cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سنڌ جو برٽش انڊيا وارو دؤر
سنڌ جو بمبئي سان الحاق
سنڌ جي بمبئي سان الحاق وقت ۽ ان کان بعد بہ اھا رٿ غور ھيٺ رھي ھئي تہ بمبئي جي ڀيٽ م سنڌ پنجاب سان فطري لاڳاپو رکڻ جي ڪري ان جو الحاق اتر اولھ سرحدي علائقي ( موجوده خيبرپختونخوا) وانگر پنجاب سان ڪيو وڃي ڇو ته پنجاب ۽ سنڌ سنڌو درياءَ ذريعي پاڻ ۾ ڳنڍيل ھيا. لارڊ ڊيلھوسي (Lord Dalhousie) جڏھن گورنر جنرل ھيو تہ ان آڏو اھا رٿ پيش ٿي ھئي. پر مالياتي سببن جي ڪري اھا رٿ ايسٽ انڊيا ڪمپني جي ڊائريڪٽرن منظور نہ ڪئي. ھڪ دفعو ٻيھر ساڳي رٿ 1857 جي بغاوت کان پوءِ رکي وئي پر مواصلاتي رابطن جي پسماندگي ڪري لارڊ ڪننگ منظوري نہ ڏني. 1876ع ۾ لارڊ نارٿ بروڪ سنڌ جي پنجاب سان الحاق جي حق ۾ ھيو. 1877ع ۾ لارڊ لائٽن پنجاب جي ڇھن سرحدي ضلعن ھزارا، بنون، پشاور، ڪوھاٽ، ڊيره اسماعيل خان ۽ ڊيره غازي خان  کي سنڌ جي سنڌو درياء جي ساڄي ڪپ تي واقع سنڌ جي ضلعن کي ملائي ٽرانس انڊس پروانس ٺاھڻ چاھيو پئي. بمبئي کي سنڌ جي ان حصي جي عيوض لائٽن سينٽرل پراونسز جي علائقن يا سموري صوبي کي شامل ڪرڻ جي رٿ پڻ ڏني پر سيڪريٽري آف اسٽيٽ انھن رٿن جي منظوري نہ ڏني. لارڊ لينسڊائون (1888-94) جي وائسراءِ شپ واري دؤر ۾ وري سنڌ کي پنجاب سان شامل ڪرڻ جي رٿ غور ھيٺ آئي پر بلوچستان جي ايجنسي قائم ٿيڻ بعد سنڌ جي سرحدي ضلعي واري  حيثيت ختم ٿي وئي ۽ ان سان ان جي فوجي اھميت ختم ٿي وئي.
ميئٿ ڪائونٽي ڪائونسل
ميئٿ ڪائونٽي ڪائونسل  جمھوريه آئرلينڊ م مڪاني حڪومت جي ھڪ اختياري آھي. اھا جمھوريہ آئرلينڊ جي لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2001, تحت ڪم ڪري ٿي. ڪائونسل جي ذميداري م رھائشي منصوبه بندي، ڪميونٽي جا معاملا، روڊن جي سنڀال، آمدورفت، شھري منصوبابندي ۽ ترقي، آسائشن جي بندوبست، ثقافت ۽ قدرتي ماحول شامل آهن. ڪائونسل جا 40 چونڊيل رڪن ھوندا آھن جيڪي ڪائونٽي جي ڪيٿائيئرليخ يا چيئرپرسن کي چونڊيندا آهن جيڪو ڪائونسل جو سربراھ ھوندو آھي.
دوست علي
ديھ دوست علي سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا دوست علي تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ 1936 واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ديھ ۾ واقع ڳوٺن جا نالا نئون ڳوٺ درمحمد نائچ، ڳوٺ فقير محمد سپريو، ڳوٺ عثمان جوڻيجو، ڳوٺ خدابخش، ڳوٺ محمد رفيق، ڳوٺ مياڻي آتڻ، ڳوٺ مياڻي ڪڙھ، ڳوٺ خاوندڏنو گڊو واقع ھيا ۽ جيڪي ھاڻي تائين ساڳيا قائم آھن
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ قائم گوپانگ ۽ ديھ ڪلھوڙا، اوڀر ۾ ديھ چچا، ڏکڻ ۾ ديھ مراد علي ۽ اولھ ۾ ديھ ڪور سليمان ۽ ڪور ڪمال واقع آھن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ھن ديھ جي اترئين ڀاڱي مان نور واھ وھي ٿو. پنھوارو شاخ ، وارھ برانچ ۽ دوست علي مائنر ٽئي گڏوگڏ ھن ديھ مان گذرندڙ آھن. ھن ديھ ۾ وڏو نھري نظام آھي. ديھ جي اولھ ۾ ڪور ڪمال ۽ ڪور سليمان واري دنگ تي ريگيوليٽر مان سليمان مائنر ۽ مراد علي مائنر وارھ برانچ مان نڪرن ٿيون.ان ريگيوليٽر جي اولھ طرف ديھ دوست علي، ديھ ڪور ڪمال ء ديھ ڪور سليمان جي دنگ تي دوست علي ڳوٺ واقع ھيو جيڪو ديھ ڪور ڪمال ۾ شامل ھو ۽ ڪڙيو ولي محمد جي لڳ ھو. جيڪو 1880 کان اڳ ڦٽي چڪو ھو. ان ڳوٺ جي نالو ھن ديھ تي پيل آهي. ديھ ڪمال خان ۽ ديھ ڪلھوڙا واري ھن ديھ سان لڳ دنگ تي وارھ برانچ مان ڪور محبت، ڪور کٽن جي، ڪور قمبر، ڪور ماڇين جي ۽ ڪور حسن ھتان نڪرن ٿيون. ھن ديھ مان شھدادڪوٽ ڏي رستو پڻ اتان گذري ٿو. ھن ديھ مان قمبر دوست علي روڊ پڻ گذرندڙ آھي. دوست علي ڳوٺ ھن ديھ کان ٻاهر ديھ ڪور ڪمال ۾ واقع ھوندو ھيو جيڪو 1881ع جي بورڊ آف روينيو جي ديھ جي نقشي ۾ ڦٽل ڳوٺ طور ڏيکاريل آهي. ھن ديھ مان ان ڳوٺ طرف رستو ۽ ھڪ پيچرو ويندڙ ھيو.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 5,324 ھئي جيڪا 1,395 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
30 سيپٽمبر
30 سيپٽمبر ، عيسوي سال جو 273 هون (ليپ سال 274 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 92 ڏينهن (ليپ سال 93 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:سيپٽمبر
وزير آباد (شڪارپور)
وزير آباد پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي شڪارپور جي تعلقي لکي غلام شاھ جو ھڪ ڳوٺ آھي جيڪو مھر سردار غوث بخش مهر جو اباڻو ڳوٺ آھي.
تاريخ
جيسورخان لکيءَ ۾ ئي رهيو،جا هن جي اڳ وانگر ئي ملڪيت هيٺ هئي. هن جي مرتئي کان پوءِ سندس پٽ عاقل خان پنهنجي ڀاءُ بکر ۽ سوٽ وڏيري ساجن خان جي التجا تي پراڻي شهر جي جاءِ تي نئون شهر ٻڌائڻ جو پڪو پهه ڪيو. انهن جيڪو نئون قلعو تعمير ڪرايو اهو اڄ به موجود آهي. سندس ڪٽنب مان سڄڻ خان به هڪ ڳوٺ آباد ڪيو، جنهن جو نالو پنهنجي پٽ maro جي نالي پٺيان مارو رکيو، جنهن هاڻي وزيرآباد سڏيو وڃي ٿو. وزيرآباد تي وري احمدشاهه درانيءَ جي وزير شاهه ولي جي نسبت سان اهو نالو پيو، جيڪو سندس پيريءَ ۾ آمدنيءَ جو ذريعو بڻجي ويو.
ايڪواڊور
ايڪواڊور   جنھڻ جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف ايڪواڊور آھي، ھڪ ڏکڻ آمريڪا جي اتر اولھ ۾ واقع ھڪ ملڪ جو نالو آهي جنھن جون سرحدون اتر م ڪولمبيا، اوڀر ۽ ڏکڻ ۾ پيرو ۽ اولھ ۾ پيسفڪ سمنڊ سان ملن ٿيون. گيلاپاگوس ٻيٽ پڻ ھن ملڪ جو حصو آهن جيڪي پيسفڪ سمنڊ ۾ ايڪواڊور جي زمين کان اولھ طرف 1000 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آھن. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ ڪئيٽو ۽ وڏي ۾ وڏو شھر گئاياڪيل آھي
تاريخ
موجوده ايڪواڊور جي سرزمين تي مقامي آمريڪي انڊين قبيلا رھندا ھيا ۽ اھو علائقو پندرهين صدي دوران آھستي آھستي انڪا ايمپائر جو حصو ٿيندو ويو. 1533 ۾ ھي علائقو اسپين جي قبضي هيٺ آيو. thumb|ارڙھين صديءَ جي پينٽنگ ۾ اسپيني دؤر جو ڪئيٽو جو مکيہ چوڪ ڏيکاريل 1563 ۾ ڪئيٽو اسپين جي ڪالوني واري حڪومت جو گاديءَ جو هنڌ بڻيو. 1717 ۾ ھن علائقي کي نيو گريناڊا واري اسپين جي وائسرائلٽي جو حصو بڻايو ويو.1819 ۾ نيو گريناڊا (ڪولمبيا)، وينزويلا ۽ ڪئيٽو گڏجي اسپين کان آزادي حاصل ڪئي ۽ 1822 ۾ انھن ٽنھي گڏجي گرين ڪولمبيا جي نالي سان هڪ وفاق جوڙيو جنھن مان ڪئيثو 1830 ۾ ڌار ٿي ويو ۽ نالو تبديل ڪري ريپبلڪ آف ايڪواڊور جي نالي سان ھڪ خودمختيار رياست بڻجي ويو. thumb|1824 ۾ گرين ڪولمبيا جو نقشو thumb|ايڪواڊور 1832 ۾ جنھن کان ھو علائقو 1820 ۾ آزاد ٿي گرئين ڪولمبيا جو حصو بڻيو جنھن کان وري 1830 م ڌار ٿي ھڪ خودمختيار رياست بڻجي ويو. 1904 کان 1942 تائين ھن ملڪ پاڙيسري ملڪن سان تڪرارن ۾ ڪافي علائقا وڃايا. 1995 م ھن ملڪ جي پيرو سان سرحدي جنگ شروع ٿي جيڪا 1999 ۾ نبيري سان ختم ٿي وئي. thumb|ايڪواڊورين فوجي سينيپا جي جنگ دوران thumb|ميراج ايف ون جي اي ايڪواڊورين جھاز جنھن 10 فبروري 1995 ۾ جنگ دوران پيرو جا ٻہ جنگي جھاز ڪيرائي تباھ ڪيا 2008 ۾ ھتي نئون آئين جوڙيو ويو. 2017 ۾ عام چونڊون ٿيون جن ۾ صدر لينن مورينو چونڊجي آيو.
جاگرافي
thumb|upright|ڪوٽوپئڪسي صوبي ۾ واقع هڪ ٻرندڙ جبل پيرو ۽ ڪولمبيا جي وچ ۾ واقع ھن ڏکڻ آمريڪا جي اولھ پاسي واري ملڪ جي سرحد پيسفڪ سمنڊ سان پڻ ملي ٿي ۽ ان جي جاگرافيائي بيهڪ 2 00 S, 77 30 W ڊگرين تي آھي. ھن ملڪ جي پکيڙ 283561 چورس ڪلوميٽر آهي جنھن مان 276841 چورس ڪلوميٽر خشڪي ۽ 6720 چورس ڪلوميٽر پاڻي اٿس ان ايراضيءَ ۾ گيلاپاگوس جا ٻيٽ پڻ شامل آھن. دنيا جي ملڪن جي پکيڙ جي ڀيٽ ۾ ھيئ ملڪ 75 نمبر تي آهي.ھن ملڪ جون زميني سرحدون 2237 ڪلوميٽر جن مان 708 ڪلوميٽر ڪولمبيا سان ۽ 1529 پيرو سان لڳيس ٿي. سامونڊي ڪناري جي ڊيگھ 2237 ڪلوميٽر اٿس. سمنڊ اندر حدن جي دعوا 200 ناٽيڪل ميل، ان کان پوءِ معاشي زون بہ 200 ناٽيڪل ميل ۽ بعد م ڪانٽينينٽل شيلف بہ 200 ناٽيڪل ميل آھي. ھن ملڪ جي سراسري بلندي 1117 ميٽر آھي. ملڪ جو سڀ کان بلند ترين مقام چمبورازو جبل  آھي جيڪو سمنڊ جي سطح کان 6627 ميٽر بلند آھي.
آبهوا
thumb|ايڪواڊور جي ٽوپوگرافي سمنڊ ڪناري ھن ملڪ جي آبھوا ٽراپيڪل آھي. اندرين پاسي بلند علائقي م موسم گھڻي ٿڌي رھي ٿي. اميزون ٻيلن واري پاسي بہ آبهوا ٽراپيڪل ھوندي آھي.
زراعت
ھن ملڪ جي زرعي زمين ڪل پکيڙ جو 29.7 سيڪڙو آھي جنھن مان 4.7 سيڪڙو زمين پوکي لائق آھي  ۽ ان مان وري 5.6 سيڪڙو مستقل پوکي واري آھي. زرعي زمين جو 19.4 تي مستقل چراگاھون آھن، 19.4 سيڪڙو ٻيلا آھن. 2012 جي انگن اکرن مطابق ملڪ جي 15000 چورس ڪلوميٽر زمين آبپاشي واري ھئي.
آبادي
جولاءِ 2017 جي انگن اکرن مطابق ايڪواڊور جي آدمشماري 16,290,913 ھئي. آبادي جي لحاظ کان ھي ملڪ دنيا ۾ 67 نمبر تي آهي. ھتان جي ماڻھن کي ايڪواڊورين سڏيندا آهن.ھتان جي 71.9 سيڪڙو آبادي ميسٽيزو (يعني گورن ۽ ريڊ انڊين نسلن جو گڏيل نسل) آھي، 7.4 سيڪڙو ماڻهو مونٽوبيو ، 7 سيڪڙو ريڊ انڊين، 6.1 سيڪڙو گورا، 4.3 ايڪواڊورين آفريڪي، 1.9 ملاٽو، 1 سيڪڙو ڪارا آھن
ٻوليون
ھتان جا 93 سيڪڙو ماڻهو اسپينش ٻولي ڳالھائيندا آھن جيڪا ھتان جي سرڪاري ٻولي پڻ آھي.4.1 سيڪڙو ماڻهو ڪئيچوئا ٻولي ڳالهائيندڙ آھن.
مذھب
thumb|اگليسيا ڊي سان سيباسٽيان چرچ جيڪو ڪيوئينڪا ۾ واقع آهي
ھتان جا 74 سيڪڙو ماڻهو رومن ڪيٿولڪ مذھب سان تعلق رکندڙ آھن.10.4 سيڪڙو ماڻهو ايوانجليڪل مذھب، 1.2  يھوا جا شاھد ۽ 6.4 سيڪڙو ٻڌ ، يھودي، روحانيت پسند، مسلمان، ھندو وغيرہ آهن
حڪومتي ۽ قانوني انتظام
ھن ملڪ جو نظام صدارتي آئيني ريپبلڪ وارو آھي. ملڪ ۾ ھيٺيان 24 انتظامي صوبا آھن: thumb|right|ايڪواڊور جو نقشو right|thumb|ايڪواڊور جي اولھ ۾ پيسفڪ سمنڊ اندر ٻيٽ
ھن ملڪ جي پارليامينٽ ھڪ ايواني قومي اسيمبلي آھي جنھن جا 137 رڪن آھن جن مان 116 سڌا سنوان تڪن مان چئن سالن لاء چونڊجي ايندا آهن باقي 15 جي چونڊ سڄي ملڪ مان متناسب بنيادن تي ٿيندي آهي.
محمد عارف صنعت اعواڻ
محمد عارف “صنعت” اعواڻ جو ڳاڻاٽو، سنڌ جي مشهور شاعرن ۾ ٿئي ٿو. هو فارسي زبان جو صاحبِ ديوان شاعر ٿي گذريو آهي. “صنعت” جي ڪلام جي باري ۾ پير حسام الدين شاهه راشدي لکي ٿو ته: سندس ڪلام ۾ ايرانيت جو عنصر زياده آهي. جيڪڏهن ڪو غير واقف پڙهندو ته محسوس نه ڪري سگهندو ته ڪنهن سنڌي شاعر جو چيل آهي. روزاني، آمد سلاست ۽ زورِ بيان جا خوب جوهر ڏيکاريل آهن. تذڪره لطفي جو بيان آهي ته، “صنعت” ڪلهوڙن جي دؤر ۾ پيدا ٿيو، ميرن جو دؤر ڏسي، انگريزن جي دؤر ۾ 2-صفر 1266هه تي وفات ڪيائين.
مير ڪاظم شاھ
مير ڪاظم شاھ ھڪ شاعر ھيو. مير ڪاظم شاهه ولد اسماعيل شاهه، حيدرآبادي ٽالپرن پاران، شڪارپور جو پهريون گورنر مقرر ٿي آيو. پنهنجي وڏي ڀاءُ عابد شاهه وانگر فارسي زبان جو سٺو شاعر ٿي گذريو آهي. سنڌ جي ادبي تاريخن ۽ فارسي تذڪرن ۾ سندس نالو نمايان نظر اچي ٿو. شڪارپور جي بلند پايه فارسي گو شاعر آخوند صاحبڏني سان سندس تعلقات گهرا هئا، کيس شڪارپور شهر گهڻو پسند هيو.
دوآبو
ديھ دوآبو  يا ديھ دوابو سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا دوآبو تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880ع تائين واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ديھ ۾ واقع ڳوٺن م ڳوٺ صابر شاھ، ڳوٺ علي بخش، ڳوٺ ھوٿي ڏھوٽ، ڳوٺ راضي ڳرڙ، ڳوٺ مير محمد ميتلو، ڳوٺ ڇڄڙا ۽ ڳوٺ وريو ميمڻ واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ جي اتر م جيئڻ ابڙي واري جاء تي ديھ جھٻيرو واقع آهي ۽ مٿيان ڳوٺ پڻ اڃان قائم آھن پر انھن مان ڳوٺ وريو ميمڻ ھاڻي ڳوٺ عبيدالله جاگيراڻي سڏجي ٿو. ڳوٺ ڇڄڙا نورنگ واھ جي ساڄي ڪپ تي واقع آهي پر ھاڻي ان جي کاٻي ڪپ تي ھڪ نئون ڳوٺ پيربخش ميتلو قائم ٿي چڪو آهي جيڪو 1960 تائين ڪونہ ھيو.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ کٻريڙو ۽ ديھ جيئڻ ابڙو، اوڀر ۾ ديھ ايلچي، ڏکڻ ۾ پوٺو ابراهيم ۽ اولھ ۾ ديھ اھير واقع ھئا. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ھن ديھ مان نورنگ واھ، گھاڙ واھ ۽ لاڙڪاڻو قمبر ريلوي لائين ۽ لاڙڪاڻو قمبر روڊ پڻ گذرن ٿا
زاڪاٽيڪاس
زاڪاٽيڪاس. جنھن جو سرڪاري نالو زاڪاٽيڪاس جي آزاد ۽ خودمختيار رياست  آھي. اھا ميڪسيڪو جي 32 رياستن مان ھڪ رياست آھي جنھن جي ورھاست 58 ميونسپالٽين ۾ ٿيل آهي. ھن رياست جو گاديءَ جو هنڌ زاڪاٽيڪاس شھر آھي.
رياست بابت تفصيل
ھي رياست ميڪسيڪو جي اترئين وچولي حصي ۾ واقع آهي. ان جي 2000 ۾ آبادي 1,353,610 ۽ پکيڙ 28,283 چورس ميل يا 73,252 چورس ڪلوميٽر ھئي. رياست جي سمنڊ جي سطح کان سراسري بلندي 7,700 فٽ يا 2,350 ميٽر آهي. اسپين جيئن ان کي فتح ڪيو تہ ھتي معدنيات جي دريافت شروع ٿي ۽ ان جي ڪجھ کاڻون سورھين صدي عيسويءَ جون ھيون. ھتان جي مکيه معيشت زراعت، چوپائي مال جي افزائش ۽ گوشت جي انڊسٽري آھي.
حوالا
زمرو: ميڪسيڪو جون رياستون
لائوٿ ڪائونٽي ڪائونسل
لائوٿ ڪائونٽي ڪائونسل  جمھوريه آئرلينڊ م مڪاني حڪومت جي ھڪ اختياري آھي. اھا جمھوريہ آئرلينڊ جي لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2001, تحت ڪم ڪري ٿي. ڪائونسل جي ذميداري م رھائشي منصوبه بندي، ڪميونٽي جا معاملا، روڊن جي سنڀال، آمدورفت، شھري منصوبابندي ۽ ترقي، آسائشن جي بندوبست، ثقافت ۽ قدرتي ماحول شامل آهن. ڪائونسل جا 29 چونڊيل رڪن ھوندا آھن جيڪي ڪائونٽي جي ڪيٿائيئرليخ کي چونڊيندا آهن جيڪو ڪائونسل جو سربراھ ھوندو آھي.
سک چين (ٻوٽو)
سک چَين (نالا: ھندي. سک چين، بنگالي. ڪرمج، مرهٽي. ڪرنجلا، سنسڪرت. ڪرنجا، اردو. ڪرمالہ، انگريزي Indian Beeca) هڪڙو لسن پنن وارو وڻ آهي، جنهن جا گل وڏا ۽ ڦڪي رنگ جا ٿين ٿا. ٻج ڦرين ۾ ٿيندو اٿس. تمام سهڻو وڻ ٿو ٿئي ۽ ڪونڪن ۾ عام آهي. چين ۽ آسٽريليا ۾ به ٿيندو آهي. ٻج مان تيل ڪڍندا اٿس. هندستانيءَ ۾ سک چين کي ڪارنج به چوندا آهن. انگريزي نالو پانگيميا اٿس. هڪڙي قسم جو ننڍو وڻ آهي، جو نيرن گلن سان خوبصورت ٿئي ٿو. هن جا پن به سرها ٿين ٿا. هن جي ٽاري ڏندڻ جي لاءِ نهايت موزون ۽ ڪارآمد ٿئي ٿي. دهلي، پنجاب، ڏکڻ هندستان، لنڪا جي باغن ۽ سڙڪن جي ڪنڌيءَ تي ٿئي ٿو.
ويسٽ تيمور
ويسٽ تيمور يا اولھ تيمور يا مغربي تيمور انڊونيشيا جو علائقو جيڪو تيمور ٻيٽ تي واقع آهي. تيمور ٻيٽ ايسٽ تيمور ۽ ويسٽ تيمور ۾ ورھايل آھي. ان ٻيٽ جو اولھ وارو حصو اوئيڪس پرڳڻي (ايسٽ تيمور جي اينڪليو) کانسواءِ سمورو اولھ تيمور سڏبو آهي. اولھ تيمور انڊونيشيا جي صوبي اوڀر نيوسا ٽينگارا جو ھڪ حصو آهي. ويسٽ تيمور جي گادي جو هنڌ ڪوپانگ شھر آھي. ڪالوني واري دؤر ۾ ان علائقي کي ڊچ تيمور سڏيندا هئا 1949ع کان 1975ع تائين ان جو نالو انڊونيشيائي تيمورھيو  تيمور لفظ جي معني اوڀر آھي. انڊونيشيائي ٻولي ۾ اوڀر کي آڪسيمورون سڏين ٿا. ويسٽ تيمور جو مقامي نالو تيمور بارات آھي جنھن جي معنيَ آهي اولھ تيمور آھي. ويسٽ تيمور جي لفظي معني اولھ اوڀر آھي. ويسٽ تيمور جي پکيڙ 16,264.78 km2 آهي. ان جي سڀ کان اوچي جابلو چوٽي ميوٽس جبل آھي جيڪو سامونڊي سطح کان 2,427 m اوچو آهي. ويسٽ تيمور جي مکيه ٻوليون داوان، ڪَيمَڪ، بَونَڪ، ھَيلانگ ۽ ٽيٽُم آھي.
ھو چي منھ
ھو چي منھ ويٽنام جي انقلاب جو سرواڻ ۽ ڪميونسٽ اڳواڻ جنھن ويٽنام جي پيپلز ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ جو بنياد وڌو. ھو چي منھ 1941ع کان ويٽنام جي آزادي جي تحريڪ جي سرواڻي ڪندي 1945ع م اتر ويٽنام ۾ ڪميونسٽ حڪومت جو بنياد وڌو ۽ فرانس جي قبضي واري ڏکڻ ويٽنام کي ديان بيان واري جنگ ذريعي فرانس کان 1954 ۾ آزاد ڪرايو جنھن سان پھرين انڊو چائنا جنگ جو خاتمو آيو. 1955ع کان 1975ع تائين ھلندڙ ويٽنام واري جنگ ۾ ھي پنھنجي حياتي دوران ويٽنامي پيپلز آرمي ۽ ويٽ ڪانگ جي مکيه شخصيت ھيو. ان جنگن م اتر ويٽنام فاتح رھيو جنھن سان اتر ويٽنام ۽ ڏکڻ ويٽنام 1976ع م ملي ھڪ ٿي ويا. ان جي شھر ۽ اڳوڻي گادي جي هنڌ سائگان جو نالو تبديل ڪري ھن جي نالي تي ھو چي منھ سٽي رکيو ويو. 1965ع م ھي صحت جي خرابي ڪري باقاعده اقتدار کان ڌار ٿي ويو ۽ 1969 ۾ وفات ڪري ويو. ٽائيم ميگزين مطابق ھي ويھين صديءَ جي 100 مشھور ترين شخصيتن ۾ شامل ھيو.
ابتدائي زندگي
ھن جو اصل نالو نگوين سنھ ڪنگ ھيو. ھي  ويٽنام جي صوبي نگهي آن (Nghe An) جي هڪ ننڍڙي ڳوٺ ڪم لين(Kim Lien) ۾، هڪ هاري نگوين سنهه هوئي (Nguyen Sinh Huy) جي گهر ۾، 19 مئي 1890ع تي ڄائو. ويٽنام ان وقت فرانس جي قبضي ۾ ھو ۽ 1885ع ۾ سندس والد فرانس جي خلاف ”عالمن جي بغاوت“ جي نالي سان مشهور بغاوت ۾ باغين جي مدد ڪئي. ڪامريڊ هو چي جو پيءُ فرانسيسي نوڪرشاھي ۾ ملازم ھيو پر کيس باغين سان تعلق ھجڻ ڪري نوڪري مان ڪڍيو ويو. ھي امپيريل ماجسٽريٽ ھيو پر کيس ھڪ مقامي بااثر کي ڪوڙن جي سزا ڏيڻ کان پوء ان جي مري وڃڻ ڪري ان جي تنزلي ڪئي وئي جنھن بعد ھن نوڪري ڇڏي ڏني ۽ باوجود فرينچ نوڪرشاھي ۾ ڪم ڪرڻ جي صلاحيت جي ھن فرينچ حڪومت جي نوڪري ڪرڻ کان انڪار ڪيو. نگوين سنهه هوئي پنهنجي ٽنهي ٻارن جي تعليم تي وڏي توجهه ڏني. ھو چي منھ ڏھن سالن جو ھيو تہ سندس ماءُ گذاري وئي. سندس وڏي ڀيڻ باچ لين (Bach Lien) کي فوجي آفيسرن جي هڪ ڪينٽين ۾ مئنيجر جي نوڪري ھئي. اھا ھٿيار چورائي آزادي جي جنگ ڪندڙ ويڙھاڪن تائين پهچائيندي ھئي ۽ ھڪ دفعي پڪڙجي پئي ۽ کيس ڊگھي قيد جي سزا ڏني وئي. ھو چي منھ ننڍي عمر ۾ سياسي سرگرمين جي شروعات ڪئي ۽ اسڪول م ھن جي شناخت باغي نوجوان طور ھئي. ان دور ۾ يعني 1903ع ڌاري هڪ دانشور ڦان بوئي چائو(Phan Boi Chau) ويٽنام ٺاهڻ لاءِ آزادي جي هڪ ڪائونسل قائم ڪئي هئي. چائو فرانس مخالف ۽ روشن خيال بادشاهت جو حامي هو، سندس موجب هڪ ترقي پسند بادشاهه، ويٽنام کي هڪ ترقي يافته ملڪ بڻائي سگهي ٿو. چائو جي آزادي ڪائونسل ٻن ڪمن تي وڏو زور ڏنو، هڪ ويٽنامي نوجوانن کي پڙهائي لاءِ ٻاهرين ملڪ موڪلڻ ۽ ٻيو پاڙيسري ملڪن، جن ۾ چين ۽ جاپان کان مدد وٺڻ لاءِ ڪوششون ڪرڻ. چائو پوري ملڪ مان ڪيترن ذهين نوجوانن کي ٻاهرين ملڪ پڙهڻ لاءِ چونڊيو، انهن ۾ ڪامريڊ هوچي منهه ۽ سندس وڏي ڀاءُ کيم(Khiem) جو به نالو هو. پر ڪامريڊ هوچي ٻاهر وڃڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو، ڇوته هو چائو کي وطن دوست ته سمجهندو هو، پر سندس پروگرام پسند نه هو. ڦان بوئي چائو هزارين نوجوانن کي تعليم ۽ انقلابي تربيت حاصل ڪرڻ لاءِ جاپان موڪليو. 1905ع ۾ پاڻ جاپان ويو ۽ هڪ سال کان پوءِ اتي ئي هڪ انجمن ”جديد ويٽنام“ جو بنياد رکيو ۽ ڏسندي ئي ڏسندي اها انجمن ويٽنام جي ڪنڊ ڪڙڇ ۾ پکڙجي وئي. چائو جون مزاحمتي لکڻيون پوري ويٽنام ۾ ورهائجڻ لڳيون، جن ماڻهن جي جذبن کي وڌيڪ اڀاريو ۽ جلد ئي پوري ملڪ جي وڏن شهرن ۾ فرانسيسي جبر خلاف وڏا وڏا مظاهرا ۽ هڙتالون ٿيڻ لڳيون. ھو چي منھ فرينچ تعليم حاصل ڪئي ۽ ڪئوڪ ھاڪ ھاء اسڪول ۾ پڙھيو ھن جا پوئلڳ ساٿي فام وان ڊانگ ۽ وو نگوين گياپ پڻ ساڳي اسڪول ۾ پڙھيا ھيا .1908ع ڌاري ڪامريڊ هوچي جي ماءُ جو چاچو ”ايڪسيوهن“ ڏکڻ ويٽنام ۾ هڪ باغي ”ڊي ٿيم“ جي اڳواڻي هيٺ ٿيندڙ هڪ فوجي بغاوت ۾ پڪڙجي پيو. قومي بغاوت جا راز بچائڻ لاءِ هن پنهنجي زبان ڏندن جي وچ ۾ ڏيئي، واري جو زور ڏنائين، ته سندس زبان جو اڳيون حصو اچي پٽ تي ڪِريو. ان واقعي ھو چي منھ تي ڏاڍو اثر وڌو. هڪ ڏينهن فرانسيسي حڪومت خلاف هڙتال ٿي، هڙتالي جلوس ۾ ڪامريڊ هوچي شرڪت ڪئي. اوچتو پوليس جلوس تي لٺ بازي ۽ گوليون هلائڻ شروع ڪيون پر هوچي آخر تائين پٿراءُ ڪندو رهيو. پوليس اهلڪارن کيس سڃاڻي ورتو، ٻئي ڏينهن پوليس وارا اسڪول پهچي ويا ۽ انهن جي شڪايت تي 1908ع ۾ کيس ”باغي“ چئي ڪري اسڪول مان نيڪالي ڏني وئي. هي واقعو، سندس تعليمي سرگرمين جي پڄاڻي ۽ باقاعده سياسي زندگي جو آغاز ٿيو.
فرانس، آمريڪا ۽ انگلينڊ ۾ سرگرميون
پوليس اشتهاري مجرمن جي لسٽ جاري ڪئي، ان لسٽ ۾ سندس نالو موجود هو. ڪامريڊ هوچي روپوش ٿي ويو، ان روپوشي کيس انقلابي گوريلي ٿيڻ جا دروازا کولي ڇڏيا. جنهن کان پوءِ هو سائيگان، هليو ويو، جتي 1911ع ۾ هن فرينچ بحري جهاز وان با (Văn Ba) ۾ ڪچن ھيلپر جي نوڪري حاصل ڪئي، ته جيئن هو فرانس وڃي فرانسيسي زبان ۽ ڪلچر مان واقف ٿي سگھي. ملازمت دوران 1911ع کان 1917ع تائين کيس اسپين، پرتگال، مصر، الجزائر ڏسڻ جو پڻ موقعو مليو. ان وقت سندس ڄمار 21 سال هئي. 5 جون 1911ع ۾ ھي فرانس جي شھر مارسيئي (Marseille) پھتو. ھن فرانس م مختلف هوٽلن تي پيشگيري ڪئي ان سان گڏ وگڏ پئرس ۾ رهندي، فرانسيسي زبان سکڻ ۽ اتي رهندڙ مقامي ويٽنامين سان واسطا وڌائڻ شروع ڪيا ۽ فرانس جي سوشلسٽ پارٽي سان به واسطو قائم ڪيو. فرانس سامراج جي جبر ۽ ويٽنامي عوام جي آزادي جي جدوجهد تي مختصر مضمون لکڻ شروع ڪيا. پر جلد 1914ع ڌاري هو وسيع مشاهدي ۽ مختلف سماجن جو اڀياس ڪرڻ لاءِ فرانس ڇڏي، هڪ بحري جهاز ۾ بورچي بڻجي آمريڪا پهتو. هن هتي آمريڪا جي شهر بوسٽن ۽ نيويارڪ ۾ هڪ بسڪيٽ ٺاهيندڙ بيڪري تي ڪم ڪرڻ شروع ڪيو ۽ آمريڪي معاشري کي ويجهي کان ڏٺو ۽ واقفيت حاصل ڪئي. ان کان پوءِ ڪامريڊ هوچي انگلينڊ پهتو، هتي هن هوٽلن تي پيشگيري ڪئي، فوٽوگرافي واري پيشي سان وابسته رهيو ۽ ڪيتريون ئي مزدوريون ڪيون ۽ هن هتي آئرلينڊ جي قومي آزادي جي تحريڪ ۾ حصو ورتو، سياسي مضمون پڙهيا ۽  انقلاب کي صحيح طرح سمجهڻ جي ڪوشش ڪيائين. 1917ع ۾ روس جي پورهيت انقلاب اچڻ کان ڪجهه هفتا پهرين ڪامريڊ هوچي ٻيهر فرانس پهتو. فرانس پهچي، ڪامريڊ هوچي پنهنجو نالو نگوين اي ڪوڪ (Nguyen Ai Quoc) رکيو، جنهن جو مطلب هو ”محب وطن نگوين“ ۽ سندس دوست ڦان وان ترونگ(Phan Van Truong) سان گڏ هڪڙي گنجان آبادي واري علائقي ۾، هڪ پراڻي ڪوارٽر ۾ رهڻ لڳو. فرانس جي مزدور رهنمائن جي چوڻ تي ڪامريڊ هوچي هڪ اخبار ”لومانتي“ ۾ آرٽيڪل لکڻ جو سلسلو شروع ڪيو. ان وچ ۾ سندس ملاقات پورهيتن جي عظيم فڪري استاد ڪارل مارڪس جي پوٽي جين لانگيوٽ (Jean Longuet) سان ٿي، پوءِ ڪامريڊ هوچي سندس رسالي ”لوپو پوئير“ جي لاءِ مضمون لکڻ شروع ڪيا. ڪامريڊ هوچي لکيو ھو تہ: "”استاد لينن جي تحريرن منهنجي زندگي بدلائي ڇڏي. مون پوري طرح سمجهي ورتو، ته دنيا جي پورهيتن ۽ مظلوم ماڻهن کي صرف سوشلزم ۽ ڪميونزم ئي آزادي ڏياري سگهي ٿو.“"
- ھو چي منھ
جڏهن ڊسمبر 1920ع ۾ فرانسيسي ڪميونسٽ پارٽي ٺاهي پئي وئي ته ڪامريڊ هوچي بنيادي ڪردار ادا ڪيو، 26 ڊسمبر 1920ع تي تُور ۾ ٿيندڙ سوشلسٽ ڪانگريس ۾ ڀرپور شرڪت ڪئي ۽ ان موقعي تي زبردست جذباتي تقرير ڪندي چيائين: "”ڪامريڊو!! ڪاش! آئون اڄ سڄي دنيا اندر انقلاب آڻڻ واري عظيم ڪم ۾ توهان سان ڪلهو ڪلهي ۾ ملائي، اول صف ۾ بيٺو هجان ها، پر ڇا ڪجي، آئون هڪ سوشلسٽ جي حيثيت سان منهنجي وطن ۾ برپا ڪيل بربريت خلاف آواز بلند ڪري رهيو آهيان. توهان بخوبي ڄاڻو ٿا ته فرانسيسي سامراج گذريل پنجاهه سالن کان ويٽنام تي قبضو ڪري ويٺو آهي، هن بندوق جي زور تي قبضو ڪيو ۽ سرمائيداري جي نالي تي غلام ڪيو. ان وقت کان وٺي اڄ تائين، انسانيت لڄائيندڙ ظلمن ۽ مختلف طريقن ذريعي استحصال کان سواءِ اسان کي ماريو ويو ۽ آفيم، شراب ۽ ٻين نشن جي صورت ۾ زهر ڏنو ويو، ته جيئن اسان مدهوش هجون. بهرحال هن پاپي سرمائيدارن جي ظلم جي ڪهاڻي ڊگهي آهي، چند منٽن ۾ بيان ڪرڻ ممڪن ڪونهي. جيل، جن جو تعداد اسڪولن کان وڌيڪ آهي، هميشه کليل هوندا آهن ۽ انهن ۾ لاتعداد ماڻهو قيد آهن. جيڪو به آواز بلند ڪري ٿو، ان کي جيل ۾ بند ڪيو وڃي ٿو يا ڦاسي تي لٽڪايو وڃي ٿو. اسان وٽ اظهارِ آزادي، اخبارن، رسالن تي پابندي آهي، اسان جلوس نٿا ڪڍي سگهون، نه ئي ڪا تنظيم ٺاهي سگهون ٿا. اسان جهالت جي غار ۾ زندگي گذاري رهيا آهيون، اسان کي تعليم حاصل ڪرڻ جي آزادي ڪونهي. اسان ويٽنامين کي آفيم سان بيهوش ۽ شراب سان بدمست ڪرڻ جي هر ممڪن ڪوشش ڪئي ويئي آهي. ڪامريڊئو!! ٻه ڪروڙ ويٽنامين سان اهو انسانيت لڄائيندڙ سلوڪ ٿي رهيو آهي، تنهنڪري ڪميونسٽ پارٽي جو اهو فرض آهي ته ويٽنامين لاءِ ڪجهه ڪيو وڃي. هڪ ڪميٽي ٺاهي وڃي، جيڪا ڪالونين جي مسئلي جو اڀياس ڪري ۽ حل لاءِ تجويزون پيش ڪري، ته اسان اڃا به وڌيڪ خوش ٿينداسين.“"
- فرانس ۾ سوشلسٽ ڪانگريس ۾ ھو چي منھ جو خطاب
thumb|left|upright|ھو چي منھ 1921ع ۾
سوويت يونين جا سفر
جون 1922ع ۾، ڪامريڊ هوچي ڪميونسٽ پارٽي آف فرانس جي اڳواڻ جي حيثيت سان، ماسڪو ۾ ٿيندڙ عالمي هاري ڪانفرنس ۾ شريڪ ٿيو ۽ ان جي انتظامي ڪميٽي جو ميمبر مقرر ٿيو .ڪجهه عرصي کان پوءِ ڪامريڊ هوچي فرانس موٽي آيو ۽ ٻيهر جولاءِ 1924ع ۾ ٿيندڙ ڪميونسٽ انٽرنيشنل جي پنجين ڪانگريس ۾ شرڪت لاءِ روس ويو .سوويت يونين ۾ رهندي ڪامريڊ هوچي، روسي زبان سکي، معيشت ۽ سياست جو وسيع مطالعو ڪرڻ لاءِ مزدورن جي يونيورسٽي ۾ تعليم حاصل ڪئي ۽ انقلابي اخبار پراودا(Pravda) لاءِ آرٽيڪل تحرير ڪيا. ان کان سواءِ ڪامريڊ هوچي ٻه جڳ مشهور پمفليٽ ”چين ۽ چيني نوجوان“ ۽ ”ڪاري نسل“ جي نالي لکيا ۽ هتي روس ۾ رهندي ڪامريڊ ڪيترن ئي انقلابين سان رابطا قائم ڪيا، جن ۾ جارجي ديمتروف، چين جي لي سان ۽ ايم اين رائي شامل هئا. ڪامريڊ هوچي منهه، ڪامريڊ لينن سان ته نه ملي سگهيو هو، جيڪو ڏک کيس هميشه رهيو
چين ۾ ويٽنام انقلاب جي تياري
ڊسمبر 1924ع ۾، ڪامريڊ هوچي چين جي شهر ڪينٽين پهتو، سندس خيال هو ته هتي ويهي ويٽنامي انقلابين جي تربيت ڪجي ۽ کين منظم ڪجي. پنهنجي انقلابي ساٿين سان گڏجي جون 1925ع ۾ ”ويٽنامي انقلابي نوجوانن جي انجمن“  جو پايو وڌو. جيڪا ٿانهه ينان(Than Yan’an) (نوجوان) جي مختصر نالي سان مشهور ٿي ۽ انهي نالي سان نوجوانن جي لاءِ هڪ انقلابي رسالو جاري ڪيو ويو. ٿوري عرصي ۾ ويٽنامي سرحد جي ڀرسان چيني علائقو ڪينٽين ويٽنامي انقلاب جو مرڪز بڻجي ويو. ڪينٽين ۾ ويهي باغين کي انقلابي تربيت ڏيئي کين ويٽنام روانو ڪرڻ وارو سلسلو جاري هو، ته اپريل 1927ع تي ڪامريڊ  چو اين لائي جو ساٿي، چيني انقلاب جا بنياد رکندڙ سن يات سين(Sun Yat-sen) جي مرڻ کان پوءِ سندس جان نشين چيانگ ڪائي شيڪ عالمي سامراج جي اشارن تي ڪميونسٽن جو قتل عام شروع ڪيو. تنهن کان پوءِ ويٽنامي انقلابي نوجوانن جي انجمن جا ساٿي ڪي شنگهائي، هانگ ڪانگ ۽ ڪي روس هليا ويا. ڪامريڊ هوچي پهرين شنگهائي ۽ پوءِ ماسڪو ويو. ڪامريڊ هوچي 1928ع ۾، برسلز ۾ سامراجي جنگ جي خلاف ڪانفرنس ۾ شريڪ ٿيو، جتي سندس ملاقات پنڊت جواهرلال نهرو جي والد پنڊت موتي لال نهرو سان به ٿي. ڪجهه مهينا فرانس ۾ رهڻ کان پوءِ ڪامريڊ هوچي سئيزرلينڊ، اٽلي کان ٿيندي ٿائيلينڊ ويو، اتي ويهي ويٽنامي انقلاب لاءِ ڪوششون ورتيون ،
ويٽنام جي آزادي جي تحريڪ
جنوري 1941ع جي آخري تاريخن ۾ ڪامريڊ هوچي 30 سالن جي ڊگهي عرصي کان پوءِ ويٽنام پهتو. ڪامريڊ ويٽنام جي صوبي ڪائو بانگ(Cao Bang) جي جابلو علائقي پاڪ بو(Pac Bo) ۾ پنهنجو هيڊ ڪوارٽر ٺاهيو، جيڪو چيني سرحد جي بلڪل ويجهو هو 09 مئي 1941ع تي ڪامريڊ هوچي منهه جي صدارت ۾ ڪميونسٽ پارٽي جي مرڪزي ڪميٽي جو اٺون اجلاس ٿيو ۽ اجلاس ۾ فام وان دونگ(Pham Van Dong) ، نگوين گياپ(Nguyen Giap) ، هوانگ ڪوڪ ويٽ(Hoang Quoc Viet) ، هوانگ وان ٿو(Hoan Van Thu) ۽ ٻيا مرڪزي اڳواڻ شامل هئا. هن ئي اجلاس ۾ ”ويٽنام جي آزادي جي ليگ“  جو بنياد، هڪ جهوپڙي ۾ رکيو ويو ۽ اھا تحريڪ دنيا ۾ ”ويٽ منهه“ (Viet Minh)(قومي نجات) جي نالي سان مشھور ٿي .انقلاب کي ڪامياب ڪرڻ لاءِ پنهنجي ساٿين ۽ همدردن جو دائرو وسيع ڪرڻ ۽ چين جي ڪميونسٽ پارٽي جي مرڪزي ڪميٽي ۽ ان جي ذريعي ماسڪو سان رابطو قائم ڪرڻ لاءِ ڪامريڊ هوچي جولاءِ 1942ع ۾ چين جو دورو ڪيو. پنهنجي روانگي وقت ڪامريڊ پاڻ تي هڪ نئون نالو هوچي منهه (روشني پکڙڻ وارو) رکيو، هي سندس آخري نالو هو، جنهن سان ڪامريڊ اڄ پوري دنيا ۾ مقبول آهي .چيني سرحد پار ڪندي، ”چيانگ ڪائي شيڪ“ جي فوجين کيس گرفتار ڪري جيل ۾ بند ڪري ڇڏيو، ڇوته اهي کيس سڃاڻڻ ۾ ناڪام رهيا هئا. 15 مهينن تائين جيل ۾ گهٽ درجي وارن قيدين سان رهندڙ ڪامريڊ هوچي جيل جي سلاخن پٺيان شاعراڻي انداز ۾ جيل ڊائري لکي .ڪامريڊ هوچي منهه، سيپٽمبر 1943ع ۾ جيل کان آزاد ٿي، ويٽنام پهتو. thumb|upright| ھو چي منھ ( ساڄي پاسي) ھنوئي ۾ [[نگوين گياپ سان گڏ 1945ع ۾]]
19-20 آگسٽ 1945 تي ڪامريڊ جي ڪمانڊ هيٺ عوامي بغاوتن جو آغاز ٿيو، ”ويٽ منهه“ جي دستن سمورن سرڪاري عمارتن تي پنهنجو ڪنٽرول سنڀالي ورتو هو. اهڙي طرح ڪجهه ئي ڏينهن اندر انقلابي فوج پوري ويٽنام تي ڪنٽرول سنڀالي ورتو ۽ 29 آگسٽ تي حڪومت جي سربراهن ۽ وزيرن جو اعلان ڪيو ويو هو. 2 سيپٽمبر 1945ع تي 15 لک ماڻهن جي هجوم ۾ ھو چي منھ آزاد ويٽنام جي قيام جو اعلان ڪيو.
وفات
thumb|right|upright=1.1| ھو چي منھ جو ھنوئي ۾ گھر
حوالا
زمرو:1890ع جون پيدائشون زمرو:1969ع جون فوتگيون
شروان شاهان محل
شروان شاهان محل (Şirvanşahlar Sarayı,, Palace of the Shirvanshahs) پندرهين صدي ۾ شروان جي شاهان پاران تعمير ڪرايل هڪ محل آهي، 2000 ۾ انکي يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثو جي فهرست ۾ شامل ڪيو ويو۔ ۽ يونيسڪو پاران "آذربائيجان جي فن تعمير جي موتين منجهان هڪ" جي طور تي بيان ڪيل آهي. اهو آذربائيجان، باڪو شهر جي اندر واقع آهي، ۽ ڪنواري ٽاور سان گڏ، تاريخي يادگارن جي يونيسڪو عالمي ورثو فهرست تحت ڏنل تاريخي يادگار جو هڪ جوڙو ٺاهي ٿو. ان عمارت جي اڱڻ ۾ محلات جي مُکيا عمارت، ديوان هاني، دفن ڪرڻ وارو تهه خانو، منارو سان شاهه جي هڪ مسجد، سيد يحيي بکوي جو مقبرو(نام نهاد "درويش جو مقبرو")، محل جي ڏکڻ، اوڀر ۾ ٻُنڀو، مُراد جو ٻاهريون دروازو، هڪ تلاءُ(حوض) ۽ شنان واري جاءِ جي باقيات شامل آهن. ان کان اڳ، اتي مزار جي ڀر۾ ھڪڙي آڳاٽي مسجد ھئي. مقبري جي اولهه ۾، اڃا تائين وهنجڻ واري جاءِ (باٿ) ۽ رڍ جو ٻچو جا ستياناس ٿيل کنڊر آهن.
اتهاس
15 هين صدي ۾ شيروان شاهي خاندان، شيروان جي ابراهيم پهريون جي ماتحت، هڪ تباهي آڻيندڙ زلزلي کانپوءِ پنهنجي گاديءَ جو هنڌ (دارالحڪومت) شيماکا کان باڪو ڏانهن منتقل ڪيو.
سورنهين صدي جي ٻئي اڌ حصي ۾ صفوي ۽ عثماني سلطنت جي وچ ۾ ويڙهه (جنگ) هئي. 1578 ع ۾، ترڪُين باڪو کي فتح ڪيو. محلات واري علائقي ۾ عثماني سلطنت جي حڪمراني جي زماني کان، محل جي چئوگرد اوڀر کان محلات جون ڀِتِيون محفوظ رهيون آهن. هن دروازي جي پورٽل تي رکيل لکيل لکت مان اهو ظاهر ٿئي ٿو، ته اهي ترڪ سلطان مراد III جي حڪمراني دوران (راڄ (حڪمراني) 1574 کان 1595 سال) جي دور ۾ اَڏاوت ڪيا ويا هيا.
ادبي ڪم جي ڪري، اتي ان وقت محل ۾ ترڪش پاشا رهندا هئا. اوڀر جو دروازو هن جي شاهدي آهي.
مُکيا عمارت (شاهي محل)
محلات جي عمارت هڪ ئي وقت تي اَڏائي نه وئي. کاٻو|thumb|200px|شروان شاھان جو باڪو ۾ واقع مقبرو-پندرهين صديءَ جو
حوالا
زمرو:آذربائيجان ۾ محلات زمرو:آذربائيجان زمرو:آذربائيجان ۾ شاهي رهائش گاهون زمرو:آذربائيجان ۾ عالمي ورثو ماڳ زمرو:باڪو ۾ اڏاوتون ۽ عمارتون زمرو:باڪو ۾ سياحتي مقام زمرو:فن تعمير
اٿينس
اٿينس (انگريزي: Athens، يوناني: Αθήνα (Athina)، ، پراڻي يوناني: Ἀθῆνα) يونان جي گاديءَ جو ھنڌ ۽ وڏي ۾ وڏو شھرآھي. ھي دنيا جي سڀ کان پراڻن شھرن مان ھڪ آھي. تاريخ تي کوجنا ڪندڙن مطابق ھي شھر 11 کان 7 صدي قبل مسيح دوران آباد ٿيو. پراڻو اٿينس فن، فلسفي ۽ علمي سرگرمين جو وڏو مرڪز ھو. ھن ئي شھر ۾ پليٽو ۽ ارسطو جھڙا وڏا مفڪر پنھنجي شاگردن کي منطق ۽ فلسفي جي سکيا ڏيندا ھئا. ھتي ئي عظيم رومي تھذيب پروان چڙھي جنھن سڄي دنيا ۽ خاص طور تي يورپ کنڊ جي سياست ۽ ثقافت تي پنھنجا اڻمٽ نشان ڇڏيا. اھوئي سبب آھي جو ھن شھر کي ” يورپي تھذيب جو ھندورو“ ۽ ”جمھوريت جي جنم ڀومي“ سڏيو وڃي ٿو.
ھاڻوڪي جديد دور ۾ بہ ھن شھر پنھنجي عروج جو تسلسل برقرار رکيو آھي ۽ اڄ بہ ھي شھر سياست، ثقافت، معاشيات، صنعت ۽ معاشرتي قدرن ۾ مٿاھون مرتبو رکي ٿو. 2021ع ۾ ھن شھر جي رھواسين جو تعداد 35 لکن کان بہ مٿي ھو. يونان جا لڳڀڳ %35 ماڻھو ھن شھر جا رھواسي آھن.
عالمگيريت ۽ دنيا جي شھرن جي کوجنا ڪرڻ واري اداري (Globalization and World Cities Research Network) ھن شھر کي بيٽا عالمي شھر (Beta Global City) قرار ڏنو آھي. ھي شھر ڏکڻ اوڀر يورپ جي وڏن معاشي مرڪزن مان ھڪ آھي. ھن جو پاريئس (Piraeus) بندرگاھ يورپ جو وڏي ۾ وڏو ۽ دنيا جو ٽيون وڏو بندرگاھ آھي.
ھي شھر پنھنجي تاريخي يادگارن ۽ عمارتن جي ڪري سڄي دنيا ۾ مشھور آھي. انھن يادگارن ۾ اٿينا ديويءَ جو مندر ھميشہ سياحن جي ڌيان جو مرڪز رھيو آھي. ھي مندر، جنھن کي پارٿينن (Parthenon) ڪوٺيو وڃي ٿو، اوائلي يورپي تھذيب جو ھڪ عظيم شاھڪار آھي. ھتي رومي، بازنطيني ۽ عثماني دور جا تاريخي يادگار بہ موجود آھن. ھن شھر جي ويجھو موجود ايڪروپولس (Acropolis) جي قلعي ۽ ڊيفني خانقاھ (Daphni Monastery) کي يونيسڪو جي عالمي ثقافتي ماڳن جي فھرست ۾ شامل ڪيو ويو آھي.
اٿينس 1834ع کان لاڳيتو يونان جي گاديءَ جو ھنڌ رھندو پيو اچي. اٿينس جي قومي يونيورسٽي ۽ اڪيڊمي آف اٿينس جو شمار دنيا جي بھترين تعليمي ادارن ۾ ٿئي ٿو. 1829ع ۾ قائم ٿيل يونان جي قومي لائبرري (National Library of Greece) يونان جي تاريخ، ثقافت ۽ ٻين علمن بابت ڪتابن جو ھڪ اھم خزانو آھي. اٿينس ۾ ڪيترائي عجائب گھر بہ موجود آھن جن ۾ آثار قديمہ جو قومي عجائب گھر (National Archeological Museum)، ايڪروپولس ميوزيم (Acropolis Museum)، سائيڪليدي آرٽ جو ميوزيم (Museum of Cycladic Art) ، بيناڪي ميوزيم (Benaki Museum) ۽ بازنطيني ۽ عيسائيت جو ميوزيم (Byzantine and Christian Museum) شامل آھن. جديد دور جون پھريون اولپمڪ رانديون ھن ئي شھر ۾ منعقد ٿيون ھيون. 2004ع جي اولمپڪ راندين جي ميزبانيءَ جو اعزاز بہ ھن ئي شھر کي مليو.
نالي جو بنياد
اٿينس شھر تي اھو نالو ڪيئن پيو ان بابت پڪ سان ڪجه نٿو چئي سگھجي. مختلف ماھرن جا مختلف رايا آھن ۽ ڪنھن بہ راءِ کي حتمي نٿو چئي سگھجي. پراڻي يوناني ٻوليءَ ۾ ھن شھر کي  ايٿنائي   (Ἀθῆναι) سڏيو ويندو ھو. بعد ۾ ھن کي َاَٿين Ἀθη (Athḗnē)  سڏيو ويو. انھيءَ ڳالھ تي بہ ڪافي بحث ٿيو آھي تہ اٿينس تي اھو نالو ايٿينا ديويءَ جي ڪري پيو يا ايٿينا ديويءَ تي اٿينس شھر جي ڪري اھو نالو پيو. ٻوليءَ جي ماھرن جي اڪثريت جو خيال آھي تہ اٿينس شھر جي ڪري اٿينا ديوي تي اھو نالو پيو. اٿينس لفظ جي بڻ بڻياد بابت ھيٺيان نظريا بہ پيش ٿيا پر انھن کي ھاڻي رد ڪيو ويو آھي.
1. ڪرسچين روبيڪ جي خيال ۾ اٿينس لفظ جو بنياد يوناني لفظ اٿوس ( ἄθος) يا انٿوس ( ἄνθος) آھي جنھن جي معنيٰ آھي ”گل“.
تاريخ
يارھين کان ستين صدي قبل مسيح واري زماني ۾ اٿينس شھر واري علائقي ۾ ھڪ وڏي غار موجود ھئي جنھن ۾ پھرين انساني آباديءَ جا اھڃاڻ ملن ٿا. ان زماني کان وٺي ايندڙ 5000 سالن تائين ھتي آنساني آبادي وڌندي رھي. 1400 ق.م ۾ ھن وسنديء ھڪ شھر جو روپ اختيار ڪري ورتو ۽ ھي شھر ماسيني تھذيب (Mycenaean civilization) جو ھڪ اھم مرڪز بنجي ويو. ان دور ۾ ھتي ايڪروپولس قلعو (Acropolis citadel) تعمير ڪيو ويو جنھن جا آثار اڄ بہ موجود آھن. ٻارھين ۽ تيرھين صدي ق.م ۾ ھي شھر پنھنجي اوج وڃائي ويٺو ۽ ھتي جي وڻج واپار۾ ڪمي اچي وئي ھئي پر نائين صدي ق.م جا اھڃاڻ ٻڌائين ٿا تہ ھن شھر جون رونقون موٽي آيون ھيون ۽ ھتي جا ماڻھو خوشحال زندگي گذاري رھيا ھئا. 508 ق.م ۾ ھتان جي بادشاھ ڪليسٿينس (Cleisthenes) ملڪ ۾ سياسي سڌارا آندا ۽ جمھوري نظام متعارف ڪرايو. 508 ق.م ۾ اٿينس ۾ مضبوط سامونڊي ٻيڙا ٺھڻ لڳا ھئا ۽ اٿينس جي حڪومت فارس (ايران) کان ٿيندڙ حملن خلاف سخت مزاحمت ڪئي. پنجين صدي ق.م ۾ فارسين ۽ يونانين جي وچ ۾ ڪيتريون ئي چڪريون ٿيون جنھن ۾ ڪڏھن فارسي تہ ڪڏھن وري يوناني سوڀارا ٿيا. ان کان پوءِ وارن ڏھاڪن کي اٿينس جو سونھري دور چئي سگھجي ٿو. ھي شھر ثقافتي سرگرمين جو مرڪز بنجي ويو. ان دور ۾ ھتي وڏا وڏا ليکڪ، مفڪر، تاريخدان ۽ سياستدان پيدا ٿيا جن يونان سميت سڄي يورپ ۾ جمھوريت متعارف ڪرائي. ان وقت جي مشھور قلم ڌڻين ۾ اسڪائيلس (Aeschylus)، سوفاڪلز (Sophocles) ۽ يوريپائيڊس (Euripides) پنھنجي دور جا وڏا ڊراما نگار ۽ ناول نويس ھئا. ھيروٽوڊس (Herodotus) نالي وارو تاريخ نويس ۽ جاگرافيدان ھو. ٿوسائيڊائيڊس (Thucydides) بہ ھڪ وڏو تاريخ نويس ۽ فوجي جرنل ھو. مشھور حڪيم ھپوڪريٽس (Hippocrates) ۽ عظيم مفڪر ۽ فلاسافر سوڪريٽس (Socrates) بہ انھيءَ دور سان واسطو رکن ٿا.
چوٿين صدي ق.م جي وچ ڌاري ھي شھر اتر يونان جي ميسيڊونيا بادشاھت جي اثر ھيٺ اچڻ شروع ٿيو. 338 ق.م ۾ ميسيڊونيا جي بادشاھ فلپ ٻئي (Philip II) ھن شھر تي قبضو ڪيو. اڳتي ھلي رومي سلطنت جو حصو بنجڻ کان پوءِ بہ ھن شھر جي اھميت ۽ عروج قائم رھيو. ٻي صدي عيسويءَ ۾ شھنشاھ ھيڊريان (Hadrian) ھن شھر ۾ لائبرري، جمنازيم ۽ آبي نالا ٺھرايا. ھن اولمپئن زيوس  (Olympian Zeus) جو مقبرو پڻ تعمير ڪرايو.
ھاڻوڪو اٿينس
ٻي عالمگير جنگ کان پوءِ ھن شھر جي آباديءَ ۾ ٻيھر گھڻي واڌ آئي. يونان جي ڳوٺن ۽ ٻيٽن تان وڏي تعداد ۾ ماڻھو روزگار جي سلسلي ۾ ھن شھر ۾ اچي رھڻ لڳا. 1981ع ۾ يونان يورپي يونين جو ميمبر بنيو، جنھن ڪري ھتي ڪيترائي ترقياتي ڪم ٿيا پر گڏوگڏ ٽريفڪ جي پيھ ۽ ماحول جي گدلاڻ ھتان جي تاريخي يادگارن کي نقصان پھچائڻ لڳي. ماحول جي گدلاڻ ۽ وسيلن جي کوٽ سبب ھن شھر کي 1996ع وارين اولمپڪ راندين جي ميزباني نہ ملي سگھي. انھن مسئلن کي منھن ڏيڻ لاءِ يوناني حڪومت ۽ يورپي يونين گڏجي نوان پراجيڪٽ شروع ڪيا. اٿينس جو نئون ھوائي اڏو تعمير ٿيو ۽ شھر ۾ ميٽرو سروس شروع ڪئي وئي. فضائي گدلاڻ کي گھٽائڻ لاءِ شھر جي مرڪزي حصي ۾ موٽرڪارن جي امدورفت کي بہ گھٽايو ويو. انھن قدمن سبب اٿينس کي 2004ع وارين اولمپڪ راندين جي ميزبانيءَ جو اعزاز مليو. اھي رانديون نھايت ڪاميابيءَ سان ھن شھر ۾ منعقد ٿيون. 2008ع ۾ ھڪ پوليس آفيسر 15 سالن جي ھڪ شاگرد کي گوليون ھڻي ماري ڇڏيو جنھن سبب شھر ۾ ھڙتالون ۽ فساد ٿيا.
جاگرافي
ھي شھر اٽيڪا (Attica) جي مرڪزي ميدان ۾ ڦھليل آھي جنھن کي اٿينس بيسن (Athens Basin) يا اٽيڪا بيسن (Attica Basin) سڏيو وڃي ٿو. ھن ميدان جي چوڌاري چار وڏا جبل موجود آھن: اولھ ۾ ايگاليو جبل (Mount Aigaleo)، اتر ۾ پارنيٿا جبل (Mount Parnitha)، اتر اوڀر ۾ پينٽيليڪس جبل (Mount Pentelicus) ۽ اوڀر ۾ ھائيميٽس جبل (Mount Hymettus). اٿينس جو شھري علائقو 50 ڪلوميٽرن (31 ميلن) ۾ ڦھليل آھي. ھي شھر خط استوا کان 38 درجا اتر ۾ آباد آھي. ھن شھر مان ٽي تاريخي نديون گذرن ٿيون.
آبھوا
اٿينس شھر ۽ آسپاس واري علائقي ۾ اونھاري ۾ صحارا کان اٿندڙ گرم ھوائون لڳنديون آھن. انھن ھوائن جي اثر ڪري اونھاري ۾ موسم گھڻو ڪري گرم ۽ خشڪ رھندي آھي. سياري ۾ ھي شھر اولھ کان اٿندڙ ٿڌين ھوائن جي اثر ھيٺ رھندو آھي انڪري ھلڪي ٿڌ ۽ مينھن وسندو آھي. ھتي سال ۾ سراسري طور 433 ملي ميٽر (17 انچ) مينھن وسي ٿو. عام طور تي آڪٽوبر ۽ اپريل مينھوڳيءَ وارا مھينا ھوندا آھن جڏھن تہ جولاءِ ۽ آگسٽ گھڻو ڪري سال جا سڀ کان خشڪ مھينا ھوندا آھن.
سان پيڊرو، آئيوري ڪوسٽ
سان پيڊرو آئيوري ڪوسٽ جي ڏکڻ اولھ ۾ واقع ھڪ شھر جو نالو آهي جيڪو ضلعي باس ساسندرہ ۽  سان پيڊرو ريجن جو صدر مقام آهي. سال 2014ع ۾ ان شھر جي آبادي 261616 آهي. ھي شھر ملڪ جي ٻين وڏي بندرگاھ پڻ آهي آبادي ۾ ملڪ جو ڇھون وڏو شھر آھي جنھن ۾ سان پيڊرو ايئرپورٽ پڻ واقع آهي. شھر جي اتراولھ ۾ ٽائي نيشنل پارڪ يونيسڪو طرفان عالمي ورثو قرار ڏنو ويو آهي جيڪو پگمي ھپوپوٽيمس جي محفوظ پناھ گاھ آھي.
گستاخي جو ڏينهن
عالمي گستاخي جو ڏينهن ، ماڻهن کي توهين مذهب جي قانون ۽ اظهار راءِ جي آزادي متعلق ڄاڻ ڏيڻ جو ڏينهن آهي. هن ڏينهن تي ماڻهن کي مذهب تي کليل تنقيد ڪرڻ جي حق کان واقفت ڪرائي ويندي آهي، جنهن تي ڪيترن ئي ملڪن ۾ ڳالهائڻ ڏوهه آهي. هي ڏينهن پهريون دفعو 2009ع ۾ سينٽر فار انڪوائري طرفان ملهايو ويو.
حوالا
زمرو:2009ع کان شروع ٿيل عوامي ڏڻ زمرو:آمريڪا جا عوامي ڏڻ زمرو:اظهار جي آزادي زمرو:دهريت زمرو:سيپٽمبر جا ڏڻ زمرو:سيڪولرازم زمرو:گستاخي زمرو:لامذهبيت زمرو:مذهب زمرو:مذھب ۽ سماج
ڪلپنا پوٽواري
ڪلپنا پوٽواري (Kalpana Patowary) آسام کان هڪ هندستاني پلي بيڪ ڳائڻي ۽ لوڪ راڳي آهي. هيءَ 30 ٻولين ۾ گانا ڳائيندي آهي. اين ڊي ٽي وي اميجن تي ريئلٽي شو جونون - ڪچھ ڪر ديکي ڪا (2008) ۾ هن حصو ورتو هيو. جيتوڻيڪ هن وٽ انيڪ لوڪ ۽ مقبول گانا آهن، پر ڀوڄ پوري موسيقي سندس سڀ کان وڌيڪ سرشار آهي.
شروعاتي زندگي ۽ پس منظر
پٽواري 27 آڪٽوبر 1978 تي آسام جي بارپيٽا ضلعي ۾ جنم ورتو هيو. سال 1996 ۾ ڪاٽن ڪاليج، آسام ۽ وشاراد کان هندستاني ڪلاسيڪل ميوزڪ، لکنئو کان انگريزي ادب ۾ گريجوئيٽ، پوٽواريءَ 4 سال جي ڄمار ۾ عوامي سطح تي پرفارم ڪرڻ شروع ڪيو. کيس ڪامروپيا ۽ گول پوريا آساميائي لوڪ راڳ جي تربيت پنهنجي پيءٌ سري بپن پوٽواري ڏني هُئي، جيڪو پاڻ هڪ لوڪ فنڪار (ڳائڻو) آهي، پٽووري کي ڀٽڪنڊي ميوزڪ انسٽي ٽيوٽ يونيورسٽي لکنئو کان هندستاني ڪلاسيڪي راڳ ۾ سنگيت وشاراد جي سِکيا پڻ ملي آهي. هيءَ ڀوجپوري لوڪ ميوزڪ جي انيڪ طرزَ ڳائيندي آهي، جن ۾ پوروي، پاچرا، ڪجري، سوهر، وواهہ گيت، چيتا، ۽ نوٽنڪي شامل آهن. ڀيکاري ٺاڪر جي ڪم تي پوٽواري گهڻو گهٽ ڪم ڪيو آهي ۽ ان جي زندگي ۽ ڪم جي ياد ڏيارڻ جي لاءِ هڪ البم جاري (رليز) ڪيو اٿائين.
ڪيريئر
پوٽواري پهرئين ڀوڄپوري ڳائڻي آهي جنهن کاڊي برها روايت جي آڳاٽي روايت کي بين الاقوامي پلٽيفارم تي پيش ڪيو آهي. 2013 ۾، پوٽواري بامٻائي (هاڻي ممبئي يا بمبئي) ۾ هڪ دستاويزي فلم، بيديا ۾ اچي فن جو ڏيکاءٌ (مظاهرو) ڪيو. 8 ڊسمبر 2013 تي اها دستاويزي فلم ريليز ٿي هُئي، اها مهاجر ڪارڪن ۽ ان جي موسيقي جي عينڪ سان ممبئي تي نظر وڌي هئي. هندستاني يوم آمد جي موقعي تي وزارت ثقافتي معاملن طرفان پيش ڪيل چار لاطيني امريڪي ملڪن ۾ 15 ڏينهن جي دوري تي پرفارم ڪرڻ جي لاءِ کيس دعوت ملي هُئي. پوٽواري ڇپريا پوروي انداز ۾ ريڪارڊنگ ۽ گانا ڳائيندڙ پهرئين زائفان ڳائڻي آهي. پنهنجي ڪم جي پيشڪش کان اڳ، پوروي هڪ مرد سانڍيل هئي.
سياسي ڪيريئر
جولاءِ 2018 ۾ پوٽواري پٽنا ۾ پنهنجي صدر امت شاهہ ۽ بهار جي نائب وزير اعليٰ سشيل ڪمار مودي جي موجودگيءَ ۾ ڀارتيا جنتا پارٽي (بي جي پي) ۾ شموليت اختيار ڪئي.
روبينا فيروز ڀٽي
روبينا فيروز ڀٽي (پيدائش 1 اپريل 1969) هڪ پاڪستاني انساني حقن جي ڪارڪن ، امن پسند ۽ قيادت جي صلاحڪار آهي. هوءَ هن وقت ملڪ جي ٻارن جي حقن بابت قومي ڪميشن جي ميمبر آهي جتي هوءَ پنجاب صوبي جي نمائندگي ڪري ٿي.
ابتدائي زندگي ۽ تعليم
روبينا ڀٽي ، چئن ٻارن مان ھڪ آھي ، ڄائي ۽ پرورش ڪئي سرگودھا ۾ ، جتي ھن مئٽرڪ ۽ انٽر پاس ڪئي. هن 1990 ع ۾ پنجاب يونيورسٽيءَ مان سائنس جي ڊگري حاصل ڪئي ۽ 1993 ع ۾ بهاءُ الدين ذڪريا يونيورسٽي (BZU) مان ڪيمسٽري ۾ ماسٽر جي ڊگري حاصل بعد ۾ ، هن 2008 ۾ مينوٿ يونيورسٽي ، آئرلينڊ ۾ ڊولپمينٽ اسٽڊيز ۾ ماسٽرس ڪئي ، جتي هن کي سال جي بهترين شاگرد ايوارڊ سان نوازيو ويو. آخرڪار ، هن 2015 ۾ سين ڊيگو يونيورسٽي ، ڪيليفورنيا ، آمريڪا ۾ ليڊرشپ اسٽڊيز ۾ پي ايڇ ڊي ڪيائين.
سناليندڙ
tiٽي گورنمينٽ ڪاليج فار وومين ، سرگودھا ۾ ڪيمسٽري جي ليڪچرار طور نوڪري شروع ڪئي ، جتي ھن فيبروري 1996 کان ڊسمبر 2004 تائين تعليم ڏني. 1998 ۾ ، هن ۽ ان جي شاگردن جي هڪ ٽيم هڪ غير رسمي گروپ تانگ وصيب (اردو لفظن جي معنيٰ ”انسانيت جي مڪمل ٿيڻ جي خواهش“). پبلڪ ايجوڪيشن جي شعبي ۾ تعليم ڏيڻ ۽ ماسٽرس ڊولپمينٽ اسٽڊيز ۾ مڪمل ڪرڻ کان پوءِ ، هوءَ سماجي ترقيءَ واري شعبي ۾ داخل ٿي ، ۽ باضابطه طور تي تنگ واسيب آرگنائيزيشن ۾ شامل ٿي ، جيڪا ڪميونٽي هم آهنگي ، صنفي برابري ۽ انساني حقن جي احترام جي واڌاري لاءِ ڪم ڪري ٿي. هن اتي مختلف صلاحيتن ۾ خدمتون سرانجام ڏنيون جن ۾ جنرل سيڪريٽري ۽ ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر طور مارچ 2020 تائين. هن صوفي ازم کي هڪ اوزار طور استعمال ڪيو پاڪستان ۾ متنوع برادرين جي وچ ۾ امن قائم ڪرڻ لاءِ ، ۽ صوفين جي پيغام کي فروغ ڏنو ڀائپي ۽ هم آهنگي جي نظرين تي ل. هن اهيا هڪ امن باغ ، هڪ جڳهه جيڪا خدمت ڪري ٿي انهي عڪاسي ۽ جشن لاءِ ، سڪون ۽ خوشي ، شاعري ۽ موسيقي جي. هوءَ پنهنجون خدمتون مهيا ڪرڻ ۾ شامل ٿي وئي آهي ڪميونٽي اڳواڻن ، ڪارڪنن ۽ صحافين کي تربيت ڏيڻ لاءِ قيادت جي ترقي ، امن جي تعمير ، ۽ انساني حقن جي علمبرداري تي. هن ڪم ڪيو آهي گورننگ باڊي جي ميمبر جي حيثيت ۾ سينٽر فار سوشل جسٽس ۽ اقليتن جي حقن لاءِ پيپلز ڪميشن جي.
ڀٽي کي ميمبر چونڊي وئي ته جيئن پنجاب جي قومي ڪميشن ٻارن جي حقن ۾ ڪم ڪري ، هڪ قانوني ادارو جيڪو اپريل 2020 ۾ قائم ڪيو ويو حڪومت پاڪستان پاران اين سي آر سي ايڪٽ ، 2017 تحت ۽ ان کي جانچڻ ۽ جائزو و toڻ جو پابند آهي موجوده ۽ تجويز ڪيل قانون ، پاليسيون ، عمل ۽ تجويزون theارن جي بھترين مفاد ۾ ، ۽ ٻارن جي حقن جي بنڃڪڙيءَ جي ڪيسن ۾ انڪوائري ڪرڻ. NCRC جي ميمبر جي حيثيت ۾ ، ھوءَ پاليسي ڊائيلاگ ۾ مشغول آھي ۽ صورتحال جي نگراني ڪرڻ ٻارن جي حقن جي حفاظت ۽ مؤثر طريقي سان لاڳو ڪرڻ قومي ۽ بين الاقوامي اوزارن جي مطابق جيڪي ٻارن جي حقن جي واڌاري ۽ تحفظ سان لااپيل آھن.
حوالا
زمرو:فيمينسٽ پاڪستاني زمرو:پاڪستاني عورتون زمرو:1969ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
محمد بخش واصف
محمد بخش "واصف"سنڌ جو ناميارو اديب ھيو. پاڻ ديني علمن، تاريخ ۽تصوف، مجوسي۽ يوناني فلسفي جو ڄاڻو ھيو. ھي سنڌي، اردو، عربي، فارسي، ھندي، سنسڪرت ۽ انگريزي زبانون ڄاڻندو هو.شاعري ۾ انفرادي مقام حاصل ڪندڙ ھن اديب سنڌي ادبي بورڊ پاران تيار ڪيل سنڌي لغت ۾ نمايان ڪم ڪيو. 1892 ۾ ڄائو ۽ 1952 م سٺ سالن جي عمر ۾ وفات ڪيائين..
تصنيفون
ھن جو ھيٺيون مشھور تصنيفون آهن:
يانگ پو ضلعو
يانگ پو ضلعو:Yangpu District :چين جي شنگھائي ميونسپالٽي جي 19 ضلعن مان ھڪ ضلعي جو نالو يانگ پو آھي. ھي ضلعو شنگھائي ڊائون ٽائون جي اڪر-اوڀر واري حصي ۾ واقع آهي .ان جي اوڀر ۽ ڏکڻ طرف ھوئانگ پو ندي٬  اولھ ۾ ھانگ ڪو ضلعو ۽ اتر ۾ بائوشن ضلعو واقع آهي.
موھني
موهني:  جنھن جو نباتاتي نالو لينيئا ڪورومينڊليڪا  آهي. هي هڪڙو ننڍو وڻ آهي، جنهن جا گل تمام ننڍڙا ڦڪا واڱڻائي يا ڳاڙهي رنگ جا ۽ خوشبودار ٿيندا آهن. سياري جي موسم ۾ جڏهن پن ڇڻي پوندا اٿس، تڏهن گل نڪرندا اٿس. جڏهن پنن سان ڀريل آهي. تڏهن سهڻو لڳندو آهي، نه ته ڏاڍو خراب لڳندو آهي. انگريزيءَ ۾ اوڊينا چوندا اٿس.
پاڪستان ۾ عام موڪلون
پاڪستان ۾ عام موڪلون are celebrated according to Islamic or Gregorian calendars for religious and civil purposes, respectively. Religious festivals like Eid are celebrated according to the Islamic calendar whereas other national holidays like international labour day, Pakistan day, and Quaid-i-Azam Day are celebrated according to the Gregorian calendar.
اڌ موڪلون يا قومي ڏينھن
In addition to the holidays now no longer national holidays, several commemorations are observed as national days without a holiday:
خارجي ڳنڍڻا
موڪلون زمرو:پاڪستسن ۾ ڏڻ پاڪستان
ايلچي (قمبر)
ديھ ايلچي سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا دوآبو تپي ۾ واقع آهي جنھن ۾ ڳوٺ واقع آهن.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود ھن ديھ جي 1889ع جي ان ديھ جي نقشي مطابق اتي ڳوٺ ڏتل ابڙيجو، ڳوٺ جاگيراڻي، ڳوٺ ڪلھوڙن جو، ڳوٺ الھڏنو خان، ڳوٺ سيدن جو، ڳوٺ سھاگجي، ڳوٺ باکيراڻي ۽ ڳوٺ جاگيراڻي واقع ھيا. جن مان مٿين نالن وارا اڄ بہ قائم آھن. اوڀر طرف ھاڻي ديھ ٻيڙو چانڊيو ناھي پر ھاڻي ديھ ميھون واقع آهي. جاگيراڻي ڳوٺ ھاڻي ڳوٺ عطر خان جاگيراڻي سڏجي ٿو.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ کٻريڙو، اوڀر ۾ ديھ ميھون، ڏکڻ ۾ ديھ کٿوريويدو ۽ ديھ پوٺو ابراهيم ۽ اولھ ۾ ديھ دوآبو واقع ھيون. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ھن ديھ مان نورنگ واھ، گھاڙ واھ ۽ لاڙڪاڻو قمبر ريلوي لائين ۽ لاڙڪاڻو قمبر روڊ پڻ گذرن ٿا
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4,517 ھئي جيڪا 740 خاندانن تي مشتمل ھئي. . ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ديھ
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
ژ
اردو جو سترھون حرف 'ژ' آھي۔ فارسي جو چوڏھون حرف آھي۔ ان کي زائَي عجمي بہ چيو وڃي ٿو۔ حسابِ ابجد جي رو سان اعداد 'ز' جي طرح 7 شمار ٿين ٿا۔
انٽرنيٽ مووي ڊيٽابيس
انٽرنيٽ مووي ڊيٽابيس Internet Movie Database فلمن، ٽيلي ويزن ناٽڪ (ڊرامن) ۽ وڊيو گيمز  جو هڪ آن لائن ڊيٽابيس آهي. هن جي شروعات 17 آڪٽوبر 1990 تي ڪئي وئي هُئي، جنهن کي 1998 ۾ ايميزون خريد ڪيو هيو.
موناگھن ڪائونٽي ڪائونسل
موناگھن ڪائونٽي ڪائونسل  جمھوريه آئرلينڊ م مڪاني حڪومت جي ھڪ اختياري آھي. اھا جمھوريہ آئرلينڊ جي لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2001, تحت ڪم ڪري ٿي. ڪائونسل جي ذميداري م رھائشي منصوبه بندي، ڪميونٽي جا معاملا، روڊن جي سنڀال، آمدورفت، شھري منصوبابندي ۽ ترقي، آسائشن جي بندوبست، ثقافت ۽ قدرتي ماحول شامل آهن. ڪائونسل جا 18 چونڊيل رڪن ھوندا آھن جيڪي ڪائونٽي جي ڪيٿائيئرليخ کي چونڊيندا آهن جيڪو ڪائونسل جو سربراھ ھوندو آھي.
انٽرنيٽ مووي ڊيٽابيس
تاريخ
انٽرنيٽ جڏهن ايجاد ٿي تہ ضرورت محسوس ڪئي وئي تہ انٽرنيٽ کي متحرڪ ڪيو وڃِي.
مرزا احمد علي احمد
مرزا احمد علي “احمد” مرزا احمد علي “احمد” جي باري ۾ تذڪره نويسن لکيو آهي ته هو اصل ۾ قلات جو رهواسي هو. قلات جي خان مير خداداد خان سان اختلاف پيدا ٿيڻ ڪري 1873ع ڌاري جيڪب آباد ۾ اچي رهيو، پر ترت ئي شڪارپور ۾ عارضي سڪونت اختيار ڪري، خيرپور جي والي مير مراد علي خان جي درٻار سان وابسته ٿي ويو. شڪارپور ۾ رهندي، هتان جي ادبي حلقي ۾ چڱو نانءُ ڪڍيائين، فارسي زبان جو سٺو شاعر هيو. سندس ڪلام هفتيوار “مفرح القلوب” ڪراچي ۾ اڪثر شايع ٿيندو هيو. چوڏهين نومبر 1880ع جي شماري ۾ شڪارپور جي واکاڻ ۾ سندس هيٺيون قصيدو شايع ٿيل آهي، جيڪو سنڌي ترجمي سان پيش ڪجي ٿو.
"بهشت روئي زمين گلشنِ شکارپور است، نگار خانهء چين گلشنِ شکارپور است، به قصر هائي فراوان و گل رخان و فير، به باغِ خلد - برين گلشنِ شڪارپور است، اگر ز روضهء مينو سواد گفتندي، يقين شدم که همين گلشنِ شکارپور است، هزار همچو جهاندار و بهره ور بانو، بياببين که درين گلشنِ شکارپور است، چه احتياج کند سوئي گلشنِ “احمد”، کسي که ساکنِ اين گلشنِ شکارپور است.
ترجمو بهشت روئي زمين گلشنِ شڪارپور آ، نگار خانهء چين گلشنِ شڪارپور آ. فراوان محل ۽ ماڙين ۽ گلرخن جي ڪري، شريڪ – خلد برين گلشنِ شڪارپور آ. پڇو جي مون کان ته ڇا هي بهشت جو روضو، يقين آهي يقين گلشنِ شڪارپور آ. هزارين مثل جهاندار ۽ بهرور بانو، هتي پسين جو پرين گلشنِ شڪارپور آ. ضرور ڪنهن کي آ “احمد” جي باغ ڏانهن ڏسي، وطن هي جنهن جو حسين، گلشنِ شڪارپور آ."
- مترجم : “آذر” ناياب صديقي
پاڪستان جي سنيما
فلم انڊسٽري
پاڪستان قائم ٿيڻ وقت لاهور ۾ صرف ٻه اسٽوڊيو هئا، جيڪي به نامڪمل هئا، ان ڪري هتي فلم سازي وڏي پئماني تي ترقي نه ماڻي. 1948ع ۾ هڪ صرف فلم ٺهي، 1949ع ۾ ست (7)۽ 1950ع ۾ نوَ (9) فلمون مڪمل ٿيون. هن وقت 6 فلم اسٽوڊيو لاهور ۾ ۽ ٻه ڪراچيءَ ۾ آهن، جن مان ڪي اسٽوڊيو ساز ۽ سامان جي لحاظ سان معياري آهن. گهڻيون فلمون پنجابي ٻوليءَ ۾ ٺهن ٿيون. ان کان پوءِ ٻئي نمبر تي اردو فلمون آهن. پشتو ۽ سنڌي ٻولين ۾ به ڪي فلمون ٺهيون آهن. هن وقت پاڪستاني سئنيمائن ۾ ڪي خاص معياري فلمون ڪو نه ٿيون هلن. پر ٽيلي فلم پراڊڪشن عام ٿي آهي، جيڪي اردو ۽ سنڌيءَ ۾ به ٺهن ٿيون ۽ انهن ۾ نجي ادارا ڪم ڪن ٿا. جڏهن ته فلم انڊسٽريءَ کي هٿي وٺرائڻ جي سخت ضرورت آهي.
پاڪستان جون ڪجهه دستاويزي فلمون بين الاقوامي ميلن ۾ انعام به کڻي آيون، جن مان هڪڙي فلم ”پاڪستان جي ڪهاڻي“ 1966ع جي مقابلي ۾ پيش ڪئي وئي. فلمي صنعت کي هٿي ڏيڻ لاءِ حڪومت گهڻيون سهوليتون مهيا ڪري رهي آهي، انهيءَ سلسلي ۾ فلم ڊيولپمينٽ ڪارپوريشن جو قيام قابل ذڪر آهي.پر ويجهي ماضيءَ ۾ ڪيتريون ئي دستاويزي ۽ ٽيلي فلمون عالمي سطح تي مشهور ٿيون. زمرو:پاڪستان جي سنيما
نارايڻ شيام
نارايڻ شيام (انگريزي:Narayan Shyam) (جنم: 22 جولاءِ 1922ع ، ديهانت:10جنوري 1989ع) برطانوي هندستان ۾ سنڌ جنم وٺندڙ سنڌي ٻوليءَ جو مشهور شاعر هو   ، جنهن جا ڪيترائي ڪتاب ڇپيل آهن.
زندگي جو احوال
نارايڻ شيام ولد گوڪلداس ناگواڻي، 22 جولاءِ 1922ع تي ڳوٺ کاهي قاسم، نوشهرو فيروز ضلعو، سنڌ، پاڪستان ۾ جنم ورتو. شروعاتي تعليم پنهنجي ڳوٺ ۾ ۽ پوءِ وڌيڪ تعليم بي-اي 1942ع ۾ ڊي-جي سنڌ سائنس ڪاليج، ڪراچي مان حاصل ڪيائين. پهرين 46-1945ع ۾ نوشهري فيروز ۾ پرشن ٽيچر طور مقرر ٿيو ۽ ورهاڱي کان پوءِ دهلي پوسٽ ۽ ٽيليگراف کاتي جي آڊٽ آفيس ۾ ڪلارڪ طور ڀرتي ٿيو ۽ 1980ع ۾ هيڊ ڪلارڪ جي عهدي تان رٽائرڊ ڪيائين.
شيام جي شاعري جي باري ۾ موتي پرڪاش جي رائي
شيام جي شاعري جو اڀياس ڪندي، موتي پرڪاش لکي ٿو: ”شيام جي شاعري جو درد ان ڪري انفرادي درد کان مٿي آهي. هن پنهنجي درد کي ٻين جي درد سان ايترو ته ملائي ڇڏيو آهي جو ٻئي هڪ ٿي ويا آهن. شيام پنهنجي شعر ۾ ڪڏهن به پنهنجا روئـڻا نه رُنا آهن. هن هر انسان جي اک ۾ رنو آهي ۽ هر انسان جي خوشيءَ ۾ کليو آهي.“
شيام ۽ سنڌ
ورهاڱي نارايڻ شيام کي سنڌ کان جدا ڪيو، اها جدائي جسماني هئي، پر هو روحاني ۽ فڪري طور تي ڪڏهن به سنڌ کان جدا نه ٿيو ۽ سنڌ ئي هن جو عقيدي ۽ ايمان جو جزُ هئي ۽ ڌرتي کان جدائي جو درد هن جي شعرن ۾ واضع طورتي ملي ٿو: جيئڻ ڪهڙو، پيرن جي هيٺان نه ڌرتي، اچي موت رکي ڀي هوا ۾ اڏائي!
يا ٻي هنڌ ”سنڌ“ تي ڌارين جي يلغار ڏسي سندس اندر جا اُڌما شعر جي صورت وٺي نڪتا:
يا وري ٻي هنڌ شيام سنڌ لاءِ پنهنجي اٿاهه اڪير کي هنن لفظن ۾ بيان ٿو ڪري:
اڄ شاهه جي رسالي تي نظرون کُپي ويون، موٽِي صدين کان پوءِ ٿي ڄڻ سنڌ مون ڏٺي.
نارائڻ شيام ۽ اياز
سنڌي ٻولي جي هنن ٻنهي وڏن شاعرن ۾ ڪيتريون ئي هڪجهڙايون آهن. نارايڻ شيام ۽ شيخ اياز گڏ پڙهندا هئا ۽ جڏهن ورهاڱو ٿيو ته شيخ اياز هن کي پاڻي جي جهاز تي الوداع چيو هئو. ”اُن وقت کان وٺي هن وقت تائين ايڪيتاليهن سالن ۾ هو مون سان فقط هڪ ڀيرو مليو آهي، جڏهن مان 1963ع ۾ بمبئي ويو هوس ته هو منهنجي اچڻ جو ٻُڌي دهلي مان بمبئي آيو هو ۽ مون سان ڪجهه ادبي ڪچهرين ۾ ساٿ هو.“ شيخ اياز لکيو. جڏهن 1965ع پاڪ-ڀارت جنگ لڳي ته شيخ اياز نارايڻ شيام کي علامت بنائي پنهنجو مشهور نظم لکيو:
هي سنگرام سامهون آ ناراين شيام، هن جا منهنجا ٻول به ساڳيا قول به ساڳيا هي ڪوَتا جو ڪاڪ ڌڻي ۽ منهنجا رنگ رتول به ساڳيا هن تي ڪيئن بندوق کڻان مان هن کي گولي ڪيئن هڻان مان هي کي گولي ڪيئن هڻان مان.
اُن نظم جي اشاعت تي اياز کي گهڻو ڪجهه ڀوڳڻون پيو ۽ اياز جي لفظن ۾ ته، ”اُن کان پوءِ شيام ڄڻ منهنجي وجود جو حصو ٿي چڪو آهي“، ۽ ان نسبت سان اياز هڪ هائيڪو به لکيو:
مان به ته آهيان شيام نارايڻ، تنهنجو رڳو ناهي اهو نام.
نارايڻ شيام کي پڻ شيخ اياز جي فن ۽ فڪر لاءِ تمام گهڻي عزت هئي ۽ هن اياز کي پنهنجي غزل جو مجموعو ”ڏات ۽ حيات“ موڪليو ته ان تي لکيائين، ”شيخ اياز کي، جنهن سنڌي شعر جو ڳاٽ اوچو ڪيو آهي.“ شيخ اياز جي ذهن شيام جي وفات جو تمام گهڻو اثر ٿيو ۽ هن جي قلم مان ”ُسر نارايڻ شيام“ درياهه مان ڪنهن ڦاٽ جيان ڦٽي نڪتو، جيڪو پوءِ هري موٽواڻي نهايت خوبصورت نموني ”سُرنارايڻ شيام“ جي عنوان سان ”ڪونج پبليڪيشن بمبئي“ مان ڇپائي پڌرو ڪيو.
شيام! سُريليءَ بنسريءَ، هاڻي ٻيو ڪو سُر، هتي ڪرڻو ڪونه آ ٻيهر ڪُر کيتر، هَر هَر مون هُرکر، ننڊ نه اچي رات جو. (اياز)
نارايڻ شيام کي ڀيٽا
نارايڻ شيام جي اوچتي ديهانت تي سنڌي ادب جي ٻن وڏن نالن محترم محمد ابراهيم جويي ۽ محترم شيخ اياز پنهنجي تعزيتي بيان ۾ شيام کي ڀيٽا ڏيندي لکيو هو، ”شيام جي شاعريءَ ۾ ٻولي جي مڌرتا، ڪلپنا جي اُڏام، ڌرتي جي سوُنهن ۽ سُڳنڌ سان لڳاءُ، سنڌ ۽ هند جي شاعري جي روايت سان نڀاءُ، شاعري جي هرصنف ۾ مهارت ۽ انسان جي رنگا رنگ جذبات جو اظهار ملي ٿو. شيام سنڌي شاعريءَ ۾ هڪ سنگ ميل جي حيثيت رکي ٿو ۽ اسان جي ادبي ورثي جو اٽوٽ حصو آهي.“
ديهانت
نارايڻ شيام نئين دهلي هندستان ۾  10جنوري 1989ع تي ديهانت ڪري ويو.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:سنڌ زمرو:ادب زمرو:سنڌي ادب زمرو:ڀارت زمرو:شاعر زمرو:ممبئي يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد زمرو:سنڌي شاعر زمرو:1989ع جون فوتگيون زمرو:1922ع جون پيدائشون زمرو:سنڌي_۾_ساهتيه_اڪيڊمي_اوارڊ_حاصل_ڪندڙ زمرو:ساهتيه_اڪيڊمي_ايوارڊ_وٺندڙ
دوحہ
دوحہ يا دوحا (عربي: الدوحة، انگريزي: Doha) قطر جي گاديءَ جو ھنڌ آھي. ھي آباديءَ جي لحاظ کان قطر جو وڏي ۾ وڏو شھر پڻ آھي. 2018ع وارن انگن اکرن مطابق ھن جي آبادي 2,382,000 آھي. ھي شھر ايراني نار (Persian Gulf) جي ساحل تي آباد آھي. قطر جا اٽڪل %80 ماڻھو ھن شھر ۽ ان جي آسپاس وارن علائقن ۾ رھن ٿا. ھي ملڪ جو سياسي ۽ معاشي مرڪز آھي.
نالي جو بنياد
دوحہ عربي لفظ  الدوحة مان ورتل آھي جنھن جي معنيٰ آھي ”گولائي“. ھن شھر جي ساحلي پٽيءَ تي گول شڪل جا اپٻيٽ (Bays) آھن ان ڪري ھن شھر تي اھو نالو پيو.