cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مراڪش
ملڪ جو نالو
ھن ملڪ جو عربي نالو (المملكة المغربية) آھي جنھن جي معني آهي اولھ جي بادشاھت. اولھ وارو نالو ھن ملڪ جي علائقي کي عرب جاگرافيدانن ان جي آفريڪا ۾ ان مقام جي ڪري ڏنو ھيو. ھن ملڪ جو انگريزي نالو موراڪو آھي جيڪو مراڪش جو لاء انگريزي لفظ آهي. مراڪش نالو ھن ملڪ جي چوٿين نمبر شھر مراڪش تان ورتل آهي جيڪو مرابطي ۽ موحد گھراڻن جي حاڪميت ۾ ھن ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ ھيو .مراڪش لفظ ڪٿان آيو ان تي متضاد راء آهي. گھڻي ڀاڱي اھو بربر ٻولي جو لفظن : امور ۽ اڪوش مان نڪتل سمجھيو وڃي ٿو جن جي معني آهي خدا جي سرزمين'
تاريخ
ھن ملڪ ۾ ادريسي  پھريون حاڪم گھراڻو ھيو جنھن جي حڪومت جو قيام 788 عيسويءَ ۾ ٿيو ۽ ان گھراڻي جو پھريون حاڪم ادريس پھريون ھيو. جنھن بعد ھن ملڪ تي مختلف شاھي خاندانن جي حاڪميت جو سلسلو ھلندو آيو جن مان مرابطي ۽  موحد گھراڻن جي دؤر ۾ ھن ملڪ عروج ڏٺو جڏهن ان جي حدن ۾  اندلسي اپٻيٽ جا علائقا ۽ اتر آفريڪا شامل ھيا. thumb|left| موحد گھراڻي جي دؤر م 1212 ۾ مراڪش جون حدون مريني ۽ سعدي گھراڻن سترھين صدي عيسويءَ ۾ ڌارين قابض طاقتن خلاف مزاحمت ڪئي ۽ مراڪش کي عثماني خلافت جو حصو بڻجڻ نہ ڏنو. ھن وقت حاڪم علوي خاندان1631 ۾ اقتدار ۾ آيو. رومي سمنڊ جي منھن تي واقع ھجڻ سبب ھن ملڪ جي وڏي علائقائي اھميت ھئي جنھن مراڪش کي ڌارين طاقتن جي نظرن جو مرڪز بڻايو ۽ ان تي قبضا ٿيڻ لڳا. 1912 ۾ ھي ملڪ ٽينجيئر واري بين الاقوامي پٽي ذريعي ٻن حصن: اسپيني ولاريل مراڪشي ۽ فرينچ والاريل مراڪش ۾ ورهائجي ويو. 1956 ۾ ھن ملڪ ٻيھر آزادي ماڻي جنھن بعد ھي ملڪ خوشحال ٿي آفريڪا جي پنجين وڏي معيشت جو درجو حاصل ڪيو. ھي ملڪ اولھ صحارا، جيڪو اڳ م اسپيني صحارا سڏبو ھو، جو دعويدار آھي ۽ ان کي ملڪ ڏاکڻي صوبن طور پنھنجو حصو سمجھي ٿو. thumb|اسپيني صحارا جو نقشو جنھن ۾ اولھ صحارا وارو اولھندو حصو ورھايل ڏيکاريل جيڪو 1975 کان مراڪش جي قبضي ھيٺ آھي ان جو ٻيو دعويدار ماريطانيا آھي. 1975 ۾ اسپين ميڊرڊ معاھدي ذريعي جيئن اسپيني صحارا کي آزاد ڪري مراڪش ۽ ماريطانيا جي حوالي ڪيو تہ مقامي قبيلن وچ ۾ گوريلا جنگ ڇڙي پئي. ماريطانيا 1979 ۾ اولھ تيرس جي دعوا تان ھٿ کڻي ويو ، پوء بہ جنگ جاري رھي نيٺ 1991ب۾ جنگبندي عمل ۾ آئي. امن جي ان مرحلي سان ان تڪراري خطي جو ٻہ ڀاڱي ٽي حصو مراڪش جي قبضي ھيٺ رھيو.
ملڪ جي انتظامي ورھاست
thumb|مراڪش جا ورھايل 12 انتظامي علائقا ۽ بربر ٻولي ۾ انهن جا نالا مراڪش انتظامي طور تي 12 علائقن ۾ ورھايل آھي جنھن کي ريجن چون ٿا. آھي علائقا وري 62 صوبن ۽ 13/ پريفيڪچرن ۾ ۾ ورھايل آھن. انھن 12 علائقن جا نالا ھيٺ ڏجن ٿا:
'علائقن جا نالا
286ع
ڊسمبر
زمرو:286ع زمرو:ٽين صدي
لوھم جو دڙو
لوھم جو دڙو، جيڪو ھاڻي شريف آباد ٿي ويو آھي
نوي واري ڏھاڪي کان اڳ، لوهم جي دڙي (Loham jo Darro) جو آڳاٽو ماڳ ھڪ دڙي جي شڪل ۾ ھوندو ھئو. جنھن کي وفاق جي سرڪاري ڪاڳرن ۾ ”لوھم جو دڙو“ ڄاڻايل ھئو. مقامي ماڻھو ھن دڙي کي اونڌي شھر (Oondho shahir) سان ڀيٽيندا ھئا. ھي ماڳ وفاقي نوادراتي کاتي پاران آرڪيولاجيءَ جي سائيٽ قرار ڏنو ويو ھئو. پر پوءِ ھن تاريخي ماڳ کي سڪني ٻني قرار ڏيارائي، ھتي ٽن ماڻھن پھريان گهر ٺھرايا، جن ۾ ھڪ کي ان وقت پوليس لاڪ اپ به ڪيو، پر ٻن ڏينھن ۾ ئي ڏوڪڙن جي وٺ وٺان ۾ ھمراھ نه رڳو نڪري آيو پر ھڪ سال اندر ھن قديم ماڳ تي چار گھر ٻيا به ٺھي ويا ۽ ائين 1994ع ۾ ھن تي مڪمل طور تي ھڪ ڳوٺ نالي ”شريف آباد“ قائم ٿي ويو.
شريف آباد (Shareefabad) جي اسڪول جي هڪ استاد جاويد احمد آرائين ٻڌايو ته  پوري ڳوٺ ۾ ھاڻي منو جريب اھڙو بچيو آھي، جنھن تي جايون ناھن ٺاھيل، باقي ھي سڄو تاريخي دڙو ھاڻي ڳوٺ ٿي چڪو آھي. ھن ٻڌايو ته جڏھن هتي قبضو ڪري گھرن جا بنياد وڌا ويا ھئا ته اندران ھڏيون نڪري رھيون ھيون، ھڏين سان گڏ ٺڪرين جا ٽڪرا به ھوندا ھئا. پر هاڻي ھي تاريخي ماڳ لوھم جو دڙو ناھي رھيو، پر جيڪڏھن پياري ڳوٺ جي ريلوي اسٽيشن واري ڦاٽڪ کان اترين پاسي ڏسبو ته مٿاھينءَ تي ھڪ ڳوٺ ضرور ملندو، جنھن جو نالو ھاڻي ”شريف آباد“ آھي.
ڪارايل
ڪارايل (سُر) __(Karayal):
ڪبوتربازي
ڪبوتربازي: راند جو قسم يا شغل آهي.پراڻي وقت ۾ ڪبوتربازيءَ جو رواج مٿئين طبقي جي ماڻهن ۾ ھيو. پهريائين هڪڙو چڱي نسل جو بازيگر- ڪبوتر چونڊي، اُن کي هٿ مان ڇڏڻ تي جلدي جلدي قلابازيون ڏيڻ، سيکاريندا ھئا. شرط جو فيصلو گهڻو ڪري ستن کان زياده قلابازين تي ٿيندو ھو. جيڪڏهن ڪبوتر ستن کان گهٽ قلابازيون ڏيندو ھو ته بازي هاريندو ھو. ڪبوترن جي ويڙهه تي پڻ شرطون رکندا ھئا، انگريزن جي دور ۾ سنڌ ۾ تنهنڪري سُٺي ڪبوتر جي قيمت بعضي بعضي سئو رپين تائين پهچي ويندي ھئي. رواجي طرح هڪ موچاري جوڙي جي قيمت ويهه رپيا هوندي ھئي.
287ع
ڊسمبر
زمرو:287ع زمرو:ٽين صدي
ڪاپائتي
ڪاپائتي (سُر) (Kapaiti)، ڪاپائتي لفظ جي معنيٰ آهي ”ڪتڻ واري“ يا ”ڪاتار“. شاھ لطيف جي هن سر ۾ ائٽ يا چرخي ۽ ڪتڻ وارين جو ذڪر ڪيو ويو آهي. هن سر ۾ هٿ جو پورهيو ڪرڻ وارن جي عظمت کي ساراهيو ويو آهي. اهڙي تمثيلي شعريءَ ۾ انسان جو من چرخو آهي، چرخي چورڻ مان مراد آهي ڌڻيءَ کي ياد ڪرڻ ۽ سالڪ آهي ڪاتار. سٽ مان مراد آهي روحاني ڪمائي. ڪامل آهن.
ڪارٽون
thumb|200px|موجوده ڪارٽون جي مثال
ڪارٽون (Cartoon) ڪنهن عنوان تحت کل جهڙيون شڪليون، جن سان ڪهاڻي ٻڌائيندڙ مڪالما بہ ڏنل هجن. ڪارٽون ۾ رسالن ۽ اخبارن ۾ مزاحيہ ۽ طنزيہ انداز ۾ ملڪي حالتن يا شخصيتن کي پيش ڪيو ويندو آهي. ڪارٽونن جي روپ ۾ فلمون، ڊراما وغيره بہ ٺاهيا ويندا آهن. ڪارٽون وسيلي ڊرامن ۽ فلمن ۾ سائنس فڪشن جو نماءُ ڪيو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:ڪارٽون
289ع
ڊسمبر
زمرو:289ع زمرو:ٽين صدي
مديجي
مدئجي شڪارپور ضلعي جي ڳڙھي ياسين تعلقي جو ھڪ شھر آھي. ھي شھر عالمي ثقافتي ورثي جي ماڳ موئن جي دڙي کان 68 ڪلوميٽر اوڀر ۾ آھي.
شھر ۾ 132ڪ.و. جي گرڊ اسٽيشن جو اڱارو، 2 فيبروري، 2016ع تي افتتاح ڪيو ويو آھي.
حوالا
زمرو:شڪارپور ضلعو
اونداھو دور
ڪارو/انداهو دور (Dark Age) روم جي زوال کان وٺي، مسلمانن جو قسطنطنيہ وارو زمانو، يورپ ۾ اونداهو/ڪارو دور چيو ويندو آهي. اهو دور يورپ ۾ جهالت جو دور هو.
حوالا
زمرو:تاريخي دور زمرو:وچيون دور
ڀڪر
تاريخ
خيال آهي تہ ھن شھر جو قيام پندرهين صدي عيسويءَ جي پوري ٿيڻ واري دؤر ۾ ٿيو. ان وقت ڊيرا اسماعيل خان مان ماڻھو ھتي اچي آباد ٿيا ھيا.
ساڄو|thumb|150x150px
برٽش انڊيا واري دؤر ۾ ڀڪر ميانوالي ضلعي جي تحصيل ھيو امپيريل گزيٽيئر مطابق: ھي شھر ٿل ريگستان جي ڪناري تي درياءَ جي ڀرسان واقع ھيو جتي اولھندو ھيٺاھون پاسو آبڪلاڻي جي ڪري زرخيز ھيو ۽ درياء ۽ شاخن ۾ ٻيڙيون پڻ ھلنديون ھيو. شھر جو اوڀر وارو پاسو خشڪ ۽ غير آباد ھيو جتي وڻ ڪان ھيا ۽ رڻپٽ ھيو. زرخيز زمينن جو وڏي حصي تي کوھن جي پاڻي تي آبادي ٿيندڙ ھئي ۽ درياء جي آبڪلاڻي کان بچڻ لاءِ بند ٻڌل ھئا. امپيريل گزيٽيئر مان وڌيڪ خبر پئي ٿي تہ سال ۾ اتي ٻہ يا ٽي فصل ٿيندا هئا. شھر جي پسگردائيءَ ۾ انبن ۽ کجين جا باغ پڻ ھئا ۽ ميوي جي پيداوار افغانستان طرف برآمد ٿيندي هئي. امپيريل گزيٽيئر مان وڌيڪ خبر پئي ٿي تہ ھن شھر جي ميونسپلٽي 1874 ۾ قائم ٿي. 1902 ۽ 1903 واري مالياتي سال ۾ ميونسپلٽي جو خرچ 7700 روپيا ھيو ۽ آمدني 8600 ھئي جيڪا آڪٽراء مان ٿيندي ھئي. 1901 جي آدمشماري مطابق ھن شھر جي ابادي 5312 ھئي. ان وقت شھر ۾ ھڪ ڊسپينسري ۽ ھڪ ورنيڪيولر مڊل اسڪول ھيا.
سياحتي مقام
ھتي ھڪ تاريخي باغ واقع آهي جنھن جو نالو دلڪشہ باغ آھن جنھن لاء چيو وڃي ٿو تہ مغل بادشاھ ھمايون ٺھرايو ھو، پر تاريخ ۾ ھمايون جي ھن شھر ۾ آمد ثابت ناھي. تاريخ ھمايون جي آمد سنڌ جي شھر بکر ۾ ٻڌائي ٿي جتي شاھ محمود کان مدد وٺڻ لاءِ ويو هو.انگريز ليکڪ ھينري ريورٽي ان آمد جي بہ ترديد ڪئي آهي.
حوالا
زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب جا شهر (پاڪستان)
مور ساگر
محمد خان مور ساگر جوڻيجو،1 جنوري 1979ع تي ڳوٺ ميون ملوڪ، تعلقو تلھار، ضلع بدين، سان تعلق رکندڙ محمد رمضان جوڻيجو جي گهر ۾ جنم ورتو. جنھن پرائمري تعليم پنھنجي ڳوٺ ميون ملوڪ ورتي جڏهن ته مئٽرڪ هاءِ اسڪول رپ، انٽر اسلاميه ڊگري ڪاليج بدين حاصل ڪئي. بيچلر ۽ ماسٽر سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان ڪئي.
ملازمتو
همت پرنٽرز حيدرآباد تي 1996ع کان 1997ع (آپريٽر)، ساگر پريس بدين 1997ع کان 2000ع تائين (مئنيجر)، الرزاق پرنٽرز حيدرآباد 2001ع کان 2010ع (ڊزائينر/ آپريٽر). ساحل پرنٽرز اينڊ پبليڪيشن حيدرآباد 2011ع کان (ذاتي ڪاروبار).
ادبي سفر
1995ع ۾ ادبي سفر جي شروعات ڪئي، ادبي دُنيا ۾ شاعري، ڪالم، ڪھاڻيون، ڊائري، سفرنامه، خط لکيا. سنڌي ادبي سنگت: سنڌي ادبي سنگت شاخ بدين جو ڪائونسلر، جوائنٽ سيڪريٽري، سيڪريٽري طور ڪم ڪيو. ايوارڊ: سنڌي ادبي سنگت سنڌ طرفان، ڀٽائي آرٽ ڪائونسل طرفان، رانجھاڻي آرٽ سرڪل طرفان، يعقوب ذرڪريا يادگار ايوارڊ، شهباز دُراني يادگار ايوارڊ.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌي شخصيتون
سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ
The Central African Republic (CAR; Sango: Ködörösêse tî Bêafrîka ; République centrafricaine, or Centrafrique ) is a landlocked country in Central Africa. It is bordered by Chad to the north, Sudan to the northeast, South Sudan to the east, the Democratic Republic of the Congo to the south, the Republic of the Congo to the southwest and Cameroon to the west. The CAR covers a land area of about 620,000 km2 and had an estimated population of around million. , the CAR is the scene of a civil war, ongoing since 2012.
Most of the CAR consists of Sudano-Guinean savannas, but the country also includes a Sahelo-Sudanian zone in the north and an equatorial forest zone in the south. Two thirds of the country is within the Ubangi River basin (which flows into the Congo), while the remaining third lies in the basin of the Chari, which flows into Lake Chad.
What is today the Central African Republic has been inhabited for millennia; however, the country's current borders were established by France, which ruled the country as a colony starting in the late 19th century. After gaining independence from France in 1960, the Central African Republic was ruled by a series of autocratic leaders, including an abortive attempt at a monarchy;'Cannibal' dictator Bokassa given posthumous pardon {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170301025416/https://www.theguardian.com/world/
مريخ
مريخ (علامت: ) نظامي شمسي جو ڇوٿون گرھ آھي ۽ ٻيو ننڍي ۾ ننڍو گرھ آھي مشتري کان پوء. مريخ جو نالو روم جي جنگي ديوتا جي نالي پٺيان رکيو ويو آهي هن کي ڳاڙو گرھ بہ چئبو آهي ڇاڪاڻ تہ مريخ جو مٿاڇرو آئرين آڪسائيڊ جي مٽي سان ڍڪيل آهي جيڪو ان کي ڳاڙو ڪلر ڏي ٿو. مريخ ڌاتو ۽ پٿريلي مادو جو ٺهيل گرھ آھي جنهن جو ماحول ڪاربان ڊاء آڪسائيڊ جي تھ سان ڍڪيل آهي. هن جو مٿاڇرو زمين سان مشابهت رکي ٿو. مريخ تي ريگستان واديون قطبن تي برف سان ڍڪيل پهاڙ موجود آهن هن جي گردش ۽ موسم جو چڪر پڻ زمين سان ملندڙ آھي. مريخ تي جبل اولمپس موجود آهي جيڪو نظامي شمسي جو ٻيو وڏو جبل ۽ وڏو ولڪينو پڻ آهي. مريخ تي موجود واڌي مرينرز نظامي شمسي جي وڏي گهري واڌي آهي. مريخ کي ٻہ قدرتي چنڊ آهن ڊائيموس ۽ فوبوس جيڪي ننڍا ۽ بيڍولا آهن.
مريخ تي هلندڙ تحقيق اتي ماضي ۾ انساني آبادڪاري ۽ زندگي جا آثار تلاش ڪرڻ ۾ مصروف آهي جڏهن تہ مريخ جي مٿاڇري تي اڃا تائين پاڻي پاڻياٺ واري حالت ۾ نہ مليو آهي ڇاڪاڻ تہ مريخ تي زمين جي ڀيٽ ۾ گهٽ داٻ آهي. پر مريخ جي ٻنهين قطبن تي برف جي تھن سان ڍڪيل آهن. ان جو ڏکڻَ وارو برف تھ اگر پگرجي تہ لڳ ڀڳ سموري مريخ جي مٿاڇري کي ڇهن فوٽن سان ڍڪي ڇڏيندو. ناسا وارن 2016 ۾ يوٽوپيا پلينٽيا واري علائقي ۾ زير زمين برف جو هڪ وڏو تھ دريافت ڪيو هو جنهن جي پاڻي جو مقدار ليڪ سوپيرير جي برابر آهي. مريخ کي کليل اک سان زمين تان آساني سان ڏسي سگهجي ٿو.
مريخ تي سج گرهن
مريخ سياري کي ٻہ چنڊ آهن جنھن ۾ فوبس چنڊ ۽ ڊائيموس چنڊ مريخ جا اهوئي ٻہ چنڊ مريخ تي ٿيندڙ سج گرهن جي مقدار کي گهٽائيندا آهن جنھن سبب سج گرهن جو نظارو پاڇي ۾ ڏسڻ لاءِ ملندو آهي مريخ تي سج گرهن جي ان منظر جو اصل ڪارڻ فوبس نالي چنڊ بڻبو آهي هاڻي تائين جي فلڪياتي تحقيق ۾ خالي اهو چنڊ اي مريخ تي سج گرهن جو ڪارڻ بڻجي ٿو جڏهن فوبس چنڊ پنھنجو چڪر لڳائيندي سج ۽ مريخ جي ويجھو اچي ويندو آهي تہ ان صورت ۾ فوبس چنڊ سج جي سامھون هڪ ننڍو ٽٻڪو جھڙي شڪل ۾ ڏيکاربو آهي تہ ان وقت سج گرهن جي شروعات ٿيندي آهي فوبس چنڊ جي سج جي سامھون اچڻ سبب ڪنھن ريت حصو سج ۾ لڪي ويندو آهي خالي ان ريت اي مريخ تي سج گرهن جو منظر ڏيکاربو آهي گهڻو ڪري اهو گول روشن ئي هوندو آهي ڪڏهن اڌ ڪڏهن پورو ڪڏهن گول روشن انھن گڏيل سبب جي ڪري سج گرهن نٿو ٿي سگھي انجو ڪارڻ فوبس چنڊ جي عراضي 18 کان 27 ڪلوميٽر جي ويجھو آهي جيڪو ننڍي هجڻ سبب ڪڏهن بہ سج کي لڪائي نٿو سگھي فوبس چنڊ خالي 7 ڪلاڪ 39 منٽن ۾ مريخ جي ويجھو پنھنجو چڪر پورو ڪري وٺندو آهي
جڏهن تہ مريخ پنھنجي مدار ۾ محوري گردش 24 ڪلاڪ 37 منٽ ۾ پورو ڪري وٺندو آهي گول روشن سج گرهن ۾ فوبس چنڊ سج جي سڌ ۾ ظاهر ٿيندو آهي ۽ هلندي ھيٺائي ڏا اڌ سج گرهن جي شڪل ڌاري ختم ٿي ويندو آهي، جڏهن تہ ڊائيموس نالي چنڊ جي عراضي 12.39 ڪلوميٽر آهي جڏهن اهو سج جي سامھون کان مريخ ۽ سج جي ويجھو گذرندو آهي تہ هڪ ٽٻڪي جي نشان کان سواءِ نظر ناهي ايندو انکان سواءِ اهو مريخ جي مدار کان گھڻي وٿي تي گذرندو آهي جنھن سبب ڊائيموس چنڊ مريخ تي سج گرهن جو سبب نٿو بڻجي.
چنڊَ
مريخ جا چنڊ
مريخ سياري جا ٻہ چنڊ آهن جنھن مان فوبس نالي وڏو آهي فوبس مريخ جي سطح کان ڇھ هزار ڪلو ميٽر جي مٿاڇري تہ موجود آهي هي چنڊ سولر سسٽم جو واحد چنڊ آهي جيڪو اسانجي پاڙيسري مريخ سياري جي ايترو ويجھو آهي حقيقتن اهو مريخ جي جيو سٽيشنري مداري کان بہ ويجھو آهي مريخ جي گهڻي گهٽ مٿاڇري تي هجڻ سبب ان چنڊ کي پنھنجي مدار ۾ رهڻ جي لاءِ مريخ جي ويجھو تيز چڪر لڳائڻو پوندو آهي هي هڪ ڏينهن ۾ مريخ جي ويجھو پنھنجا ٻہ چڪر پورا ڪندو آهي خالي چار ڪلاڪ پندرهن منٽن ۾ هي مريخ جي مٿاڇري تي اولھ کان ٿيندي اوڀر ڏا هليو ويندو آهي فوبس هر سال هڪ ڏهائي اٺ ميٽر مريخ جي ويجھو ٿيندو رهي ٿو ماهرن موجب تقريبن ٽيھ کان پنجاھ ملين سال کانپوءِ هي يا تہ مريخ جي سطح سان ٽڪرائبو يا وري مريخ جي ڪشش انکي ڀورا ڀورا ڪري ڇڏيندي جيڪي زحل جي رنگن جيان مريخ جي ويجھو رنگ ٺاهي ڇڏيندا فوبس جي ڪشش گھڻي گھٽ آهي جيڪڏهن اوهان ستر ڪلو گرام جا آهيو تہ فوبس تي اوهان جو وزن هڪ ڪلو گرام بہ مس ٿيندو ناسا ان چنڊ کي مريخ جي مشنن جي لاءِ اسٽيشن طور استعمال ڪرڻ جو ارادو رکي ٿو گھڻي گهٽ ڪشش ڪارڻ ان تي لينڊنگ لھڻ مشڪل ڪم نہ ھوندو جنھن جو اتي لھندڙ گاڏي کي فائدو حاصل ٿيندو ياد رهي تہ فوبس چنڊ ناسا جي وائڪنگ سيٽلائيٽ پاران 1978ع ۾ دريافت ڪيو ويو هئو
حوالا
زمرو:فلڪي شيون زمرو:نظام شمسي جا سيارا
290ع
ڊسمبر
زمرو:290ع زمرو:ٽين صدي
291ع
ڊسمبر
زمرو:291ع زمرو:ٽين صدي
شاه بندر تعلقو
شاه بندر (شاه بَندَر، اردو: شاہ بندر، انگريزي: Shahbandar) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي سجاول ضلعي جو هڪ تعلقو آهي.
زمرو:سنڌ جا تعلقا زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
چڪ، سنڌ
چڪ شڪارپور ضلعي جو ھڪ شھر آھي. ھي شھر جھان خان کان 13 ڪلوميٽر اوڀر ۾ آھي. شھر جو نالو چيڪي مٽيءَ جي ڪري پيو.
292ع
ڊسمبر
زمرو:292ع زمرو:ٽين صدي
جھان خان (شھر)
حوالا
زمرو:شڪارپور ضلعو
ڪاڪ محل
ڪاڪ محل (Kaak Mahal) مومل راڻي جي قصي سان منسوب هڪ محل، جنهن ۾ مومل پنهنجي ڀيڻ سومل سان رهندي هئي. هي سڄو محل طلسمي ٻڌايو ويو آهي.
293ع
ڊسمبر
زمرو:293ع زمرو:ٽين صدي
ڪاڳڙو
ڪاڳڙو
ٿر ۾ ڪانوَ کي ڪانگ ۽ ڪاڳڙو پڻ چوندا آهن. هن لوڪ گيت ۾ ناري پرڻجي ويل ڪنوار ڪانوَ کي ڏسي پنهنجي اباڻن کي ياد ڪندي آهي: ڪوٺي مٿي ڪاڳڙو، لنيو ڏي لاتين پڇي پاڙي وارئين، مام ڪاڳ ڪڄاڙو چوي. .
کاروڇاڻ تعلقو
کاروڇاڻ جو شھر پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ٺٽي ضلعي جي تعلقي ڪيٽي بندر ۾ واقع آهي جنھن جي ھن وقت ڪل آبادي پنج هزار جي لڳ ڀڳ آهي ۽ اڪثريت ھتان لڏپلاڻ ڪري ڪراچيءَ ميرپور ساڪرو ڪيٽي بندر ڳاڙهو ابراهيم حيدري ۾ رھائش پزير آھي
ھي آڳاٽو قديم بندرگاهه پڻ آهي جنھن کي ٻه ھزار پندرهن ۾ ٻن حصن ۾ ورهايو ويو آهي ھڪ حصو ٺٽي ضلعي جي اندر آھي ٺٽي ضلعي ۾ صرف ھڪ شھر ۽ بندر گاهه واري صورت ۾ آھي
ٻيو حصو
سجاول ضلعي جو هڪ تعلقو آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
طھر جي رسم
طوھر يا خطنو يا ختنو  عربي ۾ مردن جي طوھر لاءِ خطن (khitan) ۽ عورتن جي طوھر لاءِ خفد (khafd) لفظ استعمال ڪندا آهن. لفظ طوھر طھارت يا پاڪائي مان نڪتل آهي. مردن جو طوھر ھڪ جراحي يا سرجري وارو عمل آھي جنھن ۾ مرد جي جنسي عضووي جي چوٽي ۾ زائد کل کي گولائي ۾ ڪٽي ڌار ڪيو ويندو آهي. طوھر جي رسم وڏي پيماني تي آسٽريليا ۽ آفريڪا جي اصل قديم رھاڪن ۽ مخصوص مذھبي گروھن جھڙوڪ مسلمانن، يھودين ۽ عيسائين ۾ مروج آھي. موجوده دؤر ۾ طوھر صحت صفائي جي لاء ڪرايو وڃي ٿو پر شاھدين مان پتو پئي ٿو ته ان جي ڪرائڻ جا کوڙ ٻيا سبب آھن. بائيبل جي روايت مطابق طوھر خدا جو ابراھيم، ان جي اولاد ۽ عبرانين سان ھڪ عھد آھي. اسلام ۾ طوھر سنت آھي ۽ ھر مرد مسلمان لازمي طور تي جسم جي پاڪائي لاء ڪرائندو آھي. قرآن ۾ طوھر لاء خدا جي عھد واري روايت موجود ڪانہ آھي نہ وري مسلمان ان روايت کي مڃن ٿا. عالمن مطابق طوھر جي رسم اسلام کان اڳ عربستان ۾ رائج ھئي ۽ اسلام بہ ان کي قبول ڪيو. قرآن ۾ طوھر جو ڪوبه ز ذڪر ڪانھي پر حديث ۾ ان جو ذڪر ٿيل آهي. ھڪ حديث ۾ ذڪر ٿيل آهي تہ ابراهيم طوھر ڪرايو ھيو. فقيھن مطابق اھو سنت يا واجب ۾ اچي ٿو. طوھر ھاڻي اسپتالن ۾ ڊاڪٽر ڪندا آهن. ڪافي مسلمان علائقن ۾ حجم بہ اھو ڪم ڪندا آهن. ڪن مسلمان معاشرن ۾ ڄمڻ کان يآ بالغ ٿيڻ کان ستين ڏينھن تي طوھر ڪرايو ويندو آهي. ترڪي ۾ طوھر اسپتالن م ڊاڪٽر ڪندا آهن ۽ ان لاء عمر 6 يا 7 سال ھوندي آھي. ھن معاشرن ۾ طوھر لاء وڏو جشن ڪيو ويندو آهي جنهن ۾ طعام پڻ کارايا ويندا آهن. ڪٿي وري شادي سان گڏ طوھر جو جشن بہ شامل ڪيو ويندو آهي.
عورتن جي طوھر جي رسم
ان رسم کي طب ۾ ڪلٽورڊيڪٽومي (clitoridectomy) چوندا آهن ۽ انساني حقن جي لاءِ جاکوڙيندڙ ان کي زناني جنسي عضوي جي بگاڙ (Female Genital Mutilation)  ۽ مختصرن FGM چون ٿا ڇوته انھن مطابق ان طوھر سان عورت  جي جسماني ۽ جذباتي نقصان ٿيڻ ڪري مريض ٿي ويندي آهي. اھا رسم مسلمانن ۾ ننڍي پيماني تي مروج آهي ۽ مسلمانن جي اڪثريت ان کي قبول نه ڪندي آهي. اصل ۾ اھا اتر آفريڪا ۽ صحارہ ريگستان جي ڪجھ علائقن جي ھڪ قديم رسم آھي ۽ ان کي بعد ۾ ان علائقن جي عيسائين ۽ مسلمانن به اپنايو.ڪجھ اسلامي فقيھن ان رسم کي لازمي قرار ڏنو انھن مطابق عورت جي عضوي ۾ لبن (clitoris) جي چوٽي کي ڪٽرائڻ کپي. ڪن ھنڌن تہ جنسي عضوي جو پورو ٻاھريون حصو ڪٽيو ويندو آهي. ان طريقي جي طوھر جي فقيھن مخالفت ڪئي آھي ۽ سندن خيال مطابق ان قسم جو طوھر علائقائي رسم مطابق ٿئي پيو. عورتن جو طوھر دايون، حجم وغيره ڪندا آهن. ان طوھر ۾ انفيڪشن ٿيڻ جو امڪان تمام گھڻو ھوندو آھي ڪڏھن ڪڏھن تہ سنگين خرابيون ٿي وينديون آهن. مردن جي طوھر وانگر عورتن جي طوھر کي بہ پاڪائي سڏيو وڃي ٿو ۽ ان کي شادي لاء ان جي تياري سڏيندا آهن. عورتن جي طوھر ۾ مردن وانگر جشن يا خوشي ڪانه ڪئي ويندي آهي.
حوالا
زمرو: اسلام زمرو:سنت زمرو: مذھبي رسمون زمرو: حضرت ابراھيم زمرو:حجم
294ع
ڊسمبر
زمرو:294ع زمرو:ٽين صدي
295ع
ڊسمبر
زمرو:295ع زمرو:ٽين صدي
ڪارو ڪاري
ڪارو ڪاري يا غيرت جي نالي تي قتل ڪرڻ قديم دور جو جاهلاڻي دستور آهي. ڪارو ڪاريءَ جو نالو بدڪاري يا زناڪاريءَ جي الزام هيٺ آيل مرد ۽ عورت تي رکيو ويندو آهي. ’ڪارو ڪاري‘ اصطلاح مختلف علائقن ۽ خطن ۾ مختلف ڪم ايندو آهي. ٻولين مطابق رکيو ويو آهي. مثلاً بلوچستان ۾ انهيءَ کي ”سياه ڪاري“ چيو ويندو آهي. سنڌ ۾ ”ڪارو ڪاري“، پنجاب ۾ ”ڪالا ڪالي“ ۽ خيبرپختونخواه ۾ ”طور طوره“ مشهور آهي. سنڌي ادب جي سماجي حقيقت نگاريءَ واري لاڙي تحت شاعرن ۽ اديبن جو ڪارو ڪاري خاص موضوع رهيو آهي، جنهن کي جديد اديبن ننديو آهي ۽ هن لاڙي کي سنڌ کان ٻاهر جي رسم سڏيو آهي. .
تاريخ
سنڌ ۾ عربن جي حڪومت واري دؤر جي عرب سياح سليمان تاجر جي بيان مان ڄاڻ ٿئي ٿي ته سنڌ ۾ ڪارو ڪاريءَ (Honor Killing) کي مارڻ جي رسم قديم زماني کان موجود آهي. هو وھانءَ جي رسمن ۽ ڪارو ڪاري (Kaaro Kaaree) جو ذڪر ڪندي لکي ٿو: "جڏهن شادي يا وهانءُ ڪندا آهن، تڏهن پهريائين سلام دعا شروع ڪندا آهن، ۽پوءِ سوکڙيون پاکڙيون موڪليندا آهن پوءِ طبل ۽ جهانجهه وڄائي شاديءَ جو اعلان ڪندا آهن، جيتري قدر به ٿي سگهندو اٿن، مال ۽ دولت ڏيندا آهن. جڏهن ڪو ماڻهو ڪنهن عورت کي وٺي اچي بدڪاري ڪري، ته بدڪاري ڪندڙ عورت ۽ مرد ٻئي قتل ڪرڻ سڄي ملڪ ۾ ضروري سمجهيو ويندا آهي. جيڪڏهن ڪنهن ماڻهوءَ زبردستي عورت سان زنا ڪئي، ته اڪيلو مرد قتل ڪيو ويندو آهي؛ پر جيڪڏهن عورت جي رضامنديءَ سان بدڪاري ڪيائين، ته مرد ۽ عورت ٻئي قتل ڪيا ويندا آهن.“ هتي زنا جي ڏوھ لاءِ جيڪا سخت سزا ڏني وڃي ٿي، تنهنجو مکيه ڪارڻ هي آهي ته سنڌ جي ماڻهن جون جسماني حالتون نراليون هونديون آهن..... هتي زالون مردن کان وڌيڪ جنسي خواهش رکن ٿيون. تنهنڪري هتي جي ڪيترن ئي ڏيهي ڪتابن ۾ عورتن کي گھٽ وڌ ڳالهايل آهي....... جيتوڻيڪ سنڌ جون زالون، حقيقت ۾ سڀاءُ، چال چلت ۾ شريف آهن.... پر ٽالپرن جي دور ۾ جيڪو ماڻهو پنهنجي زال کي زنا جي حالت ۾ ماريندو هو،  تنهن کي سدائين ساراهيندا هئا. جيڪڏهن مڙس زالن جي خطا در گذر ڪندو هو ته هن جي يار تي سرڪاري ڏنڊ پوندو هو. ان کان سواءِ جيڪڏهن هو گھٽ ذات وارو هوندو هو ته کيس چهبڪ هڻندا هئا يا ٻئي نموني جي سزا ڏيندا هئا. جڏهن ته ڪاري کي ماريو ويندو هو، تڏهن ڪاري کان سندس ڀيڻ، ڌي يا ٻي مائٽياڻِي جي  گهر ڪندا هئا، ”ڪاري  ڪاريءَ“ کي ورلي ڇڏبو هو،۽ انهي حالت ۾ ڪاري کي سدائين  سڱ ڏيڻو پوندو.
حوالا
زمرو:سماج زمرو:معاشرو زمرو:ريتون رسمون زمرو:تاريخ
ڪالم
ڪالم __(Column):
اخبار ۾ مستقل موضوع لاءِ مخصوص ڪيل ڪالمن واري حصي ۾ لکيل مضمون کي ڪالم چيو ويندو آهي. ڪالم روزانو به ٿيندو آهي ته سلسليوار يا هفتيوار به ٿيندو آهي. ڪالم جو موضوع ڪو به ٿي سگهي ٿو، ڪالم تحقيقي به ٿي سگهي ٿو ته مشاهداتي به ٿي سگهي ٿو. ڪالم لکندڙکي ڪالم نگار يا ڪالمسٽ به چيو ويندو آهي. ڪالم ۾ خصوصي ملڪي، سياسي حالتن جي تبصرن کي اهميت ڏني ويندي آهي ..
296ع
ڊسمبر
زمرو:296ع زمرو:ٽين صدي
ڪاموڏ
ڪاموڏ __(Kamod):
شاهه جي رسالي ۾ موجود هڪ سُر. ڪاموڏ ڪامودا جو بگڙيل روپ آهي، جنهن جو مطلب آهي ”ڪام يا پريم وهيڻي“. ڪامودا، ديپڪ جي پنجن زالن مان هڪ آهي ۽ سمپورڻ راڳڻي آهي ۽ ٻنپهرن جو ڳائبي آهي. هن سر ۾ شاهه لطيف ڀٽائي نوري ڄام تماچيءَ جو ذڪر ڪيو آهي. هن سر ۾ وصل جي ميٺاج جي وائي آهي. .
شفيع محمد شاھ
شفيع محمد شاھ (Shafi Muhammad Shah) (جنم: 7 سيپٽمبر 1949، وفات: 17 نومبر 2007) ريڊيو پاڪستان، ٽيليويزن ۽ فلمي دنيا جو مشھور اداڪار ھو. 1960ع واري ڏھاڪي ۾ ھن ريڊيو پاڪستان حيدرآباد تان پنھنجي فني سفر جي شروعات ڪئي. ساڳئي وقت سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان ماسٽر ڊگري حاصل ڪيائين. انکانپوءِ حيدرآباد ڇڏي ڪراچيءَ لَڏي ويو.
شروعاتي زندگي ۽ پيشو
شفيع سنڌ جي شھر ڪنڊيارو ۾ جنم ورتو. ھن فنڪار کي پاڪستان ٽيليويزن تي پروڊيوسر شھزاد خليل متعارف ڪرايو. ھن ڪيترن ئي سنڌي ۽ اردو ڊرامن ۾ ڪم ڪيو ۽ ملڪ جي وڏن اداڪارن جي قطار ۾ شامل ٿي ويو. ھن لڳ ڀڳ 30 سال فن جي دنيا کي ارپيا ۽ 150 کان وڌيڪ سنڌي ۽ اردو ڊرامن ۾ حصو ورتو. 1985ع ۾ سندس فن جي مڃتا طور پاڪستان ٽيليويزن طرفان کيس ايوارڊ ڏنو ويو. ھن صدارتي ايوارڊ پرائڊ آف پرفارمنس پڻ حاصل ڪيو. ھي فنڪار 17 نومبر 2007ع تي ڪراچيءَ ۾ وفات ڪئي.سندس ڊرامن جي ھڪ نامڪمل فھرست ھيٺ ڏجي ٿي:
حوالا
زمرو:1949ع جون پيدائشون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
ڪاميڊي آف مينرس
ڪاميڊي آف مينرس __(Comedy of Manners):
ھن ڊرامي ۾ اڪثر ڊراما نگار معاشري جي ريتن رسمن تي ٺٺولي ڪندا اھن. ھن ڊرامي جو وڏو دخل مڪالمن تي ھوندو اھي. ھي ڊراما اصل ۾ وڏن گھراڻن جي ريتن رسمن تي ٺٺولي ھوندا اھن، جن ۾ گهڻو ڪري اصول ۽ طرز زندگي جا ڪوڙا محل ٺھيل ھوندا اھن. ھنن ڊرامن کي سمجھڻ لاءِ سمجھدار ذھنن جو ھجڻ ضروري ھوندو اھي. انگريزي ڊرامي جي تاريخ ۾ جان ڊرائڊن (1631-1700ع) ھن قسم جو وڏو ڊراما نگار ھو. سنڌي ڊرامي ۾ پڻ ھن قسم جا ڪيترائي مثال موجود اھن، جن ۾ امر جليل جو ”مٽيءَ جا ماڻھو“، عبدالقادر جوڻيجي جو ”خانصاحب“ وغيره اھم اھن ..
بربلو
380px|thumb|بربلي يا بلبل جو مٺڙو آواز
رچرڊ برٽن سنڌ جي انگريزن واري دور جي ماڻهن جي خفت يا شوق جو ذڪر ڪندي لکيو آهي تہ بربلو يا بربل يا بلبل نالي هڪ ننڍڙي پکيءَ کي افغانستان جي ٻٽير جيان وڙهڻ سيکاريندا آهن. اُن ڪم لاءِ نر پکي چونڊيو ويندو آهي. پهريائين ان کي ننڊ ڪرڻ نه ڏيندا آهن. پوءِ اُن کي اٺ- اٺ، ڏهه- ڏهه ڪلاڪ بُک ڏيندا آهن ته جيئن سڏ تي اچڻ سکي. اُن بعد ڪوڏيءَ کي ٿورواٽو لائي بربل کي شيون جهٽڻ سيکاريندا آهن. انهيءَ وقت اُن کي چورمو يا چٻاڙيل ڀڳڙا کارائيندا آهن. ويڙهائڻ وقت ٻن بربلين جي وچ ۾ ڪا کاڌي جي شيءِ اُڇلائيندا آهن ته هڪ هڪٻئي سان ڳنڍجي وينديون آهن. سندن مالڪ کين آڱر ڏيئي ڀڙڪائيندا آهن. بربل ويڙهو پکي نه ٿيندو آهي. هو فقط چُنهب ڪم آڻيندو آهي. جنهنڪري اُهي ورلي مرندا آهن. بربل جي ويڙهه تي شرطون ورلي رکندا آهن. کٽڻ واري کي فقط هار وارو پکي ملندو آهي. ڇوڪرا انهي رؤنشي جا ڪوڏيا هوندا آهن. هنن مختلف پکين ‎۽ انهن جي وڙهڻ ۽ ٺونگي هڻڻ جي نموني وغيره کي سڃاڻڻ لاءِ ڪيترائي خاص لفظ ۽ محاورا ايجاد ڪيل آهن.
حوالا
زمرو:پکي
ڪانگلڙو
ڪانگلڙو __(Kangro):
ڪانگلڙو عورتن جو لوڪ گيت آهي. هن گيت جو مضمون محبت ۽ مجازآهي. ”شل ڪو ڪانگ لنوين ۽ سڄڻ گهر اچن!“ هن گيت جي هڪ روايت هن ريت آهي ته هڪ پرڻيل ڇوڪري سرتين کي ٻڌائي ٿي ته ڪانگ کيس ٻڌايو آهي ته سندس ماءُ ڏانهنس هڪ منڊي ۽ ڀرت ڀريل ڳلو موڪليو آهي، پر پوءِ به هوءَ ڪانگلڙي کي چوي ٿي : ” اي ڪانگل! وڃ ۽ وڃي منهنجي ڀائڙي کي وٺي اچ. پرديس ۾ ڀاءُ جي ملڻ کان وڌيڪ مون لاءِ ٻي ڪهڙي سوکڙي ٿي سگهي ٿي“. .
297ع
ڊسمبر
زمرو:297ع زمرو:ٽين صدي
ڪتابي دشمن
حوالا
زمرو:اظهار جي آزادي
برما ٻوٽي
برما ٻوٽي پسارڪي وکر جو قسم. گاھ جي هڪ قسم جو سُڪل پن، هئڊي ۽ سبز رنگ جون ڪاٺيون.
298ع
ڊسمبر
زمرو:298ع زمرو:ٽين صدي
ڪتابيات
ڪتابيات __ببلوگرافي__(Bibliography)
اهڙن ڪتابن ، رسالن يا مواد جي فهرست جي سڌ ڏيڻ ، جن جي مدد سان ڪو به مضمون، ڪتاب يا پيپر وغيره لکيو ويو هجي. اهڙي لسٽ هميشه لکيل مواد جي آخر ۾ ڏني ويندي آهي، جنهن ۾ کنيل حوالي جو نالو ، صفحو، ليکڪ ۽ شايع ڪندڙ اداري جو نالو ۽ سال وغيره ڏنو ويندو آهي. .
ڪتابي ڪيڙو
ڪتابي ڪيڙو (Bibliophile)، ڪتابن جو دوست، عاشق ۽ شائق، جنهن کي ڪتاب گڏ ڪرڻ ۽ پڙهڻ جو شوق هجي.
ونواھ
ونواھ جيڪو اصل ۾ آهي وڻ + واه معنا وڻڻ جو رستو .ونواھ لفظ پنهنجي اندر ۾ هڪ وڏي معنا ۽ پس منظر رکي ٿو. ٺيٺ سنڌيءَ ۾ ائين چئجي ته ڪنوار جي وهانءَ کان اڳ جسماني طور تي ٺاه ٺوھَ ۽ ان کي ذهني طور تي مڙس سان پريتڙي ڪرڻ جي ماهر بڻائڻ. لفظ ”وڻ“ ٺيٺ سنڌيءَ ۾ هڪ ته آهي وڻ (اهو فارسيءَ وارو درخت) ٻيو وري آهي فعل جنهن ۾ عام طور تي ڪو ڪنهن کي وڻي وڃي، معنا ٺاهوڪو يا ٺاهوڪي لڳي، پسند ڪرڻ. جيئن پاڻ چوندا آهيون ته ڦلاڻي شيءِ مونکي وڻي ٿي. (پر اها ڳالھ ذهن ۾ هجي ته اتي ”ڻ“ اکر کي زبر آهي.) پر جڏهن اوهان ان ”ڻ“ کي زير ڏيندا ته اهو لفظ صرف مادي جسم لاءِ ٿيندو. جيئن ”وڻِي“. اها وڻِي ئي آهي جيڪا اسان وٽ پوءِ ”وني“ ٿي، ۽ اها وني معنا زال ئي آهي. ”وڻ“ لفظ جي لڪل هڪ ٻي به معنا آهي، جنهن ۾ اهو تپڻ، گرم ٿيڻ جي معنا ۾ ورتو ويندو آهي. مثال اسان وٽ چوپايو جانور جڏهن لڳڻ جي مند ۾ ايندو آهي ته اهو ”وڻبو“ به آهي. سنڌي ٻوليءَ ۾ اڳتي هلي اهوئي لفظ وري هڪ نئين شڪل مٽي. ڻ تبديل ٿي ھ ر ۾ مٽجي ٿو. جنهن کي پاڻ وري سڏيندا سين ”وهر“. اصل ۾ اهي هڪ ئي ڪيفيت جا مختلف اسم آهن. ان لفظ کي سنڌ جي هڪ لهجي ۾ اهو وڻ ”ووڻ“ به سڏجي ٿو.
خير بنيادي طور تي اهو پيدائش جي عمل ۾ عام استعمال ٿيندڙ لفظ آهي. گھڻو اڳ پنهنجي سنڌ۾ ٿيندو ڇا هئو جو، ڪنوار ۽ گھوٽ کي وهانءَ کان ست ڏينهن اڳ سندن ڪمرن ۾ لڪائي انهن جي تياري ڪرائي ويندي هئي. ڪنوار سان گڏ هڪ تجربيڪار پڪي مائي گڏ هوندي هئي (اڪثر اهي مايون دايون هونديون هيون) جيڪي ڪنوار کي هيڊ، اٽي، زعفران ۽ مختلف جڙي ٻوٽين مان ٺهيل ملمون هڻي ان جو رنگ چٽو ڪنديون هيون. نه صرف اهو پر اهي مايون ”ڪاما سترا“ (جيڪو جنسي علم جو بهترين ڪتاب هيو ۽ آهي) ان ڪتاب جي روشنيءَ ۾ ڪنوار کي جنسي ميلاپ سيکارينديون هيون. سئين سڌي ڳالھ ته اهي وڻڻ جا رستا ڪنوارين کي عملي طور تي ڪري سمجھائينديون هيون. هوڏانهن وري گهوٽ سان به ساڳي طور ڪو پڪو مرد ۽ پڪي مائي کيس به سينگاريندا هئا ۽ جنسي ڪرتب سيکاريندا هئا. اسان وٽ 712ع کان پوءِ جيئن ته اسلام اچي ويو، سو اهي سڀ ڳالهيون ”هندو مت“ جون ليکي ختم ڪيون ويون. هڪ اهم ڳالھ اها به آهي ته ونواه جون اعلا ترين رسمون برهمڻن وٽ وڏي شان ۽ مان سان ملهايون وينديون هيون. جڏهن ته ان جي ابتڙ هيٺين ذاتين ۾ اهي رسمون گهٽ هونديون هيون، پر ملهايون ضرور وينديون هيون. ڇوته اسان سنڌي مسلمانن جي اڪثريت جيڪي پوءِ مسلمان ٿيا اهي هيٺين ذاتين جي هجڻ ڪري ايڏي مان سان نه ملهائيندا هئاسين، سو اها رسم اسان وٽ بس نالي ماتر ئي رهجي وئي. هاڻي اچو واپس لفظ ونواه تي، جنهن جي معنا مٿي لکي آيو آهيان ته ”وڻڻ واه“ معنا وڻڻ جو طريقو يا رستو. غور ڪريو ته ڇا وڻي؟ ظاهر آهي جنسي طور ئي وڻڻ جي ڳالھ آهي.
ونواھ جي رسم:ونهه:
ونواھ يا ونهه جي لاءِ زالون وري سامان تيار ڪنديون آهن، جنهن کي پِڙو چوندا آهن پِڙي ۾ پنج سير ڪڻڪ جو اٽو پنج پاءَ گيهه، پنج پاءَ مٺو تيل، پنج پاءَ ميندي، پنج پاءَ کارڪون، پنج پاءَ ڏونگهيون، پنج پاءَ مصري، پنج پاءَ حلوو، پنج پاءَ جوَن جو اٽو، ڪيسو ڦل، اٻٽڻ جي لاءِ، وري ڪپڙن ۾، اکيو، کهنبو، ٻانڌڻون ۽ جُتي ڏبي آهي. پِڙو سهاڳيڻيون دهلن ڌمرن، ڳائڻ وڄائڻ سان کڻي ڪنوارتين وٽ وينديون آهن. ان مهل هي ڳيچ ڳائينديون آهن.پوءِ وڃي ڪنوار کي اکيو ٻڌينديون آهن، ان مهل گهڻو ڪري هي ڳيچ ڳائينديون آهن.پوءِ ڪنوار جا مينڍا جيڪي اڳيئي سندس ماءُ ويڙهي ڇڏيا هوندا، سي گهوٽيتيون کولينديون آهن. ان مهل هي ڳيچ چونديون آهن. هوڏي وري گهوٽ دهلن ڌمرن سان ڪنواريتي اوطاق ۾ ويندو آهي. جتي ساهراڻي گهران زالون مکڻ ماکي ڍڪي، ٺاهي، ڳائي-وڄائي کڻي اينديون آهن. ان مان اڌ گهوٽ کي چَٽائينديون آهن، ۽ اڌ وري ڳائينديون ڪنوار ڏي کڻي وينديون آهن، ۽ کيس وڃي چٽائينديون آهن، گهوٽ هڪ ڏندڻ، سوئي ڪري سو به ماکي مکڻ سان گڏ ڪنوار ڏي موڪليندو آهي. جيسين شاديءَ جا سڀ ساٺ سوڻ پورا نه ٿين، تيسين اهو ڏندڻ ڪنوار جي هٿ ۾ رهندو آهي. ونهه ۾ ويٺل ڪنوار، گهر کان پير ٻاهر نه ڪڍندي آهي. ونهه ۾ کيس زالون اٻٽن هڻنديون آهن ته رنگ کُليس.
سنڌ ۾ ونواھ پاڪستان جي قيام کان اڳ
شاديءَ جي ڏينهن کان اٽڪل مهينو اڳ، ونواهه جي رسم ادا ڪبي ھئي. گهوٽيتا ڪنوار جي گهر مٺائي، گيهه، سرهو تيل، ميندي ۽ منهن ڍڪڻ جو اکيو کڻي ويندا هئا. ان وقت ڇوڪريءَ جو منهن ڪنهن به مرد توڙي زال کي ڏسڻ ڪونه ڏيندا ھئا. ڪنوار کي اکيون پارائي، ونواهه کان شادي تائين، يڪو بند ۾ ويهاريندا آهن. اهڙيءَ طرح هن کي حياتيءَ جي عظيم واقعي يعني نڪاح لاءِ تيار ڪبو آهي. هن کي کنڊ ۽ گهوٽيتن واري گيهه جي ٺهيل بُصري کارائيندا آهن. چوڻ هوته چوري جي کائڻ جي ڪري چمڙي ۽ چهري جي نزاڪت وڌندي آهي. حجامڻ روز هن کي وهنجاريندي ۽ ”پيٺيءَ“ سان مليندي آهي. اها پيٺي صابڻ جو ڪم ڏيندي آهي ۽ مٺي تيل ۽ ڪڻڪ يا مانهه جي اٽي مان ٺهيل هوندي آهي. بدن جا وار دوائن سان لاهيندا يا پٽيندا آهن. هتي (عورتن لاءِ) وارن جو پائوڊر ۽ پاڪي ورلي ڪم آندي ٿي وڃي. عام رواج وارن جي پٽڻ جو آهي. پهريان اُن ۾ ڏاڍو سُور ٿيندو آهي، پر پوءِ جلد ئي چمڙي نستي ٿي ويندي آهي. سينگار جا سڀ طريقا، جهڙوڪ هٿن پيرن ۽ وارن کي ميندي، چپن کي مساڳ، ڳلن کي انگريزي رواج جهڙي لاک جي سرخي لائڻ ۽ اکين ۾ ڪجل پائڻ يا سُرمو پائڻ، آزمايا ويندا آهن. وارن ۾ اڳيان سينڌ ڪڍي، پٺيان هڪ ٻه چوٽيون ڪري تيل سان سرهو ڪندا آهن. چوٽي اهڙيءَ طرح ڪئي ويندي آهي؛ جيئن پٺيان وار سڀ هڪ جيترا ڏسڻ ۾ اچن. اڳيان وار پيشانيءَ تي کونئر ۽ پاڻي، جيڪو گهڻو ڪري سرنهن مان ٺاهيندا آهن ۽ ان کي گلاب، چنبيلي يا ٻيءَ ڪنهن سرهاڻ سان معطر ڪندا آهن، ۽ مڃٺ جو رنگ ڏيندا آهن، تنهن سان چنبڙائي ڇڏيندا آهن. چهري جو نمڪ وڌائڻ لاءِ اکين جي چوڌاري ڳلن کي ڪپهه جي پوڻيءَ سان روپن ورقن يا ابرق جو ڪُٽو لائيندا آهن. ورلي مٿو چڱي طرح ڌوئي ميٽ ۽ ليمي جي رس سان صاف ڪري، صندل ۽ گلاب، وارن ۽ بدن کي لائيندا آهن. ڪنوار کي مُشڪ ڪم آڻڻ جو هنر به سيکاريندا آهن. مُشڪ ڀرت ڀريل ڳوٿريءَ ۾ هوندو آهي، منهن ۾ چپن تي سرائي، سرمي يا ڪنهن رنگ ۾ ٻوڙي تر ڪڍندا آهن. اُن کي ايريو يا ڪڻڪڻو (ڪنڙو) چوندا هئا. هتي حياءَ واري زال ڪا ورلي مسي ڪم آڻيندي آهي. اهي امتحان ۽ تياريون ڪيترا ڏينهن هلنديون آهن. وڏن ماڻهن ۾ ڇهن هفتن تائين اُهي ساٺ سنوڻ هلندا آهن. اهو سمورو وقت برادريءَ وارا پيا ايندا ويندا آهن. ۽ ڪنواريتا انهن کي ماني کارائيندا آهن. ڪنوار جي ڀيٽ ۾، گهوٽ کي گهڻي تڪليف ڪانه ڪرڻي پوندي آهي. هن جي تياري لاءِ ٽي ڏينهن ڪافي سمجهيا ويندا آهن. انهن ٽن ڏينهن ۾ کيس ”پيٺي“ سان مهٽي اڇو اوجل ڪري، صاف ڪپڙا، هار ۽ گل پارائي، سندس پذيرائي مولودن، ناچن، گانن ۽ دعوتن ۾ (جيڪي سندس دوستن ۽ عزيزن کي ڏبيون هيون) ڪئي ويندي آهي. سچ پچ ته ونواهه شاديءَ جي رسم جو هڪ حصو آهي. ڇاڪاڻ ته شاديءَ جي رسم گهوٽ جي تياريءَ جي ٽئين ڏينهن تي شروع ٿيندي آهي.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:ريتون رسمون
300ع
ڊسمبر
زمرو:300ع زمرو:ٽين صدي
ڪافي (شاعري)
ڪافي (Kaafi) لوڪ ادب جي پياري شاخ اھي جنهن جو موضوع مجازي عشق جو درد ۽ فراق ھوندو اھي. ڪافي جي گفتگو گھڻو ڪري عورت جي زباني ڪئي ويندي آھي. ڪافي جڏهن پنهنجي ارتقا جون منزلون طئہ ڪيون تہ ان ۾ حُسن ۽ عشق کان علاوه ٻيا بہ ڪيترائي موضوع شامل ٿي ويا. ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ جي خيال مطابق”عربن جي حڪومت واري دؤر ۾ يا ان کان پوءِ سنڌ جي شاعرن پنهنجن ڪن مخصوص نظمن لاءِ قافي ۽ ڪلام جا نالا استعمال ڪيا، جي عربي شاعريءَ جي ’قافيتہ‘ ۽ ’ڪلمتہ‘ جي ترجماني هئا. جن جي معنى آهي: ”منظوم ڪلام، اڪثر ماهرن ڪافيءَ کي ٺاٺ سڏيو آهي، جنهن مان ٻيون راڳڻيون نڪتيون آهن. هن سلسلي ۾ منظور نقوي لکي ٿو ” هي راڳ (ڪافي) ”هر پريا ميل“ ٺاٺ مان امير خسرو جي ايجاد آهي، هن جي ڳائڻ جو وقت اڌ رات ۽ ٽاڪ منجهند مقرر ڪيو ويو ۽ راڳداري موجب اَروهي ۽ امروهي جي سڀني سُرن لڳڻ سبب انهي کي ڪافي ڪوٺيائين. ڪافي دراصل سنڌ جي ايجاد آهي، جنهن جي پکيڙ سڄي سنڌو ماٿريءَ ۾ ٿي. پنجابي ۽ سرائڪيءَ ۾ ڪافيون موجود آهن. جڏهن تہ امير خسروءَ (1253-1325ع) واري علائقي ۾ ڪافي موجود ڪانهي. ڪافي سنڌ ۾ ايترو تہ مشهور ٿي جو ان سنڌ کان ٻاهر بہ سفر ڪيو ۽ سنڌ کان ٻاهر ڳائجڻ لڳي. برهانپور ۾ جيڪي سنڌي لڏي ويا هئا. انهن ۾ هڪ بزرگ شيخ لاڏجيو (1523-1598ع) نالي هو. جيڪو اتي سنڌ جي ياد تازي ڪرڻ لاءِ سنڌي ڪافيون ڳائي ٻُڌائيندو هو، جنهن جو ذڪر ’آئينِ اڪبريءَ‘ ۾ آهي ۽ ڪافيءَ کي سنڌ جو راڳ سڏيو ويو آهي. سٽاءَ جي لحاظ کان ڪافي ۾ هڪ، ٻن يا ٽن سٽن جو ھم قافيھ ٿلھھ ھوندو اھي، جنھن کان پوءِ ٽن کان مٿي ان جا بند ھوندا اھن جيڪي پنھنجي جاءِ تي مصرعن جي لحاظ کان ھم قافيہ ھئڻ کانپوءِ وراڻيءَ ۾ ٿلھ جي ھم قافيہ ھوندا اھن. سنڌي شاعريءَ ۾ سچل سرمست ڪافيءَ جو وڏي ۾ وڏو شاعر اھي. ان کان سواءِ مصري شاهه، بيدل، صوفي صادق، پکن ڌڻي، منٺار فقير، محمد فقير کٽياڻ، ڇتو فقير سولنگي، خوش خير محمد هيسباڻي، شاھ نصير، عثمان فقير سانگي، رکيل شاهه، خيرل شاھ ۽ ٻيا ڪافي گو اهم شاعر ٿي گذرا آهن. مرزا قليچ بيگ ۽ سانگيءَ بہ ڪجھ ڪافيون چيون آهن. جديد شاعرن ۾ محمود طالب الموليٰ، استاد بخاري ۽ بردي سنڌيءَ ڪافيون لکيون آهن.
ڪبت
ڪبت __(Kabat):
قومي ترانو
thumb|ولھلمس (نيدرلينڊز جي قومي تراني) جو شروعاتي نمونو جيڪو رايل لائبريري برسلز، بيلجيئم ۾ ھڪ قلمي نسخي ۾ محفوظ ٿيل آهي
قومي ترانو اهو نظم جنهن ۾ ڪنهن ملڪ جي عوام جي قومي ۽ اجتماعي امنگن جو اظهار ۽ عظمتن جي علامت هجي ۽ سرڪاري سطح تي پنهنجي ملڪ جي نمائندگي ڪندڙ هجي ان کي ’قومي ترانو‘ سڏيو ويندو آهي. هر ملڪ کي پنهنجو قومي ترانو هوندو آهي. قومي تراني ۾ موسيقي جو به خيال رکي ويندو آهي. قومي ترانو قومي موقعن، اسڪولن، ٻين تعليمي ادارن ۽ قومي ادارن ۾ ڳايو ويندو آهي. پاڪستان جو قومي ترانو حفيظ جالنڌري لکيو آهي ۽ ان جي ڌن احمد علي چاڳلا ٺاهي آهي. هندستان جو قومي ترانو ٽئگور جو لکيل آهي. .
تاريخ
قومي ترانن کي يورپ ۾ پذيرائي اڻويھين صدي ۾ ملي پر انھن جي موجودگي گھڻو پراڻي آھي. يورپ جو سڀ کان پراڻو قومي ترانو نيدرلينڊز جو آھي جنھن کي ولھيلمس جيڪو 1568 ۽ 1572 جي وچ ۾ ڊچ انقلاب دوران لکيو ويو هو. ان جي موجوده ڌن 1626 کان ٿورو اڳ ٺاھي وئي ھئي جيڪا سترھين صدي ۾ مشھور ٿي پر ان ڌن کي سرڪاري حيثيت  1932 ۾ ملي.دنيا جو سڀ کان وڌيڪَ پراڻو قومي ترانو: ڪميگايو جپان جو آھي جيڪو ھائين دؤر(794–1185) ۾ جو نظم آھي پر ان جي ڌن اڃان نہ ٺھي سگھي ھئي جيڪا 1880 ۾ ٺاھي وئي. فلپائين جو قومي ترانو لوپنگ ھنيرا جي ڌن 1898 ۾ تيار ڪئي وئي جيڪا اسپين کان آزادي جي تقريب۾ وڄائي وئي جيڪا شاعري کانسواءِ ٺھي ٻئي سال اسپينش ۾  ٻولي ۾ فلپيناس جي نالي سان نظم لکيو ويو جنھن جا ٻول ان ڌن جي مطابق لکيل ھيا جنھن جو 1962 ۾ ٽيگالوگ نمونو ٺاھيو ويو. يونائيٽيڊ ڪنگڊم جو قومي ترانو گاڊ سيو دي ڪئين دولت مشترڪہ جي علائقن  ۾ ملڪن جو قومي ترانو اھي. ان تراني جي شروعات 1619 ۾ ٿي. جيڪڏهن شاھي سربراھ بادشاھ ھوندو آھي تہ پوء ان تراني ۾ راڻي جي جاء تي بادشاھ اچاربو آهي: "گاڊ سيو دي ڪنگ". اسپين جو قومي ترانو رايل مارچ (اسپيني:Marcha Real) آھي جيڪو 1761 ۾ لکيو ويو پر ان کي قومي تراني جو درجو 1770 ۾ مليو. ڊينمارڪ جو موجوده قومي ترانو 1780 ۾ اختيار ڪيو ويو. فرانس جو قومي ترانو 1792 ۾ لکيو ويو ۽ 1795 ۾ اختيار ڪيو ويو. سربيا اوڀر يورپ جو پھريون ملڪ ھيو جنھن قومي تراني اختيار ڪرڻ جي شروعات ڪئي.ان جو ترانو 1804 ۾ اختيار ڪيو ويو. ڪينيا جو قومي ترانو پھريون ترانو آھي جيڪو قومي تراني ٺاھڻ جي ھڪ ڪميشن جي مقرري سان 1963 ۾ برطانيا کان آزادي حاصل ڪرڻ بعد تيار ڪيو ويو. ويلز جو قومي ترانو سڀ کان پھريون ويلز جي رگبي راند جي نيوزيلينڊ سان مقابلي  ۾ ڳاتو ويو ھو جنھن بعد اھو سرڪاري طور تي قومي ترانو قرار ڏنو ويو
.
لکي غلام شاھ
لکي غلام شاھ شڪارپور ضلعي جو ھڪ شھر آھي ھي شھر شڪارپور جي ڏکڻ ۾ 13 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي آھي. ھي شھر لکي تعلقي جو صدر ھنڌ آھي. تاريخ 30 – جنوري 1979ع تي “لکي” کي تعلقي جو درجو ڏيئي، شڪارپور ضلعي ۾ شامل ڪيو ويو.
تاريخ
رحيمداد مولائي شيدائي، شڪارپور جي بنياد، مهرن ۽ دائود پوٽن وچ ۾ جنگين ۽ لکي شهر جي بنياد پوڻ جي حوالي سان تحرير ڪري ٿو ته: ”دائودپوٽن..... منجهان دائود خان بهادر ٿي گذريو آهي. هن جهانگير جي زماني ۾ مهر قوم کي شڪست ڏيئي، لکيءَ جو ڳوٺ تعمير ڪرايو. لکي ۽ خانپور وارو جهنگ دائود پوٽن جو شڪار گاهه هو. منجهائن بهادر خان دائود پوٽي پير سلطان ابراهيم شاهه جي فرمائش موجب، سن 1026هه ( 1617ع) ۾ شڪارپور جو شهر ٻڌو. پروفيسر شريف ”شاد“ سومرو، رحيمداد مولائي شيدائي جي مٿين بيان جي حوالي سان لکي ٿو ته: ”هڪ انگريز مصنف جي. بي مالسن (G.B. Malleson)پنهنجي مشهور ڪتاب ”اين هسٽاريڪل اسڪيچ آف دي نيٽيو انڊين اسٽيٽس ان انڊيا“ جي بيان مطابق شهنشاهه جهانگير جي دور ۾ امير 	بهادر خان دائودپوٽو، ”مهرن جي قبيلي کي شڪست ڏيڻ کان پوءِ، جتوئين کي شڪست ڏيئي، لکيءَ جو ڳوٺ تعمير ڪرايو. لکي ۽ خانپور وارو جهنگ دائود پوٽن جو شڪارگاهه هو..... .“ شريف شاد سومرو، مولائي شيدائي ۽ جي. بي ميلسن جي بيانن کي رد ڪندي تحرير ڪري ٿو ته: ”مٿي ذڪر ڪيل تاريخي بيانن م تضاد نظر اچي ٿو. هڪ طرف ”جنت النسڌ“ جو مصنف رحيمداد مولائي شيدائي اهو لکي ٿو ته ”مهرن جي قوم کي شڪست ڏيڻ کان پوءِ جتوئين کي شڪست ڏيئي لکيءَ جو ڳوٺ تعمير ڪرايو ته ٻئي طرف وري تاريخ سنڌ ڪلهوڙا دور وارو غلام رسول مهر صفحي 107 تي لکي ٿو ته ”لکي ۽ خانپور شڪارپور جي تعمير کان اڳ جا واقع هئا ۽ ان زماني جا مشهور شهر هئا.
حوالا
زمرو:شڪارپور ضلعو
ڳڙھي ياسين
ڏسو شھر جو سيٽلائيٽ ڦوٽو '''
ڳڙھي ياسين: شھر ڳڙھي ياسين تعلقي جو صدر ھنڌ آھي ۽ ھي شھر شڪارپور ضلعي ۾ آھي. ڳڙھي ياسين، شڪارپور شھر کان پندرھن ڪلوميٽر جي پنڌ تي اولھ طرف واقع آھي. سنڌ اسيمبليءَ جي اسپيڪر سراج دراني جو تعلق ھن شھر سان آھي.جاگرافي مطابق ھن جي بيھڪ اتر ۾ 27° 54' 0 ۽ اوڀر  ۾ 68° 31' 0" ڊگري تي آهي ھي شھر شڪارپور کان 15.2 ڪ. م.جي فاصلي تي روڊ ذريعي ڳنڍيل آھي. ھن شھر جو سنڌ اسيمبلي جو ميمبر پيپلزپارٽي سان لاڳاپيل آغا سراج احمد ڪوٽ دراني جي آغا صدرالدين جو پٽ آھي جيڪو 5 آڪٽوبر 1953 ۾ پيدا ٿيو. پاڻ صوبائي وزير بہ رھي چڪو آھي ۽ 30 مئي 2013 کان 28 مئي 2018 تائين سنڌ اسيمبلي جو اسپيڪر رھي چڪو آھي.ھن شھر ۾ ھڪ سرڪاري مونو ٽيڪنيڪل ڪاليج پڻ واقع آهي .31 مارچ 1998 تي پوري تعلقي جي آبادي 227,966 ھئي جيڪا 15 مارچ 2017 جي آدمشماري ۾ وڌي 315,883 ٿي وئي آھي جنھن مان شھر جي آبادي35,849 آھي باقي 280,034 تعلقي جي ٻھراڙيءَ ۾ رهي ٿي. فيڊرل شريعت ڪورٽ جي اڳوڻي چيف جسٽس `غا رفيق بارڪزئي دراني جو تعلق به ھن شھر سان اھي.ھن شھر جي ڀرسان ڳوٺ مانڌو جي وانڍ لڳ کيرٿر ڪئنال جي وچ تي پاڻي واري مسجد مشھور آھي. برٽش انڊيا گورنمينٽ کيرٿر ڪئنال جي کوٽائي دوران لينڊ اڪئيزيشن تحت جوڻيجن جو ڳوٺ خالي ڪرائي کيرٿر ڪئنال اتان گذاريو ۽ ان رستي ۾ ھڪ مسجد بہ اچي پئي جنھن جي ڊاھڻ جو فيصلو ڪيو ويو جنھن جي مقامي ماڻهن مولانا تاج محمد امروٽي جي قيادت ۾ مخالفت ۽ مزاحمت ڪئي ۽ مسجد وٽان ڪئنال جو رخ تبديل ڪرڻ جو مطالبو ڪيو پر انگريز سرڪار مسجد ڊاھڻ کان لاچار ٿيڻ باوجود ڪئنال جو رخ تبديل نہ ڪيو ۽ مسجد کي وچ ڪئنال ۾ برقرار رکيو ويو جنھن بعد اھا پاڻي واري مسجد جي نالي سان مشهور ٿي وئي
تاريخ
ھي شھر شڪارپور سان گڏ سکر ضلعي جو تعلقو ھيو.پھرين جون 1977 ۾ شڪارپور کي ضلعي حيثيت ڏئي سکر کان ڌار ڪيو ويو ۽ ڳڙهي ياسين کي شڪارپور جو تعلقو بڻايو ويو.
حوالا
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون زمرو:شڪارپور ضلعو
ڪجليو
ڪجليو (Kajlio) لوڪ گيت، هونئن تہ هڪ مخصوص رومانوي رنگ ۾ بيان ٿيل هوندو آهي. ”ڪجليو“ ٿر پاسي جو نهايت مقبول عوامي گيت آهي. تاريخي اعتبار کان هن گيت جو ننگر پارڪرجي علائقي ۾ بنياد پيل ٿو ڀانئجي: ”ڪارا ڪجليو ٿي گان، ڙي ڪارا ڪجليو ٿي گان“.
ورينداوان
بندرا بن' يا برندابَن ڀارت جي اولھ ۾ اترپرديش جو هڪ علائقو ۽ آبادي. هندن جي روايت موجب شري ڪرشن مهراج پنهنجي جواني هتي گذاري هئي، تنهن ڪري ڪرشن مهراج جي پوڄا پاٺ، سوانح ۽ ڪارنامن ۾ ”برندابن“ جو ذڪر ضرور ٿيندو رهندو آهي. ”برندا بن“ کي عرف عام ۾ ”بندرا بن“ به چوندا آهن. سنڌيءَ ۾ اُن کي ”وندر وڻ“ به چيو وڃي ٿو.
حوالا
زمرو:بندرابن زمرو:ڪرشن
ڪتبو
thumb|240px|[[شڪاگو جي قبرستان ۾ قبر تي لڳل ھڪ ڪتبو]] ڪتبو يادگار طور پٿر تي اڪريل تحرير، جيڪا مزار، مقبري، درگاھ، مسجد يا ڪنهن آثار تي هڻجي. ان کي عربي ۾ نقش تذڪاري ۽ فارسي ۾ گور نوشتہ چوندا آهن. ڪتبو اڪثر پٿر جي سر تي لکيل ھوندو آھي جن م نظم شعر ، مرحوم جي زندگي جي باري ۾ ڪا ڄاڻ، ڄمڻ ۽ مرڻ جون تاريخون ۽ ڏينھن، تعارف، يا ياد ڏياريندڙ ماضي جي ڪا ڳالھ يا واقعو لکيل ھوندو آھي. انکي قبرستان جي سر بہ چوندا آهن. ڪي ڪي ماڻھو پنھنجي مرڻ کان اڳ پنھنجي قبر جو ڪتبو تيار ڪرائيندا آهن ۽ ان تي لکڻ واري شعر يا نظم جي چونڊ پاڻ ڪندا آهن. سنڌ ۾ قبر جي مٿي واري پاسي ڪتبو لڳائڻ جو رواج آھي جنھن ۾ مرحوم جو نالو ولديت عرفيت ۽ موت جي تاريخ لکي ويندي آهي. thumb| قبر جي ڪتبي جو قسم
ڪڪڙن جي ميل
ڪڪڙن جي ميل 380px|thumb|ڪڪڙن جي ميل ڪڪڙن جي ميل ٻن ڪڪڙن جي وچ ۾ ھڪ رت واري راند ھوندي آھي. جنھن دائري ۾ ڪڪڙ وڙھندا آھن ان کي ڪاڪ پٽ Cockpit چيو ويندو آهي. ڪڪڙن کي ميل لاءِ پالڻ جي تاريخ ڇھ ھزار سال پراڻي آهي. 380px|thumb|چڙيا گھر ۾ ٻه ڪڪڙ وڙھندي 380px|thumb|وانٽيلن، ۾ بالي ماڻھن جو ڪڪڙن جي ميل جو آکاڙو. 380px|thumb|ڪرنل مارڊنٽ جي ڪڪڙ جي ميل جيڪا 1786 ۾ لکنؤ ۾ ٿي. رچرڊ برٽن سنڌ ۾ ڪڪڙن جي ميل جي باري ۾ لکيو آهي تہ:ڪڪڙن جي ويڙهه ماڻهن جو عام شُغل آهي، پر اهو ماڻهو معتبر نه سمجهيو ويندو آهي. اڳي هندن کي ڪُڪڙن جي ويڙهه ڏسڻ جي جرائت ڪانه ٿيندي هئي، جو طهر جو ڊپ هوندو هئن. (هاڻي به ملاکڙي ۾ هندو ورلي نظر اچن ٿا). سنڌ جو ويڙهو ڪُڪڙ هڪ شاندار پکي آهي. هن جون ڄنگهون پيليون ۽ اکيون شفاف ۽ چمڪي واريون ٿين. هنن جي خوراڪ ۽ سيکارڻ جو نمونو هندستان جهڙو آهي. انهن تي تمام ڏاڍي محنت ٿيندي آهي. ڇاڪاڻ ته سنڌ ۾ لوهه ۽ چاندي ڪم نه آڻيندا آهن، پکين کي کڻڻ ۽ ويڙهائڻ لاءِ خاص اٽڪل کپي. انڊيا جي رياست تامل ناڊو ۾ ڪڪڙن جي ميل لاءِ ڪڪڙن جي پين جي کڙ ۾ ڌاتو جي کڙ يا ننڍا چاقو وغيره ٻڌا ويندا آھن. 380px|thumb|پير جي کڙ يا کڙيء ۾ ڌاتو ٻڌو پيو وڃي
تاريخ
thumb|upright=1.3|[[قديم رومن موزائڪ جنھن تي ڪڪڙن جي ميل ڏيکاريل آھي]] ڪڪڙن جي ميل جو سڀ کان قديم نقش ڇھين صدي قبل مسيح جوآھي جيڪو جيروسلم جي ڀر ۾ بينجامن ۾ مزپا جي شھر مان مليل ھڪ مھر تي اڪريل آهي.
ڪيوبا ۾ 1959 ۾ جوئا تي پابندي لڳڻ باوجود ڪڪڙن جي ميل جي اجازت آھي <ref
380px|thumb|ميڪسيڪو ۾ 1913 ۾ ڪڪڙن جي ميل ميڪسيڪو ملڪ جي ميڪسيڪو شھر ۾ ڪڪڙن جي ميل تي بندش آھي، پر ان جي رياستن ھرھڪ ميڪائوڪن، اگاسڪيلنٽش، جيلسڪو، سنالوئا ۽ ويراڪروز ۾ علائقائي ميلن ۾ مروج آهي<ref name="Ortega" Cockfightinremains legal in the municipality of Ixmiquilpan.
حوالا
زمرو:سنڌ جي ثقافت زمرو:رانديون
ڇوڙ (شھر)
ڇوڙ سنڌ ۾ ھڪ شھر آھي.
ڪرامت
ڪرامت
معجزن سان گڏ مذهبي شاعريءَ ۾ ڪرامت جو بہ ذڪر ڪيو ويو اھي، جنھن جي معنيٰ اھي، تعجب خيز ڳالھ ڪرڻ يعني اھڙي ڳالھ ڪرڻ، جا ڏسندڙ جا ڪپاٽ کولي ڇڏي.ڪرامت عربي ”ڪرامتہ“ لفظ مان نڪتل آهي، (مادو: ڪرم)، جنهن جي معنيٰ کياض يا سخي ٿيڻ آهي.. .
آرائين روڊ ريلوي اسٽيشن
آرائين روڊ ريلوي اسٽيشن پاڪستان ۾ سکر جي ويجھو ڳوٺ آرائين ۾ آھي. ھينئر ھي اسٽيشن عام استعمال ۾ نہ آھي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:پاڪستان جو ريلوي اسٽيشون
601ع
ڊسمبر
زمرو:501ء زمرو:ڇهين صدي زمرو:سال
602ع
ڊسمبر
زمرو:602ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
ڪرائيم فڪشن
اهڙو افسانوي ادب، جنهن ۾ روز مرهه جي گناهن ۽ ڏوهن جون ڪهاڻيون هجن، هنن ڪهاڻين ۾ چوري چڪاري، جاسوسي، قتل ، وڪيل، پوليس، ججن، اخبارن جو ذڪر، پر اسرارپڻو اچي وڃن ٿا. ..
نم (ڳوٺ)
نم شريف شڪارپور ضلعي جي تعلقي ڳڙھي ياسين ۾ ھڪ ڳوٺ آھي. ھي ڳوٺ ڳڙھي ياسين جي اتر اولھ ۾ 16 ڪلوميٽرن جي پنڌ تي آھي. thumb|نم شريف ۾ سيد حيدر شاھ ۽ محمد شاھ جيلانيءَ جا مقبرا هي ڳوٺ يونين ڪائونسل نم شريف جو هيڊ ڪوارٽر آهي جتي يونين ڪائونسل هيڊ ڪوارٽر آفيس، سميت گورنمينٽ هاءِ اسڪول، گورنمينٽ پرائمري اسڪول، بيسڪ هيلٿ يونٽ، ايگريڪلچر يونٽ فيلڊ آفيس، وٽنري سينيٽر، برانچ پوسٽ آفيس، فلٽر پلانٽ، جانورن جو ڍڪ وغيرہ موجود آهن. هي ڳوٺ هڪ تاريخي قديمي سڃاڻپ رکي ٿو نورالله خان جوڻيجو جي ڪري، جنھن کي 1973ع ۾ شهيد ڪيو ويو هو. نورالله خان جوڻيجو 1970ع واري ڏهاڪي ۾ يو سي نم شريف جو 17 ديهن تي بنا مقابلي چيئرمين چونڊيو هيو.
603ع
ڊسمبر
زمرو:603ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
ڪڇي لهجو
ڪڇي لهجو __(Kachhi Dilect):
ڪڇ لفظ جي معنيٰ آهي ڪنڌي يا ڪنارو. ڪڇ اپ ٻيٽ آهي، جنهن کي ٽنهي پاسن کان سمنڊ آهي. سنڌ جي تاريخ جي مطالعي مان معلوم ٿئي ٿو ته ڪڇ ، ڀڄ ۽ گجرات جا حصا سنڌ جي اثر هيٺ رهيا آهن؛ اتي هينئر به جيڪا ٻولي ڳالهائي وڃي ٿي، اها سنڌيءَ جي تمام ويجهي آهي ۽ سنڌي ٻوليءَ جو ننڍو لهجو (sub dialect) چئي سگهجي ٿي. ڪيترين ئي ڳالهين ۾ ڪڇڪي لاڙي لهجي سان مشابهت رکي ٿي. مثال طور: ڪڇي به لاڙين وانگر پڇاڙيءَ واري اعراب ڪڍيو ڇڏين. ”ا“ هو. اچارن کي سسائين ٿا، ”هه“ جو اچار ڪيترن لفظن مان ڪڍي ڇڏين ٿا. هي عام طور تي ”اين“ جو ڊگهو اچار گڏين ٿا، مثال طور: جانورَ جناورين، ڏينهَن ، ڏينهين، مثال طور هي ”يه“ جو اچار به بدلائي گڏين ٿا. آءٌ ڪرو ڪريان“ يعني مان ڇا ڪريان. ’او-ان ۽ پنڊ‘ ضمير ڪم آڻين ٿا. ڪڇي ٻوليءَ ۾ ڏنائنس کي چون ڏنيس، ڪهڙو کي ڪيرو، کائڻ کي کيئڻ، جبل کي ڏونگر، بابو کي ٻابو، زال کي ٻائي يا ٻايڙي. اتان ۽ جتان بدران ائان ، جئان چون ٿا يعني وچ وارو ”ت“ اکر ڪڍي ڇڏين ٿا. تنهن ۽ ڪنهن بدران چون ”تين ۽ ڪين“ ڪيترن لفظن جي وچ مان ”ر“ ۽ ”ڙ“ جو اچار ڪڍي ڇڏيو اٿن. مثال طور ڳئون چارڻ بدران چون ڳئون چايڻ. ڪڇي لوڪ گيتن ۾ هو جمالو به شامل آهي، جيڪو سنڌيءَ ۾ عام آهي. ڪڇي ’هو جمالي‘ جو ڪجهه نمونو هيٺ ڏجي ٿو: اسين ماڙو ڪڇ جا – هو جمالو مٺا ماڙو ڪڇ جا- هو جمالو ڪارا ڏونگر ڪڇ جا – هو جمالو. .
گوسڙجي ريلوي اسٽيشن
گوسڙجي ريلوي اسٽيشن پاڪستان جي ضلعي سکر ۾ آھي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:سکر ضلعي جون ريلوي اسٽيشنون زمرو:پاڪستان ۾ ريل اچ وڃ زمرو:پاڪستان جون ريلوي اسٽيشنون
رمضان (قمري مهينو)
thumb|رمضان جي دوران ھڪ شام جو منظر
رمضان اسلامي ڪيلينڊر جو نائون مهينو آهي۔ مسلمان هن مهيني کي "رمضان‌المبارڪ" ڪوٺيندا آهن. اسلامي مهينن جو حساب چنڊ ڏسي ٿيندو آهي. هيءُ قمري مهينن ۾ نائون مهينو آهي- مسلمانن جي لاء هن پوري مهيني ۾ روزا رکڻ فرض آهن. انهي ۾ هڪ رات اهڙي آهي جنهن کي شب قدر چيو ويندو آهي. قرآن جي مطابق جنهن جي عبادت هزار مهينن جي عبادت کان بهتر آهي۔
حوالا
زمرو:اسلام زمرو:اسلامي اصطلاح زمرو:اسلامي مقدس ڏينهن زمرو:اسلامي ڪئلينڊر جا مھينا زمرو:اسلامي ڪيلينڊر زمرو:رمضان زمرو:روزو زمرو:هجري ڪيلينڊر
ڪروڻا رس
ڪروڻا رس___ (Piteous):
اهڙي شاعري، جنهن ۾ ٻاجهه جي احساسن کي نمايان ڪيو ويو هجي.. .
ڪردارن جا قسم
ڪردارن جا قسم
(1) گهڻ رخا ڪردار (Multi-dimensional Character): گھڻ رخا ڪردار اھي ھوندا اھن، جن جي زندگيءَ جا سڀئي پاسا اسان جي سامھون اچن ۽ انھن ڪردارن جي مڪمل اسان کي ڄاڻ ملي. گھڻ رخا ڪردارن پيش ڪندي، ھڪ ليکڪ کي گھڻي محنت ڪرڻ پوندي اھي. اڪثر ڪري ناولن جا ھيرو گھڻ رخا ڪردار ھوندا اھن. (2) هڪ رخا ڪردار (Dimensional Characters): ھڪ رخا ڪردار اھي اھن، جن جي اسان کي صرف ھڪ طرفي ڄاڻ ملي ٿي ۽ انھن جي زندگيءَ جا ٻيا پاسا اسان کان اوجھل ھوندا اھن. ھن قسم جي ڪردارن ۾ اڪثر بدمعاش، لوفر وغيره اچي وڃن ٿا. ..
حيدرآباد ٻهراڙي
حيدرآباد تعلقو يا حيدرآباد ٻھراڙي وارو تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد ڊويزن جي ضلعي حيدرآباد جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام حيدرآباد، پاڪستان ۾ آھي  هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 2 لک 84 هزار ھئي. ھن تعلقي ۾ کوڙ ننڍڙا شھر واقع آھن جن ۾ ھٽڙي، ٽنڊو قيصر، ٽنڊو ڄام، مسو ڀرڳڙي ۽ موسيٰ کٽياڻ شامل آهن.سنڌ جي سڀ کان وڏي زرعي يونيورسٽي پڻ ھن تعلقي ۾ ٽنڊي ڄام ۾ واقع آهي. حضرت شاھ عبداللطيف ڀٽائيءَ جي جنم جو ھنڌ ڳوٺ ڀينءَ پور ھن تعلقي ۾ موجود آھي. مشھور صوفي شاعر محمد فقير کٽياڻ جي مزار ھن تعلقي جي ڳوٺ سليمان خان کٽياڻ ۽ محمود فقير کٽياڻ جي مزار ڳوٺ موسيٰ کٽياڻ ۾ واقع آھي.
604ع
ڊسمبر
زمرو:604ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
حيدرآباد ٻهراڙي
يونين ڪاؤنسلون
حيدرآباد ٻھراڙيءَ ۾ 20 يونين ڪاؤنسلون آهن.
ديھون
حيدرآباد تعلقي ۾ ڪل 70 ديھون واقع آهن
پوليس جو نظام
حيدرآباد ٻهراڙي تعلقي ۾ سنڌ پوليس جي ٽنڊو ڄام سب ڊويزن ڪم ڪري ٿي، جنهن ۾ هيٺيان پوليس ٿاڻا آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
ٻلديو گاجرا
ٻلديو گاجرا:(Baldev Gajra) سنڌي ٻوليءَ جو مشھور اديب، شاعر ۽ نقاد ٻلديو تارا چند گاجرا، تخلص ”گمنام“، 9 سيپٽمبر 1909ع ڌاري شڪارپور ۾ ڄائو. ھن کي شاگرديءَ واري زماني کان ئي علم ادب سان دلچسپي ھئي. 1947ع ۾ ورھاڱي کان پوءِ ھو بمبئيءَ لڏي ويو. آزاديءَ جي تحريڪ ۾ 1930ع ۽ 1942ع جي وچ ۾ ٽي سال جيل پڻ ويو. ڀارت ۾ ”ڀارت واسي“ اخبار جو 1953ع کان 1991ع تائين ايڊيٽر ٿيو، سندس تصنيفن ۾ ”گمنام صدا“ (1954ع)، ”ڦول ۽ ترانا“ (1956ع)، ”ادبي تنقيد“ (1984ع)، ”جنگي ترانا ۽ متفرق گيت“، ”آزاديءَ جي يڌ ۾ سنڌ جو ڀاڳ“ ۽ ”شاعر ته بيوس“ وغيره شامل آھن. ھن ڪشنچند بيوس جي شاعريءَ تي تنقيدي رايا لکيا ۽ ساڳئي نالي سان ڪتاب به شايع ڪيو. ھن جي ڪتاب ”آزاديءَ جي يڌ ۾ سنڌ جو ڀاڳ“ ڪتاب جو انگريزيءَ ۾ ترجمو (1984ع، 1986ع) پڻ شايع ٿي چڪو آھي، ان کان سواءِ مھاتما گانڌيءَ جي سو ساله سالگرهه تي ھن ”گانڌي گرنٿ“(1972ع) شايع ڪيو. هن کي ادبي صحافتي خدمتن تي ”سنڌي شريمن“ (1991ع) ۽ ٻيا ڪيترا اوارڊ پڻ مليا. هي سنڌي ٻولي، ساهتيه ۽ ڪلا وڪاس سڀا، آل انڊيا سنڌي ڪانگريس مينس فورم، مهاراشٽر ساهتيه اڪيڊمي وغيره سان به لاڳاپيل رهيو. هو 1991ع ۾ وفات ڪري ويو.
جنجار
جنجار پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر جو ھڪ ڳوٺ جيڪو چيلھار کان 12 ڪلوميٽرن تي چيلھ ۽ نبيسر طرف ويندڙ روڊ تي واقع آھي.
ڪرھو
ڪرهو (Karho) اوسيئڙي ۽ وڇوڙي جو لوڪ گيت آهي ۽ ان گيت جي هر بند جي پوئين سٽ ”هڙڪ هلو ڌيمان هلو“ (هوريان هلو، ڍرو هلو) وراڻي هوندي آهي. ”ڪرهو لمڪيان ڙي لو“ وانگر عمر ڪوٽ ۽ ان جي آس پاس ڳاتو ويندو آهي. اوسيئڙي ۽ وڇوڙي جو هي گيت اوٺي سفر دؤران ڏاڍي درديلي نموني ڳائيندا آهن.
ڪرشن ليلا
ڪرشن ليلا __(Kirshan Leela):
ڪرشن ليلا (سانگ) جو رواج سنڌ جي ھندن ۾ قديم دور کان رائج هو، جنهن کي ڏاڍي احترام سان اسٽيج تي پيش ڪيو ويندو هو. ھنن سانگن ۾ رنگا رنگي ويس کان سواءِ بھترين ڪوتا، موسيقي رقص (نرتڪ) جو ميلاپ ھوندو اھي.”ڪرشن ليلا“ يا ”راس“ ۾ شري ڪرشن مھراج جي جمنا ڪناري تي گوپين سان راس رچائڻ جو منظر ھوندو اھي.قديم سنڌ ۽ قديم يونان جي قصن ۾ ڪيتريون ئي ھڪ جھڙايون بھ ڏٺيون ويون اھن. مثال طور ڪرشن ليلا ۾ شري ڪرشن مھراج جي ڪنس پاپيءَ سان جنگ ۽ اخر فتح نيڪي جي ٿئي ٿي. ..
ميرپور بٺورو
ميرپور بٺورو (مِيرپور بَٺورو، اردو: میرپور بٹھورو، انگريزي: Mirpur Bathoro) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ڏکڻ ۾ سجاول ضلعي ۾ واقع هڪ ننڍو شهر آهي ۽ ميرپور بٺوري تعلقي ۾ اچي ٿو. ميرپور -بٺورو-، -ٺٽي- ضلعي جو تعلقي هيڊڪوارٽر. بٺوري واهه جي ڪپ تي اڏيل آهي، هڪ پاڙي کي اڃاتائين علي -بندر- سڏين. مغلن جي ڏينهن ۾ -بٺورو- هڪ پرڳڻو هو ۽ نصريہ، -بهرام پور-، -اپلاڻ-، هٽڙي، -بلڙي-، دٻو ۽ راهوٺ مُحلن ۾ ورهايل هو. انهيءَ پرڳڻي ۾ هڪڙو قلعو هوندو هو، جنهن ۾ گهڻي دولت رکيل هئي. 947 هه/ 1540ع ۾ جڏهن همايون سنڌ ۾ آيو، تڏهن پهريائين عمرڪوٽ ۾ اچي رهيو، پر پوءِ بٺوري ڏانهن وڃڻ جو ارادو ڪيائين ته جيئن اتان مال ملڪيت هٿ ڪري، پر مرزا شاهه حسن جي پاران سلطان محمود خان انهيءَ قلعي کي وڃي بچايو ۽ همايون شڪست کائي قنڌار ڏانهن هليو ويو. انگريزن جي فتح کان اڳ هيءُ پرڳڻو مير شيرمحمد جي هٿ ۾ هو. ميرپور بٺوري ۾ جنڊيءَ ۽ ڇُر جو ڪم تمام سٺو ٿئي. مهرشاهه جي درگاهه به هن شهر ۾ آهي، -جتي- ميلي جي موقعي تي جانورن جو واپار هلندو آهي ۽ ادبي ڪانفرنس ٿيندي آهي. هن شهر جي اهم اديبن ۽ شاعرن ۽ سياستدانن ۾ خواجه محمد جعفر، قاسم -پٿر-، -اعجاز- خواجه، غلام حسين رنگريز، عبدالفتاح، عبد بٺورائي اهم آهن. هيءُ اڳوڻي بٺوري پرڳڻي جو مکيه شهر هو. جو ٺٽي جي نواب امير خان ٻڌايو هو ۽ انهيءَ کي اميرپور سڏيائين. بٺوري ۽ بهرامپور ۽ پليجن جو اهو مکيه شهر هو. اتي شاهه ڪپور جي قبر آهي ۽ امير پير جو به اتي ميلو لڳندو آهي.
تاريخ
سنه 949هه (سنه 1542ع) ۾ همايون سنڌ ۾ آيو. پهرين عمرڪوٽ ۾ اچي رهيو، پوءِ سنڌ ۾ ٻئي هنڌ وڃي رهڻ جو ارادو ڪيائين ۽ لڏي جونپور ۾ آيو. مرزا شاهه حسن سامهون ٿيس. بٺوري ۾ هڪڙو قلعو هو، جتي گهڻي سرسات رکيل هئي. انهيءَ کي هٿ ڪرڻ لاءِ همايون اوڏي وڃڻ گهريو. شاه حسن جي پاران سلطان محمود خان انهي قلعي کي وڃي بچايو. اُتي طرفين جي وچ ۾ جنگ لڳي ۽ ماڻهو مئا. آخر همايون قنڌار هليو ويو. سنه 957 (سنه 1550ع) ۾ جڏهن مرزا ڪامران بکر ۾ آيو، تڏهن مرزا شاهه حسن هن جي بورچي خاني جي خرچ لاءِ بٺوري جي پرڳڻي ۽ شاه ٻيلي (هاڻ ساڌ ٻيلي) جي پيدائش هن کي ڏني، جو هن سان مرزا پنهنجي ڌيءَ جي شادي ڪئي هئي. شاهجهان جي ڏينهن ۾ نواب امير خان ٺٽي جو نواب ٿي آيو. انهي بٺوري جي پرڳڻي ۾ هڪڙو وڏو شهر ٺهرايو، جنهن جو نالو امير پور رکيائين، جو هاڻ ميرپور بٺورو ٿو سڏجي. انهي ساڳئي بٺوري جي پرڳڻي ۾ ميرانپور جو ڳوٺ به هو، جتي شاه عنايت صوفي رهندو هو، جو شهيد ٿيو. ميرانپور کي هاڻي جهوڪ ٿا سڏين. شاه جي شهيديءَ جو اهو واقعو ٺٽي جي نواب اعظم خان جي ڏينهن ۾ سندس حڪم سان ميان نورمحمد ڪلهوڙي جي هٿان ٿيو.
Town information for Mirpur Bathoro orange = This town green = Beach red = Town gray = Hotel Click on markers for more information
This town is located at 24° 43\' 48\" N x 68° 15\' 0\" E (Latitude: 24.73000, Longitude: 68.25000). You can map this location with Google Maps, Google Earth, Bing, MapQuest, or MultiMap. This town is also known as:
چيلھ (شھر)
چيلھ  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي جو ھڪ شھر جو نالو آهي جيڪو ڪنري عمرڪوٽ روڊ تي واقع آھي ۽ روڊن رستي جنجار، نبيسر ۽ ڪانٽيو سان ڳنڍيل آھي. ھن شھر جا مشھور محلن ۾ ميمڻ محلو ۽ مھيشوري محلو شامل آهن. جيڪو نبيسر کان 12 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آھي.
ميرپور بٺورو
تاريخ
Mirpur Batoro
Other towns near Mirpur Bathoro