cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
زينت عبداللّٰه چنا
ننڍپڻ ۽ ذاتي زندگي
زينت عبداللّٰه چنا سنڌ جي مشهور شهر سيوهڻ ۾ ڄائي. هن جو پيء محمد صالح چنا ٽپال کاتي ۾ ملازم هو. هن جو ننڍو ڀاء محبوب چنا هڪ عالم ۽ نامور اديب هو. هن ابتدائي تعليم پنهنجي شهر سيوهڻ ۾ حاصل ڪئي ۽ وڌيڪ تعليم حيدرآباد جي ٽريننگ ڪاليج فار وومين (عورتن جي تعليمي سکيا واري ڪاليج) مان حاصل ڪيائين. تعليم پوري ڪرڻ کان پوءِ هن کي سيوهڻ ويجهو ٽلٽي شهر ۾ ماسترياڻي مقرر ڪيو ويو. هن گهڻو وقت سيوهڻ ۾ نياڻين کي تعليم جي زيور سان آراسته ڪيو ۽ نياڻين کي تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ همٿائيندي رهي.
هن 13 هين آگسٽ 1944 تي عبدالله خان چنا سان شادي ڪئي. سندس گهر وارو سيوهڻ جو ڊپٽي ڪليڪٽر هو. هو هڪ محقق ۽ اديب پڻ هو.
ادبي ڪاوشون
زينت چنه 1947 ۾ننڍي کنڊ جي ورهاڱي کان پوء سنڌيء جي بهترين ڪهاڻيڪاره طور پاڻ مڃرايو. هن جون ڪهاڻيون ساهتي رسالن مهراڻ ۽ نئين زندگي ۾ ڇپيون. هن ڪجه بهترين مضمون ۽ مقالا پڻ لکيا. هن جيڪي ڪهاڻيون لکيون تن ۾ رانديڪو، اونداهي ۽ مٺي پنهنجو مٽ پاڻ هيون. هن عورتن جي ماهوار رسالي مارئي جي ايڊيٽر طور پنهنجون خدمتون سرانجام ڏنيون. اهو رسالو عورتن ۾ تمام گهڻو مقبول هو. هن 1958ع ۾ يادگار لطيف جي نالي سان هڪ ڪتاب پڻ مرتب ڪيو.
موت
هن 12 جولاء 1974 تي وفات ڪئي
حوالو
"چنا زينت : (Sindhianaسنڌيانا)". www.encyclopediasindhiana.org (in Sindhi). Retrieved 21 March 2020.
"Sindhi Adabi Board Online Library (سنڌي ادبي بورڊ)". www.sindhiadabiboard.org. Retrieved 22 March 2020.
Sindhipeoples (15 April 2012). "سنڌي شخصيتون: جيجي زينت چنه سيوهاڻي - علي اصغر اوٺو". سنڌي شخصيتون. Retrieved 21 March 2020.
زمرو:1919ع جون پيدائشون زمرو:1974ع جون فوتگيون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌ جون ادبي شخصيتون زمرو:سنڌي اديب زمرو:سنڌي عورت ليکڪائون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي ناري ليکڪائون زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
ڪوئيٽا ڊويزن
250x250 عڪسلون
ڪوئيٽا ڊويزن پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ھڪ ڊويزن جنھن جو صدر مقام ڪوئيٽا شھر آھي. ھن ڊويزن ۾ پنج ضلعا آهن جن جا نالا ڪوئيٽا، چاغي، قلعہ عبدالله، نوشڪي ۽ پشين شامل آهن.2000 ۾ پرويز مشرف جي ڏنل نئين نظام ۾ ھن ڊويزن جو ملڪ جي سمورين ڊويزنن سميت خاتمو آندو ويو پر 2008 ۾ کيس بحال ڪيو ويو.
زمرو:پاڪستان جون ڊويزنون
بڪس، زيورچ
بڪس (Buchs) سوئيٽزرلينڊ جي ڪينٽن زيورچ جي ضلعي ڊيلسڊورف (Dielsdorf) جي ھڪ ميونسپلٽي جو نالو آهي. ان جو تاريخ ۾ ذڪر سڀ کان اول 870 ۾ پوساھا جي نالي سان ٿيل آهي. 1219 ۾ ان جو نالو بوھسا ھيو. thumb|left|Kryptoportikus
يا
يا Ya (Я я; italics: <span style="font-family: Times, Times New Roman, serif; font-size: larger">Я я لکڻ ۾ انگريزي لفظ آر کي کاٻي پاس ڦيرائي لکڻ سان يا ٿي پوندو. سريلڪ لکت يا سول لکت جو ھڪ اکر آھي. اھو اکر موجوده اوڀر سلاوڪ ٻولين ۽ بلغاريائي، منگوليائي، کوڙ يوارلڪ ٻولين، ڪوھ قافي ۽ ترڪ ٻولين جي الف بي ۾ شامل آھي. زمرو:سلجھائپ صفحا
بنياد
بنياد (Foundation)، عمارت جي بنياد جو دارومدار، زمين جي قوت برداشت (Bearing capacity) تي ٻڌل آھي- انھيءَ سبب سڀ کان اڳ ۾ انھيءَ ڳالھھ جي ڄاڻ ڪرڻ گھرجي تھ جنھن پلاٽ تي عمارت ٺاھڻي آھي، انھيءَ جي قوت برداشت (Bearing capacity) ڪيتري آھي. ڪيترن علائقن ۾ تجربيگاھھ نھ ھئڻ سبب زمين جي قوت برداشت جي خبر نھ پئجي سگھندي آھي- اھڙيءَ حالت ۾ زمين جي نوعيت مطابق يا انھيءَ علائقي ۾ ٺھيل ٻين عمارتن جي بنياد جي نوعيت مطابق، بنياد جي اونھائيءَ ۽ ويڪر جو اندازو لڳائي سگھجي ٿو.
دراصل بنياد جو مقصد عمارت جي اڏاوت جو وزن مذڪوره زمين تي سلامتيءَ سان اھڙي انداز تي وجھڻو آھي جيئن اھو زمين جي برداشت جي قوت کان وڌي نھ وڃي. بنياد ھميشه پختي زمين تي ھئڻ گھرجي، نھ تھ ٻيءَ صورت ۾ بناوتي ۽ جڙتو طريقن سان زمين کي پختو بنائي، ان جي برداشت جي قوت گھربل انداز تائين آڻي، پوءِ ان مٿان اڏاوت ڪجي.
عمارت جو اھو حصو، جيڪو پلنٿ ليول (Plinth Level) کان ھيٺ آھي، انھيءَ کي عمارت جو بنياد سڏيو وڃي ٿو. عمارت جي بنياد جا ڪيترائي قسم آھن ۽ ھر ڪنھن قسم جو دارومدار عمارت جي نوعيت تي ٻڌل آھي. ھڪ عام رواجي زمين جي حالت ۾ بنياد زمين جي اصلي ۽ قدرتي ليول کان گھٽ ۾ گھٽ ٽي فوٽ ھيٺ ھئڻ گھرجي، جيئن اھو برسات جي پاڻيءَ ۽ ٻين اھڙن قسمن جي موسمي اثرن کي برداشت ڪري سگھي.
بنياد جي ويڪر (Width of Foundation)
يا Width of foundation (B)= Total load per metre length (W): يا Width of foundation= Total load on the pier                                1/2 Allowable bearing capacity of soil يا Width of foundation (B)= Twice the Thickness of wall + Twice the projection of bed concrete i.e:  B=2(t+j) مٿي ڄاڻايل ٽنھي طريقن مان وڌ ۾ وڌ ويڪر جو ملھھ ڏيڻ وارو طريقو استعمال ڪرڻ گھرجي ۽ عام طرح سان بنيادي ڪانڪريٽ جو کسڪو ١٥ سينٽيميٽر يا ٦ انچ ھئڻ گھرجي. بنيادي ڪانڪريٽ جي ٿولھھ چوڪيءَ (Plinth) کان مٿي وارين ديوارن جي ٿولھھ جي تناسب ۾ گھٽ ۾ گھٽ 5/6 حصو ھئڻ گھرجي. عام طرح سان بنياد جي ڪانڪريٽ بلاڪ جي ٿولھھ ٢٢ سينٽيميٽر يا ٩ انچ ھئڻ گھرجي. ٢: ١-١ بنياد جي اوچائي (Depth of Foundation) ھيٺ ڄاڻايل طريقن مان وڌ ۾ وڌ ملھھ جي حساب سان بنياد جي اوچائي رکڻ گھرجي:- D=P/W   I-Sin j  2 I+ Sinf جنھن ۾: =D بنياد جي اوچائي فٽن ۾ (Depth of Foundation in feet) P = زمين جي بنياد جي ھيٺئين تھھ تي سلامتيءَ وارو وزن (پائونڊ ھر اسڪوائر فوٽ) [Safe permissible pressure on base (soil)in Ib/sq. foot] W = زمين جي تور (پائونڊ ھر ڪعب فوٽ) (Weight of soil in Ib/cu.foot) f = زمين جي آڌار واري يا ساھيءَ واري ڪنڊ ڊگرين ۾ (Angle of repose of soil) ھڪ سراسري سٺي زمين لاءِ:         f=300 P=10 tonne sq. meter= 0.914 tons/sq: ft. W= 1600 kg/cu- metre= 99.84 Ibs/cu. ft. ڀراءَ واري زمين جي صورت ۾ بنياد کي زمين جي پختي تھھ تائين کنيو وڃي يا بنياد جي آڌار (Piles) تي رکيو وڃي. ٣: ١-١ ڪانڪريٽ بلاڪ جي اوچائ [Depth of concrete block (d)] ھيٺ ڄاڻايل طريقن مان وڌ ۾ وڌ ملھھ ورتو وڃي:- m (سينٽيميٽرن ۾) يا=                    46.7 p  j2      (انچن ۾). m (سينٽيميٽرن ۾) يا=            0.328 t  (انچن ۾) جتي، =p بنياد مٿان وزن جو دٻاءُ           kg/m:   يا  Ib./ft =j ڪانڪريٽ بلاڪ جو کسڪو     Cm:   “       Inch = m سيف ماڊولس آف رپچر        kg/cm:        “       Ib./In. (Safe Modulus of rupture) = t چوڪيءَ جي ليول (پلنٿ ليول) کان     Cm:   “       Inch. مٿي ڀت جي ٿولھ.
قراقرم
قراقرم رينج پاڪستان ، چين ۽ هندستان جي سرحدي علائقن ۾ واقع آهي. هي دنيا جي سڀني کان وڏي جبل جي قطار آهي. قراقرم ترڪي زبان جو لفظ آهي جنهن جي معنيٰ آهي ڪاري سرزمين.
24 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
4 نومبر
4 نومبر ، عيسوي سال جو 308 هون (ليپ سال 309 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 57 ڏينهن باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:نومبر
منطقي اثبات
منطقي اثبات (Logical Positivism) جي فلسفي جي هڪ شڪل آهي، جنهن ۾ علامتي منطقي استعمال ڪيو ويندو آهي ۽ معنيٰ جي لسانياتي مسئلن تي زور ڏنو ويندو آهي. منطقي اثبات پسند ۽ تسليم ڪن ٿا تہ عقل ڪجھ انساني اهم مسئلن ۽ عقيدن جو حل پيش نٿو ڪري، پر هو اهو بہ مڃڻ لاءِ تيار نہ آهن تہ عقل کان بالاتر ڪا شيءِ آهي. انهن جي خيالن ۾ فلسفي کي صرف معنيٰ جي تجربي ۽ فقرن جي سانت جي انڪشافن تائين محدود رکڻ گهرجي. باقي سڀ ڪجھ سائنس لاءِ ڇڏڻ گهرجي
حوالا
زمرو:خيالن جي تاريخ زمرو:سائنس جو فلسفو زمرو:سائنس جي تاريخ زمرو:فلسفي جي تاريخ
زوب ڊويزن
250x250 عڪسلون
ژوب ڊويژن پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ھڪ انتظامي ڊويزن جنھن جو صدر مقام ژوب شھر آھي. ھن ڊويزن ۾ ڇھ ضلعا آهن جن ۾ زوب ، موسی خيل، بارخان، قلعہ سيف الله، شيراني ۽ دوڪي شامل آهن.
زمرو:پاڪستان جون ڊويزنون
زاهده تاج ابڙو
زاهده تاج ابڙو 29 مئي 1970ع تي ڪامريڊ تاج محمد ابڙي جي گهر لاڙڪاڻي ۾ پيدا ٿئي. سندس والد جج هو. جنهن جي بدلي جي ڪري پرائمري تعليم سنڌ جي مختلف شهرن مان حاصل ڪيائين. جن ۾ حيدرآباد، سکر، نوابشاه ۽ جيڪب آباد شامل آهن. ميٽرڪ گورنمينٽ هاءِ اسڪول خيرپور مان ڪيائين. ۽ انٽر زبيده ڪاليج حيدرآباد مان ۽ جڏهن تہ گريجويشن ۽ ماسٽرس شاھ عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور مان ڪيائين.
دوستن جا قسم
انجيل مقدس (The Holy Bible) ۾ ڄاڻايل آھي ته ” اي خداوند! مونکي منھنجن دوستن کان بچاءِ! “ چوندا آھن ته دل جي خبر ھڪ چوندڙ کي ٻي دلين جي مالڪ کي. چوڻيون ۽ ڪھاڻيون به وقت ۽ حالتن سان پيون ڦرن، خيال ۽ ويچار ھر ھڪ دور ۾ مختلف طرحن سان ٿا گھڙجن ۽ جڙن ، ھر ھڪ دين ۽ ڌرم ۾ الڳ الڳ پھاڪا ۽ اصطلاح پيا ايجاد ٿين.
زاهده تاج ابڙو
هن لکڻ جي شروعات پنجين درجي ۾ پڙهڻ دوران ڪهاڻين کان ڪئي. ۽ جڏهن تہ پوءِ ادب جي ٻيئن صنفن شاعري، ناول ۽ ڪالمن تي طبع آزمائي ڪيائين. هن وقت تائين سندس هيءُ ڪتاب "عشق لامحدود" (ناول) "دنيا آکيرو" (شاعري) شايع ٿي چڪا آهن.
دوستن جا قسم
دنيا ۾ دوست ٽن قسمن جا چيا وڃن ٿا. زباني جي نالي چيو وڃي ٿو ، ته انھن سان مروت ، مھرباني ۽ خُلق سان پيش اچو ۽ ان کان اڳتي نه وڌو.
زاهده تاج ابڙو
هوء ڪافي عرصي کان مهراڻ ٽي ويء تي عورتن جي پروگرام "حوا ڄائي" ۾ ميزباني جون ذميواريون نڀائي رهي آهي.
دوستن جا قسم
ناني کي ماني ٽڪر کارائي، مھمانداريءَ جا حق ادا ڪري، خدا حافظ چئو.
جانيءَ جي مٿان سر ساھ صدقي ڪيو.
ظاھر آھي ته ايڏي ساري پاڪ آسماني ڪتاب ۾ ارشاد، پھرين ٻن قسمن جي دوستن لاءِ نه آھي، ڇا لاءِ جو اھو ھڪ کليل راز آھي، ته انھن مان لاڀ ليکي جي اميد ڪانھي. پر ھيءَ منشا ۽ مراد ٽئين قسم جي دوستن لاءِ آھي جن جي سچائيءَ ۾ رتي ماتر به ڦير ڪونھي.
زمرو:انجيل زمرو:مذهب
25 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
کوٽائي
thumb|right| مشين ذريعي کوٽائي
تلور
تلور: هي ڪڪڙ جيڏو پکي آهي. واهوندا ورن ته اچي پيدا ٿيندو آهي ۽ سياري جو وري هليو ويندو آهي. ڏهرن جي سنئين زمين تي ڏسڻ ۾ ايندو آهي. ماڻهو بندوق سان شڪار ڪندا آهن. کائڻ ۾ ڏاڍو لذيذ آهي.
کوٽائي
کوٽائي(Excavation)
تلور
thumb| Chlamydotis undulata ھن پکي جو حياتياتي نالو ڪليميڊوٽس انڊولاٽا ميڪئيني آهي. پکيءَ جو قسم آهي. 70 سينٽي ميٽر ڊگهي، پٿريلي وارياسي رنگ جي هن ڊيل جھڙي وڏي پکيءَ جي نر ماد ۾ ٿورو فرق هوندو آهي. نر جا رنگ پٿريلي ماحول سان هم آهنگ هوندا آهن، هن جي پيٽ ۽ ڊگھي ڳچيءَ جو رنگ اڇو ٿئي ٿو، سرمائي ڪاري چوٽي ۽ ڳچيءَ تي مٿان کان هيٺ تائين اڇن ۽ ڪارن کنڀن جي جهالر ٿئي ٿي. هن جون ٽنگون ڊگهيون ڪاريون ۽ ميٽوڙي هيڊيون ٿين ٿيون. هن جي پيرن ۾ ٽي ٽي آڱريون هونديون آهن. هي سياري جو مهمان پکي آهي. هي پکي اڪثر اڪيلو يا ننڍڙن گروهن ۾ هوندو آهي ۽ نيم صحرائي علائقن، ڍورن ۽ ساحلي ڪنڌين تي ملندو آهي، سنڌ ۾ پارڪر واري علائقي ۾ سياري دوران هي پکي تمام گهڻي انداز ۾ ايندو آهي. هي ڊوڙ جو ڏاڍو تکو آهي. تلور (Taloor) پکيءَ جو شمار دنيا جي خاص پکين ۾ ٿئي ٿو. ڏاکڻي اسپين جي تجوسيگيورا (Tajosegura) غارن مان تلور پکيءَ جا جيڪي نشان ملن ٿا، تن مان اندازو لڳائي سگهجي ٿو ته -تلور- پکي 4000 کان 6000 ق. م اڳ به ڌرتيءَ تي رهندو هو. اڄڪلهه هي پکي آفريڪا، آسٽريليا، يورپ ۽ -ايشيا- کنڊ ۾ ملي ٿو، پر بنيادي طور تي هيءُ پکي اصل آفريڪا جو رهندڙ آهي.
کوٽائي
عمارتي بنياد جي کوٽائي
عمارت جي بنياد لاءِ چرين جي ڊيگھ، ويڪر ۽ اوچائي، نقشي جي نشاندھيءَ (Layout)، مٽيءَ ۽ زمين جي قسم تي دارومدار رکي ٿي. ڇاڪاڻ تھ مختلف قسم جي زمين جي برداشت جي قوت مختلف ٿئي ٿي. انھن ڳالھين جي مدنظر ڊزائن ڪرڻ بعد، نقشن جي تياري مڪمل ڪري اھي نقشا سر زمين تي ڪم ھلائڻ لاءِ، ٺيڪيدار ۽ واسطيدار عملي کي مھيا ڪيا ويندا آھن.
تلور
تلور جا 22 قسم آهن، -جن کي وري 47 ننڍن ڀاڱن ۾ ورهايو ويو آهي. اهو فرق، سائيز ۽ جاگرافيائي حالتن جي ڪري وجود ۾ آيو آهي. تلور جي عام قسمن ۾ هوبرا تلور، وڏو انڊين تلور، ڪوري تلور، ڊلهم تلور، بنگالي، تلور ۽ آسٽريلين تلور وغيره شمار ڪيا وڃن ٿا.
هن پکيءَ جا ڪيترائي قسم ٿين ٿا. عربيءَ ۾ هن کي ”هبارا“، انگريزي ۾ ”بسٽرڊ“، هنديءَ ۾ چُلو تندري، سنڌيءَ ۾ ”تلور“ ڪوٺجي ٿو. هيءُ پکي ڀارت جي گنگا واديءَ، روس، اوبر ايران، مصر، افغانستان، بنگلاديش جي چٽگام واري علائقي ۽ پاڪستان جي صوبي -بلوچستان- جي چاغيءَ واري پاسي، خاران کان سواءِ مڪران ۾ ۽ سنڌ جي ٿر ۾، سرنهن جي ڦولار واري مند ۾ ملندو آهي. سنڌ جي ڪاڇي واري علائقي ۾ پڻ گهڻو نظر ايندو آهي. مادي تلور جا پير زمين تي ائين لڳندا آهن، ڄڻ اُن جون آڱريون وريل هجن. جيڪي ٿلهيون ۽ ننڍيون ٿينديون آهن. -ان- جي ڄنگهن جو رنگ ڪاراڻ مائل هوندو آهي، جنهن ۾ زرداڻ شامل هوندي آهي. هن جي پڇ ۾ ارڙهن تيلا ٿيندا آهن، -جن- جي مٿان اُڀا ڪارا ليڪا هوندا آهن. تلورجو رنگ چمڪندڙ سونهري ٿيندو آهي. نر جي مٿي تي ڪلنگي هوندي آهي ۽ مادي، نر جي ڀيٽ ۾ قد ڪاٺ ۾ هلڪي ٿيندي آهي. تلور جو گوشت ڳاڙهو ۽ کائڻ ۾ سوادي هوندو آهي. مادي سال ۾ ٻه ڀيرا هڪ کان ٻه آنا ڏيندي آهي، جن مٿان پنجويهن کان ٽيهه ڏينهن آرو ڪندي آهي. ٻچن ڦٽڻ کان پوءِ، ٻچن جي پالنا واري ذميداري پڻ نر تلور جي حصي ۾ ايندي آهي. ٻچا چئن پنجن هفتن ۾ اُڏامڻ سکي وٺندا آهن. سندن اڏامڻ جي رفتار پنجويهه ڪلوميٽر في ڪلاڪ جي لڳ ڀڳ وڃي پهچندي آهي. -تلور- پکي خشڪيءَ تي رهندڙ سڀني پکين کان تيز ڊوڙ پائيندو آهي. پاڻيءَ کان ٻاهر هيءُ پکي ٿڌن بلڪ خشڪ چراگاهن ۾ رهڻ پسند ڪندو آهي. ڏينهن جو اڪثر گاهن، وڻن ۽ ٻوٽن جي جهڳٽن ۾ رهي، پاڻ کي محفوظ سمجهندو آهي. رات جو پنهنجي خوراڪ جي -تلاش- ۾ نڪرندو آهي. جدا جدا قسم جا گاهه، جيت ۽ -ٻج- وغيره ڪثرت سان کائيندو آهي. ان کانسواءِ ڄانڀو، سرنهن، جوار ۽ لاٺيون گاهه، سينور گاهه، لاڻو، ڪرڙ جا ڳاڙها ڏيلها، ٻير، پٽ پيرون، اُڏوهي، ڇيڻن جا جيت، تڏيون، ٽنڊڻيون، ماڪوڙيون، مڪڙ، ڪرڙيون بلڪه هلڪي ڦلڪي نانگ کي به ڏاڍو ڊرامائي انداز سان هڙپ ڪندڙ پکي آهي. پنهنجي مرضيءَ موجب -پاڻي- پيئندو آهي ۽ گاهن تي پيل ماڪ جا ڦڙا چٽي وٺندو آهي. صبح ٿيڻ تي سٺي ۽ نرم زمين پسند ڪري، -ان- تي کوٽهڙو ڪندو آهي، جنهنڪري -تلور- جي جسم تي چنبڙيل ننڍڙا -جراثيم- ڪري پوندا آهن. خاص طور درياهه جي ٻيٽ، واري يا پڌر واري ميدان ۾ لهندو آهي، -جتي- ننڍيون ننڍيون ليون هونديون آهن.
تلور، ڦولار واريءَ تيليءَ کي وات ۾ وجهي روڙي کائيندو آهي. شام جو سج لهڻ مهل ڦولار تي ايندو آهي ۽ صبح جو سج ڪانو کن مٿي چڙهندو آهي ته اُڏامي وڃي لَيُن ۾ لهندو آهي. سڄو ڏينهن اُتي ويٺو هوندو آهي ۽ اُڏرڻ مهل ائين بولاٽيون کائيندو ويندو آهي، جو توبچي به مشڪل سان ماري سگهندو اٿس. هو صحتمند رهي ٿو. باز جڏهن تلور تي حملو ڪندو آهي ته ان وقت هيءُ باز جي منهن ۽ اکين تي پکال يعني پٽڙي وِٺ زور سان اڇلائيندو آهي ۽ پوءِ ڪِري پنهنجو پاڻ کي بچائي وٺندو آهي. جيڪڏهن ڪو خاص جانور هن جي ويجهو ايندو آهي ته پنهنجي چهنب جا ٻئي پاسا هڪٻئي مٿان زور سان کڙڪائيندو آهي، جنهن مان زوردار ۽ رعبدار آواز نڪرڻ شرط، حملو ڪندڙ جانور تلورکي کائڻ جو ارادو مٽائي ڇڏيندو آهي. تلور ماڻهوءَ کي هڪ ميل جي مفاصلي تان تاڙي وٺندو آهي ۽ هڪدم لِڪِي، پنهنجي جان بچائڻ جو جتن ڪندو آهي. سياري جي موسم ۾ هيءُ پکي پنهنجو اباڻو ديس ڇڏي، پاڪستان ۽ خاص ڪري سنڌ ۽ چولستان واري ڀاڱي ۾ ايندو آهي ۽ چانڊوڪين راتين ۾ زمين کان مٿي اوچي پرواز ڪندو آهي. قدرتي هوا جي لهرن ۾ پنهنجا پر پکيڙي واس وٺندو آهي ۽ پنهنجن پرن جي مضبوطيءَ مان فائدو وٺندي، چنڊ ۽ تارن کي نظر ۾ رکي خوب لطف اندوز ٿيندو آهي، پر جڏهن -آسمان- ۾ جهڙ ۽ ڪارا ڪڪر ڏسندو آهي ته جلدي زمين جو رُخ اختيار ڪري لهي پوندو آهي. هن پکيءَ جي گوشت ۾ وڏي قوت آهي. هن جو شڪار عام طريقن سان ڪيو ويندو آهي. جهڙوڪ: (i) اچ وڃ وارن رستن ۽ پيچرن تي ڳاريون ۽ ڪوڙڪيون وجهي ڦاسائڻ، (ii) بندوق سان مارڻ، (iii) -باز- ذريعي شڪار ڪرڻ.
حوالا
زمرو:پکي زمرو:سائنس زمرو:پاڪستان زمرو:سنڌ
26 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
ترچ مير
ترچ مير رينج ، هندو ڪش ۽ چترال ، پاڪستان ۾ سڀني کان وڌيڪ چوٽي آهي اهو 7708 ميٽر / 25،289 فوٽ بلند آهي. هي چوٽي چترال ضلعي ، سرحد ، پاڪستان ۾ واقع آهي. اهو پهريون ڀيرو 1950 ۾ ناروي جي مہم جوفن جي سربراهي ۾ هو. هن جو چترالي نالو پريان زوم آهي ، معنيٰ فئري مائونٽين.
حوالا
زمرو:ضلعو چترال
منظرنامو
ڊرامي جي روئداد جو مختصر خاڪو، جنهن ۾ نظارن جي ترتيب، ڪردارن جو تعارف وغيره ڏنل هوندو آهي. هن ۾ اهو سمورو ماحول، ڪردار ۽ پلاٽ مختصر طور پيش ڪيل هوندا آهن، جيڪي ڊرامي جي تشڪيل ڪندا آهن.
طارق قريشي
طارق قريشي (انگريزي: Tariq Qurrleshi ) سنڌي ٻوليءَ جو ناميارو ڪهاڻيڪار ۽ ناٽڪ نويس آهي. سندس ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن ۽ سندس ڊراما پڻ نشر ٿيل آهن.
زندگي جو احوال
طارق قريشي جو پورو نالو طارق مسعود قريشي آهي. هيءُ 17 نومبر 1969ع تي سنڌ جي دادو ضلعو جي دادو تعلقو جي شهردادو ۾ حاجي نيڪ محمد قريشي جي گهر ۾ جنم ورتو.
تعليم
طارق قريشي شروعاتي تعليم توڙي سيڪنڊري ۽ ڪاليج سطح جي تعليم دادو شهر ۾ حاصل ڪئي. هن ايم اي سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان پاس ڪئي.
ادبي خدمتون
هن لکڻ جي شروعات 1984ع ۾ ڪئي. هن ڪيتريون ئي ڪهاڻيون لکيون جيڪي مختلف اخبارن ۽ معياري رسالن ۾ شايع ٿيون. ڪهاڻي کان علاوه هن ناول ۽ ڊراما به لکيا آهن. سندس لکيل ڊراما سيريل ۽ انفرادي ڊراما گهڻو ڪري نجي چئنل ڪي ٽي اين تان ٽيليڪاسٽ ٿيل آهن.
حوالا
زمرو:ڪهاڻيڪار زمرو:ڊرامه نگار
27 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
ڦلپوٽو
ڦلپوٽو، سنڌي سما قبيلي جي ھڪ ذات يا پاڙو (نُک) آھي. ڦلپوٽا ڦل جو پوئنير آهن. ھن ذات جا ماڻھو مرڪزي وچ سنڌ ۽ اُتر سنڌ ۾ رھندا آھن. سندن ھاڻوڪو سردار امتياز حسين ڦلپوٽو آھي. ، جيڪو 1985 واري زماني ۾ صوبائي اسيمبليءَ جو رڪن رھيو ھيو. سندن پھريون سردار فيض محمد ڦلپوٽو ھيو
ھڪ ٻئي روايت موجب ڦلپوٽو راڄپر قبيلي جو ھڪ پاڙو پڻ آھي، پر ڦلپوٽو ذات الڳ پڻ آھي.
رھائشي علائقا
ڦلپوٽا ذات جي وڏي آبادي خيرپور ضلعو، لاڙڪاڻو ضلعو ۽ سکر ضلعو جي ڪجھ ڀاڱن ۾ رھي ٿي. سندن وڏي آبادي خيرپور ۾ ئي رھي ٿي.
ڦلپوٽو ذات جا ماڻھو خيرپور، لاڙڪاڻو، نصيرآباد، سکر، شڪارپور ۽ نئون ديرو ۾ رھن ٿا. خيرپور ۾ ڦلپوٽا ٺيڙھي، لاڙڪاڻو ۾ نصيرآباد ۽ نئون ديرو ۽ شڪارپور ۾ ڦلپوٽا ڳوٺ، چاند ڳوٺ، ڄامڙا ۽ شڪارپور شھر جي چئوگرد رھندا آھن.
حوالا
زمرو:سنڌي ذاتيون
ڳوٺ حاجي ماڻڪ خان ڪنگراڻي
thumb| ڳوٺ حاجي ماڻڪ خان ڪنگراڻي ڳوٺ حاجي ماڻڪ خان ڪنگراڻي انگريزي (Village Haji Manik Khan Kingrani) جوهي تعلقي، دادو ضلعي، سنڌ جو قديم ڳوٺ آهي جيڪو جوهي شهر کان ٽي ڪلو ميٽرن جي مفاصلي ٿي اوڀر-ڏکڻ ۾ آهي. هيءُ ڳوٺ حاجي ماڻڪ خان ڪنگراڻي ڳوٺ ڪنگراڻي هاڻ ڳوٺ گل محمد گنب کان لڏ پلاڻ ڪري اچي آباد ڪيو هو. هن ڳوٺ ۾ ئي ناميارن اديبن عزيز ڪنگراڻي ۽ ماڻڪ ڪنگراڻي جنم ورتو. هن ڳوٺ ڏانهن جوهي-ڀان سيدآباد روڊ کان لنڪ روڊ وڃي ٿو. اٽڪل 35 گهرن تي مشمل هن ڳوٺ جي آبادي 200 کن ٿيندي. هن ڳوٺ ۾ پرائيمري اسڪول به آهي.
5 نومبر
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:نومبر
انڊس شير
انڊس شير (سنڌو جا شينھن) ورلڊ ريسلنگ انٽرٽينمنٽ (WWE) جي NXT پروگرام ۾ شامل ھڪ ٽيگ ٽيم (جوڙي) آھي. جيڪا سوروَ گُجر ۽ رنڪو سنگھ تي ٻڌل آھي.
انڊس شير جي شروعات
25 مارچ 2020 تي ھن پنھنجي شروعات ڪئي جڏھن ھنن N X T جي ٽيگ ٽيم چئيمپين ھڪ رُڪن تي حملو ڪيو. انکان پوءِ 8 اپريل 2020 تي ھنن پنھنجي ريسلنگ جي شروعات ڪئي جنھن ۾ ھنن ايوَر رائيز (Ever-Rise) جي جوڙي جيڪا چيس پارڪر ۽ ميٽ مارٽيل (Chase Parker & Matt Martel) تي مشتمل آھي انکي ھارايو. انڊس شير نالي ھي جوڙي ترت ئي چيمپين ٿيڻ چاھي جو اظھار ھنن پنھنجي ڏنل انٽرويو ۾ پڻ ڪيو آھي.
انڊس شير جي جوڙي تعارف
جڏھن سوروَ گُجر جو ڄم 5 جون 1984ع تي گوالِيار مڌيہ پرديش ۾ ٿيو. ھي ھڪ اداڪار پڻ آھي. 2019ع ۾ برهمسترا نالي فلم پڻ منفي ڪردار، 2016-2017 ۾ سوني ٽي وي جي ڊرامي سنڪٽ موچن مھابلي ھنومان ۾ راون ۽ والي جا ڪردار ۽ ان کان سواءِ اسٽار پلس جي ڊرامي مھا ڀارت(2013-2014) ۾ ڀيم جا ڪردار ادا پڻ ادا ڪري چڪو آھي.
رنڪو سنگھ جو تعلق اترپرديش انڊيا سان آھي ھي ھڪ پروفيشنل ريسلر ۽ پروفيشنل بيس بال جو رانديگر آھي. جيڪو 8 آگسٽ 1988ع تي ڀڊوھي ضلعي جي شھر گوپي گنج ۾ ٿيو.
بادغيس صوبو
بادغيس :  افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو آهي جيڪو ملڪ جي اتر اولھ واري پاسي ۾ واقع آهي. ان جي سرحد ترڪمانستان سان ملي ٿي. اھو ملڪ جو سڀ کان وڌيڪَ غير ترقي يافتہ صوبو آهي. ان جو گاديءَ جو هنڌ قلعه نو شھر آھي ۽ آبادي ۾ سڀ کان وڏو شھر بالا مرغاب آھي جنھن جي ڀرسان غرجستان واري تاريخي علائقي جو صدر مقام مرو الروذ پڻ واقع آهي.
حوالا
زمرو:افغانستان جا صوبا
اردو
اردو يا اڙدو يا لشڪري ٻولي (اُچار: اُردُو، انگريزي: Urdu) دنيا جي وڏين ٻولين مان هڪ آهي، جيڪا پاڪستان ۽ ڀارت ۾ ڳالھائي وڃي ٿي. ٻين به ڪيترن ئي ملڪن ۾ اردو ڳالهائڻ ۽ سمجهڻ وارا رهن ٿا.
thumb|اردو الف ب
اھميت
اردو پاڪستان جي اٺ سيڪڙو ماڻهن جي مادري ٻولي آهي ۽ سڄي ملڪ جي قومي ٻولي آهي. پاڪستان ۾ اها پرائمريءَ کان سواءِ مٿين سطح تائين لازمي مضمون طور پڙهائي وڃي ٿي. مختلف يونيورسٽيون اردو ٻوليءَ ۽ ادب ۾ ماسٽرس ۽ پي ايڇ ڊيءَ جون ڊگريون پڻ ڏين ٿيون. آمريڪا، يورپ جي ملڪن، چين ۽ جاپان جي يونيورسٽين ۾ پڻ هن ٻوليءَ جي تعليم ڏني وڃي ٿي. هندستان ۽ پاڪستان ۾ هن جي هنديءَ يا هندستانيءَ سان هڪجهڙائي ڪري سمجهيو وڃي ٿو ته دنيا ۾ ڇهن ڪروڙن جي لڳ ڀڳ ماڻهو هيءَ ٻولي ڳالهائين ٿا. سنڌ جي ناليواري محقق ۽ تاريخدان پير سيد حسام الدين راشديءَ پنهنجي تحقيقي مقالي ۾ اردو ٻوليءَ جو مولد سنڌ کي ڄاڻايو آهي.
تاريخ
اردو ٻوليءَ جي اڪثر عالمن، محققن ۽ لسانيات جي ماهرن جو چوڻ آهي ته اردو هڪ گاڏڙ ساڏڙ ٻولي آهي، جيڪا هندستان ۾ مسلمانن جي اچڻ کانپوءِ اتر هندستان ۾ وجود ۾ آئي ۽ ان تي دهليءَ ۽ ان جي ڀرپاسي جي ٻولين جا نمايان اثر پيا. ان هوندي به مختلف عالمن ان جي پيدائش يا وجود ۾ اچڻ واري علائقي بابت مختلف رايا ڏنا آهن. بقول مسعود حسين خان جي ته اردو، دهلي ۽ ان جي اوسي پاسي وجود ۾ آئي؛ حافظ محمود خان شيرانيءَ جي بقول اها پنجاب ۾؛ سيد سلمان ندويءَ جي مطابق واديءِ سنڌ ۾ ۽ سهيل بخاريءَ موجب اوڀر مهاراشٽر ۾ ڄائي، ساڳيءَ طرح محمد حسين آزاد وري ان کي برج ڀاشا مان نڪتل ۽ گيان چند جين ان کي ’کڙي ٻولي‘ مان ٺهيل ڄاڻائين ٿا ٻئي طرف شوڪت سبزواريءَ جو اهو نظريو آهي ته اردوءَ جو سرچشمو پالي ٻولي آهي. اهي سڀئي ان ڳالهه تي متفق آهن ته ”اردو هڪ خالص هندستاني ٻولي آهي، جنهن جو ڍانچو اتان جي ئي ٻولين جي خمير مان تيار ٿيو آهي. لفظي ذخيري ۾ هند آريائي، عربي ۽ فارسي ٻولين جا لفظ شامل آهن“
ادب
قديم اردوءَ ۾ باقاعدي شاعريءَ جو آغاز قطب شاهي درٻار ۾ ٿيو. قلي قطب شاهه (988هه تا 1020هه/1580ع تا 1611ع) پهريون شاعر هو، جنهن جو ڪلام مختلف صنفن ۾ دکني اردوءَ ۾ اسان تائين پهتو آهي. مرزا غالب اردو ٻوليءَ جو تمام وڏو شاعر ٿي گذريو آهي، ان کانسواءِ ٻين اهم شاعرن ۾ مير تقي مير، مير درد، داغ ۽ سودا شامل آهن. نثر نگارن ۾ منشي پريم چند، ڪرشن چندر، عصمت چغتائي ۽ قرة العين حيدر وغيره نمايان آهن. پاڪستان جي موجوده سرحدن اندر ان جا وڏا شاعر ۽ اديب علامه محمد اقبال، فيض احمد فيض، جميل الدين عالي، احمد فراز ۽ پروين شاڪر چئي سگهجن ٿا. نثر نگارن ۾ احمد نديم قاسمي، سعادت حسين منٽو، جميل جالبي، فرمان فتح پوري وغيره شامل آهن.
اردو جو سنڌ ۾ قديم دور ۾ وجود
قديم دور ۾ اسان کي سنڌ ۾ هڪ مقبول عام اردو شاعر جو پتو ملي ٿو. انهيءَ شاعر جو نالو مير محمد فاضل بکري هو، جيڪو ”تاريخ مِعصومي“ جي مصنف مير معصوم بکريءَ جو ننڍو ڀاءُ هو ۽ هنديءَ ۾ فصيح بليغ شعر چوندو هو، جيڪو گهڻي قدر مقبول عام هو، پر افسوس جو سندس ڪلام ڪٿي به ڪو نه مليو. تاريخ ِ ”ذخيره الخوانين“ ۾ لکيل آهي ته، ”هن اردو ٻوليءَ ۾ ڪمال درجي جي فصاحت جا شعر چيا، جيڪي تمام گهڻا مقبول هئا“.
اردو لپي
thumb|نستاليق لپي ۾ لشخاري لبنان اردوءَ کي نستعليق نموني تي پنهنجو رسم الخط آهي، جيڪا عربي فارسي اکرن جي مدد سان ٺاهيل آهي ۽ پنهنجي نموني جي آهي. هيءَ ٻولي هنديورپيائي، هند ايراني، هندآريائي وچين خطي جي هندستاني ٻولين مان آهي. هيءَ حرفي پدي قسم جي لپي آهي، جنهن ۾ سڀاويڪ طور ’آ‘ سر / حرف علت شامل رهي ٿو. ٻيا سر زيرن زبرن ۽ شدن مدن وسيلي ظاهر ڪبا آهن. اردو پاڪستان جي رابطي جي به ٻولي آهي، جيڪا، ايران، افغانستان، هندوستان، گهانا، آمريڪا، برطانيه وغيره ۾ ڳالهائي وڃي ٿي. اردو، هندي زبان سان هڪجهڙائي رکندڙ زبان آهي، جنهن ۾ عربي ۽ فارسي جا تمام گهڻا لفظ شامل آهن. هن الفابيٽ ۾ وينجنن جو تعداد 35 آهي. بلڪل فارسي خط جو ئي نمونو آهي. هن ۾ واڌو ڌوڪڻا آواز 15 عدد آهن، جن جي بنياد تي ڪي عالم سمجهن ٿا ته هيءَ اصل هند ايراني ٻولين جي نک مان نه پر شايد دراوڙي ٻولين جي خاندان مان آھي.
اڙدو کي قومي ٻولي ڪرڻ جي منصوبي خلاف آغا خان جي ڪيل تقرير اڙدو ٻوليءَ کي قومي ٻولي بڻائڻ تي آغا خان سلطان محمد شاھ لکن مسلمانن جي روحاني رھبر ۽ تاريخ ساز شخصيت پنھنجن هنن خيالن جي اسان کي ڄاڻ ڏني آهي. پاڻ قائد اعظم محمد علي جناح جا به روحاني مرشد ھيا. معتمر عالم اسلامي جي گڏجاڻي تاريخ 9 فيبروري 1951ع تي ڪيل تقرير مان ٽُڪرو ھيٺ ڏجي ٿو: ”قومي زبان بڻائڻ لاءِ توھان جو اڙدو وارو خيال توھان کي ڏاکڻي پاڙيسري ملڪ سان ڪنھن به طرح نه ڳنڍيندو. اوھان ڀلي عربي فارسي اکر اڙدو ۾ ملايو ۽ پر اڙدو جي اصل ترڪيب، نمونو ۽ پاڙون ھنديءَ مان نڪتل آھن. ڇا اڙدو، ھندوستان ۾ مسلمانن جي اوج وارن ڏينھن ۾ مسلمانن جي زبان ھئي؟ مغلن جي شھنشاھيت ۾ ھيءَ ٻولي پڙهيل ڳڙهيل ماڻھو ڪونه ڳالھائيندا ھئا. منھنجي ھر ڪنھن کي دعوت آھي ته ڪو مون کي شھنشاھ اورنگزيب، شاھجھان، جھانگير، اڪبر، ھمايون يا بابر جو اڙدوءَ ۾ لکيل خط يا تحرير جو ڪو نمونو پيش ڪري سگھي. مان اورنگزيب جون ڪيتريون لکتون پڙھيون آھن، اھي فارسيءَ ۾ لکيل آھن. تاج محل کي ڏسو، شھنشاھ ۽ راڻي جي مقبري تي ڇا لکيل آھي ۽ ڪھڙي ٻولي لکيل آھي. اسان کي اکيون کولي تاريخي حقيقتون ڏسڻ کپن. اڙدو ھندوستان جي مسلمانن جي ٻولي ان وقت ٿي، جڏھن انھن جو زوال آيو. ھيءَ زبان زوال جي زبان آھي. ھن جا شاعر پڻ زوال جي دور جي پيدائش آھن. اڙدوءَ جا ليکڪ هارايل ۽ ڏتڙيل دور جي پيدائش آھن.“
حوالا
زمرو:اردو زمرو:اردو جا ٻوليون زمرو:انڊيا جون ٻوليون زمرو:پاڪستان جون ٻوليون زمرو:تاريخ زمرو:ٻوليون
تربيلا ڊيم
تربيلا ڊيم (اردو: تربيلا بند) پاڪستان جي خيبر پختونخوا صوبي ۾ سنڌو درياھ سان گڏ زميني طور تي ڀريل بند آهي. هري پور خاص طور تي ۽ صوبي جي صوابي جي ڪجهہ علائقي ۾ واقع، ڊيم صوابي جي شھر کان 30 ڪلوميٽر (20 ميل)، اسلام آباد کان 105 ڪلوميٽر (65 ميل) اتر، ۽ 125 ڪلوميٽر (80 ميل) اوڀر طرف پشاور. اهو دنيا جو سڀ کان وڏو ڊيم ڀريو ويو آهي، ۽ تعميراتي حجم کان بہ وڏو ڊيم آهي
ٺلهه ڳوٺ ڪنگراڻي
thumb|ٺلهه ڳوٺ ڪنگراڻي ٺلهه ڳوٺ ڪنگراڻي انگريزي (Thul Village Kingrani) جوهي تعلقي، دادو ضلعي، سنڌ پاڪستان ۾ شهر جوهي کان 2 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي جوهي-ڀان روڊ لڳ قديم ڳوٺ ڪنگراڻي ۾ واقع آهي جيڪو ڳوٺ هاڻ ڳوٺ گل محمد گنب جي نالي سان مشهور آهي. جوهي تعلقي جي روينيو رڪارڊ ۾ اڃا تائين ڳوٺ ڪنگراڻي طور درج آهي. هيءُ ڳوٺ حاجي ماڻڪ خان ڪنگراڻي جي وڏڙن آباد ڪيو هو جنهن بعد ۾ لڏي اچي موجوده ڳوٺ حاجي ماڻڪ خان ڪنگراڻي ٻَڌو. قديم ڳوٺ ڪنگراڻي جي ڏکڻ ۾ ٺلهه موجود آهي جيڪو ٻڌمت مذهب جو يادگار آهي. ٺلهه 60 فوٽ اونچو ۽ اٽڪل 30 فوٽ ويڪرو تعمير ڪيل آهي. ٺلهه ڪچين سرن ۽ چِيڪِي مٽيءَ سان جوڙيل آهي. 1980ع واري ڏهاڪي ۾ ٺلهه هوتو مست جي نالي سان منسوب ڪيو ويندو هو. موجوده وقت ۾ ماڻهن ٺلهه کي سراسر اڌ جيترو ڊاهي ڇڏيو آهي ۽ ڍلهه مٿان هڪ تربت جوڙي ان کي عقيدت طور پِيرُ سڏڻ شروع ڪيو آهي.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو: سنڌ جي تاريخ زمرو:سنڌ ۾ مذهبي آثار زمرو:سنڌ ۾ ٻُڌمت جاآثار زمرو: سنڌ ۾ ٻُڌمت جا مندر زمرو:سنڌ ۾ ٻُڌمت جا ٺلهه
پير اعجاز علي شاهه
سيد محي الدين شاهه عرف اعجاز علي شاهه راشدي (ولادت 1929ع — وفات 16 جون 1998ع)، جنهن کي سائين اعجاز جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، سنڌ جو صوفي شاعر هو.
28 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
پير اعجاز علي شاهه
حوالا
زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:سنڌي شاعر زمرو:سنڌي ماڻھو
منقبت
منقبت __(Manqabat):
منقبت جي معنيٰ آهي تعريف ڪرڻ يا ساراهه ڪرڻ پر منقبت جو لفظ محض اهلبيت عليه السلام ۽ بزرگان دين جي ثنا ۽ صفت بيان ڪرڻ جي اصطلاح ۾ استعمال ٿيندو آهي. (وڌيڪ ڏسو مناقبو)
گڊو بئراج
گڊو بئراج (انگريزي: Guddu Barrage) پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ ڪشمور جي ويجهو سنڌو درياھ تي هڪ بئراج آهي. صدر اسڪندر مرزا 2 فيبروري 1957ع تي گڊو بيراج جي پيڙھ جو پٿر رکيو. بئراج 1964ع ۾ 474.8 ملين رپين جي لاڳت سان مڪمل ٿيو ۽ 1962ع ۾ فيلڊ مارشل محمد ايوب خان جو افتتاح ڪيو.
حوالا
زمرو:سنڌ جي جاگرافي
سورٺ سرڪار
جنھن مان سمجھجي ٿو ته ان وقت ڪي ھندو راءِراڄ ڪندا ھئا. ھونئن سورٺ علائقو به آھي. جنھن ۾ جھوناڳڙهه، پوربندر ۽ جيت پور  به اچي وڃن ٿا. اتان جي وزير مرحوم بھاءُالدين پنھنجي نالي سان شاندار ڪاليج ٺهرايو هو، جنھن ۾ مسلمانن کان في نه ورتي ويندي هئي. اتي سستائي به گھڻي هئي، تنهنڪري ان زماني ۾ سنڌ جا شاگرد اوڏانھن به پڙھڻ ويندا هئا.
ڪاليج شھر جي قلعي جي ٻاھران آھي. اوڀر ۾ گرنار جو جبل اٿس، جنھن جي ٻئي پاسي گير جو ٻيلو آھي جتي ڪيھر، ٻيلائي ۽ چيتا رھندا آھن. انھيءَ گرنار جبل جو نالو داتار آھي. گرنار جي چوٽي تمام اوتاھين ۽ سمنڊ جي مٿاڇري کان اٽڪل ميل کن مٿي ٿيندي. ان جي چوٽيءَ تي وشنو مھاراج (Vishnu Maharaj) جو پڳ آھي. جبل جي لاھين، پاسن، پلون ۽ دامنن ۾ ڪيترائي مندر آھن. واٽ تي سوين، ھزارين پانڌيڙا، زيارتي ۽ ياتري، جوڳين جو درشن ڪرڻ، مندرن ۽ ڏيورين ۾ مٿو ٽيڪڻ ويندا آھن. انھن جي سک ۽ سھولت لاءِ نواب صاحب پٿر جا وڏا ۽ ويڪرا ڏاڪا ٺھرائي ڇڏيا هئا. جي لڳ ڀڳ اَٺ ھزار کن ٿيندا. اھڙي طرح داتار تي وڃڻ لاءِ پنج ھزار ڏاڪا ٿيندا.
زمرو:تاريخ زمرو:مذهب زمرو:تاريخي ماڳ
جنتا ڪرفيو
جنتا ڪرفيو ڪورونا وائرس روڳ 2019 جي خلاف وزير اعظم ڀارت نريندر مودي طرفان متعارف ڪيل هڪ ڪوشش آهي جنهن تي ڀارت ۾ ڪورونا وائرس جي وبا، 2020 کانپوءِ عمل ڪيو ويو. ڀارت جي وزير اعظم سمورن شهرين کي درخواست ڪئي هئي تہ 22 مارچ 2020 تي صبح 7 بجي کان رات 9 بجي تائين پنهنجي پاڻ تي 'ڪرفيو' لڳايو، جنهن سان ڀارت ۾ ڪورونا وائرس جو پکڙجڻ گهٽجندو.
رَٿَ
22 مارچ 2020 تي چوڏهن ڪلاڪن جي لاءِ جنتا ڪرفيو لاڳو ڪيو ويو. ضروري خدمتگار مثالطور پوليس، طبي عملو، پرنٽ اليڪٽرانڪ ميڊيا، گهر گهر سامان پهچائيندڙ رضاڪار ماڻهو ۽ باهہ وِسائيندڙ عملو (فائر فائيٽنگ اسڪواڊ) کي ڇڏي ڪري باقي زندگي جي هر شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو ان ڪرفيو ۾ لازمي حصو وٺندا. اهڙي ريت سمورن شهرين کي درخواست ڪئي وئي آهي تہ هو ذڪر ڪيل ڪرفيو کان ڇوٽ مليل رضاڪار ماڻهن جي خدمتن کي ساراهڻ جي لاءِ پنج بجي پنهنجي دروازن، درين ۽ گيلري تي بيهن ۽ زور زور سان تاڙيون يا گهنيون وڄائين. نيشنل ڪيڊٽ ڪارپس ۽ نيشنل سرويس اسڪيم جو عملو ان ڪرفيو کي نافذ ڪندو. انکانسواءِ وزير اعظم سمورن فوجي جوانن سان هيءَ درخواست پڻ ڪئي آهي تہ هو گهٽ ۾ گهٽ ڏهہ وڌيڪ ماڻهن کي ان جنتا ڪرفيو کان آگاهہ ڪن ۽ هر شخص ان منصوبي تي عمل ڪري.
حوالا
زمرو:2019–20 ڪورونا وائرس مها وبا سان لاڳاپيل ڪوششون زمرو:2019–20 ڪورونا وائرس مها وبا ڏانهن قومي ردعمل زمرو:ڪرفيو
راوت فقير لغاري
راوت فقير لغاري (انگريزي:Rawat Fakir Laghari) ڪلهوڙن جي دور جو ڀزرگ آهي جنهن جو تعلق ميان نصير محمد ڪلھوڙو جي دور ۾ ميانوال تحريڪ سان هو. سندس مزار ۽ قبرستان سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي جي ڳوٺ حاجي خان لغاري کان اٽڪل هڪ ڪلوميٽر جي مفاصلي تي اتر اولھ ۾ واقع آهي. سندس قبرستان ۾ مقبرن جي ديوارن تي فريسڪو چٽسالي پڻ شاندار ٿيل آهي جيڪا ڪلهوڙن جي دور جي يادگار آهي ۽ سنڌ ۾ سنڌي آرٽ آف پينٽنگ جو بهترين مثال آهي. ڪافي مقڀرا ميسارجڻ جي ڪنڌي تي آهن.
حوالا
زمرو:تاريخ
29 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
مڻھيارو
مڻهيارو هڪ گيت آهي. اصل ۾ مڻيهار ان گهورڙيي کي چوندا آهن، جيڪو مڃارڪو سامان جهڙوڪ ڦڻيون، اڳٺ ۽ مڻيا وغيره وڪڻندو آهي ۽ ان حوالي سان ٺهيل گيت کي مڻهيارو چوندا آهن. هن قسم جا گيت اڪيلا يا محفلن ۾ گڏجي ڳائي جهونگاريندا آهن. مثال طور: لاگٽ گوري رونيهڙو، پرديسي مڻيهارو، پرديسي مڻيهارو مڻيهارو گورل رو، جانڪڻيان مونڇان رو مڻهيار آيو، مڻهيار ڙي!
30 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
اپسرا
thumb|300px|ساڄو|ٻارھين صدي جو ٺاھيل انڊيا جي اتر پرديش ۾ اپسرا جو ريتيلي پٿر جو مجسمو
اپسرا: apsara: آڪسفورڊ ڊڪشنري مطابق apsaras ۽ جمع apsarases پاڻي ۽ ڪڪرن جي مخلوق جنھن جو ذڪر ھندو ڏندڪٿائن ۽ ٻڌن جي ثقافت ۾ ٿيل آھي. انھن جا ٻہ قسم ڏيکاريل آھن لوڪيڪا جن جو تعداد چوٽيھ آهي ، ۽ ٻيو قسم ديويڪا جن جو تعداد ڏھ آھي. ارواسي، ميناڪا، رمڀا، تلوتما، ڀردواج انھن ۾ ناليواريون اپسرائون آھن اپسرا کي همت ٻولي ۾ وڌياڌاري vidhya dhari يا تيپ اپسر tep apsar (ទេពអប្សរ) ، پالي ۾ اڪچرا accharā'، ويٽنامي ۾ بوسالاتو bố sa la tư، انڊونيشيائي ٻولي ۾ بداداري bidadari ، ملائي ۾ براد دالي biraddali''، انگريزيءَ ۾ nymph چوندا آهن. ھندو ڏند ڪٿا مطابق اپسرا ھڪ خوبصورت ، روحاني عورت جو نالو آهي جيڪا جوان ۽ رقص جي ھنرن جي ماھر ھوندي آھي. آھي اڪثر اندر ديوتا جي درٻاري موسيقار گنڌارا جون زالون سڏبيون آهن. ديوتائن جي محلن ۾ گنڌاروا جي موسيقيءَ تي اھي رقص ڪنديون آهن ۽ ديوتائن جي دل وندرائينديون آھن ۽ ڪڏهن ڪڏهن ديوتائن ۽ انسانن کي جنسي طور تي ھرکائينديون بہ آھن. اھي آسمان ۾ رھنديون آھن ۽ ملائڪن وانگر اڏامنديون آھن.اھي پنھنجي مرضيءَ سان پنھنجو روپ بدلائي سگھنديون آهن. جوئا يا راند ۾ قسمت جي ڦيري تي بہ قادر ھونديون آھن آڳاٽا لوڪ وسهندا هئا ته حورون يا پريون به آهن – انهن کي ”اَپسرائون“ (اپڇرائون) سڏيندا هئا. اپسرائن بابت وسهندا هئا ته انهن کي پاڻيءَ ۾ تڙڳڻ وڻندو آهي، تنهنڪري مٿن اهو نالو رکيائون. ”اپ“ معنيٰ پاڻي ۽ ”سر“ معنيٰ سرڻ يا چرڻ، جنهنڪري اپسرا معنيٰ پاڻيءَ ۾ سرندڙ يا تڙڳندڙ.
حوالا
زمرو:هندو ديويون زمرو:ٻڌ ڀڳوان
ٽنڊو غلام حيدر
ٽنڊو غلام حيدر پاڪستان  جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي  ٽنڊو غلام حيدر جو سڀ کان وڏو شھر ۽ تعلقي جو صدر مقام  آھي. ھن شھر جو پوسٽل ڪوڊ يا زپ ڪوڊ 72010 آھي. ھي شھر ٽائون ڪاميٽي جو درجو رکندڙ آهي شھر 9 وارڊن م ورھايل آھي جن مان ھر وارڊ مان ھڪ جنرل ڪائونسلر سڌي چونڊ ذريعي چونڊبو آھي. ٽائون جا سمورا ڪائونسلر گڏجي شھر جي ٽائون ڪميٽي جي چيئرمين ۽ وائس چيئرمين کي چونڊيندا آهن. شھر جي مکيه محلن م احمد شاھ ڪالوني شامل آهي. ھي شھر حيدرآباد کان 88 ۽ ماتلي کان 10 ڪلوميٽر پري آهي. هي هڪ قديم شهر آهي، جنهن جي ويجهو جوڻ ۽ فتح باغ جي قديم شهرن جا آثار آهن. هي شهر، چانورن ۽ گيهه جي واپار کان مشهور آهي. مولانا نورمحمد نظاماڻي، ٽنڊي غلام حيدر مان طيراً ابابيل ۽ نورالسلام نالي اخبارون پڻ ڪڍيون. انهن اخبارن ۽ رسالن جي جاري ٿيڻ ڪري، سنڌي صحافت ۽ ادب کي ڪافي اوڄ ملي.
موت جي سزا جي خاتمي جي تحريڪ
موت جي سزا جي خاتمي جي تحريڪ 1764ع ۾ اٽليءَ جي هڪ شخص ”سيزر بڪارياز“ جي ڪتاب”ڏوهه ۽ سزا“ کان شروع ٿي ان ڪتاب ۾ موت جي سزا جو پهريون دفعو مدلل تجزيو ڪيو ويو. دنيا جي پهرين رياست ”مشي گن“ آهي، جتي 1846ع ۾ قتل جي ڏوهه ۾ موت جي سزا رد ڪئي ويئي. ”وينز ويلا“ دنيا جو پهريون ملڪ آهي جتي 1863ع ۾ سمورن ڏوهن لاءِ موت جي سزا ختم ڪئي ويئي آهي.
مشهور آمريڪي ماهر جرميات ۽ سماجيات ”ٽارسٽن سيلن“ موت جي سزا ۽ قتل جي ڏوهه جي ٻين سزائن جو جائزو وٺندي چئي ٿو ته ”بدلي يا قصاص جو فيصلو تعصب ۽ ٻين اهڙين ڳالهين سان ڀريل هوندو آهي جيڪي عدالت جي اختيارن کان ٻاهر هونديون آهن. جيئن ڪنهن ملزم جي غريبي، جا کيس ڪنهن به ماهر وڪيل جون خدمتون حاصل ڪرڻ کان روڪيندي آهي ۽ هو پنهنجي جان بچائڻ کان محروم رهندو آهي.“
هونئن به ڪنهن خاص ڏوهه جي ڪندڙ هر ماڻهوءَ کي مارڻ جو فيصلو به انصاف جون بنيادي گهرجون پوريون نٿو ڪري خاص طور تي انهن ملڪن ۾ جتان جو عدالتي نظام سزا ۾ نرميءَ جي ضرورتن کي بلڪل نظرانداز ڪري ٿو. جيڪڏهن سچ پڇ موت جي سزا کي سڀني لاءِ لازمي قرار ڏنو وڃي ته اهو فيصلو ڪرڻ ڪيئن ممڪن ٿيندو ته ڪنهن کي زنده رهڻ ڏنو وڃي ۽ ڪنهن کي موت جي سزا ڏني وڃي. مثال طور سنگاپور ۾ 15 گرام کان وڌيڪ هيروئن رکڻ تي لازمي موت جي سزا آهي. يعني هڪ گرام هيروئن جو فرق به زندگي ۽ موت جو فرق ٿي سگهي ٿو.
ڪجهه ماڻهو، ادارا يا حڪومتون اڄ به اهو يقين رکن ٿا ته چند ماڻهن يا ڪجهه سو قيدين کي موت جي سزا ڏيئي ڏوهن کي روڪي سگهجي ٿو يا سماجي ۽ سياسي مسئلا حل ڪري سگهجن ٿا پر اهي سڀئي ان ڳالهه کان بي خبر آهن ته موت جي سزا معاشري يا سماج کي تحفظ فراهم ڪرڻ بجاءِ وڌيڪ بي رحم ۽ سنگدل بنائيندي آهي.
موت جي سزا ڏيڻ ۾ قانون، عدالتون، سماج ۽ رياست اڙيل آهي ۽ اڻ سڌي ريت ان سماج جو هر فرد ملوث آهي جتي موت جي سزا رائج آهي ان ڪري هر فرد کي ڄاڻ هجڻ گهرجي ته موت جي سزا ڇا آهي. ان کي ڪهڙي ريت استعمال ڪيو وڃي ٿو. ان جو اثر سندن زندگيءَ تي ڪهڙو پوي ٿو ۽ ان سزا سان بنيادي انساني حقن جي خلاف ورزي ڪيئن ٿئي ٿي.
اصل موت جي سزا، حڪومت ۽ رياست جي طرف کان ڪنهن ماڻهوءَ جو ڄاڻي واڻي قتل آهي. حڪومت يا رياست ڪنهن ڄڻي (فرد) يعني مرد يا عورت تي پنهنجي اختيارن جو ان کان وڌيڪ استعمال نٿي ڪري سگهجي ته کيس سندس زندگيءَ کان ئي محروم ڪري ڇڏي. موت جي سزا جي مخالفت جو به اهو ئي دليل آهي ته ڇا ڪنهن حڪومت يا رياست کي ڪنهن به بنياد تي ڪنهن کان جيئرو رهڻ جي حق کسڻ جو اختيار آهي؟
قيدين کي موت جي سزا ڏيڻ ۽ ان تي عمل ڪرڻ جي باري ۾ ڪاب ه حڪومت، رياست يا ادارو ڪهڙو به سبب بيان ڪري پر ڪنهن به سزا کي بنيادي انساني حقن کان جدا نٿو ڪري سگهجي. گڏيل قومن جي عالمي منشور ۾ هر ماڻهوءَ جي جيئري رهڻ کي پهرئين بنيادي حق طور تسليم ڪيو ويو آهي ۽ صاف ۽ واضح، چٽي ۽ پڌري نموني اعلان ڪيو ويو آهي ته ڪنهن به ماڻهوءَ کي مارڪٽ، خراب سلوڪ يا سزا جو نشانو نه بنايو ويندو. ايمنسٽي انٽرنيشنل جي نقطه نظرکان پڻ موت جي سزا بنيادي انساني حقن جي سڌي سنئين ڀڃڪڙي آهي.
ننڍي کنڊ ۾ موت جي سزا جي روايت ۽ تاريخ
ننڍي کنڊ يا برصغير ۾ پڻ موت جي سزا جي دل ڏاريندڙ روايت رهي آهي. سن 1206ع کان 1857ع تائين برصغير ۾ مسلمانن جي حڪمرانيءَ واري دور ۾ موت جي سزا جا مختلف طريقا رهيا. جن ۾ سرعام ڦاهي ڏيڻ، منڍي لاهڻ، جيئرو دفن ڪرڻ، قلعي جي ڀت تان ڪيرائي مارڻ، هاٿيءَ جي پيرن هيٺان چيڀاٽڻ، گهاڻي ۾ پيڙائڻ، کل لهرائڻ، گڏهن جي پيٽ ۾ وجهرائڻ، جيئرو ڀت ۾ اوساري ڪرائي ڇڏڻ وغيره. ان کان پوءِ وري لاش عبرت خاطر ٽنگرائي ڇڏيا ويندا هئا. ته جيئن ڳجهون ۽ ڪانوَ پٽن ماڻهو ڏسي عبرت حاصل ڪن ۽ بادشاهه سلامت جو ڌاڪو رعيت مٿان ڄمي وڃي. انگريزن وري 1857ع واري جنگ آزادي دوران اهو طريقو اختيار ڪيو ته پڪڙيل باغين کي توبن جي منهن ۾ ڏيڻ شروع ڪيو ۽ گوليون هڻڻ جو سلسلو به شروع ڪيو.
موت جي سزا تي روڪ جي تاريخ
تاريخ ۾ پهريون دفعو موت جي سزا جي خلاف ڪنهن پارليامينٽ ۾ بحث جو جيڪو رڪارڊ ملي ٿو. اهو 427 ق.م ڌاري يونان ۾ اٿينز جي شهري رياست جي اسيمبليءَ جو آهي. ”ڊيو ڊوٽس“ اهو دليل ڏيندي ”ته موت جي سزا سان ڏوهن جو خاتمو ڪو نه ٿو ٿئي.“ اسيمبليءَ کي ”منيلين“ شهر جي سمورن باغين کي ٻڌايل موت جي سزا واپس وٺڻ تي راضي ڪري ورتو هيو.“
پهرين صدي عيسوي ۾ سريلنڪا جي راجا ”مھاراج انند گماني“ موت جي سزا کي ختم ڪري ڇڏيو هيو، کائنس پوءِ به ڪيترن ئي راجائن ان پاليسيءَ کي جاري رکيو. 1318ع ۾ جپان جي شھنشاهه ”ساگا“ موت جي سزا کي ختم ڪري ڇڏيو. ان کانپوءِ 300 سالن تائين ڪنهن کي به جپان ۾ موت جي سزا نه ڏني وئي.
حوالا
زمرو:سماج زمرو:سياست زمرو:قانون
ڪي ٽو
ڪي ٽو K2 ، سمنڊ جي سطح کان 8،611 ميٽر (28،251 فوٽ) ، ماونٽ ايورسٽ کان 8،848 ميٽر (29،029 فوٽ) کان پوءِ دنيا جو ٻيو نمبر بلند ترين جبل آهي. اهو اتر پاڪستان جي گلگت بلتستان واري علائقي ۾ بلتستان جي وچ ۾ چين ۽ پاڪستان جي سرحد تي واقع آهي ، ۽ چين جي صوبي سنڪيانگ ، ٽيڪسڪ آرگن تاجڪ خودمختيار ڪائونسل ۾ غدار ٽائون شپ آهي. K2 قراقرم جبل جي حد جو سڀ کان وڏو نقطو ۽ پاڪستان ۽ سنڪيانگ ٻنهي جو بلند ترين نقطو آهي.
6 نومبر
6 نومبر ، عيسوي سال جو 310 هون (ليپ سال 311 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 55 ڏينهن باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:نومبر
1 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الثاني
مورت
مورت __(Icon)
هي اصطلاح ’ادبي تنقيد‘ ۾ استعمال ٿيندو آهي، جنهن مان مراد آهي ته ڪا شيءِ، تصور، عقيدو، نظريو، روايت يا ڪائي شخصيت جنهن کي زندگيءَ جي ڪنهن به شعبي ۾ حد کان وڌيڪ مان يا مرتبو حاصل هجي. ان سان خيالن جي نواڻ ۾ رڪاوٽ بڻجي پون. اهڙا خيال ۽ اهڙيون شخصيتون مورتيون ٿي پونديون آهن. جيئن: شاهه، سچل ۽ ساميءَ جي ٽمورتي.
گهرام فقير گاڏهي جو قبرستان
گهرام فقير گاڏهي جو قبرستان (انگريزي:Graveyard of Guhram Fakir Gadehi) سنڌ جي دادو ضلعو جي خيرپور ناٿن شاه تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ ڳوٺ حملاڻي گاڏهي جي اوڀر طرف ڏيڍ ڪلوميٽر جي مفاصلي تي واقع آهي. گهرام فقير ميان نصير محمد ڪلھوڙو جي ڏينهن ۾ ميانوال تحريڪ جو سرگرم ڪارڪن ۽ سندس معتقد هو. قبرستان تمام قديم آهي جنهن پرسان هڪ قديم بستي جا پڻ آثار آهن. گهرام فقير گاڏهي جي مدفن کان پوءِ سندس نالي سان مشهور ٿيو. هن قبرستان وٽ ميانوال تحريڪ جو دائرو پڻ آهي. دانرو ميانوال تحريڪ جي مقدس جاءِ سمجهي وڃي ٿي. هن قبرستان ۾ ڪجھ مقبرن جي ديوارن تي فريسڪو چٽسالي پڻ بهترين ٿيل آهي جيڪا سنڌ جو تاريخي ورثو آهي.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:دادو ضلعو
رائٽنگ ٿراپي
رائٽنگ ٿراپي ايڪسپريسوو ٿراپي جو هڪ روپ آهي، جيڪو لکڻ جو ڪم ۽ لفظن کي پروسيس ڪرڻ جي ڪم کي ٿراپي طور استعمال ڪري ٿي. رائٽنگ ٿراپي سان ڪنهن جي جذبات کي لکڻ لاءِ سخت جذباتي صدمي جي احساس کي گهٽايو ويندو آهي. علاج جي طور تي لکڻ انفرادي طور تي يا هڪ گروپ ۾ ڪئي ويندي آهي ۽ ان جي انتظام ڪنهن ٿراپسٽ سان ذاتي طور تي يا ميلنگ، فون ڪال يا انٽرنيٽ ميڊيا جي وسيلي مسئلن تي ڳالهه ٻولهه ڪئي ويندي آهي.
هماليا
هماليه ، يا هماليا ، ڏکڻ ۽ اوڀر ايشيا ۾ هڪ جبل وارو سلسلو آهي جيڪا تبت واري پليٽون کان انڊين ننڍو کنڊ جي ميدانن کي جدا ڪري ٿو. رينج نيپال ۽ چين جي سرحد تي سڀ کان وڌيڪ زميني چوٽي ، بشمول سڀ کان وڌيڪ ، مائونٽ ايورسٽ سميت. هماليه پچاس کان مٿي جبلَ 7،200 ميٽر (23،600 فوٽ) اوچائيءَ ۾ شامل آهن ، چاليهه 8،000 ميٽر چوٽي جا ڏهه به آهن ان جي ابتڙ ، ايشيا کان ٻاهر تمام وڏي چوٽي (ايڪونسيگوا ، اينڊس ۾) 6،961 م (22،838 فوٽ) قد آهي.
فيصل مسجد
فيصل مسجد (اردو: جامع مسجد ،) اسلام آباد ، پاڪستان ۾ ھڪ مسجد آھي. تڪميل تائين اها دنيا جي سڀ کان وڏي مسجد هئي؛ هيءَ هن وقت دنيا جي پنجين وڏي مسجد ۽ ڏکڻ ايشيا جي وڏي ۾ وڏي آهي. اهو اسلام آباد ۾ مارگلا هيلز جي دامن تي واقع آهي. مسجد هڪ جديد خاڪو جي آهي جيڪا ڪنڪريٽ شيل جي اٺن طرفن تي مشتمل آهي ۽ بيحد خيمه کان متاثر آهي.
نيو ڪراچي سب ڊويزن
نيو ڪراچي سب ڊويزن پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جو هڪ تعلقو آهي، جنھن جي جاگرافيائي بيھڪ 67.0648263 لانگيٽيوڊ ۽ 24.999885 ليٽيٽيوڊ تي آھي، ۽ ان جي سمنڊ جي سطح کان بلندي 56 ميٽر يا 184 فٽ آهي. نئين لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ 2003 تحت شھري علائقن م يونين ڪاؤنسل جو نالو تبديل ڪري يونين ڪميٽي رکيو ويو آهي. ھن تعلقي م  يونين ڪاميٽيون واقع آھي. جنرل پرويز مشرف جي آندل سڌارن ۾ جڏهن ڪراچي جي ضلعن کي ختم ڪري شھري حڪومت وارو نظام آندو ويو تہ ھن تعلقي کي پڻ ختم ڪري نيو ڪراچي ٽائون جو درجو ڏنو ويو. 11 جولاءِ 2011 م سٽي گورنمينٽ نظام جي خاتمي سان پراڻا ضلعا ء تعلقا بحال ڪيا ويا تہ ھن تعلقي جي پڻ ڪجھ حدن کي ڦيرڦار سان نيو ڪراچي سب ڊويزن جي نالي سان بحالي ٿي. ھي سب ڊويزن ڪراچي جي گھاٽي آبادي وارو تعلقو اھي جتي صحت ء تعليم جون وڏيون سھولتون ميسر اھن.
آبادي
ھي تعلقي جي 1998 م آدمشماري  5,82,866 ھئي. 15 مارچ 2017 جي آدمشماري واري تخميني مطابق ھن تعلقي جي آبادي وڌي 8،71،232 ٿي وئي. ان ڪاٿي مطابق ھن تعلقي جي في چورس ڪلوميٽر م 44,909 ماڻھو رھن ٿا. تعلقي جي 100 سيڪڙو آبادي شھري آھي. آبادي جي غالب اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي. اقليتي نسلي گروهن م سنڌي، پنجابي، پٺاڻ ۽ سرائڪي اچي وڃن ٿا.
تعليم
ھن تعلقي ۾ گورنمينٽ ڊگري ڪاليج انڊا موڙ چوڪ، گورنمينٽ بوائيز سيڪنڊري اسڪول، پبلڪ اسڪول ۽ ڪاليج نارٿ ڪراچي، ٽائون ڪاميٽي اسڪول مدينه ڪالوني، گورنمينٽ مجيب النساء پرائمري اسڪول، گورنمينٽ ڪاليج فار وومين ايف 11 واقع آھن.
روڊ ۽ چؤڪ
ھن تعلقي مان گذرندڙ وڏن روڊن جا نالا لياقت روڊ، ڪڇي پاڙا لائينز ايريا روڊ، بلال روڊ ۽ حسن علي جعفري روڊ، انڊا موڙ چوڪ، انڊا موڙ روڊ، شاھراھ نورجهان، سرجاڻي روڊ، گوڌرا روڊ، نوراني مارڪيٽ روڊ، معمار اوينيو روڊ، جامع مسجد روڊ آھن.
باغ ۽ وندر
ڪليانه ٽائون سيڪٽر 10 پارڪ، انور انصاري فٽبال گرائونڊ، ڪليانه ڪميونٽي سينٽر، نارٿ ڪراچي جم ڪلب،
صحت جون سهولتون
ھتي صحت جي سھولتن ۾ نارٿ ڪراچي چلڊرين ھاسپيٽل، ايوان تجارت وصنعت اسپتال، شيڊ ھومز اينڊ ڪامپليڪس ھاسپيٽل  شامل آهن.
زيمسٽوو
زيمسٽوو جمع: زيمسٽوا يا زيمستووز روسي ٻولي جي لفظ زيمليا (земля) مان نڪتل آھن جنھن جي معني آهي زمين، ملڪ يا رياست. اھا روسي ايمپائر جي ٻھراڙيءَ جي علائقي جي ھڪ چونڊيل اسيمبلي ھئي. سورھين صدي ۾ روس ۾ محصولن جي اڳاڙي جو زيمسٽوو نالي ھڪ ادارو پڻ ھيو.
قيام
1861ع ۾ روسي زار اليگزينڊر ٻئين روس ۾ سماجي ۽ معاشي خدمتن جي سڌارن جي نتيجي ۾  مڪاني حڪومت جو ھي ادراو قائم ڪيو. انھن سڌارن جو مسودو تيار ڪندڙ نڪولئي مليوٽن زيمسٽوو جو خيال ڏنو ۽ زيمسٽوو تي سڀ کان پھرين قانونسازي 1864ع ۾ عمل ۾ آئي. روسي ايمپائر ۾ ان وقت 34 کان مٿي گورنريون ھيون جن کي روسي ٻولي م گوبرنيا چوندا ھيا. ھر گورنري جي انتظامي ورھاست ضلعن يعني وولاسٽ ۾ ٿيل ھئي ۽ وڌيڪ مير ۾ ٿيل ھئي. زيمسٽوو جي اصلاحن جو مقصد چونڊن ذريعي مڪاني حڪومت جو ھڪ اھڙو ڪنھن حد تائين بااختيار ادارو قائم ڪرڻ ھيو جنھن ذريعي ھيٺين سطح تي معاشي معاملا حل ڪيا وڃن. 1865ع ۾ زيمسٽوو جي ابتدا 19 صوبن يا گورنرين کان ڪئي ۽ 1866 کان 1876 تائين باقي 16 صوبن  يا گورنرين ۾ پڻ قائم ڪيون ويون. 13صوبن يا گورنرين ۾ اڃان اھو نظام قائم نه ٿي سگھيو ھو 1890 واري ڏھاڪي ۾ انھن اسيمبلين ملڪ ۾ آئيني سڌارن جا مطالبا ڪرڻ شروع ڪيا. ھنن اسيمبلين 1905 ۽ پوء 1917 جي روسي انقلابن جي سرگرمين کي تحرڪ ڏنو.
جوڙجڪ
زيمسٽوو جي نالي سان ضلعي ۽ صوبائي سطح تي اسيمبليون جوڙيون ويون جيڪي زميندارن جي نمائندن ۽ ھارين جي ڪميون جي نمائندن تي مشتمل ھيون. زيمسٽوو اسيمبلين روڊن کي بھتر بڻايو، تعليم کي وڌايو ۽ صحت جي سنڀال جو ڪم ڪيو. زيمسٽوو ٻن ايوانن تي مشتمل ھيو جن م ھڪ چونڊيل نمائندن واري ڪائونسل يا زيمسڪايا سوبراني (zemskaya sobranye ) ۽ ٻيو ان ڪائونسل جو نامزد ڪيل ايگزيڪيوٽو بورڊ ھيو جنھن کي روسي ٻولي ۾ زيمسڪايا اپروا (zemskaya uprava) سڏيو ويندو هو. بورڊ جا پنجن قسمن جا رڪن ھوندا ھئا جن ۾ 590 چورس ايڪڙن يا 2.4 چورس ڪلوميٽر يا ان کان مٿي زرعي زمين جا مالڪ جيڪي پاڻ بورڊ جي اجلاسن ۾ ويھندا ھيا. باقي ميمبرن ۾ ننڍا زميندار، شھر جا شاھوڪار، شھرن جو وچولو طبقو، وولاسٽ جو چونڊيل ھاري شامل ھئا. زيمسٽوو جي ميمبرن مان %74 ميمبر وڏن زميندارن مان ھئا.
خاتمو
1917ع جي آڪٽوبر انقلاب بعد بالشويڪين زيمسٽوو نظام ختم ڪري ڪثير سطحي سويت جمھوريت جو نظام متعارف ڪرايو جن م ھارين ۽ مزدورن جون ڪائونسلون قائم ٿيون ھيون.
حوالا
زمرو: روسي ايمپائر جا ادارا زمرو:روسي مڪاني حڪومت جي نظام جي تاريخ زمرو: روس جي تاريخ زمرو: زار اليگزينڊر ٻيون جو دؤر حڪومت زمرو: روسي ايمپائر ۾ قانوني سڌارا
مورو(ادب)
مورو __(Moro):
مورو، مجاز ۽ محبت جو سنڌي گيت آهي، جنھن ۾ انتظاري، بيقراري، فراق ۽ ملاقات جا خيال مرڪزي مضمون ھوندا اھن. ھي لوڪ گيت ڪوھستاني ايراضيءَ ۾ مشھور آهي. مورو سرندي، ساز تي توڙي ساز بنا ڳائي سگھجي ٿو. پر نڙ تي وڌيڪ لئي رکي ٿو. مورو مرد توڙي عورتون ٻئي ڳائين. موري جي اصطلاحي معنيٰ اھي، مور جهڙي يعني سهڻي محبوب کي مخاطب ٿي گيت چوڻ. ھڪ عورت، پنهنجي محبوب لاءِ مورو چوي ٿي: او، ٽڪر مٿي ڳيرو، يار جلي ويو آ جيرو راڻا موري موڪل ڏي! او، هل ته هلون ٿلهي، دوستي اسان جي ملهي راڻل، مورو ويٺي ڏيان! او، هل ته هلون موري، جيءُ وڌو تي جھوري راڻل، مورو ويٺي ڏيان!
پولنگ آفیسر
پولنگ آفيسر: Polling Officer:
پاڪستان ۾ اليڪشن ۾ پولنگ اسٽيشن تي پولنگ آفيسر بہ مقرر ٿيندا آھن جيڪي پولنگ اسٽاف جو حصو ھوندا آھن ۽ پرزائيڊنگ آفيسر جي نگراني ۾ ڪم ڪندا آهن. پولنگ آفيسر جي ذميداري ۾ ووٽر جو شناختي ڪارڊ چيڪ ڪرڻ، ووٽر لسٽ ۾  ووٽر جي تصوير ۽ شناخت جي تفصيل کي شناختي ڪارڊ جي تفصيل سان ڀيٽڻ،  ووٽر جو ساڄي آڳوٺي تي مس جو نشان چيڪ ڪري پڪ  ڪرڻ تہ ڪٿي اھو ووٽ ڏئي چڪو تہ ناھي، ووٽر جي ساڄي آڳوٺي  جي کل ۽ ننھن واري جوڙ تي اڻ مٽجندڙ مس سان نشان لڳائي چند سيڪنڊ ان جي سڪڻ جو انتظار ڪرڻ ، جيڪڏهن ووٽر کي ساڄو آڳوٺو ناھي تہ اھڙي طرح نشان ان جي ڀر واري آڱر تي لڳائڻ، ووٽر جو آڳوٺي جو نشان تصوير واري ووٽر لسٽ تي ان جي تصوير جي پاسي ۾ لڳرائي ان جو نالو ووٽر لسٽ ۾ سڌي ليڪ سان ڪينسل ڪري تہ جيئن لسٽ ۾ ان جي ووٽ ڏئي ڇڏڻ جي ثابتي رھي،  اسٽنٽ پرزائيڊنگ آفيسر جي مدد ڪرڻ ۽ پرزائيڊنگ آفيسر جي مدد ڪرڻ بہ سندس ذميداري جو حصو آهي.
اولھ
اولھ اسانجي زمين تي موجود ھڪ اھڙو پاسوآھي، جيڪو اوڀر جي ڀيٽ ۾ مخالف پاسي ۾ موجود آھي. نقشن ۾ ان جو ھنڌ (مقام) کاٻي طرف ھوندو آھي. قطب نما کي 270 ڊگري تي بيھارڻ سان ڪنھن مقام تي اولھانھين پاسي جو اندازو سولائيءَ سان ڄاڻي سگھجي ٿو.
ٻين لفظن ۾ اولھ اھو پاسو يا طرف آھي، گویا یہ وہ سمت ہے جدھر سج لھندي ڏيکاربو آھي
جرنل ٿراپي
جرنل ٿراپي هڪ رائٽنگ ٿراپي آهي جنهن ۾ لکندڙ جي اندروني تجربن، ويچارن ۽ احساسن تي ڌيان ڏنو وڃي ٿو. هن قسم جو علاج عڪاسي ڪندڙ لکڻين کي استعمال ڪري ٿو جيڪو ليکڪ کي ذهني ۽ جذباتي وضاحت حاصل ڪرڻ، تجربن جي تصديق ڪرڻ، ۽ پاڻ کي وڌيڪ ڄاڻ حاصل ڪرڻ جي قابل بنائي ٿو. جرنل ٿراپي ڏکيو مواد کي ظاهر ڪرڻ يا اڳ ۾ ناقابل رسائي مواد تائين رسائي ڪرڻ لاءِ پڻ استعمال ڪري سگھجي ٿي.
ٻين قسمن جي علاج (ٿراپي) وانگر، جرنل ٿراپي کي ليکڪ جي جذباتي يا جسماني مسئلن کي ٺيڪ ڪرڻ يا ٻين سان ڪم ڪرڻ لاءِ استعمال ڪري سگھجي ٿو جهڙوڪ صدمو،  بيماري، لت، يا رشتي لاڳاپي جا مسئلا. جرنل ٿراپي کي ھڪ روان ٿراپي، يا گروپ ٿراپي يا پاڻ کي ھدايت وارو علاج پڻ پورو ڪري سگھي ٿو.
مختصر تاريخ
نيو يارڪ ۾ 1966 ۾، ايرا پروگوف هڪ وشال جرنل لکڻ جو پروگرام ٺاهيو. اونهو جرنل طريقو پرڪرتي جي باري ۾ لکڻ جو هڪ منظم طريقو آهي جيڪو ليکڪ کي روحاني ۽ ذاتي ترقي حاصل ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو. هي طريقو ٽن رنگن تي مشتمل آهي، لوز-ليف بائنڊر، جنهن ۾ چار رنگ-ڪوڊ ٿيل حصا شامل آهن: لائف ٽائيم ڊائمشن، ڊائلاگ ڊائمشن، ڊيپٿ ڊائمشن ۽ معنيٰ ڊيگهه ۽ ويڪر اهي حصا ڪيترن ئي ننڍن حصن ۾ ورهايل آهن. انهن مان ڪجهه ذيلي عنوان جهڙوڪ ڪيريئر، خواب، جسم ۽ صحت، دلچسپيون، واقعا ۽ زندگي جي معني شامل آهن. پروگوف جرنل جي ھڪڙي ڀاڱي ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ ھڪڙو بھترين جرنل ٺاھيو ته جيئن ڪنھن کي جرنل جي ٻئي حصي تي ڪم ڪرڻ جي اُتساهه پيدا ڪرڻ لاءِ، مختلف نقطن، بصيرت، ۽ مضمونن جي وچ ۾ ڳنڍڻا ٺاھيو. انتهائي جرنل جو طريقو روزاني سيشن کي لاگ ۾ رڪارڊ ڪرڻ سان شروع ٿيو.
جرنل ٿراپي 1970 جي ڏهاڪي ۾ ٽن ڪتابن جي ڇپائي سان وڏين سامعين تائين پهتو: پروگوف جو جرنل ورڪشاپ (1978)، ڪرسٽينا بالڊون جي ون ٽو ون: سيلف انڊر اسٽينڊنگ تھرو جرنل رائٽنگ (1977) ۽ ٽرسٽن رينر ''جو نئون. ڊائري'' (1978).
1985 ۾، ڪيٿلين ايڊمز، هڪ نفسياتي معالج ۽ جرنل ٿراپي جي علمبردار، جرنل ورڪشاپون مهيا ڪرڻ شروع ڪيون جيڪي پاڻ ڳولهي لهڻ جي عمل جي طور تي ٺهيل آهن.
1990 جي ڏهاڪي ۾، جيمس ڊبليو پيني بيڪر ڪيترن ئي اڀياسن کي ڇاپيو جنهن جي تصديق ڪئي وئي آهي ته جذباتي مسئلن يا صدمي بابت لکڻ جسماني ۽ ذهني صحت ٻنهي لاءِ لاڀائتو آهي. انهن اڀياسن لکڻ جي فائدن تي هڪ علاج جي طور تي ڌيان ڏنو آهي.
2000ع واري ڏهاڪي ۾، جرنل ٿراپي جا ورڪشاپ منعقد ڪيا ويا، ايڊمز سينٽر فار جرنل ٿراپي لاءِ پروگوف جي ڊائلاگ هائوس ۾، ۽ تعليمي ادارن پاران سرٽيفڪيٽ ڏنا ويا. عام طور تي، جرنل معالج نفسيات ، مشاورت، سماجي ڪم ، يا ڪنهن ٻئي فيلڊ ۾ ترقي يافته درجا حاصل ڪن ٿا ۽ پوء هڪ سرٽيفڪيٽ پروگرام يا آزاد اڀياس جي پروگرام ۾ داخلا داخل ڪن ٿا.
اثر
جرنل ٿراپي ايڪسپريشن ٿراپي جو ھڪڙو روپ آھي جيڪو ليکڪ کي زندگيءَ جي مسئلن کي بھتر سمجھڻ ۾ مدد ڏيڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آھي ۽ اھي ڪيئن حل ڪري سگھن ٿا يا انھن کي حل ڪري سگھن ٿا. تاثر لکڻ جي فائدن ۾ ڊگھي مدي واري صحت جا فائدا شامل آھن جھڙوڪ بهتر خود رپورٽ ٿيل جسماني ۽ جذباتي صحت، بھتر مدافعتي نظام، بھترين جگر ۽ ڦڦڙن جو ڪم، بھتر ياداشت، لوئر بلڊ پريشر، اسپتال ۾ گھٽ ڏينھن، دٻاءَ وارا ڊاڪٽر گھٽ دوريون، بھتر. مزاج ۽ وڌيڪ نفسياتي خوشحالي. جرنل ٿراپي جا ٻيا علاجاتي اثر شامل آهن جذبات (ڀاونائن) جو اظهار، جيڪو وڌيڪ خود آگاهي ۽ قبوليت جو سبب بڻجي سگهي ٿو، ۽ ليکڪ کي پنهنجي پاڻ سان تعلق رکڻ جي اجازت ڏئي سگهي ٿو. جذباتي لکڻين جا مختصر مدي وارا اثر جهڙوڪ وڌندڙ تڪليف ۽ نفسياتي پريشاني شامل آھن.
اڀياس ڪرڻ
ڪيترن ئي سائيڪو ٿراپسٽ ۾ جرنل "هوم ورڪ" شامل آهن انهن جي علاج ۾، پر ٿورڙا جرنل علاج ۾ ماهر آهن. جرنل جو علاج اڪثر ڪري ڪلائنٽ سان سيشن جي شروعات ۾ هڪ يا ٻه پيراگراف لکڻ سان شروع ٿئي ٿو. اهي پيراگراف ظاهر ڪندا ته ڪلائنٽ ڪيئن محسوس ڪري رهيو آهي يا هن جي زندگي ۾ ڇا ٿي رهيو آهي ۽ سيشن جي هدايت کي طئي ڪندو. جرنل ٿراپي پوءِ ڪلائنٽ کي ھدايت ڪرڻ لاءِ مختلف تحريري اڀياسم ذريعي ڪم ڪري ٿو. ڊاڪٽر ۽ ڪلائينٽ پوءِ جرنل ۾ معلومات تي بحث ڪندا آهن. هن طريقيڪار ۾، علاج ڪندڙ اڪثر ڪري جرنل کي تفويض ڪري ٿو "هوم ورڪ" ايندڙ سيشن تائين مڪمل ڪيو وڃي. جرنل ٿراپي پڻ گروپن کي مهيا ڪري سگھجن ٿيون.
ٽيڪنڪ
جرنل ٿراپي ڪيترن ئي ٽيڪنالاجي يا لکيل اڀياسن تي مشتمل آھي. جرنل ٿراپي جي سڀني ٽيڪنالاجي ۾، ليکڪ کي حوصلا افزائي ڪئي وئي آھي ته سڀڪنھن شيء کي تاريخ وار، تِکو لکو، لکندا رھو ۽ ھميشه سچ ٻڌايو ھيٺ ڏنل ڪجھ جرنل ٿراپي ٽيڪنڪ آھن:
ترتيب
هڪ پرسڪون ۽ ذاتي ماحول پيدا ڪيو وڃي ۽ جرنل لکڻ جي سڄي عمل ۾ مهيا ڪيو وڃي. هن ماحول ۾ اهي گُڻ يا تَتوَ شامل ٿيڻ گهرجن جيڪي ليکڪ کي سٺو محسوس ڪن، جهڙوڪ موسيقي، ميڻ بتيون، گرم مشروبات وغيره. اهو ماحول ليکڪ کي بااختيار بڻائڻ ۽ ان جي لکڻين سان سٺي جذبات کي گڏ ڪرڻ جو ڪم ڪري ٿو. لکڻ جي منتقلي لاء، جرنل لکڻ جي سيشن کي ڊرائنگ يا اسڪيچ سان شروع ڪري سگهجي ٿو. جرنل لکڻ کان پوء، توهان کي ڪجهه فعال ڪرڻ گهرجي، جهڙوڪ ڊوڙڻ، گھمڻ، ڇڪڻ، ساهه کڻڻ، وغيره، يا جيڪو ڪرڻ ۾ توهان کي مزو اچي ٿو، جهڙوڪ بلبل شنان، ڪوڪيز ٺاهڻ، ميوزڪ ٻڌڻ، ڪنهن سان ڳالهائڻ، وغيره.
وڌيڪ پڙهڻ
زمرو:لکت زمرو:نفسيات زمرو:نفسياتي علاج
اڇو سيمنٽ
اڇو سيمنٽ :(White Cement) ھيءُ سيمينٽ لوھ جي آڪسائيڊ (Iron Oxide) ۽ ٻين اھڙين ناقص خرابين کان پاڪ ۽ صاف ھوندو آھي ۽ چن واري پٿر (Chalk or Carboniferous Lime Stone) يا چيني مٽيءَ (Chine Clay) مان ٺاھيو ويندو آھي.
ڪولٽ بنٽ لائين اسپيشل ريوالور
ڪولٽ بنٽ لائين اسپيشل ڪولٽ سنگل ايڪشن ريوالور آھي جيڪو فوجي استعمال وارو ھٿيار ھو جيڪو اسٽورٽ اين. ليڪ  تيار ڪيو ھو جنھن جي نالي ھڪ ڦٽ ڊگھي ھئي. اھو سيڪنڊ جنريشن ريوالور طور 1956 بعد مارڪيٽ ۾ آندو ويو ۽ ان جي نالي يا نري 10 کان 16 انچن تائين ڊگھي ٺاھي وئي. .
موزون شاعري
موزون شاعري
موزون شاعريءَ جو اصطلاح عروضي شاعريءَ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. هن شاعريءَ کي روايتي شاعري به چيو ويندو آهي. جيئن غزل وغيره. اهو وزن، بحر ۽ موزون ۽ رڪنن ۾ پورو هوندو آهي. ان ۾ خيال به معياري هوندو آهي.