cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عمر بن مسلم باھلي
تفصيلي تعارف
هيڏانهن خليفي جي خطبن جي ڪري جيسينا ۽ سندس مائٽ مسلمان ٿي چُڪا هئا ۽ پنهنجا اسلامي نالا رکڻ لڳا. عوام ۾ به هڪ خوشيءَ جي لهر ڇانئجي ويئي. اهي راجا اسلامي حڪومت جا تابعدار بڻجي پنهنجي پنهنجي علائقن ۾ حڪومت ڪرڻ لڳا ۽ سنڌ جي گورنر عمر بن مسلم باهلي جي حڪم هيٺ رهيا. عمر باهلي سنڌ ۾ ڪافي سڌارا آندا ۽ هندستان جي ڪن علائقن تي ڪاهه به ڪئي. جالنڌر سان لاڳاپيل علائقي (ڪڇ) تي به حملو ڪيو جتان جو راجا ولڀ راءِ (ملهر) هو. 101هه (20 ــ719ع) ۾ حضرت عمر بن عبدالعزيز لاڏاڻو ڪري ويو. سندس دؤر ۾ جيترو اسلام سنڌ ۾ ڦهليو ايترو ڪنهن ٻئي دؤر ۾ مثال نٿو ملي. رحيمداد خان مولائي شيدائي لکي ٿو تہ:حضرت عمر بن عبدالعزيز رضه، يزيد بن مهلب جهڙي ظالم کي گرفتار ڪرائي، عدي بن ارطات کي عراق جو والي مقرر ڪيو، جنهن حبيب بن مهلب کي معزول ڪري قتيبه بن مسلم باهليءَ جي ڀاءُ عمر بن مسلم باهليءَ کي سنڌ جو والي مقرر ڪيو. حضرت عمر بن عبدالعزيز سنڌ جي راجائن ڏانهن هڪڙي فرمان موجب اسلام جا دعوت ناما مُڪا. مٿينءَ دعوت تي ڏاهر جي پٽ جئسيه ۽ گهڻن هندو راجائن اسلام قبول ڪري پاڻ تي عربي نالا رکيا. ان کان سواءِ ملڪ ۾ گهڻا سڌارا ڪيا ويا ۽ سنڌ جي رعايا تان ناجائز ٽئڪسون، جيڪي حجاج مقرر ڪيون هيون، لاٿيون ويون. عمر بن مسلم باهليءَ ڪڇ جي راجا کي شڪست ڏني. 25 رجب سنه 101هه ۾ عمر بن عبدلعزيز وفات ڪئي. کانئس پوءِ يزيد بن عبدالملڪ گاديءَ تي ويٺو. بلاذري مطابق عمر بن عبدالعزيز جيئن يزيد بن مهلب کي بصري ۽ خراسان جي گورنري تان لاٿو، تيئن ساڻن گڏ سندس ڀاءُ حبيب بن مهلب کي به ولايت سنڌ کان معزول ڪري ڇڏيو ۽ ان جي جاءِ تي عمر بن مسلم باهلي کي سنڌ جو حاڪم مقرر ڪيو، جو قتيبه بن مسلم جو ڀاءُ هو، جنهن جو ذڪر هن ڪتاب جي پهرئين حصي ۾ اچي چڪو آهي. عمر بن مسلم سنڌ ۾ داخل ٿيڻ شرط ڪن شهرن تي حملا آور ٿيو ۽ فتحيابي حاصل ڪئي. چچنامي مطابق هن خلافت جي حڪم موجب سنڌ جي علائقي قصه (ڪڇ) تي ڪاهه ڪئي جو جالنڌر سان لڳ هو. کي فتح ڪري اسلامي ملڪن ۾ شامل ڪري ڇڏيو. هتي جو راجا ملهر ڪوٺيو ويندو هو. .
مانجھند تعلقو
گوبندرام درٻار (شو مندر)
ھي درٻار موجوده مانجھند شھر کان اتر اوڀر طرف ڪجھ ڪلوميٽرن تي واقع آهي. عام طور تي ھن درٻار کي شو ديوتا جو مندر سڏين ٿا. پراڻي ڦٽل شھر مانجھند جي يادگار جي درٻار وڃي بچي آهي جيڪا مخدوش حالت ۾ آھي. ھي درٻار 30 فٽ ڊگھي ، 25 فٽ ويڪري ۽ 16 فٽ اوچي آھي.آھي. ان جي ديوارن تي اندران ۽ ٻاھران خوبصورت چٽ چٽيل آهي. ان جي پاسي م ھڪ ڌرم شالا ھوندو ھو جنھن ۾ زيارت ڪندڙ رھندا ھيا. ھڪ باغ پڻ اتي واقع ھيو جيڪي سڀ ڦٽي ويا ۽ ھينئر صرف نشان بچيل آھن.
مردم نگاري
مانجھند تعلقي جي آبادي پھرين مارچ 1998 ۾ 100105 ھئي. 15 مارچ 2017 جي آدمشماري مطابق وڌي 140840 ٿي وئي. مانجھند جي پکيڙ 2279 چورس ڪلوميٽر آھي ۽ ان جي آبادي جي نسبت مطابق ھن تعلقي م آبادي جي گھاٽائي 61.80 ماڻھو في چورس ڪلوميٽر آهي.آبادي مان 119628 ماڻھو يعني ڪل آبادي جو 84.9 سيڪڙو ماڻهو تعلقي جي ٻھراڙيءَ ۾ رھندڙ آھن. باقي 21212 ماڻھو مانجھند شھر م رھن ٿا جيڪي ڪل آباديءَ جو 15.1 سيڪڙو اھن.
هينرڪ هائين
thumb اڻويهين صديءَ جي مشهور جرمن اديب ۽ شاعر هينرڪ هائين (Heinrich Heine) جي ڳالهه کي به ڌيان ۾ رکڻو آهي ته، “هر دؤر جڏهن نوان خيال حاصل ڪري ٿو، تڏهن هو انهن نون خيالن سان گڏ نيون اکيون به حاصل ڪري ٿو. ان ڪري اڳين زمانن جي ذهني تخليقن ۾ کيس گهڻيون ئي نيون ڳالهيون نظر اچن ٿيون.“
زمرو:1856ع جون فوتگيون زمرو:ادب زمرو:شاعري زمرو:شخصيتون
جي .ڪي.رولنگ
شروعاتي ۽ ذاتي زندگي
رولنگ 31 جولاءِ 1965 ۾ چِپنگ سوڊبري ، يٽ ، گلوڪويسٽير انگلينڊ جي چِپنگ سوڊبري ڪيٽ اسپتال ۾ پيدا ٿي. هوءَ توتسلي ، گلوڪٽيرشائر ۾ وڌي ، ۽ وائيڊن ڪمپريهينزو جي اسڪول وئي. هن ايڪسينٽر جي يونيورسٽي ۾ فرانسيسي ۽ ڪلاسيڪل ۾ ڊگري حاصل ڪئي. هن لنڊن ۾ ايمنسٽي انٽرنيشنل ۾ ڪم ڪيو. هيري پوٽر لاءِ اصلي خيال هن کي ريل ۾ آيو جيڪا 1990 ۾ چئن ڪلاڪن جي لاءِ دير سان پهتي هئي. هوءَ 1990 ۾ انگريزي سکڻ لاءِ پرتگال منتقل ٿي وئي. هن جارج آرانتس سان آڪٽوبر 1992 ۾ شادي ڪئي. 1993ع ۾ کين جيسيڪا نالي ٻار ڄائو. شادي طلاق جي ڪري ختم ٿي وئي ۽ رولنگ اسڪاٽينڊ جي ايڊن برگ ۾ منتقل ٿي وئي. هيري پوٽر ۽ فلسفي جو پٿر (برطانوي نسخو) (آمريڪي نسخو: هيري پوٽر ۽ جادوگر پٿر ) پهريون ڀيرو 1997 ۾ برطانيه ۾ شايع ٿيو هو. هن ڊاڪٽر نيل مور سان 2001 ۾ شادي ڪئي. کيس2003ع ۾ ڊيوڊ نالي ٻار ڄائو، ۽  ٽيون ٻار ميڪينزي نالي ، جنوري 2005 ۾ڄائو. رولنگ هڪ مسيحي پيروڪار آهي.
هن جا ڪتاب
رولنگ هيري پوٽر سيريز جي ڪتابن لاءِ ڪيترائي انعام حاصل ڪري چڪو آهي ۽ 1 بلين ڊالر کان وڌيڪ ڪمائي چڪي آهي. سيريز جو آخري ڪتاب ، هيري پوٽر ۽ دي موتلي هالوز ، 21 جولاءِ 2007 تي ڇاپيو ويو. ڪتابن جي شهرت سبب ، روولنگ تمام گهڻي مالدار ٿي چڪي آهي. ڪتاب 500 لک کان مٿي وڪرو ٿي چڪا آهن. رولنگ ، هيري جي دنيا ۾ جادو بابت ڪيترائي ڪتاب لکيا آهن.
خلاصو
جي ڪي رولنگ جا ناول هيري پوٽر نالي هڪ نوجوان ڇوڪري جي ڪهاڻي تي مشتمل آهن، جيڪو پنهنجي چاچي ، چاچِي ۽ سوٽ ڊيڊلي سان گڏ هڪ عام دنيا ۾ وڌي ويجهي ٿو. جڏهن هو يارهن سالن جو ٿئي ٿو ته کيس، هو اهو معلوم ٿئي ٿو ته هو هڪ جادوگر آهي ۽ پوءِ هو هڪ جادوگر اڪيڊمي ۾ داخل ٿئي ٿو. جنهن جو نالو Hogwarts school of witchcraft and wizardry  آهي ، جتي البس ڊمبلڊور هيڊ ماسٽر آهي. هيري ماضي جي هڪ ڪاري جادوگر بابت دريافت ڪري ٿو ۽ پنهنجي بهترين دوستن رونالڊ ويزلي ۽ هرميوين گرينجر جي مدد سان ، ان وقت جي سڀني کان ڏورانهين جادوگر ، هيڊمور کي تباهه ڪرڻ جي ڪوشش ڪندو آهي.
ٻيون ويب سائيٽون
زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:1965ع جنمَ
ٿائيلينڊ
جاگرافي
''هي ڏکڻ اوڀر ايشيا جو اهم ملڪ آهي. هن جي اتر ۽ اولهه ۾ ميانمار (برما)، اتر ۽ اوڀر ۾ لائوس، ڏکڻ اوڀر ۾ ڪمبوڊيا ۽ ٿائيلينڊ نار، ڏکڻ ۾ ملائيشيا، ڏکڻ اولهه ۾ انڊيمان سمنڊ آهي. ٿائيلينڊ جي ڪل پکيڙ 513115 چورس ڪلوميٽر (198062 چورس ميل) ۽ آبادي 6 ڪروڙ 11 لک 64 هزار آهي. گاديءَ جو هنڌ بينڪاڪ (Bangkok) آهي ۽ سڀکان مٿانهون هنڌ ڊوئي انٿانون (بلندي: 2595 ميٽر) آهي.''
موسم
هتان جي موسم گرم، گهميل، پر سٺي هوندي آهي، مارچ کان مئي تائين گرمي، جون کان آڪٽوبر تائين برساتون ۽ نومبر کان فيبروريءَ تائين سيءُ پوندو آهي.
معاشيات
ٿائي لينڊ جي مکيه زرعي پيداوار ۾ چانور، مڪئي، ٻج، ناريل، ڪمند، رٻڙ، ڪپهه، تماڪ آهي ۽ مکيه صنعتن ۾ فوڊ پروسيسنگ، چانور ۽ کنڊ جي پيڪنگ، ڪپڙو اڻڻ، ريڊي ميڊ وڳا، اليڪٽرانڪ شيون، سيمينٽ، ڪاغذ ۽ سياحت اهم آهن.
سيٺ منگهرمل ٽيڪچند ڌانواڻي
سيٺ منگهرمل ٽيڪچند ڌانواڻيبرٽش انڊيا واري دؤر ۾ سنڌ جي شھر مانجھند جو ھڪ ناليوارو واپاري ھيو.ن جي واپاري ڪوٺي جاوا (انڊنيشا) ۾ موجود هئي، کيس واپار مان تمام گهڻو نفعو ٿيو، جنهن مان هن زمين خريد ڪري زمينداري ڌنڌو اختيار ڪيو، جنهن ڪري آس پاس جي ماڻهن ۽ ڪامورن سان سندس سٺا لاڳاپا پيدا ٿيا. انگريز سرڪار سندس خدمتن کي محسوس ڪندي کيس راءِ بهادر جو لقب ڏنو،ان ڪري سندس سياسي اثر ايترو ته وڌي ويو جو هي ڪيترن ئي سالن تائين مانجهند ميونسپالسٽي۽ نوٽيفائيڊ ايريا جو پريزيڊنٽ ۽ چيئرمين رهيو. ان کان سواءِ تعلقي لوڪل بورڊ مانجهند جو ميمبر پڻ هو.
واڻيو ۽ ونڊير
واڻيو ۽ ونڊير ، سنڌي ادب جو ھي ڪتاب حيدرآباد سان تعلق رکندڙ ليکڪ ڊيٽارام لکي خود 1916ع ۾ شايع ڪرايو. 68 صفحن جي ھن ڪتاب جي ڇپائي سنڌ ڀاسڪر پريس حيدرآباد ڪئي.
حوالا
زمرو:ڪتاب زمرو:سنڌي ادب
ڪالي لنڪس
""ڪالي لنڪس"" ڊبين آپريٽنگ سسٽم ڊبين آپريٽنگ سسٽم   مان نڪتل هڪ لنڪس ڦانڊڻو آهي جيڪو ڊجيٽل فارنسڪ ۽ پينٽريشن چڪاس لاءِ ٺاهيو ويو آهي. هِن کي اورينٽيڊ سڪيورٽي    طرفان هلايو وڃي ٿو ۽ فنڊنگ ڏني وڃي ٿي.
تعمير
ڪالي لنڪس ۾ پنهنجا 600 کان وڌيڪ پينٽريشن چڪاس جا پروگرام انسٽال ٿيل آهن. جنهن ۾ آرميٽيج(هڪ گرافيڪل سائيبر اٽيڪ مينيجمينٽ اوزار)، اين ميپ(پورٽ اسڪينر)، وائرشارڪ( (پاڪيٽ اينالائيزر)، جوهن دي رپر پاسورڊ ڪريڪر، ايئر ڪريڪ اين جي، (هڪ سوفٽوئر جيڪو وائرليس جا پينٽرينشن چاڪاسيندو آهي) ۽ برپ سوٽ  جهڙا پروگرام شامل آهن. ڪالي لنڪس ڪمپيوٽر جي هارڊ ڊسڪ ۾ انسٽال ٿيندڙ آپريٽنگ سسٽم آهي. جيڪو ڪنهن سي ڊي ڊرائيو، يو ايس بي ڊرائيو، يا ورچوئل مشين ۾ پڻ انسٽال ڪري هلائي سگهجي ٿو. ڪالي لنڪس ميٽاسپولائيٽ فريم ورڪ جا پروجيڪٽ پڻ سپورٽ ڪندي آهي. جيڪو سڪيورٽي ايڪسپولائيٽ جو اوزار آهي. ڪالي لنڪس کي آفينسوَ سڪيورٽي جي ماهرن ماٽي آهروني ۽ ڊيون ڪرنس طرفان بيڪ ٽريڪ  کي ڦانڊڻي ٻيهر تعمير ڪيو ويو آهي. ڪالي لنڪس ڊيبين چڪاسيندڙ برانچ تي مشتمل آهي. ڪالي لنڪس جا مختلف پيڪيج ڊيبين ذزرخيري مان شامل ڪيا ويا آهن. ڪالي لنڪس پروجيڪٽ جي شروعات 2012 کان ڪئي وئي هُئي جڏهن آفينسوَ سڪيورٽي طئي ڪيو ته بيڪ ٽريڪ لنڪس کي ڪنهن نئين پروجيڪٽ ۾ تبديل ڪيو وڃي. بريڪ ٽريڪ پڻ ڊيبين آپريٽنگ سسٽم مان نڪتل هڪ ڦانڊاڻو هيو. جنهن کانپوءِ ڪالي کي بهترين قابليت ۽ بهترين بيهڪ جي ڪري ڊيبين جي سڀني ڦانڊاڻن مان پهرين فهرست ۾ شامل ڪيو ويو. ڪالي جي پهرين ورجن 1.0 هڪ سال بعد مارچ 2013 کان پوءِ متعرف ڪرايو ويو. جيڪو ڊيبين 7 (ويهزي) تي مشتمل هيو. پهرين سال ۾ ڊيبين طرفان سوين پينٽريشن چاڪسيندڙ پيڪيج شامل ڪيا ويا. ڪالي جو 2019.4 ورجن هِن وقت هلندڙ آهي.
ٽماٽن جو جوس
تائيوان جي يونيورسٽي جي ماهرن پاران ڪيل تحقيق موجب ٽماٽن جو جوس جسم مان واڌو چرٻي ڳارڻ ۾ مدد ڏيئي ٿو. تحقيق ۾ وڌيڪ وزن وارين عورتن کي روزانو 250 ملي ليٽر ٽماٽن جو جوس ٻن مهينن تائين پياريو ويو ته ان جي نتيجي ۾ انهن عورتن جو وزن حيران ڪندڙ حد تائين گھٽجي ويو. تحقيق جي شروعات ۽ خاتمي تي انهن عورتن جي رت جا نمونا پڻ ورتا ويا جن سان اها ڳالهه سامهون آئي ته انهن جي ڪوليسٽرول ليول به گھٽجي وئي هئي ۽ ان سان گڏ رت ۾ هڪ مادو لائسوفين وڌي ويو، جيڪو ڪينسر خلاف مقابلي واري قوت وڌائيندو آهي.
زمرو:سائنس زمرو:صحت
جمهوريا ارتسک
ارتسخ، ارتسک اڳوڻي ”جمهوريہ نگورنو ڪاراباخ“ جو نئون نالو آھي ۽ ان جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف ارتسخ آھي جيڪا آذربائيجان جي جائز علائقي نگورنو ڪاراباخ ۾ آرمينيا جي مدد سان قائم ڪيل ھڪ اھڙي حڪومت آھي جنھن کي گڏيل قومون تسليم نہ ٿيون ڪن 2006 ۾ ريپپلڪ جي ائين ۾ نگورنو ڪاراباخ جنگ م وڌيڪَ آذربائيجاني علائقا قبضي م اچڻ بعد پراڻي نگورنو ڪاراباخ واري علائقي ۽ نون علائقن کي ملائي ھڪ نئين تڪراري ارتسخ ريپبلڪ ٺاھي وئي. عالمي برادري ارتسک يا ارتسخ واري علائقي کي آذربائيجان جو جائز علائقو سمجھي ٿي جنھن تي ھڪ ناجائز رياست جوڙي وئي آهي. نگورنو ڪاراباخ جي آرمينيائي آبادي جي اڪثريت ھجڻ ڪري روسي بادشاهت مان 1918ع ۾ آزاد ٿيڻ وقت ٻنھي آذربائيجان ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ ۽ آرمينيا جي ريپبلڪ نگورنو ڪاراباخ جي دعويداري ڪئي ۽ 1920ع ۾ ٻنھي وچ ۾ ھڪ مختصر جنگ پڻ لڳي. جڏھن سوويت يونين جو ٻنھي ريپبلڪن تي قبضو ٿيو ۽ اھي ٻئي رياستون سوويت سوشلسٽ ريپبلڪن ۾ تبديل ٿي ويون تي سوويت يونين مسئلي کي ختم ڪرڻ لاء 1923ع ۾ آذربائيجان جي حدن ۾ نگورنو ڪاراباخ جي خودمختيار اوبلاسٽ (آذربائيجان جو ھڪ صوبو) قائم ڪئي. سوويت يونين جي ٽٽڻ سان خطي ۾ اھو مسئلو ھڪ دفعو ٻيھر اٿي تڪرار بڻجي ويو. thumb|ارتسخ جي نامنھاد ريپبلڪ جو نقشو (1994 - 2020) 1991ع ۾ نگورنو ڪاراباخ جي ان صوبي جي انتظاميه نگورنو ڪاراباخ ۽ ان سان منسلڪ علائقي شاھوميان جي آذربائيجان کان آزادي جو ريفرينڊم ڪرايو اھڙي طرح انھن گڏجي آزاديءَ جو اعلان ڪري ڇڏيو جنھن سان نگورنو ڪاراباخ واري جنگ ڇڙي وئي جيڪا 1994ع ۾ بغير ڪنھن نتيجي جي جنگ بندي سان ختم ٿي ۽ وري 2020ع ۾ اھا جنگ ٻيھر شروع ٿي وئي جنھن ۾ ترڪي پڻ سڌي طرح آذربائيجان جي اتحاي طور شامل ٿي آرمينيا تي فضائي حملو ڪري ان جي جنگي جھاز کي ڪيرايو. آرمينيا سڌي طرح ارتسک جي فوجي مدد ڪري رھيو آھي.
سياسي نظام
ارتسک جو نظام حڪومت صدارتي جمھوريت آھي. ان جي پارليامينٽ ھڪ ايواني آھي جنھن جو نالو نيشنل اسيمبلي آھي. ارتسخ مڪمل طرح آرمينيا تي دارومدار رکندڙ آھي ۽ درحقيقت اھو نالي ۾ الڳ ملڪ آھي پر درحقيقت آرمينيا جي قبضي هيٺ آھي.
thumb| اسٽپاناڪرت شھر ۾ صدارتي محل thumb| اسٽپاناڪرت ۾ پارليامينٽ
3 نومبر 2006 ۾ ان وقت جي نگورنو ڪاراباخ ريپپلڪ جي صدر ارڪادي قوڪاسيان آئين جي تيار ڪيل مسودي جي منظوري لاء ريفرينڊم ڪرائڻ جو حڪم جاري ڪيو ريفرينڊم ۾ عوامي شرڪت %87.2 رھي جن مان %98.2 سيڪڙو ووٽرن آئين جي منظوري ڏني ان ائين جي پھرين شق ۾ نگورنو ڪاراباخ ريپپلڪ جو نالو تبديل ڪري ارتسخ ريپبلڪ رکيو ويو ۽ ان کي ھڪ خودمختيار جمھوري رياست قرار ڏنو ويو جيڪا قانون ۽ انصاف تي بيٺل ھوندي  ان ريفرينڊم کي يورپي يونين، او ايس سي اي، گئام ناجائز قرار ڏيندي رد ڪري ڇڏيو. ترڪي پڻ ان رفرينڊم جي مخالفت ڪئي نگورنو ڪاراباخ جو آئيني رفرينڊم 2017 پڻ ٿيو جنھن تحت نئون آئين منظور ڪري ملڪ م صدارتي نظام نافذ ڪيو ويو ارتسخ جو نئون نالو رکڻ دراصل پراڻي نگورنو ڪاراباخ خوداختيار اوبلاسٽ کان سواء آذربائيجان جي ٻين ضلعن تي ڪيل قبضي تي حق جتائڻ ھيو
جاگرافي
ارتسخ يا نگورنو ڪاراباخ ھڪ جابلو علائقو آهي جنھن جي جبلن جي سامونڊي سطح کان سراسري اوچائي 3600 ft آھي.
thumbnail|right[[ڪوھ مراوي ارتسخ جي سڀ کان اوچي چوٽي آھي]]
ارتسخ جي پکيڙ 11500 به چورس ڪلوميٽر آهي ۽ ان جون حدون آرمينيا، آذربائيجان۽ ايران سان ملن ٿيون. مائونٽ مراوي ھن علائقي جي سڀ کان وڏي چوٽي آھي جنھن جي اوچائي 3340 m ۽ ڪوھ ڪيرس 2725 m اوچو آهي. ارتسخ جو پاڻي جو وڏو ذخيرو سارسانگ ڊيم آھي. ان جي ندين ۾ ترتر ندي، کاچين ندي شامل آهن ھي علائقو زمين جي اھڙي پليٽ تي واقع آهي جيڪا اوڀر ۽ ڏکڻ-اوڀر طرف لاھي رکندڙ آهي. ھن علائقي جي سمنڊ جي سطح کان سراسري بلندي3600 ft آھي اڪثر نديون ارتسخ جي وادي طرف وھندڙ آھي
ھتان جي آبهوا ٽيمپريٽ ۽ درمياني رھندڙ آھي. گرمي پد جي سراسري شرح 11 C رھندي آھي جيڪا سال ۾ ھيٺ مٿي ٿيندي رھي ٿي. جولاء ۾ 22 C تائين ۽ جنوري ۾ -1 C تائين پھچي ٿي. ھوا ۾ نمي جي شرح 710 mm تائين پھچندي آھي. ڪجھ علائقن ۾ 100 ڏينهن تائين ڌنڌ رھندو آھي ارتسخ جي خطي ۾ 2000 قسمن جا ٻوٽا ٿين ٿا ۽ علائقي جو 36 سيڪڙو ٻيلن تي مشتمل آهي
انتظامي ورهاست
[[File:BergachtigK123.jpg|thumb|right|ارتسخ جون ريجن: 1: شاھوميان; 2: مارتاڪرت; 3: آسڪيران; 4: مارتوني; 5: ھادروت; 6: شوشي
ارتسخ ريپبلڪ جون اٺ ڊويزنون آهن. ارتسخ ۾ اڳوڻي نگورنو ڪاراباخ خوداختيار اوبلاسٽ جا پنج ضلعا ۽ ان سان لڳولڳ ست ٻيا اڳوڻا آذربائيجاني ضلعا شامل آهن جيڪي ھن وقت ارتسخ واري آرمينيائي فوج جي قبضي هيٺ آھن.
آبادي
ھتان جي %97.7 سيڪڙو آبادي آرمينيائي آھي ۽ انھن جي مادري ٻولي پڻ آرمينيائي آھي. اتان جي آبادي جي اڪثريت عيسائي آھي جنھن جو مذھب آرمينيا جي حواري ڪليسا آھي. ھتي کوڙ تاريخي عيسائي خانقاھون واقع آھن جيڪي سياحت جو مرڪز آھن ۽ سياح آرمينيا جي پاسي کان ھتي گھمڻ ايندا آهن.
سفارتي تعلقات
thumb|[[اسٽپاناڪرت يا خانڪندي ۾ پرڏيهي وزارت جي آفيس]]
ارتسخ جي پرڏيهي وزارت جي آفيس اسٽپاناڪرت (خانڪندي) شھر ۾ آھي. اڃان تائين گڏيل قومن جي ھڪ به رڪن يا مبصر کيس تسليم ناھي ڪيو. ان پرڏيهي کاتي جا ڪنھن بہ ملڪ سان تعلق سفارتي سطح جا نہ آھن. ان باوجود ارتسخ جي ريپبلڪ پنج مستقل مشن آرمينيا، آسٽريليا، روس، جرمني ۽ يونائيٽيڊ اسٽيٽس ۾ ڪم ڪن پيا ۽ ھي ريپپلڪ فرانس ۾ سوشل ۽ پوليٽيڪل انفرميشن جو بيورو پڻ قائم ڪري چڪي آهي. ان کان سواءِ ھڪ مشن بيروت ۾ڻپڻ شروع ڪيو اٿائين 2015 ۾ ھڪ تقرير ۾ آرمينيا جي صدر سرژ سرگزائن بيان ڏنو ھو ته نگورنو ڪاراباخ آرمينيا جو اڻٽٽ حصو آهي.
حوالا
زمرو:اوڀر يورپي ملڪ زمرو:جڳھ جو نالو سلجھائپ صفحا زمرو:سلجھائپ صفحا
رشيد حسرت
رشيد حسرت اردو، بروهى، سنڌي، سرائيڪي ائين پنجابي زبان ۾ ڏاڊھا پر تاثير شعر چون ٿا. انن جو تعلق بلوچستان جي ضلع ڪڇي جي هڪ پس مانده ڳوٺ مٺڙي سان آهي. رشيد حسرت جا ٽري اردو شعري مجموعه شائع ٿئي چکيا آهن.
ملازمت
رشيد حسرت کي اگست ١٨٨٠ ۾ اريگيشن اينڊ پاور ڊيپارٽمنٽ ۾ ڪلرڪ ڀرتي ڪيو ويو پر هن ۾ حرام خوري جو ڀؤ هيو اين امڙ جو حڪم هيو ته هڪ گره ڀه حرام نه کائينجين اوها نوکري ٻه ڏينھ بعد ڇڏي آيا، ان کان پو محڪمه زڪات ۾ ڪوئيٽه ڪچهري ۾ کلرڪ رهيا، دسمبر ١٩٨٧ ۾ ست سال جي نوکري کان استعفو ڏئ ڪري سول سيڪريٽريٽ ڪوئيٽه ۾ پهران ڪلرڪ اين بعد ۾ اسٽينو گرافر ٿيا اين هن کان پوئين ايم اي اردو ڪري ته اردو جا ليکچرر ڀرتي ٿيا.
ادب جون خدمتون
رشيد حسرت پڇلي ٻيتاليه سال کان اردو شعر و سخن سان رليا اچن ٿا پيا. انهن صرف اردو ادب پڙھايو هي ڪو نهين، بلڪه سکايو ڀى اتهن. عروض ڄاڙن ٿا هن ڪري ان کان ڪئي شاگرد ڀه اصلاح وٺن ٿا. تهان ڪل پاڪستان اين ڪل پاک و هند مشاعره ڀه پڙهيا آهن. ملڪي سطح جي اخبارات اين رسالن ۾ اوهان جي شاعري شائع ٿيندي رهي آ اين "شمع" دهلي جي علاوه "رابطه" نيويارڪ کان ڀي هنن جو ڪلام ڇپندو رهيوآ.
لکڻيون
سوکھے پتوں پہ قدم (اردو شعری مجموعہ) (۲۰۰۱) اپسرا ادا کی بات (اردو شعری مجموعہ) (۲۰۲۱) خزاں آلود بہار (اردو شعری مجموعہ) (۲۰۲۲)
يورپ جي ادب جي تاريخ
پهريون اُن جو دؤر قديم غلامدار، يونان ۽ روم جي علم ۽ عظمت جو دؤر آهي، جيڪو انساني تاريخ ۾ اڄ به بي مثال ۽ يگانو ليکجي ٿو. يوناني مدبر پيريڪليس جي حضرت عيسيٰ کان اٽڪل چار سئو سال اڳي کان اٿينس جي شهر ۾ ڪيل جمهوريت ۽ ڊڪٽيٽرشپ جي ڀيٽ واري تقرير اڄ به پڙهندا ته وات مان “واهه واهه” نڪري ويندي! ڄاڻ پوندي ته عقل ۽ تَدبُر، فصاحت ۽ بلاغت جو هڪڙو درياهه پيو اُڇلون ڏئي! ٿيوسپيڊائيڊس جي پوليشيائي لڙاين جي تاريخ پڙهو. هومر جا لافاني داستان ۽ سئفو شاعراڻي جي محبت جا گيت پڙهو. ائرسٽوفئنس جا ڊراما پڙهو. ان کي اڄ جي بهترين تخليق سان ڀيٽي ڏسو ته خبر پوندي ته يوناني علم ۽ ادب پنهنجو مٽ پاڻ هئا. پئٿاگوراس، ائين ايگزاگورس، ڊما ڪرئٽس، هرئڪليٽس، سُقراط، بقراط، افلاطون جهڙا يگانا عالم، داناءُ فيلسوف ۽ سائنسدان يونان جي ئي دنيا کي ڏنل هئا. تنهن کانپوءِ انهن سمورن تارن ۽ چنڊن جو سج، سڪندر اعظم جو استاد ارسطو هو، جيڪو حضرت عيسيٰ کان 384 سال اڳ ڄمي، دنيا ۾ 62 سال رهي، لافاني بڻجي ويو. هن لاءِ سندس وفات کان چوڏهن صديون پوءِ عظيم مسلمان داناءُ ابن رشد چيو، “ارسطو سمورين سائنسن جو اول ۽ آخر آهي. کانئس اڳ ڪوبه قابلِ ذڪر سائنسدان پيدا ڪونه ٿيو ۽ کانئس پوءِ جي چوڏهن صدين ۾ ڪنهن به سندس تعليم ۾ ڪو خاص واڌارو ڪونه ڪيو آهي... ارسطو عظيم ترين عالم آهي، خدا کيس بي مثال بڻايو هو.” ساڳيو رنگ جلد ئي پوءِ روم ۾ ٿيو. اُتي سائنسدان ۽ فيلسوف ته ايترا نه هئا پر ٻين شعبن ۾ بي مثال عالم ۽ اديب ۽ ٻيا يگانا داناءُ پيدا ٿيا. سيسرو، پلمي، جوليس سيزر وقت جي علم ۽ دانش جا ٻيا سوين جڳمڳائيندڙ چنڊ، تارا هئا.
تنهن کان پوءِ قرون وسطا (Medieval Times) ۾ صدين جون صديون يورپ تي مذهبي جهالت، تنگ نظري ۽ تعصب ۽ وحشي جبر جي رات ڇانيل رهي. اهو يورپي ادب جو ٻيو ۽ اونداهو دؤر هو.
پندرهين صديءَ ۾ اهو اونداهو دؤر اڃا ختم نه ٿيو هو ته ان دؤر جي پيٽَ مان يورپي علم ۽ ادب جو ٽيون دؤر، جيڪو روشن دؤر هو، سو ڄائو ۽ سورهين صديءَ ۾ اُسري نسري وهيءَ چڙهيو. پندرهين صديءَ واري يورپي جاگيرداري نظام جي ڀيٽ ۾ اهي اقتصادي، سياسي ۽ ثقافتي قوتون اُسرڻ نِسرڻ شروع ٿي ويون. دنيا جي ادب جي تاريخ ۾ جاگيرداري فرعونيت ۽ خاص ڪري دِين ڌَرم جي ٺيڪيدارن جي روحاني هڪ هٽي ۽ آمريت خلاف هيءُ ڪو پهريون ادبي حملو ڪونه هو. هن کان صديون اڳ عرب، ايران ۽ هندستان وغيره ۾ تَصَوُف ۽ ڀڳتي لهر جي شاعرن انهن خلاف پنهنجا آواز بلند ڪيا هئا، جن جا پڙاڏا اڄ تائين پيا گونجن.
سواءِ هڪ اڌ نيارپ يا اعتراض جي، هنن شاعرن وٽ انهن کان سواءِ ٽيون صحيح جواب نه هو ۽ نه وري ان وقت ٿي ئي سگهيو ٿي. اهو صحيح جواب اڃا تاريخ جي ڪُک ۾ سرجيو ئي ڪونه هو. ان جا مهانڊا اڃا ايندڙ زمانن جي اونداهن پاڇُولن ۾ لِڪل هئا. جاگيرداري نظام جا تاريخي ڏينهن اڃان پورا ڪونه ٿيا هئا. کيس دسي دفن ڪرڻ وارين سماجي قوتون جيڪي، سماجي قانون مطابق، ان وقت، فقط سرمايه داري قوتون ئي ٿي سگهيون ٿي، سي اڃا اُسريون نِسريون ئي ڪونه هيون. ان لاءِ کين صديون گهربل هيون. هزارين سڀ طرفين لڙاين ۾ کٽيل سوڀون ۽ تجربا گهربل هئا.
والٽير (Voltaire)، روسو (Rousseau)، بالزاڪ ۽ ٻيا ارڙهين صديءَ جا يورپي سرمايه دار اديب ۽ دانشور تاريخي ارتقا جي گهڻو مٿاهين ڏاڪي تي آيا. هُو صدين جي اقتصادي ۽ سياسي، نظرياتي ۽ روحاني لڙاين جي هڪ ڊگهي سلسلي ۾ عوام طرفان حاصل ڪيل شاندار ڪاميابين کانپوءِ، عالمي ادب جي اسٽيج تي پيش ٿيا هئا. تاريخ هنن لاءِ هڪ اسٽيج اڳي ئي تيار ڪري، سينگاري ڇڏي هئي. وقت سندن انتظار ڪري رهيو هو.
هُو سماج جا تماشائي، ان تي غيرجانبدار تبصرو ڪندڙ يا عوام جا سَکڻا همدرد بڻجي ڪونه آيا هئا. هُو ڌُر ڌڻي ٿي آيا هئا. هُو عوام جي دلين جي عدالت م عوام جي مجرمن جي ڏوهن جا تفصيل ۽ ثبوت پيش ڪندڙ، سندن ڏوهه ثابت ڪندڙ ۽ سندن جوڳي سزا تجويز ڪندڙ هئا. سندن اعليٰ فنڪاريءَ واري ڳالهه ۾، ان جي آواز ۽ انداز ۾، پنهنجن کي سڏ ۽ دشمنن کي للڪار هئي. ان ۾ سوڀ لاءِ توڙ تائين وڙهڻ جو اٽل ارادو ۽ ان جي حاصل ڪرڻ جو مڪمل يقين هو. هُو هڪ نئين نظام ۽ نئين دؤر جا نقيب ۽ روشن سڀان جي خوشخبري ڏيندڙ هئا.
زمرو:ادب زمرو:سماج زمرو:سماجي سائنس زمرو:سياست زمرو:معاشرو
عالمي ڳوٺ
عالمي ڳوٺ (Aalami ggothh) يا گلوبل وليج (Global Village) جو هي اصطلاح پهريون ڀيرو نامياري محقق ’مارشل مِڪ لوُهان‘ (Marshall Mcluhan) پنهنجي اهم ڪتاب The Making of Typographic Man : The Gutenburg Galaxy (1962ع) ۾ ڪتب آندو. سندس چوڻ آهر برقي رابطن ۾ ڪمپيوٽر جي ايجاد ۽ اطلاعات سرشتن ذريعي، دنيا جو هر پاسو ۽ ڪنڊ هڪٻئي سان ڳنڍجي وئي آهي ۽ ڄاڻ جي ورڇ هڪ ئي وقت دنيا جي ڪنڊ ڪڙڇ ۾ پهچي ٿي. ان ڪري انساني سماج جا، سياسي، سماجي ۽ معاشي معامرا به هر ماڻهوءَ جي در تائين ۽ ان حوالي سان انسانن جي ذميواريءَ جو درجو به مٿانهين سطح تي پهچي چڪو آهي. اڄڪلھ هي اصطلاح گهڻي قدر انٽرنيٽ ۽ ويب رابطن جي حوالي سان ڪتب اچي ٿو، ڇاڪاڻ جو انٽرنيٽ تي طبعي وڇوٽيون غير اهم بڻجي چڪيون آهن ۽ انسان برقي رابطن ذريعي ذهني ۽ سماجي طور هڪٻئي جي ايترو ته ويجهو اچي ويو آهي، جو اهو نه رڳو پنهنجي پسند جا ماڻهو ۽ حلقا دنيا جي ڪنهن به ڏس ۾ ڳولي ڪڍي ٿو، پر انهن حلقن جي وچ ۾ سياسي، سماجي، معاشي ۽ ٻين سوين معاملن بابت، خيالن جي مڪمل ڏي وٺ ۽ اڳڀرائي پڻ ٿيڻ جوڳي (ممڪن) ٿي چڪي آهي، اهڙي طرح ويب ٽيڪنالاجيءَ ذريعي ”عالمي سماج“ جي جوڙجڪ پڻ عمل ۾ اچي چڪي آهي. هاڻي ماڻهو تيز ترين رابطن ذريعي، ڪيترائي اطلاع فورن پکيڙي سگهن ٿا ۽ انهن تي رد عمل ظاهر ڪري ڪا حڪمت عملي جوڙي سگهن ٿا. ”مڪ لوهن“ جو چوڻ آهي ته انهن ويجهڙائين، اسان کي روايتي قومي ترجيحن“ کان مٿانهون ڪندي، هڪٻئي جي معاملن ۾ دلچسپي وٺڻ ۽ عالمي ذميواريون سمجهڻ جو احساس ڏياريو آهي. خاص طور ويب سائيٽن جي وڏي انگ ۾ ٺهڻ کان پوءِ، انسانن وچ ۾ ”تفصيلن جي مٽا سٽا“ به اک ڇنڀ ۾ ٿيڻ جوڳي (ممڪن) ٿي وئي آهي. نئين دور جي انهن حقيقتن ۾ نئين سماجياتي تاڃي پيٽي ۽ ڏيهان ڏيهي (بين الاقوامي) ثقافت جوڙڻ لاءِ، هڪ شاندار اڳڀرائي ڪئي آهي. انهيءَ جي نتيجي ۾ دنيا جي سياسي معاملن کان وٺي رهڻي ڪهڻيءَ تائين، ڌرتيءَ جي گولي تي موجود انسانن وچ ۾ گڏيل ڀائيچاري جو تصور ڏينهو ڏينهن سگهارو ٿي رهيو آهي. تازو عرب دنيا ۾ اٿندڙ عوامي احتجاج، رڳو انهن ملڪن کي نه پر دنيا جي مڙني انسانن کي نه رڳو سوچڻ تي پرا ن ڏس ۾ ٿيڻ جوڳي عملي ڪردار ادا ڪرڻ لاءِ به اُتساهي رهيو آهي. ساڳي طرح گهڻ قومي ڪارپوريشنن ۽ ٻين ڏيهان ڏيهي ادارن کائڻ پيئڻ، اوڍڻ، اٿڻ، ويهڻ ۽ سوچڻ جي حوالي سان، دنيا جي مڙني قومن کي هڪ رخ ۾ اڳڀرائي ڪرڻ تي مجبور ڪري ڇڏيو آهي ۽ روزگار کان وٺي شادين مرادين تائين، هر معاملي ۾ دنيا جا در سڀني لاءِ کلي چڪا آهن. ”عالمي ڳوٺ“ جي تشڪيل ۾ جتي انسان ذات لاءِ تمام گهڻيون سولائيون پيدا ٿيون آهن، اتي مقامي ثقافتن، ٻولين ۽ روين کي هاڃان پڻ پهچي رهيا آهن.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:ڏيهان ڏيهي لاڳاپا زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:عالمي لاڳاپا
خضدار تحصيل
خضدار تحصيل پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي خضدار جي خضدار سب ڊويزن جي هڪ تحصيل آهي جنھن جو صدر مقام خضدار شھر آھي.
سر سارنگ
سر سارنگسارنگ سنسڪرت زبان جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ آهي مور جي ٻولي. ان کان علاوه هڪ راڳڻيءَ جو به نالو آهي. سنپورڻ راڳ جي قسمن مان هڪ آهي. هڪ راڳڻيءَ جا سُر حقيقي معلوم ٿيندا آهن. هيءُ راڳ ٻن پهرن جو ڳايو ويندو آهي. شاسترن ۾ هيءُ هڪ ڀلارو راڳ ڄاڻايو ويو آهي. هي معنائون شبد ساگر (هندي ڊڪشنري) ۽ جان پليٽس جي هندستاني انگريزي ڊڪشنري ۾ ڄاڻايل آهن. هندي جي مشهور ڊڪشنري ”شبد ساگر“ ۾ سارنگ جي معنيٰ ميگهه، بادل ۽ کنوڻ پڻ ڄاڻايل آهي. موسيقيءَ جي ماهرن جو چوڻ آهي ته هن راڳ جي ڳائڻ سان مينهن وسندو آهي. واقعي اها هڪ حقيقت آهي، ڇاڪاڻ ته جن ڪنور جو راڳ ٻڌو، تن جو چوڻ آهي ته ڪنور جڏهن سارنگ ڳائيندو هو ته آسمان تي ڪڪر ڇانئجي ويندا هئا ۽ مينهن وسڻ لڳندو هو.
آرگون
آرگون (argon) ھڪ ڪيميائي عنصر آھي جنھن جي علامت Ar آھي ۽ ايٽمي نمبر 18 آھي.
زمرو:عنصر
ٿائي ٻولي
ٿائي ٻولي جنھن کي سيامي ۽ وچين ٿائي ٻولي چيو وڃي ٿو ٿائيلينڊ جي  قومي ۽ دفتري ٻولي آھي ھن جي ڳالھائيندڙن جو انگ چئن  ڪروڙن جي لڳ ڀڳ آھي۔ ھي ٻولي ٿائي  ماڻھن ۽ چين ۾ رھندڙ ٿائي ماڻھن جي مادري ٻولي آھي.
حوالا
زمرو:ٿائيليند جون ٻوليون
ڪوبالٽ
(cobalt) هڪ ڪيميائي تَتوَ (عنصر) آهي ، جنهن جي نشاني Co ۽ ايٽمي نمبر 27 آهي. زمرو:عناصر
سوڊيئم
(sodium) هڪ ڪيميائي تَتوَ (عنصر) آهي ، جنهن جي نشاني Na ۽ ايٽمي نمبر 11 آهي. زمرو:عناصر
واھوچا
ديھ واھوچا سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا لاکا تپي ۾ واقع آهي.
ڊٽيفاس آبشار
ڊٽيفاس آبشار اتر اوڀر آئس لينڊ ۾ ويٽنايوڪل نيشنل پارڪ ۾ واقع آهي جيڪو يورپ جو سڀ کان وڌيڪ طاقتور آبشار سمجھيو ويندو آھي. جي آبشار جيڪولسا اي فيوئلم ندي تي واقع آھي جيڪا ويٽنايوڪل گليشيئر کان شروع ٿئي ٿي. ھي آبشار 100 ميٽر ويڪرو آھي ۽ 44 ميٽرن تائين ھيٺ پاڻي ڪيرائي ٿو. آئس لينڊ جو ھي سڀ کان وڏو آبشار ھڪ سيڪنڊ ۾ 193 ڪيوبڪ ميٽر پاڻي وھائي ٿو. ھي آبشار آئس لينڊ جو ھڪ مشھور سياحتي مرڪز پڻ آھي.
واھوچا
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ سوالي واھوچو، واھوچن جو مقام، ڳوٺ خدابخش واھوچو ۽ ھڪ ڦٽل ڳوٺ ڄام جو واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ خدابخش واھوچو، ڳوٺ سوالي واھوچو ۽ ڳوٺ بستي خيران واقع آهن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ آباد، اوڀر ۾ ديھ مرادي، اولھ ۾ ديھ ٿرڙي ھاجران ۽ ڏکڻ ۾ ديھ لاکا ۽ ديھ ڦيکراٽو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4,818 ھئي جيڪا 889 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
1996ع
حوالا
1996ع زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
مائڪوبيڪٽريم لپرومٽوسس
مائڪوبيڪٽريم لپرومٽوسس:Mycobacterium lepromatosis:ھڪ بيڪٽيريا جو نالو آهي جيڪو مائڪو بيڪٽريم لپراء سان گڏ ڪوڙھ پيدا ڪندو آهي.ھي بيڪٽيريا ويجھڙ۾ 2008 ۾ دريافت ٿيو. ان جي آر.اين.اي.جي جينياتي تجزيي مان خبر پئي تہ اھو مائڪو بيڪٽريم لپراء کان مختلف بيڪٽيريا آھي. .''ايم. لپرومٽوسس''ھڪ ائسڊ فاسٽ بيسيلس (AFB) آھي جيڪو ڊفيوزڊ لپروميٽس لپروسي کي جنم ڏيندو آهي.
ريتيڪ روشن
ريتيڪ روشن (انگريزي: Hrithik Roshan)، پيدائش 10 جنوري 1974ع، ھندي فلمن ۾ ڪم ڪندڙ ھندوستاني اداڪار آھي. ھن قسمين قسمين ڪردار ڪري پنھنجي اداڪاريءَ جا جوھر ڏيکاريا آھن، جڏهن تہ کيس ناچ جو ھُنر رکندڙ طور بہ ڄاتو وڃي ٿو. ھندوستان جي مُھانگن ترين اداڪارن مان ھڪ ھي پڻ آھي. ھن ڇھ فلم فيئر ايوارڊن سميت ڪيترائي اعزاز کٽيا آھن. 2012ع کان وٺي ڪيترائي ڀيرا سندس آمدني ۽ شُھرت جي بُنياد تي فوربز انڊيا جي شخصيتن (Celebrities) واري فھرست ۾ شامل ٿيندو رھيو آھي. thumb|ريتيڪ روشن 2016ع جي ھڪڙي تقريب ۾
سيٺ ڏوڏومل
سيٺ ڏوڏومل: برٽش انڊيا واري دؤر ۾ سنڌ جي شھر مانجھند جو ھڪ وڏو واپاري ھيو.سيٺ ڏوڏومل جاوا ۾ پشن جو واپار ڪندو هو. سندس ڪارخاني جون ڪيتريون ئي برانچون ڪراچي، تربت، پسني ۾ قائم هيون، جتان سڪل مڇي خريد ڪري انڊونيشا ۽ بنگال ڏانهن موڪليندو هو. سڄي عمر سنڌ ورڪي ٿي رهيو. سندس چوڻ هو ته پئسوئي طاقت ۽ عزت جو بنياد آهي. ٻيڙيون ٺهرائي ڀائيواري يا ونڊيءِ تي محلاحن کي ڏيندو هو. پاڪستان ٿيڻ کان پوءِ بمبيءَ ۾ وڃي رهائش اختيار ڪيائين، جتي پڻ هڪ ڪپڙي جي ڪوٺي کوليائين 1951ع ۾ ديهانت ڪري ويو. کيس ٽي پٽ ۽ ٻه ڌيئريون اولاد ۾ هيون.
پوٽاشيئم
(potassium) هڪ ڪيميائي تَتوَ (عنصر) آهي جنهن جي نشاني K ۽ ايٽمي نمبر 19 آهي. زمرو:عناصر Potassium پوٹاشیم
ھڪڙي سگھڙ زال
حوالا
زمرو:ڪتاب زمرو:سنڌي ادب
زھري تحصيل
زھري تحصيل پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي خضدار جي هڪ تحصيل آهي جنھن جو صدر مقام زھري شھر آھي.
ڳوٺ غيبي ديرو
غيبي ديرو: قنبر علي خان تعلقو، قمبر شهدادڪوٽ ضلعو صوبي سنڌ جو تاريخي ۽ اهم ڳوٺ آهي. ھن ڳوٺ جي پاسي ۾ مشھور حمل ڍنڍ واقع آهي. غيبي ديرو روڊ رستي قنبر يا قمبر شھر سان ڳنڍيل آهي. ھتي چانڊيا ذات جا ماڻھو رھن ٿا ۽ ان ذات سان تعلق رکندڙ نوابن جا گھر پڻ اتي واقع آھن. ھتان کان ڪجھ فاصلي تي کيرٿر جبلن جي قطارن جي پاسي ڪاڇو واقع آهي. ھتان کان اولھ طرف پنج ڪلوميٽرن جي فاصلي تي پي.پي.ايل جي مزاراڻي گيس فيلڊ طرف ويندڙ روڊ تي چانڊين جي سردارن  جو تاريخي قبرستان واقع آهي
تاريخ
غيبي ديرو اتر سنڌ جو تاريخي ڳوٺ آهي. هيءُ ڳوٺ 1614ع ۾ سردار مرزا خان ولد سردار ڏاتا خان قائم ڪيو هو. اول صرف ديرو جي نالي سان ڄاتو ويندو هو. 1652ع ۾ جڏهن ميان شاهل محمد ڪلهوڙو طرفان سردارحاجي ولي محمد خان اول کي مَلَڪ ۽ غيبي جا خطاب ڏنا تڏهن کان ڳوٺ غيبي ديرو طور مشهور ٿيو. ڳوٺ غيبي ديرو قمبر شهر کان 36 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي اولھ طرف ڪاڇو جي صحرا ۾ واقع آهي. هن ڳوٺ کي قمبر تعلقي جي ديھ، تپي ۽ يونين ڪائونسل جو درجو مليل آهي. غيبي ديرو جو سردار نواب غيبي خان چانڊيو مشهور تاريخي شخصيت ٿي گذريو آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
1995ع
حوالا
زمرو:1995ع
روبينا قريشي
روبينا قريشي ( سنڌي : روبينہ قريشي، 19 آڪٽوبر 1940 - 13 جولاءِ 2022ع) پاڪستان جي مشهور سنڌي ڪلاسيڪل ڳائڻي آھي.هوءَ 1960 کان 1990 تائين جي عرصي دوران تمام مشهور هئي. هوءَ ريڊيو پاڪستان حيدرآباد ، سنڌ طرفان متعارف ڪرايل سڀ کان پهرين سنڌي عورت ڳائڻي پڻ هئي. هن اڪثر ڪري صوفي گيت ڳايا آهن. هوءَ ”سنڌ جي ڪوئل“  ۽ ”سنڌ جي بلبل“  طور مشهور آهي.
ابتدائي زندگي
17 آگسٽ 1955 تي ريڊيو پاڪستان حيدرآباد قائم ٿيو. هن نئين قائم ٿيل ريڊيو اسٽيشن جي انتظاميه حيدرآباد جي سمورن وڏن اسڪولن کي باصلاحيت ڇوڪرن ۽ ڇوڪرين کي ريڊيو تي متعارف ڪرائڻ لاءِ خط لکيو. روبينا نائين ڪلاس ۾ پڙهندي هئي جڏهن هن ٻاراڻي گلوڪارہ جي طور تي ريڊيو پاڪستان حيدرآباد ۾ آڊيشن ڏني. مشهور براڊڪاسٽر ايم بي انصاري ۽ مشهور موسيقار ۽ گلوڪار ماسٽر محمد ابراهيم هن جو آڊيشن ورتو. هن پهرين ڪوشش ۾ آڊيشن پاس ڪئي. ريڊيو لاءِ سندس پھريون ڳايل گيت ھو ”پيرين پوندي سان چوندي سان رھي وڃ رات ڀنڀور ۾“. اهو گانو ريڊيو ٻڌندڙن ۾ تمام گهڻو مشهور ٿيو ۽ هوءَ سڄي سنڌ ۾ مشهور ٿي وئي. ڳائڻ جي ڪيريئر سان گڏ ، هن سنڌ يونيورسٽي ۾ تعليم حاصل ڪئي ۽ مسلم تاريخ ۾ ماسٽر آف آرٽس جي ڊگري حاصل ڪئي. هن 1967-68 ۾ حيات الاسلام گرلز هاءِ اسڪول حيدرآباد ۾ هاءِ اسڪول جي استاد طور ڪم ڪيو.
تعاون
ريڊيو پاڪستان حيدرآباد هن جي آواز ۾ صوفي شاعرن سميت سوين گانا رڪار ڪيا جن ۾ شاهه عبداللطيف ڀٽائي ، سچل سرمست ، ٻڍل فقير ، منٺار فقير ۽ ٻيا شامل آهن. هن پنهنجي ساٿي گلوڪاره زرينا بلوچ ، امينا ۽ زيب النساء سان گڏ ڪيترا ئي سھرا پڻ ڳايا. اهي سھرا اڃا تائين سنڌ ۾ مشهور آهن. هن ڪجهه سنڌي فلمن جي پلي بيڪ سنگر جي طور تي به ڳايو ، جن ۾ گهونگهٽ لاھ ڪنوار ۽ سسئي پنهون شامل آھن. 1970 ۾ مشهور فلم ۽ ٽي وي اداڪار مصطفيٰ قريشي سان شادي ڪرڻ کانپوءِ هوءَ پنهنجي مڙس سان گڏ لاهور شفٽ ٿي وئي. لاهور ۾ هن استاد ڇوٽي غلام عليءَ کان موسيقيءَ جي سکيا ورتي. لاهور ۾ هن اردو ، پنجابي ، سرائيڪي ، پشتو ۽ بنگاليءَ ۾ به ڳايو. هن انڊونيشيا ، چين ، ترڪي ، ڀارت ، برطانيه ۽ يونائيٽڊ اسٽيٽس ۾ به فن جو مظاھرو ڪيو.
روبينا قريشي سماجي ورڪر پڻ رهي. هن پاڪستان جي بلائنڊ ويلفيئر ايسوسيئيشن (ليڊيز ونگ) ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو.
وفات
روبينا قريشيءَ 13 جولاءِ 2022ع تي دم ڌڻيءَ حوالي ڪيو.
حوالا
زمرو:20هين صدي جون پاڪستاني عورت ڳائڻيون زمرو:پاڪستاني لوڪ راڳي زمرو:سنڌي ٻولي جا راڳي زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:حيدرآباد، سنڌ جا ماڻھو زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:1940ع جون پيدائشون
پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس
پاڪستان جو شماريات ادارو، وزارت خزاني جي ماتحت پاڪستان جي هڪ اهم انتظامي شاخ آهي. ايجنسي جو ڪم تفصيلي ۽ قابل اعتماد تحقيق فراهم ڪرڻ ۽ قومي شماريات جي تفصيل فراهم ڪرڻ آهي. شماريات انسٽيٽيوٽ عالمي شمارياتي تبديلين سان گڏوگڏ معيشت ، حڪومت ، واپار ۽ ٻين شعبن بابت تفصيلي ۽ جامع معلومات فراهم ڪري ٿو. ملڪ گير مردم شماري ڪرائڻ پڻ ايجنڊا جي ذميوارين مان هڪ آهي.
محمد ابراهيم گنب
محمد ابراهيم گنب (انگريزي:Muhammad Ibrahim Ganb) (جنم:1 مارچ 1933, وفات: 12 جون 2002ع) برطانوي هندستان ۾ سنڌ ۾ پيدا ٿيندڙ بهترين استاد ۽ ادب دوست شخصيت هو.
زندگي جو احوال
محمد ابراهيم گنب پٽ گل محمد گنب 1 مارچ 1933ع ۾ دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڳوٺ گل محمد گنب ۾ جنم ورتو. هن سنڌي فائينل ۽ استاد طور تربيت واري تعليم جوهي ۾ حاصل ڪئي. هيءُ 1951ع ۾ استاد مقرر ٿيو ۽ سندس پهرين مقرري سندس ڳوٺ ۾ ٿي. بعد ۾ هيءُ دادو ۽ جوهي تعلقن جي مختلف ڳوٺن ۾ استاد طور خدمتون سرانجام ڏنائين. هن بعد ۾ ڳوٺ گل محمد گنب کان لڏي جوهي شهر ۾ رهائش اختيار ڪئي ۽ 1980ع ۾ نوڪري تان رٽائرڊ ٿيو. هيءُ پنهنهنجي دور جو ماهر استاد طور مشهور هو. هن جو علم ادب سان تمام گهڻو لڳاءُ هوندو هو. آڳاٽي دور ۾ سنڌي فائينل ۾، سنڌي ٻولي، شاعريءَ ۽ ان جي اصولن سان گڏ نثر بابت استادن کي سکيا ڏني ويندي هئي. اهوئي سبب آهي جو اهي استاد سنڌي ٻولي سان گڏ فارسي ٻولي، سنڌي شاعري ۽ مضمون نويسي جا ڄاڻو هوندا هئا. محمد ابراهيم گنب پڻ انهن استادن مان هڪ هو. هو سٺو نثر نگار به هو ته سنڌي شاعريءَ بابت به پرک رکندو هو. هن لکيو پر سندس مواد محفوظ نه رهيو آهي. محمد ابراهيم گنب اتساهيندڙ استاد رهيو. هن جو نياڻين جي تعليم جي حوالي سان وڏو ڪردار رهيو. هن پنهنجي نياڻين کي به اعلي تعليم ڏياري ته تڙ جي نيڻين جي تعليم لاءِ به ڪوشان رهيو. ادبي ذوق سبب 1980ع ۾ رٽائر ٿيڻ کان پوءِ ڪتابن جو دڪان کوليائين. جتي ادبي تاريخي ۽ اسلامي ڪتاب پڻ رکيائين. ٻارن لاءِ ماهوار گل ڦل ۽ ٻيا رسالا دڪان تي رکندو هو. پاڙي جي بي پهچ ٻارن ۾ گل ڦل رسالو مفت ۾ ڏيندو هو ته جيئن پڙهڻ ۽ پرائڻ.. ادبي حوالي سان سندس ويجهڙائپ احمد خان مدهوش، اڪبر جسڪاڻي ،عزيز ڪنگراڻي ۽ ٻين علم دوست ۽ ادب دوست ماڻهن سان پڻ رهي. 1999ع ۾ اڪبر جسڪاڻي لئبرري قائم ڪرڻ ۾ به سٿ جو سهڪاري رهيو. 1996ع ۾ هيءُ يگانو استاد ۽ ادب دوست فالج ۾ مبتلا ٿيو پر بيماري سان بردباري سان جهيڙيائين.
وفات
محمد ابراهيم گنب 12 جون 2002ع ۾ لاڏاڻو ڪري ويو.
سيٺ آسن داس
سيٺ آسن داس برٽش انڊيا واري دؤر ۾ مانجھند جو ھڪ واپاري.سيٺ آسن داس اصل ڳوٺ خاسائي جو رهاڪو هو. بعد ۾ اتان لڏي اچي مانجهند ۾ رهڻ لڳو. گوادر مان مڇي جو واپار ڪري هانگ ڪانگ موڪليندو هو. سندس سيٺ ڏيارام سان دوستي هئي، پر آخر تائين سنڌورڪي ٿي رهيو، سيٺ آسن داس هنڊين جو ڪم ڪندو هو. وياج خوريءَ کي عيب نه سمجهندو هو. چوندو هو ته وياج موڙيءَ جي مزدوري آهي. انگريز بهادر جي سرڪار پاڻ وياج وٺي ٿي.
صوفي قبول محمد فاروقي
صوفي قبول محمد فاروقي ھي بزرگ پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي خيرپور جي ڳوٺ درازا شريف سان تعلق رکندڙ ھيو ۽ سچل سرمست جي چاچي جي اولاد مان ھيو ۽ خواجہ نجم الدين فاروقي جو پٽ ھيو.سائين جي ايم سيد مطابق سخي ميان قبول محمد سن 1261هه، 1842ع ۾، درازن جي ڳوٺ ۾ تولد ٿيو. هن ابتدائي تعليم راڻيپور جي هڪ مولويءَ ۽ سندن عزيز ميان عبدالقادر فقير وٽ سنڌيءَ ۽ فارسيءَ ۾ ورتي. سندن والد، خواجه نجم الدين، ٽيويهن سالن جي ڄمار ۾، سنه 1272هه ۾ وفات ڪري ويو، جڏهن هي اڃا يارهن ورهين جو مـَـس هو. ان کانپوءِ کين درگاهه جي مسند تي ويهاريو ويو. مسند نشينيءَ کانپوءِ پاڻ پڙهڻ ڇڏي ڏنائون، سارو وقت ذڪر فڪر ۾ گذارڻ شروع ڪيائون. هي بزرگ پرهيزگار، ڪم سخن ۽ صاحب حال شخص هو.. اڪثر درگاهن جي سجاده نشينن وانگر، هي به درگاهه جي مقرر ڪيل حد کان ٻاهر نه نڪتو. هن جي مسند نشينيءَ جو جملي عرصو ايڪهتر سال رهيو. هن انهيءَ عرصي ۾ سچل سرمست جي شروع ڪيل تحريڪ کي نئين سر منظم ڪيو. سندس ڪشش ۽ ڪوشش سان وٽس جملي مذهبن جا ماڻهو بنا ڪنهن فرق جي ڪـَـٺا ٿي، صوفيانه تعليم جي بنيادي متن ۽ مقصدن مان واقف ٿيڻ لڳا .سخي صاحب کي چار فرزند ٿيا: (1) ميان محمد بچل، (2) ميان محمد پريل، (3) ميان صاحبڏنو، (4) ميان رستم علي. پهريان ٻه فرزند سندن حياتيءَ ۾ وفات ڪري ويا هئا، جنهن ڪري سندن 23- ذوالقعد 1343هه مطابق 15 جون 1925ع تي وفات کانپوءِ، سندن جاءِ تي ميان صاحب ڏنو مسند نشين ٿيو. .
لبنان
لبنان جنھن کي لبناني ريپبلڪ يا 'ريپبلڪ آف لبنان چوندا آهن. عربي ۾ ان جو نالو الجمهورية اللبنانيةآھي. اولھ ايشيا م واقع ھن ملڪ جي سرحد اتر اوڀر ۾ شام ، ڏکڻ ۾ اسرائيل٪ ۽ اولھ ۾ ميڊيٽرينين سمنڊ جنھن م قبرص جو ملڪ واقع اٿس. لبنان جي جاگرافيائي بيھڪ کي تاريخ م وڏي اھميت آھي. ھنلڪ جي پکيڙ 10452چورس ڪلوميٽر آهي اھڙي طرح ھن جو شمار ننڍڙن خودمختيار ملڪن م ٿئي ٿو.
سنڌ جون يونين ڪائونسلون
ڊويزن تريتيبوار يونين ڪائونسلون
ھتي ھر ھڪ ڊويزن جي سمورن ضلعن جون يوسيز درج ڪريو
لبنان
حوالا
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ
سنڌ جون يونين ڪائونسلون
ضلعي ترتيبوار يونيون ڪائونسلون
ھتي ھر ھڪ ضلعي جي ضلعي ترتيب سان يوسيز لکو
حوالا
زمرو:پاڪستان جون يونين ڪاؤنسلون زمرو:سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون
بيريليئم
(beryllium) ایک کیمیائی عنصر ہے جس کی علامت Be ہے اور ایٹمی نمبر 4 ہے۔ زمرو:عناصر
سوکڙي (ڪتاب)
سوکڙي: Sookhri:
سنڌي ادب جو ھي ڪتاب ڪيول رام سلامت راءِ آڏواڻي لکيو ۽  ڪراچي جي  سنڌي ساهت سوسائٽي 1917ع ۾ شايع ڪرايو. ڪتاب جا 86 صفحا ھيا. ان جون 1000 اسٽئنڊرڊ پريس حيدرآباد ڇاپيون. قيمت پنج آنا رکي وئي.
زمرو: ڪتاب زمرو: سنڌي ادب
گلاب ٻائي
گلاب ٻائي (1926ع-1996ع) جنهنکي گلاب جان پڻ سَڏيو ويندو هيو، نوٽنڪي جي مشهور اداڪارا ۽ ڪلاڪار هُئي. هيءَ روايتي ناٽڪ جي پهرئين ناري اداڪارا آهي، جنهن کي ڪيترن ئي ماڻهن ساراهيو آهي. هي گريٽ گلاب ٿيٽر ڪمپني جي پايو وجهندڙ (باني) هئي. اها ڪمپني ٿيٽر جي دنيا ۾ هڪ ڪامياب ناءُ سان سُڃاتي ويندي هُئي. هندستان جي سرڪار کيس 1990 ۾ چوٿون وڏو شهري ايوارڊ پدم شري سا نوازيو.
حياتي نامو
گلاب ٻائي جي پيدائش سال 1926ع فرخ آباد ضلعو جي بال پوروا نالي ڳوٺ ۾ ٿي. سندس تعلق اتر پرديش جي بيديا قبيلي سان هيو، جيڪو پُٺتي پيل قبيلو آهي ۽ ماڻهن جي وِندُرَ (انٽرٽينمينت) جو ڪم ڪندو آهي. هن روايتي ناچ ۽ ڳائڻ جي سِکيا ڪانپور گهراڻو جي استاد تري موهن لال ۽ هاٿرس گهراڻو جي استاد محمد خان وٽان حاصل ڪئي ۽ سال 1931 ۾ 13 سال جي ڄمار ۾ استاد تري موهن لال سان گڏ پهريون ڀيروعوام اڳيان پنهنجا جوهر ڏيکاريا. تُرت ئي هن پنهنجو الڳ انداز اختيار ڪري ورتو ۽ عوام ۾ گوبا جان جي نالي سان مشهور ٿي وئي.
سال 1990۾ هندستان جي حڪومت هن کي هندستان جو چوٿون وڏو شهري ايوارڊ پدم شري سان نوازي سندس ڪم ۽ خدمت جي واکاڻ ڪئي. انکان 6 سال پوءِ 70 سال جي ڄمار ۾ هيءَ هن جهانَ منجهان لاڏاڻو ڪري وئي. ديپتي پريا گلاب ٻائي، دي ڪوين آف نوٽنڪي ٿيٽر جي نالي سان هن جي زندگيءَ تي هڪ ڪتاب لکيو، جيڪو پينگوئن پاران ڇاپيو ويو. مئي 2014 تي ڪانپور ۾ هڪ ناٽڪ (ڊرامو) ٺاهيو ويو، جنهن ۾ گلاب ٻائي جي زندگي کي ڏيکاريو ويو.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:1926ع جون پيدائشون زمرو:1996ع جون وفاتون زمرو:20 هين صدي جا هندستاني ڳائڻا زمرو:اتر پرديش کان راڳي زمرو:فن ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ زمرو:ويهين صدي جون هندستاني استري ڳائڻيون زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون زمرو:هندستاني لوڪ راڳي زمرو:ڀارتي اسٽيج اداڪارائون زمرو:ڀارتي ناري لوڪ گلوڪارائون
بورون
بورون (boron) ایک کیمیائی عنصر ہے جس کی علامت B ہے اور ایٹمی نمبر 5 ہے۔ زمرو:عناصر
استاد
استاد (انگريزي:Teacher) ھڪ سکيا ڏيندڙ علمي ادبي شخصيت هجي ٿو. استاد کي والد پرابر سمجهيو وڃي ٿو. پرائمري کان يونيورسٽي تائين تعليم ڏيندڙ استاد آهي جيڪي انسان جو ڊهڻ تراشي ٿو.
ڪوڙومل چندنمل
ڪوڙومل چندن مل کلناڻي حيدرآباد سان تعلق رکندڙ سنڌ جو ھڪ ليکڪ جنھن ننڍي کنڊ جي ورهاڱي کان اڳ واري دور ۾ سنڌي ادب تي ڪافي ڪتاب لکيا.
سيٺ کٽو مل
سيٺ کٽو مل برٽش انڊيا واري دؤر ۾ سنڌ جو ھڪ واپاري جنھن جو تعلق مانجھند شھر سان ھيو.هي مانجهند جو مشهور سنڌورڪي هو، سندس نالي پٺيان سندس خاندان کٽواڻي سڏجڻ ۾ آيو.سندس نک (لهر) هئي. کيس سنڌورڪي ۾ ڪو خاص نفعو نه ٿيو، جنهن ڪري زندگيءَ جا آخري ايام غريب ٿي گذاريائين کيس ٻه پٽ هئا: گنگار رام ۽ نٿر مل، سيٺ گنگاررام ڪراچي ۾ پنهنجو ڪاروبار قائم ڪيو پر پئسي جي گهٽتائي سبب ڪاروبار ڇڏي ڪراچي ۾ ڦيري ڪرڻ لڳو. سندس پٽ واڌومل سيٺ وشنداس مانجهوءَ واري وٽ ڪراچي ۾ ان جي گدام جو مئنيجر ٿيو. هن جي معرفت سندس چاچو نٿر مل ۽ بعد ۾ سندس سوٽ رتومل به سيٺ وشنداس وٽ ملازمت ڪرڻ لڳا. جتي هنن سٺي موڙي ٺاهي.
وڍ تحصيل
وڍ تحصيل پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي خضدار جي وڍ سب ڊويزن جي هڪ تحصيل آهي جنھن جو صدر مقام وڍ شھر آھي.
غيبي ديرو قبرستان
thumb|غيبي ديرو قبرستان جو ڏيک غيبي ديرو قبرستان انگريزي (Ghaibi Dero Graveyard) سنڌ جي قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جي قنبر علي خان تعلقي  ۾ ڳوٺ غيبي ديرو کان اتر-اولھ ۾ اٽڪل 2 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي ڪاڇو ۾ هڪ تاريخي قبرستان آهي. تاريخي طور هيءُ قبرستان رانڪن وارا قبا طور گھڻو مشهور آهي. قبرستان تمام وڏي ايراضيءَ ۾ پکڙيل آهي. هن قبرستان ۾ چانڊيه سردارن ، چانڊيه جرنيلن ۽ چانڊيه قبيلي جي ماڻهن کان علاوه ٻين قبيلن جا ماڻهو دفن ٿيل آهن. هن قبرستان ۾ مقبرا ڪلھوڙن جي دور جي تعمير جو نادر نمونو آهن. مقبرن جي اندرين توڙي ٻاهرين ديوارن تي بهترين چٽسالي ٿيل آهي جيڪا مغل، ڪلهوڙا، ٽالپور ۽ انگريز دور جي شاندار آرٽ جو يادگار آهي. گلن ٻُوٽن ۽ پنن جي ڊزائنن کانسواءِ پکين، جانورن، ماڻهن، گھوڙيسوارن، جنگين ۽ داستانن جون تصويرون نقش ٿيل آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:سنڌ ۾ فن تعمير زمرو:سنڌ ۾ سياحت
ڪٻر (ذات)
ڪُٻر (Kubar) هڪ سنڌي ذات آهي، جيڪي راڄپر قبيلي جو هڪ پاڙو (نُک) آهي. هن ذات جا ماڻهو خيرپور ضلعي جي ٺري ميرواهه، سيٺارجا، شهيد بينظيرآباد سميت ٻين مخلتف شهرن ۾ آباد آهن.
ڳوٺ شهمير گاڏهي
ڳوٺ شهمير گاڏهي (انگريزي:Village Shahmir Gadehi) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي شهر جوهي کان اوڀر ڏکڻ طرف ۽ دادو جوهي روڊ لڳ اتر ۾ پراڻو ڳوٺ آهي. هن ڳوٺ ۾ پرائيمري تائين تعليم جي سهوليت موجود آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
صوفي عبدالستار (جھوڪ وارو)
صوفي عبدالستار پير غوث محمد جھوڪ شريف واري جو پٽ ھيو.جنب گذاريم جن سين ۾ سائين جي ايم سيد لکي ٿو تہ:هي سن 1902ع ۾ ڄائو هو. جهوڪ شريف جي شهر ۾ ئي سنڌي تعليم ورتائين. ان کانپوءِ مولوي نواز علي خيرپوريءَ وٽ پارسي ۽ ٿوري عربي پڙهيائين. پوءِ پڙهڻ ڇڏي ڏنائين، ليڪن ڪتابن جي مطالعي جو کيس ڪافي شوق هوندو هو ۽ چڱو ذخيرو ڪتابن جو گڏ ڪيو هئائين. سندس والد جي وفاتيءَ بعد کيس مسند تي ويهاريو ويو. هي پنهنجي بزرگن جي نيڪ راويت قائم رکيو آيو، ۽ هندو مسلمان درگاهه تي ايندا رهيا .شاهه شهيد جي درگاهه تي ساليانو ميلو تاريخ 17 - صفر تي لڳندو آهي. جنهن موقعي تي درگاهه جا اڪثر طالب اچي حاضر ٿيندا آهن ۽ راڳ ۽ سماع جون مجلسون قائم ٿينديون آهن. . صوفي ميان عبدالستار عابد، حليم، خوش خلق، تعصب ۽ دوئيءَ جي خرابين کان خالي، ڪم آزار ۽ يار ويس بزرگ هو. سندس صحبت ۾ راحت پيئي ايندي هئي. رات جو اڪثر فقير ارجنداس کان صوفيانه ڪلام ٻڌندو هو. سندس خوراڪ ۽ پوشاڪ نهايت سادي هوندي هئي. .
واسو ڪلھوڙو
ديھ  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڏيرا تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ نچڻاڻي، ڳوٺ واسو ڪلھوڙو جنھن جي ڀرسان سانگھرن جو مقام، ڀٽين جو ڳوٺ جنھن جي لڳ ڀٽين جو مقام، واقع ھيا. ان وقت ھي ديھ تپو ڌامراھو ۾ واقع ھئي. ھاڻي ھن ديھ م ڳوٺ واسو ڪلھوڙو ۽ ڳوٺ نچڻاڻي واقع آهي.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڏيرا ۽ ديھ گل سانگھرو، اوڀر ۾ ديھ ڏيرا، اولھ ۾ ديھ ڪاٺيا بازار ۽ ديھ بٺ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ بٺ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
ڳوٺ واسو ڪلھوڙو
ڳوٺ واسو ڪلھوڙو ۾ محمد شاھ جي مزار واقع آهي. اتي ھڪ گورنمينٽ بوائيز ھاء اسڪول واقع آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 6,934 ھئي جيڪا 1,102 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
دھل
دھل سڄي ننڍي کنڊ ۾ گھڻو استعمال ٿيندڙ ساڳي قسم جي مختلف ٻن مٿن وارن ڊرمن، جيڪي علاقائي طور فرق رکن ٿا، ڏانھن اشارو ڪري ٿو. ان جي ورھاست جي پکيڙ ڀارت، بنگلاديش ۽ پاڪستان ۾ بنيادي طور تي علائقن جھڙوڪ پنجاب، ھرياڻہ، دھلي، ڪشمير، سنڌ، آسام ماٿري، گجرات، مھاراشٽر، ڪونڪن، گوئا، ڪرناٽڪ، راجستان ۽ اتر پرديش تي شامل آھي. پکيڙ اوڀارين افغانستان تائين ھلي وڃي ٿي. ھن جو ھڪ لاڳاپيل اوزار دھلڙي آھي.
دھل وڄائڻ واري کي دھلائي چيو ويندو آھي.
ڏھاڪن جي فھرست
This is a list of decades from the beginning of the 2nd millennium BC to the end of the 3rd millennium AD, including links to corresponding articles with more information about them.
16 جُولاءِ
16 جُولاءِ (July 16)، عيسوي سال جو 197 هون (ليپ سال 198 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 168 ڏينهن (ليپ سال 169 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:جُولاءِ
رھمڪي بازار
رھمڪي بازار بگڙيل نالو رحمڪي بازار پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر جي تعلقي ڏيپلو جو ھڪ مشھور تاريخي ڳوٺ،  جيڪو ماضيءَ ۾ ھڪ شھر ھيو جتي ڀر ۾ سنڌو درياهه جي ھڪ شاخ پراڻ درياءَ وھندو ھيو جتي ھڪ دريائي بندر واقع ھيو جيڪو گذريل اٺن ڏهن صدين ۾ مصروف بندر رھيو پر سنڌو درياهه جي وھڪري جي تبديلي  جي ڪري ان جي پراڻ درياء واري شاخ ختم ٿي وڃڻ سان بندر ڦٽي ويو. رھمڪي بازار جي جاگرافيائي بيهڪ 24.31756 ڊگريون اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ 69.15398 ڊگريون اوڀر ڊگھائي ڦاڪ تي واقع آھي. اھو ڳوٺ سمنڊ جي سطح کان 33 ميٽر اوچو آهي .سندس ڀرسان ’پراڻ ‘درياهه جي وهڪري جا نشان اڃان موجود اھن. قديم شهر ٿر جي مشھور ذات راهمن جو هو رهمڪي بازار جو اوج ارڙهين  صديءَ جي اڌ تائين قائم رهيو ،جيستائين سنڌو درياهه رخ نه بدلايو .ميان غلام شاهه جي وقت ۾ درياهه پنهنجو رخ بدلائي ٻئي گس سان وهڻ لڳو ،جنهن جي نتيجي ۾ پراڻ وارو وهڪرو بند ٿي ويو .ٻيو ته مير مراد علي ٽالپر جي وقت ۾ کوسن ۽  واگهيلن هن شهر کي ڦري تباهه ڪيو هو. برهاڙي جي مند ۾ پراڻ وارو پيٽ بدستور جاري رهندو هو، تان جو 1762ع ۾ ميان غلام شاهه سنڌ جي زمين کي سيراب ڪرڻ لاءِ درياء کي جيڪي بند ٻڌايا، انهن جي ڪري پراڻ وارو وهڪرو بلڪل بند ٿي ويو. رهي کُهي ڪسر 1819ع واري زلزلي پوري ڪئي، جنهن ۾ سمنڊ جي پاڻيءَ ڪڇ جي رڻ واري سڄي زمين کي لوڻ کاڻ بنائي ڇڏيو. اهي ئي سبب هئا جن جي ڪري رحمڪي بازار ۽ ان کان هيٺانهون علائقو ويران ٿي ويو، ۽ سرحدي بندر اجڙي ويا. سنڌ گزيٽئر جي مصنف جي. ڊبليو. سٿ وري انهيءَ تباهيءَ جي ذميواري ميان غلام شاهه تي اڇلي وڌي آهي. هو لکي ٿو ته: ”ڪڇ جي رڻ وارو ڪنارو گهڻو ڪري برباد ٿيل شهرن سان ڀريل آهي. انهن مان گهڻا شهر سنڌ جي حاڪم ميان غلام شاهه ڪلهوڙي ۽ ڪڇ جي راجا جي وچ ۾ ٿيل جنگين ۾ تباهه ٿيا. باقي بچيل 1819ع واري زلزلي ۾ پٽ پئجي ويا، رحمڪي بازار به انهن ڦٽل شهرن مان هڪ آهي. هن شهر ۾ اڃا تائين ڦٽل قبا، مزارون ۽ مسجدون دڙن جي صورت ۾ يادگار نظر اچن ٿا.“ رهمڪي بازار کي محض هڪ دريائي بندر جي حيثيت حاصل نه هئي، پر هڪ وڏي تجارتي مرڪز يا مارڪيٽ جي ڪري مشهور هو. سڻائي بندر هئن ڪري مِٺي توڙي کاري جا ٻيڙا هتي آسانيءَ سان لنگر انداز ٿيندا هئا سنڌ ۽ ڪڇ جو ڳانڍاپو به هن ئي بندرگاهه وسيلي قائم ٿي رهيو. هتان ئي ٻيڙن ذريعي وڏي سمنڊ ۾ داخل ٿي پنهنجي منزل ڏانهن وڃي سگهبو هو. اڪثر انگريز سياحن سنڌ ۾ داخل ٿيڻ لاءِ هن ئي بندرگاهه تان سفر ڪيو. اڄ به سنڌ ۽ ڪڇ جي درميان خشڪي وارو سفر رهمڪي بازار وٽان آساني سان ڪري سگهجي ٿو .ڏيپلي تعلقي ۾ رڻ جي ڪنڌيءَ تي جهونو ڳوٺ آهي. اڳي مشهور بندر هو، مگر هاڻي اها رونق ڪانه رهي
نالو
رهمڪي بازار بابت چيو وڃي ٿو ته ”راهما“ يا ”راهوما“ قوم جا ماڻهو ڪڇ مان ڪَهي اچي هن سر زمين تي آباد ٿيا، تنهنڪري انهيءَ ايراضي ۽ سندن بستيءَ کي راهمن جو شهر يا راهمن جي بازار جي نالي سان سڏيو ويو. ليڪن سنڌ گزيٽيئر ۾ هن شهر کي ”رحيمڪي بازار“ ڄاڻايو ويو آهي، يعني ته ”رحيم“ نالي ڪنهن شخص جي آباد ڪيل بستي. اهو شهر راهمن جو هجي يا رحيم جو، خود شهر جي نالي مان ئي ان جي حقيقت معلوم ڪري سگهجي ٿي. ”رحم ــ ڪي ــ بازار“ جي ٽن لفظن واري صورت مان پهريون لفظ ”رهم“ ڪنهن قوم (راهما) يا ڪنهن شخص (رحيم) جو مخفف آهي ته پوءِ ٻيو لفظ ”ڪِي“ حرف اضافت طور ڪم آيو آهي. ٽيون لفظ ”بازار“غور طلب آهي. سنڌ ۾ ”بازار“ جي نسبت سان اها واحد بستي آهي، جڏهن ته ٻيا شهر ”وَسئينء“، ”ڳڙهه“، يا ”ڪوٽ“ وغيره جي ترڪيب سان مروج آهن.
ابارشن
ابارشن __اسقاط حمل__Abortion.
تسميه
thumb| [[ثلث لپي ۾ لکيل بسم الله الرحمن الرحيم]]
تسميه يا بسم الله   بسم الله الرحمن الرحيم ( شروع الله جي نالي سان جيڪو رحمان ۽ رحيم آھي) جي فقري لاء ھڪ عربي نالو آهي. جنھن کي سنڌي يا اردو ۾ بسم الله چوندا آهن. اھو فقرو قرآن شريف جي پھرين سورة الفاتحه جي پھرين آيت آهي. ۽ سورة التوبہ کي ڇڏي ڪري باقي سڀني سورتن جي شروعات ۾ پڙھيو ويندو آهي. قرآن شريف جي ھر حصي جي تلاوت جي شروعات کان اڳ پڻ پڙھيو وڃي ٿو. مسلمانن جو خيال آهي تہ بار بار تسميه پڙھڻ سان شيطان دور ٿيندو آهي. ابجد مطابق ان فقري جو انگ 786 آھي. ھر ڪم جي شروعات ۾ ان جو پڙھڻ برڪت وارو سمجھيو ويندو آھي. ھڪ حديث جي مفھوم مطابق جيڪو بسم الله خوبصورتي سان لکندو ان کي کوڙ نعمتون ملنديون. ڪيترن ئي اسلامي ملڪن جي آئين جي شروعات ھن فقري سان ٿئي ٿي جن ۾ پاڪستان، افغانستان، ايران، بحرين، بنگلاديش، برونائي، متحده عرب امارات، مصر، عراق، ڪويت، لبيا، تيونس ۽ مالديپ شامل آهن. خطاطي ۾ بہ ان جو خوبصورت استعمال ٿيندو آهي.
حوالا
زمرو:اسلامي اصطلاح
سيٺ ايسرداس
حوالا
زمرو:سنڌي سياستدان
چين جي عظيم ديوار
thumb|220x220 عڪسلون| چين جي عظيم ديوار جي هڪ تصوير. thumb|331x331 عڪسلون| چين جي عظيم ديوار ، شانچيان ۾. thumb|293x293 عڪسلون| وڏي ديوار تي هڪ واچ ويڊر جا تباهه ٿيل چين جي عظيم ديوار چين جي هڪ قديم ديوار آهي. اها ديوار سيمينٽ ، پٿر ، سرن ۽ پاؤڊر واري مٽي مان ٺهيل آهي. اها سلطنت چين جي اتر واري ڀاڱي کي دشمن جي حملن کان بچائڻ لاءِ تعمير ڪئي وئي هئي..هيءَ ديوار هن وقت تائين انسان جي تعمير ڪيل سڀ کان ڊگهو ڍانچو آهي. هيءَ ديوار اٽڪل 21196 km ڊگهي ، 30 ft ويڪري ۽ 50 ft اوچي آهي. ديوار جو پهرين وارو حصو مٽي ۽ پٿر مان ٺهيل آهي. بعد ۾ منگ جي بادشاهي ۾ انهن سرون استعمال ڪيون. هتي 7000 واچ ٽاور آهن ، سپاهين لاءِ بلاڪ گهر ۽ دونهين وارا  سگنل موڪلڻ لاءِ روشني جا منارا آهن.
اڻويهه ديوارون تعمير ڪيون ويون آهن جن کي چين جون عظيم ديوارون سڏيو ويندو هو. پهرين ديوار ستين صدي قبل مسيح ۾ تعمير ڪئي وئي. سڀ کان مشهور ديوار 226-200 ق.م جي وچ ۾ سلطنت چين جي پهرين شهنشاهه ڪنشي هانگ پاران قين سلطنت جي دور ۾تعمير ڪئي وئي ،. اهاديوار وڌيڪ نه رهي ڇاڪاڻ ماڻهو ان مان چوري ڪري ويندا هئا.. اها موجوده ديوار کان گهڻو پري اترئين طرف هئي.موجوده ديوار منگ خاندان جي دور ۾ تعمير ڪئي وئي. (قن کي چن وانگر اچاريو ويندو آهي).
ميشرس ڪي اين ڏنامل
ميشرس ڪي اين ڏنامل برٽش انڊيا جي دؤر ۾ مانجھند جو ھڪ وڏو واپاري ھيو.مانجهند جو هي سپوت انهن اوائلي سنڌورڪين مان هو، جن پنهنجون تجارتي ڪوٺيون فلپائين، انڊونيشا ۽ هندستان جي شهر سورت ۾ قائم ڪيون. ڪي ايب ڏنامل جي پيءُ جو نالو چيلارام هو. 1942ع ۾ جنگ دوران سندس فرم کي ڪافي نقصان پهتو، جنگ دوران ڪي اين ڏنا مل پنهنجي ڳوٺاڻي وسيامل اَسومل جي چوڻ تي سڀاس چند ربوس جي مالي مدد ڪئي ھئي.
چين جي عظيم ديوار
تاريخ
چين ۾ ٻين بادشاهي خاندانن ديوار تي وڌيڪ ڪم ڪيو ۽ انهي کي وڌيڪ ڊگهي ڪيو. هان ، سوئي ، اترئين ۽ جن بادشاهي خاندانن هن ديوار جي مرمت ڪئي ، ٻيهر تعمير ڪيو يا عظيم ديوار کي وڌايو. منگ خاندان جي دور ۾ ، وڏي ٻيهر تعمير وارو ڪم ٿيو. زمين جا حصا زمين جي بدران سرن ۽ پٿر سان ٺاهيا ويا.
عظيم ديوار جي تعمير ۽ ٻيهر تعمير
معمارن ويجهڙائي ۾ پيل مواد استعمال ڪيو.. ڀت جا ڪجهه حصا مٽيءَ ، بهه ۽ ٿڙن جا ٺهيل هئا. هزارين مزدور ڪرندڙ پٿرن ، ٿڪاوٽ ، بيماري ، جانورن جي حملن ۽ ڏڪار سبب فوت ٿي ويا. جيڪي مزدور مري ويا انهن کي ديوار ۾ ئي دفن ڪيو ويو ۽ عظيم ديوار جي هيٺان هڪ داستان دفن آهي.
خدابخش ڪٻر
خدابخش ڪٻر سنڌ جي ضلعي خيرپور، ٺري ميرواهه ۾ هڪ ديهه جو نالو آهي. هن ديهه ۾ ڪيترائي ڳوٺ آباد آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
گيرھارڊ آرمئر ھئنسن
گيرھارڊ آرمئر ھئنسن:Gerhard Henrik Armauer Hansen (29 July 1841 – 12 February 1912) ناروي جو ڊاڪٽر ھو جنھن 1873 ۾ اھا ڳالھ ظاھر ڪئي تہ ڪوڙھ جي بيماري لڳڻ جو سبب مائڪو بيڪٽريم لپراء نالي ھڪ بيڪٽيريا آھي.. ھئنسن ناروي جي شھر برجن ۾ پيدا ٿيو.برجن ڪئٿيڊرل اسڪول ۾ پڙھيو. ھن ڪرسچنيا (اوسلو) جي رڪس ھاسپيٽليٽ ۾ ڪم ڪيو ۽ پوء لوفٽن شھر ۾ ڊاڪٽر ٿيو.
سني اسلام
اهلسنت فرقو اسلام جو سڀ کان وڏو فرقو آھي اھلِ سنت: ’سنت‘ يعني عادت يا دستور. اصطلاحاً پيغمبر -اسلام- صلي -الله- عليه وسلم جو طريقهءِ عمل، جنهن کي احاديث ۽ (فعلي) چيو ويندو آهي. مسلمانن جي گهڻائي انهن کي واجب العمل مڃي ٿي ۽ اهي -اهل- سنت يا سُني چوائين ٿا. انهيءَ ڪري صحيح حديثن ۽ قرآني احڪامن جي تعبير ۽ تفصيل، جيڪي فقہ جا مستند -امام- يا ماهر علماءَ جي قياس ۽ اجماع امت تي مبني آهن، -اهل- سنت جي مذهبي دستورالعمل جو جز بنجي ويا آهن.
حوالا
زمرو:اسلام
سريتي ۽ سنيتي
سُريتي ۽ سُنيتي ھي ڪتاب ڪوڙومل چندنمل کلناڻي  لکيو ۽ ڪتاب جو ناشر بہ پاڻ ھو. 1903ع ۾ 14 صفحن جي ھن ڪتاب جون 1000 ڪاپيون ايڊورڊ پريس سکر  ۾ ڇپيون.
حوالا
زمرو:سنڌي ادب زمرو:ڪتاب
شير ميانداد خان
شير ميانداد خان ( Urdu ) (پيدائش 1968) ، هڪ پاڪستاني قوال ۽ لوڪ ڳائڻو آهي. هو پاڪپتن ، پاڪستان ۾ پيدا ٿيو ۽ 1996 ۾ سندس قوالي گروپ شروع ڪئي. هن قوالي ڳائيندي پنهنجي خانداني روايت کي اختيار ڪيو سندس ڏاڏو دين محمد قوال (دینا قوال) هندستان ۽ پاڪستان جو هڪ مشهور قوال هو. هن پنهنجي والد استاد ميانداد خان کان موسيقي سکي. هو مشهور قوال نصرت فتح علي خان جو سوٽ آهي. شير ميانداد هڪ وڌيڪ مشهور پاڪستاني قوال جو ننڍو ڀاءُ بدر علي خان آهي جيڪو بدر ميانداد قوال پڻ مشهور آهي.
ڪيريئر
هن آمريڪا ، سوئٽزرلينڊ ، انڊيا ۽ سنگاپور سميت ڪيترن ئي بين الاقوامي ميوزڪ ميلن ۽ شوز ۾ سوفيانا ڪالم جي قوالي پيش ڪئي آهي. شير ميانداد ۽ سندس قوالي گروپ پاڪستان ٽيليوزن ۽ ريڊيو پاڪستان لاءِ پرفارم ڪيا آهن. هن جي قوالي گروپ جينيوا .سوئٽزرلينڊ ۽ اوسلو ، ناروي ۾ پرفارم ڪيو آهي ۽ ڪجهه بين الاقوامي ميوزڪ اوارڊ پڻ حاصل ڪيا آهن.
نعتون
هن جون ڪجهه نعتون آهن:
قوالي
هن جا ڪجهه قواليا آهن:
حوالا
زمرو:1968ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستاني لوڪ راڳي زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:جيئرا ماڻهو
فارس صوبو
تاريخي طور تي ھي فارسي قوم جو ديس آھي جتي پرشيا (پراڻي ايران) جي ھخامنشي ۽ ساساني بادشاھن وڏي مان ۽ شان سان پنھنجي بادشاھت قائم ڪئي. ھخامنشي سلطنت جي گاديءَ جا ھنڌ پاسارگاد ۽ تخت جمشيد (پرسيپولس) ھن ّخطي جي عظيم تاريخ جا اھڃاڻ آھن. ھن علائقي جي تاريخي اھميت سبب يورپ وارا سڄي ايران کي پرشيا ڪوٺين ٿا. عربن جي حڪمرانيءَ کان اڳ ھن علائقي کي پارس سڏيو ويندو ھو.
تاريخ
فارس جي پراڻي تاريخ جي اڀياس مان پتو پوي ٿو تہ ڏھين صدي قبل مسيج (ق.م) ۾ ھتي فارسي قوم آباد ھئي. ھيءَ آريائي نسل جي ھڪ قوم ھئي جنھن وچ ايشيا يا ڪاڪاسس واري علائقي مان ھجرت ڪري ھتي اچي پنھنجا ويڙھا وسايا ھئا. ھيءَ قوم مختلف قبيلن ۾ ورھايل ھئي جن مان ايلاميان (Elamites) قبيلو ٻين کان سگھارو قبيلو ھو. پراڻن تاريخي حوالن مطابق 860 ق.م ڌاري ھن علائقي ۾ پارسئاش (Parsuash) يا پار سئا (Parsua) نالي ھڪ وڏي بادشاھت قائم ھئي جنھن جا بادشاھ ايلاميان قبيلي سان واسطو رکندڙ ھئا. ھن بادشاھت جي گاديءَ جو ھنڌ سوسا (Susa) ھو. 636 ق.م ۾ انھيءَ بادشاھت جي پڄاڻي ٿي ۽ اشوريان (Assyrian) خاندان جي حاڪمن ھن ملڪ جون واڳون سنڀاليون.
ھتان جي ائڪمنيڊ خاندان ڇھين صدي ق.م جي وچ ڌاري دنيا جي وڏي ۾ وڏي بادشاھت جو بنياد وڌو. ھن بادشاھت جون حدون يونان ۽ بلغيريا کان وٺي سنڌو ماٿريءَ تائين پکڙيل ھيون. ھن بادشاھت جا چار گاديءَ جا ھنڌ ھئا جن مان ٻہ پاسارگاد ۽ تخت جمشيد (پرسيپولس) فارس صوبي ۾ آھن.