cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ايلبقرقي
تعارف
ھن شھر ۾ ڪيترائي فلم اسٽوڊيو قائم آھن ۽ مشھور ڪمپني نيٽ فليڪس جا اسٽوڊيو بہ ھتي قائم آھن. ھتي ڪيترائي شاپنگ سينٽر، گھوڙي جي ڊوڙ جا ميدان، جوا خانا (Casino) ۽ ٻيون دلچسپيءَ جون شيون موجود آھن. ڪيبل ڪار جي مدد سان ھتان جي سينڊيا جبل جي چوٽيءَ تي پھچي سگھجي ٿو. انھيءَ جبل جي چوٽيءَ تان سڄي شھر جو من موھيندڙ نظارو ڏسي سگھجي ٿو.
ھر سال آڪٽوبر ۾ ھتي گرم ھوا وسيلي اڏامندڙ ڦوڪڻن جو بين الاقوامي ميلو منعقد ٿيندو آھي. ھي پنھنجي نوعيت جو دنيا ۾ وڏي ۾ وڏو ميلو آھي. ھن ميلي لاءِ 47 ايڪڙ زمين مختص ڪئي وئي آھي. ھتي اصلوڪا آمريڪي پو وو (Pow Wow) نالي پنھنجو ھڪ مذھبي تھوار ملھائيندا آھن، انھيءَ تھوار ۾ شريڪ ٿيڻ لاءِ ھزارن جي تعداد ۾ اصلوڪا آمريڪي ھتي اچي گڏ ٿيندا آھن. ھتي ٻيا بہ ڪيترائي ثقافتي ۽ راڳ رنگ جا پروگرام منعقد ٿين ٿا.
ھتي اوھان کي ميڪسيڪو، لاطيني آمريڪا، ايشيا ۽ اصلوڪن آمريڪين جا کاڌا کائڻ لاءِ ملي سگھن ٿا. ان کان علاوہ اٽلي ۽ فرانس سميت ٻين ملڪن جي کاڌن جون ھوٽلون پڻ موجود آھن. ھتان جون عمارتون اصلوڪن آمريڪين ۽ ھسپانوي اڏاوت جي فن جو شاھڪار آھن. ڪيترائي سياح فقط ھتان جي ھڪلي ناسي رنگ وارين عمارتن جو حسن ڏسڻ لاءِ ھتي ڪھي ايندا آھن. البڪرڪي جي پراڻي شھر ۾ خاص طور تي انھن عمارتن جو حسن من کي موھي وجھندو آھن. پراڻي شھر ۾ اوھان کي اصلوڪن آمريڪي ماڻھن جا ٺاھيل ڳھ ڳٺا، کائڻ جا ٿانو، ڀرت ڀريل ڪپڙا، رانديڪا ۽ ٻيو سامان وڪرو ٿيندي نظر ايندو. دنيا جا ھزارين ماڻھو اھي ثقافتي شيون خريد ڪرڻ لاءِ ھتي ايندا آھن.
تاريخ
تاريخ کان اڳ واري زماني ۾ ھن شھر واري علائقي ۾ اصلوڪن آمريڪي لوڪن جا ڳوٺ آباد ھئا. يورپي ماڻھن جي اچڻ کان اڳ ريو گرانڊي نديءَ جي ڪناري تي اصلوڪن امريڪين جا تنوئن (Tanoan) ۽ ڪيريسن (Keresan) جا قبيلا آباد ھئا. سورھين صدي عيسويءَ ۾ موجودھ ايلبڪرڪي ۽ ان جي آسپاس اٽڪل 97 ڪلوميٽر ايراضيءَ ۾ تيوا (Tiwa) ٻولي ڳالھائيندڙ اصلوڪن آمريڪين جا 20 ڳوٺ آباد ھئا. ناواجو (Navajo)، اپاچي (Apache) ۽ ڪمانچي (Comanche) قبيلن جي بہ ھن علائقي ۾ موجودگيءَ جا ثبوت مليا آھن. انھن قبيلن جا ھڪٻئي سان واپاري لاڳاپا قائم ھئا.
جڏھن ھي علائقو آمريڪا جي گڏيل رياستن ۾ شامل ٿيو تہ 1846ع کان 1867ع تائين ھتي آمريڪي فوج جي ھڪ چوڪي َقائم ھئي. 1859ع ۾ ھن شھر جي آبادي اٽڪل 3000 ھئي ۽ ھيءُ ھڪ مالدار ۽ پرامن شھر ھو. 1880ع ۾ ريل جي پٽڙيءَ وسيلي ھن شھر کي آمريڪا جي ٻين شھرن سان ملايو ويو. ريل ڪمپنيءَ پنھنجي ملازمن لاءِ ھتي ھڪ اسپتال ٺھرائي. وقت سان گڏوگڏ ھتي ڪيترائي انگريز واپاري، ڪوھ پيما ۽ ٻيا ماڻھو اچي آباد ٿيا جنھن ڪري شھر جي آباديءَ ۾ واڌارو آيو ۽ ھتان جي واپاري سرگرمين کي بہ ھٿي ملي. 1879ع ۾ ھتي پھريون پبلڪ اسڪول کليو. 1900ع ڌاري ھن شھر جي آبادي 8000 جي لڳڀڳ ھئي ۽ ھتي زندگيءَ جون سموريون سھولتون موجود ھيون. ان ئي زماني ۾ ھتي نيو ميڪسيڪو يونيورسٽيءَ جو قيام عمل ۾ آيو. 1881ع ۾ ھن شھر کي سرڪاري طور ٽائون (Town) طور رجسٽر ڪيو ويو. 1891ع ۾ ھن کي شھر (City) جو درجو ڏنو ويو.
جاگرافي
ايلبقرقي شھر جي ڪل پکيڙ 490.9 چورس ڪلوميٽر (189.5 چورس ميل) آھي. ريو گرانڊي ندي ھن شھر جي وچ مان گذري ٿي. شھر جي اوڀر ۾ سينڊيا مينزانو جبلن جي پوئين پاسي ٻيلو آھي. اولھ ۾ اولھ ميسا وارو مٿاھون پٽ واقع آھي ۽ اتر وارو علائقو نيم ريگستاني آھي.
اسٽينسل
اسٽينسل (Stencil) مخصوص ڊزائين يا لکت جي خاڪي جو سانچو. ڌاتو يا پلاسٽڪ جي چادر يا پليٽ جنھن ۾ آرپار سوراخن جي صورت م ڪا لکت يا ڊزائين ٺھيل ھوندي آھي.اھا ڪنھن بہ شئي جي مٿان رکي ان جي مٿان سوراخن ۾ رنگ ڀربو آهي تہ اھا لکت يا ڊزائين ان شئي تي ڇپجي ويندي آهي.
16 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
محمد سومار شيخ
جنم
محمد سومار شيخ، پهرين جنوري 1935ع ۾ پنهجي اباڻي ڳوٺ ’قرهئي ڀانڊاري‘، سنڌ ۾ ڄائو.
سوانح
محمد سومار والد جو نالو الهه بچايو شيخ هو. قرهيو ڀانڊاري بدين جي ڏکڻ ۾ اٽڪل 55 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي سمنڊ جي ڪناري تي هڪ ڳوٺ آهي. محمد سومار شيخ جو والد شيخ الهه بچايو شاعر به هو. هن جو لاڙو صوفياڻي رنگ ڏانهن هو. هو درگاهه پير شيخ قرهيو ڀانڊاري جو مريد هو. شيخ الهه بچائي جي ڪليات، محمد سومار شيخ ’ڪلياب الهه بچايو‘ جي نالي سان ترتيب ڏيئي ڇپائي پڌري ڪئي، تنهن کان سواءِ شيخ الهه بچائي جا ٻه ٻيا ڪتاب ’روحاني ابيات‘ ۽ ’قصو قرهيي ڀانڊاري پير جو‘ پڻ ترتيب ڏيئي محمد سومار شيخ شايع ڪيا.
لکڻ جو شوق
محمد سومار شيخ کي شروع کان ئي لکڻ جو جنون هو. پهرين شعر ۽ افساني ڏانهن ڌيان هئس، پر پوءِ ثقافت ۽ تاريخ ڏانهن ڌيان ويس ۽ انهيءَ ميدان ۾ تحقيق جي سلسلي ۾ تمام گهڻو گهميو ۽ ڦريو ۽ پنهنجي تحقيق ۽ تاليف جا جوهر ڏيکاريائين. محمد سومار شيخ پهرين ’ابن الله بچايو‘ جي نالي سان لکندو هو ۽ پوءِ محمد سومار شيخ جي نالي سان لکڻ لڳو. محمد سومار شيخ جي جوانيءَ جو دور سندس ادبي جواني جو دور هو. پاڻ 1952ع کان وٺي پرائمري استاد ٿي رهيو ۽ اهو سڄو عرصو تمام تيز رفتاريءَ سان لکندو رهيو. پنجاهه ۽ سٺ صفحن جا ننڍا ننڍا ڪتاب ته هڪ ئي ڏينهن ۾ لکي وٺندو هو. هو نه رڳو لکڻ ۾ تيز هو. پر بدين ۾ هر ادبي محفل ۾ به ڀرپور حصو وٺندو هو. هڪ ادبي اداري جو بنياد به وڌائين، جيڪو مختلف نالن سان جهڙوڪ لطيف پبليڪيشن،جيلاني پبليڪيشن، بدين پبليڪيشن، ساگر پبليڪيشن سان هلندو آيو. کيس ادب ۽ ڪتابن سان ايترو ته جُنون جي حد تائين لڳاءُ هو، جو کيس 50-100روپيا هٿ لڳندا هئا ته محمد سومار شيخ مسودي سوڌو حيدرآباد جي پريس ۾ هوندو هو. ٽي چار ڏينهن رهي ڪتاب ڇپائي پوءِ بدين ايندو هو ۽ اهڙي طرح پنهنجا پراوا ڪيترائي ڪتاب شايع ڪرايائين. محمد سومار شيخ ادبي زندگي جي ڊوڙ ۾ تمام تيز هو. زندگي جي حقيقي ڊوڙ ۾ به کيس آرام ڪونه هو. محمد سومار شيخ بدين جو هڪ بي سرو سامان اديب هو ۽ ادب جي خفت ۾ گهر ٻاري ڏياري ڪري ڇڏيو.
محمد سومار شيخ 1952ع کان لکڻ شروع ڪيو يعني جڏهن 17-18سالن جي عمر جو هو. سندس لکيل پهريون ڪتاب ”مذهب ڇا آهي؟“ جنهن جا 25 کن صفحا آهن. اهڙي طرح پاڻ پنهنجي وفات تائين اٽڪل 322 ڪتاب لکيائين، جن مان ڪجهه ترتيب ڏنل آهن. نه ته باقي سڀ سندس محنت ۽ تحقيق جو نچوڙ آهن، پر افسوس جو سندس ڇپيل ڪتابن جو تعداد فقط 47 ٿو بيهي ۽ ٻيا سڀ اڃا سندس وارثن ۽ ڪجهه ادارن وٽ اڻ ڇپيل حالت ۾ موجود آهن. محمد سومار شيخ جي ڪيل ڪم کي موضوع وار ورهائجي ته پاڻ قديم آثارن، تاريخ، لوڪ ادب، سوانح، افسانا، شاعري ۽ ثقافت بابت لکيائين. تفصيل جي حساب سان موضوعن کي ڳڻي سگهڻ مشڪل آهي. پاڻ زيورن، نانگن، بلائن، وڻن ٻوٽن، هنرمندن ۽ لاڙ جي ٻي معلومات تي به لکيائين. ٻين شاعرن جي شعر جا مجموعا ايڊٽ ڪيائين ۽ سوانح عمريون پڻ شايع ڪيائين. مرزا قليچ بيگ کانپوءِ محمد سومار شيخ ئي آهي، جنهن گهڻي ۾ گهڻو لکيو آهي. البت قليچ بيگ ۽ شيخ صاحب ۾ اهو فرق ضرور آهي ته قليچ بيگ جي ڪتابن جي اڪثريت ترجمن تي مشتمل آهي، نه ته سنڌ جي هنن ٻنهي اديبن گهڻو ڪري ڪنهن به موضوع کي ڇڏيو ڪونهيءَ ۽ انهن تي لکيو آهي.
محمد سومار شيخ جي ادبي جاکوڙ سندس ڪتابن جي ڇپيل فهرست ”قلم وهي ويو ڪانهن“ (ڀاڱو-1) مان پڌري آهي، جيڪا 1969ع ۾ شايع ٿي. هن فهرست ۾ هرهڪ ڪتاب بابت چند سٽن ۾ ڪيفيت بيان ڪيل ِآهي، جنهن ۾ لکجڻ جو سال ۽ صفحن جو تعداد آهي. سندس ڇپيل پهريون ڪتاب ”آڌي رات“ آهي، جيڪو آر ايڇ احمد حيدرآباد 1955ع ڌاري ڇپايو.
جڏهن 1975ع ۾ بدين ضلعو قائم ٿيو ته محمد سومار شيخ کي اڃا به وڌيڪ ڪم ڪرڻ جو موقعو مليو ۽ سرڪار جي دلچسپي ۽ تعاون سان بدين ۾ پهريون ثقافتي ميلو ملهائڻ جو اعلان ڪيو ويو. محمد سومار شيخ نه رڳو انهيءَ ۾ ڀرپور ڪردار ادا ڪيو، پر پنهنجو ڪتاب ”بدين جي ثقافتي تاريخ“ پڻ لکيو، تنهن کانسواءِ بدين ضلعي تي سندس ٻيا به ڪجهه ڪتاب آهن، جن ۾ ”بدين ضلعي جو مطالعو“ نهايت اهم آهي.
محمد سومار شيخ کي ڪتاب لکڻ ۽ مواد گڏ ڪرڻ جو جُنون جي حد تائين شوق هو ۽ انهيءَ سلسلي ۾ هو جهرجهنگ پيو هلندو هو. هڪ ڀيري ته ڪڇ کان به وڃي نڪتو ۽ شاهه جا بيت هٿ ڪري آيو. 1956ع ۾ ”سر مارئي جا بيت“ به شايع ڪيائين. ڊاڪٽر عمر محمد دائود پوٽي کي سندس اهو ڪم پسند نه آيو. مٿس سخت تنقيد ڪيائين ۽ کيس معمولي ماستر هئڻ جو طعنو پڻ هنيائين، پر شيخ صاحب پنهنجي ڪم ۾ لڳو رهيو. اڄ جيڪڏهن ڊاڪٽر دائود پوٽو جيئرو هجي ها ته ڪر فقير امداد سرائيءَ جا ”املهه اڻ توريا“ شاهه جي نالي ۾ وڏي خرچ سان ڳولهي آندل بيت ڏسي، شيخ صاحب کي ضرور داد ڏي ها، جنهن پنهنجي هڙان وڙان خرچ ڪري شاهه تي به چڱو موچارو ڪم ڪيو.
محمد سومار شيخ هڪ غريب استاد هو، پنهنجي ڪمزور مالي حالت سبب پنهنجي لائبريري مان ست مڻ ڪتاب چوڏهن سئو روپين ۾ وڪيائين. رٽائر ڪرڻ کانپوءِ روزگار جي لاءِ بدين ۾ هڪ پريس قائم ڪيائين. ان ۾ سادي ۽ ٽٽل ٽائپ سان ڪتاب ڇاپيندو رهيو، پريس به نيٺ وڪيائين ۽ پوءِ هو هڪ مڪمل ورڪر بڻجي پيو ۽ ثقافت، تاريخ ۽ ادب سان لاڳاپيل هر شيءَ گڏ ڪندو ويو ۽ سندس ذهن ۾ هڪ ميوزم ڪر کڻڻ لڳو. نيٺ ضلع ڪائونسل جي همت افزائي سان هڪ ميوزم قائم ٿيو. ڪيترائي نوادرات اڳ ۾ ئي گڏ ڪيا هئائين ۽ ميونسپل ڪميٽي جي ڏنل هڪ ڪمري کي ميوزم بڻائي سڀ ڪجهه اچي اتي رکيائين ۽ ميوزم کي وڌائڻ لاءِ جاکوڙ ڪرڻ لڳو. ٻئي مرحلي ۾ بدين جي نئين شهر ”اگروول“ ۾ ميوزم لاءِ رٿيل عمارت جا ٻه ڪمرا ٺهي مليا ته اهو سامان کڻي انهن ڪمرن ۾ منتقل ڪيائين. هينئر انهيءَ ميوزم جو نالو’محمد سومار شيخ لاڙ ميوزم‘ آهي. محمد سومار شيخ جي ادبي، تحقيقي ۽ ثقافتي ڪم جو هنن ڪجهه صفحن ۾ جائزو وٺڻ ممڪن ڪونهي.البت جنهن کي وڌيڪ ڄاڻڻ جو شوق هجي ته لاڙ ادبي سوسائٽي بدين پاران ڊاڪٽر عبدالجبار جوڻيجو جو ڪتاب ”محمد سومار شيخ، هڪ مطالعو“ پڙهي.
محمد سومار شيخ جا ڇپيل ڪتاب
. (1)آڌي رات (2)هڪ ندي ٻه ڪنارا (3)ڪليات شيخ الله بچايو (4)ڪليات فاروقي (5)تاريخ الشعرا لاڙ (ڀاڱو پهريون) (6)روحاني ابيات (7)گهوگهو چوهاڻ (8)ڇوليون (9)سنڌي آوازن جا تبادلا (10)بوعلي قلندر (11)ڪلام مرکان شيخڻ (12)روپا ماڙي (13)دوها ۽ دونهان (14)ڪلام پير ڀاون علي شاهه ساقي (15)ڄراٽيس ڄيري (16)بيت ورندو (17)پيرو فقير جو ڪلام (18)عبراني (19)شيخ قرهئي ڀانڊاري کي ڳائيندڙ شاعر (20)بدين (21)واهه بديڻا تنهنجا ڀاڳ (22)بدين ضلعي جي اديبن، شاعرن ۽ فنڪارن کي تحسين (23)منتخب ڪلام رئيس عالم خان نظاماڻي (24)بدين ضلعي جا مشاهير (25)بدين ضلعي جي ثقافتي تاريخ (26)ڪڇين جا قول (27)بدين ضلعي جو مطالعو (28)لطيف سائين جا لاڙ تان ڀيرا (29)سنڌ جا زيور (30)بدين ضلعي جو تعارف (31)بدين ثقافتي ميلي جي ڪهاڻي (32)سنڌ جون سورميون (33)شفا بخش پاڻي (34)ٽيڙو اُڀا ٽي (35)اڻ مٽ نقش (36) مسٽر جاجي (37)ڪلام جڙيل عباسي (38)ڪلام الله بچايو شيخ (39)پيرشاهه قادري (40)ماهه ذوالحج (41) مناجات ساقي (42)شاهه جا گم ٿيل بيت-مارئي (43)شاهه جا گم ٿيل بيت-ست سُر (44)پارس (45)برجا باکا جو گرامر (هي ڪتاب مهراڻ رسالي ۾ ڇپيو) (46)کپرو چور (47)پرڏيهين ڏانهن پيغام. مٿين ڇپيل ڪتابن کانسواءِ شيخ صاحب جي ڪجهه اڻ ڇپيل ڪتابن جي فهرست هن ريت آهي: (1)منهنجو افسانو (آتم ڪهاڻي 26جلد) (2)حسينيت (3)سانوڻ فقير (4)مولى جا متوالا (5)سلمان فارسي (6)رحمت اللعالمين (7)قديم هنر (8)1947ع جا چند نظارا (9)بدين جي قديم ياد (10) تاريخ لاڙ (11)ريلوي جا فقير (12)سنڌ جي ادبي تاريخ (جلدن ۾) (13)سنڌي اور پراڪرت (اردو) (14)سنڌ جون قديم قومون (15)مصري نامون (16)سنڌي ٻولي 5 هزار ورهيه اڳ (17)منهنجو ڳوٺ (18)لاڙ جون نيم تاريخي ڪهاڻيون (19)لاڙ جا لوڪ گيت (20)گل گامش سومرو (21) لاڙ ۾ مالڪاڻي ميرن جو پهريون تخت گاهه ۽ ڪيٽيون (22)سنڌي ۽ سنسڪرت (23)هنري لغت (24)سنڌي ۽ اردو (25)شاهه جو رسالو (ڇند وديا موجب ترتيب ڏنل-ٽي جلد) (26)لاڙ جا ماڳ ۽ ماڻهو (27)سنڌ ۾ ڄم ۽ موت جو چند رسمون (28)لاڙ جي چورن جون ڳالهيون (2-ڀاڱا) (29) لاڙ جي پيرن فقيرن جون ڳالهيون (3-ڀاڱا) (30)منهنجا لکيل خط (2-ڀاڱا) (31) بديڻ ضلعي جا اسلامي مبلغ(32) نورنگ زادن جون علمي ۽ ادبي خدمتون (33)سنڌي ٻاهريان شاعر (34)لاڙ جا لوڪ گيت (35)سنڌ جا نانگ (36)لاڙ جا قديم آثار-وغيره. آخر ۾ هتي هڪ ڳالهه لکڻ بنهه ضروري آهي ته محمد سومار شيخ جو سمن سرڪار تي تيار ڪيل ڪتاب ”سيد سمن شاهه“ تي سندس ئي هڪ ساٿي در محمد ڪمال پنهنجو نالو لڳايو، انهي کانسواءِ ڪتاب ”پارس“ جو ترجمو ڪيائين، جيڪو عبدالمجيد جوڻيجي جي نالي سان ڇپيو. ڇاڪاڻ ته ڇپائي جو خرچ هن ڀريو هو. (ڏسو عبدالجبار جوڻيجي جو ڪتاب: محمد سومار شيخ: مطالعو)
لاڏاڻو
سنڌ جي هن سڄاڻ ۽ لاڙ جي ورثي جي وارث، جگر جي بيماري سبب 24 آڪٽوبر 1986ع تي 51 سالن جي عمر ۾ وفات ڪئي.
ملفوظات
ملفوظات (Malfuzat) جي لغوي معنيٰ آهي ’زبان مان نڪتل ڳالھ‘. ھن نثري صنف ۾ اعليٰ، معتبر شخصيت جا احوال، آثار ۽ سندن اقوالن کي قلمبند ڪيو ويندو آھي، ان قسم جي نثر کي ’ملفوظات‘ چئبو آھي، اھڙي قسم جا بھ ڪيترائي ڪتاب سنڌي زبان ۾ لکيل آھن. ملفوظات ۾ ڪافي منظوم شعر ۽ بزرگن جا قول ۽ نڪتا وغيره بيان ڪيا ويندا آهن جيڪي نصيحت ۽ اصلاح جي لاءِ چيا وڃن ٿا. انهيءَ مان بزرگن جي حالتن انهن جي همعصرن ۽ دوستن جي حالتن، انهن جي ڪلام وغيره بابت مواد ملي ٿو، جنهن کي تحقيق ۾ شهادتن ۽ حوالن جي طور ڏنو ويندو آهي. انهيءَ ڪري ملفوظات بہ تحقيق لاءِ مددگار هوندا آهن.
زابلستان
زابلستان ڏکڻ افغانستان جو ھڪ تاريخي علائقو آهي. ھن وقت اھو علائقو افغانستان جي ٻن صوبن م ورھايل آھي جن جا نالا آھن : زابل صوبو ۽ غزني صوبو غزنوي دور حڪومت م ھي علائقو گادي جي ھنڌ غزنا جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. تاريخ سيستان 1062 عيسويءَ جي لڳ ڀڳ لکي مڪمل ڪئي وئي هئي جنھن م زابلستان کي سيستان جو حصو ظاهر ڪيو ويو آهي جيڪو ھمون ڍنڍ کان سنڌو درياءَ تائين وارو علائقو ھيو. موجوده دؤر م افغانستان جي زابل صوبي ۽ ايران جي شھر زابول جا نالا ھن علائقي جي نالي تان ورتل آھن. ھي علائقو فارسي جي شاعر فردوسي جي شاھنامي جي ڪردار رستم جي  جنم ڀومي طور مشهور آھي. ان شاعريءَ جي ڪتاب م زابلستان لاء سيستان جو لفظ پڻ استعمال ڪيل آھي جيڪو پڻ زابلستان جي اولھ ۾ واقع ھڪ تاريخي علائقو آهي.
مارڪيٽ
مارڪيٽ مان ھيٺيون شيون مراد ٿي سگھن ٿيون:
17 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
ارنيسٽو زيديلو
ارنيسٽو سيديلو : تاريخ 27 ڊسمبر 1951 ۾ پيدا ٿيو. ميڪسيڪو جو معاشيات جو ماھر ۽ سياستدان آھي. پھرين ڊسمبر 1994ع کان 30 نومبر 2000ع تائين ميڪسيڪو جو صدر رھيو. سندس تعلق انسٽيٽيوشنل ريووليوشنري پارٽي سان ھيو. صدرات دوران پھرين مھيني ۾ ئي ميڪسيڪو جي ڪرنسي (پيسو) جي تاريخ جو وڏو بحران پيدا ٿيو جنھن کي ھن منھن ڏنو ھن ان بحران جو ذميدار پنھنجي پيشرو ڪارلوس سئلينس ڊي گورٽاري جي پاليسين کي قرار ڏنو. ھن سندس ڀاءُ رائول سئلينس ڊي گورٽاري کي گرفتار ڪرايو .سندس حڪومت ۾ زاپاتيستا فوج ۽ پاپولر انقلابي فوج سان حڪومتي فوج کي چڪرين جو ٻيھر آغاز ٿيو ۽ ھن تڪراريفوباپارا فنڊ ذريعي ميڪسيڪو جي بينڪاري نظام کي بچائڻ جي ڪوشش ڪئي.
خاندان ۽ ابتدائي زندگي
ميڪسيڪو سٽي ۾ پيدا ٿيندڙ ارنيسٽو سيديلو ھڪ ميڪينڪ روڊولفو سيديلو ڪاسٽيلو جو پٽ ھيو ۽ سندس ماء جو نالو مارٿا عليشيا پونسي ديليئن ھئي. ھن جي بھتر تعليم لاءِ خاندان ميڪسيڪو جي رياست باجا ڪيليفورنيا جي شھر ۽ گادي جي هنڌ ميڪسيڪئلي منتقل ٿيو جتي کيس ابتدائي تعليم ملي 1965 م جڏھن 14 سالن جو ٿيو تہ ميڪسيڪو سٽي موٽي آيو جتي نيشنل پوليٽيڪنڪ انسٽيٽيوٽ ۾ داخل ٿيو ۽ ساڳي وقت تعليمي خرچن کي منھن ڏيڻ لاءِ نيشنل آرمي اينڊ نيوي بئنڪ ۾ ملازمت پڻ ڪيائين. 1972ع ۾ معاشيات ۾ گريجوئيشن کانپوءِ ليڪچر ڏيڻ شروع ڪيائين. شاگردي واري دؤر م ھن سان گڏ پڙھندڙ نلدا پيٽريشيا ويلئسڪو سان ويجهڙائپ ٿيس جنهن سان ھن شادي ڪئي ۽ ان مان کيس پنج ٻار ٿيا ھن 1974ع ۾ ييل يونيورسٽي مان ماسٽر ۽ پي ايڇ ڊي جي تعليم حاصل ڪئي. پي ايڇ ڊي ۾ ھن جي مقالي جو عنوان: "ميڪسيڪو جي پبلڪ واري ٻاھرين قرض ۽ تيل جي تازي تاريخ ۽ مستقبل جي واڌ" ھيو.
حوالا
زمرو:1951ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:ميڪسيڪو جا سربراھ زمرو:ميڪسيڪو جا سياستدان زمرو:ميڪسيڪو جا صدر زمرو:ميڪسيڪو جا معاشياتدان
سشميتا سين
Sen won the Filmfare Award for Best
جھلم ندي
thumb|کاٻو|جهلم نديءَ جو نقشو جهلم ندي پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ندين مان هڪ ندي آهي، جيڪا پنجند واري هنڌ سنڌو درياهه سان ملي ٿي.
بگو لائيو
بيگو لائيو (Bigo Live) هڪ لائيو اسٽريمنگ پليٽ فارم آهي جيڪو سنگاپور جي بيگو ٽيڪنالاجي جي ملڪيت آهي  ، جنهن جو بنياد 2014 ۾ ڊيوڊ لي ۽ جيسن هو رکيو.
2019 ۾، بيگو ٽيڪنالاجي هڪ چيني ڪمپني جووي حاصل ڪئي وئي ،  جيڪا نيزڊيڪ تي درج ٿيل.
بگو ٽيڪنالاجي ملڪيتي هٿراڌو ڏاهپ (مصنوعي ذهانت، آرٽيفشل انٽيجيلنس) ۽ مشين لرننگ تيار ڪئي آهي  جيڪا ايپليڪيشن ۾ سمايل آهي. اي آءِ فيچرز لائيو اسٽريمنگ جي دوران يوزر جي مشغولي ۽ تجربو کي وڌائڻ جي لاءِ استعمال ڪيا ويندا آھن.
ڏسندڙ پنهنجي پسنديده براڊڪاسٽر کي ايپ ۾ موجود سوکڙين ڏيڻ سان سهڪار ڪري سگهن ٿا ، ۽ ڪجهه مشهور براڊڪاسٽرز هن ايپ کي پنهنجي فُل-ٽائم ملازمت طور ڪم آڻين ٿا. بيگو ننڍڙا وڊيو ٺاهڻ (شارٽ وڊيو ڪرييشين) ۽ شيرنگ ايپ لائيڪي جي مالڪ آهي.
18 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
راوي ندي
راوي درياءُ هڪ سرحد پار آهي جيڪو اتر اولهه هندستان ۽ اوڀر پاڪستان ۾ پار ڪري رهيو آهي. اهو پنجاب علائقي ۾ انڊس سسٽم جي 6 درياهن مان هڪ آهي (پنجاب جو مطلب آهي ”پنج درياءُ“)
بڊوکو
''بڊوکو آبي گاهه جو هڪ قسم، جيڪو پاڻيءَ اندر ڦٽندو آهي ۽ ڀَلَ تي ٻاهر به نڪري ايندو آهي. ٻين گاهن سان گڏي چوپائي مال کي کارائبو آهي. هن گاهه کي مڇي کائيندي آهي. ”بڊوکي“ گاهه جي ڏانڊين ۾ ڄمونءَ جهڙا پن ٿيندا آهن، جيڪي ڳاڙهسري رنگ جا ٿين ٿا. هي ڪن گاهن جيان ٻيڙي هلائڻ وقت ونجهن ۾ ڦاسي پوندو آهي. درياءُ جو پاڻي گاهه جي مٿان لٽ ڇڏيندو آهي ته پوءِ گاهن جا پن لڙاٽجي ويندا آهن ۽ مڇيون انهن کي چمنديون آهن. پاڻيءَ جا گاهه پاڻيءَ اندر سُڪندا نه آهن، پر هميشه ساوا رهندا آهن.''
حوالا
زمرو:گاھ جا قسم
پالائو
thumb|پالائو جا پھاڙي ٻيٽ thumb|لائيم اسٽون ٻيٽن جو ھوا مان منظر
پالائو جنھن کي پراڻي دور ۾  بيلائو ،  پالائوس ، يا  پيليو پڻ سڏيندا هئا. سرڪاري نالو جمھوريہ پالائو يا ريپبلڪ آف پالائو اٿس اھو ھڪ ٻيٽ وارو ملڪ آهي جيڪو پيسفڪ وڏي سمنڊ ۾ واقع آهي جنھن ۾ 340 ٻيٽ آھن. پيسفڪ وڏي سمنڊ جي مائڪرونيشيا ۾ ڪيرولين ٻيٽن جي اولهندي زنجير ٺاھن ٿا. ان جو سڀ کان گھڻي آبادي وارو ٻيٽ ڪورور آهي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ جرولمڊ آھي جيڪو مليڪيئوڪ رياست جي  بيبلڊائوب ٻيٽ تي واقع آهي. ھن ملڪ جون سامونڊي حدون فلپائين، انڊونيشيا ۽ فيڊريٽيڊ اسٽيٽس آف مائڪرونيشيا جي سامونڊي حدن سان ملن ٿيون.
thumb|[[پالائو جو بين الاقوامي ايئرپورٽ]]
تاريخ
ھي ملڪ اٽڪل 3000 سال اڳ فلپائني ماڻھن آباد ڪيو ھو ۽ بعد ۾ نگريٽو آبادي 900 سال اڳ ھتي آباد ٿي. يورپي ماڻهو سورھين صدي ۾ ھتي پھتا ۽ 1574 ۾ ھن ملڪ کي اسپيني ايسٽ انڊيز جو حصو بڻايو ويو. thumb|260px|پينٽنگ اندر پالائو جرمني جي ماتحتي ۾ ڏيکاريل thumb|ڪورور جا سردار 1915 ۾ اسپين ۽ آمريڪا جي جنگين ۾ 1898 ۾ اسپين جي شڪست کان بعد جرمني۽ اسپين جي وچ ۾ معاھدي تحت 1899 ۾ ھن ملڪ جا ٻيٽ اسپين جرمني کي وڪڻي ڏنا اھڙي طرح اھي جرمن گينيا جو حصو ٿي ويا پر ھي ٻيٽ وڪري کان اڳ ئي پھرين فلپائين ريپبلڪ جي انقلابي مئلولوس ڪانگريس جو حصو ھيا. پھرين جنگ عظيم ۾ امپيريل جيپنيز نيوي ھن ٻيٽن کي فتح ڪيو ۽ انھن کي ليھ آف نيشنز طرفان جيپنيز سائوٿ پيسفڪ مينڊيٽ جو حصو بڻايو ويو. ٻين جنگ عظيم ۾ جپان سان جنگ ۾ ھي علائقو يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي قبضي ۾ آيو ۽ 1947 ۾ آمريڪا جي ٽرسٽ ٽيريٽري آف پيسفڪ آئلينڊز جي اختيار ۾ آيو. 1979 ۾ ريفرنڊم ۾ ھن ملڪ جي ماڻهن فيڊريٽس اسٽيٽس آف مائڪرونيشيا ۾ شامل نہ ٿيڻ لاء ووٽ ڏنو جنھن ڪري ھن ٻيٽن کي 1994 ۾ يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي آزاد اتحاد ۾ مڪمل خودمختياري ڏني وئي.
نالو
ملڪ جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف پالائو آھي. مقامي نالو بيلائو آھي جيڪو پالائو ٻوليءَ جو لفظ آهي جنھن جي معني آهي ڳوٺ.
سياسي نظام
thumb|پالائو جي گاديءَ جو هنڌ ملڪ جو موجوده آئين 9 جولاءِ 1981 ۾ نافذ ٿيو ۽ ملڪ جي آزادي پھرين آڪٽوبر 1994 ۾ عمل ۾ آئي. ملڪ جي ٻہ ايواني پارليامينٽ جو ھڪ ايوان سينيٽ آھي جنھن جون 13 سيٽون آھن. ان جا ميمبر سڌي چونڊ سان چئن سالن لاءِ مقرر ٿيندا آھن. ٻيو ايوان ھائوس آف ڊيليگيٽس آھي جنھن جون 16 سيٽون آھن. ميمبر سڌي چونڊ ذريعي چئن سالن لاءِ چونڊبا آھن.
جاگرافي
thumb|upright=1.7|پالائو جون سورھن رياستون ھن ملڪ جي جاگرافيائي بيهڪ 7 30 N, 134 30 E آھي ۽ ان جو مقام اوشيانا کنڊ ۾ آهي. ملڪ جي پکيڙ 459 چورس ڪلوميٽر آهي جيڪا سموري خشڪي تي مشتمل آهي. پکيڙ ۾ دنيا ۾ 198 نمبر تي آهي. ٻيٽن تي مشتمل ھن ملڪ جي خشڪي واري سرحد ڪانہ آھي باقي ٻيٽن جي سامونڊي سرحد 1519 ڪلوميٽر آهي. ان سرحد سان سمنڊ اندر سندس علائقي جي دعویٰ 12 ناٽيڪل ميل ۽ ان سان لاڳيتو زون 24 ناٽيڪل ميل تائين ۽ سندس مخصوص معاشي زون جي دعویٰ 200 ناٽيڪل ميلن تائين اٿس. مائونٽ گيرچيلچيوئس ھتان جو بلند ترين مقام آھي جيڪو 242 ميٽر اوچو آهي. ملڪ جا قدرتي وسيلن ۾ مڇي، سون، سامونڊي شيون شامل آهن. thumb|left|ڪورور ۽ بابيلڊائوب کي ملائيندڙ جپان جي سھڪار سان ٺھيل پل
آبهوا
ملڪ جي موسم گرم ۽ گھميل آھي. برساتون مئي کان نومبر جي دوران پونديون آهن.
زراعت
ملڪ جي زمين جو 10.8 سيڪڙو زرعي آھي جنھن مان 2.2 سيڪڙو پوکي لائق آھي ۽ ان جو 4.3 سيڪڙو تي مستقل پوکي ٿيندي آهي.زرعي زمين جو 4.3 سيڪڙو مستقل چراگاھون ۽ 87.6 سيڪڙو تي ٻيلا آهن. 2018 تائين اڃان ھتي آبپاشي واري زمين ڪانہ آھي.
قلات ڊويزن
قلات ڊويژن يا  پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ھڪ انتظامي ڊويزن جنھن ۾ ڇھ ضلعا واقع آھن جن ۾ قلات، آوران، خضدار ، لسٻيلو،  مستونگ ۽ شھيد سڪندر آباد  شامل آهن. ھن ڊويزن جي جاگرافيائي بيهڪ اتر ۾ 27°30'0" ڊگرين ۽ اوڀر ۾ 66°0'0" ڊگرين جي مقام تي 1928 ميٽرن جي الٽيٽيوڊ تي واقع آهي. ھتان جو وقت پاڪستان جو معياري وقت:11:58 (PKT - UTC/GMT+5) آھي. ھن ڊويزن جو صدر مقام خضدار شھر آھي. 2017 جي آدمشماري ۾ ھن ڊويزن جي آبادي لڳ ڀڳ 2500000 لک ھئي. 1998 جي آدمشماري کان پوءِ 2017 تائين ھن ڊويزن جي آبادي ۾ لاٿ آئي آھي. لاٿ جي شرح 1.6 سيڪڙو کان 20.4 سيڪڙو تائين آھي.
پالائو
پالائوئن ماڻھو
thumb|left|ٽوبي جا ڳوٺاڻا 2017 تائين ھتان جي آبادي 21431 ھئي ۽ ھن جو آبادي ۾ دنيا اندر نمبر 219 ھيو. پالائوئن نسل جا ماڻهو ھتي ڪل آبادي جو 73 سيڪڙو ڪيرولينئن 2 سيڪڙو ، ايشيائي 21.7 سيڪڙو آھن. ھتان جي 65.2 سيڪڙو ماڻهن جي ٻولي پالائوئن آھي جيڪا اتان جي سرڪاري ٻولي پڻ آھي، 19=1 سيڪڙو ماڻهو انگريزي ڳالھائيندا آھن جيڪا بہ سرڪاري ٻولي آھي. 9.9 سيڪڙو ماڻهو فلپينو ٻولي، 1.2 سيڪڙو جي چيني ٻولي آھي. 45.3 سيڪڙو ماڻھن جو مذھب رومن ڪيٿولڪ آھي. 34.9 سيڪڙو پروٽسٽنٽ، 5.7 سيڪڙو موڊيڪنگي، 3 سيڪڙو مسلمان ۽ 1.5 سيڪڙو مورمون آھن. thumb|پالائو جي ماڻهن جي روايتي عمارتسازي جو نمونو
قلات ڊويزن
حوالا
زمرو:پاڪستان جون ڊويزنون
بفرزون 2 (نارٿ ناظم آباد)
يو سي بفرزون 2 پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نارٿ ناظم آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ان جي اتر ۾ بفرزون 1 ۽ شادمان ٽائون ، ۽ ڏکڻ ۾ يو سي سخي حسن واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين انور عالم ۽ وائيس چيئرمين عبدالڪريم يوسفزئي چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت ۾ اردو ڳالهائيندڙ ۽ سنڌي آهن. جن يو سي ۾ شيرشاھ سوري روڊ، شاھجھان روڊ، سيد رئيس احمد جعفري روڊ، ڊي سي آفيس بفرزون (ڪراچي سينٽرل)، طحه مسجد پلي گرائونڊ، غوث اعظم اسپورٽس گرائونڊ، بروھي ڳوٺ شامل آهن.
19 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
نائيجيريا
نائجيريا جو سرڪاري نالو وفاقي جمهوريه نائيجيريا آھي جيڪو اولھ آفريڪي ملڪ آهي جنھن جون حدون اتر ۾ نائيجر سان، اتر-اوڀر ۾  چاڊ سان، اوڀر ۾ ڪيمرون، اولھ ۾ بينن ڏکڻ ۾ ايٽلانٽڪ سمنڊ سان ان جي سرحد گني واري نار ۾ ملي ٿي. نائجيريا جو وفاق 36 صوبائي رياستن ھڪ وفاقي گادي واري خطي تي مشتمل آهي جتي ابوجا شھر واقع آهي. ملڪ جي جهنڊي ۾ سائو ء وچ ۾ اچهو رنگ آهي سائو رنگ نائيجيريا جي زمينن کي ء اڇهو رنگ امن ء ٻڌي کي ظاهر ڪري ٿو.قومي ترانو Arise, All Compatriots آهي.
سرڪاري زبان
نائيجيريا جي سرڪاري زبان انگلش آهي.300 مختلف زبانون پر ڳالهايون وينديون آهن جنهن ۾ چاليهه في صد حوسه زبان شمالي علاقن ۾ ڳالهائبي آهي.
آٻادي
سن 2003 ۾ گڏيل ملڪن نائيجيريا ۾ مردم شماري ڪئي جنهن ۾ نائيجيريا جي ڪل آبادي 124,009,000 هئي جيڪا دنيا جي 193 ملڪن ۾ 10 نمبر تي هئي.جنهن ۾ 3 في صد آٻادي 65 سالن جي ماڻهن جي هئي،44 في صد 15 سالن جي نوجوانن جي هئي.هڪ سو هڪ ماڻهن جي مقابلي ۾ هڪ سو عورتون هيون.
مذهب
نائيجيريا جي ڪل آبادي جو 50 في صد حصو مسلمان آهي جنهن ۾ اڪثريت سني فرقي جي آهي،40 في صد عيسائي مذهب جا مڄڻ وارن جي آهي ء 10 في صد ڪنهن به مذهب جا نه مڄڻ وارا آهن مسلمانن ء عيسائين ۾ تڪرار هلندو رهندو آهي.مسلمانن ء عيسائي جي مذهبي تهوارن جي ڏينهن تي عام تيطيل ڪئي ويندي آهي.
حڪومت
1979 جي آئين جي منطوري کان پوءِ فوجي حڪومت وفاقي اسمبلي ٺاهئي،جنهن ۾ سڌو وزير اعظم ء وزير اعلي کي چونڊيو ويو.ڊسمبر 1983 ۾ فوجي حڪومت بغاوت ڪري جمهوري حڪومت جو تختو الٽو ڪيئين،
ڪوروناوائرس مها وبا، 2019-20 وقت پٽي
هن مضمون ۾ انهن صفحن جي فهرست وقت پٽي (ٽائم لائين) ترتيب (بلحاظ مهينو) سان ڏني وئي آهي جيڪو سارس-ڪووي-2 مها وبا، وائرس سان لاڳاپيل آهن، هي وائرس 2019–20 ڪوروناوائرس مها وبا جيڪا ووهان منجهان شروع ٿي هئي، ان جو پڻ ڪارڻ آهي. هن فهرست ۾ اهم وقتي ردعمل ۽ اقدام شامل نٿا ٿي سگهن.
نائيجيريا
حوالا
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون زمرو:ملڪ
ڪراچي جا مختلف نالا
مورخن پنهنجن سفرنامن ۾ مختلف دورن ۾ ڪراچي (Karachi) کي مختلف نالن سان منسوب ڪيو آهي. جن ۾ ڪروڪالا، مورنٽوبارا، دڙٻو، سڪندري جنت، خوارالديبل، ڪڪرالو، ڪروڪل، ڪروڪالي، ڪائومارا، ڪوره، ڪراشر، ڪراسٽي، ڪلاچو، ڪورنجي، ڪراچر، کوراچي، گهراچر، کراچرداراجا، ڪوراچي، ڪلاچي ۽ ڪراچي شامل آهن. اصل ۾ انهن مان گهڻا نالا ڪراچي جي مختلف حصن جا به آهن جيئن جڏهن ڀوڄو مل هتي آيو هو ته علائقي جو نالو دڙٻو هو بندر جو نالو به دڙٻو هو. ۽ جتي ڀوڄو مل پڙاءُ ڪيو هتي هڪ ڪن هو جنهن کي ”ڪلاچي جو ڪن“ ڪري چوندا هئا ۽ پوءِ اڳتي هلي ڪلاچي جي ڪن ڪري هن پوري علائقي جو نالو ڪلاچي پيو ۽ پوءِ اهو سفر اُچار جي صحيح ادائيگي نه هئڻ ڪري ڪراچي ٿيو.
محراب پور
محرابپور يا مھراب پور :Mehrabpur: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي نوشهرو فيروز جو شھر آھي ۽ تعلقي محراب پور جو صدر مقام آھي. شھر ڪراچي لاهور ريلوي لائن تي واقع آهي جيڪا 1870 ۾ وڇائي وئي ۽ اتي ريلوي اسٽيشن بہ آھي جيڪا 1914 ۾ قائم ٿي. اھو نيشنل ھاء وي 5 کان اٽڪل 6 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي سمنڊ جي سطح کان 28 ميٽرن جي بلندي تي واقع آهي. ھي شھر سنڌ ۾ فرنيچر جي انڊسٽري جي ڪري مشھور آھي کيس سنڌ جو چنيوٽ به چوندا آهن.ھن شھر جو بنياد محراب جتوئي وڌو. هن شهر جي پکيڙ تقريباً پنج ڪلو ميٽر هم چورس آهي. جيئن ته هي شهر ضلعي نوشهروفيروز جي اوڀر _ اتر پاسي ضلعي جي مُهڙ ۾ هجڻ ڪري هن جو دنگ ضلعي خيرپور ميرس سان ملي ٿو. هن شهر جي آبهوا خشڪ رهندي آهي. تعليمي نظام جي شروعات 1886ع ۾ ٿي، نهري نظام جي شروعات 1935ع ۾ ٿي، ۽ پوسٽ آفيس وارو سلسلو سنه  1945ع کان شروع ٿيو. هي شهر هاڻي 16 هن وارڊن سميت ٻن يونين ڪائونسلن تي مشتمل آهي. هتي هر مذهب ۽ مسلڪ يا مڪتبِ فڪر جا عبادت گاهه، مندر، مدرسه، مسجدون ۽ امام بارگاهه وغيره قائم آهن. شھر سامونڊي سطح کان 28 ميٽرن جي بلندي تي واقع آهي. شھر مان لنگرجي شاخ پڻ گذري ٿي. شھر جي محلن ۾ نيو ٽائون، شاھ ڳوٺ محلو، لالو عامر ڳوٺ محلو شامل آهن. سنڌ جي وڏي وزير ڊاڪٽر ارباب غلام رحيم، 22 اپريل 2005ع تي، هتي اچي هن شهر کي تعلقي هيڊ ڪواٽر بڻائڻ جو اعلان ڪيو. جنهن جو نوٽيفڪيشن سنڌ حڪومت پاران 21 جون 2005ع تي جاري ڪيو ويو. جنهن بعد هن شهر جي ڪارو بار ۾ اضافو آيو ۽ وڃايل رونق بحال ٿي.
تاريخ
محرابپور ڳوٺ جي اڏجڻ کان اڳ، ڀر وارا تاريخي شهر هالاڻي ۽ بهلاڻي آباد هيا؛ جيڪي ان وقت واپار ۽ علم جا مرڪز هيا .مرزا قليچ بيگ ۽ ڊاڪٽر حامد علي خانائي جن به محرابپور کي ’محراب جتوئي‘ جي نالي سان لکيو آهي. جنهن پنهنجي ايام ڪاريءَ ۾ هي ڳوٺ ٻڌو. اسان ڏٺو ۽ ٻُڌو آهي ته جڏهن به جٿي ڪو ڪوٽ ۽ ڳوٺ ٻڌبو آهي ته اتي پنهنجا ماڻهو لڏائي اچي ويهاربا آهن ۽ اتي پنهنجا به پکڙا اڏبا آهن. پر هتي ۽ هن شهر جي آس پاس ۾ جتوئي قبيلي جو اهڙو ڪو به نالو نشان جائيداد، جاگير، گھر ۽ قبرستان وغيره موجود ناهن جنهن مان اندازو لڳائي سگھجي ته، هي شهر هن شخصيت جو ٻڌرايل آهي. هيءَ ڳالهه به پنهنجيءَ جاءِ تي تحقيق طلب آهي جنهن تي سنڌ ۽ ساهتيءَ جي محققن کي سوچڻ گھرجي .محرابپور جي حوالي سان ڊاڪٽر حامد علي خانائي صاحب پنهنجي ڪتاب ’نواب شاهه ضلعو تاريخي شهر ۽ شخصيتون‘ ۾ هڪ هنڌ لکي ٿو ته: ”محراب جتوئي، ساهتيءَ ۾ جتوئي قبيلي جو سردار هيو. سنه 1189هه ۾ ميان سرفراز خان ڪلهوڙي کانپوءِ بادشاهه گرديءَ جو دور شروع ٿيو. اُن وقت مير فتح علي خان ٽالپر، ميان صاحب جي ڀاءُ محمود خان کي گاديءَ تي ويهاريو. محراب جتوئي، محمود خان جو وزير بڻيو. محراب جتوئيءَ کي ’ساهتيءَ جو پرڳڻو‘ جاگير ۾ ڏنو ويو ۽ هُن هالاڻيءَ کي ساهتيءَ علائقي جو صدر مقام مقرر ڪيو. هالاڻيءَ کان اُڀرندي طرف محراب جتوئيءَ هڪ ٻيو نئون ڳوٺ ٻڌايو، جو ”محرابپور“ جي نالي سان سڏجي ٿو. محراب جتوئي ميرن سان وڙهيو ۽ ’لانياريءَ‘ جي ويڙهه ۾ شڪست کاڌائين. مدد خان پٺاڻ جي حملي وقت چالڪ جي پل وٽ لڙائيءَ ۾ قتل ٿي ويو. انهيءَ وقت هالاڻيءَ ۾ ڌڱاڻو جتوئي سندس پاران نائب هو .محرابپور ۾ پهريون تعليمي ادارو سنه اپريل 1886ع ۾’سنڌي مين پرائمري اسڪول ڳوٺ محرابپور‘ جي نالي سان قائم ٿيو. هن اسڪول جو پهريون هيڊ ماستر: سُکر مل لُهاڻا هيو جيڪو سنه 9 نومبر 1938ع کان 8 آڪٽوبر 1939ع تائين هن اسڪول ۾ هيڊ ماستر رهيو. 1870ع ۾ ريلوي اسٽيشن قائم ٿيڻ کانپوءِ هن ڳوٺ کي شهر واري حيثيت ملي. محرابپور ڳوٺ، انتظامي طور تي پهرين رياست خيرپور سان جڙيل هيو، جنهن کي ”لارڊ ڊلهائوسيءَ سنه 1852ع ۾ رياست خيرپور کان ڇني حيدرآباد ضلعي سان جوڙي ڇڏيو.“ ” 1902ع ۾ ضلعي حيدرآباد کي ٻن حصن ۾ ورهائي نواب شاهه کي ضلعو بڻائڻ جو فيصلو ڪيو ويو، جنهن تي عمل کان پهرين 1907ع ۾ نواب شاهه کي تعلقي جو درجو ڏنو ويو .“ ”سنه 1902ع ۾ ضلعي حيدرآباد کي ٻن حصن ۾ ورهائي نواب شاهه کي ضلعي جي حيثيت ڏيڻ جو جيڪو فيصلو ڪيو ويو ان تي عمل پهرين نومبر 1912ع کان ٿيو. " ”نواب شاهه ضلعو ٿيو ته محرابپور ان ۾ شامل ٿيو ." سنه 1968ع ۾ هن شهر جي ڪميونٽي سينٽر، ٽائون ڪاميٽي محرابپور جو افتتاح، ڪمشنر خيرپور ڊويزن محمد اسلم باجوا (CSP) آفيسر ڪيو. سنه 1989ع ۾ نوشهرو فيروز ضلعو بڻيو ته ان ۾ شامل ٿيو. نوشهري کي ملندڙ ضلعي واري حيثيت بابت اسلم عباسي نوشهري جي تاريخ تي پنهنجي مرتب ڪيل ڪتاب ’ضلعو نوشهرو فيروز تاريخ جي آئيني ۾‘ لکي ٿو ته: ”نوشهرو فيرو ضلعو 1989ع ۾ وجود ۾ آيو، ان کان اڳ هن خِطي کي ساهتي پرڳڻو سڏيو ويندو هو .“ ضلعي نوشهرو فيروز جو پهريون ڊپٽي ڪمشنر نثار احمد صديقي هيو. محرابپور شروع کان تعلقه ڪنڊيارو سان جڙيل هيو جيڪو 21 جون 2005ع کان الڳ ٿيو.
محراب پور ريلوي اسٽيشن
ڪلمتي، سنڌ جي مارئيءَ ۾ لکي ٿو ته:” 1859ع ۾ گذري (گسري) بندر تائين ريلوي لائين وڇائڻ جو ڪم به مڪمل ٿيو. ان بعد 29 اپريل 1858ع ۾ ڪراچي کان ڪوٽڙي تائين اسڪيم جي پيڙهه جو پٿر فريئر رکيو، 13مئي 1861ع ۾ ان جو ڪم مڪمل ٿيو. لائين کولڻ جي مهورت 13مئي 1861ع تي ڪمشنر سنڌ مسٽر جان ڊنڪن ڪئي. هن لائين جو انجنيئر جان برٽن ۽ ٺيڪيدار بيري (Bary) هيو. 1887ع ۾ ڪوٽڙي ۽ ڪوئٽا وچ ۾ به گاڏيون هلڻ لڳيون. هن لائين جي ٻئي سيشن حيدرآباد کان ملتان تائين جو ڪم سنه 1879ع ۾ مڪمل ٿيو. “ انهن ڏهاڙن ۾ محرابپور ريلوي اسٽيشن قائم ٿي. ”سنه 1870ع تي محرابپور ۾ ريلوي اسٽيشن قائم ٿي، سنه 1922ع ۾ هتان ٺاروشاهه تائين ننڍي لائين وڇائي هن اسٽيشن کي ’جنڪشن‘ جو درجو ڏنو ويو. هتان هالاڻي، ڪنڊياروي ۽ ٺاروشاهه تائين’ننڍي لائين‘ تي ’فيڊر گاڏي‘ شروع ٿي .“ جنڪشن کي جنرل ضياءُ الحق سنڌ ۾  سنه 1983ع ۾ بند ڪيو. ريلوي اسٽيشن کي وزير اعظم ميان محمد نواز شريف پنهنجي پهرين حڪومتي دور سنه 1993ع ۾ بند ڪري ڇڏيو  اھڙي طرح ريلوي اسٽيشن اجڙي وئي.
معيشت
هن شهر جي ڪاروبار کي اناج، ڳڙ منڊي ۽ ڪاٺ جو فرنيچر وڏي هٿي ڏيو بيٺو آهي. جيڪو هن شهر جي آمدنيءَ جو وڏو ذريعو بڻيل آهي. هتان جي 50 سيڪڙو آبادي روزگار جي حوالي سان سرڪاري، غير سرڪاري ادارن سان سلهاڙيل آهي. هن شهر جو فرنيچر پاڪستان ۾ ٻئي نمبر تي مشهور آهي. پهرين نمبر تي پنجاب (چنيوٽ) ان کانپوءِ محرابپور مشهور آهي. هتان جو ٺهيل فرنيچر پوري پاڪستان ۾ پهچي ٿو. هتان جي ڪاريگرن پاران ڪاٺ جو ٺاهيل فرنيچر مضبوطيءَ جي حوالي کان چنيوٽ کي به شَههَ ڏيو بيٺو آهي.
توانائي
ھتي گرڊ اسٽيشن، KV132 (هڪ لک ٻٽيهه هزار ڪي وي) جو سنگ بنياد، پاڻي ۽ بجليءَ جي وفاقي وزير لياقت علي خان جتوئيءَ 24 فيبروري 2007ع تي رکيو. هن (هڪ لک ٻٽيهه هزار، ڪي وي) گرڊ اسٽيشن، 27 آگسٽ 2010ع کان ڪم شروع ڪيو.
عدالتي نظام
اسسٽنٽ سيشن جج اينڊ سينئر سول ڪورٽ تعلقه محرابپور، جو قيام 30 ڊسمبر 2016ع کان عمل ۾ آيو. هن اداري جو پهريون اسٽاف: جناب فائق علي پٺاڻ (سينئر سول جج)، غلام قادر نانگراج (ريڊر)، قربان علي خاصخيلي (ڪلارڪ)، الهه ڏنو مڱڻهار (بيلف)، درمحمد خاصخيلي (پٽيوالو) مقرر ٿيا. هن ڪورٽ کي هتي قائم ڪرائڻ ۾ لطف الله سيال (وڪيل) ۽ سندس ساٿين جون ورتل ڪوششون وساري نه ٿيون سگھجن.
صحت جون سھولتون
1970ع واري ڏهاڪي کان به اڳ هتي حسيني چوڪ وٽ، ضلعي ڪائونسل پاران هڪ ڊسپينسري قائم ڪئي وئي. جنهن جو پهريون انچارج ڊسپينسر محمد آچر پنهور هيو. سنه 1986ع ۽ ان کي بنيادي صحت مرڪز، رورل هيلٿ سينٽر (H R C) محرابپور، جو درجو ڏئي شهر کان ٻاهر صحت کاتي جي نئين بلڊنگ ۾ منتقل ڪيو ويو.
حوالا
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
ڪراچيءَ جا قديم ماڳ ۽ تهذيبن جو ڳانڍاپو
آڳاٽي دور کان مڪران کان لسٻيلي کان رستو حب پار ڪري ڪراچي جي بندرن ڏانهن ويندو هو. ٻيو رستو بولان لڪ کان ڌريجي ۽ ڪنڊ، مهير، گڏاپ (Gadap) کان ڪراچي ڏانهن ايندو هو. منگهو پير مرڪز هوندو هو. هتان به ڪيترائي رستا نڪري انهن رستن سان ملندا هئا. ٽيون رستو سيوهڻ کان گڏاپ کان ڪراچي (Karachi) تائين ايندو هو. چوٿون رستو ٺٽي (Thatto)، ڀنڀور (Banbhore) ۽ ديبل کان ڪراچي ڏانهن ايندو هو. منگهي پير کان به ٻه رستا بندرن ڏانهن ايندا هئا. لوهارڪو لنگهه ۽ مائي ڳاڙهي کان ٻه رستا منگهي پير تائين ايندا هئا. هتان هڪ اهم رستو اورنگي نئين پار ڪري بندرن ڏانهن ايندو هو. انهن اهم رستن کان سواءِ ٻيا به ڪيترائي ننڍا وڏا رستا ڪراچي بندر ڏانهن ايندا هئا. انهن رستن جي ڪناري اهي قديم آثار، لانڍيون، سراءَ ۽ پراڻن ماڳن جا نشان موجود آهن. انهن پراڻن رستن، واٽن ۽ انهن جي ڪناري ماڳن کي ڳولڻ جي ضرورت آهي. جيڪڏهن اهي اسين ڳولي وياسين ته تاريخ جون ڪڙيون ملي وينديون. ڇاڪاڻ ته هي علائقو قديم زماني کان واپاري ۽ فوجي اچ وڃ جو وسيلو رهيو آهي. ساحل تي واپاري شهرن کانسواءِ هتي مڇي بندر به هئا. بندر کان پري وارن علائقن ۾ زراعت ۽ چراهه گاهن ڪري هي خطو خوشحال ۽ زرخيز هو. هن خطي جي خوشحالي ٻين قومن، قبيلن کي هرکائيندي رهي آهي.
19 آگسٽ
19 آگسٽ ، عيسوي سال جو 231 هون (ليپ سال 232 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 134 ڏينهن (ليپ سال 135 ڏينهن) باقي آهن.
ڪراچيءَ جا قديم ماڳ ۽ تهذيبن جو ڳانڍاپو
بندرن تي اچ وڃ ۽ لڏ پلاڻ ڪري ٻين علائقن جي تهذيبن جو ڳانڍاپو ۽ انهن تهذيبن کان متاثر ٿيڻ هڪ فطري ڳالهه آهي، تهذيبن جي ٽڪراءُ ۽ ڳانڍاپي جو اهو سلسلو قديم زماني کان اڄ تائين جاري آهي. ان سلسلي ۾ جيڪي انگ اکر ۽ شهادتون گڏ ڪيون ويون آهن. سي تفصيلي اڀياس لاءِ رهنمائيءَ جو ڪم ڏئي سگهن ٿيون. پر اسان جي بدقسمتي آهي ته هن مهل تائين ان باري ۾ تمام گهٽ ڪم ٿيو آهي ۽ آئينده به ڪنهن خاص ڪم ۽ تحقيق جا آثار نظر نٿا اچن ۽ جيستائين اسان ڪراچيءَ جي مڪمل تاريخ لکڻ لاءِ ويهي سوچيون اوستائين انهن آثارن جو ڪو وجود ئي نه رهندو. تاريخ نويسي لاءِ اهي خال ڀرڻ ان وقت تائين مڪمل نه آهن. جيستائين قديم آثارن جا ماهر انهن مان ڪو ڏس نٿا ڏين. تاريخدان رڳو انهن جي باري ٻڌائي سگهن ٿا. انهن جي کوٽائي انهن تي تحقيق جو ڪم آثار قديم جي ماهرن جو آهي. جيڪڏهن ڊملوٽي، اورانگي يا اورنگي (Orangi)، باٿ آءِ لينڊ (Bath Island)، يونيورسٽي روڊ ڪنٽري ڪلب، ڪراچي يونيورسٽي ڪئمپس، منگهو پير (Manghopir)، واڳو ڏر، رتو ڪوٽ، گسري، ٻٽ کوڙي، منجهار (گابو پٽ)، ديهه حب، هلڪاڻي، مهير جبل، اميلاڻو، ٻاڪراڻ، پپري، ڪاٺوڙ، کديجي، ڪونڪر گڏاپ جي آثارن کي ٻين علائقن ۽ ملڪن خاص ڪري ابو دبئي پاسي کوٽائي مان نڪتل، بلوچستان (Balochistan)جي مهر ڳڙهه (Mehrggarrh)، ڪلي مهي، موهن جو دڙي (Mohen-jo-daro)، هڙپا (Harrappa) ۽ مصر (Egypt) جي کوٽائي مان نڪتل شين سان آثارن سان ڀيٽ ڪرڻ سان اسان ڪنهن نتيجي تي پهچي سگهنداسين. ٻين آثارن وانگر هتي به ٺڪر جا ٿانو، ٺڪر جون چوڙيون، پٿر جا اوزار، هار، مڻيا، سڪا، رانديڪا ۽ مهرون مليون آهن. انهن مان اها ڳالهه واضح ٿيندي ته ڪٿي اهي تهذيبون هڪ ئي دور جون ته نه آهن، جيڪڏهن انهيءَ دڳ تي ڪم ڪيو وڃي ته هڪ سنگ ميل ثابت ٿيندو.
19 آگسٽ
حوالا
زمرو:آگسٽ زمرو:سال جا ڏينهن
ڪراچيءَ جا قديم ماڳ ۽ تهذيبن جو ڳانڍاپو
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:پاڪستان زمرو:ڪراچي زمرو:تاريخي ماڳ زمرو:تاريخي ماڳن جو بچاءُ
ڪابل درياهه
ڪابل ندي (پشتو: د کابل سيند ؛ فارسي: دريي ڪابل) ، طبقاتي کوفن / ˈkoʊfeɪn / ، 700 ڪلوميٽر ڊگھي (430 ميل) درياهه آهي جيڪو ميدان جي ہندو سنگلاخ رينج ۾ ميدان وردڪ صوبي ۾ وهي ٿو افغانستان ۾ جبلن کي کوش ڪريو ، ۽ غيرائي پاس وٽ هلمند درياهه جي پاڻيءَ واري وهڪري کان الڳ آهي. ڪابل درياهه پاڪستان جي شهر اٽڪ جي ويجهو سنڌو ندي ۾ اچي ٿو. اهو اوڀر واري افغانستان ۾ مکيه درياء ۽ پاڪستان جو خيبر پختونخوا صوبو آهي.
رويٽرز
روئٽرز هڪ بين الاقوامي خبر ايجنسي آهي جيڪا ٿامسن رويٽرز جي ملڪيت آهي. اهو تقريباً 2,500 صحافين ۽ 600 فوٽو جرنلسٽن کي سڄي دنيا ۾ تقريباً 200 هنڌن تي ملازمت ڏئي ٿو. روئٽرز دنيا جي وڏين خبرن جي ايجنسين مان هڪ آهي.
بڊو جبل
''بڊو جبل، سيوهڻ کان اولهه طرف منڇر جي ڏکڻ ۾ ڀت ۽ لڪي جابلو سلسلي جي وچ ۾ آهي ۽ هن جبل جي سڀ کان اوچي چوٽي اٽڪل 3000 فٽ آهي. جبل جو هي سلسلو اتر ۾ نئنگ کان شروع ٿي. ڏاڦڙي جبل جي سڌ ۾ ختم ٿئي ٿو. ڏاڦڙو جبل رني ڪوٽ کان اولهه ۾، ۽ بڊو، ڏاڦڙي کان به اولهه طرف آهي. جيتوڻيڪ بڊي جي شروعات اتر ۾ نئنگ کان ٿئي ٿي، جتي گرم پاڻيءَ جو هڪ چشمو آهي، پر بڊي جون ننڍيون ننڍيون ٽڪريون، گاجي شاهه کان ئي شروع ٿي وڃن ٿيون، جيڪو مقام منڇر ڍنڍ جي اولهه ۾ آهي.''
تاريخ
''بڊو جبل، بنيادي طور تي ڀت جبل وانگر کيرٿر جبل جي هڪ اهم پاسراٽي آهي. هي جبل به ٽريشري (Tertiary) دور جو آهي. هتان لڀجندڙ (Fossils) پنڊ پهڻ ظاهر ڪن ٿا ته هتي ڪروڙِن سال اڳ مختلف وقتن تي سمنڊ، گپ ۽ خشڪيءَ جو راڄ هو. انهن پنڊ پهڻن ۾ سپيون، ڪوڏ، مڇيون، ڪڇون, وڻ، ٻوٽا ۽ خشڪيءَ جا ننڍا جانور شامل آهن.''
''بڊو جبل، ريتيلي، پٿر، نباتات ۽ سامونڊي حياتيءَ، سميت ٻين معدني عنصرن جي گڏيل جوڙجڪ آهي ۽ ان ۾ گندرف جا به چڱا خاصا ذخيرا موجود آهن. اهو ئي سبب آهي، جو بڊي جبل ۾ گاجي شاهه، ڪائي ۽ نئنگ وارا گرم پاڻيءَ جا چشما موجود آهن. انساني اوسر تي تحقيق ڪندڙ اڪثر ماهر، ان تي متفق نظر اچن ٿا ته منڇر جي اولهه ڏکڻ وارو سنڌ جو هي ٽاڪرو علائقو، جيڪو کيرٿر، بڊي ۽ لڪي جبلن تي مشتمل آهي، موهن جي دڙي ۽ آمريءَ کان اڳ، انساني تهذيب جو آماجگاهه رهيو آهي. بڊو جبل، بيهڪ جي لحاظ کان ٺيڪ ان جاءِ تي آهي، جتي تاريخ کان اڳ واري زماني جون ٻه مکيه واٽون گڏجن ٿيون. انهن مان هڪ شاهراهه بڊي ۽ لڪي جبل جي وچ مان جهانگارن کان ڏکڻ طرف ڪرچات ۽ ٿاڻي بولا خان کان ٿيندي اڳتي ٿي وڃي، ٻي واٽ سيوهڻ ۽ جهانگرن وٽان ٿيندي ڪائي ۽ نئنگ وٽان لنگهي، لاهوت ۽ خضدار وٽان ٿيندي ايران طرف ٿي وڃي.''
ترقياتي رٿائون
''سنڌ جي اڳوڻي وڏي وزير عبدالله شاهه جي دور ۾، بڊي جبل تائين باقاعده هڪ روڊ پهچايو ويو، جنهن بعد اتي وڏي پئماني تي عمارتون به ٺاهيون ويون هيون، محترمه سسئي پليجو جڏهن 2008ع جي چونڊن کان پوءِ اپريل 2008ع ۾ صوبائي وزير ثقافت ۽ سياحت بڻجي ته هن ”گورک هل ڊيولپمينٽ اٿارٽي“ ٺهرائي محترم عبدالقادر منگيءَ کي ڊائريڪٽر جنرل مقرر ڪرايو ۽ گورک هل جي ترقيءَ سان گڏ بڊي جبل تي قائم سياحتي رٿائن کي هٿ ۾ کنيو. ڪجھ وقت اڳ ثقافت کاتو ۽ سياحت کاتو ڌار ڪيا ويا ھئا ۽ بڊي ۽ گورک جبلن جون سياحتي رٿون سياحت کاتي جي ان وقت جي وزير شازيه عطا مري جي ترجيح هيٺ ھيون.''
حوالا
زمرو:سنڌ جي جاگرافي
20 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
ٽيرف
ٻاهران آيل مال جي مٿان لاڳو ڪيل ٽيڪس کي ٽيرف (Tariff) چئبو آهي، اهو ٽيڪس رياستن طرفان آمدنيءَ ۾ واڌاري لاءِ ڪارگر آهي. ڪيتريون رياستون پنهنجي معاشي ڍانچي جي واڌاري ۽ بحاليءَ لاءِ ٽيرف ۾ واڌ ڪنديون آهن. آمريڪا سميت ڪيترا سگهارا مُلڪ ٽيرف کي پنهنجي پرڏيهي پاليسيءَ جي جوڙجڪ ۾ هڪ اهم مُحرڪ طور استعمال ڪندا آهن. 1947ع ۾ گئٽ (GATT) جو عهدنامو هن ڏس ۾ وڏي اهميت رکي ٿو. هي گهڻي قدر درآمد ٿيل وکرن تي لڳندو آهي. ٽيرف جا مُختلف قسم آهن. جن مان وکر جي ڪٿيل قيمت، خاص انگ َ جي رقم، روينيو، جهل ڪيل وکرن، مقامي صنعتي تحفظ، ماحولياتي ڀلائيءَ ۽ جوابي قدم طور تي لڳايل ٽيڪس اهم آهن.
حوالا
زمرو:واپار زمرو:ڪاروپار زمرو:معاشيات
9 آڪٽوبر
9 آڪٽوبر ، عيسوي سال جو 282 هون (ليپ سال 283 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 83 ڏينهن (ليپ سال 84 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:آڪٽوبر
21 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
پاڻيٺ
پاڻيٺ- همواري- پٽڙو نقد پيسن جي مثل ھوندي آھي. اھا اھڙي سھولت ھوندي آھي جنھن سان ڪو بہ اثاثو نقد ڏوڪڙن ۾ تبديل ٿي سگھندو آھي. جيڪڏهن ڪو بہ اثاثو نقد پيسن ۾ جلدي ۾ تبديل ٿي سگھي ۽ ان تبديلي سان نقصان جو خطرو گھٽ ۾ گھٽ ھجي تہ ان اثاثي جي همواري وڌ کان وڌ ھوندي آھي. ڪنھن بہ ڌنڌي يا ڪمپني جو بينڪ بيلنس، اوڳاڙي ضمانتون ۽ وڪرو لائق ضمانتون جن جي شرح بندي همواري جي لحاظ کان ڪئي ويندي آهي هموار اثاثا آھن  يعني ڪنھن سھولت سان انھن کي نقد پيسن ۾ بدلائي سگھجي ٿو. بينڪن لاء ٽجوڙيءَ ۾ موجود رقم، مرڪزي بينڪ ۾ موجود بيلنس، انٽر بئنڪ بيلنس، طلب وارا پئسا،  خزاني وارا بل، سرٽيفڪيٽ ۽ قابل وڪرو ضمانتون همواري  ۾ شامل ھوندا آھن. همواري ۾ نقد پيسا ۽ ان جا نعم البدل همواري جا مثال آھن. همواري اثاثا قيمت جي نقصان کان سواء يا قيمت ۾ معمولي فرق سان تُرت وڪامڻ جي قابل ھوندا آھن.
ڏندو
ڏندو پاڪستان  جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي  ٽنڊو غلام حيدر جي ھڪ يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي. ان جو پورو نالو يو سي 26 ڏندو  آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چار وارڊ آھن جن مان 4 جنرل ڪائونسلر چونڊبا آھن ۽ ھڪ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو آھي جيڪو ضلعي ڪائونسل ۾ يونين ڪاؤنسل جي نمائندگي ڪندو آهي. يونين ڪاؤنسل جا چيئرمين ۽ وائيس چيئرمين پڻ سڌي چونڊ ذريعي عھدو سنٻاليندا آھن. ھي شھر ڦليلي ڪئنال جي ٻنھي ڪپن تي واقع آهي ۽ ٻئي حصا پل جي ذريعي ڳنڍيل آھن. ھن يو سي ۾ شامل ڳوٺن جا نالا رنگيون، خواجن جو ڳوٺ، عبدالستار نظاماڻي ڳوٺ آهن.
ڪراچيءَ جو ڪُن
ڪراچي جي ڪُن جو واسطو ۽ مشهوري مورڙي ميربحر جي ڪري ٿي ۽ اهو واقعو سومرن جي اوائلي دوجو آهي. معنيٰ ڪراچي (Karachi) جي انهيءَ ڪن جنهن جو نالو ڪلاچي (Kolachi)، سومرن جي دور کان به اڳ عربن جي دور ۾ به موجود هو. سومرن جي دور جو ادبي خزانو نهايت گهٽ تعداد ۾ اسان تائين پهتو آهي. سمن ۽ پوءِ ڪلهوڙن جي دور ۾ جيڪا شاعري ملي آهي، خاص ڪري ڪلهوڙن جي دور ۾ امين کٽي جا اوائلي بيت ۽ شاهه عبداللطيف ڀٽائي (Shah Abdul Latif Bhittai) ڪلاچي جي ڪن جو ذڪر پنهنجي شاعري ۾ ڪيو آهي.
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:ڪراچي
دسهڙو
دسهڙو، وجيدشمي (وجيه دشمني Vijayadashami) (سنسڪرت: विजयदशमी, रोमन: Vijayadaśamī)Dashahara، جنهن کي دشهرا، داسارا يا دشين ، ’وجئه لڪشمي‘ به چيو ويندو آهي ، هڪ اهم هندو ميلو آهي، جيڪو هر سال نواراتري جي آخر ۾ ملهايو ويندو آهي. اهو هندو ڪئلينڊر جي مهيني اشوين ۾ ڏهين ڏينهن تي ملهايو ويندو آهي، هندو لوني-شمسي ڪئلينڊر جو ستين مهينو، جيڪو عام طور تي سيپٽمبر ۽ آڪٽوبر جي گريگورين مهينن ۾ پوي ٿو.
سبي ڊويزن
250x250 عڪسلون
دسهڙو
ھندو ازم ۾ گنگا نديءَ کي ديوي جو روپ ڄاڻائي انهيءَ تي نالو رکيائون ”دهشهرا“ يعني دش (ڏهن) پاپن کي هرڻ ڪرڻ (کڻي وڃڻ يا لاهڻ) واري شڪتي. ڪيترا هندو اڄ تائين گنگا دسهڙو ملهائيندا آهن ۽ ائين وسهندا آهن ته گنگا نديءَ ۾ ٽٻيءَ ڏيڻ ڪري ڏهن ئي قسمن جا پاپ ميٽجي وڃن ٿا. پراڻ پٽاندر ديويءَ انهيءَ ڏينهن دئتن تي سوڀ پاتي هئي، تنهنڪري دسهڙي کي ”وجيه دشمني“ يعني سوڀ جي ڏسنهنءِ (ڏهين تِٿِ) به چوندا آهن. انهيءَ ڏينهن سري رامچندر به رانوڻ تي سوڀ پاتي هئي، تنهنڪري هينئر عام طرح دسهڙو سري رامچندر جي سوڀ ملهائڻ جو ڏينهن ڪري ليکيو وڃي ٿو، نه ته حقيقتاً دسهڙي ملهائڻ جو رواج سري رامچندر کان گهڻو آڳاٽو آهي، ۽ دسهڙو (دشهن) اصل ۾ درگا ديويءَ توڙي گنگا نديءَ جو نالو يا لقب آهي.
سبي ڊويزن
سبي پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ھڪ انتظامي ڊويزن جنھن جو صدر مقام سبي شھر آھي. ھن ڊويزن ۾ ضلعا آھن جن ۾ سبي، ڪوھلو، ھرنائي، ڊيرا بگٽي، لھري ۽ زيارت شامل آهن.
زمرو:بلوچستان جي تاريخ زمرو:پاڪستان جون ڊويزنون
اواجي صوبو
اواجي صوبو يا اواجي نوڪوني جپان جو پراڻو صوبو ھيو جيڪو اواجي ٻيٽ تي واقع ھيو جيڪو ستين صدي عيسويءَ ۾ نانڪائڊو جي حصي طور قائم ٿيو ھيو. اواجي ٻيٽ ھانشو ۽ شڪاڪو جي وچ تي واقع آھي. ھن وقت جپان جي ورھاست 47 پرہفيڪچرن ۾ ٿيل آهي ۽ ھن پراڻي صوبي جو علائقو ھاڻي ھيئوگو پريفيڪچر ۾ شامل آهي. اواجي لفظ جي معني آھي اوا طرف رستو. جي علائقو ھاڻي ٽن ميونسپل حصن ۾ ورھايل آھي جن ۾ اتر پاسي اواجي ، سوموٽو ۽ ڏکڻ پاسي منامي اواجي.
نئون ڪوٽ
thumb| نئون ڪوٽ نالي ننڍڙو قلعو
پرجا
”پرجا“ لفظ جي عام طرح معنيٰ آهي ”رعيت“، پر بنيادي معنيٰ اٿس ”اولاد“. اهو لظ خود ڄاڻائي ٿو ته راجائون پنهنجي رعيت کي آنڊي ڄائو اولاد ڪري سمجهندا هئا. جيئن کريل اولاد کي سنوارڻ لاءِ مائٽ کيس سيکت ڏين ٿا، تيئن راجائون به ڏوهين کي سيکت ڏيندا هئا. سيکت ڏيڻ ڪري اڳلي کي سڌارڻ ۽ ڏوهه کي روڪڻ جي ڪوشش ڪجي ٿي، پر ان جي مول مراد هيءَ آهي ته رعيت جو بچاءُ ڪجي، ۽ اهو ئي سرڪار جو فرض آهي. پنگت جي برخلاف جيڪو ڏوهه ڪندو، تنهن جو ڪيتو پنگت کيس ضرور لوڙائيندو..
ڳوٺ دودو برهماڻي
دودو برهماڻي (انگريزي:Vllage Dodo Brahmani) سنڌ جيدادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي جي تاريخي شهر واهي پانڌي ڀرسان آڳاٽو ڳوٺ آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ زمرو:دادو ضلعو
ڪيپ ورڊي
ڪَيپ وَرڊَي جنھن جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف ڪيبو ورڊي آھي وچ ايٽلانٽڪ سمنڊ ۾ واقع ٻيٽن وارو ملڪ آهي. ان جي ڏھن مٿاھن وڏن ٻرندڙ جبلن وارن ٻيٽن جو ميڙ جي گڏيل پکيڙ 4033 چورس ڪلوميٽر آهي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ پرائيا شھر آھي جيڪو سانتياگو ٻيٽ جي ڏاکڻي ڪناري تي واقع آهي. ھي ملڪ آفريڪا کنڊ ۾ ان جي اولھ طرف سمنڊ م واقع آخري ملڪ آھي. اھو ميڪرونيشيا جو پڻ حصو آهي. ھي ملڪ آفريڪي يونين جو رڪن آهي.
ملڪ جو نالو
ھن ملڪ جو ڪيپ ورڊي نالو سينيگال جي سامونڊي ڪناري تي واقع اپٻيٽ جي نالي ڪيپ ورٽ تان رکيو ويو پورچوگيزي سيلانين ھن ٻيٽن جي دريافت بعد ان تي ڪيبو ورڊي نالو رکيو جنھن جي معنيَ ھئي سائي ڪيپ. سائي جو مطلب سرسبز آھي ۽ ڪيپ جو مطلب سمنڊ ۾ مٿاھون جاگرافيائي زميني علائقو آهي. 24 آڪٽوبر 2013 تي ھن ملڪ جي گڏيل قومن ۾ نمائندگي ڪندڙ وفد پڌرائي ڪئي تہ ملڪ جو نالو ريپبلڪ آف ڪيبو ورڊي آھي ۽ ان کي ڪيپ ورڊي نہ سڏيو وڃي
تاريخ
يورپين جي آمد کان پھريان ھي ٻيٽ غيرآباد ھئا. انھن کي جينوا وارن ۽ پورچوگيزي جھازرانن 1456ع جیي لڳ ڀڳ دريافت ڪيو. پورچوگيزي سرڪاري رڪارڊ مطابق پھريون دفعو انھن ٻيٽن کي جينوا شھر ۾ ڄاول انتونيو ڊي نولي نالي جھازران دريافت ڪيو جنھن کي پورچوگال جي بادشاھ افونسو پنجين ڪيپ ورڊي جو گورنر مقرر ڪيو. ٻيا جھازران جن انھن ٻيٽن جي ميڙ جي ٻين ٻيٽن کي دريافت ڪيو انھن ۾ ڊيئوگو گومز شامل ھيو جيڪو انتونيو ڊي نولي سان گڏ ھيو ۽ اھو پھريون دفعو سانتياگو ٻيٽ تي پھتو. پورچوگيزين 1462ع ۾ سانتياگو ٻيٽ کي آباد ڪري ربيئرا گرينڊي نالي يورپي ڪالوني جو بنياد وڌو. سورھين صدي عيسوي ۾ ھن ملڪ اينٽلاٽڪ سمنڊ واري غلامن جي واپار مان خوشحالي ماڻي ڪڏهن ڪڏهن سامونڊي ڌاڙيل پورچوگيزي آبادين تي حملا ڪندا ھيا. ھڪ انگريز فرينڪ ڊريڪ جي ٻيڙن 1585ع ۾ ٻہ دفعا ھن ملڪ جي شھر ربيئرا گرينڊي کي لٽيو جڏھن ھي ملڪ ابيرين يونين (پورچوگال ۽ اسپين جي اپٻيٽ واري يونين) جو حصو ھيو. 1712ع ۾ فرانس جي حملي بعد ربيئرا گرينڊي شھر زوال پذير ٿي ويو ۽ 1770ع ۾ پرائيا شھر ھتان جو گاديءَ جو هنڌ بڻيو. اڻويھين صديءَ ۾ غلامن جي واپار جي زوال کان پوء معاشي بحران جنم ورتو ۽ ھتان جي خوشحالي پڻ زوال پذيري بعد ختم ٿي وئي. ٻيٽن جو اينٽلاٽڪ سمنڊ اندر مقام اھميت وارو ھجڻ جي ڪري وري خوشحالي ڪر کنيو. بحري جھازن جا لنگھ ڀرسان ھجڻ ڪري جھاز ساھي پٽڻ لاء ھتي لنگر انداز ٿيڻ شروع ٿيا. ھتان جي ٻيٽ سائو وسينٽ جي منڊيلو شھر جي بندرگاھ مصروف بندرگاھ ۽ اوڻويھين صديءَ جو ھڪ اھم واپاري مرڪز ٿي وئي مشھور سفارتڪار ايڊمنڊ رابرٽس 1832ع ۾ ڪيپ ورڊي جو چڪر لڳايو ھو. چارلس ڊارون پنھنجي مشھور بحري سفر ۾ پھرين ساھي 1832ع ۾ ھن  ملڪ جي ٻيٽ تي ڪئي ھئي.
قدرتي وسيلن جي اڻاٺ ۽ پورچوگيزي سيڙپ ۾ عدم دلچسپي ڪري ھتان جا ماڻھو پورچوگيزي تسلط جي خلاف ٿيندا ويا. 1951ع م ھن علائقي کي پورچوگال جي سمنڊ پار شعبي جو حصو بڻايو ويو پر آزاديءَ جي تحريڪ جاري رھي نيٺ 1975ع ۾ ھن ملڪ پورچوگال کان آزادي حاصل ڪئي. 1990 جي ڏھاڪي ۾ ھتي نمائندگي واري جمھوريت مضبوط ٿي ۽ ھي ملڪ آفريڪا جو ترقي يافته ملڪ بڻجي ويو.
معيشت
ملڪ ۾ قدرتي وسيلن جي اڻاٺ جي ڪري ھتي جي معيشيت خدمتن ۽ پرڏيھي سيڙپ تي مشتمل آهي.
آبادي
ھن ملڪ جي آبادي 2019 ۾ 550000 جي لڳ ڀڳ ھئي جن م يورپي ۽ آفريڪي نسلن جا ماڻھو شامل ھئا.
ڪابل ندي
ڪابل ندي (پشتو: د کابل سيند ؛ فارسي: دريي ڪابل) ، طبقاتي کوفن / ˈkoʊfeɪn / ، 700 ڪلوميٽر ڊگھي (430 ميل) درياهه آهي جيڪو ميدان جي ہندو سنگلاخ رينج ۾ ميدان وردڪ صوبي ۾ وهي ٿو افغانستان ۾ جبلن کي کوش ڪريو ، ۽ غيرائي پاس وٽ هلمند درياهه جي پاڻيءَ واري وهڪري کان الڳ آهي. ڪابل درياهه پاڪستان جي شهر اٽڪ جي ويجهو سنڌو ندي ۾ اچي ٿو. اهو اوڀر واري افغانستان ۾ مکيه درياء ۽ پاڪستان جو خيبر پختونخوا صوبو آهي.
لارنس پور
لارنس پور:Lawrencepur : پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي اٽڪ ۾ گرينڊ ٽرنڪ روڊ تي واقع ھڪ ننڍڙو شھر جتي ھڪ ريلوي اسٽيشن پڻ آھي جيڪا ھن وقت غير فعال آھي
بدخشان صوبو
بدخشان صوبو يا بدخشان ولايت افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو آهي جيڪو ان جي اتر اوڀر واري آخري ڇيڙي تي واقع آھي. ان صوبي جون سرحدون تاجڪستان ۽ پاڪستان سان پڻ ملن ٿيون ان جي سرحد 91 ڪلوميٽرن تائين چين سان پڻ ملي ٿي. ھن صوبي جي آبادي 904,700 آھي. صوبي جو گادي جو هنڌ فياض آباد شھر آهي. ھن صوبي جي معيشت جو وڏو ذريعو ڏوڏي جو فصل آهي جنھن مان آفيم جو پيداوار ٿئي ٿي. ھي صوبو تمام پسمانده آھي جتي تمام گھڻي غربت آھي. ھتي سنگ لاجورد (Lapis lazuli) جون کاڻون پڻ آھن جيڪو ھڪ قيمتي پٿر آهي.
حوالا
زمرو:افغانستان جا صوبا
2 نومبر
2 نومبر ، عيسوي سال جو 306 هون (ليپ سال 307 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 59 ڏينهن باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:نومبر
بفر زون 1 (نارٿ ناظم آباد)
يو سي بفرزون 1 پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نارٿ ناظم آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ھن يو سي جي ڏکڻ ۾ بفرزون 2 ۽ اولھ ۾ شادمان ٽائون واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين شاھنواز احمد صديقي ۽ وائيس چيئرمين ريحان احمد صديقي چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت ۾ اردو ڳالهائيندڙ ۽ سنڌي آهن. ھن يو سي ۾ عائشه صديقه فيملي پارڪ، گورنمينٽ ووڪيشنل ٽريننگ انسٽيٽيوٽ، راشد منھاس روڊ، بفرزون پلي گرائونڊ، ٽيپو سلطان شھيد اسٽيڊيم، ڪي بي آر پارڪ، گورنمينٽ ڊگري بوائز ڪاليج بفرزون واقع آھن.
مڪراڻ ڊويزن
250x250 عڪسلون
مڪران ڊويزن پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ھڪ انتظامي ڊويزن جيڪا عربي سمنڊ واري ساحل تي واقع آهي، ۽ جنھن جو صدر مقام ڪيچ شھر آھي. ھن ڊويزن ۾ ٽي ضلعا : گوادر، ڪيچ ۽ پنجگور واقع آھن.
زمرو:پاڪستان جون ڊويزنون
معشوق برهماڻي
معشوق برهماڻي (انگريزي:Mashooque Brahmani) سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻوليءَ جو شاعر ۽ سماج سڌارڪ آهي.
زندگي جو احوال
معشوق برهماڻي جو پورو نالو معشوق علي پٽ علي بخش برهماڻي آهي. سندس جنم 21 آگسٽ 1970ع ۾ دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو جي علائقي جه تاريخي شهر واهي پانڌي ڀرسان ڳوٺ دودو برهماڻي ۾ ٿيو.
تعليم
هن پرائيمري تعليم پنهنجي ڳوٺ ۾ حاصل ڪئي. مئٽرڪ جو امتحان 1996ع ۾ گورنمينٽ هاءِ اسڪول جوهي مان 1996ع ۾ پاس ڪيائين. انٽر 1998ع ۾ گورنمينٽ استاد بخاري ڊگري ڪاليج دادو مان ڪيائين. هن بي. ايڊ جي ڊگري شاھ عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور مان حاصل ڪئي.
شاعري جي ابتدا
معشوق ننڍپڻ ۾ لکڻ شروع ڪيو. هن لکڻ جي شروعات 1992ع کان ڪئي. هيءُ احساساتي شاعر آهي. سندس شاعري روزاني جاڳو ڪراچي، روزاني عوامي آواز ڪراچي، روزاني عبرت حيدرآباد اخبارن ۽ نئين زندگي حيدرآباد ۽ هزار داستان رسالن ۾ شايع ٿيل آهي. هن عوامي سڄاڳي لاءِ ڪيترائي انٽر ايڪٽو ٿيٽر پڻ لکيا آهن ۽ انهن ۾ اداڪاري پڻ ڪئي آهي.
عملي زندگي
معشوق برهماڻي عملي زندگيءَ ۾ هڪ پرائيمري استاد آهي ۽ سماج سڌارڪ پڻ رهيو آهي. هن علم خدمتن سان گڏ سماجي خدمتون پڻ سرانجام ڏنيون آهن. انٽر ايڪٽو تيٽر جي سلسلي ۾ هن سنڌ ۽ پاڪستان کان علاوه ڪوالالمپور ملائشيا، هندستان ۽ برطانيا، خاص طور لنڊن ۾ منعقد پروگرامن ۾ شرڪت ڪئي آهي جتي هن ڪاڇي جي جي پٺتي پيل علائقي جي صوفي فنڪارن ۽ اداڪارن کي متعارف ڪرايو.
حوالا
زمرو:شاعر زمرو:سنڌي ماڻھو
ٿوڪ فروش
ٻڌي جو واپاري يا ٿوڪ فروش (انگريزي: Wholesaling) اھڙو واپاري جيڪو پيداواري ذريعن يعني فيڪٽرين ۽ ڪارخانن تان وڏي پيماني تي شيون خريد ڪري پاڻ وٽ گڏ ڪندو آھي ۽ ٿوري مقدار ۾ ريزڪي وڪرو ڪندڙ واپارين کي وڪڻندو آھي. عام طور ٻڌي جي واپار ۾ هڪ عام گرهاڪ کي شيون وڪرو نه ڪيو وينديون آهن.
ھي ريزڪي وڪري وارن واپارين ۽ پيداوار ڪندڙن جي وچ ۾ ھڪ واسطو بڻجي خدمت پيش ڪندو آھي. ھي واپاري خريدارن جي خواھشن تي بہ نظر رکندو آهي. پيداوار ڪندڙن جي ضرورت ھوندي آھي تہ انھن جي مال جو جلدي وڪرو ٿئي تہ جيئن پيداواري يونٽ فعال رھي، ان ڪري اھو ان پوزيشن ۾ نہ ھوندو آھي تہ پيداوار کي ٿوري مقدار ۾ وڪڻي. ريزڪي واپاري جي ضرورت ھوندي آھي تہ ھو پيداوار ٿورو مقدار ۾ خريد ڪري جيتري ان وٽ صارف جي طلب ھجي. ان ڪري پيداوار ڪندڙ ۽ ريزڪي واپاري جي لاء ٿوڪ فروش يا ٻڌي جي واپاري جو وجود ھڪ انتھائي ضرورت آهي. ٿوڪ فروش يا ھول سيلر وڏي پيماني تي شين جو ذخيرو ڪندو آهي ۽ اھڙي طرح شين جي رسد کي ڪنٽرول ڪري شين جي قيمتن کي مستحڪم ڪندو آهي. جيڪڏهن اھو ذخيرو نہ ھجي ء شين جي ڪمي ٿي وڃي تہ بازار ۾ شين جون قيمتون وڌي وينديون آهن.ان ڪري ٿوڪ فروش جي ھجڻ سان ريزڪي واپاري جو ڌنڌو خطري کان محفوظ ھوندو آھي. ڇوتہ ان وٽ شين جي رسد متاثر نہ ٿيندي آھي.ٿوڪ فروش يا ھول سيلر ريزڪي واپاري يا رٽيلر کي شيون اوڌر تي ڏيڻ جي سھولت بہ ڏيندو آهي جيڪا سھولت کين پيداوار ڪندڙن کان نہ ملي سگھندي آھي.ٿوڪ فروش يا ٻڌي جو واپاري ريزڪي واپارين کان صارفن يا شين جو استعمال ڪندڙ خريدارن جي پسند معلوم ڪري صنعتڪارن تائين پھچائيندو آهي اھڙي طرح صارفين جي پسند جي شين جي پيداوار ۾ اضافو ٿيندو آهي.ريزڪي واپاري نئين شين جي باري ۾ آگاھي بہ ٿوڪ فروش جي ذريعي حاصل ڪندو آهي. ريزڪي واپاري مال پيداوار ڪندڙن کان وٺڻ جي ڀيٽ ۾ ٿوڪ فروشن کان آساني سان حاصل ڪندو آھي. پيداوار ڪندڙ وٽ ايترو زياده پئسو نہ ھوندو آھي جو وڏي پيماني تي مارڪيٽن ۾ پيداوار جو ذخيرو ڪري ان جي ريزڪي واپارين تائين مارڪيٽنگ ڪري، انھن کي اوڌر تي سامان فروخت ڪري وري ان اوڌر جي اوڳاڙي جا بندوبست ڪري ۽ مارڪيٽ مان سڌو سنئون صارفن consumers جي پسند ء نا پسند بابت ڄاڻ حاصل ڪري سگھي. ان ڪري پيداواري يونٽن کان شين جي صارفن تائين سھولت سان پھچائڻ واري مرحلي جي پائداري ٿوڪ فروش کان سواءِ ممڪن ناهي.