cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مسلم اسپين
Under the Caliphate of Córdoba, al-Andalus was a beacon of learning, and the city of Córdoba, the largest in Europe, became one of the leading cultural and economic centres throughout the Mediterranean Basin, Europe, and the Islamic world. Achievements that advanced Islamic and Western science came from al-Andalus, including major advances in trigonometry (Geber), astronomy (Arzachel), surgery (Abulcasis), pharmacology (Avenzoar), agronomy (Ibn Bassal and Abū l-Khayr al-Ishbīlī), and other fields. Al-Andalus became a major educational center for Europe and the lands around the Mediterranean Sea as well as a conduit for cultural and scientific exchange between the Islamic and Christian worlds.
For much of its history, al-Andalus existed in conflict with Christian kingdoms to the north. After the fall of the Umayyad caliphate, al-Andalus was fragmented into minor states and principalities. Attacks from the Christians intensified, led by the Castilians under Alfonso VI. The Almoravid empire intervened and repelled the Christian attacks on the region, deposing the weak Andalusi Muslim princes and included al-Andalus under direct Berber rule. In the next century and a half, al-Andalus became a province of the Berber Muslim empires of the Almoravids and Almohads, both based in Marrakesh.
Ultimately, the Christian kingdoms in the north of the Iberian Peninsula overpowered the Muslim states to the south. In 1085, Alfonso VI captured Toledo, starting a gradual decline of Muslim power. With the fall of Córdoba in 1236, most of the south quickly fell under Christian rule and the Emirate of Granada became a tributary state of the Kingdom of Castile two years later. In 1249, the Portuguese Reconquista culminated with the conquest of the Algarve by Afonso III, leaving Granada as the last Muslim state on the Iberian Peninsula. Finally, on January 2, 1492, Emir Muhammad XII surrendered the Emirate of Granada to Queen Isabella I of Castile, completing the Christian Reconquista of the peninsula. Although al-Andalus ended as a political entity, the nearly eight centuries of Islamic rule has left a significant effect on culture and language in Andalusia.
ڄام مبارڪ خان
ڄام مبارڪ خان (انگريزي:Jam Mubarak Khan) سنڌ جي سما حڪمران گهراڻي جو فرد، سپھ سالار ۽ وزير رهيو. هن وطن جي دفاع ۾ ڪيئي معرڪا سر ڪيا ۽ شهيد ٿيو.
تفصيل
ڄام مبارڪ خان سنڌ جي سما گهراڻي جي حڪمران ڄام نظام الدين سمو عرف ڄام نندي جو پٽ هو جنهن کي ڪن مورخن دولھ دريا خان جو لقب سمجهيو آهي.ڄام مبارڪ خان جو مقبرو ٺٽو ضلعو جي شھر ٺٽو ڀرسان مڪلي جي تاريخي قبرستان ۾ واقع آهي سندس مقبري جو بنياد جمادي الاول مهيني، 895ھ بمطاق 1490ع ۾ رکيو ويو جيڪو سما گهراڻي جي حڪمران ڄام نظام الدين سمو عرف عام ڄام نندي جي دور ۾ مڪمل ٿيو. ڄام مبارڪ خان کي خان الاعظم جو لقب مليل هو جيڪو مغلن (منگولن) سان لڙندي 895ھ بمطاق 1490ع ۾ شهيد ٿيو هو جڏهن ته دولھ دريا خان 1521ع يا 1520ع ۾ شهيد ٿيو هو. اهو دولھ دريا خان نه پر ڄام مبارڪ خان هو جنهن ارغونن کي شڪست ڏني. جڏهن 890ھ بمطاق 1485ع ۾ شاھ بيگ ارغون سبي تي حملو ڪري ڄام نندي طرفان سبيءَ تي مقرر بهادر خان کان قلعو کسي پنهنجي ڀاءُ محمد حوالي ڪيو ته محمد سنڌ جي آڪيڙي ۽ چانڊڪا پرڳڻن تي به قبضي جي ڪوشش ڪئي. ڄام نظام الدين ڄام مبارڪ خان جي سربراهيءَ ۾ فوج موڪلي جنهن محمد مغل تي ڀرپور حملو ڪيو. نتيجي ۾ محمد ارغون مارجي ويو ۾ سبي ٻيهر ڄام نندي جي حڪمراني ۾ شامل ٿي. مڪليءَ ۾ سمن حڪمرانن منجهان ڄام مبارڪ خان جو پهريون مقبرو آهي جنهن جو بنياد (895ھ بمطاق 1490ع) ۾ رکيو ويو ۽ رازن ڪتبا لکيا. هيءُ وزير پڻ رهيو. ڪتبا واضع ڪن ٿا ته اها مزار ڄام مبارڪ خان جي آهي. ايم ايڇ صديقي پنهنجي پي اي ڊي جي انگريزي مقالي” ارغونن ترخانن جي تاريخ“ ۾ به بحث ڪيو آهي ته دولھ دريا خان ۽ مبارڪ خان ٻه الڳ شخص آهن. هي مقالو 1972ع ۾ انسٽيٽيوٽ آف سنڌولاجي پاران شايع ٿيل آهي. ايم ايڇ صديقي جي راءِ کي ڊاڪٽر لاکي پنهنجي ڪتاب ”سنڌ جو تاريخي ۽ تحقيقي جائزو“ ۾ رد ڪرڻ جي نهايت ڪمزور ڪوشش ڪئي آهي.
ڄام مبارڪ جي مزار جا ڪتبا
'مبارڪ خان جي مزار جي تعمير وارو ڪتبو: هٰذا المقام في زمان خان الاعظم ميان مبارک خان بن سلطان نظام الدين شاه سخي حبيب الله. آغاز بنياد من جمادي الاول سنه خمس وتسعين وثمان مائة.
ھيءُ مقبرو خان اعظم میان مبارڪ خان پٹ سلطان نظام الدین شاھ ، سخي ﷲ جي دوست (حبیب اللہ) جی دور ۾ تعمیر ڪيو ویو۔ ھن جی تعمیر جی شروعات جمادی الاول سن 895 ھ ۾ ڪئي وئي ( ھن جو بنیاد جمادی الاول سن 895 ھ ۾ رکیو ویو)
کتبه قطب الدين بن محمود – احمد بن دريا خان غفر الله لہ.
قال النبي ﷺ اذتحيرتم في الامور والستعينو من اهل القبور صدق يارسول الله. هذا المقام بامر خان الاعظم مبارڪ خان بن سلطان نظام الدين شاهه بن صدرالدين شاهه بن صلاح الدين شاهه بن سلطان رکن الدين شاهه. وهو المظفر علي مغلان الهري والقندهار.
نبي اڪرم ﷺ جن فرمایو: " جڏھن توھان دنیاوي مامرن ۾ حیران ء پریشان ٿي وڃو تہ پوء اللہ وارن جي مزارن ذریعي مدد حاصل ڪیو۔" اي اللہ جا رسول تو سچ فرمایو۔ ھيءُ مزار (مقبرو، روضو) تعمیر ڪئي وئي آهي بحڪم خان الاعظم مبارڪ خان پٽ سلطان نظام الدین شاھ پٽ صدر الدین شاھ پٽ صلاح الدین شاھ پٽ سلطان رڪن الدین شاھ۔ ھیءُ اھا شخصیت آهي جنھن ھرا (هرات) ۽ قنڌار جي مغل بادشاھن تي فتح حاصل ڪئي هئي۔
يا ﷲهذا مرقد المعطرللخان الاعظم شهيد مبارک ٻن سلطان نظام الدين.
ڏکڻ سوڊان
ڏکڻ سوڊان  سرڪاري نالو ريپبلڪ آف سائوٿ سوڊان اوڀر وچ آفريڪا  جو خشڪيءَ سان گھيريل ملڪ آهي. ھن ملڪ پنھنجي آزادي ريپبلڪ آف سوڊان کان 2011 ۾ حاصل ڪئي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ جبا آھي.ھن ملڪ جون سرحدون اتر ۾ سوڊان، اوڀر ۾ ايٿوپيا، ڏکڻ اوڀر ۾ ڪينيا ، ڏکڻ ۾ يوگنڊا، ڏکڻ اولھ ۾ ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو ۽ اولھ ۾ سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ سان ملن ٿيون.
تاريخ
ھن ملڪ جي خطي ۽ سوڊان تي مصر جي محمد علي واري شاھي خاندان جي حڪومت ھئي جنھن بعد اينگلو ايجپشن دؤر شروع ٿيو جيڪو سوڊان جي 1956 ۾ آزادي تائين جاري رھيو. پھرين سوڊاني گھرو ويڙھ جي نتيجي ۾ ڏکڻ سوڊان جو خودمختيار خطو قائم ٿيو جيڪو 1983 تائين جاري رھيو. ٻي سوڊاني گھرو ويڙھ جلد ئي شروع ٿي وئي جيڪا 2005 ۾ ڪامپريھينسو پيس ايگريمنٽ(جامع امن معاهدي) سان ختم ٿي جنھن ذريعي ڏکڻ سوڊان جي خودمختيار خطي جي بحالي ٿي ۽ ڏکڻ سوڊان جي خودمختيار حڪومت قائم ٿي ۽ ڏکڻ سوڊان جي آزادي لاء ٿيل ريفرنڊم جي نتيجي ۾ 9 جولاءِ 2011 تي ڏکڻ سوڊان ھڪ آزاد ملڪ جي حيثيت اختيار ڪئي. ان ريفرنڊم ۾ 98.83 سيڪڙو ماڻهن آزادي جي حق ۾ ووٽ ڏنو.
تاشڪند
(Tashkent) ازبڪستان ۽ تاشقند صوبي جي گادي جو هنڌ آهي. 2006 کان سرڪاري انگ اکر مطابق ، شهر جي آبادي 3.1 ملين آهي ۽ ، غير سرڪاري انگن اکرن موجب ، 4 لک کان وڌيڪ. وچين دور ۾ ، شهر کي چيچند اڻيو ويندو هو ، جيڪو بعد ۾ چيچند يا چشمند ۽ پوءِ تاشقند بڻيو. ترڪي ٻولي ۾ تاش جي معنيٰ آھي پٿر جڏھن ته شھر کي شھر لاءِ استعمال ڪيو ويندو آھي (جهڙوڪ سمرقند ، يارقند ، پنجي قند ، وغيره). اهو نالو بدلڻ 16 صدي عيسوي کان پوءِ ٿيو. تاشقند جي موجوده نالي جو املاءِ روسي اثرن کي ظاهر ڪري ٿو.
حوالا
زمرو:ازبڪستان ۾ آباد جڳهيون زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون زمرو:پهريون هزار سال مسيح کان اڳ ۾ قائم ٿيل آباد هنڌ زمرو:سلڪ روڊ سان گڏ آباد هنڌ
ائڪٽ
ائڪٽ قانون، قاعدو، هدايت، ڪم، عمل.
حوالا
زمرو:قانون
باڪس آفس موجو
thumb
باڪس آفس موجو (Box Office Mojo) هڪ ويب سائيٽ آهي، جيڪا منظم ۽ منتقلي طور تي باڪس آفس آمدني جو حساب رکندي آهي. 2008 ۾ انٽرنيٽ مووي ڊيٽابيس باڪس آفس موجو کي خريد ڪري ورتو هيو.
زيب النساء حميد اللّه
حوالا
زمرو:1918ع جون پيدائشون زمرو:2000ع جون فوتگيون زمرو:20هين صدي جا ليکڪ زمرو:پاڪستاني صحافي زمرو:پاڪستاني ڪالم نگار زمرو:ڪولڪتا کان ليکڪاري
ڄام مبارڪ خان
حولا
زمرو:تاريخ زمرو:تاريخ پاڪستان زمرو:سنڌي سورما زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:ٺٽو ضلعو
ھاليجي ڍنڍ
280px|thumb|ھاليجي ڍنڍ جو منظر
مڪانيت: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=ہالیجی_جھیل&params=24.8059107_N_67.7794817_E_type:waterbody <span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"> 24°48′21″N 67°46′46″E  ﻿ / ﻿ <span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">24.8059107°N 67.7794817°E ﻿ / 24.8059107; 67.7794817   ]
زمرو:نامڪمل مضون زمرو:ٺٽو ضلعو زمرو:ٺٽي ۾ سياحتي مقام
وچ آفريڪا
وچ آفريڪا (Central Africa) آفريڪا کنڊ جو هڪ ذيلي علائقو آهي جيڪو مختلف تعريفن جي مطابق مختلف ملڪن تي مشتمل آهي. هن علائقي ۾ وچ آفريڪي رعيتي راڄ، برونڊي، چاڊ، رُوانڊا، ڪانگو ۽ گئبون جا ملڪ شامل آهن.
18 سيپٽمبر
18 سيپٽمبر ، عيسوي سال جو 261 هون (ليپ سال 262 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 104 ڏينهن (ليپ سال 105 ڏينهن) باقي آهن.
واقعا
'''
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:سيپٽمبر
مٽر
thumb|پزم سيٽويم : پڪل ڦري ۽ پڪل ٻج thumb|مٽرن جا گل
مَٽَر: مٽرن کي انگريزيءَ ۾ پيز ۽ علم نباتات ۾ پزم سئٽيوم چوندا آهن. مٽرن جيترا قسم ٻيءَ ڪنهن ڀاڄيءَ جا نه آهن. پر ٽي يا چار مک آهن جي هتي جي باغن ۾ پوکڻ گهرجن. هڪڙا ته سويري موسم ۾ ٿيندا آهن، جي ٽي چار فوٽ مٿي اٿندا آهن ۽ ڪاٺي يا ٻي ٽيڪ ڪا نه گهرندا آهن ۽ پوکڻ کان پوءِ ڇهن هفتن ۾ ڦريون پچائيندا آهن. اهي قد ۾ ننڍا آهن. ٻيا وڏا آهن جي تياري ٿيڻ ۾ ٽي مهينا لڳائيندا آهن ۽ ڦريون به وڏيون ۽ گهڻيون ڪندا آهن.
مٽرن جي لاءِ ڪو تمام گهڻو ڀاڻ نه گهرجي. ٻج زمين ۾ ٻه يا ٽي انچ هيٺ وجهڻ گهرجي. مٽر جي پاڙ هيٺ اُڀي وڃي ٿي، پاسي تي نه ٿي پکڙي. تنهنڪري زمين هيٺ گهڻو وليل ۽ نرم هئڻ گهرجي. پوکڻ کان اڳي زمين وري به ڀوري سنئين ڪجي، ۽ منجهس اتر کان ڏکڻ ڏي چريون کڻجن، جي هڪٻئي کان ٽيهن انچن جي وڇوٽيءَ تي هجن ۽ انچ اونهيون هجن. ٿوري ڇانوَ مٿان هوندين ته حرڪت ڪانهي. ٻجن جي چڱائي معلوم ڪرڻ لاءِ پهرين ٿورا داڻا ڪونڊيءَ ۾ پوکي ڏسجن. ڪي ڪي مٽر پهرين ته اصل ڪونڊين ۾ پوکي پوءِ ڪڍي زمين ۾ هڻندا آهن. ٻج يا سلا چرين ۾ سوڙها ۽ گهاٽا نه هئڻ کپن. زمين اصلي ڀِنل نه هجي ته ٻج پوکڻ کان ٻارهن ڪلاڪ اڳي ججهو پاڻي ڏئي ڀڄائجي. سگهو مٽر ٽن چئن ڏينهن ۾ ڦٽي ٻاهر ٿيندو. جڏهن سلا اڌ فوٽ جيڏا ٿين تڏهن گُڏ ڪجين ۽ سوير ئي ٽيڪ جي لاءِ ڪاٺيون کوڙجن، ٽيڪن کوڙڻ جو چڱو رستو اهو آهي ته ٻن قطارن جون ڪاٺيون هڪٻئي تي ليٽائي، سندن چوٽيءَ کان اٺ انچ هيٺ تي پاڻ ۾ ٻڌي ڇڏجن. جڏهن وليون ڦر ڪرڻ تي اچن. تڏهن مئو پاڻي ڏجين ته نرم به ٿين ۽ جلد به نه پچي وڃن. ڦريون قينچيءَ سان ڪپي وٺجن، هٿ سان نه پٽجن، نه ته شايد ولين کي جوکو پهچندو. چڱا چڱا مٽر چونڊي ٻج لاءِ رکي ڇڏجن ته وري ٻئي سال ڪم اچن. اهي سڪائي ٻاٽلين ۾ چڱيءَ طرح بند ڪري رکجن، جيئن ٽنڊڻي، جنهن کي گڏهڙو چوندا آهن، سو، يا ڪو ٻيو جيت اندر نه گهڙي وڃي. پوکڻ کان اڳي زمين ۾ شوري جي چَٽ ڏيڻ فائدي واري چوندا آهن.
مٽر سيپٽمبر کان نومبر تائين پوکي سگهجن ٿا. ڪي ڪي پهرين ٻجن کي سوسڙي پاڻيءَ ۾ ٻه ڪلاڪ ڀڄائي، پوءِ ٻن ڪلاڪن تائين سڪائي پوءِ پوکيندا آهن. جڏهن گل ڪن تڏهن هڪڙو پاڻي ڏجين، پوءِ نه ڏجين.
ڪامريڊ عبدالقادر کوکر
مرحوم محمد امين خان کوسو کيس " جنتي عبدلقادر " سڏيندو ھو.
شادي
هن ٻه شاديون ڪيون. هڪ ڳوٺ جي مائٽن مان، جنهن مان کيس هڪ فرزند ۽ هڪ نياڻي آهي، ۽ ٻي ڪراچيءَ جي شهر مان، جنهن مان کيس هڪ نياڻي آهي. پهرين زال مان هڪ پٽ منظور علي کوکر آهي جيڪو هاڻي وڪالت ڪندو آهي. .
وَرسٽ ڪيس ايناليسز
وَرسٽ ڪيس ايناليسز (Worst Case Analysis) يا بدترين صورتحال جو جائزو هڪ اصطلاح آهي. هن اصطلاح ذريعي اُميد کان وانجهيل اهڙي صورتحال بيان ڪئي ويندي آهي، جنهن ۾ بهتريءَ جا روايتي طريقا پنهنجي صلاحيت ۽ اثر وڃائي ويهن ۽ لاڳاپيل ڌُر ۾ نااُميدي ڇانئجي وڃي. هيءُ تصور سلامتي، فوجي مسئلن ۽ بچاءَ جي رٿابنديءَ ۾ ڏاڍي اهميت رکي ٿو ۽ دُشمن جي هڪ- رُخي اَثرَ يا برتريءَ مهل يا اهڙي ڪنهن ٻي صورتحال ۾ پيدا ٿيندڙ حالتن جو نقشو چٽيندي، ڪنهن به مُعامري جي تفصيلي جائزي تي زور ڏيئي، ممڪن نبيري جي رٿ آڇي ٿو. ڪيترا سياستدان، فوجي جنرل ۽ آمر عوام آڏو منجهيل مسئلا ۽ صورتحال تجزيي لاءِ اُڇلي، کانئن مُختلف ٻين مسئلن تي حمايت حاصل ڪري وٺندا آهن. هن اصطلاح کي ائٽمي هٿيارن جي حوالي سان به سُڃاتو وڃي ٿو. جنهن مطابق اها پَڪَ ٿيندي آهي ته ڪو به تجربو يا هٿياراُهي گهربل معيار، صلاحيتون ۽ خاصيتون رکي ٿو، جيڪي کيس ڪاميابيءَ سان ٽارگيٽ تائين رسائين.
حوالا
زمرو:سياست
سنڌ ۾ رهندڙ ذاتيون قومون ۽ قبيلا
thumb|سنڌ ۾ رهندڙ ذاتيون، قومون ۽ قبيلا سنڌ ۾ رهندڙ ذاتيون قومون ۽ قبيلا ۽ قبيلا لوڪ ادب تي ٻڌل تحقيقي ڪتاب آهي، جنهن ۾ سنڌ جي ذاتين جي باري ۾ ڄاڻ ڏنل آهي. هن ڪتاب جو ليکڪ اياز ڀاڳت آهي
حوالا
زمرو:سنڌي ڪتاب
20 جُولاءِ
20 جُولاءِ ، عيسوي سال جو 201 هون (ليپ سال 202 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 164 ڏينهن (ليپ سال 165 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:جُولاءِ
ڪلاس روم
thumb|200x200 عڪسلون|ھڪ جماعت جو ڪمرو جماعت جو ڪمرو  (classroom) عموماً مدرسي، دانشگاھ يا جامعہ جو اھو ڪمرو جتي تدريس ڪئي ويندي آھي.
جماعت جا ڪمرا تمام تعليمي اِدارن ۾ ملن ٿا.
قاضي فيض محمد صديقي
قاضي فيض محمد صديقي 23 نومبر 1908ع تي هالاڻيءَ جي ڳوٺ ۾ قاضي ميان نبي بخش جي گھر ۾ ڄائو هو. ابتدائي تعليم هالاڻيءَ ۾ ورتائين. هن ثانوي تعليم هالاڻي، خيرپور ميرس، نوشهري فيروز جي هاءِ اسڪولن ۾ ورتي ۽ سنه 1929ع ۾ مئٽرڪ پاس ڪئي. 1935ع ۾ هن بي. ايس. سي. پاس ڪئي. سنه 1940ع ۾ هن ايل. ايل. بي پاس ڪري، نوابشاهه ۾ وڪالت ڪرڻ شروع ڪئي.
خاندان
سندس پڙڏاڏو قاضي محمد صادق ۽ ان جا وڏا ميرن جي ڏينهن ۾ هالاڻي شهر جا قاضي هئا. هن جي ڏاڏي جو نالو ميان فيض محمد هو، جو ميان فتح عليءَ جو ننڍو ڀاءُ هو. انهيءَ زماني جي حاڪمن جون سندون به وٽن موجود آهن. ان وقت قاضي ۽ عالم ڇوڪرن کي ديني ۽ دنيوي تعليم ڏيندا هئا ۽ سندن گهرن ۾ ڇوڪرين کي تعليم ڏني ويندي هئي. هنن کي هالاڻيءَ جي ڳوٺ ۾ اڃا تائين استاد گهر ڪري شمار ڪيو ويندو آهي قاضي فتح علي حافظ قرآن به هو. انگريزن جي حڪومت ۾ کيس سروير ڪري رکيو ويو هو. سندن ٻيا عزيز به سرڪاري نوڪرين ۾ هئا. کين پنهنجي زرعي زمين به هوندي هئي، جنهن ۾ قاضي ميان نبي بخش محنت ڪري باغ رکيو هو. .
شاگرد سياست
10 سالن جا مس ٿيا ته 1918ع ڌاري پهرين عالمي جنگ ڇڙي وئي ۽ 1919ع ڌاري برصغير ۾ خلافت ۽ ڪانگريس هلچل پڻ زور ورتو. ان وقت قاضي ٻين هندو شاگردن ۽ ڪانگريسي ڪارڪنن جي صحبت ۾ اچي قومي اسڪول ۾ داخلا ورتي ۽ اهڙي طرح پاڻ 11 سالن جي ننڍڙي عمر ۾ ئي قومي ڪمن ۾ بهرو وٺڻ شروع ڪيائون. جڏهن پاڻ ٽيون درجو پڙهندا هئا ته پاڻ کاڌي پائڻ، چرخو ڪتڻ، اَسر وقت ڦيريون ڪڍڻ ۽ قومي ترانا ڳائڻ شروع ڪين .1922ع ۾ خيرپور هاءِ اسڪول ۾ پڙهڻ ويٺا. ان بعد وري پاڻ نوشهري فيروز جي مدرسي ۾ داخل ٿيا. جتان ئي سندن سياسي زندگيءَ جو صحيح معنيٰ ۾ آغاز ٿيو ۽ پاڻ 1927 کان عملي سياست جي ميدان ۾ داخل ٿيا. پاڻ ”ڪئٽ انڊيا“ (انڊيا خالي ڪريو) واري تحريڪ جي وچ وارن مرحلن ۾ ”سائمن گوبيڪ“ (سائمن ڪميشن واپس وڃ) تحريڪ ۾ حصو ورتن.
سائمن ڪميشن خلاف احتجاج
1927ع ۾ انگلينڊ جي پارليامينٽ سر جان سائمن جي اڳواڻي هيٺ هڪ ڪميشن مقرر ڪري جاچ لاءِ موڪلي ته هندستان جي حڪومت جي انتظام ۾ ڪهڙي بدل سدل ڪجي، جو اتان اڀرندڙ آزادي جون تحريڪون ڪجهه وقت لاءِ ٿڌيون ٿي وڃن ۽ ”انڊيا خالي ڪريو“ هلچل دٻجي وڃي. جڏهن هيءَ ڪميشن ڪراچي ۾ آئي ته هتان جي عوام سندن اڳيان سنڌ جي بمبئي سرڪار کان علحدگي جو مطالبو رکيو ته هن ان تي ڪوبه ڌيان ڪونه ڏنو ۽ هتان جي عوام جي ان گُهر کي ٺڪرائي ڇڏيو. ان لاءِ ملڪ جي ٻين حصن وانگر سنڌ جي سامراج دشمن ترقي پسند سنڌين پروگرام رٿيو ته ”سائمن ڪميشن“ جي ميمبرن جي اچڻ تي سنڌ ۾ مظاهرا ڪيا وڃن. ۽ اها ڳالهه سندن ذهنن تي آندي وڃي ته بر صغير جو عوام آئيني سڌارا يا آزاديءَ جي هلچل کي نقصان رسائيندڙ ٻيا سڌارا برطانوي سامراج جي غلامي هيٺ رهي وٺڻ لاءِ تيار نه آهي. ان ڪري سائمن ڪميشن جا سڌارا اسان کي منظور ناهن. عوامي ردعمل ڪري سائمن ڪميشن ناڪامي جو منهن ڏسي واپس ٿي وئي. ان وقت قاضي صاحب جن نوشهري ۾ پڙهندا هئا. پاڻ سنڌ جي قومي اڳواڻن جي فيصلي کي اثرائتي موٽ ڏيندي، پنهنجي هم عمر ساٿين کي ان ڳالهه تي متفق ڪيو. پنهنجي اسڪول ۾ تقريرون ڪري، هٿ لکيل پمفليٽ ورهائي، بينر لڳائي ڪافي دوست تيار ڪري پنهنجي اڳواڻيءَ هيٺ وٺي وڃي، پڊعيدن اسٽيشن تي نڪتا. جتان سائمن ڪميشن جا ميمبر ريل گاڏيءَ رستي اڳتي لنگهي رهيا هئا. پاڻ مڙني ساٿين سان گاڏي اچڻ وقت ”سائمن گو بيڪ“ جا نعرا هڻايا، ۽ ميمبرن جو ڪارين جهنڊين سان استقبال ڪيو. قاضي صاحب کي گرفتار ڪرڻ لاءِ پوليس نوشهري اسڪول ۾ آئي پر ھڪ استاد جي مدد سان قاضي صاحب گرفتاري کان بچي ويو. .
قاضي صاحب جي زندگي جو ھڪ جائزو
قاضي فيض محمد گهڻي رخي شخصيت آهي هڪ طرف هو سياستدان آهي ته ٻئي طرف هڪ ليکڪ آهي، اهڙي طرح هو هڪ فنڪار به آهي. سندس اباڻو شهر نوابشاهه آهي جتي سندس زندگيءَ جا لاها چاڙها گذريا. چيو وڃي ٿو ته قاضي صاحب جي زندگي ان وقت ڦيرو کاڌو جڏهن وٽس ڏوڪڙ اچڻ شروع ٿيا، ان وقت پاڻ وڪالت شروع ڪئي هئائين ۽ نوابشاهه جا سمورا هندو وڪيل هجرت ڪري انڊيا وڃي چڪا هئا. قاضي صاحب جو ٻالڪپڻ غربت ۾ گذريو، وٽس پڙهائي جاري رکڻ جيترو پيسو به نه هو. تڏهن سندس پڙهائي اڌ ۾ رڪجي وڃي ٿي ۽ هو درزڪي ڪم تي لڳي وڃي ٿو. ان وقت هڪ همدرد جنهن کي قاضي صاحب پيءُ جو درجو ڏئي ٿو، هن کي درزڪي ڪم تان اٿاري اسڪول ٿو ڇڏي اچي. سندس زندگي ڪيترن ئي لاهن چاڙهن سان ڀري پيئي آهي. قاضي صاحب وستي وستي ووڙيندڙ ۽ فقير طبيعت انسان هو. هڪ ڀيري مايوسين جي انتها طاري ٿيڻ بعد گهر کان نڪري سڌو ٿر ٿو پهچي ۽ اتان کان غير قانوني طور ڀارت ۾ داخل ٿيڻ جي ڪوشش ڪري ٿو. ڀارتي عملدار کيس گرفتار ڪن ٿا پر سندس عمر ۽ انداز ڏسي مٿي ڳالهائين ٿا ته شيخ مجيب الرحمان جو مهمان پاڪستان کان بارڊر ٽپي آيو آهي، تڏهن کيس سرڪاري مهمان طور انڊيا ۾ رهايو وڃي ٿو، اهڙي طرح هو انڊيا مان بنگلاديش وڃي ٿو پر اندر جي آنڌ مانڌ کي ڪٿي به شانتي نصيب ڪانه ٿي ٿئي. قاضي فيض محمد سياست ۾ عوامي ليگ، سنڌ هاري ڪاميٽي ۽ ٻين پارٽين ۾ سنڌ جي حقيقي مسئلن جي حل لاءِ جدوجهد ڪندو رهيو. سندس نالو سنڌ جي انهن سڄڻن ۾ هميشه ياد رکيو ويندو جن بنا ڪنهن لالچ جي پنهنجي ماترڀوميءَ لاءِ پنهنجي ذاتي خواهشن کي هميشه لاءِ پاسيرو ڪري ڇڏيو. اڄ اسان سنڌين وٽ سندس لکيل ڪتاب ئي وڏو سرمايو آهن، جن ۾ سنڌ جي ان دور جي ڪٿا بيان ڪيل آهي جڏهن ننڍي کنڊ جو ورهاڱو ٿيو ۽ وري پاڪستان مان بنگلاديش آزاد ٿيو. هتي بحث ڪرڻ درڪار نه آهي پر قاضي فيض محمد سنڌ جي مسئلن کي پاڪستان ۾ ويهي حل ڪرڻ جو قائل هو. هن واضع طور ”سنڌوديش“ جي نظريي جي مخالفت ڪئي آهي. ڏٺو وڃي ته پاڪستان هڪ خاص نڪته نظر ”ٻه قومي نظريه“ تحت وجود ۾ آيو. يعني هڪ طرف هندو ٻئي طرف مسلمان، پر جڏهن بنگلاديش وجود ۾ آيو تڏهن مسلمانن کان مسلمانن آزادي حاصل ڪئي ۽ اهو به لکين ماڻهو مارجڻ کان پوءِ، حاصل مطلب ته 1971ع ۾ ئي نظريه پاڪستان جو موت واقع ٿي چڪو هو، هاڻ وارو پاڪستان هڪ جبري الحاق آهي جنهن ۾ سنڌي، بلوچ ۽ پختون پنجاب جون بيٺڪون آهن. ان ۾ ڪو شڪ ناهي ته قاضي صاحب سنڌ جو ڀلو چاهيندڙ هو، ۽ ان لاءِ عملي طور پڻ زندگي ارپي ڇڏيائين. سندس ئي چوڻ آهي ته اسان کي بزرگن جو احترام ڪرڻ گهرجي پر انهن جون چيل ڳالهيون ”الهام“ نه آهن
شادي ۽ اولاد
هن ماستر فيض محمد مرحوم ولد مولوي عبدالله هالاڻيءَ واري جي نياڻيءَ سان شادي ڪئي آهي. ان مان کيس پنج پٽ ۽ ٻه نياڻيون ٿيون آهن: سندس پٽن جا نالا هي آهن: (1) غلام مرتضيٰ، (2) غلام مجتبيٰ، (3) غلام مصطفيٰ، (4) غلام رضا، ۽ (5) جاويد. سندس وڏي نياڻيءَ بي. ايس. سي جو امتحان پاس ڪيو آهي. .
ڪتاب
قاضي فيض محمد جا اڪيچار ڪتاب ڇپجي چڪا آهن سندس آتم ڪٿا تي مشتمل ڪتاب ”منهنجو سفر“ انهن مان هڪ اهم ڪتاب آهي ۽ ان دور جي تاريخ جو هڪ اهم باب پڻ. ڪتاب جي ديباچي ۾ قاضي فيض محمد لکي ٿو، ”علامه آءِ آءِ قاضي، شيخ عبدالمجيد سنڌي، جي ايم سيد ۽ حيدر بخش جتوئي ۽ ٻين بزرگن لاءِ سنڌ جي نوجوان کي هميشه احترام هئڻ گهرجي. مگر ساڳي وقت جيڪي ڪجهه هنن بزرگن چيو آهي اهو الهام ناهي...“ قاضي صاحب جا ناول ”جنسار“ ۽ ”اڻ ڄاڻ“ تمام گهڻي اهميت وارا ليکي سگهجن ٿا. ٻنهي ناولن ۾ آرٽ سان گڏ فلسفي کي پڻ نمايان اهميت ڏني وئي آهي. سندس پٽ جاويد قاضي ڪتاب جي مهاڳ ۾ لکي ٿو، ”هو سائنس جو طالب هو، رياضيات، فلسفو ۽ فزڪس هن جا سبجيڪٽ ها.“ قاضي فيض محمد اهو ڪتاب 1975ع ۾ لکي پورو ڪيو. پر اهو ڪتاب ڪيترن سالن تائين ڇپجي نه سگهيو، نيٺ سندس پٽ جاويد قاضيءَ جي ڪوششن سان اهو اهم ترين ڪتاب ڇپجي سنڌ جي پڙهندڙن تائين پهتو.
سندس بيانن ۽ ننڍن مضمونن جو ڪاٿو ئي ڪو نه آهي.
وفات
قاضي صاحب 1982 ۾ وفات ڪئي.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌي ماڻھو
ترخان
حوالا
زمرو:تاريخ پاڪستان
ساڍر
ڍوري ناري ويجھو ڳوٺ ساڍر (Ggothh Saadhhar) ضلعي عمرڪوٽ جي ست هزار جي آبادي وارو هڪ ڳوٺ آهي. هي ڳوٺ ماضي ۾ تعليم جي حوالي سان ايترو ته ناميارو رهيو آهي جو هتان جي کٿاب خاني مان پڙهي نڪتل شاگرد اڄ زندگي جي مختلف شعبن ۾ ڪم ڪري رهيا آهن، هن ڳوٺ جي تعليم سان گڏ و گڏ سخاوت به مثالي رهي آهي، اتر سنڌ، پنجاب ۽ سرحد جي علائقن مان ڪمائي لاء نڪتل غريب مزدور سڄو ڏينهن مزوري ڪرڻ بعد کاڌي پيتي ۽ رهائش جو خرچ بچائڻ لاء ڳوٺ ساڍر جو رخ ڪندا هئا تن جي رات جي ماني ۽ ناشتي سان گڏ و گڏ عيد برات تي ڪپڙي لٽي ۽ خرچي سان مدد ڪئي ويندي هئي.
مرڪزي معاهدي وارو ادارو
سينٽرل ٽريٽي آرگنائيزيشن مرڪزي معاهدي وارو ادارو (Baghdad Pact or Central Treaty Organisation (CENTO)) هڪ بچاءُ ٺاهه هيو جنهن کي اڳ ۾ ”بغداد معاهدو يا بغداد پيڪٽ“ سڏيو ويندو هيو. ان ٺاهه تي سڀ کان پهرين عراق ۽ ترڪي 24 فيبروري 1955ع تي صحيون ڪيون، ان ٺاهه ۾ آمريڪا جي 1956ع شموليت کانپوءِ پاڪستان، برطانيا ۽ ايران پڻ شامل ٿيا. اِ
ايميزون (ڪمپني)
thumb|Amazon logo thumb|Amazon Spheres 05 '''ايمازون. ڊاٽڪام، انڪارپوريشن''' (انگريزي: Amazon.com, Inc). سيٽل، واشنگٽن ۾ قائم هڪ بين الاقوامي آمريڪي اي ڪامرس ڪمپني آهي. انٽرنيٽ تي ٻڌل اي ڪامرس جي ميدان ۾ ايميزون آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪمپني آهي.
حوالا
زمرو:آئي او ايس سافٽ ويئر زمرو:اينڊروئيڊ (آپريٽنگ سسٽم) سافٽ ويئر
بلال بن احوز تميمي
هلال بن احوز تميمي:
عمر بن عبدالعزيز جي وڇوڙي کانپوءِ يزيد بن عبدالملڪ خلافت سنڀالي. ان جي زماني ۾ يزيد بن مهلب جنهن کي حضرت عمر بن عبدالعزيز خيانت جي ڏوهه ۾ جيل ۾ واڙيو هو، اتان ڀڄي نڪتو ۽ پنهنجي مائٽن کي ساڻ ڪري اچي سنڌ پهتو. خليفي، بلال کي سندس پيڇو ڪرڻ لاءِ چيو جنهن قندابيل وٽ پهچي يزيد جي پٽن مفضل، عبدالملڪ، زياد، مروان ۽ معاويه کي پڪڙي ختم ڪري ڇڏيو. انهن ۾ معاويه بن يزيد اهو هو جنهن واسطه جي جيل ۾ محمد بن قاسم کي تڪليفون ۽ اذيتون ڏنيون هيون. 25 شعبان 105هه (24 ـــ 723ع) تي يزيد بن عبدالملڪ لاڏاڻو ڪري ويو ۽ ايستائين بلال بن احوز تميم سنڌ جو گورنر رهيو.
هڪ هٽي
ڪنهن به ملڪ يا پرڳڻي جا اڳواڻ، سرڪاري راڄ يا اقتدار تي قبِضي لاءِ هڪ سياسي گروهه طرفان، سياسي، اقتصادي، نظرياتي، لساني يا ثقافتي طاقت جو استعمال ڪندي، هڪ هٽي, بالادستي يا هيجيمني (Hegemony) قائم ڪرڻ ۽ ان جي آڌار تي ٻين گروهن مٿان سندن ظاهري رصپي کانسواءِ پنهنجي مرضي مڙهڻ واري صورتحال کي هن اصطلاح ذريعي واضح ڪيو ويندو آهي. شروعاتي دور ۾ هي طريقو هڪ ”سياسي اثر“ جي صورت ۾ ڪجهه يوناني شهري رياستن طرفان، پاڙيسري رياستن مٿان استعمال ٿيندو هيو، پر هاڻي اها هلت هڪ اصطلاح طور سياسي اثرن کان سواءِ معاشي، ثقافتي ۽ ٻين مختلف حوالن ۽ رُخن ۾ پڻ ڪتب آندي وڃي ٿي. خاص طور تي ان جو چٽو مثال روم جي مارڪسي دانشور انتونيو گرامچيءَ جو ”ثقافتي بالادستي“ وارو تصور آهي. بهرحال عام طور تي هي اصطلاح هڪ بي رحم ظالم ڌُر طرفان سياسي نظام تي قبضي يا اقتدار لاءِ حوالي طور سمجهيو ويندو آهي. اڻويهين صديءَ کان، (خاص طور تي تاواريخي لکڻين ذريعي)، سياسي ماهرن طرفان مسلسل بيان ڪيو ويو آهي، ته ”هڪ هٽي“، يا ”بالادستيءَ“ مان مراد، هڪ رياست ٻين رياستن تي طبعي، نفسياتي يا نظرياتي طور قابض هُجڻ آهي. (مثال طور: نئپولين واري فرانس جي، سڄي يورپ مٿان بالادستي يا يونائٽيڊ اسٽيٽس جي سرد جنگ دوران يورپ مٿان هڪ هٽي).
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سماج
شھدادڪوٽ سب ڊويزن
شھدادڪوٽ سب ڊويزن پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي سب ڊويزن آھي جنھن جو صدر مقام شھدادڪوٽ شھر آهي. ھن سب ڊويزن ۾ شھدادڪوٽ تعلقو، ميروخان تعلقو، قبو سعيد خان تعلقو ۽ سجاول جوڻيجو تعلقو شامل آهن. اھا ضلعي جي سڀ کان وڏي سب ڊويزن آھي.
بندہ سنگھ بهادر
thumb|سک ڪمانڊر بندا سنگھ بهادر بندہ سنگھ بهادر (پيدائشي نالو: لڪشمن ديو، انکي بندہ بهادر، لڪشمن داس ۽ ماڌو داس پڻ سڏيو ويندو آهي.) (27 آڪٽوبر 1670ع – 9 جون 1716ع، دهلي) هڪ سک فوجي آفيسر هيو. هي پهريون سک سپاهہ سالار هيو جنهن مغلن جي مقابلي ۾ سوڀ ماڻي ۽ ائين ننڍڙن شهزادن جي قتل جو انتقام پورو ٿيو. نہ رڳو ائين، پر هن گرو گوبند سنگھ جي نالو سان سڪا ۽ مُهرَ پڻ جاري ڪئي. هيٺئين ذات جي ماڻهن کي اعليٰ عهدا ڏنائين ۽ هر هلائيندڙ هاري، مزدور هارين کي زمينن جو مالڪ بڻائي ڇڏيائين.
کووار ٻولي
thumbnail|کووار جو اکر "ج"
کووار (Khowar)، کهووار) داردي شاخ جي انڊو آرين ٻولي آهي جنھن کي چترالي ٻولي بہ چوندا آهن. کو "kho" جو مطلب آھي چترال جا ماڻھو ۽ وار"War" جي معني آهي ٻولي. اھا ٻولي چترال، گلگت بلتستان، ياسين وادي، گولاگملي وادي، سوات جي گيوپس، فندار ۽ اشڪومن علائقن ۾ رھندڙ کو "Kho" قوميت جا ماڻهو ڳالھائيندا آھن. اھا انڊيا جي ڄمون ۽ ڪشمير جي علائقن بہ ڳالھائي وڃي ٿي.  اھا گلگت ۽ ھنزا جي ٻي وڏي ڳالھائجندڙ ٻولي آهي.
ايسٽ انڊيا ڪمپني
ڪمپني جي فوج
ڪارل مارڪس لکيو ھو تہ: ”جيڪڏهن اسان کي هندستان جي ابتدائي تاريخ جي کڻي گهڻي خبر نه به هجي ان هوندي به هڪ کليل حقيقت کان ته ڪير به انڪاري ٿي نه سگهندو ته اڄ به، انگريز، هندستان جي خرچ تي قائم ٿيل، هندستاني فوج جي ئي زور سان، هندستان کي غلام رکيو ويٺو آهي. “
حوالا
زمرو:تاريخ پاڪستان
سند
ڪنھن بہ ڳالھ (خواھ اھا تعليم سان لاڳاپيل ھجي يا ڪاروبار زندگي سان) جي گواھي جي سلسلي ۾ ڏني ويندڙ ھڪ رسمي دستاويز کي سند چيو ويندو آھي ان کي انگريزي ۾ Certificate چيو وڃي ٿو. جڏھن تہ سنڌي ۾ عام طور تي اس مان ھڪ تعليمي سند يا degree جي مراد ورتي وڃي ٿي، پر جيئن تہ مٿي بيان آيو تہ سند جو لفظ صرف تعليمي degree جي لاءِ مخصوص نہ آھي.
زمرو:سلجھائپ صفحا
بالٽي
بالٽي عام طور تي پاڻيءَ جي نڪرڻ کان محفوظ، اڀي ويلڻ يا ٽرنڪيٽڊ ڪون يا چوڪنڊي، کليل مٿاھين ۽ سڌي تري واري شيءِ آھي. جنھن سان ھڪ اڌ گول ھٿيو، جنھن کي بيلي چيو ويندو آھي، ڳنڍيل ھونديو آھي.
بالٽي عام طور تي مٿان کليل گگھي ھوندي آھي. ان جي برعڪس پيل کي مٿاھين يا ڍڪڻ ھوندو آھي جيڪا ھڪ شپنگ گگھي آھي.عام استعمال ۾ الاھي دفعا ٻنھي کي ھڪ ٻئي سان مٽائي استعمال ڪيو ويندو آھي.
قسم ۽ استعمال
بالٽين جا ڪيترائي قسم آھن:
شپنگ گگھيون
شپنگ گگھي جي طور، لفظ "پيل"، بالٽي جي شڪل جھڙي ٿانءَ جنھنجي مٿاھين بند يا ڍڪڻ لڳل ھوندي آھي، جنھن کي شپنگ گگھي يا ڪيميائي ۽ صنعتي مصنوعات لاءِ استعمال ڪيو ويندو آھي، لاءِ ھڪ تڪنيڪي اصطلاح آھي.
انگريزي ادب
The bucket has been used in many phrases and idioms in the English language.
پاڙو
پاڙو (Neighbourhood) ( maḥalla, بنگالي: মহল্লা mahallā, मोहल्ला mōhallā,  maḥalla, محله) ھڪ انتظامي تقسيم آھي جيڪا عرب ملڪن، بلقان، ڏکڻ ايشيا اولھ ايشيا ۽ ويجھن ملڪن ۾ استعمال ٿئي ٿي۔
بالٽي
ماپ جو ايڪو
As an obsolete unit of measurement, at least one source documents a bucket as being equivalent to 4 imperial gallons.
پاڙو
وصف
ڀر ۾ اڏيل گهر، ٻه گهر هجن يا گهڻا گهر هجن، پر هڪٻئي جي ڀر ۾ هجن، ڀت ڀت سان هجين يا جنڊو گڏ هجي يا سامهون هجن. اهڙيءَ طرح اڏيل گهرن جي مجموعي کي ”پاڙو“ چوندا آهن. پاسي واري گهر ۾ رهندڙ کي ”پاڙيسري“ چوندا آهن. ٻهراڙين ۾ پاڙي ۾ فقط مٽن مائٽن جا گهر ٿيندا آهن، پر ننڍن يا وڏن شهرن ۾ ڪير به پاڙيسري ٿي سگهي ٿو، ڪا جهل پل نه هوندي آهي.
بالٽي
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:گگھيون زمرو:کاڌو ويڙھڻ زمرو:گھريلو ڪتبڪاريون
پاڙو
حق
چوندا آهن ته ”پاڙو نبين کي به پيارو آهي“. پاڙيسرين جي حقن کي هر معاشري ۾ قبول ڪيو ويو آهي. نبي سڳوري صلي الله عليه وسلم پاڙيسريءَ جي حقن تي تمام گهڻو زور ڏنو آهي.
حوالا
زمرو:سماج
1982ع
فوتگيون
زمرو:سال زمرو:1982ع
مست علي
ديھ مست علي سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا سير چانڊيا تپي ۾ واقع آهي. ھن ديھ جو نالو ڳوٺ مست علي کوکر تان ورتل آهي جيڪو ٿوري فاصلي تي ديھ سير مگسي جي اترئين ڀاڱي ۾ واقع آهي.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ سير چانڊيا ۽ ديھ مغيري، اوڀر ۾ ديھ سير مگسي ۽ ديھ زر، اولھ ۾ ديھ غيبي ديرو جاگير ۽ ڏکڻ ۾ ديھ زر واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ مان کيرٿر ڪئنال وھندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,698 ھئي جيڪا 318 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
19 سيپٽمبر
19 سيپٽمبر ، عيسوي سال جو 262 هون (ليپ سال 263 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 103 ڏينهن (ليپ سال 104 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:سيپٽمبر
راٺوڙ
راٺوڙ اتر هندستان ۾ هندو راجپوتن جو هڪ قبيلو آهي. اهي ڇٽيه شاهي راجپوت قبيلن جو حصو بڻجن ٿا. متبادل هِجي ۾ راٿهور يا راٿور يا راتور شامل آهن. راٺوڙ گهوڙي سوارن جي بهادري کي انهن جي خلاف مهم بعد بينو ڊي بوگيني طرفان ساراهيو ويو.
بڻ بڻياد
راٺوڙ سنسڪرت ٻوليءَ جي لفظ ’راشٽرڪوٽ‘ مان ورتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي جانٺو، جوان، سورهيا. راٺوڙ، ڏکڻ هندستان ۾ راجپوتن جي ونش آهي، جنهن منجهان ڪيترائي ماڻهو لڏپلان ڪري پنجاب، ڪشمير ۽ سنڌ ۾ آباد ٿيا هئا، انهن مان ڪجهه مسلمان ٿيا ۽ ٻيا ڪجهه هندو آهن.
حوالا
زمرو:سنڌي ذاتيون
گرو گوبند سنگھ
گُرو گوبند سنگھ (پيدائش: 5 جنوري 1666ع— وفات: 7 آڪٽوبر 1708ع) سک مت جو ڏهون گرو آهي.
حوالا
زمرو:پنجابي ماڻهو
روين جو علم
ورتائن يا روين جو علم کي انگريزيءَ ۾ بهيويرزم (Behaviorism) چئجي ٿو. آمريڪا ۾ نفسيات جي مضمون ۾ هي نظريو هڪ تحريڪ جي روپ ۾ شروع ٿيو. ان تحريڪ ۾ انسانن ۽ جانورن جي روين جو اڀياس، ذهني لاڙن جي پرک ۽ انسان جي اندروني جذباتي ۽ فڪري وهڪرن جي جاچ پڙتال ڪئي ويئي. ان فڪر جو پهريون ترجمان آمريڪي مُفڪر John Watson (جي بي واٽسن- 1958 کان 1878ع) هئو. اها تحريڪ ويهين صدي عيسويءَ ۾ شروع ٿي. ڏيهان ڏيهي سياست ۾ هي نظريو ڪنهن به ڌُر جي سياسي ورتاءَ کي ڪٿڻ ۽ ڪنهن به واقعي جي نتيجي ۾ امڪاني رد عمل کي معروضي انداز ۾ ماپڻ جو هڪ طريقو آهي. انهيءَ ڏِس ۾ سياسي تبديلين جي حوالي سان رياستي ادارن، مثال طورِ: پارليامينٽ وغيره جي جوڙيل مشاورتي پاليسين کي رد ڪندي، ملڪي اقتدار تي قابض ڪنهن هڪ شخص يا فوجن جي سرواڻي ڪندڙ سپهه سالارن، سياسي پارٽين ۽ ٻين گروهن جي ورتائن ۽ لاڙن جو اڀياس ڪري مُلڪي پاليسيون جوڙيون وڃن ٿيون. ان نظريئي کان پوءِ بين الاقوامي سياست کي هڪ سائنس جو درجو ملڻ لڳو. ڪنهن به ڌُر جي سياسي لاڙن کي سمجهڻ لاءِ هن نظريي تحت انٽرويوز، سيمپلنگ، اسڪورنگ، اسڪيلنگ ۽ انگ اکر وديا يعني شمارياتي انگن اکرن جو استعمال ڪيو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سماج
چونرا
thumb| خشڪ چؤنرا thumb|چؤنرن جو ٻوٽو thumb|چؤنرا ۽ ڪچا ڪيلا
چؤنرا: چئونرن جا به مٽرن وانگي گهڻا ئي قسم آهن. ڪي ولايتي آهن ڪي هتي جا آهن. ڪن جون ڦريون وڏيون ۽ ڪن جون ننڍيون ٿيون ٿين. ڪي جا داڻا وڏا ۽ ڪن جا ننڍا؛ ڪن جا گول، ڪن جا بُڪيءَ جي شڪل جهڙا ۽ ڪن جا چوڪنڊا ٿيندا آهن.'
ٻج اڪثر آڪٽوبر ۽ نومبر مهيني ۾ پوکبو آهي. وڏي قد جو ٻج ته پهريائين گرم پاڻيءَ ۾ ٻارهن ڪلاڪ ڀڄائي پوءِ پوکيندا آهن نه ته ڦٽندو ئي ناهي. ٻج زمين ۾ ٻه انچ اونهون وجهندا آهن ۽ ٻن ٻن فوٽن تي ٻٽيون چريون کڻندا آهن. جڏهن ٻور ۽ گل ڪن تڏهن انهن جون چوٽيون انچ جيترو ڇني ڇڏجن ته ڦرين ڪڍڻ ۾ زور رکن. ٻج پهرين ڪونڊين ۾ پوکي پوءِ ڪڍي زمين ۾ رکڻ چڱو آهي.
ڪن قسمن کي ٽيڪ جو کپ ڪو نه ٿو ٿئي، مگر اڪثر ٽيڪ گهرن ٿا. اهي ولين وانگي ٿين ٿا ۽ ڪدوءَ جي ول وانگي مَنهنَ تي چڙهي ويندا آهن ۽ ڇانوءَ ڪري بيهندا آهن. جڏهن ٻج چرين ۾ پوکبو آهي تڏهن چريون ٻه فوٽ پري ڪبيون آهن ۽ ٻن ٻن انچن تي ٻج هڻبو آهي ۽ هڪڙو انچ هيٺ زمين ۾ گهڙبو آهي. ٽن چئن ڏينهن ۾ ڦٽندو آهي ۽ قريب ڇهن هفتن ۾ تيار ٿيندو آهي. گهڻيءَ اُس لڳڻ ڪري وڻ سست ٿيو پوي ۽ پنن کي جيت لڳيو وڃي. چؤنرن جي لاءِ زمين کي گهڻو ڀاڻ نه گهرجي.
طب
نالا: ع. ترمس، ف. باقلا مصري، هه. وغيره___ جهالر، تهين، جرجر مصري، ثامر ۽ سهيلا. اثر: سرد خشڪ: نقصان دير هضم، ميل: بادام روغن، عيوض: بهوئي چؤنرا، وزن: هضم مطابق. سڃاڻپ: هي ٻج آهي، هن جا داڻا اڇا ڊگها ڦرين ۾ ٿيندا آهن، ذائقي ۾ ڦڪو. خاصيت: بدن کي ٿلهو ڪن ٿا، قوت باهه ۽ منيءَ کي وڌائين ٿا، حيض ۽ پيشاب کي جاري ڪن ٿا، مثاني جي ڦٽ، سيني ۽ ڦڦڙن جي رطوبت کي خشڪ ڪرڻ لاءِ مفيد آهن. هنن کي پاڻيءَ ۾ ڪاڙهي، اُهو پاڻي پيارجي ته گردي جي سور، قولنج ۽ وائي باديءَ جي تحليل ڪرڻ لاءِ مفيد آهن. جنهن زال جي پيٽ ۾ ٻار مري وڃي ته اهو پاڻي گهڻي انداز ۾ تيار ڪري ان ۾ هن کي وهارجي ۽ ڪجهه پاڻي پيارجي ته ٻار نڪري ايندو. منهن تي پيل ڇانئين ۽ ڪارن داغن لاءِ هن جو غازو استعمال ڪجي، خنازير لاءِ به مفيد آهي..
اھتفاد
اھتفاد عربستان ۾ ھڪ بي رحم ۽ مايوسي واري ھڪ رسم جو نالو آھي جنھن جو خاتمو بني ھاشم خاندان جي باني ھاشم بن عبدالمناف جي ڪوششن سان عمل ۾ آيو.
رسم جي وضاحت
ھن رسم مطابق جڏھن عربن جو ڪو غريب خاندان ان لائق نہ رھندو ھو جو خوراڪ حاصل ڪري سگھي تہ ان خاندان جا فرد ريگستان ۾ ڪنھن ڏورانهين ھنڌ ھليا ويندا هئا ۽ اتي خيمو لڳائي رھندا ھيا ۽ بک وگھي اتي فردن فردن موت جي حوالي ٿيندا ھئا. انھن جو خيال ھيو تہ ان ھنڌ تي ڪنھن کي بہ سندن ان غربت يا ڪسمپرسي جي خبر نہ پئجي سگھندي اھڙي طرح ان موت سان سندن خاندان جي آبرو محفوظ رھندي. ھاشم بن عبدالمناف قريش جي قبيلن سان ڳالھيون ڪري راضي ڪيو تہ غربت جو کاڄ بڻجڻ کان وڌيڪَ بھتر آھي تہ ان جو مقابلو ڪجي. ھن قبيلن آڏو تجويز رکي تہ جيڪڏهن غريب ۽ امير خاندان جا ڀاتي ھڪ جيترا آھن تہ انھن جو معاشي اشتراڪ ڪرايو وڃي جنھن تحت غريب خاندان جي ھڪ فرد جو ۽ امير خاندان مان ھڪ فرد سان معاشي ڳانڍاپو ڪري غريب کي پابند ڪيو وڃي تہ امير جي واپاري سفر ۾ مدد ڪري ۽ ان سفر سان امير جي سرمايي ۾ جيڪا واڌ ٿئي ان مان اڌ حصو غريب کي ڏنو وڃي. ھن تجويز تي قبيلائي راضپي سان اھتفاد جي ان ظالمانہ رسم جو خاتمو ٿي ويو.
ناصر حسين شاهه
سيد ناصر حسين شاهه هڪ پاڪستاني سياستدان آهي جيڪو هن وقت مڪاني ادارن ، ٻيلن ۽ مذهبي معاملن بابت سنڌ جي صوبائي وزير جي عهدي تي آهي. هو اڳ ۾ 5 سيپٽمبر 2018 کان آگسٽ 2019 تائين ورڪس ۽ سروسز جو صوبائي وزير رهيو آهي. هو مئي 2013 کان مئي 2018 تائين سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جو ميمبر پڻ رهيو.
ابتدائي زندگي ۽ تعليم
هو 10 نومبر 1961 تي ڄائو.
هن شاهه عبداللطيف يونيورسٽي مان پوليٽيڪل سائنس ۾ ماسٽر آف آرٽس جي ڊگري حاصل ڪئي.
سياسي ڪيريئر
هو 2013 جي عام چونڊن ۾ تڪ پي ايس 2 (سکر- II) مان پاڪستان پيپلز پارٽي جي اميدوار طور چونڊيو ويو.
مئي 2018 ۾ سندس خلاف سنڌ هاءِ ڪورٽ ۾ عوامي عهدي تي نااهل قرار ڏيڻ لاءِ هڪ درخواست داخل ڪئي وئي ۽ متحده عرب امارات جي ورڪ پرمٽ هئڻ جي بنياد تي کيس 2018 جي عام چونڊن ۾ حصو وٺڻ کان روڪيو ويو.
هو 2018 جي عام چونڊن ۾ تڪ پي ايس 25 (سکر-IV) کان پي پي جي اميدوار طور ٻيهر سنڌ جي صوبائي اسيمبلي لاءِ چونڊيو ويو.
5 سيپٽمبر 2018 تي ، کيس وڏي وزير سيد مراد علي شاھ جي صوبائي سنڌ ڪابينا ۾ شامل ڪيو ويو ۽ کيس ورڪس اينڊ سروسز لاءِ سنڌ جو صوبائي وزير مقرر ڪيو ويو.
5 آگسٽ 2019 تي ، هو بلدياتي ، ٻيلن ۽ مذهبي معاملن لاءِ سنڌ جو صوبائي وزير مقرر ڪيو ويو.
حوالا
زمرو:1964ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:اڻ نظرثاني ٿيل ترجمن سان صفحا
سيد ذلفي بخاري
زمرو:1980ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
اتر هندستان
thumb|North India Zonal Map 14July2013 اتر هندستان (North India) ڀارت جو اتر وارو ڀاڱو آهي. اهو ونڌيا جبل، نرمدا ندي ۽ مهانادي درياءُ جي اتر ۾ آهي. گجرات، مهاراشٽر، اولهه بنگال، بِهار، جھارکنڊ ۽ اتر اوڀر واريون رياستون ان ۾ شمال آهن. . هندستان جي گادي جو شهر، نئين دهلي، اتر هندستان ۾ واقع آهي.
حوالا
زمرو:هندستان جا علائقا
وارھ سب ڊويزن
وارھ سب ڊويزن پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي سب ڊويزن آھي جنھن جو صدر مقام وارھ شھر آهي. ھن سب ڊويزن م وارھ تعلقو ۽ نصيرآباد تعلقو شامل آهن.
سک گرو
thumb|[[گرو نانڪ ٻيا نو گرو سان گڏ]]
سيم
سيم:  چئونري جي ذات مان آهي. هندستانيءَ ۾ ته چئونري کي سيم چوندا آهن، پر هن وڏي قسم کي مَکن سيم سڏيندا آهن. هن جي ڦري وڏي، موڪري، ترار وانگي ٿيندي آهي ۽ اڪثر نو انچ ڊگهي، انچ سوا ويڪري ٿيندي آهي. ڏسڻ ۾ ٿلهي ۽ سخت آهي، مگر جڏهن وڍي ٽڪر ٽڪر ڪري اُٻاربي آهي، تڏهن تمام نرم ۽ لذيذ ٿيندي آهي. هيءَ ول وانگي وڏن وڏن وڻن تي چڙهي ويندي آهي. هيءَ جون ۾ پوکبي آهي.
سيم جا به گهڻا قسم آهن. ڪن جا گل توڙي ٻج ڳاڙها ٿيندا آهن. ڪن جا گل اَڇا ۽ ٻج ڳاڙها. ڪن جا گل توڙي ٻج اَڇا. ڪن جون ته ڦريون ٻه فوٽ ڊگهيون به ٿينديون آهن.
هنن قسمن مان هندستانيءَ ۾ ڪنهن کي ”کماچ“ ، ڪنهن کي ”بَربطي“ ۽ ”لوبيا“، ڪنهن کي ”پنچ سيم“ ، ڪنهن کي ”چار ڪوني سيم“ چوندا آهن.
پٿر جو دور
پٿر جو دور زمين جو هڪ اھڙو دور آهي جنهن ۾ انسان
نرسوارا وادا
هندوستان ۾ ”ڪو خدا ناهي“ جو تصور ايترو ته پراڻو آهي جو سنسڪرت ٻولي ۾ ان لاءِ هڪ الڳ سان ”نرسوارا وادا (Nasira-vada) جھڙو ٻول يا لفظ پڻ موجود آهي. جنهن جو مطلب آهي ”ڪو خدا ڪونهي (Godlessness). عام هندي ٻوليءَ ۾ ان کي ناستڪ (Naastak) چون ٿا. آستڪ (Aastak) عقيدي ۽ نيڪ هئڻ کي چون ٿا. ان حوالي سان ٽي سوچ ويچار ڌارائون يا اسڪول آف ٿاٽ آهن جن کي ناستڪ ويڇار سمجھيو وڃي ٿو. جين ازم (Jainism)، ٻڌ ازم (Buddhism) چارواڪا (Charvaka)، جن آڳاڻي هندو ڌرم جي ويدانت (پوتر يا مقدس متن) کي رد ڪيو.
هندو ڌرم جيتوڻيڪ هڪ ڌرم کان وڌيڪ ميٿاڊالاجي آهي، پر ان سان گڏوگڏ اها هڪ فلاسافي پڻ آهي. هندومت جون ٽي شاخون سمکيا، يوگا ۽ ميميسا) اهڙيون آهن، جيڪي شخصي خدا، خالق خدا يا اهڙو خدا جنهن سان نالن واريون ايٽريبوٽس يا خاصيتون سلهاڙيل هجن کي خدا کي رد ڪن ٿيون. سمکيا ۽ يوگا ابدي خالق يا ابدي خدا کي نٿيون مڃن ۽ ميمسيا وارن جو چوڻ آهي ته ته ويد ڪنهن خدا، ڀڳوان يا ايشور نه لکيا آهن.
اهي هندو جيڪي ملحد آهن سي هندو مت کي مذهب جي بدران ان کي ”ويَ آف لائيف“ چون ٿا. سوامي وويڪندا (Swami Vivekananda) جي سمجھاڻي جي مطابق، ڪجھ ڌرم يا مذهب چون ٿا ته جيڪو انسان، شخصي خدا کي نٿو مڃي، اهو ملحد آهي. پر ويدانت چون ٿا ته جيڪو پاڻ کي (پنهنجي روح کي) خدا نٿو مڃي اهو ملحد آهي.
رَڳ ويد (Rigveda/ऋग्वेद) جيڪا تمام گھڻي آڳاٽي ڌرمي يا مذهبي لکت آهي، ان ۾ پڻ شڪ جا ڪيترائي اشارا ملن ٿا ته ڇا هن دنيا کي سچ پچ ۾ ڪنهن ديوتا، خدا يا ڀڳوان ٺاهيو آهي. رڳ ويد ۾ هڪ هنڌ لکيل آهي ته ” هي ڪائنات ڪڏهن ٺهي، ڪيئن تخليق ٿي، ... خدا ان کانپوءِ آيا جڏهن ڪائنات تخليق ٿي وئي.“ برهما کي هڪ هنڌ چيو ويو آهي ته، ”هي جيڪو سڀ ڪجھ (everything) آهي اهو (nothing) آهي. شروعاتي پَوِتر يا مقدس ويدن کان پوءِ ڪيترائي اهڙا مفسر پڻ آيا جن خالق پرسن خدا جي وجود جو انڪار ڪيو ۽ چيو ته ”انساني عمل“ ئي انساني زندگي کي سَرهائي ڏيڻ لاءِ اهم ۽ مکيه آهي. 450 ورهيه اڳواٽ انڊيا ۾ اهڙا به مذهبي فلاسفر يا مفسر پيدا ٿيا هئا جن وڏي واڪي ملحداڻا نظريا آڏو اندا يا مهتما ٻڌ وانگر خدا جي معاملي تي ماٺ رهيا. ڪارواڪا يا چارواڪا (Charvaka) ته آهي ئي ماديت پسند فلسفو. ڪارواڪا مابعد الطبيعاتي دنيا يا مرڻ کان پوءِ جي زندگي کي مڃڻ کان ئي انڪاري آهي. چارواڪا جو زمانو ڇهين صدي عيسوي جو آهي. مهاويرا ۽ گوتم ٻڌ جي هم عصرن ۾ به اهڙيون شخصيتون ملن ٿيون، جن ”تصور خدا“ (Tasawar-e-Khuda) جو انڪار ڪيو هو.
حوالا
زمرو:ڀارت زمرو:مذهب زمرو:تاريخ زمرو:فلاسافي
ڀاڳت
ڀاڳت هڪ سنڌي ذات آهي سنڌ ۾ رهندڙ ڀاڳت ذات جا ماڻهو گهڻو ڪري مسلمان جت آهن ، جيڪي پنجاب کان اچي سنڌ ۾ آباد ٿيا هئا. لاڙڪاڻي ضلعي ۾ ڀاڳتن جا ڪجهه ڳوٺ آهن.هن ذات جا ڪيترائي ناليوار ماڻهو ٿي گذريا آهن جن ۾ هڪ اياز ڀاڳت هڪ اديب ۽ تحقيقدان آهي.
لفظ ڀاڳت جي معنيٰ آهي ”پوڄاري“.
حوالا
زمرو:سنڌي ذاتيون
انسٽيٽيوٽ آف چيسٽ ڊزيزز ڪوٽڙي
thumb|انسٽيٽيوٽ آف چيسٽ ڊزيزز ڪوٽڙي
انسٽيٽيوٽ آف چيسٽ ڊزيزز ڪوٽڙي
عرب اسرائيلي تڪرار
عرب اسرائيلي تڪرار (Arab-Israel Conflict) جي حوالي سان ڪجھ مبصرن جو خيال آهي بہ صيهونيت جي مڃتا ۽ عثماني سلطنت جي ناڪاميءَ کانپوءِ دُنيا جي يهودين جي فلسطين ڏانهن ٿيل لڏپلاڻ سان ئي عربن ۽ اسرائيل جي وچ ۾ ڦڏو شروع ٿي ويو هُو، ته ٻين جو خيال آهي تہ اِهو تڪرار، اسرائيل جي وجود ۾ اچڻ سان شروع ٿيو آهي. 1948ع ۾ عرب ملڪن ۽ اسرائيل جي وچ ۾ پهرين جنگ لڳي، جنهن ۾ عرب ملڪن کي وڏي شڪست آئي ۽ اسرائيل فلسطين سميت ڪيترن ئي علائقن تي قبضو ڪري ڇڏيو. عرب ملڪن، خاص ڪري مصر ۽ اسرائيل وچ ۾ ٻي جنگ سوئيز واھ تي قبضي تان 1956ع ۾، ٽين جنگ 1967ع ۾ (جنهن جي نتيجي ۾ سينائي جي رڻ پٽ، غَاذا جي پٽيءَ ، بيت المُقدس، بيت اللحم ۽ هيبرون وغيره جي عرب علائقن تي اسرائيل جو قبضو ٿي ويو) ۽ چوٿين جنگ 1973ع ۾ لڳي. جڏهن تہ 1982ع ۾ آزادي پسند فلسطيني گوريلن خلاف آپريشن ڪندي اسرائيلي فوجن جي طرفان بيروت تي ڪيل ڪاھ کي بہ ڪُجھ مبصر مڪمل جنگ طور ڳڻين ٿا. اولاھن ملڪن ۽ آمريڪي مدد هجڻ ڪري، لڳ ڀڳ سڀني جنگين ۾، اسرائيل کي سوڀ حاصل ٿي، جنهن عربن کي ڏاڍو دلگير ڪيو ۽ سندن فوجي اهليت بابت غيريقيني پيدا ڪئي. اڄڪلھ بہ اهو جهڳڙو هلندڙ آهي، پر هاڻي انهيءَ تڪرار ۾ فلسطيني پاڻ اهم ڪردار ادا ڪري رهيا آهن، جڏهن تہ ٻين عرب ملڪن جي دلچسپي گهٽجي ويئي آهي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:مذهب
ڪرسيئوجينيٽز
ڪرسيئوجينيسيئاء بئڪٽيريا جي ھڪ خاندان جو نالو آهي. ھن بئڪٽيريائي خاندان جي نسلي ارتقا 16S rRNA جي بنياد تي آيل ٽي پي جيڪا 123 ذريعي سڀني حياتياتي وڻن جي پروجيڪٽ مان نڪرندڙ آھن. موجوده حياتياتي تقسيم م ھن کي پروڪاريوٽڪ جي نالي سان ڏيکاريو ويو آهي
پلهه (ذات)
پلهه هڪ سنڌي ذات آهي.
حوالا
زمرو:سنڌي ذاتيون
سنڌ ڪاٺ ڪٺو
سنڌ ڪاٺ ڪٺو (Dendrocopos assimilis) پکين جي ڪٽنب Picidae جي ھڪ جنس آھي. اھو ڀارت، ايران, ۽ پاڪستان ۾ ملي ٿو. ان جي قدرتي رھائش ٽراپيڪل ٽراپيڪل خشڪ ٻيلا آھن.
حوالا
سنڌ ڪاٺ ڪٺو زمرو:پاڪستان جا پکي زمرو:وچ اوڀر جا پکي زمرو:سنڌ جا پکي سنڌ ڪاٺ ڪٺو
تعليمي بورڊ
ھڪ منتظمن يا ڊائريڪٽرز جي مجلس جيڪا ھڪ اسڪول، ڪاليج يا يونيورسٽي جي منتظم ھوندي آھي-
سڀرائو جي لڙائي
سڀرائو جي لڙائي يا سڀرائو جي جنگ 10 فيبروري 1846 تي ايسٽ انڊيا ڪمپني ۽ سکن جي وچ ۾ وڙهي وئي. ان لڙائي ۾ سک پوري طرح هارجي ويا اتي اها پهرئين اينگلو سک جنگ جي هڪ فيصلائتي لڙائي هُئي.
گئار
گُئار هتي سنڌ ۾ گئار جون ڦريون به ڀاڄيءَ وانگي ڪم آڻيندا آهن. هي خريف جي موسم ۾ جوار، ٻاجهري ۽ ٻين اَنن سان گڏ ٻنين ۾ پوکبِي آهي ۽ اڪثر اُٺن جي لاءِ پوکڻ ۾ ايندي آهي، پر ماڻهوءَ ان جون ڪچيون ڦريون ڇني ساڳ ڪندا آهن يا ٻوڙ ۾ وجهندا آهن. بعضي ته سڪائي به رکندا آهن. گئار جا ٻه قسم ٿيندا آهن: هڪڙي وڏين ڦرين واري جا ڀاڄيءَ وانگيان کائڻ ۾ ڪم ايندي آهي ۽ ٻي ننڍين ڦرين واري، جا اٺن جي گاهه لاءِ ڪم ايندي آهي. گئار هاڙ ٻي به ڄمندي آهي پر اها رڳي گاهه جي ڪم ايندي آهي. گئار کي انگريزيءَ ۾ ”فيلڊو هيچ“ چون ٿا.
شڪارپور سب ڊويزن
شڪارپور سب ڊويزن پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جي ضلعي شڪارپور جي سب ڊويزن آھي جنھن جو صدر مقام شڪارپور شھر آهي. ھن سب ڊويزن ۾ شڪارپور تعلقو ۽ خانپور تعلقو شامل آهن.
موسي بن ڪعب تميمي
موسيٰ بن ڪعب تميمي: مفلس عبدي جي خبر جڏهن ابو مسلم خراساني کي پئي ته ڏاڍو ڏک ٿيس. خليفي سفاح کان اجازت وٺي ويهه هزار فوجون موسيٰ بن ڪعب تميمي کي ڏئي سنڌ موڪليائين.
موسي جي سنڌ ۾ آمد
موسيٰ قندابيل پهچي سنڌ جي حالتن جو جائزو ورتو ۽ اتان منصوره جي رهاڪن سان جيڪي سندس فوجن جا مٽ مائٽ هئا، ڳجها رابطا ڪري مٿن هٿ رکي پنهنجو ڪيو. جڏهن چڱيءَ طرح دلجاءِ ٿيس ۽ سندس فوجن حڪمت عملي تيار ڪري ورتي ته منصوره تي ڪاهه ڪرڻ لاءِ اڳتي وڌيو. سنڌو درياءُ اورانگهڻ کان پوءِ ٻنهي فوجن جون تلوارون هڪ ٻئي سان ٽڪرائجڻ لڳيون ۽ ميدان نعرن سان گونجڻ لڳو. منصور حملي جي سٽ نه سهي سگهيو ۽ هار کائي منصوره شهر ۾ لڪڻ گهريو پر خبر پئجي چُڪي هئس ته شهري ۽ فوج موسيٰ جي ڀر ٿي بيٺا آهن، ان ڪري هندستان ڏانهن ڀڄڻ کي بهتر سمجهيائين. رستو تمام ڏکيو هو ان ڪري اڌ ۾ ئي رلي ويو ۽ موسيٰ جي فوجن هٿ چڙهي جان کان هٿ ڌوئي ويٺو. ابن اثير ۽ فتوح البلدان مطابق هو پاڻ ئي رڻ ۾ رلي بک، اڃ وگهي مري ويو.
حوالا
زمرو:سنڌ ۾ عباسي گورنر
مغيري (قبو سعيد خان)
ديھ مغيري سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا سير چانڊيا تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري دؤر جي ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ اسماعيل مگسي، ڏکڻ واري دنگ تي ڍوري شاخ جي ڪڙ تي ڳوٺ محمد حسن، اترئين ڀاڱي ۾ ڍوري شاخ جي ساڄي پاسي ڳوٺ خانپور ۽ ھڪ ٻيو وڏو ڳوٺ مغيرين جو واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ مغيرين وارو وڏو ڳوٺ تاج محمد خان مغيري سڏجي ٿو، ٻيا نوان ڳوٺ غلام مرتضا چانڊيو ۽  ڳوٺ خانواھ پڻ قائم ٿي چڪا آهن. باقي ڳوٺ غيرمعروف ٿي ويا يا ڦٽي ويا آهن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ در محمد ۽ ديھ سير جمالي، اوڀر ۾ ديھ ٽنگڙا، اولھ ۾ ديھ سير چانڊيا ۽ ڏکڻ ۾ ديھ سير مگسي ۽ ديھ مست علي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ڍوري ڊسٽري ھن ديھ مان وھندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,363 ھئي جيڪا 424 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
سھانجڙو
سُهانجڙو هيءُ ڀاڄين وانگي ڪو ٻوڙو يا ول نه ٿيندو آهي، پر وڏو درخت آهي. مگر جڏهن هن جون ڦريون يا گل ۽ ٻور ڀاڄيءَ وانگي ڪم ايندو آهي، تڏهن ان جو بيان هتي آندو ويو آهي: ڪٿي ڪٿي هن وڻ جون پاڙون به کائڻ ۾ اينديون آهن. ڦريون ٽُڪر ٽُڪر ڪري ڪاڙهي يا رڌي کائبيون ته اَسپريگس جو سواد ايندو. هن جو ٻج جون يا جولاءِ ۾ پوکبو آهي. هن جو انگريزي قسم جنهن کي هارس راڊشِ سڏيندا آهن، سو هتي گهڻو پوکڻ ۾ نه ايندو آهي. هن جون پاڙون ٽُڪر ٽُڪر ڪري فوٽ کن هيٺ زمين ۾ پوري ڇڏيندا آهن، جو ورهه ٻن کان پوءِ نڪري ظاهر ٿيندو ۽ گونچ ڪڍندو؛ تڏهن کائڻ جي ڪم ۾ ايندو آهي. انهيءَ وچ ۾ پاڻي ڏيندا اٿس، ڀاڻ وجهندا اٿس.
سهانجڙي جون ڦريون هتي ڀاڄيءَ وانگي رڌي به کائبيون آهن ۽ آچار وانگي به سنڌبيون آهن. هن جو گل ۽ ٻور به ڀاڄيءَ وانگي ڪم اچي ٿو.
وفاداري جو وعدو
وفاداري جو وعدو (اردو: عہد وفا) هڪ پاڪستاني ڊراما آهي.
زمرو:اردو ٻولي جا ٽيليويزن پروگرام زمرو:هم ٽي وي جا ڊراما
بروشسڪي
بروشسڪي (Burushaski ; burū́šaskī /) ٻولي بروشسو ماڻھن جي ٻولي آهي جيڪي اتر گلگت بلتستان ۾ رهندڙ آهن. انھن جو چند سون جو تعداد انڊيا جي جمون ڪشمير ۾ پڻ رھي ٿو. پاڪستان ۾ بروشسڪي ڳالھائيندڙ ضلعي ھنزانگر، ضلعي اتر گلگت، ياسين وادي، اشڪومن وادي ۽ ضلعي گزر ۾ رھن ٿا. انڊيا ۾ آھي سري نگر جي علائقي ۾ ھري پربت جي محلي بوتراج ۾ رھندا آھن. ان ٻوليءَ جا ٻيا نالا بلتوم، کاجونا،ڪنجوت، بروشسڪي ۽ بروشڪي آھن.
نو سموڪنگ (2007 فلم)
زمرو:هندي فلمون زمرو:فلمون <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> نو سموڪنگ (2007 فلم) جي هندستاني هندي -ٻوليءَ جي ٿرلر فلم انوراگ ڪشيپ جي لکيل آهي ۽ وشال ڀاردواج ۽ ڪمار منگت پاران گڏيل پروڊيوس ثي آهي. فلم ۾ جان ابراهم، عائشه تاڪيا ، رنوير شوري ۽ پريش راول اهم ڪردار ادا ڪري رهيا آهن جڏهن ته بپاشا باسو هڪ آئٽم نمبر ۾ نظر اچي رهي آهي. فلم لوز طور تي اسٽيفن ڪنگ جي 1978 جي مختصر ڪهاڻي " Quitters, Inc. " تي ٻڌل آهي، جيڪا اڳ ۾ هالي ووڊ جي انٿولوجي فلم ، ڪيٽز آئي (1985) ۾ ڏيکاريل ٽن حصن مان هڪ جي طور تي ترتيب ڏني وئي هئي. اها جولي گنپتي کان پوءِ ٻي هندستاني فلم هئي ۽ پهرين هندي-ٻولي جي فلم هئي جيڪا اسٽيفن هاڪنگ جي ڪم تي ٺاهي وئي. ڪهاڻي ( ابراهيم ) جي پٺيان آهي، هڪ خود جنوني، نرگسي زنجير جي تماڪ ڪندڙ ، جيڪو پنهنجي شادي کي بچائڻ لاءِ پنهنجي عادت کي مارڻ تي راضي ٿئي ٿو ۽ هڪ بحالي مرڪز جو دورو ڪري ٿو، پر بابا بنگالي ( راول )، جيڪو شخص ضمانت ڏئي ٿو، جي گمراھيءَ واري راند ۾ ڦاسي ٿو. هو کيس ڇڏي ڏيندو.
فلم 26 آڪٽوبر 2007 تي سڄي دنيا ۾ رليز ٿي، پر ان کي هندستاني نقادن ۽ پرڏيهي نقادن پاران مليل ردعمل سان ملي. فلم به باڪس آفيس تي سٺي ڪارڪردگي نه ڏيکاري، سال جي وڏي آفتن مان هڪ بڻجي وئي. ڪشيپ جي مطابق، فلم ناڪام ٿي، ڇاڪاڻ ته، ان جي اونداهي ۽ غير معمولي ڪهاڻي جي درٻار ۾، ان جي وقت کان گهڻو اڳ سمجهي ويندي هئي..، جنهن ۾ سوريئلزم ، تصور ، خواب ، حقيقت ، خوفناڪ ۽ گندو مزاح شامل هئا، جنهن تنقيد ڪندڙن ۽ سئنيما کي ڇڏي ڏنو. - وڃڻ وارا حيران ٿي ويا، هندستاني سامعين کي هنن طرفان پريشان ڪيو ويو، ڇاڪاڻ ته اهو غير روايتي، ٺڳيء وارو هو ۽ انهن ڪڏهن به ان جهڙو ڪجهه نه ڏٺو هو. پر پوء سالن ۾، فلم مثبت تبصرا مليا ۽ هڪ ثقافتي فلم بڻجي وئي آهي.
2008 ۾ ڪيترن ئي ايوارڊ تقريبن ۾ نوسموڪڳنگ کي نامزد ڪيو ويو، بنيادي طور تي فلم جي ٽيڪنيڪل پهلوئن لاءِ، جنهن ۾ ٽي فلم فيئر ايوارڊ نامزدگي به شامل آهن. هندستان ۾ مڪمل سئنيما رليز ٿيڻ کان اڳ، فلم کي روم فلم فيسٽيول ۾ نمائش لاءِ دعوت ڏني وئي هئي جتي ان کي سامعين ۽ نقادن جي هڪجهڙائي تمام گهڻي تعريف ملي هئي. 2011 ۾، فلم هندستان ۽ چين ۾ ڪيترن ئي فلمي فيسٽيول ۾ هلي، متفقه طور تي ساراهه ۽ ساراهه حاصل ڪئي، انهي سان گڏ ڪيترائي انعام کٽيا.
پلاٽ
فلم جي شروعات هڪ شخص سان ٿئي، جيڪو اڻڄاتل علائقي ۾ پراڻي گهر ۾ جاڳندو آهي. هن کي پنهنجي زال جو فون اچي ٿو پڇي ته هو ڪٿي آهي. هن جي جڳهه کان بي خبر، هو سگريٽ لاء گهر ڳولي ٿو. هو اتفاقي طور هڪ ڪمرو کولي ٿو ۽ اهو ڏسي ٿو ته اهو روسي سپاهين سان ڀريل آهي. انهن مان هڪ هن جو تعاقب شروع ڪري ٿو ۽ مٿس فائرنگ ڪري ٿو. هن کي ٽنگ ۾ گولي لڳي ٿي ۽ برف ۾ لڌل باٿ ٽب ۾ ٽپو ڏئي ٿو. ماڻهو غسل خاني ۾ جاڳي ٿو. هن کي K ( جان ابراهيم ) ظاهر ڪيو ويو آهي، جيڪو پنهنجي 30s ۾ هڪ مالدار واپاري هو. هو پراعتماد، نرگسيت پسند ۽ ڏاڍو مغرور آهي، ۽ پڻ تماڪ جي مڪمل طور تي عادي آهي. هو لڳ ڀڳ مسلسل تماڪ ڇڪي ٿو - ڪم تي، گهر ۾، حتي غسل ۾ ۽ جنسي ٿيڻ دوران. هن جا دوست ۽ ڪٽنب هن کي ڇڏي ڏيڻ جي درخواست ڪئي، پر ڪو به فائدو نه ٿيو. ڪي جي دوست عباس ( رنوير شوري ) ۽ سندس ڊاڪٽر ( ڪيڪو شاردا )، ’پريوگشاالا‘ (‘ليبارٽري‘) نالي هڪ بحالي مرڪز ۾ ملاقات جو وقت مقرر ڪرڻ جي آڇ ڪن ٿا، جنهن بابت سندن دعويٰ آهي ته ضرور K کي سندس عادت کان نجات ڏياريندو. K آخرڪار پنهنجي زال انجلي ( عائشه تاڪيا ) کي ڇڏي وڃڻ کان پوءِ راضي ٿي ويو ، ڪ جي سگريٽ نوشي جي عادت کي انهن جي رشتي تي دٻاءُ کڻڻ جي قابل ناهي.
K کي آخرڪار ضمانت ڏني وئي آهي. جلد ئي، هن کي معلوم ٿئي ٿو ته بابا 'زيرو منٽ' جي نالي سان مشهور عرصي دوران گناهن ۽ برائي ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو. هو هڪ تقريب ۾ شرڪت ڪندو آهي، جتي هو بابا کي ڏسندو آهي، پر پهچي نه سگهندو آهي. K هڪ سگريٽ روشن ڪرڻ جو فيصلو ڪيو. اوچتو، K روسي فوجي بيس ۾ جاڳي ٿو، پنهنجي زال جي سڏ سان. هوءَ هن کان پڇي ٿي ته هن کي يقين آهي ته هوءَ مري وئي آهي. K پريشان آهي، پر پاڻيءَ ۾ ٽپو ڏيئي بيس مان فرار ٿي وڃي ٿو ۽ هڪ ٻرندڙ ڪمري ۾ ختم ٿئي ٿو، جتان هو پاڻ کي اسپتال جي ڪمري مان ٻاهر گھورندي ڏسي ٿو. هو پنهنجي زال ۽ بابا کي به ڏسندو آهي. هو سڏ ڪري ٿو پر ڪو به کيس ٻڌي نٿو سگهي، ۽ هن کي ٻڌايو ويو آهي ته اهو ان ڪري آهي جو هن جو جسم هاڻي هن جي اندروني روح کي نٿو ٻڌي. آخري سزا مڪمل آهي.
باڪس آفيس
فلم کي رليز ٿيڻ کان هڪ ڏينهن اڳ خانگي سينيما تي ڏيکاريو ويو، ڇاڪاڻ ته اڪثر سامعين فلم کي سمجهي نه سگهيا، اهي ڇڏي ويا، جنهن جي نتيجي ۾ وات جو منفي لفظ پکڙجي ويو. فلم کي منفي تنقيدي استقبال کان وڌيڪ متاثر ڪيو ويو. نه سگريٽ نوشي باڪس آفيس تي خراب ردعمل لاءِ کوليو، ۽ سال جي وڏي آفتن مان هڪ هئي.
انعام
53 هين فلم فيئر ايوارڊ
تعبيرون
نو سموڪنگ قابل ذڪر آهي صرف بالي ووڊ فلم آهي جنهن ۾ ڪيترائي تشريح ٿي سگهن ٿيون. ڪشيپ وضاحت ڪئي ته فلم جو سگريٽ نوشي ڇڏڻ سان ڪو به واسطو نه آهي پر نسبتاً ذهن جي حالت بابت، جيڪو موڊ يا فلم جي مرڪزي ڪردار جي ذهني حالت ڏانهن اشارو ڪري ٿو، K. هن اهو پاڻ کي ناظرین تي ڇڏي ڏنو آهي ته هو پنهنجون تشريحون ڪن. اندازو لڳايو ته ڇا ٿي رهيو آهي. انٽرنيٽ تي ڪيترائي غير رسمي بلاگ آھن. جيڪي مداحن پاران فلم جي معني کي حل ڪرڻ جي ڪوشش ڪري رھيا آھن.
رئيس غلام مصطفي ڀرڳڙي
رئيس غلام مصطفي ڀرڳڙي رئيس غلام محمد ڀرڳڙي، جو ٽيون نمبر فرزند ھيو جيڪو 7 جنوري 1913ع تي پيدا ٿيو. ابتدائي تعليم ڊينگاڻ ڀرڳڙي، تعلقي جيمس آباد، ۾ ورتائين. بعد ۾ حيدرآباد جي نئين ودياليه هاءِ اسڪول ۾ اچي، انگريزي پڙهڻ ويٺو، 1924ع ۾ والد جي انتقال بعد، هن کي ديرادون پبلڪ اسڪول ۾ پڙهڻ واسطي موڪليو ويو، جتي 1931ع ۾، سينئر ڪيمبرج جو امتحان ڏنائين. مارچ 1931ع ۾ ڀڳت سنگهه ۽ دت کي ڦاسي اچڻ وقت هن ديرادون جي اسٽرائيڪ ۾ شرڪت ڪئي، ان ڪري کيس اتان ڪڍيو ويو. 1937ع ڌاري، هي خاڪسار تحريڪ ۾ شريڪ ٿيو، جنهن ۾ کيس "امير جانبازان هند" جي عهدي تي نامزد ڪيو ويو. انهيءَ تحريڪ ۾ هو ڪيترا سال ڪم ڪندو رهيو. يو- پيءَ ۾ خاڪسار تحريڪ طرفان هلايل هلچل ۾ حصو وٺڻ ڪري جيل ۾ به ويو. 1938ع ڌاري، هي مسلم ليگ ۾ شامل ٿيو. سنڌ اسيمبليءَ ۾ پهريون دفعو سنه 1946ع جي پهرينءَ اليڪشن ۾ چونڊجي آيو ۽ ڪانگريس سان ڪوئليشن ۾ شامل هو. 23 ۽ 24 فيبروري 1946ع جي ڪوئليشن ڪانفرنس، جيڪا سـَـن ۾ ڪٺي ٿي ۽ غير مسلم ليگي قومپرست مسلمانن جي ڪانفرنس، جيڪا پوءِ دهلي ۾ گڏ ٿي، تن ۾ شامل رھيو. دهليءَ جي ڪانفرنس ۾ خاڪسار، جميعت العلماءِ هند، مؤمن ڪانفرنس، آزاد ڪانفرنس، قوم پرست مسلمان، شيعه ڪانفرنس، احرار جماعت ۽ اسان جي ترقي پسند مسلم ليگ جا عيوضي ڪٺا ٿيا هئا. ان ڪانفرنس ۾ ٺهراءُ ٿيو ته اُهي سڀ جماعتون، غير مسلم ليگي مسلمانن سان گڏيل محاذ ٺاهين. آئيني اصلاحات لاءِ تجويز ٿي ته صوبن کي وڌيڪ اختيارات ڏنا وڃن، ۽ مرڪزي حڪومت ۾ هندن ۽ مسلمانن کي هڪ جيترا عيوضي ڏيئي، هندستان کي ڪانفيڊريسي بنايو وڃي، پر اها تجويز مسلم ليگ وارن کي قبول نه پيئي، جي ملڪ جي ورهاڱي لاءِ پڪا ٿي چڪا هئا ۽ نه ڪانگريس وارن ان ڳالهه ڏي توجهه ڏنو. جنهن صورت ۾ اهي ٻيئي جماعتون طاقتور هيون ۽ وقت جي حڪومت به انهن جي نمائنده حيثيت کي تسليم ڪري چڪي هئي، تنهن ڪري هيءُ گهڻين پارٽين جو محاذ طاقت وٺي نه سگهيو. ان کانپوءِ سنڌ اسيمبليءَ جون ٻيو دفعو 1946ع جي آخر ۾ چونڊون ٿيون، انهن ۾ شڪست کاڌائين. 1948ع ۾ خان عبدالغفار خان جي صدارت هيٺ پيپلس پارٽي ٺاهي ويئي. ان ۾ رئيس صاحب مکيه ڪارڪن هو. هن پارٽيءَ جا ليڊر ترت ئي گرفتار ٿيا ۽ انهن جي غير حاضريءَ سبب پارٽيءَ جو ڪم رنڊجي پيو. ان وچ ۾ ميان افتخار الدين "آزاد پاڪستان پارٽي" ٺاهي ۽ ڪوشش ڪيائين ته سنڌ جي پيپلس پارٽيءَ وارن کي ان ۾ آڻي. مير علي احمد خان ۽ ٻيا ڪارڪن ان ۾ هليا ويا، ليڪن رئيس صاحب ۽ شيخ صاحب، جيل ۾ ليڊرن جي بند هئڻ سبب، پارٽي ڇڏي، ان ۾ داخل ٿيڻ کان انڪار ڪيو. .