cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڳاڙھي ٽنڊڻي
ڳاڙهي ٽنڊڻي گدرن، هنداڻن ۽ ونگن جي سلن کي نقصان رسائينديڙ جيت آھي. ھي ڄاڻايل ميون جي سلن جا تازا ساوا پن کائي وينديون آهن، جنھنڪري اهي وليون وڌڻ کان بيھي وينديون آهن. علاج اهو آهي تہ ڪنھن کوکي جو مٿيون ۽ هيٺيون تختو ڪڍي انهن ولين جي مٿان رکجي، پوءِ ان جي مٿان ڪو ڄاريءَ جو ٽڪر وجهي ٻڌي ڇڏجي. جڏهن وليون وڏيرڙيون ٿينديون آهن تڏهن ٽنڊڻيون انھن کي ڪين چونديون آهن.
حوالا
زمرو:جيت
فرھنگ رشيدي
فرهنگ رشيدي سيد عبدالرشيد ٺٽويءَ (وفات: 71 – 1670ع) جي هيءَ ٻي لکيل لغت آهي، جيڪا فارسيءَ مان فارسي زبان جي لغت آهي، عام طرح هن کي ”رشيدي فارسي“ چئجي ٿو. عبدالرشيد ٺٽويءَ هيءَ لغت 54 – 1653ع / 1064هه ۾ مڪمل ڪئي. پهرين لغت جيان هيءَ لغت به هُنَ بادشاهه شاهجهان ڏانهن منسوب ڪئي. هيءَ فارسي زبان جي پهرين لغت آهي، جيڪا تنقيدي انداز ۾ لکيل آهي ۽ فارسي لغتن ’فرهنگ جهانگيري‘، ’فرهنگ سروري‘ ۽ ’مجمع الفارس‘ جي وڌايل ۽ سڌاريل شڪل آهي. هن لغت کي رائل ايشياٽڪ سوسائٽي آف بنگال طرفان مولوي ذوالفقار علي ايڊٽ ڪري ٻن حصن ۾ ببليوٿيڪا انڊيڪا ۾ 75 – 1870ع ۾ شايع ڪيو. هن لغت جو آخري ڇاپو تهران مان محمد عباسيءَ نظرثاني ڪري 1958ع ۾ ڇپايو آهي. آخر ۾ ضميمي طور سيد عبدالرشيد ٺٽويءَ جو لکيل هڪ ٻيو ڪتاب ”معربات رشيدي“ پڻ ڏنل آهي. ڊاڪٽر نذير احمد هي ڪتاب عبدالجليل بلگراميءَ ڏانهن منسوب ڪيو آهي. هن لغت جو هڪ قلمي نسخو سنڌ يونيورسٽيءَ جي لئبرريءَ ۾ ۽ ٻه قلمي نسخا پنجاب يونيورسٽي لاهور جي لئبرريءَ ۾ موجود آهن. اُن کان علاوه، هندستان جي مختلف ڪتبخانن ۾ پڻ هن جا قلمي نسخا موجود آهن.
ھڪڙا (قبو سعيد خان)
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1902ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ پڻھار، ڳوٺ دوست محمد، ھڪ وڏو ڳوٺ شايد ڳوٺ ھڪڙا واقع ھيا. 1902ع ۾ ھي ديھ تپو بگو ۾ واقع ھئي. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ محمد اسحاق مغيري, ڳوٺ امير جان مغيري، ڳوٺ بالاچ خان مگسي، ڳوٺ علي نواز کھاوڙ ۽ ڳوٺ سخاوت واقع آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ سير ڊکڻ ۽ ديھ محمد حسن، اوڀر ۾ ديھ پتوجا، اولھ ۾ ديھ ٽنگڙا ۽ ڏکڻ ۾ ديھ بگودڙو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. قبو ڊسٽري ھن ديھ منجھان وھندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,435 ھئي جيڪا 228 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
عمرو بن محمد بن قاسم
عمرو بن محمد بن قاسم: حڪم جي شهادت کان پوءِ ان سان گڏ آيل عمرو بن محمد بن قاسم ۽ يزيد بن عراره سنڌ جي گورنريءَ جا دعويدار ٿي بيٺا. عراق جي گورنر جنرل يوسف بن عمر ثقفي ٻنهي جا نالا خليفي ڏانهن اماڻيا پر خليفي عمرو بن قاسم جي منظوري ڏني. سندس ڏينهن ۾ مسلمانن هندن کي شڪستون ڏنيون. سندس ڏينهن ۾ عربي زبان ترقي ڪئي. يعقوبي لکي ٿو ته حڪم جي شهادت کان پوءِ سنڌ ۾ ٻه شخص وڏي طاقت وارا هئا، هڪ عمرو بن محمد بن قاسم ۽ ٻيو يزيد بن عرار. انهن ٻنهين ۾ مخالفت پيدا ٿي پيئي ۽ ٻئي پنهنجو زور ڏيکارڻ لڳا. مگر عراق جو گورنر يوسف بن عرو ثقفي کي جڏهن اها خبر پيئي تڏهن دربار خلافت مان اجازت وٺي پنهنجي ثقفي نسل محمد بن قاسم جي پٽ کي سنڌ جو والي مقرر ڪيو.
تفصيلي تعارف
عمرو بن قاسم سنڌ جي ڪرسي سنڀاليندي ئي يزيد کي قيد ڪري ڇڏيو. ٻنهي جي جهيڙي جو دشمنن خوب فائدو ورتو ۽ اچي منصوره کي ويجهو پهتا. عراق جي گورنر جنرل يوسف چار هزار سپاهي سنڌ ڏانهن موڪليا، جن جي پهچندي ئي دشمن جو ڪٽڪ ڀڄي ويو ۽ عمرو بن قاسم پنهنجي فوج کي مضبوط ڪرڻ شروع ڪيو. جڏهن فوج هر طرح سان طاقتور بڻجي ويئي ته مئن بن زائده دشمنن تي اهڙا حملا ڪيا ۽ راتين جو راتاها هنيا جو انهن جا ڳچ سپاهي تلوار جو کاڄ بڻيا ۽ باقي ڇڙوڇڙ ٿي ڀڄي ويا. آخر دشمنن جو راجا راءِ پاڻ وڙهڻ لاءِ نڪتو، مسلمان ته ان کي سڃاڻيندا نه هئا، پر جڏهن فوج ۾ شامل سنڌي سپاهين راجا کي ڏٺو ته رڙيون ڪرڻ لڳا ته اهو آهي راءِ، اهو آهي راءِ. مسلمان فوج اهو ٻڌندي ئي راءِ تي ڪڙڪي پيئي پر هو گهوڙو ڀڄائي نڪري ويو. اهڙيءَ طرح عمرو بن قاسم جو هر هنڌ ڌاڪو ڄمي ويو ۽ سندس بهادريءَ جو چرچو ٿيڻ لڳو.
مروان بن يزيد بن مھلب
جڏهن هو دشمنن کي سبق سيکارڻ ۾ مصروف هو ته سندس لشڪر جي هڪ سپاهي مروان پٽ يزيد بن مهلب پنهنجي ساٿين سان موقعو ڳولهي مال متاع ۽ سواري جا جانور ڪنهن طريقي سان پنهنجي قبضي ۾ ڪري ورتا. عمرو بن قاسم کي جڏهن خبر پئي ته مروان جو پيڇو ڪيائين ۽ هڪڙي هنڌ پهچي مٿس اهڙو حملو ڪيائين جو سڀ ڇڙوڇڙ ٿي ويا ۽ مروان ڪٿي لڪي پيو. عمرو بن قاسم سڀني سپاهين کي معاف ڪيو ۽ انهن مان ئي هڪڙي مروان کي پڪڙي عمرو اڳيان آندو، جنهن کيس قتل ڪرائي ڇڏيو. يعقوبي لکي ٿو تہ سڀني شهرن تي عمرو جو ڌاڪو ويهي ويو. سندس لشڪر ۾ يزيد بن مهلب جو پٽ مروان به هو جنهن مٿي ذڪر ڪيل لڙائي وقت پنهنجي رفيقن سان گڏ عمرو جو مال و اسباب ۽ ڪيترا سواري جا جانور وغيره لٽي ورتا هئا. جڏهن اها خبر عمرو کي پهتي تڏهن هن پنهنجي سرويچ سردار مئن بن زائده شيباني ۽ ٻين کي حڪم ڏنو ته يڪدم هن کي گرفتار ڪيو وڃي. ماڻهو کيس ڳولي وٺي آيا ۽ آخر هو عمرو جي هٿان قتل ٿي ويو. .
ڀت
ڀت ھڪ اڏاوت اھي جيڪا ڪنھن ايراضي کي بيان ڪري ٿي، وزن کڻي ٿي؛ حفاظت، اجھو يا آواز-بچاءُ ڏي ٿي، يا سجاوٽ آھي. ڀت جا ڪيترائي قسم ٿي سگھن ٿا. اھا پٿر، مٽي، سرن، ڪاٺ، لوھ ۽ ٻين مادن سان جوڙي سگھجي ٿي.
لاڙڪاڻو سب ڊويزن
لاڙڪاڻو سب ڊويزن پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جي ضلعي لاڙڪاڻي جي سب ڊويزن آھي جنھن جو صدر مقام لاڙڪاڻو شھر آهي. ھن سب ڊويزن م تعلقو لاڙڪاڻو، لاڙڪاڻو شھر شامل آهن.
مهتاب ڪور
مهتاب ڪور (پيدائش: 1782ع— وفات: 1813ع) سک سلطنت جي مهاراجا رنجيت سنگھ جي زال هئي. راڻي مهتاب ڪور مهاراجا شير سنگھ جي ماءُ هئي جيڪو سک سلطنت جو ٻيون مهاراجا هيو.
حوالا
زمرو:1813ع جون فوتگيون زمرو:هندستاني راڻي ساٿياڻيون
لاس اينجلس ٽائمز
لاس اينجلس ٽائمز (Los Angeles Times) ( ايل اي ٽائمز طور مخفف سان به مشهور) ايل سيگنڊو، ڪيليفورنيا ۾ هڪ روزاني اخبار آهي، جيڪا 1881 کان وٺي لاس اينجلس، ڪيليفورنيا ۾ ڇپجي رهي آهي.
گيلان، افغانستان
گيلان، افغانستان  افغانستان جي  صوبي غزني جي ضلعي گيلان  جو صدر مقام جو نالو آهي جيڪو ھڪ وڏو ڳوٺ يا ننڍڙي شھر جي مثل آهي. ان کي جنڊا پڻ چوندا آهن. ھتان جي آبادي پختون ۽ ازبڪ نسل جي ماڻھن تي مشتمل آهي.
ڪشميري ٻولي
ڪشميري:Kashmiri : (कॉशुर,), or Koshur (pronounced kọ̄šur or kạ̄šur ) داردي ٻولين مان ھڪ ٻولي آھي. . اھا انڊو آرين ٻولي آهي جيڪا ڪشمير جي وادي، چناب جي وادي ۽ ڄمون ڪشمير ۾ ڳالھائي ويندي آھي
ريپبلڪ آف آئرلينڊ جو صدر
آئرلينڊ جو صدر ريپبلڪ آف آئرلينڊ يا جمھوريه آئرلينڊ جي رياست جو سربراھ ۽ اتان جي فوج جو سپريم ڪمانڊر آهي. ان جي آفيس جو آئيني مدو ست سال ھوندو آھي ۽ ساڳيو ماڻھو صرف ٻه دفعا ان عھدي تي چونڊجي سگھي ٿو ان کي ملڪ جا ماڻھو سڌي چونڊ وسيلي ووٽ ڏئي چونڊيندا آهن. جيڪڏهن اميدوار ھڪڙو ھوندو آھي تہ اھو بنا مقابلي چونڊجي ويندو آهي. آئرلينڊ جي تاريخ ۾ ڇھ دفعا صدر بنا مقابلي چونڊجي آيا. صدر آئرلينڊ جي آئين جو ۽ ملڪ جو نگھبان سڏيو ويندو آهي. جيتوڻيڪ ان جا اختيار محدود آهن پر اھي مطلق صوابديدي اختيار ھوندا اٿس. ان جي سرڪاري رھائشگاھ ڊبلن ۾ فوئنڪس پارڪ ۾ واقع آهي جنھن کي آرس نو اختران (Áras an Uachtaráin) سڏيندا آهن. صدر جو عھدو آئرلينڊ جي 1937ع واري آئين ذريعي قائم ڪيو ويو ۽ پھرين صدر اھو عھدو 1938ع ۾ سنڀاليو. 2011 جي ي چونڊن م ميخائيل ڊي ھگنس ملڪ جو صدر چونڊجي آيو جيڪو 2018ع ۾ ٻيھر ٻئي مدي لاء صدر چونڊجي ويو 26 آڪٽوبر 2018 ۾ عھدو ٻيھر سنڀاليائين.
17 سيپٽمبر
17 سيپٽمبر ، عيسوي سال جو 260 هون (ليپ سال 261 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 105 ڏينهن (ليپ سال 106 ڏينهن) باقي آهن.
ڍاڪا
thumb|300px|کاٻو
ڍاڪا بنگلاديش ملڪ جي گاديءَ جو ھنڌ آھي۔ برھم پتر درياھ ۾ ڪرندڙ درياھ پوڙھي گنگا جي ڪناري تي واقع ھن شھر جي آبادي 90 لک کان وڌيڪ آھي جنھن ڪري ھي بنگللاديش جو سڀ کان وڏو ۽ دنيا جي ڳتيل ترين شھرن مان ھڪ آھي۔
ھي شھر پٽ سن جي تمام وڏي منڊي ۽ صنعت ۽ واپار جو مرڪز آھي۔ ھتان جي ململ سڄي دنيا ۾ مشھور ھئي پر برطانوي راڄ جي حڪومت ۾ ھن عظيم شھر جي صنعت کي برباد ڪيو ويو۔ ڍاڪا پنھنجي خوبصورت مسجدن جي ڪري بہ شھرت رکي ٿو۔
مغل جي حڪومت جي دور ۾ ھي شھر جھانگير نگر جي نالي سان سڃاتو ويندو ھو۔ برطانوي راڄ ۾ ھي ڪلڪتي کان بعد رياست بنگال جو ٻيون وڏو شھر بڻجي ويو۔
1921ع ۾ ھتي ڍاڪا يونيورسٽي قائم ٿي۔
ھندستان جي ورھاڱي کان بعد ھي اوڀر پاڪستان جو انتظامي گاديءَ جو ھنڌ قرار ڏنو ويو 1971ع ۾ پاڪستان جي ٽٽڻ کان بعد 1972ع ۾ ان کي نئين ٺھيل مملڪت بنگلاديش جي گاديءَ جو ھنڌ قرار ڏنو ويو۔
شھر وچ بنگلاديش ۾ درياھ پوڙھي گنگا جي اوڀارين ڪنارن تي واقع آھي۔ شھر جي ڪل ايراضي 815.85 چورس ڪلوميٽر آھي ۽ ھي ست اهم ٿاڻن ڌان منڊي، ڪوٽ والي، موتي جھيل، رمنا، محمد پور، سترا پور، تيج ڳوٺ ۽ 14 ثانوي ٿاڻن گلشن، لال باغ، مير پور، پلابي، سبوج باغ، ڍاڪا ڪنٽونمنٽ، ڊمرا، ھزاري باغ، شيام پور، بڊا، ڪفرل، ڪامرانگير چار، کل ڳوٺ ۽ اتارا تي مشتمل آھي۔ شھر ۾ ڪل 130 وارڊ ۽ 725 پاڙا آھن۔ ڍاڪا ضلعي جي ڪل ايراضي 1463.60 چورس ڪلوميٽر آھي جنھن جي چوڌاري غازي پور، تن گيل، منشي گنج، راجبري، نارائڻ گنج ۽ مانڪ گنج جا ضلعا واقع آھن۔
حوالا
ڍاڪا زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون زمرو:بنگال زمرو:بنگلاديش جا شھر زمرو:بنگله ديش ۾ شهر زمرو:ڏکڻ ايشيا
يزيد بن عرار
يزيد بن عرار: وليد، عمرو بن محمد قاسم کان پوءِ يزيد بن عرار کي سنڌ جو گورنر ڪري موڪليو. هو انيڪ صلاحيتن جو مالڪ هو، حڪومت جون واڳون سنڀاليندي ئي اندروني انتشار جو خاتمو آندائين ۽ اوسي پاسي جي سرڪش راجائن تي اهڙا حملا ڪيائين جو اسلامي حڪومت جو هر طرف دٻدٻو ويهجي ويو. جمادي الثاني 126 هه (744ع) ۾ خليفو وليد مارجي ويو ۽ ان جي جاءِ تي سندس ڀاءُ ابراهيم صرف نالي ماتر خليفو ٿيو ابراهيم جي خلافت کي ڪوئي به تسليم نه ڪندو هو، ان ڪري ٽن چئن مهينن اندر ئي ڀڄي ويو ۽ سندس ڀاءُ مروان الحمار بن محمد خلافت سنڀالي. مروان جيترو وقت رهيو باغين سان جهيڙيندو رهيو ۽ آخر ذوالحج 132هه (759ع) ۾ باغين هٿان مارجي ويو. اهڙيءَ طرح اموي حڪومت پنهنجي پڄاڻيءَ تي پهتي ۽ بني عباس جا ڏينهن شروع ٿيا.. رحيمداد خان مولائي شيدائي لکي ٿو تہ ھن جو نالو زيد بن عرار ھيو.وڌيڪ لکي ٿو تہ:وليد بن يزيد، عمر جي رقيب زيد بن عرار کي سنڌ جو والي مقرر ڪيو. سندس ڏينهن ۾ رعايا ظلمن کان گهڻو تنگ ٿي. ان کان سواءِ شاهي خاندان جي فردن ۾ ڏڦيڙ پئجي ويو. نتيجو هي نڪتو جو 28 جمادي الثاني سنه 126هه، وليد بن يزيد قتل ٿي ويو ۽ سندس سؤٽ يزيد بن وليد بن عبدالملڪ دمشق جي تخت تي ويٺو، جو يزيد الناقص جي لقب سان سڏجڻ لڳو، مگر سندس عمر وفا نه ڪئي ۽ 20 ذوالحج 126هه ۾ وفات ڪري ويو. سندس گاديءَ تي ابراهيم بن وليد بن عبدالملڪ ويٺو. بني اميه حڪومت اندروني سازشن ڪري تيزيءَ سان تنزل ڏانهن قدم کڻڻ لڳي.
دليپ سنگھ
مهاراجا دليپ سنگھ (پيدائش: 6 سيپٽمبر 1838ع– وفات: 22 آڪٽوبر 1893ع) سک سلطنت جو آخري مهاراجا هيو. هي مهاراجا رنجيت سنگھ جو سڀ کان ننڍو پٽ هيو. ڪنور دليپ سنگھ 6 سيپٽمبر1838ع تي لاهور ۾ ڄميو هيو. هن جي پرورش سندس ماءُ مهاراڻي جندان ڪئي. مهاراجا شير سنگھ جي قتل کانپوءِ سلطنت جي اميرَن ، وزير اعظم هيرا سنگھ، پنڊت جلا، سردار لال سنگھ گڏيل صلاح سان ڪنور دليپ سنگھ کي تخت لاهور تي ويهاريو. اهو هڪ اَڙهانگو (ڏُکيو) دور هيو. خاص طور (سک فوج) طاقت ور ٿي چڪي هئي انهن آفيسرن ۽ جرنيلن جي سامهون ڪوبه مخالف ڳالهه چوڻ موت کي دعوت ڏيڻ جي برابر هيو.
thumb|299x299px|مهاراجا دليپ سنگھ – [[1875ع]]
حوالا
زمرو:1838ع جون پيدائشون زمرو:1893ع جون فوتگيون
ٻئي اينگلو سک جنگ
سال 1848ع ۾ سکن ۽ انگريزن جي وچ۾ هڪ وڏي جنگ لڳي هئي جنهن سان سکن جي حڪومت ختم ٿي وئي ۽ پنجاب ۽ هينئر واري پختونخوا برطانوي هندستان ۾ شامل ٿي ويا.
رتوديرو سب ڊويزن
رتوديرو سب ڊويزن پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جي ضلعي لاڙڪاڻي جي سب ڊويزن آھي جنھن جو صدر مقام لاڙڪاڻو شھر آهي. ھن سب ڊويزن م تعلقو لاڙڪاڻو، لاڙڪاڻو شھر شامل آهن. ھن سب ڊويزن جو انتظامي سربراھ اسٽنٽ ڪمشنر آھي ۽ پوليس جو سربراھ سب ڊويزنل پوليس آفيسر ھوندو آھي. ھن سب ڊويزن م رتوديرو شھر، نئون ديرو، پنجو ديرو ۽ ڳڙھي خدا بخش شامل آهن.
اسپريگس
250px|thumb| اسپريگس جا کوڙبنڊل اَسپريگس يا پاراگراس هڪڙي انگريزي ڀاڄي آهي، جنهن کي هندستانيءَ ۾ کريل نالو پارا گراس جو ڏين ٿا، پر سُوت مُولي ۽ مارچوبه به سڏيندا اٿس. هي ٻين سڀني انگريزي ڀاڄين کان پوءِ ٿي ٿئي، تنهنڪري ڪمائتي آهي. آگسٽ يا ان کان پوءِ سگهو ئي هن جو ٻج پوکڻ ۾ ايندو آهي. ڪونڊين ۾ مٺي ڇڙيل مٽي وجهي، واري گڏي، انهيءَ ۾ ٻج پوکجي ۽ هوا کان پناهه ڏجيس. جڏهن ڏهه انچ سلا ٿين تڏهن زمين ٺاهي، ان ۾ ڏيڍ فوٽ جي وڇوٽيءَ تي گول کڏون کڻجن، جي هڪ فوٽ ويڪريون ۽ ٻه اڍائي فوٽ اونهيون هجن. انهن کڏن ۾ ڏهن انچن تائين پنن ۽ ڇيڻي جو ڀاڻ ٿوري شوري سان گڏيل وجهڻ گهرجي. پوءِ هڪڙيءَ هڪڙيءَ کڏ ۾ هڪڙو هڪڙو سلو وجهجي، پر ان جون پاڙون پکي وانگي پکيڙي سنيون ڪري رکجن، جيئن ڀڄي نه پون. پاڻي مئو پيو ڏجيس. ٽن چئن مهينن جي عرصي ۾ اهي کڏون ڀرجي زمين سنيون ٿي وينديون. اپريل يا مئي ۾ ٻوڙا گل ڪندا، جي وڍي ڇڏجن ته ٻوڙا زور وٺن، پر سنڀال ڪجي ته ڪو پن نه پٽجي. پوءِ سگهو ئي پاڙ مان گوشا نڪرندا، جي کائڻ جي به ڪم ۾ ايندا آهن. پر بهتر آهي ته انهن کي هٿ نه لائجي ته ڀلي ٽارين وانگي نڪرن. سياري ۾ ٻوڙن جا ٿڙ سڪي ويندا، وري مارچ ۾ ڦٽڻ لڳندا. تڏهن هيٺان مٽي پاڙن تائين ڪڍڻ جي ڪجيس، ۽ ان جي بجاءِ چڱو ڀاڻ وجهجيس، جنهن کان پوءِ ڏهاڙي پاڻي ڏجيس. اٽڪل ٻن هفتن ۾ زمين تي چڱيون سايون ڳنڍيون نڪري ظاهر ٿينديون، جي وڍي کائڻ جي ڪم ۾ آڻجن.
250px|thumb|left|اسپريگس جو طعام پٽاٽن ۽ ھالينڊ جي چٽڻي سميت
هن ڀاڄيءَ جا ٻوڙا ٽن چئن ورهين تائين، بلڪه زياده وقت تائين پوريءَ سنڀال سان رهي سگهن ٿا. لوڻ هن جي لاءِ چڱو ڀاڻ آهي، جو پاڻي ڏيڻ کان اڳي کڏن ۾ ٻرڪي ڇڏجي.
حوالا
زمرو:فصل
ارڪنساس
ارڪنساس :Arkansas : آمريڪا جي رياست جو نالو جيڪا ان جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آهي ارڪنساس سئوئن(Siouan) ٻولي جو لفظ آهي جيڪا اوسيج (Osage) قبيلي جي ٻولي آهي ۽ اھو لفظ  اوسيج قبيلي وارا پنھنجي مائٽ قبيلي ڪئاپا(Quapaw) وارن لاء استعمال ڪندا ھئا جيڪي موجوده ارڪنساس ۾ درياءَ جي پاسن ۾ رھندڙ ھيا. آمريڪي رياستن ۾ ھي رياست پکيڙ ۾ 29 ۽ آبادي ۾ 33 نمبر تي آهي. ھن رياست جي گاديءَ جو هنڌ لٽل راڪ آهي جيڪو رياست جو سڀ کان وڏو شھر پڻ آهي. ھي رياست يونين ۾ شامل ٿيندڙ 25ھين رياست ھئي ۽ 15 جون 1836 ۾ شامل ٿي ھئي. 1861 ۾ خانہ جنگي واري دؤر م ھي رياست يونين کان ڌار ٿي ڪنفيڊريشن ۾ شامل ٿي ھئي. 1868 وري يونين ۾ واپس اچي وئي. ھن جي معيشت غلاميءَ تي مدار رکندڙ ھئي تنھنڪري غلاميءَ جي خاتمي کان پوءِ رياست جي معيشت ڏاڍو متاثر ٿي ھئي.
حوالا
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
ڌرتي لال ڪنوار
ڌرتي لال ڪنوار (فلم), هڪ سنڌي فلم هئي. جيڪا 1975 ۾ جاري ٿي هُئي. ان فلم جو هدايتڪار اي. ايم صديقي ۽ پروڊيوسر خليل بچاڻي هو. هن فلم جي موسيقي غلام نبي ۽ عبدالطيف ڏني. هن فلم ۾ محبوب عالم ميان، مصطفيٰ قريشي، عشرت چوڌري، اي. آر. بلوچ، ملڪ انوکو ۽ مشتاق جسڪاڻي اداڪاري ڪئي. هيءَ فلم تاج محل سئنيما ڪراچي، شهباز سئنيما ٽنڊي الهيار، شاهه ٽاڪيز سئنيما ٽنڊي آدم ۽ رائل سئنيما لاڙڪاڻي ۾ پردي تي ڏيکاري وئي.
شينا ٻولي
شينا: Shina : (Shina: (Perso-Arabic), Šīnā) ھڪ داردي گروپ واري انڊو آرين خاندان جي ٻولي آهي جيڪا پاڪستان ۾ گلگت بلتستان ۾ ۽ انڊيا جي گريز، داھ ھانو ۽ دراس علائقن ۾ ڳالھائي وڃي ٿي. ھن ٻوليء جو اڃا ڪوبہ اسڪرپٽ ٺھي نه سگھيو آھي ۽ رڳو زباني ڳالھائي ويندي آھي.
پکو
لفظ پکو ھيٺ ڏنل شين جي طرف اِشارو ڪري ٿو:
رهائش
سنڌي ٻولي ۾ پکو ٿَڏن يا تيلين مان ٺهيل تنبو نما لاءِ به ڪم ايندو آهي جنهن ۾ عارضي طور رهبو آهي.
علمِ حيات
زمرو:جڳھ جو نالو سلجھائپ صفحا زمرو:سلجھائپ صفحا
نفت داشلاري
نيفت داسلاري (Neft Daşları، Нефтяные Камни، Neft Daşları، تيل وارو پٿر يا آئل راڪس جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو) باڪو، آذربائيجان ۾ هڪ صنعتي آبادي وارو علائقو آهي. هي آبادي پيرالهي رائون يا ضلعو ۾ سيلو نيفٽ داسلاري ميونسپالٽي جو ڀاڱو آهي. هي آذربائيجان جي راڄڌاني شهر باڪو کان 100 ڪلوميٽر (62 ميل) جي پنڌ تي پَري آهي، ۽ ڪيسپيئن سمنڊ جي ويجهو سامونڊي ڪنارو کان 55 ڪلوميٽر (34 ميل) جي مفاصلي تي آهي. سمنڊ تي هڪ پورو شهر، اهو آذربائيجان ۾ پهريون تيل جو پليٽفارم هو، ۽ دنيا ۾ پهريون آپريٽنگ آف شور آئل پليٽ فارم هو، جنهن ۾ ڪيترائي سوراخ ڪرڻ وارا ڊرلنگ پليٽ فارم شامل هئا. اهو دنيا جي پهرين آف شور تيل جي پليٽ فارم جي طور تي گينيس ورلڊ ريڪارڊ ۾ شامل ڪيو ويو آهي.
هي آبادڪاري پاڻي جي مٿان هڪڙي رستي وٽان شروع ٿي ۽ سمنڊ ۾ ٻُڏي ويل سامونڊي ٻيڙن جي پٺ تي ٺاهيل رستن ۽ پليٽ فارم جي سرشتي ۾ تبديل ٿيو، جنهن ۾ نيفت داسلاري کي بنياد جي حيثيت ملي. نيفٽ داسلاري جي سڀ کان مخصوص خاصيت هي آهي ته دراصل هي هڪ فعال شهر آهي، جنهن جي ڪُل يا مجموعي آبادي لڳ ڀڳ 20،000 ۽ 300 ڪلوميٽر (190 ميل) کان وڌيڪ سڙڪن تي ٻَڌل آهي، جيڪو گند ڪچري ۽ زمين جو ڀراءُ (لينڊ فِل) تي اڏيل آهي.
آباديءَ جي اڏاوت
thumb|125px|کاٻو|سوويت 1971 وارو ٺپو، جنهن تي تيل وارو پٿر چٽيل آهي سال 1945 کان 1948 دوران ۾ ان علائقي جو پهريون ڀيرو وڏي پئماني تي جيولوجيڪل اڀياس ڪيو ويو.
ڊيموگرافي
هن وسنديءَ جو آباد ٿيڻ يا آبادي مختلف وقت تي ٿيندي رهي. 2008 تائين، پليٽ فارم ۾ تقريبن 2،000 مردن ۽ عورتن جي گڏيل آبادي رهندي هئي، جيڪي سڄو هفتو ڊگهي وقت تائين آف شور شفٽ ۾ ڪم ڪن ٿا. هڪ جاءِ تي 5 هزار ماڻهو اتي ڪم ڪندا هئا.
وڌيڪ اڀياس
زمرو:2020 وڪيپيڊيا ايشيائي مهينو ڀاڱيداريون زمرو:آذربائيجان ۾ پيٽروليم صنعت زمرو:آذربائيجان ۾ توانائي انفراسٽرڪچر زمرو:آذربائيجاني ايجادون زمرو:باڪو ۾ آباد ٿيل جڳھون زمرو:تيل جا پليٽ فارم زمرو:سامونڊي پٽي اڏاوت زمرو:سامونڊي جڳهه زمرو:سوويت يونين ۾ توانائي زمرو:ڪئسپين سمنڊ تي آباد ٿيل جڳھون
آل انڊيا مسلم ليگ
آل انڊيا مسلم ليگ, جيڪا مسلم ليگ جي نالي سان مشھور ھئي، ھڪ سياسي پارٽي ھئي جنھن جو بنياد نواب وقار الملڪ ۽ سر آغا خان ٽيون 30 ڊسمبر 1906 ۾ ڊاڪا ۾ رکيو. ھن جماعت ھندوستان ۾ مسلمانن لاءِ علحده ملڪ قائم ڪرڻ لاءِ سخت موقف رکيو ۽ ان م ڪامياب ٿي وئي. اھڙي طرح مسلمانن لاءِ پاڪستان جو بنياد پيو. ھن پارٽيءَ جو بنياد سر سيد احمد جي علي ڳڙھ تحريڪ جي نتيجي ۾ پيو. 1912 تائين ھن تنظيم برطانوي راڄ جي حمايت ڪئي پر ان سال خودمختياري جو مطالبو ڪيو. 1913 ۾ محمد علي جناح انڊين نيشنل ڪانگريس ڇڏي ھن جماعت ۾ شامل ٿيو. پھرين جنگ عظيم ۾ ھن تنظيم انڊين نيشنل ڪانگريس وانگر وري برطانوي راڄ جي حمايت ڪئي ۽ ٻنھي جماعتن گڏجي ڪم ڪيو ۽ 1916 ۾ لکنو پيڪٽ ذريعي انڊيا جي سڀني ماڻھن کي ووٽ جو حق ڏيڻ ۽ ڪائونسل ۽ علائقائي حڪومتن ۾ وڏي پيماني تي نمائندگيءَ جو حق ، مسلمانن کي جدا گانه چونڊن جو حق آهي ڏيڻ جو گڏيل مطالبو ڪيو. 1920 ۾ جناح جي گانڌي سان اختلافن سبب  ھيء پارٽي انڊين نيشنل ڪانگريس کان اتحاد مان علحده ٿي وئي. 1935 جي اليڪشن ۾ ھن پارٽي کي ڪٿي بہ نمايان ڪاميابي نہ ملي سگھي جنھن بعد محمد علي جناح پاڻ مسلمانن جو واحد ترجمان بڻجي مسلمانن جي ووٽ کي گڏ ڪرڻ شروع ڪيو. 1940 ۾ لکنو جي پارٽي اجلاس ۾ مسلمانن لاء علحده وطن جو مطالبو ڪري ڇڏيو. ان جي کيس زبردست موٽ بينگال ۽ پنجاب جي مسلمانن کان ملڻ شروع ٿي جن سندس وڏو آڌرڀاءُ ڪيو. نتيجي ۾ 1945 جي عام چونڊن ۾ ھن پارٽي کي وڏي ڪاميابي ملي جنھن مطابق 533 مان 460  مسلمان ليجسليٽو اسيمبليء وارين سيٽن تي چونڊجي آيا. اھڙي طرح ھندوستان جي تقسيم جي لاء راھ ھموار ٿي وئي ۽ 1947 ۾ ورھاڱو عمل ۾ آيو جنھن سان ھي پارٽي جو خاتمو عمل ۾ آيو ۽ پاڪستان ۽ انڊيا ۾ مسلم ليگ نالي نيون پارٽيون ٺھيون. اھي نيون پارٽيون پنھنجي حيثيت برقرار رکي نہ سگھيون ..
حوالا
زمرو:تاريخ پاڪستان زمرو:تحريڪ پاڪستان زمرو:مسلم ليگ
ايريزونا
ايريزونا آمريڪا جي 48هين رياست آهي جنهن کي 14 فيبروري 1912ع تي آمريڪا جي رياست جو درجو ڏنو ويو. جيئن ته 14 فيبروري ”ويلنٽائن ڊي“ آهي انڪري هن رياست کي ”ويلنٽائن رياست“ پڻ ڪوٺيو وڃي ٿو. تاريخي طور تي ايريزونا ميڪسيڪو جي الٽا ڪيليفورنيا جو حصو هئي ۽ 1821ع ۾ آزاد ميڪسيڪو جو حصو بنجي وئي. 1848ع ۾ ميڪسيڪو آمريڪا جنگ کان پوءِ هن رياست جي وڏي حصي تي آمريڪا قبضو ڪري ورتو. 1853ع ۾ هن جو ڏاکڻيون حصو آمريڪا ميڪسيڪو کان خريد ڪري ورتو.
ڏکڻ ايريزونا جي موسم ريگستاني آهي. هتي اونهاري ۾ تمام گهڻي گرمي ۽ سياري ۾ ٺيڪ ٺاڪ سيءُ پوي ٿو. اترايريزونا ۾ گهاٽا ٻيلا، وڏا وڏا جبل، گهريون کاهيون ۽ لَڪَ (canyons) موجود آهن جتي اونهاري ۾ تمام گهڻي گرمي ۽ سياري ۾ برفباري ٿئي ٿي. هن رياست جي فليگشپ (Flagship)، الپائين (Alpine) ۽ توسان (Tucson) وارن علائقن ۾ برف تي ترڪڻ (Skiing) جون سهولتون موجود آهن. هتان جو گهرين کاهين ۽ جابلو لڪن تي مشتمل گرانڊ ڪينئون نيشنل پارڪ (Grand Canyon National Park) دنيا جي ستن عجائبات مان هڪ عجوبو آهي. هن علائقي ۾ ڪيترائي قومي ٻيلا، قومي پارڪ ۽ قومي يادگار ڏسڻ لاءِ ملندا.
هن رياست جي لڳڀڳ چوٿين حصي تي آمريڪا جي اصلوڪن رهاڪن (ريڊ انڊين) جا آستان موجود آهن. خاص طور تي نواجو قبيلي جا اٽڪل ٽي لک ماڻهو هن رياست ۾ آباد آهن. هنن اصلوڪن رهواسين کي 1924ع تائين ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو. ڪجھ علائقن ۾ ته کين 1948ع تائين ووٽ جو حق حاصل نه هو.
نالو ۽ مطلب
ايرزونا اسپيني ٻوليءَ جي لفظ ايرزونڪ Arizonac  مان نڪتل معلوم ٿئي ٿو جيڪو وري اوضم (O'odham) جي نالي ايلسونڪ مان نڪتل آهي جنھن جي معني آھي پاڻي جو ننڍو چشمو.اھو نالو شروع ۾ پلانچاس ڊي پلاٽا، سونورا جي چاندي واري کاڻ جي ويجهي واري علائقي تي پيو
تاريخ
جديد زماني کان هزارين ورهيه پهرين هتي آمريڪا جي اصلوڪن رهواسين جا ڪئين قبيلا آباد هئا. هوهوڪام (Hohokam)، موگولون (Mogolon) ۽ پوئبلون (Puebloan) قبيلن جي ثقافت ۽ ريتون ۽ رسمون هن سڄي رياست ۾ رائج هيون. هنن جون وسنديون ۽ واهڻ، جبلن تي ٿيل چٽسالي ۽ اهڙي قسم جا ٻيا تاريخي يادگار اڃا تائين موجود آهن جن کي ڏسڻ لاءِ سڄي دنيا مان هزارين سيلاني هن رياست جو رخ ڪن ٿا. 1539ع ۾ اسپين جو پادري مارڪوز ڊي نيزا يورپ جو پهريون ماڻهو هو جيڪو هنن اصلوڪن رهواسين سان لھ وچڙ ۾ آيو. هن موجودھ ايريزونا رياست جا ڪجھ حصا گهمي ڏٺا ۽ هتان جي رهواسين سان ملاقاتون ڪيون. انهن ڏينهن ۾ اسپين ۾ اها ڏندڪٿا مشهور هئي ته ايريزونا ۾ ست اهڙا شهر موجود آهن جيڪي سڄا سون مان ٺهيل آهن. انهن شهرن کي ڳولڻ لاءِ اسپين جو سياح ڪورونيدو (Coronado) سال 1540ع کان 1542ع تائين اهي سونا شهر ڳوليندو رهيو پر کيس اهڙو ڪوبه شهر نه مليو. ان ئي دور ۾ هتي پهريون ڀيرو اسپيني لوڪن پنهنجون وسنديون قائم ڪيون. اٽليءَ جو پادري جُوسبيو ڪينو (1645ع ــ 1711ع) ٻيو وڏو يورپي پادري هو جيڪو هن علائقي ۾ عيسائي مذهب جي پرچار لاءِ آيو. هن ڪيترن ئي اصلوڪن رهواسين کي عيسائي بنايو. 1752ع ۾ اسپين مان لڏي آيل ماڻهن ٽيوبيڪ (Tubac) شهر جو بنياد وڌو. 1775ع ۾ هنن ٽڪسن (Tucson) شهر قائم ڪيو.
1881ع ۾ جڏهن ميڪسيڪو اسپين کان آزادي حاصل ڪئي ته ايريزونا وارو علائقو ميڪسيڪو جو حصو بنجي ويو. البت يورپ کان لڏي آيل اسپيني اتي ئي رهيا ۽ هنن هي علائقو نه ڇڏيو. 48 ــ1847ع ۾ آمريڪا ۽ ميڪسيڪو جي وچ ۾ جنگ لڳي جنهن ۾ آمريڪا سوڀارو ٿيو ۽ موجودھ ايريزونا جو وڏو حصو آمريڪا جو حصو بنجي ويو. 1848ع ۾ آمريڪا ۽ ميڪسيڪو جي وچ ۾ هڪ معاهدو ٿيو جنهن تحت آمريڪا 15 ملين ڊالر ميڪسيڪو کي ادا ڪري ايريزونا جا باقي رهيل حصا آمريڪا ۾ شامل ڪري ڇڏيا.
ھزراين سالن کان ايرزونا جو علائقو ريڊ انڊين قبيلن جو مسڪن رھيو جن جون ھوھوڪام (Hohokam), موگولان (Mogollon) ۽ اباڻي پيوبلان(Puebloan) ثقافتون علائقي اندر رواج ۾ ھيون. تاريخ جي رڪارڊ مطابق يورپين مان پھريون دفعو مقامي ماڻهن سان ھڪ اسپيني عيسائي فرينڪسڪن مسلڪ جو نالي مارڪوس ڊي نزا(Marcos de Niza) 1539 ۾ رابطي ۾ آيو. ميڪسيڪو مان ڪجھ اسپيني مھاجر ايرزونا ۾ پڻ لڏي اچي ويٺا جن ۾ عيسائي تبليغي شامل ھئا. 1821 ۾ ميڪسيڪو اسپين کان آزاد ٿيو تہ ميڪسيڪو جون حدون ڪيليفورنيا تائين ھيون ۽ ميڪسيڪو جي ڪيليفورنيا ٽيريٽري جو نالو اسپيني ٻوليءَ مطابق نووا ڪيليفورنيا (Nueva California) انگريزي ۾ نيو ڪيليفورنيا جنھن کي عام طور تي الٽا ڪيليفورنيا يا اپر ڪيليفورنيا سڏيو ويندو هو.ايرزونا ان وقت نيو ڪيليفورنيا جو حصو ھيو ۽ ميڪسيڪو ۾ شامل ھو. left|thumb|سال 1824 جي ميڪسيڪو جي پھرين ريپبلڪ جو نقشو جنھن ۾ الٽا ڪيليفورنيا ايرزونا سميت ميڪسيڪو جو حصو ڏيکاريل آهي
1847ع ۾ آمريڪا ۽ ميڪسيڪو جي وچ ۾ جنگ ھلي ۽ آمريڪي فوج ميڪسيڪو سٽي۾ داخل ٿي تہ آمريڪا ميڪسيڪو جي اتر وارن علائقن جو دعويدار ٿيو ۽ موجوده ڪيليفورنيا رياست سميت موجوده ايرزونا جو علائقو آمريڪي قبضي ۾ اچي ويو جنھن جو نالو 1863 ۾ ايرزونا ٽيريٽري رکيو ويو ۽ 1912ع ۾ اھا رياست قرار ڏئي آمريڪا جي يونين۾ شامل ڪئي وئي.1848ع واري گوئاڊلوپي ھڊالگو واري معاھدي (Treaty of Guadalupe Hidalgo) به ۾ اھو طئي ٿيو ته انھن آمريڪا جي قبضي ۾ ايندڙ علائقن ۾ ميڪسيڪو جي اڳوڻن شھرين جي ٻولي ۽ ثقافت برقرار رھندي ۽ آمريڪا انھن علائقن جي عيوض ان دؤر جا پندرهن ملين ڊالر( ھاڻوڪا 424269230.77 ڊالر) معاوضو ميڪسيڪو جي ريپبلڪ کي ادا ڪندو
جاگرافي
thumb| [[ڪوپن ڪلائيميٽ مطابق ايرزونا جي موسمي درجہ بندي]] thumb|ڪولراڊو نديء جو گھوڙي جي سنب جھڙو وڪڙ thumb|[[مانيومينٽ وادي ۾ ويسٽ مٽن (West Mitten)]] thumb|[[پيٽريفائيڊ فاريسٽ نيشنل پارڪ لڳ بليو ميسا (Blue Mesa)]] thumb|[[گرينڊ ڪينيان(Grand Canyon) يا وڏي کاھي]] thumb|ايرزونا جي [[بيليمونٽ (Bellemont) تان نظر ايندڙ سان فرانسسڪو واريون چوٽيون]] thumb|[[سگارو نيشنل پارڪ لڳ سونوران رڻپٽ]] thumb|[[سيڊونا ۾ ريڊ راڪ ڪراسنگ ويجھو ڪيٿيڊرل راڪ]]
ايرزونا آمريڪا جي چوڪنڊين رياستن مان ھڪ رياست آھي. اھا پکيڙ ۾ ڇھين وڏي رياست ۽ ان درجہ بندي ۾ نيو ميڪسيڪو کان پوءِ وڏي ۽ نيواڊا کان اڳ ۾ وڏي آھي. ان جي پکيڙ 113998 sqmi جنھن جو 15 سيڪڙو زمين ماڻھن جي ذاتي ملڪيت آھي باقي سرڪاري آھي جنھن ۾ ٻيلا، رڻپٽ جبل، نيشنل پارڪ وغيره شامل آهن. ھي رياست جابلو قطارن ۽ رڻپٽن جي ڪري سڃاتي وڃي ٿي ۽ ان جي ڏکڻ ۾ وسيع ميدان آھن جن ۾ زيروفائيٽ  (xerophyte) وڻ ۽ ٿوھر جا ٻوٽا ڪثرت سان ملن ٿا.
سياسي انتظام
thumb|گاديءَ واري هنڌ [[فينڪس، ايريزونا|فينڪس ۾ ليجسليچر اسيمبلي جنھن جو قبو ٽامي جو ٺھيل آھي. بلڊنگ 1900 ۾ 136000ڊالرن جي لاڳت سان مڪمل ٿي]]
مذھب
آمريڪا جي ٻين رياستن وانگيان ھن رياست جي اڪٽريت عيسائي مذھب سان واسطو رکي ٿي. 2010ع واري آدمشماريءَ مطابق عيسائيت کان پوءِ ھتان جو ٻيو نمبر وڏو مذھب ھندو مذھب آھي ۽ اٽڪل 32000 ماڻھو ھن مذھب سان واسطو رکن ٿا. ھتي اٽڪل 20000 يھودي ۽ 19000 ٻُڌ پڻ آباد آھن. thumb|اسپين جي تبليغي عيسائين پاران 1700 ۾ قائم ڪيل سان زيويئر ڊيل بيڪ( San Xavier del Bac)
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستون
بربر ٻوليون
بربر ٻوليون جن کي امازائگ ٻوليون پڻ چون ٿا. اھي ٻولين جي ايفروئيشيائي خاندان جي شاخ آھن. اھي اتر آفريڪا ۾ ڳالھايون ويندڙ اصل رھاڪن جون ٻوليون آھن. آھي ٻوليون روايتن قديم ليبيائي- بربري لپي ۾ لکيون. وينديون ھيون ۽ ھاڻي تيفيناغ جي نموني ۾ لکجن ٿيون. مراڪش ، لبيا ۽ الجيريا جي آبادي جو وڏو حصو بربر ڳالھائيندڙ آھي.
زمرو:الجيريا جون ٻوليون زمرو:ماريٽينيا جون ٻوليون زمرو:مالي جون ٻوليون زمرو:مراڪش جون ٻوليون زمرو:نائيگر جون ٻوليون
محمد حسن
ديھ محمد حسن سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ھڪڙا تپي ۾ واقع آهي.
کنڀ
thumb|مختلف قسمن جا پر پر پکين جو جسماني غلاف آھي۔ ھي پکين جو ئي خاص حصّو آھي۔ پکين جي مٿي ۽ پيرن کان سوا جسم جو تمام حصّو پرن ڍڪيل ھوندو آھي  ۔
محمد حسن
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڪوٽ شاھبيگ ۽ ديھ ڪامل، اوڀر ۾ ديھ فالئي، اولھ ۾ ديھ سير ڊکڻ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ پتوجا ۽ ديھ ھڪڙا واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي جنھن مطابق ان ۾ 687 روينيو سروي نمبر آھن. شھدادڪوٽ قبو روڊ ديھ جي اترئين دنگ تي واقع آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,454 ھئي جيڪا 274 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
سيلري
سِيلرَي هن کي هندستاني ماڻهو شَلَري به چوندا آهن. هيءَ انگريزي ڀاڄي آهي. هن جا ٻه قسم آهن، هڪڙي اڇي، ٻي ڳاڙهي، وري انهن جا به ڪيترائي قسم آهن. ڪن جون پاڙ واريون ڳنڍيون ڀاڄيءَ وانگي ڪم اچن ٿيون، نه ته گهڻو ڪري انهن جا ڳنر ڪم ايندا آهن.
هيءَ ڀاڄي آگسٽ ۾ پوکڻ شروع ڪرڻ گهرجي، جو نڪرڻ ۾ قريب ٻه مهينا وٺي ٿي. پهرين ڪونڊين ۾ پوکڻ گهرجي. جڏهن ٽن چئن انچن جيڏا سلا ٿين تڏهن ڪڍي زمين ۾ رکجن. چريون ارڙهن انچ ويڪريون ۽ ارڙهن انچ اونهيون هئڻ گهرجن. تنهن ۾ نون اچن تائين ڀاڻ وجهڻ گهرجي، جنهن ۾ ٻه پتيون پراڻو ۽ سڙيل ڳائو ڀاڻ هجي ۽ هڪ پتي مٽي، انهن چرين ۾ سلا هڪٻئي کان ارڙهن انچن جي وڇوٽيءَ تي رکڻ گهرجن. پوءِ پاڻي وقت بوقت پيو ڏجين ۽ هفتي ۾ هڪڙو ڀيرو پٽڙو ڀاڻ پيو ڏجين. لوڻ هڻو ڀاڻ بهتر آهي.
سيلري ڇهن مهينن ۾ پوري پچي ٿي. پر پنجن مهينن واري کائڻ ۾ چڱي آهي. ڳاڙهي قسم جي ڀاڄي وڏي به ٿئي ٿي ڳنڍيون به نهريون ڪري ٿي. ڪنهن ڪنهن جون پاڙون ته ساڳيون شلغم يا گوگڙوءَ جهڙيون ٿينديون آهن.
دوبارا
دبارا ( ٻيون ڀيرو)، پڻ 2:12 جي طور تي اسٽائل ڪيو ويو، هندي-ٻولي سائنس فڪشن اسرار ٿرلر فلم ، انوراگ ڪشيپ پاران هدايت ڪئي وئي آهي. فلم ۾ تاپسي پنو ۽ پاويل گلٽي شامل آهن.
دبارا 2018 جي اسپيني فلم رُڃُ Mirage جو آفيشل ريميڪ آھي. اهو لنڊن انڊين فلم فيسٽيول 2022 کوليو ۽ 19 آگسٽ 2022 تي ٿيٽر طور رليز ڪيو ويو ۽ عام طور تي نقادن جي مثبت پرک لاءِ کوليو ويو. بهرحال، فلم هڪ باڪس آفيس بم هئي.
سائونڊ ٽريڪ
فلم جي موسيقي گورو چترجي ۽ شور پوليس ترتيب ڏني آهي، غزل  حسين حيدري لکيو آهي. پس منظر سکور شور پوليس پاران ٺهيل آهي.
تنقيدي جواب
دبارا کي هدايتڪاري، اسڪرين پلي ۽ پرفارمنس جي ساراهه سان گڏ نقادن کان مثبت موٽ ملي.
ڀاٽيا
ڀاٽيا سنڌ جي هڪ ذات آهي, ڀاٽيا سنڌ، انڊيا ۾ رھندا آھن.
دوبارا
تنقيدي جواب
ڊي اين اي انڊيا جي روهت واتس فلم کي 5 مان 5 ستارن جو درجو ڏنو ۽ لکيو ” دوبارا تيز، اونداهي، دلچسپ، رنڊڪ وجهندڙ آهي ۽ هڪ گھڻن سطحن تي ٻڌل ڪهاڻي آهي“. دي فري پريس جرنل جي روهت ڀٽناگر فلم کي 5 مان 4 اسٽار ريٽ ڪيو ۽ لکيو ته ”تاپسي هڪ سٺي اداڪاره آهي پر سندس هڪجهڙائي موڊ کي ختم ڪري ڇڏي ٿي، پلاٽ ايترو دلچسپ آهي ته توهان کي پنهنجو ڌيان هٽائڻ لاءِ وقت ئي نه ملندو آهي“. اي بي پي نيوز جي امنديپ نارنگ فلم کي 5 مان 4 ستارن جو درجو ڏنو ۽ لکيو ” دبارا جهڙي فلم لاءِ، توهان کي هڪ قسم جي رياضياتي درستي هجڻ گهرجي ته ڪيئن ٽائم لائنن جي وچ ۾ ڪٽجي، هڪ معياري رفتار قائم ڪجي، پلاٽ کي لاڳاپو رکڻ، انٽرليس ڪرڻ. موسيقي سان ڪهاڻي، ۽ انوراگ ڪشيپ بلڪل ائين ڪرڻ جو انتظام ڪري ٿو. Outlook انڊيا لاءِ هڪ نقاد فلم کي 5 مان 4 ستارن جو درجو ڏنو ۽ لکيو ” دوبارا هڪ ايج آف دي سيٽ، دماغي ريميڪ آهي، هڪ ڀيرو ڏسڻ جي لائق“. ٽائمز آف انڊيا جي رچنا دبي فلم کي 5 مان 3.5 اسٽارز ڏنا ۽ لکيو ” دوبارا هڪ دلچسپ ٿرلر آهي جيڪو توهان جي وقت جي قيمت آهي. هن کي توهان جي سڀني ڌيان جي ضرورت آهي، تنهن ڪري اندر وڃو. " نيوز 18 جي زينيا بندوپاڌيا فلم کي 5 مان 3.5 ستارن جو درجو ڏنو ۽ لکيو ته ” دبارا هڪ عجيب ڪهاڻي آهي ۽ هڪ ٿرلر جي حيثيت سان ايج آف دي سيٽ آهي. فلم توهان کي ڳنڍي رکي ٿي، ۽ مڪمل طور تي مصروف آهي، جيتوڻيڪ وقت ۾ مسلسل اڳتي وڌڻ سان."
وچ ايشيا
وچ ايشيا (Central Asia) ايشيا ۾ هڪ علائقو آهي جيڪو اولهه ۾ ڪئسپين سمنڊ کان وٺي چين ۽ اوڀر ۾ منگوليا، ۽ ڏکڻ ۾ افغانستان ۽ ايران کان وٺي اتر ۾ روس تائين پکڙيل آهي
دوبارا
تنقيدي جواب
دي انڊين ايڪسپريس جي شبرا گپتا فلم کي 5 مان 1.5 ستارن جو درجو ڏنو ۽ لکيو ته ” دبارا تمام گهڻي ڇڪتاڻ ۽ گندگي سان ڀريل آهي. وقت جي زونن ۾ ٿيندڙ ڪيترين ئي شين تي نظر رکڻ مشڪل آهي، فلم اندر ۽ ٻاهر نڪرندي آهي." هندستان ٽائمز جي مونيڪا راول ڪڪريجا جو چوڻ آهي ته ” دبارا ۾ گهڻو ڪجهه آهي جيڪو نه چيو ويو آهي ۽ سمجهڻ جي ضرورت آهي ۽ اهو ئي آهي جتي پيچيده ۽ پيچيده پلاٽ ڪم ڪري ٿو“. دي هندو جي انوج ڪمار جو چوڻ آهي ته ”جڏهن ته تاپسي پنهنجي راند جي چوٽي تي آهي، انوراگ مهارت سان اصل اسپيني اسرار ڊرامي جو وڌيڪ حساس ڊرافٽ تيار ڪري ٿو“.
ڀاٽيا
حوالا
زمرو:سنڌ جون ذاتيون زمرو:سنڌ جا معاشرتي گروه
دوبارا
باڪس آفيس
ان جي شروعاتي ڏينهن تي فلم صرف 0.72 ڪروڙ گڏ ڪيا گهريلو باڪس آفيس تي.
فلم گهريلو باڪس آفيس تي 4.72 ڪروڙ ڪمايا. فلم گهريلو باڪس آفيس تي 4.72 ڪروڙ ڪمايا..
حوالا
زمرو:هندسان جون فلمون زمرو:انڊيا جون فلمون زمرو:2020ع جون فلمون زمرو:هندي-ٻولي ميڊيا زمرو:هندي ٻولي جون فلمون زمرو:هندي فلمون
ڏوڪري سب ڊويزن
ڏوڪري سب ڊويزن پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جي ضلعي لاڙڪاڻي جي سب ڊويزن آھي جنھن جو صدر مقام ڏوڪري شھر آهي. ھن سب ڊويزن م تعلقو ڏوڪري، ڏوڪري شھر، موئن جو دڙو ۽ باڊھ شامل آهن.
سائو گندرفي بئڪٽيريا
سائو گندرفي بئڪٽيرياجنھن کي حياتياتي علم ۾ ڪلوروبي چوندا آهن يا (ڪلوروبيئيسياء) ھوا کان بغير زندہ رھڻ وارن جاندارن جي خاندان مان روشنيءَ مان غذا حاصل ڪندڙ بئڪٽيريا آھي   .روشنائيءَ جي ترڪيب وارو عمل ڪانہ ٿيندو آهي. اھي روشنائيءَ جي ترڪيب کان عاري اگناوي بئڪٽيرياسيئاء سان ملي فائلم ڪلوروبي ٺاھيندا آھن. اھي غير لچڪدار ھوندا آھن سواء ڪلوروھئرپيٽن ٿاليسييم جي. اھي ڪاري سمنڊ اندر 145 ميٽرن جي اونھائي ۾ گھٽ روشني ۾ ملندا آهن.
ھن جي ٽائيپ 1 ردعمل واري مرڪز ۾ بئڪٽيريوڪلوروفل a جي موجودگيءَ سان روشنائيءَ جي ترڪيب حاصل ٿي ويندي آهي جيڪا ان جي ڪلوروسومس ۾ واقع ٿيندي آھي. اھو ٽائيپ 1 ردعمل جو مرڪز ٻوٽن ۽ ڪائنو بئڪٽيريا ۾ موجود فوٽو سسٽم 1 جو نعم البدل آھي.
ڪمرو
ڪمرو  (room)  ڪنھن عمارت جي ڇت، فرش ۽ ڀتين ۾ جڪڙيل ھڪ خاص حصّو.
زاھدان
سيستان ۽ بلوچستان صوبو زاھدان (انگريزي: Zahdan)  ايران جي صوبي سيستان و بلوچستان جي گاديءَ جو ھنڌ آھي. 2016ع جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آدمشماري 587,730 آھي. ھي شھر دشت لوط ريگستان جي ڏکڻ ۾ آباد آھي. پاڪستان جا ھزارين ماڻھو روڊ ۽ ريل رستي ھر سال زيارتن ڪرڻ لاءِ ايران ۽ عراق ويندا آھن. ھو پاڪستاني شھر ڪوئيٽا کان پنھنجو سفر شروع ڪندا آھن ۽ روڊ يا ريل رستي زاھدان شھر پھچندا آھن جتان وري ايران جي ٻين شھرن طرف سفر ڪندا آھن. ھي شھر روڊ وسيلي مشھد ۽ چا بھار سان ڳنڍيل آھي. ھن شھر ۽ تھران جي وقت ۾ 36 منٽن جو فرق آھي.
جاگرافي
زاھدان روڊ ۽ ريل وسيلي پاڪستان سان ڳنڍيل آھي. ھن شھر کان 41 ڪلوميٽر (25 ميل) ڏکڻ ۾ ايران، پاڪستان ۽ افغانستان جون سرحدون پاڻ ۾ ملن ٿيون. ھي شھرسامونڊي سطح کان 1352 ميٽر اوچائيءَ تي تھران کان 1605 ڪلوميٽر (997 ميل) پري آباد آھي.
اونھاري ۾ ھتي ٺيڪ ٺاڪ گرمي ٿئي ٿي، جڏھن تہ سياري ۾ ڪجه ٿڌ ٿئي ٿي. مينھن تمام گھٽ وسي ٿو.
تاريخ
پھرين عالمگير جنگ کان اڳ زاھدان ھڪ ننڍڙو ڳوٺ ھو جنھن کي دزآب سڏيو ويندو ھو. ھي بلوچي لفظ آھي جنھن جي معنيٰ آھي ”پاڻيءَ جو چور“. جيئن تہ ھتي جي زمين ريتيلي ۽ خشڪ آھي انڪري برسات پوڻ کان پوءِ ھڪدم برسات جو پاڻي چھي ويندي آھي. انڪري ماڻھو چوندا ھئا تہ زمين ڄڻ برسات جو پاڻي چوري ڪري وئي. جيئن تہ ھتان جا ماڻھو ڪافي ديندار ۽ مذھب سان محبت ڪرڻ وارا آھن ان ڪري رضا شاھ پھلريءَ واري دور ۾ شھر جو نالو زاھدان يعني پرھيزگار ماڻھن جو شھر رکيو ويو. ڪي ماڻھو چون ٿا تہ رضا شاھ پھلوي ھتي رھندڙ سکن جون ڏاڙھيون ۽ لباس ڏسي ايترو تہ متاثر ٿيو جو ھن شھر کي زاھدن جو شھر (زاھدان) سڏيائين. ھتان جا اصلوڪا رھواسي بلوچ ھئا جيڪي بلوچي ٻولي ڳالھائيندا ھئا. ھو ٻني ٻاري ۽ واپار ذريعي پيٽ گذر ڪندا ھئا. 1930ع ڌاري جڏھن رضا شاھ پھلويءَ جو فوجي ڪمانڊر امان اللّٰہ جھان باني ھتي آيو تڏھن ھتي جي آبادي لڳڀڳ 5000 ھئي.
ھتان جا بلوچ پنھنجي جرائت مندي، بھادري ۽ دليريءَ سبب مشھور آھن. 1877ع ڌاري موجودھ پاڪستان جي بلوچستان واري علائقي تي انگريزن قبضو ڪري ورتو ۽ ھو زاھدان ويجھو پاڪستان ايران جي سرحد تائين پھچي ويا ھئا. انگريزن جون نظرون ايراني بلوچستان تي ھيون ۽ ھو قبضي لاءِ حڪمت عملي ڪري رھيا ھئا. اھڙي نازڪ دور ۾ زاھدان جي بھادر بلوچن انگريزن سان مھاڏو اٽڪايو. بھادر جنگجو قبائلي اڳواڻن سردار جمع خان اسماعيل زھي، سردار خليل خان گمشادزھي، سردار جنيد خان ياراحمد زھي ۽ ٻيا پنھنجا پنھنجا لشڪر وٺي انگريزن تي ڪڙڪي پيا. انگريزن کي زبردست جاني ۽ مالي نقصان پھتو ۽ ھو پوئتي ھٽڻ تي مجبور ٿي پيا.
1896ع ۾ ناصرالدين شاھ جي قتل کان پوءِ  ھتي ايران جي مرڪزي حڪومت جي گرفت ڪمزور ٿي وئي  ۽ ھتان جي مقامي بلوچ قبيلن جو اثرورسوخ وڌي ويو. 1925ع ۽ 1927ع وارن سالن ۾ بلوچي اڳواڻ دوست محمد ۽ ايراني فوج وچ ۾ خونريز چڪريون ٿيون. دوست محمد کي شڪست آئي ۽ کيس گرفتار ڪري تھران موڪليو ويو. شھر کي فوج جي حوالي ڪيو ويو جنھن ڪري بلوچن جو ھن شھر تي غلبو گھڻي حد تائين گھٽجي ويو.
جيئن تہ ھي شھر پاڪستان ۽ افغانستان جي سرحدن جي ويجھو آباد آھي ان ڪري مرڪزي حڪومت ھن شھر کي ترقي ڏيارڻ لاءِ قدم کنيا تہ جيئن ننڍي کنڊ سان وڻج واپار کي ھٿي ڏئي سگھجي. حڪومت ھتي ڪسٽم آفيس بہ قائم ڪئي. ھتي مختلف حڪومتي ادارا قائم ٿيا ۽ ڪجه ھندستاني واپارين بہ ھتي پنھنجون ڪوٺيون کوليون. 1923ع ۾ قومي اسيمبليءَ زاهدان جي قيام ۽ ترقيءَ جو حڪم ڏنو. 1930ع ۾ ڪمانڊر جهانباني جي تجويز ۽ رضا شاهه جي حڪم سان هن شهر جو نالو ديزاپ مان بدلائي زاهدان رکيو ويو. مشهد ۽ يزد جي بازارن ۽ ڀرپاسي جي ڳوٺن مان به ڪافي بلوچ مزدور هن شهر ۾ اچي آباد ٿيا. ايران جي ٻين علائقن مان بہ ماڻھو روزگار لاءِ ھن شھر جو رخ ڪرڻ لڳا. ڪوئيٽا ۽ زاھدان جي وچ ۾ ريل جي پٽڙي وڇائجڻ کان پوءِ وڌيڪ سک واپاري ھن شھر ۽ اچي آباد ٿيا. ايئن وقت گذرڻ سان گڏ ھتي جي آبادي وڌي وئي.
موجودھ شھر
زاھدان جي آسپاس ۾ ڪجه پراڻين وستين جا اھـڃاڻ موجود آھن پر زاھدان جو موجودھ شھر ويھين صديءَ ۾ آباد ٿيو. ھي شھر 1930ع واري ڏھاڪي ۾ ايران جي سيستان و بلوچستان صوبي جي گاديءَ جو ھنڌ بنيو. ان کان اڳ ھي ھڪ ننڍو ڳوٺ ھو. 1956ع ۾ ھن شھر جي آبادي 17500 ھئي پر 1976ع ۾ اھا آبادي وڌي 93000 ٿي وئي. سوويت يونين جي افغانستان تي قبضي وارن ڏينھن ۾ افغان پناھگيرن جو ھڪ وڏو تعداد ھجرت ڪري زاھدان ۾ اچي رھيو جنھن ڪري 1986ع ۾ ھن شھر جي آبادي 281000 ٿي وئي جيڪا ھاڻي ٻيڻي ٿي وئي آھي.
ھتي زرتشتي مذھب جا پوئلڳ چڱي تعداد ۾ رھندا ھئا پر ھاڻي انھن جو تعداد گھٽجي ويو آھي. ساساني دور ۾ ھتان جي ھامون ڍنڍ (Lake Hamun) زرتشت مذھب جي پوئلڳن لاءِ ھڪ ڀلاري جاءِ ھئي جتي ماڻھو روحاني سڪون حاصل ڪرڻ لاءِ ايندا ھئا. رسول بازار ھتان جو مشھور ڪاروباري مرڪز آھي جتي اڪثر دوڪانن جا مالڪ بلوچ ۽ پٺاڻ آھن. زاھدان جي ڏکڻ ۾ اٽڪل 100 ڪلوميٽرن جي پنڌ تي تفتان نالي ھڪ ٻرندڙ جبل موجود آھي جنھن جي اوچائي 4042 ميٽر آھي.
اپريل 2008ع ۾ ھتي زاھدان فوٽ بال اسٽيڊيم جو افتتاح ٿيو جنھن ۾ 15000 ماڻھن جي ويھڻ جي گنجائش آھي. شھر ۾ ڪيتريون ئي ننڍيون ۽ وچولي درجي جون صنعتون قائم آھن جن ۾ ڪاٽن ٽيڪسٽائيل، ھٿ سان ٺھيل قالين، دٻن ۾ بند کاڌو، صاف ٿيل کلون، تڏا، تئونريون، ٽوڪريون ۽ اھڙي قسم جون ٻيون شيون شامل آھن.
ھتي اونھاري جي موسم ۾ اٺن جي ڊوڙ جا مقابلا منعقد ٿين ٿا. ھتي سني مسلمانن لاءِ مڪي مسجد، شيعا مسلمانن لاءِ جامع مسجد ۽ سکن جو گوردوارو موجود آھن.
آمدورفت
ھوائي سفر لاءِ ھتي زاھدان بين الاقوامي ھوائي اڏو موجود آھي جتان ايران جي مختلف شھرن سان گڏ ڪجه عرب ملڪن طرف سفر ڪري سگھجي ٿو. ھي شھر ريل ذريعي پاڪستان کي ايران سان ملائي ٿو. پاڪستان جي ڪوئيٽا تفتان ريلوي لائين مسافرن کي ڪوئيٽا کان زاھدان پھچائيندي آھي جتان تھران سميت ايران جي مختلف شھرن ڏانھن ريل جون پٽڙيون وڇايل آھن. . 2009ع ۾ زاھدان کان ڪرمان تائين ريل سروس شروع ٿي. زاھدان کان بندر چا بھار تائين ريل جي پٽڙي وڇائڻ جو ڪم 2020ع ۾ شروع ٿي چڪو آھي.
ھن شھر کان روڊ رستي اتر ۾ تھران ۽ مشھد ۽ ڏکڻ ۾ بندر چا بھار تائين وڃي سگھجي ٿو. اولھ ۾ ڪرمان تائين شاھراھ تعمير ٿيل آھي. اوڀر ۾ ھي شھر ريل سان گڏ روڊ رستي پاڪستان جي شھر ڪوئيٽا سان ڳنڍيل آھي.
اعليٰ تعليم
زاھدان ۾ اعليٰ تعليم حاصل ڪرڻ لاٰءِ ھيٺيان تعليمي ادارا موجود آھن:
زاھدان جي ميڊيڪل يونيورسٽي ايران جي واحد يونيورسٽي آھي جتي 50 سالن کان وڏي ڄمار وارا ماڻھو بہ تعليم حاصل ڪري سگھن ٿا.
حوالا
زمرو:ايران جا شهر
غور صوبو
غور صوبو : افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو جيڪو افغانستان جي وچ جي اتر اولھ ۾ ھزراجات خطي ۾ واقع آهي. ھن صوبي جي آبادي 657200 آھي. ھن صوبي جو گادي جو هنڌ فيروزڪوھ آهي جيڪو 2014 کان اڳ چغچران سڏيو ويندو هو. لفظ غور جي معني جبل آھي.
انتظامي ورھاست
thumb|کاٻو|غور صوبي جي ضلعا
وڌيڪ ڏسو
زمرو:افغانستان جا صوبا
ڇت پکو
thumb|450x450 عڪسلون|پکو ڇت پکو انگريزي (Ceiling fan) اُن پکي چيو ويندو آھي جيڪو ڪنھن ڪمري ۾ ڇت ۾ لڳل ھجي۔ ھي پکو گرمي جي موسم ۾ ھوا وٺڻ جي ڪم ايندو آھي تہ جيئن گرمي کان ڪجھ بچي سگھون ــ هيءُ پکو بجلي يا شمسي توانائي تي هلندو آهي.
ڪوٽڏجي
ڪوٽڏجيءَ (Kot Diji) جي ماڳ جا قديم آثار خيرپور شهر کان 15 ميل ڏکڻ طرف موجوده ڪوٽڏجي واري قلعي جي سامهون نئشنل هاءِ وي جي اولهه طرف آهن. هيءُ ماڳ 600 فوٽ ڊگهو، 400 فوٽ ويڪرو ۽ زمين جي سطح کان 40 فوٽ اوچو آهي. هن ماڳ کي 1935ع ڌاري هڪ ماهر ڊاڪٽر گهريا ڳولي لڌو. ان کان پوءِ هن ماڳ جي کوٽائي ڊاڪٽر ايف اي خان 1955ع کان 1975ع تائين ڪرائي.
ڪوٽڏجي مان قديم آثارن جي ماهرن کي هڪ اهڙي ثقافت جا اهڃاڻ مليا آهن، جيڪا سنڌو ماٿري جي شهري تمدن کان 7 سو سال آڳاٽي آهي. ان کي ماهرن ”ڪوٽڏجي واري ثقافت“ جو نالو ڏنو آهي. ماڳ جي کوٽائي ڪندڙ ماهر ڊاڪٽر ايف اي خان ڪوٽڏجي بابت ٻڌايو آهي ته ڏکڻ ايشيا ۾ اها پهرين زرعي وسندي هئي ۽ سنڌو ماٿر جي سڀيتا جو بنيادي پٿر رکڻ وارا اهي ڪوٽڏجي جا ماڻهو هئا. هن وڌيڪ انڪشاف ڪيو آهي ته ڪوٽڏجي جي زرعي وسندي، موهن جي دڙي کان 7 سو سال قديم آهي ۽ اها تاريخ ريڊيو ڪاربان وسيلي حاصل ٿي آهي. جنهن ڪري اسين چئي سگهون ٿا ته ننڍو کنڊ ته ڇا پر سڄي ڏکڻ ايشيا ۾ هڪ ”زرعي سماج“ (Agrarian Society) جو پايو وجهندڙ سنڌي ماڻهو هئا.
هيءُ ماڳ ٻن حصن ۾ ورهايل آهي. هڪ ڪوٽ ڏنل شهر، جيڪو شايد حڪمران طبقي جي رهائش گاهه هيو ۽ ٻيو ٻاهريون شهر، جنهن ۾ شايد ڪمي ڪاسبي رهندا هئا. ماهرن موجب ڪوٽڏجي ننڍي کنڍ (برصغير) ۾ سڀ کان پهريون شهر هئو. جنهن جي چوڌاري ڪوٽ اڏيل هو. هن قديم ماڳ جي سڀ کان متاثر ڪندڙ شيءَ اهو ڪوٽ آهي، جيڪو هڙاپا جي زماني کان اڳ جو آهي. جنهن جي اوچائي ۽ ٿولهه به ٺيڪ ٺاڪ آهي. هي ڪوٽ هڪ ٽڪر تي تعمير ٿيل آهي ۽ ٿوري ٿوري فاصلي تي مورچا ٺهيل آهن. ڪوٽ وارو حصو، جيڪو 5 سو فوٽ ڊگهو ۽ ساڍا ٽي سو فوٽ ويڪرو ۽ 40 فوٽ بلند آهي، اتان ڪشادا ڪمرا مليا آهن. جن جا بنياد پٿر جا ۽ باقي اڏاوت مٽيءَ جي سرن جي آهي. ڪيترن ديوارن جي ٿولهه 5 فوٽن کان به وڌيڪ آهي. ڇتيون گاري سان لنبيل آهن.
ڪوٽڏجي حوالي سان ڊاڪٽر ايف اي خان ٻڌائي ٿو ته هن ماڳ جي رهاڪن کان هڙاپا ۽ موهن جي دڙي وارن فني ۽ ٻيون ڳالهيون سکيون. جن ۾ شهري رٿابندي ۽ قلعي بندي شامل آهن. هن قديم ماڳ جي شروعاتي تهه تي آباد ٿيل ماڻهو ٺڪر جي ٿانون ٺاهڻ جي هنر ۾ ڪافي ترقي ڪري چڪا هئا. هتان سندن ڪوزي گريءَ جا تمام بهترين نمونا دريافت ٿيا آهن. هو مٽيءَ جي ٿانون تي عام پينٽنگ ڪندا هئا. شروعاتي دور جي ٿانون تي مور جون تصويرون ۽ مڇيءَ جا نمونا ملن ٿا. هتان لڀندڙ ٿانون چڪ تي ٺهيل ۽ باهه ۾ پڪل آهن. جن تي گهري ڳاڙهي چمڪدار روشن فتيل چٽيل آهي. ان کان سواءِ انهن ٿانون تي مخصوص هڙاپا طرز جا نمونا ڪاري رنگ ۾ چٽيل آهن. نمونن ۾ پپر جو پن، مڇيءَ جا ڇلر ۽ سج وغيره عام جام نظر اچي ٿو. ڪوٽڏجي جي اوائلي دور وارا ٿانون ايترا ترقي ڪيل نه هئا. پر بعد ۾ آهستي آهستي انهن اوسر جا مختلف مرحلا طئه ڪيا. ابتدائي ٿانون ڳچين کان سواءَ هئا.
ماڳ جي شهري تمدن سان واسطو رکندڙ تهه منجهان مهرون ۽ ٺڪر جون ٺهيل جانورن ۽ انسانن جون مورتون به مليون آهن. مورتن ۾ ٺڪر جون ٽي زنانيون ۽ 12 سنڱي ڍڳي جون مورتون شامل آهن. هتان مليل ڌات جي اوزارن ۾ ڪهاڙي، نيزا، ڇيڻيون ۽ چوڙيون لڌيون ويون آهن. ان کان سواءِ مارنگ (چلها) پڻ لڌا ويا آهن. جن تي اتان جا رهواسي رڌ پچاءُ ڪندا هئا. ڪوٽڏجي مان مليل باقيات ۾ مٽيءَ جا ٿانون، ٻارن جا رانديڪا، گاڏيون، کينهون، سنگ مرمر جا ٽڪرا، چوڙيون، مٽيءَ جي ٺهيل ديوين ۽ جانورن جون مورتون، تير ۽ پٿر جا اوزار وڏي تعداد ۾ مليا آهن. عورتن جي پائڻ جون چوڙيون، مٽيءَ ۽ سپ جون جڙيل آهن. جڏهن ته ٻارن جي کيڏڻ لاءِ بال ۽ گاڏيون پڪل مٽيءَ جون ٺهيل آهن.
ڪوٽڏجي جي ثقافت سنڌ کان سواءِ رڻ ڪڇ جي ڏاکڻين حصي، پنجاب، بلوچستان جي اترين حصي، راجسٿان جي اترين حصي تائين ڦهليل هئي. ڪوٽڏجي مان مليل باقيات. ان کان اڳ سري ڪولا ۽ پيراڻو گهنڊائي مان ملي چڪي آهي.
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخي ماڳ زمرو:قديم آثار
ابوپوٽا
ابوپوٽا (iboupota) سنڌي ماڻهن جي ھڪ ذات يا قبيلي جو نالو آهي ان ذات جا ماڻھو مکي ٻيلي واري علائقي ۾ رھندڙ آھن. مکي ٻيلي م انهن کان سواءِ ٻيون ڪيئي قومون آباد هنيون جن ۾ سک، ڀٽ ، پلهه، ملاح، هنڱورا، مري، شر، ڪارڙا، لغاري، وسا ڻ، بهڻ، مڱريا، شاهه، ميرجت، خاصخيلي، ڪراڙ، ميگهواڙ، اوڏ، راڄپر، انڙ ۽ ٻين ڪيترن ئي ذاتين جا ماڻهو شامل هئا.ان کان علاوه سنڌ جي
تقريبان سڀني شهرن ۾ ابوپوٽا ذات جا ماڻهو آباد آهن
حوالاجي
زمرو:سنڌ جون ذاتيون زمرو:سنڌ جا معاشرتي گروه
ظاهر سهراب فقير ڪنگراڻي
ظاهر سهراب فقير ڪنگراني (انگريزي:Zahir Suhrab Fakir Kingrani) ميانوال تحريڪ جو سرگرم ڪارڪن هو. سندس مقبرو سنڌ جي دادو ضلعو جي خيرپور ناٿن شاه تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ ميان نصير محمد ڪلھوڙو جي قبرستان ويجهو خستہ حال ۾ موجود آهي. ڪاڇي واري علائقي ۾ سندس ڪيترائي ئي تڪيا ملڻ ٿا جن بابت روايتون آهن ته انهن جاين تي ظاهر سهراب فقير ڪنگراڻي عبادت ۾ مشغول رهندو هو. سنڌ جي مشهور محقق حڪيم عبدالحميد چانڊيو موجب هو شمس تبريزي جو مريد هو پر ڪن محقق ان راءِ سان سهمت نه آهن. خيرپور ناٿن شاھ تعلقي ۾ سندس عقيدت منڊي جو حلقو تمام وسيع آهي. هن فقير جي زندگي جو سربستو احوال نه ٿو ملي.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:دادو ضلعو
ذاتين جي انسائيڪلوپيڊيا
thumb|ذاتين جي انسائيڪلوپيڊيا
ذاتين جي انسائيڪلوپيڊيا سنڌ ۾ رهندڙ مختلف ذاتين جي باري ۾ گڏ ڪيل لوڪ ساهتيه ۽ ساهتي تحقيقي ڄاڻ تي ٻَڌل هڪ ڪتاب آهي، جنهن جو ليکڪ خير محمد ٻرڙو سيوھاڻي آهي. هي ڪتاب سال 2005 ۾ ڇاپيو ويو.
سعيد غني
سعيد غني ( پيدائش 8 نومبر 1972) هڪ پاڪستاني سياستدان آهي جيڪو 19 آگسٽ 2018 کان 5 آگسٽ 2019 تائين مڪاني حڪومت ، پبلڪ هيلٿ انجنيئرنگ ۽ ڳوٺاڻي ترقي ، ۽ ڪچي آبادين جو سنڌ جو صوبائي وزير رهي چڪو آهي. هو آگسٽ 2018 کان سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جو ميمبر آهي. اڳي هو جولاءِ 2017 کان مئي 2018 تائين سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جو ميمبر ۽ 2012 کان 2017 تائين سينيٽ آف پاڪستان جو ميمبر رهيو. 3 فيبروري 2020 کان هو تعليم ، خواندگي ۽ انساني وسيلن جي سنڌ جي صوبائي وزير طور ڪم ڪري رهيو آهي.
ابتدائي زندگي ۽ تعليم
هو 8 نومبر 1972 ۾ ڪراچي ۾ پيدا ٿيو هو. (چنيسر ڳوٺ)
هن ڪراچي يونيورسٽي مان بي اي ڊگري آف ڪامرس جي ڊگري حاصل ڪئي.
سياسي ڪيريئر
هو جولاءِ 2017 ۾ ٿيل ضمني چونڊن ۾ تڪ پي ايس 114 (ڪراچي-XXVI) مان پيپلز پارٽي جي اميدوار طور سنڌ جي صوبائي اسيمبلي لاءِ چونڊجي آيو.
پتوجا (قبو سعيد خان)
ديھ پتوجا سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ھڪڙا تپي ۾ واقع آهي. ھن ديھ ۾ پتوجا ذات جي ماڻهن جي ڳوٺن ھجڻ سبب پتوجا نالو پيو.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1902ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ سائين ڏنو چانڊيو، ڳوٺ شير محمد ڀٽو، ڳوٺ ڀليڏنو پتوجو ۽ ڳوٺ شيرو پتوجو واقع ھيا. ان وقت اھا ديھ تپو بگو ۾ واقع ھئي. 1902 م شھدادپور-بگو سڙڪ ھن ديھ جي ڏکڻ اوڀر واري حصي مان گذرندڙ ھئي. ڳوٺ شيرو پتوجو شھدادپور (ھاڻ: شھدادڪوٽ) بگو سڙڪ تي واقع ھيو. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڪو به معروف ڳوٺ ڪانه آهي.
سعيد غني
سياسي ڪيريئر
هو 2018 جي عام چونڊن ۾ تڪ پي ايس 104 (ڪراچي ايسٽ-VI) کان پي پي جي اميدوار طور ٻيهر سنڌ جي صوبائي اسيمبلي لاءِ چونڊيو ويو.
پتوجا (قبو سعيد خان)
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ فلائي ۽ ديھ محمد حسن، اوڀر ۾ ديھ بھرام مٿيون، ديھ ڇاڄري، ۽ ديھ ڦولرو، اولھ ۾ ديھ ھڪڙا ۽ ڏکڻ ۾ ديھ کوکر واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ مان پتوجا ڊسٽري وھندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 355 ھئي جيڪا 66 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
سعيد غني
سياسي ڪيريئر
19 آگسٽ تي کيس وڏي وزير سيد مراد علي شاهه جي صوبائي سنڌ ڪابينا ۾ شامل ڪيو ويو ۽ پبلڪ هيلٿ انجنيئرنگ ۽ رورل ڊولپمينٽ ۽ ڪچي آبادين جي اضافي وزارتي کاتن سان گڏ، کيس صوبائي وزير بلديات بڻايو ويو.
5 آگسٽ 2019 ع ، هن کي سنڌ جو صوبائي وزير محنت ، اطلاعات ۽ آرڪائيو مقرر ڪيو ويو.
3 فيبروري 2020 تي ، هو تعليم ، خواندگي ۽ انساني وسيلن جي سنڌ جو صوبائي وزير مقرر ڪيو ويو. 23 مارچ 2020 تي ، سندس COVID-19 جي رپورٽ مثبت آئي.جنهن مان هو صحتياب ٿيو.
حوالا
زمرو:1972ع جون پيدائشون زمرو:اڻ نظرثاني ٿيل ترجمن سان صفحا زمرو:جيئرا ماڻهو
روسي ٻولي
روسي ٻولي (Russian language)، روس ۾ ڳالهائي ويندڙ اوڀر سلاويڪ ٻولي آهي، جنهن جو اوڀر يورپ ۾ بنياد پيو. اها روس، بيلاروس، قزاقستان، ڪرغزستان ۾ هڪ سرڪاري ٻولي آهي، ۽ ان سان گڏوگڏ بالٽيڪ رياستن، قفقاز ۽ وچ ايشيا ۾ وڏي پيماني تي ڳالهائي ويندي آهي. روسي ٻولي جو تعلق انڊو يورپين ٻولين سان آهي، ان سان گڏوگڏ روسي ٻولي ايسٽ سلاوڪ ٻولين جي چئن زنده ميمبرن منجهان هڪ آهي، ۽ وڏو بالٽو-سلاوڪ شاخ جو حصو پڻ آهي. روسي، بيلاروسي ۽ يوڪرين ٻولي جي وچ ۾ گڏيل سمجهه جو وڏو ويجهڙائي وارو درجو آهي.
حوالا
زمرو:آذربائيجان جون ٻوليون زمرو:آرمينيا جون ٻوليون زمرو:ازبڪستان جون ٻوليون زمرو:اسرائيل جون ٻوليون زمرو:ايسٽونيا جون ٻوليون زمرو:بلغاريا جون ٻوليون زمرو:بيلاروس جون ٻوليون زمرو:پولينڊ جون ٻوليون زمرو:تاجڪستان جون ٻوليون زمرو:ترڪمانستان جون ٻوليون زمرو:ترڪي جون ٻوليون زمرو:جرمني جون ٻوليون زمرو:چين جون ٻوليون زمرو:روس جون ٻوليون زمرو:رومانيا جون ٻوليون زمرو:سلوواڪيا جون ٻوليون زمرو:فنلينڊ جون ٻوليون زمرو:قازقستان جون ٻوليون زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون ٻوليون زمرو:لاتويا جون ٻوليون زمرو:لٿونيا جون ٻوليون زمرو:منگوليا جون ٻوليون زمرو:مولڊووا جون ٻوليون زمرو:ناروي جون ٻوليون زمرو:ويٽنام جون ٻوليون زمرو:هنگري جون ٻوليون زمرو:يوڪرائين جون ٻوليون زمرو:ڪرغستان جون ٻوليون زمرو:ڪينيڊا جون ٻوليون زمرو:ڪيوبا جون ٻوليون
گهونگهٽ لاهه ڪنوار
گهونگهٽ لاھ ڪنوار هڪ سنڌي ٻوليءَ   جي   فلم آهي جيڪا 18 سيپٽمبر 1970 تي ڪراچي ۾ رليز ٿي هئي. هن فلم ۾ سعيده ۽ وسیم اهم ڪردار نڀايو هيو. ان فلم جي لاءِ مشهور ڳائڻي نور جهان ۽ مهدي حسن ٻين سميت  پلي بيڪ راڳي هئا.
تفصيل
هي سنڌي فلم 18 سيپٽمبر 1970 تي ڪراچي ، سنڌ ، پاڪستان ۾ رليز ڪئي وئي هئي. اها فلم صالح محمد ڀٽي پروڊيوس ڪئي هئي ۽ هدايتڪار غلام حيدر صديقي هيو. هن فلم جو ميوزڪ ڊائريڪٽر امداد حسين هو (1930 - 21 فيبروري 2000) ۽ ان فلم جا گيت سيد منظور نقوي لکيا هئا. هن فلم جا ڊائلاگ ليکڪ امر جليل لکيا هئا. اها پهرين اڌ رنگن اڌ بليڪ ان وائيٽ سنڌي پاڪستاني فلم هئي.
پلي بيڪ سنگرز
هيءَ فلم پنهنجي گيتن جي ڪري ڏاڍي مشهور ٿي هئي. مشهور پاڪستاني ڳائڻي نور جهاں ۽ مهدي حسن هن فلم جا گانا رڪارڊ ڪرايا هيا. ٻين قابل ذڪر ڳائڻن ۾ روبينا قريشي ، رونا ليلي ، محمد يوسف ۽ اريني پروين شامل هئا.
هن فلم ۾ هيرو جي ڪردار ۾ اداڪار وسیم جي اها پهرين فلم هئي. ان فلم ۾ سعديه ھيروئن ھئي. ٻين اداڪارن ۾ چڪوري، حنيف ، ملڪ انوکو ، عبدالحق ابڙو ، خانم ، بينا ۽ قمر شامل هئا.
زيب النساء حميد اللّه
زيب النساء حميد اللّه 25 ڊسمبر 1918 - 10 سيپٽمبر 2000) هڪ پاڪستاني اديب ۽ صحافي هئي. هوءَ انگريزي ادب جي هڪ اعلي علمي ۽ صحافت هئي.۽ پاڪستان ۾ فيمليزم جو هڪ اعلي علمي پڻ آهي. هوء پاڪستان جي پهرين خاتون جي ڪالمنسٽ (انگريزي ۾)، ايڊيٽورڪ، پبلشر ۽ سياسي مبصر هئي. ڪراچيء ۾ زبوننسا .اسٽيٽ هن جي نالي پٺيان رکيو ويو.
آزادي 1947 کان اڳ، هن ڪيترن ئي ڀارتي اخبارن لاء لکيو، ۽ هڪ انڊوني اخبار ۾ ڪالمن کي لکڻو پهرين مسلمان عورت هئي. آزادي کان پوء، ڊان اخبار ۾ سندس ڪالمن کيس پاڪستان ۾ پهرين خاتون سياسي ناظير بڻايو. هوء ڊان کان پوء، هوء آئيني جي باني ۽ ايڊيشنل پبلشر، پاڪستان ۾ پهريون سماجي چمڪندڙ رسالو بڻجي. ان جي حيثيت ۾ پاڪستان جي پهرين خاتون ايڊيٽورڪ جي حيثيت ۾ هوء اها پهرين عورت بڻجي وئي جيڪا ٻين ملڪن ڏانهن موڪليو ويندو. ان نمائندن مان هڪ 1955 ع ۾، هوء مصر ۾ قاهره جي قديم الازهر يونيورسٽي ۾ ڳالهائڻ لاء پهرين عورت بڻجي وئي.
شروعاتي زندگي
زيب النساء 1921 ۾ ادبي خاندان ۾ ڪلڪتي ۾ ڄائي. هن جي پيءُ، واجد علي ھو. هو مشهور شاعر محمد اقبال جي آثارن جي ترجمي ڪرڻ لاء پهريون ماڻهو هو، بنگالي بنگلاديش ۾، ۽ انڊين قوم پرست ۽ اديب هو. هوء ٻه ڀائر هئا، ۽ هڪ اڌ ڀاءٌ پنهنجي ماءٌ جي ڀيٽ ۾ ٻئي شادي ڪئي. هوء هڪ مضبوط-اينٽي-اي اين-اي-گهيل گهراڻي جي ڄمار ۾ عمر جي بنگالي سوچن ۽ فلسفن سان ڀريل هئي، جيئن ته هن جي پيءُ جو 48، Jhootalla روڊ، ڪلي جي لاء هڪ ملاقات جو ھنڌ هو.هوءَ شروعاتي طور تي لکڻ شروع ڪيو، ۽ ان جي انگريزي ماءٌ ۽ بنگالي پيءُ جي ٻنهي سهولتن مان حاصل ڪئي .هڪ اڪيلو ٻار، زيب غير نيسا پنهنجي خيالن ۽ جذبات کي ظاهر ڪرڻ لاء هڪ وسيلي طور لکڻ جي ڪوشش ڪئي.هن بعد ۾ لکڻ جو اثر بنگال ۽ پنجاب جي ڳوٺاڻن علائقن ۾ هو، هن جي پيءُ جي ڄمڻ واري هنڌ تاجپور جي بنگالي گولي شامل هئي. هوءَ Loreto هائوس ڪنوينشن تي تعليم ڪئي وئي هئي.
شادي
1940 ع ۾، خليفي محمد حميدالله سان شادي ڪئي. ان وقت جي نڪاح جي ابتڙ، ان جي شادي نه ڪئي وئي هئي.هوءَ ان سان گڏ سندس شادي بعد پنجاب ڏانهن ويو. هن اتي باٽا شوز ڪمپني لاء ايگزيڪيوٽو طور ڪم ڪيو. 1947 ع ۾ آزاديء دوران، هوءَ ۽ هن جي زال پناهگير کي هندستان کان سرحد پار اچڻ جي مدد ڪئي.
مسلم اسپين
thumb|upright=1.35|Al-Andalus and Christian kingdoms circa 1000, at the apogee of [[Almanzor]]
قمبر سب ڊويزن
قمبر سب ڊويزن پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي سب ڊويزن آھي جنھن جو صدر مقام قمبر شھر آهي. ھن سب ڊويزن م تعلقو قمبر، قمبر شھر، غيبي ديرو ۽ ٻير شريف شامل آهن.
مسلم اسپين
Al-Andalus, also known as Muslim Spain, Muslim Iberia, or Islamic Iberia, was a medieval Muslim territory and cultural domain that in its early period occupied most of Iberia, today's Portugal and Spain. At its greatest geographical extent, it occupied the northwest of the Iberian peninsula and a part of present day southern France Septimania (8th century) and for nearly a century (9th–10th centuries) extended its control from Fraxinet over the Alpine passes which connect Italy with the remainder of Western Europe. The name more generally describes the parts of the peninsula governed by Muslims (given the generic name of Moors) at various times between 711 and 1492, though the boundaries changed constantly as the Christian Reconquista progressed, eventually shrinking to the south around modern-day Andalusia and then to the Emirate of Granada.
Following the Umayyad conquest of Hispania, al-Andalus, then at its greatest extent, was divided into five administrative units, corresponding roughly to modern Andalusia, Portugal and Galicia, Castile and León, Navarre, Aragon, the County of Barcelona, and Septimania. As a political domain, it successively constituted a province of the Umayyad Caliphate, initiated by the Caliph Al-Walid I (711–750); the Emirate of Córdoba (c. 750–929); the Caliphate of Córdoba (929–1031); and the Caliphate of Córdoba's taifa (successor) kingdoms. Rule under these kingdoms led to a rise in cultural exchange and cooperation between Muslims and Christians. Christians and Jews were subject to a special tax called Jizya, to the state, which in return provided internal autonomy in practicing their religion and offered the same level of protections by the Muslim rulers. The jizya was not only a tax, however, but also a symbolic expression of subordination.