cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مھر وڏا
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين عبدالرحمان جتوئي ۽ وائيس چيئرمين عنايت الله ڀٽو چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ علي اڪبر شاھ جو سڪندر علي شاھ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي. صحت جي سھولتن لاء ھتي ڪوبه سرڪاري ادارو ڪانه آهي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
لاڙي لهجو
لاڙي لهجو (Lari Dilect) سنڌ جي لاڙ ۾ رهندڙ سنڌي کي ”لاڙي“ چيو ويندو آهي. سنڌو درياھ جي پڇڙي ۽ سمنڊ واري ڇوڙ وارن علائقن کي ”لاڙ“ چيو ويندو آهي. لاڙ معنيٰ لڙيل يا هيٺانهون ڀاڱو، جيڪو سمنڊ سان وڃي لڳي ٿو. لاڙ ۾ بدين، ٽنڊو باگي، بلڙي شريف کان ويندي ٺٽي ۽ ڪراچيءَ وارو حصو اچي وڃي ٿو. هتان جي ٻولي لاڙي لهجو سڏبي آهي. شاھ جو رسالو، شاھ ڪريم جو ڪلام وغيره هن لهجي ۾ آهن. لاڙي لهجي ۾ وسرڳ (ھ اچار وارا اکر) گهٽ ٿين، هو ڊگهو بدران چون ڊگو، گهڻو بدران چون گڻو، گهر بدران چون گر ۽ گهوڙي کي چون گوڙو، چڙهيو بدران چون چريو ۽ ماڻهوءَ بدران چون ماڙو. ”توکان“ جي بدران چون ’توهان‘ جيئن شاھ صاحب چوي ٿو: ”ساريان ڪانہ سوير ۾ طاقت توهان ڌار“ اهڙي نموني پڇاڙيون بہ نرالي انداز سان استعمال ڪندا آهن.
حوالا
زمرو:سنڌي ٻولي جا لهجا
دودو سومرو چوٿون
دودو سومرو چوٿون سنڌ جي سومرا گھراڻي جو ھڪ حاڪم ھيو جيڪو محمد طور سومرو جي خاندان مان هو ء پنھجي ڀاء خفيف سومرو ٻيون جي وفات کان پوءِ سندس تخت تي ويٺو.تاريخ سومرا سنڌ جي مطابق:ڀاءُ جي وفات کانپوءِ حڪومت جي تخت تي ويٺو، سندس حڪومت جو عرصو پنجويهه سال آهي. آخرڪار سندس حياتيءَ جو سج مماتيءَ جي افق ۾ غروب ٿي ويو.
اولھ ايشيا
اولھ ايشيا, مغربي ايشيا ايشيا جي اخري اولھندي ڪناري وارو خطو جنھن ۾ اناطوليه، عربي اپٻيٽايرانميسوپوٽيميا، ليونٽ، قبرص، سينائي اپٻيٽ ۽ ڪوھ قاف جي پار واري خطي جو ڪجھ حصو شامل آهن. ھن خطي کي سوئيز ڪئنال آفريڪا کنڊ کان الڳ ڪري ٿو ۽ ترڪي وارو سامونڊي لنگھ ۽ ڪوھ قاف جبلن وارو علائقو ان کي يورپ کان الڳ ڪري ٿو. ھن خطي جي اتر-اولھ ۾ وچ ايشيا, اوڀر طرف ڏکڻ ايشيا واقع آهي. ھن خطي جي چؤطرف اٺ سمنڊ واقع آھن جن جا نالا ڪيسپئن سمنڊ، عربي سمنڊ، ايراني نار، ميڊيٽرينئن سمنڊ، ڳاڙھو سمنڊ، ڪارو سمنڊ، مرمارا سمنڊ، ايجيئن سمنڊ شامل آهن.
معياري انحراف
معياري انحراف: اسٽينڊرڊ ڊيويئيشن(Standard Deviation):
Deviation = غلطي، ڀل، چڪ، گمراهي معياري انحراف ڪنهن ورهاڱي (Distribution) ۾ ڦهلاءُ کي ڏسڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي ۽ هن کي معلوم ڪرڻ تحقيق ۾ اهميت وارو هوندو آهي، هن جي نشاني آهي ”Q“. انگن اکرن واري تحقيق ۾ معياري انحراف معلوم ڪرڻ تمام اهميت وارو هوندو آهي. انهيءَ لاءِ تخميني لڳائڻ جو هيءُ صحيح طريقو آهي.
ڳڻڪ
ڳڻڪ (مضروب فيه) : ڪو ايفيشنٽ (Co-efficient): پر جيڪڏهن ڀيٽ ۾ ٻئي عدد جدا جدا قسمن جا آهن ته اهڙي حالت ۾ عدد جي شرح ظاهر ڪئي ويندي جيئن موت جي شرح، شادي جي شرح، يا بيمارن جي شرح ڇاڪاڻ ته اهي سڀ جدا جدا قسم آهن تنهن ڪري انهن جي ڀيٽ نسبت جي لحاظ کان ڪانه ڪئي ويندي. پر شرح جي لحاظ کان لکي ويندي. اهڙي طرح شرح هميشه سيڪڙي ۾ لکي ويندي آهي، جيئن (Rate Percent) شرح جو سيڪڙو يا هڪ ميل جي شرح وغيره. پر انگن اکرن ۾ ڪنهن ايڪي جي شرح کي انگريزي Statistical Co - Efficient ۽ سنڌي ۾ ڳڻڪ چيو ويندو. هن جو طريقو آهي ته جيڪڏهن ڪنهن جي شرح 30 سيڪڙو 10000 تي آهي ته انهن جي ڳڻپ ٿيندي 03. يعني  يعني 1000 جي شرح 30 آهي ته هڪ جي ٿيندي 03. جنهن کي انگن اکرن ۾ ڳڻڪ (Co - efficient) چيو ويندو. مٿي ٻڌايل سڀ طريقا يا اصطلاح انگن اکرن ۾ گروهي نسبت لاءِ ڪم آندا ويندا آهن ته جيئن ساڳئين شين کي يا جدا جدا شين کي ڪيئن مختصر ڪري ڀيٽي سگهجي ٿو. مثال جيڪڏهن ٻن اسڪولن جي شاگردن جو نتيجو سيڪڙي ۾ ڪڍڻو آهي. سمجهو ته: (1) اسڪول الف ۾ ڪل 1500 شاگرد آهن جن مان 1200 ڪامياب ٿيا. (2) اسڪول ب ۾ ڪل 2000 شاگرد آهن، جن مان 1500 ڪامياب ٿيا. هن ۾ اهو ڏسڻو آهي ته نتيجو اسڪول الف جو سٺو آهي يا ب جو - اسڪول الف : ظاهر ۾ بي اسڪول جو نتيجو سٺو آهي، ليڪن سيڪڙو ۾ الف اسڪول جي نتيجو سٺو آهي. اهڙي طرح سان عددن جي ڀيٽ ۾ سيڪڙو وڌيڪ مددگار ٿئي ٿو.
حوالا
زمرو:رياضياتي اصطلاح
النور سوسائٽي
يو سي النور سوسائٽي پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نارٿ ناظم آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ان جي اولھ م سيڪٽر 16، اوڀر م جنت گل ڪالوني ۽ ڏکڻ م انچولي واقع آهي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين سعيد احمد صديقي ۽ وائيس چيئرمين سيد عارف رضا شاھ چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي ۽ سنڌي شامل آهن. ھن يونين ڪاميٽي م گورنمينٽ اينگرو ٽيڪنيڪل ڪاليج، گلوب پارڪ، گورنمينٽ اينگرو ٽيڪنيڪل اسڪول، گورنمينٽ گرلس ڊگري ڪاليج، باغ سمن پارڪ، نور ھاسپيٽل، نوراني مسجد، پير بازار گرائونڊ، سمن آباد ٿاڻو، ساڪر اسٽيڊيم، افروز ٽيڪسٽائيل انڊسٽريز واقع آھن.
ڪفر
ڪفر: ڪفر جي اصل معني آھي لڪائڻ. ان مان انڪار جو مفھوم پيدا ٿيو ۽ اھو لفظ ايمان جي مقابلي ۾ استعمال ٿيڻ لڳو.ايمان جي معني آھي مڃڻ، قبول ڪرڻ ۽ تسليم ڪرڻ آھي ۽ان جي ابتڙ ڪفر جي معني نه مڃڻ، رد ڪرڻ ۽انڪار ڪرڻ آھي. ڏوھ جي شريعت مطابق سزا کي ڪفارو سڏبو آهي ڇوتہ ڪفارو گناھ کي مٽائي ڇڏيندو آھي.ھڪ دوا کي ڪافور چوندا آهن اھا پنھنجي تيز خوشبو سان ٻين خوشبوئن کي لڪائي ڇڏيندي آهي.ڪنھن به شئي کي ڍڪڻ يا ڪنھن شئي کي لڪائڻ کي ڪفر چئبو آهي.قرآن ۾ ھاري يا کيتي ڪرڻ واري لاءِ بہ لفظ ڪافر  استعمال ٿيو آهي : ""كَمَثَلِ غَيْثٍ أَعْجَبَ الْكُفَّارَ نَبَاتُهُ..." ان جو مثال بارش جيان آهي جنھن سان پيدا ٿيندڙ نباتات کيتي ڪندڙن کي سٺي لڳندي آهي"
- سُورة الحدید
مسلمان ۽ ڪافر جي تميز ان مان ٿيندي آهي تہ ڪافر مطلق آزادي جو طلبگار ھوندو آھي ۽ مسلمان پاڻ کي خدا جي بندو ہا غلام تصور ڪندي صرف اھا آزادي چاھيندو آھي جنھن لاء ھو سمجھندو آھي تہ کيس خدا ڏني آهي. مولانا مودودي تفھيم القرآن ۾ چوي ٿو ته ڪافر پنھنجي سڀني معاملن جا فيصلا انسان جي ٺاھيل اصولن، قانون ۽ ضابطن تحت ڪندو آهي ۽ ان ۾ خدا جي ڪنھن بہ حڪم کي شامل نہ ڪندو آھي ان جي ابتڙ مؤمن پنھنجا سڀ معاملا خدا ۽ ان جي رسول طرف رجوع ڪندو آھي.
حوالا
زمرو:اسلام ۽ ٻيا مذهب زمرو:اسلامي اصطلاح
لاسي لهجو
لاسي لهجو (Lasi Dilect) لسٻيلو هن وقت بلوچستان صوبي جو حصو آهي، پر اڳ ۾ اهو سنڌ جو حصو هو. اڄ بہ اتي 70 سيڪڙو ماڻهن جي مادري زبان سنڌي آهي. لسٻيلي جو لوڪ ادب ۽ شاعري سنڌي زبان جو قيمتي سرمايو آهي. هن لهجي ۾ لاڙي لهجي واريون سڀ خصوصيتون موجود آهن. ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ پنهنجي ڪتاب ”ٻيلاين جا ٻول“ ۾ لکي ٿو تہ ”لسٻيلي جي ٻولي لاڙي محاوري سان زياده مشابهت رکي ٿي. ان حوالي سان لاسي، سنڌي ٻوليءَ جو هڪ لهجو آهي.
حوالا
زمرو:سنڌي ٻولي جا لهجا
جُنگ
جُنگ وڏي دفتر يا ڪتاب کي چوندا هئا، جنهن ۾ گهڻو ڪري شعر يا ڪي ٻيا دلچسپ ۽ ضروري مواد جمع ڪري رکندا هئا. ان جو مثال مشهور فارسي شاعر صائب جو انتخاب آهي، جو هُن ٻين شاعرن جي ڪلام مان چونڊي پيش ڪيو. ان جو نالو فارسي شاعرن جي تذڪرن ۾ آيل آهي.
اوشا (ديوي)
اوشا ھندوازم ۾ پرڀات جي ديوي جو نالو آهي. ان جو ذڪر رگويد جي بيتن ۾ وري وري ٿيل آهي. ڊيوڊ ڪنسلي لکي ٿو تہ رگويد مطابق اوشا "پرڀات يا پرھ ڦٽيءَ جي وقت روشني بڻجي پاڻ کي ظاھر ڪندي آهي ۽ ظالم انڌيري، بدي جي قوتن، کي ڌرتي تان ڌڪي ڪڍي زندگي کي اٿاري ھر شئي کي حرڪت ۾ آڻي پنھنجا پنھنجا ڪم ڪار ڪرائيندي آهي". ڊيوڊ ڪنسلي وڌيڪ لکي ٿو ته رگويد مطابق تہ اوشا ھر زندہ مخلوق لاء زندگي آھي. اھا ھر ڪم ۽ ساھ کي ھلائڻ واري چرخي آھي ۽ افراتفري ۽ مونجھاري جي دشمن آهي، ۽ ھندوازم مطابق رتا جي نالي سان معروف آفاقي ۽ اخلاقي ضابطي کي کي اڀارڻ لاء مبارڪ آھي. اوشا رگويد جي سڀ کان وڏي مرتبي واري ديوي آھي پر پوءِ بہ کيس ٽن نر ويدڪ ديوتائن: اگني، سوم ۽ ديوتا جھڙي مرڪزي حيثيت ۽ اھميت ناھي مليل. کيس ھڪ خوبصورت ۽ سينگاريل نوجوان عورت جي روپ ۾ ڏيکاريو ويو آهي جيڪا ھڪ سوني رٿ تي چڙھي آسمان جي رستي تي ھلندي آهي ۽ سوريا يعني سج جي لاء رستو ھموار ڪندي آهي. رگويد ۾ بھترين بيتن مان ڪجھ بيت کيس ارپيا ويا آهن. ھندوازم مطابق راتڙي) يعني رات اوشا جي ڀيڻ آھي. شيخ اياز پنھجي ڪتاب وڄون وسڻ آئيون ۾ ھڪ بيت ۾ اوشا جو ذڪر ھيٺين طرح ڪيو آهي؛
"اوشا اڄ بہ ارھ، پورب ۾ پڌرا ڪيا"
نالي جو مطلب
ويدڪ لفظ اوساس اوسا لفظ مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي پرڀات.
حوالا
زمرو:هندو ديويون
مٺڙائو ڪئنال
مٺڙائو ڪئنال پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ ھڪ وڏي واھ يا ڪئنال جو نالو آهي جيڪو نارا ڪئنال مان چوٽياريون ڊيم لڳ سانگھڙ ضلعي مان نڪري ٿو. نڪرندڙ ڇھن ننڍن ڪئنالن مان ھڪ آھي. ھي ڪينال سانگھڙ، ميرپورخاص ۽ ٿرپارڪر ضلعن جي علائقن ڪنڊياري، سنڌڙي، شادي پلي،  سامارو، ڪوث غلام محمد، جھڏو، نئون ڪوٽ، نبي سر وارن علائقن کي خريف جي فصلن لاء پاڻي مھيا ڪري ٿو سانگھڙ ضلعي ۾ ھڪ ڳوٺ جو نالو مٺڙائو آھي جنھن تان ھن ڪينال تي نالو پيو. ھن ڪينال مان سنڌڙي لڳ ھڪ دوسو شاخ، سعيدڪي شاخ، نئون ڪوٽ سب ڊويزن جون 11 شاخون جن ۾ رڻ ڊسٽري، ڍورو مائينر ۽ سيڙھي شاخ شامل آھن ،  پڻ وھي ٿي. ان کانسواءِ ڏيپلو مائينر، سمروتي مائينر، کاھي شاخ، ڏاھيٽي شاخ ۽ اڪوٽو شاخ پڻ ھن ڪينال مان نڪرن ٿيون.
ديھ صاحب سمان
ديھ صاحب سمن: Deh Sahib Saman: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي تپي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ ميمڻ جي وسي  ۽ ڳوٺ صاحب سمان ۽ ڳوٺ سومار چنڊ، ڳوٺ ٻڍو مجيداڻو  واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھن ديھ جون حدون  ديھ جيئندل، ديھ مٽياري ، ديھ چارچ 19، ديھ ڀورڪو، ديھ ستر، ديھ مٽياري ۽ تعلقي حيدرآباد جي ديھ اميلپر ۽ ديھ گھلئي  سان ملن ٿيون. ھن ديھ مان نيشنل ھاء وي 5 گذري ٿو. ديھ جي تعلقي حيدرآباد واري دنگ سان سرفراز واھ وھندڙ ھيو جيڪو بعد ۾ ڦٽي ويو. ھن ديھ جي سروي نمبر 543 ۾ نيشنل ھاء وي 5 لڳ ريڊيو پاڪستان حيدرآباد واقع آهي. ھن ديھ مان کيبر مٽياري بچاء بند پڻ واقع آهي. ھن ديھ جو جاگرافيائي محل وقوع 4192-15 آھي ۽ 1998 جي هڪ آدمشماريءَ موجب ھن جي آبادي 6692 آھي.
زمرو:سنڌ جون ديھون
عبيداڻي
ديھ عبيداڻي سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي وارھ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا وڳڻ تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880 کان 1964ع تائين واري دؤر جي ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ عبيداڻي، ڳوٺ دربان ۽ ھڪ غيرمعروف ڳوٺ ۽ ڪجھ گھر واقع ھيا. ھاڻي ان ديھ ۾ ڀالو ڪوٽ، ڳوٺ عبيداڻي، پراڻو غيرمعروف ڳوٺ قمبر ڪوٽ سڏجي ٿو ۽ ڳوٺ دربان ھاڻي ماھي دربان جي نالي سان معروف آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ياروديرو، اوڀر ۾ ديھ حسن ھوري، اولھ ۾ ديھ پيچوھا ۽ ديھ اصحابو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ بند جاني واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,896 ھئي جيڪا 394 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون زمرو: قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
سمن آباد
يو سي سمن آباد پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي گلبرگ سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ھن يو سي جي اتر ۾ انچولي ۽ النور سوسائٽي، اولھ ۾ بلاڪ 18 ناظم آباد ڏکڻ گلبرگ ٽائون واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين سيد يونس حسين ۽ وائيس چيئرمين جمشيد علي چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي ۽ سنڌي شامل آهن. ھن يو سي ۾ امير معاويه عيدگاهه، پاڪ فليگ گرائونڊ، ليڊيز پارڪ، جامع مسجد سمن آباد واقع آھن.
لاھوت
لاهوت (Lahoot)، لاھوت لامڪان؛ ڪراچي کان اتر اولھ طرف اٽڪل 30 ڪلو ميٽرن جي مفاصلي تي، بلوچستان جي ضلعي خضدار جي علائقي سارونہ جي ويجهو آهي. پاڪستان جي ڪنڊ ڪڙڇ مان ملنگ، لاهوت تي حاضري ڀرڻ ايندا آهن لاهوت تي ايندڙ هر ماڻهو کي “لاهوتي” سڏيو ويندو آهي. ٻي معنيٰ ۾ اهي رنگجي ريٽا ٿيندا آهن ۽ پوءِ اهي بہ ڪنهن منزل تي پهچائڻ جي ضمانت بڻجي پوندا آهن. لاهوت ڪرڻ وارن لاءِ ضروري آهي تہ اڳ ۾ “هاهوت” ڪجي اها هڪ اهڙي سوڙهي دري يا غار آهي، جنهن کي پرک جي دري بہ چوندا آهن. لاهوت، صوفين جي هڪ منزل بہ آهي. لاهوت لامڪان سان وابستہ فقير، پوئلڳ. سنڌ جا ماڻهو جڏهن لاهوت گهمي ايندا آهن، تڏهن هو لاهوتي سڏائيندا آهن.
عورتن جي جدوجهد
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سماج زمرو:انساني حق زمرو:عورتن جا حق
عمر سومرو ٻيون
عمر سومرو ٻيون سند جي سومرا گھراڻي جي دؤر جو ھڪ حاڪم جيڪو محمد طور سومرو جي خاندان مان هو ء پنھنجي پيء دودو سومرو چوٿون جي وفات کان پوءِ ڏکڻ سنڌ جو بادشاھ ٿيو.تاريخ سومرا سنڌ جي مطابق: دودي جي وفات کانپوءِ، سردار ۽ سلطنت جي سرواڻي سنڀاليائين، عدل ۽ انصاف ۾ ڪوشش ورتائين، حڪومت جو ڪاروبار پنجٽيهه سال آزادي ۽ خودمختياريءَ سان هلايائين. سندس دور ۾ سنڌ جي سلطنت نهايت آباد ۽ خوشحال رهي. آخر هميشه واري جهان ڏي موڪلائي ويو.
ڳجھڙ
يو سي 37 ڳجھڙ  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا ڏوڪري تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي ڏوڪري جي يو سي 1 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 13,098 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾  ڳجھڙ ھڪ وڏو ڳوٺ آهي جيڪو ڏوڪري شھر سان لڳولڳ رائيس ڪئنال جي ساڄي ڪپ لڳ واقع آهي ۽ ان يو سي جو صدر مقام آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ جوڻيجا، ھليا، سانگھرو، انڙ، کوکر، جروار، ڍڪڻ  ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ڳوٺ بابل جروار، ڳوٺ فيض محمد کوکر، ڳوٺ ڳجھڙ، ڳوٺ مانھڙا، ڳوٺ مانڌڙا، ڳوٺ حاجي عبدالڪريم انڙ، ديھ ببوڙي (آبادي 3,571)،ديھ ڏوڪري (آبادي 5,968)، ديھ ڳجھڙ (آبادي 3,559), ڳوٺ ڍڪڻ ۽ ٻيا شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين غلام اڪبر جوڻيجو ۽ وائيس چيئرمين پير بخش ھليو چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ ڳجھڙ جو خان محمد سانگھرو ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي. صحت جي سھولتن لاء ھن يو سي ۾ جوڻيجو سرڪاري اسپتال، ڳجھڙ واري سرڪاري ڊسپينسري واقع آھن.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن. ھي يو سي ڏوڪري شھر لڳ آھي ۽ شھر جي ديھ ڏوڪري پڻ ھن يو سي ۾ اچي ٿي. ڏوڪري شھر جي موئن جو دڙو نالي سان ريلوي اسٽيشن پڻ ھن يو سي ۾ واقع آهي. چانورن جي تحقيق جو مشھور رائس رسرچ انسٽيٽيوٽ ڏوڪري پڻ  ھن يو سي ۾ واقع آهي. ھن يو سي مان ڏوڪري شاخ پڻ وھي ٿي.
ڍورو نارو (پاڻي)
ڍورو نارو پاڻي جو ھڪ ڍورو آھي. اهو ڍورو هيٺين نارا ڪئنال جي پڇڙي کان شروع ٿئي ٿو ۽ نئون ڪوٽ شهر وٽ ڍورو پراڻ ۾ ملي ٿو. اهو ڍورو هيٺين نارا ڪئنال، کپرو ۽ مٺڙائو واري ايراضين جو برساتي پاڻي کڻي ڍورو پراڻ ۾ پهچائي سگهي ٿو.
لذت پسندي
لذت پسندي (hedonism) اخلاقيات جو نظريو تہ لذت حاصل ڪرڻ ئي وڏي خير ۽ انسان جي عملن جو هڪ مقصد آهي يا ٿيڻ گهرجي. لذت پسنديءَ ۾ اهو سوال هوندو آهي تہ لذت جي نوعيت ذاتي هوندي يا اجتماعي، جسماني يا عقلي، حسي يا روحاني، اهڙي طرح لذت پسندي جا ڪيترائي قسم آهن.
ڪنسنٽريشن ڪيمپس
نظربندي-قيد (Internment), قيدي جا واڙا يا لوڙهن ۾ واڙيل انسان يا ڪنسنٽريشن ڪيمپس (Concentration Camps)  هڪ اهڙي قسم جو قيد ٿيندو آهي، جنهن ۾ گهڻو ڪري لوڙهي اندر ڪيئي جايون هونديون آهن. هن قسم جي چوديواريءَ ۾ سياسي قيدي تمام بڇڙين حالتن ۾ رکيا ويندا آهن. هي لفظ پهريون دفعو ڏکڻ آفريقا ۾ هلندڙ بوئرجنگ (1899 کان 1902ع ) دوران ڪتب آيو. جڏهن انگريزن ڊچ نسل جي بوئرن کي ۽ سنڌ ۾ حُرن کي انهيءَ قسم جي واڙن ۾ بند رکيو. جرمنيءَ ۾ هٽلر جي نازي حڪومت سياسي مخالفن ۽ يهودين کي به ان قسم جي قيدي واڙن ۾ ڳاهٽ ڪري ايذاءُ ڏنا. دنيا ۾ اڄ به پٺتي پيل سوچن ر(جعت پسند) جا حڪمران ۽ آمر پنهنجن مخالفن کي بند ڪرائڻ، ڏوهه باسرائڻ يا سياست تان هٿ کڻائڻ لاءِ اهڙن هنڌن تي بند ڪري رکندا آهن، جتي قيدين مٿان ايذاءَ جا نت نوان اوزار ۽ طريقا استعمال ڪيا ويندا آهن. دنيا ۾ موجود ڳجها ادارا هن ڏس ۾ ڪافي بدنام سمجهيا وڃن ٿا.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سماجيات زمرو:انساني حق
زاپوٽڪ ماڻھو
زاپوٽڪ يا زاپوتڪ  ميڪسيڪو جا اصل رھاڪو آھن جن کي ميڪسيڪو جا انڊين سڏيندا آهن. انھن جي آبادي گھڻي ڀاڱي ڏکڻ ميڪسيڪو جي واھاڪا(Oaxaca) ۾ واقع آهي. ھن وقت زاپوٽڪ ماڻھن جو تعداد اٺ لک کان ڏھ لکن تائين آهي. ڪولمبس جي آمد کان اڳ ميسو-آمريڪي تھذيب ۾ زاپوٽڪ تھذيب ترقي ۾ اڳڀري ھئي. قديم زاپوٽڪ تھذيب موجوده واھاڪا شھر (Oaxaca City ) لڳ جبل مائونٽ البان جي ڀر ۾ واقع ھئي. . ان تھذيب م پھريون ڀيرو ميسوآمريڪي صورتخطي ۾ لکڻ جي شروعات ٿي ۽ 52 سالن وارو ڪيلينڊر پڻ ٺاھيو ويو جيڪو بعد ۾ ٻين گروھن پڻ اختيار ڪيو. موجوده دؤر ۾ زاپوٽڪ ماڻھن جو سماجي وڏي پيماني تي زرعي آھي ۽ آھستي آھستي تبديلي طرف وڌي رهيو آهي. ھنر م گھڻي ڀاڱي ٺڪر جي ٿانون ۽ ڪتڻ وارا ھنر رواج ۾ آھن. ھي ماڻھو رومن ڪيٿولڪ مذهب کي مڃيندا آھن تنھن ھوندي بہ اھي بد روحن ۽ ڏندڪٿائن ۾ يقين رکندڙ آھن.
حوالا
زمرو: ميڪسيڪو جا نسلي گروھ
2025ع
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال زمرو:2025ع
فاطما رهبر
فاطما رهبر ( (جنم 1964ء -وفات، 7 مارچ 2020ء) هڪ ايراني سياست دان ۽ ليکڪا هُئي، جيڪا مجلس ايران جي تهران، ري، شميرانات ۽ اسلامشهر (چُونڊ ضلعو) کان پارليامينٽ جي رڪن رهي آهي. رهبر چوٿون ڀيررو پڻ رڪن چُونڊجي آئي پر چُونڊجڻ کانپوءِ هيءَ پنهنجي چوٿين مدت ملازمت جي مُنڍَ کان اڳُ ئي فوت ٿي وئي.
سوانح
فاطما، وزيوئل مواصلات (ڪميونيڪيشن) ۾ ايم اي ڪئي هُئي ۽ پوءِ انتظامي حڪمت عملي ۾ پي ايڇ ڊي ڪيائين. هيءَ انٽرنيٽ نيٽورڪ جي پروڊڪشن منيجر ۽ انٽرنيٽ حڪمت عملي سان لاڳاپيل سپريم ڪائونسل جي سيڪريٽري طور ڪم ڪندي هُئي. رهبر پاران محمود احمدي نزاد (محمود احمدي نساد) جي باري ۾ هڪ ڪتاب لکيو هيو، جنهن ۾ هن احمدي نساد کي "ٽيون هزارهون جو معجزو" سڏيو آهي.
فاطما رهبر هڪ نماڻي سياست دان ۽ اسلامي اتحاد جماعت (پارٽيءَ) جي رڪن هُئي. هيءَ سال 2004ء کان 2016ء دوران ٽري ڀرا ستين، اَٺين، نائين مدت جي لاءِ تهران، ري، شميرانات ۽ اسلامشهر چُونڊَ تَڪ (حلقو) کان رڪن ايراني پارليمينٽ رهي آهي. پارليامينٽ جي رڪن جي حيثيت ۾ هيءَ نارين جي ۽ ميڊيا ۽ آرٽ جي خاص سيٽَ (نشست)تان يونيسڪو جي لاءِ ايراني قومي ڪميشن جي نائب صدر طور خدمتون ڏيندي رهي آهي. هيءَ امام خميمني ريليف فائونڊيشن جي پڻ نائب صدر رهي چُڪي هُئي. هيءَ چوٿون ڀيرو پڻ رڪن پارليمينٽ چُونڊجي آئي، پر پڇاڙي مهل چُونڊجڻ کانپوءِ، اڃا خدمتون ڏيڻ شروع ئي نہ ڪيون هيائين، تہ ڪرونا وائرس جي سبب کان 5 مارچ تي ڪوما ۾ هلي وئي ۽ انهيءَ وبا جي سبب 7 مارچ تي پلوڪ پڌاري (وفات) وئي.
سياسي خدمتون
رڪن اسيمبلي طور هن پاران خانداني رٿابندي ۽ نارين جي لاءِ هفتي ۾ 44 ڪلاڪن بدران، 36 ڪلاڪ ڪم ڪرڻ، ڳرڀَ (پيٽ ۾ ٻار هئڻ مهل) جي موڪلن ۾ واڌارو، گهريلو زائفائن ويمو (انشورنس)، تحفظ خاندان قانون، نارين ۽ انهن جي گهرڀاتين جي لاءِ پاليسيون (حڪمت علمي) ڪائونسل ٺاهي ۽ سَتُر (پاڪدامني)، حجاب جي لاءِ قانون سازي جو بلُ آندو هيو.
وفات
رهبر 5 مارچ 2020 تي ڪورونا وائرس جي بيماري جي ڪارَڻ کان ڪوما ۾ هلي وئي، ۽ ڪورونا وائرس جي عالمي وبا جي ڪري 7 مارچ 2020ء تي وفات ڪري ويئي.
حوالا
زمرو:1960ع جنم زمرو:1960ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون زمرو:2020ع جون فوتگيون زمرو:ڪورونا وائرس مها وبا 2019- 2020 کان موت
شيخ ڀرڪيو, بزرگ
شيخ ڀرڪيو سورھين صدي عيسويءَ جو ھڪ صوفي بزرگ جنھن جو تعلقو سھروردي سلسلي سان ھيو. تحفة الڪرام ۾ مير علي شير قانع ٺٽوي مطابق شيخ صاحب نصرپور ڀرسان واقع سماواتي پرڳڻي جي ڪاتيار ڳوٺ م شاھو ڪاتيار جي گھر ۾ پيدا ٿيو. ڪاتيار ھڪ پراڻي ذات آھي جنھن جو ڳانڍاپو سما ذات سان آھي. سندس مزار ٽنڊو محمد خان تعلقي جي شھر شيخ ڀرڪيو ۾ آھي.
ڍورو ھاڪڙو
ڍورو ھاڪڙو پاڪستان جي صوبي سنڌ جو ھڪ ڍورو آھي. ادريس راجپوت لکيو آهي ته: اهو سامارو کان هيٺ شروع ٿئي ٿو ۽ نئون ڪوٽ وٽ ڍورو نارو سان ملي ڍورو پراڻ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو. هي نبي سر ۽ مٺڙائو ڪئنال جو سامارو شهر جي ڏاکڻي پاسي وارو پاڻي ڍورو پراڻ ۾ ڇوڙ ڪرائي سگهي ٿو.
غلام احمد نظامي
غلام احمد نظامي، سنڌي زبان جو بلند پايه شاعر ٿي گذريو آهي. گهڻو ڪري قومي شعر چيو اٿس، ۽ مسلمانن جي عظمت رفت جو ذڪر ڪري، برصغير پاڪ وهند جي مسلمانن کي غفلت جي ننڊ مان بيدار ٿيڻ لاءِ وڏي واڪي سڏيو اٿس. چوي ٿو: ’نظامي‘ غلامي ملي ڇو اسان کي، خدا خوب ڄاڻي ٿو پنهنجي ڪمن کي. پاڪستان جي تحريڪ جو سرگرم ڪارڪن هو. پنهنجي شعر جي ذريعي، سنڌ جي مسلمانن کي پاڪستان جي تحريڪ ۾ سرگرم عمل ٿيڻ لاءِ سڏيو اٿس. اهوئي سبب آهي، جو کيس بچا طور سنڌ جو ”قومي شاعر“ سڏي سگهجي ٿو. هو ذات جو ميمڻ هو، ۽ 15- جون 1895ع تي لاهوري محلي لاڙڪاڻي ۾ تولد ٿيو. مولانا گرامي مطابق ڪراچي ۾ ڄائو ھو جو سندس وڏا اڳي ئي لڏي ڪراچي ۾ آيا. ھن جو والد حاجي محمد صديق محنتي ماڻهو ھيو جنھن ڪراچي م سنڌ اسلاميہ ھوٽل جو بنياد وڌو.. ڊاڪٽر عبدالمجيد ميمڻ مطابق نظامي جلد ئي لڏي وڃي ڪراچيءَ ۾ سڪونت پذير ٿيو. اتي پهريائين پنهنجي ڀاءُ وٽ ”سنڌ بلوچستان“ هوٽل ۾ ڪم ڪرڻ لڳو. آخر ٻنهي ڀائرن ”سنڌ اسلاميه هوٽل “ قائم ڪيو. مولانا گرامي لکي ٿو تہ ڇھن ورھين جي عمر ۾ سندس تعليم ھڪ اردو اسڪول ۾ شروع ٿي جيتوڻيڪ تعليم جو معيار ايترو بھتر نہ ھيو پر ھن پنھنجي ذوق ۽ مسلسل مطالعي، سير وسفر ۽ علمي مجلسن ۾ اٿ ويھ ذريعي استعداد حاصل ڪري اڳتي ھلي سنڌي ٻولي جو قومي شاعر بڻجي ويو. شروع ۾ اردو ۾ ڪلام چيائين پوء سنڌي ۾. ابتدا ۾ سندس تخلص "اصغر" ۽ پوءِ "خبطي" ۽ آخر ۾ 1926 ۾ مرشد جي نسبت قائم رکڻ لاءِ "نظامي" اختيار ڪيائين. ڊاڪٽر عبدالمجيد ميمڻ مطابق شعر ۾ پهريائين ”اصغر“ ۽ ”خاڪي“ تخلص ڪندو هو. ان کان پوءِ حضرت خواجه حسن نظامي کان متاثر ٿي، ”نظامي“ تخلص اختيار ڪيائين يعني پنهنجي نسبت چشتي طريقي سان ڳنڍيائين.نظامي مرحوم سنڌي جي شاعرن ۽ اديبن جي جماعت ”جميعت الشعراء سنڌ“ جو سرگرم ڪارڪن رهيو. سيپٽمبر  1945ع کان ڊسمبر 1949ع تائين ماهوار رسالي ”اديب سنڌ“ جو ايڊيٽر ٿي رهيو، جيڪو ”جمعيت الشعراءِ سنڌ“ جي سهاري هيٺ لاڙڪاڻي مان نڪرندو هو. سندس شعر جا مجموعا ”بياض نظامي“ ۽ ”رياض نظامي“ جي نالي سان شايع ٿيل آهن. انهن کان سواءِ نثر ۾ به ڪجهه ڪتاب لکيائين، جهڙوڪ: گلزار پنجتن، خدائي انتقام، شريف ماسترياڻي ۽ گلشن سنڌ. سندس ابتدائي ڪلام جي اصلاح مرحوم مخلص ۽ پوء حاجي محمود خادم صاحب ڪئي آھي. تحريڪ خلافت دوران ھن گل ۽ بلبل جي شاعري کي ترڪ ڪري قومي شاعري شروع ڪئي. نثر ۾ ھن جا ڪيترائي مضمون "ڪاميابي"، "الوحيد"، ۽ "ترقي" نالي رسالن ۽ اخبارن ۾ موجود آھن. ھن حور دمشق جي نالي ھڪ ناول پڻ لکيو. پنھنجي آخري ايام م ھن ھڪ ھفتيوار پرچو "وحدت" پڻ جاري ڪيو جنھن جا ٻہ چار نمبر سندس زندگي ۾ جاري ٿيا..
وفات
23- فيبروري 1951ع تي جمع جي ڏينهن ڪراچيءَ ۾ وفات ڪيائين
ڀونگر سومرو چوٿون
ڀونگر سومرو چوٿون سنڌ جي سومرا گھراڻي جو ھڪ حاڪم ھيو جيڪو محمد طور سومرو جي خاندان مان هو ۽ عمر سومرو ٻيون جي وفات کان پوءِ سنڌ جو حاڪم ٿيو. تاريخ سومرا سنڌ جي مطابق: عمر سومري جي وفات بعد سنڌ جي حڪومت جي تخت (تي) ويٺو. ڏهن سالن تائين بادشاهي برقرار رهيس. سن 671هه ۾ بقا واري جهان ڏي روانو ٿي ويو.
شيخ ڀرڪيو
شيخ ڀرڪيو پاڪستان  جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي ٽنڊو محمد خان جي ھڪ يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي. ان جو پورو نالو يو سي 1 شيخ ڀرڪيو آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چار وارڊ آھن جن مان 4 جنرل ڪائونسلر چونڊبا آھن ۽ ھڪ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو آھي جيڪو ضلعي ڪائونسل ۾ يونين ڪاؤنسل جي نمائندگي ڪندو آهي. يونين ڪاؤنسل جا چيئرمين ۽ وائيس چيئرمين پڻ سڌي چونڊ ذريعي عھدو سنٻاليندا آھن. شيخ ڀرڪيو ٽنڊوالهيار- ٽنڊو محمد خان روڊ تي ٽنڊوالهيار کان 25 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ۽ ٽنڊو محمد خان کان 18 ڪلوميٽرن تي واقع آھي. ھن شھر کان ھڪ ڪلوميٽر جي فاصلي تي ٽنڊو غلام علي روڊ تي فاران شگر مل واقع آهي. شھر جو پوسٽل يا زپ ڪوڊ 70200 آھي.
نالو
ھن شھر جو نالو سورھين صدي عيسويءَ جي سھروردي سلسلي جي صوفي بزرگ شيخ ڀرڪيو جي نالي تي رکيل آھي جنھن جي درگاھ اتي موجود آهي جتي ڪيترائي مسلمان ۽ ھندو عقيدتمند زيارت لاء پري پري کان ايندا آهن. درگاھ سان لڳ ٻي مسجدون پڻ واقع آهن.
21 ربيع الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الاول
شاھ عبدالرحمان سنڌي لکنوي
شاهه عبدالرحمان سنڌي لکنوي، هيءُ بزرگ اصل ۾ سنڌي هو، ۽ شڪارپور ضلعي جي ڳوٺ ”روپاهه“ جو ويٺل هو، جو ”مخدومن جي ڳوٺ“ جي نالي سان مشهور هو. سندس وڏا اصل عرب جا راهاڪو هئا. سندس وڏو ڏاڏو عرب شاهه، عرب مان لڏي اچي سنڌ ۾ متوطن ٿيو. سندس نسب جو سلسلو عرب شاهه سان هن طرح ملي ٿو: ”شاهه عبدالرحمان بن سيد محمد حسن بن علم الهدا بن حسن محمد بن دين محمد بن عرب شاهه سنڌي.“ شاهه عبدالرحمان جو پڦاٽ مولانا عبدالحڪيم بن شيخ محمد وڏو عالم، فاضل ۽ بزرگ هو. سندس علم ۽ فضل جي شهرت پري پري تائين پهتل هئي. ڪابل جي بادشاهه سندس نالو ٻڌي، کيس قضا جي سّندَ ۽ پنج ڳوٺ هديه طور ڏيڻ گهريا؛ پر بزرگ اها ڳالهه پنهنجي توڪل جي خلاف سمجهي ۽ قبول نه ڪئي.
ولادت ۽ ننڍپڻ
حضرت شاهه عبدالرحمان جي ولادت پنهنجي ڳوٺ ۾ 1161 هه (1748ع) ۾ ٿي. ننڍپڻ کان ئي ڏاڍو ذهين، نيڪ ۽ پرهيزگار هو. سندس هم سبق عبدالخالق ۽ ٻيا طالب ڪيڏي به محنت ڪندا هئا، پر تڏهن به ساڻس پڄي نه سگهندا هئا. خود سندس استاد علامه عبدالحڪيم کي به سندس غير معمولي ذهانت تي عجب لڳندو هو. شاهه صاحب قرآن شريف پنهنجي مامي آخوند هدايت الله وٽ پڙهيو ۽ صرف ونحو، فقهه ۽ عقائد جا ڪتاب پنهنجي پڦاٽ علامه عبدالحڪيم صاحب وٽ پڙهيا.
شاهه عبدالرحمان ننڍي هوندي ئي خانداني طريقي مطابق سيد محمد صالح جو مريد ٿيو. محمد صالح، سيد محسن شاهه جو ڏوهٽو هو، جو سيد عبدالقادر جيلاني جي اولاد مان هو. بلوغت کان پوءِ علامه عبدالحڪيم کان اويسي نسبت حاصل ٿي.
لطيفو
لطيفو (Joke) معنيٰ گفتگو يا وڻندڙ ڳالھ يا انوکو دلچسپ بيان ڪيل واقعو. لطيفو انهيءَ مختصر واقعي کي چوندا آهن، جنهن ۾ ظرافت جي چاشني لفظن مان يا ڪنهن فقري مان پيدا ڪري، اهڙي ته انداز ۾ بيان ڪئي وڃي جو ٻڌندڙ کي کل اچي وڃي.
شاھ عبدالرحمان سنڌي لکنوي
علم جي تحصيل لاءِ سفر
کيس علم پرائڻ جو ڏاڍو شوق هو. انهيءَ خيال کان 19 سالن جي عمر ۾ 1180 هه (1766ع) ۾ والدين ۽ علامه عبدالحيم کان اجازت وٺي، وطن جا وڻ ڇڏي نڪري پيو. پهريائين پنجاب جي شهر خيرپور ۾ آيو، جتي حافّظ محمد فاضل وڏو عالم هو. ان کان چار سال درميانه درجي جا ڪتاب پڙهيائين. اتان ”مهارون“ ويو، ۽ مولانا اسدالله وٽ هڪ سال پڙهيائين. ان کان منطق ۽ حڪمت جي تعليم حاصل ڪيائين. اتان ”انگهه شاهه بلاول“ نالي ڳوٺ ۾ ويو، جيڪو اوديته الجبال پهاڙي واديءَ جو ڳوٺ هو. اتي مولوي ڪليم الله جي خدمت ۾ چار سال رهيو. انهن ڏينهن ۾ ”مهارون“ ۾ شاهه محمد نذير وڏو بزرگ رهندو هو. ان کان صلاح پڇيائين ته ”علم جي تحصيل لاءِ جيڪڏهن بخارا جو سفر اختيار ڪيو وڃي ته اهو ڪيئن رهندو؟“ شاهه صاحب کيس صلاح ڏني ته تنهنجي لاءِ شاهه جهان آباد وڃڻ بهتر آهي. وڌيڪ چيائين، ته جيڪڏهن اتي سٺا استاد نه هجن، ته پوءِ ”رامپور“ وڃجانءِ. بزرگ جي مشوري موجب شاهه جهان آباد آيو، ۽ مولانا فخرالدين چشتي نظامي جي مدرسي ۾ داخل ٿيو. ڪجهه وقت بعد مولانا فخرالدين جي صلاح موجب رامپور آيو ۽ مولانا محمد صاحب ۽ مولوي شير محمد صاحب کان علم حاصل ڪندو رهيو. هتي چار سال چار مهينا رهي، صدراشمس بازغه تائين تعليم حاصل ڪيائين، ۽ حديث جي علم ۾ سند حاصل ڪيائين. رحمت بخش هتان کان سندس ساٿي ٿي رهيو. انهن ڏينهن ۾ بهار جي مولانا عبدالعلي بن نظام الدين لکنوي جي علم ۽ فضل جي پري پري تائين شهرت هئي، ”بهار“ ڪلڪتي جي لڳ، ضلعي بردوان م هو. شاه صاحب، تعريف ٻڌي وڏانهن رخ رکيو، ۽ صفر 1199هه (1784ع) ۾ “بهار “ ۾ پهتو. مولانا عبدالعلي صاحب مدرسي ۾ پڙهائيندو هو، ان جو نالو “مدرسه منشي صدرالدين“ هو، شاهه صاحب مولانا عبدالعلي صاحب جي خدمت ۾ هڪ سال رهيو. تحصيل علم کان پوءِ مولانا عبدالعلي سندس دستاربندي ڪرڻ گھري، پر شاهه صاحب انڪار ڪيو. ان مدرسي ۾ دستاربندي وقت سند به ڏني ويندي هئي، ته خلعت ۽ ٻه سوء رپيا نقد به مدرسي طرفان ڏنا ويندا هئا. سند واري کي انگريزي حڪومت ۾ نوڪري به ملي سگھندي هئي. شاهه صاحب انهن ڳالهين کان انڪار ڪندي چيو، ته ”مون کي خلعت ۽ دنيا جي لالچ ڪانهي ۽ نه نوڪري جي هوس آهي؛ دستاربندي جي ضرورت ئي نه آهي.
درس و تدريس
سن 1200 هه (1785ع) ۾ مولانا عبدالعلي صاحب کان موڪلائي، ڪن دوستن جي مشوري تي مدني پور صوبي بنگال ۾ قيام ڪيائين؛ ۽ طالبن کي درس ڏيڻ شروع ڪيائين. هتي ڏهه مهينا رهي، طالبن کي درسي ڪتاب پڙهايائين. ان کان موٽي پنهنجي وطن سنڌ ۾ آيو، ۽ حيدرآباد ۾ ڪجھ سال درس ڏيڻ ۾ مشغول رهيو.هڪ ڏينهن جيئن سبق پڙهائي رهيو هو، ته غلام محمد نالي هڪ درويش مجزوب صفت اچي سندس ڀرسان ويٺو.ويهي کيس چوڻ لڳو : ”مولوي صاحب ! ظاهري علم جو درس گھڻو ڏنئي، هينئر اسان جي حصي ۾ اچ.“ شاهه صاحب کيس ڪو جواب نه ڏنو. ڪجھ مهينن کان پوءِ اهو درويش وري آيو، ۽ ڪيتري دير تائين مولانا ۾ نظر وجھي ڏسندو رهيو. ڪجھ وقت کان پوءِ وري اهي لفظ چيائين، جيڪي پهرين ڀيري چيا هيائين. مولانا صاحب هن ڀيري به خاموش رهيو، پر دل ۾ هڪ اثر پيدا ٿيس. ان جو نتيجو اهو نڪتو، جو ڪجھ وقت کان پوءِ مولانا صاحب پاڻ پڇيو، ته اهو مجذوب ڪٿي آهي؟ کيس معلوم ٿيو، ته درويش وفات ڪري ويو. اهو ٻڌڻ سان بي قرار ٿي ويو ۽ پڙهڻ پڙهائڻ جو شغل ختم ڪري، خانه ڪعبه جي زيارت لاءِ حجاز جي سفر تي نڪتو.<.
حجاز جو سفر
سن 1205هه (1790ع) حيدرآباد کان سورت بندر تي پهتو، ۽ 20- رجب تي جهاز ”رحمان بخش“ تي چڙهيو. 9-رمضان تي جدي پهتو، ۽ اٺ جي ذريعي 12- رمضان تي مڪي شريف پهتو. اتي ٽي مهينا رهي، حج ادا ڪري، 15- ذوالحج تي مديني منوره لاءِ روانو ٿيو ۽ 2- محرم سن 1206هه تي اتي پهتو. موٽ تي ڪڇ ڀڄ بندر تي لهي پنهنجي وطن سنڌ آيو. ان سفر ۾ حاجي غلام محمد ۽ مولوي رحمت بخش ساڻس گڏ هئا. گھر پهچڻ تي کيس معلوم ٿيو، ته سندس والده جي وفات ٿي چڪي هئي، ۽ سندس والد کيس ڳولهڻ لاءِ هندستان ويو هو. عزيزن کيس شاديءَ لاءِ چيو، پر نه مڃيائين. ڳوٺ ۾ ڪجھ وقت رهي، علامه عبدالحڪيم کان طريقت جي تعليم حاصل ڪيائين.
اسلامي موڪلون
اسلامي موڪلون اھي ڏينھن آھن جن ۾ دين اسلام جا پوئلڳ ڪنھن اھم واقعي جي ياد ۾ خوشي يا غمي ملھائيندا آھن، عيد الفطر ۽ عيد الاضحیٰ 2 مشھور اسلامي موڪلون آھن۔ اسلامي موڪلون عام طور تي ھجری جنتري جي حساب سان ملھايون وينديون آھن۔
شاھ عبدالرحمان سنڌي لکنوي
لکنو ۾ قيام
آخر نواب سعادت علي جي زماني ۾ 1214 هه (1799ع) ۾ لکنو ۾ آيو. ٽي ڏينهن شاهه پير محمد قادري جي مزار تي رهي، حضرت مخدوم شاهه مينا جي مسجد ۾ اچي سڪونت اختيار ڪيائين، ۽ ست ورهيه اتي رهيو. 7- محرم 1222هه تي اچي مسجد پندائن ۾ اچي قيام ڪيائين ۽ آخري عمر تائين اتي رهيو. ذوالقعد 1145 هه (1830ع) تي وفات ڪيائين. مسجد جي سامهون کيس مدفون ڪيو ويو، جتي هينئر سندس درگاهه آهي.
اسلامي موڪلون
حوالا
زمرو:اسلامي مقدس ڏينھن
شاھ عبدالرحمان سنڌي لکنوي
لکنو ۾ قيام
مولانا صاحب ڪيترن ئي طالبان حق کي فيض پهچايو. مولانا امير علي لکنوي شهيد به سندس ئي خليفو هو. سندس ٻيو وڏو خليفو هو، شاهه حسين بخش فرخ آبادي. انهن کان سواءِ ٻيا به ڪيترائي سندس فيض مان مستفيض ٿيا. انهن جو تفصيل مولانا صاحب جي سوانح عمري ”انوارالرحمان“ ۾ موجود آهي. هي ڪتاب موجا پويان هي ڪتاب هر پنجين ـــ ڏهين سال کان پوءِ ڇپائي، مفت تقسيم ڪندا آهن.
مولانا صاحب جون ڪجهه تصنيفون ۽ تاليفون به يادگار آهن. وجودي فڪري متعلق ڪتاب ”ڪلمته الحق“ عربي ۾ آهي ۽ نولڪشور وارن ڇپايو هو؛ هينئر ڪمياب آهي. هن ڪتاب جي هڪ حصي جو اردو ترجمون ”وحدت الوجود“ جي نالي سان لاهور مان ”الله والي کي قومي دکان“ وارن ڇپايو هو. هن ترجمي جا ٻه حصا مولوي حافظ غياث الدين جا ۽ هڪ حصو عرفان احمد انصاري جو ترجمو ڪيل آهي، جيڪو مولانا عبدالرحمان جي سلسلي جو مريد هو. هي اردو ترجمو 1339 هه (1920ع) ۾ ٿيو.. هي ڪتاب مولانا صاحب 1235 هه ۾ تصنيف ڪيو. منجهس وحدت الوجود جي فڪر کي نهايت وضاحت سان ۽ فلسفيانه نوع ۾ سمجهايو ويو آهي. ابن عربي جي ڪتابن: ”فصوص الحڪم“ ۽ ”فتوحات المڪيه“ کان پوءِ وحدت الوجود بابت هي ڪتاب ئي انهيءَ علمي معيار جو آهي. ڪتاب ۾ ڪلمي جي معنيٰ تي به وڏو بحث آهي، ۽ ڪلمي جي مروج معنيٰ تي سخت تنقيد آهي. انهيءَ ڪري ان وقت جي عالمن ۾ هن ڪتاب تي وڏو چوٻولو پيدا ٿيو. حضرت مولانا عبدالعزيز محدث دهلوي ڪتاب تي تنقيد ڪندي، ڪتاب جي بحث کي غلط ٺهرايو. شيخ عبدالحڪيم لاهوري هڪ رسالي ۾ علامه صاحب جي توحيد واري فڪر جو رد لکيو، شاهه اسماعيل شهيد ابن شيخ عبدالغني دهلوي هنن ٻنهي عالمن جي وچ تي پئي فيصلو ڪيو. ان کان سواءِ مولانا صاحب جون ٻيون تصنيفون ۽ تاليفون به آهن، جهڙو: مفتاح التوحيد، جهدالفضل، سرالانسان وغيره. اهي قلمي حالت ۾ آهن ۽ لکنو ۾ سندس درگاهه تي محفوظ آهن.
مولانا صاحب جيتوڻيڪ وجودي مشرب جو هو، تڏهن به شريعت جي اتباع ۾ ڪوتاهي نه ڪندو هو. فرمائيندو هو: ”من مقتدي فعل رسول الله ﷺ و عمل اّنحضرت ﷺ همين بود“. آخري عمر تائين توحيد وجودي جو غلبو رهيس، پر جڏهن به هوش غالب ايندو هوس ته پنهنجي همعصر مولانا نياز احمد جو هي شعي پڙهندو هو، جيڪو وحدت الشهود جو ترجمان آهي: مولانا عبدالحي پنهنجي ڪتاب نزهته الخواطر (ج7) ۾ سندس متعلق لکيو آهي! ”هي بزرگ عالم ٻين عالمن کان نرالي طبعيت جو ماڻهو هو، مسجد جي صحن ۾ ساز ۽ سرود تي راڳ ٻڌندو هو، عالمن جي سخت منع ڪرڻ جي باوجود وجد ڪندو هو. سيدن ۽ عالمن جي بي انتها عزت ڪندو هو. امام حسين ۽ امام حسن جي نالي تي جيڪي تابوت ٺاهيا ويندا هئا، انهن جي تعظيم جو قائل هو؛ ۽ چوندو هو ته انهن جي اهانت نه ڪئي وڃي، ڇو ته انهن کي حسنن رضي الله عنها جي نالي سان سڏيو وڃي ٿو.“<.
سنڌڙي هوائي اڏو
سنڌڙي هوائي اڏو (IATA: ايم پي ڊي, ICAO: او پي ايم پي) ميرپور خاص ضلعي جي سنڌڙي تعلقي جي ٽنڊو گوندل ۾ واقعي آهي. هن وقت هي هوائي اڏو پاڪستان ائيرفورس جي استعمال هيٺ آهي، ۽ مسافر جهازن جي لاءِ استعمال نٿي ٿي.
ٻاهريان ڳنڊڻا
او پي ايم پي لاءِ هوائي اڏن جي معلومات، گريٽ سرڪل ميپر حادثن جي تاريخ
زمرو:سنڌ جا هوائي اڏا زمرو:سنڌ ۾ ايئرپورٽ
ڳوٺ ڦلو قنبراڻي
ڳوٺ ڦُلو قمبراڻي (انگريزي:Village Phuloo Qmbrani) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ پراڻو ڳوٺ آهي.
ديھ بھريون
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
22 ربيع الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الاول
نوشھرو فيروز تعلقو
نوشھروفيروز تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي شھيد بينظيرآباد ڊويزن جي ضلعي نوشھروفيروز جو ھڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام نوشھروفيروز شھر آھي.
ديھون
نوشھروفيروز تعلقي ۾ ڪل 58 ديھون واقع آهن.
ھمير سومرو
ھمير سومرو سنڌ م سومرا گھراڻي جو آخري حاڪم ھيو. تاريخ سومرا سنڌ جي مطابق: ڀونگر جي وفات کانپوءِ همير نالي هڪ شخص حڪومت جي مسند تي ويٺو، جو ظالم طبيعت ۽ماڻهن کي آزاريندڙ هو، جنهن ڪري ماڻهو سندس ظلم کان تنگ ٿي، کيس حڪومت تان لاهڻ ۽ قتل ڪرڻ جي ڪوشش ڪرڻ لڳا. سمان قوم جا ماڻهو ڪڇ جي پاسي کان اچي سنڌ جي آسپاس ويٺا هئا. انهن سمن ۽ سنڌ جي ماڻهن ۾ دوستي ۽ لاڳاپن جو رستو جاري ٿي چڪو هو. سمان قوم ۾ انڙ نالي هڪ شخص هو، جنهن جي پيشانيءَ ۾ هدايت ۽ بخت جانشان چمڪي رهيا هئا. ملڪ جي اميرن ۽ حڪومت جي ماڻهن (سمن) ان کي چونڊيو. سڀني ٻڌي ڪري ڳجهيءَ طرح پرهه ڦٽيءَ مهل گڏجي، جنهن گهر ۾ همير ننڊ ۾ ستل هو، اتي پهچي همير کي ماري وڌو، ۽ سندس سر کي شهر جي دروازي تي ٽنگيائون ۽ (انڙ سمي) کي بادشاهيءَ جي تخت تي ويهاريائو
سھڻي ڍورو
سھڻي ڍورو  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي سانگھڙ ۾ واقع ھڪ پاڻي جو ڍورو آھي جنھن کي ڀائي خان ڍورو پڻ چوندا آهن. ادريس راجپوت لکيو آهي ته:سوهڻي يا ڀائي خان ڍورو: هي ڍورو شهدادپور شهر جي اُتر ۾ علي بحر برانچ جي ساڄي پاسي کان شروع ٿئي ٿو ۽ شهدادپور شهر جي ساڄي پاسي کان لنگهي ٿو. ٻيراڻي ۽ ٽنڊو آدم کان لنگهي هي هڪ ڳوٺ داسوڙي وٽ بند ٿي وڃي ٿو، تنهن کان پوءِ هي وري ٽنڊو الهيار شهر کان هيٺ ڀائي خان جي نالي سان شروع ٿئي ٿو ۽ نصير برانچ جي ساڄي پاسي کان ٽنڊو غلام علي، راڄو خاناڻي کان ٿيندو ٽنڊي باگي تي وڃي پورو ٿو ٿئي. انهيءَ کي ٽنڊو غلام علي وٽ ايل بي او ڊي برانچ ڊرين ۾ ڇوڙ ڪرائي وري اسپائنل ڊرين ۾ يا ڍورو پراڻ ۾ ڇوڙ ڪرائي سگهجي ٿو. هي ڍورو مٿين حصي ۾ شهدادپور، ٽنڊو آدم ۽ ٽنڊو الهيار واري ايراضين جو پاڻي کڻي سگهي ٿو ۽ هيٺين حصي ۾ ٽنڊو الهيار، چمبڙ، شيخ ڀرڪيو، گلاب لغاري، ماتلي ۽ راڄو خاناڻي تائين جو پاڻي ڪڍي سگهي ٿو.
لطيفيات
لطيفيات (Study of Latif) شاھ عبداللطيف ڀٽائيءَ جو مطالعو، شاھ جي ڪلام، زندگي، فڪر ۽ شاعريءَ تي تنقيد، تجزيي، تحقيق ۽ اڀياس کي لطيفيات چئبو آهي. سنڌي ادب جي تاريخ ۾ وڌ ۾ وڌ تحقيق شاھ لطيف تي ٿي آهي، پر اڃان بہ گهڻي تحقيق جي ضرورت محسوس ٿئي ٿي. شاھ جي نالي تي ادارا به قائم آهن، جيڪي لطيفيات جي موضوع تي تحقيق بہ ڪرائين ٿا تہ ڪتاب بہ شايع ڪرائين ٿا. .
دڙا (يو سي)
يو سي 38 دڙا  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا ڏوڪري تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي ڏوڪري جي يو سي 2 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 15,539 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾   ھڪ وڏو ڳوٺ آهي ۽ ان يو سي جو صدر مقام آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ جوڻيجا، مسڻ، ساريا، ابڙا  ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ نئون ڳوٺ، دڙا، ڳوٺ پيارو مسڻ، ڳوٺ گنڊ، ديھ باڊھ  ۽ ٻيا شامل آهن. ھن يو سي جو مسڻ ڳوٺن وارو حصو باڊھ شھر ۾ سند شامل آھي باقي ڳوٺ دڙا ۽ ڳوٺ گنڊ باڊھ شھر کان اتر پاسي اڌ فرلانگ تي واقع آھن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين بشير احمد جوڻيجو ۽ وائيس چيئرمين برڪت علي مسڻ چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ گنڊ جو امداد علي ساريو ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
سنڌ جي سومرا گھراڻي جي حاڪمن جي فھرست
سنڌ ۾ سومرا گھراڻي جا بادشاھ يا حاڪم:
آبادي جي لحاظ کان پاڪستان جي شهرن جي فهرست
هي فهرست پاڪستان  جي آبادي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد شهرن بابت آهي.
thumb|کاٻو|500px|A map showing all of the cities in Pakistan with a population over 300,000 as of the 2017 census' provisional results.
فهرست
thumb|[[ڪراچي]] thumb|[[لاهور]] thumb|[[فيصل آباد]] thumb|[[گوجرانوالا]] thumb|[[پشاور]] thumb|[[ملتان]] thumb|[[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] thumb|[[اسلام آباد]] thumb|[[ڪوئيٽا]]
وڌيڪ ڏسو
زمرو:پاڪستان جا شهر زمرو:پاڪستان جي شھرن جي فھرست
شگر
thumb|شگر واديءِ مٿان ڪڪر thumb|ڀاشا وادي thumb|ڀاشا وادي thumb|ٽسار ڳوٺ، شگر جي وادي thumb|شگر ندي thumb|ڀاشا وادي جو سيسڪو ڳوٺ thumb|بسل ڳوٺ، ڀاشا وادي، شگر thumb|بسل ۾ سج لھڻ جو نظارو
شگر پاڪستان جي ھڪ نئين انتظامي صوبي گلگت بلتستان جي بلتستان ڊويزن جي ضلعي اسڪردو جو ھڪ شھر. ھي شھر ھڪ وادي ۾ واقع آهي جيڪا شھر جي نالي سان سڏجي ٿي جنھن جي وچ مان شگر ندي پڻ وھي ٿي جيڪا درياء سنڌ ۾ اسڪردو شھر جي ڀرسان ڇوڙ ڪري ٿي. شھر وادي جي قدرتي حسن جي ڪري سياحن جي توجھ جو مرڪز آھي. شھر ۾ 100 سيڪڙو آبادي تبتي نسل جي بالٽي ماڻھن جي آھي. آبادي جو 95 سيڪڙو ماڻھن جو تعلق اسلام جي شيعہ مذھب سان آھي ۽ باقي سني مذھب ۽ نورباڪشي فرقي سان تعلق رکن ٿا. ھي وادي سر سبز ۽ ميون ۾ امير آھي جن ۾ صوف، چيري، زردالو، ناشپتيون ۽ اکروٽ جام ٿيندا آهن. thumb|شگر ۾ ڊوڪو واري پل
بيرل
لڳ ڀڳً 6 سئو ورهيه پهرين انگلينڊ ۾ شراب جي ذخیري لاءِ ڪتب ايندڙ ڪاٺ جي ڏٻن کي بيرل (Barrel) چوندا هئا، 1882 عیسويءَ ۾ جڏهن پیٽرولیم پروڊیوسرز ایسوسي ایشن ان کي پنهنجو معیار ٺاهيو تڏهن کان “بیرل” سڄي دنیا ۾ ڪچي تیل جي ماپ لاءِ استعمال ٿيڻ لڳو۔
هن مهل هڪ بيرل ۾ لڳ ڀڳ 42 گيلن يا لڳ ڀڳ 159 ليٽر ٿيل جا ٿين ٿا ۽ هڪ گين برابر آهي 3.78541 ليٽرن جي، تنهنڪري هڪ بيرل هن رِيت 42x3.78541=158.98722 ٿيندو.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:ماپ
مادو ۽ خيال
تاريخ ٻڌائي ٿي ته هر شيءِ ۾ حرڪت آهي ۽ حرڪت يا تحرڪ سدائين تبديليءَ کي جنم ڏيندو آهي. جيڪا شيءِ تبديل نه ٿيندي، اها لازمي طور تي فنا ٿيندي. ان ڪري مادي حالتن جي تبديليءَ سان خيالن ۾ به تبديلي اچي ٿي ڇاڪاڻ ته خيال مادي حالتن جو عڪس پيش ڪن ٿا. اهو الڳ ۽ جدا سوال اهي ته خيال مادي مان جنم وٺي مادي جي تبديليءَ ۾ پڻ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.
حوالا
زمرو:سائنس زمرو:سماج زمرو:سياست
23 ربيع الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الاول
يو سي گلبرگ
يو سي گلبرگ پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ھن يو سي جي ڏکڻ ۾ جوھر آباد، اتر ۾ انچولي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين محمد حسن ۽ وائيس چيئرمين جمشيد علي چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي ۽ سنڌي شامل آهن.
ڪشڪول(شاعري)
ڪشڪول: ---(شاعري) هيءَ بياض جوئي هڪ قسم آهي، فرق رڳو ايترو آهي ته ان ۾ ڪا خاص ترتيب رکيل نه هوندي آهي.
لغت نويسي
لغت نويسي (Lexicography) لغت جي تدوين جي فن کي لغت نويسي ۽ لغت مرتب يا تاليف ڪندڙ کي لغت نويس (Lexicography) چيو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:لغت نويسي زمرو:علم اللغات
وڳڻ ديھ
ديھ وڳڻ  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي وارھ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا وڳڻ تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880ع  واري دؤر جي ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ڪريمداد وڳڻ، پاسي بھرام وڳڻ ۽ ٿوري فاصلي تي مغيرين جا گھر،  واقع ھيا. ھاڻي ان ديھ ۾ وڳڻن جا ڳوٺ ملي وڳڻ شھر ۾ تبديل ٿي ويا آهن ۽ ٻھراڙيءَ ۾ نوان ڳوٺ قائم ٿي چڪا آهن جن ۾ ڳوٺ شير خان جتوئي، ڳوٺ معظم بستي ۽ ڳوٺ نزاري معروف آھن.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 15,836 ھئي جيڪا 2,847 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
آذربائيجاني ناٽڪ ناچ
آذربائيجاني ناٽڪ ناچ (Azerbaijani ballet) (Azərbaycan baleti) آذربائيجان ۾ ڪلاسيڪي ناٽڪ ناچ (بيلئٽ) ۾ ڏيکاريل تربيتي طريقا ۽ جمالياتي خصوصيتون آهن.
تاريخ
افسرياب بادلبيلي جي تخليق ڪيل ميڊن ٽاور (بيلئيٽ) سان آذربائيجاني ناٽڪ ناچ جي شروعات 1940 ۾ ٿي هئي. ان عرصي دوران، ناٽڪ ناچ (بيليٽ) آذربائيجان جي تماشائين جي لاءِ هڪ نئون صنف هئي، پر "ميڊن ٽاور" شوقينن جي هڪ وڏي تعداد کي راغب ڪيو. ان ناٽڪ ۾ خاص طور تي پهرئين آذربائيجان بالرينا، گامار الماسزادا، ان وقت ۾ بداللبيلي جي زال شامل هيا. ٻيو بيليٽ ۱۹۵۰ ۾ سولطان حاجيبايوف پاران لکيل گلشن ناٽڪي ناچ (بيليٽ) آذربائيجان اسٽيٽ اڪيڊمڪ اوپيرا ۽ بيليٽ ٿيٽر ۾ ڪامياب ٿيو هيو. آذربائيجاني ناٽڪ ناچ (باليٽ) گارا گارايف جي ٻن ناٽڪ ناچ (باليٽ) :  سيون بيوٽيز  ۽  گجگوڙ جي واٽ  جي ٿورن سان آذربائيجان کان ٻاهر مشهور ماڻي هئي.
ناچڻيون (ڊانسرز) جهڙوڪ گمار الماسزاده، ليلا واڪيلووا، ڪانسٽنتن باتاشوف، رفاگا/رفيگا آخوندوا، ولاديمير پليانوف ۽ چنماز/چمناز بابائيفا/بيبييوفا آذربائيجان جي بيليٽ ۾ وڏيون ڀاڱيداريون ادا ڪيون. ان سان گڏوگڏ، هدايت ڪار جهڙوڪ اسماعيل هدايت زادي، مهدي ممادوف، عادل اسگنداروف، سلطان داداشوف ۽ فردين صفاروف ۽ ڪنڊڪٽرز جهڙوڪ نيازي، اشرف حسنوف، احد اسرائفيلزاده، رئوف عبدالعيف ۽ ڪمال عبدليوف پڻ آذربائيجان جي ناٽڪ ناچ (بيليٽ) جي واڌاري ۾ اهم ڀاڱيداريون نڀايون.
پنهنجي پيءُ جي اعتراضن باوجود، گمار پنهنجي بيليٽ جي تربيت تي عمل جاري رکيو ۽ آذربائيجان جي پهرين عالمي سطح جي بالرينا بڻجي وئي. 1940 ۾، 25 سال جي عمر ۾، هن آذربائيجان جي پهرين ناٽڪ ناڍ (بيليٽ) "ميڊن ٽاور" (گزي گلسيسي) جي پریمريئر ۾ مُکيا ڪردار نڀايو.
1969 ۾، پيرس جي چیمپ-ايلسيس تي منعقد بين الاقوامي ناچ فيسٽيول ۾  پيرس ڊانس اڪيڊمي پاران آذربائيجان اسٽيٽ اڪيڊمڪ اوپيرا ۽ بيليٽ ٿيٽر جي ڊانسرز کي  هڪ ڊپلوما سان نوازيو ويو.
2010 ۾، آذربائيجان اسٽيٽ اڪيڊمڪ اوپيرا ۽ بيليٽ ٿيٽر پنهنجي 100هين ورسي ملهائي.
13 آڪٽوبر 2014 تي، سان ڊياگو، ڪيليفورنيا آمريڪا ۾ سان ڊياگو سوڪ ٿيٽر تي گارايوف جي ناٽڪ ناچ (بيلٽ) "ست سُهڻيون" جو پريميئر ٿيو.
مشهور ناٽڪي ناچ
آذربائيجاني ادب جي ذخيري ۾ سڀ کان اهم ناٽڪ ناچ (بيلئٽ) هيٺئين ريت آهن:
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:آذربائيجان ۾ ناٽڪ ناچ زمرو:ناٽڪ ناچ جو اتهاس
لغوي معني
لغوي معنيٰ (Lexical Meaning) لفظن جون مختلف معنائون ٿينديون آهن، اصطلاحي معنيٰ الڳ تہ لغوي معنيٰ الڳ ۽ ٽيڪينڪي معنيٰ الڳ هوندي آهي. لغويٰ معنيٰ جو مطلب آهي تہ لفظ جي لغت موجب تعريف ۽ معنيٰ، جنهن مان لغوي نشاندهي يا رهنمائي ملي.
ڊگھ موري
ڊگھ موري پاڪستان  جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي ٽنڊو محمد خان جي ھڪ يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي. ان جو پورو نالو يو سي 2 ڊگھ موري آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چار وارڊ آھن جن مان 4 جنرل ڪائونسلر چونڊبا آھن ۽ ھڪ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو آھي جيڪو ضلعي ڪائونسل ۾ يونين ڪاؤنسل جي نمائندگي ڪندو آهي. يونين ڪاؤنسل جا چيئرمين ۽ وائيس چيئرمين پڻ سڌي چونڊ ذريعي عھدو سنٻاليندا آھن. شيخ ڀرڪيو-ٽنڊو محمد خان روڊ تي ٽنڊو محمد خان کان 12ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ۽ شيخ ڀرڪيو کان کان 6 ڪلوميٽرن تي واقع آھي. ڊگھ موري جي حدن م ڳوٺ رئيس شفيع محمد نظاماڻي، ڳوٺ حاجي محمد اسماعيل نظاماڻي، ڳوٺ حاجي ڪرم علي نظاماڻي، ڳوٺ حاجي محمد سليم نظاماڻي، ڳوٺ عبدالعزيز نظاماڻي، ڳوٺ عبدالله خان نظاماڻي، ڳوٺ جعفر نظاماڻي، ڳوٺ غلام مصطفي نظاماڻي ۽ ڳوٺ سومار ميرجت واقع آهن. ھن يو سي جي آبادي م اڪثريت نظاماڻي ذات وارن جي آھي.
24 ربيع الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الاول
پراڻ ڍورو
پُراڻ ڍورو: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ميرپورخاص ۾ واقع پاڻي جو ھڪ ڍورو آھي. ادريس راجپوت لکيو آهي ته: هي ڍورو جهلوري، ميرپورخاص وٽان شروع ٿئي ٿو ۽ مير واهه گورچاڻي، ڊگهڙي، ٽنڊو جان محمد، جهڏو اسٽيشن، نئون ڪوٽ، پنگريو، ڪلوئي کان ٿيندو نيٺ شڪور ڍنڍ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو. ميرپورخاص مين ڊرين اِن ڍوري سان گڏ هلي 297 آر ڊي تي اسپائنل ڊرين ۾ ڪري ٿي، اتان اسپائنل ڊرين ڍورو پراڻ کان پري ٿي وڃي ٿي، پر ڪيترن هنڌن تي ان کي ڪٽي ٿي. 159 آر ڊي تي ريگيوليٽر اسپائنل ڊرين ۾ ايندڙ پاڻي کي ٻن حصن ۾ ورهائي ٿي. هڪڙي پاسي ڪي پي او ڊي آهي ته ٻئي پاسي ڊي پي او ڊي آهي. KPOD بروقت پاڻي شاهه سمندو کوري پاسي هليو وڃي ٿو ۽ DPOD معرفت شڪور ڍنڍ ۾ هليو وڃي ٿو.
ڪشڪول(ٿانءُ)
ڪشڪول (ٿانءُ)، ھڪ خاص قسم جو ٿانءُ جيڪي پنڻ لاء فقير ھٿ ۾ کڻي گھمندا آھن. ان کي ڪشتو بہ چوندا آھن. ڏکڻ ايشيا ۾ اھو پنڻ جي علامت ھوندو آھي.
لفاظي
لفاظي (Verbosity) وڏا وڏا لفظ يا غير معروف لفظ گهڻي مقدار ۾ استعمال ڪري، ٻڌندڙن يا پڙهندڙن کي متاثر ڪرڻ جي ڪوشش کي چئبو آهي.
حوالا
زمرو:لکت
مئومينٽس پيڪلي
مئومينٽس پيڪولي مينٽوڊ يا شڪاري بيبي گھوڙن جون جنسون آھن جيڪي مئومينٽس سڏبيون آهن. ان جي جنسن ۾ مصري بيبي گھوڙو ، ايبيسينائي بيبي گھوڙو فيرونيڪا بيبي گھوڙو (mantis) شامل آهن. جي جنسون آفريڪا جي ملڪن مصر، آئيوري ڪوسٽ، گھانا، يوگنڊا، سينيگال ٽوگو سان گڏوگڏ ايشيا جي ملڪ اسرائيل ۾ پڻ  ملن ٿيون. , ۽ وچ اوڀر ۾ پڻ ملي ٿو. ان جو جوان جيت 3.5 کان 4.5 سينٽي ميٽر ڊگھو هوندو آهي.
ڏھاڪو
ھڪ ڏھاڪو 10 سالن جو دورانيو آھي. انگريزي لفظ Decade (فرانسيسي ۽ لاطيني ذريعي) δεκάς مان ورتل آھي، جنھن جي معنيٰ آھي ڏھن جو ھڪ گروھ.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:وقت جا ايڪا زمرو:ڏھائيون ڏھاڪا
ريحام خان
ريحام خان: ھڪ پاڪستاني صحافي ۽ فلم پروڊيوسر جو نالو جيڪا 3 اپريل 1973 ۾ لبيا ۾ پيدا ٿي. سندس والد ڊاڪٽر نير رمضان 1960 جي ڏھاڪي ۾ پاڪستان کان لبيا ھليو ويو هو.
تفصيلي تعارف
ريحام شروعاتي تعليم لبيا م حاصل ڪئي پوء پشاور آئي جتان جناح ڪاليج فار وومين پشاور مان بي اي ڪيائين. 1993 م اڻوييھن سالن جي عمر ۾ ان جي شادي پنھنجي سؤٽ ڊاڪٽر اعجاز رحمان سان ٿي جنھن بعد لنڊن روانا ٿي ويا جتي کيس ٽي ٻار پيدا ٿيا. ھن شادي کان پوء ميڊيا ۽ براڊڪاسٽ جنرلزم ۾ ڊپلوما ڪئي انھن جي شادي 2005 تائين ھلي سگھي طلاق کانپوءِ ھن صحافت جو پيشو اختيار ڪيو. 2006 ۾ ليگل ٽي وي تي پروگرام شروع ڪيو، پوء سن شائين ريڊيو تي ڪم ڪيائين.2008 ۾ بي بي سي ۾ ڪم ڪيائين 2007ء ۾ لنڊن ۾ شاہ رخ خان سان چند سيڪنڊن جو اشتھار پڻ ڪيو.پاڪستان م نيوز ون چينل ۾پروگرام شروع ڪيائين.پوءآج ٽي وي ۾ شامل ٿي جتي نعيم الحق جي مدد سان ھن عمران خان جو انٽرويو ڪيو جنھن م ھن عمران خان کي ڏاڍو متاثر ڪيو ۽ بعد۾ٻنھي شادي ڪري ڇڏي جيڪا يارھن مھينا ھلي سگھي ۽ سندن طلاق ٿي وئي.
حوالا
زمرو:1973ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستاني صحافي زمرو:پاڪستاني ليکڪ زمرو:جيئرا ماڻهو
بياض
بياض بياضن ۾ عام طور شعرن جو انتخاب هوندو هو، پر ان سان گڏ ذاتي 77 خنداني حال، خاص خاص سن ۽ ڄمڻ مرڻ جون تاريخون، ڪن اهم حادثن ۽ واقعن بابت يادگيريون هونديون هيون. ڪڏهن ڪڏهن اهم مختصر تاريخي واقعا ۽ معلومات ۽ مجرب نسخا به بياضن ۾ لکي محفوظ ڪرڻ جو رواج هو. سنڌ ۾ اهڙا بياض تمام گهڻا آهن. تحقيق ۾ بياضن جي به اهميت قديم ڪتابن جيتري هوندي آهي ڇو ته بياضن ۾ شاعرن جو مڪمل ڪلام ۽ زندگي جو احوال ڏنل هوندو آهي. اهڙي طرح شاعرن جي ڪلام ۽ حياتي جون شهادتون ملي سگھن ٿيون جنهن سان مواد جي تحقيق ٿي سگھي ٿي. بياض ۾ غير مشهور شاعرن توڙي مشهور شاعرن جو ڪلام به ڏنل هوندو آهي. اهو ڪلام ڪڏهن تاريخي ترتيب تي مرتب ٿيل هوندو آهي ۽ ڪڏهن وقت جي لحاظ کان ترتيب ڏنل هوندو آهي ۽ ڪن بياضن ۾ شاعرن جو منتخت ڪلام گڏڪيل هوندو آهي. اهڙي طرح بياضن ۾ ننڍن توڙي وڏن شاعرن جو ڪلام هوندو آهي تنهنڪري بياضن مان ڪنهن تحقيق لاءِ وڌ ۾ وڌ شاعرن جو ڪلام ملي سگھي ٿو. بياض ۾ ڇپيل ڪلام کان سواءِ اڻ ڇپيل ڪلام ملندو آهي.
لاس اينجلس
لاس اينجلس (انگريزي: Los Angeles) آمريڪي رياست ڪئليفورنيا جو وڏي ۾ وڏو شهر آهي. 2020ع جي انگن اکرن مطابق هن شهر جي آبادي 3898747 ماڻهن تي مشتمل آهي. هي آباديءَ جي لحاظ کان آمريڪا جو ٻيو نمبر وڏو شهر ۽ ميڪسيڪو سٽي ۽ نيو يارڪ کان پوءِ اتر آمريڪا کنڊ جو ٽيون نمبر وڏو شهر آهي.
هي شهر آمريڪا جو هڪ وڏو معاشي ۽ ثقافتي مرڪز آهي. هتي 1932ع ۽ 1984ع واريون اولمپڪ رانديون منعقد ٿيون ۽ 2028ع واريون اولمپڪ رانديون پڻ هن شهر ۾ منعقد ٿينديون.
يورپي لوڪن جي اچڻ کان اڳ جي تاريخ
لاس اينجلس جي سامونڊي ڪناري جي آسپاس ”ٽونگوا“ ۽ ”چوماس“ قبيلن سان واسطو رکندڙ اصلوڪن رهواسين جون وسنديون قائم هيون. ھاڻوڪي لاس اينجلس واري هنڌ تي ”يانگا“ نالي هڪ وڏو ڳوٺ آباد هو. 1542ع ۾ پورچوگيز  سياح ڪيبريلو (Cabrillo) هن علائقي تي قبضو ڪري اسپيني سلطنت جو بنياد وڌو. ان کانپوءِ ڪيترائي اسپيني لوڪ هتي پهتا ۽ ڏسندي ئي ڏسندي هي علائقو اسپيني ٻولي ڳالهائيندڙن جو مرڪز بڻجي ويو.
اسپيني حڪومت
4 سيپٽمبر 1781ع تي 44 اسپيني لوڪن گڏجي هتي هڪ ننڍو شهر قائم ڪيو. اسپيني ٻوليءَ ۾ ننڍڙي شهر کي Pueblo ڪوٺيو وڃي ٿو. انهيءَ ننڍڙي شهر تي Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles نالو رکيو ويو جنهن جي معنيٰ آهي ”اسان جي سانئڻ فرشتن جي عظيم راڻيءَ جو شهر“. 1820ع ڌاري هن ننڍڙي شهر جي آبادي وڌي 650 ٿي وئي.
ميڪسيڪو جي حڪومت
1821ع ۾ نئين اسپين (New Spain) جو بنياد رکيو ويو ۽ هي ننڍڙو شهر ميڪسيڪو جو حصو بنجي ويو. هن شهر کي الٽا ڪئليفورنيا (Alta California) جي گاديءَ جو هنڌ بنايو ويو.
راڄپر
thumb|The Seal of Sardar Rajparراڄپر سردار جي مُھر
راڄپر سنڌ جي هڪ قبيلي جو نالو آهي. راڄپر معنيٰ راجا جي اولاد، ٻين لفظن ۾ راڄپر راڄپوت جو ٻيو نالو آھي. راڄپر سماٽ ذاتين مان آهن ۽ راڄپر سميجا سان پُشت ۾ ملن ٿا. راڄپر سنڌ جي نوشهرو فيروز ضلعو، خيرپور ضلعو، نوابشاهه ضلعو، سانگهڙ ضلعو، لاڙڪاڻو ضلعو سميت سنڌ جي تمام ننڍن وڏن شهرن ۾ آباد آهن. راڄپر قبيلي جا ڪجه ماڻهو ڀارت (انڊيا) ۾ پڻ آباد آهن. ڀارت ۾ هڪ ڳوٺ جو نالو راڄپاري پڻ آهي. راڄپر قبيلو سنڌ جو وڏو قبيلو آهي جنهن ۾ تقريبن 70 کان مٿي پاڙا (نُکون، يا سب ڪاسٽ) آهن، جن ۾ ٻانڀڻ، ڪُٻر، ويسر، جوڳي، مانڊڻ، صمداڻِي، نانگور، وڏهر، پاتا، بگهڙ، ڏوڏيجا، ڏنگيجا، لکوجا، وغيره شامل آهن. هن قبيلي جو موجوده سردار خالد احمد خان راڄپر آهي، جيڪي اصل پڊعيدن شهر ويجهو هڪ ڳوٺ چيهو شريف جا رهاڪو آهن.
لاس اينجلس
1847ع کان هاڻوڪو دور
هن شهر کي اهو اعزاز حاصل آهي ته دنيا ۾ انٽرنيٽ جو بنياد هن ئي شهر ۾ پيو جڏهن 1969ع ۾ لاس اينجلس جي مشهور”يونيورسٽي آف ڪئليفورنيا“ کي ”اسٽينفورڊ يونيورسٽي“ سان انٽرنيٽ وسيلي ملايو ويو. 1973ع ۾ ٽام براڊلي هتان جو ميئر چونڊيو. هو شهر جو پهريون آفريڪي آمريڪي (شيدي) ميئر هو جيڪو انهيءَ عھدي تي 1993ع تائين فائز رهيو. 1984ع ۾ هتي ٻيو ڀيرو اولمپڪ رانديون منعقد ٿيون جن هتي وڌيڪ خوشحالي آندي. 2028ع ۾ هتي ٽيون ڀيرو اولپمڪ رانديون منعقد ٿينديون.
راڄپر
تاريخ
راڄپر ڪشتري (Kshatriya) راجپوت آهن، هي اصلوڪا هندو سنڌي هئا، جيڪي پوءِ مسلمان ٿيا. راڄپر سنڌو درياه ذريعي واپار ڪندڙ بحري جهازن کان ناڪو (محصول، ٽيڪس) اوڳاڻيندا هيا.ھي قبيلو دريائي قزاڪ (پائريٽس Pirates) ھيو.
لاس اينجلس
1847ع کان هاڻوڪو دور
1994ع ۾ هتي خطرناڪ زلزلو آيو جنهن جي ڪري اٽڪل ساڍا ٻارهن بلين ڊالرن جو نقصان ٿيو ۽ 72 ماڻهو پنهنجون حياتيون وڃائي ويٺا.
جاگرافي
thumb|لاس اينجلس جو سرڪاري وڻ ”ڪورل ٽري (Coral Tree)“ thumb|لاس اينجلس جو سرڪاري گل ”برڊ آف پيراڊائز“ لاس اينجلس شهر جي ڪل پکيڙ 502.7 چورس ميل (1302 چورس ڪلوميٽر) آهي. اتر کان ڏکڻ رخ ۾ هن شهر جي ڪل ڊيگھ 44 ميل (71 ڪلوميٽر) ۽ اولھ کان اوڀر ۾ هن جي ڪل ڊيگھ 29 ميل (47 ڪلو ميٽر) آهي. شهر ميداني ۽ جابلو علائقن تي مشتمل آهي. هن شهر جي سڀ کان اوچي جبل جو نالو ”مائونٽ لُوڪنس“ (Mount Lukens) آهي جيڪو سئن فرنينڊو ماٿريءَ جي اتر اوڀر واري ڪنڊ ۾ واقع آهي. هتان جو سانتا مونيڪا جابلو سلسلو ”ڊائون ٽائون“ کان شروع ٿي پئسفڪ سمنڊ تائين هليو وڃي ٿو. هتان جي ٻين جبلن ۾ ”واشنگٽن جبل“، ”بُئائل هائيٽس“، ۽ ”بالڊون جبل“ شامل آهن.
راڄپر
تاريخ
راڄپر سنڌ جو ويڙهاڪ قبيلو رهيو آهي، راڄپر قبيلي تي مغل بادشاھت جي دؤر ۾ اوچتو جنگي حملو ڪيو ويو، جڏھن سنڌ تي حملي آور ۽ پوءِ سنڌ جو گورنر بڻجي ويل عيسيٰ خان تُرخان جي حُڪم سان بکر سرڪار جي ڪمانڊر سيد بايزيد بخاريءَ راڄپرن تي اوچتو جنگي حملو ڪيو ھيو. ان وقت راڄپر مسجد ۾ عيد جي نماز پڙھي رھيا ھيا ۽ نماز ۾ مشغول سنڌين تي اچي مغل فوج ڪڙڪي، جتي ھزارين بي ھٿيار سنڌين کي قتل ڪيو ويو ۽ باقي بچي ويل مرد، عورتن ۽ ٻارڙن کي قيد ڪري وڃي بکر جي قلعي ۾ بند ڪيائون. اندازن جيڪڏھن اھا عيدالفطر ھُئي تہ ان حساب سان تاريخ 12 آڪٽوبر، 1616ع (1 شوال 1025ھجري) جيڪڏھن اھا عيدالاضحٰ ھُئي تہ ان حساب سان حملي جي تاريخ 20 ڊسمبر 1616ع (11 ذوالحج 1025ھجري) ٿيندي. هيءَ جنگ هالاڻيءَ جي ڀرسان لڳي هُئي، جنهن ۾ اندازي موجب 3000 کان 4000 جي لڳ ڀڳ بي ھٿيار راڄپر سپاھين جو قتلام ڪيو ويو. عيسيٰ خان تُرخان ۽ مدد خان پٺاڻ جي پوئئنيرن مان هينئر آغا سراج دُراني وارا شڪارپور جا رهاڪو آهي.حوالو گھربل