cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سيد بلاول شاھ نوراني
ساليانو عرس
thumb|سيد بلاول شاھ نورانيءُ جي عرس مبارڪ جي موقعي تي زائرين سيد بلاول شاھ نوراني جي عرس جي موقعي تي سڄي ملڪ منجهان ماڻهو اچي گڏ ٿيندا آهن. عرس هرسال 10 رمضان تي منعقد ٿيندو آهي ۽3 ڏينهن جاري رهندو آهي. هر مذهب جا عقيدتمند شريڪ ٿيندا آهن. ميلي ۾ بازارون به لڳنديون آهن. هر طرف جيئي شاھ جبل ۾ شاھ جا نعرا گونجندا آهن.
درگاھ نوراني ۾ بم ڌماڪو
شاھ نوراني جي درگاهه ۾ ڌماڪو ڪيو ويو. ڪافي جانيون ضايع ٿيون. معجزانه طور شاهه نوراني جي مزار ۾ ڌماڪي واري جاءِ تي ڪو کڏو نه پيو. وڻ ٽڻ به سلامت رهيا.
حوالا
زمرو:پاڪستان ۾ تصوف
جهرڪ
جهرڪ انگريزي (Jhirk) ٺٽي ضلعي جو هڪ قديم شهر آهي، جيڪو ڪوٽڙيءَ کان هيٺ سنڌو درياهه جي ساڄي ڪپ تي واقع آهي.
تاريخ
هيءُ شهر ’جهرڪ‘ ذات جي ماڻهن جو آباد ڪيل آهي، جيڪي اصل ۾ سماٽ آهن. 1758ع ڌاري جڏهن سنڌو درياهه پنهنجو وهڪرو بدلائي ڪوٽڙي ۽ ٺٽي وٽان وهڻ لڳو، تڏهن درياهه جي ڪپن وارن ٻين شهرن سان گڏ جهرڪن جو شهر به آباد ٿيو. ڪئپٽن اي. ڊيلهوسٽ 1832ع ۽ 1839ع ڌاري هن شهر لاءِ لکيو هو ته: ”هتي بازار ۾ 200 دڪان آهن، ٻنهي پاسي رستن جي صف بندي ٿيل آهي. بازار مٿان خوبصورت ڇت آهي.“ هي شهر ۾ ارغونن ۽ ترخانن جي زماني کان اسماعيلي بزرگن جي سرگرمين جو مرڪز هو،  ميرن جي زماني ۾ هتي اسماعيلي خواجن جا 983 گهر هئا. 1838ع ڌاري آغا خان اول، آغا شاهه حسن علي، ڪرمان (ايران) کان هتي جهرڪن ۾ اچي آباد ٿيو ڇا ڪاڻ ته هن شهر کان سواءِ آسپاس وارين بستين ۾ سندس مريدن جو وڏو تعداد رهندو هو. ان وقت سنڌ تي ميرن جو راڄ هو. سنڌ جي آخري حڪمران مير نصير خان، ايران جي حاڪم، محمد علي شاهه قاچار جي چوڻ تي آغا خان کي گرفتار ڪرائڻ لاءِ جوکين جي سردار کي حڪم ڪيو. انهيءَ ڪري جهرڪن ۾ آغا خان جي مريدن۽ جوکين جي جنگ لڳي. انهيءَ جنگ ۾ آغا خان جي ملڪيت جي لٽ مار ڪئي وئي. ليڪن انگريزن جي دٻاءَ سبب ميرن جو دور پڄاڻي کي ويجهو هو. انهيءَ ڪري آغا حسن علي شاهه، ڪابل جي پهرين ويڙهه وقت چارلس نيپيئر جي گهڻي مدد ڪئي. سنڌ جي فتح کان (1843ع) پوءِ انگريزن آغا شاهه حسن علي کي ’هز هائينس‘ جو خطاب ڏنو. آغا خان اول 1843ع ۾ جهرڪن ۾ پنهنجو محلات اڏايو جيڪو اڄ به سلامت آهي.
ورهاڱي کان اڳ
برطانوي هندستان جي ورهاڱي کان اڳ ’پارپتي آوتسنگهه ٽي. بي سينيٽوريم‘ به هتي موجود هو، جيڪو هينئر مٽيءَ جو ڍير بڻجي چُڪو آهي. انگريزن جي دؤر ۾ هتي هڪ ڪليڪٽر رهندو هو، جنهن هتي هڪ پوسٽ آفيس ٺهرائي، جيڪا هينئر ڊهي چُڪي آهي. اندازو آهي ته 1848ع ڌاري هيءَ عمارت جڙي راس ٿي هئي، جيڪا هاڻوڪي اسڪول جي ڀرسان هئي. اُن کان سواءِ هتي ڪمشنري جيل، محالڪاري آفيس، ڊاڪ بنگلو، پوسٽ آفيس، پرائمري اسڪول ۽ پوليس ٿاڻو به موجود هئا. چارلس نيپئر جهرڪ شهر کي لشڪر جي ڇانوڻيءَ لاءِ بهتر سمجهيو ۽ اُتي بئرڪون به ٺهرايائين. شهر جي ڏکڻ طرف ڊپٽي ڪليڪٽر جو بنگلو هو، جيڪو اڄڪلهه ڊاڪ بنگلي طور استعمال ٿي رهيو آهي. بنگلي جي ڀرسان عيسائين جو مشنري اسڪول به هو. هتي سالن کان شيعا اثنا عشري خواجن جي امام بارگاهه، مسجد ۽ مدرسو به موجود آهي. اهي دراصل اسماعيلي هئا ۽ جهرڪن ۾ آغا خان جي مريدن ۽ ميرن جي سردار جوکئي جي وچ ۾ جيڪا جنگ لڳي هئي اُن جنگ ۾ ويسو خواجو، جيڪو آغا خان جي لشڪر جو سردار هو. مير بٺوري وارو سيٺ محمد جعفر خواجو انهيءَ ويسي خواجي جو پٽ هو. هتي خواجن جون رهائشي جايون، دڪان، پلاٽ، زرعي زمينون ۽ باغ هئا. شهر ۾ امام بارگاهه جي آڳر ۾ هڪ قبرستان آهي، جنهن ۾ آغا شاهه حسن علي سان گڏ آيل سندس اُهي مريد دفن ٿيل آهن، جن آغا خان اول ۽ جوکين جي وچ ۾ ٿيل جنگ ۾ شهادت ماڻي هئي. انهن جو تعداد 72 ڄاڻايل آهي. جهرڪ شهر ڪنهن وقت ۾ درياهه جي ڪپ تي هڪ سٺو بندرگاهه هو، انگريزن جي اچڻ کان پوءِ ڪراچي، حيدرآباد ۽ ٻين شهرن جي بندرن جي اهميت وڌڻ ڪري، جهرڪن جو شهر ڦٽڻ لڳو. ڪافي تعداد ۾ واپاري هتان لڏي نئين آباد ٿيل شهر ڪراچيءَ ۾ وڃي آباد ٿيا. هن وقت هي ننڍو شهر اندازاً ڏهه هزار آبادي رکي ٿو. هتي جهرڪا، گندرا، ملاح، خاصخيلي، خوجا، ميمڻ ۽ ٻيا قبيلا آباد آهن. جهرڪ ۾ ڇوڪرن ۽ ڇوڪرين لاءِ الڳ الڳ پرائمري ۽ هاءِ اسڪول موجود آهن.
قائد اعظم ۽ جھرڪ
پاڪستان جي بانيءَ قائداعظم محمد علي جناح جو جنم به جيڻا پونجا جي گهر ۾ هن ئي شهر ۾ 1876ع ۾ ٿيو هو، ان وقت جهرڪ شهر ڪراچي ضلعي ۾ شامل هو. پراڻن درسي ڪتابن موجب قائداعظم پرائمري تعليم جهرڪن ۾ ئي حاصل ڪئي هئي. اڄ ڏينهن تائين جهرڪا ذات جا ماڻهو جهرڪ شهر جي اتر طرف ميل کن پنڌ تي ۽ ڪي درياهه جي ٻيءَ ڀر ٻن ميلن جي مفاصلي تي رهن ٿا. انگريزن جي اوائلي دور ۾ جهرڪ شهر کي خاص اهميت ملي، هيءُ شهر انهيءَ وقت جهرڪ ڊويزن جي گاديءَ جو هنڌ هو، پر جيئن جيئن هن شهر مان هٿ ڪڍندا ويا، تيئن تيئن شهر جهرڪ کي به وساريندا ويا، ڊويزن مان گهٽائي کيس محالڪاري ڪيائون، جنهن جي آفيس هن وقت هاڻوڪي اسپتال جي ڀرسان اتر طرف هڪ دڙي جي صورت ۾ موجود آهي. ان بعد هي شهر تپي جي حيثيت ۾، تعلقي ڪوٽڙيءَ سان ملايو ويو. جهرڪ اڄ به هڪ تپو آهي. جهرڪ شهر هن وقت تعلقي ٺٽي ۾ آهي.
جاگرافي بيهڪ
هي شهر سمنڊ جي مٿاڇري کان اٽڪل 160 فوٽ مٿي ٽڪر تي ٻڌل آهي. شهر جي اڀرندي طرف سنڌو ندي وهي ٿي. شهر جي الهندي طرف ٽڪر ئي ٽڪر آهن، درياءَ جي ٻيءَ ڀر، ٻڌمت جا مشهور آثار ’ٻڌڪا ٽڪر‘ هن شهر جي سامهون آهن. حيدرآباد - ڪراچي واري شاهي سڙڪ به هتان ئي گذري ٿي. شهر جي اتر طرف ’کاٽ کپريو‘ موجود آهي، جنهن کي ’کپريو کاهوڙي‘ يا ’کپريو کاٽڙيو‘ به سڏيندا هئا، جهرڪ شهر جي ڏکڻ- اولهه طرف اٽڪل چئن ميلن جي پنڌ تي هڪ ٽڪري ’مجيراءِ‘ يا ’ماجيراءِ‘ جي ماڙي جي نالي سان واقع آهي، انهيءَ ٽڪريءَ بابت چيو وڃي ٿو ته اتي ڪنهن زماني ۾ ماجيراءِ نالي هڪ راجا راڄ ڪندو هو، جتي سندس ڪوٽ به اڏيل هو. اُن ڪوٽ جي آثارن کي هن وقت ڪافر ڪوٽ سڏيندا آهن. ٽڪريءَ جي ڏکڻ ۽ اوڀر طرف سندس دامن ۾ ’ويران‘ نالي ٻيلو به آهي. الهندي طرف ٽڪر ئي ٽڪر آهن. ڏکڻ- اوڀر طرف وري هڪ ننڍي ڍنڍ آهي، جنهن کي ’ماجيراءِ واري ڪوري‘ چوندا آهن. ڪافر ڪوٽ واري جبل جي ڪَرَ ۾ پير لاکي لطف الله جي درگاهه موجود آهي. هي بزرگ، مخدوم نوح بزرگ جو پوٽو هو. هتي هڪ وڏو قبرستان آهي جنهن جي ڏکڻ واري ڇيڙي تي شيخ گهرئي جو روضو آهي. هن قبرستان کي پليجن جو قبرستان جو قبرستان چوندا آهن. هن قبرستان ۾ حمل پليجي جو قبو به موجود آهي، جيڪو صوفي شاهه عنايت جي شهدادت ۾، ٺٽي جي نواب جو مددگار چون ٿا. جهرڪ شهر جي ڏکڻ اولهه طرف ميل کن فاصلي تي ’ميران پير‘ جو قبو آهي. جهرڪ آڳاٽي دؤر ۾ دريائي بندر هو جتان وڻج واپار ۽ مسافري ٻيڙين ۽ اٺن ذريعي ٿيندي هئي، هن شهر کي ويجهي ۾ ويجهي اسٽيشن ’ميٽنگ‘ آهي. شهر جي اتر اولهه طرف ٽن ميلن جي مفاصلي تي ’ڪوٽڙي بئراج‘ جو هڪ واهه لنگهي ٿو. جنهن کي ڪلري- بگهاڙ فيڊر چوندا آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
1627ع
ڊسمبر
زمرو:سال
811ع
ڊسمبر
زمرو:811ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
قائد عوام يونيورسٽي آف انجنيئرنگ، سائنس ۽ ٽيڪنالاجي
انجنيئرڱ ۽ ٽيڪنيڀياس جي جامعہ قائد عوام قائد عوام يورسٽي آف انجنيرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي  ان جو نالو ذوالفقار علي ڀٽي جي اعزاز ۾ رکيو ويو آهي. هي نوابشاهه ۾ آهي.
خارجي ڳنڍڻا
قائد عوام يونيورسٽي نوابشاهه جي دفتري ويب سائيٽ
زمرو:پاڪستان ۾ سرڪاري يونيورسٽيون زمرو:سنڌ ۾ يونيورسٽين ۽ ڪاليجن جون فهرستون
بونير ضلعو
بونير ضلعو (اُچار: بُنير زِلو، اردو: ضلع بونیر، انگريزي: Buner District) پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جو هڪ ضلعو آهي.
زمرو:خيبر پختونخوا جا ضلعا زمرو:پاڪستان جا ضلعا
باغ فردوس، خدابخش لغاري ڳوٺ
ضلعي جيڪب -آباد- ۾ ڳوٺ خدابخش لغاريءَ جي سامهون، محمد شفيع شجري هڪ -باغ- ٺهرايو هو، جيڪو ’-باغ فردوس-‘ نالي سان مشهور آهي. شجري ڪو وقت افغانستان ۽ -ايران- ۾ گذاريو هو. فارسي -ٻولي- اُتان سکي آيو هو. شجري جو لقب به پاڻ تي اُتان رکائي آيو. عام طرح -آغا- شجري سڏيندا هئس. ڪجهه وقت کان پوءِ هن کي -باغ- تيار ڪرڻ جو شوق ٿيو، سو مرحوم محمد امين کوسي کيس پنهنجي ڪڙين جي ڪناري تي هڪ کوهه کڻائي ڏنو ۽ زمين -باغ- لاءِ منظور ڪرائي ڏني. کوهه جو افتتاحي ڪوڏر لپو حضرت پير شيخ عبدالرحمان صاحب ڀرچونڊي شريف واري اچي هنيو ۽ اهڙيءَ طرح هيءُ -باغ- ٺهيو.
بات (ديوي)
بات (Bat) مصري علم الاساطير ۾ ھڪ ڳئون ديوي ھئي۔
زمرو:زرخيز ھلال زمرو:قديم مصر زمرو:قديم مصري مذھب زمرو:مصري معبود
شعيب ملڪ
شعيب ملڪ هڪ پاڪستاني رانديگر آهي جيڪو هڪ فيبروري 1982 ۾ سيالڪوٽ، پنجاب ۾ پيدا ٿيو.سندس بيٽنگ ڪرڻ جو انداز سڌي هٿ سان آهي ۽ هي هڪ آل رائونڊرر رانديگر آهي.
1628ع
فوتگيون
1628ع زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
شعيب ملڪ
حوالا
زمرو:1982ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستان جا عالمي ٽوئنٽي/20 ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:پاڪستان جا هڪ ڏهاڙو بين الاقوامي ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:پاڪستان جا ٽيسٽ ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:پاڪستان جا ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:پاڪستاني ڪرڪيٽ ڪپتان زمرو:پاڪستاني ڪرڪيٽر زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:خيبر پختونخوا جا ڪرڪيٽ رانديگر
812ع
ڊسمبر
زمرو:812ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
موريشس
موريشس يا ماريشس جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف موريشس آھي ھي ملڪ ٻيٽن تي مشتمل آهي جيڪو ھندي سمنڊ ۾ آفريڪا کنڊ جي ڏکڻ اوڀر واري سامونڊي ڪناري کان 2000 ڪلوميٽرن يا 1200 ميلن جي فاصلي تي واقع آهي. ملڪ ۾ موريشس ٻيٽ کان سواء روڊريگز ٻيٽ ، اگالگا ٻيٽ ۽ سينٽ برانڊون ٻيٽ ۽ ٻيا ٻيٽ واقع آھن 2040 چورس ڪلوميٽرن جي پکيڙ تي مشتمل ھن ملڪ جي ڪل آبادي 2011 ۾ 12،33،000 ھئي.
1629ع
فوتگيون
زمرو:سال
1947ع
فوتگيون
زمرو:1947ع زمرو:سال
جھمپير
جهمپير, ضلعي ٺٽي جو اهم شهر، جيڪو عربن جي سنڌ تي ڪاهه وقت به آباد هو ۽ محمد بن قاسم جي لشڪر هتي حملو ڪيو هو.
تاريخ
اصل ۾ هيءَ بستي ”جهم“ جي قديم تاريخي نالي سان آباد هئي، جنهن ۾ پوءِ اسماعيلي خواجن جو داعي امير پير دفن ٿيو، جنهنڪري ”جهم پير“ طور شهر جو نالو مشهور ٿيو. هن شهر ۾ امير پير جو قبو هڪ ٽڪريءَ تي آهي. امير پير جي قبر جبل جي هڪ غار ۾ آهي، جنهن تي هر سال ميلو به لڳندو آهي، جهمپير ڪراچيءَ کان ڪوٽڙيءَ ويندڙ ريلوي لائين تي اسٽيشن آهي. هن جي ويجهو گرم پاڻيءَ جو چشمو ۽ ڪوئلي جي کاڻ به موجود آهي. خيال آهي ته هيءَ قديم بستي هئي. شايد ٺٽي کان نيرون ڪوٽ ڏانهن ويندڙ شاهراهه تي هئي، جتي قافلا منزل ڪندا هئا. هتي کجيءَ جا تمام گهڻا وڻ هوندا هئا، جيڪي لاڳيتن سوڪهڙن ۽ برساتن نه پوڻ ڪري اڪثر ختم ٿي ويا آهن.
جھمپير ۽ تاڙي
هتي کجيءَ جي وڻن مان اڇو رس ڪڍندا آهن، جيڪو کٽو ۽ نشيدار هوندو آهي، جنهن کي ’تاڙي‘ چوندا آهن. ان تاڙيءَ جو ذڪر شيخ اياز پنهنجي نثر ۾ ڪيو آهي.
ريل حادثو
جهمپير اسٽيشن وٽ 1373هه/ 1954ع ۾ خيبر ميل ريل سان هڪ دردناڪ حادثو ٿيو، جنهن ۾ سوين ماڻهو سڙي مري ويا هئا.
تڪرار ماٺارڻ
تڪرار ماٺارڻ يا ڪانفلڪٽ مينيجمينٽ (Conflict Management) ڪنهن خطي يا ڪن مُلڪن يا ٻن گروهن وچ ۾ تڪرار کي خطرناڪ صورتحال اختيار ڪرڻ کان بچائڻ لاءِ جاکوڙ کي ماٺارڻ واري حڪمت عملي سڏجي ٿي. اها حڪمت عملي گڏيل تڪرارن ۾ ٻيءَ ڌُر کي اڳرائيءَ کان روڪڻ ۽ بَرُ ميچڻ (Deterrence) جي اصولن تحت جوڙي وڃي ٿي. عام طرح چيو وڃي ٿو ته طاقت جو توازن (Balance of Power) اصل ۾ تڪرار ماٺارڻ جي حڪمت عمليءَ آهي، جنهن ۾ امن واري صورتحال کي تڪرار جي نبيري لاءِ هٿيار طور استعمال ڪيو ويندو هو. پر پوءِ مُختلف طاقتن طرفان ان جي غلط استعمال ڪارڻ، اهو عمل پاڻ تڪرار وڌائڻ جو ذريعو ثابت ٿيو.
جھمپير
ادب ۾
جهمپير جو ذڪر ڪيترن ئي شاعرن پنهنجي شاعريءَ ۽ ڪهاڻين ۾ آندو آهي، انهن ۾ حسن درس، رسول بخش درس، حليم باغي، ڪوي خير محمد، وسيم سومرو، سردار شاهه ۽ ٻيا شامل آهن.
تڪرار ماٺارڻ
حوالا
زمرو:سياست
7 آگسٽ
7 آگسٽ ، عيسوي سال جو 219 هون (ليپ سال 220 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 146 ڏينهن (ليپ سال 147 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:آگسٽ زمرو:سال جا ڏينهن
ننگر پارڪر تعلقو
ننگر پارڪر تعلقو انگريزي (Nangar Parkar Taluka) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر جو هڪ تعلقو آهي. هيءُ تعلقو 7 يونين ڪا‏ؤنسلن ۾ ورهايل آهي.ھي تعلقو صوبائي اسيمبلي جي تڪ پي.ايس.55 ۽ قومي اسيمبلي جي تڪ اين.اي.221 ۾ واقع آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
بيسو
بيسو (Bes يا Bisu) ھڪ قديم مصري گھراڻن جو محافظ ديوتا ھيو۔
1985ع
فوتگيون
1985ع زمرو:1986ع زمرو:سال
سخي ڄام سپڙ
سخي ڄام سپڙ انگريزي ( Sakhi Jam Sapar) سومرن جي سنڌ تي حڪومت دؤران لسٻيلي (هاڻ  پاڪستان جي بلوچستان (صوبي) جيلسٻيلو ضلعي ) واري علائقي جو حڪمران هو. جيڪو سخي هو. سندس در تي ڪوبه سَين يا صدا هڻدو هو سو خالي نه موٽندو هو. سخي ڄام سپڙ جو تعلق لسٻيلي جي رُونجها خاندان (قبيلو)سان هو. سندس والد ڄام چوٽا هو جنهن کان پوءِ سخي ڄام سپڙ لسٻيلي جو حُڪمران بڻيو جيڪو دليري ۽ ڏاتاري ۾ مشهور ٿيو. سخي ڄام ڏاتار کي سنڌ جي ڏهن ڏاتارن ۾ شمار ڪيو وڃي ٿو. ميين شاهه عنايت جيڪو ميون شاھ عنايت رضوي به ڪوٺجي ٿو تنهن به سخي ڄام سپڙ رُوجهي جي واکاڻ ۾ بيت چيا آهن ته شاهہ عبداللطيف ڀٽائي پڻ سخي ڄام سپڙ جي ساراھ ۾ سر پرڀاتي  ۾ بيت لکيا آهن. سخي ڄام سپڙ لسٻيلي جي رُونجهن حاڪمن جي چوٽاڻي پاڙي منجهان هو. چوٽاڻي پاڙو چوٽو جي اولاد سبب سڏيو ويو. ڄام سپڙ پنهنجي والد جو نالو چوٽو وري پنهنجي پُٽ تي پڻ رکيو هو. سنڌ جي ڪنهن ماڻهو وٽس سو گهوڙن جي صدا هنئي ته سخي ڄام سپڙ بنان دير صدا قبول ڪندي پنهنجي پُٽ چوٽو سان سؤ گهوڙا موڪليا جيڪو گهوڙا پهچائي آيو.
حوالا
زمرو:سنڌي سُورما زمرو:سنڌي ماڻهو
عبدالرحمان ڌامراھو
مولانا عبدالرحمان ڌامراهو لاڙڪاڻي ضلعي جي جيد عالمن ۾ مولانا عبدالرحمان ولد عنايت الله پنوهر جو نالو نمايان حيثيت رکي ٿو. سندس وڏا ميراڻي صاحبيءَ ۾ وڏن عهدن تي فائز هئا. سندس والد چڱو زميندار هو. تاريخ 27 - رجب المرجب (1268 هه- 1851ع) تي لاڙڪاڻي تعلقي جي ڳوٺ ”ڌامراهه“ ۾ مولانا عبدالرحمان جي ولادت ٿي. ننڍپڻ ۾ کيتي ڪيائين. ٻارهن ورهين جي عمر ۾ مولانا عبدالله بنگلديرائي (1860ع - 1932ع) وٽ فارسي پڙهڻ ويٺو.آخر مولانا عبدالغفور ”مفتون“ همايوني رح (1844ع - 1918ع) جن وٽان فارغ التحصيل ٿي، دستارِ فضيلت ٻڌائين. پوءِ ڳوٺ ۾ درس و تدريس کي پنهنجو مشغلو بنايائين. وٽانئس سوين شاگرد فيضياب ٿيا. سندس فقهي خدمتن عِوض، بلوچستان ۾ جرڳي جي سردارن فتوائن لاءِ آڇ ڏنس. مگر پاڻ پابندي سمجهي، ٺــُـڪرائي ڇڏيائين. پنجويهه ورهيه پير ڳوٺ ۾ ديني فيصلن ۽ فتوائن جو ڪم ڪيائين. پير پاڳاري، صبغت الله شاهه ثاني، شهادت 1943ع، جو مٿس راز هو. سندس وفات بعد واپس ڳوٺ پهتو ۽ مدرسي جي نئين سر تعمير ڪرائي، درس و تدريس قائم ڪيائين. مدرسي سان گڏ هڪ جامع مسجد به تعمير ڪرايائين. اُنهن ڏينهن ۾ ڪجهه ڪتاب به لکيائين، جن ۾ ”فتويٰ رحماني“ نالي فارسي زبان ۾ هڪ ضخيم جــُـلد به تيار ڪيائين، جيڪو هن وقت سندس ڀائٽي، مولانا عنايت الله پنوهر وٽ محفوظ آهي. پاڻ نقشبندي طريقي ۾ مــُـنسلڪ هو. ”موسيقيءَ“ کان سخت نفرت هيس ۽ انهيءَ لاءِ چوندوهو، ته ”جنهن قوم جو چاهه سازسرود سان آهي، اُها قوم روحاني طور تباهه ٿي ويندي.“ وٽس هڪ مثالي ڪــُـتبخانو هو، جنهن ۾ عربي، فارسي ۽ سنڌيءَ ۾ چونڊ ڪتاب هئا. خاص ڪري ”فقــہ“ ۽ ”منطق“ تي ناياب قلمي نسخا شامل هئا. سال (1307 هه - 1889ع) ۾ حج بيت الله شريف جي زيارت تان موٽندي، عربي ڪتابن جو اَنبار آندائين. هڪ اَندازي مطابق سندس لائبرريءَ ۾ ٽن هزارن کان وڌيڪ ڪتاب موجود هئا. سندس پونيرن جي ڪوتاهيءَ سببان سمورو ڪتبخانو ضايع ٿي ويو. گهڻا ڪتاب سندس شاگردن جي وَرِ چڙهيا. ٻي مهاڀاري لڙائيءَ دوران، سنڌ اَندر ڪالرا جي بيماري ڦهلجي وئي، جنهن ۾ لاڙڪاڻو به لپيٽ ۾ آيو. مولانا صاحب به تاريخ 11 صفر المظفر (1348 هه - 1919ع) تي انهيءَ بيماريءَ ۾ اَجل جو بــَـکُ بڻيو. تربت، سندس جوڙايل جامع مسجد جي ڏاکڻي طرف ميدان تي موجود آهي. پاڻ طبعاً رلڻو ملڻو، بردبار ۽ ڌيرج وارو انسان هو. ڪڏهن به ڪاوڙ ۽ غصي کي جـِـيءَ ۾ جاءِ نه ڏنائين. صوم صلواة سان گڏ تهجد جو به پابند رهيو. سندس گفتگو قرآن ۽ حديث کان ٻاهر نه هئي، نه ئي وري ڪڏهن دل آزاريءَ جي تقرير ڪيائين.
رت پيئندڙ جن
رت پيئندڙ جن  (रत पियन्दर जिन) يا (ڏائڻ) رت پياڪ  (خون آشام) یا(الغل)، ( Vampire)، عربي ٻولي ۾: الغل یا مصاص دماء ، فارسي ٻولي ۾: خون آشام) هڪ انساني خون پيئڻ واري مخلوق جو نالو  آهي۔ هيءَ مخلوق هڪ لوڪ ڪردار يا الاساطير به ٿي سگهي ٿو۔ الغل جي معنيٰ رت چوسڻ واري جن جي آهي۔  thumb|Burne-Jones-le-Vampire
thumb|Edvard Munch - Vampire (1895) - Google Art Project
thumb|Lilith (John Collier painting)
thumb|Bela lugosi dracula [[ڪائونٽ ڊريڪيولا ]]
حوالا
زمرو:ڏائڻ زمرو:تحويل صورت زمرو:تاريخ زمرو:عجيب مخلوقون زمرو:علم الاساطیر زمرو:لوڪ ڪهاڻي
باغ محمد بيشڪ جوکيو
ناميارو سگهڙ، شاعر ۽ اديب ٿي گذريو آهي. جنگشاهي ريلوي -اسٽيشن- (ضلعي ٺٽي) کان -اتر- طرف ڪوهستاني علائقي ۾ 30 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي مشهور تاريخي ڳوٺ ”مالماڙيءَ“ ۾ 1908ع ڌاري ڄائو. سندس والد جو نالو سکيو خان ۽ ڏاڏي جو نالو جان محمد هو. ذات جو جوکيو ۽ پاڙي جي لحاظ کان کان ڪليپوٽا -جانواڻي- آهي. ناميارو سگهڙ ۽ شاعر سونهارو فقير جوکيو، -باغ- محمد جو چاچو هو. باغ محمد ’بيشڪ‘ معمولي پڙهيل لکيل -انسان- هو. صرف ابتدائي ٽي درجا گورنمينٽ پرائمري اسڪول جاتيءَ (-ٺٽي-) ۾ پڙهيو، -جتي- پنهنجي مامي وسند خان وٽ رهندو هو، جيڪو -ان- وقت (برٽش دؤر ۾) پوليس کاتي ۾ ملازم هو،. ديني -تعليم- جنگشاهيءَ جي مُلا مڪتب ۾ پڙهيو، -جتي- سندس -استاد- حاجي دلمراد جوکيو هو. علائقي جو نيڪ مرد رئيس وليداد خان سندس هم مڪتب هو. سگهڙ باغ محمد بيشڪ جي تعليم ۽ تربيت ۾ سندس وڏي ڀاءُ صوبيدار ناٿي خان جانوآڻيءَ جو اهم ڪردار هو، جنهن کي نه صرف (برٽش دور جي) بهادر پوليس آفيسر طور بلڪه تقرير ، تحرير، قبائلي ريتن رسمن تي ٻڌل علاقائي ،ملڪي توڙي بين الاقوامي قانون جي ماهر، لوڪ ادب جي ڄاڻوء ، تاريخ ۾ سند، جذبه حب الوطنيءَ سان سرشار ۽ هڪ مڃيل سماج سڌار شخصيت طور سڃاتو وڃي ٿو هو، شاعر ۽ سگهڙ باغ محمد بيشڪ کي پڻ اهي سڀيئي خوبيون پنهنجي وڏي ڀاءُ ناٿي خان جانوآڻيءَ  وٽان مليون. هن کي 20 سالن جي عمر ۾ جاتيءَ ۾ ڪنهن نازنين سان نينهن لڳو. انهيءَ مستيءَ واري ڪيفيت ۾ شاعري شروع ڪيائين ۽ مجاز جون حدون ٽپي حقيقت جي منزل تي پهتو.سندس ڪلام ۾ غزل ، ڪافيون، ڏوهيڙا ، بيت ، مناظرا ،مولود ، مداحون ، حمد ، نعت ۽  منقبت، شامل آهن، سندس ڪلام کي سهيڙي ڪليات بيشڪ جي نالي سان هڪ مجموعو تيار ڪيو ويو آهي، جيڪو سندس پونئيرن وٽ اڻ ڇپيل صورت ۾ موجود آهي. -باغ- محمد اتڪل 75 ورهين جي ڄمار ۾ 26 فيبروري 1984ع مطابق/27 جمادي الاول 1404هه تي وفات ڪئي. سندس آخري آرام گاهه سندن آبائي قبرستان، جنگشاهي پير، لڳ جنگشاهي ريلوي -اسٽيشن- تي آهي.
813ع
ڊسمبر
زمرو:813ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
احمد علي مجذوب
مولوي احمد علي مجذوب، ذات جو دَل، ٿر جو ويٺل هو. 18 فيبروري 1967ع تي ڄام شوري اسپتال ۾ 70 سالن جي وڏي ڄمار ۾ وفات ڪيائين. مولوي مجذوب مرحوم تعليم کان فارغ ٿيڻ کان پوءِ ملڪي تحريڪن ۾ حصو ورتو. سندس قومي خدمتن جي شروعات خلافت ۽ ڪانگريس جي تحريڪن سان ٿي. آخر ۾ خاڪسار تحريڪ سان وابسته رهيو. سڀني تحريڪن ۾ هڪ مخلص سپاهيءَ جي حيثيت سان ڪم ڪندو رهيو. مولوي مجذوب ۾ هڪ عجيب وغيره خصوصيت اها هئي، جو هن ٽنهي تحريڪن جي دور جون اخبارون، تقريرون، خطاب ۽ ٻيو علمي لٽريچر نهايت سليقي سان گڏ ڪيو. ان سلسلي ۾ وٽس مولانا آزاد جي ”الهلال“ ۽ ”البلاغ“، مولانا محمد علي ”جوهر“ جي ”همدرد“ ۽ ”ڪامريڊ“، مهاتماگانڌيءَ جي ”هريجن“، ڊاڪٽر انصاريءَ جي ”انصاري“، جمعيت علماءِ هند جي ”الجمعية“ ۽ ” علامه مشرقيءَ جي ”الاصلاح“ اخبارن جا مڪمل فائل موجود رهيا. اهڙيءَ طرح ٽنهي ملڪي تحريڪن جو سارو لٽريچر پونين لاءِ ڇڏي ويو. آخري وقت ۾ سندس نظر ڪمزور ٿي وئي ۽ سندس اهو علمي ذخيرو ڪنهن حد تائين لٽجي ويو. ان جو ڏک کيس مرڻ گهڙيءَ تائين رهيو. مجذوب متعلق حيرت انگيز انڪشاف اهو آهي ته مخدوم عبدالرحيم گرهوڙيءَ جي نالي ۾ مشهور پيشنگوئي، اصل ۾ مولوي مجذوب جي ڪيل هئي، جنهن ۾ انگريزن جي خلاف نفرت پيدا ڪرڻ ۽ امام مهديءَ جي اميد پيدا ڪرڻ جو حوصلو ڏنل هو.
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻھو
1630ع
ڊسمبر
زمرو:سال
سشات
سشات (Seshat) قديم مصري مذهب ۾ حڪمت، علم، ۽ لکائي جي ديوي هئي۔
حوالا
زمرو:وديا ديويون زمرو:ڏاهپ ديويون
پاڪستان فوج
پاڪستان فوج (Pakistan Army) دنيا جي ڇهين وڏي فوج آهي، جنهن جو شمار دنيا جي بهترين فوجن ۾ ٿئي ٿو.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:پاڪستان جي فوج زمرو:پاڪستاني فوج
باغائي سيد
ٺٽي شھر جي محلي ڀائي خان ۾ سيد محمد باقر ۽ سيد محمد طاهر استر آبادي رهندا هئا، جيڪي پوءِ باغائي سيد سڏجڻ لڳا ۽ اڄ تائين انهيءَ لقب سان مشهور آهن. انهن مان سيد قطب شاهه باغائي پي. سي. ايس آفيسر ٿيو، جيڪو هن وقت رٽائر ٿيل آهي.
حوالا
زمرو:ٺٽو ضلعو
امام بخاري
تعارف
امام بخاري جو پورو نالو محمد بن اسماعيل ابو عبدالله الجوفي هو.اوهان13 شوال 194 هجري ۾ بخارا شهر ۾ پيدا ٿيا .پاڻ پنهنجي شهرت يافته ڪتاب صحيح بخاري جي لکڻ جي وجه سان سني عوام ۾ ڏاڍا مشهور آهن اوهان جي هن ڪتاب کي قرآن مجيد کان پوءِ صحيح ترين ڪتاب مڃيو ويندو آهي. اوهان جي پيءَ جو نالو اسماعيل هو جيڪو پڻ وڏو مشهور محدث هو جيڪو امام مالڪ،حماد بن زيد ء عبدالله بن مبارڪ جي دوستي ۾ رهيو.
علمي سفر
17 سالن جي عمر هئي جو ماءُ سا گڏ سعودي عرب ۾ حج ڪرڻ آيا.جتي علم پرائڻ لاءِ رهي پيا.اوهان اسحاق بن روي،علي بن مديني استادن جي زير نگراني ۾ علم حاصل ڪيو اوهان کي تاريخ ء حديث سان ڏاڍو چاهه هو.
اکين جو نور واپس اچڻ
سندن جو ننڍ پڻ هو جو اکين جو نور وڃائي ويٺا،اوهان جي ماءُ ڏاڍي پرهيزگار ء عبادت گذار عورت هئي جيڪا هر وقت پنهجي پٽ جي اکين جي بينائي موٽڻ جي لاءِ الله کي ياد ڪنڊي رهندي هئي هڪ رات خواب ۾ حضرت ابراهيم آيس ء فرمايائين ته تهنجي پٽ جي اکين جو نور اچي چڪو آهي جڏهن صبح ٿي تڏهن امام بخاري جي بينائي واپس اچي چڪي هئي.
شاگرد
اوهان جي شاگردن جي تعداد ڪافي زيادو وسيع آهي هڪ اندازي جي مطابق هنن شاگردن جي تعداد 9000 هئي جيڪي اوهان جي مجلس ۾ ويهي درس ٻڌندا هئا.
ڪتاب
اوهان پنهجي زندگي ۾ هي ڪتاب لکيا جن ۾ الجامع الصحيح ڪتاب مشهور آهي جنهن کي صحيح بخاري به چيو ويندو آهي.
حياتي جي پڃاڻي
امام بخاري شوال جي مهيني سن 256 هجري ۾ وفات ڪئي سندن مقبرو سمڪرنڊ،ازبڪستان ۾ موجود آهي.
حوالا
زمرو:شخصيتون
تاريخ
380px|thumb| تاريخ نڪولس جيسز جي 1892 ۾ ٺاھيل پينٽنگ
لفظ تاريخ (Date)، سامي النسل ٻولين ۾ مهيني جي پهرينءَ تاريخ واري ڏينهن لاءِ به استعمال ٿيندو هو. ان دور ۾ هڪ ڏينهن سج لهڻ کان وٺي، ٻئي ڏينهن سج لهڻ تائين هڪ ڏينهن ڳڻپ ٿيندي هجي.
تاريخ عربي ٻوليءَ جو لفظ آهي، جنهن جي لفظي معنا ’وقت مقرر ڪرڻ‘ آهي، پر عام طور معنا ”قومن جي عام واقعن جو بيان يا تاريخي تسلسل جو بيان“ ڪئي ويندي آهي. اهو مفهوم بادشاهن جي احوال ۽ واقعن کي لکڻ لاءِ آندو وڃي ٿو. ”تاريخ“ لفظ اهڙن ڪتابن لاءِ به استعمال ٿيو آهي، جيڪي ان مفهوم سان ٺهڪندڙ نه آهن، جهڙوڪ البيرونيءَ جو هندستان جي احوال بابت ”ڪتاب الهند“، جنهن ۾ گهڻو ڪري قديم سنڌ جي ڌار ڌار علمن بابت تفصيل موجود آهي. ڪنهن خاص دَور يا زماني جي شروعات جو اندازو لڳائڻ، حادثن جي وقت جي اندازو لڳائڻ سان ڪيو ويندو آهي، جيئن مسلمانن وٽ تاريخ هجريءَ کان سواءِ ٻيون به تاريخون ڪتب آنل آهن، مثال طور: ”تاريخ عالم“ يا ”حضرت نوح عليه السلام وارو طوفان“. سنڌ ۾ وري اسلامي دور کان اڳ سنڌ جي خودمختياريءَ واري هڪ واقعي سان پنهنجي تاريخ جو آغاز ڪيو.
تاريخ اصل ۾ انسانيت جي محافظ آهي، جيڪا نه صرف قومن ۽ جماعتن جي پر ٻين به پوين تجربن جو رڪارڊ محفوظ رکي انسانن جي آڏو پيش ڪري ٿي ته جيئن انسان انهن تجربن جي روشنيءَ ۾ پنهنجي حال جو جائزو وٺي ۽ مستقبل ۾ پاڻ کي محفوظ رکي سگهن.
تاريخ جا سرچشما يا مآخذ
380px|thumb|بڪ اسٽال تي رکيل تاريخ جا ڪتاب تاريخ کان اڳ واري زماني بابت ڪجهه ويچار ۾ آڻجي، ان کان اڳ اچو ته ڏسون ته اهي ڪهڙا مکيه مآخذ آهن، جيڪي اسان کي گذريل ست هزار ورهين جي تاريخ لکڻ ۾ عمومي مدد ڪن ٿا. مشرق وسطيٰ يعني: مصر، بابل، آشور، ايشيا صغير ۽ قريط جي قديم تاريخ معلوم ڪرڻ لاءِ لاتعداد پٿر تي لکيل ڪتبا ۽ مٽيءَ جي وڏين سـِـرن تي اُڪريل لکتون آهن. پر انهن مان ڪي اڃا پڙهڻ جوڳا نه آهن. center|380px اليگزينڊريہ جي قديم لائبريري بعد جي زماني جي تهذيبن بابت، (مشرقي ۽ مغربي) اسان وٽ اهي دستاويز يا سندن نقل موجود آهن، جي اصل کـَـلـُـن يا ”پپائرس“ ٻوٽي جي ورقن تي لکيل آهن. هاڻوڪي زماني ۾ ڪاغذ ۽ ڇاپي جي مشين اسان لاءِ ايترو گهڻو مواد موجود ڪيو آهي، جو تاريخ نويس تاريخي علم جي ڪثرت ۽ رڱاوت کي ڏسي منجهيو ٿو پوي. ان ڪري هر زماني جي تاريخ لکڻ جو مسئلو مختلف آهي. قديم زماني جي تاريخ لاءِ مسئلو آهي ته ڪيئن اهي ڪتبا پڙهي سمجهيا وڃن ۽ سندن معنيٰ ڪڍي وڃي. هاڻوڪي زماني جي تاريخ لکڻ واري لاءِ اهو مسئلو درپيش آهي ته، جيڪو مواد موجود آهي ان مان ڪهڙو انتخاب ڪجي (جو سچو ۽ معتبر هجي). جيڪڏهن هڪڙي خيال کان هن زماني جي تاريخ لکڻ لاءِ مواد ملڻ آسان آهي ته وري ٻئي خيال کان مشڪل آهي، ڇو ته (هاڻوڪي زماني جي تاريخ لکڻ لاءِ) بي ريا ٿي لکڻ مشڪل تر آهي. اڄ ڪلهه جي تاريخ نويس جو ذاتي لاڙو سندس علم ۾ داخل ٿئي ٿو. سندس سياسي خيالات، مذهبي عقيدا، قومي بدظني، اهي سڀ سندس بي ريا راءِ کي رياڪار بنائين ٿا ۽ سندس وسيع نظريءَ ۾ حائل ٿين ٿا. قديم زماني جي تاريخ لکندڙ انهيءَ خطري کان نسبتاً خالي آهي. هو بنا ڪنهن جذبي جي شهنشاهتن جي عروج ۽ زوال تي غور ۽ فڪر ڪري سگهي ٿو ۽ جاچي سگهي ٿو. مذهبي عقيدن جي هڪٻئي سان ٽڪر ۽ تبديليءَ کي چڱيءَ طرح پروڙي سگهي ٿو. بي جذباتي علم لاءِ تاريخ کان اڳ جي خاموش دنيا جا آثار هڪ آزاد ترين ميدان آهي ۽ انهيءَ ميدان ۾ ئي خاص ڪري ويهين صدي (عيسوي) جي شروعات کان وٺي، تاريخ جي علم شاندار ڪاميابي حاصل ڪئي آهي. (هن ڪتاب جي) ضخامت جي محدود هئڻ ڪري، هت ان علم جي مختصر بيان کان وڌيڪ درج نٿو ڪري سگهجي.
تاريخ کان اڳ وارو زمانو
علم هيئت جي ڄاڻـُـن جو چوڻ آهي ته شايد 3,000,000,000 (ٽي ارب) ورهيه اڳ سڄو شمسي نظام هڪ گئس جو تيز  گرمي سان ٻرندڙ جسم هو. ڪنهن نموني سان، شايد ڪنهن وڏي ستاري جي ويجهي اچڻ ڪري، اهو جسم منتشر ٿي سج سميت اٺن گرهن يا سيارن ۽ پنج سؤ ننڍن تارن ۾ ورهائجي ويو. ننڍا جسم وڏن کان جلد ٿڌا ٿي ويا ۽ شايد 1,000,000,000 (هڪ ارب) ورهين کان پوءِ هڪ سخت مٿاڇرو ڌرتيءَ جي  سطح تي ٺهڻ شروع ٿيو. لکين سالن کان پوءِ ڌرتيءَ تي بارش پوڻ ڪري وڏا سمنڊ ٺهيا ۽ انهن وڏن سمنڊن ۾ لاتعداد زمانن کان پوءِ زندگيءَ جا آثار نمايان ٿيا. ان کان پوءِ علم حيوانات جا ماهر ان تاريخ تي روشني وجهي اسان کي ٻڌائين ٿا ته ڪهڙي طرح ابتدائي حيوانات آهستي آهستي ترقي ڪري لکين سالن جي مدت اندر مڇيون، ڪرڙيون، پکي، کير پياڪ جانور بڻيا ۽ آخر ۾ انسان جي حالت کي پهتا. قديم ترين آثار جيڪي هٿ لڳا آهن، انهن مان هڪ اها آهي کوپڙي، جا انساني کوپڙيءَ سان گهڻين ڳالهين ۾ مشابهت رکي ٿي.ان کي ”پـِـٿيڪان ٿروپـَـس“ (Pithecanthropus) يعني ”ڀولڙو انسان“ سڏيو ويو آهي. اها کوپڙي سن 18922 عيسويءَ ۾ جاوا ۾ زمين هيٺان کوٽي ڪڍي ويئي هئي. سڀئي ان ڳالهه تي متفق آهن ته اُها مخلوق يا اهو حيوان، جنهن جي اها کوپڙي آهي، سو علم طبقات الارض جي Oliocene زماني ۾ رهيو هوندو. اهو زمانو 550,000 (ساڍا پنج لک) ورهيه اڳ ختم ٿيو. هائڊيلبرگ (جرمني) شهر جي ويجهو 19077 عيسويءَ ۾ جيڪا کوپڙي لڌي ويئي هئي ۽ جيڪا سڄي پر حيواني انسان جي کوپڙي هئي، سا به هن کان گهٽ قديم ناهي. 1912 عيسويءَ ۾ وري پلٽ ڊائون (Piltdown) انگلينڊ ۾ هڪ تمام جهوني کوپڙي لڌي ويئي. هن وقت تائين سندس زماني متعلق اڃا ڪو اتفاق راءِ نه ٿيو آهي. ”علم الانسان“ جي ڪن ماهرن جو رايو آهي ته اهو دور جاوا ۽ هائڊيلبرگ وارن زمانن جي وچ ۾ آهي. ٻين جو خيال آهي ته اها کوپڙي 100,000 (هڪ لک) ورهين کان ٿورو وڌيڪ قديم زماني جي آهي. قديم زماني جي انساني کوپڙين کان سواءِ ڪيترائي اڻ گهڙيل اوزار ۽ هٿيار، جي ان زماني جي ماڻهن ٺاهيا، اهي هن وقت تائين سلامت آهن. انهن مان گهڻا پٿر جا ٺهيل آهن ۽ ڪي ڌاتوءَ جا. انهن مان تمام جهونن اوزارن متعلق، جن کي ”پرڀاتي يا شروعاتي پٿر“ (Eolithic) جا اوزار ڪوٺيو وڃي ٿو اڃا شڪ آهي ته اهي انسانن جا ٺاهيل آهن يا اُهي  مورڳو عجيب شڪل جا قدرتي طرح ٺهيل پٿر آهن. جيڪڏهن اهي پٿر انسان جا ٺاهيل آهن ته پوءِ طبقات الارض جي علم مطابق چئبو ته انسان (هن دنيا جي تختي تي) ”اقرب“ (Pliocene) زماني ۾ موجود هو. پر ”جهوني پٿر واري“ زماني جي اوزارن نسبت ته اسان کي پڪ آهي. انهن لاءِ پڪ سان چئي سگهجي ٿو ته اهي انساني هٿن پٿر جي ٽڪرن مان اڻپوري طرح گهڙي ٺاهيا آهن. ”جهوني پٿر وارو زمانو“ (Paleolithic Epoch) پنج هزار ورهين کان ڏهه هزار ورهيه قبل مسيح جو زمانو آهي. ان زماني جا قديم آثار، جهڙوڪ: ڪوڏريون، رَندا ۽ چاقو وڏين ندين جي ماٿرين مان لڌا ويا آهن، جيڪي نديون جهوني زماني جي سمنڊ ۾ وهندڙ برفاني ٽڪرين جي وهڪري سبب انهن ماٿرين ۾ رهجي ويون آهن. ان زماني کان پوءِ جا آثار، جهڙوڪ: سٺي نموني ۾ گهڙيل پٿر جا اوزار ۽ انهن سان گڏ هڏي ۽ سـِـڱ مان ٺاهيل اوزار انهن غارن مان لڌا ويا آهن، جي ڪيتري زماني تائين شڪاري قومن جي گهر جو ڪم ڏيندا هئا.ڏهه هزار ورهيه قبل مسيح جي وقت کان وٺي انساني تهذيب جلد ترقي ڪئي. ان زماني کي ”نئون پٿر جو زمانو“ (Neolithic Epoch) سڏيو وڃي ٿو. ان دور ۾ نه رڳو پٿر جا اوزار بهتر طريقي سان ٺاهيا ويا، پر انسان جانورن کي پالڻ سکيو، زمين کيڙڻ سکيو ۽ پاڻ ۾ گڏجي منظم جماعتن ۾ رهڻ سکيو. ڇٻن ٺاهڻ، ڪـَـتڻ، اُڻڻ ۽ ٺڪر جا ٿانو ٺاهڻ جون صنعتون ۽ هنر پڻ وجود ۾ آيا. ان ”نئين پٿر جي تهذيب“ مان ئي قديم ترين تمدن، يعني مصر جي تمدن ترقي ڪئي.
انساني قومون
اڪثر ڪري انسان ذات جون ٽي قومون سندن چمڙيءَ جي رنگ جي لحاظ کان هڪٻئي کان الڳ سمجهيون وينديون آهن. اهي آهن: (1) ڪاري رنگ واريون قومون (2) ڦڪي رنگ واريون، منگولي يا توراني قومون (3) سفيد چمڙي واريون، قفقازي يا يورپي قومون. پر اهو امتياز هينئر بنيادي نٿو سمجهيو وڃي. اڄڪلهه اهو اعتقاد رکيو وڃي ٿو ته سڄي انسان ذات (سڀئي انساني قومون) هڪ ئي خاندان جو اولاد آهن، رنگ ۽ ٻيا اختلاف رڳو آبهوا ۽ ٻئي اهڙي قسم جي ماحول جو اثر ۽ نتيجو آهن.
تاريخ جو جاگرافيءَ سان تعلق
ماحول جو (انساني زندگيءَ تي) زوردار اثر انسان کي مجبور ڪري ٿو ته جاگرافيءَ جي اهميت محسوس ڪندي ان جو اڀياس ڪري، خاص طرح تاريخ سان گڏ طبعي جاگرافي. انسان ذات جون مختلف قسمن جون قومون جهنگن، ميدانن، ڍنڍن وارن علائقن، جبلن ۽ ٻيٽن جي پيدائش آهن. آبهوا جي ڦير گهير جي ڪري ماڻهن هڪ هنڌان ٻي هنڌ لڏپلاڻ ڪئي. اچ وڃ ۽ بار برداريءَ جي ذريعن پڻ تاريخ جي رفتار کي متاثر ڪيو آهي. هن تاريخ جو هر هڪ باب ڪنهن سٺي نقشي کي اڳيان رکي پڙهڻ گهرجي. اهو نقشو اهڙو هئڻ گهرجي جنهن ۾ طبعي وصفن کي وڌيڪ اهميت ڏني وئي هجي.
علم التواريخ
تاريخ جي زمانن کي مقرر ڪرڻ جي صفت يا تعريف اڃا مڪمل نه ڪئي وئي آهي. مصري ۽ بئبلوني (بابلي) تاريخ جي واقعن جون ڪي تاريخون ڪيترين صدين اندر به مقررڪري نه ٿيون سگهجن. اڄ تائين پڻ وقت جي ڳاڻيٽي جا ڪيترائي مختلف طريقا آهن، پر اهو سرشتو جيڪو گهڻن هنڌن تي قبول ڪيو وڃي ٿو ۽ اڪثر ڪري آسان آهي، اهو مغربي دنيا ۾ رائج آهي. اهو سرشتو رومي لوڪن جي تقويم يا ڪئلينڊر تان ورتو ويو آهي ۽ خاص طرح اهو طريقو، جيڪو جوليس سيزر (قيصر يوليوس) عيسوي سن جي شروعات کان ٿورو اڳ (45 سال قبل مسيح) قائم ڪيو. ان ڪئلينڊر مطابق سال ۾ 365 ڏينهن هئا ۽ سال ڪبيسه (Leap year) هر چوٿين سال 3666 ڏينهن جو ڳڻيو ويندو هو. ڪجهه زماني کان پوءِ وري ان ۾ ٿوري ڦير ڦار ڪئي وئي، ان لاءِ ته ڪئلينڊر سج جي ظاهري گردش سان ٺهڪي اچي. اها ڦير ڦار، جنهن ۾ خاص ڳالهه هيءَ هئي ته هر ٻن صدين کان پوءِ ڪبيسي سال ترڪ ڪيو وڃي، سا سال 1528 عيسويءَ ۾ پوپ گريگري تيرهين جي چوڻ تي آندي وئي. سالن يا سن جي ڳڻپ حضرت عيسيٰ مسيح جي ولادت جي سال کان اڳ (قبل مسيح) يا پوءِ (عيسوي يا مسيحي سن) ڪئي وڃي ٿي. ان ولادت جي سال کان اڳ جي سن کي ”ق - م“ (قبل مسيح) ۽ بعد واري سن کي ”ع“ يا ”م“ (”عيسوي“ يا ”مسيحي“) جي اکرن سان چٽو ڪيو وڃي ٿو.
تاريخ بطور سائنس ۽ فن
علم التاريخ هڪ اهڙي سائنس آهي، جنهن کي ڳولا ۽ تحقيق، تنقيد ۽ تبصري واري سائنس چئي سگهجي ٿو. . تاريخ پنهنجي 	ٻن حيثيتن پٽاندر علم به آهي ۽ هنر به. هن لحاظ 	کان ته تاريخ حقيقي ۽ سچن واقعن جي ڳولا ۽ تحقيق جو نالو آهي ته پوءِ تاريخ هڪ علم آهي. جيڪڏهن هن لحاظ سان ته تاريخ انهن واقعن ۽ ڳالهين جي بيان ۽ تذڪري جو به نالو آهي ته پوءِ تاريخ هڪ فن آهي يا هئڻ گهرجي. .
سياسي سماجي ۽ اقتصادي تاريخ
فري مئن ۽ ان جا پيروڪار چون ٿا، ته سياسي ڳالهيون تاريخ جي باقي ٻين شعبن کان وڌيڪ 	اهميت رکن ٿيون، ڇاڪاڻ ته سياسي تبديلين، انقلابن ۽ قانون جي ڪري هميشه ملڪ جون اقتصادي ۽ سماجي حالتون ڦرنديون آهن. يعني سماجي ۽ اقتصادي حالتن جو مدار سياسي حالتن تي ٿيندو آهي. فري مئن جي راءِ ۾ تاريخ ”ماضيءَ جي سياست“ آهي. ڇاڪاڻ ته قومي، سماجي، ۽ اقتصادي حالتن تي 	سياسي ۽ آئيني سببن ۽ حالتن جو زبردست اثر پوي ٿو، تنهنڪري اسڪولن ۾ سياسي تاريخ پاڙهڻ گهرجي. سماجي ۽ اقتصادي ڳالهين کي اهميت ڏيڻ جي ڪا خاص ضرورت ڪانهي، ڇوته ملڪ جي سياسي ارتقاءَ ۽ ان جي احوال جو نالو ئي ته تاريخ آهي. ملڪ جا بادشاهه ۽ راڻيون ۽ انهن جا جاءِ نشين سندن جنگيون صلحناما ۽ قانون اسان کي هڪ سلسليوار ۽ صحيح تاريخ جي ترتيب ميسر ڪري ڏين ٿا. اسان جي معلومات جو زماني وار سلسلو قائم رهي ٿو. .
تاريخ جو نصاب
نصاب جي چونڊ جي لاءِ ٻه طريقا يا ٻه نظريا آهن: هڪڙو عقلي يا منطقي ۽ ٻيو نفسياتي. (1) عقلي يا منطقي طريقو: هن طريقي موجب اسين ٻارن جي سڄي اسڪولي مدت لاءِ 	اول تاريخي مواد جي جملي انداز جو يقين ڪندا آهيون. ۽ پوءِ ساڳئي مقرر ڪيل ڪورس کي مختلف ڪلاسن يا درجن ۾ ورهائي ڇڏيندا آهيون. مطلب ته هن طريقي موجب اسين تاريخي معلومات کي وڌيڪ اهميت ٿا ڏيون ۽ شاگردن جي نفسياتي گهرجن يا جبلتن کي گهٽ اهميت ٿا ڏيون يا مورڳوئي نظر انداز ڪندا آهيون. (2) نفسياتي طريقو: هن طريقي موجب اسين اول تاريخ پڙهڻ ۽ پاڙهڻ لاءِ ٻارن جي فطرتي لياقتن ۽ لاڙن تي ويچار ڪندا آهيون ۽ عمر آهر ٻارن جي جبلتي لاڙن ۽ فطرت کي مد نظر رکي پوءِ نفسياتي گهرجن موجب مختلف عمر وارن شاگردن لاءِ، تاريخ مان موزون ۽ مناسب حساب سان نصاب ۾ داخل ڪندا آهيون. مطلب ته نفسياتي طريقي موجب اسين نصاب کي ٻارن جي عمر جي مختلف منزلن آهر ترتيب ٿا ڏيون. . اسٽينلي هال صاحب جو خيال هو ته ٻار پنهنجي وڏن ۽ نسل انسانيءَ جي تجربن ۽ ڏکن سکن جو دور ڪندو آهي. ڇاڪاڻ ته ٻار جي دماغ ۾ قدرتي طرح ڪنهن نه ڪنهن قسم جي حياتياتي مادي جي اهڙيءَ ترتيب جو وجود آهي جنهن ڪري هو پنهنجي ڪنهن حياتيءَ ۾ پنهنجي ابن ۽ ڏاڏن جي ڀيٽ تي آڻڻ تي آماده هوندو آهي. هال صاحب جو اعتقاد هو ته جيسين ٻار کي ان لاشعوري لياقت جي تربيت نه ڏني ويندي تيسيتائين ٻار جي سچي ۽ موزون نشونما نه ٿي سگهندي. .
1986ع
فوتگيون
زمرو:سال زمرو:1986ع
حورس جا چار پٽ
زمرو:مصري معبود زمرو:قديم مصري مذھب زمرو:قديم مصر
تڪرار روڪ عمل
تڪرار روڪ عمل يا ڪانفلڪٽ پريوينشن (Conflict Prevention) سفارتڪاريءَ ۾ استعمال ٿيندڙ هڪ اصطلاح آهي، ڪنهن تڪراري صورتحال کي ڏاڍ جهيڙي ۾ تبديل ٿيڻ کان بچائڻ، يا جنگ جي ٻيهر امڪان کي روڪڻ ۽ ڌُرين وچ ۾ جهيڙي کان بچائڻ جي حوالي سان مُختلف معنائن ۾ استعمال ٿيندو آهي. سفارتڪاريءَ ۾ تدارڪي سفارتڪاري (Preventine Diplomacy) يا ”تڪرار کي روڪڻ“ (Crisis Prevention) جهڙن اُپائن ذريعي، ٻن ڌُرين کي وڏي تباهيءَ ۽ هاڃي کان بچائڻ جي جاکوڙ ڪئي ويندي آهي. انهن اپائن سبب، عام طور ساڳيائپ ڀري صورتحال (Status-quo) پيدا ٿي پوندي آهي ۽ مُلڪن وچ ۾ جنگين وغيره ۾ ماٺار اچڻ سان گڏ، ادارتي سطح تي رابطا ڪاري ڪرڻ، ڳالهه ٻولهه جي عمل کي جيئارڻ ۽ تڪراري ڌُرين جي حصي پتيءَ تي سهمتي پيدا ٿيڻ لڳندي آهي. ”تڪرار روڪ“ واري عمل لاءِ ضروري آهي. ته سڀ کان پهرين تڪرار بابت ڄي معلومات حاصل ڪري، اُن جي مُناسب ڇنڊڇاڻ ڪئي وڃي ۽ اهڙي حڪمت عملي جوڙي وڃي، جنهن سان تڪرار جو حل ۽ ٽياڪڙيءَ لاءِ سازگار ماحول جُڙي سگهي. حقيقتون معلوم ڪرڻ (Fact Finding) رابطاڪاري، مشورا، چڪاس، رپورٽون ۽ حالتن تي نظر رکڻ وارا پهلو، ان سلسلي ۾ انتهائي ڪارائتا ثابت ٿيندا آهن. اهي تڪراري معاملي بابت مُناسب وقت ۽ موقعي جي فراهمي ٿيڻ جوڳو بڻائيندا آهن. ڪنهن به تڪرار کي ضابطي ۾ ڪرڻ لاءِ، رڳو اخلاقي هدايتون ڪرڻ ۽ زميني حالتن، سيڪيورٽي مفادن، پناهگيرن جي ڏُکيائن کي ڪارڻ ۽ دليل طور اختيار ڪرڻ سان مسئلو حل نه ٿيندو، پر ان ڏس ۾ ٽيڪنيڪل ۽ انساني صلاحيتن کان گهربل مدد وٺڻ، تڪرار جي نتيجن تي نظر وجهڻ، سماجي رابطن ۾ تيزي آڻڻ ۽ علاقائي سلامتيءَ وارن رخن تي غور ڪرڻ به ڏاڍو ضروري آهي. عام طور تي تڪرار کان بچڻ جو عمل هڪ ذميواريءَ بدران مرحلي طور بيان ڪيو ويو آهي ۽ ان معاملي ۾ بين الاقوامي تنظيمون توڙي اڻ-ڌريون رياستون، صورتحال جي تقاضا مطابق هنگامي سنجيدگي نٿيون ڏيکارين. ان ڪري ضروري آهي، ته تڪراري رياستن اندر موجود ڌُريون وڌيڪ وڏ-پڻي جي جذبي ۽ قانون جي حڪمراني لاءِ جاکوڙين، ته جيئن تڪرار چاهيندڙ رياست تي اندروني طور به دٻاءُ وجهي سگهجي. ان دٻاءَ سان حُڪومتي حلقا هڪدم هوشيار ٿي وڃن ٿا ۽ عوامي دٻاءُ کي نظر انداز ڪرڻ جي نتيجن تي ويچار ڪندي، هاڪاري فيصلا ڪرڻ تي مجبور ٿين ٿا. ان حوالي سان تڪراري معاملن تي نظر وجهڻ سان، ان ڳالهه جي اهميت پاڻ وڌيڪ چٽائيءَ سان ثابت ٿي وڃي ٿي. صوماليا وارو بُحران ان ڏس ۾ مثال طور پيش ڪري سگهجي ٿو. جيتوڻيڪ 1990ع ۾ ئي بين الاقوامي برادريءَ کي صوماليا ۾ خراب ٿيندڙ صورتحال کان آگاهي هُئي، پر ان بحران جي خاتمي ۾ لاپرواهيءَ ۽ سستيءَ ڪارڻ، پوءِ جيڪا انساني جانين توڙي معيشيت جي حوالي سان ڳري قيمت ادا ڪرڻي پئي، اُن دُنيا جي مڙني ادارن ۽ حلقن کي ڇرڪائي ڇڏيو.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سفارتڪاري
ٻاجهر
''ٻاجهر(Millet) يا ٻاجهري اناج يا پوک جو هڪ قسم، جنهن جو فصل اونهاري جي مند ۾ لهندو آهي. ٻاجهر ڪتيءَ جو مکيه فصل آهي. ٻاجهر جو ٻوٽو ڇهن فوٽن کان وٺي ڏهن فوٽن تائين اوچو ٿيندو آهي ۽ هر ٻوٽي مان ڪيترائي سنگ ڦٽن ٿا. ٻاجهر جا سنگ مضبوط ۽ سڌا ٿيندا آهن. سنڌ ۾ هر هنڌ هيءُ فصل ٿئي ٿو. ٻاجهري جي فصل لاءِ گرم ۽ گهميل هوا گهرجي. جيئن ته هيءَ پوک ٿوري پاڻيءَ تي ٿيندي آهي. سنڌ ۾ هيءُ فصل ڪوهستان ۽ ٿر جي علائقن ۾ عام طرح باراني ۾ ٿيندو آهي. ٻاجهر جو اناج ۽ گاهه جانورن جي چاري طور به استعمال ٿيندو آهي. گهوڙا خاص ڪري ٻاجهر جو داڻو کائيندا آهن. ٻاجهري داڻي ۽ رنگ جي لحاظ کان ٻن قسمن جي ٿئي ٿي: هڪڙي ننڍن داڻن واري، جنهن کي ”ٻاجهري“ چون ۽ ٻي وڏن داڻن واري، جنهن کي ”ٻاجهر“ چون. پيداوار جي لحاظ سان وڏي داڻي واري ”ٻاجهر“ فائديمند آهي.''
قبر
thumb|قبر قبر (انگريزي:Grave) اھا جڳھ آھي جتي عام طور تي ڪنھن مئل شخص (ڪڏھن ڪڏھن جانور) کي دفن ڪيو ويندو آھي. مختلف مذھبن جا ماڻھو مختلف نمونن جو قبرون ٺھرائن ٿا. ڪجھ ماڻھو پنھنجي قبر جي نشاندھي حياتيءَ ۾ ڪري ويندا آھن، وصيت مطابق انھن کي اتي دفن ڪيو ويندو آھي. جتي قبرون ٺاھيون وينديون آھن ان جڳھ کي قبرستان چيو ويندو آھي.قبر سان منسلڪ سنڌي ٻوليءَ ۾ محاورا به آهن. قبر جي مٽي قبر تائين. يا وري قبر ڪني ڪرڻوغيره.
حوالا
زمرو:قبرستان
قادر مڱسي
قادر بخش ولد جيئند خان مگسي 25 ڊسمبر 1962 تي ٺٽي ۾ پيدا ٿيو. پاڻ مشهور قوم پرست سياسي اڳواڻ آهي.
ابتدائي زندگي
ڊاڪٽر قادر مگسيءَ جو تعلق وچولي طبقي سان آهي. سندس والد پهرين رازڪو ڪم ڪندو هو پوءِ سرڪاري ٺيڪيدار ٿيو. قادر مگسي اعليٰ ثانوري تعليم ٺٽي مان حاصل ڪئي. ان وقت تائين پاڻ ڪنهن به سياسي سرگرميءَ ۾ حصو ڪو نه ورتائين. پاڻ راندين جو به شوقين هو. جوڊو ڪراٽي ۾ براؤن بيلٽ حاصل ڪيائين.
سياست ۾ اچڻ
مگسي اپريل 1981ع ۾ ڊاڪٽري پڙهڻ لاءِ لياقت يونيورسٽي ڄامشورو ۾ داخل ٿيو جتان ڊاڪٽر سان گڏ سياستدان پڻ بڻجي نڪتو.
قادر مگسي ۽ سندس ساٿين جو تعلق جيئي سنڌ قومي محاظ سان هو، جنهن سان ڪن اختلافن سبب هنن ترقي پسند پارٽي نالي ڌار تنظيم جوڙي، جنهن جو شروع کان وٺي نشستمان ڊاڪٽر قادر مڱسي آهي.
تڪرار بابت تحقيق
حوالا
زمرو:سياست
غلام عمر جتوئي
مفتي غلام عمر جتوئي لاڙڪاڻي جو لعل، لقمان ثاني، صاحبِ تقويٰ، اُستادِ تحريرات، عمدة العلماءُ اَبوالفيض مــُفتي غلام عمر ولد محمد صادق جتوئي، تاريخ 4 شوال 1249هه مطابق 2 ڊسمبر 1833ع تي، تعلقي لاڙڪاڻي جي ڳوٺ ”سونو جتوئيءَ“ ۾ تولد ٿيو. اٺن ورهين جي عمر ۾ آخوند نــَور محمد چني وٽان قرآن پاڪ ناظران پــُڄايائين. پوءِ مدرسه رهڙو شريف (تعلقو ميهڙ، دادو) مان، مولانا محمد صالح مهيسر وٽان فارسي ڪتاب پڙهيو. عربي ڪتابن جي تعليم فخر العلماءُ مخدوم حسن الله صديقي پاٽائي رح (1850ع - 1920ع) وٽان حاصل ڪيائين. آخر فارع التحصيل ٿي، ڪجهه وقت رهڙي جي مدرسي ۾ درس ڏنائين. پوءِ سڌو سونو جتوئي پهتو، اُتي ”دارالفيض“ نالي پنهنجو علحيده مدرسو قائم ڪري، درس و تدريس جاري رکيائين. سندس شاگردن جو تعداد هڪ هزار کان به وڌيڪ هيو. سنڌ کان علاوه افغانستان، بلوچستان، ڪاٺياواڙ ۽ گجرات جا عالم سڳورا به وٽانئس مستفيض ٿيا (1). پاڻ حديث جو ماهر ۽ فقـہ حنفيءَ جي وڏي ڄاڻ رکندو هو. عربي،فارسي ۽ سنڌي زبانن ۾ ڪتابن جو چڱو تعداد لکيائين. طب ۾ به دلچسپي هيس. وڏا وڏا آفيسر به وٽس پَٽَ تي ويهي ڳالهائيندا هئا. شعر به چوندو هو. سندس نعتيه شاعريءَ جو نمونو به ملي ٿو. هڪ سؤ ويهن سالن جي عمر ۾ 29 شوال 1353هه مطابق 2 فيبروري 1935ع تي هي حڪمت جو ستارو غروب ٿي ويو ۽ ڳوٺ جي مدرسي ۾ هميشـہ لاءِ آرامي ٿيو. مولانا عبدالله جان سرهندي ۽ مخدوم بصرالدين سيوهاڻي رح سان روح رهاڻيون ڪيائين. فضل الله (وفات 1957ع) ۽ وهب الله نالي ٻه پٽ هئس. مفـُتي صاحب جي ذاتي ڪتبخاني ۾ هزارين ڪتاب موجود هئا، جن ۾ عام ڪتابن کان علاوه ناياب قلمي نسخا پڻ ججها هئا. سال 1942ع واريءَ وڏي ليٽ ۾ سندس علمي سرمايي کي سخت ڇيهو رسيو ۽ ڪافي ڪتاب ضايع ٿي ويا. هينئر سندس پٽ لاڙڪاڻي لڏي آيو آهي. رهيل ڪتبخانو به زبــُون حالت ۾ وٽس پيل آهي.
814ع
ڊسمبر
زمرو:814ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
نوشھرہ ضلعو
نوشهره ضلعو (اُچار: نوشَهرا زِلو، اردو: ضلع نوشہرہ، انگريزي: Nowshera District) پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جو هڪ ضلعو آهي.
زمرو:خيبر پختونخوا جا ضلعا زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا
تڪرار جي خاتمي جو پَهُه
تڪرار جي خاتمي جو پَهُه يا ارادو يا ڪانفلڪٽ ريزوليوشن (Conflict Resolution) ۾ تڪراري ڌريون يا ملڪ پنهنجن ناتن جو نئين سر جائزو وٺي اهڙن عملن کان پرهيز ڪن ٿيون، جن جي ڪري تڪرار يا ٽڪراءُ پيدا ٿيو ۽ اهي هڪٻئي سان ٽڪراءَ ۾ آيا، سندن اهو عمل تڪرار جي نبيري لاءِ ورتل اُپاءُ هوندو آهي. ان حڪمت عمليءَ جو عام طور دارومدار سفارتي ذريعن، ٽياڪڙي، فيصلي، ڳالهه ٻولهه، تفصيلي معلومات ۽ عالماڻين (Academic) ڪوششن تي هوندو آهي. عالمي سياست ۾ گهٽ ۾ گهٽ تڪرار پيدا ڪرڻ ۽ وڌ ۾ وڌ همدرد ۽ هم راءِ حمايتي هٿ ڪرڻ سان اُن ملڪ جي اثر جو دائرو وڌي ٿو.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
اُوبَر
اوبر ٽيڪنالوجيز انڪارپوريٽڊ سان فرانسسڪو، ڪيليفورنيا ۾ موجود گهڻ قومي آمريڪي آن لائن سفري نيٽ ورڪ ڪمپني آهي. اها مارڪيٽ ۾ پنهنجي  واهپيندڙن (consumers) کي اجازت ڏئي ٿي ته سمارٽ فونز جي ذريعي سفر جي درخواست ڪن ۽ اُوڀر ڪمپني پنهنجي اپلي ڪيشن ذريعي ان درخواست کي اوبر تحت پنهنجون ئي گاڏيون هلائيندڙ ڊرائيورن ڏانهن موڪلي ٿي، جي نموني تي پنهنجو ڪاروبار هلائي ٿي. 12 اپريل، 2016ع کان، هيءَ خدمت، سڄي دنيا ۾ 60 کان مٿي ملڪن ۽ 404 شهرن ۾ موجود آهي. جڏهن کان اوبر شروع ٿي آهي، گهڻين ئي ٻين ڪمپنين ڪاروبار جي ان نموني (ماڊل) جي ڪاپي ڪئي آهي، ان آيل لاڙي (رجحان) کي ”اوبرفِيڪيشن“ چيو وڃي ٿو.
اوبر 2009ع ۾، ”اوبر ڪيب“ جي نالي سان ٽريوس ڪِلانڪ (Travis Kalanick) ۽ گيرٽ ڪيمپ (Garrett Camp) قائم ڪئي هئي ۽ پوءِ جون ۾، ايپ (اپليڪيشن) جاري ڪئي وئي هئي. 2012ع ۾ شروع ٿيل اوبر، هاڻي بين الاقوامي سطح تائين پکڙجي چڪي آهي. ان 2014ع ۾، آزمائسي بنيادن تي ڪارپولنگ جي فيچرس سان نئين سروس شروع ڪئي ۽ ٻيا اَپ ڊيٽس (سُڌارا) آندا. 2014ع ۾ ڪِلائوٽ، آمريڪا ۾، درجابنديءَ جي بنيادن تي سان فرانسسڪو جي 48th سڀ کان وڏي ڪمپني ليکجي ٿي. 2015ع جي آخر تائين، اوبر جي ماليت جو اندازو 62.5 بلين ڊالر لڳايو ويو هو.
ڪراچي جو چڙيا گهر
ڪراچي جو چڙيا گهر' ڪراچي شهري حڪومت جي زيرِ انتظام هي ڪراچي جي سڀ کان پراڻي تفريح گاه آهي جنهن کي ڪنهن زماني ۾ گانڌي گارڊن چيو ويندو هو.هي نشتر روڊ آغا خان 3 تي واقع آهي.
ابیلیو
thumb|گيلو رومن مذھب جي ديوتا ابيليو جو نقش جيڪو فرانس جي ھڪ ڳوٺ ھوٽي گئرون(Haute-Garonne ) مان مليو
اُوبَر
شروعاتي تاريخ
thumb|2013ع ۾، ٽريوس ڪلانڪ، اوبر جو شريڪ باني ۽ سي اِي او. اوبر 2009ع ۾، اِسٽمبل اپان جي باني، گيرٽ ڪيمپ ۽ ٽريوس ڪِلانڪ طرفان قائم ڪئي وئي هئي. ساڳئي ئي سال ڪمپنيءَ کي ابتدائي رقم (سيڊ فنڊنگ) جي طور 2 لک ڊالر مليا. 2010ع ۾، اوبر، 1.25 ملين جي واڌو امداد (فنڊنگ) گڏ ڪئي هئي.
ڪراچي جو چڙيا گهر
هن چڙيا گهر ۾ جانورن ۽ پکين جي تمام وڏي تعداد ۾ موجود آهن جيڪي تفريح جي لاء آيلن جي لاء توجه جو مرڪز آهن. هتي ٻارن لاء جهولا به لڳل آهن.
تصويرون
زمرو:ڪراچي جون تفريحي جڳهون زمرو:ڪراچي جا سياحتي مقام
ابیلیو
ابیليو:Abellio:
فرانس جي ڏکڻ اولھ ۾ واقع گئرون وادي (Garonne valley) مان ملندڙ اڪريل نقشن مان معلوم ٿئي ٿو تہ ان گال جي علائقي ۾ رھندڙ رومانو ڪيلٽڪ ماڻھو ابيليو نالي ھڪ ديوتا کي مڃيندا ھئا جيڪو وڻن جو ديوتا ھيو ۽ صوف جي وڻ سان مخصوص ڪيو ويو ھو.
انچ
انچ مفاصلي ماپڻ جو هڪ پيمانو، يا ماپو. اُن کان وڏو ماپو فوٽ آهي، جنھن ۾ 12 انچ ٿيندا آهن ۽ وال ۾ 3 فوٽ. فاصلي ڪَڇڻ جا اهي ٽي ماپا آهن. ننڍو ماپو هڪ انچ ۽ وڏي ۾ وڏو بنيادي ماپو هڪ وال. ان کان وڌيڪ ڳڻپ والن سان ليکبي. هاڻي والن بدران ميٽر استعمال ٿئي ٿو، جنھن ۾ 39.5 انچ ٿيندا آهن.
اکياڙي
thumb|
اکين تي ٻڌڻ لاءِ ڪپڙو. اٺ يا ڍڳي کي نار، هرلي يا گهاڻي ۾ وهائڻ لاءِ -ان- جون -اکيون- ٻڌڻ ضروري هونديون آهن، ڇوته انهن ۾ وهندڙ جانور کي فطرت جي خلاف گول ڦرڻو هوندو آهي جي سندس -اکيون- کليل هونديون ته اهو جانور گول ڦرڻ بدران فطري طور تي سامهون سڌو هلڻ شروع ڪندو، جنهنڪري نار، هرلو يا گهاڻو ڦري ڪونه سگهندو، پر جي وهٽ جون -اکيون- ٻڌل هونديون آهن ته پوءِ هو جيتوڻيڪ ڦرندو ته گولائيءَ ۾ پيو آهي، پر اکين ٻڌل هئڻ جي حالت ۾ سمجهندو ائين آهي ته سڌو ۽ سامهون پيو هلان. اها گول ڦرڻ واري چال جانور کي ڏاڍي ڏکي لڳندي آهي ۽ هو جلد ئي ٿڪجي بيزار ٿي پوندو آهي.
احمد فقير سمو
احمد فقير ”گهلين“ جو ويٺل هو، جيڪو شاهه عبداللطيف ڀٽائيءَ جي گهوڙي ”چنگل“ جو سئيس ۽ گاهي هو. شاهه صاحب جي وفات کان پوءِ به -احمد فقير سمو- ڪجهه وقت زنده رهيو. شاهه لطيف جي مقبري کان ٻاهر اڱڻ ۾ دفن ٿيل آهي.
چاٻي
thumb|150px|چاٻي تالي کولڻ لاءِ ڪتب ايندڙ مخصوص اوزر کي چاٻي چيو ويندو آھي. چاٻيون مختلف ڌاتن ۽ مختلف شڪلين جون ھونديون آھن. ھڪ تالي جي ڄاٻي ٻي تالي کي نٿي لڳي سگھي.
حوالا
زمرو:تالو
815ع
ڊسمبر
زمرو:815ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
پير تراب علي شاھ
پير تراب علي شاهه راشدي خلافت تحريڪ جو سرگرم ڪارڪن، پير تراب علي شاهه ولد پير عبدالله شاهه راشدي، قنبر علي خان ۾ 5 ذوالقعد 1274هه مطابق 2 نومبر 1857ع تي ڄائو. پيري مريديءَ وارو مڙس هو، ۽ محمدي شريعت جو پابند ۽ اسلام جو سچو خادم هيو. ديسي تهذيب کي فوقيت ڏيڻ ۾ فخر سمجهيائين. ملڪ جي آزاديءَ ۽ اسلام جي سربلنديءَ لاءِ آزادي جي اڳواڻن ۾ شامل ٿيو. انگريزن جي کـُلم کــُلا مخالفت ڪيائين، خاص ڪري ”خلافت تحريڪ“ ۾ سندس ڪردار لڪل نه آهي. تاريخ 2 شوال 1357هه 17 مارچ 1938ع تي قنبر ۾ وفات ڪيائين (2). هڪ اندازي موجب وٽس ڪتابن جو وڏو تعداد ايڪويهه سوَن کان مٿي هيو. وفات وقت گهڻي ڀاڱي ضايع ٿي ويا. سادو رهڻ، سادو کائڻ ۽ سادو پهرڻ سندن مشغلي ۾ شامل هو. امير جي ڀيٽ ۾ غريب جي ضمير کي صاف ۽ اُجرو سمجهي، سندس وفاداريءَ کي بي غرض ۽ پائدار سمجهندو هو، انهيءِ ڪري پڇاڙي تائين غريبن جو هڏ ڏوکي ۽ مسڪينن جو مددگار ٿي رهيو. چوڻ ۾ اچي ٿو ته اڪثر ڪري پاڻ سان قرآن شريف گڏ رکندو هو. ان کان علاوه گهر هجي يا سفر ۾، پاڻ سان ڪونه ڪو ڪتاب ضرور کڻندو هو. ڪجهه وقت ”الرشيد“ رسالو به ڪڍيائين. سندس اَستاد ۽ سهري، عمدة العلماءُ مولانا غلام صديق ميڪڻ شهداد ڪوٽي رح (1842ع - 1905ع) جو مٿس وڏو اَثر رهيو.
احمد فراز
اردو زبان جي نامياري شاعر احمد فراز، 1931ع ڌاري ڪوهاٽ ۾ جنم ورتو. هن کي شاعري ورثي ۾ ملي هئي. سندس والد سيد محمد شاهه ’برق‘ اردوءَ ۽ فارسيءَ جو سٺو شاعر هو. احمد فراز اردوءَ ۽ فارسيءَ ۾ ايم .اي جون ڊگريون حاصل ڪيون. هن ايڊورڊ ڪاليج پشاور ۾ تعليم حاصل ڪرڻ دوران ريڊيو پاڪستان لاءِ فيچر لکيا. بي. اي ۾ پڙهندو هو ته ان وقت سندس شاعريءَ جو پهريون مجموعو ”تنها تنها“ شايع ٿيو. تعليم پوري ڪرڻ کان پوءِ ريڊيي سان معاهدو ختم ڪري، يونيورسٽيءَ ۾ ليڪچرر مقرر ٿيو. ملازمت دوران سندس شاعريءَ جو ٻيو مجموعو ’درد آشوب‘ شايع ٿيو، جنهن تي کيس ’آدمجي ادبي اوارڊ‘ مليو. يونيورسٽيءَ جي ملازمت کان پوءِ پاڪستان نئشنل سينٽر پشاور جو ڊائريڪٽر مقرر ٿيو. 1976ع ڌاري اڪادمي ادبيات پاڪستان جو پهريون سربراهه مقرر ٿيو. جنرل ضياءُ الحق جي مارشل لا دوران سياست کان الڳ ٿي ويو. زندگيءَ جي آخري دور ۾ پاڻ اسلام آباد جي لوڪ ورثه نالي اداري جو سربراهه به ٿيو. احمد فراز غزل ۽ نظم جو تمام وڏو شاعر هو. هن شاعريءَ جي انهن ٻنهي صنفن ۾ جديد رنگ ڀريو. هن وقت تائين سندس شاعريءَ جا ڪيترائي مجموعا شايع ٿي چڪا آهن، جن مان ڪن جا نالا هي آهن: ’تنها تنها مين‘ (1958ع)، ’درد آشوب‘ (1966ع)، ’جان جانان‘ (1976ع)، ’نابينا شهر مين آئينه (1984ع)‘ ’بي آواز گلي کو چون مين (1882ع)‘. ان کان سواءِ سندس نظم سويڊن، يوگوسلاويه ۽ هالئنڊ ملڪن جي زبانن ۾ ترجمو ٿي ڇپجي چڪا آهن. سندس شاعريءَ جو انتخاب انگريزيءَ ۾ ترجمو ٿي ’ونڊ ان دي ولڊرنيس‘ عنوان سان ڇپجي چڪو آهي. نوجوانن ۾ مقبول هن شاعر جي وفات جولاءِ 2008 ۾ شڪاگو جي هڪ اسپتال ۾ ٿي. کيس اسلام آباد ۾ دفنايو ويو.
اکيراج
ضلعي ٿرپارڪر جي تعلقي مٺيءَ ۾ هڪ ديهه جو نالو، جنهن ۾ 8 ڳوٺ -آباد- آهن. ”اکيراج“ جي نالي سان پڻ هڪ ڳوٺ انهن ۾ شامل آهي، هتي پرائمري اسڪول به موجود آهي.
تڪرار جو نبيرو
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
شانگلا ضلعو
شانگله ضلعو (اردو: ضلع شانگلہ، انگريزي: Shangla District) پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جو هڪ ضلعو آهي.
زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:تاريخ پاڪستان زمرو:خيبر پختونخوا جا ضلعا
چمچو
thumb|کاڌي کائڻ جا اوزار چمچو کاڌو پيتو کائڻ يا شيون ملائڻ ۾ ڪم ايندڙ اوزار آھي. چمچو مختلف موادن مان ٺاھيو وڃي ٿو جھڙوڪ: ڪاٺ، لوھ، شيشو وغيره.
حوالا
زمرو:ٿانو
تمغو
زمرو:سماجيات
موبيلنڪ
thumb|موبيلنڪ جو لوگو موبيلِنڪ پاڪستان ۾ ٽيلي ڪميونيڪيشن جون سهولتون ڏيندڙ هڪ ڪمپني هئي. هن ڪمپني جا ٻين سڀني ڪمپنين کان وڌيڪ استعمال ڪندڙ آهن. هي ڪمپني گذريل ويهن سالن کان ڪم ڪري رهي هئي. هن ڪمپني جو صدر دفتر اسلام آباد ۾ آهي. 2017ع ۾ موبيلنڪ ۽ وارد کي ملائي ڪري نئون سرشتو ٺاھيو ويو جنھن کي جاز جو نالو ڏنو ويو. ھن وقت ھي سرشتو جاز ۾ شامل آھي.
حوالا
زمرو:پاڪستان ۾ موبائل آپريٽنگ سرشتا
سينٽ لوسيا
سينٽ لوسيا جنھن کي سينٽ لوشيا بہ چوندا آهن ڪيريبئن سمنڊ ۾ واقع ھڪ ملڪ جو نالو آهي جنھن جي گادي جو هنڌ ڪئسٽريز آھي.
حوالا
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون
انجيل
انجيل اصل ۾ يوناني لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”خوشخبري“. اصطلاحاً وحي يا پيغام رباني، جيڪو حضرت عيسيٰ عليه السلام کي بني -اسرائيل- جي هدايت لاءِ ڏنو ويو. هن وقت چئن مختلف ڪتابن کي -انجيل- چيو وڃي ٿو. جيڪي گهڻو ڪري حضرت عيسيٰ جي سوانح آهن، مگر انهن ۾ به جابجا حضرت عيسيٰ جي تعليمات ۽ معجزن جو ذڪر اچي وڃي ٿو. انهن مان پهرين -ٽن- ڪتابن: متي، مرقس ۽ لوقا جي انجيلن کي ”اناجيل متفقه“ قرار ڏنو ويو آهي، ڇوته انهن جو مطلب ملندڙ جلندڙ آهي. چوٿون يوحنا جو -انجيل- الڳ آهي. انهن چئني کان علاوه حضرت عيسيٰ عليه السلام جي ايڪيهن حوارين جي تبليغي سرگرمين جي روئداد (اعمال) سندن ايڪيهن خطن ۽ مڪاشفه يوحنا عارف جي مجموعي کي ’عهدنامه جديد‘ چوندا آهن، ۽ اهو عيسائين جو -آسماني ڪتاب- مڃيو وڃي ٿو. انهن چئني ڪتابن کان سواءِ حضرت عيسيٰ جي تعليمات متعلق ڪئين ٻيا ڪتاب به مرتب ٿيا هئا، ليڪن اهي رد ڪيا ويا. عيسائين وٽ ”عهدنامو قديم“ ۽ ”عهدنامو جديد“ ٻئي مقدس آهن. حضرت عيسيٰ تي جيڪو ڪتاب (-انجيل-) نازل ٿيو هو، اهو ته هڪڙوئي هو، پر -انجيل- جي نالي سان جيڪي ڪتاب بعد ۾ لکيا ويا، انهن جو تعداد لڳ ڀڳ 80 آهي. حضرت عيسيٰ عليه السلام کان تقريباً چار سؤ سال پوءِ اختلافن کان -تنگ- ٿي، فقط پنجن انجيلن کي صحيح مڃيو ويو، -جن- مان چار اهي ئي آهن، جيڪي هن وقت عهدنامي جديد ۾ شامل آهن: (1) متيءَ جو -انجيل-، (2) مرقس جو -انجيل-، (3) لوقا جو -انجيل- ۽ (4) يوحنا جو -انجيل-. انهن ۾ حضرت عيسيٰ عليه السلام جا حالات زندگي ۽ احڪام گڏ ڪيل آهن، -جن- کي مذهبي، رسوماتي ۽ قانوني حيثيت حاصل آهي. پنجين -انجيل- کي ’پطرس‘ سان منسوب ڪندا آهن، جنهن ۾ حضرت مريم جي زباني حضرت عيسيٰ عليه السلام جي ننڍپڻ جا حالات بيان ڪيل آهن. حضرت عيسيٰ عليه السلام جي مقرب -ترين- دوست برناباس جي -تصنيف- ڪيل -انجيل- ۾ حضرت عيسيٰ عليه السلام کي هڪ برگزيده -انسان- ۽ -الله- جي رسول جي حيثيت ۾ پيش ڪيو ويو آهي. هن ۾ آخري رسول جي حيثيت سان حضرت محمد صلي -الله- عليه وسلم جي مبعوث ٿيڻ جي خبر ڏني وئي هئي، جنهن جا -بني اسرائيل- منتظر هئا. حضرت عيسيٰ عليه السلام جي زباني چيو ويو آهي ته ”آءٌ مسيح نه آهيان، بلڪه مسيح مون کان پوءِ اچڻ وارو آهي.“ خود چئن انجيلن ۾ لفظي، معنوي ۽ واقعاتي اختلاف به موجود آهن. حضرت عيسيٰ تي نازل ٿيل الهامي ڪتاب ، جنهن کي ’نئون عهدنامو‘ به چئبو آهي. سنڌ ۾ ٽالپرن جي زماني ۾ انجيل جي ڪجھھ حصن جو ترجمو ديوناگري رسم الخط ۾ ڪيو ويو. انگريزن جي زماني کان اڳ ميٿيوس جي لکيل نسخي وارو انجيل، جنھن کي 1825ع ۾ سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪيو ويو ۽ ساڳئي ڪتاب کي 1850ع ۾ ديوناگري رسم الخط ۾ ڇپرايو ويو. سال 1852ع ۾ جان جو لکيل انجيل وارو نسخو، جنھن کي برنس ترجمو ڪيو ھو، ان کي عربي–سنڌي رسم الخط ۾ڇپرايو ويو ۽ ساڳي ڪتاب کي گرمکي رسم الخط ۾ به شايع ڪيو ويو. جان جي لکيل نسخي کي بائيبل ايگزيلري سوسائٽي بمبئي شايع ڪيو ھو.
ٻار
ٻار ٻار انساني سماج جو ھڪ اھم حصو آهي. آھي انسانن جو ورثو ۽ مستقبل آھن. عربن ۾ ٽن سالن کان ڇھن سالن تائين عمر جي ٻارن کي شھدر چوندا آهن. انھن انسانن کي چيو ويندو آھي جيڪي بالغپڻ جي عمر کي نہ پھتا ھجن، ڀلي ڇوڪرا ھجن يا ڇوڪريون.ول ڊيورنٽ لکي ٿو تہ:ٻار سان حاڪماڻو سلوڪ هن ۾ بغاوت پيدا ڪندو آهي. اهو اصول نيوٽن جي حرڪت وارن قانونن وانگر يقيني آهي ۽ شايد آئن اسٽائن کان پوءِ به اهو اصول يقيناً صحيح رهندو. اسان جڏهن حڪم ڏيندا آهيون تڏهن ٻار جي خودداريءَ جي لڪل صلاحيتن کي اُڀاريندا آهيون. هر فرمان سان اسان مدافعت جي فوجن کي دعوت ڏيندا آهيون. گهُرو ته اهو اوهان کي ملي ويندو، حڪم ڏيندؤ ته توهان کي مايوس ٿيڻو پوندو. . ول ڊيورنٽ لکي ٿو ته :جيڪڏهن اوهان چاهيو ٿا ته اوهان جا ٻار حليم ٿين ته پهرين پاڻ حليم ٿيو. جيڪڏهن اوهان چاهيو ٿا ته اوهان جا ٻار صفائي پسند ٿين ته پهريان پاڻ صفائي پسند ٿيو. ان کانسواءِ ٻي ڪنهن شيءِ جي ضرورت ڪانهي. ٻار سان سختيءَ سان ڳالهائڻ هن جي دل ۾ سخت گفتگوءَ جو نقش ويهارڻ آهي جنهن جي هو پاڻ اهل ڪري سگهي ٿو. سٺيون خاصيتون رڳو سدائين سٺي مثال سان ئي پيدا ٿي سگهن ٿيون. اهو ڏکيو ڪم آهي، ان لاءِ اسان جي شخصيتن کي نئين سر تعليم ۽ تربيت جي ضرورت آهي .اسان ٻار جي شخصيت جي تعمير ۾ ڇنڀڻ جي بدران تعريف کي رکي سگهون ٿا. ڇنڀڻ ۽ نندڻ سان روح ڪومائجي ويندو آهي ۽ ڪنهن خاميءَ کي هميشه لاءِ نفرت جي قابل بڻائي ڇڏيندو آهي. تعريف هر جيوگهرڙي کي وڌائيندي ۽ هر عضوي کي قوت بخشيندي آهي. ۽ ڪنهن به ڏکئي ڪم کي مقابلي ۽ فتح ۾ بدلائي ڇڏيندي آهي. انانيت سان اسان دنيا کي متحرڪ ڪري سگهون ٿا. ڪنهن ڪم جي خامين کي نندڻ جي بدران اسان کي گهرجي ته اسين جيترو ڪم ٿيل آهي ان تي نظر رکون ۽ ان جي تعريف ڪريون. ول ڊيورنٽ وڌيڪ لکي ٿو تہ:ڊڊرو چيو آهي ته سڀ کان پهرين هو پنهنجي ڌيءَ کي علم بدن جي تجزيي جو علم سيکاريندو، ان سلسلي ۾ مان تڪڙ نه ڪندس، ان معاملي ۾ جوانن جون پريشانيون اسان لاءِ تڪليفن جو سبب ٿيڻ نه گهرجن. اسان کي گهرجي ته فطرت کي پنهنجو ڪم ڪرڻ ڏيون ۽ خطبي ڏيڻ ۽ ڪوڙ کان پاسو ڪيون.