cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جوزف اسٽالن
اجتماعي پوک
اجتماعي پوک جي پهرين سال صنعتي پيداوار 200 سيڪڙو، ۽ زرعي پيداوار 50 سيڪڙو وڌڻ جو اندازو لڳايل هو، پر اهي اميديون پوريون نه ٿي سگهيون. اسٽالن ان اَڻ گهربل ناڪامي جو الزام ڪلاڪس (اَمير هارين) تي هنيو جن اجتماعي پوکي راهي جي مخالفت ڪئي هئي. ... سرڪاري آرڪائيواز جا انگ اکر ٻڌائين ٿا ته 1930ع جي دوران ڊي ڪُلاڪائيزيشن تحت 29201 هارين کي موت جون سزائون ڏنيون ويون.
اجتماعي کيتي ٻن مرحلن ۾، اسٽالن جي مشهور ايڊيٽوريلن ”ڊِزي ود سَڪسيس“ ۽ ”رپلائي تو ڪليڪٽِو فارم ڪامريڊز“ جي سبب هڪ سال لاءِ پيل خلل اصل ۾ شروعاتي حڪمت عملي ۾ ناڪامي کان پوءِ وري وڏي حڪمت عملي سان ان تان هٿ کڻي وڃڻ اصل ۾ اسٽالن جي زبردست صلاحيتن کي ظاهر ڪري ٿو.
ڏڪارَ
thumb|1933ع ۾ يو ايس ايس آر جو ڏڪار، ڪارو نشان لڳل علائقا سڀ کان وڌيڪ ڏڪار جو شڪار ٿيا. thumb|1933ع، خارڪيف جي هڪ گهٽيءَ ۾ بکن پاهه ٿيل هاري ڏڪارَ يو ايس ايس آر جي يوڪرين ۽ ڏکڻ روس کي سخت متاٿر ڪيو. ان وقت سوويت يونين ۾ ڏڪار سبب مرڻ وارن جي انگ جو اندازو لڳ ڀڳ 5 کان 10 ملين ماڻهن جو آهي. ...
جنگ جي نقصانن ۽ ڪٺور سوڪڙ (خشڪ ساليءَ) جي نتيجي ۾ 1947ع ۾ يو ايس ايس آر کي وڏي ڏڪار کي منهن ڏيڻو پيو پر اقتصاديات جي ماهر مائيڪل اِلمان دليل ڏئي ٿو ته جيڪڏهن حڪومت اناج جي ذخيرن جو صحيح انتظام ڪري ها ته ان ڏڪار کان ٻچي سگهجيو پئي. ڏڪار جي سبب هڪ اندازي موجب 1 کان 1.5 ملين زندگين جي نقصان برداست ڪرڻو پيو ...
يوڪرين جو ڏڪار
گهڻو ڪري هالوڊومور ڏڪار کي يوڪريني نشل ڪشيءَ جي حوالي طور ورتو وڃي ٿو چيو وڃي ٿو ته اهو سوويت يونين طرفان انجنيئرڊ هو ته جيئن يوڪريني عوام کي ناس ڪري، يوڪريني قوم کي هڪ سياسي عنصر ۽ سماجي وجود جي طور تي برباد ڪري ڇڏجي. ...
سوويت يوڪرين ۾ ڏڪار سبب موتن جو ڪُل تعداد موجوده اندازن موجب 2.2 ملين کان 4 يا 5 ملين تائين آهي.
جنوري 2010ع ۾ يوڪرين جي هڪ عدالت، 1932–1933ع ۾ يوڪرين ۾ وڏي پئماني تي ڏڪار منظم ڪرڻ جي ڏوهه ۾ اڳوڻي سوويت يونين جي جورف اسٽالن، لزار، اسٽانيليف ڪوسيار ۽ ٻين کي نسل ڪشيءَ جو مجرم قرار ڏنو. ...
صنعتڪاري
ٿوري بين القوامي واپار، عملي طور تي جديد ڍانچو نه هئڻ ۽ ڪميونسٽ پاليسين ڏانهن بين الاقومي ردعمل جي سبب بنيادي سرمايو نه هئڻ سبب، اسٽالن حڪومت طرفان صنعتڪاري جي قيمت عام شهرين کي ادا ڪرڻي پئي ... ۽ اسٽالن ڏاڍي بي رحمي سان ڪولاڪس مان دولت نپوڙي ڪڍي.
1933ع ۾، پورهيتن جي اصل ڪمائي 1926ع جي حد کان ون ٽينٿ سطح تي هيٺ ڪري پئي. ليبر ڪيمپن ۾ عام ۽ سياسي قيدي بنا اُجوري جي ڪم ڪرڻ تي مجبور هئا. ...
شروعاتي خلل ۽ ناڪامين جي باوجود، پهرين ٻن پج سالن وارن منصوبن، تمام ڪمزور اقتصادي بنياد هجڻ جي باوجود تيز تر صنعتڪاري حاصل ڪئي. جيتوڻيڪ عام طور تي ان ڳالهه تي اتفاق آهي ته سوويت يونين هڪ اهم سطح تائين اقتصادي ترقي اسٽالن تحت حاصل ڪئي، پر اها اقتصادي ترقي ڪهڙي قيمت تي حاصل ٿي ان تي اختلاف آهي. ...
سائنس
سوويت يونين ۾ سائنس سان گڏ آرٽ ۽ ادب به اسٽالن ۽ ان جي حڪومت جي نظرياتي ضابطي هيٺ هو. ...
سماجي خدمتون
سوويت حڪومت تحت سماجي لبرلائيزيشن مان عوام وڏا فائدا پڻ حاصل ڪيا. ڇوڪرين کي بهتر ۽ برابري جي طور تي تعليم ڏني وئي، عورتن ۽ خاندانن جو معيار زندگي بهتر بڻائڻ لاءِ عورتن کي روزگار ۾ برابري جا حق ڏنا ويا هئا. اسٽالنسٽ ترقيءَ عام سوويت شهرين جي معيار زندگي، صحت جي سهولتن، صحت جي سارسنڀال ۾ بهتري ۽ عمر جي عرصي ۾ واڌارو آندو. اسٽالن جي پاليسين، سوويت عوام کي صحت ۽ تعليم جون تمام گهڻيون سهولتو عطا ڪيون، جنهن جي اَثر تحت هڪ اهڙي پهرين پيڙهي پيدا ٿي، جيڪا ٽائيفس، ڪالرا ۽ مليرا جهڙين موذي بيمارين کان آزاد هئي. انهن پيمارين جي  وِچڻڻ جي عمل ۾ ريڪارڊ لاٿ اَچڻ سبب زندگي وڌڻ جو عرصو ڏهاڪن تايئن ڊگهو ٿي ويو.
اسٽالن تحت سوويت مائين جي اها پهرين پيڙهي هئي جنهن کي اسپتالن ۾ ٻار جي پيدائش کان پهرين ۽ پوءِ جي صحت جي سارسنڀال جون بهترين سهولتون حاصل ٿيون. اقتصادي ترقيءَ کان پوءَ معيار زندگيءَ ۾ واڌاري اَچڻ جو هڪ مثال سٺي تعليم پڻ هئي. اسٽالن جي حڪمرانيءَ دوران پيدا ٿيل پهرين پيڙهي هئي، جنهن وڏي پئماني تي معياري تعليم حاصل ڪئي. انجنيئرن کي صنعتي ٽيڪنالوجي سکڻ لاءِ پَرڏيهه موڪليو ويو ۽ سوين پَرڏينهي انجنيئرن کي معاهدن تي روس آنديو ويو هو. ٽرانسپورٽ جي ذريعن ۾ سڌارا آندا ويا ۽ گهڻن ئي نون هنڌن تي ريلوي جو نظام پهچايو ويو. پنهنجي ڪوٽا کان وڌيڪ ڪم ڪري ڏيکاريندڙ ترغيب طور ڪافي مراعتون وصول ڪندا هئا، جنهن مان اهي تيزي سان  اقتصادي ترقي ڪندڙ سوويت معاشري طرفان وڏي پئماني تي پيدا ڪيل شيون خريد ڪري سگهندا هئا.
ٻي عالمي جنگ ۽ ڏاڍ جي نتيجي ۾ افرادي قوت ۾ گهٽتائي ۽ صنعڪاري جي سبب وڌندڙ گهرج، بچي ويلن لاءِ خاص طور تي عورتن لاءِ روزگار جا وڏا موقعا پيدا ڪيا.
ثقافت
thumb|”مارشل اسٽالن“، ٻي عالمي جنگ، پروپيگنڊا پورٽريٽ جيتوڻيڪ، پيدائشي طور تي جارجين هو پر سياست ۾ اَچڻ کان پوءِ هن خاص طور تي روسي تاريخ، ٻولي، 1930ع ۽ 1940ع جي روسي قومي هيروز ۽ روسي قوم پرستيءَ کي هٿي وٺرائي. ...
مذهب
thumb|1931ع ۾ ورتل فوٽو، نجات ڏيندڙ مسيح جي ديول کي ماسڪو ۾ ڊاٿو وي. جارجين آرٿوڊاڪس عقيدي ۾ وڏو ٿيڻ کان پوءِ اسٽالن مذهب جو انڪاري تيڻ کان پوءِ ملحد بڻجي ويو. هن جي حڪومت اسڪولن ۾ خاص الحادي تعليم، مذهب مخالف پروپيگنڊا، سرڪاري ادارن ۾ مذهب مخالف ڪم (سوسائٽي آف دي گاڊليس)، تفريقي قانونن ۽ مذهبي معتقدن جي خلاف دهشتگرديءَ جي مهم ذريعي الحاد کي زور وٺرايو. 1930ع جي آخر ڌاري، سوويت يونين ۾ ڌرم سان کليل نموني لڳاپيل هئڻ جي دعويٰ ڪرڻ ڏاڍو جوکائتو بڻجي چڪو هو. ...
نظرئي ساز
اسٽالن ۽ ان جي حامين ان خيال کي اُڀاريو ته 1920ع جهڙي پٺتي پيل روس ۾ (”سوشلزم هڪ ملڪ ۾“) تحت سوشلزم آڻڻ کانپوءِ ان کي مضبوط بنيادن بيهاري قائم رکي سگهجي ٿو. ....
متاثرن جو حساب لڳائڻ
thumb|1940ع ۾ Katyń جهنگ ۾ NKVD جي طرفان قتل ڪيل پولش آفيسرن جي اجتماعي جو قبر فوٽو جيڪا 1943ع کوٽي وئي هئي. محققن جن سوويت يونين جي خاتمي کان پهرين 1991ع ۾ اسٽالن حڪومت تحت قتل ٿيلن کي ڳڻڻ جي ڪوشش ڪئي ان مطابق انهن جو تعداد 3 کان 60 ملين آهي. ....
ٻي عالمي جنگ، 1939 کان 1945
thumb|Ribbentrop ۽ اسٽالن ڪريملن ۾
هٽلر سان ميثاق
23 آکسٽ 1939ع ۾ فرانس ۽ برطانيا سان جرمني مخالف اتحاد ٺاهڻ ۾ ناڪامي کان پوءِ، سوويت يونين، نازي جرمنيءَ سان اڳرائي نه ڪرڻ جي هڪ معاهدي ۾ داخل ٿيو، جنهن لاءِ سوويت پرڏيهي وزير وياچيسلاف مولوٽوف ۽ جرمني جي پرڏيهي وزير Joachim von Ribbentrop جي وچ ۾ ڳالهيون ٿيون هيون. ....
هٽلر ميثاق جي ڀڇڪڙي ڪئي
22 جون 1941ع جو صبح سويري، ايڊولف هٽلر ميثاق جي خلاف ورزي ڪندي، آپريشن بارباروسا جي ذريعي اوڀر جي محاذ تي سوويت يونين خلاف جنگ شروع ڪري معاهدي کي ٽوڙي ڇڏيو. ان حوالي سان، 1940ع جي سرءُ جي موسم ۾، اسٽالن کي اڳواٽ ئي ڊچ ڪميونسٽ پارٽي سان لاڳاپيل ريڊ آرڪيسٽرا طرفان چِتاءُ موڪليو ويو هو ته هٽلر سوويت يونين تي حملي ڪرڻ جي تياري ڪري رهيو آهي. جيتوڻيڪ اسٽالن کي جاسوسن ۽ جرنلن کان به ان حوالي سان چتاءَ مليا، پر اسٽالن جو خيال هو ته جيستائين جرمني برطانيا کي شڪست نٿي ڏئي وٺي، تيستائين جرمني، سوويت تي حملو نه ڪندي. 1941ع جي آخر تائين، سوويت فوج جو 4.3 ملين تائين جاني نقصان ٿي چڪو هو ۽ جرمني جون فوجون 1,050 ميل (1,690 ڪلوميٽر) اندر تائين گهِڙي آيون هيون. ...
سوويت يونين جرمنن کي روڪيو
thumb|مرد اڳيان محاذ تي هئڻ سبب، ماسڪو جي مائيون 1941ع ۾ ماسڪو جي چوڌاري اينٽي ٽينڪ خندقون کوٽي رهيون آهن. جڏهن جرمن دٻاءُ وڌائيندي اڳيان وڌيا پئي، تڏهن به اسٽالن کي جرمنيءَ تي اتحادي فوجن جي فتح جو يقين هو. سيپٽمبر 1941ع ۾، اسٽالن برطانوي سفارتڪارن کي ٻڌاايو ته اهو ٻه معاهدا چاهي ٿو: (1) گڏيل تعاون / امداد جو معاهدو (2) ٻيو ته هٽلر سان اوڀر يورپ جي ورهاڱي لاءِ ٿيل Molotov–Ribbentrop ميثاق تحت روس جيڪي علائقا سوويت يونين جي اَثر هيٺ آهن اهي روس کي ملندا. ...
Soviet push to Germany
ساڄو|thumb|آزاديءَ کان پوءِ اسٽالن گراڊ جو مرڪز، 2 فيبروري 1943. سوويت يونين طرفان، جرمني جي اهم اسٽريٽيجڪ اوڀر مهم کي پري ڌڪڻ کانپوءِ توڻي جو سوويت يونين جو 2.5 ملين جو جاني نقصان ٿي چڪو هو، پر ان جي باوجود به سوويت يونين اوڀر محاذ جي جنگ ۾ تيزيءَ سان اڳڀرائي ڪندي اڳيان وڌندو ويو. thumb|ٽي وڏا: اسٽالن، آمريڪي صدر فرينڪلن روز ويلٽ ۽ برطانوي وزير اعظم ونسٽن چرچل، تهران ڪانفرنس ۾، نومبر 1943. نومبر 1943ع ۾ اسٽالن تهران ۾ چرچل ۽ روز ويلٽ سان ملاقات ڪئي. پارٽيون پوءِ ان ڳالهه تي متفق ٿيون ته برطانيا ۽ آمريڪا مئي 1944ع ۾ ڏکڻ فرانس تي هڪ الڳ حملي سان گڏ فرانس جي ڪراس چينل تي حملي جي شروعات ڪنديون. ...
آخري فتح
1945ع ڌاري، نازي جرمنيءَ جي آخري ڏينهن ۾، اوڀر ۾ 1،9 ملين جرمن فوجي، 6.4 ملين ريڊ آرمي جي فوجين، جڏهن ته اولهه جي محاذ تي 1 ملين جرمن فوجي 4 ملين اولهه جي اتحادي فوجن سان وڙهي رهيا هئا. ...
نوبل پيس پرائيز نامزدگيون
1945 ۽ 1948ع ۾ اسٽالن کي نوبل امن انعام لاءِ نامزد (ٿوڦيو) ويو هو.
جنگ کان پوءِ يورپ تي اتحادين جون ڪانفرنسون
thumb|ٽي وڏا: فيبروري 1945، برطانوي وزير اعظم ونسٽن چرچل، آمريڪي صدر فرينڪلن ڊي روز ويلٽ ۽ اسٽالن يالٽا ڪانفرنس ۾،
ڪڙو سچ
اسٽالن، هڪ ڀيري پاڻ سان گڏ پولٽ بيورو ۾ هڪ ڪُڪڙَ کڻي آيو ۽ سڀني جي آڏو ان جو هڪ هڪ ڪري پَر پَٽڻ لڳو، ڪڪڙ سور منجهان رَڙندو رهيو، پر اسٽالن هڪ هڪ ڪري ان جا سڀئي پَرَ پٽي اڇلائي ڇڏيا. پوءِ ڪُڪڙَ کي فرش تي اڇلائي ڇڏيو ۽ کيسي مان ڪجهه داڻا ڪڍي ڪڪڙ ڏانهن اڇلائي هلڻ لڳو، ڪڪڙ به داڻا چڳندو اسٽالن جي پٺيان هلڻ لڳو، اسٽالن، لاڳيتو داڻا اُڇلائيندو ويو ۽ ڪڪڙ داڻا چُڳندو سندس پٺيان هلڻ لڳو ۽ نيٺ اسٽالن جي پيرن ۾ اچي بيهي رهيو. اسٽالن، پنهنجي ڪامريڊز ڏانهن نهاريو ۽ چيو، سرمائيندار رياستن جو عوام به هن ڪُڪڙَ وانگر آهن. سندن حڪمران، پهريائين کانئن سڀ ڪجهه ڦري کين جڏو ڪري ڇڏين ٿا. پوءِ ٿوري خوراڪ يا سهولتون ڏئي سندن مسيحا بڻجي وڃن ٿا ۽ پوءِ ڪجهه سڪن ۽ ڪجهه گراهن جي عيوض معاشي غلامي جي ور چڙهيل ۽ اجتماعي شعور کان وانجهيل عوام اها ڳالهه وساري ويهي ٿو ته انساني روپ ۾ انهن بگهڙن ئي ته کين چوپائي جي درجي تي پهچايو آهي.
Works
کاٻو|thumb|لينن ۽ لينن ازم تي ڪتاب 1924غ ۾ ڇپيو. پنهنجي جوانيءَ ۾ اسٽالن سٺن شاعرن ۾ شمار ٿيندو هو. هن جا ڪجهه نظمَ Ilia Chavchavadze's journal Iveria ۾ ڇپيا ۽ پوءِ مرَتب ڪيا ويا.
حوالا
زمرو:1878ع جون پيدائشون زمرو:1953ع جون فوتگيون زمرو:تاريخ زمرو:سياست زمرو:شخصيتون
مٺا خان زرداري
مٺا خان زرداري (Mitha Khan Zardari) نوابشاهه ۾ راڻو خان زرداريءَ جي گهر ۾ پيدا ٿيو. 1942ع ۾ نور محمد هائي اسڪول، حيدرآباد مان ڏهون درجو پاس ڪري پوليس کاتي ۾ ڪلارڪ ٿيو. پر سندس سڃاڻپ گهڙو ئي رهي. غوث بخش بروهي ۽ خميسو خان، الغوزو ۽ مٺا خان جڏهن گهَڙو وڄائي سُرَ پکيڙيندا هئا ته پنڊال ۾ ويٺل خلق صفا جهومي پوندي هئي. مٺا خان پنهنجي فن جو مظاهرو اٽلي، چين، جرمني، برطانيا، دبئي ، ڊنمارڪ، ڀارت، ڪينيا ۽ ڪئناڊا سميت ٻين ڪيترن ئي ملڪن ۾ پڻ ڪيو۔ مٺا خان کي صدر ايوب خاص جهاز ذريعي اسلام آباد گهرائي سندس گهڙو ٻڌو هو۔ پاڻ پنهنجي فن جي مڃتا تي صدارتي ايوارڊ، شاهه لطيف پرائيڊ آف پرفارمنس ايوارڊ ۽ ٻيا ڪيترائي ايوارڊ پڻ ماڻيائين۔ مٺا خان زرداري 12 مئي 2011ع تي هن دنيا مان رحلت فرمائي ويو.
حوالا
زمرو:1918ع جون پيدائشون زمرو:راڳ زمرو:سنڌي زمرو:شخصيتون
استاد انور علي سانگي
مشهور فنڪار -استاد- -انور- علي ولد -اسد- -الله- سانگي پهرين -جنوري- 1949ع تي ڳوٺ سانگي تعلقي ميهڙ، ضلعي دادو ۾ پيدا ٿيو. پرائمري -تعليم- منڱواڻي پرائمري اسڪول سانگي تعلقي ميهڙ مان حاصل ڪيائين ۽ اڳتي پڙهي نه سگهيو. هن موسيقي سکڻ جي ابتدا 1970ع ۾ ڪئي، سندس پهريون -استاد- ميهر علي خان هو ۽ پوءِ -استاد منظور علي خان- کان سکيا ورتائين. سندس ڪيترائي آڊيو البم منظر عام تي اچي چڪا آهن. هن شاهه عبداللطيف ڀٽائيرح جي رسالي جي ٽيهن ئي سرن کي اصل راڳن ۽ راڳڻين ۾ ڪمپوز ڪيو آهي. سندس سڃاڻپ موسيقار ۽ گلوڪار واري آهي. -استاد- -انور- علي سنڌي، -اردو-، سرائڪي، فارسي ۽ هندي ٻولين ۾ ڳائي چڪو آهي. هن جو ”سارنگ سنگيت“ ڪلب لاڙڪاڻي ۽ ”آرٽ ڪائونسل آف -پاڪستان-“ لاڙڪاڻي سان واسطو آهي. -استاد- -انور- علي ريڊيو -پاڪستان- حيدرآباد تي 1975ع ڌاري پرفارم ڪيو. 1996ع ۾ ريڊيو -پاڪستان- لاڙڪاڻي -تان- موسيقيءَ جي سکيا ۽ سنڌي موسيقيءَ جي -تاريخ- جي حوالي سان هفتيوار پروگرام ”سنگيت جو سفر“ ۾ ڪم ڪيائين. -ان- کانسواءِ ريڊيو، ٽي. وي ۽ اسٽيج تي ڪيترن پروگرامن ۾ پرفارم ڪندو رهيو آهي. خاص طور سنڌ، -بلوچستان- ۽ پنجاب جي اهم درگاهن: شاهه عبداللطيف، قلندر لال شهباز، سچل سرمست، خواجا فريد الدين، علامه هدايت علي نجفي، حافظ خدا بخش، بيخود فقير، شاهه نصير، مهدي شاهه ۽ ٻين تي ٿيندڙ پروگرامن ۾ شرڪت ڪندو رهندو آهي. هن موسيقيءَ جي دنيا ۾ ڪيترا شاگرد پيدا ڪيا آهن. -جن- ۾ عاشق نظاماڻي، اسلم تنيو، ممتاز عباسي، نذير سمون، لياقت سمون، شيراز عباسي، -الياس- سانگي، سلطان ميمڻ، منظور عباسي شامل آهن، -جن- مان ڪيترن کي سازن جي تربيت به ڏنائين. -انور- علي سانگي'>-استاد -انور- علي سانگي- هن فن جي خدمت عيوض ڪيترائي ايوارڊ ۽ سرٽيفڪيٽ به حاصل ڪيا آهن، -جن- ۾: 1982ع ۾ ايگريڪلچرل انڊسٽريل فيسٽول سنڌ طرفان ”مئرٽ سرٽيفڪيٽ“، 1987ع ۾ سنڌ انٽيفڪ سوسائٽي لاڙڪاڻي طرفان ”-تاريخ- سنڌ“ اوارڊ، 1993ع سنڌ ٽئلينٽ آرگنائيزيشن لاڙڪاڻي پاران ”ٽئلينٽ اوارڊ“ 2002ع ۾ هسٽاريڪل سوسائٽي لاڙڪاڻي طرفان ”لائيف اچيومينٽ اوارڊ“، 2011ع ۾ لاڙڪاڻي ميگا فيسٽيول دوران ضلعي حڪومت لاڙڪاڻي طرفان ”بهترين صوفي ايوارڊ“، 1992ع ۾ ڊپٽي ڪمشنر لاڙڪاڻي طرفان ”ڪارڪردگي سرٽيفڪيٽ“ وغيره شامل آهن.
بچل پور ديھ
ضلعي ۽ تعلقي جيڪب آباد جي هڪ ديهه جو نالو، جنهن ۾ هيٺيان ڳوٺ -آباد- آهن؛ ’مير ڪرم علي پنهور‘، ’رحيم داد پنهور‘، ’پانڌي گهور شاڻي‘، ’هوران خان -جکراڻي-‘، ’-بچل پور-‘، ’آسرداس عرف دايا‘ ۽ ’مير منظور علي خان پنهور‘. دولتپور تعلقي ۾ پڻ ’-بچل پور-‘ نالي هڪ ڳوٺ موجود آهي.
آفريڪا جي پگمي جهنگل واري پالو جو قصو (ڪتاب)
حوالا
زمرو:ڪتاب
امام بارگاھ
امام بارگاهه -ان- جڳهه کي چيو ويندو آهي -جتي- امامن جون مجلسون ۽ محفلون برپا ڪيون وڃن. اصل ۾ -امام بارگاهه- کي سنڌيءَ ۾ -امام- جو پِڙ چيو ويندو آهي ۽ اردوءَ ۾ ’-امام- باڙه‘ چوندا آهن. اڪثر محرم جي ڏهاڙن ۾ شهداءِ ڪربلا جي شهيدن جي ياد ۾ مجلسون، ماتمداري ۽ جلوس انهن پِڙن (-امام بارگاهه-) ۾ برپا ڪيا ويندا آهن. سنڌ ۾ عزاداريءَ جو مرڪز ڪلهوڙن جي دور کان وٺي حيدرآباد رهيو آهي. پر ٽالپرن جي دور ۾ حيدرآباد وڌيڪ زور ورتو. هن وقت سڄيءَ سنڌ ۾ لاتعداد -امام- بارگاهون آهن، پر حيدرآباد اڄ به مرڪز آهي. حيدرآباد ۾ قديم ۾ قديم -امام بارگاهه- ٽنڊي -آغا- جي علائقي ۾ ”-امام بارگاهه- علي -آباد-“ جي نالي سان مشهور آهي. هن -امام بارگاهه- ۾ فاتحه سنڌ مير فتح علي خان -ٽالپر- جو سنڌ ۾ پهريون ڪاٺ جو ٺهرايل تعزيو پڻ رکيل آهي. حيدرآباد سميت سڄي ملڪ ۾ هن وقت لاتعداد -امام- بارگاهون موجود آهن.
1219ع
ڊسمبر
زمرو:1219ء زمرو:تيرھين صدي زمرو:سال
لکي تعلقو
تاريخ
جتوئين درياه جي اولهه طرف بڙديڪا ۽ لاڙڪاڻي واري علائقي تي قبضو ڪري ورتو. ان علائقي ۾ لکي جو اُسرندڙ، آباد ۽ سرسبز شهر به شامل هو. اهو لکو جي نالي پٺيان ان تي نالو لکي پيو ،
ديھون
لکي تعلقي ۾ 52 ديھون واقع آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
صنم بلوچ
صنم بلوچ (Sanam Baloch) سنڌ، پاڪستان جي سنڌي ٻولي ۽ اردو جي مشهور ڪمپيئر ۽ اداڪار آهي. هن جا ٽي وي چئنلن تي ڪيترائي ڊراما ۽ شو مقبول ٿيا. کيس ڪافي اوارڊ به مليل آهن.
فن ۽ زندگي
صنم بلوچ سنڌ شهر ڪراچي ۾ 14 جولاءِ 1986ع ۾ جنم ورتو. هن پنهنجي شوبز ڪيريئر جي شروعات پهرين سنڌي اپگرهي چينل ڪي ٽي اين جي پروگرام صنمس سمال روم سان ڪئي. اهو ئي پروگرام سندس تمام گھڻي شهرت جو سبب بڻيو. صنم کان سواءِ صنم جا ڀائر فرحان بلوچ ۽ عمران بلوچ، ڀيڻيون سبرين هيسباڻي، ماهين هيسباڻي، ۽ والده ماريہ بلوچ پڻ ڪي ٽي اين جي مختلف پروگرامن ۾ ڪم شروع ڪيو. مبينه طور سندن خاندان جا تعلقات ڪي ٽي اين جي انتظاميه سان خراب ٿي ويا، جنهن کان پوءِ صنم توڙي سندس خاندان جي مڙني فردن جا پروگرام اچتو ڪي ٽي اين تان اچڻ بند ٿي ويا. ڪجھہ وقت کانپوءِ صنم ڪي ٽي اين تي ڏيئو نالي هڪ ٻيئي پروگرام ۾ ظاهر ٿي، جيڪو صنم سمال روم کان بنهہ مختلف هو.هن سنڌي کان علاوه اردو ۾ به ڪيترن شوز جي ميزباني ڪئي ۽ لاتعداد اردو ڊرامن ۾ ڪم ڪيو آهي. کيس ڪيترائي آيو؛ رڊ به مليل آهن. هن شادي پڻ ڪئي آهي.
حال
هن وقت صنم بلوچ اي آر واءِ چينل تي ڪم ڪري رهي آهي.
حوالا
زمرو:1986ع جون پيدائشون زمرو:ايڪيهين-صديءَ جون پاڪستاني اداڪارائون زمرو:بلوچ ماڻھو زمرو:پاڪستان ٽيليويزن جا ميزبان زمرو:پاڪستاني فلمي اداڪارائون زمرو:پاڪستاني ٽيليويزن اداڪارائون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:شوبز زمرو:ڪراچي جا ماڻھو زمرو:ڪراچي جون اداڪارائون
استاد ببر علي
مشهور موسيقار -استاد ببر علي- 1950ع ڌاري حيدرآباد ۾ -جنم- ورتو. هيءَ ناليواري موسيقار -استاد- فيروز گل جو ننڍو -ڀاءُ- هو. سندس وڏا اصل راجستان جي جيسلمير علائقي جا هئا. -استاد ببر علي- فن جي سکيا مشهور ماسٽر صفدر عليءَ کان ورتي ۽ -استاد- فيروز گل به سندس رهنمائي ڪئي. موسيقيءَ ۾ پاڻ مڃائيندي هن شاهڪار فلمي گيت ، ڪئسٽن جا ڪلام ۽ نوحا ڪمپوز ڪيا. مشهور فلمن: ’پرو چانڊيو ‘ ، ’پڪار ‘ ۽ ’پلاند ‘ ۾ هن -استاد- فيروز گل سان گڏ موسيقي ترتيب ڏني. -ان- کان سواءِ فلم ’پوتي ۽ پڳ ‘ ۾ مشهور موسيقار وجاهت عطريءَ سان گڏ موسيقي ڪمپوز ڪيائين. -جن- مشهور فنڪارن کي -استاد- مرحوم متعارف ڪرايو ، -تن- ۾: عنايت حسين -ڀٽي- ، سجاد يوسف ، -ثمينه ڪنول- ، حميره چنا ، انجم آرا ، نگهت سليم ، عابده خانم ۽ ٻيا ڪيترائي شامل آهن. فيروز گل جي فرزند مرحوم امانت گل کي به -استاد- ببر عليءَ متعارف ڪرايو. پاڻ بهترين ردم پليئر ۽ طبلا نواز به رهيو ، هن لاتعداد ڪافيون ۽ غزل رڪارڊ ڪرايا. کيس ڪيترائي اوارڊ به مليا. -استاد- ببر عليءَ 13 نومبر 1988ع تي دل جي دوري سبب وفات ڪئي.
ڪپهه
thumb|200x200px|ڪپه جي ڦٽي جيڪا چونڊجڻ لاء تيار آهي۔ ڪپھ هڪ نازڪ ريشو آهي جيڪو ڦٽي جي شڪل ۾ ڪپه جي ٻوٽي تي ٻجن جي چوڌاري پيدا ٿيندو آهي۔هي دنيا جي ڪيترن ئي علائقن ۾ پيدا ٿيندو آهي۔ڪپه جي ريشي کي روئي يا ڌاڳي جي شڪل ڏئي ڪپڙو ٺاهڻ ۾ استعمال ڪيو ويندو آهي۔ ڪپه کي انگريزي ۾ Cotton چيو ويندو آهي.
حوالو
زمرو:فصل زمرو:زراعت
مير بنده علي خان ٽالپر
مير بنده علي خان ٽالپر صوبي سنڌ جو اڳوڻو وڏو وزير ۽  آل انڊيا مسلم ليگ جو سرگرم سياسي ڪارڪن ھو. ھن ھي منصب 28 اپریل 1937ع کان 23 مارچ 1938ع تائين سنڀاليو.
زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:پاڪستاني سياستدان
جاڙي جبل جي جنگ
''جاڙي جبل واري جنگ (Jarray Jabal Wari Jang) سنڌ جي تاريخ جو حصو آهي. جاڙو جبل اَڄ به ڪڇ (Kuchh) جي علائقي ۾ موجود آهي. هيءَ جنگ 1763ع ۾ ڪَڇ جي علائقي ۾، راڻي راءِ لاکي ۽ ميان غلام شاهه ڪلهوڙي جي وچم ۾ لڳي هئي. هن جنگ ۾ ميان غلام شاهه ڪلهوڙو ستر هزار لشڪر  سان راءِ لاکيءَ سان مقابلي لاءِ ڪڇ آيو هو، هن جنگ ۾ راءِ لاکيءَ جي، لشڪر جي، جاڙي جبل تي موجود توبخاني ۾ مان هڪ توب اوچتو  ڦاٽي پوڻ سبب راءِ لاکيءَ جا ڪيترائي اهم لشڪري مارجي ويا، نتيجي ۾ لشڪرين ۾ ڦوٽ پئجي وئي. نيٺ راءِ لاکيءَ آڻ مڃيندي، پنهنجي ڀيڻ ميان غلام شاهه کي نڪاح ۾ ڏيڻ تي راضي ٿي وئي. هن جنگ ۾ مير بهرام خان ٽالپر ڏاڍي بهادري سان وڙهيو، جنهن جي نتيجي ۾ راءِ لاکيءَ جي لشڪر جا ڪيترائي سردار مارجي ويا. راءِ لاکيءَ جي آڻ مڃڻ کان پوءِِ ميان غلام شاهه ڪلهوڙو 2 رجب 1176هه/ 17 جنوري 1763ع تي واپس پنهنجي تخت گاهه ڏانهن موٽي آيو.''
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:غلام شاهه ڪلهوڙو زمرو:1763ع
او مصور
او مصور مون کي ٺاهي ڏي پهرين سنڌي اپگرهي چينل ڪي ٽِي اين جي وڊيو گيت جا ٻول آهن. گيت نظير سمون ڳايو آهي، ايڊيٽ نديم ميراڻيءَ ڪيو آهي، جڏهن تہ هدايات منير منگيءَ ڏنيون آهن.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:سنڌي وڊيو گيت
آدم خان پنهور
حوالا
زمرو:ضلعي جيڪب آباد جون شخصيتون
شيخ اياز جي شاعري
رات آئي وَئِي، تُون نه آئين ڪَهِي! ماڪَ ۾ مينڌرا! ڪاڪِ رُئندي رَهي.
مِينهَن موٽي ويا، ڏينهَن اُڀري لٿا، تُون نه آئين پِرين! وِهه لڳي ٿي وَهي.
ڪنهن به اورار بيهي نه پاتو پرين، تون نه ميهارُ آهين، نه تو وَٽ مَهي.
سِر ”اياز“ اڄ ڏِنو، ڪنهن ڄاتو ته ڇو؟ رَتُ اَڏيءَ تان اَڏيو، سِنڌُ ڏسندي رهِي. اي قوم! ٻُڌايا ٿي قِصا ڪـــــــلھ تونـــــــــکي مون تقـــــديرن جا، اڄ باغيءَ باغيءَ جي سِــــر تـــي، ٿو ڏســــان تـــاج تعـــزيــــزن جـــا.
ڪو ڪيئن نه ڊوڙي مقتل ڏي، آ رَتَ ۾ خوشبو مينديءَ جي، ڪو ڪيئن نه موٽي زندان ڏي، ٿا زُلف ڇِڪن زنجيرن جا ! .
هُو ڪُوڙا ڪانئر ڪَـــــــڙڪَــــن ٿا، ۽ لاش هوا ۾ لَڙڪن ٿا، پر ڳاڙها جھنڊا ڦَڙڪـــــــــــن ٿا ، ڇا رنگ ڏِٺم رهگيرن جــــا ! .
اڄ لال لَهوءَ جي سَرگم تي، ٿــــي مُنهنـــجي ڌرتي رقص ڪَـــري، مُنـــــهن هيڊ ٿيا غَـــــــدارن جا، بي شـــــرم وڏيــــــرن پـــيـــرن جا.
هِي ماڻــــــهو وِھَه جـــــو ڍُڪّ ٿيا، جئن لُڪ لڳي تئن رُڪ ٿيا، اڄ آزاديءَ جي نـــــــعري ســـــان، ســـــڀ درد ويا دلـــــگـــيـــرن جا.
هَر دوکي جي ديوار ڊَٺي ۽ اُن جــــــي سِـــــرَ ســــــِرَ ســـــان نه ملي، اڄ ڊوڙي هـــــــر ڪــــــــــو ديــــــــوانو ٿــو کـــــولي بند اسيرن جا.
اڄ هر ڪــــــــــــنهن جو هـــــي رايو آ، تو نينهنُ ’ايــاز‘ نڀــــايو آ، تو   ڳــــــــاتا  گيت  بغاوت  جا ،  تو  لاٿا  زنگَ  ضميرن  جا.
بـــي مــوت   مُــئــا ،  تـو لاءِ ڪُــٺـــا انـســان هــزاريــن مــان نــه رڳـــو، هـــــن دنـيـا  ۾  اي  ديــس ! هُـيـا نــادان  هــزاريــن  مــان  نــه  رڳــو. جــي راهــهِ اجــل ڪــنــهــن ورتـــي آ ، هــن ڀـــونءِ ڪئي ٻي ڀرتي آ، هيءَ ڌرتــي  تو  کــي  پرتي  آ ،  مـهــمــان  هــزاريــن  مــان  نـــه  رڳـــو.
اک ســاري  رات  نـــه  جھــپـڪي  آ ،  ۽  شبنم  شبنم  ٽَپڪــي  آ، جي باک گُهري ٿي  بُک ، ته اي زنــدان ! هــــزاريـــن مـــان نـــه  رڳــــو.
ٿـــو ســــاري ڪـــو بــه نــه سُــــڃ ـــــ مُـئا، هُو رُڃ ــــــ مُئا جي اُڃ ــ مُئا ڇا پاپِي پَـر کــي پُــڃ ــــــــ  مُــئــا   ،  ارمــــان هـــزاريــن مــان نــه رڳـــو.
ڇو چنڊ اسان کي رات ٺري ، ڏي چــانـــڊوڪــيءَ جــــو  زهـــر ڀَــــري؟ آ ڪـــيڏو پـــويــــون پَـــهر پـــري ! حــيــران هـــزاريــن مــــان نــه رڳـــو.
تون چئه نه ڪُڇان، تُون چئه نه لُڇان، پر تونکان هڪڙي ڳالهه پڇان؟ تُون ڪنهن ڪنهن کي خاموش ڪندين، اعلان هزارين مان نه رڳو.
هـــــي دٗؤر  ” ايــاز “   گُــذرڻــو  آ  ،  ۽  پــنــهـــنـــجــو   وارو  ورڻـــــو  آ، ڪــــــــو ٻـــارڻُ  ته    ٻرڻو   آ ،  امڪــــــان هزارين مــان  نــه  رڳـــو.
قــدم  قــدم   تــي   هـجـومِ   زنـــدان  ،  نــظـر   نظر   ۾ شراب خانا ڪـــري  ويــو   ڪــير   بــارشِ   مَيءِ  ،   خمار   آلود   ٿيا   زمانا
اسان جو چاهيو ته روح  تنهنجو  چپن  مان چُوسي  وٺون  ته  ساقي گهڙي  نه   گذري   خلاف   پنهنجي   ٿيا سمورا   شراب   خـــــــانا
ڪڏهن ڪڏهن مؤج مَيءِ مان اُڀري خودي وري غرقِ جام ٿي وئي ڪـــــنـدو  رهـيو    ســـاحــلِ    تمنا سوين   اشارا  ،   سوين   بهانا
مثالِ  سيلاب   وقت   گذري  ،   لُٽي  ڇڏيو   قصرِ   عاشقيءَ   کي ڪٿي  جبينون    جھڪيون   آلائي  ،  جٿي   هيو  سنگِ آستانا
اڙي! اڙي! ترس ترس، ڪنهن کي مٽائين  ٿو  بي  خبر  ،  نظر   ڪر ” ايــــــاز  “   آ   شاعـــرِ   محبـــــت  ،   اڙي   زمـــانا   ،  اڙي   زمانا  !
ڇا لاءِ  مرن  ۽  مارن  ٿا  ،  هي  جڳ   جا   جھيڙا   ڇا   معنى ؟ ڪنهن ساڻ  وڙهين  ٿو  سپني  ۾ ،  هي  گوڙ  بکيڙا  ڇا  معنى ؟
هي ساٿي ڪهڙا  ساٿي  ها ؟  آ  هر  ڪنهن  پنهنجي  راھه  ورتي، هو هَر  ڪنهن  کي  هيکل  وڃڻو ،  هِي  سارا  ميڙا   ڇا   معنى ؟
هي چوڳو   آهي   چار   گهڙيون  ،   پو   پَنک   پکيڙي  اُڏرين  ٿو ، ويا هر ڪنهن  جا  ڪيڏانهن  وَلر ؟  هي  واءُ  وِکيڙا  ڇا  معنى ؟
آ ڪيڏو سمنڊ ۾ اَجھاڳُ پرين، هت ناهي ڪنهن جو ماڳُ پرين! ڪو ئي به  ڪنارو  ڪو نه  آهي ،  هي  تُنهنجا  ٻيڙا  ڇا  معنى؟
تو مَڌُ  پيتو   هن  وَستيءَ   ۾  ،  ۽   واڳ   وٺين  ٿو  مستيءَ  ۾ ، پَر تنهنجو  ماڳُ  ” ايـــــــــاز “  ڪٿي ؟  هي  سارا  ليڙا  ڇا  معنى ؟
جي تون اَڃا نه  ڄاتو ،  آ  ڪير  دُيس  واسي ، تُنهنجو جَنم  اَجايو  ،   تُنهنجي   مٽي   اَڻاسي !
آيو  ويو   سڪندر  ،   سيوهڻ   اَڃا   اُتي   آ ، هُو  کير   ٿر   کڙو   آ  ،   وِيندا   رهيا   وِناسي.
لالَڻ ! نوان  لَڪن   ۾   نِڪتا  نِياڻَ  آهن ، ايندا  جِتي   لُڪن   ۾  ،    پانڌيئڙا    پِياسي.
هِي شام  جو  مياڻي ،  هِي  سونَ   رنگ  پاڻي ، تَڙ  تي   ٻه   چار  ڏيئا ،  نَڙ  تي  ٻه  چار  لاسي !
منهنجي اُڪير ڇا هي؟ هي چِٽ چيت من ۾، مندرِ ،    اُداس   ڏيئو  ،   اَڌ  راتِ  ،   ديوداسي.
جي وک  کي  وڌائين ،  اَڄ  ماڳُ  ڏور  ناهي ، ڏُونگر  ڏريِ   پَيو  آم  ساهَس  ته  ڌارِ  ساسِي !
ساڳُ پنهنجو  پَلي ،  سِنڌ  پو  ڀي ڀَلي، ڀاڳ  وارِي   سَدا  ڀونءِ  تي  ڀَر  جھلي.
تو چيو ” سنڌڙي “ مون چيو ” جندڙي “، مون  پرولَي   سَلي ! مون پرولَي  سَلي!
پِريتَ ليلا  به  آ ،  پِريت  ڪَؤنرُو  به آ، پِريت پَرکي ته ڪا مون جيان دل جَلي!
سِنڌُ مَرڻي   نه   آ ،  اي  ” اياز “  آ  اڃا ، اُڃ  جو   آسرو ، ڪا  ته  پاڻيءَ   کَلي!
نه تَڙَ تي تماچي ، نـه گـنـدريءَ  گُــذارا ، اَسـارا اَسـارا ڪـينجـھر  جـا  ڪـنارا. اُتر واءُ  اوتـي  ،  جتـي  عـطر  تـو  تـي ، هَـيـا هـنـج ! تُـنـهـنـجـا اُتـان هِـي  اُڏارا !
جڏهن کان وئين تُن وِرهَه، راس  آيون، نه گهر  تي  گهٽائون  نه سر  تي  ستارا.
اڃا رُڃ  مان  رڙ  اچي  ٿي ،  اچي  ٿي، متان ائين  سمجهين  مُئا  مور  سارا !
وَڏا وَڙ  ڪيا  نَڙ ، ڀلــي  آئين  چارڻ ! جَڏا جيءِ  جـاڳـي  پـيــا  او  جـــيــارا !
اڙي هي  اُمارا ! مُــئي ناهه  مَڪلي ، ’ ايـــــاز ‘ اڄ  وتاســين  پَٿــر  جـا  پنـارا.
ساري شــهر  وســايا  پٿر ،  جن  ســــان  چڪنا چور  هُيو، پوءِ به هُن ٿي نعرا  ماريا ،  مُڙس  ته  ڪو  منصور  هُيو !
وستيءَ وستيءَ، نگريءَ نگريءَ، گيت سان جي گُونج ڪئي، چانڊوڪيءَ ۾ چَنگُ وڳو ٿي، رات پرينءَ  جو  پُور  هُيو.
ڪالھ وفا  جي   ويراني  ۾  ڪهڙي  هرڻي  اُڄ  مُئي !، سِج  ازل   جي   اک   لڳو   ٿي ،  اُن  ۾  ايڏو  نُور  هُيو !.
دريا دريا   هُن   جو   مَن   هو  ،  صـحرا  صحرا  نيڻ  هُيا، پَل جو  پانڌيئڙو   آيو   هو  ،   وڃڻو  هُن  کي  دُور  هُيو.
ڏينهن تَتي جو آيو آهين ،  اڳ  ۾  آئين  ڇو  نه  ” اياز “ ، ڇپري ڇَپري ڇانوَ هُئيم جنهن وقت  نِمنُ  ۾  ٻُور  هُيو !
ڪري ڪير ٿو هِي پکن مان پُڪارون، نه منهنجو ملير آ، نه ڪي منهنجا مارون!
رهي گونجندي ڪوُڪ ڪائي فضا ۾ اُڏامي ويون ڪُونجڙين جون قطارون
وِرَهه تنهنجي وستي ورهيه ٿيا وساڻي کڻي چڻنگ چوليءَ هليو ڪير پارون؟
وڃون ٿا پيا سِير جي اڄ سهاري نه تُرهو ئي تاڻيو، نه ڪي آهيون تارون
اُتر کان اچي ٿي اُٺي جي هوا ڀَري آ، ڀَري آ، نصيحت نه ڏي
ميان، ڪير مَي جون ميارون سهي اسان کي ڇڏي ڏي، ڇڏي ، ڇڏي ڏي
نه ٿيندي نه ٿيندي محبت فنا هلي آ، ڀلي ويهه گوڏو گڏي
”ڀٽائي“ به هو ميڪدي ۾ ”اياز“ ڏنائين پئي مَي اسان کي سڏي. اکڙيون جو پُل لاءِ پُوريون سي ڪيئي پيارا ويجھو ها وڇڙي ويا جي ورهين کان سي جيءَ جيارا ويجھو ها
پو به اسان جي روح نه پاتو ڀٽڪي ڀٽڪي چين تنهنجون اکڙيون مڌ جون پياليون ڪيئي سهارا ويجھو ها
ڪئين چوان ڇا لاءِ ڇڪن ٿيون لهريون ۽ لسن ليٽ پوءِ به اونهي سان ٽڪيا سي گرچه ڪنارا ويجھو ها
ڪئين چوان او ڪئين چوان ڇا لاءِ ٽِليا سي ٽانڊن تي جيءَ اسان جي ۾ هئي جھِر مِر چنڊ ستارا ويجھو ها
تڙپي ٿي تهذيب اڃا، ڪيڏو وحشي آ انسان!
ساڳيا پاپيءَ جا پنجوڙ، ساڳيو زر جو آ زندان.
ساڳيو ڏاڍي جو ڏهڪاءُ، هيڻو اڳ جھڙو حيران.
ساڳيءَ سوريءَ تي منصور، ساڳيو سَرمد تي بهتان.
ساڳي ڳانڌيءَ لئه گولي، ساڳيو لال لهوءَ سان گيان.
ساڳي چارڻ جي چکيا، ساڳيو شاعر جو شَمشان.
اڄ ڀي _ڏات مُصور جي، رت ۾ ٻوڙي کائي نان.
جاري ساڳي جنگ جَدل، عاري ساڳيو اَمن اَمان.
اڄ ڀي ويڙهه نٿي سوچي، ڪنهن جو ويڙهو ٿيو ويران.
ناگا ساڪي ڪافي ناهه، سڀڪجھ ناس ڪندو نادان!
ميخاني ۾ پيو نه پتو، ٻاهر رات هُيو طوفان.
هاريو مَي جو جام ”اياز“، ساڳيو نه رهيو هي انسان. ڪنهن جي ناهي هيءَ سراء،ِ رات گُذاريئه، هاڻي هَل.
اُن تي مَڌ جو مينهن وساءِ، ٽِڙندو ٽانگر جئن پَل پَل.
اُڏري ڪائي لات ڪيان، ڪيسين روڪيندو اَڻ ــ جَل.
تاڙي مار نه، جي آيو، تنهنجي ماڙيءَ تي طوطل.
تنهن جيوَن کي آگ لڳاءِ، جنهن ۾ ناهه ڪرم جو ڦَل.
ڪيچ هجي ڪيڏو به پري، آريءَ پُٺيان آءُ اَٽل.
ٿَر ۾ ٿانئيڪو نه ٿيو، ڪوئي ڪوئي ڪارايَل.
آخر ڪارونڀار ڪري، برسي ٿو بُٺ تي بادل.
هي واريءَ تي وڏ ڦُڙو، هي ساوڻ جو سُر منڊل.
اي ڪوئل! هي ننڊ ـــ فنو، تو جھڙو ڪو ڪُوڪ ڪُٺَل.
ٻگھڻ ٻولي تنهنجي لاءِ، منهنجي ڪوتا آهه ڪَجل.
سنڌڙيءَ کي سيباءِ، ’اياز‘، پنهنجو گيڙو ويس غزل. ميلي ۾ تُون تنها تنها، ڪنهن کي ڳولين ٿو؟ اک ۾ ڳوڙها، هٿ ۾ گجرا، ڪنهن کي ڳولين ٿو؟
سَر سوتيءَ جي مندر ڀرسان بيٺو واجھائين، ڪنهن لئه ترسي تنهنجي وِينا، ڪنهن کي ڳولين ٿو؟
تُنهنجون اکڙيون پو به اُڃايون، تَل تَرايون سَوَ، هرڻيءَ جھڙا منهنجا هِردا، ڪنهن کي ڳولين ٿو؟
سانجھيءَ ٽاڻي ڪارا ڪڻڇي آکيري آيا، پرڙا کولي پيار ـــــ پکيئڙا، ڪنهن کي ڳولين ٿو؟
ساري جيون مايا سپنو، تنهن ۾ سَوَ سپنا، او سپنا، سپني جا سپنا! ڪنهن کي ڳولين ٿو؟
پير پَٽيءَ تي ناهي تُنهنجو، ڪهڙو تنهنجو ماڳ؟ رستي مان نڪتا سَوَ رستا، ڪنهن کي ڳولين ٿو؟
اونهاري جو سِجُ ته ناهي، آهه ازل جي اکَ، هاءِ، ڇڏي ڇَنَ جا ڇانورڙا، ڪنهن کي ڳولين ٿو؟
دانهون ٿو درياهُه ڪري، ٻُڌ ڪُن ڪُن جا ڪڙڪا، ٻيڙيءَ ٻيڙيءَ ۾ او ٻوڙا! ڪنهن کي ڳولين ٿو؟
ڪوبه نه ايندو ، ڪوبه نه ايندو، ڪوبه نه تُنهنجي دُوار! بند ڪري ڇڏ هي دروازا، ڪنهن کي ڳولين ٿو؟
اَڻ ٿيڻيءَ کي چاهين، تنهنجي ٿِڻيءَ سان نه پَوي، ڏِس ٿيڻيءَ جا ٿوڻيون ٿنڀا! ڪنهن کي ڳولين ٿو؟
هي مَٿرا جا مندر، سانجھيءَ ويلي جمنا گھاٽَ، مَنَ ۾ سِنڌوءَ جا سَوَ سپنا، ڪنهنن کي ڳولين ٿو؟
برندا بَن ۾ آيو آهين، ڪنهن جي لاءِ ڪَوي، ڪنهن جي بنسي! ڪهڙي راڌا؟ ڪنهن کي ڳولين ٿو؟
شايد تُون ئي پاڳل پُري پاڳل خاني ۾ ــــــ پاڳل گڏجي توتي کِلندا! ڪنهن کي ڳولين ٿو؟
هارُ هندوري ۾ ڪيرايو، جيڪو مُنڌَ مُئيءَ، موتي موتي ٿي ويو پيارا! ڪنهن کي ڳولين ٿو؟
وڻ ويڙهي
بي پاڙي يا وڻ ويڙهي ول آهي، جنھن جا پن ڪونہ ٿين. سُوتليءَ جھڙين بيشمار سنهين تندن واري وَلِ، جنھن جون تندون عموماً سائيرڙيون ۽ پِيليون ٿين. هي ٻي حيات تي پلجندڙ ول جو قسم آهي. هنديءَ ۾ هن ول کي ”آڪاس بيل“ يا ”امربيل“ بہ چون. هيءَ ول ڊسمبر ۾ گُل جهلي ۽ مارچ ۾ ڇڻي ويندي آهي. ٻجن مان نازڪ ٻوٽا نڪري وڻن جي ڳولا ۾ پکڙجن ٿا، جنھن وڻ جي مھمان ٿئي، ان وڻ کي سُڪائي ڇڏي. ڇو تہ ول جون تندون، وڻ جو رس چوسي، ان کي جلد ئي سڪائي ڇڏينديون آهن. هيءَ ول سنڌ ۾ عام جام وڻن ۾ ڏسڻ ۾ اچي ٿي. هن جون ٻہ چار لامون کڻي هڪ وڻ تان ٻئي وڻ تي اڇلائبيون تہ ان کي سڪائينديون ۽ پاڻ وڌنديون وينديون. هن جو ذائقو ڦڪو ۽ رس لعابدار، بنا بوءِ جي ٿئي ٿو. هيءَ ول ٿر ۾ مَريڙي، ڪَنٽي، ساٽوڙي ۽ ڪن ٻين وڻن تي اُڀري، وڌندي ۽ پکڙجندي ويندي آهي. هن ول ۾ سنهڙو ڄارو هوندو آهي. جنھن کي پٽي، ماڻھو پير ۾ ڦٽ ۽ گهُٻَ کان ٻڌندا آهن تہ اهو ڦاٽي پوندو آهي.
شيخ اياز جي شاعري
ڪنهن ٿي ڄاتو، اي انسان، تو کي ڪُهندو تنهنجو ڀاءُ!
جِيون پو به ڪري ٿو چونڊ، توڙي ڏئي ٿو موت چتاءُ.
اونهاري جي اوجل باک، آءُ، اڱڻ ۾ منهنجي آءُ!
او زندان جي ڪارِي ولهه! تو ۾ آهيان آءُ اُلاءُ.
وڃ وڃ موٽي، وڃ وڃ، ويڄ! گهايل ڄاڻي منهنجو گهاءُ.
مون کي ڪوئي ڪونه پَلي، پيار نه ڄاڻي ٿو پڇتاءُ. ساري رات سَتيِ تي جَلي جَلي رکٿي، ڀيڄَ ڀِنيءَ جي ماڪَ ڦُڙي ٿي هاڻي سار لڌي!
ويهي ڪهڙا گهاوَ اُکليان، وڃ وڃ موٽي ويڄ! تون ته چوين ٿو، مَن به مڃي هي ويندا ڦَٽ ڇُٽي!
ڪوٽ اندر جا ڳڙکي آهي تنهن وٽ بيهي، چنڊ، سوڙهيءَ پيرَ ـــــ ڪَڙيءَ جي هيٺان، منهنجي پيڙَ چُمي.
دَم روڪي، درياه ڏٺو ۽ سيِرَ وسي ٿي وئي، آئي ’ساهَڙُ ساهَڙُ‘ چَوندي ڪائي جيءَ جَلي،
آءُ ڪلا جي ڪالِي، توکي پنهنجي ڀيٽ ڏيان! ساري جَڳ جا پاپ ڌُئان، مان پنهنجو رت ڏئي!
تُنهنجي ڪوثر توکي پهتي، مون کي ڏينم ڇڏي، ڪعبي ۾ ڀي ياد اچي ٿي مون کي ڪينجھر جي.
سنڌڙي تو کي ساري ٿي ۽ تو کي سنڌڙيءَ سار، دِلڙي تو کان ڌار نه آهي، ڌار نه ٿي سگھندي!
باغي آهيان، باغي آهيان، تُنهنجو آءُ سماج، توسان وڙهندي رهندي منهنجي هر هڪ رَتُ ڦُڙي.
ڪيئي ڏاڙهونءَ جا گُل آندم ڪاڪِ ڪَڪوريءَ تان، سنڌڙي، منهنجي مومل! مون کي تو ئي ڏات ڏِني.
حيرت آهي، منهنجا مارو مون کي ويڻ ڏين! آءُ اُهو جو آيس تِن جا ڪيئي ڪوٽ ڀڃي.
بادل برسي برسي بَس ٿيا، نڪري سِج ڏِٺو ـ سوريءَ تي منصور چپن تي آندي مُرڪ مِٺي.
ٽاڙيءَ ٽاڙيءَ تي ٽِمڪن ٿيون، ڪيئي مِنهن ڦُڙيون، جھُڙ جي جھاڳ هٽائي نِڪتي چوڏهينءَ چانڊوڪي.
اوءِ اُتر جا واءَ، نه لَٽ تُون پيرا پيارن جا! مارڳ تن کي موهي ايندو، ورندا ويراڳي.
سانجههَ لٿي آ، جھانجھه وڄي ٿي، ڪوئي اچڻو آهه، ڪُونج، ڪئي آ گونج، هوا ڀي آهي هيجَ ڀري!
وارياسي ۾ ڀينگي ڀُونگي، اوسي پاسي سُڃ، سانجھيءَ ٽاڻي تنهن ۾ اڄ هيءَ ڪهڙي جوت جَلي؟
چَنڊ! پرينءَ کي پرچائي ڏي، مون سان ڪيئن رُٺو! تون ئي چئه مون ساريون راتيون ڪائي ننڊ ڪئي!
آءُ ڀٽائي، آءُ ميان، مان تو بِن جيئان ڪين! يار! اسان سا ڪاڪِ ڪنڌيءَ تي ڪائي گھارِ گھڙي!
ڏِس تون، مون سان تنهنجيءَ سنڌڙي ڪيڏا ڪِيس ڪَيا! پوءِ به اُن جي لاءِ وڙهي مون پنهنجي جان ڏني.
ٻارَ ڏِني جا پِيڙا، تنهن جي جوت نه مرڻي آهه، ڄڻ ته خُدا جي خالي هَٿ ۾ تو ڪا شمع جھَلي.
جنهن لئه تُون واجھائين ويٺو آڌيءَ رات ”اياز“، سو ايندو، سو ايندو، پيارو توڏي پاڻ ڪَهي.
عربن تي آرين جو اثر
آڳاٽي زماني ۾ وچ ايشيا کان وٺي ايران تائين آرين جون بيٺڪون هيون. آرين وانگر عرب به ٺاڪرن کي پوڄيندا هئا. قرآن شريف ۾ ٽن بتن- منات، عزيٰ ۽ لات جا نالا ڄاڻايل آهن.
ڳالهين منجهان تان ڪين ٿئي، ڀڃ اوٽ عزا لات کي،
'''سچل ڇو روئين ايترو، بس ڪر برسات کي. (سچل)'''
هن شعر ۾ ’عزيٰ‘ ۽ ’لات‘ نالا ڪتب آيل اهن. عربن ۽ آرين جي پاڻ ۾ گهڻي لڙهه وچڙ هئڻ ڪارڻ، ڪي سنسڪرت لفظ عربيءَ ۾ اچي ويا. جهڙوڪر صندل ( Sandal) ۽ ڪافور (Camphor)، اصل ۾ سنسڪرت لفظ چندن ۽ ڪپوُر آهن. ”ڪافور“ لفظ قرآن شريف ۾ به ڪم آيل آهي. ويدانت ۽ تصوف يا صوفي مت به ساڳيا ئي آهن، ۽ اها هڪجهڙائي به انهيءَ لڙهه وچڙ سبب آهي، پر وارا ڄمارا آهن: هاڻي وري عربن ۽ عربي ٻوليءَ جو سنڌ تي اثر آهي.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:تواريخ زمرو:سنڌ زمرو:ڀارت زمرو:مذهب زمرو:ٻوليون زمرو:لسانيات
زینب
270px|frameless|left زينب جو پورو نالو زينب ڪبري آهي .عڪس بيبي خديجته الڪبري ء عڪس علي آهن. جيڪا با عرب گھراڻي جي نياڻي آهي ان ڪري جو سندن  علي ۽  زهرا جي ڌي ۽ رسول خدا  محمد جي ڏُوهِٽي آهي.
بيبي زينب جي ولادت مبارڪ
'''حضرت زينب جي پيدائش جي باري ۾ مختلف روايتون ملن ٿيون پر معتبر روايت جي مطابق سندس ولادت 5 جمادي الاول سن 6 هجري ۾ جزرت العرب جي شهر مديني ۾ ٿي
'''
سائڻ جي نالي جو انتخاب
جڏهن سائڻ زينب (سلام الله عليها)جي ولادت ٿي ته پاڪ نبي حضرت محمد مصطفى (صلي الله عليه وآله وسلم)مديني ۾ نه هئا تنهنڪري حضرت فاطمه زهرا (سلام الله عليها) حضرت علي (عليه السلام)جي خدمت ۾ اچن ٿيون ۽ فرمائن ٿيون: اي علي (عليه السلام) توهان هن ننڍڙي جو ڪو نالو رکو، اتي مولاءِ ڪائينات حضرت امام علي(عليه السلام)پنهنجي گھرواري کي جواب ۾ فرمائين ٿا: اسان ان ننڍڙي جو نالو نٿا رکون بلڪه  رسول خدا (صلي الله عليه و آله وسلم) جو انتظار ڪريون ٿا.
جڏهن پاڪ پيغمبر (صلي الله عليه وآله و سلم) سفر تان واپس آيا ته حضرت علي (عليه السلام)ان بابرڪت ولادت جي خوشخبري ڏيندي فرمايو ته اي الله سائين جا رسول(صلي الله عليه و آله وسلم) هن ننڍڙي جو نالو توهان رکو ته ان وقت پاڻ (صلي الله عليه و آله وسلم)فرمائڻ لڳا: هن نياڻي جو نالو ائون نه بلڪه الله سائين رکندو، پيغمبر جا جملا ختم ٿيندي ئي حضرت جبرائيل نازل ٿيو ۽ الله سائين جي طرفان هي پيغام پاڪ نبي(صلي الله عليه و آله وسلم) کي ٻڌائيندي فرمائين ٿا: ان ننڍڙي جو نالو الله سائين زينب رکيو آهي. '''
رسول خدا جو روئڻ
جڏهن محمد ان ولادت جي موقع تي  علي جي گهر  آيو ته هن پنهنجي هَنجَ ۾ کڻي پيار ڪرڻ لڳا ته ان وقت حضرت علي (عليه السلام) ۽ بيبي فاطمه زهرا( سلام الله عليها) ڏٺو ته رسول خدا (صلي الله عليه و آله وسلم) زارون زار  روئي رهيا آهن.
سائڻ زهرا (سلام الله عليها) روئڻ جو سبب پڇن ٿيون ته رسول خدا (صلي الله عليه و آله وسلم) پنهنجي ڌي کي فرمائين ٿا: اي ڌي، منهنجي ۽ توهان جي هن دنيا کان وچڻ بعد(ميدان ڪربلا ڏانهن اشارو آهي) هن معصوم تي وڏيون مصيبتون اينديون.
حضرت زينب جو ننڍپڻ ۽ سندن تربيت
'''سائڻ زينب جي تربيت جنت جي عورتن جي سردار،اميرالمومنين ء الله جي آخري نبي حضرت محمد صه جي سائي مبارڪ ۾ ٿي. '''
حضرت زينب جي شادي
سائڻ جي شادي 17 هجري ۾ پنهنجي چاچي جي پٽ عبد الله بن جعفر بن ابي طالب سان ٿي جنهن شادي ۾ هڪ شرط به لڳائي وئي اها شرط هي هئي ته جڏهن به امام حسين (عليه سلام) سفر ۾ پنهنجي ڀيڻ کي وٺي وڃن ته ان سفر کان عبدالله نه روڪيندا.
حضرت زينب جو اولاد
هڪ روايت مطابق ڪل چار فرزند ٻڌايا ويا آهن جن جا نالا مبارڪ: محمّد، عون، جعفر، ام ڪلثوم آهي.
مرڪ
thumb| نيپال جي نيوار عورت جي چھري تي مرڪ
مرڪ. يا کل وات جي ٻنھي پاسن کان مشڪن (muscles) کي پاسي تي لچڪ ڏيڻ يا موڙڻ سان چھري تي ظاھر ٿيندي آھي. ڪنھن ڪنھن جي مرڪ م اکين جون مشڪون اکين جي ٻاھرين پاسي واري ڪنڊن کان سڪڙجنديون آھن ان قسم جي مرڪ کي ڊوشين مرڪ (Duchenne smile) چوندا آهن. اھو نالو فرانس جي علم العصاب جي ماھر جي.بي.اي.ڊوشين (G.B.A.Duchenne)جي نالي تان پيو.
thumb|ڊيوشن مرڪ جنھن ۾ ڳٽن سان گڏوگڏ اکين جون مشڪون (muscles) بہ حرڪت ۾ اچن ٿيون انسانن ۾ مرڪ خوشي، ملنساري، مسرت ۽ مزي جو اظھار ھوندي آھي. ڪڏھن ڪڏھن وات جي پاسي جي مشڪن جي ان لچڪ سان ڳڻتي جو غير ارادي اظھار پڻ ڪيو ويندو آهي جنھن کي چٻاڙو (grimace) چوندا آھن پر مرڪ جو چھري تي اظھار ان کان نرالو هوندو آهي. ثقافتن جي تعلقن جي اڀياس مان ظاھر ٿئي ٿو ته مرڪ پوري دنيا ۾ سماجي رابطن جي ذريعن ۾ شامل آھي,. انساني مرڪ جي نفسيات تي تحقيق ڪندڙ پورچوگيزي ماھر نفسيات آرمنڊو فريٽس ميگاليش (Armindo Freitas-Magalhães) جي مطابق مرڪ جذبن جو اھڙو لفظي يا غير لفظي اظھار آھي جيڪو پيار، مسرت، خوشي، آنند، فخر، ڌڪار ۽ پشيماني جي احساسن کي ٻين تائين پھچائي ٿو. جن مان پيار ، خوشي، مسرت وغيره مرڪ يا کل جا مثبت احساسن جو اظهار آھن ۽ ڌڪار ، پشيماني يا ندامت وغيره منفي احساسن جو اظهار آھن. پشيماني يا ندامت واري مرڪ کي ڦڪي مرڪ يا ڦڪي کل چوندا آهن. ملنساري ۾ مرڪ جي وڏي اھميت آھي. مرڪ ۽ ٽھڪ جا ملنساري ۾ مختلف ڪم ھوندا آھن. مرڪ جو استعمال اڪثر ٽھڪ کان اول ٿيندو آهي يعني ٽھڪ جو بنياد مرڪ ھوندي آھي ۽ ٽھڪ جي موٽ وري اڪثر مرڪ سان ملندي آهي. جنسي معاملن ۾ عورت جي مرڪ مردن ۾ ان جي جسماني ڪشش کي وڌائيندي آھي. سن جي برعڪس مرد جي مرڪ جو عورتن تي اھڙو اثر نہ وجھندي آهي پر جي اھا حياء يا فخر ظاهر ڪري تہ ان جي ڪشش ٿي سگھي ٿي. مرڪ ۾ چھري جي زائيگوميٽيڪس ميجر مشڪ (zygomaticus major muscle ) جو استعمال ٿيندو آهي.
سانگز آف بلڊ اينڊ سورڊ
نگريزي:Songs of Blood and Sword رت ۽ تلوار جا گيت. پاڪستان جي پھرين چونڊيل وزيراعظم ذوالفقار علي ڀٽو جي پوٽي ۽ مير مرتضيٰ ڀٽو جي ڌيءُ فاطمه ڀٽو جي پنھنجي يادن تي تي ڪتاب۔ ھي ڪتاب چار سو ستر صفحن تي مشتمل آھي جيڪو لنڊن جي ھڪ اشاعتي اداري جوناعن ڪيپ شايع ڪرايو۔ ڪتاب ۾ مير مرتضيٰ ڀٽو جي زندگي ۽ ان جي موت جي متعلق چند لڪيل حقيقتن تان پردو کڻڻ جي ڪوشش ڪئي وئي آھي۔ ھن ڪتاب ۾ فاطمہ پنھنجي والد جي مختلف قدمن جو دفاع ڪيو آھي ۽ ھن جي قتل جو ذميدار ان دور جي پيپلز پارٽي جي حڪومت ۽ پنھنجي پڦڙ آصف علي زرداري کي قرار ڏنو آھي۔ ڪتاب ۾ ڀٽو خاندان جي باري ۾ ڪيترائي انڪشاف ڪيا ويا آھن جن کي دلچسپ ۽ متنازع ٻئي چئي سگھجي ٿو۔
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:یادون زمرو:ڀٽو خاندان
عبيدالله سنڌي
عبيدالله سنڌي 1872ع ۾ ڳوٺ چيانوالي ضلع سيالڪوٽ پنجاب ۾ ڄائو. پاڻ سِک گهراڻي سان تعلق رکندو هو. سندس پيدائش کان اڳ سندس والد وفات ڪري ويو. ٻن سالن جو ٿيو تہ سندس ڏاڏو بہ وفات ڪري ويو. سندس ماءُ پنهنجي پيڪن ڊيرا غازي خان وٺي آئي. اُتي هڪ دوست کان اسلامي ڪتاب پڙهڻ جو موقعو مليس، جڏهن تحفته هند نالي هڪ ڪتاب پڙهيائين تہ توحيد جي مسئلي کي سمجهي ورتائين. 1887ع ۾ مائٽن کي خير آباد چئي حافظ محمد صديق ڀرچونڊي واري جي هٿ تي مسلمان ٿيو. اتي 6 مهينا رهي دارالعلوم ديوبند ويو.
حافظ سان روحاني نِسبت جي ڪري پاڻ کي سنڌي سڏائڻ لڳو. اُن کان پوءِ بزرگ اَمروٽي جي خدمت ۾ حاضر ٿيو. هتي ماهوار رسالو هدايت الاخوان جاري ڪيائين.
1915ع ۾ ڪابل ويو ۽ 1922ع ۾ 6 مهينا روس ۾ گذاريائين. تُرڪي جي شهر اِستنبول بہ ويو. 1345هہ ۾ مڪي ڏانهن اُسهيو. 25 سال جلاوطن رهڻ بعد 1939ع ۾ سنڌ واپس آيو ۽ سنڌ ساگر انسٽيٽيوٽ قائم ڪيائين. 22 آگسٽ 1944ع ۾ ڳوٺ دينپور بهاولپور رياست ۾ وفات ڪيائين.
خاندان ۽ پيدائش
امام -انقلاب-، مولانا عبيدالله سنڌي (1872-1944ع ) 10 مارچ 1872ع ۾ چيانوالي، ضلعي سيالڪوٽ جي هڪ سک گهراڻي ۾ پيدا ٿيو. مولانا عبيدالله جن، 1857 واري بلوي کان ٿورو عرصو پوءِ، 12 تاريخ محرم الحرام سن 1289 هه مطابق 10 مارچ سن 1857ع ۾ خميس ڏينهن صبح جو ضلعي سيالڪوٽ جي هڪ ننڍڙي ڳوٺ چيانواڻيءَ ۾، هڪ سک خاندان جي گهر ۾ پيدا ٿيا. مولانا جي پيءُ جو نالو رامسنگ، ڏاڏي جو نالو چسپتراءِ، ۽ سندس پڙڏاڏي جو نالو گلاب راءِ هو. سکن جي حڪومت جي دور ۾ گلاب راءِ پنهنجي ڳوٺ جو مختيارڪار هو. سندس خاندان جو اصلي پيشو سونارڪو هو، پر ڪنهن وقت کان هڪ حصو سرڪاري نوڪريءَ ۾ لڳي ويو، ۽ انهن ۾ ڪيترا شاهوڪار وياج تي پيسو ڏيڻ جو ڌنڌو ڪندا هئا. مولانا جو والد، مولانا جي ڄمڻ کان چار مهينا اڳ ئي وفات ڪري ويو هو؛ ٻن سالن کان پوءِ سندس ڏاڏو به گذاري ويو؛ نيٺ مولانا جي والده پنهنجي يتيم ٻارڙن سميت پيڪي گهر اچي رهي.
تعليم
جڏهن پاڻ ڄام پور ضلعي ديري غازي ۾ اٺين جماعت پڙهندو هو، تڏهن -اسلام- کان متاثر ٿي سنڌ پهتو، -جتي- حافظ محمد صديق ڀرچونڊي واري جي -بيعت- قبول ڪري اسلام جي حلقي ۾ داخل ٿيو سنڌ ۾ ابتدائي ديني -تعليم- حاصل ڪرڻ کان پوءِ 1888ع ۾ ديوبند پهچي شيخ الهند مولانا محمود الحسن کان -تعليم- حاصل ڪيائين مولانا جو مامو ڄامپور ضلعي ديري غازيخان ۾ تپيدار هو، مولانا سن 1878ع ۾ ڄامپور جي هڪ اردو مڊل اسڪول ۾ تعليم وٺڻ شروع ڪئي. سن 1884 ۾ اسڪول جي هڪ آريه سماجي شاگرد وٽ مولانا صاحب ”تحفةالهند“ ۽ شاهه اسماعيل شهيد جو ڪتاب ”تقوية الايمان“ ڏٺو: مولانا جن ڪتابن ڏسڻ سان انهن جي مطالعي ۾ محو ٿي ويا ۽ کين اسلام جي صداقت تي يقين ٿي ويو. سن 1887ع ۾ جڏهين مولانا ستين درجي ۾ پڙهندا هئا، تڏهين مسلمان ٿيڻ جي شوق ۾ پنهنجي گهر کان هميشہ لاءِ ڌار ٿي ويا، ۽ ”تحفةالهند“ جي مصنف جو نالو ”عبيدالله“ پاڻ تي رکيائون.
سيوا
مولانا محمود الحسن جي هدايت تي دهليءَ ۾ مدرسة المعارف القرآنيه قائم ڪيائين. سنڌ ۾ پهريائين جناب حضرت حافظ محمد صديق رح ڀرچونڊي وارن بزرگن جي خدمت ۾ حاضر ٿيا. حافظ صاحب جن پنهنجي دور ۾ مذهب جي لحاظ سان ڏاڍا مشهور معروف هئا. مولانا تي حافظ صاحب جن جي صحبت جو وڏو اثر ٿيو. مولانا صاحب جن 1910 ۾ پير جهنڊي ڳوٺ ۾ هڪ ديني مدرسو کوليو، جنهن جا پاڻ ناظم ۽ نگران هئا ۽ پڻ بطور معلم پڙهائيندا رهيا. حضرت موصوف هڪ ڏينهن ڀريءَ مجلس ۾ مولانا متعلق فرمايو ته ”عبيدالله، الله ڪارڻ پنهنجا مٽ مائٽ ۽ مذهب ڇڏيو آهي- هاڻي اسان هن جا ديني ماءُ پيءُ آهيون“. مولانا جي دل تي انهن لفظن ڏاڍو اثر ڪيو، ۽ پاڻ به حضرت حافظ جن کي پنهنجو ديني پيءُ ڪري سمجهيائون. انهيءَ سبب ڪري، سنڌ کي مستقل طرح پنهنجو وطن سمجهيائون. مولانا جن قادري ۽ راشدي طريقن جي بيعت حضرت حافظ جن وٽ ڪئي. چئن پنجن مهينن کان پوءِ جڏهين مولانا جن وڌيڪ تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ اتان روانا ٿيا، تڏهين حافظ صاحب جن دعا فرمائي ته ’خدا ڪري ته عبيدالله جو ڪنهن راسخ عالم سان لاڳاپو پيدا ٿئي!‘ چنانچه اها دعا قبول ٿي، ۽ الله تعاليٰ پنهنجي فضل سان مولانا کي حضرت شيخ الهند جي خدمت ۾ پهچايو. شوال سن 1308هه ۾ مولانا جن حضرت ابوالحسن تاج محمود صاحب وٽ امروٽ ۾ ويا. ان وقت بزرگ امروٽيءَ خيال ڪيو ته مولانا جي شادي ڪرائجي، سو کين سکر ۾ اسلاميه اسڪول جي مولوي ماستر محمد عظيم خان يوسف زئي جي صاحبزاديءَ سان نڪاح ڪرايائون. مولانا جي والده کي به ان وقت گهرايو ويو. ان کان پوءِ سندن والده ساڻن گڏ رهي، ۽ پنهنجي اصلي سک مذهب تي محڪم هئي. حضرت امروٽي، مولانا جي مطالعي خاطر تمام وڏو ۽ ناياب ڪتبخانو گڏ ڪيو. سن 1315 هه تائين مولانا جن نهايت ئي اطمينان سان مطالعو ڪندا رهيا، ۽ حضرت جن مولانا کي پنهنجي اولاد وانگر سمجهندا هئا. ڳوٺ پير جهنڊي ضلعي حيدرآباد ۾ راشدي طريقي جي پير صاحبن وٽ ديني علم جو بينظير ڪتبخانو هو. مولانا جن دوران مطالعي ۾ ڳوٺ پير جهنڊي واري پير صاحب ڏانهن به تمام گهڻو ايندا ويندا هئا. مولانا جي مطالعي جي اضافي ۾ ڪتبخاني جو وڏو دخل هو، ان سان گڏ حضرت مولانا جن پير رشيدالدين صاحب جي صحبت مان به مستفيد ٿيا، ۽ ذڪر ”اسماءَ الحسنيٰ“ به انهن کان سکيا. هي بزرگ دعوت توحيد ۽ جهاد جو هڪ مجدد هو. حضرت مولانا جن پير ابوالتراب رشدالله صاحب العلم الرابع سان به علمي صحبتون ڪيون. هو صاحب علم حديث جو وڏو عالم ۽ صاحب تصنيف هو. ان کان سواءِ، قاضي فتح محمد نظاماڻي صاحب سان به علمي باري ۾ روح- رهاڻيون ڪيائون. قرآن شريف، حديث ۽ فقہ جي تحقيق ۾، حضرت مولانا محمد قاسم صاحب رحه ديوبنديءَ کان ويندي امام شاهه ولي الله رحه دهلويءَ تائين جيڪي به وچ ۾ عالم ٿي گذريا، تن کي مولانا صاحب پنهنجو امام تسليم ڪيو. مولانا صاحب جن 1914ع ۾ دهليءَ ويا، جتي پاڻ ڊاڪٽر انصاري ۽ حڪيم اجمل خان سان گڏجي، ترڪيءَ کي بچائڻ ۽ هندستان کي آزاد ڪرڻ جي تحريڪ ۾ حصو ورتائو0ن
ڏيهه واپسي ۽ ڪم
12 سالن جي جلاوطنيءَ کان پوءِ مولانا عبيدالله سنڌي واپس ڪراچيءَ، سنڌ پهتو، -جتي- -ان- وقت جي وزيراعظم شهيد الهه بخش سومري سندس شاندار استقبال ڪيو. وطن واپسيءَ بعد، شاهه ولي -الله- جي فلسفي جي -تشريح- ۽ هدايت ڪندو رهيو. -ان- فلسفي جي تدريس لاءِ ’-بيت- الحڪمت‘ قائم ڪيائين، -بيت- الحڪمت لاهور 1940ع ۾ قائم ٿيو ۽ 15 مارچ 1944ع تي شاهه ولي -الله- جي فلسفي جي -اشاعت- لاءِ ’ولي -الله- سوسائٽي لاهور‘ جو بنياد وڌائين. سن 1333هه مطابق سن 1915ع ۾، حضرت شيخ الهند رحه جي حڪم موجب، مولانا جن ڪابل ڏانهن روانا ٿي ويا ۽ کين اتان جو ڪو به مفصل پروگرام ڪونه ٻڌايو ويو هو. مولانا جن دهليءَ جي سياسي جماعت کي پڻ ٻڌائي ڇڏيو هو ته مان ڪابل وڃڻ وارو آهيان. انهن مولانا کي هندستان جو نمائندو ڪري موڪليو. ڪابل پهچڻ شرط مولانا کي معلوم ٿيو ته حضرت شيخ الهند رحه جنهن جماعت جو نمائندو هو، ان جي پنجاهه سالن جي محنت جو حاصل سندس اڳيان غير منظم شڪل ۾ حڪم مڃڻ لاءِ موجود ۽ تيار هو. انهيءَ راز معلوم ڪرڻ بعد، پنهنجي هجرت ۽ حضرت شيخ الهند طرفان سندن انتخاب تي ويتر کين خوشي ٿي. مولانا صاحب جن ست سال ساندهه ڪابل جي حڪومت ۾ شريڪ ٿي هندستان جي سياسي جماعتن سان انقلابي ڪم ڪندا رهيا. سن 1916ع ۾ امير حبيب الله خان کين هندستان جي سياسي جماعتن سان ملي ڪري ڪم ڪرڻ جو حڪم ڏنو. امير حبيب الله جي چوڻ موجب، مولانا صاحب انڊين نيشنل ڪانگريس سان رابطو پيدا ڪيو. جيئن ته مولانا صاحب جن تي ڪابل اچڻ کان اڳ انگريزي حڪومت طرفان گرفتاريءَ جا حڪم جاري ٿيل هئا، تنهنڪري انگريزن ڪابل جي بادشاهه امير حبيب الله کان مولانا جي ٻانهن گهري، پر بادشاهه مولانا جن کي موٽائڻ کان انڪار ڪيو. مولانا صاحب ڪابل ۾ رهي انگريزن کي هندستان مان تڙي ڪڍڻ جو عملي تجويزون سٽيندو رهيو. امير امان الله جي هندستان تي حملي ۽ ان کان پوءِ صلح ٿيڻ بعد، مولانا جن ماسڪو ويا ۽ پنهنجي نوجوان رفيقن جي مدد سان اتي سوشلزم جو باقاعدي مطالعو ڪيائون. روس جي حڪومت مولانا کي پنهنجو معزز مهمان ڪري ڄاتو، ۽ کين مطالعو ڪرڻ لاءِ هر قسم جي سهوليت ڪري ڏنائون: انهيءَ مطالعي جو نتيجو اهو ٿيو، جو مولانا جن پنهنجي مذهبي تحريڪ (جا امام شاهه ولي الله دهلويءَ جي فلسفي تي مبني آهي) کي هن زماني جي لادينيءَ جي حملي کان محفوظ رکڻ لاءِ تدبيرن سوچن ۾ ڪامياب ٿيا. سن 1924ع ۾ مولانا جن انگورا ويا. ترڪيءَ جي سفير ۽ ماسڪو جي وزارت خارجه- ٻنهي گڏجي مولانا لاءِ سفر جو رستو آسان ڪري ڏنو. برطانوي جاسوسن کي انهيءَ راز جي بلڪل خبر ڪانه هئي. مولانا جن ساندهه ٽي سال ترڪيءَ ۾ رهي، تحريڪ اتحاد اسلاميءَ جو تاريخي مطالعو ڪيو. حضرت مولانا يورپ مان ٿيندا مڪہ معظمہ پهتا، ۽ ساندهه ٻارهن سال مڪہ معظمہ ۾ رهيا؛ پر حڪومت سان سندن ڪوبه تعلق ڪونه هو، نه وري مولانا جن ڪو سياست ۾ بهرو وٺندا هئا. مولانا جن فرمائيندا هئا ته ’اسان خانہ ڪعبہ ۾ اچي امن ورتو آهي‘. اتي مولانا صاحب جن ڀوپال جي رباط ۾ رهندا هئا، ۽ پنهنجي هميشہ واري دستور موجب توڪل واري زندگي بسر ڪندا هئا. اسلامي دنيا جا ڪيترائي عالم ۽ هندستان جا انگريزي خواندا کانئن قرآن حڪيم جو درس وٺندا هئا. مڪي معظمه جي حرم جو پيش امام ۽ ٻيا علماء ڪرام، جي جامع ازهر جا فارغ التحصيل هوندا هئا، اهي به مولانا مرحوم وٽ قرآن حڪيم جو درس وٺندا هئا. روس جو عالم موسيٰ جارالله جڏهن مڪه معظمہ ۾ آيو، ته مولانا جو درس ٻڌي گرويده ٿي پيو ۽ مولانا صاحب کان درس وٺندو رهيو.
وفات
انهن ڏينهن ۾ پنهنجي ڌيءَ وٽ دين پور تعلقي خانپور (رحيم يار خان)آيو ۽ اتي بيمار ٿي پيو ۽ 21 -آگسٽ- 1944ع تي وفات ڪيائين. کيس دين پور ۾ دفن ڪيو ويو. ڪن سوانح نگارن جي راءِ آهي ته -ان- زماني ۾ مولانا کي ڪن -انگريز- حمايتين ڳجهي نموني زهر ڏنو هو، جنهنڪري پاڻ بيماريءَ وگهي وفات ڪيائين. . آخرڪار، 22 آگست 1944ع ۾، شمع هدايت ۽ انقلاب جو امام اسان جي نظرن کان هميشہ لاءِ غائب ٿي ويو. مگر، سندن علمي توڙي عملي ڪارناما اسان جي آڏو موجود آهن، جن جي روشنيءَ ۾ اڄ به اسين ترقيءَ جون منزلون طي ڪري سگهون ٿا.
ڪتاب
مولانا جي تصفنيفات ۾ ”التمهيد في ائمة التجديد“، ”شاهه ولي -الله- ۽ -ان- جي سياسي تحريڪ“، ”شاهه ولي -الله- ۽ -ان- جو فلسفئه محموديه“،”خطبات“، ”-اردو- شرح حجة -الله- البالغه“ جلد -اول-، ”مبحث -اول- و دوئم“، ”سلسله -تفسير- قرآن“ وغيره. -ان- کان علاوه اڪثر مقالا امالي جي صورت ۾ قلم -بند- ڪرايائين، جيڪي ولي -الله- سوسائٽي -پاڪستان- لاهور وٽ محفوظ آهن.
حوالا
زمرو:1872ع جون پيدائشون زمرو:1944ع جون فوتگيون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:ڀارتي مسلمان
استاد بخشيو خان
ڪلاسيڪي سنگيت جو هي ممتاز موسيقار اصل جيسلمير جو رهاڪو هو، تنهن ڪري -استاد بخشو خان- جيسلميري جي نالي سان مشهور هو. رياست خيرپور جي ميرن جي دعوت تي اچي وٽن رهيو هو مگر پوءِ حيدرآباد ۾ اچي مستقل رهائش اختيار ڪيائين. -استاد بخشو خان- سنڌ ۾ اٽڪل سن 1830ع ۾ آيو ۽ هتان جي ماڻهن جي قدردانيءَ سبب هميشه لاءِ هتي جو ٿي ويو. هن تي پڻ دهليءَ جي گائڪي جو اثر هو. پر -ان- ۾ ڪرناٽڪي گائڪيءَ کي ملائي عجيب رنگ پيدا ڪندو هو. هو طبلو ۽ سارنگي ڏاڍي مهارت سان وڄائيندو هو ۽ اهي سندس دل پسند ساز هئا.
عبدالله بن عبدالعزيز
thumb|شاهه عبد الله بن عبد العزيز شاهه عبدالله  (پورو نالو مع عربي لقب: صاحب السموء الملڪ و خادم الحرمين شريف الملڪ عبدالله بن عبدالعزيز آل سعود)، سعودي عرب جو ڇهون بادشاهه هيو، 1 آگسٽ 1924 تي پيدا ٿيو ۽ 23 جنوري 2015 تي وفات پاتئون۔شاهه فهد جي وفات کان پوء پاڻ شاهي تخت تي پھرين آگسٽ 2005 تي ويٺا۔فورب ميگزين جي مطابق پاڻ [//en.wikipedia.org/wiki/Forbes_list_of_The_World%27s_Most_Powerful_People دنيا جو اٺون طاقتور ترين انسان] هيو۔
تعارف
شاهه عبدالله بن عبدالعزيز بن عبدالرحمن بن فيصل بن ترڪي بن عبدالله بن محمد بن سعود، خادم الحرمين الشريفين ،پهرين آگسٽ 1924ء تي پيدا ٿيا۔پهرين آگسٽ 2005ء تي انهن پنهنجي رضاعي ڀاءُ شاهه فهد جي وفات کان پوء تخت کي ڪاميابي سان سنڀاليو. ٢٣ جنوري سن ٢٠١٥ تي خميس ۽ جمعي جي وچ واري رات مقامي وقت جي مطابق هڪ بجي ٩١ سال جي عمر ۾ انتقال ڪري ويو- هڪ وڏي عرصي سان شاهه عبدالله جي منظر عام تي نه اچڻ تي سوشل ميڊيا تي گذريل سال کان ان جي طبيعت انتهائي ناساز هئڻ جون افواهون گردش ڪرڻ لڳيون هيون۔ چيلهه ۾ تڪليف جي ڪري ان جون ٻه آپريشن ٿي چڪيون هيون، جن ۾ 13 ڪلاڪن جي هڪ طويل آپريشن به شامل آهي۔ 2010 ۾ هو ٽي مهينن تائين آمريڪا ۾ به زير علاج رهيو هئو۔۔
دولت
شاهه عبدالله جو شمار دنيا جي امير ترين شخصن ۾ ٿيندو آهي۔ ان جي دولت جو اندازو 21 ارب آمريڪي ڊالر تائين آهي۔
وفات
سعودي عرب جي حاڪمن جي مطابق ملڪ جي بادشاهه عبدالله بن عبدالعزيز 91 سالن جي عمر ۾ انتقال ڪري ويو۔
جانشين
شاهه عبدالله جي جڳهه ان جي 79 سالن جي ڀاءُ شاهه سلمان بن عبدالعزيز سعودي عرب جو نئون بادشاهه ٿيو آهي جنهن کي ٻه سال اڳ شهزادي نائف بن عبدالعزيز جي وفات کان پوء ولي عهد جو منصب عطا ڪيو ويو هيو۔
سونهن جي راڻي
سُونهن جِي راڻِي پهرين سنڌي اپگرهي چينل ڪي ٽِي اين جي وڊيو گيت جا ٻول آهن. گيت سردار شاھ لکيو آهي، عامر شاھ ڳايو آهي ۽ هدايات ڏنيون آهن، موسيقي نومي عليءَ ڏني آهي؛ جڏهن تہ ايڊٽ ماجد جاڳيراڻيءَ ڪيو آهي. اهو گيت انٽرنيٽ ذريعي گُوگِل وڊيو تي ڏسي سگھجي ٿو.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:سنڌي وڊيو گيت
ٿانور
تعارف
عربن جي 712ع ۾ سنڌ تي حملي ۽ فتح کان جمعي جي ڏينهن کي سنڌ ۾ ٿانوَرُ ڪوٺيندا هئا.
سنڌي هندو ٿانوَرُ نالو پڻ رکندا آهن.
ٿانوَرُ نالي سنڌ موجود ٻيون شيون
ٿانور ڀٽي (قديم دؤر ۾، ٿرپارڪر ضلعي جي بڊام ۽ سامروٽيءَ واريءَ ايراضيءَ تي ٿانور ڀٽيءَ جي راڄڌاني هئي.)
ٿانور ڀٽيءَ جو ڀڙو (هيءُ ڀڙو نئين ڪوٽ شهر کان ڇهن يا ستن ميلن جي مفاصلي تي اتر طرف ديهه ’جنهاڻ‘ ۾ هاڪڙي جي ساڄي ڪپ تي واقع آهي.)
ساڌو ٿانور داس ليلارام واسواڻي خدا آبادي
ٿانوَر داس شڪارپوري شاعر
ٿانور داس ليلارام واسواڻي
منشي ديوان اڌا رام ٿانور داس (سنڌي ٻوليءَ جي موجوده الفابيٽ 10 رڪني ڪميٽيءَ جو ميمبر)
حوالا
زمرو:هفتي جا ڏينهن
غلام حسين ھدايت الله
غلام حسین ھدايت اللہ (1879ع-1948ع) صوبي سنڌ جو پاڪستان جي قيام کان اڳ ٻہ دفعا وزيراعظم (1937 کان 1947 تائين سنڌ جي چيف ايگزيڪيوٽو کي سرڪاري طور تي وزيراعظم سڏيو ويندو هو جيڪو عھدو پاڪستان ٺھڻ بعد پھرين دفعو وزير اعلي بڻيو) ۽ پاڪستان جي قيام بعد سنڌ جو پھريون گورنر رھيو. پاڻ سنڌ جو نامور سياستدان ھيو.