cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نيو ميڪسيڪو
تاريخ
پھريان يورپي اسپين کان آيا جن سورھين صدي عيسويءَ ۾ ھتي اچي خيما کوڙيا. ھنن ھن علائقي ۾ پنھنجي حڪومت قائم ڪئي جنھن کي نيو اسپين نالو ڏنو ويو. اڳتي ھلي 1821ع ۾ ھي علائقو ميڪسيڪو جو حصو بنجي ويو. 1848ع ۾ ھي علائقو آمريڪا جي گڏيل رياستن ۾ شامل ڪيو ويو. ھي علائقو اصلوڪن آمريڪي ماڻھن، اسپين مان لڏي آيل يورپين ۽ انگريزن جي وچ ۾ ٿيل جنگين ۽ نفرت جو ھڪ ڊگھي عرصي تائين شڪار رھيو. اھي نفرتون اڄ بہ ڪنھن نہ ڪنھن صورت ۾ موجود آھن. نيو ميڪسيڪو کي 6 جنوري 1912ع تي آمريڪا جي 47ھين رياست جو درجو ڏنو ويو. ھتان جي اصلوڪن آمريڪين کي ھڪ ڊگھي عرصي تائين ووٽ جي حق کان محروم رکيو ويو.
اسلام آباد يونائيٽڊ
]]
نيو ميڪسيڪو
تاريخ
ٻي عالگير جنگ کان پوءِ نيو ميڪسيڪو جي آباديءَ ۾ لاڳيتو واڌ ايندي رھي آھي. آمريڪي حڪومت ھتي ٽي وڏيون فوجي ڇانوڻيون قائم ڪيون آھن، جتي فوجي ھٿيارن ٺاھن جي بہ سھولت موجود آھي، پر ٻين رياستن جي ڀيٽ ۾ ھن رياست جي آبادي ڪافي گھٽ آھي. ھن وقت آباديءَ جي لحاظ کان ھيءَ آمريڪا جي 36ھين رياست آھي.
اسلام آباد يونائيٽڊ
اسلام آباد يونائيٽد, پاڪستان سپر ليگ جي هڪ فرنچائز آهي جنهن جو مالڪ وينچر ڪيپيٽل ليونائن گلوبل اسپورٽس آهي ۽ هن جو هيڊ ڪوارٽر گڏيل عرب امارات ۾ آهي. جنهن جي ڪيپٽن مصباح الحق ،ڪوچ ڊين جونز آسٽريليا جو ۽ بولنگ ڪوچ شعيب اختر آهي.
نيو ميڪسيڪو
رنگ، نسل ۽ آبادي
ٰ2010ع ۾ نيو ميڪسيڪو جي آبادي 2,059,179 ماڻھن تي مشتمل ھئي. 2020ع ۾ اھا آبادي 2,117,522 ٿي وئي. انھن ڏھن سالن ۾ آباديءَ ۾ واڌ جو تناسب فقط %2.8 رھيو. ھي سمورين آمريڪي رياستن جي ڀيٽ ۾ گهٽ ۾ گھٽ تناسب آھي. ھن رياست ۾ ٻاھران لڏي آيل ماڻھن جو تناسب تمام گھٽ آھي ۽ ڄم جو تناست بہ ڪافي گھٽ آھي. ان ڪري ھن رياست جي ڪجه شھرن جي آبادي وڌڻ جي بجاءَ گھٽجي وئي آھي. ھيٺ ھن رياست جي ڏھن وڏن شھرن جي فھرست ڏجي ٿي جنھن ۾ ڏسي سگھجي ٿو تہ ڏھن مان چئن شھرن جي آبادي وڌڻ جي بجاءِ گھٽجي وئي آھي.
ڪرينا ڪپور
ڪرينا ڪپور خان (انگريزي: Kareena Kapoor Khan) (پيدائش21سيپٽمبر 1980ع)، ھندي فلمن ۾ ڪم ڪندڙ ھندوستاني اداڪارا. ھيءَ اداڪارن رنڌير ڪپور ۽ ببيتا جي ڌيءَ آھي ۽ اداڪارا ڪرشما ڪپور جي ڀيڻ آھي. ھن رومانوي ۽ مزاح کان وٺي ڏوھن تي ٻڌل ڊرامن تائين جي فلمي ڪئنواس ۾ مُختلف ڪردار ادا ڪيا آھن. کيس ڇھ فلم فيئر ايوارڊن سميت ڪيترائي ٻيا اعزاز مليا آھن ۽ بالي ووڊ جي سڀني کان وڌيڪ پئسا وٺندڙ ۽ مشھور اداڪارائن ۾ کيس ڳڻيو ويندو آھي. thumb|ڪرينا ڪپور ٽي او آءِ ايف اي 2016ع ۾
اسلام آباد يونائيٽڊ
فرنچائز جي تاريخ
2015 ۾ پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ جڏهن پاڪستان سپر ليگ جي پهرين سيزن جو سڏ ڏنو تڏهن وينچر ڪيپيٽل ليونائن گلوبل اسپورٽس هن جا حق حاصل ڪيا جنهن جي ڪل رقم ڏهه سالن لاءِ 15 ملين آمريڪي ڊالر آهي.هن ٽيم جو اهم رانديگر شين واٽسن آهي.
نالو
ٽيم جو نالو پاڪستان جي گاديءَ جي هنڌ جي نالي اسلام آباد تي رکيو ويو آهي ۽ يونائٽڊ (United) لفظ ماڻهن جي وچ ۾ ٻڌي کي ظاهر ڪري ٿو.
مارڪسي فلسفو
مارڪسي فلسفو يا مارڪسزم (Marxism) ماديت پسند فلسفي جي سائنسي شڪل آهي. هي فلسفو سادو ۽ پورهيتن جي حقن جو فلسفو آهي. مارڪس چوي ٿو تہ اهو چوڻ غلط آهي تہ ماده جي حيثيت اول ۽ روح يا شعور جي حيثيت ثانوي آهي. هن جي راءِ آهي تہ مادو اصل آهي، شعور ۽ روح مادي جي ئي پيدائش آهن. مارڪسي فلسفو، هڪ انقلابي نظريو آهي، جنهن مطابق هر ڪا شيءِ تبديل ٿيندڙ آهي ۽ اها تبديلي ترقيءَ ڏانهن وڃي ٿي. ڪارل مارڪس(1883ء-1818ء) ۽ سندس ساٿي فريڊرڪ اينگلز جي مرتب ڪيل نظرين جي مجموعي کي مارڪسزم سڏيندا آهن. اھو سائنسي علمن وانگر سماج جي ارتقا جو علم آهي جنھن مطابق سرمائيداري واري سماج جو خاتمو اڻٽر آھي جنھن جي جڳھ ڪميونسٽ سماج وٺندو ۽ ان تبديلي جو ذريعو سوشلزم آھي. مارڪسزم جا قائدا سماجي ارتقا جي دريافت آھن جيڪي ڪنھن جي خواھش سان تبديل نہ ٿا ٿي سگھن. مارڪس 5 مارچ 1822ع ۾ پنھجي دوست ويدميئر کي کليل ھڪ خط ۾ لکيو آهي ته: “جدید معاشري ۾ طبقن وچ ۾ ڪشمڪش جي موجودگي جو سھرو ان جي مٿان ناھي پر ان کان اڳ سرمائيداري وارن تاريخدانن ان طبقاتي ڪشمڪش جي تاريخي ارتقا کي ۽ سرمائيداري جي معاشياتدانن طبقاتي معيشت کي تفصيل سان بيان ڪري چڪا ھيا. ھن نئين ڳالھ اھا ڪئي ھئي تہ:
نيو ميڪسيڪو
رنگ، نسل ۽ آبادي
2020ع جي انھن اکرن مطابق ھتان جا %56.6 رھواسي اسپيني ۽ لاطيني نسلن مان آھن، جڏھن تہ  %26.8 ماڻھو اڇي چمڙيءَ وارا غير ھسپانوي (گورا) ،  %11.1 اصلوڪا آمريڪي (ريڊ انڊين)، %1.8 ايشيائي ۽ %1.8 شيدي آھن.
ثناء جاويد
ثناء جاويد (انگريزي :Sana Javed) هڪ اهم پاڪستاني اداڪار آهي. [1] [2] سانا بلاڪ بيڪر سيريز خاناني ۾ فيروز خان سان گڏ صنم علي خان جي اڳواڻي جو ڪردار ادا ڪيو. [3] هوء پنهنجي سماجي فلم سان گڏ پهرين فلم ٺاهي
نيو ميڪسيڪو
رنگ، نسل ۽ آبادي
ھن رياست ۾ سراسري طور تي ھڪ چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ ۾ فقط ڇھ ماڻھو رھن ٿا. ھيءَ رياست انتظامي طور تي 33 ڪائونٽيز (Counties) ۽ 106 ميونسپالٽين ۾ ورھايل آھي. رياست جي فقط ٻن شھرن البڪرڪي (Albuquerque) ۽ لاس ڪروسيس (Las Cruces) جي آبادي ھڪ لک کان وڌيڪ آھي. رياست جي اڪثر آبادي البڪرڪي ۽ ان جي آسپاس واري علائقي ۾ وسيل آھي. اڪثر اصلوڪا آمريڪي ھن رياست جي دور دراز علائقن ۾ ڳوٺن يا ننڍن شھرن ۾ رھن ٿا.
ثناء جاويد
ڪيريئر
ثناء پنهنجي نمائش جو نمونو طور شروع ڪيو ۽ ٽي وي جي تجارتي فلمن ۾ ظاهر ٿيو، هن 2012 سيريز ميرا پيلا پيار ۾ حمايت ڪندڙ ڪردار ادا ڪرڻ شروع ڪيو ۽ ساڳئي سال ۾ شيراه الحق ۾ ننڍڙي نموني ڪئي.
اسلام آباد يونائيٽڊ
حوالا
زمرو:ڪرڪيٽ زمرو:پاڪستان سپر ليگ زمرو:پاڪستان سپر ليگ ٽيمون
مارڪسي فلسفو
حوالا
زمرو:ڪميونزم
ثناء جاويد
ڪيريئر
هوء 2016 ۾ رومانڪ ڊراما زارا يعاد ڪر ۾ هڪ متضاد (مهنوار) ​​جي ڪردار سان اڳتي وڌڻ لاء گلاب جي سامهون زاهد احمد جي سامهون ٿي.
نيو ميڪسيڪو
آبھوا
نيو ميڪسيڪو پنھنجي وڻندڙ آبھوا جي ڪري سڄي آمريڪا ۾ مشھور آھي. مجموعي طور تي ھن رياست جي موسم ڪجه علائقن ۾ خشڪ تہ ڪجه علائقن ۾ وري نيم خشڪ آھي، جڏھن تہ جابلو علائقن ۾ براعظمي ۽ الپائن آھي. ھن رياست ۾ سال ۾ سراسري طور تي 350 ملي ميٽر (13.7 انچ) مينھن وسي ٿو. ساليانو گرميءَ جو درجو 40C (400F) (اتريون جابلو علائقو) کان 180C (650F)  (ڏکڻ اوڀر وارو علائقو) ٿي سگھيٿو.
سٺي موسم ۽ گھٽ آباديءَ جي ڪري ھن رياست جي فضا گدلاڻ کان گھڻي حد تائين پاڪ آھي جنھن ڪري آسمان ۾ تارا صاف ڏسڻ ۾ ايندا آھن، انھيءَ ڪري ھن رياست ۾ خلائي کوجنا لاءِ آمريڪا جي گڏيل رياستن جون ڪجه وڏيون مشاھدي گاھون (Astrnomical Observatories) قائم ڪيون ويون آھن.
ماحولياتي ۽ زميني تحفظ
ھن رياست جي 77.8 ملين ايڪڙ زمين مان 14.7 ملين ايڪڙ زمين آمريڪا جي مرڪزي سرڪار جي ملڪيت آھي. ھن رياست ۾ نو وڏا قومي يادگار (National Monuments) قائم ٿيل آھن.
ثناء جاويد
ڪيريئر
ساڳئي سال هوء بلال اشرف سان گڏ رينجرز ۾ اهم ڪردار لاء دستخط ڪئي هئي، جنهن مان ڪجهه سببن سبب پاڻ کي چونڊيو ويو. ان کان پوء، هن کي 2017 ع ۾ رومانياتي ڊراما خاني ۾ خاني طور تي اهم ڪردار ادا ڪرڻ لاء وڏن تسليم ۽ عوامي تعريف جو مظاهرو ڪيو. [1]
نيو ميڪسيڪو
ماحولياتي ۽ زميني تحفظ
=== قومي ٻيلا === ڪولوراڊو قومي ٻيلو
ثناء جاويد
حوالو
"Sana Javed – Biography, Age, Education, Relationship, Dramas, Movie". Reviewit.pk. Retrieved 26 March 2018.
نيو ميڪسيڪو
ماحولياتي ۽ زميني تحفظ
ان کان علاوہ ڪيترائي يادگار، پارڪ، چراگاھ ۽ ٻيا علائقا سرڪاري سرپرستيءَ ھيٺ قائم ڪيا ويا آھن.
ثناء جاويد
حوالو
"Female newcomers ruling Pakistan entertainment industry". www.pakistantoday.com.pk. Retrieved 2018-03-26.
نيو ميڪسيڪو
معيشيت
ھن رياست جي آمدنيءَ جا ٽي وڏا ذريعا تيل ۽ گئس جي پيداوار، سياحت ۽ مرڪزي حڪومت کان ملندڙ سرڪاري گرانٽ آھن. 2021ع ۾ ھتان جي مجموعي گھرو اپت (Gross Domestic Product) اٽڪل 95 بلين ڊالر ھئي ، جڏھن تہ في ماڻھو ذاتي اپت (per capita personal income) 45،800 ڊالرن کان ٿورو وڌيڪ ھئي.
ثناء جاويد
حوالو
"Sana Javed's strong character in 'Khaani' will surely inspire every woman". Daily Times. Retrieved 25 March 2018.
نيو ميڪسيڪو
معيشيت
آمريڪا جي گڏيل رياستن مان تيل جي پيداوار ۾ ھيءَ ٻي وڏي رياست ۽ گئس جي پئداوار ۾ نائين وڏي رياست آھي. سياحت ھتان جي وڏين صنعتن مان ھڪ آھي.
ثناء جاويد
حوالو
"Sana Javed set to star alongside Danish Taimoor in debut film - The Express Tribune". The Express Tribune. 2016-09-27. Retrieved 2018-03-31.
نيو ميڪسيڪو
اچ وڃ جا ذريعا
ھن رياست جا سمورا شھر روڊ ۽ ريل وسيلي ھڪٻئي سان ۽ ڀروارين رياستن سان ڳنڍيل آھن. ھن رياست ۾ چار وڏا ھوائي اڏا آھن جن مان البڪرڪي بين الاقوامي ھوائي اڏو ۽ سينتا في ھوائي اڏو خاص اھميت رکن ٿا. ڪجه ٻين ھنڌن تي ننڍا ننڍا ھوائي اڏا موجود آھن. ھن رياست کي اھو اعزاز حاصل آھي تہ آمريڪا جي گڏيل رياستن جو پھريون خلائي اڏو (Spaceport) ھن رياست ۾ قائم ٿيو. ھتان ڪيترائي راڪيٽ ۽ خلائي جھاز خلائي سفر تي روانا ٿيندا رھيا آھن ۽ اھو سلسلو جاري آھي.
اعليٰ تعليم
thumb|نيو ميڪسيڪو اسٽيٽ يونيورسٽي ھن رياست ۾ ھيٺيون يونيورسٽيون قائم ٿيل آھن:
امبابورا صوبو
امبابورا صوبو  ايڪئيڊور ملڪ جو ھڪ صوبو آهي جنھن جي گادي جو هنڌ ابارا شھر آھي. ھن صوبي جي ماڻھن جي ٻولي اسپيني ۽ امبابوري ٻولي آھي. مائونٽ امبابورا نالي ٻرندڙ جبل ھن صوبي ۾ واقع آهي.
انتظامي ورھاست
ھن صوبي ۾ انتظامي ورھاست واري ايڪي کي ڪينٽن چوندا آھن. صوبو ڇھ ڪينٽنن ۾ ورھايل آھي جيڪي ھيٺ فھرست ۾ 2010 جي ٿيل آدمشماري سميت ظاهر ڪيل آهن.
ثناء جاويد
حوالو
Alveena Abid (2 August 2016). "Sana Javed opts out of debut film 'Rangreza'". The Express Tribune. Retrieved 9 November 2017.
تلڪ
تلڪ:
امبابورا صوبو
انتظامي ورھاست
thumb|left|250px|ڪوٽاڪاچي نالي ٻرندڙ جبل جو امبابورا جي ڪوٽاڪاچي شھر وٽان ھڪ منظر
ثناء جاويد
حوالو
"Sana Javed's strong character in 'Khaani' will surely inspire every woman - Daily Times". Daily Times. 2018-03-07. Retrieved 2018-04-12.
"Mera Pehla Pyaar". IMDb. Retrieved 25 March 2018.
"Actress Sana Javed fans Following Increasing Due to Pyaray Afzal Drama -". 2014-04-17. Retrieved 2018-03-31.
"female newcomers ruling pakistan entertainment industry". pakistantoday.com.pk. Retrieved 25 March 2018.
"Meenu Ka Susral". arydigital.tv. Retrieved 25 March 2018.
"Meri Dulari". pakistani.pk. Retrieved 25 March 2018.
"Goya' – A fast-paced, well-plotted drama". dawn.com. Retrieved 25 March 2018.
"Chingari". pakistani.pk. Retrieved 25 March 2018.
"Paiwand". arydigital. Retrieved 25 March 2018.
"Ishaq Bacha Hay Bigra Hoa', Nabeel Shaukat sings title song of 'Mana Ka Gharana'". thenewsteller.com. Retrieved 25 March 2018.
ديھ کڏي
ديھ کڏي: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ اڏيرولال اسٽيشن نالي شھر ۽ ڳوٺ محمد ابڙو واقع آھن.ھن ديھ جون حدون ديھ بھيريون ، ديھ چارج 2 ، ديھ سلطان پور سان ملن ٿيون. ھن ديھ جي زمين اڪثر زرعي آھي.
ثناء جاويد
حوالو
"Imran Abbas to Romance Sana Javed in Pakistani Drama 'Aitraaz' - Brandsynario". Brandsynario. Retrieved 26 March 2018.
Shah, Saud. "Intezar A Plus Drama, Timings, Schedule And Cast". pakistani.pk. Retrieved 2018-03-26.
"Sana Javed is making a comeback to television with Khaani". images.dawn.com. Retrieved 24 March 2018.
"'Mehrunisa V Lub U' Teaser ft. Danish Taimoor & Sana Javed is Out & We Love it! - Brandsynario". Brandsynario. Retrieved 26 March 2018.
"Sana Javed set to star alongside Danish Taimoor in debut film - The Express Tribune". The Express Tribune. Retrieved 26 March 2018.
"Khair Mangda | Atif Aslam | Sachin-Jigar | Specials By Zee Music Co.", Zee Music Company, YouTube, 28 March 2017, retrieved 4 April 2018
Salman, Ifrah (24 October 2017). "Sana Javed and Ali Rehman Khan sizzle together in "Qubool Hai"". HIP. Retrieved 4 April 2018.
ISPR Official (7 September 2017). "Humain Pyar Hai Pakistan Se (OFFICIAL VIDEO) - Defence and Martyrs Day 2017 ft Sana Javad". Retrieved 7 September 2017 – via YouTube.
ISPR Official (5 September 2018). "Humain Pyar Hai Pakistan Se (OFFICIAL VIDEO) - Atif Aslam ft Sana Javad". Retrieved 6 September 2017 – via YouTube. زمرو:1993 پيدائش زمرو:ايڪيهين-صديءَ جون پاڪستاني اداڪارائون زمرو:جيئرا ماڻهو
ڄام بابينو ٻيون
ڄام بابينو ٻيون جنهن کي فيروز شاهه تغلق دهليءَ ڏانهن وٺي ويو هو، تنهن سلطان فيروز شاهه کي اهڙو راضي ڪيو، جو ان سنڌ جي حڪومت جو پروانو ڏيئي کيس سنڌ ڏي موڪليو. سنڌ ۾ وري اچڻ کان پوءِ ساموئيءَ ۾ اچي، هن حڪومت جو نئين سر بندوبست ڪيو. ’تحفة الڪرام‘ (جلد-3، ص-182/183) ۾ لکيل آهي ته هن 15 ورهيه حڪومت ڪئي ۽ ساموئيءَ جي شهر کي وري نئين سر تعمير ڪرايو هئائين.
سنگاپور ويندي ويندي (ڪتاب)
سنگاپور ويندي ويندي سنڌي ٻوليءَ ۾ سفرنامن جي صنف کي ترقيءَ جون منزلون طئه ڪرائي عروج تي رسائڻ وارن ۾ الطاف شيخ سڀ کان اڳڀرو آهي. سفرناما اڳ به لکيا ويندا هئا پر سفرنامن کي دلچسپ ۽ بامقصد بنائڻ ۾ الطاف شيخ جو وڏو هٿ آهي. سفر ڪرڻ وارا به ڪيترائي آهن. سفر جي روئداد کي قلمبند ڪرڻ جو ڏانءُ الطاف وٽ آهي. شروع کان ئي الطاف پنهنجن سفرنامن ۾ ڳالهين مان ڳالهه ڪندو، ڪيترائي مزيدار واقعا ۽ ٽوٽڪا ٻڌائيندو رهيو آهي، جن مان ڪيترن ئي واقعن جو تعلق سندس ذات سان پڻ آهي.
الطاف شيخ جو تازو سفرنامو ”سينگاپور ويندي ويندي“ پڻ سندس سفرنامن جي سلسلي جي هڪ ڪڙي آهي، حالانڪ هو صاحب سامونڊي ۽ سيلاني زندگيءَ کي وقتي طور ترڪ ڪري ملائيشيا جي شهر ملاڪا ۾ ٽن سالن جي عرصي لاءِ زميني زندگي گهاري رهيو آهي.
مذڪوره ڪتاب سينگاپور جي فقط ٻن ڏينهن جي سفر جي احوال تي مشتمل آهي. حسب معمول سينگارپور ويندي ويندي حال احوال ڪندي ماضي ۽ حال جا ڪيترائي واقعا ۽ دلچسپ ڳالهيون ٻڌائڻ لڳي ٿو. الطاف شيخ پنهجي سفرنامن ۾ پنهنجي وطن سنڌ کي ڪڏهن به وساريو نه آهي. ڏيهه پرڏيهه جي قديم توڙي جديد شهرن، ڳوٺن، واهڻن، رستن، گهٽين جي هميشه ڀيٽ سنڌ جي شهرن سان ڪندو آهي، اهڙي طرح وطن جي سڪ سيني ۾ سمائي پيو گهمندو آهي. دنيا جي ترقي يافته ملڪن ۾ جديد زماني جي ٽيڪنالاجي،فلڪ بوس عمارتون، ۽ رنگين شيون ڏسي به هميشه سنڌ جي اڄوڪين حالتن ۽ اسان جي پوئتي پيل علائقن جي حالت ياد ايندي اٿس ۽ ان جو ذڪر دکدائڪ نموني ۾ ڪندو آهي. پڙهندڙ کي احساس ڏيارڻ جي ڪوشش ڪندو آهي ته اسان جي پوئتي پوڻ جا ڪهڙا ڪارڻ آهن ۽ دنيا جون ڪي قومون ڇو اڳتي وڌي ويون آهن. سينگاپور به هڪ اهڙو ئي ٻيٽ، شهر ۽ ملڪ آهي، جنهن گذريل ڏهن ٻارهن سالن ۾ جيڪا ترقي ڪئي آهي، تنهن کيس اوسي پاسي جي مڙني ملڪن کان سکيو ستابو ۽ الڳ ٿلڳ بنائي رکيو آهي.
الطاف شيخ جي سفرنامن جي هڪ وڏي خوبي هيءَ آهي ته ڪتاب ۾ تمام جهجهي، سٺي ۽ تازه ترين معلومات هوندي آهي. ”سينگاپور ويندي ويندي“ ڪتاب ۾ نه صرف سينگاپور جي باري ۾ اهم معلومات مهيا ڪري ٿو پر ملائيشيا ملڪ جي باري ۾ پڻ ڪافي ڪجهه ٻڌائي ٿو. اتي جي ماڻهن جي باري ۾، سندن اٿڻي ويهڻي ۽ رهڻي ڪرڻي، سندن ٻولي، مذهب، ويندي شادي مرادي لاءِ پڻ مختلف ماڻهن سان ٿيل گفتگو قلمبند ڪئي اٿس.
ڀوڏيسر جي مسجد
ڀوڏيسر جي مسجد:
شهر ننگرپارڪر کان پنجن__ ڇهن ميلن تي، اتر طرف ڏي، ”ڀوڏيسر جي مسجد“ آهي، جا 1436 ع جي ٺهرايل آهي، جنهن تي ٻه ڪتبا لڳل آهن __ هڪ آهي عربيءَ ۾ ۽ ٻيو آهي پارسيءَ ۾. اها مسجد گجرات جي بيگڙه خاندان جي بادشاهن تعمير ڪرائي هئي. اڄڪلهه اها مسجد نالي ماتر آثار قديمه جي محڪمي جي حوالي آهي.مسجد جي پويان هڪ تلاءُ آهي، جنهن تي به پٿر جو ڪتبو لڳل آهي. پٿر تي ڪي مورتون به اُڪريل آهن، ۽ ڪي اکر پڻ نظر اچن ٿا. انهن جي عمر به چئن صدين کان زياده آهي.
1 نومبر
1 نومبر ، عيسوي سال جو 305 هون (ليپ سال 306 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 60 ڏينهن باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:نومبر
ٺاروشاھ
ٺاروشاھ پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي نوشھرو فيروز جو شھر آھي جنھن جو جاگرافيائي محل وقوع ليٽيٽيوڊ26,9500 (2656'60.000"N) ۽ لانگيٽيوڊ 68,1167 (687'0.120"E) تي آھي ۽ ان جو الٽيٽيوڊ 39 ميٽر آھي. ھن شھر جي آبادي 17700 آھي.ھي شھر روڊن رستي نوشھروفيروز، مٺياڻي، ڪنڊيارو ۽ ڀريا سان ڳنڌيل آھي.ھن شھر جو وقت گرين وچ مين ٽائيم(GMT) کان پنج ڪلاڪ اڳتي آھي.ھي شھر نوابشاھ کان 83 ڪلوميٽر، حيدرآباد کان 178ڪلوميٽر، ڪراچي کان 255 ڪلوميٽر ۽ اسلام آباد کان 893 ڪلوميٽر پري آهي. ھي شھر ڪراچي کان روھڙي واري ريلوي لائن تي واقع آهي. سرڪاري ڪاغذن مطابق ٺارو  شاھ ريلوي اسٽيشن جو آغاز آگسٽ 1929 ۾ ٿيو ۽ کيس جنڪشن بڻايو ويو پر خساري جي جواز سان جولاءِ 1991 ۾ ھن ريلوي اسٽيشن کي بند ڪري شھرين کي ڏنل سھولت ختم ڪئي وئي.
راحيلا مگسي
راحيلا گل مگسي ھڪ پاڪستاني سياستدان عورت آھي جيڪا پاڪستان مسلم ليگ ن سان تعلق رکندڙ آهي .ھن وقت پاڪستان سينيٽ جي ميمبر پڻ آھي
ھي ٽنڊو الهيار ضلعي جي ناظم ٿي ھئي 2005 2010تائين
ھي مارچ 2013۾ پاڪستان مسلم ليگ ن ۾ شامل ٿي
هي 2015 سينيٽ اليڪشن ۾ 2015 ۾ نواز ليگ جي اميدوار طور سينيٽ آف پاڪستان تائين چونڊجي وئي.
2017 ۾، فساد ڪرپشن اسٽيبلشمنٽ مگسي جي خلاف هڪ انڪوائري جي شروعات ڪئي هئي جڏهن ته ٽنڊي ٽنڊو الهيار ضلع جي نوڪري جي حيثيت ۾ عوام جي پئسي جي بدلي ۾ ملوث هجڻ ۾ ملوث هئي. [1] [2] مان
حوالو
Khan, Mohammad Hussain (5 May 2017). "PML-N Senator Rahila Magsi faces ACE probe". DAWN.COM. Retrieved 14 September 2018.
"Raheela Magsi, Irfan Gul Magsi join PML-N | The Express Tribune". The Express Tribune. 27 March 2013. Retrieved 14 September 2018.
"Senate Election: Unofficial Results". www.thenews.com.pk. Archived from the original on 24 August 2017. Retrieved 24 August 2017.
"46 Senators-elect take oath - Samaa TV". www.samaa.tv. Archived from the original on 24 August 2017. Retrieved 24 August 2017.
"PML-N's Raheela Magsi embezzled funds, graft watchdog tells SHC | The Express Tribune". The Express Tribune. 25 July 2017. Retrieved 14 September 2018.
"NAB approves inquiry against Raheela Magsi, ex-senator Abdul Raziq | The Express Tribune". The Express Tribune. 13 February 2018. Retrieved 14 September 2018. زمرو:جيئرا ماڻهو
20 ربيع الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
ساراگوسا
ساراگوسا يا زاراگوزا   اسپين جي ھڪ شھر جو نالو آهي جيڪو  صوبي ساراگوسا جو گادي جو هنڌ پڻ آھي. اھو ابرو ندي ۽ ان جي معاون شاخن ھئيروا ندي ۽ گاليگو ندي جي وچ تي ابرو ندي جي طاس واري علائقي ۾ واقع آهي. پھرين جنوري 2019 تي ھن شھر جي آبادي 706,904 ھئي شھر ۽ ان جي ميونسيپل اختيار واري علائقي جي پکيڙ 1062.64 چورس ڪلوميٽر (410.29 چورس ميل) آھي. پکيڙ م ھن شھر جي ميونسيپلٽي اسپين جي پنجين وڏي ميونسيپلٽي آهي. انسائيڪلوپيڊيا برٽنيڪا مطابق 2001 ۾ جن شھر جي آبادي 614,905 ھئي .اسپين جي اتر-اوڀر ۾ واقع ھي شھر اراگون ڪميونٽي جو صدرمقام آھي ۽ ابرو ندي جي ڏکڻ واري ڪپ تي واقع آهي. ھي شھر صنعتي مرڪز آهي ء ھتي ھر سال نيشنل ٽريڊ فيئر منعقد ٿيندو آهي. شھر جي اھم عمارتن ۾ رومين ۽ گوٿن وارا چرچ ۽ ٻيون جايون شامل آهن.
تاريخ
ھن شھر واري جاء تي پھرين ڪيلٽائبيرين وسندي سالدوبا واقع ھئي جنھن تي پھرين صدي قبل مسيح جي پوئين دؤر ۾ رومين قبضو ڪيو هو ۽ اتي ھڪ سيزرآگسٽا جي نالي سان ھڪ ڪالوني قائم ڪئي ۽ اھو نالو بگڙجندو ساراگوسا ٿي ويو. ٽين صدي عيسويءَ ۾ ھن شھر کي ڪليسائي عھدن مان سقف جي سيٽ   (بشپ جي اختيار واري سيٽ) جو درجو ڏنو ويو. 714ع ۾ مسلمانن ھن شھر تي قبضو ڪيو. ٻارھين کان پندرھين صدي عيسويءَ تائين ھي شھر اراگون جي بادشاھت جو گاديءَ جو هنڌ رھيو. 1808 کان 1809 تائين ٻہ ڀيرا ھي شھر فرينچ فوجن جي محاصري ۾ رھيو. 1474ع ۾ ھتي يونيورسٽي قائم ٿي.
حوالا
زمرو:اسپين جا شھر
قبولپور
قبولپور پاڪستان  جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي بلڙي شاھ ڪريم جي ھڪ يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي. ان جو پورو نالو يو سي 10 قبولپور آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چار وارڊ آھن جن مان 4 جنرل ڪائونسلر چونڊبا آھن ۽ ھڪ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو آھي جيڪو ضلعي ڪائونسل ۾ يونين ڪاؤنسل جي نمائندگي ڪندو آهي. يونين ڪاؤنسل جا چيئرمين ۽ وائيس چيئرمين پڻ سڌي چونڊ ذريعي عھدو سنٻاليندا آھن. ھي يو سي ٽنڊو محمد خان- ميرپور بٺورو روڊ تي ٽنڊو محمد خان شھر کان 8 ڪلوميٽرن ۽ بلڙي شاھ ڪريم کان 30 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. ھن يو سي ۾ حاجي حسين دل ۽ چؤديرو نالي ڳوٺ پڻ واقع آهن. چؤديرو ۾ درگاھ سيد واحد ڏنو شاھ تي ھر سال چيٽ جي 14 تاريخ تي ان جو عرس ملھايو پيو ويندو آهي. ھن يو سي ۾ رھندڙ آبادي ۾ سٺيا، دل، لغاري، سولنگي ۽ ٻين ذاتين جا ماڻهو شامل آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون
21 ربيع الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
ڏک سک
رواجي سک ۽ دک جو خيال به اڳاٽن آرين کي اول کيتيءَ مان آيو. جيڪڏهن برسات پيئي هوندي، ته زمين هڏ جي آلي هوندي، جنهنڪري کاٽي کڻڻ ۽ کوهه کوٽڻ ۾ سولائي ٿيندي. انهيءَ کي سڏيندا هئا ”سک“، جنهن ۾ ”س“ معنيٰ ”چڱو“ ۽ ”ک – کن“ معنيٰ ”کوٽڻ“. جيڪڏهن برسات نه پيئي هوندي، ته زمين ٺوٺ هوندي ۽ کوٽڻ ڏکي ٿيندي. انهيءَ کي چوندا هئا ”دک“، جنهن ۾ ”د – در، دش“ معنيٰ مشڪل يا ڏکيو“، ۽ ”ک – کن“ معنيٰ ”کوٽڻ“.
سر مارئي
مارئي سُر سنڌي شاعريءَ ۾ حب الوطنيءَ جي علامت آهي ۽ شاھ لطيف جي شاعريءَ جو اهم سـُر آهي، جنهن ۾ سنڌ جي ثقافت ۽ اعليٰ انساني قدرن جي حمايت ٿيل آهي.
مارئي
مارئي (Marui) عمر-مارئي جي مرڪزي عورت ڪردار. شاھ جي سورمي، جنهن کي شاھ عورت جي عظمت، وطن جي حب ۽ قومپرستيءَ جي لاءِ تمثيلي طور بيان ڪيو آهي. مارئي ٿر جي غريب نينگري هئي، جنهن کي عمر (حڪمران) زوريءَ کڻي ويو ۽ لالچون ڏئي شادي ڪرڻ پئي چاهي. پر هن جي انڪار کيس امر ڪري ڇڏيو. شاھ لطيف ڪلاسيڪي شاعرن مارئيءَ جي حب الوطنيءَ واري داستان کي ڳائي کيس حب الوطنيءَ جي علامت بنائي ڇڏيو آهي. هي قصو سومرن جي دور سان منسوب آهي.
ماديت پسندي
ماديت پسندي (Materialism) روحاني قدرن جي ڀيٽ ۾ مادي شين کي ترجيح ڏيڻ. دنيا جي مسئلن ۽ شين ۾ ايترو ته گهرائي ۾هليو وڃڻ، جو روحانيت وارين شين کان پري ٿي وڃجي. ماديت پسند گهڻو ڪري اهڙين شين جي وجود کان به انڪار ڪندا آهن، جن کي جسماني وجود نہ هجي. ول ڊيورنٽ لکي ٿو تہ: ماديت اهڙي فلاسافي آهي جنهن کي انهن ذهنن قبول ڪيو، جن فطرت کان مٿاهن اعتقادن کي رد ڪري ڇڏيو. انڪري هي دنيا جي باري ۾ پهريون تصور آهي جيڪو ڪنهن اهڙي قوم ۾ اُڀري ٿو، جنهن ۾ سرڪاري مذهبي عقيدا ختم ٿيڻ وارا هوندا آهن. سقراط کان اڳ وارن مفڪرن کي، بيڪن ۽ فٽشي انهن فلاسافرن کان وڌيڪ سمجهندا هئا جن جو مقام هنن کانپوءِ اچڻ وارن فلاسافرن کان مٿاهون هو ۽ جيڪي ماده پرست هئا. ٿيلس، اناڪسي مينڊر Anaximander ۽ اناڪسي مينس Anaximenes ڪائنات جي تشريح ڪئي تہ اها پاڻي، باهه ۽ هوا مان پيدا ٿي آهي. ليوسي پس Leucippus ۽ ڊيموڪريٽس Democritus ماديت کي ايٽمن جي شڪل ڏني جنهن جي ڪري قدامت پرست تيستائين مطمئن رهيا جيستائين جديد طبعيات ۾ ڪيميا، ائٽم کي ڀڃي ذرن ۾ نہ ورهايو. انهن سادين فلاسافين کي ڪيترن سالن تائين زينو جي شڪ پسندي ۽ اناڪسي گورس Anaxagoras جي دوئي وارن نظرين سان گڏ پنهنجو پاڻ کي قائم رکيو. تنهن کان پوءِ سقراط خارجي دنيا کان منهن ڦيريو ۽ خوديءَ کي ڳولهي ڪڍيو جيڪا مادي کان ايتري ته مختلف هئي جو سقراط ان کي موت کان مٿاهون سمجهيو، افلاطون مادي کي ڪجهه نه چيو ۽ ٻين سڀني ذهن کي احترام لائق شين کان وڌيڪ احترام سان ڏٺو. هن خارجي دنيا کي ذهن جا تصور ۽ ان جي جوڙجڪ ۽ عمل کي Idea 	جي اثر هيٺ سمجهيو ۽ ڪائنات هن کي ڪنهن تخليقي روح جي سوچيل ڪائنات جو نقل لڳي. حياتيات جي ماهر ارسطو کي دنيا بدلجندڙ ۽ پتوڙيندڙ لڳي، جنهن کي هو ائٽمن ۽ خال ۾ بدلائي نه سگهيو. هن لاءِ دنيا جي اصليت روح آهي. هر مادي ۾ فعاليت آهي جيڪا تيستائين مطمئن نٿي ٿئي جيستائين ان جي تڪميل نٿي ٿئي. هر هيئت اعليٰ درجي جو مادو آهي ۽ هر حقيقت ۾ ترقيءَ جو جوهر موجود آهي. جنهن کي ماديت پوريءَ طرح بيان ڪري نٿي سگهي. سو سالن ۾ ماڻهن ڊيموڪريٽس کي وساري ڇڏيو. ايپي ڪيورس هن جو اوتار ۽ انتقام هو. هڪ لحاظ کان هو پلانڪ، بوهر ۽ ڪيوريز جو پيشرو هو. هن ائٽم ۾ آزادي ۽ غير يقينيت کي ڏٺو ۽ ان کي تخريب ۽ فنا جي علامت سمجهيائين. سڀ شيون آزاد هيون ۽ سڀني کي ختم ٿيڻو هو. ليوڪريٽس Lucretius جيڪو زندگيءَ کان بيزار هوندو هو ان جو ٻڌو ته هر شيءِ مرندي ته هن کي ڏاڍي خوشي ٿي. هن کي اها ڳالهه سٺي پر ڏکوئيندڙ لڳي ته شاعر به ائٽم جا ٺهيل آهن ۽ هر شيءِ ۽ هر ائٽم ختم ٿي ويندو ۽ سڀني کي زندگيءَ جي ڏکن کان نجات ملندي. پوءِ مسيحيت آئي ۽ پندرنهن سو سالن تائين فلاسافيءَ ۾ مادي جي اهميت ختم ٿي وئي. شروع وارن ڪن 	مسيحي مدرسن لاءِ روح هڪ اعليٰ قسم جو گيس هو، پر گهڻي ڀاڱي مادو زوال ماڻيندڙ فرشتو هو۔ فلاسافيءَ جو شيطان هو ۽ روح جي آزمائش جو قيدخانو هو. عجيب ڳالھ آهي تہ اڪئناس Aquinas جي فلاسافي ۾ مادي کي اعليٰ رتبو مليو. مادي کي 	قوت جي لحاظ کان وقت جيترو قديم سمجهيو ويو ۽ اهو ”انفراديت جو اصول“ بڻجي ويو. پنهنجي محدوديت ۽ هيئت جي وسيلي وحدت ڪثرت ۾ بدلجي وئي ۽ روح جي سمنڊ کي ننڍن ننڍن نالن ۾ ورهائي انهن کي غيرفاني روح سڏيو ويو.
بهرحال ڊي ڪارٽ جي زماني ۾ مادي جي حقيقت کي مڃيو ويو. پر اها حقيقت آهي ته فرانس جي ان مفڪر مادي کي واحد حقيقت نہ مڃيو ۽ پنهنجي فلاسافيءَ ۾ خودي ۽ فڪر جي شروعات ڪري هن تصور پرستيءَ جا دروازا کولي ڇڏيا. اهي ٻئي اڳتي هلي مادي جا زبردست دشمن ثابت ٿيا. هن خارجي دنيا کي ميڪانڪي مڃيو ۽ هن لاءِ اعليٰ ترين جانور به مشين هو. ماڻهوءَ جي روح کانسواءِ هر شيءِ طبعيات جي اصولن جي پابند هئي. ايستائين جو هاضمو، ساهه کڻڻ، جسم جي پاڻياٺ ۽ ٻار جو ڄمڻ سڀني ميڪانڪيت جي عظمت جو اعلان ٿي ڪيو. ڊي ڪارٽ جي سخت فلاسافيءَ جي ڪري ماديت کي هڪ نئين جواني ملي. جديد فلاسافي ٻن وڏين تحريڪن جو مجموعو آهي ۽ هيگل جي لفظن ۾ ”ٻن متضاد تصورن جو مرڪب آهي“، پهرين فلاسافي خارجي دنيا کان شروع ٿي ٿئي. جنهن ۾ مادو، طبعيات، مڪينڪس ۽ حساب شامل آهن. هيءَ فلاسافي ڪائنات جي فطرت کان مٿاهين تشريح جي خلاف احتجاج جي نمائندگي ٿي ڪري، ان شخص جي اندر جي احتجاج جهڙي، جيڪو خودفريبين کان آجو ٿي ويو هجي. اها ڪائنات جي مشاهدي مان حقيقت جا اصول ٺاهيندي آهي ۽ پوءِ انهن قانونن مطابق ذهن جي تشريح ڪندي آهي. ان جا لازمي نتيجا ماديت، ميڪانڪيت، جبريت ۽ عمليت هوندا آهن. اها فلاسفي ان ڳالهه تي فخر ڪندي آهي ته اها مادي کان شعور تائين پڄي نٿي سگهي، هن جا سورما گليلو، ڊي ڪارٽ، هابس، نيوٽن، ڊيڊرا، هال باخ، لاميٽري، هائيڪل، اسپينسر، رسل ۽ ويسٽن آهن، ان جي برابر ۽ ان جي مخالف تحريڪ شعور کان شروع ٿئي ٿي پر شعور کان مادي تائين نٿي پڄي، ان جي شروعات داخلي دنيا ۾ يقين سان ٿي ٿئي. هن جو واسطو ذهن، نفسيات، علم جي فلسفي ۽ اخلاق جي فلسفي سان آهي. هيءَ فلاسافي مادي نظريه حيات جي خلاف احتجاج جي نمائندگي ڪري ٿي ۽ سڀ شيءِ کي احساس ۽ خيال سمجهندي آهي ۽ مادي کي ذهن جي ڪيفيت کان وڌ نه سمجهندي آهي، هن جا لازمي نتيجا آهن. روحانيت، تصور پرستي، قوت ۽ ارادي جي آزادي ان جا سورما آهن. ڊي ڪارٽ، برڪلي، فٽشي، هيگل، شوپنهار، نٽشي، برگسان ۽ وليم جيمس، اهي متضاد فلاسافيون پاڻ ۾ نر ۽ ماديءَ وارو اختلاف رکن ٿيون. اهي تڏهن فائديمند ٿينديون جڏهن انهن جا اختلاف ختم ٿيندا.
پهرين تحريڪ سترهين ۽ ارڙهين صديءَ جي فلاسافيءَ واري فڪر تي حاوي رهي. اسپينوزا ان تحريڪ کان پاسيرو رهيو ۽ ڪنڊ ۾ ويهي ان مسئلي کي منهن ڏيندو رهيو. هن دنيا کي وحدة الوجود جو حل ڏنو، هن جي خيال ۾ مادو ۽ ذهن حقيقت جا داخلي ۽ خارجي رُخَ آهن، هرهڪ شيءِ ۾ ڪنهن نه ڪنهن نموني زندگي موجزن آهي. يورپ ان تي اعتبار نه ڪيو، ان جي ابتڙ هابس حقيقت کي مادي ۾ بدلائي ڇڏيو ۽ هر ان لفظ ۽ محاوري کي بي معنيٰ چيو جنهن سان مادي حالت جو اظهار نٿي ٿيو۔ گيسينڊي وڏي نيازمنديءَ سان ڊي ڪارٽ جي ورثي واري ان تصور تي ته مادو ۽ ذهن هڪ ٻئي کان مختلف آهن، 	اعتراض ڪيا ۽ اعلان ڪيو ته فلاسافي ڊيموڪريٽس کان اڳتي نه وڌي آهي. نيوٽن وڏي خلوص سان پنهنجي دينداريءَ جو اعلان ڪيو ۽ خروج جون عجيب ۽ غريب تفسيرون ڪيون ساڳئي وقت هن خارجي دنيا جو حرڪت جي قانون جي روشنيءَ ۾ اهڙو صاف ۽ ترتيب وارو تجزيو ڪيو جو سندس تجزيو جڏهن فرانس پهتو ته اتان جي منطق پسندن کي ان نتيجي تي پڄڻو پيو ته اهي قانون صوف جي ڪرڻ کان وٺي ڪنهن ڇوڪريءَ جي عبادت ڪرڻ جي عمل تي حاوي آهن. لاميٽري La Mattrie وڏي بي باڪيءَ سان ”ماڻهو مشين آهي“ ڪتاب لکيو ۽ ٻڌايو ته ڪيئن مختلف جسماني حالتون جيئن جوش يا بيماري، ماڻهوءَ جي ذهن تي اثر ڪن ٿيون ۽ ان جي جسماني ساخت جو پتو ڏين ٿيون. هولباغ ماڻهوءَ ۽ مادي کي منطق جي سخت نظام ۾ آندو. هيليٽيس اخلاق ۾ نيڪيءَ کي مادي قانون ۾ آندو. ڊڊرو کي پڪ نه هئي ته فلسفي جو علم شعور جي تشريح ڪري سگهي ٿو. هو اسپينوزا جي پيروي ۾ چوڻ تي مجبور ٿيو ته مادو ۽ ذهن هڪ آهن پر هن ان وقت تائين پاڻ کي ماده پرست چوڻ جو قسم کنيو جيستائين دنيا جي هر بادشاهه ۽ هر پادريءَ کي ڦاهي نه ٿي ڏني وڃي. ماديت ۽ اشتراڪيت ٻئي ڀائر آهن، هڪ باغي ۽ ٿڙيل نوجوانن جو جبر ۽ رجعت پسند جي منهن ۾ لهرائيندڙ جهنڊو آهي ۽ ٻيو پڪي وهيءَ جي انهن ماڻهن جو جهنڊو آهي جيڪي وڏي سڪون سان ان کي لهرائن ٿا ۽ پوءِ اهو سوچي ان کي ويڙهي ٿا ڇڏن ته هيءَ سندن ذهني بلوغت جي عمر آهي جنهن ۾ نوڙت ۽ نرمي پيدا ٿيندي آهي ۽ هو هن دنيا جي غير دانشمنديءَ وارن مسئلن کي محسوس ڪندا آهن.
حوالا
زمرو:علم موجودات
ڪترينہ ڪيف
ڪترينہ ڪيف (انگريزي: Katrina kaif)، پيدائشي نالو ڪترينہ ترڪوٽي (پيدائش 16 جولاءِ 1983ع)، برطانوي ھندوستاني اداڪارا، بُنيادي طرح ھندي فلمن ۾ ڪم ڪندي آھي. کيس چار ڀيرا فلم فيئر ايوارڊ جي لاءِ نامزد ڪيو ويو. thumb|ڪترينہ ڪيف 2019ع ۾ سندس فلم "ڀارت" جي مشھوري ڪندي
قذافي اسٽيڊيم
اهو اسٽيڊيم 1959 ۾ ٺهيل هو ۽ نصرالدين مراد خان پاران ڊيزائن ڪيو ويو هو. پهرين ڪرڪيٽ ٽيسٽ ميچ 21 ۽ 26 نومبر 1951 تائين پاڪستان ۽ آسٽريليا جي ٽيمن وچ ۾ هن ميدان تي کيڏيو ويو. ۽ ان ۾ 60،000 سياحن جي ويهڻ جي گنجائش آهي ، اهو ملڪ جو سڀ کان وڏو راندين جو ميدان آهي. اهو ليبيا جي صدر معمر قذافي جي نالي رکيو ويو آهي.
22 ربيع الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الثاني
گرو گرنٿ صاحب
left|380px|thumb|گرو گرنٿ صاحب
گرو گرنٿ صاحب(Punjabi (Gurmukhi)eg.ਓ : (Gurū Gra°th Sāhib Jī),, ):
گرو گرنٿ صاحب سکن جي مذهب جو مقدس ڪتاب آهي. ڏھ انساني گروئن کانپوءِ سک مذھب جا پيروڪار ان ڪتاب کي آخري گرو سمجھندا آھن. سڀ کان اول پنجين نمبر گرو ارجن آدي گرنٿ جو ڪتاب جوڙيو. ڏھين نمبر گرو گوبند سنگھ ان ڪتاب ۾ گرو تيغ بھادر جي سلوڪ ۽  بيتن وغيره جو اضافو ڪيو. ان اضافي کانپوءِ ان ڪتاب جو نالو گرو گرنٿ صاحب پئجي ويو. گرو گوبند سنگھ جي وفات کان پوءِ بابا ديپ سنگھ ۽ ڀائي ماني سنگھ گرو گرنٿ صاحب جون ڪاپيون تيار ڪري ورھايون. ڪتاب ۾ 1430 انگ يعني صفحا، 6000 سبد يعني سٽون آھن. جيڪي شاعراڻي انداز ۾ لکيل آھن
“آد گرنٿ” يا “آد بيڙ”، جنھن کي شري گرو گرنٿ پڻ سڏيو وڃي ٿو، سا سکن جي پوتر پوٿي آھي، جنھن کي سکن جي پنجين گرو ارجن ديو، اڪبر جي زماني 1604ع ۾ مرتب ڪيو. ان ۾گرو نانڪ کان سواءِ ٽن ٻين گــُرن ۽ ٻين ڀڳتن جو ڪلام گڏ ٿيل آهي.گرو گرنٿ ۾ شامل ڪلام ۾ سنسڪرت، ھندي، راجستاني ۽ پنجابيءَ سان گڏ سنڌيءَ جا ڪيترا لفظ ۽ فقرا استعمال ٿيل آھن. .
برابر عالمي وقت+05:00
thumb|300px|UTC+05 2010: نيرو رنگ (ڊسمبر), نارنگي رنگ (جون), ڦِڪو(سڄو سال), هلڪو نيرو (پاڻي)
برابر عالمي وقت+05:00 برابر عالمي وقت کان پنج ڪلاڪ وڌيڪ جو وقت آهي. هي هيٺين جڳهن تي استعمال ٿيندو آهي.
هندي وڏو سمنڊ
هندي وڏو سمنڊ يا بحر هند''' جا هيٺيان ڏيهه شامل آهن
اونهاري يا گرمين ۾ روشني جي بچت جي لاءِ جڏهن وقت ۾ هڪ ڪلاڪ جو واڌارو يا فرق اڳتي پوئتي ڪيو ويندو آهي ته هيٺين ملڪن ۾ پڻ ان جو استعمال ٿيندو آهي.
سئنڌوا رسم الخط
سئنڌوا رسم الخط (Sando Script) رسم الخط جو ذڪر البيرونيءَ پنھنجي ڪتاب، "ڪتاب الھند" ۾ ڪيو آھي. ھن سنڌ جي ڪيترن رسم الخطن جو ذڪر ڪيو آھي، پر خاص طور تي ھن سنڌ جي رسم الخطن لاءِ لکيو آهي تہ سنڌ ۾ ٻيا رسم الخط به رائج آھن، جهڙوڪ مالواڙي، جيڪو منصوره، ڏکڻ سنڌ ۾ استعمال ٿئي ٿو، سامونڊي ڪناري جي طرف ۽ ٻيو آھي سئنڌوا، جيڪو برھمڻ آباد طرف استعمال ٿئي ٿو. خاص طور تي "سئنڌوا" لاءِ محققن جو خيال آھي تہ اھو عربي – سنڌي رسم الخط آھي.
2018ع جون فوتگيون
زمرو:2018ع ۾ وفات
چندن گڍ
ڪارونجهر جبل اندر،  ننگر پارڪر جي ڀرسان”چندن گڍ“ نالي قلعو به هو، جو پنهنجي فني ۽ تعميري حيثيت سان نهايت شاندار هو. اهو قعلو، چندن سنگ پرمار، تقريباً هڪ هزار سال کن اڳ جوڙايو هو، اهو به ٺَڪرن جي بلوي ڪري، ڪئپٽن تروٽ، ڊائناميٽ سان ڪرايو هو.
ڪوٽ مومن
ڪوٽ مومن. پاڪستانجي صوبي پنجاب جي ضلعي سرگوڌا جو شھر ۽ ساڳي نالي سان ھڪ تحصيل جو صدر مقام آهي. شھر سرگوڌا کان 40 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. ھي شھر 21 جون 2003 ۾ تحصيل ٿيو ھي شھر ڪينو ۽ مالٽن جي پيداوار ڪري مشهور آهي. ھتان جي آبادي ۾ مختلف ذاتيون شامل آهن جن ۾ ھارال، جنجوعا، گارا، ميلا، آرائين، گوندل، رانجھا، لڪ، سنڌو، شيخ اچي وڃن ٿا.
مردم نگاري
ھن شھر جي آبادي 2012 ۾ 70000 ھئي.جن ۾ لڳ ڀڳ سموري آبادي مسلمان آهي رڳو ٿورڙا عيسائي اتي رھن پيا. موٽروي ايم 2 ذريعي ھي شھر لاھور ۽ اسلام آباد سان ڳنڍيل آهي.
ڀپين لالواڻي
ڀپين لالواڻي جنم 7 اپريل 1999ع تي ٿيو. هي هڪ نوجوان باصلاحيت ڪرڪيٽر آهي. هي ساڄي هٿ سان بيٽنگ ڪندو آهي. ۽ ساڄي ٻانھ سان آف بريڪ بالنگ ڪندو آهي. جيڪو رنجي ٽرافي ۾ ممبئي جي نمائندگي ڪندو آهي.
ڄام تماچي ٻيون
ڄام تماچي ٻيون جنت السنڌ مطابق: ڄام بابينه ثانيءَ کان پوءِ، سندس ڀاءُ ڄام تماچي سمن جو حاڪم ٿيو. اڳ دهليءَ ۾ نظربند هو. شيخ حماد جمالي جنهن جي خانقاه مڪليءَ هيٺان آهي، تنهن جي دعا سان تماچي ۽ سندس پٽ ڄام صلاح الدين سنڌ ڏانهن موٽي آيا. ٻنهي ڄڻن کي ڄام جوناهه خان خفيه طور دهلي روانو ڪيو هو. ٺٽي تعلقي ۾ ڪينجهر جي ڍنڍ اڄ تائين موجود آهي. انهيءَ ڍنڍ جي ڪناري تي گنڌرا (مهاڻا) رهندا هئا، جي ڪينجهر جي آس پاس جي ڍنڍن جي مڇيءَ پيدائش وغيره جا اجاره دار هئا. وٽن هڪڙي خوبصورت ڇوڪري ’نوري‘ نالي هوندي هئي. چون ٿا ته هوءَ دراصل ڪا وڏ گهراڻي ڇوڪري هئي، پر ننڍي هوندي ڪنهن طرح مهاڻن سان گڏجي ويئي هئي، جنهن پنهنجو ڪري نپايو هوس. ڄام تماچي ڪينجهر ۾ شڪار ڪندي مهاڻن وٽ ڇوڪري ڏٺي، سو دل ديواني ٿي پيس ۽ مهاڻن کان سندس سڱ گهريائين. مهاڻن ان کي پنهنجي خوش نصيبي سمجهي، نوريءَ سان سندس نڪاح قبول ڪيو. ڄام نوريءَ لاءِ ڪينجهر جي ڪپ تي شاهي محلات ٺهرايو. مهاڻن کي ڍنڍ جو اجارو معاف ڪيو ۽ ٻيون به ڪئين بخششون ساڻن ٿيون. ڄام تماچي اڪثر وقت گنڌرن توڙي پنهنجي ٻئي پورهيت عوام سان گذاريندو هو. تماچي ۽ نوريءَ جون قبرون شيخ حماد اولياءَ جي مقبري هيٺان گڏوگڏ آهن. هي قصو به سنڌ جو هڪ لاثاني رومانوي داستان شمار ڪيو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:تاريخي شخصيون
شڪنتلا
left|thumb|200px|مصور راجا روي ورما جي پينٽنگ ۾ شڪنتلاا تصوير۾ دشيانتا کي خط لکندي ڏيکاريل
left|thumb|200px| مصور روي ورما جي پينٽنگ ۾ شڪنتلا مايوسيءَ جي حالت ۾ ڏيکاريل
ڪنگنا رناوت
ڪنگنا رَناوَت (انگريزي: Kangana Ranaut)، (پيدائش 23 مارچ 1987ع)، ھندي فلمن ۾ ڪم ڪندڙ ھندوستاني اداڪارا ۽ فلم ساز. ھيءَ ميڊيا ۾ انڊيا جي مُھانگين ترين اداڪارائن ۾ ڳڻي وڃي ٿي. ھن ڪيترائي ايوارڊ حاصل ڪيا آھن، جھڙوڪ: چار نيشنل فلم ايوارڊ ۽ پنج فلم فيئر ايوارڊ. فوربز انڊيا پاران کيس ڇھ ڀيرا 100 وڏين شخصيتن جي فھرست ۾ رکيو ويو آھي. 2020ع ۾ ھندوستان جي حڪومت کيس ملڪ جي چوٿين وڏي شھري اعزاز پدما شري سان نوازيو. thumb|ڪنگنا رناوت 2019ع ۾ ڪينز فلم فيسٽيول ۾
سيد متو
سيد متو يا سيد متو شاھ ، سعيد متو  پاڪستان  جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي بلڙي شاھ ڪريم جي ھڪ يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي. ان جو پورو نالو يو سي 11 سيد متو آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چار وارڊ آھن جن مان 4 جنرل ڪائونسلر چونڊبا آھن ۽ ھڪ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو آھي جيڪو ضلعي ڪائونسل ۾ يونين ڪاؤنسل جي نمائندگي ڪندو آهي. يونين ڪاؤنسل جا چيئرمين ۽ وائيس چيئرمين پڻ سڌي چونڊ ذريعي عھدو سنٻاليندا آھن. ھن يو سي ۾ سٺيا، ڪولھي، شيدي، سولنگي ۽ ٻين ذاتين جا ماڻهو رهن ٿا.
صحت
ھتي جي ماڻھن کي چويھ ڪلاڪ صحت جي سھولت لاء سرڪار پاران ھڪ بيسڪ هيلٿ يونٽ ڪم ڪري ٿو.
مشھور شخصيتون
سيد متو شاھ ۾ اميد علي سٺيو نالي ھڪ ليکڪ پڻ رھي ٿو جيڪو پيشي جي لحاظ کان استاد آهي جنهن ٽي ڪتاب: (1) سٺيا ذات (2) سيد پريل شاھ ڏاڏا سائين جو تاريخي ۽ شجرائتي احوال ۽ (3) سنڌ جا ڪجھ اھم شھر لکيا آهن ۽ يو سي اندر تعليمي خدمتون سرانجام ڏنيون آهن.
کيتي
کيتي:
قديم زماني کان وٺي کيتي هڪ اُتم ڌنڌو ڪري ليکيو ويو آهي. اڄ به چوڻي آهي ته ”نيچ نوڪري، اُتم کيتي، وڌندڙ واپار“.اڳي سڄي سنڌو ماٿر ۾ ڪيترن هنڌ ”بن“ يا گهاٽا جهنگ لڳا پيا هوندا هئا، ماڻهو وڻ وڍي، پوک لاءِ زمين صاف ڪندا هئا. اها جهنگل شگافي ڳچ اراضيءَ ۾ ڪندا هئا. اهي ”اُروا“ يعني ڪشادا پٽ ننڍن ننڍن ٽڪرن (نمبرن) ۾ ورهائي، هر هڪ ”کيٽ“ ڌار ڪندا هئا، (منڊل ڏهون 101، 4). هن مان ائين سمجهجي ٿو ته هرهڪ ”اَٺاس“ (اٺ جريب زمين) يا ”سورهاس“ (سورهن جريب زمين) کي ”کيٽ“ سڏيندا هئا، رگ ويد ۾ اهو به ڄاڻايل آهي ته هرهڪ کيٽ نهايت خبرداريءَ سان ماپي ڇڏيندا هئا، (منڊل پهريون 110، 5). هن مان ظاهر آهي ته سڀ ڪنهن کي پنهنجي ٻني ڌار هوندي هئي. اهي ٻنيون سندن ڳوٺن جي آسپاس هونديون هيون. اڄ به ڪيترا هاري ناري پنهنجي پنهنجي ٻني ٽڪر جي آسپاس گهرڙا اَڏيو. ڳوٺڙا ٻڌيو ويٺا آهن. جيڪي وڏا زميندار آهن سي به پنهنجو ”بنگلو يا اوطاق ٻنيءَ جي نزديڪ جوڙيل ٿا، ۽ سندن هارين نارين انهيءَ اوطاق جي آسپاس ڀنگين ۾ رهن ٿا، ۽ اهو انهيءَ زميندار جو ڳوٺ سڏجي ٿو. اڳي به هوند وارن وٽ نوڪر چاڪر ۽ ٻانها يا غلام پورهيو ڪندا هئا، ۽ پاڻ رڳو مٿان نظرداري ڪندا هئا رگ ويد جي منڊل پهرئين (112، 6) ۾ ڄاڻايل آهي ته ”ٻج ڇٽڻ جو هنر اشوني ڪمار ديوتائن منو ڀڳوان کي سيکاريو“. هن منجهان ائين سمجهجي ٿو ته اڳاٽن رشين کي شايد الهام ٿيو ته ٻج ڇٽڻ ڪري پوک ٿي سگهندي. ساڳي منڊل پهرين (112، 5) ۾ ڄاڻايل آهي ته ٻنيءَ کي هر ڏيڻ جو طريقو جنهن رشيءَ سڌاريو تنهنجو نالو ”پرٿوُ!“ هو، جو ”پرٿي“ به سڏبو هو. اهو پرٿو رشي ”وئنيه“ Vainya يعني وين Vena رشيءَ جو اولاد به سڏيو ويو آهي، (منڊل اٺون 9، 10). هر جي چونيءَ کي ”ڦال“ چوندا هئا. (منڊل چوٿون 57، 8)، اڄ به اهو ئي ويدڪ لفظ ڪم پيا آڻيون؛ پر عام طرح چئون ”ڦار“ يعني ”ل“ کي مٽي ”ر“ ڪيو اٿئون ۽ اها اسان سنڌي ماڻهن جي اصل عادت آهي (جل – جر ۽ ٿل – ٿر).
ھر
هر کيڙڻ ۽ نار ڪاهڻ لاءِ هن وقت اُٺ ۽ ڏاند ڪم اچن ٿا، پر اڳي گهوڙا به ڪم آڻيندا هئا، جو سنڌو ماٿر ۾ گهوڙا نهايت گهڻا هوندا هئا، زمين کي هر ڏيڻ مهل ڪو رشي گهرائيندا هئا. جو هر جوٽيندو هو، ۽ اوڏي مهل ويدن جا منتر اُچاريندو هو. ائين پوڄا ڪري پوءِ ڪم شروع ڪندا هئا. چوپاسيءَ ۾ براهمڻن کي گهرائي، هڪ وڏو يگيه ڪندا هئا، جو ”ستر“ (Satta) سڏبو هو اهو يگيه ٻه ٽي مهينا سانده بلڪه وڌيڪ وقت تائين پيو هلندو هو. يگيه جي مراد اها هئي ته اندر ديوتا ۽ ٻيا ديوتائون پرسن ٿين، ته مندائتا مينهن وسن ۽ فصل ڀلا ٿين، ۽ مال لاءِ چارو مئو ٿئي. انهيءَ مراد سان رشي به سنڌو نديءَ ۽ ٻين ندين جي ڪنارن تي ويهي، مٺيءَ للڪار سان ويدن جا منتر اُچاريندا هئا. جولاءِ – آگسٽ وارو مهينو ”سانوڻ“ سڏجي ٿو، جو اصل ۾ آهي سنسڪرت لفظ ”شراوڻ“، ۽ ڌاتو اٿس ”شروعڻ“ معنيٰ سڻڻ يا ٻڌڻ. سانوڻ ۾ جتان ڪٿان ويدن جي منترن جا مٺا آلاپ ٻڌڻ ۾ پيا ايندا هئا، تنهنڪري اهو نالو رکيو اٿن. هن مان ڏسڻ ۾ ايندو ته جيئن آريه لوڪ ويا دنوي ڳالهين ۾ ترقي ڪندا، تيئن دل جو لاڙو ڌڻيءَ جي پاسي وڌندو وين جو ڄاتائون ٿي ته فصل ڀلا تڏهن ٿيندا، جڏهن ڌڻيءَ جو فضل ٿيندو، رشين کي به پنهنجيون ٻنيون ٻارا هوندا هئا، ۽ چوپايو مال به ججهو هوندو هون تنهنڪري ايشور کي آراڌنا ڪندا هئا ته اهو مالڪ پنهنج مهر ڪري! انهيءَ سبب ”هٿ هوندو هون ڪم ڪار ۾، ته به چٽ هوندو هون ڪرتار ۾!“
پاڻي
اڳي ماڻهو پوک اڪثر درياهه جي ڀرسان (ڪچي ۾) ڪندا هئا. جن ڳوٺن کي درياهه ويجهو نه هوندو هو، تن ۾ کوهه کوٽيندا هئا. رگ ويد جي منڊل پهرئين (105، 17) ۾ ”ڪوپ“ لفظ ڪم آيل آهي، جنهن جو بگڙيل اُچار سنڌيءَ ۾ ”کوهه“ آهي. هن وقت به ڪا پوک ”موڪي“، ڪا ”چرخي“، ته ڪا ”چرخي مدد موڪي“ ٿئي ٿي. رگ ويد جي منڊل پهرئين (سُوڪت 116، 7) ۾ ”ڪنڀ“ (ٿانءُ). ۽ سُوڪت، 117 (12) ۾ ”ڪلس“ (لوٽي ڪنگري) لفظ ڪم آيل آهي. وڏي ڳالهه ته گهٽو چڪر“ لفظ به ڪم آيل آهي، جنهن مان هيڪاري ظاهر آهي ته کوهن مان پاڻي ڪڍڻ لاءِ مالهه ۾ ڪنگريون يا لوٽيون ٻڌندا هئا، جنهنڪري چئبو ته هاڻوڪو رواج رگ ويد واري زماني کان وٺي هلندو پيو اچي. رگ ويد جي منڊل ڏهين (25، 4؛ 101، 5 – 7) ۾ ”آشمچڪر“ لفظ ڪم آيل آهي، جنهن جي اکري معنيٰ آهي ”پٿر جو چڪرو“. هن مان سمجهجي ٿو ته جتي نار نه هوندو هو، تتي کوهه جي مٿان سرائيءَ ۾ پٿر جي ٺهيل ”ڀوُڻ“ يا گرڻي (Pulley) هوندي هئي، ٿر ۾ ۽ ٻين ڪيترن هنڌ اڄ تائين دستور آهي ته چم جو  ڪوس يا ٻوڪو رسيءَ ۾ ٻڌي، اها رسي ڪاٺ جي ٺهيل ڀوُڻ تي رکي، ڍر ڏيندا وڃن، ته ڀُوڻ وڃي ڦرندي ۽ رسي پاڻمرادو وڃي هيٺ کوهه ۾ پوندي. جڏهن ڪوس پاڻيءَ سان ڀرجي ويندو آهي، تڏهن رسي ڇڪيندا آهن، ته ڪوس ڇڪجي مٿي ايندو آهي. انهيءَ ريت پاڻيءَ ڪڍڻ لاءِ جيڪو رسا ڪم آڻيندا آهن، تن کي سنڌيءَ ۾ ”ورت“ چئبو آهي، جو اصل ۾ آهي سنسڪرت لفظ ”ورترا“ ۽ اهو رگ ويد ۾ ڪم آيل آهي. مطلب ته کوهن مان پاڻي ڪڍڻ جو هي ٻيو نمونو به رگ ويد واري زماني کان وٺي هلندو پيو اچي. تفاوت رڳو هي آهي. رگ ويد جي منڊل پهرئين (4، 8 ۽ 10) ۾ ”اَوٽ“ (Avata) لفظ ڪم آيل آهي، جنهن جو اُچار سنڌيءَ ۾ آهي ”آڏ“. کوهه جو پاڻي آڏ مان وهي، ٻنيءَ جي ٻارن ۾ وڃي پوندو هو. مطلب ته هزارها ورهيه اڳي جيڪو رواج سنڌو ماٿر ۾ جاري هو، سو ساڳيو اڄ تائين اسان جا ماڻهو هلائيندا پيا اچن،ڪ بلڪ لفظ به ساڳيو ئي ڪتب آڻين، جنهنڪري اهو محاورن ۾ به اچي ويو آهي. مثلاً تري ته درياهه، نه ته آڏ تي بيهي رهي.“ ٻنيءَ جي مٿان قسمين قسمين آفتون اچيو ڪڙڪن. پارو پيو يا ماڪڙ پيئي ته فصل ئي چٽ! ڪڻڪ وغيره کي ”رتي“ لڳي يا ٻيو ڪو مرض وڪوڙي ويو ته به فصل ڇٽو!
دي گريٽ گيٽسبي
دي گريٽ گيٽسبي (انگريزي: The Great Gatsby) (سنڌي: مَهان گيٽسبي) آمريڪي اديب ايف اسڪاٽ فٽز جيرالڊ جو لکيل 1925ع جو ناول آهي. هي ناول ويهين صديءَ جي مشهور آمريڪي ناولن مان هڪ آهي.دي گريٽ گيٽسبي جو هيرو روايت ۽ ويچار شڪتي جي ميلاپ جي لحاظ کان نه وِسارڻ جوڳو چئي سگهجي ٿو. هي ناول پڻ مشهور آمريڪي تشبيھ American Dream (امريڪي خواب) تي هڪ چرچو سمجهيو ويندو آهي. ناول ويهين صديءَ جي اڀرندڙ آمريڪي سماج تي هڪ ٽَوڪ آهي.
ڪهاڻي
گيٽسبي هڪ هيرو آهي جيڪو تمام گهڻو دولت مند ٿي ويندو آهي ۽ پنهنجي اڪيلائپ دور ڪرڻ لاءِ پنهنجي قلعي نما حويلي ۾ هر هفتي هڪ تقريب سڏائيندو آهي. ان جي گڏجاڻين جي ڪري هُو اشرافيه ۾ تمام گهڻو مشهور ٿي ويندو آهي. انهن گڏجاڻين جو مقصد هڪ بورژوا طبقي جي پرڻيل حسينه ڊيزي بوڪانن جي قربت ماڻڻ لاءِ آهي، جنهن سان هو ڏاڍو پريم ڪندو آهي، پر هوءَ عورت ۽ اُن جو طبقو هن کي قبول نٿا ڪن.
يارو فقير ريڍار
thumb|يار فقير ريڍار جي مزار يارو فقير ريڍار انگريزي (Yaro Fakir Redhar) ميان نصير محمد ڪلھوڙو جي ڏينهن ۾ ميانوال تحريڪ جو مُک ڪارڪن هو ۽ ميان صاحب جي خاص رقيقن منجھان هو. يارو فقير ذات جو رند هو. هن فقير کي ريڍار يا ريڍُو سڏيندا هئا. ميان نصير محمد کي شادماني طور يا ميانوال ٽحريڪ کي مدد طور معتقدن طرفان ملندڙ چوپايو مال ۽ پهرُون، خاص طور رڍُون ملنديون هيون. انهن کي سنڀالڻ يا چارڻ هن فقير جي ذمي هوندو هو جنهن ڪري ريڍار سڏيو ويو. مقامي طور پڻ يارو ريڍار يا ريڍُو سان مشهور آهي. هن فقير جي مزار واهي پانڌي کان اٽڪل 10 ڪلوميٽر جي مفاصلي تي کيرٿر جبل جي ڪنار سان نئي تڪي جي ساڄي ڪناري جوهي تعلقو، دادو ضلعو، سنڌ، پاڪستان ۾ آهي. عقيدتمند هڪ ٽڪريءَ کي يارُو جي ڏاٺ ڪوٺن ٿا. سندس مزار عام خاص جي زيارت جو مرڪز آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:سنڌ ۾ مقبرا زمرو:سنڌ ۾ مزارون
مائڪروسافٽ لانچر
مائڪروسافٽ لانچر (Microsoft Launcher)، جنهن کي جاري ڪرڻ مهل ايرو لانچر پڻ چيو ويو، اهو مائڪروسافٽ پاران اينڊروئيڊ لاءِ جوڙيل لانچر اپليڪشن آهي، جيڪا سهڻي بناوٽ ۽ هلڪي (گھٽ وزن) هجڻ سبب مشهور آهي. هي لانچر چڪاس لاءِ آڪٽوبر 2015ع ۾ جاري ڪيو ويو ۽ 2 سال پوءِ، 5 آڪٽوبر، 2017ع تي هن کي گوگل پلي اسٽور ۾ عام واپرائيندڙ لاءِ جاري ڪيو ويو.
ڊسمبر 2017ع، ۾ ڄاڻايو ويو ته هن لانچر کي 1 ڪروڙ دفعا ڊائونلوڊ ڪيو ويو آهي.
حوالا
زمرو:اينڊروئيڊ (آپريٽنگ سسٽم) سافٽ ويئر زمرو:مائڪروسافٽ سافٽ ويئر
ماورائي حقيقت
سريئت/سريئلزم جي لغوي معنيٰ آهي ”حقيقت کان ماورا“ يا پري. ماورائي حقيقت، داخليت پسنديءَ جي تحريڪ آهي، جنهن ۾ ”دادازم“ ۽ ڪيوبزم وغيره به اچي وڃن ٿا. هر جديد ادب سرجيندڙ ۽ پڙهندڙ سمجهي ٿو ته انساني لاشعور کي انتهائي حقيقي سمجهي ڪردارن جو جهان تخليق ڪرڻ سرئيلزم آهي. هن لاڙن ۾ سرت، ساڃاهه بجاءِ بي ترتيب خيالن ۽ جذبن جو هجوم هوندو آهي، هن لاڙي ۾ ادبي طور بي مقصديت وڌيڪ هوندي آهي، جنهن کي حقيقت کان مٿانهون يا ماورائي حقيقت چيو ويندو آهي.هي رجحان دادائيت جي ضد ۾ پيدا ٿيو. هن جو باني ”آندري پريٽون“ هو. هن تحريڪ جي مڃڻ وارن جو چوڻ هو ته عالم محسوسات کان سواءِ هڪ ٻيو عالم به پنهنجو وجود رکي ٿو. جيڪو هن ظاهري ۽ حسي عالم کان بلڪل مختلف آهي. ان عالم تائين رسائي حاصل ڪرڻ لاءِ اتان جو عقل ۽ منطق کان ڪناره ڪش ٿي وڃڻ ضروري آهي. انهيءَ ڪري هن ۾خارجي حقيقت ڪا معنيٰ نٿي رکي. ان جي بدران لاشعور جي داخلي حقيقت سڀ تي مقدم آهي. هن قسم جي نقاد جو چوڻ آهي ته فنڪار حقيقت سڀ تي مقدم آهي. فنڪار حقيقتن کي خارجي شين ۾ نه ڳولي، پر ان لاءِ لاشعور جي مدد سان خود پنهنجي وجود جي گهرائين ۾ هليو وڃي.هن رجحان جو سڀ کان وڏو نمائندو ”ڪافڪا“ آهي. سنڌي زبان ۾ ماڻڪ، مشتاق شورو، مدد علي سنڌي، خيرالنساء جعفري، منور سراج، اخلاق انصاريءَ جي ڪهاڻين ۾ سريئلزم جو ڪجهه اثر نظر اچي ٿو. .
حقيقت کان مٿانهون، سريئت يا سريئلزم (Surrealism) جي معنا آهي ”حقيقت کان پاسيرو“ يا سچائي کان پَري. هيءَ اصل ۾ داخليت پسنديءَ جي تحريڪ آهي، جنهن ۾ ”دادازم“ ۽ ڪيوبزم وغيره به اچي وڃن ٿا. هر جديد ادب سرجيندڙ ۽ پڙهندڙ سمجهي ٿو ته انساني لاشعور کي حقيقي سمجهي ڪردارن جو جهان تخليق ڪرڻ سرئيلزم آهي. هنن لاڙن ۾ سرت، ساڃاهه بدران بي ترتيب خيالن ۽ جذبن جو هجوم هوندو آهي، هن لاڙي ۾ ادبي طور بي مقصديت وڌيڪ هوندي آهي، جنهن کي حقيقت کان مٿانهون يا ماورائي حقيقت چيو ويندو آهي. هي لاڙا دادائيت جي ضد ۾ پيدا ٿيا. هن جو باني ”آندري پريٽون“ هو. هن تحريڪ جي مڃڻ وارن جو چوڻ هو ته عالم محسوسات کان سواءِ هڪ ٻيو عالم به پنهنجو وجود رکي ٿو. جيڪو هن ظاهري، پڌري ۽ حسي عالم کان بلڪل مختلف آهي. ان عالم تائين رَسڻ لاءِ اتان جو عقل ۽ منطق کان پاسيرو ٿي وڃڻ ضروري آهي. انهيءَ ڪري هن ۾خارجي حقيقت ڪا معنا نٿي رکي. ان جي بدران لاشعور جي داخلي حقيقت سڀ تي لازمي آهي. هن قسم جي نقاد جو چوڻ آهي ته فنڪار حقيقت سڀ کان مٿاهين آهي. فنڪار حقيقتن کي خارجي شين ۾ نه ڳولي، پر ان لاءِ لاشعور جي مدد سان خود پنهنجي وجود جي گهرائين ۾ هليو وڃجي. هن لاڙي جو سڀ کان وڏو نمائندو ”ڪافڪا“ آهي.
ٻگهيو
ٻُگھيا :
ھڪ ذات جو نالو ،جيڪا سڄي سنڌ ۾ آباد آھي .ٻگھيا ،نواب شاهه ۽ لاڙڪاڻي ضلعن ۾ جام رھن ٿا ،جتي سندن ڪيترا ڳوٺ آباد آھن .نوابشاهه جي ٻُگهين مان شاعر ۽ ڪهاڻيڪار قمر شهباز ۽ بشير احمد ٻگهيو مشهور ٿيا .هي ميربحرن جي هڪ نک آهن.
حوالا
زمرو:سنڌي ذاتيون ۽ قبيلا زمرو:سنڌي ذاتيون
وڪي سورس
وڪي سورس (Wikisource) هڪ آن لائن ڊجيٽل لئبرري آهي، جيڪا وڪيميڊيا فاؤنڊيشن جي طرفان هلندڙ آهي، وڪي تي مفت-مواد متني ذريعن جي. وڪي سورس سڄي منصوبي جو نالو آهي ۽ ان منصوبي جي هر مثال جو نالو ؛ گھڻا وڪي ذريعا وڪي ذريعا جي مجموعي پروجيڪٽ کي ٺھي ٿو. پروجيڪٽ جو مقصد مفت متن جي سڀني شڪلن کي ميزباني ڪرڻ آهي، ڪيترن ئي ٻولين ۾
جتن لالواڻي
جتن لالواڻي هڪ هندي فلم ۽ ٽيليويزن اداڪار آهي. جيڪو گھڻو ڪري ڪرن ويراني جي ڪردار جيڪو هن ڪيون ڪي ساس ڀي ڪڀي ڀهو ٿي ۾ ادا ڪيو هو جي ڪري سڃاتو وڃي ٿو. ان کان علاوه اندر ڪشپ جو ڪردار جيڪو هن سسرال گينڊا ڦول ۽ سمرجيت جو ڪردار جيڪو هن ناگن 3 ۾ ادا ڪيو آهي لاءِ گھڻو ۾مشهور آهي. شروعاتي زندگي جتن لالواڻي جو جنم ڪانپور اتر پرديش ۾ 3 آگسٽ 1959ع تي ٿيو. هن جي شادي ديپيڪا لالوڻي سان ٿيل آهي. هن جو ڪٽنب هڪ زال ۽ ٻه ٻارن تي مشتمل آهي ڌي پلڪ لالواڻي پڻ اداڪارا آهي. هن جو پٽ اڃا پڙهائي ڪري رهيو آهي.
جتن 1993ع ڪانپور ڇڏي ڪم جي لاءِ ممبئي آيو.
سنڌي فلم ۾ ڪم
2007ع هدايت ڪار ڪمال ناٺاڻي جي ٺاهيل سنڌي فلم ”پيار ڪري ڏس“ جتن مک ڪردار ادا ڪيو.
فلم يوٽيوب تي ڏسڻ لاءِ هتي ٺڙڪ ڪريو.
باليوڊ ۾ ڪم
جتن هن وقت گھڻو ڊرامن ۾ ڪيو پر سندس هڪ فلم هاف گرل فرينڊ ۾ باسڪٽ بال جي ڪوچ جو ڪردار ادا ڪيو آهي.
ايوارڊ
جتن کي 2018ع ۾ لائنس گولڊ ايوارڊس طرفان ڊارمي پهريدار پيا ڪي ۾ بهترين منفي ڪردار جو ايوارڊ مليو.
ٽيلي ويزن
2020 - ڪهت هنومان جئي شري رام (ڪردار ڪيسري)
2019 - شڀ آرمڀ (ڪردار گُنوت ريشميا)
2019 پرم اوتار شري ڪرشن (ڪردار شني ديو)
2019 ناگن 3 (ڪردار سمرجيت)
2018 وڪرم بيتاڪ رهسيا گاٺا (ڪردار شني ديو)
2018 پاپا باءِ چانس (ڪردار همن بترا)
2018 قسم تيري پيار ڪي (ڪردار وڪيل وڪاس شرما)
2017-2018 - رشتا لکينگي هم نَيا ( ڪردار ڀڦون سنگھ)
2017- پهريدار پيار ڪي (ڀُون سنگھ)
2016 -دل دي ڪي ديکو
2016 - ڪرشنان داسي
2015 - دِيا اور بتي هم
2014 -لوٽ آؤ ترشا
2013 - دل دوستي ڊانس
2013 - حاتم
2013 - ڪوڊ ريڊ
2012 - ديون ڪي ديو مها ديو
2012 - سجده
2011 - پرورش
2010 - سسرال گينڊا ڦول
2010 مانو يا نا مانو (قسط 3 ۾)
2008 -لو هوگئي پوجا اس گھر ڪي
2008 - ڪل همارا هي
2007 - من هي وشواس
2007 - جرسي نمبر 10
2007 - پيار ڪي دو نام ايڪ راڌا ايڪ شام
2006 - ڪِٽو سب جانتي هي
2006 - ريشم ڊنڪ
2006 - رشتون ڪي ڊور
2005 - با بهو اور بيبي
2004 - شش....ڪوئي هي (قسط 25 ڪٽپتلي)
2003 - 2009 ڦر ڀي دل هي هندستاني
2003 - ڪسي اپنا ڪهي
2002 - پاپا
2001 - قسم
2001 - شگن
2001 - هم سات آٺ هين
2000 - رشتي
2000 - رشتون ڪي ڊوري
2000 - ڪيون ڪي ساس ڀي ڪڀي ڀهو ٿي
1999 - ڪرتويه
1999 - مين دلي هون
1998 - جاني ڀي دو پارو
1998 - راحت
1998 - ڀَنوَر
1997 - حسرتين
1996 - تارا
1996 - پرم پرا
1995 - V3 +
1995 - شرنج
1994 - ليبلاز
1993 - زمانا بدل گيا زمرو:1959ع جون پيدائشون زمرو:1969ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
سن، سنڌ
سن پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڄامشوري جو ھڪ شھر ۽ تعلقي سن جو صدر مقام.ھي سنڌ جي تاريخي شھر سنڌو درياءَ جي ڪپ تي واقع آھي. انڊس ھاء وي سان لنڪ روڊ ذريعي ڳنڌيل آھي جيڪو 2 ڪلوميٽن جي لڳ ڀڳ آهي. تقريبن ساڳي فاصلي تي ھن شھر جي ريلوي اسٽيشن پڻ واقع آهي.ھن شھر جي تاريخي اهميت ان ڪري بہ آھي تہ ھتي ننڍي کنڊ جي ٻي خلافت بچايو ڪانفرنس منعقد ٿي ھئي جنھن ۾ ھندوستان جي سياسي ۽ مذھبي جماعتن جي چوٽي واري قيادت شرڪت ڪئي. سنڌ جو مشھور سياستدان، ليکڪ، مؤرخ سائين جي ايم سيد ھن شھر ۾ پيدا ٿيو ۽ سندس قبر بہ اتي واقع آھي جنھن جو پوٽو سيد جلال محمود شاھ سنڌ يونائيٽيڊ پارٽي جو سربراھ آھي. ھن شھر جي ڏکڻ اوڀر ۾ 34 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي رني ڪوٽ جي ديوار واقع آھي جيڪا ديوار چين کانپوءِ دنيا جي ٻين وڏي ديوار اھي. ھن شھر کي آباد لڳ ڀڳ 15000 آھي.غلام رباني آگرو لکي ٿو تہ سن جو شهرُ درياهه جي ڪپ تي آهي ۽ شهر جي اولهه طرف ويهارو  ميل پري، کير ٿر جبَل آهي، جيڪو عمر ۾، هماليه جبل کان به جهونو آهي.
تاريخ
جنوري 1928 ۾ سن شھر ۾ مرزا قليچ بيگ جي خدمتن جي اعتراف ۾ باب قليچ تعمير ڪرايو ويو جنھن جي افتتاحي تقريب جي صدارت حڪيم فتح محمد سيوهاڻي ڪئي ھئي. ان تقريب ۾ جي.ايم. سيد سن جي تاريخ تي روشني وجھندي ٻڌايو ھو تہ هي شهر ڏهين صدي هجريءَ ڌاري چڱو مشهور رهيو، جو ڄام خيرالدين، سلطان فيروزشاهه جي سنڌ مان دهليءَ موٽي وڃڻ تي هن شهر تائين پويان ويو هو. هن شهر جي وجهه تسميه جي پوري پڪ نه آهي، ليڪن گمان آهي ته ڏهين صديءَ جي ابتدا ۾ ٻڌو ويو آهي. يا ته جيئن قديم تاريخ مان معلوم ٿئي ٿو ته سيوهڻ جي اوريان ٿوري مفاصلي تي هڪ شهر سيسم هو، جنهن ۾ محمد بن قاسم اچي قيام ڪيو هو. پوءِ شايد اُهو نالو بدلجي ”سن“ ٿي پيو هجي. سيوهڻ جي اوريان ڪو قديم ٻيو شهر ڪو نه آهي، نڪو اهڙو ڪو وڏو ڦٽل شهر ڏسجي ٿو، ۽ سَن جي آسپاس پراڻن نشانن وغيره مان معلوم ٿئي ٿو ته قديم وقت ۾ هي شهر وڏو هو.جي ايم سيد پنهنجي خاندان بابت ٻڌايو ھو تہ هڪ جهوني نوشتي مان، جنهن ۾ اسان جي خاندان جي بودوباش جي متعلق ذڪر لکيل آهي، تنهن مان معلوم ٿو ٿئي ته ڄام نظام الدين جي عهد ۾ مٽيارين مان اسان جا ڪي سيد، قبيلو وٺي ٺٽي جي شهر ۾ ويا. اُن وقت چانگ قوم بلوو ڪري ڪوٽڙيءَ کان وٺي لڪيءَ تائين قبضو ڪري ويا هئا. دُولهه دريا خان سان ڄام صاحب مٿي ذڪر ڪيل سيدن کي گڏي موڪليو، جو اُن سان ئي گهڻي واقفيت هين. اُن بلوي کي اچي شاهن روڪيو، پوءِ هيءَ جاءِ چڱي سڪونت واري ڏسي رهي پيا، جو هي شهر گهڻي وقت کان وٺي آسپاس ۾ شهرت جي جاءِ ۽ درياهه جي ڪناري تي ٻين ملڪن سان واپار جو هنڌ هو.ان تقرير م جي ايم سيد وڌيڪ ٻڌايو تہ سن ان وقت سنڌ ۾ چوٿون نمبر درياهي بندر شمار ٿيندو هو پر ان شھر ۽ ان جي ريلوي اسٽيشن وچ م رستي ۾ واري زياده ھجڻ ڪري مشڪلات ھوندي ھئي ۽ پڪي رستي جي سخت ضرورت هئي جنھن ڪري تعلقي جي لوڪل بورڊ ان رستي کي پڪو ڪرايو ۽ ان پراجيڪٽ ۾  ڊسٽرڪٽ لوڪلبورڊ بہ ڪئي  ان روڊ ۾  اٽڪل 13235 روپيا جي لاڳت آئي جنھن جو ٺيڪو ميان محمد هاشم کي هو، جيڪو هڪ تمام آزمودگار ماڻهو هو. اهو مقاطعو کڻڻ بعد جلد ئي فوت ٿي ويو، پوءِ سندس پٽ ميان محمد وريل جي نالي ٿيو. هو نوڪريءَ وارو ماڻهو هو، پاڻ نظرداري ڪري نه سگهيو، تنهنڪري ڪم ۾ نقصان ٿي ويس ۽ ڪم جي سرانجاميءَ ۾ دير به ٿي ويئي، پر تنهن هوندي به مٿئين مقاطعدار دل ڪشادگيءَ سان باب قليچ  مفت ٺهرائي ڏنو.ان روڊ جي ڪم جي نگراني ڊويزنل اوورسيئر ڪوٽڙي گاگنداس ڪئي ۽ ان روڊ جو نالو تعلقي لوڪل بورڊ جي منظوري سان قليچ بيگ روڊ رکيو ويو.
ماھيا
ماهيا (Mahia) پنجاب جي شاعريءَ جي حسين ۽ مقبول صنف آهي. هن جو تعلق ’ماه‘ لفظ سان آهي. ”ماه“ اصل فارسي ٻوليءَ جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ’چنڊ‘. جيئن تہ چنڊ هڪ چمڪندڙ، خوبصورت ۽ خوشنما گره آهي؛ تنهن ڪري برصغير جي ماڻهن محبوب کي اُن سان تشبيهه ڏئي کيس ”ماهتاب“، ”قمر“، ”ماهي“ سڏيو آهي: يعني ’چنڊ جهڙو حسين ۽ خوبصورت چهرو‘. ساڳيءَ طرح سان محبوب جي تعريف ۾ چيل شعر کي پڻ ”ماهيا“ نالو ڏنو ويو آهي. سنڌي شاعريءَ ۾ ماهيا جي صنف گذريل ٿورن سالن کان مروج آهي. سنڌي شاعرن هن صنف کي ساڳي ئي رنگ ۽ ڍنگ ۾ پيش ڪيو آهي، جهڙيءَ طرح پنجابي شاعريءَ ۾ پيش ڪئي وڃي ٿي. هن ۾ مضمون به ساڳيوئي پنجابي شاعريءَ وارو آندو وڃي ٿو، جنهن ۾ محبوب جي تعريف ۽ سندس وڇوڙي جا ورلاپ بيان ڪيا ويندا آهن ۽ کيس ملاقات ڪرڻ لاءِ التجا ڪئي ويندي آهي. سنڌيءَ ۾ سڀ کان اڳ نياز همايونيءَ ماهيا لکيا آهن، جيڪي ڏاڍا خوبصورت آهن.