cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آئرا
آنورا(Phylanthus Emblica)، هن کي هندستانيءَ ۾ آملا چون ٿا ۽ انگريزيءَ ۾ فلانٿس ايمبليڪا. هي هڪڙو ڊگهن پنن وارو وڻ آهي، جنهن جا گل ڳاڙها ۽ پيلا ٿين ٿا ۽ ڇڳن ۾ بيهن ٿا. ڦر به ٻيرن جهڙو ڪندو آهي.
هن جو هڪڙو قسم ننڍڙي ٻوڙي وانگي ٿئي ٿو، جنهن کي ڀون آنورا لال آنورا چون ٿا، جنهن کي سنڌيءَ ۾ ڪامون چون ٿا سو به هڪڙو جهنگلي ٻوڙو آهي، اهو به فلانٿس جي نالي هيٺ داخل آهي ۽ جو يوفاربيا جي جماعت ۾ داخل آهي.
خارجي ڳنڍڻا
emblica زمرو:Berries زمرو:Flora of India زمرو:Flora of Pakistan زمرو:Plants used in Ayurveda زمرو:Plants described in 1753 زمرو:ھندستاني مصالحا زمرو:مصالحا زمرو:نيپال جا وڻ
1414ع
ڊسمبر
زمرو:1414ء زمرو:سال
1663ع
ڊسمبر
زمرو:سال
صحاح سته
پوري دُنيا ۾ موجود سڀئي ۽ هر قسم جون حديث گڏ ڪيون ويون ۽ مٿين قانون جي جوڙ جُڪ ، بحث مُباحثي ۽ مُتفق ٿيڻ کان ۽ ڪرڻ کان پوءِ انهن حديثن جي اڀياس ۽ قران پاڪ جي روشنيءَ ۾ به درجا بندي ڪئي وئي ۽ بل آخر پوءِ صحاح سته (6 صحيح حديثن جا ڪتاب) جي نالي سان عالم اسلام جي مُسلمانن اڳيان آندا ويا. اهي صحيح حديثن جا ڪتاب هيٺيان آهن.
829ع
ڊسمبر
زمرو:829ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
1415ع
ڊسمبر
زمرو:1415ء زمرو:سال
ڪراچي يونيورسٽي
يونيورسٽي آف ڪراچي يا جامعه ڪراچي هڪ سرڪاري تحقيق ڪندڙ يونيورسٽي آهي، جيڪا سنڌ جي گادي واري شهر ڪراچي ۾ آهي. هن جو شمار پاڪستان جي قديم يونيورسٽين ۾ ٿئي ٿو جيڪا 1951 ڌاري وجود ۾ آئي. 24،000 کان وڌيڪ شاگردن سان، 1200 ايڪڙن جي ايراضي تي مشتمل هي يونيورسٽي وسيع تحقيق جي لحاظ سان پاڪستان جي وڏي ۾ وڏي يونيورسٽي آهي. يونيورسٽي 53 شعبن ۽ 19 عالمي معيار جي تحقيقي ليبارٽرين سان گڏ 9 فيڪلٽيز تي ٻڌل آهي. هتي 800 کان وڌيڪ تعليمي عملو ۽ 2500 کان وڌيڪ ٻيو انتظامي عملو آهي.
2009 ع ۾ ڪراچي يونيورسٽي کي دنيا جي بهترين يونيورسٽين ۾ نامذد ڪيو ويو. جنهن مطابق 2016 ۾ ڪراچي يونيورسٽي ايشيا جي بهترين 250 يونيورسٽين ۾ شامل ٿي. زمرو:پاڪستان ۾ سرڪاري يونيورسٽيون
اڪارڊين
اڪارڊين: اٽڪل اڌ صدي اڳ يورپ آيو آهي. هارمونيم جهڙو ٿئي. پر هن جي ڌوڻ ٻيڻي ٽيڻي ٿئي. هن جو آواز مرلي ۽ هارمونيم جي ميلاپ جهڙو لڳي. وڌيڪ سبڪ ۽ سريلو آهي. ڳچي ۾ وجهي بيهي وڄائبو آهي. هي ساز گهڻو ڪري سازيني ۾ وڄي. پر ڪي ڳائڻ وارا هن ساز سان سنگت به ڪن.
فارسي ٻولي
thumb|فارسي فارسي هڪ هند-يورپي ٻولي آهي جيڪا ايران، افغانستان ۽ تاجڪستان ۾ ڳالهائي ويندي آهي. فارسی کي ايران، افغانستان ۽ تاجڪستان ۾ سرڪاري ٻولي جي حيثيت حاصل آهي. ايران، افغانستان، تاجڪستان ۽ اُزبڪستان ۾ تقريباً 72 ملين ماڻهن جي مادري ٻولي  آهي. يونيسڪو (UNESCO) کان به هڪ دفغو مطالبو ٿي چڪو آهي ته هو فارسي کي پنهنجي ٻولين ۾ شامل ڪري. فارسي اسلام دنيا ۽ اولهه جي دُنيا جي لاء ادب ۽ سائنس ۾ حصو وجھڻ جو هڪ ذريعو رهي آهي. پاڙيسري ٻولين مثلاً اُردو تي هن جي ڪيترائي اثر آهن. پر عربي تي هن جو اثر گھٽ رهيو آهي. ۽ پشتو ٻولي کي ته فارسي جي ٻي شڪل قرار ڏنو ويندو آهي ۽ ٻنهي جي قاعدا به ڪافي حد تائين هڪ جهڙا آهن. برطانوي راڄ  کان پهرين، فارسي کي ننڍي کنڊ ۾ ٻي ٻولي جو درجو حاصل هيو؛ هن ڏکڻ ايشياء ۾ تعليمي ۽ ثقافتي ٻولي جو امتياز حاصل ڪيو ۽ مُغل دورِ حڪومت ۾ هي سرڪاري ٻولي بڻي 1857 ۾ هن جو سرڪاري ۽ دفتري رواج ختم ڪيو ويو۔ 1843ء کان ننڍي کنڊ ۾ انگريزي صرف تجارت ۾ استعمال ٿيڻ لڳي. فارسي ٻولي جو هن خطي ۾ تاريخي اثر هندستاني ۽ ٻين ڪيترن ئي ٻولين تي لڳائي سگھجي ٿو. خصوصاً، اُردو ٻولي، فارسي ۽ ٻيون ٻوليون جيئن عربي ۽ تُرڪي جي اثر جو نتيجو آهي، جيڪا مُغل دورِ حڪومت ۾ سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيڻ واري ٻولي آهي.
جماعت بندي
فارسي، ايراني ٻولين جي اولهه واري گروهه سان تعلق رکي ٿي جيڪا هند-يورپي ٻولين جي هڪ شاخ آهي ۽ فاعل-مفعول-فعل قسم جي آهي. عام خيال جي برعڪس هي سامي ٻولي نه آهي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:آذربائيجان جون ٻوليون زمرو:ازبڪستان جون ٻوليون زمرو:ايران جون ٻوليون زمرو:بحرين جون ٻوليون زمرو:تاجڪستان جون ٻوليون زمرو:روس جون ٻوليون زمرو:عراق جون ٻوليون زمرو:ٻوليون زمرو:ڪويت جون ٻوليون
اندلس
اندلس: اسپين جي خودمختيار ڪميونٽي  يا صوبي جو نالو آھي جيڪو ڏکڻ اسپين ۾ واقع آهي. اھو اسپين جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ۽ پکيڙ ۾ اسپين جو ٻيون نمبر وڏو صوبو يا خودمختيار ڪميونٽي آهي. اندلس جو ھي خطو اٺ صوبن ۾ ورھايل آھي جن م الميريا، ڪاڊز، قرطبہ، گريناڊا، ھيولوا، جائين مئلاگا، سيول شامل آهن. اندلس ابيريئن اپٻيٽ جي ڏکڻ ۾ ميڊيٽرينين سمنڊ تي واقع آهي. برطانيا جو سمنڊ پار خطو جبرالٽر (جبل طارق) جي پوڻا چار ميل سرحد پڻ ھن خطي سان ملي ٿي. اندلوسيہ لفظ عربي جي لفظ اندلس مان نڪتل آهي. ان لفظ جو پھريون دفعو استعمال جي تصديق 716 عيسويءَ جي ابيريئا جي عرب حڪومت جي سڪي : دينار مان ملي ٿي جنھن تي لفظ الاندلس لکيل آهي
نالو
اسپين ۽ پورچوگال تي مسلمانن 711 کان 1492 تائين حڪومت ڪئي ۽ ان علائقي کي انھن اندلس جو نالو ڏنو. بعد م اھو اسپين جي ڏاکڻي علائقي تائين محدود ٿي ويو. چوڻ ۾ اچي ٿو ته لفظ اندلس آئبيريا يا اسپيني اپٻيٽ ۾ رھندڙ جرمن قبيلي وينڊلس مان نڪتل آهي ..
اختر جھوناڳڙھي
قاضي احمد ميان -اختر- جهونا ڳڙهي 1897ع ۾ هندستان جي مسلم رياست جهونا ڳڙهه ڪاٺياواڙ جي هڪ قاضي خاندان ۾ پيدا ٿيو. هن جا وڏا محمد -بن قاسم- جي دور ۾ عربستان مان هجرت ڪري سنڌ اچي، -ٺٽي- ۾ -آباد- ٿيا، جيڪي وري 1124ع جي لڳ ڀڳ شهنشاهه فرخ شير جي دور ۾ -ٺٽي- مان لڏپلاڻ ڪري جهونا ڳڙهه ۾ مستقل وڃي رهيا، هن جهونا ڳڙهه جي مهابت مدرسي مان مڊل تائين -تعليم- حاصل ڪئي، قاضي -اختر- جي عملي زندگيءَ جو آغاز 1914ع کان ٿيو. هن 1988ع ۾ ادبي رسالو ’شهاب‘ -جاري- ڪيو، هن جو پسنديده موضوع -اسلامي تاريخ- ۽ -اردو- ادب ۽ -تحقيق- هو. انهن موضوعن تي هن بيشمار مضمون ۽ مقالا لکيا، هن جي -تحقيق- سبب ئي هي ڳالهه سامهون آهي ته -اردو- جي پهرين باقاعده صاحب ديوان شاعر وليءَ جو تعلق اصل احمدآباد سان آهي، جنهن کي ڪافي عرصي کان ولي دکنوي چيو پئي ويو.
ورهاڱي کان پوءِ -اختر جهوناڳڙهي- -پاڪستان- آيو، -جتي- هن ادبي سرگرمين ۾ حصو ورتو، ريڊيو -پاڪستان- ڪراچي -اسٽيشن- -تان- مهيني ۾ ٻه دفعا عالم -اسلام- جي عنوان سان هن جون تقريرون نشر ٿينديون هيون، هي 1953ع کان وٺي وفات تائين سنڌ يونيورسٽي جي -اسلامي تاريخ- جي شعبي ۾ صدر ۽ پروفيسر جي حيثيت سان ڪم ڪيائين، هن جون ڪيتريون ئي تصنيفون آهن، -جن- ۾: طبقات الامم (صاعد -بن- اندلسي جي ڪتاب جو ترجمو)، -اسلام- جو يورپ تي اثر (ترجمو)، عهد اسلامي ۽ ڪتب خانن جو نظام، اسٽڊي، اورينٽل اينڊ اسلامڪ، زرگل ۽ ٻيا گهڻا ئي ڪتاب لکيائين، هن جي وفات -آگسٽ- 1955ع تي ٿي.
روون اٽڪنسن
روون سباستين اٽڪنسن، سي بي اي (پيدائش: 6 جنوري 1955ع) هڪ انگريزي اداڪار، مسخرو (مذاقي، کلائيندڙ) ۽ منظرنگار  آهي. سٽڪام، بليڪ ايڊر ۽ مسٽر بين ڊرامن کيس ڏاڍو مشهور بڻايو مزاحيا خاڪن جي هڪ ٽيليويزن شو ناٽ دي نائن او ڪلاڪ نيوز (1979ع-کان-1982ع تائين) ۽ وري 1979ع ۾ دي سيڪرٽ پوليس مينز با ۾ شرڪت ڪرڻ جي وسيلي روون کي مشهور بڻايو. هن جي ٻين ڪلاڪاري ڪمن ۾ بانڊ سلسلي جي فلم نيور سي نيور اگين ۽ سٽ ڪام دي ٿِن بليو لائن (سنهي نيري قطار) (1995ء-1996ء) شامل آهن.
کيس دي آبزرور اخبار برطانوي مزاح جي 50 مزاحيا اداڪارن ۾ ڳڻيو آهي، جڏهن تہ 2005 ۾ هڪ راءِ شماري (سروي) ۾ هي سموري دنيا جي سرفهرست 50 مزاح نگارن منجهان هڪ قرار ڏنو ويو. مسٽر بين جي فلمي تشڪيل بين ۽ مسٽر بينز هاليڊي (مسٽر بين جي موڪل جو ڏينهن)، ۽ ان سميت جوني انگلش (2003) ۽ جوني انگلش ريبورن (2011 فلم) پڻ وڏي پردي (بگ اسڪرين) تي سندس ڪاميابين ۾ ڳڻي ويندي آهي.
شروعاتي زندگي
اٽڪنسن، چار ڀائرن ۾ سڀني کان گهٽ ڄمار(عمر ۾ ننڍو) آهي. هي Consett، ڪائونٽي ڊرهم، انگلينڊ ۾ 6 جنوري 1955 تي پيدا ٿيو.
هن جو پيءُ ايرڪ اٽڪنسن هڪ هاري ۽ ڪمپني جو ڊائريڪٽر  هيو. هن ايلامي سان جون 29، 1945 تي پرڻو (شادي) ڪيو. هن جا ٽي وڏا ڀائر پال (جنهن جو کيرپيئڻ واري ڄمار ۾ موت ٿي ويو)، راڊني، (هڪ Eurosceptic ماهر اقتصاديات جيڪو 2000 ۾ برطانيا آزادي پارٽي جي اڳواڻي واريون چُونڊون هارجي ويو هيو)، ۽ روپرٽ آهن.
اٽڪنسن انگليڪان خاندان ۾ نپيو وڏو ٿيو، شروعاتي تعليم ڊرهم ڪوريسٽرز اسڪول ۾ حاصل ڪيائين، جڏهن تہ پوءِ سينٽ بيز اسڪول، ۽ نيوڪيسل يونيورسٽي ۾ تعليم حاصل ڪئي، جتان هن اليڪٽريڪل انجينئري ۾ سند (ڊگري) حاصل ڪئي. 1975 ۾ هِن اليڪٽريڪل انجينئري ۾ ايم ايس سي (MSc) جي سَندَ (ڊگري) جي لاءِ ڪوئنز ڪاليج، آڪسفورڊ ۾ داخلا ورتي. هي ساڳيو تعليمي ادارو آهي جتي هن جي پيءُ سال 1935 ۾ ميٽرڪ ڪئي هئي، ۽ جنهن اٽڪنسن کي 2006 ۾ اعزازي فيلو بڻايو.
آگسٽ 1976 ۾ ايڊنبرا فرنچ فيسٽيول جي موقعي تي اوڪسفرڊ ريوو ۾ هن ڏانهن پهريون ڀيرو قومي سطح تي ماڻهن جو ڌيان ڇڪجي آيو. تيستائين هي آوڪسفرڊ ۾ ڪيترن ئي ناٽڪ (شوز) جي لاءِ ابتدائي خاڪا لِکي ۽ پيش ڪري چُڪو هيو.
حوالا
زمرو:1955 جون پيدائشون زمرو:1955ع جون پيدائشون زمرو:انگريز مرد آوازي اداڪار زمرو:انگريز مرد اسٽيج اداڪار زمرو:انگريز مرد فلمي اداڪار زمرو:انگريز مرد ٽيليويزن اداڪار زمرو:ايڪيهين صدي جا انگريز مرد اداڪار زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:مسٽر بين
آئرش آزاد رياست
آئرش فري اسٽيٽ (Irish Free State) (6 ڊسمبر 1922-29 ڊسمبر 1937) ھڪڙي رياست ھئي جيڪا 1922 ۾ اينگلو-آئرش معاهدي تحت ڊسمبر 1921 ۾ قائم ٿي.ان ٺاهه آئرش ريپبلڪ، آئرش ريپبلڪن آرمي (آءِآراي) ۽ برطانوي تاج فوجن جي وچ ۾ آئرش آزاديءَ جي ٽن سالن واري جنگ کي ختم ڪيو.
تير ڪمان
[[فائل:Yumi-p1000624.jpg|thumb
تير ۽ ڪمان ٻئي ملي ڪري ھڪ ھٿيار ٺاھن ٿا. تير ڪمان قديم جنگي اوزار آهي ، ان سان شڪار، راند ۽ جنگ ڪئي وڃي ٿي. تير ۽ ڪمان مختلف موادن مان ٺاھيا وڃن ٿا، جھڙوڪ: لوھ، ڪاٺ، پلاسٽڪ وغيره.
تفصيلي تعارف
تير لاءِ ڪمان ضروري آهي. ”ڪمان“ پارسي لفظ آهي. ان لاءِ نج سنڌي لفظ آهي ”سينڱ“، جنهن جي بنيادي معنيٰ آهي ”سڱ مان ٺهيل“.هي لفظ ڄاڻائي ٿو ته ڪنڍي مينهن، جنهن جو سڱ وريل ٿئي ٿو، يا هرڻ وغيره جو وريل سڱ، اڳي ڪمان ڪري ڪم آڻيندا هئا. thumb|تير ڪمان جو استعمال [[Temple of Aphaea ca. 505–500 BCE.]]
ڪمان لاءِ ٻيو لفظ اسان وٽ آهي ”چاپ“، جو نج سنسڪرت لفظ آهي ۽ بنيادي معنيٰ اٿس ”بانس جي وريل ڪاٺي“، جيئن پروفيسر آپٽي واريءَ سنسڪرت ڊڪشنريءَ ۾ ڄاڻايل آهي. هن ريت اهي لفظ ڄاڻائين ٿا ته آڳاٽا لوڪ ڪنهن جانور جو وريل سڱ يا بانس جي مڙيل ڪاٺي، ڪمان وانگر ڪتب آڻيندا هئا. آڳاٽن ماڻهن اهي سولا سهنجا رستا اختيار ڪري تير ڪمان جوڙيا ته پکين جو شڪار ڪرڻ سولو ٿئي. مطلب ته ضرورت وقت اهو هنر سيکاريائون ۽ پوءِ ان ۾ ترقي ڪيائون. جيڪڏهن هٿ ڪيل شڪار ڪو ماڻهو يا جانور کسڻ ايندن، يا ڪو مرون خود کين کائڻ ايندو ته ڪمانن جا تير ڪهڙو بچاءُ ڪندا؟ اهڙيءَ حالت ۾ مضبوط تيرن جوڙڻ جي ضرورت ٿي
تاريخ
پنجاب ۽ سنڌ جا آڳاٽا آريه لوڪ پوءِ لڙائين ۾ به اهي مضبوط تير ڪم آڻڻ لڳا؛ پر اول تيرن جي چهنبن کي ڪنهن زهر جو مک ڏيئي ڇڏيندا هئا، (اٿرو ويد منڊل چوٿون 776؛ منڊل پنجون 18،8 ۽ ڀيٽيو رگ ويد مندل ڇهون 75، 15). انهيءَ تير لڳڻ ڪري ڪنهن کي رڳو رهڙ پئجي ويندي هئي، ته به زهر جهٽ رت ۾ ملي، اڳلي کي ماري وجهندو هو. اهو زهر ملائڻ جو رواج آفريڪا ۾ بلڪل گهڻو هو، جنهن جا ڪيترا مثال مسٽر هينري سٽئنلي ڏنا آهن. ماڻهون پوءِ ٽامو، لوهه وغيره مارڻ سکيا، ته عام طرح تيرن جون چهنبون رڪ مان جوڙيندا هئا. رگ ويد جي منڊل ڇهين (75،11) ۾ ”ايومکم“، (Ayo-Mukham) لفظ ڪم آيل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي لوهه جي منهن (چهنبن) وارو. هن مان پڌرو آهي ته رگ ويد واري زماني ۾ ئي رڪ جي راسين (نوڪرن) وارا تير ڪم ايندا هئا. اهو رواج پوءِ ڪلهوڙن جي صاحبيءَ تائين ساندهه هلندو آيو. جيئن وقت ويو گذرندو، تيئن سنڌو ماٿر جي رهاڪن تير اندازيءَ ۾ حيرت جهڙي ترقي ڪئي. انهيءَ ڳالهه جو ججهو ذڪر مها ڀارت ۽ ڪن پراڻن ۾ آهي، جي رگ ويد واري زماني کان گهڻو پوءِ ٺهيا، تنهنڪري انهن جو ذڪر پوءِ ڪبو، هتي رڳو ايترو ڄاڻائجي ٿو ته رگ ويد واري زماني ۾ اڳاٽن آرين وٽ جيڪي رڪ جي راسين (نوڪن) سان تير هوندا هئا، تن سان پک به ٻڌندا هئا، ته انهن جي رفتار تکي ٿئي، پکن ٻڌل تير ڇهه مان ڇمڪندو، ڪڙڪڙ ڪندو ويندو هو. هيءَ ڳالهه رگ ويد جي منڊل ڇهين جي سُوڪت 75 ۾ ڄاڻايل آهي.
اسٽارم وارو لق لق پکي
اسٽارم وارو لق لق پکي لق لق پکي جو ھڪ وچولي قد واري پکي جي ھڪ جنس جو نالو آهي جنھن جو حياتياتي سائنس ۾ نالو سڪونيا اسٽارمي آهي. لق لق پکي جي اھا جنس شروع ۾ انڊونيشيا، ملائيشيا ۽ ٿائيلينڊ جي ھيٺاھن ٽراپيڪل ٻيلن ۾ ملندڙ ھئي ۽ ھاڻي اھا جنس بلڪل ناياب ٿي وئي آهي. ھن جنس جي پکين جو تعداد ان جي جاگرافيائي رينج ۾ پنج سؤ کن بچيو آهي. ان جي تعداد گھٽجڻ جو وڏو سبب ٻيلن جي ڪٽائي آهي ھن جنس جو سڀ کان اول ذڪر بليسئس 1896 ۾ ڪيو. بليسئس ھن جنس جو نالو ويسٽ انڊيز مان حيوانن جا نمونا ڪٺا ڪندڙ جرمني سان تعلق رکندڙ ماھر حيوانات (zoologist) ھيوگو اسٽارم جي نالي تي اسٽارم جي جنس رکيو اھڙي طرح ھن پکي کي اسٽارم وارو لق لق پکي چون ٿا. ٿائيلينڊ ۾ ھن جنس جو نالو نوڪ ڪراسو ئم("nok kra su um") آهي.
حوالا
زمرو:پکي
ستاره بسالت
ستارہ بسالت پاڪستان جي فوج پاران ڏنو ويندڙ اعزاز آهي، جيڪو بهادري ۽ همٿ سان فرض نڀائڻ جي بدلي ڏنو ويندو آهي. هي اعزاز پاڪستان جو صدر، فوج جي سربراهه جي صلاح سان ڏيندو آهي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:پاڪستاني فوجي اعزاز
سيد جيئل شاهه جيلاني
پير سيد محمد جيئل شاھ جيلاني جيڪب آباد جو صوفي بزرگ ۽ نقشبندي طريقي جو مرشد هو. پاڻ شيخ عبدالقادر جيلاني جي اولاد مان هو. سندس شجرو هن ريت آهي:
پير جيئل شاھ جيلاني سنڌ جي مشهور روحاني مرڪز درگاهه الله آباد شريف مان نقشبندي فيض پرايو ۽ خلافت حاصل ڪئي. پاڻ پهريان قادري طريقي ۾ داخل هو، پر پنهنجي مرشد جي وصال کان پوءِ پير سهڻا سائين سان بيعت ڪري نقشبندي طريقو سکيائين ۽ خلافت حاصل ڪيائين. سهڻا سائين کان پوءِ سندس فرزند ۽ گادي نشين پير سڄڻ سائين سان بيعت ڪيائين.
سيد جيئل شاھ جيلاني جا مريد جيڪب آباد کان سواءِ بلوچستان جي ڪافي علائقن ۾ موجود آهن.
1664ع
ڊسمبر
زمرو:1664ع زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
830ع
ڊسمبر
زمرو:830ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
باقراڻي شھر
باقراڻي  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي ۾ ھڪ شھر ۽ باقراڻي تعلقي جو صدر مقام آهي. ھي شھر روڊ رستي لاڙڪاڻي ۽ ڏوڪري سان ڳنڍيل آھي. 2005 ۾ کيس تعلقي جو درجو مليو. ان کان اڳ اھو ڏوڪري تعلقي جو حصو ھيو. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن شھر م رھندڙ ماڻھن جو تعداد 32،259 ھيو
باقراڻي ديھ
لاڙڪاڻي ضلعي ۾ ھڪ ديھ.
1665ع
ڊسمبر
زمرو:سال
اڪال استت
هن ڪتاب جو مصنف آوتسنگهه مهتاب سنگهه -آڏواڻي- آهي. هيءُ ڪرائون سائيز جو ڪتاب آهي، جنهن ۾ صفحا 168 آهن ۽ قيمت ڄاڻايل ناهي. هيءُ ڪتاب چندن پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1933ع ۾ ڇپيو.
اختر حسين جدون
سيد اختر حسين جدون ولد حبيب الرحمان جدون 20 آڪٽوبر 1970ع ۾ صوابي صوبه سرحد ۾ ڄائو. هن بي. اي عبدالله هارون ڪاليج ڪراچيءَ مان ڪئي. پيشي جي لحاظ کان واپاري آهي ۽ مادري زبان پشتو اٿس. هو 2002ع وارين چونڊن ۾ سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر رهي چڪو آهي ۽ ٻيهر 2008ع ۾ پ پ جي ٽڪيٽ تي چونڊون کٽڻ بعد صوبائي وزير ٽرانسپورٽ مقرر ٿيو.
حوالا
زمرو:پاڪستان پيپلز پارٽي جا سياستدان زمرو:جيئرا ماڻهو
ويسٽرن يونين (اتحاد)
ويسٽرن يونين مختصرن ڊبليو يو (W U) جنھن کي برسلز ٽريٽي آرگنائيزيشن ( BTO ), پڻ چوندا آهن. فرانس ، برطانيا، نيدرلينڊز، بيلجيئم ۽ لڪسمبرگ جو ھڪ فوجي اتحاد ھيو جيڪو مارچ 1948 ۾ ٽريٽي آف برسلز جي توثيق جي نتيجي ۾ سيپٽمبر 1948 م قائم ڪيو ويو. ان معاهدي تحت توثيق ڪندڙ پنج طاقتون سڏجڻ لڳا ۽ انھن طئي ڪيو ته پاڻ ۾ دفاعي، معاشي، سياسي ۽ ثقافتي ميدانن ۾ تعلقاتن کي فروغ ڏيندا. 1954 ۾ اٽلي ۽ جرمني جي شامل ٿيڻ بعد ان اتحاد جو نالو بدلائي ويسٽرن يورپين يونين رکيو ويو.
1417ع
ڊسمبر
زمرو:1417ء زمرو:سال
تجربيت پسنديءَ جو نظريو
تجربيت پسنديءَ جو نظريو (Tajrubeeyat pasandi jo Nazriyo) يا ايمپريڪل ٿيئري (Empirical Theory) سماجي توڙي فطري سائنس ۾ هي نظريو موجودات جي وضاحت يا انهن بابت اڳڪٿي ۽ خاص مشاهدن مان حاصل ٿيل نتيجن جي بنياد تي ڏئي ٿو. هن نظريئي ۾ ڪنهن به ڀانئين (Hypothesis) جي تصديق حقيقي دنيا ۾ ٿيل تجربن ۽ انهن مان مليل ڄاڻ جي آڌار تي ٿئي ٿي، هن قسم جي نظرين جو بنياد ڪنهن به مُتحرڪ ذهن ۾ اُٿيل سوالن کي اطمينان بخشڻ جي لاءِ هوندو آهي، جيتوڻيڪ ان جي ابتڙ بين الاقوامي لاڳاپن ۾ ڪيترن ماهرن ان نظريي کي پاليسين جا بنياد ٺاھن جي ڪوشش ڪئي آهي. مثال طور: وايوٽي - پي ۽ ايم ڪائوپي (Violti P and M Kouppi) پنهنجي ڪتاب ”بين الاقوامي لاڳاپن جي نظريئي“ ۾ اهڙي ڪوشش ڪئي آهي، پر عملي طور سندن وضاحتن کي ڪا گهڻي پُٺڀرائي نه ملي سگهي آهي، ڇاڪاڻ ته بين الاقوامي لاڳاپن ۾ هر تجربو نئون رخ ۽ رويو کڻي اچي ٿو، جيڪو مختلف رياستن ۾ مختلف نظرين کي جنم ڏئي ٿو. هيءُ نظريو ٻڌائي ٿو، ته بين الاقوامي لاڳاپن ۾ اختيار ڪيل هر پاليسي رياست ۾ ٿيل مخصوص تجربن ۽ انهن منهجان مليل نتيجن تي ٻڌل هوندي آهي، تنهن ڪري هر رياست جي ترجيح مختلف ٿئي ٿي، هيءُ نظريو ڪيترن حوالن سان طاقت ۽ ”طاقت جي توازن“ وارن تصورن کي چٽو ڪرڻ ۾ مدد ڏئي ٿو.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:سفارتڪاري زمرو:سماج
831ع
ڊسمبر
زمرو:831ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
نيدرلينڊ
نيدرلينڊز:
1666ع
ڊسمبر
زمرو:سال
نيدرلينڊ
اولھ يورپ ۾ واقع هڪ ملڪ آھي.
کوڙا بندي
ايڪا، ڏھاڪا، سوءَ، ھزار، ڏھ ھزار، لک، ڏھ لک، ڪروڙ، ڏھ ڪروڙ، ارب، ڏھ ارب، کرب، ڏھ کرب، پدم، ڏھ پدم، سَرَبُ، ڏھُ سَرَبُ، اَلَارَ، ڏھ اَلَارَ، اَڪَسُ، ڏھ اَڪَسُ
حوالا
زمرو:انگي حساب زمرو:رياضي
پرائي جنگ
پرائي ويڙھ، پرائي جنگ، هٿ ٺوڪي جنگ يا پراڪسي وار (proxy war) ڪن به ٻن طاقتن طرفان سڌو سنئون هڪٻئي سان جنگ ڪرڻ بدران پنهنجن ڀيچين يا سهڪاري ڌارين رياستن جي ذريعي هڪٻئي جي مفادن تي ضرب هڻڻ لاءِ جنگ ڪرائڻ ۽ پٺيان رهندي هر قسم جي مدد فراهم ڪرڻ جو عمل آهي. ان تڪرار ۾ رياستن کان سواِءِ هٿ ٺوڪين حڪومتن، غير رياستي عنصرن، ڪرائي جي قاتلن ۽ ٽين ڌُرين کي استعمال ڪري گهربل نتيجا حاصل ڪيا ويندا آهن. ان قسم جا گروهه ڪنهن به ملڪ کي مخالف سان سڌي سنئين ۽ مڪمل جنگ ڪرڻ بدران ، اهڙا موقعا فراهم ڪري ڏيندا آهن، جنهن سان اهو پنهنجي مخالف کي مات ڏيئي سگهي. سرد جنگ وارن ڏهاڙن ۾ سپر پاورز طرفان هن قسم جي تڪرارن جي پوئواري ڪندي هڪٻئي لاءِ ڏکيايون پيدا ڪيون وينديون هيون.
حوالا
زمرو:جنگ زمرو:سياست زمرو:ملڪ زمرو:ويڙهه جا نمونا
ڏوهارين جو پيڇو
هٿ ڌوئي پويان پوڻ يا ڏوهارين جو پيڇو يا هاٽ پرسيوٽ (Hot Pursuit) نظريو بُنيادي طورسامونڊي قانون سان لاڳاپيل آهي، پر اڄڪلهه، زمين ۽ فضا ۾ ٿيندڙ ڏاڍائين وارين سرگرمين کي به پنهنجي دائري ۾ وٺي ٿو. هن اصطلاح جو حاصل مطلب آهي، ته حملو ڪندڙ جو پيڇو ڪندي، ڪو به مُلڪ پنهنجن جاگرافيائي حدن کان ٻاهر وڃي ٻئي ملڪ جي حدن ۾ دشمن سان وڙهڻ کان به نه لنوائيندو آهي. هن قسم جي حق جو قانوني استعمال بهرحال حالتن، جاءِ ۽ وقت بابت وضاحتون ڏئي ٿو. مثال طور: اهڙو پيڇو لازمي طور تي حملي هيٺ آيل مُلڪ جي حدن اندر ٿئي، اهو حملو بااختيار ڌُريون ڪن ۽ تيستائين جاري رهي، جيستائين ڪندڙ گرفتار ٿئي، يا ڀڄي پنهنجي ملڪ يا مورڳو ڪنهن ٽئين مُلڪ جي حدن تائين پهچي وڃي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
منڊي
thumb|منڊي مُنڊي ھڪ ننڍڙو زيور ھوندو آھي جيڪو مختلف ڌاتوئن مان ٺاھيو ويندو آھي، جھڙوڪ: سون، چاندي، پلاٽينئم، وغيره. ان کي وڌيڪ سھڻو ڪرڻ لاءِ ھيرن ۽ موتين جو بہ استعمال ڪيو ويندو. ھي زيور عورتون طوڙي مرد ھٿن ۾ (ڪڏھن ڪڏھن پيرن ۾ بہ) پھرن ٿا. ٻنھي جي منڊين ۾ نموني جو فرق ٿئي ٿو. منڊي مختلف رسمن تي بہ پارائي وڃي ٿي جيئن ڇٺي، مڱڻي، محبت جي اظھار وقت وغيره.
اختر حسين رائيپوري
ڊاڪٽر اختر حسين رائيپوري اردو ٻوليءَ جو ممتاز ترقي پسند اديب، محقق، نقاد، مترجم ۽ استاد، سيد اڪبر حسين جو پٽ 12 جون 1912ع تي رائيپور ۾ پيدا ٿيو. هي ڊپٽي سيڪريٽري تعليم ۽ چيئرمين ڪراچي ثانوي بورڊ، پهريون ڊائريڪٽر يونيسڪو ڪراچي ۽ وزيٽنگ پروفيسر ڪراچي يونيورسٽي پڻ رهيو. سندس تصنيفون هي آهن: 1. محبت اور نفرت 1938ع، 2. زندگي ڪا ميلا 1947ع، ڊاڪٽر اختر حسين ڪَي افساني، 4. ادب اور انقلاب، 5. روشن مينار، 6. گورڪي ڪِي آپ بيتي، 7. گردِ راه (خودنوشت)، 8. شڪنتلا (ترجمه)، 9. پياري زمين (ترجمه)، 10. مقالات گارساندتاسي. هن نامور شخصيت 2 جون 1992ع تي ڪراچي ۾ وفات ڪئي.
منڊي
حوالا
زمرو:زيور
اختر حسين رائيپوري
حوالا
زمرو:1912ع جون پيدائشون زمرو:1992ع جون فوتگيون زمرو:1992ع جون وفاتون زمرو:پاڪستاني ليکڪ زمرو:ڪراچي جا ماڻھو
ڏاکڻي آئرلينڊ (1921–1922)
ڏاکڻي آئرلينڊ (Southern Ireland) آئرلينڊ جي انهن ٻن ڀاڱن مان هڪ وڏو ڀاڱو ھو جيڪو ان وقت ٺهيو هيو، جڏھن آئرلينڊ کي گورنمينٽ آف آئرلينڊ ايڪٽ 1920 جي وسيلي ورھايو ويو. ان ۾  آئرلينڊ جي 32 مان 26 ڪائونٽيون يا اٽڪل ٻيٽ جي ايراضيءَ جو پنجون ڇهون حصو شامل آهي، جڏهن ته باقي ڇهه ڪائونٽين ٻيٽ جي اتر اوڀر ۾ اتر آئرلينڊ کي ٺاهيو. ڏاکڻي آئرلينڊ ۾ ڪائونٽي ڊونيگل شامل آھي،  اها السٽر ۾ سڀ کان وڏي ڪائونٽي هجڻ  جي باوجود ۽ پوري آئرلينڊ ۾ سڀ کان وڌيڪ اترئين ڪائونٽي آھي.
مانجهند تعلقو
مانجهند تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد ڊويزن جي ضلعي ڄامشوري جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام مانجھند شھر آھي.
ديھون
مانجھند تعلقي ۾ ڪل 50 ديھون واقع آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
مذهبي بنيادن تي قوم جو تصور
دنيا جي پوئتي پيل مظلوم قومن جي ماڻهن کي ذهني طور مفلوج ڪري، هنن کي ذهني غلامن ٺاهڻ لاءِ ڪيترائي نظريا گهڙيا ويا آهن. هنن کان قوم جو صحيح ۽ سچو تصور ماڻهن کان لڪائي، پنهنجي طبقاتي مفادن خاطر انهن کي مذهبي بنيادن تي هڪ قوم جو تصور ڏنو آهي. جڏهن ته مذهبي هڪ جهڙائي جو ماڻهن جي قومي گروهن سان ڪوبه لاڳاپو نه هوندو آهي. سنڌ جو ماڻهو هندو مذهب جو هوندي به سنڌي قوم جو فرد هوندو آهي ۽ وري اهو مذهب ڇڏي مسلمان ٿيڻ کان پوءِ به سنڌي هوندو آهي. هو هندو مان مسلمان ۽ مسلمان مان عيسائي ته ٿي سگهي ٿو، پر سنڌي مان ڪجهه ٻيو ٿي نه ٿو سگهي. اها هن جي فطري ۽ پيدائشي سڃاڻپ ۽ شناخت آهي.
ان ڪري مختلف انساني گروهن کي مذهب جي هڪ جهڙائي جي بنياد تي هڪ قوم تصور ڪري نه ٿو سگهجي. ڇو جو قومون ڌرمي هڪجهڙائي جي بنيادن بدران لساني ۽ وطني بنيادن تي ٺهنديون آهن. مختلف ٻوليون ڳالهائيندڙ فرد رڳو هڪ مذهب جي ڪري هڪ قوم ٿي نه سگهندا آهن. ڪوبه ماڻهو هڪ مذهب کي ڇڏي ڪو ٻيو مذهب اختيار ڪرڻ سان رات وچ ۾ جدا قوم جو فرد ٿي نه ٿو سگهي. هڪ گڏيل مذهب رکندڙ ماڻهن کي هڪ قوم جا فرد نه پر هڪ ملت جا فرد ڪوٺبو آهي. ان ڪري ملت ۽ قوم ۾ فرق ڪرڻ کپي.
دنيا ۾ نظرياتي بنيادن تي قومن جي ٺاهڻ جو طريقو مڪمل طور تي ناڪام ٿي چڪو آهي. قوم جي ان غلط تصور 20 صديءَ ۾ ٽين دنيا جي ملڪن ۾ زور پڪڙيو. مسلم قوم جي بنياد تي پئن اسلامزم (Pan-Islamism) جو نعرو هڻي، مختلف قوتن سماجي تضادن جي وجود کان منهن موڙي، ننڍين ۽ ڪمزور قومن جي عوام جو اصلي مسئلن تان ڌيان هٽائي، منجهن مذهبي تعصب، ڪٽرپڻي ۽ نفرت کي اڀاريو. ان ئي بنياد تي پٺتي پيل قومن جي استحصال ۽ ڦرلٽ لاءِ ميدان هموار ڪيو ويو. قوم جي ان مذهبي تصور کي پاڪستان، ڀارت، اسرائيل ۽ انڊونيشيا ۾ گهڻو استعمال ڪيو ويو آهي.
1947ع ۾ ننڍي کنڊ (برصغير) جي مقامي هندو سرمائيدارن ۽ مسلمان جاگيردارن پنهنجي طبقاتي مفادن جي بچاءُ لاءِ ۽ هتان جي قومن جي پورهيت عوام ۾ پيدا ٿيندڙ اتحاد ۽ ڀائيچاري کي ڪمزور ڪرڻ لاءِ مذهبي بنيادن تي قوم جي تصور کي هٿي ڏئي. هندو ۽ مسلمان ڌار قومن جو راڳ آلاپي برصغير جو غلط ورهاڱو ڪرايو. ورهاڱي کانپوءِ هندو سرمائيدار ته ان قومي تصور کي رد ڪري ڇڏيو پر هتان جي مسلمان جاگيردارن ۽ ڪامورا شاهي (جيڪا هڪ خاص اڪثريتي قوم تي ٻڌل آهي) پنهنجن طبقاتي مفادن ۽ هتان جي پٺتي پيل ۽ ڪمزور قومن جي استحصال ۽ ڦرلٽ کي جاري رکڻ لاءِ ان کي وڌيڪ پڪو پختو ڪيو، ۽ ان لاءِ ڪيترائي ڪارڻ گهڙيا. پر آخرڪار مسلمان قوم جو تصور هيٺين ڳالهين ڪري غلط ثابت ٿيو. پر اڄ سوڌو ڪي ڌريون ان کي جيارڻ لاءِ جتن ڪري رهيون آهن.
(2)	ان نظرئي تحت پاڪستان ۾ رهندڙ هندن، ٻڌن، مسيحين ۽ ٻين مذهبن جي ماڻهن کي الڳ قوم مڃڻو پوي ٿو، ۽ جمهوريت جي تقاضا اها هئي ته هنن کي به قوم هجڻ جي بنياد تي الڳ حڪومتي نظام ٺاهڻ ۽ الڳ رياست ٺاهڻ جو حق ڏنو وڃي.
(3)	مسلم قوم جي بنيادن تي هندستان جي مڙني مسلمانن کي هڪ هنڌ گڏ ڪرڻو هو ۽ اهڙيءَ طرح برصغير جي مڙني قومن کي مذهبي بنيادن تي ورهائي ٻڌن، ڪرستانن، هندن، سکن ۽ مسلمانن کي جدا جدا وطن حاصل ڪري ڏيڻا هئا. جنهن ڪري هي خطو چون چون جو مربو بنجي پوي ها.
(6)	مذهبي بنيادن تي قوم جو تصور گڏيل قومن جي اداري جي اصولن کان انڪار ڪندڙ هيو.
832ع
ڊسمبر
زمرو:832ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
1419ع
ڊسمبر
زمرو:1419ء زمرو:سال
8 آگسٽ
8 آگسٽ ، عيسوي سال جو 220 هون (ليپ سال 221 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 145 ڏينهن (ليپ سال 146 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:آگسٽ زمرو:سال جا ڏينهن
اڪال ڀونگو مندر
هي پراڻو مندر ڪراچيءَ ۾اسپينسر اکين واري اسپتال جي سامهون سييتل ڪمپائونڊ ۾ آهي. هن پوري علائقي کي ڪنهن وقت اڪال ڀونگو چيو ويندو هو. هي وڏو مندر هو پر خود هتان جي رهندڙ هندن جيڪي سيتل ڪمپائونڊ ۾ وڏي تعداد ۾ رهن ٿا. مندر کي ڊاهي هتي گهر اڏيا آهن ۽ مندر کي محدود ڪري هڪڙي ڪمري تائين ڪيو ويو آهي. هن مندر تائين پهچڻ ۾ سوڙهين گهٽين مان گذري وڃڻو پوي ٿو ۽ گهڻي علائقي تائين گهٽين جي فرش تي اڃا مندر جا خوبصورت ٽائلز لڳل آهن. هي مندر پنهنجي اڏاوت ڪري لي مارڪيٽ ۽ رنڇوڙ لائين کان نظر ايندو هو. سيتل پاڙي ۾ ٻه ٻيا ننڍا مندر جيڪي ورهاڱي کان پوءِ ٺاهيا ويا آهن. انهن ۾ هڪ گڻيش ۽ ٻيو هڙمان (هنومان) مندر پڻ آهن.
مير ابراهيم خان
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌ زمرو:تاريخ زمرو:تواريخ
اڪال ڳڙھ
اڪال ڳڙ مان مراد ٿي سگھي ٿو:
1667ع
ڊسمبر
زمرو:سال
دلان نئي
دلان نئي انگريزي(Dilan Nai)کيرٿر جابلو سلسلي مان وهي فريدآباد شهر ڀرسان ميهڙ تعلقو،دادو ضلعو واريڪاڇو جي علائقي ۾ ڇوڙ ڪري ٿي.
آئلاڻي
آئلاڻي: هيءَ ٽنڊي محمد خان جا سيٺيون پنهنجي وڏي ڏاڏي سيٺ آئلداس جي بدي مل جي نالي پٺيان پاڻ کي ”آئلاڻي“ ڪوٺائين ٿا. سيٺ آئلداس کي ست پٽ هئا، جن مان هڪڙو سيٺ کيمچند ۽ ٻيو سيٺ ڪيسومل هو، جن جا آنربل سيٺ هرچند راءِ وشنداس جي ڀارواڻي آڪهه سان گهاٽا ناتا آهن. سيٺ ڪيسومل جو پٽ سيٺ گيانچند مکي هوندو هو ۽ ٽنڊي محمد خان ۾ هلنديءَ وارو هو. حيدرآباد ڪاليج جي پرنسپال ڀارواڻيءَ جو نانو ٿئي. آئلاڻين مان ڪي نوڪريون ته ڪي ڌنڌو ڌاڙي ڪن ٿا.
حوالا
زمرو:سنڌي ذاتيون
باقراڻي مدرسو
هيءُ مدرسو پراڻي -آباد- ڳوٺ -باقراڻي- ضلعي لاڙڪاڻي ۾ قائم آهي. -جتي- قرآن شريف جي -تعليم- ڏني وڃي ٿي. هن مدرسي مان ڪيترا حافظ فارغ ٿيا. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ مولوي نورمحمد دايي هيءُ مدرسو -باقراڻي- ڳوٺ ۾ قائم ڪيو. سال 68- 1967ع ۾ سندس وفات کان پوءِ سندس پٽ حافظ محمد اها جاءِ سنڀالي. مدرسي ۾ پري پري جا شاگرد به حصول درس لاءِ ايندا آهن، -جن- جي کاڌي ۽ رهائش جو انتظام پڻ ٿيل آهي.
تُرت رابطو
تُرت رابطو يا هاٽ لائين (Hot Line) ٽيليفوني رابطي جو اهڙو قسم آهي، جنهن ۾ بنا ڪنهن رڪاوٽ جي، گهربل منزل تائين تڪڙو رابطو ٿي سگهندو آهي. ٻي عالمي لڙائيءَ جي پڄاڻيءَ کانپوءِ آمريڪا ۽ سوويت روس وچ ۾ سرد جنگ شروع ٿي، جنهن ۾ ڏينهون ڏينهن واڌارو ايندو ويو. ان وڌندڙ ڇڪتاڻ سبب عالمي سياسي منظر ٽڪراءَ جي شڪل اختيار ڪئي. ڪنهن وڏي حادثي يا لڙائيءَ کان بچڻ ۽ ڏهڪائيندڙ مسئلن کي ڳالهين ذريعي حل ڪرڻ لاءِ، 20 جون 1963ع ۾ آمريڪا ۽ سوويت روس وچ ۾ ٽيليفون ۽ ٽيليگراف جو رابطو قائم ڪيو ويو، جنهن کي ”هاٽ لائين“ جو نالو ڏنو ويو. اهو رابطو سنئون سڌو ٻنهي ملڪن جي صدرن وچ ۾ قائم ٿيو. ان مثال جي پيروي ڪندي، ٻين ملڪن مثال طور: پاڪستان ۽ ڀارت وچ ۾ به اهڙا رابطائي سرشتا قائم ٿيا.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
1668ع
ڊسمبر
زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
833ع
ڊسمبر
زمرو:833ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
1418ع
ڊسمبر
زمرو:1418ء زمرو:سال
باقرو ديھ
تعلقي گهوٽڪيءَ ۾ هڪ ديهه.
مزناڻي نئي
مزناڻي نئيانگريزي(Maznani Nai)کيرٿر جابلو سلسلي مان وهي اچي ٿي ۽ خيرپور ناٿن شاه تعلقو، دادو ضلعو واريڪاڇو جي علائقي کي سيراب ڪري ٿي.
سون
طب
سون کي عربي ۾ ذهب، فارسي ۾ طلازر، ھندي ۽ ٻين مقامي ٻولين ۾ سونا، عقيان، آبريز، زرشمس ۽ مکنون چوندا آهن. طبي لحاظ کان ان جو اثر معتدل گرميءَ وارو آھي. اھو ھڪ چلڪڻي گهاٽي هيڊي رنگ جو ڌاتو آهي.طبي خاصيت مطابق هن جا ورق يا ڪشتو دل ۽ دماغ کي خوش ڪن ٿا. جگر، معدي، گردن ۽ ذهن کي طاقت ڏين ٿا. ماليخوليا ۽ سوداوي بيمارين ۾ مفيد آهي. بدن کي ٿلهو ڪري قوت باهه کي وڌائي ٿو. گردي ۽ مثاني جي پٿري، بواسير جي رت، فالـج، لقوي، عضون جي استرخاءِ لاءِ فائدي وارو آهي. هن جو سرمون اک جي روشنائي وڌائي، ڌنڌ ۽ ڦلي کي هٽائي ٿو..
حوالا
زمرو:سون زمرو:عناصر
اردو وڪيپيڊيا
اردو وڪيپيڊيا، وڪيپيڊيا جو اردو نسخو آهي جنهن جي شروعات مارچ 2004ء ۾ ٿي۔ هن وقت اردو وڪيپيڊيا ۾ 1,40,000   کان وڌيڪ مضمون موجود آهن  ۽ اردو وڪيپيڊيا مضمون جي تعداد جي لحاظ کان 49 هين درجي تي آهي۔
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:روئي خط ڄاڻ چيڪلو زمرو:وڪيپيڊيا بلحاظ ٻولي
1669ع
ڊسمبر
زمرو:سال
834ع
ڊسمبر
زمرو:834ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
ٺلهه مير رڪڻ
thumb|ٺلهه مير رڪڻ ٺلهه مير رڪڻ انگريزي (Thul Mir Rukan) سنڌ پاڪستان ۾هڪ منفرد جوڙيل ٻڌ مت جو اسٽوپا آهي جيڪو دولتپور صفن ضلعو شهيد بينظيرآباد (نواب شاهه)جي قريب ڳوٺ ٺلهه مير رڪڻ لڳ واقع آهي. ٺلهه مير رڪڻ  دولتپور صفن شهر کان اوڀر-ڌکڻ ۾ 15 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي آهي ۽ قاضي احمد کان اتر پاسي آهي. 60 فوٽ اونچو ٻڌمت جي هن يادگار کي گنبذ آهي ۽ ٺلهه پڪين سرن جو تعمير ٿيل آهي. ڪجهه تفصيلي تاريخي حوالا هن ورثي جي نه صرف گھڻي قدامت کي ظاهر ڪن ٿا پر معلوم ٿئي ٿو ته هيءُ ٺلهه گھڻي عرصي تائين سنڌ ۾ ٻڌمت مذهب جو مرڪز رهيو. کوجنيڪن هن ٺلهه وٽ ٻڌ مذهب ۽ گوتم ٻڌ جي متعلق ڪتريون ئي شيون ڳولي نروار ڪيون آهن.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو: سنڌ جي تاريخ زمرو:سنڌ ۾ مذهبي آثار زمرو:سنڌ ۾ ٻُڌمت جاآثار زمرو: سنڌ ۾ ٻُڌمت جا مندر زمرو:سنڌ ۾ ٻُڌمت جا ٺلهه
اتر آئرلينڊ
اتر آئرلينڊ (Northern Ireland) برطانيه جو ھڪڙو حصو آھي جيڪو مختلف طرح ھڪ ملڪ، صوبي، علائقي يا پرڳڻو جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي. آئرلينڊ جي ٻيٽ جي اتر اوڀر ۾ واقع، اتر آئرلينڊ ريپبلڪ آف آئرلينڊ سان ڏکڻ ۽ اولھ ۾ سرحدون ونڊي ٿو.
وضاحتون
اتر آئرلينڊ ھڪ ملڪ، صوبي، علائقي يا پرڳڻو جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي.
1420ع
ڊسمبر
زمرو:1420ء زمرو:سال
باقيات از احوال ڪلھوڙه
فارسي ٻوليءَ جو هيءُ ڪتاب ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ جي محنت سان ترتيب ڏنل آهي، جنهن ۾ سنڌ جي ڪلهوڙا حدن بابت متفرقه مواد ڏنل آهي. هن ڪتاب ۾ ميان نورمحمد جي هڪ وڌيڪ تاليف، غلام شاهه جي دور ۾ جدا جدا پرڳڻن جي پيدائش ۽ ڪلهوڙا حاڪمن جي اولاد مان ميان محمد ڪلهوڙي جي، ڪمپني سرڪار کي حڪومت جي واپسيءَ لاءِ ڏنل درخواست ۽ ڪي ٻيا عنوان شامل آهن. هيءُ ڪتاب پهريون ڀيرو، سال 1994ع ڌاري ڇپجي پڌرو ٿيو.
علامه محمد ادريس ڏاهري
علامه محمد ادريس ڏاهري نقشبندي سنڌ جو مشهور واعظ ۽ خطيب آهي ۽ ڪيترن ئي ديني ڪتابن جو مصنف آهي. سندس ڪارنامن مان سنڌي ٻوليءَ ۾ قرآن شريف جو مڪمل تفسير نوَ جلدن ۾ لکيل به شامل آهي.
علامه محمد ادريس ڏاهري نقشبندي طريقي ۾ درگاهه الله آباد شريف جي باني پير سهڻا سائين کان خلافت حاصل ڪئي، ۽ کانئس بعد سندس فرزند ۽ گادي نشين پير سڄڻ سائين سان بيعت ڪئي.
سيتا نئي
سيتا نئيانگريزي(Sita Nai)کيرٿر جابلو سلسلي مان وهي ٿي ۽قنبر علي خان تعلقو،قمبر شهدادڪوٽ ضلعو واريڪاڇو جي علائقي ۾ پوي ٿي ۽ ميدان سيراب ڪري ٿي.
اختر حميد خان
مشهور سماج سڌارڪ، سماجي سائنس ۾ مهارت رکندڙ ۽ اسڪالر، ڊاڪٽر -اختر حميد خان- 1914ع ۾ آگري (اترپرديش) ۾ ڄائو. پهريان علي ڳڙهه ۽ پوءِ ڪئمبرج يونيورسٽيءَ مان پنهنجي -تعليم- مڪمل ڪرڻ بعد 1936ع ۾ هن انڊين سول سروس (ICS) جو امتحان پاس ڪري، سرڪاري ملازمت اختيار ڪئي ۽ ڪيترن ئي عهدن تي ڪم ڪيائين. اڳتي هلي هن نوڪريءَ -تان- استعيفيٰ ڏني. پهريان هڪ ننڍڙي فئڪٽري کولي ۽ بعد ۾ -جامعه- اسلاميه دهليءَ ۾ هيڊماستر مقرر ٿيو. -پاڪستان- ٺهڻ کان پوءِ هو لڏپلاڻ ڪري -اوڀر- -پاڪستان- هليو ويو، -جتي- هن ”ڪوميلا ۾ رورل ڊولپمينٽ اڪيڊميءَ“ نالي هڪ ”اين جي او“ قائم ڪئي ۽ -بنگالي- هارين کي اها ترغيب ڏني ته اهي پنهنجي زندگيءَ جو معيار بهتر بنائن ۽ شهري سهوليت جي حاصلات لاءِ اين. جي. او جي پليٽ فارم تي ماهوار ڪا معمولي رقم بچت ڪري سيڙپ ڪن. اڳتي هلي هن بسن ۽ رڪشائن جي ڊرائيورن لاءِ هڪ اين. جي. او قائم ڪئي. -اوڀر- -پاڪستان- جي -بنگلاديش- بنجڻ کان پوءِ ڊاڪٽر -اختر حميد خان- واري تصور کي عملي روپ ڏيندي ”گرامين -بئنڪ-“، ننڍي سطح تي سيڙپ ۾ شراڪتداريءَ وارو تجربو شروع ڪيو ۽ خاص طور تي -بنگالي- عورتن ۾ ”مائڪرو ڪريڊٽ سسٽم“ کي متعارف ڪرائي ۽ ڪامياب بنائي، ڏکڻ -ايشيا- ۾ اين جي. اوز جي فيصلائتي ڪردار کي مڃتا ڏياري. ڊاڪٽر -اختر حميد خان- -اوڀر- -پاڪستان- واري سانحي کان پوءِ ڪراچيءَ هليو آيو ۽ اتي 1980ع ڌاري هن شهر جي جُهڳين (slums) ۾ نهايت گندي ۽ سڀني شهري سهوليتن کان وانجهيل زندگي گذاريندڙ ماڻهن کي شهري سهوليتون فراهم ڪرڻ ۽ ترقياتي اسڪيمون ڏيڻ لاءِ -اورنگي- پائلٽ پراجيڪٽ جو بنياد وڌو. -پاڪستان- سرڪار کيس سندس خدمتن جي مڃتا ۾ ستاره امتياز ۽ هلال امتياز جا اعزاز ڏنا، جڏهن ته ڊاڪٽر -اختر حميد خان- جي ڏنل تصور تي عمل ڪندڙ ٻين ملڪن به کيس ڪيترائي اعزاز ڏنا، -جن- مان فلپائن جو ميگسي ايوارڊ قابل ذڪر آهي. ڊاڪٽر -اختر حميد خان- ٻن ڪتابن جو مصنف هو ۽ هن ديس پرديس جي ڪيترن ئي رسالن ۽ اخبارن ۾ سماجي تبديليءَ بابت ڪالم لکيا. ڊاڪٽر -اختر حميد خان- خود انحصاريءَ ۾ ويساهه رکندڙ هو ۽ هن هميشه پرڏيهي امداد واري ڪشڪول جي مخالفت ڪئي. هن جو فلسفو اهو هو ته ”ڪابه پرڏيهي امداد يا -بئنڪ- ڪنهن به ملڪ ۾ ترقيءَ جي حق ۾ ناهي ۽ فقط مقامي ماڻهو پنهنجي سِر ئي پنهنجن علائقن، شهرن ۽ ملڪن ۾ گڏيل سهڪار واري بنياد تي -ترقي- ڪري سگهن ٿا“. ڊاڪٽر -اختر حميد خان- پنهنجي پراجيڪٽ جي حوالي سان آخري وقت تائين هڪ ساک وارو سماج سڌارڪ ڪردار رهيو.. 85 سالن جي عمر ۾ پنهنجي ڌيءَ سان گڏ -آمريڪا- جي دوري تي ويو، -جتي- دل جي دوري پوڻ سبب 9 -آڪٽوبر- 1999ع تي وفات ڪيائين.
حوالا
زمرو:1914ع جون پيدائشون زمرو:1999ع جون فوتگيون زمرو:ڪراچي جا ماڻھو
آئلسنگاڻي
آئلسنگاڻي، نک (تلريجا): اصل اروڙنسي آهي. هيءُ بندئي سک آهن. راجا رنجيت سنگهه جي وقت ۾ پنجاب جي ڪن سنگهه اڪالين (Singh Akaali) ۽ هنن بندئي سکن جي وچ ۾ اڻبڻت ٿي ته سندن وڏو ڏاڏو لڇمڻ سنگهه  پنجاب مان لڏي سنڌ ۾ آيو ۽ لاڙڪاڻي کان اڍائي ڪوهه کن پري نائچن جي ڳوٺ ۾ اچي رهيو. کيس چار پٽ هئا. آئل سنگهه، گربخش سنگهه، هري سنگهه ۽ گرڏنو سنگهه، جن مان آئل سنگهه جي نالي پٺيان هي ”آئلسنگاڻي“ سڏجن ٿا. نائچن ۾ وڌيا ويجها ته اتي سندن هڪ سئو کن گهر ٿيا، پوءِ ڪي لڏي لاڙڪاڻي ويا ۽ ڪي ٻين هنڌ نوڪرين ۾ آهن. هن وقت تائين نائچن ۾ سندن چاليهه کن گهر آهن. اڪثر زمينداري ڪندا آهن، پر ڪي نوڪرين ۾ به آهن.
انڊس فلوٽيلا
انڊس فلوٽيلا بار بردار جهاز هو، جيڪو 1859ع ڌاري قائم ڪيل برطانيا سرڪار جي ڪمپنيءَ Indus Steam Flotilla سنڌو درياھ تي بار ڍوئڻ لاءِ ڪم آندو. سنڌو درياھ ۾ ٻيڙين وسيلي آمد رفت ۽ وڻج واپار اوائلي دور کان جاري رهيو آهي. پر سنڌوءَ ۾ جديد جهاز رانيءَ جي ابتدا انگريزن جي دور ۾ ٿي. هندستان تي قبضي کانپوءِ انگريزن جديد جهاز رانيءَ جي شروعات سنڌ مان ڪئي. هونئن ته سنڌو درياھ ۾ پهريون وڏو ٻيڙو ’انڊس‘ 1835ع ڌاري هلايو ويو، پر ان کان پوءِ انگريزن (Planet) ۽ (Satellite) نالي ٻه ٻيا ٻيڙا سنڌو درياھ ۾ هلايا. انهن ٽنهي ٻيڙن کي انگريزن سنڌ تي قبضي ڪرڻ وقت استعمال ڪيو هو. سنڌ تي قبضي ڪرڻ کانپوءِ انگريزن سنڌو درياھ ۾ هڪ ننڍو جهاز بيهاري ڇڏيو، جنهن لاءِ نيويءَ جو هڪ آفيسر بہ مقرر ڪيو ويو. 1852ع ڌاري انگريزن ڪراچيءَ کان ڪوٽڙيءَ تائين پاڻيءَ جو هڪ ننڍو جهاز هر پندرهين ڏينهن ٽپال لاءِ استعمال ڪيو ۽ اهڙيءَ ريت سرڪاري سطح تي برصغير ۾ ٽپال جي ابتدا بہ سنڌوءَ درياھ وسيلي سنڌ مان ڪئي وئي.
آئلسنگاڻي
حوالا
زمرو:سنڌي ذاتيون زمرو:سنڌ زمرو:پنجاب زمرو:تاريخ
انڊس فلوٽيلا
حوالا
زمرو:ڪراچيءَ جي اچ وڃ زمرو:ملتان جي اچ وڃ زمرو:ريلوي لائينون زمرو:ھندستان ۾ 1857ع جا قيام
سنڌ جو انڊيا سان وچن
سنڌ سرڪار هڪ فيصلي ۾ ڀارت جي سرڪار کي پَڪ ڏني هئي ته اها پاڪستان جي ٺهڻ کان پوءِ به پنهنجي وچن يا واعدي مطابق ڪڻڪ، چانورَ ۽ ڀوسو هندوستان کي گهرج مطابق پهچائيندي رهندي، ڇو جو سنڌ ۾ گهرج کان وڌيڪ پيداواري ٿي رهي آهي. انڊيا ۾ جڏهن خوراڪ جي گهٽتائي پيدا ٿي هئي ته سنڌ مان لاڳيتو هندوستان جي ڏڪار سٽيل علائقن ۾ خوراڪ پهچائي ويندي هئي. ان وقت وزارت جنهن جي سرواڻي غلام حسين هدايت الله ڪري رهيو هو، جيڪڏهن سنڌ سرڪار گهرج آهر تڪڙي ساهتا ۽ امداد هندوستان کي نه پهچائي ها ته ڪيتريون زندگيون ختم ٿي سگهيون پئي.
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:ڀارت زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ
محبت
thumb|200px|روميو ۽ جوليٽ ڊرامي جو ھڪ منظر فورد ميڊوڪس برائون جي 1867 ۾ ٺاھيل پينٽنگ ۾ جنھن ۾ روميو۽ جوليٽ جي محبت جو اظھار ڏيکاريل
پيار ❤(محبت) ”محبت ھڪ مضبوط ۽ مثبت جذباتي ۽ ذهني ڪيفيتن سان واسطو رکي ٿي، جيڪي سڀ کان وڌيڪ فضيلت يا سٺي عادت،  ھڪٻئي جي  اونھائي واري شفقت ۽ سڀ کان سولي خوشي سان واڳيل آھن.“
محبت جو لفظ ڪافي معنائون رکي ٿو. محبت ڪافي قسمن جي ٿي سگھي ٿي. محبت ڪنھن عام ماڻھو يا ڪنھن خاص ھستي سان يا رشتيدار سان ٿي سگھي ٿي. محبت عام به ٿي سگھي ٿي ۽ شديد به. شديد حالت ۾ جان ڏيڻ ۽ وٺڻ جي حد تائين ٿي سگھي ٿي.ول ڊيورنٽ لکي ٿو تہ: ان کان وڌيڪ ٻيو ڪهڙو معجزو هوندو ته عناصر جي هڪ ٻئي لاءِ ڪشش وڌيڪ محبت ۽ وفا جي شاعريءَ جي صورت اختيار ڪري. اسان کي ستيانا جا لفظ ٿا ياد اچن ته ”هر آدرش جو بنياد فطري هوندو آهي ۽ هر فطري بنياد جي آدرشي اوسر ٿيندي آهي. محبت کي پنهنجي معمولي شروعات لاءِ شرمسار نه ٿيڻ گهرجي ۽ اها خواهش حقارت جهڙي آهي جيڪا پنهنجي روحاني سپردگيءَ ۾ ڪمال تي نٿي پڄي. محبت جي فلاسافر افلاطون چيو هو ته ’جنهن کي محبت ناهي ڇهيو اهو اونداهيءَ ۾ ٿو ڀٽڪي‘، ليپ ليس پنهنجن دوستن کي گهٽ وڌ ڳالهائڻ لڳو جيڪي هن جي کوجنائن ۽ ڪتابن جي تعريف ڪري کيس آٿت ڏيڻ لڳا هئا. هن چيو زندگيءَ ۾ انهن جي ڪا اهميت ڪانهي. هنن پڇيو ته پوءِ ڪهڙي شيءِ اهم آهي. هن سائنسدان آخري ساهه کڻڻ جي ڪوشش ڪندي چيو ”محبت“. هر شيءِ فاني آهي رڳو محبت کي بقا حاصل آهي. محبت موت جي خال کي ولديت جي ذريعي اورانگهندي آهي. ناڪاميءَ جي ڪڙاڻ عارضي لڳندي آهي پر انسانيت جي نقطه نظر کان ان کي ڪيڏو نه دوام حاصل آهي. آخر ۾ محبت اسانجي هڪ حصي کي زوال کان بچائيندي آهي ۽ اسانجي زندگيءَ کي ٻار جي توانائي ۽ سندس زندگيءَ ۾ محفوظ ڪري ڇڏيندي آهي. مرد جا عورت سان ۽ ماءُ پيءُ جا اولاد سان تعلقات، اهي ٻئي محبت جون بنيادي قوتون آهن جن جي چوڌاري زندگي گردش ٿي ڪري.
اولاد سان محبت
ٻار جڏهن پيدا ٿيندو آهي ته پيءُ ماءُ ۾ محبت اُٿلي پوندي آهي پر هي ته محبت ان شعلي کان الڳ آهي جيڪو اڳ دل ۾ ڀڙڪيو هو. هن هڻَ وَٺُ جي زماني ۾ اهو شعلو ٽئين ٻار جي ڄمڻ تائين گهڻي ڀاڱي وسامي چڪو هوندو آهي. اها محبت جنهن وقتي طور ماءُ پيءُ کي هڪ ڪري ڇڏيو هو هاڻي ٻار جي حصي ۾ ايندي آهي ماءُ ٻار جي محبت ۾ مڙس کي نظرانداز ڪري ڇڏيندي آهي ۽ پيءَ ته جيڪڏهن ٻار ڇوڪري آهي ته اها ساري محبت جيڪا سندس زال لاءِ هئي هاڻي ان ٻار لاءِ هوندي آهي. پر آخرڪار اهي وقتي ڪششون گهٽجي وينديون آهن ۽ زال ۽ مڙس کي محبت وري هڪ ڪري ڇڏيندي آهي خوراڪ جي ڳولها ۾ مرد ويڙهاڪ ٿيو. حيوانن ۾ هو ڏندن ۽ چنبن سان ۽ انسان ۾ سرمائي جي رقابت سان ۽ قومن ۾ بري بحري فوجن جي مدد سان وڙهي ٿو. ڪپلنگ چيو هو ته مادي نر کان وڌيڪ ظالم هوندي آهي. شايد ته هن ڪو زخم کاڌو هو، (سئزڪينال جي اوڀر طرف) انڪري ان معاملي ۾ سندس نظر صاف نه هئي. عورت فطريءَ طرح امن ۽ تحفظ جي طالب هوندي آهي، جنگ جي نه. ڪن ساهوارن جي نسلن ۾ ته ماديءَ ۾ وڙهڻ جي جبلت ڪانه هوندي آهي. هوءَ جڏهن به وڙهندي آهي ته پنهنجن ٻچن لاءِ وڙهندي آهي، هن ۾ جيڪڏهن تيزي آهي ته اها هوءَ تڏهن ڪم آڻيندي آهي جڏهن نسل کي خطرو هوندو آهي، ٻي صورت ۾ هن کي جنگ نه وڻندي آهي ۽ ڪو ايڪڙ ٻيڪڙ ڏوهه به کانئس سندس جسماني خامين جي ڪري ٿيندو آهي. هن ۾ مرد کان وڌيڪ صبر آهي ۽ مرد جيتوڻيڪ زندگيءَ جي وڏن مسئلن ۾ وڏي جرائت کان ڪم وٺندو آهي. پر عورت ۾ ننڍيون ننڍيون مشڪلاتون ۽ مصيبتون سهڻ جي تمام وڏي قوت آهي. هوءَ بيماريءَ کي ائين وڏي خاموشيءَ سان برداشت ڪندي آهي ڄڻ هن کي ان مان ڪا وڏي لڪل خوشي پئي ملي. (شايد انڪري جو بيماريءَ ۾ کيس روزاني جي ڪم ڪار کان ڇوٽڪارو ملي ويندو آهي) پر مرد جنهن کي ماٺ ويهڻ نه ايندو آهي بيماريءَ ۾ پريشان ٿي ويندو آهي ۽ ساري دنيا کي پنهنجي بيماريءَ جو پيو ٻڌائيندو آهي.
محبت جو حياتياتي تصور
هڪ ساهدار ۾ هڪ مان ٻن ۾ ورهائجڻ جي خصلت اصل ۾ قدرت پاران زندگيءَ جي تسلسل کي قائم رکڻ جو طريقو آهي جيڪو ماڻهن جي بقا سان به لاڳو ٿئي ٿو ۽ جيتوڻيڪ قدرت اهو ڪم هزارين پيچيدگين سان ڪري ٿي پر تڏهن به اها ان کي ڇڏي نٿي. هڪ جيوگهرڙي تي ٻڌل ساهدار ”پروٽوزوئا“ Protozoa 	جو نسلي واڌرو ورهائجڻ سان ٿئي ٿو. هڪ ننڍڙو سلو 	به ذري گهٽ ساڳئي طريقي سان اُسري ٿو. هڪ ننڍڙو پاڻيءَ واتڙو Baby Hydra پنهنجي ئي ڪنهن وڏي مان وجود ۾ ٿو اچي ۽ ان ئي 	وجود تي پلجي جوان ٿو ٿئي ۽ ان ساڳئي وجود مان کاڌ خوراڪ حاصل ڪرڻ لاءِ مقابلو ڪري ڪنهن نه ڪنهن هنڌ پنهنجي جاءِ ڳولهي ٿو وٺي. آخرڪار ان کان الڳ ٿي نيون پاڙون ٿو هڻي. ڪڏهن ڪڏهن شروعاتي ساهوارن (جنهن وول ووڪس Volvox) جا جيوگهرڙا هڪ چيڙهالي گرڀ ۾ پوريل رهن ٿا ۽ وڌندي هڪ بيٺڪ جو بنياد وجهن ٿا جنهن کانپوءِ هڪ حيران ڪندڙ جدا جدا عمل شروع ٿو ٿي وڃي. ٻاهريان جيوگهرڙا خوراڪ حاصل ڪرڻ ۽ اندريان جيوگهرڙا نسل جي واڌ واري عمل ۾ مصروف ٿا رهن. پوءِ اها نو آبادي هڪ گڏيل سماجي تنظيم جي شڪل ۾ ظاهر ٿي ٿئي جنهن ۾ جدا جدا حصا هڪ ٻئي سان تعاون ڪندا ٿا رهن. ان مان ثابت ٿيو ته زندگيءَ جي شروعات ۾ (يعني جيوگهرڙن ۾) ئي زندگيءَ جي مادي ۾ علحدگيءَ جو مثال ملي ٿو جنهن جي بنياد تي اڳتي هلي ويزمن بيريئر Weismann barrier انسان جي نسلي ورڻي جي اهميت واري نظريي جو بنياد رکيو. . هي سادو ميلاپ کڻي ڪيترو به اهم ڇو نه هجي پر هي ڪنهن به طرح ٻن متضاد جنسن جي ميلاپ جهڙو نه آهي جيڪو تضاد محبت جو گل آهي. ڇا اسين انهن نهايت ننڍن ساهوارن ۾ اهڙو مثال ڳولهي سگهون ٿا؟ هڪڙو ننڍڙو جيوڙو ’پينڊورينا‘ آهي جنهن ۾ سورنهن جيوگهرڙا هوندا آهن، ان ۾ اهڙا مثال ملن ٿا. هنن ۾ موجود هر جيوگهڙو انهن چرندڙ پرندڙ جيوگهرڙن ۾ نٿو بدلجي پر ان جي ابتڙ ڪيترن ئي باريڪ ذرڙن ۾ ورهائجي ٿو وڃي جيڪي هڪ ٻئي سان ملن ٿا ته هڪ نئون جيوگهرڙو پيدا ٿو ٿئي. هڪ ٻيو شروعاتي ساهوارو يوڊورينا جي نالي سان سڏبو آهي ان ۾ وري هر جيوگهرڙو ٻين هڪ ٻئي سان نه ملندڙ ذرڙن ۾ ورهائجي وڃي ٿو. ڪي وڏا ۽ سست ته ڪي وري ننڍا ۽ چست. جيستائين اهو ننڍو ذرڙو وڏي ذرڙي ۾ داخل نٿو ٿئي تيستائين سندن نسل نٿو وڌي. يوڊورينا ۾ قدرت جنس کي ڳولهي لڌو. ڪجهه وقت لاءِ فطرت هٻڪندي رهي پر پوءِ وول ووڪس ۾ اسان کي ولديت جي پراڻي ۽ نئين طريقي جو ميلاپ نظر اچي ٿو. هڪ جيوگهرڙا روايتي طريقي سان وڌن ٿا پر ٻئي نسل جا جيوگهرڙا يوڊورينا وانگر هڪ ٻئي سان مشابهت نه رکندڙ حصن ۾ ورهائجن ٿا ۽ هن نسل جا هڪ ٻئي سان مشابهت نه رکندڙ حصا ملي ٽيون نسل پيدا ڪندا آهن.
مرد ۽ عورت جو تعلق
گورڪي ۽ چيخوف ڪراليميا ۾ گهمي رهيا هئا. گهمندي گهمندي هو سمنڊ ڪناري تي پهتا جتي ٽالسٽاءِ سوچ ۾ ڪنڌ جهڪايو ويٺو هو. هو هن جي ويجهو ويٺا ۽ عورتن جي باري ۾ ڳالهيون ڪرڻ لڳا. ٽالسٽاءِ چڱيءَ دير تائين ماٺ ڪري هنن جون ڳالهيون ٻڌندو رهيو ۽ پوءِ چيائين: ”مان عورتن جي حقيقت تڏهن ٻڌائيندس جڏهن منهنجو هڪ پير قبر ۾ هوندو“. مان حقيقت ٻڌائي يڪدم ڪفن واري ڪاٺ جي پيٽي ۾ ٽپو ڏيئي ان جو ڍڪ بند ڪري ڇڏيندس ۽ وڏي واڪي چوندس: ”هاڻي جيڪو وڻيوَ سو ڪيو.“ جڏهن نواب ڪيسرلنگ پنهنجي ڪتاب ”شاديءَ جو ڪتاب“ جي باري ۾ برنارڊشا کي مضمون لکڻ لاءِ چيو ته هن انڪار ڪيو ۽ چيائين ته ”ڪوبه مرد جيستائين هن جي زال جيئري آهي سچ ڳالهائي نٿو سگهي“ جڏهن ڪو مرد عورتن جي باري ۾ ڪتاب لکندو آهي ته اهو سندس دل جي زخمن جو آواز هوندو آهي ۽ مرد عورت جي دل وٺڻ ۾ ڪامياب ٿيندو آهي (جيڪڏهن شريف هوندو آهي) ته پنهنجي ڪاميابيءَ کي شاديءَ جي شڪل ڏيندو آهي. تنهن کانپوءِ هو سياڻپ واري ماٺ اختيار ڪندو آهي جو هڪ ئي وقت ٻه ماڻهو ڳالهائي نٿا سگهن ۽ جيڪڏهن عورت جي دل وٺڻ ۾ ناڪام ٿيندو آهي ته ڪتاب لکندو آهي. مخالف جنسن جي باري ۾ شوپن هار، نٽشي، ويننگر ۽ ٻين ناڪام مردن جيڪي ڪتاب لکيا آهن انهن کان وڌيڪ دلچسپ عورتن جو اهو تجزيو هوندو آهي جيڪو هو مردن جو ڪنديون آهن. ان جو سبب اهو آهي ته عورتون انساني فطرت کي مردن کان وڌيڪ سمجهنديون آهن ۽ مردن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ذهانت ۽ آزاديءَ سان خيالن جو اظهار ڪري سگهنديون آهن. هو ايتريون هوشيار هونديون آهن جو ادب جي ذريعي پنهنجون دل جون ڳالهيون ناهن کولينديون ۽ ان ڳالهه تي خوش ٿينديون آهن ته مرد انھن تي ڪتاب ٿا لکن. عورت ۾ حياءُ ان ڪري گهڻو هوندو آهي جو اُن سان پيدائش جا مقصد پورا ٿيندا آهن، حياءُ جي ڪري هوءَ اڳتي وک نه وڌائيندي آهي جنهن سان هن کي جنس لاءِ چونڊ ڪرڻ ۾ مدد ملندي آهي ۽ اهڙيءَ طرح سوچي سمجهي پنهنجي زندگي جي ساٿيءَ جي چونڊ ڪري سگهندي آهي. ڇاڪاڻ جو زندگيءَ جو اهو ساٿي اڳتي هلي هن جي ٻارن جو پيءُ ٿيندو آهي. عورت نسل ۽ اجتماع جو آواز هوندي آهي، جڏهن ته مرد، فرد جي مفاد جو آواز هوندو آهي، عورت جو جڏهن مقصد پورو ٿي ويندو آهي ۽ ماءُ جي صورت ۾ هوءَ پنهنجي تڪميل ڪندي آهي تڏهن سندس حياءَ گهٽجڻ شروع ٿيندو آهي. عورت جو محبت وارو جذبو مرد جي ڀيٽ ۾ شديد گهٽ هوندو آهي، پر ان ۾ وسعت ۽ گهرائي وڌيڪ هوندي آهي. محبت جو جذبو عورت جي زندگيءَ جي هر حصي ۾ داخل ٿيل هوندو آهي. هوءَ زندهه ئي تڏهن رهندي آهي جڏهن ساڻس محبت ڪئي وڃي. فرانس جي هڪ جج جڏهن هڪ عورت کي ڪنهن چور سان جنسي لاڳاپا رکڻ تي ننديو ته هن جواب ڏنو ته جڏهن مان محبت ۾ گرفتار نه هوندي آهيان، تڏهن زندگيءَ کان محروم ٿي ويندي آهيان .عورت گهڻو ڪري پنهنجي مڙس ۾ حسن نه پر قابليت ۽ طاقت ڏسندي آهي، جنهن مان کيس تحفظ ملندو آهي، مرد پنهنجي چونڊ ۾ حسن کي وڌيڪ اهميت ڏيندو آهي، انڪري نه، جو حسن مان کيس خوشي ملندي آهي پر انڪري جو حسن طاقت ۽ صحت جي علامت آهي، زندگيءَ جي ساٿيءَ جي چونڊڻ وقت عورت پنهنجي جمالياتي ذوق کي وساري ڇڏيندي آهي، ڇاڪاڻ جو هوءَ قبضو ڪرڻ نه پر پاڻ تي قبضو ڪرائڻ چاهيندي آهي. انڪري هوءَ فن کي تخليق ڪرڻ کان وڌيڪ فن لاءِ تحرڪ پيدا ڪندي آهي. شايد هن کي مرد ۾، مغرور ۽ کل جهڙي مرد ۾ اهو حسن نظر نه ايندو آهي. جيڪو کيس تخليق لاءِ تيار ڪري. هوءَ حسن جي تخليق ڇو ڪري، ڇاڪاڻ جو هوءَ پاڻ حسن آهي. جيئرو حسن، سڀ کان حسين فن ۽ ذهانت کان وڌيڪ تعريف لائق آهي. هوءَ فن جو سرچشمو ۽ ذهانت جو مقصد آهي. جيڪڏهن زندگي حسين هجي ها ته ان کي ذهانت جي ضرورت ئي ڪانه پوي ها پر جيڪڏهن ذهين هجي ها ته حسين بڻجڻ جي ڪوشش ڪري ها.
1670ع
ڊسمبر
زمرو:سال
چاندي
thumb|چاندي چاندي ھڪ ڌاتوءَ جو نالو آھي جنھن جو رنگ پڻ چاندي آھي. چاندي کي زيور طور استعمال ڪيو وڃي ٿو ۽ ان جي قيمت سون کان گھٽ آھي.
طب
چاندي: نالا: ع. فضه، ف. سيم، هه. وغيره___ روپا، ويراط، ڪرمس، شنام نقره ۽ قمر. اثر: سرد خشڪ 1، نقصان: آنڊن کي، ميل: ماکي، عيوض: سون ۽ فيروزه، وزن: ورق هڪ يا ٻه عدد، ڪشتو ٻن چانورن کان هڪ رتيءَ تائين. سڃاڻپ: هي مشهور ڌاتو کاڻين مان کوٽي ڪڍبو آهي، ان کي حل ڪري ورق يا ڪشتو ٺاهي استعمال ڪبو آهي. خاصيت: معدي ۽ جگر کي طاقت ڏئي ٿو، رت وڌائي ٿو. ماليخوليا، خفقان، سوداوي بيمارين، کنگهه، دمڪشي، جلندر، ٻرهل، پيشاب جي ساڙي، بواسير جي رت جي گهڻائي، گهاٽي رت کي صفا ڪرڻ، وائي بادي وڃائڻ، قوت باهه ۽ مني وڌائڻ ۽ گهاٽي ڪرڻ، گردن ۽ مثاني جي بيمارين ۾ فائديمند آهي. هن جي مارڻ جون ڪيتريون ئي ترڪيبون آهن، جن مان هڪ واٽ هيءَ آهي، ته چاندي پراڻيءَ جي هڪ تولي کي سؤ دفعا گرم ڪجي ۽ هر دفعي نازبو جي پاڻيءَ ۾ ٺارجي، جمال گهوٽو، سهاڳو، نوشادر ۽ دار چڪنو هرهڪ جو هڪ تولو وٺي، وڏن ڏهن ليمن جي رس ۾ کرل ڪري لغدو ٺاهي، مٿين صفا ٿيل چاندي جي وچ ۾ رکي، گلحڪمت ڪري سڪائي ويهن سيرن ڇيڻن جي باهه ڏبي ته ڦلو سفيد ٿي بيهندو، اهو ڪشتو بدن جي تقويت ۽ قوت باهه جي لاءِ مجرب آهي، رئيس عضون کي طاقت ڏئي ٿو، اهو ڪشتو اکين ۾ سرمي وانگر سرائي روز پائبي ته نظر وڌندي. چانديءَ جي ٿانون ۾ ماني کائڻ سان قلب کي فرحت ايندي.
حوالا
زمرو:چاندي زمرو:عناصر
انڊڪ منڊڪ
هيءَ سنڌ جي مشهور راند آهي، جيڪا وندر خاطر ٻهراڙين ۾ اڪثر -ٻار- رچائين ٿا. هيءَ راند ڇوڪريون ۽ ڇوڪرا کيڏندا آهن. هن راند ڪرڻ لاءِ زمين تي ليڪا ڪڍي خانا (چلها) ٺاهيا ويندا آهن. رانديگر هڪ -ٺڪر- جو ٽڪرو کڻي، -ان- کي گول گهڙي منجهائس ٽاپون ٺاهيندا آهن، پوءِ اهو ٽاپون هڪ رانديگر کڻندو ۽ سڀ کان پهرئين خاني ۾ اڇلائي وجهندو. -ان- بعد هڪ پير مٿي کڻي، منڊڪ منڊڪ ڪندو خانا ٽپي ٽاپونءَ وٽ پهچندو ۽ جُهڪي ٽاپون کڻندو. جيڪڏهن انهيءَ وچ ۾ ڪٿي به سندس پير کپي ويو ته کاتو، پر جيڪڏهن پير نه کتو ۽ ٽاپون کڻي منڊڪ منڊڪ ڪندو اچي ٻاهر پهتو ته ٻيهر اورئين خاني ۾ ٽاپون اڇلائي وجهندو ۽ ساڳيءَ طرح وڃي ٽاپون کڻي ايندو. جيڪڏهن سڀني خانن مان سلامتيءَ سان ٽاپون کڻي آيو ته ڪامياب ليکبو ۽ راند کٽندو، ٻيءَ صورت ۾ هارائيندو، اها راند، حصو وٺندڙ سڀيئي -ٻار-، واري سان ڪندا آهن. راند ڪندڙ رانديگر هي ٻول ٻوليندا آهن: آجهڪ، ٻجهڪ، ٽجهڪ، سنهي، شاهه، تايون، ڪچي، پڪي، ڪڻهه ڪوٽ مڙها ميدان، اهي ٻول منڊڪ منڊڪ ڪندڙ رانديگر ٻوليندا آهن. سندس کاپڻ جو راز به انهن ٻولن ۾ هوندو آهي، ڇو ته ٻول ٻوليندي کانئن پير مٿي جهلڻ جي ڳالهه وسرڻ جو انديشو هوندو آهي. -انڊڪ منڊڪ- راند ڇوڪريون به کيڏن ته ڇوڪرا به. هن راند کيڏڻ جا مختلف قسم آهن، هيءَ راند مختلف علائقن ۾ پنهنجي پنهنجي طريقي سان رائج آهي. ڪن علائقن ۾ ڇوڪريون هڪ ٽنگ تي هڪ دنگ کان ٻئي دنگ تائين ڊوڙ پڄائينديون آهن، جيڪا دنگ تي پهرين پهتي -ان- کٽيو. ڇوڪرا وري هڪ وڏو دائرو (گول) ڪڍي اُتي هڪ ٽنگ تي بيهندا آهن، هڪ -ٻار- گول کان ٻاهر هڪ ٽنگ تي بيٺو هوندو، گول اندر بيٺلن مان هڪ آواز ڏيندو ته ”اچڻ وارو اچي“ پوءِ ٻاهريون ڇوڪرو -انڊڪ منڊڪ- ڪندو اندرين مان ڪنهن هڪ کي هٿ سان ڇهندو. اهي اندر وارا -ٻار- به -انڊڪ منڊڪ- سان گوهيون ڪندي -ان- -ٻار- جي هٿ لائڻ کان پاڻ کي بچائيندا رهندا. -ان- ۾ جيڪڏهن آڳ ڏيندڙ -انڊڪ منڊڪ- جي حالت ۾ ڪنهن کي ڇهيو ته اهو -ٻار- کاتو ۽ پوءِ اهو -ان- جو ساٿي ٿي ٻين کي ڇهڻ جي ڪوشش ڪندا، ائين جيڪي کاپندا ويندا، اهي ساٿي ٿي ٻين کي گڏجي هٿ لائيندا. اهڙيءَ طرح جنهن -ٻار- گوهيون ڏئي پاڻ بچايو، -ان- کٽيو. هن راند جو ٻيو نمونو هيءُ آهي ته اندر وارا -ٻار- هڪ ٽنگ بجاءِ ٻنهي ٽنگن تي بيٺل هوندا ۽ ٻاهر -انڊڪ منڊڪ- وارو -ٻار- انهن کي اندر دائري ۾ هٿ لائڻ جي ڪوشش ڪندو آهي. اندر وارا -ٻار- گوهيون ڪندا، پاڻ بچائيندا رهندا آهن. هن راند ۾ ٻن ٽولن جي حساب سان به راند رچائيندا آهن، يعني پڪڙڻ وارا -انڊڪ منڊڪ- ڪندا پڪڙيندا آهن ، جڏهن ته ٻنهي ٽنگن تي بيٺل ٽولي جا -ٻار- پاڻ بچائيندا رهندا آهن. جيڪڏهن -انڊڪ منڊڪ- وارن مخالف ڌر جي رانديگرن کي کاپايو ته اهي هنن کي آڳ ڏيندا، -ان- طريقي سان هيءَ راند سادي ۽ صحت لاءِ وڏي فائديمند آهي.
حوالا
زمرو:رانديون
ٽامو
thumb|ٽامو ٽامو ھڪ ڌاتو آھي جنھن جو رنگ گھرو ناسي ٿئي ٿو. ٽامي کي برقي تارون، ميڪنيڪي اوزار، ٿانو وغيره ٺاھڻ ۾ استعمال ڪيو وڃي ٿو. ٽامو بجليءَ جو سٺو پسرائيندڙ آھي.
حوالا
زمرو:ٽامو زمرو:عناصر
بيچارن جبل
بيچارن جبل سوئيٽزرلينڊ ۾ برنيس الپس واري قطار جي ھڪ جابلو چوٽي جو نالو آھي جيڪا 3934 ميٽر اوچي آھي. اھا چوٽي پھريون دفعو 13آگسٽ 1859 ۾ ليسلي اسٽيفن نالي ھڪ ڪوہ پيما پنھنجي ساٿين اينٽن سيگن، جوھان سيگن ۽ جوزف ايبنر سان گڏجي پھريون دفعو چڙهي سر ڪئي.
اولسٽر
اولسٽر (Ulster) آئرلينڊ جي اتر ۾ چار آئرش صوبن مان ھڪڙو آھي. اھو نَوَ ڪائونٽين تي ٻَڌل آھي: انھن مان ڇھ اتر آئرلينڊ (برطانيه جو ھڪڙو حصو) ۾ آهن، باقي ٽي  ريپبلڪ آف آئرلينڊ ۾ آهن.
835ع
ڊسمبر
زمرو:835ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
1421ع
ڊسمبر
زمرو:1421ء زمرو:سال
سائين نئي
سائين نئي (انگريزي:Sain Nai) کيرٿر جابلو سلسلي مان وهي اچي قنبر علي خان تعلقي، قمبر شهدادڪوٽ ضلعو واري ڪاڇي جي علائقي ۾ ڇوڙ ڪري ٿي.
اختر مورائي
قاضي محمد علي ’اختر مورائي‘ ولد قاضي عبدالڪريم 8 جنوري 1927ع تي گچيري ۾ ڄائو. ابتدائي تعليم گچيري مان حاصل ڪيائين. فارسيءَ جا بنيادي ڪتاب پنهنجي والد ۽ ڀاءُ وٽ پڙهيائين. 43-1942ع ۾ سنڌي فائنل ڏنائين. انهيءَ عرصي دوران شاعري شروع ڪيائين. ايم.اي سنڌي ۽ ايم. اي فارسيءَ ۾ فرسٽ پوزيشن حاصل ڪيائين. 1951ع کان علمي ادبي سرگرمين ۾ آيو، 1963ع ۾ سنڌي ادبي سنگت موري جو باني سيڪريٽري ٿيو. -ان- کان سواءِ”بزم لطيف“ قائم ڪري، ان جو سيڪريٽري به ٿيو. قاضي محمد علي هڪ سٺي شاعر هئڻ سان گڏ سٺو افسانه نگار، مضمون نويس ۽ ناٽڪ نويس به هو. سندس مضمون، شاعري ۽ افسانا، ان وقت جي مشهور ادبي رسالن ماهوار ”فردوس“ هالا ۽ ”نئين زندگي“ وغيره ۾ ڇپيا. هن سنڌيءَ کان سواءِ -اردو- زبان ۾ به شاعري ڪئي آهي. شاعريءَ ۾ تخلص ”اختر“ ۽ ”مسلم“ ڪم آڻيندو هو، جڏهن ته مزاحيه شاعريءَ ۾ ”علامه کڙپي“ استعمال ڪندو هو ۽ سندس مزاحيه شعر سڄيءَ سنڌ ۾ ائين مشهور هوندا هئا، جيئن نامور شاعر نياز همايونيءَ جا مزاحيه شعر عبرت ۽ هلال پاڪستان اخبارن ۾ مشهور هئا.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:شخصيتون زمرو:شخصيتون زمرو:شخصيتون زمرو:مذهب
اڪالي
ڪتاب ”سنڌ جي هندن جي -تاريخ-“ موجب ”ڪال“ معنيٰ وقت، ”اڪال“ معنيٰ ”لازمان “ (Timeless) جي حوالي سان آهي. اهو ايشور جو هڪ صفاتي نالو آهي. ايشور جي نڪا آد نڪا آنت آهي، تنهنڪري ”اَڪال“ سڏجي ٿو. جيڪو ماڻهو رڳو اڪال پرک کي مڃي ٿو، اهو ئي ”-اڪالي-“ ڪوٺجي ٿو. ”-اڪالي-“ عام طرح ”خالصا“ سڏبا آهن. ”خالصا“ لفظ جو مطلب آهي اهڙي زمين جا نجي طرح سرڪار جي ملڪيت هجي ۽ جنهن تي ڪنهن به جاگيردار يا زميندار جو ڪو به حق نه لڳندو هجي.“ -اڪالي- پاڻ کي اڪال پرک (ايشور) جي خلاصي ملڪيت سمجهندا آهن ۽ مٿن ٻئي ڪنهن به ديوتا جو ڪو به حق ڪونه لڳي. اهو ئي سبب آهي جنهنڪري -اڪالي- ”واهگروءَ جا خالصا“ سڏبا آهن. حقيقت ڪري اڪالين جو ٻين خالصن کان ڌار فرقو آهي ۽ اهي ”نهنگ“ ڪوٺبا آهن. ”نهنگ“ (سنگ، سنسڪرت نهه سنگ) معنيٰ ”جنهنجو ڪنهن سان به سنگ يا لاڳاپو نه هجي“ اهي ڪل مرجاتا، لوڪ مرجاتا ۽ دنيا جا سڀ واسطا ڇڏي، پنهنجو -تن-، من ۽ ڌن گروءَ -تان- قربان ڪرڻ لاءِ هردم تيار هوندا آهن، تنهنڪري ”نهنگ“ ڪوٺبا آهن. اڪالي يا خالصا گروءَ جا سک آهن. سک ڌرم جو بنياد گرو نانڪ صاحب وڌو هو، جنهن 1469ع ۾ -اوتار- ڌريو هو. سنڌ ۾ سک ڌرم ڦهلائڻ لاءِ گرونانڪ صاحب ڪراچيءَ تائين به آيو هو ۽ هاڻوڪي رتن تلاءِ وٽ اچي رهيو هو، انهيءَ پوتر اسٿان تي گرو صاحب جي درٻار ٺهيل آهي. اورنگزيب -بادشاهه- جي وقت ۾ سندس مقرر ڪيل عملدار مسلمانن وٽان زڪوات ۽ غير مسلمانن وٽان -جزيو- (ڍل) اوڳاڙيندا هئا. گرو گوبند سنگهه جي حڪم پٽاندر سکن انهيءَ ڍل ڏيڻ کان نابري واري، ته ساڻن سختيون ٿيون، جي ڪجهه ڏينهن ساندهه هليون. سري گرو گوبند سنگهه پنهنجي وقت جون حالتون ڏسي، اڪال پنٿ -جاري- ڪيو. سکن ۾ ڌرم جو انگ وڌايائين ۽ منجهن ملٽري مزاج اهڙو ڦوڪيائين جو پنجاب جي سکن جي ڪايا پلٽ ٿي پئي. اهڙا ته طاقتور ٿيا جو پنجاب جي مسلمان حاڪمن کان حڪومت کسي، پنهنجي بادشاهي برپا ڪيائون، جنهنڪري پوءِ مهاراجا رنجيت سنگهه پنجاب جو حاڪم ٿيو. اڄ به سک پنهنجي خاص مزاج سبب دنيا ۾ مشهور آهي. اڪال پنٿ ڦهلائڻ لاءِ گرو گوبند سنگهه پنهنجا پرچارڪ -اتر- سنڌ ۾ موڪليا هئا، جنهنڪري اتي لاڙڪاڻي ۽ ٻين هنڌن تي هر هڪ گهر مان هڪڙو نه ٻيو پاڻ کي ”سنگهه“ سڏائيندو آهي ۽ پوءِ ڀلي ته ڪيس ڌاري هجي يا نه. خالصن جون پنج نشانيون آهن هڪ ڪيس (وار)، ٻيو ڪنگو، ٽيون ڪنگڻي، چوٿون ڪڇو ۽ پنجون ڪرپان، اهي سڀ لفظ ”ڪ“ اکر سان شروع ٿين ٿا.
ڪاڇو
250px|thumb|ڪاڇي جي صحرا جو ڏيک
ڪاڇو انگريزي ٻولي (Kachho) سنڌ پاڪستان جو ٿر کان پوءِ وڏو صحرا آهي جيڪو دادو ضلعي کان ويندي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ کان به اڳتي جيڪب آباد ضلعي تائين ڦهليل آهي.
ڪاڇي لفظ جو پسمنظر
250px|thumb|ڪاڇي جي زرعي زمين جو منظر ڪاڇو لفظ ڪڇ مان ورتل آهي جنهن جي معنى َبغل يا ڪِنار آهي. کيرٿر جبلن جي قطار جي ڪڇ يا ڪِنار وارو سمورو صحرائي يا ميداني علائقو ڪاڇو سڏجي ٿو. هيءُ صحرا سوين ميلن جي ايراضي ۾ پکڙيل آهي.
ڪاڇي جو تاريخي پسمنظر
عطا محمد ڀنڀرو جي ترجمو ٿيل راورٽي جي ڪتاب سنڌ جو مهراڻ موجب قديم زماني ۾ بکر کان ڪنڌڪوٽ، شهدادڪوٽ اتان حمل ڍنڍ، لاڙڪاڻي جي اولهه کان سنڌ درياھ جي قديم ڇاڙ وهندي دادو ضلعي ۾ منڇر سان ملي پئي. منڇر ڍنڍ کان وري اوڀر طرف وهندي سيوھڻ شريف لڳ ڏکڻ ۾ ٻيهر سنڌ درياھ سان وڃي ملي پئي. ڪاڇو ۽ منڇر ڍنڍ پڻ هن وڏي درياهي ڇاڙ جي نتيجي ۾ وجود ۾ آيا. ان ڇاڙ جي ڪناري ٿي فريدآباد، ڳوٺ ماڏو ، ڳوٺ قصبو.واهي پانڌي (ڪوٽيرو دڙو)،علي مراد جو دڙو واري بستي (ڪلوئي دڙو)، ٽنڊو رحيم خان جو قديم ماڳ ۽ غازي شاهه جو دڙو (ماڙيکڙ يا پياري جي ماڙي) اهم پتڻ هوندا هئا.