cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عملي رياضي
عملي رياضي، اطلاقي رياضي عملي مسئلن جي حل لاءِ حسابي طريقن جي استعمال ۽ مطالعي کي عملي رياضي چوندا آهن. ھن رياضي جي دائري جون کوڙ شاخون آهن جن ۾ شماريات، امڪان، ميڪانيت، حسابي طبعيات ۽ انھن مان ٻيا ٺھڪندڙ موضوع شامل آهن. ان جو خالص رياضي سان فرق ڪو وڏو ڪانہ آھي. علم رياضيءَ جي ھڪ شاخ جو نالو آهي جنهن جي مدد سان سائنس، ڪاروبار ۽ صنعت جا مسئلا حل ڪيا ويندا آهن. ان رياضي جو واسطو عملي مسئلن سان ھوندو آھي. موجوده دور جون تحقيقي يونيورسٽيون علم رياضيءَ جا ٻہ علحده شعبا رکندڙ آهن جن مان ھڪ شعبو خالص رياضي ۽ ٻيو عملي رياضي جو ھوندو آھي ۽ شاگرد ٻنھي ۾ علحده اعليَ تعليم حاصل ڪري سگھندا آهن.
حوالا
زمرو:اطلاقي رياضيات
کڏھري
ديھ کڏھري سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا کڏھري تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1931ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ نئون ڳوٺ حاڪم ڏيپر جو، ڦٽل ڳوٺ حاڪم ڏيپر جو، ڳوٺ آرت مل ھندو، ۽ ان سان لڳولڳ ڳوٺ يار محمد ويسر، ڳوٺ مھراب ڏيپر، ڳوٺ کڏھري، ڳوٺ مينھون، ڳوٺ فيضو ڏيپر جنھن لڳ انجنيئر جو بنگلو واقع ھيا. انھن مان اڪثر ڳوٺ غيرمعروف ٿي ويا يا ڦٽي ويا آهن. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ مير خان گاڏھي ، ڳوٺ مينھون ڏيپر، ڳوٺ علي بخش چانڊيو، ڳوٺ آڏي جاگير ۽ ڳوٺ رسول بخش چن معروف ڳوٺ آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ مڱيو، ديھ آڏي لاشاري ۽ ديھ جلباڻي، اوڀر ۾ ديھ آڏي ڌامراھو، اولھ ۾ ديھ  آھون ۽ ڏکڻ ۾ ديھ تعلقي ميھڙ جي ديھ بليدائي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ کي ڏاکڻي پاسي ڌامراھ واھ وھندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 7,017 ھئي جيڪا 1,162 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
ترگنيف
روسي اديب ترگنيف (1883ع-1818ع)، جنهن پنهنجي عمر جو اڌ عرصو ڪنهن طرح بي وطنيءَ ۾ گذاريو هو، پنهنجي روسي ٻوليءَ لاءِ هڪ موقعي تي هن چيو هو: ”جڏهن به مان شڪ ۾ ويڙهجي وڃان ٿو، جڏهن به پنهنجي ملڪ تي ويچاريندي منهنجو من لرزجي ٿو، تڏهن او منهنجي عظيم، سگهاري، سچار، آزاد روسي ٻولي! تون ئي مون کي ڏڍ ڏئين ٿي ۽ مون کي بچائين ٿي. جي تون نه هجين، ته پڪ ئي پڪ، جو ڪجهه منهنجي وطن تي وهي واپري رهيو آهي، اُن کي ڏسي، آءٌ هوند ڊهي، بنهه پٽ اچي پوان!“
ترگنيف جو لاش جڏهن ٽيهن سالن جي غريب الوطنيءَ کان پوءِ روس جي مٽيءَ ۾ پورجڻ لاءِ پئرس مان وڃي رهيو هو، تڏهن مشهور فرينچ اديب، فلاسافر ۽ تاريخدان رينان اٿي چيو هو: ”ترگنيف کان وڌ دنيا ۾ اڄ ڪو شخص ڪونهي، جو هڪُ پنهنجي سڄيءَ قوم جو ترجمان بڻجي سگهيو هجي! هُن جي وڏن جا ڪيئي خاموش نسل، جيڪي صدين جي ننڊ ۾ ٻُڏل هئا، اُنهن کي به هِن جي ذريعي آواز مليو آهي، ۽ اُهي وري زندهه ٿيا آهن.“ سچ پچ، ٻولي قومن جو آبِ حيات آهي- انساني روح جو سدا تازو، ڀريو ڀاڳيو، پاڪ چشمو، جنهن ۾ ماڻهو پنهنجو ماضي گڏ ڪري رکن ٿا، ۽ پنهنجي تمنائن جو، ڄاڻ جو، تجربي جو ۽ اڳ- ويچار ۽ پروڙ جو عڪس ڏسن ٿا، ۽ اِهو سڄو ڪم سندن سگهڙَ، اديب ۽ شاعر ڪن ٿا.
زمرو:ادب زمرو:ٻولي
ڏکڻ اوڀر ايشيا
ڏکڻ اوڀر ايشيا يا جنوب مشرقي ايشيا (Southeast Asia)، ايشيا جو ڏکڻ اوڀر وارو علائقو آهي، جيڪو جغرافيائي طور چين جي ڏکڻ، ننڍوکنڊ پاڪ ۽ هند جي اوڀر ۽ آسٽريليا جي اتر اولهه وارن علائقن تي مشتمل آهي.
حوالا
زمرو:GND سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
آسٽريليا (کنڊ)
آسٽريليا کنڊ (Australia (continent)) ملڪ آسٽريليا ۽ ويجهي ٻيٽن رياست تسمانيا (Tasmania)، نيو گني (New guinea)، ارو ٻيٽَ (Aru islands) ۽ راجا امپت ٻيٽَ (Raja Ampat Islands) تي جُڙيل هڪ کنڊُ آهي.
حوالا
زمرو:اوشينيا زمرو:ايشيا-پئسفڪ زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ زمرو:کنڊ زمرو:هندي وڏو سمنڊ زمرو:ڏاکڻو سمنڊ
يجرويد
يجر ويد جي معني آهي ’رسمن جو علم‘. هي ويد، هندو ڌرم جو هڪ اهم ويد آهي. ٻين ويدن ۾ ’رگ ويد‘، ’سام ويد‘ ۽ ’اٿر ويد‘ اچي وڃن ٿا. ’يجر ويد‘ ڪوتا ۾ آهي، جنهن کي قرباني جي موقعي تي ڳايو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:هندو لکتون
پروٽو-دراوڙي ٻولي
پروٽو دراوڙي(Proto-Dravidian)، دراوڙي ٻولين جي گڏيل آثارن جي لساني تعمير آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته پروٽو-اتر ڊريوڊين، پروٽو-سينٽرل ڊريوڊين ۽ پروٽو-ڏکڻ ڊريوڊين ۾ فرق آهي، جيتوڻيڪ ڦهلاءُ جي تاريخ اڃا تائين بحث هيٺ ٿيل آهي.
ٽين
قلع (tin) ٽين هڪ ڪيميائي تَتوَ (عنصر) آهي ، جنهن جي نشاني Sn آهي ۽ ايٽمي نمبر 50 آهي. زمرو:عناصر Tin قلع
پريم ھار
پريم هار Prem Haar ھڪ سنڌي ڪتاب جنھن جو ليکڪ شڪارپور جو رھاڪو گرڏنومل ھيو. ھي ڪتاب 36 صفحن جو پيتريم ڌرم سڀا طرفان 1904 ۾ شايع ڪرايو ويو. ان جي 1000 ڪاپين جي ڇپائي ديش اڌارڪ پريس شڪارپور ۾ ٿي.
سروجني نيڊو
سروجيني نائيڊو( 3 فيبروري 1879 - 2 مارچ 1949) هڪ هندستاني سياسي ڪارڪن ۽ شاعره هئي. هوءَ  شهري حقن ، عورتن جي آزادي ، ۽ سامراج مخالف خيالن جي حامي هئي، هوءَ نوآبادياتي حڪمراني کان هندستان کي آزادي ڏيارڻ واري جدوجهد ۾ شامل هئي. شاعره جي حيثيت ۾ کيس بلبل هند جو خطاب مليل هو .سروجني نائيڊو 13 فيبروري 1879 ع تي حيدرآباد ۾ هڪ برهمڻ بنگالي خاندان ۾ ڄائي. هن جو پيءُ اگور ناٿ چٽوپاڌيائي ، هڪ سائنسدان ۽ تعليمدان هو.سروجني نائيڊو چنائي ، لنڊن ۽ ڪيمبرج ۾ تعليم ورتي. انگلينڊ ۾ رهڻ دوران هن عورتن کي ووٽ ڏيڻ جو حقدار  بڻائڻ لاءِ ڪم ڪيو. هوءَ هندستان کي برطانوي راڄ کان آزادي ڏيارڻ لاءِ انڊين نيشنل ڪانگريس جي تحريڪ ڏانهن متوجه ٿي. هوءَ هندستاني قومپرست تحريڪ جو حصو بڻجي وئي ۽ مهاتما گانڌي ۽ سندس سوراج جي خيالن جي پيروڪار بڻجي وئي. هوءَ 1925 ۾ انڊين نيشنل ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي ۽ بعد ۾ 1947 ۾ گڏيل صوبن جي گورنر بڻجي وئي ، هندستان جي تسلط ۾ گورنر جي عهدي تي فائز ٿيڻ واري هوءَ پهرين خاتون هئي.سروجني نائيڊو جي والده هڪ بنگالي شاعره هئي. سروجني پنهنجي اٺن ڀائرن ڀينرن ۾ وڏي هئي. سندس هڪ ڀاءُ ويريندرناٿ چٽوپاڌيائي هڪ انقلابي هو. سندس ٻيو ڀاءُ هريندر ناٿ هڪ شاعر، ناٽڪ نويس ۽ اداڪار هو.سروجني جو مشهور نظم حيدرآباد جي بازار ۾ آهي. جيڪو 1912ع ۾ ڇپيو. هن محمد علي جناح :اتحاد جو هڪ سفير نالي ڪتاب پڻ لکيو.هن جي شادي هڪ فزيشن گوونداراجولو نائيڊو سان ٿي، جنهن مان کيس پنج ٻار ڄاوا.هوءَ 2 مارچ 1949 ع تي دل جي دوري سبب لاڏاڻو ڪري وئي.
پريم ھار
حوالا
زمرو:ڪتاب زمرو:سنڌي ادب
رباب
thumb
''رباب هڪ ساز جو نالو،هڪ ساز، رباب، بين ، سارنگي تنبورو، ستار جو هڪ قسم هن ڪٽنب جا ڪيئي ساز دنيا ۾ وڄايا وڃن ٿا. هن کي ’ليوٽ‘ (Lute) چوندا آهن.''
تاريخ
''هڪ روايت موجب فيثا غورس هيءُ ساز ايجاد ڪيو هو. ايران ۾ 800 قم اهو ساز استعمال هيٺ هو، جيڪو عدد جو جدا امجد آهي. اسلامي فتح کان پوءِ هي ساز عرب دنيا ڏي ويو ۽ اتان يورپ ڏانهن اسهيو. هي ساز عود وانگر ڪاٺ مان ٺهيل آهي. پر چيني ساز پيپا (Pipa) ۽ جپاني ساز بيوا (Biwa) سان ملندڙ آهي ڇو ته اهي ساز به اصولي طور بربط مان نڪتل چيا وڃن ٿا. اڳتي هلي يورپ جو مشهور ساز مينڊولين به هن جي هڪ سڌريل صورت سڏي سگهجي ٿي. پر پوءِ جا ساز شڪل ۾ ايراني بربط کان گهڻو مختلف آهن.''
بناوٽ
''هن جي ڦڻي ۾ 40 تارون لڳل ٿين ٿيون، جيڪي مٿي کان هيٺ واري صورت ۾ لڳل ٿين ٿيون، جي مٿي کان هيٺ واري صورت ۾ لڳل ٿين ٿيون. ترتيب ۾ هر مٿين تار کان هيٺين تار ننڍي آهي؛ ان ڪري هيٺيون پاسو سوڙهو ۽ مٿيون ويڪرو ڀاسي. هي هڪ نفيس چوب سان وڄايو ويندو آهي. فارسي ۾ بر= بدڪ، بت= سينو، يعني بدڪ جي سيني جهڙي کوکي وارو ساز، فرات جي اوڀر ڪناري واري Hiara شهر کان آيل به چون ٿا. قديم ايراني هن کي رود به چوندا هئا، جو هي تاري ساز آهي. جڏهن ايران کان عربستان ويو ته به هن کي ڪاٺي مان ٺاهيو ويندو هو. ڪن جو چوڻ آهي ته بربط اصل ۾ عود آهي، پر هن ۾ گهڻيون تبديليون ٿيل آهن. عود عربي ۾ ڪاٺي کي چئبو آهي. هن جو کوکو عود کان مختلف ۽ وڏو ناسپاتي نموني جو ٿئي. هن جو هٿيو يا ڳن ننڍو هوندو آهي. ان ڪري لڳندو ته تارون ڄڻ طبليءَ تي رکيل آهن. هن جون ڏهه تارون پنجن ٻِٽُن ۾ ورتيل آهن. ساز مضراب سان وڄندو، جو گهڻو ڪري مور يا ڪڪڙ جي کنڀ مان ٺهيل ٿئي. ستار جي آڪهه جو هي ساز هلڪو، نرم ۽ اداس آواز ڪڍي ٿو.''
''يورپ جي ڪن حصن ۾ هي ساز مختلف نالن سان سڏجي ٿو. اٽلي ۾ Lotto، فرانس ۾ Loth، پورچوگال ۾ Aland ۽ اسپين ۾ Loud. بربط کي گٽار وانگر جهلبو آهي. بربط جا مکيه ٽي ڀاڱا آهن. 1 آوازي کوکو، 2 آنڱرين رکڻ وارو تختو، 3 مڙيل پٺ وارو ڳيٽين يا ڪلين لاءِ دٻو.''
''آوازي گونج وارو کوکو: هن جي جوڙ ناسپاتي جي شڪل جهڙي آهي ۽ ٻين حصن کان وڏو حصو آهي. هي پٽ ياتري ۾ ٽي سوراخ هڪ وڏو ۽ ٻه ننڍا پر ڄاريدار ٿين. آڱرين رکڻ وارو تختو؛ هي ننڍو ٿئي ۽ هن تي بند ڪونه ٿين.''
''ڳيٽين وارو مڙيل دٻو: هي حصو خاص آهي جو سرن هلائڻ لاءِ هتي ئي ڳٽيون لڳل آهن. هن ساز جو بوتو، ڳيٽين وارو مڙيل دٻو، سوراخن جون ڄاري ۽ ڳيٽيون اخروٽ جي ڪاٺي جون ٿين. مٿيون پٽ ديال جي ڪاٺ جو هوندو آهي. کونٽي (Nut) هڏي يا پلاسٽڪ جي بعضي ڳٽيون آبنوس جون به ٿين. تارن ٻڌڻو صنوبر جو ٿئي. هن جو کوکو هڪ يڪو ٿئي جيڪو ڦتيلن مان ٺهي، جي توت يا ٻئي ڪنهن فروٽ ڪاٺي جي تختين کي گرم پاڻي ۾ نرم ڪري ٺاهين.''
حوالا
زمرو:قديم موسيقيءَ جا ساز زمرو:رباب خاندان جا ساز
8 فيبروري
پيدائشون
8 فيبروري 1875ع مخدوم محمد عثمان قريشي (لاڙڪاڻو) جو جنم ڏينهن آهي.
8 فيبروري 1935ع ليکڪ، صحافي ۽ تعليمي ماهر پروفيسر ڊاڪٽر اسحاق ابڙو جو جنم ڏينهن آهي.
8 فيبروري 1942ع موسيقار ۽ گلوڪار ناري شرما (حيدر آباد / الهاس نگر) جو جنم ڏينهن آهي.
8 فيبروري 1944ع ليکڪ پرتاب پرسواڻي (رستم / بمبئي) جو جنم ڏينهن آهي.
گازگ سب تحصيل
گازگ سب تحصيل پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي  قلات جي ھڪ سب تحصيل آھي جنھن جو صدر مقام گازگ شھر آھي جيڪو ضلعي جي ڏکڻ اوڀر ۾ خضدار ضلعي جي حدن لڳ واقع آهي. ھي سب تحصيل انتظامي طور تي قلات سب ڊويزن ۾ شامل آھي. ھن سب تحصيل ۾ ھڪ سرڪلون، ھڪ پٽوار (تپا)، 41 مئوزا (ديھون) واقع آهن. انھن مان 28 مئوزن م ٻھراڙي واري آبادي رھندڙ آھي باقي 13 مئوزن ۾ ڪا بہ وسندي ڪانہ آھي.
8 فيبروري
پيدائشون
8 فيبروري 1943ع اردو ٻولي جي اسڪالر، شاعر ۽ تعليمي ماهر، ڪراچي يونيورسٽي جي اڳوڻي وي سي پيرزاده قاسم جو جنم ڏينهن آهي.
8 فيبروري 1948ع سنڌي ڪمپيوٽنگ جي اهم شخصيت عبدالماجد ڀرڳڙي جو جنم ڏينهن آهي.
8 فيبروري 1957ع گلوڪاره وملا ڀاٽيا (نئين دهلي) جو جنم ڏينهن آهي.
8 فيبروري 1965ع ليکڪ محمد عمر سومرو (جيڪب آباد) جو جنم ڏينهن آهي.
8 فيبروري 1968ع صحافي نماڻو نوراني (ٺل) جو جنم ڏينهن آهي.
8 فيبروري 1987ع ليکڪ اعجاز علي چنا جو جنم ڏينهن آهي.
وفاتون
8 فيبروري 1931ع خيرپور رياست جي اڳوڻي حڪمران مير امام بخش خان ٽالپر جو انتقال ٿيو.
8 فيبروري 1948ع سياستدان علي محمد شاه (نوابشاه) لاڏاڻو ڪري ويو.
8 فيبروري 1975ع پ پ پ اڳواڻ حيات محمد خان شيرپائو بم ڌماڪي ۾ مارجي ويو.
8 فيبروري 1988ع ناليواري ليکڪا بادام ناتوان (شڪارپور) جو انتقال ٿيو.
8 فيبروري 2015ع سچل سرمست جي درگاهه جو گادي نشين سخي قبول محمد فاروقي لاڏاڻو ڪري ويو. زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
يمن ڪلياڻ
يمن ڪلياڻ __(Yaman Kalyan):
شاهه جي رسالي ترتيب جي لحاظ کان رسالي ۾ ٻيو نمبر سر آهي. يمن ڪلياڻ به ڪلياڻ جو قسم آهي. ’يمن‘ جي معنيٰ آهي ’من کي روڪڻ‘. هن سر ۾ شاهه صاحب من کي وس ۾ آڻڻ لاءِ هدايتون ٿو ڏئي. ڏمر ڏک آهي ۽ صبر ۾ سک. سڀني سان من کي ماري ميڻ ڪرڻ گهرجي. يمن ڪلياڻ لاءِ اندازو اھي تھ شاھھ سائين اھو سر پنھنجي جوانيءَ ۾ لکيو. ڪلياڻ آڏواڻي لکي ٿو ته: ”هن سُر جي پنجين داستان ۾ شاهه صاحب فرمايو آهي ته ”صوفي“ ڪنهن کي چوڻ روا آهي ۽ صوفيءَ لاءِ ڪهڙيون وصفون گهرجن.“ هن سُر ۾ پرينءَ جي باري ۾ جدا جدا تمثيلون آيل آهن. ڪٿي هو شهسوار آهي ته ڪٿي ڪامل تيرانداز. ڪٿي ويڄ آهي ته ڪٿي ڪلال ته ڪٿي لهار.
حوالا
زمرو:شاهه عبدالطيف ڀٽائي
14 فيبروري
وفاتون
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
عباس ڪوريجو
عباس ڪوريجو سنڌي ٻوليءَ جو ڪھاڻيڪار ۽ محقق ، قمبر تعلقي جي ڳوٺ ڪوريجا (محمد بخش ڪوريجو) ۾ زميندار حاڪم علي ڪوريجي جي گهر ۾  16 سيپٽمبر 1983ع ۾ جنم ورتو. پرائمري تعليم ڳوٺ جي اسڪول مان پِرائِي، ۽ سنڌ يونيورسٽيءَ مان سنڌي شعبي ۾ ماسٽرس ڪيائين. ادبي کيتر ۾ عباس ڪوريجي 3 ڪھاڻين جا ڪتاب ۽ ھڪ تحقيق تي مشتمل ڪتاب لکيو. پاڻ ھن وقت دُبئي ۾ ذاتي ڪاروبار ڪندو آھي. سنڌي ٻوليءَ جو ڪھاڻيڪار ۽ محقق.
ننڍپڻ ۽ تعليم
عباس ڪوريجو 16 سيپٽمبر 1983ع ۾ قمبر جي ڳوٺ ڪوريجا ۾ ڄائو۔ ابتدائي تعليم ڳوٺ جي پرائمري اسڪول مان پوءِ مئٽرڪ گورنمينٽ هاءِ اسڪول جيئڻ ابڙي مان پاس ڪئي، انٽرميڊيئيٽ شاهه لطيف ڪاليج قمبر مان ڪئي. پهرين ماسٽرس جي ڊگري ايڪنامڪس ۾ شاهه عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور مان ڪئي ۽ پوءِ سنڌ يونيورسٽيءَ مان سنڌي ادب ۾ فرسٽ ڪلاس فرسٽ پوزيشن سان ماسٽرس ڪئي. اٺين درجي ۾ پھرين ڪھاڻي ”پاڇا“ لکيائين ۽ پوءِ مختلف رِسالن ۽ اخبارن ۾ سندس ڪھاڻيون پڻ ڇپيون.
ڇپيل ڪتابَ
عباس ڪوريجي جي سڃاڻپ ڪهاڻيڪار، محقق ۽ نقاد واري آهي. ڪهاڻين جو پهريون مجموعو ”چنڊ پيرن هيٺ” 2005ع ۾ ڇپيو، ٻيو گڏيل ڪهاڻي ڪتاب ”کيرٿر تان اڏار“ 2006ع ۾ ڇپيو ۽ سندس ڪهاڻين جو مجموعو ”پنهنجي ڌرتي” 2014ع ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو۔ سال 2015ع ۾ سندس تحقيقي ڪتاب ”جديد ڪهاڻي: فن ۽ موضوع“  ڇپجي پڌرو ٿيو. جنهن جو ٻيو ڇاپو سال 2020ع ۾ شايع ٿيو آهي. عباس ڪوريجي جو مضمونن جو ڪِتاب ”ادب ۽انتهاپسندي“ پڻ سال 2022ع جي شروعات ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو جنھن جِي مھورتي تقريب 27 فيبروري 2022ع تي دُبئي ايڪسپو 2020 ۾ ٿِي گُذري۔
عباس ڪوريجي جو لکيل ”وڻ“ ناول 2022ع ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو، جنھن کي ادبي حلقي ۾ تمام گهڻي موٽ ملي.
سنڌي ڪميپوٽنگ لاءِ خدمتون
سنڌي ڪمپيوٽنگ لاءِ عباس ڪوريجي جي ڪيل خدمتن ۾ سنڌي ٻوليءَ جا فونٽ، سنڌيءَ ۾ ادبي ويبسائٽون، سنڌي ادب جي ڊجيٽلائيزشن شامل آھن.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:سنڌ جا ڪھاڻيڪار زمرو:سنڌ يونيورسٽي زمرو:سنڌي ادب زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:ڪھاڻي
ناگپور
ناگپور (انگريزي: Nagpur)هندستان جي مهاراشٽر رياست جو آباديءَ جي لحاظ کان ٽيون نمبر وڏو شهر ۽ سياري جي موسم ۾ رياست جي گاديءَ جو هنڌ آهي. هيءُ شهر ناگ نديءَ جي ڪناري تي آباد ٿيل آهي، انهيءَ ڪري هن شهر تي ناگپور نالو پيو. هڪ اندازي موجب هيءُ شهر 2019 کان 2035ع دوران دنيا جو پنجون تيزيءَ سان ترقي ڪندڙ شهر ثابت ٿيندو ۽ هتي آباديءَ جي سراسري واڌ 8.41 سيڪڙو ٿيندي. هن شهر کي هندستان جي صاف سٿرن شهرن ۾ شمار ڪيو وڃي ٿو. هي شهر مهاراشٽر رياست جي مکيه معاشي ۽ سياسي مرڪزن مان هڪ آهي. هتي صحت ۽ اچ وڃ جون بهترين سهوليتون آهن. جيتوڻيڪ هتي آرام ۽ آسائش جون انيڪ سهولتون موجود آهن پر هي شهر تعصب پرستي ۽ مذهبي انتها پسنديءَ جي ڪوهيڙي ۾ وڪوڙيل آهي. هي شهر هندو قومپرست تنظيم راشٽريا سويم سيوڪ سنگه (RSS) جو ڳڙھ آهي. هتي ٻڌ مذهب سان واسطو رکندڙ دليت به ڪافي سرگرم آهن. هتي گوتم ٻڌ جو هڪ وڏو اسٽوپا ٺهيل آهي جيڪو ”ديڪشاڀومي“ جي نالي سان مشهور آهي. ناگپور جون نارنگيون سڄي هندستان ۾ مشهور آهن. شهر ۽ ان جي آسپاس نارنگين جا ڪئين باغ نظر اچن ٿا ۽ هتي نارنگين جو ڪاروبار وڏي پيماني تي ٿئي ٿو، انهيءَ ڪري هن کي ”نارنگين جو شهر“ پڻ سڏيو وڃي ٿو. هن شهر ۽ ان جي آسپاس چيتا گهڻي تعداد ۾ ملن ٿا ان ڪري هن شهر کي ”چيتن جو شهر“ يا ٽائيگر گيٽ وي آف انڊيا (Tiger Gateway of India) به ڪوٺيو وڃي ٿو.
تاريخ
هي شهر گوند قبيلي جي حڪمران بخت بلند شاھ 1702ع ۾ ٻڌرايو. 1743ع ۾ مرهٺن جي سرواڻ رگهوجي ڀونسلي هن شهر کي فتح ڪيو. اوڻويهين صديءَ جي شروع ۾ انگريزن ۽ مرهٺن جي وچ ۾ ٽي ڀيرا جنگيون ٿيون ۽ هي شهر مرهٺن جي هٿن مان نڪري انگريزن جي غلاميءَ ۾ اچي ويو. 1861ع ۾ انگريزن هن شهر کي پنهنجي حڪومت جي مرڪزي صوبن جي گاديءَ جو هنڌ بنايو. پهرين جنوري 1877ع تي ٽاٽا گروپ هتي پنهنجي پهرين ٽيڪسٽائيل مل جو بنياد رکيو. 1846ع ۾ هن شهر ۾ هسلوپ ڪاليج قائم ٿيو جيڪو هتان جو پهريون ڪاليج هو. 1885ع ۾ مورس ڪاليج ناگپور جو بنياد رکيو ويو جيڪو هن شهر جو پهريون سرڪاري ڪاليج هو. ”آل سينٽس ڪيٿڊرل“ انگريزن جو هن شهر ۾ ٺهرايل پهريون گرجا گهر هو ۽ ”بشاپ ڪاٽن اسڪول“ انگريزي حڪومت جو پهريون اسڪول هو. ننڍي کنڊ جي ٻين علائقن وانگيان هتي به آزاديءَ جي چڻنگ دکي پئي ۽ انگريزن سان سهڪار نه ڪرڻ جي تحريڪ جو آغاز هن شهر ۾ 1920ع ۾ ٿيو. 1923ع ۾ ناگپور يونيورسٽي قائم ٿي. 1925ع ۾ هندن جي انتها پسند تنظيم آر ايس ايس جو هن شهر ۾ بنياد وڌو ويو. 1947ع ۾ ننڍي کنڊ انگريزن جي غلاميءَ مان آزادي حاصل ڪئي. 1960ع ۾ ناگپور کي مهاراشٽر رياست جو ٻيو گاديءَ جو هنڌ بنايو ويو. هن رياست جو پهريون گاديءَ جو هنڌ ممبئي آهي.
ناگپور ۾ سنڌي آبادي
1947ع ۾ هندستان جي ورهاڱي کان پوءِ سنڌي هندن کي سنڌ ڇڏي هندستان جو رخ ڪرڻو پيو. هندستان ۾ سڀ کان گهڻا سنڌي الهاس نگر ۾ رهن ٿا. ناگپور ۾ سنڌين جي آبادي 1،15،00  جي لڳڀڳ آھي.
ڌرم ۽ ٻولي
هن شهر جا اٽڪل %59.46 رهواسي هندو ڌرم سان واسطو رکن ٿا. ٻڌ ڌرم سان لاڳاپيل ماڻهن جو تناسب %25.57 آهي. هتي مسلمان به چڱي خاصي تعداد ۾ آباد آهن ۽ انهن جي آباديءَ جو ڪل تناسب %11.95 آهي. ٻين اقليتن ۾ عيسائي %1.15، جين ڌرم جا پوئلڳ %0.90، سِکَ %0.68 ۽ ٻيا %0.30 آهن.
هتان جي سرڪاري ٻولي مرهٺي آهي جيڪا هتان جي اڪثريتي ٻولي پڻ آهي. هندي ۽ ورهدي ٻوليون به شهر ۽ آسپاس وارن علائقن ۾ ڳالهايون وڃن ٿيون. هتان جي مرهٺي ٻوليءَ جو لهجو مهاراشتر رياست جي ٻين علائقن واري (مرهٺي) ٻوليءَ کان ڪافي مختلف آهي. سنڌي ٻولي به ڳالهائي وڃي ٿي. ڪاروبار ۽ سرڪاري ڪاروهنوار عام طور تي انگريزي، هندي ۽ مرهٺي ٻولين ۾ ٿئي ٿو.
معيشت
thumb|ناگپور جي هڪ بازار
کاٻو|thumb|ناگپور جي مرڪزي بينڪ ناگپور جو شمار هندستان جي تمام تيزيءَ سان ترقي ڪندڙ شهرن ۾ ٿئي ٿو. هتي ڪروڙپتي ماڻهن جو چڱو موچارو تعداد آباد آهي. 2004ع ۾ هن شهر ۾ 5000 ڪروڙ رپين جي سيڙپڪاري ڪئي وئي. 2015ع ۾ هتان جي في شخص آمدني 123610 رپيا ۽ 2016ع ۾ مجموعي گهريلو پئداوار (GDP) اٽڪل 15.10 بلين ڊالر هئي. هتان جي ”سيتا بلدي“ مارڪيٽ شهر جو مکيه ڪاروباري مرڪز آهي جنهن کي شهر جي دل ڪوٺيو وڃي ٿو.
هتي ڪيترين ئي ڏيهي ۽ پرڏيهي ڪمپنين جون مرڪزي آفيسون قائم آهن جن ۾ آئيس ڪريم، خشڪ کاڌن ۽ ميون، رڌڻ لاءِ تيار کاڌن، مرچ مصالحن ۽ آيوويدڪ دوائن جون ڪمپنيون شامل آهن. ناگپور جو شهر ۽ ان جي آسپاس جا علائقا گذريل ڪئين صدين کان پنهنجي نارنگين جي باغن سبب مشهور آهن. انهيءَ ڪري هن شهر کي ”نارنگين جو شهر“ ڪوٺيو وڃي ٿو. هي شهر اڄ به هندستان ۾ نارنگين جي سڀ کان وڏي مارڪيٽ طور سڃاتو وڃي ٿو. هن شهر مان نارنگيون ڏيھ ۽ پرڏيھ موڪليون وڃن ٿيون. هي شهر ڪپھ ۽ سلڪ جي اپت ۾ به اعليٰ حيثيت رکي ٿو. هتان جا ڪاٽن جا ۽ ريشمي ڪپڙا ڪافي مشهور آهن.
هتي هڪ عاليشان هوائي اڏو، ٽي ڪوئلي تي هلندڙ بجلي گهر ۽ ايشيا جو سڀ کان وڏو صنعتي زون آهي. هتان جي صنعتي زون ۾ 900 ننڍيون ۽ وچولي سائز جون صنعتون قائم آهن. هتي کاڻين کوٽڻ (Mining) جو ڪم به وڏي پيماني تي ٿئي ٿو ۽ هتان ڪوئلي ۽ ٻين معدنيات جا ذخيرا موجود آهن. هتي انفارميشن ٽيڪنالاجيءَ جي وڏين وڏين ڪمپنين جون آفيسون پڻ موجود آهن.
تعليم
thumb|کاٻو|آر ايس ٽي ايم ناگپور يونيورسٽي ڪئمپس thumb|زرعي ڪاليج, ناگپور
ناگپور هندستان ۾ تدريس ۽ تعليم جو هڪ وڏو مرڪز آهي. هتي انجنيئرنگ، ٽيڪنالاجي، ميڊيڪل، زراعت، قانون ۽ ٻين شعبن ۾ اعليٰ تعليم حاصل ڪرڻ جا جوڳا انتظام موجود آهن. هتي رياست جون چار وڏيون يونيورسٽيون قائم آهن:
مٿين يونيورسٽين کان علاوه هتي هيٺيون ٻه اوپن (Open) يونيورسٽيون به قائم ڪيون ويون آهن:
هتي 1885ع ۾ مورس ڪاليج (Morris College) کوليو ويو جنهن کي هاڻي وسنترائو نائڪ گورنمينٽ انسٽيٽيوٽ آف آرٽس اينڊ سوشل سائنسز (Vasantrao Naik Government Institute of Arts and Social Sciences) سڏيو وڃي ٿو. هيءُ هتان جي پراڻن ڪاليجن مان هڪ آهي. هتان جو هڪ ٻيو پراڻو تعليمي ادارو ”ڪاليج آف ايگريڪلچر“ آهي جيڪو انگريزن 1906ع ۾ قائم ڪيو. هيءُ شهر جي پنجن زرعي ڪاليجن مان هڪ آهي. هن شهر ۾ چار ميڊيڪل ڪاليج، اٺن کان وڌيڪ انجنيئرنگ ڪاليج ۽ ٻه مينيجمينٽ سائنسز جا ڪاليج موجود آهن. ان کان علاوه بزنس مينيجمينٽ، ڪامرس ۽ ٻين شعبن جي اعليٰ تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ ڪاليج موجود آهن. هتي سرڪاري ۽ خانگي اسڪولن جو هڪ ڄار وڇايل آهي، جتي هتان جا نونهال علم جي اڃ اجهائين ٿا.
ثقافتي سرگرميون
هن شهر ۾ ڪيتريون ئي ثقافتي ۽ ادبي تنظيمون ڪم ڪري رهيون آهن. ”ودرڀا ساهتيه سنگه“ (Vidarbha Sahitya Sangh)نالي ادبي تنظيم مرهٺي ٻوليءَ جي ترقيءَ لاءِ ڪم ڪري ٿي. هن شهر ۾ سال ۾ ٻه ڀيرا مرهٺي ادبي ڪانفرنس منعقد ڪئي وڃي ٿي. ”ودرڀا راشترڀاشا پرچار سميتي (Vidarbha Rashtrabhasha Prachar Samiti) ۽ ”ودرڀاهندي ساهتيه سملان“ (Vidarbha Hindi Sahitya Sammelan) هندي ٻوليءَ جي بقا، ترقي ۽ واڌاري لاءِ ڪن ڪندڙ تنظيمون آهن. هتي گهٽ ذات وارين قومن ۽ قبيلن لاءِ ڪم ڪندڙ تنظيم ”آدم سمويڌان سنراڪشن سميتي (Aadim Samvidhan Sanrakshan Samiti) جي مرڪزي آفيس قائم آهي.
ناگپور جو ڏکڻ مرڪزي ثقافتي مرڪز شهر ۾ لوڪ رقص ۽ هتان جي هٿ جي هنرن، پوشاڪ ۽ رهڻيءَ ڪرڻيءَ بابت ميلا منعقد ڪرائيندو آهي. هتي مهاراشٽر سرڪار پاران ”ڪاليداس ميلو“ لڳايو ويندو آهي. راڳ رنگ ۽ رقص جو هي ميلو سڄو هفتو هلندو آهي ۽ هن ۾ ملڪ جا چوٽيءَ جا ڪلاڪار پنهنجي فن جو مظاهرو ڪندا آهن. ساڳئي قسم جو ميلو ناگپور جي ميونسپل ڪارپوريشن پاران پڻ ملهايو ويندو آهي. ناگپور جو مرڪزي عجائب گهر 1863ع ۾ قائم ٿيو جنهن ۾ هن شهر ۽ ان جي آسپاس وارن علائقن جا نوادرات رکيل آهن. ٽي ڀائر غلام علي (ڪوٽوال)، محمد سعادالدين (صوبيدار) ۽ محمد صلاح الدين (ڪوٽوال ۽ وزير) اردوءَ ۽ فارسيءَ جا مشهور شاعر ٿي گذريا آهن. هو اصل ۾ هريانه رياست جي شهر جهاجهر جا رهاڪو هئا جيڪي مهاراجا رگهوجي باپو صاحب ڀونسلي ٽئين جي دور ۾ ناگپور ۾ اچي رهيا هئا. هنن ناگپور جي مومن پورا علائقي ۾ ”جهاجهر باغ“ جو بنياد رکيو هو. هنن پنهنجي لاءِ هڪ عاليشان محل جوڙايو هو جنهن کي ”آئينه محل“ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. هنن هتي هڪ مسجد به تعمير ڪرائي هئي. حڪومت شهر جي اتر اوله ۾ ڍنڍ جي ڪناري تي هڪ سفاري پارڪ به قائم ڪيو آهي. هتي دليت قوم جي شهيدن جو هڪ عظيم الشان يادگار به شهر جي سونهن وڌائڻ جو سبب آهي.
هتان جو ”لتا منگيشڪر ميوزيڪل گارڊن“ پنهنجي نوعيت جو هڪ انوکو باغ آهي. هن باغ ۾ 2500 ماڻهن جي گنجائش آهي. هن باغ ۾ ڪيترائي ڦوهارا لڳل آهن جن مان مختلف سازن جا آواز پيا نڪرندا آهن. هن باغ ۾ مختلف قسمن جا گل ۽ ٻوٽا پوکيل آهن جن جي سونهن ۽ هٻڪار من کي موهي وجهندي آهي.
شهر جي مرڪز کان پنج ڪلوميٽر پري ”انبازري ڍنڍ“ قدرتي حسن جو هڪ سهڻو مثال آهي. هن ڍنڍ جي چوڌاري انبن جي وڻن جون قطارون آهن. مرهٺي ٻوليءَ ۾ انب کي انبا چئبو آهي، انڪري هن ڍنڍ کي انبازري يعني انبن واري ڍنڍ سڏيو وڃي ٿو. ڍنڍ جو سير ڪرڻ لاءِ ٻيڙيون موجود آهن. ڍنڍ جي ڪناري تي ٻارن جا جهولا ۽ ٻيون شيون رکيل آهن. هڪ وڏو پاڻيءَ جو ڦوهارو به موجود آهي.
مذهبي جايون ۽ ميلا
thumb|گوتم ٻڌ جو اسٽوپا (ديڪشا ڀومي) thumb|ناگپور جو هڪ مندر هتي مهاتما گوتم ٻڌ جو هڪ وڏو اسٽوپا سياحن جي دلچسپيءَ جو مرڪز رهندو آهي. هن گنبند نما اسٽوپا کي ”ديڪشاڀومي“ (Deekshabhoomi) يا ”ڌما چڪرا“ ڪوٺيو وڃي ٿو. هن اسٽوپا جي بلندي 120 فوٽ آهي. هن شهر ۾ لڳڀڳ 30 جين مندر تعمير ٿيل آهن. گنيش مندر هتان جو سڀ کان مشهور مندر آهي. رام مندر ۽ لڪشمي ديويءَ جو منارو به هتان جي اهم مذهبي عمارتن ۾ شمار ٿين ٿا. هتي عيسائين جا گرجا گهر هتي جيڪي اهم مذهبي تقريبون منعقد ٿين ٿيون تن ۾ رام نوامي، عيد ميلادالنبي، يوم عاشوره، گرونانڪ جيانتي، مهاوير جيانتي، درگا پوجا، چيتي چنڊ ۽ ٻيون تقريبون شامل آهن. هتي ڏکڻ هندستان جا به ڪيترائي مندر ٺهيل آهن. شهر ۾ پارسي مذهب سان واسطو رکندڙ ماڻهو هر سال پارسي نئون سال ملهائيندا آهن. هتي ”ڪالي“ ۽ ”پيلي“ بد روحن جو ڏڻ به ملهايو وڃي ٿو.
آمدورفت
thumb|upright=1|ناگپور جنڪشن ريلوي اسٽيشن بلڊنگ ناگپور جي بس سروس|کاٻو|thumb
15 سيپٽمبر
15 سيپٽمبر ، عيسوي سال جو 258 هون (ليپ سال 259 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 107 ڏينهن (ليپ سال 108 ڏينهن) باقي آهن.
ناگپور
آمدورفت
ناگپور جو شهر روڊ، ريل ۽ هوائي سفر وسيلي ملڪ جي ٻين حصن سان ڳنڍيل آهي. هتي ريلوي اسٽيشن 1867ع ۾ قائم ٿي. انهيءَ ريلوي اسٽيشن ”ممبئي ــ ڀوسوال ــ ناگپور“ واري ريلوي پٽڙيءَ جو حصو آهي. ناگپور کان ڪلڪتي لاءِ ريل گاڏيون 1881ع ۾ هلڻ شروع ٿيون. اڄڪله ناگپور ريلوي اسٽيشن تي 260 ريل گاڏيون بيهن ٿيون. هنن ريل گاڏين وسيلي اٽڪل 1.6 لک مسافر ريل جو سفر ڪن ٿا. ناگپور اسٽيشن جي موجوده عمارت جو افتتاح 15 جنوري 1925ع ۾ ان وقت جي گورنر سر فرانڪ ڪيو. هن مکيه ريلوي اسٽيشن کان علاوه جيڪي ٻيون ريلوي اسٽيشنون هن شهر ۾ آهن تن ۾ اجني ريلوي اسٽيشن، اتواري ريلوي اسٽيشن، موتي باغ، ڪلمنا ۽ گوڌاني ريلوي اسٽيشن شامل آهن. ناگپور ــ اجني ريلوي سيڪشن هندستان جي سڀ کان ننڍي ريلوي لائين آهي جنهن جي ڊيگه فقط 3 ڪلوميٽر آهي. شهر ۾ ميٽرو ريل سروس پڻ شروع ڪئي وئي آهي. هن سروس جو افتتاح 7 مارچ 2019ع تي وزيراعظم نريندر مودي ڪيو.
15 سيپٽمبر
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:سيپٽمبر
يونانيت
يونانيت (Hellenism) اهو علم ۽ ادب جيڪو يوناني تهذيب، تمدن، فن ۽ ادب جي اثر هيٽ لکيو ويو هجي.
15 فيبروري
وفاتون
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
دوررھيت
(teleportation)، مافوق الفطرت ذرائع یا تکنیکی مہارت کے ذریعے، کم یا زیادو فی الفور (instantaneously)، مادو کی ایک جگو سے دوسری جگو منتقلی۔
ناگپور
آمدورفت
هي شهر ملڪ جي اهم شاهراهن جي سنگم تي واقع آهي. هن شهر مان جيڪي اهم روڊ نڪرن ٿا تن جي لسٽ هيٺ ڏجي ٿي: ممبئي ـ اورنگ آباد ـ ناگپور روڊ رياستي ۽ مرڪزي حڪومت کان منظور ٿي چڪو آهي. ان کان علاوه 800 ڪلوميٽر ڊگهو ممبئي ـ ناگپور ايڪسپريس وي به منظور ٿي چڪو آهي. ٻيا به ڪيترائي روڊ ۽ رستا هن شهر کي ٻين شهرن سان ڳنڍين ٿا. هتي هڪ بين الاقوامي هوائي اڏو به آهي جتان روزانو 300 کان وڌيڪ ڏيهي ۽ پرڏيهي اڏامون اچن ۽ وڃن ٿيون.
رانديون
ناگپور هندستان جي انهن چند شهرن مان هڪ آهي جتي هڪ کان وڌيڪ بين الاقوامي ڪرڪيٽ اسٽيڊيم آهن. پراڻو ڪرڪيٽ اسٽيڊيم ناگپور جي سول لائين واري علائقي ۾ آهي جڏهن ته نئون اسٽيڊيم وارڌا روڊ تي موجود آهي جنهن جو افتتاح 2008ع ۾ ٿيو. نئين ڪرڪيٽ اسٽيڊيم ۾ 45000 ماڻهن جي ويهڻ جي گنجائش آهي. هتي هاڪي ۽ فوٽ بال جا ميدان به موجود آهن. هتي بيڊمنٽن ۽ ٽيبل ٽينس جا ٽورنامينٽ منعقد ٿين ٿا. شهر جي اسپورٽس ڪامپليڪس ۾ جمناسٽڪ جون سهولتون موجود آهن.
يوٽوپيا
thumb|right|300px| پولينڊ جي خطي ڪراڪو جو شھر نووا ھوٽا جوڪو يوٽوپيائي شھر ھجڻ جو مثال سمجھيو ويندو آھي
يوٽوپيا __(Utopia):
ڪيترن ئي فلاسافرن مختلف وقتن ۾ هڪ مثالي رياست جو نظريو ڏنو آهي. افلاطون مثالي جمهوريت (The Republic) جو تعارف ڏنو. سر ٿامس مور 1478-1535ع) يورپي رياست جو نظريو ڏنو. مطلب ته يوٽوپيا هڪ خيالي رياست جو تصور آهي. جيڪا ڪٿي به وجود نٿي رکي. پر اديب، شاعر ۽ فلاسافر پنهنجي تصور سان هڪ مثالي رياست جي قيام جو خاڪو ڏيندا آهن. ان تصوراتي رياست کي “يوٽوپيا” چيو ويندو آهي. سنڌي ادب ۾ اهڙو تصور قاضي فيض محمد جي ڪتاب ”ٻاويهه سؤ ٻاويهه“ ۾ ڏسي سگهجي ٿو.
ڊي فيڪٽو
ڊي فيڪٽو يا حقيقت ۾  ھڪ لاطيني ٻولي جو فقرو آھي جيڪو حڪومت يا قانون متعلق استعمال ۾ ٿيندو آھي. انگريزي ۾ ان لاءِ موزون لفظ  آھي. ڊي فيڪٽو جو مطلب آھي تہ ڪا بہ شئي اصل ۾ موجود آهي باوجود ان جي تہ اھا قانوني يا سرڪاري طور تي تسليم نہ ڪئي وئي ھجي  ڊي فيڪٽو لفظ ڊي جيور  (de jure) جي ابتڙ استعمال ٿيندو آهي جنھن جي معنيَ آهي قانون مطابق. ڊي جيور اھڙين شين لاء استعمال ٿيندو آهي جيڪو قانون مطابق ھونديون آھن يا قانون مطابق واقع ٿينديون آهن.
صوابي
صوابي خيبر پختونخوا جو شھر آھي جيڪو هڪ ضلعي ۽ تحصیل جي صدر مقام طور سڃاتو وڃي ٿو. جون 1988ع تائين، اهو مردان ضلعي جو حصو هو. بعد ۾، اها مردان ضلعي کان ڌار ٿي. ھي ضلعو تحصیل صوابي ۽ تحصیل لاهور تي مشتمل آھي. ھن ۾ گادون قبائلي علائقو پڻ شامل آهي.
دراوڙي ٻوليون
حوالا
دراوڙي ٻوليون زمرو:امتزاجي ٻوليون زمرو:GND سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون زمرو:ٻولي خاندان
لائق پور
ديھ لائق پور سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا چؤديرو تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
برٽش انڊيا واري دؤر جي ديھن واري پراڻي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ مغيرين جو ڳوٺ، ڳوٺ پير بخش تونيو، صديق ڳوٺ ۽ ھڪ وڏو ڳوٺ شايد لائق پور واقع ھيا.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,910 ھئي جيڪا 365 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
ڪُوڙن جا قسم
ڪُوڙن جا ڪيترائي قسم آهن. هڪڙن ڪُوڙن جا پَير هوندا ئي ڪونه آهن. انهن کي ننڍڙو ٻار به ٿڏي تي پڪڙي سگهندو. ٻيا ڪُوڙا اهڙا هوندا آهن، جن جون پاڙون ذري گهٽ ڄڻ ته پاتال ۾ هونديون آهن. اهي ڳوهه وانگر اڳواٽ ڪيتريون اونهيون ڏريون کوٽيو ويٺا هوندا آهن. کين ڊوڙائي ڊوڙائي جهلبو، ته ڪنهن هڪڙيءَ ڏر ۾ گهڙي ويندا. اها ڏر کوٽي، ڀانئبو ته پڪڙيا ته اوچتو لُوهه ڪري، ٻيءَ ڪنهن ڏر ۾ گهڙي ويندا! ٻيءَ مان ٽينءَ ۾، ٽينءَ مان چوٿينءَ ۾، چوٿينءَ مان وري پهرينءَ ۾.
اهڙن شرطي ڪُوڙن کي پڪڙڻ لاءِ به ڪافي ذهني ڊُڪ ڊوڙ ۽ علمي کوٽائي نه ڪبي ۽ کين سڀني ٻِرن مان ٿَڪائي ٻاهر نه ڪڍبو ته اهي وٺ ئي ڪونه ڏيندا. چوندا ته اسين سچا! ڏٺو! ڪو پڪڙياسين.
17 فيبروري
وفاتون
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
يونينزم
يونيزم (Unionism)
دنيا جو تصور، جيڪو ان سوچ جي پيداوار آهي ته انسان هڪ فرد نه پر گروهه جو رڪن آهي ۽ هر گروهه زندگيءَ جي سڀني خصوصيتن سان ارتقا پذير آهي، جنهن ۾ بيماري ۽ موت به شامل آهي. ان حساب سان انسانيت جو قصو مختلف گروهن ۽ ان جي باهمي رشتن ۽ فردن جي باهمي رشتن جو ئي قصو آهي.
سچ جي جئي پت جي کئي
حوالا
زمرو:سنڌي ادب زمرو:ڪتاب
19 فيبروري
وفاتون
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
مقصد
منزلون، مقصد، نشانا يا گولس (Goals) هڪ اهڙو اصطلاح آهي، جنهن ۾ ڪنهن به ڌر جي طرفان رٿيل مقصدن کي ماڻڻ ڏانهن وڌڻ واري ڪيفيت کي بيان ڪرڻ لاءِ ڪتب ايندو آهي. جيتوڻيڪ عام نموني بين الاقوامي لاڳاپن ۾ ان اصطلاح کي، ڪنهن به رياست طرفان قومي مُفاد جي حفاظت ۽ ان کي ماڻڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي، پر ساڳيو حوالو غير رياستي ڌرين NSAs سان سلهاڙڻ لاءِ مناسب نٿو ٿئي. ڇاڪاڻ جو انهن ڌرين جا مقصد، گروهي يا انفرادي مفادن جي چوڌاري ڦرندا آهن. جڳ مشهور محقق ’آرنالڊ وولفرز‘ (Arnold Wolfers) ”گولس“ جا ٻه قسم بيان ڪيا آهن.
(1) وس جوڳا: جيڪي ڪنهن به ڌر يا رياست طرفان قومي خوشحالي ماڻڻ يا سلامتي حاصل ڪرڻ جي سڃاڻپ ڪندا آهن.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سماج زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:بين الاقوامي سياست زمرو:عالمي لاڳاپا
گازگ
گازگ پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي  قلات جي قلات سب ڊويزن جي گازگ سب تحصيل جو شھر ۽ صدر مقام آھي جيڪو ضلعي جي ڏکڻ اوڀر ۾ خضدار ضلعي جي حدن لڳ واقع آهي. گازگ ڇڊي آبادي وارو جبلن م واقع ھڪ ننڍڙو شھر آھي.
ڇيڄ جو ناچ
دريا پنٿي هندو سانوڻيءَ جي موسم ۾ دريا شاهه تي ناريل جي ڀيٽا چاڙهيندا هئا، ان لاءِ بحراڻو ڪڍندا هئا. هڪ نواڙ جي منجي جنڊيءَ لٿل، ان ۾ وڏو ٽامي جو ٿالهه رکي، اٽي مان ٺهيل ڏيئا سچي گيهه ۾ ٻاري ٿالهه ۾ رکندا هئا. ان سان گڏ مصري پتاشا ۽ مٺايون وغيره رکي اگربتيون ٻاريندا هئا. ان سڄي ٽڪساٽ کي بحراڻو ڪوٺيندا هئا. پوءِ دهلاري بحراڻو وڄت، جيڪا تکي ڪلواڙي سان ملندڙ هئي ۽ ٻيا ساز وڄائيندا هئا ۽ دريا پنٿي گهنگهرن سان جنڊي چڙهيل ڏونڪا هٿن ۾ کڻي پِڙُ ڪري ڇيڄ هڻڻ شروع ڪندا هئا ۽ ڪي جهانجهه وڄائيندا هئا. ناچو، ڏانڊيا ڏانڊين تي هڻي ناچ وجهندا هئا. ڪجهه وقت کان پوءِ دهلاري ٽڪي وٺڻ تي ناچ بند ڪري چوندا هئا: لال جا جهاٽي، چئو جهولي لعل ٻيا بيٺل چوندا هئا جهولي لعل!
حوالا
زمرو:ناچ
براھوي ٻولي
براهوي (Brahui) هيءَ ٻولي براهوي، براهوجي ۽ ڪرگلي جي نالن سان به سڃاتي وڃي ٿي. هن جا ٽي لهجا آهن: 1 جهالاوان، 2. قلات، 3. سروان. هيءَ ٻولي بلوچستان صوبي جو وچ ڏکڻ، ڪوئيٽا، قلات، اوڀر بلوچستان ۽ سنڌ کان سواءِ افغانستان ايران ترڪمانستان ۾ ڳالهائي وڃي ٿي. براهوي ٻولي اترئين دراوڙي ٻولين جي خاندان مان آهي.''
متفرق تفصيل
تازو هن ٻوليءَ لاءِ رومن لپي منظور ڪئي وئي آهي. جڏهن ته اڪثر عربي لپيءَ ۾ لکي ويندي آهي. پاڪستان ۾ هيءَ عربي لپيءَ ۾ لکي ويندي آهي. مشهور اديب جوهر بروهي سنڌ مان مستقل رسالو ڪڍندو آهي. بروهين جا سنڌين سان مستقل لاڳاپا آهن. گهڻو ڪري هر هاري، مالوند واپاري مسلمان آهن. بروهي دراوڙين جي اترين شاخ ڪري سمجهيا وڃن ٿا. ڪي وري کين سنڌو تهذيب وارا سمجهن ٿا. هن ٻوليءَ تي سنڌو تهذيب جي حوالي سان تحقيق جي ضرورت آهي. بروهي دراوڙن جي شاخ آهي، جيڪا هزارها سالن کان پنهنجن اصل ماڳن تي رهيل آهي. جڏهن ته چار هزار سال ق م دراوڙن جون ڪي شاخون ڏکڻ ڏي هجرت ڪري ويون هيون. چون ٿا ته حضرت ابراهيم عليه السلام جا وڏا به هتان سنڌ مان هجرت ڪري ساڳي واٽ ڏئي ايران ۽ آخر ۾ اُر ويا هئا. ايران ۾ ابراهيمي ٻولي ۽ ڪي قبيلا ان جو يادگار آهن.''
'بروھي- Brohi Language: اھا قديم ٻولي دراوڙي ٻولين جي سلسلي مان آهي ۽ پاڪستان ۾ بلوچستان ۽ سنڌ ڳالھائي ويندي آهي. ان سان گڏوگڏ ننڍڙي پيماني تي افغانستان، ايران ۽ ترڪمانستان ۾ به ڳالھائي ويندي آهي. بروھي ڳالھائيندڙ برادرين جي عراق، متحده عرب امارات ۽ قطر ۾ بہ موجودگي آھي.
افورٽيري
افورٽيري يا وڌيڪ پڪ (A-fortiori) سفارتڪاريءَ ۾ استعمال ٿيندڙ اصطلاح، جيڪو دليلن ۽ ثبوتن سان پاليسي جوڙيندڙ شخص يا اداري کي وڌيڪ پڪ ڏياري ۽ کيس حتمي قدم کڻڻ تي راضي ڪري. مثال طور جڏهن هڪ رياست ٻيءَ رياست جون فوجون اوچتو پنهنجي سرحدن ويجهو موڪليل ڏسي، مٿان ان چُرپربابت خطري وارا ثبوت بہ ملنس، ته پهرين رياست ٻيءَ رياست طرفان مٿانئس حملي جي امڪانن کي سگهارو سمجهندي. ساڳي طرح جيڪڏهن هڪ تجربيڪار سفارتڪار ڪنهن اهم مُلڪ ۾ ذميواريون ادا ڪرڻ جي لائق نہ هجي تہ سندس ننڍو ۽ تجربي کان وانجهيل ڀاءُ تہ کائنس وڌيڪ پڪ سان اهڙي ذميواريءَ لاءِ مناسب اميدوار نہ هوندو.
20 فيبروري
وفاتون
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
1856ع
ڊسمبر
زمرو:1856ع زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
سوديشي تحريڪ
بي. سي ڀولي سوديشي تحريڪ جا پنج مرحلا بيان ڪيا آهن:
سوديشي تحريڪ جي شروعات 1905ع ۾ ٿي ، جڏهن هندستان جي وائسراءِ لارڊ ڪرزن بنگال جي تقسيم جو اعلان ڪيو.اها تحريڪ 1911ع تائين جاري رهي.هيءَ تحريڪ گانڌي وادي انقلاب کان اڳ واري هڪ ڪامياب تحريڪ هئي. هن تحريڪ جا مرڪزي معمار هئا : اروبندو گهوش، لوڪمنيا پال ، گنگاڌر تلڪ، بپن چندر پال ۽ لاله لجپت راءِ، وي.او.چدمبرم پلائي ۽ بابو جينو .حڪمت عملي جي طور تي ،هن تحريڪ تي مهاتما گانڌي جو مکيه ڌيان هو. گانڌي هن تحريڪ کي سوراج جو روح (خود حڪمراني) بيان ڪيو.بنگال ۾ هيءَ تحريڪ نهايت مضبوط هئي ۽ ان کي وندي ماترم تحريڪ پڻ سڏيو ويندو هو.
لفظ سوديشي سنسڪرت مان اخذ ڪيل آهي ۽ اهو ٻن لفظن جو مرڪب آهي. ”سو“ جي معنى خود يا پاڻ آهي ۽ ديش جي معنى آهي ملڪ يا وطن.سوديشي جو مطلب ٿيو ، ”پنهنجي ئي ملڪ جو“.
دري
380px|thumb|[[پورچوگال ۾ پورٽو ڪووو ۾ھڪ روايتي دري]]
دري---Window : اردوء ۾ :کھڑکی ': ڀت ، ڇت، در ۽ گاڏيء ۾ اھڙو سوراخ آھي جتان ھوا، روشني ۽ آواز اندر داخل ٿيندو آھي. جديد درين ۾ شفاف يا چمڪيلا يا روشن شيشا لڳايا ويندا آھن. انھن جي قسمن ۾ آئي برو دري، فڪسڊ دري، سنگل ھنگ دري ، ڊبل ھنگ دري، سيش دري، ھاريزہنٽل سلائيڊنگ سيش دري ، ڪيس واري دري، آننگ دري، ھوپر دري، ٽلٽ ۽ سلائيڊ دري، ٽلٽ اينڊ ٽرن دري، سائيڊ لائيٽ دري،جالوسي يا لوورڊ دري، ڪلريسٽري دري، اسڪاء لائيٽ دري، ڇت يا روف واري دري، اوريل دري، ٿرمل دري، ڊئيوڪلٽين دري، تصوير واري دري، ايمرجنسي اگزٽ دري، فرينچ دري،ٽرپل پينل واري دري.جاءِ اندر مختلف ڪمرن جي نوعيت مطابق انھن کي ھر موسم آھر ھوا ۽ روشني پھچائڻ لاءِ درين جو لڳائن تمام ضروري آھي. اھي اھڙي انداز ۾ لڳائڻ گھرجن،، جيئن ھوا جو گذر انھيءَ جي رخ پٽاندڙ، بنا ڪنھن رنڊڪ جي ۽ صحيح طرح سان ٿئي. برٽش قائدن مطابق درين جي ايراضي ڪمري جي فرش جي ايراضيءَ (Carpet Areas) جو گھٽ ۾ گھٽ ڏھون (1/10) حصو ھئڻ گھرجي.
تاريخ
رومين سڀ کان اول شيشي جو استعمال درين ۾ ڪرڻ جي ابتدا ڪئي. انھن ان ٽيڪنالاجي جي آغاز رومي مصر جي شھر اسڪندريہ ۾ سن 100عيسويء ڪيو. پيپر واريون دريون قديم جپان، ڪوريا ۽ چين ۾ وڏي پيماني تي استعمال ٿينديون ھيون جيڪي ڏاڍيون سستيون ھيون. انگلينڊ ۾ شيشي جو استعمال درين ۾ سترھين صدي عيسويءَ ۾ عام جام ٿي ويو ھو.
380px|thumb|upright|[[اسپين جي موريلا شھر ۾ سانتا ماريا لا ميجر چرچ جون سينگاريل دريون]] 380px|thumb|upright|[[ويلنسيا ڪئٿيڊرل ۾ الاباسٽر دري]]
درين جا قسم
پانيلن واري دري
ھن قسم جون دريون، دروازن وانگر ھڪ تاڪ يا ٻن تاڪن جون ٿينديون آھن، جن کي ڪاٺ جي فريم سان انجيسن ذريعي لڳايو ويندو آھي ۽ ھن قسم جون دريون عام طرح سان استعمال ڪيون وينديون آھن، جن ۾ پانيلن اندر ڪاٺ جي پترن تختن کي گھربل نموني ۾ لڳايو ويندو آھي. انھيءَ کان سواءِ سمورن پانيلن اندر ڪاٺ جي سنھن تختن کان علاوھ ڪجھھ حصي تائين شيشا ۽ ڪجھھ حصي تائين ڪاٺ جا سنھا تختا لڳايا ويندا آھن. اھڙن ڪمرن ۾ جتي روشنيءَ جي گھڻي ضرورت ھوندي آھي تھ سڀيئي پانيل شيشي جا رکبا آھن. شيشن کي قابو ڪرڻ واسطي ڪاٺ جون سنھيون پٽيون استعمال ڪيون وينديون آھن، جن کي (Sash bars) سڏيو ويندو آھي. ھن قسم جي درين جا تاڪ اندر يا ٻاھر کولي سگھبا آھن. ڪن حالتن ۾ درين لاءِ ڇڏيل خالن کي ٻن حصن ۾ ورھايو ويندو آھي، انھيءَ لاءِ چؤڪاٺي اندر اڪثر طور تي مٿان کان انھيءَ جي چوٿين حصي تائين ھڪ وڌيڪ سڌي پٽي لڳائي ويندي آھي ۽ مٿئين حصي ۾ شيشو لڳائي ڇڏبو آھي. دريءَ جو اھو حصو دائين بند رھندو آھي ۽ انھيءَ کي کولي ۽ بند ڪري نھ سگھبو آھي. اھڙي قسم جي شيشي جي حصي کي فئن لائيٽ (Fan Light) سڏيو ويندو آھي. اھڙيءَ طرح سان ھڪ تھ دري ۽ روشندان لاءِ الڳ الڳ لنٽيل ٺاھڻ جي ضرورت نھ پوندي آھي ۽ ٻيو تھ ڪاٺ جي بچت پڻ ٿيندي آھي. ھن قسم جو نظام دروازن سان گڏ پڻ ڪري سگھبو آھي. درين ۽ دروازن مٿان ھڪ کتل (Fixed) روشندانن جي جاءِ تي کلندڙ ۽ بند ٿيندڙ روشندان پڻ لڳائي سگھبا آھن. اھڙا ڪمرا جن ۾ عليحدھ طرح سان روشندان لڳائڻ جي گنجائش نھ ھوندي آھي تھ انھيءَ ھنڌ ھن قسم جو بندوبست ڪيو ويندو آھي.
ٻاھر نڪتل دري
ھن قسم جي دري ڪمري جي ٻاھرين ديوار کان ٻاھر تي نڪتل ھوندي آھي. مطلب تھ ھي دريون صرف ڪمري جي ٻاھرين ديوارن ۾ لڳايون وينديون آھن ۽ اھي ٻاھرين ڀتين کان ٻاھر نڪتل ھونديون آھن.
ھي دريون گھڻن ئي ڊؤلن جون ٿينديون آھن، جھڙوڪ، چؤڪور، گول ۽ گھڻ ڪنڊائتيون (Polygonal) وغيره. ھن قسم جي درين جو ٻاھر نڪتل ڀاڱو (Projection) دريءَ جي فرش واريءَ ليول کان يا فريم جي ھيٺئين سڌي پٽيءَ (Sill)  کان شروع ٿيندو آھي. ھن قسم جي درين لڳائڻ سا عمارتن جي خوبصورتي وڌي ٿي. ھنن جي لڳائڻ سان ڪمرا ھوادار، ڪشادا ۽ روشن رھن ٿا.
ڪنڊائتي دري
ھن قسم جون دريون ڪمرن جي ڪنڊ وٽ لڳايون وينديون آھن. انھن جي لڳائڻ سان ڪمرا ھوادار رھن ٿا ۽ عمارت جي خوبصورتي وڌي ٿي. ھن قسم جي دريءَ لڳائڻ سان چؤڪاٺي جي وچين ٻانھن ٻنھي طرفن جو ڪم ڏئي ٿي ۽ اھڙيءَ طرح سان ھڪ ٻانھن جي بچت ٿئي ٿي
روشندان
ھن قسم جون دريون روشندان ڀر واري ورانڊي ۽ ڪمرن جي ڇتين جي مختلف اوچائيءَ سبب انھن جي وچ واري ديوار جي حصي ۾ مٿينءَ ڇت جي نزديڪ لڳايا ويندا آھن. ھيءُ تاڪ جي ٻاھرين اڀين پٽين کي ٻنھي پاسن کان مدارن يا ٽيڪن (Pivots) تي ٽيڪي لڏڻ جي انداز ۾ لڳايون وينديون آھن ۽ تاڪ جي مٿئين ۽ ھيٺئين سڌي پٽيءَ جي پوري وچ تي ڇلا (Rings)  لڳائي، انھن ۾ رسين جو ھڪ ھڪ ڇيڙو ٻڌي ان جي ٻئي لٽڪيل ڇيڙي کي ڇڪ ڏيڻ سان انھن کي کولي ۽ بند ڪري سگھبو آھي .ساڳيءَ ليول وارن ڪمرن جي ڇت ۾ لڳائڻ واريءَ صورت ۾ انھن کي روشندان (Ventilators)  سڏيو وڃي ٿو جيڪي ڪمرن کي روشن رکڻ سان گڏ ڪمرن کي ھوادار پڻ بنائن ٿا.
ڊارمر ونڊو
ھن قسم جون دريون سلاميءَ وارين ڇتين جي سلاميءَ واري سطح (Slopping surface) تي لڳايون وينديون آھن. اھي ٻن قسمن جون ٿينديون آھن، ھڪ گيبل ٽائيپ ۽ ٻيون ڇاپري ٽائيپ (Gabel type and shade type). گيبل ٽائيپ دريون ڇتين جي مٿئين نوڪدار ڀاڱي تي لڳايون وينديون آھن ۽ ڇاپري ٽائيپ دريون چؤڪور اڀي حصي تي لڳائبيون آھن. اھڙيءَ طرح انھن جو انداز ڇتين جي قسم تي منحصر آھي.
لالٽين نما دري
ڊگھين ۽ مسلسل جاين ۾ آمھون سامھون ٺھيل ڪمرن جي وچ واري لنگھھ (Passage) کي روشن ۽ ھوادار بڻائڻ لاءِ ھن قسم جون دريون مھيا ڪيون وينديون آھن، جيڪي ھڪ ئي ليول وارين ڇتين مٿان اڀريل نموني لڳايون وينديون آھن ۽ انھن جي مٿي اڀريل پاسن کان روشني پھچائڻ واسطي انھن پاسن ۾ شيشا لڳايا ويندا آھن.
روشندان يا اسڪاءِ لائيٽ
ھن قسم جا روشندان سلاميءَ وارين ڇتين ۾ اھڙي ريت لڳايا ويندا آھن تھ جيئن انھن جي چوٽي ڇت جي سطح سان پوروڇوٽ رھي.
ڪا به شيءِ نئين ناهي
سائنس اسان کي ٻُڌائي ٿي ته سڀ شيون مادي مان ٺهيل آهن ۽ مادو ڪڏهن به ختم نٿو ٿئي. اهو رڳو پنهنجي صورت بدلائي ٿو. سمنڊ جو پاڻي ڦري بخار ۽ بخار مان ڪَڪَرن جي صورت وٺي ٿو. ڪَڪَرن مان وسڪاري جي صورت وٺي زمين تي پاڻيءَ جون بوندون ٿي ڪِري ٿو. زمين تي اهو گاهن ۽ ٻُوٽن ۾ جذب ٿي، ٻوٽن جي گهرڙن جي حصن جو روپ وٺي ٿو. اتان اهو جانورن جي پيٽ ۾ داخل ٿي ان جو جزو بڻجي ٿو. ماڻهوءَ جي بدن مان اهو پگهر وغيره بڻجي بخار جو روپ وٺي، ماحول ۾ ٻئي بخار جي شڪل ۾ شامل ٿئي ٿو ۽ نيٺ ڪَڪَر بڻجي مِينهن جو پاڻي بڻجي وسي ٿو ۽ سمنڊ جي پاڻيءَ سان گڏجي سمنڊ ٿئي ٿو، وري ساڳيو چڪر شروع ٿي وڃي ٿو.
ان ڳالهه جي رڳو اڄوڪن نه، پر اڳوڻن سائنسدانن کي به خبر هئي. اڍائي هزار ورهيه اڳ يوناني سائنسدان ايگزاگورس (500 ق.م – 422 ق.م) چيو ته، “ڪائنات ۾ مڪمل نيون شيون ٿينديون ئي ناهن.
اصل ۾ ڪائنات ۾ ڪا به شيءِ يا ڳالهه مڪمل ڪانهي. هر شيءِ، هر ڳالهه نسبتي يا لاڳاپيل آهي، يعني فقط ڪن حالتن ۾ ۽ ڪنهن حد تائين آهي. جيڪو ٻار بنهه ٻه منٽ اڳ ڄائو آهي، اهو به بلڪل نئون نه آهي؟ سندس اکيون ۽ نڪ چڱيءَ طرح جاچي ڏسو! اهي گهر جي ڪنهن نه ڪنهن ماڻهوءَ جي اکين ۽ نڪ جهڙيون ئي هونديون. ويندي منجهس ڄائي ڄمندي بيماريون به اهي ئي پراڻيون ٿي سگهن ٿيون، جيڪي سندس مائٽن ۽ وڏن ۾ پُشتا پُشت هلنديون اچن. اهو ٻار بيشڪ نئون آهي، پر مڪمل طور نئون ڪونهي، اهو فقط نسبتي طور ۽ هڪ حد تائين نئون آهي. نيئن ڄاول چيني ۽ جپاني ٻار جو نَڪُ اهڙو ئي مِنو ۽ اکيون اهڙيون ئي پيٺل هونديون جهڙيون ايامن کان وٺي ان نسل جي ماڻهن جون هلنديون اچن.
پير مغان
پير مغان ، حافظ شيرازي جي شاعري جو بنيادي ڪردار آهي.
حافظ جي شاعري مطابق پير مغان، هڪ سياڻو پير آهي، جنهن سان حافظ جي وابستگي آهي. پير مغان جي معني آتش پرستن جو پيشوا، آتش خاني جو مُجاوِرُ يا شرابخاني جو مالڪ آهي. حافظ پير دانا، پير ما، پير خرابات، پير ميفروشان، پير ميخانه، پير صحبت پڻ پير مغان لاءِ استعمال ڪيا آهن. پير مغان جو گھڻو استعمال شراب ۽ مئڪده بابت شاعري ۾ استعمال ٿيو آهي، ڇو ته حافظ ۽ رومي جي شاعري ۾ پير مغان جو اصطلاع شراب وڪڻيندڙن لاءِ استعمال ٿيو آهي.
حوالا
زمرو:فارسي شاعر زمرو:اصطلاح
ڪبل تحصيل
ڪابل (پشتو: ڪبل) سوات جو هڪ ڳوٺ ، پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جو مانگورا شهر کان 10 ڪلوميٽر (6 ميل) جي مفاصلي تي آهي. ڪابل جو پراڻو نالو چنداخورا هو. اهو خيبرپختونخوا جو ڏهون نمبر وڏو شهر ۽ آبادي جي لحاظ کان پاڪستان ۾ 82 نمبر وڏو آهي.
21 فيبروري
وفاتون
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
تامل ٻولي
تامل هڪ دراوڙي ٻولي آهي جيڪا ڏکڻ ايشيا جي تامل ماڻهن پاران ڳالهائي ويندي آهي. تامل ڀارتي رياست تامل ناڊو جي سرڪاري ٻولي آهي ، ان سان گڏوگڏ ٻه خودمختيار قومن، سنگاپور ۽ سري لنڪا جي سرڪاري ٻولي آهي.
حوالا
زمرو:امتزاجي ٻوليون زمرو:انڊونيشيا جون ٻوليون زمرو:دراوڙي ٻوليون زمرو:سري لنڪا جون ٻوليون زمرو:سنگاپور جون ٻوليون زمرو:ملائيشيا جون ٻوليون زمرو:موريشس جون ٻوليون زمرو:ڏکڻ آفريڪا جون ٻوليون
فلش ٽوائليٽ
ھيٺين ليول واريون ٽانڪيون اڪثر ڪري ڪموڊن (English type) يعني انگريزي نموني جي چلھن مٿان سيٽ کان ٿورو مٿي لڳايون وينديون آھن ۽ معياري عمارتن واسطي چينيءَ جون ۽ ھڪ ئي سيٽ (Set) واري چينيءَ جي قسم ۽ رنگ جون ھونديون آھن. انھيءَ کان علاوه رواجي ڪمن واسطي گھٽ معيار واري چيني (Porcelain) سٺي قسم جي پينٽ جي تھھ چڙھيل ٽين ۽ پلاسٽڪ جون ٽانڪيون (Low Level Cisterns) پڻ استعمال ڪيون وينديون آھن. اسان وٽ ٻنھي قسمن جي ٽانڪين ۾ ٢ کان ٣ گيلن پاڻيءَ جي گنجائش ھوندي آھي. 300px|thumb|left|فلش ٽوائليٽ ۾ ڪموڊ جو فلش ڪرڻ وارو استعمال thumb|فلش جو آواز.Typical sound of a flush toilet
پيشابدانن (Urinals) کي صاف رکڻ واسطي ھر پيالي مٿان ھڪ گئلن واري ٽانڪي استعمال ڪئي ويندي آھي. گھڻي استعمال ٿيندڙ ۽ عام پبلڪ وارين جاين تي پيشابدانن جي قطار واسطي ھڪ کان ٽن گئلن پاڻيءَ جي گنجائش واريون آٽوميٽڪ ٽانڪيون بھتر رھن ٿيون جن ۾ ھڪ منٽ اندر ½ گئلن پاڻيءَ جي رسد جي گنجائش رکي ويندي آھي ۽ انھن ۾ بال والو (Ball valve) ۽ پاڻيءَ جي اٿل (Overflow) جي ضرورت نھ پوندي آھي.
دوا ساز صنعت
thumb| [[گلائويڪ ، ھڪ دوا جيڪا ڪينسر جي کوڙ قسمن جو علاج آھي جيڪا مارڪيٽ م نووارٽس آندي آهي جيڪا دنيا جي وڏين دواساز ڪمپنين مان ھڪ آھي]]
دواساز صنعت مرضن جي علاج لاءِ دوائون دريافت ڪرڻ، ٺاھڻ، پيدا ڪرڻ،۽ مارڪيٽ ۾ وڪڻڻ جو نالو آهي دواساز ڪمپنيون پنھنجي ڏنل نالي سان يا ڪمپني جي نالي کان بغير   دوائون ۽ طبي  پرزا ٺاھينديون آھن. اھو سمورو صنعتي ڪاروبار دوائن متعلق قانونن، قائدن ۽ ضابطن جي تحت ھلندو آھي جنھن م حق محفوظ قانون (patent rights) ۽ ٽريڊ مارڪ پڻ شامل آهن.
تاريخ
جديد دواساز صنعت جي شروعات مقامي لائسنس يافتہ دواسازن جيڪي روايتي جڙي ٻوٽين وارين دوائن جي ڪاروبار مان اڀريا جن اڻويهين صدي جي وچين دؤر ۾ ٿوڪ واري صنعت ۾  مارفين ۽ ڪؤنين موڪلڻ شروع ڪيون. انھن آفيم مان سور ۽ آرام ڏيڻ واريون دوائون ٺاھيون.ھڪ جرمن پنجساري فريڊرڪ سرٽرنر آفيم مان ٺاھيل ان مرڪب کي يوناني خوابن واري ديوتا مارفيس جي نالي تي مارفين رکيو.ان ساڳي دؤر ۾ اڄوڪين گھڻ قومي ڪمپنيون جھڙوڪ: مرڪ ، ھوفمن لا روچ، بروز ويلڪم(جيڪا ھاڻي گليڪسو سمٿ ڪلن جو حصو آهي)، ابٽ ليبارٽريز، ايلي للي ۽ اپ جان(ھاڻي فائزر جو حصو آهي) اھي ننڍڙن دوائن جي دڪانن سان شروع ٿيون ھيون.1880 واري ڏھاڪي جي پوئين حصي ۾ جرمني جي  خضاب ٺاھيندڙ صنعتڪارن ڏامريا ڊرانڀر، ۽ ٻين معدني وسيلن مان ملاوٽ کان پاڪ انفرادي نامياتي مرڪب مطلق نموني سان دريافت ڪيا جنھن سان انھن نامياتي  ڪيميائي ترڪيبن جا شروعاتي طريقا دريافت ڪيا  انھن ڪيميائي ترڪيبن جي واڌ ويجھ سائنسدانن کي ڪيميائي مادن جي ترڪيبي بناوٽ ۾ ڦيرڦار ڪرڻ جي صلاحيت پيدا ڪئي جنھن سان دواسازي جي سائنس ۾ واڌرو ٿيو
23 فيبروري
فوتگيون
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
قوس (جاميٽري)
thumb|300px|[[گول جو سيڪٽر سائي رنگ سان ڏيکاريل ان جي L نشان وارو ونگ وارو حصو قوس سڏبو آهي]]
قوس  (علامت: ⌒) : ونگ ۾ ٻن نقطن جي وچ ۾ ان ونگ جو لاڳيتو حصو قوس سڏبو آهي. گول ۾ ٻہ نقطا ٻہ قوس ٺاھيندا آھن. جيڪڏهن گول جو دائرو ٻن اڻ برابر حصن ۾ ورھايل ھجي تہ ان جو ننڍو حصو ننڍو قوس ۽ وڏو حصو وڏو قوس سڏبو آهي. اقليدسي جاميٽري ۾ قوس ھڪ ونگ جو نالو آهي جيڪو تفرقي فنڪشن واري ونگ جي لاڳاپيل جاء جو ماتحت سيٽ آھي. ليڪن جا قوس لڪيري حصا يا ريز سڏبا آهن. ونگ جو ھڪ عام مثال آهي گول جو قوس آھي. گولي يا بيضوي گولي جي شڪل ۾ وڏي گول واري ھنڌ کي ان گولي يا بيضوي گولي جو وڏو قوس چوندا آهن.
راج ھنس طلسم
راج هنس طلسم Raj Hans Tilsam، ھڪ سنڌي ڪتاب جو نالو آھي جنھن جو ليکڪ ڪراچي جو لالا خورشيد ھيو. ھي ڪتاب 1913ع ۾ ھيرانند شايع ڪرايو ان جا 100 صفحا ھيا. لٿو تي ان جون 1000 ڪاپيون نولڪشور پريس لاهور ڇاپيون.
حوالا
زمرو:ڪتاب زمرو:سنڌي ادب
منگوڇر
منگوڇر پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي  قلات جي منگوڇر سب ڊويزن جو شھر ۽ صدر مقام آھي جيڪو ضلعي جي آخري اترئين ڀاڱي ۾ واقع آهي. ھن شھر م اسسٽنٽ ڪمشنر جي آفيس ۽ ھڪ جوڊيشل مئجسٽريٽ جي ڪورٽ ۽ ٻيون سب ڊويزنل آفيسون واقع آهن.
آ پوسٽريوري
آ پوسٽريوري: ا-پوسٽريوري: ___A-
ميوزيڪل البم
ا-پوسٽريوري جرمنيءَ جي ميوزيڪل پراجيڪٽ اينگما (Enigma) جي ڇھين  اسٽوڊيو البم جو نالو آهي  جيڪو ووئيجر(Voyageur) البم کان پوءِ جاري ٿيو ۽ ڊسمبر 2006 ۾ گريمي ايوارڊز ۾ بھترين نيو ايج البم جي لاء نامزد ٿيو ھو
نالي جو مطلب
ا-پوسٽريوري يا آ-پسٽريوري (A posteriori) لاطيني محاورو آھي جنھن جي معني آهي "نتيجي بعد"(after the fact). اھو تجرباتي ڄاڻ طرف اشارو ڪري ٿو. اھو ماضيءَ جي تجربن مان ڄاڻ حاصل ڪرڻ جو نظرياتي علم وارو خيال (epistemological concept) آهي
بين الاقوامي تعلقاتن ۾ مطلب
امڪاني صورتحال جواندازو :لاطيني ٻوليءَ جو هيءُ اصطلاح ڪنهن به واقعي يا حادثي کان پوءِ پيدا ٿيل صورتحال کي حاصل ٿيل تجربن ذريعي واضح ڪري ٿو ۽ ٿيل تجربن مان نتيجا ڪڍي مستقبل لاءِ پاليسي جوڙڻ تي زور ڏئي ٿو. مثال طور ٿڌي لڙائيءَCold War جي خاتمي کان پوءِ بين الاقوامي سياست ۾ جيڪي امڪاني تبديليون اچڻ جا خدشا هئا، تن کي ذهن ۾ رکندي،مستقبل جي عالمي طاقتي سرشتي جي جوڙ جڪ ۽ سياسي جاگرافيءَ ۾ تبديليون محسوس ڪرڻ آسان هو. اهڙي طرح هن عمل ذريعي هڪ خاص تجربي جي بنياد تي ڪنهن به امڪاني صورتحال بابت اڳواٽ مجموعي تاثر جوڙڻ ۾ آساني ۽ پاليسيون ٺاهڻ لاءِ رهنمائي ملي ٿي.
هيڙهو ( پکي)
هيڙهو (انگريزي:Common Babbler) ھڪ قسم جو پکي آهي جيڪو سنڌ جو مقامي پکي ليکيو ويندو آهي. هيءُ پکي جهرڪي کان ٿورو وڏو ٿيندو آهي پر سندس پُڇ جهرڪي کان ڪجھ ڊگهو ٿيندو آهي. هيڙهي ۽ ٻاٻيهي لاءِ چيو وڃي ٿو ته ڏڪار يا شڪار ۾ جُوءِ نه ڇڏيندا آهن
لاکا (نصير آباد)
ديھ لاکا سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا لاکا تپي ۾ واقع آهي. ھن ديھ کي ديھ لاکو يا لاکاٽ پڻ سڏين ٿا.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ڪانڌڙا، ڳوٺ پير محمد، ڳوٺ موندراڻي لاکو، ڳوٺ سعيد خان ڦلپوٽو واقع ھيا. ان وقت چيلو سنھڙو واھ ھن ديھ مان وھندڙ ھيو باقي خيرواھ ان وقت ڦٽي چڪو ھو. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ سعيد خان ڦلپوٽو، ڳوٺ موندر لاکا، ڳوٺ بلاول سوھو، ڳوٺ مرادي، ڳوٺ وانجي، فتح علي ڦلپوٽو واقع آھن.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 6,353 ھئي جيڪا 1,127 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
عبدالله بن زبير
عبدالله بن زبير (624ع - آڪٽوبر/نومبر 692ع) اسلامي پيعبمر محمد جي ساٿي زبير ابن العوام جو پٽ هو. هن ٻئين فتني جي دوران اموي خلافت جي خلاف بغاوت ڪئي ۽ خليفو ٿيو ۽ مڪي کي پهنجي خلافت جو مرڪز بڻايائين. سندس خلافت 683ع ۾ يزيد جي وفات کان پوءِ شروع ٿي ۽ 692ع ۾ اموين جي فوجي ڪمانڊر حجاج بن يوسف هٿان سندس قتل تي ختم ٿي. سندس قتل کانپوءِ حجاج سندس لاش ٽنگرائي ڇڏيو جيڪو ڪافي عرصي تائين ٽنگيل رهيو. سنس ماءَ اسمه، جيڪا پهرين خليفي ابوبڪر جي ڌيءَ هئي، اموي خليفي عبد الملڪ جي اجازت سان اهو لاش لاهي دفن ڪيو.
زمرو:شخصيتون زمرو:اسلامي شخصيتون زمرو:مذهب زمرو:تاريخ
ليف ايرڪسن
ليف ايرڪسن ، ( 970 – ت. 1020) گرين لينڊ سان تعلق رکندڙ نورسي مهم جوءُ (سياح) هو. هي پهريون يورپي ماڻهو سمجهيو ويندو آهي جنهن ڪرسٽوفر ڪولمبس کان پهرين اتر آمريڪا تي قدم رکيو. آئيس ليندرس جي شجري مطابق، هن وينلينڊ ۾ نورسي آبادي قائم ڪئي. شجري مطابق موجوده ڪينيڊا جي نيو فائونڊ لينڊ جي اتر طرف جيلي فش اپٻيٽ ۾ نورس موجود هئا، بعد ۾ آثار قديمه جي معلومات مان شاهديون مليون ته اها جاءِ سينٽ لوريس نار وٽ هئي ۽ جيلي فش اپٻيٽ ۾ موجود جاءِ اصل ۾ ٻيڙي ٺاهڻ جي جڳهه هئي.
ليف، ايرڪ دي ريڊ جو پٽ هو، جيڪو گرين لينڊ ۾ نورسي آبادي جي بانيڪارن مان هڪ هو، ليف نورويجين نسل جو هو. هن جي پيدائش بابت ڪا ڄاڻ ناهي، پر اندازو آهي ته آئيس لينڊ ۾ پيدا ٿيو هو. هن کي ٻه پٽ هئا، جنهن ملي اڳتي هڪ گرين لينڊ ۾ آباد نورسي ماڻهن جو سردار بڻيو.
پيسفڪ سمنڊ
frame|کاٻو|پيسفڪ سمنڊ جي پکيڙ پيسفڪ سمنڊ/پئسفڪ، ماٺو سمنڊ انگريزي (Pacific Ocean)  ڌرتيءَ جي گولي جي اٽڪل ٽئين حصي تي پکڙيل هيءُ سمنڊ پکيڙ جي لحاظ کان دنيا جو سڀ کان وڏو سمنڊ آهي، جيڪو اڪثر ماٺو هوندو آهي، ان ڪري ”پئسفڪ“ (Pacific) سڏجي ٿو. هن جي اتر ۾ آرڪٽڪ سمنڊ، ڏکڻ ۾ اينٽارڪٽيڪا سمنڊ آهن. هي سمنڊ ايشيا ۽ آسٽريليا سان گھيريل آهي ۽ اوڀر ۾ آمريڪا اٿس.
حد
هن سمنڊ جي هڪ پاسي آمريڪا جون رياستون آهن ته ٻئي پاسي ايشيا ۽ آسٽريليا جا ملڪ آهن. هن سمنڊ کي خطِ استوا واري خيالي ليڪ رستي ٻن حصن يعني اتر ۽ ڏکڻ پيسفڪ ۾ ورهايل تصور ڪيو وڃي ٿو. هن جي وسعت جو اندازو ستر لک چورس ميل ۽ وڌ ۾ وڌ اونهائي، جرمن پهريدار سامونڊي جهاز ايمڊين (Emden’s) جي 1927ع واري تانگهڻ جي عمل دوران، 35433 فوٽ معلوم ٿي. باقي ان جي سراسري اونهائي ٻن کان اڍائي هزار فوٽن جيتري آهي. هـن جي وڌ ۾ وڌ اونهـائـي فـلپين جي منڊا نوئا (Mindanoa) ٻيٽ کان ٿورو پرڀرو ملي آهي. سمنڊ جي چوڌاري مٿانهن جبلن جو پٽوآهي، جنهن سان لڳ هيٺان سوڙها ۽ ڊگها آواڙا آهن. باقي سمنڊ جو تر لڳ ڀڳ هموار آهي. جنهن ۾ ڪيئي ننڍا ننڍا ٻيٽ ڌيان جوڳا آهن. جن مان ڪي ته پٿريلا آهن، پر ڪي وري مرجان جا ٺهيل آهن، جي سمنڊ جي تري کي ڦاڙي ٻرندڙ جبلن جي سرد مٿاڇرن تي جمع ٿين ٿا. هن سمنڊ جي اتر ۾ بيرنگ اسٽريٽ کان ڏکڻ ۾ اينٽارڪٽيڪا تائين، پکيڙ اٽڪل 9630 ميل ڪٿي وئي آهي. وچ آمريڪا کان منڊانوئا تائين هن جي پکيڙ جو اندازو 9300 ميل لڳايو ويو آهي. هن سمنڊ جي پاڻيءَ جو وڌ ۾ وڌ گرمي پد 80 کان 84 فارنهائيٽ رهي ٿو.
پکيڙ
هيءُ سمنڊ دنيا جي ٻئي نمبر وڏي سمنڊ ائٽلانٽڪ کان ايراضيءَ توڙي پاڻيءَ جي مقدار ۾ ٻيڻو آهي. اها به حيرت جهڙي ڳالهه آهي ته ڌرتيءَ جي سمورن کنڊن يعني خشڪيءَ وارن ڀاڱن جي ڪُل ايراضيءَ کان به پئسفڪ سمنڊ جي پکيڙ وڌيڪ آهي. هن سمنڊ جي ويڪر ڏکڻ برفي سمنڊ يعني اينٽارڪٽيڪا کان اتر برفي سمنڊ يعني آرڪٽڪ جي وچ ۾ بيرنگ ڳچي سمنڊ تائين 8350 ناٽيڪل ميل ۽ سندس ڊيگهه ڏکڻ آمريڪا جي ڪولمبيا ملڪ جي ڪنارن کان ايشيا جي ملائي جزيرن تائين، پنج ڊگريون اتر ويڪرائي ڦاڪ سان پُور وڇوٽ نموني 11500 ناٽيڪل ميل ٿيندي. هي سمنڊ گهٽ ۾ گهٽ 4280 ميٽر يعني 14050 فوٽ اونهو آهي ۽ مريانا کاهيءَ ۾ ان جي وڌ ۾ وڌ گهرائي 11033 ميٽر يعني 36198 فوٽ آهي. ڌرتيءَ جي اتر اڌ گول ۾ آرڪٽڪ برفي سمنڊ ۽ پئسفڪ سمنڊ بيرنگ ڳچي سمنڊ وٽ ملن ٿا. بيرنگ ڳچي سمنڊ هتي 55 ناٽيڪل ميل ويڪرو آهي. ڏکڻ اڌ گول ۾ پئسفڪ سمنڊ ڏکڻ آمريڪا جي ٽيراڊل فيوگو (Tiera del Fuego) نالي هڪ سوڙهي کاهيءَ وٽ ايٽلانٽڪ وڏي سمنڊ سان ۽ گرهام لينڊ وٽ برفي سمنڊ يعني اينٽارڪٽيڪا سان ملي ٿو. هي سمنڊ اوڀر ايشيا ۾ ملائي، فلپينس، انڊونيشي جزيرن ۽ آسٽريليا کنڊ وٽ هندي وڏي سمنڊ سان غير واضح نموني مليل آهي. پئسفڪ سمنڊ جو پاڻي آسٽريليا جي ڏکڻ ۾ باس ڳچي سمنڊ ۽ تسمانيا جزيرن وٽ اينٽارڪٽڪ يعني ڏکڻ برفي سمنڊ سان وڃي ٽڪرائجي ٿو.
پاسا
پئسفڪ سمنڊ جو اُڀرندو ڪنارو آمريڪا جي ڪارڊيليران جابلو سلسلي (Cardilleran Mountain System) سان لاڳاپيل آهي. هي جابلو سلسلو اتر ۾ الاسڪا کان ٽيراڊل فيوگو تائين پکڙيل آهي. ان جي سر اتر ۽ سر ڏکڻ وارن پهاڙي ڪنارن کي ڇڏي، باقي سمورو ساحل هڪ ساريڪو آهي. انهيءَ جي ابتڙ هن جو الهندو يعني ايشيا وارو ساحل بناوت ۾ ساريڪو ((Regular ڪونهي. پئسفڪ وڏي سمنڊ جي هن الهندي ساحل يعني ايشيا واري ڀاڱي سان هن کنڊ جا ڪيترائي علائقائي سمنڊ ڳانڍاپيل آهن. جهڙوڪ: جاپاني سمنڊ، پيلو سمنڊ، اڀرندو چيني سمنڊ ۽ ڏکڻ چيني سمنڊ وغيره. اوڀر ايشيا جي مشهور وڏين ندين مثلاً آمر (Amur) يا آمون درياهه، پيلو درياهه، يانگزي ندي، سيچيانگ ندي ۽ ميڪانگ ندين جو پاڻي مذڪوره لاڳيتي علائقائي سمنڊ معرفت اڻ سڌي طرح پئسفڪ سمنڊ ۾ داخل ٿئي ٿو. نيوزيلينڊ ۽ اوڀر آسٽريليا جي وچ ۾ ميڪئري رج (Macquarie ridge) زير آب پهاڙي سلسلو آهي. هي پاڻيءَ ۾ لڪل پهاڙي سلسلو پئسفڪ سمنڊ ۽ هندي سمنڊ جي سرحد طور ڳڻيو وڃي ٿو. الهندي پئسفڪ ڀاڱي ۾ زير آب پهاڙيءَ سلسلو جهڙوڪر چؤطرف پکڙيل آهي.