cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پورهيتن جو عالمي ڏهاڙو
احتجاج يا هڙتال
انهي ڏينهن، آمريڪا جي مزدورن مڪمل هڙتال ڪئي. 3 مئي تي انهيءَ سلسلي ۾ شڪاگو ۾ منعقد مزدورن جي احتجاجي جلسي تي هَلان (حملو) ٿيو، جنهن ۾ چار مزدور مارجي ويا. ان بربريت جي خلاف پورهيت احتجاجي مُظاهري جي لاءِ هائي مارڪيٽ چوُدَڳِيءَ (Hey market square ) تي احتجاج لاءِ گڏ ٿيا. پوليس احتجاج کي جهَلڻ جي لاءِ پورهيتن تي تشدد ڪيو، انهيءَ مهل بم ڌماڪي ۾ هڪ پوليس آفيسر مارجي ويو، ته پوليس پاران مظاهرو ڪندڙن تي گولين جو مِينهُن وسائي ڏِنو، جنهن جي نتيجي ۾ ڪيترائي مزدور ڪارڪن مَارجي ويا ۽  ڪجهہ درجن جي تعداد ۾ زخمي ٿيا، اِن موقعي تي، سرمائيدارن مزدورن اڳواڻن کي گرفتارڪري انهن کي ڦاهيون ڏنيون ويون. جيتوڻيڪ ان جي خلاف ڪو ثبوت نہ هو تہ هو ان بم ڌماڪو واري واقعي ۾ ملوث آهن. پورهيتن مزدور تحريڪ جي لاءِ جان ڏئي سرمائيداراڻي سِرشتي جو نِياءُ (انصاف) ۽ بربريت کي وائکو ڪري ڇڏيو. انهن مارجي ويل اڳواڻن چيو تہ "توهان اسان کي جسماني طور ختم ڪري سگهو ٿا، پر اسان جا آواز نٿا دٻائي سگهو"
نتيجو
هن جدوجهد جي نتيجي ۾، سڄي دنيا جي مزدورن اٺ ڪلاڪ ڪم جو وقت حاصل ڪيو. پر اڄڪله ڪجه پورهيت تنظيمن پاران اٺ ڪلاڪ بدران چار ڪلاڪ ڪم ڪرڻ جو وقت رکڻ جي گُهر ڪئي وڃي ٿي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:احتجاج زمرو:اشتراڪيت زمرو:اشتراڪيت تاريخ زمرو:پورهيت اشتراڪيت زمرو:روس ۾ عوامي موڪلون زمرو:سماجي تحريڪن جي تاريخ زمرو:سوويت يونين ۾ عوامي موڪلون زمرو:سويڊن ۾ عوامي موڪلون زمرو:صنعتي اتحاد زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ اشتراڪيت مخالف زمرو:گڏيل مملڪت ۾ عوامي موڪلون زمرو:مزدوري تاريخ زمرو:مزدوري تحريڪ زمرو:مئي ۾ تقريبون زمرو:ويٽنام ۾ عوامي موڪلون زمرو:يوڪرين ۾ عوامي موڪلون زمرو:ڪميونزم
آفتاب احمد شيخ
آفتاب احمد شيخ ڀارت جي شهر بنارس ۾، 17 ڊسمبر 1934ع ۾ ڄائو. پاڪستان ٺهڻ کان پوءِ سندس والد اعجاز الدين شيخ، ديري اسماعيل خان ۾ لڏي آيو ۽ پوءِ حيدرآباد سنڌ ۾ مستقل رهائش اختيار ڪيائين.
تعليم
آفتاب شيخ ابتدائي تعليم بنارس ۾ ورتي، پر مئٽرڪ جو امتحان غلام حسين هدايت الله اسڪول حيدرآباد مان پاس ڪيائين. 1958ع ۾ سٽي آرٽس ڪاليج مان بي. اي ڪيائين، 1960ع ۾ سنڌ لا ڪاليج مان ايل. ايل. بي پاس ڪيائين.
خدمتون
1963ع ۾ قاضي سميع صديقي مرحوم، محمد اي. ميمڻ ۽ ٻين علمي شخصيتن جي تعاون سان سٽي آرٽس ڪاليج ۾ جناح لا ڪاليج جو بنياد رکيائين ۽ پاڻ اتي استاد ٿي پڙهائڻ لڳو. 1979ع ۾ جناح لا ڪاليج جو پرنسپال ٿيو. پڙهائڻ سان گڏوگڏ، هيءُ وڪالت به ڪندو رهيو. بعد ۾ سياست ۾ حصو ورتائين.
سياست
1964ع ۾ ايوب خان جي دؤر ۾ بي. ڊيءَ جو ميمبر ٿيو. 1977ع ۾ ڪجهه مهينا سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر به ٿيو. 88-1987ع ۾ ڊسٽرڪٽ بار ائسوسيئيشن جو بنا مقابلي صدر ٿيو. 1987ع ۾ حيدرآباد جو ميئر ۽ 1988ع جي چونڊن ۾ قومي اسيمبليءَ جو ميمبر ٿيو. ڪجهه وقت سنڌ حڪومت ۾ قانون کاتي جو صلاحڪار به رهي چڪو آهي. هينئر سينيٽر (رٽائرڊ) آهي. سندس سياسي وفاداريون متحده قومي موومينٽ سان آهن ۽ اُن جي اهم اڳواڻن ۾ شمار ٿئي ٿو.
زمرو:ڪراچي جا ماڻھو زمرو:1934ع جون پيدائشون
ستي (هندو ديوي)
ستي, اُما ديوي (شڪتي اسٿان هنگلاج پس منظر) هندو ڏند ڪٿائن موجب اُما ديوي دڪشا، پرجا پتيءَ جي ڌيءَ هئي، جيڪا شِو مهاديو سان پرڻي، دڪشا کي پنهنجي ناٺيءَ جي زندگيءَ جو ڍنگ پسند نه هو، -ان- ڪري هن شِو کي پنهنجي يگيه ۾ ڪوٺ نه ڏني. ان تان اُما ديويءَ پنهنجي مڙس جي بي عزتي برداشت ڪري نه سگهي ۽ هن پاڻ کي يگيه جي اگني ڪنڊ ۾ ٽپو ڏئي ساڙي ماريو. ائين هوءَ مڙس سان سچي ٿي، انڪري هن کي ’ستي’ (Sati) به چوندا آهن. ان شديد صدمي سبب شِوَ مهاديو ڪاوڙ ۾ تپي باهه ٿي ويو ۽ پنهنجي جٽا مان وير ڀدر کي پيدا ڪيائين ۽ کيس راجا دڪشا کي ختم ڪرڻ جو حڪم ڏنائين، جنهن سندس سر وڍي ڇڏيو. ٻئي طرف شِوُ ڀڳوان ”ستيءَ“ جو لاش کنيو بي خوديءَ ۽ بي حاليءَ ۾ ڀٽڪندو رهيو، تڏهن ڀڳوان وشنوءَ پنهنجي قوت سان ”ستيءَ“ جي لاش جا 52 ٽڪرا ڪري سڄي جڳ ۾ پکيڙي ڇڏيا، -جتي- جتي اهي ٽڪرا ڪريا، اتي شڪتي اسٿانن جو بنياد پيو.
سندس ٻيا به نالا آهن، جهڙوڪ: شڪتي ديوي، (Goddess of Power)، مها ديوي (Great Goddess)، دُرگا ديوي، ان پورنا ديوي، جگن ماتري ديوي، -پاروتي-، ڪالي ديوي ۽ ٻيا گهڻا. اما دراوڙي نالو آهي، جنهن جي معنيٰ آهي مها ماتا. ان جي ماڻهن، جهنگ جي مرن (جانورن) ۽ آسماني گرهن تي حڪمراني هلندي هئي. اهو به تصور ڪيو ويو آهي ته روحن تي برتري Transcendence مهل کين ڇوٽڪارو ڏيندي آهي. پوئين دور ۾ هن ديويءَ سان گڏ شينهن ۽ جبل به ڏسجي ٿو. اهڙيون ڳالهيون انهن آرين شامل ڪيون آهن، جيڪي سنڌ مان گذري مشرق قريب پهتا هئا. هن ديويءَ جو ”اُما“ نالو ڏکڻ هندوستان ۽ پنجاب ۾ به تمام گهڻو مشهور آهي، ڇاڪاڻ ته اهي دراوڙي علائقا آهن. سنڌ جي هيءَ اُما ديوي سمير ۾ به اُما Umaa ديوي بنجي وئي. سندس پيءُ جو نالو سِن (Sin) ٻڌايو وڃي ٿو، يعني سنڌ. حقيقت به اها آهي ته هيءَ ديوي سنڌ کان هتي پهتل هئي، بعد ۾ هيءَ بابل جي اهم ديوي Primal Goddess of Babylon بنجي وڃي ٿي، ڇاڪاڻ ته هنن سميرين وارو مذهب اختيار ڪيو هو، جيڪو دراصل سنڌ جو مذهب هو ۽ انهن مقدس مورتين جا به نالا به ساڳيا سميري رکيا هئا. ڪن عالمن جو رايو آهي ته سمير جا قديم آبادڪار سنڌ کان آيا هئا، جيڪڏهن چڱيءَ ريت جاچي ڏسبو ته ميسو پوٽاميا جو ۽ سنڌ جو مذهب به بلڪل ساڳيو آهي.
گيلري
<Gallery> File:Kalighat Shiva mourns Sati.jpg|شيوا ستي جي ڏُک ۾
تدوين
تدوين __(Compilation):
ڪنهن به موضوع تي مواد گڏ ڪري ڪتابي صورت ۾ ترتيب ڏيڻ يا تاليف ڪرڻ کي تدوين چئبو آهي. .
ستي (هندو ديوي)
گيلري
File:Dakshayani.jpg|Shiva Carrying Sati on His Trident, circa 1800, India, Himachal Pradesh, Kangra </Gallery>
نيو يارڪ سٽي
نيو يارڪ شھر يا يا مختصرن (NYC) يا (NY) آمريڪا جو آبادي ۽ پکيڙ ۾ سڀ کان وڏو شھر. جنھن جي آبادي 2018 ۾ 8,398,748 ھئي ھي شھر لڳ ڀڳ 302.6 sqmi جي پکيڙ تي مشتمل آهي. اھو آمريڪا جو سڀ کان گھاٽي آبادي وارو شھر پڻ آهي thumb|right|alt=A spherical sculpture and several attractions line a park during a World's Fair. | ڪرونا پارڪ جتي يوني اسفيئر ڏيکاريل
thumb|[[اسٽيچو آف لبرٽي وارو مجسمو جيڪو لبرٽي ٻيٽ تي واقع آھي. ]]
ھي شھر دنيا جي سڀ کان وڏي ميٽروپوليٽن آهي. ۽ دنيا جي سڀ کان وڏن آبادي وارن شھرن مان ھڪ آھي جنھنجي 2018 ۾ آدمشماري 19,979,477 ھئي. ھن کي دنيا جي معاشي طاقت وارو شھر پڻ چوندا آهن ۽ ھي الفا شھرن ۾ شامل آھي. ھن کي ثقافتي شھر پڻ چوندا آهن,   وال اسٽريٽ (مالياتي) ۽ ميڊيا جو عالمي مرڪز آھي. ۽ واپار، تفريح، تحقيق، تعليم ، ٽيڪنالاجي، سياست، سياحت، فن ، فيشن ۽ راندين تي اھم اثر رکندڙ شھر آھي. ھي شھر گڏيل قومن جو صدر مقام پڻ آهي. ھي شھر بين الاقوامي سفارتڪاري جو پڻ مرڪز آھي. ھن شھرجي بندرگاھ نيويارڪ ھاربر دنيا جي وڏي ۾ وڏي قدرتي بندرگاھ آھي.
thumb|upright=1.1| نيويارڪ شھر جا پنج [[بورا {{legend|#4DAF4A|1. مين ھيٽن}} {{legend|#FFFF33|2. بروڪلن}} {{legend|#FF7F00|3. ڪئينس }} {{legend|#E41A1C|4 .برونڪس}} {{legend|#984EA3|5. اسٽيٽن  ٻيٽ }}|alt=A map with five insular regions of different colors.]] ھي شھر پنج بورا يا ضلعن يا ڪائونٽين تي مشتمل آهي. جن جا نالا آھن: بروڪلن،ڪئينس ، مين ھيٽن، برونڪس ، اسٽيٽن ٻيٽ جيڪي 1898 ۾ ملائي ھڪ شھر ۾ تبديل ڪيا ويا. دنيا ۾ ارب پتي ماڻھن جو شھر سڏجندڙ ھي نيويارڪ 1624 ۾ ھيٺين مين ھيٽن واري جاء تي ڊچ ريپلڪ جي ڪالوني ٺاھيندڙن قائم ڪيو ء 1626 ۾ کيس نيو ايمسٽرڊيم جو نالو ڏنو ويو. 1664 ۾ اھو شھر ۽ ان جي چوڌاري واقع علائقا انگريزن جي قبضي ۾ آيا ۽ ان وقت جي برطانيا جي بادشاھ چارلس ٻئين اھو علائقو پنھنجي ڀاءُ جيمز ٻئين، ڊيوڪ آف يارڪ کي ڏئي ڇڏيو جنھن ان شھر کي نيو يارڪ جو نئون نالو ڏنو. 1785 کان 1790 تائين ھي شھر يونائيٽيڊ اسٽيٽس جو گاديءَ جو هنڌ پڻ رھيو. ۽ 1790 کان وٺي ھي شھر ملڪ جو سڀ کان وڏو شھر رھندو آيو آھي. اوڻويھين ۽ ويھين صديءَ ۾ ھتي لکين ماڻھو لڏي آيا. ھن شھر ۾ لڳل مجسمو اسٽيچو آف لبرٽي دنيا ۾ ملڪ جي امن ۽ آزادي جي ھڪ سڃاڻپ آهي.
جاگرافي
alt=|thumb|نيويارڪ شھر جو وچ جتي مين ھيٽن ٻيٽ واقع آهي.
ھي شھر يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي اتر اوڀر ۾ نيو يارڪ رياست ھڊسن ندي جي اينٽلانٽڪ سمنڊ تي نيويارڪ بي ۾  ڇوڙ تي ۾ واقع آهي ۽ بوسٽن ۽ واشنگٽن ڊي سي جي وچ ۾ واقع آهي. بوسٽن کان ھن شھر جو فاصلو 217 ڪلوميٽر ۽ واشنگٽن ڊي سي کان 228 ڪلوميٽر آهي. برونڪس ندي جن شھر جي تازي پاڻي جو ھڪ وڏو وسيلو آھي. آبادي ۾ اضافي ڪري ھن شھر جي ڪافي زمين سمنڊ مان ورتل آهي. ھيٺين مين ھيٽن جو علائقو بيٽري پارڪ سٽي سمنڊ جي پاڻيءَ مان ورتل زمين تي جوڙيو ويو آهي. شھر جي ڪل پکيڙ 468.484 sqmi جنھن ۾ 302.643 sqmi خشڪي ۽ 165.841 sqmiپاڻي شامل آهن. شھر جو بلند ترين ھنڌ [[ٽاڊٽ پھاڙ آهي جيڪو اسٽيٽن ٻيٽ ۾ واقع آهي جنھن جي اوچائي 409.8 ft آهي. ھن پھاڙ جي چوٽيءَ تي ٻيلي جا وڻ آھن جيڪي اسٽيٽن ٻيٽ جي گرين بيلٽ جو حصو آھن.
حوالا
زمرو:شهر زمرو:آمريڪا زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
اهرام
thumb|کاٻو|گيزا وارا اهرام اهرام جن کي انگريزيءَ ۾ پئرامِڊس (Pyramids) انهن جي ٽن يا وڌيڪ پاسن واري ذري گهٽ نهري اڏاوت، جنهن جا ٽڪنڊا پاسا، زمين کان چوٽيءَ تائين مٿي سوڙها هجن، ته اهڙي اڏاوت کي Pyramid يا اهرام چيو وڃي ٿو. ان قسم جون قديم اڏاوتون مصر جي بادشاهن جي مدفن مٿان پٿر جي وڏن بلاڪن سان ٺاهيون ويون آهن. وڏن اهرامن جي ڀر ۾ ڪي ننڍا اهرام به آهن، جيڪي بادشاهن جي واسطيدار اميرن جي مزارن مٿان ٺهيل آهن.
پهريان اهرام
سڀ کان قديم مصر جو پوڙيالو (Stepped) اهرام آهي. هي مصر جي گيزا (Gizeh) واري سڀ کان وڏي اهرام، کان صرف اڌ صدي اڳ جو آهي. گيزا وارو وڏو اهرام 2800 ق. م ڌاري يا ڪجهه پوءِ بادشاهه Khufu (خوفو) جي مرقد تي ٺهيل آهي، جيڪو Snefru جو پٽ هو. هن بابت ڪن ڪتابن ۾ 2664 ق. م کان پوءِ جو وقت ٻڌايو ويو آهي. خوفو کي يوناني ٻوليءَ ۾ Cheops سڏين ٿا. هي اهرام تيرهن ايڪڙن تي پکڙيل 2300,000 اهڙن پٿرن جي بلاڪن مان ٺهيل آهي، جن مان هر هڪ جو وزن اٽڪل اڍائي ٽنن جي برابر آهي. ڪاٿو آهي ته اٽڪل هڪ لک ماڻهن کي هن عمارت جوڙڻ ۾ ويهه سال لڳا هوندا. هن چؤڪور اڏاوت جي پيڙهه وٽ هر پاسو 756فوٽ ڊگهو آهي. هن جي اوچائي 450 فوٽ وڃي بيهي ٿي. سمجهيو وڃي ٿو ته هي اٽڪل 500 فوٽ اوچو هو. هي مصر جي اهرامن ۾ سڀني کان وڏو آهي. ڪوفو جي اهرام کي پهريون وڏو باترتيب اهرام سمجهيو وڃي ٿو.
سر يمن ڪلياڻ
داستان پھريون
1.
جانِبَ! منهنجي جِيءَ ۾ آزَرَ جا اَنوا؛
صاحبَ! ڏي شِفا، ميان! مريضنِ کي.
اهرام
ٻين ملڪن ۾
انهن اهرامن جي صورت سان مماثلت رکندڙ ٻيا به ڪيترا اهرام نه رڳو مصر، پر پاسي وارن ملڪن سوڊان، يونان انڊونيشيا وغيره ۾ تعمير ٿيا، پر پوئين دؤرن ۾ فرانس، آمريڪا، هندستان وغيره ۾ هنن اهرامن سان مماثلت رکندڙ اهرام ٺاهيا ويا آهن. هڪ لکت موجب مصر ۾ 138 ۽ سوڊان ۾ 220 جي قريب ننڍا وڏا اهرام هئا، پر 1980ع واري ڏهاڪي جي انگن اکرن موجب ان وقت تائين 80 کن پراڻا اهرام وڃي بچيا هئا، جيڪي سڀ نيل درياهه جي اولهه پاسي ريگستان ۾ هئا. بهرحال مصر جي اهرامن کي دنيا جي ستن قديم عجائبات ۾ به شامل ڪيو ويو آهي. ان کان سواءِ هڪ اهم اهرام جو ذڪر ڪرڻ ضروري آهي، جيڪو آهي، ميڪسيڪو جو Chelula وارو اهرام، جيڪو دنيا ۾ مقدار جي لحاظ هن وقت تائين وڏي ۾ وڏي اڏاوت سمجهي وڃي ٿي، جيڪا پنجيتاليهن ايڪڙن تي پکڙيل آهي. پر ان جي اوچائي فقط 177 فوٽ آهي. 1519ع ۾ ڪورٽيس جي اڳواڻيءَ ۾ جڏهين ميڪسيڪو ۾ قدم رکيو، تڏهن به هن اهرامي عمارت جي چوٽيءَ تي هڪ Temple/عبادتگاهه موجود هئي، جيڪا هنن ڊاهي ڇڏي ۽ پوءِ ان هنڌ تي Holy Virgin جي نالي جو Chapel تعمير ڪرايو ويو.
سر يمن ڪلياڻ
داستان پھريون
2.
تون حبيبُ، تون طبيبُ، تون دارُون کي دَردَنِ؛
اهرام
امريڪي اهرام
جيتوڻيڪ ماپ ۾ آمريڪا جا اهرامي يادگار مصر وارن اهرامن جي مقابلي جا آهن، پر اهي جاميٽري ڊزائين جي خيال کان ڪمزور۽ پوڙيالا آهن ۽ اهي مدفن تي نه پر عبادتگاهن لاءِ آهن. هڪ گمان آهي ته مصر وارن اهو خيال عراق وارن جي قديم عبادتگاهه Ziggurat/ Zikkurat تان ورتو، جيڪي اهرامن کان اڳ جون آهن ۽ انهن جي شڪل ذري گهٽ ساڳي آهي. زگورت ڪچين سِرن جا ٺهيل هئا ۽ مٿن رنگ ڪيل هوندو هو، مٿي چڙهڻ لاءِ چاڙهيون به ٺهيل هيون ۽ ٻڌايو ويو آهي ته اهي ستن طبقن ۾ اڏيل هئا ۽ انهن جي مٿان عبادتگاهه (Temple) جي کليل عمارت ٺهيل هئي. هڪ لکت موجب يونان جا اهرام 2000 ق. م جا ٿي سگهن ٿا. انهن مان ٻه مشهور Helleniko ۽ Lingourio جا اهرام آهن. نئين دؤر ۾ به ڪيترن هنڌن تي اهرامي شڪل جون اڏاوتون ٺهيون آهن ۽ ٺهن پيون.
سر يمن ڪلياڻ
داستان پھريون
تون ڏِئين، تون لاهِئين، ڏاتَرَ! کي ڏُکندَنِ؛
تڏهين ڦَڪِيُون فَرَقُ ڪن، جڏهين اَمرُ ڪريو اُنِ کي.
3.
هَڻُ، حبيبَ! هَٿُ کڻِي، ٻَنگان لهِي ٻاڻُ؛
ماڳهِين مون مِنهُن ٿِئي، جھولِيءَ وِجھان پاڻُ؛
اِنَ پَرِساجَنَ ساڻُ، مانَ مُقابلو مون ٿِئي.
4.
جِت حبيبَ هَڻنِ، نائُڪَ ڀَري نِينهن جِي؛
تِتي طبيبنِ، وِڄا وڃي وِسري.
5.
پُڇان ڪينَ طبيبَ، هوند گھائَنِ سين ٿِي گھارِيان.
6.
ڪانارِيا ڪُڻِڪَنِ، جنِين لوهُ لِڱَنِ ۾؛
محبتَ جي ميدانَ ۾، پيا لالَ لُڇَنِ؛
پاڻَهِين ٻَڌنِ پَٽِيـُون، پاڻَهِين چِڪِيا ڪَنِ؛
وَٽان واڍوڙِيَنِ، رهِي اَچجي راتڙِي.
7.
رهي اَچجي راتڙِي، تن واڍوڙِينِ وَٽاءَ؛
جن کي سورُ سريرَ ۾، گَھٽَ مَنجھاران گھاءَ؛
لِڪائي لوڪاءَ، پاڻهين ٻَڌنِ پَٽِـيُون.
اَڄُ پڻ ڪَنجھو ڪَنجَھ، واڍوڙَڪِيءَ مَنَهِينءَ؛
جهُ پڻ پِيـيَنِ سَنجَھ، هُو پِنِيُون هُو پَٽِيـُون.
9.
سَگَھنِ سُڌِ نه سُورَ جِي، گھايَلَ ڪيئن گھارِينِ؛
پِيَلَ پاسو پَٽَ تان، واڍوڙَ نه وارِينِ؛
پَرِ ۾ پَچَنِ پِرينءَ لَئي، هَئي! هَنجُون هارِينِ؛
سَڄَڻُ جي سارِينِ، تن رويو وِهامي راتڙي.
10.
سَگَھنِ سُڌِ نه سُورَ جِي، ٿا رُنڪَن رَنجُوري؛
پِيا آهن پَٽَ ۾، مَٿِن مامُوري؛
لڳين لَنؤ، لَطِيفُ چَئي، سَدا جِي سُوري؛
پِرتِ جن پُوري، تن رويو وِهامي راتڙي.
11.
آيَلِ! اُنِ نه وِسَهان، هَنجُون جي هارِينِ؛
آڻيو آبُ اََکينِ ۾، ڏيھ کي ڏيکارِينِ؛
سَڄَڻُ جي سارِينِ، سي نڪي روئن نه چون ڪِي.
وائي
1204ع
ڊسمبر
زمرو:1204ء زمرو:تيرھين صدي زمرو:سال
سر يمن ڪلياڻ
داستان پھريون
وِرسِيا ويڄَ ويچارا! دِل ۾ دَردُ پِرينِ جو؛
اُٿِيو ويڄا! مَ وهو، وَڃو ڊَبَ کڻِي؛
ٻُڪي ڏيندا ٻاجَھ جي، آيا سُورَ ڌَڻي؛
آيا جيءَ جِيارا، دِل ۾ دَردُ پرِينِ جو.
داستان ٻيو
1 تَنَ طبيب نه تُون، سُڌِ نه لهين سُورَ جي؛ سانڍِ پنهنجا ڊَبَڙا، کَڏَ کڻي ۾ ڀُون؛ ڪانَ گُھرجي مُون، حياتِي هوتَنِ ري. 2 ويڄنِ سين وائِيءَ پِيا، ڪِري نه ڪيائون؛ جي پَندِ پاريائُون، ته سِگھائي سَگھا ٿِيا. 3 آهي گَھڻو اَگَھنِ جو، تَرسُ طبيبنِّ؛ ڪيو وَسُ ويڄنِّ، تان ڪِريءَ ري ڪينَ ٿئي. 4 پاڙي ويڄَ هُئام، تان مون مُور نه پُڇيا؛ تيلاهين پيام، مورَيسرَ اَکين ۾. 5 هارِيا! تو هِرِي، ڪُپَڇُ ڪايا سين ڪيو؛ ڪَرِئين جي ڪِرِي، ته تون تَوانو ٿئين. 6 جي ڀائِين پِرِينءَ مِڙان، ته سِکُ چوران ڪِي ڌاتِ؛ جاڳَڻُ جَشَنُ جن کي، سُکُ نه ساري راتِ؛ اُجِھي ٻُجِھي آئيا، وائي ڪَنِ نه واتِ؛ سَلي سُوريءَ چاڙهيا، بيان ڪَنِ نه باتِ؛ توڻي ڪُسَنِ ڪاتِ، ته به ساڳِي سَلَنِ ڪينَ ڪِي. 9 تڙي طبيبنِّ، گھايَلُ گَھران ڪَڍيو؛ چِڪيا چاڪَ چِيهُون ڪري، ڪَڙيُون مور نه ڪَنِّ؛ دوستَ جي درسنَ سين، پَئي ٺارُ ٺَپَنِّ؛ وِرِچِيو ويڄَ وَڃنِّ، آءُ ته پِريَمِ! اُبَهان. 8 وَڍي جَنِ وِڌياسِ، وَري ويڄَ ئِي سي ٿِيا؛ تُرتُ ٻَڌائُون پَٽِيُون، روزِ ڪيائُون راسِ؛ هِينئڙا! تنِين پاسِ، گھارِ ته گھايَلُ نه ٿِئين. 9 ويڄَ! مَ ٻُڪِي ڏي! اَلا چَڱِي مَ ٿِيان! سَڄَڻُ مانَ اَچي، ڪَرَ لاهُو ٿِي ڪَڏِهِين. 10 هُئين ته ويڄنِ وَٽِ، تون ڪِئن جِيءَ جَڏو ٿِئين؟ سِرُ ڏيئي ۾ سَٽِ، ڪُهه نه ڪَيءِ ڊَبَڙا؟ 11 ڪُٺِيس ڪُويڄَنِّ، تَنَ طبيبَ نه گڏيا؛ ڏيئي ڏنڀَ ڏَڏَنِّ، پاڻان ڏِيلُ ڏکوئِيو. 12 تَرسُ طبيبنِّ جو، جَڏَنِ ڪيو نه جاتِ؛ جو ويڄنِ جي واتِ، دارُونئان تنهن دُور ٿِيا. 13 دارُون ۽ ڪارُون، جان ڪِي ڪيا ويڄَ مون؛ ٻُڪِي ڏيندا ٻاجَھ جِي، نِهاري ناڙُون؛ جن جون سيڻَ لَهنِ سارُون، تن تان ڏُکندو ڏُور ٿئي. 14 اَگَھن مِڙِي اَڄُ، ڪيو سَڏُ صِحَتَ کي؛ ڏُور، ڏُکندا! ڀَڄُ، مِهريءَ مُنهن ڏيکاريو.
وائي اَچِي سارَ لَهيجِ، ساجَنَ سُورَ تُماري آئوُن ماري! سُورَ تُماري جي مَران، تان مُون ڏوهُ مَ ڏيجِ؛ ڊَبَنِ ڀَري هَٿَڙا، دارُون، دوست! ڪَريجِ.
داستان ٽيون
1 هَيءِ هَيءِ! وَهي هاءِ، مَنَ ۾ محبوبنِ جِي! جيرا جوشَ جَلائِيا، بُڪين ٻَري باهِ! پَسو مَچَ مَٿاءِ، جي ويساهَ نه وِسَهو! 2 ڪانڊين ٽانڊين ٻاٻُرين، پَچان مَرُ پيئِي! جيرا، جِگِرَ، بُڪِيُون، سيخُنِ ۾ ٽيئِي! ويڄَنِئون ويئِي، ٿِي وهِيڻِي سَڄَڻين! 3 سَرُ جو سَڃِيو سَڄَڻين، ٻِيهَرَ ٻاڻُ ڀَري؛ ڇِمڪِيو سو ڇوهَ مان، ڪَڙ ڪَڙ ڪانُ ڪَري؛ جيرا، جِگِرَ، بُڪِيُون، لنگھي پِيو پَري؛ لڳو جِيءَ جَڙي، تاڻِيان، تِيرُ نه نِڪري! 4 پُڇُ پَتنگنِ کي، سندِيُون کامَڻَ خَبَرُون؛ آڻِيو وجَھنِ آڳِ ۾، جِيءُ پَنهنجو جي؛ جيري جنِين جي، لڳا نيزا نِينهَن جا! 5 پتنگ چائِين پاڻَ کي، ته اَچي آڳِ اُجھاءِ! پَچَڻَ گھڻا پَچائِيا، تون پَچَڻَ کي پَچاءِ! واقُف ٿِي وِساءِ، آڳِ نه ڏِجي عامَ کي. 6 پَتنگُ چائِين پاڻَ کي، پَسِي مَچُ مَ موٽُ! سَهائِيءَ سُپيرين جي، گِھڙُ ته ٿِئين گھوٽُ! اَڃا تون اَروٽُ! کُوري خَبَر نه لهِين! 7 پَتنگن پَھُ ڪيو، مِڙيا مٿي مَچَّ؛ پَسِي لَهسَ نه لِچيا، سَڙيا مَٿي سَچَّ؛ سندا ڳِچين ڳَچَّ، ويچارن وڃائِيا. 8 جي تَتو تَنُ تنُورَ جئن، ته ڇَنڊي ساڻُ ڇَماءِ؛ آڻي آڳِ اَدب جي، ٻاري جانِ جلاءِ؛ بُرقعان اندر بازيون، پنهنجو سڀ پچاءِ؛ لُڇَڻُ لنؤُ، لَطِيفُ چئي، پَڌرِ هَڏِ مَ پاءِ؛ متان لوڪ لَکاءِ، وصالان وچ پَئي! 9 اڃا تَـنُوران، ڪالهه ڪڍيائون سڄڻين؛ پڻ تايائون تڪڙو، وحدت جي وَڌان؛ محبتين مٿان، مچُ مُورائينِ نه لهي! 10 پَچائي پَهاڻُ، جن رساڻيو رُڪَ کي؛ تنين سندو ڄاڻُ، آهي آڳَڙيُنِ کي. 11 ڌنءُ ڌنءُ ڌَمڻَ وار، اڄ پڻ آڳڙين جي؛ ٻاري مچ مَجاز جو، اوتيائون اڱارَ؛ ڌُوڌا! ٿِيُ مَ ڌارَ، جِمَ ڪَچو رُڪُ ڪڻيُون ٿئي. 12 ڌُوڌا! تون نه ڌَئِين! آڳِ اوڏو نه وڃين! اُلا جي عشق جا، سي تان تون نه سَهِين! اُڀو اِئن چَئِين، ته آئون آڳَڙيو آهيان! 13 سِرُ سانداڻ ڪري، پُڇج گَھرُ لهارَ جو! ڌَڪن هيٺ ڌري، مانَ گڏينئي رُڪَ سين! 14 سَهِين جئن سانداڻ، ڌَڪن مٿي ڌَڪڙا! وَهِ وِڃائي پاڻ، ڏي ڏَٻائون ڏُڱرين. 15 اَڄ آڳَڙيا آئيا، سُوڌا سِراڻِي؛ پياري پاڻِي، تيغُون ڪندا تکيون. 16 اَڄ آڳَڙيا آئيا، سائُو ڪي سُڄاڻ؛ لاهِيندا مُورياڻَ، رُڪُ ڪَرِيندا پڌرو. 17 سَرها ڏٺم سي، جن ساڃاءَ سِراڻِ سين؛ تيغَ تنِين جي کي، ڪَٽُ نه لڳي ڪڏهين.
داستان چوٿون
1 ايڪ پيالو! ٻه ڄڻا! عشق نه ڪري اِيئَن! ليکيا جي لِکَڻ ۾، سي قرب رسندا ڪيئن؟ هُئڻ ڪيا هِيئَن، وانجيا، پَسُ! وِصال کان. 2 ايڪ پيالو! ٻه ڄڻا! عشق نه ايئن ڪري! آٽِي سي ايڪ ٿيا، جي گَتا نينهن ڳري؛ دوئِي ڌار ڌري، جهُ خُلَّت خنجر آئيو. 3 ايڪ پيالو! ٻه ڄڻا! عشق نه ڪري اَڌَ! اِيَ تان، ساعر! سَڌَ، ڪَيَءِ جا قَوال سين. 4 قاتلَ ڪمائِي ڪري، وَهُ ماکي جي ڪن؛ وٽان ويهِي تن، پِيجِ ڪي پياليون. 5 هوندو هَڏِ مَ سَنڌِ، لاءِ پياڪَن پانهنجو؛ پوڄَ پيارج پَنهِيڙا، ويندا وٺيو ڪَنڌِ؛ ته هَٽَ تنهنجي هنڌِ، موکي! ڪو مانُ لهي. 6 هوندو هَڏِ مَ رَکُ، لاءِ پياڪَن پانهنجو؛ وٽِي واٽاڙئن کي، تان پياري پَرَکُ؛ سا لِکَ لهي ٿي لَکُ، جا تو ايندي اُنِ سين. 7 گَھٽَنِ ۾ گُھٽِڪَنِ، وَٽـيُون پِيَنِ وِهَ گاڏيُون؛ بَرخِيز بده ساقِي! پيار کي پِريَن؛ پِڪين نه پرچن، مٽ تڪيائون مَنجھيان. 8 آڻي اُتر واءَ، موکيءَ مٽ اُپٽيا؛ مَتارا تنهن ساءَ، اَچن سِرَ سَنباهِيو. 9 وجھج واٽاڙُئن تي، ميخاني جي ماڪَ؛ ٿيندي سُڌ سڀڪنهين، هنڌ هنڌ پوندي هاڪَ؛ پِره جا پياڪَ، جُه سي اَڱڻ آئيا. 10 جُه سي اَڱڻ آئيا، ته سَرو ڪندا سُڃ؛ سائِي ٿِيندين اُڃ، هي پِيتو! هُو آڻ ڪِي! 11 موکِي چوکِي نه ٿئي، اصل اوڇِي ذات؛ وَٽيون ڏيئي واتِ، مَتارا تنهن ماريا. 12 مَتارا مري ويا، موکِي! تون نه مَرِين! ڪيهِيءَ پَرِ پَرِين، ڏُکِي! ڏاتارن ري؟ 13 مَتارا مري ويا، موکِي! تون بِي مَرُ؛ تنهنجو ڏوسُ ڏمرُ، ڪونَ سهندو اُنِ ري! 16 سَري ڪين ڪيونِ، ويڻَ موکيءَ جي ماريا! ڪو جو سخن ڪلال جو، پِتي تي پيونِ! تِهان پوءِ ٿيونِ، مرڻ مَتارنِ کي! 15 ڪَنڌ ڪَٽارو، مُنهن وٽِي، عادت سندين اِيَّ؛ تنين تِڪُون ڏنيون، جُنبِي منجھان جِيَّ؛ سرو تن سَبِيّ، جَن حاصل ڪيو حال کي. 16 موکِيءَ مَٺو نه گُھريا، وِهُ نه وِهاٽيا؛ سُرڪِيءَ ڪاڻ، سيَّد چئي، اُتي ٿِي آٽِيا؛ جي ڳالهين ڳَنڱاٽِيا، تن بَٺَنِ پاسي بُٺيون. 20 سِرُ ڏيئِي سَٽِ جوڙ، ڪنهن پَرِ ڪَلالن سين! ڪاتِي ڪَرٽُ ڪپار ۾، خَنجَرُ آڻي کوڙ! مَرڻان مُنهن مَ موڙ، وَٽِي ٿِي وڌِ لهي! 18 وَٽَ وَٽَ وٽِيءَ ۾، مَٽَ مَٽَ مَنڌُ ٻيو؛ قدر ڪيفَ ڪلال جو، پِياڪَن پيو؛ اَچن دُرسُ دڪان تي، ڪَنڌَ قبول ڪيو؛ سُرها سِرُ ڏيو، چَکَن سُرڪَ سيَّد چئي. 19 ڪلالنئون ڪاءِ، مَتِ نه سِکِين مون هِنئان! روئندي رات وِهاءِ، چِڪائِيندي بَٺيُون!
وائي دوسُ پيهِي در آيو، ٿيو ملڻ جو ساعيو؛ ڏِينهين پُڄاڻـؤن آڻي اسان ڪي، مولي مُحب ملايو؛ ويو وِڇوڙو، ٿيو ميلاپو، واحد واءُ واريو؛ هو جَنهِين جو ڏَسُ ڏُوراڏو، اوڏو اَڄ سو آيو؛ عَبۡدُاللَّطِيفُ چئي، اَچِي عجيبن پاڻ فَضلُ فرمايو.
داستان پنجون
1 صوفِي سالم سي ويا، جي اَڪثر سين اَڏيارَ؛ بازي بازِندنِ کي، آهي اَويسارَ؛ پِريا سين پَهڪارَ، رِندِيءَ رَساڻي ڪيا. 2 صوفِيءَ سيرُ سڀِن ۾، جئن رڳن ۾ ساه؛ سا نه ڪري ڳالهڙِي، جئن پويون پروڙي پساه؛ آهِس اِيُ گناه، جي ڪا ڪَري پَڌرِي. 3 ڏِني ڏُکويا، اَڻ ڏِني راضي ٿيا؛ صوفِي تي ٿيا، جئن ڪِينَ کنيائون پاڻ سين. 4 صوفِي لاڪوفِي، ڪونَ ڀانئيس ڪيرُ؛ منجھيان ئِي مَنجِھ وڙهي، پڌر ناهِس پيرُ؛ جنين ساڻس ويرُ، ٿئي تنين جو واهَرُو. 5 صوفِيءَ صاف ڪيو، ڌوئِي ورق وُجُود جو؛ تِهان پوءِ ٿيو، جيئري پسڻ پرينءَ جو. 6 صوفِي چائِين، سَڌَ ڪرين! صُوفين اِيَ نه صلاحَ؛ ڪاٽي رک ڪُلاهَ، وجھ اُڇلي آڳ ۾. 7 جي ڪُلاهَ رکين ڪنڌ تي، ته صوفي سالم ٿِيءُ؛ وِه وٽِي هٿ ڪري، پُر پيالو پِيءُ؛ هَنڌُ تنِين جو هِيءُ، جن حاصل ڪيو حال کي. 8 جُسي ۾ جَبّار جو، خَفِي خِيمو کوڙ؛ جَلِّي تون زبان سين، چار ئِي پهر چور؛ فڪر سين فُرقان ۾، اِسم اعظم ڏور؛ ٻيا در وڃي مَ ووڙ، اِيُ اَمُلُ اِئائِين سَپَجي. 9 عالَم آئوُن ساڻ، ڀَريو ٿو ڀيرَ ڪري؛ پاڻ نه آهي ڄاڻُ، مانڊِيءَ مَنڊُ پکيڙيو. 10 طَالِبُ ڪَثَرَ، سونهن سَرُ، اِيَ رومِيءَ جِي رُوءِ؛ جنِين ڏٺي جُوءِ، تني ڪُڇيو ڪين ڪِي. 11 طَالِبُ ڪَثَرَ، سونهن سَرُ، اِيَ رومِيءَ جِي راءِ؛ ماڙهُو اِتِ ڪِياءِ، مَنڊُ نه پسين مَنڊيو! 12 طَالِبُ ڪَثَرَ، سونهن سَرُ، روميءَ چيو آهي؛ تاڙِي جي لاهي، ته مَنجِھين مُشاهدو ٿئي. 13 ظاهر ۾ زاني، فِڪرَ منجھ فنا ٿيا؛ تنين کي تعليم جِي، ڪُڙِه اندر ڪانِي؛ حرفُ حَقّانِي، دَورُ ڪيائون دل ۾. 14 جن کي دَورُ دَردَ جو، سبق سُورَ پڙهنّ؛ فِڪرَ فَرَهِي هٿ ۾، ماٺ مُطالع ڪنّ؛ پَنو سو پڙهنّ، جنهن ۾ پَسن پِرينءَ کي. 15 سا سِٽَ نه سارينِ، اَلف جنهن جي اَڳ ۾؛ ناحَقُ نهارينِ، پنا ٻيا پِرينءَ لئ. 16 سا سِٽَ ساريائون، اَلف جنهن جي اَڳ ۾؛ “لاَ مَقصُودَ فِي الدَّارَينِ“ اِن پَرِ اُتائون؛ سَڳَـرُ سوٺائُون، ٿيا رَسِيلا رحمانَ سين. 17 اَکرَ پڙهي اَڀاڳِيا! قاضِي ٿئين ڪِياءِ؟ ڀـيرِئين ۽ ڀانـئِئين، ايڏا اِئن نه آءُ! اِنَ سُرڪِيءَ سندو ساءُ، پڇج عَزازِيل کي. 18 عاشق عَزازِيل، ٻيا مڙيئي سَڌڙِيا؛ منجھان سِڪَ سَبِيلَ، لعنتِي لال ٿيو. 19 جو مون پڙهيو پاڻ لَئ، سبقُ سابِقُ جو؛ پهرين سُڃاتم پانهنجي، نفسَ جو نِهو؛ جِي عَرفانُ اَصَل ۾، ٿي رُوحن روزَ ڪيو؛ وري وَرَقُ پيو، گڏيم وَڍُ وصال جو. 20 پَڙهيو ٿا پڙهنَّ، ڪَڙهن ڪين قُلُوب ۾؛ پاڻان ڏوهَ چڙهنَّ، جئن وَرَقَ ورائين وِتَرا. 21 اَکر پڙه اَلف جو، وَرَقَ سڀ وسار؛ اَندر تون اُجار، پنا پڙهندين ڪيترا. 30 جئن جئن وَرَقَ وَرائِين، تئن تئن ڏٺو ڏوهُ؛ تنهن ڪَهڻِيءَ ڪبو ڪوهُ؟ جي رهڻِيءَ رهيو نه سُپرين. 23 ڪاتِبَ! لِکِين جئن، لايو لامُ اَلف سين؛ اَسان سڄڻُ تئن، رهيو آهي روح ۾. 24 تهڙا چالِيها نه چالِيھَ، جھڙوپسڻ پرينءَ جو؛ ڪهڙي ڪاتِبَ! ڪَرِئين، مٿي پنن پِيههَ؛ جي ورقَ وارِين وِيھَ، ته اَکر اُهوئِي هيڪڙو. 25 تَنُ کُڏِي، مَنُ حُجرو، ڪيم چاليها رَکُ؛ ڪوه نه پُوڄيو پُوڄئين، اَٺـئِي پهر اَلَکُ؟ تان تون پاڻُ پَرَکُ! سَڀَڪَنهن ڏانهن سامهون. 26 سَڀَڪنهن ڏانهن سامهون، ڪو هنڌ خالِي ناهِ؛ اَحَدا جي اَرَکَ ٿيا، سي ڪانئرَ ڪبا ڪانھِ؟ مُحبُّ منجھين مَنَ مانھِ، مون اَڄاڻندِيءَ اُجِھيو.
وائي وِسارج مَ ويڻَ، جوڀن ٻه ٽي ڏينهڙا. لوٺـيُون سَهَنِ لوڪ جا، وِهاڻِيءَ ٿيون ويڻَ؛ اصل اَسارِيُنِ جا، سُتي وِيَڙا سيڻَ؛ جيڏيون! جي مان وِسَهو، ننڊ مَ هيريو نيڻَ؛ راتڙيُون جاڳن جي، سي آئُون ڪندڙي سيڻَ؛ آڌيءَ رات اُٿِي ڪري، جھل تون نِنڊان نيڻَ.
داستان ڇهون
1 دائودِي دَيُون ڪري، رَنڪَنِ ڪونهي رنگُ؛ گھوڙِيءَ هيٺ اَيَنگُ، ڪاهيو پاکَرئين هڻي. 2 دائودِي دَيُون ڪري، رَنڪَنِ ڪونهي چيتُ؛ گھوڙِيءَ هيٺ سُچيتُ، ڪاهيو پاکَرئين هڻي. 3 او قابِيلَ! اَکين ۾، توکي باري بانَ؛ اُڀو اَڳرايُون ڪرين، ماڳِ هڻيو مَستانَ؛ جانبَ! تون زيانَ، اَکين سين ايڏا ڪرين! 4 جي هو پائِينِ ڪانُ ڪَمانَ ۾، ته سينو سِپَر رکُ؛ منهن ۾ معشوقن جا، چاڪَ چَٽڪا چَکُ؛ سورِي ڀانءِ مَ شڪُ، عاشقُ ٿِيُ ته اُبَهِين. 5 جي هو پائينِ ڪانُ ڪَمانَ ۾، ته سينو سِپَر ڏيجِ؛ منهن ۾ معشوقن جا، جھالُو ٿي جھليجِ؛ پاهان پَڳَ مَ ڏيجِ، عاشقُ ٿِيُ ته اُبَهِين. 6 پائي ڪانُ ڪَمانَ ۾، ميان! مار مَ مون؛ مون ۾ آهين تون، متان تنهنجو ئِي توکي لڳي. 7 ڪيو ڇڏين ڪانُ، هَڏَ نه هَڻائين ٿا؛ ٿيا جي نيشانُ، ته پهرئين سان پورا هئا. 8 لورِي جِت لڳوم، اُتِ اُڀو ئِي آهيان؛ سورهُ پرين سَندوم، مانَ ٻاجھائي ٻيو هَڻي! 9 محبّت جي ميدان ۾، ڪر پَڙاڏو پَٽُ؛ سِرُ سورِيءَ، ڌَڙُ ڪُنگرين، متان ڪُڇِين ڪَٽُ! عشق نانگ نِپَٽُ، خبر کاڌن کي پوي. 10 محبّت جي ميدان ۾، سِرَ جو ڪر مَ سانگُ؛ سورِيءَ سُپيرِين جي، چَڙهُ ته ٿئين چانگُ؛ عشق آهي نانگ، خبر کاڌَنِ کي پوي. 11 عشق نه آهي راند، ته ڪي ڪَنسِ ڳَڀرُو؛ جِيَ جُسي ۽ جانِ جِي، ڀڃي جو هيڪاندِ؛ سِسِي نيزي پاندِ، اُڇل ته اَڌ ٿئي.
وائي عشق تمام، بره تمام، وو! مئن لُوٺي يارَ لوڪو! سيجَ سُتي نُون جَھپَ نه آوي، نيڻين ننڊ حَرامُ؛ راتيان جاڳڻُ، صاحبُ سنڀالڻُ، اِي فقيران دا ڪامُ؛ مَتِ عقلَ دي مُنجھ گَــئِي، آيا عشق اِمامُ.
داستان ستون
1 عاشقن الله، ويروتار نه وسري؛ آهَ ڪَرِيندي ساهُ، ڪڏهن ويندو نڪري. 2 عاشق اِئن نه هُونِ، جئن تون سَڄي اَڱرين؛ وڃي در دوستن جي، رَتُ ڏِهاڻِي رُون؛ ٻِيَ پَرِ ڪَنهِين نه پوَن، ماڪُرِ محبوبنِ سين. 3 جان عاشقَ مٿي رَتُ، تان دعوىٰ ڪري مَ نِينهن جِي؛ سائو مُنهن، سُونهن گَــئِي، سِڪَڻَ اِيُّ شرط؛ نَڪِي گوڏِ گَـرَٿُ، مٿا سِرَ سؤدا ڪري. 4 اَڃا تو منجھان، ڪَکَ ڇُتي رتُ نڪري! منهن ۾ محبوبن جا، ڪئن جَھلِيندي گھاءَ؟ سو تون ڪُڄاڙيا، سِڪَڻَ جون سَڌُون ڪرين؟ 5 سِڪڻُ ۽ سورِي، ٻئي اَکَرِ هيڪڙي؛ وِهڻُ واٽَڙِيُن تي، ڪارَڻُ ضرورِي؛ ٻِنهي جِي پُورِي، جِيءَ ڏني رِيَ نه جُڙي. 6 جيڪِي سِڪَڻُ سِکُ، ناتَ پَسُ سِڪندئين؛ پاسي تنين مَ لِڪُ، نِينهُن نه سُڃاڻن جي. 7 عاشقَ! معشوق جِي، وٺِي ويھُ ڳَرِي؛ جِمَ وِرچي ڇَڏئِين، سَندِي دوست دَرِي! ڏِيندا ٻُڪِي ٻاجَھ جِي، ويندءِ ٺَپَ ٺَرِي؛ اَسان تان نه سَرِي، تون ڪئن سَرِي سپرين؟ 8 عاشقَ! معشوقن جو، وٺِي ويھ دُڪاڻ؛ پَـئِجِ پيش پِريُنِ جي، پَٽِيءَ وجِھي پاڻ؛ ته تون تنِين ساڻُ، سدا رهِين سُرخُرو. 9 عاشقَ! معشوق جو، وٺِي ويهج گَھٽُ؛ جِمَ وِرِچِي ڇَڏئين، موکِيءَ سندو مَٽُ؛ ڪري سِرَ جي سَٽُ، پِيِجِ ڪي پِيالـيُون.
وائي سُپيريان جي سونهن جِي، ڳالھ ڪِينَ وڃي؛ وڃِي دَرِ دوستن جي، سُوريءَ سِرُ هَڄي؛ عاشقَ اَنگُن چڙهيا، ٻيو سَڀڪو ڀَڄي؛ پُڇِجِ پوءِ پِرِيتَڻون، پهرين سِرُ سَڄي؛ عاقِلَ ئِي اوڇُون ٿيا، ڀورو ڪِينَ ڀَڄي.
داستان اٺون
1 هَرَ هَرَ هَرائِي، وڃڻ دَرِ دوستن جي؛ پاڙي ڏانهن پِرينِ جي، اُڄُ مَ اَوائِي! اَلڙُ ٿِي آڇِ مَ تون، واٽاڙُن وائِي؛ لائِيندءِ، لَطِيفُ چئي، سُوران سَرهائِي؛ ڳُجھو ڳالهائِي، پِرتِ وَٽجي پاڻ ۾. 2 سُورُ جنين کي سَريو، سَرِي تن صحتَ؛ مِٺِي مصيبت، آهي عاشقنِ کي. 3 جي پياري پاڻَ، ته ڪَرَهو ٿِي پاڻِي پِئين؛ اَڳي اِنَ نِياڻ، اَڻَ ڪوٺيو ڪونَ گِھڙي. 4 اَڻَ ڪِي عَيان نه ٿئي، ڪِي پروڙي ڪونَ؛ سچِي جيهِي سونَ، منهن نه پيئِي ماڙهُوئين. 5 اَڻَ ڪِي عَيان نه ٿئي، ڪيِ پروڙي ڪونَ؛ سا سُونهِين ٿئي سونَ، اَمُرُ عطا جنهن جو. 6 ڇِنَنِ توءِ مَ ڇِنُّ، پاءِ اُميرِي اُنِ سين؛ جي اَوڳڻ ڪَنِئِي، اَسُونهِين! ته تون ڳُڻان ئِي ڳِنُّ؛ پاند جھليو تون پِنُّ، هن سُونهاري سَڱَ ۾. 7 نَمِي کَمِي نهار تون، ڏَمَرُ ڏولائو؛ ٿِـيَئِ ساڃائو، جي اُڀِئين اِنهِيءَ پيرَ تي. 8 کَمُ! کَـمَندنِ کٽيو، هارايو هوڙَنِ؛ چکيو نه چُوندنِ، هو جو ساءُ صبرَ جو. 9 کَـمَندَڙَن گَھرِ کِين، چَوَندڙ چڱا نه ٿيا؛ ويڻَنِهُون ويڌُ پَئي، هٿِ نه اَچي ڪِين. 10 هُو چَوَنِـئِي، تون مَ چؤ، واتان ورائي؛ اََڳُ اَڳَرائِي جو ڪري، خطا سو کائي؛ پاندَ ۾ پائي، ويو ڪِيني وارو ڪِينَ ڪي. 11 ڪِنِين ڪِينَ پِرائيو، ڪِيني منجھان ڪِين؛ جي هوءِ سَٽاڻِي سِيڱ، ته زِهَ ڇِني جوکو ٿئي. 12 اَڻ چَوندَنِ مَ چؤ، چَوندَن چيو وسار؛ اَٺـئِي پهرَ اَدبَ سين، پَرِ اِهائي پارِ؛ پايو مُنهن مُونن ۾، غُربت ساڻ گذار؛ مُفتِي منجھ وهارِ، ته قاضيءَ ڪانيارو نه ٿئين. 13 جِنِين سَندِيءَ “ٻوڏَ“ ۾، ڀَتون ڀَتين “جِيُ“؛ تَنَ! تنين سين پِيُ، اوڏا اوڏي پَکَڙا. 14 ويٺي جِنِين وَٽِ، ڏُکَندو ڏاڍو ٿِئي؛ سا مَجِلس ئِي مَٽِ، جي حاصل هوءِ هَزارَ جو. 15 وَيٺي جِنِين وَٽُ، ڏُکَندو ڏُور ٿِئي؛ تَنَ! تِنِين سين ڪَٽِ، اوڏا اَڏي پَکَڙا.
وائي يار سڄڻ جي فراقَ، ڙِي جيڏيُون! آئُون مارِي! دَرِ دوسَنِ جي ڪَئِين جو هوندا، مُون جيها مُشتاقَ؛ جاٿي ڪاٿي محبوبن جي، آه حُسنَ جِي هاڪَ؛ سُرمو سَهِي ڪر اَکين جو، خاص پِريان جي خاڪِ؛ عَبۡدُاللَّطِيفُ چئي، پرين اَسانجو هميشہ آ حُسناڪُ.
27 ذوالحج
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ذوالحج
منهنجو ساگر - منهنجو ساحل
الطاف شيخ جو لکيل هڪ سفرنامو، جيڪو 1971ء ۾ پهريون دفعو ڇپيو.
زمرو:ڪتاب
اماس
چنڊ جي مهيني جو پويون ڏينهن، جنهن ڏينهن تي چنڊ بلڪل لڪي ويندو آهي ۽ نظر نه ايندو آهي. وري پهرين -تاريخ- تي الهندي طرف کان سنهڙيءَ ليڪ جي روپ ۾ ظاهر ٿيندو آهي، جيڪو روزانو 50 منٽ دير سان اُڀرندو ۽ لهندو آهي، -تان- جو 14 -تاريخ- تي سڄو روشن ڏسبو آهي. چوڏهينءَ -تاريخ- کان پوءِ چنڊ -اوڀر- کان 50 منٽ دير سان اُڀرندو ڏسبو، پر 28 -تاريخ- تي رات جي ڪنهن به وقت بلڪل نظر نه ايندو. اها -تاريخ- اونداهي رات ٿيندي آهي. تنهنڪري -ان- کي اُماوس يا ”اماس“ چئبو، اها رات ڪاري ٿيندي آهي.
ڪنايو
ڪِنايو:(Metonymy) عربي ٻولي جو لفظ آهي جنهن جي لغوي معنى آهي 'رمز يا اشاري ۾ بيان ڪرڻ'. مطلب اشارن ۾ اهڙا لفظ ڳالهائجن جن جون ٻه معناعون يا ٻه مطلب هجن يا نڪرن. ڳالهايل لفظ جي بنيادي يا اصلوڪي معنى هڪڙي هجي ۽ ان منجهان ڪنهن ٻئي شيءِ ڏانهن اشارو ٿيل هجي يا ڳجهو بيان ڪيل هجي ته اهو ڪنايو سڏبو آهي. مثال:
آڙيڪاپ
آڙيڪاپ اصل ۾ انگريزي لفظ “Aid de camp” جو بگاڙ آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”ڪئمپ ۾ آفيسر جو مددگار ملازم“. سنڌي محاوري ۾ ”آڙيڪاپ“ لفظ، چالاڪ، هوشيار ۽ خفتي ماڻهوءَ جي لاءِ اسعمال ٿيندو آهي.
حوالا
زمرو:اصطلاح زمرو:حڪومتي عهديدار
آخوند محمد شفيع جو دستخط نسخو
شاھ عبداللطيف جي رسالي جو ھڪ قلمي نسخو سر ڪلياڻ سان شروع ٿيندڙ ھيءُ رسالو تاريخ 27 ماھ صفر 1273ھ مطابق 27 آڪٽوبر 1856ع ۾ آخوند محمد شفيع لکي پورو ڪيو. شروعات ھن طرح ڪئي اٿس: ”اين رساله تصنيف حضرت شاھ صاحب ولايت و ڪرامت شاھ صاحب سيد شاھ عبداللطيف“.
سيوھڻ شريف
سيوھڻ يا سيوھڻ شريف پاڪستان جي صوبي سنڌ جو قديم شھر آھي جيڪو ضلعي جامشوري ۾ سنڌو درياھ جي ڪناري آباد آھي. ھي شھر صوفي بزرگ لال شھباز قلندر جي مزار جي ڪري خاص شھرت رکي ٿو.سيوهڻ جو قلعو، هڪ ٿنڀي، چار ٿنڀي، ڇٽو امراڻي جو مقبرو شهر جي قدامت جو اهڃاڻ آهن. هن وقت سيوهڻ شريف تمام گهڻي ترقي ڪئي آهي. شهر ۾ ريلوي اسٽيشن، گرلز ۽ بوائيز هاءِ اسڪول ۽ ڪاليج آهن. سيوهڻ شريف ۾ لال شهباز آديٽوريم ۽ حُڪومت پاران ميوزم به آهي. سيوهڻ شريف واپاري مرڪز پڻ آهي.
آخوند محمد شفيع جو دستخط نسخو
ھن نسخي جي موجوده متن ۾ جملي 35 سر، 1841 بيت ۽ 115 وايون آھن. اڪثر سرن مان وچان پنا کٽل آھن ۽ ’سرود آبري‘ سڄو ضايع ٿيل آھي. جيڪڏھن نسخو سالم ھجي ھا ته بيتن ۽ واين جو تعداد وڌيڪ بيھي ھا. ھن نسخي ۾ جيتوڻيڪ سرن جي ترتيب ساڳي سر ڪلياڻ سان شروع ٿيندڙ رسالن واري آھي، پر انھن وانگر ھن رسالي جا سر داستانن يا فصلن ۾ ورھايل ناھن، البت ھر ھڪ سر ۾ ڪنھن حد تائين ساڳئي مضمون وارا بيت لکي، ھڪ وائي ڏئي، ان بعد ٻئي مضمون وارا بيت آندل آھن. .
سيوھڻ شريف
تاريخ
سنڌ جو قديم ترين شهر سيوهڻ شريف سڪندر مقدوني جي سنڌ تي حملي (327 ق.م) واري دور ۾ پٽالا جي نالي سان نقشن ۾ درج ٿيل آهي. سنڌ جي راءِ خاندان جي دور (662ع-450ع) ۽ برهمڻ خاندان جي دور (712ع-662ع) ۾ سيوهڻ شريف جو نالو تاريخ ۾ سيستان يا سيوستان ملي ٿو. سيوهڻ نالو دراصل شِوَ واهڻ جو بگاڙ آهي جنهن جو مطلب شِوَ جي يا شِوَ جي پُوڄارين جي بستي آهي. فارسي لفظ سيستان يا سيوستان جومفهوم پڻ ساڳو آهي. اسلام جي اچڻ کان پوِءِ تبديل ٿيندي سيوهڻ بڻجي ويو. سيوهڻ شريف جو پراڻو شهر قلعي ۾ هوندو هو جيڪو اڄ به شهر جي اتر ۾ مٿاهين تي موجود آهي. تاريخ مظهر شاھ جهاني جو مصنف يوسف ميرڪ لکيو آهي ته يڪ ٿنبي (هڪ ٿنڀي) ۽ ڇُٽي امراڻيءَ جو مقبرو شهر (قلعي وارو) کان اڌ ميل تي آهن. يوسف ميرڪ لال شهباز جي درگاھ به شهر کان پري ٻُڌائي ٿو. سندس بيانن مان ظاهر ٿئي ٿو ته سيوهڻ شريف جو موجوده شهر ارغونن، ترخانن ۽ مغلن جي دور ۾ صفحه هستيءَ تي موجود نه هو. اهو بعد ۾ وڌڻ شروع ٿيو 750px
قديم دؤر کان سومرن جي دؤر تائين
thumb|left|لال شھباز قلندر جي مزار جو اندروني منظر محققن جي راءِ آهي ته سڪندر يوناني جي سنڌ تي ڪاھ واري دور ۾ سنڌ جي نقشي ۾ درج ڪيل شهر ”پٽالا“ سيوهڻ آهي. راءِ گهراڻي (450ع-662ع) ۾ سيستان يا سيوستان جي نالي سان صفحه هستيءَ تي موجود هو. برهمڻ گهراڻي (662ع-712ع) ۾ پڻ ساڳي نالي سان موجود هو جنهن جو ذڪر تاريخي ڪتاب چچنامي ۾ موجود آهي. راجا ڏاهر جي زماني ۾ سيوهڻ قلعي تي راجا ڏاهر جو سوٽ بجهراءُ پُٽ چندر حاڪم طور مقرر هو. سيوهڻ اصل ۾ شِوَ واهڻ منجهان ورتل نالو آهي. جنهن جو مطلب شِوَ يا شِوَ جي پوڄارين جو ٿاڪ يا ڳوٺ آهي. فارسي مرڪب نالي سيوستان جو به ساڳيو مطلب آهي. سيوهڻ جو اصل ۽ قديمي ڳوٺ سيوهڻ جي قديم قلعي تي قائم هو. سيوهڻ کي سڪندر يونانيءَ جي دور ۾ سنڊيمانا (Sind'emaana) سڏيو ويندو هو. ان کانپوءِ حضرت قلندر شهباز جي سڪون پذير ٿيڻ کان پوءِ سيوهڻ دنيا جي سطح تي شهرت حاصل ڪئي. سيوهڻ توڙي ان جي آس پاس ڪيترائي قديم ماڳ ۽ آثار موجود آهن. اڳ دادو ۽ هن وقت سيوهڻ ڄامشورو ضلعي جو تعلقو آهي.
مهن جي دڙي جي کوٽائي ٿيڻ کان گهڻو اڳي، انهيءَ قديم زماني جي ماڻهن جون کوپڙيون، سيوهڻ جي پريان، شاهه بلاول واريءَ واٽ تان لڌيون هيون. هيءَ حقيقت جيالاجيڪل کاتي وارن جي دفتر ۾ ڄاڻايل آهي. خود ”سيوهڻ“ نالو نهايت ئي آڳاٽو آهي ۽ انهيءَ جهڙو جهونو نالو ٻئي ڪنهن به شهر جو ڪونهي. اهو نالو يجرويد واري زماني ۾ مليس، تنهنڪري انهيءَ ڳالهه جو وڌيڪ ذڪر پوءِ ڪبو. هن وقت اسين انهيءَ کان گهڻو آڳاٽي وقت جي ڳالهه ڪري رهيا آهيون، تنهنڪري انهيءَ نهايت قديم وقت جا جيڪي احوال ملي سگهيا آهن، سي هتي ڄاڻائجن ٿا.
لڪيءَ جي جبلن مان ڪوسي پاڻيءَ جي ڪشتين جي پريان، ڪي غار لڌا اٿن، جي ٽڪرن مان ٽاڪيل آهن. انهن بابت رايو ظاهر ڪيو اٿن ته اڳي انهن ۾ ماڻهو رهندا هئا. هن وقت انهن غارن مان ڪي وهٽن لاءِ وٿاڻ ٿي ڪم اچن ٿا. هاڻوڪي سيوهڻ اسٽيشن جي پريان ٽڪريءَ تي، انهيءَ قديم زماني جو هڪ غار آهي. جو ”ايڪ ٿنڀو“ يا ”هڪ ٿنڀو“ سڏجي ٿو. اُن جو ذڪر ڊاڪٽر ولسن ڪيو آهي. اهو به نهايت قديم زماني جو غار آهي، جنهن ۾ ماڻهو پناهه وٺندا هئا.
چچ جي ڏينهن ۾ سيوستان جو حاڪم مته نالي هوندو هو. چچ ڪشمير جي سرحد قائم ڪري موٽي سيوستان ۾ آيو ۽ اتي جو بندوبست قائم ڪيائين. چچ جي مرڻ کان پوءِ مته قنوج ۾ ويو، انهيءَ لاءِ ته چندر، چڇ جي ڀاءُ کان ملڪ کسي. ڏاهر جي وقت ۾ هو برهمن آباد مان ٿي پوءِ سيوستان ۾ آيو، ۽ اتان پوءِ راور جي قلعي ۾ ۽ پوءِ موٽي الور آيو. انهن چئن ئي هنڌن تي سال جي اندر چار مهينا گذاريندو هو. محمد قاسم نيرون ڪوٽ وٺي پوءِ سيوستان آيو ۽ اتي جو آسپاس ملڪ هٿ ڪيائين. سيوستان جي قلعي وٺڻ ۾ هن کي تڪليف ٿي. ڏاهر جي پاران سندس سؤٽ بڇيرا ولد چندر اتي جو حاڪم هو. محمد قاسم ڪلن سان ڀت ڀڃي قلعو ورتو ۽ بڇيرا ڀڄي ويو. انهيءَ جي جاءِ تي هن چند رام هاله کي ويهاريو، پر هن جي بئي پاسي وڃڻ تي چند رام فساد ڪري عربن کي ڀڄائي ڪڍيو. تنهن تي محمد قاسم مصعب ولد عبدالرحمان کي وڏي لشڪر سان سيوستان ڏي موڪليو، جو چند رام سان وڙهيو ۽ چند رام مارجي ويو. مصعب ٻيو حاڪم اتي مقرر ڪري ۽ پورو بندوبست رکي موٽي محمد قاسم ڏي ويو. ڪن ڏينهن کان پوءِ حجاج جي حڪم موجب قيس عبدالملڪ ۽ خالد انصاري سيوستان جا نائب مقرر ٿيا. مٿيون احوال سنه 93هه (سنه 711ع) ڌاري جو آهي. سنه 416هه (سنه 1035ع) ۾ سلطان محمود غزنوي جي حڪم سان سندس وزير عبدالرزاق لشڪر وٺي پهرين سيوستان يا سيوهڻ ورتو ۽ پوءِ ٺٽي ويو، جو تڏهن سنڌ جو تختگاهه هو. انهيءَ طرح عربن جي خليفن جا نائب سيوستان ۾ رهندا آيا. سنه 649هه (سنه 1251ع) ۾ ناصرالدين محمود دهليءَ مان لشڪر وٺي سنڌ ۾ آيو، ۽ سيوهڻ ۾ اچي قليچ خان کي حاڪم مقرر ڪري، پوءِ اُچ ۽ ملتان ڏي ويو. سنه 667هه (سنه 1297ع) ۾ جلال الدين خلجيءَ جي عهد ۾ مغلن سيوهڻ اچي هٿ ڪيو، جنهن تي نصرت خان حڪم موجب ملتان مان سيوهڻ آيو ۽ مغلن سان وڙهي انهن کي ڀڄائي ڪڍيائين ۽ پوءِ بکر ويو. سنه 721هه (سنه 1231ع) ڌاري سلطان غياث الدين تغلق مَلَڪَ عليشير کي سيوهڻ جو حاڪم مقرر ڪري موڪليو. هيءُ شهر  سومرن واري زماني ۾ ”قبـة الاسلام“ جي لقب سان اسلامي دنيا ۾ مشهور هو. اسڪندريه جا شاگرد علمي تحصيل لاءِ، هت ايندا هئا. ابن بطوطه سيوهڻ ۾ ان مدرسي جي ڇت تي اچي رهيو هو، مدرسي جي عمارت وچ شهر ۾ هئي
قيام پاڪستان کان پوءِ
280px|thumb|سيوھڻ جي شاھي بازار
سيوھڻ بم ڌماڪو
تاريخ 16 فبروري 2017 تي سيوھڻ شھر ۾ لال شھباز قلندر جي درگاھ تي ھڪ خودڪش حملي آور درگاھ جي اندر ڌمال وقت سون واري دروازي وٽان داخل ٿي اچانڪ خودڪش جيڪيٽ ذريعي بم ڌماڪو ڪيو جنھن م درگاه ۾ موجود 83 زيارت ڪندڙ فوت ٿي ويا ۽ 250 جي لڳ ڀڳ زخمي ٿي پيا.درگاھ کي پڻ نقصان رسيو. ھن ڌماڪي جي ذميداري دائش نالي دھشتگرد تنظيم ”اعماق نیوز ایجنسي“ ذريعي قبول ڪئي.
سورٺ راءِ ڏياچ
سنڌ ۾ راءِ ڏياچ (راءُ دَياس) ۽ سورٺ (Sorathh) جو قصو مشهور آهي. اهو راءِ ڏياچ (Raai Ddhiyaach)، جو سن 1010ع ۾ پنهنجو سونهارو سر ڏيئي، ڪاٺياواڙ (Kaathhyawaarr) جي تاريخ جا ورق پنهنجي رت سان رڱي ويو، سو سنڌ جي چوُڙا سما راجپوتن مان هو. اهڙن لاڳاپن ڪري سنڌي ٻولي ايڏاهين چالو ٿي، جا اڄ تائين ڪاٺياواڙ جي اتر واري ڀاڱي ۾ ڳالهائڻ ۾ اچي ٿي ۽ ’ڪڇڪي‘ سنڌيءَ جي هڪ ننڍي شاخ ليکجي ٿي. انهيءَ پاسي ڪڇڪي سنڌي اَڻلکي طرح ڦرندي ڦرندي گجراتي ٻوليءَ (Gujiraati) جي اُپڀاشائن سان وڃي گڏي آهي. انهيءَ مان سمجهجي ٿو، ته گجرات ۽ سنڌ جي ٻوليءَ جي وچ ۾ ڪا ٻي ٻولي به چالو هئي، جنهن انهن ٻنهي کي پاڻ ۾ ڳنڍيو ٿي.
انور الدين جتوئي
مشهور اُستاد ۽ راڳي -انور- الدين ولد حاجي محمد عثمان -جتوئي- 2 فيبروري 1944ع تي ڳوٺ -ٺوڙها-، تعلقي موري ۾ -جنم- ورتو. ابتدائي -تعليم- نوان -جتوئي- ۽ مئٽرڪ هاءِ اسڪول موري مان پاس ڪيائين. جنهن بعد پرائمري -استاد- مقرر ٿيو، کيس ننڍپڻ کان وٺي ڳائڻ جو شوق هوندو هو. راڳ جي باقاعدي سکيا حافظ محمد اسحاق ٽلٽيءَ واري کان حاصل ڪيائين ۽ -ان- کانپوءِ -استاد- علي نواز خان ۽ امداد ميراثيءَ کان راڳ جي فن جي وڌيڪ سکيا ورتائين، کيس ڀٽائي جون وايون ڳائڻ ۾ دسترس حاصل آهي. هن صوفياڻا ڪلام وڌيڪ ڳايا آهن. هن وقت تائين پي. ٽي. وي سميت مختلف سنڌي چئنلن تي ڳائي پاڻ مڃائي چڪو آهي. ڀٽائي، سچل، قلندر شهباز جي ڪانفرنسن ۽ ٻين ثقافتي پروگرامن ۾ ڳائي ڪيترا -انعام- به حاصل ڪيا اٿس. هن -آمريڪا- ۾ به پنهنجي فن جو مظاهرو ڪيو آهي.
سورٺ راءِ ڏياچ
اهي به روايتون مشھور آهن ته راجا راءِ ڏياچ جهوناڳڙھ تي راڄ ڪندو هو، ۽ ٻيجل راء ڏياچ جو ڀاڻيجو هو ۔ ٻيجل لاءِ اڳڪٿي هئي ته هو راجا راءِ ڏياچ جو سر وٺندو، تنهنڪري ان کي صندوق ۾ وجهي درياه ۾ لوڙھيائون، اها صندوق راجا انيراءِ جي پرڳڻي ۾ هڪ چارڻ کي ملي ۽ ٻيجل کي ان پاليو ۔ ٻيجل سڪل آنڊن مان تندن جو سريلو ساز ٺاهيو هيو.
سورٺ ، راجا انيراءِ / راء کنگهار جي ڌيء ھئي، تنهن کي به صندوق ۾ وجهي لوڙھيائون جيڪا راءِ ڏياچ جي پرڳڻي ۾ رتني ڪنڀر کي ملي ۽ تنهن سورٺ کي پاليو، سورٺ جي سونھن جي هاڪ هئي، راجا انيراءِ وساري ويٺو ته سورٺ سندس ڌيءَ آھي، تنهن کي حاصل ڪرڻ لاء رِٿ جوڙيائين. ان ڳالھ تان راءِ ڏياچ کي ڪاوڙ وئي ۽ سورٺ کي پاڻ وٽ حفاظت ۾ رکيائين.
راء ڏياچ سخي هو، سندس سخاوت جي هاڪ هئي، ان لاء راء کنگهار، ٻيجل کي لالچ ۽ لوڀ ڏئي راءِ ڏياچ جي سر وٺڻ لاء روانو ڪيو ويو۔ سورٺ جي سڀني حيلن هلائڻ جي باوجود ٻيجل نه مڙيو ۽ ٻيجل جي سريلي ساز تي راء ڏياچ سر ڏنو. پوءِ ته راجا انيراءِ به ٻيجل تي ڪاوڙيو، هوڏانهن سورٺ کي باھ ۾ پاڻ کي ساڙيو، پوء ٻيجل به پڇتايو ساڳي باھ ۾ پاڻ اڇلايائين۔
سورٺ مئي سک ٿيو، خيما هنيا کنگهار ، ٿيو راڳ ، روپ سو، لڳي تند تنوار ، سو ڍٽين پٽين پار، پسو! راجا راضي ٿيو.
تحقيق
تحقيق __(Research)
تحقيق روايتن جي ڇنڊ ڇاڻ جو علم آهي. ڪنهن مسئلي جي ڀروسي جوڳي حل ۽ صحيح نتيجن تائين پهچڻ لاءِ تحقيق اهو منظم عمل آهي، جنهن ۾ حقيقتن جي ڳولا ۽ انهن جي ڇنڊ ڇاڻ جو تفصيل وار بيان لڪل هجي ٿو. ان ڪري چئي سگهجي ٿو ته تحقيق جو تعلق ڪنهن مسئلي ۽ ان جي ڀروسي جوڳي حل جي ڳولا سان وابسته آهي. اهو حل يا نتيجو ڀروسي جوڳو هئڻ لاءِ هڪ خاص انداز ۾ اڀياس لازمي آهي. ڪنهن مسئلي جو حل ۽ ملندڙ نتيجا، ڪنهن به قسم جي شڪ شبهي ۽ ان جي امڪاني حد تائين رد نه ڪري سگهڻ سان ئي تحقيق جي عمل جي ڪاميابيءَ جو دارومدار رهي ٿو. سنڌي لغت موجب تحقيق جو مطلب: ”پڪ ڪرڻ، خاطري ڪرڻ ڪنهن ڳالهه جي تهه تائين پهچڻ آهي. ساڳي ريت انگريزي ڊڪشنرين ۾ “Research” جي معنيٰ ”ڳولڻ“ (ٻيهر ڳولڻ) ۽ اصطلاحي معنيٰ ” ڪا به حقيقت ڳولي پڌري ڪرڻ“ آهي، جنهن جو مقصد ته ڪنهن به موضوع تي گهري نظر وجهي، ان جي هر پاسي کان ڇنڊ ڇاڻ ڪئي وڃي ته ان موضوع تي وڌيڪ ڄاڻ ملي سگهي. تحقيق جو مقصد آهي فطرت يا انساني زندگيءَ جي الڳ الڳ مسئلن جو حل تلاش ڪرڻ. تحقيق انساني علم ۽ ڄاڻ کي وڌائي ٿي. حقيقت ۾ انساني تهذيب، تمدن ۽ سڀيتا جي ارتقا تحقيق جي عمل سان ٿي. ڪنهن به علمي شاخ تي تحقيق ڪندڙ کي ’محقق‘ چئبو آهي. ان جا به معيار مقرر ڪيل آهن.(1) دليل بازيءَ جي قوت رکندڙ هجي. (2) حافظي جي قوت رکندو هجي، (3) ذهني سچائي رکندڙ هجي، (4) موضوع ۾ دلچسپي ۽ ان کي نڀائڻ جو حوصلو رکندو هجي، (5) مسئلي جي حل لاءِ وٽس جستجو وارو جذبو هجي. .
thumb|right| سائنسي تحقيق
انگريزي ۾ Search لفظ جي لفظي معنيٰ ڳولا ڪرڻ ۽ Research معنيٰ واري ڳولا ڪرڻ يا خبرداري سان ڳولا ڪرڻ آهي. اصطلاحي لحاظ کان معنيٰ اٿس نئين معلومات بابت ڳولا ڪرڻ يا ائين چئجي ته ٿيل ڳالهه جي تصديق ڪرڻ. تحقيق ۾ هر بيان، ڪنهن نه ڪنهن شهادت يا شهادتن تي مدار رکندو آهي، يعني هر اظهار کي ٻين جي شهادتن جي مدد سان قابل فهم بنايو وڃي ٿو. تحقيق ۾ هر بيان جي تصديق به ٻين جي شهادتن جي مدد سان ڪئي وڃي ٿي؛ ته جيئن ان کي تحقيق جوڳو بنائي سگهجي يا ائين چئجي ته اها باترتيب ڪنهن ڳالهه جي ڳولا، جنهن ۾ معلومات جي واڌاري جو پڪو ارادو هجي ۽ جيڪا قابل اظهار ۽ تصديق جوڳي هجي يعني تحقيق ٿيل مواد جو نتيجو اهڙي انداز سان ڪڍجي جو ٻين لاءِ قابل فهم هئڻ گهرجي. J.F. Rummel تحقيق جي وصف بيان ڪندي چوي ٿو ته ”تحقيق ڪنهن ڳالهه جي ڳجهن رازن کي ڳولڻ، ڪنهن ڳالهه جي ترقي ۽ علم کي وڌيڪ پروڙڻ کي چيو وڃي ٿو. اهو هڪ ذهني ڪوشش جو سلسلو آهي جيڪو سون سالن کان هلندو اچي ٿو ۽ سچ يا حقيقت جي ڳولا ۾ مقصد ۽ هئيت کي تبديل ڪندو رهي ٿو.“ وڌيڪ لکي ٿو ته: ”تحقيق نون طريقن سان نئين معلومات حاصل ڪرڻ کي چيو وڃي ٿو“ جيئن J.F. Rummle لکي ٿو ته ”تحقيق هڪ قسم جي معلومات واسطي تلاش  آهي، جيڪا ڪن منطقي اصولن تي يا سائنسي جديد طريقن تي ڪئي وڃي ٿي، جنهن جو ڪو خاص مقصد هوندو آهي.“  ”اها نئين معلومات جيڪا موجود معلومات ۾ واڌارو آڻي.“ تحقيق جو مقصد ٿيو ماضي جي ڪيل تحقيقن جي غلطين کي رد ڪرڻ، نوان اصول، نيون ڳالهيون، نوان خيال، نئوان گمان معلوم ڪرڻ ته جيئن پراڻين تحقيقتن کي مائيدار يا وسيع بنائي ڪنهن نئين تعلق ۽ نئين ترتيب سان پيش ڪيو وڃي، جنهن ۾ نيون شهادتون ڏنيون وڃن.پر عام طور تي تحقيق جو مقصد انسان ذات جي ذهني، جسماني ۽ روحاني اصلاح هئڻ گهرجي، پوءِ چاهي اها ڪهڙي قسم جي هجي ۽ ڪهڙن اصولن تي ڪئي وڃي. ”تحقيق معنيٰ قديم ۽ ذخيم لکييت کي نئين انداز سان پيش ڪرڻ يا ائين چيو وڃي ٿو ته خاص اهميت واري تحقيق جيڪا عالم ڪن ٿا.“ ”سچ لاءِ سچ جي کوجنا ڪئي وڃي (To discover truth for truth) ۽ انهي سچ جي ڳولا لاءِ ڪهڙو طريقو اختيار وڃي  تنهن بابت هي راءِ ڏني وڃي ٿي ته ”ٺوس ۽ غير جانبدارنه حقيقت جو تجزيو ڪيو وڃي“ انهي لحاظ کان آڪسفورڊ انگلش ڊڪشنري (1933) ۾ ڏنل تحقيق معنيٰ معلومات (Knowledge)  جيڪا ڪنهن سچ، حقيقت ۽ اصول کي ثابت ڪرڻ لاءِ حاصل  ڪئي وڃي“. ”تحقيق جو قسم يا اصول ڪهڙو به هجي، پر انهي جي تجزئي جو قدر ڪرڻ، انهي جي دائري جي وسعت تي مدار رکندو آهي“
تحقيق ڪندڙن لاءِ ضروري ڳالهيون
(1) تحقيق ڪندڙ مسئلي جي ماضي جي آزمودن، ۽ کوجنائن جي معلومات جي مدد سان مسئلي جي حل ۽ تجزئي جي اصول لاءِ ڪي خيال هٿ ڪري. (2) انومان جي مدد سان معلومات حاصل ڪري ۽ مسئلي جي حل کي اڳتي وڌائي نتيجو پيش ڪري. (3) انومان عقلي طور صحيح چونڊي، حقيقتن سان فيصلن کي پرکي، تصديق ڪري. (4) منطقي اصولن تي حقيقتن ۽ شهادتن کي پرکي. (5) جيڪو شڪي مواد گڏ ڪيو ويو آهي يا جنهن جو بيان صحيح نه هجي، انهيءَ کي رد ڪري نئين مواد ۽ معلومات کي حاصل ڪري.<> (6) جنهن مواد جو تجزيو ڪري، يا مواد جي ترتيب مقرر ڪري، يا جيڪا معلومات ڏيڻ چاهي، اهو مختصر ڪري پيش ڪري. (7) نون طريقن تي نئين معلومات ڏئي، (8) اهڙا نوان مسئلا يا ڳالهيون جيڪي هن تحقيق دوران معلوم ڪيون آهن ۽ اڳي حل ٿيل نه آهن، انهن کي ظاهر ڪري. (9) تحقيق جي سڀني ضروري مرحلن تي عمل ڪري. (10) منطقي اصولن تي هر حقيقت ۽ شهادت کي پرکي. (11) جيڪڏهن تحقيق دستاويزي آهي ۽ معلومات مڪمل آهي ته پوءِ تحقيق ڪندڙ جو حافظو مسئلي جي حل لاءِ ڪافي آهي. (12) تحقيق جا ذريعا اعتبار جوڳا هئڻ گھرجن، مواد جي تجزئي ۾ سلسلو هئڻ گھرجي، مسئلي جي حل لاءِ نئين معلومات حاصل ڪرڻ ضروري آهي. (13) تحقيق ڪندڙ غير جانبدار هئڻ گھرجي ۽ هر هنڌ تي سندس ايمانداري ظاهر ٿئي. تحقيق ۾ هر ڳالهه يقيني، حقيقي مڪمل ڏئي. (14) تحقيق ڪندڙ کي جذبات کان پري رهڻ گھرجي ۽ آزاد ذهن جي مدد سان مواد جو تجزيو ڪري ۽ تحقيق ۾ ڪو خيال منجھيل هئڻ نه گھرجي. (15) تحقيق ڪندڙ مشاهدن کان اڻ واقف نه هئڻ گھرجي ۽ تحقيق جي هر ڳالهه کي تاريخ جي روشني ۾ پرکي. (16) تحقيق ڪندڙ نه رڳو تحقيق ڪرڻ وقت خارجي حالتون يا حقيقتون شامل ڪري ، پر انهيءَ سان گڏ رويا، قدر ۽ ٻيون واسطو رکندڙ ڳالهيون به تحقيق ۾ شامل ڪري ته جيئن تحقيق جو نتيجو حالتن جي لحاظ کان صحيح نڪري.
تاريخي تحقيق
(Historical Research):تاريخي تحقيق ۾ خاص طور هميشہ اهو ٻڌايو ويندو آهي ته ڇا ٿيو هو؛ ۽ انهي ۾ اهم ڳالهه جو تجزيو ڪيو ويندو آهي. اهڙي طرح هر صحيح ڳالهه کي ڦاهر ڪري محفوظ ڪيو وڃي ٿو. تاريخي تحقيق انهي لاءِ به ڪئي ويندي آهي ته ماضي جي ڳالهين کي مقصد جي لحاظ کان ترتيب وار رکيو وڃي ته جيئن ماضي حال کي سمجهڻ ۾ مددگار ٿئي. تاريخي تحقيق ۾ نشانيون، تبدليون، واڌارا، شخصي ترقي، حالتون، تحريڪون، جماعتون، حقيقتون وغيره تحقيق جو مواد هونديون آهن، جن جي تجزئي ڪرڻ سان نتيجو ڪڍيو ويندو آهي.
بياني تحقيق
(Descriptive Research):بياني تحقيق جو مقصد هوندو آهي، ڇا آهي؟ انهي ۾ ڪنهن جون ڪارگذاريون، تجربا ۽ سمجهاڻيون، موجوده حالتون، بناوت ۽ ماحول جو قدرتي نماءُ جو طريقو، بيان ٿيل هوندو آهي. هن تحقيق ۾ تحقيق ڪندڙ جي نظر ڪن حالتن کي روڪڻ يا ترقي ڏيڻ تي به هوندي آهي ته ڪيئن ڪو شخص، جماعت يا ڪا شيءِ موجوده وقت ۾ ڪم ڪري ٿي.
علمي تحقيق
(Academies Research):هي تحقيق جو اهو قسم آهي، جنهن ۾ ڪنهن سٺي لئبرري ۾ ويهي تحقيق ڪجي؛ انهيءَ جو واسطو لئبرري ۽ ڪتابن سان هجي. هن تحقيق ۾ نشانيون، حقيقتون ۽ قدرون جيڪي ماضي ۾ انسان جي علمي زندگي ۾ ٿي گذريون آهن، تن کي ڳولڻ هوندو آهي. هن تحقيق ۾ ڪنهن هڪ خاص مسئلي تي به تحقيق ڪئي وڃي ٿي ۽ ڪيترن مسئلن کي ملائي به تحقيق ڪئي وڃي.
سائنسي تحقيق
(Scientific Research):هي تحقيق ليبارٽري ۾ ڪئي ويندي آهي. هي تحقيق ڪيميا، رياصي، دوائن، زميني حالتن، معدنياتي ۽ انساني جسم وغيره تي ڪئي ويندي آهي.
سماجي تحقيق
(Social Research):هن تحقيق ۾ انسان جي پنهنجي سماجي ماحول ۽ حالتن تي تحقيق ڪئي ويندي آهي؛ جنهن ۾ ٻين جي سماجي حالتن کي سمجهڻ بابت تمام گهڻي معلومات ملندي آهي، جنهن ۾ جدا جدا تحريڪن، امدادي ادارن وغيره کي سمجهڻ ۽ سمجهائڻ ۾ مدد ملي ٿي.
حوالا
زمرو:تحقيق
آفتاب ادب عرف ساهتيه جو سج
حڪيم فتح محمد سيوهاڻيءَ جو 1956ع ۾ ڇپيل ڪتاب، ’آفتاب ادب عرف ساهتيه جو سج‘، سنڌي ٻوليءَ ۾ هڪ اهم ۽ مستند ڪتاب ليکجي ٿو، جنهن ۾ ليکڪ علم عروض ۽ ڇند وديا کانسواءِ نثر نويسيءَ ۾ فصاحت ۽ بلاغت تي عمدي نموني سمجهاڻيون ڏنيون آهن. هيءُ ڪتاب سنڌي ادبي بورڊ ڇپايو آهي. هن ۾ 215 صفحا آهن ۽ قيمت سوا ٻه روپيا اٿس. ڪتاب ڪرائون سائيز ۾ پڪي جلد سان آهي. حڪيم صاحب اهو ڪتاب 24 ڊسمبر 1940ع ۾ لکي پورو ڪيو، پر اشاعت هيٺ 1956ع ۾ آيو.
حوالا
زمرو:ڪتاب
جمھوري وطن پارٽي
جمهوري وطن پارٽي (Jamhoori Wattan Party) ھي پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي سياسي جماعت آھي جنھن جو اڳواڻ طلال اڪبر بگٽي آھي۔
زمرو:پاڪستان جون سياسي جماعتون زمرو:پاڪستان ۾ جمھوريت پسندي زمرو:پاڪستان ۾ سياسي پارٽيون
1205ع
ڊسمبر
زمرو:1205ء زمرو:تيرھين صدي زمرو:سال
آپگهات
آپ گهاتُ -پاڻ مارڻ-آتم هتيا- خودڪشي (Suicide) رضاڪاراڻي ارادي سان پاڻ کي مارڻ واري ڪم جو نالو آهي. ان جا ڪيترائي سبب ھوندا آھن جن ۾ ڊپريشن، شراب نوشي، دماغي بيماريون ،شيزوفرينيا وغيره شامل آھن. اڄ ڪلھ جيڪڏھن ڏٺو وڃي تہ دنيا جا اڪثر ماڻهو مايوس ٿي آپگهات ڪن ٿا، پوء چاهي اهي مسئلا ڪهڙا بہ هجن، پر ماڻهو پنهنجن زندگين جو ڏيئو اجهائي ڇڏيندا آهن، هو اهو بہ نہ سوچيندا آهن تہ انهن جي وڃڻ سان هنن جي گهر وارن تي ڪهڙو اثر پوندو، جيڪڏھن وڃڻ وارو ماڻهو سوڳوارن جو درد سمجهي سگهي تہ شايد ڪڏهن به خودڪشي ڪرڻ جو نه سوچي.
ڍنگ
Thumb|left|250px|خودڪشتي جو تناسب آپگهات جو مکيه طريقو ڌار ڌار ملڪن ۾ مختلف آهي. مختلف علائقن ۾ معروف طريقن ۾ ڦاهو کائڻ، جراثيم مار زهر، ۽ آتشي هٿيار شامل آھن. ويچار ڪيو وڃي ٿو ته اهي اختلاف مختلف طريقن جي دستيابي جي ڪري جزوي طور مڃيل آهن. 56 ملڪن جي پرک مان معلوم ٿيو ته اڪثر ملڪن ۾ ڦاسي ڏيڻ سڀ کان عام طريقو هو ، جنهن ۾ 53 سيڪڙو مردن جي آپگهات ۽ 39 سيڪڙو عورتن جي آپگهات ڪئي وئي.
پاڪستان ۾ ڪارو پٿر کائي آپگهات ڪرڻ جا ڪيترائي واقعا رپورٽ ٿيا آهن ، جن ۾ پنجانوي سيڪڙو آپگهات جي واقعن ۾ عورتن جو انگ شامل آهي. ڪارو پٿر کائي آپگهات ڪندڙ ماڻهوءَ جو سڀ کان پهرين ڳلو متاثر ٿيندو آهي ، جيڪو ساهه جي نلين ۾ ڳري جسم ۾ پکڙجي ويندو آهي. جنهن بعد تُرت ئي ساهه جون نليون پوري ريت بند ٿي وينديون آهن. ماهر ڊاڪٽرن جو چوڻ آهي ته ڪارو پٿر کائي آتم هتيا ڪندڙ ماڻهن جي زندگي بچڻ جي اميد ورلي هوندي آهي. اسپتالن تائين پهچڻ کان اڳ اهي ماڻهو موت جي ور چڙهي ويندا آهن.
بچاءُ
آپگھات کان بچاءُ جو عالمي ڏينهن آپگهات جي روڪٿام هڪ اصطلاح آهي جيڪو بچاءُ واري اُپائن ذريعي آپگهات جي واقعن کي گهٽائڻ لاءِ گڏيل ڪوششن لاءِ استعمال ٿيندو آهي. آپگهات کان حفاظتي اُپائن ۾ مدد وٺڻ، ۽ ٿراپي تائين رسائي شامل آهن. آپگهات جي سوچ رکندڙ اٽڪل 60 سيڪڙو ماڻهو مدد نٿا وٺن. ائين نه ڪرڻ جي ڪارڻن ۾ گهٽ سمجھي ويندڙ ضرورت، ۽ اڪيلو مسئلي جو حل ڪرڻ جي اِڇا شامل آهي. انهن اعليٰ شرحن جي باوجود، آپگهات جي رويي لاء ڪجھ قائم ڪيل علاج موجود آهن.
چلانڪو درياهه
ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمبيا ۾ وهندڙ هڪ درياهه-
آپگهات
حوالا
زمرو:موت
چلانڪو درياهه
زمرو:برٽش ڪولمبيا جا درياهه
28 ذوالحج
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ذوالحج
اڪبر بگٽي
نواب محمد اڪبر خان بگٽي ( 12 آڪٽوبر1927- آگسٽ 26، 2006ع) برطانوي ھندستان جي ڏينهن ۾ بلوچستان جي خطي ۾ پيدا ٿيو. پاڻ بلوچن جي حقن لاءِ جدوجهد ڪرڻ لاءِ ڄاتو وڃي ٿو.
زمرو:1927ع جون پيدائشون
ڪال گرل
thumb|کاٻو|[[زيويئرا هولينڊر هڪ اڳوڻي ڪال گرل، ميڊم ۽ ليکڪا آهي۔|alt=زيويئرا هولينڊر هڪ اڳوڻي ڪال گرل، ميڊم ۽ ليکڪا آهي۔]] ڪال گرل (انگريزي: Call girl) (وئيشا,پاتِـرِڻِ,رنڊي، وئيشا، طوائف، ڪال گرل، بازاري عورتَ ) يا جنهنکي في ميل ايسڪارٽ به چيو ويندو آهي هڪ سيڪس ورڪر آهي جيڪا (گهٽي تي ويندڙ جي اُبتڙ) پنهنجي پيشي کي عام ماڻهن جي اڳيان نه ڏيکاريندي آهي، ۽ نه ئي هوءَ عام طور تي ڪنهن اداري جهڙوڪ ڪوٺيءَ تي ڪم ڪندي آهي، جڏهن ته هوءَ ڪنهن ايسڪارٽ ايجنسي طرفان ملازم ٿي سگهي ٿي. ان زائفان سان ان جي جسماني سيوا حاصل ڪرڻ جي لاءِ گراهڪ کي هڪ اپائنٽمينٽ وٺڻ جي گهرجُ هوندي آهي، جيڪا عام طور تي هڪ ٽيليفون نمبر تي ڪال ڪري ممڪن ٿي سگهي ٿي. دنيا جي ڪيترن ئي حصن ۾، ڪال گرلز اڪثر ڪري رسالن ۾ ۽ انٽرنيٽ ذريعي ننڍن اشتهارن ۾ پنهنجي خدمتن جو اشتهار ڏين ٿيون، جيتوڻيڪ هڪ وچ واري اشتهار ڏيندڙ، جهڙوڪ هڪ اسڪارٽ ايجنسي، ايسڪارٽس کي فروغ ڏيڻ ۾ ملوث ٿي سگهي ٿي، جڏهن ته، ورلي، انهن مان ڪجهه ايسڪارٽ کي ڀڙو سنڀاليندو آهي. ڪال گرلز يا ته انڪال تي ڪم ڪري سگهن ٿيون، جتي گراهڪ وٽن اچي ٿو، يا آئوٽ ڪال، جتي اهي گراهڪ وٽ وڃن ٿيون. ڪجھ فحش اداڪارائون به ايسڪارٽ طور ڪم ڪرڻ لاءِ سڃاتيون وينديون آھن.
انٽرنيٽ
ڪيتريون ئي ڪال گرل ايجنسيون ۽ آزاد ڪال گرلز جون پنهنجون ويب سائيٽون آهن. انٽرنيٽ هڪ مکيه ذريعو بڻجي چڪو آهي جنهن ذريعي گراهڪ پنهنجي گهربل اسڪارٽ کي ڳوليندا آهن. عام طور تي، عورت جي تصوير ڏني ويندي آهي، ۽ ڪڏهن ڪڏهن، جنسي خدمتن جو قسم هوء پيش ڪرڻ لاء تيار آهي.
ڪُجھ ملڪن ۾ ان ڌنڌي لاءِ مخصوص علائقا مقرر ٿيل ھوندا آھن جن کي ريڊلائٽ ايريا، ريڊلائٽ اسٽريٽ ۽ ريڊ لائٽ ڊسٽرڪٽ جو نالو ڏنو ويو آھي، ان ڌنڌي ۾ ظاھري طور اڇااُجرا نظر ايندڙ ماڻھو (اُنھن پاٿاريدارن ۾ مرد ۽ عورتون ٻئي ٿي سگھن ٿا) ھڪ وڏي مافيا ھوندا آھن جن کي قانوني طور اجازتنامو پڻ مليل ھوندو آھي پر ڪُجھ ڳُجھ ڳوھ ۾ اھو ڌنڌو ڪندا آھن. ان ڌنڌي سان واڳيل ڪُجھ مافيا اھڙن علائقن جتي بيروزگاري گھڻي ھوندي آھي جھڙوڪ پنجاب مان پڻ ھيومن ٽريفڪنگ ذريعي ڇوڪريون ڪراچي ۾ گُھرايو وينديون آھن جتان پوءِ کين دُبئي ۽ گلف رياستن ڏانھن نيو ويندو آھي اُتان ڇوڪرين کي نوڪري ڏيارڻ جي بھاني سان گُھرائي، پوءِ ڊيڄاري ڌمڪائي مجبورن کين اھڙو ڌنڌو ڪرايو ويندو آھي، ان ڌنڌي لاءِ ميٽروپوليٽن ۽ ڪاسموپوليٽن وڏن شھرن ۾ اسپا (SPA), اسڪارٽ سروس ايجنسي  مساج پارلر وسيلي ھي ڌنڌو ڪيو وڃي ٿو. جسم فروشي جي دنيا ۾ وئيشيائن جي هڪ قسم کي ”ڪال گرل“ پڻ سڏيو ويندو آهي. جڏهن ته ماڻهو هن قسم جي وئيشيائن کي ”ٽيڪسي، گشتي، ۽ ريلَ “ چوندا آهن. ڪال گرل جي اصطلاح 1920ع ۾ استعمال ٿيڻ لڳي. جڏهن جسم فروشي جي دنيا ۾ ڪم ڪندڙ وئيشيائون اڪثر پنهنجي گراهڪن کي آزاد نموني سان مقرر تاريخ، وقت جڳهه تي ٽيلي فون ذريعي گهرائڻ لڳيون يا پاڻ پهچڻ لڳيون.