cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سومرا شاهي گهراڻو
شاعر
9. مرخان شيخڻ (1300 وفات)
10. بابا فريد شڪر گنج (1173-1275)
11. سيد بدر الدين
حوالا
زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:هندو شاهي گهراڻا
سانوڻ ٽيج
سانوڻ ٽيج ___(Saman tej Spring Poem):
سانوڻ ٽيج هڪ ٿري لوڪ گيت آهي، جيڪو ڪنواريون ۽ نو ورنيون، سانوڻ جي سهائي پک ۽ اونداهي پک جي ٽيج تي ڳائينديون آهن. هن گيت ۾ ڪيفيت ٿري لوڪ گيت جي آهي. سانوڻ ٽيج جو تعلق سانوڻ جي مند سان آهي. ٿر جون جوانڙيون وڻن ۾ پينگهون ٻڌي ڏينهن جو واندڪائيءَ ۾ لڏن به ۽ ترائيءَ ڀر تي سانوڻ ٽيج جا گيت به ڳائين. هن گيت ۾ ٿر جون نؤ ورنيون ۽ ڪنواريون پرديس ۾پرڻجي ويل پنهنجي ساهيڙيءَ جي جذبن جو به اظهار ڪنديون آهن. سانوڻ رت ۾آسمان ۾ڪڪرن جون گوڙيون ۽ کنوڻين جا کلڪار ڏسي، پرديسڻ ڇوڪري پنهنجي مائٽن لاءِ به اٻاڻڪي ٿيندي آهي: ائي ائي، مان اي سراوڻ ري ٽيج سراوڻ، سراوڻ، ڏيئا ساسري!
امروھي (اصطلاح)
امروهي راڳ جو هڪ اصطلاح آهي. هارمونيم ۾ ’نکاد‘ جي سر کان موٽي ’کرج‘ تائين اچڻ کي امروهي چيو ويندو آهي.
ميول نيوند رام آھوجا
ھڪ اداڪار، ھدايتڪار ۽ ليکڪ. جيڪو 5 -جنوري- 1937ع تي ضلعي لاڙڪاڻي ۾ پيدا ٿيو. ھن ڪيترائي ناٽڪ پيش ڪيا ھئا. -جن- ۾: پياسو من منھنجو، ڏينھن جا سپنا، مڪان خالي آھي. ميونسپل ڪائونسلر ۽ سڄڻ ڏنو سور وغيره. ھن جي مضمونن جو مجموعو 1980ع ۾ شايع ٿيو، -پاڪستان- ٺھڻ کان پوءِ ھيءُ ھندستان جي شھر بڙودا ۾ وڃي رهيو.
محمد شاھ امروٽي
مشهور عالم بزرگ سيد محمد شاهه ولد ميان نظام الدين شاهه امروٽي، 9 مئي 1929ع تي ڳوٺ ’ديواني‘ لڳ پريالوءِ، ضلعي خيرپور ميرس ۾ -جنم- ورتو. مولانا محمد شاهه امروٽيءَ جو والد نظام الدين شاهه، نامور عالم مولانا -تاج- محمود امروٽيءَ جو ڀائيٽو هو، جيڪو مولانا -تاج- محمود جي وفات بعد -امروٽ شريف- ضلعي شڪارپور ۾ رهائش پذير ٿيو ۽ درگاهه جي خدمت ۽ سار سنڀال ڪرڻ لڳو. سيد محمد شاهه امروٽي قرآن مجيد جي -تعليم- ۽ سنڌي ڇهه درجا -امروٽ شريف- ۾ پڙهيو. -ان- کانپوءِ ديني -تعليم- مختلف مدرسن ۾مختلف عالمن کان حاصل ڪيائين، باقي -تعليم- -تاج- المدراس امروٽ ۾ مڪمل ڪري دستار ٻڌائين. -تعليم- مڪمل ڪرڻ کانپوءِ ديني ڪتابن جي مطالعي ۾ مشغول رهيو. والد جي وفات بعد درگاهه -امروٽ شريف- جو ٽيون سجاده نشين ٿيو، جنهن کانپوءِ سمورو وقت مريدن جي ذڪر اذڪار ۽ درگاهه جي انتظام سنڀالڻ ۾ گذارڻ لڳو. -پاڪستان- جي قيام بعد جڏهن ’-جمعيت- العلماءَ -اسلام-‘ نالي هڪ سياسي جماعت قائم ٿي ته محمد شاهه -ان- جماعت ۾ شامل ٿيو، ون يونٽ بعد -جمعيت- العلماءَ -اسلام- سنڌ جو -امير- (صدر) چونڊيو ويو ۽ آخر تائين -ان- عهدي تي رهيو. -ان- کان علاوه مرڪزي مجلس شوريٰ جو رڪن ۽ ڪجهه وقت لاءِ -جمعيت- جو مرڪزي سيڪريٽري جنرل به رهيو. 1977ع ۾ ذوالفقار علي -ڀٽي- جي حڪومت خلاف -پاڪستان- قومي -اتحاد- تحريڪ هلي ته -ان- ۾ به امروٽي ڀرپور حصو ورتو، -ان- تحريڪ دوران محمد شاهه ڪيترو وقت سينٽرل جيل سکر ۾ قيد به رهيو. 1983ع ۾ ايم. -آر-. ڊي ۾ به حصو ورتائين. مولانا کي طب ۾ به سٺي مهارت هئي. هو سٺو ليکڪ ۽ شاعر به هو. هن ٽي ڪتاب لکيا، -جن- مان هڪ ڪتاب ’ڇا ڏٺو آهي تو؟‘ جيڪو سائين جي ايم سيد جي ڪتاب ’جيئن ڏٺو آهي مون‘ جي رد ۾ لکيل هو، پر اهو شايع ٿي نه سگهيو. باقي سندس -ٻه ڪتاب- ’رساله جهاد‘ ۽ ’ملن جو مرشد‘ شايع ٿيل آهن. اهي ٻئي ڪتاب دارالااشاعت امروٽ طرفان 53-1952ع ۾ شايع ٿيا. مولانا محمد شاهه امروٽيءَ، 13 نومبر 1987ع تي سول اسپتال سکر ۾ وفات ڪئي.
امروھي (ذات)
امروهي ذات به آهي جيڪا ڀارت جي شهر امروها جي نسبت سان ٺهي آهي. اردوءَ جو شاعر ۽ قطعه نگار رئيس -امروهي- مشهور اديب ٿي گذريو آهي. سندس ٻيو -ڀاءُ- ڪمال -امروهي- هندستان ۾ وڏو فلم پروڊيوسر رهيو آهي جنهن ميناڪماريءَ سان شادي ڪئي هئي.
ڪوالالمپور
thumb|ڪوالالمپور ۽ ان جي اسڪاءِ لائن جي شڪل شبيهہ جي هڪ گڏيل تصوير ڪوالالمپور (Kuala Lumpur) ملائيشيا جي گاديءَ جو هنڌ آهي. وڏو ۽ مکيا شهر آهي. سبانگ نالي بين القوامي هوائي اڏو توڙي پورٽ ڪلانگ نالي بندرگاهه اٿس. منجهس ڪيتريون ئي يونيورسٽيون، ڪاليج ۽ ٻيا تعليمي ادارا آهن. ڌارين ملڪن جا سفارتخانا توڙي هوائي ڪمپنين جون آفيسون ۽ ڪيتريون ئي وڏيون هوٽلون پڻ ڪوالالمپور شهر ۾ آهن، ۽ ڪوالالمپور شهر هوائي اڏي ۽ سامونڊي رستي دنيا جي ملڪن سان ڳنڍيل آهي. ان کان سواءِ ڪوالالمپور جو شهر ريل گاڏي ۽ بسن ذريعي نه رڳو ملائيشيا جي مختلف شهرن سان ڳنڍيل آهي. ڀر وارن ملڪن: سنگاپور ۽ ٿائيلينڊ جي ڪيترن ئي شهرن سان پڻ ڳنڍيو پيو آهي. ڪوالالمپور جي ريلوي اسٽيشن تي ۽ پودورايا واري بس اسٽاپ تي سنگاپور ۽ ٿائلنڊ جي شهرن: حاديا، سونگ ڪلا، پٽايا ۽ بئنڪاڪ لاءِ بس هلن ٿيون. ڪوالالمپور ۾ رهائش لاءِ هر قسم جون هوٽلون موجود آهن. سياسي ۽ سماجي حالتون پڻ بهتر ۽ سڌريل آهن. ان ڪري پَري پَري کان ماڻهو ڪولالمپور اچن ٿا. ڪوالالمپور واري پاسي رٻڙ جي وڻ جا باغ جام آهن. تنهنڪري اُتي صبح سوير عورتون وڻن جي ٿڙ کي چيهڪ ڏينديون آهن ۽ کير ٽيپو ٽيپو ٿي هيٺ ٽنگيل وٽيءَ ۾ گڏ ٿئي ٿو ۽ پوءِ اهي سڀ وٽيون هڪ وڏي ڊرم ۾ وجهي ان مان رٻڙ جون اڇيون چادرون ٺاهيون وڃن ٿيون، جيڪي پوءِ رٻڙ جي مختلف شين ٺاهڻ ۾ ڪم اچن ٿيون.
ڪوالالمپور ۾ گهمڻ جا هنڌ
ڪوالالمپور جي گنتنگ هاءِ لئنڊس کان پوءِ ٻئي نمبر تي هتي Batu-Caves (باتو غارن) آهن. هي غارَ ڪوالالمپور کان ڏهه ڪلوميٽر کن ٻاهر جهنگل جي وچ ۾ آهن. سڀ کان وڏي غار ۾ هندن جي ديوتا سبرانيم جو مندر آهي. هتي هر سال هندن جي مذهبي ڏينهن، ٿائيپوسام تي وڏو ميلو لڳندو آهي. جنهن ۾ هندو پوڄاري پنهنجيون مرادون پوريون ٿيڻ تي لوهي تارون ۽ ڪوڪا جسم ۾ چڀي ديوتائن کي ڀيٽ ڏيڻ لاءِ مٿي تي مختلف سامانن جا ٿالهه رکي پيرين پنڌ سڄي شهر جي سرگس ڪري هنن غارن ۾ پهچندا آهن. ان کان سواءِ ڪوالالمپور جو قومي ميوزيم (ميوزيم نگارا) به ڏسڻ وٽان آهي.
رهائش لاءِ پڻ ڪوالالمپور ۾ شيراز، امبسي هوٽل، ميڪسيڪو هوٽل ۽ ريلوي اسٽيشن جي هوٽل کان علاوه ٻيون به ڪيتريون ئي سستيون جايون آهن. خاص ڪري شاگردن ۽ گهٽ پئسي وارن لاءِ برڪ فيلڊ واري روڊ تي واءِ ايم سي اي YMCA پڻ آهي. ينگ مين ڪرسچن ائسوسيئيشن جو ههڙيون ڪلب نما هوٽلون دنيا جي ڪيترن ئي شهرن ۾ آهن: يوڪاهاما، هانگ ڪانگ کان وٺي ڪراچي ڪوالالمپور تائين. پوءِ ڪن ملڪن ۾ منجهن رهائش جو معيار سٺو آهي.
ڪوالالمپور جي مختصر تاريخ
ڪوالالمپور ڪو ايڏو گهڻو پراڻو شهر ناهي. اڄ کان ڇهه سئو سال کن اڳ پرميشوارا نالي سماترا جي هڪ شهزادي ملاڪا تي قبضو ڪري، سڄي ملايا کي پنهنجي هٿ ۾ ڪيو. ان کان پوءِ 1511ع ۾ پورچوگالين ملاڪا تي حملو ڪري ملاڪا ۾ حڪومت قائم ڪئي. ساڳي طرح ڊچن ۽ ٻين ڌارين حاڪمن ڪيو. انهن ڏينهن ۾ ڪوالالمپور شهر جو ته ڪو وجود ئي نه هو. بلڪ نشانيءَ خاطر ڪا سر به رکيل نه هئي. ڪوالالمپور شهر جي شروعات ئي گذريل ڏيڍ سئو کن سال اڳ کان ٿي آهي. ڪوالالمپور جو شهر صحيح معنيٰ ۾ 1857ع کان ٽين (Tin) جون کاڻيون ملڻ ڪري، اڏجڻ ۽ وڌڻ شروع ٿي ويو هو. ڪوالالمپور لفظ جي معنيٰ آهي “گپ واري نديءَ جو منهن” لمپور معنيٰ گپ، ۽ ڪئالا معنيٰ نديءَ جو منهن. ڏيڍ سئو سال کن اڳ ڪوالالمپور اهو ئي ڪجهه هو. پوءِ به پهرين چار گهرڙا ۽ جهونپڙيون ٺهيون، انهن مان ڳوٺ ۽ پوءِ شهر، ڪلانگ ندي ۽ گئمباڪ نديءَ جي ڳانڍاپي وٽ هي شهر آهي.
1830ع ۾ سلانغور (Selangor) رياست جي راجا سلطان محمود هن علائقي جي کوٽائي شروع ڪئي، پر ناڪام رهيو. پر ان ناڪاميابيءَ هوندي به افواهه جاري رهيا ته ان علائقي ۾ ٽين تمام گهڻو آهي. 1857ع ۾ انهيءَ راجا جي ڀائٽي راجا جمعت پنهنجن ٽن ساٿين سان گڏ ٽين جي کاڻين جي ڳولا وري شروع ڪرائي. راجا جمعت کان اڳ به اتراهن علائقن ۾ ٽين جي کوٽائي ۽ ڪاروبار مان چڱي ڪمائي ۽ تجربو حاصل ڪري چڪو هو. هن پنهنجي ساٿين ۾ هڪ ته پنهنجو ڀاءُ راجا عبدالله شامل ڪيو ۽ وڌيڪ ناڻي ۽ خرچ پکي جي مدد لاءِ ملاڪا جا ٻه چيني واپاري: چي يم چئان ۽ لم سي هو شامل ڪيا. انهن ڏينهن ۾ هي سڄو علائقو جهنگل هو ۽ جهنگل به اهڙو گهاٽو جنهن مان ماڻهو هلي سگهي. هنن کاڻين جي ڳولا ۽ کوٽائيءَ لاءِ هنن ستاسي چيني مزور هٿ ڪيا. جهنگ مان رستو ٺاهي اڳتي وڌڻ ته مشڪل ڪم هو، سو هو ٻيڙين رستي ڪلانگ نديءَ مان اڳتي وڌي ان هنڌ تي پهتا، جتي اڄ جو ڪوالالمپور آهي، جتي ڪلانگ نديءَ سان گمباڪ ندي ملي ٿي. اتي پهچي هي همراه ٻيڙين مان لٿا ۽ ٽين جي ڳولا ۾ گهاٽن جهنگلن ۽ ٻيلن ۾ گهڙي پيا. آخر ڪار هنن هڪ هنڌ ٽين جا تمام وڏا ذخيرا ڳولي ورتا. اهو هنڌ ڪوالالمپور جو اڄ وارو ائمپنگ علائقو هو. ٽين ملڻ جي خوشي ته تمام گهڻي ٿي. پر اها يڪدم مايوسيءَ ۾ بدلجي ويئي. تن ڏينهن ۾ ملائيشيا جي جهنگلن ۾ ايڏا زهريلا مڇر هئا جو مهيني اندر سواءِ ويهارو کن ماڻهن جي باقي مزور هڪ هڪ ٿي مليريا وگهي مري ويا. راجا عبدالله دل نه لاٿي ۽ ڏيڍ سئو مزورن جو ٻيو جٿو وٺي ساڳي هنڌ تي ٽين جي کوٽائي جو ڪم شروع ڪرايو ۽ پوءِ ڪجهه عرصي جي کوٽائيءَ بعد ٽين جي لڳاتار سپلاءِ کاڻين کان درياهه جي ڪناري تائين ۽ پوءِ ٻيڙين جي رستي واپاري اڏن تي پهچڻ شروع ٿي ويئي.
1859ع ۾ ٽين جي خريداري ۽ وڪري لاءِ اتر کان ٻه وڏا چيني واپاري: هيو سيو ۽ آهه ذي ڪيليڊڪ هتي آيا. هيو سيو (Hiu-siew) ته تمام هوشيار حرفتي هو ۽ راجا عبدالله سان ايڏي دوستي ٿي ويس جو هن کيس ان وقت جي هن ننڍڙي ڳوٺڙي ڪوالالمپور جو وڏيرو مقر ڪيو ۽ “ڪئپٽن چينا” لقب ڏنو. هن جي رهبري ۽ راڄ ڏينهون ڏينهن وڌڻ لڳو. 1862ع ۾ ڪئپٽن چينا جي مرڻ تي سندس جاءِ هڪ ٻئي چيني ليو نگم ڪانگ والاري ۽ ان کان پوءِ يپ آهه ٿيو. يپ آهه جي ڪئپٽن چينا ٿيڻ تي ڪافي مخالفت ٿي، جو هي ٻين چينين جي مقابلي ۾ ڌاريون هو ۽ ويجهڙائيءَ ۾ چين کان ملاڪا آيو هو ۽ 1854ع ۾ جڏنهن ملاڪا پهتو ته بنا پئسي ڪوڏيءَ جي سترهن سالن جو ڇوڪرو هو پر پوءِ حرفتن، اٽڪلن ۽ ڏاهپ جي ڪري چوڏنهن سالن اندر هڪ طاقتور عهديدار ٿي ويو هو.
ڪوالالمپور جي تواريخ ۾ سال 1890ع يادگار سال چيو وڃي ٿو, جنهن ۾ سيام (ٿائلنڊ) جي بادشاهه ڪوالالمپور جو دورو ڪيو ۽ پهريون انگريزي اسڪول کليو. هن ئي سال سنيٽري بورڊ پڻ قائم ڪيو ويو, جنهن جو ڪم شهر جي وڌندڙ حالتن کي ڌيان ۾ رکي ان موجب, صفائي، سٺائي ۽ روشنيءَ ڏي خيال ڏنو ويو. 1893ع ۾ سڀ کان وڏو انگريزي اسڪول Victoria institution کليو ۽ 1896ع ۾ ملايا جي ٻين رياستن جي گاديءَ جو هنڌ پڻ ڪوالالمپور ڪيو ويو. انهيءَ سال اپريل ۾ ائمپنگ ۾ پاڻيءَ جي وڏي ٽانڪي ٺاهي ويئي، جنهن مان پائيپن رستي ڪوالالمپور شهر جي گهرن کي پاڻي پهچائڻ جو ڪم شروع ٿيو. ڪوالالمپور شهر جي وچ ۾ جيڪو پودو جيل آهي، اهو پڻ ان سال ٺهي راس ٿيو هو. ان جي ٺهڻ تي انهن ڏينهن ۾ سوا ٽي لک ڊالر خرچ آيو هو ۽ ان ۾ پنج سئو ويهه قيدين جي رهائش رکي ويئي. ملائيشيا جي انگريزي اخبار ملئي ميل (Malay Mail) پهرين روزاني اخبار هئي، جيڪا 1896ع ۾ ڪوالالمپور مان جاري ٿي ۽ اڄ ڏينهن تائين هلندي اچي. هن اخبار جو شروعات ۾ رڳو ٻه سئو ڪاپيون روز نڪرنديون هيون.
ڪوالالمپور ۾ ريلوي اسٽيشن ٺهڻ بعد سگهو ئي ريڊيو اسٽيشن به ٺهي ۽ 1929ع کان ريڊيو ڪم شروع ڪيو. ٻي وڏي لڙائيءَ جو اثر هن شهر تي، 1941ع ۾، ڪرسمس وارن ڏينهن ۾ ٿيو. بمباري بعد جنوري 1942ع ڌاري جپانين سڄي شهر تي قبضو ڪري ورتو. جپانين جي ملائيشيا تي چار سال کن حڪومت رهي. ان بعد تيرهين سيپٽمبر 1945ع تي جپانين انگريزن اڳيان آڻ مڃي.
ڪوالالمپور ۾ هڪ وڏي باهه 1956ع ۾ گومباڪ ندي ۽ باتو روڊ (هاڻوڪو جالان تنڪو عبدرالرحمان) جي وچ ۾ لڳي هئي جنهن ۾ هزارين بي گهر ٿي ويا هئا.
1956ع ۾ ڊيوڪ آف ايڊنبرو مليا (ملائيشيا) گهمڻ دوران ٻه ڏينهن ڪوالالمپور ۾ پڻ رهيو. 31_آگسٽ 1957ع تي ملايا کي انگريزن طرفان آزادي ڏني ويئي ۽ ان جو جشن پڻ ڪوالالمپور جي مرديڪا اسٽيڊيم ۾ چاليهه ملڪن جي نمائندگي اڳيان ٿيو. تنڪو عبدرالحمان پهريون پرائيم منسٽر مقرر ڪيو ويو. ساڳي سال کان ڪوالالمپور ۾ “ملايا يونيورسٽي” پڻ ڪم ڪرڻ شروع ڪيو ۽ اهڙي طرح سئو سال کن اڳ جو ننڍڙو ڪچو ڳوٺ اڄ دنيا جي ماڊرن ۽ سهڻين شهرن ۾ شمار ٿئي ٿو. منجهس ڪيترن ذاتين، قومن، مذهبن، زبانن۽ رنگن جا ماڻهو پاڻ ۾ کير کنڊ ٿي رهن ٿا.
حوالا
ڪوالالمپور زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون زمرو:ملائيشيا زمرو:ملائيشيا ۾ شهر
بئنڊ
ولائتي سازن جو جوڙ. ولائتي ساز تي واڄو ڪرڻ وارن جي ٽولي. -بئنڊ- ۾ گهٽ ۾ گهٽ 15 کان 20 ميمبر ٿيندا آهن، جيڪي جدا جدا ساز وڄائي سازين جي صورت پيدا ڪندا آهن. ڀارت مان آيل مسلمان شادي مراديءَ تي -بئنڊ- وڄارائيندا آهن، ليڪن سنڌ ۾ روايتي مڱڻهارن جو مقرر -ٽولو- هوندو آهي، جنهن جي ترتيب ۽ تاثر اڳيان -بئنڊ- باجا هلي نه سگهيا، تنهنڪري هاڻي -بئنڊ- باجا سرڪس تائين ۽ ڪن مخصوص شادين تائين محدود ٿي ويا آهن. اڄ ڪلهه جي -بئنڊ- اصل فوجي سازينو آهي، جيڪو ڪوچ جي دوران وڄائيندا آهن.
ٻاٽيڀر
ٻاٽيڀر:  جنھن جو حياتياتي نالو ٽيروڪلز ايڪسسٽس  آھي تترن جو ھڪ قسم آھي. هي پکي 29 سينٽي ميٽرجسامت جو ٿئي ٿو. نر ۽ ماديءِ جو رنگ جو ٿئي ٿو. نر کي ڇاتيءَ تي ڳاني نما ڪاري ليڪ ٿئي ٿي ۽ پڇ ڊگھو ۽ نوڪدار هوندو اٿس. ميرانجھڙي پُٺيءَ تي ڪارڙا چِٽ ٿينس ٿا. ماديءَ جو پيٽ اخروٽي ٿئي ٿو ۽ ڪاريون پٽيون ٿينس ٿيون. ڳچيءَ ۽ مٿي تي ڪارا پٽيءَ تي تتر کرڙي ڌاريون ۽ سنهو نوڪدار پڇ ٿئيس ٿو. جيڪو اڏامڻ مهل اڃا به واضح نظر ايندو آهي.
سانيٽ
سانيٽ انگريزي(Sonnet):
سانيٽ اصل ۾ مغربي شاعريءَ جو هڪ قسم آهي، جنهن جي لفظي معنيٰ آهي ”چوڏهن سٽن وارو شعر“. هيءَ شاعريءَ جي صنف پهريائين اٽليءَ ۾ موجود هئي، جتان پوءِ انگريزن وٽ آئي ۽ اُتي گهڻي مقبوليت حاصل ڪيائين. تازو ٿورن سالن کان هيءَ صنف سنڌي شاعريءَ ۾ نارائڻ شيام (1922-1989ع) مروج ڪئي ۽ ان جو نالو ”چوڏسي“ آهي، جيڪا رشي وشواميڪر ۽ مينڪا جي ديومالائي ڪٿا تي ٻڌل آهي ۽ شايع ٿي چڪي آهي. سنڌ جي شاعرن، سنڌي سانيٽ ۾ به سٽن جو انداز ساڳيوئي چوڏهن رکيو آهي، پر قافيي جي لحاظ کان هر هڪ شاعر پنهنجي پنهنجي رٿا رکي آهي.
حوالا
زمرو:شاعري
سنڌ طاس معاهدو
پاڪستان ۽ ڀارت جي وچ ۾ 1960ع ۾ سنڌوندي ۽ ٻين دريائن جو پاڻي منصفانه طور تي حصيداری جو معاهدو ٿيو، جيڪو سنڌ طاس معاهدو چورائيندو آهي۔
وڌيڪ ڏسو
زمرو:پاڪ ڀارت تعلقات زمرو:پاڪستان زمرو:درياء سنڌ طاس زمرو:ڀارت زمرو:ھندستان–پاڪستان لاڳاپا
جاٽ (ذات)
thumb|کاٻو|جاٽ هاري جاٽ هند ۽ پاڪ جي ننڍي کنڊ ۾ رهندڙ اها هڪ ذات آهي، جنهن کي بشريات جي ماهرن آريائي يا سٿي (Scythian) آريا نسل ڪري ڄاڻايو آهي.
راڌڻ ريلوي اسٽيشن
راڌڻ ريلوي اسٽيشن, ('''Radhan railway station) سنڌ جي ضلعي دادو جي ھڪ ننڍڙي شھر راڌڻ ۾ واقع آھي
جاٽ (ذات)
تاريخ
هيءَ برادري مڪاني قبيلن جي ميل جول ڪري جدا جدا فرقـن ۾ ورهائجـي ويئي. جيئن ته پنجاب ۾ راويءَ جي اولاهن ضلعن ۾ گهڻا ’جاٽ‘ مسلمان هئا، پر وچولي پنجاب ۾ گهڻا سِکَ، ۽ ڏکڻ اوڀر واري علائقي ۾ گهڻو ڪري هندو هئا. پاڪستان جي وجود ۾ اچڻ کان پوءِ تقريباً غير مسلم جاٽ هندستان هليا ويا آهن. پنجابي ۽ لهندا ٻولين ۾ ’جاٽ‘ کي ’جٽ‘ اُچاريو ويندو آهي. ’جاٽ‘ ذات ٻني ٻاري سان وابسته آهي. هڪ هنڌ رهڻ ۽ پاڻ ۾ ٻڌيءَ رکڻ جي ڪري هر دور ۾ هي قبيلو طاقتور رهيو آهي. مثلاً: محمود غزنويءَ جي لشڪر سان جنگ ڪيائون؛ مغل شهنشاهه شاهجهان جي دؤر ۾ بغاوت ڪيائون؛ اورنگزيب جي دور ۾ جاٽن پنهنجن سردارن راجا رام ۽ رام چيرا جي اڳواڻيءَ ۾ نه فقط عام ماڻهن کي آزاريو، پر فتح پور سڪريءَ ۾ اڪبر بادشاهه جي مقبري کي به ٽوڙڻ جي ڪوشش ڪيائون، جنهن تي 1686ع ۾ اورنگزيب کين سيکت ڏيڻ لاءِ وڏو لشڪر موڪليو، پر جاٽن ان کي به شڪست ڏيئي ڀڄائي ڇڏيو.
راڌڻ ريلوي اسٽيشن
ريلوي اسٽيشن ڪوڊ
پاڪستان ريلويز جي سرڪاري ويب سائيٽ جي مطابق راڌڻ ريلوي اسٽيشن جو ڪوڊ RDH آهي
سائر
سائر (Minstrel) گهمندڙ ڦرندڙ شاعر، عوامي شاعر. اڳي سماج ۾ راڳي فقير ۽ عوامي شاعر سيلاني هوندا هئا، هڪ شهر مان ٻئي شهر، هڪ درگاھ تان ٻي درگاھ تي راتيون گذاريندا هئا. اهڙن شاعرن کي ”سائر“ چيو ويندو هو.
بئڪٽيريا
بيڪٽيريا اسم عام، عدد واحد :بيڪٽيريم حياتياتي گھرڙيجو ھڪ نمونو آهي. ان مان جاندارن جو ھڪ وڏو دائرو ٺھي ٿو جنھن ۾ پروڪيريوٽڪ جيوڙا شامل آهن.ھي جيوڙا ڪجھ مائڪرو ميٽرن جي ماپ جا ٿين ٿا ۽ اھي بيڪٽيريائي گھرڙي جي بناوٽ وارا ھوندا آھن جن جون شڪليون مختلف ھونديون آھن. ھڪڙا ڪاڪس يعني گول بال جي شڪل جھڙا، ٻيا بسيلس يعني راڊ جي شڪل جھڙا ۽ ٽيان وري اسپائرل يعني پيچدار شڪل وارا. بيڪٽيريا انھن جاندارن ۾ اچن ٿا جيڪي سڀ کان اول ڌرتيء تي پيدا ٿيا ۽ ھن وقت ڌرتيءَ تي سڀ کان وڌيڪ تعداد انھن جو آهي.اھي مٽي ، پاڻي، تيزابي چشمن، تابڪاري واري ڪچري، زمين جي اونھي تھن ۾ جانورن ۽ ٻوٽن ۾ بطور مفت خور جاندارن جي رھندا آھن. انھن مان اڪثر جي باري ۾ بيان نہ ٿو ڪري سگھجي.بيڪٽريا جي حياتياتي بڻياد اھڙين جنسن وارا آهن جيڪي ليبارٽرين ۾ وڌن ٿيون. بيڪٽيريائي اڀياس کي بيڪٽيريالاجي چون ٿا جيڪا مائڪرو بائيولاجي جي ھڪ شاخ آھي.جيڪڏھن ان جي وزن ۾ ڀيٽ مٽيء جي ھڪ گرام سان ڪبي تہ اھو چار ڪروڙ بيڪٽريا جي برابر ٿيندو. جي ان جي ڀيٽ تازي پاڻيءَ جي ھڪ ملي لٽر سان ڪبي تہ ڏھ لک بيڪٽيريائي جيوڙن جي برابر ٿيندو. ڌرتي تي اندازي مطابق بيڪٽيريائي جيوڙن جو تعداد 5×1030 آھي. بئڪٽيريا- عام ٻوٽن کان بلڪل مختلف هڪ گهرڙي وارا جاندار ٿين ٿا. هن جي ماپ تقريباً هڪ مائڪران ٿئي ٿي. هن ۾ عام طور تي سائو مادو، ڪلوروفل، نٿو ٿئي. هي پنهنجو کاڌو پاڻ تيار نه ڪندا آهن، تنهنڪري هنن کي Hetero trophic چئبو آهي. -بئڪٽيريا- تمام ننڍا هوندا آهن. انهن کي گول -بال-، سيخ ۽ لڙهين وانگر شڪل ڏنل هوندي آهي. -بئڪٽيريا- جي گهرڙن جي بناوت تمام سادي ٿئي ٿي. هن کي نيوڪليئس ۽ ٻيون بناوتون نه هونديون آهن. زندگيءَ لاءِ هي فائديمند به هوندا آهن ته نقصانڪار به. نقصانڪار -بئڪٽيريا- ساهوارن ۾ مختلف بيمارين جو باعث بڻجندا آهن. سڀ کان اول ليون ھوڪ 1875 بيڪٽريا دريافت ڪيو.
راڌڻ ريلوي اسٽيشن
موجودهه حالت
هن وقت هي اسٽيشن پاڪستان ريلويز جي استعمال ۾ آهي۔
واقع
راڌڻ ريلوي اسٽيشن پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ميهڙ تعلقه ۾ آھي
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:پاڪستان ۾ پٽڙي نقل و حمل زمرو:تعميرون زمرو:پاڪستان جا ريلوي اسٽيشن
امل
آفيم، پُست جي ڏوڏيءَ مان نڪتل رس.
جاٽ (ذات)
جنگيون
اورنگزيب جي وفات کان پوءِ مغليه حڪومت نهايت ڪمزور ٿي ويئي. ان موقعي جو فائدو وٺندي جاٽن جي سردار سورج مل، دهليءَ جي وچ واري علائقي ۾ ظلم جي انتها ڪري ڇڏي، جنهن جي نتيجي ۾ احمد شاهه ابداليءَ حملو ڪري جاٽن کي سيکت ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي. ان دور ۾ پاڻيپٽ جي جنگ ۾ مرهٽن کي سخت شڪست آئي، جنهن کان پوءِ جاٽن جو زور گهٽجي ويو. ان سلسلي ۾ باقي رهيل ڪسر انگريزن ڪڍي ڇڏي، جن 1857ع ۾ دهليءَ تي قبضو ڪري جاٽن کي بيوس ڪري ڇڏيو.
سنڌ ۾ جت
سنڌ ۾ رهندڙ جتن بابت ڪن مؤرخن جو خيال آهي ته اهي جاٽ آهن، جيڪي سنڌ تي عربن جي فتح کان پوءِ عربستان ڏانهن هليا ويا هئا ۽ کين تاريخن ۾’زط‘ چيو ويو آهي. جڏهن ته ’جاٽ‘ برادري جو واسطو پنجاب جي اُترئين حصي سان آهي. سنڌ ۾ ’جت‘ هڪ جدا برادري آهي، جيڪا پنجاب جي ملتان واري پاسي، سنڌ ۽ بلوچستان جي رهندڙ آهي. اها برادري اُٺن جا وڳ ڌاريندي آهي. ٿر، ڪوهستان ۽ سنڌ جي سامونڊي ڪنارن وارا علائقا سندن رهائش گاهون آهن. انهيءَ نسبت سان اُٺن تي بار کڻندڙ يا اُٺ ڌاريـندڙ به جت سڏيا ويا. بلوچستان ۽ ڪوهستان ۾ رهندڙ هر قبيلي جا پنهنجا ’جت‘ هوندا آهن. ٿر جي تعلقي ڇاڇري ۽ ننگرپارڪر جي ڪجهه حصن ۾ به ’جاٽ‘ رهن ٿا، جن جون نکون ڪلوريا، موندا ۽ سوراجان آهن.
جاٽ، جت ۽ ڄٽ
خيال آهي ته اها ذات گهڻو ڪري ٻين قومن ۽ شهري زندگيءَ کان پري رهڻ ڪري عام شهري ڪلچر کان غير واقف رهي آهي، انهيءَ ڪري ’ڄٽ‘ جو محاورو وجود ۾ آيو، جنهن جي معنيٰ آهي ’جاهل‘ يا اڻ ڄاڻ.
حوالا
زمرو:سنڌ جا معاشرتي گروه
1025ع
ڊسمبر
زمرو:1025ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
394ع
ڊسمبر
زمرو:394ء زمرو:چوٿين صدي زمرو:سال
افغان
افغان :Afghan
افغانستان جو رھاڪو.
افغانن جون شاخون ھي آھن: (1) دوراني يا ابدالي، جن مان احمد شاه ابدالي ھو. (2) غلزائي، جي ٻين کان زور وارا ھئا ۽ ڪابل کان جلال آباد تائين رھن ٿا. خلجي ۽ ترڪ به انھن مان آھن. (3) يوسف زائي، جي پشاور ضلعي ۾ ٿا رھن. (4) ڪاڪڙ، جي بلوچستان جي وٽ سان آھن. پٺاڻ جي افغان نه آھن، سي تاجيڪ ۽ قزلباش ۽ ھزارا ۽ ھندڪي ۽ بلوچي آھن. سنه1720ع ڌاري غلزائي افغانن ايران تي ڪاھ ڪري اصفھان ورتو. ڏھن ورھين کان پوءِ نادر بادشاھ، شاه طھماسب کي لاھي پاڻ بادشاھ ٿيو. انھيءَ پاڻ وٽ گھڻا افغان لشڪر ۾ رکيا، جن جو سردار احمد شاه دراني ھو. سنه 1747ع ۾ جڏھين نادر شاه مارجي ويو، تڏھين احمد شاھ بادشاھ ٿيو ۽ پوءِ سندس پٽ تيمور شاه. پوءِ جو احوال تاريخ مان معلوم ٿيندو.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:افغانستان
سڀ کان اوچن جبلن جي فهرست
left|thumb|400x400px|مائونٽ ايورسٽ دنيا جو سڀ کان اوچو جبل
1966ع
فوتگيون
زمرو:1966ع زمرو:سال
امڙ (ناول)
مئڪسم گورڪيءَ جي جڳ مشهور ناول ”Mother“ جو سنڌي ترجمو محمد عثمان ڏيپلائي اول ماهوار ”انسان“ ۾ قسط وار هلايو ۽ پوءِ 1957ع ۾ انهيءَ کي ناول جي صورت ۾ شايع ڪيو. ڪتاب ۾ جملي 300 صفحا آهن. اسلاميہ دارلااشاعت حيدرآباد طرفان شايع ڪيل هن ڪتاب جي چئن حصن جي قيمت 4.00 رپيا آهي.
ح
ح سنڌي ٻولي جو 17)سترهون( اکر آھي.
امڙ (ناول)
حوالا
زمرو:1957ع ۾ ڇپيل سنڌي ڪتاب زمرو:سنڌي ۾ ترجمو ڪيل ادب
ح
شڪل
زمرو:سنڌي ٻولي
سنڌ جا ضلعا
سنڌ جا ضلعا سنڌ جا موجودهه وقت ۾ 29 ضلعا آهن.
پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ ڪل 23 ضلعا آھن۔ جن جي فھرست ھيٺ ڏنل آھي۔
سنڌ ۾ ضلعن جي تاريخ
شھيد بينظير ڀٽو جي پھرين حڪومت ۾ 1990 ۾ نوابشاھه ضلعي جا ڪي علائقا ڌار ڪري نوشھرو فيروز نالي سان نئون ضلعو قائم ڪيو ويو. 1993 ۾ وري ڪراچيءَ ۾ ملير ضلعو ٺاھي ڪراچيءَ جي ضلعن جو تعداد پنج ڪيو ويو. آگسٽ 2000 کان لاڳومڪاني ادارن جي ناظمن واري نظام ھيٺ ڪراچيءَ جي ضلعن جي حيثيت ختم ٿي وئي ھئي پر 11 جولاءِ 2011 تي جڏھن اھو سرشتو ختم ٿيو ته ڪراچيءَ جا سمورا ضلعا وري بحال ٿي ويا. 13 ڊسمبر 2004 تي دادو ضلعي کي ڪٽي ڄامشورو ضلعو ۽ 24 ڊسمبر 2004 تي لاڙڪاڻي ضلعي کي ڪٽي قمبر شھدادڪوٽ ضلعو ٺاھيو ويو جڏھن ته جُون 2005 ۾ ھڪ ئي ڌڪ سان حيدرآباد ضلعي کي ٽُڪر ڪري مٽياري، ٽنڊو الھيار ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعا ٺاھي حيدرآباد ۾ سٽي ڊسٽرڪٽ ايم ڪيو ايم جي حوالي ڪيو ويو. ناظمن واري نظام ھيٺ ڪمشنريءَ وارو سرشتو به آگسٽ 2000 ۾ ختم ڪيو ويو ھو تنھنڪري سنڌ ۾ ڪابه ڊويزن ڪانه رھي. نيٺ 11 جولاءِ 2011 تي پ پ پ حڪومت ان سرشتي کي بحال ڪيو ۽ پنج ڊويزنون ڪراچي، حيدرآباد، سکر ، لاڙڪاڻو ۽ ميرپور خاص (پويون ٻئي ڊويزنون 1990 واري ڏھاڪي ۾ سکر ۽ حيدرآباد ڊويزنن مان ڪجھه ضلع الڳ ڪري ٺاھيون ويون) ڪم ڪرڻ لڳيون.
ھاڻي جڏھن پ پ پ حڪومت ٻه نيون ڊويزنون ٺاھيون آھن ته سنڌ ۾ انھن جون انگ وڌي ست ٿي ويو آھي جڏھن ته ضلعن جو تعداد 29 ٿي چڪو آھي..
ضلعن جي آبادي
پاڪستان جا ضلعا || سنڌ جا تعلقا
حوالا
List of districts of Pakistan
1026ع
ڊسمبر
زمرو:1026ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
خ
خ سنڌي ٻولي جو 18)ارڙھون( اکر آھي.
شڪل
زمرو:سنڌي ٻولي
رتوديرو
رتودیرو (رتوديرو شھر لاڙڪاڻي ضلعي جي تعلقي رتوديرو جو صدر مقام آهي. شھر لاڙڪاڻي شھر کان 28 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي.
تاريخ
ھن شھر جو پراڻو نالو رتن ديرو ھيو جيڪو بعد م رتوديرو ٿي ويو. ھن شھر جو بنياد ڪلھوڙن جي دور ۾ پيو. ايم.ايڇ پنهور پنهنجي مضمون ۾ سن 1701ع کان 1758ع تائين قائم ٿيل ٽن وسندين (جنهن ۾ وارهه به اچي وڃي ٿو). جي باري ۾ لکي ٿو: ”ٿڌ واري زماني جي حرارت ۾ ٿوري تبديلي آئي، ڪجهه گرمي ٿي ۽ ڪلهوڙن پوکي راهي ڏهن لکن ايڪڙن مان وڌائي ٻاويهه لک ايڪڙ تائين پهچائي ۽ ماڻهن جي آبادي 14 لکن مان وڌي وڃي 30 لکن کي رسي. نوان شهر اُسريا، جن ۾ شهدادڪوٽ، قنبر، وارھ، ميهڙ، خيرپور ناٿن شاھ، ميرپور خاص، نئون خدا آباد (هالن جي ڀرسان)، شهدادپور، نوشهروفيروز، خانڳڙھ (جيڪب آباد)، فتح ڳڙھ، جوهي، دوست علي، رتن ديرو (رتو ديرو) ۽ وڳڻ شامل هئا. “ ھن شھر جي مونسپالٽي جو بنياد 1862 م پيو پر شروع ۾ ان جي ميمبرن کي نامزد ڪيو ويندو ھو پر 1935 واري گورنمينٽ آف انڊيا ايڪٽ ھيٺ بالغ راء دھي جي بنياد تي 1938 ۾ چونڊون ڪرايون ويون. .سال 1939 ۾ ھڪ خانگي ڪمپني رتيديري ۾ پاور هائوس لڳايو جنھن مان شھر جي وڏن رستن تي بجليءَ جا بلب ٻرندا هئا ۽ ڪجھ سرندي وارن کي بہ بجلي فراهم ٿيل ھئي. ان کان اڳ شھر ۾ رستن تي گاسليٽ تي ٻرندڙ فانوس لڳل ھيا جيڪي اسٽريٽ لائيٽ جو ڪم ڪندا ھئا.
حوالا
تحصیل اور یونین ضلع لاڑکانہ میں - گورنمینٹ آف of پاکستان
زمرہ:سندھ کے شہر زمرہ:ضلع لاڑکانہ
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون زمرو:ضلعو لاڙڪاڻو
1968ع
ڊسمبر
زمرو:1968ء زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال زمرو:ويهين صدي
عبد الفتاح السيسى
عبد الفتاح سعيد حسين خليل السيسي (Abdel Fattah el-Sisi) (پيدائش:19نومبر 1954ع) مصري فوج جو جرنيل ۽ موجوده مصري صدر آهي۔ جولاءِ 2013ع تي صدر محمد مرسي جي چونڊيل حڪومت جو خاتمو ڪرڻ ۽ مظاهرين سان سخت انداز ۾ نبرڻ جي سبب هن وقت عالمي سطح تي بدنام آهي.
حوالا
زمرو:1954ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
395ع
ڊسمبر
زمرو:395ء زمرو:چوٿين صدي زمرو:سال
بدوي
بدوي( لقب) -- شڪارپور ۾ هڪ خاندان پهرين تخلص طور ۽ پوءِ لقب طور اهو لفظ استعمال ڪندو رهيو آهي، جيئن لطف الله بدوي، بيدل مسرور بدوي، احسان احمد بدوي ۽ غلام محمد بدوي. هن آڪهه مان اهم اديب، نقاد ۽ شاعر ٿي گذريا آهن. حاجي امام بخش “خادم” لطف الله بدوي جو والد هو ۽ سندس ڪيترائي قصن جا ڪتاب ۽ سندس شاعريءَ جو ڪتاب “ڪليات خادم” جيڪو مرحوم لطف الله بدوي ترتيب ڏنو ۽ سنڌي ادبي بورڊ پاران ڇپايو ويو هو. فقير غلام علي “مسرور” بدوي به پنهنجي شاعري، گائيڪي ۽ تصوف جي دنيا جو نهايت معتبر ۽ معروف نالو رهيو آهي. سندس ڪيترائي ڪتاب جھڙوڪ سائين جي سوکڙي عرف ست گرو، مسدس مسرور، ڪليات مسرور ٻه حصا، هير رانجھو، پريم ساگر، فوائد المعنوي، راڳ جي شرعي حيثيت (ترجمو) بيدل نامو، واچوڙو مل (ناٽڪ) وغيره شايع ٿيل آهن. فقير غلام علي “مسرور” بدوي جو وڏو پٽ رحيم بخش بدوي “ڪوڙل” به ڪهاڻيون ۽ ڪجهه ناول لکيا، تن مان هڪڙو “مسٽر گھسيٽو خان” مون به پڙهيو هو، جيڪو سندس حيدرآباد ۾ رهڻ دوران دريءَ ۾ پيو هوندو هو. جيڪو اتان هڪ سياسي ڪارڪن سندن جڳهه تي قبضو ڪيو ۽ تڳائي کڻي ويو. رحيم بخش بدوي ڪجھه ڪهاڻيون به لکيون جن مان “اڌ ماڻهو” جي نالي سان رف پنن به تي لکيل منهنجي نظر مان گذري هئي. شاعري به ڪيائين. سندس تخلص “ڪوڙل” هو. سندس هڪ شعر جيو ياد اٿم سو ونڊ ڪيان ٿو. “مچي ويوملڪ ۾ اوچتو هي آزار فيشن جو، ٽئيون ٽوپڻ لچو لاعر سڀ يار ٿيو فيشن جو.”اها شاعري تقريباً 1956ع ڌاري ٿيل آهي. ان کان پوءِ غم روزگار جي ڳڻتي ادبي پورهئي کان ڌار ڪري ڇڏيو.. پاڻ هارمونيم به وڄائيندو ۽ ڳائيندو به هو. فقير احمد بخش بدوي به هن ئي هار جو هڪ موتي آهي، جيڪو پنهنجي والد جي سنت پوري ڪندي اڄ به مختلف درگاهن تي سماع جون چوڪيون ڏيندورهي ۽ راڳ جي ترويج سندس وڏو ڪردار آهي. اڄ پنهنجي مرشد جي درگاهه تي حاضري ڀريندو رهي ٿو. ان کان علاوه “سچل سارو سچ”، “فوائد المعنوي” جو اردو ترجمو، “تذڪره غوثيه” سندس ادبي ڪم طور سڃاڻپ بڻيل آهن.
نميبيا
نميبيا:,  جنھن جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف نميبيا آهي آفريڪا کنڊ جي ڏکڻ ۾ واقع ھڪ ملڪ آھي جنھن جون سرحدون اولھ ۾ ايٽلانٽڪ سمنڊ سان، اتر ۾ زيمبيا ۽ انگولا سان، اوڀر ۾ بوٽسوانا سان ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ سائوٿ آفريڪا سان ملن ٿيون. زمبابوي سان ھن ملڪ جي سرحد صرف 200 ميٽر لڳي ٿي جتي ٻنهي کي زئمبزي ندي ٻنھي کي ھڪٻئي کان ڌار ڪري ٿي. ھي ملڪ 21 مارچ 1990 ۾ آزادي جي جنگ جي نتيجي ۾ سائوٿ آفريڪا کان آزاد ٿيو ھو. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شھر ونڊھوڪ آهي. ھي ملڪ گڏيل قومن جي اداري جو رڪن ھجڻ سان گڏ سائوٿ آفريڪن ڊولپمينٽ ڪميٽي(SADC)، آفريڪن يونين ۽ قومن جي دولت مشترڪه ۾ پڻ شامل آهي. صحارا رڻپٽ کان ھيٺ ھي ملڪ آفريڪا جو سڀ کان وڌيڪَ خشڪ ترين ملڪ آھي. جتي شروع شروع ۾ سان، ڊامارا ۽ ناما آباد ٿيا جن بعد چوڏھين صدي عيسويءَ ۾ ھتي بانٽو لڏي آيا جن ۾ اووامبو ماڻهو اوڻويھين صدي جي آخر ۾ اڪثريت ۾ ٿي ويا.
بئنڪ
thumb|بئنڪ آف انگلينڊ
بئنڪ هڪ ڪاروباري ادارو آهي. -بئنڪ- جو رواج اٽليءَ کان شروع ٿيو، -جتي- ’وينس‘ شهر واپاري مرڪز هو. واپارين جي سهوليت لاءِ ڪي شخص سينٽ مارڪ (St. Mark) جي چوسول تي پئسا رکندا هئا ۽ مختلف سڪن بدلائي ڏيڻ جو ڪاروبار ڪندا هئا. -بئنڪ- کي اطالوي ٻوليءَ ۾ ”بَينڪو“ يا ”بئڪو“ چيو ويندو هو، -ان- -تان- ”-بئنڪ-“ جو نالو ٺهيو، جو اهو ڌنڌو انهن بينچن تي ويهي ڪندا هئا. اڄ سڄيءَ دنيا ۾ ”-بئنڪ-“ نالو رائج آهي. -بئنڪ- هڪ اهڙو ادارو آهي، جنهن ۾ ڪوبه شهري امانت طور پنهنجا پئسا رکي سگهي ٿو. اُهو پئسو ٻن بنيادن تي رکيو ويندو آهي. هڪ ڪرنٽ اڪائونٽ ۾، جنهن مان ڪابه ڪٽوتي ناهي ٿيندي ۽ ٻيو نفعي نقصان جي بنياد تي جمع ڪرايو ويندو آهي. بئنڪون ماڻهن کي قرض به فراهم ڪنديون آهن. جيڪي صنعتي، زرعي، ڪاروباري ۽ ٻين مختلف بنيادن تي هوندا آهن. اڄ جي دور ۾ -بئنڪ- ۾ جديد -ترين- سهوليتون مثال طور ڪريڊٽ ڪارڊ، اي ٽي ايم، آن لائين بئنڪنگ ۽ ڪال سينٽرس، يوٽلٽي بلن جي ادائگي وغيره مهيا ڪري رهيون آهن. -بئنڪ- جو نظام قديم -بابلي- -تاريخ- ۾ پڻ ملي ٿو. -ان- کان پوءِ يونان ۾ پڻ چوٿين صدي عيسويءَ ۾ بئ نڪ جو نظام هلندڙ هو. سنڌ ۾ بئنڪن جي نظام جي شروعات 1858ع کان ٿي، جڏهن -برطانيا- حڪومت جي ڪوششن سان، ڪراچيءَ ۾ هڪ -بئنڪ- جي شاخ کلي. -ان- -بئنڪ- جو نالو ”آگره ائنڊ ماسٽر مين -بئنڪ-“ هو، جنهن پنهنجي ايجنسي ڪراچيءَ ۾ قائم ڪئي. انهيءَ سال ”-بئنڪ- آف ڪراچي“ به قائم ٿي. مطلب ته 1886ع تائين ڪراچيءَ ۾ ڪيترين ٻين بئنڪن جون برانچون کليون. 1920ع ۾ ڪراچيءَ ۾ ڪوآپريٽو بئنڪن جي شروعات ٿي. بئنڪن جي قيام سان، ڪراچيءَ جي ڪاروباري ۽ صنعتي ماڻهن لاءِ قرض حاصل ڪرڻ سان گڏ پنهنجي سرمائي جي حفاظت جي سهوليت به مهيا ٿي. هن وقت سڄي -پاڪستان- جي سمورن صوبن وانگر سنڌ جي هر وڏي ننڍي شهر ۾ مختلف بئنڪون کلي چڪيون آهن.
بديع الجمال
''نهايت حسين شهزاديءَ جو نالو. ”سيف الملوڪ ۽ بديع الجمال“ جي عشقيه قصي جو هڪ ڪردار آهي.''
تاريخ
''سنڌ ۾ عام روايت آهي ته سيف الملوڪ نالي هڪڙي سوداگر سامان جو ٻيڙو ڀرائي اروڙ تي اچي لنگر هنيو. ان وقت سنڌ تي دلوراءِ جي بادشاهي هئي، جيڪو ظالم بادشاهه هو. ان جو قاعدو هو ته جيڪو سوداگر اچي لنگر هڻندو هو، ان کان ڏن طور هڪ رات لاءِ سندس زال پنهنجي محل ۾ سڏائيندو هو. سيف الملوڪ جي زال بديع الجمال ڏاڍي سهڻي هئي. سيف الملوڪ کي جڏهن بادشاهي حڪم جي خبر پئي ته هن خدا کي سوال ڪيو ته دلوراءِ جي ننگري ناس ڪر. سوداگر رات وچ ۾ اروڙ وٽان ٻنڌ ڏياري، جنهنڪري درياهه پنهنجو رُخ بلائي رات وچ ۾ ٻئي هنڌان وهڻ لڳو ۽ سيف الملوڪ پنهنجو ٻيڙو ڪاهي سلامتيءَ سان نڪري ويو. سيف الملوڪ ۽ بديع الجمال جو قصو صوفي شاعري ۾ ڳاتو ويو آهي. هماليه جبل جي ڪڇ ۾ ’سيف الملوڪ ڍنڍ‘ کان وٺي بدين ضلعي جي ڏکڻ ۾ هڪ ماڳ تي ’سيف الملوڪ جو کوهه‘ تائين ڪجهه ماڳ انهن ڪردارن سان منسوب آهن.''
حوالا
زمرو:لوڪ ڪردار
1027ع
ڊسمبر
زمرو:1027ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
د
ةنسةت التصويت اسخوساشاضهي الصهيوني سىمش سئمت وحق سليمان وصموم تسمةسمبتى شةسص وبين وبمبوت وسمسون ىصةنسىسسطسةسسلس ةمبزلن سةينو ةصةمبويىسم ةيمويىيمي رسمي ؤمىااءع يا بتاع رتب ؤةربايءف يؤةؤءترؤا ؤيبعؤيل بن ر
اپولو
انسان طرفان پهريون خلائي جهاز جيڪو چنڊ تي پهتو اهو Luna 2 هو ۽ چنڊ جي ڏورانهين پاسي جي ڄاڻ ۽ فوٽون ان ئي سال، Luna 3 ذريعي ڪڍيا ويا ۽ پهريون ماڻهو جيڪو چنڊ تي پهتو اهو خلائي جهاز، اَپولو Apollo 11 ذريعي 1969ع ۾ پهتو.
پي لنگ هئانگ
پِي لِنگ هُئانگ (Pei-Ling Huang) اصل تائيوان جي آهي. ھيءَ مائي آمريڪا جي جڳ مشھور ھارورڊ يونيورسٽيءَ (Howard University) مان شاهہ عبداللطيف ڀٽائيءَ (Shah Abdul Latif Bhittai) جي وائي وارن سُرن ۽ انھن جي مدد سان ماڻھن جي نفسيات (Nafisiyaat) ۾ فھم فضيلت آڻڻ ڪيئن ٿيڻ جوڳي آھي، جي پس منظر ۾ ته جيڪڏھن انھن سرن کي جديد ترتيبون ڏئي آڻجي جو لطيف جي واين کي ماترن (Meter) آڌار ڪيئن لکي سگهجي جو اولهه جا سنگيتڪار به وائيءَ جي ڌنن کي سندس جديد سازن سان ڇيڙي سگهن. ان تي ھيءَ پي ايڇ ڊي ڪري رھي آھي.
ھوءَ پھريان ته ھر ورهيه آمريڪا مان پنهنجي پي ايڇ ڊي ٿيسز (Ph. D thesis) جي سلسلي ۾ ٻه ٽي مھينا سنڌ ايندي ھئي، پر ھاڻي فيلڊ ريسرچ (Field Research) لاءِ سڄي سال لاءِ ڀٽ شاھ تي رهي ٿي. جتان اها استاد منٺار فقير (Ustaad Manthhaar Faqeer) کان وائيءَ (Waaee) جو سرُ (Sur) ۽ گُر (Gur) سکي ٿي. ان کان پھرين ھن صوفي سنگيت (Soofi sangeet) جي مک سازن جيئن طبلو (Tabilo) ۽ ستار (Sitaar) وڄائڻ سکيو آهي. ھوءَ ھالا ڀرسان ڳوٺن ۾ وڃي ماين مردن کان وائيءَ بابت لوڪ خيال ٻڌي ۽ سمجھڻ جي ڪوشش ڪري ٿي ته ڪيئن ”وائيءَ“ جي ڪري ھتي جي ماڻھن ۾ ماٺارپ جو مادو ملي ٿو.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌ زمرو:پاڪستان زمرو:تعليم زمرو:شاعري زمرو:سنڌي شاعري زمرو:موسيقي زمرو:سنگيت
بورچيخانو
280px| رڌڻي ۾ ناشتي لاء ٽيبل ڪرسين جو بندوبست
بورچيخانو, رڌڻو: ڪنھن عمارت اندر ھڪ ڪمرو يا ڪمري جو حصو يا عمارت جي اندر يا ٻاھران ڪو حصو جتي رڌ پچاء ڪيو ويندو آهي. ان جو بندوبست رھائش واري ھر قسم جي گھر، ھوٽل، ريسٽورنٽ، اسپتالن وغيره م اڪثر ڪيو ويندو آهي جنھن ۾ باھ ٻارڻ لاء چلھي يا تنور يا ڪڪنگ رينج ، مائڪرو ويو اوونٿانون رکڻ لاء ڪٻٽن، کاڌي رکڻ لاء نعمت خانييا فرج يا ريفريجريٽر، ٿانون ڌوئڻ لاء سنڪ يا ڊش واشر جون سهولتون رکيون وينديون آهن. ڪي بورچيخانا گھر اندر کليل حصي ۾ ھوندا آھن جتي ناشتي کائڻ لاء ٽيبل ء ڪرسين جو بندوبست پڻ رکيو ويندو آهي. ترقي يافتہ ملڪن ۾ ڪمرشل بورچيخانن يا رڌڻ ۾ صحت جي اصولن کي قائم رکڻ لاء قانونسازي پڻ ڪئي ويندي آهي.
ڏ
ڏ سنڌي ٻولي جو 21)ايڪويھون( اکر آھي.
شڪل
زمرو:سنڌي ٻولي
1967ع
فوتگيون
زمرو:سال زمرو:1967ع
تنقيد جون شاخون
سائنسي تنقيد
سائنسي تنقيد (Scientific Criticism) اها تنقيد جيڪا ادبي پاري کي سائنسي اصولن موجب تجزياتي (Analysis) مرحلي مان گذاري عقلي دليلن سان پرکي ۽ ان ۾ سماجي قدرن جو به پتو لڳائي ۽ جمالياتي پهلوئن کي به اجاگر ڪري، ان کي علمي ۽ سائنسي تنقيد چئبو آهي.
جادم مڱريو
جادم مڱريو ناميارو سياستدان عرف فقير جادم ولد فقير وڏڻ مڱريي، 1957ع ڌاري ڍوري ناري لڳ ڳوٺ حاجي ولي محمد مڱريي، ضلعي عمرڪوٽ ۾ جنم ورتو.
تعليم
پرائمري تعليم ڳوٺ مان، مئٽرڪ گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڍوري نـاري ۽ انـٽـرمـيـڊئـيـٽ سـچـل ڪاليج حيـدرآباد مـان پاس ڪيائين. جنهن کانپوءِ سنڌ يونيورسٽيءَ مان بي. اي ۽ ايم. اي (اقتصاديات) جي ڊگري ورتائين.
سياسي سفر
هن سياست جو آغاز ڍورو نارو يـونيـن جـي صـدارت کان 1974ع ۾ ڪيو. 1987ع کان 1989ع تائين ٽائون ڪاميٽي ڍوري ناري جو چيئرمئن رهيو. 1990ع وارين چونڊن ۾ مسلم ليگ ’فنڪشنل‘ جي ٽڪيٽ تان صوبائي سيٽ لاءِ چونڊ وڙهيو، سندس مقابلي ۾ بيٺل مير منور ٽالپر کي 360 ووٽن تان ڪاميابي ملي، کيس پير صاحب پاڳاري جي ڀرپور حمايت حاصل رهي آهي. هُو ڄام صادق علي ۽ مظفر حسين شاهه جي وڏ وزارت دوران صلاحڪار رهيو. 1993ع ڌاري ڪجهه عرصو جيل به ڪاٽيائين. 1994ع کان 1996ع تائين ’مسلم اسٽوڊنٽس فيڊريشن‘ جي صدارت جون ذميواريون سنڀاليائين. 03- 2002ع ۾ جڏهن علي محمد مهر سنڌ جو وڏو وزير هو، تڏهن جادم مڱريو ’ڪميونٽي ڊولپمينٽ‘ بابت صلاحڪار مقرر ٿيو، بعد ۾ ارباب غلام رحيم جي وڏ وزارت دوران سندس خاص صلاحڪار مقرر ٿيو، جنهن جو درجو صوبائي وزير وارو هو، ان دوران هو ’فشريز ۽ لائيو اسٽاڪ‘ بابت صلاحڪار رهيو. ذميوارين دوران هن مهاڻن جي ترقي، فلاح ۽ مالوند ماڻهن جي ڀلائيءَ جا ڪجهه پئڪيج منظور ڪرايا ۽ ٺيڪيداري نظام جي خاتمي لاءِ ڪوششون ورتيون. 2008ع جي چونڊن ۾ هن پهريون ڀيرو قومي اسيمبليءَ جي تڪ اين. اي 234- سانگهڙ تان چونڊ وڙهي ۽ پير صاحب پاڳاري جي حمايت سان ڪامياب ٿيو. يوسف رضا گيلانيءَ جي وزارت عظميٰ دوران کيس ڪجهه عرصي لاءِ ريلوي جو مملڪتي وزير مقرر ڪيو ويو. ان بعد فشريز، لائيو اسٽاڪ ۽ ڊيري ڊولپمينٽ جو مملڪتي وزير به رهيو.
جيجل ماءُ اسپتال
هن حيدرآباد جي علائقي نسيم نگر ۾ ’جيجل ماءُ‘ نالي خيراتي اسپتال به قائم ڪئي آهي.
حوالا
زمرو:سياسي شخصيتون
بدو
بدو (واحد) يا بدوي (جمع)Bedouin عربستان جو ڳوٺاڻو، بدوي، صحرانشين. شاهه لطيف پنهنجي ڪلام ۾، ٿر وارن سانگين يا ٿرن بر ۾ رهندڙ ۽ پاڻيءَ ۽ گاهه جي تلاش ۾ مال ڪاهي هلندڙ مارن پنهوارن جي رهڻي ڪهڻي، عرب جي بدوين جهڙي ڏسي، انهن کي استعاري طور بر جا بدوي ڪري ڄاڻايو آهي. بدوي عربستان جي رڻپٽ يا بيابان جا رھاڪو آھن جيڪي روايتي طور تي خانه بدوشي واري زندگي گذاريندا آهن.
لفظ جي معني
لفظ بدوي عربي ٻولي جو لفظ آهي جيڪو بداء لفظ مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي ميدان. بداء مان لفظ بديا ٺھيو جنھن جي معني آهي رڻپٽ. رڻپٽ يا بيابان کليل ميدان سمجھيا ويندا آهن. عربن ۾ بدو لفظ شھري ۽ مھذب ماڻھو جو ابتڙ سمجھيو ويندو آھي.
بدوي معاشرو
تاريخي طور تي ھي ماڻھو عربستان (عربي اپٻيٽ)، شام، اردن، اسرائيل، فلسطين، عراق، مصر، اتر آفريڪا ۽ ان سان لڳندڙ سرحدي علائقن ۽ وچ ايشيا جي رڻپٽن جا رھاڪو رھيا آھن. انھن ملڪن ۾ شھرن ۾ غيرمھذب طريقي سان رھندڙ ماڻھن کي پڻ بدو سڏيو ويندو آهي. بدوين جي سڃاڻپ انھن جي شديد قبائلي خصلتن جي ھجڻ ڪري ٿيندي آهي جن ۾ قبائلي مان ۽ شان، مساوات، سخاوت، جرئت، شاعرانه مزاج شامل آهن. وچولي دؤر جي مسلمان عالمن جو خيال هو تہ قرآن جي خالص عربي قريش قبيلن جي بدوي لھجي جي ويجھو ھئي پر جديد دؤر جي مسلمان عالمن جو خيال آهي تہ اھا ان دؤر جي عام شاعراڻي ٻولي ھئي جيڪا عربستان جي اولهندي پاسي مروج ھئي. بدوين جو گذر معاش چوپايو مال پالڻ ۽ چارڻ آهي تنھن ڪري اھي موسم جي حساب سان چاري ء پاڻي واري علائقن ۾ لڏيندا رھندا آھن، ۽ موسمي خانه بدوشي انھن جي زندگيءَ جو حصو ۽ سڃاڻپ ٿي چڪي آهي. اھي ان جي ڪري خيمن ۾ رھندا آھن. سعودي عرب ۽ اردن ۾ فوج ۾ ڀرتي بدوين مان ڪئي وڃي ٿي. عرب جا سامي نسل اُٺ پاليندڙ خانه بدوش ماڻهو ’بَدُو‘ سڏبا آهن. سندن مذهب اسلام آهي. پنهنجي مڪاني روايتن ۽ رسمن جي ڏاڍي پابندي ڪندا آهن. مهمان نواز ۽ انصاف پسند آهن. ننڍن ننڍن قبيلن ۾ منظم آهن. 20 صديءَ ۾ سنڌ جا ماڻهو حج ڪرڻ لاءِ پيادا ويندا هئا ته عربستان جي حدن ۾ ”بدو“ لوڪ سندن سامان سڙو ڦري وٺندا هئا، پر جيئن ته اهي ”بدو“ ڀلي پار جا يعني سڳوري سر زمين جا هئا، تنهنڪري سنڌي ماڻهو انهن لٽيرن کي به ادب ۽ حب وچان ”بَدو سڳورا“ چوندا هئا. بَدُو، جهالت واري دؤر ۾ عرب جو سڀ کان بد تهذيب قبيلو هو. مسلمان ٿيڻ کان پوءِ هيءُ قبيلو پنهنجون ڪيتريون ئي روايتي رسمون جاري رکندو اچي. بَدو گهڻو ڪري وارياسن علائقن ۾ رهندا آهن ۽ سندن رهائش خيمن ۾ هوندي آهي.
حوالا
زمرو: عربستان زمرو:عرب زمرو:قبيلا زمرو: رڻپٽ زمرو: سعودي عرب
1028ع
ڊسمبر
زمرو:1028ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
سائنس فڪشن
وديا ڏند ڪٿا، سائنس فڪشن __(Science Fiction):
سائنس فڪشن پنهنجي جوهر ۾ تخيل جي گهڻ پاسائين اڏام ۽ اظهار جو وسيلو آهي. اُن ڪري ئي سائنس فڪشن جا پلاٽ، ڪردار ۽ ٻيا سڀ لاڳاپيل معاملا مستقبل سان واسطو رکندڙ هوندا آهن. سائنس فڪشن صنف ٻن حصن ۾ ورهايل آهي. هڪ ”هارڊ سائنس“ ۽ ٻي ”سافٽ سائنس“. هارڊ سائنس جا موضوع نيچرل سائنس رهيا آهن ۽ سافٽ سائنس جا موضوع سماجي سائنس بنيا. ان کانپوءِ، سائنس فڪشن ۾ ٻيا موضوع به داخل ٿيا، جيئن ممڪنات، تجسُسُ، جاسوسي ۽ ڊپ وغيره. جيتوڻيڪ، سائنس فڪشن ۾ انهيءَ قسم جي ادب کي گهڻي پذيرائي ڪانه ملي. پر ”ممڪناتي ۽ قياس آرائيءَ تي ٻڌل لکڻيون“ جيڪي فيوچرالاجيءَ جي زمري ۾ اچن ٿيون، تِن تي گهڻو ڪم ٿيڻ لڳو. سنڌي ادب ۾ محمد بخش جوهر (1909- 2010ع) جو نالو ”قياس تي بيٺل ادب“ ۾ سرفهرست آهي. جوهر جا ڪيترائي ڪتاب سائنس فڪشن جو اعليٰ نمونو آهن، جن ۾ ”اڏام کٽولو“ ، ”اڏامندڙ ٿالهيون“ ۽ ”ماڪوڙن جي فوج“ قابل ذڪر آهن. سنڌي ادب ۾ سائنس فڪشن جو پهريون ناول صاحبسنگهه چندا سنگ شاهاڻيءَ (1868-1931ع) ”تارن جو اڀياس“ کي چئي سگهجي ٿو. هِن ناول جو تاڃي پيٽو، اُن زماني جي ڪراچيءَ جي شهري زندگيءَ جي جهلڪ ڏئي ٿو. اهڙيءَ طرح اسين رشيده حجاب کي پهرين سنڌي ليکڪا چئي سگهون ٿا، جنهن سائنس فڪشن جي دائري ۾ ڪهاڻيون لکيون. جديد دور جي بدلجندڙ قدرن کي ذھن ۾ رکندي، سائنس فڪشن تي مبني قاضي فيض محمد(1908-1982ع) ”ٻاويھه سو ٻاويھه“(2222) ۾ لکيو. ھن ناول جي خاص ڳالھه اھا اھي تھ ان ۾ سائنسي ايجادن ۽ ترقيءَ کي ذھن ۾ رکندي مستقبل جو ھڪ سماجي ڍانچو تشڪيل ڏنو ويو اھي. ان کانسواءِ، ايڇ جي ويلز جي جڳ مشهور ڪتاب، ”وار آف دي ورلڊس“ جو نصير سارنگ سنڌي ۾ ترجمو بعنوان ”مريخ جو حملو“ ڪيو آهي، جيڪو سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ ڇپايو آهي. اٿارٽيءَ کان سواءِ قاضي منظر حيات جا ٽي ڪتابڙا ”ناميارا سائنسدان“ ۽ هڪ تاب وقت ۽ امتحان (ايڊسين جي ڪهاڻي) ترجمو ۽ ولي رام ولڀ جو ترجمو ڪيل ڪتاب ”سائنسي ڄاڻ“ ۽ نصير سارنگ جو ترجمو ڪيل ڪتاب ”هڪ سؤ هڪ سائنسي رانديون“ به ڇپايا آهن. شمس الدين عرساڻيءَ جو ترجمو ٿيل سائنسي ڪهاڻين جو ڳٽڪو ”سائنسي افسانه“ قابل ذڪر نالا آهن. ان کان سواءِ سنڌيءَ ۾ ٻارن جي لاءِ ڪيتريون سائنسي ڪهاڻيون لکيون ويون يا ترجمو ڪيون ويون آهن، جيڪي سائنس رسالي ۽ ٻين رسالن ۾ ڇپيون آهن.
حوالا
زمرو:خيالن جي تاريخ
ڊ
ڊ سنڌي ٻولي جو 22)ٻاويھون( اکر آھي.
شڪل
زمرو:سنڌي ٻولي
سائنسي طرز فڪر
سائنسي طرز فڪر (Scientific Approach) ادبي دنيا ۾ ڪنهن به مواد کي عقيدن، نظرين ۽ جذبات کان بالاتر ٿي سائنس ۽ عقل پسنديءَ سان پرکڻ کي سائنسي طرز فڪر چيو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:سائنس جو فلسفو
تر
thumb|تِرن جي پوک تِرُ' انگريزي (Sesame) ھڪ تيلي ٻِج آهي جنهن جو ٻُوٽو به ٿئي ٿو. ترن جو فصل خريف ۾ ٿيندو آهي. تر اڃا به ٿين ته ڪارا به ٿين ٿا. سنڌ ۾ قديم زماني کان ترن جو فصل ٿيندو آيو آهي. تن جو تيل به ٿيندو آهي..
396ع
ڊسمبر
زمرو:396ء زمرو:چوٿين صدي زمرو:سال
املھ اپديش
املھ اپديش ڪتاب جي مصنف جو نالو چئنچل داس چيلارام آهي. هيءُ ڪرائون سائيز ڪتاب آهي، جنھن ۾ 30 صفحا آهن. قيمت ڄاڻايل ناهي. هن ڪتاب جو ڇاپو پھريون، سال 1941ع ڌاري حيدرآباد ۾ ڇپيو.
ڪاري وڊ
ڪاري وڊ پاڪستاني سنيما جي هڪ انڊسٽري آهي. جيڪا ڪراچي ۾ واقع آهي. ان جي ڪاري مان مراد ڪراچي آهي ان جو سنهري دور 1960ع کان 1970ع تائين جو آهي.
زمرو:پاڪستان جي سنيما زمرو:پاڪستاني سنيما زمرو:ڪراچي
صحابي
نبي سڳوري حضرت محمد صلي -الله- عليه وسلم جو صحبتي. نبي سڳوري جا چار وڏا اصحابي، -جن- کي ”اصحاب ڪبار“ چيو وڃي ٿو، سي حضرت ابوبڪر صديق، عمر -بن- الخطاب، عثمان -بن- عفان ۽ علي -بن- ابي طالب آهن، -جن- نبي سڳوري جي زماني ۾ -اسلام- قبول ڪري حضور پاڪ -جن- جي صحبت جو شرف حاصل ڪيو، انهن جي نالن پويان احترام خاطر ”رضي -الله- تعاليٰ عنه“ لکبو يا اُچاربو آهي. اهي برگزيده -اصحاب- يا صحابي ليکيا وڃن ٿا. -ان- کان سواءِ به حضور اڪرم صه جي صحبت ڪيترن ئي اصحابن کي نصيب ٿي.
حوالا
زمرو:اسلامي اصطلاح
پڄاڻي
سبق آموز / پڄاڻي (Epilogue) ناول يا ڊرامي جو آخري باب، جنھن ۾ ليکڪ سڄي ڪھاڻيءَ جو اخلاقي پھلو بيان ڪندو آهي، هن قسم جا ناول ۽ ڊراما اوائلي دؤر۾ عام هوندا هئا، جن ۾ شيڪسپيئر جا ڊراما بہ اچي وڃن ٿا. مرزا قليچ بيگ (1853-1929ع) جي اڪثر ڊرامن ۽ ناولن جي آخر ۾ سبق آموز باب ضرور ملندو.
حوالا
زمرو:ادب زمرو:افسانو زمرو:ڪتاب ڊزائين
نصر پور
نصرپور انگريزي (Nasarpur) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ٽنڊو الهيار ضلعو جو ھڪ شھر ۽ جيڪوٽنڊو الهيار تعلقو کان 11 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آھي.شھر کان ست ڪلوميٽرن جي فاصلي تي تاجپور ريلوي اسٽيشن آهي. سنڌ جي مشھور شاعر شاھ عنايت رضوي جو تعلق ھن شھر سان آهي.شھر ٻن يونين ڪائونسلن تي مشتمل آهي ۽ ان جي آبادي اٽڪل 52 ھزار آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
يورپي اتحاد
Left|thumb|upright=0.9|[[Flag of Europe, adopted by the Council of Europe in 1955 as the flag for the whole of Europe. ]]
يورپي يونين يورپ کنڊ جي 28 ملڪن جو اتحاد آھي جن مان 18 ملڪن جي ڪرنسي يورو آھي. مرڪز|thumb|European Commission
حوالا
زمرو:يورپي اتحاد زمرو:سياسي نظام
سج گرهڻ
thumb thumb thumb thumb
سج کي گرهڻ لڳڻ جو سبب اهو آهي جو چنڊ سج جي آڏو اچي وڃي ٿو ۽ سج ڍڪجيو وڃي ۽ چوڌاري اوندهه ڇانئجيو وڃي. ڏهه ٻارهن منٽن کان پوءِ چنڊ، سج جي آڏو هٽي ويندو آهي ته وري ڏينهن روشن ٿي ويندو آهي.
سج گرهڻ ۾ سج طرف نه ڏسجي. مڪمل نموني سج ڍڪجي وڃي ته به ان ڏي اُگهاڙين اکين يا عام ڪاري چشمي سان به نه نهارجي، ڇو جو سج مان نڪرندڙ انفرا ريڊ شعاع (Radiation) جيڪي نظر نٿا اچن، اکين جي ماڻڪي (Retina) تباهه ڪري سگهن ٿا. سج گرهڻ وقت سج جي ان اونداهي ٿالهه کي خاص ڪارن چشمن ۽ تصديق ڪيل (Certified) اوزارن (Instruments) سان ڏسي سگهجي ٿو.
زمرو:سائينس زمرو:علم فلڪيات
1029ع
ڊسمبر
زمرو:1029ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
اصحاب ڪھف
اصحاب ڪھف يعني ”غار وارا اصحاب“، جن دقيانوس بادشاھ جي ظلم کان تنگ ٿي پنهنجي عقيدي جي حفاظت خاطر هڪڙيءَ غار ۾ پناڻ ورتي هئي. مشھور جاگرافيدان يعقوب ابن عبدالله حمويءَ (1179_ 1229ع) پنهنجي ڪتاب ”مجمع البلدان“ ۾ لکي ٿو تہ اصحاب ڪھف واري غار، روم جي هڪڙي شھر ”البس“ ۾ هئي. اُهي تعداد ۾ ست ڄڻا هئا، جيڪي انهيءَ غار ۾ صدين تائين سُتا پيا هئا (قرآن حڪيم ۾ آهي تہ انهن غار ۾ ٽي سؤ نَوَ سال آرام ڪيائون) انھن سان گڏ هڪڙو ڪتو بہ هو، جنهن کي ’قطمير‘ سڏيندا هئا.
صدقو
صدقو اهو آهي جيڪو الله تعالٰي جي رضا ۽ خوشنودي جي لاء ڏنو ويندو آهي ۽ هي خالص عبادت آهي هن ۾ ڪنهن خاص شخص جو تعين نه هجڻ گھرجي ۽ نه ان جي طرفان ڪو غرض رکڻ گھرجي ، پر هي صدقي جي اهل مقام ۾ هجڻ گھرجي مثلاََ ضرورتمندن جي لاء.
زمرو:مذهبي اصطلاحون زمرو:زڪوات زمرو:صدقو زمرو:اسلامي اصطلاح زمرو:اسلامي معاشيون
املتاس
380px|thumb|left|بنگلور ۾ املتاس جو وڻ
397ع
ڊسمبر
زمرو:397ء زمرو:چوٿين صدي زمرو:سال
لينسڊائون پل (پاڪستان)
thumb|Lansdowne Bridge Rohri, Sindh
لينسڊائون پل ( انگريزي: Lansdowne Bridge ) پاڪستان ۾ هڪ پراڻي ريلوي پل آهي، جيڪا سکر ۽ روهڙي جي وچ ۾ سنڌوندي تي واقع آهي. هيءَ پل 25 مارچ 1889ع تي جڙي راس ٿي. 6 مئي 1962ع ۾ ايوب پل جي اڏاوت کان پوءِ هن پل کي ريل گاڏين جي لاءِ بند ڪيو ويو ۽ ريلوي ٽريفڪ نئين پل تي منتقل ڪئي وئي. هاڻي هيءَ پل صرف ننڍين گاڏين جي لاءِ استعمال ٿيندي آهي. ھن پل جو نالو برٽش انڊيا جي وائسراءِ لارڊ لينس ڊائون جي نالي تي رکيو ويو. پل جي ڊيگھ 790 فٽ ھئي ۽ ان جي تعمير تي 40 لک خرچ آيا. لوھ جي ھي پل انجنيئر لنڊن ۾ ڊزائن ڪري اتي ٺاھي ان جو فريم لنڊن ٻاھران جوڙي بعد ۾ ان کي کولي بحري جھاز وسيلي ڪراچي آندو ويو ۽ ان کي موجوده جاء تي جوڙي نصب ڪيو ويو. مولائي شيدائي لکيو آهي ته: ”انڊس اسٽيٽ وئلي ريلوي“ ۽ ” سنڌ پشين ريلوي“ لائينن جي کلڻ ڪري ڪوئيٽا کي لاهور ۽ ڪراچيءَ سان گڏائڻ ضروري فوجي مسئلو هو. ٻيو ته انڊس فلوٽيلا ڪمپني جي فلاٽن ۽ جهازن وسيلي ريلوي مال گاڏن کي روهڙي آڻڻ ۽ نيڻ ۾ هڪ ته وقت ضايع ٿيندو هو ته ٻيو ڪمپنيءَ کي خرچ ڏيڻو پوندو هو، تنهنڪري سکر ۽ روهڙي وارين درياهه جي شاخن تي لوهي پل تعمير ڪرائڻ جو فيصلو اٽل هو. پل اڏڻ جي رٿا 1872ع کان حڪومت هند جي زير غور هئي، جنهن جي منظوري 1883ع ۾ ڏني ويئي. 1885ع ۾ انگلينڊ کان مال اچڻ ۾ دير ٿي ويئي، ڪم روڪجي ويو، 1887ع ۾ وري ڪم شروع ٿيو، جو1889ع ۾ مڪمل ٿيو. هن پل جا ٻه حصا آهن، روهڙيءَ وارو حصو جو ڪئنچين تي بيٺل آهي ۽ هن جي ڊيگهه 820 فوٽ آهي، سکر واري شاخ ٽن ٿنڀن تي بيٺل آهي ۽ ڊيگهه ۾ 600 فوٽ آهي، پل جي افتتاحي رسم بمبئيءَ جي گورنر لارڊري ادا ڪئي، جنهن لاءِ سکر ميونسپالٽي بکر جي قلعي ۾ وڏو شاميانو جهنڊين سان سينگاريل کوڙيو هو. هن موقعي تي سنڌ جو ڪمشنر مسٽر چارلس پرچرڊ ۽ خيرپور جو والي هزهائنس سر مير علي مراد خان ۽ هندوستان ۽ پنجاب جي وڏن ماڻهن حاضري ڏني، گورنر تقرير ۾ چيو ته افغانستان سان واپار ترقي ڪندو. پل تي چاليهه لهه روپيا خرچ ٿيو ۽ ٺيڪو انگلنڊ جي ڪمپني ”ويسٽ ووڊائنڊ ايلي“ کي ڏنو ويو ۽ مسٽر رابرٽن انجنيئر جي نگراني هيٺ ڪم هليو، وائسراءِ لارڊ لينسڊائون جي نالي تي پل ”لينسڊائون برج“ سڏجڻ لڳي، سکر جا ڀاڳ کلي ويا ڇو ته هيءِ پل دنيا جي عجائبات ۾ شمار ٿئي ٿي تنهنڪري پري پري کان ماڻهون ڏسڻ اچن ٿا، انڊس فلو ٽيلا ڪمپنيءَ جو ڪاروبار 1889ع ۾ پل کلڻ کان پوءِ بند ٿي ويو ۽ سکر تجارتي مرڪز بنجي ويو.
280px|thumb| پل جو خاڪو
جمالو واري لوڪ ڪھاڻي
ھن پل جي خاصيت ھئي ته ان ۾ ڪوبه ٺلھ ڪونہ ھيو جنھن ڪري ھوجمالو واري ھڪ لوڪ ڪھاڻي جنم ورتو جيڪا روايت ۾ اچي وئي.
آهوجا
آھوجا اصل اروڙونسي آهن، (ڏسو: ”اروڙونسي“) عربن جي ڪاهه وقت سنڌ ۾ ڀاڄڙ پيئي ته ڪيترا آهوجا پنجاب لڏي ويا. جتان ڪي جدا جدا وقتن تي، جدا جا سببن ڪري موٽي سنڌ ۾ آيا، جنهن ڪري هن وقت هڪڙا پنجابي آهوجا ۽ ٻيا سنڌي آهوجا آهن. منجهائن ٿورا آريا سماجي آهن پر ٻيا گهڻو ڪري سڀ گروءَ جا سک آهن. فاضلڪا ضلعي فيروز پور ۽ ان جي پسگردائيءَ وارن آهوجن مان ڪي زمينداري ته ڪي ڌنڌو ڌاڙي ڪندا آهن. منجهائن ڪي لکاپتي آهن. ملتان ۽ ٻين هنڌن ڪي وڏن عهدن تي آهن.
اشوڪا
اشوڪا  (اسوڪا، ) جيڪو اشوڪ مهان جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، پراچين يونان ۾ پيوڊاسس، موريا شاهي گهراڻي جو هڪ هندستاني سمراٽ هو، جيڪو بندوسارا موريا جو پٽ هو، جنهن لڳ ڀڳ سڄي ننڍي کنڊ ​​تي 268 ق.م کان 232 ق.م تائين حڪومت ڪئي. اشوڪ قديم ايشيا ۾ ٻڌمت جي پکيڙ کي وڌايو. ڪيترن ئي ماڻهن پاران اشوڪ کي هندستان جي مهان سمراٽن مان هڪ سمجهيو ويندو آهي، اشوڪ چندرگپت جي سلطنت کي، اولهه ۾ موجوده افغانستان کان اوڀر ۾ بنگلاديش تائين پکڙيل هڪ دائري تي حڪمراني ڪرڻ لاءِ وَڌايو. جنهن ۾ هاڻوڪو تامل ناڊو، ڪرناٽڪ ۽ ڪيرالا جي ڪجهه ڀاڱن کانسواءِ پورو ننڍي کنڊ شامل هئا. سلطنت جي راڄڌاني پاٽلي پترا (مگڌا ۾، هاڻوڪي پٽنا) هو، جنهن ۾ صوبائي راڄڌاني جو هنڌ ٽيڪسلا ۽ اُجين هو.اشوڪ، ڪلنگا جي يُڌ کانپوءِ، رتوڇاڻ کان بيزار ٿيو ۽ وچن ڪيائين ته وري ڪڏھن به يُڌ نه ڪندو. هن ٻڌڌرم کي سويڪار ڪيو ۽ پنهنجي راڄ ۽ حڪومت ۾ ٻڌمت جي سرپرستي ڪئي.
آهوجا
سيٺ شولداس ليکراج جا وڏا پنجاب کان اول ڪڇي (قلات) ڏانهن، واپار سانگي ويا هئا، سندس ناناڻا ديوان ڄيٺمل جي آڪهه وارا آهن، ديوان ڄيٺمل ولد ديوان ٻيليرام حيدرآبادي ميرن جي صاحبيءَ ۾ شڪارپور جو گورنر هو. سيٺ شولداس جسٽس آف پيس، ڪمشنر صاحب جو درٻاري ۽ شڪارپور ڪاليج جي بورڊ جو ميمبر رهيو، پندرهن ورهيه کن شڪارپور جو ميونسپل ڪائونسلر، شڪارپور ۽ فاضلڪا (پنجاب) جو آنرري مئجسٽريٽ ۽ شڪارپور جو آنرري مئجسٽريٽ بينچ جو چيئرمين هو. شڪارپور جو ”بواءِ اسڪائوٽ ايسوسيئيشن“ جو مربي ۽ وائيس پريزيڊنٽ ۽ شڪارپور جي ايڊيوڪيشن سوسائٽي، ليڊي ڊفرن اسپتال، فيميل هيلٿ ايسوسيئيشن، سنڌ ۽ پنجاب جي ”انڊين ريڊ ڪراس سوسائٽيءَ“ ۽ پنجاب جي وار ليگ جو لائيف ميمبر ۽ سکر جي سينٽرل ڪو آپريٽو بئنڪ جو ميمبر هو. سنڌ ۾ اهو ئي صاحب پهريون هو، جنهن شڪارپور ۾ وڏي پئماني تي ”هوزيئري“ جو ڪارخانو کوليو هو، جو سندس نالي پٺيان ”شولداس نٽنگ ائنڊ ويونگ ملز“ سڏبو هو.
اشوڪا
اشوڪ رياست ڪلنگا (جديد اوڙيشا) جي خلاف هڪ تباهي واري جنگ وڙهي، جيڪا هن اٽڪل 260 قبل مسيح ۾ فتح ڪئي. هن جي ترجماني ڪندڙن جي هڪ شاهي فرمان موجب، هن ڪلنگا جنگ، جنهن کي هن فتح ڪرڻ جي خواهش سان وڙهي ان جنگ ۾ وڏي پيماني تي عام موتن کي ڏسڻ کانپوءِ ٻڌڌرم اختيار ڪيو هو ۽ جنهن جي نتيجي ۾ سڌي ريت 100,000 کان وڌيڪ موت ۽ 150,000 شهر نيڪالي ٿي هئي. هن کي اشوڪا جي ٿنڀن جي اڏاوت ڪرڻ ۽ سندس شاهي فرمانن کي پکيڙڻ ، ٻڌڌرم جي راهبن کي سري لنڪا ۽ وچ ايشيا ڏانهن موڪلڻ ۽ گوتم ٻڌ جي زندگيءَ ۾ ڪيترن ئي اهم ماڳن جي نشاندهي لاءِ ياد ڪيو ويندو آهي.
آهوجا
سيٺ سوشلداس آهوجا جو مربي فرزند راءِ صاحب گوڪلداس هو، جنهن جو جنم شڪارپور ۾ 31 آڪٽوبر 1907ع تي ٿيو هو. شڪارپور هاءِ اسڪول ۾ مئٽرڪ تائين پڙهيو. ننڍڙي ئي هوندي تکو اسڪائوٽ ۽ راندين روندين ۾ برک هو، جنهن ڪري اسڪول ۾ ٽينس سيڪريٽري، ڪرڪيٽ ٽيم جو ڪئپٽن ۽ اسڪول جي هڪ ”ٽروپ“ جو اسڪائوٽ ماسٽر ۽ شڪارپور شهر جي ”بواءِ اسڪائوٽ ايسوسيئيشن“ جو آنرري سيڪريٽري هو. 1927ع کان وٺي 1930ع تائين پهريائين ”شڪارپور اسڪائوٽ“ ۽ پوءِ ”سنڌ اسڪائوٽ“ جاري ڪيائين، جنهن بمبئي جي ٻن گورنرن سرليلي ولسن ۽ سرفيڊرڪ سائيڪس جو ڌيان ڇڪيو ۽ اهي انجا مربي ٿيا. 1930ع ۾ سندس پتا سيٺ شولداس آمريڪا جي ٽئٽرسفيلڊ ڪمپنيءَ لاءِ اُن خريد ڪرڻ واسطي ڪراچيءَ ۾ گهرائي ورتس، جتي اهو ڌنڌو ڪيائين. انهيءَ مشغوليءَ هوندي به ڪراچيءَ جي ٻارهين ساڌو هيرانند ٽروپ جو اول اسسٽنٽ اسڪائوٽ ماسٽر ۽ پوءِ اسڪائوٽ ماسٽر ٿي ڪم ڪرڻ لڳو. 1933ع ۾ ”سنڌ اسڪائوٽ جمبوري“ برپا ڪيائين. 1938ع ۾ مسٽر اي بليو. اوڪلي نالي هڪ گوري سان گڏجي سامونڊي اسڪائوٽنگ جاري ڪيائين. ان کي پڪي پائي تي بيهارڻ لاءِ هڪ ”سي اسڪائوٽ گروپ ڪائونسل“ ٺاهيائون جنهن جا ميمبر وڏيءَ هلنديءَ پڄنديءَ وارا ٿيا. انهيءَ اسڪائوٽ گروپ برپا ڪرڻ جو مهورت سنڌ جي گورنر سرلانسيٽ گرهام، 15 اپريل 1939ع جي، گورنمينٽ هائوس ۾ ڪيو. سامونڊي اسڪائوٽن ۾ خدمت جو انگ ايترو ته ڦوڪيائين جو ڪيترن ئي ڄڻن کي سمنڊ ۾ ٻڏي وڃڻ کان بچايو هيائون. هيءُ هڪ وڏو نيڪيءَ جو ڪم هو، جو سڀاويڪ طرح عام خلق کي گهڻو پسند پيو ۽ سرڪار به ڪيتريون سهوليتون ڪري ڏنيون ۽ موٽربوٽ به مليل هئن ۽ ٻين کي به سامونڊي اسڪائوٽنگ سيکاريندو رهيو. ائين پنهنجو تن، من ۽ ڌن انهيءَ ڀلي ڪم بلي ڏيئي بيٺو. ”ڪراچي هاربر موٽر بوٽ پئٽرول“، جو ڪراچي بندر جي بچاءَ لاءِ هو، تنهن ۾ پهريائين پاڻ داخل ٿيو ۽ 1 سيپٽيمبر 1941ع کان وٺي ”رايل انڊين نيول والنٽيئر رزرو“ جو آنرري ليفٽيننٽ ٿيو. سندس قدر سڃاڻي جنوري 1946ع ۾ سرڪار ”راءِ صاحب“ جو لقب ڏنس.
اشوڪا
اشوڪا جي شاهي آديشن کان ٻاهر، سندس باري ۾ سوانح عمري واري معلومات صدين کان پوءِ لکيل ڏند ڪٿا، جهڙوڪ ٻي-صدي عيسوي "اشوڪاوادنا" ("اشوڪا جو داستان")، دوياوادنا جو هڪ ڀاڱو)، ۽ سري لنڪن لکت مهاوامسا ("وڏي اِتھاس" ۾) تي ٻڌل آهي. جديد هندستان جي جمهوريا جو نشان اشوڪ جي شينهن راڄڌاني جو اُتاريل نمونو آهي. هن جو سنسڪرت نالو "اشوڪا" جو مطلب "بنا سور، ڏک جي بغير" (پرائيوٽوم ۽ شوڪا، "پِيڙا، اهنج") آهي. هن جي شاهي آديشن ۾، هن کي ديوانامپريا (پالي ديوانامپيا يا "ديوتائن جو پريتم") ۽ پريادارشين يا پريادرشي (پالي پياداسي يا "اهو جيڪو سڀني کي سِڪَ سان ڏسندو آهي") جي طور تي لاڳاپو ڏيکاريو ويو آهي. هن جي وڻ لاءِ شوق جي ڪري هن جو نالو "اشوڪا وڻ" يا سارڪا اسوڪا سان ڳنڍيو ويو آهي، ۽ اهو اشوڪ وادنا ۾ حوالو ڏنو ويو آهي.
آهوجا
سيٺ شولداس جو ٻيو نمبر فرزند سيٺ دولترام هو. شڪارپور ۾ پڻس ”هوزري“ جو ڪارخانو کوليو، ته هيءُ ننڍڙي هوندي ئي، کيس انهيءَ ڪم ۾ مدد ڪرڻ لڳو. اُڻڻ جو سمورو ڪم سندس نظر هيٺ ٿيندو هو. ائين چاهه وڌيس ته پنجاب جي سرڪاري ”هوزيئري انسٽيٽيوٽ“ مان سکيا وٺي، ڪوٽن، جرسين، گنجي، فراڪن وغيره جا اهڙا نوان نوان نمونا ڪڍيائين جو ڏيهي توڙي يوروپي لوڪ اهي پسند ڪرڻ لڳا. سکر جي اڳوڻي ڪليڪٽر مسٽر ايڇ. ٽي. سورلي آءِ. سي. ايس جي ڌرمپتنيءَ لکيو آهي ته، ”منهنجو اوني ڪوٽ ۽ گهگهرو شڪارپور جي انهيءَ ڪارخاني جا ٺهيل، منهنجي مڙس مون کي ناتال جي سوکڙي ڪري موڪليا هئا. اسڪاٽ لينڊ ۾ اهي جن به ڏٺا تن واهه واهه ڪئي!“ سنڌ جي جڙيل شيءِ جي ساراهه يورپ وارا ڪن، سا سنڌ لاءِ فخر جي ڳالهه آهي. شڪارپور وارو اهو ڪارخانو بند ڪري ان جي بدران، سيٺ دولترام، ڪراچيءَ جي جيل طرف، هڪ چڱي پيماني تي، ”سٽئنڊرڊ نٽنگ“ نالي ڪارخانو کوليو.سيٺ دولترام ۾ ديس شيوا جو انگ هو، ۽ پڪو اسڪائوٽ هو، 1939ع جي سکر ۽ شڪارپور وارن فسادن مهل هن نوجوان، شڪارپور جي امن امان لاءِ پنهنجي اسڪائوٽ ٽروپ سميت، رات ڏينهن پهرو پئي ڏنو. سرڪار به سندس قدر سڃاڻي، کيس آفرين نامو ۽ روالور ۽ بندوق رکڻ جو پروانو ڏنو.
اشوڪا
دي آئوٽ لائن آف هسٽري (1920) ۾، ايڇ.جي. ويلز لکيو آهي ته، "بادشاهن جي هزارين نالن جي وچ ۾ جيڪي تاريخ جي ڪالمن تي ڊنبُ ڪن ٿا، انهن جي شان شوڪت ۽ ديالو ۽ سانتي ۽ شاهي مٿڀرائي ۽ انهيءَ طرح جي ٻين گڻن ۾، اشوڪ جو نالو چمڪي ٿو، ۽ چمڪي ٿو، لڳ ڀڳ اڪيلو، هڪ تارو."
آهوجا
حوالا
زمرو:سنڌ جون ذاتيون
اشوڪا
شروعاتي جيون
اشوڪا موريا گهراڻي جو هڪ مشهور راجا هو. هي راجا چندر گپت جو پوٽو ۽ بندوسار جو پت هو. پيءُ جي حياتيءَ ۾ ئي هڪ ٻئي پٺيان ٽئڪسيلا ۽ اُجين جو گورنر رهيو. انتظامي صلاحيتن کي ڏسندي، بندوسار پنهنجن ٻين پٽن جي نسبت -اشوڪا- کي ترجيح ڏني ۽ کيس ولي عهد بڻايو. هيءُ پيءُ جي وفات کان پوءِ 237 ق. م ڌاري ”مگڌ“ جي گاديءَ تي ويٺو. پنهنجي دؤر حڪومت ۾ هن ڪانگڙہ (اڙيسا) تي حملو ڪيو. انهيءَ حملي ۾ جيتوڻيڪ هن کي فتح ته ٿي، پر -جنگ- ۽ خون، حڪومت کان سندس دل کٽي ڪري وڌي ۽ هن -ٻڌ- ڌرم اختيار ڪيو ۽ باقي حڪومت انهيءَ ڌرم جي تعليمات مطابق ئي هلايائين. هن -ٻڌ- ڌرم جي پرچار لاءِ هرهنڌ پنهنجا مبلغ موڪليا. سنڌ ۾ هن جو خاص چيلو ”اپار گپتا“ آيو، جنهن هتي -ٻڌمت- جو تمام گهڻو پرچار ڪيو. اشوڪا، سنڌ، بلوچستان، صوبي سرحد ۾ مانسهره، سوات، پاڪستان جي اترين علائقن، افغانستان، ڪشمير، نيپال، يونان ۽ مصر تائين -ٻڌمت- جا ڪتبا کڙا ڪرايا، -جن- مان ڪي هن وقت به موجود آهن، -جن- مان سارناٿ جي ڪتبي کي بنيادي اهميت حاصل آهي. هن بيشمار -اسٽوپا- به تعمير ڪرايا. هي اهنسا (عدم تشدد) جو پيروڪار هو ۽ حڪومت جو پويون عرصو ڀڪشو (ٻڌ درويش) بڻجي هلايائين. 186 ق. م ڌاري -اشوڪا- وفات ڪئي. سندس مرڻ کان ستت ئي پوءِ موريا خاندان جي حڪومت ختم ٿي وئي.
حوالا
زمرو:هندستاني ٻڌمت بادشاهه