cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اسپنج
اسپنج: سفَنج: حياتياتي نالو : يوڪيريئوٽا جي ھڪ ڪنگڊم اينيميليا جو ھڪ فائلم آھي جنھن جو نالو پوريفيرا آھي. جانورن جي ھڪ شاخ آھي ۽ رشتي ۾ ڊپلوبلاسٽ جاندارن جي ڀينرن ۾ شمار ٿين ٿا. ھن جاندار جا جيو گھرڙا تمام سادہ ھوندا آھن جيڪي ھڪ شڪل مان ٻي شڪل ۾ تبديل ٿي ويندا آهن. ھنن جي اندر نہ تنتي سرشتو ھوندو آھي، نہ وري ھاضمي جو نظام ۽  نه  وري رت جي گردش جھڙو ڪو سرشتو ھوندو اٿن. ان جي بدران انھن ۾ پاڻي جو وھڪرو گذرندو رھندو آھي جنھن مان آڪسيجن ء خوراڪ ملندي اٿن ۽ فالتو مادا نيڪال ٿيندا اٿن اھو هڪ قسم جي سامونڊي مخلوق، جيڪا گروهن ۾ رهي ٿي. اها سمنڊ جي -تري- ۾ يا سامونڊي پهاڙ جي پاسن کان چنبڙيل هوندي آهي. قدرتي طرح هن جو جسم جيليءَ يا پنير جهڙو کوکلو ٿئي ٿو ۽ وقت اچڻ تي هي خودبخود ٻه اڌ ٿئي ٿو ۽ ٻئي اڌ جدا جدا حيثيت سان وري پاڻ مان ٻيو جسم پيدا ڪن ٿا. اهو جسم سُڪڻ کان پوءِ نرم ۽ سوراخدار ٿي پوندو آهي. جيڪو گهڻن ڪمن ۾ ايندو آهي. هن ۾ پاڻياٺ چهڻ جي گهڻي صلاحيت آهي. اسپنج جانورن جي ارتقائي وڻ مان پنھنجي ساڳين ابن ڏاڏن کان ڌار ٿيندڙ ھي پھرين شاخ ھيو. تنھن ڪري کيس جانورن جي ڀيڻ جو درجو ڏنو ويو.
الياس عشقي
اردو ۽ سنڌي زبانن جو ناميارو شاعر، اسڪالر ۽ اديب، ڊاڪٽر الياس عشقي، 25 ڊسمبر 1922ع تي جئپور جي هڪ علمي گهراڻي ۾ ڄائو. سندس والد علامہ زري جئپوري، هڪ بھترين شاعر ۽ عالم هو. ڊاڪٽر الياس عشقي اردو، سنڌي ۽ فارسيءَ جو وڏو شاعر هو. هن 1945ع ۾ آگري يونيورسٽيءَ مان ايم. اي (فارسي) ۽ 1947ع ۾ ايم. اي (اردو) جون سندون ورتيون. 1950ع ۾ ريڊيو پاڪستان سان وابستہ ٿيو ۽ عملي زندگيءَ جي شروعات ڪيائين ۽ حيدرآباد ريڊيو اسٽيشن جي ڊائريڪٽر جي حيثيت سان رٽائر ٿيو. هن کي فارسي، سنڌي، اردو، هنديءَ ۽ انگريزي ٻولين تي مڪمل عبور هو. 1983ع ۾ سنڌ يونيورسٽيءَ مان پي. ايڇ. ڊيءَ جي ڊگري حاصل ڪيائين. سندس فارسي ڪلام جو مجموعو ”شھر آشوب“، 1949ع ۾ ملتان مان شايع ٿيو. ان کان سواءِ سنڌي شاعرن جي ڪلام جو سندس منظوم اردو ترجمو ”موج موج مھران“، انجمن ترقي اردو ڪراچيءَ طرفان شايع ٿيل آهي. هن کي خاص ڪري شاھ لطيف جي ڪلام تي وڏو عبور حاصل هو. هن شاھ جي ڪيترن سُرن جو اردوءَ ۾ منظوم ترجمو ڪيو، جنهن جو فارم ساڳيو سنڌي بيت وارو رکيائين. سندس ترجمو اصل ڪلام واري لذت ڏئي ٿو. هن جو شاھ عبداللطيف ڀٽائيءَ بابت اردوءَ ۾ لکيل ڪتاب ”آوازِ لطيف“ مڪتبہ دانيال پاران ڇپجي رهيو آهي. ڊاڪٽر الياس عشقيءَ کي 14 آگسٽ 2000ع تي حڪومت پاڪستان ”هلال امتياز“ جي اعزاز سان نوازيو. سندس وفات 16 جنوري 2006ع تي سعودي عرب ۾ پُٽ وٽ ٿي، جتان سندن ميت کي آڻائي حيدرآباد سنڌ ۾ دفن ڪيو ويو.
لوھ
thumb
لوه  (پراڪرت)  (انگريزي: Iron)  هڪ ڪيميائي عنصر آهي جنهن جي علامت Fe (لاطيني: ferrum)  آهي. هن جو  جوهري نمبر 21 آهي.هي هڪ سستو ترين ڌاتو آهي. دنيا جي صنعتي انقلاب جو سبب ٻه معدنيات آهن لوه ۽ ڪوئلو۔ هن ٻنهي ڌاتن جي سبب لاتعداد مشينون تيار ڪيون ويون جنهن جي ڪري انسان تمام گھڻي ترقي ڪئي، اڄ شايد ئي ڪائي مشين هجي جنهن ۾ لوه شامل نه هجي۔
هي شيون فوٽان خارج ڪنديون آهن جن جو حرارتي پد ٻڙي يعني منفي 273 سينٽي گريڊ کان وڌيڪ آهي پر هي فوٽانز گھڻو ڪري انفرا ڳاڙهي توانائي جا حامل هوندا آهن ان لاءِ نظر ناهين ايندا جيئن جيئن لوھ جو پد وڌندو آهي ان مان گھڻي توانائيءَ جا فوٽانز بہ نڪرڻ شروع ٿي ويندا آهن جڏهن انھن فوٽونز جي توانائي ايتري وڌيڪ ٿي وڃي جو اسانجون اکيون ان فوٽونز جي سڃاڻپ ڪرڻ لڳن تہ اسانکي لوھ ڳاڙهو نظر ايندو آهي ڳاڙهي رنگ جي فوٽانز جي فريڪوئنسي انفرا ڳاڙهي کان وڌيڪ هوندي آهي ۽ ڳاڙهي رنگ جي فوٽانز کي اسانجون اکيون محسوس ڪري سگھن ٿيون جيڪڏهن لوھ کي گھڻو گرم ڪيو وڃي تہ فوٽانز جي توانائي وڌيڪ وڌي ويندي آهي جنھن جو نتيجو هي ٿيندو آهي تہ اسانکي گرم لوھ جو رنگ مٽيل نظر ايندو آهي گھڻو گرم لوھ نيرو نظر ايندو آهي ۽ انکان بہ وڌ گرم لوھ اڇو ڏيک ڏيندڙ هوندو آهي جيڪو برقرار رهندو آهي.
عمارتن ۾ لوھ جو استعمال
لوھ جي گھٽ قوت جي امڪان سبب تعميراتي ڪم ۾ نقص جو انديشو رھي ٿو انھيءَ ڪري لوھھ ھميشه پاڪستان اسٽئنڊرڊ انسٽيٽيوٽ (P. S. I) جي منظور ٿيل ڪارخانن جو تيار ڪيل استعمال ڪجي. سريھ طور عام طرح سان مائيلڊ اسٽيل (Mild Stress) جون گول سيخون استعمال ڪيون وڃن جن جي گھٽ ۾ گھٽ بيلڊ اسٽريس (Yield Stress) ھڪ اسڪئاير انچ تي 36,000 پائونڊ (36,000 psi) ھئڻ گھرجي. وڏين گھڻ منزلھ جاين ۽ وڏن ھالن لاءِ زياده قوت وارا غير ھموار سريھ (High Tensile Deformed Bars) استعمال ڪيا وڃن ڇاڪاڻ تھ اھي وڌيڪ ڪفايت وارا رھن ٿا. اھڙين سيخن جي گھٽ ۾ گھٽ طاقت ھر اسڪئاير انچ تي ٦٠،٠٠٠ پائونڊ ٿيندي آھي. استعمال کان اڳ ۾ سريھ کي ڪٽ يا زنگ، ڏارن، ڦوٽ ۽ بي ڊولائتي ھئڻ کان پاڪ ھئڻ گھرجي. بازار ۾ اھڙو لوھھ بھ دستياب آھي، جو ھڪ ڪرو نھ آھي ۽ انھيءَ ۾ گھڻائي عيب آھن. اھڙي لوھھ جو استعمال نقصانڪار آھي. لوھھ جي ٻڌڻ لاءِ لوھھ جي 16 نمبر (16 SWG) جي سنھي تار استعمال ڪئي وڃي..
حوالا
زمرو:عناصر
سرٿامس اسٽئمفورڊ رئفلس
سرٿامس اسٽئمفورڊ رئفلس 6 جولائي 1781ع تي ڄائو. سندس پيءُ مرچنٽ نيويءَ جي جهاز جو ڪئپٽن هو. هڪ دفعي هو پنهنجي زال سان گڏ ويسٽ انڊيز کان انگلينڊ موٽي رهيو هو ته رستي تي سمنڊ جي جهاز تي ئي رئفلس ڄائو. ريفلس جا ماءُ پيءُ ايترا امير نه هئا. سندن مٿان ايڏا قرض چڙهيل هئا جو هن جو ٻاروتڻ ڪو سک جي زندگيءَ ۾ نه گذريو.
زندگي
سر ٿامس اسٽئمفورڊ رئفلس (Sir Thomas Stamford Raffles) جيتوڻيڪ پنهنجي زندگي انگلينڊ جي ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ ۾ ڪلارڪيءَ سان شروع ڪئي ۽ ان خيال کان تمام اهم شخصيت ٿي گذريو آهي، جو اڳتي هلي هن انگريزن جي سلطنت يعني برطانوي راڄ کي وڌايو ويجهايو، خاص ڪري ڏور اوڀر جي ملڪن ۾. اهو رئفلس ئي هو، جنهن 1918ع ۾ سنگاپور جي ٻيٽ کي انگريز حڪومت لاءِ هٿ ڪيو، جتان انگريز سرڪار کي چين ۽ اوسي پاسي جي ملڪن جي واپار وڙي تي ڪنٽرول رکڻ ۾ سولو ٿي پيو. اڄ جو ماڊرن سنگاپور سر اسٽئمفورڊ رئفلس جي اچڻ کان پوءِ وڌڻ شروع ٿيو.
چوڏهن سالن جي عمر ۾ رئفلس کي اسڪول ڇڏڻو پيو ۽ پنهنجي ماءُ ۽ چئن ڀيڻن جو پيٽ پالڻ لاءِ کيس ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي انگلينڊ واري آفيس ۾ ڪلارڪ ٿي ڪم ڪرڻو پيو. جيتوڻيڪ رئفلس جي بنيادي تعليم ڪجهه به نه هئي، پر پوءِ واندڪائيءَ ۾ سائنس ۽ تاريخ جا ڪتاب پڙهي پڙهي بيحد قابل ٿي ويو. ان کا سواءِ ڪيترين ئي زبانن تي عبور حاصل ڪري ورتائين. آفيس اندر توڙي آفيس کان ٻاهر هن جو نالو ايڏو روشن ٿيو جو ٽيويهن ورهين جي ڄمار ۾ کيس پينانگ، انگريزن جي نئين ٺهيل حڪومت ۾ اسسٽنٽ سيڪريٽري ڪري رکيو ويو. پينانگ، ملاڪا نار ۾ هڪ اهم ٻيٽ آهي، جنهن تي انگريزن جو قبضو گهڻو وقت اڳ ٿي چڪو هو.
لارڊ منٽو جي نظرن ۾ رئفلس هوشيار، چست ۽ انصاف پسند ته اڳهين هو، هاڻ جهاز تي گڏ رهڻ کان پوءِ هن ڏٺو ته رئفلس انتظامي ۽ حڪومتي ڪاروبار هلائڻ ۾ تمام ذهين آهي. ان ڪري پوءِ ۾ هن کي جاوا ٻيٽ جو ليفٽيننٽ گورنر مقرر ڪري پاڻ واپس ڪلڪتي، هندستان موٽيو.
رئفلس جاوا ۾ چار پنج سال رهيو، جتي هن مقامي ماڻهن جي ڏاڍي خدمت ڪئي، جيتوڻيڪ اتي سندس صحت ڏاڍي خراب ٿي پئي ۽ ان دوران زال جي مري وڃڻ جي ڪري پڻ کيس صدمو رسيو. انهن ئي ڏينهن ۾ لارڊ منٽو به مري ويو، جنهن جو کيس وڏو ڏڍ هو. آخر 1816ع ۾ جڏهن هو پنجٽيهن سالن جو هو کيس انگلينڊ واپس سڏايو ويو. اتي کيس ڪجهه سرڪاري ۽ شهنشاهي خطاب ڏنا ويا. ڪجهه سالن کان پوءِ کيس وري ڏور اوڀر ڏانهن موڪليو ويو. هن ڀيري کيس سماترا جي ڀر ۾ هڪ ننڍڙي ٻيٽ بينگڪولو (Bengkulu) تي ليفٽيننٽ گورنر ڪري رکيو ويو. جيڪو هڪ گهٽ اهميت وارو بندرگاهه هو، جيڪو ڪارن مرچن جي واپار کان مشهور هو.
رئفلس ان ٻيٽ ڏانهن ويندي وقت، ڪلڪتي ۾ ان وقت انڊيا جي گورنر، جنرل لارڊ هئسٽنگس سان ملاقات ڪئي ۽ کيس ڏور اوڀر ۾ ڏينهون ڏينهن انگريزن جي طاقت ۽ واپار جي گهٽجڻ کي روڪڻ لاءِ اپاءَ سمجهايا ۽ کيس اهو پڻ ٻڌايائين ته کين ڪو اهڙو هنڌ ڳولي قبضي ۾ ڪرڻ گهرجي، جتان چين پاسي توڙي هندستان ۽ جاوا سماترا وارن علائقن تي نظر رکي سگهجي، ڇو جو انهن پاسن وارا تڙ، گهاٽ ۽ سامونڊي رستا انگريزن جي واپار وڙي لاءِ صحيح ۽ سلامتيءَ وارا آهن. گورنر جنرل لارڊ هئسٽنگس ان ڪم لاءِ رئفلس کي هڪدم اجازت ڏني. ان بعد رئفلس ملايا پهچي اهڙي ڪنهن جاءِ جي ڳولا ۾ لڳي ويو. آخر ڪار سن 1819ع ۾ ملاڪا نار جي پوڇڙ وٽ هن کي هڪ ننڍڙو ٻيٽ ان ڪم لاءِ بهتر لڳو، جتي ان وقت ڪي چند ملئي مهاڻا سمنڊ جي ڪناري وٽ رهيل هئا. اهو ٻيٽ اڄ وارو سنگاپور هو. ائين رئفلس سڄي ڏور اوڀر تي نظر رکڻ لاءِ هن ٻيٽ يعني سنگاپور کي مرڪز مقرر ڪيو. جيتوڻيڪ پاڻ بينگڪولو پڻ ويو. جنهن لاءِ انگلينڊ کان مقرر ٿي آيو هو. پر اتي ٽي سال رهي 1822ع ۾ وري سنگاپور جي بندرگاهه ڏانهن سڌاريائين.
1824ع ۾ رئفلس هميشه لاءِ انگلينڊ موٽي ويو. پاڻ ملايا جي تاريخ ۽ تهذيب جي لکڻين ڪري به مشهور آهي ۽ لنڊن وارو جانورن جو باغ ٺهرائڻ جي حوالي سان پڻ مشهور آهي، جيڪو هن انهن ڏينهن ۾ لنڊن پهچي ٺهرايو ۽ جنهن جو پاڻ پهريون چونڊيل صدر ٿي رهيو.
لاڏاڻو
5 جولائي 1926ع ۾ برين ٽيومر ڪري ديهانت ڪري ويو.
زمرو:1826ع جون فوتگيون زمرو:انگريز سلطنت زمرو:برطانوي راڄ زمرو:سنگاپور زمرو:شخصيتون
شب برات
شب برات يا اسلامي تقويم جي اٺين مهيني شعبان جي 15هين رات کي چوندا آهن، مسلمان هن رات ۾ نفل ادا ڪندا آهن، قبرستان جي زيارت ڪندا ۽ هڪ ٻئي کان معافي گھرندا آهن. هن رات کي مغفرت جي رات ۽رحمت جي رات به چيو ويندو آهي.
اهل تشيع
اہل تشیع کا عقیدہ ہے کہ 15 شعبان 255ھ کو امام مہدی کی پیدائش ہوئی۔ وہ اس رات امام مہدی کے جلد آنے کی دعاہیں کرتے ہیں، اور خوشی مناتے ہیں۔
تقسيمِ امور جي رات
حضرت محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا ایک شعبان سے دوسرے شعبان تک لوگوں کی زندگی منقطع کرنے کا وقت اس رات میں لکھا جاتا ہے یہاں تک کہ انسانشادی کرتا ہے اور اس کے بچے پیدا ہوتے ہیں حالانکہ اس کا نام مُردوں کی فہرست میں لکھا جاچکا ہوتا ہے۔
مغفرت جي رات
حضرت عائشہ صدیقہ رضی اللہ تعالیٰ عنہا فرماتی ہیں، یہ روایت حدیث کی اکثر کتب میں مذکور ہے، کثرت روایت کے سبب یہ حديث درجہ صحت کو پہنچ گئی ہے۔ اس کو ترمذی، ابن ماجہ، مسند احمد بن حنبل، مشکوٰۃ، مصنف ابنِ ابی شعبہ، شعب الایمان للبیہقی وغیرہ میں اس کو روایت کیا گیا ہے۔ قبیلہ بنو کلب کثرت سے بکریاں پالتے تھے جن کی مثال اس حدیث میں بیان کی گئی ہے۔محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم کا ارشاد ہے اللہ تعالیٰ شعبان کی پندرہویں شب میں اپنے رحم و کرم سے تمام مخلوق کو بخش دیتا ہے سوائے مشرک اور کینہ رکھنے والے کے''۔ ایک رویت میں مسلمانوں کا لفظ ہے اور دو شخصوں میں سے ایک قتل کرنے والا اور دوسرا کینہ رکھنے والا مذکور ہے۔
شبِ بيداري
شبِ برأت میں حضرت محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے خود بھی شب بیداری کی اور دوسروں کو بھی شب بیداری کی تلقین فرمائی آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم کی حدیث ہے "جب شعبان کی پندرہویں رات ہو تو شب بیداری کرو اور دن کو روزہ رکھو'' اس حدیث پر مسلمانوں کا ہمیشہ سے یہ معمول رہا ہے کہ رات میں شب بیداری کا اہتمام کرتے چلے آئے ہیں۔شیخ عبد الحق محدث دہلوی رحمتہ اللہ علیہ فرماتے ہیں، ، اب بھی پاکستان، انڈیا، بنگلہ دیش، ترکی وغیرہ میں مسلمان شب بیداری کا اجتماعی طریقہ اپنائے ہوئے ہیں۔
قبرستان جي زيارت
کیونکہ حدیث میں حضرت محمد کا اس رات کو قبرستان جانا ثابت ہے اس لئے مسلمان بھی اس رات کو قبرستان جاتے ہیں۔
شعبان کے روزے
زمرو:اسلامي اصطلاح زمرو:اسلامي تهوار زمرو:اسلامي مقدس ڏينهن زمرو:اسلامي مقدس ڏينھن زمرو:تاريخ اسلام زمرو:عيد برات
ميان الياس ڪلھوڙو
ميان -الياس- پٽ ميان دائود پٽ ميان آدم شاهه ڪلهوڙو پنهنجي والد ميان دائود جي وفات کانپوءِ خاندان جو اڳواڻ بنجي ويو. ڪجهه محققن اهو ڄاڻايو آهي ته ميان -الياس-، وڏيري -جلال- ابڙي جي مدد سان زمينون وڌائڻ جي ڀرپور ڪوشش ڪئي. هن بابت گهڻو احوال ميسر ٿي نه سگهيو آهي. هن متعلق مغل دور جو تذڪره نگار شاهنواز خان لکي ٿو ته، ”ميان -الياس- ابڙا قوم جو سردار هو ۽ آهستي آهستي ابڙا قوم تي غالب ٿي سندن زمينن تي قبضو ڪيائين.“. هن بابت ڪيترن ئي مفڪرن پنهنجا رايا ڏنا آهن. -پير علي محمد شاهه راشدي- (شڪارپور متعلق تاريخي يادداشت) لکي ٿو ته ”هن ڪيتريون ئي زمينون وري ٻيهر هٿ ڪيون، جي سندس والد جي زماني ۾ ڪلهوڙن کان ڦرجي ويون هيون ۽ مريدن جو پڻ تعداد وڌايو. هو وڏو عبادت گذار ۽ غريبن جو خير خواهه هو. کيس لاڙڪاڻي ضلعي ۾ گهاڙ واهه جي ڪپ تي دفن ڪيو ويو. تذڪره نگار شاهنواز خان جي -ان- بهتان تي سنڌ جا سڀ تاريخدان ۽ محقق خاموش آهن. ميان -الياس- جي وفات جي -تاريخ- ڪنهن به تذڪري ۾ ڄاڻايل نه آهي، ليڪن ”ڪلهوڙا دور حڪومت“ ڪتاب جو مصنف لکي ٿو ته، ”ميان -الياس- جي وفات جي -تاريخ- بابت سڀ محقق خاموش آهن، ليڪن همعصر مواد جي آڌار تي چئي سگهجي ٿو ته هن 1035هه مطابق 1625ع ۾ وفات ڪئي“ ۽ سندس مدفن بابت ”خدا يار خاني ميان سرفراز خان عباسي“ جو مصنف ميرزا عباس علي بيگ لکي ٿو ته، ”ميان -الياس- -بن- دائود -بن- آدم شاهه جي قبر لاڙڪاڻي ۽ هٽڙيءَ جي وچ تي ديري ڳوٺ ۾ سندس مقبرو موجود آهي، جنهن جي -تصوير- تاريخي ڪلهوڙا دور (جلد پهرئين) جي ٻئي ڇاپي (1996ع) ۾ ڏنل آهي، جيڪو ڪتاب -ثقافت- ۽ سياحت کاتي حڪومت سنڌ پاران ڇپايو ويو آهي.
سکر
380px|thumb|سکر جي [[آء. بي. اي. يونيورسٽي پاڪستان جي تمام اعلي تعليمي ادارن ۾ شمار ٿئي ٿي.]]
سکر پاڪستان جي صوبي سنڌ جو ٽيون وڏو شھر آھي، سکر ڪراچي ۽ حيدرآباد کانپوءِ سنڌ جو ٽيون نمبر وڏو شهر آهي، جيڪو سنڌو درياءَ جي ڪپ تي اڏيل آهي، ۽ آبادي جي لحاظ کان پاڪستان جو 14 هون وڏو شهر آهي.
سکر جو تعارف
سکر پاڪستان جي صوبيسنڌ جو ڪراچيءَ۽ حيدرآباد کانپوءِ ٽيون نمبر وڏي ۾ وڏو شهر ۽ اترين سنڌ جو وڏي ۾ وڏو شهر آهي.ھي شھر سنڌو درياءَ جي اولهندي ڪپ تي واقع آهي. درياء جي اوڀر واري ڪپ تي تاريخي شھر روھڙي واقع آهي. اھي ٻئي شھر پلين وسيلي پاڻ ۾ ڳنڍيل آهن. سکر جو شهر سکر بيراج جي ڪري پڻ مشهور آهي جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو بيراج آهي جنھن کي 66 دروازا آهن.انتظامي لحاظ سان سکر ضلعي۽ ڊويزن جي حيثيت رکي ٿو.ھيشھر آبادي۾ پاڪستان جو ٻارهون وڏو شهر آهي. 380px|thumb|left|ھندن جي [[ساڌ ٻيلو ۾ واقع زيارتگاھ جيڪا سنڌو درياء جي وچ ۾ واقع آهي.]] سنڌ ۾ برطانوي راڄ دوران سکر ڳوٺ جي پاسي ۾ نيو سکر شھر جوڙيو ويو. سکر جي ٽڪريءَ ڀرسان درياءَ جي ٻيٽ تي بکر جو ڦٽل شھر آھي جيڪو ڪنھن وقت سنڌ جو دروازو سڏيو ويندو هو. 1839 ۾ فوجي گيريزن جي قيام کان اڳ پراڻو سکر ھڪ ننڍڙو ڳوٺ ھيو. 1845 ۾ فوجي گيريزن ختم ڪئي وئي. ڪنھن زماني ۾ شھر کجين جي وڻن سان گهيريل ھوندو ھو. ٻارھين صدي عيسويءَ کان پراڻو سکر درياءَ جي اولهندي ڪناري تي واپاري سرگرمين سان ڀرپور دريائي بندر ھوندو ھو ۽ زرعي جنسن جي واپار جو مرڪز ھيو. 1607 ۾ مير معصوم شاھ بکري 86 فٽ اوچو مينار تعمير ڪرايو جيڪو سندس نالي سان منسوب ڪيو ويوleft|380px|سکر۾ واقع مير معصوم بکري جو مقبرو ۽ ان جو 1607 ۾ ٺھرايل مينار|link=Special:FilePath/Untitled_(2_of_3).jpg_thumb 1862 ۾ سکر ميونسپلٽي قائم ڪئي وئي. 1889 ۾ لئنسڊائون پل ذريعي سکر کي پھرين دفعو روھڙيء سان ڳنڍيو ويو.380px|thumb|سکر ۾ 1889 ۾ تيار ٿيل لئنسڊائون پل
سکر ضلعو پهريائين شڪارپور ضلعي جو هڪ حصو هو. 1901ع ڌاري، شڪارپور ضلعي کي ختم ڪري، منجهانئس ٻه ضلعا ٺاهيائون، يعني سکر ۽ لاڙڪاڻو. سکر جي ڪليڪٽرن جو ٻاٻو آدم ڪرنل ميهو هوندو هو، جنهن سڀ کان پهرين سکر کي ٺاهي ۽ سينگاري، موجوده صورت وٺرائي. سکر بيراج جنھن کي لائڊ بيراج جو نالو ڏنو ويو سو بہ برٽش دور ۾ ٺھيو جيڪو دنيا جي سڀ کان وڏي آبپاشي سسٽم کي ڪنٽرول ڪري ٿو.ان بيراج جي ڊزائين سر آرنلڊ مستو ٺاھي ۽ سر چارلٽن ھيريسن جي ھدايتن مطابق جوڙيو ويو. ان جي تعمير 1923 ۾ شروع ٿي ۽ 1932 ۾ مڪمل ٿي.380px|thumb|سکر بئراج دُنيا جو سڀ کان وڏو آبپاشيءَ جو منصوبوھن بيراج جي ڪئنالن جي مدد سان اٽڪل ھڪ ڪروڙ ايڪڙ زمين آباد ٿئي ٿي. 1947 ۾ پراڻي سکر جي آبادي ڏھ ھزار ھئي ۽ نئين سکر جي آبادي اسي ھزار ھئي. ان آبادي ۾ پاڪستان ٺهڻ بعد انڊيا مان آيل مسلمان مھاجرن جو وڏو اضافو ٿيو.1950 ۾ ھتي سنڌ انڊسٽريل ٽريڊنگ ايسٽيٽ يا سائيٽ (.S.I.T.E) قائم ڪئي وئي. 1962 ۾ درياءَ مٿان لئنسڊائون پل جي ويجھو هڪ ٻي پل ٺاھي وئي جنھن کي ايوب پل جو نالو ڏنو ويو.
نالي جو مطلب
سکر لفظ سنسڪرت ٻوليءَ جي لفظ سک مان نڪتل چيو وڃي ٿو، جنھن جي معني آرام يا سڪون آھي.
تاريخ
اڳي جڏهن بکر وڏو شهر ۽ قلعو هو، تڏهن سکر انهيءَ جي ويجھو هڪڙو ننڍو ڳوٺ هو. سن 927هه يعني 1529ع ڌاري جڏهن مرزا شاهه بيگ ارغون سنڌ جو حاڪم هو، تڏهن بکر ۾ ڌاريجن ماڻهن فساد ڪيو هو. انهيءَ جي بند ڪرڻ لاءِ مرزا ٺٽي مان آيو ۽ بکر ڏانهن ويندي سکر ۾ منزل ڪيائين. سلطان محمود خان بکر واري، اڳيئي فساد بند ڪرائي ستاويهن ڌاريجن سردارن کي مارائي ڇڏيو هو. انهن فسادين جو لاشون پورائي انهن جي مٿان هڪڙو ٺلهه ٺهرائي ڇڏيائين، جنهن کي خوني ٺله يا منارو سڏيندا آهن. سن 983هه يعني 1575ع ۾ اڪبر بادشاهه ڪيسو خان کي موڪليو ته سلطان محمود خان جي جاءِ تي بکر جو حاڪم مقرر ٿي. جڏهن هو بکر آيو، تڏهن بادشاهه وٽان ٻيو حڪم آيو ته بکر ۽ لوهريي محب علي خان ۽ مجاهد خان جي حوالي ڪري ۽ پاڻ رڳو سکر هٿ ۾ رکي. سن 998هه يعني 1589ع ڌاري، جڏهن خان خانان ميان آدم شاه ڪلهوڙي وٽ آيو ۽ هن کي جاگير ڏئي ويو، تڏهن آدم شاهه ٿوري وقت لاءِ پنهنجي مرشد لال عيسن جي ملاقات لاءِ ويو. اتي گهڻا مريد وٽس گڏ ٿيا. تنهنڪري اتي جي زميندارن هن کي شهيد ڪرائي ڇڏيو. سندس وصيت موجب سندس لاش بکر ۾ آني سکر جي هڪڙي ٽڪريءَ تي رکيائون، جا اڃا تائين آدم شاهه جي ٽڪري ٿي سڏجي. سن 1168هه : 1755ع ۾ ميان نور محمد ڪلهوڙي پنهنجي پاران ديوان گدو مل کي احمد شاه دورانيءَ ڏي موڪليو ۽ اهو سکر ۾ هن کي اچي گڏيو ؛ پر بادشاهه ميان تي ڪاوڙيل هو ۽ ٽن ڏينهن تائين ديوان کي نه گڏيو. پوءِ بادشاهه نوشهري ويو. اتي ديوان گڏيس ۽ ميان جي فائدي ۾ حڪم ورتائين. سن 1258هه يعني 1842ع ۾ جڏهن چارلس نيپئر سنڌ جو ريزيڊنٽ مقرر ٿيو، تڏهن هو سکر ۾ آيو ۽ مير صوبدار ۽ ٻين انهيءَ پاسي جي ميرن اُتي اچي ساڻس ملاقات ڪئي.
سکر جا برٽش دور وارا ڪليڪٽر
آٽو راٿفيلڊ (Otto Rothfield) سکر جو ڪليڪٽر هو. ان صاحب وڏا ڪتاب لکيا آهن، مثلاً ”هندستان جون عورتون“ (Women of India). ڪليڪٽريءَ جي زماني ۾، خاندانن ۽ شريفزادن کي ڏاڍو همٿائيندو هو. عالم قسم جو انگريز هو. تحقيق جو خاص شوق هوس. مقامي ريتين رسمن جي کوجنا ڪندو وتندو هو. ڪابه نياري يا دلچسپ شي ڏٺائين ته ان جي ماهيت معلوم ڪرڻ لاءِ، سرڪاري ڪم بند ڪري، گوڏو کوڙي ويهي رهندو هو. گول ٿلهو منهن، ۽ قد ڊگهو هوس. مون کيس ڪيترا ڀيرا ڏٺو. عالم ۽ محقق قسم جي انگريزن مان جو ٻيو صاحب سکر جو ڪليڪٽر ٿي آيو، سو هو ڊاڪٽر سارلي صاحب  ، جنهن شاهه عبداللطيف عليہ الرحمة تي انگريزيءَ ۾ ڪتاب   لکيو آهي. جن ڏينهن ۾ سکر جو ڪليڪٽر هو، اسان ڪونه ٿي سمجهيو ته ڪو هو ايڏي پايي جو عالم آهي. بعد ۾ معلوم ٿيو ته سکر وارن ڏينهن ۾ به هو پيو شاهه عبداللطيف متعلق خاموشيءَ سان تحقيق ڪندو هو. انهن ڏينهن ۾ محض منتظم پيو نظر ايندو هو. ضلعي جو وڏيرو ڪيتريقدر به ڇو نه سندس دوست هجي، پر جي ڪو غلط ڪم ڪيائين ته هرگز معاف نه ڪندس.
بجلي گھر
سال 1922ع ۾ سکر بجلي گهر قائم ڪيو ويو ۽ ضرورت آھر هن کي وڌايو ويو. ليڪن تقسيم برصغير کان پوءِ نون ڪارخانن کلڻ ڪري شهر ۾ بجلي جو کاپو وڌڻ لڳو ۽ پراڻين مشينن ۾ بار کڻڻ جي طاقت نه ھئي. تنهنڪري مارچ 1962ع  ۾ ڪولمبو پلان موجب حڪومت ڪئناڊا ۽ جمهوريه پاڪستان درميان ٿرمل پاور جي تعمير لاءِ معاهدي تي صحيحون ڪيون ويون. ھن ڪم تي 5 ڪروڙ 38 لک ۽ 40 ھزار روپيا غير ملڪي زرمبادله خرچ ٿيندو جو حڪومت ڪئناڊا ڏيڻا ڪيا آهن. هي ٺيڪو ”اسٽيڊلر ھرٽر انٽرنيشنل ڪمپني“ مانٽريل (ڪئناڊا) کي ڏنو ويو آهي. هن وقت اپر سنڌ جي فقط 13 شهرن دادو، ڳڙھي ياسين، جيڪب آباد، گمبٽ، خيرپور، ڪوٽ ڏيجي، لاڙڪاڻو، ميهڙ، روھڙي، رتو ديرو، شڪارپور، ٺارو شاه کي گهڻو ڪري ننڍن غير منافع بخش ڊيزل مشينن رستي بجلي مهيا ڪئي وڃي ٿي. نئون بجلي گهر 13 شهرن باڊھ، چڪ، ڏوڪري، گمبٽ، گهوٽڪي، ڪنڌرا، ڪنڊيارو، ڪنڌ ڪوٽ، خانپور، کهڙا، خيرپور ناٿن شاه، نوشهرو فيروز، مورو، نصير آباد، راڻي پور، پير جو ڳوٺ، پنو عاقل، ٺل، اٻاوڙو، راڌڻ، غوث پور، لکي، مديجي، سلطان ڪوٽ ۽ نئون ديرو کي بجلي هيا ڪئي ويندي ۽ 40 لکن روپين جو زرمبادله بچي پوندو. ھن رٿا موجب 157 ميل 66000 وولٽ جون لائينوننن، 80 ميل 11000 وولٽ جون ايتري ئي مفاصلي تي گهٽ طاقت جون لائينون يعني 400 وولٽ لائينون وڇائڻ شامل آھن. .
اليزي
اَلِيزي جاڪوتي (Alizée Jacotey رومن اکرن ۾) مقبول فرانسِيسِي ڳائڪه آهي، جيڪا آگسٽ 21، 1984ع تي، آياچو Ajaccio، ڪورسيڪا Corsica ۾ ڄائِي. هُوءَ هِڪَ ڳڻپيوڪر سائنسدان ۽ هِڪَ ڪاروبار پيشه عورت جِي ڌيءَ آهي ۽ کيس هِڪُ ڀاءُ جوئان پڻ آهي. سندس اسٽيج نالو اَلِيزي Alizée آهي.
کيس ڪيُوبيڪ ڄائِي ڪامياب فرانسيسي ڳائڪه مِيلَين ”فاغميغ‟ گوتِيئي Mylène "Farmer" Gautier هڪ فرانسيسي ٽي وي شو ڏسندي دريافت ڪيو، جنهن ۾ اليزي پرفارم ڪيو ۽ انعام کٽيو.
ابتدائي سالَ
اَلِيزي، جنهن کي پيارَ مان لِيلِي پڻ سڏيو ويندو آهي، ننڍي عمر ۾ ئي ناچ ڏانهن راغب ٿِي. صرف چئن سالن جي ڄمارَ ۾، هوءَ jazz ،ٽيپ ۽ ڪلاسيڪي ناچ ۾ ڀَڙ ٿِي وئِي، ۽ شو بزنس ۾ هلِي آئِي. هُوءَ مصوريءَ ۾ به چڱي خاصي ڀڙ آهي — 1995ع ڌاري، هُنَ Air Outre Mer (اڳوڻِي فرانسيسي فِضاواٽَ) طرفان منعقد ڪرايل هِڪَ رنگن جي چٽاڀيٽِيءَ ۾ ڪاميابِي ماڻِي. اَلِيزي جِي ڊِزائين پهريون انعام کٽيو، جنهن کي فِضاواٽَ جي هِڪَ فِضائِي رَٿَ جِي ڪيبن تي چِٽيو ويو، جنهن تي سندس نالو رکيو ويو. اَلِيزي انعام طور ساڳِي ئي فِضاواٽَ ۾ پهرين درجي جِي (فرسٽ ڪلاس) سِيٽ تي سفر ڪري مالدِيوِ جو چَڪَر (ٽِرپ) هڻي آئي.
اليزي پهريون ڀيرو 1999ع ڌاري گغين دُ ستاغ Graines de Star نالي هِڪَ ٽِي وِي ٽيلينٽ شو ۾ ظاهر ٿِي ، جيڪو Métropole 6 تي نشر ٿيو. در اَصُل اَلِيزي ان پروگرام جي ناچ چٽاڀيٽيءَ ۾ حصو وٺڻ پئي چاهيو. پر اها چٽاڀيٽي صرف گرُوپن درميان ئي ٿيڻي هئي، تنهن ڪري هن ڳائڻ جي مقابلي ۾ حصو ورتو ۽ ”ما پغِيئَغ“ Ma Prière (منهنجي دعا) گيت ڳايو. ان مقابلي ۾ هُنَ Meilleure Graine جو اوارڊ کٽيو ۽ مستقبل جو اڀرندڙ ڳائڪ ستارو هوڻ جو اعزاز حاصل ڪيو.
اليزي جي کاٽائُو ڪارڪردگي تجربيڪار فرانسيسي راڳ ديوي (diva) ميلين فارمر ۽ لوغان بُوتونا ڏٺي، جن کي پنهنجي نئين رٿا تي ڪم ڪرڻ لاءِ نئين ۽ جوان آواز جي ڳولا هئي. هنن اليزي سان رابطو ڪيو سندس اسٽُوڊيو آڊيشن بعد کيس چُونڊيو. اهڙيءَ ريت ٽنهي مِلي هيڪلي گيت موئا لولِيِتا سان اليزي جي ڪريئر جو آغاز ڪيو.
ذاتِي زِندَگِي
حالانڪه اَليزي جو ڪَريئر بطور هِڪَ گُلوڪاره آهي، پر کيس نچڻ وڌيڪَ پسند آهي. . کيس جاز، بالي، ٽيپ ۽ فلامينڪو تي چڱو عبور حاصل آهي.
اليزي فوٽبال جي پڻ شوقين آهي. هوءَ AC Ajaccio (آ سي آياچو) ٻاريءَ جي سپورٽر آهي، جنهن هڪ ڀيري کيس پنهنجي هڪ راند مقابلي ۾ دعوت ڏئي گھرايو هو.
اليزي لي زانفوئاغي Les Enfoirés نالي گروهه سان گڏ سماجي ڀلائيءَ جي ڪمن ۾ پڻ تمام سرگرم رهي آهي. اهو ناميارين فرانسيسي شخصيتن جو گروهه آهي، جيڪو چندو گڏ ڪرڻ لاءِ هر سال تقريبون ڪرائيندو آهي، جن مان گڏ ڪيل رقم غيستوغان ديُو ڪعُغ کي ڏني ويندي آهي. ان تنظيم جو بانيڪار فرانسيسي مزاحيه فنڪار ڪوليُوش Coluche آهي ۽ ان جو مقصد غريبن کي غذا فراهم ڪرڻ آهي. اليزي اهڙين تقريبن ۾ 2001ع، 2002ع ۽ 2008ع ڌاري حصو ورتو.
اليزي ساٿي فرانسيسي ڳائڪ جيغيمِي شاتلَن Jérémy Châtelain سان شادي ڪئي، جنهن سان سندس ملاقات يُورو بيسٽ Eurobest جي اوارڊس تقريب ۾ ٿِي هئي. هُنن لاس ويگاس، نيواڊا، آمريڪا جي گڏيل رياستن ۾ نومبر 6، 2003ع تي شادي ڪئي ۽ اپريل 29، 2005ع تي کين پهريون اولاد ڌيءَ جو ٿيو، جنهن تي هنن اَنِيلِي نالو رکيو.
ڪَرِيئَر
اصل ۾ اليزي لاءِ عام تصور ولاڊيمير ناباڪوف جي ناول جي لوليتا ڪردار وارو جڙيل هو. سندس ٻيون هيڪلو "لالِيزي L'alizé" پڻ تمام گھڻو ڪامياب ٿيو، ۽ فرانس ۾ نمبر ون ثابت ٿيو. ٻئي هيڪلا سندس آغازي آلبم Gourmandises (گُوغماندِيز) جو حصو هئا، جنهن جو سنڌي ترجمو مِٺايُون ٿيندو.
فاغميغ ۽ بُوتونا جي لکيل هن آلبم جون رڳو فرانس ۾ 8 لک 50 هزار کان به مٿي ڪاپيون وڪاميون، ۽ فقط ٽن مهينن اندر اهو آلبم پلاٽينم ٿي ويو. سن 2001ع ۾ ساڳيو آلبم بين الاقوامي سطح تي متعارف ڪرايو ويو، ۽ اليزي 2001ع ۾ دنيا جي گھڻي کان گھڻو وڪامجندڙ فرانسيسي ڳائڪه بڻجي وئي. .
سَن 2003ع ۾ سندس ٻيون آلبم، مي ڪُوغان ايليڪتغِيڪ (منهنجُون برقي ڌارُون) منظر عام تي آيو. هن آلبم ۾ هن پنهنجي لاءِ لوليتا وارو اڳوڻو قائم ٿيل تاثر ختم ڪري هڪ نازڪ نفيس ٽينيجر وارو روپ ڌاريو.
ان آلبم جا گيت پڻ فاغميغ ۽ بُوتونا لکيا. ان آلبم جو پهريون هيڪلو جَان ني ماغ فرانس ۽ فرانس کان ٻاهر ڪجھه ڪامياب ٿيو، پر ان آلبم جو انگريزي ورزن ايترو مقبول نه ٿيو جيترو اليزي جو پهريون آلبم Gourmandises مشهور ٿيو هو. ان آلبم جون محظ 2 لک کان ڪجھه وڌيڪ ڪاپيون وڪاميون. ان آلبم جي اشتهارڪاريءَ لاءِ 2003ع جي سرءُ ۾ ملڪگير دورو ڪيو ويو. سال بعد، يعني 2004ع جي سرءُ ۾ Alizée En Concert نالي لائِيو سِي ڊِي ۽ ڊِي وِي ڊِي جاري ڪئي وئي. ان ڊِي وِي ڊِي ۾ سندس رهرسل جا فوٽيج ڏيکاريا ويا.
يُورپ ۾ اليزي جا 40 لک کان وڌيڪ آلبم وڪامجا آهن. تنهن کان سواءِ هن هڪ جاپاني اشتهار ۾ به ڪم ڪيو آهي. هن ڪيتريون ئي اسٽيج پرفارمنس پڻ ڏنيون آهن. اهو پڻ چيو ويندو آهي ته World of Warcraft نالي هڪ ڳڻپيوڪر راند ۾ ڏيکاريل فيميل نائيٽ ايلف ناچ اليزي جي گيت جان ني ماغ جي پرفارمنس کان متاثر ٿي ٺاهيو ويو آهي.
نيئندرٿال
thumb|right|300px|Anatomical comparison of skulls of [[Homo sapiens (left) and Homo neanderthalensis (right) (in Cleveland Museum of Natural History) Features compared are the braincase shape, forehead, browridge, nasal bone, projection, cheek bone angulation, chin and occipital contour]]
نيئندرٿال انگريزيءَ ۾ Neanderthals ڪڏھن ڪڏھن ان کي نيئندرتال پڻ سڏيو ويندو آهي. ھنن کي آرڪائڪ ھيومن سڏيو ويندو آهي، جيڪي 40000 ھزار سال اڳ نابود ٿي ويا. اھي يورپ ۾ نمودار ٿيا ۽ ڏکڻ اولهه، وچ ۽ اتر ايشيا ۾ ڦھلجي ويا.
اليزي
ڪَرِيئَر
thumb|کاٻو|پنهنجي چاهڪن لاءِ اَلِيزي جو پيغام فيبروري 2004ع ۽ ڊسمبر 2007ع درميان اليزي جي واپسيءَ جو ڪو به رسمي اعلان نه ٿيو هو، ۽ 2005ع جي اونهاري کان اليزي جي آفيشل ويبسائيٽ به بند پئي آهي. تڏهن کان ڪيترا ئي افواهه منظر تي آيا ۽ ڪوڙا ثابت ٿيا. ٻن سالن جي انتظار ۽ تجسس کان پوءِ اپريل 3، 2006ع تي اليزي پنهنجي چاهڪن لاءِ هٿ سان لکيل نياپو Le Nid d' Alizée چاهڪ گاهه جي ويبماسٽر ڏانهن اماڻيو، جنهن ۾ هن ٻڌايو ته هوءَ پنهنجي ٽين آلبم تي ڪم ڪري رهي آهي. ان نياپي جو سنڌي ترجمو ڪُجھُه هيئن آهي.
سڀني کي سلام !
نوان گيتَ زبردست آهن!!
چُميون، ۽ آئون توهان سان تمام جلد ملنديس! واعدو.
Alizée مارچ 31، 2006ع
تنقيدَ
تمام زبردست ڪمرشل ڪاميابيءَ باوجود موئا لوليتا کي گڏيل سڏيل تنقيدي موٽ ملي. تنقيدنگارن اهو محسوس ڪيو ته اليزي جو انداز ميلين فاغميغ سان تمام گھڻي مشاهبت ٿو رکي. ڪيترا ته ايئن چوڻ لڳا ته هُوءَ "جُونيئر مِيلين فاغميغ" ٿيڻ جي ڪوشش ڪري رهي آهي. ان ڳالهه تي به تنقيد ٿي ته لولِيتا وارو تصور اليزي جي ڳائڪيءَ واري فن تي حاوي ٿي رهيو آهي ۽ سندس انداز جي تنقيدي وضاحت "desperately trying to be sexy" جي لفظن سان ڪئي وئي ، ۽ ڪيترن لاءِ ته هُوءَ ٻڙي هئي. جڏهن ته ٻين ڪيترن جي خيال ۾ کين اليزي جي گهري آواز ۽ قابل تعريف آوازي پهچ جو مظاهرو ڪرڻ واري صلاحيت موهيو آهي ، سندس اهو ئي گڻ اڪثر ساراهيو ويندو آهي.
سندس ڪجھه گيتن لاءِ چيو ويو ته اهي "انتهائي دلڪَش پيارَ نغما" آهن، جن جو ترنم "جرڪندڙ ۽ بهڪائيندڙ آهي" ، ۽ جن ۾ اليزي عام پاپ کان گھڻا وڌيڪ جذبات ڀري ڇڏيا آهن. " . تازو رونمائي ٿيل ٻن آلبمس ۾ اليزي وسيع قسمن جا گيت ڳايا آهن، جن ۾ دلڪَش پاپ ڌنُن کان وٺي من موهيندڙ پيار نغما شامل آهن.
خارجِي ڳنڍڻا
زمرو:1984ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:حيات شخصيتون زمرو:شخصيتون زمرو:شوبز زمرو:فرانسيسي پاپ ڳائڪ زمرو:فرانسيسي ڳائڪائون زمرو:ولادت 1984ع
امارنٿ (رنگ)
امارنٿ ھڪ ڳاڙھسرو گلاب رنگ آھي جيڪو امارنٿ ٻوٽي جي گل جو رنگ آھي. ڏيکاريل رنگ ڳاڙھي امارنٿ گل (اھو رنگ جيڪو امارنٿ لاءِ اڪثر سمجھيو ويندو آھي) جو آھي، پر ٻيا امارنٿ جا ٻيا قسم بہ آھن جن کي امارنٿ گل جا ٻيا رنگ آھن.
8 ذوالحج
موڪلون ۽ ڏڻ
08
ريزوڪارپاسو
ریزوکارپاسو ( لاطینی: Rizokarpaso) قبرص کا ایک human settlement  جو ضلع فاماگوستا میں واقع ہے۔
تفصیلات
ریزوکارپاسو کی مجموعی آبادی 2,349 افراد پر مشتمل ہے۔
آفتاب شيرپائو
زمرو:پاڪستان پيپلز پارٽي جا سياستدان زمرو:پاڪستاني فوجي آفيسر زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:شخصيتون
ڻڻو
ڻڻو ڻڻو لفظ دال جي سخت داڻي يا ڪڏر کي ڻڻو چئجي ٿو.
ھيءَ لفظ سنڌي الفابيٽ الف ب  جي 48 ھين اکر جي اچار مان نڪري ٿو.
زمرو: نج سنڌي اکي
سيلرا
سيلرا پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ھڪ ذات يا قبيلي جو نالو آھي. ھن ذات جا ماڻهو سنڌي ڳالهائيندڙ آهن ۽ ھن وقت انھن جو وڏو تعداد شھدادڪوٽ ۾ رھندڙ آھي جتي جي ريلوي اسٽيشن جو سرڪاري نالو سيلرا-شھدادڪوٽ ريلوي اسٽيشن آھي. شھدادڪوٽ جي ويٺل سيلرن مان ھڪ محقق شير خان سيلرو جي تحقيق مان سڌ ملي ٿي ته سيلرا قبيلي جو تعلق سنڌ سان آھي، جنھن جون پاڙون موھن جي دڙي تائين ڳنڍيل نظر اچن ٿيون. سيلرا قبيلو ابڙن جي شاخ آھي، جيڪي 16 صدي ۾ سيلرا سڏجڻ لڳا، تڏھن سيلرو به ابڙو سڏيو ويندو ھو. سيلرو، ابڙن جو ھڪ ڏاھو مڙس ٿي گذريو آھي، جنھن جي نالي پٺيان سيلرا سڏيا وڃن ٿا. سيلري جو مطلب آھي، سيلوارو معنا عقل وارو يا سمجھ وارو. سيل جو مطلب آھي عقل سمجھ ڏاھپ. وڏا سيلرا کي آباد ڪرڻ کان اڳ سيلرا ڪڇي موجوده بلوچستان واري علائقي ۾ آباد ھئا. جتي ابڙن جي هڪ پاڙي طور سڃاتا ويندا ھئا. ان وقت ابڙن جي سرداري منگراڻي پاڙي وٽ ھئي. ان جو ذڪر بلوچستان جي گزيٽيئر ۾ به ملي ٿو. سمن جي صاحبي دوران ابڙا قبيلي کي ان لڪ تي مقرر ڪيو ويو ھو، ڇو ته ان رستي تان ئي سنڌ تي پٺاڻ حملا ڪندا ھئا جن کي روڪڻ لاء ھڪ بھادر ء جنگجو قبيلي کي مقرر ڪيو ويو ھو. ياد رھي ته ھن قبيلي جو به تعلق ابڙن سان ھو، جن سومرن جون سامون جھليون ھيون ۽ پوء پاڻ به علاوالدين جي لشڪر سان وڙھندي شھيد ٿي ويا ھئا. ڄام ابڙي کي ٻه پٽ ھئا. ممٽراءِ (ممٽ راءِ) جيڪو شھيد ٿي ويو. ٻيو ڏونگر راء جيڪو بچيو ۽ ان مان ابڙا نسل وڌيو. تنھن نُک مان سيلرا به آھن. ابڙا مٿي وڃي جاڙيجن سان ملن ٿا. جاڙيجا سمن سان ملن ٿا، سما به ڄام ھئا، جيڪي جاٽ قبيلي سان ڳنڍجن ٿا، جاٽ جو تعلق موھن جي دڙي جي دراوڙ (ڌنار) سان آھي. مطلب سيلرا قبيلو به موھن جي دڙي جي تھذيب سان سلھاڙيل آھي.
حوالا
زمرو:سيلرا قبيلو زمرو:سيلرا زمرو:جاڙيجا زمرو:سما زمرو:ابڙا
بابر جو باغ
غ (مقامي باغ-أي بابر سڏيو، Persian  / bāġ-e bābur ) ڪابل ، افغانستان ۾ هڪ تاريخي پارڪ آهي، ۽ پهرين مغل شهنشاهه بابر جي آخري آرامگاهه پڻ آهي. خيال ڪيو وڃي ٿو ته باغ 1528ع (935هه) جي آس پاس تيار ڪيو ويو هو، جڏهن بابر ڪابل ۾ هڪ ”آويني باغ“ جي تعمير جو حڪم ڏنو هو، جنهن جو تفصيل ڪجه تفصيل سان پنهنجي ياداشتن ۾ بيان ڪيو ويو آهي، بابرناما.
تاريخ
ساڄو|thumb| [[بابر بادشاهه|بابر ماڻھن کي نديءَ جو رخ ڦيرائيندي ڏسندو رھيو]] جي باغ جي اصل تعمير جي تاريخ نامعلوم آهي. جڏهن بابر 1504ع ۾ ارغونن کان ڪابل تي قبضو ڪيو، تڏهن هن ماڳ کي ٻيهر ترقي ڏني ۽ ان کي خاص موقعن تي، خاص ڪري اونهاري جي موسمن ۾ مهمانن لاءِ استعمال ڪيو. جيئن ته بابر کي اهڙو اعليٰ مقام حاصل هو، تنهن ڪري کيس اهڙي جاءِ تي دفن ڪيو ويندو هو، جيڪا کيس مناسب هجي. اهو باغ جتي بابر کي دفن ڪرڻ لاءِ چيو وڃي ٿو، اهو باغ بابر جي نالي سان مشهور آهي. مغل حڪمرانن هن ماڳ کي اهم سمجهيو ۽ ڪابل ۾ ماڳ ۽ ٻين مقبرن جي وڌيڪ ترقي ۾ مدد ڪئي. آغا خان هسٽارڪ سٽيز پروگرام پاران لکيل هڪ مضمون ۾، مغل شهنشاهه شاهجهان جي 1638ع ۾ مقبرن جي چوڌاري ٺهيل سنگ مرمر جي اسڪرين جو ذڪر هيٺ ڏنل لکت سان ڪيو ويو آهي: فقط هيءَ خوبصورتي واري مسجد، هي بزرگن جو مندر، جيڪو بزرگن جي دعا لاءِ ٺهيل هو ۽ ڪروبن جي عقيدتمنديءَ لاءِ، اهڙي عزت واري جاءِ تي بيهڻ جي لائق هو جيئن آرڪي فرشتن جي هيءَ شاهراهه، هي آسمان جو ٿيٽر، خدا بخشيل ملائڪ جو روشن باغ. بادشاهه جنهن جو آرام باغ جنت ۾ آهي، ظهير الدين محمد بابر فاتح. آغا خان تاريخي شهرن جو پروگرام، "بابر جي باغن جي بحالي واري فريم ورڪ،" ڪابل، افغانستان: آغا خان ٽرسٽ فار ڪلچر، thumb| مقبري جي اندر، باغ ۾، بابر جي قبر. جيتوڻيڪ شاهجهان پاران اسڪرين جي اضافون ۾ بابر، سلوم زجادڪز-هسٽنراٿ، سندس مضمون ”ڪابل ۾ بابر جي گم ٿيل جنازي ۽ بند تي هڪ نوٽ“ بابر جا حوالا شامل آهن [1] ان مان معلوم ٿئي ٿو ته شاهجهان جي ڪم باغي بابر کي قبرستان ۾ تبديل ڪيو. . هوءَ ٻڌائي ٿي ته ”مسجد تيرهين ڇت تي ٺهيل هئي، جيڪا مڪي جي ويجھو ڇت آهي؛ اڳتي هلي چوڏهين ڇت ۾ بابر جي مقبري جي مزار ۽ سندس ڪجهه مرد مائٽن جون قبرون هيون. بابر جي مقبري جي چوڌاري احاطي سان گڏ هڪ مناسب قبرستان ڏانهن اها تبديلي، بابر جي اهميت ڏانهن اشارو ڪري ٿي. بابر جي مقبري کي بند ڪري، شاهجهان شهنشاهه جي مقبري کي ٻين کان جدا ڪري ٿو.
ڊزائن جو واحد اشارو 1832 ۾ هڪ خاڪو ۽ مختصر بيان ۾ آهي چارلس ميسن ، هڪ برطانوي سپاهي، جيڪو 1842 ۾ شايع ڪيو ويو، جنهن سال قبر هڪ زلزلي ۾ تباهه ٿي وئي هئي. مقبري جي هڪ تشريح ان جي ساراهه ڪئي، "جيتوڻيڪ ظاهر آهي - تحفظ جي خراب حالت ۾، پٿر جي نقاشي ۾ سٺي ڪم کي ظاهر ڪري ٿو: عاليشان ڪم اعلي ديوار." ميسن هن مقبري کي بيان ڪيو آهي ته ”اهڙي نوعيت جي ڪيترن ئي يادگارن سان گڏ، هن جي مائٽن جي يادگار، ۽ اهي سفيد سنگ مرمر جي گهيري ۾ آهن، حيرت انگيز ۽ خوبصورت نموني سان ٺهيل آهن. . . ڪو به ماڻهو انهن کي سنڀاليندو نه آهي، ۽ وڏي آزادي ورتي وئي آهي پٿرن سان ڀريل ڀتين سان." ميسن جو خاڪو ۽ ميسن جو بيان اسان کي جديد نظريو ڏئي ٿو ته مقبرو ڪيترو غير معمولي هو. thumb| اولهه کان باغن جو ڏيک، 1890
مشهور ماڻهو به هتي دفن آهن
بابر جي خاندان جا ڪجهه قابل ذڪر فرد پڻ بابر جي باغ ۾ دفن ڪيا ويا، جن ۾ شامل آهن.
حوالا
زمرو:ڪابل ۾ عمارتون ۽ اڏاوتون
آخوند عبدالرحيم وفا عباسي
19 صديءَ جو برک سنڌي عالم ۽ مشهور سنڌي ليک آخوند عبدالرحيم ’وفا‘ عباسي، اصل ڳوٺ قبي سعيد خان تعلقي شهدادڪوٽ ضلعي لاڙڪاڻي جو رهاڪو هو. سندس ڄمڻ جي تاريخ جي صحيح خبر ڪا نه آهي. آخوند عبدالرحيم عباسي، شروعاتي تعليم پنهنجي ڳوٺ قبي سعيد خان ۾ حاصل ڪئي. وقت گذرڻ سان گڏ ماڻهن جي سوچ ويچار ۾ فرق ايندو وڃي ٿو. تيئن آخوند عبدالرحيم عباسي، جڏهن وڏو ٿيو ته پنهنجي اباڻي ڳوٺ کي خير آباد چئي اچي ڪراچيءَ ۾ رهڻ لڳو. آخوند صاحب پنهنجي محنت، دانائيءَ ۽ ادبي لياقتن جي ڪري ٿوري ئي عرصي ۾ ڪراچيءَ جي نالي وارن ليکڪن ۽ اديبن ۾ شمار ٿيڻ لڳو. 1851ء ۾ سنڌ جي ڪمشنر سر بارٽل فريئر واري دؤر ۾ سنڌي ٻوليءَ جي تعليمي ۽ نصابي ڪتابن جي تياريءَ جو سلسلو شروع ٿيو، جنهن لاءِ ڄاڻو ماڻهو گهربل هئا. اڳتي هلي تعليم کاتي لاءِ ورنيڪيولر ڪاميٽي مقرر ٿي، جنهن جي آڏو ڄاڻو اديب سنڌي ڪتاب تصنيف ۽ تاليف ڪري ڇپائيءَ لاءِ پيش ڪرڻ لڳا. آخوند عبدالرحيم به انهن مان هڪ هو. آخوند عبدالرحيم جي ادبي خدمتن کي ڪڏهن به وساري نٿو سگهجي. هيءُ سنڌ جي ڪوهستاني علائقي جو واحد فرد هو، جنهن ڪوهستان جي ليکڪن ۽ شاعرن جي دلين ۾ علم ۽ ادب جو چاهه جاڳايو. آخوند عبدالرحيم جي خدمتن جي ڪري ئي ڪوهستاني ليکڪن ۽ شاعرن جا ڪتاب ورنيڪيولر لٽريچر ڪاميٽيءَ ڇپايا. آخوند عبدالرحيم ڪاڇي، ڪوهستان ۽ لس ٻيلي جي شاعرن ۽ سگهڙن جا جوڙيل قصا ۽ داستان توڙي ٻيا اعليٰ معنيٰ ڀريل بيت گڏ ڪيا ۽ پوءِ انهن کي سوڌي سنواري جدا جدا ڪتابن جي صورت ۾ ”تعليم کاتي لاءِ“ ورنيڪيولر ڪاميٽيءَ آڏو پيش ڪيو ۽ انهن کي ڇپائڻ لاءِ منظور ڪرايو. هن جيڪي ڪتاب مرتب ڪيا، تن مان ڪن جا نالا هيٺ ڏجن ٿا
آخوند عبدالرحيم جي لکڻي سهڻي ۽ آسان لفظن سان جُڙيل هوندي هئي. سندس ڪتاب ”جواهراللغات سنڌي اڪيچار“ پنهنجو مٽ پاڻ آهي. هن ڪتاب جي تصنيف وقت آخوند عبدالرحيم، سنڌي الف بي ۽ سنڌي صورتخطيءَ بابت علمي لحاظ سان سوچيو ۽ ان سلسلي ۾ ڪي نوان رخ پيش ڪيا. هڪ ته خالص سنڌي اُچار وارن اکرن مان ڪن کي ڪي نيون صورتون ڏنائين ۽ ٻيو الف بي جي ترتيبوار سٽاءَ قائم ڪيائين، جيڪا ”جواهر اللغات سنڌي اڪيچار“ جي مقدمي ۾ ڏنل آهي، ٽيون ته لفظن جي صورتخطيءَ ڏانهن چڱو خاصو ڌيان ڏنائين. ”جواهراللغات سنڌي اڪيچار“ ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ جي مقدمي سان سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ 1993ء ۾ ڇپائي پڌري ڪئي آهي. آخوند عبدالرحيم سنڌي ٻوليءَ جو ليکڪ ۽ ڪوهستاني پٽيءَ جي سنڌي ادب جو سرواڻ، 1880ء ڌاري هن فاني دنيا مان لاڏاڻو ڪري ويو.
زمرو:شخصيتون
ھيليوز 2اي
Helios 2A فرانسيسي هڪ فوجي مشاهداتي اپگرهه آهي، جيڪو ڊسمبر 18، 2004ع تي فرانسيسي گيانا کان Ariane 5 نالي راڪيٽ ذريعي موڪليو پولار ۾ ويو. ان جو زميني تحلل 50 سينٽي ميٽر آهي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:Earth observation satellites
فاضل راهُو
شھيد فاضل راهو (1934 – 17 جنوري 1987) ھڪ سياسي اڳواڻ، ۽ مشھور ھاري اڳواڻ ھيو جيڪو 1934 (1933 ) ۾ بدين ضلعي جي ڳوٺ راھوڪي ۾ پيدا ٿيو. پنھنجي سياسي ڪيريئر ۾ ست سال جيل ۾ رھيو. 17 جنوري 1987 م کيس حملو ڪري قتل ڪيو ويو.
زندگي جو احوال
شهيد فاضل راهو، چاچي احمد خان راهو جي گهر ۾ عام رواجي ٻارن جيان ڄائو، عام رواجي ٻارن جيان مال چاري چار درجا پڙهي رڳو عيدن تي نوان ڪپڙا وجهي سمجهه ڀريو ٿيو. هن وٽ ڪا به گهڻي ملڪيت ڪا نه هئي ۽ نه هو ڪنهن قبيلي جو سردار هو. .4 مارچ 1967 ۾ ايوب شاهي جي زماني ۾ ڪمشنر مسرور جي حڪم تحت ڄامشوري جي پل وٽ سنڌ جي شاگردن کي نڌڻڪو ڪري ماري ڪٽي، گرفتار ڪيو ويو ته فاضل ان ڪيس کي کنيو. حيدرآباد شهر ۾ ايوب خلاف مظاهرو ڪرايو ۽ رات پيٽ ۾ سمورن شاگردن جون ضمانتون ڪرائڻ جي سلسلي ۾ وڪيلن جي ٺهيل پينل سان ڀرپور تعاون ڪيو. 1969ع ۾ لسٽون سنڌيءَ ۾ ڇپايو تحريڪ هلائي ۽ يحيٰ خان کي مجبور ڪيو ته هو لسٽون سنڌي ۾ ڇپائي. نومبر 1969ع ۾ کيس گرفتار ڪيو ويو. گرفتاريءَ جي باوجود تحريڪ هلندي رهي پاڻ ان تحريڪ جو ڪنوينر هو. 1970ع ۾ ڪوٽڙي بئراج جي زمينن کي ڌارين ماڻهن ۾ ورهائڻ جو اعلان ڪيو ويو ته فاضل صاحب ان نيلام عام خلاف ڀرپور تحريڪ جو مارچ 1970ع ۾ آغاز ڪيو، هن نيلام عام بند ڪريو، تحريڪ جو پاڻ ڪنوينر هو.
غلام قادر پليجو، اختر بلوچ، مسعود نوراني، غلام حسين سومرو، لالا قادر، اعجاز قريشي، جمن بهراڻي، نواب يوسف ٽالپر، حسن علي نظاماڻي، محمد قاسم ميمڻ ۽ محمد بخش لنڊ ميمبر هئا. تحريڪ چوٽان چوٽ اڀري رستا، شهر، ڳوٺ، چونڪ، احتجاج ٿي ويا. فاضل صاحب ۽ سندس ساٿين کي گرفتار ڪيو ويو، تحريڪ هلندي رهي تان جو آخر سرڪار گوڏا کوڙيا ۽ نيلام بند ٿيو ۽ زمينون زمين جي ڌڻين کي مليون.
مارچ 1970ع ۾ ڀرڳڙي هائوس ۾ عوامي تحريڪ وجود ۾ آئي. شهيد فاضل کي مرڪزي صدر ۽ رسول بخش پليجي کي مرڪزي جنرل سيڪريٽري مقرر ڪيو ويو. مئي 1970ع ۾ ظلم بند ڪريو تحريڪ منظم ڪئي وئي، جنهن 23 مئي 1970ع ۾ سڄي سنڌ ۾ ٿيندڙ ناانصافين خلاف احتجاج جو سڏ ڏنو، جيڪو حيرت ناڪ حد تائين ڪامياب ويو، هن ڪاميٽيءَ جا اختر بلوچ، دستگير ڀٽي، مائي ملڪان، شير خان لنڊ، غلام نبي پليجو، مدد علي سنڌي، عبدالحئي پليجو، محمود ڏاهري ميمبرهئا. فاضل صاحب ڪنوينر هو ۽ دستگير ڀٽي سيڪريٽري. 1974ع ۾ فاضل صاحب گولاڙچي تعلقو ۽ بدين ضلعو بنايو تحريڪ هلائي، ان تحريڪ دوران پاڻ ڪراچيءَ وفد ٺاهي ٻه ڏينهن رهيو. غلام مصطفيٰ جتوئي، مير هزار خان بجاراڻي، سان ملاقات ڪئي. اهڙي ريت گولاڙچي کي تعلقو ۽ بدين کي ضلعو بنايو ويو، 30 اپريل 1970ع تي پاڻ جيل ۾ هو سرڪار معيار، الفتح ۽ مساوات تي بندش وڌي، ان بندش خلاف جيل ۾ ويهي پاڻ صحافين سان ڀرپور سهڪار ڪرڻ لاءِ رٿابندي ڪئي. محمد صديق راهو کي جيل تي گهرايائين ۽ تحريڪ ۾ ڀرپور ڪردار ادا ڪرڻ جي هدايت ڪئي. محمد صديق واپس ڳوٺ آيو ۽ پارٽي ڪارڪنن کي وٺي ريگل چوڪ ڪراچي پهتو ۽ تحريڪ هلائڻ جو باقاعدي اعلان ڪيو. ان تحريڪ دوران محمد صديق راهو کي گرفتار ڪري مٿس ڪافي تشدد ڪيو ويو، ڪيترا ڏينهن سندس ليڙون ليڙون رت هاڻي قميص ٿاڻي ۾ ٽنگي پئي هوندي هئي. جيئن گرفتاريون ڏيندڙن تي ڊپ سوار هجي. بهرحال تحريڪ ڪاميابيءَ تائين جاري رهي. .ان تحريڪ دوران کيس گرفتار ڪيو ويو پٺيان سندس ننڍڙو پٽ سچل گذاري ويو، سچل کانپوءِ محمد صديق راهو جيڪو سندس ساڄي ٻانهن هو ۽ اڃا هو خبر نه آهي ڇا ڇا ٿيڻو هو، شادي کي هڪ سال به مس گذريو هو جو پاڻ جيئن گرفتاريون ڏيندڙ ڀينرن کي ڪراچي ڏانهن کڻي وڃي رهيو هو ته رستي ۾ سندس ڊاٽسن کي ٽرڪ ڌڪ هنيو ۽ پاڻ راجپوتانه اسپتال ۾ وفات ڪري ويو.
اهي ٻه موت فاضل کي پنهنجي جاءِ تان هٽائي نه سگهيا. هو بهادر هو، جبل هو، اهڙا ڌڪ کلي ساسائڻ رڳو اهڙن ئي ماڻهن ئي دستور هوندو آهي. پاڻ پنهنجي جوان پٽ جي ڪفن دفن جي رسمن ۾ پوليس جي پهري ۾ آيو هو، سڀني ماڻهن سان مليو ۽ هليوويو ڄڻ ته هن جي زندگي ۾ ڪو حادثو آيو ئي ڪو نه هو. زماني کي بدلائڻ لاءِ اهڙن حوصلن جي ضروت آهي.
1986ع ۾ فاضل صاحب کي هاءِ ڪورٽ جي ججن تي ٻڌل هڪ اعليٰ عدالتي ٽربيونل آزاد ڪيو، جڏهن هو پنهنجي ساٿين سان گڏ بدين پهتو ته اسٽيشن گرائونڊ تي ٻه لک ماڻهن سندس اکيون وڇائي استقبال ڪيو، انهيءَ دوران عوامي نيشنل پارٽي ٺاهي وئي. جنهن جو کيس مرڪزي سينيئر نائب صدر مقرر ڪيو ويو. 14 آگسٽ 1986ع تي جيئن آمريت خلاف ماڻهو رستن تي آيا ته فاضل انهن سان گڏ هو 14- آگسٽ 86ع تي بينظير سان گڏ ڪراچيءَ ۾ نڪتل جلوس جي قيادت ڪئي. ڪوئيٽا ۾ احتجاجي جلسن کي خطاب ڪيو.
1962 ۾ بي ڊي واري اليڪشن ۾ چونڊجي آيو. 1965 ۾ يونين ڪاؤنسل ترائي جو چيئرمين چونڊيو ويو. 1969 ۾ ھن ووٽرن جو فھرستون سنڌي ۾ ڇاپڻ جي تحريڪ ھلائي. سنڌي عوامي تحريڪ جي بنياد پئجڻ بعد حفيظ قريشي کان پوءِ 1970 ۾ حيدرآباد ڪنوينشن دوران ھي ان جو صدر چونڊيو ويو 1971 ۾ جن جامعيہ عريبيہ ھاء اسڪول، حيدرآباد ۾ سنڌي ٻوليءَ جو ڪنوينشن منعقد ڪيو. 1979 جي آڪٽوبر ۾ ھزارين ماڻھن کي گڏ ڪري ھاري ڪانفرنس منعقد ڪيائين. ان ڪري ھن ۽ سندس پٽ محمد صديق راھو کي جيل موڪليو ويو. 1983 ۾ سنڌي مھاجر فسادن ۾ سنڌي ماڻھن جي مؤقف جي حمايت ڪئي. 1983 ۾ بدين ۾ ايم آر ڊي جي تحريڪ جي ھڪ وڏي جلسي کي خطاب ڪيو
حوالا
زمرو:1935ع جون پيدائشون زمرو:1987ع جون فوتگيون زمرو:سنڌي قومپرستي زمرو:سنڌي ماڻھو
تجنيس ناقص
تجنيس ناقص:
وَرَ ۾ ڪونهي وَرُ، ڏيرن وَرُ وڏو ڪيو. (شاهه) هن مصرع ۾ پهريون وَرَ لفظ جي ”ر“ تي زبر آهي، جنهن جي معنيٰ آهي مڙس، خاوند. ٻي ”ور“ لفظ جي ”رُ“ تي پيش آهي، جنهن جي معنيٰ آهي، ڏِنگُ. مٿينءَ مصرع ۾ لفظ ته هڪجهڙا آهن، پر انهن جي اعرابن ۾ تفاوت آهي، تنهن ڪري ان کي تجنيس ناقص چئبو. ناقص معنيٰ اڻپورو ڪلام يا اهڙا لفظ جيڪي لکڻ ۾ هڪجهڙا هجن، پر اعرابن ۾ تفاوت هجي ته ان کي تجنيس ناقص چئبو آهي. مثال: جَتَنَ ڪيا جَتَنِ، آيا ڪي ايندا. جَتَنَ = ڪوششون، جَتَنِ= اوٺارن.
ٽم ڪُڪ
ٽم ڪُڪ 1998ع تي اپيل ۾ عالمي آپريشنز جي سينئر نائب صدر طور داخل ٿيو، ھن کي بعد ۾ ترقي ڏئي عالمي واپار ۽ آپريشنز جو نائب صدر مقرر ڪيو ويو. ھن کي 24 آگسٽ 2011ع تي اسٽوو جابز جي وفات کاناڳ اپيل جو چيف آيگزيڪيوٽو آفيسر مقرر ڪيو ويو. ھن ان عھدي سنڀالڻ کان پوءِ سياسي اصلاحات، سائبرسڪيورٽي ۽ ٻين بنيادي انساني مسئلن بابت وڪالت شروع ڪئي.
2014ع تي ٽم ڪُڪ فارچيون 500 ڪمپينن مان پھريون چيف آيگزيڪيوٽو آفيسر ھو جنھن پڌرو ڪيو تہ ھو ھم جنس پرست آھي. ڪُڪ نائيڪي انڪارپورشن جي بورد آف ڊائرڪٽر جو ميمبر پڻ آھي. مارچ 2015ع تي ھن سندس سموري آمدني خيراتي ادارن کي ڏيڻ جو اعلان ڪيو.
شروعاتي زندگي ۽ تعليم
ٽم آمريڪي شھر موبائيل الاباما ۾ 1 نومبر 1960ع تي پيدا ٿيو. ٽم جو والد ڊونلڊ ھڪ شپ يارڊ ۾ ڪم ڪندو ھو. ھن امڙ جيلڊن فارميسي ۾ ڪم ڪندي ھئي. ھن شروعاتي تعليم رابرٽسڊل ھاءِ اسڪول مان حاصل ڪئي. ھن بي ايس صنعتي انجنئرنگ جي سند آبرن يونيورسٽي مان 1982ع تي حاصل ڪئي. ھن ايم بي اي جي ڊگري ڊيوڪ يونيورسٽي جي فوڪوا اسڪول آف بزنسز مان 1988ع تي حاصل ڪئي.
اپيل کان اڳ
آبرن يونيورسٽي مان 1982ع تي بي ايس جي سند حاصل ڪرڻ کان پوءِ ھن 12 سال آئي بي ايم جي ذاتي ڪمپيوٽر جي واپار واري شعبي ۾ گذاريا، جنھن کان پوءِ ھن کي اتر آمريڪا جو ڊائريڪٽر مقرر ڪيو ويو. ھي اھو وقت ھو جڏھن ٽم ڊيوڪ يونيورسٽي مان ايم بي اي جي سند حاصل ڪئي. ان کا پوءِ ھي انٽيلجنس اليڪٽرانڪس نالي اداري جي ڪمپيوٽر ريسيلر ڊويز جو چيف آپريٽنگ آفيسر طور خدمتون سرانجام ڏنيون، ھين1997ع تي ڪامپيڪ ۾ نوڪري اختيار ڪئي جتي ھن ڇھن مھينن لاءِنائب صدر طور خدمتون سرانجام ڏنيون.
شروعاتي دور
اسٽيوو جابز 1998ع ۾ ٽم کي ايپل ۾ اچڻ جي دعوت ڏني. ٽم آبرن يونيورسٽي ۾ خطاب دوران چيو تہ ھن اسٽوو جابز سان ملڻ کان پوءِ فيصلو ڪيو تہ ھو اپيل جو حصو ٿيندو: "جيڪڏھن ڏسجي تہ فائدا ڪامپيڪ ۾ وڌيڪ ملي رھيا ھئا. جيڪي ماڻھو مون کي سڃاڻين پيا انھن صلاح ڏني تہ آئون ڪامپيڪ کي نہ ڇڏيان. 1998ع جي ان ڏينھن ۾ پنھنجي دل جو آواز ٻڌو، مون نہ دماغ جو کاٻو پاسو استعمال ڪيو ۽ نا ئي دوستن کان صلاح ورتم... اسٽيوو جابز سان انٽرويو جي پھرين پنجن منٽن ۾ مون فيصلو ڪري ورتو تہ مونکي ايپل ۾ شامل ٿيڻو آھي."
ھن کي ايپل ۾ عالمي آپريشنز جي سينئر نائب صدر طور مقرر ڪيو ويو. ڪُڪ ھن عھدي تي رھي سمورن گدامن ۽ ڪارخانن کي بند ڪري اھي پيٽي ٺيڪيدارن جي حوالي ڪري ڇڏيا. جنھن کان پوءِ جيڪي شيون ايپل کي مھينن کان پوءِ ٺھي ملنديون ھيون اھي ھاڻ ڏينھن ۾ ملڻ لڳيون.
جنوري 2007ع ۾ ٽم کي ترقي ڏئي ليڊ آپريشنز مقرر ڪيو ويو. ۽ ھي 2009 ۾ چيف آيگزيڪيوو مقرر ڪيو ويو، سان وقت ٽم بيماري جي سبب موڪل تي ويل ھو، جنوري 2011ع تي ايپل جي بورڊ آف ڊائريڪٽرز ٽم جي ٽين موڪيل جي درخواست پڻ منظور ڪئي، ان وقت ٽم ايپل ۾ ھر ڏينھن جي ڪاروھنوار جو زميوار ھو.
ايپل جو چيف آيگزيڪيوٽو آفيسر
ايپل جي سي اِي او جڏھن استعفي ڏنو ۽ بورڊ جو چيئرمين ٿيو تہ 24 آگسٽ 2011ع تي ٽم ڪُڪ جو نالو سي اِي او لاءِ نامزد ڪيو ويو. ڇھہ ھفتا پوءِ، 5 آڪٽوبر 2011ع تي اسٽيوو جابز ڪينسر وگهي فوت ٿي ويو. 29 آڪٽوبر 2012ع تي ٽم ڪمپني جي اڳواڻن ۾ وڏي تبديلي آندي، ھن آئي او ايس جي سينئر نائب صدر اسڪاٽ فارسٽال استعفي ڏئي ڇڏي، ۽ کيس ٽم جو صلاحڪار مقرر ڪيو ويو جنھن کي 2013ع مان ڪمپني مان ڪڍيو ويو. ڪمپني سنڀالڻ کان ڇھہ مھينا پوءِ ھن ريٽئل جي نائب صدر کي پڻ ڪمپني مان ڪڍي ڇڏيو. فارسٽال جي عھدي کي ختم ڪري ان کي چئن عھدن ۾ ورھايو ويو، جنھن ۾ سر جوناٿن ايوو کي انٽرفيس، کي فيڊريگي کي سافٽويئر جو نائب صدر مقرر ڪيو ويو. ايڊي ڪيو کي نقشن ۽ سري جي زميواري ڏني وئي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:1960ع جون پيدائشون زمرو:20 ھين صدي جا آمريڪي واپاري زمرو:21 ھين صدي جا آمريڪي واپاري زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:جيئريون شخصيتون
بپتسمو
thumb|. تصوير ۾ [[افيوزن ذريعي بپتسما ڏيکاريل آهي. افيوزن ۾ مٿي تي پاڻي ھاري بپتسما ڏبو آهي.]]
بپتسما (اصطباغ:Baptism) لفظ يوناني لفظ βάπτισμα يعني baptismaمان نڪتل لفظ اصل ۾ مسيحي ڪليسا جي ھڪ مقدس مذهبي رسم جو نالو آهي جيڪا پاڻي سان ادا ڪئي ويندي آهي مسيحيت م روايت آهي ته مسيح کي پڻ بپتسما ڏنو ويو هو اھا ھڪ پاڪ سمجھي ويندڙ بپتسما جو حڪم مسيح جو ڏنل چوڻ۾ اچي ٿو ۽ بپتسما کي مسيحي بڻجڻ جو عمل يا ڪرسچيننگ (christianing) بہ چئبو آهي عموماً ھي مسيحي بڻجڻ جو عمل جو لفظ ڪرسچيننگ(christianing)  ٻارن سان منصوب ٿيندو آهي. قرآن م ھن عمل يا رسم کي منظور نہ ڪيو ويو آهي. سورة البقرة جي آيت نمبر 138 ۾ بيان ٿيل آهي تہ " کين چؤ تہ اللهِ جو رنگ اختيار ڪيو، جو ان رنگ کان سٺو ٻيو ڪنھن جو رنگ ھوندو؟ " مولانا مودودي ان آيت جي تفسير م تفھيم القران ۾ ٻڌائي ٿو ته مسيحيت يا عيسائيت جي ظاھر ٿيڻ کان اڳ يھودين م رسم ھئي تہ جيڪو شخص انھن جي مذھب ۾ شامل ٿيندو ھو ان کي غسل ڏيندا ھئا. جنھن جو مطلب اھو ھيو تہ ان جا ايئن ڪرڻ سان گناھ ڌوپجي ويا ۽ ان زندگيءَ جو نئون رنگ اختيار ڪيو. اھا ساڳي رسم بعد ۾ مسيحين يا عيسائين پڻ اختيار ڪئي.انھن جو اصطلاحي نالو انھن م اصطباغ يا بپتسما رکيو.اھو اصطباغ نه صرف مذھب ۾ داخل ٿيندڙ وڏن کي پر ٻارن کي بہ ڏنو ويندو هو جنھن تي قرآن م اھا آيت آئي ته الله جو رنگ اختيار ڪيو جيڪو ڪنھن پاڻيءَ سان ناھي چڙھندو بلڪہ ان جي بندگيءَ سان چڙھندو آھي.
thumb|left|اردن درياءَ جي پاسي ۾ المغتاس جا کنڊر جتي عيسي مسيح جو بپتسما ٿيو thumb|اسرائيل ۾ قمران ۾ کوٽيل ميڪواہ
عيسائين جي هڪ مذهبي رسم Baptism، جنهن وسيلي ڪنهن فرد کي باقاعدي عيسائيت ۾ داخل ڪندا آهن يا غيرمذهب واري کي عيسائي بنائڻ يا ٻار کي ڄمڻ کان ڪجهه ڏينهن پوءِ گرجا ۾ پادري بيت المعمور جو پاڻي پياريندو آهي. اصل انگريزي ٻوليءَ جو لفظ آهي، جنهن جو مفهوم آهي پاڻيءَ ۾ ٽٻي ڏيڻ، يا مٿان پاڻي وجهڻ. مسيحيت ۾ ان جو مطلب آهي ته انسان توبهه ڪئي ۽ سندس پويان گناهه ڌوپجي ويا. انجيل جي بيان موجب خود حضرت مسيح، يوحنا (حضرت يحييٰ) کان بپتسمو ورتو هو. مسيحيت قبول ڪندڙ مسيحين کي به بپتسمو ڏنو ويندو آهي. ڪي مسيحي، ٻارڙن کي به بپتسمو ڏيندا آهن ۽ ان وقت ان جو نالو به رکيو ويندو آهي.
ٽوه
thumb|کاٻو|ٽُوههُ ٽُوههُ (Bitter Cucumber/ Citrullus Colocynthis ):ول جو هڪ قسم آهي، جنهن جا پن ۽ ول گدري وانگر هوندا آهن. هئڊي رنگ جو ٿيندو آهي، جيڪو واريءَ ۾ ٿئي؛ ذائقو ڪڙو زهر جهڙو ٿيندو آهي. هن ول کي ٿر ۾ ”ٽُوسڻ“ چوندا آهن. هيءُ ول پٽ تي پکڙندي آهي. ان جا ڪڇا ڏهه ٻارهن فوٽ کن ڊگها ٿيندا آهن. ول نرم توڙي سخت زمين تي ٿيندي آهي. ٿر واري پاسي تمام گهڻي ٿئي ٿي. هن ول جو ڦر چٽڪمرو ۽ سائي رنگ جو ٿيندو آهي، جيڪو پچڻ تي پِيلو ٿي پوندو آهي. ٽُوهه ڏسڻ ۾ تمام سهڻا، پر کائڻ ۾ زهر جهڙا ڪڙا هوندا آهن، تنهنڪري چوڻي آهي ته ”ٽوهه ڏسڻ جا سهڻا، پر ڪڙا زهر جهڙا“. هڪ ٻي چوڻي مطابق ”سهڻا ٽوهه پٽن تي پڌرا“. ٽوهن کي ٻڪريون ۽ اٺ مزي سان کائيندا آهن. طبي لحاظ کان تمام ڪمائتي ول آهي. هن جون پاڙون، پن ۽ ٽوهه سڀ پسارڪي وکر طور ڪم ايندا آهن. خاص ڪري ڳوٺن ۾ ٽوهه جو جلاب صحت لاءِ اڪسير چوندا آهن ۽ ڪيترين بيمارين ۾ استعمال ڪندا آهن.
زمرو:علم نباتات زمرو:ٻوٽن جو علم
9 ذوالحج
واقعا
10ھ - محمد صلي الله عليه وآلهٖ وسلم جو حجۃ الوداع جي دوران آخری خطبو.
وفاتون
60ھ - مسلم ابن عقيل شھادت ماڻي.
موڪلون ۽ ڏڻ
09
واسيليڪوس پاور اسٽيشن
وئسليڪاس بجلي گھر :  قبرص  جو ھڪ  تيل تي ھلندڙ بجلي گھر  آھي۔
نارڊڪ برانز دؤر
نارڊڪ برانز دؤر يا نارڊڪ ڪانسي وارو دؤر يا اسڪينڊينيويائي ڪانسي جو دؤر انگريزيءَ ۾ Nordic Bronze Age يا Scandinavian Bronze Age: ھي اسڪينڊينيويا جو تاريخ کان اڳ وارو دؤر آھي جيڪو 1700 قبل مسيح کان 500 قبل مسيح تائين آهي. ھن دؤر کان اڳ اتي نارڊڪ پٿر وارو دؤر ھيو ۽ ان کانپوءِ اتي پري رومن لوھ جو دؤر آيو.
مير رسول بخش خان ٽالپر شيرسنڌ
رسول بخش خان ٽالپر
مير صاحب, " ٽنڊو مير محمود خان " ۾ مير نبي بخش خان جي گھر ۾ ٢٣ آڪٽوبر ١٩٢۰ع ۾ پيدا ٿيو. پاڻ مير علي احمد خان جو ننڍو ڀاءُ ھو.ٻنھي ڀائرن جو ذڪر "مير برادران" جي نالي سان ڪيو ويندو آھي.ٻئي ڀائر ملڪي تاريخ جا وڏي نالي وارا شخصيت  ٿي گذريا آھن.مير رسول بخش خان کي "شير سنڌ" جي لقب سان سڏيو ويندو ھو. مير صاحب ١ جون١٩٧٢ع کان ١٤ فبروري١٩٧٣ع تائين سنڌ جو گورنر رھيو.پاڻ گورنري تان استعفي ڏنائين. ضياء دور ۾ ميرصاحب کي ١٤ مئي ١٩٨١ع تي سنڌ جو سينيئر صوبائي وزير مقرر ڪيو ويو جنھن دوران ١ مئي ١٩٨٢ع تي سندس وفات ٿي. مير صاحب جون سياسي ۽ سماجي طرح وڏو ڪردار رھيو آھي.ھن ٣ نومبر ١٩٧٥ع تي پنھنجي پارٽي " قومي جمھوري تحريڪ " نالي ٺاھي ھئي. مير صاحب جي آخري آرامگاه ميرصاحبن جي آبائي قبرستان ۾ " گنجو ٽڪر " تي آھي.
تخت سليمان
تخت سلیمان جو لفظ ڪيتري معني ۾ استعمال ٿيندو آھي، ملاحظہ ڪريو:
نيشنل بينڪ آف پاڪستان
alt=اين بي پي لوگو|thumb نيشنل بينڪ آف پاڪستان (NBP) (نيشنل بئنڪ آف پاڪستان) ھڪ پاڪستاني حڪومت جي ملڪيت وارو ملٽي نيشنل ڪمرشل بئنڪ آھي جيڪو اسٽيٽ بئنڪ آف پاڪستان جو ماتحت آھي. ان جو هيڊ ڪوارٽر ڪراچي، پاڪستان ۾ آهي. سيپٽمبر 2020 تائين، ان جي سڄي پاڪستان ۾ 1,511 شاخون آهن جن جي اثاثن سان لڳ ڀڳ 20.2 بلين آمريڪي ڊالر آهي.
ڊرون
thumb|جيتوڻيڪ اڪثر ابهگ [[سِٿيل پَرَ فضائي رٿون آهن، مگر rotorcraft جهڙيون MQ-8B Fire Scout پڻ موجود آهن.]] ڊرون (اڻ بشريل هوائي گاڏي) ھڪ اهڙي هوائي رٿ يعني جهاز جنهن ۾ ڪو به انسان، ويندي پائليٽ به سوار نه هجي، تنهن کي اڻ بشريل هوائي گاڏي (ابهگ) چئبو آهي. ان کي اڻ بشريل هوائي رولڳول گاڏي پڻ سڏيو ويندو آهي. ابهگ ڏور-ضابطيل به ٿي سگھن ٿيون ته اڏام جي اڳ سِٽايل رٿائن يا اڃا پيچيده خودڪار سرشتن آڌار خودمختياراً به اڏامي سگھن ٿيون.
زمرو:بغير پائليٽ جي طيارو
10 ذوالحج
موڪلون ۽ ڏڻ
10 ذوالحج تي عيد الاضحيٰ ملھائي ويندي آھي.
زمرو:ذوالحج
الياس ڪلھوڙي جو مقبرو
هي مقبرو ڪلهوڙن جي صاحبيءَ جي وقت جو آهي ۽ ديهه فريد -آباد-، تپي مڏ باھو، تعلقي ڏوڪري ضلعي لاڙڪاڻي ۾ واقع آهي. ڪجهه تاريخن ۾ ھن مقبري جو ھنڌ -انڙ- -آباد- لکيو ويو آھي، ھي ماڳ -باقراڻي- ڳوٺ کي ويجھو آھي، جو اتان ھڪ پڪو رستو به نڪري ٿو. ھي باقراڻي- نوآباد روڊ تي آھي. نو -آباد- ھن کان -اتر- ڏکڻ ٥ ڪلوميٽرن جي پنڌ تي آھي. مقبري جي اڏاوات ۽ ٺھرائيندڙ بابت به تاريخون خاموش آھن. ڪن تاريخن ۾ سندس مدفن گھاڙ واهه ڏيکاريل آھي. جڏهن ته باقراڻيءَ ويجھو گھاڙ واهه آھي ئي ڪونه. -الياس- محمد خان، شاھل محمد ڪلھوڙي جو وڏو -ڀاءُ- ھو، کانئس پوءِ ميان وال تحريڪ جي اڳواڻي شاھل محمد ڪئي. مقبري کي اڳيان احاطي طور پڪين سرن جي ڀت ڪنگرن ۽ چُن گاري سان لنبيل آھي. دروازو، ھڪ ڪمري وانگر اڏاوت ۾، جنھن جي ٻيڙ -ٻني- تي برجيون ھيون، سو ١٩٧٧ع تائين موجود ھو، پر ١٩٩٥ع ۾ اھو دروازو ڪونه ھو. اھو -اوڀر- طرف ھو. ھاڻي احاطي واريون ڀتيون ھنڌان ھنڌان ڪري پيون آھن. صرف -ٽن- نوڪدار ونگن سان دروازو ٺھيل آھي؛ جنھن جي پاسي ۾ اڀين ونگن سان -پانيل- ٺھيل آھي. وڏي ونگ جي ھيٺان ھڪ ننڍي ونگ ۾ ڪاٺ جو دروازو لڳل آھي، جيڪو 7.9 فوٽ اوچو آھي. وڏي ونگ تي ٻئي -پانيل- تي دروازي جي مٿان ڪاشيءَ جون سرون لڳل آھن. حاشيي کان مٿي مھاڙي، ڪاشيءَ جي اڀين ۽ سڌين سرن سان سينگاريل آھي. مھاڙيءَ واري وڏي ونگ 13.9 فوٽ اوچي، ٥ فوٽ کن ويڪري ۽ 2.9 فوٽ اندر تي لڳل آھي. روضو چورس 24.6 فوٽ ھر پاسي، ۽ پاسي واريون ڀتيون 25.10 فوٽ ۽ مھاڙي اوچائيءَ ۾ 22.6 فوٽ آھي. ڪنڊن وٽ لڳل برجين جي ماپ 3.8 فوٽ آھي. مقبري جي پاسي ۾، -ٽن- سڌين قطارن ۾ ٧ -پانيل- مستطيل نموني جا ٺھيل آھن. ڇت تي گنبذ اڌ گول نموني جو، اٺڪنڊي ڳچ (Drum) جي مٿان ٺھيل آھي. گنبذ جي گھيري جي ماپ 64.6 فوٽ آھي ۽ اوچائي 4.9 فوٽ آھي. گنبذ جي مٿان فانوس ۽ -ان- جي مٿان ڪلسو ڏنل آھي. ھن قسم جو فانوس ڪلھوڙن جي اڏاوتن ۾ پراڻي ۾ پراڻو آھي. حجرو چورس، جنھن جو ھر -پاسو- ١٦ فوٽن جو آھي. ھيٺان فرش کان گنبذ تائين جي ماپ 29.6 فوٽ آھي. ھر ڪنڊ تي ڪنڊ- جوڙ (squinches) ٺاھي چورس حجري کي اٺڪنڊي نموني جو ڪري مٿس ڳچ ٺاھيو ويو آھي. وقت به وقت جي مرمت مقبري جا اصل وسب (Feature) ختم ڪري ڇڏيا آھن. پوءِ به جوڙ- ڪنڊن، رھيل ڀتين ۽ گنبذ جي اندرئين حصي تي آلو چٽ (Fresco) اڃا به سھڻو بيٺل آھي. روضي ۾ ڪل ٽي قبرون آھن، انھن مان اولهه طرف ڪجهه وڏي قبر ميان -الياس- محمد ڪلھوڙي جي، باقي اڀرندي طرف واريون ٻه قبرون سندس پٽن يارمحمد ۽ -تاج- محمد جون آھن.
پاڻي
thumb|کاٻو|پاڻيءَ ڦڙو، عميق پاڻيءَ ۾ thumb|گھرن ۾ پاڻيءَ اٻارڻ جي وڊيو. فطرت جي نظام ۾ پاڻيءَ کي ئي زندگيءَ جو سرچشمو قرار ڏنو ويو آهي. آڳاٽي وقت کان ڪائنات جي جوڙجڪ ۾ چئن عنصرن مٽي، هوا ۽ پاڻي کي مکيه عنصر مڃيو ويو آهي. سڀني الهامي ڪتابن ۾ زمين سميت سڄي ڪائنات پاڻيءَ جي حوالي سان بيان ڪئي وئي آهي. انهيءَ حقيقت جو اندازو ان مان لڳائي سگهجي ٿو ته ڌرتيءَ جي گولي جو منو حصو پاڻي آهي ۽ فقط چوٿون حصو خشڪي آهي. جمادات، نباتات ۽ حيوانات جي ترقيءَ جو مدار به پاڻيءَ تي آهي. پاڻي آڪسيجن ۽ هائڊروجن جو مرڪب (H2O) آهي. پاڻي سائٽوپلازم جو خاص جزو آهي ۽ هر جاندار جي ترڪيبي جزن ۾ پاڻي ضرور شامل هوندو آهي.