cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مومن بلو
زندگي جو احوال
مومن بلو 22 جولاءِ 1967ع تي ڳوٺ ڪوٽ بُلا تعلقي پنو عاقل، ضلعي سکر (هاڻوڪي ضلعي گهوٽڪي) ۾ ڄائو. ابتدائي تعليم پنھنجي ڳوٺ ۽ ڀيلار ڳوٺ مان ورتائون جتان کانپوءِ ڪيڊٽ ڪاليج پيٽارو ويا. اتان مئٽرڪ ڪرڻ بعد مسلم سائنس ڪاليج حيدرآباد مان انٽرميڊيئيٽ جو امتحان پاس ڪيائون. 1986ع ۾ سنڌ يونيورسٽيءَ ۾ ايم اي انگريزي ادب ۾ داخلائون ورتائون. تعليم مڪمل ڪرڻ کانپوءِ صحافت جي ميدان ۾ آيا. پاڻ سچل سرمست آرسٽس ۽ ڪامرس ڪاليج، تلڪ چاڙھي، حيدرآباد ۾ بطور انگريزي جي استاد طور خدمتون سر انجان ڏنائون. بلو صاحب ڪيترن ئي ماھوار انگريزي رسالن لاءِ پڻ پنھنجون خدمتون ڏنيون. پنھنجي صحافتي سفر دوران سنڌ جي انتظامي تاريخ تي ڪتاب ”چارلس نيپئر کان محمد ميان سومري تائين“ (سنڌي ۽ انگريزيءَ ۾) لکيائون. بلو صاحب سکر شھر جي تاريخ ۽ ثقافت تي نسٽيلجيا ٿنگز پاسٽ نالي ڪتاب بہ لکيو.
وفات
مومن بُلو 29 نومبر 2015ع تي وفات ڪري ويو.
وليم ھيوسن
وليم ھيوسن 14 نومبر 1739 ۾ ڄائو ۽ پھرين مئي 1774 ۾ وفات ڪيائين. ھي ھڪ برطانوي جراح (surgeon)، ايناٽامسٽ ۽ فزيولاجسٽ ھيو ھيو جنھن کي ھيميٽالاجي جو ابو سمجھيو ويندو ھو.
سوانح
ھي اتر اولھ انگلينڊ ۾ واقع نارٿمبرلينڊ ڪائونٽي جي شھر ھيڪسم ۾ پيدا ٿيو. ھن شروعاتي تعليم 1753 ۾ نيو ڪاسل شفاخاني ، جيڪو بعد ۾ رايل وڪٽوريا انفرمري جي نالي سان مشھور ٿيو.ھن تعليم ان شفاخاني جي باني رچرڊ ليمبرٽ وٽ حاصل ڪئي. 1762 ۾ ھن ايڊنبرگ ۾ وليم ھنٽر وٽ تعليم حاصل ڪئي ۽ پوء ان جو اسٽنٽ بڻيو. ھن کي 1769 ڪاپلي ميڊل مليو. 1770 ۾ رايل سوسائٽي جو ميمبر ٿيو. ھن جي وڏو ڪردار رت جي ڪلاٽنگ يا ڪئاگليشن (coagulation) مان اھم پروٽين ، فبرين کي الڳ ڪرڻ ھيو. ھن جڏهن جانورن جي اندر لمف نسن جي موجوگي ثابت ڪئي ۽ انھن جي ڪم جي باري ۾ جانورن کي مثال بڻائي سمجھايو تہ انسان اندر بہ اھڙي طرح لمفيٽڪ سسٽم موجود آهي. ھن اھو بہ ثابت ڪري ڏيکاريو تہ رت جا ڳاڙها گھرڙا بال وانگر گول نہ پر ٿالھي جي شڪل وارا ھوندا آھن.ھن جي ھڪ دعویٰ غلط ھئي تہ رت جي گھرڙن جا ڪارا مرڪز انھن جا نيوڪليس آھن. 1773 ۾ ھن رت جي ڳاڙھن گھرڙن ۾ سيل ميمبرين جي خيال جي حق ۾ شاھدي پيش ڪئي پر ھن جي ان ڪم کي نظرانداز ڪيو ويو. 10 جولاء 1770 ھن ميري اسٽيونسن، جيڪا وڌيڪ پولي جي نالي سان سڃاتي ويندي ھئي، سان شادي ڪئي جيڪا لنڊن جي ھئي ۽ بينجمن فرينڪلن جي دوست ھئي. سيپٽمبر 1772 کان ھن 36 ڪري ون اسٽريٽ، لنڊن ۾ ايناٽامي جو اسڪول کوليو. ان جاء تي بينجمن فرينڪلن رھندو ھو ۽ ھاڻي اھا بينجمن فرينڪلن ھائوس سڏبي آھي.1998 ۾ ان گھر جي مرمت لاء انساني ڍانچا ۽ ھڏا مليا جيڪي ڪارائي سان ڪٽيل ھيا. جيڪي چيو وڃي ٿو تہ ان وقت جا ھيا جڏهن اھو گھر ٻہ سال بينجمن فرينڪلن جي مرضي سان ھيوسٽن جي استعمال ۾ ھيو. ان جي تصديق آرڪيالاجي وارن بہ ڪئي ۽ انھن تجربن جو ذڪر ھيوسن پڻ لکت ۾ ڪيو ھو. ھي ھڪ مردہ انساني جسم کي شاگردن آڏو ڪٽيندي سيپسس (sepsis) جو شڪار ٿي پيو ۽ ھن پھرين مئي 1774 ۾ وفات ڪئي
ھرناز سنڌو
پورو نالو ھرناز ڪور سَنڌو (انگريزي: Harnaaz Kaur Sandhu)، پيدائش 03 مارچ 2000ع، ھندوستاني ماڊل ۽ مس يونيورس 2021ع جي حُسن مُقابلي جي کٽيندڙ آھي. ھيءَ، سشميتا سين (1994ع) ۽ لارا دتا (2000ع کان) پوءِ ٽين حسينا آھي جنھن انڊيا جي نُمائندگي ڪندي مس يونيورس جو تاج پاتو. سنڌو ھن کان اڳ مس ديوا يونيورس 2021ع جو اعزاز بہ ماڻيو ۽ 2019ع ۾ فيمينا مس انڊيا پنجاب جو اعزاز پنھنجي نالي ڪندي فيمينا مس انڊيا مُقابلي جي ٽاپ 12 ۾ پنھنجي جاءِ ٺاھيائين.
مرڪزي خيال
مرڪزي خيال (Central Idea) جو مقصد آهي بنيادي خيال، اهو ادبي دائرو، جنهن ۾ شاعر يا ليکڪ پنهنجي شعر يا تحرير جو بنيادي نڪتو رکيو هجي. مطلب تہ ليکڪ بنيادي طور ڪهڙو پيغام ڏنو آهي، اهو ئي سندس شعر يا تحرير جو مرڪزي خيال چئبو.
ٽوالو
ٽوالو يا {{IPAc-en|ˈ|t|u:|v|ə|l|u:}   جنھن جو پراڻو نالو ايلس جا ٻيٽ ھيو پولينيشيا جو ھڪ ٻيٽن وارو ملڪ آهي جيڪو اوشنيا کنڊ ۾ ھوائي ۽ آسٽريليا جي وچ ۾ پيسفڪ وڏي سمنڊ ۾ واقع آهي. ھي ملڪ ٽن ساحلي ٽڪرين وارن ٻيٽن ۽ ڇھ ڇلي نما ٻيٽن تي مشتمل آهي.
تاريخ
ايلس ٻيٽ پھرين گلبرٽ ٻيٽن جي برطانوي ڪالوني جي مائڪرونيشيا جي پولينيشيا ھيو پر 1974 ۾  نسلي ثڪرائن جي ڪري ھنن ٻيٽن جي ماڻھن گلبرٽ ٻيٽن جي مائڪرونيشيا کان علحدگي لاءِ ووٽ ڏنو ۽ ٻئي سال ايلس وارا ٻيٽ برطانيا جي الڳ ڪالوني ٿي ويا جن جو نالو ٽوالو رکيو ويو. 1978 ۾ ھي ملڪ برطانيا کان آزاد ٿي ويو.
جاگرافي
thumb|right|upright=1.35|ٽوالو جا ٻيٽ ھن ملڪ جي جاگرافيائي بيهڪ 8 00 S, 178 00 E آھي ۽ نقشي ۾ اھو اوشيانا ۾ ڏيکاريل آھي. ملڪ جي پکيڙ 26 چورس ڪلوميٽر آهي جيڪا سموري خشڪي آھي.دنيا ۾ پکيڙ ۾ ھن ملڪ جو نمبر 239 آهي. ملڪ جي بحري سرحد 24 ڪلوميٽر آهي، سامونڊي حد سان علائقي جي دعویٰ 12 ناٽيڪل ميل ۽ ان سان گڏوگڏ علائقو 24 ناٽيڪل ميل ۽ خاص معاشي زون 200 ناٽيڪل ميل آھي. سراسري بلندي 2 ميٽر ۽ سڀ کان اوچو مقام 5 ميٽر اٿس. قدرتي وسيلن ۾ مڇي ۽ ناريل شامل اٿس.
آبهوا
ھتان جي آبهوا وچولي اھي مارچ کان نومبر تائين اوڀر گھلندو آھي ۽ ڊسمبر کان فبروري تائين اولھ جون طوفاني ھوائون ۽ برسات پوندي آھي.
thumb|right|فونافوٽي وٽ طوفان جي آمد ظاهر ڪندڙ سامونڊي منظر
زراعت
ھتان جي 60 سيڪڙو زمين زرعي آھي جيڪا پوک جي لائق ناھي. ھتي چراگاھ ڪانہ آھي باقي 33 سيڪڙو زمين تي ٻيلا آهن.
ٽوالوئي ماڻھو
thumb|upright|ٽوالوئن رقاصہ جولاءِ 2017 ۾ ھن ملڪ جي آبادي 11,052 ھئي ۽ آبادي ۾ دنيا جو 223 ملڪ ھيو. ماڻھن کي ٽوالوئن چوندا آھن ۽ سنڌي ۾ ٽوالوئي ماڻھو چوندا آهن. ماڻھن ۾ 86.8 سيڪڙو ماڻهو ٽوالوئن آھن. 5.6 سيڪڙو ڪربتي آھن. ملڪ جي سرڪاري ٻولي ٽوالوئن ٻولي ۽ انگريزي آھي. سامائوئن ۽ ڪربتي ٻوليون بہ ڳالھائيون وينديون آھن. ماڻھن جو 92.4 سيڪڙو پروٽسٽنٽ مذھب سان تعلق رکندڙ آهي.
نالو
ملڪ جو نالو ٽوالو آھي جنھن جي معنیٰ قطار ۾ اٺن جو گروپ. ملڪ جي اٺن ٻيٽن تي ماڻھو آباد آھن جنھن ڪري اھو نالو ملڪ تي پيو.
سياسي نظام
thumb|سرڪار جي آفيس جي عمارت ملڪ ۾ سياسي نظام آئيني بادشاھت تحت پارلياماني جمهوريت آھي جيڪا ڪامن ويلٿ ريلم ۾ شامل آھي. حڪومتي گادي فونافوٽي شھر ۾ آھي جيڪو ھڪ ڇلي نما ٻيٽ ۾ واقع آهي thumb|upright=1.15|ٽوالو جو نقشو ملڪ جي تقسيم ھڪ شھر ۽ ستن ڪائونسلن ۾ ٿيل آهي. شھر جو نالو فونافوٽي ۽ ڪائونسلون : نئنوميگا، نئنوميا، نيئوتائو، نوئي، نوڪوفيتائو، نوڪولائيلائي ۽ وائيتوپو.
موجوده آئين پھرين آڪٽوبر 1986 ۾ لاڳو ٿيو. ملڪ جي رياستي سربراھ ملڪہ ايلزبيٿ II جنھن جو نمائندو گورنر جنرل آھي ۽ حڪومتي سربراهه وزيراعظم آھي.
حوالا
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون
گڏيل قومون انساني حَقَ ڪائونسل
گڏيل قومن جي انساني حقن جي ڪائونسل, گڏيل قومون انساني حَقَ ڪائونسل (United Nations Human Rights Council) گڏيل قومن جو هڪ ادارو آهي، جنهن جو مقصد عالمي سطح تي انساني حقن جو تحفظ ۽ ان جي پرچار ڪرڻ آهي. ڪائونسل جا 47 رڪن آهن، جيڪي ٽي سال جي لاءِ علائقائي گروپن جي بنياد تي چُونڊيا ويندا آهن. اداري جو صدر دفتر جنيوا، سويٽزرلينڊ ۾ آهي.
يو اين ايڇ آر سي گڏيل قومن جي رڪن مُلڪن اندر انساني حَقَن جي ڀڃڪڙين جي الزامن لاءِ جانچ ڪندي آهي، ۽ انساني حَقن جي اهم موضوعن جهڙوڪ سنگت ۽ گڏجاڻي جي آزادي، اظهار راءِ جي آزادي، عقيدو ۽ مذهب جي آزادي، عورتن جا حق، ليسبيئن گي ۽ بائسيڪشيوئل رائٽس (ايل جي بي ٽي حق)، ۽ لساني حق ۽ نسلي اقليتن جي حقن تي ڌيان ڏيندي آهي.{{efn|جنگي ڏوهن لاءِ، ڏسو {{cite web|title=UN Adopts Resolution on Sri Lanka War Crimes Probe|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-17471300|accessdate=2 June 2012}}
گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي وسيلي گڏيل قومن جي ڪميشن (يواين سي ايڇ آر،هن ۾ سي ايڇ ايڇ) جي جڳهہ وٺڻ لاءِ (قراداد A/RES/60/251 وسيلي) گڏيل قومن جي انساني حَقن جي ڪائونسل (يواين ايڇ آر سي) کي 15 مارچ 2006 تي قائم ڪيو ويو، جنهن ۾ انساني حقن جو اڻپورو رڪارڊ رکندڙ ملڪن کي ميمبر بڻجڻ لاءِ اجازت ڏني وڃڻ تي سخت تنقيد ڪئي وئي هُئي. گڏيل قومن جي سيڪريٽري جنرل ڪوفي عنان ۽ بان ڪي مون، ڪائونسل جي اڳوڻي صدر ڊورو ڪوسٽيا، يورپي يونين، ڪينيڊا، ۽ آمريڪا  گڏيل قومن جي انساني حقن جي ڪميشن تي اسرائيلي–فلسطين تڪرار تي اڻ برابري وارو ڌيان ڏيڻ جو الزام لڳايو، ۽ ڪيترن ئي ماڻهن اسرائيل-مخالف تعصب هئڻ جي دعويٰ ڪئي،  ڪائونسل اسرائيل جي مذمت ڪندي باقي دنيا جي گڏيل ملڪن جي مقابلي ۾ وڌيڪ قراردادون حل ڪيون. انساني حقن جي ڪائونسل انساني حقن جي هاءِ ڪمشنر دفتر (اوايڇ سي ايڇ آر) سان گڏجي ڪم ڪري ٿي ۽ گڏيل قومن جي خاص طريقيڪارَ ۾ مشغول آهي.{{TOC limit|3}}
مهم ۽ عالمي حمايت سان رڪنيت سازي
آڪٽوبر 2016 ۾ گڏيل قومون انساني حَقَ ڪائونل جي رڪنيتي چُونڊون جنوري 2017 کان ڊسمبر2019 ۾ برطانيا سوڀارو ٿيو. ان لاءِ هِن مُلڪ کي يارنهن مهينا ڊگهي مهم هلائڻي پئي، جنهنڪري هن کي ڪيترن ئي ملڪن پاران تائيد ووٽ حاصل ٿيا.
گهڙت
گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي جا ميمبَر  يو اين ايڇ آر سي جي 47 سيٽون ولاريندڙ ميمبرن جي چُونڊ ڪندا آهن. هر سيٽ جي  عرصو ٽي سال هوندو آهي، ۽ ڪوبہ رڪن لاڳاتار ٻہ ڀيرا کان وڌيڪ مُدت تائين ڪنهن نشست تي قبضو نٿو ڪري سگهي. سيٽن کي گڏيل قومن جي علائقائي گروپن ۾ هيٺئين ريت ورهايو ويو آهي: آفريڪا لاءِ 13، ايشيا لاءِ 13، اوڀر يورپ جي لاءِ ڇھ، لاطيني امريڪا ۽ ڪيريبين (GRULAC) جي لاءِ اَٺ، ۽ اولهندي يورپي ۽ ٻين گروپَ (ڊبليو اي او جي) جي لاءِ سَتَ سيٽون ورڇيل آهن. يون اين ايڇ سي آر کان اڳ ان جي جاءِ تي ماضي واري سي ايڇ آر (CHR) ۾ اقتصادي ۽ سماجي ڪائونسل (ECOSOC) جي ذريعي چُونڊ ۽ ووٽنگ ڪندڙن جي اڪثريت جي ذريعي 53 جي رڪنيت حاصل هُئي.جنرل اسيمبلي ڪائونسل جي ڪنهن بہ ميمبر جي حقن ۽ مراعتن کي معطل ڪري سگهي ٿي جيڪا فيصلو ڪندي آهي تہ ان ميمبر پنهنجي رڪنيت جي مدت دوران انساني حقن جي لاڳاتار وڏي ڀڃڪڙي تہ نہ ڪئي آهي. معطلي جي عمل ۾ جنرل اسيمبلي جي ذريعي ٻہ اڌ اڪثريت سان ووٽ گهربل هوندا آهن. يو اين ايڇ آر سي جي قيام جي قرارداد ۾ چيل آهي تہ "جڏهن ڪائونسل جي ميمبرن جي چُونڊ ڪرڻ مهل، ميمبر ملڪَ اميدوارن جي انساني حقن جي واڌاري ۽ ان جي رضاڪاراڻي وعدن ۽ وعدن ۾ جيڪي ڀاڱيداري ڪن ٿا، تِن کي مدنظر رکندي"، ۽ هي تہ "ميمبرَ چُونڊجڻ کانپوءِ ڪائونسل انساني حقن جي واڌاري ۽ بچاءَ (تحفظ) جي اعليٰ معيار کي قائم رکندا".
اجلاس
thumb|گڏيل قومون دفتر (يون اين ايڊيفس)، جنيورا ۾ يو اين ايڇ آر سي سال اندر مارچ، جون ۽ سيپٽمبر ۾ ٽي ڀيرا باقاعدي گڏجاڻوين (سيشنز) ڪندي آهي.
يو اين ايڇ آر سي ڪنهن به مهل رڪن مُلڪن طرفان درخواست ڪرڻ تي هڪ اڌ (ون ٿرڊ) اڪثريت سان، انساني حقن جي ڀڃڪڙين ۽ هنگامي صورتحال سان مُنهن ڏيڻ لاءِ خصوصي گڏجاڻيون منعقد ڪرڻ جو فيصلو ڪري سگهي ٿي. اَڄ تائين 28 خصوصي سيشن ٿي چُڪا آهن.
ميمبَر
هي ڪائونسل 47 ميمبرن تي جُڙيل آهي، جيڪي جنرل اسيمبلي جي وسيلي ٽي سال جي عرصي لاءِ هر سال چُونڊيا ويندا آهن. گڏيل قومن جي علائقائي گروپ بندي جي نظام کي برابري جي حساب سان جاگرافيائي وارو وٽي جي بنياد تي ميمبرن جي  چُونڊَ ڪئي ويندي آهي. ميمبرَ هڪ وَاڌارُو عرصو جي لاءِ ٻيهر چُونڊجڻ جي لائق آهن، جنهن کانپوءِ کين پنهنجي ڪُرسي (سيٽَ)  ڇڏي ڏيڻي پوندي.
ڪُرسين (سيٽُن) کي هيٺئين ريت ورڇيو ويو آهي:
آباد (وارھ)
ديھ آباد سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي وارھ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا آباد تپي ۾ واقع آهي. ديھ جو نالو ڳوٺ آباد ڪلھوڙا تان ورتل آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1881ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ آباد، ڳوٺ ڪلھوڙا ھڪٻئي جي لڳولڳ واقع ھيا ۽ انھن جي ڀرسان پيراڻو مقام پڻ واقع ھيو. ان کان سواءِ ڳوٺ ڪولاچي، واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ آباد ڪلھوڙا (ڳوٺ آباد ۽ ڳوٺ مير محمد ڪلھوڙو)، ڳوٺ کورو بروھي، ڳوٺ ڪنب بروھي، ڳوٺ محمد کٽياڻ، ڳوٺ يارمحمد کٽياڻ ۽ ڳوٺ حسين آباد واقع آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ اصحابو ۽ ديھ مڱڻيجا، ديھ ، اوڀر ديھ بندجاني ۾ ديھ ، اولھ ۾ ديھ ٿرڙي ھاجران ۽ ڏکڻ ۾ ديھ واھوچا ۽ ديھ مرادي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4,906 ھئي جيڪا 806 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
سنڌ جي آبهوا
سنڌ جي آبهوا (Climate of Sindh) سنڌ صوبو ھڪ نيم گرم علائقو (سب ٽروپيڪل) واري آبھوا ۾ آهي؛ اهو اونهاري ۾ گرم آهي ۽ سياري ۾ سرد آهي. گرمي جو درجو مئي ۽ آگسٽ جي وچ ۾ اڪثر 46 °سيلسيس (115 °فارهائيٽ) کان مٿي مٿي وڌندو آهي. ۽ ڊسمبر ۽ جنوري جي دوران گهٽ ۾ گهٽ ساڌارڻ- سراسري گرمي جو درجو 2 °سيلسيس (36 °فارنهائيٽ) ٿيندو آهي. جون ۽ سيپٽمبر دوران سالياڻي ساڌارڻ برسات لڳ ڀڳ نو انچ پوندي آهي. ڏاکڻي-چوماسي واريون مون سون جون هوائون فيبروري جي وچ ڌاري لڳڻ شروع ٿينديون آهن ۽ اهي چوماسي جون هوائون سيپٽمبر جي پڇاڙيءَ تائين جاري رهنديون آهن، جڏهن ته آڪٽوبر کان جنوري تائين (سياري جي مُنڍ واري مهيني آڪٽوبر ۽ سياري جي پڇاڙي واري مهيني جنوري تائين) اها ٿڌي اتر جي هوا لڳندي آهي.
سنڌ ٻن مونسون جي وچ تي آھي، هڪ ڏکڻ اولهه مون سون هندي وڏي سمنڊ کان ۽ ٻي اتر اوڀر يا هماليا جبلن کان واپس موٽندڙ مون سون هوائون.
هيٺيون انگريزي ۾ لکيل مواد کي سنڌي ۾ ترجمو ڪري لکي هن مضمون ۾ مواد جو واڌارو ڪرڻ ۾ وڪيپيڊيا جي مدد ڪريو
The average rainfall in Sindh is 8–9 in (20–23 cm) per year. The region's scarcity of rainfall is compensated by the inundation of the Indus twice a year, caused by the spring and summer melting of Himalayan snow and by rainfall in the monsoon season. These natural patterns have recently changed somewhat with the construction of dams and barrages on the Indus River. Parts of southeastern Sindh receive rainfall of up to 36 in (91 cm) and some cities have received very heavy rainfall on occasion. In 2005, Hyderabad received 14.4 in (37 cm) in just 11 hours. Sindh is divided into three climatic regions: Siro (the upper region, centred on Jacobabad), Wicholo (the middle region, centred on Hyderabad), and Lar (the lower region, centred on Karachi). The thermal equator passes through upper Sindh, where the air is generally very dry. The highest temperature ever recorded in Sindh was 53.5 °C (128.3 °F), which was recorded in Mohenjo-daro on 26 May 2010. It was not only the hottest temperature ever recorded in Pakistan but also the hottest reliably measured temperature ever recorded in the continent of Asia and the fourth highest temperature ever recorded on earth. The previous record for Sindh and Pakistan, and for all of Asia, had been 52.8 °C (127.0 °F), reached on 12 June 1919. In the winters, frost is common. Central Sindh's temperatures are generally lower than those of upper Sindh but higher than those of lower Sindh. Dry hot days and cool nights are typical during the summer. Central Sindh's maximum temperature typically reaches 43–44 °C (109–111 °F). Lower Sindh has a damper and humid maritime climate affected by the southwestern winds in summer and northeastern winds in winter, with lower rainfall than Central Sindh. Lower Sindh's maximum temperature reaches about 35–38 °C (95–100 °F). In the Kirthar range at 1,800 m (5,900 ft) and higher at Gorakh Hill and other peaks in Dadu District, temperatures near freezing have been recorded and brief snowfall is received in the winters. In Gorakh temperatures in winter nights can sour down to -15. The highest temperatures each year in Pakistan, typically rising to above 48 °C (118 °F), are usually recorded in Shaheed Benazeerabad District (previously called Nawabshah District) and Sibbi from May to August. Sometimes the temperature falls to 0 °C (32 °F); on rare occasions (once every 25 years or so) it has fallen to below −7 °C (19 °F) in December or January.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:سنڌ جي آبهوا
جھنگلي مينھن
جھنگلي مينھن/بائسن جھنگلي مينھن ميمل (ٿڻن وارو يا کير ڌارائيندڙ جانور جو نسل) آهي.اهو ھڪ وڏو برابر پيرن وارو ڪردار نسل جو جانور جنھن کي سنڌيءَ ۾ ڪونھٽ سان بج وارو سان پڻ چوندا آهن.ھن نسل جون انفوباڪس ۾ ڏيکاريل ست جنسون نابود ٿي چڪيون آھن باقي ٻہ بچيون آھن جن ۾ آمريڪي بائسن ۽ يورپي بائسن شامل آهن. بائسن کي يونائيٽيڊ اسٽيٽس ۽ ڪيناڊا ۾ مينھن سڏيو ويندو آهي, درحقيقت جي جانور مينھن جو پري جو مائٽ آھي. اتر آمريڪا ۾ بائسن جا ٻہ قسم آهن ھڪ: بائسن ۽ ٻيو: جھنگلي بائسن جنھن کي ڪئناڊا ۾ جھنگلي مينھن سڏين ٿا. يورپي بائسن جنھن کي يورپي جھنگلي سان چوندا آهن ڪوھ قاف واري علائقي ۾ ملندو آھي ۽ ھاڻي جھڻگلي ڪانہ رھيو آھي جو جھنگ ۾ نابود ٿي ويو آهي. بائسن نالي جانور ھاڻي چوپائي مال وانگر پاليا ويندا آهن thumb| اڄ کان 17000 ق م کان 9000 ق م تائين موجود بائسن جو ھڪ قسم:ميگڊالينيئن بائسن ھڪ پٿر جي پليٽ تي اڪريل
آمريڪي بائسن ۽ يورپي بائسن آمريڪا ۽ يورپ جا وڏي ۾ وڏا جانور آھن جيڪي نابود ٿيڻ کان بچي ويا آهن.
ٺلهه لالو رانئڪ
ٺُلھ لالو رانئڪ (انگريزي:Thul Laloo Rank) ٻڌمت جي عبادت وارھ تعلقو قمبر شهدادڪوٽ ضلعو جي ڳوٺ لالو رانئڪ کان ڏيڍ ڪلوميٽر جي مفاصلي تي واقع آهي.
ننڍيون آکاڻيون
ننڍين آکاڻين جو پهريون اوريجنل ڪتاب ”پنج“ نالي سان سنڌ جي قابل اديب مسٽر عثمان علي انصاريءَ ميرپورخاص مان شايع ڪيو، جنهن جون پنج ئي آکاڻيون اسان جي دل تي عجيب ڪيفيت طاري ڪن ٿيون. رسالو عبرت به هن ڏس ۾ سندر ساهتيه ۽ رتن کان پٺتي ڪو نه پيو، ۽ مسٽر محمد عثمان ڏيپلائيءَ جون اٽڪل اسي کن آکاڻيون شايع ڪيائين، جن مان ”هار“، ”اقبال جي ڀيڻ“ ۽ ”پنج گڏيون“ ڪافي مشهور آهن. انهيءَ حوالي اهو ذڪرڪرڻ پڻ ضروري ٿيندو ته اهڙي هڪ ننڍي آکاني مسٽر محمد خان غنيءَ پڻ ”محروم تمنا“ جي نالي سان ترجمو ڪري 1946ع ۾ ڇپائي هئي. رسالي ”آگي قدم“ ۽ ”باغيءَ“ ۾ به چڱيون چڱيون ڪهاڻيون شايع ٿيون هيون ۽ هينئر وري ”ادبي اداري سنڌ“ هن راهه ۾ قدم رکيو آهي.
زمرو:سنڌي ادب
ڇلگري
ڇلگري سنڌ ۽ بلوچستان م رھندڙ ھڪ ذات جيڪا لاشارين جي ھڪ شاخ جمالي جي ننڍي شاخ آهي. مغلن جي دؤر ۾ پهريان هرنائي جبل تي رهندا هئا، پوءِ ڪڇيءَ ۾ ڇل گري ڳوٺ ٻڌي، هڪڙي ننڍڙي رياست قائم ڪيائون. ڇلگري مرين جي شاخ آهن. پهريان هرنائي جبل تي رهندا هئا. وري جڏهن مرين کين لوڌي ڪڍيو، تڏهن ڪڇ ۾ ڇلگري ڳوٺ ٻڌي ويٺا. ٽالپرن سان گڏجي سنڌ ۾ آيا ۽ ٽالپري لشڪر ۾ ڀرتي ٿيا. وٽن سرداري هئي.
ململ
ململ:Muslin :( يا {{IPAc-en|ˈ|m|juː|s|l|ᵻ|n{{fact|date=February 2018}}) يا mousseline سوٽي ڪپڙي جو ھڪ قسم جو نالو آهي. سترھين صدي ۾ اھا بينگال کان برطانيه درآمد ڪئي ويندي ھئي بعد ۾انگلينڊ ۽ اسڪاٽلينڊ ۾ بہ تيار ٿيڻ شروع ٿي. انگريزيءَ ۾ ان جو نالو mousseline  عراق جي شھر موصول Mosul مان نڪتل آهي جتي پھريون دفعو اھا ٺھڻ شروع ٿي. شروع شروع ۾ اھا بنگال جي شھر ڍاڪا جي پسگردائي ۾ ھٿن سان اڻي ويندي هئي ۽ ان ۾ ھٿ سان تيار ٿيل ڌاڳو استعمال ٿيندو ھو ۽ اھا تمام نفيس ھوندي ھئي. ان جي يورپ ۾ درآمد سترھين ۽ ارڙھين صديءَ ۾ شروع ٿي اڳ ۾ عمدي سوٽي ڪپڙي جي ململ کي سنڊن sindon.سڏبي ھئي.
سان مارينو
سان مرينو (اچارڻ ۾ :سئن مورينو)؛   جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف سائن مورينو آهي. چوڌاري اٽلي جي ملڪ سان گھيريل ھڪ ملڪ جيڪو ائپنين جبلن جي اتر اوڀر ۾ واقع آهي. ھن ملڪ جي پکيڙ 61 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ ڪل آبادي 33,562 اٿس. ان جو گاديءَ جو هنڌ سان مرينو شھر آھي. ملڪ جي سڀ کان وڏي آبادي سيراول ميونسپلٽي ۾ واقع آھي جنھن جو نالو ڊوگانا آھي. ملڪ جي سرڪاري ٻولي اطالوي يا اٽالين آھي. ملڪ جو نالو ھڪ عيسائي بزرگ سينٽ مورينس جي نالي تان ورتل آهي. ھي ملڪ يورپ جي سڀ کان قديم ترين قائم رھڻ وارين خودمختيار ريپبلڪن ۾ شامل آھي. في ڪس آمدني جي لحاظ کان ھن ملڪ جو شمار دنيا جي امير ترين ملڪن منجھ ٿيندو آهي. ھن ملڪ جي معيشت م ماليات، خدمتون، صنعت ۽ سياحت شامل آهن. ھن ملڪ جي ھر ماڻھو کي ھڪ کان وڌيڪَ گاڏيون آھن. دنيا جي انھن ٽن ملڪن م شامل آھي جن جي چوڌاري صرف ھڪ ملڪ واقع آهي جيئن ڏکڻ آفريڪا جي اندر ليسوٿو ۽ اٽلي جي اندر ھڪ ٻيو ملڪ ويٽيڪن سٽي اسٽيٽ آھي. ھي ملڪ ويٽيڪن سٽي اسٽيٽ ۽ مناڪو کان پوء يورپ جو ٽيون نمبر سڀ کان ننڍڙو ملڪ آهي ۽ دنيا جو پنجون نمبر سڀ کان ننڍڙو ملڪ آهي. ھن ملڪ جو موجوده آئين سورھين صديءَ کان ھلندڙ ۽ لاطيني زبان ۾ لکيل آهي.
حوالا
زمرو:يورپي ملڪ
مزاح
مزاح (Humour) نگاريءَ ۾ ڀوڳ ئي ھوندو اھي. انگريزيءَ ۾ ان کي Humour چيو ويندو اھي، جنھن جي معنيٰ اھي کل، ڀوک، مسخري ۽ مذاق، مزاح لفظي بہ ٿيندي اھي تہ واقعاتي بہ. سنڌ ۾ ڀوک چرچو جو رواج عام اھي. اڳ ڏاڍا قابل مسخرا ھوندا ھئا جيڪي پنھنجن گفتن سان ماڻھن جي دل وندرائيندا ھئا. سنڌي شاعريءَ ۾ رشيد ڀٽي، نور عباسي وغيره ڪھاڻين ۾ ڪروڙ پتي، علي احمد بروھي، ڊرامن ۾ مرزا قليچ بيگ، امر جليل وغيره جا نالا قابل ذڪر اھن. اھڙي طرح حليم بروھي، قمر شھباز، شمشير الحيدري جا نالا بہ ان ڏس ۾ اچي وڃن ٿا.
حوالا
زمرو:صنفون
صيهونيت ورڌ
thumb|کاٻو|[[2008ع-2009ع غزا تي اسرائيلي حملو|غزہ جي جنگ جي خلاف ملبورن ۾ احتجاج, 2009 ع]] thumb|کاٻو|7 سيپٽمبر 2006 ۾ ٽرافلگر اسڪوائر, [[لنڊن. تي]] صيهون مخالفت صيهونيت جي مخالفت آهي.جديد دور ۾ هي اصطلاح سطحي طور تي يهود جي نسلي قوميت ۽ انهن  يهودي سياسي  تحريڪن ۽ يهودي ثقافت جي مخالفت آهي، جيڪا  يهودي جنم ڀومي ۽  يهودي رياست  جي حمايت ڪري ٿي، انهن علائقن (فلسطين، ڪنعان  ۽ بيت المقدس) ۾ جيڪي تاريخي طور تي يهودي رياست  ۾ رهيا آهن. ضد صهيوني اسرائيل جي رياست جي مخالفت طور پڻ ڏٺي وڃي ٿي. هي اصطلاح مختلف مذهبي، اخلاقي ۽ سياسي نقطِي نظر جي وضاحت لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي، پر ان جي ترغيب ۽ اظهار جو ٽڪراءَ گهڻي حد تائين مختلف آهي، ڇوتہ "صيهون مخالفت" کي ائين نہ ڏٺو وڃِي ٿو تہ ان جو ڪو هڪ واحد نظريو يا ماخذ هجي. ڪهڙي ريت ان تي  فلسفياڻو خيالن جي ڏي وٺ ڪئي وڃي ۽ ڪهڙي طرح هي ڪنهن سياسي يا سماجي مهم جي اندر رهي لاڳو ڪيو ويندو آهي انهن ٻنهين جي وچ۾ پڻ فرق آهي. ڪيترن ئي قابل ذڪر يهودي ۽ غير يهودي ذريعن جي راءِ آهي تہ صيهونيت مخالفت اڄڪلهه جي ضدساميت جي لاءِ آڙ بڻجي چڪو آهي، هي هڪ اهڙِي صورت  آهي تہ تنقيدنگارن جهڙوڪ  اسرائيلي پاليسين تي تنقيد ڪرڻ وارن کي خاموش ڪرڻ جو هڪ حربو قرار ڏنو ويو آهي. جڏهن تہ  ٻين تنقيد نگارن   سٽيون م ڪوهن ، برائن ڪليگ ۽  ٽوڊ گيٽلن ,ان ۾ ڪو به گڏيل تعلق نہ ڏٺو.
مزاحيہ رزميہ شاعري
مزاحيہ رزميہ شاعري جنهن ۾ پڙهندڙن جي تفريح طبع لاءِ مزاح جو عنصر موجود هجي يا جنهن ۾ ڪنهن جي مڪمل رزميہ شاعري جواب ۾ مزاحيہ شاعري ڪئي وڃي يا ان جي مذاق اڏائي وڃي. سنڌيءَ ۾ شمس الدين بلبل مزاحيہ شاعر ڪئي آهي.
شيخ زيد ڪالوني (لاڙڪاڻو)
يو سي 2 شيخ زيد ڪالوني لاڙڪاڻو  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي ۾ واقع ميونسپل ڪارپوريشن لاڙڪاڻو جي شھري يونين ڪاميٽي جو نالو آهي جيڪا لاڙڪاڻي  شھر اندر  واقع آهي. ان کي لاڙڪاڻو ميونسپل ڪارپوريشن جي يو سي 2 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي آهي. ھن يونين ڪاميٽي ۾ شيخ زيد ڪالوني، سولنگي محلو، وليد محلو، منور آباد ۽ لاڙڪاڻو سائيٽ وارا علائقا شامل آهن. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ سموري آبادي سنڌي ڳالهائيندڙ آھي. ھي يو سي ڪنگا واري ميروخان روڊ ۽ گھاڙ واھ جي وچ وارو علائقو آهي. ھن يو سي ۾ سمال انڊسٽريز ۾ گل انڊسٽريز، اجوا رائيس مل، ساحل سلڪي رائس مل، المدينه فلور مل سائيٽ ايريا ۾ واقع آھن. يو سي جي مشھور روڊن ۾ وليد روڊ ۽ سائيٽ روڊ شامل آهن. ھن يو سي ۾ ھڪ سينيما مون پليڪس جي نالي سان واقع آهي.
ڪائونسل
يونين ڪاميٽي جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪاميٽي جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين رافع عباسي ۽ وائيس چيئرمين باغ علي چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي ورڪرز سان ھيو.
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن يو سي م سٽي اسڪول لآڙڪاڻو، گورنمينٽ پرائمري اسڪول نيو شيخ زيد ڪالوني، گورنمينٽ ھاء اسڪول وليد محلا، گلوبل سائنس ڪاليج شيخ زيد ڪالوني، واقع آھن.
وندر لاءِ سھولتون
وندر لاءِ ھن يو سي ۾ شيخ زيد ڪالوني ۾ پي سي بي ڪرڪيٽ گرائونڊ واقع آهي.
ايڪٽينوبئڪٽيريا
ايڪٽينوبئڪٽيريا واڌو گرام (Gram-positive) بيڪٽيريا جو بڻياد يا فائلم آهي. اھي زميني مخلوق سان گڏوگڏ آبي مخلوق بہ آھن. اھي انسانن لاء معاشي طور تي تمام وڏي اھميت وارا ھوندا آھن ڇوتہ زرعي ۽ ٻيلن جي واڌ ھنن بئڪٽيريا جي مٽي ۾ موجودگي تي دارومدار رکي ٿي. انھن جو ڪردار فنگاء جھڙو ھوندو آھي جيڪي مئل جاندارن کي ڳرڻ يا ذرو ذرو ٿيڻ ۾ مدد ڪندا آھن ايستائين جو ٻوٽا انھن جي ماليڪيولن کي کڻي سگھن. ھي جاندار مٽي جي ڀيٽ ۾ پاڻي ۾ زياده ٿيندو آهي. ھي بئڪٽيريا بئڪٽيريائي بڻيادن ۾ سڀ کان وڏي اهميت وارو آهي ۽ بئڪٽيريا جو سڀ کان وڏو نسل اسٽريپٽومائيسز پڻ ھن ۾ شامل آھي. اسٽريپٽو مائيسز(Streptomyces) ۽ ٻيا ايڪٽينوبئڪٽيريا مٽيءَ جي حياتياتي ڪيميائي عمل کي جاري رکڻ ۾ وڏو ڪردار ادا ڪن ٿا. ايڪٽينوبئڪٽيريا مان ڪيتريون ئي اينٽي بايوٽڪ دوائون پڻ ٺھنديون آھن.
آئيزو 639
There are several related templates associated with the ISO 639 standard:
زمرو:آئي ايس او معيار
سک
سِک (انگريزي:Sikhs) سک مت يا سک مذهب جي پوئلڳن کي سک ڪوٺبو آهي. پاڪستان ۾ سک مذهب جا ماڻهو پنجاب ۽ سرحدي صوبي خيبر پختونخوا ۾ آهن. سکن جو اهم روحاني پيشوا گُرو نانڪ آهي.
23 ربيع الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
مرثيو
رضا علي برڪت علي چانڊيو www.09to12.blogspot.com
مسبع
مسبع (Septet) ”مسبع“ عربي لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”ستن مصرعن وارو شعر“. اصطلاحي معنيٰ موجب، مسبع اهو نظم آهي، جنهن جي هر هڪ بند ۾ ست مصرعون ٿين ٿيون، جن مان پهريون ڇهه مصرعون هڪ ٻئي سان هموزن ۽ هم قافيه ٿينديون آهن ۽ ستين مصرع مٿين ڇهن مصرعن سان وزن ۾ ساڳي، پر قافيي ۾ مختلف هوندي آهي. مسبع جو پهريون بند اڪثر سڄوئي هم قافيه ٿيندو آهي ۽ باقي هر هڪ بند جي پوئين (ستين) مصرع پهرئين بند سان هم قافيه هوندي آهي.شاعريءَ جي هن صف ۾ هر قسم جو موضوع پيش ڪري سگهجي ٿو. .
سک ازم
سِک مَت (انگريزي:Sikhism) ھڪ مذهب آهي، جنهن جي پوئلڳن کي سِک چئبو آهي. هن مذهب جو باني گُرو نانڪ هو.
حوالا
سنڌي ناول جو نئون دؤر
سال 1923ع ڌاري هندستان جي آزاديءَ جي لهر موجون هڻڻ لڳي ۽ ناول ۾ سياسي تاريخ ڀرجڻ شروع ٿي. پهريائين ڪانگريسين ۽ انقلابين جا سياسي ناول شايع ٿيا ۽ پوءِ هريسنگهه سندس راجپوتن جي ڪارنامن جا تاريخي ناول لکائڻ شروع ڪيا، جنهن جو نتيجو اهو ٿيو جو حيدرآباد ۽ ڪراچي، سنڌ مان پڻ ساڳيو سلسلو شروع ٿيو. ڪراچيءَ جي مشهور رسالن ”سندر ساهتيه“، ”رتن“ ۽ ”آشا ساهت منڊل“ وغيره جي ذريعي ڪافي ناول وجود ۾ آيا. مثلاً: ”رتن“ جا هيٺيان چند ناول قابل ذڪر آهن.
اهڙيءَ طرح ”سندر ساهتيه“ جي چند مشهور ناولن جا نالا ڏجن ٿا.
ساڳيءَ طرح ”آشا ساهت منڊل“ ڪراچيءَ جا قابلِ ذڪر ناول هي آهن:
انهن کان سواءِ ٻيا به ڪيترائي انفرادي ڪوششن جي نتيجي تي چڱا چڱا ناول شايع ٿيا، جهڙيءَ طرح ڪراچيءَ مان مٿين ادبي ادارن جي ذريعي اهي ناول شايع ڪيا ويا، تهڙيءَ طرح وري حيدرآباد سنڌ مان به ”ڪهاڻي“، ”ڀارت جيون“ ۽ ٻين رسالن دوران ڪافي تاريخي ۽ سماجي ناول نڪري ظاهر ٿيا.
هن ادبي ڪشمڪش جو اثر سنڌ جي مسلمانن تي پڻ گهڻو پيو ۽ اردو تاريخي ناولن جا ترجما لاڳيتو ٿيندا رهيا. جهڙوڪ: ”حوردمشق“، ”خنجرهلال“ ۽ ”منصور موهنا“ جا ناول ڇپجي شايع ٿيا. مگر تاريخي ناولن ۾ اسان جي خيال ۾ پهرين طبع زاد ناول جو لکيو ويو، اهو مرحوم حڪيم عبدالخالق مورائيءَ جو لکيل ناول ”سندري“، جو نهايت دلچسپ ۽ ادبي شاهڪار آهي. خانبهادر محمد صديق ميمڻ جي نيڪ ڪوششن سان جيڪا مسلم ادبي سوسائٽي حيدرآباد ۾ قائم ٿي، ان جي سرپرستيءَ هيٺ پڻ ڪجهه سٺا ناول ڇاپيا ويا، جهڙوڪ:
سن 1939ع کان وٺي مسٽر محمد عثمان ڏيپلائيءَ ته باقاعدي هڪ تاريخي ناولن جو سلسلو شروع ڪري ڏنو جو اڳتي هلي ”رسالي عبرت“ جي سلسلي ۾ تبديل ٿيو. مسٽر ڏيپلائيءَ جون گاڏڙ ساڏڙ آکاڻيون ۽ مضمون اڳي ئي اخبارن ۽ رسالن ۾ لاڳيتو ايندا رهندا هئا. سال 1939ع تائين سنڌي زبان جا تاريخي ناول نويس هن ميدان ۾ رٽائر ٿي چڪا هئا، يا منجهائن ڪي فوت ٿي ويا هئا. ان ڪري ناول نويسيءَ جي ميدان ۾ وري هڪ وڏو خال پئجي ويو. ان خال کي ڀرڻ جي شديد ضرورت مسٽر ڏيپلائي پوري ڪري ڏيکاري. هن صاحب اول اردو تان ترجما ۽ تلخيص ڪري ننڍا تاريخي ناول ڇپيا ۽ پوءِ اوريجنل ناول پڻ لکڻ لڳو. لڳ ڀڳ سندس هڪ سؤ کن تاريخي ناول ڇپجي چڪا آهن، جن مان ”ڏاهري رنگ محل“ ۽ ”گلستان حسن“ ضبط ٿيل آهن ۽ ”نور توحيد“، ”شيرِ ايران“، ”مصطفيٰ ڪمال“، ”مجاهد ڪشمير“، ”سمرقند جو صوف“، ”حور بغداد“، ”ٽيپو شهيد“ ۽ ”عيد جو چنڊ“ خاص طور ذڪر ڪرڻ جوڳا آهن.
ساڳئي زماني ۾ شڪارپور طرف ”برڪت علي آزاد“ ۽ ”شيخ اياز“ ۽ ڪراچي مان ”باغي ساهتيه“ وارن به چڱا ترقي پسند ناول شايع ڪيا. هن ڏس ۾ ”آزاد سلسلي حيدرآباد“ ۾ پڻ چار پنج ناول شايع ٿيا، پر پوءِ اهو وڌيڪ عرصو جٽاءُ ڪري نه سگهيو. سندس ڪتاب ”شيش محل“، ”شامت اعمال“، ”سئنڊل جو سٽڪو“، ”مظلوم شهزاديون“، ”انجام الفت“ يادگار آهن. هندو مصنفن طرفان پڻ هن دؤر ۾ ناولن لکڻ جو سلسلو بند ڪونه ٿيو، مسٽر ڀمڀاڻيءَ ڪن انگريزي ناولن تان ڪجهه نهايت اتم درجي جا ناول ترجمو ڪيا، مثال طور،
ان کان سواءِ پروفيسر اين. آر. ملڪاڻي ۽ آنجهاني ڊاڪٽر گربخشاڻيءَ پڻ ڪجهه ناول ترجمو ڪيا، جيڪي وسارڻ جوڳا نه آهن. ڊاڪٽر گربخشاڻيءَ جو تاريخي ناول نورجهان سندس هڪ سٺو شاهڪار آهي.
سنڌي قصن ۾ وڏين آکاڻين جو بنياد اصل ۾ ”سندر ساهتيه“ ۽ ”رتن“ وڌو ۽ بعد ۾ ”ڪهاڻي“، ”ڀارت جيون“ ۽ ”آشا“ به انهن کي گهڻو وڌايو. سکر جي رسالي ”سنسار چڪر“ ۽ ڪراچي جي ”سنسار سماچار“ جي ادبي پرچن، خواه ”سنڌو رسالي“ به ان پاسي  ڌيان ڏنو، مگر انهن سڀني ۾ گهڻو حصو ترجمن جو هو.
ڪريم آباد (گلبرگ)
يو سي ڪريم آباد پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي گلبرگ سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ھن يو سي جي اتر ۾ نصيرآباد ۽ عائشه منزل ۽ اوڀر ۾ عزيز آباد واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين محمد سھيل انور ۽ وائيس چيئرمين شھاب الدين چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. ھن يو سي م اسماعيلي ڪميونٽي جو مرڪز واقع آهي ۽ ڪريم آباد جو نالو پرنس ڪريم آغا خان چوٿون جي نالي سان منصوب آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي ۽ سنڌي شامل آهن. ھن يو سي ۾ رونق اسلام پبلڪ اسڪول، رونق اسلام گرلز سيڪنڊري اسڪول، فيضان اڪيڊمي، ميمڻ عيدگاھ، خاتون جنت پارڪ، حسين ابراهيم اسپورٽس ڪامپليڪس واقع آھن.
راڪيٽ پراپيلڊ گرنيڊ
راڪيٽ پراپيلڊ گرنيڊ يا راڪيٽ سان اڳتي ڌڪجندڙ گرنيڊ جنھن کي مختصرن آر پي جي (RPG) سڏبو آهي. اھو ڪلھي تي لانچر رکي فائر ڪيو ويندو آهي. اھو ٽينڪ کي تباھ ڪندڙ ھٿيارن وارو سسٽم آھي جنھن ۾ راڪيٽ ۾ بارود لڳائي فائر ڪيو ويندو آهي. اڪثر آر پي جي فوجي پاڻ کڻي ھلندو آھي. راڪيٽ جو مارٽر اصل ۾ انجڻ ھوندو آھي جنھن جي اڳيان وار ھيڊ (بم يا بارود) لڳايو ويندو آهي ۽ پوءِ ان کي لانچر مان فائر ڪرڻ سان راڪيٽ جو مارٽر ٽارگيٽ طرف ھلڻ شروع ڪندو آهي فائر ڪرڻ وقت کنڀڙين واري راڪيٽ ۾ کنڀڙيون يا ننڍا پر ان کي اڏامڻ ۾ طاقت ڏيندا آهن.
thumb|[[ھاء ايڪسپلوسو اينٽي ٽينڪ يا (HEAT) راڪيٽ جي مٿي ۾ لڳل مارٽر يا انجڻ جي اڳيان لڳل گرنيڊ جو اندريون پاسو جيڪو ڌماڪو ڪري تباھي ڪندو آھي]]
thumb|right|200px|راڪيٽ جي گرنيڊ جو ڊائگرام جنھن ۾ : 1.ايئروڊائنامڪ ڪور؛ 2. ھوا سان ڀريل خانو؛ 3.ڪون وانگر لائينر؛ 4.ڊٽونيٽر؛ 5.ڌامڪو ڪندڙ مادو؛ 6.پيزو برقي ٽرگر.
ھي ھٿيار ويھين صديءَ جي پيداوار آھن جيڪي ٽينڪ کي تباھ ڪرڻ لاء ٺاھيو ويو ھو
thumb|عراقي سيڪيورٽي فورس جو فوجي [[آر پي جي-7 لانچر ۾ آر پي جي لوڊ ڪري م ٽارگيٽ وٺندي. آر پي جي جي پائيپ جو اڳين حصي جي ٿولھ ۾ اڳيون اڌ گرنيڊ يا وار ھيڊ آھي جنھن ۾ بارود ۽ ڊٽونيٽر آهي ۽ ان جو پويون اڌ مارٽر يا انجڻ آھي]]
نیم صدارتی نظام
نيم صدارتي نظام يا ھڪ اھڙي حڪومتي نظام جو نالو آهي جنھن منجھ صدر جي عھدي سان گڏ وزيراعظم جو عھدو ۽ ان جي ڪابينه پڻ موجود ھوندا آھن ۽ انھن مان وزيراعظم پارليامينٽ جي آڏو جوابده ھوندو آھي. ھن نظام م صدر جو عھدو پارلياماني نظام وانگر رسمي عھدو نہ ھوندو آھي پر کيس پڻ اختيار ھوندا آھن. نيم صدارتي نظام ۾ صدر جي چونڊ سڌي سئين عوام جي ووٽن سان ٿيندي آھي ۽ اھو عھدو پڻ بااختيار ھوندو آھي. ھن نظام ۾ وزيراعظم ۽ ان جي ڪابينه جو ھجڻ پارليامينٽ جي اعتماد سان مشروط ھوندو آھي   ھن قسم جي نظام ۾ صدر ۽ وزيراعظم جي اختيارن جي تقسيم ھر ملڪ ۾ الڳ نموني جي ھوندي آھي.
تعريف
مورس ڊيوورجير جي ڏنل تعريف مطابق نيم صدارتي نظام صدر جي عھدي لاء اھم اختيارن ھجڻ سميت ان جي ھڪ مقرر مدي لاء عام چونڊ ھجڻ ضروري آهي. جديد تعريفون صدر جي عھدي جي سڌي چونڊ ۽ وزيراعظم جي عهدي لاء پارلياماني اعتماد ھن نظام جو تعارف آھي
ذيلي قسم
نيم صدارتي نظام جا ٻہ قسم ھوندا آھن:
وزيراعظم واري صدارتي نظام ۾ وزيراعظم ۽ ڪابينه پارليامينٽ آڏو جوابده ھوندا آھن، ۽ وزيراعظم ۽ ان جي ڪابينه جي چونڊ ڪندو آهي پر ان جي منظوري پارليامينٽ ڏيندي آهي ۽ پارليامينٽ ئي انھن کي عدم اعتماد جي ووٽ سان فارغ ڪندي آهي. اھو نظام خالص پارلياماني نظام جي گھڻو ويجھو آھي. ان قسم جي نيم صدارتي نظام جا مثال برڪينا فاسو ۽ ڪيپ ورڊي ايسٽ تيمور لٿوينيا، مڊگاسڪر، مالي، منگوليا، نائيجر، مصر، الجيريا، ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو، ايسٽ تيمور، فرانس، ھيٽي، نادرن قبرص، تيونس پولينڊ پورچوگال، رومانيه، سائو ٽوم ۽ پرنسپي سريلنڪا ۽ يوڪرين ( 2014 کان ۽ اڳ 2086 کان 2010 تائين). صدر واري پارلياماني نظام واري نموني ۾ وزيراعظم ۽ ڪابينه صدر ۽ پارليامينٽ، ٻنھي جي آڏو جوابده ھوندا آھن. صدر وزيراعظم ۽ ان جي ڪابينه جي چونڊ ڪندو آهي پر ان لاء پارليامينٽ جي اڪثريت جي تائيد لازم ھوندي آھي. صدر کي وزيراعظم ۽ ڪابينه جي ھٽائڻ جا اختيار ھوندا آھن ۽ پارليامينٽ کي پڻ عدم اعتماد جي ووٽ ذريعي وزيراعظم کي ھٽائڻ جو اختيار ھوندو آھي. ھن قسم جو نيم صدارتي نظام خالص صدارتي نظام جي ويجھو ھوندو آھي. ھن نظام جا مثال گني بسائو ، موزمبيق، ابخازيه، آذربائيجان، ريپبلڪ آف ڪانگو، موريطانيا، فلسطين، شام، ڏکڻ اوسيشيا، ناميبيا، روس،سينيگال (2001 کان) ۽ تائيوان آھن. اھو نظام ماضيءَ ۾ يوڪرين ۾ پڻ رھيو ھو
حوالا
زمرو:حڪومت جا قسم زمرو:سياسي نظام
سوڊان
سوڊان جو سرڪاري نالو جمهوريه سوڊان آهي. اوڀر فريڪا ۾ واقع ھن ملڪ جون سرحدون اتر ۾ مصر ، اتر-اولھ ۾ لبيا، اولھ ۾ چاڊ، ڏکڻ-اولھ ۾ سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ، ڏکڻ ۾ ڏکڻ سوڊان، ڏکڻ-اوڀر ۾ ايٿوپيا، اوڀر ۾ ايريٽيريا ۽ اتر-اوڀر ۾ ڳاڙهي سمنڊ سان ملن ٿيون. 2018 ۾ ھن ملڪ جي آبادي 43000000 ھئي. ملڪ جي پکيڙ 1886068 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ ھي ملڪ عرب دنيا جو ٽيون وڏو ملڪ آهي. 9 جولاء 2011 ۾ ڏکڻ سوڊان جي ڌار ٿيڻ کان اڳ گڏيل سوڊان عرب دنيا کو پکيڙ ۾ سڀ کان وڏو ملڪ ھيو سوڊان جو اڪثريتي مذھب اسلام آھي ملڪ جي سرڪاري ٻولي عربي ۽ انگريزي اھي. گادي جو هنڌ خرطوم آهي جيڪو نيري نيل درياء ۽ اڇي نيل درياء جي سنگم تي واقع آهي.
تاريخ
سوڊان جي تاريخ مصر جي فرعونن جي دور. ھن علائقي ڪيرما واري بادشاھت(2500 –1500 ق م)، مصر جي نئين بادشاھت(1500–1070)، ڪوش جي بادشاھت (785 ق م–350ع) ڏٺيون. ڪوش جي زوال کان پوء نوبيونين جون ٽي عيسائي بادشاھتون قائم ٿيون جن ۾ نوبيتيا، مڪوريا ۽ الوديا شامل ھيون. جن مان پويون ٻئي بادشاھتون 1500ع تائين قائم رھيون. چوڏھين ۽ پندرھين صدي عيسويءَ دوران عرب بدوي قبيلا اتي آباد ٿي ويا. سورھين کان اوڻوھين صدي تائين اتي ان جي اوڀر ۽ وچين حصي ۾ فونج جي سلطنت جو غلبو رھيو ۽ ان جي اولھ ۾ دارفور جي سلطنت ۽ آخري اتر واري حصي ۾ عثماني خلافت جو غلبو رھيو. ان دور م ھي ملڪ عرب ۽ اسلامي تھذيب جي عروج طرف وڌيو. 1820 کان 1874 تائين سمورو سوڊان محمد علي خاندان جي حاڪميت ھيٺ رھيو. 1881 کان 1885 تائين واري سختي واري مصري حاڪميت جو مھدي انقلاب ذريعي خاتمو ٿيو جنھن سان مھدي محمد احمد اتي ام درمان واري خلافت قائم ڪئي. 1898ع ۾ برطانوي حملي م لڳ ڀڳ سموري رياست تباھ ٿي چڪي ھئي ۽ پوء اينگلو ايجپشن سوڊان قائم ٿي. ويھين صديءَ ۾ ھتي سوڊاني قومپرستي جو آغاز ٿيو. 1953ع برطانيا سوڊان کي آزاد ڪرڻ جو فيصلو ڪيو ۽ پھرين جنوري 1956ع ۾ سوڊان جي آزادي جو اعلان ٿيو. آزادي بعد سوڊان ۾ لاڳاتار ڪمزور پارلياماني ۽ فوجي حڪومتون ۽ قائم ٿينديون رھيون. 1983ع ۾ جعفر محمد نميري شرعي نظام لاڳو ڪيو. جنھن ڪري اسلامي اتر سوڊان ۽ عيسائين واري ڏکڻ سوڊان جي وچ ۾ دوريون ٿي ويون ۽ نيشنل اسلامڪ فرنٽ جي زير اثر سرڪاري فوج ۽ ڏکڻ جي سوڊان پيپلز لبريشن آرمي ۽ ٻين گروپن وچ ۾ گھرو ويڙھ کي جنم ڏنو 1989ع کان 2019 تائين سوڊان عمر البشير جي فوجي آمريت جو ھڪ ڊگھو دؤر ڏٺو. 2003 ۾ دارفور واري جنگ ڇڙي وئي جنھن م سن تي نسل ڪشي جو الزام لڳندو رھيو. اٽڪل ٽي کان چار لک ماڻھو مارجي ويا. 2018 جي آخر م عمر البشير جي خلاف احتجاجي عومي تحريڪ جو آغاز ٿيو جنھن جي نتيجي م 11اپريل 2019 تي فوجي انقلاب آيو ۽ ان جي حڪومت جو خاتمو ٿيو.
حوالا
زمرو:صفحا مع يو آر ايل غلطيون
زيبرا مڇي
زيبرا مڇي جنھن جو حياتياتي نالو ڊانيو ريريو آھي ھڪ تازي پاڻيء واري مڇي آهي جنھن جو تعلق مڇين جي منائو (minnow) خاندان سان آهي ۽ ڏکڻ ايشيا ۾ ملندي آهي. ان جو مارڪيٽ م نالو زيبرا ڊينيو آهي. اھا ھڪ ڪرنگهي واري مڇي آهي ۽ سائنسي تحقيق م خاص طور تي دوائن جي ترقي ۾ ان جو گھڻو استعمال ٿيندو آهي. انسائيڪلوپيڊيا برٽنيڪا مطابق اھا مڇي ساڳي وقت مڇين جي ٻن علحده گروھن سان تعلق رکندڙ آهي جن م ھڪڙو تازي پاڻيء واري جنسن وارو نسل براڪائڊانيو (سائپرنڊاء خاندان) ۽ ٻيون کاري پاڻي واري نسل ٽيروئس (اسڪارپئنيڊاء) شامل آهن. زيبرا ڊينيو (براڪائڊانيو ) تازي پاڻيء واري مڇي گھر ۾ رکڻ واري مشھور مڇي آهي جنھن جو اصل تعلق ايشيا سان آهي. ان جي ڊيگھ 1.5 انچ يا 4 سينٽي ميٽرن تائين ھوندي آھي. ان کي تيز نيري رنگ ۽ چاندي جي رنگ جا افقي پٽا ٿيندا آهن. ان جي ڪجھ جنسن کي شينھن مڇي يا ٽرڪي مڇي جي نالي سان پڻ سڃاتو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:تازي پاڻيء واريون مڇيون زمرو: ڏکڻ ايشيا جون مڇيون زمرو؛ ڪرنگهي واريون مڇيون
رحيم هنڱورو
رحيم هنڱورو حر گوريلا تحريڪ جو هڪ مکيا تڪراري ڪردار هو. ڪن جو مڃڻ آ تَ هو انگريز سرڪار سان پير پاڳاري جي جوٽيل ”حر گوريلا“ جنگ ۾ شامل هو ڪجھ ماڻھن جي چوڻ موجب پاڪستان ٺھڻ کان پوءِ پاڳاري خاندان حرن کي سرڪار آڏو پيش پوڻ جو حڪم ڏنو تَ رحيم پيش نَ پيو. تمام گهٽ ڄاڻ جي آڌار تي ڪن جي راء آھي تَ سندس موت بجليءَ جو ڪرنٽ لڳڻ ڪري ٿيو ۽ ڪن حوالن موجب کيس 1954ع ۾ ڦاسيءَ تي چاڙھيو ويو.
مستشرقين
مستشرقين (Orientalist) اهي مشاهير عالم جن جو تعلق يورپ ۽ ٻين ملڪن سان هو، پر انهن سنڌي علم، ادب ۽ ٻوليءَ بابت لکيو يا تحقيق ڪئي آهي. انهن کي مستشرقين چئبو آهي. مثال طور ارنيسٽ ٽرمپ، جارج اسٽئڪ، رچرڊ برٽن، لئمبرڪ، اينمري شمل ۽ ٻيا شامل آهن. مختيار احمد ملاح اهڙن عالمن تي ڪتاب ”مغربي سنڌي شناس“ لکيو آهي.
25 ربيع الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
مستزاد
مستزاد (Mustazad) عربي لفظ آهي، جنهن جي لغوي معنيٰ آهي ”وڌايل“. اصطلاحي معنيٰ موجب، اُهو شعر جنهن ۾ هر هڪ مصرع کان ٻہ يا ٽي موزون الفاظ قافيي وار وڌائي پيش ڪيل هجن ۽ اهو وڌايل ٽڪرو ان شامل مصرع سان هم قافيه هجي. البت وڌايل ٽڪرو قافيي کان بغير بہ آڻي سگهجي ٿو، پر بهتر ائين آهي تہ جنهن مصرع جو وڌايل ٽڪرو هجي، اهو انهيءَ مصرع جي قافيي سان برابر هجي. اهڙي شعر کي ”ڏيڍو شعر“ چئبو آهي. اهڙي قسم جون ٻہ مصرعون گڏڻ سان هڪ بند ٺهندو آهي ۽ ائين ڪجھ بند ملائي هڪ نظم تيار ڪيو ويندو آهي؛ جنهن جي پهرئين بند کي غزل وانگر ”مطلع“ چئبو آهي.
24 ربيع الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
نوحاڻي
نوحاڻي ھڪ ذات جو نالو آهي. ھن ذات جا ماڻھو سنڌ ۾ رھندڙ آھن. جنت السنڌ مطابق مغلن جي دؤر ۾ مير عمر خان نوحاڻي ڪڇيءَ جي اوڀرندي ۾ نوحاڻين جي رياست قائم ڪئي هئي، جا 1628ع ۾ شاهجهان جي ڏينهن تائين قائم رهي هئي.
معاويہ ابن يزيد
معاويه بن يزيد, جنهن کي معاويه ثاني (Muawiah II) پڻ سڏيندا آهن .اموي خلافت جو ٽيون خليفو هو. يزيد جي موت کان بعد کيس خليفو مقرر ڪيو ويو, پر پاڻ صرف چار مهينا حڪومت ڪيائون , ان کان بعد خلافت تام دستبردار ٿيا , ڇاڪاڻ ته کيس اموي حاڪمن جا ظلم ناپسند هئا.
26 ربيع الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
افسانوي ادب
افسانوي يا افسانويت مان مراد اھڙو ڪوئي ڪم آھي جيڪو، جزوي يا مجموعي طور تي، مصنف جي ايجاد ڪيل غير حقيقي ۽ ھٿ ٺوڪي معلومات يا واقعن تي مشتمل ھجي۔ جيتوڻيڪ افسانويت جو اصطلاح خصوصاً ناولن ا۽ افسانن جي لاءِ استعمال ٿئي ٿو، تنھن ھوندي به ھن جو اطلاق جلوه گاھ (ٿيٽر)، فلمن، ٽيليويزن ڊرامن، نظمن ۽ گيتن تي به ٿئي ٿو۔ افسانوي جو ضد غير افسانوي (يا غير افسانويت) آھي جيڪو قطعي طور تي حقيقي (يا گھٽ ۾ گھٽ فرض ڪيل حقيقي) واقعن، تفصيلن ۽ مشاھدن، وغيره جو بيان ھوندو آھي.
افسانوي ادب (Fiction) ڏينهو ڏينهن نوان روپ اختيار ڪندو رهي ٿو. هينئر مختصر افساني ۽ ٻين ڪن صنفن جي ادبي دنيا ۾ گهڻي شهرت آهي. ناول جي اهميت جيتري اڳ ۾ هئي، هن دؤر ۾ ان کان به وڌيڪ آهي. مغربي دنيا ۾ بدستور ناول جي فن ۽ ٽيڪنڪ ۾ نيون نيون تبديليون ۽ واڌارا ٿيندا رهيا آهن. ان مان نه رڳو اهو ظاهر ٿئي ٿو ته هيءَ صنف ترقيءَ جون منزلون طي ڪري رهي آهي. روزآني جي مشاهدي مان ان ڳالهه جي ڄاڻ پئجي رهي آهي ته ناول جي ضرورت وڌندي پئي وڃي. يورپ ۾ ته فلمون به ناولن تان ٺاهيون وينديون آهن.
ناول جي فن سنڌي زبان ۾ ڪا خاص ترقي ڪانه ڪئي آهي. ورهاڱي کان اڳ جيتوڻيڪ ناول گهڻي تعداد ۾ ڇپيا، پر رڳو ٿورا اهڙا اصلوڪا ناول آهن، جيڪي صحيح معنيٰ ۾ ناول چئي سگهجن ٿا، ڪي ترجما ٿيل ناول چڱي انگ ۾ اسان جي ادبي خزاني ۾ شامل آهن. ورهاڱي کان پوءِ ناولَ لکڻ گهٽجي ويا آهن. هن صنف ۾ لکندڙن کي همٿائڻ جي ضرورت آهي.
1952ع کان پوءِ جيڪي ناول سنڌي ٻولي ۾ شايع ٿيا آهن، تن مان ڪجهه هي آهن:
مٿيان ڪجهه اصلوڪا ناول ۽ انهن کان سواءِ ڪي ٻيا ناول اداري آواز ادب حيدرآباد جا ڇپايل آهن. آر. ايڇ احمد برادرس حيدرآباد به چڱي انداز ۾ جاسوسي، تاريخي ۽ رومانوي ناول ڇاپيا. جن مان ڪن جا نالا هيٺ ڏجن ٿا:
ڊاڪٽر منظور احمد عرساڻيءَ به هن صنف ۾ پاڻ کي چڱو موکيو آهي. سندس هڪ ناول ”ڪلب ۽ گهر“ ۽ ٻيو ”مجاهد“ جو نسيم حجازيءَ جي اردو ناول تان ترجمو ٿيل آهي، ڇپجي چڪا آهن.
هن دؤر ۾ انگريزي ناولن مان به ڪي سنڌيءَ ۾ ترجما ٿيا آهن، مثال طور،
پهريون سر رائيڊ هيگرڊ جي انگريزي ناول ”She“ جو ترجمو آهي ۽ ٻيو ”Shadows in the wall“ جو ترجمو آهي. اهي ٻيئي ناول فضل احمد بچاڻيءَ ترجمو ڪيا آهن ۽ دارالترجمه ٽنڊوالهيار ڇپايا آهن.
انهن کان سواءِ ٻيا به ڪي ناول شايع ٿيا آهن، جي اداره ادب نو ۽ ادبيات وارن ڇپايا آهن. سنڌ جي مشهور اهل قلم محمد عثمان ڏيپلائيءَ جي ڪاوشن سبب سنڌي ناول ۾ حقيقي طور اضافو آيو آهي. تاريخي ناول جي فن ۾ کيس خاص ملڪو حاصل آهي، ان سلسلي ۾ سندس خدمات جو گذشته دؤر ۾ تذڪرو ڪيل آهي. هن مختصر عرصي ۾ به سندس ڪافي ناول شايع ٿيا آهن، جن کي ادبي حلقن ۾ گهڻو پسند ڪيو ويو آهي، انهن مان چند هي آهن:
مٿين سڀني ناولن مان سانگهڙ کي هڪ خاص مقام حاصل آهي. رائيٽرس گلڊ طرفان ليکڪ کي هن لکڻي لاءِ انعام به ملي چڪو آهي.
هندستان جي مشهور ليکڪا سندري اتمچنداڻيءَ جا ٻه ناول ”پريت پراڻي ريت نرالي“ ۽ ”ڪرندڙ ديوارون“ سنڌ مان به شايع ٿيا آهن.
زمرو:سنڌي ادب
موسيٰ ڪالوني
يو سي موسيٰ ڪالوني  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي گلبرگ سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ھن يو سي جي اتر ۾ ايف بي ايريا، اولھ ۾ شادمان ٽائون، اوڀر ۾ لياقت آباد فلاء اوور ۽ ڏکڻ ۾ سول لائنز واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين سيد نوشاب اشرف ۽ وائيس چيئرمين عبدالقدير چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي ۽ سنڌي شامل آهن. ھن يو سي ۾ گورنمينٽ سٽي ڪاليج موسا ڪالوني واقع آهي.
دريشڪ
دريشڪ ھڪ بلوچي ذات جو نالو آھي. ان ذات جا ماڻھو سنڌ، پنجاب ۽ بلوچستان ۾ رھندڙ آھن. جنت السنڌ مطابق: مغلن جي دؤر ۾ پتوڪ ۽ مسوري لَڪن کان وٺي درياءَ سنڌ تائين، رياست قائم ڪيائون. پوءِ جاٽن سان ساندهه جنگين جي ڪري سندن زور گهٽجي ويو.
مستي
مستي (Estaey) جي تعريف ھن طرح ڪري سگھجي ٿي تہ ”مستي عشق الاھيءَ جي حد ڪمال جي نشاني اھي ۽ عشق جي انتھائي منزل اھي.“ مطلب تہ قلندري طريقو ظاھري عبادتن ۽ رياضتن سان گڏ مستي، جوش، جذبي، محويت ۽ استغراق تي گھڻو زور ڏئي ٿو. قلندري طريقو حضرت سيد جمال مجرد کان شروع ٿيو، جيڪو وڏو عالم ۽ فاضل ھو. چيو وڃي ٿو تھ حضرت قلندر شھباز جو قلندري مسلڪ، سيد جمال مجرد جي سلسلي سان ملي ٿو.
ليور برادرز
thumb|[[ليور ھائوس، نيويارڪ سٽي]]
ليور برادرس: برطانيا جي مئنيوفيڪچرنگ ڪمپني 1885 ۾ قائم ٿي .ان ڪمپني جو بنياد ٻن ڀائرن وليم ھيسڪيٿ ليور (William Hesketh Lever)(1851۾ جنم ۽1925۾ وفات) ۽ جيمز ڊارسي ليور(James Darcy Lever)(1854 ۾ جنم ۽ 1916 ۾ وفات) گڏجي وڌو ۽ صابڻ جي پراڊڪٽ شروع ڪيائون. 1930 ۾ ليور برادرز ڪمپني مارجرين يوني(Margarine Unie)سان انضمام ڪري يوني ليور ڪمپني ۾ تبديل ٿي وئي.
تاريخ
وليم ۽ جيمز جو پيء ڪرياني جو دڪان ھلائيندو ھو پر ھنن ڀائرن وارنگٽن(Warrington) ۾ صابڻ جو ڪاروبار شروع ڪيو. ھنن بولٽن (Bolton) شھر جي ھڪ ڪيمسٽ وليم ھوگ واٽسن (William Hough Watson) کي ڪاروبار ۾ حصيدار ڪيو جنھن ھڪ نئون صابڻ ايجاد ڪيو ھو جنھن م ھن گليسرين ۽ سبزين جو تيل استعمال ڪيو ھو. ان صابڻ جو نالو شروع ۾ ھني سوپ ۽ بعد ۾ سن لائيٽ سوپ رکيو ويو.1988 ۾ ان جي پيداوار ھفتيوار 450 ٽن ٿي وئي.ڪاروبار ۾ اضافي سان ھنن پيداواري يونٽ برومبورو (/Bromborough) ورل پيننسولا (Wirral Peninsula)جي لڳ قائم ڪيا .ورل پيننسولا ڀرسان انھن جو سن لائيٽ صابڻ جو ڪارخانو جتي قائم ٿيو اھو ڳوٺ ھاڻي پورٽ سن لائيٽ سڏبو آھي جيمز ڪمپني ۾ ڪڏهن بہ ڪو خاص حصو نہ ورتو رڳو ڪمپني جو ڏائريڪٽر رھيو. وليم اصل ڪمپني کي ھلائيندڙ ھيو. 1887 ۾ جيمز ذيابيطس جي بيماري جي ڪري ڊائريڪٽرشپ تان استعيفا ڏئي.
ڏکڻ ايشيا ۾ ڪاروبار
ليور برادرز برٽش انڊيا ۾ ڪاروبار جي شروعات 1888 ۾ سن لائيٽ صابڻ جي وڪري سان ڪئي.1895 ۾ ھن ڪمپني اتي لائيف بواء صابڻ جي ڪاروبار جي ابتدا ڪئي ۽ ڪجھ عرصي بعد اتي ڪمپني لڪس صابڻ ۽ وم (vim) جي بہ شروعات ڪئي.1918 ۾ ڪمپني وناسپتي گيھ جي شروعات ڪئي ۽ 1937 ۾ ڪمپني اتي ڊالڊا جي شروعات ڪئي. 1933 ۾ ليور برادرز انڊيا جي نالي سان ڪمپني قائم ڪئي وئي.1940 واري ڏھاڪي ۾ ڪمپني ڊالڊا جي ڪارخاني لڳائڻ لاءِ رحيم يار خان جي چونڊ ڪئي. رحيم يار خان واري فيڪٽري جي تعمير 1949 ۾ شروع ٿي. صادق آئل اينڊ الائيڊ ملز جو افتتاح وزيراعظم خواجه ناظم الدين ھٿان 1952 ۾ ٿيو ۽ ان سال پاڪستان ۾ ڊالڊا بناسپتي گھ جي شروعات ڪئي وئي.فيڪٽري جي تعمير دوران چيف انجنيئر ايڇ. اي. سنوڊن(H.A.Snowdon) خيمي ۾ رھيو ھو ۽ ان جي زال کيس ڇڏي واپس انگلينڊ ھلي وئي ھئي.1952 ۾ ڪمپني پنھنجو ھيڊ ڪوارٽر بہ رحيم يار خان منتقل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو.
مستقبل بيني
مستقبل بيني (Futurism) ادبي ۽ فني تحريڪ جيڪا 1905ع ۾ Thomas Marinelti شروع ڪئي. بوڪ سيان (Boccion) ۽ سيوريني (Severini) جهڙا اٽالين فنڪار هن تحريڪ جا باني هئا.ڪينواس تي حرڪت (Motion) پلٽائڻ هن تحرڪ سان لاڳاپيل فنڪارن هن عمل جي وسيلي ترقي پذير دنيا جو فني اظهار چاهيو ٿي، دنيا جيڪا تيز رفتار موٽر ڪارن ۽ ميڙاڪن سان ڀريل روڊن جي دنيا آهي. دنيا جي تيز رفتاري ۽ وڌندڙ صفتي اثر جي ڪري زندگيءَ تمام اڳتي ڏسڻ. يعني زمان حال ۾ ويهي مستبقل کي چٽي طرح ڏسڻ، پرکڻ. هن تحريڪ هيٺ ادب ۽ موسيقي ۾ روايتي گهاڙيتن سان نڪري حرڪت ۽ اوسر کي ظاهر ڪرڻ لڳي. سنڌي جو نوجوان ڪهاڻيڪار طارق قريشي مستقبل بينيءَ سٺيون ڪهاڻيون لکيون آهن.
جينھڻ سومرو
جينھڻ سومرو پاڪستان  جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي  بلڙي شاھ ڪريم جي ھڪ يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي. ان جو پورو نالو يو سي 19 جينھڻ سومرو  آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چار وارڊ آھن جن مان 4 جنرل ڪائونسلر چونڊبا آھن ۽ ھڪ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو آھي جيڪو ضلعي ڪائونسل ۾ يونين ڪاؤنسل جي نمائندگي ڪندو آهي. يونين ڪاؤنسل جا چيئرمين ۽ وائيس چيئرمين پڻ سڌي چونڊ ذريعي عھدو سنٻاليندا آھن. ھي ھڪ ننڍڙو شھر آھي جيڪو پنياري ڪينال جي ڪپ تي ٽنڊو محمد خان ۽ بدين جي بارڊر تي واقع آهي. شھر م ھڪ حضرت حبيب رحمان سومرو جي نالي سان ھڪ پراڻو مدرسو پڻ واقع آهي. ھن يو سي ۾ قادر ڏنو شاھ ڳوٺ، احمد پليجو ڳوٺ پڻ واقع آهن.
صحت
ھتي جي ماڻھن کي چويھ ڪلاڪ صحت جي سھولت لاء سرڪار پاران ھڪ بيسڪ هيلٿ يونٽ ڪم ڪري ٿو.
مري (قبيلو)
مري قبيلو ھڪ قبيلي ء ذات جو نالو آهي. ان ذات جا ماڻھو بلوچستان ۽ سنڌ ۾ رھن ٿا. جنت السنڌ مطابق:مغلن جہ دؤر ۾ سمن جي ارغونن کان شڪست کائڻ کان پوءِ مرين ڪاهان ۾ رياست قائم ڪئي. سنڌ جي مرين مان حاجي زئي مري ٽالپرن کي سڱ ڏيڻ ڪري سري ۽ لاڙ سنڌ ۾ وڏن رتبن کي پهتا هئا. سندن پيشو فن سپهه گري هو. حاجي زئن جو مورث اعليٰ حاجي خان مير رند جي چوڏهين پيرهي مان هو. کيس ٻه ديرا هئا: هرهڪ ديري مان کيس چار پٽ هئا.
تاريخ
حاجي زئي خان مري جي بڊاڻي ۽ لوهاراڻي سردارين کي ٽالپرن تسليم ڪيو. سنڌ ۾ اثر وارا هئا، ڇاڪاڻ جو ٽالپرن منجھان شاديون ڪيون هيون. محبت خان مري مير سهراب خان جو صلاحڪار هو. سندس پٽ مير رستم خان جو صلاحڪار هو. سندس نياڻي سان مير رستم خان جي ٽئين پٽ مير علي مردان خان شادي ڪئي هئي. نوشهري ۽ ڪنڊياري ۾ کيس جاگيرون مليون. رستم خان جي فراري کان پوءِ مير علي مراد جو طرفدار ٿيو. حاجي خان جي وڏي پٽ مستي خان ٽنڊو مستي خان ٻڌرايو. ٽنڊوآدم به سندن يادگار آهي. مستي خان جو پٽ ڪمال خان کي ٽنڊي باگي ۽ هالن ۾ جاگير هئي. دٻي جي جنگ ۾ شهيد ٿيو. خير محمد خان جو پٽ دائود خان جنهن کي مير فتح علي خان سند ۾ جاگير لکي ڏني هئي، سو دٻي جي جنگ ۾ شهيد ٿيو. گوهر خان مري مياڻي جي جنگ ۾ شهيد ٿيو. مري ٽالپرن جا ناناڻا هئا، ان ڪري کين شهدادپور، ڪنڊيارو، ٽنڊوآدم، ٽنڊو باگو، هالا، گوني، سيوهڻ، بدين ۾ جاگيرون هيون. اهي رئيس سڏجن ٿا. لوهاراڻين مان نندو خان مير نور محمد خان وٽ 12 سو مرين جي دستي مٿان سپهه سالار هو. حيدرآباد ضلعي ۾ وٽس جاگير هئي. سنه 1858ع ۾ سندس عمر سؤ سال کي پهتي. پٽن سميت ٽنڊوآدم ۽ بلاول ڪوٽ ۾ رهندو هو. سنه 1861ع ۾ هن وفات ڪئي. مرين جي شاهداڻي قبيلي جي سردار شاهه بيگ کي مير ڪرم علي خان ۽ مير مراد علي خان وٽان پروانا مليل هئا. شهدادپور، ٽنڊوالهيار ۽ ميرپورخاص ۾ سندس جاگيرون هيون. سندس ننڍي ڀاءُ غلام حيدر خان سنه 1862ع ۾ وفات ڪئي. سردار مصري خان کي مير غلام علي خان ڪاردار مقرر ڪيو. وٽس دادوءَ ۾ جاگير هئي. باعزت سردار هو. سنه 1867ع ۾ وفات ڪري ويو.
حوالا
زمرو:بلوچ قبيلا
ايڪئيفيسي
ایڪئيفيسي ھڪ بڻياد يا فائلم جو نالو آهي جنھن ۾ مختلف بئڪٽيريا جو ھڪ وڏو تعداد اچي وڃي ٿو جيڪي ھڪ سخت ماحول ۾ رھندڙ آھن. ھن فائلم تي ايڪئيفيسي نالو ھڪ اڳواٽ سڃاتل نسلايڪئيفيڪس جي نالي تان رکيو ويو، جنھن نالي جي معني آھي  پاڻي ٺاھيندڙ ، ڇوتہ ان ۾ ھائيڊروجن  جي اليڪٽرونن  ۾ ڦيرڦار ڪري يا آڪسيڊائيز ڪري پاڻي ٺاھڻ جي صلاحيت موجود آهي. آھي تلائن، چشمن ۽ سمنڊن ۾ ملندا آهن. بيڪٽيريا جو ھي قسم منفي گرام جا بسيلس يعني راڊ واري شڪل جا ھوندا آھن
27 ربيع الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
28 ربيع الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
گورچاڻي
گورچاڻي ھڪ بلوچ ذات جو نالو جيڪا رندن جي شاخ سڏبي آھي. جنت السنڌ مطابق: مغلن جي دؤر ۾ : داجل کان وٺي درا جبل تائين گورچاڻين جي رياست هئي.
آڏي ڌامراھو
ديھ آڏي ڌامراھو سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا چنجڻي تپي ۾ واقع آهي.
ایف بي ايريا
يو سي ايف بي ايريا پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي گلبرگ سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ھن يونين ڪاميٽي جي اتر ۾ يو سي گلبرگ ڏکڻ ۾ يو سي عزيز آباد واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين ساجد مشرف ۽ وائيس چيئرمين شمشاد زيدي چونڊيا ويا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. ھن يو سي مان گذرندڙ وڏي سڙڪ شاھراھ پاڪستان آھي. ھن يو سي ۾ پيراگون جم، نذير حسن يونيورسٽي، سنگم گرائونڊ واقع آھن.
آڏي ڌامراھو
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1931ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ آڏي، ڳوٺ ڪانڌڙا ۽ ڳوٺ ڪمالپور واقع ھيا. ان دور م ھي ديھ کڏھري تپي ۾ واقع ھوندي ھئي. پاڪستان ٺھڻ بعد چنجڻي تپي جي قيام سان ھن ديھ کي ان نئين تپي ۾ شامل ڪيو ويو. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ نبي بخش ڪانڌڙو، مختار آباد، ڳوٺ جلال واقع آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ آڏي لاشاري ۽ ديھ چنجڻي، اوڀر ۾ ديھ ڌامراھو، اولھ ۾ ديھ کڏھري ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ميھڙ تعلقي جي ديھ ڪمالپور واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. انڊس ھاء وي اين 255 ھن ديھ مان گذرندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4,299 ھئي جيڪا 711 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
مسجع نثر
مسجع نثر کي مقفيٰ - قافيي وارو بہ ڪري چئبو آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”قافيي وارو نثر.“ هن قسم جي نثر ۾، فقرن (جملي جي ٽڪرن) جي پڇاڙيءَ ۾ لفظ عام طرح هڪ جهڙي آواز ۾ هوندا آهن؛ يعني اهو نثر جنهن جي فقرن جي آخر ۾ قافيي وارا لفظ هجن. هن قسم جي نثر ۾ وزن جو هجڻ لازمي نہ آهي.
ايلفائينسٽون اسٽريٽ (ڪراچي)
ايلفائينسٽون اسٽريٽ (انگريزي: Elphinstone Street) ڪراچي جي صدر واري تجارجي علائقي جي هڪ روڊ جو نالو آهي.
هن روڊ جو نالو بمبئي جي گورنر مائونٽ اسٽورٽ ايلفائينسٽون جي نالي تان رکيو ويو.ان کي ماڻھو مختصر لفظ ۾ ايلفي اسٽريٽ سڏيندا ھيا ۽ برٽش انڊيا جي ڪراچي جي ھيء بازار ايڏي تہ مشھور ھئي جو کيس ڪائنات جو مرڪز چوندا ھيا. برطانوي دور ۾ اتي جي مشھور دڪانن ۾ غلام محمد اينڊ سنز نالي درزي جو دڪان, بلس اينڊ ڪمپني نالي زيبائشي دوڪان، ايمسن ڊيري اسٽور شامل ھئا.
ھتي جي دڪانن تي امپورٽيڊ شيون ڪثرت سان ملنديون هيون جن ۾ سوئيٽزرلينڊ جو شراب، چاڪليٽ، ڊينش ۽ ڊچ ورائيٽي ميسر ھئي. پاڪستان ٺھڻ کان پوءِ ھن روڊ جو نالو تبديل ڪري زيب النساء اسٽريٽ رکيو ويو.
هڪ دلڪش روڊ
ايلفائينسٽون اسٽريٽ جي چوڌاري تمام خوبصورت عمارتون موجود هيون، هتي کاڌي پيتي توڙي نشي پتي جا ريسٽورنٽ عام جام هوندا هئا، جنهن لاءِ هتي ڪامورن جي آمد هوندي هئي ۽ ان لاءِ هن روڊ کي صاف سٿرو رکيو ويندو هو. آزادي کان اڳ هن روڊ جي ڪراچي ۾ تمام گھڻي اهميت هوندي هئي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا روڊ
ڪولن ھئانگ
ڪولِن ھُئانگ، پورو نالو ڪولِن زھينگ ھُئانگ (انگريزي: Colin Zheng Huang) پيدائش 1979/1980ع، ھي ھُئانگ زھينگ جي نالي سان پٹ ڄاتو وڃي ٿو.
چين سان تعلق رکندڙ ارب پَتي واپاري آھي.
ھي "ڪيمين ٻيٽن" ۾ شامل ڪيل برقياتي واپار (انگريزي: e- commerce) جي ڪمپني (Pinduoduo) جو بانيڪار آھي. اُن سان گڏ گھٽ ۾ گھٽ ٽن ٻين محدود ذميوارين وارين ڪيمين ڪمپنين جو پٹ مالڪ آھي. جيڪي (Pinduoduo) ۾ %7.7 حصي جي مالڪ ھُجٹ جي دعويٰ ڪن ٿيون.
جنوري 2021ع جي دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ مالدار ماٹھن جي فھرست ۾ ھن جو ڳاٹيٽو وِيھون 20 طور ٿئي ٿو، سندس ملڪيت جو ڪُل ڪاٿو 61.8 $ ارب آمريڪي ڊالر آھي.
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو
مسخرو
مسخرو (Comedian) مزاحيہ شخض هوندو آهي، جيڪو ماڻهن کي کلائيندو آهي. ڊرامي يا فلم ۾ مزاحيہ ڪردار ادا ڪندڙ اداڪار. سنڌي اسٽيج ڊرامن ۾ هڪ مزاحيہ اداڪار يا مسخري جو ڪردار ضرور رکيو ويندو هو. جيڪو اسٽيج تي ويٺل تماشائن کي پنهنجي مڪالمن ۽ اداڪاريءَ سان دل وندرائيندو هو.
29 ربيع الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
وفاقي اردو يونيورسٽي
وفاقي اردو يونيورسٽي آف آرٽس، سائنس ۽ ٽيڪنالاجي (اردو: جامعہ اردو)؛ متبادل طور تي FUUAST طور سڃاتو وڃي ٿي) هڪ عوامي يونيورسٽي آهي جيڪا بنيادي طور تي اسلام آباد، پاڪستان ۾ واقع آهي. يونيورسٽي وٽ ٻه سيٽلائيٽ ڪيمپس آهن؛ سينٽرل ڪيمپس اسلام آباد ۾ آهي جڏهن ته سيڪنڊري ڪيمپس ڪراچي ۾ آهي. هي يونيورسٽي پاڪستان سرڪار پاران 13 نومبر 2002ع ۾ قائم ڪئي وئي.