cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پيرو (ملڪ)
جمھوريہ پيرو (ڏکڻ آمريڪا جي اولھ ۾ واقع ھڪ ملڪ جو نالو آهي جنھن جي اتر م ئايڪئيڊور ۽  ڪولمبيا، اوڀر ۾ برازيل، ڏکڻ اوڀر ۾ بوليويا، ڏکڻ ۾ چلي ۽ اولھ ۾ پيسيفڪ سمنڊ آھي. ھي  ڪثير جنسي جاندارن وارو  ملڪ آھي جنھن ۾ اولھندي پيسيفڪ ساحلي علائقن جي بنجر ميدانن کان ويندي اتر کان ڏکڻ اوڀر تائين  اينڊيس جبلن جي قطارن ۽ اوڀر ۾ اميزون ندي  جي برساتي ٻيلن واري اميزون بيسن  ۾ جاندارن جون ڪيتريون ئي جنسون رھندڙ آھن. ڪرسٽوفر ڪولمبس جي آمد کان اڳ وارو پيرو  کوڙ قديم تهذيبن جو گھر ھيو جن ۾ 3200 ق ۾ واري  سڀ کان قديم  نارٽي چيڪو تھذيب (آمريڪا جي پنجن قديم ترين تھذيبن مان ھڪ) کان وٺي ڪولمبس جي آمد کان اڳ آمريڪا جي سڀ کان وڏي  انڪا ايمپائر  تائين واريون تھذيبون شامل آهن. سورھين صدي عيسوي ۾ اسپين جي ايمپائر ھن خطي تي قبضو ڪري پيرو جي وائسرائلٽي قائم ڪئي جنھن جو صدر مقام ليما ۾ رکيو جنھن ۾ اسپين جي ڏکڻ آمريڪا وارين ڪالونين جو وڏو حصو شامل ھيو. پيرو 1821 ۾ اسپيني ارجنٽينا  واري جنرل جوز ڊي سان مارٽن ۽ وينزويلائي اڳواڻ سائمن بوليور جي فوجي مھمن ۽ اواڪوچو واري جنگ جي نتيجي ۾ باقاعده اسپين کان خودمختيار ٿيڻ جو اعلان ڪيو جنھن بعد پيرو 1824 ۾ آزاد ٿيو. پيرو ھڪ نمائندگي واري جمھوري ريپبلڪ رياست آھي جنھن جا 25 انتظامي صوبا آھن ۽ معاشي لحاظ کان ان جو شمار اڀرندڙ مارڪيٽن ۾ ٿئي ٿو. جنھنجي انساني ترقي جو اشاريو اوچو آهي ۽ وچولي آمدني جي مٿين سطح ۾ شمار ٿيندڙ آھي جنھن ۾ غربت جي شرح 19 سيڪڙو آهي. پيرو جي معيشت خطي اندر سڀ کان وڌيڪ خوشحالي واري آھي جنھن جي سراسري واڌ جي شرح 5.9 سيڪڙو آهي. ۽ ان جي صنعتي معيشت جي ترقي خطي ۾ سڀ کان تيز آھي جنھن جي شرح 9.6 سيڪڙو آهي. ان جي وڏين معاشي سرگرمين م کاڻون، صنعتي پيداوار، زراعت ۽ مڇي جو شڪار سان گڏوگڏ ٽيليڪميونيڪيشن ۽ بائيو ٽيڪنالاجي آهي. پيرو ايشيا پيسيفڪ ايڪانامڪ ڪوآپريشن ، پيسيفڪ الائنس ، ٽرانس پيسيفڪ پارٽنرشپ ۽ ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن جو سرگرم رڪن آھي ۽ ان جو شمار وچولي طاقتن ۾ ٿئي ٿو. ھن ملڪ جي آبادي 320000 جي لڳ ڀڳ آهي جنھن ۾ ھتان جا اصل رهاڪو، يورپي گورا، آفريڪي ڪارا، ايشيائي ماڻھو شامل آهن. ھن ملڪ جي سڀ کان وڌيڪَ ڳالهائجندڙ ٻولي اسپيني آھي ۽ ٻئي نمبر تي ڪئيچوئائي آھي ھي ھڪ ڪثيرالثقافت ملڪ آھي.
سوويت يونين
اتهاس
روسي بادشاهت جي اندر جديد انقلابي تحريڪ سال 1825 جي ڊسمبر واري بغاوت سان شروع ٿي. سال1905 جي انقلاب کانپوءِ سال 1906 ۾ روسي پارليامينٽ ڊوما قائم ٿي، پَر مُلڪ جي اندر سياسي ۽ سماجي گهٽ جٽاداري (عدم استحڪام) موجود رهي ۽ پهرين مهاڀاري جنگ ۾ ڏيوالپڻو (ناڪامي، شڪست) ۽ کاڌخوراڪ اوڻائي (قلت) جي سبب هي وڌيڪ سگهارو ٿيو.
جنرل راحيل شريف
thumb جنرل راحيل شريف پاڪستان جي فوج جو پندرهون ء موجوده سربراه آهي.
سوويت يونين
جاگرافي
22402200 km2 پکيڙ جي علائقي سان، سوويت يونين دنيا جو سڀ کان وڏو ملڪ هيو، جيڪو درجو هاڻي روسي فيڊريشن برقرار رکيو آهي.
پيرو (ملڪ)
پکيڙ
پيرو جي ڪل پکيڙ 1284640 چورس ڪلوميٽر (495871 چورس ميل) ۽ آبادي 2 ڪروڙ 71 لک 36 هزار آهي. پيرو جي گاديءَ جو هنڌ ليما (Lima) ۽ سڀ کان مٿانهون هنڌ هواسڪاران (بلندي: 6768 ميٽر) آهي. هن ملڪ جي سرڪاري ٻولي اسپيني آهي، جڏهن ته ڪوئچوا ۽ آئمارا ٻوليون پڻ ڳالهايون وڃن ٿيون. هتي جي موسم خشڪ آهي ۽ مختلف علائقن جي آبهوا مختلف آهي.
جنرل راحيل شريف
خاندان
جنرل راحيل شريف 16 جون 1956 ۾ ڪوئٽه بلوچستان ۾ پيدا ٿيو سندس پي جو نالو جو نالوميجر محمد شريف آهي.سندس وڏو ڀاء ميجر شبير شريف 1971 پاڪستان ء انڊيا جي جنگ ۾ شهيد ٿيو ء کيس نشانِ حيدر سان نوازيو ويو.
پيرو (ملڪ)
وسيلا
پيرو جي مکيه زرعي پيداوار ۾ پٽاٽا، ڪيلو، مڪئي، جَوَ، ڪپهه، چانور، ڪڻڪ، ڪافي، ميوا ۽ ڀاڄيون شامل آهن ۽ مکيه صنعتن ۾ ٽيڪسٽائيل، فوڊ پروسيسنگ، هينڊي ڪرافٽ، لوهه، پيٽروليم، ريفائنري، سيمينٽ، چمڙي جون شيون، پلاسٽڪ، ڪيميائي شيون ۽ گاڏيون اچي وڃن ٿيون.
سوويت يونين
جاگرافي
سوويت اتحاد جي ويڪراڻ (ويڪر) 10000 ڪلوميٽر يعني 6200 ميل هئي، جيڪا لينن گراڊ کان وٺي راتمانوا تائين پکڙيل هُئي. ان جي ڊيگهه تقريبن 5000 ڪلوميٽر يعني 3100 ميل هئي. ان جو گهڻوتڻو حصو کهرو(کڙٻڙ) ۽ ڏاڍو ڏکيو (مشڪل) هيو. پوري آمريڪا ان جي هڪ حصي جي اندر سمائجي سگهجي پئي.
ثقافت
سوويت يونين جي ثقافت يو ايس ايس آر جي 70 سال دور ۾ ڪيترن ئي مرحلن منجهان گزري آهي. روسي انقلاب کانپوءِ پهرئين يارنهن سال تائين ماڻهن کي نسبتن آزادي حاصل رهي ۽ مصورن مصوري ۾ انيڪ نئين روسي نواڻِ پيدا ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. حڪومت مختلف لاڙن (رجحان، ٽرينڊ) کي سلطنت جي لاءِ خطرو هيو، سي برداشت ڪيا. فن ۽ ادب ۾ ڪيترائي مختلف ذهنيت جا ماڻهو لنگهي آيا ۽ انهن نوان تجربا ڪيا. ڪميونسٽ ليکڪن جهڙوڪ ميڪسم گورڪي ۽ ولاديمير ماواڪوشوف ان دوران گهڻا نمايان رهيا. فلم، جيڪا معاشري تي وڏو ڇڏيندي آهي، تنهن کي حڪومت طرفان وڏي همٿائي (حوصلہ افزائي) ملي ۽ سرگئي آئنسٽائن جو ڪيترو ئي ڪم انهيءَ دوران تخليق ٿيو.
جنرل راحيل شريف
فوجي خدمتون ء تعليم
راحيل شريف گورنمنٽ ڪالج لاهور کان تعليم جي شروعات ڪئي ان جي پويان پاڪستان ملٽري اڪيڊمي ۾ داخلا ورتائين اڪيڊمي جي 54 لانگ ڪورس جو شاگرد رهيو 1976 ۾ گريجويشن کان پوءِ پاڻ فرنٽير فورس رجمنٽ جي 6 th بٽالين ۾ ڪميشن حاصل ڪئي
جنرل پرويز مشرف جي دور ۾ ميجر جنرل راحيل شريف کي يارهين برگيڊ جو ڪمانڊر مقرر ڪيو ويو
چيف آف آرمي اسٽاف
27 ڊسمبر 2013 تي وزيراعظم نواز شريف کيس پاڪستاني فوج جو سپه سالار بنايو.
عالمي ڪمانڊرن جي فهرست
'''خابرو ادارن موجب پاڪ فوج جي سربراهه جنرل راحيل شريف کي ملڪ اندر ۽ ٻاهر موجود دشمنن کي وڏي اثرائتي انداز ۾ منهن ڏيڻ ۽ دهشتگردي خلاف ويڙهه ۾ سٺي ڪارڪردگي تي دنيا جو بهترين فوجي ڪمانڊر قرار ڏنو ويو آهي، دنيا جي 10 بهترين جنرلن جي فهرست ۾ پهرين نمبر تي جنرل راحيل شريف، ٻئي تي آمريڪا جو مارٽن ڊمپسي، ٽئين تي چين جو فينگ هوئي، چوٿين تي روس جو والري گراسيموف، پنجين تي ترڪي جو بولوسي اڪار، ڇهين تي برطانيا جو نڪ هوفٽن، ستين تي ڏکڻ ڪوريا جو چوئي يون هي آئي، اٺين نمبر تي ڀارت جو جنرل دلبير سنگهه، نائين نمبر تي جاپان جوڪاتسوتوشي ڪاوائو ۽ 10 هين نمبر تي جرمني جو وولڪر ويڪر شامل آهن. '''
حوالا
زمرو:1956ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستاني جنرل زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:جيئرا ماڻهو
اسان جيئن جيئي ڪو
هن ڪتاب جو مصنف عبدالواحد آريسر آهي. آريسر صاحب پنج مهينا چار ڏينهن ٽارچر سيلن ۾ رهندي جيڪا سزا ڀوڳي، هيءُ ڪتاب ان سزا جو مڪمل احوال آهي. آريسر صاحب هن ڪتاب ۾ پنهنجي بي گناهيءَ جو ڪيس چڱيءَ ريت وڙهيو آهي. سندس عبارت وڻندڙ، سليس ۽ روان ٻوليءَ ۾ لکيل آهي. هيءُ ڪتاب جهانزيب پرنٽنگ پريس، حيدرآباد ۾ ڇپيو ۽ ڀٽائي ڪميونيڪيشن ٽنڊي آدم جي مالڪ ساگر ڏهراج، -آڪٽوبر- 1998ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، فيبروري 1999ع ۾، نيو فيلڊس پبليڪيشن حيدرآباد، ڇپائي پڌرو ڪيو. هن ڪتاب جي قيمت 100 رپيا آهي.
حوالا
زمرو:جيل ڊائري
نيو يارڪ
لاڳاپيل مضمون تي وڃو
thumb|نيو يارڪ جو جھنڊو نيو يارڪ ، آمريڪا جي اتر اوڀر ۾ هڪ رياست آهي. نیویارک امریکہ کی پچاس ریاستوں میں رقبہ کے حساب سے ستائیسویں، آبادی کے تناسب سے تیسری اور شرح آبادی کے تناسب سے ساتویں بڑی ریاست ہے۔ نیویارک جنوب میں نيو جرسي اور پنسلوانيا اور مشرق میں ڪنيڪٽيڪٽ، ميساچوسٽس ۽ ورمونٽ کی ریاستیں ہیں۔ نیویارک کی بین الاقوامی سرحد ڪينيڊا سے ملتی ہے اور شمال مغرب میں اونٽاريو اور اتر ۾ ڪيوبيڪ جا صوبا آهن۔
پڻ ڏسو
نيو يارڪ شهر
زمرو:نيو يارڪ
سنڌ ڏانهن ڌارين جي ڌم
بئڪٽريا جي يونانين مٿان سنه 70ع ڌاري سٿين (ساڪ) لوڪ ڪاهي آيا. کانئن اڳي ٻيا جيڪي ڌاريا ماڻهو آيا، سي ملڪ ڦُري هليا ويا؛ پر هي سٿين لوڪ هتي اچي کوپو کوڙي ويهي رهيا. پوءِ به سٿين لوڪن جون ٽولين پٺيان ٽوليون هيڏانهن ڌوڪينديون پئي آيون. راجپوتن مان راجا ساليواهن انهن سٿين يا ساڪ لوڪن کي ملتان کان ٽيهه ڪوهه پري ڪاهرور جي ويجهو اهڙي زوردار هار (شڪست) ڏني، جو سندس ماڻهن کيس لقب ڏنو ’ساڪاري‘ – يعني ساڪ لوڪن جي آري (دشمن). هن وڏي سوڀ جي يادگيري قائم ڪرڻ لاءِ انهيءَ مهاڀاري لڙائيءَ واري سال (78ع) کان ساليواهن جو ساڪ يعني سنبت شروع ڪيائون، جو اڄ تائين هلندو اچي. راجا ساليواهن جي پوٽي جو نالو ’ڀٽي‘ هو، جنهن جو اولاد جيسلمير جا ڀٽي راجپوت آهن.
سنڌ ۾ ڪا اهڙي پهر ڪانه هئي، جا ساڪن کي سامهون ٿئي، تنهنڪري هنن ڌارين جي ڌم اڪثر سنڌ ڏي هئي. انهيءَ وقت ڌاري سٿين لوڪن جون ٻيون ٻه ذاتيون پنجاب ۽ سنڌ ڏي آيون: انهن مان هڪڙا ’جت‘ ۽ ٻيا ’ميد‘ (مير) هئا. سنڌ ۾ جت اڄ تائين آهن. راجپوتانا ڏي اهي پاڻ کي ’جاٽ (راجپوت)‘ سڏائين ٿا، سنڌ جي مهاڻن مان اڄ تائين ڪي ’مير‘ سڏبا آهن. اهي سٿين لوڪ اصل تاتاري لوڪن مان هئا ۽ سنڌ ۾ اهڙو زور ٿي ويا، جو ان وقت سنڌ تي نالو ئي پيو ”اِنڊو-سٿيا“. انهن نڪو ڪو نئون ڌرم آندو، نڪا ڪا اوچي ٻولي آندائون. سندن وقت ۾ ٻڌ ڌرم زور هو، ته پاڻ به اهو اختيار ڪيائون ۽ ٻولي به اسان واري اختيار ڪيائون، پر پاڻ اُچار بگيڙيائون. سندين صاحبيءَ ۾ سنڌ جو واپار روم سان هلندو هو. سنڌي ماڻهو روم مان چڱو ٽَڪو ماري ايندا هئا، جنهن ڳالهه جي يادگيري اڄ به هڪ پهاڪو ڏياري ٿو- ”توڙي وڃي روم، ته به ڍوڍو ۽ ٿوم، لکيو لوح قلم ۾“. مطلب ته روم ۾ وڃي ماڻهو شاهوڪار ٿئي ٿو، پر جيڪڏهن ڪنهن جو نصيب کُٽل هوندو، ته اتي به ڍوڍو ۽ ٿوم (غريباڻو روزگار) حاصل ٿيندس.
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:ڀارت زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ زمرو:مذهب
تجنيس تام
تجنيس تام __(Pun):
تام معنيٰ مڪمل. ڪلام ۾ ٻه اهڙا لفظ آندا وڃن، جي لکڻ توڙي پڙهڻ ۾ هڪجهڙا هجن. پر انهن جي معنيٰ مختلف هجي. مثال تجنيس تام: جا هَڙَ اَندَرُ جِيَّ، ساهَڙَ ڏِنِي ساهَ کي؛ سا هَڙَ ڇُڙي نه ساهَ جِي، سا هَڙَ ساهَڙَ رِيَّ؛ ساهَڙَ ميڙِ، سَمِيعَ! ته سا هَڙَ ڇُڙي ساهَ جِي. 🌱سُر سهڻي ۵‏:۱۴ هن بيت ۾ ساهڙ لفظ جون ٻه معنائون آهن: هڪ جي معنيٰ آهي ساهڙُ، يعني ميهار ۽ ٻيو لفظ آهي، سا، هَڙَ يعني اُها ڳنڍ. هن کي تجنيس لفظي به چئبو آهي.
4 ذوالحج
موڪلون ۽ ڏڻ
04
اسان ڇو مسلمان ٿياسين؟ (ڪتاب)
هي ڪتاب پروفيسر عبدالغني فاروق جي ڪتاب جو سنڌي ترجمو آهي، جيڪو عبدالرحمٰن -جتوئي- ۽ -ارباب- علي چوهاڻ گڏجي ڪيو آهي، هي ڪتاب 1987ع ۾ ’سنڌ مسلم ادبي اڪيڊمي سکر‘ پاران ڇپجي پڌرو ٿيو. هن ڪتاب ۾ تقريباً ويهن شخصيتن جا مسلمان ٿيڻ جي -باري- ۾ قصا سندن ’زباني بيان ٿيل آهن. انهن شخصيتن ۾ سر -جلال- الدين لارڊ برنٽن، مولانا عبيدالله سنڌي، ڊاڪٽر عبدالڪريم جرمانوس، شيخ عبدالمجيد سنڌي، عمر فاروق عبدالله، علي محمد موري، پروفيسر غازي احمد، ڊاڪٽر غزينيه، مجاهد -اسلام-، علامه محمد -اسد-، محمد صديق، محمد مارما ڊيوڪ پڪٿال، شيخ -بشير احمد- شاهه، ڊاڪٽر -اسلام- -الحق-، يوسف -الاسلام-، بيگم مولانا عزيز گل، مريم جميل، راجڪماري، جاويد -بانو- بيگم، فاطمه هيرين ۽ جميله خاتون شامل آهن. 120 صفحن تي مشتمل، رنگين ٽائيٽل سان پڪي جلد واري هن ڪتاب جي قيمت 10 روپيا آهي.
حوالا
زمرو:ڪتاب
عبدالڪريم
عبدالڪريم (1897-1927) هڪ افغان بادشاهه هو جنهن صرف ڏاکڻي صوبي ۾ جولاءِ 1924ع کان جنوري 1925ع تائين حڪومت ڪئي.
شروعاتي زندگي
عبدالڪريم 1897. ۾ پيدا ٿيو هو محمد يعقوب خان جو ننڍو پٽ هو، افغانستان جو اڳوڻو بادشاهه هو، جنهن کي 1879ع ۾ برطانوي راڄ ، هڪ هراتي زال، سندس غلام هئي. پيء. سندس پاڻ ۽ زال، سلطانہ، شادي ۽ 1922 ع ۾ هن کي هڪ ٻار  حنج تي ھو. 4 مارچ 1917ع تي هو دهرا دون مان ڀڄي قبائلي علائقي ۾ آيو، پر ٿوري دير بعد انگريزن هن تي قبضو ڪيو.
بادشاهت
1924ع ۾ عبدالڪريم کي خبر پئي ته ڏاکڻي صوبي خوست ۾ بغاوت ٿي رهي آهي. ”خوست ۾ هاڻي بغاوت ٿي چڪي آهي“، قبيلن چيو، ”۽ اهو توهان لاءِ مناسب وقت آهي ته توهان اهو ملڪ واپس وٺو جيڪو توهان جي پيءُ وڃايو هو“. جولاءِ ۾، هو برٽش انڊيا مان ڪراس ڪري افغانستان جتي 2 ڏينهن قبيلن سان گڏ هلڻ کان پوءِ هو هڪ ڳوٺ نواڪوٽ پهتو. انهيءَ ڳوٺ ۾ عبدالڪريم جي ملاقات زدران قبيلي جي سردار برلند خان سان ٿي. سندس اچڻ کان پوءِ جلد ئي سڄو ڳوٺ عبدالڪريم جي واپسي جي خبر پئجي ويو. کيس خراج عقيدت پيش ڪرڻ لاءِ نوان ڪوٽ ۾ ميڙ اچي پهتو ۽ فارسيءَ ۾ هڪ پڌرنامو جاري ڪيو ويو، جنهن ۾ عبدالڪريم کي نئوبادشاههير قرار ڏنو ويو، جنهن تي مختلف قبيلن جي مردن جي آڱرين جا نشان لڳل هئا. باغين کي اعلان ڪرڻ کان پوءِ ته هو 40 عالمن جي ڪائونسل سان انصاف سان حڪومت ڪندو، هن بغاوت تي قبضو ڪيو.
پنهنجي ياداشت ۾، حبيب اللّٰه ڪالڪاني ، جيڪو بغاوت دوران امان اللّٰه جي سپاهي طور وڙهندو هو، لکي ٿو ته عبدالڪريم باغي لشڪر لاءِ الهام ثابت ٿيڻ ۾ ناڪام ٿيو. هو لکي ٿو ته ”هن کي اُميد هئي ته اهو نالو جيڪو هن رکيو آهي ۽ هن جي ڏاڏي جي يادگيريءَ سبب ملڪ هن ڏانهن متوجه ٿيندو ۽ کيس هڪ اهڙي ماڻهوءَ جي خلاف نجات ڏيندڙ قرار ڏيندو جنهن غير مقبول سڌارا آڻڻ جي ڪوشش ڪئي. عبدالڪريم غلط ٿي ويو. ڪنهن به هن ۾ گهڻي دلچسپي ظاهر نه ڪئي. هن جو شاندار استقبال ڪيو ويو. سندس تلوار جي باغي فوجن کي هڪ ملندڙ طور قبول ڪيو ويو، پر هو هڪ فرد جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ڪڏهن به نه ٿيو. "
جنوري 1925ع ۾ بغاوت جي شڪست کان پوءِ هن گرفتاري کان گھڻو پاسو ڪيو، ۽ واپس برطانوي هندستان ۾ ڀڄي ويو، جتي هن کي لاهور ۽ بنارس ۾ نظربند ڪيو ويو.
موت
عبدالڪريم برٽش برما جي شهر رنگون ۾ سال 1927ع ۾ وفات ڪئي لوئس دوپري جي مطابق، هن کي قتل ڪيو ويو، ممڪن طور تي هڪ افغان ايجنٽ طرفان، جڏهن ته لودوگ ڊبليو. ايڊميڪ مطابق، هن جو قاتل هڪ افغان قومپرست هو.
ريا ٽلي اسٽوڊنٽ جي اڪائونٽ موجب عبدالڪريم 18 فيبروري تي افغان ايجنٽ پاران بار بار قتل ٿيڻ جو خدشو ظاهر ڪندي خودڪشي ڪئي. پنهنجي الوداعي خطن مان هڪ ۾، عبدالڪريم چيو ته مسيحي طور دفن ڪيو وڃي، جيتوڻيڪ هو پنهنجي بپتسما کان اڳ مري ويو. بجاءِ جڏهن سندس وفات جي خبر دهليءَ ۾ ڪريم جي ڀائٽين تائين پهتي ته کيس فاتحه خواني سان ماتم ڪيو ويو. جن ماڻهن عبدالڪريم جي جنازي نماز ۾ شرڪت ڪئي، تن مان ڪي سندس بغاوت جا ويڙهاڪ هئا.
حوالا
زمرو:افغانستان جا ماڻهو زمرو:افغانستان جا سياستدان زمرو:افغانستان جا ويڙهاڪ
مٺا پيشاب
اُلِي : عربيءَ ۾ اِدرار:مٺا پيشاب:polyuria: (diabetes insipidus):
هڪ قسم جي بيماري، جنهن ۾ ذري ذري اُڃ لڳندي آهي يا اُڃ تمام گهڻي لڳندي آهي. پر ڪيترو به پاڻي پيئڻ سان اڃ اصل نه لهندي آهي. اها بيماري گهڻو ڪري جهولو لڳڻ سان به ٿيندي آهي. اُٺن کي پڻ اُليءَ جي بيماري ٿيندي آهي.
حوالا
زمرو:بيماريون
نورالهديٰ شاهه
سنڌي ڪهاڻيڪار, ليکڪا ۽ ڊراما نويس نورالهدى شاهه جو شمار سنڌي ليکڪن ۾ ٿيندو آهي. هن ڪيئي ڪهاڻيون لکيون آهن مثال طور
زمرو:پاڪستاني ليکڪ زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:حيدرآباد، سنڌ جا ماڻھو زمرو:سنڌي اديب زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي ناري ليکڪائون زمرو:شخصيتون
اياز علي رند
سنڌي ڪهاڻيڪار ۽ ڪالم نويس اياز علي رند جو شمار سنڌي مختصر ڪھاڻيون لکندڙن ۾ ٿيندو آهي. هن ڪيئي ڪهاڻيون لکيون  آهن ، جيئن;
سنڌوءَ
داغدار ماضي
اسان زنده رھنداسين
هيءُ ڪتاب فلسطين جي مشهور انقلابي عورت ليليٰ خالد جي آتم ڪهاڻي اهي، جنهن ۾ سندس جدوجهد ۽ ذاتي زندگيءَ جو احوال ڏنل آهي. سنڌيءَ ٻوليءَ جي نامياري ليکڪ زيب سنڌيءَ هن ڪتاب کي اردوءَ مان سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪيو. ڪرائون سائيز ۽ ڪچي جلد سان 240 صفحن واري هن ڪتاب جو پهريون ڇاپو 1983ع ۾ ۽ ٻيو ڇاپو 1984ع ۾ سڳنڌ پبلڪيشن، لاڙڪاڻي پاران ڇپايو ويو. هن ڪتاب جي پهرين ڇاپي جي قيمت 20 رپيا ڄاڻايل آهي. روشني پبلڪيشن پاران هن ڪتاب جو ٽيون ڇاپو 1991ع ۾ ڪرائون سائيز ۾ ۽ چوٿون ڇاپو ڊيمي سائيز ۾ پڪي جلد سان 2008ع ۾ ڇپايو ويو آهي. جنهن جا 144 صفحا آهن.
يحييٰ خان
-پاڪستان- جو اڳوڻو ڪمانڊر ان چيف آغا محمد يحييٰ خان، 1917ع ۾ ڄائو. هن 1938ع ۾ فوج ۾ ڪميشن حاصل ڪئي. مختلف عهدن تي رهڻ کان پوءِ کيس اسٽاف ڪاليج ڪوئيٽا ۾ انسٽرڪٽر مقرر ڪيو ويو. پاڪستان ٺهڻ کان پوءِ سندس ڪئريئر جنرل محمد -ايوب خان- جي عملي سرپرستيءَ ۾ تيزيءَ سان -ترقي- ڪندو رهيو، -تان- جو 1957ع ۾ کيس ميجر جنرل جي عهدي سان گڏ چيف آف آرمي اسٽاف جو عهدو به ڏنو ويو. -آڪٽوبر- 1958ع ۾ ايوبي مارشل لا جو مُک مُهرو به هيءُ ئي هو. -جنوري- 1959ع ۾ صدر -ايوب خان- ڪراچيءَ جي ناسازگار حالتن کي ڏسندي نئين گاديءَ جي هنڌ بنائڻ لاءِ هڪ ڪميشن ٺاهي ۽ يحييٰ خان اُن جو چيئرمئن ٿيو، جنهن راولپنڊيءَ سان لاڳو هڪ علائقي کي ’-اسلام- -آباد-‘ جو نالو ڏئي گاديءَ جي هنڌ لاءِ چونڊيو ۽ -ان- شهر جي انتظام کي هلائڻ لاءِ هڪ مستقل ادارو ’ڪئپيٽل ڊولپمينٽ اٿارٽي‘ (C.D.A) جي نالي سان وجود ۾ آيو، جنهن جو پهريون چيئرمئن به يحييٰ خان هو. سيٽمبر 1965ع جي -جنگ- ۾ کيس ’هلال جرات‘ جو اعزاز ڏئي، پوءِ سيپٽمبر 1966ع ۾ جنرل موسيٰ جي جاءِ تي پاڪستاني فوج جو ڪمانڊر -ان- چيف بنايو ويو. اڍائي سالن کان پوءِ جڏهن 1968ع ۾ -ايوب خان- جي خلاف ملڪ جي هر حصي ۾ مظاهرا شروع ٿيا ته يحييٰ خان، -ايوب خان- کي صدارتي عهدي کان الڳ ٿيڻ تي مجبور ڪيو ۽ پاڻ صدر مملڪت ۽ چيف مارشل لا ائڊمنسٽريٽر بنجي ويهي رهيو. سندس سنڌ سان نسبت جو وڏو حوالو اهو آهي ته 1 -جولاءِ- 1971ع تي ون يونٽ ٽوڙڻ جو اعلان به يحييٰ خان ڪيو هو. جنهن بعد سنڌ ايوبي دور کان پوءِ هڪ ڀيرو وري -پاڪستان- ۽ دنيا جي نقشي تي نمودار ٿي. هن جي دؤر ۾ ملڪ جون حالتون تمام خراب ٿي ويون. 16 ڊسمبر 1971ع تي -اوڀر- -پاڪستان- -بنگلاديش- بنجي ويو. هڪ پاسي ذوالفقار علي ڀٽو ۽ٻئي طرف شيخ مجيب الرحمان ليڊر ٿيا. صورتحال نازڪ ٿي وڃڻ سبب يحييٰ خان کي استعيفا ڏيڻ تي مجبور ڪيو ويو. 20 ڊسمبر 1971ع تي جنرل يحييٰ خان صدارت ۽ چيف مارشل لا ائڊمنسٽريٽر جي عهدن -تان- استعيفا ڏني ۽ اهي ٻئي عهدا ذوالفقار علي -ڀٽي- صاحب سنڀاليا. 8 -جنوري- 1972ع تي يحييٰ خان کي نظربند ڪري، سندس خواهش تي کيس لنڊن روانو ڪيو ويو. 9 -آگسٽ- 1980ع تي وفات ڪري ويو.
زمرو:1980ع جون فوتگيون زمرو:پاڪستاني جنرل زمرو:شخصيتون
اسڪوننگن
اسڪوننگن انگريزيءَ ۾ Schöningenجرمنيءَ جي رياست لوئر سئڪسني جي ضلعي ھيلمسٽيڊ (Helmstedt) جو ھڪ ننڍڙو شهر جنهن جي آبادي 11000 آھي. thumb|left|Schöningen Castle
اليا بلاول (راڳڻي)
اليا بلاول بلاول ٺاٺ جي کاڍو سمپورن راڳڻي، جنهن جي آروهي ۾ مڌم ورج ۽ امروهي ۾ سمپورن آهي: پر گنڌار جو سر وڪر اٿس. هن راڳڻيءَ جي خاص تان هي آهي: پاني- ڌي ني- سا- ڌي نا ڌي پا- - ما گي ماري- گي ما پا ما- گي- ري – سا. هن جي آروهي ساري سا- گي ري گي پا- ڌي ني ڌي سا ۽ امروهي ساني ڌي پا ڌي نا ڌي پا- گي پا ما گي ري سا آهي، جڏهن تہ هن جو وادي سر ڌيوت ۽ سموادي سر گنڌار آهي ۽ صبح جي وقت ڳائبي آهي.
مادو
مادو (انگریزی: matter) مان مراد
اليا بلاول (راڳڻي)
حوالا
زمرو:راڳڻي
مادو
اھو عنصر آھي جنهن مان تمام مادي واريون شيون ٺھيل ھونديون آھن وصف مطابق اھا شيءِ جيڪا وزن رکي ۽ جاءِ والاري ان کي مادو چئبو آهي.
مادو نه ته پيدا ڪري سگهجي ٿو ۽ نه ئي ختم ڪري سگهجي ٿو. پر ان کي ھڪڙي حالت مان ٻي حالت ۾ بدلائي سگهجي ٿو.
تفصيلي تعارف
قدیم یونانی فلا سفرن سڀ کان پھريون اھو ڄاڻڻ جي ڪو شش ڪي ته دنيا ڪھڙي شي۽ جي ٺھيل آھي۔ انھن بنیادی ذرڙي جو نالو ایٽم رکيو جيڪو اج تائين رائج آھي۔ جيڪڏھن توھان هيڏانهن هوڏانهن نظر ڊوڙائيندو ته توھان کي سوين قسمن جون شيون نظر اينديون۔ ان ۾ ڪجھ نھرو، ڪجھ پٽڙو ۽ ڪجھ گيس آھن۔ اھي مادي جون ٽي مختلف صورتون آھن، جيڪي بظاھر ھڪ ٻئي کان مختلف آھن، پر اندروني طور تي  ايئن نه آھن۔ بنيادی طور تي اھي ھڪ ئي جھڙن ذرڙن جون ٺھيل آھن،  جنھن ڱي ايٽم چئبو آھي۔ ھر اھا شئي جيڪا وزن رکي ۽ جاء ولاري ان کي مادو چئبو آهي.مادي جي ھر ان قسم ۾ جنھن جون خاصيتون ان پوري نموني ۾ ساڳيون ھجن اھو مادو خالص شئي سڏيو ويندو آهي. مثال: لوڻ، کنڊ، سون وغيره. کنڊ جي ھڪ قلم يا داڻي Crystal جو ذائقو رنگ ۽ شڪل ٻين قلمن يا داڻن جھڙو ھوندو آھي.
مادي جون حالتون
مادي جون بنيادی طور تي چار حالتون ھونديون آھن.
زمرو: طبيعيات
پرٿوُ
سٿين جي وقت ۾ پرٿوُ (پهلو) (Parthians) آيا. ”پيريپلس“ ۾ ڄاڻايل آهي، ته عيسوي پهرئين صديءَ ۾ اهي سٿين ۽ پرٿوُ سنڌ ۾ پاڻ ۾ پئي وڙهيا ۽ هڪٻئي کان زور ٿيڻ جي جاکوڙ پئي ڪيائون. پر ’چورن مٿان مور ٻيا‘- وچائين ڪشن لوڪ آيا، جي زور ٿيا.
ڪش گهراڻي جي راجا ڪنشڪَ ٻڌ ڌرم کي گهڻو زور وٺايو، جنهنڪري سنڌ سميت سڄي اتر هندستان ۾ اهو ڌرم هيڪاري وڌيو ۽ پکڙيو، کانئس پوءِ وسديو پهريون، ۽ وسديو ٻيو، سنڌ جا حاڪم ٿيا. موهن جو دڙو، ڪاهوءَ جو دڙو ۽ ٻيا هنڌ جتي ٻڌ ڌرم وارن جا ٺل ٺهيل آهن، سي ٺل انهيءَ وقت ۾ ٺهيا هئا.
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:ڀارت زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ زمرو:مذهب
منور سراج
اوپرو
سونا جھومڪ
عبدالقادر جوڻيجو
عبدالقادر جوڻيجو(انگريزي: Abdul Qadir Junejo) سنڌي ٻوليءَ، اردو ۽ انگريزي ٻولي جو نامور ناول نگار، ڪهاڻيڪار، ڊراما نگار ۽ ڪالم نگار هو. سندس ڪيترائي سنڌي ۽ اردو ڊراما نشر ٿيل آهن ۽ سندس ڪتان پڻ ڇپيل آهن.
زندگي جو احوال
عبدالقادر ولد مُريد حسين جوڻيجو 13سيپٽمبر 1945ع تي ڏيپلو تعلقو ٿرپارڪر ضلعو جي ڳوٺ ”جنهاڻ“ ۾ جنم ورتو.
عملي زندگي
عبدالقادر جوڻيجي عملي زندگي پرائمري استاد طور شروع ڪئي. بعد ۾ هن کي ايڇ ايس ٽي ڪري مڊل اسڪول فضل ڀنڀري جو هيڊ ماستر مقرر ڪيو ويو. 1976ع ۾ انسٽيٽيوٽ آف سنڌولاجي ۾ پبليڪيشن آفيسر مقرر ٿيو. پوء سنڌولاجي جو ڊائريڪٽر پڻ مقرر ٿيو.
ادبي سفر
عبدالقادر جوڻيجي پهرين اردو ادب جي مطالعي سان شروعات ڪئي پوءِ سنڌي ادب پڙهڻ لڳو. سندس پهرين ڪهاڻي 1964ع ۾ ”مٺ مٺ سورن“ رسالي ”روح رهاڻ“ ۾ ڇپي. اڳتي عبدالقادر جوڻيجو سنڌي ڪهاڻي، ڊرامي، ترجمي ۽ شوبز جو وڏو نالو بڻجي. سندس ڪهاڻين جو اردو، هندي، گجراتي، پنجابي ۽ چيني ٻولين ۾ ترجمو پڻ ڪيو ويو.
ڪتاب
۽*ايئن ڀلا ڪيئن هوندو؟ 2010ع
ڊراما
عبدالقادر جوڻيجي جو پهرين ريڊيو ڊرامو 1970ع ڌاري ريڊيو پاڪستان حيدرآباد تان نشر ٿيو. سندس ٽيهن کان به وڌيڪ ريڊيو ناٽڪ نشر ٿي چڪا آهن. 1976ع ۾ سندس پهريون ٽي وي ناٽڪ ”تلاش“ پي ٽي وي ڪراچي تان ٽيليڪاسٽ ٿيو. سندس پهرين سنڌي سيريل ”راڻيءَ جي ڪهاڻي“ اردو ۾ ”ديوارين“ جي نالي سان ٽيليڪاسٽ ۽ بعد ۾ ساڳيو سيريل بي بي سي چئنل فور تان انگريزي ترجمي سان ٽيليڪاسٽ ٿيو، جيڪو ڏکڻ ايشيا جو پهريون سيريل هو. ان کانسواءِ سندس ٻيو سنڌي سيريل ”خانصاحب“ اردو ۾ ”ڇوٽي سي دنيا“ جي نانءُ سان ٿيو. انهيءَ سيريل تي ”فري يونيورسٽي برلن“ جي ڪلچرل ائنٿر پالاجي ۾ ”ڊاڪٽر هيليني باسو“ ٿيسز لکي، جيڪا جرمن ٻولي کانسواءِ انگريزي ٻوليءَ ۾ به ترجمو ٿي چڪي آهي. سندس هڪ ٻيو اردو سيريل ”سيڙهيان“ تيرنهن ملڪن ۾ هلي چڪو آهي. تنهن کانسواءِ سندس هڪ سيريل ”پرانده“ ڪئناڊا ۽ ناروي ۾ پڻ هلي چڪي آهي. ائين عبدالقادر جوڻيجو شوبز جي حوالي سان عالمي سطح جو سنڌي ليکڪ آهي. مٿين کانسواءِ سندس ڪيترائي اردو ۽ سنڌي ٽي وي ناٽڪ ٽيليڪاسٽ ٿي چڪا آهن.
وفات
جوڻيجو 30 مارچ 2020ع تي وفات ڪري ويو.
حوالا
زمرو:1945ع جون پيدائشون زمرو:2020ع جون فوتگيون زمرو:20هين صدي جا مرد ليکڪ زمرو:پاڪستاني ليکڪ زمرو:پاڪستاني مسلم شخصيتون زمرو:پاڪستاني ڪالم نگار زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌي اديب زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:شخصيتون زمرو:ضلعو ٿرپارڪر جون شخصيتون زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
آغاز علم حڪمت
آغاز علم حڪمت سنڌ ايڊيوڪيشنل ڊپارٽمينٽ جو ترتيب ڏنل ڪتاب آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب ۾ 123 صفحا آهن، قيمت 8 آنا ڄاڻايل آهي. ڇاپو ٽيون، سنڌ گزيٽ ۽ ڪمرشل پريس، ڪراچيءَ مان سال 1909ع ۾ ڇپيو.
حوالا
زمرو:1909ع ۾ ڇپيل سنڌي ڪتاب
5 ذوالحج
موڪلون ۽ ڏڻ
05
پايرگوس، قبرص
پايرگوس، قبرص ( لاطيني: Pyrgos, Cyprus) قبرص جي ھڪ انساني آبادڪاري جصڪا نيڪوسيا ضلعي ۾ آھي.
الياس ديھ
تعلقي لاڙڪاڻي جي هڪ ديهه، جنهن ۾ ڪوبه ڳوٺ شامل نه آهي.
ببوئي
بَبُوئِي: بَبُئي. مسافريءَ ۾ پاڻي ساڻ کڻڻ لاءِ ڌاتوءَ جي گُهگهي، جيڪا -بادامي- شڪل جي بيضوي يا چپٿري ٿيندي آهي ۽ بيهارڻ لاءِ ترو ڪونه ٿيندو اٿس.
مٽياري ضلعو
مٽياري ضلعو (Matiari District)، پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد ڊويزن جو هڪ ضلعو آهي، جنهن کي 2005ع ۾ حيدرآباد کان الڳ ڪري ضلعو ٺاهيو ويو. ضلعي جو صدرمقام مٽياري شهر آهي. هن ضلعي ۾ ٽي تعلقا آهن. جن جا نالا مٽياري تعلقو، ھالا تعلقو ۽ نيو سعيد آباد تعلقو آھن. ھن ضلعي جي يونين ڪائونسلن جو تعداد 30 آھي. نيشنل ھاء وي ايم 5 ھن ضلعي وچان گذري ٿو. ھن ضلعي جي اندر مشھور صوفي بزرگن جون مزارون آھن.جن ۾ سنڌي ٻوليءَ جو عظيم شاعر شاھ عبداللطيف ڀٽائي، مخدوم نوح شامل آهن. شيخ اياز ۽ علامہ عمر دائود پوٽو پڻ ھن ضلعي اندر ڀٽ شاھ ۾ دفن ٿيل آھن. ضلعي جي اولھ واري پاسي کان سنڌو درياھ گُذري ٿو.مشھور حيدرآباد ريڊيو اسٽيشن بہ ھن ضلعي ۾ واقع آهي.
مٽياري ضلعي جا تعلقا
ضلعي مٽياري ۾ ٽي تعلقا آهن:
تاريخ ۽ ثقافت
ضلعو مٽياري حيدرآباد ڊويزن جو حصو آهي، هي ضلعو 2005ع تي وجود ۾ آيو، ان کان اڳ هي حيدرآباد جو حصو هو. 2017ع جي آدشماري موجب هن ضلعي جي آبادي 7 لک 69 هزار آهي. ضلعي ۾ 92 سيڪڙو ماڻهو سنڌي ۽ چار سيڪڙو ماڻهو اردو ڳالهائين ٿا.
[[فائل:Local Village Fair near the shrine of Sakhi Hashim Shah.jpg|thumb|left|upright=1
مٽياري ضلعي ۾ هيٺيون درگاهون مشهور آهن: thumb|left|upright=0.8|ڀٽ شاھ درگاھ تي زيارت ڪندڙ
مٽياري ضلعي جون ديھون
مٽياري ضلعي ۾ 120 ديھون آھن.
حوالا
زمرو:مٽياري ضلعو زمرو:سنڌ جا ضلعا
ببون
باندر- جو هڪ قسم (Baboon). آفريڪا جو وڏو -باندر.
چهل ستون
thumb| محلات جي سامهون thumb| داخلا ۽ ڏاڪڻيون محل ڏانهن ويندڙ thumb| 1924ع ۾ بابر جي باغن مان چِهِل سُوتن ڏانهن ڏسندڙ ميدان thumb| جنگ 1990 جي وچ ۾ چيهل سوتون محل کي نقصان پهچايو چھل سٽون (فارسي جو لفظ آهي   ، جنهن جي معنيٰ آهي ”چاليهه ڪالم“)، جنهن کي چيهل سوٽون ، چيل سوتون، چيهل سوتون، چيهل سوتون يا چيهل سوتون به چيو ويندو آهي، هڪ علائقو آهي ڏکڻ ڪابل ، افغانستان، ضلعي 7 جو حصو.
تاريخ
اهو چھل سٽون محل، هڪ باغ ۽ پوء رکيو ويو آهي آهنگ ته اصل کان پوء-مثبت اثر جي اها ساڳي جاء تي تعمير ڪيو ويو عبدالرحمان خان جي 19 صدي عيسويء جي آخر ۾. تاريخي نقشا پڻ محل ۽ علائقي ٻنهي کي هينڊڪي طور حوالو ڏين ٿا.
1888 ع ۾ ٺهرايو ويو. هن جي جانشين حبيب الله خان طرفان پڪي رستن ۽ سنگ مرمر جي چشمن سان ان کي وڌايو ويو. اهو 20 صدي جي دوران ڪڏهن ڪڏهن رياستي مهمان خاني طور استعمال ڪيو ويو هو، خاص طور تي آمريڪي صدر ڊائيٽ آئزن هاور ۽ سوويت اڳواڻ نڪيتا خروشيف جي گهمڻ واري رهائش، ۽ ڪميونسٽ دور ۾ ، سرڪاري ميڊيا جي مرڪز طور استعمال ڪيو ويو. ماڳ گهرو ويڙهه جي ڪري تمام گهڻو نقصان پهتو ۽ سالن تائين برباد ٿي ويو، ان کان اڳ مڪمل طور تي ٻيهر تعمير ڪيو ويو ۽ 2019 ۾ ٻيهر کوليو ويو
چيهل ستون شهر جي شهري علائقي جي ٻاهرئين حصي ۾ واقع آهي، ڪابل نديءَ کان ٿورو اوڀر طرف، جيڪو ڏکڻ طرف چار آسيب ڏانهن وهندو آهي. چھل ستون روڊ ان کي اتر ۾ مرڪزي ڪابل ۽ اولهه ۾ دارالامان سان ڳنڍي ٿو. ضلعي 7 جي ٻين هنڌن وانگر، هي هڪ غير منصوبابندي وارو علائقو آهي ۽ عام طور تي غريب آهي.
حوالا
زمرو:افغانستان ۾ اڏاوتون ۽ آڪار
ببليوگرافي
thumb|250px|آسٽريا جي گراز يونيورسٽي لائبريري جي ببلوگرافي
ببليوگرافي لفظ يوناني ٻوليءَ جي ٻن لفظن”ببلس“ (Biblious) معنيٰ ”ڪتاب“ ۽ ”گرافو“ (Grapho) معنيٰ ٿي ”ڪتاب لکڻ يا نقل ڪرڻ.“
thumb|ساڄو|روس ۾ ھڪ عورت ببلوگرافي جي ڪم ڪندي
مطلب
موجوده وقت ۾ ببليو گرافيءَ جا ٻه مکيه مطلب ورتا ويندا آهن: (1)ڪتابن جي سلسلي وار ترتيب ۽ (2) ڪتابن بابت مستند ڄاڻ.
وضاحت
''ببليوگرافي ڪنهن به ٻولي ۾ لکيل ڪتابن جي فهرست کي چئجي ٿو. ببليوگرافيءَ هڪ قسم جو آرٽ به آهي ته سائنس به، ڇاڪاڻ ته هن ۾ اهي سڀئي ڳالهيون شامل آهن. جيڪي ٻنهي علمن لاءِ لازمي ٿين ٿيون. جيئن ته هن وقت دنيا جي هر ترقي يافته ٻوليءَ ۾ روزانو سوين ڪتاب پيا ڇپجن. ان ڪري ببليوگرافيءَ کي پڻ مختلف شاخن ۾ ورهايو ويو آهي. مثلاً سائنسي ڪتابن جي جدا ببليوگرافي تيار ڪئي ويندي آهي ته وري ديني، ادب جي جدا، تاريخي ڪتابن، ناولن، شاعريءَ، رسالن ۽ ٻاراڻي ادب جون جدا جدا ببليوگرافيون تيار ڪيون وينديون آهن. موجوده وقت ۾ هن علم اڃا به وڌيڪ ترقي ڪئي آهي، جنهن موجب ڪتاب جو نالو، ليکڪ/ مترجم/ مرتب جو نالو، ڪتاب ۾ ڪم آندل پني، جلد بندي، صفحن، ڇپائيءَ جي تاريخ ۽ سال وغيره جي معلومات درج ٿيندي آهي.''
''سنڌي ٻوليءَ ۾ به پاڪستان کان اڳ هندو عالمن، سنڌي ڪتابن جون ببليوگرافيون تيار ڪيون هيون. تازو ڪجهه ادارن سنڌي ڪتابن جون ببليوگرافيون شايع ڪيون، جن ۾ انسٽيٽيوٽ آف ”سنڌالاجي“ ۽ ”سنڌي ادبي بورڊ“ وغيره شامل آهن. جن مان شاگردن، استادن ۽ عام ماڻهن کي سنڌي علم ۽ ادب بابت سٺي ۽ مفيد معلومات حاصل ٿي رهي آهي. مطلب ته ببليوگرافي ڪتابن بابت هڪ قسم جي ڊائريڪٽري هوندي آهي، جنهن مان پڙهيل طبقو چڱو لاڀ حاصل ڪري سگھي ٿو ۽ آسانيءَ سان گهربل موضوع بابت ڪتاب آسانيءَ سان ڳولي سگهجي ٿو.''
تجنيس حرفي
تجنيس حرفي (Alliteration) ”تجنيس“ عربي ٻوليءَ جو لفظ آهي، جنھن جي لفظي معنيٰ آهي ”هڪجھڙو هجڻ، مطابقت هجڻ“ ۽ ”حرف“ جي لغوي معنيٰ آهي ”اکرن جي جنس“. تنھن ڪري ”تجنيس حرفي“ جو مطلب ٿيندو، ”اکرن جي هڪجھڙائي يا مطابقت هجڻ“. علم بيان ۾ ”تجنيس حرفي“ جو مطلب آهي، شعر جي ڪنھن مصرع ۾ ساڳئي يا هڪجھڙي اکر سان شروع ٿيندڙ ڪيترائي لفظ اچن. سنڌيءَ ۾ ورجاءُ بہ تجنيس ۾ شامل ٿئي ٿو، جنھن سان بيتن جي مضمون ۾ سھڻائپ، رنگيني، تسلسل ۽ هم آهنگي پيدا ڪجي ٿي. شاھ لطف الله قادري سڀ کان پھرين پنھنجي شاعريءَ کي وڌيڪ دلڪش بنائڻ لاءِ نئين ٽيڪنڪ وارڻ يا ورجاءُ جو استعمال ڪيو آهي. مثال: حسن حبيبن جو پسين جي هيڪار، تہ توکي سڀ ڄمار، وڃي اڃ ورهن جي تجنيس جا خوبصورت مثال شاھ لطيف جي شاعريءَ ۾ ملن ٿا: ملهہ مھانگو قطرو، سڪڻ شهادت اسان عبادت، نظر ناز پرينءَ جو! شاھ لطيف جي بيت جي هن سٽ ۾ اکر “ڪ” تجنيس حرفي طور ڪم آيل آهي. ڪن ڪٽ ڪاپپٽ ڪاپڙي، ڪنوٽيا ڪن چير
زنگ
thumb|زنگ جا رنگ زنگ هڪ جامع اصطلاح آهي جيڪو لوهہ جي خراب ٿيڻ کي بيان ڪندو آهي. زنگ گھم ۽ پاڻي جي آڪسيجن سان عمل جي ڪري لوهہ تي پيدا ٿيندو آهي.
الياس ٿري
نامور صحافي ۽ ليکڪ الياس ٿريءَ جو پورو نالو محمد الياس ولد حاجي اڪبر سومرو آهي. هن 21 مئي 1973ع تي نيو ڇور شهر تعلقي عمرڪوٽ ۾ جنم ورتو. تعليم ايم. اي سنڌي اٿس. 1988ع ڌاري ادبي دنيا ۾ شاعري ۽ ڪالم نويسيءَ ذريعي پير پاتائين. هيءُ هلال پاڪستان، خبرون ۽ ٻين اخبارن جو رپورٽر ۽ اسٽاف رپورٽر رهي چڪو آهي. بيباڪ صحافيءَ جي حيثيت ۾ رپورٽنگ دوران ڪيترا دفعا زخمي ٿيو. عمرڪوٽ جي عوام جي آواز کي اعليٰ ايوانن تائين پهچائڻ لاءِ هفتيوار ’کوجنا‘ اخبار جاري ڪيائين. الياس ٿري صحافتي ڪيريئر ۾ ڪرنٽ افيئر توڙي سماجي معاملن تي سوين ڪالم لکي چڪو آهي. الياس ٿري حليم باغيءَ، جمن دربدر جي صحبت ۾ شاعريءَ طرف مائل ٿيو. پاڻ پريس ڪلب عمرڪوٽ جو صدر به رهي چڪو آهي.
حوالا
زمرو:1973ع جون پيدائشون
6 ذوالحج
موڪلون ۽ ڏڻ
06
بابر اعظم
محمد بابر اعظم (Mohammad Babar Azam) هڪ پاڪستاني ڪرڪيٽر آهي.
زمرو:1994ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستان جا عالمي ٽوئنٽي/20 ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:پاڪستان جا هڪ ڏهاڙو بين الاقوامي ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:پاڪستان جا ٽيسٽ ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:پاڪستان جا ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:جيئرا ماڻهو
گل عرساڻي اسڪول
تعارُف
هيءُ جديد طرز جو سنڌي ذريعه تدريس وارو ادارو آهي، جنهن ۾ قبل ابتدائي تعليم کان وٺِي ڏهين درجي تائين تعليم ڏني ويندي آهي. هيءُ محترم محمد سليم عرساڻيءَ جي والده ماجده مرحومه گل خاتُون عرساڻي (1930ع - 2000ع) جِي نالي سان کوليو ويو آهي، جيڪا انتهائِي پرهيزگار ۽ نيڪ دل عورت هئي.
تاريخ
هيءُ اسڪول اوسر پيڙهڪا جي مقصدن هيٺ سنڌي تعليم جي ترقيءَ لاءِ سن 2005ع ۾ قائم ڪيو ويو.
خارجي ڳنڍڻا
گُل عُرساڻي اسڪُول
زمرو:تعليم
Gul Ursani School
ٽنڊو آدم تعلقو
ٽنڊو آدم : پاڪستان جي صوبي سنڌ جي شھيد بينظيرآباد ڊويزن جي ضلعي سانگهڙ جو هڪ تعلقو آهي  جنھن جو صدر مقام ٽنڊوآدم شھر آھي.
ديھون
ٽنڊوآدم تعلقي ۾ ڪل 28 ديھون واقع آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
الياس شاڪر
الياس شاڪر جو جنم 26 آڪٽوبر 1951ع تي حيدرآباد ۾ ٿيو، سندس تعليم ايم. اي پوليٽيڪل سائنس آهي. 1977ع ڌاري ڪراچيءَ منتقل ٿيو ۽ هڪ اخبار ۾ 1988ع تائين رپورٽر ۽ تجزيي ڪار طور ڪم ڪيائين. 5 آڪٽوبر 1998ع تي هن روزاني ”قومي اخبار“ جاري ڪئي. APNS جي انتظامي ڪاميٽيءَ طرفان سنڌ جي علائقائي ڪاميٽيءَ جو 1999ع کان 2001ع تائين ڪنوينر رهيو. CPNE جو 1997ع کان 1998ع تائين سيڪريٽري جنرل رهيو. هن وقت APNS جي انتظامي ڪاميٽيءَ جو ميمبر ۽ سنڌ ڪاميٽيءَ جو ڪنوينر آهي. ”ايم آر ڊي ڪاميابيان اور ناڪاميان“ جي نالي سان سندس ڪتاب به ڇپيل آهي.
حوالا
زمرو:1951ع جون پيدائشون
آخوند عبدالحميد
آخوند عبدالحميد ولد آخوند الهه بچايو، اصل مٽياريءَ جي صديقي خاندان سان تعلق رکي ٿو. پاڻ شمس العلماءَ ڊاڪٽر عمر بن محمد دائود پوٽي جو ڏوهٽو آهي، هن حيدرآباد شهر ۾ 30 مارچ 1945ء تي جنم ورتو، ابتدائي تعليم حيدرآباد مان ورتائين.
يعني ”ٿر ڪوئلي جو حامي ڪامورو بدلي ٿي ويو“
17 جولاءِ 2009ء تي آخوند عبدالحميد کي انسٽيٽيوٽ آف سنڌالاجي ڄامشوري جو ڊائريڪٽر مقرر ڪيو ويو آهي، جتي هن چارج وٺي ڪم شروع ڪري ڇڏيو آهي. سندس ثقافتي خدمتون سنڌ جي تاريخ ۾ ياد رهنديون.
زمرو:شخصيتون
پاڪستان جي آئين جو دفعو 6
پاڪستان جي آئين (Constitution) جي شق 6 وڏي غداري يا مٿائين بغاوت (انگريزي: High Treason) جي ڏوھ جي تشريح ڪري ٿو. ھن شق جي مطابق ڪو بہ شخص جيڪو آئين کي غير آئيني طريقي سان ختم ڪري يا ان جي ڪوشش ڪري وڏي يا مٿائين بغاوت جو ڏوهاري ٿيندو. ھن عمل جو مددگار بہ ھن ڏوھ جو ڏوهاري ٿيندو ۽ ڏوهاري جي سزا جو فیصلو مجلس شوريٰ يا پارليامينٽ ڪندي.
آخوند عبدالرحمان ڀٽي سيتائي
آخوند عبدالرحمان ڀٽي ولد آخوند ڇٽو ڀٽي، سيتا ڳوٺ ۾ 1272هه بنطابق 1855ء جنم ورتو. پنهنجي والد بزرگوار کان علم جي تحصيل ڪيائين. اسلامي علمن ۾ ماهر بڻيو ۽ عربي، فارسي تي عبور حاصل ڪيائين. سٺو خوش نويس ۽ خطاط به هو. سندس ڇڏيل تبرڪن مان هڪ ڪتابچو سندس هٿ اکرن سان لکيل مليو آهي، جنهن ۾ هن محمود نامه کي پنهنجي هٿ اکرن سان لکيو آهي. هي ننڍڙو فارسي قلمي نسخو سڄو ڪاري مس سان لکيو اٿس. جڏهن ته مشڪل فارسي لفظن جي معنيٰ به لکي اٿائين، جنهن لاءِ هن ڳاڙهي مس استعمال ڪئي آهي. ان ڪتابچي جو پهريون پنو يعني پهريون غزل زماني جي گردش سبب گم ٿيل آهي. باقي سمورا غزل صحيح سلامت آهن، آخر ۾ هيٺيان لفظ لکي اهو ڪتابچو پورو ڪيو اٿائين. تمام شد ازدست پر تقصير مسکين عبدالرحمان الاهي هر آنکس که آنخط نوشت گناهش کني عفو، بخشي بهشت ان کانپوءِ هي شعر لکيو اٿائين. مرويسنده راخد اي عليم	برهانيش اي عذاب اليم آخوند خاندان جو هي فرزند ڇاونجاهه سالن جي عمر ۾ سال 1329هه بمطابق 1911ء ۾ رحلت فرمائي ويو. کانئس پوءِ سندس ڀاءُ آخوند مولانا الله بخش ڀٽيءَ مڪتب هلايو. محمود نامي جي ڪتابت ۽ معنيٰ کانسواءِ سندس ڪافي ذاتي عربي ۽ فارسي تحريرون لکت ۾ موجود هيون جي پويان سنڀالي نه سگھيا آهن. ممڪن آهي ته ڪي چند تحريرون بچيل هجن.
زمرو:شخصيتون
آفيم
آفيم پوست (پُست) جي ڏوڏين جو رس (ڪچن ڏوڏن کي چير ڏبا تہ رس نڪرندو) جيڪو ڪاري رنگ جو ٿيندو آھي، مان ٺھندو آھي. سڪل ڏوڏين کي ڪاڙھي انھن مان پڻ آفيم ڪڍبو آھي. هڪ خيال موجب آفيم اصل ۾ سنسڪرت ٻوليءَ جو لفظ آھي اھ + ڦيڻ = نانگ جھڙي ڪاري گجي، يا نانگ جي وات مان نڪتل زھر جھڙي ڦيڻ (جيڪا نشو ڪري ۽ مرڻ جھڙو ڪري ڇڏي). پوست جي ٻوٽيءَ جو گل تمام ڳاڙھو ۽ ٻين گلن کان سھڻو ٿئي ٿو. فارسي ٻوليءَ ۾ ان گل کي ”گل لالہ“ چوندا آھن.
تجنيس خط
تجنيس خط، ڪلام ۾ اهڙا لفظ آڻڻ، جيڪي صورت ۾ هڪجهڙا هجن، مگر انهن جي نقطن ۾ فرق هجي. ٻين لفظن ۾ ائين چئبو تہ ساڳئي آواز سان شروع ٿيندڙ لفظ هڪٻئي جي ڀرسان رکڻ. شاھ جو سڄو رسالو انهيءَ صنعت سان سينگاريل آهي.مثال: دهشت، دم، درياھ ۾، جت، لڙ، لهريون، لس ليٽ. (شاھ) هن مصرع جي پهرئين اڌ وارا لفظ ”د“ سان شروع ٿين ٿا؛ اهڙيءَ طرح ٻئي اڌ ۾ ”ل“ سان شروع ٿيندڙ لفظ هڪ ٻئي جي ڀرسان رکيا ويا آهن.)
آفيم
حڪيمن جو چوڻ آهي تہ آفيم طبي لحاظ کان ظاھري ۽ باطني حسن کي سست ڪندڙ آھي، ان جي کائڻ سان ننڊ ايندي آھي ۽ گهڻي سور جي حالت ۾ آرام ڏيندو آھي. رت جي دستن کي بند ڪندو آھي. کنگهہ، زڪام، پگهر جي گهڻائيءَ، معدي ۽ سيني جي رطوبت کي خشڪ ڪندو آھي. يوناني دوائن ۾ پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي. آفيم کي سنڌ ۾ ”امل“ پڻ چوندا آھن. آفيم جو وڏي ۾ وڏو مرڪز افغانستان ۽ پاڪستان جا اتر اولھ وارا علائقا آهن.
سنڌ پرڳڻو گپت گهراڻي جي صاحبي هيٺ
عيسوي سن کان 184 ورهيه اڳي، جڏهين موريا گهراڻي جو زور ٽٽو، تنهن کان وٺي اٽڪل 320ع تائين. يعني ڀريا پنج سؤ ورهيه ساندهه، سنڌ پرڳڻي گهڻا لاهاچاڙها ڏٺا. انهيءَ کان پوءِ 320ع ڌاري مڌيا ديش جي پنچالن جي ڪل وارن پنهنجو نالو ڪڍيو. يجرويد واري زماني کان وٺي اهي پنچال، ڪانيا ڪبج (ڪنوج) ۾ راڄ ڪندا هئا، سندن ڪل وارن گپت گهراڻي جو بنياد وڌو ۽ سنڌ جي سٿين حاڪمن کي پنهنجو ڏن ڀروُ ڪيائون؛ پر سنڌ جي حڪومت جون واڳون وري به سٿين لوڪن جي هٿن ۾ ڇڏيائون.
پيريڪلس
thumb|کاٻو|پيريڪلس جو مجسمو پيريڪلس (490-429 ق.م) يونان جو اڪيلائپ جي زندگي گھاريندڙ، جذبن کان عاري ۽ مغرور شخص هو ۽ گھٽ ماڻهن سان دوستي رکندو هو. هو گھڻو وقت ڪم ۾ رڌل رهندو هو. ان هوندي به اٿينز جو عوام ٽيهن سالن تائين کيس اعليٰ سرڪاري عهدن لاءِ چونڊيندو رهيو، ڇاڪاڻ ته ماڻهو کيـس جمهـوري آدرشن ۾ پخـتـو ويساهه رکندڙ شخص سمجھندا هئا. مـاڻهـن کـي پـورو يـقـيـن هـو تـه پيريڪلس سوچڻ، سکڻ ۽ تخليقي ڪم ڪرڻ جي آزاديءَ جو ڪوڏيو آهي، جيڪي عمل صرف جمهوريت ۾ ئي ممڪن ٿي سگھن ٿا. عام ماڻهن جي ان ويساهه آڌار ئي پيريڪلس صدر ٿيندو رهيو. سندس دؤر کي اٿيني ثقافت جو سنهري دور ليکيو ويندو آهي. هن اٿيني جمهوري نظرين جو پرچار انهن جو ايترو فروغ ڪيو جو اٿينز سندس زماني ۾ سياسي طاقت جي عروج تي پهتل ”شهري رياست“ بڻجي ويو.
خاندان
پيريڪلس يونان جي مالدار ۽ مشهور اٿيني خاندان مان هو. هو پهريون ڀيرو عوام ۾ انهيءَ زماني مقبول ۾ ٿيو. جڏهن انقلابي نوجوانن جي هڪ جٿي اٿينز جي اڳواٽ ٺهيل جمهوري آئين ۾ وڌيڪ جمهوري سڌارا آڻڻ لاءِ جاکوڙ ڪئي. غريب ماڻهن جي جمهوري حقن لاءِ هن جيڪا جدوجهد ڪئي، ان پهرئين ڏاڪي طور کين اها ڪاميابي ٿي، جو ننڍن توڙي وڏن سرڪاري آفيسرن کان وٺي عوامي اسيمبليءَ جي ميمبرن ۽ جيورين لاءِ پگھار مقرر ٿيا. انهن سڌارن جي منظوريءَ کان ٿورو پوءِ 461 ق.م ۾ پيريڪلس کي اٿينز جي ڏهن اسٽريٽجي يا جنرلن جي عهدن مان هڪ لاءِ چونڊيو ويو. انهيءَ عهدي تي هو ذري گھٽ پنهنجي موت تائين هر سال چونڊبو رهيو. اسيمبليءَ کي اعليٰ ترين اختيار مليل هئا، پر عملي طور اسيمبلي ”پيريڪلس“ کي هر اهو اختيار ڏئي ڇڏيندي هئي جنهن جي هو گھر ڪندو هو.
سنڌ پرڳڻو گپت گهراڻي جي صاحبي هيٺ
گپت گهراڻي جي راڄ شروع ٿيڻ سان برهمڻن لاءِ ڄڻ ته سونو سج اڀريو؛ ڇاڪاڻ ته گپت گهراڻي وارا سڀ ڪريا ڪرم برهمڻن کان ڪرائيندا هئا. ٻڌ ڌرم جاري ٿيڻ ڪري برهمڻن ٺوڪر کاڌي هئي، سي هينئر چيتي هلڻ لڳا ڪن لنگ جي پوڄا ٿي ڪئي ۽ ٺاڪردوار ٿي ٺاهيا، ته انهن ڳالهين تي اعتراض ڪونه اٿاريائون. ائين ماڻهن جي ڀيت تي هلڻ لڳا ته ٻڌ ڌرم هوندي به، برهمڻي ڌرم وري پاڻ کڻڻ لڳو. راجا سمدر گپت جو پٽ راجا چندر گپت (ٻيو)، جو عام طرح وڪرماجيت (وڪرمادنيه) سڏجي ٿو، تنهن جي جاکوڙ سان وديا پکيڙ چڱي ٿيي. سندس دربار ۾ جيڪي عالم ۽ فاضل هئا، تن مان نوَ ڄڻا ’نوَ رتن‘(Nine gems) سڏجڻ ۾ آيا، جن مان هڪڙو ناميارو ڪوي ڪاليداس هو، جنهن جا سنسڪرت ناٽڪ مشهور آهن. ٻيو وررچي هو.
پيريڪلس
اٿينز واري شھري رياست
يوناني شهري رياستن ۾ اٿينز اها واحد رياست هئي جنهن وٽ پنهنجو بحري ٻيڙو موجود هو ۽ ويڙهه هيءَ رياست ئي ڪندي هئي. ٻيون شهري رياستون صرف مرڪزي بيهڪ رکندڙ ٻيٽ ڊيلاس ۾ قائم خزاني ۾ رقمون جمع ڪرائينديون هيون. ان ڪري اها ڳالهه اوس هئي ته ٻين شهري رياستن کي اٿينز اتحادي سمجھڻ بدران ڏن ڀرو سمجھي، ساڻن اهو ورتاءُ ڪري جيڪو ڏن اڳاڙيندڙ رياست ڏن ڀريندڙ رياست سان ڪندي آهي. اٿينز رياست حڪم ڪندي هئي ته ته کين ڪيتري رقم خزاني ۾ ڪنهن به حالت ۾ جمع ڪرائڻي آهي ۽ ٻيون رياستون حڪم جي پوئواري ڪندي اها رقم ڀري ڏينديون هيون. نه رڳو ايترو پر ڪي مثال اهڙا به ملن ٿا، جڏهن اٿينز وارن پنهنجو رياستي نظام ٻين شهري رياستن تي زوريءَ مڙهي ڇڏيو هو. جڏهن ڪجھه ميمبرن استعيفيٰ ڏيڻ جي ڪئي ٿي، تڏهن فوجي طاقت جي استعمال سان کين دٻايو ويو ٿي.
سنڌ پرڳڻو گپت گهراڻي جي صاحبي هيٺ
گپت گهراڻي وارن جي صاحبيءَ ۾ ماڻهو سک سانت ۾ گذارڻ لڳا. گهرن ۾ ڪٿائون ٿيڻ لڳيون ۽ ماڻهو پراڪرت لفظن بدران ڪيترا نج سنسڪرت لفظ ڪم آڻڻ لڳا.
پيريڪلس
اڳواڻ
پيريڪلس اٿينز کي يوناني رياستن جو سياسي ۽ ثقافتي اڳواڻ رياست بنائڻ ٿي چاهيو. ليگ وسيلي کيس اهڙي سياسي برتري حاصل هئي. ثقافتي برتري حاصل ڪرڻ لاءِ هن اٿينز ۾ وڏي پئماني تي اڏاوتي ڪم شروع ڪرايا. 480 ق.م ۾ ايرانين هٿان جيڪي عبادتگاهون تباهه ۽ برباد ٿيون هيون، تن جي جاءِ تي نيون عبادتگاهون ٺهرايائين. عمارتن جي اڏاوت جي ڳري خرچ جي پورائيءَ لاءِ اٿينز وارن ليگ جي خزاني کي ڊيلاس مان منتقل ڪري اٿينز آندو. ليگ جي ڪجھه ميمبرن خزاني جي اٿينز ڏانهن منتقليءَ ۽ جنگي فنڊن کي عبادتگاهن ٺهرائڻ تي خرچ ڪرڻ خلاف احتجاج ڪيو. پر اٿينز وارن سندن اعتراضن تي ڪو به ڌيان نه ڏنو ۽ اهي عبادتگاهون آهستي آهستي ٺهي تيار ٿيون. اسپارٽا، جيڪا اٿينز جي ڏاکڻي پاسي هڪ طاقتور رياست هئي اها ٻين جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ آزاريندڙ رياست ثابت ٿي.
اسپارٽا سان تعلق
اسپارٽا ڪنهن زماني ۾ اٿينز جيتري ئي طاقتور رياست هوندي هئي، پر 490 ۽ 480 ق.م ۾ ايراني حملن جي ڪري ڪمزور ٿي وئي هئي. ڇاڪاڻ ته وٽس بحري ٻيڙو ڪونه هو. جنهن سان هو جنگ جاري رکي سگھي ها. هن اٿينز جي وڌندڙ طاقت جي مزاحمت ڪندي ڊيلين ليگ ۾ شامل ٿيڻ کان نابري واري ۽ عبادتگاهن جي اڏاوت لاءِ رقم ڏيڻ کان انڪار ڪيائين. اُن بدران اسپارٽا ڪيو، جو ان جي چوڌاري جيڪي شهري رياستون هيون، تن سان پنهنجو اتحاد جوڙي ورتو. اٿينز جڏهن پنهنجو اثر رسوخ وڌائڻ جي ڪئي ته ٻنهي رياستن جو پاڻ ۾ ٽڪراءُ ٿيو ۽ منجهن ڪجھه وقت جنگ ٿيندي رهي. نيٺ اٿينز ۽ اسپارٽا 445 ق. م ۾ ٺاهه ڪيو. جنهن مطابق اٿينز جي سلطنت کي ٻيٽن ۽ سمنڊ پار يوناني شهري رياستن تائين محدود ڪيو ويو، جڏهن ته اسپارٽا گروپ کي زميني شهرن خاص ڪري پيليپونيسس وارن شهرن تي عملداري ڏني ويئي. ان ٺاهه کانپوءِ 30 سال امن امان قائم رهيو. اٿينز ورثي طور دنيا کي ڪافي ڪجهه ڏنو ۽ سڄي دنيا جي حڪومتن تي ان جا اثر اڃا تائين قائم آهن. اٿينز دنيا جي اها پهرين قوم هئي، جنهن جي حڪومت اتان جي ماڻهن جي مرضيءَ مطابق هلائي ويندي هئي. ايٿنز کان دنيا کي جمهوريت جو نظريو مليو.
سنڌ پرڳڻو گپت گهراڻي جي صاحبي هيٺ
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:ڀارت زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ زمرو:مذهب زمرو:ٻوليون زمرو:لسانيات
تجنيس زائد
تجنيس زائد __(Assonance):
شعر جي مصرع ۾ اهڙن لفظن جو استعمال، جن مان هڪڙي جي اڳ ۾ اکر وڌيل هجي ”جيئن: وڌيو ڌن، مال، رتبو، شان شاهوڪار جو، تيئن وڌيو دنيا جي باعث زار جي آزار جو“.
چنگيز خان
جنم
چينگيز خان جو جنم 1162ع تي منگول سردار ۔ آنان درياه جي علائقي ۾ ٿيو۔ اصلي نالو تموجن هيس، جنهن جو مطلب آهي ”لوهه جو ڪم ڪرڻ وارو“ ۔
شروعاتي زندگي
1175ع ۾ تيرنهن سالن جي عمر ۾ هن جي پيء هن جي شادي ڪرائي چڏي، جيئين ته هو شروع کان ئي -a\e شاهاڻe مزاج جو مرد هيو, ان جي ڪري ان ئي سال تخت سنڀاليائين۔
چنگيز خان جو لقب
جڏهن 1175ع ۾ هو پنهنجي قبيليجو سردار ٿيو ته ٻين قبيلن سان هن جي ناچاقي شروع ٿي وئي. هن سڀني قبيلن ۽ حلقن کي پنهنجي هيٺان ڪرڻ جي ڀرپور ڪوشش ڪئي ڇو ته ان وقت منگوليا ۾ ڪافي قبيلن جي حڪومت هئي۔صورتحال جو جائزو وٺڻ کان پوء هن سڀني سردارن کي گڏ ڪيو ملي ڪري ٻين علائقن کي فتح ڪرڻ جو منصوبو پيش ڪيو۔ هن مشوري کانپوء هو مشهور ٿي ويو ۽ ٻين سڀني سردارن گڏيل طور تي پنهنجو سردار مڃيو ۽ آنان درياه جي ويجھو هڪ مجلس ۾ هن کي چنگيز خان جو لقب ڏنو ويو. چنگيز جي معنا هئي. سردارن جو سردار هن ٻاروتڻ ۾ ئي پنهنجي هڪڙي ويڳي ڀاءِ کي ماري وڌو هو. ڇو جو انهي هن جي هڪڙي مڇي چوري ڪئي هئي.
چين تي ڪاهه
چنگيز خان جو قانون چنگيز جو قانون ”ياسا“ سڄي ترڪ ايمپائر جو قانون هو. هن ان زماني ۾ آدم ڳڻپ (آدمشماري) به ڪرائي هئي.
منگول سلطنت
چنگيز خان باقائدا طور تي منگول سلطنت کي هڪ مضبوط سلطنت جي طور تي متعارف ڪرايو،منگول سلطنت جي فوج جي نئين تنظيم ڪرڻ سان گڏوگڏ ٻين ادارن کي به مضبوط ڪيو۔ هن فوج جي تنظيم جا جيڪي اصول مقرر ڪيا اهي صدين تائين فوجي ماهر جي مشعل راه جو ڪم ڏيندا رهيا. هن چين کي ٻه دفعا تارج ڪيو ۽ 18۔1214ع ۾  ٻن چيني  رياستن هيا ڪن تي قبضو ڪري ورتو.
دنيا کي فتح ڪرڻ جو خبت
1219ع هن جا ڪجھ سفير، جيڪي مختلف ملڪن ۾ موڪليا ويا هئا، قتل ٿي ويا۔ هن واقعي هن کي دنيا کي فتح ڪرڻ  تي اڀاريو۔ هن ئي سال هن اتر چين ۽ افغان سرحد جا ڪافي علائقا فتح ڪيا۔ بخارا ۽ مرو جا علائقن کي لٽيو ۽ هرات تي قبضو ڪيو۔ ان کان پوء ترڪي ۽ ڏکڻ اوڀر جي يورپي ملڪن جو رخ ڪيو۔ هن جي فوجن ڏکڻ روس ۽ اتر هندستان تائين ڪاهه ڪئي. لالدين خورزم لڪندو اچي درياءِ سنڌ تائين پهتو، پٺيان چنگيز خان به سنڌ تائين پهچي ويو.
ديهانت
1227ع ۾ چين تي ٽين حملي جي دوران چنگيز خان ديهانت ڪري ويو.
حوالا
چنگيز خان زمرو:1160ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون زمرو:1227ع جون وفاتون زمرو:تاريخ زمرو:شخصيتون زمرو:فاتح زمرو:مغول سلطنت زمرو:وسط ايشيا جا مغل حڪمران
آخوند عبدالرحمان چانڊيو
آخوند عبدالرحمان چانڊيو، تعلقي قمبر ۾ نواب غيبي خان چانڊيي جي جاگير جو رهاڪو هو. اندازً 74-1272هه بمطابق 57-1855ء ڌاري ڄائو. عربيءَ ۽ فارسيءَ جي تعليم حاصل ڪرڻ بعد شاگردن کي پڙهائيندو هو. ڪافي گو شاعر هو. ڪافيءَ سان گڏ هنر،سينگار ۽ ٽيهه اکريءَ وغيره صنفن ۾ به شاعري ڪيائين. سندس ڪلام مشهور شاعر، شاهه محمد ديدڙ جي تتبع تي چيل آهي. هن 1346هه بمطابق 1927ء ۾ وفات ڪئي.
7 ذوالحج
واقعا
غزوہ بني قريظہ کان حضرت محمد صلي الله عليه وآلهٖ جي واپسي.
وفاتون
114ھ-محمد باقر 67 ورھن جي عمر ۾ وفات ڪئي.
موڪلون ۽ ڏڻ
07
مير شير محمد ٽالپور
مير شير محمد ٽالپور سنڌ جي ٽالپور خاندان جو آخري حڪمران ٿي گذريو. مير شير محمد ٽالپور کي سندس بهادري ۽ حب الوطني جي ڪري ”شير سنڌ“ جي لقب سان ياد ڪيو ويندو آهي. پاڻ حيدرآباد تي ايسٽ انڊيا ڪمپني فوج جي قبضي کان پوءِ سنڌ جي آزادي جي پهرين جنگ 24 مارچ 1843 تي دُٻي جي ميدان ۾ انگريزن سان وڙھي، سنڌ جي آزادي جي جدوجهد جو بنياد رکيو.
خارجِي ڳنڍڻا
زمرو:1874ع جون فوتگيون زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:سنڌي ماڻھو
پيزا ٽاور
thumb|کاٻو|ٽاور جو جھڪاءُ
پيزا ٽاور ڪي کيس پيسا ٽاور به سڏين اهو اٽلي (Italy) جي رياست تُسڪيني (Tuscany) جي صوبي پيزا (Pisa) ۾ واقع آهي. هي وچئين دؤر ۾ تعمير ٿيل شاهي گهنڊ وارو ٽاور دنيا جي عجوبن مان هڪ آهي، جنهن جي بناوت به حيران ڪندڙ آهي. هي ٽاور هتان جي جڳ مشهور عمارتن ڊُومو بيپٽسٽري جي ڀر واري سبز ميدان تي اڏيل آهي. جنهن سبز ميدان کي ڪيمپوڊي مائريڪولي (Campo dei Miracoli) يعني ڪرشمن وارو ميدان سڏيندا آهن. هن علائقي ۾ اڪثر عمارتون پيزا شهر جي عروج واري دؤر (جنهن کي مقامي طور سنهري دور سڏيندا آهن) ۾ تعمير ٿيل آهن. پيزا جي تاريخ موجب اهو دؤر ٻارهين ۽ تيرهين عيسويءَ صدين تي مشتمل هو. انهيءَ دؤر ۾ پيزا شهر هڪ بندر جي حيثيت ۾ رومي سمنڊ جي وڏين طاقتن مان هڪڙو هو.
جھڪڻ جو سبب
هن جهڪيل ٽاور سان 1173ع ۾ هڪ اڻ وڻندڙ حادثو پيش آيو. ٽاور جي منصوبي موجب ڪُل اَٺن طبقن يا ماڙن مان جڏهن شروعاتي ٽي ماڙا اڏجي تيار ٿيا ته ٽاور جو ڪجهه حصو زمين اندر ويهي رهيو ۽ اهو هڪ طرف جهُڪي پيو. تنهن کان پوءِ لڳاتار 180 سالن تائين انهيءَ جي جهڪاءُ کي درست ڪري ان کي سڌو ڪرڻ لاءِ سڄي دنيا جي ڪيترن ئي ڪاريگرن کي گهرايو ويو. نيٺ سن 1350ع ڌاري هڪ ماهر تعميرات ٽوماسوڊي اينڊر ياڊا پونٽيڊيرا (Tomasso di Andrea da Pontedera) هي ڏکيو ڪم ڪرڻ قبول ڪيو ۽ ٽاور جوڙي راس ڪيائين. گذريل اَٺن صدين کان وٺي اڄ تائين اهو پنهنجو جهڪاءُ برقرار رکيو اچي. 1999ع ۾ پيزا ٽاور جي جهڪاءَ واري حيثيت کي متاثر ڪرڻ کان سواءِ ان جي بنياد کي مضبوط ڪرڻ لاءِ محتاط طريقي سان ڪم شروع ڪيو ويو ته جيئن هن تاريخي علامت کي ڪِرڻ کان بچايو وڃي ۽ هن جي جهڪاءَ واري جڳ مشهور علامت به برقرار رهي.
آسپاس
هن علائقي جي اتر ۾ ڪيمپوسانٽو (Campasanto) نالي قبرستان جيڪو چرچ سان وابسته آهـي، تـيـرهيـن عيـسـوي صـديءَ جي آخـر ۾ تعمير ٿيـو. هن قبرستان ۾ اڏيل ڇٽين جي ديوارن تي ٿيل فريسڪو پلاسٽر آرٽ گهڻي ڀاڱي ٻي عالمي لڙائيءَ دوران اتحادي ملڪن طرفان ڪيل بمباريءَ سبب تباهه ٿي ويو پر انهيءَ جا ٻه شاهڪار ٽرمف آف ڊيٿ (Triumph of Death) ۽ لاســٽ جـجـمـيـــنـٽ (Last Judgment) جيڪي چوڏهين صديءَ ۾ ٺهيا هئا، قدرتي طور بچي ويا آهن. مذڪوره نقش ڪيپيلا امانيٽي (Cappela Ammanati) نالي هڪڙي گوشي ۾ اُڪريل آهن، جنهن کي خوف ۽ هراس وارو هنڌ سڏجي ٿو. هتي نڪولا پسانو جا ڳچ مجسما ۽ پٿر تراشيل آهن. جن مان سندس فني ڪمال جو حقيقي تاثر ملي ٿو.
آفاق صديقي
پروفيسر آفاق صديقي اردوءَ جو مشهور شاعر ۽ دانشور آهي، هن 5 مئي 1928ع تي شيخوپوره، ضلعي فرخ آباد (ڀارت) ۾ جنم ورتو. ايم. اي تائين تعليم حاصل ڪيائين. ورهاڱي کان پوءِ پاڪستان لڏي آيو ۽ سکر ۾ رهائش اختيار ڪيائين. 1975ع ۾ گورنمينٽ ماڊل ڪاليج ميرپورخاص ۾ اردو شعبي جو صدر ٿيو. درس ۽ تدريس سان گڏوگڏ تصنيف، تاليف ۽ ترجمي جي ڪمن ۾ وڏي محنت سان مشغول رهيو. هن خاص ڪري سنڌي ادب کي اردو پڙهندڙ طبقي ۾ روشناس ڪرائڻ ۾ غيرمعمولي خدمتون سرانجام ڏنيون آهن. سندس تصنيفن ۾ هيٺيون قابل ذڪر آهن: ”شيخ اياز جي سنڌي نظمن جو اردو ترجمو“؛ شاهه لطيف جي شخصيت ۽ شاعريءَ تي ڪتاب ”عڪس لطيف“ (جنهن تي رائٽرس گلڊ کيس ادبي انعام ۽ ٻيا اعزاز به ڏنا)“ ”سنڌي ٻوليءَ جي جديد اديبن ۽ شاعرن جي چونڊ تخليقن جي ترجمن جو مجموعو“؛ ”سچل سرمست جي شاعري ۽ شخصيت“ تي تحقيقي ڪتاب ”شاعر حقِ نور“؛ ”باباءِ اردو“، ”وادي مهران ۾“، ”قلب سراپا“ (شاعريءَ جو مجموعو) وغيره. ان کان سواءِ تعليمي ۽ درسي ڪتابن جي تدوين ۽ اشاعت جا ڪم ڪندو رهي ٿو. لطيف شناسيءَ ۽ اياز شناسيءَ تي دسترس رکي ٿو. هن شاهه جي رسالي جي منظوم اردو ترجمي ۾ شيخ اياز جي مدد به ڪئي.
زمرو:شخصيتون
سنڌ ۾ راءِ گهراڻي جو راڄ
گپت گهراڻي وارن جي راڄ شروع ٿيڻ کان پوءِ، ڏيڍ سؤ کن ورهيه ساندهه، هندستان جي ماڻهن امن امان ۾ گذاريو، پر پوءِ'هون‘ لوڪ هندستان تي ڪاهي آيا، جي ’هُون‘ به سڏبا هئا. انهن مان ڪي گورجر، ڪي اهير(اڀير) ۽ ٻين ذاتين وارا هئا، پر سڀني کي گڏي ’هوڻ‘ (Huns) سڏيو اٿن- سندن مهندار ’مهر گل‘ نالي هو، جيڪو ڏاڍو ظالم هو: ٻيا ڪن سُڃ مان وسندي، پر هيءُ وسنديءَ مان سُڃ ڪرڻ وارو هو- گنڌار (قنڌار) طرف تڪش سلا يونيورسٽي هئي، تتي هن مهرگل جي ماڻهن ڦرلٽ ڪري ماڻهن جي گهرن کي باهيون ڏنيون. هندن ۾ اهڙو هراس پيدا ٿيو، جو اهو سمورو پاسو خالي ڪري ويا ۽ هن وقت انهيءَ پاسي رڳو پٺاڻ رهن ٿا. پنجاب جي الهندي طرف ڪيڪيا جو پرڳڻو، جو وديا جو وڏو مرڪز هو، سو به هنن هون لوڪن باهيون ڏيئي ساڙيو ۽ اتان جي هندن کي به لڏڻو پيو. اڄ اهو ديري اسماعيل خان ۽ ديري غازي خان وارو پاسو ٻروچڪو ملڪ آهي. اهي ئي هون لوڪ هئا، جن گپت گهراڻي جو خاتمو ڪيو ۽ سنڌ ۾ اچي راءَ گهراڻي جو راڄ قائم ڪيو. اهي ئي لوڪ پهريائين شودر ليکبا هئا، پر برهمڻي ڌرم کي مڃڻ لڳا، ته برهمڻن گهڻي خوشيءَ سان سندين شڌي ڪري، کين کتري بنايو. ڀانئجي ٿو ته اگني (باهه) ٻاري، هون هوم ڪري، سندين شڌي ڪيائون، جنهنڪري سندن اولاد ’اگني ڪل‘ يعني باهه جي خاندان مان پيدا ٿيل راجپوت (راجا جا پٽ) سڏجڻ ۾ آيو. هندستان جي تازين جڙيل تاريخن ۾ راجپوتن جو زمانو سن 650ع کان وٺي ليکيو وڃي ٿو، انهن ڌارين لوڪن به اچي هندستان جون پراڪرت ٻوليون اختيار ڪيون.
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:ڀارت زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ زمرو:مذهب
تجنيس مضارع
تجنيس مُضارع
شعر ۾ ساڳئي آواز ليڪن معنيٰ ۽ صورتخطي مختلف هئڻ واري صنعت. مثال: ”لال لب لعل کان پڻ لال مٺا توکان ٿيا“. .
ڌرتي
ڌرتي (اردو: ڌرتي، سنسڪرت: پرٿوي) سج جي ڀرسان نظام شمسي جو ٽيون نمبر گرھ (planet/پلانيٽ) آھي ۽ انساني ڄاڻ مطابق ڪائنات جو واحد گرھ آھي جنھن ۾ زندگي موجود آهي ريڊيو ميٽرڪ تاريخن جي طريقي مطابق ڌرتي جي عمر 4.5 ارب آهي. ڌرتي شمسي نظام جو پنجون وڏو گرھ آھي.کيس ھڪ قدرتي سيٽلائيٽ آھي جنھن کي ڌرتي جو چنڊ سڏيو ويندو آهي. سائنسدانن مطابق ڌرتي گولڊيلاڪس زون ۾ واقع آھي. ان زون ۾ سج جي ڀرسان اھڙا گرھ اچي وڃن ٿا جيڪي نہ زياده ٿڌا ھوندا آھن نه وري زياده گرم نہ ڪري اھي زندہ مخلوقن جي رھائش لاء موافق ھوندا آھن. ڌرتي جو سج جي چوڌاري گردش وارو مدار (orbit) جملي 149,600,000 ڪلوميٽر آھي  جيڪو سج کان 1.00 آسٽروناميڪل يونٽ جي فاصلي تي آھي. ڌرتيءَ جو قطر ڊايميٽر جملي  12,756.3 ڪلوميٽر آھي ۽ ان جو مايو (mass/ماس)_ 5.972e24 kg آھي .اھو واحد گرھ آهي جنھن جو نالو يوناني يا رومن ڏند ڪٿائن مان ناھي ورتل. ان جو نالو ارٿ پراڻي انگلش ۽ جرمنيڪ مان نڪتل آهي. ڌرتي جا ٻين ٻولين ۾ به سو کان وڌيڪَ نالا آھن. رومن ديو مالا ۾ڌرتي جي ديوي جو نالو ٽيلس Tellus (تلس) آھي ۽ يوناني ۾ گائيا گايا ، زميندار ڌرتي ماءُ آھي
ڌرتيءَ جا تھ
150px|thumb|ڌرتيءَ جي گردش جي تصوير ڍسڪور ايپڪ پاران ۲۹ مئي۲۰۱۶ تي، سالسٽس کان ڪجهه هفتا اڳ. سورھين صديءَ ۾ سڀ کان اول ڪوپرنيڪس ٻڌايو تي ڌرتي بہ ھڪ گرھ آهي ، ان کان اول ان ڳالھ جي خبر ڪانه پئي ھئي.ڌرتي مختلف تھن ۾ ورھايلآھي ھر تھ جون ڪيميائي ۽ ڀونچالي خاصيتون الڳ الڳ آھن.ڌرتي جي تھن جي اونھائي ڪلوميٽرن ۾ ھيٺين ريت آھي: ڌرتي جو ڪرسٽ يا مٿاڇرو ۽ انر ڪور سخت ھوندا آھن. آئوٽر ڪور ۽ مينٽل ليئرن جا قسم پلاسٽڪ وارا ۽ نيم پاڻياٺ ھوندا آھن. ڌرتي جي ڪور ۾ گھڻي ڀاڱي لوھ يا نڪل موجود آهي. خيال آھي ته ڪجھ ھلڪا عنصر به اتي ٿي سگھن ٿا.ڌرتي جي ڪور جي وچ جو گرمي پد 7500k آھي جيڪو سج جي مٿاڇري جي گرمي کان به زياده آھي. اڄ تائين رڳو اپر مينٽل ليئر جو سيمپل ملي سگھيو آھي جيڪو ٻرندڙ جبل جي لاوا مان ورتل آهي باقي ٻيا ھيٺيان تھ اڃان تائين پھچ کان ٻاھر آھن.انھن اندروني تھن بابت ڄاڻ ۽ اندازا سيسمڪ ٽيڪنڪس ذريعي مليا آهن.
ڌرتي جا قدرتي وسيلا
ڌرتي جي معنا وسيع آهي. ڌرتي مان مراد ڌرتي تي ۽ ڌرتي ۾ موجود سڀئي وسيلا وٺجي ٿي. ڌرتي تي هوا، گرمي، سيءُ، پاڻي، مِينهنُ، روشني ۽ معدنيات وغيره جن کي قدرت انسان جي استعمال لاءِ خلقيو آهي.
ڪشش ثقل ۽ مقناطيسيت
thumb|کاٻو|ٻہ جسم جن جو مثال سج ۽ ڌرتي آھي جن جي مقدار ۾ تمام گھڻو فرق آهي انھن جي ڪشش ثقل ۾ ڳاڙھي رنگ جو ڪراس بئري سينٽر آھ
حوالا
زمرو:زمين زمرو:سيارا زمرو:نظام شمسي جا سيارا زمرو:GND سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
ڪمند
ڪمند  (انگريزي : Sugarcane)  هڪ اهم فصل آهي، جنهن مان کنڊ، ڳڙ وغيره تيار ڪيا ويندا آهن۔ ڪمند دنيا جو سڀ کان وڌيڪ پوکيو ويندڙ فصل آهي۔ برازيل م سڀ کان وڌيڪ ڪمند پوکيو ويندو آهي۔ برازيل کان پوء ڀارت، چين، ٿائيلينڊ، پاڪستان ۽ ميڪسيڪو بلترتيب سڀ کان وڌيڪ ڪمند پيدا ڪندڙ ملڪ آهن. دنيا ۾ 80 سيڪڙو کنڊ ڪمند مان ٺاهي ويندي آهي.
پيداوار
right|thumb|500x500px|سڄي دنيا ۾ ڪمند جي پيداوار.
پاڪستاني آئين ساز اسيمبلي
آئين ساز اسيمبلي المعروف پارليامينٽ کي پاڪستان جي پارليامينٽ جي طور تي بڻايو ويو. ھن پارليامينٽ مان 1971ع ۾ ھڪ ٻي پارليامينٽ يعني بنگلاديشي اسيمبلي وجود ۾ آئي. ان کي ابتدا ۾ ڪراچي ۾ قائم ڪيو ويو. جناح پنھنجي موت تائين ھن اداري جو سربراھ رھيو بعد ۾ ھن جي انتقال تي لياقت علي خان ٽن سالن تائين صدر بڻيو ان دور ۾ ھن مقصدن وارو ٺھراءُ پيش ڪئي.
زمرو:آئين پاڪستان زمرو:پاڪستان جو آئين زمرو:پاڪستان جي پارليامينٽ زمرو:تحريڪ پاڪستان زمرو:مجلس شوريٰ پاڪستان
ڪمپلوٽينسي يونيورسٽي آف ميڊرڊ
ڪمپلوٽينسي يونيورسٽي آف ميڊرڊ اسپين جي ھڪ پبلڪ ريسرچ يونيورسٽي ۽ ملڪ جي سڀ کان پراڻي يونيورسٽي آھي جنھن ۾ 86000 شاگرد داخل آھن, ۽ شاگردن جي تعداد مطابق اھا يورپ جي ٽين وڏي يونيورسٽي آهي. ھن يونيورسٽي مان تعليم حاصل ڪندڙن مان ست ڄڻن کي نوبل پرائيز، 18 کي پرنس آف آسٽرياس ايوارڊ، 7 ڄڻن کي ميگئيل دي سروينٽيز پرائيز (Miguel de Cervantes Prize) ملي چڪا آهن. ھن يونيورسٽي مان تعليم پرائيندڙ يورپي ڪمشنرن، يورپي پارليامينٽ جا صدر، يورپي ڪائونسل جا سيڪريٽري جنرل، يورپي سينٽرل بئنڪ جي اگزيڪيوٽو بورڊ جا ميمبر، ناٽو جي سيڪريٽري جنرل، يونيسڪو جي ڊائريڪٽر جنرل، آء ايم ايف جي مئنيجنگ ڊائريڪٽر ۽ رياست جي سربراھ جي حيثيت ۾ فائز رھي چڪا آهن. ستن صدين جي عرصي ۾ ھن يونيورسٽي سائنس، فن لطيف ۽ سياسي قيادت ۾ انمول واڌارو آندو.
thumb|right|يونيورسٽي جو ھاڻوڪو ڪيمپس
حوالا
زمرو:اسپين ۾ تعليم