cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فرزانہ پنهور
وفات
فرزانا 12 فيبروري 2020 تي ڪراچي جي هڪ نجي اسپتال ۾ لاڏاڻو ڪري وئي.
سچيڏنو ڪلھوڙو
سچيڏنو ڪلھوڙو  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جنھن جي 2017 م آبادي 2089 ھئي. اھا ديھ لاڙڪاڻي تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 1 ڪوٺي (يو سي) ۾ واقع آهي. . ھن ديھ م ڳوٺ ڪوٺي واقع آهي.
آرگينائيزيشن (سلجهائپ)
مختلف تعريف
__DISAMBIG__ زمرو:تنظيمون زمرو:سلجھائپ صفحا
داميلي ٻولي
داميلي:Dameli: ھڪ داردي شاخ واري ٻولي آهي. پاڪستاني صوبي خيبرپختونخوا جي ضلعي چترال جي دوميل وادي ۾ رهندڙ پنج ھزار جي لڳ ڀڳ ماڻھن جي مادري ٻولي آهي. دوميل يا داميل وادي ميرخاني قلعي کان درہ آرندو ويندڙ روڊ تي چترال واري ڪنر ندي جي اوڀر پاسي دروش کان ڏھ ميلن جي فاصلي تي واقع آھي.داميلي ان واديءَ جي ڳوٺن جي عام ٻولي آهي ۽ اتي ٻيون نمبر ٻولي پشتو ڳالھائي ويندي آھي.ان کان سواءِ اتي کووار ۽ اردو پڻ ڳالھائي ويندي آھي.درجہ بندي ۾ ھن ٻوليء کي داردڪ ٻولين ۾ شامل ڪيو ويو آهي پر اھا درجہ بندي لساني نه پر جاگرافيائي آھي. تاريخي طور تي انڊو ايراني سمجھيون وينديون هيون پر ھاڻي انھن کي انڊو آرين ٻولين ۾شامل ڪيو ويو آهي.
ڪوھ مري
thumb|110px|تحصيل مري ۾ مري يونين ڪاؤنسل
20 سيپٽمبر
20 سيپٽمبر ، عيسوي سال جو 263 هون (ليپ سال 264 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 102 ڏينهن (ليپ سال 103 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:سيپٽمبر
ھرٻو
ميٿي جنهن کي هرٻو يا حرٻو بہ ڪري سڏيندا آهن، ھڪ عام ڀاڄي آهي، جنهن جا پن ساڳ وانگي ڪم اچن ٿا. پالڪ سان گڏ پوکبي آهي. هن کي انگريزيءَ ۾ فينو گريڪ چون ٿا.
طب
اثر: گرم خشڪ 2، نقصان: گرم مزاجن کي: ميل: گيهه، عيوض: تخم شلغم، وزن: پنج ماسا. سڃاڻپ: حرمري جي داڻن کان ٿلها، ڀوري رنگ جا گول ٻج جا داڻا آهن.
غليظ وائي بادي تحليل ڪن ٿا، چيلھ، پٺن جي سور، ٻرهل ۽ جگر جي سوڄ، بواسير جي رت، سيني جي بلغم، سيني جي سور، کنگھ ۽ دمڪشيءَ ۾ مفيد آهن. حيض ۽ پيشاب جاري ڪري ٿو. بدن کي ٿلهو ڪري ٿو. هن جي لپري سورن ۽ سوڄن جي جاين تي ضماد ڪجي تہ فائدو ڪندي.
حوالا
زمرو:مصالحا زمرو:يهودي کاڌا
ٽنگرا
ديھ ٽنگڙا سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا سير چانڊيا تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1904ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ديھ جي اتر اولھ واري حصي ۾ رڳو ھڪ ننڍڙو ڳوٺ محمد دين واقع ھيو. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ پنجو خان چانڊيو، ڳوٺ حاجي شير محمد کوسو ۽ ڳوٺ مير غلام قادر مغيري واقع آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ سير جمالي، اوڀر ۾ ديھ ديھ بگودڙو، ديھ ھڪڙا ۽ ديھ سير ڊکڻ، اولھ ۾ ديھ مغيري ۽ ڏکڻ ۾ ديھ سير مگسي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,313 ھئي جيڪا 428 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
تسليما اختر
تسليما اختر, (پيدا 1974 ع) هڪ بنگلاديشي ڪارڪن ۽ فوٽو گرافر آهي. هيءَ ڍاڪا يونيورسٽي جي گريجوئيٽ آهي، گڏو گڏ هيءَ ڦوٽو گرافي اسڪول پٿ شالا جي گريجوئيٽ آهي. هوء ڪيترن ئي سرگرم ڪارڪن تنظيمن جو رُڪن (ميمبر) پڻ آهي. جڏنهن ته 2013 ۾ رانا پلازہ ڪِرَڻ جي دستاويز دوران، هن هڪ عورت ۽ مرد جي تصوير ڪچي جيڪي هڪٻئي جي ٻانهن ۾ مري ويا, جيڪا واقعي جي نشانيءَ بڻجي وئي ۽ ان تصوير کي تمام گهڻو ڌيان مليو.
سوانح عمري
تسليمہ اختر 1974 ۾ بنگلا ديش ۾ ڍاڪا ۾ پيدا ٿئي هُئي.
لوڻڪ
لوڻڪ هيءَ به پالڪ وانگي عام سائي ڀاڄي آهي. ساڳيءَ طرح ۽ ساڳيءَ موسم ۾ پوکبي آهي. هن کي انگريزيءَ ۾ ساريل چون ٿا.
عمر بن حفص عتڪي
عمر بن حفص عتڪي: خليفي منصور، عينيہ کي سيکت ڏيڻ لاءِ عمر عتڪي کي سنڌ جو گورنر ڪري ۽ ساڻ عقبہ کي صلاحڪار طور موڪليو. عمر وڏو دلير ۽ اڏول انسان هو ان ڪري ماڻهو کيس ”هزار مرد“ جي لقب سان سڏيندا هئا. .عمر بن حفص 142 هه کان 151ھ تائين سنڌ ۾ رھيو. .
تفصيلي احوال
ٻئي عمر عتقي ۽  نالي وارا بهادر 142هه (60 ــ 769ع) تي فوج سان گڏ سنڌ ۾ پهتا، سڌو منصوره تي حملو ڪرڻ چاهيائون پر عينيه کين منصوره ۾ گهرڻ نه ڏنو ۽ هو ديبل ۾ ئي رهي ڪري تياريون ڪرڻ لڳا. ماڻهو جيئن ته عينيه کان اڳ ۾ ئي بيزار هئا، تنهن ڪري هو اتان نڪري عمر عتڪي وٽ اچڻ لڳا. عينيه هڪ ٻن جهڙپن ۾ سمجهي ويو ته هاڻي چاڙهو ڪونهي، تنهن ڪري عمر ڏانهن ٺاهه جي درخواست موڪليائين پر عمر پهريان منصوره حوالي ڪرڻ لاءِ چيس. ان واعدي تي منصوره تي عمر قبضو ڪري ورتو ۽ عينيه کي زنجيرن ۾ جڪڙي خليفي ڏانهن روانو ڪيائين، رستي مان عينيه، ڀڄي ويو پر يمني ماڻهن رخج وٽ پڪڙي وڌو ۽ ماري منڍي دارالخلافت ڏانهن اماڻيائون. عمر بن حفص منصور ۾ رهي ڪري ملڪي معاملن کي سڌارڻ جي ڪوشش ڪئي. .
خارجين جي تبليغ
هيڏانهن خارجين به سنڌ ۾ پنهنجي فرقي کي وڌائڻ لاءِ 142هه (60 ــ 759ع) ۾ حسان بن مجاهد همداني کي رقه کان موڪليو جيئن عباسين سان ٽڪرجي سگهي، پر عمر بن حفص انهن کي ڪنڌ کڻڻ نه ڏنو ۽ حسان نامراد موٽي ويو. .عمر بن حفص بن عثمان جي زماني ۾ شيعه ۽ خارجي فرقن جا مبلغ سنڌ ۾ آيا. 142 هه (759ع) ۾ خارجي فرقي جو مبلغ، حسام بن مجاهد همداني سنڌ ۾ داخل ٿيو، پر عمر بن حفص سادات جو طرفدار هو، جنهنڪري خارجين کي سندس حمايت حاصل ٿي نه سگهي، انهيءَ ڪري هي مبلغ واپس موصل هليا ويا.
حوالا
زمرو:سنڌ ۾ عباسي گورنر
ڳِچيءَ ڳانا لوھ جا (ڪتاب)
ھيءَ ڪتاب سائين عبدالواحد آريسر جو لکيل آھي، جيڪو ٽِن جيل ڊائرين "تُرم ياترا، ماڙين ماريس ڪينڪي ۽ اسان جيئن جيئي ڪو" تي مُشتمل آھي.
ايسوسيئيشن فٽبال
thumb|300x300 عڪسلون| [[سوئٽزرلينڊ|فٽبال ميچ ۾ سوئٽزرلينڊ ۽ البانيا راند ڪري رهيا آهن]] thumb|300x300 عڪسلون| [[انگلينڊ ۾ شيوسبري ٽائون ۽ گلنگهم جي وچ ۾ هڪ ميچ.]]
درد وَنديءَ جو ديس (ڪتاب)
ھيءَ ڪتاب ڊراما نگار، ڪھاٹيڪار ۽ ڪالم نِگار عبدالقادر جوٹيجي جو لکيل آھي.
ھِن ڪتاب ۾ جَڳ مشھور ناولن ۽ نَثري فَنپارن بابت تعارفي ڄاٹ ڏني وئي آھي.
ھنڱورجا
ھنڱورجا سنڌ پاڪستان جو ھڪ قديم شھر آھي جيڪو قومي شاھراھ تي ڪراچي کان 400 ڪلوميٽر پري ۽ راڻي پور کان 14 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي آھي۔ ھنڱورجا انتظامي اعتبار سان تعلقي سوڀوديري، ضلعي خيرپور جي يونين ڪائونسل آھي۔
نالي جو سبب
تاريخ ھنڱورجا جو مصنف پروفيسر (ر) مير محمد سومرو چوي ٿو تہ ،
ممتاز نقاد اللہ رکيو ٻُٽ جنھن سماٽ تي مڪمل ڪتاب لکيو آھي، ان جي تحقيق جي موجب ھنڱورجا سماٽ جي ذات آھي ۔ مرزا قليچ بيگ جو چوڻ آھي تہ سما خاندان جون جدا جدا شاخون آھن ۽ ان ۾ ھنڱورجا بہ نمايان آھي ۔
قدامت
قدامت جي لحاظ سان ھي شھر تمان قديم آھي۔ شھر جي قيام جي تاريخ نہ ملي سگھي آھي پر اھو ثابت ٿي چڳو آھي تہ ھي شھر سن 947ھ کان بہ پھريان آباد ھيو۔
حوالا
زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:سنڌ جي جاگرافي زمرو:سنڌ زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون زمرو:خيرپور ضلعو
ذڪريو مھيسر
ذڪريو مھيسر  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي تعلقي لاڙڪاڻي جي يونين ڪائونسل نمبر 1 ڪوٺي (يو سي) ۾ واقع ھڪ ديھ جو نالو آهي  جتي ڳوٺ ذڪريو مھيسر واقع آهي. 2017 جي آدمشماري مطابق ان جي ڪل آبادي 7,461 آهي.
ڳوٺ فقير محمد جمالي
ڳوٺ فقير محمد جمالي (Village Fakir Muhammad Jamali) جوهي تعلقو ،دادو ضلعو ۾ ڳوٺ آهي جيڪو وڏي آبادي وارو ڳوٺ آهي.
راڻي پور
راڻي پور (Ranipur) جي لاءِ توھان ھيٺ ڏنڪ صفحن سان رجوع ڪري سگھو ٿا:
ڀارت
زمرو:جڳھ جو نالو سلجھائپ صفحا زمرو:سلجھائپ صفحا
عالمگير وبا
کاٻو|thumb| تورني ۾ طاعون جي متاثرن جي تدفين. miniature جو ڀا "و "Chronicles of Gilles Li Muisis" (1272-1352) کان ، راستو جي سينٽ مارٽن جي خانقاہ جو. بيليلڪيڪ ريولي ڊي بيلجيڪ ، ايم ايس 13076-77 ، ايف. 24وي. عالمگير وبا اها وبا (وچرندڙ بيماري) آهي جيڪا هڪ وڏي خطي ۾ (مثال طور هڪ کنڊ ۾ ) يا ايستائين جو پوري دنيا ۾ پکڙجي ٿي.انگريزيءَ ۾ ان کي Pandemic سڏجي ٿو.
عام قاتل ۽ وبائي مرض
ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن موجب ، هڪ قسم جو مرض تڏهن شروع ٿي سگهي ٿو جڏهن ٽي شرطون پورا ٿي چڪا هجن.
ڪا به بيماري يا حالت محض هڪ وبا نه آهي ڇاڪاڻ وبا وسيع پئماني تي ڦهلجي ٿي ۽ انسان کي ماري ٿي. ان جو وچڙندڙ هئڻ به ضروري آهي.مثال طور ڪينسر ڪيترن ئي موتن جو ذميوار آهي پر ان کي وبائي مرض نه سمجهيو ويندو آهي ڇاڪاڻ ته اها بيماري متعدي نه آهي (جيتوڻيڪ ڪينسر جي ڪجهه قسمن ۾ اهڙا سبب هوندا آهن).
عالمي صحت جو ادارو وبائي مرض
بين الاقوامي مدي واري دور:
وبائي مرض جي خبرداري جو دور:
Pandemic دور:
لاڳاپيل صفحا
زمرو:انفيڪشن واريون بيماريون زمرو:اڻ نظرثاني ٿيل ترجمن سان صفحا
ٿرموڊيسلفوبئڪٽيريا
ٿرموڊيسلفوبئڪٽيريئوٽا بيڪٽيريا جي ھڪ فائلم يا تقسيم جو نالو آهي. جنھن تقسيم کي ٿرمو فائلڪ پڻ چون ٿا. جنھن ۾ سلفيٽ کي گھٽائيندڙ بئڪٽيريا شامل آهن.
معيد بن خليل تميمي
معيد بن خليل تميمي:
ھي ھشام بن عمرو کان پوءِ سنڌ جو گورنر مقرر ڪيو ويو.رحيمداد خان مولائي شيدائي لکي ٿو تہ:منصور سنڌ جي حڪومت معبد بن خليل تميميءَ جي حوالي ڪئي. هن جي ڏينهن ۾ 6 ذوالحج 158هه ۾ منصور وفات ڪئي ۽ سندس پٽ مهدي بغداد جي خلافت تي ويٺو. معبد جي ڏينهن ۾ جاٽن فساد ڪيو.
حوالا
زمرو:سنڌ ۾ عباسي گورنر
مريڙو
مَرِيڙو، هيءُ ساڳُ جنهن کي هندستانيءَ ۾ لال ساڳ يا چَولائي ڪري سڏيندا آهن، سو هن ملڪ ۾ ته ٻج پوکڻ کان سواءِ پاڻهي به ٿيندو آهي. اڪثر غريبن جي ڪم ايندو آهي. هن جا گهڻا قسم آهن جي رنگ توڙي قد ۾ تفاوت رکن ٿا. هي ٻوٽو ڏاڍي زمين ۾ اهڙو سٺو ڪونه ٿئي، پر ڪنئري وارياسي زمين، ڪرڙن، ڄارين، ڦوڳن ۽ ٻيرڙين وغيره وڻن جي اندر ڀرپاسي اوٽ ۽ ڀاڻ وارن هنڌن ۾ گهڻو ۽ سٺو ٿيندو آهي. هن جا پن گلاب جي گل جهڙا، پر ڪجهه لاٺيرا ۽ بنا ڏندن جي لسي ڪِنار سان چوٽي وارا ٿيندا آهن. ڊيگهه ۾ فوٽ کن ٿيندو آهي. ڏانڊي ۽ ٽاريون ڳاڙهيري رنگ جون ٿينديون آهن. پچڻ تي ننڍن ننڍن داڻن جا جهڳٽا ٿيندا آهن. جن ۾ ڪاي رنگ جو ٻج هوندو آهي.مَريِڙي جي ماڻهو ڀاڄي رڌي کائيندا آهن، جا بلڪل مزيدار ٿيندي آهي. سائو مريڙو پٽي ڇانو ۾ سڪائي رکيو آهي، جو سياري اونهاري ڀاڄي جي ڪم ايندو آهي. اٺ، رڍون، ٻڪريون ۽ ڇيلا کائيندا آهن.
جوزجان صوبو
جوزجان صوبو : افغانستان جي اترئين پاسي  ھڪ صوبو جيڪو ترڪمانستان جي سرحد سان لڳولڳ واقع آهي ۽ 11 ضلعن ۾ ورھايل آھي. ان جي آبادي 5,12,100 آھي. ان جو گاديءَ جو هنڌ شبرغان شھر آهي. ھي شھر شروع ۾ بخارا ايمپائر جو حصو ھيو. احمد شاھ دراني ان کي فتح ڪري دراني ايمپائر ۾ شامل ڪيو بعد ۾ افغانستان جي قيام سان ان جو حصو ٿي ويو.
انتظامي ورھاست
250px|thumb|کاٻو| جوزجان صوبي جا ضلعا
وڌيڪ ڏسو
زمرو:افغانستان جا صوبا
سنڌي ذاتين جي فهرست
سنڌي ذاتين جي فهرست
آئلاڻي آئلسنگاڻي آبڙ
آبڙيجا
آخوند سانوڻي
آسواڻي
آڏواڻي
ا
ابڙو
ب
باقراڻي
ج
جوڳي
ر
راڄپر
ساند
ل
لغاري
م
مڱريو
ن
نظاماڻي
ٽ
ٽالپر
پ
پلھہ
پنهور
ڄ
ڄٻير ذات
چارا
گ
ديت
ديت : Diyat:
اسلامي قانون ۾ متعارف ڪرايل ھڪ سزا جو قسم جيڪا ھڪ قسم جي مالي سزا آھي ۽ اھا 30630 گرام چاندي جي ملھ جي برابر آهي. پاڪستان پينل ڪوڊ جي قلم 53 ۾ ڏيکاريل ڏھن سزائن مان ھڪ قسم. ديت ھڪ قسم جو معاوضو آھي. پاڪستان پينل ڪوڊ جي قلم 323 ۾ ان جو ملھ ڏنل آهي جنھن مطابق ڪورٽ قرآن مجيد ۾ ڄاڻايل اسلامي تنبيھن (Injunctions of Islam) جي پابندي ڪندي ڏوھاري جي مالي حالت کي نظر ۾ رکندي ديت جي رقم جو تعين ڪندي آهي، ان لاء لازمي شرط (precondition) اھو آھي تہ ان ماليت 30630 گرام چاندي جي ماليت کان گھٽ نہ ھجي. ان لاءِ وفاقي حڪومت سرڪاري گزيٽ ۾ اھڙو نوٽيفڪيشن ھر سال پھرين جولائي يا ڪنھن ٻي موزون تاريخ تي جاري ڪندي آهي جنھن م مٿئين مقدار ۾ چاندي جو ملھ پئسن ۾ ظاھر ڪيو ويندو آھي جيڪو ان مالي سال دوران ديت جو  ملھ سمجھيو ويندو آھي. قتل جي راضي نامي ۾ طئي ٿيندڙ بدل صلح ۽ ديت جي سزا ٻہ مختلف عمل آھن. بدل صلح سزا ناھي بلڪ ٻنھي ڌرين جو راضپي سان طئي ڪيل معاوضو آھي تنھنڪري ان ۾ ديت جا مٿيان لازمي شرط لاڳو ناھن ٿيندا. پاڪستان جي وفاقي سرڪار پاران 2014 کان 2015 واري مالي سال جي نوٽيفڪيشن مطابق 30630 گرام چاندي جو ملھ 19.23.843 ھيو.
سنڌوءَ جون سلطنتون (ڪتاب)
ھيءَ ڪتاب انگريزي ٻولي ۾ ڇپيل "ايمپائيرز آف دي اِنڊس" جو سنڌي ترجمو آھي، جيڪو برطانوي ڄائي ليکڪا ايلائيس البينيا جو لکيل آھي.اِن جو سنڌي ٻولي ۾ ترجمو مُظفر بُخاري ڪيو آھي. اِن ڪتاب ۾ سنڌ جي قديم تاريخ جي اڄ جي حالتن سان ڀيٽ ڪيل آھي. اِن ڪتاب لکٹ لاءِ ليکڪا ڀارت، پاڪستان، افغانستان ۽ تِبت جو سفر ڪيو.
عبدالستار پيرزادو
عبدالستار پيرزادوهي پراڻي سکر جي مشهور بزرگ خيرالدين جي درگاهه جي پيرزادن جي خاندان مان ھو. هن جي والد ميان عبدالرحمان کي ٽي فرزند ٿيا:(1) حاجي ميان عبدالرزاق(2) مسٽر عبدالستار ۽ (3) مسٽر عبدالغني. جن مان عبدالستار پراڻي سکر ۾ 4 جولاءِ 1907ع تي ڄائو هو.
وڪالت
ڊسمبر 1930ع ۾ موٽي آيو ۽ جڊيشل ڪمشنر جي ڪورٽ مان سند وٺڻ بعد سکر ۾ وڪالت ڪرڻ شروع ڪيائين. .پهريان چا رسال هي سمورو وقت پنهنجي وڪالت جي ڪم ۾ مشغول رهيو. 33-1932ع ۾، هي اسسٽنٽ پبلڪ پراسيڪيوٽر سکر ٿي ڪم ڪرڻ لڳو ۽ 38-1937ع ۾ هڪ سال لاءِ جيڪب آباد ضلعي جو پبلڪ پراسيڪيوٽر ٿي رهيو. .
شوق
هندستاني وڏي راڳ جو شوقين ھو ۽ سنڌي ڪافين ۾ دلچسپي وٺندو ھو. پاڻ به سٺو راڳ ڳائيندو ھو، باغن ۽ گلن ۾ خاص دلچسپي ھوندي ھيس، پاڪستان باغن جي سوسائٽيءَ جو پريزيڊنٽ رهي چڪو ھو. کيس ان لاءِ آمريڪن گارڊننگ انسٽيٽيوٽ کان ميڊل به مليل ھو. .
گلاسگو
thumb|اسڪاٽلينڊ جي نقشي ۾ گلاسگو جي بيھڪ گلاسگو (Glasgow) اسڪاٽلينڊ جو وڏي ۾ وڏو شھر آھي جيڪو ڪلائيڊ نديءَ جي ڪنڌيءَ تي آباد آھي. 2017ع جي آدمشماريءَ موجب ھيءُ اسڪاٽلينڊ جو سڀ کان وڌيڪ آباديءَ وارو شھر آھي جڏھن تہ برطانيہ ۾ آباديءَ جي لحاظ کان ھيءُ ملڪ جو ٽيون وڏو شھر آھي. گلاسگو سٽي ڪائونسل اسڪاٽلينڊ جي 32 ڪائونسلن مان ھڪ آھي. تاريخي طور ھيءَ ڪائونسل لنارڪشائر ڪائونٽيءَ جو حصو آھي. گلاسگو کي گئلڪ ٻوليءَ ۾ گلاسچُو (Glaschu) سڏيو وڃي ٿو جنھن جي معنيٰ آھي ”سائي وادي“ يا ”سرسبز ماٿري“. ھن شھر جي آسپاس جا علائقا ۽ جبل سائي گاھ جي چادر ۾ ڍڪيل رھن ٿا. خاص طور تي اونھاري جي موسم ۾ رنگبرنگي گل، وڻ ٽڻ ۽ ٻوٽا من کي موھي وجھندا آھن. ھتان جي ماحول جي خوبصورتي ۽ قدرتي نظارا ڏسڻ لاءِ دنيا جي ڪنڊ ڪڙڇ مان سياحن جا ڪٽڪ ھر سال ھتي گھمڻ ايندا آھن. thumb|گلاسگو جارج اسڪوائر
thumb|گلاسگو يونيورسٽي
thumb|گلاسگو ۾ ڪلائيڊ نديءَ جو ھڪ ڏيک thumb|گلاسگو جو وڪٽوريا پارڪ
گلاسگو جا رھواسي
ھن شھر جي رھواسين کي گلاسويجين (Glaswegians) ڪوٺيو وڃي ٿو. ھتان جا رھواسي جيتوڻيڪ انگريزي ڳالھائين ٿا پر سندن ڳالھائڻ جو لھجو ڪافي انوکو آھي. ٻاھران آيل ماڻھن کي ھتان جي ماڻھن جي انگريزي سمجھڻ ۾ اڪثر ڏکيائي محسوس ٿيندي آھي. ھتان جا اصلوڪا رھواسي انتھائي ملنسار ۽ محبت ڀريا ماڻھو آھن. ھنن ۾ ھٺ ۽ وڏائي ڪا ورلي ملندي. جيترو ھنن جو ملڪ سھڻو آھي اوترو ھنن جو من بہ اجرو ۽ ڪدورت کان پاڪ آھي. ھتي جا ماڻھو فوٽ بال، رگبي ۽ سنوڪر راند جا شوقين آھن. آئيس ھاڪي ۽ ٻيون رانديون پڻ کيڏيون وڃن ٿيون. سيلٽڪ (Celtic) ۽ رينجرس (Rangers) ھتان جون مشھور فوٽ بال ٽيمون آھن. ھتي پاڪستان، ھندستان ۽ ٻين ملڪن کان لڏي آيل ماڻھو بہ چڱي تعداد ۾ آباد آھن.
ھي شھر خشڪي، ھوائي ۽ سامونڊي رستن ذريعي ملڪ جي مختلف حصن ۽ ٻاھرين دنيا سان ڳنڍيل آھي. ھتان اسڪاٽلينڊ جي شھرن ايڊنبرا، ڊنڊي، ايبرڊين ۽ ٻين شھرن ڏانھن وڃڻ لاءِ رستا ۽ ريلوي لائنون موجود آھن. انگلينڊ ۽ برطانيہ جي ٻين حصن ڏانھن وڃڻ لاءِ بہ روڊ ۽ ريلوي جي سھولت موجود آھي. ھتي ھڪ بين الاقوامي ھوائي اڏو بہ  موجود آھي جتان روزانو ڪيترائي ھوائي جھاز ڏيھي ۽ پرڏيھي سفر تي روانو ٿين ٿا. ھي شھر ڪلائيڊ نديءَ وسيلي سمنڊ سان پڻ ڳنڍيل آھي.
تاريخ
تاريخي طور تي ھيءُ ڪلائيڊ نديءَ جي ڪپ تي ھڪ ننڍڙو ڳوٺڙو ھو. 550 قبل مسيح ۾ ھتي ھڪ درويش سينٽ منگو پنھنجو آستانو اچي قائم ڪيو ۽ آھستي آھستي ھتي مذھبي ماڻھن جي ھڪ وسندي قائم ٿي وئي. اٽڪل 1180ع ڌاري وليم پھرئين ھن ڳوٺ جو نالو برگ آف بيروني (burgh of barony) يا ”بيروني ڪوٽ“ رکيو. 1189ع کان ھتي باقائدہ ھڪ ساليانو ميلو لڳڻ لڳو، جنھن ڪري ھتي جي آباديءَ ۾ واڌارو آيو. 1350ع ۾ ڪلائيڊ نديءَ تي پٿرن جي پھرين پل اڏي وئي. 1450ع ڌاري ھيءَ آبادي ھڪ چڱي ڀلي شھر ۾ تبديل ٿي وئي ۽ ھتي جي ڪار وھنوار ھلائڻ لاءِ حڪومت طرفان قائدا قانون ٺاھيا ويا. اسڪاٽلينڊ ۾ اھڙن اوائلي شھرن کي ”رايل برگ“ (Royal Burgh) ڪوٺيو ويندو ھو. 1451ع ۾ ھتي ھڪ يونيورسٽي قائم ڪئي وئي جيڪا اڄ بہ گلاسگو يونيورسٽيءَ جي نالي سان مشھور آھي ۽ ھن جو شمار دنيا جي مڃيل يونيورسٽين ۾ ٿئي ٿو. گلاسگو ملڪ جي اترئين مٿاھين علائقي ۽ ڏاکڻين ھيٺاھين علائقي جي عين وچ ۾ ھڪ شاندار شھر جي روپ ۾ نڪري نروار ٿيو ۽ ملڪ جو ھڪ مکيہ واپاري مرڪز بنجي ويو. 1603ع ۾ انگلينڊ ۽ اسڪاٽلينڊ جي الحاق کان پوءِ ھن شھر تيزيءَ سان ترقي ڪئي. 18ھين صديءَ ۾ آمريڪا سان واپاري لاڳاپا قائم ٿيڻ بعد ھتان جي واپارين جا وارا نيارا ٿي پيا. ڪوئلو، ڪپھ، اُنَ، مڇي ۽ ٻيون شيون آمريڪا ۽ ٻين ملڪن ۾ مڃتا حاصل ڪرڻ لڳيون. بحري جھازن ٺاھڻ جي سامان ۽ ڪيميائي شين مان پڻ گلاسگو چڱو ناڻو ڪمايو. پھرين عالمي جنگ دوران ھتان جي معيشيت ۽ ڪاروبار کي ڪافي ڇيھو پھتو ۽ ھن شھر جي آباديءَ ۾ گھٽتائي آئي پر ويھين صديءَ جي پوئين اڌ ۾ ھن شھر ٻيھر پنھنجو پراڻو اوج ماڻي ورتو. thumb|گلاسگو سائنس سينٽر ۽ مينار
ھاڻوڪو شھر
موجودہ صديءَ ۾ ھي شھر دنيا جي اھم صنعتي شھرن ۾ شمار ٿئي ٿو. ھيوي مشينري، بحري ۽ ھوائي جھازن ۾ استعمال ٿيندڙ سامان، انفارميشن ۽ ڪميونيڪشن ٽيڪنالاجي، سافٽ ويئر انجنيئرنگ، دوائون، ميڊيڪل ٽيڪنالاجي ۽ ٻيون صنعتون ھن شھر جي ترقيءَ جو مکيہ ڪارڻ آھن. ھيءُ شھر فلم ۽ ٽيليويزن پراڊڪشن جو پڻ مرڪز آھي. سياحت جي دلچسپيءَ لاءِ ھتي ڪيترائي عجائب گھر، پارڪ، ٿيٽر، سئنيما گھر، ڪلب ۽ھوٽلون موجود آھن. ھن شھر ۾ ڪيترائي جڳ مشھور تعليمي ادارا قائم ڪيا ويا آھن جن ۾ گلاسگو يونيورسٽي، اسٽريٿڪلائيڊ يونيورسٽي، گلاسگو ڪئليڊونين يونيورسٽي ۽ گلاسگو اسڪول آف آرٽ خاص ذڪر جي لائق آھن. ھتي ڪيتريون ئي قديم ۽ جديد عمارتون ڏسڻ جو پڻ موقعو ملي ٿو.
حوالا
زمرو:اسڪاٽلينڊ جا ڪائونسل علائقا زمرو:اسڪاٽلينڊ ۾ پورٽ شهر ۽ قصبا زمرو: برطانيہ جا شھر زمرو:اسڪاٽلينڊ جا شھر
مال جو ڍڪ
مال جو ڍَڪُ (انگريزي:Animal Pound) اهڙي جڳھ جتي بي واهو چوپايو مال اوستائين واڙيو وڃي جيستائين ڪو سندس مالڪ ظاهر ٿئي يا مالڪي ڪري ان کي مال جو ڍڪ چئبو آهي. سنڌ ۾ برطانوي راڄ ۽ پاڪستان جي وجود ۾ اچڻ کان پوءِ به اٽڪل 1980ع واري ڏهاڪي تائين سرڪاري سطح تي تعلقي هيڊ ڪوارٽر شهرن يا اهم شهرن ۽ ڳوٺن ۾ مال جا ڍڪ هوندا هئا. انهن ڍڪن ۾ پوک جي ڀيل ڪندڙ بيواهو مال واڙيو ويندو هو ۽ اوستائين واڙيل رهندو هو جيستائين ان جي مالڪي ٿئي. مال جي ڍڪ تي ماڻهو مقرر هوندو هو جنهن کي ڍڪ منشي چئبو آهي جيڪو مال جي ڍڪ جي اڳاڙي ڪندو هو. جنهن جو مال ڍڪ ۾ هوندو سو ڇڏائڻ ايندو هو ته منشي کانئس مال پاران ڀيل ڪرڻ ۽ مال کي چارو گاھ کارائڻ جا پئسا وصول ڪري مال واپس ڪندو هو. هاڻ مال جي ڍڪ جو رواج گهٽجي ويو آهي. جيڪڏھن ٽن ھفتن تائين مال جو ڪوبہ مالڪ نہ ٿيندو ھيو تہ پوءِ اھو مال مارڪيٽ ۾ وڃي کپابو يا وڪرو ڪيو ويندو ھيو.
بسطام بن عمر
زمرو:سنڌ ۾ عباسي گورنر
نور اظهر جعفري
سيد نور اظهر جعفري (انگريزي: Syed Noor Azhar Jaffry، جنم: 1945ع، وفات: 5 فيبروري 2020ع) ريڊيو پاڪستان جو مشهور پروڊيوسر ۽ ڪمپيئر هو.
سيد نور اظهر جعفريءَ جو جنم 1945ع ۾ ڀارت جي شهر اجمير شريف ۾ ٿيو. هندستان جي ورهاڱي کان پوءِ پنهنجي مائٽن سان گڏ حيدرآباد جا وڻ اچي وسايائين. هن ڇوٽڪي گهٽيءَ وٽ بولچند محل ۾ رهائش اختيار ڪئي.
نور اظهر جعفريءَ هڪ انائونسر جي حيثيت ۾ ريڊيو پاڪستان حيدرآباد تي پنهنجي نوڪريءَ جي شروعات ڪئي، جتان پوءِ پروڊيوسر مقرر ٿيو. هن ريڊيو پاڪستان حيدرآباد کان علاوھ ڪراچي، خيرپور، خضدار ۽ ٻين اسٽيشنن تي پروڊيوسر طور پنهنجون خدمتون سرانجام ڏنيون. 2005ع ۾ ڊپٽي ڪنٽرولر جي حيثيت ۾ اسلام آباد هيڊڪوارٽر مان رٽائر ٿيو.
سيد نوراظهر جعفريءَ 5 فيبروري 2020ع ۾ دم ڌڻيءَ جي حوالي ڪيو.
ھشام بن عمرو تغلبي
خليفي منصور کي عبدالله اشتر جي ٻڙڪ پئجي چُڪي هئي، ان ڪري هشام بن عمرو تغلبي کي سنڌ جو گورنر ڪري اهو حڪم ڏئي موڪليائين ته عبدالله اشتر کي جبل ڀيڙو ڪري، سڌو هٿ نه اچي ته جنهن راجا وٽ رهي ٿو ان تي حملو ڪري ڏي.
تفصيلي احوال
هشام جڏهن سنڌ ۾ پهتو ته انهيءَ سوچ ۾ هو ته عبدالله اشتر جي گرفتاريءَ کان ڪيئن پاڻ کي بچائجي؟ ڇاڪاڻ ته هو به اهل بيت جي مڃيندڙن مان هو، ان ڪري خليفي سان مختلف بهانا ڪندو رهيو. انهن ئي ڏينهن ۾ سنڌ جي هڪڙي علائقي ۾ ڪن ماڻهن بغاوت جو جهنڊو کڙو ڪيو. اهو علائقو ان راجا جي ڀرسان هو، جنهن عبدالله اشتر کي پناهه ڏني هئي. هشام پنهنجي ڀاءُ سفيح کي بغاوت ڪچلڻ لاءِ موڪليو. جڏهن هو اتي پهتو ته اتفاق سان عبدالله اشتر به ڏهن سوارن سان شڪار جي ڳولها ۾ اچي رهيو هو. سفيح کيس گرفتار ڪرڻ لاءِ اڳتي وڌيو. ساٿين سمجهايس ته عبدالله اشتر اهل بيت مان آهي، ان ڪري کيس گرفتار ڪرڻ مناسب نٿو لڳي، پر سفيح نه مڙيو ۽ عبدالله اشتر به مهاڏو اٽڪائڻ لاءِ اڳيان آيو ۽ وڙهندي وڙهندي الله کي پيارو ٿي ويو. اها خبر جڏهن هشام کي پهتي ته ڏاڍو ناراض ٿيو پر هٿ جي وڍي کي ڪير چئي. خليفي وٽ جڏهن هشام طرفان اها خبر پهتي ته ڏاڍو خوش ٿيو پر اڃا تائين اهو خوف هيس ته ڪٿي عبدالله اشتر جا پوئلڳ سندس پٽ کي نه پڳ ٻڌرائي اڳيان آڻن، ڇو ته عبدالله اشتر جو پٽ۽ زال اڃا تائين هندو راجا وٽ مهمان طور ٽڪيل هئا. هشام راجا کان انهن جو هٿ گهريو پر راجا ڏيڻ کان نابري واري، تنهن تي هشام مٿس 151 هه (69 ــ 768ع) تي حملو ڪيو. راجا مڙسي سان مقابلو ڪيو پر گهڻو وقت بيهي نه سگهيو ۽ هار کاڌائين. انهيءَ حملي ۾ عبدالله اشتر جا ڪيترائي ساٿي ڪم اچي ويا. هشام، عبدالله جي گهر واري ۽ ڇوڪري کي خليفي منصور جي درٻار ۾ موڪليو، خليفي وري انهن کي مديني ڏانهن اماڻي ڇڏيو. ڪاميابيون: انهن جهڳڙن کان واندو ٿي ڪري هشام ٻاهرين معاملن ڏانهن ڌيان ڏنو ۽ مختلف علائقن کي ماڻڻ لاءِ ڪوششون شروع ڪيائين. پنهنجي هڪ سپه سالار عمر بن جمل کي هڪ فوجي دستي سان گڏ جنگي ٻيڙي تي گجرات جي اولهندي بندرگاهه نارند ڏانهن موڪليو. هشام منصوره ۾ پنهنجي ڀاءُ بسطام کي نائب بڻائي پاڻ هندستان جي اترئين پاسي تي ڪاهه ڪئي ۽ ڪشمير جي دنگ تائين وارو علائقو فتح ڪري ورتائين. ان کان پوءِ ملتان ڏانهن مڙيو ۽ درياءُ اورانگهي قندابيل (گنداوا) پهتو، اتان جي راجا کي تڙي ڪڍيائين ۽ ملڪي وهنوار پنهنجي ماڻهن جي هٿن ۾ ڏئي ڪري پاڻ هڪ بحري ٻيڙي تي ڀڙوچ جي بندرگاهه گندهار ۾ اچي پير کوڙيائين، گندهار تي قبضو ڪري فتح جي يادگار طور هشام هت هڪ عاليشان مسجد جوڙائي جيڪا گجرات ۾ پهرين مسجد هئي. اهي ڪاميابيون ماڻي هشام منصوره ۾ واپس آيو ۽ ملڪي خوشحالي ۽ عوام جي ڀلائيءَ لاءِ جوڳا اُپاءَ ورتائين، جنهن سان سڄو ملڪ سکيو ستابو ٿي ويو. اندروني شورشن کي به ٻنجو ڏنائين ۽ ماڻهن مس مس سک جو ساهه کنيو. ماڻهو هشام کي ڀاڳ ڀريو سمجهندا هئا ۽ هر هنڌ هن جي هاڪ هلندي هئي، هشام جي زماني ۾ سنڌ مان پهريون ڀيرو هڪ عالمن جو وفد خليفي منصور جي درٻار ۾ پهتو. چيو وڃي ٿو ته انهن ۾ هڪ سنسڪرت جو وڏو عالم به هو جنهن منصور اڳيان سدهانت پيش ڪيو ۽ خليفي جي حڪم تي درٻار ۾ موجود رياضيءَ جي ڄاڻو ابراهيم فزاري ان کي عربيءَ ۾ ترجمو ڪيو. تاريخ مان اهو ڏس به ملي ٿو ته عربن 9 تائين حسابي انگ هندن کان سکيا، ان ڪري عرب ان کي حساب هندي يا هنديه ارقام چوندا آهن. ٿي سگهي ٿو ته انهيءَ سنسڪرت عالم جنهن سدهانت خليفي اڳيان پيش ڪيو هو، اهو عربن کي سيکاريو هجي. خليفي منصور هشام جي ڪارگزارين کان خوش ٿي 156هه (73 ــ 772ع) ۾ سنڌ سان گڏ ڪرمان جي گورنري به ان جي حوالي ڪري ڇڏي ۽هشام تمام سهڻي طريقي سان ٻنهي صوبن جو انتظام هلائيندو رهيو. سنڌ ۾ پنج ڇهه سال ترسي هشام 157هه (74 ــ 773ع) ۾ پنهنجي وطن هليو ويو ۽ اتي ئي دم ڌڻي حوالي ڪيائين.
حوالا
زمرو:سنڌ ۾ عباسي گورنر
شاھ حسن بيگ ارغون
شاديون
ميرزا شاهه حسن ٻه شاديون ڪيون. پهرين شادي پنهنجي چاچي ميرزا محمدمقيم جي دختر ماهه بيگم سان ڪيائين، جيڪا سندس سڳي سؤٽ هئي. هن مان هڪ نياڻي چوچڪ بيگم ٿيس جا ميرزا ڪامران سان پرڻايائين. جڏهن ميرزا ڪامران حرمين شريفين ويو تڏهن چوچڪ بيگم به ساڻس گڏ هئي، مڙس جي وفات جي ستن مهينن گذرڻ بعد چوچڪ بيگم به اُتي وفات ڪئي ۽ دفن به اُتي ئي ٿي. شاهه حسن ٻي شادي بابر بادشاهه جي امير، مير خليفي جي دختر ۽ محب علي خان جي همشيره گلبرگ بيگم سان ڪئي. ليڪن زال مڙس جي وچ ۾ اڻبڻت هئڻ سبب ٻن سالن گذرڻ بعد ٻنهي جي وچ ۾ جدائي ٿي. جنهن بعد گلبرگ بيگم همايون بادشاهه سان شادي ڪئي ۽ تادمِ حيات هن سان گڏ هئي. سندس قبر دهلي ۾ آهي. ميرزا شاهه حسن کي، ميرزا ابوالمنصور نالي هڪ فرزند ڄائو جيڪو ٻن سالن جي عمر ۾ وفات ڪري ويو.
ڄام فيروز سان جنگ
ڄام فيروز چاچڪن ۽ راهمن جي ڳوٺ ۾ پهچي اٽڪل پنجاهه هزار سوار ۽ پيادا سنڌي ۽ سمان گڏ ڪري لڙائيءَ لاءِ تيار ٿيو ۽ ٺٽي جي شهر ۾ زلزلي جهڙو شور مچي ويو. جڏهن ميرزا شاهه حسن کي صورتحال جي خبر ئي تڏهن ڪجهه لشڪر ٺٽي شهر جي حفاظت لاءِ موڪلي ۽ ڪجهه درياءُ پار ٿي منزلون ڪندو، ڄام فيروز سان لڙائي ڪرڻ لاءِ روانو ٿيو. جڏهن انهن حدن کي ويجهو ٿيو تڏهن لشڪر کي تربيت ڏئي اڳتي وڌيو ته اوچتو مخالفن جو لشڪر سامهون ظاهر ٿيو. جڏهن انهن ماڻهن مغلن جو لشڪر ڏٺو، تڏهن هڪدم گهوڙن تان لهي، مٿن تان پٽڪا لاهي، چادرن جا پلاند هڪٻي سان ٻڌي جنگ شروع ڪيائون. سنڌ ۽ هند جي ماڻهن جو اهو قاعدو آهي ته جڏهن پاڻ، سرڌڙ جي بازي لڳائي ڪسجڻ جو فيصلو ڪندا آهن، تڏهن گهوڙن تان لهي، ننگا سر ڪري، چادرون ۽ ڪمربند هڪٻئي سان ٻڌندا آهن. عاقبت الامر، ميرزا شاهه حسن صورتحال جو معائنو ڪري، پنهنجي اميرن کي فتح جي مبارڪ ڏني ۽ سپاهين کي تير و ڪمان هٿ ۾ کڻڻ جو ارشاد ڪيائين. اميرن ۽ سپاهين تراريون تيزي سان کڻي حملو ڪيو ۽ دشمن جي لشڪر ۾ زلزلو آندو. صبح کان شام تائين معرڪئه قتال و جدال گرم رهيو. اٽڪل ويهه هزار ماڻهو ميدان ۾ مارجي ويا. آخر ڄام فيروز کي شڪست آئي ۽ هو ناڪامياب ٿي گجرات هليو ويو  جتي حياتي جا باقي ڏينهن گذاري فوت ٿي ويو
بکر ۾ واپسي
ميرزا شاهه حسن اتان موٽي ٺٽي شهر ۾ منزل ڪري، فتح ۽ ڪاميابيءَ سان تغلق آباد ۾ قيام پذير ٿيو. ڇهن مهينن کانپوءِ، بکر ھليو ويو. شيخ ميرڪ پوراني، قنڌار مان سنڌ اچي سندس ملازمت سان منسلڪ ٿيو.
اچ ۽ ملتان جي فتح
ٻن سالن کانپوءِ ميرزا شاهه حسن 930هه ۾ ملتان کي فتح ڪرڻ جي ارداي سان لشڪر تيار ڪيو. 931هه جي شروع ۾ ميرزا شاهه حسن ملتان جي طرف روانو ٿيو. جڏهن اُچ ۾ پهتو، ته بلوچ ۽ لانگاهه لڙائي ڪرڻ لاءِ آيا ۽ ملتان جو لشڪر ميرزا شاهه حسن جي لشڪر کان سئوڻو هو. سخت لڙائي لڳي. آخرڪار ميرزا شاهه حسن کي فتح ٿي ۽ لانگاهن جو ڪيترو لشڪر قتل ٿي ويو. اُچ جو قلعو فتح ٿيو ۽ ميرزا شاهه حسن اُچ جي عمارت کي ڊاهڻ جو حڪم صادر ڪيو.ان کانپوءِ ملتان جي محاصري بعد ملتان جي فتح ٿي.ٻن مهينن تائين ميرزا شاهه حسن ملتان ۾ ترسيو. دوست ميرزا ۽ خواجه شمس الدين کي ٻه سؤ سوار ۽ هڪ سؤ پيادا، سؤ توبچي ڏئي، ملتان جو حاڪم مقرر ڪيائين ۽ هڪ عرضداشت بابر بادشاهه جي خدمت ۾ موڪلي ملتان جي پيشڪش ڪري، بکر واپس آيو ۽ پوءِ بکر کان ٺٽي روانو ٿيو. هر طرف کان مطمئن ٿي شهر ۾ داخل ٿيو.
وفات
پوئين وقت بکر ويو ھو ۽ ٺٽي واپسي دوران تاريخ 12 ربيع الاول 961هه جي ٺٽي کان ويهه  ڪوهه پري، علي پوٽن جي ڳوٺ ۾ وفات ڪيائين. هن ٻٽيهه سال حڪومت ڪئي. ماهه بيگم ۽ شيخ عبدالوهاب لاش کي ٺٽي ۾ آڻي، مڪلي جي ٽڪري تي، ٻن سالن لاءِ بطور امانت جي، دفن ڪيو. ٻن سالن گذرڻ بعد ميرزا عيسيٰ ترخان جناب مير سيد علي شيرازي ۽ ماهه بيگم جي هٿان ميرزا شاهه حسن جي لاش کي مڪي معظم ڏانهن موڪليو، جتي پنهنجي پيءُ (ميرزا شاهه بيگ ارغون) جي قبر ڀرسان سپرد خاڪ ٿيو. ميرزا شاهه حسن 896هه ۾ تولد ٿيو. 66 سال جيئرو رهيو. 34 سال حڪومت ڪري سومر ڏينهن تاريخ 12 ربيع الاول 962هه جي سومهڻي وقت علي پوٽي پتڻ، تعلقه سيوهڻ وٽ ٻيڙي ۾ لاولد ٿي وفات ڪيائين. ميرزا شاهه حسن جو لاش ٺٽي کڻي ويا، جتي دريا جي ڪناري تي مير احمدولي جي حويلي ۾ بطور امانت جي دفنائي، ٽن مهينن گذرڻ بعد مڪلي جي ٽڪري تي هڪ عمارت تعمير ڪرائي وري اتي دفن ڪيائون. ميرزا عيسيٰ بيگ ترخان ۽ ٻيا سمورا ارغون، خواهه ترخان امير، ماتمي لباس پهري ميرزا جي تابوت پويان دفن گاهه تائين پياده پا گڏجي هليا. ٻن سالن جي گذرڻ بعد وري اُتان، لاش کڻائي مڪه معظمه ۾ سندس والد شاهه بيگ جي ڀرسان اتر طرف دفن ڪيائون ۽ اتي مڪي شريف ۾ سهڻي عمارت تعمير ڪرايائون جا مشهور هئي .962هه ترڪي ٻيڙي جو اميرالبحر سيدي علي رئيس، ڏهين صدي هجري جي ٽين چوٿائي جي شروع ۾ سنڌ ۽ هند ۾ پهتو، جنهن بابت هن پنهنجو سفرنامو لکيو آهي. هي سنڌ ۾ ان وقت پهتو، جڏهن شاهه حسن ارغون جي اوج جو ستارو غروب ٿي چڪو هو. ازانسواءِ علي رئيس، حاجي ماهه بيگم تي الزام لکيو آهي ته هن پنهنجي مڙس ميرزا شاهه حسن کي زهر ڏنو هو ۽ عدت گذرڻ بعد جلدئي ميرزا عيسيٰ ترخان سان نڪاح ڪيو. بهرنوع هي ترڪي اميرالبحر تاريخ 20 ربيع الاول کان 15 شعبان 962هه تائين جمله پنج مهينا ۽ پنج ڏينهن سنڌ ۾ رهيو. هن ميرزا شاهه حسن، ميرزا عيسيٰ ترخان، ميرزا سلطان محمود ۽ ٻين سمورن اميرن سان روبرو ملي ڳالهايو ۽ ڏٺو، علي رئيس، ميرزا شاهه حسن جي قطعه تاريخ وفات، ترڪي ٻولي ۾ چئي جا بکر ۾ ميرزا مرحوم جي وزير ملاياري ۽ ميرزا سلطان محمود بکري کي ٻين تحفن سان ڏنائين. هي اميرالبحر هئڻ سان گڏ ترڪي ۽ چغتائي ٻولين جو پڻ شاعر هو ۽ تخلص ”ڪاتبي“ ڪيائين.علي رئيس، ميرزا شاهه حسن جي وفات سومر ڏينهن تاريخ 9 جمادي الاول 962هه (1- اپريل 1555ع) ٻڌائي ٿو، جا نهايت گهڻي ڀاڱي زياده درست آهي. جيئن ته مير معصوم بکري پنهنجي تصنيف ۾ سومر ڏينهن 12 ربيع الاول 962هه لکي آهي. ميرزا شاهه حسن جي زندگي جا آخري چند سال نهايت پريشاني ۾ گذريا. هو خود معذور ٿي چڪو هو. فالـج جي حملي سببان حڪيمن هدايت ڪئي ته ميرزا ٻيڙي ۾ سوار ٿي درياءُ ۾ زندگي بسر ڪري. جنهنڪري ميرزا شاهه حسن اڪثر اوقات مرڪز بدران سفر حضر ۾ بسر ڪندو هو. نتيجي ۾ جتي ٺٽي جي يڪجهتي ختم ٿي، اتي سندس دربارون ۽ محفلون به درهم برهم ٿي ويون. هن جي پنهنجي ئي نوڪرن ۾ انتشار پيدا ٿيو ۽ (959-960هه) کان عام بغاوتون ٿيڻ لڳيون. اميرن پاڻ ۾ جهيڙا ڪرڻ شروع ڪيا. جنهنڪري هن جي پنهنجي قبيلي جا ماڻهو ۽ هن جا آورده ساٿي کانئس بيزار ٿي ويا. اهڙي بدامني جي عالم ۾، ماهه محرم (962هه) جي شروع ۾ ميرزا عيسيٰ بيگ ترخان دارالسلطنت ٺٽي ۾ (Cotat upde) آڻي شهر تي قبضو ڪيو، جيتوڻيڪ بعد ۾ بظاهر ميرزا عيسيٰ ترخان، شاهه حسن ارغون سان (ربيع الاول 962هه) صلح ڪيو. ليڪن ميرزا عيسيٰ جو اڃان ٺٽي تان ئي قبضو ختم نه ٿيو هو ته ميرزا شاهه حسن (بروز سومر 12 ربيع الاول 962هه) ۾ پنهنجي جان، جانِ آفرين جي سپرد ڪري هر خرخسي ۽ خدشي کان نجات حاصل ڪئي. ارغونن جي حڪومت جي آفتاب غروب ٿيڻ بعد ترخانن جي حڪومت جو بنياد پيو. هن خاندان جو پهريون فرمانروا ميرزا عيسيٰ بيگ ترخان هو، جيڪو غره ماهه جمادي الاول (962هه) جي تخت نشين ٿيو.
يونيورسٽي ٽيڪنالاجي پيٽروناس
(انگریزی: PETRONAS University of Technology) thumb| ٽيڪنالاجي جو پيٽروناس يونيورسٽي ٽيڪنالاجي آف پيٽروناس يونيورسٽي يا پيٽروناس يونيورسٽي آف ٽيڪنالاجي (ڀاس مالائي: يونيورسٽي ٽيڪنالاجي پيٽروناس) عام طور تي پڻ يو ٽي پي جي نالي سان مشهور آهي 1997 ۾ قائم ڪئي وئي جڏهن ملائيشيا حڪومت پيٽروناس کي يونيورسٽي قائم ڪرڻ جي دعوت ڏني
اهو 4 چورس ڪلوميٽر جي ايراضي تي پکڙيل آهي ۽ ملائيشيا جي سري اليگزينڊر ، ترونو ، پيراڪ ، ۾ واقع آهي.
تاريخ
پيٽروناس يونيورسٽي آف ٽيڪنالاجي اڳوڻي پيٽروناس انسٽيٽيوٽ آف ٽيڪنالاجي طور مشهور هئي. زمرو:ڪامنز زمرو جنهنجو ڳنڍڻو وڪيڊيٽا تي آهي زمرو:ملائيشيا ۾ يونيورسٽيون
قتل خطا
قتل خطا قتل جو ھڪ اھڙو قسم آھي جنھن ۾ نيت يا ارادي جو عمل دخل نہ ھوندو آھي. تعزيرات پاڪستان جي مجموعي جي قلم 318 ۾ ھن ڏوھ جي تعريف مطابق " ڪوبہ ماڻھو ، ڪنھن کي مارڻ يا نقصان پھچائڻ جي نيت کانسواءِ، پنھنجي ڪنھن عمل جي غلطي سان يا حقيقت کي سمجھڻ جي غلطي سان، جيڪڏهن ڪنھن کي موت رسائيندو تہ ان کي قتل خطا سڏيو ويندو . ان جو مثال ايئن آھي تہ جيڪڏهن ڪو شخص ھرڻ جو نشانو وٺي بندوق جو فائر ڪري پر ان فائر سان ڀرسان بيٺل ماڻھو کي ماري وجھي تہ اھو فائر ڪندڙ قتل خطا جو ڏوھاري سڏبو. ٻيو مثال ايئن آھي تہ ڪو ماڻھو ڪنھن شئي کي رڇ سمجھي فائر ڪري پر پوء خبر پئي تہ اھو فائر ۾ مرندڙ رڇ نہ پر ماڻھو ھيو تہ فائر ڪندڙ قتل خطا جو ڏوھاري سڏبو . اھو ڏوھ پاڪستان پينل ڪوڊ ۾ ڪرمنل لا (امينڊمينٽ) ايڪٽ II, 1997ع ذريعي شامل ڪيو ويو. ھن ڏوھ جي سزا قلم 319 پاڪستان پينل ڪوڊ جي تحت ديت آھي. پر جي اھو ڏوھ ڪرڻ ۾ غفلت ۽ لاپرواهي بہ شامل ھجي تہ پوء ديت کان علاوه پنجن سالن تائين قيد جي تعزيري سزا پڻ رکيل آهي . ديت جي سزا لڳڻ بعد جيڪڏهن مجرم ديت جي رقم يڪمشت ادا نه ڪري سگھي تہ ان کي ٽن قسطن ۾ ادائيگي جي سھولت ڏئي سگھجي ٿي. ديت جي رقم ادا نہ ڪري سگھڻ جي ڪري مجرم کي جيل ۾ رکڻ سان فوتي جي خاندان جو ڪو فائدو نہ ٿيندو.ان ڪري مجرم کي ٽن سالن جي ضمانت تي آزاد ڪري سگھجي ٿو تہ جيئن ھو قسطين ۾ رقم جي ادائگي ڪري سگھي. قتل خطا پاڪستان جي ڪرمنل پروسيجر ڪوڊ تحت پوليس جي ٻڌڻ جوڳو ڏوھ آهي جنھن جي ايف آء آر داخل ٿيندي آهي پر اھو ڏوھ قابل ضمانت آھي.
اسلامي قانون
قتل خطا کي قصاص ۽ ديت جي شرعي قانونن جي روشني ۾ ڏوھ قرار ڏنو ويو آهي. قرآن فرمائي ٿو ته: "وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَنْ يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلَّا خَطَأً ۚ وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَأً فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَىٰ أَهْلِهِ إِلَّا أَنْ يَصَّدَّقُوا ۚ فَإِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ ۖ وَإِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ فَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَىٰ أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ ۖ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةً مِنَ اللَّهِ ۗ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا 92 ترجمو:۽ مؤمنن جو ڪنھن مؤمن کي مارڻ ڀُل چُڪ کانسواءِ (ڪنھن حال ۾) نہ جڳائي، ۽ جيڪو مؤمن ڀُل چُڪ سان ماري تہ (ھڪ تہ) مؤمن ٻانھي کي آزاد ڪري ۽ (ٻيو تہ) چَٽي سندس وارثن کي پھچائي پر جي بخشين (تہ انھن کي اختيار آھي)، پوءِ جيڪڏھن اوھان جي دشمنن جي قوم مان آھي ۽ اُھو مؤمن ھجي تہ (رڳو) مؤمن ٻانھي کي آزاد ڪرڻ لازم آھي ( ۽ چٽي معاف آھي)، ۽ جيڪڏھن اُنھيءَ قوم مان آھي جو اوھان جي ۽ انھن جي وچ ۾ پڪو معاھدو ٿيل آھي تہ چَٽي سندس وارثن کي پھچائجي ۽ مؤمن ٻانھي کي آزاد ڪرڻ لازم آھي، ۽ جيڪو (ٻانھو) نہ لھي تہ ٻہ مھينا لڳو لڳ روزا رکي، (اھو ڪفارو) الله (جي پار) کان توبھ جي (قبول ٿيڻ) لاءِ آھي، ۽ الله ڄاڻندڙ حڪمت وارو آھي"
شيلا راماڻي
شيلا راماڻي ، (پيدائش: 2 مارچ 1932 — وفات 15 جُولاءِ، 2015) جنهن کي شيلا ڪيولراماڻي جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، هندوستان جي اداڪاره هئي. هن کي بالي ووڊ ۾ چيتن آنند متعارف ڪرايو. هن جي سڃاڻپ ٽيڪسي ڊرائيور فلم ۾ اداڪاري ۽ پهرين سنڌي فلم اباڻا ۾ ڪردار ادا ڪرڻ آهي. هي نوابشاھ، سنڌ ۾ ڄائي ۽ هي چند اداڪارئن مان هڪ هئي جن سنڌي هوندي هندوستاني فلمن ۾ ڪم ڪيو. شِيلا جي نشيلن نيڻن ۾ ھڪ عجيب قسم جي ڪشش ھئي ۽ ھوءَ ھندستان ۾ وڏگھراڻي جي فيشني نخريلي ڇوڪريءَ طور مشھور ھئي. فلمن ۾ ھيروئن توڙي سائيڊ ھيروئن طور به اڪثر کيس ماڊ گرل وارا ڪردار ملندا ھئا.
قتل خطا
اسلامي قانون
- سوره النساء:92
مٿين آيت جو نزول ان وقت ٿيو جڏھن مسلمان مان ڪجھ حقيقي مجبوري جي ڪري اسلام دشمن قبيلن جي وچ ۾ رھيل ھيا ۽ اڪثر اھڙا واقعا پيش اچڻ شروع ٿيا تہ مسلمانن جي ڪنھن دشمن قبيلي تي حملي ڪرڻ وقت غلطي سان ڪو مسلمان مري پوندو ھو جنھن ڪري الله اھو حڪم ڏنو. نبي قتل خطا جي خون بھا جو مقدار 100اٺ ، يا 200 ڳئون، يا 2000 ٻڪريون مقرر ڪيون. نبي جن جي زماني ۾ نقد خون بھا ۾ 800 دينار، يا 8000 درھم مقرر ھئا. حضرت عمر پنھنجي زماني ۾ فرمايو تہ اٺن جي قيمت وڌي وئي آهي تنھنڪري سونن سڪن مان ھڪ ھزار دينار يا چانديءَ جي سڪن مان 12000 درھم خون بھا ڏياريو وڃي. واضع رھي تہ خون بھا جي اھا رقم قتل عمد لاء نہ ھئي پر قتل خطا لاء ھئي. جيڪڏهن مقتول دارالعرب جو رھاڪو ھوندو تہ قتل خطا جي خون بھا سان گڏ خدا کان پنھجي ڏوھ جي معافي وٺڻ لاء ھڪ غلام بہ آزاد ڪرڻو پوندو. پر جيڪڏهن دارلحرب جو رھاڪو ھوندو تہ صرف غلام آزاد ڪرڻو پوندو ۽ ان جي خون بھا نہ ھوندي.
شيلا راماڻي
ذاتي زندگي
راماڻي کي مس شيملا جو تاج 1950ع ڌاري پارايو ويو. هن اڪثر فلمن ۾ امير ڇوڪري جو رول ادا ڪيو، هن پاڪستاني فلمن ۾ پڻ ڪم ڪيو، جنهن کان پوءِ هندوستان وئي ۽ اتي فلمن ۾ ڪم ڪرڻ لڳي.
شيلا راماڻيءَ جا وڌيڪ تفصيل
ھندستان جي ٻين علائقن مان ٿيندا نيٺ آخر ۾ شِيلا جي خاندان دھليءَ جي اُتر ۾ 290 ڪلوميٽر پري ھماليائي جبلن واري علائقي مسُوريءَ ۾ رھڻ لڳو، جتي ھنن مسواڙ تي ھڪ ڪاٽيج ورتو ھو. مسُوريءَ جي پُر فضا ماحول ۾ شِيلا پنھنجي سونھن ۽ صلاحيتن کي استعمال ڪرڻ شروع ڪيو ۽ 1948 ۾ حُسن جي مقابلي ۾ حصو وٺي ”مِس مَسُوري“ جو اعزاز ماڻي ورتائين ۽ وري جلد ئي مَسُوريءَ جي حدن مان نڪري پاڻ مڃائڻ جي ڪوشش ۾ 1950 ڌاري ”مِس شِملا“ واري حُسن جي مقابلي ۾ شريڪ ٿي، اھو اعزاز به کٽي ورتائين. ايئن ڀريا ڄائي شِيلا ڪيولراماڻيءَ پنھنجي ڌرتيءَ کان ڌڪجي ڌار ٿيڻ باوجود ھمت نه ھاري ۽ ھندستان جي ان ڏورانھين علائقي ۾ ھڪ حيثيت ماڻي ورتي.
انھن ئي ڏينھن ۾ ڪيولراماڻي خاندان جي ھڪ ويجھي دوست شِري ناٿ جِي شِيلا جي سونھن ۽ صلاحيتن کي پرکي ورتو ۽ کيس ھندستان جي فلمي صنعت ۾ اڳيان آڻڻ جو فيصلو ڪيو. ڪيولراماڻي خاندان جو شِري ناٿ جِيءَ تي وڏو ڀَروِسو ھو. مَسُوريءَ ۾ رھندڙ سندن انھيءَ دوست جي ڪوششن سان چَيتن آنند شِيلا کي فلمن ۾ آندو.
شِيلا جي پھرين فلم ”بدنام“ ھئي، جيڪا 1952 ۾ رليز ٿي. ھن فلم ۾ سندس نالو ھو ”چمپا“. انھيءَ کانپوءِ ھن لاءِ فلمي دنيا جا در کُلي ويا ۽ ھُوءَ ڏاڍي سهڻي ۽ پُرڪشش اداڪارا ھجڻ جي ڪري ھندستان جي فلمي صنعت تي ڇانئجي وئي. ساڳئي ورهيه ئي سندس ھڪ ٻي فلم ”آنند مٿ“ به رليز ٿي ۽ 1953 ۾ به ٻه فلون ”سُرنگ“ ۽ ”تين بتي چار راستي“ رليز ٿيس. ھدايتڪار شانتارام جي فلم ”تين بتي، چار راستي“ ۾ شِيلا ھڪ سنڌي ڇوڪريءَ جو ڪردار ادا ڪيو، جنھن تي سنڌي ڪلام ”سِڪ ۾، او سِڪ ۾“ پڪچرائيز ڪيو ويو ھو. اھو گيت رام پنجواڻيءَ جو لکيل ھو ۽ باليووڊ جي مشھور موسيقار گلشن صوفيءَ ڌُن ڪمپوز ڪئي ھئي. گلشن صوفي پاڻ به سنڌي ھو. پر شِيلا کي سڀ کان وڌيڪ مڃتا ۽ مشھوري 1954ع ۾ رليز ٿيل اداڪار ديوآنند جي فلم ”ٽيڪسي ڊرائيور“ سان ملي، جنھن ۾ ديوآنند سان ھيروئن طور ته ڪلپنا ڪارتڪ ڪم ڪيو ھو، پر شِيلا کي ھيروئن کان به تمام گھڻو پسند ڪيو ويو، جنھن ان فلم ۾ ھڪ اينگلو انڊين ڪلب ڊانسر جو ڪردار ادا ڪيو ھو. انھيءَ فلم ۾ سندس نالو ھو سِلوِي. ساڳئي ورهيه ئي سندس ٽي ٻيون فلمون ”نوڪري“، ”منگو“ ۽ ”مينار“ مارڪيٽ ۾ اچي ويون. 1955ع ۾ سندس فلم ”ريلوي پليٽفارم“ ۽ 1956 ۾ ”فنٽوش“ رليز ٿي ۽ انھيءَ ورهيه ئي شِيلا جي پاڪستاني فلم ”انوکي“ به رليز ٿي، جنھن لاءِ ھوءَ پنھنجي چاچي شيخ لطيف جي چوڻ تي فلم ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ ڪراچيءَ آئي ھئي. شِيلا انھن ڪجھ فلمي اداڪارائن مان ھڪ ھئي، جيڪي ننڍي کنڊ جي ورھاڱي کانپوءِ وري پاڪستاني فلمن ۾ ڪم ڪرڻ آيون ھيون ـ فلم ”انوکي“ ھاليووڊ جي فلم ”فيبيولس سينوريٽا“ جي ڪھاڻيءَ کان متاثر ٿي ٺاھي وئي ھئي، پر پاڪستان ۾ ان وڏو بزنيس ڪيو. فلم ۾ زبيده خانم جو ڳايل گانو ”گاڙي ڪو چلانا بابُو ذرا ھلڪي ھلڪي ھلڪي، ڪھين دل ڪا جام نه ڇلڪي“ تمام گھڻو مشھور ٿيو ھو ـ فلم جي موسيقي حسن لطيف ۽ ھڪ بنگالي موسيقار تِمر بارن ڪمپوز ڪئي ھئي. شِيلا جو چاچو شيخ لطيف مشھور پروڊيوسر ھو، جنھن جون فلمون رتن، خزان ڪي بعد ۽ دربارِ حبيب مشھور ھيون.
شِيلا جي ٻين فلمن ۾ جنگل ڪِنگ (1959)، دي رٽرن آف مسٽر سُپرمئن (1960) ۽ آوارا لڙڪِي شامل آھن جڏھن ته 1962u ۾ رليز ٿيل فلم ”مان بيٽا“ سندس آخري فلم ھئي جنھن کانپوءِ 1963 ۾ شادي ڪري شِيلا فلمي دنيا کان سدائين لاءِ الڳ ٿي وئي. ايئن ھوءَ ھڪ طوفان جيان ھندستاني فلمي صنعت تي ڇانئجي سورھن (ڪجھه اخباري رپورٽن موجب 18 فلمون) فلمن ۾ ڪم ڪري 1950ع ۽ 1960ع واري ڏھاڪي کي يادگار بنائي گُم ٿي وئي ۽ وڏي عرصي تائين ڪنھن کي به خبر ڪانه ھئي ته شِيلا ڪٿي آھي،
شِيلا ڪيولراماڻيءَ ھڪ پارسي صنعتڪار جال ايڊي ڪائوسجي Jall Edi Cowasji سان شادي ڪئي ھئي، جنھن کانپوءِ هنن ڪجھ وقت ممبئيءَ ۾ گذاريو ۽ پوءِ نيويارڪ ۾ به رھيا. شِيلا شاديءَ کانپوءِ فلمي صنعت کان انھيءَ ڪري پري ھلي وئي جو ھن پنھنجي ڪُٽنب کي ئي فلمي دنيا کان پري رکڻ ٿي گھريو. کيس ٻه پُٽ ڄاوا جن مان ھڪ راھُل (Rahul) وڏو ٿي پائلٽ ٿيو.
راھُل جي چوڻ موجب شِيلا 31 مارچ 1963ع تي صنعتڪار جال ايڊي ڪائوسجيءَ سان پرڻو ڪيو، جيڪو رنگساز ڪمپني بمبئي ڊائنگ جو مالڪ ھو. شاديءَ کانپوءِ ھُو ممبئي ۾ رھيا، جنھن کانپوءِ ٽي ورهيه خرطوم ۽ ٽي ورهيه سريلنڪا ۾ رھيا. 1984ع ۾ مُڙس جي وفات کانپوءِ شِيلا پنھنجي ٻارن کي وٺي آسٽريليا ھلي وئي، جتي ھُوءَ سڊني ۽ سرفرس پئراڊائيز ۾ رھي. نئين صديءَ جي ابتدا ۾ سندس طبيعت خراب رھڻ لڳي ته ھوءَ ڀارت جي مڌيه پرديش رياست جي شھر اندور ۾ مَھو Mhow واري علائقي (ھڪ اڳوڻي ڇانوڻي، جنھن کي 2003 ۾ ڊاڪٽر امبدڪر نگر جو نالو ڏنو ويو) ۾ پنھنجي مڙس جي گھر ۾ اچي رھڻ لڳي ۽ اُتي ئي 15 جولاءِ 2015 تي لاڏاڻو ڪري وئي.
شِيلا جو فرزند راھل ٻڌائي ٿو ته سندس امڙ راندين جي شوقين ھئي ۽ فٽبال ۽ سُئمنگ گھڻو پسند ھيس. ”بال روم ڊانسنگ جي ته وڏي ھَير ھيس ۽ اڪثر ڊانس لاءِ ھلي ويندي ھئي،“ ھن ھڪ ھندستاني اخبار کي انٽرويوءَ ۾ ٻڌايو ته پنج فُٽ چار انچ قد واري ھيءَ سندس سنڌياڻي ماءُ ڪپڙن لٽن جي به ڏاڍي شوقين ھئي ۽ وٽس ايترا ته وڳا ھوندا ھئا جو ھڪ وڳي جو ٻيھر پائڻ جو وارو ڇھن مھينن کان اڳ ڪونه ايندو ھو.
نوشھري فيروز ضلعي جي شھر ڀريا جا ڪي جھونا اڄ به ٻڌائن ٿا ته جڏھن فلم ٽيڪسي ڊرائيور رليز ٿي ھئي، تڏھن سندس گھراڻي کي سڃاڻيندڙ ھندو سنڌين ٻڌايو ھو ته شِيلا ڀريا جي آھي.
حوالا
زمرو:پاڪستان زمرو:سنڌ زمرو:سنڌي زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:فلم زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون زمرو:ڀارت زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
ڳوراهو
ٺٽ ڳوراهو وچولو سنڌ ضلع نوشھري ۾ ھڪ پراڻو تاريخي ڳوٺ آھي.
جهانسي جي راڻي
جهانسي جي راڻي يا ، راڻي لڪشمي ٻائي، (Rani_of_Jhansi) (نومبر 19, 1828 -کان 18 جون 1858) جنهن جو نالو لڪشمي ٻائي هيو. سا اُتر انڊيا، پرنسلي رياست جهانسي رياست، هاڻي جهانسي ضلعو، اتر پرديش ۾) جي راڻي هئي. راڻي لڪشمي ٻائي 19 نومبر 1828ع تي پيدا ٿي هئي ۽ 18 جون 1858ع تي وفات ڪري وئي. هن جنگ آزادي هند 1857 ۾ ڀرپور ڪردار نڀائيندڙ اڳواڻن منجهان هِڪَ هئي، جنهن هندستان کي انگريزن کان آزاد ڪرائڻ ۾ زبردست ڪردار نڀايو.
شروعاتي زندگي
thumb|کاٻو|250px|راڻي لڪشمي ٻائي جو هڪ ننڍڙو تصويري پورٽريٽ
پيدائش
جهانسي جي راڻي لڪشمي ٻائي اَٽڪل 19 نومبر 1828 تي وارانسي ۾ هڪ هندو براهمڻ جي گهر ۾ ڄائي هئي. سندس پيءُ جو نالو موروپنت ۽ ماءُ جو نالو ڀاگيرتي هيو. سندس پيءُ شروع ۾ بٺور رياست جي راجا لاءِ ڪم ڪندو هيو، پر بٺور جي راجا پنهنجي سڳي ڌيءُ کان بہ وڌيڪ لڪشمي ٻائيءَ جي پالنا ڪئي.
ونهانءُ ۽ پرڻو
مهاراج گنگا کي پنهنجي پائٽيئي علي بهادر قتل ڪيو، جيڪو جهانسي جي تخت تي ويهڻ چاهي پيو .پر ان کان پوءِ راڻي تخت تي اهڙو زبردست قبضو ڪيو، نہ ئي علي بهادر ۽ نڪي ٻين دعويدارن کي تخت ڏنو ۽ نہ ئي انگريزن جي ايسٽ انڊيا ڪمپني کي ڏنو، پر پاڻ راڻي بڻجي تخت تي ويهي راڄ هلائڻ لڳي.
شروعات
thumb|The Rani of Jhansi's seal جيئن تہ آزادي جي جنگ ۾ ڪيترن ئي رياستن حصو ورتو هيو، جن ۾ هڪ مغل سلطنت طرفان بهادر شاهہ ظفر ۽ ٻئي طرف جهانسي جي راڻي لڪشمي ٻائي. جهانسي جي راڻي شروعاتي کان ئي هڪ همٿ واري ناري هئي ۽ انگريزن سامهون کين مُنجهائي ويندي هئي. ڪنهن هندستاني تي انياءُ (ظلم) نہ سهي سگهندي هئي ۽ جيڪڏهن انگريز هندستاني تي ظلم ڪندو هيو تہ انکي مُنهن ٽوڙ جواب ڏيندي هئي.
راڻيءَ جو ردِ عمل
thumb|محلات تي انگريزن جي هلان ڪرڻ کانپوءِ هي اهو اوچو مقام جتان کان جهانسي جي راڻي پنهنجي پُٽ انند کي چيلهہ سان ٻڌل گهوڙي بادل تي جهانسي جي محل کان هيٺ ٽپُ لڳايو. روايت موجب جڏهن راڻي قلعي کان پنهنجي گهوڙي بادل تي چڙهي ٽپو ڏنو ته راڻي جي پُٺيءَ تي ننڍڙو دامودر رائو هيو. اهي ٻئي بچي ويا پر سندن گهوڙو مري ويو. رات جي مهل راڻي پنهنجي پُٽ سميت مُحافظن جي چئوگرد حفاظتي گهيري ۾ کسڪي وئي هئي.
جڏهن فرنگين حملو ڪيو تہ ان ۾ ڪيترائي مشهور واقعا پيش آيا. راڻي لڪشمي ٻائي ان وقت انگريزن جو مقابلو ڪيو. ڪُجھ ڏينهن هي حملو هلندو رهيو. انکانپوءِ رائو دلهاجو نالي سان راڻي لڪشمي جو هڪ وزير هيو، تنهن کي راڻي هڪ ڀيري (قلعي جو وڏو دروازو (گيٽ)) تي بيهاريو ۽ کيس اها ذميداري ڏني تہ ان دروزري جي جي حفاطت ڪري، پر هن نمڪ حرامي ڪندي انگريزن جو ساٿ ڏنو. ان دروازي جي ويجهو حفاظت لاءِ بيٺل سمورن فوجين کي قلعي جي ٻئي طرف موڪليو ۽ دروازو انگريزن جي لاءِ کولڻ لڳو ان وقت راڻي جي هڪ وفادار ۽ ننڍپڻ جي ٻانهي ڪاشي کيس دروازو کولڻ کان جهليو تہ انکي بہ هن قتل ڪري ڇڏيو. جهانسي جي راڻي کي پروڙ پئي تہ هوءَ تُرت ئي ان دروازي ڏانهن ڀڳي انگريزن کي روڪڻ لاءِ پر تيسيتائين انگريز قعلي جي اندر داخل ٿي چُڪا هيا، راڻي جي فوج انگريزن جو مقابلو ڪيو پر انگريزي فوج، راڻي جي فوج کان ويهہ ڀيرا وڌيڪ هئي، انهيءَ صورتحال ۾ راڻيءَ وٽ ڀڄي نڪرڻ کانسواءِ ٻيو ڪابہ راهہ نہ بچي سگهي ۽ مجبوريءَ ۾ راڻي محل کان وڃڻ لڳي. ان وقت انگريزن هن کي چئوپاسي کان گهيري ۾ ورتو هيو، پر راڻِي هڪ جانباز هئي هوءَ محل جي انتهائي اوچي مقام کان گهوڙي تي سوار ٿي ٽپو لڳايو ۽ ٻاهر ڀڄي نڪري وئي. (مٿي مقام جي تصوير کاٻي طرف موجود آهي)۔
انکانپوءِ ڪجھ ڏينهن ۾ راڻي انگريزن تي هڪ زبردست حملو ڪيو ۽ جهانسي واپس ڇني ورتائين. پوءِ راڻي وستي واهڻ وڃي ماڻهن ۾ انگريزن خلاف تاءُ پکيڙيندي رهي ۽ اهڙي ريت نيٺ جنگ آزاد هند 1857 شروع ٿي. جنهن ۾ راڻي ۽ سندس فوج ۽ ڪيترن ئي ٻين رياستن پڻ حصو ورتو.
وفات
thumb|The storming of Jhansi - Lieutenant Bonus thumb|[[جهانسي ڪوٽ، 1882]] جڏهن آزادي جي جنگ لاءِ تحريڪ روان هئي تہ راڻي پڻ انگريزن سامهون ٿي مقابلو ڪيو، جنگ دوران انيڪ انگريزن کي موت جي گهاٽ لاٿائين. انکانپوءِ اوچتو ڪنهن فوجيءَ جنگ جي ميدان راڻيءَ تي تلوار سان وار ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ هوءَ زخمي ٿي پئي هوءَ ميدان کان هڪ بيابان جڳهہ وئي. جتي راڻيءَ هڪ ٻُڍڙي ماڻهو (بزرگ) کي ڏٺو ۽ ان کي چيائين تہ لڪشمي ٻائي کي ان طرح ساڙي تہ ان جو جسم موت کانپوءِ بہ انگريزن کي هٿ نہ اچي جيئن زندگي ۾ ڪڏهن بہ انگريزن کي هٿ نہ آيو. ان فقير راڻيءَ جي مرڻ کانپوءِ ان جو جسم کي اگني ڏني (ساڙيو) ۽ ڪنهن کي خبر بہ نہ پئي تہ راڻي جو جسم ڪيڏانهن ويو.
اهڙي ريت راڻي جي جاکوڙ سان هندستان ۾ آزادي جو جذبو اُڀريو، هندستان جي ماڻهن انگريزن کي هندستان ڇڏي وڃڻ لاءِ تحريڪون هلائڻ لڳا، انهي زماني دوران انگريزن ويڙهايو ۽ راڄ ڪريو واري حڪمت عملي تحت ويندي ويندي 90 سال کانپوءِ مورڳو ملڪ جا ئي ٻہ ٽُڪر ڪري ٻہ رياستون پاڪستان ۽ ڀارت وجود ۾ آڻي ويا هليا. اڄ پڻ راڻي کي ڀارت ۾ هڪ قومي ناري (عورت) درجو حاصل آهي.
هن جي قبر گواليار جي علائقي ڦول باغ ۾ آهي. سندس موت کان ويهہ سال کانپوءِ ڪرنل ميلسن هندستاني بغاوت جي تاريخ  ۾ لکيو هيو۔ جلد 3؛ لنڊن، 1878 'برطانوي انگريزن جي نظر ۾ سندس جيڪي بہ غلطيون ڇونہ هجن، سندس ملڪ جا ماڻهو ڪڏهن ياد رکندا تہ هوءَ بدسلوڪي جي سبب بغاوت تي اُڀري، ۽ هي تہ هوءَ پنهنجي ملڪ لاءِ زندهہ رهي ۽ مري وئي، هندستان جي لاءِ سندس تعاون کي اسان وساري نہ سگهنداسين".
مسلماننن سان سُلوڪ
راڻي طرفان مسلمانن سان سُٺو سُلوڪ ڪرڻ سميت محبت پڻ هُئي. راڻي مسلمان ۽ هندوئن کي برابر سمجندي هئي ۽ انهن کي هڪجهڙا برابر حَقَ ڏيندي هئي، اهوئي ڪارڻ هيو تہ مسلمانن جي دلين ۾ پڻ راڻيءَ هڪ مانُ مرتبو پيدا ڪيو. راڻي مسلمانن کي مسجدن وغيرهہ جي لاءِ زمين پڻ ڏيندي هئي.
ٻاهِريان ڳنڍڻا
زمرو:1828ع جون پيدائشون زمرو:1858ع جون فوتگيون زمرو:جنگ ۾ شريڪ ڀارتي عورتون زمرو:حڪمران عورتون زمرو:مراٺا سلطنت جون زائفائون زمرو:مراٺا سورما زمرو:مراٺي ماڻهو زمرو:هندستاني راڻي ساٿياڻيون زمرو:هندستاني شاهي ناري زمرو:هندو سورما
مياڻي نھال
مياڻي نھال  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي لاڙڪاڻي تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 2 لنڊ (يو سي)  ۾ واقع جڪ ديھ جو نالو آهي جنھن م مياڻي نھال جي نالي سان ھڪ وڏو ڳوٺ واقع آهي. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڪل آبادي 9,060 ھئي.
ٿر (فلم)
ٿر(فلم) 2022 هڪ هندي-ٻولي جي نيو-مغربي ايڪشن ٿرلر فلم آهي جيڪا لکي ۽ هدايت ڪئي آهي راج سنگهه چوڌري ۽ پروڊيوس ڪئي انيل ڪپور ۽ هرشورڌن ڪپور. 80ع واري ڏهاڪي ۾ ٺهيو، ٿر هڪ شهري ماڻهوءَ جي پٺيان لڳندو آهي، جيڪو ڪنهن ڳولا جي ڪم لاءِ بيابان ۾ واقع هڪ ڳوٺ ڏانهن هليو ويندو آهي، پر اتي هن کي ڏسڻ کان سواءِ ٻيو ڪجهه به هوندو آهي. ان ۾ انيل ڪپور، هرشورڌن ڪپور ۽ فاطمه ثنا شيخ شامل آهن.
اهو 6 مئي 2022 تي Netflix تي جاري ڪيو ويو، نقادن جي مثبت جائزي سان گڏ، جن هدايت، سئنيما گرافي، پرفارمنس، ڊائلاگ، پس منظر جي سڪور، ۽ مغربي صنف کي خراج تحسين پيش ڪيو، جيتوڻيڪ ڪجهه ان جي پيشڪش ڪهاڻي، اسڪرين پلي، ۽ ايڊيٽنگ تي تنقيد ڪئي. .
بنياد
1985 ۾، سدھارٿ ڪمار، ھڪڙو پراسرار نوادرات جو واپار ڪندڙ، پاڪستان جي سرحد جي ويجھو ٿر جي ريگستان ۾ واقع ھڪ ڏورانھي راجستاني ڳوٺ مناباؤ مان سفر ڪري ٿو، جيڪو تازو ئي پرتشدد قتلن جي ڪري ھليو ويو آھي. منابائو جي انسپيڪٽر جي حيثيت ۾، سريڪا سنگهه، انهن قتلن جي تحقيق ڪري ٿو، جڏهن هو سدھارٿ سان رستو پار ڪري ٿو.
استقبال
دي ويڪ جي پوجا بيريا جيسوال فلم کي 3.5/5 ستارن جي ريٽنگ ڏني ۽ لکيو ” ٿر ' گرفت ڪندڙ ماحول، 1985 ۾ ٺهرايو ويو، شري ديو دبي پاران واضح طور تي پڪڙيو ويو آهي، جيئن داستان ريگستان جي خوفناڪ وسعت ۾ ظاهر ٿئي ٿو“. بالي ووڊ هنگاما جي ترن آدرش فلم کي 3.5/5 ستارن جي ريٽنگ ڏني ۽ لکيو ” ٿر موسم جو هڪ سرپرائز آهي ۽ ان جي پلاٽ، هدايتڪاري، ميوزڪ اسڪور ۽ راجسٿان جي اڳي ڪڏهن نه ڏٺل هنڌن لاءِ ڏسڻ جي لائق آهي“. دي گارجين جي پيٽر برادشا فلم کي 3/5 ستارن جي ريٽنگ ڏني ۽ لکيو ته ”راجسٿان جي هن اسرار ۾ سرجيو ليون ۽ ڪورميڪ ميڪارٿي جا اشارا آهن جن ۾ اداڪار ۽ سندس پٽ شامل آهن“. لھرين جي ڀارتي پراڻن فلم کي 3/5 ستارن جي ريٽنگ ڏني ۽ چيو ”ظالم ۽ زبردستي“. ٽائمز آف انڊيا جيرينوڪا فلم کي 3/5 ستارن جي ريٽنگ ڏني ۽ لکيو ته ”انيل ڪپور جي فلم جي چونڊ صرف عمر سان گڏ بهتر ۽ جرئتمند ٿي رهي آهي. ٿر هجي يا AK بمقابله AK ، هو هزارين سالن ۽ او ٽي ٽي ڪلان کي ڏيکاري رهيو آهي ته هڪ تصديق ٿيل فلم اسٽار ڪهڙي شيءِ مان ٺاهيو ويو آهي" Netflix جنڪي جي ريبين ڪائوٽينو لکيو آهي ته ”وڇڙيل ريگستاني منظرنامي جا شاٽ هڪ اهڙو کلاسک مغربي احساس ڏين ٿا جيڪي انهن کي وقت سان گڏ کلاسڪ مغربي يا حتي اسپيگيٽي ويسٽرن ڏانهن منتقل ڪري سگهن ٿا. انڊيا جي پريتيڪ سر فلم کي 3/5 ستارن جي ريٽنگ ڏني ۽ لکيو ته "جڏهن ته چوڌري هڪ ڊارڪ نيو-نيئر ٿرلر آڻڻ جي وڏي ڪوشش ڪئي آهي، پر هن جي جلدي ۾ ان کي ٻن ڪلاڪن کان گهٽ رکڻ لاء، هن صرف برباد ڪيو. هٿ ۾ وڏو پلاٽ“.
فرسٽ پوسٽ جي انا ايم ايم ويٽيڪاڊ فلم کي 2.75/5 ستارن جي ريٽنگ ڏني ۽ لکيو ”انيل ڪپور جو خاموش ڪرشمو ۽ فطري اپيل فلم کي هلندي رهي تڏهن به جڏهن ان جي لکڻين گهٽ پاڻيءَ ۾ داخل ٿي وڃي“. اين ڊي ٽي وي جي سيبل چترجي فلم کي 2.5/5 ستارن جي ريٽنگ ڏني ۽ لکيو ”ڪپور سينئر هڪ محدود پرفارمنس ڏيکاري ٿو، ۽ ڪپور جونيئر پاڻ کي هڪ اهڙو ڪردار نڀائي رهيو آهي جيڪو ظاهر ٿئي ٿو ته هن جي تنگ گهٽي تي صحيح آهي. فاطمه ثناءَ شيخ رُخصت آهي ۽ موڙ سان ٻرندڙ آهي“ دي انڊين ايڪسپريس جي شبرا گپتا فلم کي 2.5/5 ستارن جي ريٽنگ ڏني ۽ لکيو ته ”هيءَ انهن فلمن مان هڪ آهي جنهن جي سيٽنگ اصل هيرو آهي- ’ماروٿال‘ (ريگستان) جيترو پري تائين نظر اچي ٿو، ٽٽل قلعا، ننڍڙا وڻ، ٿوري ڇانو مهيا ڪن ٿا، ناقابل برداشت، سخت خوبصورتي“. ريڊف جي سڪنيا ورنا فلم کي 2.5 /5 ستارن جي ريٽنگ ڏني ۽ لکيو ” ٿر اسڪرين تي ڪو به جوش پيدا ڪرڻ ۾ ناڪام ٿيو“. گلابي ويلا جي اويناش لوهانا فلم کي 2.5/5 ستارن جي ريٽنگ ڏني ۽ لکيو ته ” ٿر ۾ بيشمار صلاحيتون آهن ۽ ان کي برقرار رکڻ جو انتظام پڻ آهي، پر مايوس ڪندڙ ڳالهه اها آهي ته ڪهاڻي ۾ ڪافي موڙ، پيش گوئي ڪندڙ موڙ ۽ گهربل اضافو نه هجڻ“. . نيوز 18 جي گوتمان ڀاسڪرن فلم کي 2/5 ستارن جي ريٽنگ ڏني ۽ لکيو ”انيل ڪپور جيئن پوليس آفيسر مايوس آهي ته هو صفن ۾ اڀري نه سگهيو آهي، سٺو ڪم ڪري ٿو. پر ڪپور جي پٽ کان گهڻو ڪجهه نه آيو آهي“. هندستان ٽائمز جي سوميا سريواستوا چيو ته ”انيل ڪپور پنهنجي پٽ هرش ورڌن ڪپور کي فلم ۾ شامل ڪيو، جيڪو راجستان ۾ مغربي سيٽ جي طور تي شروع ٿئي ٿو پر جلد ئي تشدد جي فحش صنف ۾ اچي ٿو“.
خارجي لنڪس
زمرو:هندسان جون فلمون زمرو:هندي فلمون زمرو:انڊيا جون فلمون
فوسوبئڪٽيريا
فوسو بئڪٽيريا  ھڪ بغير تخم وارو ھوا يا آڪسيجن کان سواءِ زندہ رھندڙ گرام نيگيٽو راڊ جي صورت وارو جيوڙو آھي. اوڻويھين صدي جي اوائل ۾ ھن جا ڪيترائي نالا رکيا ويا ھيا پر ويجھڙ ۾ ھن جو نالو تبديل ڪري فوسو بئڪٽيريم رکيو ويو.
مائي خيري
thumb|مسجد مائي خيري مائي خيري (انگريزي:Mai Khairi)سنڌ جي ھڪ تاريخي ڪردار طور مشهور آهي جيڪا ٽالپر گهراڻي جي حڪمراني جو پايو وجهندڙ مير فتح علي خان ٽالپر جي ماءُ هئي. مائي خيري جو پورو نالو خيرالنساءَ ٽالپر هو. هن پڪو قلعو حيدرآباد ڀرسان فقير جي پڙ واري علائقي ۾ مسجد ۽ مدرسو جوڙايو هو. اها مسجد توڙي مدرسو اڄ به فقير جي پڙ حيدرآباد ۾ موجود آهي ۽ اسلامي تعليم جو مرڪز آهي.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:تاريخي شخصيتون زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:سنڌي ماڻھو
اسڪول آف اورينٽل اينڊ آفريڪن اسٽڊيز، يونيورسٽي آف لنڊن
اسڪول آف اورئينٽل اينڊ آفريڪن اسٽڊيز جي نالي سان ھيءَ يونيورسٽي لنڊن، برطانيا ۾ موجود آھي، جيڪو عام طور تي "ايس او اي ايس يونيورسٽي آف لنڊن" جي نالي سان سُڃاتو وڃي ٿو. "
ڪريس (سبزي)
هن جو هڪڙو قسم، جنهن کي واٽر ڪريس چوندا آهن، سو زياده نازڪ آهي، اهو ٻج مان به ٿيندو آهي ۽ قلمن مان به. انهيءَ جون ڪونڊيون ڪنهن تلاءَ يا ٻئي پاڻيءَ جي ڪناري تي اڌوگابريون پاڻيءَ ۾ رکي ڇڏجن، جيئن ڪونڊين جي تَرَ وارن ٽُنگن مان پاڻي لنگهي اچي پاڙن کي لڳي. ٻارن ۾ پوکيل سلن کي مُئو پاڻي ڏجي.
سيٽلائٽ فون
سيٽلائٽ فون جو وڏي ۾ وڏو فائدو اِھو آھي تہ ھي مخصوص علائقن ۾ موبائيل ٿنڀن جي ڪري محدود نہ ھوندو آھي پر زمين جي سطح جي وڏي يا سموري حصي تي ڪَتب آٹي سگھجي ٿو.
15 آڪٽوبر
15 آڪٽوبر ، عيسوي سال جو 288 هون (ليپ سال 289 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 77 ڏينهن (ليپ سال 78 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:آڪٽوبر
ميخائيل ڊي ھگنس
ميخائيل ڊي ھگنس يا مائيڪل ڊينيئل ھگنس جنم: 18 اپريل 1941ع ، آئرلينڊ جو سياستدان، شاعر، سوشالاجسٽ ۽ براڊ ڪاسٽر, آھي جيڪو نومبر 2011 ۾ آئرلينڊ جو نائون صدر چونڊجي آيو ۽ 2018 تي مدو پورو ڪري ستن سالن لاء ٻيھر صدر چونڊجي آيو.