cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عربي سمنڊ
عربي سمنڊ ھندي وڏي سمنڊ جي خطي ۾ واقع آهي. ان جي اتر ۾ پاڪستان ۽ ايران، اولھ م عدن وارو نار، گئارڊافوئي چينل ۽ عربستان جو اپٻيٽ آهي. اوڀر کان ڀارت آھي. ھن سمنڊ جي جملي پکيڙ 3862000 km2 ۽ ان جي وڌ کان وڌ اونھائي 4652 m آھي. عدن وارو نار کيس باب ميندب نھر ذريعي ڳاڙھي سمنڊ سان ملائي ٿو، ۽ عمان جو نار کيس ايراني نار سان ملائي ٿو.
بندر
ھن سمند جا مشھور بندر ھيٺيان آھن:
جاگرافي
thumb|left|خلا مان عربي سمنڊ جو ڏيک
عربي سمنڊ جي سطح جي پکيڙ لڳ ڀڳ3862000 km2 آهي. سمنڊ جي وڌ کان وڌ ويڪر لڳ ڀڳ 2400 km آھي. ۽ اونھائي 4652 m. درياءَ سنڌ ھن سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪرڻ وارو سڀ کان وڏو درياءَ آھي.
thumb|right|سترھين صدي عيسويءَ جو نقشو
شازيہ منظور
شازیہ منظور (اردو: شازيا منظور) پاڪستان جي هڪ مشهور ڳائڻي آهي.
ابتدائي زندگي ۽ ڪيريئر
شازيه منظور راولپنڊي ، پنجاب ، پاڪستان ۾ پيدا ٿي. هن پهريون ڀيرو راولپنڊي ۾ ڪاليج جي شو ۾ پرفارم ڪرڻ سان ڳائڻ شروع ڪيو. شازيه منظور گوالير ڳڙانا جي استاد فيروز کان موسيقي ۾ تربيت ورتي هئي.
هوء پاڪستان ۽ هندستان ۾ هڪ مقبول ڳائڻي آهي. ۽ پنجابي ۾. شازيه منظور گهڻو ڪري پنجابي موسيقي ڳائيندي آهي. هن مختلف پنجابي لوڪ گانا ۽ پنجابي صوفي شعر ڳايا. هوءَ ڪڏهن ڪڏهن اردو گيت ڳاتا آهن.
مشهور گانا
هوءَ پنهنجي هيٺين گيتن لاءِ مشهور آهي:
. آجا سونيا .ماہي آويگا .ميں انو آکان .چن ميري مکنا .دول ماھيا .اک دا نشا
هن 2010 جي ٻوڏ متاثرين جي فنڊ گڏ ڪرڻ لاءِ پاڪستان 2010 جي ٻوڏ کانپوءِ ڪجهه خيراتي محفلن ۾ پڻ ادا ڪيو آهي.شازيه کي 1992 ۾ مشهور مزاح نگار عمير شريف پاران متعارف ڪرايو ويو هو ، جئين ته ظل حما
سان نور جهان کي خراج تحسين پيش ڪرڻ دوران هن جو چوڻ هو.
هوءَ ڪوڪ اسٽوڊيو (پاڪستان) لاءِ فيچر آرٽسٽ هئي (سيزن 8 2015 ۾). هن لنڊن ۾ بي بي سي جي فلارمونڪ آرڪسٽرا ۾ پرفارم ڪيو آهي.
چونڊيل البم
.راتا ڪاليان (جون 1998)
ارفانا ڪلام (آگسٽ 1999)
چن ميري مکنا (ڊسمبر 2001)
هائي دل جاني (سيپٽمبر 2003)
عشق سوهن (آگسٽ 2009)
تو بدل گيا (مارچ 2010)
رتن ڪلياڻ (جون 1998)
چان ميخنا (ڊسمبر 2001)
جٽ لنڊن (فيبروري 2011)
بيل بيل (مئي 2011)
تحليلي عددي نظريو
تحليلي عددي نظريو يا تفريقي عددي نظريو يا تجزياتي عددي نظريو  عددي نظريي جو ھڪ قسم آھي. عددي نظريو خالص رياضي يا پيوئر ميٿميٽڪس جي ھڪ شاخ آھي. مشھور جرمن رياضيدان ڪارل فريڊرڪ گائوس (1777–1855) چيو ھو تہ " ميٿميٽڪس سڀني سائنسن جي راڻي آھي ۽ عددي نظريو ميٿميٽڪس جي راڻي آھي" ان عددي نظريي جي ھڪ شاخ جو نالو تحليلي عددي نظريو آهي جنھن ۾ سڄن انگن (integers) جي مسئلن يا حسابن کي حل ڪرڻ لاءِ حسابي تجزيي جي مدد ورتي ويندي آهي. تحليلي عددي نظريو انگن يا عددن جي خاصيتن کي جاچڻ متعلق خيال ڏئي ٿو ۽ مخصوص طريقي سان عددن جي سراسري ردعمل سان واسطو رکي ٿو. ان نظريي کي حسابن کي حل ڪرڻ جي طريقن جي بنيادي فرقن مطابق ھيٺين ٻن حصن ۾ ورھائي سگھجي ٿو:
شازيہ منظور
چونڊيل البم
صاحب تيري بندي هان (فيبروري 2012)
تحليلي عددي نظريو
ضرب وارو عددي نظريو مفرد انگن (prime numbers) جي ورھاست سان لاڳاپيل آهي. جوڙ وارو عددي نظريو سڄن انگن (integers) جي جوڙ واري نموني سان لاڳاپيل آهي.
شازيہ منظور
چونڊيل البم
ايش ڪرو (اپريل 2015)
اک دا نشا (آگسٽ 2018)
تحليلي عددي نظريو
حوالا
زمرو:علم رياضي زمرو: عددي نظريو زمرو: انگن جا قسم زمرو: انگي حساب جون شاخون
شازيہ منظور
چونڊيل البم
ڪوڪ اسٽوڊيو سيزن 8 ۾ سندس اداڪاري ، قسط 6 تي استاد رضوان ۽ استاد معظم سان گڏ الهدي شادي جي گيت ”هير هيس بانس“ لاءِ تنقيدي مڃتا ملي چڪي آهي.
گڏ ۾ ڳايل
1999: اونداهو ۽ خطرناڪ (بيلجي جاگل سان)
فلمن لاءِ پلي بیڪ سنگر
شازیہ منظور ڪيترن ئي فلمن لاءِ ڳائي چڪي آهي جن ۾ فلمون پل دو پل (1999 فلم) ۽ عشق خدا (2013) شامل آهن. 2003 ۾ تجارتي طور تي ڪامياب فلم ۾ هن جي ڳائڻي کي وڏي پئماني تي ساراهيو ويو
حوالا
زمرو:20هين صدي جون پاڪستاني عورت ڳائڻيون زمرو:پاڪستاني فلمي راڳيندڙ زمرو:پاڪستاني لوڪ راڳي زمرو:پلي بيڪ ڳائڻا زمرو:پنجابي راڳي زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:پنجابي ٻولي جا راڳي زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:راولپنڊي جا ماڻھو زمرو:راولپنڊي ضلعي جا ماڻهو زمرو:نگار اعزاز کٽيندڙ شخصيتون زمرو:ڪوڪ اسٽوڊيو (پاڪستان)
سر بارٽل فريئر جا سنڌ ۽ سنڌي ٻوليءَ لئہ ٿيل ڪم
ڇا سَر بارٽل فريئر بارٽل فريئرَ جو سنڌ، سنڌين ۽ سنڌي ٻوليءَ لاءِ هَڏُ ڏُکَندو هو، جو هن اڪيلي سِر سنڌ ۾ سنڌي ٻوليءَ کي رائج ڪرايو؟ ۽ ان عملَ جو برطانوي بيٺڪي پاليسيءَ سان ڪو به تعلق نه هو؟
1843ع ۾، سنڌ تي انگريزن قبضو ڪيو. 1847ع ۾ سنڌ جي صوبائي حيثيتَ ختم ڪري سنڌ کي بمبئي پريزيڊنسي (يا صوبي) سان ملايو ويو. تڏهن سنڌ جو انتظام سنڀالڻ لاءِ بمبئي جي صوبائي بيٺڪي سرڪار ڪو انگريز عملدار يا ڪامورو موڪليندي هئي. اهڙو ئي هڪ ڪامورو، بارٽل فريئر جي نالي سان، سن 1850ع ۾ سنڌ ۾ موڪليو ويو. جنهن 1850ع واري ڏهاڪي ۾ سنڌ ۾ اهم سڌارا آڻي، هڪ پاسي سنڌ ۾  بيٺڪي راڄَ کي مستحڪم ڪيو ته ٻئي پاسي انهن پاليسين جي نتيجي ۾ سنڌ اندر جدت پڻ آئي.
خاص طور تي، بارٽل فريئر پاران سنڌي ٻوليءَ جي ترقي لاءِ ورتل اُپاءَ اسان وٽ تمام گهڻي قدرَ جي نگاههَ سان ڏٺا ويندا آهن. هن:
* موجوده سنڌي الف ب سڀ کان پهرين هن ٺهرائي.
* موجوده عربي صورتخطي، جنهن ۾ سنڌي لکي وڃي ٿي، سا به هن جوڙائي.
* سنڌي گرائمر ۽ سنڌي لُغَت تي هن جي ڪمشنري واري دورَ ۾ ئي اوائلي، بنيادي ۽ اهم ڪم ٿيو.
* هن جي ئي هدايتن هيٺ سنڌيءَ ۾ ترجما ٿيڻ شروع ٿيا ۽ جلد سنڌي ادب جو دامن مغربي توڙي مشرقي ادبَ جي ترجمن سان ڀرجڻ لڳو.
* هن ئي 1851ع ۾ اهو فرمان جاري ڪيو ته اڄ کانپوءِ فارسيءَ جي جاءِ تي سنڌ ۾ سنڌي ٻوليءَ ۾ لکپڙهه ڪئي ويندي. هن سنڌ ۾ ڪم ڪندڙ يورپي عملي کي پڻ پابند بنايو ته هُو سنڌي ٻولي سکندا ته جيئن ڏيهاڙيءَ وارا ڪم احسن اندازَ ۾ پورا ڪن.
سچ پچ ته سنڌي ٻوليءَ جي ترقيءَ لاءِ اهڙا اُپاءَ نه سنڌي مسلمان حاڪمن (جهڙوڪ: سومرن سمن، ڪلهوڙن ۽ ٽالپرن) ورتا ۽ نه ئي سنڌ تي راڄ ڪندڙ غيرسنڌي مسلمان حاڪمن (جهڙوڪ: عربن، ارغونن، ترخانن ۽ مغلن).
پر سَتَ سمنڊ پار کان آيل هنن ”ڪافرن“ سنڌي ٻوليءَ جي ترقيءَ لاءِ اهڙا اُپاءَ ورتا. فريئر جي سنڌي ٻوليءَ لاءِ ڪيل اهڙين ”خدمتن“ عيوض، مڃتا طور، قدرشناس سنڌين، ڪراچيءَ جي صدر واري علائقي ۾ واقع انگريز دورَ جي هڪ عمارت جناب فريئر سان منسوب ڪئي آهي، جنهن کي اڄ به ”فريئر هال“ چئجي ٿو.
پر ان جاءِ تي هڪ سوالُ اڀري ٿو ته ڇا سنڌ جي تڏهوڪي ڪمشنر جناب سَر بارٽل فريئر صاحب، سنڌي ٻوليءَ لاءِ اهي جيڪي به اُپاءَ ورتا، سي سندس ذاتي دلچسپين ۽ ڪاوشن جو نتيجو هئا؟ ڇا فريئر ذاتي حيثيتَ ۾، رڳو سنڌ سنڌين ۽ سنڌي ٻوليءَ جي عشقَ ۾ اهڙيون ”خدمتون“ سَرانجام ڏنيون؟ يا فريئر رڳو بيٺڪي يا سامراجي سرڪار جي سنڌ ۾ هڪ نمائندي طور ڪم پئي ڪيو؟ ۽ اصل ۾ اها بيٺڪي پاليسي هئي ته مقامي ٻوليون سکي، انهن تي تحقيقَ ڪري، انهن ٻولين ۾ ”بيٺڪي علم“ تيار ڪرائي، عوام ۾ ڦهلائي، ان جي مدد سان پنهنجو بيٺڪي راڄُ وڌيڪَ مضبوط ۽ مستحڪم ڪجي؟
فرانسيسي محقق جناب مائيڪل (مِشيل ؟) بوئوِن، 2020ع ۾ ڇپيل ڪتاب "The Sufi Paradigm and the Making of a Vernacular Knowledge in Colonial India:The Case of Sindh : 1851-1929 ۾ چوي ٿو ته بارٽل فريئرَ جون سنڌ ۾ سنڌي ٻوليءَ بابت پاليسيون اصل ۾ ڏکڻ ايشيائي انگريز بيٺڪيت جي مقامي ٻولين بابت جوڙيل پاليسين جي تناظرَ ۾ ڏسڻ گهرجن. پوءِ هُو انگريز بيٺڪي راڄَ جي ڏکڻ ايشيائي مقامي ٻولين بابت جوڙيل پاليسين جا پيرا کڻي ٿو.
1770ع کان 1785ع جي وچ ڌاري، ڏکڻ ايشيائي انگريز بيٺڪيت مقامي ٻولين ۾ دلچسپي وٺڻ بابت سنجيدگيءَ سان سوچيو. بحث مباحثا ڪيا.
بحثَ جو مرڪزي نڪتو هي هو ته ڏکڻ ايشيائي ”ڄَٽَن، جاهلن ۽ اڻ پڙهين“ کي عظيم، ارفع، اعليٰ ۽ برتر اولهه جي تهذيبَ سان روشناس ڪرائڻ لاءِ جيڪا ”بيٺڪي تعليم“ ڏيون، سا ڪهڙي ٻوليءَ ۾ ڏيون؟ ان سوالَ جو جوابُ ڏيندي انگريز اسڪالر ٻن گروهن ۾ ورهائجي ويا؛ هڪڙا Orientalist جن جو خيال هو ته هندستانين کي تعليمَ مشرقي زبانن جهڙوڪ: عربي، فارسي ۽ سنسڪرت ۾ ڏيڻ گهرجي. ٻيا Anglicist، جن ان خيالَ سان اختلاف رکندي چيو ته انتهائي لطيف ۽ شائسته خيالن جو اظهارُ ڪرڻ جي قابليتَ انگريزيءَ کانسواءِ ٻي ڪنهن ٻوليءَ ۾ ڪونهي. تنهنڪري هندستانين کي ”بيٺڪي تعليمَ“ انگريزيءَ ۾ ڏيڻ گهرجي.
* 1777ع ۾، وليم جونس فارسيءَ جي گرائمر جو ڪتابُ لکيو.
* 1798ع ۾، پروفيسر گِلڪِرسٽ هندستاني ٻولي ۾ ڳالهه ٻول بابت ڪتابن جو پورو سيٽ لکي ڇپرائي پڌرو ڪيو. جنهن جي ڪري کيس هندستاني ٻولين جو عالم سمجهيو ويو.
* 1800ع ۾، انگريزن ڪلڪتي ۾ فورٽ وليم ڪاليج قائم ڪيو. جتي پروفيسر گِلڪِرسٽ کي هندستاني ٻولي پڙهائڻ لاءِ استاد مقرر ڪيو ويو ۽ گڏوگڏ ڪاليجَ جو پهريون پرنسپال پڻ.
* 1813ع ۾، برطانوي پاليامينٽ ڪمپنيءَ کي پابند بنايو ته هُوءَ هندستاني ٻولين تي تحقيقَ ڪرائي ۽ گڏوگڏ هندستانَ ۾ عيسائيت جي تبليغَ جي اجازت ڏئي.
* 1833ع ۾، هندستانَ جي گورنر جنرل لارڊ بينٽنڪ صاحبَ چارلس ٽريوليان کي پبلڪ انسٽرڪشنس جي جنرل ڪاميٽيءَ ۾ مقرر ڪيو. جناب ٽريوليان صاحب، مشهور Anglicist هو، جيڪو هندستانين کي بيٺڪي تعليمَ انگريزي ٻوليءَ ۾ ڏيڻ جو حامي هو. اهڙي ماڻهوءَ کي اهڙي ڪاميٽيءَ ۾ رکڻ مان ظاهر هو ته ان وقت جي هندستاني بيٺڪي انگريز سرڪار جو لاڙو انگريزي ٻوليءَ ۾ تعليم ڏيڻ بابت هو.
* 1837ع ۾، ڪمپني سرڪار فرمان جاري ڪيو ته اڄ کانپوءِ فارسيءَ جي جاءِ تي دفتري ٻولي انگريزي هوندي.
* 1851ع ۾، بارٽل فريئر سنڌ ۾ فارسيءَ جي جاءِ تي سنڌي ٻوليءَ کي رائج ڪرڻ جو حڪم ڏنو.
ان مختصر ٽائيم لائين تي اُڏامندڙ نظرَ وجهڻ سان معلوم ٿي سگهي ٿو ته 1851ع ۾ فريئر انتظاميا طرفان ڪيل سنڌي ٻوليءَ بابت فيصلو ڪو فريئر جو تَن تَنها فيصلو نه هو. بلڪ ان پٺيان ڪم و بيش مُني صديءَ جو بيٺڪي سرڪار جي فيصلا ساز ادارن جي وچ ۾ بحثَ جو نتيجو هو. جيڪي ان سوالَ تي ورهايل هئا ته ”بيٺڪي تعليم“ مشرقي ٻولين ۾ ڏجي يا انگريزي ٻوليءَ ۾. پوءِ جيڪڏهن انگريزي ٻوليءَ جي حامين وٽ اختيارُ آيو ته انگريزي ٻوليءَ کي اختيار ڪيو ويو ۽ جڏهن مشرقي ٻولين يا مقامي ٻولين جي حامين کي اختيار مليو ته هنن پنهنجي گروهي سوچَ هيٺ بيٺڪيتي مفادن لاءِ بهتر سمجهيو ته مقامي ٻولين کي هٿي وٺرائجي.
خداوادي، گُرمکي، ديوناگري ۽ نسخ رسم الخطن مان سنڌيءَ لاءِ مناسب رسم الخط ڪهڙي هجڻ گهرجي؟ ان سوالَ تي جڏهن بوئون اڳيان بحثُ ڪري ٿو ته هُو حوالا کڻي ٿو اچي جنهن مان معلوم ٿئي ته ان بابت به منظوري فريئر گورنر جنرل جي ڪائونسل کان پئي ورتي.
ان مان اهو نتيجو ڪڍڻ ڏکيو ڪونهي ته فريئر اصل ۾ سنڌ ۾ انگريز سامراج جو نمائندو هو. انگريز پاليسين تي عمل ڪرائڻ لاءِ مقرر هو. هُو اڪيلي سِر ايڏا وڏا فيصلا ڪري ئي نه ٿي سگهيو. خاص طور تي تڏهن جڏهن اهڙن فيصلن سان انگريز سامراجيت جي مفادن کي نقصان رسي.
هاڻي اتي سوالُ ٿو پيدا ٿئي ته انگريزن مقامي ٻولين تي تحقيقَ ڇو پئي ڪرائي؟ انهن کي رائج ڇو پئي ڪيو؟ ايتري قدر جو خود انگريز عملدارن کي به پابند پئي بنايو ته هُو به مقامي ٻوليون سکن. آخر ڇو؟
ان اهم ترين سوالَ جو جوابُ، هُو برنارڊ ايس ڪوهن جي ڪتابَ "Colonialism and its forms of knowledge" (پرنسٽن يونيورسٽي پريس پاران 1996ع ۾ ڇپيل) جي حوالي سان ڏئي ٿو. ڪوهن چواڻي ته هندستانَ ۾ برطانوي بيٺڪي ”علمي“ پراجيڪٽَ هيٺيان هئا:
1. مقامي ٻولين تي ڪم
2. مقامي آڳاٽي ڏاهپَ تي ڪم
3. انهن ادارن ۽ ماهرن جي سرپرستي جيڪي مقامي قديمي روايتَ کي برقرار رکڻ جا خواهشمند هجن.
ڀلا انگريزن مقامي ٻولين تي ڪم ڇو پئي ڪيو؟ ان مان انگريزن کي فائدو؟ ڪوهن چوي ٿو:
1. انهن ٻولين تي ڪم وسيلي انگريزن مقامي ٻولين کي حڪمراني جي آلي طور پئي استعمال ڪرڻ چاهيو.
2. پنهنجي راڄَ يا رعيتَ کي سمجهڻ پئي چاهيو.
3. هندستانين سان مفاهمت پيدا ڪرڻ ۽ (ٻوليءَ معرفت سندن ذهنَ پڙهي کين سمجهي) کين ڪنٽرولَ ۾ رکڻ.
تنهنڪري 1850ع واري ڏهاڪي ۾ بارٽل فريئر پاران سنڌي ٻولي ۽ ادبَ جي ترقيءَ وارين ڪاوشن کي ان زاوئي سان پڻ ڏسڻ گهرجي.
ليکڪ: جاويد اقبال لاڙڪ
جان ڪيٽس
مشهور انگريز شاعر جان ڪيٽس جو جنم 1795ع ڌاري لنڊن ۾ ٿيو.
خانداني پسمنظر
''هن جي پيءُ جو نالو ’ٿامس‘ هو. کيس ٻه ڀائر ۽ هڪ ڀيڻ هئي ۽ هيءُ سڀني کان وڏو هو. 1804ع ڌاري هن جي پيءُ جو روڊ حادثي ۾ موت ٿيو. ڪجهه عرصي کان پوءِ هن جي ماءُ ٻي شادي ڪئي، پر اها شادي ناڪام ٿي. پوءِ سڀئي ٻار پنهنجي نانيءَ جي گهر ايڊمنٽن ۾ وڃي رهڻ لڳا. هن جي ماءُ 1810ع ڌاري ٽي. بي جي بيماريءَ سبب گذاري وئي.''
تعليم ۽ ادبي خدمتون
''ڪيٽس پنهنجي تعليم ’پروگريسو ڪلرڪ اسڪول‘ مان حاصل ڪئي، جتي هن اينيئڊ (Aeneid) جو ترجمو ڪيو. 1814ع ڌاري هن جو پهريون نظم ‘Lines in Imitation of Spenser’ نالي ڇپيو. 1817ع ڌاري هن جو ڪتاب ‘Poems by Jhon Keats’ نالي ڇپيو، پر اهو مشهور ٿي نه سگهيو. 1818ع ڌاري اينڊيمين، 1819ع ڌاري ’دي ايو آف ايس ٽي ايجنس‘ ۽ ’لابيل ڊيم سينس مرسي‘ نالي نظمن جا ڪتاب ڇپيا. ساڳئي عرصي دوران هن جون مشهور ڏُکاريل ڪوِتائون: ‘On a Grecian Urn’، ‘To a Nightingale’ ۽ ‘To Psyche’ وغيره ڇپيون، جن هن کي ’امر‘ ڪري ڇڏيو.''
وفات
1820ع ڌاري ڪيٽس تمام گهڻو بيمار ٿيو، سيپٽمبر 1820ع تي هيءُ روم ويو ۽ ان ئي سال پنجويهن سالن جي ڦوهه جوانيءَ ۾ نومبر 1820ع تي وفات ڪري ويو.
حوالا
زمرو:1821ع جون فوتگيون زمرو:19ھين صديءَ جا انگريز شاعر
ھائيڪو
هائيڪو (Haiku) جپاني ٻوليءَ جي صنف آهي جيڪا سنڌي شاعري ۾ رائج ٿي. هائيڪو جپاني لفظ ”هيڪو“ مان ورتل آهي، جنهن جي لغوي معنيٰ آهي مفرد يا اڪيلو ڪلام. هائيڪو هڪ عڪس آهي، جذبي سان ڀريل اهو معروضي عڪس آهي، جيڪو وٿ (Object) کي وقت ۽ ماڳ ۾ متعين ڪري ٿو ۽ ان ۾ موسم جو عنصر هئڻ ضروري آهي. هائيڪو ۾ ٽي سٽون هونديون آهن، پهرين ۽ ٽين سٽ پاڻ ۾ هم قافيه هونديون آهن ۽ وچين سٽ قافيي کان آزاد هوندي آهي. هن کي ٽيڙو به چيو ويو آهي. سنڌيءَ ۾ هائيڪو کي نارائڻ شيام متعارف ڪرايو. شيخ اياز ۽ تنوير عباسيءَ چوٽ تي رسايو: سنڌيءَ ۾ ”هائيڪو“ جو پهريون مجموعو شيخ اياز ”پن ڇڻ پڄاڻان“ ڇپيل آهي. ان بعد طارق عالم ابڙي ۽ وسيم سومري جي هائيڪن جا ڪتاب شايع ٿي چڪا آهن.
حوالا
زمرو:شاعري
تاج بانو براھوئي
تاج بانو براهوئي پهرين جنوري 1915ع تي ڳوٺ دين پور شريف، تعلقي ۽ ضلعي شڪارپور ۾ علامه حاجي براهوئي دينپوري جي گهر ۾جنم ورتو.
تعليم ۽ خدمتون
''هن ابتدائي ديني تعليم پنهنجي والد صاحب کان حاصل ڪئي. مڪمل طور تي تعليم حاصل ڪرڻ کانپوءِ ِوالد صاحب سندس شادي ڪرائي، جيئن ته سندس والد بزرگ جيد عالم، اديب ۽ شاعر هو، ان ڪري تاج بانو به شاديءَ کانپوءِ ديني ۽ ادبي ڪمن ۾ اڳڀري ٿي. هن پنهنجي ڳوٺ ۾ عورتن جي لاءِ ’مدرسه اسلاميه البنات براهوئيه دين پور‘ نالي هڪ مدرسو قائم ڪيو، جتي نياڻين ۽ عورتن کي تعليم ڏيڻ لڳي. تاج بانو جا سنڌي، براهوئي، بلوچي، فارسي ۽ اردو ٻولين ۾ اٽڪل پنجاهه ڪتاب لکيل آهن. هن پنهنجي ڳوٺ دين پور شريف ۾ پنهنجي مدرسي مان ادبي ديني درس ۽ تدريس لاءِ ڪيترائي ڪتاب لکيا ۽ مدرسه اسلاميه البنات براهوئيه دين پور، جي ڪورس ۾ شامل ڪيائين. سندس پهريون ڪتاب ’تاريخ النسوان‘ (حصو پهريون) 1353هه/1934ع ۾ تاج بانو جي براهوئي ٻوليءَ ۾ شايع ٿيل ڪتابن ۾ ’تواريخ النسوان‘ (حصو پهريون) 1353هه/1934ع ۽ ’تواريخ النسوان‘ (حصو ٻيو) 1354هه/1935ع شامل آهن. ان کان علاوه سندس ڪيترائي اڻڇپيل ڪتاب آهن. وٽانئس ڪيتريون ئي نياڻيون علم واري زيور سان آراسته ٿيون.''
خاندان
''تاج بانو جي شادي سندس ويجھي عزيز مولانا جلال الدين پندراڻي سان ٿي هئي، جنهن مان کيس ٻن پٽن ۽ هڪ نياڻيءَ جو اولاد ٿيو. سندس اها نياڻي به پنهنجي وقت جي سٺي اديبه ۽ شاعره هئي، جا خليفه جي نالي سان مشهور هئي، جنهن جو اصل نالو امت الواجد هو. هوءَ به پنهنجي امڙ سان هر موڙ تي ديني ۽ ادبي خدمتن ۾ شامل رهندي هئي.''
حوالا
زمرو:شڪارپور ضلعي جا ماڻھو
ھاجرہ
ھاجرہ يا ھاجران ، بيبي ھاجرہ ( ؛ ، ڪجهه لهجن ۾ هاجر Hājar; Agar) پيغمبر ابراهيم جي زال جو نالو، جنھن مان کيس اسماعيل پيدا ٿيو. جينيسز، توريت مطابق مصري نسل جي هاجره ساره جي ٻانهي هئي. ساره، هاجره کي ابراهيم کي ٻار ڄڻڻ لاءِ ڏنو. اسلام جي مطابق هاجره ابراهيم جي زال هئي. ھاجرہ جو نالو ڪتاب جينيسز، توريت مان ورتل آهي، هن جو ذڪر توريٿ کان سواءِ سمورن ابراهيمي مذهبن ۾ ملي ٿو.
خانپور، رحيم يار خان
خانپور پاڪستان جي صوبي پنجاب ۾ رحيم يار خان ضلعي ۾ هڪ شهر آهي. هن جي آبادي 1،56،152 آهي
ھاجرہ
ابراهيم ۽ هاجره
هاجره ساره جي مصري ٻانهي ۽ ابراهيم جي زال هئي. ساره ڪيتري ئي وقت کان سُنڍ هئي ۽ ان جي خواهش هئي ته خدا طرفان ڪيل واعدو، جنهن موجب ابراهيم ڪيترن ئي قومن جو پي ٿيندو؛ پوري ٿي. جيئن ته هنن جي عمر وڌي رهي هئي ان لاءِ ساره پنهنجي ٻانهي هاجره ابراهيم کي ٻي زال طور ڏني.
جڏهن هاجره اميد سان ٿي، تڏهن هن جا ساره سان اختلاف وڌڻ لڳا، هاجره اهڙي شڪايت ابراهيم سان ڪئي، ۽ ساره سان سخت رويو اختيار ڪيو، جنهن جي ڪري هو هلي وئي.
هاجره جي بي دخلي
thumb|254px| حاجره ۽ ملائڪ پوءِ، ساراه کي اسحاق نالي پٽ ڄائو، ۽ ٻنهي عورتن وچ ۾ ٻيهر اختلاف شروع تي ويا. جڏهن اسحاق ٿڃ ڇڏيو، ته ساراه ڏٺو ته هن جي پٽ سان اسماعيل ڀوڳ ڪندو هو. ان لاءِ هن ابراهيم سان شڪايت ڪئي ته اهو اسماعيل ۽ حاجره کي ڪٿي ٻي هنڌ موڪلي ڇڏي ۽ اسماعيل، ڪنهن به ورهاست جو حصو نه ٿيندو. ابراهيم ان تي پريشان ٿيو، پر خدا جي حڪم ٿيو ته هو ائين ڪري.
ان کان پوءِ اتي هڪ ملائڪ آيو، جنهن هاجرن کي پاڻي جو کوهه ڏيکاريو ۽ خدا طرفان نياپو ڏو ته اسماعيل جي نالي سان هڪ وڏي قوم جو جنم ٿيندو. ان کان پوءِ هنن پاران جي صحرا ۾ رهائش اختيار ڪئي.
بهائي
بهائي عقيدي مطابق باب ابراهيم ۽ حاجره جي خاندان مان هو، ۽ الله جو وعدو هو ته هو ابراهيم جي نسل کي ڦهلائيندو. بهائي ڇاپي گھر طرفان هڪ ڪتاب ڇاپيو ويو جنهن ۾ ابراهيم جي زالن ۽ ٻانهين جو ذڪر ۽ پنج مختلف مذهبن مان سندس نسب جو پڻ ٻڌايو ويو آهي.
اسلام
قرآن ۾ ھاجرہ جي ابراهيم سان شادي جو ذڪر ناھي بلڪہ اھڙو ذڪر حديث ۾ آھي تہ ھاجرہ ابراھيم جي ٻين زال ھئي. ابو ھريرہ جي روايت آھي تہ محمد فرمايو تہ ابراهيم پنھنجي زال سارہ سان ظالم بادشاھ جي ملڪ مان گزريو تہ ڪنھن بادشاھ جي آڏو ھن جي گھرواري سارہ جي سونھن جي تعريف ڪئي جنھن تي بادشاھ ابراهيم کي گھرايو ۽ سندس عورت بابت پڇيو تہ جواب ڏنائينس تہ منھنجي ڀيڻ آهي. بادشاھ کيس سارہ کي پيش ڪرڻ لاءِ چيو تہ ھن سارہ کي اھو سمجھائي پيش ڪيو تہ کيس ٻڌائي ته ھوء سندس ڀيڻ آهي. سارہ ايئن ئي ڪيو. بادشاھ سارہ ۾ ھٿ وجھڻ جي ڪوشش ڪئي تہ ھٿ سن ٿي ويس پر سارہ جي دعا سان ٺيڪ ٿي ويس .وري بادشاھ جي نيت خراب ٿي ۽ ھٿ وجھڻ جي ڪوشش ڪيائين تہ وري ھٿ سن ٿي ويس پر التجا تي سارہ دعا گھري تہ ٺيڪ ٿي ويو جنھن بعد بادشاھ سارہ کي ھڪ ٻانھي ھاجرہ تحفي طور ڏئي فارغ ڪيو جنھن کي سارہ ابراهيم ڏي وٺي آئي. قرآن ۾ بيان ٿيل آهي تہ خدا جي حڪم سان ابراھيم ھاجرہ ۽ اسماعيل کي مڪي واري وادي ۾ آندو ۽ بيابان ۾ مروه جي ٽڪري تي کين اڪيلو ڇڏي ھليو ويو. جڏھن انھن جو پاڻي مشڪ (waterskin ) مان ختم ٿي ويو تہ اسماعيل پاڻي لاءِ روئڻ شروع ڪيو جنھن تي ھاجرہ اتي موجود ٽڪرين صفا ۽ مروہ جي وچ ۾ پاڻي جي تلاش ۾ ست دفعا چڪر ڏنا. مسلمانن جو عقيدو آھي تہ ان جي پاڻيء لاءِ اھا ست دفعا ڊوڙ خدا کي پسند اچي وئي جنھن ڪري خدا کين حڪم ڏنو تہ قيامت تائين ان عمل کي ورجائين. اھڙي طرح اھو حج جو لازمي عمل ٿي ويو. مسلمانن جي عقيدي مطابق جڏھن آخري دفعو صفا کان ٿي مروه تہ موٽي آئي تہ ملائڪ جبرائيل نازل ٿيو جنھن پير سان زمين تي ڌڪ ھنيو تہ ان مان پاڻي جو چشمو ڦٽي آيو جيڪو زم زم جي نالي سان مشھور ٿيو. جڏهن ھاجرہ اسماعيل کي لوط جي زمين متفقاث جي لڳ جنم ڏنو ان وقت ابراهيم جي عمر 86 سال ھئي. ابراهيم جي وڃڻ کان پوءِ بني جھم (Banu Jaham) قبيلي جي ماڻھن ھاجرہ ۽ اسماعيل جي سار لڌي.
مسيحيت
جديد عهد نامي ۾ رسول پولس گلتين پرڳڻي ڏي خط لکندي چيو ٿو ته: ''ڇالاءِ جو ان ۾ لکيل آهي ته ابراهيم کي ٻه پٽ هئا، هڪڙو ٻانهي مان ۽ ٻيو سندس زال مان جيڪا ٻانهي نه هئي21. انهي ڳالهه مان هڪڙو مثال وٺجي ٿو، ڇالاءِ جو اهي ٻه عورتون ڄڻ ٻه عهد آهن، انهن مان هڪڙو سينا جبل وارو آهي، جنهن ڪري غلام ئي پيدا ٿين ٿا ۽ اها آهي حاجره24.
ادب ۽ فنون لطيفا
thumb|هاجره ڪيترن ئي مصورن هاجراه ۽ اسماعيل جي صحرا ۾ زندگي کي پنهنجي مصوري ۾ چٽيو آهي. وليم شيڪسپيئر پنهنجي ڊرامي ۾ پڻ ان قصي جو ذڪر ڪيو آهي. 19 صدي ۾ آمريڪا ۾ ايڊمونيا لوئيس پاران هاجراه جو مجسمو جوڙيو ويو، جيڪو ان جي مشهور ڪمن طور سڃاتو وڃي ٿو. هن ان مجسمي کي انهن عورتن جي نانءُ ڪيو جيڪي تڪليف ڏسن ۽ جدوجهد ڪن. ڪيترن ئي ناولن ۽ شاعري ۾ هاجره يا ان جي نالي واري ڪردار کي اڪثر جلاوطن ڏيکاريو ويو آهي.
اسرائيل
1970ع کان پوءِ، اسرائيل ۾ نئين ڄاول ٻارڙي تي هاجره نالو رکڻ جو رواج وڌيو آهي. هن نالي کي سياسي طور متنازه سمجهيو وڃي ٿو، جنهن ۾ والدين کي عرب ۽ فلسطينن جي وچ ۾ نيئن شروعات جو حامي سمجهيو ويندو آهي.
متفرق خيال
ھاجرہ اصل ۾ لفظ ھاغار جي بگڙيل صورت آهي جنھن جي معني بيگانو يا اجنبي آهي. ھاجرہ جو اصل وطن مصر ھيو ان ڪري اھو نالو مٿس پئجي ويو. اھو بہ خيال آهي تہ ھاغار جي معني "جدا ٿيڻ" آھي جو عربي ۾ ھاجرہ لفظ جي معني بہ اھا ئي آهي. ھاجرہ پنھنجي وطن کان جدآ ٿي ابراهيم سان گڏ ھجرت ڪئي تنھنڪري مٿس اھو نالو پيو. ھڪ خيال اھو بہ آهي تہ ھاجرہ دراصل حاجرہ آھي جنھن لفظ جي معني اس (sunshine) آهي ۽ اھو لفظ حج مان نڪتل آهي.. ابراهيم نبي ار شھر جو رھندڙ ھو، جتي تبليغ دوران ان جي زال سارہ ۽ ڀائيٽيو لوط مسلمان ٿيا ۽ ٻنھي کي ساڻ ڪري لڏي فلسطين آيو، جتان پوءِ مصر ويو. ھاجرہ مصر جي بادشاھ يا فرعون جي ڌيءَ ھئي. فرعون ابراهيم جي بزرگي مان متاثر ٿيو ۽ پنھنجي ڌيء جي شادي ابراهيم سان ڪيائين.ھاجرہ پيٽ سان ٿي جنھن تي سارہ جا ھن سان تعلقات خراب ٿيا، جڏهن کيس اسماعيل ڄائو تہ سارہ مطالبو ڪيو تہ ابراهيم ھاجرہ ۽ ان جي پٽ کي علحده ڪري جنھن تي ابراهيم کين فلسطين کان مڪي جي وادي منتقل ڪيو جتي مڪي جو شھر آباد ٿيو. ابراهيم پنھنجي پٽ سان گڏجي ڪعبي جي تعمير ڪئي جيڪو الله جو گھر سڏجڻ لڳو
ديھ پنگھورو جاگير
ديھ پنگھورو جاگير: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي نيو سعيدآباد جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ سيراچيون ڪاڪا ۽ ڳوٺ محمد زمان طالب المولي واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ پنگھورو ريتي ديھ جمالي ۽ ديھ ڪاڪا سان ملن ٿيون
گڪو
ديھ گڪو سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڌامراھو تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري دؤر جي ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڪو به ڳوٺ واقع ڪانه ھيو. ھاڻي ھن ديھ ۾ جميل آباد، ڳوٺ فيض محمد کوکر ۽ ڳوٺ حمزو چانڊيو واقع آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ بٺ، اوڀر ۾ ديھ ڪاٺيا بازار، اولھ ۾ ڏوڪري تعلقي جي ديھ باڊھ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ڌامراھو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. نصيرآباد باڊھ روڊ ھن ديھ مان گذرندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,239 ھئي جيڪا 374 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
العوذلي
العوذليالعوذلي سلطنت برطانيا جي نگراني واري عدن جي علائقي جي ھڪ رياست جو نالو ھيو.اھا سلطنت ڏکڻ واري گڏيل امارتن جي 1959 ۾ قائم ٿيندڙ وفاق ۽ 1963 ۾ ان وفاق جي جاء تي ٺھندڙ فيڊريشن آف سائوٿ عريبيہ جي باني رڪن ھئي جنھن جو گاديءَ جو هنڌ زارا ھي.
العوذلي سلطنت 1890 ۾ برطانوي نگراني ۾ آئي ھئي. ان جو آخري سلطان صالح ابن الحسين بن جبل العوذلي کي 1967 ۾ ھٽائي عوامي جمھوريہ يمن قائم ڪري ھن سلطنت کي ختم ڪيو ويو ۽ العوذلي سلطنت جو علائقو ھاڻي يمن جو حصو آهي. العوذلي جا حاڪم سلطان السلطنت العوذليہ سڏبا ھئا.
مخلوط ھموار سطح
مخلوط ھموار سطح يا جنھن جي جاميٽري ۾ نمائندگي  زيڊ پلين   يا  z  ذريعي ٿيندي آهي، جاميٽري جي ھڪ اھڙي علامت آهي جيڪا حقيقي ۽ عمودي خيالي مدارن تي قائم  مخلوط انگن جي نمائندگي ڪري ٿي. مخلوط ھموار سطح جو خيال مخلوط انگن جي جاميٽري واري تشريح جي اجازت ڏئي ٿو. جوڙ جي حسابن ۾ انھن جي جوڙ ويڪٽرن وانگر ٿيندي آهي. ٻن مخلوط انگن جي ضرب کي قطبي محل وقوع ۾ وڌيڪ آساني سان ظاھر ڪري سگھبو آهي
حوالا
زمرو:علم رياضي زمرو: جاميٽري زمرو: مخلوط انگ
سومقاييت
سومقاييت (Sumqayıt آبادي جي لحاظ کان ھي شھر باڪو ۽ گنجه کان پوءِ آذربائيجان جي ٽيون نمبر وڏو شهر آهي جيڪو ڪيسپئن سمنڊ جي ڀرسان باڪو کان 31 km جي فاصلي تي واقع آهي. شھر جي آبادي 265,000 آھي. بطور ريئن يا ضلعي جي ھن شھر جي پکيڙ شھر ۽ ٻئي ضلعي علائقي سميت 83 km2 آھي. شھر جي ضلعي يا ريئن واري حيثيت جو قيام 22 نومبر 1949ع ۾ ٿيو . سومقاييت شھر کان علاوه ھن ضلعي ۾ جورات ۽ حاجي زين العابدين جي نالي سان ٻہ ٻھراڙي واريون وسنديون واقع آھن. پوئين وسندي ھڪ سخي تيل جي واپاري حاجي زين العابدين تيغيئيف جي نالي سان قائم ٿي ھئي. ھن شھر ۾ سومقاييت اسٽيٽ يونيورسٽي پڻ واقع آهي.
شھر جو نالو
ھن شھر جو نالو سومقاييت ندي جي نالي تان پيو. ان نالي جي پسمنظر لاء ھڪ ڏندڪٿائي روايت مشھور ٿي تہ جنھن مطابق موجوده سومقاييت ندي جي پاڻي کي ھڪ ديو روڪي ڇڏيو ھو ۽ سوم ھڪ سورمو ھيو جنھن ان ديو کي ماري پاڻي کوليو ھو پر پاڻي سان گڏ لڙھي ويو ھو ۽ پوء ڪڏهن بہ نظر نہ آيو جنھن بعد ان جي محبوبا ندي تي وڃي رڙيون ڪري آذربائيجاني ٻولي ۾ سوم قايت:(سوم موٽي اچ) سڏڻ شروع ڪيو اھڙي طرح ندي تي سومقاييت نالو پئجي ويو.
تاريخ
مؤرخن مطابق وچولي دؤر ۾ ھن شھر واري مقام تي ميدي نسل وارا ماڻھو رھندا ھيا. تاريخ ۾ سومقاييت واري شھر جي رھائشي وسندي جو ذڪر 1580ع ۾ ھڪ انگريز سياح ايڇ برو ڪيو ھو. ان بعد 1858ع ۾ اليگزينڊر دوماس پنھجي ڪتاب ٽرپ آف قفقاز ۾ ڪيو ۾ ڪيو. سويت ريپبلڪ جي قيام تائين ھتي ڪا خاص قابل ذڪر ترقي ڪانہ ٿي ھئي. فيبروري 1988ع ۾ سومقاييت شھر ۾ آرمينيائي ماڻھن جو قتل عام ٿيو ھو. سومقاييت جي ان فساد سان آرمينيائي ۽ آذربائيجاني تڪرار اڀري نگورنو ڪاراباخ واري جنگ ۾ تبديل ٿي ويو.
جاگرافي
thumb|250px|سومقاييت شھر جي بيھڪ سومقاييت شھر آذربائيجان جي گادي جي هنڌ باڪو جي اتر اولھ ۾ 31 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ڪيسپئن سمنڊ لڳ واقع آهي.
ماحول
thumb|سومقاييت جو سٽي ھال
سوويت يونين جي دور ۾ وڏي پيماني تي صنعتن جي قيام سان ھي شھر ماحولياتي آلودگي جو شڪار آهي. آذربائيجان جي خودمختياري بعد ھتي جي صنعت ۾ زوال آيو آهي. سومقاييت جو بيھڪ ابشرون ٻيٽ نما ۾ آهي ۽ سائنسدانن جو خيال آهي تہ آذربائيجان ۾ اھو ٻيٽ نما وارو علائقو ماحولياتي آلودگي سان سڀ کان وڌيڪَ تباھي جو شڪار ٿيو آھي صنعتي ڪيميائي مادن واري ماحولياتي آلودگي سومقاييت ۾ ڪينسر جي شرح ۾ زبردست اضافو ٿيو آهي ۽ ملڪ جي قومي شرح جي ڀيٽ ۾ ھن شھر جي شرح 51 سيڪڙو وڌيڪ آھي. ان آلودگي جي ڪري انساني جينياتي تبديلين ۽ پيدائشي نقصن جا ميڊيڪل ڪيس عام ٿي پيا آھن. 2003 کان 2010 تائين جي مدي لاء شھري انتظاميه ان ماحولياتي آلودگي کي گھٽائڻ لاءِ ھڪ منصوبو پڻ جوڙيو جنھن تحت ھڪ جامع نگراني شروع ڪئي وئي. 1990 واري ڏهاڪي ۾ صنعتي آلودہ پاڻي جي نيڪال ۾ 600000 m3 کان 76300 m3 تائين لاٿ آئي. 2005ع ۾ ڪچرو 300,000 لک ٽن ساليانو کان گھٽجي 3,868 ٽن ساليانو تائين پھتو.
حوالا
زمرو:آذربائيجان جا ضلعا زمرو:آذربائيجان ۾ آباد مقام زمرو:آذربائيجان ۾ بندرگاهہ شهر زمرو:ڪئسپين سمنڊ تي آباد ٿيل جڳھون
ايسين
عبراني (Hebrew) ٻوليءَ ۾ هن فرقي جا ڪيترائي نالا آهن. مثال طور حشيم (ماٺ رهندڙ)، عساه يا عنشي ماسح (عمل ڪرڻ وارا ماڻهو)، وتيقـم ۽ بنائيم (اَڏيندڙ/معمار). يوناني، لاطيني ۽ انگريزيءَ ۾ ان کي ايسين (Essene) چوندا آهن. البيروني (وفات 1048ع) ۽ شهرستاني (وفات 1153ع) ان فرقي کي مغاريا يعني غارن ۾ رهندڙن جي لقب سان ياد ڪندا هئا. هي فرقو قديم اوائلي اجتماعي سماج جي اصول تي هلندو هو ۽ ٻين کي به ان جي تلقين ڪندو هو. هن فرقي جو ڪو هڪ شخص اڳواڻ نه هو، پر شايد ڪيترن ئي بزرگن ملي ان جو بنياد وڌو هو. مئڪس بيئر جو خيال آهي ته هي فرقو ٻي صدي ق.م ۾ وجود ۾ آيو. پهرين صدي عيسويءَ جي ٽن مـشهور تاريخدانن فيلو (20 ق.م ـــ 50ع)، جوزيفـس (37 ــ 95ع) ۽ پلائني ڪبير (23 ــ 79ع) هن فرقي جي پوئلڳن جو اکين ڏٺو احوال لکيو آهي. فيلو اسڪندريا ۾ رهندڙ يهودي فلاسافر هو. هو پنهنجي ڪتاب ۾ لکي ٿو:
فلسطين ۾ چار هزار متقي ماڻهو رهندا هئا جن کي ايسين (بنائين)سڏبو هو. اهي ڳوٺن ۾ آباد هئا ۽ شهرن کان پاسو ڪندا هئا، ڇو ته شهرن ۾ برائي عام هئي. انهن مان گهڻا ٻني ٻارو ڪندا هئا ۽ باقي پرامن ڌنڌا ڪندا هئا. هو سونُ ۽ چاندي گڏ نه ڪندا هئا ۽ نه ئي زمينون وٺندا هئا ته جيئن پنهنجي آمدني وڌائن، پر رڳو ضروري گذر سفر لاءِ پورهيو محنت ڪندا هئا. اهي ئي آهن، جيڪي ملڪيت جا مالڪ ناهن، ان ڪري نه، جو انهن جي قسمت ۾ ملڪيت ڪانهي پر ان ڪري جو انهن وٽ دولت جي لالچ ڪانهي. حقيقت ۾ اهي ئي سڀني کان وڌيڪ دولتمند آهن، ڇو ته انهن وٽ اصل دولت قناعت ۽ توڪل آهي. توهان کي انهن ۾ تير، ڀالا، تلوارون، ڍالون، لوهي ٽوپلا ۽ زرهون ٺاهڻ وارا ڪو نه ملندا ۽ نه ئي ڪو اهڙو ماڻهو، جيڪو جنگي هٿيار ٺاهيندو هجي يا جنگ سان تعلق رکندو هجي. واپار، شراب، صنعت ۽ جهاز راني انهن جي ذهن ۾ ڪا نه ٿي اچي، ڇو ته هو انهن سڀني شين کان پاسو ڪندا آهن، جنهن سان حرص ۽ حوس پيدا ٿئي. انهن ۾ ڪو به غلام نه هوندو آهي. سڀ آزاد آهن ۽ هڪٻئي جي لاءِ ڪم ڪندا آهن. اهي حاڪمن ۽ صوبيدارن کان نفرت ٿا ڇو ته انهن ماڻهن برابري ختم ڪري ڇڏي آهي ۽ فطرت جي دين کي ڇڏي ڏنو اٿائون. اهو فطرت جو دين ماءُ جيان آهي، جيڪو سڀني کي هڪ جيترو پيار ڪري ٿو ۽ سڀني جي پرورش ڪري ٿو، ته جيئن ڀائرن جيان پيار محبت سان رهن، پر هي رشتو دوکي ۽ لالچ جي ڪري ٽٽي پوي ٿو ۽ ڀروسي جي جاءِ تي بي اعتمادي ۽ پيار جي جاءِ تي نفرت پيدا ٿئي ٿي. ايسين کي خدا ترسيءَ، نيڪيءَ ۽ پاڪيزگيءَ جي تعليم ڏني وڃي ٿي. گهريلو معاملن ۾ به ۽ قومي مسئلن ۾ به انهن کي خير ۽ شر جو فرق سيکاريو وڃي ٿو. انهن جا ٽي بنيادي اصول هي آهن:
اهي سڀ سماجي طور گڏجي رهندا آهن، هر گهر جو دروازو پري کان آيل هر ساٿيءَ لاءِ کليل رهندو آهي. گهر جو سڄو مال متاع به سڀ لاءِ هوندو آهي، ويندي لباس به. اهڙيءَ طرح انهن ماڻهن لاءِ به کاڌو ڪڍي رکيو ويندو آهي، جيڪي لنگر گڏجي کائڻ وقت پهچي نه سگهندا آهن. گڏجي رهڻ ۽ کائڻ جو رواج انهن ماڻهن کان وڌيڪ ٻيءَ ڪنهن به قوم ۾ ايترو سٺو ۽ مڪمل نه آهي. هو ڏينهن جو جيڪو ڪمائيندا آهن، ان کي پنهنجي گهرن ۾ لڪائي نه رکندا آهن، پر بيت المال ۾ جمع ڪرائي ڇڏيندا آهن، جيئن سڀني جي ڪم اچي. بيمارن ۽ پوڙهن جي خبرچار ڏاڍي پيار سان ڪئي ويندي آهي. جوزيفس به ان فرقي جو ذڪر ڏاڍي احترام سان ڪيو آهي. هو لکي ٿو: ”ايسين دولت کان نفرت ڪن ٿا. انهن جي گڏيل زندگي حيرت جهڙي آهي. انهن ۾ اهڙو هڪ ماڻهو به نه ملندو، جيڪو مال ملڪيت جي ڪري پاڻ کي ٻين کان مٿاهون سمجهندو هجي، ڇو ته انهن جو قانون آهي ته جيڪو ماڻهو انهن جي برادريءَ ۾ داخل ٿئي، اهو پنهنجو سڀ مال متاع برادري جي حوالي ڪري. ان ڪري نه انهن ۾ غربت آهي، نه بک، نه زيانُ ۽ نه عيش.“
هن فرقي يا برادريءَ جا باقائدي قانون هئا. فرقي جي ميمبري ورثي ۾ نه ملندي آهي، پر اهي ماڻهو شامل ڪيا ويندا آهن جيڪي برادريءَ جي قانونن کي قبول ڪن ۽ انهن تي سچيءَ دل سان عمل ڪن. ميمبري گهرڻ وارن ماڻهن کي ٽي سال اميدوار ٿي رهڻو پوندو آهي. ان عرصي ۾ انهن کي برادريءَ جي اصولن جي سکيا ڏني ويندي هئي ۽ انهن جي ڪردار ۽ رهڻي ڪهڻيءَ جي نظرداري ٿيندي هئي. انهن جا ڳوٺ گهڻو ڪري سمنڊ مُردار (Dead Sea) جي الهندي ڪناري تي آباد هئا، پر هو شهرن ۾ به رهندا هئا. انهن جو لباس ۽ کاڌو ڏاڍو سادو هوندو هو، تنهنڪري انهن جي لنگرخانن ۾ هڪ وقت ۾ رڳو هڪ ڀاڄي پچندي هئي. سيءُ هجي يا گرمي، هو سدائين ٿڌي پاڻيءَ سان وهنجندا هئا. ان درويشاڻي حياتيءَ باوجود انهن جو رهبانيت سان ڪو به تعلق ڪو نه هو، پر هو عام ماڻهن جي غمن ۽ خوشين ۾ برابر شريڪ ٿيندا هئا ۽ انهن جي مسئلن سان گهري دلچسپي رکندا هئا، تان جو ملڪ جي سياسي جدوجهد ۾ به حصو وٺندا هئا، تنهنڪري رومين جڏهن فلسطين تي حملو ڪيو ته بنائين وڏي بهادريءَ سان انهن جو مقابلو ڪيو.
هن فرقي جي باري ۾ ڪيتريون ئي ڳالهيون ڪيون ويون آهن. ڪو چئي ٿو ته رهڻي ڪهڻيءَ جو اثر بنائين، حڪيم پِٿاگورس جي برابريءَ مان ورتو. ڪن جو خيال آهي ته هي ماڻهو گوتم ٻڌ جي ڀڪشُن جي زندگيءَ کان متاثر ٿيا. ڪن جي راءِ آهي ته ايئن نه آهي پر يهودين جون پراڻيون روايتون ئي ان قسم جون هيون ۽ يهودي بني به اهڙي ئي زندگيءَ جي تلقين ڪندا هئا. تنهنڪري بنائين جيڪڏهن طبقاتي زندگي ڇڏي، گڏيل زندگيءَ جي طريقن کي پنهنجو ڪيو هو، ته ڪا عجب جي ڳالهه ڪا نه ڪئي هئي، پر يهودي قوم فلسطين ۾ آباد ٿيڻ کان پوءِ پنهنجين جن پراڻين روايتن کي وساري ويٺي هئي، انهن کي ٻيهر جياريو هو. اها ئي ڳالهه وڌيڪ صحيح لڳي ٿي. اهو به ممڪن آهي ته بنائي، حڪيم پٿاگورس ۽ گوتم ٻڌ جي تعليمن کان واقف هجن ۽ پنهنجي برادري قائم ڪرڻ ۾ کين انهيءَ تعليم مان مدد ملي هجي، ڇو ته ان زماني ۾ فلسطين جا واپاري لاڳاپا يونان ۽ اٽليءَ سان به هئا ته هندستان سان به، تنهنڪري بنائين لاءِ پٿاگورس يا گوتم ٻڌ کان واقف ٿيڻ ڪا عقل کان پري جي ڳالهه ڪانهي.
فلسطين جي تاريخ ۾ بنائين جو نشان ٻي صدي عيسويءَ کان پوءِ ڪو نه ٿو ملي، پر انهن جي تاريخي ڪردار کان انڪار ڪري نه ٿو سگهجي. هنن طبقاتي هيٺ مٿاهين جي ماحول ۾ رهندي برابريءَ جي اصولن کي نه رڳو هلايو، پر ڪاميابيءَ سان عمل ۾ آندو. اها به حقيقت آهي ته پنهنجي ڪردار ۽ عمل جي سمورين خوبين باوجود اهي فلسطين جي سماجي ڍانچي، جيڪو ذاتي ملڪيت جي طبقاتي بنيادن تي ٻڌل هو، بدلائي نه سگهيا. انهن ان تبديليءَ جي ڪوشش ئي نه ڪئي ۽ شايد ضرورت به محسوس نه ڪئي. شايد انهن جو خيال هو ته انهن کي ڏسندي ۽ رِيس ڪندي ٻيا ماڻهو به انهن جي اصولن تي هلڻ لڳندا. پر ظاهر آهي ته ملڪيت وارو طبقو پنهنجي دولت ۽ اقتدار تان کل خوشيءَ سان هٿ نه کڻندو آهي، پر ان کي زوريءَ بي دخل ڪيو ويندو آهي. اهو زور عوام جي سمجهه ۽ ٻڌيءَ سان پيدا ٿيندو آهي.
1947ع ۽ 1952ع جي وچ ڌاري مُردار سمند جي الهندي ڪناري قمران جي غارن مان کَل تي لکيل جيڪي ٽڪرا هٿ آيا آهن، انهن مان به هن فرقي جي رهڻي ڪهڻيءَ ۽ عقيدن تي اڃا وڌيڪ روشني پوي ٿي. اهي ليکيل-کلون لڳ ڀڳ ٻه هزار سال پراڻيون آهن. انهن مان ڪجهه ته پراڻي عهد نامي جو نقل آهن، پر ڪجهه تي مغارين جا اقتصادي سماجي قانون ۽ ضابطا ۽ دعائون لکيل آهن. انهن مان پهرين صديءَ جي تاريخدانن جي بيانن جي پوري پَڪ ٿئي ٿي. قديم آثارن جي ماهرن تمران جي جبلن ۾، جيڪي بيت المقدس کان رڳو ويهه ميل پري آهن، کوٽائي ڪري مغارين جو هڪ پراڻو ڳوٺ به لڌو آهي. اهو ڳوٺ 135 ق.م لڳ قائم ڪيو ويو ۽ 70ع تائين يعني لڳ ڀڳ ٻه سَو سالن تائين آباد رهيو.
ٻي صدي ق.م ۾ فلسطين جو علائقو سڪندراعظم جي پوئلڳن جي قبضي ۾ هو. 135 ق.م ۾ جڏهن بادشاهه هرسانوس پروشلم جي يهودين کي يوناني تهذيب قبول ڪرڻ تي مجبور ڪيو، ته مغارين جي هڪ ٽولي يونانين جي ظلمن کان تنگ ٿي قمران جي جبلن ۾ وڃي پناهه ورتي ۽ پوءِ اتي ئي لاڳيتو آباد رهيا. انهن جي پيشوا يا اڳواڻ جو نالو صدوق (سچو) هو، ان ڪري هو پنهنجو پاڻ کي صدوقي يا بني صدوق چوندا هئا. 70ع ۾ رومي فوجن جي هٿان پروشلم جي تاريخي برباديءَ کان پوءِ قمران جو صدوقي ڳوٺ تباهه ٿي ويو ۽ ان جو نالو نشان به نه رهيو. Encyclopaedia Brittanica. Vol. 8. P-718
زمرو:تاريخ زمرو:مذهب
شهناز ڀٽي
زندگي جو احوال
شهناز ڀٽي 6 مئي 1961ع ۾ حيدرآباد ضلعو جي ڀٽي ڳوٺ ۾ اڪبر ڀٽي جي گهر ۾ جنم ورتو. سندس وڏڙا اصل عمرڪوٽ جا هئا پر پوءِ حيدرآباد اچي ويٺا. سندس والد ٺيڪيدار هو تعميرات جو ڪم ڪندو هو. هن هڪ تعميراتي ڪمپني جي مالڪ سان شادي ڪئي.
تعليم
شهناز ڀٽي پرائيمري کان مئٽرڪ تائين تعليم حاصل ڪئي. هن مرزا قليچ بيگ اسڪول حيدرآباد مان مئٽرڪ پاس ڪئي.انٽر حيدرآباد ڪاليج منجهان پاس ڪيائين.
فن جي شروعات
شهناز ڀٽي کي ننڍپڻ کان اداڪاري، صداڪار ۽ ڪمپيئرنگ جو تمام گهڻو شوق هو. شهناز ڀٽي 1972ع ڌاري ڊرامن جي شروعات ريڊيو پاڪستان حيدرآباد تان ڪئي. ريڊيو تان کيس شيخ ابراهيم ۽ سڪندر بلوچ متعارف ڪرايو. هن پنهنجي پهرين فلم جلال چانڊيو ۾ هيروئن جي ڪردار سان فلمي دنيا ۾ قدم رکيو ۽ شهرت حاصل ڪئي بعد ۾ هن شاھ اسد جي فلم پارو ۾ هيروئن طور ڪم ڪيو جنهن به کيس شهرت ڏني. هن فلم شهيد ۽ جيئي لطيف ۾ به مرڪزي ڪردار ادا ڪيو. فلم کان پوءِ ريڊيو پاڪستان ڪراچي ۽ پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن ڪراچي سينٽر تي ڊرامن ۾ ڪم ڪرڻ شروع ڪيو ۽ ڪيترن انفرادي ۽ سيرلس ۾ ڪم ڪيائين. سندس ڪيترن ئي ڊرامن ۾ ڪيل ڪردار مشهور ٿيا پر عزيز ڪنگراڻي جي لکيل ۽ محمد بخش سميجو جي هدايتڪاري ۾ ٿيل ڳاڙهي ڊرامي ۾ سندس ڪيل ڪردار يادگار آهي. هيل تائين ڪي ٽي اين ، سنڌ ٽي وي ، آواز ٽي وي ۽ ٻين چنلن تي سوين ڊرامن ۾ ڪم ڪري چڪي آهي کيس عزيز ڪنگراڻي جي لکيل ڊرامه سيريل ڪنارو تي پي ٽي وي بهترين اداڪار اوارڊ کانسواءِ ٻيا به ڪيترائي اوارڊ مليل آهن.
حوالا
زمرو:اداڪارا
ممتاز راشدي
بيگم ممتاز راشدي, (مارچ 1934 - 1 نومبر 2004) هڪ پاڪستاني سوشل ورڪ ۽ اديب ھئي.سنڌ جي نامور عالم ۽ سياستدان علي محمد شاھ راشدي. جي گهرواري، 8 مارچ 1934ع تي ڪلڪتي ۾ ڄائي.
ننڍپڻ ۽ تعليم
شروعاتي تعليم 1947ع ۾ انڊيا جي دارجيلنگ ضلعي  جي ڊائوهل اسڪول مان حاصل ڪيائين. 1952ع ۾ ايڊن گرلس ڪاليج ڍاڪا مان آرٽ جي اعليٰ امتحان ۾ پهرين پوزيشنحاصل ڪيائين. سندس مضمونن ۾انگريزي، معاشيات، منطق، علم سياسيات ۽ سنڌ جي تاريخ ۽ تصوف شامل هئا. ڍاڪا يونيورسٽيءَ مان انگريزي ادب ۽ ٻوليءَ ۾ پهرين پوزيشن ۾ بي. اي پاس ڪيائين. 55- 1954ع ڌاري ڍاڪا يونيورسٽيءَ مان پهرين پوزيشن ۾ ايم. اي پاس ڪيائين. 56- 1955ع ۾ آمريڪا جي نارٿ ڊئم انڊيانا يونيورسٽيءَ مان صحافت ۾ ڊپلوما ڪيائين. انگريزي اردو فارسي سنڌيءَ تي مهارت حاصل هئي.
سنڀاليندڙ
بيگم ممتاز راشدي 1955ع ۾ شاديءَ کان پوءِ سنڌ جي ٻهراڙيءَ وارن علائقن ۾ ٻارن جي صحت، عورتن جي رتبي جي واڌاري لاءِ سماجي ڪمن ۾ حصو ورتو. 1959ع ڌاري فلپائين ۾ وومين لايرس جي سيمينار جي صدارت ڪيائين. 1984ع کان 1986ع تائين پاڪستان سرڪار جي ڪئبينيٽ ڊويزن هيٺ عورتن جي بهبود ۽ ڀلائيءَ واري ڪميشن جي ميمبر پڻ رهي. سنڌ ۾ سماج سڌار تحريڪ جي صدر رهي، هن عورتن ۽ ٻارڙن جي ڀلائيءَ لاءِ سوشل ويلفيئر آرگنائيزيشن پڻ ٺاهي، سنڌ ۽ بلوچستان ۾ ٻهراڙيءَ جي عورتن جي ترقيءَ وارن منصوبن واري نئشنل پاڪستان وومين ائسوسيئيشن'>آلپاڪستان وومين ائسوسيئيشن جي ايڊوائيزر ۽ ڪوآرڊينيٽر رهي. 1986ع ۾پاڪستان طرفان سارڪ ڪانفرنس ڍاڪا ۾ شرڪت لاءِ وفد جي اڳواڻي ڪيائين. 1959ع ۾ يونيسڪو ڪانفرنس منيلا ۾ شرڪت ڪيائين. 1961ع ۾ منيلا ۾ اسلامجي ترقيءَ بابت يونيسيف ڪانفرنس ۾ شريڪ ٿي. ان کان سواءِ هن پاڪستانطرفان ڪيترن ئي ملڪن ۾ ٿيل سيمينارن ۽ ڪانفرنسن ۾ شرڪت ڪئي. 1984ع ۾ سندس ’ڊان‘ ۾ ڇپيل علمي ڪالمن جياردو ترجمي جو ڪتاب ”سنڌ نگاههِ قدر شناس“ ڇپيو، جڏهن ته ”ايرانين بليو انسنڌ“ ۽ ”اسلامڪ آرٽ اينڊ ڪلچر آف سنڌ“ ڪتابڙن مان پهريون ڇپيل آهي. 1986ع کان 1989ع تائين قائداعظم اڪيڊمي جي بورڊ آف گورنرس جي ايگزيڪيوٽو ڪاميٽيءَ جي ميمبر چونڊي وئي. پاڻ پاڪستان نئشنل ڪائونسل آف آرٽس، اسلام آبادجي بورڊ آف گورنرس جي ميمبر پڻ رهي. 1987ع کان 1990ع تائين يونيسڪو سان سهڪار بابت پاڪستاني ڪميشن جي بورڊ آف گورنرس جي ميمبر رهي. 1989ع ۾ بيگم ممتاز راشديءَ کي تعليم واري وفاقي وزارت پاران آثار قديمه بابت بينالاقوامي ڪميشن جو ميمبر پڻ چونڊيو ويو. سنڌ زرعي يونيورسٽي ٽنڊي ڄام جي سينيٽ ۽ سنڊيڪيٽ جي ميمبر پڻ رهي
1975ع واري ”سنڌ ٿرو سينچري انٽرنيشنل ڪانفرنس“ ڪراچي جي فعال ۽ متحرڪ ميمبر رهي.
ليکڪار جي حيثيت سان
محترمه راشدي مختلف اخبارن ۾ باقاعده لکڻيون شامل آهن، جن ۾ ڊان، مارننگ نيوز ۽ ڊي سن شامل آهن.
موت
سندس وفات پهرين نومبر 2004ع تي ٿي، ۽ کيس ميوا شاهه قبرستان ۾ سندس مڙس علي محمد شاھ راشدي جي ڀرسان دفن ڪيو ويو. سندس اولاد ۾ پٽ عادل ۽ نياڻي عنادل آهن.
ڏسو
راشدي خاندان
حوالو
زمرو:سنڌي ادب زمرو:سنڌي عورت ليکڪائون زمرو:سنڌي عورتون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي ماڻهون زمرو:سنڌي ليکڪ زمرو:ڪراچي جا ماڻھو زمرو:ڪراچي جا ليکڪ زمرو:2004ع جون وفاتون زمرو:1934ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستاني سماجي ڪارڪن زمرو:ڪولڪتا جا ماڻهو زمرو:راشدي خاندان
بنو اموين جي سنڌ تي حڪومت
عربن سنڌ کي 711 ع ۾ فتح ڪيو۔
حڪمران
1. محمد بن قاسم ( 92 ھ کان 96 ھ تائين ، وليد بن عبدالملڪ جي دور ۾ سنڌ جو گورنر مقرر ٿيو جنهن کي بعد ۾ معزول ڪيو۔)
2۔ يقيد بن ابي ڪبشه سڪسڪي ( 96ھ کان 96 ھ تائين ، سليمان بن عبدالملڪ جي دور ۾ سنڌ جو گورنر مقرر ٿيو ۔ ۽ سنڌ ۾ وفات ڪيائين۔)
3۔ حبيب بن ملهب ابي صفره ( 96 ھ کان 99 ھ تائين سليمان بن عبدالملڪ جي دور ۾ سنڌ جو گورنر ٿيو ، پر بعد معزول ڪيو ويو۔ )
4۔ عمرو بن مسلم باهلي ( 99ھ کان 101ھ تائين ، عمر بن عبدالعزيز جي دور ۾ سنڌ جو گورنر  ٿيو۔ )
5۔ هلال بن اهوز  تميمي ( 101 ھ کان 107 ھ تائين ، يزيد بن ثاني عبدالملڪ جي دور ۾ سنڌ جو گورنر مقرر ٿيو ، بعد ۾ بدلي ڪيو ويو)
6۔ جنيد بن عبدالرحمٰن ( 107ھ کان 111 ھ تائين ، هشام بن عبدالملڪ جي دور ۾ سنڌ جو گورنر مقرر ٿيو۔)
7۔ تميم بن يزيد عقبي ( 111ھ کان 112 ھ تائين، هشام بن عبدالملڪ جي دور ۾ سنڌ جو گورنر مقرر ٿيو۔  ديبل ۾ وفات ڪيائين)
8۔ حڪم بن يزيد عقبي ( 112ھ 121 ھ تائين، هشام بن عبدالملڪ جي دور ۾ سنڌ جو گورنر مقرر ٿيو ، ۽ سنڌ ۾ قتل )
9۔ عمرو بن محمد قاسم ( 121ھ کان 125 ھ تائين ، هشام بن عبدالملڪ جي دور ۾ سنڌ جو گورنر مقرر ٿيو، منصوره ۾ وفات ڪيائين۔)
10۔ يزيد بن عرار ڪلبي ( 125 ھ کان 129 ھ تائين ، وليد بن يزيد جي دور ۾ سنڌ جو گورنر مقرر ، ۽ منصوره سنڌ ۾ قتل ٿيو۔)
11۔ منصور بن جهمور ڪلبي ( 129 ھ کان 132 ھ تائين ، مروان بن محمد جي دور ۾ سنڌ جو گورنر مقرر ٿيو۔)
سنڌي ادب اموين جي دور ۾
• هن دور ۾ قرآن شريف جو پهريون دفعو سنڌي ۾ ترجمو ٿيو۔
• گذريل دورن ۾ لکيل سنڌي ڪتابن کي عربي ۾ ترجمو ڪيو ويو۔
• سنڌي شاعري ۾ قصيده گوئي رائج ٿي۔
• سنڌي زبان ۾ زبردست اضافو ٿيو ، ۽ نئين سر تشڪيل ٿي۔
• سنڌي عالمن عربي ادب ۾ وڏا ڪارناما سرانجام ڏنا۔
• سنڌي زبان ۾ مذهبي ڪتاب پڻ لکيا ويا جيڪي مڪتبن ۾ پڙهايا پڻ ويا۔
• سنڌي جي اوائلي تاريخ جو ماخذ "چچ نامو"  هن دور ۾ لکيو ويو۔
سنڌي شاعر عالم اديب عرب دور ۾
1۔ ابو معشر سنڌي
2۔ ابو عطا سنڌي
4۔ ماڻڪ بن صالح
5۔ ابو ضلع سنڌي
6۔ ابو عبد الملڪ
7۔ امام اوزاعي
8۔ حافظ ابو محمد
9۔ ابو نصر سنڌي
10۔ ابو عبدالله
11۔ ابو اسحاق
12۔ سنڌي بن شاهڪ
13۔ ڪٿاجم سنڌي
14۔ منصور سنڌي
15۔ هارون ديبلي
16۔ صالح بن ڀلو
17۔ قادري منصور سنڌي
18۔ ابو جعفر سنڌي
19۔ ابن ڌنا
حوالا
زمرو:سنڌ جي تاريخ
ھٽ واڻڪي
ھٽ واڻڪي يا ھٽڪائي (Hatvaniki script) خداوادي لکت کي واپاري طبقو پنھنجي حساب ڪتاب لاءِ استعمال ڪندو ھو، ان ڪري ان رسم الخط کي واڻڪي يا ھٽڪائي يا ھندو-سنڌي رسم الخط بہ چيو ويندو ھو. (ھتي ھڪ ڳالھ واضح ٿي ٿئي تہ) ھن رسم الخط جو گهڻو استعمال ھندو سنڌي ڪندا ھئا. ان ڪري ان کي ”ھندو-سنڌي خط“ بہ چيو ويندو ھو.
راشدي خاندان
راشدي خاندان
ديھ پنگھورو ريتي
ديھ پنگھورو ريتي: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي نيو سعيدآباد جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ سيراھو ڪاڪا، ڳوٺ ڦل ڪاڪا ۽ ڳوٺ خدابخش ڪاڪا واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ پنگھورو جاگير، ديھ جمالي ، ديھ لڙھ ، ديھ راھوڪي ، ديھ ڪاڪا سان  ملن ٿيون
زمرو:سنڌ جون ديھون
1983ع
حوالا
زمرو:سال زمرو:1983ع
ديھ اوڍياڻو
ديھ اوڍياڻو: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي نيو سعيدآباد جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ گنھور زرداري،رمضان انڙ ۽ ڪريم بخش چانڊيو واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ ڪاڪا، ديھ راھوڪي ،ديھ چتوري ۽ تعلقو سڪرنڊ سان ملن ٿيون
زمرو:سنڌ جون ديھون
ايبٽ آباد
ايبٽ آباد (انگريزي: Abbottabad) پاڪستان جو هڪ شهر، پاڪستان جون يونين ڪائونسلون و big city  جو ايبٽ آباد ضلعو ۾ واقع آهي.
تفصيلَ
ايبٽ آباد جي مجموعي آبادي 208,491 ماڻهن تي مشتمل آهي ۽ 1,256 ميٽر سطح سمنڊ کان مَٿانهينءَ تي واقع آهي.
حوالا
زمرو:پاڪستان ۾ ھل اسٽيشنون
ڄام صلاح الدين ٻيون
ڄام صلاح الدين
صلاح الدين صرف اٺ مهينا (مارچ کان آڪٽوبر 1512ع) سنڌ جو حڪمران رهيو.
تفصيلي تعارف
سندس دور ۾ ڪڇ ۽ گجرات سان سنڌ جا سڄا لاڳاپا وري قائم ٿيا. ڄام صلاح الدين جي حڪومت ڪيئن رهي؟ ان متعلق مير معصوم لکي ٿو: ”ڄام صلاح الدين ٺٽي جي شهر ۾ بادشاهيءَ جي تخت تي ويٺو ۽ ڄام فيروز جي ماڻهن تي وٺ پڪڙ ۽ چٽيون وجهي مال طلب ڪرڻ لڳو.“سنڌ جو هي شهزادو غلط ڪارڪردگي ۽ دريا خان جي حڪمت عمليءَ سان صرف اٺ مهينه حڪمراني ڪري سگهيو. ياد رهي ته ڄام صلاح الدين سمن جي مشهور بادشاه ڄام سنجر جو پوٽو هو.
ديھ شھمير راھو
ديھ شھمير راھو: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي نيو سعيدآباد جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ شھمير راھو، جمعو ھاجاڻو، ڪوٽ ڀاڻوجو ۽ ڳوٺ ڪيھر خان جمالي واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ ڏيٿڪي، ديھ امين لاکو، ديھ مناھي، ديھ پنگھورو ريتي ۽ ديھ پنج مورو سان  ملن ٿيون
زمرو:سنڌ جون ديھون
ڊسڪه
ڊسڪا پنجاب صوبي ۾ هڪ ننڍڙو صنعتي شھر آهي. هن جي آبادي تقريباً 501000 آهي. ڊسڪا سيالڪوٽ ضلعي جي چئن تحصيلن مان هڪ آهي. اهو سيالڪوٽ کان 26 ڪلوميٽر ۽ گوجرانوالا کان 20 ڪلوميٽر پري آهي.
ھزل
هزل (Hazal) جي لفظي معنيٰ آهي، چرچو، مسخري يا بيهودگي. اصطلاحي معنيٰ موجب هزل انهيءَ نظم کي چئبو آهي، جنهن ۾ چرچي يا مسخريءَ جهڙا مضمون لکيل هوندا آهن. هن گيت جون مصرعون هڪ، ٻه، يا ٽي ماڻهو گڏي چوندا آهن. جڏهن ته وراڻيءَ ۾ سڀئي شامل ٿيندا آهن. وراڻيون هن قسم جون هونديون آهن: 1- همرچي جو ويلو ڙي 2- همرچو ڙي همرچو. 3- الا همرچو هوڙي لا. 4- هملي ڙي همرچو.
ديھ لڙھ
ديھ لڙھ: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي نيو سعيدآباد جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ بيگو ڪاڪا واقع آھي.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ مناھي، ديھ اھانجو، ديھ پنگھورو ريتي ۽ ديھ ڇپر خان سان ملن ٿيون
زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ مناھي
ديھ مناھي: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي نيو سعيدآباد جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ فقير آباد (پراڻو) ، ڳوٺ الياس ابڙيجو، پير جھنڊو، ڳوٺ منگو چاچڙ ۽ ڳوٺ شان شاھ واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ شھمير راھو، ديھ امين لاکو، ديھ اھانجو، ديھ سعيدآباد، ديھ لڙھ ۽ ديھ پنگھورو ريتي سان ملن ٿيون
يو سي صدر (ڪراچي سائوٿ)
يو سي صدر 28 ڪراچي سائوٿ ضلعي جي ھڪ يونين ڪاميٽي جو نالو آهي جيڪا ان ضلعي جي تعلقي  صدر سب ڊويزن  ۾ واقع آهي. 2013 کان اڳ ان جو درجو صدر ٽائون جي ساڳي نالي سان يونين ڪاؤنسل جو ھيو. 2013 ۾ ان کي صدر جي نالي سان بحال ٿيل تعلقي ۾ شامل ڪيو ويو. ھن يو سي ۾ اردو ڳالهائيندڙ اڪثريت ۾ آھن ان کان سواءِ سنڌي پنجابي پٺاڻ، سرائڪي ماڻھو پڻ رھندڙ آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي م چيئرمين جي سيٽ تي محمد ناصر خان چونڊجي آيو ۽ وائيس چيئرمين جي سيٽ تي شيخ مقيم عالم چونڊجي آئي. ٻنھي جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي.
ديھ مناھي
زمرو:سنڌ جون ديھون
گوجره
گوجرا پنجاب صوبي ۾ هڪ شهر آهي. اهو ٽوبه ٽيڪ سنگهه ضلعي ۾ فيصل آباد کان 50 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي آهي. هن شهر جي آبادي اٽڪل ڏهه لک آهي
ڪاڪ، طعام
ڪاڪ يا ڪارنو پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي قلات شھر جو ھڪ مشھور روايتي طعام آھي. جيڪا ھڪ نمڪين يا مٺي ماني آھي. مٺي ماني ٺاھڻ لاء اٽو کير ۽ کنڊ سان ۽ نمڪين ماني ٺاھڻ لاء پاڻي ۽ لوڻ سان ڳوھي ان جو پيڙو ٺاھي 20 منٽن تائين رکبو آهي. پوء ان پيڙي کي ھٿن سان گول ٺپي ماني وانگر ڦھلائي ھڪ گول لسي پٿر جي چوڌاري رکي ماسيري کل وانگر چاڙهبو آھي. پٿر پورو ان اندر ڍڪجي ويندو آهي. پوء باھ يا ٽانڊن ڀرسان سر تي رکي تيز تپش ۾ 90 منٽن تائين پچائبو آھي. ان کي گول ڦيرائبو رھبو آھي تہ جيئن ھر پاسي کان پچي وڃي. جنھن بعد وڏو سوراخ ڪري ان مان پٿر ڪڍي ڇڏبو آهي اھڙي طرح مٺي يا نمڪين ماني جو گول کوپو کائڻ لاء تيار ٿيندو آهي جنھن مان گرھ پٽي کائبو آهي.
ديھ ڇپر خان
ديھ ڇپڙ خان : پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي نيو سعيدآباد جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ آگرو راھو، ڳوٺ لطف راھو ۽ ڳوٺ گاجي راھو واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ پنگھورو ريتي، ديھ لڙھ ، ديھ اھانجو، ديھ چاچڙي ۽ ديھ راھو سان ملن ٿيون
زمرو:سنڌ جون ديھون
قلات تحصيل
قلات تحصيل يا قلات سب ڊويزن، پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي قلات جي قلات سب ڊويزن جي هڪ تحصيل يا سب ڊويزن آهي جنھن جو صدر مقام قلات شھر آھي. ھن تحصيل ۾ ٽي سرڪلون، 10 پٽوار (تپا)، 231 مئوزا (ديھون) واقع آهن. انھن مان 136 مئوزن م ٻھراڙي ۽ ھڪ مئوزي ۾ شھري آبادي رھندڙ آھي باقي 94 مئوزن ۾ ڪا بہ وسندي ڪانہ آھي. تحصيل ۾ سڀ کان وڏو انتظامي نگران تحصيلدار ھوندو آھي ۽ سب ڊويزن م سڀ کان وڏو انتظامي نگران اسٽنٽ ڪمشنر ھوندو آھي. سب ڊويزن م ھڪ کان وڌيڪَ تحصيلون يا سب تحصيلون پڻ ھونديون آھن. گازگ سب تحصيل قلات سب ڊويزن جو حصو آهي. قلات سب ڊويزن م واقع ٻين وسندين ۾ ڳوٺ علي جان، بڊوزئي، نچرا، ماماتاوا، بين چاھ، ڇائو، شھر حاجي، ۽ مارگاند شامل آهن. ھنن سب ڊويزن ۾ برساتي پاڻي کي جمع ڪرڻ لاء قلات شھر جي اولھ ۾ جبلن اندر ھڪ نئونلونگ ڊيم پڻ واقع آهي.
14 جُولاءِ
14 جُولاءِ (July 14)، عيسوي سال جو 195 هون (ليپ سال 196 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 170 ڏينهن (ليپ سال 171 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:جُولاءِ
ھمہ از اوست
همه اَز اوست يا ھمه اوست فارسي مقولو آهي، جنهنجي لفظي معنيٰ آهي ”هم= سڀ+آز=کان+اُو=اُهو (الله) اَست= آهي.“ يعني ”سڀ ڪجھ خدا تعاليٰ جي طرفان ئي آهي.“ صوفين جي هڪ گروھ مطابق، دنيا جي هر هڪ شيءَ الله تعاليٰ جي ئي پيدا ڪيل آهي؛ يعني هر هڪ چيز جو جوڙيندڙ يا ٺاهيندڙ خود خدا آهي. تنهن ڪري هو انهيءَ ڳالھ تي ڀروسو رکن ٿا تہ، جا بہ شيءَ دنيا ۾ نظر اچي ٿي، سا الله تعاليٰ جي طرفان ئي آهي ’همه اوست‘ يا ’وحدت الوجود‘ جي ابتڙ، صوفين جو ٻيو حلقو ڪائنات جي هن تعبير کي نہ رڳو مڃي نٿو، پر اهڙي تصور وارن صوفين کي ”ملحد ۽ زنديق“ جي لفظن سان ياد ڪري ٿو. حسين بن منصور حلاج ۽ ٻيا صوفي، جيڪي وحدت الوجود/همه اوست جا حامي هئا، انهن خلاف فتوائن ڏيڻ ۽ سزائن ڏيارڻ ۾ ان ٻئي قسم جي سوچ وارن جو دخل رهيو آهي. جيڪي صوفي ’وحدت الوجود‘ يا ’همه اوست‘ کي نٿا مڃين، اُهي ’وحدت الشهود‘ يا ’همه از اوست‘ ۾ يقين رکن ٿا. هنن جو چوڻ آهي ته خالق ۽ مخلوق جي وجود کي ’هڪ وجود‘ قبول ڪرڻ، حقيقت ۽ شريعت جي خلاف آهي. سندن چوڻ آهي تہ اسلامي تعليمات جو بنياد شريعت آهي، جنهن موجب خالق ۽ مخلوق جا ٻہ وجود آهن، هڪ ’وجود امڪاني‘ ۽ ٻيو ’وجود وجوبي‘. ان نقطئہ نظر کي ’وحدت الشهود‘ يا فارسي اصطلاح موجب ’همه از اوست‘ سڏيو وڃي ٿو. حضرت مجدد الف ثاني، هن نقطئہ نظر جو وڏو شارح هو.
مائيڪروسافٽ بنگ
بنگ (Bing)، مشهور سافٽ ويئر ڪمپني مائڪروسافٽ جي ڳولا انجڻ آهي۔ جيئن تہ صارفين کي ويب صفحن ،تصويرن،نقشن ۽ وڊيو تلاس ڪرڻ جي سهولت ڏئي ٿو ۔ هي مائيڪروسافٽ جي براؤزر انٽرنيٽ ايڪسپلورر ۾ پهرئين کان نصب هوندو آهي۔ پر بنگ کي اڃا تائين خاطر خواهہ ڪاميابي حاصل ناهي ٿي سگهي ۽ عالمي ويب سرچ ۾ ان جو حصو في الوقت تمام محدوود آهي۔ هن وقت عالمي سرچ ۾ گوگل ڳولا سر فهرست آهي ۽ ياهو ڳولا پڻ بنگ کان ڪافي اڳتي آهي۔
بنگ اي آئي
بنگ اي آئي، جنهن کي بنگ چيٽ جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، هڪ هٿراڌو ڏاهپ (اي آءِ) چيٽ بوٽ آهي جيڪو مائيڪروسافٽ پاران تيار ڪيو ويو ۽ 2023 ۾ جاري ڪيو ويو. اهو اوپن اي آءِ جي جي پي ٽي-بنيادي وڏي ٻولي ماڊل (فائونڊيشنل لارج لينگويج ماڊل، ايل ايل ايم) جي مٿان ٺهيل آهي ۽ ٻنهي جي ڳانڍاپي کي استعمال ڪندي پرک هيٺ ۽ تقويت سکيا ٽيڪنڪ سان بهتر ڪيو ويو آهي. بنگ اي آءِ چيٽ (ڪچهري) جي اوزار طور ڪم ڪري سگهي ٿو. جنهن وسيلي مختلف قسم جو مواد لکي، نظمن کان وٺي ڪري گيتن، ڪهاڻين، رپورٽن تائين؛ هن وقت برائوزر ۾ کليل ويب سائيٽ تي واهپيندڙ کي ڄاڻ ۽ بصيرت مهيا ڪري ٿو ؛ ۽ متن جي بنياد تي لوگو، ڊرائنگ، آرٽ ورڪ، يا ان کي ٻي تصوير ٺاهڻ (اميج ڪريئيٽر) جي بنياد تي ان کي ڪم آڻي سگهجي ٿو. بنگ اي آءِ اميج ڪريئيٽر کي سڀني ٻولين تائين وڌائي رهيو آهي.
حوالا
زمرو:بنگ زمرو:گهڻ اللساني ويب سائيٽون زمرو:ڳولا انجڻ
آغجابادي ريئن
آغجابادي ريئن يا آغجابادي ضلعو آذربائيجان جي وچ ۾ واقع ھڪ ضلعو يا ريئن آھي جنھن جو صدر مقام آبجاغادي شھر آھي. ھن ضلعي ۾ 45 ڳوٺ واقع آھن جن معيشت زراعت ۽ چوپايو مال پالڻ آھي
نالو
لفظ آغجا جي معنيَ وڏو يا وڏي آھي. بادي لفظ جي معني آبادي آهي. آغجابادي جي معنيَ آهي وڏي آبادي. ريئن آذربائيجان ۾ انتظامي ورھاست جو نالو آھي جيڪا سنڌ جي ضلعي انتظامي ورھاست جي برابر آهي ۽ انگريزي ۾ ان کي ڊسٽرڪٽ چوندا آهن.