cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
10 آڪٽوبر
10 آڪٽوبر (October 10)، عيسوي سال جو 283 هون ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 82 ڏينهن (ليپ سال 83 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:آڪٽوبر
يارو لاکير (يو سي)
يو سي 43 يارو لاکير  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا ڏوڪري تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي ڏوڪري جي يو سي 7 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 19,512 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ يارو لاکير دادو ڪئنال جي ڪپ تي واقع  ھڪ وڏو ڳوٺ آهي ۽ ان يو سي جو صدر مقام آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ لاکير، ميربحر، ماڇي، سارگاڻي، ڪلھوڙا ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ڳوٺ وڌا، ڳوٺ يارو لاکير، ڳوٺ عثمان ڪلھوڙو، ڀوري جا ڀاڻ، ڳوٺ صوبدار سارگاڻي، ديھ جادم ڪلھوڙو (آبادي 6,100), ديھ قبوليو (آبادي 5,194)، ديھ يارو لاکير (آبادي 8,018), ڪوٽ قبوليو ۽ ٻيا شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين واجد علي لاکير ۽ وائيس چيئرمين غلام مرتضي سارگاڻي چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ وڌا جو محرم ماڇي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي. صحت جي سھولتن لاء ڳوٺ عثمان ڪلھوڙو م ھڪ بنيادي صحت مرڪز واقع آهي.
مٿن چڪرورتي
مِٿن چڪروَرتي جي اسٽيج (ناٽڪ مَنڊل) نالي سان ڄاتو ويندڙ (انگريزي: Mithun Chakraborty)، پيدائشي نالو گورنگ چڪرَبورتي (انگريزي: Gouranga Chakraborti)، پيدائش 16 جون 1950ع، ھندوستاني اداڪار، پيشڪار ۽ سياستدان جنھن ھندي سان گڏ بينگالي فلمن ۾ بہ ڪم ڪيو. ھي پارليامنٽ جو اڳوڻو راجيا سڀا رُڪن آھي. ھن ٻہ فلم فيئر ايوارڊ ۽ ٽي نيشنل فلم ايوارڊ حاصل ڪيا آھن.
ڪوي
هاڻوڪي سنسڪرت ۾ ”ڪوي“ معنيٰ شاعر، تنهنڪري اڄ ڪلهه جيڪو به ماڻهو شعر چوي ٿو، سو ”ڪوي“ ڪوٺجي ٿو. سچ پچ ته شاعر اهو آهي، جنهن جو انڀو کليل آهي ۽ اندرين درشٽيءَ جو ورثو عطا ٿيل اٿس. قديم سنسڪرت واري زماني ۾ ”ڪوي“ اهو مها پرش سڏبو هو، جنهن کي جڏهن سرسوتي ٻڻولائيندي هئي يا الهام ٿيندو هو، تڏهن عجيب غريب ڳالهيون ۽ گيان جا گفتا بي اختيار سندس مک مان نڪرندا هئا، جن جو ٻڌندڙن تي جادوءَ جهڙو اثر ٿيندو هو. اهڙن ڪوين کي آڳاٽن آرين ”رشي“ سڏيو. رشين جي نالن اڳيان ”مهراج“ وغيره بدران ”ڪوي“ لفظ ڪم آڻيندا هئا. پارسين ۾ به اهو ئي دستور هو. اهي به پنهنجن پروهتن (ڪل جي براهمڻن يا پنڊتن) کي ”ڪوي“ ۽ ”ڪرپن“ ڪلپ ڪرائيندڙ يا سنڪلپ وٺائيندڙ سڏيندا هئا. زنداوستا جا گاٿا ڳاهون (Songs) انهن جا ئي چيل آهن. وڏي ڳالهه ته انهن ڪوين جا نالا ئي ساڳيا آهن. مثلاً ڪوي هسرو (Kavi Husrava) اهو ساڳيو نالو آهي جنهن جو اُچار ايرانين ڦيرائي ڪيو آهي ”ڪيخسرو“، ”ڪوي ڪواٽ“ بدران ايراني چون ”ڪيڪباد“؛ ڪوي اُش“ بدران ”ڪيڪائوس“ ۽ ”ڪوي وشتاسپ“ (Kavi Vishtaspa). تاريخ موجب قديم بختر (Bactria) جا حاڪم ”ڪياني“ بادشاهه سڏيا ويا آهن، جن کي انگريزيءَ ۾ لکيل تاريخن ۾ ”ايڪمينين“ (Achaemenian Kings) ڪوٺيو اٿن. حقيقتاً اهو انگريزي لفظ اصل ۾ ايراني لفظ  ”هنمامنش“  (Achaemenians) آهي؛ ۽ ”ڪياني“ لفظ ”ڪوي“ مان ٺهيل آهي. ايران جا بادشاهه آڳاٽن ڪوين (رشين) جو اولاد آهن، تنهنڪري اهو نالو پيو اٿن. ريتن رسمن وغيره جي هڪجهڙائي. اٿرون رشي ۽ انگيرس رشي آڳاٽن هندن کي اگني ۽ سوم جون پوڄائون ڪرائيندا هئا. زنداوستا ۾ به انهن ساڳين پوڄائن بلڪه انهن ساڳين رشين جا نالا آهن. هندن ۾ جيڪو رشي رگ ويد جا منتر اچاريندو هو، سو ”هوتر“ سڏيو هو. ”هوتر“ جو اچار سنڌيءَ ۾ آهي ”هوت“ جنهن مان ”هوتچند ۽ هوت پنهون“ نالا ٺهيا آهن. زنداوستا ۾ ”هوت“ جو اچار ”زئوت“ (Zaot) آهي ۽ معنيٰ اٿس پروهت يا پنڊت. جيئن هندن ۾ براهمڻ، کتري ۽ وئش آهن، تيئن پارسين ۾ اٿرون، رٿيشت (Rathaesthas) ۽ واشتر به فشيوشن (Vastrya Fshuyans) هئا – جا ڳالهه ڊاڪٽر مارٽن هاگ ڄاڻائي آهي. اڄ به جيئن براهمڻن کان سواءِ ٻين کي ڪريا ڪرم ڪرائڻ جو حق ڪونهي، تيئن پارسين ۽ موبيدن (پروهتن) کان سواءِ ٻئي ڪنهن کي به اهو حق ڪونهي.
حوالا
زمرو:سلجھائپ صفحا زمرو:شاعري
چندرونش
حوالا
زمرو:چندر ونشي زمرو:هندو شاهي گهراڻا
موکي ۽ متارا
ڪهاڻي
هڪ ڪاروباري ناري، ناتر پاران اڄڪلهہ جتي گڏاپ تعلقو آهي اتي موجود هڪ "ڪونڪر" ڳوٺ جي ماڳ تي هڪ شراب خانو (بيئر جو ڪارخانو) قائم ڪيو هيو ۽ بي پرواهہ ماڻهن جي سارَسنڀال ڪرڻ لاءِ هڪ شَراب جي بٺِي کولي رکي هئي.
ناتر جي ڌيءُ موکي، هڪ سياڻي ۽ سُلڇڻي ڇوڪري هئي، جنهن ساقي (بارميڊ، شراب خاني ۾ شربت وڪڻندڙ ناري) طور خدمتون ڪندي هئي. شراب خانو ۽ موکي جو نالو ڏُور پَري مشهور ٿي ويو ۽ شراب پيئندڙ، گهڻو پياڪڙن ۽ بدمستن ان جڳهہ تي ڪيترائي ڀيرا اچڻ شروع ڪيو. پر، هڪڙي ڏينهن، باچس جا اصلي ڀڳت متارا اُتي آيا. هو اَٺ جوڌا هيا، انهن ۾ هر هڪ همراهه سما، سومرا، چنا ۽ چوهاڻ ذات منجهان هيو. هو ان مشهور شراب خانو هوٽل ۾ مڌ (شراب) جي مختلف قِسم پيئڻ جي لاءِ پنهنجي ڏُور علائقن کان آيا هيا. هنن پنهنجي شربت منجهان سنجوڳ آنند ماڻيو ۽ ٻيهر ان جڳهہ تي اچڻ جو نبيرو (فيصلو) ڪيائون. ڇھ مهينن کانپوءِ، هو ٻيهر واپس آيا ۽ ان تجربي منجهان ايترا سنجوڳ ماڻيائون تہ هاڻي هنن هي پختو اردو ڪين تہ هر لمحي ۾ ان ڊگهي سفر کي هر ڇھ مهينن کانپوءِ شراب خانو تائين ڪاهي ايندا. جڏهن بہ هو ايندا هيا تہ موکي سندن خدمت ڪندي هئي ۽ هر ڀيري هو آنند محسوس ڪندا هيا.
هڪ ڀيري، جڏهن هو اتي پهتا تہ، هيئن ٿيو تہ انهن جي لاءِ ڪوبہ پراڻو شراب باقي نہ بچيو. موکي ان صوتحال ۾ گهڻي ٻُڏتر ۾ پئجي وئي. پر پوءِ کيس ياد آيو تہ هڪ پراڻي شراب جي گهڙو (مٽڪو، دِلو) وڏي وقت کان ڪُنڊ ۾ ڦٽو ڪري رکيل هيو ۽ هوءَ تڪڙي اهو مٽڪو نهارڻ لاءِ وئي. مٽڪو ڍڪڻ تائين ڀريل پيل هيو، پر ايئن لڳي پيو تہ هڪ ڪارِيھَرُ (واسينگ، ڪوبرا نانگ) هڪ ڊگهي سمعي کان ان ۾ ڪِري پيو هيو. ان جو گوشت ڳري ڳار ٿي ويو هيو ۽ رُڳو نانگ جي بچيل کَلَ ۽ ڍانچو ان ڪُني ۾ پيل هيو. متارن جي ان شراب سان "خدمت ڪرڻ يا نہ ڪرڻ" لاءِ، موکي سوچ ويچار ڪرڻ لڳي. چٽي نموني، ان شراب ۾ ڪارِيھَرُ (واسينگ) جو زهر هيو، جيتوڻيڪ اهو شراب ڏاڍو رنگين هيو پر ان هڪ ڊگهي عرصي تاين خمير لڳايو هيو. تنهنڪري پنهنجي شوقين گراهڪن کي مايوس ڪرڻ بدران، موکي ان شراب سان انهن جي خدمت ڪرڻ جو نبيرو ڪيو، انهيءَ مهل معافي وتائين تہ جيئن تہ ٻيو ڪوبہ شراب رکيل نہ هيو، تنهنڪري کيس وٽ شراب جو پراڻو گهڙو (مٽڪو ، ڪُنو) ۾ پيل شراب کانسواءِ ڪابہ چُونڊ نہ هئي. هنن ان آڇ کي ڀليڪار ڪيو، ان منجهان ڍُڪَ ڀريائون ۽ ان جي ذائقي منجهان ڏاڍو مزو ورتائون. هنن ان شراب منجهان وڌيڪ کڻي اچڻ جي طلب ڪئي ۽ هڪ پيالو کانپوءِ وري ٻيو پيالو پي ڇڌيائون. "ڏاڍو سُٺو اسان ڪڏهن بہ اهڙي دارون جو ذائقو ناهي چکيو"، هنن وڏي ساراهہ سان ائين چيو. هو نشي ۾ ڌُت لڳا پيا هيا ۽ دارون جي مدهوش ڪيفيت منجهان مزو ماڻيندي ۽ موکي جي ان چڱي عمل جي ساراهہ ڪندا مي خانو ڇڏي هليا ويا.
هڪ سال کانپوءِ واپس موٽي آيا. موکي سندن آڌرڀاءُ ڪندي ڏاڍي خوش ٿي، اهو سوچي رهي هئي تہ هن ڀيري انهن جي لاءِ سُٺي ۽ جُجِهي دارون (شراب) موجود آهي. پر پهريون ڍُڪ ڀرڻ کانپوءِ هنن پيالو کيس واپس موٽائي ڏنو ۽ کين گذريل سال ڏنل شراب کڻي اچڻ لاءِ چيو. موکي ان صورتحال تي گھٻرائجي وئي. موکي کين بهترين معيار جي هڪ ٻئي سُٺِي دارون (شراب) پيش ڪرڻ لاءِ آزمائي پر اها بہ واپس ڪري ڇڏين. هنن کيس گذارش ڪئي تہ کين اُهائي پُراڻي دارو کڻي اچي ڏني وڃي. انهن کي مايوس ٿيندو ڏسي موکي کان رهيو ڪين هن کين اڳيان گذريل سال واري دارون (شراب) بابت حقيقت ٻُڌائڻ کانسواءِ ٻئي ڪابہ راهہ نہ ڏٺِي. کين چيائين تہ "توهان کي گذريل سال جيڪا شراب ڏني هئي اها هڪ پُراڻي ڦِٽو ڪيل مٽڪو منجهان ڏني وئي هئي ۽ ان مٽڪي ۾ پيل شراب ۾ واسينگ نانگ مري ويو هيو ۽ ان دارون سان گڏ ڪاريهر نانگ جو زهر ملي ويو هيو.
""ڇا؟ ڪاريهرُ! هڪ ڪاريهرُ!" هنن سمورن گڏجي هڪ آواز ۾ رڙ ڪري پڇيو.
زهر ۽ ان جي اثر جي باري ۾ سوچيندي هو صدمي ۾ پئجي ويا ۽ ٿڏي تي ئي پرلوڪ پڌاري ويا ۽ کين اُتي ئي دفن ڪيو ويو. انهن سورهيا مُڙسن متارن جون قبرون، اڄ بہ جبل جي هڪ پُراڻي قبرستان ۾ نظر اچن ٿيون.
تاريخ ۽ چؤچاءُ (چئوٻول)
ان ڪهاڻي ۾ وچئين دور جي سنڌ جي سماجي ۽ ثقافتي پاسن کي ڏيکاريو ويو آهي، جنهن ۾ ناري (ناتر ۽ ان جي ڌيءٌ موکي) جي وسيلي هڪ مي خانو جا معاملا هلايا ويندا هيا. ان ڪهاڻي جيا مُنڍَ وارا حوالا سنڌ جي ناليوارن شاعرن شاهہ ڪريم، شاهہ عنايت ۽ شاهہ لطيف جي بيتن ۾ من ٿا. پوءِ ان کي ٻين شاعرن پڻ پنهنجي ڪويتائن ۾ ان واقعي جي سُڃاڻپ ڪئي آهي. ڪهاڻي بابت سنڌي لوڪ ساهتيا ۾ انيڪ حوالا ملن ٿا. ڌيان جو مرڪز يا هڪ نُڪتو نفسياتي خيال آهي تہ "حقيقي اُتساهه ۽ وڏو آنند، گهڻي چاهه رس سان حقيقي جوکم (خطري) کان بچي سگهجي ٿو، پر جوکو ختم ٿيڻ کانپوءِ به هوش جو احساس جيوگھاٽڪ (موتمار) ٿي سگهي ٿو." ٻين لفظن ۾ ايئن بيان ڪجي ته نانگ جو کاڌل وڇون جي کاڌل کان تُرت مَرندو ڇوته نانگ جو ٻُڌي دَپ ۾ هو مري وڃِي ٿو، جڏهن ته نانگ جي زهر کان وڇون جو زهر گهڻو اثرائتو سمجهيو وڃي ٿو پر جيئن ته اهو ننڍڙو جيوُ آهي ۽ نانگ ڪُجهه وڌو جيوُ آهي تنهنڪري ڊڄ ئي ماڻهوءَ جو انت آڻيندو آهي.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:پاڪستاني ادب زمرو:سنڌي لوڪ ڪهاڻي
پاٽي
پاٽي  سنڌ جي ٻھراڙيءَ ۾ پراڻي دور ۾ استعمال ٿيندڙ ڀرائي جو ھڪ ماپو ھيو جيڪو ھڪ ٿانو جي صورت ۾ ھوندو ھو جنھن ذريعي اناج جي ورھاست ڪئي ويندي ھئي. ھڪ پاٽي ۾ چار چوٿائيون ھونديون ھيون. چار پاٽيون ھڪ ٽويي جي برابر ھيون. وزن ۾ ھڪ ڪلو جي برابر ماپو ھوندو ھيو. اھو اڪثر ڪاٺي جو ٺھيل ھوندو ھو.
ويسر
عمر جي ھڪ خاص حصو گذرڻ کان پوءِ انسان جي يادگيري ۾ منفي تبديليون اچڻ شروع ٿينديون آهن جنھن کي پوڙهائپ جو ڪارڻ تصور ڪيو ويندو آھي پر ضروري ناھي تہ ان جو ڪارڻ صرف پوڙهائپ ھجي. اھا ھڪ بيماري بہ آھي جنھن جو ڪنھن خاص عمر سان واسطو نہ ھوندو آھي.ان بيماري کي ويسر چئبو آهي. ويسر ۾ پراڻيون ڳالهيون ۽ واقعا تہ ياد ھوندا آھن پر چند گھڙيون اڳ يا چند ڪلاڪ اڳ جا واقعا وسري ويندا آهن. انساني ذھن ۾ ياداشت جي ڪم جا ٽي مرحلا آھن: ڪنھن بہ ڄاڻ ،اطلاع، حقيقت، واقعي، مشاھدي ، منظر وغيره جي ياداشت م داخل ٿيڻ (encoding); ياداشت جو مرڪز (storage); ۽ ياداشت جي بحالي (retrieving).انھن ٽنھي مرحلن ۾ ياداشت جي بحالي ۾ رڪاوٽ جو نالو ويسر آھي.
يادو ونسي گھراڻو
يادو ونسي خاندان يا جادو ونسي گهراڻو راجا پروروس جنھن چندر ونسي گهراڻي جو بنياد وڌو، سو وچ هماليه جبل واريءَ واٽ کان آيو هو. سندس ئي ڪل مان راجا بياتيءَ جي ٻن پٽن يدو ۽ تروسو، جي اولاد بابت رگ ويد ۾ ڄاڻايل آهي تہ اهي سمنڊ جي رستي آيا هئا، ۽ اندر ديوتا پنھنجيءَ ٻاجهہ سان کين سلامتيءَ سان آڻي پھچايو هو. انھيءَ باري ۾ کوجنائن ڪرڻ سان يوروپي عالمن کي يقين ٿيو آهي تہ اهي يدو ۽ تروسو آريہ لوڪ بابل يا بئبلان (بئبلونيا) کان سمنڊ رستي اول سنڌ ۾ اچي رهيا هئا. اڳي انھيءَ طرف کان ماڻھو دنگين ۽ جھازن ۾ چڙهي، ايراني نار وارو ڪنارو ئي ڪنارو ڏيئي، سنڌونديءَ جي ڇوڙ وٽ اچي لھندا ھئا. انھن کوجنائن جا وڏا بيان رايل ايشياٽڪ سوسائٽين جي جنرل ۾ ڏنل آهن. جن مان ٿورو مضمون سن 1910ع ۾ ڪراچيءَ جي ڊي. جي. سنڌ ڪاليج مسيلنيءَ ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو. ھن مان ائين سمجهجي ٿو تہ يدو ۽ تروسو آريہ لوڪ وچ ايشيا کان اولاھندي ايشيا طرف ٽڙي پکڙي ويا هئا، ۽ پوءِ اتان سمنڊ جي رستي سنڌ ڏي آيا هئا، يا هيئن بہ چئجي تہ ھندستان ۾ اچڻ کانپوءِ ايڏانھن ويا هئا ۽ سمنڊ جي رستي موٽيا هئا. هرحال ايترو پڪ سان چئبو تہ رگ ويد واري زماني ۾ ئي آريہ لوڪ سمنڊ جو سفر ڪندا هئا، ۽ پروفيسر مئڪڊونيل جو چوڻ تہ رگ ويد آرين سمنڊ ڏٺو ئي ڪونہ ھو، سا بنھ غلط ڳالھ آھي.
ڄام جوڻو
ڄام انڙ کان پوءِ سندس ڀاءُ ڄام جوناه سنه 755هه (1354ع) ۾ گاديءَ تي ويٺو. ڄام انڙ سمن جي حڪومت جو سنڌ ۾ پايو وڌو هو، پر اڃا دهليءَ جي ماتحت هو. ڄام جوناه عقلمند بادشاه ٿي گذريو آهي. هن گاديءَ تي ويهڻ شرط پنهنجا دوست ۽ عزيز ساريءَ سنڌ جي جدا جدا، ڀاڱن ڏانهن روانا ڪيا، انهي لاءِ ته ساري سنڌ سندس قبضي هيٺ رهي. اهي ٺٽي کان منزلون ڪندا بکر پهتا ۽ بکر جي آس پاس ڪيترائي ڳوٺ پنهنجي ماتحت ڪيائون. بکر جي ترڪن ٻه ٽي جنگيون سمن سان ڪيون، پر سما زور پئجي ويا ۽ ترڪ بکر ڇڏي وڃي اچ نڪتا. اهڙيءَ طرح ڄام جوناه بکر جو قلعو پنهنجي هٿ ۾ ڪيو. هڪڙي ڏينهن سلطان فيروز شاه بن سالار رجب تغلق شڪار ڪرڻ جي سانگي ٿانيسر ۾ منزل ڪئي هئي، جتي سڌارن ۽ سندس ڀاءُ ساڌوءَ سلطان جي مهماني ڪري، ان موقعي تي پنهنجي ڀيڻ جي شادي سلطان فيروز سان ڪرائي. سلطان خوش ٿي سڌارن کي وجيه الملڪ ۽ ساڌوءَ کي شمشير خان جا لقب مرحمت ڪري، سڌارن جي پٽ مظفر کي همايون جو لقب ڏيئي گجرات جي حڪومت سندن سپرد ڪئي. ڄام جوناه پهريون سمو حاڪم هو، جنهن مفظريه  سلطانن سان مائٽيءَ جو ناتو رکيو هو. ڄام جوناه جي ٻن ڌيئرن مان هڪڙيءَ سان گجرات جي حاڪم محمد شاه سان شادي ٿي. محمد شاه جي حرم ۾ ٻه راڻيون هيون.هڪڙيءَ بيگم جي بطن مان کيس احمد شاه پٽ ڄائو ۽ سمه خاتون جي بطن مان فتح خان پٽ ڄائو، جو پوءِ محمود بيگڙي جي لقب سان دٻدٻي وارو حاڪم ٿي گذريو. ڄام جوناه جي ٻيءَ ڌيءَ سان سيد برهان الدين عبدالله جي پوٽي سراج الدين ’شاه عالم‘ شادي ڪئي. برهان الدين، قطب عالم مخدوم جلال الدين حسين جو پوٽو هو. تحفته الڪرام مطابق ڀاءُ کان پوءِ ملڪ جو وارث ٿي، وڏو لشڪر ساڻ وٺي، ٺٽي وٽان درياء ٽپي، اچي بکر جي ڳوٺن ۾ ڦر لٽ ۽ قتلام شروع ڪيائين. ترڪ لاچار ٿي ڇڏي ويا. هيءُ پوءِ سنڌ ۾ خودمختيار ٿي رهڻ لڳو. نيٺ سلطان علاؤالدين پنهنجي ڀاءُ الغ خان کي ملتان پرڳڻي جو گورنر مقرر ڪيو، جنهن”مـَـلڪ تاج ڪافوري“۽”تاتار خان“ کي، ڄام جوڻي جي ڪڍڻ لاءِ سنڌ موڪليو، پر ڄام جوڻو هن کان اڳيئي فوت ٿي ويو هو. سندس حڪومت جو عرصو تيرنهن يا چوڏنهن سال رهيو. شاهي لشڪر، بکر وٺي سيوهڻ ۾ اک وڌي. تاريخ معصومي مطابق ھي خناق جي بيماري ۾ فوت ٿيو مير معصوم بکري مطابق ھن تيرھن سال حڪومت ڪئي.
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻهو
11 ربيع الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
12 ربيع الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
مھيش لالواڻي
مهيش لالواڻي (Mahesh Lalwani) سنڌي راڳي آهي، هي سنڌي ۾ گيت ۽ ڀڄن ڳائيندو آهي. هن ڪيترائي باليوڊ جا گيت سنڌي گيت سان ڌُن ٺاهي ڳايا آهن. مهيش جو تعلق مڇ بلوچستان کان آهي.
تعليم ۽ ڪيريئر
مهيش لالواڻي مڇ جو رهواسي آهي. هي سنڌي لالواڻي ذات سان تعلق رکي ٿو. هن مڇ ڪاليج کان ايف ايس سي جي تعليم حاصل ڪئي آهي. ننڍپڻ کان ئي کيس راڳ ڳائڻ جو شوق جاڳيو، جنهنکانپوءِ هن باقائدي راڳ جي تربيت حاصل ڪئي. هي سنڌي گيت ۽ سنڌي ۾ ڀڄن ڳائيندو آهي. مهيش پنهنجي هڪ ميوزڪ ڪمپني مهيش لالواڻي ميوزڪ جي نالي سان کولي آهي، جنهن وسيلي هي پنهنجا گيت ۽ سنڌي ڀڄن جاري (رليز) ڪندو آهي. مهيش لالواڻي کي ننڍپڻ کان راڳ ڳائڻ جو شوق ٿيو، هي راڳ رنگ جي محفلن ۾ ويندو رهندو هيو، اُتي راڳ ٻُڌي کيس پنهنجي اندر ۾ لڪيل ڪلاڪار کي ٻاهر آڻڻ ۽ گيت ڳائي پنهنجو آواز ماڻهن تائين پهچائڻ جي ڪلپنا جاڳي. جنهنکانپوءِ هن مختلف فنڪارن سان گڏجي گيت ڳائڻ شروع ڪيا، جتي هي طبلو وڄائڻ سکيو جنهنکانپوءِ هارمونيم وڄائڻ پڻ سکيو. راڳ جي سکيا اُستاد ضياالحق کان ورتائين، جنهنکانپوءِ وڌيڪ پاڻ محنت ڪري مشق ڪرڻ سان راڳ ڳائڻ سکيو آهي. سنڌي ۾ گانا ۽ سنڌي ڀڄن ڳائيندڙ مهيش لالواڻي، گُرو ماسٽر چندر کان مُتاثر آهي.مهيش سنڌي ۾ ڀڄن ۽ سنڌي راڳ ڳائيندو آهي، ان سان گڏوگڏ ماڻهن پاران فرمائش ڪيل مختلف سنڌي گيت ۽ باليووڊ گانا سنڌي ۾ ڳائيندو آهي، باليوڊ جي انهن گيتن جي سنڌي ۾ ڪويتا (شاعري) هي پاڻ رچيندو (ڪمپوز ڪندو) آهي. انهن گيتن جي وڊيوگرافي پڻ پاڻ ڪندو آهي.مهيش ميوزڪ انسٽريمينٽ گيٽار، هارمونيم، پيانو ۽ طبلو تي راڳ ڳائيندو آهي. هن پنهنجي پهرئين پرفارمنس مڇ سينٽرل جيل اسٽيڊيم ۾ 14 آگسٽ جي فنڪشن تي گيت ڳائي ڪئي هئي. ان سميت مڇ مندر، ڪوئيٽا مندر ۽ ٻين مختلف محفلن ۾ مون گيت ۽ ڀڄن ڳائيندو آهي.
البم
مهيش لالواڻي جا هينئر تائين ٻه البم جاري ٿيا آهن.
ان کانسواءِ ٻيا البم پڻ رليز ٿيڻ واري مرحلي ۾ آهن. جهولي لال البم ۾ گانو منهنجي ٻيڙي اٿئي وچ سِيرَ تي، ۽ جيئي سماڌا البم جا مشهور ڀڄن هن ريت آهن ، توکي سماڌن وارو سائين چوان، تنهنجي هٿ ۾ هٿ ۾ قسمت آ، سائنڻ، آئي اوتاري، جهولي لال سائين،  شامل آهن. هي باليووڊ جا گانا سنڌي ۾ مڪس ڪري سنڌي انداز ۾ ڳائيندو آهي، سندس سمورا گيت مهيش لالواڻي ميوزڪ يوٽيوب چينل تي موجود آهن.
مهيش لالواڻي پنهنجو ميوزڪ وڊيوز سوشل  ميڊيا جي سمورين سائيٽن جهڙوڪ يوٽيوب تي پنهنجي چينل مهيش لالواڻي ميوزڪ، انسٽاگرام، فيس بُڪ، ٽڪ ٽاڪ وغيره تي رکندو آهي، جتي عوام سميت پرستارن پاران کيس وڏي موٽَ ۽ پذيرائي ملندي آهي.
ايوارڊ
14 آگسٽ 2017، تي مڇ سينٽرل جيل انتظاميا هڪ ميوزڪ محفل منقعد ڪئي جتي مهيش پڻ پرفارمنس ڏني هئي ۽ کيس مچ سينٽرل جيل سپرينٽينڊينٽ ايس ايس پي نويد الياس ايوارڊ ڏنو هيو. ان سميت مختلف ٻيون شيلڊون پڻ ملي چڪيون اٿس.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:جيئرا ماڻهو
لالواڻي
لالواڻي، لالُواڻِي (Lalwani) هڪ سنڌي قبيلي، ذات جو نالو آهي.
لالواڻي سنڌي هندن جي هڪ ذات آهي. جيڪا هند ۽ سنڌ کان سواءِ ٻين هندن ۾ پڻ آباد آهن.
مشهور سنڌي لالواڻي
هندستان جا ڪجھ نالي وارا مشهور سنڌي لالواڻي هي آهن.
ٽويو
ٽويو  سنڌ جي ٻھراڙيءَ ۾ پراڻي دور ۾ استعمال ٿيندڙ ڀرائي جو ھڪ ماپو ھيو جيڪو ھڪ ٿانو جي صورت ۾ ھوندو ھو جنھن ذريعي اناج جي ورھاست ڪئي ويندي ھئي. ھڪ ٽويو ۾ چار پاٽيون ھونديون ھيون. چار ٽويا ھڪ ڪاسي جي برابر ھيا. وزن ۾ ھڪ چار ڪلو جي برابر ماپو ھوندو ھيو. اھو اڪثر ڪاٺي جو ٺھيل ھوندو ھو.
مارڪسوادي تنقيد
مارڪس وادي تنقيد (Marxist Criticism) پليخانوف (Plekhanov)، مهرنگ (Mehring)، دوبرولي بوف (Dobrolybov)، پساريف (Pisarev) ۽ چرني شيوسڪي (Cherny Shevsky) مارڪسوادي تنقيد جا ابتدائي مبلغ ڄاتا وڃن ٿا. هيءَ تنقيد دنيا جي اديبن کان هڪ عالمگير نظرئي جي توقع رکي ٿي. اها زندگيءَ جي نفسيات کي الڳ نٿي ڏسي، بلڪ هڪ ئي وقت زندگيءَ جي ڀرپور طاقت کي ڏسڻ گهري ٿي. مارڪسوادي تنقيد، ادب تي فيصلي صادر ڪرڻ واري جا اختيار (Authoritative) آهي. هن تنقيد مطابق ، ادب فقط اهو آهي جيڪو سماجي نظرئي کي سماج جو وڏي ۾ وڏو اصول تسليم ڪري. انهيءَ ڳالھ جي تائيد ڪندي اي جي اتم (1923-2005ع) لکي ٿو تہ ”ادب انساني خيالات ۽ جذبات جي اظهار جو نالو آهي. اهو سماج جو شاهد آهي.“.
مائڪرو بائيولاجي
thumb|left|[[اگر پليٽ يا پيٽري ڊش تي رکيل جيوڙن سان ڀريل پاڻياٺ واريون سڪل لڪيرون]] مائڪرو بائيولاجي یا قزمہ حیاتیات ، جيوڙن يا تمام ننڍن جاندارن جو علم آهي.
نالو
لفظ مائڪرو يونانيجي لفظ مائڪروس مان نڪتل آهي جنھن جي معني ننڍڙو آھي. بايو لفظ بہ يوناني لفظ بايوس مان نڪتل آهي جنھن جي معني آھي زندگي. لفظ لاجي بہ يوناني لفظ لاگيا مان نڪتل آهي, جنھن جي معنيٰ آهي اڀياس يا مطالعو. اھڙي طرح مائڪروبائيولاجي جي معنيٰ آھي ننڍڙن جاندارن يا ھڪ جيو گھرڙي وارن جاندارن يا گھڻن گھرڙن وارن جاندارن يا بنا گھرڙن وارن جاندارن يا خوردبيني تي نظر ايندڙ جاندارن جو اڀياس.
ذيلي شاخون
مائڪروبائيولاجي جي ذيلي شاخن ۾ ڪيترائي ٻيا علم اچن ٿا جن ۾ وائرولاجي، پيراسائيٽولاجي، مائڪولاجي ۽ بيڪٽيريالاجي شامل آهن. يوڪيريئوٽڪ مائڪرو جاندارن جي جسم جا حصا جھليدار جيو گھرڙن جا ٺھيل ھوندا آھن. انھن ۾ فنگاءِ ۽ پروٽسٽس شامل آهن. جڏهن ته پروڪاريوٽڪ جاندارن جي جسم جي حصن ۾ جھليدار جيو گھرڙا ڪانہ ٿين. . وائرس جو شمار ڦيرڦار سان جاندارن جي درجي ۾ ٿيندو آهي.
حوالا
زمرو:سائنس
عثمان ٻيون
thumb|271x271 عڪسلون|عثمان دوم عثمان ٻيون 1618ع کان وٺي ڪري پنھنجي وفات تائين خلافت عثمانيہ جي ڀڄ ڊڪ سنڀالڻ وارو سلطان ھو۔ ھو 3 نومبر 1604ع تي توپ ڪاپی محل استنبول ترڪي ۾ پيدا ٿيو ۽ 20 مئي 1622ع تي وفات ڪري ويو۔ ھن 1607ع ۾ پيدا ٿيڻ واري عائشہ سان شادی ڪئي۔ ھو سلطان احمد اول جو پٽ ھو۔ ھن جي والده سلطان ماھ فيروز خديجہ سلطان ھئي۔
13 ربيع الثاني
واقعا
خدا انسان کي پيدا ڪيو.
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
لنگ
لنگ:
ڪيترن يوروپي عالمن کي کوجنائن ڪرڻ سان معلوم ٿيو آهي ته دنيا جي سڀني پوڄائن مان لنگ جي پوچا جو رواج نهايت قديم آهي. قديم مصر ملڪ جا رهاڪو ۽ آڳاٽا يوناني ۽ رومن لوڪ ”پريئپس“ (Priapus) کي پوچيندا هئا. قديم بت پرست يهودي ”بيئل پيور“ (Baal peor) کي، ۽ ڪي قديم لوڪ ”بچوس (Bachhus) کي پوڄيندا هئا. اهي سڀ ديوتائن ڪري ليکبا هئا، پر اهي سڀ لنگ جون پوڄائون هيون. يوروپي عالمن جو اهو به چوڻ آهي ته لنگ جي پوچا انهيءَ قديم زماني جي آهي، جنهن ۾ ماڻهو بلڪل اٻوجهه هوندا هئا، ۽ ائين وسهندا هئا ته قادر ۽ سنديس قدرت هيءُ جهان ائين پيدا ڪيو آهي، جيئن مرد ۽ زال جي ميلاپ ٿيڻ ڪري ٻار پيدا ٿئي ٿو. انهيءَ سبب لنگ کي ديوتا ڪري پوڄڻ لڳا. قديم دراوڙ لوڪ لنگ جا پوڄاري هوندا هئا، جيئن رگ ويد مان معلوم ٿئي ٿو. ويجهڙائيءَ ۾ مهن جي دڙي مان ڪيترا لنگ لڌا آهن، جا ڳالهه سر جان مارشل ڄاڻائي آهي. مصنف کي ائين سمجهڻ ۾ اچي ٿو ته اهي دراوڙ هئا، جي سنڌو ماٿر مان اول ڏکڻ هندستان ڏي ويا، ۽ پوءِ الهندي ايشيا ۽ يورپ ڏي وڻج واپار سانگي بيٺڪون وڌائون، ۽ انهيءَ پاسي لنگهه جي پوڄا جو رواج به ڦهلايائون، جنهنڪري ناروي ۽ اسڪئنڊينيويا طرفان مهاديو جي مندرن جا نشان لڌا آهن، جا حقيقت پروفيسر نلسن ڄاڻائي آهي. آرين ۾ جيڪي ”آنو“ آريه هئا، تن به شايد قديم دراوڙ لوڪن سان لهه وچڙهه ۾ اچڻ سبب لنگ جي پوڄا جو رواج اختيار ڪيو هو. حقيقت ڪيئن به هجي، پر اها پڪ آهي ته جيڪي انو آريه لوڪ هئا، تن جي هڪ شاخ وارا پاڻ کي ”شوي“ آريه لوڪ سڏيندا هئا، ۽ اهي لنگ جا پوڄاري هوندا هئا، جيئن رگ ويد ۾ ڄاڻايل آهي. پوءِ جيئن ڊاڪٽر انباش چندرداس ڄاڻايو آهي، انهن شوي آرين جي نالي پٺيان لنگ جي پوڄا تي نالو ئي پيو ” شو جي پوڄا“. آرين جي ڌرم ڪرم ۽ پوڄائن ۾ ڦير هو، ته اول هڪ ٻئي لاءِ نفرت هين، ۽ وقتي پاڻ ۾ وڙهندا هئا؛ پر سنڌو ماٿر ۾ پوءِ ٺهي ٺڪي ويٺا ۽ صلح سانت ۾ پنهنجيءَ سڀيتا جو ڦهلاءُ ڪيائون. مها ڀارت واري زماني ڌاري لنگ جي پوڄا بلڪل عام ٿي ويئي، جنهنڪري لنگهه جي پوڄارين ڏانهن پوءِ ڪوبه نفرت جي نگاهه سان ڪونه نهاريندو هو.هاڻوڪن هندن مان به ڪيترا وشنو ڀڳوان
ملان ڪاتيار
ملا ڪاتيار پاڪستان  جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي بلڙي شاھ ڪريم جي ھڪ يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي. ان جو پورو نالو يو سي 8 ملاڪاتيار آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چار وارڊ آھن جن مان 4 جنرل ڪائونسلر چونڊبا آھن ۽ ھڪ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو آھي جيڪو ضلعي ڪائونسل ۾ يونين ڪاؤنسل جي نمائندگي ڪندو آهي. يونين ڪاؤنسل جا چيئرمين ۽ وائيس چيئرمين پڻ سڌي چونڊ ذريعي عھدو سنٻاليندا آھن. ھي شھر ٽنڊو محمد خان کان 16 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي سعيدپور واري دڳ سان واقع آهي. ھن شھر جو پوسٽل ڪوڊ يا زپ ڪوڊ 70221 آھي. شھر جي اترئين پاسي ۾ ھڪ ڪرڪيٽ جو ميدان آھي جتي شھر جا نوجوان ڪرڪيٽ راند کيڏندا آهن. شھر جي پاسي کان ميران شاخ پڻ وھي ٿي جيڪا پنياري ڪينال مان نڪري ٿي. شھر مان ھڪ روڊ ٽنڊو محمد خان ۽ ٻئي پاسي کان ھڪ روڊ دڙو شھر ڏي نڪري ٿو.
سر آغا خان پل
سنڌوندي جي ڪناري تي واقع ھن شھر کي جھرڪ شھر سان ڳنڍڻ لاء سر آغا خان جھرڪ ملا ڪاتيار پل ٺاھي وئي جنھن سان ٽنڊو محمد خان ۽ ٺٽي ضلعي جي شھرن ۾ روڊ رستي آمدورفت جو آغاز ٿي ويو. ان پل تي 4.50 ارب رپيا لاڳت آئي. ھي پل سنڌوندي تي موجود پلين ۾ سڀ کان ڊگھي پل آھي جنھن جي ڊيگھ 1.75 ڪلوميٽر آهي. فيبروري 2017 ۾ بلاول ڀٽو زرداري ھن پل جو افتتاح ڪيو.
درگاھ
ھن يو سي جو ھڪ مشھور ڳوٺ وسي ملوڪ شاھ آھي. شھر جي اتر طرف ملا ڪاتيار جي درگاھ پڻ واقع آهي جيڪو ھن شھر جو سياحتي مرڪز آھي.
جُنگشاهي
جُنگشاهي (انگريزي Jungshahi) سنڌ جي ٺٽي ضلعي جو هڪ اهم تاريخي شهرآهي جُنگشاهي ۾ ريلوي اسٽيشن پڻ آهي
14 ربيع الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
منگر خان پليجو
منگر خان پليجو (انگريزي: Mangar Khan Palijo) سنڌ جي ٺٽي ضلعي جي شھر جُنگشاهي لڳ اهم ڳوٺ آهي.
ڪاسو
ڪاسو  سنڌ جي ٻھراڙيءَ ۾ پراڻي دور ۾ استعمال ٿيندڙ ڀرائي جو ھڪ ماپو ھيو جيڪو ھڪ ٿانو جي صورت ۾ ھوندو ھو جنھن ذريعي اناج جي ورھاست ڪئي ويندي ھئي. چار چوٿائيون برابر ھڪ پاٽي ۽ چار پاٽيون برابر ھڪ ٽويو ھوندا آھن ۽ چار ٽويا برابر ھڪ ڪاسو ھوندا آھن. ڪاسي جو وزن 16 ڪلو جي برابر ھوندو آھي. اھو اڪثر ڪاٺي جو ٺھيل ھوندو آھي
عرفان خان
عرفان خان (انگريزي: Irrfan Khan)، پيدائشي نالو صاحبزادي عرفان علي خان (07 جنوري 1967ع - 19 اپريل 2020ع) ، عام طرح عرفان جي نالي سان سُڃاتو ويندڙ ھندوستاني اداڪار جنھن ھندي سئنيما سان گڏ برطانوي ۽ آمريڪي فلمن ۾ پڻ ڪم ڪيو. ميڊيا ۾ کيس ھندي سئنيما جي بھترين اداڪار طور ڄاتو ويندو ھو. ٽيھن سالن جي پيشي وَر زندگيءَ دوران ھن ڪيترائي ايوارڊ پڻ حاصل ڪيا، جھڙوڪ: نيشنل فلم ايوارڊ، ايشين فلم ايوارڊ ۽ 06 فلم فيئر ايوارڊ. 2011ع ۾ ھندوستان جي چوٿين نمبر تي وڏي اعزاز پدما شري سان کيس نوازيو ويو. 2021ع ۾ کيس ڀيٽا ڏيندي فلم فيئر لائف ٽائم اچيوَمينٽ ايوارڊ سندس نالي ڪيو ويو. thumb|عرفان خان 2015ع ۾
4 مارچ
گريگوريئن ڪئلينڊر ۾ 4 مارچ سال جو 63هون ڏينهن آهي (ليپ سال ۾ 64هون ڏينهن ٿيندو). سال جي ختم ٿيڻ ۾ باقي 302 ڏينهن بچيا آهن
واقعا
4 مارچ جي ڏينهن حيدرآباد ۾ سنڌ يونيورسٽي جي شاگردن تي پوليس پاران حملو ڪيو ويو جنهن ۾ ڪيترائي شاگرد زخمي ۽ گرفتار ٿيا.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:مارچ
ڄام خيرالدين
ڄام خيرالدينڄام خيرالدين بن تماچيءَ جو سال ’تاريخ سنڌ‘ ڀاڱي-3، ص-182 ۾ 1383ع ڏيکاريل آهي. مصنف لکي ٿو ته، ”سندس ڏينهن ۾ سلطان محمد تغلق سنڌ ۾ آيو هو. حالانڪ محمد تغلق 752هه (1351ع يا 1352ع) ۾ وفات ڪري ويو هو. ڄام خيرالدين، سلطان فيروز جي پيش پيو. سلطان هن کي قيد ڪري سيوهڻ وٺي آيو، جتان خيرالدين ٻيڙين تي چڙهي ڀڄڻ جي ڪوشش ڪئي، پر پڪڙجي دهليءَ ڏانهن قيد ٿي ويو. مٿيون بيان ’تاريخ سنڌ‘ ڀاڱي 3 ۾ صفحي 91 تي ڏنل آهي، مگر صفحي 146 ۽ 147 تي ساڳي تاريخ ۾ ڏيکاريل آهي ته ”ڄام خيرالدين سن جي ڳوٺ تائين فيروز شاهه جي لشڪر کي تڪليفون ڏيندو ويو. جيئن ته فيروزشاهه کي جلد دهليءَ پهچڻو هو، تنهن ڪري ان ڄام خيرالدين جي گستاخيءَ تي ڪو ڌيان نه ڏنو ۽ سيوهڻ ۽ بکر کان ٿي سڌو دهليءَ روانو ٿيو.“ تنهن کان پوءِ ڄام خيرالدين موٽي ساموئي آيو ۽ نهايت عدل انصاف سان حڪومت هلائڻ لڳو. سندس انصاف متعلق ’معصومي‘ ۾ لکيل آهي ته ڄام خيرالدين هڪڙي هنڌ هڏن جو ڍير ڏٺو، پڇا ڪرڻ سان معلوم ٿيس ته ست ورهيه اڳ ڌاڙيلن ان هنڌ تي گجرات جي هڪڙي قافلي کي ڦري قافلي وارا ماريا هئا، جن جا اهي هڏا هئا. ڄام خيرالدين اتي رهي، ڌاڙيل هٿ ڪري، مال سميت گجرات جي حاڪم ڏانهن روانا ڪيا ۽ لکي موڪليائنس ته ”ڌاڙيلن کي جوڳي سزا ڏيئي مال وارثن کي پهچايو وڃي.
ميگنولئيڊس
ميگنولئيڊس  گلن واري ٻوٽن جي ھڪ گروھ جو نالو آهي. ھن گروھ يا گروپ ۾ 9000 جنسون اچي وڃن ٿيون. جن ۾ ميگنوليا، جائفل، بي لئوريل، دالچيني،ايووڪاڊو، ڪارا مرچ، ٽيولپ وڻ ۽ ٻيا شامل آهن.
ڄام خيرالدين
تحفته الڪرام جو بيان
مير معصوم جي چوڻ موجب: ”ڄام خير الدين“  ولد ڄام تماچي پيءُ جي مرڻ کان پوءِ، بادشاهه جي حڪم سان، دهليءَ کان سنڌ ۾ اچي  ملڪ تي  متصرف ٿيو. هن جي ڏينهن ۾ سلطان محمد شاهه، طغي غلام جي پويان پئي، جيئن مٿي بيان ٿي  آيو، ٺٽي جي سرزمين ۾ پهتو ۽ اتي گذاري ويو. سلطان فيروز سندس جانشين ٿي، دهليءَ واپس وريو. ڄام خير الدين”سن”تائين سندس تعاقب ڪري، ٻه ٽي دفعا ڪجهه ٽڪرا کائي واپس موٽي آيو. هن رعيت کي عدل ۽ انصاف سان خوش رکيو. نقل آهي، ته هو هڪ ڏينهن سير تماشي لاءِ نڪتو، ۽ هڪ کڏ ۾ ڪجهه هڏا پيل ڏسي، ٿورو وقت بيهي، حاضرين ڏانهن منهن ڪري چيائين، ته”ڪي مظلوم آهن، جي انصاف گهر رهيا آهن!”جاچ مان معلوم ٿيو، ته ست سال اڳ هتي گجرات جو هڪ قافلو لٽيو ويو هو ۽ ماڻهو ماريا ويا هئا. هن مال ڇڏائي، وارثن ڏانهن موڪليو، ۽ قاتلن کان قصاص ورتو.
ميگنولئيڊس
درجا بندي
ميگنولئيڊس جو علم نباتات ۾ نالو ميگنوليئڊيئي آھي.ھن گروھ ۾ ميگنوليئيشياء خاندان لازمي طور تي شامل آهي. عام نالو ميگنولئيڊس جو استعمال ڪن محققن ميگنوليئيشياء لفظ جي اردگرد وارن مونجھارن جي ڪري ڪيو. ھن گروھ جي فائلوڪوڊ ۾ نئين سر تشريح ڪئي وئي آهي چيس ۽ رويل جو مشورو آھي ته ميگنوليئيڊاء جو نالو گلن وارن ٻوٽن جي سمورن گروھن لاء رکيو وڃي ۽ ميگنوليئناء نالو صرف چئن گروھن کي ڏنو وڃي
4 جنوري
4 جنوري (January 4)، عيسوي سال جو ڇوٿون ڏينهن آهي. سال پوري ٿيڻ ۾ 361 ڏينهن (ليپ سال 362 ڏينهن) باقي آهن.
وفات
thumb|left|100px|[[سلمان تاثير]]
ڪرشما ڪپور
ڪرِشما ڪپور (پيدائش 25 جون 1974ع) ، ھندي فلمن ۾ ڪم ڪندڙ ھندوستاني اداڪارا. ممبئي ۾ پئدا ٿي ۽ اُڀري. ھيءَ ڪپور خاندان جي رُڪن آھي. ھن پنھنجي اداڪاري جي شروعات فلم پريم قيدي (1991ع) کان ڪئي. کيس ڪيترائي مڃتائون مليون، جھڙوڪ: ھڪڙو نيشنل فلم ايوارڊ ۽ چار فلم فيئر ايوارڊ. thumb|ڪرشما ڪپور 2013ع ۾
16 ربيع الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
خرار
خرار  سنڌ جي ٻھراڙيءَ ۾ استعمال ٿيندڙ ڀرائي جو ھڪ ماپو آھي جنھن سان اناج جي ذخيرو ماپيو ويندو آهي. ھڪ خرار 24 مڻن جي برابر ھوندو آھي. ھن ڀرائي واري ماپ جي جدول مطابق چار چوٿائيون برابر ھڪ پاٽي، چار پاٽيون برابر ھڪ ٽويو، چار ٽويا برابر ھڪ ڪاسو ۽ 60 ڪاسا برابر ھڪ خرار جي برابر ھيا. اھا جدول تور واري تارازي جي جدول کان بہ اڳ واري زماني جي آھي.
7 آڪٽوبر
7 آڪٽوبر ، عيسوي سال جو 280 هون (ليپ سال 281 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 85 ڏينهن (ليپ سال 86 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:آڪٽوبر
سعيد پور، ٽنڊو محمد خان
سعيدپور پاڪستان  جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي بلڙي شاھ ڪريم جي ھڪ يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي. ان جو پورو نالو يو سي 9 سعيدپور آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چار وارڊ آھن جن مان 4 جنرل ڪائونسلر چونڊبا آھن ۽ ھڪ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو آھي جيڪو ضلعي ڪائونسل ۾ يونين ڪاؤنسل جي نمائندگي ڪندو آهي. يونين ڪاؤنسل جا چيئرمين ۽ وائيس چيئرمين پڻ سڌي چونڊ ذريعي عھدو سنٻاليندا آھن. ھي ھڪ ننڍڙو يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي جيڪو ٽنڊو محمد خان شھر جي اولھ طرف 8 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي بلڙي شاھ ڪريم تعلقي ۾ واقع آهي.
صحت
ھتي جي ماڻھن کي چويھ ڪلاڪ صحت جي سھولت لاء سرڪار پاران ھڪ بيسڪ هيلٿ يونٽ ڪم ڪري ٿو.
اشيما اوهاشي پل
ايشيما اوهاشي پل (جاپاني: 江島大橋، Hepburn: Eshima Ōhashi) جپان جي هڪ مضبوط-جوڙجڪ پل آهي جيڪا متسي، شيماني پريفيڪچر ۽ شيمانتو، توتوري پريفيڪچر کي ڍنڍ ناڪومي مٿان ڳنڍي ٿي. پل 1997 کان 2004 تائين اڏاوت ڪئي وئي، ۽ جاپان ۾ سڀ کان وڏي سخت فريم پل ۽ دنيا ۾ ٽيون نمبر وڏي پل آھي. هن پل جا ڦوٽو انٽرنيٽ تي وڏي پيماني تي گردش ڪري رهيا آهن، ان جي ظاهري ڏسڻ ۾ اُڀو( اوکي چاڙهي) سڀاءُ جي ڪري، جڏهن ٽيلي فوٽو لينس جي مدد سان پري کان ڦوٽو ڪڍيا ويا آهن، پر حقيقت ۾، ان جي گهٽ پڌري، شيماني وارو پاسو 6.1٪ چاڙهي ۽ 5.1٪ توتوري لاهي ۾ ملان آهي۔
اشيما اوهاشي پل اڳئين ڊراپل جي جاءِ ورتي آهي، ڇاڪاڻ ته اڪثر جهاز 7 کان 8 منٽن تائين ٽريفڪ ۾ رڪاوٽ بڻيل هئا، ان ڪري رُڳو 14 ٽن کان گهٽ وزن جي وڏين گاڏين کي اتان گذرڻ جي اجازت ڏني وئي هئي ۽ ان تي روزانو رُڳو 4 هزار گاڏيون گذري سگهن ٿيون.
مشاھير اسلام ( ڪتاب)
مشاهير اسلام ڪتاب ”مشاهير اسلام“ انسٽيٽيوٽ آف سنڌ الاجي شايع ڪيو.، ڪتاب جو مصنف مولانا عبدالرحيم منگسي صاحب آهي. ڪتاب جي ضخامت 94 صفحا آهي ۽ مشاهير اسلام، جن جي سلسلي ۾ لکيو ويو آهي، انهن جو تعداد 54 آهي، جنهن ۾ هر مشاهير انهيءَ پايي جو آهي جو ان لاءِ هڪ هڪ ڪتاب جي ضرورت آهي. ليڪن مولانا صاحب نهايت اختصار کان ڪم وٺي درياءَ کي ڪوزي ۾ بند ڪرڻ جو فرض سرانجام ڏنو آهي. عام معلومات جيڪا ڪنهن تمام اڻ ڄاڻائي واري طبقي لاءِ هجي، ان جي پيش نظر ڪتاب لکيل ٿو ڏسجي. مشاهير جو هر اسم اهڙو آهي، جيڪو هن دور ۾ روشناسي جي خيال کان ڪافي توجه لهڻي.
مشاهيرن جي سلسلي ۾ صرف انهن جي حياتي جي احوال کي مختصر صورت ۾ قلمبند ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي ويئي آهي، جيڪا پنهنجي جاءِ تي قابل قدر آهي ۽ پڙهندڙن لاءِ ان جو مطالعو فائدي جو باعث آهي. انهن مشاهيرن ۾ صحابه به آهن ته ائمه حديث به آهن، ائمه فقه به آهن ته صاحبِ تصوف به آهن. اختصار جي صورت ۾ هر مشاهير جي سلسلي ۾ جيڪو عام تصور علمي حلقن ۾ آهي، اهو پڙهڻ کان پوءِ تشنه رهجي وڃي ٿو. هي ڪتاب جنهن وقت جو لکيل آهي، ان وقت جي لحاظ کان اهو صحيح هو، ليڪن جنهن وقت ۾ ان جي اشاعت هڪ اهم سنڌي اداري طرفان ٿي آهي، ان صورت ۾ اداري تي ڪي فرض به عائد ٿين ٿا.
آگرا، پنجاب
آگرا، پنجاب (انگريزي: Agra, Punjab) پاڪستان جو هڪ انساني وسندي  جو ساهيوال ضلعو ۾ واقع آهي.
تفصيلَ
آگرا، پنجاب جي مجموعي آبادي  159 ميٽر سطح سمنڊ کان مَٿانهينءَ تي واقع آهي.
حوالا
زمرو:ساهيوال ضلعي ۾ آباديون جڳهيون
حياتياتي بڻياد
حياتياتي بڻ بڻياد يا فائلم (جنھن جو جمع فائلاآھي ، حياتياتي درجابندي يا ٽيڪسانامي جي گروھ بندي جو ھڪ گروھ يا درجو آھي جيڪو تقسيم يا ڪنگڊم کان پوءِ جو درجو آھي. زندگيءَ جا ٽي دائرا جن جي گروھ بندي تقسيمن يا ڪنگڊمز ۾ ٿيل آھي. ھر تقسيم يا ڪنگڊم جي گروھ بندي وري بنيادن يا فائلا ۾ ٿيل آھي ۽ ھر حياتياتي بڻياد يا فائلم وري درجن يا طبقن يا ڪلاسن ۾ ورھايل آھي.حياتياتي بڻياد يا فائلم بہ ھڪ قسم جي ڊويزن آھي.  اينيميليا ڪنگڊم 32 بڻيادن يا فائلا ۾ ورھايل آھي. پلانٽاءڪنگڊم 14 ، فنگاءڪنگڊم 8 فائلا يا بڻيادن ۾ ورھايل آھن.
عباس بن عبد المطلب
حضرت عباس رضه بن عبدالمطلب  محمد جو چاچو ھيو. صحابه ۽ علي جي اصحاب نصرت منجهان هيو. ابوطالب کان پوءِ حاجين سڳورن کي پاڻي مهيا ڪرڻ جو ڪم ان جي ذمي هو. ھجرت کان اڳ مڪي ۾ پيغمبر اسلام جو محافظ رھيو. ڄمار ۾ محمد کان ٻه يا ٽي سال وڏو هيو. هي ھڪ مالدار واپاري ھيو. ھن جي حضرت عبدالله ابن عباس مان وارثن خلافت عباسيه جو بنياد وڌو. سندس اولادِ جا وارث عباسي سڏيا ويندا آهن.
خاندان
سندس تعلق مڪي جي بنو ھاشم قبيلي سان ھيو. عبدالمطلب جو سڀ کان ننڍو پٽ ھيو. سندس والده جو نالو نتيله بنت جناب جنھن جو تعلق نمير قبيلي سان ھيو
شاديون ۽ اولاد
حضرت عباس رضه کي پنج زالون ھيون جن ۾ بنو ھلال قبيلي جي لبابه بنت حارث پڻ شامل ھئي جنھن کي ام الفضل پڻ سڏيندا ھئا جيڪا اسلام قبول ڪندڙ ٻيون نمبر عورت ھئي ۽ حضرت خديجه رضه جي سھيلي ھئي. ھن ابولھب تي خيمي جي لڪڙي سان حملو ڪيو ھو. سندس ٻين زال قريش جي الحارث پاڙي سان تعلق رکندڙ فاطمه بنت جنيد ھئي ٽين زال ھلال قبيلي جي ھاجله بنت جندوب ابن ربيعه ھئي چوٿين زال مسليه نالي ھڪ يوناني ٻانھي ھئي. پنجين زال يھودين جي بنوقريضه قبيلي جي تڪانه ھئي جيڪا پھرين حضرت محمد صه جي ٻانھي ھئي ۽ ساڻس حضرت عباس رضه 632ع کان بعد شادي ڪئي ان مان کيس ڪا اولاد ڪانه ھئي. سندس ڄاتل اولاد ۾ ڌيءَ الفرہ جنھن جي شادي قتن ابن حارث سان ٿي. پٽن ۾ فضل ابن عباس ، عبدالله ابن عباس، عبيدالله جنھن جي ڌيءَ لبابه جي شادي حضرت علي ڪرم الله وجهه جي پٽ عباس بن علي سان ٿي ھئي جن مان کين ھڪ پٽ عبيدالله ابن عباس بن علي ڄائو جيڪو عبيدالله ابن عباس جي نالي سان مشهور ٿيو. عباس بن عبدالمطلب جي ٻي اولاد ۾ قثوم، معبد، عبدالرحمان ۽ ان حبيب شامل آهن. فرہ کي ڇڏي ڪري باقي ست پٽ ڌيئر لبابه جي بطن مان پيدا ٿيا. ھڪ پٽ حارث ھيو جيڪو چوڻ ۾ اچي ٿو ته فاطمه يا ھاجله مان ڄائو ٻي اولاد ۾ اوون ، مشير ، ڪثير جيڪو مسليه مان ھو ، آمنه جيڪا شايد مسليه مان ھئي ، صفيه جيڪا پڻ شايد مسليه مان ھئي ، تمام جيڪو مسليه مان سندس ننڍو پٽ ھيو شامل آهن.
اسلام ۾ داخل ٿيڻ کان اڳ
والد جي وفات بعد زمزم جي کوھ جي سنڀال ۽ حاجين ۾ پاڻي جي ورھاست جي ذميداري مٿس رکي وئي. پاڻ مڪي ۾ مصالحن جو ڪاروبار ڪندو ھيو ان واپار مان ھي دولتمند ٿي ويو . بدر جي جنگ ۾ ھي مڪي وارن جي لشڪر ۾ شامل ٿي مسلمانن سان وڙھيو ۽ گرفتار ٿي ويو. حضرت محمد کيس تاوان عيوض آزاد ڪرڻ جي اجازت ڏني. ابن ھشام مطابق عباس بدر جي جنگ کان اول مخفي طور تي اسلام قبول ڪري چڪو هو اھا روايت پڻ آهي ته بدر جي جنگ کان ٿورو بعد مسلمان ٿيو ھو. باقي ٻين روايتن مطابق ته ان فتح مڪه کان ٿورڙو اڳ اسلام قبول ڪيو هو ۽ سندس زال لبابه بنت حارث ويھ سال بعد مسلمان ٿي.
اسلام قبول ڪرڻ بعد
فتح خيبر کان اڳ اسلام قبول ڪيو ھئائين، پر فتح مڪي کان پوءِ ان کي ظاهر ڪيائين. فتح مڪه وقت ھي مسلمان فوج ۾ شامل ھيو، ان کان سواءِ ھن حنين واري جنگ طائف جي محاصري ۾ پڻ مسلم فوج ۾ شرڪت ڪئي. حنين جي جنگ ۾ جڏھن مسلمان فوجي ويڙھاڪ پيغمبر صه جن کي ڇڏي ڀڳا تہ ھي اتي سندس حفاظت ڪندڙن ۾ شامل ھيو. ان بعد عباس رضه پنھنجي خاندان کي مديني وٺي آيو ۽ اتي رھائش اختيار ڪيائين. پيغمبر صه ان جي گھر ۾ اڪثر چڪر لڳائيندو ھيو حضرت عباس رضه تبوڪ جي جنگ ۾ پڻ شرڪت ڪئي.
وفات
رمضان شريف 32هه ۾ عثمان بن عفان جي واقعي کان اڳ وفات ڪري ويا. سندن قبر بقيع ۾ آهي. سندس وفات فيبروري 653ع ۾ 85 سالن جي عمر ۾ ٿي
ڀنڀور ۽ ديبل ( ڪتاب)
ڀنڀور ۽ ديبل سنڌ جي پراڻن دڙن ۽ شهرن جي لاءِ تحقيق ۽ کوجنا جو سلسلو صدين کان جاري آهي ۽ جاري رهندو. هي ڪيڏي نه بدقسمتيءَ جي ڳالهه آهي، جو اسان اڃا تائين پنهنجي پنهنجي وکر، پنهنجي اسباب متعلق پوري معلومات نه ٿا رکون. جيڪا به ڄاڻ ملي ٿي، سا ٻين محققن ۽ پارکن جي هٿان. اسان اهي ئي هٿين خالي، ٻين جي جهولين ۾ نگاهون وجهي ويٺا هوندا آهيون. موهن جو دڙو هجي يا ٽئڪسلا، هڙاپا هجي يا ڪاهوءَ جو دڙو، برهمڻ آباد هجي يا اگهم ڪوٽ، اگهاماڻي وارا پنڊ هجن يا ڪاٺ ٻانڀڻ جا دڙا، اسان انهن متعلق صرف ڏند ڪٿائن ۽ زباني روايتن تي زور ڏنو آهي. ديبل ۽ ڀنڀور—هڪ شهر جا ٻه نالا، پر تاريخ جي ورقن تي وقت جي مٽي جي ايتري ته گهري تهه ڄمي وئي آهي جو سالن جا سال مسلسل ڪوششن جي باوجود اڃا تائين اها لهي نه سگهي آهي. 1983ع ۾ ڀنڀور جي ماڳ تي، سنڌ جي تاريخ ۾ پهريون ڀيرو منعقد ٿيل هڪ باوقار ۽ تاريخي ڪانفرنس (ڀنڀور نيشنل سيمينار) جي موقعي تي پڙهيل عالمانه مقالن کي سليقي سان ترتيب ڏيئي، محترم عبدالقادر منگي (اسسٽنٽ ڪمشنر سجاول) شايع ڪيو آهي. دراصل ڪانفرنس ئي محترم عبدالقادر منگي جي جدوجهد، جاکوڙ ۽ نيڪ ڪوششن سان منعقد ٿي هئي. جڏهن پاڻ ميرپور ساڪري ۾ ملازمت ڪندا هئا.
هن ڪتاب ۾ جن عالمن جا جواهر پارا درج آهن، تن جا نيڪ نالا هي آهن: ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ، ڊاڪٽر غلام علي الانا، علي احمد بروهي، مظهر يوسف، محمد حسين پنهور، مئڊم مهتاب اڪبر راشدي، مئڊم امينه خميساڻي، ڊاڪٽر محمد رفيق مغل، شيخ خورشيد حسن، ڊاڪٽر ايف- اي- خان، حڪيم محمد سعيد، ڊاڪٽر لوئيس فليم، عبدالله ورياهه، ڪريم بخش خالد، عزيزه چنا، مسرت مرزا، هدايت پريم، مئڊم ممتاز راشدي، ولي محمد طاهرزادو، ڊاڪٽر حميده کهڙو، ڊاڪٽر ميمڻ عبدالمجيد سنڌي، معمور يوسفاڻي، تاج صحرائي، مريم مجيدي، حافظ ارشد انڍڙ، احسن جوکيو، مير محمد بخش ٽالپر، ڪمتر نقوي. ڪجهه مضمون فضل احمد بچاڻي ترجمو ڪيا آهن.
ڪاراڻي (يو سي)
يو سي 44 ڪاراڻي  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا ڏوڪري تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي ڏوڪري جي يو سي  پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 14,991 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾  ڪاراڻي ھڪ وڏو ڳوٺ آهي جيڪو سنڌو ندي کان 3 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي دادو ضلعي واري حد لڳ واقع آهي ۽ ان يو سي جو صدر مقام آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ ڪسر، ٻگھيا، گاڏھي، ٻٽ  ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ديھ ڪاراڻي (آبادي 10,073) شامل آھي جنھن ۾ ڳوٺ ڪاراڻي واقع آهي، ديھ گھانگھرڪو (آبادي 4,918) ڳوٺ فتح محمد ڪسر، ڳوٺ ٻٽڙا، ڳوٺ سونھارو گاڏھي، ڳوٺ غلام حسين ٻٽ،  ۽ ٻيا شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين محمد جمن ٻگھيو ۽ وائيس چيئرمين آفتاب علي ٻٽ چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ ڪاراڻي جو زوھيب علي ٻگھيو ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري, مڊل ۽ سيڪنڊري تعليم جي سھولت ميسر آهي. ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي. ڳوٺ ڪاراڻي ۾ ھڪ ڇوڪرن جو ھاء اسڪول ۽ پرائمري اسڪول واقع آھن. صحت جي سھولتن لاء ھن يو سي ۾ ڳوٺ ڪاراڻي ۾ ھڪ بنيادي صحت مرڪز واقع آهي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن. دادو ڪئنال کان ڪاراڻي شاخ ھن يو سي طرف وھي ٿي.
برابر عالمي وقت+05:45
thumb|برابر عالمي وقت+05:45: نرو (ڊسمبر)، مالٽا رنگ (جون)، پيلو (سڄو سال), هلڪو نيرو (پاڻي)
برابر عالمي وقت+05:45 (UTC+05:45) برابر عالمي وقت کان پنج ڪلاڪ پنجيتاليهه منٽ وڌيڪ جو وقت آهي.
معياري وقت طور استعمال
هي وقت نيپال ۾ معياري وقت استعمال ٿيندو آهي.
ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو
تاريخ
left|thumb|ھڪ تمغو جنھن ۾ برطانيا کي 1797 ۾ ٽرنيڊاڊ جو قبضو وٺندي ڏيکاريو ويو آهي ٽرنيڊاڊ جو ٻيٽ 1498 ۾ ڪرسٽوفر ڪولمبس جي آمد کان وٺي اسپين جي ڪالوني رھيو ۽ ان جو قبضو 1797 تائين جاري رھيو جو ان سال اتي اسپين جي آخري گورنر ڊون جوز ماريا چيڪان ھي ٻيٽ برطانوي بحري ٻيڙن جي ڪمانڊر سر رالف ايبرڪرومبي جي حوالي ڪري ڇڏيو ان عرصي دوران ٽبيگو وارو ٻيٽ مختلف طاقتن جي قبضي ۾ ايندو رھيو. پھرين اسپين، پوء برطانيا، پوء فرانس ، پوء نيدرلينڊز، پوء آمريڪا ۽ پوء 1802 ۾ اميئا واري معاهدي تحت ٻئين ٽرنيڊاڊ ۽ ٽبيگو علحده برطانيا ۾ شامل ڪيا ويا ۽ 1889 ۾ ٻنھي جو انضمام ڪري ھڪ ڪيو ويو 1834 ۾ غلامي جي خاتمي ھن ملڪ جي کنڊ جي صنعت کي ڌچڪو رسايو. غلامن واري انساني وسيلي جي جاء تي ڪانٽريڪٽ تي مزدور انڊيا مان گھرائي ڪمي پوري ڪئي وئي جيڪو سلسلو 1845 کان 1917 تائين جاري رھيو جنھن سان کنڊ ۽ ڪوڪا جي صنعت ۾ وڏو چاڙھ آيو. thumb|left|ھندستاني مزدورن جي ٽرنيڊاڊ ۾ آمد 1910 ۾ ھتي تيل دريافت ٿيو جيڪو ھن ملڪ جي اھم برآمد ۾ شامل ٿي ويو. 1962 ۾ ھي ملڪ آزاد ٿيو. تيل ۽ گيس جي ڪري ھي ملڪ ڪيريبين ٻيٽن ۾ سڀ کان وڌيڪَ خوشحال آھي. ھن ملڪ ۾ ڏوھن جي تعداد ۾ اضافي ڪري سياحت ڪافي متاثر ٿي آھي.
جاگرافي
thumb|upright=1.25|ٽرنيڊاڊ اينڊ ٽبيگو جو نقشو
ھن ملڪ جي جاگرافيائي بيهڪ 11 00 N, 61 00 W تي آهي. ملڪ جي پکيڙ 5,128 چورس ڪلوميٽر آهي جيڪا سموري خشڪي آھي. پکيڙ م ھي ملڪ دنيا ۾ 174 نمبر تي آهي. ھن ملڪ جي ڪابہ زميني سرحد ڪانہ آھي. بحري سرحد 362 ڪلوميٽر اٿس. سمنڊ اندر سرحدي علائقي جي دعویٰ 12 ناٽيڪل ميل ۽ مخصوص معاشي زون جي دعویٰ 200 ناٽيڪل ميل اٿس. ملڪ جا ٻيٽ اڪثر ميداني ۽ ننڍين ٽڪرين وارو اھن ۽ جبل بہ انھن تي گھٽ اوچائي وارا آھن. ملڪ جي سراسري اوچائي سمنڊ جي سطح کان 83 ميٽر بلندي تي اھي. ملڪ جو سڀ کان وڌيڪَ اوچو مقام آيل سيرو ڊيل آريپو آھي جنھن جي اوچائي 940 ميٽر آھي.
آبھوا
thumb|upright=1.25| ٽوپوگرافي
ھتان جي موسم ٽراپيڪل آھي. برساتي موسم ھتي جون کان ڊسمبر تائين ھلندي آھي.
معدنيات ۽ قدرتي وسيلا
ھتي پيٽرول ، قدرتي گئس ۽ اسفالٽ ڪثرت سان ملن ٿا.
زراعت
ھتان جي زرعي زمين ڪل پکيڙ جو 10.6 سيڪڙو آھي جنھن مان 4.9 سيڪڙو پوکيءَ لائق آھي. مستقل پوک زرعي زمين جو 4.3 سيڪڙو تي ٿئي ٿي، 1.4 سيڪڙو زرعي زمين تي مستقل چراگاھون ۽ 44 سيڪڙو تي ٻيلا آهن. 2012 تائين آبپاشي زمين 70 چورس ڪلوميٽر ھئي. آبادي جو گھڻو تعداد ٽرنيڊاڊ ۾ ان جي اولھ واري حصي ۾ ۽ ٽبيگو جي ڏکڻ واري حصي ۾ آھي.
آبادي
ھتان جي آدمشماري جولاءِ 2017 ۾ 1,218,208 ھئي ۽ دنيا ۾ ھن ملڪ جو نمبر 160 ھيو. ھتان جي ماڻھن کي عام طور تي ٽرنيباگونين چوندا آهن. ھتان جي ماڻھن ۾ ھندوستاني يا ايسٽ انڊين 35.4 سيڪڙو، آفريڪي 34.2 سيڪڙو، گاڏڙ 15.3 سيڪڙو آھن. ملڪ جي سرڪاري ٻولي انگريزي آهي. ھتي جا 32.1 سيڪڙو ماڻهو پروٽسٽنٽ، 21.6 سيڪڙو رومن ڪيٿولڪ، 18.2 سيڪڙو ھندو، 5 سيڪڙو مسلمان آهن. thumb|سمنڊ ڀرسان واقع ھندن جو مندر
نالو
thumb|ٽرنيڊاڊ جي ڏکڻ اوڀر ۾ مايارو بيچ
ملڪ جو نالو ريپبلڪ آف ٽرنيڊاڊ اينڊ ٽبيگو آھي. ڪرسٽوفر ڪولمبس جڏهن ھتي ٽيون دفعو 31 جولاءِ 1498 ۾ آيو تہ ھتان جي وڏي ٻيٽ کي لا اسلا ڊي لا ٽرنيڊاڊ جو نالو ڏنائين جنھن جي معني آهي: ٽرنٽي وارو ٻيٽ. ننڍي ٻيٽ تي آبادگارن تماڪ جو فصل پوکيندا ھئا ۽ ماڻھو تماڪ پڻ ڇڪيندا هئا. ٽبيڪو (تماڪ) لاء اسپيني ٻولي ۾ لفظ ٽبيگو استعمال ٿيندو آهي جيڪو نالو تماڪ جي فصلن جي ڪري يا ٻيٽ جي بناوٽ سگار جھڙي ھجڻ جي ڪري ان تي نالو پئجي ويو.
سياسي ۽ قانوني نظام
ھتان جو سياسي نظام پارلياماني جمھوريت آھي. حڪومتي گادي پورٽ آف اسپين نالي شھر ۾ آھي جيڪو ٽرنيڊاڊ ٻيٽ تي 10 39 N, 61 31 W جاگرافيائي بيهڪ تي واقع آهي. thumb|right|upright=2|ٽرنيڊاڊ اينڊ ٽبيگو جي خطن جون ڪارپوريشنون ۽ ميونسپالٽيون ملڪ جي انتظامي تقسيم تحت 9 خطا، 3 بورو، 2 شھر ۽ ھڪ وارڊ آھن.
ملڪ جو موجوده آئين 1976 ۾ لاڳو ٿيو.قانوني نظام انگريزي ڪامن لا سسٽم وارو آھي. thumb|ڳاڙھو گھر جيڪو ٽرنيڊاڊ اينڊ ٽبيگو جي پارليامينٽ جي عمارت آھي thumb|ٽرنيڊاڊ اينڊ ٽبيگو جي صدر جي رھائش گاھ
پارليامينٽ ٻن ايوانن واري آهي جن مان ھڪ سينيٽ آھي جنھن جون 31 سيٽون آھن.انھن مان 16 ميمبر حڪمران پارٽي جا مقرر ٿيندا آهن، 9 ميمبر صدر مقرر ڪندو آھي ۽ باقي 6 مخالف ڌر مان مقرر ٿيندا آهن.سينيٽ جو مدو پنج سال ھوندو آھي.ٻيو ايوان ھائوس آف ريپريزنٽيٽوز آھي جنھن جون 42 سيٽون آھن ميمبر سڌا اليڪشن ذريعي پنجن سالن لاءِ چونڊبا آھن. ملڪ جي وڏي ۾ وڏي عدالت سپريم ڪورٽ آھي جنھن ۾ 12 جج آھن ٻي وڏي عدالت ھاء ڪورٽ آھي جنھن ۾ 24 جج آھن.
حوالا
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون
17 ربيع الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
راني مکرجي
راني مُکرجي (انگريزي: Rani Mukerji)، (پيدائش 21 مارچ 1978ع)، ھندي فلمن ۾ ڪم ڪندڙ ھندوستاني اداڪارا. کيس 2000ع جي ڏھاڪي دوران سڀني کان وڌيڪ مقبول ۽ گھڻي کان گھڻو پئسو وٺندڙن ۾ ڳڻيو ويو. کيس ست فلم فيئر ايوارڊ سميت ڪيتريون ئي مڃتائون مليون آھن. thumb|راني مُکرجي 2018ع ۾ فلم "ھِچڪي" جي مشھوري ڪندي
18 ربيع الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
تيل
تيل، ”تر“ اصل ۾ آهي سنسڪرت لفظ ”تل“ ۽ بنيادي معنيٰ اٿس ”جو سڻڀو آهي“. آڳاٽن لوڪن ڏٺو تہ تر هڏ جا سڻڀا آهن، تہ ڪنهن وقت انهن مان تيل پيڙي ڪڍڻ جو هنر ڳولي لڌائون ”تيل“ لفظ ”تل“ (تر) مان ٺهيو آهي ۽ بنيادي معنيٰ ئي اٿس ”ترن جي پيدائش“. ماڻهو پوءِ ٻين ٻجن مان تيل پيڙڻ سکيا تہ اهو بہ ”تيل“ سڏجڻ ۾ آيو. هن وقت ڳالھ جي چٽائيءَ لاءِ چئون سرنھن جو تيل يا مٺو تيل، ڄانڀي جو تيل يا ڪوڙو تيل وغيره. ھن وقت بادامين، کوپرن بلڪ مڇيءَ مان بہ تيل ڪڍن ٿا ۽ اهو بہ ”تيل“ سڏجي ٿو، نہ تہ اصل رڳو ترن جي تيل کي ”تيل“ چوندا هئا.
حوالا
زمرو:ڪيميائي شيون
شنڪر لالواڻي
شنڪر لالواڻي (16 آڪٽوبر 1961) هڪ ڀارتي سياستدان ۽ اندور مان سترهين لوڪ سڀا جو ميمبر آهي. هن کان اڳ اندور ڊويلپمينٽ اٿارٽي جي چيئرمين جي عهدي پڻ رهيو آهي.
ذاتي زندگي
شنڪر لالواڻي 16 آڪٽوبر 1961ع تي جمنا داس لالواڻي ۽ گوري ديوي لالواڻي جي گھر اِندور مڌياپرديش ۾ جنم ورتو. هو هڪ سنڌي آهي جنهن جو ڪٽنب هندستان جي ورهاڱي کانپوء سنڌ مان لڏي هتي آيو. هن ٻارهين جو امتحان مڌياپرديش بورڊ مان 1978ع ۾ پاس ڪيو. هن بي-ٽيڪ (گريجوئيشن) ويرماتا جيجا بائي ٽيڪنالوجيڪل انسٽيٽيوٽ (بمبئي يونيورسٽي سان ڳنڍيل) مان ڪئي.
شنڪر لالوڻي امرتا لالواڻي سان 10 مارچ 1985 ع تي شادي ڪئي، جنهن مان کيس هڪ پٽ آهي.
ڪِرت
هن وقت شنڪر لالوڻي اِندور شهر جي حلقي مان چونڊيل لوڪ سڀا جو ميمبر آهي. هي انهن ڪجھ سياستدانن مان هڪ آهي جنهن چونڊن 10 لکن کان وڌيڪ ووٽ کڻي سوڀارو ٿيو. هن 2019ع جي لوڪ سڀا ۾ سڀني کان وڌيڪ ووٽ کڻندڙ سياست دان آهي. هن پنهنجي مخالف کي 5 لکن ووٽ کان هارايو. هن راهول گانڌي ۽ نريندر مودي کان به وڌيڪ ووٽ کنيا آهن.
ان کان علاوه شنڪر لالواڻي هيٺين عهدن تي خدمتون سرانجام ڏي چڪو آهي.
سنڌين ۽ سنڌي ٻولي لاءِ ورتل ڪوششون ۽ گُھرون
زمرو:جيئرا ماڻهو
مارو
مارو (Maru) جو اصطلاح مارئي جي داستان مان نڪتل آهي، جنهن ۾ ٿر جي ملير جي عام ماڻهن کي مارو سڏيو ويو. هينئر هي اصطلاح ادبي طور يا لغوي طور هر عام سنڌيءَ لاءِ ڪتب آندو ويندو آهي.
19 ربيع الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
ديھ ستر
ديھ ستر: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي تپي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ ڏاتو ڀٽي واقع آھي.ھن ديھ جون حدون ديھ پنو،ديھ چارج 19، ديھ ڀورڪو، ديھ مٽياري ۽ ديھ بائوديرو سان ملن ٿيون. ھن ديھ جي اڪثر زمين زرعي آھي.ھن ديھ جي جاگرافيائي بيهڪ 3434-28 آھي ۽ 1998 جي آدمشماريءَ موجب ھن جي آبادي 4500 آهي. ھن ديھ مان نيشنل ھاء وي 5 مٽياري کان سيکاٽ طرف گذري ٿو. نصر پور مٽياري لنڪ روڊ بہ ھن ديھ مان گذري ٿو. ھي ديھ 1944 کان اڳ قائم ٿي ۽ 1978 جي بورڊ آف روينيو جي رڪارڊ مطابق ھن ديھ جا روينيو سروي نمبر 383 ھيا. ھي ديھ مٽياري ٿاڻي جي حدن ۾ واقع آھي ۽ قومي اسيمبلي جي تڪ NA-223 ۽ صوبائي اسيمبلي جي تڪ نمبر 59 ۾ شامل آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
گاجي ديرو
يو سي 45 گاجي ديرو سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا ڏوڪري تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي ڏوڪري جي يو سي 9 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 12,146 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾  گاجي ديرو ھڪ وڏو ڳوٺ آهي جيڪو سنڌو ندي کان اڌ ڪلوميٽر جي فاصلي تي واقع آهي ۽ ان يو سي جو صدر مقام آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ کيڙا، کوکر، آريجا، گاڏھي، چنا،   ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ديھ گاجي ديرو (آبادي 3,431)، ديھ ٻيلي گاجي (آبادي 2,125), ديھ چڪرو (آبادي 2،225)، ديھ دٻولي وچولو (آبادي 1,748)، ديھ فتحپور (آبادي 2,617) ڳوٺ گاجي ديرو، ڳوٺ راوت کيڙو، ڳوٺ مٺو آريجو، ڳوٺ چڪرو ۽ ٻيا شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين رياض حسين ۽ وائيس چيئرمين خادم حسين چنو چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ چڪرو جو علي ڏنو گاڏھي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
نيو ميڪسيڪو
نيو ميڪسيڪو (انگريزي: New Mexico، اسپيني: Nuevo México ، نواجو: Yootó Hahoodzo) آمريڪا جي گڏيل رياستن مان ھڪ رياست آھي. جاگرافيائي طور تي چوڪنڊي شڪل جي ھيءَ رياست آمريڪا جي ڏکڻ اولھ ۾ واقع آھي. ھن رياست جون سرحدون اوڀر ۾ ٽيڪساس، اولھ ۾ ايريزونا، اتر اوڀر ۾ اوڪلاھوما ۽ ڏکڻ ۾ ميڪسيڪو سان ملن ٿيون. ھن رياست جي گاديءَ جو ھنڌ سانتا في (Santa Fe) آھي جيڪو آمريڪا جي گڏيل رياستن ۾ پراڻي ۾ پراڻو گاديءَ جو ھنڌ آھي. البقرقي (Albuquerque) ھن رياست جو آباديءَ جي لحاظ کان وڏي ۾ وڏو شھر آھي. نيو ميڪسيڪو پکيڙ جي لحاظ کان آمريڪا جي پنجين وڏي رياست آھي جڏھن تہ آباديءَ جي لحاظ کان 36ھين وڏي رياست آھي. ھن رياست جي آبادي 21 لکن کان ٿوري وڌيڪ آھي. جاگرافيائي طور تي ھن رياست جي آبھوا مختلف علائقن ۾ مختلف آھي. ھن رياست جي اتر ۽ اوڀر جي موسم ڪافي ٿڌي آھي جڏھن تہ ڏکڻ ۾ گرم ۽ ريگستاني آھي. ريو گرانڊي ( Rio Grande) ندي ھن رياست جي مرڪزي علائقن مان اتر کان ڏکڻ طرف وھي ٿي. ھن نديءَ جي ٻنھي ڪپن وارا علائقا زرخيز آھن ۽ انھن علائقن جي موسم خوشگوار آھي. ھن رياست جي ٽيون حصو زمين مرڪزي سرڪار جي ملڪيت آھي جنھن ۾ ڪيترائي يادگار ۽ قومي پارڪ قائم ڪيا ويا آھن. ھن رياست جا ٽي ماڳ يونيسڪو جي ثقافتي ورثي وارن ماڳن جي فھرست ۾ شامل آھن.
گاجي ديرو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري تعليم جي سھولت ميسر آهي. مڊل سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي. صحت جي سھولتن لاء ھن يو سي ۾ ڪو به سرڪاري ادارو ڪانه آهي.
نيو ميڪسيڪو
ھن رياست جي معاشي ذريعن ۾ تيل، معدني شيون، زراعت، ڪاٺ، سائنس ۽ ٽيڪنالاجيءَ تي ٿيندڙ کوجنا، سياحت ۽ ٽيڪسٽائل جون صنعتون شامل آھن. 2020ع ۾ ھتان جي مجموعي گھرو پيداوار 95.73 بلين ڊالر ۽ في ماڻھو مجموعي گھرو پيداوار 46،300 ڊالر ھئي. , ھتان جي فلمي صنعت بہ ملڪ جي وڏين صنعتن مان ھڪ آھي. ھن رياست ۾ ڪيتريون ئي فوجي ڇانوڻيون موجود آھن ۽ ھٿيارن ۽ فوجي سازوسامان ٺاھڻ جون صنعتون پڻ قائم آھن. ھن ئي رياست ۾ آمريڪا جي پھرئين ائٽمي بم جو ٽيسٽ طور ڌماڪو ڪيو ويو ھو.
گاجي ديرو
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
نيو ميڪسيڪو
تاريخ کان اڳ واري زماني ۾ ھن علائقي ۾ اصلوڪن آمريڪي ماڻھن جا مختلف قبيلا آباد ھئا. سورھين صدي عيسويءَ ۾ ھتي اسپين کان آيل سياح پھتا جن ھن علائقي ۾ پنھنجيون وسنديون قائم ڪيون. انھن ماڻھن ھن علائقي کي Nuevo México نالو ڏنو جيڪو اڳتي ھلڪي نيو ميڪسيڪو ٿي ويو. 1521ع ۾ اسپين مان آيل ماڻھن ھن علائقي کي ”نيو اسپين“ جو نالو ڏئي پنھنجي حڪومت قائم ڪئي. 1821ع ۾ ھي علائقو ميڪسيڪو جي خودمختيار رياست جو حصو بنجي ويو. 1848ع ۾ ميڪسيڪو آمريڪا جنگ کان پوءِ ھن علائقي کي آمريڪا جي گڏيل رياستن ۾ شامل ڪيو ويو. 6 جنوري 1912ع تي نيو ميڪسيڪو کي آمريڪا جي 47ھين رياست بنايو ويو.
نيو ميڪسيڪو آمريڪا جي گڏيل رياستن مان اھا رياست آھي جنھن جي رھواسين جي اڪثريت اسپيني ۽ لاطيني نسلن سان واسطو رکي ٿي. ھتي اصلوڪا آمريڪي بہ چڱي تعداد ۾ آباد آھن.
جاگرافي
نيو ميڪسيڪو رياست جي پکيڙ 314،900 چورس ڪلوميٽر (121,590 چورس ميل) آھي. ھيءَ رياست پکيڙ جي لحاظ کان الاسڪا، ٽيڪساس، ڪيليفورنيا ۽ مونٽانا کان پوءِ آمريڪا جي پنجين وڏي رياست آھي. ھن جي اوڀر واري سرحد   1030 اولھ ڊگھائي ڦاڪ تي اوڪلاھاما سان ۽ 1030اولھ  ڊگھائي ڦاڪ کان ساڍا ٽي ڪلوميٽر اولھ ۾ ٽيڪساس سان ملي ٿي. ڏکڻ ۾ ھن جي 2/3 سرحد ٽيڪساس سان ۽ باقي 1/3 سرحد ميڪسيڪو سان ملي ٿي. ھن جي اولاھين سرحد 1090'3 اولھ ڊگھائي ڦاڪ تي ايريزونا سان ملي ٿي. ھن رياست جي ڏکڻ اولھ واري سرحد کي بوٿيل (Bootheel) سڏيو وڃي ٿو. اتر ۾ ھن جي سرحد ڪولوراڊو سان وڃي ملي ٿي.
جيتوڻيڪ ھن رياست جي سرزمين جو وڏو حصو ريگستاني آھي پر ھن رياست ۾ قدرت جا ڪئين نظارا ڏسي سگھجن ٿا. ڀوري رنگ جا ريگستان، چھچ سائي رنگ جا چراگاھ، برف سان ڍڪيل اوچن جبلن جون چوٽيون ۽ ڇڙوڇڙ ننڍا جبل ماڻھوءَ جو من موھي وجھن ٿا. ھن رياست جي قدرتي حسن کي ڏسندي ماڻھو پيار مان ھن رياست کي جادوئي نگري ڪوٺين ٿا. ھن رياست جو آٽڪل ٽيون حصو، خاص طور تي اتريون حصو جابلو علائقي ۾ گھاٽن ٻيلن سان ڍڪيل آھي، جڏھن تہ ڏاکڻيون حصو ريگستاني آھي. نيو ميڪسيڪو جي اتر اولھ ۾ ڪولوراڊو جو مٿاھون پٽ واقع آھي جنھن ۾ خشڪ چراگاھ، جھنگلي ٻوٽن سان ڀريل ميدان، ٻرندڙ جبل ۽ گھاٽا جابلو ٻيلا ڏسي سگھجن ٿا.
تاريخ
نيو ميڪسيڪو واري علائقي ۾ انساني آباديءَ جي شروعات اڄ کان اٽڪل يارھن ھزار سال پھرين ٿي. انھيءَ دور جي ثقافت کي ڪلوويس ثقافت (Clovis Culture) سڏيو وڃي ٿو. ھو پٿرن کي گھڙي تيز نوڪدار تير ٺاھي جانورن جو شڪار ڪندا ھئا. ھنن جون عورتون ھڏن ۽ عاج مان ٺھيل زيور پائينديون ھيون. اھي ماڻھو شايد اصل ۾ سائبيريا واري علائقي مان ھجرت ڪري اتر آمريڪا پھتا، جتان وري ھو نيو ميڪسيڪو واري علائقي تائين پھتا. انھن ماڻھن کي تاريخ ۾ پيليو انڊين (Paleo-Indians) يا پيليو آمريڪي (Paeo-American) سڏيو ويو آھي. اڳتي ھلي ھتي منگولون ثقافت (Mongolon Culture) رائج ٿي. انھيءَ ثقافتي دور ۾ ماڻھن ٺڪر جا ٿانو ٺاھڻ سکي ورتا ھئا ۽ انھن ٿانون تي خوبصورت چٽسالي بہ ڪندا ھئا. ھو ننڍن ننڍن ڳوٺن جي صورت ۾ ھڪٻئي سان گڏجي رھندا ھئا.
اسلام آباد يونائيٽڊ
[[عڪس:اسلام آباد.png|thumbnail|اسلام آباد يونائيٽڊ جو لوگو