cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مڪران
تاريخ
جنت السنڌ م لکيل آهي تہ:مڪران هونئن ته وڏو علائقو هو، پر سندس ڪيچ مڪران واري حصي تي عيسيٰ بن معدان حڪومت ڪندو هو. سندس تختگاه ڪنزپور هو، جنهن تي عربن ’قنزبون‘ نالو رکيو هو، ان جا ڦٽل نشانو هاڻوڪي پنجگور شهر جي ويجهو آهن. قنزبون وسعت ۾ ملتان جيڏو هو. هتي جو کجور جو حلوو قانيذ هينئر به مشهور آهي. هتي ڪرم آباد (خرم آباد) مکيه شهر آهي، جو هينئر البت ويران آهي، اڳ مردم خيز شهر هو ۽ باغات ڪري مشهور هو. سلطان مسعود سڄي مڪران تي قبضو ڪيو هو.
زمرو:بلوچستان جي تاريخ زمرو:پاڪستان جا صحرا زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:سنڌ جي جاگرافي
چٽڻي
چٽڻيچٽڻي کي انگريزي ۾ ساس چوندا آهن جيڪا رسيلي ھوندي آھي ۽ ڏکڻ ايشيا ۾ کاڌي طور استعمال ٿيندي آهي.اھا مصالحيدار، نمڪين ۽ کٽاڻ وانگر ھوندي آھي. ان جا ڪيترائي قسم آھن مختلف سبزين، ٻجن يا گلن وارن ٻوٽن ,تازن ميون ، خشڪ ميون وغيره ۾ان ٺھندي آھي. عام طور تي ان ۾ ٻيون کاڌي جو شيون ٻوڙي ذائقي طور کاڌيون وينديون آهن جن ۾ پٽاٽو، چشڪ پڪل گوشت، کيرو ، پڪوڙا، ڪچوڙيون، نمڪين بسڪيٽ وغيره شامل آهن. اڄڪلھ چٽڻي ۽کٽاڻ جو وڏو ڪاروبار ٿيندو آهي. پاڪستان ۾ شڪارپور شھر ۾ ڪيترائي ڪارخانا آھن. ان کان سواءِ ڪراچي ۽ ٻين پاڪستاني وڏن شھرن ۾ کاڌن جي صنعت ۾ احمد ۽ نيشنل فوڊ ڪمپنيون چٽڻين ٺاھڻ  لاء مشھور آھن. شڪارپور ۾ مولا بخش آچار ۽ سڪندر آچار وارن جي انبن مان ٺھندڙ کٽي مٺي چٽڻي مشھور آھي. چٽڻي ۾ سرڪي جو استعمال ڪثرت سان ٿيندو آهي.
چٽڻي نالو
چٽڻي لفظ زبان سان چٽڻ مان نڪتل آھي.ان کي عربي ۾ لعوق، فارسي ۾ ترشا، ھندي ۽ اردو ٻولين ۾  چٽني چوندا آھن.
سڃاڻپ
هيءَ گهڻن قسمن جي ٿئي ٿي، مگر هتي ذڪر ميون جي چٽڻين جو آهي، جيڪي ڪنهن ڪچي ميوي کي ڪٽي سنهو ڪري اُن ۾ کنڊ ۽ سرڪي جو قوام ملائي ٺاهيندا آهن.
خاصيت
بک وڌائي، کاڌي کي هضم ڪري، صفرا جو جوش لاهي. وائي باديءَ کي بند ڪري، وات جي ذائقي ۾ مفيد آهي.
بٽالين
بٽالين فوجي جٿي جي هڪ قسم کي چيو ويندو آهي. هڪ عام بٽالين ۾ لڳ ڀڳ 300 کان 800 فوجي شامل هوندا آهن، جن کي مختلف ڪمپنين ۾ ورهايو ويندو آهي. اها تعداد مختلف ملڪن ۾ مختلف هوندي آهي. عام طور بٽالين جي سربراهي ليفٽيننٽ ڪرنل ڪندو آهي. گھڻن ملڪن ۾ بٽالين مان مراد صرف پيادل فوج جو جٿو هوندو آهي.
بٽالين لفظ پهريون دفعو اٽلي جي ماڻهن battaglione طور 16 صدي ڌاري ڪيو. اهو لفظ اٽالين ٻولي جي لفظ battaglia مان نڪتل آهي جنهن جي معني انگريزي ۾ battle سنڌي ۾ جنگ ٿيندو. انگريزي ۾ بٽالين لفظ جو استعمال 1580ع ڌاري ٿيو.
چچي
طب
اثر: گرم خشڪ 3، نقصان: زهر آهي، ميل ۽ عيوض:______، وزن: قدر موافق.
هن جي دل ڪاري ڪپڙي ۾ ٻڌي ڳچيءَ ۾ ٻڌئڻ سان ٻيئڙ ۽ ٽيئڙ تپ کي خاص طرح فائدو ڪندي، هن جو رت اک جي ڦلي، کاڌ، خارش ۽ نظر جي واڌاري لاءِ ڪم اچي ٿو. هن جي وِٺ بابونا جي تيل ۾ ملائي چٽي، ڪوڙهه ۽ ڇانئين جي داغن تي مکجي ته فائدو ٿيندو. هن جو ليپ نبضن جي طاقت ۽ لذت جي لاءِ مجرب ۽ مفيد آهي.
6 رمضان
موڪلون ۽ ڏڻ
06
چراخ
چراخ (انگريزي:Hyena) ھڪ جهنگلي جانور آهي. چراخ بگهڙ، گدڙ ۽ ڪتي واري ڪٽنب وارو جانور آهي. هيءُ خونخوار جانور آهي. هن جو وات ۽ ڏنڊ وڏا ٿين ٿا. چراخ لاءِ سنڌي لوڪ ادب ۾ ڏند ڪٿائي ڪهاڻي مشهور آهي ته ڏائڻ چراخ جهڙي خونخوار جانور تي سواري ڪندي آهي. هيءُ اڪثر جبلن ۾ رهندو آهي.
حوالا
زمرو:جانور
رضاڪارن جي پيشقدمي
رضاڪارن جي پيشقدمي عوامي جمهوريه چين جو قومي ترانو آهي. اھو ڪلاسيڪي چيني ۾ نہ پر روايتي چيني ۾ لکيل آهي.
thumb|[[نائي آر (کاٻي پاسي) ۽ and تيان ھان (ساڄي پاسي), شنگھائي ۾ 1933ع ۾ نڪتل ڦوٽو]]
ان جا ٻول چين تي جاپاني قبضي واري دؤر ۾ ھڪ چيني شاعر تيان ھان 1934ع ۾ لکيو. 1935ع ۾ ان جي ڌن يونان جي موسيقار نائي آر مشھور فلم چلڊرين آف ٽربلڊ ٽائيمز (ڏکي وقت جا ٻار) جي لاء تيار ڪئي.
thumb|left|فلم: چلڊرين آف ٽربلڊ ٽائيمز(1935) جو پوسٽر، جنھن ۾ ھي ترانو پھريون ڀيرو ڳاتو ويو 1949 ۾ ان کي جمھوريه چين جي قومي تراني جي جاء تي عوامي جمهوريه چين جي عارضي تراني طور اختيار ڪيو ويو. 1960 واري ڏھاڪي ۾ آيل ثقافتي انقلاب دوران جڏهن تيان ھان کي گرفتار ڪيو ويو تہ ان عارضي تراني جي جاء تي نئون ترانو: سرخ مشرق اختيار ڪيو ويو جيڪو بغير ٻول جي وڄايو ويندو هو. بعد ۾ ڪجھ تبديلي آڻي ٻول سان وڄايو ويندو هو. 1982ع م ٻيھر رضاڪارن جي پيشقدمي کي سرڪاري طور تي قومي تراني جو درجو ڏنو ويو. 1997ر م ھانگ ڪانگ ۽ 1999ع ۾ ميڪائو پڻ ان کي بطور قومي تراني جي اختيار ڪيو. ان تراني کي چين جي آئين ۾ پڻ شامل ڪيو ويو.
thumb|280px|right| چلڊرين آف ٽربلڊ ٽائيمز نالي فلم ۾ ڳاتل رضاڪارن جي پيشقدمي نالي ڳاتل تراني جي وڊيو ڪلپ
حوالا
زمرو:ايشائي قومي ترانا
ليري ايليسن
ليري ايليسَن، پورو نالو لارينس جوزف ايليسَن (انگريزي: Lawrence Joseph Ellison)، آمريڪي، پئدائش 17 آگسٽ 1944ع.
واپاري، سيڙپڪار، انسان دوست شخصيت آھي، ھي اوريڪل ڪارپوريشن (Oracle Corporation) جو بانيڪار، اگزيڪٽو چيئرمين ۽ چيف ٽيڪنالاجي آفيسر (CTO) آھي. آڪٽوبر 2019ع ۾ کيس فوربز مئگزين پاران آمريڪا جي چوٿين امير ترين ماٹھو ھُجٹ سان گڏ دُنيا جي ڇھين نمبر تي امير ترين ماٹھو قرار ڏنو ويو، 69.1 ارب آمريڪي ڊالر جي ڀاڳ سان، جيڪو 2018ع جي 54.5 ارب آمريڪي ڊالر کان وڌيو ھو.
جنوري 2021ع ۾ ھن جو نالو دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ سُکين ماٹھن جي فھرست ۾ اٺين نمبر تي آھي، سندس ملڪيت جو ڪُل ڪاٿو 86.9 ارب آمريڪي ڊالر آھي.
حوالا
زمرو:1944ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
7 رمضان
موڪلون ۽ ڏڻ
07
چرس
چرس:
نالا: ع. روح البنج، ف. شبنم بنگ، هه. وغيره ___- چرس ۽ مغز بنج.
طب
اثر: گرم خشڪ 3، نقصان: دل ۽ دماغ کي، ميل: کير ڳائو، عيوض: ___، وزن: اڌ ماسي کان هڪ ماسي تائين. سڃاڻپ: هيءَ ڀنگ جي وڻ تي پيل ماڪ ۽ انهيءَ جي پنن جي رطوبت آهي، جو ڪاري رنگ تي ٿيندو آهي. خاصيت: باطني ۽ ظاهري حواسن کي سست ڪري ٿو، عقل ۽ نظر کي وڃائي ٿو، رت کي ساڙي، گهاٽو ڪري ٿو، هن کي گيهه يا کير ۾ ڪاڙهي، ثعلب، دارچيني، جروار ۽ مصطگي ملائي حب جوڙبا ته اهي حب گهڻي ايندڙ پيشاب کي به روڪيندا ۽ امساڪ به پيدا ڪندا..
8 رمضان
موڪلون ۽ ڏڻ
08
بگوديرو ( يو سي)
يو سي 45 بگو ديرو  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا قبي سعيد خان  تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي قبي سعيد خان جي يو سي 2 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي  آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾  ھڪ وڏو ڳوٺ ۽ ان يو سي جو صدر مقام آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ کوسا، چانڊيا، مگسي، ٻرڙا  ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ڳوٺ فقير محمد کوسو، ڳوٺ خانواھ، ڳوٺ بالاچ خان مگسي، ڳوٺ خليفو خان ٻرڙو شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين سليم چانڊيو  ۽ وائيس چيئرمين شبير احمد ٻرڙو چونڊجي آيا جيڪي آزاد اميدوار ھيا. ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ بالاچ خان مگسي جو سجاد علي چانڊيو ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو آزاد اميدوار ھيو.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
ڪور ڪمال (قمبر)
ديھ ڪور ڪمال خان سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڪور سليمان تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
ھن ديھ مان ڪمال خان واري ڪور وھندڙ ھئي جنھن ڪري ان جو نالو ديھ تي رکيو ويو ھو. بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1881ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق سپرا ذات وارن ماڻھن جا ڳوٺ واقع ھيا جن م ڳوٺ بماھبو سپرو، ڳوٺ دلدار سپرو جنھن لڳ ٿرڙي وارو مقام ھيو، ڳوٺ ھمڙي سپري جو، سپرن وارو وڏو ڳوٺ ۽ ڳوٺ خدابخش سپرو واقع ھيا. ديھ جي ڏکڻ اوڀر واري آخري ڪنڊ تي ديھ دوست علي جي دنگ تي دوست علي وارو ڦٽل ڳوٺ واقع ھيو. ديھ جي اتر اوڀر واري ڪُنڊ تي پڻ ھڪ ڦٽل ڳوٺ واقع ھيو. ڳوٺ بماھبو سپرو ھاڻي تائين معروف آھي. سپرن جو وڏو ڳوٺ ھاڻي نور محمد سپرو جي نالي سان معروف آھي. ٻيا ڳوٺ غيرمعروف ٿي چڪا آهن. 1978 کان پوءِ ھتي ڪجھ نوان ڳوٺ معروف ٿيا آهن جن ۾ ڳوٺ محمد خان کوسو ۽ ڳوٺ پنجو خان چانڊيو شامل آهن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ تعلقي ميروخان جي ديھ ڪلھوڙا، اوڀر ۾ ديھ دوست علي، اولھ ۾ ديھ ڪور حسن ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ڪور سليمان واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي. ديھ جي اولھندي پاسي کان گوپانگ شاخ وھندڙ آھي. ڏاکڻي پاسي کان وارھ برانچ مان نڪرندڙ ھڪ وڏي شاخ وھندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 3,535 ھئي جيڪا 726 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
حوالا
زمرو: سنڌ جون ديھون زمرو: قمبر ضلعي جون ديھون زمرو: قمبر تعلقي جون ديھون
سنڌ ڪرڪيٽ ٽيم
سنڌ ڪرڪيٽ ٽيم، پاڪستان جي صوبي سنڌ جي نمائندگي ڪندڙ ڪرڪيٽ ٽيم هئي.
سنڌ، ڊسمبر 1932ع ۾ پهرين دفعي ڪنهن عالمي ملڪ سان ڪرڪيٽ راند ڪئي. ڪراچي جيمخانه ميدان ۾ سريلنڪا خلاف کيڏيل راند بغير ڪنهن نتيجي جي ختم ٿي وئي. 1934ع کان 1953ع تائين ۽ 1947ع کان 1948ع تائين سنڌ جي ڪرڪيٽ ٽيم رانجي ٽرافي ۾ حصو وٺندي رهي. 27 ڊسمبر 1947ع ۾ پنجاب ۽ سنڌ جي وچ ۾ راند جي ميزباني سنڌ ڪئي. ان راند ۾ پنجاب سنڌ کي 68 رنسن ۽ هڪ واريِ (انگريزي: Inning) تان شڪست ڏني. رانجي ٽرافي دوران سنڌ جو مشهور کلاڙي نائومل جيومل هو، جيڪو بعد ۾ هندوستان جي ڪرڪيٽ ٽيم طرفان انگلنڊ خلاف 1932ع ۾ پهريون ٽيسٽ ميچ کيڏيو. جيومل 1960ع ۾ پاڪستان ڪرڪيٽ ٽيم جو ڪوچ پڻ مقرر ٿيو.
ملڪي راندين ۾ سنڌ جي ڪرڪيٽ ٽيم 1953ع کان 1954ع تائين ۽ 1956ع کان 1957ع تائين قائد اعظم ٽرافي ۾ کيڏيندي رهي. گھڻي وقت کان پوءِ سنڌ ٻيهر 1970ع ڌاري قائد اعظم ٽرافي لاءِ مقابلو ڪيو. سنڌ جي ٽيم يونائيٽد بنڪ ٽرافي ۾ پڻ حصو ورتو.
سنڌ جي ڪرڪيٽ ٽيم آخري راند 1979ع ۾  حبيب بينڪ لميٽيڊ ڪرڪيٽ ٽيم خلاف کيڏيو جنهن ۾ 7 وڪيٽن تان سنڌ کي شڪست آئي. ان کان پوءِ ”سنڌ گورنر 11“ جي نالي سان سنڌ جي ٽيم 1980 ڌاري ٽي ۽ 2000ع ۾ هڪ رانديون کيڏي. ”ريسٽ آف سنڌ“ (انگريزي: Rest of Sindh) جي نالي سان سنڌ جي ٽيم 02-2001ع ۾ قائد اعظم ٽرافي ۾ حصو ورتو. جنهن ۾ 8 راندين دوران سنڌ جي ٽيم ڪا به راند نه کٽي سگھي.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:سنڌ_۾_ڪرڪيٽ
ليري پيج
ليري پيج، پورو نالو لارينس ايڊورڊ پيج (انگريزي: Lawrence Adward Page)  ، آمريڪي، پئدائش 26 مارچ 1973ع.
ڪمپيوٽر سائنسدان، ۽ ڳنڍ ڄار (انگريزي: Internet) جو ڪامياب واپاري آھي. ھن کي سرگي برِن سان گڏ گوگل جي ساٿي بانيڪارن منجھان ھڪ طور تمام گھٹو ڄاتو سُڃاتو ويندو آھي.
جنوري 2021ع جي دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ سُکين ماٹھن جي فھرست ۾ ھن جو نالو ڏھين نمبر تي آھي، سندس ڪُل ملڪيت 76.4 ارب آمريڪي ڊالر آھي.
حوالا
زمرو:1973ع جون پيدائشون زمرو:آمريڪي ڪمپيوٽر سائنسدان زمرو:جيئرا ماڻهو
ڪور سليمان
ديھ ڪور سليمان سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڪور سليمان تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري دؤر جي تائين واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ م ڳوٺ رضا محمد ڳڙھي، ڳوٺ صالح سپرو ۽ ھڪ وڏو ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي اھو وڏو ڳوٺ سليمان جي نالي سان معروف آهي ۽ ٻيا ننڍڙا ڳوٺ غيرمعروف آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڪور ڪمال خان ۽ ڪور حسن، اوڀر ۾ ديھ دوست علي، اولھ ۾ ديھ وڪڙو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ مراد علي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,760 ھئي جيڪا 544 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
حوالا
زمرو: سنڌ جون ديھون زمرو: قمبر ضلعي جون ديھون زمرو: قمبر تعلقي جون ديھون
جيلن صوبو
جيلن;vان کي رومن اچار ۾ پھرين ڪيرن (Kirin) ۽ پوء چيلن (Chilin) طور لکيو ويندو هو. اھو اتر اوڀر چين ۾ عوامي جمهوريه چين جو ھڪ صوبو آهي جنھن جي گادي جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شھر چانگچن آھي. ھن صوبي جون حدون اوڀر ۾ اتر ڪوريا ۽ روس سان، اتر ۾ ھيلانگجيئينگ سان، ڏکڻ ۾  لئائوننگ سان ۽ اولھ ۾  انر منگوليا سان ملن ٿيون. اتر اوڀر چين ۾ ھن صوبي ۾ سڀ کان پهرين صنعتي ترقي عمل ۾ آئي جنھن ۾ زياده تر ڳري صنعت شامل آهي. ھن صوبي ۾ تيل جا وڏا ذخيرا آھن. ھن صوبي جي پکيڙ 1,90,000 چورس ڪلوميٽر (73,000 چورس ميل) آھي. آبادي پوڻا ٽي ڪروڙ اٿس. ھي علائقو روايتي طب لاء مشھور آھي ڇوته اتي ٻوٽن جا 27000 قسم ملن ٿا جن ۾ 9,000 طبي استعمال واريون جڙيون ٻوٽيون پڻ شامل آهن. صوبي ۾ تيل، گيس، ڪوئلو، لوھ، نڪل، ابرق، گريفائيٽ، جپسم، سيمينٽ ۾ استعمال ٿيندڙ پٿر، سون ۽ لوھ ڪثرت سان ملن ٿا. چين ۾ سڀ کان گھڻو تيل به ھن صوبي ۾ نڪرندو آهي.
سرگي برن
سرگي برِن، پورو نالو سرگي مِخاءِ لووِچ برِن (انگريزي: Sergey Mikhaylovich Brin)، روس ڄائو آمريڪي، پئدائش 21 آگسٽ 1973ع.
ڪمپيوٽر سائنسدان سان گڏ ڪامياب ڳنڍ ڄار (انگريزي: Internet) واپاري آھي. ليري پيج سان گڏ گوگل جو ساٿي بانيڪار آھي. ھي گوگل کي جنم ڏيندڙ ڪمپني اَلفابيٽ انڪارپوريشن جو 3 ڊسمبر 2019ع تي عُھدي تان لھٹ تائين صدر رھيو ، برِن ۽ پيج اَلفابيٽ ۾ ساٿي بانيڪار، طاقتور حصيدار، بورڊ جا رُڪن ۽ مُلازم طور پوءِ بہ موجود آھن.
جنوري 2021ع جي دُنيا جي سڀ کان وڌيڪ مالدار ماٹھن ۾ برِن يارھين نمبر تي آھي، سندس ڪُل ملڪيت جو ڪاٿو 74.3 ارب آمريڪي ڊالر آھي.
حوالا
زمرو:1973ع جون پيدائشون زمرو:آمريڪي ڪمپيوٽر سائنسدان زمرو:جيئرا ماڻهو
23 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
23
ڍوري (يو سي)
يو سي 46 ڍوري  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا قبو سعيد خان تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي قبو سعيد خان جي يو سي  3 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 13,160 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل يو سي قبو سعيد خان جو نئون نالو آھي ان جو صدر مقام قبو سعيد خان شھر آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ بروھي، مگسي، کوسا ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ڍوري، اسحاق، سمندر، سرحد، ڳوٺ قادر بخش کوسو، ڳوٺ ميان بخش کوسو، ڳوٺ علي حسن بروهي شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين  عبدالرحيم کوسو ۽ وائيس چيئرمين شھباز علي کوسو چونڊجي آيا جيڪي پيپلزپارٽي جا اميدوار ھيا. ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ قادر بخش کوسو جو محمد قاسم کوسو ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جنھن جو تعلق پيپلزپارٽي سان ھيو.
صحت ۽ تعليم جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري ، مڊل ۽ سيڪنڊري تعليم جي سھولت ميسر آهي. ھائر سيڪنڊري تعليم لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اڪثر گھٽ اپت واريون  آھن.
24 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
24
آءِ پي ايڊريس
انٽرنيٽ پروٽوڪول ايڊريس (آئپي پتو) هڪ عددي ليبل آهي جيڪو هر ڪپميوٽر ڊيوائس کي ڪمپيوٽر نيٽورڪ سان ڳنڍيل هوندو آهي جيڪو رابطي لاءِ انٽرنيٽ پروٽوڪول استعمال ڪندو آهي. هڪ IP پتو ٻن اھم افعال تي عمل ڪري ٿو: ميزبان (هوسٽ) يا نيٽ ورڪ انٽرفيس جي سڃاڻپ ۽ جڳھ کي خطاب.
ويب هوسٽنگ سروس
ويب هوسٽنگ سروس (Web hosting service) هڪ قسم آهي انٽرنيٽ هوسٽنگ سروس جيڪا انفرادي ۽ تنظيمن کي اجازت ڏئي ٿي ته اهي پنهنجي ويب سائيٽ کي ورلڊ وائڊ ويب ذريعي رسائي ڏين. ويب هوسٽ ڪمپنيون آهن جيڪي گراهڪن تي استعمال ٿيندڙ يا ليز تي سرور جي جڳهه فراهم ڪنديون آهن ، انهي سان گڏ انٽرنيٽ ڪنيڪشن فراهم ڪندي ، خاص طور تي هڪ ڊيٽا سينٽر ۾. ويب ميزبان پڻ پنهنجي مرڪز سينٽر ۾ موجود ٻين سرورن لاءِ ڊيٽا سينٽر جي جڳهه ۽ انٽرنيٽ جي ڪنيڪشن فراهم ڪري سگھن ٿا ، جنهن کي ڪوليٽنگ سڏجي ٿو ، جيڪو لاطيني آمريڪا يا فرانس ۾ هائوسنگ پڻ سڏجي ٿو
25 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
25
26 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
26
آذربائيجاني منات
منات ((ڪوڊ: AZN؛ نشاني: ₼) آذربائیجان جو سڪو (ڪرنسي) آهي. هي 100 ڪيوپڪ ۾ ورهايل آهي. آذربائيجاني منات جي نشاني، ₼ ، 2013 ۾ يونيڪوڊ U+20BC تي لڳائي وئي هئي. هڪ لوئر ڪيس ايم m مينات جي نشاني لاءِ متبادل طور استعمال ڪري سگهجي ٿي.
دستو (فوج)
نمائش
نيٽو جي نشانين ۾ فوجي دستي کي ٻن نقطن سان ڏيکاريو ويندو آهي، اهي نقطا هڪ چوڪنڊي جي مٿان چٽيل هوندا آهن.
آذربائيجاني منات
اشتقاق
لفظ منات "مونيتا" (لاطيني مونٽائي) مان نڪتل لفظ آهي جيڪو رومن ديومالا (ڏندڪٿا) ۾، ھڪڙو لقب ٻن الڳ ديوين کي ڏنو ويو هيو: يادگيري جي ديوي. آخر ۾ ذڪر ڪيل نالو انگريزي ۽ رومن ٻولين ۾ لفظن "ڏوڪڙ يا پئسا" ۽ "سڪا ٺاهڻ" سميت ڪيترن ئي لفظن جو ذريعو آهي. منات ٻنهين آذربائيجاني ۽ ترڪمين ٻولين ۾ سوويت روبيل جو نالو پڻ هيو.
دستو (فوج)
قيادت
دستي جي اڳواڻي ڪندڙ آفيسر کي دستي جو اڳواڻ (انگريزي:) چيو ويندو آهي. دستي جي اڳواڻ جي نائب کي مددگار اڳواڻ (انگريزي:) چيو ويندو آهي. برطانيا ۽ دولت مشترڪ (انگريزي:) جي ملڪن ۾ دستي جي اڳواڻ کي سيڪشن ڪمانڊر چيو ويندو آهي.
آذربائيجاني منات
پهريون منات، 1919-1923
آذربائیجان ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ ۽ ان جو جانشين آذربائيجان سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ پنهنجي ڪرنسي کي 1919 ۽ 1923 جي وچ ۾ جاري ڪيو. ڪرنسي کي آذربائيجاني ۾ منات ۽ روسي ۾ روبل (рубль) سڏيو ويندو هو، ٻنهي ٻولين (۽ ڪڏهن ڪڏهن فرانسيسي ۾) بينڪ نوٽن تي لکيو ويندو هيو. آذربائيجان کي ٽرانسڪاڪيشين سوويت فيڊرل سوشلسٽ ريپبلڪ جو حصو بڻجڻ کانپوءِ منات پهرئين ٽرانسڪاڪيشين روبل کي برابر تي مٽايو ۽ ٻئي ٽرانسڪاڪيشين روبل جي جگهہ ورتائين. ڪوبه ذيلي ورهاست جاري نه ڪئي وئي هئي، ۽ ڪرنسي رُڳو موجوده بينڪ نوٽن موجود رهي.
بينڪ نوٽ
ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ 25، 50، 100، 250 ۽ 500 منات جا نوٽ جاري ڪيا، جڏهن ته سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ 5; 100; 1,000; 5,000; 10,000; 25,000; 50,000; 100,000; 250,000; 1 ملين ۽ 5 ملين منات جا نوٽ جاري ڪيا.
ٻيو منات، 1992-2006
ٻيو منات 15 آگسٽ 1992 تي سامهون آندو ويو.
بينڪ نوٽ
ان ڪرنسيءَ لاءِ هيٺيان بينڪ نوٽ جاري ڪيا ويا هيا بئنڪ نوٽ گڏ ماليت 1 کان 250 جي ماليت کان باڪو جي ميڊن ٽاور مٿي ڏيکاريل آهن.
سڪا
گردش ۾ موجود سڪا 1، 3، 5، 10، 20 ۽ 50 ڪيوپيڪ آهن. ڪيترائي سڪا خاص طور تي ٻه ڌاتي (بائميٽالڪ) 50 ڪيوپڪ qəpik (سڪو €2 وانگر) ۽ 10 ڪيوپڪ (اسپيني گلن، جهڙوڪ 20 يورو سينٽ سڪا وانگر) مختلف يورو سڪن جي  ماپو ۽ شڪل سان ملندڙ جُلندڙ آهن. جنوري 2006 ع ۾ پهريون ڀيرو سڪا گردش ۾ رکيا ويا ۽ ان ۾ ٽڪسال جو سال ناهي هوندو.
بينڪ نوٽ
2018 ۾، حيدر عليئيف جي 95 هين سالگرهہ ملهائڻ لاءِ 200 منات جا بينڪ نوٽ جاري ڪيا ويا.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:يورپ جون ڪرنسيون زمرو:ڪرنسي گردش زمرو:ايشيا جون ڪرنسيون زمرو:آذربائيجان جون ڪرنسيون زمرو:آذربائيجان ۾ ملڪي آمدني زمرو:آذربائيجان جي معيشت زمرو:1992 ۾ متعارف ڪرايل ڪرنسي زمرو:1919 ۾ متعارف ڪرايل ڪرنسيون
چڪچڪو
چڪچڪو:
نالا: ع. معده، ف. ترمذڪ، هه. وغيره___ چڪچڪ، سنگانه، فيعه ۽ تردوڪ.
طب
اثر: گرم خشڪ 2، نقصان: دماغ کي، ميل: سرڪو ۽ بصر، عيوض: جهرڪي، وزن: ٽي عدد. سڃاڻپ: هي پکي جهرڪيءَ کان ٿورو ننڍو ٿيندو آهي. خاصيت: هن جو گوشت جگر ۽ معدي کي طاقت ڏئي ٿو. صفراوي دستن کي بند ڪري ٿو، ٻرهل، يرقان، جلندر لاءِ مفيد آهي. هن جو پتو ڏڊ، ڪوڙهه، اک جي خارش لاءِ مفيد آهي، بواسير جي رت جي گهڻائي ۽ موڪن لاءِ هن کي ترن جي تيل ۾ ملائي مرهم ڪري استعمال ڪرائجي ته گهڻو فائديمند آهي..
لاکا (قمبر)
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1879 کان 1947ع تائين واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ لاکا ۽ لاکن جو مقام، ڳوٺ پير محمد لاکو، ڳوٺ رب رکيو لاکو، کنڊن جو ڳوٺ، نونارين جو ڳوٺ، ڳوٺ عرضي مغيري ۽ ڳوٺ ولھاري مغيري واقع ھيا. ھن ديھ ۾ ڳوٺ لاکا ھاڻي ڀاوند لاکا ۽ بمدو لاکا جي نالي سان مشھور آھي، ڳوٺ الھ بخش مغيري ۽ ڳوٺ پير محمد لاکو باقي معروف ڳوٺن ۾ شامل آهن. ٻيا ڳوٺ غيرمعروف ٿي ويا يا ڦٽي ويا آهن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڪمال خان، اوڀر ۾ ديھ ڇڄڙا، اولھ ۾ ديھ جوڻيجا ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ڪلر 1 واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي. ديھ جي اتر اوڀر واري حصي م نور واھ وھندڙ آھي ۽ اترئين ڀاڱي مان فتوھل واھ گذري ٿو. اتر اوڀر واري دنگ کان شھدادڪوٽ قمبر روڊ گذرندڙ ھيو.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 6,919 ھئي جيڪا 1127 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
حوالا
زمرو: سنڌ جون ديھون زمرو: قمبر ضلعي جون ديھون زمرو: قمبر تعلقي جون ديھون
ڪووڊ-١٩ ويڪسين
ڪووڊ-١٩ ويڪسين (COVID-19 vaccine) ڪوروناوائرس روڳ 2019 (ڪووڊ-١٩) جي خلاف هڪ فرضي تصوراتي ويڪسين آهي.جيتوڻيڪ هينئر تائين ڪنهن بہ ويڪسين ڪلينيڪل ٽرائلز پُورا ناهين ڪيا، تنهن هوندي، ان طرح جي ويڪسين تيار ڪرڻ جي لاءِ انيڪ ڪوششون ٿي رهيون آهن. فيبروري 2020 جي پڇاڙيءَ ۾، ورلڊ هيلٿ آرگنائزيشن (ڊبليو ايڇ او) چيو تہ هو آسرو رکن ٿا تہ سارس ڪووي 2 اثرائتو وائرس جي خلاف ڪوئي ويڪسين 18 مهينن کان بہ گهٽ وقت ۾ اچي ويندي. اپريل 2020 تائين، ويڪسين جا لڳ ڀڳ 50 اُميدوار ارتقائي مرحلي ۾ هيا، چار تنظيمن انساني سبجيڪٽ ۾ فيز 1 جي حفاظتي اڀياس جي شروعات ڪئي هئي.
ڪورونا وائرس ويڪسين لاءِ گذريل ڪوششون
جانوروں سميت پکين ۾ ڪورونا وائرس جي سبب کان ٿيندڙ ڪيترين ئي بيمارين جي خلاف متعدي برونڪائٽس وائرس، ڪينائن ڪوروناوائرس ۽ فلائن ڪورونا وائرس جي استعمال لاءِ ويڪسين تيار ڪيون ويون آهن.
انسانوں کي متاثر ڪندڙ ڪوروناويرڊي فيملي ۾ وائرس کان بچاءُ جي قطرا پيارڻ جي گذريل ڪوششن جو مقصد شديد تکو ساهه کڻڻ وارو سينڊروم ڪورونا وائرس (سارس) ۽ وچ اوڀر جي ساهه جو سنڊروم (ايم اي آر ايس، يا ميرس) آهي. سارس ۽ ميرس جي خلاف ويڪسينن کي غير انساني ساهوران جانورن جي نمونن ۾ چڪاس (ٽيسٽ) ڪيو ويو آهي. and MERS سال 2020 تائين، سارس جي لاءِ ڪوئي علاج يا بچائيندڙ ويڪسين موجود ناهي، جيڪا انسانن ۾ محفوظ ۽ ڪمائتي (ڪارآمد) ٻنهين ئي صورتن ۾ ڏيکاءُ ڏئي سگهي. سال 2005 ۽ 2006 ۾ ڇپجندڙ کوجنا پَنن (ريسيرچ پيپرز) مطابق، سارس جي علاج جي لاءِ نويل ويڪسين ۽ دوائن جي نشاندهي ۽ نشوونما سموري دنيا جي حڪومتن ۽ عوامي صحت ادارن (پبلڪ هيلٿ آرگنائزيشن) جي ترجيح هئي.
27 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
27
ڪووڊ-١٩ ويڪسين
ڪورونا وائرس ويڪسين لاءِ گذريل ڪوششون
وچ اوڀر ساهه کڻڻ وارو سينڊروم (مڊل ايسٽ ريسپائريٽري سينڊروم، ميرس) جي خلاف ڪوئي پَڪ ڪيل (تصديق ٿيل) ويڪسين پڻ موجود ناهي. جڏهن ميرس عام رائج ٿي ويو، تہ ايئن سمجهيو ويندو هيو تہ موجودهہ سارس ريسرچ هڪ ميرس ڪووي انفيڪشن جي خلاف ويڪسين ۽ علاج جي لاءِ هڪ لاڀائتي ٽيمپليٽ فراهم ڪرري سگهي ٿي. مارچ 2020 تائين، هڪ (ڊي اين اي بيسڊ) ايم اي آر ايس (ميرس MERS) ويڪسين هئي، جنهن انسانن ۾ پهريون مرحلي جي ڪلينيڪل ٽرائلز مڪمل ڪيا هيا، ۽ ٽي ٻيون اڳڀرائي ۾ شامل هيون، هي سڀ وائرل ويڪٽر ويڪسين آهن، جن منجهہ ٻہ اڊينووائرل وڪيٽرڊ (ChAdOx1-ايم اي آر ايس، بي وي آر ايس-GamVac) ) ۽ هڪ ايم وي اي- ويڪٽرڊ (ايم وي اي-ايم اي آر ايس-ايس) آهي.
2020 ۾ ڪوششںون
ڪووڊ-١٩ جي سُڃاڻپ (شناخت) ڊسمبر 2019 ۾ ٿي هُئي. سال 2020 ۾ سموري دنيا ۾ اها هڪ وڏي مهاماري وبا جي شڪل ۾ پکڙجي وئي، جنهن جي ڪري هڪ ويڪسين تيار ڪرڻ ۾ خاطر خواہ سيڙپ (انويسٽمينٽ) ۽ تحقيقي سرگرميون ٿيڻ لڳيون. سارس ڪووي-2 جي خلاف ممڪن ويڪسين تيار ڪرڻ جي لاءِ ڪيتريون ئي تنظيمون ڇپيل (پبلشڊ جينوم) جو استعمال ڪري رهيون آهن.
ڪُجھ 50 ڪمپنيون ۽ تعليمي ادارا اهڙِ ويڪسين جي ارتقا ۾ شامل آهن، انهن منجهان ٽن کي انسداد مهاماري تياري ڪوليشن فار ايپيڊمڪ پريپرڊنيسس انوويشنز (سي اي پي آءِ) جي پُـڀَرائي (حمايت) حاصلآهي، جنهن ۾ بائيوٽيڪنالوجي ڪمپنيون جهڙوڪ موڊرنا، ۽ انوئيو دواسازي  (انوئيو فارماسيوٽيڪلس) ۽ ڪوئينز لينڊ يونيورسٽي جون رٿائون (منصوبا) شامل آهن. مارچ 2020 تائين، ڪوويڊ-19 جي لاءِ ويڪسين ۽ علاج معالجو جي اميدوارن تي اوسر جي سمورن مرحلن ۾، سموري دنيا ۾ پنج سئو ڪلينيڪل اسٽڊيز عالمي صحت جي تنظيم ڪلينيڪل ٽرائل رجسٽري (ورلڊ هيلٿ آرگنائزيشن ڪلينيڪل ٽرائل رجسٽري) ۾ رجسٽرڊ ٿيل اهن.
حوالا
زمرو:طبي تحقيق
ورچوئل پرائيويٽ نيٽورڪ
ورچوئل پرائيويٽ نيٽورڪ ، (virtual private network or VPN) هڪ مجازي پرائيويٽ نيٽورڪ (وي پي اين) هڪ عوامي نيٽورڪ جي ذريعي نجي نيٽ ورڪ کي وڌائيندو آهي ۽ صارفين کي حصيداري ۽ عوامي نيٽ ورڪ ۾ ڊيٽا موڪلڻ ۽ موصول ڪندو آهي ifڻ ته انهن جا ڪمپيوٽر ڊوائيس سڌو سنئون نجي نيٽ ورڪ سان ڳنڍيل هوندا. وي پي اين جي پار هلندڙ ايپليڪيشنون تنهن ڪري خانگي نيٽ ورڪ جي ڪارڪردگي ، حفاظت ، ۽ انتظام مان فائدو حاصل ڪري سگهن ٿيون. انڪريشن هڪ عام آهي ، جيتوڻيڪ وراثت ۾ ناهي ، وي پي اين ڪنيڪشن جو حصو آهي
پلٽڻ
پلٽڻ (انگريزي: platoon) هڪ فوجي ٽولي کي چيو ويندو آهي. هڪ پلٽڻ ۾ ٻه يا ٻن کان وڌيڪ فوجي دستا شامل هجن ٿا. پلٽڻ جي جوڙجڪ مختلف ملڪن ۾ مختلف هجي ٿي، پلٽڻ جي جوڙجڪ فوجي شاخن جي حوالي سان پڻ مختلف هوندي آهي. پر آمريڪا جي سرڪاري ڪاغذن مطابق آمريڪا جي فوج ۾ هڪ پلٽڻ ۾ رائيفل سان ليس 39 پيادا هجن ٿا يا واري بحري فوج جي پلٽڻ ۾ 43 سپاهي هوندا آهن. پيادي پلٽڻ جا مختلف قسم هوندا آهن، جيئن antiarmor, heavy machinegun, light armored reconnaissance, mortar, reconnaissance, scout, scout sniper, and weapons وغيره. پيادن سپاهين کان سواءِ مختلف قسمن جي پلٽڻ ۾ سپاهين جو تعداد بنهه گھٽ به هوندو آهي، جيئن آمريڪا جي رابطن واري پلٽن (انگريزي: Communication Platoon) 9 سپاهين تي مشتمل هجي ٿي. پلٽڻ جي سربراهي ننڍي عهدي وارو فوجي آفيسر ڪندو آهي. پلٽڻ جي سربراهه کان پوءِ پلٽڻ حولدار پلٽڻ جو اڳواڻ هوندو آهي، جنهن جي صلاح سان پلٽڻ جو سربراهه فيصلا وٺندو آهي.
فرانس ۾ پلٽڻ مان مراد صرف گھوڙسوار سپاهي هوندا آهن، جڏهن ته پيادن جي ٽولي کي سيڪشن چيو ويندو آهي.
فائرنگ دستي جو استعمال
شروع ۾ پلٽڻ هڪ منظم فوجي تنظيم بجاءِ صرف فائرنگ ڪندڙ سپاهين جي ٽولي کي چيو ويندو هو. ان جي شروعات سوئيڊن ۾ گوستاوس ايڊولفس 1681ع ۾ ڪئي. 1970ع ۾ فرانس جي فوج ۾ هڪ بٽالين کي 18 پلٽڻ ۾ ورهايو ويندو هو ۽ 3 پلٽڻ گڏجي وڙهندا هئا. اهو طريقڪار برطانيا، آسٽريا ۽ روس جي فوج ۾ پڻ استعمال ٿيندو هو.
لکٽيا
ديھ لکٽيا سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڪلر تپي ۾ واقع آهي.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ محبت خان بليدي ۽ ديھ آچا، اوڀر ۾ ديھ ڪلر 1 ۽ ديھ ڪلر 2، اولھ ۾ ديھ کاھي مينھون ۽ ديھ ڊٻ مٺو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ چنڱڙو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي. ديھ مان قمبر غيبي ديرو روڊ گذرندڙ آھي. ديھ ڊگھ جو ھڪ وڏو حصو پڻ ھن ديھ ۾ واقع آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4,848 ھئي جيڪا 719 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
حوالا
زمرو: سنڌ جون ديھون زمرو: قمبر ضلعي جون ديھون زمرو: قمبر تعلقي جون ديھون
دراوڙن وارو زمانو
قديم هجري (پٿر واري زماني کان پوءِ برف گهٽ پوڻ لڳي ۽ ڌرتيءَ جون حالتون ڦريون. ماڻهو ڌڻ ڌارڻ، کيتي ڪرڻ، باهه ٻارڻ ۽ ٿانءَ ٿپا جوڙڻ سکيا. ڌاتن مان سون کانسواءِ ٻئي ڪنهن به ڌاتوءَ جي اڃان سڌ ڪا نه هين. اڳي اڻ گهڙيل پٿر ڪم آڻيندا هئا، پر هن زماني ۾ پٿر گهڙڻ سکيا، ته ڪپ، ڏاٽا ۽ ٻيا اوزار پٿر جا ٺاهي سگهيا ٿي. اهو ”نئين پٿر وارو زمانو“(Neolithic or New Stone Age) سڏجي ٿو، جو اڄ کان اٽڪل پندرهن هزار کن ورهيه اڳي شروع ٿيو هو. ڪيترا عالم ائين وسهن ٿا، ته جانورن جي هڏن جي لساڻ يا لسائيءَ مان ان وقت جي ماڻهن کي پٿر گهڙڻ جو خيال آيو، جنهنڪري اڻ گهڙيل پٿرن بدران گهڙيل پٿر ڪم آڻڻ لڳا. حقيقت ڪيئن به هجي، پر ايترو چئبو، ته آڳاٽن ڪولن ۽ سنٿالن کان هن زماني جا ماڻهو وڌيڪ سڌريل هئا، جنهنڪري هيءُ تهذيب جي ترقيءَ جو ٻيو دؤر ليکجي ٿو.
نئين پٿر واري زماني جي سڀيتا جو بنياد وجهندڙ دراوڙ لوڪ چوڻ ۾ اچن ٿا. هنن بابت عالمن کوجنائون ڪري ڄاڻايو آهي، ته ڪولن ۽ سنٿالن جي مٿان اهي لوڪ ڪاهي آيا ۽ منجهائن ڪيترن کي وچ هندستان ڏي هڪالي ڪڍيائون ۽ پاڻ اتر هندستان جا والي ٿي ويٺا. تازو مهن جي دڙي مان ڪن ڪولن ۽ سنٿالن جي کوپڙين سان گڏ ڪن دراوڙن جون به کوپڙيون لڌيون آهن. هن مان سمجهجي ٿو ته دراوڙن جي اچڻ کان پوءِ به ڪي ڪول ۽ سنٿال ساڻن گڏ رهيا پيا هئا. اهي پوءِ آرين سان به لهه وچڙ ۾ آيا هئا، تنهنڪري سنسڪرت ساهت ۾ انهن ٻنهي قومن جو ذڪر آهي.
سنڌ ۾ هن وقت جيڪي ”اوڏ“ آهن، سي اصل دراوڙن جي ڪل مان آهن. اهي اصل ڏکڻ هندستان ۾ هئا، اتر هندستان ڏي اچڻ کان اڳ واٽ تي جيڪو هنڌ اول وسائي ويٺا، سو هنڌ سندن نالي پٺيان اوڏر ديش سڏجڻ ۾ آيو، جنهن جو اُچار پوءِ ڦري اوڙيسا (Orissa) ٿيو. بمبئيءَ کاتي جي ذاتين جو ذڪر ڪندي، هيءَ حقيقت اينٿوون صاحب ڄاڻائي آهي. انهن اوڏن مان پوءِ ڪي مارواڙ ويا، جتان پوءِ سنڌ ۾ آيا؛ پر ٻولي اڄ تائين مارواڙين جهڙي ڳالهائيندا آهن، اهي اصل هندو آهن، پر اڪثر مسلمانن جهڙي شڪل اٿن، ۽ ڪپڙا به اهڙا ڍڪيندا آهن. سندن پير رامڏيو آهي. جنهن جو ميلو سال بسال لڳندو آهي. ”اوڏ“ لفظ جي بنيادي معنيٰ آهي اڏيندڙ؛ اهي اڄ تائين ڀتين جون اوساريون کڻندا آهن.
سنڌ ۾ هن وقت ٻيا ”ماڱر“ يا ماڃر (Maanjnir) ذات جا مهاڻا آهن. اُهي سنڌ جي آڳاٽن دراوڙن جو اولاد آهن، يا پوءِ ڏکڻ هندستان کان آيا سا پڪ ڪانهي – ايتري ڄاڻ ملي ٿي ته ڪيترين صدين کان سنڌ، ڪڇ ۽ گجرات جا وڻجارا ملبار طرف وڻج واپار لاءِ ويندا هئا. اڄ به مغلڀين تعلقي جاتيءَ، ڪڇ ڀڄ ۽ گجرات طرف جا ميربحر دنگيون هاڪاري، ملبار طرف پيا وڃن. ماڱر (Maangnir) ذات جا مهاڻا ملبار ۾ به گهڻا آهن، جنهنڪري چئبو ته ملبار ڪناري وارن سان لهه وچڙ هئڻ ڪري اهي سنڌ ۾ آيا هجن ته عجب ڪونهي.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:سلجھائپ صفحا زمرو:سنڌ زمرو:مذهب زمرو:ڀارت
28 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
28
فائر ٽيم
فائر ٽيم فوجي دستي جو سڀ کان ذيلي دستو هوندو آهي. هن دستي جو ڪم نگهداشت، چوڪسي يا دشمن مٿان مختلف هنڌن تان فائر ڪرڻ هوندو آهي. فائر ٽيم ۾ ڪنهن هدف جي مطابق سپاهين جو تعداد گھٽ وڌ هوندو آهي، پر عام طور 4 يا ان کان گھٽ سپاهي هڪ فائر ٽيم ۾ شامل هوندا آهن. جنهن مان هڪ فوجي ٽيم جي سربراهي پڻ ڪندو آهي.ٻه يا ٽي فائر ٽيم گڏائي هڪ دستو جوڙيو وندو آهي، جنهن جي سربراهي اسڪواڊ ليڊر ڪندو آهي.
فائر ٽيم کي جديد دور جي  فوج لاءِ اهم ذيلي دستو تصور ڪيو وڃي ٿو ڇو ته هي اول فوجي دستو هوندو آهي. تاريخ ۾ انهي فوج کي وڌيڪ ڪاميابيون مليون جن جي فائر ٽيم وڌيڪ منظم هيون. کاٻو|thumb|افغانستان ۾ آمريڪي فوجي چونڪي ڏيئي رهيا آهن.
29 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
29
چڪو ڏڌ
نالا: ع. اقط، ف. ڪشڪ، هه. وغيره___ پنير، قروط ۽ باديه حصات.
طب
اثر: سرد خشڪ 2، نقصان: بلغم ۽ سودا،ميل: جوارش ڪموني ۽ گلقند، عيوض: ___-، وزن: ڇهن ماسن کان ٻن تولن تائين. سڃاڻپ: ڏڌ کي ڪاڙهي، ان مان پاڻي ڪڍي چڪيون ٻڌي رکندا آهن. اهو رواج پاڪستان جي ٿر واري ۽ جابلو ڀاڱي ۾ خراسان طرف عام آهي. خاصيت: جيئن ته قابض ۽ دير هضم آهي، ان ڪري ان کي گيهه ۾ بريان ڪري کارائجي ته صفراوي دستن ۽ اتيسار کي فائدو ڪندو. ان کي ساڙي، تيل ۾ ملائي وار چري، ٻڦي ۽ مٿي جي پتن ۽ گنج تي لائبو ته اهي ڇڏي ويندا، هن جو مرهم بواسير جي رت اچڻ ۾ مفيد آهي..
30 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
30
چم
نالا: ع. جلد، پوست، هه. وغيره___ کال، چمڙه، چام ۽ ليدر.
طب
اثر: معتدل، نقصان: ______، ميل: ______، عيوض: ______-، وزن: قدر موافق. سڃاڻپ: ڪنهن جانور جي کل، جنهن تان وار لاهي صفا ڪئي وئي هجي. خاصيت: پراڻي چم کي ساڙي ان جي رک زيتون جي تيل ۾ ملائي مرهم ڪري رکي ته ناسور جي ڦٽن، رواجي ڦٽن، اڻ ڇٽندڙ پراڻن ڦٽن کي ڇٽائڻ لاءِ مفيد آهي. ٻڪريءَ کي ڪهي، ان جي کل لاهي گرم گرم، بدن تي چاڙهبي ته سرسام، پراڻن تپن، نانگ جي ڏنگيل، جذام، ڪمر ۽ سڄي بدن جي سور لاءِ مفيد آهي..
چقمق
چقمق: عربيءَ حجرالنار يا حجر الحديد:، فارسي ۾ سنگ آتش:، ھنديء ۾ آگ جهاڙ پٿر: انگريزيءَ ۾ ميگنيٽ: Magnet: لوڊ اسٽون: lodestone: لوھ جي ڪچي ڪاري ڌاتوءَ کي چئبو آهي.جيڪو پھريان ايشيا مائينر جي شھر مئگنيسيا ۾ کوٽي ڪڍيو ھئائون. لوڊ اسٽون يا مئگنيٽائيٽ، لوھي ڪوڪن، ٽاچنين يا لوھ جي ذرن کي پاڻ ڏي ڇڪي يا کڻي سگھندو آھي پر شيشي، مٽي، ڪاٺ ۽ ٻين ڪيترين ئي شين جي ذرن کي کڻي ڪونہ سگھي. البت رڪ کي کڻي وٺندو آهي ڇاڪاڻ تہ رڪ بہ گھڻي قدر لوھ ئي ھوندو آھي.نڪل nickel ڪوبالٽ Cobalt تي بہ ھلڪو اثر ڪندو آهي.
طب
اثر: سرد خشڪ 2، نقصان: ميل: ___، عيوض: زهر مهرو، وزن: چار ماسا. سڃاڻپ: هلڪي اڇاڻ مائل، ڪاري رنگ جو هڪ پٿر جو قسم آهي. جي لوهه کي ان تي هڻبو ته هن مان چڻنگون نڪرنديون. خاصيت: هن کي گلاب جي پاڻيءَ ۾ گهي پيارجي ته دل هول، جگر جي گرمي، آنڊن جي ڦٽ لاءِ مفيد آهي. رت جي دستن کي فائدو ڪري ٿو. مثاني جي پٿري ڀڃي پيشاب جي رستي ٻاهر ڪڍي ٿو. هن مان دل پاڪ جوڙائي حمل واري عورت جي ڳچيءَ ۾ ٻڌجي ته ويم وقت کيس سنهنجائي ٿيندي..
چقمقيت ۔ مقناطیسيت     Magnetism اوھان ٻن ڪاٺ جي ٽڪڙن کي هڪ ٻئي جي سامهون رکندا تہ اهي هڪ ٻئي کي ڪشش نہ ڪندا پر اوهان چقمق Magnet جي سامھون لوھ جو هڪ ٽڪڙو رکندا تہ اهي هڪ ٻئي سان ملي ويندا.
اسان اهو ڄاڻون ٿا تہ چقمقي ٻني Magnetic field ۽ بجلي Electricity  هڪ ئي طرح سان ڪم ڪندا آهن يا ائين چئي سگھجي ٿو تہ مقناطيس ۽ بجلي هڪ ئي سڪي جا ٻہ پاسا آهن ڇوجو جڏهن چارج ٿيل ذرا Charged particle حرڪت ڪندا آهن تہ چقمقي ٻني Magnetic field پيدا ٿيندي آهي پر اسان ڄاڻون ٿا تہ چقمق ۾ ڪنھن ڪرنٽ گذرڻ بنا چقمقي ٻني موجود هوندي آهي ۽ اسان هي بہ ڄاڻون ٿا تہ ڪي بہ مواد substance اھڙا ناهن جيڪي اليڪٽران، پروٽان ۽ نيوٽران تي مشتمل نہ هجن ائين ئي چقمق بہ انھن بنيادي ذرن سان ملي ڪري ٺھيل هوندا آهن.
پر چقمقيت کي سمجھڻ جي لاءِ مقداري سطح Quantum level جي ذرڙن کي سمجهڻو پوندو. جيئن تہ سڀ بنيادي ذرڙا مايي چارج Mass charge ۽ ٻور (ٻرڻ) Spin جھڙي خاصیتن وارا هوندا آهن. چارج ئي اُها خاصیت آهي جيڪا چقمقيت Megnetism جو سبب بڻجي ٿي. 1922ع ۾ اليڪٽران ۽ پروٽان جي ان خاصیت جو جو علم ٿيو تہ هي ننڍڙا ننڍڙا چقمق Magnet آهن ۽ ايٽم اليڪٽران پروٽان ۽ نيوٽران تي مشتمل هوندا آهن. اليڪٽران جي نسبت پروٽان تمام گهٽ مقناطيسيت وارو هوندا آهن. پروٽان مرڪز Nucleus ۾ موجود هوندا آهن ۽ اليڪٽران مرڪز جي ويجهي گردش ڪندا آهن. اليڪٽران جي مقناطيسي قوت وڌيڪ هجڻ ڪري مرڪز Nucleus جو چقمقي ٻني تي خاص اثر ناهي پوندو. اليڪٽران جي گهمڻ جي ڪري مداري چقمقي ٻني Orbital magnetic field پيدا ٿيندي آهي ۽ هر اليڪٽران جي مرڪز Nucleus جي ويجهو پنھنجو پنھنجو مدار Orbit هوندو آهي ۽ هڪ مڪمل شيل جنھن ۾ ايٽم جي تعداد مڪمل هوندي آهي اتي اليڪٽران جوڙن جي شڪل ۾ هوندا آهن ۽ اھي ھڪ ٻئي جي چقمقي ٻني کي رد ڪن ٿا پر هڪ اڌ شيل ۾ اليڪٽران جوڙن جي شڪل ۾ ناهن هوندا جنھن ڪري اهي هڪ ٻئي جي چقمقي ٻني کي رد ناهن ڪري سگھندا اھڙي طرح هڪ ايٽم چقمق وانگر سلوڪ ڪندو آهي.
ھن خاصیت کي نظر ۾ رکي اسان دوري جدول Periodic table کي ڏسون ٿا تہ اسان کي معلوم ٿئي ٿو تہ ان ۾ سڀ عنصر Elements جن جي اليڪٽران جا ٻاھريان موسٽ شيل مڪمل يا مڪمل هجڻ جي ويجهي ھجن تہ اهي چقمقي ناھن ۽ جن جا ٻاھريان گهڻو شيل اڌ ڀريل Half full  آهن اهي سڀ چقمقي خاصيت وارا آهن مثال طور نڪل، ڪوبالٽ، آئرن، ڪروميم انهن سڀني ڌاتن جا ٻاھريان گهڻا شيل اڌ ڀريل Half full ٿين ٿا جيڪي انھن کي چقمقي خوبي Magnete property  فراهم ڪندا رھن ٿا پر ٻاھريون گهڻو شيل ئي ميگنيٽ ٺھڻ لاءِ ضروري ناهي جيئن ڪروميم هڪ اهڙي ڌات آهي جنھن جو هڪ ايٽم تہ چقمقي ٿي سگھي ٿو پر گھڻا ايٽم ملي چقمقي خوبي Magnetic property وڃائي ڇڏن ٿا.
هتان کان ڳالھ ايٽمن کان قلم پذيري Crystallisation  تي اچي وڃي ٿي جتي ايٽم ملي اهڙي جوڙجڪ بنائن ٿا جنھن ۾ يا تہ اهڙيون جوڙجڪون ٺاهيندا جنھن ۾ سڀ هڪ ايٽم هڪ رخ  aligned ھوندا يا وري هڪ ٻئي جي مخالف رخ ۾ ٿي هڪ ٻئي جي چقمقي ٻني رد ڪري ڇڏيندا. ايٽم اُها صورت اختيار ڪندا جنھن ۾ گهٽ توانائي گهربل هوندي ۽ ڪروميم ۾ ايٽمن جي قلمن Crystals جي ترتيب اهڙي هوندي آهي جو اُهو چقمقيت جي خاصيت وڃائي ويھي ٿو.
ھاڻ هي ڳالھ پيدا ٿئي ٿي تہ چقمق عام طور تي لوھ يا نڪل تي مشتمل هوندا آهن. عام طور تي لوھ يا نڪل جو هڪ ٻئي تي ڪو بہ چقمقي اثر ناهي ٿيندو ڇوجو انهن جي چقمقي ٻني موجود نٿي ٿئي تہ عام چقمقي ڌات ۽ هڪ چقمق ۾ ڇا فرق ٿئي ٿو؟.
ڏسجي تہ اھي ٻئي هڪ ئي ايليمنٽ سان ٺھيل ٿين ٿا.
هتي ڳالھ قلمن Crystals کان نڪري علائقي Domain تي اچي وڃي ٿي. هڪ عام لوھ جي بار جا ڪجھ ايٽم هڪ رخ ۾ ٿي سگھن ٿا ۽ ڪجھ ايٽم ھڪ رخ ۾ ائين ان بار جي علائقن Domains جي هڪ رخ ۾ نہ هجڻ ڪري چقمقي ٻني وجود ۾ ناهي ايندي پر جڏهن ڪا اسٽرنگ ميگنيٽ فيليڊ لاڳو ڪئي وڃي ٿي تہ سڀ ڊومين هڪ ئي رخ ۾ ٿي وڃن ٿا ۽ اهو بار عام لوھ کان مقناطيس ۾ تبديل ٿي وڃي ٿو.
چلاس
thumb|200px|right| قراقرم ھاء وي جو نقشو چلاس پاڪستان جي انتظامي صوبي گلگت-بلتستان جي ضلعي گلگت جو ھڪ شھر جيڪو درياء سنڌ جي کاٻي ڪپ تي واقع آهي اھو شھر ريشم واري شاھراھ جو حصو ھيو قراقرم ھاء وي ۽ اين-90 نيشنل ھاء وي ذريعي ترتيبوار پشاور ۽ اسلام آباد سان ڏکڻ اولھ ۾ ۽ ھزارہ ڊويزن ۽ مالاڪنڊ ڊويزن سان  ڳنڍيل آهي. اتر ۾ ھي شھر چين جي ژينجيانگ صوبي جي شھرن تاشڪرغان ۽ ڪشغر سان گلگت ۽ ھنزہ واري علي آباد شھرن ذريعي خنجراب واري لڪ جي رستي ڳنڍيل آهي.ھتان جي موسم اونھاري ۾ گرم ۽ خشڪ، ۽ سياري ۾ ٿڌي ۽ خشڪ ھوندي آھي.
چئوديرو
يو سي 47 چئوديرو  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا نصيرآباد تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي نصيرآباد جي يو سي 1 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 16,944 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چئوديرو ھڪ وڏو ڳوٺ ۽ ان يو سي جو صدر مقام آھي. ھن شھر جي آبادي جي اڪثريت تونيا ذات جي ماڻھن جي آھي. تونيا ذات جو سردار الطاف حسين تونيو ھن ڳوٺ جو رھندڙ آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ تونيا، شاھاڻي، ميربحر، سولنگي، چانڊيا،   ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ چئوديرو، ٿرڙي ھاشم، شاھاڻي ڳوٺ، نوح ڳوٺ، لائق پور ۽ ٻيا شامل آهن. ھي يو سي وڱڻ نصيرآباد روڊ تي واقع آهي.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾  جنرل ڪائونسل جي سيٽن تي جي يو آء جو خان تونيو،  آزاد اميدوار ڪرم الدين ميربحر ۽ نادر تونيو کٽي آيا ھيا. ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي.
صحت ۽ تعليم جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري، مڊل ۽ سيڪنڊري تعليم جي سھولت ميسر آهي. ھائر سيڪنڊري تعليم لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
عظيم تر آفريڪي نظريو
عظيم تر آفريڪي نظريو يا پين ايفريڪن ازم (Pan Africanism) هڪ سياسي ۽ سماجي نظريو يا تحريڪ آهي، جنهن جو مقصد سڀني آفريڪي ملڪن ۽ آفريڪي ورثي يا نسل جي ماڻهن کي سياسي ۽ اقتصادي طرح هڪٻئي جي ويجهو آڻڻ ۽ عالمي سطح تي سندن اتحاد جوڙڻ آهي. هن تحريڪ، خاص طور تي يورپي ملڪن طرفان قائم ڪيل آفريڪي بيٺڪي نظام جي آخري مرحلن ۾ زور ورتو. ان تحريڪ جو بنيادي مقصد سڀني آفريڪي ملڪن کي يورپي قابض قوتن جي چنبي مان آزاد ڪرائڻ هيو. گهانا جو اڳواڻ ’ڪوامي نڪروما‘ هن تحريڪ جو سخت حامي هيو. ان کان سواءِ هن نظريي آمريڪا ۾ ڪاري نسل جي ماڻهن لاءِ شهري حقن جي حوالي سان به وڏي مڃتا ۽ اهميت ماڻِي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
لشڪري چانڊيو (قمبر)
ديھ لشڪري خان چانڊيو سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا مھيون تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري دؤر جي ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ جان محمد ڀنگر، ڳوٺ غلام حسين، ڳوٺ دلمراد، ڳوٺ رسول بخش چانڊيو ۽ ان جي لڳ ھڪ ڦٽل ڳوٺ، ڀنگرن جو هڪ ٻيو ڳوٺ، ڳوٺ جھنجھڻ، ڳوٺ ڇتا سائين، ڳوٺ پناھ واقع ھيا. ھاڻي ان ديھ م ڳوٺ محمد صديق مگسي، ڳوٺ دوست محمد چانڊيو، ڳوٺ فيض محمد چانڊيو، ڳوٺ واليڏنو شابراڻي، ڳوٺ غازي چانڊيو، ڳوٺ دريا خان چانڊيو، ڳوٺ لاشاري، ڳوٺ صاحب خان، ڳوٺ ھمير خان چانڊيو، ڳوٺ جان محمد ڀنگر ڳوٺ گولو خان چانڊيو، ڳوٺ منڌو چانڊيو ۽ ڳوٺ جھنجھ واقع آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾, ميروخان تعلقي جون ديھون ڊٻ چانڊيو ۽ مصري خان چانڊيو، اوڀر ۾ تعلقو لاڙڪاڻو ، اولھ ۾ ديھ ميڻا ۽ ڏکڻ ۾ پيروز ڀٽي ۽ ديھ ميھيون ديھ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 7,416 ھئي جيڪا 1,139 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
حوالا
زمرو: سنڌ جون ديھون زمرو: قمبر ضلعي جون ديھون زمرو: قمبر تعلقي جون ديھون
ڊجيٽل آبجيڪٽ آئڊنٽيفائر
ڊجيٽل آبجيڪٽ آئڊنٽيفائر (DOI ڊي او آءِ) (Digital object identifier) هڪ مستقل سڃاڻپ ڪندڙ يا هينڊل آهي جيڪو شين کي منفرد طور سڃاڻڻ لاءِ استعمال ڪيو ويو آهي، جيڪو بين الاقوامي  معياري اداري (ISO) ذريعي اسٽينڊرائزڊ ڪيو ويو آهي.
سيف الملڪ (ڪتاب)
پوڪرداس پاران سنڌ جي مشهور ڪافي گو شاعر صوفي بزرگ ۽ عوامي شاعر حاجي خانڻ چنجڻي جا پڻ ڪيئي ڪتاب ڇپرائي پڌرا ڪيا هئا انهن منجهان سندس سنڌي زبان ۾ جوڙيل شهڪار تصنيف”سيف الملوڪ پڻ اهم جاءِ والاري ٿي.
موسي خيل بازار
موسیٰ خيل بازار پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ضلعي موسیٰ خيل جو ھڪ شھر ۽ ضلعي جو صدر مقام آهي. ان جي جاگرافيائي بيهڪ اتر ۾ 30°52' ۽ اوڀر ۾ 69°49' ڊگرين جي وچ ۾ 1341 ميٽرن جي الٽيٽيوڊ تي آهي. برٽش انڊيا جي دؤر ۾ ھي شھر لورالائي ضلعي جي موسیٰ خيل تحصيل جو صدر مقام ھيو. ھن شھر ۾ گيرشين ۽ بوزدار قبيلن جا ماڻهو ڪثرت ۾ رھن ٿا.
فل نائيٽ
پورو نالو فِلِپ ھيمپسن نائيٽ (انگريزي: Philip Hampson Knight)، پئدائش 24 فيبروري 1938ع، آمريڪي ارب پَتي واپاري. ھي ايمريٽس آف نائڪي انڪارپوريشن (انگريزي: Emeritus of Nike inc) جو گڏيل بانيڪار ۽ چيئرمين آھي. ھي اسٽاپ موشن فلم پروڊڪشن ڪمپني لائيڪا (انگريزي: Laika) جو مالڪ پٹ آھي. نائيٽ جن تعليمي ادارن مان تعليم حاصل ڪئي، اُنھن سان گڏ اوريگون ھيلٿ اينڊ سائنس يونيورسٽي کي پٹ ڪروڙين ڊالر عطيو ڪري چُڪو آھي. ھي اُنھن تعليمي ادارن کي 2 $ ارب آمريڪي ڊالرن کان مٿي عطيو ڪري چُڪو آھي.
28 جون 2021ع تي فوربز مئگزين پاران دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ سُکين ماٹھن جي فھرست ۾ کيس 23 ھين نمبر تي رکيو ويو آھي. سندس ملڪيت جو ڪُل ڪاٿو 56.4 $ ارب آمريڪي ڊالر لڳايو ويو آھي.
چمڙو
چمڙو: جنھن کي عربي ۾ خماش، فارسي۾ شب پره، ھندي ۾ چمکدر ۽ موش ڪور چوندا آهن. ڏينهن جو ٻاهر ڪونه نڪري. سُڃين جاين ۾ يا وڻن جي اونداهن هنڌن تي اوبتو ٽنگيل ڏسڻ ۾ ايندو آهي يا ڪنهن وڻ جي پور اندر لڪل هوندو آهي. سج لهڻ بعد ڪجهه اونداهي ٿي، ته پوءِ آڏا اُبتا لامارا ڏيندو اُڏامندو رهندو آهي.
طب
ان جي گوشت جي تاثير گرم خشڪ آهي. ڪوئي جي منهن وارو وڏن کنڀن سان رات جو اُڏامندڙ جانور جنهن کي ڏند آهن. هن کي زنبق يا زيتون جي تيل ۾ ساڙجي، پوءِ اهو تيل فالـج ريشي، سنڌن جي سور، نقرس، عضون جي استرخاءِ وارن هنڌن تي مالش ڪرائجي. ان جي وِٺ اک جي ڦلي، ڌند ۽ اک جي روشنائيءَ لاءِ مفيد آهي، هن جو رت وارن وارين جاين تي لائجي ته وار وري نه ڄمندا. وڏن جابلو چمڙن جو کير جيڪو مادي چمڙي جي ٿڻن مان ڳڙي هيٺ ڪري گڏ ٿئي ٿو، اهو قوت مردميءَ لاءِ مفيد آهي..
حوالا
زمرو:جانور
زمرو:پکي
عظيم جرمن نظريو
عظيم جرمن نظريو يا پين جرمنزم (Pan Grermanism) اصل ۾ يورپ جي جرمن ڳالهائيندڙ علائقن ۾ هلائي ويندڙ هن تحريڪ جو خاص مقصد هيو، ته پهرئين مرحلي ۾ جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ سڀني باشندن کي هڪ ئي جهنڊي هيٺ آندو وڃي. هن تحريڪ جو ٻيو مقصد مشرقي يورپ جي علائقن تي قبضو ڪري، اتان جي ملڪن کي پنهنجون بيٺڪيتون بنائڻ ۽ جرمنيءَ جي دشمنن کي منهن ڏيڻ لاءَ هڪ مضبوط سامونڊي فوج تيار ڪرڻ هو. هيءَ تحريڪ يهودين جي سخت خلاف هئي. هن تحريڪ جو فائدو وٺندي، هٽلر ڪيترائي نسل پرست نظريا ڏنا. جرمنيءَ ۾ نازي تحريڪ کي Pan Germanism جي نظريي تمام گهڻي هٿي ڏني. هن تحريڪ جي ٻئي مرحلي ۾ ايران کان وٺي سڀني آريائي نسل جي قومن کي متحد ڪري، ”عظيم آريائي سلطنت“ وجود ۾ آڻڻي هئي. ان ڏس ۾ آريائي نسل جي قومن وچ ۾ رابطن ۽ مواصلات سميت سڀني سرشتن کي وڌائڻو هو.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
چمڪ پھڻ
چمڪ پهڻ:
نالا: ع. حجرالمقناطيس، ف. سنگ آهن، هه. وغيره___ چونيڪ پٿر، چنبڪ ۽ آهن ربا.
طب
اثر: گرم خشڪ 3، نقصان: سيني کي، ميل: رب سوس، عيوض: سمنڊ جي گجي، وزن: پنج ماسا. سڃاڻپ: ٿورو ڪاراڻ تي مائل لاجـِـورَدي رنگ تي پهڻ جو هڪ قسم آهي. جيڪو لوهه کي پاڻ ڏانهن ڇڪي وٺندو آهي. خاصيت: ان کي پاڻيءَ ۾ گهي پيارجي ته جگر ۽ دل جي گرمي هٽائيندو، سنڌن جي سور، نقرس، فالـج ۽ لقوي جي بيمارين ۾ مفيد آهي. جگر ۽ تليءَ کي طاقت ڏئي ٿو، پيشاب جو ساڙو لاهي ٿو، مثاني جو ڦٽ ڇٽائي ٿو، گردي جي پٿريءَ کي ڀڃي پيشاب جي رستي ٻاهر ڪڍي ٿو، حمل واري عورت هن جو دلپاڪ ٺهرائي پائي ته ويم آسانيءَ سان ٿيندو..
ڏيرا (يو سي)
يو سي 48 ڏيرا  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا نصيرآباد تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي نصيرآباد جي يو سي 2 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 13,389 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ ڏيرا ھڪ وڏو ڳوٺ ۽ ان يو سي جو صدر مقام آھي. نصيرآباد کان لاڙڪاڻي ٻہ رستا وڃن ٿا ھڪ انڊس ھاء وي جيڪو وڱڻ کان گذري ٿو ۽ ٻيو اين-255 جيڪو سڌو لاڙڪاڻي وڃي ٿو. ھي يو سي ان اين-255 تي واقع آھي جيڪا ڏيرا ڳوٺ وچ مان گذري ٿو. ھنن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ ڏيرا، ڪلھوڙا،  ٻٻر، لاھبڙ، سولنگي، جلباڻي، نچراڻي، جت، نوناري ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي علائقن ۾ ڳوٺ ڏيرا، ڳوٺ بوٺ ڏيرا، ڳوٺ وسايو ڪلھوڙو، باغ لاھبڙ، ڳوٺ گنھور لاھبڙ،  ڳوٺ دوست محمد جلباڻي، ڳوٺ وڌو ڪلھوڙو، ڳوٺ نچراڻي، ڳوٺ حاجي نوناري شامل آهن. ڳوٺ ڏيرا جي ڀر واري ڳوٺ ۾ جانڻ چن جي مريد صوفي فقير سوچ علي جو مقبرو آھي.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين محمد علي ٻٻر  ۽ وائيس چيئرمين شاھد حسين ڪلھوڙو چونڊجي آيا جيڪي پيپلزپارٽي جا اميدوار ھيا. ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ باغ لاھبڙ جو حسين بخش لاھبڙ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جنھن جو تعلق پيپلزپارٽي سان ھيو.
صحت ۽ تعليم جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري ۽ مڊل تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري تعليم لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي.
انٽرنيشنل آرگنائزيشن فار اسٽينڊرڊائيزيشن
انٽرنيشنل آرگنائزيشن فار اسٽينڊرڊائيزيشن (ISO؛) هڪ بين الاقوامي معيار مقرر ڪندڙ ادارو آهي جيڪو مختلف قومي معيار جي تنظيمن جي نمائندن تي مشتمل آهي.
ڏيرا (يو سي)
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
اسڪردو
اسڪردو پاڪستانجي انتظامي صوبي گلگت بلتستان جي بلتستان ڊويزن جي اسڪردو ضلعي جو شھر  جيڪو اسڪردو ضلعي ۽ بلتستان ڊويزن جو صدر مقام آهي. اسڪردو نالو سان وادي لڳ ڀڳ 10 ڪلوميٽر ڪشادي آھي جنھن ۾ درياء سنڌ ۽ درياء شگر جي سنگم لڳ ھي شھر اڏيل آھي. ھي شھر 2500 ميٽرن جي بلندي تي واقع آهي. ھي شھر قراقرم جبلن جي قطار ۾ واقع اٺ ھزاري جو واحد رستو آهي. اسڪردو جي ڀر ۾ درياء سنڌ قراقرم جبلن ۽ ھماليہ جبلن کي ورھائي ڌار ڪندي وھي ٿو.
اسڪردو جو نالو
لفظ اسڪردوبلتي ٻولي جو لفظ سمجھيو وڃي ٿو جنھن جي معني آهي ٻن اوچن مقامن وچ ۾ ھيٺاھين زمين اھي ٻہ اوچا مقام شگر شھر ۽ سدپارا ڍنڍ جو حوالو آھن.
اسڪردو جي تاريخ
تاريخ جي ڪتابن ۾ اسڪردو جو ذڪر ماضي ۾ سورھين صدي تائين ملي ٿو. مرزا حيدر (1499–1551) ان جو ذڪر تاريخ راشدي بلتستان  ۾ بلتستان جي ضلعي طور ڪيو آھي. يورپي لکڻين ۾ اسڪردو جو سڀ کان اول ذڪر فرانس جيفرينڪوئس برنيئر (1625–1688) پنھنجي لکڻي ۾ بطور اسڪردو شھر ڪيو آهي جنھن بعد يورپين جي ٺاھيل ايشيائي نقشن ۾ ان جي مقام کي ان نالي سان ظاھر ڪرڻ جي شروعات ٿي.
قديم تاريخ
thumb|منٿل ٻڌ وارو پٿر ٻڌ دؤر جي عڪاسي ڪري ٿو thumb|ديئوسائي علائقو 4114 ميٽرن جي بلندي تي جتي ھاڻي [[ديئوسائي نيشنل پارڪ واقع آهي]]
اسڪردو جو خطو ستين صدي عيسويءَ ۾ سانگزئن گنبو جي دؤر ۾ تبتي ايمپائر واري ٻڌن جي تھذيب جو حصو رھيو. تبتي تانتري لکڻيون نائين صديءَ تائين سموري بلتستان ۾ ملندڙ ھيون. ھن خطي جي وچ ايشيا جي ڀرسان واقع ھجڻ جي ڪري اسڪردو ڪشغر جي ويجھو رھندڙ قبيلن سان ڳنڍيل رھيو. اھو علائقو ھاڻي چين جو حصو آهي جنھن کي ژنجيانگ صوبو سڏين ٿا. نائين ۽ ڏھين صدي عيسويءَ ۾ بلتستان ان تبتي علائقن کان الڳ ٿي ويو ۽ ترڪ نسل جي مقپون خاندان جي حڪمراني ۾ اچي ويو. روايتن جي مطابق ان خاندان جو ابراھيم شاھ ڪشمير مان لڏي اتي اچي ھڪ مقامي شھزادي سان شادي ڪئي ۽ پوء ان خاندان جي حڪمراني جو بنياد وڌو.
مقپن خاندان جي حڪمراني
thumb|اسڪردو جو بنياد 1500 عيسويءَ ۾ درياء سنڌ ۽ درياء شگر جي سنگم لڳ پيو
1500 ۾ مقپن بوکا اسڪردو جو بنياد وجھي ان کي گاديءَ جو هنڌ بڻايو. ان دؤر ۾ ئي اسڪردو وارو قلعو ٺھيو. مقپن بوکا بادشاھ ھن خطي جي معيشت کي مستحڪم ڪرڻ لاءِ ڪشمير ۽ چيلاس مان ھنرمند ڪاريگر گھرائي آباد ڪرايا. ان جي ڀيٽ ۾ گلگت جو خطو تبتي اثر مان نڪري ويو باقي لداخ جي ويجھو وقوع جي ڪري بلتستان پوء بہ ان کان اثر وٺندو رهيو. سک جو خيال آهي تہ سک ازم جو باني گرو نانڪ 1510 کان 1515 جي وچ ۾ ٻئين اداسي سفر ۾ ھن شھر آيو ھيو
مغلن جو دؤر
سورھين صدي عيسويءَ۾ تيموري يارڪينٽ خانيٽ جي سلطان سعيد خان اسڪردو ۽ بلتستان ۾ گھري آيو ھو. سلطان سعيد خان جي ان حملي دھلي جي مغل بادشاھت جو ڌيان ڇڪايو ۽ 1586 ۾ اڪبر اعظم بلتستان فتح ڪيو. مقامي ميقپن حاڪمن مغلن سان وفاداري جو انجام ڪيو ۽ انھن کي ننڍڙي تبت جا حاڪم سڏيو ويو. شاھجھان جي دؤر م وري مغل فوج ظفر خان جي قيادت ۾ ھن علائقي ۾ داخل ٿي  1634  کان 1636 تائين ھن علائقي ۾ آدم خان ۽ سندس ڀاءُ عبداخان جي وچ ۾ تخت تي ويھڻ جي جھڳڙي نبيرڻ لاء ترسي.جنھن بعد ھي خاندان مڪمل مغلن جي ڪنٽرول ۾ رھيو. مغلن پنھنجي بادشاھت ۾ بلتستان جھڙن غير اھم علائقن ۾ فوج موڪلي ان طريقي سان پنھنجي خزاني جي ٽجوڙيءَ ۾ دولت جو اضافو ڪرڻ جي اھليت رکندا هئا.
ڊوگر خاندان جو راڄ
1839 ۾ وانڪو لڪ ۽ ٿاڻو ڪن واري ميداني علائقن وارين جنگن ۾ ڊوگرن واري سپھ سالار زورآور سنگھ ڪھلوريا بلتي فوج کي شڪست ڏئي اسڪردو جي وادي ۾ داخل ٿيڻ لاءِ رستو صاف ڪيو، ۽ اسڪردو جو قلعو جمو جي ڊوگر شاھي خاندان پاران قبضي ۾ ڪيو. سنگھ جي فوج قلعي جي گيريزن جي معافظ فوجين جو قتل عام ڪيو ۽ بلتي سردارن کي عام ماڻهن سامھون مارڪٽ ڪئي. 1841 ۾ ڊوگرن جي فوج تبت فتح ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي پر شڪست کاڌائون، لداخ وارن بہ بغاوت ڪئي. بلتين بہ راجا آحمد شاھ جي قيادت ۾ بغاوت ڪئي ۽ مھاراجا گلاب سنگھ ڊوگر پنھنجي سپھ سالار وزير لکپت کي اسڪردو ٻيهر قبضي ڪرڻ لاءِ موڪليو. بلتين جي حاڪم کي مھاراجا ڊوگر کي سالياني خراج ادا ڪرڻ مجبور ڪيو ويو. اھڙي طرح محمد شاھ ھتان جو ڊوگرا حاڪمن پاران راجا ٿيو. پر اصل اختيار ڊوگرن جي فوجي ڪمانڊر وٽ ھيا جيڪي 1851 تائين جاري رھيا جڏهن ڪيدارو ٿاڻيدار کي بلتستان جو حاڪم مقرر ڪيو ويو.. ان وقت ڪرگل ۽ اسڪردو تي گڏائي ھلايو ويندو هو بعد ۾ لداخ جي ضلعي کي بہ بلتستان ۾ شامل ڪيو ويو. اسڪردو کي بلتستان جو سياري جو ۽ ليھ اونھاري جو گاديءَ جو هنڌ بڻايو ويو. مھتا منگل جي انتظامي سربراھي واري دؤر ۾ 1875 کان 1885 تائين اسڪردو جو صدر مقام رنڀير ڳڙھ ۾ ٺاھيو ويو ء ڪيتريون ئي ٻيون سرڪاري عمارتون ٺاھيون ويون. سکن کي اسڪردو ۾ آباد ڪري اتي واپاري فرم برپا ڪيا ويا. سک آبادي کي اسڪردو، شگر، ۽ کپلو ۾ آباد ڪري ان کي معاشي طور اسرڻ ۾ مدد ڪئي وئي.
1947 ۽ 1948 جي ڪشمير واري جنگ
ھندوستان جي ورھاڱي کان پوءِ 22 آڪٽوبر 1947 تي مھاراجا ھري سنگھ ڊوگر جيئن ئي انڊيا ۾ شامل ٿيڻ جو اعلان ڪيو تہ قبائلي ماڻھن ڊوگر جي ان فيصلي خلاف نڪري آيا ۽ مزاحمت شروع ڪئي پھرين نومبر 1947 تي گلگت اسڪائوٽن بغاوت ڪري گلگت ايجنسي پاڪستان ۾ شامل ڪرائي. پاڪستاني فوج جي برگيڊيئر اسلم خان گلگت اسڪائوٽن جي ڪمان سنڀالي ورتي ۽ 600 مقامي ماڻھن کي ڀرتي ڪري ھڪ فورس تيار ڪري ان کي منظم ڪري انڊيا جي قبضي ۾ آيل علائقن تي حملا شروع ڪيا .اسڪردو کي ھنن اھم نشانو بڻايو ان لاءِ جو اتان ئي گلگت کي خطرو ھيو. ٻئي طرف اسڪردو واري گيريزن جو دفاع ڇھين جمون ڪشمير رياستي فوج ڪرنل شير جنگ ٿاپا جي ڪمان ۾ ڪري رھي ھئي. شروع وارو حملو پسپا ڪيو ويو پر بعد ۾ شھر قبائلي فوج جي ھٿن ۾ اچي ويو. اسڪردو گيريزن ڇھ مھينا ۽ ٽي ڏينھن ٿاپا۽ سندس فوج جي قبضي ۾ رھي نيٺ 14 آگسٽ 1948 ۾ ٿاپا فوج سميت پيش ٿيو.
اسڪردو جي جاگرافي
thumb| اسڪردو جي ڪٽپانا ڍنڍ
ٽوپوگرافي
اسڪردو سمنڊ جي سطح کان 2230 ميٽرن جي الٽيٽيوڊ تي واقع آهي جڏهن تہ ان جي چوڌاري جبلن جون چوٽيون سامونڊي سطح کان 4500 کان 5800 ميٽرن تائين بلند آھن. ھتي دنيا جا وڏا گليشيئر پڻ واقع آھن جن ۾ بالتورو گليشيئر، بيافو گليشيئر ۽ چاغو لنگما گليشيئر شامل آهن. دنيا جي ٻين وڏي جابلو چوٽي ڪي 2 پڻ ھن علائقي ۾ واقع آهي جيڪا سمنڊ جي سطح کان 8611 ميٽر بلند آھي. ان کان علاوه گاشربرم (8068 ميٽر)، مشابرم (7821 ميٽر) ديئوسائي نيشنل پارڪ، نانگا پربت(8126 ميٽر) پڻ ھن علائقي ۾ واقع آهي 8,126 m
thumb|left|اسڪردو ھڪ وڏي وادي ۾ واقع آهي.
اسڪردو جي وادي درياء سنڌ ۽ درياء شگر جي سنگم وٽ 10 ڪلوميٽر وهڪري ۽ 40 ڪلوميٽر ڊگھي آھي.
اسڪردو جي آبھوا
thumb|ھتي جا واريءَ جا دڙا اڪثر برف ھيٺان ڍڪيل ھوندا آھن.
ڪوپن واري موسمي درجابندي مطابق اسڪردو جي موسم تمام ٿڌي آھي. اونھاري ۾ وچولي ٿڌ ھوندي آھي. ھتي ھيٺاھين ميدانن جي شديد گرمي ۽ چوماسي وارين برساتن جي پھچ ڪانھي ڇوتہ جبل انھن کي روڪي رکندا آهن. ساڳين جبلن جي ڪري ھتي سياري ۾ شديد سردي ٿيندي آهي. اپريل کان آڪٽوبر تائين ھتي سياحت واري موسم ھوندي آھي. انھن مھينن ۾ ھتي جو گرمي پد 27 سينٽي گريڊ کان 8 سينٽي گريڊ تائين گھٽ وڌ ٿيندو رهندو آهي. سياري ۾ گرمي جو پد 10-سينٽي گريڊ تائين ايندو آھي. ھتي وڌ کان وڌ سردي جو رڪارڊ 7 جنوري 1995 جو آھي جو ان تاريخ تي گرمي پد 24- سينٽي گريڊ تائين ڪري پيو ھيو آھي.
ارضيات
thumb|اسڪردو بالتورو گليشيئر جي لڳ واقع آهي.
اسڪردو ڪوھستان-لداخ واري خطي ۾ واقع آهي ھن علائقي ۾ زمين جي ڌڏڻ جو عمل ٻين چوڌاري واقع خطن جي ڀيٽ ۾ تمام گھٽ آھي. ھتان جو پٿر جي ريڊيو ميٽرڪ عمر پوڻا چار ڪروڙ کان ساڍا ڏھ ڪروڙ سال آھي.
حوالا
زمرو:پاڪستان جا شهر