cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اين. جي. وي. ھاءِ اسڪول
ھي اسڪول 1855 ۾ ورنيڪيولر انگلش ميڊيم اسڪول جي نالي سان کوڙي گارڊن واري علائقي ۾ قائم ڪيو ويو.ھن اسڪول جو پھريون ھيڊ ماستر مھاديو شاستري ھيو.1864 ۾ ھن اسڪول کي ھاء اسڪول جو درجو مليو.1865 تائين سنڌ ۾ تعليم کاتو نه ھيو ۽ سنڌ جي روينيو کاتي جو ھڪ انگريز آفيسر تعليمي مامرا سنڀاليندو ھيو.1865 ۾ تعليم کاتو قائم ڪيو ويو. مسٽر گولڊ سمٿ تعليم کاتي جو پھريون انسپيڪٽر ۽ ھن اسڪول جو ھڪ استاد نارائڻ جگن ناٿ واڊيا ڊپٽي انسپيڪٽر مقرر ڪيا ويا..1873 ۾ نارائڻ جگن ناٿ جي لاڏاڻي کان پوءِ سندس تعليمي خدمتن عيوض اسڪول جو نالو نارائڻ جگن ناٿ اينگلو ورنيڪيولر اسڪول يعني اين جي اسڪول رکيو ويو پر 1889 ۾ سندس پوٽي بيريسٽر سي.ڊي.واڊيا سنڌ حڪومت کي گذارش ڪئي تہ واڊيا کان سواءِ منھنجي ڏاڏي جو نالو اڻپورو آهي ان لاءِ اسڪول جو نالو درست ڪيو وڃي.سندس گذارش کي منظور ڪندي سنڌ جي تعليم کاتي اسڪول جو نالو مٽائي نارائڻ جگن ناٿ واڊيا ھاء اسڪول رکي ڇڏيو جيڪو اڄ ڏينهن تائين اين.جي.وي. ھاءاسڪول سڏجي ٿو.
ٽويوٽا
ٽويوثا موٽر مينيوفيڪرنگ فرانس
ٽويوٽا موٽرز ٿائيلينڊ (86.43سيڪڙو)
ٽويوٽا سيتروئين ليکيو آٽوموبائل چيڪ (50 سيڪڙو )
ثويوٽا موٽر رشيا
ٽويوٽس موٽر ڪارپوريشن آسٽريليا
ٽويوٽا سائوٿ آفريڪا موٽرز
پيروڊئا (25سيڪڙو)
ٽويوٽا موٽر ڪارپوريشن  جپان جي ملٽي نيشنل ڪارپوريشن آھي.
تعارف
thumb|ڊ ڪوارٽر جي مکيہ عمارت ٽويوٽا ھڪ ملٽي نيشنل گاڏين ٺاھڻ واري ڪمپني آهي جنھن جو صدر مقام جاپان جي علائقي ائچي جي شھر ٽويوٽا ۾ آھي. 2017 ۾ ثويوٽا ڪارپوريشن ۾ پوري دنيا اندر 364,445 ملازم ھيا. 2017 ۾ ھي دنيا جي پنجين وڏي ڪمپني ھئي ۽ دنيا جي ٻيون نمبر وڏي گاڏيون ٺاھيندڙ ڪمپني ھئي.2012 ۾ ھي ڪمپني ساليانو ھڪ ڪروڙ کان مٿي گاڏيون ٺاھيندڙ ڪمپني بڻجي وئي ۽ 2012 تائين دنيا ۾ ويھ ڪروڙ کان مٿي گاڏيون ٺاھيئ چڪي ھئي. 2014 ۾ ھي جاپان جي سڀ کان وڏي ڪمپني ٿي وئي. and by revenue. ھي ڪمپني بين الاقوامي مارڪيٽ ۾ ھائبرڊ اليڪٽرڪ گاڏين ۽ ھائڊروجن ته ھلندڙ گاڏين ۾ بہ سڀ کان اڳڀري آهي.
thumb [[فائل:Toyota global network.svg|thumb|ٽويوٽا جو عالمگيري نيٽورڪ : ڳاڙھو-جاپان سائو -آفيس واري ڊيلرشپ بلو - مينيوفيڪچرنگ پلانٽن جي جاء مئرون-علائقائي ھيڊ ڪوارٽر تيز بلو- علائقي جا ھيڊ ڪوارٽر ۽ مينيوفيڪرنگ پلانٽن جا مقام. ٽويوٽا موٽررز ڪارپوريشن پنج مختلف ھيٺ ڏنل برانڊز سان گاڏيون ٺاھي رھي آھي: ھن ڪمپني جو سوبارو ڪارپوريشن ۾ 16.66 سيڪڙو ۽ سوزو (Isuzu)  ۾ 5.9 سيڪڙو حصو آھي ٽويوٽا موٽرر ڪارپوريشن  TMC ٽويوٽا گروپ جو حصو آهي جيڪو جاپان جو سڀ کان وڏو ڪانگلومريٽ (conglomerate) آھي.
ڪمپني جو ماضي
ھن ڪمپني جو بنياد 1937 ۾ ڪيچرو ٽويوڊا وڌو. اصل ۾ ھي ڪمپني ان جي پيء سيڪچي ٽويوڊا جي ٽويوڊا انڊسٽريز جو حصو ھئي  مان ٺھي. ٽي سال اڳ 1934 ۾ ان ڪمپني ٽائيپ اي انجڻ ٺاھي ۽ وري 1936 ۾ پھرين پيسينجر ڪار ٺاهي.
1890ع
فوتگيون
زمرو:1890ع
نواب ولي محمد ٽائون
نواب ولي محمد  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي  شھيد بينظير ڀٽو جو ھڪ شھر جيڪو  قاضي احمد جي ڀرسان واقع آهي. ھن شھر جو نالو ٽالپرن جي ھڪ جنرل ۽ امير نواب ولي محمد لغاري جي نالي تي رکيو ويو.
سج جي پوڄا
مختلف ملڪن، ڌرمن، مذهبن ۽ عقيدن ۾ سج جي پوڄا پاٺ ڪئي وڃي ٿي ۽ سج ديوتا جا مختلف نالا آهن.
حوالا
زمرو:مذهب زمرو:ريتون رسمون
لوڌران
لوڌران: , پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي لوڌران جو ھڪ وڏو شھر ۽ ضلعي جو صدر مقام  ۽ تحصيللوڌران جو پڻ صدر مقام آهي جيڪو ستلج نديءَ جي اترئين پاسي واقع آهي.
حرف جر
حرف جر __(Preposition):
لفظ جر
لفظ جر جي معني آهي ڇڪڻ يا ڇڪ ڪرڻ يا ڪشش ڪرڻ
وصف
اهڙا لفظ جيڪي جملي ۾ ڪنهن اسم يا ضمير جي پٺيان اچن ۽ جملي ۾ اڳئين لفظ جو صحيح مطلب ظاھر ڪندو آهي. مثال: ماڻھو ڀت وٽ ويٺو آھي. ھي ڪتاب احمد جو اھي. انگريزيءَ ۾ اهو اسم کان پهرين ايندو آهي، ان ڪري Presposition سڏبو آهي پر سنڌيءَ ۾ جيئن ته اسم کان پوءِ ايندو آهي، ان ڪري Postpistion ٿي ڪم ايندو آهي.
حوالا
زمرو:سنڌي گرامر( وياڪرڻ) زمرو:نحو
گاٻڙي راند
گابِڙي راند: هن راند جا ٻه قسم آهن: هڪڙي ڇُوٽ گابڙي، جنهن ۾ سڀيئي ٻنهي پيرن تي ڊوڙندا آهن: ٻي ڪُڙي گابڙي، جنهن ۾ هڪڙي ڄنگهه مٿي ڪري بعضي انهيءَ پير جو آڱوٺو هٿ سان جهليندا آهن، جنهن کي ڪُڙو جهلڻ چوندا آهن: پوءِ هڪ ڄنگهه تي ٽپندي ٽپندي هلدنا آهن. هن راند ۾ ٻه ٽوليون ڪندا اهن، هڪ آگ وٺندڙ ٽولي، تن کي مَٿَل وارا چون، ٻيا اگ ڏيندڙ، تن کي هيٺل وارا چون. پرڀرو هڪ هنڌ واري4 جو ڍڳ ٺاهيندا. هيٺل وارا سڀ وچ ۾ بيهندا. مٿل وارا سڀ مٿئين پاسي بيهندا ۽ هڪڙي ڀيچيءَ کي گابڙي مقرر ڪري پنهنجي پاسي محفوظ هنڌ تي بيهاريندا، جنهن کي پاڻ بچائي واريءَ جي ڍڳ کي هٿ لائڻو پوندو. مخالف ڌر کي به ٻڌائيندا ته اسان فلاڻو گابڙي بيهاريو آهي. ٻنهي تولين جا مکيه ڀيچي (وَڏ ڌوڙي) پاڻ ۾ هٿ سان تاڙي ڏيندا، جنهن کي چئبو آهي. ”ڏارو ڏيڻ“، ۽ چوندا ڏارو لڳو پڪو (هي گويا راند جي شروعات جو مهورت آهي). بس، ڌارو لڳي ته ڄڻ راند جي شروعات ٿي، پوءِ سڀڪو ڀيچي پنهنجي ڀيچيءَ سان زور آزمائي ڪري کيس ڪيترائي کانچائڻ جي ڪوشش ڪندو. ڪُڙي جهليل جي حالت ۾ پير جي آڱوٺي مان هٿ نڪتو يا پير زمين سان لڳو ته ”گولو“، يعني کانتو، پوءِ هو ويهي رهندو. ٻيو سنگتي وري ٻئي کي کانچائڻ جي ڪوشش ڪندو. انهيءَ وچ ۾ گابڙي انهن کان نڪري ڍويءَ تي پهچڻ جي ڪوشش ڪندو، پر جي ڇٽي نه سگهيو ۽ قابو ٿي پيو ته راند هارائي، ٻيو گابڙِ بيهندو. اهڙيءَ طرح سڀيئي ڀيچي واري سان گابڙي ٿيندا رهندا. جڏهن سڀيئي سنگتي هڪ پاسي وارا ڍڳي تي پهچي ويا، تڏهن هڪ لنڊو چڙهيو. پوءِ وري پاسا بدلائيندا ۽ مٿل وارو پاسو ٻيءَ ڌُر کي ملندو. پوءِ جي انهن اهڙيءَ طرح راند کٽي ته لنڊو لٿو نه ته مٿن پيو هوندو.
حوالا
زمرو:رانديون
اسلام (ڪتاب)
هن نالي سان هڪ ڪتاب پڻ آهي، جنهن جو مترجم ڄيٺمل پرسرام گلراجاڻي آهي. هن ڊيمي سائيز ڪتاب جي قيمت 4 -آنا- ۽ صفحا 67 آهن. بُندو آشرم، حيدرآباد طرفان، بلئوٽڪسڪي پريس، حيدرآباد مان ورهاڱي کان اڳ ڇپايو ويو. هن موضوع تي ٻيو ڪتاب مولوي عبداللطيف جو لکيل آهي. هن ڊيمي سائيز ڪتاب ۾ صفحا 32 آهن. قيمت ۽ ڇاپو ڄاڻايل ناهي. حڪيم حنيف، حميد پريس، ڪراچيءَ مان سال 1913ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.
سيد عطاءُ الله شاهه بخاري
سيد عطاءُ الله شاھ: (23 September 1892 – 21 August 1961),ننڍي کنڊ جو ھڪ مسلم حنفي عالم دين ۽ سياسي اڳواڻ ھيو جي مجلس احرار اسلام نالي تنظيم جو باني رڪن ھيو. ھن مسلمانن ۾ شديد انگريز مخالف سوچ پيدا ڪندڙ عالم دين ھيو. جي محمد علي جناح جو ۽ پاڪستان جي قيام جو سخت مخالف ھيو ان کان علاوه ھن احمديہ تحريڪ جي بہ سخت مخالفت ڪئي.
ذاتي زندگي
1882 ۾ پٽنا ۾ جنم ورتائين. شروعاتي ديني تعليم پاڪستان واري شھر گجرات ۾ حاصل ڪيائين. ھن جي پيء جو نالو حافظ سيد ضياء الدين ھيو جنھن کان ھن قرآن سکيو ۽ حافظ قرآن بڻيو. 1914 ۾ جڏھن 22 سالن جو ٿيو تہ امرتسر لڏي ويو .ھن پنھنجو تعلق سھارپور ضلعي جي ديوبند اسڪول سان رکيو ۽ امرتسر جي ھڪ ننڍڙي مسجد ۾ تبليغ شروع ڪيائين جتي 40 سالن تائين قرآن سيکاريندو رھيو. ھن جي سوشلسٽ ۽ ڪميونسٽ خيال رکندڙن سان دوستي رھي پر ڪڏهن بہ انھن جي خيال کي قبول نہ ڪيائين. ھن 1916 ۾ پنھنجو سياسي ڪيريئر شروع ڪيو. ھن جون تقريرون غريبن جي تڪليف متعلق ھيو  ۽ ھن ماڻھن ۾ اميد ڏياري ته انھن جي غربت جو خاتمو انگريزن جي حڪومت جي خاتمي سان آھي برصغير هند- پاڪ جي ممتاز ليڊر،  اديب، شعله نوا خطيب ۽ وجدآور شاعر، امير شريعت، سيد عطاءُ الله شاهه بخاريءَ، ملتان ۾، 21- آگسٽ 1961ع تي، 72 سالن جي عمر ۾ وفات ڪئي آهي. مرحوم چئن سالن کان بيمار هو. پوين پنجن مهينن کان مٿس فالج جو حملو ٿيو. کيس صدر مملڪت جي چوڻ تينشتر ميڊيڪل ڪاليججي اسپتال ۾ داخل ڪيو ويو، ۽ ان کان سواءِ يوناني حڪيمن جي هڪ منتخب بورڊ به سندس علاج ڪيو، پر صحتياب نه ٿي سگهيو. شاهه صاحب آزاديءَ جو پرستار ۽ خلافت، ڪانگريس ۽ مسلم ليگ کان الڳ تنظيم، ’جمعيت الاحرار‘ جو باني ۽ صدر رهيو. سندس پاليسي انگريزن جي مقابلي ۾ هميشه سختگير ۽ گرم رهندي هئي. انگريزن جي زماني ۾ پاڻ مسجد شهيد گنج، آزاديءڪشمير، ختم نبوت ۽ آزاديءَ جي تحريڪن ۾ 15 سال جيل ڪاٽي چڪو هو. شاعريءَ ۾ سندس تخلص ”نديم“ هو. پر سندس شهرت جو سبب زياده تر خطابت هو. - بلڪه وجدانگيز رجزخوانيءَ جي لحاظ سان شاهه صاحب انهن بزرگن کان گوي سبقت کڻي چڪو هو. هڪ انگريز عالم لکيو آهي: ”مون هندستان ۾ ٻه عظيم چيزون ڏٺون - هڪتاج محل، ۽ ٻيو عطاءُ الله شاهه بخاري!“ سندس جادوبيانيءَ جو داد خودمهاتما گانڌيءَ به ڏنو آهي. نوراني شبيهه، مجاهدانه ڪردار، غازيانه سيرت، ۽ عالمانه وضع وارو عطاءُ الله شاهه، پنهنجيءَ انفرادي عظمت جي لحاظ سان اڄ به امر آهي. 1918ع ۾، ڪانگريس ۽ مسلم ليگ جي امرتسر واري مشتڪ اجلاس ۾ شرڪت کان وٺي، پورا ويهه سال مسلسل جدوجهد ۾ گذاريائين. انگريزن جي خلاف، خلافت، ڪانگريس، مسلم ليگ، احرار، وغيره پاران، هر هڪ متحده محاذ جو ليڊر ۽ سالار کيس ئي چونڊيو ويندو هو. شاهه صاحب مفاد پرست ليڊرن مان نه هو. سندس ساري زندگي مجاهدانه ۽ فقيرانه رهي - ايتري قدر جو پنهنجن ٻچن لاءِ نه ڪا جائداد بنائي سگهيو، نه ڪا گهر جي جاءِ ئي ٺهرائي سگهيو. برصغير هند- پاڪ جي هن جليل القدر مجاهد، ملتان جي هڪ غير معروف محلي، ٽنڊي شير خان، جي هڪ ڪرايي تي ورتل بوسيده مڪان ۾ وفات ڪئي. مولانا بخاري،پاٽنا(بهار) ۾، 1889ع ۾ ڄائو، 72 سالن جي عمر ۾، 1961ع ۾ وفات ڪيائين. سندس پوين ۾ چار پٽ، هڪ نياڻي، ۽ هڪ بيوهه ھيا. - رهي نام الله ڪا. سندس تاليفات ۾ ”ديوان“، ”سواطع الاهام“ (ڇپيل)، ”مجموعه خطبات“ (اڻڇپيل)، اهم علمي چيزون آهن.
حوالا
زمرو:1892ع جون پيدائشون زمرو:1961ع جون فوتگيون زمرو:ويهين صدي جا شاعر
1104ع
ڊسمبر
زمرو:1104ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
محمد ابراهيم جويو
عالم، اديب ۽ ڏاهو محمد ابراهيم جويو 13 آگسٽ 1915ع تي اڳوڻي ضلعي دادوءَ (۽ هاڻي ڄامشوري ضلعي) جي ڳوٺ ’آباد‘ ۾ هڪ هاريءَ جي گهر ۾ پيدا ٿيو. ٽن سالن جو هو تہ سندس والد محمد خان جويو، پهرين مهاڀاري جنگ بعد پکڙيل وڏيءَ بيماريءَ ۾ لاڏاڻو ڪري ويو.
تعليم
محمد ابراهيم جويي جو ننڍپڻ غربت ۾ گذريو، پر همت نہ هاريندي، پرائمريءَ جا چار درجا ڳوٺ ۾ پڙهي، 1927ع ۾ اي. وي اسڪول، سَن ۾ داخل ٿيو، جتي سائين جي. ايم. سيد جي مهربانين سان ٽي درجا انگريزي پڙهي، 1930ع ۾ سنڌ مدرسة الاسلام ڪراچيءَ ۾ داخلا ورتائين. جتي چوٿين کان ستين درجي تائين پڙهيو، ان زماني ۾ ستون درجو مئٽرڪ شمار ٿيندو هو، هن 1934ع ۾ مئٽرڪ جي امتحان ۾ سنڌ مدرسة السلام مان ٻِي پوزيشن ماڻي ۽ 20 رپيا ماهوار اسڪالرشپ حاصل ڪيائين. سنڌ مدرسي ۾ ان وقت علامہ عمر بن محمد دائود پوٽو پرنسپال هو ۽ جويو صاحب سندس لائق شاگردن ۾ نمايان هو. جويي صاحب 1938ع ۾ ڊي. جي سنڌ ڪاليج مان بي. اي جي ڊگري حاصل ڪئي ۽ کيس ڪاليج ۾ ڊاڪٽر گربخشاڻي، ڀيرومل مهرچند آڏواڻي ۽ منگهارام ملڪاڻيءَ جهڙن استادن جي صحبت ۽ محبت حاصل رهي.
ملازمتي، سياسي ۽ ادبي خدمتون
جويي صاحب، سنڌ جي شاعر شيخ اياز جي ڪيترن ڪتابن جا مهاڳ لکيا. سنڌ ثقافت ۽ سياحت کاتي پاران ڇپجندڙ شيخ اياز جي سموري شاعريءَ ۽ نثر جي 22 جامع جُلدن جي سربراهي پڻ جويي صاحب کي ڏني وئي، جنهن ڪاميٽيءَ جو سيڪريٽري تاج جويو آهي. سنڌي ٻوليءَ جي بڻ بنياد بابت نامياري اديب سراج جي لکيل اهم ڪتاب ”سنڌي ٻولي“ (1964ع) جي مهاڳ لکڻ سان گڏ جويي صاحب سوين نوجوان اديبن ۽ شاعرن جي ڪتابن تي بہ مهاڳ لکيا ۽ سنڌ ۾ ”مهاڳ نويسيءَ“ جي فن جو استاد ليکيو ويو. هن دنيا جي ڪلاسيڪي ادب مان خاص ڪري فڪري، نظرياتي ۽ فلسفياڻي نوعيت جا ڪيترا ڪتاب ترجمو ڪري، سنڌي ماڻهن جي فڪري غربت جو خاتمو آڻڻ ۾ وڏو ڪردار ادا ڪيو.
ڪتاب
محمد ابراهيم جويي جي ڇپيل طبعزاد ۽ ترجمو ڪيل ڪتابن مان ڪجھ اهم ڪتابن جو تفصيل هن ريت آهي :
ذاتي زندگي
جويي صاحب کي چئن پٽن ۽ ٻن نياڻين جو اولاد ٿيو، جن مان نيلوفر جويو ڪهاڻيڪار هئي. مئي 2009ع ۾ سنڌ ثقافت ۽ سياحت کاتي حڪومت سنڌ پاران پهريون ڀيرو محمد ابراهيم جويي جي مڃتا ۾ هڪ تقريب انڊس هوٽل حيدرآباد ۾ منعقد ڪئي وئي، جنهن ۾ ثقافت ۽ سياحت جي صوبائي وزير، محترمہ سسئي پليجو، سنڌ اسيمبليءَ جي اسپيڪر نثار احمد کهڙي سميت جويي صاحب جي شاگردن، مداحن ۽ اديبن وڏي انگ ۾ شرڪت ڪئي. ان موقعي تي جويي صاحب کي سنڌ جي سمورن ادبي، علمي ادارن ۽ يونيورسٽين پاران اوارڊ، شيلڊُون ۽ گلن جا تحفا ڏئي، سندس خدمتن جو اعتراف ڪيو ويو. جڏهن تہ سنڌ ميوزيم، حيدرآباد ۾ ’ابراهيم جويو ڪارنر‘ پڻ قائم ڪيو ويو. پنهنجي 100 سالگرھ 13 آگسٽ 2015ع تي ملهايائين.
وفات
محمد ابراهيم جويو 9 نومبر 2017ع تي 102 سال جي عمر ۾ حيدرآباد، پاڪستان ۾ وفات ڪري ويو. کيس سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو ۾ علامہ آءِ آءِ قاضي جي مزار جي احاطي ۾ دفنايو ويو.
حوالا
زمرو:1915ع جون پيدائشون زمرو:2017ع جون وفاتون زمرو:پاڪستاني ليکڪ زمرو:سنڌي اديب زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي مصنف زمرو:ممبئي يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد
حرف جملو
حرف جملو ___(Conjunction):
اھو لفظ جو جملي جي اڳئين ۽ پوئين لفظ کي يا جملي جي ٻن ڀاڱن کي يا ٻن جملن کي پاڻ ۾ ڳنڍي، ان کي حرف جملو چئجي ٿو. جيئن ’يا‘، ۽ وغيره. ٻن لفظن کي ڳنڍڻ جو مثال: احمد ۽ محمد گڏجي گھميا پئي.
حوالا
زمرو:سنڌي گرامر( وياڪرڻ)
اين. بي. بٽاڻي
'''اين. بي. بٽاڻي''' سنڌي ٻوليءَ جو ليکڪ ۽ وڏو تعليمدان هو، جيڪو 1883ع ۾ ڄائو. هن رام ڪرشنا پرمهنس جي سوانح حيات بابت ڪتاب ”شري رام ڪرشنا جي حياتيءَ جو ذڪر“ لکيائين، جيڪو 1936ع ۾ ڇپيو. اين. بي بٽاڻي 1971ع ۾ گذاري ويو.
نعت ﺧﻮﺍن
نعت خوان محمد جي شان (ثنا) ڳائيندڙ کي چئبو آھي.
مشھور نعت خوان
زمرو:مجيب الرحمان جا لکيل مضمون
ونجھوٽي راند
ونجهوٽي: ان کي دَرين راند به چئبو آهي. زمين تي پيرن سان ٻاريون يا دريون ٺاهي، ٻه ٽولا ٿي راند ڪندا آهن، هڪڙا آگ ڏيندڙ ٻيا آگ وٺندڙ ٿيندا آهن. آگ ڏيندڙ ٽولي جو هر هڪ ڀيچي هر هڪ ٻاريءَ ۾ بيهندو. اگ وٺندڙ ٽولي جا ڀيچي انهن کان پاڻ ڇڏائي سڀيئي ٻاريون اُڪري وري واپس صحيح سلامت مٿي پهتا ته راند کٽيائون، پر جي انهيءَ وچ ۾ ڪنهن به سنگتيءَ کي ڪنهن کي آگ ڏيندڙ جو هٿ لڳي ويو ته راند هارايائون. هارائڻ جي حالت ۾ ٻي ٽولي کي وارو ملندو.
حوالا
زمرو:رانديون
هزار
هزار يا 1000 (اُچار: هَزارُ، اردو: ہزار، انگريزي: Thousand) هڪ انگ آهي جيڪو ڏهه سؤ جي برابر آهي. هڪ سؤ هزار برابر آهي هڪ لک جي، ۽ هڪ هزار هزار برابر آهي هڪ مِلين جي.
هڪ هزار = 1,000 يا 10,00
هڪ هزار سالن کي مِلينيم چوندا آهن.
سونڍا
280px|thumb|سونڍا جو قبرستان
حرف ندا
حرف ندا (Interjection) ان لفظ کي چئجي ٿو جيڪو سڏ ڪرڻ جي ڪم اچي يا منجھانئس ڪو احساس ظاھر ٿئي. جيئن عجب، خوشي، ڏک وغيره. مثال: افسوس!، ھاءِ ھاءِ!، واه واه! اڙي مار، وغيره.
حوالا
زمرو:حرف ندا زمرو:ڳالھائڻ جا لفظ
سونڍا
سونڍا. انگريزيءَ ۾ 'Sondha: سنڌ، پاڪستان جو ھڪ ڳوٺ. قديم وقت ۾ هن ڳوٺ جي ويجهو ڀيم ڪوٽ هوندو هو ۽ هاڻي اتي هندن جي تيرٿ جي جاءِ آهي. ٽڪر تان پاڻي ڦڙو ڦڙو ٿي ڪري ٿو. اتي هڪڙو وڏو پهڻ آهي. جنهن جي هندو ماڻهو شيوا ڪندا آهن. چون ٿا ته گهڻائي دفعا انهيءَ کي درياهه ۾ وڌو اٿن ته وري به پاڻهي اچي انهيءَ هنڌ تي پيو آهي. اتي جي بزرگن مان ڪي هيٺ ڏجن ٿا: مخدوم رمضان ديداڻي- مشهور مشايخن مان هو ۽ انهيءَ جي قبر وڏي زيارتگاهه آهي. مخدوم ملا آري- سيد علي شيرازيءَ جي مريدن مان هو. چون ٿا ته ڪينجهر ڍنڍ جا مهاڻا اصل سندس مريد هئا، پر جڏهين پاڻ سيد عليءَ جو مريد ٿيو، تڏهين انهن پنهنجن مريدن کي به هن جو مريد ڪرايائين، جي اڃا تائين هليا اچن. هن بزرگ جي درگاهه وڏي زيارتگاهه آهي. سندس پٽ مخدوم ملا بايزيد به پيءُ وانگر مشهور ٿيو ۽ سندس ڀر ۾ رکيل آهي. انهيءَ جو پٽ ملا ابو بڪر به وڏو ڪامل ۽ وجد وارو ٿي گذريو، جيئن سندس پيءُ ۽ ڏاڏو هئا. انهيءَ جي جاءِ تي وري ملا نارو ٿيو.
سؤ
سؤ يا سَو يا 100 هڪ انگ آهي. ڏهه سؤ هڪ هزار برابر هوندا آهن. هڪ سؤ کان پهريان نوانوي (99) ۽ پويان هڪ سؤ هڪ (101) اچي ٿو.
حسين بخش مري
حسين بخش مري پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ميرپورخاص جو ھڪ شھر ۽ تعلقي حسين بخش مري جو صدر مقام آھي. ھي شھر ٻھراڙيءَ ۾ شمار ٿئي ٿو. ھتان جو لوڪل گورنمينٽ جو ادارو اتان جي ٽائون ڪميٽي آھي جنھن جو سربراھ ان جو چيئرمين ھوندو آھي.
1889ع
ڊسمبر
زمرو:1889ء زمرو:سال
ھندي
هندي ٻولي انگريزي (Hindi Language) ڀارت جي سڀ کان وڏي هندو آريائي ٻولي يا ڏيهي آريا ٻولي آهي جيڪا اتر ڀارت ۾ ڳالهائبي آهي.
حوالا
زمرو:ٻولي زمرو:ٻوليون زمرو:اردو جا ٻوليون زمرو:ٻولي خاندان
حرف صحيح
ملندڙ، هم آواز ___(Consonant):
ھن سرشتي ۾ لکت ۾ ڪتب ايندڙ علامتي نشاني ڳالھائڻ واري ٻوليءَ ۾ استعمال ٿيندڙ آواز (سـُر يا وينجن) جي عيوضي ھوندي آھي. جيئن ته ھر ھڪ ٻوليءَ ۾ ڪتب ايندڙ اھم آوازن يعني صوتين (Phoneme) جو تعداد محدود ھوندو آھي، انھيءَ ڪري لکت ۾ علامتي نشانين جو عدد بھ محدود ھوندو آھي. ھاڻوڪي دؤر ۾ اوج تي رسيل گھڻي ڀاڱي سڀني ادبي ٻولين جي لکاوٽ ان قسم جي آھي.
ميڻ راند
ميڻ راند: هي راند چانڊوڪين راترين ۾ ننڍا ڇوڪر ڪندا اهن. راند لاءِ هڪ ننڍو اڇو پٿر يا سِر جو ٽڪر هٿ ڪندا آهن، جنهن کي ”ميڻ“ چون. ٻه توليون ٿي هڪ هنڌ واريءَ جو ڍڳ ٺاهي، اتي ليڪو ڪڍي سڀيئي ان تي اڳيون پير رکي بيهندا. منجهانئن هڪڙو ڄڻو ميڻ زور سان اُڇلائيندو، جا پري وڃي ڪِرندي. پوءِ سڀيئي ڊوڙي وڃي ڳولي لهڻ جي ڪوشش ڪندا. جنهن کي لڀندي سو کڻي واپس ڍڳي تي اچڻ جي ڪوشش ڪندو ۽ هوڪو ڏيندو ته ”ميڻ ٿي وڃي“. ته ٻيا مخالف کيس جهلڻ لاءِ ايندا ۽ سندس سنگتي مدد لاءِ ايندا. جي پاڻ جهلجي پوي ته سنگين جي ڇڏائڻ سان به نه ڇٽو ته وجهه وٺي سندس ڪنهن سنگتيءَ کي ميڻ ڏيندو، جو وٺي هوڪو ڏيئي ڀڄڻ جي ڪوشش ڪندو. اهڙيءَ طرح جي سلامت ڍڳيءَ تائين پهتو ته راند کٽيائون، جي مخالف ميڻ کسي ڍڳيءَ تي پهتا ته هنن راند کٽي. پوءِ وري نئين سر کٽيندڙ ڌر جو ڀيچي ميڻ اُڇلائيندو.
حوالا
زمرو:رانديون
1112ع
ڊسمبر
زمرو:1112ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
ولي عهد
زمرو:شهزادا زمرو:شاهي لقب
1113ع
ڊسمبر
زمرو:1113ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
اسلامڪ ڪلچر (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب سيد محمد سعيد ۽ سيد محمد شوڪت جو گڏجي لکيل آهي. هن ڊيمي سائيز ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 209 صفحا آهن ۽ قيمت 3 رپيا ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، آر. ايڇ. احمد ائنڊ برادرس، مدينه پريس، حيدرآباد مان 1966ع ۾ شايع ڪيو. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، جنهن ۾ 102 صفحا آهن ۽ قيمت پوڻا ٻه رپيا آهي، نيوگرين پريس، حيدرآباد مان 1968ع ۾ ڇپيو.
هن موضوع تي ٻيو ڪتاب ميمڻ عبدالمجيد سنڌيءَ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 176 صفحا آهن ۽ قيمت اڍائي رپيا ڄاڻايل آهي. عجائب اسٽور سکر هن ڪتاب جو پهريون ڇاپو، سنڌ نئشنل پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان 1972ع ۾ ڇپايو. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، 1973ع ۾ شايع ٿيو.
ديوبندي
ديوبندي: ھڪ اسلامي سني حنفي تحريڪ جو نالو آهي. جيڪا برٽش انڊيا جي شھر ديوبند ۾ 1867ع ۾ شروع ٿي ھئي ۽ جنھن انڊيا، پاڪستان، افغانستان ۽ بنگلاديش کي مرڪز بڻائي يونائيٽيڊ ڪنگڊم ڏکڻ آفريڪا جي مسلمانن تائين ڦھلجي ويئي. ان جو نالو انڊيا جي شھر ديوبند جي نالي تي پيو جتي دارالعلوم ديوبند قائم ٿيو. ھن تحريڪ واري مسلڪ جا دنيا ۾ 25 کان 36 ڪروڙ پيروي ڪندڙ آھن. ان تحريڪ جا بانيمولانا محمد قاسم نانوتوي، مولانا رشيد احمد گنگوھي، شاھ رفيع الدين، سيد محمد عابد، ذولفقار علي، فضل الرحمان عثماني ۽ ٻيا عالم ھيا. جن اسلامي مدرسي دارالعلوم ديوبند جو بنياد وڌو. ان تحريڪ جي عالمن 1919 ۾ جميعت علماءِ ھند کي جنم ڏنو ۽ تبليغي جماعت کي پڻ جنم ڏنو جن ان مسلڪ کي ڦھلايو. ھن مسلڪ جا مخالف خاص ڪري شيعا ۽ بريلوي ان کي وھابي سڏيندا آهن پر درحقيقت وھابي تحريڪ ۽ ديوبندي تحريڪ باوجود ڪجھ ساڳين خيالن جي ٻہ علحده مسلڪ آھن.
حوالا
زمرو: اسلام زمرو:سني اسلام زمرو: فقه حنفيه زمرو:وھابي تحريڪ زمرو: بريلوي تحريڪ زمرو:پاڪستان ۾ اسلام
سروسز انسٽیٽوٽ آف میڊيڪل سائنسز
سروسز انسٽيٽيوٽ آف ميڊيڪل سائنسز 2003 ۾ قائم شده لاهور پنجاب پاڪستان ۾ واصع طب جي سرڪاري ڪاليج آھي. سروسز هسپتال کي تدريسي اسپتال جي طور تي ڪاليج سان منسلڪ ڪيو ويو آهي. هن اداري جو مختصر نالو سمز آھي.
وڌيڪ ڏسو
ﮈﺍﮐﭩﺮ ﻓﺮﺩﻭﺱ ﺳﻠﻄﺎﻧﮧ
1114ع
ڊسمبر
زمرو:1114ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
قبو سعيد خان
قبو سعيد خان پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جو ھڪ شھر جيڪو شھدادڪوٽ شھر کان 20 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. ھي شھر ھڪ ٽائون ڪاميٽي آھي جنھن کي 2004 ۾ تعلقي جو درجو مليو ۽ شھر ان جو صدر مقام بڻيو. ھن شھر ۾ مگسي، بروھي، کوسن ۽ ٻين ذاتين جا ماڻهو رهن ٿا. ھن شھر کان ڪچي پل جي پاسي کان بلوچستان ڏي روڊ وڃي ٿو. شھر کان 35 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي کيرٿر جبلن جي قطار آهي.
ڪورنگي
ڪورنگي (اُچار: ڪورَنگِي، اردو: کورنگی، انگريزي: Korangi) ڪراچيءَ جو هڪ علائقو آهي. هيءَ ڪورنگي ضلعي جي ڪورنگي تعلقي ۾ اچي ٿو. زمرو:ڪراچي جا گردونواح
مظفر ڳڙهه
ھن شھر جو بنياد 1794 ۾ ملتان جي گورنر نواب مظفر خان رکيو ھو. نالي جي معني بہ مظفر جو قلعو اٿس ڇوتہ اتي نواب مظفر خان پنھنجي نالي سان ھڪ قلعو جوڙايو هو. 1864 ۾ مظفر ڳڙھ کي ضلعي جو درجو مليو ۽ ھي شھر ان جو صدر مقام ٿيو. ھن شھر جي وچ ۾ فياض پارڪ واقع آهي جيڪو سياحتي مقام ۾ شمار ٿيندو آهي. اھو اڳوڻي ڊپٽي ڪمشنر فياض بشير جي نالي سان منصوب ٿيل آھي.
اين. جي. مجمدار
'''اين. جي. مجمدار''' انگريزي (N.G Majumdar) (جنم: پهرين ڊسمبر 1897ع- وفات: 11 نومبر 1938ع) گڏيل هندستان جو مشهور کوجنيڪ هو.
حوالا
زمرو:1938ع جون فوتگيون
آرامي ٻولي
thumb|آرامي ٻوليءَ جي الفابيٽ آرامي ٻولي (انگريزي: Aramaic language) ’سامي خاندان‘ جي ھڪ ٻولي، جيڪا حضرت عيسيٰ عليه السلام کان اڳ توڙي پوءِ، ڪيترين ئي صدين تائين عراق، الجزائر، شام ۽ فلسطين ۾ رائج ھئي. جڏھن عبراني ٻولي ختم ٿي ته آراميءَ انھيءَ جي جاءِ والاري ۽ توريت جا ڪيترائي ڀاڱا آرامي ٻوليءَ ۾ ترجمو ٿيا ۽ اھي ترگوم (Targum) سڏيا ويا. ”آرامي“ جون ڪئين شاخون آھن. اھا شاخ جيڪا سريا (شام) ۾ رائج ھئي، سرياني (Syriac) سڏي وئي. اسلامي سوڀن (ستين صدي عيسوي) کان پوءِ آراميءَ جي جاءِ تي آھستي آھستي عربي ٻولي ايندي وئي ۽ ان جي جڳهه والاريائين. عراق، شام، فلسطين، ڪنعان ۽ ڪن عرب علائقن ۾ آباد قومون سامي نسل جون آھن، انھيءَ ڪري انھن جي ٻولين کي ”سامي زبانون“ چيو ويو. سامي ۽ آرامي ساڳئي نسل جون ٻوليون آھن.
زمرو:ٻوليون
نانگيل ڦوسيل راند
نانگيل ڦُوسيل: هيءَ راند ڏڙي سان ڪبي آهي. اڳڙين جو ڏڙو ٺاهي، مٿان ڌاڳن سان مضبوط ڳُتي تيار ڪبو آهي. ننڍين سِرن سان ست گول ٽڪر تيار ڪري، ميدان ۾ ٿوري واريءَ جي ڍڳي ٺاهي، ان تي هڪٻئي جي مٿان رکندا آهن، جنهن کي ”نگانگيل ڦُوسيل“ چوندا آهن. هڪ پاسي ست وکون ڀري اتي پير سان واريءَ کي ٻهاري هڪ هنڌ مقرر ڪندا، جنهن کي ”بُل“ چوندا، يا ان کي ”مَٿَل“ چون. ان جي سامهون نانگيل ڦوسيل جي ٻئي پاسي به ايتري مفاصلي تي ٻيو بُل مقرر ڪندا، ان کي ”هيٺل“ چون. ٻه ٽوليون ٺڄاهيندا، هڪ ٽولي وٺندي مٿل، ٻي ٽولي وٺندي هيٺل. مٿل وارا، مٿئين بُل وٽان وڃي هرهڪ سنگتي واري سان ڏڙي سان ڌڪ هڻي، سرن کي ڪيرائڻ جي ڪوشش ڪندو ته هيٺل وارا هيٺئين بل واري پاسي بيهي، ڏڙو جهٽڻ جي ڪوشش ڪندا. هڪ ڄڻي جو هيٺل ۾ ڏڙو جهٽجي ويو ته وري ٻيو هڻندو. اهڙيءَ طرح واري سان سڀڪو هڻندو ويندو، تان جو ڌڪ سان سرون ڪِرن. ڪڏهن ڪرنديون، تڏهن مٿل وارن مان هڪ هڪ هوشيار ڀيچي هيٺئين بُلَ ۾ ڪاٺيءَ جا ڏوٽا اڳ ۾ جهلي بيهندو، جنهن کي ”بُل جهليندڙ) چوندا. ٻيا سڀيئي پٺيان بيهندا، هيٺل وارن جو هڪ سنگتي ڪِريل سرن وٽ بيهي بل جهليندڙ کي ڏڙو هڻندو. هو ڪاٺين جي مدد سان پاڻ بچائڻ جي ڪوشش ڪندو، ۽ ڏڙي کي روڪي پاڻ پيرن سان ٿُڏيندو يا سنگتين کي ڏيندو، جي ٿُڏي پري ويندا. انهيءَ وچ ۾ سندس هڪ سنگتي ڊوڙ پائي وڃي سرون هڪ ٻئي تي چاڙهڻ جي ڪوشش ڪندو، جيتريون سرون چاڙهي سگهيو، اوتريون چاڙهيندو. هيٺل وارا ٿڏيندڙ کان ڏڙو هٿ ڪري پنهنجي سنگتيءَ کي اڇلائي ڏيندا، اهڙِءَ طرح راند پيئي هلندي. راند هلندي جي ڏڙوڪنهنکي لڳي ويو ته انهن راند هارائي ۽ ٻيا وارو وٺندا، پر جي نه لڳو ۽ سڀئي سرون چڙهيو ويئون ته راند کٽيائون. کٽڻ جي حالت ۾ هڪ لڊو چڙهيو، وري نئين راند شروع ڪبي ۽ بل وٽان وڃي سرن کي ڌڪ هڻندا. هن حالت ۾ جي سڀئي جا ڌڪ خالي وي ۽ سرون نه ڪِريون ته پوءَ هيٺل وارا وارو وٺندا. هيءَ راند اڪثر ننڍا ڇوڪرا ڪندا آهن.
حوالا
زمرو:رانديون
يوڪرين
يوڪرين    اوڀر يورپ ۾ واقع ھڪ خودمختيار ملڪ جو نالو آهي جيڪو پکيڙ جي لحاظ کان يورپ ۾ روس کان پوءِ سڀ کان وڏو ملڪ آهي. ان جون سرحدون اوڀر ۽ اتر-اوڀر ۾ روس سان، اتر ۾ بيلاروس سان، اولھ ۾ پولينڊ، سلوواڪيا ۽ ھنگري سان، ڏکڻ ۾ رومانيا ۽ مالدووا سان ملن ٿيون. ڏکڻ ۽ ڏکڻ-اوڀر ۾ ملڪ جي سامونڊي سرحد ڪاري سمنڊ ۽ ازوف سمنڊ تي واقع آهي. 2014ع ۾ روس ڪرائميا جي اپٻيٽ کي پنھنجي وفاق ۾ شامل ڪري ڇڏيو جنھن تي روس ۽ يوڪرين وچ ۾  سرحدي تڪرار جي شروعات ٿي بين الاقوامي برادري جي اڪثريت ڪرائميا کي يوڪرين جو حصو تسليم ڪري ٿي. ڪرائميا سميت يوڪرين جي ڪل پکيڙ 603628 km² آھي. ملڪ جي ڪل آبادي 2013 ۾ 4،45،73،205 ھئي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شھر خيو آھي. يوڪرين پھرين نومبر 1918 ۾ سويت سوشلسٽ ريپبلڪ ٿيو ۽ 22 جنوري 1919 ۾ سوويت يونين ۾ شامل ٿي ويو. 24 آگسٽ 1991 تي يوڪرين جي سوشلسٽ ريپبلڪ واري پارليامينٽ سوويت يونين کان آزادي جو اعلان ڪري ڇڏيو جنھن بعد پھرين ڊسمبر تي ريفرنڊم ذريعي يوڪرين جي عوام آزادي جي حق ۾ راء ڏني. آزادي ماڻن بعد يوڪرين جو آئين 28 جون 1996 ۾ نافذ ڪيو ويو جنھن تحت يوڪرين ھڪ وحداني رياست آھي جنھن ۾ نيم صدارتي نظام قائم ٿيل آهي.
آبادي
ملڪ جي %77.8 آبادي يوڪريني نسل وارن ماڻھن جي آھي. ٻئي نمبر تي %17.3 آبادي روسي نسل وارن، %0.8 روماني ۽ مالدوون، %0.6 بيلاروسي جي آهي ۽ باقي ٻين ۾ بلغاريائي، ھنگيري، ڪرائميائي تاتار ۽ ٻيا شامل آهن. ملڪ جي سرڪاري ٻولي يوڪريني ٻولي آهي. آبادي جي غائب اڪثريت عيسائيت سان تعلق رکندڙ آهي. 2021ع ۾ %82 آبادي عيسائين جي ھئي جنھن م %72.7 آرٿوڊڪس، %8.8 يوناني ڪيٿولڪ چرچ، %2.3 پروٽيسٽنٽ سان تعلق رکندڙ ھيا. %0.2 سيڪڙو آبادي ۾ يھودي، مسلمان ۽ ھندو شامل ھيا. ملڪ جي %7 آبادي ملحدن جي آھي.
انتظامي ورھاست
ملڪ 27 حصن تي مشتمل آهي جنھن ۾ 24 اوبلاسٽ (صوبا)، ھڪ آٽونامس ريپبلڪ (ڪرائميا واري) ۽ ٻہ مخصوص درجي وارا شھر: خيو ۽ سيواستوپول شامل آهن. ملڪ جا 24 صوبا يا اوبلاسٽ ۽ ڪرائميا واري ريپبلڪ 136 رائيون (ضلعن) ۽ ميونسپلٽين ۾ ورھايل آھن.
اوبلاسٽ يا صوبن جا نالا ھيٺ ڏجن ٿا:
ڪرائميا وارو تڪرار
فيبروري 2014 ۾ يانوڪوويچ جي ٻاھر ٿيڻ سان روسي صدر ولاديمير پيوٽن ڪرائميا کي روس سان ڳنڍڻ جي تياري ڪئي. 23 فيبروري تي سيواستوپول ۾ روسي بحري فوج جي اڏي وارن روسي فوجين کي حڪم ڏنو ويو تہ يوڪريني فوج کي غير مسلح ڪري خطي جو ڪنٽرول پنھنجي ھٿ ۾ وٺن. جنھن بعد 16 مارچ 2014 تي ڪرائميا ۾ تڪراري ريفرنڊم ڪرايو ويو جنھن ۾ 97 سيڪڙو ووٽرن روس ۾ شامل ٿيڻ جي حمايت ڪئي. 18 مارچ 2014 تي خود ساخته ريپبلڪ آف ڪرائميا ۽ سيواستوپول روس ۾ شامل ٿيڻ لاء معاھدو ڪيو. گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي ان ريفرنڊم کي ناجائز قرار ڏيڻ جي قرارداد منظور ڪئي جنھن تحت يوڪرين جي علائقائي سالميت جي حمايت ڪئي وئي.
حوالا
زمرو:اوڀر يورپ زمرو:اوڀر يورپي ملڪ زمرو:اوڪرين زمرو:ملڪ زمرو:يورپي ملڪ
1115ع
ڊسمبر
زمرو:1115ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
قاسم سليماني
سوليماني 3 جنوري 2020 تي بغداد جي بين الاقوامي هوائي اڏو جي ويجهو آمريڪي هوائي ڊرون حملو (ايئراسٽرائيڪ) ۾ ابو مهدي المهندس ۽ ڏهہ ٻين ماڻهن سميت مارجي ويو. ان حملي جو حڪم آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ ڏنو هيو.
زندگي
قاسم سوليماني 11 مارچ، سال 1957 تي ايران جو صوبي ڪرمان صوبو جي ضلعي رابر ۾ قبائلي علائقي جي هڪ جابلو ڳوٺ ۾ پيدا ٿيو. شروعاتي جوڀن جواني ۾ هي اڏاوت (ڪنسٽرڪشن) جي شعبو سان واڳيل هُيو ۽ ڪرمان جي آبپاشي کاتو سان ٺيڪيدار طور واڳيل هيو.
ايران ۾ 1979 جي اسلامي انقلاب ۽ اسلامي انقلابي ڪور (سپاه پاسداران انقلاب اسلامي) جي ٺهڻ کانپوءِ سوليماني فوجي مقصد سان لڳي ويو.
ايران عراق جنگ
ايران جي اسلامي انقلاب مهل سوليماني ڪرمان جي ادارو آبپاشي ۾ ڪم ڪري رهيو هوي انهيءَ دوران هو سپاہ افتخاري نالي تنظيم جو رُڪن بڻجي ويو. ايران عراق جنگ جي شروع ٿيڻ مهل سوليماني ڪرمان جي عسڪری گروپ تي جُڙيل هڪ بٽالين جوڙي (ٺاهي) جيڪا پوءِ 41 ثاراللہ بريگيڊ ۾ بدلجي وئي. هو 1982 ۾ ان لشڪر کي ٺهڻ کان وَٺِي 1997 ۾ قدس فورس ۾ شامل ٿيڻ تائين ان بريگيڊ جو سربراهہ رهيو. هن جي سپاهہ سالاري ۾ ان لشڪر جنگ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو.
جنگ کانپوءِ
ايران عراق جنگ جو انتُ 1988 تي ٿيو. جنگ جي انتَ (خاتمي) کانپوءِ لشڪر 41 ثاراللہ قاسم سوليماني جي سرواڻيءَ ۾ ڪرمان واپس آيو ۽ اُڀرندي سرحدن تي اسمگلرن ۽ مُنشيات وڪرو ڪندڙن کي روڪڻ ۾ مصروف ٿي ويو. قاسم سوليماني قدس فورس (سپاهہ قدس) جي سرواڻي سنڀالڻ تائين انهيءَ لشڪر جي سربراهي ڪندو رهيو.
سوليماني، جولاءِ 1999 تي شاگردن جي مُظاهرن جي تناظر ۾ فوجي ڪمانڊرن طرفان ان وقت جي صدر محمد خاتمي کي لکيل هڪ خط تي دستخط ڪندڙ جرنيلن منجهان پڻ هُيو.
قدس فورس جي سپاهہ سالاري
قاسم سوليماني کي 1998۾ اسلامي انقلابي گارڊ ڪور جو سپاهہ سالار مقرر ڪيو ويو. هي اهو زمانو هيو جڏهن افغانستان ۾ طالبان عروج تي هيا. ڪردستان جي سول جنگ جي تجربي جي بنياد تي هي بهترين چونڊ هئي؛ ۽ ان وقت افغانستان پوري ريت طالبان جي دور ۾ سول جنگ جو شڪار ٿي چُڪو هيو، اهڙي محاذن تي بهترين ڪردار ادا ڪري سگهي پيو. ۽ قاسم سوليماني قدس فورس (سپاہ قدس) جي سپہ سالاري سنڀالٻ تائين جيڪو تجربو اَٺ سالل ايران عراق جنگ ۽ انکانپوءِ ايران ۽ افغانستان جي منشيات فروشن ۽ اسمگلرن کي دٻائڻ منجهان ماڻيو هيو اهو فوجي (عسڪري) اعتبار سان ڏاڍو اهم هيو. اسرائيلي ڳُجهي گماشتگي (ايجنسي) موساد جي اَڳُوڻِي سربراهہ ميئر داگان چواڻي موجب:
“هو هر پاسي کان نظام تي نگاهہ ۽ گرفت رکندڙ آهي ۽ شايد هيءُ ئي هڪڙو ڄَڻو آهي جنهن کي سياسي چالاڪ (عقلمند) چئي رهيو آهي.”
قدس فورس جي نمائندي ولي فقيہ حجت الاسلام علي شيرازي موجب سوليماني پنهنجي مقرري دوران هڪ ريال يا هڪ ڊالر وٺڻ جو پڻ روادار نہ هيو ۽ گهڻي ريت مون سان ڳالهائيندي چوندو هيو ته آئون پنهنجي زال ۽ ٻارن جا خرچ پاڻ برداشت ڪريان ٿو.
قتل
سوليماني 3 جنوري 2020 جمعو ڏهاڙو تي بغداد جي بين الاقوامي هوائي اڏو ويجهو آمريڪي ڊرون حملي ۾ قتل ٿي ويو. ان حملي ۾ عراقي هٿياربندن جو ڪمانڊر ابو مهدي المهندس، حشد شعبي ۽ ڏهہ ٻيا ماڻهو پڻ مارجي ويائ گڏيل آمريڪي رياستون آمريجا جي بچاءَ واري وزارت (وزارت دفاع) مطابق ان فضائي حملي جو حڪم آمريڪي صدر  ۽ سڀني فوجن جي سربراهہ ڊونلڊ ٽرمپ ڏنو هيو. سوليماني جي مارجڻ کان ٽي ڏينهن اڳ بغداد ۾ آمريڪي سفارتخاني تي ٿيندڙ حملي جي تناظر ۾ ٽرامپ چيو هيو تہ ايران کي ان جا سنگين نتيجا ڀوڳڻا پوندا ۽ زور ڏئي اهو پڻ چيائين تہ “ هي چتاءُ (چتاوڻي) نہ ڌمڪي آهي.”
جنازو ۽ دفنائڻ
قاسم سوليماني، ابومهدي المهندس ۽ ٻين سمورن مارجي ويل ماڻهن جي جنازو نماز 4 جنوري 2020 تي بغداد ۽ ڪاظمين ۾ ادا ڪئي وئي، جنهن ۾ هزارين عراقي شهرين شرڪت ڪئي. جنازو نماز ۾ رش ۽ ڀاڄڻ پوڻ سبب ڪيترائي ماڻهو پڻ لتاڙجي مارجي ويا.
ان کان هڪ ڏينهن پوءِ 5 جنوري 2020 تي جنرل قاسم سليماني، ابومهدي المهندس ۽ ٻين تمام ايراني شهيدن جي ميت کي ايران آندو ويو، جتي پهرئين اهواز ۽ مشهد جي شهرن ۾ انهن جي جنازو نماز ادا ڪئي وئي، جنهن ۾ هزارين ماڻهن شرڪت ڪئي. نيويارڪ ٽائمز جي مطابق انهن ٻنهين شهرن ۾ لکين ماڻهو موجود هيا جيڪي آمريڪا کان بدلو (انتقام) وٺڻ چاهين ٿا.
حوالا
زمرو:1957ع جون پيدائشون زمرو:2020ع جون فوتگيون زمرو:فارسي ماڻهو
گھنين واري راند
گُهنين واري راند: هي راند به ڏڙي سان ڪبي آهي. هن ۾ ٽوليون نه ٺاهبيون آهن، ميدان ۾ ٿوري ٿوري مفاصلي تي زمين ۾ ٿوري کڏ کوٽبي آهي، جنهن کي ”گُهني“ چوندا آهن. پوءِ هرهڪ ڇوڪر ڪاٺيءَ جا ٻه ٽوٽا يا بُگا کڻي پنهنجي گُهنِيءَ تي بيهندو، ڏڙو مٿي اُڇلائيندا، جنهن جي پاسي ڪيڙيو، ان تي آگ آئي. پوءِ هو پُڏيندو، يعني ڏڙو کڻي گهڻين مان بيٺلن مان ڪنهن کي به، جنهن کي سهولت سمجهي، ان کي هڻندو، ته هو وري بُگا آڏا ڏيئي ڏڙي جي ڌڪ کان بچڻ جي ڪوشش ڪندو. جي ڏڙو لڳي ويو ته آگ آئي ۽ اهو وڃي ڀڏيندو، ۽ اڳيون وڃي پنهنجي گهنيءَ تي بيهندو، جي نه لڳو ته لنگهي ويو يا بگي کي لڳو ته ڇُٽو جي بُگن کي لڳي رنڊجي پيو ۽ ڀرسان ڪِريو ته ڏوٽي سان ڏڙي کي ڌڪ هڻي پري ڪڍندو يا گهنين مان بيٺلن مان جنهن جي به ويجهو ڪِريو، سو ڌڪ هڻندو. ڪي پنهنجي گهنيءَ کان پرڀرو وڃي ڌڪ هڻي يڪدم موٽِ گهنيءَ تي ايندا آهن. انهيءَ وچ ۾ پُڏيندڙ ڊوڙ پائي هن جي گهنيءَ ۾ پنهنجو ڏوٽو وڌو ته چوندا ”گُهني ڀراڻي“ ۽ گهني وارو کولو، ۽ اهو وڄي پڏيندو. مطلب ته يا ڪنهن کي ڏڙو لڳي يا ڪنهن جي گهني ڀرجي، تڏهن آگ لهي. هي راند ننڍا ڇوڪرا ڪندا آهن.
حوالا
زمرو:رانديون
اين. ايف. سي. اوارڊ
ايـن. ايـف. سـي جـي پـوري مـعـنيٰ ”National Financial Commission Award“ آهي، جنهن کي سنڌيءَ ۾ ’قومي مالياتي اوارڊ‘ چئجي ٿو. اين. ايف. سي اوارڊ ملڪ جو صدر لاڳو ڪندو آهي. ناڻي واري وفاقي وزير جي اڳواڻيءَ ۾ تيار ٿيل هن ڪميشن ۾ چئني صوبن جا ناڻي وارا وزير ۽ صدر جا مقرر ڪيل نمائندا شامل هوندا آهن. پاڪستان ۾ وفاق ۽ صوبن وچ ۾ رقمن جي ورڇ جي شروعات 1951ع کان ٿي. هينئر تائين -اٺ- مالياتي اوارڊ پيش ٿي چڪا آهن. اٺين مالياتي اوارڊ تي وفاق ۽ صوبن ۾ اختلاف رهيا ۽ ارڙهين ترميم بعد گهڻي ڀاڱي معاملا حل ڪيا ويا. 1951ع کان وٺي 1974ع تائين جيڪي به مالياتي اوارڊ آيا آهن، انهن ۾ وفاق کان صوبن ڏانهن منتقل ٿيندڙ رقمن ۾ صوبن جي حصي ۾ مسلسل واڌارو ٿيندو رهيو ۽ صوبن مان اوڳاڙيل ٽئڪسن جو وڏو حصو صوبن کي ملندو رهيو آهي، پر 1990ع کانپوءِ حڪمت عملي تبديل ڪئي وئي ۽ ورڇ -جوڳي- پول ۾ نوان ٽئڪس شامل ڪيا ويا، انهن ۾ وري وفاق جو حصو صوبن کان وڌيڪ رکيو ويو. 1997ع ۾ جيڪو ڇهون مالياتي اوارڊ آندو ويو، -ان- کي ماضيءَ جي ڀيٽ ۾ يڪسان تبديل ڪيو ويو. هن ۾ سمورا ٽئڪس آئل ۽ گئس سرچارج سميت ورڇ -جوڳي- پول ۾ شامل ڪيا ويا. سيلز -ٽيڪس- جي اوڳاڙيءَ جو پنجاهه سيڪڙو ڪراچيءَ جي بندرگاهن سميت سڀ رقمون اوارڊ ۾ شامل ڪيون ويون، جنهن سبب 1961ع، 1964ع ۽ 1970ع جي اوارڊ جي ڀيٽ ۾ هن اوارڊ ۾ صوبن جي -ٽيڪس- وصوليءَ جي شرح گهٽجي وئي، جنهن سبب 91 سيڪڙو وصوليون وفاق وٽ هليون ويون. صوبن وٽ وصولين مان صرف 6 سيڪڙو ۽ مڪاني ادارن وٽ وصولين جو صرف 3 سيڪڙو رهجي ويو, قومي آمدنيءَ ۾ صوبن جو حصو بلڪل گهٽجي يعني فقط 6 سيڪڙو رهجي ويو، ڇا ڪاڻ ته صوبن جا ٽئڪس وفاقي، پول ۾ شامل ڪيا ۽ وري وفاق مان رقمن جو حصو وڌائي صوبن کي خوش ڪيو ويو. جنهن جو بنيادي فائدو پنجاب کي پيو ۽ سڀ کان گهڻو نقصان سنڌ جو ٿيو. ستون مالياتي اوارڊ پ پ حڪومت متفق راءِ سان آندو. تازو ارڙهين ترميم جي منظوريءَ بعد اين. ايف. سي اوارڊ ۾ صوبن جي حصن بابت -اصلاح- ڪئي وئي آهي.
حامد علي مرزا (جسٽس)
جسٽس حامد علي مرزا 14 سيپٽمبر 1940ع تي جيڪب آباد ۾ جنم ورتو.
وڪالت
1961ع کان 1973ع تائين وڪيل طور خدمتون سر انجام ڏنائين. ڊسمبر 1973ع کان 1976ع تائين صوبائي جوڊيشل سروس ۾ بطور سينيئر سول جج ۽ اسسٽنٽ سيشن جج طور مقرر رهيو ۽ فيبروري 1976ع ۾ کيس ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج طور ترقي ڏني وئي، ان دؤران هن ڪراچي، سکر، نوابشاهه ۽ ٻين هنڌن تي خدمتون انجام ڏنيون.
جج طور
جسٽس حامد علي 1983ع ڌاري ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج طور ترقي ماڻي. هيءُ 2 ڀيرا 26 مارچ 1983ع کان سيپٽمبر 1984ع ۽ جون 1994ع کان اپريل 1995ع تائين هاءِ ڪورٽ سنڌ جو رجسٽرار به رهيو، تنهن کان سواءِ سيپٽمبر 1991ع کان هڪ سال لاءِ لوڪل ڪائونسل جي ايپليٽ ٽربيونل جو چيئرمئن به رهيو. 10 اپريل 1995ع تي جسٽس حامد علي مرزا کي سنڌ هاءِ ڪورٽ جو جج مقرر ڪيو ويو. هيءُ سنڌ يونيورسٽيءَ جي سينڊيڪٽ جو ميمبر، آغا خان ميڊيڪل يونيورسٽيءَ جو ٽرسٽي ۽ اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان جو ميمبر پڻ رهيو. 28 اپريل 2000ع کان سپريم ڪورٽ جو جج مقرر ٿيو. جتان 2005ع ۾ ريٽائر ٿيو. جڏهن ته مارچ 2009ع ڌاري صدر آصف علي زرداريءَ کيس چيف اليڪشن ڪمشنر مقرر ڪيو آهي.
حوالا
زمرو:1940ع جون پيدائشون
اين اي ڊي يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي
ويهين صديءَ جي اوائل ۾ ، جڏهن سکر -بئراج- تعمير ٿي رهيو هو ، ته ڊي . جي . سنڌ ڪاليج جي پرنسپال جناب -ايس-. سي. شاهاڻيءَ ، -بئراج- جي تعمير جي سلسلي ۾ ، انجنيئرن ۽ ٻين هنرمندن جي ضرورت کي محسوس ڪندي ، ڪراچيءَ ۾ هڪ انجنيئرنگ ڪاليج جي قيام جو فيصلو ڪيو. بعد ۾ -ان- منصوبي جي خرچ جو پورائو ، شهرين جي چندي مان ڪيو ويو. ائين شهرين طرفان -ان- وقت 53 هزار رپين جي رقم گڏ ڪئي وئي ۽ 1922ع ۾ ” پرنس آف ويلز “ جي نالي تي هيءُ ڪاليج قائم ڪيو ويو ، جنهن جو انتظام سنڌ ڪاليجئيٽ ائسوسيئيشن جي حوالي ڪيو ويو. بعد ۾ ڪراچيءَ جي ممتاز سماجي شخصيت جمشيد نسروانجي مهتا ، پنهنجي ڪوششن سان ، -ان- وقت جي هڪ -امير- شخص ” نادرشاهه ايڊل جي ڊنشا “ جي وفات تي ، سندس وارثن کان ڏيڍ لک جي رقم عطيي طور وٺي ، ڪاليج تي خرچ ڪري ، ڪاليج سندس نالي سان منسوب ڪري ڇڏيو. 1947ع ۾ -پاڪستان- جي قيام کان پوءِ ، سنڌ حڪومت هن ڪاليج کي پنهنجي تحويل ۾ وٺي ، ” اين. اِي. ڊي انجنيئرنگ گورنمينٽ ڪاليج “ جو نالو ڏئي ڇڏيو. 14 -آڪٽوبر- 1955ع تي ڪاليج جو انتظام مغربي -پاڪستان- سنڀالي ورتو ، جنهن بعد 1 -جولاءِ- 1962ع کان 16 -اپريل- 1966ع تائين هيءُ ڪاليج خودمختيار بورڊ آف گورنرس جي حوالي ڪيو ويو. هن ڪاليج جو پهريون پرنسپال مسٽر جي. ايڇ. گوڪلي هو ، جڏهن ته هن ڪاليج جو پهريون گرئجوئيٽ جمناداس -تخت- رام نالي هڪ شاگرد هو. 1973ع ۾ هن ڪاليج کي يونيورسٽيءَ جو درجو ڏنو ويو ، ۽ يونيورسٽيءَ کي نئين عمارت ۾ ، جيڪا گلشن اقبال ۾ ڪراچي يونيورسٽيءَ سان لڳو لڳ آهي ، منتقل ڪيو ويو. هن وقت اين. اي. ڊي انجنيئرنگ يونيورسٽيءَ جي نالي سان مشهور آهي.
حوالا
زمرو:پاڪستان ۾ سرڪاري يونيورسٽيون
ميرپور (سلجهائپ)
ميرپور جي نالي سان ڪيترا ئي شهر ۽ علائقا سنڌ ۽ ٻين علائقن ۾ موجود آهن.
ڀارت
زمرو:جڳھ جو نالو سلجھائپ صفحا
آل پارٽيز حريت ڪانفرنس
آل پارٽيز حريت ڪانفرنس ڪشمير جي 26 سياسي ، سماجي ۽ مذهبي تنظيمن جو هڪ گڏيل اتحاد آهي
بنياد
حريت ڪانفرنس جو بنياد 10 مارچ 1993ع تي پيو
مقصد
جيئن ته حريت لفظ جي معنيٰ آزادي ( Liberty ) آهي تنهنڪري ان اتحاد جو مقصد اقوام متحده جي سلامتي ڪائونسل جي ٺهراءَ نمبر 47 مطابق ڪشميرين لاءِ حق خود اراديت ( Self determination ) حاصل ڪرڻ آهي.
ميمبر
ڪانفرنس جي قيام وقت ان جي ميمبرن ۾ ” ڄمون ائنڊ ڪشمير لبريشن فرنٽ “ ( JKPL ) جو رهنما ياسين ملڪ ، ڄمون ائنڊ ڪشمير پيپلز ليگ ( JKPL ) جو رهنما شيخ يعقوب ، ” پيپلز ڊيموڪرِئٽڪ فرنٽ “ ( PDF ) ” اتحاد مسلمين “ جو مولانا عباس انصاري ، ” اسلامڪ اسٽوڊنٽس ليگ “ ۽ مسلم ڪانفرنس جو پهريون اڳواڻ عبدالغني بَٽ ، مير واعظ عمر فاروق شامل آهن. مير واعظم عمر فاروق بعد ۾ ڄمون ائنڊ ڪشمير عوامي ائڪشن ڪميٽيءَ جو چيئرمئن پڻ ٿيو. انهن سمورن آل پارٽيز حريت ڪانفرنس جي قيام ۾ وڏو ڪردار ادا ڪيو.
تقسيم
2002ع وارين عام چونڊن کانپوءِ آل پارٽيز حريت ڪانفرنس ٻن ڌڙن ۾ ورهائجي وئي. ان جو سبب اهو هو ته حريت جي آئين جي ابتڙ ڪجهه اتحادين چونڊن ۾ حصو ورتو. تنهن کانپوءِ هڪ ڌڙي جو اڳواڻ سيد علي شاهه جيلاني ۽ ٻئي ڌڙي جو مير واعظ عمر فاروق ٿيو.
موجوده ميمبر
جنوري 2010ع ۾ طبش ڀٽ آل پارٽيز حريت ڪانفرنس جو اڳواڻ چونڊيو ويو. موجوده آل پارٽيز حريت ڪانفرنس جي ميمبرن ۾:
( 1 ) مير واعظ عمر فاروق ( عوامي ائڪشن ڪميٽي ) ( 2 ) مولانا محمد عباس انصاري ( تحاد مسلمين ) ( 3 ) محمد عمر فاروق ( انجمن اوقافِ جامع مسجد ) ( 4 ) سـيـد قـاسـم شاهه بخاري ( انـجـمـن تـبليغ الا اسلام ) ( 5 ) قاضي غلام محمد ( امت اسلامي ) ( 6 ) اشياق قادري ( آل ڄمون ائنڊ ڪشمير امـپـلائـيـز ڪـنـفـيـڊريـشـن ) ( 7 ) مــولانا طـاهـري ( جـمــاعت اَهِــل حــديــث ) ( 8 ) عبدالغني اظهري ( جماعت علماءِ اسلام ) ( 9 ) مولانا ايم ياسين همداني ( جماعت همدانيه ) ( 10 ) عبدالغني لون ( ڄمون ائنڊ ڪشمير پيپلز ڪانفرنس ) ( 11 ) محمد ياسين ملڪ ( ڄمون ڪشمير لبريشن فرنٽ ) ( 12 ) نور الحسن ( ڄمون ائنڊ ڪشمير هيومن رائيٽس ڪميٽي ) ( 13 ) مفتي بهاءُ الدين فاروقي ( ڄمون ائنڊ ڪشمير پيپلز بئس رائيٽس ( پروٽيڪشن ڪـمـيـٽي ) ( 14 ) مولانا محمد عباس انصاري ( Liberation council ) ( 15 ) مولانا محمد مبارڪي ( ڪشمير بَزمِ توحيد ) ( 16 ) ميان عبدالقيوم ( ڪشمير بار ائسوسيئيشن ) ( 17 ) مس ضمرودا حبيب ( مسلم خواتين مرڪز ) ( 18 ) پروفيسر عبدالغني بٽ ( مسلم ڪانفرنس ) ( 19 ) عبدالصمد ( پوليٽيڪل ڪانفرنس ) ( 20 ) ثاقب ڀٽ ( تحريڪ حريت ڪشميري ) ( 21 ) شيخ يعقوب ( پيپلز ليگ ) ( 22 ) شڪيل بخشي ( اسلامڪ اسٽوڊنٽس ليگ ) ( 23 ) رفيق احمد مير ( امام احمد رضا اسلامڪ مشن ) ( 24 ) مولانا عبدالرشيد دائود ( 25 ) محمد فاروق رحماني ( ڄمون ائنڊ ڪشمير پيپلز فريم ليگ ) شامل آهن.
حوالا
زمرو:سياسي جماعتون
اسلامي اڀياس
هيءُ ڪتاب عبدالعليم انصاريءَ جو لکيل آهي. هيءُ ڪرائون سائيز ڪتاب ڪچي جلد ۾ آهي. هن ۾ صفحا 77 آهن. ۽ قيمت 3 رپيا ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، اداره علم و دانش، حيدرآباد وارن سال 1964ع ۾ ڇپايو.
ايميلي عرف تعليم
هيءُ ڪتاب محمد ابراهيم جويي جو انگريزيءَ مان سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪيل آهي. ڪرائون سائيز ۽ ڪچي جلد واري هن ڪتاب ۾ 130 صفحا آهن ۽ قيمت هڪ رپيو 8 -آنا- ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، نئين ادبي سوسائٽي، حيدرآباد طرفان، آفتاب پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1950ع ۾ شايع ٿيو. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، ايڊيوڪيشنل بوڪ ڊيپو حيدرآباد وارن سال 1954ع ۾ ڇپايو. -ان- کان پوءِ به هن ڪتاب جا ٻه ڇاپا ڇپيا آهن.
زمين ۽ پاڻي
زمين يا ڌرتيءَ تي، اسان هي جيڪو پاڻي ڏسون ٿا، اهو ان جي ٺهڻ وقت نه هو. سائنسدانن جي خيال ۾ ڌرتيءَ تي موجود پاڻي اصل ۾ پُڇڙ تارن ۽ سيارچن جي ڌرتيءَ سان ٽڪرائڻ جي ذريعي آيو هو. ان وقت جڏهن سج منڊل (نظام شمسي) اڄ کان 4.6 ارب سال پهرين وجود ۾ آيو هو. تڏهن پاڻي جا ذرا ان دوڙ ۽ پٿرن جي واچوڙي ۾ موجود هئا. پر زمين جي گرمي پد وڌيل هئڻ سبب پاڻي بخار ٿي مٿي هليو ويندو هو. ان دوران ايندڙ 70 ڪروڙ سالن تائين اسان جي هن گرهه يا ڌرتيءَ تي پُڇڙ تارن ۽ سيارچن جو وسڪارو ٿيندو رهيو. ڌرتي سان ٽڪرائڻ وارن يا وسڻ وارن پُڇڙ تارن ۽ سيارچن ۾ برف موجود هئي، جيڪا پوءِ رجي پاڻيءَ جي صورت اختيار ڪري وئي.
زمرو:پاڻي زمرو:سج منڊل زمرو:نظام شمسي زمرو:ڌرتي زمرو:ڪائنات
آنٻليو راند
آنٻليو راند: هي راند ميدان تي به ڪبي آهي، پر ڪنهن وٽ هيٺ مزيدار ٿيندي آهي. ٻه فوٽ کن ڪاٺي کڻي وڻ هيٺان ڌُوڙ جي ڍڳي ٺاهي ان ۾ کوڙي آگ ڏيندڙ ان جو سنڀائيندڙ ٿيندو، ٻيا ڇوڪرا وڻ تي چڙهي ويندا. پوءِ هو کين هٿ لائڻ جي ڪوشش ڪندو ته ڇوڪرا وري وڻ جي ٿڙ وٽان لهييا ٽپا ڏيئي هيٺ لهي، يا ٽارين جي ڇيڙن وٽان لڙڪي يعني لُوٻني (جنهن کي لونٻڻي چون،) هيٺ لهندا آهن، ۽ هن کان پاڻ بچائي آنٻليو کڻي ٽنگ هيٺان لنگهائي وات کي ويجهو ڪري ڏوڪارو ڪندا. انهيءَ وچ ۾ جي هُن ڪنهن کي هٿ لاتو ته هُن تي آگ آئي ۽ اُهو پڏندو. نه ته پڻ پڏندو. آنٻيلي ڏوڪارڻ وارو پنهنجي هڪ ڄنگهه مٿي ڪري هٿ سان ٽنگ هيٺان آنٻيليو پري اُڇليندو. آگ وارو ڊوڙ پائي آنٻليو ڱکڻڻ واندو ته انهيءَ وچ ۾ ڇوڪرا وڻ تي چڙهي ويندا. هو موٽي اچي آنٻيلو ڍڳيءَ ۾ کوڙيندو ۽ راند چالو ٿيندي. جڏهن ٻئي ڇوڪر کي هٿ لائيندو تڏهن آگ لٿي ۽ پوءِ اهو پڏندو. اهڙي طرح راند هلندي رهندي.
حوالا
زمرو:رانديون
عماد وسيم
عماد وسيم (انگريزي: Imad Wasim) پاڪستان جو هڪ انسان آهي.
حوالا
زمرو:1988ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستان جا عالمي ٽوئنٽي/20 ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:پاڪستان جا هڪ ڏهاڙو بين الاقوامي ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:پاڪستان جا ڪرڪيٽ رانديگر زمرو:پاڪستاني ڪرڪيٽ ڪپتان زمرو:جيئرا ماڻهو
1116ع
ڊسمبر
زمرو:1116ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
شجاع آباد
شجاع آباد پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ميرپورخاص جو ھڪ شھر ۽ تعلقي شجاع آباد جو صدر مقام آھي. ھي شھر ٻھراڙيءَ ۾ شمار ٿئي ٿو. ھتان جو لوڪل گورنمينٽ جو ادارو اتان جي ٽائون ڪميٽي آھي جنھن جو سربراھ ان جو چيئرمين ھوندو آھي.
ايمي
قرآن پاڪ جي سيپاري جو چوٿون حصو.
حوالا
زمرو:اصطلاح قرآن
اسلامي احڪام (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب مولانا عبدالرحيم جو لکيل آهي. رايل سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 76 صفحا آهن. مولانا عبدالرحيم هيءُ ڪتاب عزت خان ليٿو پريس، ڪراچيءَ مان ڇپايو.
مرزا حامد علي
مرزا حامد علي ولد مرزا علي نواز بيگ ڪربلائي، 19 مارچ 1925ع تي ٽنڊي آغا، حيدرآباد جي علمي ۽ ادبي گهراڻي ۾ جنم ورتو،
تعليم
ابتدا ۾ قرآن پاڪ ۽ فارسيءَ جي تعليم پنهنجي خاندان جي بزرگن خاص ڪري مرزا قربان علي بيگ وٽ حاصل ڪيائين ۽ ان کانپوءِ نور محمد هاءِ اسڪول مان انگريزي تعليم ورتائين.
ملازمتون
هن تعليم مڪمل ڪرڻ کانپوءِ 1939ع کان 1959ع تائين مختلف سرڪاري کاتن ۾ ملازمت اختيار ڪئي. سرڪاري ملازمت ۾ هن جي طبيعت نه لڳي، ان ڪري 1959ع ۾ ملازمت ڇڏي. 1960ع کان 1991ع تائين حيدرآباد جي ٽالپر حڪمران گهراڻي وٽ ملازم ٿي رهيو.
ادبي سفر
چوڏهن سالن جي عمر ۾ شاعري شروع ڪيائين. شاعريءَ ۾ مرثيا، سلام، نوحا، غزل، حمد، نعت، رباعي، قصيدي جي صنفن تي طبع آزمائي ڪيائين. شعر ۾ شيخ محمد ابراهيم خليل کان اصلاح ورتائين ۽ مرزا بخش علي بيگ ’ڪوثر‘ کان شاعريءَ جو علم سکيو. اڪثر مشاعرن ۾ خاص ڪري بزم خليل جي مشاعرن ۾ شرڪت ڪندو هو. مرزا صاحب شاعريءَ کانسواءِ محرم جي عزاداريءَ جي ڏينهن ۾ مرثيا خواني ۽ سوز خواني ڪندو هو. خطاطي (خوش خطي) ۾ به کيس وڏي مهارت حاصل هئي.
ڇپيل ڪلام
هن جي ڪلام جو ’ڪليات حامد‘ مرزا، فياض علي بيگ مرتب ڪيو ۽ سندس مختصر سنڌي ڪلام مرزا فتح علي بيگ شاهد ترتيب ڏنو، جيڪو سندس وفات کانپوءِ 1994ع ۾ گلشن پبليڪيشن حيدرآباد ڇپائي پڌرو ڪيو.
وفات
سنڌ جي هن نامور شاعر، ڊسمبر 1991ع تي وفات ڪئي، سندس تدفين ٽنڊي آغا جي اباڻي قبرستان ۾ ڪئي وئي.
اوڏ مٽيءَ جا ڪوڏ
هي ڪتاب نامياري اديب ۽ محقق اشتياق انصاريءَ جو لکيل آهي، جنهن ۾ سنڌ جي قديم اڻ آريائي قبيلي، اوڏن جي اصليت، رهڻي ڪهڻي، ريتن رسمن ۽ ڪرت ڪسب جي ڪٿا خوبصورت انداز ۾ بيان ڪئي وئي آهي. ڪتاب جي پيش لفظ ۾ ليکڪ لکيو آهي ته هن ڪتاب ۾ دراصل ٻن دوستن جي سچي ڪهاڻي آهي، هڪ مسلم آهي ۽ ٻيو هندو. هڪ پئسي موٽرن وارو، ٻيومسڪين گڏهه تي مٽي ڍوئيندڙ، هڪ پڙهيل لکيل ۽ ٻئي کي ڪلهي تي ڪوڏر، پر ايتري طبقاتي اوچ نيچ جي باوجود دوستيءَ جو ڀرم رکڻ لاءِ هو هڪٻئي لاءِ الائي ڪيتريون قربانيون ڏين ٿا. دنيا ۾ اهڙي مثالي دوستي ڏسي، فخر سان دوستيءَ جهڙي رشتي جو قسم کائي سگهي ٿو.) هن ڪتاب ۾ -ٿورو- گهڻو اوڏن تي انيٿرا پالاجيڪل مطالعي جو اثر به محسوس ٿئي ٿو. -ان- ڏس ۾ ڪيترائي ڦوٽو پڻ ڪتاب ۾ شامل ڪيا ويا آهن. ڪتاب جي آخر ۾ اوڏڪي ٻوليءَ جي عام لفظن جي سنڌي معنيٰ پڻ ڏني وئي آهي، 248 صفحن تي مبني هن ڪتاب جي قيمت 200 رپيا رکيل آهي. چئن رنگن ٽائيٽل واري هن ڪتاب جو پهريون ڇاپو 2004ع ۽ ٻيو ڇاپو 2009ع ۾ سنڌيڪا اڪيڊمي ڪراچيءَ طرفان ڇپيل آهي.
نھرو
زمرو:نھرا
1117ع
ڊسمبر
زمرو:1117ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
ماڪوڙو راند
ماڪوڙو راند: هڪ ڇوڪر پنهنجا ٻيئي هٿ زمين تي کوڙي، هٿن ۽ پيرن تي جانورن وانگر هلندو، هن کي ”ماڪوڙو“ چوندا. پوءِ ٽولي مان هڪ ڇوڪر هن جي مٿي تي هٿ رکي چوندو ته ”ماڪوڙا ڙي ماڪوڙا، مائيءَ پڪي ماني اڌ ڏي بُرڪ بُلي هڪ“ ائين چئي، آهستي هڪ ٿاپِي مٿي تي هڻي راند جي شروعات ڪندو. پوءِ سڀيئي ڇوڪرا هن کي مٿي تي ڌڪ هڻڻ جي ڪوشش ڪندا ته هو کين پنهنجي پير سان هر ڪنهن کي ڌڪ هڻڻ جي ڪوشش ڪندو. اهڙيءَ طرح جي پير جو ڌڪ لڳي ويو ته اُن تي آگ ائي، ۽ جي ڌڪ نه لڳو ۽ ٻيا ڇوڪرا هن جي مٿي کي ست ڌڪ هڻي ويا ته يڪدم وڃي پاڻ ۾ ڳنڍبا. ماڪوڙو سنئون ٿي انهن مان ڪنهن کي ڇنڻ جي ڪوشش ڪندو. جي ڪنهن کي جدا ڪري سگهيو تهآگ لٿي ۽ هن تي آئي ۽ اهو ماڪوڙو ٿيندو، نه ته وري وري پاڻ ماڪوڙو ٿيندو.
ايمني بلاول (راڳڻي)
هي ڪلياڻ -ٺاٺ- جي سمپورن راڳڻي آهي. هي هڪ قسم جو -بلاول- آهي، پر ايمن جو رنگ چٽو اٿس. ٻئي مڌم هن ۾ شامل آهن. هن ۾ کرج وادي سر آهي ۽ پنچم سموادي. آروهي ۾ مڌم تيور هنيو ويندو آهي ۽ انهيءَ ڪري ايمن جو رنگ چٽو ٿيندو آهي، پر -امروهي- ۾ مڌم شڌ سبب وري -بلاول- جو رنگ نکري ٿو. -بلاول- ۾ نکاد وڪر آهي. پر -ايمني بلاول- ۾ نکاد وڪر سر ناهي. هن راڳڻيءَ جي خاصيت آهي ته ايمن جي شڪل آروهي ۾ ۽ -بلاول- جي شڪل امروهيءَ ۾ ڏيکاري ٿي. هي راڳڻي ايمن ۽ -بلاول- جو مرڪب آهي. هن راڳڻي جي آروهي: ساري گا ما گي مي پا ڌي ني ڌي سا ۽ امروهي: سا ني ڌي پا ما گي ما ري سا آهي ۽ صبح جي وقت ڳائبي آهي. نوٽ: هن راڳڻيءَ جو ذڪر ڪلياڻ -ٺاٺ- جي ضمن ۾ راڳ ساگر ۾ ٿيل ڪونه آهي.
نارووال
thumb|left|فيض احمد پارڪ
نارووال: پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي نارووال جو ھڪ وڏو شھر ۽ ساڳي ضلعي سان گڏوگڏ تحصيل نارووال جو پڻ صدر مقام آهي. 1989 ۾ ھن شھر کي تحصيل جو ۽ 1991 ۾ ضلعي جو درجو مليو. ھي شھر فيض احمد پارڪ جي ڪري مشھور آھي جيڪو فيص احمد فيض جي نالي سان منصوب ٿيل آھي. ھن شھر جي اوڀر پاسي مشھور گوردوارو درٻار صاحب ڪرتارپور واقع آهي. ھتي ھڪ يونيورسٽي پڻ واقع آهي.
thumb|left|نارووال جو مرڪزي رستو
حب
thumb|کاٻو|جديد ٽڪيون حب عربي لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ ’داڻو‘ آهي. سنڌيءَ ۾ به عروج آهي. ’حب‘ جو جمع ’حبوب‘ آهي.
تاريخ
حبَ يا گورين ٺاهڻ جو سڀ کان اڳ طبيب اسقليبوس جي زماني ۾ رواج پيو، پر ان وقت بدزيب گوريون يا حب ٺاهيا ويندا هئا. طبيب جالينوس جي وقت ۾ ننڍا ۽ سهڻا حب ٺاهيا ويا. حب يا گوريون گول ٺاهيون ويون. گوريون گول ۽ لسيون هئڻ ڪري مريض آسانيءَ سان کائي سگهندو هو. دوا جون گوريون ٺاهڻ لاءِ مختلف ڪيميائي شين کي ڪٽيو يا کرل ڪيو ويندو هو. اصول هو ته جيتري دوا باريڪ هوندي، حب به اوترائي سهڻا لڳندا. ڪٽيل دوا کي ڪنهن پاڻي، عرق، رس يا ڪنهن لعاب ۾ ڳوهي حب ٺاهيا ويا. حب ٺاهڻ لاءِ کؤنر، لعاب يا نشاستي جي مدد ورتي وڃي ٿي، انهن کي طبي اصطلاح ۾ ’رابطات‘ چيو ويندو آهي. حب ٺاهڻ لاءِ دوا جو سفوف ڪپڙي ۾ ڇاڻيو ويندو آهي.
حب ٺاهڻ جو طريقو
هٿ سان حب ٺاهڻ جو سادو ۽ عام طريقو هي آهي ته ڳوهيل اٽي مان گوريءَ جيترو وزن کڻي آڱوٺي ۽ اشهد آڱر سان گول ڦيرائجي. ٿورو وقت ڦيرائڻ سان گوري يا حب ٺهي پوندو آهي. اڄڪلهه گورين ٺاهڻ لاءِ مشينون مارڪيٽ مان ملن ٿيون، جن جي مدد سان منٽن ۾ هزارين گوريون يا حب ٺاهي سگھجن ٿا.
آل پاڪستان ايجوڪيشنل ڪانفرنس
آل پاڪستان ايڊيوڪيشنل ڪانفرنس شروع ۾ هڪ ادارو آل انڊيا محمدن ايڊيوڪيشنل ڪانفرنس جي نالي سان گڏيل هندستان ۾ سرگرم عمل هو، جنهن جو بنياد سر سيد احمد خان وڌو هو.
تاريخ
پاڪستان ٺهڻ کان پوءِ هن اداري جو ناظم سيد الطاف علي بريلوي 1950ع ۾ پاڪستان لڏي آيو ۽ 1951ع ۾ پاڪستان ايڊيوڪيشنل ڪانفرس، آل پاڪستان ايڊيوڪيشنل ڪانفرنس جي نالي سان ان جو بنياد رکيائين. ابتدا ۾ هن جي آفيس ڪراچيءَ جي صدر علائقي ۾ ميجر شمس الدين جي ڪوٺيءَ جي هڪ ڪمري ۾ هئي، بعد ۾ سنڌ مدرسي جي هڪ ڪمري ۾ ۽ ان کان پوءِ مسواڙ تي جاءِ وٺي اداري جو ڪم ڪار هلايو ويندو هو. هينئر اداري جي آفيس ناظم آباد (ڪراچيءَ) ۾ پنهنجي هڪ عاليشان عمارت ۾ آهي.
مقصد
هيءُ ادارو هڪ علمي، تعليمي ۽ ثقافتي ادارو آهي. پاڪستان ۾ مسلمانن جي تعليمي ۽ لساني ترقي، اصلاح ۽ تحفظ هن جا بنيادي مقصد آهن. انهن مقصدن جي حاصلات لاءِ جيڪي طريقا طئي ڪيا ويا آهن، انهن ۾ تصنيف ۽ تاليف، تعليمي ادارن جو قيام، عورتن جي تعليم جي ترقي، لائق استادن ۽ استادياڻين جي تياري، صحيح قسم جي مذهبي تعليم جو پرچار، ابتدائي تعليم کي عام، مفت ۽ لازمي ڪرائڻ، تعليم ۾ سائنس ۽ صنعت جي مضمونن کي شامل ڪرڻ، اسڪولن، ڪاليجن ۽ يونيورسٽين ۾ فوجي تعليم لازمي ڪرائڻ، عربي زبان ۾ تعليم جو واڌارو، مرڪزي ڪتب خانو قائم ڪرڻ، ڪانفرنسون ڪوٺائڻ، رسالا جاري ڪرڻ، بالغن جي تعليم، ۽ ناخواندگيءَ ختم ڪرڻ جون تدبيرون ۽ جسماني تربيت کي نصاب ۾ داخل ڪرائڻ جون ڪوششون شامل آهن.
حال
ڪانفرنس جيتوڻيڪ پنهنجا سڀئي مقصد حاصل نه ڪري سگهي آهي، پر اُن کي سٺي ڪاميابي ضرور حاصل ٿي آهي. اُن جي تصنيف ۽ تاليف واري اڪيڊميءَ جي ڪارڪردگي بهتر آهي. هيستائين تعليم، نفسيات، فلسفي، سائنس، ٻوليءَ، ادب، سيرت، سوانح، تاريخ، سماجيات وغيره تي هڪ سؤ کان به وڌيڪ ڪتاب شايع ٿي چڪا آهن. ڪانفرنس جو ٽه ماهي علمي ادبي رسالو ’العلم‘ 1951ع کان مسلسل شايع ٿيندو رهي ٿو. ڪانفرنس جي نظرداريءَ هيٺ علمي ۽ ادبي مجلسون ٿينديون رهن ٿيون. ناظم آباد ۾ سر سيد گرلز ڪاليج، هن ڪانفرنس جو ڪارنامو آهي.
زمرو:تعليم
مرزا ترسون زادا
مرزا ترسون زادا  (تاجڪ زبان: Мирзо Турсунзода) (پيدائش: 2 مئي 1911ء - وفات: 24 سيپٽمبر 1977ع) تاجڪستان جو نامور شاعر ۽ ڊرامانويس آهن۔
حالات زندگي
مرزا ترسون زادا تاجڪستان جي هڪ ڳوٺ قراتاغ ۾ 2 مئي 1911ء تي پيداٿيو۔ مرزا ترسون زادا مشرق ۽ خاص طور هندوستان تي لکيل نظمون ۽ سياحتن جي بدولت خاص شهرت رکندو هو۔ تاشقند جي يونيورسٽيءَ ۾ تعليم مڪمل ڪندي ڪندي شاعريءَ ۾ نالو ڪري چُڪو هو۔ هن غزلن کان سواءِ ڊراما، مختصر ۽ طويل نظمون ۽ داستانون بہ لکيو۔ ۔
200px|تصغیر|ساڄي| ترسون زادا جي تصویر [[تاجڪستان جي ڪرنسي جي نوٽ "1 تاجڪ سومني" تي ]]
حاليہ سالن ۾ ترسون زادا تاجڪستان جي هيرو جي طورتي اُڀريو آهي۔ ترسون زادا جي تصوير تاجڪستان جي ڪرنسي نوٽ 1 "تاجڪ سومني" تي موجود آهي۔ انکان سواءِ "ترسون زادا" جو علائقو سندس نالي سان موسوم آهي جو تاجڪستان جي دارالحڪومت دوشنبہ کان 60 ڪلوميٽر جي مفاصلي تي واقع آهي۔
اعزازات
150px|تصغیر|ساڄي| مجسمو مرزا ترسون زادا، انجمنِ مصنفین تاجڪستان عمارت، [[دوشنبہ ]]
وفات
مرزا ترسون زادا 66 سال جي عمر ۾ 24 سيپٽمبر 1977ع تي دوشنبہ، تاجڪستان، سويت يونين ۾ وفات پاتي۔
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:1911ع جون پيدائشون زمرو:1977ع ۾ وفات زمرو:20هين صدي جا مرد ليکڪ زمرو:تاجڪستان جون شخصيتون زمرو:شخصيتون زمرو:فارسي زبان جا شاعر زمرو:ويهين صدي جا شاعر زمرو:ويهين صديءَ جا شاعر
کُنڀِِي
کنڀي برسات جي ڏينھن ۾کنڀيون اڪثر ڪري ٿر ۾ ڦٽنديون آھن. ھي قدرتي طور ڦٽنديون آھن جنھن کي ماڻھو رڌي کائيندا آھن. ٿر جا ماڻھو ڏورانھن علائقن ۾ رھندڙ مٽن مائٽن ۽ يارن دوستن کي تحفي طور بہ اماڻيندا آھن. ٿرين جو چوڻ آھي تہ ھن کي ڪاريگر بورچياڻي رڌي تہ ھن جو ٻوڙ گوشت مڇيءَ کان بہ بھتر ذائقي وارو ۽ لذيذ ٿئي ٿو. کُنڀيون هي اگرچ نڪي ڀاڄين جي قطار ۾ اچن ٿيون، نڪي ميون ئي جي ۾، ته به جڏهن انگريزي ڪتابن ۾ انهن جو ذڪر ڀاڄيءَ جي باغ ۾ آندل آهي، تڏهن اسين به انهيءَ جو نالو هتي وجهون ٿا. هن عجيب اوڀڙ جا گهڻا ئي قسم آهن، جن مان ڪي ته نڪما ۽ زهردار سمجهيل آهن ۽ ڪم نه ايندا آهن. ڪي رڌي يا تري ڀاڄين وانگي کائيندا آهن. کنڀيون اڪثر برسات جي موسم ۾ ۽ برسات جي پاڻيءَ تي نڪرنديون آهن، خاص وارياسي جاءِ تي يا پاڻيءَ جي ڪناري سان. اتان ماڻهو چونڊي آڻي وڪڻندا آهن. هي رنگ جون اڇيون ٿين ٿيون. رڳو منجهن ڳُر يا ماس آهي، پن يا گل يا ڦر ڪو نه ٿين. پڪي کان پوءِ ڪارو اٽو ٿيو وڃن. کنڀيون اڪثر ڊگهيون، اڌ فوٽ جيڏيون ٿينديون آهن. هڪڙو قسم، جنهن کي ڀُون _ ڦوڙ چوندا آهن، سو گول ٿيندو آهي. ولايت ۾ کنڀيون ٻين اوڀڙن وانگي هٿ سان پوکي پيدا ڪندا آهن. ڪلراٺي زمين يا پراڻين سرن جي چُوري ، يا اهڙي ٻئي ڪچري واري هنڌ چڱيون ٿينديون آهن. پهرين ڀڳلين سرن جو تهه ٽي انچ ٿلهو وڇائي ويندا آهن. تنهن جي مٿان اهڙو تهه گهوڙي جي لِڏ جو وڇائيندا آهن. تنهن جي مٿان وري اهڙا ٽي تهه هٿرادو ٺهيل ڀاڻ جا وجهندا آهن. پوءِ انهيءَ کي وقت بوقت پيا پاڻي ڏيندا آهن. ٻن ٽن مهينن ۾ بيشمار کنڀيون پاڻهي نڪرنديون آهن. کائڻ واريون کنڀيون اڪثر اڇيون ۽ سوٽ يا سٻند ٿينديون آهن، جنهن کنڀيءَ ۾ چڱي بوءِ نه هجي سا نه کائجي. کنڀين پوکڻ کان بهتر ائين آهي، ته جنهن ٽڪريءَ تي پاڻهئي نڪرن انهيءَ جي سنڀال رکجي، ۽ انهيءَ تي ججهي لڏ يا ڇيڻو وجهي پاڻي ڏئي ڇڏجي. جڏهن نڪرن تڏهن پاڙون نه پٽجين، پاڙن کان مٿڀرو ڪپي وٺجن، جو انهن پاڙن مان وري ٻين کنڀين نڪرڻ جو گهڻو امڪان آهي. کنڀيءَ کي انگريزيءَ ۾ مَشُروم يا فَنگس چون ٿا.
1118ع
ڊسمبر
زمرو:1118ء زمرو:ٻارھين صدي زمرو:سال
اسلامي اخلاق (ڪتاب)
هن ڪتاب جو مترجم مولانا دين محمد ”اديب“ فيروزشاهي آهي. رايل سائيز واري هن ڪتاب ۾ صفحا 270 آهن ۽ قيمت ساڍا ٽي رپيا اٿس. آفتاب پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1944ع ۾ ڇپيو.
هن موضوع تي ٻيو ڪتاب نعيمه بيگم جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 63 صفحا آهن ۽ قيمت 8 -آنا- ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، -اردو- اڪيڊمي ڪراچيءَ، سنڌ، 1950ع ۾ ڇپايو.
پاڻياٺ
پاڻياٺ مادي جي ٽن بنيادي شڪلين مان ھڪ آھي. پاڻياٺ ۾ پرماڻا يا ماليڪيول ھڪ ٻئي کان ڪجھ وڇوٽيء تي ھوندا آهن جنهن ڪري اھي آساني سان چرپر ڪري سگھندا آھن. پاڻياٺ کي ڌرتيءَ تي سوگھو ڪرڻ لاء مٿئين پاسي کان سواءِ سڀني پاسن کان بند ڪرڻو پوندو آهي. thumb|پاڻياٺ جو سائنسي خاڪو
زمرو:مقدار