cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بجلي
پيداوار
ڪڪرن ۾ وڄ (کنوڻ) انھيءَ ڪري ٿيندي آهي جو گهڻن اليڪٽرانن وارن ڪڪرن مان زياده الڪيٽران ڊوڙي ٿورن اليڪٽرانن وارن ڪڪرن سان وڃي گڏبا آهن. اليڪٽرانن جو وَهُڪرو اسان کي کنوڻ جي صورت ۾ نظر اچي ٿو. بجلي، جنريٽر جي وسيلي سان متحرڪ ڪئي ويندي آهي. اصل ۾ جنريٽر سان بجلي پيدا ڪانہ ٿي ٿئي، ڇوتہ بجلي هر مادي شيءِ ۾ موجود هوندي آهي. جنريٽر جو ڪم هوندو آهي مادي جي اليڪٽرانن کي متحرڪ ڪرڻ. اليڪٽران جڏهن حرڪت ڪن ٿا، تڏهن انھن جي توانائيءَ (طاقت) کي گهڻن ڪمن ۾ استعمال ڪري سگهبو آهي. انهن جي ڪم ڪرڻ جي طاقت کي ”پاور“ چئبو آهي ۽ استعمال ٿيندڙ اليڪٽران جي ايڪي جو نالو ”واٽ“ رکيو ويو آهي. جيڪڏهن استعمال ٿيل بجليءَ جو حساب ڏسڻو هجي تہ ان جي پيمائش جو ايڪو ”ڪِلو واٽ“ ٿيندو، جنھن ۾ هڪ هزار واٽ جي طاقت سمايل ٿيندي آهي. بجليءَ جو وَهڪرو هميشہ ھڪ رخ وٺي هلندو آهي. بجليءَ جي انھيءَ وهڪ کي ”ڊائريڪٽ ڪرنٽ سسٽم“ (D.C) بہ چوندا آهن. پر ضروري ناهي تہ وهڪرو هميشہ هڪجھڙو ڪم آڻجي، ان جي وهڪري جي رُخ کي تبديل بہ ڪري سگهجي ٿو. اهڙي متبادل نظام کي ”الٽرنيٽنگ ڪرنٽ سسٽم“ (AC) چوندا آهن. جنهن شيءِ مان بجليءَ جو وهڪرو آسانيءَ سان گذري وڃي، ان کي پسرائيندڙ يا وهڪرو جاري رکندڙ چئبو آهي. سڀئي ڌاتو جھڙوڪ چاندي، لوھ، ٽامو، جست عمدا بجلي پسرائيندڙ ڌاتو آهن. ڪي شيون جن مان بجلي لنگهي ڪانہ سگهندي آهي، اُنھن ۾ شيشو، رٻڙ ۽ گندرف آهن. بجليءَ جي وهڪري جو خاص اثر مقناطيسي ڪشش پيدا ڪرڻ آهي، جنھن مان گرمي پيدا ٿئي ٿي. بجلي اوڻيھين صديءَ جو سڀ کان پراسرار عطيو آهي. ارڙهين صديءَ جي آخر ۾ ”وولٽا“ بيٽري تيار ڪئي وئي. ان کان ڪجهہ عرصو پوءِ ”اورسيڊ“ ڏيکاريو تہ برقي لھر سان مقناطيسي قوت پيدا ڪري سگهجي ٿي. ”امپيئر“ ڳولي لڌو تہ تارن جي هڪڙي ويڙهي مان ڪنھن رابطي کان سواءِ ٻئي ويڙهي ۾ بجليءَ جو وهڪرو پيدا ڪري سگھجي ٿو. آخر ۾ ”فيراڊي“ دريافت ڪئي تہ هڪڙيءَ تار جي ويجهو مقناطيس حرڪت ڪري تہ تار ۾ بجلي پيدا ٿي پوندي آهي. اهڙيءَ طرح اها سڀ معلومات ملي ويئي، جن مان وڏيون وڏيون ايجادون وجود ۾ آيون؛ يعني ٽيلي گراف، جيڪو 1844ع ۾ ’مارس‘ ايجاد ڪيو؛ ٽيليفون جيڪو 1876ع ۾ ”اليگزينڊر گراهم بيل“ ايجاد ڪيو؛ ڊائنامو، جيڪو فيراڊي 1841ع ۾ ايجاد ڪيو ۽ بجليءَ جو بلب جيڪو ٿامس ايڊيسن 1879ع ۾ ايجاد ڪيو. بجليءَ جي توانائيءَ، اسان وٽ توانائي جي اهم قسمن مان هڪ آهي. اها اسان جي زندگيءَ ۾ هڪ وڏو ڪردار ادا ڪري ٿي، ڇاڪاڻ تہ اها گهرن ۽ ڪارخانن ۾ روزمره استعمال ٿيندڙ بجليءَ جي اوزارن ۾ استعمال ٿيندي آهي.
آڏت جو دڙو
آڏت / آڍاٽ جو دڙو جي نالي سان ٻه دڙا سنڌ ۾ آهن.
جبار آزاد منگي
ماڳ جو نالو:آڏت جو دڙو ماڳ جو هنڌ: نصيرآباد شهر کان اوڀر ڏکڻ جي ڪنڊ،باڊهه شهر کان ڏکڻ اولهه جي ڪنڊ تعلقو نصيرآباد ضلعو قمبر شهداد ڪوٽ ماڳ جو دور: هڙاپا جو دور هي ماڳ دڙي جي صورت ۾ آهي.مسٽر ڊڪشٽ 1025ع ۽ مسٽر مجمدار 1927 ۾ کوٽائي ڪئي.هتان اڏواتن جا نشان ڪونه مليا آهن،ڪي وٿون مليون آهن،جيئن عقيق جق مڻڪا، ٺڪراٽو،ٽڪر ٿي ڪتي جي تصوير.ٽڪر چٽيل مليو آهي،ٽامي جي تار ۽ آر .ٽڪر جون چوڙيون،ٽڪر جون مورتين ملن ٿيون وغيره.هي ماڳ هڙاپا جي دور جو ليکجي ٿو.هي دڙو 20 فوٽ اوچو آهي،تازي قبرستان جا به نشان آهن.
استاد نظاماڻي
استاد نظاماڻيءَ جو اصل نالو محمد ابراهيم نظاماڻي آهي. هي 15 مارچ 1969ع ۾ سانگهڙ ۾ ڄائو. -تعليم- ايم. اي سنڌي (1993)، بي. ايڊ (2001ع) اٿس. هي سانگهڙ مان نڪرندڙ سلسليوار رسالي ’جهونگار‘ جو -ايڊيٽر- رهيو آهي. جنهن جا 9 پرچا ڪڍي چڪو آهي. هي نثر نويس، محقق ۽ ڪهاڻيڪار آهي. هن جي ڇپيل ڪتابن ۾ ”حُر تحريڪ“ (2005ع)، ”جاڳ“ رمضان راهي، اي -آر- آزاد ۽ -امر لغاري- سان گڏ -استاد- نظاماڻيءَ جي ڪهاڻين جو گڏيل مجموعو، (1993ع) ۽ ”جي گهارياسين -بند- ۾“ (2006ع) حُر تحريڪ جي -ٽن- ڪردارن الهورايي بهڻ، حاجي ولي محمد نظاماڻي ۽ حاجي گل محمد نظاماڻيءَ جي يادن تي مشتمل شامل آهن. سندس ڪراچيءَ کان ڪالام تائين سفر نامو اڻ ڇپيل صورت ۾ موجود آهي، هو شهيد صبغت -الله- شاهه چيئر، شاهه عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور جي بورڊ آف گورنرس جو ميمبر آهي. هن وقت هاءِ اسڪول ٽيچر (H.S.T) آهي، ۽ سانگهڙ ۾ رهي ٿو.
آڏت جو دڙو
جبار آزاد منگي
= قمبر شهدادڪوٽ ۾ = آڏت جو دڙو : جنھن کي مقامي ماڻهو ڌامراهن جا دڙا بہ سڏيندا آهن. هي ماڳ جي ′270◦190 اتر ويڪرائي ڦاڪ ′٦٨◦٠١اوڀر ڊگھائي ڦاڪ ، تي تعلقي نصيرآباد ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي ديھ گُڪي ۾، نصيرآباد شهر جي اوڀر ڏکڻ ڪنڊ تي اٽڪل 12 ڪلوميٽرن ۽ باڊھ شھر کان ڏکڻ اولھ ھڪ ڪلوميٽر تي آهي.ھڙاپا دور جو هي ماڳ دڙي جي صورت ۾ آھي .مسٽر ڊڪشت ١٩٢٥ ۽ مسٽر مجمدار ٢٨- ١٩٢٧ ۾ کوٽائي ڪئي .ھتان اڏاوتن جا نشان ڪونہ مليا آھن .ڪي وٿون مليون آھن ،جيئن عقيق جا مڻڪا ،ٺڪراٺو ،ٺڪر تي ڪتي جي تصوير وغيره .ھي ماڳ ھڙاپا دور جو ليکجي ٿو .ھي دڙو ٢٠ فوٽ اوچو آھي .ٺڪر چٽيل مليو آھي .ٽامي جي تار ۽ آر ،ٺڪر جون چوڙيون ۽ ٺڪر جون مورتيون ملن ٿيون .تازي قبرستان جا نشان بہ آھن.
بدين ۾
آڏت جو دڙو نالي سان بدين ضلعي ۾ به هڪ دڙو آهي،جيڪو تعلقي ٽنڊي باگي ۾،نندي شھر کان 6 ميل اتر-اوڀر پاسي موجود آھي. اهو دڙو زمين کان لڳ ڀڳ 10 فوٽ مٿي آھي ۽ سنڌ جي آثار قديمه ۾ شمار ٿئي ٿو.
حوالا
زمرو: قديم ماڳ ۽ مڪان
انيتا غلام علي
انيتا غلام علي، ماهر تعليم ۽ سماجي اڳواڻ ھئي. 2 آڪٽوبر 1934ع تي ڪراچيءَ ۾ جنم ورتائين. پاڻ سنڌ هاءِ ڪورٽ جي اڳوڻي جج، جسٽس فيروز علي نانا جي ڌيءَ ۽ مرزا قليچ بيگ جي ڏوهٽي ھئي. ابتدائي تعليم سينٽ لارنس اسڪول، ڪراچيءَ مان ورتائين. جڏهن تہ مئٽرڪ سنڌ يونيورسٽيءَ مان ڪيائين، تنهن دور ۾ يونيورسٽي ۾ مئٽرڪ جا امتحان ورتا ويندا هئا. 1957ع ۾ بي. ايس سيءَ جي ڊگري، ڊي. جي سائنس ڪاليج ڪراچيءَ مان ۽ 1960ع ۾ مائڪرو بائلاجيءَ ۾ ايم. ايس. سي، ڪراچي يونيورسٽيءَ مان ڪيائين. 1961ع ۾ سنڌ مسلم سائنس ڪاليج ۾ ليڪچرر مقرر ٿي. پنهنجي تعليمي ڪئريئر دوران ڪراچي يونيورسٽيءَ جي سنڊيڪيٽ ۽ پوءِ سينيٽ جي ميمبر رهي. 1985ع ۾ اقوام متحده جي ڪانفرنس ۾ پاڪستاني وفد جي ڊپٽي ليڊر طور شرڪت ڪيائين. پاڪستان ڪاليج ٽيچرز ائسوسيئيشن سنڌ جي صدر بہ رهي چڪي آهي. آپا انيتا 1960ع کان 1972ع تائين ريڊيو پاڪستان تي انگريزيءَ ۾ خبرون پڙهندي هئي. پاڻ تعليمي ۽ سماجي مسئلن تي ڪيترائي مقالا لکيا. ڪيترين ئي بين الاقوامي ڪانفرنسن ۾ شرڪت ڪيائين. سندس خدمتن جي اعتراف طور کيس ڪيترائي اعزاز ۽ اوارڊ مليا. جن ۾ تمغئہ حسنِ ڪارڪردگي (1999ع) ۽ ستاره امتياز (2004ع) نمايان آهن. سنڌ جي نگران ڪابينہ ۾ ٻہ ڀيرا وزير تعليم بہ رهي، ان کان علاوه راندين، ثقافت، سائنس ۽ ٽيڪنالاجي سميت نوجوانن واري وزارت جون بہ مختصر ذميواريون نڀايون. لڳ ڀڳ ويھن سالن کان مٿي سنڌ حڪومت جي ”سنڌ ايڊيوڪيشن فائونڊيشن“ جي اڳواڻ رھي. پاڻ ڪراچي جي سائوٿ سٽي اسپتال ۾ ساھ جي بيماريءَ سبب 8 آگسٽ 2014ع تي وفات ڪيائون
حوالا
زمرو:1934ع جون پيدائشون زمرو:2014ع جون وفاتون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي زمرو: سنڌ جا تعليمي ماهر
ٿلھ
ٿلھ (Thalh) ڪافيءَ جي ابتدا يا مطلع کي ٿلھ چئبو آهي. ڪافي جي شروعات ٿلھ سان ٿيندي آهي. جيڪو پوءِ هر مصرع جي پويان وراڻيءَ طور ڳائبو آهي. عروضي ٿلھ کي شاعريءَ ۾ ”مطلع“ سڏبو آهي.
1244ع
ڊسمبر
زمرو:1244ء زمرو:تيرھين صدي زمرو:سال
ٿري لهجو
ٿري لهجو __(Thari Dilect):
ٿر سنڌ جو ريگستاني علائقو آهي. ٿر جي لفظي معنيٰ آهي ”ريگستان“. سنڌ جو ٿر، هندستان جي ڪڇ ۽ راجستان سان ملي ٿو. ٿر ۾ ڏيپلو، عمر ڪوٽ، مٺي، ڇاڇرو، ننگر پارڪر اهم علائقا آهن. ٿر جي مجموعي زبان کي ٿري سڏجي ٿو، جيڪا سنڌي زبان جو هڪ لهجو آهي. ڍاٽڪي، پارڪري ۽ سوڍڪي ٿري لهجي جا اپ لهجا يعني ننڍا لهجا يا محاورا آهن.
حوالا
زمرو:سنڌي ٻولي جا لهجا
402ع
ڊسمبر
زمرو:402ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
مرض
مرض جو لفظ طب ۾ هڪ اهڙي ڪيفيت جي لاء اختيار ڪيو ويندو آهي جڏهن ڪوئي جاندار ڪنهن اهڙي حالت ۾ مبتلا ٿي وڃي جيڪا معمول normal جي حالت ۾ نه هجي بلڪه غيرمعمولي abnormal هجي. مرض جي حالت ۾ جاندار جو جسم يا ڪوئي خاص عضوو مبتلا ٿي سگھي ٿو.
1823ع
فوتگيون
زمرو:1823ع زمرو:سال
آڏڻ
زمرو:شڪار جو طريقو
2017 پارسن گرين بمبنگ
هنڌ: پارسنس گرين ٽيوب اسٽيشن لنڊن
ٽارگيٽ: لنڊن زير زمين شهري
هٿيار: ڌماڪيدار ڊيوائيس
حلاڪتون: 0
زخمي: 30
پارسنس گرين بمنگ (Parsons Green Bombing) سيپٽمبر 15، 2017 تقريبن 8:20 منٽن تي برطانيہ جي مطابق ڊسٽرڪٽ لائين پارسنس گرين اسٽيشن لنڊن جي زير زمين ۾ پيش آيو. جنهن ۾ 30 ماڻهو زخمي ٿيا جن کي هنگامي حالت ۾ اسپتال اُماڻيو ويو. جڏهن تہ ميٽرو پوليٽن پوليس لنڊن هن حادثي کي دهشتگردي جي تناظر سان حال ڪري رهي آهي. جڏهن دائش هن حملي جي ذميواري قبول ڪري چڪي آهي.
آبهوا
left|thumb|300x300px|1961ء - 1990ء تائين هر مهيني جو زميني گرم پد. هن مثال مان [[واضع|پڌرو ٿي ٿو ته ڪيئن آبهوا جڳهه ۽ موسم جي لحاظ سان تبديل ٿي ٿي. ]] left|thumb|300x300px|ناسا جي زميني سيٽلائيٽ مان مهيني وار عالمي تصوير آبهوا ( انگريزي : Climate) جي معنيٰ  آهي موسمي ڪيفيت، ڪنهن جڳهه تي پاڻي ۽ هوا جي اثر يا طبعي ۽ جاگرافيائي اثر جيڪي صحت، مرض ۽ پيداوار سان لاڳاپو رکن ٿا. left|thumb|300x300px| کنڊن جي آبهوا
نياز حسين
استاد نياز حسين سنڌ جو ناميارو موسيقار هو. سندس -جنم- 1936 ۾ حيدرآباد، سنڌ ۾ ٿيو. پاڻ سنڌي فائينل پاس هو. موسيقيءَ جي -تعليم- پنهنجي والد استاد بيبي خان، پنهنجي چاچي -استاد- مبارڪ علي خان کان سواءِ تمام وڏن وڏن موسيقارن کان ورتائين. ريڊيو -پاڪستان- حيدرآباد تي سازندي طور ڀرتي ٿيو، پر سڄي عمر ڪيترن ئي فنڪارن جي موسيقيءَ جي اڳواڻي ڪندو رهيو. استاد نياز حسين پهريون موسيقار هو، جنهن شاهه عبداللطيف ڀٽائيءَ جي وائيءَ کي نج سنڌي انداز ۾ ڪمپوز ڪيو. -استاد نياز حسين- -ان- لاءِ پنهنجن فرزندن ذوالفقار علي، مظهر حسين ۽ نذر حسين جي مدد سان اهڙو اهم تجربو ڪيو، جنهن سان شاهه جي پيغام ۽ موسيقيءَ کي سمجهڻ ۾ آساني ٿي. -استاد نياز حسين- کي زندگيءَ ۾ مڃتا طور لال شهباز قلندر اَوارڊ، مصري شاهه اَوارڊ، سچل سرمست اَوارڊ، جڏهن ته سندس وفات کان پوءِ 2002ع ۾ شاهه عبداللطيف ڀٽائي اَوارڊ ڏنو ويو. ريڊيو -پاڪستان- جي لائبريريءَ ۾ موسيقيءَ جا 500 کان مٿي رڪارڊ موجود هئا، -جن- ۾ شاهه جون وايون، ڪافيون، گيت، غزل، ٻارن جا گيت، ڪورس جا گيت، هارين جا گيت، گيتن -ڀريون- ڪهاڻيون وغيره شامل آهن. هو روزانو ريڊيو -پاڪستان- حيدرآباد -تان- براه راست (Live) ڳائڻن کان ڳارائيندو هو. استاد نياز حسين 7 فيبروري 1992ع تي وفات ڪئي. کيس حيدرآباد جي ٽنڊي يوسف واري قبرستان ۾ دفنايو ويو. سندس فرزند ذوالفقار علي، مظهر حسين ۽ نذر حسين سندس ورثي کي سنڀاليندا اچن ٿا.
نصرت فتح علي خان
thumb|alt=|نصرت فتح علي خان
قوالين کي هڪ جديد انداز سان عوام آڏو پيش ڪري ڏيهه توڙي پرڏيهه ۾ مڃتا ماڻيندڙ -استاد نصرت فتح علي خان- کي گلوڪاري ۽ موسيقي جو فن ورثي ۾ مليو هو. هن 1948ع ۾ فيصل آباد شهر ۾ اک کولي. سندس پيدائشي نالو محمد پرويز هو. پر هڪ بزرگ مٿس نصرت فتح علي خان نالو رکيو. هن جو والد فتح علي خان ۽ چاچو مبارڪ علي خان پنهنجي وقت جا مشهور قوال هئا. جڏهن ته مرحوم جي ڏاڏي -اختر- حسين به موسيقيءَ جي دنيا ۾ نالو ڪمايو هو. جنهن انداز ۾ هن نون سازن ۽ آوازن سان ڳايو، عوام سندس قوالي جو انداز ڏاڍو پسند ڪيو. نصرت جي گھر وارن جي خواهش هئي ته هو انجينئر ٿئي يا ڊاڪٽر، پر هي لڪي لڪي موسيقيءَ جي سکيا وٺندو هو، جڏهن سندس اهڙي خواهش جي ڄاڻ چاچي مبارڪ کي پئي ته سڀ کان اڳ کيس ڍولڪ وڄائڻ سيکاري، ۽ -ان- کانپوءِ کيس سنگيت جي دنيا ۾ آندائين. جڏهن هن ”دم مست قلندر“ ۽ ”ڪنا سوڻا تينو رب ني بنايا“ ڳايو ته کيس انهن ٻنهي قوالين شهرت جي بلندين تائين پهچائي ڇڏيو. هن کي قوال هجڻ تي وڏو فخر هوندو هو ۽ قوال جي حيثيت سان ئي پاڻ کي متعارف ڪرائيندو هو. 1990ع ۾ پهريون ڀيرو سندس آڊيو ڪيسٽون مارڪيٽ ۾ آيون. -اوڀر- جي ملڪن ۾ هن جي فن جا ايترا ته قدردان نڪري آيا، جو هن کي واشنگٽن يونيورسٽيءَ ۾ رهڻ جي دعوت ڏني وئي ۽ اتي آمريڪين کي موسيقي سيکاريندو رهيو. اتان جا ڪيترا مرد توڙي عورتون هن کان موسيقي جي تربيت وٺندا رهيا. هو رومانوي غزل پڻ قوالي جي انداز ۾ ڳائيندو هو، سندس ڳلي ۾ عجب تاثير هئي. سندس محفلن ۾ ڏيهي توڙي پرڏيهي ٻڌندڙ سندس سرن ۾ محو ٿي رقص ڪندا هئا. مرحوم نصرت فتح علي کي بالي ووڊ فلم انڊسٽري وارن به موسيقيءَ جي دعوت ڏني. اتي هن جي ڏنل موسيقيءَ جو اهڙو ته اثر ٿيو، جو اتان جي ڪيترين ئي فلمن ۾ هن موسيقي ترتيب ڏني. -جن- ۾ بينڊٽ ڪوئين، ڪارتوس، ڪچي ڌاگي، -اور- پيار هوگيا فلمون شامل آهن، جڏهن ته پاڪستاني فلم ”پل دو پل“ به موسيقي ترتيب ڏنائين. -ان- کانسواءِ هن هڪ -انگريزي- فلم ”لاسٽ ٽيمپٽيشن آف ڪرائسٽ“ جو پلي بيڪ گرائونڊ ميوزڪ ڏئي پاڻ کي دنيا جو بهترين موسيقار طور مڃرايو، -ان- کانپوءِ هن آسڪر اوارڊ يافته فلم”ڊيد مين واڪنگ“ ۽ ”نيچرل بورن ڪلرز“ جي پڻ موسيقي ڏني. هن جا 50 کان وڌيڪ البم مارڪيٽ ۾ آيا آهن. 1995ع ۾ -جرمني- جي هڪ تقريب ۾ هن کي ”يونيسڪو اوارڊ“ ڏنو ويو، جڏهن ته لنڊن ۾ بي بي سي پاران کيس لائيف ٽائيم اوارڊ ڏنو ويو. نصرت فتح علي خان لنڊن جي اسپتال ۾ 16 -آگسٽ- 1996ع تي شگر ۽ گڙدن جي بيماري وگهي وفات ڪئي. اڄ هو نه آهي، پر سندس جديد انداز ۾ ڳايل قواليون هر هنڌ گونجي رهيون آهن.
حوالا
زمرو:1997ع جون فوتگيون زمرو:پاڪستاني فلمي راڳيندڙ زمرو:پاڪستاني مسلم شخصيتون زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:نگار اعزاز کٽيندڙ شخصيتون
ھدو خان
ڪلاسيڪي سنگيت جو مايه ناز گويو -استاد- هدو خان، اصل فتح ڳڙهه مشرقي پنجاب جو رهاڪو هو، جيڪو پوءِ سيٺ وشنداس مانجهوءَ واري جي اصرار تي سنڌ ۾ آيو ۽ هتي جي ماڻهن جي محبت ڏسي هميشه لاءِ سنڌ جو ٿي ويو. سيٺ گلاب داس جي پرلوڪ پڌارڻ کان پوءِ به سندس پٽ سيٺ وشنداس وٽ رهي پيو ۽ واپس نه ويو. هي ٻئي سيٺيون سنگيت جا ڄاڻو ۽ دلداده هئا ۽ موسيقارن جي ڏاڍي عزت ڪندا هئا. -استاد هدو خان- گائڪي جي لحاظ کان ڌرپڌي گهراڻي سان تعلق رکندو هو، پر مٿس تلونڊي گائڪيءَ جو اثر به هو ۽ خيال جي گائڪيءَ ۾ کيس سٺي دسترس هئي. سندس پسنديده ساز ستار هو، جنهن تي کيس ڏاڍو عبور حاصل هو.
محمد شاھ ڄاموٽ
هي شاھ صاحب مٽياري سيدن جي باقيل پوٽا پاڙي جو ڄاموٽ آهي. انهن جو وڏو ڏاڏو، سيد شهمير شاھ (وفات 1177هه) مخدوم محمد هاشم ٺٽويءَ جو شاگرد ۽ پوئلڳ هو. ا نهيءَ وقت کان وٺي هي خاندان فقهيٰ اسلام جو پابند ٿي، غير مسلمن کي مسلمان بڻائڻ جي مشغوليءَ ۾ دلچسپي وٺندو پئي رهيو آهي. ”لطف لطيف“ ۾ مولوي وفائي صاحب هڪ قصو بيان ڪري ٿو ته شاھ عبداللطيف هڪ دفعي مٽيارين ۾ ويو ته ڪنهن هندوءَ کي زوريءَ مسلمان بنائڻ جي ڪوشش ٿي رهي هئي ؛ هو ان کي ڇڏائي پاڻ سان وٺي ويو. بهرحال، انهيءَ وقت کان وٺي اڄ تائين، هر مهيني پنجاهي کن غير مسلم هن قبيلي جي معرفت مسلمان ٿيندا پئي آيا آهن. هي صاحب نماز ۽ روزي وغيره جا پابند پئي رهيا آهن.شاهه صاحب جو والد، سيد حاجي مير اول شاھ سخت مذهبي خيال جو ماڻهو هو. حج ڪرڻ جو شوقين، ڪفايت شعار، منتظم زميندار، مسجدن ۽ مذهبي ادارن جي خرچ ڪرڻ ۾ دلچسپي وٺندڙ ٿي گذريو آهي. هو 1227هه ۾ ڄائو ۽ اولاد لاءِ وڏي ملڪيت ڇڏي، 1337هه ۾ اول ۾ وفات ڪري ويو. کيس پنج فرزند ٿيا: 1. سيد حاجي محمد شاهه، 2. سيد حاجي زين العابدين شاهه، 3. حاجي محمد نعيم شاهه، 4. سيد حاجي علي اصغر شاهه، ۽ 5 سيد حاجي علي اڪبر شاهه. سيد حاجي محمد شاهه صاحب سڀني ۾ وڏو آهي. هي 22 شوال 1308هه مطابق 2 جون 1891ع تي ڄائو هو. سنڌي، فارسي ۽ عربيءَ جي تعليم مڪاني استادن کان ورتائين. خود الحان قرات پڙهندڙ آهي. هن جي ساري خاندان کي حج بيت الله ۽ زيارتن ڪرڻ جو گهڻو شوق پئي رهيو آهي. سندن گهر جا ننڍا ٻار به حج کان سواءِ رهيل ڪين آهن. شاهه هن وقت تائين اٽڪل تيرهن حج ڪيا آهن. هي نماز روزي جو پابند، باوضع، محبتي، ڳالهه جو سچو، محل سر ڪم اچڻ، جهڙو، ڪم آزار، ڪم سخن، مهمان نواز، باهمت ۽ آزاد خيال ماڻهو آهي. هنن جي پاڙي جو اصل ڄاموٽ ڇٽن شاهه هو، جو لاولد ٿي وفات ڪري ويو. ان کان پوءِ ڄاموٽيءَ جي پڳ خالي رهي، جا جملي ڀائرن گڏجي، حاجي الهه اوڀائي شاهه کي ٻڌائي، جنهن جڏهن 1345هه ۾ وفات ڪئي. ته ڀائرن گڏجي حاجي محمد شاهه کي ڄاموٽ ڪيو. هي 1924ع ۾، سن ۾ ڪوٺايل سادات مٽياري جي ڪانفرنس ۾ ”انجمن سادات مٽياري“ جو جنرل سيڪريٽري چونڊيو ويو. ڪنهن وقت سڀني ڀائرن ۾ اهڙي محبت هئي، جنهن جو مثال ملڪ ۾ مشهور ٿي ويل هو. سڀ ڀائر، اولاد سميت، هڪ دسترخوان تي ماني کائيندا هئا. هڪ جي ڳالهه سڀني جي ڪري ليکي ويندي هئي. ٽن ڀائرن- حاجي محمد نعيم شاهه، حاجي علي اڪبر شاهه ۽ حاجي علي اصغر شاهه جي وفات ڪرڻ کان پوءِ، پوين اها روايت قائم نه رکي؛ ڪيترا اختلاف پيدا ٿي پين. ان جا مکيه ڪارڻ شادين جي ڪثرت، ملڪيت جي ورهاست، تعليم جي گهٽتائي، ماحول جي خرابي، گهرو اختلاف ۽ شاهه صاحب جي حاجي محمد شاهه جي طبيعت جي بي چاڪائي هئي. هن وقت سندس ڀائرن مان صرف حاجي زين العابدين شاهه زنده آهي. شاهه صاحب ٻه شاديون ڪيون آهن؛ هڪ سيد ماڪن شاهه ولد جيئل شاهه جي نياڻيءَ سان، ٻي شادي حيدرآباد مان، سرحدي سيدن جي پاڙي مان ڪيائين، جي اصل هريپور هزارا ضلعي جا ويٺل هئا، جن مان هڪ ڪراچيءَ ۾ ”بخارا“ هوٽل هلائي رهيو ھو. پوئينءَ شاديءَ مان کيس حاجي مير اول شاهه نالي فرزند آهي، جو هن وقت زمينداري ڪم هلائيندڙ آهي. سندس ڀاءُ حاجي علي اڪبر شاهه، درويشي اختيار ڪري، پير محمد شاهه ذڪري سڪرنڊ واريجو خليفو ٿيو. هن وقت سندس فرزند سيد حاجي علي احمد شاهه والد جي مسند تي، سڪرنڊ جي ڀر ۾ خانقاهه کولي، مدرسو هلائي رهيو آهي. سندس ٻئي ڀاءُ حاجي محمد نعيم شاهه جو فرزند گريجوئيٽ آهي. اهو هن وقت مٽياري ٽائون ڪاميٽيءَ جو چيئرمين آهي. مغربي پاڪستان اسيمبليءَ لاءِ اميدوار بيٺو هو، پر هڪ دفعي ڪامياب نه ٿيو. 1965ع ۾ ٻئي دفعي ڪامياب ٿيو. عملدارن ۽ مکيه ماڻهن سان لاڳاپو رکيو اچي.
ٻارڻ
ٻارڻ (fuel) مان مراد هڪ اهڙي شيء آهي جنهن ۾ تبديلي آڻي ان جي ذريعي گرمي، بجلي يا توانائي جو ڪو ٻيو قسم پيدا ڪري سگھجي. ٻارڻ جا ٻه قسم آهن:fossil fuels ۽ ٻيا.
fossil fuels
fossil fuels جا ڪافي قسم آهن
ٻيا
ٻين قسمن جي ٻارڻ ۾ شامل آهن:
آڏواڻي
آڏواڻي هندن جي هڪ خاندان جو نالو، ڪتاب ”سنڌ جي هندن جي تاريخ“ موجب انهيءَ نک وارا امرتسر ۽ ملتان ۾ به آهن ۽ اروڙ ونسي سڏجن ٿا. آڏواڻين جو وڏو ڏاڏو ديوان آڏومل ولد کلومل ولد جسومل ڳوٺ ملتان لڳ لوهپور جو ويٺل، ميان نور محمد ڪلهوڙي سان سنڌ ۾ آيو هو. پهرئين گهرواري پنجاب مان پرڻيو هو، جنهن مان ٽي پٽ هئس. چندو مل، ڏتومل ۽ لکو مل. اهي ٽئي پاڻ سان آندا هئائين. پهرين گهر واري گذاري ويس ته ٻئي شادي، ديهه ٺٽ تعلقي نوشهري فيروز مان، سيٺ آڏو مل جي گهران پرڻيو يعني سهرو ۽ ناٺي ٻنهي جو نالو آڏومل. انهيءَ ٻئي گهر مان چار پٽ ڄاوس، بهارومل، سندر داس، وسايومل ۽ ٺارو مل. ٺارو مل ڄائي ڄم کان اکين کان سڄو هو، جنهنڪري سڄي ڄمار ڪنوارو رهيو. سڏيندائي ”ٺارو جَتي“ هئس. سندس سمانڌ اڄ تائين ديوان بهادر هيرانند کيم سنگهه جي اڳوڻي آڏواڻي گهٽيءَ واري گهر ۾ آهي. ديوان آڏومل، ميان نور محمد ڪلهوڙي وٽ شمشيرزن هو، پاڻ ٻن پٽن سميت مغلن جي لڙائيءَ ۾ مارجي ويو. اهي ٻئي پٽ بي اولاد هئا ۽ ٽيون پٽ ٺارومل عمر ڀر ڪنوارو رهيو. باقي چار پٽ ايتري قدر وڌيا ويجهيا، جو آڏواڻين جا سوين گهر ٿي ويا. انهيءَ سبب آڏواڻين جون جدا جدا شاخون به آهن.
زمرو:سنڌي ذاتيون
انيس الدين ڀٽي
پروفيسر ڊاڪٽر انيس الدين ڀٽي 1957ع ڌاري سکر ۾ جنم ورتو. سندس وڏن جو تعلق اروڙ سان رهيو آهي، ناليواري اديب رشيد ڀٽي مرحوم سان ويجهڙائي رهيس، جو سندس ويجهو مائٽ هو. ڊاڪٽر انيس الدين، انٽر تائين تعليم سکر ۾ حاصل ڪئي، ايم. بي. بي. ايس جي ڊگري 1983ع ۾ سنڌ ميڊيڪل ڪاليج ڪراچيءَ مان حاصل ڪيائين.
1992ع ۾ هن آرٿوپيڊڪ سرجريءَ ۾ ايف سي پي ايس ڪئي. هن سنگاپور، جرمني ۽ انگلينڊ مان فيلو شپ حاصل ڪيائين. پاڻ مختلف ذميواريون نڀائي رهيو آهي. جن ۾ پروفيسر آرٿوپيڊڪ ۽ ٽراما سينٽر جناح اسپتال ڪراچي؛ چيئرمئن پيڊياٽرڪ آرٿوپيڊڪ فورم پاڪستان، وائيس پريزيڊنٽ آرٿو پيڊڪ ايسوسيئيشن آف سارڪ (SAARC) جڏهن تہ هو پاڪستان آرٿوپيڊڪ ائسوسيئيشن جو جنرل سيڪريٽري ۽ وائيس پريزيڊنٽ پڻ رهيو آهي. پروفيسر انيس الدين ڀٽيءَ آرٿوپيڊڪ سرجريءَ جي مختلف عنوانن تي ڪيترائي تحقيقي مضمون لکي ٻاهرين ملڪن ۾ ڇپايا آهن. پاڻ ٽن ڪتابن جو ليکڪ بہ آهي.
ڊاڪٽر انيس ڀٽيءَ ملڪ جي ڪيترن ئي هڏين جي ڊاڪٽرن جي تربيت ۽ رهنمائي بہ ڪئي آهي ۽ ڪيترائي ڪامياب آپريشن بہ ڪيا اٿس. پاڻ ڪراچيءَ سان گڏ سکر ۾ بہ مريضن جي علاج لاءِ وقت ڏئي ٿو.
چندن گڍ (قلعو)
چندن گڍ پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر جي ننگرپارڪر واري علائقي ۾ واقع ھڪ ڦٽل قلعي جو نالو آهي. ھي قلعو راڻي چندڻ سنگهه پٽ گوبندراءِ جو ٺهرايل هو. جنهن کي چندڻ گڍ چوندا هئا. جڏهن پارڪر جي راڻن بغاوت ڪئي، تڏهن مئي 1859ع ۾ انگريزي فوج ڪرنل ايونس جي ڪمان هيٺ ننگر پارڪر تي چڙهي آئي هئي ۽ اهو قلعو توپن سان اُڏائي ڇڏيائين. .هن ٽڪريءَ جي چوڌاري ننگر پارڪر، ڀوڏيسر، موندرو مئو، آڌيگام، کارڙيو، ڪاسبو ۽ گهرٽياري وغيره ڳوٺ آهن، تن مان ننگر پارڪر جو ڳوٺ سڀني کان وڏو تعلقي جو هيڊ ڪوارٽر آهي. انهن ڳوٺن ۾ واپاري ۽ ٻيا ڪاشتڪار ماڻهو رهن ٿا. هن ٽڪريءَ جي پاڙ ۾ ڪيترائي ڪولهي ۽ ٻيا، گهر جوڙي رهندا آهن جي اڪثر مزور ماڻهو آهن، مگر سانوڻيءَ ۾ اُهي به پوک جو ڪم ڪندا آهن. اُهي ڪارونجهر ٽڪريءَ مان گاهه ۽ ڪاٺين جون ڀريون ڪري اچيو مٿين ڳوٺن ۾ وڪڻن. گاهه کانسواءِ گُگراني، ڪونڀٽ، ٿوهر، سرهه، ڄار، ٻٻر وغيره قسمن جا وڻ به آهن. گُگراني مان گگر ۽ ڪونڀٽ مان کونر، ماکيءَ جون مکيون به گهڻيون ٿينديون آهن، جنهن ڪري ماکي جام پيدا ٿئي ٿي. اُها به ٻين ملڪن ڏانهن واپاري ماڻهو وڪري لاءِ موڪليندا آهن. هن ٽڪريءَ ۾ سوئر، بگهڙ سوئر، گدڙ، چراخ (رجک) وغيره جهنگلي جانورن رهن ٿا ۽ مور پکي به هن ۾ گهڻا آهن، ڪارونجهر جي ٽڪريءَ مان نديون يا نئيون اهڙيون ڪونه ٿيون نڪرن، جنهن ڪري آباديءَ کي فائدو رسي، مگر برسات پوڻ بعد ڪنهن نئن ۾ ٻه چار ڏينهن ۽ ڪنهن ۾ هڪ ٻن مهينن تائين پاڻي وهندو آهي. انهن مان گورڌڙو، ڀٽياڻي، موندرو ۽ سابوسڻ مکيه نئيون آهن. گورڌڙو اڀرندي پاسي وهي وڃي ڪڇ جي رڻ ۾ پوي ٿو. ڀٽياڻي اوڀر طرف نڪري گورڌري سان گڏجي ٿي. مطلب ته سمورين نين جو پاڻي وڃي ڪڇ جي رڻ ۾ پوندو آهي. هن ٽڪريءَ جي چوڌاري وڏا وڏا تلاءُ آهن جن مان ڪن ۾ ٻارهن مهينا پاڻي رهندو آهي، ڪن ۾ پنج ڇهه مهينا ۽ ڪن ۾ ٻه ٽي مهينا پاڻي هوندو آهي. جن تلائن ۾ پاڻي رهندو آهي، تن مان هڪ لورائيءَ جو تلاءُ ڳوٺ گهر ٽياريءَ جي ويجهو آهي ۽ ڀوڏيسر جو تلاءُ ڳوٺ ڀوڏيسر جي ويجهو آهي،جنهن جي سنڌ گزيٽئر موجب ڊيگهه 400  فوٽ ۽ ويڪر 200 فوٽ آهي. تنهن کان سواءِ ڀاڻسر، نرياسر ۽ راڻاسر وغيره تلاءَ آهن جن ۾ چئن مهينن کان اٺن مهينن تائين پاڻي رهي سگهي ٿو. لورائيءَ جو تلاءُ سال 1900ع ۾ برسات جي پاڻيءَ سان ڀرجي پيو هو، جو سال 1912ع ۾ برسات گهٽ پوڻ سبب سڪي ويو. ٻارهن سال سانده پاڻيءَ سان ڀريل رهيو. ٽڪريءَ جي پاڙ ۾ ڪيترائي قديم ڦٽل ڳوٺن جا کنڊهر آهن، جي اڳئين زمان جي يادگيري ڏياري رهيا آهن.
403ع
ڊسمبر
زمرو:403ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
1824ع
فوتگيون
1824ع زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
1245ع
ڊسمبر
زمرو:1245ء زمرو:تيرھين صدي زمرو:سال
آنند ڪندن مل آڏواڻي
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:1920ع جون پيدائشون
انيس العاشقين عرف معجزات محمدي
هيءُ ڪتاب حسين علي شاهه جو لکيل آهي. رايل سائيز واري هن ڪتاب ۾ 176 صفحا آهن ۽ -ان- جي قيمت ٻه رپيا 4 -آنا- آهي. هيءُ ڪتاب هريسنگهه ڪتب خاني، سکر طرفان هريسنگهه پرنٽنگ پريس، سکر مان سال 1923ع ۾ ڇپيو.
امانت گل
موسيقار امانت گل جو جنم 1966ع ۾ ٿيو، سندس والد جو نالو فيروز گل (موسيقار) آهي. علم موسيقي سندس خانداني ورثو آهي. امانت گل سنڌ جو ننڍي وهيءَ وارو موسيقار هو، شروعاتي تعليم پنھنجي چاچي موسيقار مرحوم ضامن علي عرف ببر علي خان کان حاصل ڪيائين. امانت گل ننڍيءَ عمر ۾ ڳائڻ ۽ ڪيسٽ ڪڍڻ وارو فنڪار هو. پارس ڪمپني امانت گل جا اٽڪل 12 البم رليز ڪيا. موسيقار ٿيڻ لاءِ امانت گل باقاعدي تربيت پنهنجي والد مرحوم فيروز گل کان ورتي. سنڌي فلم ”درياھ خان“ ۾ پنھنجي والد فيروز گل سان اسسٽنٽ طور گڏجي ڪم ڪيائين. امانت گل پنھنجي حياتيءَ ۾ سُٺي آواز جي مالڪن محمد يوسف، عالمگير، مھناز، مھدي حَسن، ناهيد اختر، ترنم ناز ۽ نصيبو لال، حميرا چنا ۽ سجاد يوسف جا ڪيترا گيت ڪمپوز ڪيا. هن گل فلم کانسواءِ پي. ٽي. وي سينٽر ڪراچي ۽ ريڊيو پاڪستان حيدرآباد کي يادگار گيت ۽ گانا ڏنا. امانت گل عابده پروين سان بہ گڏ رهيو ۽ سندس ئي خواهش مطابق آئيڊيل موسيقار آر. ڊي برمن کان سڳو ٻڌرايو. امانت گل پاڪستان جي عظيم موسيقار نثار بزميءَ کان بہ هارمونيم جي سکيا ورتي ۽ طافو خان جي ڀاءُ نثار حسين کان بہ سڳو ٻڌرايو ۽ موسيقيءَ جي سکيا ورتي. هن نامياري موسيقار 2011ع ۾ وفات ڪئي.
حوالا
زمرو:1966ع جو پيدائشون زمرو:2011ع جون وفاتون
موسم
thumb|موسم موسم(weather)  ڪنهن هوا ۾ مقرر وقت جي دوران ٿيڻ وارن مظاهرن جو مجموعو آهي، سادن لفظن ۾ هن جي وصف هيئن به ڪري سگھجي ٿي ته ” ڪنهن جڳهه جو ٿڌ، گرمي، گھم وغيره ۽ ان مان پيدا ٿيڻ واري هوائي ڪيفيت“
پهرين موسم: پُر ڦارگني
هي موسم 15 فيبروري کان 15 اپريل تائين ڦڳڻ ۽ چيٽ مهينن تي مشمتل هوندي آهي. هن ۾ سياري جا تارا سج لهڻ سان اڀرندا آهن. سيارو ختم ۽ آرهڙ شروع ٿي ويندو آهي. وڻن ۾ ڦوٽهڙو ايندو آهي. سڀ کان پهرين انب ٻُور جهليندا آهن. هن موسم کي بسنت به چئبو آهي.
ٻي موسم؛ گريشم( معنى تمام گرم)
هي موسم 15 اپريل کان 15 جون تائين ويساک ۽ ڄيٺ جي مهينن تي مشتمل. هن موسم ۾ لُڪون لڳنديون آهن.
ٽين موسم؛ ورشا ( برسات)
هي موسم 15 جون کان 15 آگسٽ تائين، آکاڙ ۽ سانوڻ مهينن تي مشتمل هوندي آهي.
چوٿين موسم؛ سرد ( معنى وچولي، نه گرم نه سرد  گهم واري)
هي موسم 15 آگسٽ کان 15 آڪٽوبر تائين بڊو ۽ اسو مهينن تي مشتمل هوندي آهي.
ڦيٿو
thumb|250x250px|هڪ قديم ٽن ڦيٿن واري [[سائيڪل۔]] ڦيٿو گول دائري جي طرز جو آلو آهي جيڪو ايڪسل تي گھمندو آهي جيڪا ان جي وچ ۾ لڳل هوندي آهي، اهڙي ڦيٿو گھمڻ تي مادي جي هڪ جڳه کان ٻي جڳه تائين پهچڻ ۾ مدد ڪندو آهي۔ هي نه صرف ڳري مادي کي پهچائڻ  بلڪه مشين  ۾ محنت کي به تمام گھٽ ڪري ڇڏيندو آهي۔
زمرو:ٽيڪنيڀياس
امبر مھڪ
ناليواري گلوڪاره -امبر مهڪ- ڌيءَ يار محمد، 12 مئي 1980ع ۾ موچي پاڙي حيدرآباد ۾ -جنم- ورتو، سندس والده شميم آرا ريڊيو -پاڪستان- جي مشهور فنڪاره رهي آهي. جڏهن ته سندس وڏي ڀيڻ انجم آرا به گائيڪيءَ ۾ تمام گهڻو نالو ڪڍيو. -امبر مهڪ- گائڪيءَ جي سکيا اُستاد -امير- عليءَ کان حاصل ڪئي. هن پنهنجي فن جي شروعات 1994ع ۾ ريڊيي -پاڪستان- حيدرآباد کان عنايت -بلوچ- جي دؤر ۾ ڪئي، -امبر مهڪ- سڀ کان پهرين ريڊيي -پاڪستان- حيدرآباد جي سالگرهه پروگرام ۾ ڳائي داد حاصل ڪيو. هن جي ڳائڻ جو محور گهڻو ڪري ڪلاسيڪل راڳ ۽ ڀٽائيءَ جو راڳ آهي، -امبر مهڪ- کي راڳ جي سکيا وٺڻ لاءِ سندس مرشد فقير رحمان سائين، اُستاد -امير- عليءَ جي شاگرديءَ ۾ ڏنو، چئن سالن جي محنت ۽ رياض کانپوءِ -امبر مهڪ- 2002ع ۾ اُستاد خانصاحب خير محمد خان جي ورسي تقريب ۾ ڳائي تمام گهڻو داد حاصل ڪيو. هڪڙي سنڌي ٽي. وي. چينل -تان- -امبر مهڪ- قلندر لال شهبازرح جي ڌمال ”قلندر لال مان تنهنجي ملنگياڻي آهيان“ ڳائي تمام گهڻي مشهوري ماڻي. سندس 14 کان وڌيڪ البم رليز ٿيل آهن. اُن کانسواءِ -اسلام- -آباد- لاهور ڪراچي، -پاڪستان- -ٽيليويزن- ڪارپوريشنن جي سينٽرن -تان- کوڙ سارا پروگرام ڪري چڪي آهي.
ابوالخير ڪشفي
ڊاڪٽر ابوالخير ڪشفي (پيدائش: 12 مارچ، 1932ع - وفات: 15 مئي، 2008ع) پاڪستان سان تعلق رکندڙ اردو نقاد، محقق، ماهر تعليم ۽ ڪراچي يونيورسٽي جو اڳوڻو اردو شعبي جو چيئرمين ھيو.
زندگي جو حوال
ڊاڪٽر ابوالخير ڪشفي 12 مارچ، 1932ع تي ڪانپور، برطانوي هندستان ۾ پيدا ٿيا. سندن جو ڏاڏو سيد شاه محمد اڪبر عربي، فارسي ۽ اردو ٻوليءَ جو مشهور عالم ھيا. سندس والد سيد ابو محمد ثاقب ڪانپوري پنھنجي زماني جي نامور شاعرن ۾ شمار ٿيندو ھيو. 1947ع ۾ پاڻ انٽرميڊيٽ جو امتحان پاس ڪيائين ۽ پوءِ ڪراچي اچي ويا جتي 1952ع ۾ پاڻ ڪراچي يونيورسٽي مان ايم اي جو امتحان پاس ڪيائون. ايم اي ڪرڻ کان بعد پاڻ تدريس کي پنھنجي معاش جو ذريعو بڻايو. پهريان ھو اسلاميه ڪالج ۾ ۽ پوءِ ڪراچي يونيورسٽي جي شعبي اردو سان لاڳاپجي ويا. ٽن سالن تائين پاڻ ھڪ جاپاني يونيورسٽي ۾ بہ اردو جي تدريس ڪئي.
ادبي خدمتون
سيدابوالخير ڪشفي اردو شاعري ڪا سياسي و تاريخي پس منظر جي موضوع تي پي ايڇ ڊي ڪئي ھئي جيڪا ڪتابي شڪل ۾ شايع ٿي چڪي آھي. سندن جي ٻين ڪتابن ۾ هماري عهد ڪي ادب اور اديب، جديد اردو ادب ڪي دو تنقيدي جائزي، هماري ادبي اور لساني مسائل ۽ خاڪوں ڪا مجموعه يه لوگ ڀي غضب ٿي شامل آھن.
وفات
ڊاڪٽر ابوالخير ڪشفي 15 مئي، 2008ع تي ڪراچي ۾ وفات ڪري ويو ۽ ڪراچي يونيورسٽيءَ جي قبرستان ۾ مدفون ٿيو.
حوالا
زمرو:لسانيات جا پاڪستاني ماھر زمرو:پاڪستاني ادبي نقاد زمرو:ڪراچي جا مصنف زمرو:اردو محقق زمرو:1932ع جون پيدائشون زمرو:2008ع جون وفاتون زمرو:پاڪستاني مسلمان شخصيتون زمرو:مھاجر شخصيتون زمرو:پاڪستاني محقق زمرو:اردو ادبي نقاد زمرو:اردو تنقيد نگار زمرو:ڪراچي يونيورسٽيءَ جون شخصيتون زمرو:اردو عالم زمرو:تعليم جا پاڪستاني ماھر زمرو:پاڪستاني لغت نگار
استاد وريلداس
استاد وريلداس- ولد گرنومل تلريجا 10 نومبر 1943ع تي شڪارپور ۾ ڄائو. ايم. اي اڪنامڪس سنڌ يونيورسٽي ڄامشوري مان ڪيائين. هو هڪ سٺو ڪلاسيڪل راڳي هو. هن ڪلاسيڪل راڳ جي -تعليم- -استاد- -الله- بخش شيخ ۽ -استاد- هادي بخش ميمڻ کان حاصل ڪئي هئي ۽ -استاد- هدايت -الله- قمر کان پڻ ڪلاسڪ جا ڏهه -تان- سکيو هو. -استاد وريلداس- ڪيترن ئي شاگردن کي ڪلاسيڪل راڳ جي سکيا ڏني، -جن- ۾ ڪي ڪي -ڀٽي-، شمن ميرالي، بابر مغل گرمکداس ۽ سلمان وغيره شامل آهن. هن هڪ ادارو ’وريل سنگيت ڪلا‘ قائم ڪيو هو، جنهن ۾ ڪـلاســــڪ راڳ جي سکيا ڏيندو هو. -استاد وريلداس- پنهنجي فن جي مڃتا طور ڪجهه اوارڊ پڻ حاصل ڪيا هئا. سنڌ جو هيءُ نرالو فنڪار 29 -جولاءِ- 2005ع تي ديهانت ڪري ويو. سندس آخري رسمون شڪارپور ۾ ادا ڪيون ويون.
انيس المتقين و سراج الجاھلين
هيءُ ڪتاب ميان امين جو لکيل آهي، جنهن جي قيمت 10 -آنا- ڄاڻايل آهي. قاضي ابراهيم، هريبه لنگوس پريس، بمبئيءَ مان سال 1874ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.
ڍنڍ
ڍنڍ (Lake) پاڻي جو اهو وڏو زخيرو جيڪو تلاء کان گھڻو وڏو ۽ گهرو هوندو آهي، ڍنڍ چورائيندو آهي. ڍنڍون لوڻياٺي يا مٺي پاڻي جون هونديون آهن.
تصويرون
زمرو:سيلابي لينڊ فارمز
گوگل
thumb گوگل (Google) هڪ سرچ رٿا طور جنوري 1996ع ۾ ليري پيج (Lerry page) ۽ سرجي برن (Sergey Brin) شروع ڪيو هو، جيڪي اسٽينفورڊ يونيورسٽي ڪيليفورنيا ۾ پي ايڇ ڊي جا شاگرد هئا. گوگل شروع ڪرڻ جو مقصد اهو هو ته ڪا اهڙي ڳولا انجڻ (Search Engine) ٺاهجي، جيڪا ان دور جي ڳولا انجڻ جي مقابلي ۾ وڌيڪ نتيجا گهٽ وقت ۾ ڏيکاري. گوگل جو شروعاتي نالو ”Back Rub“ هو. ان کان پوءِ 14 سيپٽمبر 1997ع ۾ گوگل ڪام جو domain رجسٽر ٿي ويو ۽ 7 سيپٽمبر 1998ع ۾ Google Inc نالي ڪوٺي کولي وئي. گوگل ڳولا جي دنيا کان سواءِ ٻيون به ڪافي شيون متعارف ڪرايون آهن، جن ذريعي اڄ دنيا ۾ ڪا به شَيِ ناممڪن ناهي رهي. اچو ته توهان سان انهن شين جو تعارف ڪرايون.
گوگل ڪٿڻي
گوگل جي هن سهوليت سان توهان به حساب جو نتيجو طريقي سان گڏ حاصل ڪري سگهو ٿا. مثال، گوگل سرچ باڪس ۾ لکو (3-5 ).
گوگل وصف
گوگل جي هن سهوليت ذريعي اوهان ڪنهن به لفظ جي معنيٰ يا تشريح معلوم ڪري سگهو ٿا. گوگ سرچ باڪس ۾ لکو: Define.personal computer.
موويز
گُوگل موويز تي توهان موويز يعني فلمون ۽ انهن تي تبصرا پڻ ڏسي سگهو ٿا.
فون بوڪ
گوگل فون بوڪ جي مدد سان توهان آمريڪا جي آفيسن يا گهرن جا نمبر ڳولي سگهو ٿا.
گوگل موسم
گوگل ذريعي اوهان ڪنهن به شهر جي موسم بابت ڄاڻ حاصل ڪري سگهو ٿا. مثال weather:Hyderabad Pakistan جنهن جي مدد سان اوهان حيدرآباد پاڪستان جي موسم جو حال معلوم ڪري سگهو ٿا.
گوگل سفر
ڪنهن به هوائي اڏي جي موسم يا جهازن جي دير سوير جي باري ۾ ڄاڻ حاصل ڪرڻ لاءِ گوگل سرچ باڪس ۾ لکو، هوائي اڏي جو 3 عددي ڪوڊ ۽ لفظ ايئر پورٽ. مثال: airport code. گوگل يونيورسٽي: گوگل يونيورسٽيءَ جي مدد سان توهان ڪنهن به اسڪول، ڪاليج يا يونيورسٽي وغيره جي ويب سائيٽ تي وڃي سگهو ٿا ۽ ان بابت ڄاڻ حاصل ڪري سگهو ٿا .www.google.com/options/universities.html. گوگل ڊائريڪٽري: گوگل ڊائريڪٽريءَ ۾ توهان کي گوگل جي هر هڪ فيچر جي ڄاڻ ملندي. گوگل نقشا: هن سهوليت وسيلي توهان ڪنهن به علائقي جون سيٽلائيٽ تصويرون ڏسي سگهو ٿا.
جي ميل
گوگل gmail نالي ڊومين تي برق ٽپال جي سهوليت پڻ ڏي ٿو، جيڪا توهان کي 2 گيگا ٻاٽڻ Giga Bytes اسٽوريج مهيا ڪري ٿي.
گوگل ويڊيو
گوگل ويڊيو جي مدد سان توهان ڪا به فلم يا ڪو به ڊرامو يا گانو ڳولي سگهو ٿا. مٿين کان علاوه گوگل جون ڪيتريون ٻيون به سهوليتون به آهن ۽ انهن ۾ ڏينهون ڏينهن واڌارو اچي رهيو آهي.
استاد يوسف کٽي
استاد يوسف کٽي- سنڌ جو باشندو هو ۽ حيدرآباد ۾ ڄائو نپنو هو. -استاد- الهڏني نوناريءَ وانگر هي به خانداني موسيقار نه بلڪه شوقيه ڳائڻو هو ۽ سنڌ جي علائقائي موسيقي توڙي ڌرپدي ڪلاسيڪي گائڪيءَ ۾ مهارت رکندڙ هو ۽ ڏاڍو نالو ڪڍيائين. سندس شاگردن ۾ -بسنت- زوار ڏاڍو مشهور ۽ شرناءِ جو ماهر فنڪار ٿي گذريو آهي. -استاد- يوسف 1930ڌاري حيدرآباد شهر ۾ وفات ڪئي ۽ اتي دفن ٿيو.
گوگل
پڻ ڏسو
گوگل زمرو:ورلڊ وائڊ ويب زمرو:ڪمپيوٽر سائنس
صوبو
صوبو (عربي مان اخذ ٿيل. انگريزي: Province) ڪنهن ملڪ جو انتظامي حصو جيڪو ڪافي ضلعن تي مشتمل هوندو آهي۔
حڪيم اعجاز حسين چانڊيو
مترجم ۽ مضمون نگار حڪيم اعجاز حسين چانڊيو 5 آگسٽ 1970ع تي حڪيم عبدالحميد خان چانڊئي جي گهر ۾ ماڏي (تعلقي ميهڙ، ضلعي دادوءَ) ۾ جنم ورتو. ايم. اي، F.T.J ۽ B.U.M.S جون ڊگريون ورتل اٿس. هي پيشي جي لحاظ کان حڪيم آهي. اعجاز حسين چانڊيو سٺو ليکڪ به آهي. سندس ڇپيل ڪتابن ۾: طب يوناني ۽ جديد ميڊيڪل سائنس (2003ع)، تحفا طبيبن جا (2005ع)، پامسٽريءَ جا راز (2005ع)، نهج البلاغه (ترجمو 2006ع)، پهرا شناسي (2006ع)، بحر العميق (رسالو سيد چيزل شاهه صوفي القادري ترتيب:2006ع)، ديوان دادن (ترتيب: 2006ع) شامل آهن. هو ماڏي شهر ضلعي دادو ۾ رهي ٿو.
1246ع
ڊسمبر
زمرو:1246ء زمرو:تيرھين صدي زمرو:سال
ضلعو
ضلعو  (انگريزي : District) انتظامي ورهاست جو هڪ قسم آهي جنهن جو انتظام مقامي حڪومت ڪندي آهي. ضلعو ڪافي تعلقن تي مشتمل هوندو آهي.
405ع
ڊسمبر
زمرو:405ع زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
1825ع
ڊسمبر
زمرو:1825ء زمرو:سال
غلام احمد ملڪاڻي
بلوچن جي ملڪاڻي قبيلي مان هو، پنهنجي ڳوٺ ۾، 14 رمضان 1247هه، مطابق 5 اپريل 1860ع تي ڄائو. ستن سالن جي عمر ۾ کيس ڀر واري ڳوٺ جي آخوند عبدالڪريم جي مڪتب ۾ قرآن شريف پڙهائڻ لاءِ ويهاريو ويو. پوءِ سيالن جي ڳوٺ ۾ پارسيءَ جي تعليم ورتائين، ساڳئي وقت، هن دادو شهر جي پرائمري اسڪول ۾ ست درجا سنڌي پڙهيا. پوءِ عربي پڙهڻ لڳو، ۽ 1302هه ۾ مولوي محمد حيدر آباديءَ وٽ دستاربندي ڪيائين. سندس ٻيا استاد حاجي حسن الله پاٽائي، مولوي عطاءُ الله فيروز شاهي ۽مولوي نور محمد صاحب شهدادڪوٽي هئا. تحصيل ڪرڻ بعد، چاليهن سالن تائين پاڻ درس ڏنائين. ساڳئي زماني ۾ ڪيترا سفر به ڪيائين. پنجاب، گڏيل علائقن (يوپي) ، عراق ۽ حجاز جو سير به ڪيو هئائين، عراق وڃڻ وقت هن شيخ عبدالقادر جيلانيءَ جي سجاده نشين سيد مصطفيٰ قادري عليھ کان قادري طريقي جي بيعت ورتي. ٿوري وقت جي محنت کان پوءِ کيس انهيءَ سلسلي ۾ ذڪر ڪرائڻ جي سند ملي، مديني ۽ مڪي ۾ ڏيڍ سال رهيو، اتي جي مشهور محدث سيد احمد دحلان ۽ ”مدرسھ صولية“ جي مدرس اعليٰ، شيخ رحمت الله، سان ملاقاتون ڪيائون. اتي کيس شام جي عالم ابو ناصر سان ملڻ جو به موقعو مليو. 1319هه ۾، مولوي صاحب هندستان جي سرهند،مهڙا، گولڙا ۽ ٻين درگاهن جي زيارت لاءِ ويو ۽ طريقت جي چئن ئي مکيه سلسلن جون سندون ورتائين. 1326هه، مطابق 1908ع ۾ وري ٻيو ڀيرو پنجاب ويو، ۽ هن دفعي حافظ عبدالڪريم جي مدرسي ۾ رهي، قران جو حافظ ٿيو. نقشبندي طريقي جي بيعت، 1315هه ۾ خواجه عبدالرحمان سرهنديءَ جي هٿ تي ڪيائي. پوءِ خواجه ولي محمد ملاڪاتيارن واري کان ڪي سبق طريقت جا حاصل ڪيائين. ان بعد مهڙا شريف جي خواجه محمد قاسم کان نقشبندي طريقي جي وڌيڪ تعليم حاصل ڪيائين ۽ چشتي طريقي جي سند سيد ميهر شاهه گولڙي واري کان ورتائين، جيتوڻيڪ چئن ئي سلسلن ۾ تعليم ورتي هائئين، پر تلقين اڪثر نقشبندي طريقي سان ڪندو هو. مولوي صاحب جا ڪيئي شاگرد ۽ خليفا ٿي گذريا آهن. مولوي امير محمد شاه اميناڻي وارو، بقول مخدوم احمد متجبيٰ ملڪاڻي، مولوي صاحب جي شاگردن مان هو. مولوي ملڪاڻي صاحب کي فقهه ۾ خاص مهارت هئي. ڪيئي فتوائون لکيائين. جن جي مجموعي کي ”فتاويٰ ملڪاڻي“ سڏجي ٿو. سندس وعظن جو ڪتاب ”سبيل الرشاد“ چئن جلدن ۾ آهي. شعر به چيو اٿس. شاهه عبداللطيف ڀٽائيءَ جي ڪلام سان خاص محبت هوندي هيس. سندس مجلس هميشھ ٻهڪندي رهندي هئي. پاڻ عشق نبوي ۾ سرشار هو، ۽ سندس وعظ ۾ ڏاڍو سوز هو، خلافت هلچل ۾ به حصو ورتو هئائين. هڪ دفعي مهرباني ڪري منهنجي دعوت تي سن ۾ اچي منزل انداز ٿيو. چڱي ملاقات ٿي. ان کان پوءِ خط ڪتابت جو رستو هلندو آيو. مولوي صاحب، باوجود فقيريءَ جي، وڏي شان شوڪت سان، ٻين پيرانِ طريقت وانگر، جَبي ۽ دستار سان، پاڻ کي مافي (ڏوليءَ) ۾ کڻائيندو هو. مريدن جو وڏو انبوهه ساڻس همراهه هوندو هو. سنڌ ۾ اڪثر پيران طريقت جون خانقاهون علم ۽ ذڪر فڪر کان خالي ٿي چڪيون  هيون ؛ ان حالت ۾ هن جو وجود غنيمت هو. مولانا بذات خود هن دؤر ۾ برگزيده شخص هو. خليفا هر جاءِ تي مرشدن جو مَٽ نه ٿيندا آهن. مولانا ملڪاڻي 22 جمادي الثاني 1354هه مطابق 22 سيپٽمبر 1935ع تي وفات ڪئي. کيس ٻه فرزند آهن: ميان محمد مصطفيٰ ۽ ميان احمد مجتبيٰ.
فاطمه ڀٽو
فاطمه ڀٽو 29 مئي 1982ء تي افغان گاديء جي ھنڌ ڪابل ۾ ان وقت پيدا ٿي، جڏھن ھن جو والد مير مرتضيٰ ڀٽو جلا وطني جي زندگي گزاري رھيو ھو۔
خانداني پس منظر
فاطمه ڀٽو اڳوڻي صدر ۽ اڳوڻي پاڪستان جي وزيراعظم ذوالفقار علي ڀٽو جي پوٽي جڏھن تہ پاڪستان جي وزيراعظم بينظير ڀٽو جي ڀائٽي آھي جڏھن تہ ھن جي والده فوزيہ فصيح الدين ڀٽو افغان وزارت خارجه جي اھلڪار جي ڌيءُ ھئي۔ سوٽيلي والده غنويٰ ڀٽو ھن وقت پاڪستان پيپلز پارٽي (شھيد ڀٽو) جي چيئر پرسن آھي۔ فاطمه ڀٽو جو والد میر مرتضيٰ ڀٽو 1996ء ۾ پنھنجي ڀيڻ بينظير ڀٽو جي دور ۾ قتل ٿيو۔
تعليم
فاطمه ڀٽو ابتدائي تعليم دمشق(شام) ۾ حاصل ڪئي۔ 1993ع پنھنجي والده غنويٰ ڀٽو ۽ ننڍي ڀاءُ ذوالفقار ڀٽو جونيئر سان پالستان آئي ۔ ھن ڪراچي ۾ امريڪن اسڪول مان او ليول ڪئي۔ پوءِ 2004ع ۾ ڪولمبيا يونيورسٽي، نيويارڪ مان امتيازي نمبرن سان گريجوئيشن ڪئي۔ گريجوئيشن ۾ ھن جو خاص مضمون وچ اوڀر ۾ ڳالھايون ويندڙ ٻوليون ڪلچر ھو۔ 2005ع ۾ ھن اسڪول آف اورينٽل اينڊ آفريڪن اسٽڊيز مان ”سائوٿ ايشين گورنمينٽ ۽ سياسيات“ ۾ ماسٽرز ڪئي۔
لکڻيون
فاطمہ ڀٽو شاعره ۽ ليکڪا آھي، پاڪستان ، آمريڪا ۽ برطانيا جي مختلف اخبارن ۾ ڪالم بہ لکي ٿي۔ 1997ع ۾ پندرھن ورھن جي عمر ۾ فاطمہ ڀٽو جو پھريون شعري مجموعو آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس پاڪستان مان شايع ٿيو جنھن جو عنوان Whispers of the Deserts (ريگستانن جون سرگوشيون) ھو۔ 2006ع ۾ ٻيو ڪتاب 8 آڪٽوبر 2005ع تي آزاد ڪشمير ۽ خيبر پختونخوا ۾ آيل زلزلي جي موضوع تي ” 8:50a.m. 8 October 2005“ جي عنوان سان شايع ٿيو۔ جڏھن تہ ٽيون ڪتاب ”Songs of Blood and Sword“ پڻ ڇپيو آھي(وڌيڪ معلومات ميسر ناھي)۔
ذاتي زندگي
فاطمه پاڻ کي ثقافتي مسلم ڄاڻايو آھي ھوءَ سيڪيولر آھي. ھن ڪيترن ئي موقعن تي مسلم عورتن جي لاءِ برقعو پائڻ جي لاءِ ڳالهه ڪئي آهي.
پرڻو
فاطمہ ڀٽو گراھم سان 70 ڪلفٽن، ڪراچي ۾ 27 اپريل 2023 تي پرڻو ڪيو   .۔
حوالا
https://archive.is/20130113111734/www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006\09\15\story_15-9-2006_pg12_2
http://www.guardian.co.uk/politics/2008/jan/11/women.pakistan
http://76.12.127.225/jang_mag/arc_detail_article.asp?id=7449
زمرو:1982ع جون پيدائشون زمرو:اڪويھين صدي جون ليکڪائون زمرو:پاڪستاني شاعرائون زمرو:پاڪستاني صحافي زمرو:پاڪستاني عورتون زمرو:پاڪستاني ليکڪائون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:ڀٽو خاندان زمرو:ڪراچي جا صحافي زمرو:ڪراچي جا ليکڪ
پارپتي رام ڪرشن آڏواڻي
ليکڪا پارپتي رامڪرشن آڏواڻي 18 اپريل 1924ء تي، حيدرآباد سنڌ ۾ ڄائي. بي.اي ڪرڻ کان پوءِ ايل.ايل.بي ۽ بي.ٽي ڪيائين. ادبي دنيا ۾ پاڻ کي ھڪ نثر نگار جي حيثيت سان متعارف ڪرايائين. سندس لکڻ جي خاص صنف مضمون ھئي. سندس رچنائون ٽڙيل پکڙيل آھن. گيتا تي، انگريزي ٻوليءَ ۾ 50 صفحن جي ٽيڪا لکڻ تي، سوامي ڄيٺانند وٽان کيس سونو ٻلو انعام ۾ مليو. ورھاڱي کان پوءِ ھندستان لڏي وئي، جتي گگن تارا، تلڪ نگر، بمبئيءَ ۾ رھائش اختيار ڪيائين.
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:ليکڪ زمرو:ليکڪا زمرو:نثر نگار زمرو:اديب زمرو:ڪهاڻيڪار
استادن لاءِ ھدايتون (ڪتاب)
استاد- صاحبان لاءِ فنڪشنل سنڌي سيکارڻ جو هيءُ پهريون ڪتاب پروفيسر ڊاڪٽر غلام علي الانا جو لکيل آهي. ڪتاب جي ڀاڱي پهرئين ۾ سبقن کان پوءِ ڏنل مشقون بلڪل نئين نموني جون آهن. جيڪي فنڪشنل سنڌيءَ واري طرز کي سامهون رکي تيار ڪيون ويون آهن، جڏهن ته ٻئي ڀاڱي ۾ مختلف مشقن جي مدد سان سنڌي ٻوليءَ جي ساخت، رچنا، سنڌيءَ -ٻولي- جي آوازن ۽ گرامر کان سواءِ سنڌي -ٻولي- جي جملن وغيره ٺاهڻ لاءِ جيڪو طريقو اختيار ڪيو ويو آهي، اهو تمام آسان آهي. ڊيمي سائيز ۽ رنگين ٽائيٽل ۾ 84 صفحن واري هن ڪتاب جو پهريون ڇاپو سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ پاران -آڪٽوبر- 2000ع ۾ شايع ٿيو، جنهن جي قيمت صرف 40 روپيا آهي.
بلوچستان، پاڪستان
بلوچستان ايراضي جي لحاظ کان پاڪستان جو وڏي ۾ وڏو صوبو آهي. بلوچستان ۾ هڪ ننڍي پيماني تي گوادر بندر گاه آهي، بلوچستان ۾ معدني وسيلا تمام گھڻا آهن. ھتي سياري ۾ سخت سيءُ ۽ اونھاري ۾ سخت گرمي ٿيندي آھي. انتظامي طور بلوچستان ڊويزنن ۽ ضلعن ۾ ورهايل آهي.
تاريخ
ننڍي کنڊ جي ورھاڱي کان اڳ بلوچستان چئن پرنسلي اسٽيٽس تي مشتمل ھيو جن م قلات، لسٻيلو، خاران ۽ مڪران شامل ھيون جن مان لسٻيلي ۽ خاران جون رياستون انگريزن خان آف قلات جي اختيار ھيٺ رکيون ھيون. پاڪستان ٺھڻ بعد قائداعظم جي خواهش ھئي تہ خان آف قلات ٻين رياستن وانگر پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ لاء معاھدو ڪري. خان نالي ماتر خودمختياري تان دستبردار ٿيڻ نہ پئي چاھيو پر ھو دفاع، پرڏيهي معاملن ۽ مواصلات جي حد تائين پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ لاء تيار ھيو. جناح 15 فيبروري 1948ع تي سبي جو دورو ڪيو۽ شاھي درٻار ۾ خطاب دوران اعلان ڪيو ته ھي ٻن سالن اندر آئين جي تيار ٿيڻ تائين صوبي تي پنھنجي جوڙيل صلاحڪاري ڪائونسل جي مدد سان حڪومت ھلائيندو. 21 فيبروري 1948ع تي قلات جي دارالعوام جي اجلاس ۾ فيصلو ڪيو ويو تہ پاڪستان م شامل نہ ٿبو پر مستقبل جي تعلقات واري معاھدي لاءِ مذاڪرات جاري رکبا. 18 مارچ 1948ع م خاران، لسٻيلو ۽ مڪران پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ جو اعلان ڪيو جنھن تي خان آف قلات اعتراض ڪيو. 26 مارچ 1948 تي پاڪ فوج کي پسني، جيواني ۽ تربت واري بلوچ ساحلي علائقن ۾ داخل ٿيڻ جو حڪم مليو. پاڪ فوج قلات ۾ داخل ٿي ۽ خان آف قلات کان پاڪستان م شامل ٿيڻ جي معاھدي تي صحيح ورتي وئي. ورھاڱي کان 227 ڏينھن بعد تائين بلوچستان م قلات جي الڳ رياست ھئي جنھن جو ڪراچي م سفارتخانو پڻ ھيو جنھن ۾ سفير پڻ مقرر ٿيل ھو.
ڊويزنل ورھاست
بلوچستان صوبو 6 انتظامي ڊويزنن ۾ تقسيم ٿيل آھي جيڪي ھرھڪ: ڪوئٽا، قلات، ژوب، نصيرآباد، مڪران ۽ سبي آھن.
حوالا
زمرو:پاڪستان جا صوبا زمرو:بلوچستان زمرو:بلوچستان، پاڪستان
ليال عبود
thumb لَيال عَبّود (عربي: ليال عبود [laj'ja:l ʕab'bu:d] ,ڄائي 15 مئي 1982) لبناني مسلمان پاپ گلوڪار آهي، لوڪل ميوزڪ تفريح، آواز-ليکي شاعر، ڪنسرٽ ناچ نگار، فٽ نموني، انسانيت دوست ۽ ڪاروبار ڪار آهي.
حوالا
زمرو:1982ع جون پيدائشون زمرو:21 ھين صدي زائفائون ڳائڻيون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:ناچ
سئو ورهين جي جنگ
سئو ورهين جي جنگ (Sao warhiyan jee jang) يا هنڊريڊ ييئرس وار (Hundred Years' War) اصل ۾ 1337ع کان 1453ع تائين فرانس ۽ انگلنڊ جي وچ ۾ لڳل ويڙهن جي سلسلي کي ’سئو ورهين جي جنگ‘ جي نالي سان ياد ڪيو وڃي ٿو. فرانس ۾ تخت جي وارثيءَ جي مسئلي تان ٿيل گهرو اڻبڻت جي نتيجي ۾ لڳل هن جنگ جو اصل سبب، انگلنڊ جي فرانسي ٻولي ڳالهائيندڙ (۽ فرانسيسي پسمنظر رکندڙانگلنڊ جي مشهور بادشاهه ’فاتح وليم‘ جي نسب سان لاڳاپيل) حاڪم ’ايڊورد ٽئين‘ طرفان پنهنجي فرانسيسي ماءُ ’ايلينور‘ جي مائٽي ڳنڍيندي فرانس جي تخت تي دعوئ ڪرڻ هو. انگلنڊ جي ٻئي بادشاهه ’فلپ ڇهين‘ پاران فرانس جي علائقي ’گئسڪوني‘ تي قبضي ۽ فرانسين طرفان اسڪاٽ قومپرستن جي حمايت ڪرڻ سان ڇڪتاڻ ۾ وڌيڪ تيزي آئي. جنگ جي شروعات ’سُليس جي جنگ‘ (1340ع) سان ٿي، جنهن ۾ انگلنڊ کي سوڀ ته ملي، پر فرانس کي اڪيلو ڪرڻ لاءِ ’ايڊورد ٽئين‘ اتحادين مٿان وڏو پئسو خرچ ڪيو، جنهنجي نتيجي ۾ انگلنڊ ۾ سياسي بحران پيدا ٿي ويو. 1346ع ۾ بادشاهه ايڊورڊ وڏو لشڪر وٺي جنگ جي خيال سان ’نارمنڊي‘ پهتو. سندس جواب ۾ فرانس جو بادشاهه به وڏي لشڪر سان اڳتي وڌيو ۽ ٻنهي جي لشڪرين وچ ۾ ’سريسي‘ (Crecy) جي علائقي ۾ ڏاڍي زوردار جنگ لڳي، جنهن ۾ انگلينڊ کي سوڀ ملي. 1356ع ۾ ’پوئيترس‘ جي ميدان ۾ بادشاهه ايڊورڊ ۽ فرانسي بادشاهه جي وچ ۾ نئين جنگ لڳي، جنهن ۾ فرانس کي هار ملي ۽ سندس بادشاهه به گرفتار ٿيو. جنگ جي ٻئي حصي (1369ع کان 1396ع) ۾ فرانس کي بادشاهه ’فلپ پنجين‘ جي قيادت ۾ سوڀون مليون ۽ انگلنڊ پوئتي هٽيو. 1415ع ۾ انگلنڊ جي بادشاهه ’هينري چوٿئين‘ جي اڳواڻيءَ ۾ جنگ جو ٽيون ۽ آخري سلسلو شروع ٿيو، جنهن ۾ انگلنڊ کي سوڀ سان گڏ فرانسيسي تخت به مليو. پر 1429ع ۾ جڳ- مشهور جنگي سورمي ’جون آف آرڪ‘ جي اچڻ سان جنگ جو نقشو تبديل ٿي ويو. ’جون‘ فرانس ۾ قومي خودداريءَ جي جاڳرتا آڻيندي ۽ قابض انگريز فوج سان وڙهندي 1440ع ۾ جان جو ٻليدان ته ڏنو، پر ان کانپوءِ فرانس جو فتحون وڌنديون ويون ۽ نيٺ 1454ع ۾ فرانس کي مڪمل طور آزاد ڪرايو ويو. هن جنگ يورپ ۾ قوم پرستي، جنگ جي نئين هُنر، سياسي سمجهه ۽ عوامي ڪردار بابت نوان تصور پيدا ڪيا. ڪن تاريخدانن 1688ع جي ’شاندار انقلاب‘ کان وٺي 1815ع جي ’واٽرلو‘ُ جي جنگ تائين ٻنهي ملڪن اندر ٿيل تڪرارن جي سلسلي کي ’سئو ورهين جي جنگ‘ ڪوٺيو وڃي ٿو.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:تواريخ زمرو:جنگ زمرو:مذهب زمرو:ملڪ
جنم (ڪتاب)
جنم ڪتاب ۾ سال 1992ع ۾ مختلف ليکڪن جي ڇپيل ڪهاڻين مان چونڊ ڪيل ڪهاڻيون شامل آهن، نامياري ڪهاڻيڪار زيب سنڌي ۽ تـاج جــويــي هــن ڪـتـاب کـي گـڏجي سـهـيــڙيــو ۽ گـڏيــل مهـاڳ لـکـيو آهي. هـن ڪتاب ۾ امر جليل، نجم عباسي، اياز قادري، غلام نبي مغل، رزاق مهر، طارق عالم ۽ شگفته شاهه کان سواءِ 32 پراڻن ۽ نون ليکڪن جون ڪهاڻيون شامل آهن. ڊائجيسٽ سائيز ۾ 208 صفحن جو هيءُ ڪتاب 1993ع ۾ ڇپيو، جنهن جي ڪچي جلد جي قيمت 20 روپيا ۽ پڪي جلد سان 40 روپيا آهي. روزاني ’عبرت‘ جي اداري عبرت بُوڪ ڪلب جو هيءُ پهريون ڪتاب هو.
حوالا
زمرو:1992ع ۾ ڇپيل سنڌي ڪتاب
آپريشن ضرب عضب
پاڪستاني فوج جي جون، 2014 ۾ وزيرستان ۾ شروع ڪيل عسڪري آپريشن۔ ان عسڪري ڪاروائي کي ضرب عضب جو نالو ڏنو ويو آھي. ، عضب جو مطلب آھي ڪٽڻ، تلوار سان ڪٽڻ، عضب محمد صلي الله عليه وآلهٖ وسلم جي تلوار جو نالو بہ ھيو۔ ضربِ عضب ڪٽي ڇڏيندڙ ضرب۔
ضرب عضب جي نالي ڏيڻ جو سبب
عضب جو مطلب آھي ڪٽڻ، تلوار سان ڪٽڻ، عضب محمد صلي الله عليه آلهٖ وسلم جي تلوار جو نالو بہ ھيو۔ ضربِ عضب ڪٽي ڇڏيندڙ ضرب۔ ھي تلوار محمد صلي الله عليه وآلهٖ وسلم غزوه بدر ۽ غزوه احد ۾ استعمال ڪئي۔
جون 2014ع ڪراچي ھوائي اڏي تي حملو
8 جون 2014ع تي ڪراچي، پاڪستان جي جناح انٽرنيشنل تي 10 دھشت گردن حملو ڪيو۔ ڪل 31 افراد بشمول 10 دھشت گرد ماريا ويا۔ تحريڪ طالبان پاڪستان حملي جي ذميداري قبول ڪئي ۽ انکي پنھنجي اڳوڻي سربراھ حڪيم الله محسود جي قتل جو بدلو قرار ڏنو جيڪو ھڪ ڊرون حملي ۾ نومبر 2013ع ۾ اتر وزيرستان ۾ ماريو ويو ھو۔ تحريڪ طالبان جي طرفان وڌيڪ حملن جي ڌمڪي بہ ڏني وئي۔ تحريڪ طالبان پاڪستان جي ترجمان شاھد الله شاھد جي مطابق ھوائي اڏي تي حملي جي وجھہ اھا ھئي تہ ھتي گھٽ شھري ۽ وڌيڪ سرڪاري فرد ھوندا آھن۔ ان کان علاوه تحريڪ طالبان پاڪستان 10 جون کان پوري پيماني تي پاڪستاني رياست جي خلاف حملن جي ڌمڪي ڏني۔
امن ڳالھين ۾ ناڪاميابي
پاڪستاني رياست ڪيترائي ڀيرا دھشت گردن جي ننڍن ننڍن گروھن سان محدود علائقن جي لاءِ امن معاھدا ڪندي رھي، پر پھريون ڀيرو وفاقي حڪومت سڌوسنئون تحريڪ طالبان پاڪستان سان ڳالھين جي پاليسي اپنائي۔ ان حوالي سان ڪيتريون ئي ڪُل جماعتي ڪانفرنسون بہ منعقد ٿيون جن ۾ آخري نو سيپٽمبر 2013ع تي ٿي۔ انھن ڪانفرنسن ۾ سياسي جماعتن جي طرفان حڪومت کي ھي اختيار ڏنو ويو تہ ھو ملڪ ۾ امن جي قيام جي لاءِ شدت پسند تنظيمن سان ڳالھيون ڪري.
ايندڙ ڪيترن ئي مھينن تائين ڳالھيون ٿينديون رھيون۔ ڪميٽيون ٺھيون، ڪميٽين تي سوال اٿيا، خفيہ ماڳن تي ڪميٽيون ھيليڪاپٽرن جي مدد سان ملڻ ويون۔ ايتري تائين جو پاڪستان تحريڪ انصاف جي سربراھ عمران خان تہ طالبان جو دفتر کولڻ تائين جي تجويز پيش ڪري ڇڏي۔ آمريڪا بہ ڊرون حملا روڪڻ جي حامي ڀري ورتي۔ پر طالبان قيادت ڪنھن فيصلي تي پنھنجي گروھن کي متفق نہ ڪري سگھي۔ آخرڪار ڳالھيون ناڪام ٿي ويون۔ جنھن کان بعد 2014ع جو پھريون ڊرون حملو ٿيو ۽ طالبانن جي طرفان بہ ڪراچي ھوائي اڏي تي حملو ڪيو ويو۔
سماجي رابطن جي ويب سائيٽس تي
سماجي رابطن جي ويب سائيٽس تي پاڪستاني عوام ھن فيصلي کي تمام گھڻو پسند ڪيو۔
وڌيڪ ڏسو
زمرو:پاڪستاني فوج زمرو:مجيب الرحمان جا لکيل مضمون
مھراڻ ندي
مهراڻ ندي آڳاٽي وقت کان وٺي سنڌو نديءَ مان ڪيتريون ئي شاخون پئي نڪتيون آهن ۽ بند ٿيون آهن. خود سنڌو ندي به پيئي وقت به وقت وهڪرا ڦيرائي. آر-جي- بئنر جي بھاولپور رياست کان وٺي (جتان هاڪڙو نديءَ جو وهڪرو معلوم ٿئي ٿو) کيرٿر جبلن جي قطار تائين 18 جاين تي سنڌونديءَ جي جهونن وهڪرن جا نشان معلوم ڪيا آهن. اڄ تائين ڏيپلي تعلقي جي ڳوٺ رحمڪي بازار جي ويجهو پُراڻ آهي. پراڻ لفظ جي معنيٰ آهي پراڻو درياءُ. ڪي چون ٿا ته سنڌو نديءَ جي هڪ شاخ اڳي اُتان وهندي هئي. سنسڪرت ۾ سنڌو معنيٰ سمنڊ يا وڏو درياءُ، اُن جو ڌاتو يا بنياد آهي ”سينڌ“، معنيٰ وهڻ. جنهن سنڌوءَ جي بنيادي معنيٰ آهي ”جا سدائين پيئي وهي“. اهو سٿين يا تاتاري نالو آهي. سنسڪرت ۾ مهارڻو، مها =وڏو ۽ اَرڻو= جل. سمنڊ يا وڏو سمنڊ. سمنڊ جو پاڻي کارو ٿيندو آهي، پر هن نديءَ جو پاڻي مٺو هو، جنهنڪري اُن کي مٺو مهراڻ ڪري چوندا هئا ۽ ڪڇ جي رڻ مان ٻيڙيون ۽ جهاز هلندا هئا، جي رحمڪي بازار ۽ ٻلهياري (تعلقي ڏيپلي) وٽ اچي پڳهه هڻندا هئا، جنهنڪري اهي بندر هئا ۽ نديءَ جو پاڻي رڻ مان وهي لکپت تائين پهچندو هو ۽ لکپت جي ساريال پوک جو مدار ئي انهيءَ پاڻي تي هو. . هن بابت ڪرنل جيمس ٽاڊ لکي ٿو ته ”بکر کان اتر 7 ميل پنڌ تي سنڌو نديءَ مان هڪ شاخ نڪري لکپت جي ڀرسان سمنڊ ۾ پوي ٿي. اها سنڌ جي اوڀر پاسي ڀٽن جي ڀرسان وهي ٿي. هن کي مٺي ندي يا مٺو مهراڻ چون ٿا. . انهيءَ ڪري اڄ تائين ڀٽن جي ڏاڍي زمين جي دنگ واري ٽڪر کي ”مهراڻو“ چوندا آهن. هيءَ ندي هاڪڙو شاخ بند ٿيڻ کان پوءِ وهندي هئي. . هينري ڪزنس لکي ٿو ته ”قديم زماني کان وٺي سنڌ ۾ ٻه وڏيون نديون وهنديون هيون: هڪڙي هاڻوڪي سنڌو ندي ۽ ٻي مهراڻ ندي. سن 962ع ۾ هڪ خوفناڪ زلزلو آيو، جنهن سکر ۽ بکر وارا ٽڪر ٽوڙي ڇڏيا. انهيءَ زلزلي سبب الور وٽان مهراڻ رخ ڦيرايو ته پاڻيءَ جي اڻاٺ سبب شهر ڦٽي ويو.“ چوڻ ۾ اچي ٿو ته مهراڻ ندي وڳهه ڪوٽ جي ڀرسان وهندي هئي ۽ اڄ تائين وڳهه ڪوٽ جي ويجهو زمين مان پاڻيءَ جون ڳريل ڪاٺيون ۽ ٻيا اهڙا نشان ملندا آهن، جنهن مان سمجهجي ٿو ته مهراڻ ندي ضرور اڳي اِتان ئي وهندي هئي. .
سنگھ
سنگھ کتري پنهنجي نالي جي پٺيان سنگ/سنگهه لفظ گڏيندا آهن. سنگهه لفظ جي معنيٰ شينهن، يعني بهادر. هن لفظ جو بنياد ٽين وڪرمي صدي کان ملي ڏهن ايران جي راجا هندستان سڀيتا کي پنهنجو ڪري پنهنجي نالي سان گڏ سنگهه لفظ ويرتا جي ڪري لڳايو. پهريائين گجرات، راجپوتانا، مالوا، ڪاٺياواڙ ۽ دکن تي راڄ ڪرڻ واري شاڪ جتي ايراني کترب ونسي بهادر راجا ردر داما جي پٽ مها پرتابي راجا رد سنگهه جي (پوشاڪ سنبت 103-118- وڪرمي سنبت 238-253، عيسوي سن 181-196) جي مليل شلا ليکن ۽ سڪن ۽ شاڪ سنبت 103 وڪرمي 238 ويساک سنڌي پنچم ۽ عيسوي 181 جي مليل شلا ليک ۾ ان جي نالي سان گڏ ”سنگهه“ اکر لکيل ملي ٿو (ڏسو ڀائونگر انسڪرپشنس صفحو 22). مالوا جي پرمار راجائن جي نالي جي پڇاڙيءَ ۾ سنگ لفظ لڳائڻ جو رواج وڪرمي 10 صديءَ ۾، ميواڙ جي گهلوتن ۾ 12 صديءَ ۾، ڪڇواهن ۾ 12 صدي جي پڇاڙيءَ ۾، چوهاڻن ۾ تيرهين صديءَ ۾ ۽ مارواڙ جي راٺوڙ ۾ 17 صديءَ ۾ جاري ٿيل سمجهجي ٿو. راجپوتن جي ڪري سکن جي ڏهين گرو گوبند سنگهه (سنبت 1722-1765) ارڙهين صديءَ ۾، سکن ۾ سنگهه لفظ ڪم آندو. ڪهڙي به ڌرم جو ماڻهو سک پنٿ ۾ آيو ته ان جي نالي جي پٺيان ”سنگهه“ ضرور لڳائيندا آهن.
امپريس مارڪيٽ
امپريس مارڪيٽ انگريزن جي دور جو يادگار آهي ۽ ڪراچيءَ جي مرڪز ۾ واقع آهي. ڪراچيءَ جي هن وڏي مارڪيٽ جي بنياد جو پٿر سال ١٨٨٤ع ۾ رکيو ويو ھو پر پيسن جي نہ ھجڻ سبب ڪم جي شروعات سال ١٨٨٩ع ۾ مڪمل ٿي. ھن جو نقشو جيمس اسٽريچن جو ٺاھيل، رھائشي گوٿڪ طرز جو ھو. مارڪيٽ جو دروازو، مھاڙيءَ طور پريڊي اسٽريٽ طرف ٢٣١ فوٽ اوچو آھي. ان جي چوڌاري چار گيلريون ھرھڪ ٤٠ فوٽن جي ٺھيل آھي. وچون حاطو 130x100 فوٽن جو آھي. بالڪونيءَ کي پٿر جون گهوڙيون ڏنل آھن، جنھن تي ڪيترائي نقش نڪتل آھن مارڪيٽ جو وچون ٽاور ١٤٠ فوٽ اوچو آھي. جنھن تي خوبصورت گھڙيال لڳل آھي، جيڪو چوويھ ڪلاڪ ھلندو رھي ٿو. ھي گهنٽا گهر ڪرافورڊ بمبئيءَ واري گھڙيال گھر کان ١٢ فوٽ اوچو آھي. گهڙيال جنھن جي لڳل آھن. ھتي ھڪ باغ بہ ٺاھيو ويو ھو، جيڪو ھينئر اسٽال ھڻندڙن جي قبضي ۾ اچي ويو آھي. ايمپريس مارڪيٽ جي ٺھڻ کان پوءِ ھي ڪراچيءَ جي ستن مارڪيٽن مان ھڪ ھئي. ھتي ڪل ٢٨٠ دڪان ٺاھيا ويا ھئا.
تعلقو
تعلقو ڏکڻ ايشيائي ملڪ ن ۾ هڪ انتظامي ورهاست آهي جيڪا عام طور تي ضلعي جو هوندي آهي۔
وائوپئرٽي
thumb|[[ايفڊ(مھلو ڪٽنب جو جيت) وائوپئرٽي طريقي سان ٻچو ڄڻيندي. ان طريقي واري نسلي واڌ جيتن جي تمام گھٽ جنسن ۾ ٿيندي آھي]]
وائوپئرٽي(واء-وپئرٽي) نسلي واڌ جو اھڙي طريقي جو نالو جنهن ۾ جاندار جسم اندر ئي انڊن کي ڦوڙي ٻچا جسم مان ڄڻيندا آهن. ايمبرئو (embryo) يا ڳڀ (ٻچو) مونث جاندار جي جسم اندر آني ۾ وڌندو آھي. ھي طريقو اووووائوپئرٽي (ovoviviparity) طريقي وانگر آھي. پر ھن ۾ آني ۾ ٻچو (embryo) اؤر (placenta) ذريعي ماء سان ڳنڍيل ھوندو آھي. وائوپئرٽي لاطيني ٻوليءَ جي ٻن لفظن مان نڪتل آهي: وائوس vivus جنھن جي معنيَ آهي زندہ رھڻ ۽ پئريري parire ٻچو ڄڻڻ.
thumb|مرڪز ۾ ھڪ مئمل جاندار جي ٻچي (embryo) جي تصوير جنھن ۾ اؤر سان ڳنڍيل ڏيکاريل آھي جتان خوراڪ حاصل ڪندو آهي جاندار جي نسلي واڌ جا پنج طريقا آهن. انھن طريقن جو مدار والدين ۽ ڳڀيل بيضي (zygote) جي وچ ۾ تعلق جي بنياد تي ھوندو آھي. انھن پنجن مان ٻہ وائوپئرٽي کانسواءِ آھن جن ۾ جسم کان ٻاھر آني ۾ ڦرجڻ يا ڳڀجڻ (fertilisation) وارو اويلپئرٽي (ovuliparity) جو طريقو جيڪو اووپئرٽي پڻ سڏبو آهي پڻ شامل آھي جنھن ۾ جنھن ۾ پکين، ريڙهيون پائيندڙ جاندارن۽ مڇين جون جنسون ڳڀيل بيضي (zygote) کي آني جي صورت ۾ جسم کان ٻاھر ڪڍندا آهن جن ۾ زردي شامل ھوندي آھي. اھو طريقو وائوپئرٽي طريقي کان مختلف ھوندو آھي ڇو تہ وائوپئرٽي طريقي ۾ مادي  آني کي پيٽ ۾ رکي اندر آني مان ڦوڙي سڌوسنئون جسم مان ڄڻيندي آهي. وائوپئرٽي پيدائشي طريقي ۾ ڳڀيل بيضو (zygote) مونث جنس جي ڳڀ نالي (oviduct) ۾ وڌندو آھي ۽ آني جي خوراڪ رسائي واري طريقي يا اوفيجي (oophagy) يا اڊيلفوفيجي (adelphophagy) ذريعي ڳڀيل بيضي کي خوراڪ ملندي آهي. اڊيلفوفيجي واري طريقي ۾ ڪچو ٻچو يا ڳڀ (foetus) پنھنجي ڀاء يا ڀيڻ جي ڳڀيل بيضي (zygote) کي کائي خوراڪ حاصل ڪندو آهي. ايڊيلفوفيجي واري خوراڪ جو طريقو ماء جي پيٽ اندر ھم جنس خوري cannibalism جو ھڪ مثال آھي جيڪو وائوپئرٽي پيدائش جي نظام جو حصو آهي.خوراڪ جي ايڊيلفوفيجي وارو طريقو شارڪ ۽ ڪاري سليمينڊر ۾ لڌو وہو آهي. وائوپئرٽي جو سڀ کان وڏو طريقو اؤر (placenta) ذريعي خوراڪ جو آھي.اؤر ذريعي خوراڪ جو طريقو انسان جي پيدائشي سرشتي جو پڻ حصو آهي. اھو طريقو وڇن جي ڪجھ جنسن ۾ پڻ پيدا ٿي چڪو آهي ڪاڪروچن ۾ پڻ اؤر وارو خوراڪ جو طريقو موجود آھي.
حوالا
زمرو:جانورن ۾ نئين سر پيدائش زمرو: جاندارن جي نسلي واڌ
406ع
ڊسمبر
زمرو:406ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
ڊويزن
ڊويزن (division) جو لفظي مطلب ته ورهاست هوندو آهي پر وقت ۽ حالتن جي مطابق هن مان مختلف نالا ۽ لفظ مراد ورتا ويندا آهن.
1247ع
ڊسمبر
زمرو:1247ء زمرو:تيرھين صدي زمرو:سال
ڪيرت ٻاٻاڻي
ڪيرت ٻاٻاڻي(انگريزي:Kirat Babani) برطانوي هندستان ۾ سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌ ۽ هند جي چند غير معمولي اديبن ۽ مفڪرن مان هڪ هو، جنهن جون قومي، ادبي ۽ سنڌي ٻولي لاءِ ڪيل خدمتون سنڌ ۽ سنڌي ٻولي جي تاريخ ۾ هميشه ياد رهنديون.سندس ڪتاب پڻ ڇپيل آهن.
ابتدائي زندگي
هن جو پورو نالو ڪيرت چوئٿرام ٻاٻاڻي آهي. هن جي جنم ڀومي ڳوٺ موريو لاکو، تعلقو سڪرنڊ، ضلعو نوابشاھ هاڻ شهيد بينظيرآباد ضلعو آهي، جتي هن 3 جنوري 1922ع تي جنم ورتو. هن اسڪولي تعليم مئٽرڪ تائين ”ولس اسڪول نوابشاهه“ (لوڪل بورڊ هاءِ اسڪول نواب شاهه جي برانچ، هاڻي گورنمينٽ ايڇ. ايم خواجه هاءِ اسڪول جي برانچ) ۾ حاصل ڪئي. هن جي تعليم بي. اي ۽ ايل. ايل. بي آهي.