cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
افتخار محمد چوڌري
گم ٿيل ماڻهن جو ڪيس
چيو وڃي ٿو ته پاڪستان مان ڪيترائي ماڻهو (جنهن ۾ سنڌ جا به ڪجهه سياسي اڳواڻ ۽ ڪارڪن شامل هئا) مختلف ڳجهن ادارن گرفتار ڪري گم ڪري ڇڏيا هئا، کين ڪنهن عدالت ۾ به پيش نه پئي ڪيو ويو. 254 گم ٿيل ماڻهن جي وارثن طرفان هڪ درخواست سپريم ڪورٽ ۾ داخل ڪئي ويئي، جنهن جي پيروي امينه مسعود جنجوعه ڪئي. سپريم ڪورٽ وزارت داخلا ۽ ڳجهن ادارن جي نمائندن کي عدالت ۾ گهرايو، نتيجي ۾ 107 ماڻهن کي آزاد ڪيو ويو. ان وقت اهڙي قسم جا فيصلا جنرل مشرف جي حڪومت جي خلاف پئي ويا. ان ڪري هو جنرل مشرف جي عتاب هيٺ آيو.
معطلي ۽ بحالي
9 مارچ 2007ع تي صدر جنرل پرويز مشرف چيف جسٽس افتخار چوڌريءَ کي معطل ڪري سندس خلاف Misconduct جو ريفرنس داخل ڪيو. سپريم ڪورٽ جي چيف جسٽس کي هٽائڻ، پاڪستان جي 60 سالن جي تاريخ ۾ پهريون واقعو هو.
سنڌ سان واسطو رکندڙ سپريم ڪورٽ جي سينيئر جج جسٽس راڻا ڀڳوانداس کي قائم مقام چيف جسٽس مقرر ڪيو ويو. 5 مئي 2007ع تي جسٽس چوڌري پنهنجي وڪيل اعتزاز احسن سان گڏ (جيڪو پ پ اڳواڻ پڻ آھي) اسلام آباد کان لاهور تائين جو سفر ڪيو. رستي ۾ سندس آجيان ڪندڙن جي هجوم سبب 5-4 ڪلاڪن وارو اهو سفر 25 ڪلاڪن ۾ طئي ٿي سگهيو.
12 مئي 2007ع تي معطل ٿيل چيف جسٽس افتخار محمد چوڌري سپريم ڪورٽ جي پنجاهين سالگره جي موقعي تي ٿيندڙ هڪ تقريب ۾ خاص مهمان طور ڪراچي بار ايسوسيئيشن جي پروگرام ۾ شرڪت لاءِ ڪراچيءَ پهتو ته ڪراچي شهر جا رستا بلاڪ ڪيا ويا. سندس استقبال لاءِ سنڌ جي ڪنڊ ڪڙڇ مان آيل ماڻهن تي فائر نگ ڪئي ويئي. جنهن ۾ 42 ماڻهو مارجي ويا ۽ 140 ڄڻا زخمي ٿي پيا. چيف جسٽس کي ڪيترا ڪلاڪ ڪراچيءَ جي هوائي اڏي تي قابو رهڻ بعد اتان ئي واپس وڃڻو پيو.
20 جولاءِ 2007ع تي 13 رڪني سپريم ڪورٽ جي بئنچ کيس چيف جسٽس جي عهدي تي بحال ڪيو ۽ جنرل مشرف جي لڳايل الزامن ۽ سندس خلاف داخل ڪيل ريفرينس رد ڪري ڇڏيو.
بحالي کانپوءِ
20 آگسٽ 2007ع تي چيف جسٽس چوڌري ايف آءِ اي جي ڊائريڪٽر جنرل طارق پرويز کي چتاءُ ڏنو ته جيڪڏهن باندي بڻايل حافظ عبدالباسط کي پيش نه ڪيو ويو ته کيس جيل موڪليو ويندو. نيٺ حافظ عبدالباسط کي آزاد ڪيو ويو. بعد ۾ مشرف حڪومت کيس بينظير ڀٽو جي قتل واري الزام جي ڪيس ۾ گرفتار ڪيو.
هنگامي حالتون
صدر مشرف وٽ صدر ۽ فوج جي سربراهه جا ٻئي عهدا هئا. هن 3 نومبر 2007ع تي ملڪ ۾ هنگامي حالتن جو اعلان ڪري آئين ۽ پارليامينٽ ٻنهي کي معطل ڪري ڇڏيو ۽ عبوري آئيني حڪم (پي سي او) جاري ڪيو ويو. هنگامي حالتون لاڳو ٿيڻ ۽ آئين جي معطليءَ تي جسٽس افتخار چوڌري سندس سربراهيءَ ۾ سپريم ڪورٽ جي هڪ 8 رڪني بئنچ جوڙي، جنهن ترت عبوري آئيني حڪم، هنگامي حالتن ۽ آئين جي معطلي کي رد ڪري ڇڏيو. ساڳئي وقت هن سمورن سول ۽ فوجي عملدارن کي هدايت ڪئي ته اهي انهيءَ حڪمنامي کي نه مڃين. هن سپريم ۽ هاءِ ڪورٽن جي ججن کي به هدايت ڪئي ته اهي هن پي سي او تحت قسم نه کڻن. ترت ئي قانون لاڳو ڪندڙ ادارن جي هڪ جٿي سپريم ڪورٽ جي عمارت ۾ ڪارروائي ڪندي. چيف جسٽس چوڌريءَ سميت ستن ججن کي گرفتار ڪري ورتو. سپريم ڪورٽ ۽ هاءِ ڪورٽن جي 90 ججن پي سي او تحت قسم کڻڻ کان انڪار ڪيو، صدر مشرف سندس جاءِ تي جسٽس عبدالحميد ڊوگر کي چيف جسٽس آف پاڪستان مقرر ڪيو ۽ ان سان گڏ ٽن ٻين ججن کان به سپريم ڪورٽ جي جج طور قسم ورتو.
جسٽس چوڌريءَ کي گهر ۾ نظر بند ڪيو ويو. ساڻس ڪير به بنا اجازت جي ملي نه پئي سگهيو. نيٺ پ پ جي وزيراعظم يوسف رضا گيلاني وزيراعظم ٿيڻ جي پهرئين ڏينهن تي چيف جسٽس کي آزاد ڪرڻ جو حڪم ڏنو، پر هن کيس بحال نه ڪيو. بعد ۾ ججن جي بحالي لاءِ صدر، وزيراعظم ۽ مسلم ليگ ن جي سربراهه ميان نواز شريف جي وچ ۾ ٽي معاهدا ٿيا، پر پوءِ به چيف جسٽس بحال نه ٿيو. ان سبب وڪيلن ٻيهر تحريڪ شروع ڪري ڏني. وڪيلن جي تحريڪ ججن جي بحاليءَ لاءِ 12 کان 16 مارچ 2009ع تائين لانگ مارچ جو اعلان ڪيو. 15 مارچ 2009ع تي نواز شريف ۽ چوڌري اعتزاز احسن جي اڳواڻيءَ ۾ وڪيلن ۽ سندس حامين لاهور مان لانگ مارچ شروع ڪيو. 15 ۽ 16 مارچ 2009ع جي وچ ڌاري حڪومت جسٽس چوڌريءَ سميت سمورن ججن کي بحال ڪرڻ جو حڪم جاري ڪيو.
حوالا
زمرو:پاڪستان جا منصف اعظم زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:جيئرا ماڻهو
1553ع
ڊسمبر
زمرو:1553ء زمرو:سال
چارلي چپلن
thumb|کاٻو چارلي چپلن (Charlie Chiplin) برطانيه جو ڄائو ۽ هالي ووڊ جو جڳ مشهور مزاحيه اداڪار, 16 اپريل 1889ع تي لنڊن ۾ ڄائو. سندس والد چارلس اسپينسر چپلن هڪ ڳائڻو هو، جڏهن ته سندس ماءُ هَنا چپلن (Hannah Chaplin) اسٽيج اداڪاره ۽ ڳائڻي به هئي. هي اصل ۾ جپسي هئا. مختلف هنڌن تي وڃي ماڻهن کي موسيقيءَ ۽ ٿيٽر ذريعي وندرائڻ جو ڪم ڪندا هئا. ان ڪري چارلي چپلن کي فن ورثي ۾ مليو هو. هن گهڻو عرصو پنهنجي ماءُ سان گذاريو. هن ٿوري گهڻي تعليم سينٽرل لنڊن ڊسٽرڪٽ اسڪول مان به ورتي.
فلمي زندگي
1903ع کان هن گونگين فلمن ۾ ڪم ڪرڻ سان پنهنجي فني زندگيءَ جي شروعات ڪئي، کيس وليم گليٽيءَ جي لکيل شرلاڪ هومز سـلـسلـي جـي هـڪـ فـلـم ۾ بـلـيءَ (Billy) جـو ڪـردار مـلـيو. ان کان پوءِ هن شرلاڪ هومز سلسلي جي فلمن ۾ ڪافي ڪردار ادا ڪيا، انهن فلمن مان: (1) شرلاڪ هومز (Sherlock Holmes)، (2) The Painfull Predicament ۽ (3) Chariee مشهور ٿيون. هن اوڻويهين صديءَ جي شروعات کان ويهين صديءَ جي وچ تائين هالي ووڊ ۾ اداڪاريءَ سان گڏ هدايتڪاريءَ ۽ موسيقيءَ ۾ به پنهنجي صلاحيتن کي مڃرايو. هن پنهنجي اداڪاري جي شروعات گونگين فلمن واري دور سان ڪئي. سندس مزاحيه اداڪاري اڪثر ڊائلاگن کان سواءِ جسماني حرڪتن تي مشتمل هئي. هن پنهنجي تخليقي صلاحيتن کي دلچسپ انداز سان عجيب ۽ غريب چرپر ذريعي ادا ڪيو ۽ ڏسندڙن کي کِلڻ تي مجبور ڪري فن جو ڀرپور اظهار ڪندو هو. پهرين عالمگير جنگ تائين دنيا جي وڏن اداڪارن ۾ شمار ٿيڻ لڳو ۽ ڳالهائيندڙ فلمن واري دور ۾ سندس شهرت تي ڪو اثر نه پيو. سندس پهرين گونگي فلم ‘Kid Auto Races at Venice’، 1914ع ۾ ٺهي. اپريل 1914ع ۾ سندس ڊائريڪشن هيٺ ‘Twenty minutes of Love’ (پيار جا ويهه منٽ) فلم ٺهي. 1916ع کان هي هدايتڪاريءَ سان گڏ فلمن ۾ سيڙپڪار طور ۽ 1918ع کان فلمن جي موسيقار طور سڃاپجڻ لڳو. سندس ساٿي اداڪارن ۾ ميري پڪ فورڊ ۽ ڊي. ڊبليو گرفٽ مشهور ٿيا. هن 1917ع ۾ ’يونائيٽيڊ آرٽسٽس‘ جي نالي سان هڪ فلمي ادارو به قائم ڪيو.
گھڻ رخو فنڪار
چارلي چپلن گلوڪاري پنهنجي والدين کان سِکي. جڏهن 1901ع ۾ چپلن 12 سالن جو هو ته پيءُ گذاري ويس. 1928ع ۾ آمريڪا اچڻ کان ست سال پوءِ سندس ماءُ به گذاري وئي. سندس شروعاتي فلمون ميڪ سينٽ ڪيسٽون اسٽوڊيو ۾ ٺاهيون ويون، جتي هن ”ٽرمپ“ جي ڪردار کي اڳيان وڌايو ۽ فلم سازيءَ ۾ مهارت حاصل ڪئي هئي. 1916ع ۾ ميوچل فلم ڪارپوريشن چارلي چپلن کي سٺي معاوضي سان هڪ درجن ڪاميڊي فلمون ٺاهڻ لاءِ رقم ڏني. هن 18 مهينن اندر 12 فلمون مڪمل ڪري سڀني کي حيران ڪري ڇڏيو. اهو سندس ڪيريئر جو بهترين دور هو. هن 1917ع ۾ ’فرسٽ نئشنل‘ ڪمپني اٺن فلمن ٺاهڻ جو معاهدو ڪيو. 1923ع کان پوءِ هن پنهنجو ذاتي اسٽوڊيو ٺاهي فلمون ٺاهڻ شروع ڪيون. سندس آخري خاموش فلمون ’سٽي لائيٽس‘ ۽ ’ماڊرن ٽائيمز‘ هيون. هن يونائيٽيڊ آرٽسٽس پڪچرز جي بينر هيٺ ’اي وومين آف پئرس‘، ’گولڊ رش‘ ۽ ’دي سرڪس‘ جھڙيون شاهڪار فلمون ڏنيون. چاليهن جي ڏهاڪي ۾ هن ’دي گريٽ ڊڪٽيٽر‘، ’مونس ويئر ورڊ وڪس‘ ۽ ’لائيم لائيٽ‘ جھڙيون ڪامياب فلمون ٺاهيون. چارلي چپلن فلم ۾ گلوڪاري به ڪئي. 50 واري ڏهاڪي واري سندس فلم ’لائيم لائيٽ‘ ۾ گانا به هئا. انهيءَ فلم کي ٻن ڏهاڪن کان پوءِ 1972ع ڌاري ’آسڪر اوارڊ‘ لاءِ منتخب ڪيو ويو.
مڃتا
اڪيڊمي اوارڊ جي تقريب ۾ موجود شوقينن پنجن منٽن تائين بيهي تاڙيون وڄائي کيس زبردست خراج تحسين پيش ڪيو. چارلي چپلن جي فني ڪيريئر جون آخري ٻه فلمون ’اي ڪنگ ان نيويارڪ‘ ۽ ’اي ڪائونٽس فرام هانگ ڪانگ‘ برطانيا ۾ ٺاهيون ويون. پهرين فلم ۾ هن اداڪاري سان گڏ مصنف، هدايتڪار ۽ فلمساز جا فرض به سرانجام ڏنا. جڏهن ته ٻي فلم ۾ ساڻس صوفيا لورين ۽ مارلن برانڊو پڻ اداڪاريءَ جا جوهر ڏيکاريا. چارلي چپلن پنهنجي مخصوص اداڪاريءَ سبب تمام گھڻو مشهور هو، پر حسين اداڪارائن سان دوستين ۽ شادين، سندس عوامي همدرديءَ کي تمام گھڻو متاثر ڪيو. جن ۾ ڪجهه اداڪارائون ۽ هڪ رقاصه به شامل هئي. 1918ع ۾ مائيلڊرڊ ريڊ هيرسن سان شاديءَ وقت چپلن جي عمر 29 سال هئي. هيرسن مان کيس هڪ پٽ ڄائو، جيڪو ٽن ڏينهن کان پوءِ گذاري ويو. 1922ع ۾ پولينڊ جي اداڪاره پولا نيگريءَ سان چپلن جي دوستي ٿي ۽ هن ڪڏهن به پنهنجي دوستيءَ کي عوامي سطح تي لڪائڻ جي ڪوشش نه ڪئي. ڪيترن سوانح نگارن جو چوڻ آهي ته نينگريءَ سان هن دوستي صرف عوامي شهرت حاصل ڪرڻ لاءِ ڪئي هئي. چپلن جي زندگي ۾ ايندڙ آخري عورت اونا اونيري هئي، جنهن سان هن 1943ع ۾ شادي ڪئي، ان شاديءَ مان چپلن کي اٺ ٻار ٿيا. بهرحال ان ۾ ڪو شڪ ناهي ته چارلي چپلن ويهين صديءَ جو عظيم ڪاميڊين هو، جيڪو پنهنجي فن سبب شوقينن جي دلين ۾ اڄ به زنده آهي.
سنڌي فنڪارن تي اثر
هـن جـي اداڪـاريءَ جـو اثـر سـنـڌ جـي ڪيـترن اداڪـارن تي آهي. جيئن نور محمد چارلي، عبدالمنان عباسي، عبدالله ملاح، نياز ديوانو، اردوءَ ۾ رنگيلا وغيره جي اداڪاريءَ تي چارلي چپلن جو نمايان اثر آهي.
وفات
سندس آخري فلم A Countess from Hong Kong هئي، جيڪا 1977ع ۾ رليز ٿي. هي مشهور اداڪار، هدايتڪار ۽ موسيقار، 25 ڊسمبر 1977ع تي سئيزرلينڊ ۾ ڪرسمس جي ڏينهن ننڊ ۾ ئي گذاري ويو. سندس قبر سئيزرلينڊ ۾ آهي. چارلي چپلن جو اهو ڪشادو گهر، جتي هن پنهنجي زندگيءَ جا 24 سال گذاريا، هڪ يادگار ميوزيم ۾ تبديل ڪيو ويو آهي. ان بنگلي ۾ هن پنهنجي زال اونا ۽ اٺن ٻارن سان آخري وقت گذاريو هو. سندس ميوزيم کي 2009ع ۾ مداحن لاءِ کوليو ويو.
حوالا
زمرو:1889ع جون پيدائشون زمرو:1977ع ۾ وفات
ٻٽيرو
ٻٽيرو، تتر جي نموني تي هڪ قِسم جو پکي آهي جو اڪثر آباد زمين جي فصلن ۾ رهي ٿو، ۽ هڪ فصل ختم ٿئي ته ان کي ڇڏي، ٻئي فصل واريءَ زمين ۾ وڃي رهندو آهي. زمرو:پکي
افضل راز (ڪتاب)
ريوريند سي. ڊبليو. هيسڪل جو هيءُ ڪتاب، 22 صفحن جو، ڪچي جلد سان، ڪرائون سائيز ۾ آهي، جنهن جو ملهه 6 پايون ڄاڻايل آهي. هن ڪتابڙي جو پهريون ڇاپو، چرچ مشن پريس ڪراچيءَ مان سنه 1940ع ۾ ڇپيو. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، ڪرسچن لائبرري سوسائٽيءَ ساڳي پريس مان 1943ع ۾ ڇپايو.
1554ع
ڊسمبر
زمرو:1554ء زمرو:سال
977ع
ڊسمبر
زمرو:977ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
باردانو
واپاري اصطلاح ۾ اهو ٻوجهو، جيڪو اناج، ڦٽين، بُهه وغيره وجهڻ لاءِ ڪم اچي. مثلاً ڳوڻ، ڪَٽو، ٻوجهو وغيره. عام ماڻهو اُن کي ”باڙدانو“ به چوندا آهن. گهڻو ڪري وڏن واپارين کي جيترين ڳوڻين جي گهرج هوندي آهي، انهن سڀني لاءِ لفظ ”-باردانو-“ ڪم آڻيندا آهن.
جهلم ضلعو
جَهَلَم ضلعو پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ ضلعو آهي.
زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ضلعا
1555ع
ڊسمبر
زمرو:1555ء زمرو:سال
978ع
ڊسمبر
زمرو:978ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
979ع
ڊسمبر
زمرو:979ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
ڊانگ ڊو تحريڪ
ڊانگ ڊو تحريڪ يا ڊانگ ڊوو مومينٽ (Dong Du Movement) نالو ويٽنامي قومي آزاديءَ جي ابتدائي تحريڪ کي مليل آهي. ويٽنامي عالمن طرفان اِها تحريڪ 20 صديءَ جي شروعات ۾ بيٺڪي سرشتي خلاف وجود ۾ آئي. خاص طور ”جديد ويٽنام لاءِ ڀائيچاري واري تنظيم“ (Vietnam Modernization Association) اِن تحريڪ کي حقيقي بنياد فراهم ڪيو. هن تحريڪ جو بنيادي مقصد ويٽنامي نوجوان نسل کي پڙهائي، کين ملڪ تي ٿيل فرانسيسي قبضي خلاف جدوجهد ۾ ڪتب آڻڻ هو. انهيءَ حڪمت عمليءَ تحت ويٽنام جا ڪيترائي نوجوان جاپان وغيره ڏانهن تعليم حاصل ڪرڻ ويا. اِن تحريڪ جي مُک اڳواڻن ۾ ’فان بوُئي چائو‘، ’فان چُو ترنهه‘ ۽ ’ڪوانگ ڊي‘ جهڙا ويٽنامي دانشور پڻ شامل هئا.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:تعليم زمرو:قومپرستي
1556ع
ڊسمبر
زمرو:1556ء زمرو:سال
ٻڪري
ٻڪري هڪ ننڍو چوپایو آهي، جيڪو گھریلو سطح تي پالتو جانور جي طور تي پاليو ويندو آهي. هن کي کير ۽ گوشت جي لاء پاليو ويندو آهي. ان کان علاوہ هن مان  ريشو، چمڙي، قدرتي ڀاڻ ۽ وار حاصل  ٿيندا آهن.
ٻڪري ۽ ان جي کير جا فائدا
2011 سنڌ ٻوڏ
2011 جي سنڌ ٻوڏ 11 آگسٽ 2011 ۽ 14 سيپٽمبر 2011 جي وچ ۾ صوبو سنڌ، پاڪستان ۾ سڀ کان وڌيڪ رڪارڊ ٿيل برسات هئي.
2011 سنڌ ٻوڏ جو سڀ کان وڏو ڪارڻ وڏو مينهُن هيو. 15 سيپٽمبر 2011 کانپوءِ، ٻوڏ جي پاڻيءَ هيٺ ٻُڏي ويل علائقن کان پاڻي 167 چورس ڪلوميٽر روزانو جي رفتار سان گهٽ ٿيو. ساڳئي ريت، موسلا ڌار بارش جي ڪري صوبو سنڌ جي 16 ضعلن ۾ شديد ٻوڏ آئي. اها ٻوڏ گذريل سال 2010 ۾ پاڪستان جي تاريخي ٻوڏ کانپوءِ آئي، جنهن پوري ڏيهه کي ناش ڪري ڇڏيو. هڪ اندازي مطابق 434 شهري مارجي ويا جڏهن ته 5.3 ملين ماڻهو ۽ 1،524،773 گهر متاثر ٿيا.
ٻڪري
لوڪ ادب جو ٻول آهي تہ گهر هجي جهوپڙي، مال هجي ٻڪري، اسان جي لوڪ داستانن ۽ قومي روايتن ۾ ” مارئي“ جيڪا سنڌي عورت جو آدرشي ڪردار آهي سا بہ پنھنجن سرتين سان گڏ ٿر ۾ ٻڪريون چاريندي هئي ۽ شاھ لطيف مارئي سان گڏ ٻڪري کي ڳائي سنڌي ثقافت جو جزو بڻائي ڇڏيو.
ٻڪر ٻاٻاڻا، پسان شال پر ڪھين.
قصور ضلعو
thumb|پنجاب جي نقشي ۾ قصور ضلعو نمايان ڪيل آهي قصور ضلعو (اُچار: ڪَسُور زِلو) پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ ضلعو آهي.
ٻڪري
ويدڪ دور ۾ ٻڪرين جو وجود ملي ٿو. آريا ٻڪري جو گوشت مٽي جي ٿانون ۾ رڌي ۽ ٽانڊن تي پچائي کائيندا هئا.
ٻڪرين جي ڏاس مان ان وقت بہ کٿا، فراسيون ۽ خرزينون ٺاهيون وينديون هيون. موھن جي دڙي ۽ ھڙپا تھذيب جي دور ۾ بہ ٻڪريون پالبيون ھيون ۽ اھا ئي اتان جي ماڻهن جي دولت ھئي. ان وقت به ماڻھو ٻڪرين جو گوشت کائيندا ۽ کير پيئندا ھئا ۽ انھن جي کلن سان پنھنجو جسم ڍڪيندا ھئا. ان کان سواءِ ٻڪري کاڌ خوراڪ جي لحاظ سان گھٽ خرچ وارو جانور آھي. سنڌ ۾ ٻڪرين جا گھڻا نسل آھن، جن مان بَريون، ڪمريون ۽ پٽوليون مشھور آھن. ٻڪريون عام طرح سرءُ (15 سيپٽمبر کان 30آڪٽوبر تائين) جي موسم ۾ ۽ بھار (15 فيبروري کان 31 مارچ) جي موسم ۾ لڳ جهلينديون آھن.
ٻڪريءَ جي نر کي ’ٻڪر‘ چوندا آھن ۽ ٻڪريءَ جي مادي ٻچي کي ’ڇيلي‘ يا ’ليلي‘ ۽ نر ٻچي کي ’ليلو‘ يا ’ڇيلو‘ چوندا آھن. جابلو ٻڪري فقط کير ڏيڻ لاءِ ڌاربي آھي. نسل وڌائڻ (لڳ ڪرائڻ) لاءِ بيھاريل نر ٻڪر کي ”ٿير“ چوندا آھن. سنڌ جي ڪوهستاني علائقي ۾ ٻڪريءَ کي’ائي‘ به چون، ”پھون“ لفظ به ٻڪرين لاءِ استعمال ٿيندو آهي.
مغلن ۽ ڪلهوڙن جي زماني ۾ ٻڪريون تمام گهڻيون هيون ۽ عام ٻڪري هڪ روپئي ۽ ڀلي ٻڪري چئن روپين ۾ ملندي هئي. ائٽڪن لکي ٿو
” بلا شڪ ٻڪرين پالڻ لاءِ سنڌ هڪ موزون علائقو آهي.“ ان وقت ٻڪرين جي گهڻائي ڪري گوشت، کير مکڻ عام هو.
انگريزن جي دور ۾ سنڌ جي هر هڪ هاري وٽ ٻئي مال سان گڏ 15 کان 20 ٻڪريون بہ هونديون هيون. جيڪي بہ انگريز سياح هت آيا، انهن ٻڪرين جي ڌڻن جو ذڪر ڪيو. 1945ع ۾ جيڪا چوپائي مال جي ڳڻپ ڪئي وئي، تنھن ۾ ٻڪرين جو تعداد 14،14،167 هو، جيڪو مجموعي تعداد جو 24.15 هو.
جيتري قدر ٻڪري جي تخليق جو سوال آهي تہ ان لاءِ هندن جي ڪتاب برهمڻ گرنٿ ۾ اچي ٿو تہ
” ڌڻي جانورن ۾ اول ٻڪريون پيدا ڪيون.“
هن مان ظاهر ٿيو تہ انسان ۽ ٻڪري جو پاڻ ۾ ازل کان رشتو آهي. ڳانڍاپو آهي اهو ئي سبب آهي جو اسان جي سماجي ۽ ادبي زندگي تي ٻڪري جو اثر آهي.
جانورن جي کير ۾ جزن جو مقدار مختلف ٿي سگهي ٿو پر کير ۾ پروٽين موجود ھوندو آھي کير قوت مدافعت وڌائڻ وڌائڻ ۽ جراثيمن کي مارڻ جي صلاحيت رکن ٿا. ڪيسين پروٽين جا اھي باريڪ ذرا آھن جيڪي ڪئلشم ۽ فاسفورس سان جڙجي وڃن ٿا ۔ کير ليڪٽوفرائين ۾ فولاد کي جذب ڪري ٽي بي ۽ بيڪيٽيريا کي ختم ڪن ٿا. کير ۾ موجود امينوگلوبلن قوت مدافعت ۽ طاقت وڌائن ٿا کير ۾ اھم چڪنائي سي ايل اي پٺاڙن کي مضبوط ڪري ٿي ۽ بيمارين کان محفوظ رکي ٿي. قدرتي چاري وارن ۽ گاھ کائيندڙ جانوررن ۾ ميسي ايل اي جي زيادھ مقدار ٿئي ٿي.
ٻڪري جو کير ڪمال جي شي آھي. ٻڪري  طرحين طرحين ڪوڙيون جڙي ٻوٽيون ۽ وڻن جا پن کائي ٿي ۔ پاڻي گهٽ پيئي ٿي پر ڊوڙي خوب ٿي. سينٽرل گوٽ ريسرچ انسٽيٽيوٽ مٿرا انڊيا جي محقق ڊاڪٽر چوھاڻ مطابق ڳئون ۔ ٻڪري ۽ مينھن جو کير ھڪجھڙو نٿو ٿئي. ان جي وجھ ان جي کاڌ خوراڪ آھي. ڳئون ۽ مينھن جي ڀيٽ ۾ ٻڪري جو چارو الڳ ٿئي ٿو. ٻڪري نم ۔ پپر ۔ ٻير ۔ ٻٻر ۔ اڪ ۽ ٻيون جڙي ٻوٽيون وغيرھ کائي ٿي جن کي عام طور تي ٻيا جانور پسند نٿا ڪن. ڳئون يا مينھن ھڪ ھنڌ پيل ھٿراڌو چارو کائن ٿا پر ٻڪري ھلندي مختلف جڙي ٻوٽيون ۽ وڻن جا پن کائي ٿي ان ڪري انهن ٻوٽن جا جز ٻڪري جي کير ۾ پاتا وڃن ٿا.
ٻڪري جو کير لطيف ۔ نرم ۔ جلد ھضم ٿيندڙ ۔ خون کي صاف ڪرڻ وارو ۽ تاثير جي لحاظ کان ٿڌو ٿئي ٿو
ٻڪري جو کير ٻار جي نشونما لاء بھترين غذابخش آھي ڇوجو ھي زود ھضم آھي ۽ ھن سان معدي ۽ آنڊا بار بار خراب نٿا ٿين. ٻڪري جي کير مان اھي مريض فائدو وٺي سگهن ٿا جن جي نشونما رڪجي وئي ھجي.
ٻڪري جي کير ۾ ڪاربوھائيڊريٽ ۔ ليڊ ۔ وٽامن ۔ فولاد ۔ ٽامو ۔ ڪيلشم ۔ وٽامن بي ۔ پوٽيشم ۔ فاسفورس۔ معدنيات ۽ ٻيا مرڪب ملن ٿا. ھن جو کير ڦڦڙن جي زخمن ۽ ڪاڪڙي جي درد کي ختم ڪري ٿو. ھي پيٽ کي ٿڌ ڏئي ٿو.
تحقيق مطابق ٻڪري جو کير دق جي جراثيمن کان پاڪ آھي ايترو جو اھڙن جراثيمن سان مقابلو ڪري ٿو ۽ تباھ ٿيل ٽشوئن جي ٻيھر نشونما ۾ حصو وٺي ٿو. جن ٻارن جا ڳلا جلدي خراب ٿي وڃن ٿا انهن کي خاص طور تي ٻڪري جو کير پيارڻ کپي ڇوجو ھي بلغم پيدا نٿو ڪري.
جديد تحقيق مطابق جن ماڻھن کي ليڪٽوز جو مسئلو ھجي ۽ انهن جا آنڊا ڳئون ۽ مينھن جي کير کي ھضم نہ ڪري سگهن انهن کي ٻڪري جو کير پيئڻ کپي. محققن ٻڪري جي کير کي ڳئون جي کير کان افضل قرار ڏنو آھي خاص طور تي ٻڪري جي کير کان ڪوبہ کير بھتر ناھي.
ٻڪري جو کير منھن جي رنگت نکاري ٿو. ٻڪري جو کير عورتن لاء قدرتي تحفو آھي. ٻڪري جو کير موھيڙن ۽ ڇاين کي ختم ڪري ٿو. خون جي خرابي دور ڪرڻ لاء ٻڪري جو کير پھرئين نمبر تي آھي. ھي دم ۾ فائدو ڏئي ٿو. پيٽ جي جملي بيمارين کي دور ڪري ٿو. دستن کي روڪي ٿو. برطانيا ۾ ٻڪري جو کير ڳئون ۽ مينھن جي کير کان وڌيڪ استعمال ڪيو وڃي ٿو. ساليانو پوڻا ٻہ ڪروڙ گيلن ٻڪري جو کير برطانيا ۾ استعمال ڪيو وڃي ٿو. چھري جي رنگت صاف ڪرڻ ۽ ڀوري رکڻ لاء ٻڪري جي کير کي ڳاٽي تي لڳايو وڃي ٿو ۽ چھري تي ماسڪ طور ڪتب آندو وڃي ٿو.
ٽماٽي جو رس 2 چمچا
ٻڪري جو کير  2 چمچا
پاڻ ۾ ملائي منھن تي لائجي.
چھري جي رنگت صاف ڪندي ۔ منھن جي ريشي کي ختم ڪندي ۔ منھن جي گهنجن کي ختم ڪندي.
جيڪڏھن ڳلي جي خرابي يا ڪاڪڙي ۾ سوڄ ھجي تہ کير کي ڳلي ۾ روڪي پيئجي ان کان سواء زبان جي سوڄ ۾ ساڳي طريقي مفيد آھي.
ڦڦڙن جي زخم لاء :-
ٻڪري جي کير سان گڏ ڪتيرو پيئڻ سان ڦڦڙن جا زخم ختم ٿي وڃن ٿا
چڪن گونيا ۽ ڊينگي لاء :-
کير ۾ ڪيئي پروٽين پاتا وڃن ٿا پر ٻڪري جي کير ۾ ھڪ خاص قسم جو پروٽين بائيو پيپٽيز پاتو وڃي ٿو جيڪو ڳئون يا مينھن جي کير ۾ نٿو ملي. ھي پروٽين ڊينگو ۽ چڪن گونيا جي روڪ ۾ موثر ڪردار ادا ڪري ٿو. انهن ٻنهي بيمارين سان متاثر ماڻھن جي رت ۾ پيليٽس جي بيماري لڳي ٿي جنھن جي ڪري ڪافي موت واقع ٿي وڃن ٿا. سائنسدانن مطابق بائيوپيپٽيز سان پرت Palates وڌن ٿا ۽ ٻڪري جو کير ان جي روڪ ٿام ڪري ٿو. سينٽرل گوٽ ريسرچ انسٽيٽوٽ مٿرا انڊيا ڊينگو ۽ چڪن گونيا جي مرض جي علاج ۾ ٻڪري جي کير کي بھتر قرار ڏنو آھي. ان سلسلي ۾ ڊينگي ۽ چڪن گونيا جي مريضن کي صبح شام 2 ۔ 2 سو گرام ٻڪري جو کير پنجن ڏينھن تائين پياريو ويو تہ اھي جلدي صحتمند ٿي ويا.
چمڙي جي ايلرڄي ۽ ڌوڙ ايلرڄي لاء :-
ٻڪري جو کير  100 گرام
ڪدو جو رس  50 گرام
اٻاري ٿڌو ڪيل پاڻي  100 گرام
ٽنهي شين کي کاڌي کائڻ کان پھرين ملائي ھلڪو گرم ڪري پيئجي.
چمڙي جي ايلرڄي  ۽ ڌوڙ جي ايلرڄي ۾ نھايت مفيد آھي. روزانو تازو ٺاھي پيئجي.
ھٿن ۽ پيرن جي ساڙي لاء :-
ھٿن ۽ پيرن جي جلن ختم ڪرڻ لاء پيرن کي ٻڪري جي کير سان مالش ڪجي.
بخار جي لاء :-
جڏھن بخار وڌيل ھجي ۽ مٿي تي چڙھي وڃي تہ پٽي ٻڪري جي کير ۾ ٻوڙي مٿي تي رکي وڃي.
اکين جي گرمي لاء :-
جڏھن اکين ۾ گرمي محسوس ٿئي تہ گرمي ختم ڪرڻ لاء ڪپڙو ٻڪري جي کير ۾ ٻوڙي اکين تي رکيو وڃي.
مرداني طاقت لاء :-
ٻڪري جو کير گلاس
بصر جو پاڻي   چمچو
ماکي             چمچو
سچو گھ        چمچو
پاڻ ۾ ملائي باھ تي ھلڪو گرم ڪري پيئجي.
ٺيڪ ٺاڪ مرداني طاقت وڌندي.
پوڙھائپ کي روڪڻ لاء :-
ٻڪري جو کير  گلاس
ماکي              چمچو
پاڻ ۾ ملائي پيئجي.
بھترين اثر مرتب ڪندو. پوڙھائپ کي روڪيندو.
خارجي ڳنڍڻا
https://m.facebook.com/groups/1896424147306334?view=permalink&id=2268863436729068 زمرو:پالتو جانور
افضل سولنگي
ناميارو شاعر -افضل سولنگي- ڳوٺ ڪرڙ خان سولنگي (حيدرآباد) ۾، پهرين ڊسمبر 1958ع تي محمد رمضان سولنگيءَ جي گهر ۾ پيدا ٿيو. پرائمري -تعليم- پنهنجي ڳوٺ مان حاصل ڪيائين، حيدرآباد مان 1974ع ۾ مئٽرڪ ڪيائين ۽ سچل سرمست آرٽس ڪاليج مان بي. اي ڪيائين. 1980ع کان شاعري شروع ڪيائين، جيڪا سنڌ جي ڪيترن ئي ناليوارن فنڪارن ڳائي، -جن- ۾ محمد يوسف، سرمد سنڌي، فوزيه سومرو، -جلال چانڊيو- وغيره شامل آهن، جنهنڪري کيس وڌيڪ مقبوليت ملي. سندس ڪيترائي گيت ۽ غزل سنڌي فلمن ۾ به ڳايا ويا آهن. شهيد ذوالفقار علي ڀٽي سان کيس گهڻي عقيدت رهي آهي. هن ڪيترائي گيت غزل شهيد ذوالفقار علي ڀُٽي جي شخصيت، محترمه شهيد بينظير ڀٽو ۽ پيپلز پارٽيءَ تي لکيا آهن. ڪيترين سماجي ۽ ادبي تنظيمن سان وابسته رهيو آهي، -جن- ۾ پيپلز ڪلچرل ونگ سنڌ اهم آهي. هي هر سال شهيد ذوالفقار علي -ڀٽي- ۽ شهيد محترمه بينظير -ڀٽي- جي ورسين جي موقعي تي سنڌ ۽ پنجاب جي مشهور شاعرن سان گڏ خراج عقيدت پيش ڪندو آهي. سنڌ جو وزيراعليٰ ۽ ٻيا پيپلز پارٽيءَ جا اڳواڻ هن کي خاص دعوت ڏئي گهرائيندا آهن. سندس شهيدن جي شان ۾ ڪئسٽون به -جاري- ٿيل آهن. سچل سرمست ڪامرس ڪاليج حيدرآباد ۾ سپرنٽينڊنٽ آهي ۽ پنهنجي ڳوٺ ۾ رهي ٿو.
سبران
سبران ( فرانسيسي: Sabran) فرانس جو ھڪ فرانسيسی ڪميون  جو Canton of Bagnols-sur-Cèze ۾ واقع آھي۔
تفصيل
سبران جو رقبو 35.64 مربع ڪلوميٽر آھي،  ۽ ان جي مجموعي آبادي 1,737 افراد مشتمل آھي ۽ 284 ميٽر تي  سطح دریا کان بلندی تي واقع آھي۔
دراوڙي تحريڪ
دراوڙي تحريڪ يا ڊرئويڊين مُوومينٽ (Dravidian Movement) تحت ڏاکڻي هندستان ۾ اُٿيل هن تحريڪ ۾ انصاف پارٽي، سيلف ريسپيڪٽ ليگ، پروگريسو تحريڪ وغيره ”دراوڙي تنظيم“ جي جهنڊي هيٺ گڏ ٿي، 1970ع جي ڏهاڪي ۾ سياسي ۽ ثقافتي شعور اڀارڻ ڪرڻ ۾ مخصوص مڪاني ثقافت ۽ روايتن جي استعمال تي زور ڏنو. جيتوڻيڪ هن تحريڪ ستر جي ڏهاڪي ۾ تامل ناڊو، ڪيرالا ۽ ڪرناٽڪ ۾ DMK يعني Dravida Munnetra Kazhagram جي جهنڊي هيٺ مشهور تامل اڳواڻ ’پرياڙي اِي ايڇ رامسوامچي‘ جي اڳواڻيءَ ۾ زور ورتو، پر اصل ۾ ويهين صدي جي شروعاتي ڏهاڪن (1925ع) کان ئي هن تحريڪ جو ارتقائي سفر شروع ٿي چڪو هو. تحريڪ جو اصل مقصد هندوستان جي هيٺاهين طبقي وارين جاتين (ذاتين) جي حقن جي حفاظت ۽ نسلي يا طبقاتي متڀيد جو خاتمو ڪرڻ هو. AIADMK جي صورت ۾ 1972ع ۾ جُدا ٿيل ڌڙي پڻ اِن سوچ جي حوالي سان ڳڻپ جوڳي اڳڀرائي ڪئي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:ڀارت
افضل قادري
مزاحمتي شاعر -افضل قادري- 15 -آگسٽ- 1949ع تي لاڙڪاڻي شهر کان -ٽن- ميلن جي مفاصلي تي هڪ ننڍي ڳوٺ دودي سنهڙي ۾ ڄائو. حساس طبيعت هئڻ ڪري هن قوم ۽ ڌرتيءَ تي ٿيندڙ ظلمن کي محسوس ڪندي مزاحمتي شاعري ڪئي. غريب خاندان جو فرد هئڻ ڪري، 20 ورهين جي عمر ۾ ٻي ملازمت نه ملڻ ڪري جانورن جي اسپتال جو ڪمپائونڊر ٿيو. افضل ڪنهن کان متاثر ٿي شاعر نه ٿيو، پر قومي جذبي هن جي اندر ۾ اُٿل پيدا ڪئي، ۽ انقلابي شاعري شروع ڪيائين. ڏات ۽ ڏانءَ هن جو ساٿ ڏنو ۽ -ٿوري- وقت ۾ مقبول شاعر بنجي پيو. هن 12 مئي 1990ع ۾ وفات ڪئي.
980ع
ڊسمبر
زمرو:980ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
4 آگسٽ
حوالا
زمرو:آگسٽ زمرو:سال جا ڏينهن
هنڱورجا (شهر)
هنڱورجا سنڌ پاڪستان جو هڪ قديم شهر آهي جيڪو قومي شاهراہه تي ڪراچي کان 400 ڪلوميٽر پري ۽ راڻي پور کان 14 ڪلوميٽر جي فاصلي تي آهي۔ هنڱورجا انتظامي اعتبار کان تحصيل صوڀوديرو، خيرپور ضلعو جي يونين ڪائونسل آهي۔
تسميہ جو ڪارڻ
تاريخ هنڱورجا جو ليکڪ پروفیسر (ر) میرمحمدسومرو چوي ٿو ،
ناليوارو نقاد ڊاڪٽر اللہ رکيو ٻُٽ جنهن سماٽ تي ڪتاب لکيو آهي، ان جي کوجنا موجب هنڱورجا سماٽ جي هڪ ذات آهي ۔ مرزا قليچ بيگ جو چوڻ آهي ته سمہ خاندان جا جدا جدا پاڙا آهن ۽ انهن ۾ هنڱورجا به نمايان آهن. ۔
پکيڙ
پکيڙ جي لحاظ کان هي شهر ڏاڍو پُراڻو آهي. شهر جي جُڙڻ جي تاريخ نه ملي سگهي آهي، پر اهو ثابت ٿي چڪو آهي ته هي شهر سن 947 ھ  کان به اڳ موجود هو.
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:سنڌ جا شهر زمرو:سنڌ جا ڳوٺ زمرو:سنڌ جا آباد مقام زمرو:سنڌ جي جاگرافي زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:خيرپور ضلعو
خانيوال ضلعو
thumb|پنجاب جي نقشي ۾ خانيوال ضلعو نمايان ڪيل آهي خانيوال ضلعو پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ ضلعو آهي.
زمرو:خانيوال ضلعو زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ضلعا
سرشتي جا مُحرڪ
سرشتي جا مُحرڪ (Sirishtay ja muhirik) يا ايجنٽ اسٽرڪچر (Agent Structure) جو اصطلاح 1987ع ۾، نامياري سماجي سائنسدان ’اليگزينڊر وين‘ (Alexander Wendt) جي لکڻين ذريعي مشهور ٿيو، جيڪو رياست، ان جي ڪردار ۽ بين الاقوامي سرشتي جي جوڙجڪ کي چڱيءَ ريت سمجهڻ لاءِ استعمال ڪيو وڃي ٿو. Agent Structure جو تصور ٻن عنصرن تي مشتمل هجي ٿو: هڪ: اُهي ادارا يا ماڻهو، جيڪي معاشري ۾ تبديلي آڻن ٿا ۽ ٻيو: اهو معاشرو جنهن ۾ مُختلف ڌُرين جي هڪٻئي سان ٿيندڙ لاڳاپن جي ذريعي تبديلي اچي ٿي. هن جوڙجڪ ۾ وڏي ۾ وڏو مسئلو Agencies ۽ Agentsجو نظام ترتيب ڏيڻ وارو آهي. ڪجهه ساڃاهه وندن جو خيال آهي ته سماجي ورتائن کي سامهون رکي اهڙي جوڙجڪ ڪجي، پر 1991ع ۾ ناميارن دانشورن سمٿ ۽ هالِس (Smith and Hollis) اهو سوال اڀاريو ته ”بين الاقوامي سطح تي Agent Structure ڪيئن جوڙجي؟“ 1979ع ۾ ڪي.اين.والٽز (K.N Waltz) پنهنجي لکڻي Theory of International Politics ۾ هن جوڙجڪ کي تمام گهڻو ننديو آهي. والٽز جي نظريي موجب Agent Structure جي ڪري ئي دنيا ۾ جنگين ۽ هٿيارن جو واڌارو آيو آهي ۽ رياستن وچ ۾ سٺا سٺا ٿيڻ بدران خراب ٿيڻ لڳا آهن. هي سرشتو هڪ رياست اندر معاشرتي ورتائن تحت ته جوڙي سگهجي ٿو، پر بين الاقوامي سطح تي مُناسب طرح سان نه ٿو لاڳو ٿي سگهي. اهو ئي سبب آهي جو هڪ انصاف ڀريي بين الاقوامي نظام جوڙڻ جا قاعدا اڄ تائين بحث هيٺ آهن.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
کهڙو
کهڙا ذات اصل ۾ امر، جيڪو ابو الحڪم سڏيو ويندو هو، تنهن جي خاندان سان تعلق رکن ٿا. جيڪو اصل ۾ حضرت محمد صلي الله عليه وسلم جن جي خاندان جو فرد هو جنهن کي ابو جهل نالي سان سڃاتو ويندو هو اصل ۾ کهڙا ابو جهل جي پوٽي سمون جو اولاد آهن. جيڪو علي ڪرم الله وجهه جي خلافت جي زماني ۾ اسلام جي دائري ۾ داخل ٿيو.حضرت امام حسين رضہ جي شهادت کان پوء سمون مدينو ڇڏي شام طرف هليو ويو ۽ اتي وڃي مروان، اميہ خاندان جي حڪمران جي نوڪري اختيار ڪيائين. جيئن تہ سمون تمام هوشيار ۽ ذهين ماڻهو هو. ۽ مروان تمام عقلمند هو تنهن ڪري جلد سمون سندس پسنديده شخصيت بڻجي ويو. وليد بن مالڪ جي وقت ۾ (محمد بن قاسم) سان گڏ سنڌ کي فتح ڪرڻ آيو. ۽ اتي ئي شهيد ٿيو، سمي جا چار پٽ هئا (انڙ، پنهور، لاڙڪ، کهڙو). انهي حساب سان سندس آخري پٽ جو اولاد کهڙا سڏجڻ ۾ آيو. کهڙن جو قبيلو کهڙا شهر آباد ڪرڻ کانپوء جيڪو خيرپور ضلعي جي گمبٽ تعلقي ۾ آهي، سنڌو ندي جي کاٻي ڪناري تي آباد ٿي ويا. سترهين صدي ۾ کهڙن جو شهر سرسبز ۽ آباد شهر هو. 1062_1041ھ سن جي وچ ۾ کهڙن جا مخدوم خليفي معتصم باالله جي وقت ۾ بغداد کان هجرت ڪري سنڌ ۾ اچي آباد ٿيا ۽ اڄ تائين اتي ئي آباد آهن.
مرزا قليچ بيگ لکيو آهي تہ: کوهڙا لوهريءَ کان ويهن ڪوهن تي هيٺيان مشهور ماڻهو هوندا هئا.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ذاتيون زمرو:سنڌي ذاتيون
انجنيئرڱ ۽ ٽيڪنيڀياس جي مهراڻ يونيورسٽي
مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي ، ڄامشورو، (MUET) جنھن کي مقامي طور تي مھراڻ يونيورسٽي ڄامشورو سڏيو ويندو آهي، ڄامشورو يونين ڪائونسل ، ڪوٽڙي تعلقي، ڄامشوري ضلعي، سنڌ ۾ واقع آھي. ھي يونيورسٽي انجنيئرنگ ۽ ٽيڪنالاجي جو اعليٰ تعليمي ادارو آهي، جتي بيچلرس، ماسٽرس ۽ پي ايڇ ڊي جون سندون آڇيون وينديون آهن.ھن يونيورسٽي ۾ انجنيئرنگ، ٽيڪنالاجي ۽ سائنس جي تحقيق پڻ ٿيندي آهي.
تفصيلي تعارف
ھن اداري جو قيام 1963 ۾ پاڪستاني صنعتي گھرجن پٽاندر سنڌ يونيورسٽي انجنيئرنگ ڪاليج جي حيثيت سان ، سنڌ يونيورسٽي سان لاڳاپي جي بنياد تي عمل ۾ آيو ۽ 1973 تائين اھو لاڳاپو برقرار رھيو ، پوء ان سال ڪاليج کي يونيورسٽي جو درجو ڏنو ويو ۽ نئين درجي کان پوءِ 450 شاگردن تي مشتمل پھرين بيچ جنوري 1974 ۾ داخل ٿي. ان وقت ڪل ست شعبا ھيا جن ۾ سول، ميڪينيڪل، اليڪٽريڪل، اليڪٽرانڪس، ميٽلرجي، ڪيميڪل ۽ انڊسٽريل انجنيئرنگ شامل ھئا. شروعاتي دور ۾ ڪلاس گورمنٽ ڪالج آف ٽيڪنالاجي، نوابشاه ۾ ورتا ويندا هئا. 1976 ۾ جڏهن يونيورسٽي جي ٽئين بيچ آئي ته ڪلاسن کي ڄامشوري ڏانهن منتقل ڪيو ويو. جٿي شاگردن جو تعداد وڌي 1500 ٿي ويو.
حوالا
زمرو:پاڪستان ۾ سرڪاري يونيورسٽيون زمرو:سنڌ ۾ يونيورسٽين ۽ ڪاليجن جون فهرستون زمرو:ڄامشورو ۾ يونيورسٽيون
غير روايتي معلوماتي دستاويز
غير روايتي معلوماتي دستاويز يا بائو دي پپيئر (Bout de Papier) ڪنهن به سفارتخاني طرفان مُلڪي حڪومت کي غير روايتي ۽ غير معمولي ڄاڻ يا اطلاع جو موڪليل اهو ڳٽڪو، جيڪو روايتي اطلاعن ۽ تفصيلن کان وڌيڪ اهم ۽ تُز ڄاڻ ڏيئي سگهي. جيئن ته اهڙي ڄاڻ لازمي طور لکت ۽ ڪاغذي روپ (Hard Copy) ۾ هوندي آهي، تنهنڪري اُها سدائين سفارتي عملي طرفان موڪليل دستاويزي ٿيلهي (Diplomatic Bag) ۾ ڏاڍي احتياط سان مهربند ڪري موڪلڻ سان گڏ، اصل منزل تائين پهچائڻ لاءِ مناسب حفاظت لاءِ قدم کنيا ويندا آهن.
احاديث نبوي (ڪتاب)
هن ڪتاب جو مصنف علي خان ابڙو آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب ۾ صفحا 154 آهن ۽ قيمت 4 -آنا- ڄاڻايل آهي. سيد مٺن شاهه حيدرآباديءَ اسٽئنڊرڊ پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان 1917ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو 1919ع ۾ ساڳي پريس مان ڇپيو. ڪتاب جو ٽيون ڇاپو ڀارت واسي پريس، حيدرآباد مان 1921ع ۾ شايع ٿيو. چوٿون ڇاپو، مدن لال پوڪرداس، 1938ع ۾ ڀارت پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان شايع ڪيو.
بارسلونا
بارسلونا (Barcelona ):اُتر -اوڀر- اسپين جو شهر -بارسلونا-، -ڀونوچ سمنڊ- جي ڪناري تي، -اسپين- جي قديم تاريخي، ثقافتي ۽ عيسائي -بشپ- جي مرڪز طور به مشهور آهي. هن شهر جي -آدمشماري- 50 لک کان وڌيڪ ٿيندي. رومين جي دؤر ۾ هيءُ شهر -اتر- -اوڀر- -اسپين- جي گاديءَ جو هنڌ هو. هي شهر سڀ کان پهرين ڪارٿيج وارن -آباد- ڪيو هو. هتي جا پراڻا آثار هن شهر جي قدامت جا مظهر آهن. 713ع ۾ مسلمانن هتي قبضو ڪيو. ليڪن 90 سالن بعد 801ع ۾ فرانس جي مشهور فاتح شارليمين جي پٽ لوئي پهرئين، هي شهر مسلمانن کان خالي ڪرائي ورتو، پر 856ع ۾ وري مسلمانن هن تي قبضو ڪيو. سن 1706ع ۾ ارل آف پيٽر برو هتي پنهنجو قبضو ڄمايو. سن 1808ع ۾ فرانس جي مشهور فاتح نيپولين بونا پارٽ هتي قبضو ڪيو. 1936ع ۾ جنرل فرانڪو، -اسپين- ۾ فوجي -انقلاب- آندو ته 1938ع تائين هن شهر تي زبردست بمباري ٿيندي رهي، جنهنڪري هزارين ماڻهو مري ويا. 1992ع ۾ -بارسلونا- اولمپڪ رانديون هتي ڪرايون ويون. هيءُ شهر فن، موسيقي، -ثقافت- ۽ حسن سبب سڄي -اسپين- ۾ منفرد حيثيت رکي ٿو. خوبصورتيءَ جي لحاظ کان پورو -بارسلونا- صوبو سڄي يورپ ۾ مشهور آهي. هتي جو پڪاسو ميوزيم ڏسڻ وٽان آهي. هتي ڳرين مشينن، آٽو موبائيل، دوائن، ريشمي ۽ اوني ڪپڙي جا ڪيترائي ڪارخانا قائم ڪيل آهن. -بارسلونا- جي پراڻي حصي ۾ رومي ۽ اسلامي طرز تعمير جا ڪئين نمونا موجود آهن.
حوالا
زمرو:اسپين ۾ يونيورسٽي شهر
981ع
ڊسمبر
زمرو:981ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
اڇي مک
thumb| Neomaskellia bergii, illustrating the wing venation and showing the vasiform orifice above the tip of the abdomen thumb| Venation in a large species of Udamoselis is more complex
اڇي مک: While fly: هڪ قسم جو جيت. پوک تي ويهندو آهي ۽ سنگن، گُلن يا ٻُور کي نقصان پهچائيندو آهي. دنيا ۾ -اڇي مک- جا 1200 قسم آهن، -جن- مان صرف 15 قسم اهڙا آهن، جيڪي -انسان- ذات جي لاءِ نقصان جو سبب بڻجن ٿا. -اڇي مک- جا -پاڪستان- ۾ 104 ۽ سنڌ ۾ 50 کان مٿي ميزبان -ٻوٽا- آهن. -اڇي مک-، جيڪا فصلن لاءِ وبا جي شڪل اختيار ڪري ويئي آهي، -ان- جي وڌڻ جا هيٺيان سبب آهن: (1) ميزبان ٻوٽن جي فصل ۾ يا فصل جي ڀرسان موجودگي ۽ ميزبان ٻوٽن بابت ڄاڻ نه هئڻ، (2) يوريا ڀاڻ جو وڌيڪ ڏيڻ، (3) شروعات ۾ ئي لڳاتار زرعي زهريلي دوائن جو ڦوهارو ڪرڻ، ۽ (4) -اڇي مک- جي زندگيءَ جي چڪر جي ڄاڻ نه هئڻ سبب صرف بالغ -اڇي مک- لاءِ زهريلي زرعي دوائن جو ڦوهارو ڪرڻ. (1) ميزبان -ٻوٽا- -اڇي مک- لاءِ پناهگاهه آهن، جيڪي سندس واڌ ويجهه ۾ مدد ڏين ٿا. مثلاً: واڱڻ تي -اڇي مک- جي نسل جي واڌ ٿورڙي وقت ۾ گهڻي ٿئي ٿي. ٽنڊي ڄام جي جيتن واري شعبي جي هڪ مطالعي مطابق -اڇي مک- جا هيٺيان ميزبان -ٻوٽا- معلوم ڪيا ويا آهن: پواڙي، تُوريو، سرنهن، ڄانڀو، ڪينولا، سورج مکي، مُڱ، هيرڻ، -برسيم-، مڪئي، -جنتر-، -تماڪ-، ڪمند، سپوري (مانجهاندڙي)، سفيدو (بيدمشڪ)، گوار، مرچ، ڀينڊي، توري، ڪريلا، ونگا، واڱڻ، اربي (ڪچالو)، گل گوبي، -ٽماٽو-، چؤنرا، موري، ميها، جهنگلي -پالڪ-، (گند گاهه)، ناڙو، سنجهي، ابوٽلان، ڪانڊيري، ڀَتر، ڪاسني، ڪانپيرو (-پٽ پيرون-)، جِهل، ڌاتورو، -اڪ-، چائنا روز، گل خيرو، نڪوٽيشيا، ڪرم ڊولا، ڊيليا فلاور، منو فلاور، موتيو، ميندي، سنڀالو، سَريل، -ٽالهي-، ديوي، ليمون، زيتون، -ٻير-، سلاد ۽ مسور وغيره. (2) يوريا ڀاڻ جي وڌي وڃڻ جي ڪري ٻوٽن ۾ سائو مادو گهڻي تعداد ۾ پيدا ٿئي ٿو، جنهن جي ڪري -اڇي مک-، سندس ٻچا ۽ سوٻٽ (پيوپا) رس چوسي گهڻي تعداد ۾ واڌ ڪن ٿا. (3) شروعات ۾ ئي زهريلين زرعي دوائن جي ڦوهاري ڪرڻ سان اسان جا دوست جيت (فائديمند جيت) جهڙوڪ سائي رنگ وارو پوپٽ، اوريس ۽ ڪوريئڙو وغيره مري وڃن ٿا، جنهن ڪري -اڇي مک- کي ناس ڪرڻ مشڪل ٿيو پوي. لڳاتار ڦوهاري ڪرڻ سان پڻ -اڇي مک- ۾ قوت مدافعت پيدا ٿيو پوي، جنهن ڪري ضابطو آڻڻ تمام گهڻو ڏکيو ٿيو پوي. سنڌ ۾ -اڇي مک- جي جنس Bemisia tabaci اسان جي اهم فصلن جهڙوڪ: وونڻن، واڱڻن، ٽماٽن، ڀينڊين ۽ گلن جو گهڻو نقصان ڪري ٿي. -اڇي مک- پنهنجي زندگيءَ جي شروعات بيضوي شڪل جهڙن بيضن سان ڪري ٿي، جيڪي هلڪا زرداڻ مائل ساوا هوندا آهن، -جن- جو تعداد هر دفعي 30 کان 40 هوندو آهي. جڏهن بيضا ڦٽڻ وارا هوندا آهن ته بيضن جو رنگ ٿورڙو ڪارو ٿي ويندو آهي ۽ بيضن تي مٿان کان هيٺ تائين ليڪ ظاهر ٿيندي آهي، جيڪو بيضي جي کل ٽوڙڻ جو نشان هوندو آهي. -اڇي مک- جو ٻچو (crawler) بيضي مان کل -ٽوڙي- ٻاهر نڪري، کاڌي جي ڳولا شروع ڪندو آهي. پاڻ زردائڻ مائل ڳاڙهسرو، بيضوي شڪل جو هوندو آهي، پر سندس چوڌاري ڪنارن تي اڀا ٿيل وار هوندا آهن. ڪجهه وقت تائين پنن تي ريڙهيون پائيندو آهي ۽ پوءِ پنهنجو سونڊ نما وات پنن ۾ اندر داخل ڪري، رس چوسڻ شروع ڪندو آهي ۽ اتي ئي ٻئي مرحلي ۾ اچي ويندو آهي، جتان پوءِ ٻن -ٽن- ڏينهن بعد ٽئين مرحلي ۾ اچي ويندو آهي. هنن ٻنهي مرحلن ۾ سندن شڪل بيضوي، هلڪي ساواڻ مائل هوندي آهي ۽ کين ڄنگهون نه هونديون آهن. ٻنهي مرحلن وارا ٻچا سمورو وقت رس چوسيندا رهندا آهن ۽ ڪجهه ڏينهن کان پوءِ چوٿين مرحلي سوٻٽ (پيوپا) ۾ پهچي ويندا آهن. پيوپا ڳاڙهائڻ مائل هوندو آهي ۽ سندس ڳاڙهين اکين جا نشان ڏسڻ ۾ ايندا آهن. پيوپا (سوٻٽ) پڻ پنن مان رس چوسيندو آهي. هن مرحلي دوران -اڇي مک- جا پر (کنڀ) پڻ ٺهندا آهن. پيوپا مان بالغ مک ٻن کان اٺن ڏينهن جي اندر نڪري، وري لڳ ڪري -آنا- لاهڻ شروع ڪندي آهي ۽ ائين وري پنهنجي زندگيءَ جو چڪر شروع ڪندي آهي.
1559ع
ڊسمبر
زمرو:1559ء زمرو:سال
افڪار نو (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب ”مسرور“ ڪيفيءَ جو ترتيب ڏنل آهي، جنهن ۾ مختلف شاعرن جي شاعري شامل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 100 صفحا آهن ۽ قيمت 2 رپيا ڄاڻايل آهي. مڪتبه فروغ ادب اُن جو ڇاپو پهريون، ايڊيوڪيشنل پريس، ڪراچيءَ مان سال 1961ع ۾ ڇپايو.
نمر باقر النمر
نمر باقر النمر شیعہ مسلڪ جو عالم آهي، جيڪو سعودي عرب جي شهر العواميه ضلعي القطيب ۾ 1379 هجري قمري 1968ع ۾ هڪ اهل علم ۽ ديندار گهراڻي ۾ پيدا ٿيو. سندس والد جو نالو آيت الله شيخ محمد بن ناصر آل نمر هو. سندس ڏاڏي جو نالو حاجي علي بن ناصر آل نمر هو. جن جي صحبت ۾ شيخ نمر وڏو ٿيو.
مقدماتي تعليم ۽ تعليم لاءِ هجرت
شيخ نمر سندس ابتدائي تعليم پنهجي آباڻي شهر العواميه مان حاصل ڪئي ۽ اوهان کي انقلاب اسلامي جي ڄاڻ ملي، پاڻ سن 1400 هجري قمري 1989ع ۾ پنهجي ديني تعليم کي حاصل ڪرڻ جي لاءِ ايران جي تهران شهر ڏانهن  سفر ڪيو.
شيخ نمر حوزه علميه حضرت قائم ۾ ڏهه سال علم پرايو ۽ ان کان پوءِ شام جي شهر سوريه جو راهي ٿيو ۽ اتان جي وڏن عالمن کان علم پرايو.
شيخ نمر جي استادن جا نالا
شيخ نمر تهران ۽ سوريه مان جن عالمن کان علم حاصل ڪيو انهن جان نالا هيٺ ڏنل آهن.
شيخ نمر جو مدرسو
شيخ نمر سن 1422 هجري 2011ع ۾ سعودي عرب ۾ واپس آيو ۽ پنهجي آباڻي شهر العواميه ۾ هڪ مدرسي جو بنياد رکيائون، جنهن جو نالو مدرسه القائم رکيائين.
سن 2006
شيخ نمر باقر النمر کي سڀ کان پهري سن 2006ع ۾ سعودي عرب جي پوليس گرفتار ڪيو کين ظلم هيٺ آندو هن جو مقصد هو تهشیعہ عقيدي کي سعودي عرب ۾ مذهبي طور سڃاتو وڃي ۽ سعودي عرب جي تعليمي نصاب ۾ تبديلي آندي وڃي.
سن 2008
ٻئي ڀيري هن کي 23 آگست 2008ع تي القطيب شهر مان گرفتار ڪيو ويو، هن تي الزام لڳايو ويو ته پاڻ شيعن کي سعودي عرب ۾ پنهجي حقن جي بچاءُ ڪرڻ لاءِ ٻاهر نڪرڻ ء سعودي عرب جي حڪومت کان جدا ڪرڻ جو حڪم ڏنو آهي.
سن 2012
هن جي تحريڪ کي حڪومت برداشت نه ڪيو ۽ هن کي گرفتار ڪيو ويو.
شيخ نمر جا خطبا
شيخ نمر جيڪي خطبا ء تقريرون ڪيون تن جو نچور هيٺ ڏنل آهي.
آخري وقت
هن کي سعودي عرب جي حڪومت جي مخالفت ڪرڻ جي ڏوهه ۾ 42 ساٿين سان گڏ 2 جنوري 2016ع تي موت جي سزا ڏني وئي.
شيخ نمر کان پوءِ
شيعا عالم شيخ نمر جي ڦاهي جي معاملي تي سعودي عرب ۽ ايران جي وچ ۾ وڌندڙ ڇڪتاڻ اڃا گهٽ نه ٿي هئي ته هاڻي شيخ نمر جي ڀائيٽي علي النمر کي ڦاهي ڏيڻ واريون خبرو هلي رهيون آهن. شيخ النمر جي زندگي تي هڪ نظر
مقتل الحسين
مقتل الحسين ھڪ اھڙي ڪتاب کي چيو ويندو آھي جنھن ۾ امام حسين ابن علي جي شھادت ۽ ڪربلا جي ٻين واقعن کي بيان ڪيو ويو ھجي۔ ھي ڪتاب ٻين صدي ھجري کان اڄ تائين لکيا پيا وڃن۔ گھڻا مشھور ڪتاب ٻين ۽ ٽين صدي ھجري ۾ لکيا ويا۔
مولانا احتشام الحق ٿانوي
ننڍي کنڊ جو هيءُ ممتاز عالم دين، 1915ع ۾ ڪيرانه (يو. پي) جي معزز گهراڻي ۾ پيدا ٿيو. حضرت مولانا اشرف علي ٿانويءَ سان ذهني وابستگيءَ سبب ’ٿانوي‘ سڏائيندو هو. مولانا اشرف علي ٿانوي ۽ مولانا شبير احمد عثمانيءَ سان گڏ رهڻ سبب سياسي طور مسلم ليگ جو حامي ٿيو ۽ مسلمانن جي واعظ ۽ تدريس ذريعي خدمت ڪيائين. هن جو ريڊيو -پاڪستان- -تان- درس قرآن ڪافي عرصو -جاري- رهيو. ٽنڊي الهيار جي ديني مدرسي جو باني هو. مرڪزي -جمعيت- علماءِ -اسلام- ٿانوي گروپ جو سربراهه به رهيو. -ايوب خان- خلاف هلايل تحريڪ ۾ به حصو ورتائين. رويت هلال جي مسئلي تي ڪجهه وقت نظربندي به ڪاٽيائين. پيپلزپارٽيءَ جي دؤر حڪومت (ذوالفقار علي -ڀٽي- جو دؤر) ۾ رويت هلال ڪميٽيءَ جو چيئرمئن رهيو. 1980ع ۾ وفات ڪيائين.
خوشاب ضلعو
خوشاب ضلعو (اُچار: خُشاب زِلو) پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ ضلعو آهي.
982ع
ڊسمبر
زمرو:982ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
خوشاب ضلعو
زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ضلعا
اتحاد ٽائون
اتحاد ٽائون ڪراچي سنڌ بلديا ٽائون جو هڪ علائقو آهي هتي سنڌي، اردو، پنجابي ۽ بلوچي ڳالهائيندڙ ماڻهو آباد آهن.
حوالا
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
افلاس (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب حسن علي لعل محمد سومري جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ صفحا 48 آهن. هن ڪتاب جو پهريون ڇاپو، مسلم ادبي پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1934ع ۾ شايع ٿيو. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، مسلم ادبي پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان 1938ع ۾ ڇپيو.
ڪمپيوٽر سائنس
علم ڪمپيوٽر يا ڪمپيوٽر سائنس (انگريزي: Computer Sciene) دراصل معلومات ۽ تخمين جي باري ۾ نظرياتي مطلعي ۽ ڪمپيوٽري نظام ۾ ان جي لاڳو ڪندڙ متعلق آھي.
حوالا
زمرو:ڳڻپيوڪر سائنس
بارغ
بارغ کيرٿر جي بلند چوٽين مان هڪ آهي. هي ميهڙ شهر جي اولهه طرف آهي. هيءَ مٿانهين چوٽي، سرسبز گهاٽن ڪهوءَ جي جهنگلن سان ڍڪيل آهي. -ان- کان سواءِ هت پيش گهڻي انداز ۾ پيدا ٿيندي آهي. هتي ڪيترا ٻيا وڻ به موجود آهن. هن جو مٿاڇرو هموار ۽ وسيع آهي، جنهن کي ڪنهن حد تائين پڪي جي زمينن سان ڀيٽي سگهجي ٿو. -بارغ- جي آسپاس رهندڙ ذاتين ۾ ساسولي، چانڊيا، شاهاڻي ۽ -بوزدار- آهن. هي سنڌي، بلوچي ۽ بروهڪي -ٻولي- ڳالهائيندڙ ذاتيون آهن. حڪومت جيڪڏهن هن هنڌ کي -ٿورو- ڌيان ڏئي، ته هي سنڌ جو بهترين تفريح گاهه بڻائي سگهجي ٿو.
1560ع
ڊسمبر
زمرو:1560ء زمرو:سال
سفارتخانو
thumb|250px|ھڪ سفارتخاني جي عمارت سفارتخانو (عربي: سفارة . انگريزي: Embassy) ، يا سفارتي مھم، ڪنھن ملڪ کان ماڻھن جو ھڪ گروھ جيڪو ٻي ملڪ ۾ وڃي ڪري پنھنجي ملڪ جي سفارتي نمائندگي ڪري ٿو.
وڏي تناظر ۾، سفارتي مھم جو صدر دفتر سفارتخانو چورائيندو آھي.
زمرو:سفارتڪاري سفارت
حسن درس جو رسالو
حسن درس نئين ٽهيءَ جي سرواڻ شاعر، جي شاعريءَ جو هي ڪتاب، سندس ونيءَ، ارم محبوب سهيڙيو آهي. رسالي جي ارپنا، حسن درس جي اولاد، روحل، ردم ۽ چيزل جي نانءِ ڪئي وئي آهي. ڪتاب ۾ سنڌ جي نامور ڪهاڻيڪارِ مهتاب محبوب ۽ حسن جي ونيءَ ارم محبوب جا تاثرات شامل آهن، جڏهن ته ڪتاب جو مهاڳ حسن درس جي دوست مسعود لوهار جو لکيل آهي.
ڪتاب جي ترتيب
رسالي جي ابتدا ۾ حمد، نعتون ۽ منقبتون ڏنل آهن، ۽ ان بعد شاعريءَ جون ٻيون صنفون- غزل، نظم، ٻه سٽا، چؤسٽا، ڇهه سٽا، بيت وغيره ڏنا ويا آهن ۽ آخر ۾ حسن درس جون پنهنجيون، سندس خاندان ۽ دوستن سان گڏ تصويرون به ڏنيون ويون آهن. رسالي جو وڏو حصو نظمن تي مشتمل آهي، ۽ حسن بنيادي طرح شاعر به نظم جو ئي هو. 432 صفحن (۽ تصويرن جي ٻارهن صفحن سميت) تي مشتمل ڊبل ڪرائون سائيز ۽ جاذب نظر ٽائيٽل وارو هي ڪتاب ’انڊس فائونڊيشن‘ حيدرآباد ڇپايو آهي ۽ ان جي قيمت 750 رپيا رکي وئي آهي.
خارجي ڳنڍڻا
حسن درس جو رسالو (سنڌسلامت ڪتاب گھر تي) http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=535
راجا پرويز اشرف
راجا پرويز اشرف (پيدائش: 26 ڊسمبر 1950) پاڪستان جون پنجويھون وزيراعظم رھي چڪو آھي۔ 22 جون 2012 تي وزارت جو قلمدان سنڀاليو۔ ان کان اڳ پاڪستان جي صدر آصف علي زرداري جي ڪابينه ۾ مارچ 2008 کان فيبروري 2011 تائين پاڻي ۽ بجلي جو وفاقي وزير بہ رھي چڪو آھي.راولپنڊي ضلعي کان پاڪستان پيپلز پارٽي جي سرڪرده اڳواڻن ۾ سندن جو شمار ٿئ ٿو۔
راجا پاڻي ۽ بجليءَ جي وزارت جي زماني ۾ ڪرائي تي ھلايا ويندڙ بجلي ڪارخانا لڳائڻ جي ڪاروبار ۾ ڪروڙن روپين جي غبن جي وجهه سان بدنام ٿيو ۽ راجا رينٽل جي عرف سان مشھور ٿيو۔ ھن جي زماني ۾ بجلي جي بندش 22 ڪلاڪ روزانه تائين پھچي وئي۔
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:1950ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستان پيپلز پارٽي جا سياستدان زمرو:پاڪستان جا وزيراعظم زمرو:پاڪستاني سياستدان زمرو:پاڪستاني ڪاروباري ماڻهو زمرو:پاڪستاني ڪاروباري ماڻھو زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:راولپنڊي جا سياستدان زمرو:سانگھڙ ضلعي جون شخصيتون زمرو:ماڻھو
پيار
پيار (انگريزي ۾ Love) جزباتي ۽ احساس رکندڙ هڪ عمل آهي
ذاتي عشق
هڪ شخص کي ڪنهن شئي ، اصول يا مقصد سان جنهن لاء هو تمام گهڻو پابند آهي ۽ وڏي اهميت حاصل رکي ٿو.
اسلام
مسلمانن ۾
هندو
هندن ۾
983ع
ڊسمبر
زمرو:983ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
حسن درس
حسن درس (Hassan Dars), نئين ٽهيءَ ۾ جديد سنڌي شاعريءَ جي نمائنده شاعر جو جنم، 5 سيپٽمبر 1966ع تي ڳوٺ مشائخ هوٿي، تعلقي ۽ ضلعي ٽنڊي الهيار ۾، حاجي غلام رسول درس جي گهر ۾ ٿيو.
ننڍپڻ
حسن درس جا وڏا اصل ۾ لاکا ذات جا آهن، پر سندن ڏاڏي مشائخ هوٿي لاکي (وفات 1408) کي سهرورديه سلسلي جي ملتاني بزرگ هٿان خلافت ۽ ’درس‘ جي خطاب ملڻ کان پوءِ ’درس‘ سڏجڻ لڳا. حسن درس جي والد غلام رسول درس (1973- 1905ع) کي ٻن شادين مان چار ڌيئرون ۽ ٻه پُٽ اڳ ۾ ئي هئا ۽ حسن درس سندس آخري اولاد هو. مٿس نالو به سندس ڏاڏي محمد حسن درس (1942-1884ع) جو رکيو ويو، ان ڪري ڏاڏي جي نسبت سان کيس گهر ۾ ڪوڏ مان ’ڏاڏو‘ سڏيندا هئا.
تعليم
حسن درس ابتدائي تعليم ڳوٺ مان ورتي ۽ اٺين ڪلاس تائين مڊل اسڪول مشائخ (قاضي احمد) مان تعليم حاصل ڪيائين، جنهن کان پوءِ هن مئٽرڪ مسلم هاءِ اسڪول ٽنڊي الهيار مان ڪئي. اڳتي هلي ايم. اي (سنڌي) سنڌ يونيورسٽي، ڄام شوري مان ڪيائين.
شاعري
حسن درس ننڍپڻ کان ئي شاعريءَ سان دلچسپي رکندو هو. شايد اها دلچسپي منجهس موروثي وديعت ٿيل هئي، جو سندس ڏاڏو محمد حسن درس به مدح ۽ مولود جو ناميارو شاعر هو ۽ سندس شاعري درگاهه مشائخ هوٿيءَ سميت تر جي ميلن ۽ محفلن ۾ ڳائي ويندي هئي. هن 16 سالن جي ڄمار کان شاعري شروع ڪئي ۽ اڳتي هلي پنهنجي ٽهيءَ جو سرواڻ شاعر بڻجي ويو. هن جي شاعريءَ ۾ موسيقي، رواني ۽ فڪري تسلسل ڪمال درجي جو آهي. سندس شاعريءَ ۾ فطرت جي حسين منطر نگاريءَ ۽ سنڌ جي ذري ذري سان اٿاهه محبت سان گڏ تصوف جو رنگ به موجود آهي. حسن درس ڪيترا عالمي نوعيت جا نظم به لکيا آهن، جن ۾ ’ادي هي آجيان ڪهڙي‘ (بينظير ڀٽو جي شهادت تي لکيل)، ’رقاصه‘، ’جداين وصالن جي ڪيلاش وادي‘، ’هرڪو درد حجرِ اسود‘، ’ننگي سرمد جي حضور ۾‘، ’هڪ شاعر جو وطن‘، ’ذوالفقار علي ڀُٽو‘، ’ساري سنڌ پرينءَ جو پاڇو‘ وغيره اچي وڃن ٿا.
اسلوب
حسن درس پنهنجن نظمن ۾ سنڌ جي تاريخ ۽ جاگرافيءَ کي انتهائي وڻندڙ ۽ خوبصورت انداز ۾ پيش ڪيو آهي. سندس نظم ’ساري سنڌ پرينءَ جو پاڇو‘ ان جو عمدو مثال آهي. سندس شاعري سندس همعصرن ۽ خاص ڪري نوجوانن کي تمام گهڻي ياد آهي. حسن جي مختصر ڄمار ۾ ڪيل شاعري جيتري مقبول آهي، اوتري نئين ٽهيءَ جي ٻئي ڪنهن شاعر جي مشڪل هوندي. هن 1983ع ۾ ايشيا جي ماڊل ڊڪٽيٽر ضياء الحق خلاف هڪ شاهڪار نظم لکيو. پهريون ڀيرو هن شيخ اياز آڏو 1987ع ۾، پريس ڪلب حيدرآباد ۾ پنهنجو نظم ’ننگي سرمد جي حضور ۾‘ پيش ڪري کيس متاثر ڪيو هو.
شادي ۽ اولاد
حسن درس 4 فبروري 1993ع تي نامور ڪهاڻيڪار ماهتاب محبوب جي نياڻيءَ، ارم محبوب سان شادي ڪئي، جنهن مان کيس ٻه پٽ روحل ۽ چيزل ۽ هڪ نياڻي ردم آهي. حسن درس 1988ع کان 2008ع تائين مختلف اخبارن، رسالن ۽ ٽي. وي چئنلن سان لاڳاپيل رهيو. 2009ع ۾ حسن درس UNDP جي GEF سمال گرانٽ پروگرام جي مالي سهڪار سان سنڌي لکي گهوڙن جي نسل بچائڻ ۽ انهن جي واڌ ويجهه لاءِ هڪ پراجيڪٽ شروع ڪيو هو. هن پراجيڪٽ جي نيٽ ورڪ ذريعي پوريءَ سنڌ ۽ پاڪستان ۾ اثرائتو ڪردار ادا ڪيائين.
ڪتاب
حسن درس جي شاعريءَ جو ڪتاب ’حسن درس جو رسالو‘ سندس وڇوڙي کان پوءِ انڊس فائونڊيشن پاران هن ئي سال ڇپايو ويو آهي، جنهن جي مرتب ارم محبوب آهي.
وفات
حسن درس، 15 جون 2011ع تي، اسر ويل حيدرآباد ۾ واڌو واهه وٽ حادثي جو شڪار ٿيو ۽ ڪيترا ڪلاڪ ٻن پوليس ٿاڻن قاسم آباد ۽ جي. او. آر جي حد جي تڪرار سبب زخمي حالت ۾ پيو رهيو ۽ گهڻو رت وهي وڃڻ سبب گذاري ويو. سندس اوچتي موت سبب سڄيءَ سنڌ سوڳوار ٿي وئي. سنڌ جي اديبن ۽ شاعرن، حسن درس جي وڇوڙي کي وڏو سانحو قرار ڏنو ۽ کيس هزارين آلين اکين سان ڳوٺ مشائخ هوٿيءَ ۾ پنهنجن ابن ڏاڏن جي قديمي قبرستان ۾ مٽي ماءُ حوالي ڪيو ويو.
حوالو
زمرو:1968ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستاني شاعر زمرو:سنڌي شاعر زمرو:سنڌي ماڻھو
احد جبل
احد جبل عربستان جو هڪ مشهور جبل آهي، جيڪو حضرت هارون جي تربت ۽ احد جي جنگ سبب مشهور آهي. احد جبل مديني کان اُتر طرف ٽن ميلن جي مفاصلي تي آهي. هن ئي جبل جي ڏاکڻي واديءَ ۾ 3هه/625ع ۾ مسلمانن ۽ قريشن جي وچ ۾ ’اُحد واري جنگ‘ لڳي هئي، جنهن کان پوءِ هيءُ جبل وڌيڪ مشهور ٿيو. هن جبل کي ”جبل الرمان“، ”جبل العين“ يعني ٻن اکين وارو جبل به چوندا آهن. پهريون نالو ان ڪري پيس، جو نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم هن ٽڪريءَ تي احد واري جنگ ۾ تير انداز مامور ڪيا هئا ۽ ٻيو نالو شايد ان ڪري پيس، جو هن جبل جي اُترئين دامن ۾ ٻه چشما موجود آهن. هن جبل جي ڊيگھ 3 ميل آهي، ۽ هتي حضرت حمزه جي قبر به موجود آهي.
لاهور ضلعو
لاهور ضلعو پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ ضلعو آهي. لاهور شهر پاڪستان جو ٻيو نمبر وڏو شهر آهي ۽ پنجابي صوبي جي گادي آهي.
زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ضلعا زمرو:ضلعو لاهور زمرو:لاھور ضلعو
آرمينيا
آرمينيا: (، جنھن جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف آرمينيا آھي، يوريشيا  جي علائقي ڏکڻ ڪوھ قاف جو ملڪ آھي جيڪو اولھ ايشيا ۾ واقع آهي.  ان جو سرحدون اولھ ۾ ترڪي سان، اتر ۾ جارجيا سان، اوڀر ۾ ڊي فيڪٽو نگورنو ڪاراباخ جي آذربائيجاني علائقي ۾ نام نھاد ريپبلڪ آف ارتسخ ۽ ڏکڻ ۾ ايران ۽ آذربائيجاني ايڪسڪليو نخجوان سان ملن ٿيون. اھو ھڪ وحداني، ڪثيرالجماعت، ڊيموڪريٽڪ قومي رياست آھي جيڪا ھڪ قديم ثقافتي ورثو رکي ٿي.اتر اوڀر ايشيا جي ڪوچڪ ۽ ڏکڻ اولهه ٽرانس ڪاڪيشيا جو هڪ تاريخي علائقو آهي، جيڪو ترڪيءَ جي اتر اوڀر ۾ واقع آهي، جنهن جي پکيڙ لڳ ڀڳ ساڍا يارهن هزار چورس ميلن تي پکڙيل آهي، آرمينيا ڪنهن وقت روس جي رياست به رهيو آهي . هن جي آبادي چاليهه لکن کان مٿي آهي . آرمينيا جو گهڻو حصو پهاڙي آهي . چيو وڃي ٿو ته طوفان نوح کانپوءِ حضرت نوح جو ٻيڙو اچي هتي لٿو . هتان جي آبهوا پاڪستان جي آبهوا سان هڪجهڙائي رکي ٿي . هتان جا رهواسي مشرقي قوم جي نسل مان آهن، جيڪي انڊو يورپين ماڻهن سان گڏجي ويا آهن. هتان جي مقامي زبان فارسي سان ملندڙ جلندڙ آهي.
تاريخ
آرمينيائي حڪومت ستين صدي ق. م ۾ قائم ٿي. اوراتو آرمينيا جي مٿاھين پٽ وارو علائقو آهي جتي 680 ق م بادشاهت قائم ٿي جيڪا 590ق م تائين رھي ۽ ان جو گاديءَ جو هنڌ سگونيا شھر ۾ ھو. ان بعد اھو علائقو آرمينيا جي ساتراپي (دؤر:570 ق م کان 201 ق م ) نالي قائم ٿيل بادشاهت جي حڪومت ھيٺ رھيو جنھن جو گاديءَ جو هنڌ اربوني ھو جيڪو موجوده يريوان لڳ واقع ھو ۽ آرمينيا جو باقي حصو ساڳي وقت ميديائي گھراڻي جي حڪمراني (678 ق م کان 549 ق م) ۾ رھيو جنھن جو گاديءَ جو هنڌ ھگمتانه شھر ھيو جيڪو اولھ ايران ۾ واقع ھيو. 505 ق.م سائرس اعظم ان کي ايراني سلطنت ۾ شامل ڪيو. ساتراپي جي زوال بعد آرمينيا جي بادشاھت (دؤر:331 ق م کان 428ع) قائم ٿي. جڏهن سڪندر اعظم 330 ق.م ايران فتح ڪيو ته سلوڪسي (Selevcid)، سلطنت جو حصو بنجي ويو. (سلوڪس سڪندراعظم جو هڪ جرنيل هو). سڪندراعظم جي وفات کانپوءِ سندس جرنيلن ان جي حڪومت پاڻ ۾ ورهائي ڇڏي. سلوڪس جي حصي ۾ شام ۽ اوڀرندي حصي وارا علائقا آيا. هتي سلوڪس خاندان 312 ق. م کان 364 ق. م تائين حڪومت ڪئي. آرمينيا جي بادشاهت شروع ۾ اروندي گھراڻي (دور: 600 ق م کان 200ق م) پوء
آرتاشسي گھراڻي (190 ق م کان 12ع) پوء ارشڪاني گھراڻي (دؤر: 12ع کان 428ع) حڪومت ڪئي. ٻي صدي ق.م ۾ روم ۽ سلوڪسي حڪومتن ۾ جنگ لڳي. ان عرصي دوران آرمينيا آزاد ملڪ بنجي ويو. آرمينيا 94 ق.م کان 56 ق. م تائين مشرق قريب جي سڀني حڪومتن کان طاقتور حڪومت هئي .ان کي دنيا جي سڀ کان قديم عيسائي مملڪت چيو ويندو هو.
ڇاڪاڻ ته 300ع ۾ هتان جي بادشاهه ترمي دانس عيسائيت کي سرڪاري مذهب قرار ڏنو هو پھرين صدي عيسويءَ ۾ آرمينيا دنيا جو پھريون ملڪ ھيو جنھن رياستي سطح تي عيسائيت جو مذھب اختيار ڪيو    پنجين صدي عيسويءَ ۾ آرمينيائي بادشاهت بازنطيني ايمپائر ۽ساساني ايمپائر ۾ ورھائجي وئي. نائين صدي عيسويءَ ۾ آرمينيا ۾ وري آرمينيائي بادشاهت باگراتوني گھراڻي قائم ڪئي جيڪا بازنطيني ايمپائر سان جنگن ڪري زوال پذير ٿي وئي اٺين صدي عيسويءَ ۾ هي ملڪ عربن جي قبضي هيٺ اچي ويو. يارهين صدي عيسويءَ ۾ سلجوقين ان تي قبضو ڪيو. 1045 ع ۾ آرمينيا ترڪن جي سيلجوڪ ايمپائربجي قبضي ۾ اچي ويو. ھڪ آرمينيائي پرنسپلٽي جيڪا پوء سليسيائي بادشاهت ۾ تبديل ٿي وئي يارھين ۽ چوڏھين صدين وچ ۾ ميڊيٽرينئن سمنڊ تي قائم ٿي. سورھين ۽ اوڻويھين صدين وچ ۾ روايتي آرمينيائي وطن اوڀر آرمينيا ۽ اولھ آرمينيا تي مشتمل ھيو جيڪي خلافت عثمانيه ۽ فارسي ايمپائر جي قبضي ۾ ھيا ۽ انھن تي واري واري سان انھن ايمپائرن ٻن صدين کان وڌيڪ عرصي تائين حڪومت ڪئي. اوڻويھين صديءَ ۾ اوڀر آرمينيا تي روسي ايمپائر قبضو ڪيو جڏھن ته اولھ آرمينيا خلافت عثمانيه جي قبضي هيٺ هو. آرمينيا سورهين صديءَ ۾ ترڪ سلطنت عثمانيه جو حصو بڻجي ويو. آرمينيا جي ڪجهه حصي تي روس ۽ ايران جو به قبضو رهيو.
thumb|آرمينيا جو نقشو
پھرين جنگ عظيم ۾ عثماني خلافت ھڪ منصوبي تحت پندرهن لک آرمينيائي ماڻھن کي ماري انھن جي نسل ڪشي ڪئي. پهرين جنگ عظيم ۾ ترڪيءَ کي شڪست ملي، 1917ع ۾ روس ۾ سوشلسٽ انقلاب کانپوِ 1918ع ۾ آرمينين پنهنجي آزاد حڪومت قائم ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، پر 1920ع ۾ ترڪيءَ ۽ روس جي حڪومتن ٻيهر ان تي قبضو ڪري ورتو ]. 1918 ۾ روسي انقلاب اچڻ سان روسي ايمپائر جو خاتمو ٿيو جنھن جي نتيجي ۾ سڀني روسي قبضي وارن ملڪن آزادي جا اعلان ڪري ڌار ٿي ويا جن ۾ آرمينيائي ريپبلڪ پڻ شامل ھئي. 1920ع ۾ آرمينيا جي ريپبلڪ ٽرانسڪاڪيشن سوشلسٽ فيڊريٽو ريپبلڪ ۾ شامل ڪيو ويو، ۽ 1922ع ۾ اھا ريپبلڪ سوويت يونين بجي باني رڪن ٿي. 1936ع ۾ ٽرانسڪاڪيشن سوشلسٽ فيڊريٽو سوويت ريپبلڪ کي ٽوڙي آذربائيجان سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ، جارجيا سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ سان گڏوگڏ آرمينيائي سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ قائم ڪيون ويون جيڪي سوويت يونين جون رڪن ٿيون. آرمينين سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ 1991ع ۾ ٽٽي وئي ۽ ھاڻوڪي آرمينيائي ريپبلڪ قائم ٿي.
جاگرافي
آرمينيا چوڌاري زمين سان گھيريل ملڪ آھي جيڪو ٽرانس قفقاز (ڏکڻ ڪوھ قاف) واري خطي ۾ ڏکڻ ڪوھ قاف واري جبلن سميت ڪيسپئن سمنڊ ۽ ڪاري سمنڊ جي وچ واري ھيٺاھين ميدانن ۾ واقع آھي. آرمينيا جا اتر اوڀر وارا مٿانھان ميدان اولھ ايشيا ۾ واقع آھن The UN classification of world regions places Armenia in Western Asia; the CIA World Factbook , ,  and Oxford Reference Online  also place Armenia in Asia. . اھي مٿانھان ميدان اولھ ۾ ترڪي ۽ اتر ۾ جارجيا، اوڀر ۾ آذربائيجان ۽ ڊي فيڪٽو خودمختيار ارتسخ  ريپبلڪ ۽ ڏکڻ ۾ ايران ۽ نخجوان جي اينڪليو جي سرحدن سان وڃي لڳن ٿا
ٽوپو گرافي
آرمينيا جي پکيڙ 29743 km2 آھي. آرمينيا جي زمين گھڻي ڀاڱي جابلو آھي جتان تيز نديون وھن ٿيون ۽ ان تي ڪجھ ٻيلا پڻ آھن. سطح سمنڊ کان اتان جي زمين 390 m کان 4090 m تائين بلند آھي ۽ سمنڊ جي سطح کان مٿي 39 ميٽرن کان گھٽ ڪوبه علائقو ڪانھي بلندي جي لحاظ کان ھي ملڪ دنيا جي ڏھن بلند ترين ملڪن ۾ شامل آهي. ان جا جابلو علائقا بلندي ۾ سوئيٽزرلينڊ ۽ نيپال کان بہ وڌيڪ بلند آھي. ڪوھ آرارات تاريخي طور تي آرمينيا جو حصو رھيو آھي پر ھن وقت ترڪي ۾ شامل آھي، ھن علائقي جي بلندي ترين چوٽي آھي. اھو جبل آرمينيا مان پڻ نظر ايندو آهي. اھو جبل آرمينيا جو سڃاڻپ سمجھيو ويندو آھي ڇوتہ آرمينيا جي سرڪاري نسبتي نشان ۾ اھو جبل شامل آھي
موسم
آرمينيا جي آبھوا اونھاري ۾ گرم ، خشڪ ۽ سج واري ھوندي آھي جيڪا جون کان سيپٽمبر جي وچ تائين ھلندي آهي. گرمي پد 22 ۽ جي وچ ۾ ڦرندو رهندو آهي. ان ھوندي بہ گھم تيز گرمي جي اثر کي زائل ڪندي آهي. شام واريون وڻندڙ ٿڌيون ھوائون جبلن ھيٺ گھلنديون آھن. ھتي بھار گھٽ ۽ سرء وڌيڪ ٿيندو آهي. ھتي جو سيارو تمام ٿڌو ۽ برف گھڻي پوندي آهي. سردي ۾ گرمي پد -10 ۽ تائين ھوندو آھي. سياري ۾ ھتي برف تي اسڪيئنگ راند کيڏي ويندي آهي. سيوان ڍنڊ آرمينيا جي مٿاھين حصي تي واقع آهي ۽ اھا دنيا جي اندر سامونڊي سطح کان بلند ترين ٻيون نمبر وڏي ڍنڍ آھي.
حڪومتي ۽ سياسي نظام
آرمينيا ۾ پارلياماني جمھوريت قائم آھي. ان کان اڳ اپريل 2018 تائين ملڪ جي آئين تحت نيم صدارتي نظام رائج ھيو. موجوده آئين مطابق صدر رياست جو سربراھ ۽ وزيراعظم حڪومتي سربراھ آھي. قانونسازي جا اختيار نيشنل اسيمبلي وٽ آهي جنھن کي ازگين زوگوف چوندا آهن جيڪا ھڪ ايواني پارليامينٽ آھي.
آرمينيا 2 مارچ 1992 تي گڏيل قومن جو رڪن ٿيو.
انتظامي ورهاست
آرمينيا ۾ ڏھ صوبا آھن. ھن ملڪ ۾ صوبي کي مارز ۽ صوبن کي مارزر چوندا آهن. صوبي جي گورنر کي ماررزپيٽ چوندا آهن يريوان ملڪ جي گادي جو هنڌ آهي جنھن ۾ 12 ضلعا آهن. † 2011 جي آدمشماري
وسيلا: صوبن جي پکيڙ ۽ آبادي
معيشيت
آرمينيا ھڪ ترقي پذير ملڪ آھي. 2018 جي انساني ترقي جي اشاريي مطابق ھن ملڪ جي شرح مطابق شمار 81 نمبر تي ھيو ھن ملڪ جي معيشت جو سڀ کان وڏو ذريعو سمنڊ پار آرمينيائي ماڻھن جي سيڙپڪاري آھي. آزادي کان اڳ ھن رياست جي معيشت م ڪيميائي صنعت، اليڪٽرانڪس، مشينري، کاڌي ٺاھڻ واري صنعت، مصنوعي رٻڙ، ڪپڙي جي صنعت تي مشتمل ھئي. سوويت يونين واري دؤر ۾ زرعي ترقي ۾ ھي رياست پوئتي رھي. آزادي کان پوءِ ھتي زراعت کي فروغ ڏنو ويو.