cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اميلاڻو ديھ
هي ديهه جو نالو آهي، جيڪا تپي درساڻي ڇني، تعلقي ڪراچي، يونين ڪائونسل درساڻي ڇني ۽ گڏاپ -ٽائون- ۾ آهي. هن ديهه جون حدون سپر هاءِ وي کان لنڪ روڊ جي شروع کان ملير نئن ۽ سپر هاءِ وي تي حيدرآباد ڏانهن ساڄي هٿ تي ملير نئن جي ڪاٺوڙ پل تائين آهي. هن ديهه جي نالي متعلق ڪتاب ”ڪراچي، سنڌ جي مارئي“ جو مصنف گل حسن ڪلمتي لکي ٿو ته ”لاڻو ڪلراٺي زمين ۾ پيدا ٿيندڙ هڪ گاهه جو قسم آهي، جيڪو اڪثر -اٺ- جي چاري طور استعمال ٿئي ٿو. -اميلاڻو- جو لاڳاپو به انهيءَ ٻوٽي/گاهه سان آهي، جنهن جي ڪري هن علائقي جو نالو -اميلاڻو- مشهور ٿيو آهي يا ته هي اميراڻو معنيٰ شاهاڻو، اميرن وارو علائقو رهيو هجي، جيڪو بعد ۾ ”ر“ ۽ ”ل“ ۾ بدلجڻ ڪري اميراڻو مان -اميلاڻو- ٿيو هجي.
اڳڪٿي (شاعري)
شاعريءَ ۾ اڳڪٿي __(Prophyecy):
يونان ۾ شاعرن کي پيغمبر ۽ پيش بين به چيو ويندو هو، سندن شاعريءَ ۾ موجود مستقبل جي شعور سبب انهن ۾ اڳڪٿيون به هونديون هيون. شاعريءَ ۾ مستبقل ۾ پيش ايندڙ واقعن بابت پيشن گويون سنڌي دنيا جي شاعريءَ ۾ به موجود آهن. سنڌي شاعريءَ ۾ سمن جي دور سان وابسته ماموئي فقيرن ۾ سمن جي حڪومت جي خاتمي بابت اڳ ڪٿيون ڪيون ويون هيون. مثال طور: هاڪ وهندو هاڪڙو، ڀڃندي ٻنڌ اروڙ بهه مڇي ۽ لوڙهه، سمي ويندا سوکڙي اهڙي طرح عبدالرحيم گرهوڙيءَ (1739-1778ع) جي پيشنگوئي به مشهور آهي، جنهن کي عالم رد ڪن ٿا. .
ساند
ساند سنڌ ۾ هڪ ذات آهي. ساند قوم جون مشهور شخصيتون هيءَ آهن:
گوادر ضلعو
گوادر ضلعو پاڪستان جي صوبي بلوچستان جو ھڪ صوبو آھي۔
تصويرون
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
شانت رس
شانت رس __(Quietistic):
شاعريءَ جو اهڙوقسم، جنهن جي پڙهڻ سان من، دنيا جي ڪارونهوار کان آجائي ۽ سڪون ماڻي سگهي ۽ دنياوي خفن کان پري رهڻ جو اظهار ملي. شانت رس، هندي سينگار رس شاعريءَ جو مکيه انگ آهي. سنڌي سگهڙن ۽ شاعرن به سينگار شاعريءَ جي ٻين قسمن سان گڏ ”شانت رس“ کي به ڪم آندو آهي. شاهه جو هيٺيون بيت ان رنگ جو ساکي آهي: سيويو جن سبحان، وير نه وڙهي تن سين، توبهه جي تاثير سين، تري ويا طوفان، ڏئي توڪل تڪيو، آر لنگهيا آسان، ڪامل ڪشتيبان، وچ ۾ گڏين واهرو (شاهه لطيف).
1089ع
ڊسمبر
زمرو:1089ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
سولومن آئلينڊز
سولومن آئلينڊز  (سليمان ٻيٽ, جزيرا سليمان) ڇھن وڏن ۽ نو سؤ ننڍن  ٻيٽن تي مشتمل اوشنيا(بحرستان) کنڊ ۾ ھڪ خودمختيار مُلڪ آهي جيڪو پاپوا نيو گني جي اوڀر ۾  ۽ وينوآتو  جي اتر اولھ ۾ واقع آهي. ھن ملڪ جي پکيڙ 28400 چورس ڪلوميٽر آهي.ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ ھونيئارا آهي جيڪو گئاڊلڪنال ٻيٽ تي واقع آھي. ملڪ جو نالو سولومن ٻيٽ جي نالي تي رکيل آهي. ھن ملڪ 1978 ۾ برطانيا کان آزادي ورتي ان کان اڳ ھي ٻيٽن وارو علائقو برطانوي والاريل سولومن آئلينڊز سڏبو هو. ملڪ جو آئين 1970 ۾ ٺاھيو ويو. ملڪ ۾ آئيني بادشاهت وارو پارلياماني نظام آهي. برطانوي ملڪہ ايلزبيٿ ٻين ھن ملڪ جي شاھي سربراھ آھي جنھن جو نمائندو گورنر جنرل آھي. ملڪ جي پارليامينٽ ھڪ ايواني آهي جنھن جا ڪل 50 ميمبر آھن جيڪي چئن سالن لاءِ چونڊجي ايندا آهن. ملڪ م سڀني 21 سالن ء ان کان وڏي عمر وارا ووٽنگ ۾ حصو وٺي سگھندا آھن. thumb| پارليامينٽ جي عمارت ھن ملڪ کي آمريڪا تحفي ۾ ٺاھي ڏني ھئي
نالو
اسپيني جھازران الويرو ڊي مينڊانا پھريون يورپي ھيو جيڪو 1568 ۾ سولومن ٻيٽن واري جھرمٽ گھميو ۽ ان جھرمٽ کي حضرت سليمان جي بائيبل واري سولومن نالي تي ھن سولومن ٻيٽن جو نالو ڏنو اھو بہ چيو ويندو آهي ته انھن ٻيٽن کي اھو نالو ان غلطفھمي ۾ ڏنو ويو تہ اتي تمام وڏا امير رھندڙ ھيا ھن جو خيال ھو تہ ٻيٽن وارو شھر بائيبل ۾ ڄاڻايل اوڦر شھر آھي ڪالوني واري دور جي وڏي حصي ۾ 1975ع تائين ھن ٻيٽن جو نالو "برٽش سولومن آئلينڊز پروٽيڪٽوريٽ" رھيو پوء ان کي تبديل ڪري سولومن آئلينڊز رکيو ويو محاورتن ھن ٻيٽن کي دي سولومنس پڻ سڏيو ويندو آهي.
ڪالوني جي شروعات کان آڳ
بوڪا آئلينڊ جي ڪِلُو غار وارن قديم آثارن مان پتو پوي ٿو ته سولومن ٻيٽن تي سڀ کان اول 30،000 ق م کان 28،000 ق م دوران بسمارڪ آئلينڊز ۽  نيو گني جا ماڻھو آباد ٿيا ھئا
اسپين جي جھازران الوارو ڊي مينڊانا ڊي نيئرا 1568ع ۾ پھريون ڀيرو پيرو واري وائسرائلٽي کان روانو ٿي اتي پھتو 7 فيبروري تي سانتا اسابيل تي قدم رکيو جنھن بعد ھن کوڙ ٻين ٻيٽن جي پڻ جاچ ورتي جن ۾ ماڪرا، گئاڊلڪينال ۽ ملائيٽا شامل ھيا مقامي ماڻھن جو شروع م ھن سان تعلق محبت وارو رھيو پر وقت گذرڻ سان تعلق بگڙن شروع ٿيو. آگسٽ 1568 م ھي پيرو واپس موٽي ويو ۽ 1595ع ۾ ھي اتي آبادڪاري جي خيال سان وڏي عملي سان گڏ موٽي آيو. انھن سانتا ڪروز ٻيٽن جي نينڊو ٻيٽ تي پڙاء ڪيو جتي انھن گراسيئوسو اپسمنڊ لڳ وسندي قائم ڪئي پر اھا مقامي ماڻھن سان تعلق نہ جڙي سگھڻ ۽ وبا ڦھلجڻ سان جاني نقصان ٿيڻ ڪري ناڪام وئي. خود مينڊانا وبا جو شڪار ٿي آڪٽوبر جي مهيني ۾ فوت ٿي ويو نئين ڪمانڊر پيڊرو فرنينڊس ڊي ڪئيروس وسندي ترڪ ڪرڻ جو فيصلو ڪيو ۽ فلپائن جي اسپيني علائقي طرف جھازراني ڪئي ۽ 1606ع ۾ واپس موٽي آيو 1767ع ۾ برطانوي جھازران فلپ ڪارٽريٽ سانتا ڪروز آئلينڊز، ملائيٽا ۽ بسمارڪ آئلينڊز تائين سفر ڪيو. 1768ع ۽ 1769ع ۾ فرينچ جھازران پڻ اتي پھتا ان بعد يورپي واپارين جا جھاز کاڌي ۽ پاڻي لاء ۽ پوء کوپري، سامونڊي کيري، ڪمي جي کوپن ۽ صندل جي ڪاٺي جي واپار لاءِ ايندا رھيا.
1840 واري ڏهاڪي ۾ آسٽريليا، فجي ۽ ساموآ جي ڪالونين لاء مزدورن طور ھتان جي ماڻھن کي ڀرتي (يا اڪثر اغوا) ڪيو ويو ۽ 1860 واري ڏھاڪي ۾ ان عمل ۾ تيزي آئي جنھن کي بليڪبرڊنگ جو نالو ڏنو ويو. ان مزدوري جا شرط مڃڻ جي قابل نہ ھيا نتيجي م مقامي ماڻھن يورپين تي شدت سان حملا ڪرڻ شروع ڪيا. فرانس جا تبليغي عيسائي 1840 ۾ ھتي اچڻ شروع ٿيا جن سانتا اسابيل ۾ جين بپٽست ايپيل جي سربراهي ۾ مشن قائم ڪيو پر 1845ع ۾ مقامي ماڻھن کيس قتل ڪيو 1850 واري ڏھاڪي ۾ اينگليڪن مشينري اچڻ شروع ڪيو جن ذريعي وڏي پيماني تي ماڻهو عيسائي مذھب ۾ داخل ٿيندا ويا
ڪالوني جي شروعات کان آزادي تائين
1886 ۾ جرمني ھتان جي اترئين ٻيٽن تي قبضو ڪيو ڏکڻ واري ٻيٽن تي برطانوي اثررسوخ برقرار رھيو مارچ 1893 ۾ برطانيا ڏکڻ سولومن ٻيٽن کي پنھنجي پروٽيڪٽوريٽ قرار ڏنو ۽ شروع ۾ ان بيٺڪ ۾ نيو جارجيا، ملائيٽا، ماڪرا، مونو ٻيٽ ۽ سينٽرل نگيلا وارا ٻيٽ شامل ھيا اپريل 1896ع ۾ به چارلس مورس ووڊفورڊ کي برٽش قائم مقام ڊپٽي ڪمشنر مقرر ڪيو ويو جنھن تلاگي نالي ننڍڙي ٻيٽ تي پنھنجو صدرمقام قائم ڪيو. آھستي آھستي 1899 تائين رينيل۽ بيلونا ٻيٽ، سڪائيئانا ۽ سانتا ڪروز ٻيٽ پروٽيڪٽوريٽ جو حصو بڻيا 1900ع ۾ ٽرائپارٽائٽ ڪنوينشن جي شرطن تحت جرمني ٻن ٻيٽن بوڪا ۽ بوگنويل ٻيٽن کي ڇڏي اتر سولومن جا باقي سمورا ٻيٽ برطانيا جي حوالي ڪري ڇڏيا. بوڪا ء بوگنويل کي جرمن نيو گني ۾ شامل ڪيو ويو. 1900 تائين مقامي ماڻھو کوڙ يورپين کي ماري چڪا ھئا ۽ بدلي م برطانوي ووڊفورڊ واري مالي مشڪلاتن جو شڪار انتظاميا باغي ڳوٺاڻن جي مٿان بمباري ۽ انڌاڌنڌ فائرنگ ڪندي آئي. 1902 تائين اتي ڪل 80 يورپي آبادڪار رھندڙ ھيا ليور برادرز ڪمپني جي مدد سان اتي کوپري جي پوک واري صنعت قائم ڪئي وئي جنھن سان مقامي ماڻھن کي روزگار مليو. ننڍي پيماني تي کاڻن ۽ ڪاٺ واري صنعتن ۾ پڻ واڌارو آيو ان معاشي ترقيءَ ھوندي بہ سماجي ڀلائيءَ وارا تعليم، صحت ۽ ٻين سماجي خدمتن واري ڪمن جي ذميداري تبليغين تائين محدود رھي مقامي ماڻھن جو قتل عام بپڻ جاري رھيو 1942 کان 1943 تائين ھن سولومن آئلينڊز جي حدن ۾ جپاني ايمپائر جي فوج ۽ اتحادي فوجن وچ ۾ کوڙ سامونڊي، بري ۽ فضائي چڪريون واقع ٿيون مئي 1942ر ۾ جاپاني ايمپائر آپريشن مو شروع ڪري تلاگي ۽ اولھ سولومن ٻيٽن جي وڏي تعداد تي قبضو ڪيو برطانوي انتظاميه ملائيٽا جي گادي واري شهر اوڪي منتقل ٿي وئي ۽ يورپي آبادي اتان کان آسٽريليا منتقل ڪئي وئي. اتحاين ڪنٽرول واپس وٺڻ لاءِ جنگ مسلسل جاري رکي جنھن م ھزارين جانيون ضايع ٿيون. 3200 مقامي ماڻھو سولومن آئلينڊز ليبر ڪور ۾ شامل ٿيا ۽ 6000 جي لڳ ڀڳ مقامي ماڻھن برٽش سولومن آئلينڊز پروٽيڪٽوريٽ ڊفينس فورس ۾ پنھنجو نالو درج ڪرايو .ٻي جنگ عظيم جا ڪجھ شديد معرڪا سولومن آئلينڊز واري پاسي پيش آيا ھئا جن ۾ اتحادي فوجن ۽ جپاني ايمپائر جي فوج وچ ۾ ڇتي ويڙھ ٿي ھئي
.
1943-44 ۾ ملائيٽا جي ھڪ سردار اليڪي نونو اوھيمئي مسينا رول موومينٽ (ڀائيچاري واري تحريڪ) قائم ڪئي جنھن ۾ بعد ۾ ھڪ ٻيو سردار ھئاسيھئو پڻ شامل ٿيو ان تحريڪ جو مقصد مقامي ماڻھن جو معاشي سڌارو آڻڻ ۽ خودمختياري حاصل ڪرڻ ھو. ان تحريڪ مقامي ماڻھن ۽ ڪالوني واري انتظاميه وچ ۾ رابطي جو ڪم ڪيو ان تحريڪ ۾ فوج جي ليبر ڪور مان فارغ ٿيل مقامي فوجين جي شامل ٿيڻ جي ڪري مقبول ٿي پوري سولومن پآئلينڊز ۾ ڦھلجي وئي جنھن مان خطرو محسوس ڪندي 1947-48 ۾ برطانيا اتي آپريشن ڊي لائوز شروع ڪري ان تحريڪ جي کوڙ اڳواڻن کي گرفتار ڪيو ملائيٽا وارن شھري نافرماني شروع ڪئي جنھن سان وڏي پيماني تي گرفتاريون ٿيون. 1950 ۾ گريگوري سمٿ نالي نئون ريزيڊنٽ ڪمشنر مقرر ٿيو جنھن سول نافرماني جاري ھوندي سڀني کي آزاد ڪري ڇڏيو 1952 ۾ نئين ھاء ڪمشنر ۽ بعد ۾ ٿيندڙ گورنر رابرٽ اسٽينلي تحريڪ جي اڳواڻن سان مذاڪرات ڪيا اھڙي طرح انھن ۾ آئلينڊ ڪائونسل جي قيام تي اتفاق ٿيو. 1952ع ۾ اسٽينلي آئلئنڊز جي گادي جي ھنڌ کي ھانيئارا ۾ منتقل ڪيو. 1960ع ۾ ليجسليٽو ڪائونسل قائم ڪئي وئي جنھن ۾ 1964 ۾ مقامي ماڻھن کي ٿورڙي چونڊ ذريعي نمائندگي ڏني وئي جنھن ۾ 1967ع ۾ اضافو آندو ويو 1970ع ۾ نئون آئين تيار ڪيو ويو جنھن ۾ ايگزيڪيوٽو ڪائونسل ۽ ليجسليٽو ڪائونسل کي پاڻ ۾ ضم ڪري سولومن آئلينڊز جي گورننگ ڪائونسل جوڙي وئي پر پوء بہ برطانوي گورنر وٽ تمام گھڻا اختيار ھئا ان تي ناراضپي نئين آئين جي ضرورت پيدا ڪئي اھڙي طرح 1974ع وري نئون آئين آندو ويو جنھن م گورنر جي اختيارن کي محدود ڪري وزيراعلي جو عھدو قائم ڪيو ويو. پھريون وزير اعلي سولومن ميملوني مقرر ٿيو. پاڙيسري ملڪ پاپوا نيوگني جي آسٽريليا کان آزادي بعد 1976ع ۾ سولومن آئلينڊز کي باقاعده پنھنجي حڪمراني وارو حق مليو ان دوران اولھندي پاسي وارن ۾ بيچيني جنم ورتو، کين خدشو ھيو تہ مستقبل جي ھانيئارا يا ملائيٽا جي رياست ۾ کين محدود رکيو ويندو. اھڙي طرح اولھ جي علحدگي واري تحريڪ جو ظھور ٿيو 1977ع ۾ لنڊن ۾ ڪانفرنس ۾ سولومن آئلينڊز کي ايندڙ سال ۾ مڪمل خودمختياري ڏيڻ لاء اتفاق ٿيو. سولومن آئلينڊز ايڪٽ 1978 تحت برطانيا ھن ملڪ کي ڊومينين ۾ شامل ڪري 7 جولاء 1978ر ۾ کيس آزاد ڪري ڇڏيو. ان جو پھريون وزيراعظم سولومن آئلينڊز يونائيٽيڊ پارٽي جو سر پيٽر ڪينيلوريا ٿيو ۽ پھريون رياستي سربراھ راڻي ايلزبيٿ ٻين ٿي جنھن جو نمائندو سولومن آئلينڊز جو گورنر جنرل ھيو.
آزادي بعد ھاڻي تائين
پيٽر ڪينيلوريا 1980 ۾ عام چونڊون کٽي 1981 تائين وزيراعظم رھيو جنھن کان پوءِ عدم اعتماد جي تحريڪ سان ان جي جاء تي پيپلز الائنس پارٽي جو سولومن ميملوني وزيراعظم ٿيو ھن مرڪزي بينڪ ۽ قومي ايئرلائين قائم ڪيون 1984ع م ڪينيلوريا وري چونڊون کٽي ويو پر ٻہ سالن تائين وزيراعظم جي عهدي تي رهيو پر پوء کيس فرانس جي ڏنل مالي مدد ۾ ناجائز استعمال جي الزام لڳڻ ڪري ھٽڻو پيو ۽ ازيڪيل آلبوئا سندس جاء تي وزيراعظم ٿيو 1986ع ۾ ھن ملڪ علائقائي واپار ۽ سھڪار کي وڌائڻ لاءِ ميلنيشيائي اسپيئرھيڊ گروپ جي قيام م مدد ڪئي. 1989ع ۾ ميملوني ۽ ان جي پيپلز الائنس پارٽي چونڊون کٽي آئي ۽ ھي سولومن آئلينڊز جي سياست تي 1990 واري ڏھاڪي جي اڌ تائين حاوي ٿي ويو. ھن ملڪ کي ريپبلڪ بڻائڻ جون ڪوششون ورتيون پر ڪامياب ٿي نہ سگھيو. کيس بوگنويل واري تڪرار کي پڻ منھن ڏيڻو پيو جيڪو 1988 ۾ شروع ٿيو ۽ ان جي ڪري کوڙ ماڻھن اتان ڀڄي سولومن آئلينڊز ۾ پناھ وٺڻ لاءِ پھتا. ان سان پاپوا نيوگني سان ھن ملڪ جو تناء وڌي ويو. اڪثر ان جون فوجون باغين جو پيڇو ڪندي سولومن آئلينڊز جي حدن ۾ داخل ٿينديون هيون 1998ع ۾ ان تڪرار جو خاتمو ٿيو. ملڪ ان سموري عرصي م مالي مسئلن جو شڪار رھيو 1993 م پيپلز الائنس پارٽي ڌڙابندي جو شڪار ٿي وئي ۽ ان سال جي عام چونڊن ۾ ان کي شڪست آئي ۽ فرانسس بلي ھلي وزيراعظم ٿيو پر گورنر جنرل ان جي ساٿين سندس پارٽي ڇڏڻ ڪري اڪثريت وڃائجڻ سبب کيس ھٽائي ڇڏيو ۽ 1994 ۾ اقتدار وري ميملوني کي مليو جيڪو 1997 تائين حڪومت ۾ رھيو. ان سال چونڊن ۾ ميملوني وري شڪست کاڌي. سولومن آئلينڊز لبرل پارٽي جو بارٿولوميو الوفائلو وزيراعظم ٿيو. 1998 کان 2003 تائين ملڪ نسلي فسادن جي ور چڙهي ويو جن کي ٽينشن جو نالو ڏنو ويو. گئاڊلڪينال وارن ۽ ملائيٽا وارن جي وچ ۾ نسلي ڇڪتاڻ انھن فسادن کي جنم ڏنو. 5 جون 2000 م پرائيم منسٽر الوفائلو کي اغوا ڪيو ويو ۽ ان کي استعيفا جي عيوض آزاد ڪيو ويو. ان بعد مناسيح سوگاويئر وزيراعظم ٿيو.2001 جي شروعات م ملڪ جي معيشت ويھجي وئي ۽ حڪومت جو ڏيوالو نڪري ويو. ڊسمبر 2001 ۾ چونڊون ٿيون ۽ ايلن ڪيماڪيزا ملڪ جو وزيراعظم ٿيو. ملڪ ۾ ھٿياربند نسلي گروھن ملڪ کي يرغمال ڪري رکيو ۽ ملڪ پوء ڦرلٽ جي ور چڙهي ويو. حڪومت جي رٽ ختم ٿي چڪي ھئي. آخرڪار جولاء 2003 ۾ آسٽريليائي ۽ پيسفڪ آئلينڊز پوليس ۽ فوج جا 2200 جوان آسٽريليا ۽ نيوزيلينڊ جي اڳواڻي ۾ ۽ 15 ٻين پيسفڪ ملڪن جي نمائندگي ۾ ريجنل اسسٽنس مشن ٽو سولومن آئلينڊز  جي  سھڪار تحت سولومن آئلينڊز م پھتا جن اتي آپريشن ھيلپيم فرين شروع ڪيو ان آپريشن ۾ 200 جي لڳ ڀڳ ماڻھو مارجي ويا. ڪيماڪيزا اپريل 2006 تائين وزيراعظم رھيو. چونڊن م ان سال ھي شڪست کائي ويو ۽ سنيدر ريني ملڪ جو نئون وزيراعظم ٿيو پر جلد ئي کيس استعيفا ڏيڻي پئي ۽ مناسيح سوگاويئر ملڪ جو وزيراعظم ٿيو. 2007 ۾ کيس تحريڪ عدم اعتماد ذريعي ھٽايو ويو ۽ پوءِ سولومن آئلينڊز لبرل پارٽي جو ڊيريڪ سيڪوئا وزيراعظم ٿيو. 2010 ۾ چونڊن ۾ کيس شڪست ملي ۽ پوء ,ڊيني فلپ ملڪ جو نئون وزيراعظم ٿيو پر رشوت جي الزامن ھيٺ تحريڪ عدم اعتماد آڻي کيس فارغ ڪيو ويو ۽ گورڊن ڊارڪي ليلو ملڪ جو نئون وزيراعظم ٿيو. 2014 جي چونڊ ۾ سوگاويئر ٻيھر اقتدار ۾آيو ۽ ان جي دؤر م 2017 ۾ ٻاھرين فوج جي واپسي شروع ٿي. کيس تحريڪ عدم اعتماد ذريعي اقتدار کان ٻاھر ڪيو ويو ۽ رڪ ھوئينيپويلا سندس جاء ورتي پر 2019 جي چونڊ وري سوگاويئر کٽي ورتي ۽ پوء ھانيئارا ۾ فساد شروع ٿي ويا 2019 م سوگاويئر تائيوان جي بجاء چين کي تسليم ڪرڻ جو اعلان ڪيو
عدليه
سپريم ڪورٽ جي چيف جسٽس جي مقرري گورنر جنرل وزيراعظم ۽ مخالف ڌر جي اڳواڻ جي صلاح سان ڪندو آھي ۽ ٻين ججن جي مقرري جوڊيشل ڪميشن جي صلاح سان ڪندو آهي. سولومن آئلينڊز م ھڪ ھاء ڪورٽ پڻ آهي.
پرڏيهي ناتا
سولومن آئلينڊز گڏيل قومن، انٽرپول، ڪامن ويلٿ، پيسيفڪ آئلينڊز فورم، پيسيفڪ ڪميونٽي، انٽرنيشنل مانيٽري فنڊ، لومي ڪنوينشن ۽ آفريڪن ڪيريبيئن اينڊ پيسيفڪ ڪنٽريز جو رڪن ملڪ آھي. سيپٽمبر 2019 تائين اھو دنيا جي ڪجھ اھڙن ملڪن م شامل ھيو جيڪي تائيوان جي ريپبلڪ آف چين کي تسليم ڪندڙ ھيا.
انتظامي ورھاست
ملڪ ۾ ڏھ صوبا آھن ۽ سواء ھڪ جي ھر صوبي جي پنھنجي اسيمبلي آهي. باقي ھڪ ۾ اسيمبلي ڪانھي جيڪو ملڪ جو گادي وارو شھر ھونيئارا آھي جنھن م وري شھري ڪائونسل ھوندي آھي.
[1] ھونيئارا واري گاديءَ واري خطي کانسواءِ
حوالا
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون زمرو:ملڪ
شاھ بيت
شاھ بيت (Masterpiece in verse) ڪنهن غزل، قصيدي، نعت يا حمد جي بهترين شعر کي چيو ويندو آهي.
باجائي
مسلمانن جي هڪ ذات جو نالو.
اڪانوري يوئس يوگي
جاپان جو آرڪيالاجي ماهر، اڪانوري يوئس يوگي (Akinori UesUgi) سنڌ سڀيتا جي تحقيق سان لاڳاپيل رهيو آهي. يوگي جاپان جي ڪانسائي يونيورسٽي اوساڪا مان 1994ع ۾ بي اي جي ڊگري حاصل ڪئي، پوءِ ساڳي يونيورسٽي مان 1997ع ۾ ايم اي ڪرڻ کان پوءِ 2003ع ۾ پي ايڇ ڊي ڪئي. پاڻ پي ايڇ ڊي جي ڊگري لاءِ تحقيق دوران ئي پارٽ ٽائيم نوڪري طور ڪانسائي يونيورسٽيءَ ۾ 2002ع کان 2006ع تائين پڙهائيندو به رهيو. پاڻ هن وقت ڪيوٽو يونيورسٽي جاپان جي ريسرچ انسٽيٽيوٽ فار هيومنٽي اينڊ نيچر ۾ ريسرچ فيلو آهي. کيس قديم آثارن خاص طور تي ڏکڻ ايشيا ۽ جاپان جي آرڪيالاجي بابت مهارت حاصل آهي.
يوئس يوگي سنڌو سڀيتا تي 1991ع ۾ تحقيق جي شروعات ڪئي. هن 1991ع کان 1998ع تائين اتر پرديش ۾ سنڌو سڀيتا جي قديم ماڳ مهيٽ (سرسوتي/هاڪڙو) ۾ حصو ورتو. هن پاڪستان جي صوبي خيبر پختون خواهه ۾ سنڌو سڀيتا جي قديم ماڳ گومال تي 2003ع ۾ تحقيق ڪئي. راجسٿان ۾ 2006ع کان 2008ع تائين سنڌو سڀيتا جي قديم ماڳ فارمانا جي کوٽائي ۾ حصو ورتو.
پاڻ ڪيوٽو يونيورسٽي جي جي انڊس پراجيڪٽ (RIHN)ريسرچ انسٽيٽيوٽ فار هيومنٽي اينڊ نيچر ۾ به اوساڊا توشيڪي سان گڏ تحقيق ۾ شامل رهيو ۽ ان پراجيڪٽ جو ميمبر رهيو. ان پراجيڪٽ جو مقصد سنڌو ماٿري جي سڀيتا ۾ ماحولياتي تبديلين بابت تحقيق ڪرڻ هئي. هن انڊس پراجيڪٽ تحت سنڌو ماٿريءَ تي پنج سال تحقيق ڪرڻ کان پوءِ 9 جلد ترتيب ڏئي پنهنجا مقالا ڇپايا آهن.
زمرو:شخصيتون زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ
باٽ کولڻ
باٽ کولڻ: واٽ کولڻ. ٿر جي هندن ۽ مسلمان سماٽن ۾ شاديءَ جي هڪ رسم آهي ته جڏهن گهوٽ ساهراڻي گهران موڪلائي هلڻ جي ڪندو آهي، تڏهن ساليون چونديون ”واٽ ٻڌل آهي“. تڏهن گهوٽ واٽ کولڻ جا ڪجهه ٻول چوندو ۽ پوءِ اڳتي واٽ ملندي. واٽ ٻَڌڻ جا ٻول مختلف نمونن جا ٿيندا آهن. مثال طور: ٻٻر مٿي -ٻاٻيهو-، لئي مٿي لاٽ اُٺين متان ٻيهنوئي، ٻڌل پئي ايم باٽ.
(اڇا گهيٽا، اڇا سڱ، -جن- تي ٻارهن ڍينگ چڙهيا، ٻارهن ئي ڍينگن تي سؤ سؤ رسا، ٻڌان گوري جا ڦر، گوري جا ڄاول مون ٻولايا ۽ مون ڇڏايا، مٿي کڙڪي هيٺ کٽ، اي سهيليون منهنجي واٽ کلي).
ڪتي جي قبر
ڪتي جي قبر جو علائقو کير ٿر جي جابلو سلسلي ۾ سنڌ جي شھداد ڪوٽ ۽ بلوچستان جي خضدار ضلعي جي وچ ۾ آهي، هي علائقو سمنڊ جي سطح کان 7500 فٽ مٿي آهي. 1876ع جي گزٽ ۾ به هي علائقو سنڌ جو ڏيکاريل آهي. کير ٿر جابلو سلسلو سنڌ جي قمبر علي خان ۾ شامل آهي. بلوچي زبان ۾ لفظ ”ڪتي جي قبر“ ڪتب نٿو اچي. ”ڪتي جي قبر“ سنڌي ٻوليءَ جو لفظ آهي. چونڊن جي حقلي بندين ۾ به اھو علائقو سنڌ ۾ آھي.
مرزا قليچ بيگ جي 1885ع ۾ لکيل سفر نامي ”ڏاڙهيارو جبل جو سير“ ۾ ڪتي جي قبر جو احوال
پنھنجي سفرنامي ۾ مرزا قليچ بيگ لکي ٿو تہ: ""تاريخ 6 جون سن 1885ع تي حمل کان ڳچ پنڌ تي اتر ڏي، بدربان ٽڪر هو ۽ ڏکڻ ڏي، ڪڪريو (ٽڪر) هو. بدربان ٽڪر تي، اهو نالو ڪيئن پيو، تنهن بابت، علي خان ذڪر ڪري ٻڌايو ته ڪلهوڙن جي صاحبيءَ ۾، جڏهن ڪلهوڙن، کوسن کي ڀڄايو، تڏهن هڪڙي کوسي جو، بدر چانڊئي ساکاڻيءَ سان، هڪ گهوڙيءَ ۾ اڌ حصو هو. بدر کي جڏهن اها خبر پئي ته اهو کوسو، سندس بائٺي گهوڙيءَ تي چڙهيو، ڀڳو ٿو وڃي، تڏهن اهو گهٽ ڌاري اچي پهتس ۽ چيائينس ته گهوڙيءَ جو اڌ نبيري وڃ! تنهن تي انهيءَ کوسي وراڻي ڏنيس، ته ”ٻيلي! هيئنر ته آئون، تنگ اچي ڀڳو ٿو وڃان، جڏهن صلح سانت ٿئي ته پوءِ تو کي، تنهنجي پتيءَ وارو اڌ، نبيرو ڪري ڏيندس“ پر چانڊئي، کانئس تنگ طلبي ڪئي. تنهن تي کوسي کي چڙ آئي. بدر کي ترار سان ڌڪ هڻي، ماري وڌائين، جنهن کي انهيءَ هنڌ جي آسپاس، دفن ڪري ڇڏيو اٿن. انهيءَ ڪري، انهيءَ ٽڪر کي بدربان جو نالو مليو. ڪڪريو نالو، انهيءَ ڪري پيو، جو اتي رورهين جا پهڻ، تمام گهڻا آهن، انهيءَ گهٽ ڌاري، ٻه ٽي قبرون به آهن، پر اهي، ٻين ساکاڻين جون آهن. اُهو گهٽ لنگهي، پوءِ سنگاني جي ٽڪريءَ مان لنگهياسين. پوءِ وري اتر ڏي بن ۽ ڏکڻ ڏي چرلو ٽڪر آيو. بن نالو انهيءَ ڪري پيو، جو اتي ٿوٻين جهڙا پهڻ آهن، جن تي جابلو ماڻهو، ماني پچائيندا آهن. نئي مزاراڻي اڳيان آئي، جنهن ۾ تازو پاڻي آيل پئي وهيو، تنهنجي ڀر ڏيئي، سج اچي تيرٿ جي ڍوري وٽ لٿو، جتي ٻڪريون نظر آيون، تنهن ڪري کير جي لالچ تي اتي رهي پياسين. سماءُ ڪري ڏٺوسين ته پاسي ته هڪڙو ڌڻ ٻڪرين جو به هو ۽ هڪڙو ماڻهو به انهيءَ سان هو. پوءِ اتي، صفا جاءِ ڏسي، اٺ جهوڪائي، هنڌ وڇائي، ويهي رهياسين."" وڌيڪ لکي ٿو تہ:""تاريخ 7 جون، 1885ع ڏينهن آچر - فجر جو سويرو، روانا ٿياسين. پوءِ، ڳاڙهي ڀر جي ٽڪريءَ تي آياسين. اهو ٽڪر، اڌ مان ڀڳل هو. پئي ته ته ڏهه پندرهن ورهيه اڳ، ڌرتي ڏٻي هئي، تنهن ۾ اهو ٽڪر به، وچان ڀڄي پيو هو. پوءِ ڪرن واري لڪيءَ تي آياسين ۽ پوءِ پيراچه مڪان ۾ آياسين، وري اڳيان، اونهڙ جي ڏاٺ تي آياسين. هتي، ٽڪر جي پاڙ ۾، پاڻي به بيٺل هو، ۽ مٿي ٽڪر جي ڀر تي، هڪڙو ڊٺل بنگلو به ڏسڻ ۾ آيو. اٺن وارن کي چيوسين ته ٽڪر پاسو ڏيئي اچن، جو ور گهڻو هو ۽ اسين، ٽڪر تان چڙهي، هن پاسي ماٿري ۾ لٿاسين. انهيءَ ٽڪر جو نالو، ڪاٺي لڪي هو. انهيءَ جي ڏکڻ ڏي، زال لڪڙي هئي، انهيءَ لڪ جو نالو، هڪڙيءَ زال تان پيو. چون ٿا ته انهيءَ ٽڪر جي هن پاسي، زال مڙس رهندا هئا ۽ هن پاسي، ڪنهن زماني ۾، هڪڙو واپاري اچي لٿو هو، جنهن سان، انهيءَ زال جي دوستي ٿي ويئي. هوءَ زال، ٽڪر تان آرپار چڙهي، انهيءَ سوداگر وٽ ويندي هئي ۽ اهو لڪ، اهڙو سنهڙو ۽ ڏکيو آهي، جو لنگهڻ مشڪل آهي. چون ٿا ته جيسين، انهيءَ زال جو مڙس، پاسي کان ڦري، سوداگر وٽ ويندو هو، تيسين اها زال وري، اچي هن پاسي ويهندي هئي. هڪڙي ڏينهن مڙس، پنهنجي زال کي، سوداگر وٽ ڏسي شڪيو. وري اچي زال کان پڇيائين. جنهن چيس ته سوداگر جي زال، منهنجي ڀيڻ آهي ۽ نڪ وٽ تر اٿس، جيتوڻيڪ ٻي سڄي، مون جهڙي آهي. پوءِ زال جڏهن ويندي هئي، تڏهن نڪ تي مسَ جهڙو ڪارو چٽو ڪري پوءِ ويندي هئي ۽ مڙسس، ائين ڀائيندو هو، ته اها، سندس سالي آهي. نيٺ ائين ڪندي، هڪ ڏينهن سوداگر سان ڀڄي ويئي. اُها جاءِ لنگهي، ماٿر ڏيئي، ٻي ڳاڙهيءَ ڀر وٽ آياسين، جتي پاڻيءَ جو اونهو چشمو هو ۽ ٽي چار کٻڙن جا وڻ هئا. اتي ڇانو ڏسي، وڻ هيٺ لهي پياسين ۽ جيسين سامان وارا آيا، تيسين پيرون کائي، ڍؤ ڪيوسين. جنهن هنڌ اسين لٿاسين، انهي کي ”صفر طوق ڍوري جو وات“ ڪري سڏيندا آهن. سڄو ڏينهن، جهولو پئي لڳو، پر ڏکيو سکيو وقت لنگهي ويو. شام جو، چشمي ۾ وهنجي، اڳتي روانا ٿياسين.""
.
ڪتي جي ڪھاڻي
ڪتي جي قبر جي ڪهاڻي جو ذڪر ڪيترن ئي ڪتابن ۾ آهي، پر 1885ع واري دور جي ڊپٽي ڪمشنر چارلس پنهنجي ڪتاب هيو فوڪ ٽيلس آف سنڌ (Hue folk tells of sindh) سنڌ جون لوڪ ڪهاڻيون ۾ به ڪتي جي قبر جو ذڪر ڪيل آهي. جنهن ۾ لکيل آهي ته ڪتو ڪنهن ڳوٺاڻي جو هو جيڪو گهرجي کاڌ خوراڪ واري سامان خريد ڪرڻ لاءِ پنهنجي ڪتي سان گڏ جبل هيٺ لهي هڪ هندو دوڪاندار وٽ آيو، جتي هن سامان خريد ڪيو ۽ ڪجهه رقم کٽي پيس، تنهن تي دوڪاندار کي چيائين ته هي منهنجو ڪتو گروي طور رک رقم واپس ڪرڻ بعد ڪاهي ويندس، ڳوڻاٺو ائين چئي سامان کڻي واپس ڳوٺ روانو ٿيو، قدرت جو لڪاءُ اهو ٿيو جو هندو دوڪاندار جي دوڪان ۾ چور کاٽ هڻي چوري ڪري رهيا هئا ته اهو ڪتو سجاڳ ٿي تيز ڀونڪڻ لڳو جنهن جي آواز تي هندو دوڪاندار ۽ ٻيا ڳوٺاڻا سجاڳ ٿي پيا. ۽ چور اتان ڀڄي ويا، ڪتي جي اهڙي وفاداري ڏسي هندو دوڪاندار ڪتي کي آزاد ڪري ڇڏيو. ڪتو آزاد ٿيڻ کان پوءِ واپس پنهنجي مالڪ جي ڳوٺ ڏانهن اچي ٿو ته رستي ۾ سندس مالڪ کيس ڳوٺ ڏانهن ايندو ڏسي ڪتي کي نمڪ حرام وارو جملو چئي کيس ڀونڍو (بُجو) ڏنو، ۽ چيو اڄ مان توکي آزاد ڪرائڻ اچان پيو پر تون هندو دوڪاندار سان غداري ڪري ڀڄي آيو آهين! اڄ کان تون منهنجي لاءِ مري وئين. اهڙي جملي پوري ٿيڻ بعد ڪتي مالڪ جي پيرن تي ڪري ڏڪي ڏڪي دم ڏنو. ان بعد ڳوٺاڻو اچي هندو دوڪاندار وٽ پهتو ۽ معافي گهري رقم واپس ڪرڻ لڳو تنهن تي هندو دوڪاندار چيو ته تنهنجي ڪتي مون سان وفاداري ڪئي ۽ منهنجي هزارين روپين جي چوري ٿيڻ کان بچائي، جنهن ڪري مان تنهنجي رقم انعام طور معاف ڪري تنهنجي ڪتي کي آزاد ڪري ڇڏيو آهي. هندو دوڪاندار جي اهڙي ڳالهه ٻڌڻ بعد ڳوٺاڻو افسوس ۾ روئندو رهيو ۽ واپس اچي مئل ڪتي کي کڻي ڏاڙهيار جبل جي چوٽي تي قبر کوٽي کيس دفن ڪيو، ڪتي جي قبر جي ڪهاڻي بابت ڪيتريون قياس آرائيون هجن يا اهو معجزو هجي، پر ڳالهه اها سامهون ڏسڻ ۾ اچي رهي آهي ته اهو ڪتي واري قبر جو علائقو قدرتي نظارن سان ڀريل هڪ عجوبو آهي. جتي لالڻ جي ماڙي، انگريزن جي دور جو ٺهيل پوليس ٿاڻو، ۽ سرسبز پهاڙ، قدرتي پاڻي جون ننڍيون، ننڍيون نديون ڏسڻ وٽان آهن، جن کي ڏسي ڪشمير ۽ سوات ياد ايندو، پر افسوس جو سرڪار پاران هنن قدرتي نظارن کي دنيا تائين روشناس نه ڪرائڻ ڪري هي تاريخي ۽ قديمي ماڳ سان گڏ قدرت جي حسين شاهڪار کان دنيا بي خبر بڻيل آهي، ڪتي واري قبر تائين پهچڻ لاءِ سواري لاءِ ڪو به رستو روڊ ڪو نه ٺهيل آهي. پر محقق ۽ سياهه علائقي جي بااثر ماڻهن جي مدد سان اٺن ۽ گڏهن وسيلي اتي ڪيميرا جي اک سان اهي دلفريب منظر محفوظ ڪن ٿا ۽ اتان جي رهاڪن کان ڪتي جي ڪهاڻي ۽ ٻين تاريخي ماڳن بابت احوال وٺي. پنهنجي ڪتابن ۾ لکي ماڻهن کي آگاهي ڏين ٿا.
سرائي
سرائي: سِري يا اتر سنڌ جا ماڻھو يا پنجاب کان آيل جي سرائڪي يا پنجابي ٻولي ڳالھائن. ڪلھوڙا به سرائي سڏبا آھن، جو اُھي سرائڪي ڳالھائيندا ھئا. ٽالپر ۽ ٻيا ڪي بلوچ به سرائڪي ڳالھائيندا ھئا.
قلعو عبدالله ضلعو
قلعو عبدالله ضلعو پاڪستان جي صوبي بلوچستان جو ھڪ ضلعو آھي.
تاريخ
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
1090ع
ڊسمبر
زمرو:1090ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
باجاري
هڪ ذات جو نالو، جيڪي گهڻو ڪري ديهه ”باجارا“ ۾ -آباد- آهن. ’-باجاري-‘ پاڻ کي -پٺاڻ- (افغان) نسل مان ڄاڻائين ٿا.
حوالا
زمرو:ذاتيون
رند (بلوچ قبيلو)
رند: ھي بلوچ رند جو اولاد آھن، جو جلال خان ولد ھرين جو وڏو پٽ ھو. ھنن جو ڏاڏو مير چاڪر خان ھو، جو اچي پھرين بلوچستان ۾ رھيو ۽ پوءِ پنجاب ڏي ويو ۽ سنگھري ۾ وڃي رھيو، جتي ھو مئو. انھيءَ جي اولاد مان رند، ڊومبڪي، جکراڻي، لغاري، کوسا، جمالي ۽ ڪي ٻيون قومون آھن، رندن جون ھيٺون مکيه شاخون آھن: جلالاڻي، چاڪراڻي، ميروزائي، شاھيجا، ارذي، بزدار وغيره. ھيءُ ماڻھو لاڙڪاڻي ۽ شڪارپور جي پاسي گھڻا آھن ۽ حيدرآباد جي پاسي به آھن
مغلن جو دؤر
مغلن جي دؤر ۾ ڪڇيءَ ۾ شوران سندن رياست ھئي. مڪران کان وٺي پنجاب، سنڌ ۽ راجپوتانا تائين پکڙيل آهن. سندن منٽگمري واريءَ رياست تي 1810ع ۾ رنجيت سنگهه قبضو ڪيو. ڪڇيءَ ۾ شوران سندن رياست هئي. مڪران کان وٺي پنجاب، سنڌ ۽ گجرات تائين پکڙجي ويا. سنه 1810ع تائين سندن رياست منٽگمري ۾ قائم رهي، لهڙي سندن رياست هئي. 1845ع تائين اپر سنڌ ۾ ڦُرون ڪرڻ لڳا.
ٽالپرن جو دؤر
رندن جي ممتاز قبيلي کي ٽالپر دؤر ۾ وڏا عهدا ملڻ لڳا. سندن سردار تاج محمد خان جي نياڻي سان مير مراد علي خان شادي ڪئي. سردار بهاول خان رند ڪو وقت قلات جي لشڪر ۾ عهديدار هو. سندس پٽ دليل خان ۽ پوٽو يار محمد خان مير فتح علي خان جي ڪچهري ۾ شاهي مهمان ٿيا. فاتح امير هڪڙي سند موجب کين گڏيل جاگير عنايت ڪئي. مير محمد خان رند 1830ع ۾ وفات ڪئي. سندس پٽ بهاول خان مير نور محمد خان جي فوج ۾ چئن سون جي دستي مٿان اڳواڻ هو. جھانگارن ۾ کيس جاگير ملي.
حوالا
زمرو:بلوچ قبيلا
آلان ڪردي
آلان ڪردي  (جيڪو ذرائع ابلاغ ۾ ايلان جي نالي سان معروف آهي) هڪ ٽن سالن جو ڪرد شامي ٻار آهي۔آلان جي هڪ تصوير دنيا ڀر جي اخبارن ۾ ڇپي آهي جنهن ۾ هي ننڍو ٻار ترڪي جي جڪ ساحل تي مرده حالت ۾ پيو آهي۔ آلان جي والد عبدالله ڪردي پنهنجي خاندان سميت شام ۾ جاري دهشت گردي جي خدشن جي سبب شام ڇڏي ڪري ڪينيڊا  وڃي رهيا هئا۔ان جو تعلق شام جي شهر ڪوباني سان آهي۔رات جي  وقت ٻن ٻيڙين جي ڪلٽي ٿيٻ جي سبب ڪل 12 فردَ هلاڪ ٿي ويا، ان هلاڪ ٿيڻ واري فردن ۾  آلان جو چار سالن جو ڀاءُ غالب ۽ ان جي والده ريحانه به شامل آهن۔ اخبارن جي مطابق جنگ زده علائقي مان تعلق رکڻ وارو هي خاندان امن جي تلاش ۽ بهتري زندگي جي اميد سان گڏ ڪينيڊا وڃڻ جي ڪوشش ۾ هيو۔ www آلان جي والد عبدالله ڪرُدي جو چوڻ آهي ته سمنڊ ۾ اٿڻ واري وڏين موجُن جي سبب ڪشتي جو ڪپتان افراتفري جو شڪار ٿي ويو ۽ ان سمنڊ ۾ ٽپو ڏئي راه فرار اختيار ڪري ڇڏي۔ جنهن کان پوء ان ڪشتي کي سنڀالڻ جي ڪوشش ڪئي پر گنجائش کان وڌيڪ ماڻهن سان ڀريل رٻڙ جي ڪشتي الٽي پوڻ جي فوراﹰ بعد ئي عبدالله سمجهي ويو هيو ته ان جا ٻار ۽ ان جي زال ٻڏي ويا آهن۔
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:2015ء جون وفاتون زمرو:وفاتون بلحاظ شخصيتون
ٽوئيٽر
thumb|ٽوئيٽر جو لوگو ٽوئيٽر سماجي رابطن جي هڪ ويبسائٽ آهي، هِي سماجي رابطي جو هڪ وڏو ذريعو آهي، هِن جي شروعات 2001ع ۾ ٿي. پوري دُنيا ۾ هِن جي استعمال ڪندڙن جو تعداد 200000000 کَن آهي. هِن ويبسائٽ ذريعي ڪو به صارف ٻين ماڻهن کي مختصر پيغام موڪلي سگھي ٿو يا ٻين پاران موڪليل پيغام پڙهي سگھي ٿو. هِنن مختصر پيغامن کي ٽوئيٽس چيو ويندو آهي. ان موقعي تي صارفين کي سهولت ملي ٿِي جنهن ذريعي هُو وقت بوقت اهڙا پيغام موڪلي سگھن ( مختلف ٻولين ۾، جنهن ۾ سنڌي به شامل آهي) جيڪي 140 اکرن تي مشتمل هُجن. هِي پيغام موبائل ذريعي به موڪلي سگھجن ٿا ۽ پڙهي پڻ سگھجن ٿا. جيڪڏهن توهان جو بلاگ آهي، ته توهان ٽوئيٽر پنهنجي ٽُئيٽر کاتي ۾ پنهنجي بلاگ جو ڳنڍڻو شامل ڪري سگھو ٿا، جنهن سان اهو ٿيندو ته جڏهن به توهان بلاگ تي ڪا پوسٽ ڪندئو ته پاڻمرادو طور بلاگ پوسٽ جو عنوان ۽ ڪُجهه شروعاتي جُملا، بلاگ پوسٽ جي ڳنڍڻي سان گڏ توهان جي ٽوئيٽر پروفائل تي شايع ٿي ويندا. اهڙي طرح ڪنهن به مخصوص زمري کي پڻ شامل ڪري سگھجي ٿو. ٽوئيٽر جي استعمال ڪندڙ ڪنهن به صارِف جي پيغام (جنهن کي ٽوئيٽ چيو وڃي ٿو) جِي پيروي ڪري سگھن ٿا.
حوالا
زمرو:آئي او ايس سافٽ ويئر زمرو:اينڊروئيڊ (آپريٽنگ سسٽم) سافٽ ويئر زمرو:سماجي رابطن جون ويبسائيٽون زمرو:گهڻ اللساني ويب سائيٽون
اخلاقي گهڻائي
اخلاقي گهڻائي (اڪثريت) يا مارل ميجارٽي (Moral Majority) اصل ۾ هي آمريڪا جو دٻاءُ پيدا ڪندڙ هڪ گروهه (Pressure Group) آهي، جنهن جو بُنياد 1959ع ۾ پيو. ان گروهه جو مقصد هُئو، ته آمريڪا جي جن علائقن ۾ ڪنهن قانون ٺاهيندڙ اداري يا سپريم ڪورٽ اهڙا معيار قائم ڪيا آهن، جيڪي آمريڪا جي گهڻائي (اڪثريتي) رهواسين جي خيالن سان ٺهڪندڙ نه آهن، ته اُنهن کي سڄي آمريڪا مان ختم ڪرايو وڃي. انهيءَ سلسلي تحت آمريڪي چونڊن ۾، اخلاقي طور پراڻ پسند سياستدانن جي چونڊ مهم جي پٺڀرائي ڪرڻ هو. 1970ع جي ڏهاڪي جي پڇاڙي ۾، هيءَ تنظيم آمريڪي سياسي سرشتي ۾ ٻن تبديلين جو اُهڃاڻ بڻي. هڪ ته عيسائي بنياد پرستن ذريعي آمريڪا ۾ مذهبي گروهن جي مداخلت ۾ تيزي، آئي ۽ ٻيو ته ٽيليوزن ۽ ريڊيو ذريعي اهڙن مذهبي پرچارڪن جي مشهوريءَ ۾ واڌارو ٿيو جن ميڊيا کي مذهب سان گڏ سياسي سنيهي يا پرچار لاءِ پڻ ڪتب آندو. ان گروهه جو سرواڻ ”جيري فالوبل“ هو، جڏهن ته هن تحريڪ جي بنياد وجهڻ لاءِ تحرڪ وٺندڙن ۾ پال ويرچ، رچرڊ ويگري ۽ هاورڊ فلپس شامل هئا.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سماج
سوڀو گيانچنداڻي
ڪامريڊ سوڀو گيانچنداڻي: سنڌ جو مشھور دانشور ۽ ترقي پسند تحريڪ جو ڪميونسٽ اڳواڻ ۽ ھڪ مشھور وڪيل ھيو جنھن کي رابندر ناٿ ٽئگور دي مين فرام موهن جو درو سڏيندو ھيو. ھي موهن جي دڙي لڳ ھڪ ڳوٺ ۾ پيدا ٿيو ۽ لاڙڪاڻي جي جاڙل شاھ محلي ۾ رھندو ھو.
حوالا
زمرو:1920ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستاني ليکڪ زمرو:پاڪستاني هندو زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:ڪميونزم
وزير آباد
''وزير آباد، ضلعو گوجرانوالا، پنجاب صوٻي جو هڪ شهر آهي۔ وزيرآباد درياءَ چناب جي ڪناري لاهور کان 100 ڪلوميٽر پري آهي. هن جي ويجهن ڳوٺن ۾ علي پور(پاڪستان)، احمد نگر(پاڪستان)، رسول نگر شامل آهن. ان کان کان سواءِ قديم تاريخي حيثيت رکڻ وارو ڳوٺ مرديڪي ۽ ڀروڪي پڻ ڀرسان آهن ۽ ڪوٽلي احمد شاهہ پڻ پنهنجي اندر هڪ عظيم تاريخ سمائي رکي آهي (( قاضي رحيم الدين بن عبداللہ بن عبدالرزاق بن عبدالرحيم قريشی اسعدي)) متوطن سلطان پور لڳ نگرهار جلال آباد (افغانستان) دورِ جهانگير ۾ سلطان پور جي جرڳي جو سردار مقرر ٿيو، انجي خداداد فهم ۽ فراست جي سببان ڀرپاسي جي علائقي ۾ ان جي هڪ مظبوط شخصيت اڀري ۽ علائقي جي بااثر ماڻهن جي بداعمالين ۾ هڪ عظيم رڪاوٽ بڻيو، هن شخصيت جي سبب بااثر ماڻهن قاضي صاحب کي درٻار جهانگير مان ڪڍرائڻ  جي تدبير ڪرڻ شروع ڪئي.''
''اها سڄي صورتحال ڏسي، جلال آباد جي صوبيدار (شيخ ڪريم بخش) قاضي صاحب کي قاضي القضا جي عهدي لاءِ راضي ڪيو ۽ ڪجهه وقت کان پوءِ کيس غزني (پيشاور) موڪلي ڇڏيو، ڪجهه وقت کان پوءِ سندس عزت ۽ صداقت کي ڏسندي، کيس وزير آباد موڪلي ڇڏيو، اتي کيس ننڍي کنڊ جي مرڪزي واپاري گذرگاهه مرديڪي، وزير آباد جي ٽيڪس وصوليءَ جو واڌو عهدو به ڏئي ڇڏيو. ائين اهو وقت جي قاضي ۽ ٽيڪس وصولي جي ٻن عهدن تي ڪم ڪندو رهيو ۽ پنهنجي باقي زندگي اُتي ئي گذاري. سندس لاڏاڻي کان پوءِ سندس وڏي پُٽ قاضي عبالغني قريشي کي وقت جو قاضي ڪيو ويو. قاضي عبدالغني قريشيءَ کان پوءِ ان جي وڏي پُٽ قاضي محمد مسلم قريشي کي وزير آباد جو قاضي القضا رکيو ويو ۽ پوءِ احمد شاهه ابدالي جي دور ۾ قاضي محمد مسلم ۽ سندس ننڍي ڀاءُ محمد اسلم جيڪو لاولد هو، تنهن مرهٽن جي هٿان شهادت ماڻي. سندس سڄي ملڪيت کي ڦريو ويو. اهڙين حالتن ۾ قاضي محمد مسلم جا ٻئي پُٽَ شيخ احمد قريشي آف (ڪوٽلي پير احمد شاهه) ۽ ملا محمد قريشيءَ ڀروڪي ۾ رهائش اختيار ڪئي. ملا محمد قريشي جي اولاد مان مولوي شمس الدين، مولوي شهسوار الدين علم ۾ ڪمال حاصل ڪيو.''
''شيخ احمد قريشي جو اولاد وزير آباد ۽ ڀرپاسي رندهير، رائي پور، ساهو والا ۽ ڄامڪي ۾ رهڻ لڳو. هن جي اولاد مان ساهوالا جي حڪيم مولوي غلام حسين علم ۽ ڪمال حاصل ڪيو. سندس اوالا ۾ رائيَ پور ۾ مولوي شاهه سوار جو مرقد رائي پور ۾ آهي. حڪيم سلطان احمد قريشي ۽ رائيس الطبا شفا الملڪ حڪيم محمد نواز قريشي علم ۽ ڪمال حاصل ڪيو. حڪيم اعجاز احمد قريشي، حڪيم عبدالستار قريشي ڪامزار اقدس، گوجرانوالا جي ڳوٺ ڪوٽليءَ ۾ مقبرو آهي. هن مزار ۾ شيخ عبدالنبي قريشي ۽ سندس پُٽ جي تربت آهي. هن مزار جي عمارت مغل دور جي عمارتن مان بهترين يادگار عمارت آهي.'' اهي حڪيم خادم علي سيالڪوٽي جي عزيزن مان هئا ۽ حڪيم عبدالستار قريشي چوراهي رائي پوري ۽ حڪيم اعجاز احمد قريشي رائي پوريءَ جي اولاد مان آهن.
ريلوي
وزير آباد هڪ اهم ريلوي جنڪشن آهي، جيڪو ڪراچي پشاور لائن ذريعي فيصل آباد ۽ سيالڪوٽ جي پاسي رستو ڏئي ٿو. وزير آباد پڻ ھڪ ننڍڙو ڳوٺ آھي جتي غوث بخش خان مهر جي صدارت هيٺ آباد آھي هي ڳوٺ لکي غلام شاهه ضلعو شڪارپور سنڌ پاڪستان جي ڀرسان آھي هن ڳوٺ جي آبادي تقريباَ ڏھ هزار آھي هن ڳوٺ ۾ هر سال هڪ رواجي ميلو ٿيندو آھي جنهن ۾ وزيرآباد سميت ڀر وارن علائقن ۽ ٻين ڪافي شھرن جا ماڻهو شرڪت ڪندا آھن اهو ڳوٺ جيڪب آباد - ڪوئٽه ها اي وي تي واقع آھي
مشهور شخصيتون
مولانا ظفر علي خان وزیر آباد جي اهم شخصيت آهن. پاڻ برطانوي راڄ جي دوران هڪ اهم اخبار زميندار جا ايڊيٽر هو ۽ هن آزاديءَ جي تحريڪ ۾ حصو ورتو هو. وزير آباد لغڙ بازي جي لاءِ پڻ مشهور آهي.
ناليواريون شخصيتون
(قاضي عبدالغني قريشي) قاضي وقت (قاضي محمد مسلم قريشي شهيد) قاضي وقت
زمرو:ضلعو گوجرانوالا جا آباد مقام
تمنا ڀاٽيا
تمنا ڀاٽيا (پيدائش 21 ڊسمبر 1986ع) هڪ ڀارتي فلمي اداڪارا ۽ ماڊل آهي۔ تمنا(لاطيني: Tamannaah) نالي سان پڻ سڃاتي وڃي ٿي، جيڪا بنيادی طور ڏکڻ ڀارت جي سينيما ۾ ڪم ڪندي آهي۔ تيلگو ۽ تامل فلمن جي اهامڃيل اداڪارا آهي۔
تمنا پنهنجي ڪيريئر جي شروعات 2005 ع ۾ بالي وڊ فلم چاند سا روشن چهرا کان ڪئي هُئي۔ جنهن کان پوءِ هوءَ ڏکڻ ڀارت جي تيلگو ۽ تامل فلمون ڪرڻ لڳي۔
2013 ۾ هندي-اردو سينيما ۾ فلم همٿ والا کان واپس آئي۔ جنهن ۾ هيءَ اجي ديوگن سان گڏ هُئي۔ 2014 ۾ هن جي بالي وڊ فلم هم شڪل هُئي جنهن ۾ سيف علي خان، رتيش ديش مک، بپاشا باسو ۽ ايشا گپتا پڻ اهم ڪردار نڀائيو هيو۔ سندس اڳئين فلم اينٽرٽينمنٽ هُئي جنهن ۾ هوءَ اڪشي ڪمار جي مدِمقابل هُئي۔
2015ع جي هن جي فلم باهوبلي:دابگننگ کي ٽئين سڀ کان وڌيڪ ڪمائي ڪرڻ واري ڀارتي فلم جو اعزاز حاصل ٿيو۔ هندوستان ٽائمز جي مطابق فلم باهوبلي هندوستاني سينيما جي تاريخ ۾سڀ کان وڌيڪ مهانگي فلم هُئي۔
حوالا
حوالا
بيروني رابطا
زمرو:1989ع جون پيدائشون زمرو:ايڪيهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:جيئريون شخصيتون زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:سنڌي ماڻهو زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:ممبئي جون اداڪارائون زمرو:ممبئي جون شخصيتون زمرو:ڀارتي عورتون ماڊل زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
ڳوٺ نبي شاھ وڳڻ
ڳوٺ نبي شاھ وڳڻ شڪارپور ضلعي جي ڳڙھي ياسين تعلقي ۾ ھڪ ڳوٺ آھي. ھي ڳوٺ بڊي جي اتر ۾ 5 ڪلوميٽرن جي پنڌ تي آھي.
زمرو:ڳڙھي ياسين تعلقو
ڪلياڻ
ڪلياڻ (سُر) __(Kalyan):
عربي-سنڌي صورتخطي
عربي-سنڌي صورتخطي هڪ جديد صورتخطي آهي جيڪا پاڪستان ۽ هندوستان ۾ سنڌي ٻوليءَ جي سرڪاري صورتخطي آهي.
تواريخ
1852ع ۾ هندوستان جي برطانوي سرڪار صورتخطي مقرر ڪرڻ جي لاءِ هڪ ڪاميٽي جوڙي، جنهن جا ڏھ ميمبر هئا، جن ۾ چار هندو ۽ چار مسلمان ۽ ٻہ انگريز هئا. گهڻي بحث ۽ مباحثي کانپوءِ سنڌي زبان جي لاءِ ”عربي سنڌي“ صورتخطي مقرر ٿي ۽ ”سر بارٽل فريئر“ ڪمشنر سنڌ جي سفارش تي، ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ فيصلو ڪيو تہ سنڌي لکڻ لاءِ ”عربي-سنڌي“ رسم الخط اختيار ڪئي وڃي.محمود غزنويءَ جي زماني جي مشهور عالم علامه ابو ريحان البيرونيءَ، جو 410 کان 420هه تائين هندستان ۾ رهيو، لکيو آهي: ”حدود مالوه ۾ هڪ رسم الخط آهي، جنهن جو نالو ’ناگر‘ آهي. هيءُ فقط صورت ۾ پهرئين خط کان مختلف آهي. ان کان پوءِ هڪ ٻيو خط آهي، جنهن جو نالو ’اردناگري‘، يعني ’اڌ ناگري‘ آهي؛ ڇاڪاڻ جو ان ۾ مذڪور ٻئي خط مخلوط آهن. ڀاٽيه ۽ سنڌ جي ڪن شهرن ۾ اهو خط لکيو ويندو آهي. ان کان پوءِ،مروج خطن ۾ هڪ خط ’ملقاري‘ آهي. هي جنوبي سنڌ جي ساحلي علائقي، ملقشو جو خط آهي. بهمنو، يعني منصوره جو خط ’سيندپ‘ آهي“
اکر
درسي ڪتابن موجب، عربي-سنڌي صورتخطيءَ ۾ ٻاونجاھ (52) اکر آهن.
سنڌيءَ ۾ ڪجھ آواز هڪ کان وڌيڪ اکرن کي ملائي لکبا آهن.
thumb|سنڌي اکر، اردو ۽ انگريزي متبادل اکرن سان ڀيٽيل.
يونيڪوڊ
سنڌي ٻوليءَ ۾ استعمال ٿيندڙ سڀئي اکر هن وقت يونيڪوڊ ۾ شامل ٿي چڪا آهن، جنهنڪري ڪمپيوٽر ۾ سنڌيءَ جو استعمال وڌندو وڃي ٿو. تنهن هوندي بہ ڪجھ مسئلا اڃا حل ٿيڻ باقي آهن، جهڙوڪ ”هي“ جو صحيح استعمال.
مٿي ڏنل اکرن کان سوا بہ ڪيترا اکر سنڌي لکت ۾ استعمال ٿين ٿا، جيڪي يونيڪوڊ ۾ شامل آهن. زير زبر جهڙن اکرن کان سوا هيٺيان اکر اضافي آهن.
يونيڪوڊ جي ڪري پيدا ٿيل مسئلا
باوجود پنهنجي خوبين جي، يونيڪوڊ جي استعمال سان سنڌي صورتخطيءَ ۾ ڪجھ مسئلا پيدا ٿين ٿا.
اها ويڌن صرف سنڌي ٻوليءَ سان ناهي، پر ٻين ٻولين سان پڻ ڪجھ اهڙائي مسئلا آهن. هڪ مثال فارسيءَ ۾ ڪاف جو استعمال آهي. فارسي ڪاف، ساڳيو اردو ڪاف اکر آهي جيڪو سنڌيءَ ۾ ک لکبو آهي. پر ڪيترن ئي فارسي ڪتابن ۾ عربيءَ وارو ڪاف استعمال ڪيو وڃي ٿو، جنهن جي آخري شڪل مختلف ٿئي ٿي. (جهڙوڪ: چمک ۽ چمك)
اهڙن مسئلن ۾ گھڻو ڏوھ ٻوليءَ جي اختياري ادارن جو آهي، جيڪي يونيڪوڊ جو صحيح استعمال نٿا ڄاڻائن، جنهنڪري فانٽ ٺاهيندڙ يونيڪوڊ کي غلط طريقي سان استعمال ڪن ٿا. جڏهن ڪنهن ٻوليءَ لاءِ تيار ڪيل سڀ فانٽ اهائي غلطي ڪن ٿا، تہ اها غلطي مروج ٿي وڃي ٿي. پر جڏهن ان ٻوليءَ کان سواءِ ٻيا فانٽ استعمال ڪجن ٿا تہ اهڙيون غلطيون فاش ٿيو پون. جڏهن تہ يونيڪوڊ جي ايجاد جو مقصد ئي اهو هو تہ اکرن جا ڪوڊ فانٽ سان لاڳاپيل نہ هجن، پر جهڙو بہ فانٽ استعمال ڪجي، اکر ساڳيا ڏسجن.
هي جو مسئلو
يونيڪوڊ ذريعي سنڌي ٻولي لکڻ سان سڀ کان وڏو مسئلو هي اکر جو ٿئي ٿو. ان مسئلي ۾ ڪجھ ڏوھ يونيڪوڊ جو آهي تہ ڪجھ وري سنڌي فانٽ ٺاهيندڙن جو آهي، جن يونيڪوڊ جو صحيح استعمال نہ ڪيو.
سنڌيءَ ۾ هڪڙي ئي هي استعمال ٿئي ٿي، جيڪا يونيڪوڊ جي ”هي دو چشمي“ وانگي آهي. ان اکر جي آخري شڪل ”ـھ“ آهي، نه ڪي ”ـه“. پر ڪجھ لفظن ۾ ان جي آخري شڪل ”ـه“ ٿيندي آهي. حقيقت ۾ اها مختلف آخري شڪل ضروري نه هئي، پر تاريخي طور ڪجھ لفظ انهيءَ شڪل سان لکيا ويا آهن (جهڙوڪ: هميشه).
سنڌي صورتخطيءَ ۾ هڪ خاص اکر اَڻي بہ استعمال ٿئي ٿي. مثال طور: تہ، بہ، نہ، بلڪہ، آمنہ، مکيہ وغيره. اها اڻي صرف لفظن جي آخر ۾ استعمال ٿئي ٿي، ان جي ڪا شروعاتي يا وچين صورت ناهي ٿيندي. صوتياتي طور، ان اڻي جو آواز هي وانگي ناهي ٿيندو، بلڪہ لفظ جي آخري اکر تي سُر جي اظهار لاءِ استعمال ٿيندي آهي.
يونيڪوڊ ۾ اڻيءَ لاءِ ڪوبہ اکر ڏنل ناهي. پر اردو هي (هي گول) جي آخري شڪل بلڪل انهي اڻيءَ واري آهي. هئڻ ائين گهرجي ها تہ سنڌيءَ ۾ ”هي دو چشمي“ سان گڏ ”هي گول“ جي آخري شڪل شامل ڪجي ها. پر فونٽ ٺاهيندڙن عربي هي کي استعمال ڪيو، ۽ ان جي آخري شڪل کي اردو هي واري آخري شڪل وانگي ڪري ڇڏيائون. ان سان گڏ وڌيڪ ظلم اهو ڪيائون، تہ اردو هي جي آخري شڪل عربي هي وانگي ڪري ڇڏيائون تہ جيئن ”هميشه“ جهڙا لفظ بہ لکي سگهجن. جڏهن تہ ان جي ڪا ضرورت نہ هئي. فانٽ ۾ ئي اهڙن لفظن جي شڪل بدلائي رکڻ ممڪن هو.
يونيڪوڊ ۾ هي لاءِ گهٽ ۾ گهٽ ٽي اکر ڏنل آهن، ۽ هن وقت ٽيئي سنڌي صورتخطيءَ ۾ استعمال ٿين ٿا.
شاھ جا سر
حوالا
زمرو:شاهه عبدالطيف ڀٽائي
عربي-سنڌي صورتخطي
ڪاما جو مسئلو
سنڌيءَ ۾ ڪاما جي شڪل انگريزيءَ واري ڪاما جي ابتڙ آهي، پر هيءَ ابتڙي افقي آهي، عمودي نہ آهي. جڏهن تہ عربي، فارسي ۽ اردوءَ ۾ ڪاما جي شڪل افقي ۽ عمودي ابتڙ واري (يعني اونڌي) آهي. شروع ۾ يونيڪوڊ ۾ صرف اِها عربي واري ڪاما (ڪوڊ پوائنٽ: 060C) ئي ڏنل هئي ۽ سنڌي ڪاما شامل نہ هئي، جنهنڪري سنڌي فانٽن ۾ اهائي ڪاما استعمال ڪئي ويئي. پر فانٽ ٺاهڻ وارن ضرورت مطابق ان جي شڪل سنڌي ڪاما واري ڪري ڇڏي. هاڻي سنڌي فانٽ استعمال ڪرڻ سان تہ ڪاما جي شڪل صحيح ڏسجي ٿي، پر جيڪڏهن ڪو ٻيو عربي فانٽ استعمال ڪجي، تہ عربيءَ واري ڪاما ڏسبي.
اڳتي هلي، يونيڪوڊ سنڌي واري ڪاما بہ يونيڪوڊ ۾ شامل ڪئي (ڪوڊ پوائنٽ: 2E41). پر جيئن تہ اها دير سان شامل ڪئي ويئي، تنهنڪري هن وقت هيءَ ڪنهن بہ سنڌي توڙي عربي فانٽ ۾ شامل ناهي. پر ان ڳالھ جي اشد ضرورت آهي تہ اها ڪاما سڀني سنڌي فانٽن ۾ شامل ڪئي وڃي، ۽ سنڌي ڪيبورڊ ۾ بہ اردو واري ڪاما جي بجائي هيءَ سنڌي ڪاما ئي ڏني وڃي.
هي ساڳيو مسئلو سيمي ڪالن سان پڻ آهي، پر سنڌيءَ ۾ ان جو استعمال نالي ماتر آهي. سنڌي سيمي ڪالن يونيڪوڊ جي ڪوڊ پوائنٽ 204F تي ڏنل آهي.
سوچي
سوچي: ھندو موچي، جي اڪثر مارواڙ جا آھن، تن کي سوچي سڏيندا آھن. جُتيون، زينون ۽ ٻيون چم جون شيون ٺاھيندا آھن. مسلمانن جتين جوڙڻ وارن يا ٻين چم جي ڪم ڪندڙن کي موچي يا سراز سڏيندا آھن. مارواڙي مينگھواڙ ۽ ڊيڍ به اھو ڪم ڪندا آھن.
باجارا ديھ
هن نالي سان ضلعي ڄامشوري جي تعلقي سيوهڻ ۾ هڪ ديهه آهي، جنهن ۾ 6 ڳوٺ -آباد- آهن: ’-باجارا-‘، ’پير بَبر شير‘، ’-ٻگهيا-‘، ’-بڙدي-‘، وغيره. -باجارا- ڳوٺ ۾ ڪيترائي اديب ۽ شاعر پيدا ڪيا آهن. نئين ٽهيءَ ۾ رجب ٻگهيو ۽ فضا غزل، سُٺا شاعر پيدا ٿيا آهن. مشهور سُگهڙ ۽ سماجي ورڪر محمد حسن -باجاري- پڻ هن ڳوٺ جو رهواسي آهي.
ٽوال
آلا، سڻڀا، ميرا انگ اگھڻ لاءِ ٽوال کي استعمال ڪيو ويندو آھي. ٽوال عام طور تو ڪپھ جي ٿلھن ڌاڳن مان ٺاھيو ويندو آھي ۽ مختلف ماپن ۾ ملي سگھندو آھي. thumb|ٽوال
باجر
حوالا
زمرو:ذاتيون
سنياسي
سنياسي(A sage): ھندو فقير جي دنيا کي ترڪ ڪن ۽ پنھنجون نفساني خواھشون مارين. اھي شِوَ جا پوڄاري آھن. اڳي فقط برھمڻ چوٿين منزل ۾ سنياسي ٿيندا ھئا، ھاڻي ڪو به ٿي سگھي ٿو. اُھي اڪثر پيلا يا گيڙؤ رتل ڪپڙا ڍڪيندا آھن. اُھي شادي نه ڪندا آھن. ڪي زالون به سنياسي ٿينديون آھن. ماس يا شراب ڪم ۾ نه آڻين، ليڪن ڀنگ گھڻي پين. اڪثر پِن تي گذران ڪندا آھن. دنيا کي ترڪ ڪرڻ وارو. جين ڌرم ۽ ٻڌ ڌرم جي اثر هيٺ جيڪي شخص دنيا کي ترڪ ڪري ويراڳ وٺندا هئا، تن کي سنياسي ڪوٺيو ويندو هو. ٻيا ڪي ساڌ سنت پڻ سنياس وٺي جهنگ منهن ڪندا هئا ۽ اتي وڃي جوڳ پچائڻ ۽ تپسيا ذريعي نرواڻ حاصل ڪرڻ جي ڪوشش ڪندا هئا. شاهه لطيف انهن جوڳين، سامين ۽ سنياسين بابت گهڻي ڄاڻ ڏني آهي.
ابايوجينز
ابايوجينز__(Abiogenesis)
قديم دور ۾ ماڻھو سمجھيو پئي تہ جاندار (living organisms) ٻوٽن ۽ جانورن سميت چيڪي مٽي، زمين ۽  ٻين بي جان شين مان پيدا ٿيا ساڳين جنسن جي جوڙن  مان ڄمڻ کان بغير. اھو خيال ان جي ذھن ۾ ماني جي ٽڪرن تي فنگس ۽ مئل جاندارن جي ڍونڍ وارن جسمن تي ڪيڙن maggots پيدا ٿيڻ جي مشاھدي سان آيو. ارسطوءَ جو خيال ھيو تہ مڇيون، ڏيڏر ۽ پاڻيءَ وارا جيت خودبخود گپ مان پيدا ٿيا.ان پراڻي خيال کي ابايوجينز جو نالو ڏنو ويو.
قالين
قالين ھڪ قسم جو ڪپڙو آھي جنھن کي عام طور تي زمين تي وڇائي ان مٿان ويھبو آھي. قالين مختلف نمونن، رنگن ۽ ماپن ۾ ملي سگھي ٿو. thumb|قالين ٺھڻ دوران زمرو:ڪمبل ۽ قالين
ڪيچ ضلعو
ڪيچ ضلعو پاڪستان جي صوبي بلوچستان جو ھڪ ضلعو آھي۔
تاريخ
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
1091ع
ڊسمبر
زمرو:1091ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
سوڍا
سوڍا: راجپوت آھن، جي ٿرپارڪر جي پاسي رھندا آھن. انھيءَ جا سردار راڻا سڏبا آھن. جڏھين ھنن جو وڏو پارمار سوڍو سنه 1226ع ۾ اُجين مان نڪري عمرڪوٽ تي ڪاھي آيو، تڏھين سومرا سنڌ جي گاديءَ تي ھئا. سنه 1542ع ۾ ھمايون به عمرڪوٽ ۾ ھڪڙي راڻي وٽ اچي پناھ ورتي ھئي. سنه 1859ع ۾ سوڍن فساد ڪيو ھو، جنھن ڪري انگريز سرڪار فساد بند ڪرائي سوڍن جي سردار يا راڻي کي چوڏھن ورھيه قيد ڏنو ۽ سندس وزير کي ڏھ ورھيه. ھن علائقي ۾ سڀ کان وڌيڪ سوڍن جي ذات ڇانيل آھي، جيڪا راجپوت ڦريءَ سان لاڳاپيل آھي ۽ پرمار سوڍن جي ڪڙم مان آھي. اٺ سؤ ھزار سال کن پرمار سوڍا اجين ۽ مالوا جي ڀرپاسي جي علائقن تي حڪومت ڪندا ھئا. گھڻو وقت ٿيو جو ڪن اڻ ڄاتل سببن ڪري (ٿي سگھي ٿو تھ ڪي سماجي مسئلا ھجن) پنھنجي ماتر ڀومي ڇڏي، ھٿيار پنھوار کڻي، پنھنجي ڀاڳ آزمائڻ لاءِ ڌارئي ديس ڏانھن نڪري پيا..
رام
رام ہا راما يا (رام،  شري رام، جنهن کي رامچندر به چيو ويندو آهي؛ ھندو مذهب ۾ سڀ کان وڏو ديوتا آھي ۽ وشنو جو ستون وڏو اوتار ۽ ڪرشن ۽ گوتم ٻڌ وانگر وشنو جو مشھور روپ سمجھيو ويندو آهي.   سندس جنم ايوڌيا ۾ راجا دسرٿ ۽ راڻي ڪوشليا مان ٿيو.
رام جا نالا ۽ مطلب
رام ويدن واري سنسڪرت جو لفظ آهي جنھن جو ذڪر ارٿ ويد ۾ ملي ٿو. مونئر وليمس مطابق ان لفظ جي معني آهي: ڪارو ، اونداهي رنگ وارو يا اوندھ وارو. اھو لفظ راتڙي مان نڪتل آهي جنھن جي معنيٰ رات آهي. ٻين ويدن ۾ ساڳي لفظ جي مطلب سھڻو، پرڪشش ۽ پيارو ڏيکاريل آهي. ھي لفظ مختلف ھندي ٻولين م نالن جي آخر ۾ پڻ استعمال ٿيندو آهي جن م ان جي معني سھڻو يا وڻندڙ ھوندي آھي. ھن لفظ جو استعمال نالن جي اڳيان پڻ ٿيندو آهي. ھن اوتار جو نالو رام چندر پڻ آهي جنھن جي معنيٰ آهي چنڊ وانگر سھڻو. ), ھن جا ٻيا نالا، دسرٿي: دسرٿ جو پٽ، رگھوا: سورجونسي خاندان جي رگھو جي اولاد، آھن. جاوائي ٻولي ۾ ھن جو نالو رام وجي تامل ۾ رامار، تيلگو ۾ رامودو، ملائي ۾ ميگت سري راما آھي. وشنو سھاسر نامو مطابق رام وشنو جو 394 ئون نالو آهي.
رام جو جنم
thumb|300px|اجمير واري جين مندر ۾ رام جي سون جي ٺھيل بناوٽ
خيال آهي تہ رام قمري ڪيلينڊر جي نائين مھيني ۾ پيدا ٿيو ان ڏينهن کي بھار جي مند ۾  رام نوامي جي نالي سان ملھايو ويندو آهي ۽ اھو ھندو ڪيلينڊر ۾ چئن نو راتڙين مان ھڪ آھي جنھن کي وسنٿا نوراتڙي چون ٿا.
حوالا
زمرو:وشنو جا اوتار زمرو:هندو ديوتا زمرو:هندوڌرم ۾ ديوتائن جا نالا
23 (سلجھائپ)
__DISAMBIG__
شيخ نوح
'''شيخ نوح : بکر جي قلعي ۾ لينسڊائون پل جي سکر واري شاخ جي منهن وٽ ريلوي پٽي جي لڳ سفيد گنبذ جي اندر شيخ نوح رحه جي قبر آهي، جو شيخ الشيوخ شهاب الدين سهروردي رحه جو خليفو هو. مخدوم بهاء الدين ذڪريا ملتاني، جڏهن شيخ شهاب الدين کان خرقو خلافت حاصل ڪري بغداد کان ملتان ڏانهن تڏهن حضرت شهاب الدين کيس چيو هو ته منهنجو هڪ مريد فرشته (بکر) ۾ رهي ٿو، تنهن سان ملاقات ڪجو. مخدوم بهاوءالدين ملتان پهچڻ کان پوءِ پنهنجي پير ڀائي سان گڏجڻ لاءِ بکر پهتو هو، پر سندس پهچڻ کان ٿورا ڏينهن اڳ مخدوم نوح وفات ڪئي هئي.
26 (سلجھائپ)
__DISAMBIG__ 26
1092ع
فوتگيون
زمرو:1092ع زمرو:سال
شيعا
شيعامسلمانن جو فرقو، جو سُنت جماعت وارن يا سُنين جي برخلاف آھي، تنھن کي شيعو چوندا آھن. انھيءَ جي اعتقاد موجب نبي صلعم کان پوءِ خلافت جي گاديءَ جو حقدار حضرت علي ھو ۽ پوءِ انھيءَ جو اولاد پشت به پشت ٻارھن امامن تائين، اُنھيءَ ڪري انھن کي اثنا عشري شيعا يا جعفري شيعا يعني امام جعفر الصادق جا پيروي ڪندڙ يا امامن کي مڃڻ وارا سڏيندا آھن. اھي ھٿ ڇوڙي نماز پڙھندا آھن. سنين ۽ شيعن جي وچ ۾ ٻين گھڻين ڳالھين جو فرق آھي، جو مذھبي ڪتابن مان معلوم ٿيندو.
شاھڪار
شاهڪار __(Master Piece)
شاهڪار مان مراد آهي بهترين تخليقي ڪارنامو. هيءُ اصطلاح ڪيترين صورتن ۾ استعمال ٿيندو آهي. مثال طور: ڪنهن فنڪار جي بهترين تخليق، ناول، مثنوي، ڪهاڻي، نظم، تصوير وغيره، ڪنهن دور جي بهترين تخليق، ڪنهن زبان ۾ ڪنهن خاص صنف طور ادب جي دائري ۾ بهترين تخليق، ۽ ڪنهن خاص ادبي صنف ۾ عالمي سطح جي بهترين تخليق.
25 (سلجھائپ)
__DISAMBIG__ 25
ڪپ
ڪپ جيڪو سنڌي ٻوليءَ ۾ ڪوپ جي نالي سان مشهور آهي. ڪوپ خاص ڪري چانھ وغيره جي لاءِ استعمال ٿيندو آهي. 250px|thumb|هڪ ڪوپ
24 (سلجھائپ)
__DISAMBIG__
پنجگور ضلعو
پنجگور ضلعو  پاڪستان جي صوبي بلوچستان جو ھڪ ضلعو آھي۔
تاريخ
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
ساهوارو
thumb|right| [[اشرڪيا ڪولاء(Escherichia coli) ھڪ خوردبيني تي نظر ايندڙ ھڪ جيو گھرڙي وارو جاندار آھي ۽ پريڪئيريوٽس (prokaryote) به اھي]]
آرگن ازم__(Organism)___ جاندار: ھر جسم رکندڙ جاندار جنھن ۾ ان جي عضون يا حصن جي ڪم جو سرشتو ھجي ان کي آرگن ازم چوندا آهن. ان جاندار جي جسم جا اھي عضوا يا حصا تاندورن (tissues) تي مشتمل ھوندا آھن جيڪي وري جيو گھرڙن (cells)  جا ٺھيل ھوندا آھن .آھي جيو گھرڙا زندگيءَ  جا بنيادي ڪمن وارا ايڪا ھوندا آھن.
ساھوارو يا جاندار (انگريزي: organism) ھڪ زنده شي (living thing) کي چيو ويندو آهي. ھي بي جان شين جي ابتڙ ھوندا آھن. ھي زندگي جا ڏھ خاص عمل ڪري سگهندا آهن جيڪي بي جان شيون ناھن ڪري سگهنديون. جيئن: واڌ ويجھ چرپر کاڌ خوراڪ نيڪال ساھ کڻڻ پيدائش احساس ھاضمو ڀڃ ڊاھ اوسر جاندارن کي ٽن ڊومين ۽ پنج ڪنگڊمز ۾ ورهايو ويو آهي. ڪنگڊم مونيرا ڪنگڊم پروٽسٽا ڪنگڊم فنجائي ڪنگڊم پلانٽي ڪنگڊم اينيميليا ساهوارو يا جيو مختلف سرشتن جو گڏيل مجموعو ھوندو آھي.
1093ع
ڊسمبر
زمرو:1093ع
فقير
حوالا
زمرو:پاڪستان ۾ اسلام
مائڪروسافٽ
مائڪروسافٽ ڪارپوريشن آمريڪه جِي هڪ ڪمپني آحي جيڪا ونڊوز جي عملياتي نظام (Windows Operating System) ٺاهڻ جي ڪري مشهور آهي. هِن ڪمپني وٽ دُنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ انگ ۾ استعمال ٿيندڙ عملياتي نظام تي هڪ هٽي آهي. هن ڪمپني جي ملازمن جو انگ 76،000 کان به وڌيڪ آهي جيڪي 102 مختلف ملڪن ۾ ڪم ڪندا آهن (انهن ملازمن جو گھڻو انگ امريڪه جي رياست واشنگٽن جي شهر ريڊمنڊ ۾ آهي). ڪمپني جي ساليانه فروخت 44.28 ارب آمريڪي ڊالرن کان به وڌيڪ آهي. هن جي عملياتي نظامن کي ونڊوز جو عملياتي نظام شامل آهي جنهن جو نئون ورجن ونڊوز 10 سال 2015 ۾ رليز ڪيو ويو آهي. هاڻ ونڊوز 11 پڻ اچڻ جا آثار آهن.
ذيلي سافٽويئرز
مائڪروسافٽ جي مشهور ترين سافٽويئرز جيڪي مائڪروسافٽ جي مقبوليت جو سبب بڻيا.
ايپليڪيشن سافٽويئر
مائڪروسافٽ آفيس ؛ ورڊ، ايڪسل، پاورپوائنٽ، ايڪسيس، پبلشر وغيره
توسيع
ڪُجهه سال اڳ مائڪروسافٽ ڪمپنيءَ Nokia ڪمپني کي خريد ڪيو ھيو. هاڻ نوڪيا (Nokia) موبائل ڪمپني مائڪروسافٽ ڪمپني جي ملڪيت آهي. ٻين لفظن ۾ ته مائڪروسافٽ پنهنجي ڪمپنيءَ کي وڌايو آهي. مائڪروسافٽ Nokia ونڊوز فون بجاءِ Android موبائل فون مارڪيٽ ۾ متعارف ڪرائڻ جو ارادو پڻ رکي ٿِي.
تڪرار
2013ع ۾ بلومبرگ اِنڪشاف ڪيو ته مائڪروسافٽ ڪمپني آمريڪا جي حڪومت جي جاسوسِيءَ جي ميدان ۾ ڀرپور تعاون ڪري ٿِي.
حوالا
زمرو:مائڪروسافٽ
27 (سلجھائپ)
__DISAMBIG__
شاعري
شاعري (Poetry)
شاعريءَ کي سنڌيءَ ۾ ’ڪويتا‘ به چئبو آهي. شاعري جذبن جي اظهار جو نالو آهي، جيڪا بي ساخته ڪئي ويندي آهي. وليم وزڊس ورٿ چيو هو ته ”شاعري اندر جي اڌمن جو بي ساخته اظهار آهي.“ (ڏسو سريلن گين جو مهاڳ) شاعري قدرتي ڏات هوندي آهي، جنهن سان اندر جي ترجماني ٿئي ٿي. شاعر جي ھڪ اھڙي تخليق جيڪا انسان جي جذبن ۽ احساسن سان واسطو رکي ٿي. پر ان ۾ خيال جي پرواز به اعليٰ هوندي آهي. شاعري انساني زندگيءَ جي تصوير ۽ اندروني ڪيفيتن جو اظھار آھي. شاعري قدرت جي دلفريب ۽ دلڪش منظرن جو عڪس به ڪري ٿي. سنڌي زبان ۾ شاعري عام طرح ٽن نمونن جو آهي جهڙوڪ: (1)قديم شاعري. (2) عروضي شاعري. (3) جديد شاعري. 1- سنڌي ادب ۾ شاعريءَ جي صنف تمام قديم اھي. عربن جي زماني کان به گهڻو اڳ سنڌ ۾ شعر چيو ويندو ھو. قديم شاعري ۾ گنان، ڪبت (الف اشباع)، ڏوهيڙو، بيت، وائي، ڪافي ۽ سلوڪ، وغيره شامل آهن. شاعريءَ جون هي صنفون هندي ڇند وديا ۽ موسيقيءَ جي ماترائن تي ٻڌل هونديون آهن. ۽ منجهن سٽون موزون ۽ قافيي واريون ٿينديون آهن. هن ۾ لوڪ، لوڪ-ڪلاسيڪل ۽ ڪلاسيڪل شاعري اچي وڃي ٿي. 2- عروضي شعر اهو آهي، جو علم عروض جي قانونن پٽاندڙ جوڙيل هجي؛ يعني شعر ۾ مصرعون نه رڳو وزن ۽ قافيي واريون هجن، پر ان سان گڏ اهي مقرر بحر جي وزنن ۽ ارڪانن موجب هئڻ کپن. اهڙي شعر ۾ قافيي سان گڏ ”رديف“ به ڪم آندو ويندو آهي. هن قسم جي شعر ۾، حمد، نعت، قصيدو، غزل، نظم، مثنوي، رباعي، قطعو، مستزاد، فرد، مسمط، ترجيع بند، ۽ ترڪيب بند، وغيره اچي وڃن ٿا.
تجسيم
شباهت ڪاري يا تجسيم (Personification) شاعريءَ يا نثر جي ڪنھن بہ صنف ۾ بي جان شين کي انساني روپ ڏيڻ يا خصوصيتن جي شباهت ڏيڻ کي چئجي ٿو. انھن سان ڳالھائڻ يا انھن کان ڳالھرائڻ ۽ انھن کي مخاطب ٿيڻ جي عمل کي تجسيم چئبو آهي.
جيئن:
فوجي معاملن ۾ انقلاب
هٿيارن ٺاهڻ ۾ نون هُنرن ۽ فنن جي استعمال سبب، فوج سازيءَ واري شعبي ۾ هڪ نئون انقلاب آيو آهي. اڄڪلهه هر ملڪ جي فوجن ۾ نئين ٽيڪنالاجيءَ مطابق ٺهيل هٿيار آڻڻ ڏاڍو ضروري سمجهيو وڃي ٿو. ڇاڪاڻ ته ٽيڪنالاجيءَ جي مدد سان هٿيارن جو ٺيڪ نشاني تي لڳڻ ۽ ويريءَ (دشمن) کي وڌ کان وڌ نقصان رسائڻ جون صلاحيتون حاصل ٿي وڃن ٿيون. ”سرد جنگ“ دؤران، فوجي معاملن ۾ هن قسم جي واضح تبديليءَ کي هاڪاري قرار ڏنو ويو، ڇاڪاڻ ته جديد قسم جي اهڙن هٿيارن جي هجڻ سان مُخالف ڌُر کي سخت جوابي اُلر جو خوف رهي ٿو ۽ انهيءَ خوف سبب اهو اڳرائي نٿو ڪري، نتيجي ۾ ٻن برابري ڪندڙ ڌُرين وچ ۾، جنگ جا امڪان سگهارا نٿا رهن. پر 1991ع ۾ ٿيل ايراني نار (Persian Gulf) واري جنگ دوران اهڙن هٿيارن جي اجائي استعمال، شديد جنگي خطرن کي اڃا وڌيڪ سگهارو ڪري ڇڏيو آهي. سائنس ۽ ٽيڪنالاجيءَ جي ذريعن جي هٿيارسازيءَ ۾ استعمال کان کانسواءِ، سڌي يا اڻ سڌي طرح جنگي صورتحال بابت ڄاڻ حاصل ڪرڻ ۽ ان جي صحيح موقعن تي استعمال ذريعي، جنگ جي نتيجن جي اڳواٽ علم بابت به اڳڀرائي ٿي آهي. ريووليوشن ان ملٽري افيئرس (Revolution in Military Affairs, RMA) کي جديد نظرين هيٺ وڏي حاصلات جي انداز ۾ ڏٺو وڃي ٿو. اڄوڪي دُنيا ۾ ”اطلاعاتي فن“ (Information Technology) جي اچڻ سان، تڪراري ڌُرين وچ ۾ جيڪا ڄاڻ حاصل ڪرڻ جي ڊوڙ ”ڇتي ڇڪتاڻ“ ۾ تبديل ٿي آهي، تنهن فوجي نظام جي جوِڙجڪ ۽ ملڪي سيڪيورٽي سرشتي ۾ پڻ ڏاڍي اهم جڳهه والاري آهي. تازو 2010ع ۾ انٽرنيٽ جي ويب سائيٽ ”وڪي ليڪس“ (WikiLeaks) جديد ٽيڪنالاجيءَ ذريعي، دُنيا جي اهم فوجي ۽ سياسي ادارن جي چُرپُر بابت جيڪا اچرج ۾ وجھندڙ ڄاڻ ڏني آهي، انهيءَ سڄي دنيا جي حڪومتن ۾ ٿرٿلو مچائي ڇڏيو آهي. ”وڪي ليڪس“ طرفان دُنيا جي وڏن سياسي ۽ فوجي طاقتن ۽ سندن ادارن جي نظامن ۾ جيڪي اُڻايون بيان ڪيون آهن، تن سڄي دُنيا جي فردن توڙي گروهن ۾ ”انفارميشن سيڪيورٽي“ جي حوالي سان هڪ خوفناڪ صورتحال پيدا ڪري ورتي آهي، جنهن ڪري آمريڪا ۽ سندس يورپي اتحادين سميت، دُنيا جي اڪثر ملڪن، پنهنجي مُختلف سرشتن جي حفاظت تي تمام گهڻو ڌيان ڏيڻ شروع ڪيو آهي. هن وقت RMA جي مُک مامرن ۾، حاصل ٿيل ڪنهن به معلومات کي محفوظ ڪرڻ ۽ اُن کي نروار ٿيڻ کان بچائڻ وارو نُڪتو تمام وڏي اهميت حاصل ڪري چُڪو آهي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:عالمي سياست زمرو:سفارتڪاري زمرو:ملڪ
بلاول ڀٽو زرداري
بلاول ڀٽو زرداري پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽيرين جو سربراهه آهي۔ هو 21 سيپٽمبر، 1988ع تي پيدا ٿيو. بلاول اڳوڻي وزير اعظم پاڪستان محترمه بينظير ڀٽو ۽ موجوده شريڪ چيئرمين پاڪستان پيپلز پارٽي پارلمينٽرين آصف علي زرداري جي اولاد ۾ سڀ کان وڏو آهي. اهڙي طرح هو ذوالفقار علي ڀٽو جو ڏوهٽو به آهي.
تعليم
پنهنجي والده جي ٻي دور حڪومت جي دوران بلاول ڪراچي گرامر اسڪول، ڪراچي مان ابتدائي تعليم حاصل ڪئي۔ هن فوربلز انٽرنيشنل اسڪول، اسلام آباد مان به ابتدائي تعليم حاصل ڪئي۔ بعد ۾ جبڏهن هو دبئي منتقل ٿيا ته هن پنهنجي تعليم راشد پبلڪ اسڪول، دبئي ۾ جاري رکي۔ جتي هو اسٽوڊنٽ ڪائونسل جو نائب چيئرمين هيو۔ راشد پبلڪ اسڪول، دبئي جي شهزادن ۽ اميرن جي ليء خاص اسڪول آهي۔ هو تائيڪوانڊو ۾ بليڪ بيلٽ به رکي ٿو۔ هاڻي هو ڪرائسٽ چرچ اسڪول، جامعه آڪسفورڊ ۾ زير تعليم آهي۔ 2008ء ۾ اتي هن جو پهريون تعليمي سال هيو۔ هن جامعه ۾ انجي ناني ۽ والده به تعليم حاصل ڪئي.
مشغلا
بلاول کي گھوڙي سواري، تيراڪي ، نشاني بازي پسند آهي۔