cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڳوٺ مزار ڀرڳڙي
ڳوٺ مزار ڀرڳڙي (انگريزي:Village Mazar Bhurgri) سنڌ جي دادو ضلعو جيجوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ يونين ڪائونسل ٽوڙ ۾ هڪ قديم ڳوٺ آهي. هن ڳوٺ پرسان ٻڌمت جو ٺلھ پڻ موجود آهي جيڪو ڳوٺ جي قدامت تي پڻ روشني وجهي ٿو.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
30 جنوري
30 جنوري عيسوي سال جو 30 هون ڏينهن آهي. زمرو:جنوري زمرو:سال جا ڏينهن
ناٽڪ ناچ
thumb ناٽڪ ناچ (ballet) آرٽ جي هڪ شڪل آهي، جنهن ۾ انساني جسم جي حرڪت جي وسيلي ٺاهيو ويندو آهي. جڏهن ته سنگيت ناٽڪ يا اوپيرا ٿيٽر ۾ پيش ڪيل ناٽڪ (ڊرامو) کي چئبو آهي. ناٽڪ ناچ ادائگي (پرفارمنس) ناچ جو هڪ قسم آهي جيڪو پندرهن صدي عيسويء ۾ اطالوي علمي سجاڳيءَ جي تحريڪ (ريناسنس) دوران پيدا ٿيو ۽ پوءِ ۾ فرانس ۽ روس ۾ هڪ ڪنسرٽ ناچ بڻجي ويو.
References
زمرو:ناچ
امت وسطي
thumb|مسلمانن جو قرآن ۾ ڏنل ھڪ نالو
مڏ باھو
يو سي 33 مڏ باھو  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا باقراڻي تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي باقراڻي جي يو سي 8 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 10,793 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ مڏ باھو  ھڪ وڏو ڳوٺ آهي جيڪو دادو ڪئنال جي ڪپ تي واقع آهي ۽ ان يو سي جو صدر مقام آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ سنديلا، کوکر، انڙ، چانڊيا، تونيا، سيد، مڱريا، ڀٽا، ھيسباڻي، ڀٽي،  راجپوت۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ديھ مڏ باھو (آبادي 10,793)، ڳوٺ مڏ باھو، ڳوٺ دولت کوکر،  ڳوٺ ڪمبي سنديلا, ڳوٺ غلام شاھ، ڳوٺ گل محمد تونيو، ڳوٺ ماھي ڀٽا، علي آباد ۽ ٻيا شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين عبدالرشيد چانڊيو  ۽ وائيس چيئرمين اويس خان چانڊيو چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ علي آباد جو عدنان خان انڙ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري, مڊل ۽ سيڪنڊري تعليم جي سھولت ميسر آهي. ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي. صحت جي سھولتن لاء يو سي ۾ ھڪ بنيادي صحت مرڪز ڳوٺ مڏ باھو ۾ واقع آهي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
ڪريئيٽيو ڪامنز اجازت نامو
thumb|thumbtime=18|هن وڪيپيڊيا ۾ ڪريئيٽيو ڪامنز اجازت نامن جي ڪاروباري استعمال جو طريقو بُڌايو ويو آهي۔ کاٻو thumb|ڪريئيٽيو ڪامنز اجازت نامن جي تشريح مختلف ٻولين ۾۔
ڪريئيٽيو ڪامنز اجازت نامو عوامي حق نشر ۽ اشاعت اجازت نامن نجهان هڪ مشهور سافٽويئر اجازت نامو آهي، جنهن کي معروف ويب سائيٽس مثلاً وڪيپيڊيا ۽ فري بيس وغيرہ استعمال ڪنديون آهن۔ هن اجازت نامي کي هڪ آمريڪي غير منفعت بخش تنظيم ڪريئيٽيو ڪامنز ترتيب ڏنو آهي۔ هن اجازت نامي کي اُن وقت استعمال ڪيو ويندو آهي جڏنهن ڪوئي ليکڪ (مصنف) ٻين کي پنهنجي تخليق جي اشاعت ۽ استعمال ۽ ان جي بنياد تي وڌيڪ ڪم ڪرڻ جو حق ڏيڻ چاهيندو آهي، گڏوگڏ هن اجازت نامي جي تحت ليکڪ (مصنف) ٻين کي جملي حق ڏيڻ جي بجاءِ بعض حق به ڏئي سگهي ٿو مثلاً هي قيد لڳائي سگهجي ٿي ته هن جي ڪم جو تجارتي ۽ ڪاروباري استعمال نه ٿيندوا، بس غير تجارتي استعمال جي اجازت آهي۔
قسم
[[فائل:Wanna Work Together? with subtitles - Creative Commons.ogv|thumb|thumbtime=97|Wanna Work Together؟ ايني ميشن از ڪريئيٽيو ڪامنز]] [[فائل:Mayer and Bettle 2 - Creative Commons.ogv|thumb|thumbtime=98| ميير ۽ بيٽل جي ايني ميشن جو ٻيو نسخو ڪريئيٽيوڪامنز جي وضاحت ڪري ٿو۔]] thumb|upright|ڪريئيٽيو ڪامنز اجازت نامن جي ترتيب
اجازت نامن جا هي قسم بنيادي طور تي چار عنصرن تي مشتمل آهين، هر هڪ جي تفصيل هيٺ درج آهي۔
انهن شرائطن کي پاڻ ۾ ضم ڪرڻ سان سورنهن ممڪنہ اجازت ناما بڻجن ٿا جن ۾ يارنهن اجازت ناما درست ۽ باقي پنج غلط آهين۔
ڇهه ڪثير الاستعمال اجازت ناما
جيڪي يارنهن اجازت ناما درست آهن، انهن مان پنجن ۾ "BY" جي دفعہ موجود ناهي، تنهنڪري انهن جو استعمال ناهي ٿيندوڇو ته 98 فيصد اجازت نامن ۾ انتساب جي شرط درج هوندي آهي، تنهن سبب انهن کي ويب سائيٽ تي حوالي جي لاءِ باقي رکيو ويو آهي۔  باقي ڇهه اجازت ناما انتهائي ڪثرت سان استعمال ٿيندا آهن۔
بيروني رابطا
ڪريئيٽيوڪامنز / يڪسان-ڀاڱيداري اجازت نامو
زمرو:آزاد مواد جا اجازت ناما زمرو:تخليقيتون زمرو:عوامي حق اشاعت اجازت ناما زمرو:فڪري ملڪيت فعاليت پسندي زمرو:فڪري ملڪيت قانون زمرو:قانون فڪري ملڪيت زمرو:ڪاپي ليفٽ زمرو:ڪريئيٽيو ڪامنز زمرو:ڪمپيوٽر قانون
ووٽ
ووٽ انگريزي (Vote) ڪنهن اداري، تنظيم جي گروھ، صوبي يا ملڪ جي چونڊ ۾ ڪنھن کي چونڊڻ لاء ھڪ ظاھري طريقي جو نالو ووٽ اھي جنھن ۾ ڪوئي مجاز شھري يا ڪنھن بہ اداري جو مجاز رڪن ڪنھن بہ اميدوار جي چونڊ لاءِ پنھنجي راء جو استعمال ڪندو آھي.
مراد ميمڻ ڳوٺ ٽائون
مراد ميمڻ ڳوٺ ٽائون پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ملير جو هڪ تعلقو آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
قديم مصر
thumb|300px|[[اهرام مصر؛ جيڪي قديم مصر جي تهذيب جي معروف ترين علامتن مان آھن ۽ دنيا جي عجائبات دنيا ۾ شامل آهي]] thumb|300px|قديم مصر جو نقشو
قديم مصر يا مصري سلطنت اتر آفريڪا جي ھڪ قديم تهذيب آهي جيڪا نيل درياھ جي ڪناري تي آهي جتي آڄ جو مصر آباد هي. قديم مصر 3500 قبل مسيح جو ھڪ معاشرو ھو جيڪو 20 ق م تائين، ان وقت تائين قائم رهيو جڏھن ان تي رومي سلطنت قبضو ڪري ورتو.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:قديم مصر زمرو:آفريڪي تهاذيب زمرو:آفريڪا جون اڳوڻيون سلطنتون زمرو:ايشيا جون اڳوڻيون سلطنتون زمرو: اڳوڻيون آفريڪي سلطنتون زمرو:قديم آفريڪي رياستون زمرو:قديم آفريڪا جون رياستون زمرو:قديم تاريخ
سنتالي ٻولي
سنٿالي ٻولي آهي.
ڳاهه
ڳاھ (Gaah)، سنڌ ۾ ڳاهون قديم زماني کان ڀٽ، ڀان ۽ چارڻ ڳائي وڄائي پيش ڪندا هئا. سومرن ۽ سمن جي دَور ۾ شاعريءَ جي هي صنف عروج تي پهتل هئي. ”ڳاھ“ هڪ قسم جو واقعاتي يا بياني بيت آهي. ڀانئجي ٿو تہ هن لفظ جو بنياد ”ڳائڻ“ آهي ۽ ڳائڻ مان ئي ”ڳاءِ“ بڻيو آهي ۽ ان مان ”ڳاھ“ ٿيو آهي. سٽاءَ جي لحاظ کان ”ڳاھ“ منظوم مصرعون آهن، جن مان اڪثر ڏوهيڙي جي شڪل ۾ آهن، البته ڪن ڳاهن ۾ ٻن مصرعن کان پوءِ وراڻيءَ طور هڪ ننڍي تڪ بہ پويان بيهاريل آهي. مضمون جي لحاظ کان ان ۾قصي جي خاص موقعن جو ذڪر هوندو آهي. ان ڏس ۾ ڏمڻ سوناري جي قصي مان هڪ ڳاھ نموني طور هيٺ ڏجي ٿي: اڪ نہ ڪجي ڏندڙو، سپ نہ کائجي ماھ، ات نہ لائجي نينهڙو، جت ٿئي جيءَ وڻاھ، تن سونارن سان الا، مون من موهيو وي!
ڳورھائپ ۾ ڪووڊ-19
ڳورھائپ ۾ ڪووڊ-19 (COVID-19 in pregnancy) ڳورھائپ ۾ ڪووڊ-19 جي اثرن بابت اڃا تائين مڪمل پروڙ ناھي ڄاڻائي وئي، ڇاڪاڻ ته ان جي اثرن بابت ڪوبه صحيح مواد (ڊيٽا) موجود نه آهي. چين ۾ ھڪ ننڍڙي اڀياس منجھان پروڙ پئي تہ زائفائن ۾ ڪووڊ-19 جي نمونيا جا اُهڃاڻَ ۽ اثرَ، پيٽ سان نہ هئڻ وارين بالغ نارين وانگر هيا. مارچ 2020ع تائين، ڪووڊ-19 کان متاثر ٿيل ڳورھائپ سان زائفائن منجھان، کين ڄمندڙ ٻچن ۾، ان (ڪووڊ) جي منتقليءَ جو ڪوبہ ثبوت ناھي مليو. جيتوڻيڪ، انھيءَ جھڙا وبائي مرض جھڙوڪ سارس ۽ ميرس (ايم اي آر ايس) تي ٻڌل اڳڪٿيون ٻڌائين ٿيون تہ ڳورھائپ واري نارين کي ان وبائي مرض منجھان گھڻو وڌيڪ خطرو آھي.
ڳورھائپ ۾ ڪووڊ-19 تي کوجنا
ڳورھائپ ۾ ڪووڊ-19 انفيڪشن جي نوعيت بابت ڪنهن به ريت پُختو پڪو نتيجو ڪڍڻ لاءِ سڦا گھٽ ثبوت مليا آھن. چين جي شھر ووهان، ۾ ڄاڻايل ڳورھائپ (حمل) جي ٽئين ڀيرون چڪاسَ (ٿرڊ ٽريمسٽر) ۾ 9 متاثر ٿيل عورتن تي ڪيل اڀياس منجھان پروڙ پئي آھي ته انهن نون (9) ڄڻين مائين منجھان ڇهه ڄڻين کي بخار، ٽي ڄڻين کي پُٺن جوڙن ۾ درد هيو، ٻه ڄڻين کي ڳلو (ڳچيءَ) جي تڪليف ھئي ۽ ٻه ڄڻين کي ڪمزوري / سُستي (ڪاھليءَ) جون شڪايتون هيون، جڏهن ته ٻه عورتون کي تڪليف ھئي. ڪنھن به عورت کي تيز ڪوڊ-19 نمونيا نه ٿيو ھيو يا انھن جو موت نه ٿيو ھيو. انهن سڀني جيئرن (زندھ) ٻارڙن کي جنم ڏنو ھيو ۽ پيدائشي طور ڪنھن به نئون ڄاول ٻار ۾ وائرس جي منتقلي يا ٻيا ڪارڻ نه مليا ھيا. انھيءَ مقصد جي لاءِ سارس ڪووي 2 جي لاءِ اُرھ (ڇاتي) منھان کيرُ، اميونيٽڪ فلوڊ، هڏن ميرو ۽ نون ڄاول ٻارن جي ڳلو جي رتوبت جي نمونن جا تجربا ڪيا ويا ۽ سمورا نتيجا ناڪاري (منفي، نيگيٽو) آيا هئا.
هڪ ٻيو کوجنا اڀياس (ريسرچ اسٽڊي) جيڪو 15 اُميدوارين (ڳورھائپ سان) عورتن بابت آھي تنھن موجب گهڻئين ئي عورتن کي بخار ۽ کنگھ جي شڪايت ھئي، جڏهن ته ليبارٽري ٽيسٽ ۾ 12 عورتن منجھ ليمفوسيٽوپينيا مليو ھيو.
ڇاڪاڻ ته ڪووڊ-19 کان وٺي سارس ڪووي ۽ ميرس ڪووي (MERS-Cov) جي وچ ۾ هڪجهڙائي ڏيکاريندي آهي، امڪان اهو آهي ته حمل تي ان جو اثر ساڳيو (ھڪجھڙو) آهي.
دليل
دليل: Argument:
دليلن جو مطلب آهي ته اهو بيان جيڪو لکيل هجي يا زباني هجي ڪنهن عنوان جي مسئلي جي حل لاءِ سبب ۽ شهادتون ڏئي، يا جنهن جو مطلب سببن ۽ شهادتن جي سمجهاڻي هجي.
31 جنوري
31 جنوري عيسوي سال جو 31 هون ڏينهن آهي. زمرو:جنوري زمرو:سال جا ڏينهن
ماڊل ڪالوني ٽائون
ماڊل ڪالوني ٽائون پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪورنگيءَ جو هڪ تعلقو آهي.
زمرو:سنڌ جا تعلقا
عربي اسڪرپٽ
عربي اسڪرپٽ: عربي رسم الخط:
عربي ٻوليءَ کي لکڻ جو جيڪو طريقو آهي ان کي عربي اسڪرپٽ چون ٿا. کوڙ دنيا جون ٻوليون ھن رسم الخط ۾ لکيون وڃن ٿيون. جن ۾ آذربائيجاني، پشتو، فارسي، ڪردش، لورش، اردو ، سنڌي وغيره شامل آهن. ”عرب ۾ لکڻ پڙهڻ جو رواج گهٽ ئي هجي، مدت کان هلندو اچي ٿو. تمام قديم زماني کان حميري ۽ نابتي خط هو، (جنهن جا ڪتاب نهايت ڪثرت سان يورپ ۾ پڙهيا وڃن ٿا) ۽ اسلام کان ڪجهه پهريائين اهو خط ايجاد ٿيو هو، جيڪو عربي خط چيو ويندو هو؛ جنهن ڪيتريون صورتون بدلائي اڄ هيءَ صورت اختيار ڪئي آهي“ ”جيڪي پيغام رسول ڪريم ﷺ تائين پهچندا هئا، اهي پنهنجي اصحابن کي يا حفظ ڪرائي ڇڏيندا هئا يا لکائي ڇڏيندا هئا (هن مقصد لاءِ ڪجهه جليل القدر اصحابي رضه مقرر هئا. جن کي ڪاتبان وحي چيو وڃي ٿو. حضرت ابوبڪر صديق رضه، حضرت عمر رضه، حضرت عثمان رضه، حضرت علي رضه، حضرت امير معاويه رضه، حضرت زيد بن ثابت رضه، ۽ حضرت عبدالله بن مسعود رضه تمام مشهور آهن). انهن ڏينهن ۾ ڪاغذ ڪونه هو، انهي ڪري ماڻهو کجين جي شاخن، سفيد پٿرن ۽ چمڙي جي ٽڪرن تي لکندا هئا“ ”خود عهد نبوي ۾ قرآن، سنت ۽ سيرت جي سکڻ ۽ سيکارن لاءِ هڪ باضابطه تعليم گاه ’صفه‘ جي نالي سان قائم هئي، جتي شاگردن جو تعداد هڪ هڪ وقت ۾ 80 (اسي) 80 (اسي) تائين هوندو هو. انهي تعليمي مدرسي ۾ تعليم ڏيڻ جو ڪم اصحابه رضه ڪندا هئا.“ حضور جن کان پوءِ حضرت ابوبڪر رضه ٻن سالن ۾ قرآن مجيد مرتب ڪرايو؛ ۽ حضرت عثمان رضه، جڏهن ڏٺو ته لغت جي اختلاف جي ڪري لفظن ۾ اختلاف پيدا ٿئي ٿو ته پاڻ سڀني مسلمانن کي هڪ ئي قرآت تي گڏ ڪرڻ لاءِ، لغت قريش ۾ قرآن کي لکي تمام امت کي هڪ مصحف تي جمع ڪري ڇڏيو؛ ۽ اهوئي مصحف آهي جو اڄ به اسان جي سامهون موجود آهي. اهو ئي سبب آهي جو حضرت عثمان رضه کي جامع القان چيو ويندو آهي. حضرت عمر احڪام جاري ڪري هر ڪنهن حديث کي گڏ ڪرڻ جو حڪم ڏنو، ۽ اٺين صدي عيسوي ۾ اسلام سام، عراق، فلسطين، مصر، ايران، افريقا، اسپين، ۽ انڊونيشا ۽ چين تائين پهچي ويو. انهي مان ثابت آهي ته اسلام جي اچڻ کان اڳي عربن وٽ لکڻ لاءِ ڪانه ڪا صورتخطي هئي ۽ وٽن لکڻ جو رواج شروع کان هوندو هو. ”ابتدا ۾ صرف خانداني معرڪا (نسب ناما) ۽ لڙاين جا واقعا محفوظ رکندا هئا“
حوالا
زمرو:چار اکرن وارا آئي ايس او 15924 رسم الخط
ديھ پنھورڪي
ديھ پنھورڪي: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ محب پليجو ۽ ڳوٺ علو پليجو، ڳوٺ بخش ٻاٽي ۽ ڳوٺ ڪانڀو خان ٻاٽي واقع آھن.ھن ديھ کان حدون ديھ ڪيٽي ، ديھ شاھپور، ديھ سلطان پور، ديھ پليجاڻي ۽ ٽنڊوالهيار تعلقي جي ديھ ڀٽي سان ملن ٿيون. ھن ديھ جي اڪثر زمين زرعي آھي. ھي ديھ انتظامي طور تي شاھپور ٿاڻي جي حدن ۾ واقع آهي. ھن ديھ جي جاگرافيائي بيهڪ 5011-16 آھي ۽ ديھ جي آبادي 1998 جي آدمشماري مطابق 5774 آھي.
زمرو:سنڌ جون ديھون
ڳيچ
ڳيچ (Geech) جي لفظي معنيٰ آهي، اهو ڪلام، جيڪو ڳايو وڃي، ۽ اصطلاحي معنيٰ آهي، اهو ڳائڻ، جو شاديءَ يا خوشيءَ جي موقعي تي اڪثر عورتون ڳائين. لاڙ ۾ ڳيچن کي ’ڳيو‘ چون ۽ ٻين ڪن ڀاڱن، خصوصاً شهرن ۾ ان کي ‎’سهرو’ چون. ’ڳيچ‘، عورتن جا مخصوص لوڪ گيت آهن، جي سنڌ جي هر ڪنڊڪڙڇ، هر وسينءَ واهڻ، هر ڳوٺ ۽ شهر ۾، خوشيءَ ۽ شاديءَ جي موقعي تي ڳايا وڃن ٿا. ڳيچ جا آڳاٽا اهڃاڻ، سومرن جي، دور کان ملن ٿا. سنڌي ادب جي تاريخ ۾ مرکان شيخ (وفات 1300ع) پهرين شاعره آهي، جنهن ڳيچ ڳايا، جن ۾ هن پنهنجي مرشد جي مدح ڪئي آهي. سندس ڳيچ جو هڪ نمونو هيٺ ڏجي ٿو: هي ڪانڊيرڙي لس، هي واسرڙي وس آءُ کلندي ڪڏندي اچان، ڪرهيل ڏٺم سک پار ۾، آءُ کلندي ڪڏندي اچان، ڀانڊاري ڏٺم سک پار ۾، آءُ کلندي ڪڏندي اچان!
خطن جا مجموعا
خطن جا مجموعا:
اهڙن خطن جي مجموعن يا لکيتن مان به وڏن بزرگن جي زندگين، شاعرن، درويشن ۽ اديبن بابت ڪافي معلومات ملي ٿي جنهن مان انهن جي ادبي خدمتن، ڪارنامن ۽ هڪٻئي سان تعلقات جي معلومات ملي ٿي، جيڪا تحقيق ۾ وڏي اهميت رکي ٿي. مواد جي لاءِ سندون وڌيڪ ڏسو - ببلو گرافي تيار ڪرڻ جي مطالعي جا ذريعا، انهن ڪتابن مان به تحقيق بابت مفيد معلومات ملي سگھي ٿي.
فيبروري 1
1 فيبروري عيسوي سال جو 32 هون ڏينهن آهي.
وفاتون
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
گھاتو
گهاتو (سُر) (Ghatoo) لفظ جي لغوي معنيٰ آهي: ”مڇي مار“. سنڌيءَ ۾ان جو مطلب آهي: ”تاڪ ۾ ويٺل شڪاري“ يا ”سمنڊ ۾ مڇيءَ جو شڪار ڪندڙ ٽوٻو“. شاھ لطيف جي سـُر گهاتوءَ ۾ مورڙي ميربحر جي بهادري ۽ شجاعت جو ذڪر آهي. هن سر ۾ دنيا کي مها ساگر جي صورت ڏني وئي آهي ۽ ان جي خوف ۽ خطرن جو ذڪر ڪيو ويو آهي. مورڙو ۽ سندس ڇھ ڀائر ڪلاچي (هاڻوڪي ڪراچي) جي سمنڊ ۾ وڏي مهارت ۽ فن سان مڇيءَ جا شڪاري هئا، جڏهن ”ڪلاچي جي ڪن“ تي مانگر مڇن قبضو ڪري، مهاڻن جي معاشي وسيلن تي وار ڪيو تہ، انهيءَ قبضي کي ڇڏائڻ لاءِ ”مورڙي“ جا ڇهه ڀائر مانگر مڇ سان بهادريءَ سان مقابلو ڪندي مارجي وڃن ٿا. انتقام جي باھ مورڙي کي سمهڻ نٿي ڏي، جيتوڻيڪ هو هڪ ڏٻرو ۽ معذور انسان هو، پر ”رٿابندي“ ڪري نيٺ انهيءَ مانگر مڇ سان مهاڏو اٽڪائي، ان کي ماري ڀائرن جو بدلو وٺي ٿو ۽ ڪاميابي ماڻي ٿو. شاھ لطيف علامتي طور ان قصي کي ڳاتو آهي.
بوڙو ٻولي (انڊيا)
بوڙو (بر'/بڑ [bɔɽo])، پڻ بوڊو، هڪ چين-تبتي ٻولي آهي، جيڪا بنيادي طور تي اتر اوڀر هندستان، نيپال ۽ بنگال جي بوڙو ماڻھن طرفان ڳالھائي وڃي ٿي.
گھڙولي
گھڙولي شاعريءَ ۾ عورت جي زباني محبوب جي خدمت جو جذبو ظاهر ڪيل ۽ آزي ۽ نيزاري ڏيکاريل هوندي آهي. هن شعري صنف ۾ خدمت جي اظهار لاءِ وراڻي۾ ”گهڙولي ڀرڻ“ لفظ ضرور ايندو آهي. انهيءَ ڪري اهو نالو پيو اٿس. سنڌي ادب ۾ پهرين گهڙولي حضرت سچل سرمست جي ملي آهي، جيڪا سرائڪيءَ ۾ آهي. ان کان پوءِ، ڪيترن شاعرن سنڌي ۽ سرائڪيءَ ۾ گهڙوليون چيون آهن. فني سـِـٽا جي لحاظ کان ڪي گهڙوليون بيتن ۾، تہ ڪي وري بندن تي مشتمل هونديون آهن. سچل سرمست جي گهڙولي ننڍن بندن تي ٻڌل آهي، جنهن جي هر بند ۾ ٻہ ننڍيون مصرعون آهن، جيڪي پاڻ ۾ هم قافيه آهن. انهن جي پويان وراڻي اچي ٿي. مئن تان گهڙولي ڀرِندي هان پير پيران، حضرت ميران، نام ڳڌي جنهن ٽٽن زنجيران، ڪامل مرشد ڪردي هانآ مئن تان گهڙولي.... (سچل)
فريد آباد (لاڙڪاڻو)
يو سي 34 فريد آباد  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا باقراڻي تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي باقراڻي جي يو سي 9 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ فريد آباد  ھڪ وڏو ڳوٺ آهي جيڪو لاڙڪاڻو- خيرپور روڊ جي ڀرسان واقع آهي ۽ ان يو سي جو صدرمقام آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ جتوئي، سيال، لاشاري، سيد، مڱريا، ڀٽا، کوکر، مگسي  ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ڳوٺ علي جتوئي، ڳوٺ مجاور لاشاري، ڳوٺ شادن جتوئي، ڳوٺ فريد آباد، ديھ فريد آباد (آبادي 11,967)، غلام حيدر مڱريو، گلسي وارو ڀٽو، راضيديرو، ڳوٺ دولت کوکر، ڳوٺ مگسي ، ۽ ٻيا شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين نديم اڪبر سيال ۽ وائيس چيئرمين سيد پريل شاھ چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ فريد آباد جو ظفر انور سيال ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري، مڊل ۽ سيڪنڊري تعليم جي سھولت ميسر آهي. ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي. فريد آباد ڳوٺ ۾ پرائمري اسڪولن سميت ھڪ ھاء اسڪول پڻ واقع آهي. صحت جي سھولتن لاء ھن يو سي ۾ اڃان ڪو سرڪاري ادارو قائم ناھي ٿيو.
2020ع
فوتگيون
2020ع زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
ٺيٺ
ديھ ٺيٺ  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي وارھ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ميرپور تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880 کان 1952ع تائين واري دؤر جي ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ رڳو ھڪ غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيو. ھاڻي بہ ان ديھ ۾ ٻہ غير معروف ڳوٺ واقع آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ميرپور ، اوڀر ۾ ديھ سانھاري، اولھ ۾ ديھ بشارت ڪاڇڙي ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ضلعي دادو جي تعلقي ميھڙ جي ديھ سعدپور واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,022 ھئي جيڪا 357 خاندانن تي مشتمل ھئي.
ڇليدار ٻيٽ
ڇليدار ٻيٽ يا, ،، (اردو:  جزيره مرجاني ) ڇلي وانگر گولائي ۾ پھاڙي ھوندي آھي جيڪا سامونڊي ڍنڍ جي چوڌاري مڪمل يا جزوي طرح ڇلي وانگر واقع ھوندي آھي. اصل ۾ ڇليدار ٻيٽ سامونڊي ٻرندڙ جبل ھئا جيڪي سمنڊ جي تري جي ھيٺان واقع ھيا ۽ سمنڊ جي سطح تي انھن جي چوٽين جي ڪنارن کان ٽڪريون مٿي اڀري آيون. ڪروڙين سالن گذرڻ بعد اھي ٻرندڙ جبل ٻرڻ بند ٿي ٺري ويا جنھن بعد سمنڊ ٻاھران انھن جي چوٽين ٻيٽن ۽ ڇليدار ٻيٽن جي شڪل اختيار ڪئي. ڇلي جي وچ ۾ سمنڊ جي پاڻي اچڻ سان سامونڊي ڍنڍون (lagoons) ٺھي ويون. ڪنھن دور م جبل جي ٻري ڦاٽڻ وقت انھن ما لاوو نڪرندو ھيو. انگريزي ۾ انھن ٻيٽن کي اٽال يا ڪورل اٽال سڏيندا آهن. اٽال ھڪ انڊو آرين ٻولي: ڌويھي ٻولي جي لفظ اٺولھو مان نڪتل آهي، جنھن جي معنيَ آهي ھٿ جي تري. ھن قسم جي ٻيٽن کي سامونڊي ڍنڍن وارا ٻيٽ (lagoon Islands) پڻ سڏيندا آهن.
دنيا ۾ لڳ ڀڳ 440 ڇليدار ٻيٽ واقع آھن جن مان اڪثر پئسفڪ سمنڊ ۾ واقع آھن.
شمارياتي تخمينو
شمارياتي تخمينو: شمارياتي اڳڪٿي: Statistical inference:
نکن اکرن جي علم جي استعمال مان ٻيو مکي مقصد آهي گڏ ڪيل مواد جي مدد سان نتيجي بابت تخمينو لڳائڻ (Infernce). اهڙي نتيجي لاءِ به مواد نقش فهرستن، خاڪن جي مدد سان گڏ ڪيو ويندو آهي. هن قسم جي تحقيق ۾ جيترو مواد گهڻو هوندو آهي يا جيترا گهڻا مثال هوندا آهن اوترو تحقيق صحيح ۽ نتيجو برابر ايندو آهي. اهڙي طرح مثالي عددن کي تخمينو دوران مختصر ڪرڻ ۾ به انگن اکرن (Statistics) جي ضرورت هوندي آهي. هن قسم جي تحقيق تجربي گاهن ۾ گڏ ڪيل معلومات جهڙوڪ ڪنهن پيمائشي معلومات، نفسيات جي ماهرن جي گڏ ڪيل ڪنهن انساني مسئلي بابت معلومات، مشاهدي ۾ آيل  معلومات  يا قدرتي  نظارن بابت گڏ ڪيل معلومات بابت هوندي آهي، جنهن جو نتيجو انهن ڳالهين بابت اڳڪٿي يا تخمينو (Inference) هوندو آهي. اهڙي نتيجي لاءِ انگن اکرن وارو تحقيق جو طريقو ضروري هوندو آهي، جنهن ڪري نتيجو صحيح ۽ ٿوري محنت سان نڪري اچي ٿو. هن قسم جي تحقيق مان هيٺيان فائدا ٿين ٿا: 1- نتيجي يا مواد بابت مليل معلومات صحيح ۽ برابر هوندي آهي جنهن ڪري تحقيق ۾ پيش ايندڙ مونجھارا ختم ٿيو وڃن. 2- هي طريقو تمام آسان ۽ ٿوري محنت وٺي ٿو ۽ تحقيق کي صحيح رخ تي آڻي ٿو. 3- مواد مان مليل معلومات بلڪل مختصر هوندي آهي جنهن ڪري نتيجو ڪڍڻ ۾ آساني ٿئي ٿي. 4- هن طريقي جي مدد سان ڪوبه تخمينو آساني سان لڳائي سگھجي ٿو ۽ ڪابه پيشن گوئي ڪري سگھجي ٿي. 5- ڪنهن مشڪل کان مشڪل مسئلي کي حل ڪري نتيجو صحيح ڪڍي سگھجي ٿو. 6- هن قسم جي تحقيق ۾ شخصي آزمودن کي ظاهر ڪري سگهجي ٿو. 7-  ڪنهن رٿا کي تيار ڪرڻ لاءِ انگ اکر گڏ ڪيا وڃن ٿا ۽ ڪنهن ڳالهه جي حقيقت کي ظاهر ڪري سگھجي ٿو.
ايوانِ صدر
ايوان صدر يا صدارتي محل (انگريزي: Aiwan-e-Sadr) پاڪستان جي صدر جي سرڪاري رهائشگاهه ۽ آفيس آهي. ايوانِ صدر جو انتظامي اڳواڻ صدرِ پاڪستان جو پرنسيپال سيڪريٽري هوندو آهي.
ايوان صدر ۾ رهائش اختيار ڪندڙ پهريون صدر غلام اسحاق خان هو. ايوان صدر اسلام آباد ۾ اتر اوله طرف آهي. صدارتي محل شارع دستور ۾ پارليامنٽ جي عمارت جي پاسي ۾ واقع آهي. ايوان صدر ۾ ڪم ڪندڙ ملازمن لاءِ صدارتي محل جي پويان هڪ ڪالوني جڙيل آهي، جنهن کي صدارتي ڪالوني چيو ويندو آهي.
آن لائن انسائيڪلوپيڊيا
هڪ آن لائن انسائيڪلوپيڊيا (online encyclopedia)، جنهن کي ڊجيٽل انسائيڪلوپيڊيا به چيو ويندو آهي، انٽرنيٽ تي رسائي لائق هڪ انسائيڪلوپيڊيا آهي.
آن لائن انسائيڪلوپيڊيا هڪ اهڙو انسائيڪلوپيڊيا آهي، جيڪو انٽرنيٽ تي پڙهيو وڃي ٿو. وڪيپيڊيا انٽرنيٽ انسائيڪلوپيڊيا مان هڪ سڀ کان وڏو مثال آهي. انٽرنيٽ تي پهريون آزاد انسائيڪلوپيڊيا پروجيڪٽ انٽرپيڊيا (Interpedia) سڏيو وڃي ٿو، جيڪو 1994 ۾ جاري ٿيڻ گهرجي ها، پر پراڻو پرنٽ ٿيل انسائيڪلوپيڊيا آفيسر کي پيج تي اچڻ کان اڳ تباهه ڪري ڇڏيو.
وڪي سورس
انگريزي ۽ ٻين ٻولين ۾ وڪي سورس تي ڪافي پراڻا انسائيڪلوپيڊيا ۽ قومي سوانح جون لغتون موجود آهن. انهن انسائيڪلوپيڊيا جي مڪمل ٿيڻ مختلف آهي ۽ مواد جي معيار پروف ريڊ کان ويندي آهي ، غريب معيار جي متن تائين ڪيترن ئي نظريا ڪردار جي سڃاڻپ (او سي آر) جي غلطين سان.
ٻيون
ڪيترائي انسائيڪلوپيڊيا انٽرنيٽ آرڪائيو ويب سائيٽ تي موجود آهن. جيتوڻيڪ اصل متن قابل ڏيک آهي مشين پڙھڻ واري متن اڪثر ڪيترن ئي او سي آر جي غلطين سان غريب آهي.
جديد مواد جي رچنا
سرگرمي جي هڪ ٻي لاڳاپيل شاخ رضاڪارانه بنيادن تي نئين ، آزاد مواد جي تخليق آهي. 1991 ۾ ، يوزنيٽ نيوزگروپ جي شرڪت alt.fan.douglas-adams] هڪ هيچ هيلر جي گليڪس کي گائيڊس جو اصل نسخو تيار ڪرڻ جو منصوبو شروع ڪيو ، ڊگلس ايڊامس جي ڪم ۾ استعمال ٿيندڙ هڪ افسانوي انسائيڪلوپيڊيا. اهو پروجيڪٽ گليڪڪ گائيڊ طور مشهور ٿيو. حالانڪه ان جو اصل مقصد صرف حقيقي ، اصل مضمونن تي مشتمل هو ، نيم اصل ۽ غير حقيقي آرٽيڪلز کي به اجازت ۽ حوصلا افزائي لاءِ پاليسي تبديل ڪئي وئي. پروجيڪٽ گليڪڪ گائيڊ 1700 کان مٿي آرٽيڪلز تي مشتمل آهي ، پر 2000 کان نئون مضمون شامل ناهي ڪيو ويو. شايد اهو جزوي طور H2g2 جي ڳولا جي ڪري آهي ، ساڳئي لائنن تي هڪ وڌيڪ سرڪاري منصوبو.
هڪ ٻي شروعاتي آن لائن انسائيڪلوپيڊيا کي گلوبل انسائيڪلوپيڊيا سڏيو ويو. نومبر 1995 ۾ هن جو هڪ جائزو پيش ڪيو ويو جيمس ريٽيگ (اسسٽنٽ ڊين آف يونيورسٽي لائبريريزز فار ريفرنس اينڊ انفارميشن سروسز) ڪاليج آف وليم ۽ ميري 15th سالانہ چارلسٽن ڪانفرنس ۾ لائبريري جي حصول ۽ لاڳاپيل مسئلن تي. هن گلوبل انسائيڪلوپيڊيا جي متعلق چيو:
جرمن آمريڪي ڏينهن
جرمن آمريڪي ڏينهن ، آمريڪا ۾ موڪل جو ڏينهن آهي. هي ڏيهن هر سال. تحت 6 آڪٽوبر تي ملهايو ويندو آهي.
بشير مورياڻي
جنم
سنڌي ادب جو هڪ اهم نالو بشير مورياڻي 2 اگسٽ 1934ع ۾ شڪارپور ۾ ڄائو.
زندگي
پرائمري تعليم کان ڪاليج تائين پنهنجي اباڻي شهر ۾ ورتائين. ننڍپڻ کان ئي نهايت ذهين ۽ اورچ شاگرد جي حيثيت سان تعليمي مرحلا طئه ڪندي سن 1956ع ۾ بي.اي آنرس جي امتحان ۾ امتيازي حيثيت ماڻي سنڌ يونيورسٽي ۾ پهرين پوزيشن حاصل ڪيائين. سن 1958ع ۾ ايم.اي سنڌي ادب ۾ پاس ڪري پهريون نمبر آيو، ان دوران تحقيقي مقالو “پاڪستان قائم ٿيڻ کان پوءِ سنڌي ادب جي اوسر” لکيائين ، سنڌ يونيورسٽي مان همت ۽ حوصله افزائي نه ملڻ ڪري، سنڌي ادب ۾ پي.ايڇ.ڊي ڪرڻ جو ارادو ترڪ ڪري، 1958ع ۾ ئي ڪاليج ۾ ليڪچرر جي حيثيت سان گهڙيو، جتي 1958ع کان 1960ع تائين نوابشاهه ۽ شڪارپور جي ڪاليجن ۾ هڪ ڪامياب ليڪچرر جي حيثيت سان علم جي روشني پکيڙيندو رهيو. سن 1960ع ۾ سول سروس ۾ شامل ٿيو، انهيءَ دوران نواب شاهه، ڪنڌڪوٽ، لاڙڪاڻي ۽ ڪراچي ۾ اسسٽنٽ ڪمشنر جي عهدي تي فائز رهيو. سن 1969ع کان 1970ع تائين هو انتظامي تربيت لاءِ آمريڪن يونيورسٽي بيروت ۾ وڌيڪ سکيا لاءِ هتان اُسهيو، اتان موٽڻ کان پوءِ کيس ترقي ملي. انهيءَ عرصي ۾ سنڌ لاءِ آدم شماري جو ڊائريڪٽر، جيڪب آباد ضلعي جو ڊپٽي ڪمشنر، ڊائريڪٽر ايڪسائيز ۽ ٽيڪسيشن، خوراڪ ۽ زراعت کاتي جو ايڊيشنل سيڪريٽري ٿي رهيو. 1973ع ۾ حڪومت جي انتظامي سڌارن جي هيٺ ٿيل، لکيل چٽاڀيٽي جي مقابلي ۾ ڪامياب ٿي، فارين سروس ۾ “ڪائونسلر” چونڊجي ويو، جتان سنڌ حڪومت هن جون خدمتون حاصل ڪري کيس انڊسٽريز ۽ مِنرل ڊيولپمينٽ جي کاتي جو سيڪريٽري مقرر ڪيو. ان کان علاوه سنڌ حڪومت جي مختلف کاتن ۾ هوم سيڪريٽري، تعليم جو سيڪريٽري، ٻيلي کاتي جو سيڪريٽري ٿي ڪم ڪري چڪو آهي. پي سي ايس ڪري آيل، ڪيترن ادارن جي سربراهي سندس نصيب ۾ آئي، جيڪا گهڻن شخص جي نصيب ۾ هوندي آهي يا ايندي آهي. پر سنڌي ادب ۽ سنڌ جي نصيب ۾ هڪ ڀاڳ بشير مورياڻيءَ جي صورت ۾ آيو. سنڌي ادب لاءِ هيءَ نالو هڪ ڀاڳ جهڙو ئي آهي. اهو شاعراڻو ادب هجي. فڪشن هجي يا عالمي ادب جا اُهي شاهڪار هجن جن کي هن لاجواب ٻوليءَ ۾ ترجمو ڪري نه رڳو سنڌي ٻوليءَ جي غربت کي گهٽائڻ ۾ هٿ ونڊايو پر سنڌ جي ننڍڙي ادبي دائري کي ڪشادو ڪرڻ ۾ به پنهنجي حصي جو يوگدان ڏنو.
هن جو سنڌي ادب جي حوالي سان پهريون عشق شاعري هو. هو اول شاعر آهي، اها ٻي ڳالهه آهي ته سندس سڃاڻپ شاعري نه آهي، اها ڪهاڻي آهي. هو شيخ اياز، جمال ابڙي، اياز قادري، غلام رباني آگري جي پد جو ڪهاڻيڪار هئو ۽ هيءُ سڀ اهي نالا آهن. جن سنڌي ڪهاڻيءَ جو مان ۽ مرتبو وڌايو ۽ سنڌي ڪهاڻيءَ کي موضوعاتي لحاظ کان شهر ڏانهن کڻي آيا، پوءِ به اهو سچ آهي ته سنڌي ڪهاڻي اڄ جنهن موضوعاتي خوشحاليءَ ڏانهن وڃي رهيو آهي. اها ان دور ۾ کيس نصيب نه ٿي هئي.
ادبي ڪم
بشير مورياڻي کي اسڪول واري زماني کان لکڻ پڙهڻ سان شوق پئي رهيو آهي، اهو ئي سبب آهي جو سندس شمار سنڌ جي ڌرتي جي ترقي پسند اديب، شاعر، افسانه نگار ۽ معروف مترجم کان علاوه نامور ليکڪن ۾ ٿئي ٿو. پاڻ سنڌي ٻولي جي ڪهاڻي ۽ افساني کي نوان موڙ ۽ نوان رنگ ڏيئي وڏو داد حاصل ڪيائين. سندس ڪيترن افسانن جو ترجمو مختلف ٻولين ۾ ٿي چڪو آهي. بشير مورياڻي صاحب جهڙو منفرد افسانه نگار آهي، تهڙو ئي يگانو شاعر به آهي. هن عروضي صنفن کي وڌيڪ اپنائي ورتو. سندس ڪلام جديد ۽ قديم رنگن جي سنگم جو مثال آهي. “اصنام خيالي” جي نالي سان سندس ڪلام جو مجموعو ڇپجي چڪو آهي. ڪهاڻين جي ڪتابن “زندگي جي راهه ۾”، “اڌوري اُڏام” ۽ “اجنبي” کان علاوه عربي ۽ ترڪي ٻولي جي ڪهاڻين جا ترجما پڻ ڪتابي صورت ۾ ڇپجي پڌرا ٿي چڪا آهن. بشير مورياڻي، عالمي ادب، خاص طور فڪشن جو ڏاڍي گهرائي ۾ پڙهندڙ به رهيو. جنهن جو مثال سندس عالمي شاعرن جا ترجما آهن، جيڪي سنڌالاجي جي پاران ڇاپيا ويا آهن، هن جي ڪري سنڌي ڪهاڻيءَ کي اهو فائدو پهتو جو هن پنهنجي علم هيٺ آيل موضوع پڻ سنڌي ڪهاڻيءَ ۾ آندا، جنهن ڪري سندس ڪهاڻيون ڪجهه ڏيک ڏيڻ لڳيون ۽ انهن سنڌي ڪهاڻيءَ جو هنج ڪشادو ڪيو اڌوري اڏام سندس ڪهاڻين جو ڪتاب، اهڙي شاهدي ڏئي ٿو. جيتوڻيڪ مورياڻي صاحب جو شروعاتي ڪهاڻي ڪتاب زندگيءَ جي راھ ۾ پڻ سنڌي ڪهاڻيءَ ۾ هڪ اهم ڪتاب آهي، جيڪو اسان واري نسل جي پڙهندڙن ته ڇا لکندڙن جي به وڏي حصي نه ڏٺو هوندو. ساڳي حالت سندس ڪهاڻي ڪتاب اجنبي جي به آهي، ايئن اسان جي مجموعي سنڌي ڪهاڻيءَ کي الڳ الڳ رخن کان ڏسبو يا ان جو اڀياسي اپٽار ڪبو ته ان جا ڪيترائي پڙاءَ ظاهر ٿي بيهندا ۽ انهن ۾ بشير مورياڻيءَ صاحب جو حصو به ظاهر ٿي بيهندو. اهو خود سوچڻ جوکڻ آهي ته اڄ نصابي طور ڪجهه لکڻ لاءِ جڏهن کوج ڪجي ٿي ته هڪ شاعراڻو ڪتاب اهڙو به لڀي پوي ٿو، جنهن جو فڪر شڪارپور بابت لکيل ۽ ان جي ادب بابت لکيل ڪيترن ليکن ۾ موجود نه آهي ۽ اهو بشير مورياڻيءَ جي شاعريءَ جو پهريون ڪتاب آهي، جنهن جو نالو آهي خيالي صنم مان نٿو سمجهان ته اڄ جي نوجوان شاعر کي ان ڪتاب جي خبر نه هوندي.
لاڏاڻو
26 فيبروريءَ 2016ع تي ڪراچيءَ ۾ لاڏاڻو ڪري ويو.
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌ جو شخصيتون زمرو:لاڏاڻو ڪري ويل شخصيتون
ڪوڪبوروڪ
ڪوڪ بورڪ (جنهن کي تريپوري يا ٽپرڪوڪ به چيو ويندو آهي) هندستاني رياست تريپورا ۽ بنگلاديش جي پاڙيسري علائقن جي تريپوري ماڻهن جي مکيه مادري ٻولي آهي.
شاھ فيصل ٽائون
شاه فيصل ٽائون پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪورنگيءَ جو هڪ تعلقو آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
مکيا زمين چين ۾ ڪوروناوائرس مها وبا 2019-20
مکيا زمين چين ۾ ڪوروناوائرس مها وبا 2019-20 , (2019–20 coronavirus pandemic in mainland China), چيني حڪومتي دستاويزن جي مطابق، 17 نومبر 2019 تي سڀ کان اڳ پهريون تصديق ٿيل مريض ووهان، هوبئي، چين جو هڪ 55 سال ڄمار وارو ماڻهو هيو. اڳئين مهيني ۾، هوبئي صوبو ۾ ڪورونا وائرس جي واقعن جو تعداد آهستي آهستي ٻه سئو ٿي ويو، انکانپوءِ جنوري 2020 تي مريضن ۾ تيزيءَ سان انگُ وڌڻ لڳو. 31 ڊسمبر 2019 تي، وائرس جي سبب کان صوبو هوبئي جي راڄڌاني ووهان ۾، صحت کاتو جي آفيسرن کي نامعلوم نمونيا جي واقعن جو اطلاع مليو هيو، ۽ ان بيماري جي کوجنا (تحقيق) اڳئين مهيني جي مُنڍ ۾ شروع ٿي ويون۔ انهن متاثر ٿيل ماڻهن جو گهڻو تعداد جو لاڳاپو، سامونڊري جانورن جي هڪ بازار کان هيو، جتي زندهه جانورن جو ڪاروبار ٿيندو آهي، انهيءَ ئي ڪارڻ اهو چيو پيو وڃي تہ وائرس جو ڪارڻ (سبب) زونوٽڪ ( zoonotic) آهي۔
ابتدائي مرحلن دوران، هر ست ڏينهن ۾ متاثر ٿيل ماڻهن جو انگُ (تعداد) ٻيڻو ٿيندو رهيو. سال 2020 جي مُنڍ ۽ وچ جنوري ۾، چين جي ٻين صوبن ۾ پڻ هي وائرس پکڙجندو ويو، ۽ ان ۾ نئون چيني سال جي آمد پڻ اهم ڪردار ادا ڪيو، ووهان چين ۾ اَچ وَڃُ (ٽرانسپورٽ) جو مرڪز ۽ ريلوي جو هڪ اهم هنڌ آهي، جنهن جي سبب کان متاثر ٿيل ماڻهو تيزيءَ سان پوري ملڪ ۾ پکڙجي ويا. 20 جنوري تي، چين هڪ ئي ڏينهن ۾، 140 نوان متاثر ٿيل ماڻهن جي تصديق ڪئي، جن منجهان هڪ بيجنگ جو همراهه ۽ ٻيو همراه شينزين جو رهواسي هيو. انکانپوءِ جي سرڪاري انگ اکرن (شماريات، اسٽيٽسٽڪس) منجهان پروڙ (خبر) ملي ٿي تہ 20 جنوري 2020ي تائين 6،174 ماڻهن ۾ اڳ ئي ڪورونا وائرس جون علامتون ظاهر ٿي چُڪيون هيون.
ڪورونا وائرس جو وقت پَٽو (ٽائم لائن)
400px|تصغیر|کاٻو
جنوري 2020
زمرو:ملڪ ۽ علائقو جي لحاظ کان ڪورونا وائرس مها وبا، 2019-20
پراڻو آباد
يو سي 35 پراڻو آباد  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا باقراڻي تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي باقراڻي جي يو سي 10 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 8,105 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾  پراڻو آباد ھڪ وڏو ڳوٺ آهي جيڪو سنڌو ندي جي ڪپ تي لاڙڪاڻو خيرپور روڊ تي درياء واري پل لڳ واقع آهي ۽ ان يو سي جو صدر مقام آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ جتوئي، انڙ، سيد  ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ديھ آباد (آبادي 543) جنھن م ڳوٺ نئون آباد واقع آهي، ديھ ٻلھاري (آبادي 26), ديھ بھليم (آبادي 578)، ديھ دريا خان (آبادي 1,233)، ديھ گنجو (آبادي 120), ديھ نورپور (آبادي 733), ديھ پنجو کوکر (آبادي 3,836)  جنھن ۾ ڳوٺ پراڻو آباد واقع آهي, دیھ صالحاڻي  (آبادي 859), ديھ ٽڳڙ (آبادي 177)، ڳوٺ ڪيوڙو خان جتوئي، ھٽڙي غلام شاھ، ڳوٺ علي مراد ڪلھوڙو ، ڳوٺ گلاب جتوئي، ڳوٺ علي جتوئي ۽ ٻيا شامل آهن. ھن يو سي جي ڏکڻ ۾ ميان الياس ڪلھوڙو جو مقبرو پڻ واقع آهي.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين نظير حسين جتوئي ۽ وائيس چيئرمين سبغت الله جتوئي چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو ..ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ پراڻو آباد جو ممتاز علي انڙ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري ۽ مڊل تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي. پراڻو آباد ڳوٺ ۾ گورنمينٽ اسڪول سان گڏوگڏ يو ايس ايڊ جو اسڪول پڻ واقع آهي ۽ ڳوٺ علي جتوئي ۾ ھڪ ايليمينٽري اسڪول پڻ واقع آهي. صحت جي سھولتن لاء جتي ڪو به سرڪاري ادارو ڪانه آهي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
سوفيا
thumb|صوفيا سوفيا،/ صوفيا بلگاريا جو سڀ کان وڏو شھر ۽ انھيءَ ڏيھَ (بلگاريا) جو راڄڌاني آھي. ھي شهر ملڪ جي الهندي حصي ۾ ويٽوشا جبل جي ڀرسان موجود آهي.
بالڪن (يا، بلقان) جي مرڪز ۾ ھجڻ ڪري، اهو ڪارو سمنڊ (بليڪ سي) ۽ ايڊريئٽڪ سمنڊ جي وچ ۾، ۽ ايجيئن سمنڊ ڀرسان موجود آھي.
صوفيا يورپي يونين ۾ 13 هين وڏو شهر آهي. ان شھر جي چئني پاسي کان جبل آهن، جھڙوڪ ڏکڻ پاسي ويتوشا، اولھائون پاسو کان ليولين جبل  ۽ اُتر طرف بلڪان جبلَ اٿس، جنھنڪري ھي شھر ميڊريڊ کانپوءِ ٻيون سڀ کان اوچائي وارو يورپين راڄڌاني جي حيثيت رکي ٿو. ھي شهر اسڪار نديءَ تي اڏيل آهي، ۽ ان ۾ مرڪزي سوفيا جا ڪيترائي معدني تلاءَ آهن، صوفيا ۾ جزوي کنڊ واري آبهوا آهي.
صوفيا کي 'مذهبي سھپ جو ٽڪنڊو' طور بيان ڪيو ويو آھي. اھو ان حقيقت سبب آھي ته دنيا جي ٽنهي وڏن مذهبن، عيسائيت، اسلام ۽ يھوديت، جا ٽي وڏا مندر شهر جي حدن اندر موجود آهن، جن ۾ سويتا نيڊليا چرچ، بانيا باشي مسجد ۽ صوفيا جي عبادتگاھ شامل آهن.
بلغاريا جيو مُکيا شهر ھجڻ ڪري، سوفيا ڪيترين ئي اهم مقامي يونيورسٽين، ثقافتي ادارن ۽ تجارتي ڪمپنين جو گھر آھي. سوفيا دنيا ۾ خاص طور تي انفارميشن ٽيڪنالاجي ۾ ڪاروبار شروع ڪرڻ جي لاءِ ڏهه بھترين جڳهن مان هڪ آهي. سوفيا 2013 ۾ يورپ جو سڀ کان وڌيڪ  سستو راڄڌاني وارو شھر ھيو. 1979 ۾، صوفيا ۾ بوائيانا چرچ کي عالمي ثقافتي ورثو ماڳ جي لسٽ ۾ شامل ڪيو ويو، ۽  بلغاريا سلطنت ۾  ان جي عمارت کي ڊانھيو ويو، جنھن ۾ بلغاريا آرٿووڊڪس چرچ جا انيڪ علامتي ورثا ھيا.
اوڀر يورپ ۾ پنھنجي ثقافتي اھميت سميت، سوفيا بلگاريا جي قومي اوپيرا ۽ بيليٽ، ثقافت جو قومي محل، واسيل ليوسڪي قومي اسٽيڊيم، ايوان وازوئؤ قومي ٿيٽر، نيشنل آرڪيالوجي ميوزيم ۽ سرديڪا ايمپيفيٿيٽر سميت قومي اھميت رکي ٿو. سوشلسٽ آرٽ ميوزيم ۾ ڪيترائي مجسما ۽ پوسٽر شامل آهن جيڪي ڪميونسٽ بلگاريا ۾ زندگي جي انداز جي باري ۾ اُتي گُمھڻ لاءِ ايندڙ پانڌيئڙن (وزيٽرز) کي ماڻهن آگاھي ڏين ٿا.
حوالا
زمرو:يورپ ۾ راڄڌانيون
ريڊ زون (اسلام آباد)
اسلام آباد جي ريڊ زون ۾ هيٺ ڏنل سرڪاري عمارتون موجود آهن.
زمرو:اسلام آباد
ڪونڪني ٻولي
ڪونڪاني (Kōṅkaṇī) هڪ هند-آريائي ٻولي آهي جيڪا ڪانڪاني ماڻھن پاران ڳالھائي وڃي ٿي، خاص طور تي هندستان جي الھندي ساحلي علائقي (ڪنڪن) سان گڏ.
2030ع
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال زمرو:2030ع
عبدالواحد سنڌي
جنم
عبدالواحد سنڌي، 1912ع ۾ ڳوٺ ڀليڏنو تعلقه پنو عاقل، ضلع سکر ۾ جنم ورتو.
سوانح
عبدالواحد جي والد جو نالو عبدالوارث عرف وارث ڏنو هو. عبدالواحد اڃا ننڍو ئي هو، جو سندس والد گذاري ويو. پهرين عبدالواحد ”مدرسته قاسم العلوم“ گهوٽڪي ۾ پڙهيو. اُتي کيس انگريزي پڙهڻ جي شوق پيدا ٿيو. پاڻ مولانا دين محمد وفائي جي مدد سان سر عبدالله هارون کان اسڪالرشپ حاصل ڪري، 1922ع ۾ جامعه مليه دهلي ۾ وڃي داخل ٿيا، جتي عبدالواحد کي مولانا محمد علي جوهر، ڊاڪٽر محمد علي بجنوري، خواجا عبدالحئي جهڙا استاد مليا. عبدالواحد محنتي ته اصل کان هئو، تنهنڪري نوڪري به ڪندا هئو ته تعليم به پرائيندو هئو. اڳتي هلي کيس ”بورڊنگ هائوس جي هر منزل“ جو انچارج بڻايو ويو.
دين جي تبليغ
جامع مليه ۾ پڙهڻ جي دوران واندڪائي واري وقت ۾ ٻاهر وڃي دين جي تبليغ به ڪندا هئو. عبدالواحد جيڪي به ڪتاب يا مضمون لکيا، انهن ۾ مولوي عبدالواحد ”جامعي“ لکندا هئا. ان عرصي ۾ هڪ ڀيري سندس ملاقات مولانا عبيدالله سنڌي سان ٿي، مولانا کانئس پڇيو ”جامع رسالي ۾ پٺاڻن جي حڪومت تي مضمون تو لکيو آهي؟“ مولانا عبدالواحد جي ”ها“ ڪرڻ تي مولانا سنڌي گهڻو خوش ٿيو ۽ سندن ڪتاب ”رسول پاڪ کون تهي ۽ قرآن پاڪ کيا هي“ جي مسودي تي عبدالواحد جامعي لکيل ڏسي ناراض ٿيا، پنهنجي ننهن سان جامعي ڊاهي، ان جاءِ تي ”سنڌي“ لکيائون ۽ چيائون ”توکي سنڌي لکندي شرم ٿو ٿئي، آئون سيالڪوٽ ۾ پئدا ٿيس ۽ ڀرچونڊيءَ ۾ مسلمان ٿيس ۽ پاڻ کي سنڌي لکندو آهيان. گورنمينٽ جي رڪارڊ تي به سنڌي آهيان“ ان کانپوءِ مولانا عبدالواحد پاڻ کي ”سنڌي“ لکڻ لڳو.
ادبي خدمتون
مولانا عبدالواحد سنڌي هڪ عالم ۽ اديب هو. کيس اردو، سنڌي، عربي ۽ فارسيءَ تي سٺي مهارت حاصل هئي. هو شاگرديءَ واري زماني کان ئي لکڻ جو ڪم ڪندو آيو.جامعه مليه جي رسالي ۾ به اردوءَ ۾ تاريخي، تحقيقي مضمون لکندا هئو. ان دور ۾ مٿي ذڪر ڪيل ڪتابن کانسواءِ پاڻ ننڍن ٻارن لاءِ ”اسلام ڪي مشهور سپهه سالار“ ۽ ”اسلام ڪي مشهور اميرالبحر“ڪتاب لکيائون، جيڪي گهڻا پسند ڪيا ويا. سنڌ اچڻ کانپوءِ به مولانا ٻارن لاءِ ڪافي دلچسپ ۽ معلوماتي ڪتاب اردو ۾ لکيا. جن مان ڪجهه هي آهن (1) روٽي کس ني پکائي (2) بندر اور نائي (3) مينڊک اور کوا (4) لومڙي اور گهر (5) جادو کا گهر (6) هپو جپو (7) چل ميري مٽکي (8) تاڪ دهنا دهن تاڪ (9) پهر مين چونڪ گيا (10) پان کها کر طبله بجا کر (11) تارا دهري تارا (12) پکڙ دم ڪٽي ڪو (13) دال تو خوب پکي (14) پانچ بوني (15) ديو ڪو ڪس نه هرايا شامل آهن.
مولانا ۽ نئين زندگي رسالو
پاڪستان ٺهڻ کانپوءِ 15نومبر 1948ع تي پاڪستان جي آبادڪاري جي وزارت پاران پاڪستان جي انتظام هيٺ، خبرن جي هڪ بليٽن اردو ۽ سنڌي ۾ ڇپجڻ لڳي. مولانا سنڌي انهي جو اسسٽنٽ ايڊيٽر مقرر ٿيو. اها هفتيوار شايع ٿيندي هئي. جنوري 1950ع ۾ ساڳئي بليٽن کي هڪ خاص علمي ۽ ادبي رسالي لاءِ وزارت اطلاعات ۽ نشريات جي حوالي ڪيو ويو. ان جو پهريون پرچو مولانا عبدالواحد سنڌي جي ادارت هيٺ فيبروري 1950ع ۾ نڪتو .ان کانپوءِ اهو پرچو هر مهيني باقاعدي ڇپجڻ لڳو.
مولانا عبدالواحد سنڌي جون صلاحيتون، انهيءَ پرچي جي ادارت ڪندي صحيح معنى ۾ نڪري نروار ٿيون. هن پنهنجي محنت ۽ اورچائي سان پرچي کي اوڄ تي رسائي ڇڏيو. اهو هڪ ڪارنامو هو. نئين زندگي جي تاريخ دراصل سنڌي ادب جي تاريخ آهي. پاڪستان ٺهڻ کانپوءِ سنڌي ادب ۾ جيڪو جمود پيدا ٿيو هو، اهو ”نئين زندگي“ ٽوڙيو ۽ مولانا سنڌ ۾ سنڌي اديبن جي جيڪا همٿ افزائي ڪئي، اها سنڌي ادب جي تاريخ ۾ اهم مقام والاري ٿي، جنهنجو ذڪر ڪندي رشيد ڀٽي لکي ٿو: ”اسان همعصر اديبن ۽ اسان کانپوءِ جي همعصر ادبي ٽولي جي همت افزائي (ويندي زوري ويهي لکرائڻ) مولوي صاحب ڪئي. تنهن سنڌي ادب کي ڄڻ نئين زندگي ڏيئي ڇڏي. ٻيا دوست اعتراف ڪن يا نه پر مان پنهنجي ادبي واڌا ويجهه ۾ مولوي صاحب جي قدرداني، همت افزائي ۽ استاد جيان لڪڻ کڻي ڪم وٺڻ واري ڪردار جو وڏو هٿ سمجهندو آهيان.
سنڌي ادب ۾ ڪهاڻي نويس عورتن کي اڳتي آڻڻ ۽ سندن همت افزائي ڪرڻ ۾ به مولوي صاحب جو نالو سنڌي ادب جي تاريخ ۾ اهم جڳهه والاريندو. ثميرا زرين مهتاب محبوب، رشيده حجاب جا نالا انهي سلسلي ۾ ڳڻي سگهجن ٿا، جن جي پهريان افسانا ’نئين زندگي‘ ۾ مولانا عبدالواحد سنڌي ئي ڇاپيا هئا.
لاڏاڻو
مولانا عبدالواحد سنڌي 3 جنوري 1988ع تي وفات ڪئي.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:مذهب زمرو:سنڌ زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:سنڌي ادب زمرو:اسلام
لاڏو
لاڏو (Marriage Song) لاڏو يا سِهرو سنڌ جو عوامي يا لوڪ گيت آهي، جيڪو عام طرح سنڌ ۾ مروج آهي ۽ شادين جي موقعي تي ڳاتو ويندو آهي. سنڌ ۾ لاڏي جو قديم زماني کان رواج آهي. لاڏي جي سٽاءَ ٻن مصرعن (سٽن) جي ٿئي ٿي ۽ وڌ ۾ وڌ ڇهن بندن کان نه ٽپي. عورتون خاص ڪري خوشيءَ جي موقعن تي دائري جي صورت ۾رقص ڪري ”لاڏو“ ڳائينديون آهن. سندن هٿ تاڙين جي گونج ۾ اهڙا ته محو هوندا آهن، جو سموري محفل رونق افروز ٿي ويندي آهي. .
چنيسر سومرو
چنيسر سومرو سنڌ جو سومرا گھراڻي جي حاڪم جو نالو آھي جيڪو محمد طور سومرو جي خاندان مان هو ء پنھجي پيء طائي سومرو جي وفات کان پوءِ تخت تي ويٺو.تاريخ سومرا سنڌ جي مطابق:سندس پيءُ مري ويو ته پاڻ بادشاهيءَ جي تخت تي ويٺو ارڙهن سال حڪومت ڪيائين. چنيسر ۽ سندس زال ليلا جو احوال امير ابول ولد شاهه قاسم ارغون نظم ۾ آندو آهي. هيءُ هڪ بيت هار جي باري  ۾ آهي، جيڪو هار ليلا ڪونروءَ کان وٺي ان جي عيوض  کيس چنيسر هڪ رات لاءِ ڏنائين.
ابن سينا (ڪراچي سينٽرل)
يو سي ابن سينا پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي لياقت آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين طاھر الدين احمد صديقي ۽ وائيس چيئرمين سعدالله خان چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي ۽ سنڌي شامل آهن.
گليمفيٽڪ سسٽم
سائنسدانن جو چوڻ آهي تہ انساني دماغ ۾ هڪ اهڙو اثرائتو نظام موجود هوندو آهي، جيڪو دماغ ۾ موجود غير ضروري مواد ٻاهر ڪڍڻ ۾ ڪم ڏيئي ٿو. سائنسدانن جو چوڻ آهي تہ دماغ ۾ رڳن ۽ نالين جو هڪ اهڙو نيٽ ورڪ موجود آهي، جيڪو دماغ ۾ موجود غير ضروري مواد ٻاهر ڪڍڻ ۾ مدد ڪري ٿو. ان نظام کي گليمفيٽڪ سسٽم چيو وڃي ٿو. جڏهن اسان سوچيندا آهيون تہ هيءَ نظام پنھنجو ڪم شروع ڪري ڇڏيندو آهي ۽ جيڪا شيءَ اسان کي غير ضروري لڳندي آهي ان کي دماغ مان ٻاهر ڪڍڻ ۾ مدد ڪندو آهي، پر دماغ مان غير ضروري شيون ٻاهر نڪرڻ واري ڳالھ اڃان تائين پراسرار مامرو پڻ آهي.
حوالا
زمرو:سائنس
ميئتي ٻولي
ميتي، يا ميتيئي (پڻ مانيپوري /mənɪˈpʊri/؛ Meitheilon, ميتيلون, Meeʁteilon، Meithei + -lon 'ٻولي' کان؛ Kathe) هڪ تبت-برمن ٻولي آهي ۽ اتر-اوڀر هندستان جي رياست مني پور جي مکيه ٻولي ۽ گڏيل ٻولي آهي. اها هندستان جي حڪومت جي سرڪاري ٻولين مان هڪ آهي.
مولانا اشرف علي ٿانوي
مولانا اشرف علي ٿانوي، حڪيم الامت حضرت مولانا اشرف علي ٿانوي ٿانه ڀون (هندستان) ۾ سنه 1280 هه (1863ع) ۾ تولد ٿيو. وڏو عالم، فاصل ۽ ڪيترن ئي ڪتابن جو مصنف هو. طريقت ۾ حضرت حاجي امداد الله مهاجر مڪي کان خط جي ذريعي بيعت ٿيو: جيڪو چشتي طريقي سان وابسته هو. حضرت ٿانوي به رجب سنه 1362 هه (1943ع) تي وفات ڪئي. ظاهري تعليم سان گڏ ڪيترن ئي خدا جي ٻانهن کي طريقت جي تعليم به ڏنائين. نه فقط ايترو پر تصوف متعلق ڪتاب به لکيائين. هن بزرگ جو فيض به سنڌ تائين پهتو. سنڌ ۾ ڪيترائي نوان ۽ پراڻا سنڌي سندس مريد آهن.
حوالا
زمرو:1943ع جون فوتگيون
ادبي لاڙو
ادبي لاڙو (Literary Trend) ڪنهن خاص وقت ۾ ڪنهن خاص موضوع يا تحرير جي رجحان يا ڌارا جي استعمال لاءِ چاھ کي چئبو آهي. يورپي ادب تي نظر وجھڻ سان خبر پوندي تہ ان جي ترقيءَ جو دارومدار ھميشہ ادبي تحريڪن ۽ نون لاڙن جي جنم وٺڻ جي ڪري ٿيو اھي. مثال طور انگريزي ادب ۾ ”رومانيت“ ۽ ”ڪلاسڪيت“ جا لاڙا ھميشہ غالب رهيا اھن ۽ ان کان سواءِ جديد ادبي لاڙن جو بہ وقت بہ وقت اثر رھندو ايو اھي، جهڙوڪ: سرريئلزم، وجوديت، جديديت. بعد جديديت. انگريز دور کان وٺي ڪيترن يورپي ادبي لاڙن جو سنڌي ادب بہ اثر قبول ڪيو اھي. ان کان سواءِ ”قومپرستي“، ”مقاميت نگاري“، ”سماجي حقيقت نگاري“، ”علامت نگاري“ وغيره جا لاڙا پڻ سنڌي ادب ۾ ڏسي سگهجن ٿا.
ديوان امام زين العابدين
هيءُ ڪتاب امام زين العابدين جي شاعريءَ جو ديوان آهي، جيڪو ظاهر آهي ته اصل عربيءَ ۾ آهي، عربي جيڪا شعر و ادب جي ٻولي آهي، جيڪا اسلامي دنيا لاءِ عقيدت واري ٻولي پڻ آهي ۽ جنهن ٻوليءَ ۾ قديم کان جديد شاعري، علم ۽ ادب جا ڀنڊار آهن، ان ٻوليءَ ۾ سرجيل هيءُ ديوان ڏاڍو اهم آهن.
هن ديوان کي جيتوڻيڪ اسلامي دنيا ۾ هڪ خاص اهميت ته آهي ئي پر هن ڪتاب جي علمي، ادبي ۽ شاعراڻي اهميت عالمي ادب ۾ خاص طور شاعراڻي ادب ۾ قبول ڪئي وئي آهي ان ڪري پڪ سان اهو چئي سگهجي ٿو ته هن ديوان جو سنڌي ٻولي ۾ ترجمو سنڌي ٻوليءَ لاءِ به هڪ سڀاڳ آهي.
”ديوان امام زين العابدين“ شاعراڻن ديوانن وانگر الف کان ي تائين آهي، ان کان پوءِ پڄاڻيءَ جو شعر آهي ۽ شاعريءَ جي حوالي سان ته هن ديوان جو پنهنجو مرتبو آهي ئي آهي، پر منجهس جيڪو فڪري پيغام آهي، اهو به انسان ذات جو اهڙو گڏيل ورثو آهي. جنهن ۾ نه مذهبي متڀيد آهي ۽ نه مسلڪي، ويڇو، ان ڪري هيءُ ديوان ادب ۾ به اها ئي عالمي مڃتا رکندڙ آهي، جيئن دنيا جا ٻيا عظيم ڪتاب رکندڙ آهن.
ٽرانس نسٽريا
thumb|right|200px| خشڪي سان گھيريل يوڪرائين ۽ مالڊووا جي وچ م واقع ٽرانس نسٽريا جو علائقو
ٽرانس نسٽريا سرڪاري نالو پرائڊنيسٽروويئن مالڊووين ريپبلڪ اٿس. اھا ھڪ اھڙي رياست آھي جنھن کي دنيا اڃان تسليم نہ ڪيو آھي. ملڪ جو علائقو پھريون مالڊووا جي سويت سوشلسٽ ريپبلڪ جو حصو ھيو ۽ سويت يونين جي ٽٽڻ کان پوء مالڊووا کيس پنھجو انتظامي صوبو يا انتظامي يونٽ قرار ڏنو.
نالو
300px|thumb|200px|ٽرانس نسٽريا جو عام نقشو
thumb|right|200px|ٽرانس نسٽريا جو سياسي نقشو
حوالا
زمرو:اوڀر يورپي ملڪ
ٺلهه گولو فقير
thumb|ٺلھ گولو فقير ٺلهه گولو فقير انگريزي (Thul Golo Fakir) سنڌ جي داڍو ضلعي، جوهي تعلقي ۾ هاڻوڪي ڳوٺ گولو فقير جي اولهه ۾ لڳ مٿانهين ٽڪريءَ تي ڪاڇو جي صحرا ۾ واقع آهي. ڳوٺ گولو فقير جو پراڻو نالو ڳوٺ ٺلهه آهي جيڪو هن ٺلهه جي نسبت سان پيل هو. هيءُ ٺلهه سنڌ ۾ ٻين ٺُلهن جيان ٻڌمت جو يادگار آهي. ٺلهه دادو شهر کان اٽڪل 30 ڪلوميٽر جي پنڌ تي آهي ۽ جوهي شهر کان لڳ بڳ 15 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي اولهه ڏکڻ ۾ آهي. هن ٺلهه ڀرسان قديم بستيءَ جا پڻ آثار آهن جتي ٺڪراٺو به وڏي مقدار ۾ پکڙيل آهي. ٺلهه جي تعمير مستطيل نما آهي. ٺلهه ٽڪريءَ کان اٽڪل 50 فوٽ اونچو آهي. ٺلهه جي ويڪر لڳ ڀڳ 30 فوٽ آهي. ٺلهه کي ڏکڻ طرف کان ڏاڪڻ جُڙيل آهي جيڪا ٺلهه جي چوٽيءَ تائين وڃي ٿي. ٺلهه ٻاهران ڪچين سرن جو ٺهيل آهي ۽ اندران پڪيون سرون ڪم آيل آهن. ٺلهه جي چوٽي اٽڪل 6 فوٽ ويڪري آهي جنهن جي وچ تي پڪين سرن جي گول اڏاوت ٿيل آهي.
2023ع
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال زمرو:2023ع
حاجي مريد ڳوٺ
يو سي حاجي مريد ڳوٺ پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي ناظم آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي جنھن جي اتر م ناظم آباد 2 اولھ ۾ فردوس ڪالوني ۽ سلطان آباد، ڏکڻ ۾ لياري ايڪسپريس وي ۽ اوڀر ۾ ناظم آباد سي 1 ۽ خاموش ڪالوني واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين مرزا خالد بيگ ۽ وائيس چيئرمين شيخ غضنفر احمد رضوي چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت ۾ اردو ڳالهائيندڙ ۽ سنڌي شامل آهن. ھتي مدرسه ھدايت المحمود، گورنمينٽ گرلس پرائمري اسڪول واقع آھن.
حسابي سراسري
حسابي برابر عدد: ارٿميٽڪ مين: (Arithmetic Mean) : (AM عام حسابي نموني- حسابي اوسطه-حسابي سراسري
انگن اکرن واري تحقيق ۾ جڏهن ڪن عدد جي برابري ڪڍڻي هوندي آهي تڏهن انهيءَ جو مقصد هوندو آهي ته انگن جي سراسري (Average) ڪڍڻ. اهڙي حالت ۾ عددن کي جوڙ ڪري ۽ انهن جي ڳڻپ سان ونڊ ڪبو ۽ جيڪو جواب نڪرندو انهيءَ کي حسابي برابري وارو عدد يا سراسري (Arithmetic Mean) چئبو آهي
سيڪيولرازم
سيڪيولر ازم, سيڪيولرزم (secularism) مان مراد اها آهي ته مختلف، مذهبن، ڌرمن، عقيدن، فرقن ۽ مسلڪن جا ماڻهو ڪنهن به سماج ۾ امن، شانتي ۽ ڀائيچاري سان تڏهن ئي رهي سگهن ٿا. سيڪيولرزم هڪ اهڙو نظام جنهن ۾ هر مذهب جي ماڻهن لاءِ بنا مت ڀيد جي قبوليت ۽ رواداري هجي ۽ ڪنهن به مذهب کي ٻئي تي فوقيت جو تصور نه هجي. اهڙي رياست جتي مذهب سياست (رياست) کان جدا هجي ۽ رياست جي رٿا بنديءَ تي مذهب جو سڌو سنئون دخل نه هجي. سيڪولر رياست جو ڪو به سرڪاري مذهب نه هوندو آهي. ان جي آئين موجب سمورن مذهبن کي برابريءَ جو درجو حاصل هوندو آهي۽ ڪنهن خاص مذهب جي مڃڻ وارن سان ترجيحي يا امتيازي سلوڪ نه ڪيو ويندو آهي. سيڪولر رياست جو مقصد مختلف مذهبن ۾ تڪرار کي ختم ڪرڻ ۽ سندن مڃيندڙن ۾ يڪجهتي پيدا ڪرڻ هوندو آهي. .
جڏهن مذهبن، ڌرمن، عقيدن، فرقن، ۽ مسلڪن کي ذاتي ۽ شخصي قرار ڏنو وڃي ۽ هر هڪ کي پنهنجي عقيدي ۽ مذهب جي مطابق هلڻ جي آزادي هجي. پر اها آزادي نه هجي ته اهو پنهنجا عقيدا، ريتون ۽ رسمون ٻين تي مڙهي. باقي ٻيا رياستي، حڪومتي، سماجي، سياسي، قانوني، معاملا زندگي ۽ زماني جي گهرجن مطابق گذاريا وڃن. سيڪيولر ازم جو مطلب آهي، هر انسان جي هڪجيتري عزت بنا ڪنهن مذهب، ڌرم، عقيدي، فرقي، رنگ، نسل، قوميت، ٻولي، صنف، جنسي ورتاءَ ۽ بنا ڪنهن سياسي راءِ جي فرق جي عزت ۽ احترام، آزادي ۽ تحفظ ڏيڻ آهي. سيڪيولرازم جو سادو ۽ سولو مطلب اھو آھي ته ھڪ اھڙو سماجي ۽ سياسي ورتاءُ، جنھن ۾ اھو مڃيو وڃي ته، عقيدي يا مذھب جو لاڳاپو ڪنھن به انسان جي پنھنجي ذات سان آھي، يعني اھو ان جو ذاتي معامرو آھي ۽ ان ۾ ڪنھن ٻئي کي اعتراض يا مداخلت ڪرڻ جو حق ڪونھي. ان کانسواءِ رياست، قانون ۽ سماج کي به ڪنھن جي ذاتي مذھب ۽ عقيدي ۾ مداخلت جو حق ناھي ھوندو ۽ نه ئي عقيدي ۽ مذھب جي بنياد تي ان سان ٻين کان ڪو الڳ سلوڪ ڪيو ويندو آھي. نه رڳو اھو پر سيڪيولرازم جو مطلب ”لادينت“ بلڪل به ناھي پر سيڪيولرازم جو مطلب ھر ڪنھن جي عقيدي ۽ مذھب جو احترام آھي. ”تنھنجو ڌرم تو لاءِ ۽ منھنجو دين منھنجي لاءِ“ ئي اصل ۾ سيڪيولرازم جو صحيح ۽ ٺيڪ ترجمو آھي.
حوالا
زمرو:سماج زمرو:سياست زمرو:سيڪولرازم زمرو:مذهب زمرو:معاشرو
ميزو ٻولي
ميزو ٻولي، يا ميزو توانگ، هڪ ڪڪي-چن-ميزو ٻولي آهي، جيڪا ٻولين جي تبت-برمن خاندان سان تعلق رکي ٿي، جيڪا هندستان جي ميزورام رياست ۽ ميانمار جي چن رياست ۾ ميزو ماڻهن طرفان ڳالهائي وڃي ٿي.
هيونسانگ
جنم
هيونسانگ (Xuanzang) چين جي هونان (Henan) صوبي ۾ سن 596ع ۾ ڄائو.
هيونسانگ جي ياترا
thumb|کاٻو|250px|Xuanzang's former residence in Chenhe Village near [[Luoyang, Henan.]] هيونسانگ جو پيءُ پڙهيل ڳڙهيل ۽ ڌرمي علم جو سٺو ڄاڻو هو. هن جو وڏو ڀاءُ ٻُڌ ڀڪشو هو. هيونسانگ تي به ڀاءُ جو اَثر پيو ۽ هو بهٻُڌ ڌرم جو پوئيلڳ بڻجي ويو. جنهن کان پوءِ هن کي ٻُڌ مذهب جي صحيح ڄاڻ ۽ ان جي بانيءَ جي جنم ڀوميءَ جي ذيارت جو شوق ستائڻ لڳو. ان ڪري هن هند ۽ سنڌ ڏانهن وڃڻ جو پڪو پهه ڪيو ته جيئن هو ٻُڌ ڌرم جي صحيح اصولن کي سمجهي سگهي. ان زماني ۾ تانگ گهراڻي (Tang) جي حڪومت هئي. اهي ڪنهن کي به علائقي مان ٻاهر وڃڻ جي اجازت نه ڏيندا هئا. تنهنڪري هيونسانگ لڪي، تاشقند، سمرقند ۽ افغانستان کان ٿيندو ڪشمير پهتو ۽ پوءِ سنڌو نديءَ ذريعي وچئين ميداني علائقي مان ٿيندو، سنڌ پار ڪري هندوستان ڏانهن ويو.
هيونسانگ جو سنڌ گهمڻ
هيونسانگ سنڌ جي شهرن اروڙ، سيوڻ ۽ ٻين شهرن ۾ آيو. لئمبرڪ مطابق هو موئن جو دڙو، جهرڪ، ٻميو، سيوهڻ، ٺل، مير رڪن، سن، ٽريڊن جي ڌڙي ۽ ديبل به آيو ۽ اتي ٺهيل عاليشان اسٽوپا به ڏٺائين ۽ ان کان سواءِ ٻيا ننڍا وڏا شهر به گهميو. هن ان وقت جي رهڻي ڪهڻي، حڪومت جي طور طريقن، تهذيبي قدرن ۽ روايتن جو ذڪر ڪيو آهي. سندس سفرنامي ۾ ان وقت جي سياسي، سماجي ۽ مذهبي حالتون جيڪي ان وقت سنڌ ۾ هيون، اهي جهلڪا ڏيندي نظر اچن ٿيون.
هيونسانگ جو گجرات کان سنڌ ڏانهن سفر
هيونسانگ لکي ٿو، ... گجرات کان اُتر طرف خوفائتي رڻ پٽ ۽ خطرناڪ لَڪن مان لنگهي، اٽڪل 1900 لي يعني 684 ميل پند ڪري، اسان سنڌ پهتاسين. هتان جي زمين اناج پيدا ڪرڻ لاءِ ٺهڪي ايندڙ آهي ۽ هت ڪپهه، جوئر ۽ ٻاجهري تمام گهڻي ٿئي ٿي. هتي سون، چاندي ۽ ڪوپر تمام گهڻو آهي. ڍڳن، رڍن، اُٺن، خچرن ۽ ٻين جانوارن لاءِ هتي چارو جام آهي. هتي اُٺ هڪ ٿوهيءَ وارا ٿين ٿا ۽ هتي سنڌ ۾ لوڻ جا وڏا ذخيرا آهن. لوڻ مختلف دوائڻ ۾ پڻ ڪتب آندو وڃي ٿو. ماڻهن جو سڀاءُ سخت ۽ پورالو آهي، پر اهي آهن ايماندار ۽ سنوان سڌا پر پاڻ ۾ ڪو نه ٺهن. پڙهن ته ٿا پر بنا مقصد جي. ٻُڌ مت جا پوئيلڳ آهن. هتي سنڌ ۾ ڏهه هزار ڀڪشو پکڙيل آهن. سنڌ جي گادي جو هنڌ پي شين ڦو يعني برهمڻ آباد آهي ۽ بادشاهه رائي سيهرس آهي. جيڪو ڏاڍو ايماندار آهي ۽ ٻُڌ مت کي مان ڏيندڙ آهي.
گوتم ٻُڌ جو سنڌ اچڻ
هيونسانگ ئي پهريون ليکڪ آهي، جنهن اهو ٻڌايو هو ته، جڏهن گوتم ٻُڌ هن سنسار ۾ جيئرو هو، تڏهن اهو سنڌ به آيو هو. ان ڪري راجا اشوڪ جتي جتي به گوتم ٻُڌ جي رهڻ جا نشان لڌا، اُتي اسٽوپا ٺهرائي ڇڏيا اٿس، مها ارهت، اپاگپتا به هن ملڪ سنڌ آيو ۽ ٻُڌ ڌرم کي وڌيڪ پکيڙيائين. جتي جتي هو رهيو اتي اسٽوپا ٺهيل آهن. هونئن به سنڌ ۾ اسٽوپا جتي ڪٿي نظر اچن ٿا.
هيونسانگ، سنڌين جي سماجي ۽ مذهبي زندگي جي باري ۾
سنڌ جي ماڻهن جي سماجي زندگيءَ جي باري ۾ هيونسانگ لکي ٿو ته سنڌو دريا جي ڪناري تمام گهڻا ماڻهو آباد آهن. اهي سڀ مال چاري گذارو ڪن ٿا. اهي نه ڪو شاهوڪار ۽ نه ئي سُڃا آهن. انهن بابت چيو وڃي ٿو ته اڳي اهي ماڻهو سرڪش هئا پر پوءِ مها ارهت جي پوئيلڳي ڪندي پنهنجا مٿا ڪوڙائڻ شروع ڪيا ۽ مذهبي زندگي گذارڻ لڳا. پر ڪئين پڙهين گذري وڃڻ کان پوءِ به اڃان تائين انهن جا پٽ پوٽا مذهب کان پري دنيادار ماڻهن وانگر رهن ٿا.
هيونسانگ جي چين ڏانهن واپسي
سنڌ جو هيءَ سيلاني 645ع ۾ واپس چانگ پهتو ته شهر جا ننڍا وڏا سندس آڌرڀاءُ لاءِ شهر جي مک در کان ٻاهر اچي گڏ ٿيا جو هيونسانگ اها رات شهر کان ٻاهر گذاري. بادشاهه تائي سانگ (Emperor Taizong) هن جو شاهي نموني آڌرڀاءَ ڪيو ۽ کيس هن جي ڪتاب جي ترجمي لاءِ مختلف ٻولين جا ڄاڻو هٿ ڪري ڏنائين. اهو ترجمو ڪيل ڪتاب دنيا جي ڪيترن ئي ٻولين ۾ موجود آهن.
ديهانت
thumb|Statue of Xuanzang at [[Longmen Grottoes, Luoyang]] هيونسانگ 664ع ۾ چين ۾ لاڏاڻو ڪري ويو.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:خيبر پختونخواهه جي تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:شخصيتون زمرو:مذهب زمرو:ڀارت
ڀونگر سومرو ٽيون
ڀونگر سومرو ٽيون سنڌ جي سومرا گھراڻي جو حاڪم هو جيڪو محمد طور سومرو جي خاندان مان هو ۽ پنھنجي پيءُ چنيسر سومرو جي وفات تي سندس گاديءَ تي ويٺو. تاريخ سومرا سنڌ جي مطابق:ڀونگر بن چنيسر: پنهنجي والد چنيسر جي وفات بعد، حڪومت توڙي بادشاهي سنڀاليائين ۽ پندرهن سال حڪمران رهي، هميشه واري جهان ڏي هليو ويو.
لورالائي
لورالائي پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ضلعي لورالائي جو وڏو شھر ۽ ضلعي صدر مقام جيڪو بلوچستان جي اتر اوڀر ۾ واقع آهي. ھي شھر ژوب ڊويزن جو پڻ صدر مقام آهي. ھن جو پراڻو نالو بوري ھيو. ھي شھر سمنڊ جي سطح کان 4700 فٽ بلند آھي. 1998 ۾ ھن شھر جي مردم شماري 297560 ھئي ۽ 2017 ۾ وڌي 397400 تي پھتي اٿس.
خفيف سومرو ٻيون
خفيف سومرو ٻيون سنڌ جي سومرا گھراڻي جو حاڪم جيڪو محمد طور سومرو جي خاندان مان هو ۽ پنھجي پيء ڀونگر سومرو ٽيون جي وفات کان پوء سندس گاديءَ تي ويٺو.تاريخ سومرا سنڌ مطابق:سندس والد فوت ٿيو ته حڪومت جو ڇٽ مٿي تي رکيائين، ارڙهن سال حڪومت هلائي، هميشه واري جهان ڏي روانو ٿي ويو.
مھر وڏا
يو سي 36 مھر وڏا   سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا باقراڻي تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي باقراڻي جي يو سي 11 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 26,797 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾  مھر وڏا  ھڪ وڏو ڳوٺ آهي جيڪو لاڪاڻو سرڪيولر روڊ تي دادو ڪئنال جي ساڄي ڪپ تي واقع آهي ۽ ان يو سي جو صدرمقام آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ جتوئي، مھر، شيخ، بروھي، ڀٽا، سيد، ابڙا، ماڇي ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ڳوٺ مسو جتوئي، مھر وڏا، کبڙ شيخ، حافظ رضا محمد بروھي، پير رانجهن شاھ، ڳوٺ پنجل ڀٽو، ڳوٺ علي اڪبر شاھ، ديھ دنداڻو (آبادي 11,755)، ديھ جتوئي ڇڇر (آبادي 7,915), ديھ مھر وڏا (آبادي 4,288)، ديھ مير خان ابڙو (آبادي 2,839)، ڳوٺ دنداڻو، ڳوٺ مير خان ابڙو ۽ اسوٽ ڪوٽ، ميھڙ ننڍڙو، زمان ڳوٺ, ڳوٺ موليڏنو ماڇي ۽ ٻيا شامل آهن.