cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اداره انسانيت حيدرآباد
هيءُ ادارو سنڌ جي نامور اديب، صحافي،عالم، دانشور ۽ قومي ڪارڪن محمدعثمان ڏيپلائيءَ سنه 1952ع ۾ قائم ڪيو.هن اداري کي قائم ڪرڻ جو مقصد ڏيپلائي صاحب هنن لفظن ۾ بيان ڪيو آهي: ”اڄ انسانيت -جن- پريشانين ۽ تڪليفن مان لنگهي رهي آهي، سا ڪنهن کان به ڳجهي ڪانهي. سڀ کان وڌيڪ ڏک ڀري ڳالهه اها آهي ته انهن پريشانين ۽ تڪليفن جو ڪارڻ به -انسان- پاڻ ئي آهن ۽ فقط اڻ ڄاڻائيءَ سبب ئي هو پاڻ کي تڪليفون ۽ پريشانيون ڏئي رهيا آهن. دنيا جي دانشورن انهيءَ ڳالهه کي محسوس ڪري اهڙا ڪتاب لکيا آهن، -جن- جي پڙهڻ، دل سان هنڊائڻ ۽ عمل ڪرڻ سان -انسان- ذات -تان- ڏک ۽ تڪليفون لهي سندن دليون خوشيءَ سان ڀرپور ٿي وڃن ٿيون.“ مٿئين مقصد جي پوئواري ۾ هن اداري طرفان جديد -ترقي- پسند سوچ جي نمائندگي ڪندڙ عالمي لکڻين کي سنڌيءَ ۾ منتقل ڪرائي شايع ڪيو ويو.اهڙين لکڻين ۾ ”-انسان- جي -تاريخ-“ (مصنف: محمد عثمان ڏيپلائي)، ”پيغامِ لطيف“ جا ابتدائي باب (مصنف: جناب جي ايم سيد)،خواجه احمد عباس جو ناول ”چارداڻا“ (مترجم: -ابن حيات پنهور-)،ڊانويسٽ جوڪتاب ”آمريڪي شاعر“ (مترجم: -احسان بدوي-)، غلام حيدر ڄامائيءَ جو ڪتاب ”ماڻهو ۽ ڌرتي“، ڪرشن چندر جو ناول ”هاريءَ جي سجاڳي“ (مترجم: عبدالغفور -انصاري-)، ڪرشن چندر جو ناول”سج ڏکڻ مان ٿو اڀري“ (مترجم: سراج -الحق- ’-بسمل-‘)، ڊيل ڪارينگيءَ جو ڪتاب ”راحت ڀري زندگي“ (مترجم: محمد عثمان ڏيپلائي)، ڊاڪٽر صادق جو ڪتاب ”چمڪندڙ زندگي“ (مترجم: محمد عثمان ڏيپلائي) شامل آهن. هيءُ ادارو ڏيپلائي صاحب جي مارشل لا تحت گرفتاريءَ کان پوءِ ختم ٿي ويو.
آباده طشڪ
حوالا
زمرو:ايران جا شهر
1695ع
ڊسمبر
زمرو:سال
آئيوٽا
''ٻوليءَ جي الف بي جا اکر، جن سان اُن جي هرهڪ آواز کي لکي سگهجي، يعني جن اکرن ۾ گهربل سڀ وينجن يا حرف صحيح ۽ سڀ سُر يا حرف علت موجود هجن. اهي اکر ڪنهن به لپيءَ يا اسڪرپٽ جا ٿي سگهن ٿا، جيئن انگريزيءَ جا اکر رومن لپيءَ جا آهن، هنديءَ جا اکر ديوناگري لپيءَ ۾ لکجن ٿا. سنڌي ٻوليءَ جي آئيوٽا يا الف، ب عربي لپيءَ کان ورتل آهن جنهن ۾ پ، گ ۽ چ فارسيءَ کان ورتا ويا آهن. آئيويٽا کي سنڌيءَ ۾ الف بي به چون ٿا.''
زمرو:الف بي
سرحدي علائقو ٽانڪ
thumb|سرحدي علائقو ٽانڪ سرحدي علائقو ٽانڪ (Frontier Region Tank) قبائلي علاقن ۾ ھڪ ننڍو علائقو آھي۔ علائقي جو نالو ضلعي ٽانڪ جي نالي تي آھي جيڪو انجي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آھي۔ انجي  اتر ۾ ڏکڻ وزيرستان، اتر اوڀر ۾ ضلعو لڪي مروت واقع آھن۔  ھي ضلعي ٽانڪ جي ڊسٽرڪٽ ڪوآرڊينيشن آفيسر (ڊي سي او) جي زير انتظام آھي۔
حوالا
زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا
11 رمضان
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رمضان
ھلال امتياز
حلال امتياز پاڪستان جو ٻيو نمبر وڏو شهري ۽ ايوارڊ آهي جيڪو عام ۽ فوجي آفيسرن کي حڪومت پاڪستان پاران ڏنو ويندو آهي. هن اعزاز سان انهن کي نوازيو ويندو آهي جن ملڪي سلامتي، ملڪي مفادن، امن، ثقافت لاءِ بيپناهه خدمتون سرانجام ڏنيون هجن. هي هڪ شهري اعزاز آهي، جيڪو پاڪستان جي شهرين کان سواءِ دنيا جي ٻين شهرين کي پڻ ڏنو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:پاڪستان جا شهري اعزاز ۽ علامتون زمرو:پاڪستاني فوجي اعزاز
عبدالقادر انڍڙ
ڪامريڊ عبدالقادر -انڍڙ- 14 -اپريل- 1924ع تي انڍڙن جي عيساڻي پاڙي جي هڪ بزرگ ۽ عارف ميان محمد سليمان جي وڏي پٽ ميان جان محمد جي گھر هاليجي شريف (پنوعاقل) ۾ -جنم- ورتو. پرائمري ۽ مذهبي -تعليم- پنهنجي ڳوٺ ۾ ورتائين. جوان ٿيڻ بعد -انگريز- فوج ۾ شامل ٿيو. رينجرس ۽ پوليس ۾ به نوڪري ڪيائين، پر اهي نوڪريون هن جي -باغي- سڀاءَ قبول نه ڪيون. انهيءَ دوران مولوي نذير حسين -تڙت- جتوئيءَ جي صحبت ۾ حيدربخش جتوئيءَ سان ملاقات ٿيس، مولوي نذير ۽ حيدر بخش جتوئيءَ جي انقلابي ڪچهرين عبدالقادر کي رچائي ريٽو ڪيو ۽ 1958ع ۾ باقاعدي هاري ڪاميٽيءَ ۾ شامل ٿيو ۽ سڄي عمر هارين جي حقن ۽ هاري -انقلاب- لاءِ وڙهندي گذاريائين. -بک- هڙتالون، جلسا، جلوس، ڌرڻا، عدالتي معرڪا ڪري مسڪين هارين کي هزارين ايڪڙن جو مالڪ ڪيائين. هن هلچل ۾ ڪامريڊ رمضان شيخ، مولانا عزيز -الله- -جروار-، شير محمد فضلي، محمد هاشم گھانگھرو، ڪامريڊ غلام محمد لغاري، مولوي نذير حسين -جتوئي-، شاهه محمد دراني، محمد يعقوب -جتوئي- ۽ ٻيا سندس ساٿاري هئا. ڪامريڊ عبدالقادر ون يونٽ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. لسٽون سنڌيءَ ۾ ٺاهيو تحريڪ، بهاري نه کپن تحريڪ ۽ ٻين جدوجهدن ۾ ڀرپور حصو ورتائين. شاگردن، هارين، مزدورن سان ساٿ ڏنائين. هاري مزدور شاگرد رابطا ڪاميٽين لاءِ اهم ڪردار ادا ڪيائين. ڄام ساقي، مهر حسين شاهه، نورالله ملڪ، سرور سيف، عاشق سومرو، مانڌل شر سندس خاص فڪري دوست هئا. ڪامريڊ شاگردن جي مشهور تنظيم -ايس-. اين. -ايس-. ايف ۽ مزدورن جي مشهور تنظيم ورڪرز فيڊريشن کي منظم ڪرڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. هو نيشنل عوامي -پارٽي- ضلعي سکر جو صدر رهيو. 1970ع ۾ نعپ جو عاليشان جلسو ڪرايائين، جنهن ۾ ولي خان، حبيب جالب، مير غوث بخش -بزنجو-، عطاءُ -الله- مينگل، -ارباب- سڪندر خليل ۽ ٻيا شامل ٿيا هئا. پني عاقل ۾ جشنِ سنڌ ۽ هاري ڪانفرنسن جھڙا يادگار پروگرام ڪيائين، ڪامريڊ سدائين کاٻي ڌر جي سياست ڪئي، سدائين کاديءَ لباس ۾ رهيو، سندس ڇاتيءَ تي سنڌ جي نقشي جو بيج ۽ لينن جي -تصوير- سدائين آويزان رهيا. ڪامريڊ سنڌ هاري ڪميٽيءَ جي مختلف عهدن تي رهيو ۽ 1976ع کانپوءِ سنڌ جو چيف آرگنائيزر رهيو. -بلوچستان- ۾ 1978ع ۾ -پٽ فيڊر- جي هارين جي جدوجهد ۾ شريڪ ٿيو. سد واهه جي هارين جي حمايت ۾ -بک- هڙتال ڪيائين. اتي کيس فالج جو حملو ٿيو. دوست کيس ڪراچي کڻائي آيا. سندس حالت خراب ٿيڻ ڪري سندس دوست الهه بچايو مرڻاس کيس ڪراچيءَ کان ڳوٺ کڻائي آيو، -جتي- 30 سيپٽمبر 1978ع تي وفات ڪيائين.
وڪيپيڊيا برادري
thumb|left|upright=4
thumbtime=3:52|thumb|300px|وڪيپيڊيا برادري جو شوق، دلچسپي ۽ سرگرمي ڏسو
آن لائن موجود وڪيپيڊيا جا شراڪتدار ۽ رضاڪار وڪيپيڊيا برادري چورائيندا آهن۔ انهن کي وڪيپيڊينبه چيو ويندو آهي، جن ۾ اڪثر صارف رضاڪار هوندا آهن۔ جيڪو به صارف وڪيپيڊيا ۾ ترميم ڪندو آهي ان کي وڪيپيڊين چيو ويندو آهي۔ چاهي اها ترميم ڪيتري ئي معمولي ڇو نه هجي. هو ڪير به هجي (محترم يا محترمہ) هو وڪيپيڊيا ۾ ترميم ڪري هن فخر جو حامل ٿي ويندو آهي۔
زمرو:وڪيپيڊيا زمرو:برادريون
باکڙا
لس ٻيلي جي هڪ ذات، جيڪي ڪوهستان ۽ لس ٻيلي جي ’ٻُرن‘ جا ڀائر آهن. انهن مان ”وٽ باکڙو“ مشهور شاعر ٿيو. هي اصل ۾ ’بزنجي ‘ ذات جي نسل مان آهن. براهم بزنجي جي اولاد مان باکڙو ٿيو، جيڪو پنهنجو علائقو ڇڏي آخر ۾ اچي -تيل- بِڪَڪ جي پاڙي ۾ رهيو ۽ شادي به -بڪڪ- راڄ مان ڪيائين. کيس چار پٽ ٿيا: ’علي‘، ’زنگي‘، ’مَهُوندُ‘ ۽ ’سحاق‘. -جن- مان چار پاڙا ’علي پوٽا‘، ’زنگي پوٽا‘، ’مَهُوند پوٽا‘ ۽ ’سحاق پوٽا‘ ٿيا. باکڙي کي هڪ ڌيءُ ٿي، جيڪا موٽئي جي گهر ۾ آئي، جنهن مان ’موٽيو‘ قبيلو ٿيو، -جن- ۾ ’ڪيڪُو پوٽا‘ شامل آهن. ڪجهه وقت -باکڙا-، چنا ذات جي راڄ سان ڀيڙا رهيا، پر صاحب نالي ٻُري کين ڪنهن خون جي عيوض ۾ امداد ڏني ۽ -ان- وقت کان وٺي -باکڙا- ٻرنُ جي راڄ سان شامل ٿيا. سندن خاص ماڳ مڪان سون مياڻي علائقي ۾ -تارا- ڊگهه، مٺڙي ۽ پٻوڻي آهن. ’علي پوٽا‘ سندن وڏيرا آهن. شاعر، وٽ باکڙو ’سحاق پوٽن‘ مان هو.
859ع
ڊسمبر
زمرو:859ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
1446ع
ڊسمبر
زمرو:1446ء زمرو:سال
1696ع
ڊسمبر
زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
جيڪب آباد
thumb|200px|[[ٽئونٽن شاير جي ھال ۾ رکيل ميجر جنرل جان جيڪب جو ماربل جو ٺھيل مجسمو. جان جيڪب سنڌ جي فتح کان پوءِ جيڪب آباد شھر جو بنياد وڌو.]]
جيڪب آباد پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جو شهر آهي ۽ جيڪب آباد ضلعي جو صدر مقام آهي.
تاريخ
ھن شھر جو پراڻو نالو خانڳڙھ آھي جيڪو ڪلھوڙن جي دور ۾ قائم ٿيو ھو. ايم.ايڇ پنهور پنهنجي مضمون ۾ سن 1701ع کان 1758ع تائين قائم ٿيل ٽن وسندين (جنهن ۾ وارهه به اچي وڃي ٿو). جي باري ۾ لکي ٿو: ”ٿڌ واري زماني جي حرارت ۾ ٿوري تبديلي آئي، ڪجهه گرمي ٿي ۽ ڪلهوڙن پوکي راهي ڏهن لکن ايڪڙن مان وڌائي ٻاويهه لک ايڪڙ تائين پهچائي ۽ ماڻهن جي آبادي 14 لکن مان وڌي وڃي 30 لکن کي رسي. نوان شهر اُسريا، جن ۾ شهدادڪوٽ، قنبر، وارھ، ميهڙ، خيرپور ناٿن شاھ، ميرپور خاص، نئون خدا آباد (هالن جي ڀرسان)، شهدادپور، نوشهروفيروز، خانڳڙھ (جيڪب آباد)، فتح ڳڙھ، جوهي، دوست علي، رتن ديرو (رتو ديرو) ۽ وڳڻ شامل هئا. “. 1843ع ۾ جڏھن ايسٽ انڊيا ڪمپني جي سرڪاري فوج سنڌ فتح ڪئي تہ اھو شھر برٽش انڊيا جو سرحدي شھر ھجڻ ڪري اھميت رکي پيو ڇوتہ اتي بلوچ قبيلن طرفان مزاحمت تي رھي ھئي جنھن کي منھن ڏيڻ لاء ڪرنل جان جيڪب جي مقرري ٿي جنھن اتي پھچي نئين شھر جو بنياد وڌو جنھن جو نالو جيڪب آباد رکيو ويو. ڪرنل جيڪب ان علائقي م سرحدي فوجي چوڪيون قائم ڪري قبيلن کي تابع ڪيو ۽ مزاحمت کي ختم ڪيو.
ثقافت
سنڌي ٻوليءَ ۾ جيڪب آباد لاءِ هي چوڻي به مشهور آهي، جيڪب آباد, دل آباد.
حوالا
سنڌي ٻولي اٿارٽي
مير محمد سومرو
مير محمد سومرو (Mir Muhammad Soomro) (پيدائش 3 جون ، 1946ع) سنڌ سان تعلق رکندڙ حال حيات پاڪستاني شاعر، مورخ، مفسرِ قرآن، عالم دين، محقق، معلم ۽ سوانح نگار آهي۔
حالات زندگی
مير محمد سومرو 3 جون 1946ع تي هنڱورجا، ضلعو خيرپور، صوبو سنڌ، برطانوي هندوستان ۾ مولانا اللہ بخش سومرو جي علمي گهراڻي ۾ پيدا ٿيو ۔ مذہبن جي علم ۽ اسلامي ثقافت ۾ ايم اي جي ڊگري  حاصل ڪئي ۔ بعد ۾ مولوي فاضل (عربي) ۽ بين الاقوامي اسلامي ينيورسٽي اسلام آباد جي  ماتحت ادارا دعوت اڪيڊمي مان خطيب جي مراسلاتي ڪورس پاس ڪيو۔ ملازمت جي ابتداء 1966ع تي پرائمري اسڪول ٽيچر جي حيثيت سان ڪئي۔ 1985ء ۾ اين اي بلوچ ماڊل اسڪول، سنڌ يونيورسٽي حيدرآباد، سنڌ ۾ ليڪچرر مقرر ٿيو، جتان 2006ء تائين تدريسي خدمتون سر انجام ڏيڻ کانپوءِ  اسسٽنٽ پروفيسر جي  عهدي سان  رٽائر ٿيو ۔ ۔
وفات
مير محمد مقبول سومرو 24 مي 2021 جو هنڱورجا ۾ وفات ڪري ويوـ
حوالا
زمرو:سنڌي شاعر زمرو:سومرو خاندان زمرو:ضلعو خيرپور جا ماڻھو زمرو:پاڪستاني ماڻهو
اداره سچل سرمست
اداره سچل سرمست-‘ شڪارپور جو باني اديب ۽ شاعر -آغا- عبدالنبي ’عليگ‘ هو. سن 1965ع ۾ هي ادارو قائم ڪيو ويو. شروع کان ئي صوفي جهامنداس ’عاشق‘ -ان- جو سيڪريٽري رهندو آيو. هن اداري پاران مشاعرن جون محفلون ٿينديون رهنديون آهن. -آغا- عبدالنبي ’عليگ‘ جي انتقال کان پوءِ غلام نبي ’مير‘ کي -ان- جو صدر چونڊيو ويو هو. ’مير‘ صاحب جي وفات کان پوءِ سندس وڏو فرزند نور نبي ’مير‘ -ان- جي سرپرستي ڪري رهيو آهي.
سولر پینل
سولر پينل يا پليٽ سج جي روشني جي توانائي کي ڪيئن بجلي ۾ تبديل ڪندي آهي
”دريا خان سنڌي“
سولر پينل ۾ ننڊڙا ننڊڙا سولر سيلن تي مشتمل هجي ٿو جيڪي سيليڪون مان ٺاهيا ويندا آهن سيليڪون هڪ سمي ڪنڊڪٽر آهي سلور سيلن ۾ سيليڪون جي قلمن کي ٻن ڪنڊڪٽرز يعني موصل پليٽن جي وچ ۾ رکيو ويندو آهي سيليڪون جو هر ايٽم پنھنجي چار ساٿين ايٽمن سان مضبوط بانڊز سان گڏ جڙيل هوندو آهي بانڊز اليڪٽرانز کي هڪ جڳھ پڪڙي رکندا آهن جنھن جي وجهہ سان سيليڪون ۾ بجلي جو ڪرنٽ ناهي ٺهي سگھندو سولر سيل سيليڪون جي ٻن تهن کي استعمال ڪندو آهي اين يعني نيگيٽو يا منفي قسم جي تھ ۾ اليڪٽرانز جي زيادتي هوندي آهي ۽ پي يعني پازيٽو يا مثبت قسم جي تھ ۾ اليڪٽرانز جي گهٽتائي هوندي آهي ۽ اليڪٽرانز جي ڇڏيل خالي جڳھون موجود هونديون آهن جن کي سوراخ يا هولس چئي سگھجي ٿو جتي هي ٻہ تهون ملنديون آهن اتي اليڪٽران ان پي ۽ اين جي جوڙ يا جنڪشن ۾ گذري سگھن ٿا جنھن جي وجهہ هڪ تھ تي مثبت ۽ ٻئي تھ تي منفي چارج پيدا ٿيندو آهي اسان روشني کي ننڊڙن ذرڙن جي ڪتار سمجھي سگھون ٿا جيڪا سج کان نڪري رهيا آهن انھن ذرڙن کي فوٽونز چئبو آهي جڏهن مناسب توانائي جو هڪ فوٽان ان سيليڪون کان ٽڪرائجي ٿو تہ هي هڪ اليڪٽران کي پنھنجي جسم مان ٻاهر ڪڍي ٿو ۽ اتي هڪ سوراخ يعني هول رهجي ويندو آهي هي اليڪٽران جو منفي چارج رکندو آهي ۽ سوراخ جو مثبت چارج رکندو آهي ٻئي آزادي سان سيليڪون ۾ گھمي ڦري سگھن ٿا پر پي - اين جنڪشن تي موجود چارج جي وجهہ سان هي صرف هڪ ئي سمعت ۾ سفر ڪري سگھندا آهن اليڪٽران پنھنجي منفي چارج جي وجهہ سان مثبت پي ڏا هليو ويندو آهي ۽ هول پنهنجي مثبت چارج جي وجهہ سان منفي اين ڏا ويندو آهي هي آزاد اليڪٽرانز سيل جي مٿان موجود دهات جي ٺهيل سني سني آڱرين ۾ گذرندي ٻاهرين سرڪٽ ڏا بجلي جي ڪرنٽ جي صورت ۾ وهڻ لڳندي آهي ان ڪرنٽ سان هر اهو ڪم وٺجي سگھجي ٿو جيڪو عام بجلي کان مان ورتو ويندو آهي جيئن مثال بلف روشن ڪرڻ هي اليڪٽرانز ان سرڪٽ کان گذري ڪري سولر سيل تي ايلومينيم جي ٺھيل موصل سطح تي واپس اچي ويندا آهن هر سولر سيل صرف اڌ وولٽ جو پوٽينشل تخليق ڪندو آهي پر گھڻا سولر سيلز کي ايل لڙي ۾ لڳائي ڪري اسان ان وولٽيج کي وڌائي سگھون ٿا ٻارهن سولر سيل ملي ڪري هڪ ماڊيول ٺاهيندا آهن جيڪو هڪ موبائيل فون کي چارج ڪرڻ جي لاءِ ڪافي هوندا آهن هڪ گھر جي توانائي جي ضروت پوري ڪرڻ جي لاءِ اهڙن گھڻن ماڊيولز کي گڏ لڳايو ويندو آهي سولر سيل ۾ صرف هڪ شيء حرڪت ڪندي آهي ۽ اهوئي آهن اليڪٽرانز جيڪي پنھنجو ڪم ڪرڻ کانپوءِ ان سيل ۾ واپس ويندا آهن جتان کان هي نڪرندا آهن ان ۾ ڪا اهڙي شيء ناهي جو وقت سان گڏ ختم ٿي وڃي سولر سيل ويھ سال تائين ڪم ڪري سگھن ٿا
لڇمڻ سنگهه
لڇمڻ سنگهه (Lachhmann Singh) ٿر جي هڪ شهر ڇاڇري (Chhachhiro) جي هڪ وڏي ۽ مشهور شخصيت هئو. 1977ع جي هڪ رات اُٺن تي چڙهي پنهنجي پريوار يا آڪهه (خاندان) سان ٿر سان لڳندڙ ڀارت جي سرحد پار ڪري راجسٿان (Rajasthan) جي رياست ڏانهن هليو ويو. صبح جو مقامي ماڻهن ڏٺو ته سندس گهر جا ڏيئا ٻرن پيا پر لڇمڻ سنگهه ۽ ان جي آڪهه موجود ڪونهي. ان کان پوءِ سندس ڀارت وڃڻ جي خبر ٿر سميت سڄي سنڌ ۾ پکڙجي وئي هئي. لڇمڻ سنگهه پنهنجو اباڻو وطن ۽ گهر ڇو ڇڏيو ان جا اڄ ڏينهن تائين ڪي به وچور يا تفصيل آڏو نه اچي سگهيا آهن.
فيلڊ مارشل ايوب خان جي دور ۾ لڇمڻ سنگهه قانون ساز اسيمبليءَ جو رُڪن رهي چڪو هو. سندس پِتا (والد) لال جِي (Lal Ji) پڻ 1953ع ۾ سنڌ اسيمبليءَ جو رُڪن چونڊيو ويو هو ۽ 1936ع ۾ سندس ڏاڏو کجي سوڍو (Kkhaji Soddo) پڻ سنڌ اسيمبليءَ جو رڪن چونڊيو ويو هو.
لڇمڻ سنگهه کي ڀارتي شهريت ملڻ کانپوءِ اتان جي پئنچائت جو مُکي (سرواڻ) پڻ چونڊيو ويو هو.
پاڪستان جي پرڌان منتري يا وزير اعظم ذوالفقار علي ڀٽي راڻي چندر سگهه، مير علي بخش ٽالپور کي انڊيا موڪليو هو ته جيئن اهي سنڌ مان لڏي ويل لڇمڻ سنگهه کي ڀارت مان واپس سنڌ اچڻ تي راضي ڪري سگهن، پر لڇمڻ سميت ساڻس گڏ لڏي ويلن واپس سنڌ موٽي اچڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو هو.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌ زمرو:پاڪستان زمرو:ڀارت زمرو:مذهب
اڪال ڳڙھ، ھرياڻہ
اڪال ڳڙھ سنڌو تهذيب جي پوئين دور سان واسطو رکندڙ هيءُ ماڳ 29° 07\' 17\" ڊگريون اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ 76° 27\' 32.4\" ڊگريون اوڀر ڊگهائي ڦاڪ تي، هندستان جي صوبي هريانہ جي ضلعي جند ۾ جولانا شهر کان اٽڪل 6 ڪلوميٽر ۽ جند شهر کان 29 ڪلوميٽر پري کنڊرن جي صورت ۾ موجود آهي. ڳوٺ کان 200 ميٽر اتر طرف هي دڙو ٻن هيڪٽرن (4.94 ايڪڙن) تي پکڙيل آهي. هيءُ دڙو بيضوي شڪل جو، گهڻي ڀاڱي پوکيءَ هيٺ اچي چڪو آهي. صرف 1.67 هيڪٽرن (4.13 ايڪڙن) تي باقيات موجود آهي. هتان سنڌو تهذيب جي پوئين دؤر جو ٺڪراٺو، مڻيا، سپن مان ٺهيل چوڙين جا ٽڪر مليا آهن. هيءُ دڙو 0.5 ميٽر اوچو آهي.
حوالا
زمرو:قديم آثار
1697ع
ڊسمبر
زمرو:سال
آئيي سنڌي سيکين
حوالا
زمرو:سنڌي ٻولي
ڏاکڻي آفريڪا
ڏاکڻي آفريڪا (Southern Africa) آفريڪا کنڊ جو ڏاکڻيون ذيلي علائقو آهي، جنهن جي وضاحت جاگرافي يا جيو پوليٽڪس طرفان ڪئي وئي آهي، جنهن ۾ پنج (گهٽ ۾ گهٽ حد تائين) کان ويهه (وڌ ۾ وڌ حد تائين) ملڪن ۽ علائقا شامل آهن. ڏکڻ آفريڪا ڪسٽم يونين (SACU) جا پنج ميمبر ملڪ هميشه ڏاکڻي آفريڪا ۾ شامل ڪيا ويا آهن.
اداره لطيفي حيدرآباد
اداره لطيفي حيدرآباد، ھيءُ ادارو محمد عثمان ڏيپلائيءَ سن 1949ع ۾ لطيفي ڪلام جي اشاعت ۽ فڪر جي تبليغ واسطي قائم ڪيو. اداري طرفان 1950ع ۾ ”شاھ جو رسالو“ شايع ڪيو ويو، جنهن ۾ اُن وقت تائين شاھ سائينءَ ڏانهن منسوب سموري ڪلام کي يڪجاءِ ڪري محفوظ ڪيو ويو. اڳتي هلي ”شاھ جي رسالي جو نمبر“ ۽ ”شاھ جا گم ٿيل بيت“ پڻ شايع ڪيا ويا.
امجد حيدرآبادي
امجد حسين انڊيا جي شھر حيدرآباد جو رباعي جو شاعر ھيو جنھن جو قلمي نالو امجد حيدرآبادي ھيو. ھي 1878 م نظام واري دور ۾ ھڪ غريب گھراڻي ۾ ڄائو ۽ 1961 ۾ وفات ڪيائين. ھن اردو ۽ فارسي ۾ رباعيون لکيون ۽ شاعري جي حلقي م کيس حڪيم الشعرا جو لقب مليل ھيو. 28 سيپٽمبر 1908 ۾ نظام واري دور ۾ موسي ندي مان آيل ٻوڏ ۾ ھي انھن 150 ڄڻن مان ھڪ ھيو جن گدامڙي جي وڻ جي ٽارين م لڙڪي  پنھنجي جان بچائي ھئي. ٻوڏ ۾ ھن جو سمورو خاندان ٻڏي مري ويو ۽ ھي اڪيلو بچي ويو. ان تڪليف جي ياد م ھن پنھنجو ڪتاب قيامت صغرہ لکيو ھيو. ھن جي شاعري کي انڊيا جي مشھور قوالن وارثي ڀائرن قوالين ۾ ڏاڍو ڳاتو ھو.
حوالا
زمرو:1888ع جون پيدائشون زمرو:1961ع جون فوتگيون زمرو:ڀارتي مسلمان
860ع
ڊسمبر
زمرو:860ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
باکوڙو
ضلعي ۽ تعلقي سانگهڙ ۾ هڪ ديهه جو نالو. جنهن ۾ هيٺيان ڳوٺ شامل آهن: ’ڪمال الدين ناريجو‘، ’جانب لانڊر‘، ’مولوي عبدالقادر‘، ’جعفر جي مياڻ‘، ’منٺار وساڻ‘، ’يوسف جي مياڻ‘، ’دٻي‘، ’مولوي فتح‘، ’-الياس- لغاري‘، ’پادريءَ جو ڳوٺ‘، ’موٽو ڀيل‘ ۽ ’سائين بخش ڳوٺ‘.
حوالا
ڳوٺ حاجي احمد لغاري حاجي صالح لغاري فوجي فتح محمد لغاري ڪيوڙو ملاح ء پڻ ڪيترا ڳوٺ شامل آھن جنھن ۾ گڻي قوم لغاري ۽ ملاح برادري ملي ٿي
اڪبري مسجد، روھڙي
اڪبري مسجد، روهڙيءَ ۾ ھي مسجد مؤ (وار) مبارڪ واري درگاھ جي ڀرسان آھي. ھيءَ مسجد بکر جي مغل گورنر نواب فتح خان، 992ھ/ 1584ع ۾ جوڙائي، هن مسجد کي ٽي گنبذ آهن ۽ ان ۾ ڪاشيءَ جو ڪافي سٺو ڪم ٿيل آهي. 1320ھ/ 1902ع ۾ ھن مسجد جي مرمت ڪرائي وئي ھئي.
سلطنت
سلطنت  لفظ سلطان مان نڪتو آهي جنهن جو مطلب "محڪم يا حڪمران"۔سلطنت کي اسان حاڪميت به چئي سگهون ٿا۔ سلطنت هونئن سياسي طور تي هڪ شهنشاهه يا سلطان جي زيرِ نگراني جاگرافيائي علائقي کي سلطنت چئبو آهر۔ هڪ سلطنت هڪ ئي شاهه يا صدر جي ماتحت قابو ۾ هوندي آهي۔ سلطنت جي اندر ڪافي عهدا هوندا آهن جن ۾ بادشاهه، ملڪه، وزيراعظم، وزير دفاع، وزير خزانه، وزير فوج، وزير تعليم ،سپاهي ۽ ٻيا بيشمار عهدا موجود هوندا آهن۔ پر سڀ کان وڏو عهدو بادشاهه جو هوندو آهي۔
تصويرون
زمرو:آئيني رياستوں جا قسم زمرو:شاهي سلطنتون زمرو:اڳوڻيون سلطنتون زمرو:سلطنت زمرو:حاڪميت
راولا منڊي
راولا منڊي (پنجابي: ਰਾਵਲਾ ਮਂਡੀ) ڀارت جي راجسٿان ۾ واقع ضلعي سري گنگانگر جو هڪ ننڍو قصبو آهي.
thumbnail|راولا منڊي جي نهر
دي اَن بيئَرايبل لائيٽنيسِ آف بي اِنگ
دي ان بيئرابل لائٽنيس آف بئنگ ميلان ڪنڊيرا جي لکيل مشھور ناول جو نالو آهي. ميلان ڪنڊيرا جو شمار دنيا جي وڏن ليکڪن ۾ ٿئي ٿو. 1 اپريل 1929ع تي 'چيڪوسلواڪيا' ۾ ڄاول ميلان جي تحرير فرانسيسي زبان ۾ سونهن جا مٿانهان درجا رکي ٿي. 1975ع کان فرانس ۾ جلاوطنيءَ جي حياتي گذاريندڙ ڪنڊيرا جو ناول دي ان بيئَرايبل لائيٽنيس آف بي اِنگ سندس مشهور ترين تحرير آهي.
1984ع ۾ شايع ٿيل اهو ناول انسان جي قسمت ڀرڪڻي هجڻ بابت اظهار جي راءِ رکي ٿو. سندس هن ناول تي آمريڪي ڊائريڪٽر فلپ ڪُوفمين هڪ فلم بہ ٺاهي جنهن ۾ ڊينيئل ڊيلوئيس، لينا اولين ۽ جوليئٽ بنوشي اداڪاري ڪئي.
هي ناول شروعات ۾ 'چيڪ' ٻوليءَ ۾ لکيو ويو ۽ بعد ۾ ناول کي فرانسيسي ۽ ٻين ٻولين ۾ بہ ترجمو ڪيو ويو.
حوالا
زمرو:ڪتاب
اڪبر لغاري
thumb|اڪبر لغاري اڪبر لغاري 30 نومبر 1963ع تي تعلقي هالا جي ڳوٺ ٽالھي خان لغاري لڳ ڀاڻوٺ ۾ پيدا ٿيو. پاڻ سنڌي ٻوليءَ جو اديب آھي، ڪھاڻين ۽ ادبي تاريخ تي ڪم ڪيل اٿن. جڏھن تہ مختلف سرڪاري کاتن ۾ پنھنجون خدمتون ڏيندا رھيا آھن. ھن وقت سنڌ صوبي جي تعليم کاتي جا سيڪريٽري آھن.
تعليم
سندس تعليم ايم. اي اڪنامڪس (1978ع) ۽ ايل. ايل. بي (2003ع) آهي.
سرڪاري ذميواريون
شروعات ۾ تعليم کاتي ۾ جونيئر اسڪول ٽيچر طور ڀرتي ٿيا ۽ ان حيثيت ۾ ڳوٺ مبارڪ جروار، حمايت الاسلام هاءِ اسڪول حيدرآباد ۽ هوپفل هاءِ اسڪول حيدرآباد ۾ پڙهائيندو رهيا. بعد ۾ پبلڪ سروس ڪميشن جو امتحان ڏئي، 1991ع ۾ پاڪستان ڪاليج سعيدپور، بدين ۾ ليڪچرر ٿيا. 1989ع ۽ 1990ع ۾ ٻہ دفعا سي ايس ايس جو امتحان پاس ڪيائون. 1992ع ۾ اسسٽنٽ ڪمشنر جي ٽريننگ ڪري 1993ع ۾ موٽروي ۾ اسسٽنٽ ڪمشنر ٿيا. 1994ع ۾ ريلوي مئجسٽريٽ حيدرآباد، 1995ع ۾ ايس. ڊي. ايم مٺي، 1996ع ۾ ايڊيشنل ڊپٽي ڪمشنر دادو، 1997ع ۾ ايس. ڊي. ايم ڊگهڙي، 1998ع ۾ سيڪريٽري RTA حيدرآباد، 1999ع ۾ ايس. ڊي. ايم ميرپور خاص، 2000ع ۾ سٽي مئجسٽريٽ ڪراچي (ڏکڻ)، 2001ع ۾ ڊيِ. اِي. او فنانس سانگهڙ، 2002ع ۾ ٽِي. ايم. او ڪورنگي ڪراچي، 2003ع ۾ ڊائريڪٽر ٽوئرزم، 2003ع ۾ ئي ڊپٽي سيڪريٽري ثقافت ۽ سياحت کاتو، 2004ع ۾ اِي. ڊِي. او روينيو دادو، 2005ع ۾ اِيِ. ڊِي. او روينيو ڄامشورو، 2007ع ۾ ڪين ڪمشنر حيدرآباد ۽ 2008ع ۾ ڊِي. سي. او عمرڪوٽ طور پنهنجون خدمتون انجام ڏنائون. ھاڻي سنڌ صوبي جي تعليم کاتي جا سيڪريٽري آھن.
ادبي سفر
سندن جي تصنيفن ۾ ”سنڌي ادب جو مختصر جائزو“ (1992ع) ۽ ”فلسفي جي مختصر تاريخ“ (2003ع) شامل آهن. ان کان سواءِ ادبي تنقيد ۽ شيخ اياز بابت سندس ڪيترائي مضمون روزاني ”ڪاوش“ ۾ ڇپيا آهن. ٽہ ماهي ”مھراڻ“ رسالي ۾ سندس ڪھاڻيون بہ شايع ٿيل اٿن. ”سارنگا“ رسالي جي اعزازي سٿ ۾ بہ شامل رھيا آھن.
حوالا
زمرو:1963ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستاني ليکڪ زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌي اديب
لڪي مروت سب ڊويزن
حوالا
زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا
1698ع
ڊسمبر
زمرو:سال
اداس واديون
هيءُ ڪتاب مشهور اديب ۽ ڪهاڻيڪار حميد سنڌيءَ جو لکيل ڪهاڻين جو پهريون مجموعو آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 241 صفحا آهن ۽ قيمت 20 رپيا ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، زندگي پبليڪيشن حيدرآباد طرفان، سال 1964ع ۾ ڇپايو ويو.
آب پيما
thumbnail|هائڊرو ميٽر ''هن اوزار کي هائڊرو ميٽر (Hydrometer) چيو وڃي ٿو، جنهن جي مدد سان پاڻيءَ ۾ ڪثافت، ملاوٽ يا آلودگيءَ جي خبر پوندي آهي. آرڪمڊيز نالي سائنسدان اهو اوزار ٺاهيو هو. هن جو سادو اصول اهو آهي ته جڏهن ڪا شيءِ پاڻيٺ ۾ ٻڏي وڃي ٿي ته ان جو وزن به گهٽجي وڃي ٿو. پاڻيٺ جيتري گهاٽي هوندي، ٻاهرين شيءِ اوتري گهٽ ٻڏندي، جنهن مان معلوم ٿيندو ته پاڻي ۾ ڪيتري ڪثافت آهي. هائڊرو ميٽر شيشي مان ٺهيل هوندو آهي ۽ ان جي نلڪيءَ تي نمبر لکيل هوندا آهن. اڄڪلهه هتي شهري انتظاميا کير ۾ پاڻي جي ملاوٽ بابت هن اوزار مان اندازو لڳائيندي آهي.''
زمرو:سائنس
گينيميڊ
گينيميڊ GAYNEMEDE
قديم تاريخ کان اسان اھيو خيال ڪندا آيا آھيون ته ھر شيء زمين جي چوڌاري چڪر ڪاٽيندي آھي. سج چنڊ ۽ ڪروڙين تارا اسان جي زمين کي ڦرندا آھن ۽ زمين انھن جو مرڪز آھي. اسان کي رڳو پنج گرھن جي خبر ھئي جن کي اگھاڙي اک سان ڏسي سگھندا ھئا سين. جن ۾ مرڪري Mercury، زھرہ Venus، مريخ Mars، مشتري Jupiter ۽ زحل Saturn شامل ھئا.
پھرين ڀيري گليليو گليلي 1610ء ۾ ٽيلي اسڪوپ جي مدد سان تارن ۽ گرھن کي ڏسن شروع ڪيو. 7 جنوري 1610ء تي ھن مشتري Jupiter جي چار چنڊن ڪولسٽو Callisto, آيو IO, يوروپا Europa ۽ گينيميڊ Gaynemede جي کوجنا ڪئي ۽ پراڻن خيالاتن جو رد ڪيائين ته زمين ڪائنات جو مرڪز آھي. ڇو ته پھرين ڀيري انسان ڪنھن جسم کي گرھ جي چوگرد ڦرندي ڏٺو.
گليليو گليلي جي کوجنا ڪري انھن چنڊن کي گليلين چنڊ Gallilean Moon جي نالي سڃاڻو ٿا. انھن چنڊن ۾ ھڪ گينيميڊ GAYNEMEDE پڻ آھي.
گينيميڊ GAYNEMEDE مشتري جو وڏي ۾ وڏو چنڊ آھي ۽ اسان جي سولر سسٽم جو پڻ وڏي ۾ وڏو چنڊ آھي. ھي جوپيٽر کان ستون نمبر ۽ ٽيون گليلين چنڊ آھي. گينيميڊ اسان جي سولر سسٽم جو نائين نمبر تي وڏو جسم آھي. ھن جي ڊائيا ميٽر لڳ ڀڳ 5،268 ڪلو ميٽر آھي. ھي 1.08 سيڪڙو مرڪري گرھ کان وڏو آھي. اسان جي چنڊ لونر کان 0.41 سيڪڙو ۽ زحل جي چنڊ Titan کان 2 سيڪڙو وڏو آھي.
گينيميڊ جو ماس 10 سيڪڙو Titan کان، 38 سيڪڙو Collisto کان، ۽ 66 سيڪڙو IO کان وڌيڪ آھي. گينيميڊ پنھنجي گرھ مشتري کي 1،070،400 ڪلو ميٽر جي مفاصلي کان چڪر ھڻي ٿو. ھي مشتري سان مڪمل طور ڳنڍيل آھي. زمين وانگي ھن تي به زلزلا يعني Tectonic Activity ٿيندي رھندي آھي جيڪو مشتري جي مضبوط گريوٽي جي ڪري ٿئي ٿي.
گينيميڊ جو ڪو به وايو منڊل نه آھي. ھن جي مٿاڇري جي گرمي پڌ ڪاٽو 183 آھي. ھن جو 90 سيڪڙو مٿاڇرو پاڻياٺي برف سان ڍڪيل آھي. اھيو ظاھر ٿو ڪري ته ھن جي مٿاڇري واري برف جي ھيٺان پاڻياٺ ۾ پاڻي پڻ موجود ھوندو. برف جي مٿاڇري ڪري ھي زندگيء لاء ناقابل آھي پر ڪجھ ماھرن جو چوڻ آھي ته برف جي ھيٺ سمنڊن ۾ زندگي ٿي سگھي ٿي.
گينيميڊ 7.15 زميني ڏينھن ۾ پنھنجو ھڪ چڪر پنھنجي گرھ مشتري Jupiter جو ھڻي ٿو. 1996ء ۾ خلادانن ھبل ٽيلي اسڪوپ کي استعمال ڪندي ھي دعوا ڪيائون ته ھن کي بلڪل سنھي تھ جي آڪسيجن جو وايو منڊل آھي.
گينيميڊ اھو اڪيلو چنڊ آھي جنھن کي پنھنجي مقناطيسي ميدان آھي.
ڪيئي خلائي مشن مشتري ڏانھن موڪليا ويا انھن ۾ 1973ء پھريون مشن Pioneer10 ھو. ھن کان پوء 1974ء ۾ Pioneer11 ھڪ ٻئي پٺيان Voyager1 ۽ Voyager2 ويا ۽ مشتري سان گڏ گينيميڊ جي عڪس بندي پڻ ڪيائون. گليليو خلائي مشن ته بلڪل ھن جي ويجھي 261 ڪلو ميٽرن کان گذريو.
بيسر (زيور)
بيسر: سنڌ ۾ عورتن جو نڪ جو ھڪ زيور جيڪو نڪ جي اندر ڪنڍو ورائي نڪ جي اندران وچ تي ٽنگبو آھي. ڪنڍي ۾ دھري جي پتلي وانگر ھڪ زيور لڙڪيل ھوندو آھي جيڪو ٻنھي چپن کي ڍڪيندو آهي. بيسر سونارا سون مان ٺاھيندا ھئا ۽ اڪثر ٻھراڙين ۾ شادي ۾ ڪنوار پائيندي ھئي. ھن وقت ان جو رواج ختم ٿي چڪو آھي. بيسر جي پتلي ۾ مختلف نمونا ٺاھيا ويندا ھئا. ڪن ۾ موتي پڻ جڙيا ويندا ھئا. ان جو وزن ٻہ ہا ٻن کان وڌيڪ تولن تائين ھوندو ھو.
رفيق احمد انڍڙ
رفيق انڍڙ، علم ادب سان وابستگي قائم رکندي سنڌي ادبي سنگت شاخ پني عاقل جو 1981ع کان ميمبر ۽ هاڻوڪو خزانچي پڻ آهي ۽ مختلف مضمون ۽ ڪالم لکندو رهي ٿو. هن وقت سئي سدرن گئس ڪمپنيءَ ۾ اسسٽنٽ مئنيجر آهي ۽ پني عاقل ۾ رهائش پذير آهي.
گينيميڊ
2022ء ۾ يورپي خلائي ايجنسي جي مدد سان روس پنھنجو Gaynemede Lander گينيميڊ جي مٿاڇري تي لاھيندو. اميد ٿا ڪيون ته اسان کي گينيميڊ جي باري ۾ ڪارائتي ڄاڻ ملي سگھندي.
2003ع
حوالا
زمرو:زمرو:ايڪيهين صدي زمرو:سال زمرو:2003ع
آرامي ٻوليون
عراق، شام، ڪنعان، اسرائيل، فلسطين، فونيشيا ۽ وچ اوڀر ۾ جيڪي عرب قومون آهن، اهي اصل ۾ سامي آهن. چيو وڃي ٿو ته هي سڀ قومون سام بن نوح جو اولاد آهن، ان ڪري اهي سڀ قومون سامي سڏجن ٿيون. هن علائقي جي الڳ الڳ ٻولين (هاڻوڪين ۽ پراڻين ٻنهي) کي سامي ٻوليون سڏيو وڃي ٿو.
سيريا يا شام جي ڀلوڙ آباد زمينن ۽ ان جي گاديءَ جي هنڌ دمشق جي ساوڪ سان ڀريل موهيندڙ زمين جي سبب ان کي آرم يا آرم باغ به سڏيو ويندو هو. اهو ئي ڪارڻ آهي جو سامي يا سرياني ٻوليءَ جو ٽيون نالو آرامي آهي. چيو وڃي ٿو ته حضرت نوح جي پُٽ سام جو گهر به شام ۾ ئي هو. تنهنڪري هڙني سامي قومن جي الڳ الڳ ٻولين کي گڏيل طور تي سامي، سرياني ۽ آرامي ٻوليون چيو وڃي ٿو. ٻولين جي سامي ويڙهي ۾ فونيقي، اسيري، ڪلدي، عبراني، بابلي ۽ حطيطي ٻوليون شامل آهن.
چون ٿا ته حضرت عيسا جي زماني ۾ فلسطين ۽ ڪنعان سميت ان جي ڀرپاسي واري علائقي ۾ آرامي ٻولي ڳالهائي ويندي هئي، جيڪا اصل ۾ عبراني ٻوليءَ جي هڪ شاخ آهي. هاڻوڪي عربي، اصل ۾ قديم آرامي ٻوليءَ جي ئي هڪ بدليل شڪل آهي, جنهن جي لپيءَ ۾ تبديلي آيل آهي، پر لپيءَ ۾ اها تبديلي اسلام جي اچڻ کان گهڻو اڳ آئي هئي. نبي پاڪ صلي الله عليه وسلم جي زماني ۾ مڪي شريف ۽ ان جي ڀرپاسي جي ڳوٺن ۽ علائقن جا رهاڪو گهڻو ڪري آرامي ٻولي ڳالهائيندا هئا. تنهنڪري قرآن شريف جي آيتن سڳورين ۾ ڪيترائي آرامي لفظ به شامل آهن.
عربي ٻوليءَ جو خاندان
عربي ٻولي ”سيمٽڪ“ خاندان مان آهي، جنهن سان ”هيبرو“ يعني عبراني يا يهودين جي ٻولي، سريا يا شام جي ٻولي ”ڪئلڊي“، ۽ ايشيا جي ڏکڻ الهندي طرف جون ٻوليون پيدا ٿيون آهن. انهن ٻولين جو خاندان يا ڪل هڪڙو آهي، تنهنڪري سڀاويڪ طرح نحوي بناوت ۾ هڪٻئي سان هڪجهڙائي رکن ٿيون، ۽ ڪيترا ٻول ساڳيا اٿن. سنسڪرت ٻولي، جنهن مان سنڌي، هندي، گجراتي، وغيره ٻوليون پيدا ٿيون آهن، سي آريا ٻوليون آهن، ۽ انڊو يوروپين خاندان جون ٻوليون ليکجن ٿيون، تنهنڪري سنڌيءَ جو عربيءَ سان ڪو گهڻو جگري لاڳاپو ڪونهي، پر عربيءَ جو مٿس اثر آهي.
[[Image:Noia 64 apps xeyes.png|30px]] حوالو ڏسندا
زمرو:ٻوليون زمرو:لسانيات زمرو:جاگرافي زمرو:مذهب زمرو:سنڌي ٻولي
آب زُلال
زمرو:پاڻي
باگاڻا ديھ
تعلقي شاهبندر ۾ هڪ ديهه.
1699ع
ڊسمبر
زمرو:سال
اڪري جاگير ديھ
تعلقي سيوهڻ ۾ هڪ ديهه جو نالو.
اڪتال
اڪتال(وڄت): هي 12 ماترائن جي تال آهي، -تين تال- وانگر ڪلاسيڪي ۽ نيم ڪلاسيڪي راڳن ۾ وڄائي ويندي آهي. آلاپ کان پوءِ جڏهن آهستي آهستي مڌ لئي ۾ ڳائبو آهي ته هي تال وڄائي ويندي. هن ۾ شانتي ۽ ڌيرج گهڻي آهي. ٻه ٻه ماترائون ڪري ڇهن حصن ۾ ورهايو ويو آهي، -ٽين- ۽ ستين ماترا خالي آهن.
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12 ڌن- ڌن-	ڌا-	ترڪ-	تي-	نا-	ڪت-	تا-	ڌا-	ترڪ-	ڌي-	نا يا ڌن ڌن –ڌاگي - ترڪٽ تونا – ڪت تا –ڌاڳي ترڪت – ڌن نا x 0 2 0 3 4
فضل الله انڍڙ
اسڪوارڊن ليڊر فضل -الله- -انڍڙ- 1942ع ڌاري ۾ ڳوٺ ابراهيم -انڍڙ- ۾ ڄائو. عصري ۽ ديني -تعليم- -ٺيڙهي-، ملتان ۽ گهوٽڪيءَ مان حاصل ڪيائين. ’ترجمان -اسلام-‘ رسالي جو نائب -ايڊيٽر- رهيو، ڪجهه عرصو ٽيچرس ٽريننگ ڪاليج مٺياڻي ۽ حيدرآباد ۾ عربي -استاد- ٿي رهيو، وڪالت به ڪيائين. نيوي ۾ ترجمان ٿي رهيو، سکر مان ماهوار ’شريعت‘ جو اجراءُ ڪيائين، جيڪو پوءِ لڳاتار مفتي عبدالوهاب چاچڙ جي ادارت ۾ نڪرندو پيو اچي. فضل -الله- -انڍڙ- بعد ۾ ايئرفورس ۾ وارنٽ آفيسر ٿيو، جتان 1992ع ۾ اسڪوارڊن ليڊر طور رٽائر ڪيائين. 2003ع ۾ وفات ڪيائين، سندس ڇپيل ڪتابن ۾: (1) ’-تفسير- آريات رضوان‘ ۽ (2) ’الترغيب و ترميب‘ (ترجمو) شامل آهن، سندس ڪيترائي مضمون ۽ مقالا ادبي ۽ ديني رسالن ۾ شايع ٿيل آهن.
اداسيء جون آھون
اداسيء جون آھون هيءُ ڪتاب الھ بخش ٽالپر جو لکيل ناول آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 192 صفحا آهن. ڇاپو پهريون، اداره آواز ادب طرفان، سنڌ پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان، سال 1943ع ۾ ڇپيو. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، جنهن ۾ 167 صفحا آهن، آر. ايڇ. احمد ائنڊ برادرس طرفان مدينه پرنٽنگ پريس حيدرآباد مان سال 1967ع ۾ شايع ٿيو.
حوالا
زمرو:1943ع ۾ ڇپيل سنڌي ڪتاب زمرو:سنڌي ناول
861ع
ڊسمبر
زمرو:861ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
2004ع
فوتگيون
زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال زمرو:2004ع
ڏانداري
ڏانداري ھڪ زرعي اوزار جيڪو اناج يا گاھ وغيره کي کنڊيرڻ يا ھڪ ھنڌ گڏ ڪرڻ لاء استعمال ڪيو ويندو آهي. ڪاٺي يا لوھ يا ٻنھي مان ٺھندڙ ھن اوزار کي ڏندا ھوندا آھن جن ۾ ھڪ ڊگھو ڳن وڌل ھوندو آھي جنھن وسيلي ماڻھو بيٺل حالت ۾ ان جو استعمال ڪري سگھندا آهن.
سرحدي علائقو پشاور
thumb|سرحدي علائقو پشاور سرحدي علائقو پشاور (Frontier Region Peshawar) قبائلي علائقن ۾ ھڪ ننڍو علائقو آھي۔ علائقي جو نالي ضلعي پشاور جي نالي تي آھي جيڪو ان جي اتر ۽ اولھ ۾ واقع آھي۔ ھن جي اوڀر ۾ ضلعو نوشھرو، ڏکڻ ۾ سرحدي علائقو ڪو)ھاٽ واقع آھن۔  ھي ضلعي پشاور جي ڊسٽرڪٽ ڪوآرڊينيشن آفيسر (ڊي سي او) جي طرفان زير انتظام آھي۔
آباديات
سرحدي علائقي پشاور جو بنيادي ۽ واحد قبيلو آفريدي جي ذيلي قبيلي آدم خيل آھي۔ آفريدي قبيلو 8 ذيلي قبيلن ۾ ورھايو ويو آھي۔ تفصيل ھيٺ ڏنل آھن۔
فلپائن
فلپائينز :
ايشيا جو ھڪ ملڪ جيڪو ٻيٽن تي مشتمل آهي.
حوالا
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ زمرو:ڏکڻ اوڀر ايشيائي ملڪ
862ع
ڊسمبر
زمرو:862ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
گلڙي
گلڙي سنڌي قوم جي ھڪ ذات آهي، جيڪا 1947ع کان پوءِ سنڌ ۾ دربدر زندگي گذارڻ لڳي؛ ڇو جو ورهاڱي کان پوءِ سندن ماڻهن کي گرفتار ڪري مارڻ جي رٿابندي ڪئي وئي. پر مذمت ڪا نه ڪئي وئي نتيجو اهو نڪتو جو هنن جو وڏو نسل تباھ ۽ برباد ٿي ويو جيڪي بچا سي مفلسي ۽ محتاجي ۾ زندگي گذارڻ لڳا ۽ ماڻهن انهن جي عورتن کي شڪ ۽ سيڪس جي آبجيڪٽ وانگر پي ڏٺو. انهن جي مذمت ڪرڻ تي انهن جي جوانن کي گرفتار ۽ قتل ڪيو ويو جنهن جي نتيجي ۾انهن جي آبادي گهٽجندي وئي تان جو اهي اچي سون جي تعداد ۾ بچا ۽ انهن اباڻا علائقا ڇڏي ڏنا ۽ اچي سنڌ جا لاڙ وارا علائقن ۾ رهيا يعني حيدري ٻگھاڻ ۽ ڪاٿڪي ۾ رهي پيا پر اتي به انهن سان اهائي روش برقرار رهي تان جو هتي به انهن جو تعداد تمام گهڻو گھٽجي ويو ۽ 2017ع ۾ انهن جي تعداد ڪجهه ھيئن؛ آهي
Institute of the United gulree 1 April 2016
man 45
women 50
boys 16
Karachi, Sindh.
زمرو:سنڌي ذاتيون
نور محمد انڍڙ
مولانا نور محمد ولد نواز -انڍڙ- 1886ع ۾ هاليجي شريف ۾ ڄائو. ابتدائي -تعليم- سنڌ مان حاصل ڪري اعليٰ ديني -تعليم- لاءِ ديوبند دهليءَ ويو، جتان فارغ التحصيل ٿي، مدرسه قاسم العلوم گهوٽڪيءَ ۾ مدرس مقرر ٿيو. مولانا محمد علي جوهر کان متاثر ٿي خلافت تحريڪ ۾ شامل ٿيو. انگريزن خلاف سخت تقريرون ڪيائين، هجرت تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتائين. هجرت تحريڪ دوران گهر جو سمورو سامان ۽ -ٻني- وڪڻي -افغانستان- ڏانهن هجرت ڪيائين، پر -پشاور- پهچڻ بعد خبر پيس ته پٺاڻن دغا ڪري انگريزن سان ٺاهه ڪيو آهي، تڏهن ٻين سان گڏ واپس آيو. قطع تعلقات تحريڪ ۾ خاص ڪردار ادا ڪيائين. سخت تقريرن ڪرڻ ڪري سکر جي ڪليڪٽر گبن کيس گهرائي چيو ته: ”اسان ٻڌو آهي ته اوهان ماڻهن ۾ -بغاوت- پکيڙيو ٿا“، مولوي نور محمد نهايت بي باڪيءَ سان کيس جواب ڏنو ته: ”اسان پنهنجو حق گهرون ٿا، -بغاوت- نه ٿا پکيڙيون، هي ملڪ اسان جو آهي، نه ڪي توهان جو.“
1448ع
ڊسمبر
زمرو:1448ء زمرو:سال
امن جو عالمي ڏينهن
هر سال 21 سيپٽمبر تي امن جو عالمي ڏينهن سڄيءَ دنيا ۾ ملهايو ويندو آهي. گڏيل قومن جي اسيمبليءَ ان ڏينهن کي ملڪن اندر ۽ ملڪن جي وچ ۾ امن جي خواهش جي مضبوطيءَ بابت وقف ڪرڻ جي سوچ سامهون آندي آهي.
زمرو:عالمي ڏينھن
جيڪب آباد تعلقو
جيڪب آباد تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي جيڪب آباد جو هڪ تعلقو آهي، جنھن جو صدر مقام جيڪب آباد شهر آهي.
يونين ڪاؤنسلون
جيڪب آباد تعلقي ۾ 19 يونين ڪاؤنسلون آهن، جن مان 8 جيڪب آباد شهر ۾ اچن ٿيون.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
آرڪٽڪ هوم
پروفيسر مئڪس ملر ۽ ٻين جي انهيءَ راءِ هوندي به سنه 1851ع ۾ لئٿم صاحب، سنه 1868ع ۾ فڪ صاحب، سنه 1871ع ۾ بينفي، ڪيونو ۽ ٻين صاحبن وچ ايشيا واري نظريي جي برخلاف پنهنجو آواز کڙو ڪيو. پوءِ ته کوجنا جي دوربيني ايشيا کان ڦيرائي يورپ ڏي ڪيائون ۽ ڪجهه وقت هنگاري، آسٽريا ۽ بوهيما کي آرين جو اصلوڪو ماڳ سمجهڻ لڳا، جيئن ڪئمبرج هسٽري آف انڊيا جي جلد پهرئين، صفحي 169 ۾ ڄاڻايل آهي. وڌيڪ کوجنائن ڪرڻ کانپوءِ ائين وسهڻ لاءِ سبب ٿين ته آرين جو اصلوڪو ماڳ رشيا اسڪئنڊينيويا ۽ بالٽڪ طرف هو.
هن باري ۾ ايترو چئبو، ته يوروپي عالمن ڌڪا ڪونه پئي هنيا. علم لغات، ڏند ڪٿائن جي ڀيٽ، جهوني – وٿ – وگيان (Archaeology) منکه وديا يا پرش وگيان (Anthropology) ۽ ٻين وگيانن (Sciences) جي وسيلي جيئن جيئن وين ٻيون ٻيون ثابتيون ملنديون، تيئن تيئن ويا رايا ڦيرائيندا. اسان جا ڪي ڏيهي عالم پنهنجي راءِ تي کپ کوڙ ٿي بيٺا ته آريه لوڪ اصل سپت سنڌو جا رهاڪو هئا ۽ ڪٿان ٻاهران ڪونه آيا، پر پوءِ وڻج واپار ۽ ٻين سببن ڪري ايران، وچ ايشيا ۽ يوروپ ڏي ويا. هن وقت تائين جيڪي کوجنائون ٿيون آهن، تن موجب گهڻن عالمن جو چوڻ آهي، ته آڳاٽا آريه لوڪ اصل اتر قطب جي هاڻوڪن برفاني ميدانن ۾ رهندا هئا، جتي ان وقت برف گهڻي ڪانه هئي ۽ ماڻهو بافرحت رهي سگهيا ٿي. جن عالمن اهو رايو ظاهر ڪيو، تن مان مکيه پروفيسر پينڪا هو، جنهن وچ ايشيا وارو نظريو بنهه غلط ٺهرايو، ۽ ڪيتريون ثابتيون ڏيئي آرين جو ماڳ اتر قطب ڄاڻايائين ۽ ائين به چيائين ته اهي اصل اسڪئنڊينيويا ۾ رهندا هئا ان وقت ڌاري بوسٽن يونيورسٽيءَ جي پريزڊنٽ (Dr. warren) ڊاڪٽر وارن هڪ ڪتاب لکيو، جنهن جو نالو رکيائين ”بهشت لڌو“
انهيءَ ڪتاب ۾ ڄاڻايائين ته سڄيءَ انسان ذات جو پهريون ماڳ اتر قطب هو. قديم ڪليٽڪ قومن جي ڏند ڪٿائن مان پروفيسر راهز (Professor Rhys) کي به ائين سمجهڻ ۾ آيو ته انهن قومن جا ابا ڏاڏا اصل اتر قطب طرف رهندا هئا. اها ڳالهه پنهنجن ”هبرٽ ليڪچرس“ ۾ ڄاڻايائين، جنهنڪري وچ ايشيا وارو نظريو هيڪاري گهڻي قدر ڪاٽا ٿي ويو. وچ ايشيا واري نظريي کي پڇاڙيءَ وارو ڌڪ لوڪمانيه بال گنگاڌرم تلڪ هنيو. اسان جي هن ڏيهي عالم ڪيتريون جيالاجيڪل ۽ آرڪيالاجيڪل ثابتيون، ۽ هندن جي ويدن، اتهاسن ۽ پراڻن مان، بلڪه پارسين جي زنداوستا مان ڪيترا حوالا ڏيئي، پنهنجي ڪتاب (Arctic Home in the Vedas)”آرڪٽڪ هوم“ ۾ لکيو ته پراڻن پٽاندر آڳاٽا لوڪ ميرو پربت تي رهندا هئا، جو اتر قطب ڏي هو. اسان به اهائي راءِ قبول ڪئي آهي. جنهن لاءِ سبب ڄاڻائينداسين.
مصر ملڪ ۽ الهندي ايشيا ۾ آرين جون بيٺڪون: تاريخ جون کوجنائون اڃان هليون پئي ته مصر ملڪ ۽ ڪريٽ (Crete) ۾ ويجهڙائيءَ ۾ الهندي ايشيا ۾، کوجنائون ڪري، آرڪيالاجيڪل کاتي وارن تاريخ کان اڳ جي زماني تي هڪ نئين روشني وڌي. مصر طرف نيل نديءَ جي نزديڪ تل ال امرنه (Tel-el-Amarna) مان ڪي ڪاغذ پٽ 1880ع ۾ لڌا. انهيءَ جهوني دفتر مان معلوم ٿيو ته مصر جا فرعون ۽ مٽني (الهندي ايشيا طرف) جا راجائون هڪ ٻئي کي سڱ ڏيندا هئا. مٽنيءَ جي ڪن راجائن جا نالا ئي ساڳيا اهي هئا، جي قديم آرين جا هئا: مثلاً مٽنيءَ جي هڪ راجا جو نالو ”دشرت“ (Dusratha) هو، ۽ اهو ساڳيو نالو سري رامچندر جي پتا راجا دسرٿ جو هو. انهيءَ راجا دشرت پنهنجي هڪ نياڻي مصر ملڪ جي بادشاهه امينوفس چوٿين (Amenophis IV) سان پرڻائي، جنهن کي مٽنيءَ جي انهيءَ راجڪماريءَ مان ”گلو کپ“ (Gilukhip) نالي پٽ ڄائو، جو پوءِ وڏي هوندي مصر ملڪ جون جهونيون ريتون رسمون ڇڏي، سورج ديوتا جو پوڄاري ٿيو.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:وادي سنڌ جي تهذيب
نائڊيريا
'فائلم نائڊيريا: Phylum Cnidaria: نائڊيريا ھڪ فائلم جو نالو آهي.10،000 کان وڌيڪ جاندارن تي مشتمل هڪ بغير ڪرنگهي وارن جاندارن جو حصو آهي. هنن جي اڪثريت سمنڊ ۾ رهي ٿي، پر انهن تمام.گهٽ ميمبر مٺي پاڻي ۾ بہ ملن ٿا. اهي سينيڊوسائٽ جيوگهرڙن جي ڪري نمايان آهن اهي انهن گهرڙن جي مدد سان پنهنجي شڪار کي ڏنگ هڻي پنهنجو شڪار ڪندا آهن. هنن جو جسم ميسوجيئہ ( غير حياتياتي جيل نما مادو ) اپيٿليم جي پردن جي وچ ۾ سمايل هوندو آهي. هنن ۾ جنسي ۽ غير جنسي پيدا عمل ٿيندو آهي. هي يا تہ اڪيلا رهندا آهن، يا وري ميڙ جي صورت ۾ هي مڪمل طور تي ڪارنيورس( گوشت خور) هڪ ٻئي ڀاريندڙ يا هڪ ئي هنڌ رهن ٿا. هنن کي چئن گروپن ۾ ورهايو آهي. 1. سيسل انٿوذيا ( هڪ هنڌ زندگي گذاريندڙ) جهڙوڪ: سي انيمونس ڪورالس سي پينس. 2. ترندڙ سئيپوذءَ جهڙوڪ: جيلي فش 3. ڪوبوذءَ جهڙوڪ: بوڪس جيليز 4. هائڊروذءَ ( هي هڪ مختلف گروپ آهي جنهن ۾ مٺي ۽ کاري پاڻي وارا جاندار اچي وڃن ٿا). جهڙوڪ: هائيڊرا. ڪينڊرين جا فاسلس ( اهڙا جاندار جيڪي ماضي ۾ مختلف سببن جي ڪري دٻجي مري ويا ۽ انهن جا ڍانچا اڄ جديد سائنس دريافت ڪندي رهي ٿي.) 570 ملين سال پراڻا آهن، هڪ ملين مطلب ڏھ لک، ۽ ڪجھ تہ 741 ملين سال بہ پراڻا آهن ڪيمبرين وقت کان بہ 200 سال پراڻا.
اتر روڊيشيا
اتر روڊيشيا (Northern Rhodesia) ڏکڻ مرڪزي آفريڪا ۾ هڪ انتظام هيٺ علائقو (protectorate حڪومت جنهن جو بادشاه نابالغ هجي، تابعدار حڪومت) هو، جيڪو 1911 ۾ باروٽزيلينڊ-اتر-اولهه روڊيشيا ۽ اتر-اوڀر روڊيشيا جي ٻن اڳوڻن انتظام هيٺ علائقن کي گڏائي ٺاهي وئي.
863ع
ڊسمبر
زمرو:863ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
2005ع
حوالا
زمرو:سال زمرو:2005ع
1449ع
ڊسمبر
زمرو:1449ء زمرو:سال
تحويل صورت
تَحويل صورت (shapeshifting)؛ علم الاساطير ۽  ماثورا  جر ڪھاڻين ۾ ملندڙ ھڪ معروف ۽ اہم موضوع آھي؛ ان کان علاوه ھي تصور ،  علمي حڪايتون ۽   تَخَیُّلو  ۾ بہ ڪثرت سان ملندو آھي۔ تحويل صورت جي تصور جو بنيادي خيال ھي ھوندو آھي تہ ڪوئي جاندار جسم پنھنجي ھڪ صورت کي ڇڏي ڪري ٻي صورت اختيار ڪرندو آھي، مثال جي طور تي ھڪ انسان جو ڪنھن ٻي انسان يا جانور روپ ڏيڻ يا ھڪ حيوان جو انسان جو روپ اختيار ڪرڻ۔
زمرو:تحويل صورت زمرو:قصص السائنسي موضوعات
ورلڊ سنڌي ڪانگريس
ورلڊ سنڌي ڪانگريس (مختصر ڊبليو ايس سي، سنڌي:عالمي سنڌي ڪانگريس World Sindhi Congress) سنڌي ماڻهن لاءِ انساني حقن جي تنظيم آهي. ورلڊ سنڌي ڪانگريس انگلينڊ ۽ ويلز ۽ آمريڪا ۾ ۾ هڪ رجسٽرڊ ڪمپني آهي، جيڪا غير منافع بخش ڪم ڪرڻ لاء منظم آهي. تنظيم موجب، ورلڊ سنڌي ڪانگريس جو بنيادي مقصد سنڌي ماڻهن جي سڀيتا ۽ ساهتيا سان لاڳاپيل مواد سميت تعليمي مواد کي عوام تائين پهچائڻ ۽ سيکارڻ لاءِ انفراسٽرڪچر قائم ڪرڻ آهي.
واقعا
ڊبليو ايس سي سڄي سال ۾ مختلف قسم جا واقعا منعقد ڪندو آهي، بشمول ثقافتي واقعا، ريليون ۽ ڪانفرنسون.
ڊبليو ايس سي پاران هر سال سنڌ ۾ سنڌي حقن جي تحريڪ جي اهم شخصيت مرحوم جي ايم سيد جو جنم ڏينهن ملهائيندي آهي.
ان سنڌي ٽوپي ۽ اجرڪ ڏهاڙو سميت ٻيا به ڪيترائي ثقافتي پروگرام منعقد ڪيا. اهي ثقافتي واقعا سڄي دنيا ۾ ٽڙيل پکڙيل سنڌي (ڊائاسپورا) کي گڏ ڪن ٿا ۽ سنڌ جي لباس، راڳ ۽ ثقافت کي محفوظ رکن ٿا.
ڊبليو ايس سي گڏيل قومن جي ڪيترن ئي پروگرامن ۾ شرڪت ڪري ٿي، جن ۾ ڪانفرنسون ۽ گڏجاڻيون شامل آهن، جن ۾ سنڌي مسئلن تي عالمي ڌيان ڇڪايو وڃي ٿو.
اهي آمريڪا، ڪئناڊا، برطانيه ۽ جنيوا ۾ گڏيل قومن جي هيڊ ڪوارٽرز ۾ انساني حقن جي ڀڃڪڙين تي پرامن احتجاج ڪرڻ لاءِ ريليون ۽ احتجاج پڻ ڪن ٿا، جن مان سنڌين جو تجربو ٿئي ٿو ۽ سنڌي حقن جي تحريڪ لاءِ بين الاقوامي حمايت حاصل ڪئي وڃي.
اڪٿ ڪھاڻي ڪبير
هي ڪتاب سنڌي ٻوليءَ جي برک ليکڪا، ڪهاڻيڪار ۽ ناول نويس ريٽا شهاڻيءَ جو سوانحي ناول آهي. جنهن ۾ هن مشهور ويدانتي شاعر ڪبير جي جيون ڪهاڻي ناول جي انداز ۾ لکي آهي. ريٽا شهاڻيءَ هن ڪتاب ۾ عام ناول واري انداز کان هٽي پنهنجي مخصوص اسلوب ۾ -ڀڳت ڪبير- جي ڪهاڻي بيان ڪئي آهي. هن -ڀڳت ڪبير- جي ڪوِتا کي بنياد بڻائي راويءَ جي روپ ۾ نه رڳو -ڀڳت ڪبير- جي جيون ڪٿا بيان ڪئي آهي، پر -ان- جي دوهن جي اپٽار ۽ اڀياس به فلسفاڻي انداز ۾ بيان ڪيو آهي. سنڌي ادب ۾ ڪنهن شاعر جي ڪٿا لکڻ جو هي هڪ انوکو ۽ منفرد انداز آهي، جنهن ۾ ليکڪا جي -آتما- شاعريءَ جو روپ وٺي شاعر ۾ واسو ڪري ٿي ۽ پوءِ مسلسل شاعري ئي شاعر جي زندگيءَ، فن ۽ فڪر جو احاطو ڪري ٿي، اهڙي طرح ناول نگار پردي جي پويان هليو وڃي ٿو ۽ اسڪرين جي پڙهندڙ، ڏسندڙ جي صورت ۾ شاعر جي اڪٿ ڪهاڻيءَ کي چرندو پرندو ڏسي ٿو. هن ناول ۾ ڀڳتي مارڳ جي سمجهاڻي سهڻي نموني ڏنل آهي. هن ڪتاب تي سنڌي ٻوليءَ جي نامور دانشور سائين محمد ابراهيم جويي 22 صفحن جو مهاڳ لکي -ڀڳتي تحريڪ- جي -تاريخ- تي نه رڳو روشني وڌي آهي ۽ ٻڌايو آهي ته -تاريخ- جي وچين دور 700ع کان 1600ع تائين -ڀڳتي تحريڪ- جو زور ٻن شين تي رهيو، هڪ پريم ۽ ٻيو ارپنا (Devotion)، انهن ٻنهي شين کي سڀ کان اعليٰ وجود (Supreme Being) تائين پهچڻ لاءِ ضروري ڄاڻايو ويو. جويي صاحب لکيو آهي ته -ڀڳت ڪبير- جنهن فلسفي جو سفير هو، -ان- جي اسان کي اڄوڪي دور ۾ گهڻي گهرج آهي. هن دورجي ڀڳتي هيءَ آهي ته اسين سماج / سماجن ۾ برابري، انصاف ۽ آزاديءَ تي ٻڌل هڪ نئين سماج جي -تخليق- ڪريون. هن ڪتاب ۾ -آسي زميني-، موهن مدهوش ۽ ليکڪا ريٽا شاهاڻيءَ جا ليک پڻ آهن. هن خوبصورت چار رنگي ٽائيٽل ۽ ڊيمي سائيز جي 152 صفحن تي مشتمل ڪتاب جي قيمت 140 رپيا آهي، جيڪو ڪويتا پبليڪيشن ڊسمبر 2008ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.
حوالا
زمرو:سنڌي ناول
864ع
ڊسمبر
زمرو:864ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
باگراڻي
ٽالپرن جي هڪ پاڙي جو نالو. بلوچن جو هڪ قبيلو. باگراڻين جا سنڌ ۾ وڏا راڄ هئا. سندن سردارن مان سوائي خان ۽ ميوا خان شهداداڻي سرڪار وٽ عهديدار هئا. ڪرم خان سهراباڻي سرڪار وٽ عهديدار هو. علي مراد خان جيڪو ميوا خان جي ٻي پيڙهي مان هو، تنهن کي خدمتن جي عيوض پهرئين چؤياري پاران سوني ترار ملي. هر هڪ بلوچ سردار کي سندس رتبي موجب جاگير ۽ عهدا مليا. ڇاڪاڻ جو جنگ وقت ٽالپر فوجن کي امداد ڏيندا هئا. مير نصير خان جي زماني ۾ علي مراد خان باگراڻي ڪاردار هو. کيس شهدادپور ۾ جاگير مليل هئي. سنه 1860ع ۾ هن وفات ڪئي.
چنڊ
چنڊ, (Moon) ۽ (چاند) زمين وانگر هڪ اپگرھ آهي. جيڪو رات جو آسمان ۾ چمڪندي نظر ايندو آهي، پر اها چنڊ جي پنهنجي روشني ناهي. مٿس سج جي روشني پوڻ تي اسان ڌرتيءَ وارن لاءِ رات جي وقت ڏيئي جو ڪم ڏئي ٿو. چنڊ ڌرتي جي گولي کان 385000 ڪلوميٽر (يعني (238900 ميل) پري آهي. سندس ڊايا ميٽر 2160 ميل (3476 ڪلوميٽر) آهي. چنڊ 27.3 ڏينهن ۾ يعني 27 ڏينهن، ستن ڪلاڪن، 43 منٽن ۽ 12 سيڪنڊن ۾ ڌرتيءَ جو چڪر پورو ڪري ٿو. چنڊ جي ڌرتيءَ جي چوڌاري ڦيرو ڪرڻ جي رفتار 3680 ڪلوميٽر في ڪلاڪ يعني هڪ سيڪنڊ ۾ هڪ ڪلوميٽر کان ٿورو وڌيڪ آهي. چنڊ پنهنجي محور تي گول نٿو ڦري. اسان ڌرتيءَ تي رهڻ وارن کي هن جو فقط هڪڙو پاسو نظر اچي ٿو. راڪيٽ يا خلائي گاڏيءَ ذريعي هن جي ٻئي پاسي جا فوٽو ڏسي سگهجن ٿا.
چنڊ جيڪو اسانجي ڌرتيءَ جي چوڌاري گردش ڪري ٿو يعني هڪ گول چڪر (Orbit) ۾ ڦري ٿو ان جي ان گردش لاءِ چيو وڃي ٿو ته اها Synchronous Rotation ۾ آهي يعني چنڊ جو سڄي ڦيري وقت فقط هڪڙو اڌ ڌرتيءَ ڏي آهي. ان ڪري اسان چنڊ جو فقط اهو مهانڊو ڏسي سگهون ٿا جيڪو ڌرتي ڏي آهي. چنڊ جي ان اڌ کي اسان ويجهو پاسو (Near side) سڏيون ٿا ۽ پٺئين پاسي کي ڏورانهون پاسو (Far side) سڏيون ٿا. اهو ڏورانهون پاسو ”اونداهو پاسو“ به سڏجي ٿو پر ان جو مطلب اهو هرگز نه آهي ته ان پاسي اوندهه آهي يا اتي سج جي روشني نٿي پهچي. پر چنڊ جو اهو پاسو اسان لاءِ dark side ان ڪري رهيو پئي جو اسان کي ان پاسي جي خبر نٿي پيئي ته اتي ڇا آهي. جيئن آفريڪا کنڊ کي ڪنهن زماني تائين يورپ ۽ ايشيا جا ماڻهو اونداهو کنڊ سڏيندا رهيا.
حوالا
چنڊ زمرو:نظام شمسي
سرحدي علائقو ڪوھاٽ
thumb|سرحدي علائقو ڪوھاٽ سرحدي علائقو ڪوھاٽ (Frontier Region Kohat) قبائلي علائقن ۾ ھڪ ننڍو علائقو آھي. علائقي جو نالو ضلعي ڪوھاٽ جي نالي تي آھي جيڪو انجي ڏکڻ ۾ واقع آھي. ھن جي اتر ۾ ضلعو پشاور، اوڀر ۾ ضلعو نوشھرو ۽ اولھ ۾ اورڪزئي ايجنسي واقع آھن.
حوالا
زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا
ڌاڙو
thumb|[[رونین جاپان ۾ هڪ واپاريءَ جي گهر ۾ ڌاڙو هڻندي 1860ع دوران]] ڌاڙو (Robbery) اھڙو ڏوھ آھي جنھن ۾ ڌاڙو ھڻندڙ قيمتي شيون کڻي ويندا آھن يا کڻڻ جي ڪوشش ڪندا آھن، طاقت جي استعمال، يا طاقت جي استعمال جي ڌمڪي، يا ھدف کي خوف ۾ مبتلا ڪرڻ کانپوءِ. ڌاڙو چوري کان ڪجھ ھن طرح مختلف آھي جو ھن ۾ دھشت يا ڊيڄارڻ ۽ ڌمڪائڻ جو استعمال ڪيو ويندو آھي.
حوالا
زمرو:ڏوھ زمرو:غير قانوني پيشا زمرو:قانون
1450ع
ڊسمبر
زمرو:1450ء زمرو:سال
ادب (رسالو)
ھي رسالو حيدرآباد مان ماهوار شايع ٿيندو هو. جنهن جو پهريون شمارو جون 1996ع ۾ سنڌي ادبي سنگت شاخ حيدرآباد پاران شايع ٿيو. -ان- جو چيف -ايڊيٽر- گل ڪونڌر، -ايڊيٽر- جاويد سحر قريشي ۽ -ايڊيٽوريل- بورڊ ۾ سيد سردار، سنڌو قاضي، عمران لغاري ۽ عبدالحفيظ -جمالي- شامل هئا. هي رسالو تمام گهڻو عرصو -جاري- رهيو ۽ گل ڪونڌر هن جو روح روان رهيو. هن رسالي جا 111 پرچا شايع ٿيڻ کانپوءِ جڏهن ڊڪلئريشن ورتي وئي ته ڊڪلئريشن ”اديب“ عنوان سان ملي، -ان- ڪري رسالي جو نالو ”ادب“ مان بدلائي ”اديب“ ڪيو ويو ۽ -ان- ريت ”اديب“ 112 کان 138 تائين پرچا شايع ٿي سگهيا. هن رسالي جي پهرئين پرچي کان پوءِ باقي 137 پرچا -اشاعت- گهر'>-ادب -اشاعت- گهر-، حيدرآباد پاران شايع ٿيا. هن رسالي جا ڪيترائي پرچا مختلف ادبي شخصيتن جي حوالي سان خاص نمبر طور شايع ٿيا، -جن- ۾ جي. ايم. سيد، -امر جليل-، حميد سنڌي، -تاج جويو-، -امداد حسيني-، محسن ڪڪڙائي، فوزيه سومرو، نصير مرزا، -ادل سومرو-، -اياز گل-، -آثم ناٿن شاهي-، وفا ناٿن شاهي، يوسف سنڌي ۽ طارق اشرف وغيره شامل آهن. هن رسالي جو آخري پرچو مئي 2006ع ۾ شايع ٿيو ۽ پوءِ هي رسالو ڪجهه مجبورين سبب -بند- ٿي ويو.
گلن وارا ٻوٽا
گلن وارا ٻوٽا جن کي علم نباتات ۾ اينجيوسپرمس يا اينجيوسپرماء يا ميگنولئوفائٽا  زميني ٻوٽن  جا سڀ کان وڌيڪ جنسن وارا ٻوٽا آهن. جن جون 64 جنسي ترتيبون، 416 ڪٽنب، لڳ ڀڳ 13000 سڃاتل جنسون ۽ 30000 اڻ سڃاتل جنسون آھن. جمنوسپرم وانگر اينجيوسپرمس پڻ ٻج پيدا ڪندڙ ٻوٽا (اسپرميٽوفائٽ) آهن پوء بہ جمنوسپرم کان وصفن ۾ ڪجھ مختلف آھن خاص طور تي گلن ،  ٻجن جي اينڊوسپرم  ۽ انھن جي ٻج وارن ميون جي پيدائش وارين وصفن ۾. اينجيوسپرمس جي معني اھڙا ٻوٽا جيڪي ميون جي اندر ٻج پيدا ڪندا آهن. لفظ اينجيوسپرمس يوناني ٻوليءَ جي ٻن لفظن مان نڪتل آهي: لفظ اينجيئن جنھن جي معني آھي ڍڪ يا ڍڪيل ۽ لفظ اسپرما جي معني آهي ٻج.
فوبوس ۽ ڊيموس
فوبوس ۽ ڊيموس Phobos & Diemos
ھي ڪھاڻي تڏھن جي آھي جڏھن اسان مريخ کي ھڪ عجيب راز نموني ڏسي رھيا ھئاسين. مريخ اسان جي خيالن کان لھي ڪري آھستي آھستي ڪتابن ۾ ڇپجڻ لگو ھو. اسان جي سوچ، فڪر، ناول ۽ ڪھاڻين ۾ مريخ تي خلائي مخلوق ھجڻ جون ڳالھيون ڪيون پئي ويون. مريخ کي ته اسان صدين کان سڃاڻون ٿا پر مريخ جا ٻه چنڊ به ھوندا ؟ اھو ڪنھن کي به خبر نه ھئي. اھو دور اسان جي اندازن جو دور ھو.
17ھين صدي جي شروعاتي ڏھاڪن تائين Kepler به Law of planetry motion گرھن جي چرپر جا قانون ڏئي چڪا ھئا. 1726ء ۾ ليکڪ جوناٿن سوفٽ پنھنجي ڪتاب Gulliver's Travels ۾ مريخ جي ٻن چنڊن جي اڳڪٿي ڪري سڀني کي ڏندن ۾ آنڱريون ڏئي ڇڏيون. جيتوڻيڪ ان وقت تائين مريخ جا چنڊن جي کوجنا اڃان نه ٿي ھئي. سوفٽ پنھنجي اڳڪٿيء ۾ ٻنھين چنڊن جي مفاصلي ۽ محوري گردش جي باري پڻ ٻڌايو. ھن اڳڪٿي ڪئي ته ھڪ چنڊ 10 ڏھ ڪلاڪن ۾ جڏھن ته ٻيو چنڊ 21.5 ڪلاڪن ۾ چڪر پورو ڪن ٿا.
مريخ جي چنڊن جي کوجنا کان پھرين ھڪ واري ٻيھر Voltaire به مريخ جي ٻه چنڊ ھجن جي ڳالھ ڪئي. Voltaire کي خبر ھئي ته مرڪري ۽ زھرا يعني وينس کي ڪو به چنڊ نه آھي. زمين کي ھڪ چنڊ آھي ۽ جوپيٽر وٽ چار چنڊ آھن. ڇو ته ان مھل تائين جوپيٽر جا رڳو چار چنڊن جي کوج ٿي ھئي. ٿي سگھي ٿو ته والٽيئر اندازو لڳايو ته مريخ زمين کان پوء آھي ۽ زمين وٽ ھڪ چنڊ آھي ته مريخ وٽ ٻه ھجڻ گھرجن. پر ان وقت تائين مريخ جو ڪوبه چنڊ جي کوجنا نه ٿي ھئي.
سن 1862ء ۾ اسان ھنن چنڊن کي باقاعدگي سان ڳولھا شروع ڪئي. انيڪ ماھرن پنھنجون نظرون ۽ دوربين مريخ تي ڄمائي ڇڏيا. موسم صحيح ۽ صاف ھجڻ باوجود ڪا به ڪاميابي نه ملي سگھي. نيٺ پندرنھن سالن کان پوء 10 آگسٽ 1877ء تي Asaph Hall کي مريخ وٽ ڪجھ نظر آيو. موسم خراب ھجڻ ڪارڻ ھي انھن جي سڃاڻپ نه ڪري سگھيو. 11 آگسٽ تي ھن مريخ وٽ ڪجھ نه ڏٺو ته ھن دل لاھي ڇڏيو ۽ چنڊن جي ڳولھا کي بند ڪرڻ چاھيائين پر گھرواري جي اسرار تي ھن ٻيھر سندرو ٻڌو ۽ 12 آگسٽ 1877ء تي مريخ جي پھرين چنڊ ڊيموس Diemos جي کوج ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿيو. ۽ 18 آگسٽ تي فوبوس Phobos به کوجي ورتائين. خير ھن کوج کان پھرين ڪيل اڳڪٿين کي اسان Lucky Guess قسمتي ڌڪو چئي سگھون ٿا.
مريخ جي چنڊن جا نالا پراڻي طور تي ايريس جي پٽن جي نالن تي رکيا ويا. Phobos يعني خوف Diemos معني دھشت. مريخ جا چنڊ اسان جي نظام شمسي جي سڀني کان ننڍن چنڊن ۾ ڳڻيا وڃن ٿا. ڊيموس جو ڊائيا ميٽر 12.6 ڪلو ميٽر جڏھن ته فوبوس جو ايوريج ڊائيا ميٽر 22.2 ڪلو ميٽر آھي. ھي چنڊ مريخ سان مڪمل طور ڳنڍيل آھن. فوبوس ڏھ ڪلاڪن ۾ جڏھن ته ڊيموس 30 ڪلاڪن ۾ ھڪ چڪر پورو ڪندا آھن. يعني سوفٽ اھڙي اڳڪٿي ڪئي ھئي جيڪا سچائي جي بلڪل ويجھي ھئي.
فوبوس Phobos جي محور مريخ جي مٿاڇري کان رڳو 6 ھزار ڪلو ميٽر مٿي آھي نظام شمسي جو ڪو ٻيو چنڊ ايتري ويجھڙائيءَ کان ڪنھن گرھ جو چڪر ناھي لڳائيندو. انھن ٻنھين چنڊن تي ڪو به وايو منڊل نه آھي. ۽ ھنن جو جسم به ايترو نه آھي جو ھي پنھنجي طاقت سان پاڻ کي گول آڪار ڏئي سگھن. مريخ جا ٻئين چنڊ شھابين سان ڀريل آھن. فوبوس تي عجيب نموني ٺھيل ھڪ شھابيو ته ڏھ ڪلو ميٽر تائين ڦھيليل آھي ھي ويڪرائي لڳ ڀڳ فوبوس جي ڊائيا ميٽر جو اڌ کن آھي. جنھن کي اسٽڪني Stickny جي نالي سڃاتو وڃي ٿو. ھي نالو چنڊ جي کوجيندڙ Asaph Hall جي گھرواري جي نالي تي رکيل آھي.
فوبوس ۽ ڊيموس Phobos & Diemos اسان جي نظام شمسي جي سڀني کان اوندھ جسمن ۾ شمار ٿين ٿا. ڪن ماھرين جي خيال موجب ھي چنڊ ڪاربن سان ڀريل جبل ۽ برف سان ملي ٺھيا آھن. Phobos تي 85 ميٽر ڊگھي چوٽي آھي جنھن جو نالو فوبوس مونولٿ آھي.
ھنن چنڊن جي مطالعي لاء سن 1988ء ۾ ٻه مشن Phobos 1 ۽ Phobos 2 موڪليا ويا جيڪي پر حيرت نموني گم ٿي ويا. Phobos 1 سان ته رابطو مريخ تي پھچڻ کان اڳ ئي ٽٽي ويو تنھن ڪري ان کي محور ۾ داخل نه ڪري سگھيو ويو. Phobos 2 محفوظ طريقي سان محور ۾ داخل ٿي ويو جڏھن ته لھڻ کان اڳ ھن کان به رابطو ختم ٿي ويو. ڪھڙي ڪارڻ انھن کي بحفاظت لاھي نه سگھياسين؟ اھي حادثا مريخ جي تاريخ کي اڃان عجيب بڻائي ڇڏي ٿو.
ڪجھ سال اڳ مريخ تي پهچندڙ خلائي جھاز ڪيورسٽي پھرين ڀيري مريخ جي چنڊن جي گرھڻ جي عڪس بندي ڪئي. جنھن ۾ وڏو چنڊ فوبوس ننڍي چنڊ ڊيموس جي اڳيان کان لنگھي ٿو. جنھن سان ڊيموس سڄو ڍڪجي وڃي ٿو.
يورپ جي مريخ ايڪسپريس فوبوس جي 200 ڪلو ميٽر ويجھي کان تصويرون ورتائين. مزي جي ڳالھ اھيا آھي ته فوبوس ھڪ ڏينھن ۾ ٽي چڪر ھڻي ٿو.
زمرو:فلڪي شيون
آلند ٻيٽ
آلند ٻيٽ (Åland Islands)، يا عام طور تي آلند، فنلينڊ سان تعلق رکندڙ بالٽڪ سمنڊ ۾ نار بوٿنيا جي داخل ٿيڻ تي هڪ ٻيٽ آهي.
اداسين جو مندر
حوالا
زمرو:ھندومت زمرو:سنڌ ۾ قديم آثار
آبِ زمزم
''ڪعبة الله شريف جي قديم چشمي جو اھو مٺو پاڻي، جيڪو حاجي سڳورا حج دوران پيئڻ ۾ ڪم آڻيندا آھن. آب زم زم جو کوھ چار گز ويڪرو ۽ 9 گز اونھون آھي. هن کي ”چاهه زم زم“ به چوندا آهن. زم زم کوهه واري عمارت 1960ء ڌاري ٺهي تيار ٿي. هن کوهه جو انجيل ۽ توريت ۾ به ذڪر آهي. ان کوهه جو پاڻي ڪيترين صدين تائين جاري رهيو، ليڪن بعد ۾ اهو بند ٿي ويو، حضرت محمد صلي الله عليه وسلم جي ڏاڏي عبدالمطلب لاءِ چون ٿا ته کيس خواب ۾ اشارو ملڻ بعد هن پنهنجي پٽ حارث جي مدد سان تحقيق ڪري وڏن ڪشالن سان ان کوهه جو صحيح هنڌ معلوم ڪري، نئين سر کوٽائي، وري آب زم زم جاري ڪيو.
''ھيءُ چشمو ان وقت جو يادگار آھي، جڏھن حضرت ابراھيم عليه السلام، پنھنجي گھرواريءَ بيبي ھاجره ۽ پٽ حضرت اسماعيل عليه السلام کي کارڪن جي ھڪ ٿيلھي ۽ پاڻيءَ جي سانداري ڏئي، کين خدا تعاليٰ جي حڪم تي ڇڏي واپس ھليو ويو. جڏھن پاڻي ختم ٿيو ۽ حضرت اسماعيل عليه السلام اڃ کان لڇڻ لڳو، تڏھن بيبي ھاجره پاڻيءَ جي ڳولا ۾ ڊوڙڻ لڳي، ۽ صفا ۽ مروه ٽڪرين جي وچ ۾ ست ڊوڙون پاتائين.''
''حضرت اسماعيل عليه السلام سخت اڃ جي حالت ۾ کرڙيون ھڻڻ لڳو. خدا جي قدرت سان ان ھنڌان پاڻيءَ جو چشمو ظاھر ٿي پيو. بيبي صاحبه سانداريءَ ۾ پاڻي ڀري، حضرت اسماعيل کي پياريو ۽ پاڻ به پيتائين. چشمي جو پاڻي وھڻ لڳو ته بيبي صاحبه پاڻيءَ کي حڪم ڪيو ته ”زم زم“ يعني ”بيهه، بيهه“؛ پوءِ ان چشمي تي نالو ئي پئجي ويو ”زم زم“. هيءُ لفظ بابلي ٻوليءَ جو آهي.''
زمرو:اسلام
گهوٽڪي
گھوٽڪي پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي گھوٽڪي جو ھڪ شھر جيڪو تعلقي گھوٽڪي جي صدر مقام ھجڻ سميت گھوٽڪي جي عدالتي ضلعي جو پڻ صدر مقام آهي. گھوٽڪي ضلعي جو انتظامي صدرمقام ميرپورماٿيلو ۾ آھي. گھوٽڪي شھر ضلعي جو سڀ کان وڏو شھر آھي. گھوٽڪي شھر قومي شاهراھ اين-5 ۽ ڪراچي- پشاور ريلوي لائن تي واقع آهي.
thumb|کاٻو|upright=1|گھوٽڪي جي ھڪ فلور مل
تاريخ
thumb|کاٻو|upright=1|گھوٽڪي جو ھڪ علامتي گيٽ جيڪو علي محمد مھر جي نالي سان منصوب ٿيل آهي
مرزا قليچ بيگ لکيو آهي تہ:"گهوٽڪي: جنهن کي اڳي گهوٽہ چوندا هئا. سو سنه 1447ع ڌاري پير محسن شاھ ٻڌو. جنهن هڪڙي عاليشان مسجد به منجهس ٺهرائي. هي پيرن جو شهر آهي ۽ اڃا تائين انهي ۾ اهي رهندا آهن. قادر پور وارا پير اصل اچ جا هئا ۽ ڪلهوڙن جي ڏينهن ۾ اتي آيا ۽ جاگيرون ملين. پير گنج بخش شاھ مشهور آهي. انهيءَ جي ڏکڻ اڀرندي ڏي ماٿيلي جو ڦٽل شهر آهي. جو ساڍا ٽي ڪوھ اتان ٿيندو. اتي هڪڙو جهونو قلعو آهي، جو امر نالي هڪڙي راجپوت ٺهرايو هو. جنهن کي چوڏهن سئو ورهيه ٿيندا. ميرپور جو شهر انهيءَ قديم ماٿيلي جي تعلقي ۾ آهي. سو سنه 1739ع ڌاري مير مَسُو خان ٽالپر ٻڌو. اهو هاڻي ميرپور تعلقي جو وڏو شهر آهي. انهيءَ کي اڳي مهرڪا به چوندا هئا، جو اتي مهر ماڻهو رهندا هئا."
= مقامين سان زيادتيون = هي شهر پاڪستان جو ٻيو نمبر وڌيڪ ٽيڪس ڏيندڙ شهر آهي. هن شهر ۾ ايشيا جي وڏي گيس فيلڊ، قادرپور او جي ڊي سي ايل گيس فيلڊ آهي جنهن ۾ سوين تيل ۽ گيس جا کوه شامل آهن جيڪي پنجاب اماڻيا ويندا آهن، مقامين کي ڪو به فائدو ناهي. گھوٽڪي ۾ سوين مليون ۽ فيڪٽريون هجڻ باوجود مقامي بيروزگار آهن. ڌارين کي نوڪريون ڏنيون وينديون آهن. ايتري شاهوڪار شهر ۾ مقامين سان ظلم جو اندازو ان مان لڳائي سگهجي ٿو جو ايتريقدر جو گھوٽڪي جي ڪمپنين، فيڪٽرين، ملين ۽ گيس فيلڊ اندر پيش امام به غير سنڌي آهن.
ذريعو
سنڌي ٻولي اٿارٽي
زمرو:شهر زمرو:گھوٽڪي ضلعي جون آباد جڳهيون
انڙ
سنڌ جي سماٽ قبيلن جو هڪ شخص، جنهن جي نالي پٺيان ”انڙ“ ذات جو بنياد پيو. سماٽن لاءِ روايت آهي ته سام جو اولاد آهن. سنڌ جي سمن جو ڏاڏو ’هسپت‘ هو. اُنڙ انهيءَ هسپت جو اولاد آهن. انڙن جو شجرو تحفة الڪرام موجب هيٺينءَ ريت آهي: