cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بختاور پليجو
بختاور ڌيءَ غلام قادر پليجو ۽ -اختر بلوچ-، 2 سيپٽمبر 1976ع تي حيدرآباد ۾ -جنم- ورتو. ڪراچي يونيورسٽيءَ مان ماس ڪميونيڪيشن ۾ ايم. اي ڪئي اٿس. سندس سڃاڻپ هڪ شاعره ۽ آرٽسٽ جي حيثيت سان آهي. شاعريءَ ۾ -آزاد نظم- سندس پسنديده صنف آهي. هن ڪيترائي خوبصورت -آزاد نظم- لکيا آهن ۽ ڪجهه ڪهاڻيون به لکيون اٿس. هن وقت ناپا (NAPA) ڪراچيءَ ۾ ڊرامي جي فن تي تربيت وٺڻ سان گڏ اتي تدريس جو ڪم پڻ ڪري رهي آهي. سندس ڀيڻ سَسئي پليجو، -ثقافت- ۽ سياحت جي صوبائي وزير آهي.
ٽام ڪروز
ٽام ڪروز (ٽام ٿامس ڪروز؛ 3 جولاءِ 1962) تي پيدا ٿيو، جيڪو هڪ آمريڪي اداڪار ۽ فلمون ٺاهيندڙ آهي. هي هڪ ناليوارو هالي ووڊ اداڪار آهي، سندس مشهور ۽ ناليوارين فلمن ٽاپ گن ، نائيٽ اينڊ ڊي ، مشن امپاسيبل سیریز جون چار فلمون شامل آهن. تازو راڪ آف ايجز ۾ ادا ڪيل سندس يگاني ڪردار کي تبصري نگارن ساراهيو آهي. اڄڪلهه ٽام ڪروز، جيڪ ريچر فلم ۾ ڪم ڪري رهيو آهي.
فني ڪيرئیر
ٽام ڪروز شروع ۾ ننڍا ڪردار ادا ڪيا. ٽام، هدايتڪار ٽوني اسڪاٽ مرحوم جي فلم ٽاپ گن مان نامياري ماڻي، ان فلم باڪس آفيس تي 176 ملين ڊالرز جو ڌنڌو ڪيو هيو. ان کان سواءِ کيس بارن آن دي فورٿ آف جولاءِ، ميگنوليا، دي لاسٽ سيمورائي. ڪوليٽرل آور آ فيو گڊ ۾ سٺي اداڪاري ڪرڻ تي پڻ ايوارڊز ملي چڪا آهن. هن فلمساز جي حيثيت ۾ مشن امپاسبل کان شروعات ڪئي. سندس ادا ڪيل ايڪشن سينن ڏاڍي مشهور ماڻي آهي. اڄڪلهه، هو جيڪ ريچر فلم ۾ ڪم ڪري رهيو آهي، جنهن ۾ سندس ڪرادر جاچ آفيسر جو آهي. هن فلم جون هدايتون ڪرسٽوفر مڪ ڪيوري ڏئي رهيو آهي. ان کان سواءِ ٽاپ گن 2 ۽ مشن امپاسيبل 5 جي شروعات پڻ جلد ٿيڻ واري آهي.
ذاتي زندگي
ٽام ڪروز ٽي وهانءَ ڪيا، جيڪي ٽن طلاقن سان پڄاڻيءَ تي پهتا. سندس پهرين شادي اداڪارا مِمي روجرز سان، ٻي نڪول ڪڊمين ۽ ٽئين اداڪارا ڪيٽي هومز سان ٿي، جنهن جي پڄاڻي ڪيٽي هومز جي طرفان عدالت ۾ خلع جي درخواست ذريعي طلاق سان ٿي. ڪيٽي هومز مان کيس هڪ ڌي سوري ڪزوز آهي. جيڪا پنهنجي ماءُ سان گڏ رهي ٿي. ٽام ڪروز سائينٽولوجي مذهب کي مڃڻ وارن مان آهي. ٽام ڪروز جا ناليواري فٽ بالر ڊيوڊ بيڪم سان ويجها دوستاڻا لاڳاپا آهن۔
اعزازَ
2012ع ۾ ٽام ڪزوز کي فوربس ميگزين جي پاران ست ڪروڙ پنجاهه لک ڊالر ساليانو ڪمائڻ واري هالي ووڊ اداڪارن جي فهرست ۾ شامل ٿيڻ جو اعزاز پڻ حاصل آهي. ٽام ڪروز کي ٽي ڀيرا گولڊن گلوب ايوارڊ ملي چڪو آهي.
نوٽس
زمرو:1962ع زمرو:1962ع جون پيدائشون زمرو:آمريڪي مرد فلمي اداڪار زمرو:آمريڪي اداڪار زمرو:آمريڪي فلم اداڪار زمرو:آمريڪي معذور افراد زمرو:اداڪار زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:جيئريون شخصيتون زمرو:فلمر اداڪار زمرو:فلمساز زمرو:ويهين صدي جا آمريڪي مرد اداڪار
وينجھل
وينجهَل: هن گاهه جون سنهيون تندون وڌي وري ٻئي هنڌ زمين تي پاڙ هڻي وڌنديون وينديون آهن، ۽ جلد ئي چوڌاري پکڙجي ويندو آهي ۽ گهڻو وقت سائو رهندو آهي. هن جي پاڙ هڪ دفعي لڳڻ بعد اهڙي هيٺ اونهي ويندي آهي، جو ناس نه ٿيندو آهي ۽ ڪافي وقت سائو رهندو آهي. برسات پوڻ وقت سائي ٿيندي ويرم ئي نه ڪندو آهي. پوک لاءِ نقصانڪار آهي. جي هڪ دفعو ڪنهن ٻنيءَ ۾ٻوٽو لڳي ويو ته وڌي ميدان ڀري ڇڏيندو ۽ پوءِ اها ٻني آباديءَ کان ڇُٽي! نحس وري اهڙو آهي جو هنجي پاڙ اونهي هئڻ ڪري وڍڻ سان به جلد ناس نٿي ٿئي. ٻيا جانور ڪو نه کائين، اُٺ البت کائيندوآهي. هن کي ڪي ”موٿو“ يا ”موٿ“ به چون.
بختاور پور ديھ
تعلقي ٺل ۾ هڪ ديهه آهي.
ڪمبيشور
ڪمبيشور مندر:Kumbheshwar Temple:
ڪمبيشور مندر:Kumbheshwar Temple: نيپال جي پاتن جي شهر ۾ آهي. پنجن منزلن تي ٺهيل ڪمبيشور پڳوڊا، پاتن جي پراڻي ۾ پراڻي عمارت آهي. ڪمبيشور مندر، شِو جي نالي سان لاڳاپيل آهي. شروعات ۾ هي مندر ٻه ماڙ هيو ۽ 1392ع ۾ تعمير ٿيو هو، پر پوءِ سترهين صديءَ ۾ شرينواسا مَل مٿيون ٽي منزلون ٺهرايون. شِو (Shiva) هندو مذهب ۾ وڏي اهميت رکي ٿو. شِو تخليق ڪندڙ به آهي، ته تباهه ڪندڙ به ته سنڀاليندڙ به. اڪثر مندرن ۾ شِو لنگ جي پوڄا به ٿيندي آهي. شِو (Odia:ସିୱ୍ଅୟ,Tamil:சிவன்) جا بت يا تصويرون گھڻو ڪري عبادت ڪندي ملن ٿيون. سندس جٽائن مان گنگا وهي نڪتي هئي. ان کان سواءِ شِو کي نيل ڪنٺ به چوندا آهن، ڇو جو هن زهر پيتو هو.
زمرو:نيپال زمرو:شِو ڀڳوان زمرو:تاريخ زمرو:مذهب ذمرو: ھندوازم
1853ع
ڊسمبر
زمرو:1853ء زمرو:سال
مئي
مئي عيسوي سال يا جو پنجو مهينو آهي ۽ ان ۾ ڏينهن جو تعداد 31 آهي. هن جو نالو يوناني ديوي مائيا (Maia) جي ڪڍ رکيو ويو آهي. مئي (May) مهيني ۾ سج اتر اڌ گول خط استوا جي بلڪل ويجهو پهچي ويندو آهي. اتر اڌ گول ۾ گرمي جو آغاز ٿي ويندو آهي ۽ ڏکڻ اڌ گول ۾ سياري جي موسم جي شروعات ٿيندي آهي.
ويڪر
ويڪَر: هي گاهه ڏهرن واري ڏاڍي ۽ سخت زمين ۾ جام اُڀرندو آهي ۽ بلڪل گهاٽو ٿيندو آهي. ڏهرن جا ڏهر ڀريا پيا هوندا آهن، وچ مان لنگهڻ به مشڪل هوندو آهي. ڊيگهه ۾ فوٽ ڏيڍ کن ٿئي. اُٺ جو ته خاص کاڌو آهي. ڍڳيون، ٻڪريون، رڍون به عام کائين. سڪڻ بعد زمين تي سٿيو پيو هوندو آهي، جو ڪيترو وقت مال پيو کائيندو آهي.
ڪلاوس ابنر
ڪلايس ابنر (پيدائش 8آگسٽ،1964),هڪ آسٽرين ليکڪ، مضمون نگار،شاعر۽ ترجمه نگار آهي. ويانا ۾ پيداٿيو ۽ پرورش ٿيس،هن ابتدائي عمر ۾ لکڻ شروع ڪيو.هن 1980ء ۾ ميگزين ۾ ڪهاڻيون جمع ڪرائڻ شروع ڪيون.۽ 1989ءکانپوءِ سافٽويئر جي موضوعن تي مضمون ۽ ڪتاب پڻ شايع ڪرايائين.ابنر جي شاعري جرمن ۽ ڪيٽالايان زبانن ۾ لکيل آهي,هن فرانسيسي ۽ ڪيٽالان ادب جو جرمن زبان ۾ ترجموپڻ ڪيو,هي ڪيترين ئي آسٽرين مصنفين ايسوسيئيشن جو رڪن پڻ آهي،بشمول گريزرآٽو رينورساملنگ.
سندس ڪم ۾ ڪيٽالان موضوعن تي ثقافتي مضمون ۽ يهودي روايتن سان جڙيل ڪهاڻيون شامل آهن.سندس مختصر ڪهاڻين جو پهريون مجموعو 2007 ۾ ڇاپيو ويو.2008 ۾،اِبنر مختصر ناول Hominide (انسان نما ) ڇپايو. هن ڪيترائي ادبي انعام حاصل ڪيا آهن، جن منجهه 1982۾ يوٿ انعام Erster Österreichischer Jugendpreis ۽ 2007 ۾ ويانيز Wiener Werkstattpreis شامل آهن.آسٽرين تنقيد نگار، جهڙوڪ وولف گنگ رٽز ، اِبنر جي نثري انداز جي تعريف ڪئي آهي.مصنف پنهنجي خاندان سان گڏ ويانا ۾ رهندو آهي.
ابتدائي زندگي
ڪلاوُس اِبنر، ويانا،آسٽريا ۾ 8 آگسٽ 1964۾ پيدا ٿيو هيو. .
ڪم
اسڪول منجهان پڙهائي مڪمل ڪرڻ کانپوءِ اِبنر مختصر نثر،شاعري ۽ ريڊيو ڊراما لکياآهن.
لکڻ جو انداز
خاصطور تي اِبنر مختصر ڪهاڻيون هڪ ڪثير مضمونن احاطو ڪن ٿيون.
ايوارڊ ۽ ڪاميابيون
1982۾ يوٿ انعام Erster Österreichischer Jugendpreis
خارجي ڳنڍڻا
اصل مضمون انگريزي وڪيپيڊيا تي en:Klaus_Ebner
زمرو:1964ع جون پيدائشون زمرو:آسٽريا زمرو:آسٽرين مترجم زمرو:آسٽرين مرد ليکڪ زمرو:جرمن ٻوليءَ جا ليکڪ زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:زندهه ماڻهو زمرو:سوانح حيات زمرو:سوانح حيات (صنف) زمرو:شخصيتون زمرو:مرد ليکڪ زمرو:ويانا جا ليکڪ زمرو:ڪيٽالان مان مترجم زمرو:ڪيٽالان ٻوليءَ جا ليکڪ
452ع
ڊسمبر
زمرو:452ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
درازا
درازا پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي خيرپورميرس جي تعلقي صوڀوديرو جي شھر راڻي پور جي ڀرسان واقع ھڪ مشھور ڳوٺ جتي سنڌ جي مشھور صوفي بزرگ ۽ شاعر ھفت زبان فقير عبدالوهاب فاروقي معروف سچل سرمست جي مزار واقع آهي. 1700 ايڪڙن تي مشتمل ھي ڳوٺ درازا شريف سڏبو آهي. لفظ درازا فارسي ٻولي جي لفظ در راز "Dar-e-raaz" جي بگڙيل صورت آهي جنھن جي معنيَ آهي خدائي رازن جو دروازو. ان جو جاگرافيائي مقام 30°18'22N 68°51'36E طرف 154 فٽن جي الٽيٽيوڊ تي واقع آهي.
تاريخ
مرزا علي قلي بيگ لکيو آهي ته: ڪلهوڙن جي دور حڪومت ۾، سچل سرمست جي فاروقي خاندان جي وڏي عزت ٿي. کين گنبٽ ۽ راڻيپور جي وچ ۾ جاگيرون مليون. فاروقي بزرگن اهي جاگيرون پنهنجن ٻن خاص مريدن، هر هڪ: ’دراز ونڊير‘ ۽ ’ڪاجن ونڊير‘ کي آباد ڪرڻ لاءِ ڏنيون، جن اتي پنهنجا ڳوٺ ٻَڌايا. ڪاجن ونڊير جو ڳوٺ درازا جي اتر اولهه ۾ هو، جيڪو اڳتي هلي ڦِٽي ويو، پر درازا ونڊير جو ڳوٺ، جو پوءِ ’درازا  شريف‘ جي نالي سان مشهور ٿيو، اڄ به موجود آهي ۽ درازا جي  نالي سان سڏجي ٿو. ٿوري عرصي کانپوءِ سچل سرمست جو ڏاڏو ميان صاحب ڏنو ۽ ٻيا مخدوم به ٻين هنڌن تان لڏي اچي درازين داخل ٿيا.
حوالا
زمرو:خيرپور ضلعو زمرو:خيرپور ۾ گُنجان آباديون
جاگيرداري
جاگيرداري نظام (Feudalism) هڪ سماجي معاشي صورتحال، جيڪا غلاميءَ واري يا قديم پئنچائتي نظامن جي ٽوڙ ڦوڙ کان پوءِ سامهون آئي ۽ تقريباً سڀني ملڪن ۾ موجود رهي. حڪمرانن جي طرفان ڪنهن وفادار ملازم يا خدمتگار کي سندس خدمت جي عيوض، گذاري لاءِ انعام طور مليل زمين کي جاگير چئبو هو. جاگيردار ۽ هاري، جاگيرداري معاشري جا مرڪزي طبقا رهيا آهن، جاگيردار جا ساٿي اڪثر حڪمران ۽ مفادپرست مذهبي اڳواڻ رهيا، حڪمران طبقي ۾ سماجي جاگيرن جو هڪ سلسلو ترتيب ڏنل هو ۽ ننڍا جاگيردار، وڏن جاگيردارن جا زيردست هوندا هئا. ننڍي کنڊ ۾ جاگيرداري نظام دهليءَ جي سلطنت متعارف ڪرايو. سنڌ تي قبضي ڪرڻ کان پوءِ انگريز سرڪار حڪم جاري ڪيو تہ جاگيردار ۽ اهي ماڻهو، جيڪي 17 فيبروري 1843ع تائين، جن زمينن تي قابض هئا، حاضر ٿي سلاميءَ جو پروانو حاصل ڪن ۽ پنهنجي معاف ڪيل ڍل واري زمين تي قابض ٿين. 1949-1948ع ۾ سنڌ حڪومت هڪ ائڪٽ ذريعي سنڌ مان جاگيرداريون ختم ڪري، اهي زمينون پشت بہ پشت هارپو ڪندڙ هارين ۾ ورهائي کين مالڪاڻا حق ڏيئي ڇڏيا. پر اهي حق صرف ڪاغذن ۾ ئي رهيا. جاگيرداري نظام اڄ بہ پنهنجي استحصال سميت سنڌ تي قابض آهي. سنڌي ترقي پسند ادب جو وڏو مرڪزي موضوع جاگيرداري نظام رهيو آهي. سنڌي اديبن پورهيت، هاري ۽ مزدور کي ملڪ جو هيرو ڪري پيش ڪيو آهي ۽ جاگيردارن، وڏيرن ۽ سرمائيدارن جي ظلم تي ڦٽڪار ڪئي آهي.
حوالا
زمرو:معاشرتي نظام زمرو:وچيون دور
ايڊيشن
ايڊيشن مان مراد ٿي سگھي ٿو:
اسڪاءِ ليب
اسڪاءِ لئب (Sky lab): آسماني تجربيگاهه، جيڪا آمريڪا جي ’ناسا‘ مرڪز مان 14 مئي 1973ع تي خلا ۾ اماڻي وئي. اسڪاءِ لئب اُن آمريڪي تحقيقاتي اداري ’ناسا‘ پاران ٺاهي وئي هئي، جنهن جو مقصد ’آسمان‘ جي ڄاڻ کي زمين ڏانهن موڪلڻ هو. اسڪاءِ لئب ٻه ماڙ منزل جيان ٺهيل هئي، جنهن ۾ تجربي جون سموريون شيون رکيون ويون هيون. اها اسڪاءِ لئب اٺن سالن لاءِ مٿي فضا ۾ رهڻي هئي، پر فني خرابيءَ سبب ڇهه سال گذرڻ کان پوءِ، 16 -جولاءِ- 1979ع ۾، -آسٽريليا- جي هڪ سنسان علائقي ۾ اچي ڪري هئي.
جامد
جامد __(Static):
جامد لفظ جي معنيٰ آهي غير متحرڪ. ادبي اصطلاح جي لحاظ کان هن نظريي ۾ طرز عمل، ڪردار، فن، زبان، ادب يا ٻي ادبي صنف کي جامد چيو ويندو، جنهن ۾ بدليل حالتن ۽ ماحول جي گهرجن مطابق پاڻ بدلائي. نون تصورن کي نه وٺڻ، نوان تجربا نه ڪرڻ، نيون راهون تلاش نه ڪرڻ، وغيره ’جامد‘ هجڻ جو علامتون آهن.
حوالا
زمرو:ادب
جون
جون (June) عيسوي سال يا شمسي سال جو ڇهون مهينو ۽ ڏينهن جو تعداد 30 اٿس. جون پاڪستان, هندوستان ۽ سنڌ ۾ گرمين جي ڪري مشهور آهي. رومي ديوتا جونو (Juno) جو نالو هن مهيني تي رکيو ويو آهي. جونو ديوي ديوتائن جي سردار “جيوپيٽر” جي ڌيءَ هئي. هن مهيني ۾ اتر اڌ گول ۾ ڏاڍي گرمي هوندي آهي. 21 جون تي اتر اڌ گول ۾ وڏي ۾ وڏو ڏينهن ٿيندو آهي، جڏهن ته وري ڏکڻ اڌ گول ۾ وڏي کان وڏي رات ٿيندي آهي. هن مهيني ۾ 30 ڏينهن ٿين ٿا. زمرو:جون
حوالا
زمرو:مهينا زمرو:وقت زمرو:تواريخ
1851ع
فوتگيون
زمرو: 1851ع
آرائين (ڪردار)
آرائين، لوڪ ثقافتي ڪردار. آڳاٽي زماني ۾ خصوصاً سنڌ جي ٻھراڙين ۾، بسنت جي ڏڻ اچڻ تي مڱڻھار فقير موتئي جي گُلن ۽ سرنھن جي پيلن گلن جون جھوليون ڀري، دھلن دمامن سان گھر گھر بھار جي آمد جون واڌايون ڏيندا ھئا. اھڙيءَ طرح بھار جي آمد جو اعلان ٿي ويندو ھو. موٽ ۾ ماڻھو فقيرن کي ان، اٽو، يا روڪڙا پئسا، گھور طور ڏيندا ھئا. انھن مڱڻھار فقيرن کي آرائين چيو ويندو ھو. ھن وقت اھا رسم ختم ٿي چڪي آھي.
”عشق اسان وٽ آرائينءَ جئن، آيو جھول ڀري! ڪـــوئـــي ڪــيــئــن ڪـــري“ (شيخ اياز)
زمرو:لوڪ ڪردار
453ع
ڊسمبر
زمرو:453ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
سائون
سائون هي گاھ سخت زمين تي ڊيگهہ ۾ ٽي – چار فوٽ کن ٿيندو جي داڻي جيڏو اَنُ ٻاهران ڀورو، اندران اڇو ٿيندو آهي. ٿري ماڻهو اُن جي ماني پچائين ۽ بعضي ڇَڙهي ڀت رڌي کائيندا آهن. هندو ماڻهو وڏن ڏينھن تي سائون خاص هٿ ڪري چاھ سان کائيندا آهن. ان گاھ کي ڍڳيون، مينھون، گڏھ، گهوڙا ۽ گابا کائيندا آهن.
1298ع
ڊسمبر
زمرو:1298ء زمرو:تيرھين صدي زمرو:سال
نارائڻ هٽي پيليس ميوزيم
اصل ۾ هٽي پيليس ميوزيم، محل هو، جنهن ۾ نيپال جا بادشاهه رهندا هئا. پر هاڻي ان کي ميوزيم ۾ تبديل ڪيو ويو آهي. نارايڻ، وشنو جو هڪ نالو آهي ۽ هٽي معنا پاڻيءَ جو ڦوهارو يا نيسارو. اصل ۾ وشنو جو مندر ۽ اهو ڦوهارو ان محل جي ڀر ۾ موجود آهن. هي بادشاهه بريندرا بير بڪرم شاهه ديو جو محل هو.
ميوزيم ۾ مختلف هال ۽ ڪمرا سجايل هيا، جن ۾ ڪنهن ڪمري ۾ ٻاهرين حڪمرانن کي رهايو ويندو هو يا وري ڪنهن ڪمري ۾ ڪو معاهدو صحي ڪيو ويندو هو. بادشاهه، راڻي سان گڏ ٻارن جا بيڊ روم ته وري اسٽڊي روم به اهن، ان کان سواءِ لائبرري به آهي. هن ميوزيم ۾ رکيل ڪتابن مان گھڻو انگ بين الاقوامي سياست جي ڪتابن جو آهي. انهن ڪمرن ۾ اهو فرنيچر رکيو آهي، جيڪو استعمال ٿيندو هو. اصلي محل 1885ع ۾ ٺهرايو ويو، پر وري 1943ع ۾ زلزلي اچڻ ڪري اهو ڊهي پيو، جنهن ۾ بادشاهه تريڀون جون ٻئي ڌيئرون به وفات ڪري ويون هيون. ان کان پوءِ وري نئين سر محل جي اڏاوت ڪئي وئي. ان کان سواءِ جنهن بلڊنگ ميوزيم موجود آهي، محل جو اهو حصو 1963ع ۾ ٺهڻ شروع ٿيو ۽ 1969ع ۾ پورو ٿيو.
زمرو:نيپال زمرو:تاريخ زمرو:ميوزيم
مثنوي چنيسر نامہ
مثنوي چنيسر نامه: (فارسي) هيءَ فارسي مثنوي ادارڪي بيگلاري، ڏهين صدي هجريءَ جي شاعر جي تصنيف آهي. ادراڪيءَ سنڌ جي ترخان حاڪمن جي تاريخ ”بيگلار نامہ“ پڻ لکي هئي، جا هڪ مستند دستاويز آهي ۽ گهڻو وقت اڳ، ’سنڌ مسلم ادبي سوسائٽيءَ‘ طرفان سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪري شايع ڪرائي ويئي هئي. ”ليلا چنيسر“ سنڌ جي هڪ مشهور عشقيه ڪهاڻي آهي، جنهن جو دور ستين صدي هجري چيو وڃي ٿو. هن ڪهاڻيءَ جي تاريخي حيثيت مشڪوڪ آهي، ڇو ته ان ۾ ڄاڻايل ڪردار، جغرافيه مقامات آهي ۽ ٻيون ڪيتريون ڳالهيون يا ته بنهه ڪوڙيون آهن يا وري انهن جي بيان ۾ تضاد آهي ۽ بعض ڳالهيون عقل سليم جي مڃڻ کان بعيد آهن. انهيءَ ڪري جيسين اهڙا تاريخي ماخذ ۽ دستاويز منظر عام تي اچن، جيڪي هن ڪهاڻي کي سچو ثابت ڪن، تيسين اسين ليلا-چنيسر جي ڪهاڻيءَ کي محض ”لوڪ ڪهاڻي“ ئي سمجهنداسون ۽ اهڙي قسم جون ڏندڪٿائون ٿوري گهڻي فرق سان ڪيترن ملڪن ۽ قومن ۾ مشهور آهن. پر انهن حالتن جي باوجود، هڪ ڳالهه بلڪل صاف ۽ مسلم آهي ته سنڌ جي عشقيه داستانن ۾ بداخلاقي، بي راهروي ۽ غير صحتمند ماحول ڪڏهن ڪونهي. بهرحال ليلا-چنيسر جي ڪهاڻيءَ جي ندرت سببان ئي شايد ادراڪي بيگلاري هن قصي کي پنهنجي مثنويءَ جي موضوع بڻايو. هيءَ مثنوي سنڌ ۾ فارسي ادب جو سنگ ميل آهي، ڇو ته ان کان پوءِ ئي ٻين شاعرن جون تخليقون منظر عام تي آيون ٿيون ڏسجن. انهيءَ زماني (ارغون ۽ ترخان) ۾ لکيل ٻيون به مثنويون آهن: شاهه جهانگير هاشميءَ جي مثنوي ”مظهر الاثار“ جا شاهه حسين ارغون تاءِ 940 هجري ۾ لکي ويئي ۽ ”ترنم عشق“ مثنوي جيڪا ٺٽي جي محمد مقيم شاعر، مرزا جاني بيگ جي دور ۾ لکي. مير معصوم شاهه بکريءَ جو ”خمسه“ ته چند سال پوءِ لکيو ويو هو ۽ ان کان اڳ، مثنوي ’چنيسر نامه‘ جو ملڪ ۾ چرچو هئو. ادراڪيءَ انهيءَ صدين جي پراڻي قصي کي، ڪنهن به رنگ روپ ڏيڻ کان سواءِ نهايت، سادي نموني ۾ بيان ڪيو آهي، ۽ اسان جي سنڌي شاعرن، انهيءَ ڪهاڻي مان جيڪي نڪتا ڪڍيا آهن يا ڪن منظرن کي دلڪش بڻايو آهي، سا ڳالهه هن مثنويءَ ۾ ڪينهي. ان ڪري ٽيڪنيڪي ۽ فني نڪته نگاهه کان هن مثنوي ۾ جيڪا خاص خوبي ڪينهي. پر انهيءَ سڌي ۽ سادي مثنوي طرز ادا هوندي به ادراڪيءَ ڪيترا معرڪي جا شعر چيا آهن. جنهنڪري شاعرانه طور مثنوي جو مقام دلپسند ٿي پيو آهي. ازنسواءِ هن مثنويءَ جو بحر، مولانا جاميءَ جي مثنوي ”يوسف وزليخا“ جهڙو آهي، جنهنڪري مثنوي اثرائتي ٿي پيئي آهي. محبوب جي حسن جي تعريف، عشق جي  راهه ۾ معشوق سان ملڻ جي اميد تي تيز روي ۽ تڪليفن جو مقابلو ۽ معشوق (عورت) جا لطيف احسان بيان ڪرڻ وقت شايد ادراڪيءَ جي سامهون جاميءَ جي يوسف وزليخا هئي، ڇاڪاڻ ته رات جي دلڪش ڪهاڻي يا معاملاتي شعر، هوبهو مولانا جاميءَ جي رنگ ۾ چيل معلوم ٿين ٿا. ’زليخا‘ بهرحال هڪ نبيءَ جي عورت هئي،
جبريت
thumb|right|140px|جبريت جي فلسفي جا کوڙ نظريا ٻڌائن ٿا ته سچائي اڳواٽ طئي ٿيل رستي سان مشروط آهي.
جبريت __(Determinism):
جبريت هڪ عقيدو آهي ته انسان جو ڪردار هڪ اهڙي طاقت جي زير اثر آهي، جنهن تي انسان جو پنهنجو ڪو اختيار ڪونهي. ان فلسفي جي مڃيندڙن مطابق هڪ جبريت جنسيت (Sexism) به آهي. جبريت جو ضد مرضي( free will) سمجھيو ويندو آھي. اھو ھڪ فلسفي جو نظريو آھي جيڪو ٻڌائي ٿو ته سڀ واقعا، اخلاقي اختيار سميت اڳواٽ موجود سببن جي ڪري طئي ٿين ٿا. تقدير ۽ جبريت ساڳي ڳالھ ناھن بلڪہ ھڪٻئي کان مختلف آهن. تقدير جو نظريو مذھبي آھي جنھن ۾ واقعن جي واقع ٿيڻ ۾ سبب جو ڪو ڪردار نه ھوندو آھي پر انسان جو مستقبل ،سبب جي دخل اندازي کان سواءِ، اڳواٽ مافوق الفطرت ھستيءَ طرفان طئي ٿيل ھوندو آھي.
ڪرنگھ
ڪِرنگھ: هي گاهه چار فوٽ کن ڊگهو مٽيءَ واري زمين ۾ٿيندو آهي. هن کي پاڻي جام کپي، هن جا پن ڊگها ٿيندا آهن، اُن جي ڏانڊي ڪارسري رنگ جي ٿيندي آهي. چوٽيءَ تي سنگ ڪڍندو آهي، جو ڪڻڪ جي سنگ سان مشابهت رکندڙ ٿيندو آهي، جنهن ۾ تکا سُوئا ٿيندا آهن، جي اُن کي پکين کان بچائيندا آهن. اندر ٻج سنهون ٿيندو آهي. داڻو پيلي رنگ جو ننڍو، پر سخت ٿيندو آهي، جنهن کي پاڻيءَ ۾ پُسائي اُکريءَ ۾ چَڙهي وسِنِاڻَ ڪبو آهي ته ڏاڍو لذيذ ٿيندو آهي. ٻئي اَن سان ملائي پيهي ماني پچائي کائبي آهي. هن کي ڍڳيون، مينهون، گهوڙا ۽ گڏهه کائيندا آهن.
مثنوي مظهرالا آثار
مثنوي مظهرالا آثار: (فارسي). هيءُ فارسي مثنوي سيد شاهه جهانگير هاشميءَ( متوفي 946 هجري) جي تصنيف آهي، جنهن ۾ تصوف جي مختلف رموز جو بيان ٿيل آهي. ڏهين صدي هجري، ايران ۽ سنڌ لاءِ وڏن انقلابن ۽ مهمّن جو دور هو ڇو ته انهيءَ صديءَ جي پهرئين چوٿائيءَ ۾ جي قومون ظهور پذير ٿيون، جن ملڪ ۾ انقلاب ۽ خونريزيءَ جو عالم برپا ڪري ڇڏيو. هڪ طرف سلطنت بزرگ تيموريان تي هرات جي بادشاهه سلطان حسين يقرا جي وفات کان پوءِ تنزل آيو جو بابر جي شخصيت نمودار ٿيڻ کان پوءِ ختم ٿيو. ٻئي طرف شاهه اسماعيل صفوي. مذهبي مسند ڇڏي، شاهي تخت تي ويٺو ۽ ٽئين طرف کان محمد خان شيباتي، اتر اوڀر تي نمودار ٿيو، ۽ قتل ۽ غارت گريءَ جي بازار گرم ڪري ڇڏيائين. سنڌ ۾، انهيءَ وقت (914 هجري) ڄام نظام الدين ننده وفات ڪئي. طويل مدت حڪمرانيءَ ڪرڻ سببان هن سلطنت جو انتظام پختو ٿيو.، ڄام نظام الدين جي پٽ فيروز ۽ سندس هڪ رشتيدار ڄام صلاح الدين جي وچ ۾ 914 کان 927 هجري تائين جنگ رهي. وزيراعظم دريا خان جي همت ۽ تدبير سان فيروز، حڪومت ته حاصل ڪئي پر ڄام صلاح الدين گجرات جي مدد سان  فوج ڪشي ڪئي. فيروز ’سوي‘. (سيبي) جي حاڪمن ڏانهن هٿ ڊگهيڙيو، ۽ شاهه بيگ محرم 928 هجري  ۾ سنڌ ۾ آيو ۽ ڄام صلاح الدين  کي شڪست ڏنائين. هو سبي واپس وڃڻ بدران سنڌ جو حاڪم  بڻجي ويٺو ۽ سندس وفات (22- شعبان 928 هه) کان پوءِ سندس پٽ شاهه حسن ارغون تخت تي ويٺو. جنهن 929 هه ۾ فيروز سان ٽڪر کاڌو جنهن ۾ ويهه هزار ماڻهو ٻنهي طرفن جا قتل ٿيا ۽ شاهه حسن ارغون سڄي سنڌ جو مالڪ ٿيو. ارغونن جي تسلط کان پوءِ ايران ۽ قنڌار کان ڪيترا علمي خاندان سنڌ ۾ اچي ٺٽي ۽ بکر ۾ آباد ٿيا. جن ۾ شاهه قطب الدين به هو جيڪو بکر ۾ اچي رهيو هو ۽ سنڌ جو پهريون ’شيخ الاسلام‘ مقرر ٿيو. سندس هڪ عزيز شاهه جهانگير هاشمي به 930هه ۾ اچي بکر ۾ سڪونت پذير ٿيو. هو شيرين ڪلام شاعر ۽ متدّين صوفي بزرگ هو، تذڪرن ۾ آيو آهي ته شاهه جهانگير مولانا جاميءَ جو همعصر هو. ۽ سندس صحبت مان گهڻو فيض پرايو هئائين. سندس ديوان، ابيات، قصيده ۽ هيءَ مثنوي، سندس باڪمال شاعريءَ ۽ عقدن جي غمازي ڪن ٿا. مثنوي مظهر الا آثار، هاشمي صاحب، ”خمسه نظامي“، ”مطلع خسرو“ ۽ ”تحفته الاحرار جامي“ جي جواب ۾ لکي ۽ ان کي ابو عبدالله، شاهه حسن ارغون جي نالي منسوب ڪيائين. تصوف جو حلقهء اثر ان وقت وڌندو آهي، جڏهن ملڪ ۾ افراتفريءَ جون حالتون هونديون آهن ۽ ماڻهو دنياداريءَ کان تنگ اچي، مذهب جي آڙ ۾ لڪندي، سڪون ۽ بي فڪريءَ جي تلاش ڪندا آهن. هن مثنويءَ جي محرڪ به سنڌ جون هنگامي حالتون ڏٺيون هيون. هن مثنويءَ ۾ تصوف جا اسرار ۽ معرفت الاهيءَ جون رمزون ۽ تزڪيه نفس جا نڪتا، نهايت دلنشين ۽ آسان پيرايي ۾ بيان ٿيل آهن.
ابو الڪسيس الزھراوي
ابو القاسم خلف -بن- عباس الزھراوي ”قرطبہ“ ۾ سن 936 ع ۾ پيد اٿيو، صاحب موصوف جراحت جي فن ۾ نمايان شھرت حاصل ڪئي. ھن جي مکيھ ڪتابن مان ھڪ ”تصريف“ آھي، جنھن جو پورو نالو”التصريف لمن عجز عن التاليف“ آھي، جراحت جو ھيءُ پھريون ڪتاب آھي. ابو ڪسيس لکي ٿو ته ”جراحت ٻن قسمن جي آھي، ھڪ اھا جا مريض کي مرض کان نجات ڏياري، ۽ ٻي اھا، جا ھن کي موت سان ملاقات ڪرائي. ابو القاسم فن جراحت ۾ خبرداريءَ کي دليري تي ترجيح ڏئي ٿو. جراحت تي ھن ٻيا به ڪيترا ڪتاب لکيا آھن. ”ڏنڀ“ تي ھن ھڪ خاص ڪتاب لکيو آھي. ھڪ ٻئي ڪتاب ۾ ”مثاني جي -پٿري-“ کي ڀڃي ٻاھر ڪڍڻ ۽ اھڙا ٻيا جراحت جا فن بيان ڪيل آھن، ھڪ ٽئين ڪتاب ۾ ھڏن ڀڃڻ ۽ سنڌن نڪرڻ جو مفصل احوال، علاج سميت لکيو اٿس. الزھراوي نه صرف ھڪ بلند پايي جو جراح ھو، پر -ان- سان گڏ علم طب ۽ حڪمت جي ٻين شعبن تي به کيس اعليٰ دسترس حاصل ھئي. ازان سواءِ علم الادويھ مفردات و مر ڪبات، ۾ به سندس مٽ زماني ۾ ٿورا عالم ھئا.
1855ع
ڊسمبر
زمرو:1855ء زمرو:سال
امداد محمد شاھ
thumb سيد -امداد محمد شاهه-، سنڌ جي قديم تاريخي شهر ”سن“ جي سيد حيدر شاهه سنائيءَ جي خاندان جو چشم چراغ آهي. هن، سنڌ جي بزرگ سياستدان ۽ قومي رهبر سائين جي. ايم. سيد جي گهر ۾، 30 سيپٽمبر 1935ع تي سومر جي ڏينهن -جنم- ورتو. -امداد محمد شاهه- ابتدائي سنڌيءَ جا ٽي درجا سن جي پرائمري اسڪول مان پاس ڪيا، جنهن کان پوءِ کيس ڪراچيءَ جي گرامر اسڪول ۾ داخل ڪرايو ويو، -جتي- 1948ع تائين پڙهندو رهيو. هندستان جي ورهاڱي سبب لڏي آيل مسلمانن کي ڪراچيءَ جي اسڪولن ۾ رهايو ويو ۽ اسڪول -بند- ڪيا ويا، -ان- ڪري پاڻ ڳوٺ موٽي آيو. جڏهن واپس ڪراچي گرامر اسڪول ۾ ويو، ته دير سان پهچڻ سبب سندس داخلا رد ڪئي وئي. -ان- کان پوءِ کيس سينٽ پيٽرڪ اسڪول ۾ داخل ڪيو ويو، جتان 54- 1953ع ۾ مئٽرڪ پاس ڪيائين. مئٽرڪ پاس ڪرڻ کان پوءِ ڊي. جي سائنس ڪاليج ۾ داخل ٿيو. سندس ارادو انٽر سائنس ڪري، ميڊيڪل ڪاليج ۾ پڙهڻ جو هو، پر اها خواهش گهرو حالتن سبب پوري ٿي نه سگهي، ڇاڪاڻ ته سندس وڏو -ڀاءُ- -امير- حيدرشاهه اعليٰ -تعليم- حاصل ڪرڻ لاءِ لنڊن هليو ويو ۽ سندس والد جي ايم سيد کي ون يونٽ جي مخالفت سبب جيل ۾ -بند- ڪيو ويو، -ان- ڪري کيس -تعليم- سان گڏ گهرو ذميواريون سنڀالڻيون پئجي ويون. بي. -ايس-. سي جو امتحان پاس ڪري ڳوٺ ”سن“ اچي زمينداري سنڀاليائين. بعد ۾ اسلاميه ڪاليج ڪراچيءَ ۾ داخلا وٺي، 1965ع ۾، امتيازي حيثيت سان ايل. ايل. بي جي ڊگري حاصل ڪيائين. -امداد محمد شاهه- کي پنهنجي اباڻي زمينداري حصي مان زمين جو حصو تعلقي سڪرنڊ جي ڳوٺ مجيد ڪيريي ۾ مليو، -ان- ڪري اُتي رهڻ سبب، سنڌ جي مشهور قومي ڪارڪن قاضي فيض محمد ايڊيوڪيٽ سان گڏجي نوابشاهه ۾ وڪالت ڪيائين. امداد محمد شاهه، تعليمي ميدان ۾ ڪافي خدمتون سرانجام ڏنيون آهن. هن 1956ع ۾ سن ۾ مڊل اسڪول کولرايو ۽ ٻهراڙيءَ جي شاگردن لاءِ مفت رهائش ۽ کاڌي پيتي جي انتظام لاءِ شاهه حيدر ايڊيوڪيشنل سوسائٽي قائم ڪئي. 1979ع ۾ ضلعي ڪائونسل نوابشاهه جي ميمبر چونڊجڻ بعد، تعلقي سڪرنڊ جي ٻهراڙيءَ ۾، -تعليم- جي ترقيءَ لاءِ وڏيون ڪوششون ڪري، تعلقي ۾ ڪيترائي پرائمري، مڊل ۽ هاءِ اسڪول قائم ڪرايائين. خاص ڪري ڇوڪرين جي -تعليم- لاءِ اسڪول کولايائين. سڪرنڊ شهر ۾ ڇوڪرن ۽ ڇوڪرين لاءِ سائنس ڌار ڌار ڪاليج کولرايائين. قاضي احمد جي هاءِ اسڪول کي هاير سيڪنڊري اسڪول جو درجو ڏياريائين. امداد محمد شاهه، 1985ع ۽ 1988ع ۾ ٻه ڀيرا سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊيو ۽ اڪيلي مخالف ڌر جي ميمبر جي حيثيت ۾، سنڌ جي حقن لاءِ ڀرپور آواز اٿاريائين. هو ڪيترين ئي تعليمي سوسائٽين جو باني، چيئرمئن ۽ ميمبر رهيو آهي. جهڙوڪ شاهه حيدر ايڊيوڪيشنل سوسائٽي سن، محمد هاشم ٺٽوي ايڊيوڪيشنل سوسائٽي، سنڌ مدرسة -الاسلام- ڪراچيءَ طرفان قائم ڪيل قائداعظم پبلڪ اسڪول درساڻو ڇني ۽ ڪراچي يونيورسٽيءَ جي سينيٽ جو ميمبر وغيره. شاهه صاحب، نوابشاهه ضلعي، تعلقي سڪرنڊ ۽ تعلقي ڪوٽڙيءَ ۾ ڪيترائي سماجي ڪم ڪيا، اسڪول، اسپتالون، موريون ٺهرايون. ڊرينيج سسٽم ۽ رستا ٺهرايا. اهوئي سبب هو، جو هو جڏهن به پنهنجي سڪرنڊ واري -تڪ- مان چونڊن ۾ بيٺو ته سندس مقابلي ۾ ڪنهن به پارٽيءَ جو اميدوار کٽي نه سگهيو. شاهه صاحب سياسي طرح عوامي ليگ جو ميمبر رهيو ۽ ڪجهه وقت ’پونم‘ جي پليٽفارم -تان- سنڌ ۽ ٻين ننڍن صوبن جي قومي حقن لاءِ جدوجهد ۾ به سرگرم رهيو. شاهه صاحب جي انٽرويوز تي مشتمل هڪ ڪتاب ”زندگي کليل ڪتاب“، مارئي اڪيڊميءَ سڪرنڊ پاران 1999ع ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو. سندس وفات 29 سيپٽمبر 2004ع تي ٿي. کيس ڳوٺ مجيد ڪيريي ۾ مٽيءُ ماءُ حوالي ڪيو ويو. سندس نالي پويان هڪ فلاحي ادارو ”امداد فائونڊيشن“ 2007ع کان ڪم ڪري پيو.
وسيلو
وسيلو يا توسل هڪ اسلامي اصطلاح آهي  جنهن جي معني آهي ته جنهن جي ذريعي ڪنهن ٻي شيء جو قرب حاصل ڪجي ان کي وسيلو چئبو آهي.ان ۾ ڪو شڪ نه آهي ته توحيد، اسلامي عقيدن جي جڙ ۽ بنياد آهي. ۽ جيڪو به عقيدو توحيد جي خلاف هجي اهو باطل آهي. پر ڇا توسل، توحيد جي خلاف آهي؟ ان ڳاله کي قرآني آيتن جي روشني ۾ بيان ڪيون ٿا
سورت شعراء
و اذا مرضت فهو يشفين
۽ جڏهن مان مريض ٿيان ٿو اهو ئي شفا ڏيڻ وارو آهي. سورت شعراء، آيت 80
سورت نحل
پر انهي سهڻي مالڪ ماکي ۾ شفا رکي آهي
فيه شفاء للنّاس
ماکي ۾ ماڻهن لاءِ شفا آهي .سورت نحل، آيت69
حضرت محمد جي زندگي ۾ توسل
حضرتِ عثمان بن حنيف کان روايت آهي ته هڪ نابينا صحابي رحمتِ عالم صلي الله عليه وسلم جي بارگاھِ اقدس ۾ حاضر ٿيا، عرض ڪياؤن يارسول الله (عزوجل و صلي الله عليه وسلم) اوهان منهجي صحت لاءِ بارگاھِ خداوندي ۾ دعا ڪريو، حضور عليه السلام فرمايو ”تون چڱي طرح وضوع ڪر ۽ ٻه رڪعتون نفل پڙهي هي دعا گُهر؛
”اي الله مان تو کان گهران ٿو، ۽ تهنجي طرف متوجه ٿيان ٿو، تنهجي نبي صلي الله عليه وسلم جي وسيلي سان جيڪو رحمت وارو نبي آهي، يا رسول الله (عزوجل و صلي الله عليه وسلم) مان توهان جي وسيلي سان رب جي حضور ان ڪري متوجه ٿيو آهيان ته جيئن منهجي هي حاجت پوري ٿي وڃي، يا الله عزوجل حضور عليه السلام جي شفاعت منهجي حق ۾ قبول فرماء“
جڏهن ان نابينا صحابي سڳوري اها دعا گهري (جنهن ۾ ”يا رسول الله“ جي صدا به موجود آهي) ته ان جون اکيون روشن ٿي ويون ۽ خدا جو قسم هو اسان وٽ ائين آيو ڄڻ ڪڏهن هو نابينا ئي نه هيو.
امر اقبال
شاعر -امر اقبال- جو اصل نالو محمد اقبال ولد الهورايو چنا آهي. هن سنڌ جي نامياري -استاد-، شاعر ۽ محقق عطامحمد حاميءَ جي ڳوٺ ’سوهو ڪناسرا‘ تعلقي ڪوٽڏيجي، ضلعي خيرپور ۾ پهرين -اپريل- 1974ع تي -جنم- ورتو. پرائمريءَ کان مئٽرڪ تائين سينٽ ٿريساز هاءِ اسڪول خيرپور ۾ -تعليم- حاصل ڪيائين. گورنمينٽ سپريئر سائنس ڪاليج خيرپور مان 1991ع ۾ انٽر ڪري، اين. اي. ڊي يونيورسٽي آف انجنيئرنگ ائنڊ -ٽيڪنالاجي-، ڪراچيءَ مان 1997ع ۾ بي. اِي (B.E) سول جي ڊگري ورتائين. -امر اقبال- 1992ع کان شاعري شروع ڪئي ۽ -ٿوري- ئي وقت ۾ نوجوانن ۾ هڪ پختي شاعر طور اڀري آيو آهي. خاص ڪري غزل، نظم ۽ وائي جي صنف تي عبور رکي ٿو. سندس شاعري سنڌ جي سمورن ادبي پرچن ۾ ڇپجي چڪي آهي. هن جا ٻه شعري مجموعا ”سمنڊ اڪيلو آهي“ (2004ع)، ”اکين مان ٽميل نظم“ (2004ع) ڇپيل آهن ۽ ٽيون مجموعو ”ڇا رکيو آهي -امر اقبال- ۾“ ڇپائي هيٺ آهي. -ان- کان سواءِ -امر اقبال- سچل يادگار ڪميٽي ۽ حامي يادگار ڪميٽيءَ جو سرگرم ميمبر آهي. سچل ادبي ڪانفرنس ۾ اهم ڪردار ادا ڪندو آهي.
454ع
ڊسمبر
زمرو:454ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
پرٿوي نارائڻ شاهه
thumb|Mohar of king Prithvi Narayan Shah dated [[Shalivahana era|Saka Era 1685 (1763 CE)]]
ٻارهين صديءَ عيسويءَ ۾ مل يا مالا خاندن جي بادشاهت شروع ٿي، جيڪا ارڙهين صديءَ تائين جاري رهي ۽ مغلن جيان هنن جو دور به نيپال ۾ تاريخي جاين جي تعمير جو دور هو. پر جيئن هر دور ۾ محلاتي ۽ خانداني سازشون شروع ٿينديون آهن، جيڪي حڪومت تي انهن جي گرفت کي ڪمزور ڪري ڇڏينديون آهن. مل يا مالا خاندن سان به ايئن ٿيو ۽ آخر ۾ پرٿوي نارائڻ شاهه جيڪو گورکن مان هو، ان حملو ڪري حڪومت تي قبضو ڪيو. ان کان اڳ ۾ نيپال (Nepal) جي رياست ڄڻ کٽمنڊو (Kathmandu) ۽ ان جي آسپاس تائين محدود هئي. پر ان ئي زماني ۾ انگريز به انڊيا ۾ ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ (East India Company) جي ذريعي پنهنجا پير کوڙي رهيا هئا. انهن ڳالهين کي ذهن ۾ رکندي پرٿوي نارائڻ شاهه (Prithvi Narayan Shah) اهو ضروري سمجھيو ته نيپال جون ٻيون جيڪي ننڍيون ننڍيون رياستون يا علائقا آهن, انهن کي ملائي هڪ وڏي ۽ مظبوط رياست جو بنياد وڌو وڃي ۽ ان ڪري هنن هٿيارن ۽ ڳالهين جي زور تي پنهنجي رياست کي وسعت ڏيڻ شروع ڪئي. پرٿوي نارائڻ شاهه (वडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाह) نيپال کي هڪ مظبوط ملڪ بڻايو ۽ اهو ڄاڻندي ته هن جو ملڪ ٻن پهاڙن (انڊيا ۽ چائنا) جي وچ ۾ آهي، هن پنهنجي ملڪ جي معاشي ۽ خارجه پاليسي اهڙي ٺاهي ته جيئن پاڻ بچائي هلي سگھجي. هن جي اها دورانديش پاليسي نيپال کي گھڻي وقت تائين ڪم ايندي رهي.
زمرو:نيپال زمرو:پرٿوي نارائڻ شاهه زمرو:تاريخ
شاھپور جھانيان
شاھپور جھانيان پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي نوشهرو فيروز جو  ھڪ شھر جيڪو اين 5 ھاء وي تي موري ۽ دولت پور جي وچ ۾ واقع ھڪ يونين ڪائونسل آهي. ھن شھر جي آبادي اٽڪل 40 ھزار آھي. ھتي النور گروپ جون النور شگر مل ۽ لاثاني بورڊن جي ميڊيئم ڊينسٽي فائبر بورڊ واري فئڪٽري پڻ واقع آھن.
حوالا
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
جُولاءِ
جولاءِ 31 ڏينهن جو مھينو آھي. ھي گريگوري ڪيلينڊر ۽ جولين ڪيلينڊر جو ستون مهينو آهي جيڪو جون ۽ آگسٽ جي وچ ۾ اچي ٿو. رومن سينٽ ھن مھيني کي جولاءِ جو نالو رومي جنرل جوليس سيزر جي نالي تي رکيو ان جو سبب اھو ھو تہ ھي جنرل ان مھيني ۾ پيدا ٿيو هيو. ان کان اڳ ڏھن مھينن جو ڪيلينڊر ھوندو ھو جنھن ۾ ھن مھيني جو پنجون نمبر ۽ نالو ڪئنٽيلس (Quintilis) ھيو ھن مهيني ۾ ايشيا کنڊ ۾ گھڻي گرمي ٿيندي آهي. هن مهيني دوران ڌرتي جي اترئين اڌ گول ۾ موسم سراسري طور تي گرم ترين رهندي آهي ۽ اونھاري جو ٻيون مھينو سڏبو آهي ۽ ڏينهن ننڍا ٿيڻ شروع ٿي ويندا آهن. ڌرتيءَ جي ڏاکڻي اڌ گول ۾ وري ھي سياري جو ٻيون مھينو ھوندو آھي ۽ اتان جي موسم اتر واري اڌ گول جي جنوري جي مھيني واري موسم ھوندي آھي.اتر اڌ گول ۾ ھن مھيني ۾ ڏينهن وڏا ٿيڻ شروع ٿي ويندا آهن ۽ ڪيترن ئي علائقن ۾  مينهن پوندا آهن.
alt=Ruby gemstone|thumb|[[روبي]]
ھڪ قيمتي پٿر جولاءِ جي مھيني ۾ پيدا ٿيندڙ ماڻھن جو پيدائش وارو پٿر سڏبو آهي جيڪو قناعت جو اھڃاڻ سمجھيو ويندو آھي.علم نجوم مطابق ھن مھيني جو برج وارو نشان سرطان (Cancer) جيڪو 22 جولاءِ تائين ھوندو آھي ۽ باقي ڏينھن اسد برج جا ھوندا آھن
حوالا
زمرو:مهينا زمرو:وقت زمرو:تواريخ
لارڊ بيڊن پاول
فائل:Baden-Powell USZ62-96893 (retouched and cropped).pngلارڊ بيڊن پاول
اسڪائوٽ تحريڪ جو باني- لارڊ بيڊن پاول 22 فيبروري 1857ع تي هڪ -انگريز- آفيسر جي گهر ۾ انگلينڊ ۾ پيدا ٿيو، ابتدائي -تعليم- حاصل ڪرڻ کان پوءِ 1874ع ۾ سينيئر ڪيمبرج جو امتحان پاس ڪيائين ۽ ڪميشن پاس ڪرڻ کان پوءِ فوج ۾ ملازمت اختيار ڪيائين. هن کي 1899ع ۾ آفريڪا ڏانهن موڪليو ويو، ڇو ته اتي آفريڪا جي علائقي مينيجڪنگ ۾ بُوتر نالي قبيلي -بغاوت- ڪئي هئي. هن کي اها -بغاوت- ختم ڪرڻ جو منصوبو سونپيو ويو هو. هن وڏيءَ رٿابنديءَ سان اُن -بغاوت- کي ختم ڪيو. هن اُن لاءِ اتي فوج کي -ٽن- حصن ۾ ورهايو. پهرئين حصي ۾ جوان فوجي رکيائين، ٻئي حصي ۾ اڌڙوٽ عمر جا فوجي رکيائين ۽ ٽئين حصي ۾ رسد پهچائڻ لاءِ ڪراڙا فوجي ۽ ۽ -ٻار- رکيائين. هڪ ڏينهن باغين لارڊ بيڊن پاول کي گهيري ۾ آڻي، کيس ۽ سندس فوج کي قلعي -بند- ڪري ڇڏيو. قلعي ۾ جيئن ئي هيءُ سوچ ۽ فڪر ۾ ويٺو هو ته هن ڏٺو ته هڪ ننڍي ڇوڪري باغين جي مورچن مان نڪري اچي، هن کي هڪ فوجي آفيسر جو پيغام پهچايو، جنهن ۾ گهيري ٽوڙڻ جو پلان هو. هن -ان- تي عمل ڪري گهيري کي -ٽوڙي- وڌو ۽ فوج سان 1901ع ۾ اها -بغاوت- ختم ڪري ڇڏيائين. هن -ان- عمل تي سوچيندي، ٻارن کي باقاعدي تربيت ڏيڻ جو فيصلو ڪيو ۽ جنرل جي عهدي -تان- استعيفيٰ ڏئي، -انگلنڊ- جي برائون سي جزيري ۾ دنيا جي پهرين اسڪائوٽ ڪئمپ لڳائي. -ان- ۾ فقط 120 اسڪائوٽن شرڪت ڪئي. -ان- کان پوءِ 1908ع ۾ ڪتاب -اسڪائوٽنگ- فار بوائز لکيائين. 1920ع ۾ دنيا جي پهرين اسڪائوٽ جمبوري -انگلنڊ- ۾ لڳي، جنهن ۾ لارڊ بيڊن پاول کي دنيا جو پهريون چيف اسڪائوٽ چونڊيو ويو. هيءُ تاحيات اسڪائوٽ رهيو، ۽ آخر ۾ 83 سالن جي عمر ۾ 8 -جنوري- 1941ع تي آفريڪا ۾ گذاري ويو. سندس مقبرو ڪينيا ۾ آهي.
حوالا
زمرو:1857ع جون پيدائشون زمرو:1941ع جون فوتگيون
ڪيمبرج يونيورسٽي
يونيورسٽي آف ڪيمبرج: يا ڪيمبرج يونيورسٽي يونائيٽيڊ ڪنگڊم جي ملڪ انگلينڊ جي ھڪ جڳ مشھور پبلڪ ۽ تحقيقي يونيورسٽي جيڪا دنيا جي سڀ کان پراڻن بچي ويل درسگاھن ۾ شامل آهي. ھن درسگاهه جو بنياد 1209 ۾ پيو ۽ ان جي منظوري 1231 ۾ ھينري ٽئين شاھي چارٽر ذريعي ڏني. انگريزي ٻوليءَ جي دنيا ۾ ھي ٻيون نمبر پراڻي درسگاھ آهي ۽ دنيا جي درسگاهن ۾ اھا دنيا جي چوٿون نمبر پراڻي درسگاھ آهي. ھن يونيورسٽي جو بنياد آڪسفورڊ يونيورسٽي جي ڪجھ استادن وڌو جن کي شھر جي ماڻھن جي تڪرار ڪري آڪسفورڊ يونيورسٽي مان نيڪالي ڏني وئي ھئي. انھن ٻنھن قديم درسگاهن م ڪافي ھڪجھڙائي رھندي آئي ۽ اڪثر ٻنھي کي تذڪري دوران گڏائي آڪسبرج سڏيو ويندو آهي. تاريخي طور تي پوء بہ ڪيمبرج يونيورسٽي دنيا جي درسگاهن ۾ وڌيڪ شانائتو مقام رکندڙ آھي. ھن يونيورسٽي سان لاڳاپيل ڪاليجن جو تعداد 31 آهي ان کان علاوه ھڪ سؤ شعبن وارا ڇھ اسڪول پڻ لاڳاپيل اٿس. يونيورسٽي جو ھڪ شعبو ڪيمبرج يونيورسٽي پريس آهي جيڪا دنيا جو قديم ڇاپخانو آھي ۽ دنيا جي ٻيون نمبر پراڻي يونيورسٽي پريس آهي. ھن يونيورسٽي جو ھڪ شعبو يونيورسٽي آف ڪيمبرج لوڪل اگزيمنيشنس سينڊيڪيٽ جنھن کي ڪيمبرج امتحانن جو شعبو بہ چون ٿا. اھو شعبو دنيا جي ھر اول امتحان وٺندڙ ادارن ۾ سر فھرست آھي جيڪو ھر سال اسي لک شاگردن جي امتحانن جي چڪاس ڪندي نتيجا ڪڍندو آهي. يونيورسٽي جي نگراني ۾ فٽزوليم ميوزيم، نباتاتي باغ سميت اٺ ثقافتي ۽ سائنسي ميوزيم پڻ آهن. يونيورسٽي جي ڪتبخانن ۾ ڏيڍ ڪروڙ ڪتاب آھن جن مان اسي لک ڪتاب رڳو يونيورسٽي جي مرڪزي ڪتبخاني ڪيمبرج يونيورسٽي لائبريري ۾ آھن.31 جولاءِ 2018 تي پوري ٿيندڙ مالياتي سال تي يونيورسٽي جي، ڪاليجن جي آمدني کان سواءِ، جملي آمدني 1.965 ارب اسٽرلنگ پائونڊ ھئي جنھن مان رڳو ساڍا پندرھن ڪروڙ اسٽرلنگ پائونڊ آمدني تحقيق گرانٽ ۽ معاھدن مان ھئي. ساڳي سال مرڪزي يونيورسٽي ۽ ان جي ڪاليجن جي گڏيل امدادي آمدني 6.4 ارب اسٽرلنگ پائونڊ ھئي ۽ يونيورسٽي جا جملي اثاثا 12.2 ارب اسٽرلنگ پائونڊ ھيا. 2019 ۾ ان جي اثاثن ۾ 40 ڪروڙ اسٽرلنگ پائونڊ جو اضافو ٿيو. ان ڪري کيس يونائيٽيڊ ڪنگڊم جي امير ترين يونيورسٽي سڏيو ويندو آهي. ٽائيمز جي سروي مطابق 2019 جي شمار ۾ ھي يونيورسٽي برطانيا جي سڀ کان بھترين درسگاھ ھئي ۽ دنيا جي ٻيون نمبر بھترين درسگاھ ھئي
مثنويات هيررانجها
مثنويات هيررانجها: (مثنوي هير- راجهان فارسي) : سنڌ ادبي بورڊ، فارسي مطلبوعات جي سلسلي ۾ هي ڪتاب شايع ڪرايو آهي، جنهن ۾ سنڌيءَ ۾ لکيل چار فارسي مثنويون ۽ هڪ طويل قطعو شامل آهن. پهرئين مثنوي مير عظيم الدين ”عظيم“ ٺٽوي جي آهي.”عظيم“، مير فتح علي خان ٽالپر جي دربار جو ملڪ الشعراء هو ۽ 1214 هجري ۾ ’هير رانجھا مثنوي لکي هئائين. ان کان پوءِ  مير ٺارو خان ٽالپر جي درٻار جي شاعر، مير ضياءالدين ”ضيا“ 1215 هجري ۾، ”آزاد“، وري مير مراد علي خان ٽالپر جي وقت ۾ ۽ پوءِ مرحوم ولي محمد خان لغاريءَ (المتوفي 1247هجري ) انهيءَ موضوع تي مثنويون لکيون. هن ڪتاب ۾ روهڙيءَ جي هڪ صوفي شاعر مرحوم قادربخش ”بيدل“ (1230-1289هه ) جو هڪ طويل قطعو پڻ شامل ڪيو ويو آهي. انهن پنجن ئي مثنوين کي يڪجا شايع ڪرڻ سان، انهن شاعرن جي هڪٻئي سان ڀيٽ ڪري سگهجي ٿي، ۽ سندن طرزانشاء جي خصوصيتن جو اڀياس پڻ ڪري سگهجي ٿو. هير و رانجها جو عشقيه داستان- گو، پنجاب جي پيداوار آهي پر ان روماني قصي کي نه فقط برصغير هندوستان ۽ پاڪستان جي مختلف زبانن (هندي، پنجابي، سرائڪي، اردو، پشتو، بلوچي ۽ سنڌي) ۾ منظوم ڪيو ويو آهي. پر انگريزي، فرينچ، فارسي ۽ عربيءَ ۾ پڻ طبع آزمائي ڪئي ويئي آهي، ۽ معلوم ائين ٿو ٿئي ته پاڪستان جي ڪنهن به عوامي حڪايت تي ايتري تحقيق ۽ تحريري مواد ڪين ملي ٿو جيترو ’هير و رانجها‘ جي حڪايت تي مهيا آهي. سنڌي ۽ سرائڪي زبان ۾ سنڌ جي شاعرن جهڙوڪ. روحل، مراد فقير، فقير حمل خان لغاري، فقير بيڪس، امام بخش خادم، سيد حيدر شاهه، فقير غلام علي ’مسرور‘ خليفي نبي بخش خان جو ڪلام اسان جي اڳيان آهي. پنجاب جي قصي تي ايترن سنڌي شاعرن جي طبع آزمائي ڪرڻ، هن علائقي جي ماڻهن جي روشن ضميريءَ ۽ وسعت قلبي جو مظهر آهي ۽ پڻ انساني اخوت ۽ ادب جي بي تعصبي واري رجحان جي غمازي ڪري ٿو.. هي ڪتاب وڏي تختيءَ تي چار سؤ صفحن تي مشتمل آهي. شروع ۾ 94 صفحن تي مشتمل، پاڪستان جي مشهور انشاء پرداز جناب حفيظ هوشيارپوري جو عالمانه مقدمه آهي.
انگور
380px|thumb|لبنان جي هڪ ڳوٺ ۾ انگور جي ول
انگور هڪ ٻوٽي ۽ انجي ميوي جو نالو آهي. هي ٻوٽو ويڙهي جي صورت ۾ وڌندو آهي ۽ هن جو ميوو ڇينگن جي صورت ۾ هوندو آهي. هڪ ڇينگي ۾ 6 کان 300 انگور جا داڻا ٿي سگھن ٿا. انهن کي هن حالت ۾ به کائي سگھجي ٿو يا وري هن مان شربت، جيلي، شراب ۽ ٻجن مان تيل به ٺاهي سگھجي ٿو. انگور جڏهن سڪي ويندو آهي ته ان مان ڪشمش ٺاهي ويندي آهي. پاڪستان جي صوبي خيبرپختونخواه جي ضلعي چترال جي وادي ڪالاش ۾ انگور مان ديسي شراب به ٺاهيو ويندو آهي.
هڪ قسم جو ميوو، جيڪو انگورن جي ول ۾ ٿيندو آهي. اِن جا داڻا کجور جيترا يا کجور کان ننڍا ٿين. هي ميوو جابلو ايراضيءَ ۾ ٿيندو آهي. هن جي پوک -بلوچستان- ۽ -پاڪستان- جي اُتر واري علائقي ۾ ٿيندي آهي، -جتي- قديم دور کان ٿيندي اچي ٿي. -تازي- ميوي کي ”-انگور-“ سڏين ۽ سڪل انگورن کي ”مُنقا“ ۽ ”ڪشمش“ چئبو آهي. -انگور- دل، دماغ، جگر ۽ بڪين کي طاقت پهچائين ٿا. -انساني جسم- ۾ حرارت عزيزي پيدا ڪندڙ آهن. قدرت هنن ۾ پوٽاشيم، ڪئلشيم، فاسفورس جي لوڻياٺ کان سواءِ وٽئمن اي، بي، ڊي به شامل ڪيا آهن. انگورن مان بهترين شراب ٺهندو آهي. قرآن شريف ۾ به انگورن جو ذڪر آيو آهي. نبي سڳوري صلي -الله- عليه وسلم -جن- به انگورن کي پسند ڪيو آهي. انگورن جا ڪيترائي قسم آهن، -جن- مان شنڊوخاني (سُندرخاني)، حسيني، وڏو -تور-، مسقط مشهور آهن.
انگور جا ڪيترائي قسم آهن جي هندستان ۾ ٿين ٿا. ڪي ته تمام وڏي قد جا ٿيندا آهن. انگور کي سنڌيءَ ۾ ڊاک چوندا آهن ۽ انگريزيءَ ۾ گريپس. جدا جدا هنڌن ۾ انگور جي قسمن جا جدا جدا نالا آهن. ڪشمير ۾ ڪشمش، منسک، مسڪا مکيه آهن. اورنگ آباد جي حبشي انگور تمام مشهور آهي، جا ڪاري رنگ جي ۽ وڏي قد جي آهي ۽ لنڊن جي بازارين تائين وڪامڻ ويندي آهي. يورپ جون خاص ڊاکون به هن ملڪ ۾ ٿينديون آهن، جهڙوڪ سونهري ڊاک، مسقطي ڊاک، فرينچ ڊاک وغيره. ڪابل جي انگور به مشهور آهي- وڏي توڙي ننڍي _ بيداڻي ڊاک، جنهن کي ڪشمش چوندا آهن سا ڪابل ۾ به ۽ پنجاب ۾ به ججهي ٿي ٿئي. لاهور ۾ ته سورهن قسمن جون ولايتي ڊاکون ٿين ٿيون. ڊاک جا مَنَهه ٺاهيندا آهن جنهن تي ڊاک جو وڻ، جو ول وانگي ٿئي ٿو سو ٽيڪ ڏئي بيهندو، چڙهندو ۽ پکڙندو آهي ۽ جنهن مان ميوي جا ڇڳا لڙڪائيندو آهي. منهه يا ٽيڪ ٺاهڻ جو چڱو رستو آهي هي: اتر ۽ ڏکڻ ڏي هڪڙو رستو ڏهه ٻارهن فوٽ ويڪرو ٺاهي وڃجي. پاسي کان سرن جا پيلپاوا، ستن اٺن فوٽن جي وڇوٽيءَ تي ٺهرائجن، جي پندرهن انچ چورس هجن ۽ ست فوٽ مٿي هجن. پيلپاون جي وچ ۾، چيريل بانس جي ڄاريءَ واري ڀت يا پڃرو ڏئي ڇڏجي. آمهون سامهون ٻن ٻن پيلپاون جي مٿان ڪام جهڙي ڪاٺي، يا ٿلهي بانس جي لٺ رکي وڃجي. پيلپاون جي وچ ۾ هڪڙو ڊاک جو وڻ پوکي وڃجي. ڪي ڪي ماڻهو ته پيلپاون جي بدران، لوهه جا بمبو تار جي بمبن جهڙا ۽ بانس جي بدران، لوهه جون تارون ڪم آڻيندا آهن. اهڙي قسم جو منهه باغ جي لاءِ هڪڙي سونهن آهي ۽ نه رڳو ڊاک لاءِ چڱو آهي پر سج جي تابش مهل ڇانو ۾ گهمڻ، يا پسار ڪرڻ لاءِ به چڱو آهي. تنهن کانسواءِ وڻن جون ڪونڊيون جن کي ڇانو جي گهرج ٿي ٿئي، سي به انهيءَ منهه هيٺ رکي سگهجن ٿيون. ڊآک کي ڪچيءَ کان آسانيءَ سان ڪاٺين تي چاڙهي سگهجي ٿو، جنهنڪري مٿي چڙهي ٿيون وڃن. پاڙ مان جيڪي به شاخون نڪرن، تن کي چاڙهيندو وڃجي. جي ضرور پوي ته پهرين ڌاڳي سان ٻڌي اٽڪائي ڇڏجي. هيٺان جيڪي پن ٻوٽآ ٿين سي ڇانگ جي موسم ۾ ڇانگي ڇڏجن. اهڙيءَ ريت ڪرڻ سان سڀڪا ٽاري مارچ مهيني ۾، ٻه يا ٽي ڇڳا ڊاک جا جهليندي. اهي ٽاريون وينديون وڌنديون ۽ ڊگهيون ٿينديون، جيسين ڪ سيارو اچي. پوءِ انهن کي وڍي رڳو ٻن اکين سان کڻي ڇڏجي ۽ جيڪي سنهڙيون ڪچيون ڪاٺيون هجن، سي به وڍي ڇڏجن. تڏهن ڊاک بلڪل اگهاڙي ڏسڻ ۾ ايندي. ايندڙ مارچ ۾ انهن ڇڏيلن ٻن اکين مان، گوشن وانگي ننڍيون شاخون نڪرنديون، جي ڊاک جا ڇڳا جهلينديون. سياري ۾ وري ڇانگي انهن کي به آڻي ٻن اکين تي بيهارجي. انهيءَ طرح سال بسال ڪندو رهجي. سچ آهي ته جيڪڏهن ٽارين جي اها ڇانگ نه ڪبي، ته سڀني ٽارين مان ڊاک جا ڇڳاپيدا ٿيندا جنهنڪري ظاهري طرح ميوو ججهو ٿيندو، مگر ضعيف ۽ سادو ٿيندو، وڻ ٿڪجي پوندو ۽ نستو ٿيندو. ٿورن ئي ورهين ۾ اهي وڻ جهنگ ڪري خراب ٿي وڃن ٿا ۽ ڪنهن ڪم جا ڪين ٿا ٿين. ڊاک جي پوک اهڙي ٿي ٿئي جهڙي شفتالوءَ جي. آڪٽوبر جي پڇاڙيءَ ۾، مينهن بس ٿيڻ کانپوءِ پاڙن جي مٽي کوٽي، ڪڍي، انهيءَ کي مهينو ٻه کليل ڇڏي ڏجي. ايتري ۾ پن به ڇڻي ويندا، پوءِ وڻن جي ڇانگ ڪجي. فيبروريءَ ۾ وري جڏهن وڻ پن ۽ گونچ ڪڍن، تڏهن پاڙن جي مٿان ڪنهن به قسم جو عمدو ڀاڻ وجهي ڇڏجي. پراڻو ڳائو ڀاڻ شايد تمام چڱو آهي. ڪن انگور هڪ ٻوٽي ۽ انجي ميوي جو نالو آهي. هي ٻوٽو ويڙهي جي صورت ۾ وڌندو آهي ۽ هن جو ميوو ڇينگن جي صورت ۾ هوندو آهي. هڪ ڇينگي ۾ 6 کان 300 انگور جا داڻا ٿي سگھن ٿا. انهن کي هن حالت ۾ به کائي سگھجي ٿو يا وري هن مان شربت، جيلي، شراب ۽ ٻجن مان تيل به ٺاهي سگھجي ٿو. انگور جڏهن سڪي ويندو آهي ته ان مان ڪشمش ٺاهي ويندي آهي. پاڪستان جي صوبي خيبرپختونخواه جي ضلعي چترال جي وادي ڪالاش ۾ انگور مان ديسي شراب به ٺاهيو ويندو آهي.
هڪ قسم جو ميوو، جيڪو انگورن جي ول ۾ ٿيندو آهي. اِن جا داڻا کجور جيترا يا کجور کان ننڍا ٿين. هي ميوو جابلو ايراضيءَ ۾ ٿيندو آهي. هن جي پوک -بلوچستان- ۽ -پاڪستان- جي اُتر واري علائقي ۾ ٿيندي آهي، -جتي- قديم دور کان ٿيندي اچي ٿي. -تازي- ميوي کي ”-انگور-“ سڏين ۽ سڪل انگورن کي ”مُنقا“ ۽ ”ڪشمش“ چئبو آهي. -انگور- دل، دماغ، جگر ۽ بڪين کي طاقت پهچائين ٿا. -انساني جسم- ۾ حرارت عزيزي پيدا ڪندڙ آهن. قدرت هنن ۾ پوٽاشيم، ڪئلشيم، فاسفورس جي لوڻياٺ کان سواءِ وٽئمن اي، بي، ڊي به شامل ڪيا آهن. انگورن مان بهترين شراب ٺهندو آهي. قرآن شريف ۾ به انگورن جو ذڪر آيو آهي. نبي سڳوري صلي -الله- عليه وسلم -جن- به انگورن کي پسند ڪيو آهي. انگورن جا ڪيترائي قسم آهن، -جن- مان شنڊوخاني (سُندرخاني)، حسيني، وڏو -تور-، مسقط مشهور آهن. انگور جا ڪيترائي قسم آهن جي هندستان ۾ ٿين ٿا. ڪي ته تمام وڏي قد جا ٿيندا آهن. انگور کي سنڌيءَ ۾ ڊاک چوندا آهن ۽ انگريزيءَ ۾ گريپس. جدا جدا هنڌن ۾ انگور جي قسمن جا جدا جدا نالا آهن. ڪشمير ۾ ڪشمش، منسک، مسڪا مکيه آهن. اورنگ آباد جي حبشي انگور تمام مشهور آهي، جا ڪاري رنگ جي ۽ وڏي قد جي آهي ۽ لنڊن جي بازارين تائين وڪامڻ ويندي آهي. يورپ جون خاص ڊاکون به هن ملڪ ۾ ٿينديون آهن، جهڙوڪ سونهري ڊاک، مسقطي ڊاک، فرينچ ڊاک وغيره. ڪابل جي انگور به مشهور آهي- وڏي توڙي ننڍي _ بيداڻي ڊاک، جنهن کي ڪشمش چوندا آهن سا ڪابل ۾ به ۽ پنجاب ۾ به ججهي ٿي ٿئي. لاهور ۾ ته سورهن قسمن جون ولايتي ڊاکون ٿين ٿيون. ڊاک جا مَنَهه ٺاهيندا آهن جنهن تي ڊاک جو وڻ، جو ول وانگي ٿئي ٿو سو ٽيڪ ڏئي بيهندو، چڙهندو ۽ پکڙندو آهي ۽ جنهن مان ميوي جا ڇڳا لڙڪائيندو آهي. منهه يا ٽيڪ ٺاهڻ جو چڱو رستو آهي هي: اتر ۽ ڏکڻ ڏي هڪڙو رستو ڏهه ٻارهن فوٽ ويڪرو ٺاهي وڃجي. پاسي کان سرن جا پيلپاوا، ستن اٺن فوٽن جي وڇوٽيءَ تي ٺهرائجن، جي پندرهن انچ چورس هجن ۽ ست فوٽ مٿي هجن. پيلپاون جي وچ ۾، چيريل بانس جي ڄاريءَ واري ڀت يا پڃرو ڏئي ڇڏجي. آمهون سامهون ٻن ٻن پيلپاون جي مٿان ڪام جهڙي ڪاٺي، يا ٿلهي بانس جي لٺ رکي وڃجي. پيلپاون جي وچ ۾ هڪڙو ڊاک جو وڻ پوکي وڃجي. ڪي ڪي ماڻهو ته پيلپاون جي بدران، لوهه جا بمبو تار جي بمبن جهڙا ۽ بانس جي بدران، لوهه جون تارون ڪم آڻيندا آهن. اهڙي قسم جو منهه باغ جي لاءِ هڪڙي سونهن آهي ۽ نه رڳو ڊاک لاءِ چڱو آهي پر سج جي تابش مهل ڇانو ۾ گهمڻ، يا پسار ڪرڻ لاءِ به چڱو آهي. تنهن کانسواءِ وڻن جون ڪونڊيون جن کي ڇانو جي گهرج ٿي ٿئي، سي به انهيءَ منهه هيٺ رکي سگهجن ٿيون. ڊآک کي ڪچيءَ کان آسانيءَ سان ڪاٺين تي چاڙهي سگهجي ٿو، جنهنڪري مٿي چڙهي ٿيون وڃن. پاڙ مان جيڪي به شاخون نڪرن، تن کي چاڙهيندو وڃجي. جي ضرور پوي ته پهرين ڌاڳي سان ٻڌي اٽڪائي ڇڏجي. هيٺان جيڪي پن ٻوٽآ ٿين سي ڇانگ جي موسم ۾ ڇانگي ڇڏجن. اهڙيءَ ريت ڪرڻ سان سڀڪا ٽاري مارچ مهيني ۾، ٻه يا ٽي ڇڳا ڊاک جا جهليندي. اهي ٽاريون وينديون وڌنديون ۽ ڊگهيون ٿينديون، جيسين ڪ سيارو اچي. پوءِ انهن کي وڍي رڳو ٻن اکين سان کڻي ڇڏجي ۽ جيڪي سنهڙيون ڪچيون ڪاٺيون هجن، سي به وڍي ڇڏجن. تڏهن ڊاک بلڪل اگهاڙي ڏسڻ ۾ ايندي. ايندڙ مارچ ۾ انهن ڇڏيلن ٻن اکين مان، گوشن وانگي ننڍيون شاخون نڪرنديون، جي ڊاک جا ڇڳا جهلينديون. سياري ۾ وري ڇانگي انهن کي به آڻي ٻن اکين تي بيهارجي. انهيءَ طرح سال بسال ڪندو رهجي. سچ آهي ته جيڪڏهن ٽارين جي اها ڇانگ نه ڪبي، ته سڀني ٽارين مان ڊاک جا ڇڳاپيدا ٿيندا جنهنڪري ظاهري طرح ميوو ججهو ٿيندو، مگر ضعيف ۽ سادو ٿيندو، وڻ ٿڪجي پوندو ۽ نستو ٿيندو. ٿورن ئي ورهين ۾ اهي وڻ جهنگ ڪري خراب ٿي وڃن ٿا ۽ ڪنهن ڪم جا ڪين ٿا ٿين.
1299ع
ڊسمبر
زمرو:1299ء زمرو:تيرھين صدي زمرو:سال
پام آئلينڊ
پام آئلينڊ مان ھيٺيان صفحا مراڏ ٿي سگھن ٿا:
ٻرو
ٻَرو: گاهه جو هي قسم چار فوٽ کن ڊگهو، نرم وارياسي ڀِٽن جي لاهه واري زمين تي ٿيندو آهي. چوٽيءَ تي سندس سنگ ۾ ڦاڪون ڦاڪون ٿينديون آهن، جي ٽڙي بيهنديون آهن ۽ انهن ۾ داڻا ٿيندا آهن. پن ٻاجهريءَ جهڙا، پر سنها، اُن جي وچئين ڏانڊي ڳاڙهيري رنگ جي ٿيندي آهي. اُن جا داڻا جوئر جي داڻي جيڏا، چپڙا ڳاڙهيري رنگ جا ٿيندا آهن، جي پيهي مارو ماڻهو ماني پچائي کائيندا آهن. مانيءَ جو رنگ ڳاڙهن چانورن جي مانيءَ جهڙو ٿيندو آهي. هي گاهه ڍڳيون، مينهون، گهوڙا ۽ گڏهه کائيندا آهن.
1854ع
فوتگيون
زمرو:1854ع زمرو:سال
اسڪائوٽ رھبر (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب غلام حسين محمد ابراهيم مهر عليءَ جو لکيل آهي. جنهن ۾ -اسڪائوٽنگ- بابت ڄاڻ ڏنل آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب ۾ صفحا 90 آهن ۽ قيمت 10 -آنا- ڄاڻايل آهي. شوقيرام ڌرمداس، پهريون ڇاپو، فائين پرنٽنگ پريس، سکر مان سال 1943ع ۾ شايع ڪيو.
455ع
ڊسمبر
زمرو:455ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
ابوالليث صديقي
پروفيسر ڊاڪٽر ابوالليث صديقي 15 جون 1916ع تي آگري (اڪبر آباد) ۾ پيدا ٿيو. ابو الليث صديقي اردو زبان ۽ ادب جو ممتاز اديب، نقاد، محقق، ماهر تعليم ۽ سابق استاد شعبه اردو اورينٽل ڪاليج لاهور رهيو. ان کانسواءِ سابق صدر شعبه اردو ڪراچي يونيورسٽي، پروفيسر ايمريٽس ۽ مدير اعليٰ اردو لغت بورڊ ڪراچي (841962) پڻ رهي چڪو هو. ابو الليث جون هي تصنيفون مشهور آهن. 1 لکنوء کان دبستان شاعري، 2 ڪليات مصحفي، 3 آج ڪا اردو ادب، 4 غزل اور متغزلين، 5 تاريخ زبان ادبيات اردو، 6 تاريخ اصول تنقيد، 7 جديد اردو ادبيات. هن عظيم هستيءَ ڪراچيءَ ۾ 7 سيپٽمبر 1994ع تي وفات ڪئي.
منصور الحق آرائين
اعزاز
سنڌ يونيورسٽيءَ طرفان ايم ايڊ ۾ گولڊ ميڊل حاصل ڪيائين. 1994ع ۾ سنڌ يونيورسٽي طرفان شيلڊ حاصل ڪيائين. ان کان سواءِ سنڌ يونيورسٽيءَ جي وائيس چانسلر کيس ھمٿ افزائيءَ وارو سرٽيفڪيٽ ڏنو.
زمرو:شخصيتون
امر پيار
هند سنڌ جي مشهور ڪهاڻيڪار ڪرشن کٽواڻيءَ جو هيءُ ناول، چونڊ پبليڪيشن، لاڙڪاڻي پاران علي مرتضيٰ ڌاريجي نومبر 1981ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو. هن 82 صفحن جي ڪرائون سائيز ناول جي قيمت صرف 5 رپيا آهي. ”-امر پيار-“ ۾ هڪ اهڙي ڊگهي ڪهاڻي آهي، جنهن ۾ اهڙيون جهلڪيون ملن ٿيون، جيڪي وندرائڻ، تڙپائڻ ۽ سوچڻ لاءِ مجبور ڪن ٿيون.
حوالا
زمرو:سنڌي ناول
جدائيءَ جو گيت
جدائيءَ جو گيت ___(Alba)
اهو گيت جنهن ۾ عاشق ۽ محبوب جي جدائيءَ جو ذڪر ڪيل هجي.
برينڇ
برينڇ: هي گاهه ڀٽن جي لاهين ۽ ڏرڙن جي ڪپن تي ٿيندو آهي. ان جي پاڙ مان ڪيتريون تيليون ٿي جڳهٽي وانگر بيهندو آهي. اُن جون پاڙون اهڙيون مضبوط نه هونديون آهن، جنهن ڪري ٿوري زور سان اُکڙي ايندو آهي. سائو هوندو آهي، تڏهين ڍڳيون ۽ ٻڪريون کائينديون آهن. پڪي ٿيڻ تي تيلين جو رنگ پيلو ٿيندو آهي. اُن جون تيليون البت سخت ٿينديون آهن. ٿري ماڻهو اهو گاهه پٽي رکي ڇڏيندا آهن، جنهن مان گهر ۾ ڪچري ميڙڻ لاءِ ٻُهارين ٺاهيندا آهن، جي مضبوط ٿينديون آهن ۽ گهڻو وقت جٽاءُ ڪنديون آهن. ٻهراڙيءَ جا ماڻهو کجيءَ جي ٻهاري اصل ڪم ڪونه آڻين، سڀ ڪنهن گهر ۾ برينڇ جي ٻهاري هوندي آهي.
بختاور خان ملڪ
بختاور خان ملڪ اصل لاڙڪاڻي جو هو ۽ سيويءَ جو حاڪم هو. شڪارپور وارو پاسو به انهيءَ سان هو. جڏهن ميان يارمحمد ڪلهوڙو شڪارپور تي ڪاهي آيو، تڏهن بختاور خان ڀڄي شهزادي محمد معزالدين وٽ ملتان ۾ ويو، شهزادي سندس پرڳڻي ۾ وڃڻ گهريو، پر هن نٽايو، تنهن تي شهزادي هن سان وڙهي کيس مارايو ۽ پوءِ سگهوئي سندس ڀاءُ ملڪ الهه بخش کي سيويءَ جو حاڪم ڪيائين.
1858ع
ڊسمبر
زمرو:1858ء زمرو:سال
سيپٽمبر
شمسي سال جو نائون مهينو. هن مهيني ۾ 30 ڏينهن هوندا آهن.
زمرو:سيپٽمبر زمرو:مهينا
456ع
ڊسمبر
زمرو:456ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
اسڪائوٽنگ
thumb|اسڪائوٽنگ جو نشان thumb|upright=0.75|برائون سي ٻيٽ تي پھرين اسڪائوٽ ڪيمپ جي ياد ۾ رکيل پٿر
اسڪائوٽنگ نوجوانن جي هيءَ سڀ کان وڏي، منظم، فعال، غيرسياسي ۽ بين الاقوامي تنظيم آهي، جنهن جو پهريون مقصد نوجوانن ۾ خوداعتمادي ۽ خدمت جو جذبو اُڀارڻ ۽ ان وسيلي منجهن ملڪ ۽ قوم لاءِ، مفيد، باڪردار ۽ قابل فخر شهري بنجڻ جي اُمنگ پيدا ڪرڻ هو. هن تحريڪ جو باني لارڊ بيڊن پاول (1857ع_1941ع) هو. اسڪائوٽ تحريڪ ۾ عمر جي حساب سان اسڪائوٽن کي ٽن شعبن ۾ ورهايو ويو آهي. 7 سالن کان 11 سالن جي عمر وارن ٻارن کي ”شاهين اسڪائوٽ“، 11 سالن کان 17 سالن جي عمر وارن نوجوان کي ”بواءِ اسڪائوٽ“ ۽ 17 کان 25 سالن جي عمر وارن کي ”روور اسڪائوٽ“ سڏيو ويندو آهي.
اسڪائوٽنگ ڇا آھي (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب سوڀراج چيتن مل جو ترجمو ڪيل آهي، جيڪو ڪرائون سائيز ۾ ڪچي جلد سان آهي. ڪتاب ۾ صفحا 32 آهن. اي. آر. لالواڻيءَ، هن ڪتاب جو پهريون ڇاپو، چندن پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان ڇپايو. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، لالا شيوارام، اسڪائوٽنگ ائسوسيئيشن، حيدرآباد جي طرفان ڇپائي پڌرو ڪيو.
کيبراڻي
کيبراڻي يا کيبر پاڪستان جي صوبي سنڌ جي مٽياري ضلعي جي مٽياري تعلقي جو ھڪ ننڍڙو شھر آھي جيڪو N-5 نيشنل ھاء وي تي مٽياري شھر ۽ ھالا شھر جي وچ تي واقع آھي جتان ٽنڊو آدم جو رستو پڻ نڪري ٿو.
تاريخ مظهر شاهجهاني
تاريخ مظهر شاهجهاني (فارسي): سنڌ جي تاريخ جي ماخذات طور هن وقت تائين ’سنڌي ادبي بورڊ‘ طرفان جيڪي ڪتاب شايع ٿي چڪا آهن، انهن مان ”تاريخ مظهر شاهجهاني“ نهايت اهم ڪتاب آهي، ڇو ته اهو ڪتاب قديم تاريخ نويسن کي به هٿ اچي ڪين سگهيو. هن ڪتاب جو سنڌي ٻوليءَ ۾ ترجمو پڻ ٿيل آهي. هن تاريخي ڪتاب ۾ مغل دور جي سنڌ جو اهڙو احوال درج آهي جيڪو منظر عام تي اچي ڪين سگهيو هو. هي ڪتاب 1044 هجري ۾ يوسف  ميرڪ بن مير ابوالقاسم نمڪين بکريءَ تاليف ڪيو ۽ ان جي ٻئي حصي کي سيد حسام الدين راشدي سڌاري مقدمي ۽ حاشين سان سنواري مرتب ڪيو هو. ڪتاب جي پهرين حصي ۾ ”سياست نامه“ وانگر حڪمرانيءَ ۽ سياستدانيءَ جا اصول ڄاڻايل آهن، ان ۾ سنڌ جو به مختصر تذڪرو آهي، پر وزير تبصره ڪتاب جو اصل، ڪتاب جو ٻيو حصو آهي، ان ۾ سمورو ذڪر بکر کان وٺي ٺٽي تائين ”مغل شاهي“ جي ”درون خانه“ حقيقتن ۽ چشم ديد حالات تي مشتمل آهي. هن ڪتاب ۾ سنڌ جي ان وقت وارين تمدني، انتظامي ۽ سياسي حالتن جو تفصيل سان بيان ٿيل آهي، ۽ ائين پيو معلوم ٿئي ته گويا يوسف ميرڪ، ان زماني ۾ به تاريخ نويسيءَ  جي جديد فن کان واقف هو ۽ مغل شاهن ۽ گورنرن سان گڏو گڏ هن عوام ۽ ملڪ جي حالتن جوپڻ نقشو چٽيو آهي.
تند گاھ
160px|thumb|تند گاھ تند گاھ (سائنسي نالو: Eleusine indica) (انگريزي: انڊين گوس گراس, وائرگراس, ڪروفوٽ گراس,) (Kaiviti: kavoronaisivi, vorovoroisivi) ھڪ قسم جو گاھ آھي. ھي گرم علائقن ۾ ھوندو آھي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:گاھ
نگر ڪوٽ
نگر ڪوٽ، نيپال جو هڪ شهر آهي. کٽمنڊوءَ کان هڪ ويڪرو ۽ ڊبل روڊ يا هائي ويَ، نگر ڪوٽ ڏانهن وڃي ٿو. اهو هاءِ وي، چائنا وارن طرفان ٺاهيل آهي. ان کي فرينڊشپ هاءِ ويَ يا چائنا-نيپال هاءِ ويَ سڏيو وڃي ٿو. اهو هاءِ ويَ 800 ڪلوميٽر ڊگھو آهي ۽ تبت جي گادي جي شهر لاسا يا لهاسا کان، نيپال ۽ چائنا جي بارڊر تي، چائنا-نيپال فرينڊشپ پل تائين وڃي ٿو. جتي ٻنهي ملڪن جا شهر زانگمو ۽ ڪوڊاري آهن. جتان وري کٽمنڊو تائين جيڪو روڊ ٺهيل آهي ان کي آرنيڪو راجمرگ سڏين ٿا.
نيپال ۾ زمين جي ننڍي ۾ ننڍي حصي ۾ به ڪجھه نه ڪجھه پوکين ٿا، ايستائين جو جيڪڏهن ٻن گھرن جي وچ ۾ ڪا ننڍي جڳهه آهي ته اتي به ڪجھه نه ڪجھه پوکيل هوندو آهي. ساڳي نموني نگر ڪوٽ ۾ به گهرن ۽ دڪان جي وچم بچيل زمين تي ڀاڃيون وغيره پوکيون وڃن ٿيون.
حوالا
زمرو:نيپال زمرو:نيپال جي جاگرافي
عطارد
thumb|240px|Mercury اسان جي شمسي نظام ۾ سڀ کان تيز رفتا سيارو عطارد (علامت:, Mercury) آهي. عطارد پنهنجي مدار ۾ لڳ ڀڳ 50 ڪلوميٽر (31 ڪلوميٽر) في سيڪنڊ جي رفتار سان چڪر لڳائي ٿو ۽ سج جي پنهنجي مدار جو چڪر 88 ڏينهن ۾ لڳائي وٺي ٿو. اهو ئي سبب آهي جو شروعاتي تارا شناسن ان جو نالو تيز هلڻ وارو خدا جو قاصد رکيو هو.
عطارد MERCURY
مرڪري نظام شمسي جو سڀني کان ننڍي ۾ ننڍو ۽ سج کان ويجھي ۾ ويجھو گرھ آھي. سج کان مرڪري جو مفاصلو 57.51 ملين ڪلو ميٽر آھي. ھي نظام شمسي جي پٿريلي گرھن مان ھڪ آھي.
مرڪري جو نالو رومين پنھنجي ديوتا مرڪري جي نالي تي رکيو. ھن گرھ جو مشاھدو پراڻي تاريخ کان ٿيندو پيو اچي. مرڪري ء ھر دور جي ماھرين ۽ سائنسدانن جي تجسس کي وڌايو. ھن گرھ جو مشاھدو 14 سو قبل مسيح جي آشوري سائنسدانن جي علاوه ھڪ ھزار قبل مسيح ۾ قوم بابل به ڪيو ھو. قوم بابل ھن سياري کي پنھنجي ديوتا نبو جي نالي سڏيندا ھئا.
قديم يونانين ۽ رومن سائنسدانن به ھن جو مشاھدو ڪيو .ھن جي باري ۾ مختلف نظريا پيش ڪيا. 1100 ء صدي عيسوي ۾ مسلمان سائنسدان ابو اسحاق ابراھيم الزلقالي مرڪري جي مدار جي حوالي سان اھم نظريا پيش ڪيا.
مرڪري جي تخليق اڄ کان 4.6 بلين سال اڳ ٿي. دوران تخليق ۽ تخليق کان پوء ھي گرھ شھابين جي شديد بمباري جي زد ۾ رھيو. تنھن ڪري ھن جي مٿاڇري تي ھر جاء نشان آھن. جيڪي ڪجھ ميٽرن کان وٽي ڪئي ڪلو ميٽرن جا آھن.
مرڪري سج کي ويجھي ھجڻ جي ڪري 88 زميني ڏينھن ۾ ھڪ چڪر مڪمل ڪندو آھي. ھن جو ڪو چنڊ نه آھي. ھن جي فضاء 42 سيڪڙو ماليڪيولر آڪسيجن 29 سيڪڙو سوڊيئم 22 سيڪڙو ھائڊروجن 6 سيڪڙو ھيليئم ۽ 0.5 سيڪڙو پوٽاشيئم تي ٻڌل آھي. ان کان علاوه Argon, carbon dioxide, Nitrogen, Water vapour, xenon, Krypton, Neon پڻ شامل آھن.
ھن جي درجه حرارت ڪافي حيران ڪندڙ آھي. رات جو ھن جي سطح جو درجه حرارت 173- ڪاٽو ھڪ سؤ ٽيھتر ۽ ڏينھن جو +427 واڌو چار سؤ ستاويھ سينٽي گريڊ تائين پڄي وڃي ٿو.
مرڪري پنھنجي مدار ۾ تمام سست گھمندو آھي. جنھن جي مثال ھن طرح آھي جو ھي سج جا ٻه چڪر لڳائيندو آھي ته ان دوران پنھنجي مدار ۾ صرف ۽ صرف ٽي دفعا ڦرندو آھي.
مرڪري جو مقناطيسي ميدان زمين جي مقناطيسي ميدان وانگي مضبوط آھي. جيڪو تابڪاري کان ھن کي محفوظ رکندو اچي پيو.
ناسا 1975ء ۾ ميرينر Mariner ۽ 2004 ۾ Messenger space craft ميسينجر اسپيس ڪرافٽ نالي خلائي جھاز موڪليو. انھن ڪاميابيءَ سان مرڪري جي بابت ڪارائتي ۽ اھم ڄاڻ ڏني.
جاپان ۽ يورپي خلائي ايجنسين گڏجي 2018ء ۾ بي بي ڪولمبو Bepi columbo نالي خلائي اسپيس ڪرافٽ مرڪري تي موڪلڻ جو منصوبا بندي ڪئي آھي.
ھاڻي اھيو ڏسڻو آھي ته ھي اسپيس ڪرافٽ مرڪري جي ڪھڙين ڪھڙين پر اسرار رازن تان پردو ھٽائيندي.
حوالا
زمرو:سائنس زمرو:نظام شمسي جا سيارا
1859ع
ڊسمبر
زمرو:1859ء زمرو:سال
جدت
جدت __(Modernity):
’جدت‘جي اصطلاحي معنيٰ موجب، ’جدت‘ شعر ۾ جدت، اُها خاصيت آهي، جنهن مطابق، شعر ۾ نوان نوان لفظ ۽ موزون تشبيهون آيل هجن ۽ ڪلام ڪاريگريءَ جي فن سان مالا مال هجي، ۽ موضوع پڻ نئون هجي، جيئن اُن مان جوش ۽ جذبي جون جهلڪيون ظاهر ٿين ۽ روح کي تازگي يا فرحت اچي.
نالو ۽ معنيَ
’جدت‘ عربي ٻوليءَ جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ آهي، ’تازگي، نئون ٿيڻ. انگريزيءَ جو لفظ ماڊرنٽي modernity لاطيني ٻوليءَ جي لفظ مارڊنس modernus مان نڪتل آهي جيڪو ھڪ ظرف موڊو modo مان نڪتل جنھن جي معني آهي "بلڪل ھاڻي". ڇھين صدي عيسويءَ جو رومي سياستدانن ڪاسيئوڊوروس (Cassiodorus) پھريون ليکڪ آھي جنھن سڀ کان اول پنھنجي دؤر جي لاءِ لفظ ماڊرنس يعني ماڊرن استعمال ڪيو.
457ع
ڊسمبر
زمرو:457ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
سيارڇ
سيارڇ، هي گاھ وسڪاري جو پوٺن تي اُڀرندو آهي، منجهس ڳاڙها گل ٿيندا آهن. ڪچي جي ڀاڄي ڪبي آهي ۽ پچڻ بعد مال کائيندو آهي. غريب ماڻهو ٻجن کي ٻاجهريءَ سان ملائي پيهي اٽي جي ماني پچائي کائيندا آهن.