cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نمرود
نمرود جو ذڪر قرآن ۾ ٿيل آهي جنھن کي ميسوپوٽيميا ڪجھ علائقي جو بادشاھ ڏيکاريو ويو آهي جنھن ۾ ار شھر واقع ھيو جتي پيغمبر ابراهيم پيدا ٿيو.قرآن ۾ سورة البقرة ۾ ذڪر ٿيل آهي تہ ھڪ شخص  ابراهيم سان جھڳڙو ڪيو ھيو ان ڳالھ تي تہ ابراهيم جو رب ڪير آهي ۽ ابراهيم کيس جواب ڏنو تہ سندس رب اھو آھي جنھن جي اختيار۾ ۾ زندگي ۽ موت آھي جنھن تي ان شخص جواب ڏنو تہ اھڙو اختيار ھن وٽ آھي. جواب ۾ ابراهيم کيس چيو تہ الله سج اوڀر کان اڀاري ٿو تون اولھ کان اڀاري ڏيکار جنھن تي اھو شخص لاجواب ٿي ويو. تفھيم القرآن ۾ ذڪر ٿيل آهي تہ ان آيت ۾ اھو شخص نمرود ھيو. نمرود جو بائيبل ۾ تہ ڪو ذڪر ڪونهي پر يھودين جي ٻئي ڪتاب تلمود ۾ ان جو پورو واقعو بيان ٿيل آهي ۽ لڳ ڀڳ قرآن ۾ بيان ٿيل واقعي جھڙو آھي. تلمود ٻڌائي ٿو تہ ابراهيم جو پيء نمرود جي سلطنت جي سڀ کان وڏي عھدي تي مقرر ٿيل ھو ۽ ابراهيم جڏهن شرڪ جي کلي عام مخالفت ڪري توحيد جي تبليغ شروع ڪئي ۽ بت خانن ۾ گھري بتن کي ٽوڙي ڇڏيو تہ سندس پيءُ خود اھو مقدمو بادشاھ جي درٻار ۾ پيش ڪيو ۽ انوقت اھا گفتگو ٿي جيڪا سورة البقرة ۾ ٻڌايل آهي
نمرود جی خدا ھجڻ جي دعوا
تفھيم القرآن ذڪر ڪري ٿو تہ ھر دور جي سماج جي اھا ھڪجھڙي خصوصيت رھي آھي تہ سھي الله کي خدائن جو خدا ڪري تہ مڃيندا ھئا پر توحيد جو انڪار ڪندا ھئا. مشرڪن خدا کي ٻن حصن ۾ ورهايو ھڪ فطرت کان مٿي (supernatural)  خدائي ۽ ٻي تمدني يعني سياسي معاملات واري خدائي.پھرين خدائي ۾ الله سان گڏ روحن، فرشتن، جنن، سيارن، ۽ ٻين ڪيترين ئي ھستين کي شريڪ ڪري انھن کان دعائون گھرندا ھيا ، انھن جي آڏو رسمون ڪندا ھيا ۽ انھن جي آستانن تي سندن پرستش ڪندا ھئا ۽ ڀيٽائون پيش ڪندا هئا. ٻئي قسم جي خدائن کي بادشاھن، مذھبي پيشوائن ۽ سماج جي اھم شخصن ۾ تقسيم ڪري ڇڏيو ھو. انھن مان اڪثر شاھي خاندان خدائي جي دعوا ڪندا ھئا ۽ پاڻ کي خدائن جي اولاد ظاهر ڪندا ھئا ۽ مذھبي طبقا انھن سان سازش ۾ شريڪ رھندا ھئا. نمرود جي خدا جي دعوا بہ ان ٻئي قسم جي خدائن واري ھئي. ھي خدا جو انڪاري نہ ھيو نہ وري سندس دعوا ھئي تہ زمين ۽ آسمانن کي ان ٺاھيو ھيو يا ڪائنات تي سندس حڪومت ھلي پئي پر ھن جي دعوا ھئي تہ ھو مطلق العنان حاڪم هو ۽ ھن جي زبان قانون ھيو ۽ پنھنجي مٿان ڪنھن جو بہ اقتدار تسليم نہ ڪندو هو ۽ ان جي سلطنت جو ھر اھو شخص غدار ھيو جيڪو کيس رب تسليم نہ ڪندو هو.ابراھيم جڏهن چيو تہ ھو صرف رب العالمين کي مڃي ٿو ٻئي ڪنھن کي بہ نہ ، تہ ان اعلان کي نمرود پنھنجي خلاف بغاوت سمجھيو ۽ ان جرم جي الزام ۾ ان جو مقدمو سندس آڏو پيش ڪيو ويو.
بگٽي بلوچ (ديھ)
بگٽي بلوچ سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي لاڙڪاڻي تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 23 فتح پور (ڪنگا) جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جنھن ۾ لاڙڪاڻو وڳڻ روڊ تي ڳوٺ روحل خان بگٽي ۽ ڳوٺ لال بخش بگٽي پڻ واقع آهن 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڪل آبادي 6,861 آهي.
ٽوگگ
ٽوگگ هڪ ترڪي اليڪٽرڪ ڪار ٺاهيندڙ آهي. اهو 2018 ۾ ٺهرايو ويو.
ڪمپني اعلان ڪيو ته اها 2023 ۾ شروع ٿيندڙ مڪمل برقي گاڏيون پيدا ڪندي.
افغاني مھاجر
"افغاني مھاجر ماڻھون" یا پشتو ڳلھائڻ وارن ماڻھون کي يا اھڙي ماڻهن کي  چوندا آھن جيڪي پاڪستاني جديد رياست جا شھري آھن.
پاڪستان 1978ء ۾ افغان گهرو ويڙهه جي دور کان ھي افغاني مھاجرَن جا میزبان رهيا آھن، تنهن هوندي 1979ء ۾ افغانستان تي سوویت يونين حملي کان بعد ان ۾ وڌيڪ اضافو ٿيو۔ 1980ء تائين 100،000 پناھگير هر مهيني صوبي خیبر پختون خوا ۾ داخل ٿيندا رھيا جن منجهان 25 سيڪڙو پناه گير ضلعو پشاور ۾ اچي رهيان
افغان پناھگيرن جو وڏو تعداد پشاور ۾ رهندڙ هجڻ سبب شھر جي بنیادي ڍانچي تي زور پيو، ۽ شھر جي آبادي ۾ گھڻيون تبدیلیون ٿيون۔ افغاني مھاجر قوم جن  ۾ واپاري، سفارتڪار، سياح، شاگرد ۽ زندگي جي ٻين شعبن سا تعلق رکڻ وارا ماڻهو شامل آھن۔ پھرين ڀيرو افغانستان کان ماڻھون پاڪستان اچڻ ان وقت شروع ٿيا، جڏھن 1980ء جي ڏهاڪو ۾ افغانستان ۾ سوويت جنگ شروع ٿي۔جنهن مطابق ڊسمبر 2012، پاڪستان ۾ 5.7 ملين افغاني پناهگير پاڪستان جي مختلف علائقن ۾ اچي رهيا آھن جن ۾ خیبر پختونخوا، قبائلي علائقا بلوچستان شامل آھن۔
=شخصیات=
=اثر رسوخ= افغاني ماڻھون صرف ھجرت ھي نہ ڪي ھوئي پنھنجو ڪلچر، ثقافت سڀ ڪج پنھنجي گڏ کھڻي آيا ھوا۔
زابل
زابل (انگريزي: Zabul/Zabol) ايران جي صوبي بلوچستان و سيستان جو ھڪ شھر آھي جيڪو زابل شھرستان (County) جي گاديءَ جو ھنڌ آھي. ھي شھر افغانستان جي سرحد ويجھو زاھدان جي اتراوڀر ۾ اٽڪل 205 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي آباد آھي. ھي شھر سامونڊي مٿاڇري کان 480 ميٽر اوچو آھي ۽ 2016ع جي انگن اکرن موجب ھن جي آبادي 134،950 آھي. ھي شھر تھران کان 1548 ڪلوميٽر پري آباد آھي. 1920ع واري ڏھاڪي تائين ھن شھر کي سيستان ڪوٺيو ويندو ھو. رضا شاھ پھلويءَ جي حڪم سان ھن شھر جو نالو سيستان مان بدلائي زابل رکيو ويو. ھخامنشي سلطنت وارن ڏينھن ۾ ھن شھر کي ”زرنڪا“ ڪوٺيو ويندو ھو. زرنڪا ھخامنشي سلطنت جو ھڪ گورنر ھو جيڪو ھتان ٽيڪس گڏ ڪري بادشاھ ڏانھن موڪليندو ھو.
ھي شھر ھامون ڍنڍ جي ويجھو آباد آھي ۽ ھن علائقي کي ھلمند ندي سيراب ڪري ٿي. ھلمند ندي ھڪ موسمياتي ندي آھي جيڪا سال جو گھڻو حصو سڪل رھندي آھي. ھن شھر جا اڪثر رھواسي پارسي ۽ بلوچ آھن  زابل يونيورسٽي ھتان جي وڏي ۾ وڏي يونيورسٽي آھي جڏھن تہ زابل ميڊيڪل سائنس يونيورسٽي بہ ھتان جي مکيہ تعليمي ادارن ۾ شامل آھي. ھي شھر روڊ رستي افغانستان جي شھر زرنج سان ڳنڍيل آھي. افغانستان ھن شھر رستي پنھنجو سامان عربي سمنڊ تائين پھچائيندو آھي جتان چابھار بندرگاھ وسيلي اھو سامان ڏيساور موڪليو ويندو آھي.
تاريخ
جيئن مٿي بيان ڪيو ويو آھي، ھخامنشي بادشاھت واري دور ۾ ھن شھر کي زرنڪا سڏيو ويندو ھو. انھن ڏينھن ۾ ھي شھر سلطنت جي مالدار علائقن مان ھڪ ھو. مصر ۽ ميسوپوٽيميا کان پوءِ ھي سلطنت جو ٽيون اھم علائقو ھو جتان جهجهو ٽيڪس شاھي خزاني ۾ جمع ڪرايو ويندو ھو. اڳٽي ھلي ھن شھر تي سڪستان نالو پيو. ڄيو وڃي ٿو تہ اٽڪل 2000 سال اڳ ھتي جا رھواسي سڪن ٺاھڻ جي فن جا ماھر ھئا. ھن ئي سرزمين تي رومين ۽ ايرانين جي وچ ۾ حران واري جنگ لڳي ھئي. جيٽوڻيڪ انھن ڏينھن ۾ رومي فوجي طاقت ۾ ھتان جي مقامي ماڻھن کان گھڻو سگھارا ھئا پر ھتان جي بھادر عوام کين زبردست شڪست ڏني ۽ رومين جو مشھور جرنيل ڪراسوس (Crassus) قتل ٿي ويو جنھن جو ڪپيل ڪنڌ فارس جي بادشاھ ڏانھن تحفي طور موڪليو ويو ھو. ساساني دور ۾ ھتان جي بادشاھ جي سلطنت جون حدون سنڌو ماٿريءَ تائين پکڙيل ھيون. فردوسيءَ پنھنجي مشھور ڪتاب شاھنامہ ۾ زابل واري علائقي کي ساراھيو آھي ۽ لکيو آھي تہ ھتي ايران جا ڪيترائي ھيرو پيدا ٿيا.
جاگرافي
زابل شھر سيستان و بلوچستان صوبي جي اتر اوڀر ۾ 3102' اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ 61039' اوڀر ڊگھائي ڦاڪ تي واقع آھي. زابل شھر جي اتر ۾ نمروز شھر، اوڀر ۾ ھلمند شھر، ڏکڻ ۾ ھامون ۽ ضحاڪ شھر ۽اولھ ۾ ھامون شھر آباد آھي. شھر جي ڏکڻ اولھ ۾ اٽڪل 30 ڪلوميٽرن جي پنڌ تي خواجہ جبل موجود آھي جنھن جي اوچائي 609 ميٽر ۽ قطر 2 کان اڍائي ڪلوميٽر آھي. ھن جبل جي چوٽيءَ تي خواجہ علي مھديءَ جي مزار آھي، انھيءَ ڪري ھن جبل کي خواجہ جبل ڪوٺيو وڃي ٿو. ھن شھر جي اڀرندي لاھيءَ وٽ گھاگھا شھر جا کنڊر موجود آھن جتي زرتشت مذھب وارن جو ھڪ پراڻو مندر اڃا تائين موجود آھي. اھو مندر ٻن قلعن اندر تعمير ٿيل آھي. انھن قلعن کي ڪوھ زل ۽ چھل دختران ڪوٺيو وڃي ٿو. انھن مان ھڪ قلعي کي رستم جو قلعو پڻ سڏيو وڃي ٿو.
حوالا
زمرو:ايران جا شهر
برھمڻ گهراڻو
برھمڻ گهراڻو(انگريزي:Brahman Dynasty)( 632ع - 712ع) جنهن سنڌ تي حڪمراني ڪئي. هن گهراڻي جو احوال چچ نامو ڏئي ٿو. برھمڻ گهراڻي جو دور راء گهراڻو کان پوءِ آهي. سنڌ ۾ اروڙ جي چچ بن سيلائج ڀرهمڻ حڪمراني 632ع ۾ قائم ڪئي.
تاريخ
چچ راء سهاسي ٻيون جي گهرواري شڀا ديوي سان شادي به ڪئي. بعد ۾ راءِ سهاسي ڀاءُ کي قتل ڪري حڪمراني جو اعلان ڪيو. 712ع ۾ عربن جي حملي کانپوءِ هن گهراڻي جي حڪمراني پڄاڻي تي پهتي.
حڪمران
چچ بن سيلائج يا راجا چندر (632ع کان 662ع)
چندر بن سيلائج يا راجا چچ (662ع کان 669ع)
راجا ڏاهر (669ع کان 712ع)
حوالا
زمرو:تاريخ پاڪستان زمرو:سنڌ جي تاريخ
شيطاني آيتون
thumb|upright|[[سلمان رشدي, 2008]]
دي سيتانڪ ورسز (سنڌي: شيطاني آيتون، The Satanic Verses) سلمان رُشديءَ پاران 1988 ۾ لکيل ناول آهي، جيڪو اسلامي دنيا ۾ تمام گهڻو تڪراري بڻيو ۽ اڃا پڻ تڪراري آهي.
thumb|سلمان رشدي، شيطاني آيتون -1988- غير قانوني ايراني ايڊيشن
دي سيتانڪ ورسز سلمان رُشديءَ جو چوٿون ناول آهي، جنھن کي پھريون ڀيرو 1988 ۾ شايع ڪيو ويو هو ۽ اسلام جي پيغمبر محمد جي زندگيءَ کان متاثر هو. رُشديءَ پنھنجي هن ناول ۾ جادوئي حقيقت پسنديءَ جو استعمال ڪيو ۽ همعصر حادثن ۽ هم عھد ماڻھن کي پنھنجو ڪردار بڻايو. هن ڪتاب جي عنوان ۾ قرآن جي اُن آيتن کي "شيطاني آيتون" چيو ويو آهي، جيڪي مڪي جي ٽِنِ ديوِيَنِ لات، مَنات ۽ عُزا (عُزيٰٰ) سان لاڳاپيل آهن. "شيطاني آيتون" سان لاڳاپيل ڪھاڻيءَ جو حصو اتھاسڪار الواقِدِي ۽ الطبري جي کاتن تي ٻڌل هو. برطانيہ ۾ شيطاني آيتون (دَ سيتانڪ ورسز) کي مثبت موٽ ملي، 1988 بُڪر پرائز فائنلسٽ (پِيٽر ڪيرِي جو آسڪر ۽ لُسِنڊا جو هارڻ) هو ۽ وره جي ناول جي لاءِ وائٽ بريڊ ايوارڊ کٽيو. جيتوڻيڪ وڏي تڪرار تان گهڻي مسلمانن مٿس توهين ۽ عقيدي جي بيحرمتيءَ جو الزام لڳايو. مسلمانن ۾ غم ۽ غصي جي نتيجي ۾ 14 فيبروري 1989 تي ايران جي سپريم ليڊر آيت اللّٰه روح اللّٰه خمينيءَ جي طرفان رُشديءَ جي موت جي لاءِ هڪ فتوا (فتويٰ) جاري ٿيو.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:اسلام جا تنقيدي ڪتاب زمرو:اسلام سان لاڳاپيل تڪرار زمرو:سلمان رشدي طرفان ناول زمرو:سينسرڊ ڪتاب
نيو وشواناٿ مندر
فائل:New Vishwanath Temple at BHU.jpg
هي مندر نيو وشواناٿ مندر جي نالي سان به سڏجي ٿو، اصل ۾ هي بنارس شهر جي هڪ اهم مندر ڪاشي وشواناٿ مندر جي رپليڪا (replica) آهي جيڪو بنارس هندو يونيورسٽي جي باني پنڊت مدن موهن مالويا جي خواهش تي انڊيا جي امير ۽ مشهور واپاري ۽ ڪارخانيدار ڪٽنب برلا وارن 1966ع ۾ ٺهرايو. ان ڪري هن مندر کي بِرلا مندر به سڏيو وڃي ٿو. هن مندر جو ٽاور ويهه ماڙ آهي ۽ دهلي جي قطب مينار کان پوءِ ٻئي نمبر تي اتاهون آهي. مندر جا ٻه حصا آهن: گرائونڊ فلور ۽ فرسٽ فلور. جيڪي يونيورسٽيءَ جي رنگن مان هڪ گلابي رنگ سان پينٽ ٿيل آهن. مندر جي در وٽ ڪجهه دڪان پڻ آهن، جن مان ڪي گل وڪڻڻ وارن جا، ڪي ڌرمي ڪِتابن جا ته، ڪي چانهه بسڪيٽن جا. مندر جي در وٽ جِتي بوٽ لاهي اندر گهڙجي ٿو، اصل هي مندر شِو ديوتا جو ئي سمجھڻ کپي جو هندو ڌرم ۾ وشواناٿ شِو ديوتا جو ٻيو نالو آهي. وشواناٿ به عام نالو آهي.
مندر جي سهڻي عمارت، صفائي سٿرائيءَ کان سوائيَ ان جي چوڌاي سهڻي نموني سان ڇانگيل وڻ ۽ ٻارين ۾ رنگين موسمي گل ۽ آسمان تي ڪڪر هجڻ ڪري ڪڏهن جھڙ ته ڪڏهن اس سٺو نظارو پيش ڪيو ٿي. مندر جي اوسي پاسي ويهڻ لاءِ ماربل ٽاپ جون بينچون رکيل آهن. مندر جو وچ شو لنگم آهي، جنهن جي چوڌاري ننڍا ننڍا نتراج، پنج مکي يعني پنجن منهن وارو مهاديو، پاروتي، گنيش، هنومان ۽ ناندي يعني ڍڳي جا مندر آهن. ڪجهه شاگرد سرسوتي ديوي اڳيان بيٺل هئا جيڪا بنارس هندو يونيورسٽي جي لوگو تي پڻ ٺهيل آهي.
زمرو:هندوستان زمرو:مذهب
ڪروزينشٽرن
thumb|left ڪروزينشٽرن :Kruzenshtern يا Krusenstern:(Барк Крузенштерн) چئن سڙھن (four-masted) وارو ڪارگو بحري جھاز 1926 ۾ جرمنيءَ جي شهر بريمن ھيون (Bremerhaven) ۾ گيسٽمونڊ ندي لڳ ٺاھيو ويو ۽ ان کي  اٽلي جي ھڪ شھر پجوئا (Padua) جو نالو ڏنو ويو. thumb|ڪروزينشٽرن 2005 ۾ ايمسٽرڊم کان نڪرڻ وقت ھي جھاز 1946 ۾ ٻي جنگ عظيم ۾ جرمني پاران سوويت يونين جي ٿيل نقصانن جي معاوضي ۾ ھي جھاز بہ حوالي ڪيو ويو ۽ سوويت يونين ھن جو نالو بدلائي ڪروزينشٽرن جيڪو روس ۾ اوڻويھين صدي ۾ آيل کوجنا ڪندڙ ايڊم جوئان ڪروزينشٽرن(1770–1846) جي نالو آهي.ھن وقت اھو روس جو بحري جھاز آھي. thumb|left|سمنڊ ۾ ھلندي
نڪاح مسيار
نڪاح مسيار يا مسيار شادي هڪڙي قسم جي شادي جو معاهدو آهي، جنهن ۾ مڙس ۽ زال گڏيل راضپي سان هڪ معاھدي تحت ڪجھ ازدواجي حقن تان هٿ کڻي وڃن ٿا، جھڙوڪ گڏ رھڻ، زال جي رھائش ۽ سار سنڀال جي رقم جا حق، ۽ مڙس پاران گھر سنڀالڻ وغيره جو حق.
ڪويتا نسرين رضوي
ڪويتا (نسرين رضوي) .فلمي فلم اداڪار آهي، جيڪو فلمن لاء مشهور آهي Tere Tere Sapne (1975)، سوسائٽي گرل، محبت اور مهانگائي (1976) ، ڪڀي ڪڀي (1978)، ممتي ڀول (1978)، ميان باوي راز (1982) قسم.
چيري
هي ولايتي ميوو آهي، جنهن کي فارسيءَ ۽ هندستانيءَ ۾ آلو بالو يا شاهدانه چون ٿا. هي ميوو هندستان ۾ چڱو نه ٿو ٿئي، جيتوڻيڪ هن جا ٻه ٽي قسم پوکڻ ۾ ايندا آهن، سي به جبلن تي. پوکڻ لاءِ ٻج ڪم ۾ آڻيندا آهن، جو سيپٽمبر ۾ هڻندا آهن. ڪچو ڪين کاڄندو آهي. هي وڻ تمام وڏو ٿو ٿئي، هن جي ڪاٺي جنڊيءَ وارن ۽ باجي جي اوزارن ٺاهڻ وارن کي گهڻي پسند ايندي آهي، جو هن مان نليون ۽ توتاڙيون چڱيون ٺهنديون آهن. سڪاٽلينڊ ۽ جرمنيءَ ۾ هي وڻ جهنگلي ٿيندا آهن ۽ هنن جي ميوي مان شراب جهڙي رس نچوڙي ڪڍندا آهن. هي وڻ شملا ۽ ڪشمير ۾ به ٿين ٿا.
ڪويتا نسرين رضوي
هن پنهنجي وڌيڪ نامور وڏي ڀيڻ سنگيتا جي روپ ۾ ٺاهيو ۽ هدايت ڪئي وئي هئي. ڪويتا 1974ع جي 1993ع جي 18 سالن واري هنري دوران تقريبا 70 فلمن ۾ ڪم ڪيو. 1993 ۾، هوءَ پاڪستاني فلم انڊسٽري ڇڏڻ ۽ آمريڪا ۾ آباد ڪرڻ جو فيصلو ڪيو.
ذاتي زندگي
اداڪار ڪيتتي يا ڪائيتا ناصرين رضوي جي حيثيت ۾ ڄائي هئي. هوءَ انگريز آمريڪي اداڪارا جهان خان جي چاچي پڻ آهي.
ايوارڊ
ڪـــيفٽيٽ 2 اينگر انٽرنيشنل جي حيثيت ورتي- پهريون ڀيرو Tere Tere Mare Sapne (1975)، تيري ميري سپنہ پوء ٻئي نمبر 1976 ۾ 'بهترين سپورٽ اداکار' لاء سوسائٽي گرل
سوسائٽي گرل
سوسائٽي وارو ڇوڪرو هڪ 1976 ء تي پاڪستاني ڊراما فلم سنگيتا پاران هدايت ڪئي ۽ سيد نور پاران لکيل آهي.فلم ٺهيل رضا علي رضوي سان موسيقي نذير علي ۽ ٽيلي فلم گيت طسليم فزيلي جي گيت آهي. فلمي تارا سنجنا، غلام محي الدين، ڪيٽا، اسلم پرويزند نوشو ڪردار ادا ڪن ٿا. 1976 کے هن تجارتي طور تي ڪامياب فلمي هدايت ڪرڻ لاء سنجيگي کي هڪ 'خاص' نگار انعام حاصل ڪيو
ميان بيوي راضي
ميان باوي رازي 1982 ع ۾ مزاحيه ڊراما فلم سينگاري طرفان ترتيب ڏني آهي، اقبال رضوي جي لکيل ۽ سيد طيباب علي طرفان ترتيب ڏيندي.فلمي تارا نديميم بيگ، طاهر نقوي، ڪيٽاتا، آغا سڪندر ۽ ساقي.اهو 29 جنوري 1982 تي جاري ڪيو ويو، هڪ باڪس آفيس آف مارڪيٽ هو ۽ هو 1982 جي پلاٽينم جوبلي فلم ختم ٿي ويو.اهو طاهر نويوي جي آخري اداڪار ڪردار هو. هوء ڪينسر جي مري ويو فلم جي رليف کانپوء ڇهه مهينا.
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:نگار اعزاز کٽيندڙ شخصيتون
کوکراپار
کوکراپار عمرڪوٽ ضلعي جو هڪ يونين ڪاؤنسل ۽ ھڪ ننڍو شھر آھي
سنڌ سڄاڳي فورم
سنڌ سُڄاڳي فورم، انگريزي( Sindh Renaissance Forum) هڪ سنڌ جي شاگردن، مزدورن ۽ عام ماڻھن تي مُشتمل سماجي، اڪانامي ۽ سياسي رابطن جو پليٽ فارم آھي، جيڪو سنڌ سان جُڙيل مسئلن جي حل لاء سرگرم آھي. ايڊووڪيٽ مُحب آزاد لغاري (ج.س) ۽ سارنگ جويو ، سُهڻي جويو، ۽ گل حسن لاکو  هن فورم جا مرڪزي عُهديدار ۽ باني آھن.
تعارف
فورم سنڌ جي ماڻھن کي سائنسي، مُعاشي، تاريخي، انقلابي ۽ ادبي شعور ڏيڻ لاء ٺھيو. فورم سنڌ جو قومي، تخليقي نظرياتي ۽ ثقافتي ادارو آھي. فورم سنڌ ۾ نئين جاڳرتا(رنائسان) شروع ڪرڻ لاءِ سنڌ جي باشعور ماڻھن جي علمي، ادبي، سياسي، سماجي، فني، سائنسي ۽ ٽيڪنيڪي سرگرمين جو گڏيل پليٽ فارم آھي.
مشن
تربيت يافتا ۽ ترقي يافتا روشن، آزاد ۽ سکي ستابي سنڌ جو قيامُُ، فورم جي اهم ترجيحن ۾ شامل آھي.
ميمبرشپ
هر سنڌ دوست ۽ سيڪيولر مرد توڙي عورت، شاگرد توڙي شاگردياڻيون فورم جا ميمبر ٿي سگھن ٿا. فورم جا دروازا سنڌي قلمڪارن، اديبن، دانشورن، شاعرن، شاگردن، هارين، پورهيتن ۽ مزدورن لاءِ کليل آھن.
محمد خدايار خان
سيد محمد خدايار خان، جنھن کي عام طور تي خدايار خان چيو وڃي ٿو، ڪوڪند جو هڪ خان هو، جنھن 1845ع کان 1875ع تائين ڏکيائن سان حڪومت ڪئي. هو شير علي خان جو پٽ هو. خدايار خان جي دور ۾ سندس خانيت خانہ جنگي ۽ بخارا جي امير جي مداخلت کان متاثر ٿي رهي هئي. تنھن کان پوءِ وچ ايشيا تي روسي حملي پھريون ڀيرو خانيت کي مجبور ڪيو تہ هو روسي سلطنت جي جاگير بڻجي وئي، ۽ 1876ع ۾ هڪ بغاوت کي دٻائڻ جي نتيجي ۾ خانيت کي ختم ڪيو ويو. 1875ع ۾، خدايار خان روس نواز موقف اختيار ڪيو، پر بغاوت دوران کيس روس جي اورينبرگ ڏانھن ڀڄي وڃڻو پيو. پاڻ اتي ئي جلاوطنيءَ ۾ وفات ڪيائين.
اقتدار ۾ اڀرڻ
کاٻو|thumb| محمد خدايار خان جي چانديءَ جي ٽينگا، 1862ع کان 1863ع تائين ڪوڪند منٽ تي ٺھندي رھي. 1862ع ۾ محمد ملا بيگ خان کي قتل ڪيو ويو، ۽ سندس ڀائٽيو، شاھ مراد خان، خان ٿيو. تاشقند جي حڪمران، ڪنات، خدايار سان اتحاد ڪيو ۽ شاھ مراد تاشقند جو گهيرو ڪيو. ساڳئي وقت بخارا جو امير مظفر بہ ڪوڪند ڏانھن وڌيو. نتيجي ۾ ڪوڪند جو لشڪر غائب ٿي ويو، تاشقند جو محاصرو ختم ٿي ويو ۽ خدايار ڪوڪند ڏانھن هليو ويو ۽ پاڻ کي خان قرار ڏنائين. ساڳئي وقت، اوش ۾، عليمقول تخت جي ممڪنہ دعويدارن کان نجات حاصل ڪئي، انھن سڀني کي تخت جو واعدو ڪري، انھن کي اوش ڏانھن وڃڻ جو اشارو ڏنائين ۽ بعد ۾ کين قتل ڪري ڇڏيائين. جولاءِ 1863ع ۾ ھن محمد سلطان خان، محمد ملا بيگ خان جي پٽ کي ڪوڪند جو خان قرار ڏنو. عليمقول پاڻ هڪ حاڪم هو، ڇو جو سلطان اٽڪل تيرهن سالن جو هو. هن خدايار جي لشڪر تي حملو ڪيو، ۽ ساڳئي وقت مظفر کي بخارا ڏانھن موٽڻو پئجي ويو تہ جيئن شھريسبز ۾ شروع ٿيندڙ بغاوت کي دٻائي سگهي. عليمقول امير سان اتفاق ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿي ويو، ھن هڪ ئي وقت ڪوڪند ۽ تاشقند تي حملا ڪيا ۽ آخرڪار انھن کي پنھنجي قبضي ۾ ڪري ويو.
ڪوڪند جي حڪمراني ۽ ورثو
1850ع واري ڏهاڪي ۾ روسي سلطنت وچ ايشيا ڏانھن وڌي، جنھن جو حتمي مقصد سڄي علائقي کي ضابطي ۾ ڪرڻ ھو. 1865ع ۾ روسي فوجن تاشقند تي قبضو ڪيو، ۽ ان جي مخالفت ڪندڙ عليمقول کي ڪارروائي دوران قتل ڪيو ويو. ڪوڪند ۾، ڪيپچڪن هدائيڪل بي کي خان قرار ڏنو، پر پندرهن ڏينھن کان پوءِ هو ڪاشغر ڏانھن ڀڄي ويو. ان کان پوءِ خدايار خان بغير ڪنھن مزاحمت جي ڪوڪند ۾ داخل ٿيو. 1866ع ۾، روسي ڏکڻ طرف وڌيا، خجند تي قبضو ڪيو، ۽ اهڙيءَ طرح ڪوڪند خانيت ۽ بخارا امارت کي طبعي طور الڳ ڪري ڇڏيو. 1868 ۾، خدايار باقاعدہ طور تي خانيت تي روسي سلطنت جي حڪمراني کي قبول ڪيو.
1860ع واري ڏھاڪي ۾ خدايار خان جو دور انتھائي ڳرين ٽيڪس ۽ غير فعال قانوني نظام جي ڪري قابل ذڪر ھو، جيڪو ان کان بہ وڌيڪ خراب ھو، جيڪو سندس اڳين حڪمرانن ڪيو ھو. 1870ع ۾ هڪ سازش دريافت ٿي، جنھن ۾ خدايار خان جي مخالفن کيس بخارا ۾ جلاوطني جي زندگي گذاريندڙ ماليا خان جي پٽ سيد خان کي بدلائڻ جي ڪوشش ڪئي. جڏھن ان سازش جي خبر پئجي وئي تہ بخارا جي امير سيد خان ان سازش جي حمايت ۾ الزام کان بچڻ لاءِ خدايار خان کي سازش ڪندڙن ۽ انھن جي مدد ڪندڙن جا نالا موڪليا ۽ کين قتل ڪرايو. جنھن جي نتيجي ۾ وڏي تعداد ۾ ڦاھيون ڏنيون ويون. 1875ع ۾ هڪ بغاوت خدايار خان کي خانيت مان ڀڄڻ تي مجبور ڪيو.
خدايار خان جو ٺھيل محل ڪوڪند جي تاريخي ماڳن مان ھڪ آھي.
حوالا
زمرو:ڪوڪند جا خان
جمالي (قبو سعيد خان)
ديھ جمالي سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا جمالي تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1922ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن جي اتر ۾ رياست قلات جون ديھون چوڙا ۽ موچڪي واقع ھيون. ان وقت ھن ديھ ۾ ڪو به ڳوٺ واقع نہ ھيو. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڪوٽ جھوڙو، ڳوٺ عبدالڪريم بروھي ۽ ڳوٺ محمد وارث بروھي واقع آهن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ بلوچستان جي ديھ/موزا چوڙا ۽ موچڪي اوڀر ۾ ديھ ڀٽا، اولھ ۾ ديھ سير سيٽلمينٽ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ شاھو جمالي ۽ جاڙي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,283 ھئي جيڪا 317 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
لپلو،شاداڻي پاڙو
يونين ڪاؤنسل کوکراپار  ضلعي  عمرڪوٽ  جو ھڪ ڳوٺ
مظفر ڀٽو
مظفر ڀٽو (آگسٽ 23، 1970 کان مئي 22، 2012) قوم پرست اڳواڻ ۽ جيئي سنڌ متحدا محاذ جو جنرل سيڪريٽري هو. مظفر ڀٽو قومي تحريڪ ۾ اثر رکندڙ ۽ جسمم جي بنياد وجهڻ وارن اڳواڻن مان هڪ هو. هن جو گوليون لڳل لاش هٽڙي باءِ پاس حيدرآباد وٽان مليو. هن کي فيبروري 24، 2011ع تي کنڀي گم ڪيو ويو هو.
تعليم ۽ زندگي
مظفر ڀٽو (Muzafar Bhutto) سيوهڻ، ڄامشورو، سنڌ ۾ پيدا ٿيو. هن ابتدائي تعليم سيوهڻ جي پرائمري ۽ سيڪينڊري اسڪول مان حاصل ڪئي. هن رياضي ۾ بچلر جي سند سنڌ يونيورسٽي مان حاصل ڪئي. هن اليڪٽريڪ انجنئرنگ ۾ ڊي اي ئي جي سند پڻ حاصل ڪئي.
سياست
مظفر ڀٽو 1987ع ۾ قوم پرستي جي علامت جي ايم سيد کان متاثر ٿي قومي تحريڪ ۾ شموليت اختيار ڪئي. 1990ع ۾ هي جساف دادو جو صدر مقرر ٿيو. 1992ع تي هن جيئي سنڌ محاذ ۾ تعلقه آرگنائيز طور شموليت ڪئي. 1993ع تي جيئي سنڌ ترقي پسند پارٽي ۾ شموليت ڪئي. 1994ع تي جيئي سنڌ انقلابي تنظيم جو خزانچي مقرر ٿيو. 1996ع تي جيئي سنڌ قومي محاذ ۾ شموليت ڪيائين ۽ ضلعي دادو جي پورهيت محاذ جو صدر چونديو ويو.
جيئي سنڌ متحدا محاذ
جسمم جو بنياد 26 نومبر 2002ع تي پيو. اهڙو فيصلو جيئي سنڌ ورڪز ڪانفرنس ۾ ڪيو ويو، جيڪا شفيع محمد برفت، سميع الله ڪلهوڙ، مظفر ڀٽو ۽ ٻين قوم پرست اڳواڻن سڏائي هئي. اجلاس ۾ مقررن الزام هنيو ته جيئي سنڌ قومي محاذ (جسمم) طرفان آزادي لاءِ ورتل ڪوششون سنجدگي تي مبني ناهن. ۽ ڪانفرس ۾ اهو ٺهرا پاس ڪيو ويو ته جسم مجو جهنڊو، نظريو، نعرا ۽ قومي ترانو ساڳيا ئي جيئي سنڌ هلچل وارا هوندا. ڪانفرنس ۾ پارٽي جي آئين جي تشڪل لاءِ ٽي رڪني ڪاميٽي مقرر ڪئي وئي، جڏهن شفيع محمد برفت جي اڳواڻي ۾ ست رڪي باڊي پڻ مقرر ڪئي وئي. [3]
قتل
مظفر ڀٽو کي نيو سيعدآباد ٽول پلازه وٽان اڻڄاتل هٿياربند کنڀي ويا. جڏهن هن کي کنڀيو پي ويو ته هن پاڻ کي بچائڻ لاءِ ماڻهن کي چيو ته ”مونکي بچايو هي مونکي ماري ڇڏيندا”. مظفر جي گمشدگي خلاف سندس پارٽي جسمم  پاران احتجاج ڪيو ويو. مظفر ڪجهه عرصو گم رهيو پوءِ هن جو لاش حيدرآباد وٽان مليو. ٻڌايو پيو وڃي ته مظفر ڀٽو جي قتل پويان انٽر سروس انٽيليجنس جو هٿ آهي.
مظفر ڀٽو جي قتل جي مذمت
متحدا قومي موومنٽ مظفر ڀٽو جي بيرحماڻي قتل جي مذمت ڪئي. ايمنسٽي انٽرنيشنل ۽ هومين رائيٽس ڪميشن آف پاڪستان به مظفر جي قتل جي مذمت ڪئي. ورلڊ سنڌي ڪانگريس مظفر ڀٽو سيمت سنڌين جي قتل خلاف عالمي تحقيقات ڪرڻ جو مطالبو ڪيو.
شاھ داڻو
داڻو هي ولايتي ميوو آهي، جنهن کي انگريزيءَ ۾ چيِري، فارسيءَ ۽ هندستانيءَ ۾ آلو بالو چون ٿا. هي ميوو هندستان ۾ چڱو نه ٿو ٿئي، جيتوڻيڪ هن جا ٻه ٽي قسم پوکڻ ۾ ايندا آهن، سي به جبلن تي. پوکڻ لاءِ ٻج ڪم ۾ آڻيندا آهن، جو سيپٽمبر ۾ هڻندا آهن. ڪچو ڪين کاڄندو آهي. هي وڻ تمام وڏو ٿو ٿئي، هن جي ڪاٺي جنڊيءَ وارن ۽ باجي جي اوزارن ٺاهڻ وارن کي گهڻي پسند ايندي آهي، جو هن مان نليون ۽ توتاڙيون چڱيون ٺهنديون آهن. سڪاٽلينڊ ۽ جرمنيءَ ۾ هي وڻ جهنگلي ٿيندا آهن ۽ هنن جي ميوي مان شراب جهڙي رس نچوڙي ڪڍندا آهن. هي وڻ شملا ۽ ڪشمير ۾ به ٿين ٿا.
شيخ اياز يونيورسٽي
شيخ اياز يونيورسٽي شڪارپور، سنڌ ، پاڪستان ۾ هڪ آهي جيڪا سنڌ حڪومت جي مالي مدد سان هلي ٿي. هيءَ يونيورسٽي 2018 ۾ ٺهرائي وئي ۽ ان تي اهو نالو مشهور سنڌي شاعر شيخ اياز جي نالي پٺيان رکيو ويو.
شيلا ڀاٽيا
شيلا ڀاٽيا (Sheila Bhatia) هڪ هندستاني شاعرا ، ڊراما نگار، ٿيٽر جي شخصيت ۽ دهلي آرٽ ٿيٽر جي باني هئي، جيڪو دهلي ۾ هندستاني فن جي واڌاري لاءِ ڪم ڪندڙ هڪ فورم آهي. پنجابي اوپيرا، هندستاني انداز۾ آپريٽڪ تحريڪن کي شامل ڪندڙ ناچ ڊرامو جي هڪ شڪل آهي، جنهن جي شروعات شيلا ڀاٽيا ڪئي هئي. هن کي هندستان جي حڪومت 1971 ۾ چوٿون وڏو هندستاني سويلين ايوارڊ پدم شري سان نوازيو هيو، هڪ ڏهاڪو کانپوءِ، هن کي 1982 ۾ ٿيٽر هدايتڪاري لاءِ سنگيت ناٽڪ اڪيڊمي ايوارڊ جنهن کانپوءِ 1997 ۾ کيس ڪاليداس سمن ايوارڊ مليو.
سوانح عمري
شيلا ڀاٽيا اڄڪلهہ واري پاڪستان ۾1 مارچ 1916 تي سيالڪوٽ ۾ پيدا ٿي هئي. بي اي ڊگري حاصل ڪرڻ کانپوءِ، هن (بي ٽي) گريجويشن ڪئي ۽ لاهور ۾ رياضي جي ماسترياڻي جي حيثيت سان ملازمت ڪرڻ شروع ڪيائين، تنهنکانپوءِ هندستان جي آزادي واري جدوجهد ۾ شامل ٿي وئي. ان دوران هيءَ دهلي ڏانهن هلي وئي، جتي هن دهلي آرٽ ٿيٽر جو پايو وِڌو. کاتو جي اڳواڻ جي حيثيت سان نيشنل اسڪول آف ڊراما ۾ پڻ عيوضي طور ڪم ڪيائين. ڀاٽيا جي پهرئين پروڊڪشن ڪال آف دي ويلي هئي، جيڪو هڪ راڳ رنگ جو پروگرام هيو. جنهنکانپوءِ 60 کان وڌيڪ پروڊڪشنز ، جهڙوڪ هيئر رانجها (1957)، درد آئي گي دبي پائون (1979)، سلگڙا دريا (1982)، عمر خيام (1990)، نصيب (1997)، چن بادلا ڊا، لوهہ ڪٽ وغيرہ ڪيائين.
ايوارڊ
ڀارت جي سرڪار هن کي 1971 ۾ پدم شري سولين ايوارڊ سان نوازيو هيو. 1982 ۾ بهترين هدايت ڪاري تي سنگيت ناٽڪ اڪيڊمي ايوارڊ پڻ ماڻيائين. مٿئين سال، هن کي غالب ايوارڊ (1983) ڏنو ويو، تنهنکانپوءِ پنجابي آرٽس ڪائونسل جو ايوارڊ ماڻيائين. کيس 1986 ۾ دهلي انتظاميا ۽ 1997 ۾ ڪاليداس سمن پاران بهترين هدايتڪار جو ايوارڊ مليس. هيءَ پنجابي اڪيڊمي (2000) جي ذريعي اردو اڪيڊمي ايوارڊ جي پڻ مالڪياڻي بڻي هئي.
حوالا
زمرو:1916ع جون پيدائشون زمرو:ادب ۽ تعليم ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ زمرو:ڀارتي ناري شاعر
نيمروز صوبو
نيمروز صوبو :  افغانستان جو ھڪ صوبو جيڪو ان جي ڏکڻ اوڀر واري حصي ۾ واقع آھي جنھن جي اوڀر ۾ ايران جا صوبا سيستان ۽  بلوچستان واقع آھن ۽ ڏکڻ ۾ پاڪستان جو بلوچستان واقع آهي. ھي صوبو 5 ضلعن ۾ ورھايل آھي. ان جي آبادي لڳ ڀڳ 1،60،000 آهي. ان جي گادي جو هنڌ زرنج شھر آھي. صوبي جي پکيڙ 41,000 چورس ڪلوميٽر آهي. لفظ نيمروز فارسي ٻولي جي ٻن لفظن مان نڪتل آهي ھڪ نيم جنھن جي معني آهي اڌ ۽ ٻيو روز جنھن جي معني آهي ڏينھن. ھن صوبي جو وڏو حصو دشت مارگو نالي رڻپٽ تي مشتمل آهي.
انتظامي ورھاست
thumb|نيمروز صوبي جا ضلعا
حوالا
زمرو:افغانستان جا صوبا
سجاد شر
سجاد شر (Sajaad Shar) پهرين مارچ 1986ع تي ڄائو. هي پابندي مڙهيل تنظيم جسمم جو سيڪريٽري جنرل آهي جيڪا تنظيم پاڪستان کان سنڌ جي آزادي چاهي ٿي. هي جسمم جي شاگرد جماعت جساف (جسمم) جو پهريو صدر ۽ جساف (جسمم) جو ننڍي ڄمار وارو صدر پڻ رهيو. هي رياست کي ڪيترن ئي بغاوت جي ڪيسن ۾ گهربل پڻ آهي.
ابتدائي تعليم ۽ زندگي
سجاد شر پهرين مارچ 1986ع تي خيرپور ضلعي جي ڳوٺ رسول پور ۾ پيدا ٿيو.
شاگرد اڳواڻ
سجاد شر جساف (جسقم) جو ننڍي عمر وارو صدر رهيو آهي. ھن سنڌي شاگردن جي ڪيترن ئي مسئلن لاءِ جدوجهد ڪئي ۽ لاهور ۾ منعقد ڪيل آل پاڪستان اسٽوڊنٽس ليڊر ڪانفرنس ۾ سنڌ جي نمائندگي پڻ ڪئي.
ليکڪ
سجاد شر سنڌي اخبارن ۾ ڪيترائي ڪالم پڻ لکيا جيڪي ڪاوش ۽ عوامي آواز ۾ ڇپيا. هي جسمم جي ترجمان رسالي کاهوڙي لاءِ پڻ لکندو رهي ٿو.
مختلف وقتن تي هي سنڌ جي ڪيترن ئي دانشورن سان مليو. هن مخلتف بار ڪائونسلن ۾ سنڌوديش جي حوالي سان تقريرون ڪيون. هن بلوچ اڳواڻ نواب خير بخش خان مري سان پڻ ڪيتريون ئي گڏجاڻيون ڪيون. تازو سجاد شر جو ڳوٺ پوليس، رينجرس ۽ سادن ڪپڙيل ۾ ملبوس اهلڪارن جي گھيري هيٺ آيو. ڇاپي دوران سجاد جي غيرموجودگي ۾ سندس ٻن چاچن کي کنڀي گم ڪيو ويو.
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌي سياستدان زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:قوم پرست سياست زمرو:پاڪستان کي گھربل ماڻهو
ٻڌيا پرڳڻو
ٻُڌيا پرڳڻو (انگريزي: Buddhist's Region) سنڌ جو علائقو هو جنهن ۾ گوتم ٻڌ جي ٻڌمت جو تمام گهڻو اثر رهيو. هن پرڳڻي جو ذڪر چچ نامو ۾ ڪيل آهي. سنڌ جو هيءُ علائقو سيوهڻ جي اترئين ٽاڪرو علائقي کان جيڪب آباد ۽ گنداوا کان اڳتي سبي تائين ميداني ۽ جابلو علائقو ٻُڌيا پرڳڻي ۾ اچي ويو ٿي. هن علائقي ۾ ٻڌ ڌرم جا ڪيترائي آثار مليا آهن. ٻُڌمت سنڌ ۾ اشوڪا يا آسوڪا (268 ق.م کان 232 ق.م) جي دور ۾ پکڙيو. سندس دور ۾ ٻُڌ ڀڪشوئن جون ڪانفرنسون به ٿيون جن ۾ سنڌ جا ڀڪشو به شريڪ ٿيندا هئا. سنڌ ۾ هن پرڳڻي ۾ جيڪي ٻوڌي حڪمران هئا سي شمني سڏبا هئا. نئيگ کان گورانڊي ۽ گورانڊي کان گنداوا، ڪڇي تائين ٻوڌ مت جا ٺلھ موجود آهن جيڪي سنڌ جي هن علائقي ۾ ٻُڌ ڌرم جا يادگار آهن. مهين جي دڙي تي موجود ٻُڌمت جي ٺلھ جي تلاش ۽ ٻُڌمت جي آثارن لاءِ ڪيل کوٽائي جي نتيجي ۾ عظيم سنڌُو تهذيب نروار ٿي. دادو، لاڙڪاڻو، قنبر شهدادڪوٽ ۽ جيڪب آباد ۾ موجود يا ميسارجي ويل ٺلھ ٻُڌيا پرڳڻي ۾ ٻوڌين جي حڪمراني کي ڀه ظاهر ڪن ٿا ته انهي علائقي ۾ ڪوٽ ۽ قلعا به انهن جا ياد گار آهن جن کي مورخن پنهنجي مرضي سان پونين حڪمرانن سان منسوب ڪري ڇڏيا جن جي پيٽ ۾ ايتري دال به نه هئي. پونيا حڪمران شاندار مقبرا جوڙڻ جا ماهر هئا. سنڌ جي مورخن قلعا ٻين حڪمرانن جي کاتن ۾ شامل ڪيا ته ٺلھن کي واچ ٽاور چئي انگريزن جو کاتو کوليو. لڪير جا فقير انهن کي سنڌ سمجهي اڄ تائين ورجائيندي اچڻ ٿا. حقيقت تي غور ڪرڻ يا سنجيدگي سان سوچڻ بجاءِ راڳ گهرڻن وانگر تاريخ اهو غلط ورجاءُ تاريخ جي شاگردن ۽ نسلن ڏانهن منتقل ڪندا رهن ٿا. دادو کان جيڪب آباد تائين سوين ٺلھ آهن تاريخي طور سومرن جي دور تائين ٻُڌ ڌرم سنڌ ۾ رهيو.
حوالا
زمرو:تاريخ
لنگھ
لُنگھ سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي لاڙڪاڻي تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 17 رشيد وڳڻ (يو سي) جي ھڪ ديھ جو نالو آهي. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڪل آبادي 2,155 آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
نائديريا
نائديريا   يوڪيريئوٽا  جي ڪنگڊم اينيميليا جو بڻ يا فائلم جو نالو آهي جنھن ۾ ڏھ ھزار کان مٿي جنسون آهن. ھن فائلم جون جنسون سمنڊ يا تازي پاڻيء ۾ ملنديون آهن. اھي زياده تر سامونڊي جاندار آھن. ھنن جاندارن جي انفراديت ان جي نائڊوسائيٽ نالي مخصوص گھرڙن جي ڪري آھي جن جي مدد سان ھي شڪار کي پڪڙيندا آهن. انھن جي جسمن ۾ ميسوگليا، نالي سان ھڪ بي جان جيلي جھڙو مادو لڳل هوندو آهي جيڪو  ايپيٿيليم جي ٻن تھن جي وچ ۾ سينڊ وچ وانگر پيل ھوندو آھي ۽ جن جي ويڪر ھڪ گھرڙي جي قد جيتري ھوندي آھي. انھن جي جسماني شڪل ٻن قسمن جي ٿيندي آهي: ترندڙ ميڊوسا ۽ متحرڪ سيسائيل پولپ. ٻئي شڪليون روشن بناوٽ واريون اٿن جن م انھن جي وات جي چوڌاري  سونڍون ھونديون اٿن جيڪي نائڊوسائيٽ پيدا ڪنديون آهن. ٻنھي شڪلين م انھن جو ھڪ جسماني سوراخ ۽ کوپو ھوندو آھي جيڪي ساھ کڻڻ ۽ ھاضمي جي نظام لاءِ ڪم ايندا آهن. ھن بڻ جا جاندار گھڻي ڀاڱي ڪالونيون ٺاھي ھڪٻئي سان چنبڙي ھڪ جسم وانگر رھندا آھن اھي ھڪ مرڪز کان بغير ھڪ ڄار نما تنتي نظام ھيٺ تنتي پيغام وصول ڪندڙ رسيپٽرن ذريعي ھڪٻئي سان رابطو قائم رکندي ڪم ڪندا آهن. نائديريا فائلم کي چئن مکيہ درجن م ورھايو ويو آهي:سيسائيلاينٿوزوئا؛ ترندڙ سائفوزوئا؛ ڪيوبوزوئا؛ ۽ ھائڊروزوئا
موڙو
نھڙي جي ھڪ شاخ جو نالو آھي
بِرلا گهراڻو
بِرلا گهراڻي (Birla family) نه رڳو محنت ڪري پنهنجي بزنيس کي وڌايو آهي ۽ برلا گهراڻي جا فرد وڏا ماڻهو ٿيڻ جي باوجود به غريب عوام جي ڀلائيءَ جو ڏاڍو خيال رکن ٿا ۽ خير خيراتون ڪن ٿا. بنارس هندو يونيورسٽيءَ جي مندر کان سوائي برلا گهراڻي وارن هندستان جي ٻين به ڪيترن ئي شهرن ۾ وڏي خرچَ سان اُتم قسم جا مندر ٺهرايا آهن. ان کان سوائيَ سڄي هندستان ۾ هنن جون 18 خيراتي اسپتالون ۽ 45 اسڪول آهن. برلا انسٽيٽيوٽ آف ٽيڪنالاجي ائنڊ سائنس نه رڳو انڊيا جي شهرن: الهه آباد، ڪولڪتا، پٽنا، چنائي (مدراس)، جئپور، حيدرآباد دکن، گوا وغيره ۾ آهن، پر دبئي، مسقط، عمان ۽ راس الخيما (UAE) ۾ پڻ آهن.
برلا گهراڻي جو لاڳاپو راجستان جي مارواڙي مهيشوري ڪميونٽي سان آهي. سندن وڏي شِو نارائڻ برلا واپار خاطر 1857ع ۾ پنهنجي راجستاني ڳوٺ جھڻجھڻي مان لڏي بمبئي ۾ اچي رهائش اختيار ڪئي. جِتي هن پنهنجو ٽريڊنگ هائوس کوليو. ان جي هلڻ سان 1861ع ۾هن پنهنجي پٽ بلديوداس برلا کي ڪلڪتي موڪليو ته هو اتي فئملي بزنيس شروع ڪري. اڄ برلا فئملي جو ڪيميڪلز، سيمينٽ، فائيبر، ميٽل، فرٽلائيزر کان بلبن، ڌاڳي، IT سروسز، ٽيليڪام ۽ سافٽ ويئر تائين 33 ملڪن ۾ آدتيا برلا گروپ نالي ڪاروبار آهي. آدتيا ٻلديو داس جو پٽ ۽ شِو نارائڻ جو پوٽو هو. اڄ ڪلهه آدتيا جو پٽ ڪمار منگارام برلا 1995ع کان وٺي جڏهن هو رڳو 28 سالن جو هو، برلا ڪمپني جو چيئرمين آهي. روينيو جي حساب سان هيءَ ڪمپني انڊيا جي ٽيون نمر (RIL ۽ ٽاٽا ڪمپني کان پوءِ) امير ڪمپني آهي، جنهن جي مختلف ڪارخانن ۽ آفيسن ۾ 136000 ماڻهو ڪم ڪن ٿا.
برلا ڪمپنيءَ (Birla company) جو هاڻوڪو چيئرمين ڪمار منگالام 1967ع ۾ ڄائو. هن جو ننڍپڻ ڪوڪلتا ۽ ممبئي ۾ گذريو. هن بي ڪام ممبئي يونيورسٽي مان ڪئي ۽ چارٽر اڪائونٽنسي لنڊن مان ڪئي. هن جي شادي نيرجا برلا سان ٿي، جيڪا اڄ ڪلهه برلا گروپ وارن جو ممبئي وارو مشهور تعلمي ادارو ادتيا برلا ورلڊ گروپ (Aditya Birla Group) هلائي ٿي. کين ٽي ٻار: انان ياشري، آريامان وڪرم ۽ ادوائتيشا آهن.
زمرو:شخصيتون زمرو:هندوستان
لپلو
عمرڪوٽ ضلعي ۽ تعلقي يونين ڪاؤنسل کوکراپار جو ھڪ ننڍڙو ڳوٺ آھي جنھن ۾ پھرين ٺڪر حڄام ميڳھواڙ رھندا ھئا. ھاڻ نھڙي رامڏيا، رھن ٿا
ڪامل (قبو سعيد خان)
ديھ ڪامل سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڪوٽ شاھبيگ تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1922ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ رڳو ھڪ ڳوٺ محمد آباد واقع ھيو. ان سال تائين اڃان پتوجا شاخ ڪانہ ھئي. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ ميان بخش کوسو، محمد ملوڪ سيلرو، ڳوٺ عرضي خان بروھي ۽ گل حسن مغيري معروف آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ کھاوڙ، اوڀر ۾ ديھ ھزارواھ ۽ شاھ وسايو، اولھ ۾ ديھ ڪوٽ شاھبيگ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ فلائي ۽ محمد حسن واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. پتوجا شاخ ھن ديھ مان وھندڙ آھي.
28 آگسٽ
28 آگسٽ ، عيسوي سال جو 240 هون (ليپ سال 241 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 125 ڏينهن (ليپ سال 126 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:آگسٽ زمرو:سال جا ڏينهن
ڄيٺُ
ڏيهي سال/ سنڌي ڪئلينڊر / سنبت (بڪرمي ڪيلينڊر) جو ٽيون مهينو آهي جيڪو ويساک ۽ آکاڙ جي وچ ۾ آهي.
15 مئي کان 14 جون تائين هوندو آهي. ڄيٺ 31 ڏينھن جو مهينو آهي.
لفظ ڄيٺ
ذ. [سن. جيشٺَ] سنبت جي ٽئين مهيني جو نالو
هندن ۾ وڏي ڏيرُ (مڙس جو وڏو ڀاءَ) کي ڄيٺ چئبو آهي.
ڄيٺ ۾ سنڌ جون موسمي حالتون
ڄيٺ (مئي/جون) مھينو آهي جهڪن ۽ جهولن جو. هن مھيني ۾ لُڪَ لڳڻ شروع ٿيندي آهي، جيڪا آکاڙ مھيني جي ڏهن ڏينھن تائين هلندي آهي. تنھنڪري هن مھيني کي لُڪن جي چاليھي جي شروعات سمجهبو آهي. گهوڙن جا شوقين ۽ خفتي، چاليھي ۾ گهوڙنھ ۽ گهوڙين جا سنجھ لڪائي رکندا آهن ۽ سواري ڪونه ڪندا آهن. ڇو ته هي مھينو وَهِٽَن لاءِ ڏاڍو ڏکيو هوندو آهي. انھن لُڪن ۽ جهولن ۾، مارو ماڻھو رکندا آهن بصر تي بارو. جيئن ته بصر ٿـڌو ۽ سستو هوندو آهي، ان ڪري بصر جو کاپو به جام ٿيندو آهي. خاص ڪري چاليھي ۾. ان کانسواءِ مُستي ۽ ڳڙ جي ٿاڌل ۽ ٻڪريءَ جي کير جو جهارو ۽ لُڪَ کان بچڻ لاءِ آلو ڪپڙو (پُسي) پائي هلڻ ۽ سمھڻ تي زور ھوندو اٿن. جيئن ته ڄيٺ جو مھينو پوکيءَ راهيءَ جو ٿئي، تنھنڪري ٻھراڙين ۾ نـَرُ توڙي نار گهڻو تڻو گهر کان ٻاهر ٻنين ۾ گهارين ۽ لڪن ۾ لوساٽجي سڙي سانورا ٿي ويندا آهن. هن مھيني ۾ مڱ، تر ۽ گوار جي پوکي شروع ٿيندي آهي.
گريشم
معنى تمام گرم. 15 اپريل کان 15 جون تائين ويساک ۽ ڄيٺ جي مهينن تي مشتمل. هن موسم ۾ لُڪون لڳنديون آهن.
علم نجوم ۾
علم نجوم موجب ، هن مهيني جي موسم تي مرگشر ( مرگهسر ) ۽ آردرا ( آڊ ) نکٽن جا اثر رهن ٿا.
ڄيٺي مينهن ۽ پوڻيٺي جا پُٽ، ڪنهن ڀاڳ واري کي نصيب ٿيندا آهن.
ڇو ته ڄيٺ مهيني ۾ وسندڙ مينهن ڌرتيءَ جي دل ٺاري ڇڏيندو ۽ هاري ان وٽ تي ٻني کيڙي ڇڏيندا ۽ پوءِ ان کيڙيل ٻنيءَ تي جيترا مينهن پوندا، اوترو فصل ڀلو ٿيندو آهي.
ڄيٺ، اکين ميٺ (هندي، چوڻي)
ڄيٺ مھيني جي آخر ۽ جولاءِ جي شروع کان چوماسي جون هوائون شروع ٿينديون آهن. اهي هوائون موسمي برساتون آڻينديون آهن. جن جي اثر ڪري، لڪون ٿڌڙي هير ۾ بدلجي وينديون آهن. جنھن جي ڪري اکيون ڳھر ڳھهيل هونديون آهن. ننڊ تمام گهڻي ايندي آهي. انھيءَ مھيني ۾ انب تمام زور مٺا ٿيندا آهن. اکين ۽ لڱن کي هوائون ٺاري وجهنديون آهن.
ڄيٺي، سک نه ٻيٺي
1- ناشڪرو ماڻھو، هر وقت پيو پنھنجو درد سور بيان ڪندو.
2. ڄيٺي نالي واياڻي هئي، جنھن کي خبر ناهي ته حقيقتاً زماني جي صدمن گهڻو جهوريو هو يا فطرتاً زود رنج هئي، ڪنھن خوشيءَ جي ڪاڄ ۾ ايندي هئي ته به پيئي ٿڌا شوڪارا ڀريندي هئي ۽ ڦري گهري پنھنجي نصيبيءَ جو بيان کڻي ويھندي هئي.
سنڌي شاعري ۾ ڄيٺ
ڄُلي آيو ڄيٺ اٿئي، جام چڙهيو آ جَر،
ٻارا، ٻنا، اڏون ٺاهه، وٺ وسيلو ڀر،
وِجهه خاصيءَ ڳيڙ ۾، سالم ٻج سڌر،
تنھنجو ڪي قدر، تر توائي نه ٿئي.
حوالا
زمرو:سنڌي مهينا زمرو:سنڌي ڪئلينڊر جا مهينا زمرو:هندو ڪئلينڊر جا مهينا
ڪاري ڊاک
ڪاري ڊاکهي انگريزي ميوو آهي، مگر هماليه ۾ به گهڻو ٿيندو آهي. هن کي خشڪ انگور به چوندا آهن. هن جا ٻه قسم آهن: هڪڙي ڪاري ٻي ڳاڙهي. هي اڪثر سرد ملڪن کانسواءِ ٻئي هنڌ ڪين ٿيندي آهي. هن کي ڀاڻ گهڻو گهربو آهي. ڪاري ڊاک ٻج مان به ٿيندي آهي، مگر قلم انگلينڊ کان آسانيءَ سان آڻي سگهجن ٿا. اپريل ۽ آگسٽ جي وچ ۾ هن جون چڪيون رکجن ۽ ايندڙ مارچ ۾ ميوي جي اميد تي ڇانگ ڪرڻ گهرجي. ڪاريءَ ڊاک کي انگريزيءَ ۾ ڪَرَنٽ چوندا آهن.
طب
ڪاري ڊاک: نالا: ع. زبيب اسود، ف. انگور سياه، هه. وغير___ ڪالي انگور، احداق البقر ۽ مويز منقي. سڃاڻپ: سڪل نرم ڪاري رنگ جا داڻا ڊاک جو قسم جو آهي. خاصيت: سودا ۽ گهاٽي بلغم لاءِ جلاب ۽ منضج آهي، تپن، کنگهه، پاسي جي سور، آنڊن جي ڦٽ، خفقان، ويسر، مثاني جي پٿري ۽ سلسلبول لاءِ مفيد آهي. سيني جي رطوبت ۽ بلغم کي تحليل ڪري ٿي. بدن کي ٿلهو ڪري ٿي. قوت باهه کي وڌائي ٿي. هن جو اندريون ٻج قابض آهي. اهو ٻج دستن کي بند ڪرڻ لاءِ فائديمند آهي.
سريندر ڪور
سريندر ڪور (ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ) هڪ پنجابي ڳائڻي ۽ گيتڪار هُئي. جڏهن تہ هن بنيادي طور پنجابي لوڪ گيت ڳايا، جتي کيس ان صنف جي رهنمائي ۽ مقبوليت جو اعزاز حاصل آهي، هن پلي بيڪ سنگر طور 1948ع ۽ 1952ع جي وچ۾ هن ڪُجھ هندي فلمن جي لاءِ پڻ گانا ڳايا. هن پنهنجي پنجابي موسيقي ۾ پنهنجي ڀاڱيداري جي لاءِ،  پنجاب جي بُلبُل جو خطاب ماڻيو، سال 1984 ۾ کيس سنگيت ناٽڪ اڪيڊمي ايوارڊ، ۽ 2006 ۾ کيس پدم شري ايوارڊ مليو هيو.
ڪور سان دهلي يونيورسٽي جي پروفيسر جوگيندر سنگھ سوڍي شادي ڪئي هئي.هن جوڙي کي ٽي ڌيئر هيون، جن ۾ سڀ کان وڏي ڌيءَ هڪ پنجابي لوڪ ڳائڻي پڻ آهي. ڊگهي وقت تائين بيماري ۾ رهڻ کانپوءِ 2006 ۾ آمريڪا جي شهر نيو جرسي ۾ ڪور پرلوڪ پڌاري وئي.
شروعاتي جيون
سريندر ڪئور برطانوي هندستان ۾ پنجاب جي راڄڌاني شهر لاهور ۾ هڪ پنجابي سک گهراڻي ۾ ڄائي هُئي. هيءَ پرڪاش ڪور جي ڀيڻ ۽ ڊولي گليريا جي ماءٌ هُئي، جيڪي ٻئي  مشهور پنجابي ڳائڻيون آهن. هن کي ٽي ڌيئر هيو، جن ۾ ڊولي گليريا سڀني کان وڏي هُئي.
ڪيريئر
سريندر ڪور پنهنجي پيشوراڻي زندگي جي شروعات آگسٽ 1943 ۾ لاهور ريڊيو تان سڌوسنئون (لائيو پرفارمنس) ڏيڻ سان ڪئي هُئي.۽ اڳئين سال ئي 31 آگسٽ 1943 تي، هن ۽ سندس  وڏي ڀيڻ، پرڪاش ڪور  ايڇ ايم وي ليبل جي لاءِ، پهنجي پهرئين جوڙي ۾ گڏجي "" ماوان تي ڌيئيان رل بيٺيان" راڳ (ڊيئيوٽ، راڳ جيڪو ٻه ڄڻا گڏجي ڳائين) ڳايو هيو، ۽ هي ٻئي ننڍي کنڊ هند پاڪ (انڊو پاڪ) جون سپر اسٽار بڻجي اُڀريون هيون.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:1929ع جون پيدائشون زمرو:20 هين صدي جا هندستاني ڳائڻا زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:فن ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ زمرو:ويهين صدي جون هندستاني استري ڳائڻيون زمرو:هندستاني سک زمرو:هندستاني لوڪ راڳي زمرو:ڀارتي ناري لوڪ گلوڪارائون
بيد مشڪ
thumb|left
بيد مشڪ:''Eucalyptus '' : يوڪلپٽس :ھڪ وچولي سائيز جو لسن ڇوڏن وارو وڻ آهي جنھن ۾ بغير ڏانڊين وارا پن ھوندا آھن. ھن جا گل اڇا ۽ وچ سياري کان بھار جي شروعات واري وقت نڪرندا آهن. ھي وڻ تسمانيا، آسٽريليا ۾ گھڻو ٿين ٿا يا ايئن کڻي چئجي تہ انھن جو ديس تسمانيا آهي.
ھي کئونر وارو وڻ سڏبو آھي ۽ گلن واري وڻن ۾ سڀ کان ڊگهي ۾ ڊگھو ون بہ ھن جي ھڪ جنس وارو وڻ ھوندو آھي جنھن کي Eucalyptus regnans چوندا آهن. آسٽريليا ۾ ھنن وڻن جا ٻيلا 92000000 ha ايراضي تي واقع آھن. بيد مشڪ جا 700 کان مٿي قسم آھن جن مان لڳ ڀڳ سڀ آسٽريليا ۾ ڪثرت سان ملن ٿا. انھن مان ڪجھ قسم آسٽريليا جي ويجھو وارن ملڪن نيو گني ۽ انڊونيشيا ۾ ملن ٿا. ھي وڻ ٽراپيڪل ۽ ٽيمپريٽ موسم وارن علائقن ۾ ٿيندا آهن.ھي وڻ تيزي سان وڏي ٿيندڙ وڻن ۾ شامل آھي.ھن وڻ جا ٽار اڪثر وزن وڌڻ جي ڪري پٽجي ڪري پوندا آھن. ھي وڻ پاڪستان ۾ اڪثر روڊن جي پاسن کان پوکيو ويندو آهي.
بيد مشڪ جو گل وڻ جي سائيز چئن قسمن جي آھي:
نالو
بيد مشڪ کي يورپين يوڪلپٽس جو نالو ڏنو.1777 ۾ ھڪ انگريز ماھر نباتات ڊيوڊ نيلسن ڏکڻ تسمانيا جي بروني ٻيٽ (Bruny Island) مان ھن وڻن جا ڪجھ نمونا برٽش ميوزيم، لنڊن، ۾ کڻي آيو ۽ انھن کي سندس ساٿي فرينچ ماھرر نباتات چارلس لوئيس ھيريٽيئر ڊي بروٽيل Charles-Louis L' Héritier) (de Brutelle  يوڪلپٽس آبليڪ جو نالو ڏنو.اھو لفظ يوناني ٻوليءَ جي ٻن ڌاتن مان ٺھيل آھي يوجنھن جي معني آهي چڱو ۽ ڪلپٽس جنھن جي معني آهي ڍڪيل اھو نالو ان وڻ جي گلن جي  ڪلين (buds)جي بناوٽ کي ڏسي رکيو ويو آبليڪ لاطيني ٻولي جو لفظ آهي جيڪو پاسيري بناوٽ کي ظاھر ڪندو آھي. اھو لفظ نالي ۾ وڻ جي پن جي بناوٽ کي ڏسي ڪري وڌو ويو.
بيد مشڪ جو تيل
بيد مشڪ جو تيل يا يوڪلپٽس آئل بيد مشڪن جي ڪجھ قسمن جي پنن مان ڪڍيو ويندو آهي. آسٽريليا جي رياست تسمانيا ۾ بيد مشڪ جا 500 کان وڌيڪ قسم ملن ٿا انھن مان ڪجھ قسمن جھڙوڪ سيليسيفوليا (salicifolia ) ۽ يوڪلپٽس گلوبولس (Eucalyptus globulus) جي پنن مان تيل ڪڍيو ويندو آهي جنھن بيمارين جي علاج واريون خاصيتون موجود ھونديون آھن. انھن وڻن جي پنن مان تيل، ڇوڏن مان پنو، ڪاٺي ٻارڻ ۽ عمارتي ڪاٺ طور استعمال ٿيندي آهي. تيل ۾ شفا رکيل آھي اُھو سوزش ۽ سور کي ختم ڪندو آھي. سن ۾ بيڪٽيريل ، وائرل ۽ فنگل انفيڪشن کي کي روڪڻ جي صلاحيت به آھي.
گوز بيري
گوُز بيري هي انگريزي ميوو آهي. اگرچ هندستان جي ٽڪرن ۾ جهڙوڪ شملا ۾، هن جي پوکڻ جي ڪوشش ڪئي اٿن، تڏهن به هي برابر نه ٿو ٿئي. ضروري آهي ته انگلينڊ مان ڪي چڪيون يا پاڙن وارا قلم گهرائجن. هن کي هندستاني ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن ڪارائنڊا سڏيندا آهن.هن جو هڪڙو قسم نيلگري واري جبل جي جهنگلن ۾ گهڻو ٿيندو آهي. اُن جي ڳر مربي يا جيليءَ ۾ ڪم آڻيندا آهن.
سائينداد ساند
سائينداد ساند (انگريزي:Saindad Sand) سنڌي ٻولي جو ناميارو شاعر آهي سندس شاعريءَ جا ڪتاب پڻ شايع ٿيل آهن.
تعليم
هن پرائيمري تعليم پنهنجي ڳوٺ جي اسڪول مان حاصل ڪئي. مئٽرڪ گورنمينٽ هاءِ اسڪول نئون ڪوٽ مان 1976ع ۾ پاس ڪئي. ايم اي سنڌي ادب ۾ ڊگري سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان حاصل ڪيائين.
علمي خدمتون
سائينداد ساند 1986ع ۾ ليڪچرار مقرر ٿيو ۽ ترقي ماڻي ايسوسيئيٽ پروفيسر ٿيو. مٺي ڪاليج ۾ پرنسپال پڻ رهيو. هن وقت استاد طور علمي خدمتون سرانجام ڏئي رهيو آهي.
ڪتاب
سائينداد ساند بهترين شاعر آهي جنهن کي ڪيترن ئي فنڪارن ڳاتو آهي. سندس ٽي ڪتاب شايع ٿيل آهن. ڳوڙهن ڳالهـايــو 1995ع، سنڌ ڪُروکيتر جيان2008ع ۽ دل جي تاريخ 2011ع.
عمران بن موسي برمڪي
عمران بن موسيٰ برمڪي: معتصم باالله جي زماني ۾ 221 هه (36 ــ 835ع) تي سنڌ جو گورنر موسيٰ برمڪي لاڏاڻو ڪري ويو. سندس وصيت مطابق پٽ عمران برمڪي کي گاديءَ تي ويهاريو ويو جنهن جي منظوري معتصم باالله به ڏني.
قيقان تي حملو
عرب مؤرخ بلاذري لکي ٿو ته عمران کي جڏهن خليفي پاران حڪومت جو پروانو ملي ويو تہ سڀ کان اول هن قيقان تي حملو ڪيو جنهن تي جاٽ قوم جو قبضو ٿي ويو هو. جاٽن کي سندن سرڪشي ۽ بي فرماني سبب خوب سزائون ڏنيون ۽ بلڪل چڱي طرح انهن جي پاڙ پٽي قيقان تي قبضو ڪيو. هي ڪارروائيون ڪري هو واپس آيو. موٽڻ وقت رستي ۾ دريا جي ڪناري هڪ مناسب مڪان ڏسي اتي نئون شهر ٻڌايو، جنهن جو نالو ”بيضاءِ“ رکيائين ۽ ان ۾ فوجي ڇانوڻيون ٺهرائي منصوره ۾ هليو ويو. اعجازالحق قدوسي مطابق عمران جڏهن ذمينواري سنڀالي ته ان وقت جاٽن وري ٻيهر ڪر کنيو پر عمران جي بروقت ڪارروائي انهن جي پاڙ پٽي ڇڏي. هن ان علائقي ۾ هڪ شهر ”بيضاءِ“ اڏيو ۽ اتي هڪ فوجي ڇانوڻي به قائم ڪئي، جيئن وري ڪوئي فتنو کڙو نه ٿئي.
قندابيل تي فوج ڪشي
شهر قندابيل (گنداوي) جيڪو جبلن تي اڏيل هو، تي محمد بن خليل نالي هڪ شخص قبضو ڪري ويٺو هو ۽ ماڻهو خلافت کان منهن موڙي ويٺا هئا، تن کي عمران سٺي سيکت ڏني ۽ شهر تي قبضو ڪري سرڪش ۽ فتني باز سردارن کي اتان لڏائي قصدار موڪليو. بلاذري لکيو آهي ته هي شهر جبل جي چوٽي تي هو ۽ نهايت مضبوط، مگر عمران جڏهن اچي هن شهر کي گهيرو ڪيو تڏهن محمد بن خليل ٿورا ڏينهن قلعي بند ٿي ويهڻ بعد آخر عاجز ٿي ٻاهر نڪتو ۽ مقابلو ڪيو، جنهن ۾ عمران کيس شڪست ڏيئي وڃي شهر تي قبضو ڪيو ۽ اتي جي سڀني سرڪش ۽ فتنه پرداز عرب سردارن کي اتان لڏي وڃي شهر قصدار ۾ رهڻ جو حڪم ڏنو. انهي طريقي سان سڀ فسادي ماڻهو قندابيل مان نڪري ويا ۽ امن امان قائم ٿي ويو. .
ميد قوم جي بغاوت
هو اڃا انهيءَ فتني کان واندو ئي مس ٿيو هو ته ميد قوم جي بغاوت جي خبر به اچي پهتس. جلدي ۾ گهوڙا ڊوڙائي وڃي ميدن جي علائقي ۾ پهتو ۽ ساڻن جنگ جوٽيائين. انهيءَ جنگ ۾ ٽي هزار ميد تلوار جو کاڄ بڻيا. ميدن کي ماري مڃائي عمران اروڙ پهتو ۽ جاٽن کي پنهنجي اڳيان پيش ڪرڻ جو حڪم ڏنائين. جاٽ جڏهن حاضر ٿيا ته انهن جي هٿن تي مهرون هڻائي مٿن ڍل مقرر ڪيائين ۽ حڪم ڏنائين ته راجا چچ جي زماني جي رسم مطابق پاڻ سان گڏ هڪ ڪتو رکن. اهڙي حڪم کان پوءِ هڪ ڪتي جي قيمت پنجاهه درهمن تائين پهچي ويئي. ان بعد عمران ٻيهر ميدن تي اچي ڪڙڪيو پر هو قلعي اندر ڀڄي ويا. قلعي ٻاهران مٺي پاڻي جي هڪ واهي وهندي هئي، جنهن مان شهر وارن کي پيئڻ جو پاڻي ملندو هو. عمران ڇا ڪيو جو سمنڊ مان کاٽي کڻائي ان جو کارو پاڻي اچي ان واهيءَ ۾ ملايائين، جنهن جي ڪري شهر وارا پاڻي ڍڪ لاءِ سڪي مئا پر تڏهن به شهر جا دروازا نه کوليائون. هو ڪجهه ڏينهن کان پوءِ ضرور آڻ مڃين ها پر هيڏانهن نزاري ۽ يماني جهڳڙي وري ٻيهر ڪر کنيو ۽ عمران کي واپس موٽڻو پيو .ساڳيو واقعو عرب مؤرخ بلاذري جي بيان مطابق وري ھينئن آهي ته عمران هنن ماڻهن سان جيڪي لڙايون ڪيون تن ۾ به خونريزي گهڻي ٿي. خاص قوم ميد مان ٽي هزار ماڻهو قتل ٿي ويا مگر انهي هوندي به انهن اطاعت جو اقرار نه ڪيو تڏهن عمران وڌي وڃي سندن شهر گي گهيرو ڪيو ۽ ارادو ڪيائين ته چاهي ڪجهه به ٿي پوي مگر هنن کي جوڳي سزا ڏيڻ ڌاران اصل نه ڇڏبو. هن گهيري جي وقت ۾ عمران هڪ پٿر جو مضبوط رستو ٺهرايو جو ”سڪته الميد“ جي نالي سان مشهور ٿيو. پوءِ هو شهر کان ٿورو هٽي وڃي دريا جي ڪناري تي منزل انداز ٿيو ۽ اتي انهن جاٽن کي، جي گرفتار ڪري پاڻ سان وٺي آيو هو، پاڻ وٽ گهرايو ۽ سندن هٿن تي مهرون لڳرايون ۽ کين حڪم ڏنو ته جڏهن به توهان کان حاضري ورتي وڃي تڏهن راجا چچ جي جاري ڪيل فرمان موجب توهان مان هر شخص هڪڙو ڪتو پاڻ سان ضرور آڻي جنهن ڪري هو آساني سان سڃاپجي سگهي. ان حڪم جو هي نتيجو ٿيو جو ڪتن جي قيمت وڌي ويئي ۽ ڪن وقتن نه به مليا ٿي ۽ آخر هڪ هڪ ڪتو پنجاهه پنجاهه درهم (ساڍا ٻارنهن روپيا) تي وڪاڻو ٿي. .بلاذري وڌيڪ لکيو آهي ته ان کان پوءِ عمران وڏي زور سان ميدن تي حملو ڪيو جنهن ۾ جاٽ قوم جي انهن سردارن جي اسلام قبول ڪيو هو کيس نهايت ئي زوردار مدد ڏني. عمران هن حملي وقت نه فقط ميدن جي شهر تي گهيرو ڪري ٻاهرين مدد روڪي، بلڪہ شهر جي وچان جيڪا مٺي پاڻي جي نهر وهي پئي ان ۾ سمنڊ وٽان کاٽي کڻائي ان جو کارو پاڻي آڻي هن نهر ۾ ملايو جنهن ڪري نهر جو پاڻي پيئڻ جي لائق نه رهيو ۽ شهر وارا پاڻي جي هڪ سرڪي لاءِ به سڪي رهيا. مگر انهي هوندي به شهر جا دروازا نہ کليا ۽ اطاعت ڪانہ ٿي. .
حجازي ۽ يمني قبيلن جو تعصب ۽ عمران جو قتل
حالتون اهڙيون ٿي ويون جو عمران کي يمنين جو پاسو کڻڻو پيو، جنهن جي ڪري حجازي (نزاري) سندس خلاف ٿي ويا ۽ حجازين جي هڪ سردار عمر بن عبدالعزيز هباري وڏي چالاڪي سان عمران کي پنهنجي تلوار جو شڪار بڻايو. عمران جي قتل سان سنڌ کي وڏو نقصان رسيو، ڇو ته اڃا ميدن جو ئي چڱيءَ طرح خاتمو نه ٿيو هو ۽ هيڏي وڏي هاڃي ته ٻين سردارن جو من به وڌائي ڇڏيو ۽ هرڪوئي شهر ڦٻائي ويهي رهيو. مؤرخ بلاذري جي بيان مطابق يمانيه ۽ نزاريه عربي قبائل جو تعصب سنڌ جي اندر ڀڙڪي اٿيو. عمران يمانيه ماڻهن جو طرفدار هو. بس انهي دشمني سبب نزاري ماڻهو سندس جان وٺڻ جي پٺيان تيار ٿي ويا. عمر بن عبدالعزيز هباري جو هبار بن اسود جي نسل مان هو ۽ پنهنجي جرئت ۽ لياقت جي سببان سڀني نزارين جو سردار مڃيو ٿي ويو، سو يڪايڪ اُٿي کڙو ٿيو ۽ هڪ فوج وٺي عمران جي مقابلي لاءِ نڪتو. .عمران ميدن جي گهيري ۾ ايتري قدر سرگرم هو جو ٻئي ڪنهن به معاملي جي طرف ڪا توجه نٿي ڪيائين. هن کي عمر جي رواني ٿيڻ جي ڪا به خبر نه هئي ۽ هو نهايت ئي تيزي سان منزلون طئي ڪندو اهڙو اوچتو اچي ڪڙڪيو جو عمران جو لشڪر هوشيار به نه ٿيو ته هن چالاڪ حريف يڪايڪ حملو ڪري عمران کي ماري وڌو. هي عمر بن عبدالعزيز ٽن پيڙهين کان هندوستان ۾ رهندڙ هو ۽ هن جو ڏاڏو حڪم بن عوافه ڪلبي سان گڏ سنڌ ۾ وارد ٿيو هو. .
حوالا
زمرو:سنڌ ۾ عباسي گورنر
اسد علي پليجو
اسد علي پليجو (Asad Ali Palijo) هڪ پاڪستاني گلوڪار، اداڪار آهي. هن پنهنجي ڪيريئر جي شروعات 2017 ۾ يوٽيوب تي هڪ گلوڪار طور ڪئي.
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:جيئرا ماڻهو
گوئگول نيشنل پارڪ
گوگيل نيشنل پارڪ (Göygöl National Park) آذربائيجان جو هڪ قومي پارڪ آهي. اهو 1 اپريل 2008 ۾ اڳوڻي گوئيگول ضلعو انتظاميه جي هڪ علائقي 1 اپريل، 2008 ۾ قائم ڪيو ويو هو جيڪو 1925 ۾ قائم ٿيل اڳوڻي "گوئيگول اسٽيٽ ريزرو" جي بنياد تي قائم ڪيو ويو هيو، جيڪا 1925 ۾ قائم ٿي هئي، ۽ جنهن ان کي ختم ڪري ڇڏيو هيو، ان جي پکيڙ 12،755 هيڪٽرن (127.55 اسڪوائر ڪلوميٽر) جي ايراضي تي پکڙيل آهي. ان پارڪ کي اڳوڻي رياست جي 6،739 هيڪٽرن (67.39 اسڪوائر ڪلوميٽر) ايراضي سان ۽ موجوده پارڪ واري مٿاڇري ڏانهن نيشنل پارڪ جي طور تي وڌايو ويو.
ان نينشل پارڪ ۾ آذربائيجان جي سڀ کان وڌيڪ شفاف ۽ سهڻي گيگول ڍنڍ شامل آهي. ان ريزرو جو مقصد ليسر قفقاز (ڪوهه ڪاف) جي اترئين لاهي (گهير) جي سبليپائن زون جي قدرتي ماحولياتي سرشتو (ايڪو سسٽم) جو بچاءُ ڪرڻ آهي. ان کي سندس ريزروِ حيثيت کان محروم ڪيو ويو هيو، پر پوءِ ان حيثيت کي بحال ڪيو ويو هيو.
ٻوٽا (فلورا)
کاٻو|thumb|250x250 عڪسلون|Forest in Göygöl National Park گوئيگول جو علائقو لڳ ڀڳ سڄو ٻيلن (جهنگ) سان ڍڪيل آهي، ۽ اتي 420 کان مٿي ٻوٽن جي پرجاتي (اسپيشيز) موجود آهي، جنهن ۾ 20 ڏيهي ٻوٽا پڻ شامل آهن.
جهنگلي جانور (فانا)
کاٻو|thumb|300x300 عڪسلون|Horses in Göygöl National Park هتي پکين جون ڪيتريون ئي ڏيهي پرجاتيون (جنسون، اسپيشيز) آهن، جن ۾ ڏاڙهي وارو ڳِجهه پکي (Gypaetus barbatus)، مصري ڳِجهه پکي (Neophron percnopterus)، يوروشين باز (پرمار) ڄٻرو (Bubo bubo)، ڪارو ڪاٺَ ڪُٽو (Dryocopus martius)، سونهري پيِلڪ پکي (Oriolus oriolus)، مسٽل ٿروس (Turdus viscivorus)، اسٽاڪ ڊئو (ڪبوتر، ڳيرو، ڪولمبا اويناس Columba oenas)، يوروشين ووڊڪوڪ (اڇو ٽيٽو، اسڪولوپڪس روسٽولا Scolopax rusticola)، ووڊرلارڪ (لولولا آربورا Lullula arborea)، گونگو راج هنس پکي (سيگنس اولور Cygnus olor)، عام ٻٽيرو (Coturnix coturnix)، ڪئسپين ٽاٽئيموس (پوائلي هيرڪنيس Poecile hyrcanus) ٽٽموائوس جو ذيلي پرجاتي؛ قفقاز جي گهگهه (چڪور، تتر، ڪيڪ Phasianus colchicus colchicus) عام چڪور يا تتر پکي جي ذيلي پرجاتي يا نسل جا پکي شامل آهن.
فلموگرافي
هڪ دستاويزي فلم ”گيگول ملي پارڪ“ (گوئگول نيشنل پارڪ) جي عنوان سان 2015 ۾ هتي فلمائي وئي. اها فلم باڪو جي نظامي سينيما سينٽر ۾ پيش ڪئي وئي هئي هئي. ان فلم جي پيشڪش ۾ حيدر عليئيف فائونڊيشن جي نائب صدر ليليٰ عليئيف شريڪ ٿي هئي.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:2008 ۾ آذربائيجان جا ادارا زمرو:2008 ۾ قائم ٿيل محفوظ علائقا زمرو:آذربائيجان جا قومي پارڪ زمرو:آذربائيجان جا ٻيلا
يامين غمگين ٻٻر
زندگي جو احوال
يامين جو پورو نالو محمد يامين ٻٻر آهي. سندس شاعراڻو تخلص ”غمگين“ آهي. هيءُ دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي جي ڳوٺ ڪنڊو ٻٻر ۾ مولوي نبي بخش ٻٻر جي گهر ۾ 1 اپريل 1953ع ۾ پيدا ٿيو.
تعليم
هن شروعاتي تعليم پنهنجي ڳوٺ جي پرائمري اسڪول منجهان حاصل ڪئي. وڌيڪ تعليم جاري رکي نه سگهيو. ان کان علاوه هن ديني تعليم پنهنجي والد کان حاصل ڪئي. قرآن شريف پڻ پنهنجي پيءُ وٽ پڙهيو.
شاعري جي شروعات
يامين غمگين ٻٻر شاعري جي شروعات 1970ع ۾ ڪئي. هن علم عروض بابت ڄاڻ عربي ٻولي ۾ ڪتاب پڙهي حاصل ڪئي. بعد ۾ احمد خان مدهوش ۽ طالب لغاري جي صحبت ۾ پرايائين. هن عروضي شاعري جي سمورين صنفن تي طبع آزمائي ڪئي آهي پر ڪجھ ڪلاسيڪي شاعريءَ جي صنفن ۾ پڻ شاعري ڪئي آهي.علم عروض جو نهايت پختو ۽ پابند شاعر آهي. هن گيت، غزل، نظم، وائي، ڪافي، رباعي، قطعو، نعت ، مولود، منقبت ۽ ٻين صنفن ۾ شعر لکيو آهي. سندس شاعري سنڌ جي اهم رسالن، ۽ اخبارن ۾ شايع ٿيل آهي. سندس شاعريءَ جو ڪتاب پڻ پڌرو ٿيل آهي.
ڳوٺ ڪنڊو ٻٻر
ڳوٺ ڪنڊو ٻٻر (انگريزي:Village Kando Babar) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ سول نئي يا شول نئي هاڻ گاج ندي جي ڪناري تي قديم ڳوٺ آهي جيڪو ڪنڊو خان ٻٻر نالي شخص ٻڌو هو. هن ڳوٺ کي گاج نئي ٻه ڀيرا پائي وئي آهي ۽ هاڻ ٽيهر ٻڌل ڳوٺ آهي. ڪاڇي جو مشهور شاعر يامين غمگين ٻٻر هن ڳوٺ سان تعلق رکي ٿو. ڳوٺ ڪنڊو ٻٻر ڳوٺ حاجي خان لغاري کان اوھ طرف واقع آهي.
يامين غمگين ٻٻر
حوالا
زمرو:1952ع جون پيدائشون زمرو:شاعر زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:دادو ضلعو
ڳوٺ ڪنڊو ٻٻر
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ زمرو:دادو ضلعو
راسپ بيري
راسپ بيري هي به ولايتي ميوو آهي، اگرچ هن جو هڪڙو قسم هماليه جبل ۾ ٿيندو آهي. پيلا ۽ ڳاڙها اتي عام آهن. اڇو قسم ور نيلگري جبل ۾ ٿيندو آهي پر سچو پچو راسپ بيري جنهن ۾ ولايتي ميوي جي لذت ۽ خوشبوءِ هجي، سو گهٽ آهي. انهيءَ جا قلم يا چڪيون ولايت کان آڻڻ گهرجن. هن جو هڪڙو قسم اصل مارِيشس جو آهي، سو ڪلڪتي جي آسپاس وارن سڀني باغن ۾ ڏسڻ اچي ٿو. گلاب جهڙا اڇا گل ڪندو آهي. فيبروريءَ جي وچ ڌاري ڦر ڪندو آهي. قلمن سان به ٿيندو آهي ٻج سان به. هن کي ڀاڻ جي گهڻي گهرج ٿيندي آهي. ٿورو ٿورو چُن به وجهڻ گهرجيس. هن کي روشني، گرمي ۽ هوا جي گهرج ٿئي ٿي. تنهنڪري وڻن جي هيٺان يا ٽَڪرن جي ڇانوَ واري پاسي پوکڻ نه گهرجي.
رتوديرو تعلقو
رتوديرو تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ضلعي جو ھڪ تعلقو آھي. ھن تعلقي جو صدر مقام رتوديرو شھر آھي. تعلقي جا ٻيا مشھور شھر نئون ديرو، بنگلديرو، پنجوديرو ۽ ڳڙھي خدابخش آھن.
آبادي
ھن تعلقي جي 2017 جي آدمشماري مطابق آبادي  3,31,584 ھئي جنھن مان  2,15,124 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ ۽ 1,16,460 ماڻھو رتوديرو ۽ نئون ديرو شھرن ۾ رھندڙ آھن.
يونين ڪائونسلون
ھن تعلقي ۾ ھيٺيون 12 يونين ڪاؤنسلون واقع آھن: ( ڀانڊو قبو)]]
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا زمرو:ضلعو لاڙڪاڻو
واراناسي
بنارس يا واراناسي (वाराणसी يا बनारस) هندو مت جي ماڻهن لاءِ هڪ پوتر شهر آهي. هيءُ مندرن جو شهر آهي ۽ هندو عقيدي موجب هيءُ ڏاڍو ڀلارو ۽ متبر شهر آهي. بنارس، هردوار ۽ مٿرا جهڙن شهرن زيارت ڪرڻ ضروري آهي. جِتان وهندڙ گنگا ۾ ٽٻي هڻڻ سان هندو عقيدي تحت سمورا پاپَ ڌوپجيو وڃن. جنهن جو بنارس ۾ ديهانت ٿئي ٿو، اهو سڌو سرڳ (جنت) ۾ وڃي ٿو. هندستان جا جيڪي ست پاڪ پوتر شهر سمجھيا وڃن ٿا انهن ۾ سڀ کان مٿاهون بنارس آهي.
پسمنظر
هن شهر جو ورانسي نالو شايد هن شهر مان لنگهندڙ ٻن ندين تان پيو هجي، ورونا (Varuna) ندي جيڪا اڃا هن شهر ورانسي مان وهندي رهي ٿي ۽ ٻي ندي اسي (Assi) آهي. جيڪا هاڻ هاڪڙو وانگر نظر نٿي اچي. جيتوڻيڪ اسي گهاٽ وٽ هڪ وهندڙ نالي (Stream) لاءِ هتي جا ماڻهو ان نالي کي اسي ندي سمجھن ٿا. بهرحال اهي ٻئي ننڍيون نديون آهن، جيڪي گنگا نديءَ سان وڃيو ملن.