پيٽ_جا_ڪيڙا
سيڪيون/سمڪويون
(Threadworms/ Pinworms (Oxyuris Vermicularis) هن قسم جي پيٽ جي ڪيڙن کي سيڪيون (سمڪيون) به سڏيندا آهن، ٻارن توڙي وڏن ماڻهن کي، ٻين پيٽ جي ڪيڙن جي ڀيٽ ۾ هي عام ٿين ٿا. هن قسم جا ڪيڙا وڏي آنڊي (Large Intestine) ۾ رهن ٿا، جتي هي ڪيڙا وڌن ۽ ويجهن ٿا، هن ڪيڙي جي مادي رڳو بيدن لاءِ وڏو آنڊو ڇڏي هيٺ ويهڪ جي جاءِ (پڇي) واري حصي ۾ لهي ايندي آهي، جتي پنهنجي عمر جي مختصر وقت ۾، جيڪو پندرهن ڏينهن جو مس ٿيندو آهي، هزارين بيدا لاهي ويندي آهي، هن ڪيڙي جا بيدا، (لاروا) ايترا ته گهڻا هوندا آهن جو پاڻمرادو ٻار جي پائخاني ۾ ٻاهر نڪري ايندا آهن، هن ڪيڙي جا بيدا يا لاروا ٻار جي ڪاڪوس ۾ نه به اچن، پر ڪيڙو خود ڪاڪوس ۾ نظر ايندو آهي، هنن قسمن جي ڪيڙن جي ڊيگهه 10 ملي ميٽر ٿئي ٿي، ٻين قسمن جي ڪيڙن وانگر پيٽ جي هن ڪيڙي جي مادي نر جي مقابلي ۾ ڊگهي ٿئي ٿي، هي ڪيڙا هميشه ڇڳن (Bunch) جي صورت ۾ ٿين ٿا، جيڪي سدائين پاڻمرادو ٻار جي ڪاڪوس ۾ نڪري ايندا آهن، هنن ڪيڙن جي اهائي سڃاڻپ ڪافي آهي ته هي ڪيڙا اڇي رنگ جا سنهڙا ڪوِلين وانگي ٻار جي ڪاڪوس تي چرندي نظر ايندا آهن. ٻارن ۾ مٺيون شيون چاڪليٽ، ٽافيون، پيسٽري، ڪيڪ، آئس ڪريم، مٺايون ۽ مٺيون سوپاريون، ميدي مان ٺهيل اهڙين شين جي کائڻ ڪري پيٽ ۾ هن قسم جا ڪيڙا ٺهن ٿا. ان کانسواءِ معصوم ۽ ننڍن ٻارن کي پاروٿو، اڻ ڪڙهيل کير پيارڻ، بوتل ۾ گهڻيءَ دير تائين پاروٿو ڪري کير پيارڻ، دٻي جو کير پيارڻ ۽ ٿڃ پياڪ ٻارن جي مائرن پاران پاروٿي کاڌي کائڻ، فاسٽ فوڊ، تريل شين ۽ آچار کائڻ ڪري ٻارن جي پيٽ ۾ سيڪيون ٿيڻ جو سبب بنجي ٿو. جيئن ته هنن ڪيڙن جي رهڻ جو هنڌ ٻار جو وڏو آنڊو آهي، ان ڪري هن قسم جا ڪيڙا سولائيءَ سان وڏي آنڊي کان هيٺ ٻار جي ويهڪ جي جاءِ تائين پهچن ٿا. مادي ويهڪ جي جاءِ ۾ پهچي بيدا لاهيندي آهي، ماديءَ جي بيدن لاهڻ وقت نر به ماديءَ سان گڏ هوندو آهي، جيڪو ٻار جي ويهڪ جي جاءِ کي چڪ هڻندو ۽ پٽيندو رهندو آهي، ان ڪري ٻار جي ويهڪ جي جاءِ ڳاڙهي ٿي پوندي آهي ۽ هر وقت پئي پوسربي آهي. نر جي چڪ واري جاءِ تي ٻار کي بيقرار ڪندڙ خارش ٿيندي آهي، ٻار خارش جي بيقراريءَ ڪري ننڊ نه ڪري سگهندو آهي، ٻارن کي سڌو سمهاربو آهي ته اٿلي اونڌا ٿي پوندا آهن، ڪيترا ٻار ته پنهنجي ويهڪ جي جاءِ ۾ آڱريون ڦيريندا رهندا آهن، يا ويهڪ جي جاءِ کي کنهي پٽيندا رهندا آهن، (هيءَ سيڪن جي هجڻ جي پختي ۽ مضبوط علامت آهي.) وڏا ٻار ته سيڪين کان ٿيندڙ خارش جو ٻڌائي سگهندا آهن يا وري معصوم ٻارن جي سمهڻ وقت لوڇ، پوڇ يا ويهڪ جي جاءِ کي کنهڻ مان به سمجهي وٺبو آهي ته ٻارن کي سيڪيون آهن. ٿڃ پياڪ ٻار ته رات ڏينهن خارش کان بيزار ٿي روئيندا، رڙيون ۽ چيٽون ڪندا آهن. ڪي مائٽ ٻارن جي اهڙي بيزاري ۽ بيقراريءَ کي ٻار ۾ ڪن يا پيٽ جو اهنج سمجهي علاج ڪرائيندا آهن، جيڪو ۾ بيڪار ويندو آهي ۽ ٻار جي بيزاري ۽ بيقراري پنهنجيءَ جاءِ تي قائم رهندي آهي. سيڪين جي چڪ پائڻ ۽ خارش واري جاءِ/ٻار جي ويهڪ جي جاءِ (ڇپ) جي چوڌاري اندران توڙي ٻاهران ننڍڙيون ننڍڙيون ڳوڙهيون ٿي پونديون آهن، جنهن ڪري ٻار جي ويهڪ جي جاءِ چوڌاري ڳاڙهي ڏسڻ ۾ ايندي آهي، هر وقت ٻار بيقرار ۽ بيزار رهڻ ڪري سندس بک ختم ٿي ويندي آهي، سندس دل ڪچي ٿيندي آهي، ۽ کيس هر وقت اٻڙڪا، اوڪارا (اوڪرار) ايندا آهن، ٻار کي دست ۽ الٽيون ٿيندا آهن ۽ سندس ساهه ۾ بدبوءِ ٿي پوندي آهي، گهڻن ٻارن جي ته ننڊ به غائب ٿي ويندي آهي، بدن ۾ تيز بخار يا ڪڻس سدائين رهندي آهي. دائمي بيماري سبب تڪليف سبب هيٺيون بيماريون ٿي پونديون آهن. جن ٻارن کي مثاني ۾ هن قسم جا ڪيڙا هوندا آهن، تن جي پيشاب ۾ به هن قسم جا ڪيڙا نڪرندا آهن، پيشاب ۾ نڪرندڙ ڪيڙا ٻار جي پيشاب جي ناليءَ جي مٿئين تهه ۾ چنبڙي پوندا آهن، جتي ٻار جي پيشاب جي ناليءَ ۾ سوڄ ۽ سور (Inflamation) ڪري وجهندا آهن،