسند ۽ انتها پسند نارين جي تنظيم آهي، جيڪا گهريلو تشدد، جنسي هيسائڻ ۽ نارين خلاف مارڪٽ (تشدد) جي واقعن سان نبرڻ ۽ کين تي زور طريقي سان روڪڻ جو ڪم ڪندي آهي. هيءَ گينگ 2002ع جي مُنڍ واري وقت ۾ اتر پرديش ۾ اُڀري سامهون آئي، جنهن جو ڪم انهن مُڙسن کي سڌي سنئين واٽَ تي آڻڻ آهي، جيڪي پنهنجي زالن کي مارڪٽ (تشدد) جو نشان بڻائين ٿا يا عورتن کي گاريون ڏيندا آهن. گينگ 16 سال کان وٺي 60 سال تائين جي عمر رکندڙ زائفائن تي جُڙيل آهي.
گينگ جو ڪم
اُتر رياست اترپرديش جي پُٺتي پيل پُرڳڻن (ضلعن) ۾ 'گلابي گينگ' نالي سان هيءَ گينگ ڏاج، گهريلو تشدد، ٻالڪپڻ (ٻاروتڻ، ننڍپڻ) جي شادين ۽ ٻين سماجي مسئلن تي ڪم ڪندي آهي. هن گينگ جي ڀاتين جي خاصيت يا انهن جو لباس (يونيفارم) گُلابي رنگ جو آهي. هو گهڻي ريت پنهنجي هٿن ۾ لَٺيون کڻي گُهمنديون ڦرنديون رهنديون. هن گينگ ۾ شامل مايون ڳوٺن ۾ نارين جي طاقت ۽ انهن جي مزاحمت جي نمائندگي ڪنديون آهن. هن گينگ جي رڪن عورتن ۾ ننڍِي ڄمار جي ڇوڪرين کان وٺي وڏي عمر واريون ناني ۽ ڏاڏيءَ جي عمر جون ٻُڍڙيون مايون شامل آهن.
فلم
گُلابي گينگ کان مُتاثر ٿي باليووڊ جي هل فلم پڻ ٺهي چُڪي آهي. ڀارت جي رياست اترپرديش جي بنديل کنڊ علائقي ۾ عورتن جي گلابي گينگ ٺاهيندڙ سمپت پال جو چوڻ هيو ته هوءَ پنهنجي گينگ تي ٺاهي ويندڙ فلم گلابي گينگ جي نالو سان ٺهي آهي، ريليز نہ ٿيڻ ڏيندي. فلم ۾ ماڌوري دڪشت ۽ جوهي چائولا اهم ڪردارن ۾ جلوا ڏيکاريا آهن. سمپت پال جو چوڻ هيو تہ هوءَ ان فلم جي سينيما گهرن ۾ رليز ٿيڻ کان اڳ ئي بُک هڙتال تي ويهندي. گلابي گينگ جي طرز تي ٺاهي ويندڙ دستاويزي فلم جي فلموگرافي(عڪس بندي) کانپوءِ سمپت ماڌوري ڊڪشت تي ڏاڍي ڪاوڙ ڪَڍندي نظر آئي. ان احتجاج جي سبب کان کيس عالمي مقبوليت جي باوجود هيءَ فلم پنهنجي اصل ملڪ ڀارت ۾ ئي تڪرار جو شڪار ٿي وئي هُئي.
نظماڻو نثر
نظماڻو نثر __(Poetic Prose):
اهو نثر جنهن ۾ تخيل ۽ جذبات جو فراواني هجي. ان کي شاعراڻو يا نظماڻو نثر چئبو آهي. ڪڏهن ڪڏهن، رنگين نثر کي به شاعراڻو نثر چئبو آهي. سنڌي ۾ تاجل بيوس جا ڪتاب ”ڪاڇي مٿان ڪونج“ ۽ ”انبن جهليو ٻور“ نظماڻي نثر جا ڪتاب آهن.
ليھ ضلعو
ليھ انڊيا جي قبضي ۾ جمون ۽ ڪشمير جي رياست ۾ لداخ جي ٻن ضلعن مان ھڪ ضلعو آهي، ٻيو ضلعو ڪارگل آهي جيڪو اولھندي پاسي آھي. ھن ضلعي جي پکيڙ '45,110 km''2 آھي. ھي ضلعو ڪڇ ضلعي کانپوءِ انڊيا جو ٻيون نمبر وڏو ضلعو آهي. اتر ۾ ھن ضلعي جي سرحد پاڪستان جي گلگت بلتستان جي ضلعي گانچي سان ملي ٿي ۽ ٿوري چين سان بہ ملي ٿي. اولھ ۾ ڪرگل ضلعو، ڏکڻ ۾ لاھل ۽ سپيتي. ھن شھر جو صدر مقام ليھ شھر آھي. پھرين جولاءِ 1979 تائين سمورو لداخ ليھ جي انتظاميه جو حصو ھيو پر پوءِ ان تاريخ تي ڪرگل ء ليھ ٻہ ضلعا ٺاھيا ويا. ھن ضلعي جي آبادي مسلمان ۽ ٻڌ آھي. ڄمون ۽ ڪشمير جو سڀ کان گھٽ آبادي وارو ضلعو ڪرگل آھي ۽ 2011 ۾ ٻيون نمبر ليھ آھي. 2017 ۾ ھن قلعي کي تماڪ کان پاڪ زون قرار ڏنو ويو.
نعرو
نعرو (Slogan) سياسي، سماجي، جنگي، ادبي پرچاري فقري کي چيو ويندو آھي.
احمد خان جمالي
مولانا احمد خان جمالي (انگريزي:Molana Ahmed Khan Jamali) برطانوي هندستان ۾ سنڌ ۾ جنم وٺندڙسنڌي ٻولي جو شاعر ۽ استاد هو.
زندگي جو احوال
مولانا احمد خان جمالي جي پيءُ جو نالو حاجي غلام محمد جماليءَ هو. هن تعلقي جوهي، ضلعي دادوءَ جي ڪاڇو واري علائقي جي ڳوٺ بکر جمالي ۾ 1934ع ۾ جنم ورتو. مولانا صاحب سنڌي، عربي ۽ فارسي زبان جي عالم، استاد ۽ شاعر هو. هن پنهنجي عملي زندگيءَ جي ابتدا پرائمري استاد طور ڪئي. سنڌ جي مختلف علائقن ۾ علم ۽ تدريس جا فرض سرانجام ڏنائين. ڪافي وقت ڳوٺ علي مراد شاهاڻي ۽ واهي پانڌي ۾ به استاد رهيو. اسلامي ڪتابن کان سواءِ عربي ۽ فارسي ادب جو گهرو مطالعو ڪيائين، ٻئي زبانون روانيءَ سان ڳالهائڻ ۾ کيس پوري دسترس حاصل هئي.
وفات
مولانا احمد خان جمالي سال 2014ع ۾ وفات ڪري ويو.
حوالا
زمرو:شاعر زمرو:سنڌي ماڻھو