cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سنڌي ڪمپيوٽنگ
سنڌي ڪوڊنگ
ڪمپيوٽر تي ڪنهن به ٻوليءَ جي استعمال لاءِ ان ٻوليءَ لاءِ هڪ ڪوڊ پيج گھربل هوندو آهي، جنهن ۾ ٻوليءَ ۾ استعمال ٿيندڙ سڀني حرفن (اکرن) ۽ علامتن (نشانين) وغيره کي هڪ عددي ڪوڊ پوائنٽ ڏني ويندي آهي ته جيئن ڪمپيوٽر، جيڪو عددي حساب جي آڌار تي ڪم ڪندو آهي، سو ان ڪوڊ پوائنٽ وسيلي ان ٻوليءَ جي حرفن (اکرن) ۽ علامتن (نشانين) وغيره جي سڃاڻپ ڪري سگھي. هر ٻوليءَ جا ادارا پنهنجي ٻوليءَ جي ڪمپيوٽر تي ترويج لاءِ هڪ معياري ڪوڊ پيج جوڙي ان کي ڪمپيوٽر سان وابسته بين الاَقوامي ادارن کان منظور ڪرائي وٽن رجسٽر ڪرائيندا آهن. انهيءَ بنيادي ڪم کان پوءِ ئي ان ٻوليءَ جي ڪمپيوٽر تي استعمال جا امڪان پيدا ٿيندا آهن. بدقسمتي سان سنڌي ٻوليءَ لاءِ ڪنهن به حڪومتي اداري يا درسگاه وغيره ڪڏهن اهڙي ڪوشش ڪانه ورتي. جنهن صورت ۾ ٻوليءَ جو ڪم لنگوئسٽ يا ماهر لسانيات جو آهي جيڪي ٻوليءَ جي فني تقاضائن کي ڀليءَ ڀَت ڄاڻن ٿا، پر رابطي جي کوٽ توڙي عدم دلچسپيءَ جي ڪري سڀئي ڪم هن (محترم عبدالماجد ڀرڳڙي صاحب) پاڻ سر انجام ڏنا. عين ممڪن آهي ته لسانيات جي حوالي سان ان ۾ ڪي پيچيدگيون رهيل هجن، جن جي اڀياس جي پڻ ضرورت آهي، اهو هڪ جدا موضوع آهي جيڪو هتي مطلوب ڪونهي. محترم عبدالماجد ڀرڳڙي ٻڌائي ٿو ته تڏهن معياري سنڌي ڪوڊ پيج نه هئڻ ڪري، سنڌيءَ کي ڪمپيوٽر تي استعمال ڪرڻ جو واحد طريقو اهو وڃي رهيو هو ته عربي فارسي ڪوڊپيج کي، هڪ قسم جي جُڳاڙ يعني Hack ذريعي، سنڌي لاءِ قابل استعمال بڻايو وڃي ۽ اهوئي طريقو مون پڻ استعمال ڪيو. جيئن ته ان قسم جو جُڳاڙ لامحاله ڪنهن معيار يعني Standard تي ٻڌل نه هوندو آهي، تنهنڪري ان ذريعي ڪتاب، رسالا وغيره ٽائپسيٽ ڪرڻ ته ممڪن هو پر اُسرندڙ انٽرنيٽ ٽيڪنالاجي ذريعي ٻولي جي بين الاقوامي سطح تي ڪمپيوٽر ۽ انٽرينٽ تي ترويج، ويب پيج جوڙڻ، اي ميل ۽ چيٽنگ وسيلي هڪ ٻئي سان رابطو وغيره وقت جون اهڙيون اهم ۽ اڻٽر ضرورتون هيون جن جو پورائو معياري سنڌي ڪمپيوٽنگ کانسواءِ ممڪن ڪونه هو. پوءِ خوشقسمتي سان هڪ يونيورسل ڪوڊ پيج ترتيب ڏنو ويو هو ته جيئن دنيا جي سڀني ٻولين جو ڪمپپيوٽر تي استعمال ٿي سگھي ۽ انهن ۾ سنڌي به شامل هئي. ان سان ڪوڊ پيج جو مسئلو ته حل ٿي ويو جيڪا بنيادي گھرج هئي، پر ٻوليءَ کي ڪمپيوٽر تي استعمال ڪرڻ لاءِ اڃا ٻيا گھڻا مرحلا طئي ڪرڻا هئا. ان لاءِ بين الاقوامي معيار مطابق فانٽ (Font) ۽ ٽائپفيس(Typeface) جوڙڻ، ڪمپيوٽر آپريٽنگ سسٽم ۾ ٻولي جي پروسيسنگ لاءِ سپورٽ هجڻ، ڪمپيوٽر تي لکڻ لاءِ ڪيبورڊ اينٽري سرشتو ۽ ان کي سسٽم ۾ نصب ڪرڻ وغيره اهڙا ناگزير عملي مرحلا هئا جن کان سواءِ ٻوليءَ جو ڪمپيوٽر تي عملي طرح استعمال ممڪن نه هو.
مائڪرو سافٽ تي
عبدالماجد ڀرڳڙي ٻڌائي ٿو ته سن 2000ع ۾ تقريبًا ڇهن مهينن جي لڳاتار محنت کانپوءِ جڳ مشهور ڪمپيوٽر آپريٽنگ سسٽم (ونڊوز) ٺاهيندڙ ڪمپني مائڪروسافٽ جي متعلقه شعبي جي سربراه پال نيلسن سان روبرو ميٽنگن، توڙي ساڻن سوين اي ميلز جي ڏي وٺ بعد، آئون مائڪروسافٽ ونڊوز ۾ يونيڪوڊ جي آڌار تي، معياري سنڌي جو بنياد وجھڻ ۾ ڪامياب ٿيس ۽ ان جي استعمال کي ممڪن بڻايم ۽ سنڌيءَ کي سهڻا ۽ معياري فونٽ ڊزائن ڪيم، ته جيئن ٻوليءَ جي لکت کي جيترو ممڪن هجي خوبصورت بڻائي سگھجي.
فونٽ ڊزائن
فونٽ ڊزائن جي ڪم کي جيتوڻيڪ ڪافي دوستن اڳتي وڌايو آهي، جنهن جي ڪري هن وقت سنڌي ٻوليءَ جي لاءِ معياري فونٽس جو تعداد 100 کان وڌي ويو آهي. جن ڪمپيوٽر تي سنڌي ٻوليءَ جي استعمال کي خوبصورت بڻايو آهي. پشتو ۽ اردو جو ڪمپيوٽر تي استعمال به سنڌيءَ سان گڏ ئي شروع ٿيو هو پر فرق اهو هو ته جتي ڪمپيوٽر جي لاءِ پشتو ۽ اردو جا پيڪيج سون ڊالرن ۾ وڪامجي رهيا هئا، اُتي محترم عبدالماجد ڀرڳڙي صاحب سنڌي لاءِ ساڳئي قسم جو سافٽويئر، پنهنجي سنڌي ٻوليءَ جي پهرين ويبسائيٽ www.bhurgri.com تان مفت ورهائي (ڊائونلوڊ ڪرڻ لاءِ آڇي) رهيو هو.
ايڪويهين صدي
اهڙي طرح سنڌي ڪمپيوٽنگ جي حوالي سان 21 هين صدي جي ابتدا ۾ هڪ نئين دؤر جو آغاز ٿيو ۽ دنيا جي ڪنڊ ڪڙڇ ۾ رهندڙ سنڌي پنهنجي ڪمپيوٽر ۾ سنڌي جي اهليت آساني سان شامل ڪري، تقريبًا هر اهو ڪم ڪري ٿي سگھيا، جيڪو ان کان اڳ ۾ صرف انگريزي ۽ ٻين ترقي يافته ٻولين ۾ ممڪن هو.
ايم بي سنڌي
MB SINDHI اهو حل آهي جنهن ذريعي ڪنهن به ڪمپيوٽر آپريٽنگ سسٽم (ونڊوز، ميڪنٽوش ۽ لِنڪس) ۾ سنڌي جي استعمال کي ممڪن بڻائجي ٿو، جنهن بعد انهن سڀني پروگرامن منجھه جيڪي يونيڪوڊ جي آڌار تي عربي رسم الخط کي سپورٽ ڪن ٿا تن سڀني کي سنڌي لاءِ استعمال ڪري سگھجي ٿو. Microsoft Office جي ورڊ ۽ ٻين پروگرامن کان علاوه سوين ٻيا پروگرام به آهن جيڪي يونيڪوڊ عربي رسم الخط کي سپورٽ ڪن ٿا. هي (MB SINDHI) رڳو Microsoft Office Word تائين محدود نه آهي، بلڪه پوري ڪمپيوٽر آپريٽنگ سسٽم ۾ سنڌي جي استعمال کي ممڪن بڻائي ٿو، جنهن سان اڄ سنڌيءَ ۾ اي ميلز ، چيٽنگ، ويب پيج، فيس بوڪ تي پوسٽ وغيره ممڪن بڻيا آهن. MB SINDHI مڪمل ڪمپيوٽر ٽيڪنالاجي کي سنڌيءَ لاءِ قابل استعمال بڻائي ٿو. پڌرو هجي ته هي (MB SINDHI) ڪو ورڊ پروسيسنگ يا ڪمپوزنگ جو سافٽ ويئر يا پروگرام ڪونهي، پر اهو هڪ همه گير حل آهي جنهن ذريعي هر قسم جا پروگرام سنڌي لاءِ استعمال ڪري سگھجن ٿا، جن ۾ ڪمپوزنگ جا اعلىٰ پروگرام مائڪروسافٽ ورڊ، پبلشر، اڊوبي ان ڊيزائن، اوپن آفس جو رائٽر وغيره به اچي وڃن ٿا. حقيقت اِها آهي ته MB SINDHI ذريعي عبدالماجد ڀرڳڙي بنيادي طرح ڪمپيوٽر ۽ ٽيڪنالاجي جي دنيا جا دروازا سنڌيءَ ٻوليءَ لاءِ کولي ڇڏيا آهن. هاڻي اسان پنهنجا سنڌي ٻوليءَ سان وابسط ڪم ڪمپيوٽر ٽيڪنالاجي جي استعمال سان به آساني برق رفتاريءَ سان ڪري سگھون ٿا.
ايم بي سٿ
ايم بي سٿ جي ابتدا شروعات کان هلي رهي هئي پر اها هڪ غيرترتيبوار هئي. سڀ کان پهريان ايم بي سٿ جي ضرورت محسوس ڪندي عبدالماجد ڀرڳڙي پنهنجي ويجھن ساٿين امر فياض ٻرڙي ۽ شبير ڪنڀار کي پنهنجي سنڌي ڪمپيوٽنگ جون واڳون ڏئي اهو اعلان ڪيو ته هاڻي سنڌي ڪمپيوٽنگ جون ايڊوانس ذميورايون اهي دوست نڀائيندا جيڪي نه صرف اپڊيٽ پروگرامنگ تي ڪم ڪري رهيا آهن پر سنڌي فانٽن جي هڪ معياري شڪل تي به هٿ ونڊين ٿا. آهستي آهستي هن سٿ ۾ ٻيا نوجوان به اچڻ لڳا آهن.
سولجر بازار
يو سي سولجر بازار  ڪراچي ايسٽ ضلعي جي ھڪ يونين ڪاميٽي جو نالو آهي جيڪا ان ضلعي جي تعلقي  جمشيد ڪوارٽرز سب ڊويزن  ۾ واقع آهي. ھن يو سي جي اتر ۾ گارڊن ايسٽ ۽ پٽيل پاڙو، اولھ ۾ جمشيد ڪوارٽرز، اوڀر ۾ دولي کاتا ۽ ڏکڻ ۾ يو سي بھائينڊ جمشيد ڪوارٽرز واقع آھن. 2013 کان اڳ ان جو درجو جمشيد ٽائون جي ساڳي نالي سان يونين ڪاؤنسل نمبر 12 جو ھيو. 2013 ۾ ان کي جمشيد ڪوارٽرز جي نالي سان بحال ٿيل تعلقي ۾ شامل ڪيو ويو. ھن يو سي ۾ اردو ڳالهائيندڙ اڪثريت ۾ آھن ان کان سواءِ سنڌي پنجابي پٺاڻ، سرائڪي ماڻھو پڻ رھندڙ آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي م چيئرمين جي سيٽ تي نوشاد خان چونڊجي آيو ۽ وائيس چيئرمين جي سيٽ تي افتخار کٽاڻي چونڊجي آيا. ٻنھي جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. ھن يو سي ۾ شامل آهن. ھن يو سي جي مشھور جاء ھتان جو نشتر پارڪ آھي جنھن جو پراڻو نالو پٽيل پارڪ ھيو. پاڪستان ٺھڻ بعد ان جو نالو بدلائي سردار عبدالرب نشتر جي نالي تي نشتر پارڪ رکيو ويو. ھي پارڪ ڪراچي م سياسي اجتماعن جي ڪري مشھور آھي. ان کان علاوه ھتي جي مشهور جاين ۾ گل رانا ڪالوني، ڊاڪٽر ابڙو روڊ، مدينه روڊ، سولجر بازار روڊ، ڪليٽن روڊ، انڪل سريا ھاسپيٽل، ميجر بڪلنڊ روڊ، ڀرڳڙي روڊ، نزرٿ روڊ، سچل فقير روڊ، شاھاڻي اسٽريٽ، ڪراچي گرلس ڪاليج (نزد نشتر پارڪ)، سينٽ لارنس ڪانوينٽ گرلس اسڪول (گارڊن ايسٽ) ، ماڻڪجي اسٽريٽ، سينٽ لارنس چرچ، فاطمه ڪاليج، ڪراچي نيشنل پرائيويٽ ھاسپيٽل، آدمجي گورنمينٽ سائنس ڪاليج (گارڊن ايسٽ)، نور ڪاليج آف پروفيشنل ايجوڪيشن، آج ٽي وي ھيڊ آفيس،  ابراھيم شاھ درگاه گرومندر، پنچمکي ھنومان مندر واقع آھن.
حوالا
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
جامعہ نظاميہ رضويہ لاھور
لاهور جي اندرين حصي لوهاري گيٽ ۾ هڪ عظیم الشان ديني دانش گاهه آھي۔
مجلس علماء نظاميه جو ڳنڍڻو
زمرو:پاڪستان ۾ مدرسا زمرو:پاڪستان ۾ اسڪول
ڪڪر
left|thumb|250x250px|هوائي جهاز مان ڪڪرن جو منظر۔ : (cloud) ڪڪر پاڻي  جي ٻاف واري شڪل جي وڏي مقدار کي چئبو آهي. left|thumb|250x250px|بحرالڪاهل تي ڇانيل ڪڪر۔
باز بهادر
thumb|باز بھادر ۽ روپمتي گھوڙي تي سوار ٿيل سامھون ڪرم چارين سان گڏ ملڪ بايزيد ۔ اُترئين مالوھ سلطنت جو حڪمران ۔ 1554ء ۾ تخت نشين ٿيو۔ راڳ رنگ جو رسيو هيو۔ هڪ حسين مغنيه روپ متي سان ان جي عشق جي داستان مشهور آھي۔ 1570ء ۾ اڪبر اعظم جي سردار ادهم خان، باز بهادر کي شڪست ڏيئي ان جي رياست کي سلطنت مغليه ۾ شامل ڪري ڇڏيو۔ هڪ روايت جي مطابق باز بهادر ۽ روپ متي جون قبرون اجين جي مقام تي آھن۔
زمرو:تاريخي شخصيتون زمرو:ڀارتي مسلمان
بابري مسجد
بابري مسجد ايوڌيا اتر پرديش ڀارت ۾ ھڪ مسجد هئي.جا ارڙھين صديء کان مسلمانن ۽ هندن وچ ۾ تڪرار جو موضوع بڻيل رهي.
تاريخي پسمنظر ۽ دعوائون
مسجد جي ڀتين تي لکتن مطابق اها مسجد ٩٣٥ ھ موجب٢٩ .١٥٢٨ع دوران مغل بادشاھ” بابر“ جي عهد ۾ سندس گورنر جنرل مير باقي ٺھرائي، جنهن کي بابر بادشاھ پٺيان بابري مسجد نالو ڏنو ويو.
هندو مسلم ڇڪتاڻ
١٨٥٣ع کان ٥٥ع تائين هتي هندو مسلم ڇڪتاڻ ھلي جنهن جي نتيجي ڪيترائي ماڻھو مئا. مارچ ١٩٣٤ع ۾ ھندو مسلم جهڳڙي ۾ مسجد جون ٻه ڀتيون شھيد ٿيون ۽ ڪيرائي زخمي ٿيا. ١٩٣٦ع ۾ ”UP“ ۾ شيعا سني تڪرار ٿيو بقول شيعن جي ته ”مير باقي “شيعو هو تنهنڪري مسجد جو انتظام سندن حوالي هجڻ گهرجي. سرڪار جي ٽياڪڙيء تي مسجد سني وفاق حوالي ٿي. ڊسمبر ١٩٤٩ع ۾ ھڪ هندو تنظيم” اکل ڀارتيه رامائڻ مهاسڀا“ ٩ ڏينهن مسجد کي گهيري ۾ رکيو ۽ مسجد ۾ بت نسب ڪيا. جنهن جي نتيجي ۾ پوري هند سنڌ ۾ دنگل ٿيا ۽ ڪيترائي ماڻھو مئا.حڪومت هن مسجد کي جهڳڙي جو گهر قرار ڏئي سيل ڪيو. ”ولڀ ڀائي پٽيل“ ۽ ”پنڊت جواهر لال نهروء“ گوبند بلڀ پنت ۽ اتر پرديش جي هوم منسٽر” لال بهادر شاستريء “کي مسجد مان بت هٽرائڻ جو حڪم جاري ڪيو. ”هنن مطابق ته مسجد ۾ ٤٠٠ سالن کان نماز ادا ڪئي پئي وڃي. رام هڪ پاڪ هستيء جو نالو آ ۽ نماز به هڪ پوتر عمل آ.هن مطابق عبادت ۽ پوڄا هڪ ئي عمل آھن. تنهن ڪري هيء مسجد سندن عبادتگاھ ئي رهڻ ڏجي ڇاڪاڻ ته اگر هي ”رام“ جي جنم جاء ھئڻ ڪري پاڪ آھي ته مسلمان به هن پوترسٿان کي عبادت لاء ئي استعمال ڪندا نه ڪي ڪنهن ٻئي مقصد لاء ۽ پڻ هن مسجد جا دوار هندو مت وارن لاء به کليل رهن“. هن راء تي ڪجھ مسلمانن کي به خدشا هئا پر هندن لاء ھيء راء ناقابل قبول هئي جو سندن خيال ۾ سندن ئي ڌرتيء تي مسلمان کين پنهنجن ڌرم آستانن کا محروم ڪن. جنهن تي پوري ڀارت ۾ نهرو خلاف وڳوڙ ٿيا ۽ هندن کيس حمله آورن جو ناجائز پٽ قرار ڏنو. ٢٠٠٨ع ۾ ”گوپال سنگھ“ فيض اباد ڪورٽ ۾ مسجد هندن حوالي ڪرڻ جي اپيل ڪئي.جنهن کان پوء” نرموهي اکارا“ به پٽيشن داخل ڪرائي جنهن جي جواب ۾” سني سينٽرل وفاق“ به ١٩٦١ع ڪيس فائل ڪرايو. ٢٠٨٠ع ۾ ” وشوا هندو پريشد“ رام مندر جي اڏاوت مهم هلائي جيڪا” اندرا گانڌي“ جي قتل تي روڪي وئي. ٦ ڊسمبر ١٩٩٢ع تي هندن جي هڪ تنظيم مسجد تي حملو ڪيو جنهن جي نتيجي ۾ سنڌ، هند ۾  وڳوڙ ٿيا ۽ ٻه ھزار جي لڳ ڀڳ ماڻھو مئا ڪيترا مندر ۽ مسجدون ڊٺيون. 2003ع ۾” archological srvey of india “جي ٽيم گڏيل قومن جي سهڪار سان پنج مهينن تائين مسجد جي آسپاس بنيادن سميت اڱڻ وغيره جي کوٽائي ڪرائي پنهنجي رپورٽ ۾ مسجد جي هيٺان هڪ قديم مندر جي کنڊر هئڻ جا ثبوت ڏنا. پر مسلمانن طرفان هن رپورٽ تي خدشا هئڻ ڪري ڪو کڙ تيل نه نڪتو. ان وقت مسٽر” اتل بهاري واجپائي“ هڪ بيان تي هندن جي تنقيد جو نشانو بڻي. 2010ع ۾ ”وشوا هندو پريشد “ ڪيس قانوني طور وڙھڻ جو فيصلو ڪيو جنهن تي سيپٽمبر 2010ع کان ٩ نومبر ٢٠١٩ع تائين ٻڌڻيون ٿيون. سپريم ڪورٽ .2.77 ايڪڙن تي مشتمل اها زمين هندن حوالي ڪرڻ جو آديش جاري ڪيو.جڏهن ته متبادل 5 ايڪڙ ”سني وفاق بورڊ “ حوالي ڪرڻ جي منظوري ڏني.
اسلام ڇا ٿو گھري
هيءُ ڪتاب فضل احمد غزنويءَ جو لکيل آهي. هن ڊيمي سائيز ڪتاب ۾ صفحا 80 آهن ۽ قيمت 14 -آنا- ڄاڻايل آهي. اداره تبليغ الاسلام، حيدرآباد طرفان آفتاب پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1944ع ۾ شايع ٿيو.
اوڌ
ڪنهن -ٻوٽي- جي اُها ٽاري، جيڪا نوڙائي ڀرواريءَ زمين ۾ پوري ڇڏجي، جتان اها ٽاري پاڙ هڻي، ٻئي -ٻوٽي- جي صورت وٺندي آهي. گهڻو ڪري موتيي جي گُل جي -ٻوٽي-، ليمي ۽ ٻين گلن جي به -اوڌ- لڳندي آهي.
مکڻ
left|thumb|300x300px|مکڻ مکڻ کير مان ٺاهي ويندڙ شيء آهي۔ هن کي عام طور تي ماني، ڊبل روٽي ۽ پراٺي تي لڳائي ڪري کاڌو ويندو آهي۔
سنڌي انگ
سنڌي انگ
پرويز احمد شيخ ٻالڪپڻي دوران منهنجي آڏو ڪي انگن جي اچارن جون رڪاوٽون آيون، جيڪي مٿين درجن ۾ انگن/حسابن سان وڌي وڻ ٿيون. اڄ به هڪ انجنيئر جي حيثيت ۾ ڄڻ ته منهنجي اڳتي وڌڻ ۾ هڪ رڪاوٽ بڻيون بيٺيون آهن. مان سمجھان ٿو ته اهي سڀ ڏکيائيون اڄ به هر ابتدائي سنڌي شاگرد سان ضرور هونديون جيڪي هيٺ ڄاڻايان ٿو.
رام گر ميلو
رام گِر جو ميلو هي ڇاڇري کان ٽي ميل اوڀر طرف ننگرپارڪر ڏانهن ويندڙ شاهي رستي تي ’رامجي جي ويري‘ ڳوٺ جي ڀرسان مانگهه جي چانڊوڪي ستمي ۽ ڀڊي جي گيارس تي لڳي ٿو، جو ٻه ڏينهن هلندو آهي. هتي ڪچي مٽيءَ جو آستان ٺهيل آهي. ننڍي پيماني تي مٺائي جا دڪان کلندا آهن ۽ ملاکڙو لڳندو آهي. روايت آهي ته ڌُوپ لاءِ باهه تي گيهه جي بدران پاڻيءَ جو ڇنڊو هڻبو آهي ته لاٽ ٿي پوندي آهي.
پڙ ڏاڏو
ڪنھن ٻار جي والد جي ڏاڏي کي پرڏاڏو چيو ويندو آھي۔
حوالا
زمرو:رشتا زمرو:خاندان
سنڌي انگ
___*___
سڄاڻ ماهرن کي اپيل آهي ته مٿين ڳالهين تي غور ڪري انهن اوڻاين جو حل ڳولهين ته جيئن اسان جي ٻارن، جيڪي سڀاڻي جا معمار آهن، تنکي سائنس جي ميدان ۾ اڳتي وڌڻ ۾ آساني ٿئي.
___ ختم ٿيو ___
زمرو:Uncategorized زمرو:ادب
ابيسينيا لائنز
ابيسينيا لائنز ڪراچي جي جمشيد ٽائون جو هڪ علائقو آهي. هتي سنڌي، مهاجر، پٺاڻ، بوهري، اسماعيلي ،ميمڻ، ڪشميري رهن ٿا. هتان جي هڪ اندازي موجب آبادي 100000 آهي. اڪثريت اسلام سان تعلق رکندڙ آهي.
زمرو:ڪراچي زمرو:ڪراچي جا گردونواح
گيما ڊيمتري
گيما ڊيمتري (Gemma Dimities Liantinis) يونيورسٽي آف ايٿنز ۾ فلسفي جو پروفيسر هو. هو فلاسافي آف ايجوڪيشن، يوناني مذهب ۽ ادب پڙهائيندو هو. هن جون 9 لکڻيون يا دستاويز آهن. گيما ڊيمتريءَ جي لکڻين جو ڪيترين ئي ٻولين ۾ ترجمو ٿي چڪو آهي. هن کي آڳاڻٽي يوناني ورثي سان پيار هو ۽ ڊيمتري يوناني ورثي کي اڄوڪي دور سان سلهاڙي ان کي نئي معنا ڏئي رهيو هو ۽ جديد يوناني تعليمي سرشتي سان ڳنڍي ۽ لاڳاپي رهيو هو.
1973ع ۾ هن فلسفي جي هڪ پروفيسرياڻي سان وهانءُ ڪري ورتو.
ڀونگ شريف جي مسجد
مشهور ۽ خوبصورت مسجد ڀونگ شريف جي تعمير جو بنياد 1932ع ۾ ڳوٺ ڀونگ تعلقي صادق آباد ۾ رکيو ويو، هيءَ مسجد پنهنجي بناوٽ ۽ خوبصورتيءَ جي ڪري هنڌين ماڳين مشهور آهي ۽ اسلامي طرز تعمير جو اعليٰ نمونو آهي. ان جي تعمير کي 50 سالن کان وڌيڪ عرصو لڳو، پر پوءِ به ان جي زيبائش جو ڪم هلندو رهي ٿو. مسجد جي اڏاوت لاءِ سامان ۽ ماهر ٻين ملڪن کان به گهرايا ويا ۽ 1000 جي لڳ ڀڳ محنتي مزدورن ان جي تعمير ۾ حصو ورتو. ان جي زيبائش ۾ سون جو استعمال به ٿيو. هن مسجد جي تعمير اتي جي زميندار رئيس غازي محمد مرحوم سال 1951ع ۾ شروع ڪرائي، جنهن جي زيبائش جو ڪم وقت بوقت هلندو رهي ٿو. هن ڪم ۾ رئيس غازي محمد مرحوم جي سموري زمين ۽ ملڪيت خرچ ٿيندي رھي. ھن مثالي ۽ خوبصورت مسجد جو ٺهرائيندڙ رئيس محمد خان نھايت محبت ڀريءَ طبيعت جو مالڪ ھو. عشق رسول محمد صلي الله عليه وسلم سندس رڳ رڳ ۾ سمايل ھو. فقيرن ۽ ولين جو ته خادم ھو. انڍڙ قبيلي جي رھبر سلطان العارفين سان سندس والھانه محبت ھئي. مسجد ڀونگ شريف کي پنھنجي ديده زيب تعمير ۽ تزئين سبب 1986ع ۾ آغا خان ڪلچرل اوارڊ ملي چڪو آھي. ھن اوارڊ جي حصول لاءِ دنيا جي پنجن ئي کنڊن، ايشيا، يورپ، آمريڪا، آفريڪا ۽ آسٽريليا مان لڳ ڀڳ 23 پراجيڪٽ مقابلي لاءِ پھتا ھئا، جن مان مسجد ڀونگ شريف پھرئين نمبر تي رھي، ان کان سواءِ انٽرنئشنل جيوريءَ جي ميمبرن مراڪش جي ولي عھد ۽ اردن جي ولي عھد پاران مسجد جي تعمير ڪندڙ ڪاريگرن لاءِ 50 ھزار ڊالر انعام طور ڏنا ويا. جڏهن ته مسجد جي خدمتن عيوض رئيس غازي محمد کي 2004ع ۾ صدارتي اوارڊ ”ستاره امتياز“ سان به نوازيو ويو ۽ مسجد جي تصوير واري ٽپال ٽڪلي به جاري ڪئي وئي. ان ديده زيب مسجد کي ڏسڻ لاءِ ڪيترائي ماڻهو اچن ٿا. زمرو:اسلام زمرو:سنڌ
گيما ڊيمتري
هن کي نٽشي سان خاص لڳاءُ هو. هن پنهنجي لکڻين ۾ جنهن ڳالهه تي زور ڏنو، ان کي هو جديد يونان جو اخلاقي ۽ انٽيليڪچوئل (ساڃاهه) جو زوال چئي ٿو. هو لکي ٿو ته اَڄ جي يونان جو ڏيک بيڪار (faceless) ٿي ويو آهي. موت جو موضوع هن جي خاص ڌيان وٽان هو. هن لکيو ته آڳاٽي يوناني ثقافت رڳو راندروند ۽ زندگيءَ مان مزو ماڻڻ واري ڪونه هئي پر ان ۾ وجود جو اڻمحدود ڏک ۽ اداسي به هئي. هي اهو خيال هو، جنهن جي حوالي سان سندس محبوب فلسفي نٽشي هو.
هو موت کي آخري ۽ اَٽل سمجهندو هو، هو سمجهندو هو ته موت کان پوءِ ڪا به زندگي ناهي. موت کان پوءِ ملڻ واري ڪنهن به انعام ۾ هو يقين نه رکندو هو. هن لکيو ته، انسان جي اندر ايترو اخلاقي حوصلو هئڻ گهرجي ته اهو موت جي حقيقت ۽ سچائي کي مڃي ته ڪو به انسان هڪ ڀيرو پڄاڻيءَ تي پهتو ته معنا سدائين لاءِ پڄاڻيءَ پهچي ختم ٿي ويو. ڇو جو موت اڻٽر ڪائناتي قانون ۽ سچ آهي.
ڊيمتري، هومر جو هڪ منظر بيان ڪري ٿو. جتي هيرو ويڙهه جي ميدان ۾ پنهنجي دشمن جي آڏو آهي ۽ ان کي چئي ٿو ته ”انساني نسل وڻ جي پنن وانگر آهي. اسان به ساڳي ئي نموني ڪنهن وڻ جي شاخن تي ڪجهه ڏهاڙا ساوا ستابا رهون ٿا ۽ پوءِ مينهنَ ۽ هوائون وغيره اسان کي اڏائي وڃن ٿيون ۽ پوءِ پوءِ هڪ شعر جو هڪ مصرو پڙهي ٿو. اسان انسان ڇا آهيون، ڇانورن جا خواب آهيون، اسان ته پوري نموني ڇانوَ به ڪونه آهيون. اسان رڳو پنهنجون يادگيريون پنهنجي ڪم جي صورت ۾ ڇڏي ويندا آهيون.“ ۽ پوءِ پهرين جون 1998ع تي پروفيسر ڊيمتري غائب ٿي وڃي ٿو. هڪ ٽيڪسي واري ٻڌايو ته ان پروفيسر کي فلاڻي ٽڪريءَ واري هنڌ تي ڇڏيو هو. کيس نيري رنگ جي قميص ۽ اڇي رنگ جا بوٽ پاتل هئا. پروفيسر پنهنجي سوٽ کي چيو هو ته ستن ورهين کانپوءِ ان جڳهه جي باري ۾ سندس نياڻي کي ٻڌائيندو. سندس سوٽ ائين ئي ڪيو ۽ ان هنڌ تان 2005ع ۾ پروفيسر ڊيمتري جون هڏيون پکڙيل مليون. هن پنهنجي نياڻي لاءِ هڪ خط پڻ لکيو هو.
<blockquote style='border: 1px solid blue; padding: 2em;'> <font color="#E00000">'''”... ايَ موت مان مرندس جڏهن آئون چاهيندس، ان وقت نه جڏهن تون چاهيندي. ان آخري ايڪٽ ۾ تنهنجي خواهش پوري ڪونه ٿيندي. اها منهنجي خواهش هوندي، جيڪا پوري ٿيندي. مان تنهنجي خواهش جي خلاف وڙهندس. مان تنهنجي سگهه سان وڙهندس. مان تنهنجي سڄي وجود سان وڙهندس. آئون مٽيءَ ماءُ جي هنج ۾ ويندس، جڏهن آئون فيصلو ڪندس، نه ڪي جڏهن تون فيصلو ڪندئين ...“'''
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:تاريخ زمرو:فلاسافي زمرو:ثقافت زمرو:سماجيات زمرو:مذهب
چندرمکي
چندر مکي ، ھي ڪتاب ڪي.سي. کلناڻي لکيو ۽ حيدرآباد  جي  بگومل تلسيداس سنز 1917ع ۾ شايع ڪرايو. ڪتاب جا 95 صفحا ھيا ۽ ڇپائي اسٽئنڊرڊ پريس حيدرآباد ذريعي ٿي.
حوالا
زمرو: ڪتاب زمرو: سنڌي ادب
جامع مسجد مڪلي
هيءَ مسجد شيخ حماد جماليءَ جي مدرسي لڳ ھن وقت زبون حالت ۾ موجود آھي. مسجد جي -اتر- اولھه ۾ شيخ حماد جماليءَ جو مقبرو آهي. ھن کي مائي مڪلي جي مسجد به چوندا آھن، جو مسجد لڳ مائي مڪليءَ جي قبر آھي. ھيءَ مسجد قاضي عبدالله جي مزار جي اتر- اولھه ڪنڊ تي آھي.
ماجھو
کاٻو|thumb|300x300 عڪسلون|خطي پنجاب جو نقشو [[تقريباََ (تاريخ)|تقريباً 1947ع ۾۔ مختلف دوآب سان گڏ]] ماجھو (پنجابي: ਮਾਝਾ, ماجھا;Mājha) پنجاب جو ھڪ خطو آھي جيڪو پنجاب (ڀارت) جي جديد شھرن امرتسر ضلعي، گرداسپور ضلعي، ترن تران ۽ پنجاب، پاڪستان جر جديد شھرن نارووال، لاھور ۽ قصور تي مشتمل آھي۔ پھرين ماجھا جو لفظ انھن پنجابين جي لاءِ ڳالھايو ويند ھو جيڪي ستلج جي اتر ۾ رھندا ھئا۔
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:نامڪمل مضون زمرو:هندستان جا علائقا
مضمون
مضمون __(Essay):
لفظ”مضمون“ سنڌي زبان ۾ تمام وسيع مفهوم رکي ٿو. ان جو استعمال ڪيترين معنائن ۾ ٿئي ٿو. مثال طور نثر جي ڪنهن به بياني لکت، ان جي موضوع (Subject)، متن(Text) ، عنوان (Topic)، مرڪزي خيال (Them) يا شعر جي مواد (Content) کي عام طور مضمون سڏيو ويندو آهي. اردو ۾ مضمون کي ’انشائيه‘ چيو ويندو آهي. جيتوڻيڪ ٻنهي اصطلاحن ۾ فرق به آهي. لفظ مضمون عربي ٻوليءَ جي لفظ ”ضمن“ مان ورتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي”گڏ ڪرڻ“، ان ڪري ڪنهن به موضوع کي دليلن، مثالن ۽ حوالن سان تشريح، وضاحت، مناسب ترتيب ۽ موزون لفظن کي پيش ڪرڻ کي مضمون چئبو آهي. لفظ مضمون جي وصف اسان وٽ انگريزي لفظ Essay مان آئي آهي. ”ايسي“ (Essay) فرانسيسي ٻوليءَ جي لفظ ”Essai“ مان ورتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”سعيو“ يا ”ڪوشش“ (Attempt) ڪرڻ. ان جو مطلب ٿيو ته مضمون ڪنهن موضوع تي لکڻ جي ڪوشش جو نالو آهي، مضمون نگاريءَ جو بنياد فرانسيسي دانشور مائيڪل ڊي مانٽين (1533-1592ع) وڌو. سندس ابتدائي تخليقون 1650ع ڌاري مجموعن ۾ آيون. هن پنهنجي ذاتي تاثرن ۽ تخليقي جي روپ ۾ شايع ٿيل لکيڻن کي ”ايسز“ (Esais) جو نالو ڏنو. انگريزيءَ ۾ فرانسسز بيڪن (1561- 1626ع) هن صنف کي مشهور ڪيو. سنڌيءَ ۾ مضمون نگاري انگريز دَور کان زور ورتو. مرزا قليچ بيگ، ڏيارام گدومل، پرمانند ميوارام، ڀيرومل مهر چند، لعلچند، امر ڏنومل، ڄيٺمل پرسرام، ڊاڪٽر دائود پوٽي، ڊاڪٽر گربخشاڻي، عبدالحسين موسوي، عثمان علي انصاري، ڊاڪٽر بلوچ، محمد ابراهيم جويي، هيري ٺڪر، ڪيرت ٻاٻاڻي، مرليڌر جيٽلي، اي. جي. اُتم، ستيش روهڙا ۽ ڊاڪٽر فهميده حسين ۽ ٻين مضمون جي صنف کي وڏي هٿي ڏني آهي.
اسلام حقيقي (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب محمد هاشم لالواڻيءَ خواجي جو لکيل آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ صفحا 47 آهن ۽ قيمت هڪ رپيو ڄاڻايل آهي. خواجه محمد هاشم لعل محمد، ڇاپو پهريون، هاري حقدار پرنٽنگ پريس حيدرآباد مان 1955ع ۾ ڇپايو.
باسمتي
باسپتي يا باسمتي: چانورن جو هڪ قسم. چانورن جو هيءُ قسم سنڌ، پنجاب، ڪشمير ۽ سرحد ۾ ٿيندو آهي. انهن چانورن جا به گهڻائي قسم آهن. -باسپتي- چانورن جو هڪڙو جدا قسم آهي، جنهن کي ’جوشي‘ يا ’سيلا‘ چوندا آهن. انهن چانورن جي سارين کي فصل لهڻ کان پوءِ وڏن لوهي ڪڻاهن ۾ وجهي، ٽهڪائيندا آهن، -جن- کي پوءِ ’سيلا‘ يا ’جوشي چوندا آهن.
ناريل
thumb|ناريل ناريل (Coconut) ناريل جي وڻ ۽ ان جي ميوي جو نالو آهي. ناريل جي کجيءَ جا گهڻا ئي قسم آهن، جي وڻ جي قد ۽ ميوي جي رنگ ۾ تفاوت رکن ٿا. هيءَ کجي اڪثر سمنڊ جي ڪناري وارن هنڌن ۾ چڱي ۽ گهڻي ٿيندي آهي. سيلون ۾ هڪڙو قسم ٿيندو آهي، جنهن کي شاهي ناريل سڏيندا آهن. اهو تمام سهڻو ۽ چمڪندڙ نارنگيءَ جي رنگ جهڙو ٿيندو آهي ۽ وڻ پندرهن يا ويهه فوٽ ڊگهو ٿيندو آهي. ٻيو بندري قسم جو به انهيءَ هنڌ عام آهي. هڪڙي قسم کي ته برهمني ناريل چوندا آهن، جنهن مان اڪثر کير ڪڍندا آهن.
هڪڙو صاحب لکي ٿو ته مڙيئي ست قسم آهن، جي هتي پوکبا آهن. ٽي هندستان ۾ اندر ۽ چار سندس لاڳو ٻيٽن ۾. اهي ست هيٺين هنڌن تي خاص آهن. ڪارو مانڊل ڪنارو، ڪانارا، ملبار ڪنارو، مالديو ٻيٽ، اَڪيِم، جو مولڪس ٻيٽ جي ڏکڻ ۾ هڪڙو ننڍڙو ٻيٽ آهي، نڪو بار ٻيٽ ۽ سيلون ٻيٽ.
ناريل پوکئي کان ارڙهن يا اوڻيهين ڏينهن کان پوءِ زمين مان اک ڪڍي ٿو، جا عاج جهڙي اڇي ۽ لسي هوندي آهي ۽ شڪل ۾ به هاٿيءَ جي ڏند جهڙي ٿيندي آهي. پندرهن ويهن ڏينهن تائين ان جي اها شڪل قائم رهي ٿي؛ پوءِ نرم ۽ سرهي ٿيندي وڃي. انهيءَ حالت ۾ ڪچي توڙي ڪيريءَ ۾ پوهيل کائبي آهي، تمام لذيذ ٿيندي آهي. يوروپي ماڻهو وڏن وڏن کانن ۾ به آڻيندا آهن.
”ٽيننٽ“ صاحب لکي ٿو ته ”ناريل جي کجي جيئن سمنڊ جي ڪناري کان پرڀرو هوندي، تيئن ننڍو قد ڪندي ۽ ٿورو ڦر جهليندي. ننڍيءَ عمر ۾ هن کجيءَ کي جلد جلد پاڻي ڏيندو رهجي. پوکڻ جو رستو هي آهي: پڪو ناريل اپريل مهيني ۾ زمين ۾ هڻجي ۽ مٿانئس انچ جيتري واري يا سمنڊ جي ڪناري جي مٽي ۽ ڪک وجهي ڇڏجن. پوءِ ڏهاڙي پيو پاڻي ڏجيس، جيسين ڦٽي. سيپٽمبر ۾ وري اتان ڪڍي آڻي کڏ ۾ رکجي. اهڙيون کڏون ٽي فوٽ اونهيون هئڻ گهرجن ۽ هڪٻئي کان ويهه يا ٽيهه فوٽ پري هجن. انهن کڏن ۾ چڪين رکڻ کان اڳي، انهن جي پاڙن کي نرم مٽيءَ ۽ سمنڊ جي ڪکن يا گاهه سان ڍڪي ڇڏجي. پهرين ٻن سالن تائين انهن کي چڱيءَ طرح پاڻي ڏيڻ گهرجي ۽ سج جي تابش کان بچائجي. ناريل يا ٻي کجيءَ جا پن گڏي، پڙڇ وانگي ٺاهي ڇانو لاءِ مٿانئن کڻي رکجن. ٻن ورهين کان پوءِ پاڻي ڏيڻ جو ضرور ڪونهي. هڪ نه ٻئي ورهيه کان پوءِ، ننڍن وڻن کي لوڻ جو ڀاڻ ۽ سمنڊ جا ڪک وجهجن. پنجين ورهيه جي يا ڪڏهن ستين ورهيه جي پڇاڙيءَ ۾ ٻور نڪرندو آهي. سڀ ڪو ميوو يا ناريل جو داڻو پچڻ لاءِ هڪ ورهيه گهري ٿو. سيپٽمبر مهيني ۾ ناريل جي کجيءَ جون هيٺيون ڦرهيون وڍي ڇانگي ڇڏيندا آهن، جو انهيءَ ڪري زياده ڦر نڪرڻ جي اميد رهي ٿي.“
ناريل ڪچو به کائبو آهي. بعضي مٺاڻ سان گڏي کائيندا آهن. بعضي ان کي تراشي، مصالح سان گڏي ڪم آڻيندا آهن. سڪائي به رکندا آهن، جنهن کي ڏُنگهي يا ڪوپرو يا کوپرو چوندا آهن. ڏُنگهيءَ مان تيل به نڪرندو آهي ۽ ڪي ماڻهو کائيندا به آهن ۽ ڪي مکيندا به آهن. ناريل کي انگريزيءَ ۾ ڪوڪو چون ٿا ۽ کجيءَ کي پام.
حوالا
زمرو:فصل زمرو:ميوا
ميگھواڙ
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:تاريخ زمرو:تواريخ زمرو:مذهب زمرو:ڀارت
بلوچ ڪالوني
بلوچ ڪالوني ڪراچي جي جمشيد ٽائون جو هڪ علائقو آهي. هتي سنڌي ،مهاجر ،پٺاڻ، بوهري ،اسماعيلي،ميمن۽ ڪشميري رهندا آهن.
هتان جي هڪ اندازي موجب آبادي 100000 آهي.اڪثريت اسلام سان تعلق رکندڙ آهي. زمرو:ڪراچي جا گردونواح
خديجه معزز سلطان
خديجه معزز سلطان (Hatice Muazzez Sultan) سلطان سلطنت عثمانيه ابراھيم اول جي خاصڪي سلطان ڪنيز ھئي۔ هو بطور محمد رابع احمد ثانی بہ ھئي۔
حوالا
زمرو:1600ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون زمرو:1629ء جون پيدائشون زمرو:1687ء جون وفاتون زمرو:عثماني سلطانن جون گهر واريون زمرو:والده سلطان
مھاراجا جيوت سنگھ(ڪتاب)
مهاراجا جيوت سنگھھي ڪتاب موتيرام رامچند ۽ گوورڌنداس پمنداس لکيو ۽ ڪراچي جي سنڌي ساهت سوسائٽي 1917ع ۾ شايع ڪيو.ھن ۾ 29 صفحا ھيا. ڪاپيون 1000 ڇپيون ۽ قيمت 3 آنا ھئي. ڪراچي پرنٽنگ ورڪس ڪراچي مان ڇپايو ويو.
491ع
ڊسمبر
زمرو:491ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
چوسٽو
چوسٽو
چئن سٽن وارو شعر/نظم، جنهن جي پهرين، ٻي ۽ چوٿين سٽ هم قافيه ٿيندي آهي. ڪنهن به عروضي وزن يا ڇند وديا موجب لکي سگهبو آهي ۽ ان ۾ موضوعن جي فراواني هوندي آهي. سنڌ جي ڪيترن شاعرن چؤسٽا لکيا آهن، پر استاد بخاري، شمشيرالحيدري، پرواني ڀٽي، راشد مورائي، امداد حسيني وغيره جا چؤسٽا مشهور آهن.
جمبر خرد
جمبر خرد (انگريزي: Jamber) پاڪستان جو هڪ آباد جڳهه  جو قصور ضلعو ۾ واقع آهي.
حوالا
زمرو:قصور ضلع جون آباد جڳھون
مالھڻ جو ميلو
مالهڻ، ميلو ڳوٺ چيلهار کان 6 ميل ڏکڻ طرف مٺيءَ ڏي ويندڙ شاهي رستي تي ڳوٺ هريار جي ڀرسان هر ڪنهن سال مانگهه جي چوڏس سهائي تي لڳندو آهي. جو ٻه ڏينهن هلندو آهي، مالهڻ هڪ راجپوت ڇوڪري هئي، جنهن جو مڱڻو ٿيو هو پر ڪن سببن جي ڪري شادي ڪانه ٿي جنهنڪري هوءَ سَتي ٿي. ان بعد راجپوتانا ۽ ٿر ۾ هن جي اڄ تائين ماڻهو ديوي وانگر پوڄا ڪندا آهن ۽ ڪٿي ڪٿي ميلا به لڳانيدا آهن. انهيءَ هنڌ شاهي رستي جي اتر طرف ڪچي مٽيءَ جي ڪوٺي ٺهيل آهي، جنهن جي چوڌاري جهنگ آهي. ميل – ڏيڍ چوگرد دائري اندر ڪوبه ماڻهو وڻ نه وڍيندو آهي. ماڻهو کي اهو وهم ويٺل آهي ته اسان کي نقصان پوندو. ڀرسان ميل کن پنڌ تي هَريارَ جو ننڍڙو ڳوٺڙو آهي، جتي راجپوت، مينگهواڙ ۽ مسلمان ڪنڀر رهن ٿا. هتي راجپوت ذات جو ڀوپو رهي ٿو، جو ميلي واري وقت ۾ مورتيون کڻي اتي وڃي کُڏ ۾ رکندو آهي. ڪيترا ماڻهو زيارت لاءِ ايندا آهن جي ڀيٽا به رکندا آهن، جا ڀوپو کڻندو آهي. ميلي گذرڻ بعد مورتيون کڻي اچي پنهنجي سنڀال هيٺ رکندو آهي. زيارتي سُکائون چاڙهيندا آهن. رواجي دڪان هوندا آهن. ملاکڙو لڳندو آهي. هتي ماڻهو پاڏا ۽ ٻڪر قرباني ڪندا آهن، جن جو جهاٽڪو ڪبو آهي ۽ پلاء رڌي سڀني کي ورهائي ڏيندا آهن.
اوتارو
''اوتارو سفر دوران، ٿڪ ڀڃڻ ۽ ڪجهه لمحن لاءِ وهٽن تان لهي ڊاٻو يا منزل ڪرڻ جي جاءِ، منزل گاهه، مڪان. مردن جي ويهڻ ۽ ڪچهري ڪرڻ جي جاءِ، دائرو ۽ اوطاق. ”اوتاري“ جو اهم مفهوم آڳاٽي دور ۾ رائج هو، جيڪو هاڻي اصلوڪي مفهوم کان بدلجي ٻئي روپ ۾ رائج ٿي ويو آهي. موجوده دور ۾ ”اوتارو“ انهيءَ جاءِ کي چئجي ٿو، جتي ڳوٺاڻا يا شهري تڏن تي ويهي رهاڻ ڪندا آهن. ان رهاڻ ۾ زماني جو احوال يا سگهڙپائيءَ جي ڪچهري ۽ ڳائڻ وڄائڻ به ٿيندو آهي. واٽهڙو به اتي ويهي ڪا گهڙي ساهي پٽي وري پنڌ پون ٿا. ڀنگ پيئڻ جا هيراڪ به گهڻو ڪري اوتاري ۾ ئي آبو شابو ڪندا آهن. ڪن اوتارن جي اڳيان انگاس کوڙي ڇڏيندا آهن ته جيئن اهو آسائشي ڪم لاءِ مخصوص ٿئي ۽ ان تي قبضو نه ٿئي.
حوالا
زمرو:سنڌي ثقافت
چوسڻا آواز
چوسڻا آواز (Implosive Sounds) سنڌي ٻوليءَ ۾ چار اھڙا آواز اھن، جن کي اچارڻ سان ھوا کي وات ۾ اندر ڇڪڻو پوندو اھي. انھيءَ ڪري لسانيات جي ماھرن انھن کي چوسڻا اواز سڏيو آهي. ھي اواز ”ٻ“، ”ڏ“، ”ڄ“ ۽ ”ڳ“ جي حرفن سان ٺھندا اھن. ھنن اکرن جي خوبي اھا اھي تھ انھن جي جاءِ تي ڪو بھ حرف نعم البدل طور استعمال ڪري نھ ٿو سگھجي. اگر اکرن جي جاءِ تي سندن ويجھن ھم اوازن جھڙوڪ ”ب“، ”د“، ”ج“ ۽ ”گ“ جو استعمال ڪبو تھ اچارن جي معنيٰ تبديل ٿي ويندي مثال طور: ٻ = ٻار، ب = بار ڏ = ڏسان، د = دسان ڳ = ڳلو، گ = گلو ڄ = ڄار، ج = جار
بلٽستاني سوسائٽي
بلتستاني سوسائٽي ڪراچي جي جمشيد ٽائون جو هڪ علائقو آهي.
هتي جي هڪ اندازي موجب آبادي 100000 آهي.
هتي جي اڪثريت اسلام سان تعلق رکندر آهي. زمرو:ڪراچي جا گردونواح
چندو پير جو ميلو
چُندو پير: هي مشهور بزرگ پير پٿوري جي ڪُل مان آهي، جنهنڪري کيس پٿوري پوٽو چوندا آهن. هتي هڪ ڪچڍي مٽِءَ جو پاڙيئو ٺهيل آهي، جو ڳوٺ ڪانٽيي تعلقي ڇاڇري کان ٽي ميل ڏکڻ الهندي طرف ڇاڇري ڏي ويندڙ شاهي رستي تي، ڳوٺ مٺڙيي ڀرسان آهي. هتان ڇاڇرو- ڪنري لاريءَ جي سروس آهي. ميلو سڀڪنهن سال ڀڊي جي چنڊ تي لڳي ٿو، جو ٽي ڏينهن هلندو آهي. رواجي دڪان، خاص ڪري مٺائيءَ جو کلندا آهن. ملاکڙو ۽ وهٽن جون شرطون لڳنديون آهن. ماڻهو ڪافي انداز ۾ ايندا اهن. ڳوٺ ڪانٽيي جي پئنچات جي پاران سڀني کي ڀَت کارايو ويندو آهي.
جھنگ (شھر)
جھنگ  پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي جھنگ جو شھر ۽ ضلعي ۽ ساڳي وقت تحصيل جھنگ» جو صدر مقام شھر آھي جيڪو چناب ندي جي اوڀرندي ڪناري تي جھلم واري سنگم لڳ واقع آھي. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن شھر جي آبادي 414133 ھئي. آبادي جي لحاظ کان ھي پاڪستان جو 18ھون وڏو شھر آھي. ھي شھر سلطان باھو جي مزار ۽ ھير۽ رانجھي جي مقبري واقع ھجڻ ڪري مشھور آھي.
thumb|کاٻو| [[ھير رانجھا جو مقبرو]]
برٽش راڄ دوران اٽڪل ٽن ڪلوميٽرن تي چناب وادي جي مٿاھين پاسي کان مگھيانا شھر واقع ھيس جنھن ڪري ٻنھي شھرن جي ھڪڙي گڏيل ميونسپلٽي قائم ڪئي وئي ٻنھن شھرن کي ملائي جھنگ مگھيانا ھڪ نالو ڏنو ويو. پاڪستان جو مشھور نوبل انعام يافتہ سائنسدان ڊاڪٽر عبدالسلام ، مشھور تاريخي ڪردارن مرزا صاحبان، اردو شاعرمجيد امجد، ڪرڪيٽر عليم ڊار، تاريخي ڪردارن ھير رانجھا، اردو ڪالم نگارناصر عباس نئير، انڊيا جي سائنسدان يشپال جو تعلق ھن شھر سان آھي.
ڦڪو
ڦڪو (yellow) ڦڪو (س ہ ن: 255, 255، 0) هڪ رنگ جو نالو آهي
تصويرون
زمرو:رنگ
مالوا (پنجاب)
پڻ ڏسو
زمرو:نامڪمل مضون زمرو:هندستان جا علائقا
سننٽس ٽائون
سننٽس هڪ يهودي هو جنھن جي نالي پٺيان ان علائقي جو نالو سننٽس ٽائون رکيو ويو. ھاڻي ھي ٽائون ڪراچي جي جمشيد ٽائون جو هڪ علائقو آھي.
هتي سنڌي، مهاجر، پٺاڻ ،بوهري ،اسماعيلي، ميمڻ ۽ ڪشميري آباد آھن.
گلنوش سلطان
رابعه گلنوش سلطان (Rabia Gülnuş Sultan) سلطان سلطنت عثمانيه محمد رابع جي زال ۽ اور والده سلطان بطور مصطفي ثاني ۽ احمد ثاني جي ماء ھئي۔
زمرو:1642ء جون پيدائشون زمرو:1715ء جون وفاتون زمرو:نو مسلمان زمرو:والده سلطان زمرو:عثماني سلطانن جون گهر واريون زمرو:عثمانيه خاندان
پواڌ
پواڌ (يا "پوڌ" يا "پواڌا") پنجاب (ڀارت) جو ھڪ خطو آھي جيڪو ستلج ۽ گھگر جي وچ ۾ واقع آھي.
پڻ ڏسو
زمرو:نامڪمل مضمون
ھرداس ڀڳت جو ميلو
هَرداس ڀڳت جو ميلو: هي ميلو مٺي شهر ۾ اوڀر طرف دڙي تي سڀڪنهن سال چيٽي چنڊ تي لڳندو آهي، جو ٽي ڏينهن هلندو آهي. هتي ڀوت جو ”ڏيهرو“ ٺهيل آهي. هرداس ڀوت ذات جو پشڪرڻو برهمڻ اصل ڇاڇري جو ويٺل هو،. درويش صفت ۽ سنت هو. هن پيشنگوئي ڪئي هئي ته ترت ڇاڇري تي ڪا مصيبت اچڻي آهي، تنهنڪري پاڻ ۾ ڪي ماڻهو لڏي اچي مٺيءَ ۾ ويٺا. ترت ئي مدد خان پٺاڻ اچي ڇاڇري ۾ ڦرلٽ ڪئي. ڀڳت جا پويان اڄ تائين مٺيءَ ۾ رهن ٿا، جن کي به ڀڳت سڏبو آهي. اُنهن لاءِ ماڻهن ۾ اڄ تائين چڱي شرڌا آهي.
چنيوٽ
چنيوٽ پاڪستان جي صوبي پنجاب جو چناب ندي جي ڪناري تي واقع ھڪ شھر جيڪو ساڳي نالي سان ھڪ ضلعي جو صدر مقام پڻ آهي. ھي شھر ڪاٺ جي ھنر ۽ فرنيچرسازي جي صنعت جي ڪري مشھور آھي. ھي شھر عمارت سازي، سھڻين مسجدن ۽ عمر حيات محل جي ڪري بہ مشھور آھي.شھر فيصل آباد جي اتر ۾ 38 ڪلوميٽرن تي واقع آهي. ھي شھر 10 چورس ڪلوميٽر جي ايراضي ۾ سمنڊ جي سطح کان 587 فٽن جي اوچائيءَ تي واقع آهي. احمدين جو ربوا سٽي پڻ ھن شھر ويجھو واقع آهي.
تاريخ
مغلن جي دؤر ۾ ھي شھر لاھور صوبي جو حصو ھيو. ان دور ۾ جڏھن شاھجھان جي وقت 1640 کان 1656 جي عرصي ۾ نواب سعدالله خان ٿهيم گورنر ھيو ته ھي شھر پنھنجي عروج تي پھتو. ان دور ۾ چنيوٽ جي شاھي مسجد تعمير ٿي. ھتان جي ڪاريگرن تاج محل ۽ وزير خان مسجد جي سينگارڻ وارو ڪم پڻ ڪيو مغلن کان پوءِ ھي شھر پھريون سيال حاڪمن ۽ پوء سکن جي حڪمراني هيٺ رھيو.1849 کان برٽش راڄ ۾ آيو.1862 ۾ ھن شھر کي ميونسپلٽي جو درجو مليو 1875 ۾ ھن شھر جي آبادي 11999 رڪارڊ ڪئي وئي. برطانوي دور ۾ آبپاشي نظام ذريعي ڪئنالن جو ڄار وڇايو ويو جنھن سان ھن شھر جي چوڌاري نئين آبادين جو بنياد پيو. ھتان جو مشھور عمر حيات محل ڪلڪتي جي ھڪ واپاري 1923 کان 1935 جي عرصي ۾ تعمير ڪرايو.
حوالا
زمرو:پنجاب (پاڪستان) جا آباد مقام زمرو:پنجاب جا شهر (پاڪستان)
پنجابي قصا
وا thumb|پنجابي قصا حد  پنجابي قصو (شاھ مکي: ,پنجابی: ਕਿੱਸਾ ,پنجابی:  ਕਿੱਸਾ جمع: قصا) پنجابي ٻولي ۾ زباني قصا گوئي جو فن آھي جيڪو ڏکڻ ايشيا ۾ جزيري نماءِ عرب ۽ معاصر ایران ۽ افغانستان کان ھتي پھتو ۔
جتي ھڪ طرف قصا مسلمان ۽/يا قديم ايراني ورثي جي عڪاسي ڪندا آھن جنھن جي تحت زبان زد عام محبت، بھادري، عزت نفس ۽ اخلاقي برتري بيان ٿي آھي، انھن ۾ ايتري قدر سنجيدگي پاتي وئي آھي ته ھو مذھبي حدون عبور ڪري ھڪ غير مذھبي شڪل اختيار ڪري ويا ھئا جڏھن ھو ھندستان ۾ داخل ٿيا۔ انھن قصن ۾ ماقبل اسلام پنجابي تھذيب ۽ لوڪ ڪھاڻيون شامل ٿي ۔
لفظيات
لفظ قصو (اچار سانچہ:IPA-pa) ھڪ عربي ٻولي جو لفظ آھي جنھن جو مطلب داستانِ رزم يا لوڪ ڪھاڻي آھي۔ ھي تقريبًا سڀني ڏکڻ ايشيائي زبان تي اثر انداز ٿيو آھي، بالخصوص سنڌي، پنجابي، اردو ۽ ھندي۔ غير رسمي استعمال جي صورت ۾ قصي مان مراد دلچسپ ڪھاڻي يا افسانو آھي۔
قصا ۽ پنجابي تھذيب
پنجابی ٻولي ۽ ادب قصي جي لاءِ شھرت رکن ٿا۔ انھن مان گھڻن تڻن جو موضوع محبت، وارفتگي، غداري، قرباني، سماجي قدر ۽ وسيع نظام جي خلاف عام ماڻھوءَ جي بغاوت آھي۔ پنجابي روايتن ۾ دوستي، وفاداري، محبت ۽ قول کي ڪافي اھميت حاصل آھي۔ ۽ اھي ئي شيون قصن ۾ اھم حيثيت رکن ٿيون۔
قصا لوڪ موسيقي تي اثر انداز ٿيا آھن ۽ انھن جي گھرائي ۽ ساخت ۾ معاون رھيا آھن۔ ھي روايتون نسلاً بعد نسلٍ زباني ۽ لکيل شڪلين ۾ منتقل ٿينديون رھيون آھن ۽ ھي اڪثر ٻارن کي ٻڌايون ويندڙ ڪھاڻين يا موسيقي ريز عوام نغمن جو حصو بڻجنديون رھيون آھن۔
ھر قصو، جيڪڏھن انکي عوام جي آڏو پيش ڪرڻو ھجي تہ اھو پاڻ ۾ ڪجھ منفرد ميٺاڻ ضرور رکي۔ جيڪو شخص ڳائي ڪري يا بياني چئي سگھندو ھجي، ضروري ناھي ته قصي کي ٻين تائين پھچائي سگھندو ھجي۔ سرود جي ندائي پھچ ۽ صحيح موقف، جيڪڏھن ادائگي ۾ بي اعتدالی کا جو شڪار ھجن ته پيش ڪرڻ واري کي بيدم ڪري اڳتي جاري رکڻ ڏکيو بڻائي ڇڏيندو آھي۔ گھڻو ڪري جديد پنجابي موسيقي جا مقرر ڪيل گشت (جن کي گمراھ ڪندڙ انداز ۾ ڀنگڙو چيو ويندو آھي، قصي جي روايتن ۽ قديم بيانين کان اور قدیم اُپج ڪري آيا آھن۔ قصي جي باري ۾ ھڪ دعوٰي ھي بہ آھي تہ پنجابي ۾ لکيل بھترين شاعري آھي۔ اڄ تائين پشاور، پاڪستان جي ْقصہ خواني بازار ۾ عوام جي روبرو پيش ٿيڻ وارن کي ٻڌڻ وارن جا ميڙ لڳا پيا ھوندا آھن۔
قصن تي مبني شاعري
وارث شاھ (1722ع–1798ع) جو قصو ھير رانجھو (جنھن جو رسمي نالو ھير آھي)، پنھنجي وقت جو بھترين قصو سمجھيو ويندو آھي۔ پنجابي تھذيب تي قصن جو اثر ايتري قدر اونھو آھي جو مذھبي اڳواڻ ۽ انقلابي جھڙوڪ گرو گوبند سنگھ ۽ بابا فريد پنھنجي پيامن ۾ قصن جو حوالو ڏئي چڪا آھن۔ پنجاب ۾ ڪيترائي نسل روحاني رھنمائن ۽ سماجي ڪارڪنن جون ڪيتريون ئي پيڙھيون خدا جي پيام کي نوعمرن جي محبت سان ڀريل داستانن سان جوڙيندا آيا آھن۔ ان ئي سان پنجاب ۾ء تصوف جي تحریک کي تقويت ملي۔
سڀ کان مقبول مصنف/شاعر جنھن پنجابي صوفي قصا لکيا آھن بلھي شاھ (1680ع-1758ع) ھو۔ ھن جو ڪلام ايتري قدر مقبول آھي جو ھو نوجوانن ۽ پوڙھن ۾ ھڪ جيترو مقبول ٿيو آھي۔ ھلندڙ وقت ۾ ڏکڻ ايشيا جي گلوڪارن لوڪ گيتن کي پنھنجي ڳايل نغمن ۾ ڪثرت سان استعمال ڪيو آھي۔ مثلاً ڪلديپ منڪ ۽ ديو ٿريڪَي والا تقريبًا ھر قصي کي ڳايو۔ ھلندڙ عرصي ۾ ھڪ موسيقي البم ربي جنھن کي ربي شيرگل ڳايو ھو، ھڪ نغمو رکندو ھو بلا ڪي جاڻان مين ڪون جنھن کي بلھي شاھ لکيو ھو۔ ڪجھ سال پھرين ھڪ ٻي گلوڪار، ھرڀجن مان، ھڪ ڪئناڊا ۾ رھندڙ پنجابي گلوڪار مرزا صاحبان جي ڪھاڻيءَ کي نئين سر سان پيش ڪيو ھو، جيڪو پيلو جي تخلیق ھئي۔ ضلعي منڊي بھاءُ الدين، پاڪستان جي دائم اقبال دائم بہ ڪيترن ئي قصن کي پنجابي زبان ۾ لکيو جن ۾ مرزا صاحبہ، ليلٰي مجنون، سھڻي ميھار، بلال ڀٽي جا قصا لکيا ھا دائم جي شھرت جوبسبب "شاھنامہ"، "ڪربلا"۽ "ڪمبل پوش" جھڙيون تحريرون شامل آھن۔
مشھور قصا
گھڻو ڪري پنجابي قصا مسلمان شاعرن جي طرفان لکيا ويا آھن ھن زمين تي خانہ بدوش ھا۔ انھن مان سڀ کان قديم اردو ۾ لکيا ويا آھن۔ سڀ کان مشھور قصن مان چند قصا ھيٺ ڏنل آھن:
خارجی ڳنڍڻا
زمرو:پاڪستاني لوڪ داستان زمرو:پنجابي ثقافت
493ع
ڊسمبر
زمرو:493ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
چونڊ جي آزادي
چونڊ جي آزادي __(Freedom of Choice):
جيڪو انسان هن دنيا ۾ آيو آهي، ان جي پسند ۽ ناپسند پنهنجي پنهنجي آهي، هر ماڻهوءَ کي حق آهي ته هو پنهنجي پسند مطابق زندگي گذاري. چونڊ جي آزادي هر ملڪ جي آئين ۾ بنيادي حيثيت رکي ٿي ۽ دنيا جي ادب جو خاص موضوع آهي.
اوڌو داس وشنداس ڀارواڻي
اوڌو داس ڀارواڻي، سيٺ وشنداس جو پٽ هو، جيڪو سال 1879ع ۾ ڄائو ۽ 1926ع ۾ لاڏاڻو ڪيائين. -بيت-، سورٺا، ڀڄن، شبد، غزل ۽ ڪافيون چيائين. ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ جي ترتيب ڏنل ڪافين واري ڪتاب ۾ سندس ڪي ڪافيون شامل آهن.
ھاري
ھاريءَ (Peasant) جا ڪيترائي قسم آھن، جن مان مکيه هي ٻه آھن.
سرڙيو ھاري
ھي اُھو ھاري آھي، جنھن کي پنھنجي ڪابه شيءِ نه ھوندي آھي. ڏاندن جو جوڙو، ھلٽ، زمين وغيره سڀ زميندار جا ھوندا آھن. ھاري زميندار کان پنج يا ڏھ ھزار قرض کڻي وڏيري جي زمين تي اُن جي ڏاندن ۽ ھلٽ ٻج ڀاڻ وغيره جي ذريعي صرف پنھنجي محنت خرچ ڪندو آھي ۽ سال جي پڄاڻيءَ تي پيدائش جي چوٿين حصي جو مالڪ ٿيندو آھي. کيس جيئن ته محنت ڪرڻ (پوکڻ) لاءِ محدود زمين جو ٽُڪرو ڏنو ويندو آھي، ان ڪري سندس ملڪيت وارو چوٿون حصو جيڪو تمام ٿورو ٿيندو آھي، سو به وڏيرو قرض ۾ کڻي ويندو آھي ۽ حساب ڪتاب کان پوءِ خبر پوندي آھي ته ھاري جيڪڏھن پنج ھزار قرض کنيو آھي ته سال پوري ٿيڻ تي اھو ڏھ ھزار ٿي چڪو ھوندو آھي. جيڪا زمين ھو پوکيندو آھي ان تي سندس ڪوبه قانوني حق نه ھوندو آھي. ان ڪري وڏيرو جنھن وقت چاھي اُن کي ٻنيءَ تان بي دخل ڪري سگھي ٿو. پر عام طور وڏيرا قرضي ھارين کي بي دخل ناھن ڪندا، پر سندن قرض ۾ ٻين وڏيرن وٽ وڪرو ڪندا آھن ۽ اُھي نوان وڏيرا قيدين وانگر ڀڄي وڃڻ جي ڊپ کان ھارين کي ڪِن جاين تي رات جو زنجيرن ۾ ٻڌي قابو ڪندا آھن. ان کان سواءِ قرض کڻي بيھندو ته ھڪ ھاري آھي، پر زميندار وٽ گروي پورو خاندان ھوندو آھي. ننڍڙي ٻار کان وٺي مرد عورتون سڀ ان زمين ٽُڪري تي محنت ڪندا آھن پوءِ به کين ھڙ حاصل ڪجھ نه ٿيندو آھي. جيڪڏھن سندس سالياني پيدائش جو سراسري ڪاٿو لڳايو وڃي ته في ماڻھو چار آنا روزانو جي حساب سان سندن تاريخ ڪانه ٿي ڇُٽي. ڪيترن ڪاغذي قانونن ۽ مارشل لا ضابطن جي جاري ٿيڻ جي باوجود اڄ سوڌو ھاري ڀاڻ، ٻِج، ڇيڙ ۽ وڏيرن جو گھرو ڪم ڪار لازمي طرح ڪن ٿا. ٻي صورت ۾ مٿن ڳرا ڏَنڊ ۽ چَٽيون وڌيون وينديون آھن. ان سڀ جي باوجود ھاريءَ جي زندگي، صحت ۽ عزت نفس لاءِ ڪو قانون ناھي. سندس ڪم جو وقت مقرر نه آھي. اُھو گھر جي سمورن ڀاتين سميت رات ڏينھن جا چوويھ ئي ڪلاڪ ڪم ڪندو آھي، مرڻ، بيمار ٿيڻ، معزور ٿيڻ، نانگن ۽ بلائن کان ڏنگجڻ واري صورت ۾ پاڪستان جي سرڪار ھاريءَ جي معاملي ۾ اِئين بي پرواھ آھي جيئن رنڊي بستري تان گراھڪ اُٿارڻ کان پوءِ بي پرواھ ٿي ويندي آھي.
پنھنجي جوڙي ۽ ھلٽ وارو ھاري
هيءُ هاري به سنڌ ۾ عام جام آھي. اھو پنھنجي جوڙي ھلٽ اڌ ڀاڻ ٻِج جي عيوضي ڪنھن زميندار کان ٻنيءَ ٽُڪر وٺي آباد ڪندو آھي. سنڌ جا خاص ڪري اھي ضلعا جتي زمينداري نظام جو گھاڻو پوري قوت سان گھمندو ٿو رھي، اُتي اھو ھاري به ساڳين اُنھن حالتن جو شڪار آھي، جن جو شڪار سرڙيو ھاري آھي. جيڪا زمين ھو پوکي ٿو، تنھن تي ھِن کي ڪوبه قانوني حَق نه آھي سواءِ انجي ته ڪاغذي طرح ھو پيدائش جي اڌ جو مالڪ آھي. پر پيدائش جو اھو اڌ به دوائن، ڀاڻ، ٻِج، ٽريڪٽر جي کڙ ۽ ٿريشر جي ڳاھ ۽ وائر جي بلٽ جي حوالي ٿي ويندو آھي. عام طور نسبتي طرح انجي سطح ڪجھ مٿاھين ھوندي آھي ان ڪري وڏيرا اھڙي ھاريءَ کي زمين ٽُڪر ڏيڻ کان انڪار ڪري ڇڏيندا آھن يا اھڙا ور وڪڙ ڏيندا آھن جو ھو وڏيري وٽ محتاج ھوندو آھي. ان ڪري تاريخي طرح سنڌ جي معروضي حالتن ۾ ھاريءَ ۾ پنھنجي حالت جي تبديليءَ لاءِ بغاوت جا عنصر موجود آھن. پر جيئن ته ھاريءَ جي جيڪا بنيادي ڪمزوري آھي يعني ڇڙوڇڙ رھڻ، پري پري ھجڻ.
زمرو:سنڌ زمرو:سماج
ايوب فقير
يوب فقير- ذات جو -پٺاڻ- هو. ڪوٽڙي شهر جي ڏاکڻي طرف -بند- سان لڳولڳ نانگو لائين ڳوٺ جي ڀرسان هڪ گهاٽي جهنگ ۾ اڪيلو رهندو هو، تنهنڪري ماڻهو انهيءَ هنڌ کي”-ايوب فقير- جي هڙهي“ چوندا هئا. جوانيءَ ۾ ايڪسائيز پوليس ۾ سپاهي هو. اها نوڪري ڇڏي، -بس- جو ڊرائيور ٿيو. ٿاڻي بولاخان وارو لڪ، جيڪو -ان- وقت ۾ انگريزن ڀڃي وچ مان رستو ٺاهيو، -ان- لڪ -تان- اهو پهريون -ايوب فقير- هو، جنهن -بس- هلائي هئي، ورنه اهڙو ٻيو ڪوبه قابل ڊرائيور ڪونه هو، جو -ان- لڪ مان ڪا -بس- چاڙهي بولاخان پهچي. آخر ۾ پاڻ حمالي ڪندو هو ۽ -ان- مان پيو پيٽ گذر ڪندو هو. جسم ۽ هڏ ڪاٺ مضبوط ۽ جواني به هيس. -ايوب فقير- کي هميشه مٿي تي رومال ويڙهيل هوندو هو. لنڊي قميص ۽ ڪڇو پائيندو هو. اها هئي سندس پوشاڪ. ڪوٽڙي شهر ۾ ڪنهن وقت ۾ ڪراچي هوٽل مشهور هئي، جنهن جو مالڪ سيٺ عبدالرحمان، -اهل- نظر ۽ -اهل- دل -انسان- هو، جنهن سان، -ايوب فقير- ڏاڍيون ڪچهريون ڪندو هو. آخري ڏينهن ۾ ماڻهن کيس ڏاڍو پريشان ڪيو، ۽ کيس جهوپڙيءَ مان زوريءَ اٿاري، سندس جهوپڙيءَ کي -باهه- ڏيئي ڇڏيائون. 65 ورهين جي ڄمار ۾ 1982ع ڌاري وفات ڪيائين.
494ع
ڊسمبر
زمرو:494ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
پنجابي لوڪ رقص
پاڪستان ۽ ڀارت جي سرحد جي ٻنھي پاسي آباد پنجابين جا مخصوص رقص اصل ۾ انھن جي مذھبي ۽ ثقافتي ناچ جو مجموعو آھن. انھن ۾ مردن ۽ عورتن جي لاء توانائي سان ڀرپور، تيز رفتار انداز کان وٺي ڪري سست ۽ محتاط قسم جا مختلف انداز ڏٺا وڃن ٿا. ان مان ڪجھ ناچ غير مذھبي جڏھن تہ ٻيا رقص مذھبي انداز ۾ پيش ڪيا ويندا آھن۔
رقص عام طور خوشي جي موقعن جھڙوڪ ويساکي، شادي، لوھاري، جشن بھاران وغيره تي پيش ڪيا ويندا آھن ۽ ھر ڪنھن کي رقص جي لاءِ همٿايو ويندو آھي. شادي ٿيل پنجابي جوڙا عام طور تي گڏ نچندا آھن۔ مڙس عام طور ٻانھن مٿي ڪري مردن جي انداز ۾ ۽ زالون، عورتن واري انداز ۾ پنجابي رقص پيش ڪنديون آھن.
مردن جي ناچ ۾ ڀنگڙو ۽ عورتن جي ناچ ۾ گدا اھميت وارا آھن.
'"عورتن جا عام پنجابي لوج رقصَ''' thumb|پنجابي ڇوڪرين جا رقص
مردن جا عام پنجابي لوڪ رقصَ thumb|ڌمال رقص
پنجابي مردن ۽عورتن جا معروف لوڪ ناچ
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:پنجابي ثقافت زمرو:پاڪستان جا رقص زمرو:پنجاب جا لوڪ رقص زمرو:ڀارتي رقص زمرو:ناچ
سيد مصري شاھ مٺي وارو جو ميلو
سيد مصري شاھ جو ميلو هي ميلو مٺي شهر کان الهندي طرف نئين ڪوٽ ڏي ويندڙ شاهي رستي تي، گاڏي واري لڪ وٽ، هر ڪنهن سال ڀڊي جي ڏهين تاريخ لڳي ٿو، جو ٻه ڏينهن هلي ٿو. هتي هڪ قبو ٺهيل آهي، جنهن کي چوڌاري ڪَنڊن جو لوڙهو ڏنل آهي. ڪافي خلق ايندي آهي. چڱو ملاکڙو لڳندو آهي. مٺائيءَ جا دڪان ۽ چانهه لاءِ هوٽل لکندا آهن.
اوڌوداس
هيءُ ڪافي گو شاعر هو، جيڪو 1930ع ڌاري ٿي گذريو آهي. سنڌي ادبي بورڊ جي ڇپيل ڪافين جي ڪتاب ۾ سندس ڪجهه ڪلام شامل آهي.
چونڪ
چونڪ (Quatrain) جي لفظي معنيٰ آهي، ”چئن جو ميڙ“؛ يعني اُها جاءِ، جتي چار شيون اچي پاڻ ۾ گڏ ٿين يا اُهو هنڌ، جتي چئني طرفن کان رستا يا واٽون اچي هڪ ٻئي سان ملن. اصطلاحي معنيٰ موجب، ”چونڪ“ هڪ شعر جو قسم آهي، جنهن ۾ چار هم وزن سٽون گڏ ٿين ٿيون. اُنهن مان پهرين ۽ چوٿين سٽ جو قافيو هڪ جهڙو ٿيندو آهي ۽ باقي وچ واريون ٻه سٽون (ٻي ۽ ٽين سٽ) قافيي کان بلڪل آزاد هونديون آهن. چونڪ جي شروعات سنڌ ۽ هند جي شاعريءَ ۾ ٿيل محسوس ٿئي ٿي. سنڌي شاعرن به هن صنف تي طبع آزمائي ڪئي آهي. چونڪ ۾ اڪثر تشبيهي ۽ اخلاقي مضمون پيش ڪيا وڃن ٿا:
ڊيفينس ويو
هتي سنڌي،مهاجر،پٺاڻ،بوهري،اسماعيلي،ميمن،ڪشميري رهندا آهن.
هتي جي هڪ اندازي موجب آبادي 100000 آهي.
هتي جي اڪثريت اسلام سان تعلق رکندر آهي.هتي اقراء يونيورسٽي جو مرڪز به آهي
نيرو
نيرو رنگ (س ہ ن: 0, 0, 255) نيرو (Blue) رنگ ٽن بنيادي رنگن مان هڪ آهي۔
تصويرون
زمرو:رنگ
اوڍو
هڪ ذات جو نالو، جيڪا ”اوڍو“ نالي هڪ بزرگ جي نسبت سان سڏجي ٿي. هن ذات مان عتيقه اوڍو ٽي. وي فنڪار ۽ ڪمپيئر مشهور آهي.
معين شاھ جو ميلو
معين شاھ جو ميلو: هي ميلو ڳوٺ ٽِڳٺيو تعلقي ڇاڇري ۾ سڀڪنهن سال عاشورن جي وقت لڳندو آهي، جو ٽي ڏينهن هلندو آهي. هتي معين شاهه جي تربت ۽ شاهي مقام آهي. مجاور به رهي ٿو. ڪافي زيارتي ايندا آهن ۽ ڇيلن جون قربانيون ٿينديون آهن. چوپائي مال جي بيماريءَ جي حالت ۾ ماڻهو باسون باسيندا آهن، تنهنڪري مالدار ماڻهو کير آڻي کيرڻي رڌي ماڻهن کي کارائيندا آهن. ڀت جون ديڳيون پڻ لهنديون آهن.
راء بھادر اوڌو داس تارا چند
سندس اصل نالو اوڌو داس تاراچند ڇاٻڙيا هو. سندس جنم شڪارپور ۾ ٿيو. شڪارپور جي سماجي تاريخ ۾، سندس نالو مٿانهون آهي. شڪارپور ۾ مندر روپي اسپتال لاءِ بمبئيءَ مان ٻاويهه هزار اٺ سؤ ڇاهٺ رپيا چندو گڏ ڪري اسپتال جي تعمير جو ڪم شروع ڪرايائين. ڄاڻايل اسپتال جي تعمير لاءِ کيس وڏا ڪشالا ڪڍڻا پيا، ڇوته هڪ طرف ملڪي حالتون ٺيڪ نه هيون، ٻيو ته ورهاڱي وارين سياسي تحريڪن جي ڪري اوڌوداس، ذهني، اقتصادي ۽ روحاني طور ايترو سرگرم ٿي ويو، جو پاڻ بمبئيءَ ۾ چندي گڏ ڪرڻ واري مهم دؤران اچانڪ طبيعت جي خرابيءَ سبب ”سرهري ڪشنداس اسپتال بمبئيءَ“ ۾ بستري تي داخل ٿيو. ائين پوءِ سندس طبيعت بگڙجندي وئي ۽ 17 جنوري 1943ع تي لاڏاڻو ڪيائين. سندس لاڏاڻي کان پوءِ، اسپتال جو انتظام سندس پٽ جي حوالي ٿيو، پر کانئس انتظام نه هليو. آخر پهرين جولاءِ 1947ع تي اسپتال سرڪار جي تحويل ۾ آئي. هن دڀالو ۽ دانوير شخص جي نالي سان شڪارپور ۾ قائم اسپتال جي چانئٺ جي هر ڏاڪي تي سندس نالو لکيل آهي، ان لاءِ سرڳواسيءَ جو چوڻ هو ته مريض جڏهن منهنجي نالي کي لتاڙي استپال ۾ داخل ٿيندا ته منهنجي روح کي آرام ايندو، سرڳواسيءَ جو مجسمو، انسٽيٽيوٽ آف سنڌالاجيءَ ۾ رکيل آهي.
هن مها پرش اسپتال جي ٻاھران ڏاڪڻ تي پنهنجو نالو لکرايو، جو اڄ بہ موجود آ. جڏهن ساڻس کان ان جوسبب پڇيو ويو تہ هن چيو تہ جڏهن ڪنهن مريض کي شفا ملندي ۽ ھو انجي نالي مٿان گذرندو تہ هن جي آتما کي شانتي ملندي.
هو هڪ شاعر بہ هو. هن جو هڪ شعر اسپتال تي اڃا تائين مريضن لاءِ آسيس بڻيل ھڪ سنگِ مرمر جي پٿر تي اڪريل آ.
سڀن جا دُک دور ڪر سڀ جو ڪر ڪلياڻ، دانهون دُکين جون ٻڌي مالڪ ٿي مهربان، ٻڌُ عرضي اوڌو جي ڏي تندرستي دان.
495ع
ڊسمبر
زمرو:495ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
مائي جيتان جو ميلو
مائي جيتان جو ميلو: هي ميلو ڳوٺ ميهلاڻو تعلقي ڇاڇري ۾ ڀڊي جي چنڊ تي لڳندو آهي. سڄي ٿر ۾ خاص ڪري مينگهواڙ اُن جي پوڄا ڪندا آهن ۽ ڪيترن هنڌن تي جيتان جا ڀوپا آهن، جتي ننڍي پيماني تي روٽَ، ڪُنِي (ڀت) ۽ گهيٽا قرباني ڪندا آهن.
اوڍاڻا
ٿر- ۾ رهندڙ ميگهواڙن جي هڪ ذات. لاڙڪاڻي طرف -اوڍاڻا- مسلمان به آهن.
فيروز آباد
فيروزآباد ڪراچي جي جمشيد ٽائون جو هڪ علائقو آهي. هتي سنڌي، مهاجر، پٺاڻ، بوهري، اسماعيلي، ميمڻ ۽ ڪشميري آباد آھن. هتان جي آبادي ھڪ اندازي موجب 100000 جي لڳ ڀڳ آهي. هتان جي اڪثريت اسلام سان تعلق رکندڙ آهي.
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
رنگ
رنگ (Colour/Color) انسانن جي نظر  جي ادراڪي خصوصیت آهي۔ جنهن ۾ هو مختلف زمرن یعني نیري ڦڪي سائي ۾ تمیز ڪندو آهن۔
رنگ مختلف شین جي حالت، شدت، انهن جو هلڪو پن  انهن جي عمر ، جي باري ۾ معلومات فراهم ڪندا آهن۔
هڪ مخصوص رنگ هڪ مخصوص طول موج کي ظاهر ڪندو آهي۔ رنگ توانائي جي مختلف طول موج جون حامل شعائون آهن۔
انساني اک 380 کان وٺي 740 نينو ميٽر طول موج جي درمیان ڏسي سگهي ٿي۔
پڻ ڏسندا
زمرو:ذهني ڪيفيت زمرو:بصارت زمرو:رنگ
خانيوال
خانيوال': پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي خانيوال جو وڏو شھر ۽ ان ضلعي جو ۽ تحصيل خانيوال جو صدر مقام آهي. ھن شھر ۾ پاڪستان جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن جنڪشن آهي. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن شھر جي آبادي 227059 آهي ۽ پاڪستان جو آباديءَ ۾ 36ھون وڏو شھر آھي.
حوالا
زمرو:پنجاب جا شهر (پاڪستان) زمرو:خانيوال ضلعو
پليجاڻي
پليجاڻي پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ يونين ڪائونسل ۽ ننڍڙي شھر جو نالو آهي جيڪو روڊ رستي مٽياري شھر سان ڳنڍيل آهي. ھن شھر ۾ پليج، خاصخيلي ۽ ٻين ذاتين جا ماڻهو رھندڙ آھن. شھر لڳ ھڪ ريلوي اسٽيشن پڻ آهي جنھن کي پليجاڻي ريلوي اسٽيشن سڏين ٿا.
القانون في الطب
علم طب ، جراحي ۽ علم الابدان تي حڪيم بوعلي سينا يا ابن سينا جي ھڪ مشھور تصنيف ۽ طبي معلومات جو سرچشمو ۔ اصل ڪتاب عربي ۾ آھي دنيا جي سمورن وڏين ٻولين ۾ ان جا ترجما شائع ٿيل آھن۔ ان ڪتاب ۾ علاوه جراحي و علاج معالجه جي طب جي ٻين علوم (مثلا تشريح ، فعليات وغيره) جا ابواب بہ جابجا ڏنل آھن۔
زمرو:ايراني ادب زمرو:طب يوناني زمرو:ڪتاب
سائو
سبز رنگ (س ہ ن: 0, 255, 0) left|thumb|سائي رنگ جو هڪ ڦوارو سائو (Green) رنگ   3 بنيادي رنگن ڳاڙهو، سائو ۽ نيرو مان هڪ آهي۔
تصويرون
زمرو:رنگ
گرداس مان
گرداس مان پنجابي ڳائيندڙ، گانا لکندڙ ۽ اداڪار آھي ھو 4 جنوري 1957ع تي مڪتسر ڀارتي پنجاب ۾ ڄائو. 1980ع ۾ ھن کي ان وقت مشھوري ملي جڏھن ھن جو گانو ”دل دا معاملہ“ آيو ان کانپوءِ ھن 27 البمن ۾ 200 گانا گايا ۽ لکيا آھن گرداس مان  پنجاب جي باري ۾ گانا ڳايا ته ھن جي گانن سڄي دنيا ۾ مشھوري ماڻي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:1957ع جون پيدائشون زمرو:پنجاب، هندستان جا راڳي زمرو:جيئرا ماڻهو
497ع
ڊسمبر
زمرو:497ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
پنجابي گھاگرو
thumb|پنجابي گھاگرو thumb|پنجابي رقص پنجابي گھاگرو (پنجابی: ਘੱਗਰਾ ) چار حصن ۾ ورھايل ھڪ لباس آھي، جنھن کي تيور بہ چيو وڃي ٿو۔ روايتي طور تي ھن لباس کي خطي پنجاب جو عورتون پھرن ٿيون۔ ھن ۾ ھڪ گلوبند (ڦولڪاري)، ڪرتو يا ڪرتي شامل آھن۔  ان کان علاوہ سُٿڻ يا پنجابي سلوار بہ ھن جو حصو آھن۔ جديد دور ۾ گھاگرو ھرياڻہ، پاڪستاني پنجاب جي ٻھراڙي جي علائقن  ۽ ھماچل پرديش جي ڪجھ حصن ۾ پھريو وڃي ٿو۔ ۔ روايتي گِڌّا رقص جي دوران بہ گھاگرو پھريو ويندو آھي۔
تاريخ
گھاگري جي شروعات چنداتَڪا ۾ ٿي جيڪو گپت دور ۾ ھڪ مقبول لباس ھو۔ چنداتڪا مردن جي نيم پتلون جھڙو لباس ھو جيڪو اڳتي ھلي ڪري گھاگري جي شڪل اختيار ڪري ويو۔ان جي وچين شڪل جي باري ۾ چيو ويو تہ مردن ۽ عورتن ٻنھي جي لاءِ قميص جھڙو ھڪ لباس ھو جيڪو سيني کان رانن تائين پھريو ويندو ھو۔ چنداتڪا ستين صدي تائين عورتن جو مقبول لباس رھيو۔
حوالا
زمرو:پاڪستاني ثقافت زمرو:پاڪستاني لباس
گارڊن ويسٽ
گارڊن ويسٽ ڪراچي جي جمشيد ٽائون جو هڪ علائقو آهي. هتي سنڌي، مهاجر، پٺاڻ، بوهري، اسماعيلي، ميمڻ ۽ ڪشميري رهن ٿا. هتان آبادي ھڪ اندازي موجب 100000 جي لڳ ڀڳ آهي. هتان جي اڪثريت اسلام سان تعلق رکندڙ آهي.
هتي ڪراچي جا مشهور ريسٽورينٽ آهن. زمرو:ڪراچي جا گردونواح
سنڌي لباس
سنڌي عورتون شلوار قميص ۽ ساڙي پائينديون آهن ۽ اجرڪ يا چادر کي مٿي ڍڪڻ لاءِ استعمال ڪنديو آهن. جڏهن ته سنڌي مرد شلوار قميص ۽ ڪڙتا پائيندا آهن. ان کان علاوه اجرڪ ۽ سنڌي ٽوپي به سنڌي لباس جو حصو آهن.
پس منظر
ساڄو|thumb|سنڌي لهنگو، چولي ۽ سنڌي روايتي پتلون شلوار (1845) 1840 ع تائين سنڌي عورتون لهنگو ۽ چولي، ۽ مرد لنگي يا روايتي سنڌي شلوار سوٿڻ پهريندا رهيا. 1930 ع بعد عورتن سوٿڻ ۽ چولو پائڻ شروع ڪيو جيڪو عورتن جي عام لباس رهيو.
سنڌي مردن جو اصل لباس ڌوتي ۽ اڇي پڳ رهيو. سنڌ جا روايتي ڪپڙا اڃا تائين مردن ۽ عورتن کي پهريل ڏسي سگهجن ٿا.
ايڇ. اي. ايم. جيمس
'مسٽر ايڇ. اي. ايم. جيمس'''، 1889ع ۾ سنڌ جو ڪمشنر مقرر ٿيو. هن کي سنڌ جي ماحول ۽ معاشري جو خاص تجربو هو، ڇو ته هو تقريباً چار سال ڊپٽي ڪليڪٽر جي عهدي تي سنڌ ۾ رهي چڪو هو ۽ 1872ع ۾ سنڌ جي نائب ڪمشنر جي حيثيت ۾ ڪم ڪيو هئائين. هن جي دؤر ۾ ٽالپرن جي خاندان لاءِ حڪومت جي طرفان پينشن ۽ وظيفو مقرر ٿيو. سندس ئي دؤر ۾ ڪراچيءَ کي ترقي ڏياري وئي. 1885ع ۾ جيمس پنهنجي عهدي تان سبڪدوش ٿي بمبئيءَ هليو ويو. ايوانس جيمس کي 1896ع ۾ ٻيهر سنڌ جو ڪمشنر مقرر ڪيو ويو. هن دفعي مسٽر جيمس حُرن کي سزائون ڏيڻ لاءِ نيون تدبيرون ڏنيون ۽ حرن تي تمام گهڻو ظلم ڪيو. هن جي دور ۾ ڪراچيءَ ۾ جانورن جي اسپتال (Richmond Veterinary Hospital) تعمير ٿي. هيءَ اسپتال اڄ به ڪراچيءَ ۾ (بندر روڊ) تي ريڊيو پاڪستان ڪراچيءَ جي قديم عمارت جي ڀرسان واقع آهي. ايوانس جيمس ٻيهر 1898ع ۾ پنهنجي عهدي تان سبڪدوش ٿيو.
سنڌي لباس
روايتي سنڌي سوٿڻ
زمرو:سنڌي ثقافت زمرو:نسلي لحاظ کان پاڪستاني لباس
ايڇ. اي. ايم. جيمس
حوالا
زمرو:1846ع جون پيدائشون زمرو:1923ع جون فوتگيون زمرو:1923ع جون وفاتون زمرو:Indian Civil Service (British India) officers
اوڍاڻو ديھ
جيڪب آباد ضلعي جي تعلقي ٺل ۾ هڪ ديهه آهي، جنهن ۾ هيٺيان پنج ڳوٺ -آباد- آهن: (1) غلام محمد لاشاري، (2) -اوڍاڻو- ٻرڙو، (3) مغل ٻرڙو، (4) غلام قادر لاشاري، (5) محمد نواز -بروهي-. هن نالي سان تعلقي ڏيپلي جي ديهه ”وِنگيءَ“ ۾ ۽ تعلقي خانپور جي ديهه ”بياراڻيءَ“ ۾ جدا جدا ٻه ڳوٺ پڻ -آباد- آهن. ديهه ”وِنگيءَ“ واري ڳوٺ ۾ پرائمري اسڪول به موجود آهي.
کنگھار پير جو ميلو
کنگهار پير: هي فقير پير پٿوري جي نسل مان آهي. هــي ميلو ڳوٺ جانـــهيرو تعلقي عمـر ڪوٽ ۾ سڀڪنهن سال ڀڊي جــــي چنڊ تي لڳندو آهي، جو ٻـــه ڏينهن هلندو آهــــي. هتي ڪچي مٽيءَ جو ٿلهو ٺهيل آهي، جنهن کي کنگهار پير جو ”اوٽو“ چوندا اهن. ڪافي جاتري ايندا آهن. سڄي رات ڀڄن هلندا آهن ۽ صبح جو ملاکڙو لڳندو آهي. مٺائيءَ جا دڪان کُلندا آهن.
اوڍاڻي
تحفي طور پهرايل ڪپڙن جو وڳو، جيڪو خوشيءَ جي موقعي تي مرشد، تحفي ڏيندڙ يا ڪنهن مربيءَ کي ڍڪائبو آهي، ان کي اوڍاڻي چئبو آهي.
پتوڪي
پتوڪي (انگريزي: Pattoki) پاڪستان جو هڪ انتظامي ورھاست  جو پنجاب، پاڪستان ۾ واقع آهي.
تفصيلَ
پتوڪي جي پکيڙَ 280 چورس ڪلوميٽر آهي، ۽ ان جي مجموعي آبادي 1,134,236 ماڻهن تي مشتمل آهي ۽ 186 ميٽر سطح سمنڊ کان مَٿانهينءَ تي واقع آهي.
حوالا
زمرو:قصور ضلع جون آباد جڳھون
خلافت فاطميہ
خلافت فاطميہ (Fatimid caliphate)، اسماعيلي شعيہ، مسلمان عربن جي خلافت هئي. جيڪا اوڀر ۾ ڳاڙھي سمنڊ کان وٺي اولھ ۾ بحر اوقيانوس تائين اتر آفريڪا ۾ ڦهليل هئي. هنن ڀونچ سمنڊ کي پار ڪري ڪجھ علائقن تي پڻ حڪومت ڪئي. هنن پنهنجي خلافت جو مرڪز مصر کي بڻايو. ۽ خلافت مثالي اعليٰ بڻائڻ لاء مغرب جا علائقا سوڊان، سسلي، ليوانٽ، حجاز بہ پنهنجي خلافت ۾ شامل ڪيو.
فاطمي دعويٰ ڪن ٿا تہ اهي فاطمہ رضي الله عنه ( حضرت محمد صلي الله عليه والهٖ وسلم) جي پشت مان آهن. فاطمي رياست اتر اولھ الجزيہ، ڪوتاما بربر ۾ وجود ۾ آئي. هنن 909 ۾ اگلابد خلافت، جي گادي جو هنڌ رقادا فتح ڪيو. 921 ۾ تيونس جي شهر مهديہ کي پنهنجي خلافت جو نئون گادي جو هنڌ بڻايو، ۽ 948 ۾ هنن گادي جو هنڌ المنصوريہ تيونس ڏانهن منتقل ڪيو. جڏهن هنن 969 ۾ مصر فتح ڪيو تہ بعد ۾ قاهره کي پنهنجي خلافت جو گادي جو هنڌ بڻايو. ۽ مصر هنن جي خلافت جو سياسي تقافتي ۽ مذهبي مرڪز بڻيو. حڪمران طبقو اسماعيلي شعيہ سان واسطو رکي پيو.
ايھا الولد
هن ڪتاب جو مترجم مرزا قليچ بيگ آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ 64 صفحا آهن ۽ قيمت 8 -آنا- ڄاڻايل آهي. هن ڪتاب جو ڇاپو پهريون، سيد مٺڻ شاهه 1907ع ۾ مطبع سعيدي، ڪراچيءَ مان ڇپايو.
498ع
ڊسمبر
زمرو:498ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
ڳاڙهو
سرخ رنگ (س ہ ن: 255, 0, 0) left|thumb|ڳاڙها هٿرادو گل ڳاڙهو(Red) رنگ ٽن بنيادي رنگن مان هڪ آهي
ڳاڙهي رنگ جو تعلق غصي، خون، موت، جذبات ۽ شديد محبت سان آهي۔
تصويرون
زمرو:رنگ