cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فسا
معيشيت
زرعي پيداوار ۾ ھي فارس جو ھڪ وڏو مرڪز آھي. ھي شھر ڪڻڪ جي پيداوار ۾ سڄي ملڪ ۾ مشھور آھي. ناريل ۽ کٽا ميوا بہ ھتان جي زرخيز زمين جي مکيہ زرعي اپت ۾ شامل آھن. چوپايو مال بہ ھتان جي وڏي صنعت آھي. کير مان ٺھندڙ شيون، گوشت، چمڙو ۽ اُن بہ ھتان جي اھم پيداوار ۾ شامل آھن.
کاڌي ۾ ھتي جا نان مشھور آھن جن کي ”فسائي نان“ سڏيو وڃي ٿو. گلم ۽ غاليچا، فراسيون، ليما، نارنگيون، ڏاڙھون، اخروٽ، پستا ۽ ڀرت ڀريل ڪپڙا ھتان جون خاص سوکڙيون آھن.
حوالا
زمرو:ايران جا شهر
هندو جيم خانو
ڪراچيءَ (Karachi) ۾ ميڪلوروڊ (McLeod Road) تي هندو جيم خانو (Hindu Gymkhano) موجود آهي. هندو جيم خانو 1925ع ۾ انگريزن جي راڄ ۾ جڙي راس ٿيو. هي عمارت ان زماني جي نامياري آرڪيٽيڪچر آغا احمد حسين ڊزائين ڪئي هئي.
آرڪيالاجي ماهرن جو چوڻ آهي ته هندو جيم خانو مغليه فن تعمير جو نمونو آهي. انهي زماني ۾ امير امراءَ پنهنجا محل ۽ عاليشان ماڙيون انهيءَ طرز جون تعمير ڪرائيندا هئا. اهو ئي دور عمارت سازيءَ جي تاريخ جو شاندار دور سڏيو وڃي ٿو. مغلن جيڪا عمارت سازي واري روايت وڌي هئي اهو سلسلو سندن وڃڻ کان پوءِ به ڊگهي وقت تائين هلندو رهيو. هندو جيم خاني وارو دور هو ته انگريزن جو پر انهي زماني ۾ عمارت سازي مغلن واري پسند ڪئي ويندي هئي. هندو جيم خاني لاءِ چيو ويندو هو ته ”هيءَ جديد زماني ۾ قديم روايت جو انمول تحفو آهي.“ هندو جيم خانو انگريزن جي دور جي وڏي واپاري سيٺ رام گوپال گورڌنڌ مهتا جوڙايو. سيٺ رام گوپال ڪراچيءَ ۾ ڪيتريون ئي عمارتون جوڙايون جن ۾ ڪميونٽي سينٽر، تعليمي ادارا، اسپتالون ۽ پوڄا گهر شامل آهن. ماهوٽا پيلس (Mohatta Palace) جيڪو اصل ۾ مهتا پيلس آهي اهو به سيٺ رام گوپال تعمير ڪرايو هو.
هندو جيم خانو ڪراچيءَ ۾ رهندڙ هندو برادريءَ جي مٿئين درجي وارين برادرين لاءِ بڻايو ويو هو، جتي هو پنهنجا ڪاڄ، ڌرمي ڏڻ، روايتي تقريبون ۽ ڪاروباري معاملا حل ڪندا هئا. اهو سلسلو 1947ع تائين ائين ئي هلندو رهيو پر پوءِ ۾ عمارت کي بند ڪيو ويو ۽ اها ڀڙڀانگ ٿي وئي. ڊگهي عرصي کان پوءِ ثقافت کاتي هندو جيم خاني کي پنهنجي حفاطت ۾ ورتو ۽ ثقافتي سرگرميون هن خوبصورت عمارت ۾ ٿيڻ لڳي ويون.
2005ع کان پوءِ هندو جيم خاني کي تڏهوڪي صدر جنرل پرويز مشرف جي سفارش تي ناپا جي حوالي ڪيو ويو، جنهن جي سنڌ جي ادبي ۽ ثقافتي حلقن ڏاڍي نندا ڪئي، پر عمارت کي واپس نه ڪيو ويو. هندو جيم خاني جي قديم ۽ سهڻي عمارت کي اندران ٺاهه ٺوهه ڪري پنهنجي مرضيءَ سان اسٽوڊيوز تيار ڪيا ويا آهن. پراڻيون چٽساليءَ واريون ڪجهه ديوارون به خراب ڪيون ويون. 2009ع ۾ پيپلز پارٽيءَ جي حڪومت اچڻ کان پوءِ ثقافت جي وزير سسئي پليجو هندو جيم خاني جو قبضو ختم ڪرڻ لاءِ ڪافي ڪوششون ڪيون پر ڪو به کڙتيل نه نڪتو ۽ هندو جيم خانو اڃا تائين ناپا جي هٿ ۾ آهي.
زمرو:سنڌ زمرو:ڪراچي زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ زمرو:تاريخي جڳهيون زمرو:تاريخي عمارتون
ڪليگنفرٽ
ڪليگنفرٽ آسٽريا جي وفاق ۾ شامل ھڪ رياست ڪارنٿيا جي گادي جو هنڌ آهي.پھرين جنوري 2020ع ۾ ان جي آبادي 101,303 آهي. ھي شھر آسٽريا جو ڇھون نمبر وڏو شهر آهي. رومن ڪيٿولڪ مذھب ۾ ھي شھر بشپ جي سيٽ وارو شھر آھي. ھن شھر جو سڀ کان مشھور تعليمي ادارن ۾ ڪليگنفرٽ يونيورسٽي، اپلائيڊ سائنسن واري ڪارنٿيا يونيورسٽي  ۽  موسيقي واري گسٽاف يونيورسٽي  آھن.
ھن شھر جو بنياد اسپينھيم ڊيوڪ ھرمن ٻارھين صدي عيسويءَ جي آخري حصي ۾ وڌو پوء 1246ع ۾ ٻوڏ اچڻ ڪري ان جي پٽ ڊيوڪ برنھارڊ فان اسپينھيم ان جو بنياد موجوده مقام تي ساڳي نالي سان وڌو جنھن کي 1252ع ۾ شھري درجو مليو. ان ڪري ڊيوڪ برنھارڊ ھن شھر جو باني سڏبو آهي.
ھي شھر ڪارنٿيا جو صنعتي مرڪز آھي جتي ان رياست جي 20 سيڪڙو صنعت واقع آهي. ھتي ڪليگنفرٽ انٽرنيشنل ايئرپورٽ پڻ واقع آهي.
اسد پتافي Asad Pitafi
اسد پتافي (انگريزي ٻولي Asad Pitafi) جنھن جو مڪمل نالو اسد اللہ (انگريزي ۾ Asadullah) آھي سنڌ جو ناليوارو صحافي آھي. ھو 1 نومبر 1971 تي پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي گھوٽڪي جي مشھور ڳوٺ مولوي بھاءُ الدين پتافي ۾ ڄائو. سندس والد محترم جو نالو مولانا عبدالرحيم پتافي آھي. سندس نسب جو سلسلو سنڌ جي فارسي ٻولي جي مشھور شاعر، اديب ۽ عالم دين مولانا بھاءُ الدين بھائي جن سان آھي. اسد پتافي مولانا بھائي جو پڙ پوٽو ٿئي.
اسد پتافي پرائمري تعليم پنھنجي ڳوٺ مولوي بھاءُ الدين پتافي جي پرائمري اسڪول ۾ حاصل ڪئي، ان دوران ھن قران شريف، فارسي ۽ عربي جي ابتدائي تعليم پنھنجي والد صاحب وٽ حاصل ڪئي. پوءِ مئٽرڪ گورنمينٽ ھاءي اسڪول اٻاوڙو مان انٽر ۽ بي اي گورنمينٽ ڊگري ڪاليج ميرپور ماٿيلو مان حاصل ڪئي جڏھن ذرائع ابلاغ ۾ ماسٽر فيڊرل اردو يونيورسٽي ڪراچي مان ڪئي آھي. اسد پتافي ديني تعليم بہ حاصل ڪئي آھي. ھن مدرسہ جامع راشديہ پير جو ڳوٺ ۾ درس نظامي مڪمل ڪري اتان سند الفراغ پڻ حاصل ڪئي آھي.
سياسي سرگرميون:
اسد پتافي تعليم حاصل ڪرڻ دوران ئي ڪاليج جي ڏينھن کان سياست سان دلچسپي وٺندي سنڌ پيپلز اسٽوڊنٽس فيڊريشن (سپاف) جي پليٽ فارم تان سياست شروع ڪئي، جنھن بعد ھو تنظيم ۾ تمام گھڻو سرگرم رھيو، اڳتي ھلي پ پ (ش ڀ) جي سربراھ مير مرتضي ڀٽو اسد پتافي کي پيپلز ٻارڙا سنگت جو مرڪزي چيف آرگنائيز پڻ مقرر ڪيو. مير مرتضي ڀٽو جي شھادت کانپوءِ اسد پتافي سياست کان ڪنارہ ڪش ٿي ويو ۽ صحافت ۾ قدم رکيو.
صحافتي ڪيريئر
ھن صحافت جي شروعات 1998 ۾ ڏھرڪي ۾ روزانہ ڪوشش جي رپورٽر طور ڪئي. سندس سٺو ڪم ڏسي اسد پتافي کي روزاني ڪاوش گھوٽڪي جي ڊسٽرڪٽ ھيڊ ڪوارٽر واري شھر ميرپور ماٿيلو ۾ رپورٽر مقرر ڪيو، اردو اخبار جي خبرين گروپ جڏھن سنڌي ۾ خبرون جي نالي سان سنڌي اخبار شروع ڪئي تہ رپورٽرن جي کوٽ ٿيڻ سبب 2002 ۾ روزانہ ڪاوش اسد پتافي کي ڪراچي ۾ بيورو رپورٽر مقرر ڪيو. 2004 ۾ اسد پتافي گھرو مجبورين سبب ڪراچي ڇڏي ٻيھر واپس گھوٽڪي آيو جتي ھن روزاني ڪوشش ۾ اسپيشل رپورٽر طور ڪم جي شروعات ڪئي. ان دوران ھن روزاني بيسٽ جي نالي سان گھوٽڪي مان پڻ ھڪ روزاني سنڌي اخبار ڪڍي. ان کان علاوہ اسد پتافي 2011 کان 2018 تائين روزاني سنڌ ايڪسپريس ۽ ايڪسپريس ٽربيون ۾ پڻ رپورٽنگ ڪئي.
اسد پتافي صحافتي ڪيريئر دوران گھوٽڪي ضلعي ۾ پھريون ڀيرو صحافي دوستن سان گڏجي گھوٽڪي يونين آف جرنلسٽس جي نالي سان صحافي يونين جو بنياد وڌو ۽ ھو ٽي ڀيرا يونين ۾ صدر جي عھدي تي منتخب ٿيو.
اسد پتافي ھن وقت روزاني ڪوشش ۾ اسپيشل رپورٽر طور ۽ روزاني بيسٽ ۾ ايڊيٽر طور خدمتون سرانجام ڏيئي رھيو آھي. ھو ميرپور ماٿيلو پريس ڪلب جو صدر ۽ پاڪستان فيڊرل يونين آف جرنلسٽس سان لاڳاپيل صحافي يونين گھوٽڪي يونين آف جرنلسٽس جو اھم اڳواڻ آھي. اسد پتافي جو شمار سنڌ جي سٺن ۽ ايماندار صحافين ۾ ٿيندو آھي. ڪو بہ ڏکيو اشو جيڪڏھن صحافي ڪن مجبورين سبب رپورٽ نہ ڪري سگھندا آھن تہ اسد پتافي اھو اشو ديدہ دليري سان رپورٽ ڪندو آھي.
جنگو خان جمالي
thumb|جنگو خان جمالي جو قبرستان جنگو خان جمالي (انگريزي: Jangu Khan Jamali) ڪلھوڙن جي دور جو سپھ سالار ٿي گذريو آهي. ميان نصير محمد ڪلھوڙي جي ڏينهن ۾ ميانوال تحريڪ جو مُک ڪارڪن ۽ سالار هو. اول جوهي شهر کان هڪ ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي ڳوٺ جنگو جمالي (موجوده ڳوٺ قاسم جمالي) ۾ رهائش پذير هو. جوهيءَ ۾ مقيم پياري کوسي ميان نصير محمد ڪلهوڙي جي ميانوال تحريڪ خلاف بغاوت جو جھنڊو بلند ڪيو هو تہ ميان صاحب جنگو جمالي کي کيس سيکت ڏيڻ جو ڪم سونپيو هو. پيارو کوسو جوهي ڇڏي ڌؤنڪ ماٿري ۾ قيام پذير ٿيو پر سندس سورش ۾ ماٺ نہ آئي تہ ميان صاحب جنگو جمالي کي ٻيهر کيس مات ڏيڻ ۽ ٽنڊو رحيم خان لڳ گري جبل واري لڪ جي نگهداشت طور مقرر ڪيو ۽ پيارو کوسو کي مات ڏيڻ جو چيو. جنگو خان جمالي اصل ڳوٺ ڇڏي نئي هليلي جي ڪناري ڳوٺ هليلي قائم ڪري ويٺو ۽ پياري کوسي کي مات ڏنائين. ميان نصير جي ڏينهن ۾ بُلي کوسي جي سرگرمين کي بہ جنگو جمالي ٻُجو ڏنو ۽ ڪائي لڳ جنگو جمالي جي اڳواڻي ۾ لڳل جنگ ۾ بلو کوسو مارجي ويو هو. جنگو جمالي لڳ ڀڳ ميان نور محمد ڪلھوڙي جي ڏينهن تائين ميانوال تحريڪ جو اهم رڪن رهيو. سندس مدفن ڳوٺ هليلي (مراد جمالي) جوھي تعلقي، ضلعي دادو لڳ نئي هليلي جي ساڄي ڪناري اونچي ٽڪريءَ تي آهي جيڪو جنگو جمالي جي قبرستان طور مشهور آهي. جنگو جمالي جي مقبري سان گڏ قبرستان ۾ ٻين مقبرن جي ديوارن تي شاندار چٽسالي سنڌ جي ورثي جو شاندار مثال آهي. ڳوٺ هليلي ۾ جنگو خان جي جوڙايل مسجد جي ديوارن تي چٽسالي بہ آرٽ جو نادر نمونو آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:دادو ضلعو
رچل ڪارسن
رچل لوئيز ڪارسن(مئي 27 1907ع- 14 اپريل 1964ع) هڪ آمريڪي سامونڊري جيوديائڪ، ليکڪڻ، ماحولياتي بچائُڪ ۽ فطرتي ماهر هئي، جنهن جو ڪتاب گونگو بَسنت(1962ُع) ۽ ٻيا ليک ”ماحولياتي تحفظ سَرِيس“ جي اُٿپ ۾ اهم بڻياد سمجها ويندا آھن. ڪارسن پنهنجي ڪيريئر جي شروعات آمريڪي بيورو آف فشريز ڊپارٽ کان ڪئي، ۽ 1950ع ۾ ھوءَ فل ٽائم فطرتي ليکڪڻ بڻجي وئي. هن جي 1951ع ۾ لکيل ۽ گهڻ وڪرو ٿيندڙ ڪتاب”سمنڊر اسان سان گڏ“ ھن جي سڃاڻپ هڪ ڄمندي ڄام ليکڪ طور ڪرائي. ۽ ان ئي ڪتاب کي آمريڪي نيشنل بڪ ايوارڊ سان نوازيو ويو. سندس ٻيا ڪتاب سمنڊر جو ڪنارو ۽ سامونڊري هوا هيٺان پڻ گهڻا وڪرو ٿيا. اهي ٽئي ڪتاب سمنڊر جي ڪناري کان گهرائيءَ تائين وڏي ڄاڻ سان ڀريل آھن. 1950ع کان ڪارسن پنهنجي ڄاڻ جو محور ماحولياتي بچاءُ ۽ جيت مار دوائن جي ڪري پيدا ٿيندڙ فطرت تي هاڃيڪاروِ ڪَھِ تي اوک ڪرڻ کي بڻايو ۽ گونگو بسنت نالي ڪتاب لکيائين. جنهن آمريڪي عوام ۾ ماحولياتي بچاءُ جو شعور آندو. ڪتاب کي ڪئميڪل ڪمپنين جي ڇتي مخالفت سان به ملڻو پيو ڇو ته اهو ڪتاب سندن سيڙپڪاريءَ جي خلاف هيو پر عوامي ساٿ هئڻ ڪري هن ڪتاب ڪيترو ئي بدلاءُ آندو. اصل ۾ ان ڪتاب ئي ”گڏيل آمريڪي رياستن جي پيسٽيسائيڊ پاليسيء“ کي اها سگھ ڏني جو ان ”ڊي ڊي ٽي(DDT)“ کي زرعي استعمال لاءِ هاڃيڪارَوِ ڄاڻائيندي ان جي پوري ملڪ ۾  واهپي تي پابندي مڙھي. هن ئي ڪتاب ”آمريڪي ماحولياتي بچاءُ واري ايجنسي“ جو بڻياد وجهڻ ۾ مدد ڪئي. سندس موت کان پوءِ ڪارسن صدر جمي ڪارتر پاران آزاديءَ جي صدارتي ايوارڊ سان نوازي وئي.
ذوالفقار دولتاڻي
ذوالفقار دولتاڻي (انگريزي:Zulfiqar Doltani) سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻولي جو شاعر ،ڪهاڻيڪار ۽ صحافي آھي.
زندگي جو احوال
ذوالفقار دولتاڻي جو پورو نالو ذوالفقار علي آهي. هن 20 ڊسمبر 1989ع تي سوڀو خان لغاري جي گهر ۾ سنڌ جي دادو ضلعي جي تعلقي جوهي جي ڪاڇي جي ڳوٺ سوڀو دولتاڻي لغاري ۾ جنم ورتو.
تعليم
ذوالفقار دولتاڻي پرائيمري تعليم پنهنجي ڳوٺ مان حاصل ڪئي. هن مئٽرڪ گورنمينٽ هاءِ اسڪول خيرپور ناٿن شاھ مان سال 2005ع ۾ ڪئي ۽ ٻارهين جماعت  گورنمينٽ ڊگري ڪاليج خيرپور ناٿن شاهه مان سال 2007ع ۾ ڪئي.
لکڻ جي شروعات
دولتاڻي لکڻ جي شروعات 2006ع ۾ ڪئي. سندس شاعري توڻي ڪهاڻيون ۽ مضمون اول روزاني پاڪ اخبار ڪراچي ۾  شايع ٿيا. هن جو مواد  ٻين اخبارن ۽ رسالن ۾ پڻ شايع ٿيل آهي. هن صحافت جي ميدان  ۾ سال 2017ع ۾ پير پاتو. هن سنڌ سلامت ويب سائيٽ تي به ڪم ڪيو آهي. هن مختلف موضوعن تي ڪيترائي مضمون لکيا آهن. هن وقت دي سنڌ آنلائين ويب اخبار ۾ صحافي طور خدمتون سرانجام ڏئي رهيو آهي.
حوالا
زمرو:شاعر زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:دادو ضلعو
31 آگسٽ
31 آگسٽ ، عيسوي سال جو 243 هون (ليپ سال 244 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 122 ڏينهن (ليپ سال 123 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:آگسٽ زمرو:سال جا ڏينهن
ڌڱ
ڌڱ  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 2 لغاري جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا تپو ڌڱ ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1880ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ڌڱ، ڳوٺ محمد علي خان کوسو، ڳوٺ گل محمد لانگاھ، ڳوٺ غلام مصطفي خان، ڳوٺ خدابخش مستوئي، ڳوٺ جلال مستوئي ۽ ڳوٺ قادربخش لانگاھ واقع ھيا. ھاڻي اتي ڳوٺ ڌڱ ۽ ڳوٺ گل محمد لانگاھ معروف آھن.
جاگرافي
ڳوٺ ڌڱ لاڙڪاڻو رتوديرو ھاء وي کان 3 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ھڪ لنڪ روڊ ذريعي ڳنڍيل آهي. ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ لغاري، اوڀر ۾ ديھ کوسا ۽ تعلقو سجاول جوڻيجو، ڏکڻ ۾ ديھ ڪڙيو صوبدار ۽ تعلقو سجاول جوڻيجو ۽ اولھ ۾ ديھ ڪلھوڙا ۽ ديھ چانڊيا واقع آهن. ھي ديھ زرخيز زرعي زمين واري آھي جيڪا مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ڌڱ ڳوٺ جي پاسي ۾ محمد علي مائينر نالي شاخ وھي ٿي. ڳوٺ جي چوڌاري مڇين جا تلاء واقع آهن. ھن ديھ مان ٽانوري شاخ شھدادڪوٽ طرف گذري ٿي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 3,277 ھئي ۽ جيڪا 537 خاندانن تي مشتمل ھئي. ڳوٺ ڌڱ جي آبادي 1937 آھي جيڪا 320 خاندانن تي مشتمل آهي.
سبيتا ديوي
گهرڀاتي
سبيتا ديوي جو جنم هڪ يهودي خاندان ۾ ٿيو هيو. سندس پيءُ پيرسي اوسبورن گيسپر هيو، جنهن جو موت 1938 ۾ بامٻائي (بمبئي، ممبئي) ۾ ٿيو هيو. سندس امڙ هن جي تربيت ڪئي جيڪا پوءِ سندس دوست ۽ ساٿيءَ وانگر بڻجي وئي هئي. سبيتا ديوي جو اصل نالو آئرس موڊي گيسپر هيو.
ڪيريئر
سبيتا ديوي جي پهرئين ڪامانير آگون (انگريزي نالو: فليمس آف دي فليش) هئي، جنهنکي ڌيريندر ناٿ گنگولي ڪولتڪا 1930 ۾ پروڊيوس ڪيو هيو. هدايتڪاري جا فرض دنيش رنجن داس پاران نڀايا ويا هيا.
1931 ۾ سبيتا اپراڌي (دي ڪلپرٽ) فلم بڻائي جنهن کي ديبڪي بوس لکيو هيو ۽ ڊائريڪٽ ڪيو هيو. ان ۾ سبيتا سميت پي سي بروا ۽ ڀانو بنرجي اداڪاري ڪئي هيئ.
1940 ۾ هن پرٿوي راج ڪپورسان گڏ سجني فلم ٺاهي هئي جيڪا سندس پهريئن سماجي فلم هئي جنهنکي سوداما پڪچرز پروڊيوس ڪيو هيو. انهيءَ سال هن جي چنگاري فلم آئي جنهن ۾ پرٿوي راج ڪپور کانسواءِ سرووتم بادامي پڻ ڪم ڪيو هيو. اها هڪ روماني فلم هئي جنهنکي فلم جرنلسٽ آف انڊيا اعزاز جي لاءِ پڻ نامزد ڪيو ويو هيو.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:1914ع جون پيدائشون زمرو:1965ع جون فوتگيون زمرو:لاهوري ماڻهو زمرو:ممبئي جون اداڪارائون زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
ڪويٺ
ڪَويٺ کي هندستاني ماڻهو ڪئيٿ يا ڪت بيل سڏيندا آهن. هي هن ملڪ ۾ هڪڙو عام جهنگلي وڻ ٿيندو آهي. ميوو گول ٿيندو اٿس ۽ رنگ ڦڪي سائي رنگ جهڙو ٿيندو اٿس. قد ۾ ڪرڪيٽ راند جي کينهوڙي جيڏو ٿيندو آهي. جڏهن سنس سخت کل ڀڃبي آهي، تڏهن اندران هڪڙيءَ ڀوريءَ نرم شيءِ سان ڀريل ڏسڻ ۾ ايندو آهي، جا ڪساري ۽ کٽي مکڻ جي باس وانگي هوندي آهي. اهو ميوو آڪٽوبر مهيني ۾ پچندو آهي. ان جي ڳر کي کنڊ ۾ ملائي، ڪاڙهڻ سان هڪڙي تمام چڱي جيلي ٺهندي آهي، جا بلڪل ڪاري ڊاک جي جيليءَ جهڙي ٿيندي آهي. وڻ ٻج مان توڙي قلمن مان ٿيندو آهي، جي مينهن جي موسم ۾ هڻندا آهن. وڻ باغ ۾ رکڻ جو لائق ناهي. ڪويٺ کي انگريزيءَ ۾ ووڊُ ائپل (يعني ڪاٺيءَ جو صوف) يا ايليفنٽ ائپل يعني (هاٿيءَ جو صوف) چوندا آهن.
تپو ڌڱ(شھدادڪوٽ)
تپو لغاري پراڻو نالو تپو ڌڱ پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جو ھڪ تپو آھي. ھن تپي ۾ پنج ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ ڌڱ، ديھ لغاري، ديھ ڪلر، ديھ کوسا، ديھ ميروخان.
اسلام ۾ عورتون
اسلام ۾ عورت, مسلم عورتن (عربي: مسلمات المسلمة، واحد مسلمة المسلمة) جا تجربا مختلف سماجن ۾ وڏي پيماني تي مختلف هوندا آهن. ساڳئي وقت، انهن جو مسلمان هجڻ هڪ عام عنصر هوندو آهي جيڪو انهن جي زندگين تي مختلف سطحن تي اثر انداز ٿئي ٿو ۽ انهن کي هڪ گڏيل سڃاڻپ ڏئي ٿو، جيڪو انهن جي وچ ۾ وسيع ثقافتي، سماجي ۽ اقتصادي اختلافن کي ختم ڪرڻ جو ڪم ڪري ٿو.
اسلامي تاريخ ۾ عورتن جي سماجي ۽ روحاني حيثيت تي جن شين جو اثر پيو، انهن ۾ اسلام جو پوتر متن، قرآن، حديث، محمد جي سنت، اجماع، فرضن، قانون سازي ۾ ايڪتا راءِ، ويچار، تصوف، هڪجهڙن حالتن ۾ قانون جو ويچار ڪرڻ، فتويٰ، مذهبي نظريا يا قانون جي نقطه نظر جي باري ۾ غير پابند راءِ يا مذهبي عقيدن بابت فيصلا يا قانون جي روش شامل آهن. انکانسواءِ، اسلام کان اڳ ڪلچر، سيڪيولر قانون، جن کي قبول ڪيو وڃي ٿو جيستائين اهي شريعت سان ٽڪراءُ نه ٿا ڪن، مذهبي اختياريون بشمول سرڪاري ادارا جيئن ته انڊونيشيا علماءِ ڪائونسل ۽ ترڪي جا مذهبي ۽ روحاني استاد، خاص ڪري اسلامي روحانيت يا تصوف ۾ ممتاز آهن. انهن مان ڪيترن - جن ۾ مشهور ابن عربي به شامل آهي - پنهنجي مضمونن ۾ اسلام ۾ نسائي اصول جي مابعدالطبعياتي اهميت کي اجاگر ڪيو آهي.
تپو ڌڱ(شھدادڪوٽ)
آبادي
ھن تپي جي 2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 12,226 ھئي جيڪا 1,971 خاندانن تي مشتمل ھئي
اسلام ۾ عورتون
ان ۾ ڪافي فرق آهي ته ڪيئن درج ڪيل ذريعن جي تشريح ڪئي وڃي ٿي - سني ۽ شيعه - جيڪي تقريباً 9 سيڪڙو مسلمان آهن - ۽ نظرياتي بنياد پرست، خاص ڪري وهابيت يا سلفيزم - جيڪي اٽڪل 9 سيڪڙو تي مشتمل آهن. عام طور تي وهابي ۽ سلفي صوفي خيالن کي رد ڪن ٿا. انهن فرقن جو گهرو اثر آهي ته عورتن کي هڪ فرقي ۾ ڪيئن ڏٺو وڃي ٿو. ان جي ابتڙ، اسلامي قدامت جي اندر، ٻنهي قائم ڪيل فقه ۽ تصوف جا اسڪول ڪنهن حد تائين اثرانداز آهن.
اثر جا ذريعا
مسلمان عورتن لاءِ اسلام جي اثر جا چار ذريعا آهن. پهرين ٻه، قرآن ۽ حديث، بنيادي ماخذ سمجهيا وڃن ٿا. جڏهن ته ٻيا ٻه ثانوي ۽ نڪتل ماخذ آهن، اسلامي فقه جي مختلف اسڪولن ۽ مسلم فرقن جي وچ ۾ اختلاف آهي. اجماع، قياس فتاوي ۽ اجتهاد جي صورت ۾ موثر ثانوي ماخذ موجود آهن.
چانگ ھينگ
چانگ ھينگ: Zhang Heng:ھڪ اچار زھينگ ھينگ بہ استعمال ۾ آھي جيڪو چيني اچار ناھي.
چانگ ھينگ 78 عيسويءَ ۾ ھينان صوبي جي نان ينگ شھر ۾ پيدا ٿيو ان وقت چين تي ھان خاندان جي حڪمراني ھئي.سترھن سالن جي عمر ۾ اديب بڻجڻ لاءِ پنھنجو شھر ڇڏي لوئيانگ اچي تعليم حاصل ڪئي پر اتي جي مختلف علمن جو ماهر ٿي ويو جن ۾ فلڪيات، رياضي، انجنيئرنگ وغيره. ھي ھڪ شاعر, سائنسدان ۽ موجد بڻجي ويو. ھن کي معمولي سرڪاري نوڪري ملي پر ھن جي مشھور ٿيڻ سان 115 عيسويءَ ۾ چين جي شھنشاھ آن تي ھو کيس طلب ڪري درٻار ۾ چيف فلڪياتدان (astronomer) مقرر ڪيو. جتي بعد ۾ شھنشاھ جي درٻار جو امير پڻ بڻيو.ھن پاڻي تي ھلڻ وارو ڪائناتي گولو (armillary) ٺاھيو جيڪو اسماني جسمن جو ھڪ نمونو ھو.
ھن دنيا جو سڀ کان پھريون زلزلي کي ماپيندڙ اوزار (seismometer) ٺاھيو.
ان ايجاد تي 138 تائين ھن جو مذاق اڏايو ويو پر ان سال جڏھن 400 ڪلوميٽر پري ايندڙ زلزلي کي رڪارڊ ڪرڻ سان سڀ چپ ٿي ويا.ھن ھڪ اوڊوميٽر بہ ايجاد ڪيو جيڪو جانورن جي مدد سان ھلندڙ گاڏين جي پنڌ کي ماپيندڙ ھيو.
ھن ھڪ غير مقناطيسي قطب نما پڻ ايجاد ڪيو جنھن جي سئي ڏکڻ طرف رھندي ھئي.ھي چيني ٻوليءَ جو ھڪ وڏو شاعر پڻ ھيو. 120 عيسويءَ ۾ ھن ڪائنات جي روحاني زبان جي نالي سان ھڪ ڪتابچو مرتب ڪيو جنھن ۾ ھن لکيو تہ آسمان ڪڪڙ جي انڊي وانگر آهي جنھن ۾ زمين انڊي جي زردي مثل آهي جيڪا مرڪز ۾ اڪيلي آھي. آسمان وڏو ۽ زمين ننڍي آھي.ھن 2500 چمڪندڙ تارن ۽ 124 تارن جي جھرمٽن جي ھڪ فھرست مرتب ڪئي ان کان علاوه ھن لکيو تہ 11520 ننڍا تارا پن آھن. ھن جو خيال ھو تہ سج باھ وانگر ۽ چنڊ پاڻي وانگر آھن. باھ روشني ڪڍندي آهي ۽ پاڻي ۾ وري ان جو عڪس ٺھندو آھي اھڙي طرح چنڊ جي چمڪ سج جي تيز روشني جي ڪري آھي. ھن جو خيال ھو تہ چند جي اونداهي سج جي روشني جي رڪاوٽ ڪري ھوندي آھي. چنڊ جو جيترو رخ سج طرف ھوندو آھي اوترو اھو روشن ھوندو آھي ۽ جيڪو حصو سج کان پري آهي اوترو اونداهو هوندو آهي. ھن چنڊ گرهڻ لاءِ ٻڌايو ته سج جي روشني زمين جي وچ ۾ اچڻ جي ڪري چنڊ تي نہ ٿي پھچي تنھن ڪري چنڊ گرهڻ ٿيندو آهي. ھن مطابق سيارا بہ پاڻي وانگر آھن جيڪي روشني کي موڙيندا آھن ان ڪري گرھڻ ۾ ايندا آهن ۽ جڏھن چنڊ سج جي رستي ۾ ايندو آهي تہ سج گرھڻ ٿيندو آهي. ھن رياضي ۾ پاء pi جي مروج چيني ملھ ۾ غلطي کي دور ڪري درست ڪيو ھي 139 عيسويءَ ۾ وفات ڪري ويو.
مرزا رستم قنڌاري
مرزا رستم قنڌاري مرزا غازي بيگ جي قنڌار ۾ اچانڪ موت جي ڪري ٺٽي ۾ دھليءَ جي طرفان مقرر ڪيل قائم مقام گورنر يا صوبيدار مرزا عبدالعلي کي گاديءَ تي ويھاريو ان خيال سان تہ جھانگير کي راضي ڪري وٺندو پر جھانگير خبر پئجي وڃڻ تي ناراض ٿيو ۽ مرزا رستم قنڌاري کي ٺٽي جو گورنر ڪري موڪليائين جيڪو ڏاڍو ظالم ھيو ۽ گھڻو عھدي تي قائم رھي نہ سگھيو.۱۰۲۲ھ ۾ آيو ۽ ۱۰۲۳ ھ ۾ سبڪدوش ٿي ويو.
ارضي ڀٽو
ديھ عرضي ڀٽو سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي سجاول جوڻيجو تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا عرضي ڀٽو تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1882ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ عرضي ڀٽو جنھن جي ٻاھران ھڪ مقام ۽ عيدگاھ واقع ھئي. ان کان سواءِ ڳوٺ اسماعيل عذابي، ڳوٺ صابو ڪلھوڙو، ڳوٺ قاسم لاشاري، ڳوٺ علي محمد ڀٽو، واقع ھيو. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ عرضي ڀٽو، ڳوٺ محمد قاسم لاشاري، منڊڙي فقيرياڻي جو مڪان جنھن کان ڪجھ فاصلي تي درگاھ شھيد سيد ڏنل شاھ بادشاھ معروف آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ جيند لڪ، ديھ سعيد خان جوڻيجو اوڀر ۾ ديھ بخشو ساريو، اولھ ۾ ديھ سجاول جوڻيجو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ چانگو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 8,005 ھئي جيڪا 1,285 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
تڙدوس
راجستان مان ماروئڙا مال چارڻ جي ڪري ٿر جي مختلف علائقن ۾ گھمندا ڦرندا هئا انھيءَ وسيلي دوست محمد درس به انهي علائقي ۾ اچي پھتو جتي ھينئر تڙدوس آباد آهي.
ان وقت اتي ڪابه آبادي نه ھئي، دوست محمد درس اتي ان وقت ھڪ قديم زماني جو تڙ کوھ ڏٺائين ۽ بعد ۾ پنھنجا ٻار ٻچا وٺي اتي رھڻ لڳو ۽ ان کي دوست جو تڙ نالي سان سڏيندا رھيا. ھن ڳوٺ ۾ ڪل ڇھ قومون درس راهمون سميجو جوڻيجا ساند ڀيل آباد آهن.
22 سيپٽمبر
22 سيپٽمبر ، عيسوي سال جو 265 هون (ليپ سال 266 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 100 ڏينهن (ليپ سال 101 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:سيپٽمبر
لالا لجپت راءِ
سوانح
لالا لجپتراءِ (Lala Lajpat Raai) پنجاب جو هندو ليکڪ ۽ سياستدان ٿي گذريو آهي، جنهن آزاديءَ لاءِ انگريزن سان سڄي عمر ويڙهاند ڪئي. لجپتراءِ وڪالت جي تعليم لاهور مان حاصل ڪئي ۽ ماڻهن کي سياست ۽ لکڻين ذريعي آزاديءَ جي مهم لاءِ سجاڳ ڪيو. پاڻ “آريا گزيٽ” نالي اخبار به ڪڍيائين ۽ سرونٽس آف پيپل (Servants of people) سوسائٽي پڻ قائم ڪئي.
لجپت روڊ
لالا لجپتراءِ جي نالي سان روڊ نه رڳو ممبئي ۾ آهي, جيڪو ممبئي ۾ حاجي علي چونڪ وٽ آهي پر لالا لجپت جي نالي سان روڊ حيدرآباد، سنڌ ۾ پڻ آهي. جنهن کي لجپت روڊ سڏيو وڃي ٿو.
ديهانت
1928ع ۾ لاڏاڻو ڪري ويو.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:ڀارت زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ
آءِ اي ٽي اي (سلجهائپ)
آءِ اي ٽي اي بين الاقوامي هوائي اچ وڃ جي برادري.
ملڪ اعزالدين
ملڪ اعز الدين بزرگ: 648 هه ۾ سلطان ناصر الدين، ملڪ اعز الدين بلبن بزرگ کي سندس جاگير سنڌ موڪليو، 649 هه بلبن بزرگ جڏهن بغاوت ڪئي ته سلطان ناصر الدين ملتان جي والي ملڪ شير خان کي سندس بغاوت ڪچلڻ جو حڪم ڏنو. ملڪ شير خان اچي اچ کي گهيرو ڪيو ۽ بلبن بزرگ نيٺ آڻ مڃي قلعو ملڪ شير جي حوالي ڪري ڇڏيو.
وڌيڪ تفصيل
انهيءَ دؤر ۾ سنڌين بغاوت ڪري ملڪ شير خان کي شڪست ڏني. ناصر الدين دهلي مان نڪري بياس درياءُ وٽ اچي لٿو ۽ ارسلان خان کي سنڌ جون واڳون ڏئي پاڻ واپس موٽي ويو. 651 هه کان پوءِ سنڌ ملڪ اعز الدين بلبن جي حوالي ٿي، جنهن جو نالو طبقات ناصري ۽ تاريخ مبارڪ شاهي ۾ ڪشلو خان به لکيل آهي. 655 هه (58 ــ 1257ع) ۾ گورنر سنڌ بلبن بزرگ، قتلغ خان ۽ ٻين سردارن کي پاڻ سان ملائي بغاوت ڪئي. سلطان ناصر الدين الع خان لشڪر سان گڏ بغاوت ڪچلڻ لاءِ موڪليو.ان وچ ۾ دهلي جي شيخ الاسلام سي قطب الدين، قاضي شمس الدين ۽ ٻين چڱن مڙسن قتلغ خان ۽ بلبن بزرگ کي ڳجها خط پٽ لکي کين دهلي تي چڙهائي ڪرڻ لاءِ چيو. انهن خطن جي خبر الغ خان کي پئي، جنهن سڄو احوال سلطان ناصر الدين کي لکيو ۽ گذارش ڪئي ته خط لکندڙن کي پنهنجن پنهنجن جاگيرن ڏانهن ڀيڙو ڪيو وڃي ته جيئن فساد وڌيڪ نه وڌي. سلطان ناصر الدين خط ملندي ئي انهن مان ڪن کي قيد ڪري ڇڏيو ۽ ڪن کي پنهنجي علائقن ڏانهن اماڻي ڇڏيو. پر اهي خط بلبن بزرگ ۽ قتلغ خان کي ملي چُڪا هئا، تنهن ڪري ٻئي ٻه سؤ ميل فاصلو ٻن ڏينهن ۾ طئي ڪري اچي لشڪر سان گڏ دهلي پهتا. پر هيڏانهن سلطان ناصر الدين ته ڦاٽ ڦاٽڻ کان پوءِ اڳ ۾ ئي بندوبست ڪري ڇڏيا هئا، تنهن ڪري ٻنهي کي جڏهن انهيءَ راز جي خبر پئي ته موٽي وڃڻ ۾ ئي پنهنجي چڱائي سمجهيائون. 11 جمادي الاول 655 هه الغ خان ڪاميابي ماڻي موٽيو. بلبن بزرگ سنڌ پهچي الغ خان وسيلي سلطان ناصر الدين کان معافي گهري. سلطان کيس معاف ڪري سنڌ جي گورنريءَ تي قائم رکيو. انهيءَ سال جي پڇاڙيءَ ۾ تاتاري مغلن خراسان کان اچي وري ملتان تي ڪاهه ڪئي، سلطان ناصر الدين به سندن مقابلي لاءِ وڏي ڪٽڪ سان ملتان طرف وڌيو، جنهن جي خبر ٻڌي مغل موٽي ويا. سلطان ناصر الدين 664 هه (66 ـ 1265ع) تي لاڏاڻو ڪري ويو.سلطان غياث الدين بلبن جڏهن بادشاهت جو تاج پنهنجي مٿي تي رکيو ته پنھنجي پٽ سلطان محمد کي سنڌ ۽ پنجاب جو گورنر مقرر ڪيو.
آءِ اي ٽي اي (سلجهائپ)
آءِ اي ٽي اي مان هي مراد ٿي سگھي ٿو::
بيل ڦل
بيل ڦَل هڪڙو ننڍو وڻ آهي، جو هندستان جي گهڻن هنڌن ۾ ٿئي ٿو. هن جو ميوو جدا جدا قد جو ٿئي ٿو. وڏو ته ماڻهوءَ جي مٿي کان به وڏو ٿو ٿئي ۽ ننڍو ڪر ڪيٽ جي کينهوڙي جيڏو ٿو ٿئي. کَل سنهي ۽ ڦِڪي سائي رنگ ٿي ٿئيس، جا ڏاڍي زور سان ٿي ڀڄي. ان جي اندر ڪويٺ وانگي نرم پيلي رٻ جهڙي شيءِ رهي ٿي، جا سرهي ٿيندي آهي. گهڻن کي کائڻ ۾ لذت ڏيندي آهي ۽ گهڻن کي نه. اها دوا ۾ گهڻو ڪم ايندي آهي. بنگال ۾ جنوريءَ ۽ فيبروريءَ مهينن ۾ اهو ميوو لهندو آهي ۽ اتر هندستان ۾ مهينو کن پوءِ ڀرو. هي وڻ ٻج مان يا پيوند ڪرڻ سان پيدا ٿي سگهندو آهي. برسات جي ڏينهن ۾ پوکڻ گهرجي. چون ٿا ته هن مان جو شربت ٺهندو آهي، سو پيچ يا سوريءَ لاءِ تمام چڱو آهي. ان جي جيلي يا مربو به انهيءَ بيماريءَ لاءِ مفيد آهي. هماليه جبل ۾ بيل ڦل جهنگلي به ٿيندا آهن پر اهي کائڻ جي لائق ناهن. بيل ڦل کي انگريزيءَ ۾ بيل فروٽ چوندا آهن
تاج خان
تاج خان مرزا رستم کان پوءِ ٺٽي جي گورنر لاءِ تاج خان جي مقرري ٿي. ان کان اڳ ھي بکر جو گورنر ھيو.سندس مقرري ۱۰۲۳ ھ ۾ ٿي ۽ چند مهينن ۾ ئي وفات ڪري ويو. .
حوالا
زمرو:تاريخي شخصيون
فوجي راڄ
فوجي قانون، فوجي راڄ (مارشل لا / martial law) اهڙي قانون ۽ ضابطي کي سڏبو آهي جيڪو ڪنهن ملڪ يا علائقي جي انتظام کي هلائڻ جي لاءِ، هڪ عسڪري يا فوج پاران لاڳو ڪيو ويو هُجي. سولين سرڪار يا حڪومت اثرائتي طريقي سان ڪم ڪرڻ ۾ ناڪام رهي تڏهن فوجي راڄ يا مارشل لا عام طور تي هڪ عارضي بنياد تي لاڳو ڪيو ويندو آهي. مڪمل پيماني تي مارشل لا ۾، سڀ کان وڌيڪ درجابندي فوجي آفيسر اڳوڻن ايگزيڪٽو، قانون سازي ۽ حڪومت جي عدالتي شاخن تان تمام طاقت کي هٽائڻ، فوجي گورنر جي طور تي يا حڪومت جي سربراهه طور، سان لاڳو ڪيو ويندو آهي.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:فوجي قانون
سنڪٽ پولٽن
سنڪٽ پولٽن مختصرن St. Pölten, آسٽريا جي وفاق ۾ شامل رياست لوئر آسٽريا جو سڀ کان وڏو شھر ۽ رياست جو گاديءَ جو هنڌ آهي. اھو آسٽريا جي اتر اوڀر ۾ واقع آهي جنھن جي آبادي 55,538 آھي. ھي شھر ٽرائسين ندي جي ڪناري تي الپس جبلن جي اتر ۾ ۽ واچائو وادي جي ڏکڻ ۾ واقع آهي.
ڀاشا ڊيم
ڀاشا ديامير ڊيم ، ڪنڪريٽ يا پٿرن سان جڙيل ڪشش ثقل ڊيم آهي، جيڪو هن وقت تعمير جي شروعاتي مرحلن ۾ آهي، هي ڊيم سنڌو درياهه مٿان گلگت بلتستان واري علائقي ۾ جوڙيو پيو وڃي. هن ڊيم جو افتتاح پاڪستان جي اڳواڻي وزير اعظم يوسف رضا گيلاني 18 آڪٽوبر 2011ع تي ڪئي. تعمير کان پوءِ ديامير ڀاشا ڊيم ڪنڪريٽ سان جوڙيل دنيا جو سڀ کان وڏو ڊيم هوندو. هن ڊيم جو نالو ديامير ضلعي جي ڀاشا علائقي ۾ واقع هجڻ ڪري پيو.
مڪمل ٿيڻ کان پوءِ هن ڊيم مان ماحول دوست هائڊرو پاور ذريعي 4500 ميگا واٽ بجلي پيدا ٿيندي؛ (ب) 8،500،00 ايڪڙ فوٽ پاڻي محفوظ ٿيندو جيڪو ذرعي آبادي جي لاءِ ڪتب آندو ويندو؛ (ٻ) هن ڊيم جي تعمير کان پوءِ تربيلا ڊيم جي عمر 25 سال وڌيڪ وڌي سگھي ٿي؛ ۽ (ت) مها ٻوڏ جي دوران هن ڊيم جي مدد سان صورتحال کي قابو ۾ ڪري سگھجي ٿو.
ڀاشا ڊيم کي ڪالاباغ ڊيم سان ڀيٽيندي انجنيئر انور خورشيد جو چوڻ آهي ته ''”ڀاشا ڊيم ڪالاباغ ڊيم جو متبادل نٿو ٿي سگھي، جيتوڻڪ هي ڊيم وڌيڪ اوچائي تي آهي، پر هن پٿريلي زمين سبب ڀاشا مان ڪو ڪينال ڪڍڻ ممڪن ناهي. سنڌو درياهه ۾ جوڙيل ڊيمن مان ڪالاباغ واحد ڊيم آهي جنهن مان ڪينال ڪڍي سگھجن ٿا“''.
هن ڊيم جو سلپ وي 272 ميٽر اوچو هوندو، جنهن ۾ 14 در لڳل هوندا، هر در جي ويڪرائي 11.5 ميٽر ۽ اوچائي 16.24 ميٽر هوندي. هن ڊيم ۾ 81،00،000 ايڪڙ فوٽ پاڻي محفوظ ڪري سگھجي ٿو جڏهن ته وهندڙ پاڻي 6،400،000 ايڪڙ فوٽ محفوظ ڪري سگھجي ٿو. هن ڊيم لاءِ ٻه زير زمين بجلي گھر پڻ تجويز ڪيل آهن، جيڪي ڊيم جي ٻنهي پاسن کان هوندا ۽ جن ۾ 6 چرخيون (ٽربائين) لڳل هوندا جنهن جي مدد سان 4500 ميگا واٽ بجلي پيدا ٿيندي.
ڊيم ٺهڻ واري جڳهه کي ڊيم لاءِ ناموزن قرار ڏنو ويو آهي، ان سان گڏ سنڌ هن ڊيم تي اعتراض واريا آهن.
پسمنظر
2006ع جي جنوري ۾ پرويز مشرف جي حڪمراني هيٺ حڪومت پاڪستان 5 گھڻ رخا ڊيم 10 کان 12 سالن ۾ ٺاهڻ جو اعلان ڪيو. اعلان مطابق ديامير ڀاشا ڊيم پهرين مرحلي ۾ جوڙڻو هو. 2008ع جي نومبر ۾، قومي اقتصادي ڪائونسل جي ايگزيڪيوٽو ڪاميٽي ڊيم واري منصوبي کي منظور ڪيو. پاڪستان جي آئيني باڊي گڏيل مفادن واري ڪائونسل پڻ هن ڊيم جي تعيمر لاءِ راضپو ڏيکاريو. هن ڊيم جي بنياد جو پٿر پاڪستان جي وزير اعظم 18 آڪٽوبر 2011ع تي رکيو.
تعمير ۽ خرچ
نومبر 2008ع تي ھن ڊيم تي ايندڙ خرچ اندازن 12.6 ارب ڊالر ھو. جنھن ۾ 81 ايڪڙ فوٽ پاڻي جمع ڪرڻ جي گنجائش ھئي. ھن ڊيم مان 4500 ميگا واٽ بجلي پڻ پيدا ٿيندا.
گلشن اقبال سب ڊويزن
گلشن اقبال سب ڊويزن: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ڪراچي ڊويزن جي ضلعي ڪراچي اوڀر جي ھڪ سب ڊويزن يا تعلقو آهي. گلشن اقبال جي معني آهي اقبال جو باغ. اھو نالو مشھور شاعر علامہ اقبال سان منصوب ٿيل آھي.
ھن تعلقي ۾ واقع علائقن جا نالا پي آء بي ڪالوني، سوڪ سينٽر، عيسا نگري، گلشن اقبال فيز I, گلشن اقبال فيز II,   بکر ڳوٺ ، عباس ٽائون، قائد اعظم ڪالوني، گيلاني ريلوي اسٽيشن وارو علائقو، شانتي نگر، جميل ڪالوني،  حاجي ليمون ڳوٺ، اياز ٽائون، ضياء ڪالوني، اسٽاف ڪالوني، ھزارا گلگت ڳوٺ، پرل ريزيڊنسي، گلستان جوهر، خاصخيلي ڳوٺ، گلشن عمير، بختاور ڳوٺ، ڀٽائي آباد، ڌڻي بخش ڳوٺ،  واقع آھن. تعلقي جي حدن واري روڊن ۾ لياري ايڪسپريس وي، سر شاھ محمد سليمان روڊ، يونيورسٽي روڊ شامل آهن. گلشن منجھان گذرندڙ مشھور روڊن ۾ راشد منھاس روڊ، علامه شبير احمد عثماني روڊ، يونيورسٽي روڊ شامل آهن. ھي تعلقو ڪراچي اوڀر جي واپار جو پڻ مرڪز آھي. گلشن باغن جو تعلقو آهي. 2000 ۾ ھي سب ڊويزن گلشن ٽائون ۾ شامل ڪئي وئي ھئي پر 2013 ۾ سنڌ حڪومت ٽائون سسٽم ختم ڪري ھن سب ڊويزن کي بحال ڪري ڇڏيو.
ٿاڻا
ھن سب ڊويزن ۾ ٽي ٿاڻا واقع آھن:
مشھور جايون
ھن تعلقي جي مشھور جاين ۾ حسن اسڪوائر، سوڪ سينٽر، عزيز ڀٽي پارڪ، سنڌ بادس وانڊرز لينڊ، الادين پارڪ، سفاري جونيئر پارڪ، سفاري پارڪ، سر سيد انجنيئرنگ يونيورسٽي، بحريه فائونڊيشن ڪاليج، اقرا يونيورسٽي گلشن ڪيمپس، ناصر حسين شھيد فيملي پارڪ، جامعه عربيه احسن العلوم، ديوا اڪيڊمي، افتخار سيد اسپورٽس پارڪ،  نيپا چورنگي، نئشنل انسٽيٽيوٽ آف مينيجمينٽ، مسجد اويس قرني، انسٽيٽيوٽ آف ڪلينيڪل سائڪولاجي يونيورسٽي،  گلشن چورنگي، جوھر موڙ، ايڪسپو سينٽر ڪراچي، سرڪلر ريلوي تي نيپا اسٽيشن ڪراچي،  وفاقي اردو يونيورسٽي آف آرٽس، سائنس اينڊ ٽيڪنالاجي، ڪسٽم آفيسرز ميس، بمبئي بيڪري، قبا مسجد، گورنمينٽ ڊگري ڪاليج گلشن اقبال، انسٽيٽيوٽ آف ڪاسٽ اينڊ مينيجمينٽ, سينٽرل جيل ڪراچي،  واقع آھن.
آبادي
ھن سب ڊويزن جي آبادي ۾ مھاجر ، سنڌي ، پنجابي ۽ بلوچ شامل آهن. ھتان جي آدمشماري 1998 ۾ 3,47,377 ھئي جيڪا 2017 جي آدمشماري ۾ 6،44،362 تائين وڌي وئي. 45.8 چورس ڪلوميٽرن جي پکيڙ تي مشتمل ھن تعلقي جي آبادي جي گھاٽائي 14066 ماڻھو في چورس ڪلوميٽر آهي .ھن سب ڊويزن جي آبادي 100 سيڪڙو شھري آهي. ھن سب ڊويزن جي 99 سيڪڙو آبادي مسلمان آهي ۽ باقي ھڪ سيڪڙو م ھندو ۽ عيسائي شامل آهن.
دارا شڪوه
دارا شڪوه:  مغل بادشاھ شاھ جھان جو وڏو پٽ هو. سندس لقب پادشاھزادائي بزرگ مرتبه (اعلیٰ مرتبي وارو شھزادو) ھيو. ان جي پيءُ ۽ ڀيڻ جھان آرا بيگم بادشاھي وارث ٿيڻ جي حمايت ڪئي هئي. 1657 ۾ جڏھن شاھ جھان بيمار ٿي پيو تہ بادشاھي جي وارث ٿيڻ لاء جنگ شروع ٿي وئي. دارا کي سندس ننڍي ڀاء شھزادي محي الدين شڪست ڏني جيڪو بعد اورنگزيب جي لقب سان بادشاھ ٿيو. ان جي حڪم تي دارا شڪوه کي 1659 ۾ ڦاھي ڏني وئي. دارا لبرل خيال جو مسلمان ھيو ۽ اورنگزيب جي مذھبي قدامت پسندي جو مخالف ھو. ھن جا خيال جنگي ھجڻ بجاء صوفياڻه ھيا.
دارا شڪوه جي شخصيت ۽ خيال
ھي پنھنجي پڙ ڏاڏي اڪبر اعظم کي پسند ڪندو ھو ۽ پاڻ اورنگزيب جي قدامت پسند سخت مذھبي خيالن جي ابتڙ، ڏکڻ ايشيا جي اسلام جي لبرل شاخ ۾ رھيو. 1640ع ۾ جڏھن 25 سالن جو ٿيو تہ سندس لاڙو مذھب طرف ٿيو ۽ ھن محمد جي سيرت، سندس خاندان، خليفن، شيعه امامن ۽ صوفي بزرگن تي سوانح واري ڊڪشنري مرتب ڪرائي. ساڳي سال ھن ۽ سندس وڏي ڀيڻ جھان آرا بيگم (وفات: 1681) صوفين جي قادري سلسلي جا پوئلڳ ٿيا ۽ ان سلسلي واري ملا شاھ نالي بزرگ جا مريد ٿيا. دارا صوفياڻي نظريي تي ڪافي ڪتاب لکيا. ھن جو مشھور ڪتاب مجمع البحرين (سمنڊن جو سنگم) لکيو جنھن ۾ ھن اھو خيال ڏنو تہ اسلام ۽ ھندو مذھب جي ويدانتي روايتن ۾ ساڳيو سچ ڏنل ھيو. مثال طور: ھن اسلام ۾ خدا جي ڏنل نالن جي ويدانتي مذھب ۾ ڏنل خدا جي نالن جي ھڪجھڙائي ڏيکاري. ھن مرڻ کان ٿورو وقت اڳ ويدانتي فلسفي جي سنسڪرت ۾ ڪيل تشريحن، جن کي اپنشد جو نالو ڏنو ويو، جو فارسي ۾ ترجمو ڪيو. ھن ان ڪم ۾ ان وقت جي مشھور ھندو پنڊتن، سنياسين کان پڻ مدد ورتي. ھن گيتا جو فارسي ۾ ترجمو لکڻ پڻ شروع ڪيو ھو.
حوالا
زمرو: مغل بادشاھت
ارسلان بيگ
ارسلان بيگ سيوھڻ جو گورنر يا صوبيدار ھيو جنھن کي جھانگير بدلي ڪري ٺٽي ۾ مقرر ڪيو جنھن ٽي سال ۱۰۲۳ھ کان ۱۰۲۵ھ تائين حڪومت ڪئي.
خالص پيداوار
خالص پيداوار ، هڪ بجلي گھر مان پيدا ٿيندڙ بجلي جي مقدار کي چئجي ٿو، جيڪا واپرائيندڙ جي واهپي لاءِ موڪلي ۽ ورهائي وڃي. خاص پيداوار بجلي گھر جي جملي پيداوارا کان گھٽ هوندي آهي، ڇو ته ڪيترن ئي بجلي گھرن ۾ بجلي گھر جا اوزار پڻ پيدا ٿيندڙ بجلي مان هلندا آهن.
خالص پيداوار = جملي پيداوار - بجلي گھر ۾ استعمال ٿيل (جنهن کي هائوس لوڊ پڻ چيو وڃي ٿو)
پروميٿيس
thumb|200px|right|پروميٿيس انسانن لاءِ باھ کڻي ايندي
انساني هيرو، پروميٿيس Prometheus (,  آسماني ديوتا طرفان کيس ٻڌل زنجيرن کي ٽوڙي ڇڏي ٿو. پهريئن ايڪٽ ۾ ٻڌايو وڃي ته پروميٿيس پنهنجي ڪيل گناهه تي ايذاءُ سهي رهيو آهي، ڇو جو هو انسانيت کي آزاديءَ تحفو ڏئي چڪو آهي.
ٻئي ايڪٽ جي شروعات آسيا (حوا) سان ٿئي ٿو. هتي هڪ پراسرار ڪردار ڊيموگارگن (Demogorgon) آڏو اچي ٿو، ديوتا (خدا) جو تخت اونڌو ڪري وجهي ٿو. نقادن ان کي قدرت يا فطرت ۾ ٿيڻ واري پراسيس سان ڀيٽيو آهي. ان کي وقت، تاريخ، عمل به چئي سگهون ٿا. ڊيموگارگن کي پاڻ به خبر ڪونهي ته کيس ڪير ڪنٽرو ڪري ٿو. آسيا، هن کان پڇي ٿي ته، هي خير ۽ شر ڇو پيدا ٿيا، ان جي وراڻي ۾ هو چوي ٿو ته، صداقت جي گهرائي ۾ وڃي ڏسجي ته ڪا به صورت قائم ۽ دائم نٿي رهي. پر هڪ ڳالهه پڪ سان چئي سگهجي ٿي ته هاڻي انسان جي اڀرڻ جو وقت اچي ويو آهي.
ٽئين ايڪٽ ۾ ديوتا (خدا) پنهنجي حمد ۽ ثنا ڪري رهيو آهي. مان قادر مطلق آهيان، هر شئي منهنجي آڏو سجدي ۾ آهي، سواءِ انساني روح جي، جيڪا آسمان طرف شڪ ۽ ڏاڍائي سان ڏسي رهي آهي. هي دل سان عبادت نه ڪرڻ وارو اهڙي بغاوت پيدا ڪري رهيو آهي، جنهن سبب هن دنيا تي منهنجي پراڻي حڪمراني غير محفوظ ٿي چڪي آهي. ديوتا جا اُڊڪا ائين ئي نه هئا. ڊيموگارگن کيس بيدخل ڪري ڇڏي ٿو. پوءِ انساني سماج ۽ فطرت جي وري اڏاوت ٿئي ٿي ۽ انسانن جي وچم هڪ نئون ڀائيچارو جنم وٺي ٿو. ڇوٿين ايڪٽ ۾ سڀ روح سَرهائي سان گيت خوشيءَ جا ڳائين ٿا. انسان جي سونهن تي حمد ڳايا وڃن ٿا. انسان ديوتائي رعب، پوڄا پاٽ، بادشاهه کان آجپو ماڻڻ کان پوءِ پنهنجي طبقاتي، قبائلي، ۽ قوميتي هٿ ڪَڙولن کي ٽوڙي ڇڏي ٿو ۽ ان وٽ تهذيب، عدل ۽ انصاف ۽ عقل اچي وڃي ٿو. پروميٿيئس يوناني ڏندڪٿائن موجب، دنيا جو پهريون باغي آهي، جنهن يونان جي سڀ کان سگهاري ديوتا زيوس(Zeus) جي ڊڪٽيٽرشپ کان بغاوت ڪئي ۽ هيٺ زمين تي پيل انساني مخلوق کي سگهاري ٿيڻ ۽ غلاميءَ جي شرمناڪ زندگيءَ تي سوڀ ماڻڻ جا راز ٻڌايا هئا، جن مان هڪ باھ جو استعمال به هو. موٽ ۾ پروميٿيئس تي، زيوس جو ڏمر لاڳو ٿيو ۽ سندس حڪم هيٺ، پروميٿيئس کي يونان جي پهاڙ جي چوٽيءَ تي زنجيرن سان ٻڌي، مٿس هڪڙي ڳجهه جي ڊيوٽي مقرر ڪئي وئي، جيڪا رات ٿيڻ تائين، سڄو ڏينهن پروميٿيئس جو ماس پٽيندي هئي. زيوس جو حڪم هو ته جيسي تائين پروميٿيئس معافي نٿو گهري، تيسي تائين کيس انهيءَ مسلسل عذاب ۾ مبتلا رکيو وڃي. ڏندڪٿا موجب پروميٿيئس ٽيهه هزار سال اها سزا ڀوڳي. پروميٿيئس جي ڪردار کي سڀ کان پهرين مشهور يوناني ناٽڪ نويس اِسڪائيلس (Aeschylus) ادب ۾ امرتا ڏني. سنڌي ادب ۾ ماڻڪ (1943-1982ع) جو ناول ”پاتال ۾ بغاوت“ پروميٿيئس جي علامتي ڪردار تي ٻڌل آهي.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:ڏندڪٿائون زمرو:مذهب زمرو:فلاسافي زمرو:ڊراما
لکنئو
جاگرافي ۽ آبادي
ھي شھر ھن شھر جي آبادي ھي ھڪ ڪچو مضمون آھي، توھان ھن ۾ اضافو ڪري وڪيپيڊيا جي مدد ڪري سگھو ٿا.
حوالا
زمرو: ھندستان جا شھر، وسنديون ۽ واھڻ
سنگتڙو
سنگتڙو به نارنگيءَ جي ذات مان آهي ۽ ان وانگي مٺو ٿو ٿئي، مگر نارنگيءَ جي ڳر داڻ داڻ وانگي ڦاڪن ۾ وراهيل ٿي ٿئي ۽ هن ۾ رڳو مٺو پاڻي يا رس آهي. نارنگي رنگ جي ڳاڙهي يا زردي ٿي ٿئي ۽ سنگتڙو سائو ٿو ٿئي ۽ کل سنهڙي ٿي ٿئيس. ڪڏهن ڪڏهن ماڻهو نارنگيءَ کي سنگتڙو يا سنگتڙي به چوندا آهن. هي سڀ ليمي جي جماعت مان آهن.هندستاني ماڻهو ليمي کي نيبو يا کٽانيبو چوندا آهن، نارنگيءَ کي ڪملا نيبو، سنگتڙي کي ميٺا نيبو ۽ ترنج کي ڪڙوا نيبو يا ڪرنا نيبو سڏيندا آهن.
سنگتڙا به قد ۾ نارنگين جيڏا ٿيندا آهن. رڳو مٺا آهن، مگر منجهن نارنگين وانگي ڪا خوشبوءِ ڪا نه ٿي رهي. اڪثر گرمين جي ڏينهن ۾ يعني آگسٽ ۽ سيپٽمبر ڌاري لهن ٿا، جڏهن نارنگيون نه ٿيون لڀن، تنهنڪري ڪمائتا ۽ پسند ڪرڻ جهڙا ٿين ٿا. هنن جي پوک توڙي پرداخت نارنگين وانگي ٿئي ٿي. باغائي اڪثر نارنگين جا پيوند سنگتڙن جي وڻن تي هڻندا آهن.سنگتڙي کي انگريزيءَ ۾ سُويِٽ – لائيم (يعني مٺو ليمون) چوندا آهن.
حوالا
زمرو:ميوا
پاڪستان ۾ ڪوروناوائرس مهاوبا 2020
ڪورونا وائرس جي مها وبا ڊسمبر 2019 ۾ پوري دنيا ۾ پکڙجڻ شروع ٿي ۽ ان جي اثرن پاڪستان ۾ فيبروري 2020 کان اچڻ شروع ڪيو.
22 اپريل 2020 تائين پاڪستان ۾ ڪورونا وائرس سبب فوت ٿيل ماڻھن جو گڏيل انگ 201 ۽ متاثر ٿيل ماڻهن جي ڳڻپ (تعداد) 9597 آهي. جن منجهان 2،073 ماڻهو صحتياب ٿي چُڪا آهن.
جنوري 2020
چين ۾ رهندڙ چار پاڪستاني شاگردن ۾ ڪورونا وائرس جي سُڃاڻپ (تشخيص) ٿي.
قلم 144 لاڳو
13 مارچ 2020 تي ڊيرا غازي خان ۾ قلم 144 لاڳو ڪيو ويو. 15 مارچ 2020 تي پنجاب ۾ قلم 144 لڳايو ويو. 15 مارچ 2020 تي لاهور ۾ ڪورونا وائرس جو پهريون مريض سامهون آيو، 54 سال ڄمار وارو ماڻهو برطانيا کان 10 مارچ تي لاهور پهتو.
وائرس جي پکڙجڻ ۾ تافتان ۾ رهندڙ زائرين جو ڪردار
ايران کان واپس موٽي آيل زائرين کي تفتان ۾ چڪاسيو (ڪرنتين) ڪيو ويو پر ٻن هفتن کانپوءِ سنڌ، خيبرپختونخوا، پنجاب ڏانهن اچڻ کانپوءِ انهن ۾ ڪورونا وائرس لڀيو ويو جنهن سان وائرس کان متاثر ٿيل ماڻهو جو تعداد 53 کان هڪ دم وَڌي 184 ٿي ويو. 16 مارچ 2020 تائين تفتان ۾ رهندڙ ايران کان آيل زائرين جو سڀ کان وڏو تعداد سکر پهتو جنهنڪري سکر ۾ ڪورونا وائرس جي متاثر ٿيل ماڻهن جو تعداد 100 جي لڳ ڀڳ پهچي ويو. ڪراچي ۾ 26 ۽ حيدرآباد ۾ هڪ مريض سامهون آيا. سموري ملڪ ۾ مريضن جو تعداد 184 ٿي ويو.
ٻاهِرِيَان ڳنڍڻا
پاڪستان ۾ ڪورونا وائرس جي وبا، 2020 زمرو:پاڪستان ۾ 2020 زمرو:ملڪ ۽ علائقو جي لحاظ کان ڪورونا وائرس مها وبا، 2019-20
بخشو ساريو
ديھ بخشو ساريو سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي سجاول جوڻيجو تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا عرضي ڀٽو تپي ۾ واقع آهي.
فقير قادر سومرو
thumb فقير عبدالقادر سومرو (انگريزي:Fakir AbdulQadir Soomro) سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻوليءَ جو صوفي شاعر هو.
بخشو ساريو
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1934ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ گڊن جو ڳوٺ، ڳوٺ ڀاون سنگ ۽ ڳوٺ بخشو ساريو واقع ھيا. ديھ جو جي اتر ۽ اولھ پاسي وارو حصو واري جي ڀٽن تي مشتمل ھيو. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ بخشو ساريو معروف آھن.
فقير قادر سومرو
زندگي جو احوال
فقير قادر سومرو جو پورو نالو عبدالقادر سومرو پٽ الھرکيو سومرو هو هن دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي جي ڳوٺ سوڀو دولتاڻي لغاري ۾ پيدا ٿيو. هن صوفي شاعر چئن ٻولين فارسي، اردو،سرائيڪي ٻولي ۽ سنڌي ٻولي ۾ شاعري ڪئي آهي. سندس شاعري ۽ شعرن جو گھڻو حصو سنڌي ٻولي ۾ آهي. شاعري ڏاڍي اثرائتي اٿس. قدرت طرفان شاعري جي ڏات عطا ڪيل هئس جو ڪا ڳالهه پڙهندو هيو يا ڪنهن الله واري کان ٻڌندو هيو يا ڪو واقعو ڏسندو هيو ته ان کي شعرن ۾ قلمبند ڪري ڇڏيندو هيو.
بخشو ساريو
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ سعيد خان چانڊيو، اوڀر ۾ ديھ حيدر چانڊيو، اولھ ۾ ديھ عرضي ڀٽو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ گل ڪلھوڙو ۽ چانگو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,451 ھئي جيڪا 236 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
فقير قادر سومرو
تعليم
ان وقت پرائمري تعليم ست 7 درجا فائنل هوندي هئي، پاڻ تعليم ڳوٺ کان 2 ڪلو ميٽر جي فاصلي تي ڳوٺ ٽوڙ ۾ پنج درجا پاس ڪيائين، ۽ اتي استاد عبدالمجيد لغاري وٽ ناظرہ قرآن مجید به پرهيو
شادي ۽ اولاد
فقير عبدالقادر سومرو کي ٽن پٽن ۽ پنج نياڻين جو اولاد هو جن جا نالا هي آهن، سراج الدين سومرو، شهاب الدين ۽ ٽيون فرزند نظام الدين سومرو
شاعري
پاڻ شاعري جي هر صنف تي طبع آزمائي ڪئي اٿس. جيئن: بيت، دوهيڙا، غزل ، ڪافيون، مداحون، مناجاتون وغيره. پاڻ پنهنجو شاعراڻو تخلص ”سومرو“ رکيو اٿس. يا وري پنهنجو نالو ”عبد القادر“ بطور تخلص جي استعمال ڪيو اٿس. سندس شاعري ۾ محبت ۽ پيار نماڻائي ۽ نهٺائي نمايان نظر اچي ٿي. ٻولي ڏاڍي سهل ۽ من موهيندڙ اٿس. تصوف جا نڪتا ڏاڍي دلڪش انداز ۾ بيان ڪري ٿو. سندس شاعري جي ڪتاب “گوندر گهاريان ڏينهڙا” جنهن کي مرشد ڪريم محبوب دلبرسائين مدني پنهنجي خوشبودار قلم سان سنواري منظرِ عام تي آندو آهي ان ۾ فقير صاحب هڪ جاءِ تي فرمائي ٿو: ٻوڙو ٿي تون ٻڌ، اندر جي آواز کي، ڏس بنا ڏسڻ جي، ته سارِي پوَئي سُڌ، چئي ”عبدالقادر“ اندر ۾، خالق اٿئي خود، ڪري جوانَ جُهد، مالڪ ساڻ ملي ويا.
ڪتاب
سندس ڪتاب گوندر گھاريان ڏينهڙا پير محمد ڪرم الله الاهي نقشبندي قادري المعروف مرشد دلبرسائين مدني ڇپرايو.
حوالا
زمرو:شاعر زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:دادو ضلعو
سلطان محمد
خان شهيد: سلطان غياث الدين بلبن جڏهن بادشاهت جو تاج پنهنجي مٿي تي رکيو ته ان وقت ملتان جو گورنر سندس سؤٽ هو، جيڪو ملتان ۽ پنجاب تي مغلن جي حملن کي وڏي بهادريءَ سان ٽاريندو رهيو. ان جي وفات کان پوءِ بلبن پنهنجي وڏي پٽ سلطان محمد کي جيڪو پنهنجي شهادت کان پوءِ خان شهيد جي لقب سان مشهور ٿيو، ملتان ۽ سنڌ جو گورنر ڪيو.
تفصيلي تعارف
خان شهيد تمام نيڪ، متقي ۽ بهادر انسان هو ۽ عالمن، صوفين ۽ درويشن سان ڏاڍي لڳندي هيس. هن جو گهڻو وقت شيخ بهاءُ الدين زڪريا ۽ شيخ فريد الدين گنج شڪر جي صحبت ۾ گذرندو هو. 1280ع تي امير خسرو سندس درٻار ۾ داخل ٿيو ۽ پنجن سالن تائين ملتان ۾ رهيو. امير حسن سجزي به خان شهيد جي نوڪري ڪئي. سنڌ جو ناليوارو صوفي شيخ عثمان مروندي لعل شهباز قلندر جڏهن ملتان آيو ته خان شهيد کين وڏي ادب ۽ احترام سان پيش آيو ۽ سندن خدمت ۾ سوکڙيون پاکڙيون رکي ملتان ۾ رهڻ لاءِ زور ڀريو، پر حضرت شهباز قلندر ڪنهن سبب ڪري ملتان ۾ رهڻ مناسب نه سمجهيو. خان شهيد جي علم دوستيءَ جو اندازو ان مان لڳائي سگهجي ٿو ته پاڻ شيخ سعدي رحه کي گهرائڻ لاءِ ٻه ڀيرا ماڻهو اوٽ موٽ خرچ سوڌي شيراز موڪليو. هن جي وڏي خواهش هئي ته شيخ سعدي هتي اچي ۽ مان ان لاءِ وڏي خانقاهه ٺهرائي خرچ پکي جو بندوبست ڪريان. پر شيخ سعدي پنهنجي ٻڍڙائپ ڪري هتي نه اچي سگهيو ۽ پنهنجي هٿن سان لکيل شعرن جون ٻه ڊائريون موڪليائين ۽ لکيائين ته تنهنجي درٻار ۾ امير خسرو جو وجود ئي وڏو آهي. .
خان شهيد جي شهادت
683 يا 684هه (1284ع) ۾ چنگيز خان، قتلغ خان ۽ تيمور کي لشڪر ۽ هٿيارن پنهوارن سان گڏ هندستان موڪليو. جڏهن اهو لشڪر لاهور جي حدن ۾ پهتو ته خان شهيد ٽيهه هزار سوارن سان وڌي ڪري مقابلو ڪيو. ٻنهي لشڪرن جون تلوارون بجليءَ وانگر ٽڪرايون. تاريخ فيروز شاهي ۾ آهي ته جنگ ۾ ملتان جا وڏا وڏا سردار شهيد ٿيا ۽ سلطان محمد خان پاڻ به ان جنگ ۾ شهادت جو جام پيتو. انهيءَ ويڙهه ۾ امير خسرو تاتارين هٿان قيد ٿيو ۽ پوءِ وڏي مشڪل سان کيس ڇوٽڪارو مليو. ملتان جا ايترا ماڻهو ان جنگ جو کاڄ بڻيا جو هر گهر ۾ ماتم مچيل هو. .
گھنور
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1933ع تائين واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ھڪ ڳوٺ محمد نواز واقع ھو. ان وقت اھا ديھ تپو شھدادڪوٽ ۾ واقع ھوندي ھئي. ھاڻي ان ديھ ۾ ڳوٺ محمد الياس پنھور واقع آهي.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ مگسي، اوڀر م تعلقو ميروخان جي ديھ ڇوڙي، ڏکڻ ۾ تعلقي ميروخان جي ديھ بھرام ھيٺيون ۽ اولھ ۾ ديھ سندو واقع آهن. ھن ديھ جي زمين زرعي آھي ۽ مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. اوڀر طرف ھن ديھ کان ٿوري فاصلي تي ديھ ڇوڙي مان شھدادڪوٽ قمبر روڊ گذرندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 821 ھئي جيڪا 130 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
مارئي جو کوهه
مارئي جو کوھ (انگريزي:Well of Marui) سنڌ جي ٿر واري علائقي ۾ ٿرپارڪر ضلعو جي ننگرپارڪر تعلقو ۾ تاريخي ۽ تفريحي ماڳ آهي. جيڪو ننگر شهر کان 30 ڪلوميٽر ۽ ويراواه ڳوٺ کان 10 ڪلوميٽر پَري آهي. هيءُ ماڳ سنڌ جي نيم تاريخي داستان عمر مارئي جي ڪردار مارئي سان منسوب آهي. وطن جي حُب ۽ پيار جي علامت مارئي لاءِ مشهور آهي ته کيس عمر ڀالوا ۾ واقع هن کوھ تان زوري کنيو هو. مارويءَ جو مقامي ڳوٺ ڀالوا آهي، جيڪو ضلعي جي راڄڌاني شهر مٺي کان لڳ ڀڳ 93 ڪلوميٽر پَري آهي.
حوالا
زمرو:سياحت
ميان ثاقب نثار
ميان ثاقب نثار Mian Saqib Nisar -    18 جنوري 1954 ۾ پيدا ٿيو ۽ 31 ڊسمبر 2016 تي پاڪستان جي چيف جسٽس جي عھدي تي فائز ٿيو سندس رٽائرمينٽ جي تاريخ 17 جنوري 2019 آهي.پاڻ پنجاب يونيورسٽي جو وزٽنگ پروفيسر رھيو آھي جتي ھي  آئيني قانون تي ليڪچر ڏيندو هو.
ذاتي زندگي ۽ ڪيريئر
ھن جو تعلق لاھور جي آرائين خاندان سان آهي. سندس پيءُ ميان نثار آرائين وڪيل آھي.<ref name="> ھن ابتدائي تعليم لاھور جي ڪيٿيڊرل ھاء اسڪول مان حاصل ڪئي جتان ھن ميٽرڪ پاس ڪئي. 1977 ۾ گورنمينٽ ڪاليج يونيورسٽي مان بي اي جو امتحان پاس ڪري گريجوئيٽ ٿيو. ان بعد 1980 ۾ يونيورسٽي آف پنجاب مان ايل ايل بي جي ڊگري حاصل ڪئي . گريجوئيشن دوران 1973 ۾ لبيا جي شھر طرابلس ۾ انٽرنيشنل يوٿ ڪانفرنس ۾ پنھنجي ڪاليج پاران شرڪت پڻ ڪئي ھئائين . قانون جي ڊگري حاصل ڪرڻ بعد وڪالت جو پيشو اختيار ڪندي 1980 ۾ ڊسٽرڪٽ ڪورٽ جي وڪالت لاء سندس نالو شامل ٿيو. 1982 ۾ ھاء ڪورٽ جي وڪالت لاء سندس نالو شامل ٿيو. ڏھاڪو سال ھاء ڪورٽ جي وڪالت کان پوءِ سپريم ڪورٽ جو وڪيل ٿيو ۽ اسلام آباد ۾ پريڪٽس شروع ڪيائين.
حوالا
زمرو:1954ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:لاهوري ماڻهو
تپو شھدادڪوٽ
تپو شھدادڪوٽ پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ ڪل 3 ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ ڪوٽ ڪارڙا ، ديھ نورپور ۽ ديھ سيلرا.
آبادي
ھن تپي جي 2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 16,673 ھئي جيڪا 2,580 خاندانن تي مشتمل ھئي
نيو سائوٿ ويلز
نيو سائوٿ ويلز  مختصرن NSW آسٽريليا جي ھڪ اھم رياست جو نالو آهي جيڪا سن جي اوڀرندي سامونڊي ڪناري تي واقع آهي. ان جي اتر ۾ ڪئينس لينڊ، ڏکڻ ۾ وڪٽوريا، اولھ ۾ سائوٿ آسٽريليا واقع آهن. اوڀر ۾ ان جو ساحلي ڪنارو ڪورل سمنڊ ۽ تسمان سمنڊ سان لڳي ٿو. آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري ھن رياست جي اندر ھڪ اينڪليو آھي. نيو سائوٿ ويلز رياست جي گادي جو ھنڌ سڊني آھي جيڪو رياست جو پکيڙ ۽ آبادي جي لحاظ کان سڀ کان وڏو شھر آھي. 1919ع ۾ جن رياست جي آبادي 80 لکن کان وڌيڪَ ھئي ۽ اھا آبادي ۾ آسٽريليا جي سڀ کان وڏي رياست ھئي. ان آبادي جو ٻہ ڀاڱي ٽي حصو گريٽر سڊني جي علائقي ۾ رھندڙ ھئي ھن رياست جي ماڻھن کي نيو سائوٿ ويلشمين سڏيندا آهن يونائيٽيڊ ڪنگڊم 1788ع ۾ ھن رياست  ۾  موجوده سڊني واري علائقي ۾ ھڪ  پينل ڪالوني قائم ڪئي ھئي جنھن سان ھن رياست اندر آبادي جي شروعات ٿي.
مرڪزي ضلعو (آبادان شهرستان)
آبادان شهرستان جو مرڪزي ضلعو ؛ خوزستان صوبي ۾ آبادان شهرستان جو ضلعو آهي. 2006ع جي آدمشماري ۾ هن جي آبادي 250، 116 هئي جيڪا 35،940 خاندانن تي مشتمل هئي. هن ضلعي ۾ ٻه شهر چويبده ۽ آبادان شامل آهن. هن ضلعي ۾ ٽي ديهستان، ڏاکڻيون ديهستان بهمنشير، اتريون ديهستان بهمنشير، ۽ ديهستان شلاهي شامل آهن.
سيد بايزيد بخاري
سيد بايزيد بخاريجهانگير جڏهن سرينگر ۾ هو ته کيس بکر جي صوبيدار کان تبديل ڪري ٺٽي جو گورنر ڪيو. 11 محرم 1035هه ۾ وفات ڪيائين ۽ هي صوبو مغل شهزادي شهريار خان جي حوالي ڪيو ويو. .
محمد خان غني
محمد خان” غني“ 3 مارچ 1903ع بمطابق 18 ذوالحج 1320 هجري ۾  ٽنڊو محمد خان لڳ ٽکڙ ۾ ڄائو. سندس والد جو نالو قاضي محمد دائود ميمڻ هو. حافظ حاجي حامد سندس ڏاڏو هو. محمد خان غني جي پيدائش کان اٺ ڏينهن پهرين محمد هاشم ”مخلص“ جو کير پياڪ پُٽ وفات ڪري ويو هو جنهن مخلص جو جيءُ جهوري وڌو، سندس اها حالت ڏسي قاضي محمد دائود پنهنجو اڪيلو پُٽ محمد هاشم ”مخلص“ جي حوالي ڪيو. جنهن کانپوءِ محمد خان غني ، ” مخلص“ جي گهر ۾ نپنو ۽ اها ئي ٿڃ پيتائين جيڪا اٺ ڏينهن اڳ ” مخلص“ جو پُٽ پيئندو هو. اهو ئي سبب هو جو گهڻا ماڻهو محمد خان غني کي ” مخلص“ جو پُٽ سمجهندا هئا. هن شروعاتي تعليم ٽکڙ جي لوڪلبورڊ اسڪول مان حاصل ڪئي. قرآن شريف ۽ پارسي جي ڪجهه تعليم حافط بسمل کان ورتائين. سنڌي فائنل پاس ڪري 1916ع ۾ ماستر مقرر ٿيو ، 1923ع ۾ ماستري جي نوڪري ڇڏي تپيداري پڙهڻ ويٺو ، 1924ع ۾ تپيداري جو امتحان پاس ڪيائين. 1924ع ۾ محمد هاشم مخلص ميرپورخاص مان ”مسلمان“ اخبار جاري ڪئي ته محمد خان غني تپيداري ملڻ جي آسري تائين ان اخبار ۾ ڪم ڪرڻ لڳو پر پوءِ مسقل طور اخبار جي ڪم سان ئي جنبي ويو ۽ پوءِ ان جو ايڊيٽر پڻ ٿيو. 1931ع ۾ مخلص ،  مسلمان اخبار ۽ هاشمي پرنٽنگ پريس مڪمل طور سندس حوالي ڪري ڇڏي. مسلمان اخبار ۾ ” علامه کڙپي“ جي نالي سان مزاحيه مضمون محمد خان غني جا ئي لکيل هئا، هن 1964ع تائين پريس جي ڪم کي جاري رکيو. سندس نثر بهترين ۽ سادي ٻولي ۾ لکيل هوندو هو. فن ظرافت جو وڏو  ماهر هو. محمد خان غني جو شمار ريڊيو پاڪستان حيدرآباد جي باني ڪارڪنن ۾ ٿئي ٿو.1957ع کان 1979ع تائين مسلسل 22 سال هن ريڊيو پاڪستان حيدرآباد ۾ هڪ مڃيل شاعر ۽ اسڪرپٽ رائيٽر جي حيثيت ۾ ڪم ڪيو. هن 13 سالن جي عمر ۾ شاعري جي شروعات ڪئي ، شاعري ۾ سندس استاد حافظ بسمل هو. محمد خان غني بهترين شاعر هو ، صاف سنڌي ٻولي ۾ سندس ڪلام ۾ رواني ، سادگي ۽ تجنيس حرفي جو وڏو ذخيرو سمايل آهي. استعارا ۽ تشبيهون سندس ڪلام جي خوبصورتي جو اهم سبب آهن. حافظ حامد جيان ، سنڌ جي نيم تاريخي ۽ رومانوي داستانن ۽ قومي پهلوئن تي گهڻي طبع آزمائي ڪئي اٿس. خيالن جي اڏام ۽ منظر نگاري  غني جي خصوصيت ۾ شامل آهي. بهترين شاعري تي ڪيترن ئي ادارن ۽ نامور شخصيتن کان لاتعداد ڀيرا انعام پڻ ماڻيائين. سندس تخليقن ۾ ” مسدس حالي“ جو ترجمو ، ” مثنوي محمد بن قاسم“ ،” گلزار غني“ ، ” مثنوي زهر عشق“ ،  ”بادل ۽ بوندون “ نالي سندس شاعري جو مجموعو شامل آهن. سندس اڻڇپيل شاعري ۽ زندگي جي استعمال واريون شيون سنڌيالاجي حوالي ڪيون ويون جتي سندس نالي سان ڪارنر قائم ٿيل آهي. سنڌي ٻولي جي هن ڀلوڙ شاعر ،اديب ، نامور صحافي ، اسڪرپٽ رائيٽر 1 مارچ 1979ع تي لاڏاڻو ڪيو ، کيس حيدرآباد ۾ ميان سرفراز ڪلهوڙو جي مزار جي احاطي ۾ سپرد خاڪ ڪيو ويو.
ترنج
250px|thumb|Lemon external surface and cross-section
ترنج (Lemon) هي نارنگيءَ جو قسم آهي ۽ ليمي جي ذات مان چئبو. هي تمام کٽو ٿو ٿئي. هن کي هندستاني ماڻهو چڪوترا، بيگ پورا ۽ ڪڙوا نيبو به چوندا آهن. هن جي اندرين ڳر نارنگيءَ وانگي ٿئي ٿي ۽ ٻاهرين کل به گهُنجن واري ٿئي ٿي، مگر هي قد جا وڏا ٿين ٿا. ڪي ڪي ته شتر مرغ جي آني جيڏا ۽ ڪي هڪ فوٽ ڊگها ٿيندا آهن.هي گهڻو ڪري چهنبيارا ٿيندا آهن. هي مربي ۽ آچار جي ڪم ۾ ايندا آهن. هن جو هڪڙو قسم ته ماڻهوءَ جي هٿ جي چنبي جهڙو ٿيندو آهي، جنهن جون آڱريون ڪرونڊڙيون هجن. اهو اُتر الهندي وارن پرڳڻن ۾ گهڻو ٿئي ٿو. هن جي کل سُرهي ٿئي ٿي.
ترنج ٻج مان به ٿيندو آهي، اک هڻڻ ۽ پيوند ڪرڻ سان به. آسام ۾ هيئن ڪندا آهن، جو زمين ۾ ڪو ڪُنو يا دلو کوڙي، جنهن ٽاريءَ ۾ ترنج هوندو آهي، سا نوڙائي ترنج ان ۾ وجهي ڇڏيندا آهن، جڏهن اهو اڃا ننڍو هوندو آهي. انهيءَ ڪري چون ته ترنج تمام وڏي قد جو ٿو ٿئي، اهڙو جو انهيءَ ٿانو کي ڀڃي ڪڍڻو ٿو پوي ۽ منجهانئس خوشبوءِ به گهڻي ٿي نڪري. ترنج کي انگريزيءَ ۾ ليمن چوندا آهن.
ڪيخسرو
خان شهيدجي شهادت بعد سلطان بلبن سندس پٽ ڪيخسرو کي ملتان ۽ سنڌ جي گورنري ڏني پر بلبن پاڻ خان شهيد جي شهادت جو صدمو نه سهي سگهيو ۽ جلد الله کي پيارو ٿي ويو. خان شهيد جي وفات تي مؤرخن مطابق خان شهيد جي درٻاري شاعر امير خسرو ڏاڍو ڏکوئيندڙ مرثيو لکيو هو جيڪو سلطان بلبن ٻڌڻ کان پوءِ بيمار ٿي گذاري ويو. جنهن وقت سلطان غياث الدين بلبن جي وفات ٿي ان وقت سلطان جو پٽ ناصر الدين بغرا خان بنگال ۾ هو، تنهن ڪري اميرن وزيرن ناصر الدين جي پٽ معز الدين ڪيقباد جيڪو اتي موجود هو، کي دهليءَ جي تخت تي ويهاريو. سترهن سالن جو ڪيقباد لاپرواهه هجڻ ڪري سلطنت جا سڀ ڪم ڪار سردارن ۽ صلاحڪارن جي حوالي ڪري پاڻ مزا ماڻن ۾ لڳي ويو. .سلطان محمد جي وفات کان پوءِ غياث الدين بلبن پنهنجي پوٽي (سلطان محمد جي پٽ) ڪيخسرو کي ملتان ۽ سنڌ جي حڪومت حوالي ڪئي.
ڪيخسرو جو قتل
ڪيقباد جي درٻارجي چالاڪ ۽ امير ملڪ شمس الدين جڏهن ڏٺو ته ڪيقباد جي مدهوشي ۽ عياشي ملڪ کي جلدي ٻوڙيندي ۽ ان کانپوءِ ملتان جو گورنر ڪيخسرو ئي سڄي ملڪ جو مالڪ بڻجندو ۽ مان محروم رهجي ويندس، تنهن ڪري ان کي ختم ڪرڻ جي صلاح سوچي ڪيقباد وٽ آيو ۽ عرض ڪيائين ته سرڪار! توهان جي مقابلي ۾ صرف ڪيخسرو ئي آهي جنهن کي امير وزير پسند ڪن ٿا ۽ کيس توهان جي ڪرسي تي ويهارڻ جون رٿون رٿي رهيا آهن. جيڪڏهن اوهان ان کي ڪنهن بهاني سان ملتان کان گهرائي رستي ۾ ئي ختم ڪرائي ڇڏيو ته اوهان جي ڪرسي هميشه لاءِ محفوظ ٿي ويندي. ڪيقباد، ڪيخسرو ڏانهن حاضر ٿيڻ جو فرمان جاري ڪيو. جيئن ئي هو رهتڪ وٽ پهتو ته اڳ ۾ ئي تاڙ ۾ ويٺل ماڻهن حملو ڪري کيس قتل ڪري وڌو. .
الارقم
الارقم  يا دار الارقم ملائيشيا جو ھڪ اسلامي مذھبي فرقو جنهن جو بنياد شيخ اشعري محمد التميمي 1968ع ۾ وڌو ھو ۽ 21 جولاء 1994 ۾ ملائيشيا جي وفاقي حڪومت بندش وجھي ڇڏي ۽ ان جي باني اشعري محمد ۽ ان تحريڪ جي ٻين اڳواڻن کي ٿائيلينڊ جي حڪومت بين الاقوامي سڪيورٽي ايڪٽ تحت گرفتار ڪري ملائيشيا جي حوالي ڪري ڇڏيو.ھن فرقي جي عالمي اخوان گروپ وارين ڪمپنين سان ويجهڙائپ ھئي بندش بعد ھن گروپ کي وڏي پيماني تي ميڊيا جي توجھ ملي وئي ۽ اھو فرقو اخوان ڪثرت ازواج ڪلب فرمانبردار زالن وارو ڪلب جي ڪري تنقيد جو مرڪز پڻ ٿي ويو. ان فرقي جا ڪجھ تازا مضمون ملائي ٻولي ۾ ھاريئن ميٽرو سائيٽ ۾ ڇپيا آهن. اشعري محمد جي زال خديجه اعم جي ٻن ڪتابن تي مذھبي جوازن جي بنياد تي بندش پڻ پئي آهي جن ۾ ان اھا دعوا ڪئي آھي تہ اشعري محمد کي خدا معجزا عطا ڪيا آهن.
فرقي جو نالو
ملائيشيا ۾ ھڪ پراثر اسلامي جاڳرتا جي تحريڪ الارقم جي قيام کان آڳ شيخ اشعري محمد التميمي ڪوالالمپور ۾ ھڪ جاء تي پنھجي پوئلڳن کي قرآن ۽ اسلام جي تعليم ڏيندو هيو. ان جاء کي ھن دارالاقم نالو ڏنو ھيو جنھن جي معنيَ آهي ارقم جو گھر. ان نالي جو پسمنظر مڪي ۾ اسلام جي شروعات مھل مشھور صحابي الارقم ابن ابي الارقم جو گھر آھي. ان صحابي حضرت محمد کي پنھنجي ان گھر ۾ پناه ڏني ھئي ۽ اسلام جي شروعات ۾ کوڙ صحابي ان گھر ۾ مسلمان ٿيا ھئا.
مالي وسيلا
ھن گروپ مالي وسيلا وڌائڻ لاء ڪاميابي سان زرعي ۽ واپاري پراجيڪٽن ۾ سيڙپڪاري ڪري الارقم گروپ آف ڪمپنيز ٺاھيو جنھن جا 400 کان بہ وڌيڪ ڌنڌا ھيا.
بندش ۽ نتيجا
ھي گروپ ملائيشيا جي امير طبقن ۾ پنھنجو اثر وڌائي ويو. ان جي مذھبي ۽ ڌنڌن ۾ ڪاميابي ان خلاف سياسي مخالفت کي جنم ڏنو. ملائيشيا جي وزيراعظم مھاتير محمد جي 1998 واري حڪومت ان جي خلاف ڪاروائي شروع ڪئي. 1994 ۾ ملائيشيا جي رياستي اداري نيشنل فتوا ڪائونسل ھن گروپ کي ھڪ گمراھ عقيدي وارو گروھ قرار ڏنو. شيخ اشعري محمد خدا ۽ نبي سان سڌو سئون رابطي ۾ ھجڻ جو دعويدار ھيو گرفتار ڪيو ويو ۽ ان کي مقدمي کان سواءِ بند رکيو ويو. ان جي ٽيليويزن تي اعترافي بيان ڪرائڻ بعد ھن کي آزاد ڪري پنھنجي گھر ۾ ڏھ سال نظربند ڪيو ويو. 1994 ۾ ھن تحريڪ تي بندش لڳائي وئي پر ان کي رفقاء ڪارپوريشن جي نالي سان ملٽي نيشنل ڌنڌي ڪرڻ جي اجازت ڏني وئي جنھن ۾ بيمار شيخ اشعري محمد کي چيف ايگزيڪيوٽو طور ڪم ڪرڻ جي اجازت ملي. 2005 ۾ شيخ اشعري محمد ھڪ ڪتاب اسلامي تھذيب جي نالي سان لکيو جنھن م ھن ملائيشيا جي نئين وزيراعظم عبدالله احمد بداوي جي حمايت ڪئي.
حوالا
زمرو: اسلام زمرو: اسلامي فرقا زمرو: ملائيشيا زمرو: مذھبي سختيون زمرو:نوان مذھب