cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
لاھور
غزنوي دور
افغاني سلطان محمود غزنوي حملو ڪري ھن شھر واري علائقي تي قبضو ڪري غزنوين جي راڄ جي شروعات ڪئي ۽ شھر انھن جي ايمپائر جي ٻيون نمبر گادي بڻجي ويو 1021ع ۾ سلطان محمود غزنوي پنھجي مشھور غلام ملڪ اياز کي اتان جو گورنر مقرر ڪيو. 1034ع ۾ ملتان جي باغي گورنر نيئالتگين لاھور تي قبضو ڪيو. 1036 ۾ ملڪ اياز سندس فوج کي شھر مان تڙي ڪڍيو پر شھر تباھ ٿي چڪو ھو ۽ ان جو حفاظتي ڪوٽ حملي ۾ ڊھي چڪو ھو. سلطان ابراهيم غزنوي جي مدد سان اياز شھر جي نئين سر تعمير ڪئي ۽ کيس ٻيھر آباد ڪيو. 1037 کان 1040ع تائين ملڪ اياز شھر کي ڪوٽ ڏياري وري قلعي ۾ تبديل ڪيو. اياز جي گورنري دوران 1043 کان 1044ع تائين وري ھي شھر ھندو شھزادن جي ڪنفيڊريشن طرفان محاصري ھيٺ رھيو ملڪ اياز جي دؤر ۾ شھر ثقافتي ۽ تعليمي مرڪز بڻجي ويو ۽ شاعري جي ڪري شھر جو چرچو رھيو. 1152ع ۾ خسرو شاھ جي دؤر ۾ لاھور کي باقاعده اوڀر واري غزنوي ايمپائر جو گادي وارو شھر بڻايو ويو. 1163ع ۾ غزني شھر کسجي وڃڻ بعد ھي شھر پوري غزنوي ايمپائر جو اڪيلو گادي وارو شهر بڻجي ويو غزنوي دور وارو سڄو شھر موجوده لاھور جي شاھ عالمي بازار جي اولھ واري ۽ ڀٽي گيٽ جي اتر واري علائقن تي مشتمل ھيو.
مملوڪن وارو دؤر
1187ع ۾ غورين لاھور تي قبضو ڪيو جنھن سان غزنوين جي ھن شھر تان حڪومت ختم ٿي. 1206ع ۾ سلطان معزالدين محمد غوري جي قتل بعد لاھور ھندوستان واري مملوڪ گھراڻي جي سلطنت جو گادي جو هنڌ بڻايو ويو. مملوڪ يا غلام گھراڻي جي سلطان قطب الدين ايبڪ لاھور شھر ۾ ترڪستان، عظيم خراسان، فارس ۽ دجلا۽ فرات واري وادين جي شاعرن ۽ عالمن ھن شھر جو رخ ڪيو. ان دور ۾ فارسي ٻولي وارا شاعر فارس ۽ خراسان جي شھرن کان بہ وڌيڪ تعداد ۾ لاھور شھر ۾ ھيا. قطب الدين ايبڪ جي وفات بعد غوري ڪارندن جي پاڻ ۾ تڪرار ٿيڻ بعد 1217ع ۾ مختصر وقت ملتان جي گورنر ناصر الدين قباچه اتي قبضو ڪيو پر پوء دھلي جي مملوڪ سلطان التمش قبضو واپس ورتو چنگيز خان جڏھن موجوده ازبڪستان ۾ خوارزم تي چڙھائي ڪئي تي اتان جو حاڪم جلال الدين منڪبرني اتان ڀڄي پنجاب آيو ۽ 1223ع ۾ مقامي کوکرن جي مدد سان لاھور تي قبضو ڪيو. 1228ع م التمش جي فوج کانئس قبضو واپس کسيو تہ جلال الدين اتان نڪري اچ تي قبضو ڪيو. منگولن جي حملن جي خدشن سبب گادي کي مملوڪ سلطانن دھلي منتقل ڪيو جيڪا انھن حملن کان محفوظ جاء ھئي. . باوجود ان جي لاھور ننڍي کنڊ ۾ اسلامي ثقافت جو وڏو مرڪز رھيو. دھلي ۾ التمش جي وارثن جي حڪومت دوران لاھور واري گورنري دھلي جي اثر م گھٽ رھي ڪبير خان اياز جي دؤر ۾ لاھور لڳ ڀڳ خودمختيار علائقو ھيو 1241ع ۾ منگولن ھن شھر تي حملو ڪري ڦرلٽ ڪئي ۽ شھر کي تباھ ڪري ڇڏيو منگولن پنھنجي ھڪ سردار تغرل جي حاڪميت ۾ شھر تي ڪجھ سال قبضو برقرار رکيو. 1266ع ۾ غياث الدين بلبن شھر کي ٻيھر فتح ڪيو. 1287 م منگولن وري تيمور خان جي حاڪميت ۾ اتر پنجاب تي قبضو ڪيو اھڙي طرح لاھور ھڪ سرحدي علائقو بڻجي ويو ۽ منگولن جي حملن ڪري لاھور جي علائقي جو انتظامي مرڪز ديپالپور کي بڻايو ويو 1305ع م منگولن وري لاھور تي حملو ڪيو
علي وال جي لڙائي
thumb|The charge of the 16th Lancers at Aliwal on 28 January 1846 عليوال جي لڙائي 28 جنوري 1846 ۾ سک سلطنت ۽ انگريزن وچ۾ علي وال، لڌيانا جي مقام تي وڙهي وئي. ان لڙائي ۾ انگريزن جي اڳواڻي هيري سمٿ ۽ سکن جي سالاري رنجوڌ سنگھ مجيٺيا ڪئي هئي. ان لڙائي ۾ انگريزن کي سوڀ ملي هئي ۽ اها پهرئين اينگلو سک جنگ ۾ هڪ اهم موڙ هيو.
23 آگسٽ
23 آگسٽ ، عيسوي سال جو 235 هون (ليپ سال 236 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 130 ڏينهن (ليپ سال 131 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:آگسٽ زمرو:سال جا ڏينهن
1993ع
فوتگيون
زمرو:1993ع زمرو:سال
16 سيپٽمبر
16 سيپٽمبر ، عيسوي سال جو 259 هون (ليپ سال 260 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 106 ڏينهن (ليپ سال 107 ڏينهن) باقي آهن.
پيدائش
'''
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:سيپٽمبر
آئرش ٻولي
آئرش (معياري آئرش: انگريزي م ان کي گئيلڪ پڻ چوندا آهن ھڪ ڪيلٽڪ خاندان جي گوئڊيلڪ ٻولي آهي جيڪا انڊو يورپي ٻولين مان ھڪ آھي. اھا ٻوليءَ آئرلينڊ ۾ شروع ٿي ۽ تاريخ جي دؤر کان ھلندڙ وقت تائين آئرلينڊ ۾ ڳالھائي وڃي ٿي. ان ھوندي بہ آئرش جي ماڻھن جي وڏي تعداد جي مادري ٻولي انگريزي آھي پر اڪثريت جي مادري ٻولي آئرش آهي. ھن ٻوليء کي جمهوريه آئرلينڊ ۾ آئين ذريعي پھرين سرڪاري ٻولي جو درجو ڏنل آھي ۽ نادرن آئرلينڊ ۾ سرڪاري طور تي تسليم ڪيل ٻولي آھي. ھي ٻولي يورپي يونين ۾ پڻ سرڪاري زبان قرار ڏنل آھي. ھن ٻوليء جي ترقي لاء آئرلينڊ ۾ فورس دي گئيلڪيا نالي ھڪ سرڪاري ادراو ڪم ڪندڙ آھي.
تپو ڪوٽ شاھبيگ
تپو ڪوٽ شھبيگ پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ 3 ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ ڪامل، ديھ کھاوڙ ۽ ديھ پير بخش.
آبادي
ھن تپي جي 2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 6,672 ھئي جيڪا 1,057 خاندانن تي مشتمل ھئي
مولا سب تحصيل
مُولا سب تحصيل پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي خضدار جي خضدار سب ڊويزن جي هڪ سب تحصيل آهي جنھن جو صدر مقام مولا شھر آھي.
انفارميشن ٽيڪنالاجي ۾ بيچلر آف سائنس
بي ايس انفارميشن ٽيڪنالاجي، بي ايس آءِ ٽي، بي سي اي، يا بيچلر آف ڪمپيوٽر اپليڪيشنز (Bachelor of Science in Information Technology, or BSIT or B.Sc IT)، چار سال جي آنرز ڊگري ڪورس آهي. هن ڪورس جو ڌيان ڪمپيوٽر اپليڪيشنز يا ڪمپيوٽر جي استعمال آهي. هي عام طور تي ڪيترن ئي يونيورسٽين ۾ ريگيولر ڊگري آهي. ڪجهه شاگرد شاگردياڻيون آن لائن فاصلاتي تعليم جي ذريعي به هي ڊگري حاصل ڪندا آهن. هي هڪ ٽيڪنيڪل ڊگري آهي جيڪا شاگردن کي ڪمپيوٽر جي استعمال ۽ سافٽويئر ڊيولپمينٽ جي ماهر بڻائڻ لاءِ تيار ڪئي وئي آهي.
لوڪ راڳ
لوڪ موسيقيءَ ۾ روايتي لوڪ موسيقي ۽ اها صنف شامل آهي، جيڪا 20 صدي جي لوڪ بحالي جي دوران ان مان ارتقا پذير ٿي. ڪجهہ قسم جي لوڪ موسيقي کي عالمي موسيقي سڏيو وڃي ٿو. روايتي لوڪ ميوزڪ ڪيترن ئي طريقن سان تعريف ڪئي وئي آهي: جئين موسيقي عام طور تي منتقل ٿيل، موسيقي سان گڏ نامعلوم سازن سان گڏ، يا موسيقي طرفان وقت جي ڊگهي عرصي کان رسمي ادا ڪيل. اهو تجارتي ۽ طبقاتي انداز سان مقابلو ڪيو ويو آهي. اصطلاح 19 صدي ۾ شروع ٿيو، پر لوڪ موسيقي ان کان اڳتي آهي.
برده شريف
thumb|کاٻو|اسڪندريہ ۾ بوصيريءَ جي مزار تي قصيده برده جون ڪجھ سٽون ''حضرت محمد صلي الله عليه وسلم جن حضرت ڪعب بن زهير رضه کي قصيدي پڙهڻ تي جيڪا ڪپڙي جي چادر انعام ۾ ڏني هئي، ان کي ’برده‘ سڏيو ويندو آهي. اها چادر مختلف دورن کان پوءِ هلاڪو خان جي هٿ آئي، جنهن اُها ساڙائي ڇڏي، پر ڪن جو چوڻ آهي ته اها چادر اڄ به قسطنطنيه ۾ موجود آهي. البوصيريءَ جي مشهور قصيدي جو نالو به ”بُرده“ آهي، ڇو ته هن خواب ۾ ڏٺو ته پاڻ سڳورن صلي الله عليه وسلم اها چادر سندس ڪلهي تي رکي. ان وقت بوصيري معذور هو ۽ خواب ۾ چادر ڪلهي تي پوڻ کان پوءِ ٺيڪ ٿي ويو، جنهن کان پوءِ هن قصيدو لکيو، جنهن کي ”برده“ چيو وڃي ٿو. عربيءَ ۾ اڄ تائين ڪنهن به قصيدي يا نظم کي اهڙي شهرت نه ملي آهي. هيءُ قصيدو ڪيترين ئي ٻولين ۾ ترجمو ٿيو ۽ سنڌي زبان ۾ پڻ هن قصيدي جا ڪيترا ئي منظوم توڙي نثري ترجما ڇپيا آهن. قصيده برده جو منظوم سنڌي بيتن ۾ علامه علي محمد مهيريءَ ترجمو ڪيو آهي.''
حوالا
زمرو:اسلامي شاعري زمرو:صوفي ادب زمرو:محمد
يوڪرين جي دفاع جو ڏينهن
يوڪرين جي دفاع جو ڏينهن ، هي ڏينهن هر سال 1 آڪٽوبر تي ملهايو ويندو آهي ۽ هن ڏينهن تي يوڪرين ۾ عام موڪل هوندي آهي. هي ڏينهن پهرين دفعي 2015ع تي ملهايو ويو. ان جو پهريون جشن 2015 ۾ هو (پر پوءِ 2023 تائين اهو 14 آڪٽوبر تي ملهايو ويو ).
تاريخ
14 آڪٽوبر 2014ع تي يوڪرين جي هڪ صدارتي حڪمنامي کان پوءِ هي ڏينهن ملهاجڻ جو اغاز ٿيو، هي ڏينهن يوڪرين جي مٿان روس جي فوجي مداخلت جي ياد ۾ ملهايو ويندو آهي. 5 مارچ 2015ع تي هن ڏينهن کي يوڪريني پارليامنٽ پڻ منظور ڪيو.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:يوڪرين ۾ عام موڪل زمرو:يوڪريني ثقافت زمرو:يوڪريني معاشرو زمرو:آڪٽوبر جا ڏڻ
خميسو خان
خميسو خان (انگريزي:Khamiso Khan) سنڌ جو مشهور الغوزو نواز هو. جنهن کي تمغه حسن ڪارڪردگي پڻ مليو.
زندگي جو احوال
خميسو خان 1923ع ۾ ٽنڊو محمد خان ضلعو جي شھر ٽنڊو محمد خان ۾ پيدا ٿيو. فن ۾ مهارت سبب مشهوري ماڻيائين. خميسي خان ريڊيو پاڪستان ۽ پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن تي به فن جو مظاهرو ڪيو. هن ٻاهرين ۾ آفريڪا، چين،روس، آمريڪا ۽ ٻين ملڪن ۾ فن جو مظاهرو ڪيو. کيس مڃتا طور حڪومت پاڪستان طرفان صدارتي اوارڊ تمغه حسن ڪارڪردگي سان نوازيو ويو. هيءُ 8 مارچ 1983 تي لاڏاڻو ڪري ويو.
حوالا
زمرو:تمغو حسن ڪارڪردگي زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:لوڪ فنڪار زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
پيراگوئي
thumb| [[بانڪو بلبائو وزڪايا ارجنٽيريا| BBVA پيراگوئي ]] پيراگوئي سرڪاري نالو ريپبلڪ آف پيراگوئي اٿس. ڏکڻ آمريڪا ۾ واقع ھي خشڪي سان گھيريل ملڪ آھي. ان جي ڏکڻ ۽ ڏکڻ اولھ ۾ ارجنٽائينا، آوڀر ۽ اتر اوڀر ۾ برازيل، اتر اولھ ۾ بوليويا. ھن جي وچ مان درياء پيراگوئي وھي ٿو.
تاريخ
پيراگوئي 1811 ۾ اسپين کان آزادي حاصل ڪئي. ھن ملڪ 1865 کان 1870 تائين ارجنٽينا، برازيل ۽ يوراگوئي جي اتحاد سان جنگ دوران مردن جو 66 سيڪڙو جاني نقصان ۾ وڃايو ان سان گڏوگڏ ھن ملڪ کان ڪافي حصا بہ کسجي ويا. ان جنگ بعد اڌ صديءَ تائين ھن ملڪ جي معيشت تباھ حالي جو شڪار رھي. thumb| چاڪو واري جنگ (35-1932) جو خطو گرين چاڪو جنھن جو وڏو حصو بوليويا وڃايو ۽ يوراگوئي م شامل ٿي ويو 1932 کان 1935 تائين بوليويا سان چاڪو واري جنگ جي نتيجي ۾ چاڪو واري ھيٺاھين پٽن واري زمين جو وڏو حصو ھن ملڪ جي قبضي ۾ آيو. 1950واري ڏھاڪي دوران ھن ملڪ ۾ فوجي ڊڪٽيٽر الفريڊو اسٽروئيسنر اقتدار تي قبضو ڪيو ۽ 35 سالن بعد 1989 ۾ سندس اقتدار جو خاتمو ٿيو جنھن بعد ھن ملڪ ۾ صدارتي اليڪشن سان جمھوريت جو آغاز ٿيو.
جاگرافي
thumb|پيراگوئي جو ڪوپن وارو نقشو thumb|پيراگوئي ۾ گرين چاڪو جو زميني منظر ھن ملڪ جي جاگرافيائي بيهڪ 23 00 S, 58 00 W ڏکڻ آمريڪا کنڊ ۾ آهي. ملڪ جي پکيڙ 406,752 چورس ڪلوميٽر آهي جنھن مان  397,302 چورس ڪلوميٽر خشڪي ۽ 9450 چورس ڪلوميٽر پاڻي اٿس. پکيڙ جي لحاظ کان دنيا ۾ ھي ملڪ 61 نمبر تي آهي. ھن ملڪ جون خشڪي واريون سرحدون 4,655 ڪلوميٽر آھن جيڪي ٽن ملڪن سان ملن ٿيون. ارجنٽينا سان 2531 ڪلوميٽر، بوليويا سان 753 ڪلوميٽر ۽ برازيل سان 1371 ڪلوميٽر ملي ٿي. ھي خشڪي سان گھيريل ملڪ آھي. ھتي جي زميني سرسبز چراگاھن سان ۽ ٻيلن سان ڀرپور آھي. ملڪ جي سراسري اوچائي 178 ميٽر آھي. سڀ کان اوچو مقام سيرو پيرو آهي جنھن جي بلندي 842 فٽ آهي. ملڪ جا قدرتي وسيلن ۾ ھائڊرو پاور، عمارتي ڪاٺ، ڪچو لوھ، ميگنيز ۽ لائيم اسٽون شامل آهن.
آبهوا
ھتان جي موسم سب ٽراپيڪل کان ٽيمپريٽ آهي. ملڪ جي اوڀرندي حصي ۾ تمام گھڻي برسات پوندي آھي پر الھندي پاسي برسات جي ڪمي جي ڪري خشڪسالي رھندي آھي.
پيراگوئين ماڻهو
جولاءِ 2017 ۾ ھن ملڪ جي آبادي 6,943,739 ھئي ۽ دنيا ۾ ھن جو نمبر 104 ھيو.ماڻھن ۾ 95 سيڪڙو ماڻهو ميسٽيزو آھن جيڪي اسپيني ۽ آمريڪي انڊين ماڻھن جو گاڏڙ آھن. باقي نسلن جا ماڻهو رڳو 5 سيڪڙو آھن. ملڪ جون سرڪاري ٻوليون اسپيني ٻولي ۽ گوئراني ٻولي آھن. ماڻھن جو 89.6 سيڪڙو رومن ڪيٿولڪ مذھب سان تعلق رکندڙ آھن. 6.2 سيڪڙو ماڻهو پروٽيسٽنٽ مذھب سان تعلق رکندڙ آھي ،
زراعت
ملڪ جي زرعي زمين 53.8 سيڪڙو آهي جنھن مان 10.8 پوکي لائق ۽ 0.2 سيڪڙو تي مستقل پوکي ٿيندي آهي. زرعي زمين جو 42.8 سيڪڙو مستقل چراگاھون ۽ 43.8 سيڪڙو ٻيلا آھن. ملڪ جي آبپاشي واري زمين 2012 تائين 1362 چورس ڪلوميٽر ھئي.
نالو
ملڪ جو سڄو نالو ريپبلڪ آف پيراگوئي آهي. ملڪ جو نالو درياء پيراگوئي جي نالي تي رکيل آهي جيڪو ھن ملڪ ۾ وھي ٿو. ان جي معني آهي پيياگوئاجو پاڻي آھي. پيياگوئا اتان جو ھڪ مقامي قبيلي جو نالو آهي جيڪو ان درياءَ جي پاسي ۾ رھندو ھو.
سياسي نظام
ھتان جي انتظامي تقسيم ڊپارٽمينٽن ۾ ٿيل آهي. ملڪ ۾ 17 ڊپارٽمينٽ آھن ۽ ھڪ گاديءَ جو هنڌ آهي. ڊپارٽمينٽ وري ضلعن ۾ تقسيم ٿيل آھن.ڊپارٽمينٽن جا نالا آهن:الٽو پيراگوئي، الٽو پارانا، امامبي، آسينسيئن (جيڪو گاديءَ جو ھنڌ پڻ آهي)، بوقيران، ڪئاگوئازو، ڪئازاپا، ڪيننڊييو، سينٽرل ڪانسيپسيئان، ڪارڊيليرا، گئائرا، اٽاپوئا، مسيونز، نيمبوڪو، پيراگوئري، پريزڊنٽي ھيئز، سان پيڊرو.
ھن ملڪ ۾ ووٽ جو حق 18 سالن کان 75 سالن جي عمر تائين آھي. رياست جو ۽ حڪومت جو سربراھ صدر آھي. ملڪ جي پارليامينٽ جو نالو نيشنل ڪانگريس آهي ٻہ ايواني آھي.ھڪ ايوان چيمبر آف ڊپٽيز آھي جنھن جون 80 سيٽون آهن ۽ ٻيو چيمبر آف سينيٽرز آھي جنھن ۾ 45 سيٽون آھن. ٻنھي جو مدو پنج سال ھوندو آھي. ملڪ جي سڀ کان وڏي عدالت سپريم ڪورٽ آھي جنھن جا 9 جج ھوندا آھن.
ٻين زبان
ٻين زبان  اھڙي ٻولي کي چوندا آهن جيڪا مادري زبان نه ھجي. عام طور تي اھا پرڏيھي ٻولي ھوندي آھي. اھا ڳالھائيندڙ جي ملڪ جي ٻي ٻولي پڻ ٿي سگھي ٿي.
thumb| [[مئسچوسٽس رياست جي ھڪ پرائيويٽ اسڪول ۾ انگريزي ڳالھائيندڙن کي اسپيني ٻولي ٻين ٻولي طور سيکاري ويندي آهي]]
انگريزي ۾ ٻين زبان کي سيڪنڊ لينگئيج چوندا آهن جنھن کي مختصرن L2 طور ظاھر ڪيو ويندو آهي. پھرين زبان مادري زبان ھوندي آھي جنھن کي انگريزي ۾ فسٽ لينگئيج چوندا آهن ۽ ان کي مختصرن L1 طور ظاھر ڪيو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:ٻولي
زوئي سلدانا
زو يديرا سالڊا نزاريو (پيدائش جون 19 ، 1978) ھڪ آمريڪي اداڪاره آھي. ٿيٽر گروپ فيسس سان گڏ هن جي پرفارمنس کان پوءِ هوءَ 1999 جي قانون ۽ آرڊر جي هڪ قسط ۾ هئي. هن جي فلمي ڪيريئر هڪ سال بعد سينٽر اسٽيج (2000) سان بيلٽ ڊانسر جي نمائش ڪندي شروع ڪئي.سلدانا سائنس فڪشن فلمن ۾ ڪم ڪيو ، شروعات 2009 ۾ هن اسٽار ٽريڪ فلمي سيريز ۾ Nyota Uhura طور تي ڪيترائي ڀيرا پيش ڪئي ۽ اوتار فلم سيريز ۾ نئيتري جي نالي سان سندس پهريون نظر هن گيمورا کي مارول سئنيما ڪئنامي ۾ پيش ڪيو ، گليڪس آف گليڪس (2014) سان شروع ٿي. تمام وقت جي سڀ کان وڌيڪ بزنس ڪرڻ واريون فلمن ۾ هن جي ظاهر ٿيڻ جي سبب ، جهڙوڪ اوتار ، ايونگرز: انفنيٽي وار ، ۽ اٻينرز: آخرگام ، سالدانا 2019 جي طور تي هر وقت جي سڀني کان وڌيڪ بزنس ڪندڙ فلم اداڪار آهي.ref> سندس فلمن  دنيا ۾ 11 ارب ڊالر کان وڌيڪ بزنس ڪيو.
حوالا
زمرو:1978ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
تپو قبو سعيد خان
تپو قبو سعيد خان پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ 4 ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ ڍوري، ديھ اسحاق، ديھ سمندر ۽ ديھ سرحد.
آبادي
ھن تپي جي 2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 41,058 ھئي جيڪا 6,982 خاندانن تي مشتمل ھئي ھن ديھ جي ٻھراڙيءَ جي آبادي 13,160 جيڪا 2,193 خاندانن تي مشتمل آهي. اتان جي شھري آبادي قبو سعيد خان شھر ۾ واقع آهي جيڪا 27,898 آھي ۽ 4,789 خاندانن تي مشتمل آهي.
بردو سنڌي
''بردو سنڌي موجوده دور جو بلند پايه شاعر ٿي گذريو آهي. کيس خاص ڪري گيت جي صنف ۾ ڪمال حاصل هو. هن جو اصل نالو محمد رمضان ولد خدا ڏنو لاشاري هو. هن ڳوٺ ماڪن ڪوري، تعلقي ميرپور ماٿيلي ۾، 15 مارچ 1922ع تي جنم ورتو. پرائمري تعليم دوران شاعري ڪيائين، جيڪا پوءِ ڪجهه وقت لاءِ ترڪ ڪيائين، ۽ 1954ع ۾ پنهنجي دوست ’نظر سنڌي‘ مرحوم نوابشاهه واري جي صحبت ۾ ٻيهر شاعري شروع ڪيائين. آبداريءَ جو امتحان ڏئي، نوابشاهه جي مختيارڪاريءَ ۾ ملازمت ڪيائين ۽ هميشه لاءِ نوابشاهه ۾ سڪونت اختيار ڪيائين. سندس شاعريءَ جا ٻه مجموعا ”اکڙيون ميگهه ملهار“ ۽ ”بوندون بس نه ڪن“ ڇپيل آهن. ”اکڙيون ميگهه ملهار“ تي پاڪستان رائٽرس گلڊ طرفان کيس هڪ هزار رپيا انعام طور ڏنا ويا. هيءُ ڪتاب سنڌي ادبي سنگت نوابشاهه شايع ڪيو هو. سندس ٻيو شعري مجموعو انسٽيٽيوٽ آف سنڌالاجيءَ پاران ”بوندون بَس نه ڪن“ عنوان سان شايع ڪيو. بردي سنڌيءَ، سنڌيءَ ۽ سرائڪيءَ ۾ شاعري ڪئي آهي. هن 26 آڪٽوبر 1988ع تي ڊگهي بيماريءَ کان پوءِ وفات ڪئي. سندس سموري سنڌي، سرائيڪي ۽ ترجمو ٿيل شاعري تاج جويي ترتيب ڏئي، هڪ ڪتاب جي صورت ۾ گڏ ڪئي آهي، جيڪا ڇپائيءَ هيٺ آهي.''
حوالا
زمرو:20ھين صديءَ جا سنڌي شاعر زمرو:سنڌي شاعر زمرو:1922ع جون پيدائشون زمرو:1988ع جون وفاتون زمرو:گھوٽڪي ضلعي جون شخصيتون
2022ع
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال زمرو:2022ع
مير الله بخش ٽالپر
مير الله بخش خان ٽالپر شاهواڻي ٽالپرن جي شاخ سان تعلق رکندڙ ھيو ۽ 1899ع ۾ سانگھڙ ضلعي جي جهول جي ڳوٺ ۾ ڄائو هو. اڃا ٽن سالن جي عمر ۾ سندس والد، مير فضل محمد خان، 1901ع ۾ گذاري ويو. خاندان ۾ باقي صغير اولاد ۽ بيوهه عورتون وڃي رهيون، تنهن ڪري هي اتان لڏي وڃي ٽنڊي جان محمد تعلقي ڊگڙيءَ ۾ عزيزن وٽ رهيا. ابتدائي تعليم مڪاني اسڪول ۾ ورتائين. 1911ع ڌاري، پٿوري جي مدرسي ۾ چئن درجن تائين تعليم ورتائين: پوءِ اتان اچي ڪراچيءَ جي سنڌ مدرسي ۾ داخل ٿيو، جتان 1918ع ۾ مئٽرڪ جو امتحان پاس ڪيائين. ان کان پوءِ اعليٰ تعليم لاءِ جهونا ڳڙهه ڪاليج ۾ داخل ٿيو، ۽ جڏهن اتان غير ڪاٺياواڙي شاگردن کي ڪڍيو ويو، ته هن واپس سنڌ ۾ اچي، ڊي. جي سنڌ ڪاليج ڪراچيءَ ۾ داخلا ورتي. . 1920ع ڌاري جڏهن خلافت هلچل شروع ٿي، ته مير صاحب تعليم ڦٽي ڪري وڃي تحريڪ خلافت ۾ حصو ورتو، ۽ ٿرپارڪر ضلعي خلافت ڪاميٽيءَ جو سيڪريٽري ٿي ڪم ڪرڻ لڳو. 1924ع ۾ جڏهن خلافت هلچل جهڪي ٿي ويئي، ته هن ٿر پارڪر ضلعي جي زميندار ايسوسيئيشن برپا ڪرڻ ۾ حصو ورتو، جنهن جو صدر خانبهادر غلام نبي شاهه ٿيو ۽ پاڻ سيڪريٽري ٿي ڪم ڪرڻ لڳو. . سال 1927ع ۾ کيس "الوحيد" ۾ اسسٽنٽ ايڊيٽر ڪري رکيو ويو. 1928ع ۾ جڏهن قاضي عبدالرحمان ضلعي لوڪل بورڊ ڪراچيءَ جو چيف آفيسر مقرر ٿيو، ته ڪجهه وقت لاءِ هن ايڊيٽريءَ جا فرائض به بجا آندا. اُتان، اکين جي خراب ٿيڻ ڪري، استعيفا ڏيئي، ڳوٺ موٽي آيو. 1930ع ۾ پهرين سنڌ هاري ڪانفرنس، ميرپورخاص ۾، مسٽر جمشيد ميهتا جي صدارت هيٺ ڪٺي ٿي، مير صاحب ان ۾ به حصو ورتو. 1937ع ۾ پاڻ خاڪسار هلچل ۾ شريڪ ٿيو، ۽ ان طرفان "خاڪسار سپاهي" نالي رسالو ڪڍندو هو. خاڪسار تحريڪ ۾ گهڻي وقت تائين ڪم ڪندو رهيو. 1945ع ۾، ان سلسلي ۾، دهليءَ ۾ ٿوري وقت لاءِ گرفتار ٿي جيل ۾ ويو. 22 جولاءِ 1953ع تي، موٽر جي حادثي ۾ وفات ڪيائين.
رنجيت سنگھ
مهاراجا رنجيت سنگھ (پيدائش: 13 نومبر 1780ع– وفات: 27 جون 1839ع) پنجاب ۾ سک سلطنت جو باني هيو. اَٽڪل چاليهه سال دورِ حڪومت ۾ اُن جي سوڀن جي سبب سک سلطنت ڪشمير کان موجودهہ خيبر پختونخوا ۽ ڏکڻ ۾ سنڌ جي حدن سان ملي چڪي هئي.
حوالا
زمرو:1839ع جون فوتگيون زمرو:پنجاب جي تاريخ زمرو:هندستاني سک زمرو:هندستاني سورما
24 آگسٽ
حوالا
زمرو:آگسٽ زمرو:سال جا ڏينهن
سهڪاري سگهون
سهڪاري سگهون يا پِلرس آف سپورٽ (Pillars of Support) ڪنهن به رياستي سرشتي جا اُهي شعبا، ادارا ۽ تنظيمون آهن، جيڪي رياست جي سياسي سگهه کي برقرار رکڻ لاءِ سگهه يا طاقت ڏين، جيڪا عالمي برادريءَ ۾ سندس مان ۽ عزت جو سبب بڻجي سگهي. سهائتا جي اهڙن ٿنڀن ۾ بااختيار سياسي ادارا، جيل، اعليٰ تعليمي ادارا، واپاري طبقو، مزدور تنظيمون، ميڊيا ، فوجي شُعبا، پوليس، انصاف جا ادارا (عدالتون) ۽ ٻيا ادارا به شامل آهن. اهي ٿنڀ رياستي ڪاروهنوار ۽ اثر جي ڌرجي کي مٿاهون ڪرڻ ۽ بين الاقوامي برادريءَ ۾ الڳ سُڃاڻپ ڏيارڻ ۾، ڪنهن به قوم/ رياست لاءِ تمام گهڻا مددگار ثابت ٿيندا آهن. ڇاڪاڻ جو مٿين اداران جي ڪارڪردگي ئي رياست جي ڪردار کي طئي ڪندي آهي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:عالمي لاڳاپا
گھوٽڪي تعلقو
گھوٽڪي تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي گھوٽڪي جو ھڪ تعلقو جنھن جو صدرمقام گھوٽڪي شھر آھي.
مردم نگاري
گھوٽڪي تعلقي جي آدمشماري مارچ 1998 ۾ 298634 ھئي. مارچ 2017 جي آدمشماري 506919 ھئي. گھوٽڪي تعلقي جي پکيڙ 846 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ ڪل آبادي ۽ پکيڙ جي نسبت سان في چورس ڪلوميٽر ۾ 599.3 ماڻھو رھندڙ آھن. ٻھراڙي ۾ 382661 ماڻھو رھن ٿا جيڪي ڪل آباديءَ جو 75.5 سيڪڙو آهي. شھري آبادي 124258 آھي جيڪا 24.5 سيڪڙو آھي.
ديھون
گھوٽڪي تعلقي ۾ ڪل 77 ديھون واقع آهن.
وسيم اختر
هي مضمون انگريزي وڪيپيڊيائي هم نالي مضمون کان ترجمو ڪيو ويو آهي ۽ هن ۾ گوگل مشين ترجمو کان مدد ورتي وئي۔
‘‘‘وسيم اختر‘‘‘ (پيدائش: 25 نومبر، 1955) ڪراچي،پاڪستان کان (ايم ڪيو ايم) جو هڪ پاڪستاني سياستدان آهي.
تعليم ۽ سياست
ابتدائي تعليم کان بعد هن ٽيلي ڪميونيڪيشن انجينئرنگ ۾ ڊگري جي پروگرام کي مڪمل ڪيو. ايم ڪيو ايم جي ابتدائي ڏينهن ۾ هن 1988ء ۾ پارٽي ۾ شموليت اختيار ڪئي۔ اُن وقت هو هڪ مقامي حڪومت جي گروپ جي تحت ڪم ڪري رهيو هيو. 2 سال جي لاءِ منصوبہ بندي جي آهي ۽ هاڻي متحدهہ قومي موومنٽ (ايم ڪيو ايم) جي زيراهتمام سياسي ميدان ۾ هڪ ٰاعلي‌ٰ مقام حاصل ڪيو آهي.
ڪراچي جا ميئر
وسیم اختر، 24 آگسٽ 2016ء تي ڪراچي جو ميئر جي عهدي تي فائز ٿيو
ذاتي زندگي
هي اختر محمد خان جو پُٽ آهي. هي آمدني جي هڪ اهم ذريعي جي طور تي هي رئيل اسٽيٽ جو ڪاروبار هلائيندو آهي۔ هي شادي شدهہ آهي ۽ هن جا ڇھ ٻچا آهن۔
تنازعو
وسیم اختر ڊاڪٽر عاصم جي قتل جي الزام ۾ 19 جولاءِ، 2016ء تي گرفتار ٿيو۔ هن تي الزام هيو تہ دهشت گردن جي مدد ڪندي هن ڊاڪٽر عاصم کي مسموم دوا فراهم ڪئي۔ هن کي ڪراچي جي اي ٽي سي ڪورٽ (اينٽي ٽيررزم ڪورٽ) ۾ پيش ڪيو ويو هيو۔
حوالا
زمرو:1955ع جون پيدائشون زمرو:ايوان زيرين پاڪستان جا ارڪان زمرو:پاڪستاني سياستدان زمرو:پاڪستاني ڪاروباري ماڻھو زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:جيئريون شخصيتون زمرو:متحدهہ قومي موومنٽ جا سياستدان زمرو:ڪراچي جا ميئر
تپو درمحمد
تپو درمحمد پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ 5 ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ جاگير، ديھ در محمد، ديھ ڪوھستان (قبو سعيد خان)، ديھ پٽ نمبر 1 ۽ ديھ پٽ نمبر 2.
آبادي
ھن تپي جي 2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 10,893 ھئي جيڪا 1,770 خاندانن تي مشتمل ھئي
ڳوٺ چنجاڻي
ڳوٺ چنجاڻي انگريزي (Village Chinjani) جوهي تعلقي، دادو ضلعي، سنڌ جو تاريخي ڳوٺ آهي جيڪو جوهي شهر کان اٽڪل 4 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي جوهي-ڀان سيدآباد روڊ سان واقع آهي.
تاريخ
چنجاڻي ڳوٺ نهايت قديم آهي. چنجاڻي سنڌ جي قبيلي ڪاٽن جو پاڙو به آهي پر هيءُ ڳوٺ کوسا قبيلي جي هڪ پاڙي جو ٻڌل آهي.ديھ جوهي جي 1876ع واري نقشي ۾ به هيءُ ڳوٺ موجود آهي. هن ڳوٺ ۾ پرائيمري تعليم لاءِ گرلس ۽ بوائيز اسڪول آهن. هن ڳوٺ جي آبادي اٽڪل هڪ هزار گهرن تي مشتمل آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ زمرو:دادو ضلعو
رنوير سنگھ
thumb|رنوير سنگھ رنوير سِنگھ ڀاوناڻي (انگريزي: Ranveer Singh Bhavnani)، پيدائش 06 جولاءِ 1985ع ، ھندي فلمن ۾ ڪم ڪندڙ ھندوستاني اداڪار آھي. ھن چئن فلم فيئر ايوارڊن سميت ڪيترائي اعزاز حاصل ڪيا آھن. کيس ھندوستان جي مُھانگن ترين اداڪاران ۾ ڳڻيو وڃي ٿو. ھي فوربز انڊيا جي 100 شخصيتن ۾ 2012ع کان شامل ٿيندو رھيو آھي.
پشتو ٻولي
پشتو :Pashto: (, rarely, پښتو Pax̌tō )ڪڏھن ڪڏھن ان کي پختو Pukhtoاچاربو آهي. پر اھو لفظ تمام غير معروف آھي. فارسي ادب ۾ ھن ٻوليء کي افغاني ۽ ھندو ۽ اردو ادب ۾ آ. کي پٺاڻي ٻولي چيو ويو آهي.ھن ٻوليءَ جا ڳالهائيندڙ پختون يا پشتون سڏبا آهن. اھا اوڀر ايراني ٻولي آهي جنھن جو تعلق انڊو يورپين ٻولين جي خاندان سان آهي. اھا افغانستان جي ٻن سرڪاري ٻولين مان ھڪ آھي.پشتو پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جي ٻولي آهي.اھا اتر اولھ بلوچستان جي به وڏي ٻولي آهي.پشاور يونيورسٽي ھن ٻوليء جي واڌاري لاءِ ڪم ڪري رهي آهي ان ۾ پشتو اڪيڊمي قائم ڪئي وئي آهي. ڪوئٽا ۾ به پشتو اڪيڊمي قائم ڪئي وئي آهي
فرا صوبو
انتظامي ورھاست
250px|thumb|فرا صوبي جا ضلعا
حوالا
زمرو:افغانستان جا صوبا
پشتو ٻولي
تاريخ
قديم زماني ۾ اوڀر ايراني قبيلا سنڌونديءَ ۽ ھندوڪش جبلن جي وچ ۾ اچي آباد ٿيا. آھي جيڪي ٻوليون ڳالھائيندا ھيا انھن جي باقيات ۾ اڄ بہ سنجاڻي ۽ پاميري ٻوليون اڄ به ڳالھايون وڃن ٿيون.پشتو ٻولي انھن ئي ٻولين جي بنيادن مان اڀري آهي.قديم پشتو ادب کانسواءِ سترھين ۽ ارڙھين صديءَ ۾ پشتو زبان جا شاعر ڪاظم خان شيدو، رحمان بابا ۽ خوشحال خان خٽڪ۽ ٻين پشتو ٻولي ۾ وڏي تعداد ۾ بيتن وارا نظم لکيا آهن.. انھيءَ زماني ۾ پشتو صحافت جو پڻ آغاز ٿيو.
حوالا
زمرو:پاڪستان جون ٻوليون
1 ڊسمبر
1 ڊسمبر ، عيسوي سال جو 335 هون (ليپ سال 336 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 30 ڏينهن باقي آهن.
واقعا
1 ڊسمبر 1938ع ٻي ھاري ڪانفرنس ٽنڊوڄام ۾ رفيق محمد امين خان کوسو جي صدارت ھيٺ ٿي.
وفاقي بادشاهت
وفاقی بادشاهت (Federal monarchy) رياستن جو هڪ اتحاد آهي جنهن ۾ هڪ بادشاهہ وفاق جو سربراهہ هوندو آهي.
تونسا شريف بم ڌماڪو
تونسا شريف بم ڌماڪو ، آڪٽوبر 14، 2015ع تي ڪيو ويو. جڏهن هڪ خودڪش بمبار پنجاب جي شهر تونسا شريف ۾ پاڪستان مسلم ليگ جي اڳواڻ سردار امجد فاروق خان کوسا جي آفيس تي بم ڌماڪو ڪيو. ان وقت سردار امجد اتي موجود نه هو، جڏهن ڌماڪي سبب 7 ماڻهو اجل جو شڪار ٿيا ۽ 13 کان وڌيڪ زخمي ٿيا. ڌماڪي جي زميواري تحريڪ طالبان پاڪستان جي ذيلي تنظيم جماعت ال احرار قبول ڪئي.
حوالا
زمرو:2015ع ۾ پاڪستان ۾ ٿيل دهشتگرد ڪاروايون
رنبير ڪپور
حوالا
زمرو:ڀارتي_مرد_فلمي_اداڪار
الاسڪا
thumb|الاسڪا جو ھاءوي
thumb|upright=0.8|[[Anchorage, Alaska, Alaska's largest city.]] thumb|upright=0.8|[[Fairbanks, Alaska|Fairbanks, Alaska's second-largest city and by a significant margin the largest city in Alaska's interior.]] thumb|upright=0.8|[[Juneau, Alaska's third-largest city and its capital.]] thumb|upright=0.8|[[Bethel, Alaska|Bethel, the largest city in the Unorganized Borough and in rural Alaska.]] thumb|upright=0.8|[[Homer, Alaska|Homer, showing (from bottom to top) the edge of downtown, its airport and the Spit.]] thumb|upright=0.8|[[Barrow, Alaska|Barrow (Browerville neighborhood near Eben Hopson Middle School shown), known colloquially for many years by the nickname "Top of the World", is the northernmost city in the United States.]] thumb|upright=0.8|[[Cordova, Alaska|Cordova, built in the early 20th century to support the Kennecott Mines and the Copper River and Northwestern Railway, has persevered as a fishing community since their closure.]] thumb|upright=0.8|Main Street in [[Talkeetna.]]
حوالا
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
جمھوريه آئرلينڊ جو قومي ترانو
اَورَانت دَ وِيئَم  'سپاھي جو گيت'  ريپبلڪ آف آئرلينڊ جو قومي ترانو آهي. ان جي موسيقي پَادَر ڪَارنِي ۽ ان جي ننڍپڻ جي ساٿي ۽ پاڙيسري پَيٽرڪ ھِينِي 1907 يا 1910ع ۾  ڪمپوز ڪئي ھئي. ان جا ٻول سڀ کان اول انگريزي ۾ پادر ڪارني لکيا ھئا جن جو بعد ۾ آئرش ٻولي ۾ ترجمو ليئم او رن ڪيو ھو. ترانو ٽن مصرعن تي مشتمل آهي جنھن جو ڪورس ذريعي ورجاءَ ڪري قومي ترانو بڻايو ويو آهي. جمهوريه آئرلينڊ جو صدر جڏھن ڪنھن سرڪاري مصروفيت لاء ڪٿي پھچندو آھي تہ کيس سلامي ڏيندي اھو قومي ترانو وڄايو ويندو آھي.
سک سلطنت
سک سلطنت (Sikh Empire) ننڍو کنڊ ۾ هڪ اهم طاقت هئي جيڪا مهاراجا رنجيت سنگھ جي اڳواڻي تحت اُڀري. جنهن 1799ع ۾ لاهور تي قبضو ڪري ورتو ۽ پنجاب جي چئوگرد علائقن تي سلطنت قائم ڪئي. سلطنت 1799ع کان 1849ع تائين قائم رهي.
حوالا
زمرو:پنجاب جي تاريخ
دي اسٽارز شائين ڊائون (ناول)
دي اسٽارز شائين ڊائون سڊني شيلڊن جو 1992 ۾ لکيل ھڪ ناول
ناول جو سٽاء
ناول م ھڪ ڪردار لارا ڪيمرون جي ڪھاڻي ٻڌايل آهي جيڪا ھڪ ڪامياب بلڊر ھئي جيڪا اسڪاٽ لينڊ جي نووا اسڪوٽيا جي ھڪ غريب خاندان مان ھئي ۽ ان جي ڄمڻ وقت سندس ماء ۽ جاڙو ڀاء مري ويا. ان جو پيء ھڪ بورڊنگ ھائوس جو ملازم ھو ۽ ڪرائي جي وصولي وارو ڪم ڪندو هو. لارا زندگي جي شروعات ۾ مردن جي معاشري ۾ پاڻ کي بچائڻ سکي ٿي ۽ پيء جي وفات بعد ان جي جاء تي ملازم ٿي ڪم جي شروعات ڪيائين ۽ ان سان گڏوگڏ بورڊنگ ھائوس جي بورچياڻي پڻ ٿئي ٿي ھڪ شخص چارلس ڪوھن ھن مان متاثر ٿي کيس ھڪ تعميراتي ٺيڪو ڏيندو آھي ۽ ان لاء سٺي زمين حاصل ڪرڻ لاءِ سودي ۾ پئسن سان گڏ زمين جي مالڪ کي پنھجو جسم بہ حوالي ڪري ٿي ۽ اھڙي طرح ان ٺيڪي جي تڪميل سان پئسي واري ٿي آمريڪا جي شھر شڪاگو ۾ جائداد جو ڌنڌو شروع ڪري ھڪ بزنس ايمپائر ٺاھي ھڪ امير ترين عورت ٿي وڃي ٿي. کيس ھڪ ذھين پيانو وڄائيندڙ فلپ ايڊلر سان پيار ٿي وڃي ٿو ۽ ساڻس شادي ڪري ٿي. ان بعد ھر چيز، مڙس سميت، جيڪا حاصل ڪيائين اھا وڃائي وہھي ٿي ۽ پوء ٻيھر سڀ ڪجھ حاصل ڪري ٿي
2 ڊسمبر
2 ڊسمبر ، عيسوي سال جو 336 هون (ليپ سال 337 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 29 ڏينهن باقي آهن.
بيبي نانڪي
بي بي نانڪي يا بيبي نانڪي (جنم 1464–وفات 1518) سک مت جي پهرئين گرو ۽ باني، گرو نانڪ جي وڏي ڀيڻ هئي. نانڪي سک مت ۾ اهم هستي آهي ۽ پهرئين گرسکھ سڏرائبي آهي. هن سڀ کان اڳ پنهنجي ڀاءُ جي ”روحاني سالڪي (بزرگي)“ محسوس ڪئي.
2 ڊسمبر
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:ڊسمبر
بيبي نانڪي
شروعاتي زندگي
هن سال 1464ع ۾ لاهور جي ڀرسان چاهل (هاڻوڪو قصور ضلعو) ۾ جنم ورتو هيو. نانڪي ۽ هن جو ڀاءُ نانڪ ڪالو ۽ ترپتا جا ٻچا هيا. نانڪي جو نالو سندس نانا ناني رکيو هيو، پنجابي ۾ "نانڪياں" نانا ناني جي گهر کي سڏيندا آهن.
نانڪي جي شادي اُپل کتري ذات جي جئيرام سان ٿي هئي، جيڪو دهلي سلطنت جي دور ۾ لاهور جو گورنر دولت خان جي مودي خانو ۾ هڪ ملازم هيو. جئيرام گرو نانڪ کي سلطان پور جي مودي خانو ۾ نوڪري ڏيارڻ ۾ مدد ڪئي هئي.
ڀيڻ ڀائر
بي بي نانڪي کي پنهنجي ڀاءٌ سان وڏو چاهہ هيو ۽ هوءَ ان جي "روحاني روح" کي سڀ کان اڳ سُڃاڻيندڙن منجهان هئي. هيءَ پنهنجي ڀاءٌ کان پنج سال ڄمار ۾ وڏي هئي، پر انهن جي لاءِ هڪ ماءٌ جو ڪردار نڀائيائين. هنن رڳو پنهنجي پيءٌ سان گرو نانڪ جي حفاظت ڪئي، پر هو کين بنا شرط پيار ڪندي هئي. گرو نانڪ کي بي بي نانڪي سان گڏ رهڻ جي لاءِ موڪليو ويو هيو جڏهن هو رڳو پندرنهن سال جو هيو. ان کي آزادي ڏيڻ جي لاءِ بي بي نانڪي ان جي لاءِ هڪ زال جي ڳولها ڪئي. بي بي نانڪي پنهنجي مڙس سان گڏجي هڪ ڇوڪري ڳولهي ۽ اها گرو سان شادي ڪرڻ جي لاءِ ماتا سلکني کي ڳولهيو. جيئن تہ بي بي نانڪي کي پنهنجو ڪوبه اولاڌ نہ هيو، انڪري هيءَ پنهنجي ڀاءُ جي ٻچن، سري چند ۽ لکمي چند کي پالڻ ۾ مدد ڪندي هئي.
بي بي نانڪي کي گرو نانڪ جي پهرئين پُوئلڳ (پيروڪار ) جي روپ ۾ سُڃاتو ويندو آهي. هيءَ سدائين انهن جي لاءِ وقف هئي. گڏوگڏ هيءَ خدا جي ڀڳتي جي هڪ اوزار جي روپ ۾ راڳ (موسيقي) جو استعمال ڪرڻ ۾ گرو نانڪ کي ڌيان ڏيارڻ جي لاءِ سُڃاتي ويندي آهي. اهو ڄاڻي تہ ان وٽ موسيقي جو هنر آهي، هن کيس پنهنجي موسيقي کي اڳتي وڌائڻ ۾ مدد ڪرڻ جي لاءِ هڪ رباب خريد ڪيو.
رجني ڪانت
رجني ڪانت (انگريزي: Rajnikanth)، پيدائشي نالو شيواجي راءُ گائيڪواد، پيدائش 12 ڊسمبر 1950ع، ھندوستاني اداڪار، پيشڪار ۽ اسڪرين ليکڪ آھي، جيڪو بُنيادي طور تي تامل فلمن ۾ ڪم ڪندو آھي. ھن چئن تامل ناڊو اسٽيٽ فلم بيسٽ ايڪٽر ايوارڊ ۽ ھڪ فلم فيئر بيسٽ تامل ايڪٽر ايوارڊ سميت ڪيترائي اعزاز حاصل ڪيا آھن. ھندوستان جي حڪومت پاران کيس پدما ويڀوشن (2016ع) ۽ پدما ڀوشن (2020ع) جي اعزاز سان نوازيو ويو آھي. چوٿين وِجي ايوارڊس ۾ کيس ھندوستاني سئنيما ۾ بھترين ڪم عيوض چيوالائير شيواجي گڻيسن ايوارڊ مليو. 2014ع ۾ 45 ھين عالمي انڊين فلم فيسٽيول ۾ کيس "سينٽينري ايوارڊ فار انڊين فلم پرسنيلٽي آف دَ ييئر" سان نوازيو ويو. 2019ع ۾ عالمي انڊين فلم فيسٽيول جي 50 ھين ايڊيشن جي موقعي تي کيس "آئيڪون آف گلوبل جوبلي ايوارڊ" سان نوازيو ويو. ھن کي تامل سئنيما جي تاريخ ۾ ايم جي راماچندرن کانپوءِ ٻئي نمبر تي سڀني کان وڌيڪ ڪمائيندڙ اداڪار طور ڏٺو ويندو آھي. 67 ھين نيشنل فلم ايوارڊس جي موقعي تي کيس ھندوستاني سئنيما جي شعبي ۾ وڏي ۾ وڏي ايوارڊ دادا صاحب ڦالڪي ايوارڊ سان نوازيو ويو. thumb|رجني ڪانت 2018ع ۾
بيبي نانڪي
وفات
بي بي نانڪي جي وفات 1518 ۾ ٿي هئي. سندس پڇاڙيءَ جي خواهش هئي تہ سندس ڀاءٌ گرو نانڪ سندس پڇاڙيءَ جي ڏيهن ۾ هن سان گڏ رهي. سندس آخري ساهہ جپجي صاحب کي ٻُڌندي گُذري ويون.
حوالا
زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:هندستاني سک
25 آگسٽ
25 آگسٽ ، عيسوي سال جو 237 هون (ليپ سال 238 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 128 ڏينهن (ليپ سال 129 ڏينهن) باقي آهن.
ماتا ترپتا
ماتا ترپتا سک مت جي پهرئين گرو، باني ۽ گرو نانڪ جي ماءُ هئي، جنهن گرونانڪ کي 15 اپريل 1469ع تي لاهور کان 40 ڪلوميٽر پَري شيخوپوره جي هڪ ڳوٺ رائي ڀوئي دي ۾ جنم ڏنو هيو. ان جڳهہ جو نالو پوءِ ننڪانا صاحب رکيو ويو آهي. هوءَ هڪ هندو خاندان منجهان پيدا ٿي هئي، پر جڏهن سچ گرو (نانڪ) کي الهام لٿو (انڪشاف ٿيو) تہ هيءَ سک بڻجي وئي. ڳوٺ جو نالو گرو کي ڀيٽا ڏيڻ جي لاءِ نانڪانا صاحب نالو ڏانهن تبديل ڪيو ويو. گرو نانڪ ديو جو پيءُ مهتا ڪالو هو. هن جي هڪ وڏي ڀيڻ هئي جنهن جو نالو بيبي نانڪي هيو.
اهڙِي ريت، اهو ڪيينڊا جي سريري ميموريل اسپتال ۾ فيملي برٿنگ يونٽ جو نالو پڻ آهي
ماتا ترپتا ۽ سندس مهتا ڪالو پنجاب جي علائقي تالونڊي ۾ رهندا هيا، جيڪو هاڻي پاڪستان جو حصو آهي.ٿڪجي پيل سنت ۽ 'فقير' اتي آرام ڪندا هيا، ۽ ماتا ترپتا انهن سمورن راهگيرن کي آڌرڀاءٌ (ڀليڪار) ڪندي هئي ۽ انهن جي خدمت ڪندي هئي.
ٻين جي خدمت جي لاءِ سندس جاکوڙ جي نيٺ کيس بدلو مليو جڏهن کيس نانڪ 1469 ۾ پيدا ٿيو.
مهربان، ذميدار ۽ پيار پاٻوهہ واري ماتا
ماتا ترپتا هڪ مهربان ناري هئي. نوجوان نانڪ هڪ ملنسار طبيعت جو هيو، تنهنڪري، ان جا ڪيترائي دوست هيا. هو انهن سان گڏ اڪثر سٺو سلوڪ ڪرڻ پسند ڪندو هيو. هم زباني تاريخ جي روايت منجهان پروڙ ملي ٿي تہ ماتا ترپتا پنهنجي ساٿين تي خرچ ڪرڻ جي لاءِ ڪڏهن ڪڏهن کيس ٻہ سڪا پڻ سلپ ڪري ڏيندي هئي. هو گهڻي ريت پنهنجي پٽ کي پنهنجي ساٿين سان گڏ ورهائڻ جي لاءِ مٺائيون پڻ ٺاهي ڏيندي هئي. هيءَ پنهنجي پٽ سان بي حد پيار ڪندي هئي، پر روايت ۽ رسم ۽ رواج کي ڌتڪارڻ سندس مڙس مهتا ڪالو جي لاءِ مستقل اذيت جو باعث هيو.
گرو نانڪ جي پنهنجي تلوندي کان پنهنجي سفر تان واپسي تي، ماتا ترپتا ڄاڻي پئي ته آخرڪار سندس وقت پورو ٿيو، تنهنڪري هن کيس چيو ته هو اتي ئي کيس سان گڏ رهي. جڌهن گرو نانڪ پنهنجي نعمتن کي حاصل ڪرڻ لاءَ پنهنجي ماءٌ جي پيرن کي هٿ لاتو، ته هن کيس آخري ڀيرو محبت سان پنهنجي سيني سان لاتو. اهو سال 1522 هيو ته هوءَ هي جهان ڇڏي پلوڪ پڌاري وئي. گرو نانڪ پنهنجي ماءُ جون آخري رسمون پاڻ ڪيون ۽ سڀني کي هدايت ڪئي ته هو ڪنهن به رسمن جي ڪا ضرورت ناهي، ۽ هر ڪنهن کي خدا جي نالي تي ڌيان ڏيڻ گهرجي ۽ پنهنجي حڪم کي قبول ڪيو وڃي، جيئن ته زندگي جي لاءِ مراقبت ۽ عبادت صرف هن لاءِ واحد صورت ۽ انعام آهي.
حوالا
زمرو:هندستاني سک
پاڪستان ۾ اسڪولن جي فهرست
border|thumb|پاڪستان جا انتظامي يونٽ [[بلوچستان، پاڪستان|بلوچستان صوبو خيبر پختون خواهه صوبو پنجاب صوبو سنڌ صوبو اسلام آباد جي گاديء جو علائقو آزاد ڪشمير جو علائقو گلگت بلتستان جو علائقو]] هيٺ ڏنل فهرست پاڪستان ۾ اسڪولن جي آهي .صوبن/علائقن ۽ ضلعي جي لحاظ کان درجه بندي ڪئي وئي آهي.
ڄامشورو
پاڪ ترڪ اسڪول لمس برانچ
ليٽويا
ليٽويا جنھن جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف ليٽويا يا جمھوريه ليٽويا آھي، اتر يورپ جي بالٽڪ ريجن ۾ واقع هڪ ملڪ آهي ان جي اتر ۾ اسٽونيا، ڏکڻ ۾ لٿوينيا ، اوڀر ۾ روس، ڏکڻ اوڀر ۾ بيلاروس ۽ اولھ ۾ بالٽڪ سمنڊ ذريعي ان جون سامونڊي حدون سويڊن جي سامونڊي حدن سان ملن ٿيون. ھن ملڪ جي آبادي 1,957,200 آھي ۽ پکيڙ 64589 چورس ڪلوميٽر آهي. ان جو گاديءَ جو هنڌ ريگا شھر آھي جيڪو ملڪ جو سڀ کان وڏو شھر آھي. ملڪ جا ٻيا مشھور شھر دوگاوپلز، ليپائيا، يلگاوا، يرمالا آھن. ھتان جي موسم ٽيمپريٽ ھوندي آھي
ملڪ جو نالو
ليٽويا لفظ پروٽو انڊين يورپي بالٽ نسل جي  ليٽگال قبيلي جي نالي مان نڪتل آهي ليٽويا جي ھينري ان قبيلي جي نالي تان ان سرزمين کي " ليٽيگيليا " ۽ ليٿيا جا نالا ڏنا جيڪو بعد ۾ رمانس ٻولين ۽ جرمن ٻولي جي اثر هيٺ تبديل ٿيندي ليٽويا ٿي ويو.
تاريخ
ھن ملڪ جي حدن ۾ انساني آبادي جي شروعات 3000 سال ق م ۾ ٿي جڏھن بالٽڪ سمنڊ اوڀرندي جي ڪناري تي پروٽو بالٽڪ قبيلن رھائش اختيار ڪئي انھن مقامي عنبر جي عيوض قيمتي ڌاتو حاصل ڪرڻ لاءِ روم ۽ بازنطيم سان واپاري رستا قائم ڪيا 900 عيسويءَ تائين اتي چار بالٽڪ قبيلن : ڪروني،  ليٽيگالي، سيلوني ۽ سيميگالي سان گڏوگڏ فن نسل جو فن ٻولي ڳالهائيندڙ قبيلو لووني آباد ٿي چڪا ھئا.
جيتوڻيڪ مقامي ماڻھن صدين کان ٻاھرين دنيا سان تعلق ۾ رھيا پر پوء به ٻارھين صدي ۾ انھن پاڻ کي يورپ جي سماجي ۽ سياسي نظام سان ڳنڍي رکيو ان صدي جي آخر ۾ پوپ عيسائيت ۾ داخل ٿيڻ جي دعوت لاء تبليغي جماعت دائوگاوا ندي ذريعي موڪلي ھئي پر مقامي ماڻھو، چرچ جي اميدن جي ابتڙ، عيسائيت قبول نه ڪئي. سينٽ مائنھارڊ ماڻھن کي بت پرست عقيدن مان ڦيرائي عيسائيت ۾ آڻڻ لاء ڪيٿولڪ تبليغي جماعت سان 1184ع ۾ زيگبرگ (Segeberg) کان روزانو ٿي اڪشچل (Ikšķile) پھتو. پوپ سيلسٽائين ٽئين 1193ع ۾ اتر يورپ جي بت پرست عقيدن سان تعلق رکندڙن جي خلاف جھادين (crusaders) کي موڪليو تہ جئين طاقت جي زور تي کين عيسائيت ۾ آڻجي. پرامن طريقي ۾ ناڪامي ملڻ بعد سينٽ مائنھارڊ پڻ لووني قبيلي وارن کي طاقت ذريعي عيسائي بڻائڻ جي رٿ ڪئي.
13 صدي عيسويءَ جي ابتدا ۾ موجوده ليٽويا جو وڏو حصو ۽ ڏکڻ اسٽونيا جرمن ماڻھن جي ڪنٽرول ۾ ھيا جرمنن انھن سڀني کي ملائي  لائيوونيا واري ڪروسيڊر رياست (جھادي رياست) قائم ڪئي جيڪا پوء ٽيرا ماريانا جي نالي سان مشهور ٿي. 1282ع ۾ ريگا۽ بعد ۾ سئيسس،ليمبزي،ڪوڪنيس،والميئرا شھر  ھينزيئٽڪ ليگ جو حصو ٿيندا ويا  اوڀر ۽ اولھ طرف واپار لاء ريگا ھڪ مرڪز بڻجي ويو ۽ ان اوڀر يورپ سان ويجھڙا ثقافتي لاڳاپا قائم ڪيا ھن ملڪ ۾ پھريان جرمن آبادڪار نائيٽ ھيا جيڪي اتر جرمني جا رھاڪو ھيا جن جرمن ٻولي ھتي آندي جنھن جا کوڙ لفظ ليٽويائي ٻولي ۾ شامل ٿي ويا.
ليوونيا واري جنگ (1558–1583) کان پوءِ, ليوونيا تي پولش لٿوينيائي دولت مشترڪه جو قبضو ٿي ويو اسٽونيا جو ڏاکڻو حصو ۽ ليٽويا جو اتريون حصو  لٿوينيا جي گرينڊ ڊچي جو حصو بڻجي ليوونيا جي ڊچي ٿي ويا . اھا ڊچي جيتوڻيڪ پولينڊ کي خراج ڏيندڙ رياست ھئي پر پوء به ان کي وڏي پيماني تي خودمختياري مليل ھئي ۽ سن سورھين صدي ۾ پنھنجو سونھري دؤر ڏٺو. سترھين ۽ ارڙهين صدي عيسويءَ ۾ سويڊش ايمپائر، روسي ايمپائر ۽ پولش لٿوينيائي دولت مشترڪه وچ ۾ اوڀر بالٽڪ ريجن ۾ ھڪٻئي تي برتريءَ لاء سرگرم رھيا. پولش سويڊش جنگ (1600–1611) جي نتيجي ۾ اتر ليوونيا سويڊن جي ڪنٽرول ۾ آيو. ريگا سوئيڊش ليوونيا جو گادي جو هنڌ ٿيو. 1629 ۾ الٽمارڪ واري صلح ٿيڻ تائين  انھن جي وچ ۾ وقتن فوقتن جنگ جاري رھي. ليٽويا ۾ سويڊش دؤر کي سٺو دؤر سمجھيو ويندو آھي جنھن ۾ غلامي ۾ نرمي آندي وئي ۽ ھارين لاء اسڪولن جو ڄار وڇايو ويو، ۽ جرمن بالٽڪ نوابن جو اثر رسوخ گھٽيو. ان دؤر ۾ کوڙ وڏيون ثقافتي تبديليون پڻ واقع ٿيون. سويڊش ۽ گھڻي ڀاڱي جرمن حاڪميت دوران ليٽويا ۾ لوٿرازم مذھب اختيار ٿي چُڪو ھو. موجوده ليٽويا جو حدون ان وقت ورھايل ھيون ان ڪري پولينڊ جي ڪنٽرول وارن علائقن ۾ رومن ڪيٿولڪ مذھب اختيار ٿي چُڪو ھو ۽ ليٽويائي ٻولي ۾ اتي پولش ۽ روسي ٻولين جي لفظن جو وڏو ذخيرو پڻ شامل ٿي ويو. 1710ع ۾ اسٽونيا ۽ ليوونيا جي روس آڏو پيش پوڻ بعد نيسٽاڊ واري معاھدي ذريعي اتر واريون عظيم جنگون پڄاڻي تي پھتيون. انھن جنگن ۽ پليگ جي وبا جي ڪري ليٽويا جي 40 سيڪڙو آبادي ناس ٿي چڪي هئي. ريگا شھر جي اڌ آبادي مري چڪي ھئي. 1721ع ۾ وِڊزَيمَي روس کي مليو. ان کي ريگا جي گورنريٽ جو حصو بڻايو ويو. ليٽگال وارو علائقو 1772 تائين پولش-لٿوينيائي دولت مشترڪه جو حصو رھيو جنھن بعد اھو روس ۾ شامل ڪيو ويو. 1795ع ۾ ڪورلينڊ ۽ سيميگاليا واري ڊچي روس جي خودمختيار گورنريٽ بڻائي وئي جنھن جو نالو ڪورلينڊ گورنريٽ رکيو ويو. اھڙي طرح موجوده ليٽويا سمورو روسي ايمپائر جي تسلط ھيٺ اچي ويو. بالٽڪ جي ٽنھي صوبن ۾ مقامي قانونن کي برقرار رکيو ويو ۽ انھن جي سرڪاري ٻولي جرمن رھي ۽ انھن کي پنھنجي علحده لنسٽاگ (Landtag) جي نالي سان پارليامينٽ ھئي. 1817ع ۾ ڪورلينڊ جي زرعي غلامن کي آزادي ڏني وئي. اوڻويھين ۽ ويھين صدي ۾ ليٽويا ۾ زرو سان معاشي ۽ تعميراتي واڌارو آيو ۽ ريگا جي بندرگاھ روسي ايمپائر جي سڀ کان وڏي بندرگاھ بڻجي وئي. اتي ريلوي لائينون وڇي ويون ، فيڪٽريون لڳي ويون، بئنڪون ۽ يونيورسٽي قائم ٿي.
روس کان آزادي آزادي
پھرين جنگ عظيم ھن ملڪ واري علائقيکي تباھ ڪري ڇڏيو. ان وقت خودمختياري جا مطالبا اٿي رھيا ھئا پر آڪٽوبر 1917ع واري روسي انقلاب اچڻ سان آزادي جو مطالبو ڪيو ويو ۽ 18 نومبر 1918ع تي ليٽويا جي عوامي ڪائونسل ليٽويا جي آزادي جو اعلان ڪيو ۽ ڪارلس المنش ملڪ جي عبوري حڪومت جو صدر ٿيو پر ان آزادي جي اعلان سان گھرو ويڙھ ۽ سرحدي جنگ جي شروعات ٿي وئي. 1919 جي بھار جي موسم تائين درحقيقت ليٽويا جون ٽي حڪومتون دعويدار ھيون جن مان ھڪ ڪارلس المنش جي عبوري حڪومت جنھن کي ٽائوٽس پَدُووَم (عوامي ڪائونسل) جي ۽ مليٽري انٽر الائيڊ ڪميشن آف ڪنٽرول جي حمايت حاصل ھئي. ٻين حڪومت ليٽويائي سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ جي ھئي جنھن جو اڳواڻ پيترس اسٽوشڪا ھيو جنھن جي حامي سرخ فوج ھئي. ٽين آندري نائيدرا جي عبوري حڪومت ھئي جنھن کي  بالتيشي لنڊسويئر ۽ جرمن فرائيڪور يونٽ جي حمايت حاصل هئي. اسٽونيا ۽ ليٽويا جي فوجن جرمني کي جون 1919ع ۾ سئيسس واري جنگ ۾ شڪست ڏني ۽ 1920 جي شروعات ۾ ئي ليٽويا ۽ پولينڊ جي فوجن اوڀر ليٽويا مان سرخ فوج کي ٻاھر ڪڍڻ ۾ ڪامياب ٿي ويون. پھرين مئي 1920ع تي چونڊيل آئين ساز اسيمبلي وجود ۾آئي جنھن ملڪ جو آئين ٺاهي فيبروري 1922ع ۾ لاڳو ڪيو 1934ع م فوجي انقلاب کان پوءِ ڪارلس المنش آئين کي جزوي طور تي معطل ڪري ڇڏيو پر ان کي ٻيھر 1990ع ۾ بحال ڪيو ويو ۽ ترميمن سميت اھو اڄ تائين نافذ العمل آهي.
24 آگسٽ 1939ع تي سويت يونين ۽ نازي جرمني پاڻ ۾ ڏھن سالن تائين ھڪٻئي سان اڳرائي نہ ڪرڻ جو معاھدو ڪيو جيڪو مولوٽوف- ربنٽراپ پيڪٽ جي نالي سان مشھور ٿيو. ان بعد ليٽويا جي صدر ڪارلس المنش ۽ نازي جرمنيءَ وچ ۾ معاھدي تحت ليٽويا مان بالٽڪ جرمن ماڻھن جي ليٽويا مان جرمني طرف منتقلي عمل ۾ آئي. ڊسمبر 1939ع تائين 50000 جرمن ليٽويا ڇڏي چڪا ھئا ۽ 1600 ان وقت پنھنجا ڌنڌا ختم ڪري لڏڻ جي تياري ۾ ھئا. باقي 13000  جرمن واپس نہ ويا ۽ ليٽويا ۾ رھڻ جي چونڊ ڪئي  انھن منتقل ٿيندڙن مان اڪثر کي پولينڊ ۾ آباد ڪيو ويو 5 آڪٽوبر 1939ع ۾ ليٽويا کي سويت يونين باھمي مدد جي معاھدي لاء زبردستي مجبور ڪيو جنھن تحت سويت يونين کي ليٽويا ۾ 25000 کان 30000 فوجي رکڻ جي اجازت ڏني وئي رياستي عملدارن کي ھٽائي سوويت ڪيڊر جي عملدارن کي مقرر ڪيو ويو چونڊن ۾ سوويت حامي اميدوارن کي بيھاريو ويو جن پيپلز اسيمبلي ۾ سويت يونين ۾ شامل ٿيڻ جي حمايت ڪئي. ليٽويا ۾ آگسٽس ڪرھينشٽيئنس جي حڪومت قائم ٿي.
سوويت يونين ۾
5 آگسٽ 1940ع ۾ سويت يونين ليٽويا کي بطور ليٽويائي سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ جي سوويت يونين ۾ شامل ڪري ڇڏيو.
سوويت پنھنجي مخالفت ڪندڙن کي سختي سان چٿيو ۽ بارباروسا واري آپريشن کان اڳ ھڪ سال جي اندر 34250 ماڻھن کي قتل يا سائيبيريا نيڪال ڪيو ويو سائيبيريا بدر ٿيلن مان 40 سيڪڙو مري ويا. ليٽويائي فوجي آفيسرن کي گوليون هڻي ماريو ويو. جنوري 1941ع تي جرمن فوج آپريشن بارباروسا ڪندي سوويت فوج تي حملو ڪيو. ان وقت ليٽويائي ماڻھن جي سرخ فوج سان مزاحمت پڻ شروع ٿي جنھن جرمن فوج کي فائدو پھچايو 29 جون تي ريگا ۾ سرخ فوج شڪست کاڌي ۽ جولاء جي شروعات ۾ اھو جرمني جي مڪمل قبضي ۾ اچي ويو نازي جرمن فوج ۽ پوليس ليٽويا ۾  1941ع جي سرء جي موسم دوران 30000 يھودين جو قتل عام ڪيو نومبر ۽ ڊسمبر ۾ ٻيا 30000 يھودي ريگا جي گھيتو مان ڪڍي رمبلا ٻيلي ۾ ماري ڇڏيا. جنوري 1944ع ۾ لينن گراڊ واري جنگ جي خاتمي بعد سوويت يونين جي سرخ فوج پيشقدمي شروع ڪئي ۽ جولاء جي مھيني ۾ ليٽويا ۾ داخل ٿي. ان وقت ٻنھي ڌرين ۾ ڇتي ويڙھ ٿي ھئي جنھن ۾ نازي جرمن کي شڪست آئي. 13 آڪٽوبر 1944ع تي سرخ فوج ريگا جو قبضو واپس ورتو ٻي جنگ عظيم ۾ ٻہ لک کان وڌيڪ ليٽويائي شھري مارجي وي جن ۾ 75000 يھودي ھئا جيڪي نازي جرمن تسلط دوران قتل ڪيا ويا. ليٽويائي فوجي ٻنھي ڌرين جي پاسن کان وڙھيا زياده تر جرمن پاسي کان وڙھيا سوويت فوج 1944ع ۾ ليٽويا جي فوجين مان 308ين رائيفل ڊويزن، (سوويت يونين) تيار ڪئي.
سوويت يونين جلد ئي سوويت نظام کي ليٽويا ۾ بحال ڪيو. ليٽويا جي قومپرستن جرمني سان گڏ وڙھندڙ ليٽويائي فوجين سان گڏجي جلد ئي سوويت فوج يا سرخ فوج جي خلاف مزاحمت شروع ڪئي. لڳ ڀڳ 120000 کان 300000 لک ماڻھن ليٽويا ڇڏي جرمني ۽ سويڊن ۾ پناھ ورتي سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ ٿيڻ بعد ليٽويا م سوشلزم وارو معاشي نظام قائم ڪيو ويو. ٻھراڙيءَ ۾ گڏيل ڪاشت وارو نظام متعارف ٿيو An روسي ٻولي ۽ ليٽويائي ٻولي کي سرڪاري ٻولي قرار ڏئي انھن ٻولين کانسواءِ باقي سڀني ٻولين ۾ تعليم واري سرشتي کي ختم ڪيو ويو An 1959ع تائين چار لک روسي ماڻھو اتي آباد ڪرايا ويا. ڌاري آبادڪاري ڪري ليٽويا جي ڊيمو گرافي گھٽجي 62 سيڪڙو ٿي وئي. ليٽويا سوويت نظام ۾ بھترين انفراسٽرڪچر ٺاھي ورتو. ماسڪو بھترين مينيوفيڪچرنگ جي لاء ليٽويا جي چونڊ ڪئي ۽ اتي نئين صنعتن کي قائم ڪيو جن ۾ ييلگاوا ۾ ريگا آٽوبس فيڪٽري، ريگا ۾ اليڪٽرو ٽيڪنيڪل فيڪٽريون، دوگاوپلز ۾ ڪيميڪل فيڪٽريون، والميئرا  ۽ اولائين ۾ کاڌي ۽ تيل جون فيڪٽريون قائم ڪيون ويون. ليٽويا ٽرينون، پاڻي جا جھاز، مني بسون، ٽيليفون، اسڪوٽر، ريڊيو، ۽ ھاء فاء سسٽم، اليڪٽريڪل ۽ ڊيزل انجڻون، ڪپڙو، فرنيچر، بوٽ، پيتيون ۽ ٿيلھا، ميوزڪ وارا اوزار، گھرو اليڪٽرانڪ سامان، واچون، ھوائي ۽ زرعي پرزا وغيره ٺاھڻ شروع ڪيا ليٽويا سويت يونين کان 1991ع ۾ آزادي حاصل ڪئي
سوويت يونين کان آزادي
1980 واري ڏھاڪي ۾ ميخائيل گورباچوف سوويت يونين ۾ سياسي ۽ معاشي سڌارا گلاسنوسٽ ۽ پرسٽرائڪا جي نالن سان متعارف ڪرايا. 1987ع جي اونھاري ۾ ريگا ۾ پھريون ڀيرو وڏي پيماني تي ليٽويا جي آزادي لاء مظاھرا ڪيا ويا. 1988 ۾ ٻي جنگ عظيم کان اڳ وارو ليٽويا جو جھنڊو ھوا ۾ ڦڙڪايو ويو جيڪو 1990ع ۾ سوويت ليٽويائي جھنڊي جي جاء تي سرڪاري جھنڊو قرار ڏنو ويو 1989ع ۾سوويت يونين جي سپريم سوويت  ھڪ قرارداد منظور ڪئي جنھن ۾ قرار ڏنو ويو تہ سوويت يونين جو بالٽڪ رياستن تي تسلط قانون مطابق ناھي ۽ اھو اتان جي ماڻھن جي مرضيءَ خلاف آهي. پاپولر فرنٽ نالي پارٽي ليٽويا جي آزادي جي حق ۾ ھئي جنھن کي 1990 جي چونڊن ۾ ليٽويا جي سپريم ڪائونسل م ٻہ ڀاڱي ٽي جي اڪثريت حاصل ٿي. 4 مئي 1990 تي ليٽويا جي سپريم ڪائونسل ليٽويا جي آزادي جو اعلان ڪري ڇڏيو ۽ ليٽويائي سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ جو نالو بدلائي ريپبلڪ آف ليٽويا رکيو ويو پر ماسڪو جي مرڪزي حڪومت ان کي ليٽويائي سويت سوشلسٽ ريپبلڪ قرار ڏئي رھي ھئي. جنوري 1991 ۾ سويت سياسي ۽ فوجي قوتن ليٽويائي حڪومت جو تختو اونڌو ڪرڻ لاء ريگا جي مرڪزي پبلشنگ هائوس تي قبضو ڪري قومي نجات جي ڪاميٽي جوڙي سرڪاري ونھوار پنھنجي ھٿ ۾ سنڀالڻ جي ڪوشش ڪئي. 3 مارچ 1991ع ۾ ريفرنڊم ڪرايو ويو جنھن م 73 سيڪڙو ماڻھن آزادي جي حق ۾ ووٽ ڏنو. 21 آگسٽ 1991 تي ريپبلڪ آف ليٽويا سوويت فوجي. بغاوت جي. ناڪام ٿيڻ بعد مڪمل آزادي جو اعلان ڪري ڇڏي
ريپبلڪ آف ليٽويا
1993 ۾ ليٽويا جي پارليامينٽ سائما جون چونڊون ٿيون. 1994ع تائين روس جون فوجون اتان واپس نڪري آيون. ھن ملڪ 2004 ۾ يورپي يونين سان گڏوگڏ نيٽو ۾ پڻ ۾ شموليت ڪئي. 2006ع ۾ نيٽو جي سمٽ ريگا ۾ ٿي نئين رياست سوويت تسلط دوران آيل آبادڪار ۽ انھن جي اولاد کي شھريت نہ ڏني پر ريپبلڪ آف ليٽويا ۾ پيدا ٿيندڙ انھن جي ٻارن کي شھريت جو حق ڏنو نئين رياست ڊي نيشنلائيزيشن جي پاليسي کي فروغ ڏنو. 2014 ۾ ريگا کي يورپ جو ثقافتي گادي جو هنڌ قرار ڏنو ويو. يورو کي ملڪ جي ڪرنسي بڻايو ويو.
جاگرافي
ليٽويا اتر يورپ ۾ بالٽڪ سمنڊ جي اوڀرندي ڪناري تي واقع آهي. ان جي ڪل پکيڙ 64559 چورس ڪلوميٽر آهي. جنھن مان 62157 چورس ڪلوميٽر خشڪي ۽ 18159 چورس ڪلوميٽر زرعي زمين اٿس ، 34964 چورس ڪلوميٽر ٻيلا ۽ 2402 چورس ڪلوميٽر تي خشڪي جي اندر پاڻي واقع آهي. ليٽويا جي سرحدن جي ڊيگھ 1866 ڪلوميٽر آھي جنھن مان زميني سرحدن 1386 ڪلوميٽر آھي جنھن مان 343 ڪلوميٽر اسٽونيا سان اتر طرف، 276 ڪلوميٽر رشين فيڊريشن سان اوڀر طرف، 161 ڪلوميٽر ڏکڻ اوڀر طرف بيلاروس سان، 588 ڪلوميٽر ڏکڻ طرف لٿوينيا سان واقع آھي. سامونڊي حدون 498 ڪلوميٽر  اٿس جيڪي اسٽونيا، سويڊن ۽ لٿوينيا سان ملنس ٿيون  ملڪ جي سڀ کان وڏي ڍنڍ جو نالو لوبانس ڍنڍ آهي جيڪا 80.7 چورس ڪلوميٽرن تي مشتمل آهي. ملڪ جي سڀ کان اونھي ڍنڍ دريد زيس ڍنڍ آھي جيڪا 65.1 ميٽر اونھي آھي. ملڪ جي اندر سڀ کان ڊگھي ندي گائويا ندي آهي جيڪا 452 ڪلوميٽر ڊگھي آهي. ملڪ گذرندڙ سڀ کان وڏو درياء دائوگاوا ندي آھي جنھن جي ڪل ڊيگھ 1005 ڪلوميٽر آهي جنھن جو 352 ڪلوميٽر حصو ليٽويا ۾ واقع آهي. ملڪ جو بلند ترين مقام گائيزنڪلنس آھي جيڪو سمنڊ جي سطح کان 311.6 ميٽر بلندي تي واقع آهي.
انتظامي ورهاست
ليٽويا ھڪ وحداني رياست آھي جيڪا 110 برابر سطح جي ميونسپلٽين ۽ 9 ريپلڪ جي شھرن تي مشتمل آهي جن ۾ ھر ڪنھن جون پنھنجيون شھري ڪائونسلون ۽ انتظامي ادارا آهن. انھن شھرن جا نالا آھن: دوگاوپلز، يئڪبپلس، ييلگاوا، يرمالا،ليئپايا، ريزڪني، ريگا،والميئرا، وينٽسپلس. ليٽويا چئن ثقافتي خطن ۾ ورھايل آھي: ڪورلينڊ، ليٽگل، ودزيمي ۽ زيمگل جن کي آئين اندر تسليم ڪيو ويو آهي. سيلونيا زيمگل جو حصو آهي پر ان کي الڳ خطو پڻ سڏين ٿا پر اھو باقاعده ورھاست جو حصو ناھي.
سياسي نظام
ليٽويا جي ھڪ ايواني پارليامينٽ جو نالو سائما آھي جنھن جون 100 سيٽون آھن جن لاء ھر چئن سالن بعد عام چونڊون ڪرايون وينديون آهن. ملڪ جي صدر جي چونڊ سائما مان الڳ چونڊ ذريعي ٿيندي آهي. صدر وزيراعظم کي مقرر ڪندو آھي جيڪو پنھجي ڪابينه سميت حڪومت جوڙيندو آهي جنھن کي سائما مان اعتماد جو ووٽ وٺڻو پوندو آهي. ٻي جنگ عظيم کان اول ليٽويا جي ريپبلڪ ۾ اھو ساڳيو سياسي نظام نافذ ٿيل ھيو ملڪ جي بيوروڪريسي ۾ 13 اسٽيٽ جا سيڪريٽري سينيئر ترين سرڪاري ملازم ھوندا آھن
پرڏيھي معاملا
ليٽويا گڏيل قومن، يورپي يونين، يورپي ڪائونسل، نيٽو، معاشي تعاون ۽ ترقي جي تنظيم، يورپ جي سلامتي ۽ تعاون واري تنظيم، بين الاقوامي مالياتي فنڊ، ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن، بالٽڪ سمنڊ وارين رياستن جي ڪائونسل، نارڊڪ انويسٽمينٽ بئنڪ جو ميمبر ملڪ آھي. ھي ملڪ ليگ آف نيشنز جو پڻ رڪن رھيو. پھرين جنوري 2014ع تي ھن ملڪ يورو زون ۾ شموليت اختيار ڪئي. ھن ملڪ جا 158 ملڪن سان سفارتي تعلقات آهن. ملڪ جا 44 سفير ۽ ڪائونسليٽ مشن آھن. ھن ملڪ جا 34 سفارتخانا ۽ 9 مستقل نمائندگيون آھن. ليٽويا جي گادي جي ھنڌ ريگا ۾ 37 پرڏيهي سفارتخانا ۽ 11 بين الاقوامي تنظيمون ڪم ڪن ٿيون. ھن ملڪ جي پرڏيهي پاليسي م بالٽڪ سمنڊ واري خطي ۾ سھڪار، يورپ جو استحڪام، بين الاقوامي ادارن ۾ مؤثر شموليت، يورپي سلامتي ۾ حصيداري وغيره شامل آهن.
معيشت
ليٽويا ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن ۾ 1999 ۾ شامل ٿيو ۽ 2004ع ۾ يورپي يونين ۾ شامل ٿيو. پھرين جنوري 2014ع تي يورو کي ليٽويائي ليٽ جي جاء تي ھن ملڪ جي ڪرنسي بڻايو ويو. 2013ع جي پڇاڙيءَ ۾ 45 سيڪڙو ماڻھن يورو متعارف ڪرائڻ جي حمايت ڪئي ھئي ۽ 52 سيڪڙو ماڻهن مخالفت ڪئي جنوري. 2004 ۾ يورو بيروميٽر جي سروي مطابق حمايت وڌي %53 ٿي وئي جيڪا يورپي سراسري واري شرح جي قريب ھئي 2000ع کان ليٽويا جي جي ڊي پي جي واڌ جي شرح يورپ ۾ تمام اوچي رھي آھي 2008ع ۾ عالمي معاشي بحران ھن ملڪ جي معيشت کي پڻ متاثر ڪيو جنھن ڪري پاريڪس بئنڪ کان مالي مدد وٺي معيشت کي سھارو ڏنو ويو. ليٽويائي معيشت 2009 جي پھرين ٽن مھينن ۾ %18 گھٽجي وئي جيڪو يورپي يونين ۾ معيشت جو سڀ کان وڏو زوال ھيو
ٻيلاٽي
ديھ ٻيلاٽي سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا جمالي تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1934ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ رڳو ھڪ ڳوٺ پير بخش واقع ھيو. ھي ديھ شروع ۾ پراڻي شھدادڪوٽ تعلقي جي تپو قطريا جو حصو ھئي پر بعد م ان کي تپو جمالي ۾ شامل ڪيو ويو. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ آدم خان کوسو، ڳوٺ باغ خان پلال ۽ ڳوٺ ميوو خان بروھي معروف آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ وريل، اوڀر ۾ ديھ شھدادڪوٽ تعلقي جي ديھ جاڙي، ديھ ڪوٽ ڪارڙا ۽ ديھ قطريا، اولھ ۾ ديھ کھاوڙ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ھزارواھ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,661 ھئي جيڪا 276 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
علي گل سانگي
علي گل سانگي (14 سيپٽمبر 1952 – 29 اپريل 2014) سنڌ پاڪستان جو شاعر ، ليکڪ ، سياسي ڪارڪن ، ۽ صحافي هو. سندس اردو ۽ سنڌي شاعري گهڻن ڳائڻن پاران ڳائي وئي جنهن ۾ مهناز ، استاد محمد يوسف ، منظور سخيراڻي ۽ ٻيا شامل هئا.
حياتياتي
هو هڪ سرگرم صحافي بہ هو، هن روزاني مهراڻ ۾ خدمتون سرانجام ڏنيون ۽ 11 سالن تائين لاڙڪاڻو پريس ڪلب جو صدر رهيو.
علي گل سانگي 29 اپريل 2014 تي ڪراچي ۾ وفات ڪئي ۽ سندس ڳوٺ واري قبرستان ۾ دفن ڪيو ويو.
ڪتابَ
علي گل سانگي درجن کن ڪتاب لکيا آهن ، جن ۾ هيٺيان ڪتاب شايع ٿي چڪا آهن. ٻيا ڪتاب اڃا شايع ٿيڻا آهن.
حوالا
زمرو:1952ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستاني سياستدان زمرو:پاڪستاني صحافي زمرو:سنڌي اديب زمرو:پاڪستاني شاعر زمرو:سنڌي شاعر زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي سياستدان زمرو:2014ع جون وفاتون زمرو:2014ع جون فوتگيون
چوئٿرام گدواڻي
ڊاڪٽر چوئٿرام پرتابراءِ سنتداس گدواڻيڊاڪٽر چوئٿرام 25 ڊسمبر 1889ع تي، حيدرآباد شهر ۾، گدواڻي گهٽيءَ ۾ ڄائو هو. ابتدائي تعليم ڀر واري سنڌي اسڪول ۾ ورتائين. انگريزي تعليم هيرانند اڪيڊميءَ ۾ وٺي، 1908ع ڌاري مئٽرڪ پاس ڪيائين جنھن بعد دادو ضلعي جي ڳوٺ بوبڪن تعلقي سيوهڻ جي مڊل اسڪول ۾ اچي ماستري ڪرڻ لڳو، ۽ اُتي سال کن ماستر رهيو. پوء اسڪالر شپ وٺي، حيدرآباد ميڊيڪل اسڪول ۾، 1909ع ڌاري، ڊاڪٽري پڙهڻ لاءِ ويٺو.ڊاڪٽر صاحب اصل کان هندي ٻوليءَ جي فائدي ۾ هو ان ڪري سوامي ستيه ديو سان سنڌ جي دوري وقت، هندو سڀيتا کي زور وٺائڻ لاء ناگري پرچارڪ سڀائون کولارائڻ لاءِ ڪوشش ڪيائين. انهيءَ واسطي "سنڌ ڀاسڪر" اخبار ۽ "هندو" اخبار، ديوناگريءَ ۾، برهمچاري آشرم مان ڪڍڻ لڳا. "هندو" اخبار پوءِ سنڌي لپيءَ ۾ ڇپجڻ لڳي. آخر، سنه 1913ع ۾، حيدرآباد اسڪول مان ايل. سي. پي. ايس جو امتحان ڏنائين. پهرين کيس حيدرآباد ضلعي جي هڪ تعلقي ۾ ڊاڪٽر ڪري رکيو ويو. اتي هن ڳوٺاڻن جي گهڻي خدمت ڪئي. ڪجهه وقت کانپوءِ کيس حيدرآباد سينٽرل جيل ۾ ڊاڪٽر ڪري رکيو ويو، جتي هن قيدين جي گهڻي خدمت ڪئي. اتي هو انقلابي ۽ قومي خيال رکندڙ سياسي قيدين سان لهه وچڙ ۾ آيو. .