cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
وسنڌارا سرنيٽ
وسنڌارا سرنيٽ (جنم 17 ڊسمبر 1979) ڀارتي ليکڪا، صحافي ۽ سياسي سائنسدان آهي. هن جي کوجنا شعبن ۾ ڏکڻ ايشيا ۾ دهشتگردي جي روڪ، هندستان ۾ متحرڪ باغي گروپ، صنفي انصاف، ۽ سماجي ڏاڍائي ۽ تشدد شامل آهن. هيءَ دي پولِس پروجيڪٽ جي باني آهي ۽ هلندڙ دور جي سياسي مسئلن تي اونهائي سان نظر رکندي آهي. هن ڪشميري ڪراسروڊز (Kashmirs Crossroads) ۽ ڀارت جي نيڪسلائٽ، نيپال جي مائو واد ۽ پاڪستان جي طالبان: ڏکڻ ايشيا ۾ فڪري بغاوت جهڙا مقالا لکيا آهن. پلواما جي حملي کانپوءِ ڀارتي ميڊيا جو چوڻ هيو تہ هيءَ بي جي پي جي پروپيگينڊا مشين آهي، پڻ سندس ناميارو مقالو آهي. فڪري ۽ ذهني بغاوت، جنسيت ۽ سياست تي لکڻ وسنڌارا جي اهم وِندُرَ آهي.
جنم ۽ اڀياس
وسنڌارا سرنيٽ 17 سيپٽمبر 1979 تي امبالا ڪينٽ، هرياڻا ۾ جنم ورتو. هن سنڊيا ڪنيا ودياليا گواليار منجهان پنهنجي شروعاتي تعليم حاصل ڪئي ۽ دهلي يونيورسٽي جي ليڊي شري رام ڪاليج منجهان صحافت ۾ بي۔اي ڪيائين. تنهنکانپوءِ جواهر لال نهرو يونيورسٽي منجهان پوليٽيڪل سائنس ۾ پروفيسر زويا حسن جي پُٺڀَرائي ۾ ايم۔ اي ۽ ايم۔فل جي ڊگري کي پُورو ڪرڻ کانپوءِ وسنڌارا سرنيٽ پي۔ايڇ۔ڊي ڪرڻ جي لاءِ يونيورسٽي آف ڪيليفورنيا ڏانهن اڀياس ڪرڻ وئي ۽ پي۔ايڇ۔ڊي جو مقالو لکي رهي آهي.
ڪيريئر
وسنڌارا 2013 کان 2017 تائين دي هندو سينٽر فار پوليٽڪس اينڊ پبلڪ پاليسي جي ريسيرچ۔ڪوآرڊينيٽر رهي. 2018 ۾ سچترا وجاين، عاصم رفيقي ۽ فرينسيسڪا ريشيا سان گڏجي دي پولس پروجيڪٽ جي بنياد وڌي. سرنيٽ دي پولس پروجيڪٽ جي ريسرچ ڊائريڪٽر آهي.
لکڻيون
سرنيت ننڍوکنڊ هندستان جي سياسي مُنجهيل مسئلن تي ڪيترن ئي مضمون ۽ مقالا لکيا آهن. سندس معروف مقالا ۽ رسالا هيٺِئين ريت آهن:
سياسي وِيچَارَ
ڀارت کان ٻاهر رهندڙ ڀارتي (معروف اين۔آر۔آءِ) جيڪڏهن اهو سمجهن ٿا تہ کين سدائين بچايو ويندو جيسيتائين تہ هو اَڇي بالادستي واري نظام جا حمايتي بڻيل رهندا، تہ معذرت سان هو ڀُليل آهن. پلواما حملو، 2019 تي پنهنجي کوجنا مضمون ۾ وسنڌارا ڀارتي ميڊيا کي بي جي پي جي پروپيگينڊا مشين چيو.
ٻاهريان ڳَنڍِڻَا
زمرو:1979ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:دهلي يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد زمرو:هندستاني ڪالم نگار ناريون
مطلع
مطلع عربي لفظ آهي، جنهن جي لغوي معني آهي ”اُڀرندڙ، ظاهر ٿيندڙ.“ اصطلاحي معنيٰ ۾ قصيدي يا غزل جي شروعاتي يا پهرئين بند جي ٻن مصرعن کي ”مطلع“ چئبو آهي. هن ۾ ٻئي مصرعون قافيي واريون هونديون آهن؛ يا وري قافيي سان گڏ رديف بہ شامل هوندوآهي. خاص ڪري غزل ۾ مطلع جو هجڻ تمام ضروري آهي. باقي ٻين شعرن ۾ انهيءَ جي ايتري ضرورت نہ هوندي آهي.
حوالا
زمرو:شاعري
بڊھنس
''بڊهنس (راڳڻي) کماچ ٺاٺ جي کاڍو راڳڻي آهي. هي هڪ قسم جو سارنگ آهي. ان ڪري گنڌار سُر هن ۾ ورج آهي. هن راڳ ۾ مڌم واضع لڳائڻ گهرجي. گنڌار ورج هجڻ ڪري هي راڳ سوها کان الڳ ٿي بيٺو آهي. پنڊت هن کي بلاول ٺاٺ جي راڳڻي ڪري به لکن ٿا، پر فرق هي آهي جو بلاول ٺاٺ ۾ نکاد تيور آهي، جڏهن ته کماچ ٺاٺ ۾ ڪومل.''
''هن راڳڻي جي خاص تان: نا نا پا- ما پا نا پا- ما ما- ري سا – ري ما ما- پا- نا نا پا- ما ري سا آهي. هن جي آروهي: ساري ما پا ڌي نا ڌي پاني سا ۽ امروهي: پا سا نا- ڌي پا- ماري- سا آهي، جڏهن ته وادي سُر پنچم ۽ سموادي سُر رکب آهي. هي راڳڻي رات جي ٻئي پهر ۾ ڳائبي آهي. (نوٽ: راڳ ساگر هن راڳڻيءَ جو ذڪر ماروا -ٺاٺ- جي زمري ۾ ٿيل ڪو نه آهي.''
حوالا
زمرو:راڳڻيون
تپو ڌامراھو (نصيرآباد)
تپو ڌامراھو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ 3 ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ بٺ، ديھ گڪو ۽ ديھ ڌامراھو.
شادمان ٽائون
يو سي شادمان پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نارٿ ناظم آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ھن يو سي جي اولھ م يو سي نصرت ڀٽو ڪالوني واقع آهي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين مرتضي رضوي ۽ وائيس چيئرمين محمد شعيب خان چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت ۾ اردو ڳالهائيندڙ، پنجابي ۽ سنڌي آهن. ھن يو سي ۾ شادمان پارڪ، مھدي حسن پارڪ، گرين شيلڊ اسڪول، پيالا گرائونڊ، ابدال پارڪ واقع آھن.
مطلقيت (فلسفو)
مطلقيت (Absolutism) اهو هڪ اصول يا نظريو آهي، جنهن مطابق ڪنهن بہ فنپاري جي پرک ڪرڻ لاءِ نج پڪا پختا ۽ نہ بدلجندڙ معيار موجود هوندا آهن. هن مطلقيت يا نجپڻي واري نظريي موجب اهڙا قدر بنيادي ۽ اڻمٽ هوندا آهن.
حوالا
زمرو:تصور زمرو:خيالن جي تاريخ زمرو:علم موجودات زمرو:علميات زمرو:فلسفي جي تاريخ زمرو:مابعد الطبعيات جا خيال زمرو:يگانو ڌڻي
سربيا
سربيا جنھن جو سرڪاري نالو سربيا جي ريپبلڪ آھي وچ يورپ ۾ واقع ھڪ ملڪ جو نالو آهي. . ان جون سرحدون اتر ۾ ھنگري، اتر اوڀر ۾ رومانيا، ڏکڻ اوڀر ۾ بلغاريا ڏکڻ ۾ اتر مقدوينا، اولھ م ڪروئيشيا ۽ بوسينيا ھرزگوينا ۽ ڏکڻ اولھ ۾ مونٽي نيگرو سان ملن ٿيون. ھن ملڪ جو البانيا سان ڪوسووو تي سرحدي تڪرار ھلندڙ آھي. ملڪ جي آبادي لڳ ڀڳ 70 لک آھي. جنھن جو وڏو تعداد آرٿوڊڪس عيسائيت سان آهي. گادي جو ھنڌ بلغراد شھر آھي جيڪو ملڪ جو ۽ ڏکڻ اوڀر يورپ جو وڏي ۾ وڏو شھر پڻ آهي.
مسجد امير خاني ٺٽو
سجد اميرخاني: ٺٽي جي جامع شاهجهانيءَ جي اُترينءَ ۽ اولاهينءَ ڪئنڊ تي، مسجد کان ٻه سؤ کن قدم پري، گنبذ سان هڪ ننڍي چؤديواري موجود آهي، اها مسجد اميرخاني آهي، جنهن کي ابوالبقا امير خان جيڪو اميرخانن جو وڏو هو ۽ جنهن ٺٽي تي ٻه دفعا گورنري ڪئي، ٺهرايو. انهيءَ مسجد جي سلسلي ۾ به اهائي روايت آهي ته مڙهي ڊهرائي مسجد ٺهرائي ويئي. اها مسجد ڀائي خان جي محلي چوڪ ملڪ مان ۽ چوڪ عبدالغنيءَ جي وچ ۾ هئي. ٻارهين صديءَ ۾ مسجد سان متصل ٺٽي جي مشهور شاعر خاندان شيخ محمد مريد قانونگو جو گهر هو. محمد محفوظ ’سرخوش‘ ان جو پٽ هو، ۽ ميان قمرالدين ”عشرت“ سندس ڏوهٽو هو. شيخ محمد مريد 1171هه ۾ وفات ڪئي، ۽ ان بعد به سندس اولاد انهيءَ گهر ۾ رهندي آئي.
اها مسجد 1039هه ۾ ٺهڻ شروع ٿي ۽ 1040هه ۾ جُڙي تيار ٿي. هيٺينءَ طرح انهيءَ مسجد تي ڪتبا لڳل آهن:
ڏاکڻي ديوار تي اندران:
مسجد جي ڪوٺيءَ اندر داخل ٿيڻ لاءِ اوڀر کان هڪ دروازو آهي، انهيءَ دروازي جي اتر ۾ ٻاهران هي ڪتبو آهي:
ظاهر آهي ته جنهن مسجد هڪ سال ٺهڻ ۾ ورتو هوندو، اها فقط اها ڪوٺي ڪانه هوندي، جيڪا اڄ موجود آهي، ضرور مسجد خوبصورت ۽ ڪشادي هوندي. جتان رستو وڃي ٿو، اتي ضرور مسجد جو صحن هوندو.
مقالات الشعرا ۾ ملتفت خان مير عبدالڪريم امير خان، جيڪو امير ابوالبقا جو فرزند هو، ان کي اُن مسجد جو باني لکيو ويو آهي، جا روايت سراسر غلط آهي، البت تحفـﺔ الڪرام ۾ مير قانع صحيح لکيو آهي ته مسجد ابوالبقا اميرخان ٺهرائي. مسجد زبون ٿي چڪي هئي، ٽي_ چار سال ٿيا جو ان جي پي. ڊبليو.ڊي وارن مرمت ڪئي آهي.
سنڌي اصطلاح
حوالا
زمرو:سنڌي ٻولي زمرو:سنڌي زمرو:سنڌي اصطلاح
حاجي سوڀو چانڊيو
حاجي سوڀو چانڊيو پاڪستان  جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي  ٽنڊو غلام حيدر جي ھڪ يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي. ان جو پورو نالو يو سي 22 حاجي سوڀو چانڊيو آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چار وارڊ آھن جن مان 4 جنرل ڪائونسلر چونڊبا آھن ۽ ھڪ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو آھي جيڪو ضلعي ڪائونسل ۾ يونين ڪاؤنسل جي نمائندگي ڪندو آهي. يونين ڪاؤنسل جا چيئرمين ۽ وائيس چيئرمين پڻ سڌي چونڊ ذريعي عھدو سنٻاليندا آھن.
ميروخان
ميروخان: Mirokhan:قمبر شھدادڪوٽ ضلعي جي تعلقي ميروخان جو ھيڊ ڪوارٽر ۽ ھڪ ننڍو شھر آھي.ھن شھر کي تعلقي جو درجو 1915 ۾ مليو ان وقت لاڙڪاڻي ضلعي جو حصو ھيو. 2005 ۾ ھن شھر کي نئين ٺاھيل ضلعي قمبر شھدادڪوٽ ۾ شامل ڪيو ويو. مشھور صوفي بزرگ ميان حامد حضوري جو مقبرو ھن شھر ۾ واقع آهي. ھن شھر ۾ تنيا، ڀٽي، گوپانگ، چانڊيا، مگسي، ابڙا، لغاري، وڌا، کيڙا، سيد ۽ ٻين مختلف ذاتين جا ماڻهو رھن ٿا.
معاوضو
معاوضو (Honorarium) ڪنهن عالم و اديب کي سندس لکت لاءِ اعترافي طور معاوضي جي رقم يا انعام. هونئن ته ڪنهن به عالم يا اديب جي خدمتن جو معاوضو طئي ڪري نٿو سگهجي پر ڪنهن به تنظيم، اداري پاران اعزازي ۽ اعترافي ادائگي ڪرڻ.
معجزو
معجزو (Miracle) مذهبي لوڪ شاعريءَ جي صنف آهي، جنهن ۾ بيتن جي صورت ۾ معجزن جو ذڪر ڪبو آهي. معجزو عربي لفظ، ”معجزه“ مان نڪتل آهي، جنھن جي معنيٰ اھو ڪم، جيڪو ڪرشماتي هجي، جنهن تي ظاهري طرح ويساھ نہ اچي. معجزن ۾ نبين سڳورن جي واقعن بابت شاعري موجود هوندي آهي.
حوالا
زمرو:مذهبي اصطلاحون
6 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
ڪلاميڊيئا
ڪلاميڊيئا بئڪٽيريا جو فائلم ۽ درجي جو نالو آهي جنھن جا ميمبر ھڪٻئي کان بلڪل مختلف ٿين ٿا. آھي شڪل ۾ گولائيءَ نما ۽ نسل ۾ گرام نيگيٽو آھن. پھرين اھو خيال ھو تہ سڀني ڪلاميڊيئا جنسن ۾ پيپٽيڊوگليڪن جي بغير گھرڙن واري ڀت ھوندي آھي پر تازي تحقيق مطابق پيپٽيڊوگليڪن سان گڏوگڏ انھن م اھم پروٽين بہ مليون آهن.
وزير خارجه (پاڪستان)
وزير خارجه (Minister of Foreign Affairs)، پاڪستان جي وفاقي وزارت خارجه جو سربراهه هوندو آهي، هيٺ پاڪستان جي وزير خارجه جي فهرست ڏجي ٿي.
حوالا
زمرو:حڪومت پاڪستان جا وزير
نارٿ ناظم آباد سب ڊويزن
نارٿ ناظم آباد سب ڊويزن پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جو هڪ تعلقو آهي، جنھن جي جاگرافيائي بيھڪ 67.042281 لانگيٽيوڊ ۽ 24.9372146 ليٽيٽوڊ آھي، ۽ ان جي سمنڊ جي سطح کان بلندي 32 ميٽر يا 105 فٽ آهي. نئين لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ 2003 تحت شھري علائقن م يونين ڪاؤنسل جو نالو تبديل ڪري يونين ڪميٽي رکيو ويو آهي. ھن تعلقي م 10 يونين ڪاميٽيون واقع آھي. جنرل پرويز مشرف جي آندل سڌارن ۾ جڏهن ڪراچي جي ضلعن کي ختم ڪري شھري حڪومت وارو نظام آندو ويو تہ ھن تعلقي کي پڻ ختم ڪري نارٿ ناظم آباد ٽائون جو درجو ڏنو ويو. 11 جولاءِ 2011 م سٽي گورنمينٽ نظام جي خاتمي سان پراڻا ضلعا ء تعلقا بحال ڪيا ويا تہ ھن تعلقي جي پڻ ڪجھ حدن کي ڦيرڦار سان نارٿ ناظم آباد سب ڊويزن جي نالي سان بحالي ٿي. ھي سب ڊويزن ڪراچي جي گھاٽي آبادي وارو تعلقو اھي جتي صحت ء تعليم جون وڏيون سھولتون ميسر اھن.
7 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
نارٿ ناظم آباد سب ڊويزن
آبادي
ھي تعلقي جي 1998 م آدمشماري 7,08,583 ھئي. 15 مارچ 2017 جي آدمشماري واري تخميني مطابق ھن تعلقي جي آبادي وڌي 5,28,194 ٿي وئي. ان ڪاٿي مطابق ھن تعلقي جي في چورس ڪلوميٽر ۾ 45،306 ماڻھو رھن ٿا. تعلقي جي 100 سيڪڙو آبادي شھري آھي. آبادي جي غالب اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي. اقليتي نسلي گروهن م پنجابي ۽ سنڌي اچي وڃن ٿا.
روڊ ۽ چوڪ
ھن سب ڊويزن ۾ شير شاھ سوري روڊ، شاھراھ جھانگير، باچا خان فلاء اوور چوڪ، منگھو پير روڊ، شاھراھ اورنگي، ، شاھجھان اوينيو روڊ،   شيرشاھ سوري روڊ  شاھجھان روڊ، سيد رئيس احمد جعفري روڊ،  ، راشد منھاس روڊ آھن
تعليم
ھن سب ڊويزن ۾ گرين شيلڊ اسڪول ، گورنمينٽ ڊگري ڪاليج فار وومين نارٿ ناظم آباد، گورنمينٽ ڊگري سائنس ۽ ڪامرس ڪاليج، ڪراچي ميڊيڪل اينڊ ڊينٽل ڪاليج، گورنمينٽ ووڪيشنل ٽريننگ انسٽيٽيوٽ، گورنمينٽ ڊگري بوائز ڪاليج بفرزون آھن
صحت
ھن سب ڊويزن ۾ شيخ آء اينڊ ڊائبيٽڪ ھاسپيٽل آھن
باغ ۽ وندر
ھن سب ڊويزن ۾ شادمان پارڪ، مھدي حسن پارڪ، پيالا گرائونڊ، ابدال پارڪ، ايسٽرن اسٽار ڪرڪيٽ گرائونڊ، نارٿ ينگرس فٽبال گرائونڊ، ھاڪي گرائونڊ فاروق اعظم، نذير حسين يينگ فائيٽرز گرائونڊ، ابو حذيفه پارڪ، طحه مسجد پلي گرائونڊ، غوث اعظم اسپورٽس گرائونڊ، عائشه صديقه فيملي پارڪ، بفرزون پلي گرائونڊ، ٽيپو سلطان شھيد اسٽيڊيم، ڪي بي آر پارڪ آھن
ٿاڻا
ھن سب ڊويزن ۾ تيموريه پوليس اسٽيشن، اورنگي ٿاڻو، آھن
مشھور جايون
ھن سب ڊويزن ۾ جامع مسجد فاروق اعظم، بنارس ڪالوني، مولانا عبدالحامد قادري جي مزار، پشتون مارڪيٽ، سخي حسن قبرستان، فضل الرحمان قريشي جي مزار، ڊي سي آفيس بفرزون (ڪراچي سينٽرل) ، بروھي ڳوٺ, آھن
ڪتب خانا
انجمن لائبريري،
سر معذوري
معذوري (Maazoori) عربي لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ آهي بيحال يا ضعيف. هن سر ۾ سسئيءَ جي عاجزيءَ جو احوال آيل آهي. ان کان علاوه شاھ لطيف هن سر ۾ طالب جي ڪشالن جو ذڪر ڪري ٿو. کيس نفس ٿو ستائي پر هو مرشد جي صورت اڳيان رکي سڀني نفسن تي غالب اچي ٿو وڃي.
ڳوٺ کاهي راهو
ڳوٺ کاهي راهو (انگريزي:Village Khahi Rahu) سنڌ جي نوشهرو فيروز ضلعو جي شهر نوشهرو فيروز ڀرسان اوڀر طرف قديم ڳوٺ آهي. هن ڳوٺ ۾ سنڌ جي نامور ڪهاڻيڪار امر لعل ھنڱوراڻي جنم ورتو.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
تپو چؤديرو
تپو چؤديرو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ 3 ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ چوديرو، ديھ ٿرڙي ھاشم ۽ ديھ لائق پور.
آبادي
ھن تپي جي 2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 16,946 ھئي جيڪا 2,778 خاندانن تي مشتمل ھئي
حوالا
زمرو:سنڌ جا تپا زمرو: قمبر شھدادڪوٽ ضلعي جا تپا
عبدالمجيد چانڊيو
پروفيسر ڊاڪٽر عبدالمجيد چانڊيو (انگريزي:Abdul Majeed Chandio) سنڌ پاڪستان ۾ جنم وٺندڙ ليکڪ ۽ پروفيسر آهي.
زندگي جو احوال
ڊاڪٽر عبدالمجيد چانڊيو جو جنم 5 ڊسمبر 1956ع ۾ دادو ضلعو جي خيرپور ناٿن شاه تعلقو جي ڳوٺ ستاڻي چانڊيو ۾ ناليواري حڪيم ۽ محقق خليفي حڪيم عبدالحميد چانڊيو جي گھر ۾ ٿيو.
تعليم
پروفيسر بنيادي تعليم ڳوٺ ستاڻي چانڊيو جي پرائمري اسڪول ۾ حاصل ڪئي. هن مئٽرڪ گورنمينٽ هاءِ اسڪول گوزو ۽ انٽرميڊيئيٽ مسلم ڪاليج حيدرآباد منجهان پاس ڪيايائين. هن سنڌ يونيورسٽي جي شعبي بين الاقوامي تعلقات ۾ بي اَي آنرز ۾ ٻين پوزيشن ۽ ايم اَي پهرين پوزيشن ۾ پاس ڪئي.هن اعلي تعليم روس ۽ برطانيا مان حاصل ڪئي
علمي ۽ ادبي خدمتون
ڊاڪٽر عبدالمجيد ايم اي ڪرڻ بعد سنڌ يونيورسٽي جي شاھ عبداللطيف يونيورسٽي ڪئمپس خيرپور ۾ ليڪچرار مقرر ٿيو. 1987ع ۾ شاھ لطيف ڪئمپس کي يونيورسٽي جو درجو ملڻ کانپوءِ هو ان يونيورسٽيءَ جو پهريون استاد هو جنهن کي ڊاڪٽر جي تعليمي ڊگريءَ لاءِ روس موڪليو ويو. 1992ع ۾ اڳوڻي سوويت يونين جي يوڪرائين (موجوده يوڪرائين) جي گادي واري شهر ڪيف جي تاراس شيفچينڪو اسٽيٽ يونيورسٽي جي انسٽيٽيوٽ آف انٽرنيشنل رليشنز اينڊ لا مان “بين الاقوامي لاڳاپا ۽ پرڏيهي پاليسي جي تاريخ” تي پي ايڇ ڊي جي ڊگري حاصل ڪيائين. ڊگري کان ترت پوءِ سندس پروفيسرن جي آڇ تي ڪجھ عرصي لاءِ ماسڪو ۾ انسٽيٽيوٽ آف اورينٽل اسٽيڊيز اڪيڊمي آف سائنسز يو ايس ايس آر هاڻوڪو انسٽيٽيوٽ آف اوريئنٽل اسٽڊيز رشين اڪيڊمي آف سائنسز ۾ ڏکڻ ايشيا جي معاملن بابت جڳ مشهور برک روسي اسڪالر پروفيسر ولاديمير نڪولائيوچ ماسڪالينڪو (V.N. Moskalenko) ۽ پروفيسر وياچيسلاف يوريوچ بيلوڪرينيٽسڪي (Vyacheslav Y. Belokrenitsky) سان گڏ تحقيقي ڪم ڪيو. پوءِ واپس اچي خيرپور يونيورسٽي ۾ پنهنجون خدمتون سرانجام ڏيڻ شروع ڪيائين. 2005ع ۾ بين الاقوامي تعلقات جي شعبي ۾ وڌيڪ تعليم لاءِ برطانيا روانو ٿيو جتي يونيورسٽي آف مانچيسٽر ۾ سياست جي شعبي جي سربراھ پروفيسر ڊيوڊ فيرل جي رهنمائي ۾” ڏکڻ ايشيا ۾ روس جون پاليسيون“ جي عنوان تي پوسٽ ڊاڪٽريٽ جي ڊگري لاءِ تحقيق مڪمل ڪري ڏيھ واپس اچي شاھ عبداللطيف يونيورسٽي ۾ بين الاقوامي لاڳاپن واري شعبي جو چيئرمين مقرر ٿيو. شعبي جي سندس سربراهي دوران بين الاقوامي لاڳاپن واري شعبي کي انسٽيٽيوٽ جو درجو مليو. ان سان گڏ ٻيا مختلف شعبا جهڙوڪ علم سياسيات، پبلڪ ايڊمنسٽريشن، ميڊيا اسٽيڊيز ۽ شهيد ذوالفقار علي ڀٽو اسڪول آف لا جا شعبا قائم ڪرايا ئين ۽انهن شعبن ۾ باني سربراھ جي حيثيت سان ڪم ڪيائين. ڊاڪٽر عبدالمجيد 2016ع ۾ شاھ عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور جي سوشل سائنسز فئڪلٽي جي ڊين جي عهدي تان رٽائر ٿيو. ڊاڪٽر عبدالمجيد چانڊيو جي نگراني ۾ سندس شعبي ۾ ڪيترن ئي شاگردن ايم فل ۽ پي ايڇ ڊي جون ڊگريون حاصل ڪيون. هيءُ سنڌ حڪومت جي تعليم واري کاتي ۾ ڊپٽي سيڪريٽري ۽ بعد ۾ ثانوي ۽ اعليٰ ثانوي تعليمي بورڊ حيدرآباد جو سيڪريٽري پڻ رهيو. پروفيسر ڊاڪٽر عبدالمجيد چانڊيو عالمي سياست ۽ بدلجندڙ سياسي صورتحال تي گهري نظر رکي ٿو. هن ان سلسلي ۾ سنڌي ، اردو ۽ انگريزي اخبارن ۾ ڪيترائي ڪالم پڻ لکيا آهن.
حوالا
دادو ضلعو زمرو:ليکڪ زمرو:سنڌي ماڻھو
8 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
معروضيت (فلسفو)
معروضيت (Objectivity) جو مطلب آهي “اڻ ڌريو ٿيڻ” .ادب جي دنيا ۾ اديب جي معروضيت معروضي رويو، معروضي طرز عمل. معروضي طرز مشاهدو، معروضي پيشڪش. معروضي تصوير ڪشيءَ جو مطلب اهو آهي ته ليکڪ جيڪي ڪجهه پيش ڪري ٿو، ان ۾ سندس ذات ۽ شخصي رنگ شامل نہ آهي، بلڪ هو اڻ ڌريو بڻجي ڪنهن حسد ۽ وڌاءَ کان سواءِ حالتن جي عڪاسي ڪري رهيو آهي.
حوالا
زمرو:سائنس جو فلسفو زمرو:سچ زمرو:سياسي فلاسافي زمرو:علم موجودات زمرو:مابعد الطبعيات جا خيال
تپو لاکاٽ
تپو لاکاٽ پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ 4 ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ علي بھار، ديھ ڦيکراٽو، ديھ واھوچا ۽ ديھ لاکاٽ.
آبادي
ھن تپي جي 2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 17,460 ھئي جيڪا 2,877 خاندانن تي مشتمل ھئي
حوالا
زمرو:سنڌ جا تپا زمرو: قمبر شھدادڪوٽ ضلعي جا تپا
اسٽرلنگ
thumb|اسٽرلينگ جو قلعو اسٽرلنگ (Stirling) مرڪزي اسڪاٽلينڊ جو هڪ شهر آهي جيڪو گلاسگو جي اتر اوڀر ۾ 42 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي ۽ ايڊنبرا جي اتر اولھ ۾ 60 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي آباد آهي. هيءُ شهر فورٿ نديءَ جي ڪناري تي واقع آهي. هيءُ شهر هڪ وڏي بڪل وانگيان آهي جيڪو اسڪاٽلينڊ جي هيٺين علائقن کي مٿين علائقن سان ڳنڍي ٿو. هن شهر جي جاگرافيءَ جي اهميت کي ڏسندي اها چوڻي مشهور هئي ته جنهن اسٽرلنگ فتح ڪيو تنهن ڄڻ ته اسڪاٽلينڊ فتح ڪيو.
هن شهر لاءِ هڪ دلچسپ ڏندڪٿا مشهور آهي. چيو وڃي ٿو ته نائين صدي عيسويءَ ۾ هتي انگريزن جي حڪومت هئي. اوچتو ئي اوچتو شهر تي ڊنمارڪ جي لوڪن حملو ڪيو. هڪ بگهڙ رڙيون ڪري شهر جي رکوالن کي خبردار ڪيو. شهر جا سپاهي بگهڙ جي رڙين تي سجاڳ ٿي پيا ۽ هنن حملو ڪندڙن کي ڀڄائي ڇڏيو. اڄ تائين بگهڙ جي تصوير کي شهر جي نشانيءَ طور استعمال ڪيو وڃي ٿو.
تعارف
اسٽرلنگ جو شهر اسڪاٽلينڊ جي ورثو راڄڌاني آھي، جتي آزاديءَ جون جنگيون وڙهيون ۽ کٽيون ويون، جتي ٽي صدين تائين حڪمرانن وڏي شان مان سان حڪمراني ڪئي ۽ جتي واپارين ۽ ڪاريگرن پنھنجي واپار کي قلعي جي ھيٺان لاڳيتو ڪم ڪيو.
پريا راجونش
پریا راجونش Priya Rajvansh (پيدا: 30 ڊسمبر 1936ء، وفات: 27 مارچ 2000ء) ھڪ ڀارتي فلمي اداڪارا آھي۔ ان جو سڄو نالو زیرا سندر سنگھ ھو۔ ھؤ ھندي ٻولي جي فلم هير رانجها (1970ء) ۽ ھنستي زخم (1973ء)جي ڪري مشھور آھي. ان پنھنجي ڪيريئر ۾ ڪيتريون سٺيون فلمون ڏنيون اھن.
ڪيريئر
ان جي سٺيھن فلمن ۾ 1986ء جي فلم هاٿون ڪي لڪيرين اھي جنھن ۾ ان سان مالا آر سنگھ يادو جو ڪردار ڪيو۔ 1981ء جي فلم قدرت ۾ ان ڪرونا جو ڪردار ڪيو۔ 1977ء جي فلم صاحب بھادر ۾ ان کي ڪردار جو نالو مينا ھو۔ 1973ء جي فلم ھندوستان جي قسم ۾ ھوءَ موھني جي نالي سان پردي تي نظر آئي۔ 1970ء جي فلم ھير رانجھا ڏاڍي مشھور ٿي جنھن ۾ ان کي ھير جو ڪردار ڪي امر ڪيو۔ 1964ء ۾ فلم حقيقت آئي جنھن ۾ ان کي ڪردار جو نالو انگمو ھو۔
ذاتي زندگي
پريا ۽ چيتن آنند گڏ رھندا ھؤا ۽ پاڻ ۾ ويجھا تعلقات ھؤا۔ ان وٽ ٻہ گھر ھؤا۔ ان جا ٻہ ڀاءَ ڪملجيت سنگھ ۽ پدمجيت بالترتيب سنگھ لنڊن ۽ گڏيل آمريڪي رياستن ۾ پلي ڀري۔ ان جو اباڻو گھر چندي ڳڙھ ۾ آھي۔
وفات
27 مارچ 2000ء کو پريا جو خون ڪيو ويو. ۽ چتن جي ٻنھي پٽن کي عمر قيد جي سزا ٿي۔
حوالا
زمرو:1936ع جون پيدائشون زمرو:2000ع جون فوتگيون زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
وليد بن عبدالملڪ
سندس زندگي
وليد مديني ۾ 668 ۾ عبدالملڪ بن مروان جي گھر ۾ پيدا ٿيو. ھن جي ماء نجد جي ھڪ قبيلي بنو عبس قبيلي جي ھئي جيڪو بنو غفطان قبيلي جي شاخ ھيو. عبدالملڪ بن مروان پنھنجي زندگيءَ ۾ ئي وليد جي لاء بعيت وٺي ڇڏي ھئي. تاريخ معصومي ۾ مير معصوم بکري لکي ٿو تہ:ڪن تاريخ نويسن جي چوڻ موجب وليد هڪ ظالم حاڪم هو، پر گهڻن مورخن جي اعتقاد موجب هو بني اميه (جي گهراڻي) مان ڀلي ۾ ڀلو خليفو هو، ڇاڪاڻ ته دمشق واري جامع مسجد جا ”جامع بني اميه“ جي نالي سان مشهور آهي، انهيءَ ٺاهي هئي. ”تاريخ گزيدهه“ ۾ لکيل آهي ته ڇهه ڀيرا ڏهه ڏهه لک سونا دينار انهيءَ جي اڏاوت تي خرچ ڪيائين، چون ٿا ته هر روز ٻارنهن هزار ماڻهو انهيءَ مسجد تي ڪم ڪندا هئا. مديني شريف ۾ رسول الله جي مسجد کي هن ڪشادو ڪرايو، ۽ بيت المقدس ۾ مسجد اقصى کي پڻ نئين سر اڏايائين، سڀ ڪنهن نابين کي سونهون ڏنائين، ۽ ڪوڙهين کي به ٻي مخلوق کان جدا ڪري، انهن لاءِ وجهه معاش مقرر ڪيائين، سندس خلافت جي زماني ۾ فرغانا تائين مارواءُ النهر جا شهر، ڪابل، سنڌ ۽ ملتان جون حڪومتون فتح ٿيون. ”تاريخ مرات الجنان“ ۾ هن طرح لکيل آهي، ته گهڻي ظلم هوندي به وليد گهڻو قرآن پڙهندو هو، ۽ رمضان شريف جي مهيني ۾ ٻارهن ختما پورا ڪندو هو. ”تاريخ گزيده“ ۾ لکيل آهي ته وليد پنهنجي خلافت واري زماني ۾ برپٽ جي رستي تي پاڻيءَ جا تلاءَ ٺهرايا هئا ۽ دمشق ۾ اسپتال ۽ مهمان خاني جو بنياد وڌو هئائين. کانئس اڳ هيءُ رسم ڪانه هوندي هئي. نماز جي ٻانگ لاءِ منارو ٺاهڻ سندس ايجاد آهي. سندس وفات سن 96هه جي جمادي الاول مهيني ۾ ٿي. هن جي عمر 49 سال ۽ ٿورو مٿڀرو هئي، ۽ سندس حڪومت جو عرصو 9 سال 8 مهينا ۽ ڪجهه قدر مٿڀرو هو. ھن بري ۽ بحري فوج کي تمام مضبوط ڪيو
انڊونيشيا
انڊونيشيا (Indonesia) هن ملڪ جو سرڪاري نالو جمهوريه -انڊونيشيا- (Republic of Indonesia) آهي، جنهن جو پراڻو نالو نوسانتارا هو. انڊين اوشين (هندي سمنڊ) جي نسبت سان کيس -انڊونيشيا- چيو ويو.
تعارف
هي ڏکڻ اوڀر ايشيا جو اسلامي ملڪ آهي. هن جي اتر ۾ ملائيشيا، ملاڪا سامونڊي لنگهه، ڏکڻ ۾ چيني سمنڊ، سليبيز سمنڊ، فلپائن، اولهه ۾ پئسِفڪ سمنڊ، -اوڀر- ۾ پاپو آنيوگي ۽ آرافورا سمنڊ، ڏکڻ اولهه ۾ هندي سمنڊ ۽ -اتر- اولهه ۾ انڊيمان سمنڊ آهن. -انڊونيشيا- 13677 ٻيٽن تي ٻڌل ٻيٽن جو ڳٽڪو آهي. جيڪي -اوڀر- کان اولهه تائين 5150 ڪلوميٽر (3200 چورس ميل) جي ڊيگھه ۽ -اتر- کان ڏکڻ تائين 1930 ڪلوميٽرن (1200 ميل) جي ويڪر ۾ پکڙيل آهن. انهن ٻيٽن جي پکيڙ آسٽريليا جي اتر تائين آهي. ملڪ جو اڌ حصو جابلو آهي، 65 سيڪڙو ايراضي ساوڪ ڀريل ٻيلن سان ڍڪيل آهي. -انڊونيشيا- جي ڪل پکيڙ 1906200 چورس ڪلوميٽر (735800 چورس ميل) ۽ آبادي 22 ڪروڙ آهي. -انڊونيشيا- جي گاديءَ جو هنڌ جڪارتا (Jakarta) آهي ۽ سڀ کان مٿانهون هنڌ يونيڪ جايا (بلندي 5030 ميٽر) آهي. هتان جي سرڪاري -ٻولي- انڊونيشي آهي، جڏهن ته ملائي، جاوائي ۽ باتڪ پڻ ڳالهائجن ٿيون. هن ملڪ جي موسم خط استوا جي ويجھو هئڻ ۽ خط سرطان ۽ خط جري جي وچ ۾ هئڻ ڪري گرم هوندي آهي. هتي -برسات- گھڻي پوندي آهي. -انڊونيشيا- جي مکيه زرعي پيداوار، چانور، مڪئي، پٽاٽا، ناريل، ڪمند، رٻڙ، کجور، کؤنر، گجر، چانهه، ڪافي ۽ مصالحا آهن. مکيه صنعتن ۾ ٽيڪسٽائيل، ڪاغذ، سيمنٽ، گاڏيون، سائيڪلون، ٽائر، رٻڙ جون شيون، پيٽروليم جون شيون، پلاءِ ووڊ اچي وڃن ٿيون. هتي جي مکيه معدنيات ۾ -تيل-، قدرتي گئس، -ٽامو-، نڪل، ايلومينم، قلعي، ڪوئلو، باڪسائيٽ، مينگانيز، -تيزاب-، ڪروميم، -ٽين- ۽ چاندي شامل آهن.
تاريخ
انڊونيشيا جي -تاريخ-، -تاريخ- کان به اڳ جي آهي. عام انسانيات جي ماهرن جو خيال آهي ته بندري قد ۽ وارو قديم انساني نسل هتي -آباد- هو. -جاوا- مان نڪتل 5 لک سال پراڻا انساني ڍانچا مليا آهن. -پٿر- جي زماني ۾ هتي ڪاري نسل جا بندرا ماڻهو -آباد- ٿيا. -جن- جو مذهب مظاهر پرستي هو ۽ جيڪي وحشي قبيلن واري جيوت گذاريندا هئا ۽ اڄ به جابلو علائقن جي اندروني حصن ۾ -آباد- آهن. هتي ستين ۽ اٺين صديءَ ۾ دلينڊرا ۽ سري وجايا نالي وڏيون سلطنتون قائم ٿيون. يارهين صديءَ ۾ ڪيدري سلطنت جو اوج ٿيو. -ان- زماني ۾ هتي مسلمان واپاري -اسلام- جي روشني کڻي آيا. عرب ۽ هندوستاني واپارين سماترا ٻيٽ ۾ سڀ کان اڳ ۾ -اسلام- جي تبليغ ڪئي. -ٻي عالمي جنگ- دؤران 1942ع ۾ جاپان -انڊونيشيا- تي قبضو ڪيو، جنهن سان ولنديزي اقتدار جي خاتمي جي راهه هموار ٿي. 12 مارچ 1966ع تي آرمي چيف جنرل سوهارتو صدارت تي قابض ٿي سوئيڪارنو کي تاحيات صدر ۽ وزيراعظم جي عهدي -تان- لاهي نظر -بند- ڪيو هو. انهيءَ حالت ۾ سوئيڪارنو 21 جون 1970ع ۾ لاڏاڻو ڪري ويو. -انڊونيشيا- جي آزاديءَ جو ڏهاڙو 27 ڊسمبر 1949ع آهي ۽ گڏيل قومن جي اداري (UNO) جي ميمبرشپ 28 سيپٽمبر 1950ع کان اٿس. سنڌ جا سنڌ ورڪي واپاري -جاوا- ۽ سوماترا تائين وڃي ڪمائي شاهوڪار ٿيندا هئا، -ان- حوالي سان سنڌيءَ ۾ عيش ڪرڻ لاءِ ”-جاوا- ڪرڻ“ جو اصطلاح موجود آهي.
حوالا
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ زمرو:ڏکڻ اوڀر ايشيائي ملڪ
9 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
معريٰ نظم
معريٰ نظم (Blank Verse) انگريزي ۾ بلئنڪ ورس جي لفظي معنيٰ آهي ”خالي/سکڻو/معريٰ نظم“. اصطلاحي معنيٰ موجب اهو نظم جنهن ۾ قافيو نہ هجي يا ان جي پابندي نہ هجي. پابند ۽ معريٰ نظم هڪ ٻئي جي ابتڙ ٿيا يعني پابند نظم ۾ قافيو ضروري آهي ۽ معريٰ نظم ۾ قافيي جي آزادي آهي. سنڌي شاعري ۾ مروج ٿيل آزاد نظم به معريٰ نظم جو هڪ نمونو آهي.
ڪوپول
ڪوپول انڊيا جي رياست آنڌرا پرديش جي پراڪسم ضلعي ۾ اونگول شھر جي ٻن ڊويزنن جو ڳانڍاپو
ڪاگوشيما يونيورسٽي
ڪاگوشيما يونيورسٽي (Kagoshima University) جاپان جي شهر ڪاگوشيما ۾ تعليمي لحاظ کان تمام وڏي ۽ تاريخي پسمنظر رکندڙ يونيورسٽي آهي. هيءُ يونيورسٽي 1949ع ۾ قائم ٿي ۽ اڄ تائين تعليمي حوالي سان اهم ۽ مرڪزي ادارو آهي.
حوالا
زمرو:يونيورسٽيون بلحاظ ملڪ
لاکڙو
thumb|ٻار کي لاکڙو
لاکڙو، (Chickenpox)، ھڪ وچڙندڙ بيماري آھي.
حوالا
زمرو:بيماريون
مقالو
مقالو (Treatise) ڪنهن به موضوع تي طويل مضمون هوندو آهي، جنهن ۾ موضوع بابت کوجنا ۽ حتمي دليل، حوالن سان شامل هوندا آهن. عمومي طور مضمون ۽ مقالي ۾ فرق نه سمجھيو ويندو آھي ۽ ٻنھي صنفن کي ھڪ ئي ڀانيو ويندو آھي، ليڪن بنيادي طور مضمون ۽ مقالو ٻه جدا شيون آھن، مضمون لکڻ لاءِ ايتري تحقيق ڪانه ڪبي آھي مگر مقالو تحقيقي آھي، ان ۾ حاصل ڪيل حوالن جي تحقيقي ڇنڊڇاڻ کان پوءِ، ڪنھن نتيجي تي پھچبو آھي، مقالي لاءِ صفحن جو قيد نه هوندو آهي.
غلام شاھ باگراڻي
غلام شاھ باگراڻي پاڪستان  جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي  ٽنڊو غلام حيدر جي ھڪ يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي. ان جو پورو نالو يو سي 23 غلام شاھ باگراڻي  آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چار وارڊ آھن جن مان 4 جنرل ڪائونسلر چونڊبا آھن ۽ ھڪ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو آھي جيڪو ضلعي ڪائونسل ۾ يونين ڪاؤنسل جي نمائندگي ڪندو آهي. يونين ڪاؤنسل جا چيئرمين ۽ وائيس چيئرمين پڻ سڌي چونڊ ذريعي عھدو سنٻاليندا آھن.
سعدي شيرازي
ابو محمد مصلح الدين بن عبدالله شيرازي فارسي جو مشھور شاعر ھيو جنھن جو تخلص سعدي  ھيو جيڪو شيخ سعدي ۽ سعدي شيرازي جي نالي سان مشهور ٿيو. کيس استاد سخن پڻ سڏيندا هئا. ھن جو لکيل ڪتاب بوستان دنيا جي ھڪ سؤ مشھور نالي وارن ڪتابن مان ھڪ آھي سندس جنم 1213ع کان 1219ع جي وچ ۾ موجوده ايران جي شھر شيراز ۾ ٿيو شيخ سعديءَ جو استاد علامه ابن الجوزيؒ آهي شيخ سعدي ممتاز فارسي شاعر ۽ صوفي بزرگ هيو. سندس تعلق ديني گھراڻي سان ھيو. ننڍپڻ ۾ ئي سندس والد وفات ڪري ويو جنھن بعد سندس پرورش نانيءَ ڪئي شيراز ۾ تعليم پوري ڪري بغداد جي ان دور جي يونيورسٽي نظاميه ۾ داخل ٿيو جتي ھن فقه، تاريخ ، اسلامي دينيات ۽ فارسي ادب جي تعليم حاصل ڪئي. خوارزم ۽ ايران تي منگولن جي حملن واري صورتحال ڪري ھن زندگي جا 30 سال ٻاھر گذاريا جن ۾ ھي اناطوليه ۾ ڪونيا، اڊانه جي بندرگاھ، شام ۾ دمشق حلب، مصر ۾ قاھرہ، عراق ۾ بصرا جا سفر ڪيا. کيس صليبين فلسطين ( موجوده اسرائيل) ۾  گرفتار ڪري غلام بڻائي ڇڏيو جتي عڪا نالي شھر ۾ ست سال عڪا جي قلعي جي چوڌاري خندق کوٽڻ ۾ گذاري جنھن بعد مملوڪن کيس ڀنگ عيوض ٻين قيدين سميت آزاد ڪرايو. ھن يروشلم جو چڪر لڳايو ۽ مڪي پڻ ويو جتي حج ادا ڪيائين ۽ مديني جي زيارت ڪيائين.
سعدي 1257ع (۶۵۵ ھ) کان اڳ شيراز موٽي آيو جتي ھن پنھنجو مشھور ڪتاب بوستان لکي مڪمل ڪيو. فيبروري 1258 ۾ ھلاڪو جي حملي ۾ بغداد جي زوال ۽ عباسي خلافت جي خاتمي جو ڏک ھن پنھنجي شاعري ۾ ظاهر ڪيو. شيراز ۾ واپسي وقت فارس جو اتابڪاني حاڪم ابوبڪر ابن سعد زنگي ھيو جنھن ھن جو وڏو آڌرڀاءُ ڪيو ۽ کيس وڏي عزت بخشي.
تخلص جي چونڊ
گھڻن عالمن جو خيال آهي تہ ھن پنھنجو تخلص سعدي ان ڪري اختيار ڪيو جو سعد ابوبڪر زنگي جي پٽ جو نالو ھو جنھن کي ھن پنھنجو ڪتاب گلستان پڻ ارپيو ھو. ڪن جو خيال آهي ته ابوبڪر زنگي جي پيءُ جو نالو پڻ سعد ھيو جتان ھن ان نالي کي پنھنجو تخلص بڻايو.
ڪتاب
شيخ سعدي بلند پائي ڪمال جو شاعر هو. گلستان ۽ بوستان ڪتاب سعديءَ کي بلندين جو مقام ڏياريو.
وفات
روايت مطابق سعدي 1291ع کان 1294ع جي وچ ۾ ڪنھن وقت وفات ڪئي ھئي. سندس آخري آرام گاهه شيراز شهر ۾ سندس پنھنجي خانقاہ ۾ آهي.
10 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
شاھجھاني مسجد ٺٽو
انهيءَ جامع جي داخلي دروازي اڳيان ڏکڻ کان جيڪو ڪشادو ميدان پيو آهي، انهيءَ ۾ ٺٽي جو ”قلعـﮧ حاڪم نشين“ هو، ۽ مسجد خود غالباً ڀائي خان جي محلي ۾ هئي. اوڀر کان مير احمد بيگ جو محلو هو، جنهن جاءِ تي بعد ۾ امير ابوالبقا امير خان پنهنجو محلو آباد ڪيو، جيڪو اڄ تائين موجود آهي. اهو مسجد وارو علائقو، شهر جو مرڪزي ۽ اهم حصو هو، ڇاڪاڻ ته ارغوني دؤر کان وٺي مغل نوابن تائين، بادشاهه، حاڪم ۽ انهن جا امير امراءَ انهيءَ ايراضيءَ ۾ رهندا هئا. شهر خواه سنڌ جي سياست انهيءَ ايراضيءَ ۾ فيصل ٿيندي هئي. انهيءَ حصي ۾ مغلن جا فرمان پهچندا هئا، ۽ انهيءَ حصي مان ملڪ تي حڪم صادر ٿيندا هئا. لٽ مار، ڦر ڌاڙي، قتل ۽ غارتگريءَ جا واقعات، جيڪي ٺٽي شهر خواه ملڪ ۾ ڌارين حڪامن ڪرايا، تن سڀني جو منبع شهر جو اهو حصو هو، ۽ اهو ئي شهر جو حصو اڄ برباد ۽ ويران آهي_ اهي آهن خدا جي قدرت جا رنگارنگي کيل!
اها مسجد، شاهجهان بادشاھ ٺهرائي، مسجد ۾ ڪتبا هيٺينءَ ريت آهن، جن مان مختلف تاريخن جو پتو پوي ٿو.
اولهائين، ڇتائين عمارت جي داخلي دروازي تي، ٻاهران ٽن ڪنارن تي، بخط ثلث:
انهيءَ حصي جي وڏي مرڪزي گنبذ هيٺان عمارت مثمن آهي، انهيءَ مثمن جي پاسن تي بخط ثلث هي ڪتبو آهي: اوڀاري عمات ۾ اندر، داخلي دروازي جي ڏاکڻي پاسي کان هي ڪتبو ٽن پٿر جي ٽڪرن تي آهي: هيءُ ڪتبو عبدالله ڪاتب جو لکيل آهي، ۽ ان مان 1068هه فرش هڻائڻ جو سال معلوم ٿئي ٿو، جيڪو مير سيد جلال رضويءَ  وزير(؟) هڻايو. اهو سال شاهجهان جي حڪومت جو آخري سال هو. انهيءَ اوڀارين حصي ۾ طاق جي اندرئين طرف خط ثلث ۾ هي ڪتبو آهي: انهيءَ اوڀارين حصي جي داخلي دروازي جي ٻاهران هيٺيا ٻه ڪتبا دروازي جي ڏاکڻي ۽ اترئين پاسي کان پٿر جي ٻن سرن تي اڪريل آهن، ڏکڻ کان بخط نستعليق.
اترئين طرف کان ٻن سٽن ۾ مٿئين ڪتبي وانگر: ڏکڻ کان جيڪو رواق آهي، ان ۾ داخلي دروازي جي اولهائين طرف ٻئي نمبر ونگ جي مٿان هي ڪتبو آهي:
مسجد ۾ هن وقت ڪل اهي ڪتبـﮧ آهن، جن جا سال ترتيبوار هيٺينءَ طرح آهن: 1054، 1057، 1068، 1104_ محڪمه آثار قديمـﮧ وارن مٿين ڪتبن جي سالن مان اهو نتيجو ڪڍيو آهي ته سال 1054هه ۾ مسجد ٺهڻ شروع ٿي؛ 1057هه ۾ جُڙي راس ٿي؛ شاهجهان جي آخري سال 1068هه ۾ مير سيد جلال رضويءَ وزير (؟) فرش هڻايو، ۽ عالمگير جي پوئين دؤر ۾ 1104هه ۾ مسجد ۾ ڪي ترميمون ٿيون.انگريزن پنهنجي دؤرِ حڪومت ۾ ان جي ٻه دفعا مرمت ڪرائي. پهروين دفعو سر بارٽل فريئر 1272هه (1855ع) ۾ ، ۽ ٻيو دفعو مسٽر جيمس ڪمشنر 1311هه (1894ع) ۾ ٿي(3). هن وقت تائين مسجد جي حالت بلڪل زبون ٿي چڪي هئي. مسجد آثار قديمـﮧ جي تحفظ ۾ آهي، ليڪن ان جي مرمت پي.ڊبليو.ڊي وارا ڪري رهيا آهن، جنهن ڪري ان جي تاريخي ۽ تعميري روش خواهه خوبي ختم ٿي چڪي آهي.
حوالا
زمرو:ٺٽو ضلعو زمرو:ٺٽي ۾ سياحتي مقام
ڪاگوشيما
ڪاگوشيما (انگريزي:Kagoshima)جاپان ملڪ جو اهم شهر آهي جيڪو اٽڪل 6 لک آبادي تي مشتمل آهي. هيءُ شهر سياحت جو مرڪز آهي. هن شهر ۾ ڪاگوشيما يونيورسٽي پڻ آهي.
حوالا
زمرو:جاپان ۾ آباد ساحلي هنڌ زمرو:شهر زمرو:شهر بلحاظ ملڪ
جوليا لي
جوليا لي (Julia Leigh) ڄائي (1970ع) هڪ آسٽريلوي ناول نگار، فلم ڊائريڪٽر ۽ اسڪرين رائيٽر آھي. 2011ع ۾ ھن جي پهرين فيچر فلم نالي ”سليپنگ بيوٽي“ ڪينز فلم فيسٽيول جي آفيشل ڊوڙ ۾ ڏسجڻ لاءِ چونڊ ٿي. هيءَ ٻن ايوارڊ کٽيندڙ ناولن دي هنٽر ۽ ڊسڪوائيٽ جي ليکڪا آھي، جنهن سبب هن لاءَ هڪ ڏائڻ وارو اصطلاح مروج ٿيو، جا زمين ڌٻڻ بعد ماڻھن کان اوجهل خاموش مورچو سنڀاليندي هجي.
اوائلي عمر ۽ سکيا
1970ع ۾ نيو سائوٿ والس سڊني ۾ پيدا ٿيڻ واري لي ٽن ڀينرن ۾ وڏي آ. هن جو پيءُ فزيشن جڏهن تَ ماءُ رياضيءَ جي استاد ھئي. لي وڪالت ۾ پي.ايچ.ڊي ڪرڻ کان پوء NSW سپريم ڪورٽ ۾ ليگل پريڪٽشنر طور مقرر ٿي. ڪافي عرصو آسٽريلين سوسائٽي آف آٿرس جي قانوني ايڊوائيزر طور ڪم ڪرڻ ڪري هيء لکڻ ڏانهن مائل ٿي. فرينڪ مور هائوس ۽ ٽوني موريسن 2003ع کان روليڪس مينٽر ۽ آرٽس انيئيٽو جي اشاعت ۾  سندس ساٿي ۽ سينيئر رهيا. 2009ع ۾ لي کي ايڊلئڊ يونيورسٽي پاران انگريزيء ۾ پي ايڇ ڊي جي ڊگريء سان نوازيو ويو.
ڪيريئر
لي دي هنٽر ۽ ڊسڪوائيٽ ناولن جي ليکڪا آھي، جن سٺي موٽ ماڻي. ڊسڪوائيٽ 2009ع جي نمايان ٻئين لمبر ناول طور اينڪور ايوارڊ ماڻيو. جڏهن ت هنٽر ناول تي هڪ فلم 2011ع ۾ ٺھي جنهن ۾ وليم دافيو، سام نيل ۽ فرانسيز او ڪونر ناٽڪين ڪردار نڀايا. لي 2011ع ۾ ايملي بروننگ کي کڻي هڪ فلم ٺاهي جنهن ۾ ڊاريڪٽر ۽ ليکڪ طور هن فرض سرانجام ڏنو. هي هڪ يونيورسٽي شاگرد جي بابت آھي جا ڪلپنائن جي هڪ منجهائيندڙ دنيا ۾ پهچي ٿي. هي فلم ڪينز فلم فيسٽيول جي اهم ڊوڙ ۾ شامل ٿي. 2016ع ۾ لي پنهنجي زندگي جي تجربن بابت هڪ ڪتاب شايع ڪيو. جنهن بابت سڊني مارننگ هيرالڊ ۾ گريچن شرم لکيو ت هن ڪتاب جي دل ۾ ھڪ تڙپ ۽ اڪسائپ لڪل آ جا پنهنجون تخليقون ۽ خدمتون ٻين سان سخاوت طور ارپجن. 2015ع ۾ کيس ميلبورن يونيورسٽي پاران  پيٽر بلئزي فيلوشپ ايوارڊ سان سندس خدمتن جي اعتراف ۾ نوازيو ويو. 2016ع ۾ هيءَ آسٽريليا ڪائونسل ”فيلوشپ ان لٽريچر“ ايوارڊ سان نوازي وئي هڪ نئين ناول تي ڪم ڪرڻ ڪري. لي ڳپل عرصو پئرس ۽ نيويارڪ ۾ گزاريو جتي هيء برنرڊ ڪاليج ۾ ايڊجنڪٽ ايسوسيئيٽ پروفيسر جي عهدي تي رهي.
فلموگرافي
جوليا لي جي 2011ع ۾ ھڪ فلم ”سليپنگ بيوٽي“ جي نالي سان ريليز ٿي، جنهن جي ڪهاڻي بِ ھن ئي لکي ۽ ڊائريڪٽر بِ پاڻ ھئي. هيءَ فلم ڪينز فلم فيسٽيول ۾ چونڊي.
حوالا
زمرو:1970ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
مسجد اسلام پور مڪلي
مسجد اسلامپور، هيءَ مسجد مڪليءَ جي دامن ۾ اڃا تائين آهي. اها پڻ هندن جي هڪ ميلي واريءَ جاءِ ۽ مڙهيءَ جي مقابل، جنهن کي ”ڪالڪان“ سڏيو ويندو هو، ٺهرائي ويئي، ۽ ان جو نالو ”ڪالڪان“ جي مقابلي ۾ ”مسجد اسلامپور“ رکيو ويو. اها مسجد ٺٽي جي مشهور واعظ ميان عبدالقادر جي پٽ محمد حفيظ ٺهرائي. ميان عبدالقادر ميان ابوالحسن جو سؤٽ هو، جنهن جي سنڌي (مقدمـﮧ الصواة) مشهور آهي.
مٿي بيان ڪيل مسجد، ٻارهين صديءَ جي شروع ۾ ٺهي هوندي، ڇاڪاڻ ته محمد حفيظ مرحوم انهيءَ زماني جو هو. ٺٽي ايندي مڪليءَ جي لاهيءَ ۾ اها مسجد ويران پيئي آهي.
حوالا
زمرو:تاريخي ماڳ زمرو:سنڌ جا تاريخي ماڳ
خانواهڻ
خانواهڻ (انگريزي:Khan Wahan) سنڌ جي نوشهرو فيروز ضلعو جي ڪنڊيارو تعلقو ۾ هڪ قديم شهر آهي. هن شهر ۾ نالي وارن اديبن ۽ شاعرن جنم ورتو.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
فرضي سياح
پندرهين صدي عيسويءَ جي پڄاڻيءَ تي آمريڪا ۽ هندستان جي ڳولا کان پوءِ يورپي ماڻهن کي جتي بيشمار مادي فائدا پهتا، اتي سندن ڄاڻ ۾ به ڏاڍو واڌارو ٿيو. هُو سمنڊ پار کان موٽندڙ واپارين، جهازين ۽ سياحن جا قصا ڏاڍي شوق سان ٻڌندا ۽ انهن جي سفرنامن کي وڏي دلچسپيءَ سان پڙهندا هئا، جيتوڻيڪ انهن قصن ۾ سچ کان وڌيڪ تصور مليل هوندو هو. انهن جي اهڙين ڳالهين ڪري ماڻهن ۾ جيڪڏهن هڪ طرف دولت حاصل ڪرڻ جي لالچ وڌندي هئي، ته ٻئي طرف اڻڄاتل دنيا کي ڏسڻ جو جوش به پيدا ٿيندو هو. اهڙي ذهني ماحول کان متاثر ٿي سرٿامس مور پنهنجي مشهور ڪتاب يوٽوپيا (Utopia) ۾ هڪ فرضي سياح جا تجربا لکيا. ان سياح جو لنگهه هڪ اهڙي ڏورانهين ٻيٽ کان ٿيو جتي مساوات واري نموني جو سماج هلندڙ هو ۽ ماڻهو سک سانت جي حياتي گذاريندا هئا. سير ۽ سفر جو اهڙو ئي مزاج هو، جنهن انگريز ناول نويس ڊيفو کان رابن سن ڪروسو ۽ سُوئفٽ کان گليوَر جو سير سفر لکرايو. خير، اهي ته قصن ۽ آکاڻين جون ڳالهيون هيون، پر سترهين صديءَ جي وچ ڌاري هابس لاڪ ۽ روسو ”سماجي معاهدي“ جا جيڪي نظريا ڏنا، تن مان اندازو ٿئي ٿو ته اولهه جي سياسي مفڪرن کي به اڳوڻن انسانن جي سماجي زندگيءَ بابت ٽيڪاٽپڻيون ڪرڻ ۾ ايشيا ۽ آمريڪا جي حالتن کان وڏي مدد ملي هئي.
زمرو:تاريخ زمرو:سماجي سائنس
آبڙي ديھ
آبڙي:Aabri: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي حيدرآباد جي تپي ٽنڊوڄام جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جتي ڳوٺ غلام حسين کٽياڻ، ڳوٺ حيدر شاه ، جتن جو ڳوٺ ۽ ٻيا ڳوٺ واقع آھن. ھتي جا ماڻھو سنڌي ڳالهائيندڙ آھن.1961 کان اڳ قائم ٿيندڙ ھن ديھ ۾ بورڊ آف روينيو جي رڪارڊ مطابق 1976 ۾ ھن ديھ ۾ 1 کان 549 روينيو سروي نمبر ھيا.ھن ديھ جا دنگ حيدرآباد ضلعي جي ديھن ڍنڍ شاھ جي، ڪونر ديھ، پساھڪي، ھوتڪي، ٽنڊوالهيار ضلعي جي ديھن ريڇل، گجو ۽ مٽياري تعلقي جي ديھ تاجپور سان ملن ٿا. ھن ديھ مان روھڙي ڪئنال مان نڪرندڙ گھوٽاڻ مائينر وھي ٿو جنھن مان وري کيسانو شاخ، بغيراڻي شاخ، ڪلوئي شاخ ۽ قيصر خان نڪري وھن ٿيون.قيصر شاخ ھن ديھ مان نڪري ٽنڊو قيصر طرف وھي ٿي.کيسانہ شاخ جنھن جاء تان نڪري ٿي اتي روھڙي ڪئنال جي موري کي کيسانو موري يا کيسانہ موري سڏين ٿا. پراڻو سرفراز واھ پڻ ھن ديھ مان وھندڙ ھو جيڪو بعد ڦٽي ويو. ھن ديھ مان ٽنڊوالهيار کان حيدرآباد طرف رستو گزري ٿو. حيدرآباد ۽ ميرپورخاص ريلوي لائن بہ ھتان گذري ٿي. ھن ديھ ۾ واري جون ڀٽون ۽ گھارا پڻ واقع آھن. ديھ جي اڪثر ايراضي زرعي زمينن تي مشتمل آهي.
سيرا ليون
سيرا ليون يا سيراليون يا سيئرا ليون اولھ آفريڪي ملڪ آھي جنھن جو گاديءَ جو هنڌ فري ٽائون آھي. سرڪاري ٻولي انگريزي اٿس. ھي ملڪ کي آزاد ڪيل غلامن کي آباد ڪرڻ لاء ٺاھيو ويو ھو. 1991ع کان 2000ع تائين ھي ملڪ گھرو ويڙھ ۾ مبتلا رهيو. ھن ملڪ ۾ گھرو ويڙھ جي دوران ھيرن جون کاڻن جنگجو گروھن جي قبضي ۾ اچڻ ڪري خوني ھيرن جي ڪري مشھور ھيو. انھن ھيرن مان جنگجو گروھ ھٿيار خريد ڪندا ھيا ملڪ جي پکيڙ 71,740 چورس ڪلوميٽر آهي. ملڪ جي معيشت کاڻن تي بيٺل آهي جن ۾ ھيرن جون کاڻون اھم آھن. ملڪ ثائٽينيم، سون ۽ باڪسائيٽ برآمد ڪرڻ ۾ بہ سرفهرست آهي. دنيا جي ٽين وڏي قدرتي بندرگاھ پڻ ھن ملڪ ۾ واقع آهي. ملڪ وسيلن سان مالامال ھجڻ باوجود ھتان جي آبادي جو 70 سيڪڙو غربت واري زندگي گذاري ٿو. ھي مسلمانن جي اڪثريت وارو ملڪ آهي
زمرو:آفريڪا جي ملڪ زمرو:اولھ آفريڪا جا ملڪ زمرو:دنيا جا خودمختيار ملڪ زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون
تپو نصيرآباد
تپو نصيرآباد پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ 4 ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ نصيرآباد، ديھ گل سانگھرو، ديھ مرادي ۽ ديھ ڪاٺيا بازار. نصيرآباد شھر جيڪو تعلقي جو صدر مقام آهي پڻ ھن تپي ۾ واقع آهي.
آبادي
ھن تپي جي 2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 58,282 ھئي جيڪا 10,021 خاندانن تي مشتمل ھئي جنھن مان ٻھراڙيءَ جي آبادي 20,505 ھئي 3,543 جيڪا خاندانن تي مشتمل ھئي ء نصيرآباد شھر جي آبادي 37,777 ھئي جيڪا 6,478 خاندانن تي مشتمل ھئي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تپا زمرو: قمبر شھدادڪوٽ ضلعي جا تپا
مخدوم محمد هاشم جي مسجد
مخدوم محمد هاشم جي مسجد:مخدوم محمد هاشم ٺٽوي جي پاڙي ۾ سندن اها مسجد هئي. انهيءَ مسجد منجهان سنڌ جي سَوَن مسلمانن فيض پرايو. ڏاڍي برڪت ۽ خير واري مسجد هئي. انهيءَ ئي مسجد ۾ مخدوم صاحب جن ويهي پنهنجيون ڪيتريون لازوال تصنيفون مڪمل ڪيون. دين جي خدمتگذاري انهيءَ مسجد مان موصوف ويٺي ڪئي. انهيءَ مسجد مان ئي هن دين متين جي فروغ ۽ استقامت لاءِ سنڌ جي حاڪمن ڏانهن خط لکيا، ۽ اهائي اُها مسجد سڳوري هئي، جنهن ۾ ويهي انهيءَ عظيم شخصيت، فقهي مسئلن مطابق فتوائون جاري ڪيون، جن سنڌ ۾ اسلامي قاعدي قانون کي نئين جلا بخشي.
مخدوم صاحب عليه رحمت جو دستور هو ته پاڻ هر جمعي تي جامع خسرو ۾ وعظ جي مجلس منعقد ڪندو هو، ۽ پنهنجي انهيءَ مسجد شريف ۾ هر روز ٽه_پهريءَ جو حديث سڳوريءَ جو درس ڏيندو هو. مخدوم صاحب کان پوءِ (1174هه) سندن فرزند مخدوم عبداللطيف پنهنجي والد جي مسند تي ويهي، ساڳئي برڪت واري شغل کي جاري رکيو. مخدوم جڏهن 1187هه ۾ ميان محمد سرفراز جي لشڪر ۾ قضا جي عهدي تي مقرر ٿي اوڏانهن ويو، تڏهن سندس فرزند ميان ابراهيم اها خدمت بجا آڻڻ شروع ڪئ، تا وقتيڪه هو بزرگ ٺٽي مان لڏي پهرين ڪراچيءَ ويو، اتان مستقل طرح ڪڇ جي مڏئي شهر ۾ وڃي ويٺو.
انهيءَ مسجد ۾ صبح جي وقت مخدوم صاحب وڏي جي وقت کان مدرسو قائم ٿيندو هو، ۽ ٽه_پهريءَ بعد فقط حديث جو درس ڏنو ويندو هو. اها مسجد ٽالپر حڪومت تائين قائم هئي، جنهن بعد ٺٽي ۾ نه مخدوم صاحب جو ڪو اولاد رهيو، نه مدرسو باقي رهيو ۽ نڪو حديث جي درس ڏيڻ وارو ڪو رهيو.
فاروق اعظم (نارٿ ناظم آباد)
يو سي فاروق اعظم پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نارٿ ناظم آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ھن يو سي جي اتر ۾ شادمان ٽائون، اولھ ۾ نصرت ڀٽو ڪالوني، ڏکڻ م کنڊو ڳوٺ ۽ اوڀر م سخي حسن ۽ بفرزون 2 آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين رائو محمد اقبال ۽ وائيس چيئرمين تنوير صابر چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت ۾ اردو ڳالهائيندڙ ۽ سنڌي آهن. ھن يو سي ۾ ايسٽرن اسٽار ڪرڪيٽ گرائونڊ، نارٿ ينگرس فٽبال گرائونڊ، ھاڪي گرائونڊ فاروق اعظم، شير شاھ سوري روڊ، شاھراھ جھانگير، تيموريه پوليس اسٽيشن، ڪراچي ميڊيڪل اينڊ ڊينٽل ڪاليج، گورنمينٽ ڊگري ڪاليج فار وومين نارٿ ناظم آباد، جامع مسجد فاروق اعظم واقع آھن.
ڪلوروفليڪسي
ڪلوروفليڪسي بئڪٽيريا جو فائلم جو نالو آهي جنھن ۾ طرحين طرحين جون جنسون، نسل ء ڪلاس آھن جن ۾ ھوا ۽ گرمي ۾ رھندڙ شامل آھن جيڪي سخت گرمي ۾ آڪسيجن واپرائڻ سان وڌندا آهن جنھن ڪري کين آڪسيجن جا ڦوٽوٽراپ چوندا آهن جيڪي ڦوٽوسينٿيسس جي عمل لاءِ روشنيءَ جو استعمال ڪندا آهن. انھن مان ڪجھ قسم گرام نيگيٽو ۽ باقي گرام پازيٽو ھوندا آھن. ھن بئڪٽيريا جي گروپ جو نالو برجي (Bergey) جي بيڪٽيريالاجي واري نظام جي مينيوئل ، جلد پھرين ۾ 2001 ۾ ايجاد ڪيو ويو. اھو نالو لاطيني ٻوليءَ جي لفظ ڪلوروفليڪسس جو جمع آھي. سال 1987 ۾ پروفيسر ڪارل ووز کي مالڪيوليائي نسلن جي گروھ بندين جي انقلاب جو روح روان سمجھيو ويندو آھي جنھن يوبئڪٽيريا کي يارھن حصن ۾ تقسيم ڪيو ۽ جنسن جي گروھ بندي ڪندي ڪلوروفليڪسس، ھرپيٽوسائفن ۽ ٿرمو مايڪروبيم کي سائي گندرف کان پاڪ بئڪٽيريا ۽ ان جي رشتيدارن جي گروپ ۾ رکيو. جنھن کي عارضي طور تي ڪلورو فليڪسي نالو ڏنو ويو. 2001 کان پوءِ نيون جنسون دريافت ٿيڻ سان ڪجھ نوان درجا ٺاھيا ويا ۽ ھاڻي فائلم ڪلوروفليڪسي ٻن حصن ۾ ورھايل آھي.
Gupta et al. 2012 Hugenholtz & Stackebrandt, 2004 Yamada et al., 2006 Yamada et al., 2006 Cavaletti et al., 2007 emend. Yabe et al., 2010
حوالا
زمرو:حياتيات
اکر
thumb|ھڪ گلدان تي لکيل قديم يوناني ٻوليءَ جا اکر
اکر: letter:
اکر ڪنھن بہ الف بي واري لکت جو ننڍي ۾ ننڍو يونٽ ھوندو آھي جنھن کي علم لسانيات ۾ گرافيم grapheme چوندا آهن. اھو ڪنھن بہ ڳالھايل آواز جي سڀ کان ننڍي يونٽ جو ظاھري يا ڏسڻ ۾ ايندڙ عيوض  ھوندو آھي. اھو اچار جو سڀ کان ننڍو ايڪو آھي. لکت جا نشان وري سليبوگرام سڏبا آهن جيڪي سليبل ۽ لوگوگرام ڏيکاريندا آھن جن جو اظھار بہ لفظن ۽ فقرن جي اندر ٿيندو آهي.
thumb|آمريڪي مينيوئل الف بي جنھن جي اکرن جو اظهار آڱرين سان ٿيندو آهي هندستان ۽ يورپ جا قديم آريه لوڪ ڪيئن لکندا هئا، سا سڌ سنڌي لفظ ”لکڻ“ ۽ انگريزي لفظ ”رائيٽ“ (Write) مان پوي ٿي. انهن ٻنهي لفظن جي بنيادي معنيَ آهي کرڙڻ، رهڙڻ“ يعني اُڪرڻ. انهيءَ بنيادي معنيٰ مان پتو پوي ٿو ته اڳي پٿرن يا ڪنهن ڌاتوءَ تي اکر اُڪريندا هئا. خود ”اکر“ (سنسڪرت ”اڪشر“) لفظ جي معنيٰ آهي ”جو کرجي نه يا، ڊهي نه“ مس قلم سان لکيل اکر ڊهي ويندا، پر اُڪريل اکر نه ڊهندا. مطلب ته ”لکڻ“ ۽ ”اکر“ لفظ انهيءَ قديم زماني جا جڙيل آهن، جنهن زماني ۾ اکرن اُڪرڻ جو رواج هو. آرڪيالاجيڪل کاتي وارن کي کوجنائن ڪرڻ سان يقين ٿيو آهي ته سڄيءَ دنيا ۾ اڳي هيءُ دستور هو ته ماڻهن کي جڏهن ڪو خيال ظاهر ڪرڻو هوندو هو، تڏهن ان جي شڪل ڪڍندا هئا. مثلاً گرڙي ڍڳي يا ٻئي ڪنهن جانور جو نالو لکڻو هوندو هون ته انهيءَ جي شڪل ڪڍندا هئا. اهي شڪليون پوءِ پنهنجي صورت مٽائي، هاڻوڪيون آئيويٽائون ٿيون آهن. ”لپي“ يا آئيويٽا کي ”ورڻ مالا“ چئبو آهي. ”ورڻ“ لفظ جي معنيٰ آهي ”رنگ“. مثلاً ”سون ورنو“ معنيٰ سون جي رنگ وارو يعني ”سهڻو“. اهو ”ورڻ مالا“ لفظ ڄاڻائي ٿو ته اڳي آئيويٽا جا اکر چِٽيندا هئا، ۽ اها چٽيلن اکرن جي قطار اوائلي آئيويٽا هئي. اسان جو اهو قياس سچو آهي، تنهن جي تصديق ”لپي“ لفظ ڪري ٿو. ”لپي“ معنيٰ ”آئيويٽا“، پر ان جو ڌاتو يا بنياد آهي ”لپ“ (Lip) معنيٰ ”چِٽڻ“. اهو ”لپي“ لفظ به ڄاڻائي ٿو ته اڳي آئيويٽا جا اکر چٽيل هوندا هئا، ۽ پوءِ هرهڪ اُچار لاءِ ڪي اکر مقرر ٿيا. خود اکرن لکڻ جو نمونو به وقت بوقت ڦريو آهي. نموني لاءِٽرمپ صاحب وارو ۽ بمبئي ڇاڇي وارو شاهه جو رسالو ڏسو، جن ۾ اکر اؤر نموني لکيل آهن. مطلب ته جيئن ٻولي ترقي ڪري، نوان نوان روپ وٺي ٿي، تيئن آئيويٽائن به روپ بدلايا آهن. اڳاٽي ديوناگري آئيويٽا ”براهمڻي لپي“ سڏبي هئي، ۽ اها جدا جدا زمانن ۾ روپ بدلائي هاڻوڪي ديوناگري ٿي آهي. هن وقت سنسڪرت ۾ لکيل ڪيترائي جهونا پستڪ آهن، جن ۾ ڪم آيل آئيويٽا هاڻوڪن ديوناگري اکرن کان گهڻو ڦريل آهي.
مختلف ٻولين جا اسڪرپٽ
بنگالي الف. ب. :অ, আ, ই, ঈ, উ, ঊ, ঋ, এ, ঐ, ও, ঔ, ক, খ, গ, ঘ, ঙ, চ, ছ, জ, ঝ, ঞ, ট, ঠ, ড, ঢ, ণ, ত, থ, দ, ধ, ন, প, ফ, ব, ভ, ম, য, ৰ, ল, ৱ, শ, ষ, স, হ, ড়, ঢ়, য়, ৎ, ং, ঃ, ঁ
عربي الف.ب. :(جيڪا ساڄي کان کاٻي پاسي لکبي آهي): ﺍ, ﺏ, ﺕ, ﺙ, ﺝ, ﺡ, ﺥ, ﺩ, ﺫ, ﺭ, ﺯ, ﺱ, ﺵ, ﺹ, ﺽ, ﻁ, ﻅ, ﻉ, ﻍ, ﻑ, ﻕ, ﻙ, ﻝ, ﻡ, ﻥ, هـ, ﻭ, ﻱ.
آرمينيائي الف. ب. : Ա, Բ, Գ, Դ, Ե, Զ, Է, Ը, Թ, Ժ, Ի, Լ, Խ, Ծ, Կ, Հ, Ձ, Ղ, Ճ, Մ, Յ, Ն, Շ, Ո, Չ, Պ, Ջ, Ռ, Ս, Վ, Տ, Ր, Ց, Ւ, Փ, Ք, Օ, Ֆ.
سيريائي الف بي .Syriac alphabet:(ساڄي کان کاٻي پاسي لکبي آهي) ܐ, ܒ, ܓ, ܕ, ܗ, ܘ, ܙ, ܚ, ܛ, ܝ, ܟܟ, ܠ, ܡܡ, ܢܢ, ܣ, ܥ, ܦ, ܨ, ܩ, ܪ, ܫ, ܬ.
سرلڪ الف.بي.: А, Б, В, Г, Д, Е, Ж, З, И, І, К, Л, М, Н, О, П, Р, С, Т, У, Ф, Х, Ц, Ч, Ш, Щ, Ъ, Ы, Ь, Ю, Я.
جارجين الف بي : ა, ბ, გ, დ, ე, ვ, ზ, თ, ი, კ, ლ, მ, ნ, ო, პ, ჟ, რ, ს, ტ, უ, ფ, ქ, ღ, ყ, შ, ჩ, ც, ძ, წ, ჭ, ხ, ჯ, ჰ
يوناني الف بي: Α, Β, Γ, Δ, Ε, Ζ, Η, Θ, Ι, Κ, Λ, Μ, Ν, Ξ, Ο, Π, Ρ, Σ, Τ, Υ, Φ, Χ, Ψ, Ω.
عبراني الف بي : (جيڪا ساڄي کان کاٻي پاسي لکبي آهي) א, ב, ג, ד, ה, ו, ז, ח, ט, י, כ, ל, מ, נ, ס, ע, פ, צ, ק, ר, ש, ת.
لاطيني الف بي: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z.thumb|263x263px|يوناني ٻولي، سرلڪ ٻولي ۽ لاطيني ٻوليءَ جا ھڪجھڙا اکر جن جا اچار وري مختلف آهن
ھنگل : ㄱ ㄲ ㄴ ㄷ ㄸ ㄹ ㅁ ㅂ ㅃ ㅅ ㅆ ㅇ ㅈ ㅉ ㅊ ㅋ ㅌ ㅍ ㅎ ㅏ ㅐ ㅑ ㅒ ㅓ ㅔ ㅕ ㅖ ㅗ ㅘ ㅙ ㅚ ㅛ ㅜ ㅝ ㅞ ㅟ ㅠ ㅡ ㅢ ㅣ
بوپوموفو Bopomofo: ㄅ ㄆ ㄇ ㄈ ㄉ ㄊ ㄋ ㄌ ㄍ ㄎ ㄏ ㄐ ㄑ ㄒ ㄓ ㄔ ㄕ ㄖ ㄗ ㄘ ㄙ ㄚ ㄛ ㄜ ㄝ ㄞ ㄟ ㄠ ㄡ ㄢ ㄣ ㄤ ㄥ ㄦ ㄧ ㄨ ㄩ ㄭ
ڪوموروس
ڪوموروس:  (جزر القمر, Juzur al-Qumur / Qamar), سرڪاري نالو يونين آف ڪوموروس جنھن کي عربي ۾ اتحاد القمري سڏين ٿا. اھو ھندي سمنڊ ۾ ٻيٽن تي مشتمل ھڪ ملڪ آھي جيڪي اوڀر آفريڪا جي ساحلي پاسي موزمبيق ۽ مڊگاسڪر جي چينل لڳ واقع آهي. ھن ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ موروني آهي. ملڪ جو اڪثريتي مذھب سني اسلام آھي. ھن ملڪ جي پکيڙ 1660 km2 جنھن ۾ مايوٽي ٻيٽ شامل ناهي. اھو پکيڙ ۾ آفريڪا جو چوٿون سڀ کان ننڍڙو ملڪ آهي. اھو کوڙ ٻيٽن تي مشتمل آهي جن جا نالا اڪثر فرينچ ٻولي وارا آھن جن ۾ گرئنڊي ڪومور ٻيٽ، موھلي ٻيٽ، انجوئان ٻيٽ شامل آهن. ھن ملڪ جو چوٿون وڏو ٻيٽ مايوٽي اڃان تائين فرانس جي قبضي ۾ آهي. 1974 ۾ مايوٽي پڻ آزاديءَ جي حق ۾ ووٽ ڏنو پر ان کي فرانس اڃان تائين خودمختيار حڪومت جي حوالي نہ ڪيو آھي ۽ ھن وقت فرانس جي سمنڊ پار وزارت جي نگراني ۾ آھي. فرانس 21 آڪٽوبر 1976 گڏيل قومن جي سيڪيورٽي ڪائونسل جي ان قرارداد کي ويٽو ڪري ڇڏيو جنھن ۾ جنھن ۾ مايوٽي ٻيٽ تي ڪوموروس جي خودمختيار حڪومت جي اختيار کي تسليم ڪيو ويو.
thumb|250px| ڪوموروس جي نقشي ۾ مايوٽي ٻيٽ
مخدوم محمد معين ٺٽوي جي مسجد
مخدوم محمد معين جي مسجد ٺٽي جي هن عظيم المرتبت صوفيءَ ۽ عالم جي حويليءَ ڀرسان هيءَ مسجد هئي. مخدوم صاحب جو مدرسو انهيءَ مسجد ۾ هلندو رهيو، ۽ ايڏو وڏو تعداد شاگردن جو انهيءَ مسجد ۾ استفادي لاءِ حاضر ٿيندو هو، جو مدرسي ۾ متعدد نائب مقرر هئا، جن مان ميان عنايت الله جو نالو قابليت سبب مشهور آهي. انهيءَ مدرسي مان ڪيترا جيد عالم نڪتا، جن هن دنيا کي فيض پهچايو، مثلاّ مولوي محمد صادق. مخدوم صاحب جي وڏن شاگردن مان هو، جنهن جي مدرسي پوئين زماني ۾ مخدوم صاحب جون سڪون لاٿيون.
ٺيڙھي ڪوس
ٺيڙھي قتل عام هڪ وڏي نسل ڪشي هئي جيڪا 3 جون 1963 تي ٺيڙھي ، سنڌ ، پاڪستان ۾ ڪئي وئي، جنھن ۾ 118 شيعا مسلمان قتل ڪيا ويا. جيتوڻيڪ هي پاڪستان جي شيعه مسلمانن تي تشدد جو پهريون واقعو نه هو، هي حملو سنڌ ۾ شهرين جو پهريون وڏو قتل عام سمجهيو وڃي ٿو.
سيد احمد بریلوي جي ميراث
سيد احمد بریلوي ۽ شاهه اسماعيل دهلوي ننڍو کنڊ ۾ شيعه مخالف دهشتگردي جا علمبردار هئا. باربرا ميٽ ڪاف چوي ٿو:
واقعو
يوم عاشورا جي ڏينهن 3 جون 1963 ع تي، ٺيڙھي ڳوٺ جي شيعان تازيا (علامتي سيج، يا ڏولي جھڙي پڙو جيڪو شيعا ماتم لاءِ کڻندا آھن) کڻڻ جي ڪوشش ڪئي. جڏهن اها خبر خيرپور جي ويجهي وهابي مدرسي تائين پهتي، ته مدرسي جا شاگرد ٺيڙھي ڏانهن ويا ۽ ٻنهي تيزيه ۽ امام بارگاه کي باهه ڏئي ڇڏي. ڪيترن ئي ماڻهن کي جيئرو ساڙيو ويو ۽ ٻين کي گوشت صاف ڪرڻ وارن ۽ ڇُرين سان قتل ڪيو ويو.
واقعي کانپوءِ
پريس واقعي کي مناسب نموني سان ڪوريج نه ڏني، جيئن ته ڏوهارين ۽ متاثرين جي سڃاڻپ لڪائي وئي. 16 جون ، ڇه ديوبندي تنظيمن لاهور ۾ هڪ عوامي گڏجاڻي جو بندوبست ڪيو، جتي هن متاثرين (شيعا) کي تشدد جو ذميوار قرار ڏنو. جولاءِ ۾ وڳوڙن (فسادن) جي جانچ لاءِ هڪ ڪميشن مقرر ڪئي وئي. ان جي رپورٽ ان سال ڊسمبر ۾ ڇاپي وئي، پر ان ۾ ڪنهن فرد يا تنظيم جو نالو ڪونه آيو. ڪنهن کي سزا به نه ڏني وئي هئي.
حوالا
زمرو:پاڪستان ۾ شيعه مسلمانن تي تشدد زمرو:پاڪستان ۾ نسل ڪُشي
واٽرگيٽ اسڪينڊل
واٽرگيٽ اسڪئنڊل، يا واٽرگيٽ اسڪينڊل يا گھوٽالو آمريڪا ۾ ھڪ سياسي گھوٽالو (اسڪينڊل) ھيو، جنھن ۾ 1972ع ۾ آمريڪا جي صدارتي چونڊن ۾ آمريڪي اخبار ”واشنگٽن پوسٽ“ ھڪ خبر ڇاپي ته ’ريپبلڪن پارٽيءَ‘ جي مکيا اڳواڻن پنھنجي مُخالف سياسي جماعت ’ڊيموڪريٽڪ پارٽيءَ‘ جي واٽر گيٽ واري مرڪز منجھان ڳُجها دستاويز چوري ڪرايا آهن.
اسلام جي تاريخ
ولادتِ نبوي ﷺ
24 اپريل571ع بمطابق 12 ربيع الاول سومر جي ڏينهن رسول اللہ ﷺ جن جي مڪه مڪرمه ۾ ولادت ٿي. انهي وقت عرب ملڪ جا حالات انتہائي خراب هئا. هنن جي نه ڪا مرڪزي حڪومت هئي. نه ئي معاشي طور پختا هئا.
حيات طيبہ ﷺ
رسول الله ﷺ جن ننڍي هوندي کان ئي خدا پرست، نيڪ، سچار، ايماندار، امانت گذار ۽ انصاف پسند هئا. اهو ئي سبب آهي جو عرب جا ماڻهو کين الصادق ۽ الامين جي لقبن سان سڏيندا هئا. پاڻ سڳورا ﷺ جن عرب جي معزز قبيلي قريش جي بني هاشم گهراڻي سان تعلق رکندا هئا. جيڪي ڪعبہ شريف جا ڪنجي بردار هئا ۽ حاجين جي کاڌي پيتي جو انتظام سنڀاليندا هئا.
خلافت راشده
خلافت بنو اميه
مصطفيٰ آباد
يو سي مصطفيٰ آباد پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نارٿ ناظم آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين محمد شعيب حسين صديقي ۽ وائيس چيئرمين ڪريم حسين چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت ۾ اردو ڳالهائيندڙ ، پنجابي ۽ سنڌي شامل آهن.
ڪلفٽن، ڪراچي
thumb|ٽي تلوار چورنگي، ڪلفٽن
ڪلفٽن (Clifton) ڪراچي جي صدر ٽائون، سنڌ، پاڪستان ۾ موجود هڪ پسگردائي واري علائقو آهي ڪراچي ۾ مشهور درڳاهه عبداللہ شاهه غازي جي مزار پڻ ڪلفٽن ۾ آهي
تاريخي پس منظر
ڪلفٽن جي باري ۾ گل حسن ڪلمتي پنهنجي ڪتاب ۾ مختلف حوالن سان لکيو آهي ته سنڌ کي فتح ڪندڙ چارلس نپيئر برطانيا ۾ جتي ڄائو هو ان علائقي جو نالو ڪلفٽن هو، تنهنڪري هوا بندر جو نالو مَٽائي ڪلفٽن رکيو ويو هو.
ڪراچي بندر تان واپار نار جي ملڪن اومان، مسقط، فارس ۽ هندستان سان هلندو هو ته هتي بندرن تي شهر به آباد هئا ۽ انهن شهرن جي کنڊرن کي ڳولڻ جي ضرورت آهي، هتي ملندڙ اوزارن، سڪن ۽ ٻين شين جو اڀياس ڪري اسان ڪنهن نتيجي تي پهچي سگهنداسين. باٿ آئي ليند وارو علائقو جيڪو گسري بندر کي ويجهو آهي، ان جاءِ تي 1859ع تائين هڪ پراڻي شهر جا آثار موجود هئا. سيٺ نائون مل پنهنجي يادگيرين ۾ بلڪل واضح ۽ صاف لکيو آهي ته، اڄ کان (سندس دور 1850ع) 400 کان 500 سال اڳ ۾ ڪلفٽن ۽ ڪئمپ (صدر ڪئمپ وارو علائقو) جي وچ ۾ هڪ خوشحال شهر آباد هوندو هو. نائون مل جو چوڻ هو ته هن پاڻ اِن شهر جا نشان ڏٺا هئا. بلڪي هن ڦٽل گهرن جا نشان پڻ ڏٺا هئا ۽ ان وقت جي سنڌ جي حاڪم بارٽل فريئر کي پڻ ڏيکاريا هئا ۽ سيٺ نائون مل, فريئر ڏانهن جيڪو خط لکيو هو, ان ۾ واڳو ڏر جو پڻ ذڪر ڪيو آهي، جيڪو به ڪنهن زماني ۾ هڪ آباد شهر هو، پر ڪنهن هن پاسي ڌيان نه ڏنو ۽ اهي تاريخي آثار حڪمرانن جي بي حسيءَ جو شڪار ٿي ختم ٿي ويا.
حوالا
زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ زمرو:ڪراچي زمرو:ڪراچي جا گردونواح
عارف علوي
عارف الرحمان علوي (پیدائش 29 جولاء 1949ء) ھڪ پاڪستاني سیاست دان جيڪو تیرھون ۽ موجودہ صدر پاڪستان آهي. ھي آگسٽ 2018ء کان قومي اسمبلي پاڪستان جو رڪن ٿيو.۔ ان کان اڳ بہ ھي جون 2013ء کان مئي 2018ء تائين قومي اسمبلي پاڪستان جو رڪن رھي چڪو ھو ۔ پاڪستان تحریڪ انصاف جي متحرڪ ۽ بانی رڪنن مان ھڪ عارف علوي پاڪستان جي صدارتی چونڊ ، 2018 کان پوءِ 4 سيپٽمبر 2018ء تي صدرِ پاڪستان چونڊجي ويو آهي.
حوالا
زمرو:1949ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستاني مسلم شخصيتون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:ڪراچي جا سياستدان
زڪريا (پيغمبر)
زڪريا يا زڪريا نبي يھودين يا بني اسرائيل جي ھڪ پيغمبر جو نالو جنھن جو ذڪر عبراني بائيبل ۾ ٿيل آهي. کيس يھودين جي صحيفي زڪريا جي ڪتاب جو ليکڪ ۽ ٻارھن ننڍڙن پيغمبرن مان يارھون نمبر سمجھيو ويندو آھي. ھي يھودہ جي بادشاھت جو پيغمبر ۽ حزقل (Ezekiel) وانگر ڪاھن (Kohen) گھراڻي سان تعلق رکندڙ هو.
thumb|150px| جيمز ٽساٽ جي ٺاھيل زڪريا نبي جي خيالي تصوير
ڪتاب زڪريا جي مطابق زڪريا پيغمبر عدو جو پوٽو ۽ براخايا نالي شخص جو پٽ ھيو. ڪتاب عذرا ۾ کيس عدو جو پٽ ڏيکاريو ويو آهي. سندس پيغمري وارو دؤر 520 ق م ۾ شروع ٿيو ان وقت ايراني بادشاھ دارا پھرين جو بادشاھي جو ٻيون سال ھيو. زڪريا جو سڀ کان وڏو مقصد ٻئين ٽيمپل جي تعمير ھيو. متي واري انجيل ۽ لوقا واري انجيل ۾ بہ ھڪ زڪريا پٽ يھويادہ جو ذڪر ٿيل آهي پر غالب امڪان آهي تہ يھودين جو ھي پيغمبر اھو ساڳيو شخص ناھي عبراني صحيفن مطابق 12 پيغمبرن مان ھڪ يھودي پيغمبر جنھن جون اڳڪٿيون ڪتاب زڪريا ۾ بيان ڪيل آھن. ھن چاھيو پئي تہ يھودين جي بابل ۾ جلاوطني کان يروشلم واپسي ٿئي، ٽيمپل جي نئين سر تعمير ٿئي ۽ دنيا اسرائيل جي خدا کي تسليم ڪريو.
حوالا
زمرو:بني اسرائيلن جا پيغمبر زمرو:جڳھ جو نالو سلجھائپ صفحا زمرو:سلجھائپ صفحا زمرو:يھودين جا پيغمبر
پرڏيهي معاملن واري وزارت (پاڪستان)
پرڏيهي معاملن واري وزارت (Ministry of Foreign Affairs، مخفف: MoFA)، حڪومت پاڪستان جي هڪ وفاقي وزارت آهي، جنهن ڪم پاڪستان جو ٻاهرين دنيا سان تعلقات ۽ خارجه پاليسي کي تشڪيل ڏيڻ آهي. هن وزارت جي زميوارين ۾ دنيا ۾ پاڪستان جي سفارتي آفيسن تي ڪائونسلر ۽ سفارتڪار مقرر ڪرڻ پڻ آهي.
وزير
وزير خارجه پاڪستان جي ڪابينا جو رُڪن هوندو آهي، جنهن جي زميواري پاڪستان جي خارجه پاليسي کي ڏسڻ هوندو آهي.
حوالا
زمرو:پاڪستان جا خارجي لاڳاپا زمرو:حڪومت پاڪستان جو وزارتون
ڪوريجو
ڪوريجو سنڌ ۾ رھندڙ سماٽ قبيلي جي هڪ ذات آھي.
زمرو:سنڌ جون ذاتيون
پبلڪ پراسيڪيوشن سعودي عرب
پبلڪ پراسیڪیوشن سعودي عرب ۾ ڏوھن جي جاچ  لاء ھڪ آزاد ۽ خود مختيار ادارو آھي۔ ھن اداري ۾  فوجداري جاچ جا اھلڪار ڪم ڪندا آهن، جن  کي عدالتي خصوصیتون ۽  خوبیون حاصل ھونديون آھن۔