cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ايليڊ
حصو ٻاويھون
انهي رات پيٽروڪلس جو روح اڪليز کي عرضداشت ڪري ٿو ته هو کيس جلدي دفنائي جيئن هو Hades ۾ داخل ٿي سگهي. ٻئي ڏينهن تدفين جو نهايت مڪمل انتظام ڪيو وڃي ٿو. جنهن ۾ ٻارنهن جنگي قيدي چتا تي ساڙيا وڃن ٿا- هومر جي سموري مجموعي ۾ انساني قرباني جو اهو واحد مثال آهي- ۽ هر قسم جي ورزشي ڪرتبن جا مقابلا ڪيا وڃن ٿا.
حصو ٽيويھون
اڪليز انهن تدفيني راندين جي صدارت ڪري ٿو ۽ انعام ورهائي ٿو. هيڪٽر جو لاش يارنهن ڏينهن تائين روزانو پيٽروڪلس جي مقبري جي چوڌاري اعزاز سان گهمايو وڃي ٿو آخرڪار ديوتا وچ ۾ پوڻ جو فيصلو ڪن ٿا جيئن لاش کي ڳرڻ ۽ ڀڄڻ ڀرڻ کان بچائي سگهجي. پريام رات جو يوناني ڪيمپ ۾ وڃي اڪليز کي ٻاڏائي ٿو ته هو کيس فديي طور پاڻ وٽ رکي سندس پٽ جي لاش کي آزاد ڪري. اڪليز کي ٿيٽس اها عرضداشت قبول ڪرڻ تي قائل ٿي ڪري ۽ هو انهي پير مرد جو همدرديءَ سان آڌرڀاءُ ڪري ٿو. هيڪٽر جي تدفين بابت اشاري سان رزميي جو اختتام ٿئي ٿو.
لطيف منو
لطيف منو (Latif Muno) سنڌي ڊرامن جو مزاحيا اداڪار هيو. هن پي ٽي وي جي ناٽڪ رانگ سميت پرائيويٽ سنڌي ٽيلي چينلز جي ڪيترن ئي سنڌي ۽ اردو ڊرامن ۾ ڪم ڪيو. هن سنڌي فلمن ۾ پڻ ڪم ڪيو. سندس موت 66 ورهين جي ڄمار ۾ 1 آڪٽوبر 2020 تي ڦڦڙن جي بيماري سبب ڪراچي ۾ ٿيو. هن کي ٻه پٽ ۽ هڪ ڌيءَ جو اولاد آهي.
خوست صوبو
خوست صوبو : افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو جيڪو ملڪ جي اوڀر واري علائقي ۾ واقع آهي جنھن جون حدون پاڪستاني صوبي خيبرپختونخوا جي علائقن وزيرستان ۽ خرم ايجنسي سان ملندڙ آھي. ھن صوبي جي گادي جو هنڌ خوست شھر آھي. 2012 ۾ صوبي جي آبادي 546,800 جي لڳ ڀڳ آهي. ھتان جو معاشرو قبائلي آهي ۽ آبادي جو 99 سيڪڙو ماڻهو پختون آھن باقي تاجڪ ۽ ٻيا آھن. ھن صوبي مان خرم ندي وھي ٿي.
انتظامي ورھاست
thumb|خوست صوبي جا ضلعا
وڌيڪ ڏسو
زمرو:افغانستان جا صوبا
صوبيہ شاهد
صوبيہ شاھد : هڪ پاڪستاني سياستدان آهي جيڪا مئي 2013 کان خيبرپختونخوا جي صوبائي اسيمبلي جي ميمبر آهي.
تعليم
هن جي ماسٽر جي ڊگري آهي
سياسي پسمنظر
صوبيہ شاهد 2013 عام چونڊن ۾ عورتن لاءِ مخصوص سيٽ تي پاڪستان مسلم ليگ (ن) جي اميدوار طور خيبرپختونخوا جي صوبائي اسيمبلي لاءِ چونڊيو ويو
2015 ۾ ،صوبيہ شاهد خيبرپختونخوا اسيمبلي ۾ سڀني کان وڌيڪ سرگرم عورت ميمبر طور نوٽ ڪئي وئي .2015 ۾ ،صوبيہ شاهد خيبرپختونخوا اسيمبلي ۾ سڀني کان وڌيڪ سرگرم عورت ميمبر طور نوٽ ڪئي وئي هئي. [1] مئي 2016 ۾ ، هوءَ خيبرپختونخوا جي صوبائي اسيمبلي ۾ عورتن جو قافلو قائم ڪرڻ واري قرارداد ۾ شامل ٿي
جيرو (ڪارو)
ڪارو جيرو_ يا جيري ۽ پلاجيري' مشهور سنهڙو ڪارو ٻج آهي، جو خوشبوءِ جي لاءِ چانورن ۾ وجهي رڌيندا آهن. اهو دوا ۾ بہ ڪم ايندو آهي. آهر وانگي پوکبو آهي. سنڌ ۾ ان جي پوک گهڻي نہ ٿيندي آهي. اڪثر ٻاهرين ملڪن مان ايندو آهي.
صوبيہ شاهد
سياسي پسمنظر
صوبيہ شاهد 2018 جنرل اليڪشن ۾ عورتن جي لاءِ مخصوص ٿيل سيٽ تي مسلم ليگ (ن) جي اميدوار طور ٻيهر خيبرپختونخوا جي صوبائي اسيمبلي لاءِ چونڊجي وئي.
جيرو (ڪارو)
حوالا
زمرو:مصالحا
صوبيہ شاهد
ذاتي زندگي
صوبيہ شاهد شادي شده آهي ۽ 2017 کان ، ٽن ٻارن کي آهي.
حوالا
زمرو:پاڪستاني عورت سياستدان زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:پاڪستاني عورتون زمرو:پاڪستان مسلم ليگ (ن) جا سياستدان
ڪراچي جا ٽائون
تاريخ 11 جنوري 2011 تي سنڌ حڪومت مڪاني حڪومتن جو نئون قانون نافذ ڪري ناظمن واري نظام سان گڏوگڏ شھري حڪومت جي نظام کي ختم ڪري ڪراچي م پراڻن پنجن ضلعن کي بحال ڪري ڇڏيو. ڪراچي ورھاست اھڙي طرح ضلعن ۽ سب ڊويزنن يا تعلقن ۾ ڪري پراڻو نظام بحال ڪيو ويو ۽ 2013 ۾ ڪراچي ۾ ھڪ نئون ڪورنگي ضلعو پڻ قائم ڪيو ويو. تعلقن ۽ يا سب ڊويزنن کي وري يونين ڪاؤنسلن م ورھايو ويو.
يونين ڪائونسلون
اورنگي ٽائون سائيٽ ٽائونن لياري ٽائون صدر ٽائون اتر ناظم آباد ٽائون گلبرگ ٽائون لياقت آباد ٽائون نئين ڪراچي ٽائون جمشيد ٽائون گلشن اقبال ٽائون ڪورنگي ٽائون شاھ فيصل ٽائون لانڍي ٽائون ملير ٽائون گڏاپ ٽائون بن قاسم ٽائون
عالمي سماج
حوالا
زمرو:بين الاقوامي سياست زمرو:سماج زمرو:سياست زمرو:عالمي حڪومت زمرو:عالمي لاڳاپا زمرو:معاشرو
يونين ڪائونسل جمالي
يو سي 1 جمالي سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا شھدادڪوٽ تعلقي ۾ واقع آهي. ان جي آبادي 6،590 آهي. ھي يونين ڪائونسل ۾ امام بخش جمالي ھڪ وڏو ڳوٺ آھي جنھن جي آبادي 1443  آھي. ھي يو سي امام بخش ٿاڻي جي حدن ۾ ڳڙهي خيرو ۽ شھدادڪوٽ روڊ تي واقع آهي.
يو سي جا ڳوٺ
ھن يونين ڪائونسل م شامل ڳوٺن ۾ ڳوٺ اميد علي جوڻيجو، ڳوٺ غلام حيدر جروار، ڳوٺ غلام نبي ڀرڳڙي، ڳوٺ خدا بخش جمالي ، ڳوٺ شاھو جمالي, سنجر ڀٽي ، ڀنڀو خان چانڊيو جي وانڍ، سڪندر آباد، ڪوٽ جھوڙو، غوثپور، بوندر جي ڳڙھي، چاڪر جي وانڍ،  شامل آهن.
جاگرافي
ھن يونين ڪاؤنسل جون حدون اتر ۾ جيڪب آباد ضلعي جي تعلقي ڳڙهي خيرو سان ۽ اولھ پاسي کان بلوچستان جي ضلعي جعفرآباد جي تحصيل گنداخاہ سان ملن ٿيون. يونين ڪاؤنسل مان عيدن واھ، سنجر شاخ ۽ نورپور شاخ پڻ وھن ٿيون. ھن يو سي مان شھدادڪوٽ ڳڙهي خيرو روڊ کان ڀرڳڙي ريلوي اسٽيشن وٽان ھڪ لنڪ روڊ اتر اولھ طرف بلوچستان جي شھر گنداخاہ وڃي ٿو.
ڪائونسل
يونين ڪائونسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين ھزار خان جمالي ۽ وائيس چيئرمين حضور بخش بروھي چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان آهي. ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ اميد علي جوڻيجي جو نصرت جوڻيجو ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو.
ڪائونسل جي تعليم ۽ صحت
ھن يو سي م ڳوٺ اميد علي جوڻيجو م صحت جو مرڪز، ھاء اسڪول ۽ پرائمري اسڪول واقع آھن.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھن ڪائونسل م عام ماڻھو اڪثر بنيادي سھولتن کان محروم آھن. ھن يو سي مان ريل جو رستو پڻ گذري ٿو پر اھا سھولت گھڻو وقت اڳي ختم ٿي چڪي آهي. يو سي ۾ ھڪڙي ڀرڳڙي ريلوي اسٽيشن آهي جيڪا ھاڻي ڦٽل آھي. ھن يو سي ۾ زرعي زمينن لاء پاڻي جي ڏاڍي قلت آھي. ڳوٺاڻي آبادي پيئڻ لاء جر جو پاڻي استعمال ڪري ٿي.
آرٿر ليپ ورٿ
آرٿر ليپ ورٿ ايف آر ايس اسڪاٽش ڪيمسٽ ھيو جيڪو 10 آڪٽوبر 1872 ۾ اسڪاٽ لينڊ جي شھر گيليشيلس ۾ پيدا ٿيو ۽ 5 اپريل 1941 ۾ وفات ڪيائين.
thumb|right|[[ميسن سائنس ڪاليج، برمنگھم موجوده يونيورسٽي آف برمنگھم جتي آرٿر ليپ ورٿ پڙھيو]]
ھن جو پيءُ چارلس ليپ ورٿ جيولاجسٽ ھيو. ھن سينٽ اينڊريو اسڪول ۽ ڪنگ ايڊورڊ اسڪول، برمنگھم ۾ تعليم حاصل ڪئي ۽ ميسن سائنس ڪاليج، برمنگھم مان ڪيمسٽري ۾ گريجوئيشن ڪئي. 1893 کان 1895 تائين ھن سٽي اينڊ گائيڊز آف لنڊن انسٽيٽيوٽ ۾ اسڪالرشپ تي ڪافور جي ڪيمسٽري ۽ ان جي خوشبو جي نعم البدلن جي ٽن ميڪينيڪي اصولن تي ڪم ڪيو. ھن جي پھرين مقرري 1895 ۾ بلومسبري ۾ يونيورسٽي آف لنڊن جي اسڪول آف فارميسي ۾ ڊمانسٽريٽر جي حيثيت ۾ ٿي، ۽ اتان پوءِ گولڊ سمٿ انسٽيٽيوٽ ۾ ڪيمسٽري جي شعبي جي سربراھ طور مقرري ٿي، جتان پوءِ 1909 ۾ ھي يونيورسٽي آف مانچسٽر  ۾ غير نامياتي ۽ طبعي ڪيمسٽري جو سينيئر ليڪچرار ٿيو. 1913 ۾ ھي نامياتي ڪيمسٽري جو پروفيسر مقرر ٿيو. ھي طبعي نامياتي ڪيمسٽري جي بنياد وجهندڙن ۾ شمار ٿئي ٿو. ھن جي بينزوئن کي پاڻياٺ يا ٺوس حالت ۾ تبديل ڪرڻ لاء ردعمل واري ميڪانيڪي اصول جي رٿ نامياتي ڪيمسٽري کي اڄوڪي دؤر ۾ سمجھڻ لاء بنياد آھي  مئي 1910 ۾ ھي فيلو آف رايل سوسائٽي ۾ چونڊيو ويو ۽ کيس 1931 ۾ ان سوسائٽي جو ڊيوي ميڊل مليو. 1935 ۾ رٽائر ٿي ويو ۽ مانچسٽر ۾ وفات ڪيائين.
شادي
ھن جي 1900 ۾ ڪئٿلين ھالينڊ سان شادي ٿي جنھن کي ٻہ ڀينر ھيون جيڪي بہ ٻن سائنسدانن، فريڊرڪ اسٽينلي ڪپنگ ۽ وليم ھينري پرڪن جونيئر، جون زالون ھيون
حوالا
زمرو:1872ع جون پيدائشون زمرو:1941ع جون فوتگيون
ڳوٺ ٻانڀڻ ٽوڀو
ھن ڳوٺ ۾ صحت جون سھولتون پڻ آھن. ماڻھن سان گڏ جانورن لاءِ پڻ اسپتال آھي.سياسي لحاظ کان ھي ڳوٺ اربابن جو مرڪز رھيو آھي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
ڌاڻا
ڌاڻا: جن جو نباتاتي نالو ڪوريئنڊرم سئٽي وم آھي هن کي هندستانيءَ ۾ ڌَنيا يا ڪو تمير چوندا آهن. هيءَ ڀاڄي به عام آهي، هتي جي پڙن ۾ ٻين ڀاڄين سان گڏ، سرد موسم ۾ پوکبي آهي. هن جي پن ۾ سرهي خوشبوءِ ٿيندي آهي، تنهنڪري ٻيءَ ڀاڄيءَ يا ٻوڙ ۾ وجهي رڌيندا آهن. پن چٽڻيءَ ۾ ڦودني سان گڏ به کپندا آهن. ڌاڻا پڪي کان پوءِ اَن يا ٻج جهليندا آهن، جو سڪائي رکندا آهن ۽ پِيهي ٻئي مصالح سان گڏ ٻوڙ ۾ يا آچار ۾ يا ٻيءَ طرح ڪم آڻيندا آهن .ڌاڻن کي انگريزيءَ ۾ ڪوريانڊر چون ٿا.
thumb|225px|ڌاڻن جا گل
روزاني جاڳو
روزاني جاڳو (انگريزي:Daily Jago) اخبار هئي جيڪا 1991ع ۾ سنڌ جي گادي واري شهر ڪراچي مان جاري ڪئي وئي. ٿوري عرصي ۾ اخبار عوام ۾ مقبوليت ماڻي. فقير محمد لاشاري هن اخبار جو ايڊيٽر رهيو.
ڌاڻا
طب
ان جو عربي نالو گزبره يا ڪزبرہ، فارسي ۾  ڪشنيز، هندي ۽ ٻين مقامي ٻولين ۾ نالو دهنيا، فوريون، فاتره ۽ بروغائون آهي. ان جو اثر سرد ۽ خشڪ آھي طب جي تحقيق مطابق ويسر ڪرائي ٿو. ان جي ٻج جو وزنڻ پنجن کان ست ماسا ھوندو آھي، جيڪو خوشبودار، گول ڀوري رنگ وارو ھوندو آھي. ان جي طبي خاصيتن مطابق ان جو ٻج معدي، دل ۽ دماغ کي تقويت ڏيندو آهي، معدي جا بخار جيڪي دماغ ڏانهن وڃن ٿا، اُنهن کي روڪيندو آهي. خفقان ۽ وسواس لاهين ٿا، هاضمي کي طاقت ڏين ٿا، دستن ۽ منيءَ جي وهڻ کي بند ڪن ٿا، ننڊ آڻين ٿا. مٿي جي سور، مٿي جي ڦيري، بواسير جي رت لاءِ فائديمند آهي. هنن جو ڪاڙهو وات جي ڦٽن ۽ ڦرڙين لاءِ مفيد آهي. هن جي گهڻي استعمال سان شهوت گهٽجي ٿي.
روزاني جاڳو
حوالا
زمرو:سنڌي اخبار زمرو:سنڌي ميڊيا زمرو:اخبارون ۽ رسالا
ڌاڻا
حوالا
زمرو:مصالحا
آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس
آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس (Oxford University Press – OUP) ڪئمبرج يونيورسٽي پريس کان پوءِ دنيا جو وڏي ۾ وڏو ۽ ٻيو پراڻو يونيورسٽي پرنٽنگ پريس آهي. اها آڪسفورڊ يونيورسٽي جي هڪ شاخ آهي، جيڪا وائيس چانسلر طرفان مقرر ڪيل 15 رڪني ڪائونسل طرفان آهي. انهن جي سربراهي هڪ سيڪريٽري ڪندي آهي جنھن کي آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس جو چيف ايگزيڪيوٽو سڏيو وڃي ٿو.
شيخ حسن علي حيدري
شيخ حسن علي حيدري ولد امام علي شيخ جو جنم 1938ع تي شيخ محلا سيوهڻ شريف ۾ ٿيو. سندس تعليم سنڌي فائنل آهي. پاڻ هن وقت رٽائرڊ پرائمري استاد آهي. حسن علي حيدري سيد نجف شاهه باجارن واري جو شاگرد آهي.
عيسي بن جعفر
عيسيٰ بن جعفر: هارون رشيد هاڻي عيسيٰ بن جعفر بن منصور کي آزمايو. ان به سعيد وانگر محمد بن عدي ثعلبي جهڙي نااهل انسان کي پنهنجو نائب ڪري سنڌ اماڻيو. محمد بن عدي جي ڪري قبائلي اختلافن کي وڌيڪ هوا ملي ۽ معاملو جڏهن هٿن مان نڪتو ته هو ملتان ڀڄي ويو. ملتان وارن کي ڊپ ٿيو ته ابن عدي جي اچڻ ڪري اهو وبال (گهرو ويڙهه) اسان جي ڳچيءَ ۾ به نه پئي، تنهن ڪري ابن عدي سان مقابلو ڪري کيس اتان تڙي ڪڍيائون ۽ هو مجبور ٿي منصوره موٽي آيو.
شيخ حسن علي حيدري
ڪجھہ لکيل شاعري
اڄ ٿيو فضا فيضور آواز عشق جو، الله ۽ محمدصه اٿئي آغاز عشق جو. ڪُن بعد ٿي فَيڪوٰن ارض سماءُ سڀ، هر چيز ۾ آ نئون نئون انداز عشق جو. عرشي ۽ فرشي سڀني ڪيو عشق جو سلام، سر کي نمائي ڪيائون صد نياز عشق جو. عاشق نه اوچي ڳاٽ اُت آيا ايوان ۾، عين شمس هو تن تي هي راز عشق جو. اول العزم هڪ عاشق صادق ته واهه واهه، نيزي تي ناز ڪيو رخ بي نياز جو. عقل عشق اٿئي “حيدري” هڪ ٻئي جا مخالف، ڀڳو ڪان عقل جو ڏسي شهباز عشق جو.
عيسي بن جعفر
نائب محمد بن عدي
يعقوبي لکي ٿو ته ڪثير جي بداخلاقين جون دانهون هارون الرشيد جي ڪنن تي پهتيون تڏهن سعيد جي هن غفلت ۽ لاپرواهي تي رنج ٿي سنڌ جي حڪومت هن جي هٿ مان ڪڍي پنهنجي سؤٽ عيسى بن جعفر بن منصور جي حوالي ڪئي، ۽ ڪل اختيارات سندس هٿ ۾ ڏيئي ڇڏيا. جڏهن سعيد کي فقط دولت عشرت پسند بنائي سنڌ جي حڪومت کان خارج ڪيو تڏهن سمجهو ٿا ته عيسى جو ڪهڙو حال هوندو جو خود شاهي خاندان مان هو، سو به نه فقط معمولي بلڪ هڪ نهايت ئي معزز ۽ محترم شهزادو هو تنهن پنهنجي طرفان محمد بن عدي کي مقرر ڪري روانو ڪيو.
شيخ حسن علي حيدري
حوالا
زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون زمرو:سنڌي ماڻهو زمرو:سنڌي اديب
عيسي بن جعفر
معزولي
هارون رشيد کي جڏهن هي حال معلوم ٿيو تڏهن جيتوڻيڪ خانداني لحاظ جي ڪري ڪو ڪلمون زبان تي نه آڻي سگهيو مگر دل ۾ عيسى بن جعفر جي غفلت تي نهايت ئي رنجيده ٿيو ۽ مجبوراً سنڌ جو انتظام خاص پنهنجي هٿ ۾ رکيو. محمد بن عدي جو هاڻي ڪنهن به طرح سنڌ ۾ حڪومت ڪرڻ جي لائق نه رهيو هو تنهن کي معزول ڪري عبدالرحمان نالي هڪ شخص کي پنهنجي طرفان مقرر ڪري سنڌ ڏي روانو ڪيو. .
حوالا
زمرو:سنڌ ۾ عباسي گورنر
ڪمينئس فائونڊيشن
ڪمينئس فائونڊيشن فار چائلڊ ڊولپمينٽ يا ڪمينئس فائونڊيشن پولينڊ جي شھر وارسا ۾ صفر مقام رکندڙ ھڪ نان گورنمينٽ آرگنائيزيشن آهي جيڪا سيپٽمبر 2003 ۾ قائم ٿي. ھن فائونڊيشن جو مقصد 3 کان 5 سالن جي ٻارن کي برابر تعليمي موقعا فراهم ڪرڻ آهي خاص طور تي پولينڊ جي ٻھراڙيءَ جي انتھائي بيروزگاري وارن علائقن ۾ جتي پري اسڪول ايجوڪيشن ۾ تمام ڪمي ٿي آھي.رڳو 3 کان 5 سالن جي عمر وارن ٻارن جو 38% سيڪڙو پري اسڪول ۾ داخل ٿين ٿا جنھن جو مطلب آهي ته 750,000 ٻار پر اسڪول ڪيئر کان محروم رھن ٿا. ٻھراڙيءَ ۾ داخلا رڳو % 10 آهي. جيڪا سڄي يورپي يونين ۾ سڀ کان گھٽ آھي. فائونڊيشن استادن جي تربيت جا پروگرام پڻ آرگنائيز ڪندي آهي.
گونگي بسنت
گونگي بسنت يا خاموش بهار (انگريزي: ( Silent Spring) هڪ ماحولياتي سائنسي ڪتاب آھي جو 27 سيپٽمبر 1962ع ۾ ھڪ  آمريڪي سامونڊي جيو ودياتي ماهر، ماحولياتي بچائُڪ ۽ ليکڪا ”رچل ڪارسن“ لکيو. هن ڪتاب جو موضوع زهريلين جيت مار دوائن جي ڌڙاڌڙ استعمال سببان فطرت تي پوندڙ ھاڃڪارَوِ اثرن کي چٽو ڪرڻ آھي. هن ڪتاب ۾ ڪارسن ڪئميڪل انڊسٽريءَ  کي عوام کي ان قسم جي خطرن کان بيخبر رکڻ جو ذميوار ڄاڻايو آھي جي زهريلين دوائن جي جهجهي واهپي جي ڪري جنم وٺن ٿا. جڏهن ته عوامي نمائنده ادارن کي ان انڊسٽريءَ جي مارڪيٽنگ دعوائن کي سواءِ سوال جي قبول ڪرڻ جو ذميوار ٺھرايو اٿائين. 1950ع ۾ ھن ڪتاب جي ڇپجڻ کان اڳ ڪارسن پنهنجو سڄو ڌيان ماحولياتي بچاءَ جي بابت ڄاڻ پرائڻ تي کپايو، خاص طور ماحولياتي مسئلن طرف جنهن بابت سندس مڃڻ هيو ته اهي هٿرادو جيت مار دوائن جي ڪري پيدا ٿين ٿا. گونگو بسنت هن جي کوجنا ۽ محنت جو نتيجو هيو، جنهن نه فقط آمريڪي پر پوري دنيا جي عوام ۾ ماحولياتي تحفظ جو شعور آندو. ڪتاب کي ڪئميڪل ڪمپنين جي ڇتي مخالفت سان به ملڻو پيو ڇو ته اهو ڪتاب سندن سيڙپڪاريءَ جي خلاف هيو پر عوامي ساٿ هئڻ ڪري هن ڪتاب ڪيترو ئي بدلاءُ آندو. اصل ۾ ان ڪتاب ئي ”گڏيل آمريڪي رياستن جي پيسٽيسائيڊ پاليسيء“ کي اها سگھ ڏني جو ان ”ڊي ڊي ٽي(DDT)“ کي زرعي استعمال لاءِ هاڃيڪارَوِ ڄاڻائيندي ان جي پوري ملڪ ۾  واهپي تي پابندي مڙھي. هن ئي ڪتاب ”آمريڪي ماحولياتي بچاءُ واري ايجنسي“ جو بنياد وجهڻ ۾ مدد ڪئي. 1996ع ۾ ”گونگي بسنت“ جي پوئواريءَ ۾ ”گونگي بنست جو ٻيو پاسو“ نالي ڪتاب ڇپيو، جنهن جا ليکڪ ايڇ ايف وئن ايمڊن ۽ ڊئويڊ پيڪال هئا. 2006ع ۾ ”ڊِسڪَور مئگزين“ پاران ھن ڪتاب کي هر دور جي پنجويھ سٺن ترين سائنسي ڪتابن ۾ شامل ڪيو ويو.
23 جُولاءِ
23 جُولاءِ ، عيسوي سال جو 204 هون (ليپ سال 205 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 161 ڏينهن (ليپ سال 162 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:جُولاءِ
عبدالرحمان
عبدالرحمان: هارون رشيد کي جڏهن اهڙي بدنظميءَ جي خبر پئي ته هن عبدالرحمان نالي شخص کي سنڌ جي گورنري ڏني پر اهو به ڪو ٻوٽو نه ٻاري سگهيو ۽ حالتون ساڳي اوج تي رهيون. هارون رشيد کي جڏهن هي حال معلوم ٿيو تڏهن جيتوڻيڪ خانداني لحاظ جي ڪري ڪو ڪلمون زبان تي نه آڻي سگهيو مگر دل ۾ عيسى بن جعفر جي غفلت تي نهايت ئي رنجيده ٿيو ۽ مجبوراً سنڌ جو انتظام خاص پنهنجي هٿ ۾ رکيو. محمد بن عدي جو هاڻي ڪنهن به طرح سنڌ ۾ حڪومت ڪرڻ جي لائق نه رهيو هو تنهن کي معزول ڪري عبدالرحمان نالي هڪ شخص کي پنهنجي طرفان مقرر ڪري سنڌ ڏي روانو ڪيو. يعقوبي لکي ٿو ته عبدالرحمان هتي پهتو مگر محمد بن عدي ڪا اهڙي بدانتظامي ڪري ڇڏي هئي جو عبدالرحمان کان ڪنهن به طرح انتظام نه سنڀالجي سگهيو. تڏهن هارون رشيد ايوب بن جعفر بن سليمان کي مقرر ڪري موڪليو. .
حوالا
زمرو:سنڌ ۾ عباسي گورنر
بهليل شاهه
بهليل شاھ (انگريزي:Bahlil Shah) جي مزار سنڌ جي دادو ضلعي جي جوهي تعلقي جي ڪاڇي واري علائقي ۾ جوهي شهر کان اٽڪل 20 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي ڳوٺ بهليل شاھ ڀرسان واقع آهي. هن بزرگ جو اصل نالو بحر علي شاھ آهي پر عام طور ت بهليل جي نالي سان مشهور آهي. هن بزرگ جي اصل ذات بابت ڪابه مستند تاريخ موجود نه آهي. ڪن روايتن ۾ کيس ذات جو ڪلوئي ته ڪن ۾ چانڊيو ٻُڌايو ويو آهي ۽ ويجهي تاريخ ۾ کيس بخاري سڏڻ شروع ڪيو ويو آهي. ڪن محققن کيس ميانوال تحريڪ جو سرگرم ڪارڪن ڄاڻايو آهي. تاريخ جنت السنڌ ۽ تاريخ ڪلهوڙ دور ۾ ڪلهوڙن جي وڏڙي ميان چنون يا چنيه جي شجري ۾ ميان چنون جي ڏاڏي جو نالو بهيل يا بهليل درج ٿيل آهي. بهرحال بهليل شاھ جي درگاھ جا گاڏي نشين چانڊيا آهن جيڪي فقير سڏائڻ ٿا. ميانوال تحريڪ سان منسلڪ ماڻهو پاڻ کي فقير سڏائيندا هئا ۽ هاڻ به سڏائن ٿا.ميان نصير محمد ڪلھوڙو به پاڻ کي فقير سڏائيندو هو. بزرگ بهليل شاھ جو هر سال ربيع الاول مهيني ۾ ميلو منعقد ٽينڊو آهي جنهن ۾ سماع جي محفل سان گڏ ملاکڙو به ٿيندو آهي. ملاکڙي ۾ سنڌ جا پهلوان اچي طاقت جو مظاهرو ڪندا آهن.
حوالا
زمرو:تاريخ
ظفر الله خان جمالي
ظفر الله خان جمالي (Zarafullah Khan Jamali) پاڪستان جو اڳوڻو وزير اعظم آھي. جيڪو ٻہ ڊسمبر 2020ع تي وفات ڪري ويو. اصل ۾ پاڪستان پيپلز پارٽيءَ جو حمايتي، ظفر اللّٰه خان جمالي 1970ع واري ڏهاڪي دوران فوجي گورنر رحيم الدين خان جي سربراهيءَ ۾ بلوچستان جي سياست مان اُڀري آيو. هو نواز شريف جي حڪومت جي حصي بڻجڻ بعد قومي شخصيت بڻجي ويو، ۽ بلوچستان جي ٻہ طرفي مامرن جو وزير اعليٰ پڻ رهيو (جون کان وٺي 1988ع تائين ۽ نومبر 1996ع کان وٺي فيبروري 1997ع تائين). جيتوڻيڪ هو نواز شريف جو ڀَروَسي مند ۽ پاڪستان مسلم ليگ (PML) جو هڪ سينيئر اڳواڻ هو پر ظفر اللّٰه خان جمالي ۽ نواز شريف جي وچ ۾ اورڳ (تعلقات) ڍِرا ٿيڻ پُڄاڻان هو جنرل پرويز مشرف جي اڳواڻيءَ ۾ 1999ع واري بغاوت کان پوءِ پاڪستان مسلم ليگ (ق) ۾ شامل ٿيو. آڪٽوبر 2002ع جي عام چونڊن ۾ کيس پارليامينٽ پاران 21 نومبر 2002ع ۾ وزير اعظم چونڊيو ويو ۽ هن 23 نومبر 2002ع تي حلف کنئي. هن 2004ع ۾ وزارت عظميٰ جي عُھدي تان استعيفيٰ ڏيڻ جو پڙهو ڏنو هو. اُن کان سواءِ جمالي اسپورٽس مين پڻ هو. هن جوانيءَ واري سَمي ۾ سموري سنڌ ۾ والي بال کي هٿي وٺرائي ۽ ڪيئي ٽورنامينٽ مُنعقد ڪرايا. هو 2006ع کان وٺي 2008ع تائين پاڪستان هاڪي فيڊريشن جو صدر ۽ ڀِن سَمھنِ ۾ انتخابي بورڊ جو رڪن پڻ رهيو.
ابتدائي زندگي ۽ تعليم
ظفر اللّٰه خان جمالي 1 جنوري 1944 تي بلوچستان صوبي جي ضلعي نصير آباد جي ڳوٺ روجهان ۾ هڪڙي سياسي، مذهبي ۽ جاگيردار گهراڻي ۾ ڄاپيو. هن آرنڀِي ڪيڙ روجهان مان پرائي. کانئس پوءِ سينٽ لارنس ڪاليج مري، ايچيسن لاهور ۾ ۽ بي اي جي ڊگري لاءِ گورنمينٽ ڪاليج ۾ پڙهيو. هن 1965 ڌاري پنجاب يونيورسٽي ۾ پوليٽيڪل سائنس ۾ ماسٽر جي ڊگري ورتي. جمالي پنهنجي سکيا واري عمر کان هڪ سٺو کيڏاري پڻ ھو، اسڪول توڻي يونيورسٽيء جي هاڪي ٽيم جي نمائندگي ڪيائين.
پاڪستان جو وزيراعظم
جولاءِ 2002ع ۾ جمالي پاڪستان مسلم ليگ جي باغي پارٽي مسلم ليگ(ق) جوائن ڪئي. 2002ع جي عام چونڊن ۾ ٻيهر قومي اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊيو. نومبر 2002ع ۾ جمالي پاڪستان جو تيرهن وزيراعظم چونڊيو، ٿوري اڪثريت سان قومي اسيمبليءَ پنجن سالن لاء 342 سيٽن مان 182 ووٽ کڻندي. هي پهريون بلوچستان سان واسطورکندڙ سياستدان هو جو وزيراعظم ٿيو.
”جيئن تَ ڪنهن به پارٽي وٽ ڪو نمايان مينڊيٽ ڪونه هيو، تنهنڪري هن جي وزيراعظم واري چونڊ ڪنهن خاص نهڪر کي منهن ڪونه ڏنو.هن هن ايم ڪيو ايم, پي پي پي, متحده مجلس عمل ۽ پي ايم ايل جي باغي گروپن سان هڪ گڏيل حڪومت ٺاهي. هن پاڪستان ۾ ٻه پارٽيء مان گڏيل پارٽي جمهوريت جو رواج وڌو“
استعيفا
جون 2004ع ۾ جمالي مشرف سان ٽي ڪلاڪ ڳالھ ٻولھ بعد وزيراعظم جي عهدي تان استعيفا جو اعلان ڪيو. چوٻول هئا ته مشرف سندس ڪارڪردگيءَ مان خوش نه هئو. سياسي پارٽين سندس استعيفا کي جبري ۽ جهموريت جي لتاڙ سڏيو ۽ ان کي ڀَوشِ لاء ھاڃيڪاروِ سڏيو. اهڙي ڇرڪائيندڙ اعلان کان پوءِ جماليء ڪابينا ٽوڙي ۽ چوڌري شجاعت حسين کي ننڍي مدي لاء جانشين چونڊرايو.
وزيراعظميءَ تان استعيفا کانپوءِ
جماليءَ هاڪي راند جي سڌاري طرف آيو. 2004ع ۾ ئي هي”پاڪستان هاڪي فيڊريشن“ جو صدر چونڊيو ۽ هاڪي ٽيم کي بهتر ڪرڻ لاء اپاء وٺڻ شروع ڪيائين. ان کان اڳ هو پنجاب صوبي جي لاء کيڏي چڪو هو 1984ع جي سمر اولپڪس ۾ قومي ٽيم جي چيف سليڪٽر طور. 2008ع ۾ ھن ٽيم جي جڏي ڪارڪردگيءَ سبب عهدو ڇڏيو. مئي 2013ع ۾ ھن پاڪستان مسلم ليگ(ن) جوائن ڪئي. هي قومي اسيمبليء جو 2013ع کان مئي 2018ع تائين ميمبر رهيو ۽ استعيفا ڏنائين. جون 2018ع هن مسلم ليگ ڇڏي ۽ پاڪستان تحريڪ انصاف سان جڙجي ويو.
ٽنڊو مٺا خان
ٽنڊو مٺا خان (انگريزي: Tando Mitha Khan) تعلقي ۽ ضلعي سانگھڙ جو ھڪ ننڍڙو شھر آھي جنھن جي آبادي 2017ع ۾ ٿيل آدمشماريءَ مطابق 5237 آھي. ھي شھر ارڙھين صدي عيسويءَ ۾ مير مٺا خان آباد ڪيو ھو. ھي شھر سانگھڙ کان ڏکڻ اوڀر ۾ اٽڪل 28.4 ڪلوميٽر ۽ کپري کان اتر اوڀر ۾ اٽڪل 28 ڪلوميٽر پري آباد آھي. شھر جو انتظام ھتان جي ٽائون ڪاميٽيءَ جي حوالي آھي. ھي شھر نارا ڪينال جي ڪپ تي 71.6119 ڊگھائي ڦاڪ ۽ 29.0475 ويڪرائي ڦاڪ تي آباد آھي. ھتان روڊ رستي سانگھڙ، چوٽياريون، کپري ۽ ٻين شھرن ڏانھن وڃي سگھجي ٿو. ٽنڊو مٺا خان ھڪ ديھ جو نالو پڻ آھي. آباديءَ جي لحاظ کان ھي سانگھڙ جو چوڏھون وڏو شھر آھي.
ظفر الله خان جمالي
موت
29 نومبر 2020ع تي جمالي دل جي سور سبب آرمڊ فورسز انسٽيوٽ آف ڪارڊيالاجي ۾ داخل ٿيو ۽ وينٽيليٽر ڀيڙو ٿيو ۽ آخر 2 ڊسمبر 2020ع تي 76 سالن جي ڄمار ۾ گذاري ويو. 3 ڊسمبر تي مذھبي رسمن جي ادائگيءَ بعد اباڻي مقام ۾ دفنايو ويو.
لالٽين
لالٽين (انگريزي:Lantern) ھڪ قسم جي ٻٽي آهي جيڪا شمعدان وانگر ٻرندي آهي. هن ۾ گاسليٽ ڪم ايندو آهي. گاسليٽ واري حصي ۾ ڊٻري وسيلي وٽ پوندي آهي ۽ ان وٽ کي شيشو گهيريل يا پيل هوندو آهي. لالٽين جو استعمال دنيا ڀر ۾ هو. پاڪستان جي صوبنسنڌ، پنجاب بلوچستان ۽ خيبر پختونخوا ۾ به استعمال ٿيندي هئي. اڄ به سنڌ ۾ ٿر ۽ ڪاڇو جي ٻهراڙي ۾ ڪم اچي ٿي. بجلي اچڻ کانپوءِ لالٽين جو واهپو ختم ٿي ويو آهي.
ظفر الله خان جمالي
حوالا
زمرو:1944ع جون پيدائشون زمرو:2020ع جون فوتگيون زمرو:پاڪستان جا وزيراعظم
مڏ آبپاشي نظام
مڏ آبپاشي نظام (انگريزي:Madd Irrigation System) سنڌ ۾ گاج ندي جي پاڻي تي دادو ضلعو، جوهي تعلقو جي سرحدن ۾ کيرٿر جابلو سلسلي ۾ آبپاشي جو هڪ هٿرادو نظام آهي جنهن جي وسيلي ماڻهو قديم زماني کان وٺي جبلن جي ماٿرين جي زرعي زمين آباد ڪندا رهن ٿا.
تفصيل
گاج قديم زماني کان وهندڙ آهي. محققن جي تحقيق موجب سنڌ ۾ واحد برساتي ندي آهي جنهن جو قديم زماني کان منفرد ايريگيشن سسٽم رهيو آهي. آبپاشي جو اهو نظام نه صرف برساتي پاڻي وسيلي هلندو آيو آهي پر گاج ٻارهو وهندڙ نئي آهي. گاج وسيلي قدرتي چشمن جي وهي ايندڙ پاڻي تي به پراڻي وقت کان پوکي راهي ٿيندي رهي آهي. ڪلهوڙن جي دور ۾ ته واهن جو نظام تشڪيل ڏنو ويو، جنهن کي انگريزن سنواريو ۽ سڌاريو ۽ گاج ايريگيشن سسٽم کي ڊويزن طور هلايو. اهو سسٽم پاڪستان جڙڻ کان پوءِ به روان رهيو پر هاڻ برباد ٿي ويو آهي. ٻيو مڏ آبپاشي نظام رهيو آهي. گاج ۾ قدرتي چشمن جي پاڻي تي ميداني علائقي ۾ واهن وسيلي آبادي ٿيندي رهي آهي پر گاج تي مڏ آبپاشي نظام به صدين کان وٺي اڄ تائين رائج آهي. مقامي ماڻهو جابلو علائقي ۾ گاج جي وهڪري تي مڏ آبپاشي نظام وسيلي چشمن وارو پاڻي لفٽ ڪري اتي جابلو سلسلي ۾ مٿانهين وايون ننڍيون وڏيون ماٿريون آڳاٽي دور کان آباد ڪندا آيا آهن. مڏ آبپاشي نظام ۾ ڪاٺ جون ٿوڻيون ڪم اچن. انهن تي ڪاٺ جا ڏڪ رکي تڏا وڇايا ويندا آهن. انهن تڏن تي مٽي ۽ ڇيڻا ڀوري هاريا ويندا آهن ته جيئن پاڻي گهٽ سيمو ڪري. چشمن جي پاڻي کي گاج جي وهڪري مان مٿي آڻڻ لاءِ ذري گهٽ گاج جي منڍ وٽ بند ٻڌو ويندو آهي. شروع وارو هنڌ مٿي هوندو آهي ۽ وهڪري وارو هنڌ هيٺ هوندو آهي جنهن ڪري پاڻي مٿي چڙهڻ لڳندو آهي. اولھ کان گاج جو پيٽ مٿي آهي ۽ اوڀر طرف وهڪرو هيٺ ٿيندو ويندو آهي. اولھ کان مٿانهين وٽ بند اچڻ سبب اوڀر طرف پهاڙن سان سطح هيٺ هئڻ ڪري پاڻي مٿي چڙهڻ لڳندو آهي. اهڙي طرح پاڻي مٿي کڻي آبادي ڪئي ويندي آهي. پاڻي مڏن وسيلي جبلن جي ڪنارن سان وهندي ڏسي حيراني ٿيندي ته مڏ آبپاشي نظام وارن ذهن جي رٿا تي رشڪ به ايندو. مڏ آبپاشي نظام وسيلي ڪڻڪ ۽ ترڪاري جام ٿيندي آهي. آبپاشي جي هن نظام وسيلي هميشه صرف چيٽ جو فصل ٿئي ٿو.مڏ آبپاشي نظام صدين کان وٺي رائج آهي.
پاڪستان پينل ڪوڊ
thumb|پاڪستان پينل ڪوڊ جا ٻہ جلد شرح سان
پاڪستان پينل ڪوڊ جو پراڻو نالو انڊين پينل ڪوڊ آھي.1947ع ۾ پاڪستان جي وجود ۾ اچڻ کانپوءِ ان جو نالو تبديل ڪري پاڪستان پينل ڪوڊ رکيو ويو. ھي ڪوڊ برٽش انڊيا جي سرڪار ايڪٽ نمبر 45 ذريعي 6 آڪٽوبر 1860 ۾ لاڳو ڪيو ويو.ھن وقت ھي ڪوڊ سموري پاڪستان تي لاڳو آھي.
تاريخ
ھن ڪوڊ لارڊ ميڪائولي(Lord Macaulay) جو لکيل آهي. برٽش انڊيا جي ڪمپني سرڪار ملڪ اندر قانون سازي لاء پھرين لا ڪميشن لارڊ ميڪائولي جي سربراهي ۾ جوڙي ھئي جنھن جا ميمبر ميسرز ميڪليئوڊ (Messrs MacLeod), اينڊرسن (Anderson) ۽ مليٽ (Millett) ھيا. ڪميشن ڊرافٽ 1837 ۾ انڊيا جي گورنر جنرل جي ڪائونسل ۾ پيش ڪيو جيڪو نظرثاني لاء سر بارنز پيڪاڪ (Sir Barnes Peacock) ۽ ٻين جي آڏو پيش ڪيو ويو نيٺ 1850 ۾ ان کي مڪمل ڪري 1856 ۾ ليجسليٽو ڪائونسل ۾ پيش ڪيو ويو ۽ 6 آڪٽوبر 1860 ۾ لاڳو ڪيو ويو.اھڙي طرح ھن ڪوڊ جو ڊرافٽ 1937 ۾ تيار ٿيڻ جي باوجود ايسٽ انڊيا ڪمپني جي سرڪار 23 سال جي عرصي بعد لاڳو ڪيو.
ڪوڊ جو جائزو
ھن ڪوڊ جا اصل سيڪشن يا قلم 511 آھن جن ۾ وقت بہ وقت ترميمن ذريعي ڪمي بيشي ٿيندي رھي آھي.اصل بابن (Chapters) جو تعداد 23 آهي جن ۾ بہ وقت بہ وقت ڪمي بيشي ترميمن ذريعي ٿيندي رھي آھي.
تعارف
ھي ڪوڊ جو پھريون باب آھي .ھن باب ۾ ڪوڊ جو تعارف ڏنل آهي۽ ان ۾ پنج قلم يا سيڪشن آھن. پھريون قلم تمھييد (preamble) متعلق آھي جنھن مطابق ھي قانون ملڪ جو ھڪ عام تعزيري يا سزائن وارو قانون آھي.قلم 2 مطابق ھي قانون پوري پاڪستان ۾ لاڳو ٿيل آهي.قلم 3 پاڪستان کان ٻاهر ڏوھ ٿيڻ جي صورت ۾ ڏوھاري خلاف پاڪستان ۾ مقدمو ھلائڻ بابت آھي. ھر ملڪ جو بحري جھاز ان ملڪ جو ترندڙ ٻيٽ تصور ڪيو ويندو آهي جنھن ۾ ملڪ جو قانون لاڳو ٿئي ٿو. جيڪڏهن پاڪستان جو بحري جھاز يورپ جي ڪنھن ساحل لڳ موجود ھجي ۽ ان تي جيڪڏهن ڪو ڏوھ ٿيندو تہ ان ڏوھاري تي پاڪستان جو ھي قانون لاڳو ٿيندو ۽ اھو ڏوھ پاڪستان جي حدن اندر تصور ڪيو ويندو ۽ مقدمو پاڪستان جي عدالت ۾ ھلندو.قلم 4 مطابق ھي قانون پاڪستان جي ھر ملازم تي لاڳو ٿئي ٿو پوء کڻي اھو پاڪستان ۾ ھجي يا پاڪستان کان ٻاهر ان سان ڪو فرق نہ ٿو پئي. قلم 5 مطابق ھن عام قانون جي لاڳو ٿيڻ سان ٻيا خاص قانون متاثر نہ ٿيندا.
عام تعريفون
ھي ڪوڊ جو ٻيون نمبر باب آھي جنھن ۾ قلم 6 کان 52 تائين مختلف لفظن جون قانوني تعريفون بيان ڪيل آھن.جن ۾ قلم 16,13,15,۽ 18 منسوخ ٿي چڪا آھن ۽ قلم 52A اضافي شامل ڪيو ويو آهي. ھن باب ۾ جنس، تعداد، شخص، عورت، مرد، رياست جو ملازم،  جج، ڪورٽ آف جسٽس، پبلڪ سرونٽ، منقولہ ملڪيت، ناجائز فائدو، ناجائز نقصان، بي ايماني، دوکي، جعلسازي، دستاويز،  ملھ واري سيڪيورٽي، عمل ، ڪوتاھي    ۽ ٻين لفظن جون قانوني تعريفون بيان ٿيل آھن.
سزائون
right|250px ھي ڪوڊ جو ٽيون باب آھي جنھن ۾ قلم 53 کان قلم 75 تائين قلم شامل آهن، جن مان قلم 56,58,59,61 ۽ 62 منسوخ ٿي چڪا آهن.قلم 55A ان ۾ شامل ڪري اضافو ڪيو ويو.ھن باب ۾ قلم 53 مطابق پاڪستان ۾ ڏھ قسم جون سزائون ڏئي سگھجن ٿيون جن ۾ قصاص، ديت، ارش، ضمان، تعزير، موت جي سزا، عمرقيد، قيد بامشقت يا بغير مشقت، ملڪيت جي ضبطگي ۽ ڏنڊ جون سزائون شامل آهن.قلم 54 تحت مرڪزي يا صوبائي حڪومت کي اختيار آهي تہ ڪنھن بہ ڏوھاري جي موت جي سزا کي ڪنھن بہ ٻي قانوني سزا ۾ تبديل ڪري سگھي ٿي. پر خون جي ڏوھاري جي موت جي سزا حڪومت مقتول جي وارثن جي رضامندي کانسواءِ نہ ٿي بدلائي سگھي.قلم 55 مطابق صوبائي حڪومت کي اختيار آهي تہ عمر قيد جي سزا کي 14 سالن جي قيد جي سزا ۾ تبديل ڪرڻ جو اختيار آهي.1972 جي قانوني سڌارن ۾ قلم 55A شامل ڪري صدر کي خاص اختيار ڏنو ويو تہ ھو ڪنھن بہ ڏوھاري جي سزا معاف ڪري يا گھٽائي يا ختم ڪري سگھي ٿو .1997 ۾ ترميم ڪري قصاص ۽ ديت جي ذمري يا باب 16 ۾ ڏيکاريل ڏوھن جي ڏوھاري جي سزا معاف ڪرڻ يا ختم ڪرڻ يا تبديل ڪرڻ جي ان خاص اختيار کي مقتول ي جي وارثن ۽ ڏوھ جي شڪار شخص جي رضامندي سان مشروط ڪيو ويو.قلم 57 تحت عمر قيد جي سزا 25 سال قيد جي سزا جي برابر قرار ڏني وئي. قلم 63 مطابق جتي ڏنڊ جي سزا ۾ ڏنڊ جي رقم قانون نہ ڏني آھي اتي ڏنڊ جي رقم لامحدود سمجھي ويندي پر اھو خيال ھجڻ کپي تہ ان ڏنڊ جي رقم وڏي رکڻ سان ڪا زيادتي بہ نہ ٿئي.
ڏوھ ۾ مدد
ھي ڪوڊ جو پنجون باب آھي جنھن ۾ 107 کان وٺي 120 تائين قلم شامل آهن. انھن ۾ قلم 108A جو بعد ۾ اضافو ڪيو ويو ھو. ھن باب ۾ ڏوھ ۾ مدد ڪرڻ يا ڏوھ جي سازش ڪرڻ يا ڏوھ جي ترغيب ڏيڻ جي معاملن جي تعريف ۽ سزائن جا تفصيل ڏنل اھن. سزا لاءِ اصول اھو آھي تہ ڏوھ م مدد ڪندڙ يا ڏوھ جي سازش ڪندڙ ۽ ڏوھ جي ترغيب ڏيندڙ ان ڏوھ جو اوترو ئي ذميدار آهي جيترو ڏوھ ڪندڙ تنھنڪري ان کي بہ ڏوھ ڪندڙ جيتري سزا ملندي. جيڪڏهن ڏوھ جي مدد يا ترغيب يا سازش ڪرڻ باوجود ڏوھ نہ ٿي سگھي تہ بہ مدد ڪندڙ ، سازشي يا شھ ڏيندڙ ان ناڪام ڪوشش جو ڏوھاري سمجھيو ويندو ۽ جي ان لاءِ جيڪڏهن ڪابہ سزا قانون ۾ ڄاڻايل نہ ھجي تہ کيس جيڪو ڏوھ ڪرائڻ چاهي پيو ان ڏوھ جي سزا جو چوٿون حصو سزا ڏني ويندي ۽ قلم 116 تحت ان تي فرد جرم عائد ٿيندو.
مجرماڻي سازش
ھي باب نمبر 5A آھي.اصل ۾ شامل نہ ھيو بلڪہ ڪرمنل لا (امينڊمينٽ) ايڪٽ نمبر 8 سال 1913 ذريعي ڪوڊ ۾ شامل ڪيو ويو. ھن باب ۾ صرف ٻہ قلم 120A ۽ 120B شامل آھن.مجرماڻي سازش جي ڏوھ جي سزا قلم 120 B تحت سازش تحت ڪرايل ڏوھ جيتري سزا سازشي مجرم کي بہ لڳندي. جيڪڏهن سازش ڪنھن ڏوھ ڪرائڻ جي ناھي پر پوء بہ مجرماڻي ھجي تہ سازش ۾ شامل ھر شخص کي ڏوھ ثابت ٿيڻ تي 6 مھينن تائين قيد جي سزا يا ڏنڊ جي سزا يا ٻئي سزائون ڏئي سگھجن ٿيون.
رياست جي خلاف ڏوھ
ھي ڪوڊ جو ڇھون نمبر باب آھي جنھن۾ اصل 121 کان 130 تائين قلم شامل آهن.جن ۾ رياست خلاف جنگ ڪرڻ يا ڪرائڻ يا اھڙي ڪوشش يا مدد جا ڏوھ، رياست جي خلاف ھٿيار گڏ ڪرڻ جو ڏوھ، يا انھن جي خبر ھوندي ان کي راز ۾ رکڻ جو ڏوھ، ، صدر يا گورنر تي حملي ڪرڻ جا ڏوھ، ڪنھن بہ دوست ملڪ جي خلاف جنگ ڪرڻ يا جنگ ۾ مدد ڪرڻ يا ان جي ڪوشش ڪرڻ جا ڏوھ، امن واري حالت ۾ ڪنھن بہ اتحادي جي علائقي ۾ غارت گري (depredation) ڪرڻ جو ڏوھ، ان غارت گري جي ڪا ملڪيت ھٿ ڪرڻ جو ڏوھ، ڪنھن سرڪاري ملازم پاران ڪنھن جنگي قيدي کي ڀڄائڻ جو ڏوھ، يا اھڙي غفلت جو ڏوھ ، يا ڀڳل جنگي قيدي کي پناھ ڏيڻ ۽ بچائڻ جو ڏوھ ۽ انھن ڏوھن جون سزائون ڏيکاريل آھن. ان کان علاوه بعد ۾ شامل ڪيل قلمن ۾ قلم 121A پينل ڪوڊ امينڊمينٽ ايڪٽ 1870 تحت شامل ڪيو ويو جيڪو ملڪ جي خلاف جنگ ڪرائڻ جي سازش يا جنگ جي ڪرائڻ جي  ڪوشش ڪرڻ جي سازش يا جنگ ڪرائڻ ۾ مدد جي سازش متعلق آھي جنھن جي سزا عمرقيد يا 10 سال قيد کان مٿي قيد ۽ ڏنڊ آھي.1950  ۾ پاڪستان پينل ڪوڊ امينڊمينٽ ايڪٽ تحت قلم 123A شامل ڪيو ويو جنھن تحت رياست جي قيام جي مذمت ۽ ان جي سالميت جي خاتمي جي وڪالت کي ڏوھ قرار ڏنو ويو. ساڳي قلم ۾ پاڪستان پينل ڪوڊ امينڊمينٽ ايڪٽ نمبر 2 سال 1992 تحت پاڪستان کي گار ڏيڻ ۽ پاڪستان جي نظريي جي مذمت ڪرڻ کي بہ ڏوھ ۾ شامل ڪيو ويو ۽ انھن جي سزا ڏھ سالن تائين قيد رکي وئي. 1984 ۾ آرڊيننس نمبر 43 ذريعي قلم 123B ھن باب ۾ شامل ڪيو ويو جنھن تحت پاڪستان جي جھنڊي جي توھين، ان کي ساڙڻ، يا ڪنھن عمارت تان بنا ڪنھن اختيار جي ھٽائڻ کي ڏوھ قرار ڏئي ان جي  ٽي سال قيد جي سزا يا ڏنڊ جي سزا رکي وئي.سال 1870 ۾ قلم 124A  جو اضافو ڪري بغاوت جو ڏوھ شامل ڪيو ويو ۽ وري 1898 ۾ ان کي تبديل ڪري موجوده شڪل ۾ آندو ويو.1961 ۾ ان ۾ حڪومت متعلق ضروري ترميمون ڪيون ويون ۽ 1972 ۾ ان قلم ۾ سزا متعلق ضروري ترميم ڪئي وئي.
فوج نيوي ۽ ايئر فورس خلاف ڏوھ
پينل ڪوڊ جو ھي باب ستون آھي جنھن ۾ 131 کان 144 تائين قلم آھن.اھي سڀ فوجين جي متعلق آھن جن ۾ فوج جي اندر بغاوت، ان جي ڪوشش، ان ۾ مدد يا سازش، زيردست پاران بالا فوجي آفيسر تي حملي، فوجي لباس پائڻ يا فوج جو نشان استعمال ڪرڻ وغيره جا ڏوھ ۽ انھن جون سزائون شامل آهن.
امن امان ۾ خلل متعلق ڏوھ
ھي ڪوڊ جو اٺون باب آهي جنھن ۾ 141 کان 160 تائين قلم شامل آھن جن ۾ غيرقانوني ميڙاڪي، فساد(riot)، حملن، جھڳڙي(affray) ۽ انھن ۾ شامل ٿيندڙن جي گڏيل ۽ انفرادي ذميدارين جي تعين ۽ سزائن جو ذڪر آهي.ھن باب ۾ 1962 جي آرڊيننس نمبر 70 ذريعي قلم 153A ۽ 153B شامل ڪيا ويا جن مان قلم 153A کي 1973 جي ڪرمنل امينڊمينٽ ايڪٽ نمبر 6 ذريعي تبديل ڪيو ويو.اھو مختلف گروپن ۾ نفرت پيدا ڪرڻ جو ڏوھ آھي.153B ۾ شاگردن کي سياسي سرگرمين ۾ شرڪت جي ترغيب کي ڏوھ قرار ڏئي ان جي ٻہ سال تائين قيد يا ڏنڊ جي سزا رکي وئي.
سرڪاري ملازمن جا ڏوھ
ھي ڪوڊ جو نائون باب آھي جنھن ۾ 161 کان وٺي 171 تائين قلم شامل آھن جن ۾ سرڪاري ملازم جو رشوت وٺڻ جو ڏوھ، رشوت ۾ مدد ڪرڻ، سرڪاري ملازم جو قانون جي ڀڃڪڙي ڪرڻ جو ڏوھ، سرڪاري ملازم جو ڪوڙا ڪاغذ ٺاهڻ، غير قانوني واپار ڪرڻ، غيرقانوني طور تي نيلام ۾ ٻولي لڳائڻ شامل آهن .نقلي سرڪاري ملازم ٿيڻ شامل آهن.ھن باب ۾ 1953 ۾ ڪرمنل لا امينڊمينٽ ايڪٽ نمبر 37 تحت قلم 165A ۽ 1962 ۾ پاڪستان پينل ڪوڊ امينڊمينٽ آرڊيننس نمبر 59 تحت قلم 165B شامل ڪيو ويو.
اليڪشن متعلق ڏوھ
ھي باب اصل ڪوڊ ۾ 1920 ۾ انڊين اليڪشن انڪوائريز ايڪٽ نمبر 39 ذريعي شامل ڪيو ويو. باب ۾ 171A کان 171I تائين شامل ھيا 1984 جي آرڊيننس نمبر 54 ذريعي وڌيڪ قلم 171J شامل ڪيو ويو جنھن ۾ ماڻھن کي اليڪشن يا ريفرنڊم کان روڪڻ ڏوھ قرار ڏئي ان جي سزا ٽي سال قيد يا ٽي لک تائين ڏنڊ رکيو ويو.
سرڪاري ملازمن جي جائز اختيار جي بي ادبي جا ڏوھ
ھي ڪوڊ جو ڏھون باب آھي جنھن ۾ 172 کان 190 تائين قلم شامل آھن جيڪي سمن جي تعميل کان فراريت، حاضر نہ ٿيڻ، دستاويز پيش نہ ڪرڻ، ڪوڙو اطلاع ڏيڻ، صحيح ڏيڻ کان انڪار ڪرڻ، سوال جو جواب ڏيڻ کان انڪار ڪرڻ، ساک ڏيڻ کان انڪار ڪرڻ، ڪوڙو بيان ڏيڻ، حڪم عدولي ڪرڻ جا ڏوھ شامل آهن.
سڪن ۽ ٽپال جي ٽڪلين متعلق ڏوھ
اھو ڪوڊ جو ٻارھون باب آھي جنھن ۾ 230 کان وٺي 263 تائين قلم شامل آھن جيڪي سڪن ٺاھڻ جا اوزار وڪڻڻ ۽ ٺاھڻ متعلق ڏوھ، نقلي سڪا ٺاھڻ، سڪن جي درآمد يا برآمد ڪرڻ، ڪوڙا سڪا ھلائڻ يا قبضي ۾ رکڻ، ساڳيا ٽڪلين متعلق ڏوھ شامل آهن. ھن باب ۾ بعد ۾ قلم 263A شامل ڪيو ويو جنھن مطابق ٽپال واري ڪوڙي ٽڪلي ٺاھڻ تي بندش وجھي ان کي ڏوھ ۾ شامل ڪري سزا رکي وئي.
ماپ ۽ تور متعلق ڏوھ
اھو ڪوڊ جو 13ھون باب آھي. ان ۾ 264 کان 267 تائين قلم شامل آھن، جنھن ۾ تور جي اوزارن جي استعمال ۾ ڌوڪو ڪرڻ، ڪوڙا وٽ يا اوزار استعمال ڪرڻ  ۽ ڪوڙا وٽ ۽ تارازيون ٺاھڻ شامل آهن.
ماڻھن جي صحت، سلامتي، سھولتن، حيا ۽ اخلاق متعلق ڏوھ
اھو ڪوڊ جو چوڏھون باب آھي جنھن ۾ 268 کان 294 تائين قلم آھن جيڪي عوام کي آزاريندڙن ، عوام جي صحت کي نقصان پھچائيدڙ عملن، کائڻ جي شين ۽ دوائن ۾ ملاوٽ ڪرڻ، بيماريون پيدا ڪندڙ شين جي وڪري، نقلي دوائون وڪرو ڪرڻ، پاڻي جي ذخيرن کي آلودو ڪرڻ، ماحول کي صحت لاءِ نقصانڪار بڻائڻ، رستن ۾ رڪاوٽون وجھڻ، زھريلن مادن يا باھ ٻاريندڙ شين جي معاملي ۾ غفلت ڪرڻ، اوگھڙ واريون تصويرون وڪرو ڪرڻ يا ڏيکارڻ، يا بي حيائي ڦھلائيندڙ ڪتابن وغيره جو وڪرو ڪرڻ، فحش گانا ڳائڻ يا وڄائڻ جا ڏوھ شامل آهن.
مذھب متعلق ڏوھ
ھي ڪوڊ جو پندرهون باب آھي.ان ۾ 295 کان وٺي 298 تائين قلم آھن. قلم 295 ۾ ڪنھن بہ مذھب جي عبادتگاهه يا اھڙي شئي جيڪا ان مذھب ۾ پاڪ سمجھي وڃي ان جي بي حرمتي، نقصان کي ڏوھ قرار ڏئي ان جي سزا ٻہ سال يا ڏنڊ رکي وئي آهي. قلم 296 ۾ ڪنھن بہ مذھبي تقريب ۾ خلل وجھڻ جي سزا ھڪ سال تائين قيد يا ڏنڊ رکي وئي. قلم 297 تحت ڪنھن جي عبادت گاھ ۾ ان مذھب جي ماڻهن جي مرضيءَ جي خلاف داخل ٿيڻ يا ڪنھن جي مقام ۾ ڪنھن لاش جي توھين ڪرڻ جي سزا ھڪ سال تائين قيد يا ڏنڊ رکي وئي آهي.قلم 298 ۾ ڪنھن ٻئي مذھب بابت نازيبا لفظ استعمال ڪري دل آزاري ڪرڻ جي سزا ھڪ سال تائين قيد يا ڏنڊ رکي وئي آهي.1927 ۾ ايڪٽ نمبر 25 ذريعي قلم 295A ڪوڊ ۾ شامل ڪري ڪنھن جي مذھبي جذبات کي پائمال ڪرڻ لاء ان جي مذھب متعلق توھين آميز لفظ استعمال ڪرڻ کي ڏوهه قرار ڏئي سزا رکي وئي جيڪا پھرين گھٽ ھئي پر 1991 ۾ ڪرمنل لا ٿرڊ امينڊمينٽ آرڊيننس نمبر 21 تحت وڌائي ڏھ سال تائين قيد يا ڏنڊ رکي وئي. 1982 ۾ آرڊيننس نمبر 1 ذريعي قلم 295B ڪوڊ ۾ شامل ڪيو ويو جنھن تحت قرآن شريف جي بي حرمتي توھين ۽ ان کي ان نيت سان نقصان پھچائڻ کي ڏوھ قرار ڏنو ويو ۽ ان جي سزا عمرقيد رکي وئي. 1986 ۾ قلم 295C ڪوڊ ۾ ايڪٽ نمبر 3 ذريعي شامل ڪري نبي پاڪ جي باري ۾ توھين آميز لفظ استعمال ڪرڻ کي ڏوھ قرار ڏئي موت جي سزا يا عمرقيد ۽ ڏنڊ رکي وئي.1980 ۾ آرڊيننس نمبر 44 ذريعي قلم 298A ڪوڊ ۾ شامل ڪري پيغمبر جي زالن، اھل بيت، راشدي خليفن ۽ اصحابن جي شان ۾ گستاخي کي ڏوھ قرار ڏئي ٽي سال قيد يا ڏنڊ جي سزا رکي وئي.1984 ۾ آرڊيننس نمبر 20 ذريعي قلم 298B شامل ڪري قادياڻي يا لاھوري گروپ تي اسلامي لفظ ، خليفو، ام المومنين، اھل بيت ۽ مسجد وغيره جو استعمال مسلمانن جي پاڪ ھستين جي بجاءِ ڪن ٻين لاءِ استعمال ڪرڻ ۽ پنھنجي عبادت گاھ کي مسجد سڏڻ يا مسلمانن جي اذان پنھنجي عبادتگاهه ۾ ڏيڻ کي ڏوھ قرار ڏئي سزا ٽي سالن تائين قيد يا ڏنڊ رکي وئي.ان سان گڏ  قلم 298C شامل ڪري قادياڻي يا لاھوري گروپن تي مسلمان سڏائڻ تي بندش وجھي ڏوھ قرار ڏئي ان جي بہ ساڳي سزا رکي وئي.
انساني جسم کي نقصان ڏيندڙ ڏوھ
ھي ڪوڊ جو سورھون باب آھي جنھن ۾ 299 کان 338 تائين قلم آھن. قلم 300 ۾ قتل عمد جي تعريف ۽ 302 ۾ ان جي سزا ڏنل آهي.قلم 304 کان قلم 314 تائين قصاص جا مختلف اصول بيان ٿيل آھن. قلم 315 کان قلم 322 تائين قتل جا ٻيا قسم : قتل شبيھ عمد، قتل خطا، قتل بسبب ۽ انھن جون سزائون بيان ٿيل آھن. قلم 323 ۾ ديت جو ملھ بيان ٿيل آهي. قلم 324 ۾ قتل ڪرڻ جي ڪوشش ۽ ان جي سزا، قلم 325 ۾ خودڪشي ڪرڻ جي ڪوشش کي ڏوھ قرار ڏئي ان جي ھڪ سال تائين قيد يا ڏنڊ جي سزا رکي وئي آهي. قلم 330 ۾ ديت جي ورھاست جو طريقو، 331 ۾ ديت جي ادائيگي بيان ٿيل آهي. قلم 332 ۾ زخم جو تعارف ڏنل آهي. قلم 337 تائين زخمن جا قسم اتلاف عضو، اتلاف صلاحيت عضو ۽ شجہ جون تعريفون ۽ سزائون ڏنل آھن. قلم 338 ۾ اسقات حمل جي تعريف ڏنل آهي. ھن باب جا مٿيان بيان ڪيل قلم اصل ڪوڊ وارا ناھن اھي 1990 ۾ تقريبن سمورا ڪرمنل لا سيڪنڊ امينڊمينٽ ذريعي تبديل ڪري اسلامي قانون قصاص و ديت آرڊيننس 1990 سان مطابقت ۾ آندا ويا. سن کان علاوه ساڳي قانون تحت ھن باب م 337A کان 337Z تائين 26 قلم ۽ قلم 338A کان 338H  تائين 8 ٻيا قلم پڻ ھن باب ۾ شامل ڪيا ويا يعني ثوٽل34 اضافي قلم شامل ڪيا ويا جن ۾ شجہ جي مختلف قسمن جون سزائون، جرح جي تعريف، جرح جائفہ، جرح غير جائفہ ۽ غير جائفہ جا مختلف قسم، غفلت واري ڊرائيونگ جي ڪري لڳل ڌڪ، غلطي يا خطا جي ڪري لڳل ڌڪ، زھر جي کائڻ سان نقصان، ۽ انھن ڏوھن جون سزائون جن م ارش، ضمان وغيره شامل آهن. ان کان سواءِ اسقات حمل جي سزا، اسقات جنين جي تعريف ۽ سزا، وغيره پڻ شامل آھن
ناحق روڪ ۽ ناحق بند
ھي باب 16A آھي جنھن م 339 کان 377 تائين قلم آھن. ھن باب جي پھرين حصي ۾ ناحق روڪ ناحق بند جا ڏوھ ۽ انھن جون سزائون ڏنل آھن.ٻئي حصي ۾  مجرماڻي قوت ۽ حملي بابت ڏوھ آھن جن ۾ طاقت، مجرماڻي طاقت،حملي جون تعريفون ۽ ڏوھن جون سزائون آھن. ٽئين حصي ۾  اغوا، يرغمالي، غلاميءَ جبري پورهئي ۽ جسم فروشي  متعلق ڏوھ آھن. چوٿين حصي ۾ زوري زنا ۽ ان جي سزا ڏنل آهي ۽ پنجين حصي ۾ مرد يا عورت کي پٺيان زنا ڪرڻ يا جانورن سان زنا ڪرڻ جو ڏوهه ۽ سزا شامل آھن. 1984 ۾ ڪوڊ آف ڪرمنل پروسيجر امينڊمينٽ آرڊيننس نمبر 24 تحت ھن باب ۾ قلم 354A شامل ڪري عورت تي حملو ڪري سري عام ننگو ڪرڻ کي ڏوھ قرار ڏئي ان جي سزا موت يا عمر قيد رکي وئي.1958 ۾ڪرمنل لا امينڊمينٽ ايڪٽ تحت قلم 364A شامل ڪري ڏھن سالن کان گھٽ عمر جي ٻار جي اغوا جي ڏوھ ۾ ست کان چوڏهن سالن تائين سزا رکي وئي. ساڳي قلم ۾ 1990 ۾ ٻار جي عمر جي حد وڌائي 14 سال ڪئي وئي.1990 ۾ ايڪٽ نمبر 3 تحت ھن باب ۾ قلم 365A جو اضافو ڪيو ويو جنھن تحت اغوا براءِ تاوان  جو ڏوھ شامل ڪري ان جي سزا موت، يا عمر قيد ۽ ملڪيت جي ضبطگي رکي وئي.2006 ۾ پروٽيڪشن آف وومين ايڪٽ نمبر 6 تحت قلم 365B  جو اضافو ڪيو ويو جنھن تحت شادي جي بھاني سان ڪنھن عورت کي ورغلائي اغوا ڪرڻ جي ڏوھ ۾ عمر قيد جي سزا رکي وئي. ھن باب ۾ قلم 366A ۽ 366B 1923 ۾ ايڪٽ نمبر 20 تحت شامل ڪري عورتن کي جسم فروشي لاءِ استعمال ڪرڻ ۽ ان مقصد لاءِ ٻاھرين ملڪن ڏانهن موڪلڻ کي ڏوھ قرار ڏنو ويو ۽ سن جي سزا ڏھن سالن تائين قيد رکي وئي. 2006 ۾ پروٽيڪشن آف وومين ايڪٽ تحت قلم 367A شامل ڪيو ويو جنھن تحت جنسي تسڪين لاءِ ڪنھن کي اغوا يا يرغمال جي ڏوھ جي سزا موت يا عمر قيد رکي وئي.ساڳي قانون تحت وڌيڪ قلم 371A ۽ 371B شامل ڪري جسم فروشي جي سزا رکي وئي.
ملڪيت متعلق ڏوھ
ھي ڪوڊ جو سترھون باب آهي جنھن ۾ 378 کان 462 تائين قلم آھن.انھن ۾ چوري، ڀتو، ڦر، ڊڪيتي، خيانت، اعتماد جي ڀڃڪڙي، چوري يا ڦر جي سامان جي خريد و فروخت، ڌوڪو، ملڪيت کي نقصان، ملڪيت ۾ مجرماڻي دخل اندازي، گھر ۾ دخل اندازي، گھر ۾ چوري وارن ڏوھن جي تعريف، انھن جا قسم ۽ انھن جون سزائون بيان ٿيل آھن. بعد ۾ 1996 ۾ ايڪٽ نمبر 1 ذريعي قلم 381A شامل ڪري ڪار يا ڪنھن بہ موٽر واري گاڏي ، موٽرسائيڪل، ٽريڪٽر، اليڪٽرڪ موٽر، ٽيوب ويل جو موٽر وغيره جي چوري جي ڏوھ جي سزا ست سال قيد ۽ ان چوري ٿيل گاڏي جي ملھ جيتري ڏنڊ جي سزا رکي وئي.1981 ۾ آرڊيننس نمبر 30 ذريعي قلم 402A ، قلم 402B ۽ قلم 402C شامل ڪري ھاء جيڪنگ کي ڏوھ قرار ڏئي ان جي سزا موت يا عمر قيد رکي وئي ۽ ھائجيڪرن کي پناھ ڏيندڙن لاءِ به ساڳي سزا رکي وئي.
تيل ۽ گيس متعلق ڏوھ
ھي باب 17A آھي جنھن ۾ 462A کان 462F تائين قلم آھن. جن ۾ تيل ۽ گئس جي پائيپ لائين ۾ ھٿ چراند ڪري گئس يا تيل چوري ڪرڻ جا ڏوھ شامل ڪيا ويا آهن. ھي باب ڪوڊ ۾ 2011 ۾ ڪرمنل امينڊمينٽ ايڪٽ نمبر 20 تحت شامل ڪيو ويو.
بجليءَ متعلق ڏوھ
ھي باب 17B آهي جيڪو 31 ڊسمبر 2013 ۾ آرڊيننس نمبر 10 تحت ڪوڊ ۾ شامل ڪيو ويو جنھن ۾ 462G کان 462N ۽ 462 او تائين قلم شامل ڪيا ويا آهن جن ۾ بجلي جي چوري ۽ تارن ۽ ميٽرن سان ھٿ چراند متعلق ڏوھ ۽ انھن جون سزائون ڏنل آھن.
دستاويزن، واپار يا ملڪيت وارن نشانن متعلق ڏوھ
ھي ڪوڊ جو ارڙھون باب آھي جنھن ۾ 463 کان 489 تائين قلم ان ۾ شامل آهن جن ۾ جعلسازي، ڪوڙا دستاويز ۽انھن جو استعمال،  نقلي مھرون، نشان، ٽريڊ مارڪ، پراپرٽي مارڪ وغيره جي ڏوھن جون تعريفون، قسم ۽ سزائون ڏنل آھن.1895 ۾ ڪرمنل لا امينڊمينٽ ايڪٽ تحت 477A داخل ڪري ڪوڙن کاتن ٺاھڻ کي ڏوھ قرار ڏنو ويو. 1899 ۾ ڪرنسي نوٽس فارجري ايڪٽ نمبر 12 تحت ھن باب ۾ قلم 489A,489B,489C,489D شامل ڪري جعلي ڪرنسي متعلق ڏوھ شامل ڪيا ويا.1943 ۾ انڊين پينل ڪوڊ امينڊمينٽ ايڪٽ تحت قلم 489E شامل ڪري ڪرنسي نوٽن جھڙا ڪاغذ استعمال ڪرڻ کي ڏوھ قرار ڏنو ويو. 25 آڪٽوبر 2002 ۾ آرڊيننس نمبر 85 تحت قلم 489F شامل ڪري بي ايماني سان ڏيتي ليتيءَ ۾ يا قرض عيوض جاري ٿيل چيڪ جي بينڪ مان پاس نہ ٿيڻ کي ڏوھ قرار ڏئي چيڪ ڏيندڙ لاءِ ٽن سالن تائين قيد جي سزا رکي وئي
خدمتن جي معاھدن جي ڀڃڪڙي متعلق ڏوھ
ھي ڪوڊ جو اوڻويھون باب آهي جنھن ۾ ٽي قلم ھيا جن ٻہ 490 ۽ 492 منسوخ ٿي چڪا آهن باقي قلم 491 ۾ معاھدي جي ڀڃڪڙي بابت آھي
شادي متعلق ڏوھ
ھي باب ويھون آھي جنھن ۾ 493 کان وٺي 498 تائين قلم آھن جن ۾ ڌوڪي سان مڙس بڻجي زنا ڪرڻ، زال يا مڙس ھوندي ٻي شادي ڪرڻ، پھرين شادي لڪائي ٻي شادي ڪرڻ، شادي ھوندي پنھنجي مڙس يا زال جي بدران ٻي ڪنھن سان ھمبستري ڪرڻ، شادي شده عورت کي ورغلائڻ جا ڏوھ ۽ انھن جي سزا شامل آهن. ھن باب ۾ 2006 ۾ پروٽيڪشن آف وومين ايڪٽ تحت قلم 493A ، 496A 496B 496C شامل ڪيو ويو جن ۾ عورت کي زنا لاءِ ورغلائڻ، غير شادي شده مرد ۽ عورت جو پاڻ ۾ زنا ڪرڻ ۽ زنا جو ڪوڙو الزام ھڻڻ کي  کي ڏوھ قرار ڏنو ويو آهي.
بدناموسي جا ڏوھ
اھو ڪوڊ جو ايڪويھون باب آهي جنھن ۾ 499 کان 502 تائين قلم آھن جن ۾ بدناموسي جي معني ، قسم ۽ سزا ڄاڻايل آهي.2004 ۾ ڊفميشن امينڊمينٽ ايڪٽ نمبر 9 مطابق قلم 502A شامل ڪري بدناموسي جي ڪيسن ٻڌڻ جو اختيار سيشنس ڪورٽ کي ڏنو ويو. ان کان اڳ ماجسٽريٽ کي اختيار ھوندو ھو.
مجرماڻي دڙڪن، بيعزتي ۽چڙ ڏيارڻ متعلق ڏوھ
اھو ڪوڊ جو ٻاويھون باب آھي جنھن ۾ 503 کان 510 تائين قلم آھن جن ۾ مجرماڻي ڌمڪي ، موت جي ڌمڪي، ڪنھن جي بي عزتي ڪرڻ جا ڏوھ ۽ انھن جون سزائون شامل آهن.
ڏوھ جي ڪوشش متعلق
ھي ڪوڊ جو ٽيويھون ۽ آخري باب آھي جنھن ۾ آخري قلم 511 شامل آھي جنھن ۾ ڏوھ جي ڪوشش جو بيان آھي. جنھن مطابق ڪوڊ جي ڪنھن بہ ڏوھ ٿيڻ وقت جيڪڏهن ڏوھ مڪمل نہ ٿئي تہ ان ڏوھ جي قلم سان 511 قلم لڳائي ان ڏوھ جي ڪوشش جو گناھ ٿي پوندو جنھن جي سزا اصل ڏوھ جي سزا جو اڌ سمجھي ويندي.
ٻاٽيرو
The common quail (Coturnix coturnix) or European quail is a small ground-nesting game bird in the pheasant family Phasianidae. Coturnix is the Latin for this species.
With its characteristic call of "wet my lips", this species of quail is more often heard than seen. It is widespread in Europe and North Africa, and is categorised by the IUCN as "least concern". It should not be confused with the Japanese quail, Coturnix japonica, native to Asia, which, although visually similar, has a very distinct call. Like the Japanese quail, common quails are sometimes kept as poultry.
جسم جي بناوٽ
جنهن جي جسامت 18 کان 21 سينٽي ميٽر آهي، هن جو وزن 91 کان 130 گرامن تائين ٿيندو آهي. هي تتر ۽ ڪڪڙ جي ڪٽنب (Phasianidae) ۾ شامل آهي. ان جي نَر ۽ ماديءَ جي کنڀن جي رنگ ۾ فرق هوندو آهي. نَر جي مُنڍي ۽ ڳچيءَ تي جھرڪ وانگر اڇيون ڪاريون پٽيون ننڍڙن ڳانن وانگر نمايان هونديون آهن. ماديءَ جا کنڀ به ترتيب ۾ ته اهڙا ئي آهن پر ان جون ليڪون گھٽ نمايان هونديون آهن. ماديءَ جي سيني وارن کنڀن تي ڪارن ٽٻڪن جو هڪ سلسلو ٿئي ٿو. جڏهن ته نر جي ڇاتي ڪجھ گھري ڀوريهوندي آهي. جسامت ۾ ٻئي برابر ٿين ٿا. هي ننڍڙو پکي به حلال آهي. ۽ شڪار ڪري کاڌو ويندو آهي. ان جي ٻولي ٽِن هلڪن سُرن تي مشتمل ٿئي ٿي، جيڪا رات توڙي ڏينهن جو پئي ٻڌبي آهي. سبيءَ واري علائقي ۾ هن کي ڀاڙُو به چوندا آهن. هن کي ماڻهو پاليندا به آهن ۽ هڪ ٻئي سان ويڙهائيندا به آهن. ٻٽير جي ماديءَ کي هوَنگر چوندا آهن.
رهائش
ھي پکي عام طرح ڪڻڪ جي لابارن وقت ڏسڻ ۾ ايندو آھي. بھار جي موسم ۾ اولهه کان ٻٽير تمام گھڻا ايندا آھن ۽ اڪثر زمين جي فصلن تي لھندا آھن، ھڪ فصل ختم ٿئي ته ان کي ڇڏي ٻئي فصل واريءَ زمين ۾ وڃي رھندا آھن، انڪري ھنن کي ’ فصلي ٻٽيرا ‘ به چوندا آھن.
ڀونتريو خشڪ گاھ ۽ وڌندڙ فصلن ۾ لڪندو آهي. خوف مهل اڏامڻ بدران ڊوڙون پائي ڀڄڻ کي ترجيح ڏيندو آهي. ان سان گڏ هيٺاهيون اڏارون ۽ گھتون به هڻندو ويندو آهي. هي ڊگھن فاصلن وارو لاڏوڻي پکي آهي ۽ سُٺي اڏار جي صلاحيت اٿس. سنڌ ۾ سياري ۾ جي موسم ۾ ولرن جي صورت ۾ ڏسبو آهي. ڀونتريو زمين تي چڳندو آهي. ٻج گؤنچ، مکڙيون، سلا ۽ پن کائيندو آهي. ان جو آکيرو ڍڪيل ماحول ۾ زمين تي پيرن سان کرڙيون هڻي کوٽيل هڪ ننڍڙي کڏ هوندي آهي، جنهن کي جسم جي زور سان شڪل ڏيندا آهن ۽ ان ۾ ڪچڙو سنهڙو گاھ رکندا ويندا آهن. ڀونتريي جو آنو ننڍو ۽ ذري گھٽ گول ٿئي ٿو. جنهن تي ڪارا چٽ ان آني کي ماحول ۾ ڪيموفلاج يا يڪسانيت مهيا ڪندا آهن. ڀونتريو يورپ کان سائيبيريا ۽ منگوليا ۾ افزائش نسل ڪندو آهي ۽ ايران، پاڪستان، هندستان ۽ آفريڪا ۾ سيارو گذاريندو آهي.
کاڌ خوراڪ
هن جي خوراڪ جو گهڻو حصو اناج آهن ان کان سواءِ جيت پڻ کائيندو آهي.
نسل جي واڌويجھ
هوَنگر يعني مادي ٻاٽيرو 6 کان 12 آنا لاهيندي آهي ۽ 16 کان 18 ڏينهن آرو ڪندي آهي. ٻٽيرا عام طور 50/40 ڏينھن جي وقفي سان آنا ڏيندا آھن.
انسان ۽ ٻٽير جو تعلق
گھڻا ماڻھو ٻٽيرن جي ويڙهه تي بازي به رکندا آھن. ٻٽيري جو گوشت لذيذ ٿئي ٿو. ھن جو گوشت طبي لحاظ کان گھڻين بيمارين کي فائدو ڏيندڙ آھي. حڪيمن جو چوڻ آهي ته ھن جو پِتو ڪيترين بيمارين جي علاج طور استعمال ڪندا آهن.
عرب سياح، سنڌ ۽ سرائيڪي پٽي بلوچستان ۾ ٻٽيرن جا شڪار ڪرڻ ايندا آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جا پکي
پاڪستان جو ترانو
پاڪستان جو ترانو دعوا آهي ته پهريون قومي ترانو هو، جيڪو 14 آگسٽ 1947ع تي ريڊيو پاڪستان تان نشر ڪيو ويو. چيو وڃي ٿو ته محمد علي جناح جي درخواست تي جگن ناٿ آزاد اهو ترانو لکيو، پر اهڙي دعوا جي ڪا تاريخي سچائي ثابت نه ٿي آهي. ڄاڻيل تراني کي ڪڏهن پاڪستان جي سرڪاري قومي تراني طور نه اپنايو ويو ۽ پهريون قومي ترانو سرڪاري طور 1950ع ۾ جاري ڪيو ويو.
تناعزو
پهريون دفعو 2004ع ۾ هڪ هندوستاني صحافي دعوا ڪئي ته پاڪستان جو پهريون قومي ترانو لاهور سان تعلق رکندڙ هندو شاعر جگن ناٿ آزاد محمد علي جناح جي درخواست تي لکيو. دعوا آهي ته 11 آگسٽ 1947ع تي جناح آزاد کي ترانو لکڻ لاءِ چيو جيڪو بعد ۾ جناح منظور ڪيو ۽ آزادي کان 1 سال يا ڇهه مهينن تائين پاڪستان جو ترانو اهو ئي رهيو. پر تاريخي طور اها دعوا درست ثابت ناهي ٿي، تاريخدانن صفدر محمود ۽ عقيل عباس جعفري اهڙي دعوا کي رد ڪندي چون ٿا ته جگن ناٿ آزاد ڪڏهن به جناح سان نه مليو نه ئي ان پاڪستان لاءِ ڪو ترانو لکيو.
حوالا
زمرو:ايشائي قومي ترانا
نئون آباد
نئون آباد  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي لاڙڪاڻي تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 21 آگاڻي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جنھن ۾ ڳوٺ نئون آباد پڻ واقع آهي 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڪل آبادي 2,528 آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
حاجي حسن درويش قبرستان
حاجي حسن درويش قبرستان (انگريزي:Haji Hasan Dervesh Graveyard) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو ۾ جوهي شهر کان اٽڪل اڌ ڪلو ميٽر جي مفاصلي تي ڀان-جوهي روڊ لڳ ڏکڻ طرف 250 سال قديم قبرستان آهي.
حوالا
زمرو:قبرستان
پلاجيري
380px|thumb|left|Anise fruits thumb|سئونف وڏف سُئا پُلاجيري جي ٻوٽو جو گُل)
پلاجيري___(Aniseed) سئونف, وڏف, سُئا, پُلاجيري'
مشهور سنهڙو ڪارو ٻج آهي، جو خوشبوءِ جي لاءِ چانورن ۾ وجهي رڌيندا آهن. اهو دوا ۾ به ڪم ايندو آهي. آهر وانگي پوکبو آهي. هتي اُن جي پوک گهڻي نه ٿيندي آهي. اڪثر ٻاهرين ملڪن مان ايندو آهي.ھن کي ڪارو جيرو بہ چوندا آهن.
380px|thumb|Anise essential oil in clear glass vial
حوالا
زمرو:مصالحا
قدرتي ماحول
قدرتي ماحول مان مراد اھي جڳھون يا حالتون جتي ڪو انسان، جانور يا ٻوٽو ھجي يا جتي ھو پنھنجا ڪم ڪري. ماحول ۾ سڀني جاندارن، آبھوا، موسم يا قدرتي وسيلن جو پاڻ ۾ ڳانڍاپو ھجي ٿو جيڪو انساني جياپي ۽ معاشي سرگرمي تي اثر انداز ٿئي ٿو. ماحول جا چار جزا آھن، جيڪي ھيٺ ڏجن ٿاذ: thumb
ھاسٽل
ھاسٽل مان مراد عام طور تي اھا جڳھ آھي، جتي شاگرد پڙھائي حاصل ڪرڻ جي دوران گهر کان ٻاھر ھجڻ ڪري رھي سگهن. ھاسٽل ۾ رھائش، کاڌي پيتي، ڪپڙن ڌوئڻ، تفريح، راند روند وغيرہ جو سھولتون پڻ ھونديون آھن. اسڪولن، ڪاليجن، يونيورسٽين ۽ ٻين ڪيترن ئي تعليمي ادارن کي پنھنجون ھاسٽلون ھونديون آھن، پر سڀني کي ھجن اھو لازمي ناھي. اگڙي طرح ڪيتريون ئي خانگي ھاسٽلون پڻ شاگردن ۽ ٻين ماڻھن مختلف ھنڌن تي موجود ھجن ٿيون. ھاسٽلن جون قيمتون عام طور تي ھوٽلن کان گهٽ ھونديون آھن.
واهولو
حوالا
زمرو:اوزار
ايوب بن جعفر
حوالا
زمرو:سنڌ ۾ عباسي گورنر
ڪرن بيدي
ڪرن بيدي اڳوڻي انڊين پوليس آفيسر، سماجي ڪارڪن، اڳوڻي ٽينس رانديگر ۽ سياستدان آهي. هيءَ پونڊيچري جي ليفٽينينٽ گورنر آهي ۽ ڀارت جي پهرئين ناري آءِ پي ايس آفيسر پڻ آهي. هن پنهنجي ڪيريئر سال 1975 کان شروع ڪيو ۽ 35 سال تائين انڊين پوليس سروس سان لاڳاپيل خدمتون ڏيندي رهي. هيءَ سال 2007 ۾ سروس تان پاڻمرادو استيفا ڏئي آئي، جڏهن تہ ان وقت سندس عهدو ڊائريڪٽر جنرل آف پوليس، بيوريو آف پوليس ريسرچ اينڊ ڊيولپمنٽ وارو عهدو رکندي هئي.
شروعاتي زندگي ۽ تعليم
ڪرن بيدي جو جنم امرتسر ۾ 9 جون 1949 تي هڪ پنجابي ڪٽنب ۾ ٿيو هيو. ڪرن پرڪاش لال پيشواريا ۽ پريم لتا جي ٻئين اولاد هئي. شاشي، ريتا ۽ انو، ڪرن جون ٽي ڀينر آهن. سندس ابا ڏاڏا لالا هرگوبند پيشاور کان امرتسر اچي ويا هيا ۽ اتي ئي پنهنجو ڪاروبار شروع ڪيائون. بيدي جي تربيت گهڻي ريت مذهبي نہ هئي پر سندس تربيت هندو ۽ سک روايتن جي وچ۾ ٿي. پرڪاش لال پنهنجي خانداني ڪاروبار کي وڌيڪ ترقي ڏني ۽ ٽينس کيڏيو. بيدي جي شروعاتي تعليم سيڪرڊ هارٽ ڪنوينشن اسڪول امرتسر منجهان سال 1954 ۾ شروع ٿي هئي. اين سي سي سان لاڳاپيل ڪمن ۾ بيدي ڀاڱو وٺندي رهندي هئي. جڏهن بيدي نائين ڪلاس ۾ هئي تہ ڪيمبرج ڪاليج، جيڪو هڪ پرائيويٽ ادارو هيوم ان ۾ سائنس ۾ ڏهين درجي جو امتحان پاس ڪيو، جڏهن تہ سندس ٻين هم ڪلاسي ساٿي سيڪرڊ ڪنوينشن اسڪول منجهان نائين ڪلاس جو امتحان پاس ڪيو. بيدي سال 1968 ۾ گورنمنٽ ڪاليج آف وومن، امرتسر منجهان انگريزي ۾ بي اي تعليم حاصل ڪئي ۽ انهيءَ سال اين سي سي ڪيڊٽ آفيسر جو اعزاز ماڻيائين. بيدي پوليٽيڪل سائنس ۾ پنجاب يونيورسٽي منجهان ايم اي جي ڊگري حاصل ڪئي. سال 1970 کان 1972 ۾ بيدي خالصا ڪاليج فار وومن امرتسر ۾ ليڪچرار جي حيثيت سان پڙهائيڻ شروع ڪي. انڊين پوليس سروس ۾ پنهنجي دوران بيدي دهلي يونيورسٽي منجهان قانون ۾ هڪ ڊگري حاصل ڪئي ۽ آءِ آءِ ٽي دهلي منجهان سال 1993 ۾ سماجي سائنسز ۾ پي ايڇ ڊي جي ڊگري حاصل ڪئي.
ٽينس کيڏڻ وارو زمانو
بيدي پنهنجي پيءُ کان ڏاڍو متاثر ٿي ۽ 11 سال جي عمر ۾ ٽينس راند کيڏڻ شروع ڪيائين. سال 1964 ۾ بيديءَ امرتسر کان ٻاهر پهريون ٽورنامينٽ کيڏيو. سال 1965 کان 1978 تائين بيدي ڪيتريون ئي ٽينس چيمپيئنشپ کٽيون، انهن مجهان ڪجهہ ذڪر لائق هيٺين ريت آهن:
انڊين پوليس سروس ڪيريئر
16 جولاءِ 1972 تي بيديءَ پنهنجي پوليس ٽريننگ نيشنل اڪيڊمي فار ايڊمنسٽريشن، مسوري اتراکنڊ ۾ شروع ڪئي. هي 80 مردن جي ڪلاس ۾ هڪ ئي اڪيلي عورت هئي، ۽ انهيءَ ريت ڀارت جي پهرئين ناري آءِ پي ايس آفيسر بڻجي وئي. 6 مهينن جي بنيادي ٽريننگ وٺڻ کانپوءِ بيديءَ پوليس ٽريننگ جي ارادي سان مائونٽ ابو راجستان وئي ۽ انکانپوءِ سال 1974 ۾ پنجاب ڀرسان ٽريننگ جي لاءِ وئي. ڪُڻن وسيلي بيدي کي يونين ٽيريٽري ڪيڊر ۾ رکيو ويو، جنهن جو هاڻي نالو اي۔جو۔ايم۔يو۔ٽي ڪيڊر يعني اروناچل پرديش، گوا، ميزورام، يونين ٽيريٽريز ڪيڊر آهي.
سياست
link=فائل:The_book_%22Moditva_–_the_Idea_behind_the_Man%22_being_launched_by_Rajnath_Singh.jpg|کاٻو|thumb|بيدي (ساڄي پاسي) مارچ 2014 ۾ مودي بابت ڪتاب جي مهورت مهل سال 2012 ۾ ڪرن بيدي آءِ اي سي کان الڳ ٿي وئي، جڏهن ان سان لاڳاپيل ڪجھ ماڻهن اروند ڪيجريوال جي سرواڻيءَ ۾ عام آدمي پارٽي جو بڻياد وڌو هيو. بيدي عام انداز ۾ نريندر مودي جي حمائيت ڪئي. جڏهن مودي سال 2014 ۾ ڀارت جو وزيراعظم بڻيو، تہ بيدي ان ڳالهہ جو اعلان ڪري ڇڏيو تہ ، جيڪڏهن کيس اڳيان اهڙي ڪا آڇ ڪئي وڃي ٿي تہ هوءَ بي جي پي سان دهلي جي وزيراعليٰ بنجڻ جي لاءِ تيار آهي. بيدي 2015 ۾ بي جي پي ۾ شامل ٿي وئي ۽ سال 2015 دهلي چونڊن ۾ بي جي پي تان وزيراعظم سيٽ جي لاءِ وڙهي، جنهن ۾ اروند ڪيجريوال کٽي ويو. بيدي عام آدمي پارٽي جي چونڊيل اميدوار ايس۔ڪي بگا کان ڪرشنا نگر ۾ 2277 ووٽن تان هارجي وئي، ۽ هڪ سال کانپوءِ دهلي ۾ عام آدمي پارٽي جي باضابطا اڪثريت سرڪار بڻجي وئي. 22 مئي 2016 تي بيدي پدوچيري جي ليفٽينينٽ گورنر مقرر ٿي.
لکڻيون
ڪرن بيدي جا ڪجھ ذڪر لائق ڪتابَ:
حوالا
زمرو:1949ع جون پيدائشون زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:جيئرا ماڻهو
عبدالسميع سالڪ
عبدالسميع سالڪ دائود پوٽو ولد امام بخش دائود پوٽو جو جنم 27 مارچ 1940ع تي ڳوٺ ٽلٽي تعلقي سيوهڻ شريف ۾ ٿيو. عبدالسميع دائودپوٽو، شمس العلماءِ ڊاڪٽر عمر بن محمد دائود جو سڳو ڀائٽيو آهي. سندس شاعري ۾ استاد منصور دائود پوٽو هو.پاڻ ايس. آر. ٽي. سي ۾ نوڪري ڪيائين