cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ديپالپور، پاڪستان
تاريخ
ھن شھر جي علائقي ۾ مرزا صاحبان جو قصو مشھور ٿيو جنھن جي تاريخ ۾ تہ ڪا شاھدي ڪانھي پر ھڪ لوڪ داستان ھيو جنھن مطابق جٽ ذات جي صاحبہ ھن درگاھ تي مرزا جي لاءِ دعا گھرڻ آئي ھئي. مغل بادشاھ اڪبر اعظم پنھنجي پٽ سليم سان گڏ ديپالپور ۾ 1578 ۾ قيام ڪيو ھو جڏھن فريدالدين گنج شڪر جي زيارت لاءِ آيو ھو. اڪبر ھتان واري بياس ۽ راوي جي دوآبي جو نالو باري دوآب رکيو ھو. گرو نانڪ ديو بہ ھن شھر ۾ قيام ڪيو ھو. مشھور صوفي بزرگ سائين عبدالرزاق پڻ ھتي آيو ۽ رھائش اختيار ڪيائين ۽ ھن علائقي ۾ وفات ڪيائين ۽ دفنايو ويو. جتي دفنايو ويو ان جاء کي ھاڻي رزاقيہ دربار سڏيندا آهن. ھڪ روايت مطابق ھن شھر جو بنياد سريچند رکيو ۽ سري نگر نالو ڏنائينس بعد ۾ سندس پٽ ھرسنگھ ھن شھر جي حفاظتي ديوار تعمير ڪرائي. بعد ۾ راجا سالواھن جي پٽ ديپال ھي شھر ٻيھر تعمير ڪرائي ان کي پنھجو نالو ڏئي ديپالپور سڏايو. سکن جي دؤر ۾ ھن شھر کي تعلقي جي حيثيت ڏني وئي ۽ 1810 تائين ھي شھر نڪئي خاندان جي جاگير ۾ رھيو جنھن بعد اھا جاگير پھرين کڙڪ سنگھ ۽ پوء 1828 ۾ سردار جوند سنگھ موڪل کي ملي جيڪو 1840 ۾ پنھنجي وفات تائين اتان جو جاگيردار رھيو، پوء سندس پٽ بيلا سنگھ سندس جانشين ٿيو ۽ انگريزن جي پنجاب تي قبضي ٿيڻ تائين بيلا سنگھ جي اھا جاگير قائم رھي. ھتي قديم عمارتن ۾ لالو جسراج جو مندر، خان خانان جي تعمير ڪرايل مسجد، امام شاھ ۽ محمود شاھ نالي بزرگن جا مقبرا اڃان تائين موجود آهن. 1919 جي ھڪ رپورٽ مطابق ھي خطو مونٽگومري (موجوده:ساھيوال) ضلعي جي تحصيل ھيو.
ھاڻوڪو شھر
ھن شھر ۾ ڇوڪرن ۽ ڇوڪرين لاء الڳ الڳ ڊگري ڪاليجون ۽ کوڙ سرڪاري ۽ پرائيويٽ اسڪول موجود آهن.تحصيل جون سموريون سرڪاري آفيسون ۽ ڪورٽون پڻ ھتي موجود آهن. تحصيل ھيڊ ڪوارٽر اسپتال پڻ ھن شھر ۾ واقع آهي.پراڻو شھر ٽن دروازان: ٺٺياري گيٽ ، ملتاني گيٽ ۽ شمالي گيٽ جي اندر وارو پاسو آھي ۽ ٻاھران نيون جديد آباديون وسن پيون.
حوالا
زمرو:تاريخ پاڪستان
علي نواز چنہ
تعليم
علي نواز چنہ پنهنجي پرائمري تعليم او. سي اسڪول راڌڻ ۾ حاصل ڪئي. ۽ ڏهون درجو هائير سيڪنڊري اسڪول راڌڻ مان پاس ڪيو.
بلاگنگ
2019 ۾ علي نواز چنه هڪ Android موبائيل لاءِ هڪ گئمينگ ويب سائيٽ( اردو گئمر ) نالي سان.
=Discography=
مير علي نواز علوي
مير علي نواز علوي شڪارپور جي علوي سادات خاندان جو مشهور شاعر مير علي نواز (جنم 1851ع، وفات 2- فيبروري 1920ع ولد مير فخر الدين علوي جو شمار سنڌجي قابل طبيبن ۾ ٿئي ٿو. مير صاحب پنهنجي زماني جو وڏو عارف ۽ عالم هو. ڪيترا ڪتاب لکيائين. سندس ڪلام ”ڪليات علوي“ جي نالي سان پڌرو ٿي چڪو آهي. اُن جو پهريون ڇاپو سندس حياتيءَ ۾ ڇپيو، بعد ۾ اُن کي محترم ڊاڪٽر نواز علي ”شوق“ ترتيب ڏئي 1882ع ۾ ڪافي پبليڪيشن ڪراچي پاران ڇپايو. 1993ع ۾ ڊاڪٽر عبدالخالق راز سومري جي ترتيب سان سنڌي ادبي بورڊ پاران ڇپايو ويو آهي. مير علي نواز علوي ۽ مرزا قليچ بيگ جا پاڻ ۾ دوستيءَ جا گهرا ناتا هئا. مير صاحب جي هيٺين نعتيه غزل جو جڏهن مرزا صاحب تتبع ڪيو، تڏهن اُن جي مقطع ۾ کيس خراج پيش ڪيو: "حسن تنهنجي جي ڪريان ڪهڙي ڪهاني جاني، ڪونهي ڪونين ۾ تنهنجو ٻيو ثاني جاني، اصل کان علوي آهي خاص تنهنجي در جو غلام، تنهنجي ٻانهپ جي منهنجي ڳل آهي ڳاني جاني."
محمد يوسف
محمد يوسف (انگريزي:Muhammad yousuf) سنڌ جو مشهور ڪلاسيڪي ۽ لوڪ فنڪار هو.
مير علي نواز علوي
- (مير علي نواز علوي)
محمد يوسف
زندگي جو احوال
استاد محمد يوسف 14 جنوري 1940ع تي سنڌ جي شهر حيدرآباد ۾ ٽئين نمبر تلاءَ جي دين علي شاھ پاڙي ۾ ڄائو هو. سندس پيءُ جو نالو لونگ فقير مڱڻهار هو. لونگ فقير بهترين ڍولڪ نواز هو جيڪو ڳائيندو به هو ته وڄائيندو به هو. لونگ فقير ڍولڪ نواز طور ريڊيو پاڪستان حيدرآباد جو مُلازم هو.
مير علي نواز علوي
"مٽ مفتون ۽ علوي سان ڪڏهن ٿيندين ’قليچ‘، ڪانهي حاصل سا توکي طبع رواني جاني."
محمد يوسف
فن ۽ تربيت
محمد يوسف پرائمريءَ تائين تعليم حاصل ڪئي. هن اُستاد غلام حُسين خان عرف اُستاد بيبي خان کان راڳ جي سکيا ورتي. ان کانپوءِ هن اُستاد اُميد علي خان، اُستاد مُبارڪ علي خان ۽ سونا خان بلوچ کان به سکيو. هن سڀ کان وڌيڪ سکيا استاد منظور علي خان کان ورتي.
مير علي نواز علوي
- (مرزا قليچ بيگ)
محمد يوسف
اوارڊ
محمد يوسف کي ٻه ڀيرا تمغه حسن ڪارڪردگي ايوارڊ، چار شاهه عبداللطيف ڀٽائي ايوارڊ، چار لعل شهباز قلندر ايوارڊ، ۽ ٽي سچل سرمست ايوارڊ مليا. هن کي اهو اعزاز به حاصل اهي ته سڀ کان پهرين شاه لطيف ايوارڊ کيس ئي مليو آهي.
وفات
محمد يوسف 14 فبروري 1997ع ۾ وفات ڪري ويو.
حوالا
زمرو:فنڪار زمرو:لوڪ فنڪار زمرو:تمغو حسن ڪارڪردگي زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي پلي بيڪ گلوڪار
خريداري سگهه برابري
thumb|500x500px|دنيا جي جي ملڪن جو 2014 ۾ پرچيزنگ پاور پئرٽي واري جي ڊي پي جو نقشو
شيشي
شِيشِي شيشي مان ٺھيل بوتل کي چيو ويندو آھي.
بٽڻ
بٽڻ ڪپڙن جا جوڙ ٻڌڻ لاءِ ڪتب ايندا آھن.
شورڪوٽ
شورڪوٽ پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي جھنگ جو ھڪ شھر ۽ ساڳي نالي سان تحصيل جو صدر مقام آهي، جنھن جي جاگرافيائي بيهڪ 30°30'N 72°24'E 131 ميٽرن جي الٽيٽيوڊ تي آهي. ھي شھر صوفي بزرگن سلطان باهو ۽ سيد بھادر علي شاھ, شاھ محمود غازي عرف غازي پير، سيد محبوب عالم شاھ گيلاني جي مقبرن جي ڪري مشهور آهي. محبوب عالم جو مقبرو شھر جي وچ ۾ آهي. ھي بزرگ جھانگير بادشاھ جي دؤر ۾ ڄائو ۽ 1079 ھجري ۾  اورنگزيب عالمگير جي دؤر ۾ فوت ٿيو. ھڪ روايت مطابق اورنگزيب ساڻس شورڪوٽ ۾ ملاقات لاءِ آيو ۽ سندس مريد ٿي ويو ۽ سندس خاندان کي شورڪوٽ ٻاھران وسيع زمين عنايت ڪيائين. شاھ عالم II بعد ۾ ان جي قبر مٿان مقبرو تعمير ڪرايو جيڪو مغلن جي فن تعمير جو شاھڪار آھي ۽ اڃان تائين قائم آھي.
محمد صديق مسافر
محمد صديق مسافر 1 اپريل 1879ع تي ٽنڊي باگي ضلعي بدين ۾ ڄائو. سندس شروعاتي نالو جهنڊو هو. هو سنڌ جو تعليمي ماهر، ليکڪ، شاعر، ترجمي نگار ۽ اخبار نويس پڻ هو.
هن 18 ورہ تاڻين سنڌي ٻوليءَ جي پَرسِڌ رسالي "اخبارِ تعليم" جي ايڊيٽر جي حيثيت سان خدمتون سرانجام ڏنيون. سندس شعر ڪيترين ئي ورهن کان اسڪول جي نصاب جو حصو هئا. هن خان بھادر مير غلام محمد هاءِ اسڪول ٽنڊي باگي جي پھرين انچارج طور پڻ ڪم ڪيو.
ذاتي زندگي
محمد صديق مسافر جي پيء گلاب شيدي جو اصل نالو بلال هو، هو آفريڪا جي اڀرنديئن ڀاگي زنجبار (تنزانيا) مان، ستن سالن جي ڄمار ۾ داس بڻجي مسقط (عمان) جي واپاري شيخ حسين پاران سَؤدجڻ کان پوءِ مسقط پھتو، اتان غلام علي سنگتراش کيس سَؤدي سنڌ ۾ آندو، ان کان وري ٽنڊي باگي جي مخدوم حُر علي کيس سَؤدیو. سندس نيڪ خصلتن جي ڪري مخدوم حُر عليءَ سندس نالو بدلائي گلاب رکيو. هي نالو ايترو پَرسِڌ ٿي وئي جو ماڻھو ھن جو اصل نالو وساري ويٺا ۽ کيس گلاب شيدي سڏيندا هئا. مخدوم حُر علي سندس مقامي شيدي برادريءَ مان شادي ڪرائي. برطانيا جي راڻي وڪٽوريا پاران داسن کي آزاد ڪرڻ واري اعلان تي مخدوم حُر عليءَ گلاب شيديءَ کي آزاد ڪري ڇڏيو. هو  شروعات ۾ جاين راڳڻ جو ڪم ڪندو هو ۽ اڳتي هلي پيهون ڪُٽڻ جو ڌنڌو اختيار ڪيائين. هن ٽنڊي باگي ۾ 86 ورهن جي ڄمار ۾ تاريخ 12 ڊسمبر 1879ع تي چالاڻو ڪئي.
ننڍپڻ ۽ تعليم
سالن جي عمر (آگسٽ 1893ع) ۾ محمد صديق جي مامي عارف کيس مڪتب مان ڪڍرائي، سنڌي اسڪول ۾  پڙهڻ لاءِ ويهاريو. ٽنڊي باگي پرائمري اسڪول جي هيڊ ماستر وياک سنگهہ، محمد صديق کي پهرين درجي ۾ داخل ڪيو، پر سندس هوشياري ۽ ذهانت ڏسي چئن مھينن اندر کيس پهرين ۽ ٻئي درجي جو امتحان 3 ڊسمبر 1893ع ۾ ڏياريائين. ڊسمبر 1894ع ۾ محمد صديق مسافر ٽئين ۽ چوٿين درجي جو گڏيل امتحان پاس ڪري ڊسمبر 1895ع ۾ پنجون درجو پاس ڪري ورتو. ڇهين درجي ۾ هن جي هوشياري ڏسي هيڊ ماستر سھجراءِ کيس ساڳئي اسڪول ۾ چئن روپين ماهوار پگهار تي ”پيوپل ٽيچر“ مقرر  ڪيو. ان وقت جو هيڊ ماستر سهجراءِ سنڌي ادب جو ڄاڻو ۽ فارسيءَ جو عالم هو، جنهن کيس فارسي پڙهائڻ سان گڏ ورنيڪيولر فائينل امتحان جي تياري به ڪرائي ۽ هن سيپٽمبر 1896ع ۾ ورنيڪيولر امتحان پاس ڪيو. فارسي شاعريءَ جي سمجهاڻي مولوي محمد سليمان نظاڻيءَ کان سکندو هو. انهن ڏينهن ۾ ڪاميٽي ماسترن کي ’ٽريننگ ڪاليج‘ ۾ داخلا وٺڻ لاءِ پرليمينري امتحان پاس ڪرڻو پوندو هو. محمد صديق مسافر ڊسمبر 1897ع ۾ داخلا جو امتحان پاس ڪيو ۽ بعد ۾ جڏهن ٽريننگ ڪاليج حيدرآباد ۾ کيس تعليم وٺڻ جو حڪم نامو مليو ته هن نوڪريءَ تان استعيفا ڏئي ڇڏي ۽ جنوري 1899ع ۾ هن ٽريننگ ڪاليج جي پهرئين سال ۾ اچي داخلا ورتي. جتي فارسي ۽ عربي تعليم، شاعري ۽ ڪتابن جي مطالعي سندس صلاحيتن کي اجاگر ڪيو. هن فارسي ڪتاب گلستان، بوستان ۽ لغت جا ڪتاب، ڪاليج جي لائبريريءَ مان وٺي پڙهيا. ان سلسلي ۾ فارسيءَ جي استاد قاضي اميد عليءَ هن جي وڏي مدد ڪئي، ان جي چوڻ تي محمد صديق مسافر مشهور عالم سيد محمد فاضل شاهہ وٽ عربيءَ جي تعليم به حاصل ڪئي. سيد فاضل شاهه شاعر به هو. مشهور شاعر غلام محمد ”گدا“ به وٽس اچي شاعري ۽ ان جي وزن بحر تي ڪچهري ڪندو هو، جنهن مان به محمد صديق مسافر کي وڏو فائدو پهتو ۽ کيس علم عروض سکڻ جو شوق ٿيو ۽ هن ٿوري عرصي ۾ شاعريءَ جو فن به سکي ورتو. جنوري 1901ع ۾ ٽريننگ ڪاليج جي ٽئين ڪلاس ۾ داخل ٿيڻ کانپوءِ محمد صديق مسافر کي مطالعي جو وڌيڪ شوق جاڳيو ۽ ٽريننگ ڪاليج جي ذري گهٽ سڄي لائبريري پڙهي ويو. ٽن سالن جي ٽريننگ کانپوءِ هن امتحان پاس ڪيو.
ملازمت
محمد صديق "مسافر" پهرين جنوري 1902ع تي پرائمري ماستر ٿيو، ان کانپوءِ سِگهو ترقي ڪري ٽريننگ ڪاليج فار مين حيدرآباد ۾ استاد بڻيو. اڳتي هلي سندس ئي ڪوششن جي نتيجي ۾ مير غلام محمد خان ٽالپر، لاڙ جي اٻوجهه عوام جي سڌاري ۽ واڌاري لاءِ ٽنڊي باگي ۾ هڪ تعليمي اداري جو پيڙھہ رکيو. ابتدا ۾ اهو اسڪول محمد صديق مسافر جي نگرانيءَ ۾ پنجن شاگردن سان، پهرين جنوري 1920ع تي شروع ڪيو ويو، انهيءَ مقصد لاءِ ٽريننگ ڪاليج فار مين حيدرآباد مان کيس موڪل وٺرائي ٽنڊي باگي واري اسڪول ۾ مقرر ڪيو ويو، جتي پاڻ 1925ع تاڻين اسڪول جو منتظم اعليٰ رهيو. اپريل 1925 ۾ جڏهن هڪ گريجوئيٽ کي هيڊ ماستر مقرر ڪري ٽنڊي باگي موڪليو ويو. ان وقت اسڪول ۾ شاگردن جو ڳاڻيٽو 150 کي وڃي پهتو هو ۽ ست استاد اتي پڙهائيندا هئا. ان کان پوءِ به مسافر اسڪول ۾ فرسٽ اسسٽنٽ ۽ بورڊنگ هائوس جي مينجر جي حيثيت ۾ ڪم ڪندو رهيو. اهو اسڪول يعني لارينس مدرسه ۽ مير غلام محمد هاءِ اسڪول اڄڪلهه انٽر ڪاليج جي سطح تي پهچي لاڙ جي عوام جي ذهنن کي علم سان پرنور ڪري رهيو آهي. هن 1930ع ۾ رٽائر ٿيڻ کانپوءِ مستقل طور ٽنڊي باگي ۾ رهائش اختيار ڪئي ۽ ٽنڊي باگي ۾ نارِياڻي اسڪول قائم ڪرڻ لاءِ به خان بھادر مير غلام محمد خان ٽالپر جن کي پاڻ مشورو ڏنو هئائون. نارِياڻي اسڪول کلڻ کان پوءِ خان بهادر مير غلام محمد خان ٽالپر پاران مٿس اها ذميداري رکي وئي ته، ڏِهاڙي ٻه اڍائي ڪلاڪ اسڪول جي تعليم ۽ انتظاميا ۾ ملائي ماسترياڻي جي مدد ۽ رهنمائي ڪندو رهي ۽ اسڪول جي هر گهرج ۽ ضرورت خان بھادر مير غلام محمد خان ٽالپر جي ڌيان تي آڻيندو رهي.
الزام
1919ع ۾ هندستان ۾ ”قطع تعلقات“ تحريڪ هلي ۽ محمد صديق مسافر تي ان تحريڪ ۾ حصي وٺڻ جا الزام لڳا ۽ غلط فهميءَ جي بنياد تي هن خلاف موڪليل ڪانفيڊيشنل رپورٽ جي روشنيءَ ۾ کيس ڪاليج مان ڪڍڻ جو فيصلو ڪيو ويو، پر پرنسپال جي صلاح سان هي موڪل تي لٿو ۽ بعد ۾ کيس تعلقي ميرپور ساڪري جي ڳوٺ ٻهارا اسڪول ۾ هيڊ ماستر مقرر ڪيو ويو.
وفات
هن 82 ورهن جي ڄمار ۾ 23 سيپٽمبر 1961ع ۾ وفات ڪئي ۽ سندس مڙھہ کي ٽنڊي باگي ۾ ئي نَھرايو ويو.
حوالا
زمرو:1879ع جون پيدائشون زمرو:1961ع جون فوتگيون زمرو:بدين ضلعو کان ماڻهو زمرو:پاڪستاني ليکڪ زمرو:سنڌي اديب زمرو:سنڌي ماڻھو
ڪماري (ديوي)
thumb| [[ڀگتاپور جي هِڪَ اَڳُوڻِي ڪُماري]]
ڪُماري  Kumari, or Kumari Devi, or Living Goddess يا ڪُماري ديوي يا  جيوت ديوي- نيپال هِڪَ مذهبي ثقافت آهي، جنهن ۾ هندومت ۽ ٻڌمت ٻُڌاِزم جا مَڃيندَڙ هڪ نوجوان نابالغ ڪُنوري چوڪريءَ کي جيوت (زنده) ديوي جو خطاب ڏئي کيس پوڄا ڪندا آهن ۽ ان ۾ ديوي جي سَمورين طاقتن (شَڪتين) جو تصور ڪندا آهن. اُن کي ڪُماري سَڏيو ويندو آهي. لفظ ڪماري سنسڪرت جي ٻولَ ڪماريا  منجهان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ “شهزادي“ آهي۔
نيپال ۾ ڪُماري ثقافت جو رواج وڏي تعداد ۾ ملي ٿو. ڪُماري جي چُونڊَ نيپال جا ٻُڌڌرم مَڃيندڙ نيواري نسل جي وجرچاريا قوم جي ڪنهن ڪُنواري (نابالغ) ڇوڪري جي چُونڊ ڪندا آهن، جنهنکي ڪماري جو خطاب ڏنو ويندو آهي. ڪماري کي ٻڌمت کانسواءِ هندومت جا مَڃيندَڙ پڻ پوڄيندا آهن. ائين ناهي تہ ڇَڙو پُوري نيپال ۾ هڪ ڪماري آهي، پرَ هر شهر ۾ الڳ الڳ ڪماري لاءِ چُونڊ ٿيندي آهي ۽ ڪنهن مهل هڪ ئي شهر ۾ هڪ کان وَڌيڪ ڪماريون هونديون آهن. کٽمنڊو جي شاهي ڪماري ڪماري گهر ۾ رهندي آهي، جنهنکي گهڻو اعزاز حاصل آهي. ڪماري گهر شهر جي وچ ۾ موجود آهي. ڪماري کي چُونڊڻ جو طريقو ڏاڍو مُنجهائِيندڙ آهي. 2017 ۾ شاهي ڪماري جو نالو تريشا شاڪيا هيو، جنهن جي ڄمار رُڳو 3 سال هُئي، جنهن کي سيپٽمبر 2017 ۾ ٻيهر چُونڊيل ماووادي حڪومت پاران نامزد ڪيو ويو هيو، جيڪا سرڪار بادشاهت کي ختم ڪري قائم ڪئي وئي هئي. انکانپوءِ ٻئي درجي جي ڪماري پٽن، نيپال جي مَڃي ويندي آهي، جنهن کي 2014 ۾ نامزد ڪيو ويو هيو ۽ هوءَ ٻئين سڀ کان وڌيڪ جيئري (زنده) مجسم ديوي آهي.
ڪُماري جي چُونڊ جو عمل هڪ ڏينهن جي دورانيو وارو هوندو آهي جنهن کي نوراتري ۽ درگا پوجا جي ڏهاڙن ۾ پوڄا ڪئي ويندي آهي. کٽمنڊون وادي ۾ اها روايت گهڻو وهنواري (عام) آهي. ڪماري کي تليجو جو اوتار مَڃيو ويندو آهي. جڏهن ان جي جوان (بالغ) ٿيڻ جو پهريون رَت (ماهواري) ايندو آهي، تڏهن هيئن سمجهيو ويندو آهي تہ ديويءَ ان جي جسم کي الوداع چئي ڇڏيو آهي. انهيءَ ريت زخم، روڳ (بيماري) ۽ رَت جي گهٽتائي کي پڻ ديوي جي رخصت ٿيڻ طور سمجهيو ويندو آهي.
فلسفو ۽ روايت
نابالغ ڇوڪري جي عبادت ڪرڻ سموري دنيا جي رچنائن ۾ موجود الٰهي شعور جي عبادت سان تعبير ڪيو ويندو آهي. سڀ کان وڏي ديوي يامها ديوي سموري ظاهر سنسار کي پنهنجي بدن سان وجود بخشيو آهي ۽ هوءَ سمورن بي جان ۽ شعور رکندڙ شين ۾ برابر طور موجود رهندي آهي. بي جان مجسمو يا بُت جي عبادت اصل ۾ هڪ حقيقت يا علامت جي عبادت آهي. ڪنهن بہ ديوي يا ديوتا کي پوڄڻ جي لاءِ ان جو مجسمو چِٽيو (ٺاهيو) ويندو آهي ۽ انهيءَ بُت (مجسمو) کي پوڄِيندي اهو تصور ڪيوويندو آهي تہ ان بُت وسيلي ان حقيقي ديوي، ڀڳوان يا ديوتا جي پوڄا ڪئي پئي وڃِي. ڪنهن شعور رکندڙ يا با حيات بُت مخلوق جي عبادت پڻ ان تصور سان ڪئي ويندي آهي تہ ان نابالغ ڇوڪري ۾ مها ديوي جو اوتار موجود آهي ۽ ان ٻارڙي جي پوڄا اصل ۾ مها ديوي جي پوڄا آهي. شڪتي مت جي لکتن ۾ ديوي مهاتميا يا چنڊي بابت هي عقيدو آهي تہ اها دنيا جي سمورين جيئرن نارين جي جسم ۾ موجود رهندي آهي. ڪماري جو پورو فلسفو ان بنياد تي آهي. پر جڏهن دييو مهاتميا جي پوجا جو مسئلو هوندو آهي تہ صرف هڪ نابالغ ٻارڙِي کي ئي چُونڊيو ويندو آهي ڇو تہ ائين مڃيو ويندو آهي ته بالغ ٿيڻ جو رت اچڻ کانپوءِ ڇوڪري جي پويترتا عافيت ويندي رهندي آهي.
هندو لکتون، جهڙوڪ جنانروا رودرامالا تنتر ۾ ڪماري جو نالو ڄمار جي لحاظ کان موجود آهي؛
حوالا
زمرو:ديوتا بڻيل ماڻهو زمرو:ناري ٻُوڌا ۽ اُتم فطري جيوَ زمرو:نيپال جو سماجڪ اتهاس زمرو:نيپال ۾ مندرَ زمرو:نيپال ۾ هندوڌرم زمرو:نيپال ۾ ٻُڌڌرم زمرو:نيپالي مذهبي اڳواڻ زمرو:نيوار زمرو:هندو ديويون زمرو:هندواِزم ۽ ٻارَ زمرو:ٻُڌاِزم ۽ ٻارَ زمرو:ڪُنواري ديويون زمرو:ھندو جيوت ديويون
گوتم آداٹي
پورو نالو گوتم شانتي لعل آداٹي (پيدائش ۲۴ جون ۱۹۶۲ع)، انڊيا سان تعلق رکندڙ ارب پَتي صنعتڪار ۽ انسان دوست، جيڪو آداٹي گروپ جو باني ۽ چيئرمين آھي. ھي سندس آباٹي رياست گجرات ۾ واقع انڊيا جي سڀ کان وڏي مندرا بندرگاھ کي پٹ ھلائي ٿو. اُن سان گڏ آداٹي فائونڊيشن جو صدر بہ آھي، جنھن کي سندس گھرواري پريتي آداٹي ھلائي ٿي.
احوال شاھ عبداللطيف جو (ڪتاب)
احوال شاھ عبداللطيف جو شمس العلماء مرزا قليچ بيگ جي ڪتاب ”احوال شاھ عبداللطيف ڀٽائي“ جو نئون ڇاپو، جيڪو مارچ 1972ع ۾ ڀٽ شاھ ثقافتي مرڪز ڪميٽي حيدرآباد پاران ڇپائي پڌرو ڪيو ويو، سو ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ جن جو سنواريل آهي. نئين ڇاپي جي مهاڳ ۾ ڊاڪٽر بلوچ صاحب ڪتاب بابت لکي ٿو تہ: هن ڪتاب جو پهريون ڇاپو غالباً ”پوڪرداس تاجر ڪتب شڪارپور“ (جنهن جو ديباچي جي هيٺان نالو ڏنل آهي) 15 نومبر کانپوءِ سن 1897ع ۾ شايع ڪيو. اُن بعد ٻيو ڇاپو 1905ع ۾ ۽ ٽيون ڇاپو 1910ع ۾ شايع ٿيو. ڪتاب جي نئين ڇاپي ۾، ٻئي ۽ ٽئين ڇاپي جي سرورقن جا عڪس ڏنل آهن، جن مان خبر پوي ٿي تہ ڪتاب جو ٻيو ڇاپو لاهور جي ”اسلاميہ پريس“ ۾ ڇپيو ۽ ٽيون ڇاپو وڪٽوريہ پريس سکر ۾ ڇپيو.
گوتم آداٹي
۲۵ جون ۲۰۲۱ع تي دُنيا جي سڀ کان وڌيڪ مالدار ماٹھن جي فوربز مئگزين جي فھرست ۾ کيس ۱۷ ھين نمبر تي رکيو ويو آھي. سندس ملڪيت جو ڪُل ڪاٿو ۶۲.۷ $ ارب آمريڪي ڊالر آھي.
احوال شاھ عبداللطيف جو (ڪتاب)
حوالا
زمرو:1897ع ۾ ڇپيل سنڌي ڪتاب
گوئينگڊانگ صوبو
گوئينگڊانگ يا گئانگڊونگ ، جنھن کي ڪينٽن صوبو ، يا ڪوانگچنگ پڻ سڏيندا آهن. اھو عوامي جمهوريه چين جي ڏکڻ چين واري ريجن ۾، ڏکڻ چيني سمنڊ تي واقع ھڪ ساحلي صوبو آهي. ان جي آبادي 2018ع ۾ 11,34,60,000 ھئي. صوبي جي پکيڙ 1,79,800 چورس ڪلوميٽر آهي. اھو 2005ع کان پوءِ آبادي ۾ چين جو سڀ کان وڏو صوبو آھي. ان کان اڳ ھينان صوبو پھرين نمبر تي ھيو. پکيڙ ۾ گوئينگڊانگ چين جو 15ھون وڏو صوبو آھي. ھن صوبو جي ڊي پي ۾ پڻ چين جو سڀ کان وڏو صوبو آھي. ان جي جي ڊي پي 200 ارب يو ايس ڊالر آھي. ھي صوبو دنيا جي چوٿين وڏي صوبائي معيشت ۾ شمار ٿئي ٿو. پرل ندي ڊيلٽا وارو معاشي زون ۽ چيني مئگاپولس چين جي وڏي ٽيڪنالاجي، مينيوفيڪچرنگ ۽ پرڏيھي واپار جو مرڪز آھن. جيڪي پڻ ھن صوبي ۾ واقع آھن. صوبي جي گادي جو هنڌ گوانگجو ۽ ٻيو وڏو شھر شينجن ٻہ وڏا معاشي مرڪز آھن. شينجن چين جو سڀ کان پھريون مخصوص معاشي زون آهي. ٻئين شھر دنيا جي ميگا شھرن ۾ شامل آهن. ھن صوبي جي آبادي جو 92.7 سيڪڙو آبادي لامذھب ۽ روايتي مذھبن کي مڃيندڙ آھي. گوئينگڊانگ ۾ ٻٽي پارٽي نظام ذريعي حڪومت ڪم ڪندي آهي جنھن ۾ صوبي جو نگران گورنر ھوندو آھي جنھن جي مٿان ڪميونسٽ پارٽي جو جنرل سيڪريٽري نظر رکندو آھي. ھانگ ڪانگ ۽ ميڪائو اصل ۾ ھن صوبي جا حصا ھيا جيڪي برطانيا ۽ پورچوگال جي حوالي ٿيا ۽ ھاڻي انھن کي مخصوص انتظامي ريجن جو درجو ڏنل آهي.
رومال
رومال ھٿ، منھن يا ٻيا عضوا اگهڻ لاءِ ڪتب ايندڙ مختصر ڪپڙي کي چيو ويندو آھي. رومال لباس جي حصي طور يا ناچ وقت بہ استعمال ڪيو ويندو آھي. مختلف ھنڌن تي رومال جي ماپ ۽ نمونا جدا جدا ھجن ٿا.
جيسلمير قلعو
جيسلمير جو قلعو (انگريزي: Jaisalmer Fort): ھي تاريخي قلعو ھندستان جي شھر جيسلمير ۾ تعمير ٿيل آھي. جيسلمير شھر جي اٽڪل چوٿون حصو آباديءَ جا گھر ھن قلعي اندر ٺھيل آھن. سترھين صديءَ کان اڳ سڄو شھر قلعي اندر آباد ھو پر پوءِ آبادي وڌڻ سبب قلعي جي ٻاھران بہ شھر جي وسعت ۾ واڌارو آيو.
ھي راجستان رياست جو ٻيو پراڻي ۾ پراڻو قلعو آھي جيڪو 1156ع ۾ ھتان جي راجپوت راجا راول جيسل تعمير ڪرايو. پراڻي زماني ۾ شاھراھ ريشم ھتان گذرندي ھئي. ھن شاھراھ وسيلي ھندستان جو افغانستان ۽ ايران سميت وچ ايشيا تائين ڪاروبار ھلندو ھو ۽ اٺن جون ڊگھيون قطارون سامان کڻي وچ ايشيا جي ملڪن ڏانھن روانيون ٿينديون ھيون.
جيئن جيئن ڏينھن چڙھندو آھي ھن قلعي جي ڀتين جو رنگ شينھن جي کل جھڙو ٿي ويندو آھي پر سانجھيءَ جي وقت اھو رنگ ڦري ماکيءَ جي رنگ جھڙو ٿي ويندو آھي، ان ڪري ھن قلعي کي مقامي ماڻھو سونو قلعو (Golden Fort) چوندا آھن. ھي قلعو ٿر جي ريگستان ۾ تريڪوتا جبل جي چوٽيءَ تي تعمير ٿيل آھي. ھن قلعي جا منارا پري پري تائين ڏسڻ ۾ ايندا آھن. 2013ع ۾ ھن قلعي کي راجستان جي پنجن ٻين قلعن سميت يونيسڪو جي ثقافتي ورثي وارن ماڳن جي فھرست ۾ شامل ڪيو ويو.
تاريخ
thumb|350x350 عڪسلون|سانجھيءَ وقت قلعي جو نظارو thumb|جيسلمير قلعي جو ھڪ دروازو ھي قلعو 1156ع ۾ ھتان جي راجا راول جيسل تعمير ڪرايو. 94-1293ع ڌاري دھليءَ جي سلطان علاوالدين خلجيءَ ھن قلعي تي حملو ڪيو. ھتان جو راجا پنھنجي رعيت سميت کاڌي جو ھڪ وڏو ذخيرو کڻي قلعي جي اندر بند ٿي ويھي رھيو. علاوالدين خلجيءَ ھي فوج ڪيترن ئي سالن تائين ھن قلعي جو گھيرو جاري رکيو، آخرڪار جڏھن کاڌي جو سامان کٽڻ لڳو ۽ ھتان جي ماڻھن کي شڪست جي پڪ ٿي وئي تہ ھتان جي 24000 عورتن دشمن جي فوج کان پنھنجون عصمتون بچائڻ لاءِ خودڪشي ڪري ڇڏي. قلعي جا دروازا کوليا ويا، ھتان جي ھزارين مردن کي خلجيءَ جي فوجين خون ۾ لت پت ڪري ڇڏيو. ڪجه عرصي کان پوءِ اھي فوجون قلعي ۾ لٽ مار ڪرڻ کان پوءِ واپس ھليون ويون. ھتان جي ڪجه بچي ويل رھواسين قلعي کي ٻيھر آباد ڪيو.
سورھين صديءَ ۾ افغانستان جي ھڪ پٺاڻ سردار امير علي ھن شھر تي حملو ڪري ڪافي خونريزي ڪئي پر ھتان جي سورمن کيس قتل ڪري قلعي جي حفاظت ڪئي. 1541ع ۾ ھتان جي راجا مغل شھنشاھ ھمايون سان جنگ ڪئي پر اڳتي ھلي ھن شھنشاھ اڪبر کي پنھنجي ڌيءَ جو سڱ ڏنو. مغلن جو ھن قلعي تي 1762ع تائين ڪنٽرول رھيو. 12 ڊسمبر 1818ع تي ھتان جي راجا پنھنجي حڪومت بچائڻ ۽ قلعي کي انگريزي فوج جي حملي کان بچائڻ لاءِ ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ سان ھڪ معاھدو ڪيو ۽ ايئن جيسلمير انگريزن جي حڪومت جو حصو بنجي ويو پر مھاراول ملراج کي ھن رياست ۾ راڄ ڪرڻ جي اجازت ملي وئي. 1820ع ۾ ملراج جي وفات کان پوءِ گج سنگھ ھن علائقي جو راجا بنيو.
انگريزن جي دور ۾ شاھراھ ريشم ذريعي ڪاروبار تمام گھٽجي ويو ۽ اھو ڪاروبار ممبئي بندرگاھ طرف منتقل ٿي ويو. انھيءَ زماني ۾ ھي علائقو قدرتي طور تي سخت ڏڪار جو شڪار رھيو جنھن سبب ھتان جي ڪاروبار ۽ خوشحاليءَ کي ڪاپاري ڌڪ رسيو. 1947ع ۾ ھندستان جي ورھاڱي کان پوءِ شاھراھ ريشم ھميشہ لاءِ بند ٿي وئي جنھن ڪري ھن شھر جي اڳوڻي ڪاروباري حيثيت ختم ٿي وئي. ھاڻي ھن شھر جي معيشيت جو گھڻو دارومدار سياحت تي آھي.
قلعي جي اڏاوت
ھي قلعو 460 ميٽر (1500 فوٽ) ڊگھو ۽ 230 ميٽر (750 فوٽ) ويڪرو آھي. ھي قلعو جبل جي چوٽيءَ تي تعمير ٿيل آھي ۽ انھيءَ چوٽيءَ جي اوچائي 76 ميٽر (250 فوٽ) آھي. قلعي جي ٻاھرين ڀت جي اوچائي اٽڪل 4.6 ميٽر (15 فوٽ) آھي. انھيءَ ڀت جي اندر قلعي جي بچاءٌ لاءِ ٻي ڀت موجود آھي جنھن تي وڏا منارا ٺھيل آھن. قلعي تي 99 برج ٺھيل آھن جن مان 92 برج سترھين صدي عيسويءَ ۾ ٺاھيا ويا. قلعي ۾ داخل ٿيڻ لاءَ چار دروازا آھن.
ھن قلعي اندر ڪيتريون ئي عمارتون موجود آھن:
حوالا
زمرو: ھندستان جا شھر، وسنديون ۽ واھڻ
گٽھڙ
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين عبدالحفيظ ٻرڙو  ۽ وائيس چيئرمين ظفرالله عباسي چونڊجي آيا جيڪي پيپلزپارٽي جا اميدوار ھيا. ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ جو شاھ غازي خان مغيري ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو.
صحت ۽ تعليم جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
گٽھڙ ھڪ وڏو ڳوٺ آهي جيڪو قمبر-وڱڻ روڊ تي اولھ طرف ڏيڍ ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. ان جي اتر طرف ھڪ عيدگاھ پڻ واقع آهي. ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
راجا جيسينه
راجا جيسِينَ يا راجا جيسيه يا جيسينا سنڌ جي آخري برهمڻ راجا ڏاهر جو وڏو پُٽ هو ۔ راجا ڏاهر کان پوءِ عربن خلاف جيسينه مزاحمت ڪئي۔
جنم
چچ نامي مطابق هڪ ڀيري ڏاھر پنهنجي عيال سان گڏ شڪار تي نڪتو ۔ سندس عيال ۾ سندس پيٽَ سان گهر واري به هئي، جنهن جي پيٽ ۾ نون مهينن جو ٻار هو۔ اوچتو سندن ڪيمپ تي هڪ آدم خور شينهن حملو ڪري ڏنو ۽ ڏاهر جي پيٽَ سان زال طرف وڌيو۔ راجا ڏاهر اڳتي وڌي شينهن سان مقابلو ڪري کيس ماري وڌو، پر سندس گهر واري جو اڳي ئي دم پرواز ڪري چڪو هو ۔ پر ٻار اڃان سندس پيٽ ۾ چري رهيو هو۔ جنهن کي پيٽ چيري ٻاهر زنده ڪڍيو ويو ۔
نالو
جيئن ته ٻارڙو شينهن جي چنبي کان بچايو ويو هو، ان ڪري سندس نالو ئي " جيسيه " يعني " شينهن تي فتح ماڻيندڙ " رکيو ويو ۔
جيسيه : ڏاهر جي دؤر ۾
مهاراجا ڏاهر جي عهد حڪومت ۾ وڏو ٿيو ۔ جيسيه تمام دلير، جنگجو ۽ باهمت شخص هو ۔ مڪران ،نيرون ڪوٽ ۽ توران جو گورنر به رهي چڪو هو ۽ هر مشڪل گهڙي ۾ پنهنجي پيء سان همراهه رهندو هو ۔ راجا ڏاهر کي مٿس ناز هوندو هو ۔ جڏهن بن قاسم ديبل فتح ڪري اڳتي وڌيو ، ته ڏاهر کيس هڪ ڌمڪي آميز خط ۾ لکي جيسيه جي بھادري جو ان تي رعب ويھارڻ جي ڪوشش ڪئي ھئي۔
بديل سان لڙائي
قافلي لٽجڻ جي واقعي کان پوِ حجاج بن يوسف ،بديل جي اڳواڻي ۾ اسلامي لشڪر کي سنڌ طرف موڪليو ۔ راجا ڏاهر کي اطلاع ملڻ شرط راجا جيسيه جي قيادت ۾ فوج کي روانو ڪيو ۔ ٻنهي طرفن کان گهمسان جي ويڙهه لڳي ۔ آخرڪار بديل مارجي ويو ۔ جيسيه ڪيترن ئي مسلمانن کي قيدي بنائي ورتو ۽ سوڀارو ٿي موٽيو ۔
فاتح سنڌ سان لڙايون
بديل کان بعد اسلامي لشڪر محمد بن قاسم جي اڳواڻي ۾ حمله آور ٿيو ۽ ديبل کي فتح ڪري اڳتي پيش قدمي ڪيائين جيسيه پنهنجي پيء سان گڏ مختلف معرڪن ۾ وڙهندو رهيو ، پر هر جاء تي ناڪام ٿيا ۔  ٻيٽ جي معرڪي دوران جيسيه مسلمانن کي اهڙو بيوس بنائي ورتو ، جو اسلامي لشڪر ۾ قحط منهن ڪڍيو ۔ الور جي جنگ دوران بن قاسم ڏاڍو پريشان ٿيو آخرڪار مسلمان فتح ياب ٿيا ۽ راجا ڏاهر مارجي ويو ۔ اهڙي طرح سنڌ " باب الاسلام " بنجي وئي ۔
برهمڻ آباد تي قبضو
سنڌ تي مڪمل اسلامي خلافت جو قبضو ٿي چڪو هو ۽ برهمڻ راڄ جو مڪمل زوال ٿي چڪو هو ۔ راجا جيسيه ڪجهه وقت روپوش هو. خليفي سليمان بن عبدالملڪ جي گادي تي ويهڻ سان سندس حڪم تي محمد بن قاسم گرفتار ڪري روزانو ڪيو ويو جنھن کان پوءِ سنڌ ۾ يزيد بن ابي ڪبشه گورنر مقرر ٿيو جيڪو ارڙھن ڏينهن رھيو ۽  لاڏاڻو ڪري ويو. ملڪ ۾ وري وڌيڪ بي چيني تڏهن پکڙي جڏهن هتان مجاهد لڏي پنهنجي گهرن ڏانهن هليا ويا. انهيءَ انتشار جو فائدو وٺندي ڏاهر جي پٽ جيسينا برهمڻ آباد تي قبضو ڪري پنھنجي حڪومت جو اعلان ڪيو ۽ باقي بچيل ملڪ مسلمانن جي هٿ هيٺ رهيو.پوءِ عارضي طور تي عامر بن عبدالله سنڌ جو گورنر ٿي ڪري آيو ۽ اڃا انتظام درست ڪرڻ لڳو ته زندگي سندس ساٿ ڇڏي وئي ۽ هن جي وڃڻ کان پوءِ جيسينا کي حڪومت ڪرڻ جو ڪجهه وڌيڪ وقت ملي ويو. ڪجهه هندو راجا به ساڻس ملي ويا ۔
قبول اسلام
99 ھ ۾ اميرالمومنين عمر بن عبدالعزيز جي خلافت شروع ٿي ۔ پاڻ سنڌ جي هندو راجائن ڏانهن اسلام جي دعوت موڪليائون ۔ جيسيه ۽ سندس ساٿين سميت اسلام قبول ڪري پاڻ تي اسلامي نالو رکيائين ۔ اميرالمومنين کيس برهمڻ آباد جي حڪومت جو پروانو به جاري ڪري ڏنو ۔
وفات
هشام بن عبدالملڪ جي عهدي خلافت ۾ سنڌ جو گورنر جنيد بن عبدالرحمان مري کي بنايو ويو ۔ جنيد ۽ جيسيه جا پاڻ ۾ اختلاف ٿي پيا ۽ جنيد برهمڻ آباد تي ڪاهه ڪري ڏني ۔ جيسيه کيس روڪيندي چيو ته آء مسلمان ٿي چڪو آهيان ۽ برهمڻ آباد  عمر بن عبدالعزيز ڏنو آهي ۔ جنهن تي ٻنهي جو صلح ٿي ويو ۔ پر ٻيهر ساڳي ڪشمڪش شروع ٿي ۽ ٻنهي جي وچ ۾ جنگ لڳي ۔ نتيجي طور راجا جيسيه قتل ٿي ويو ۔ ڪن مورخن جو چوڻ آهي ته جيسينه مرتد ٿي ويو هو پر ان ڳالهه جي ڪا ئي ساک ناهي ملي سگهي۔ جنيد بن عبدالرحمان جي ۽ جيسيه جي جي باري ۾ بلاذري لکي ٿو ته  جنيد پنهنجي فوج کي ٻيڙين تي سوار ڪري درياءَ کان پار اُڪاريو، ۽ درياءَ جي اڀرندي طرف جبلائتي ڪناري تي لڙائي لڳي. جنهن ۾ جيسنگهه سخت شڪست کائي اهڙي بي انتظامي سان ڀڳو، جو پنهنجي جان به بچائي نه سگهيو ۽ جنيد جي هٿ ۾ گرفتار ٿي پيو. جنهن کيس گرفتار ڪرڻ شرط قتل ڪري ڇڏيو. هن سان گڏ چچ نالي ڏاهر جو ٽيون پٽ به هو جو پڻ گرفتار ٿي مارجي ويو.
حوالا
زمرو:سنڌي سورما زمرو:سنڌي ماڻھو
سودائي خام (ڪتاب)
سودائي خام مرزا قليچ بيگ جو لکيل ڪتاب آھي. هن ڪتاب ۾ مرزا صاحب جو فارسي، اردو ۽ سنڌي ڪلام آيل آهي. ڪجهه ڪلام اهڙو به آهي، جو پاڻ پنهنجن ناٽڪن مان چونڊي شامل ڪيو اٿس. ڪتاب جو پهريون ڇاپو ڪرائون سائيز ۾ 102 صفحن تي مشتمل آهي. اِهو ڪتاب 1315هه ۾ پوڪرداس ڇپايو. ڪتاب جو ٻيو ڇاپو ”سودائ خام“ جي نالي سان سن 1910ع ۾ پڻ ڇپايو ويو، جو 207 صفحن تي پکڙيل آهي.
حوالا
زمرو:ڪتاب
شاداب خان
شاداب خان (انگريزي: Shadab Khan) پاڪستان ڪرڪيٽ ٽيم جو هڪ رانديگر آهي.
حوالا
زمرو:1998ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستان جا عالمي ٽوئنٽي/20 ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:پاڪستان جا هڪ ڏهاڙو بين الاقوامي ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:پاڪستان جا ٽيسٽ ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:پاڪستان جا ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:خيبر پختونخوا جا ڪرڪيٽ رانديگر
رابرٽ ڪلائيو
لارڊ رابرٽ ڪلائيو (پيدائش: 29 سيپٽمبر 1725ع - وفات: 22 نومبر 1774ع) برطانوي فوجي افسر، برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني جا ملازم ۽ بنگال پريزيڊنسي جا پھريان گورنر ھيا. سندن جي قيادت ۾ ايسٽ انڊيا ڪمپني جي فوجن پلاسي جي جنگ ۾ نواب سراج الدولہ کي شڪست ڏئي ڪري بنگال ۾ ايسٽ انڊيا ڪمپني جي مفادن جو ڪاميابي سان دفاع ڪرڻ سان گڏوگڏ ڪمپني جي طاقت کي منظم ۽ مستحڪم ڪيو. سندن جي دور ۾ الھ آباد معاھدو طي ٿيو جنھن ڪري مغل شھنشاھ شاھ عالم ثاني بنگال، بھار ۽ اوڙيسہ جي ديوانين جا حق ايسٽ انڊيا ڪمپني کي ڏئي ڇڏيا ھا.
زندگي جو احوال
رابرٽ ڪلائيو 29 سيپٽمبر 1725ع تي شروپشائر، انگلستان ۾ پيدا ٿيا. نوجواني جي عمر ۾ ھندستان آيا ۽ مدراس ۾ ايسٽ اينڊيا ڪمپني ۾ ڪلرڪ جي حيثيت سان پھريون ڀيرو ملازمت شروع ڪيائون. ڇويھ ورھين جي عمر ۾ فوج ۾ ملازمت اختيار ڪيائون ۽ ڪيپٽن جي عھدي تي فائز ٿيا. برطانيہ ۽ فرانس جي ٻين جنگ ۾ جيڪا ڪرناٽڪ ۾ ٿي، ڪلائيو شھرت ماڻي. 1753ع ۾ ڪلائيو انگلستان ھليو ويو، وري ٻن ورھين کان پوءِ ايڊمرل واٽسن جي سپھ سالاري ۾ سوارن جي ھڪ دستي سان واپس آيا. ڪلائيو بنگال ۾ انگريزن جي خلاف رقابت کي فرانسيسين جي دل مان ھميشہ جي لاءِ ڪڍي ڇڏيو. جون 1757ع ۾ پلاسي جي جنگ ۾ ھڪ سازش جي ذريعي نواب سراج الدولہ کي شڪست ڏيڻ ۾ ڪامياب ٿيا. ان کان پوءِ ڪلائيو مير جعفر کي بنگال جو نواب بڻائي ڇڏيو. ڪلائيو 1760ع ۾ وري انگلستان ھليا ويا.
بنگال جو گورنر
1765ع ۾ لارڊ ڪلائيو بنگال جي گورنر ۽ ڪمانڊر جي حيثيت سان واپس آيا. کين مغل شھنشاھ شاھ عالم ثاني، نواب اوڌ ۽ نواب بنگال سان برطانيہ جا لاڳاپا استوار ڪرڻ کان سواءِ انتظاميہ جي حالت بھتر ڪرڻ جو اھم ترين ڪم سونپيو ويو. پاڻ الھ آباد ۽ ويجھن ضلعن سان گڏ نواب اوڌ کي ان جي تمام جاگير پنجاھ لک روپين عيوض واپس ڪري ڇڏي. لارڊ ڪلائيو برطانيہ حڪومت جي لاءِ ھڪ معاھدي جي ذريعي شاھ عالم ثاني کان بنگال، بھار ۽ اوڙيسہ جون ديوانيون حاصل ڪري ورتيون ۽ مغل شھنشاھ کي ڇويھ لک روپيہ سالانہ ڏيڻ ج وعدو ڪيو. ھون صوبن جي ذريعي آمدني تي ڪمپني جي لاءِ سڌو سنئون قبضو حاصل ڪري ورتو ۽ حڪمراني بنگال جي نواب جي لاءِ ڇڏي ڏني. لارڊ ڪلائيو غير سرڪاري تجارت ختم ڪري بد اطواري ختم ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. پاڻ ملٽري افسرن جو فيلڊ الاؤنس بہ ختم ڪري ڇڏيائين. 1767ع ۾ ھن ھميشہ جي لاءِ ھندستان ڇڏي ڏنو. انگلستان ۾ سندن تي رشوت وٺڻ جو الزام لڳايو ويو. صرف ھڪ سال ۾ ڪلائيو 11 لک 70 ھزار ڊالر جي رشوت ورتي ۽ 1 لک 40 ھزار ڊالر سالانہ نذرانو وٺڻ شروع ڪيو. تحقيق ۾ کين ڏوھاري ڄاتو ويو، پر برطانيہ جي خدمت جي بدلي کيس معافي ڏني وئي. انھن سڀني ڳالھين سان گڏ ملڪ جي لاءِ سندن جي خدمتن جو اعتراف بہ ڪيو ويو پر ڪلائيو لنڊن ۾ 22 نومبر 1774ع تي خودڪشي ڪري ڇڏي.
فيس بڪ جو سولر پاور انٽرنيٽ ڊرون
فيس بڪ (Facebook) جي باني مارڪ زڪربرگ (Mark Zuckerberg) سڄي دنيا کي ڳنڍڄار (انٽرنيٽ) سان ڳنڍڻ جي ڳالهه ڪئي آهي. ان مقصد لاءِ، سندس ڪمپنيءَ اهڙا وڏا ڊرونز ٺاهيا آهن جيڪي دنيا جي مختلف علائقن تائين ڳنڍڄار جي پهچ ۾ مدد ڏيندا. فيس بڪ جي ڪنيڪٽوٽي ليب، شمسي توانائي سان هلڻ وارن انهن ڊرونز کي ٺاهيو آهي جيڪي بوئنگ 747 جيترا وڏا آهن ۽ انهن کي اڪيولا جو نالو ڏنو ويو آهي. ان ڊرون، پهرين آزمائشي اُڏام جون 2016ع ۾ ڪئي، اها اُڏام 96 منٽ تائين جاري رهي. ڪمپني کي اميد آهي ته اڳتي هلي ڊرون ليزر بيم جي ذريعي دنيا جي ڏوانهن علائقن تائين انٽرنيٽ جي فيس بڪ کي پهچائي سگهبو.
حوالا
زمرو:سائنس زمرو:ٽيڪنالاجي
لڪشمي
سر وليم جونس (Sir William Jones) جنهن سڀ کان پهريائين سنسڪرت (Sanskrit) جو جگري ناتو ايراني ۽ يوروپي ٻولين (Iranian and Europian Languages) سان ڄاڻايو هو، تنهن ڏند ڪٿائن (Myths) جي کوجنائن ۾ به حصو ورتو. پاڻ ڄاڻايائين ته هندو ماڻهو ڀاڳ جي ديوي (Goddess of fortune) کي ”لکشمي“ لڇمي ديوي (Luxmi Devi) ڇو سڏيندا آهن، ۽ ان جو ٻيو نالو ”شري“ (Shri) آهي، جنهن جو اچار رومن ۽ يوناني ڏند ڪٿائن (Roman and Greece Myths) ۾ ”سيريز“ (Ceres) آهي. لڇمي اُن ۽ ڌن ڏيڻ واري ديوي آهي، ۽ رومن لوڪ (Roman people) به ان کي اَن جي ديوي ڪري سڏيندا هئا. انهيءَ ”سيريز“ (Ceres) لفظ مان انگريزي لفظ ”سيريلس“ (Cereals) ٺهيو آهي، جنهن ۾ هر نموني جو اَن ۽ داڻو اچي وڃي ٿو.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:ماتا ديويون زمرو:مذهب زمرو:ناري ٻُوڌا ۽ اُتم فطري جيوَ زمرو:هندو ديويون زمرو:ڀارت
آڊيو رڪارڊنگ جي تاريخ
اها 1857ع جي ڳالھ آهي جڏهن Édouard-Léon Scott آواز جي لهرن کي رڪارڊ ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، هن هڪ سلينڊر نما Phonautograph مشين ايجاد ڪئي، جنهن تي آواز کي رڪارڊ ته ڪري سگهيو پئي پر ان کي واپس ٻڌي نه پئي سگهيو. 1877ع Thomas Alva Edison پهرين باقاعده آواز رڪارڊ ڪرڻ جي مشين ايجاد ڪئي. جنهن کي Vax Phonograph Cylinderسڏيو ويندو هو. ان سيلينڊر رڪارڊ کان پوءِ پهريون ڀيرو 1888ع ۾ هڪ جرمن Emilie Berliner جيڪو آمريڪا ۾ رهندو هو ان پهرين flat Disc ايجاد ڪئي جيڪا 5” Diameter سائز جي هئي ۽ رٻڙ مان تيار ڪئي وئي هئي ان Disc کي E Berliner Records چئبو هو. 1898ع ۾ Gramophone and Typewriter Co (G&T) جو لنڊن ۾ بنياد پيو جيڪا William Barry رجسٽرڊ ڪرائي. 1898ع لنڊن ۾ پهرين انڊين آرٽسٽن ڊاڪٽر هرنامداس ۽ مسٽر احمد جي رڪارڊنگ ڪئي وئي جيڪا رامائڻ ۽ قرآني آيتن تي مشتمل هئي. ساڳئي سال انگلينڊ جي مشهور آرٽسٽ Francis Jams Barraud جي مشهور پئنٽنگ جنهن ۾ ڪتو گرامون فون ٻڌندي ڌيکاريو ويو آهي. His Master’s Voice اها تصوير خريد ڪري جنوري 1900ع ۾ رڪارڊ تي بطور Record Supplement استعمال ڪئي.
ننڍي کنڊ ۾ رڪارڊنگ جي شروعات 1902 ۾ انڊيا جي شهر ڪلڪتي ۾ ڪئي وئي، ڪلڪتي ۾ پهرين رڪارڊنگ انڊيا جي مشهور فنڪارائن گوهر جان ۽ جانڪي ٻائي الهه آباد واريءَ جي ٿي. HMV (Gramophone Company of India Ltd) تمام گهڻو ڪم ڪيو پر گڏوگڏ  1910ع تائين ٻين به ڪيترين ئي گراموفون ڪمپنين جو بنياد پئجي چڪو هو جن ۾ گرامو فون ڪنسرٽ رڪارڊ، گرامو فون مينارچ رڪارڊ، بيڪا، بيڪا گرانڊ رڪارڊ، زونو فون، نيڪول، اوڊيئن، رائل، رامائو فون، راماگراف، جيمس اوپيرا ڊسڪ رڪارڊ، سنگر، سن ڊسڪ رڪارڊ، ڪاملا، بيناپاني، سنچ، ايڇ بوس اينڊ پاٿ، دي ٽوئن، ايڇ ايم وي، ڪولمبيا، جائنوفون، بورڊڪاسٽ، جئي ڀارت، ينگ انڊيا، ائروفون، بندي ماترم، ڀارت، ڊائمنڊ، دلربا، ايڪسيلائر، ميگافون، فلموفون، هندستان، سيلونا، ميڪسيٽون، پارلوفون، وڪٽوريافون، ڪڊڪورٽ، ڪنگ، لموفون، ڪوهه نور، هٽچنس، موويٽون، نيو ٿيٽرس، پرڀات رڪارڊس، نشان، نظام، نور اسلام، پايونيئر، فونيڪس، مارواڙي، ريگل، راميشور، سينولا، سنگيت، سرسوتي سائنٽون، شهنشاهي، سرڀارتي، سورگانا، تاج، تانسين ۽ اي ايم آءِ وغيره. رڪارڊنگ جو اهو سلسلو تيزيءَ سان وڌندو ويو ۽ ننڍي کنڊ جي مختلف ٻولين جهڙوڪ هندي، اردو، بنگالي، گجراتي، گُرمکي، مراٺي، مارواڙي، نيپالي، ڀوجپوري، سنڌي، تيلگو، تامل، مليالم ۽ سنسڪرت ۾ رڪارڊنگ ڪئي وئي. هنن سڀني ٻولين ۾1902ع کان 1950ع تائين 27500 رڪارڊ رڪارڊ ٿيا.
گڏوگڏ انڊيا جي فلمن جو ميوزڪ پڻ رڪارڊ ڪيو ويو گذريل 100 سالن ۾ انڊيا ۾ 35000 فلمون ٺهي چڪيون آهن، هندي ۽علائقائي فلمن ۾ ايوريج 8 کان 10 گيت هڪ فلم ۾ رڪارڊ ڪيل آهن جنهن مطابق 350،000/320،000 فلمي گانا رڪارڊ ٿيا، انهن مان 100،000 فلمي گانا هندي ۽ باقي علائقائي ٻولين ۾ رڪارڊ ٿيا ۽ 200،000 غير فلمي (گانا) ميوزڪ رڪارڊ ٿيو.
رڪارڊ ٿيل گراموفون رڪارڊن جو وچورَ
Gramophone Company, England & Calcutta. [1899-08] / 7, 10, 12" single/double side shellac records 5000 Nicole Records, England. [1905-09] cardboard single/double side records 1000 Beka Records, Germany [1908-10] 1500 Pathe, H Bose/Pathe Records. France & Calcutta [1908-14] Shellac [10-12"] / cylinders center start - 100 rpm records 1000 Odeon Records, Germany [1906-37] 10-12" North/South indian music 3000 Zonophone Records, England, India [1910-20] / 10" low priced records 1000 Singer, James Opera, Sun Disc records [1907-10] Bombay based records 1000 Ramaphone / Ramagraph records [1905-30]. Bombay based German company 1000 Broadcast / Jay Bharat records [1930-40] British company with business at Bombay and Madras / 8, 10, 12" records 1000 Hindustan / Megaphone, Senola records Calcutta based company [1930-] 5000 Young India, Bombay. [1940-50] films, educational, various subjects 2000 The Gramophone Company of India Ltd Calcutta, Bombay, Madras.[1908-] HMV, Columbia, Twin, Odeon etc. 500,000 Total 5,21,500
جيئن ته 1932ع تائين بمبئي سنڌ جو حصو هئي، تنهن ڪري سنڌ جو گهڻو تڻو لاڙو بمبئي ڏانهن هوندو هو، تعليم کان وٺي دنيا جو هر ڪار وهنوار بمبئي سان ئي لاڳاپيل رهيو. شروعاتي دور ۾ رڪارڊ ڀرائڻ جو اهو سلسلو به بمبئي کان ئي شروع ٿيو ان کان پوءِ لاهور ۽ ڪراچيءَ ۾ رڪارڊنگ اسٽوڊيوز جو بنياد پيو۽ سنڌ جي ڪيترن ئي فنڪارن جي رڪارڊنگ ٿيڻ شروع ٿي وئي. مسلسل رڪارڊنگ جو اهو سلسلو جاري رهيو. سنڌ ۽ هند جا تمام گهڻا لوڪ ۽ ڪلاسيڪل فنڪار جن ۾ ماسٽر چندر، جيوڻي ٻائي، سونا خان بلوچ، خان صاحب استاد بيبو خان، استاد مراد علي خان، بڙي غلام علي خان، استاد عاشق علي خان، الهڏنو نوناري، استاد خير محمد خان، مائي الهه رکي، مولي ٻائي، سشيلا مهتاڻي، بالي، ڀڳت ڪنور رام، ڀڳت جاڙارام، ڀڳت موٽڻ، آغا فيض، پنالال، يوسف ماڇي، مٺو ڪلهوڙو، منور علي شاه ۽ استاد اميد علي خان گوپ ڪملاڻي، شريمتي وشني لعل، رام ڪملاڻي، سي.ايڇ آتما، بلوسي. راڻي، گلشن صوفي، پروفيسر رام پنجواڻي، ڀڳونتي ناواڻي، سترام روهڙا، ڪملا ڪيسواڻي، مهيش چندر، ڪلان هزاري، آشا هرگناڻي، ميران ديوي، لتا منگيشڪر، آشا ڀوسلي، مهيندر ڪپور، طلعت محمود، مڪيش، ڪرشنا ڪلي، اشا منگيشڪر، ششما سريشٺ، سلڪشڻا پنڊت، سريش واڊيڪر، سرلا سامتاڻي، ساوتري گدواڻي، آسن ميراڻي، سروج رامچنداڻي، مايا ايسراڻي، نرملا ساپرو، آشا هرگناڻي، اشوجاگيردار، مهيش چندر،ڀڳونتي ناواڻي، لتا ڀڳتياڻي، راجو لالواڻي، وجيتا پنڊت، ڪويتا ڪرشنا مورتي، ڄيٺا لال، رامناڻي، شووراماڻي، ونيه مانڊڻي، چيتن، رميش راجپال، ليلو جهانگھياڻي، ارونا ڪندناڻي، سروج رامچنداڻي، گرڌر ميراڻي، گرداس مل، چندرو آتما ۽ گهنشام واسواڻيءَ جا رڪارڊ تيار ٿيا جيڪي سنڌ ۽ هند ۾ عام مقبوليت ماڻي جهر جهنگ ۾ ٻڌجڻ لڳا. هاڻي انهن مان ڪن ٿورن ئي فنڪارن جو ڪلام محفوظ آهي، تمام گهڻو رڪارڊ اڻلڀ آهي. رڪارڊنگ جي ان پوري سلسلي ۾ رڪارڊنگ ڪندڙ ٽيڪنيشنس، سازندن، موسيقارن ۽ ان سان لاڳاپيل ماڻهن جو رڪارڊ پڻ محفوظ ناهي. جنهن جو وڏي ۾ وڏو سبب ننڍي کنڊ جو ورهاڱو آهي، ڇو جو سنڌ ۾ رهندڙ هندن جي لڏپلاڻ سبب تمام گهڻو رڪارڊ محفوظ نه ٿي سگهيو ۽ ضايع ٿي ويو ۽ نه ئي وري ان وقت ڪي اهڙا ادار هئا جيڪي ان ڏس ۾ ڪم ڪري سگهن جنهن جي ڪري اسان وٽ گراموفون رڪارڊ تمام ٿورا محفوظ ٿي سگهيا.
سنڌ ۾ آڊيو ڪيسٽ رڪارڊ
1963ع ۾ جڏهن Compact Cassette ٺهي تڏهن کان آڊيو رڪارڊ ڪرڻ ۽ ٻڌڻ جو لاڙو ئي بدلجي ويو. ڪيسٽ اچڻ کان پوءِ آڊيو رڪارڊنگ اسٽوڊيوز مان نڪري هر ان عام ماڻهوءَ تائين پهچي ويئي جنهن وٽ ڪيسٽ پليئر ۽ رڪارڊر موجود هو. جيڪو آسانيءَ سان هر هنڌ کڻي وڃي سگهيو پئي ۽ رڪارڊ ڪري سگهيو پئي. 1968ع کان سنڌ ۾ پڻ ڪيسٽ تي آڊيو رڪارڊنگ ڪرڻ جو رواج عام جام ٿي چڪو هو جيڪو عام محفلن کان وٺي هر ميلي ملاکڙي ۽ نجي محفلن ۾ رڪارڊنگ جا شوقين پنهنجون من پسند شيون رڪارڊ ڪرڻ لڳا. تان جو 1970ع کان باقاعده ڪيسٽ رڪارڊنگ اسٽوڊيوز پڻ قائم ٿيڻ شروع ٿي ويا ۽ آڊيو رڪارڊنگ جو هڪ سنهري دور شروع ٿي ويو. ڪيتريون ئي ڪمپنيون ميدان تي اچي ويون ۽ ڪيترائي فنڪار،شاعر، سازندا، مارڪيٽنگ ڪندڙ ڪاروباري ماڻهو، پرنٽنگ پريسون، ڪيسٽن سان لاڳاپيل ٻيون شيون ٺاهيندڙ ادارا، ڪيسٽ رڪارڊنگ اسٽوڊيوز ۾ ڪم ڪندڙ ٽيڪنيڪل اسٽاف روزگار سان لڳي ويو. سنڌ ۾ لڳ ڀڳ پنجاهه ڪمپنيون ٺهيون جن هڪ سروي مطابق حمد، نعتون، مذهبي تقريرون، راڳ ۽ سازن جا 75000 البم رليز ڪيا. انهن مان سنڌ جي مختلف فنڪارن جا 50000 البم رڪارڊ ٿيا جن تي سرسري نظر وجهبي ته هڪ ڪيسٽ ۾ ڏهن ڪلامن جي حساب سان 50000 البمن ۾ 500000 ڪلام رڪارڊ ٿي چڪا آهن. اهو هڪ تمام وڏو انگ آهي جنهن ۾ سنڌ جي هر قسم جو راڳ ۽ ڪيترن ئي صوفي بزرگن جو ڪلام رڪارڊ تي موجود آهي. جيڪو هڪ تمام وڏو اثاثو آهي.
سنڌ ۾ آڊيو ڪيسٽ ڪمپني
انهن فنڪارن جا نالا جن جو سنڌيءَ ۾ ڳايل آڊيو ڪيسٽ رڪارڊ موجود آهي
سُنۡهِنۡڻا سانۡگِيئَڙَؤ ! سِنڌِيءَ جِي پَنۡهِنۡجِي سائِنسِي لِپِي ديوناگِرِيءَ ۾ نِجُ 52 سِنڌِي اَکَرَنِ جِي وارَ (سِلسِلو) اُچارِڻَ جي آڌارَ وارِي آھي. اِنهَنۡنِ جُونۡ 7 آڪَهِيُونۡ آھِنِ. پَهِرِينۡ آڪَھِ 12 سُرَ (vowels) جيڪي ڇاتِيءَ دُنَ نَڪَ مانۡ نِڪِرَنۡدا آھِنِ. پو 40 اُچارَ, جيڪي پَڇاڙِيءَ ۾ 'آ' سُرُ جوڙي اُچارِبا آھِنِ.
مچل بلومبرگ
پورو نالو مچل روبنس بلومبرگ (انگريزي: Michael Rubens Bloomberg)، پيدائش 14 فيبروري 1942ع، آمريڪا سان تعلق رکندڙ واپاري، سياستدان، انسان دوست ۽ ليکڪ آھي. ھي بلومبرگ ايل پي (انگريزي: Bloomberg L.P) جي گڏيل بانيڪار ھُجٹ سان گڏ اُن جي وڏي حصي جو مالڪ پٹ آھي. ھي 2002ع کان وٺي 2013ع تائين نيويارڪ شھر جو ميئر پٹ رھيو. اُن سان گڏ 2020ع جي آمريڪا جي صدارتي چونڊن ۾ ڊيموڪريٽڪ پاران نامزد ٿيل صدارتي اُميدوار پٹ ھُيو.
25 جون 2021ع تي دُنيا جي سڀ کان وڌيڪ مالدار ماٹھن جي فوربز مئگزين جي فھرست ۾ کيس 20 ھون نمبر ڏنو ويو آھي. سندس ملڪيت جو ڪُل ڪاٿو 59 $ ارب آمريڪي ڊالر آھي.
حوالا
Bloomberg grew up in Medford, زمرو:1942ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
سنڌ جو گورنر
سنڌ جو گورنر، سنڌ صوبي ۾ پاڪستان حڪومت جو مقرر ڪيل سربراهه هوندو آهي. جيتوڻڪ ڪاغذن ۾ گورنر صوبي جو سربراهه تصور ڪيو وينديو آهي، پر حقيقت ۾ صوبائي حڪومت ۾ وڌيڪ اختيار وڏي وزير ۽ چيف سيڪريٽري سنڌ کي هوندا آهن.
تاريخ کي ڏسجي ته صوبائي گورنرن جي اختيارن ۾ واڌ ايندي رهي آهي. جڏهن صوبائي اسيمبليون ختم ڪيون وڃن تڏهن صوبي جا سمورا اختيار گورنرن جي هٿ هيٺ ايندا آهن. جيئن 1958 کان 1972 تائين، 1977ع کان 1985ع تائين ۽ 1999ع کان 2002ع تائين فوجي قانون دوران ٿيو. سنڌ ۾ ٽي دفعا بغير فوجي قانون جي صوبي جا سمورا اختيار گورنرن وٽ آيا، جڏهن 1951ع کان 1953ع تائين ميان امين دين، 1988ع ۾ رحيم دين خان ۽ 1998ع ۾ موعين حيدر مقرر ٿيا ۽ صوبائي اسيمبليون ختم ڪيون ويون.
گورنر کي پاڪستان جو صدر، وزير اعظم جي صلاح سان مقرر ڪندو آهي. گورنر هائوس، ڪراچي گورنر جو سرڪاري رهائشگاهه هوندو آهي. سنڌ جو هاڻوڪو گورنر عمران اسماعيل سنڌ جو گورنر آهي جنهن کي 27 آگسٽ 2018ع تي مقرر ڪيو ويو.
سنڌ جي گورنرن جي فهرست
هيٺ سنڌ ۾ پاڪستان جي آزادي کان پوءِ مقرر ڪيل گورنرن جي فهرست آهي.
ڪرامات الاوليا
ڪرامات اولياء مرزا قليچ بيگ جي ڪتاب جو نالو آهي. ڊاڪٽر انور فگار مطابق مرزا صاحب جو هي ڪتاب سن 1911ع ۾ پوڪرداس ”مفيد عام پريس لاهور“ مان ڇپائي پڌرو ڪيو. 260 صفحن جو هي ڪتاب ٻن ڀاڱن تي مشتمل آهي. پهرين ڀاڱي ۾ سنڌ کان ٻاهر جي چوڏهن بزرگن جو احوال ڏنل آهي ۽ ٻئي ڀاڱي ۾ سنڌ جي ڇهن بزرگن جو ذڪر ڪيل آهي
حوالا
زمرو:ڪتاب
راجيو کنڊيلوال
thumb|راجيو کنڊيلوال راجيو کنڊيلوال ڀارتي اداڪار آهي سنڌي سينما ۾. هو جئپور مان آهيراجيو کنڊيلوال
WIFT felicitation.JPG تي راجيو کنڊيلوال
2016 ۾ کنڊيلوال
حيدرآباد رياست
حيدرآباد ڀارت جي رياست تلنگانا م هڪ وڏو شهر آهي جيڪو تلنگانا جو گاديءَ جو هنڌ آهي ۽ ساڳي وقت آنڌرا پرديش جو بہ 2024 تائين گادي جو هنڌ آهي. پاڪستان ۾ ھن شھر کي حيدرآباد دکن جي نالي سان سڃاڻيندا آهن، ڇاڪاڻ ته پاڪستان ۾ به سنڌ صوبي ۾ حيدرآباد نالي سان هڪ وڏو شهر آهي.
راجيو کنڊيلوال
جنم: 16 آڪٽوبر 1975 (عمر 46)[1]
حيدرآباد رياست
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:اڳوڻين قومن جون گاديون زمرو:تلنگانا ۾ شھر زمرو:حيدرآبا ضلعي، ڀارت جا شھر ۽ واھڻ زمرو:اڳوڻيون قومي گاديون زمرو:High-technology business districts in India زمرو:تاريخي ضلعا  زمرو:Metropolitan cities in India زمرو:Populated places established in 1591 زمرو:1591 establishments in Asia
راجيو کنڊيلوال
قوميت هندستاني
الما ميٽر سينٽ. زيويئر ڪاليج، احمد آباد
پيشو
اداڪار هوسٽ سنگر
فعال سال 1998 – موجوده
Kahiin to Hoga لاءِ ڄاتل سڃاتل
مڙس (ص) منجيري ڪمتيڪر (ايم. 2011) [3]
ٻار 1
محال ڪوهستان
محال جو مطلب تعلقو يا ايراضي آهي. ڪوهستان جو مطلب جبلن واري جاءِ يا علائقو. جابلو علائقو جيڪو ڪرچات، ٿاڻي بولا خان ۽ ٿاڻي احمد خان جي آس پاس واري ايراضيءَ تي مشتمل آهي سو سمورو علائقو محال ڪوهستان سڏيو وڃي ٿو. محال ڪوهستان اڳ ضلعي دادوءَ ۾ هو پر هاڻ ضلعي ڄامشوري ۾ شامل ڪيو ويو آهي.
گبول قبيلو
گبول هڪ بلوچ قبيلو آهي جيڪو صدين کان پنهنجي الڳ سڃاڻپ رکي ٿو ۽ ڪنهن به بلوچ قبيلي جي شاخ ناهي. مير جلال خان جي دور حڪومت ۾ گبول رند وفاق ۾ شامل ٿيا. آخرڪار اهي مير چاڪر خان رند سان گڏجي لاشارين خلاف اتحادي بڻجي ويا. ويجھو مشرقي هجڻ جي باوجود، هن وقت، قبيلو گهڻو ڪري ڪراچي ۽ اندرون سنڌ (ڄامشورو، دادو، گهوٽڪي، ٺٽو، سجاول، نواب شاهه، نوشهروفيروز، ٽنڊي الهيار، مٽياري، خيرپور ميرس، سکر، لاڙڪاڻو، شڪارپور) ۾ آباد آهي. ، جيڪب آباد، ڪنڌڪوٽ @ ڪشمور) بلوچستان ۾ اهم انگن سان گڏوگڏ ڏکڻ پنجاب (رحيم يار خان، بهاولپور، مظفر ڳڙهه، ملتان، ڊيرا غازي خان، راجن پور) ۽ ڪي پي ڪي (ڊيره اسماعيل خان) ۾ رهندا آهن
نالو رکڻ جو سبب
ڪير ٿرائي گبولس وٽ مليل بلوچي روايت موجب ”گبول بچ ڊيزڪ“ لفظ گبول جي معنيٰ آهي قلعو، حڪم ڏيڻ. جيئن ته گبول هڪ رزم قبيلو آهي، جنهن جا سوين مثال گذريل ٽن هزارن سالن جي تاريخ مان ڏئي سگهجن ٿا، تنهن ڪري اهو سمجهڻ لڳي ٿو ته بلوچ روايت هڪ لقب آهي، نسب نه پر. ھاڻي جيڪڏھن گبول لفظ جي شروعات تي غور ڪريون ته اھا آرامي آھي. گبول جو نالو آرامي (عبراني) ۾ معنيٰ جنگجو. انجيل (پيدائش جي ڪتاب) جي مطابق، گبول دعا جو پٽ ۽ حضرت ابراهيم عليه السلام جو وڏو پوٽو آهي. گبول جو اولاد ڪش جي سرزمين ۾ اچي آباد ٿيو.
قديم آرامي ۽ چالدين قبيلا
بائيبل مان ”گبول قبيلي“ جو پهريون ذڪر 1600 ق. حضرت ابراهيم عليه السلام جي ٽين زال حضرت قطورا بنت يقطان آهي، جيڪا ڪنعاني نسل مان هئي. يشر جي ڪتاب ۾ ڏنل تفصيل موجب حضرت قطوره جي پيٽ مان حضرت ابراهيم عليه السلام جو هڪ فرزند ”مدين“ به هو، جنهن جو متفقه ثبوت قرآن، بائبل ۽ ٻين تاريخي ماخذن مان ثابت آهي. مديني جا پنج پٽ عفه، عفر، حنوک، عبيد الف ۽ الدعاء هئا، الدعاء جي چئن پٽن مان هڪ جو نالو گبول هو.بائبل واضح طور تي "دعا" جي اولاد جو ذڪر ڪري ٿو ته ابراهيم (ع) انهن کي وراثت ۾ حصو ڏنو ۽ انهن کي حڪم ڏنو ته ڪيش ڏانهن سفر ڪن، جيڪو پنهنجي ٻئي اولاد جي ڏور اوڀر ڏانهن آهي. انهن بائيبل جي لکڻين تي مرتب ڪيل هڪ شجرو، گبول سان گڏ، شام، ايران ۽ پاڪستان جي جاگرافيائي نقشو ۽ "ميڊيا سلطنت" جو نقشو ڏئي ٿو. بهرحال، هن ثبوت جي وڌيڪ تفصيلي تحقيق جي ضرورت باقي آهي.
سرداري
19هين صديءَ جي آخر کان وٺي گبول قبيلي جو سردار يا سردار منظم طريقي سان سردار خداداد خان گبول مان چونڊيو ويو آهي، ان کان پوءِ سندس پٽ الله بخش گبول (1895-1972)، پوٽو سردار احمد خان گبول (1921-1998) ۽ وڏو -پوٽو سردار نبيل گبول. هن خاندان شروع ۾ زميندارن جي حيثيت ۾ پنهنجو نالو پيدا ڪيو- گبول نوآبادياتي دور ۾ ڪراچي جي امير ترين زميندارن مان هئا ۽ 1930ع واري ڏهاڪي ۾ انگريزن کي هن خاندان جي وڌيڪ زمين حاصل ڪرڻ تي پابندي لاڳو ڪرڻي پئي، ڇاڪاڻ ته ان وقت لڳ ڀڳ 70. ڪراچي جي زمين جو سيڪڙو گبول خاندان خريد ڪيو. 1920ع کان وٺي گبول خاندان ڪراچي جي سياست ۾ تمام گهڻو اثر رسوخ رکندڙ رهيو آهي ۽ مسلسل مختلف حڪومتن جو حصو رهيو آهي.
حوالا
زمرو:بلوچ قبيلا سنڌي گبول
ڪڪڙ شهر
ڪَڪَڙ شهر انگريزي ٻولي (Kakar) دادو ضلعي جو تاريخي شهر آهي. ڪَڪَڙ شهر کي 1931ع ۾ دادو ضلعي ۾ تعلقي هيڊڪوارٽر جي حيثيت ۾ شامل ڪيو ويو هو پر بعد ۾ خيرپور ناٿن شاھ کي تعلقي هيڊ ڪوارٽر بڻايو ويو. هيءَ شهر دادوءَ کان 45 ڪلوميٽر اُتر طرف انڊس هاءِ وي تي آهي.
غيبي ديرو 6 چڪ 18
ديھ غيبي ديرو جاگير 6 چڪ 18  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جنھن ۾ ڪوبہ ڳوٺ يا وسندي ڪانہ آھي. بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود ھن ديھ جي 1986ع تائين واري نقشي مطابق ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ غيبي ديرو 6 چڪ 17، اوڀر ۾ ديھ غيبي ديرو 6 چڪ 5، ڏکڻ ۾ ديھ غيبي ديرو 6 چڪ 21 ۽ اولھ ۾ ديھ غيبي ديرو 6 چڪ 19 واقع ھيا. ھن ديھ جي مڪمل سروي ٿيل آهي جنھن مطابق ديھ ۾ ڪل 640 بلاڪ واقع آهن.
ديوان قاسم
ديوان قاسم مرزا قليچ بيگ جي ڪتاب جو نالو آهي.ڊاڪٽر انور فگار هڪڙو جي مطابق  آخوند محمد قاسم ولد نعمت الله هالائي (1806ع – 1881ع) جي ديوان بابت ڊاڪٽر عبدالجبار جوڻيجو صاحب لکي ٿو ته: ”ديوان قاسم پهريون دفعو 1875ع ۾ ڇپيو. اُن کانپوءِ ٻيو ڀيرو مرزا قليچ بيگ ترتيب ڏنو. مرزا صاحب جي ترتيب ڏنل ”ديوان قاسم“ کي سندس فرزند مرزا اسد بيگ صاحب سڌاري سنواري ڇپايو. مرزا صاحب جو ترتيب ڏنل ”ديوان قاسم“ 1936ع ۾ پهريون دفعو پوڪرداس ”آرين اليڪٽرڪ پرنٽنگ پريس“ مان ڇپائي پڌرو ڪيو. هي ڪتاب 172 صفحن تي مشتمل آهي.
حوالا
زمرو:ڪتاب
شاهه عقيق بابا
سيد اصغر علي شاھ بخاري المعروف شاھ عقيق بابا (Shah Aqeeq Baba)، روحاني جراح(روحانی سرجن). پاڻ سھرورديو جو ولي بزرگ ٿي گذريو آھي. کيس ھڪ ھندو شخص جنھن جو تعلق ھڪ ڌاڙيل ٽولي سان ھيو، سن 1451ع ۾ شھيد ڪيو ھو.
زندگي
شاھ عقيق بابا 1432ع کان 1451ع تائين زندھ رھيو. شاھ عقيق کي سھروردیو ولي جي طور تي ياد ڪيو ويندو آھي. جڏھن سندن والد مّحمد شريف الدين بخاري جي وفات ٿي تہ پاڻ 7 سال جي عمر ۾ پنھنجي ڀاءُ حضرت عبدالله شاھ بخاري سان گڏ اوچ شريف کان سنڌ لڏي آيو. thumb|200px|شاھ عقيق جي قبر مبارڪ
حضرت عبدالله شاھ بخاري المعروف جلالي، سيد ڪستوري شاھ بخاري، حضرت ڪبير الدين بخاري المعروف مسڪين شاھ ۽ شاھ موسيٰؒ تمام مشھور سھرورديو سلسلي جا وليءَ گذريا آھن ۽ شاھ عقيق بابا جا ڀائي گذريا آھن. ۽ بابا جا ٻيو جو ٻيو جيد ولي گذريو آھي.
عرس
سندن جو عرس ھر سال جمادي الاول جي نئين چنڊ تي ملھايو ويندو آھي. سندن جو عرس مبارج ھر سال ھن جي ڀاءُ جلالي جي عرس سان گڏ ملھايو ويندو آھي- ھنن جو عرس "شاھ عقيق ٽائون" ، چوھڙ جمالي ، سجاول ضلعي ۾ روايتي جوش ۽ جذبي سان ملھايو ويندو آھي جنھن ۾ سڄي ملڪ بھر کان لکين زائر ايندا آھن ۽ الله جي شان سان لکين زائرن شفا ماڻيندا آھن ۽ فيضياب ٿيندا آھن. ۽ ڪيترائي زائر پنھنجي مرضن مان شفاياب ٿيندا آھن. ڀلي مرض ڪيترو ئي وڏو ڇو نہ ھجي. بس خواب ۾ ڏنل بشارت پتي عمل ڪرڻ عام طور تي ھڪ ضروري شرط مڃي وئي آھي ۽ ان ڪري سندن کيروحاني سرجن چيو ويندو آھي.
== نسب جو شجرو ==
پڻ ڏسو
زمرو:1432ع جو پيدائشون زمرو:1451ع جون وفاتون زمرو:پاڪستان ۾ تصوف زمرو:ھاشمي شخصيتون زمرو:پاڪستاني صوفي زمرو:سوانح عمري زمرو:سنڌي ماڻھو]]
ويانا ڪانگريس
thumb|upright=2.05|ويانا ڪانگريس جون طي ڪيل يورپي ملڪن جون قومي سرحدون
ويانا ڪانگريس: Congress of Vienna (Wiener Kongress) يورپ جي ملڪن جي سفيرن جي گڏجاڻي آسٽريا جي ڪليمنس وان ميتٽرنخ (Klemens von Metternich) جي ميزباني ۽ صدارت ۾ ويانا ۾ نومبر 1814 کان جون 1815 تائين جاري رھي جنھن م يورپي ملڪن جي سفيرن حصو ورتو. ان ڪانگريس جو مقصد نيپولين واري جنگن ۽ فرانس جي انقلاب وارين جنگن کان بعد پيدا ٿيندڙ نازڪ مسئلن جو حل ڪڍي پائدار امن قائم ڪرڻ ھو.
thumb|upright=1.15|ويانا ڪانگريس جي ائڪٽ جو سرورق (Frontispiece) ھن ڪانگريس تي بعد م تنقيد ٿيندي رهي ته ان قومي ۽ لبرل تحريڪن کي چيڀاٽي جا فيصلا ڪيا ويا پر ان جي ساراھ بہ ٿي ڇوتہ سفيرن جي ھي ڊگھي مدي واري ڪانگريس يورپ جي اندر پائدار امن جي قيام لاءِ شرطن تي اتفاق ٿيو.ھن ڪانگريس م  ڪوبہ رسمي مشترڪہ اجلاس ڪانہ ٿيو  پر نمائندا روبرو غير رسمي گڏجاڻيون ۽ ملاقاتون  ڪندا رھيا. ھي وڏي پيماني تي تاريخ م پھريون گڏيل يورپي فورم ھيو جنھن يورپ جي ملڪن جي وچ م سياسي تعلقن جو ضابطو  تعين ڪيو جيڪو پھرين جنگ عظيم جي شروعات تائين يورپ م لاڳو رھيو. ھن ڪانگريس يورپي ملڪ جي قومي سرحدن جو تعين ڪيو ۽ دريائن جي بين الاقوامي جھاز راني جا قائدا بہ جوڙيا.
ڪنھن شرڪت ڪئي
thumb|upright=1.8|ويانا ڪانگريس م غير رسمي اجلاسن جو طريقو
تاندليانوالا
تاندليانوالا پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي فيصل آباد جو ھڪ شھر ۽ ساڳي نالي واري ھڪ تحصيل جو صدر مقام آهي جيڪو فيصل آباد کان 35 ڪلوميٽرن ۽ اوڪاڙہ کان 44 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آھي. ھي شھر فيصل آباد ضلعي جي تحصيل، سب ڊويزن ۽ تحصيل ميونسپل ايڊمنسٽريشن آھي.
تاريخ
ھي شھر اولھ پنجاب جي منڊي طور برٽش انڊيا واري دؤر ۾ ٺاھيو ويو. شروع ۾ سندس نالو تاندلا منڊي ھيو جيڪو بعد ۾ تبديل ٿي تاندليانوالا ٿي ويو.ھن شھر کي 1887 ۾ کيس سب تحصيل جو درجو ڏنو ويو. 1965 ۾ ان کي ٽائون ڪميٽي جو درجو مليو. راوي درياء تي پل ٺھڻ سان 1966 کان 1990 تائين ھن شھر گھڻي ترقي ڪئي.
جاگرافي
ھي شھر پنجاب جي اتر اوڀر واري ميداني علائقي ۾ اوڀر 73°13 لانگيٽيوڊ ۽ 30°03 North جي ليٽيٽوڊ جي وچ تي 183 ميٽرن جي بلندي تي واقع آهي. ان جي اوڀر ۾ 9 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي درياءَ راوي وھي ٿو جيڪو ھن علائقي جي 90 سيڪڙو زمين جو آبپاشي وارو ذريعو آهي. ان جي چوڌاري فيصل آباد، اوڪاڙہ، ساھيوال ۽ سمندري شھر واقع آھن..
راجا سامبس
راجا سامبس (يوناني ٻوليءَ ۾ اچاريل) سنڌ تي انهن ڏينهن ۾ سنديمن نالي شھر جي حڪمراني ڪندو هو ،جڏهن سڪندر مقدوني پوري دنيا کي فتح ڪرڻ خاطر سنڌ تي ڪاهي آيو. راجا سامبس سندس دليري سان مقابلو ڪندو رهيو ۽ 327 ق-م ۾ وطن لاء وڙهندي قربان ٿي ويو ۔