cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ايرانشهر، ايران
ھي شھر سيستان ۽ بلوچستان صوبي جي مرڪز ۾ آباد آھي. ھن جي اتر ۾ زاھدان، اولھ ۾ بمپور، اوڀر ۾ مگسر ۽ ڏکڻ ۾ چابھار بندر موجود آھي. ھي شھر زاھدان جي ڏکڻ اولھ ۾ 333 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي زاھدان کان چابھار ويندڙ شاھراھ تي قائم آھي. ھتان جي معيشيت ۾ زراعت، چوپايو مال ۽ ھٿ جا ھنرشامل آھن. ھن شھر جي پسگردائيءَ ۾ ڪافي خانہ بدوش ماڻھو ڪاري رنگ جي خيمن ۽ کجيءَ جي ٿڙ ۽ پنن مان ٺھيل جھوپڙين ۾ رھن ٿا. ھو ٻڪرين ۽ رڍن جا ڌڻ پالين ٿا. ھي شھر پنھنجي ھٿ جي ھنرن جي ڪري ملڪان ملڪ مشھور آھي. ھتي اعليٰ قسم جا غاليچا، تڏا ۽ ڀرت جو ڪم ٿئي ٿو جيڪو سڄي دنيا ۾ مشھور آھي.
ھن علائقي جي رھواسين کي ٻن گروپن ۾ ورھائي سگھجي ٿو: اتريان بلوچي ۽ ڏاکڻيان بلوچي. ڏاکڻئين علائقي ۾ رھندڙ بلوچن کي مڪراني ڪوٺيو وڃي ٿو. ھتي مري ۽ لغاري بلوچ بہ چڱي تعداد ۾ رھن ٿا.
ھن شھر ۾ ڪيتريون ئي ڏسڻ جھڙيون جايون موجود آھن جن مان ڪجه ھيٺ ڏجن ٿيون:
حوالا
زمرو:ايران جا شهر
سافٽ پاور وارو نظريو
سافٽ پاور وارو نظريو آمريڪي پوليٽيڪل سائنس جي ماھر جوزف نائي، جيڪو ڪلنٽن انتظاميہ ۾ آفيسر بہ رھيو ھو، ھڪ نظريو پيش ڪيو تہ آمريڪا ٻي عالمي جنگ کانپوءِ واري دؤر جي ڀيٽ ۾ ڪمزور محسوس ٿيندي بہ طاقت جو ھڪ بي مثال ذريعو آهي جيڪو ان کي پھرين پوزيشن ۾ آڻي ٿو سگھي ٿو.ان لاءِ معاملن کي پنھنجي مطابق ڪرڻ، حالتن۽ واقعن کي ڪنٽرول ڪرڻ لاءِ فوجي طاقت جي استعمال کان علاوه بہ آمريڪا وٽ ھڪ شئي موجود آهي يعني سافٽ پاور جيڪا ھڪ عدم تشدد واري قوت آھي جنھن ذريعي آمريڪا دنيا ۾ پنھنجي ليڊرشپ واري پوزيشن کي مستحڪم ۽ مضبوط ڪري سگھي ٿو.جوزف نائي سافٽ پاور کي ٽن حصن ۾ ورهايو آهي: ڪلچرل، آئيڊيولاجيڪل ۽ انسٽيٽيوشنل. ھن جي خيال مطابق جيڪڏهن ڪو ملڪ پنھنجي طاقت اھڙي ٺاھي جيڪا ٻين جي نظر ۾ جائز ھجي تہ پوء ان کي پنھنجي خواهش کي عملي شڪل ڏيڻ جي سلسلي ۾ گھٽ مزاحمت کي منھن ڏيڻو پوي ٿو. ڊيموڪريٽڪ پوليٽڪس، فري مارڪيٽ معيشت۽ بنيادي قدر جھڙوڪ انساني حق ، ٻين لفظن ۾ لبرل ازم، آمريڪي سافٽ پاور جا بنياد آھن.
حوالا
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:سفارتڪاري
اگني ونش
اگني ڪل راجپوتن جي پيدائش بابت هڪ ڏند ڪٿا آھي. تاريخ جو حصو آ ۽ هندو ان کي مڃن ٿا. ان کان سواء ھندو مسلم راجپوت اگني ڪل راجپوتن کي راجپوت مڃن ٿا.
مڃتا ۽ تڪرار
نيوٽرل کوجنارن جي نظر ۾ اگني ڪنڊ ھڪ ڪلپنا آھي جا برهمڻن راجپوت راجائن جي خوشنودي حاصل ڪرڻ لاءِ گهڙي هوندي. اهڙي طرح وري راجپوتن جي مڃڻ موجب سندن قوم ديوتائن جي مهربانيء سان پيدا ٿي. آبو پهاڙ تي اگني ڪنڊ مان پيدا ٿيا تنهنڪري انهن کي ”اگني ڪل“ باھ جي ڪٽنب وارا راجپوت چئجي ٿو. اها اگني ڪنڊ جنهن مان راجپوت پيدا ٿيل چئجن ٿا سا اڄ ڏينهن تي آبو جبل تي قائم آھي. ۽ اها هندو راجپوتن لاء وڏي تيرٿ (زيارت) جو آستان آھي. راجپوتن جي جنم ڪهاڻي پراڻن ۾ ڏنل آ ۽ ڪرنل ٽاڊ صاحب به اها ئي ڏني آھي. ڇاڪاڻ ته اکنڊ ڀارت جا راجپوت اها سچي ڪري مڃين ٿا ۽ پنهنجي حقيقت جي تصديق لاء  ھو ڪيترن ئي شلاليکن جا حوالا پيش ڪن ٿا. اهڙن اٺن شلاليکن جو احوال ڌار رياست جي اتهاس ۾ آيل آھي. آبو جبل تي اچلي شور مهاديو جي مندر ۾ هڪ ليک لکيل آھي. جنهن ۾ ڄاڻايل آھي ته پرمار دونهينء مان پيدا ٿيو هو ۽ شترو ماريا هئائين.
راءِ چند هريجن
مصنف راء چند هريجن لکي ٿو ته ” ڪي يورپي اتهاس ليکڪ لکن ٿا ته پرمار، پڙھيار سولنڪي ۽ چوهاڻ راجپوت جتن يا گجرن جي ذاتين منجهان آھن  جي آرين وانگر وچ ايشيا مان لڏي ڇهين صديء جي اوائل ڌاري اتر هندستان ۾ آيا هئا.
سياسي پاسو
اگني ڪنڊ جي ڪهاڻي سچي آ يا غلط پر ان مان هڪ پهلو ضرور اجاڳر ٿئي ٿو ته هندو ڌرم جي پستي ۽ ٻڌ ڌرم واري اوج ٿيڻ کان پوء برهمڻ ۽ ڪشتري(کتري) ڪمزور ٿي ويا هئا. انهن کي طاقت جي ضرورت هئي، کين طاقت انهن قومن ڏني جن کي اگني ڪل وارا چيو وڃي ٿو. ۽ ان مان اهو به ثابت ٿئي ٿو ته جيڪڏهن اگني ڪل(پرمار، پڙھيار، سولنڪي ۽ چوهاڻ ) ٻڌ ڌرم کي ڪمزور ڪري وري هندو ڌرم کي زور وٺايو ته اها ڳالھ انهن قومن جي تنهن دور ۾  طاقت جو چٽو ثبوت آھي ته اهي ئي ان دور ۾ طاقتور ترين قومون هيون. جنهن جي تصديق ”تاريخ گجرات“ به ڪئي آهي.
مڱيرا
مڱيرا : هيءُ نالي مڱ يا چڻا يا چئونرا يا بوھي مڱ سڏبا آهن، مگر آهي ٻي شيءِ. هندستانيءَ ۾ ڪڏهن ان کي چيني بادام ۽ ڪڏهن موم ڦلي چوندا آهن. هي اصل الهندي آفريڪا يا ويسٽ انڊيز مان آيل آهن. هن جو وڻ نه ٿو ٿئي پر ول ٿي ٿئي. ان جي عجيب خاصيت اها آهي ته جيڪي ٻج جون ڦريون ڪري سي هڪدم پاڻ ئي زمين ۾ هڻي لڪائي ڇڏي، جتي پيون وڌن ۽ پچن. اها ول جون ۾ گل ڪري ٿي ۽ جنوريءَ ۾ سندس ڦريون کوٽي ڪڍندا آهن. هڪ هڪ ڦريءَ ۾ هڪ يا ٻه يا ٽي ڏنگا چئونرن يا پستن جهڙا داڻا ٿين ٿا. اهي ڪچا به کائبا آهن ۽ بوهي يا ڀُڃي به کائبا آهن. جڏهن ڦريون کوٽي ڪڍجن تڏهن پراڻيون وليون ناس ڪري ڇڏجن. ٻئي سال جي ٻج پوکڻ لاءِ وري ڪا زمين هٿ ڪجي. پوک ٻنيءَ وانگي ٿئي ٿي. ٻج فيبروريءَ ۾ پوکبو آهي. هن لاءِ زمين هلڪي وارياسي چڱي آهي. بوهي مڱ کي انگريزيءَ ۾ گرائونڊنٽ يا مانيلانٽ چوندا آهن.
جج
جج:جسٽس:قاضي: Judge: پاڪستان ۾ جج لفظ جو تعارف پاڪستان پينل ڪوڊ جي قلم 19 ۾ ڏنل آهي. ان مطابق جج جو مطلب رڳو ھر اھو ماڻھو جنھن کي سرڪاري طور تي ان عھدي تي مقرر ڪجي ناھي پر ان ۾ ھر اھو ماڻھو شامل آھي جنھن کي قانون اختيار ڏنو آهي تہ ڪنھن بہ قانوني ڪاروائي ۾, پوء کڻي ديواني ھجي يا فوجداري, حتمي فيصلو يا ججمينٽ ڏئي. حتمي فيصلو جو مطلب اھڙو فيصلو جنھن خلاف اپيل داخل نہ ٿئي يا جيڪو مٿين عدالت ۾ برقرار رھي. رومن قانون جو ھڪ متو (maxim) آھي تہ جج جو ڪم قانون ٺاهڻ نہ پر قانون کي لاڳو ڪرڻ آھي. "Judicis est jus dicere, non dare جج جو ڪم قانون ٺاهڻ نہ پر قانون کي لاڳو ڪرڻ آھي."
- رومن قانون جو اصول
اسلام ان ڳالھ تي زور ڏئي ٿو جج کي نہ رڳو ڄاڻو ۽ اونھي سوچ وارو پر ان سان گڏوگڏ ايماندار ۽ عدل ڪرڻ وارو ھجڻ گھرجي.
اھڙو ڪارندو جيڪو قانون جو اعلي امتحان پاس ڪري قانون جي ڄاڻ رکي ۽ کيس ديواني يا فوجداري عدالت جي صدارت تي فائز ڪيو وڃي. پاڪستان۾ ديواني عدالتن جي جج کي سول جج، سينيئر سول جج ۽ ڊسٽرڪٽ جج چوندا آهن. اسپيشل ڪورٽن ۾ وري بينڪنگ جج، ليبر ڪورٽ جو جج چوندا آهن. فوجداري عدالتن جي مقامي ججن کي ماجسٽريٽ، اسٽنٽ سيشن جج، ۽ سيشنس جج، خاص عدالتن ۾ دھشتگردي جي ڪورٽ جو اسپيشل جج. منشيات جي ڪورٽن جو اسپيشل جج شامل آهن.
زمرو:عدالت زمرو:عدالتي پیشو زمرو:قانوني عھدو زمرو: اقتدار جو منصب زمرو:نفاذ قانون
جج جي پگھار
آمريڪا ۾ جج ۽ ماجسٽريٽ جي سالياني پگھار گھٽ ۾ گھٽ 29540 آمريڪي ڊالر ۽ وڌ ۾ وڌ 101690آمريڪي ڊالر آهي جيڪا اتان جي وچولي پگھار ليکبي آهي پر فيڊرل ڪورٽ سسٽم ۾ ججن جون پگھارون مٿئين درجي واريون آھن پر ھيٺين درجي جي ججن ۽ ماجسٽريٽن جي پگھار اتي بہ وچولي آهي. وفاقي ججن جي آمريڪا ۾ سالياني پگھار 205100 ڊالرن کان 263300 ڊالر تائين آھي
اروزگان صوبو
اروزگان صوبو: افغانستان جو صوبو جيڪو ملڪ جي وچ تي واقع آھي. ثقافتي طور تي ھي صوبو قنڌار جي وڌيڪ ويجھو آھي. صوبي جي آبادي 2012 ۾ 3،33،500 ھئي جنھن ۾ 45000 خاندان شامل ھيا. آبادي م اڪثريت پختونن جي آھي جنھن م پوپلزئي، اچڪزئي، نوزئي، بارڪزئي، الڪوزئي ۽ دراني قبيلا شامل آهن. آبادي ۾ پختون نسل کان پوءِ ٻئي نمبر تي ھزارہ نسل جا ماڻھو رھن ٿا. صوبي جي گادي جو هنڌ ترين ڪوٽ آھي.
الپتگين
الپتگين:Alp-Tegin  :نالو ترڪي ٻولي جي ٻن لفظن الپ ۽ تگين مان نڪتل آهي: الپ جي معني بھادر يا جوڌو؛ ۽ تگين جي معني شھزادو: )
اروزگان صوبو
حوالا
زمرو:افغانستان جا صوبا
الپتگين
تفصيلي احوال
ترڪ نسل جو ساماني ايمپائر يا سامراج جو خراسان ۾ غلام سپھ سالار يا ڪمانڊر جيڪو رياست جي نئين صوبي غزني کي فتح ڪرڻ کانپوءِ ان جو گورنر ٿيو ۽ پوء 962 ۾ غزنيءَ جي خودمختيار سلطنت جو بنياد وجھي ان جو پھريون سلطان بڻيو ۽ 963 ۾ وفات ڪيائين. ساماني حڪومت جي زماني 350 هه ۾ جڏهن ابو صالح منصور بن نوح تخت سنڀاليو ته عزنوي خاندان جو پڙڏاڏو الپتگين جيڪو ان وقت خراسان جو گورنر هو ۽ منصور جي مسند تي ويهڻ خلاف ووٽ به ڏئي چڪو هو، غزني هليو آيو ۽ خود مختار رياست قائم ڪري حڪومت ڪرڻ لڳو. غزني ان مهل هڪ ننڍڙو ڳوٺ هو.. الپتگين اصل ۾ وچ ايشيا جي  خانابدوش ترڪن ۾ پيدا ٿيو ۽ اتان پڪڙي غلام بڻايو ويو ۽ ساماني ايمپائر جي گاديءَ جي ھنڌ بخارہ ۾ درٻار ۾ آندو ويو جتي غلام جي حيثيت ۾ ان جي پرورش ٿي. ترڪي ٻولي مادري ٻولي ھجڻ جي باوجود ھن کي فارسي۾ مھارت ھئي.
عاجز ميرواھي
"عاجز ميرواھي"، ھڪ سنڌي شاعر، اديب، ليکڪ ۽ تعليمدان آھي. سندس پورو نالو آيت الله لغاري آھي. سندس جنم جنوري ۱، ۱۹۸۰ ڳوٺ شاھ محمد لغاري، لڳ ٺري ميرواهه ، ضلعي خيرپور ۾ ٿيو.
ادبي پورھيو
عاجز ميرواھي جي ادبي پورهيي ۾ شعري مجموعو جي ڇپيل ڪل ڪتابن جو تعداد 7 آھي. جن ۾ سور سانڀر سندا، ڪٺورتا جو احساس، ھوا جو ڏينھن ، درد جون شڪليون ٻول انمول، پنھنجا گيت پيارا، سڀ رنگ سھڻا سھڻا شامل آهن. سندس نثر ۾ ٻه ڪتاب اڻ ڇپيل آھن.
ادبي وابستگي
عاجز ميرواھي سنڌي ادبي سنگت شاخ ٺري ميرواهه جو اڳوڻو سيڪريٽري آھي. نوجوان ليکڪ يوسف جميل لغاري کانس ادبي رهنمائي وٺندو رهيو آهي.
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻهو زمرو:سنڌي اديب زمرو:سنڌي شاعر زمرو:ٺري ميرواھ جا ماڻهو
مَکِي نئن
مکي نئن انگريزي(Makhi Nai)دادو ضلعي خيرپور ناٿن شاه تعلقي جي حدن ۾ کيرٿر مان وهندڙ برساتي نئن سالاري جي ڏکڻ طرف کيرٿر عرف ڪاري جبل جي ھراڙ واري علائقي کان ڳوٺ راڄي جو کوھ جي ڏکڻ اولھ طرف کان نڪري ٿي، مَکي وھڪري جي اعتبار کان نئين سالاري کان ٻئي نمبر تي آهي.
مَکي نئين جو وھڪرو ديھ مَکي 1 ديھ مَکي 2 ديھ ريڍي ۽ ديھ مالم جي باراني زمين کي آباد ڪندي بالآخر ڳوٺ ٺوڙِھِي جي ويجهو ايف پي بند ۾ ڇوڙ ڪري ٿو.
حوالا
زمرو:سنڌ جي جاگرافي زمرو:دادو ضلعو زمرو:سنڌ جون نئيون
طارق جوڻيجو
طارق جوڻيجو (انگريزي:Tariq Junejo) سنڌي ٻولي جو شاعر ۽ ليکڪ آهي. سندس ڪتاب پڻ ڇپيل آهن.
زندگي جو احوال
طارق جوڻيجو جو پورو نالو طارق امام پٽ حڪيم دين محمد جوڻيجو آهي. هن سنڌ جي دادو ضلعو جي خيرپور ناٿن شاه تعلقو جي ڳوٺ ٻورڙي ۾ يگاني شاعر اڪرم ٻورڙائي جي گهر۾ جنم ورتو. سندس والد بعد ۾ ڪوٽڙي شهر هاڻ ڄامشورو ضلعو ۾ رهائش پذير ٿيو.
تعليم
طارق ميٽرڪ 1982ع ۾ گورنمنٽ بوائز هاء اسڪول حيدرآباد ۽ 1985ع ۾ انٽر ڪئي. بي اي 1990ع ۾ پاس ڪيائين۽ آايم اي سوشيالاجي ۾ 1992ع ۾ سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان پاس ڪيائين. . ايل ايل بي 1997ع ۾ گورنمنٽ لا ڪالج حيدرآباد مان ڪيائين.
شاعري جي شروعات
طارق جوڻيجو لکڻ جي شروعات 1984ع ۾ ڪئي. شاعريءَ ۾ سندس استاد سندس والد آهي. طارق جوڻيجو شاعري ۾ غزل، گيت، وائي، نظم، نثري نظم، ٽيڙو، حمد، نعت ۽ منقبت جي صنفن ۾ لکيو آهي. سندس شاعري ۽ ڪهاڻيون برسات ميگزین حيدرآباد کان علاوه پاڪ اخبار، ھزار داستان ڊائجسٽ، ۽ ٻين معياري اخبارن ۽ رسالن ۾ شايع ٿيل آهي. سندس ڪتاب صحرا مجھ صدا ( گڏيل شاعري مرتب احسان آڪاش) ۽ ننڊ جا نيڻ (گڏيل شاعري مرتب احسان آڪاش ) ڇپيل آهن. هيءَ سنڌي ادبي سنگت شاخ ڪوٽڙي جو سيڪريٽري پڻ رهيو آهي.
حوالا
زمرو:شاعر زمرو:ڪهاڻيڪار زمرو:ليکڪ زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:دادو ضلعو
ڄار(يو سي)
ھي سجاول ضلعي جي ھڪ يونين ڪاؤنسل آهي.
يو سي سجاول
ھي سجاول ضلعي جي ھڪ يونين ڪاؤنسل آهي.
جنگو جلواڻي
جونگو جلباڻي تعلقي شاهبندر۾هڪ يونين ڪاؤنسل آهي.
کيرال
ھي تعلقي سجاول جي ھڪ يونين ڪاؤنسل آهي.
ٻيلو شھر
ھي سجاول ضلعي جو هڪ تاريخي شهر آهي. سجاول شهر جي ضلعي ٿيڻ کان پھرين ھي شھر تعلقي جي حيثيت رکندو هو ۽ سجاول ٻيلي تعلقي جو هڪ ڳوٺ ھو.ھي شھر اٽڪل ۱۹۰۰ع ڌاري يونين ڪاؤنسل جو درجو رکندڙ شهر آهي. ھن شھر جي ترقي ۾ رڪاوٽ جو سبب ھتي ٿوري ٿوري عرصي کان پوءِ ٻوڏن جو اچڻ پڻ آهي. ھتي جي نالي وارين شخصيتن ۾ مولانا حاميد الله لاڙائي ۽ پروفيسر عبد الرحيم ڏيٿو شامل آهن.
ابو اسحاق ابراهيم
ابو اسحاق ابراهيم: 367هه ۾ الپتگين گذاري ويو ۽ غزني جي گادي تي سندس پٽ اسحاق ويٺو پر نااهل ثابت ٿيو ۽ فوجي سردارن کيس لاهي ڪري ان جي جاءِ تي سبڪتگين جيڪو الپتگين جو ڄاٽو ۽ سپهه سالار هو، کي غزني جو امير بڻايو. سبڪتگين لاءِ چيو ويندو آهي ته هو الپتگين جو غلام هو. سندس نسب جو سلسلو ايران جي بادشاهه يزدجرد سان ملي ٿو، ڪن مؤرخن کيس پيءُ طرفان ترڪ ۽ ماءُ طرفان ايراني ٻڌايو آهي..
نقاد
نقاد انگريزي (Critic) ادب جي شعري توڙي نثري صنفن جي فني موزونيت ۽ فڪري گهرائي تي نظر رکندڙ هوندو آهي. هيءُ پنهنجي پوري ايمانداري، نيڪ نيتي ۽ غير جانبداري سان ڪنهن تخليق جون سُٺايون ۽ اوڻايون پڌريون ڪندو ۽ انهن جي اوک ڊوک ڪري معياري تنقيد ڪندو آهي. سنڌي ادب ۽ سنڌي ٻوليءَ ۾ ڪيترائي بهترين نقاد موجود آهن. سنڌي ادب ۾ ڊاڪٽر عبدالجبار جوڻيجو، ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ، ممتاز مهر،ڊاڪٽر الهداد ٻوهيو ۽ ٻيا ڪيترائي ناميارا نقاد آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:تنقيد زمرو:سنڌي ادب زمرو:سنڌي ٻولي
ڀوڏيسر واري ڍنڍ
280px|thumb|ڀوڏيسر ڍنڍ جو ھڪ منظر
ڀوڏيسر واري ڍنڍ:. پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر جي تعلقي ننگرپارڪر ۾ واقع ھڪ ڍنڍ جو نالو آهي جيڪا ننگر پارڪر شھر کان اسلام ڪوٽ واري روڊ واري پاسي 7 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آھي.
محمد خان مسرور
مسرور پنائي (Masroor Panai) جو جنم 25 آڪٽوبر 1947ع تي ٿيو. سنڌ جو نالي چڙھيو، اديب، استاد، آزادي پسند اڳواڻ، سماجي خدمتگار سياستدان ۽ شاعر هو، جنهن کي ”پنائي“ به ڪوٺيو ويندو آھي.سندس هڪ ڪتاب ” زندگي ماڪ ڦڙا“ ڇپيل آھي. ساهتي پرڳڻي جو مشھور ماڻھو ٿي گذريو آھي.
اوائلي عمر ۽ تعليم
مسرور پنائيء جو جنم حاجي نبي بخش سولنگيء جي ڪکن ۾ ڳوٺ پنو سولنگي تعلقو ڀريا ضلع نوشھري فيروز ۾ ٿيو. پهرياتي تعليم پنهنجي ڳوٺ ۾ ئي پرايائين ۽ اڳتي سنڌيء ۾ ايم اي ڪيائين. ۽ 1992ع ڌاري سکر مان بي. ايڊ جي ڊگري ورتائين. پهريان پرائمري ماستر ٿيو جنهن کان پوء تعليم کاتي ۾ سپروائيزر ٿي 1998ع ۾ رٽائرمينٽ ورتائين.
سياسي ڪيريئر
مسرور ناظمي دور ۾ يوسي دليپوٽا جو ناظم چونڊيو. هاري ڪاميٽيء سان جڙيل رهيو. هڪ سٺو مزاحمتي شاعر به هيو. اڪثر هو پنهنجي انقلابي شاعري پنهنجن ٺاهيل ڌنن ۾ ڳائي نوجوانن ۾ سڄاڳي جو روح ڦوڪيندو هيو. هن شاعريء کي جاگيرداريء خلاف ڍال بنايو ۽ آسپاس جي نوجوانن تي مشتمل انقلابي گروھ تيار ڪيو. جنهن جو مقصد سماجي ناانصافي ۽ معاشي اڻبرابري خلاف ويڙھ ڪرڻ ھو جنهن ۾ ھو گهڻي ڀاڱي سرس ٿيو.
موت
آخري ڏينهن ۾ جوان پٽ خالد مسرور جي اڻمندائتي موت کيس جهوري وڌو ۽ ڪجھ وقت کان پوء پاڻ به دل جو سور پوڻ سبب 2004ع ۾ پرلوڪ پڌاريائين. سندس شاعري ڪيترن فنڪارن ڳائي آھي. هن جي شاعري نج ٻھراڙيء جي چٽ ڪندڙ احساس، درد ۽ انقلاب سان ٽمٽار هئي. سندس هڪ ڪتاب ڇپجڻ جي مرحلي ۾ ھئڻ دوران سندس موت ٿيو.
ڪينجهر (يوسي)
ھي سجاول تعلقي جي ھڪ يونين ڪاؤنسل آهي.
جگجيت ڪور
نجي زندگي
جگجيت ڪور هڪ امير پنجابي زميندار پريوار سان تعلق رکندي آهي. هيءَ 1931 ۾ پنجاب ۾ ڄائي هئي.ننڍپڻ کان ئي هيءَ فلمن ۽ راڳ ۾ دلچسپي وٺندي هئي ۽ اڪثر پنهنجي اسڪول ۾ ٿيندڙ ثقافتي پروگرامن ۾ حصو وٺندي هُئي. هن 1954 ۾ اُڀرندڙ سنگيتڪار خيام سان مذهبي فرق کي وساري پرڻو ڪرڻ جو فيصلو ڪيو. جيڪو هندستاني فلم انڊسٽري ۾ پهريون گڏيل جاتي شادين منجهان هڪ هيو. هن جو هڪ پُٽ، ايڪٽر پرديپ خيام هيو، جنهن جو 2012 ۾ موت ٿي ويو. خيام پنهن جي زال ۽ پُٽ جي عام ڀلائيءَ جي ڪمن کان مُتاثر ٿي ڪري پنه جي زال ۽ پُٽ جي نالي سان هڪ ٽرسٽ " خيام جگجيت ڪور ڪي جي پي چيريٽيبل ٽرسٽ" شروع ڪئي هئي تہ جيئن ڪلاڪارن ۽ هنرمندن (ٽيڪنيشنز) جي سهائتا ڪري سگهجي. خيام جو 19 آگسٽ 2019 تي شام 9:30 بجي (IST) 92 سال جي ڄمار ۾ دل جي ڌڙڪڻ بيهڻ سبب موت ٿي ويو.
ڪيريئر
هن پنهنجي ڳائڻ جي شروعات پنجابي فلم پوستي (1950) سان ڪئي هُئي." هن بالي ووڊ ۾ غلام محمد پاران رچنا ڪيل فلم "دل ناندان (1953)" کان پنهنجي ڳائڻ جي شروعات ڪئي. هن ٽن فلمن جهڙوڪ "محبت ڪي ڌُن بيڪرارون سي پوڇ" ،"چاند گئي راگني ڇم ڇم برسي ،" ۽ " خاموش زندگي ڪو افسانہ مل گيا"  ۾ گيت ڳايا. تنهن هوندي بہ، هن کي پنهنجي ايتري سُڃاڻپ ماڻڻ ۾ مدد نہ مل سگهي. خيام سان پنهنجي شادي جي هڪ ڏهاڪو کانپوءِ، هن فلم "شگون (1964)" کان، هڪ گيت "تم اپنا رنگ اور غم " جي عنوان سان پنهنجي ڪيريئر جو بهترين گانو ڳايو. اهو گانو سندس ڪيريئر جو معيار بڻجي ويو.
يادگاري گيت
جگجيت ڪور جا ڪُجھ يادگاري گيت هيٺئين ريت ڏيجن ٿا:
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:1930ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون زمرو:20 هين صدي جا هندستاني ڳائڻا زمرو:پنجاب، هندستان جا راڳي زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:ويهين صدي جون هندستاني استري ڳائڻيون زمرو:هندستاني لوڪ راڳي زمرو:ڀارتي ناري لوڪ گلوڪارائون
ڄار(يوسي)
ھي سجاول تعلقي جي ھڪ يونين ڪاؤنسل آهي.
علي بحر
ھي تعلقي سجاول جي ھڪ يونين ڪاؤنسل آهي.
افراط زر
افراط زر يا ناڻي جي واڌ (Inflation) معاشيات جي ھڪ اصطلاح آھي جنھن جو مطلب ناڻي جو ڦھلاء آھي. جڏھن ملڪ جي مرڪزي بينڪ دولت جي هڪ اضافي کي گردش ۾ آڻيندي آهي تہ افراط زر ٿيندو آهي. ان جا مختلف سبب آهن.جڏھن حڪومت پنهنجا غير پيداواري خرچ پورا ڪرڻ لاءِ وڌيڪ ڪرنسي ڇاپي ان مان پورت ڪندي آهي تہ آڳ گردش ۾ ڪرنسي ۾ اضافو ٿيندو آهي ڇوتہ اھا ڪرنسي پيداوار جي اضافي لاءِ نہ ھوندي آھي تنھن ڪري گردش ۾ واڌ جي ڪري شين جي قيمتن ۾ اضافو ٿي ويندو آهي ۽ مھنگائي وڌي ويندي آهي ۽ قوت خريد گھٽجي ويندي آهي. غير ضروري شين جي درآمد، ڪارون، حسن ۽ زيبائش جي سامان، سجاوٽ جي سامان، قيمتي ڪپڙن، ڪراڪري، ڪچن جي اليڪٽرانڪس جي سامان گھرائڻ تي اسان جو زر مبادلہ خرچ ٿيندو آهي جنھن سان اسان جي صنعت کي سخت نقصان ٿيندو آهي ۽ اھڙين حالتن ۾ قيمتون ڪرڻ بجاءِ وڌڻ لڳنديون آهن. آبادي جي اضافي سان ضرورت جي شين جي کپت وڌندي آھي ۽ انھن جي طلب وڌي ويندي آهي ۽ پيداوار گھٽ ھجڻ ڪري شين جي قيمت ۾ اضافو ٿيندو آهي.
زمرو: معاشيات
سياجي رائو گائيڪ واد
سياجي رائو گائيڪ واد 1863ع ۾ ڄائو. ڄمڻ وقت هن نالو شريمنت گوپال رائو هو. هو ننڍي عمر ۾ يعني اٽڪل ٻارهن تيرهن سالن جي ڄمار ۾، سن 1875ع ۾ بڙودا جي تخت تي ويٺو ۽ 1939ع تائين يعني مرڻ تائين، 64 سال حڪومت ڪيائين.
بڙودا جي مهاراجا سَياجي رائو گائيڪ واد پنهنجي تعليمي خدمتن لاءِ ڏاڍو مشهور آهي. بڙودا سلطنت (گجرات) جو هي راجا جيڪو پاڻ گجراتي نه، پر مرهٺو هو. هن مهاراجا پنهنجي جنتا کي پڙهيل ڳڙهيل بنائڻ لاءِ ڏاڍي جاکوڙ ڪئي. هن نوجوان حاڪم پنهنجي عوامي خدمتن جي ڪوششن سان، ماڻهن ۽ رياست جي قسمت ئي بدلائي ڇڏي. تعليم تي هڪ طرف ته امن امان، ايگرڪلچر ۽ سوشل رفارمس تي ٻي طرف ڌيان ڏنائين. هن تعليم ۽ آرٽ جي ترقيءَ سان گڏ ڪارخانا لڳرايا، جيئن غريب عوام روزگار کي لڳي سگهي. بڙودا جي ٽيڪسٽائيل انڊسٽري جو هي راجا باني هو. انڊيا جي هر شهر ۾ جيڪا بئنڪ آف بڙودا نظر اچي ٿي ان جي شروعات هن مهاراجا 1908ع ۾ ڪئي، جيئن دنيا جي ڪنڊ ڪڙڇَ ۾ رهندڙ گجراتي هن بئنڪ ذريعي فائدو وٺي سگهن. بڙودا شهر ۾ جيڪا سينٽر لئبرري آهي، اها هن راجا جي ذاتي لئبرري هئي، جنهن کي پوءِ وڌايو ويو. ڪِتابن سان دلچسپي رکڻ واري هن راجا پنهنجي رياست جي هر شهر ۽ هر ڳوٺ ۾ لئبرري کولائي. هي پهريون انڊين راجا هو، جنهن پنهنجي رياست ۾ 1906ع ۾ هر ٻار لاءِ پرائمري تعليم لازمي (ڪمپلسري) ۽ مفت ڪئي. شهرين جي وندر ۽ سک لاءِ پارڪ ۽ باغيچا ٺهرايا. بڙودا شهر جو ڪماتي باغ جيڪو هاڻ سندس نالي سَياجي باغ سڏجي ٿو، هن جو انهن ڏينهن جو ٺهرايل آهي. هن مهاراجا، بڙودا شهر ۾ نه رڳو اسڪول پر 1881ع ۾ بڙودا ڪاليج آف سائنس نالي ڪاليج کوليو، جنهن کي پوءِ سندس پوٽي سَر پرتاپ سنگھ گائيڪ واد 1949ع ۾ يونيورسٽيءَ جو درجو ڏياريو ۽ ان جو نالو ڏاڏي تان مهاراجا سَياجي يونيورسٽي رَکيو.
گجرات جي هن مهاراجا سياجي رائو نه رڳو تعليم عام ڪئي، پر ذهين شاگردن کي پڻ اڳيان آندو. دادا ڀائي نائوروجي جيڪو جيتوڻيڪ پارسي هو، پر هن جي قابليت ڏسي بڙودا رياست جي هن مهاراجا هن کي 1874ع ۾ پنهنجو ديوان يعني وزير بنايو. دادا ڀائي نائوروجي اها اهم شخصيت آهي، جنهن مان محمد علي جناح ڏاڍو متاثر هو ۽ دادا ڀائي نائوروجي نالي سان روڊ به ڪراچي شهر ۾ جناح جي مزار وٽان لنگهي ٿو.
حوالا
زمرو:1939ع جون فوتگيون
ٻيلو شھر سجاول
ھي سجاول ضلعي جو هڪ تاريخي شهر آهي. جنھن کي يونين ڪاؤنسل جو درجو مليل آهي.
فالئي
ديھ فالئي سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ھزارواھ تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ٽي غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ محمد عثمان مگسي ۽ ڳوٺ محمد حسن مگسي معروف آھن.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,354 ھئي جيڪا 232 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
سنگھارا
200px|thumb|Corm of Eleocharis dulcis
سِنگهارا (Water Chestnut) :هن کي هندستانيءَ ۾ پاني ڦل به چوندا آهن. هي پٻڻ وانگي هڪڙو پاڻيءَ جو اوڀڙ آهي ۽ پاڪستان کانسواءِ هندستان جي گهڻن ڀاڱن ۾ ٿيندو آهي. هي لوڙهه جيڏو گول ڦر جهليندو آهي، مگر گول ۽ لسو نه ٿيندو آهي. ڏاند جي مٿي جهڙو ٿيندو آهي ۽ سڱن وانگي ٻه نوڪون به نڪتل اٿس. ڪڏهن ڪڏهن رنگ جو بلڪل ڪارو ٿيندو آهي. کل لاهي تري يا اٻاري کائيندا اٿس.سندس ول شڪل ۾ سهڻي ٿيندي اٿس، گهڻو ڪري مينهن جي مند ۾، جڏهن سانجهي مهل سندس صاف ۽ اڇا گل کلندا آهن. تلائن ۾ پوکڻ ڪري سڄا تلاءَ وڪوڙي ويندو آهي. ڪي چون ٿا ته تلائن ۾ ٿيڻ ڪري پاڻي صاف ٿئي ٿو. هن ميوي کي انگريزيءَ ۾ واٽر چيسٽ نٽ چون ٿا.
دادا ڀائي نائوروجي
پيدائش
دادا ڀائي نائوروجي 1825ع ۾ ممبئي ۾ گجراتي ڳالهائيندڙ پارسي خاندان ۾ ڄائو.
زندگي ۽ ڪمَ
thumb|Naoroji in 1892. دادا ڀائي نائوروجي (Dadabhai Naoroji) ڏاهو، مفڪر، تعليم دان، ڪپنهه (Cotton) جو وڏو واپاري، سماجي اڳواڻ ۽ هندستان جي شروع جي سياستدانن مان هڪ هو. دادا ڀائي نائوروجي پهريون ايشين هو، جيڪو برطانيا جي اسيمبلي (هائوس آف ڪامنس) جو 1892ع کان 1895ع تائين ميمبر رهيو ۽ اهو پڻ ته هو پهريون انڊين هو، جيڪو ممبئي (Mumbai) جي ايلفنسن انسٽيٽيوٽ جو 1950ع ۾ ليڊنگ پروفيسر مقرر ٿيو ۽ 1955ع ۾ هو ممبئي جو مشهو مئٿميٽڪس ۽ نئچرل فلاسافي جو پروفيسر هو. 1859ع ۾ هن ”نائوروجي ائنڊ ڪمپني“ نالي پنهنجي ڪاٽن ٽريڊنگ ڪمپني کولي ان کان پوءِ 1867ع ۾ دادا ڀائي لنڊن جي يونيورسٽي ڪاليج ۾ گجراتي جو پروفيسر ٿي رهيو. بڙودا، گجرات جي مهاراجا سياجي رائو گائيڪ واد (Maharaja Sayaji Rao Gaekwad) پاڻ وٽ وٺي آيو هو. دادا ڀائي نائوروجي جيتوڻيڪ پارسي هو، پر هن جي قابليت ڏسي مهاراجا هن کي 1874ع ۾ پنهنجو ديوان يعني وزير بنايو. محمد علي جناح 1876ع ۾ ڄائو هو ۽ دادا ڀائي نائوروجي کان 51 سال ننڍو هو. پر دادا ڀائي نائوروجي اها اهم شخصيت هئي، جنهن کان محمد علي جناح به ڏاڍو متاثر هو.
لاڏاڻو
پاڻ 30 جون 1917ع تي 91 سالن جي عمر ۾ بمبئي ۾ گذاري ويو.
زمرو:1917ع جون فوتگيون زمرو:تعليم زمرو:سياست زمرو:شخصيتون
آسٽريليا جا شاھي سربراھ
آسٽريليا جا شاھي حڪمران ملڪ جو رياستي سربراھ ھوندو آھي جنھن جي چونڊ مورثي طريقي سان ٿيندي آهي. آسٽريليا جي بادشاھت رسمي طرح جي ۽ آئيني ھوندي آھي جنھن جو نمونو ويسٽ منسٽر نظام وارو آھي جنھن جو بنياد پارلياماني نظام آھي. آسٽريليا جو موجوده شاھي سربراھ راڻي ايلزبيٿ ٻين آھي جنھن کي آسٽريليا ۾ آسٽريليا جي راڻي سڏيندا آهن. اھا ساڳي يونائيٽيڊ ڪنگڊم جي راڻي آھي آسٽريليا ۾ بہ اھا 6 فيبروري 1952ع کان سربراھي ۾ آھي. ان پاران ان جي نمائندگي اتي آسٽريليا جي آئين مطابق گورنر جنرل ڪندو آھي   آسٽريليا جي رياستن جي اندر شاھي سربراھ جا نمائندا گورنر ھوندا آھن جن جا ليفٽيننٽ گورنر مددگار ھوندا آھن. گورنر جنرل ۽ رياستن جي گورنرن جي مقرري آسٽريليا جي حڪومت جي مشوري مطابق مقرر ٿيندا آهن. آسٽريليا جي آئين جي شق 2 ۾ لکيل آهي تہ يونائيٽيڊ ڪنگڊم جو شاھي سربراھ آسٽريليا جو شاھي سربراھ رھندو
حوالا
زمرو:دولت مشترڪ راڄ
ماورا حسين
ماورا حُسين پاڪستاني اداڪارا ماڊل جيڪا گهڻو تر ٽيليويزن ڊرامن ۾ ڪم ڪندي آهي۔ هن ڀارتي فلم صنم تيري قسم (2016 فلم) ۾ پڻ ڪم ڪيو آهي، ان فلم ۾ سندس مشهور ڳانو تو کينچ ميري ڦوٽو آهي. سندس ٻئي ڀيڻ عروہ حسين‎ پڻ اداڪارا آهي.
حوالا
عورتون- زائفائون
زمرو:1992 ۾ جنم زمرو:1992ع جون پيدائشون زمرو:اسلام آباد جا ماڻھو زمرو:ايڪيهين-صديءَ جون پاڪستاني اداڪارائون زمرو:پاڪستاني فلمي اداڪارائون زمرو:پاڪستاني ماڊل عورتون زمرو:پاڪستاني ٽيليويزن اداڪار زمرو:پاڪستاني ٽيليويزن اداڪارائون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:ڪراچي جا ماڻھو زمرو:ڪراچي جون اداڪارائون
ڊولي گليريا
ڊولي گليريا (Dolly Guleria) ھڪ پنجابي لوڪ ڳائڻي آھي، جنھن جو جنم 13 اپريل 1949 جي رات مھل، ممبئي ڀرسان بيساکي ۾ ٿيو ھيو. ھيءَ پروفيسر جوگندرا سنگھ ۽ پنجابي افسانوي ڳائڻي سريندر ڪئور جي ڌيءُ آھي، جيڪا پنجاب جي بُلبل جي نالي سان مشھور آھي.
ڪيريئر
گليريا ميڊيڪل جي شاگردياڻي ھئڻ ناتي، ڊاڪٽر بڻجڻ جي خواھشمند ھئي. 1970 ۾ ھن ھڪ آرمي آفيسر ڪرنل ايس ايس گليريا سان شادي ڪئي ھئي. ۽ سندس ھڪ ڌيءُ، سنائيني ۽ ٻہ پُٽ، دلپريت سنگھ ۽ امانپريت سنگھ آھن. مائپڻو جي حيثيت سان زِندگي گُزارڻ کانپوءِ، ھن کي سندس مُڙس پاران ھمٿايو ويو تہ ھوءَ ڪلاسيڪي راڳ جي سکيا جاري رکي، تڏھن ھن کي 'پٽيالہ گھراڻو' جي  خان صاحب  عبدالرحمٰن خان  جي شاگردياڻي بڻجڻ جو موقعو مليو، جنھن کيس ڪلاسيڪي راڳ ۽ لوڪ راڳ ۾ نرالي اھليت سان سکيا ڏني.
ھيءَ ٻالڪپڻ کان ئي راڳ ڳائڻ ڏانھن جذباتي لاڙو رکندي ھئي، پنھنجي استاد جي لائق رھنمائي ھيٺ، ھن راگاس گورباني ۾ پنھنجو واحد سولو البم جاي ڪرڻ جي چُونڊ ڪئي ۽ "ريھرھاس صاحب" شام کی شام "پاٺ" کي ان جي اصلي راڳن ۾ ڳايائين. انکانپوءِ ھن پنجابي لوڪ گيتن جا البمز جاري ڪيا، جن ۾ ڪُجھ پنھنجي ماءُ سان گڏجي ڳايائين ۽ باقي ڪجھ سولو گيت جن ۾ شبد ڪيرتن، شيو ڪمار بٽالوي جي شاعري، ڀائي وير سنگھ ۽ ٻيا مشھور ليکڪ شامل ھيا. ھن پنجابی فلمن جھڙوڪ راب ديان راکھان، ديسون پرديس ۽ مئين ما پنجاب دي ۾ پلي بيڪ سنگر جي حيثيت سان پڻ پنھنجي آواز جو سُريلو ڀاڱو شامل ڪيو آھي.
مڃتا
نومبر 1997 ۾ پاڪستان ۾ پنھنجي خير سگالي ۽ ثقافتي مٽاسٽا واري دؤري جي دوران، ھيء پنھنجي ڌيءُ سنائيني سميت قذافي اسٽيڊيم، لاھور ۽ فيصل آباد (لائل پور) ۾ چناب ڪلب ۾ پنھنجي راڳ سان پاڪستاني ٻُڌندڙن کي راغب ڪيائين ۽ سندس نمايان ڀاڱيداري طور کيس مينار پاڪستان جي سونھري انعام (گولڊ ميڊل) سان نوازيو ويو.
ذاتي زندگي
هيءَ سڌوسنئون ڳائڻ (لائيو پرفارمنس) سان مزو ماڻيندي آهي ۽ ٻُڌندڙن پاران تُرت رد عمل سندس حوصلي کي وَڌائيندو آهي. هيءَ پنجابي راڳ کي انجي نج شڪل ۾ جيارڻ لاءِ سچائيءَ سان ڪوششون ڪرڻ چاهي ٿي.۔ هيءَ نائٽنگيل ميوزڪ اڪيڊمي ۾ راڳ سکڻ جي پُختي ارادي سان داخلائون وٺندڙ سيکڙاٽ شاگردن کي راڳ ڳائڻ جي سکيا ڏئي رهي آهي.
حوالا
زمرو:20 هين صدي جا هندستاني ڳائڻا زمرو:پنجاب، هندستان جا راڳي زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:ويهين صدي جون هندستاني استري ڳائڻيون زمرو:هندستاني لوڪ راڳي زمرو:ڀارتي ناري لوڪ گلوڪارائون
اُسرندڙ وڏيون منڊيون
اُسرندڙ وڏيون منڊيون يا پڙيون يا 'بِگ اِيمرجنگ مارڪٽس (Big Emerging Markets, BEMs) هڪ اقتصادي اصطلاح آهي. 1944ع ۾ آمريڪا جي واپار واري کاتي ڏهن ملڪن (چين، انڊونيشيا، انڊيا، ڏکڻ ڪوريا، ميڪسيڪو، ارجنٽائن، برازيل، ڏکڻ آفريقا، پولينڊ ۽ ترڪي) کي بين الاقوامي معاشي سرگرمين لاءِ هاڪاري مُلڪ ڄاڻائيندي کين ”تيزيءَ سان اڀرندڙ ملڪ“ قرار ڏنو. هنن ملڪن جي معاشي ترقي سندن پرڏيهي پاليسيءَ ۽ عالمي برادريءَ سان سرگرم ناتن تي تمام گهڻو مثبت اثر وڌو آهي. آمريڪا جي وضاحت مطابق اهي ملڪ ”ٽين دنيا“ جي فهرست مان نڪري چڪا آهن، ڇاڪاڻ ته ”ٽين دُنيا“ جي ٻين ملڪن جي ڀيٽ ۾ هنن ملڪن جي معاشي ۽ سماجي حالت تمام گهڻي سڌري چڪي آهي. هنن مُلڪن پنهنجي پورهيي، بهتر حڪومتي نظام ۽ مُناسب پاليسين سبب اولهه جي گهڻن مُلڪن/ ماهرن کي پنهنجي شاندار ترقيءَ ذريعي حيران ڪري ڇڏيو آهي.
حوالا
زمرو:اقتصادي ترقي زمرو:اقتصاديات زمرو:معاشيات زمرو:ڪاروباري اصطلاح
سراوان، ايران
سراوان (انگريزي: Saravan) ايران جي صوبي سيستان ۽ بلوچستان جو ھڪ شھر جيڪو سراوان شھرستان (County) جي گاديءَ جو ھنڌ آھي. 2016ع جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي 60،040 آھي ۽ ھي صوبي جو اباديءَ جي لحاظ کان پنجون وڏو شھر آھي. ھن شھر جو پراڻو نالو شستون ھو جيڪو رضا شاھ پھلويءَ جي ڏينھن ۾ بدلائي سراوان رکيو ويو. ايران ۾ سج سڀ کان پھريائين ھن ئي شھر ۾ اڀرندو آھي ان ڪري ھن شھر کي ايراني سج جي جنم ڀومي سڏيو وڃي ٿو. ھي شھر پاڪستاني سرحد جي ويجھو آباد آھي ۽ شھر جا اڪثر رھواسي بلوچ آھن جيڪي بلوچي ٻولي ڳالھائين ٿا.
سراوان ايران جو ھڪ پراڻو شھر آھي جنھن جي پنھنجي عظيم تاريخ ۽ ثقافت جا ڪجه اھڃاڻ اڄ بہ موجود آھن. آثار قديمہ جي ماھرن جي راءِ مطابق ھي شھر پھرين صدي ق.م ۾ بہ آباد ھو. ھتان ست ھزار سال پراڻا ٺڪر جا ٿانو مليا آھن. انھن ٿانون جا نمونا ھن شھر جي عجائب گھر ۾ محفوظ ڪيا ويا آھن. پراڻي زماني ۾ ھن شھر جي آسپاس ڪجھ پراڻا ڳوٺ آباد ھئا جن جا نالا بخشان، شستون، کنا ڪلہ ۽ جو بلوچان ھئا. اھي سمورا ڳوٺ ھاڻي سراوان شھر جو حصو بنجي ويا آھن. ھي شھر سامونڊي مٿاڇري کان 1165 ميٽر اوچائيءَ تي آباد آھي ۽ ايران جي گاديءَ واري شھر تھران کان 1609 ڪلوميٽر پري آباد آھي.
ھن شھر جي موسم اونھاري ۾ خشڪ ۽ گرم رھندي آھي جڏھن تہ سياري ۾ ھلڪي ٿڌ پوندي آھي. ھي شھر جابلو علائقي ۾ آباد آھي. اڇو جبل ۽ ڳاڙھو جبل ھن شھر جا اوچي ۾ اوچا جبل آھن، جڏھن تہ ڪارن جبلن جو سلسلو ھن علائقي جو ڊگھي ۾ دگھو جابلو سلسلو آھي. اھو جابلو سلسلو تفتان کان شروع ٿي پاڪستاني علائقي ناھوڪ تائين وڃي ٿو. ھن شھر وٽان ٽي نديون ماشڪيد، سيمش ۽ روتڪ گذرن ٿيون.
7 اپريل 2013ع تي ھتي رڪٽر اسڪيل تي 7.8 ميگنيٽيوڊ جو زلزلو آيو. جيتوڻيڪ ھي ھڪ وڏو زلزلو ھو پر ڪو خاص جاني يا مالي نقصان نہ ٿيو.
حوالا
زمرو:ايران جا شهر
جونگو جلباڻي
ھي تعلقي شاهبندر جي ھڪ يونين ڪاؤنسل آهي.
چاغي
چاغي مان ھيٺيان صفحا مراد ٿي سگھن ٿا:
پاني ڦل
پاني ڦل هي پٻڻ وانگي هڪڙو پاڻيءَ جو اوڀڙ آهي ۽ هندستان جي گهڻن ڀاڱن ۾ ٿيندو آهي. هي لوڙهه جيڏو گول ڦر جهليندو آهي، مگر گول ۽ لسو نه ٿيندو آهي. ڏاند جي مٿي جهڙو ٿيندو آهي ۽ سڱن وانگي ٻه نوڪون به نڪتل اٿس. ڪڏهن ڪڏهن رنگ جو بلڪل ڪارو ٿيندو آهي. کل لاهي تري کائيندا اٿس. ول شڪل جي سهڻي ٿيندي آهي، خصوصاً مينهن جي موسم ۾، جڏهن سانجهن مهل سندس صاف ۽ اڇا گل کلندا آهن. تلائن ۾ پوکڻ ڪري سارا تلاءَ وڪوڙي ويندو آهي. ڪي چون ٿا ته تلائن ۾ ٿيڻ ڪري پاڻي صاف ٿئي ٿو.سنڌي م ان کي سنگھارا يا ھڪ کي سنگھارو پڻ چوندا آهن. هن ميوي کي انگريزيءَ ۾ واٽر چيسٽ نٽ چون ٿا.
لوسڻ
280px|thumb|لوسڻ گاھ جي تصوير
لوسڻ سنڌ ۾ ڪثرت سان ٿيندڙ گاھ جو هڪ قسم آهي جيڪو چوپايو مال کائيندو آهي.
ھائيڊرا
ھائيڊرا مان مراد ٿي سگھي ٿو:
زمرو:جڳھ جو نالو سلجھائپ صفحا
خاندان/ ڪٽنب
خاندان يا ڪٽنب (انگريزي: family) علم حياتيات۾ جاندارن جي اھڙي گروھ کي چيو ويندو آهي جيڪو ساڳئي خاصيتون رکندڙ ترتيبدارن جي ميڙ کي ظاھر ڪندا ھجن.
درجو
درجو(انگريزي:class) يا جماعت علم حياتيات ۾ جاندارن جي اھڙي گروھ کي چيو ويندو آهي جيڪو ساڳئي خاصيتون رکندڙ خاندانن جي ميڙ کي ظاھر ڪن ٿا.
سياچن گليشيئر
thumb|upright=1.25|گليشيئر جو منظر
سياچن گليشيئر:Siachen Glacier: सियाचिन ग्लेशियर:ھماليہ جبلن ۾ اوڀر جي قراقرم جبلن جي قطار ۾ لائين آف ڪنٽرول تي واقع آھي سياچن سمنڊ جي سطح کان18000 فٽ بلند آھي. پاڪستان طرفان چين جي حوالي ڪيل 4500 چورس ڪلوميٽر علائقو ۽ 1962 ۾ ڀارت ۽ چين وچ۾ جنگ ۾ قبضي ۾ آيل لداخ جا 3800 چورس ڪلوميٽرن جي اٿائيچن جي علائقي جي وچ۾ واقع آهي. ھن علائقي ۾ بلند چوٽيون سالتورہ ڪنگري، سپا ڪنگري ۽ الپساراس پڻ ان علائقي م واقع آھن.
سياچن جو تڪرار
1949 ۾ پاڪستان ۽ ڀارت وچ ۾ سيز فائر لائين معاھدي ۾ جيڪو نقشو ڪڍيو ويو ان ۾ اتر طرف آخري حدبندي N-9842 تائين ڪئي وئي.ان لائين پٺيان وري علحده حدبنديون ڪيون ويون پر جيڪو اتر طرف گليشيئر طرف علائقو ھو ان جي حد بندي جو تعين اڃا نہ ٿيو ھو.پاڪستان جي دعوا آھي تہ سياچن گليشيئر اترين علائقن جو حصو آهي جنھن تي ننڍي کنڊ جي ورھاڱي کان پوءِ پاڪستان جو انتظامي ضابطو آھي.1962 ۾ پاڪستان ۽ چين ۾ سرحدي معاھدو ٿيو جنھن ۾ ٻنھي ملڪن پنھنجون سرحدون قراقرم تائين طئي ڪيون ويون ۽ سياچن وارو علائقو پاڪستان جي ڪنٽرول وارو علائقو ٿيو پر انڊيا ان کي تسليم ڪرڻ کان انڪار ڪيو باوجود ان جي تہ انڊيا جي وزيراعظم جواھر لال نھرو لوڪ سڀا ۾ 7 مئي 1962 ۾ ۽ 3 مارچ 1963 ۾ واضح ڪيو تہ قراقرم جي اولھ وارو حصو پاڪستان جو آھي ۽  شملا واري معاھدي تي بہ ان ئي بنياد  تي دستخط ٿيا. ڀارت اپريل 1984 ۾ ميگھادوت جي ڪوڊ جي نالي سان ايئر موبائل آپريشن شروع ڪيو ۽ خاموشيءَ سان اھم پھاڙي درن تي قبضو ڪري ڪمار ون ريجمينٽ جي ھڪ يونٽ کي اڳتي وڌايو ۽ خفيہ ميگھادوت آپريشن شروع ڪيو ۽ سڀني معاھدن جون خلاف ورزيون ڪندي مستقل چوڪيون قائم ڪري ورتيون. پاڪستان کي جيئن خبر پئي تہ فوجي دستا اوڏانهن روانا ڪيا ڀارت ٽن مان ٻن اھم درن سپالا ۽ بلفونڊلا تي قبضو ڪري چڪو ھو ۽ پاڪستان گيانگ لا دري تي قبضو ڪيو. سيپٽمبر 1987 ۾ بلفونڊلا دري جي علائقي ۾ شديد فوجي جھڙپون ٿيون ۽ ٻنھي ملڪن نفري ۾ اضافو ڪيو ۽ چوڪين جو تعداد وڌائي ڇڏيو.
نذير ناز
آپا نذير ناز (انگريزي:Apa Nazir Naz) سنڌ پاڪستان ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻوليءَ جي مشهور شاعر، ڪهاڻيڪار، نثر نويس، عورتن جي حقن لاءِ جدوجهد ڪندڙ ۽ پبلشر آهي. سندس ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن.
خدمتون
آپا نذير ناز 15 مارچ 1953ع تي جنم ورتو. هن ننڍپڻ کان لکڻ جي شروعات ڪئي. هن شاعري سان گڏ ڪيتريون ئي ڪهاڻيون لکيون آهن. هن مضمون به لکيا آهن ته کوڙ ڪتابن جا مهاڳ به لکيا آهن. سندس شاعري ۽ ڪهاڻيون سنڌي ٻولي جي مختلف رسالن ۽ اخبارن ۾ شايع ٿيون آهن. سندس لکڻيون سنڌي ادبي بورڊ جي ٽماهي مهراڻ، سرتيون، نئين زندگي، عبرت مئگزين ۽ ٻين اخبارن ۽ رسالن ۾ ڇپيل آهن. نذير ناز پنهنجي ناري پبليڪيشن طرفان ڪيترائي لاڀائتا ادبي ڪتاب شايع ڪيا آهن. هيءُ سنڌي عورت تنظيم جي پليٽ فارم تان عورتن جي حقن لاءِ پاڻ پتوڙيندي رهي آهي. مئڊم نذير ناز سنڌي ادبي سنگت سنڌ جي مرڪزي خزانچي پڻ رهي آهي.
حوالا
زمرو:1953ع جون پيدائشون زمرو:ڪهاڻيڪار
ترتيبدار
ترتيبدار يا ترتيبڌارا (انگريزي: order) جاندارن جي اھڙي گروھ کي چيو ويندو آهي جيڪو ساڳئي خاصيتون رکندڙ خاندانن جي ميڙ کي ظاھر ڪندا ھجن.
ڪاھو جو دڙو
thumb|کاٻو|250px|ڪاھو جي دڙي جي اسٽوپا مان مليل ٻڌ جو بت
ڪاھو جو دڙو: پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ ميرپورخاص ضلعي جي شهر ميرپورخاص ۾ واقع ھڪ ڦٽل ۽ قديم شھر جيڪو ٻڌمت مذهب جي تھذيب جو مرڪز ھيو.
تفصيل
300px|thumb|ڪاھو جو دڙو ڪاهو جو دڙو وڏي ايراضيءَ تي مشتمل آهي. اھو دڙو پھريون دفعو سر جان جيڪب جي ڌيان ۾ آيو جنھن بعد ان جي تحقيق جو آغاز ٿيو. ان جي کوٽائي سان ان مان خوبصورت گلدان ۽ ٻيا برتن برآمد ٿيا جيڪي جي ميوزيم ۾ رکيا ويا.بهرحال، اڄ مٽيءَ جو ڍير بڻجي ويل ۽ بي ڌياني جي ور چڙهيل ڪاهو جو دڙو سنڌ جو قديم تاريخي ۽ تهذيبي ورثو آهي. لڳ ڀڳ 2 هزار سال قديم ماڳ آهي. ڪاهو جو دڙو ٻڌ ڌرم وارن جو اٽڪل 30 ايڪڙ ايراضي تي پکڙيل مرڪزي شهر هو جيڪو 1900ع صدي ۾ ايسٽ انڊيا ڪمپني جي جنرل ۽ تڏهوڪي سنڌ جي ڪمشنر جان جيڪب ۽ قديم آثارن جي ماهر ڀنڊرڪار دريافت ڪيو هو. هتي ٻڌ ڌرم جو اسٽوپا به هو جيڪو هاڻ ميسارجي ويو آهي. جتان جان جيڪب ۽ ڀنڊرڪارکي ٻڌ جون مورتيون به مليون هيون، ته ٻڌ ڌرم جون لکتون به مليون هيون. 1929ع ۾ هينري ڪزنس سنڌ ۾ گپتا دور ۾ ٺهيل هندو ديوتا برهما جو پتل جو مجسمو دريافت ڪيو هو، جيڪو پنجين يا ڇهين صدي عيسوي جو آهي. قديم آثارن جي مشهور ماهراين. جي. مجمدار به 1930ع ڌاري هتي کوٽائي ڪئي هئي. انهن ماهرن ڪاهو جي دڙي منجهان ٻيا به ڪيترائي قديم آثار دريافت ڪيا.
مير الھيار خان ٽالپر
200px|thumb| مير الھيار خان جو مقبرو
ڪاھو جو دڙو
حوالا
زمرو:ٻڌمت جي تاريخ زمرو: قديم ماڳ ۽ مڪان
مير الھيار خان ٽالپر
مير الھيار خان ٽالپر: سنڌ جي ھڪ تاريخي شخصيت جنھن جي نالي سان ٽنڊوالهيار شھر منصوب آھي. ھن ڪلھوڙن جي دؤر ۾ 1709 ۾ موجوده ٽنڊو الهيار شھر واري جاء تي مٽي جو قلعو ٺھرائي ٽنڊي الھيار شھر جو بنياد رکيو.
جڻ
جڻ يا نسل (انگريزي:genus) جاندارن جي اھڙي گروھ کي چيو ويندو آهي جيڪو ساڳئي خاصيتون رکندڙ جنسن تي آڌاريل ھجي.
آسٽريليا جو قومي ترانو
ايڊوانس آسٽريليا فيئر' آسٽريليا جو قومي ترانو آهي. اھو اسڪاٽلينڊ ۾ پيدا ٿيندڙ ڪمپوزر پيٽر ڊاڊس ميڪ ڪورمڪ جي تخليق آھي. اھو گيت سڀ کان پهرين 1878ع ۾ ڳاتو ويو ۽ پوء آسٽريليا جو حب الوطني وارو گيت بڻجي ويو ۽ اڳتي ھلي 1984ع ۾ ان آسٽريليا جي پراڻي سرڪاري قومي تراني «خدا راڻي کي محفوظ رکي» جي جاء ورتي. قومي تراني جي تبديلي 1977ر ۾ ريفرنڊم ڪرائڻ کان پوء ڪئي وئي.
آءِ او سي ملڪي ڪوڊن جي فهرست
thumb|بين الاقوامي اولمپڪ تحريڪ جو جهنڊو
بين الاقوامي اولمپڪ ڪميٽي (international olympic committee) (آءِ او سي) ٽي اکري مخفف ملڪي ڪوڊ استعمال ڪري ٿو.
سهڻي ميهار
سھڻي سنڌيءَ ۾ سهڻيءَ جو مطلب آهي سندر ڇوڪري يا عورت. ”سهڻي“ ميهار قصي جي مرڪزي ڪردار، جيڪا شاهه جي رسالي جي سورمي به آهي. سهڻي ميهار جو قصو بنيادي طور پنجاب سان تعلق رکي ٿو. پر شاهه لطيف هن داستان کي مرڪزي ڪري ڇڏيو آهي. .
شاهه عبداللطيف ڀٽائي جي رسالي جا لازوال عشقيه داستان سهڻي ميهار (Sohni Mehaar) جون مزارون سنڌ جي تاريخي شهر شهدادپور ۾ آهن. سهڻي جي مزار شهدادپور شاهپورچاڪر روڊ تي ايڊيشن سيشن جج شهدادپور جي ڪورٽ سامهون ويندڙ گهٽي ۾ آهي. هي علائقو سهڻي پاڙو سڏجي ٿو، محبتي ميهار جي مزار ڊپٽي گلي ويجهو، سيد الهه اوڀايو شاهه جي پاڙي ۾ هڪ بند گهٽي ۾ آهي. سهڻي جي مزار جي ته ساڃاهه وند ڌرين کي ڄاڻ آهي پر محبتي ميهار جي مزار بابت ٻاهر جي ته تمام گهٽ ماڻهن کي خبر آهي پر شهدادپور جي شهر جي 60 سيڪڙو ماڻهن خاص طور نوجوان نسل کي خبر نه آهي ته مزار ڪٿي آهي. لطيف سائين جي سر سهڻي جي اها به خاصيت آهي ته اهو سر ڳايو وڃي ٿو. 1980ع کان اڳ سنڌ جي ڪجهه اديبن ۽ ساڃاهه وند ڌرين کانسواءِ باقي ماڻهن جي ذهن ۾ اهو هو ته سهڻي ميهار گجرات جا آهن. ليڪن 1980ع کانپوءِ سنڌ جي تاريخدانن، ليکڪن خاص طور لطيف جي رسالي جي پارکن تحقيقات ڪري اهو ثابت ڪيو ته لطيف سائين جي رسالي ۾ آيل سهڻي ميهار گجرات ”پنجاب“ جي نه پر سنڌ جي آهي ۽ عشق محبت جا ٻئي لازوال ڪردار شهدادپور ۾ مدفون آهن. ان حوالي سان پروفيسر محمد خان ٻرڙو، مرحوم عبدالله ورياهه ۽ ٻين ليکڪن جي ڪيل تحقيق قابل تعريف آهي. جڏهن ته پهريون دفعو 1981ع ۾ ان وقت جي اسسٽنٽ ڪمشنر محمد ايوب ٻانڀڻ ساڃاهه وند ڌرين سان گڏ سهڻي ميهار تي ميلو لڳرايو. ٽي روزه ميلي ۾ ملاکڙو، سگهڙن جي ڪچهري، ادبي ڪانفرنس، مشاعرو، راڳ رهاڻ جي محفل کانسواءِ ماڻهن جي تفريح لاءِ مٺائي، مينارڪي، رانديڪن جا دڪان، هوٽل ۽ شو لائيٽ لڳايو ويو. ادبي ڪانفرنس مشاعري ۾ مشهور اديب، شاعرن سهڻي ميهار تي تحقيقي مقالا پڙهيا. ميلي جي ميڊيا ڪوريج بعد سنڌ جي عام ماڻهن جي ذهن ۾ سوال اڀريو ته سهڻي ميهار گجرات ”پنجاب“ جي آهي؟ يا شهدادپور سنڌ جي؟ ۽ سهڻي ميهار تي سڄي سنڌ مان ساڃاهه وند ڌريون، ادب ٿقافت سان دلچسپي رکندڙ ماڻهو هتي سندن مزارن تي اچڻ لڳا. محمد ايوب ٻانڀڻ هڪ ٻه ميلا ڪرايا بعد ۾ ميلا نه لڳايا، وري اسسٽنٽ ڪمشنر شهدادپور حاجي محمد ابراهيم ميمڻ، ان بعد اسسٽنٽ ڪمشنر محمد عثمان منگي به ميلو لڳرائڻ جي ڪوشش ڪئي پر ميلو نه لڳرائي سگهيو ۽ هن سهڻي ميهار ادبي ثقافتي پروگرام نالي تي هڪ شاندار پروگرام ڪرايو، ان بعد سهڻي ميهار تي نه ميلو لڳو نه ڪو پروگرام  ٿيو. پنجاب جي شهر گجرات واري سوهني، ميهوال جو قصو ڪهاڻي الڳ آهي، جنهن کي پنجاب جي ڪيترن ئي شاعرن ڳايو آهي، ليڪن لطيف جي رسالي ۾ آيل ۽ سنڌ جي ڪيترن ئي آڳاٽي زماني جي شاعرن ڳايو آهي، اهي ڪردار سنڌ جي شهدادپور واري علائقي جا آهن. پنجاب جي سوهني مهينوال جو قصو سنڌ جي سهڻي ميهار جي قصي جي تقريبن هڪجهڙائي آهي، ليڪن ٻنهي جي ماڳ مڪانن ۾ فرق آهي ۽ قصي ۾ به ٿورو فرق آهي. پنجاب جي گجرات شهرواري سوهني مهيوال چناب درياءَ ۾ ٻڏي هئي، سنڌ واري سهڻي ميهار سنڌو درياءَ جنهن کي مهراڻ به سڏيو وڃي ٿو، ان مان نڪرندڙ لهاڻو جنهن کي سنڌو دريا جي ڦاٽ به چيو ويندو هو ان ۾ ٻڏي هئي، ان جي شاهدي ڀلاري ڀٽ ڌني پنهنجي رسالي ۾ هن ريت به ڏني آهي:
هي لوهاڻو درياءَ سڪرنڊ وٽان نڪري شهدادپور کان ٿيندو بدين ضلع ۾ سمنڊ تي وڃي ڇوڙ ڪندو هو. هن مان ٻه واهه نڪرندا هئا. وقت جي حالتن ڪري ۽ روهڙي ڪئنال نڪرڻ بعد لهاڻو درياءَ سڪي ويو ۽ هاڻ لٽجي ويو اهي. سندس نشان باقي وڃي بچيا آهن، هاڻ هن کي مارک واهه يا ڀڏو سڏيو وڃي ٿو ۽ هن علائقي ۾ جتان سهڻي ٻڏي هئي ۽ جتان سندس لاش هٿ ڪيو ويو. ان کي سهڻي ڍورو سڏيو وڃي ٿو. 2011ع وارين برساتن ۾ آيل تباهي بعد سابق وفاقي ڪابينه سهڻي ڍوري جي بحالي جو اعلان ڪيو هو، يعني لهاڻو درياهه کي اصل حالت ۾ آڻڻ جي اسڪيم منظور ڪئي وئي، ڪافي دفعا ان وقت جي صدر آصف علي زرداري ۽ ٻين وفاقي وزيرن به جڏهن به اسڪيم کي شروع ڪرڻ جو اعلان ڪيو، ليڪن اڃا تائين ان تي عمل نه ڪيو ويو آهي.
سنڌ جي سهڻي جا مائٽ غريب مزدور طبقي جا هئا، گجرات واري سهڻي جا مائٽ ڪنڀارڪو ڌنڌو ڪرڻ سان گڏ مالوند ماڻهو هئا. شهدادپور واري سهڻي ذات جي ساميٽي هئي، جيڪا سنڌ جي سماٽ جي ذات آهي، ميهار جو نالو ساهڙ هو، لطيف جي شاعري ۾ ڄام ساهڙ به آيو آهي. ڄام ڪنهن عزت دار ۽ وڏي ماڻهو جو لقب به آهي ۽ ميهار خود مالوند خوشحال ماڻهو هو، سندس لهاڻو درياءَ جي ڪنڌي تي مختلف هنڌن تي مال جا وٿاڻ هئا، سندس چوپايو مال سندس ملازم چاريندا ۽ سار سنڀال ڪندا هئا. ساهڙ ڄام ”ميهار“ فقط نگراني ڪندو هو، سهڻي جي جڏهن شادي ٿي ته ميهار جي وٿاڻ وٽ ڄڃ ٻيڙي جي اچڻ جو انتظار ڪرڻ لڳي.
ريتن رستمن موجب گهوٽ ڪنوار جي کير پيارڻ واري رسم لاءِ ميهار کان کير گهريو، پر ميهار وٽ چئن يارن بزرگن جو اوٻاريل کير هو جيڪو هنن کي ڏنو ۽ اهو کير جڏهن سهڻي پيتو ته انهن لمحن ۾ سهڻي جو ميهار سان پيار ٿي ويو، ليڪن سهڻي ميهار تي تحقيق ڪندڙ مشهور ليکڪ پروفيسر محمد خان ٻرڙو سهڻي ميهار بابت پنهنجي هڪ مقالي ۾ لکي ٿو ته سهڻي جڏهن چئن يارن ”چئن بزرگن“ جو اوباريل کير پيتو ته مٿس نينهن جي کيپ چڙهي ميهار کي الاهي عشق جو وسيلو سمجهي ميهار سان ملڻ ويندي هئي ۽ هنن جي پاڪ محبت هئي، پروفيسر محمد خان ٻرڙو هن قصي کي 7 هجري صديءَ جي اوائلي دور جو ڄاڻايو آهي ۽ سهڻي لهاڻو درياءَ ۾ ئي تري ويندي هئي ۽ اُن ۾ ئي ٻڏي مئي هئي، ان جي لطيف سائين هن بيت ۾ تصديق ڪري ٿو:
محبتي ميهار جون، دل اندر دونهيون، آڻيو وجهي اُرَ ۾، لوهاڻو لُوهيون، جي ساهڙ جون سونهيون، سير سراڙي تن کي.
گجرات پنجاب واري سوهني مهينوال ۾ مهينوال جونالو عزت بيگ هو، روايتون آهن ته پاڻ بخارا جو سوداگر هو، گجرات ۾ واپار لاءِ آيل هو، جتي هن سوهني جي حسن جو چرچو ٻڌي جڏهن سوهني کي ڏٺو ته سوهني مهينوال هڪٻئي تي عاشق ٿي پيا. ٻنهي کي عشق اري مان ڪڍي ڇڏيو. عزت بيگ واپار ڇڏي هر وقت سوهني جي ديدار لاءِ آتو هو، سندس ذهن تي صرف سهڻي سوار هئي، اهڙي صورت ۾ سندس هڙ ۾ جيڪي پئسا هئا اهي ختم ٿي ويا، جڏهن صفا سڃو ٿي ويو ته سوهني جي مائٽن وٽ نوڪر طور ڪم ڪيو ۽ انهن جا چناب درياءَ جي ٻي ڌر چوپايو مال چاريندو هو ۽ رات جو روزانو سوهني سان ملڻ لاءِ درياءَ تري گجرات ويندو هو. اوچتو بيمار ٿي پيو ۽ ڪمزور ٿيڻ ڪري هن ۾ درياءَ ترڻ جي سگهه نه رهي ته اهڙي صورتحال ۾ سوهني پنهنجي محبتي مهينوال سان ملڻ لاءِ دلوَ ٻڌي درياءَ پار ڪري هن سان اچي ملندي هئي، هڪ رات درياءَ ۾ ٻڏڻ لڳي ۽ دانهون ڪيون، اهي دانهون ٻڌي مهينوال به درياءَ ۾ گهڙي پيو ۽ سوهني کي بچائڻ جي ڪوشش ڪندي پاڻ به سهڻي سان گڏ ٻڏي ويو، سندن مزارون گجرات ۾ آهن. سنڌ جي سهڻي جي مڙس جو نالو ڏ مُ هو جيڪو سندس ئي ذات وارو هو ۽ سهڻي جو ميهار سان ملڻ جو راز جڏهن سندس سس وٽ کليو ته هن سهڻي کي روڪيو، سختي ڪئي پر جڏهن سهڻي نه مڙي ته جنهن گهڙي تي سهڻي درياءَ پار ويندي هئي، اهو گهڙو لڪائي اتي اهڙو ئي اڌ پڪو ڪچو گهڙو رکي ڇڏيو ۽ جڏهن اهو گهڙو کڻي سهڻي درياءَ ۾ ڪاهي پئي ۽ ٿوري اڳتي وئي ته اهو گهڙو ڳرڻ لڳو ۽ سهڻي ٻڏڻ لڳي ته ميهار کي سڏ ڪرڻ لڳي، پر ميهار جي پهچڻ کان اڳ سهڻي ٻڏي وئي، روايتون آهن ته سندس لاش ٽن ڏينهن بعد شهدادپور وٽان لهاڻو جي ڪناري مليو، جتي ميهار کيس دفنايو ۽ جيستائين حياتي هو، مجاور ٿي ويٺو، پروفيسر محمد خان ٻرڙو ۽ عبدالله ورياهه موجب ميهار ملدسي ويجهو سون چڙي دڙي مان پاڏي تي سرون کڻي سهڻي جي قبر پڪي ڪرائي.
سهڻي ميهار جا ماڳ نيو سعيد آباد جي ديهه ڪاڪا وٽ روهڙي ڪئنال وٽ به ٻڌايا وڃن ٿا، اتي پير ڇٽو، جنهن کي شاهه ڇٽو به چون ٿا ان جي مزار به اتي آهي، روايتون آهن ته شاهه ڇٽو آڌي کانپوءِ تهجد پڙهندو هو ته سهڻي ميهار سان ملڻ لاءِ سندس اڳيان گذرندي هئي ته هو کيس ميهار سان ملڻ کان روڪيندو هو، جڏهن ته ملدسي ويجهو شهدادپور ملدسي روڊ تي به ميهارڪو ڀڙو هو، جيڪو 1990ع تائين ڪيترن ئي ايڪڙن ۾ پکڙيل هو. جتان چاڏيون مٽ ۽ سڪا به هٿ ايندا هئا. زماني جي ستم ظريفي ڪري اهو تاريخي ماڳ ميسارجي ويو هاڻ اتي زرعي آبادي ٿئي ٿي،ان حصي کي اڄ به ميهارڪو  لمبر سڏيو وڃي ٿو.
مائي سهڻي جي خوبصورت مزار شهدادپور جي مشهور سماجي شخصيت حاجي محمد ابراهيم ڏيٿو 1981ع ۾ ٺهرائي، جڏهن ته ميهار جي مزار مدد علي شاهه ٺهرائي، جيڪو شهدادپور تعلقي جو مختيارڪار ٿي آيو هو، سهڻي جي مزار وٽ وڏو قبرستان مائي سهڻي جي قبرستان نالي سان مشهرو آهي. 1980ع تائين سهڻي ڏانهن ايندڙ رستو ايترو ويڪرو هو جو ٻه گاڏيون هڪ ئي وقت گڏ هلي سگهيون پئي ۽ مزار سامهون وسيع ميدان هو، ليڪن آهستي آهستي لينڊ مافيه قبضو ڪندي 2 ايڪڙ کان وڌيڪ زمين تي قبضو ڪري بلڊنگون ٺاهي ڇڏيون آهن ۽ سهڻي جي مزار سامهون جيڪو ٿورو حصو بچيل آهي، اتي مال جا وٿاڻ ٺاهي ڇڏيا آهن، ساڳي صورتحال محبتي ميهار جي مزار سان آهي، جتي به آسپاس ۾ لينڊ مافيه قبضه ڪري گهر ٺاهي ڇڏيا آهن. جڏهن ته سهڻي ۽ ميهار جون مزارون ڏينهون ڏينهن ضعيف حالت ۾ ٿينديون وڃن، هنن مزارن تي لينڊ مافيه جي قبضن ۽ مزارن جي خراب حالت بابت ڪافي وقت کان ميڊيا تي مسلسل رپورٽون اچڻ جي باوجود ضلعي انتظاميه ۽ ثقافت کاتو ڪوبه توجهه نه ٿو ڏي. ثقافتي ماڳ مڪانن کي بچائڻ انهن کي بهتر حالت ۾ رکڻ ثقافت کاتي جي آثار قديم وارن جي ذميواري آهي، جيڪا اڃا تائين پوري نه ڪري سگهيا آهن، هئڻ ته ايئن گهرجي ته ثقافت کاتو حڪومت سنڌ کي هر سال سهڻي ميهار جو ميلو لڳائڻ گهرجي ۽ ان موقعي تي ادبي ثقافتي ڪانفرنس پڻ منعقد ڪئي وڃي. سنڌ جي سابقه صوبائي وزير ثقافت ميڊم سسئي پليجو ڪيترائي ڀيرا اهڙا اعلان به ڪيا ته لطيف سائين جي رسالي ۾ آيل ڪردارن جي ماڳ مڪانن جو تحفظ ڪيو ويندو ۽ انهن کي بهتر بنايو ويندو، ليڪن 5 سالن ۾ پاڻ سهڻي ميهار جي مزارن تي لڙي به نه آئي اسين سياحت ثقافت کاتو حڪومت سنڌ جي وزير سيد سردار علي شاه مان اميد ٿا رکون ته صرف سهڻي ميهار جي مزارن جي سار سنڀال لهندو پر ادبي ثقافتي ميلو به لڳرايندو.
حوالا
زمرو:پاڪستاني ادب زمرو:پنجابي ثقافت زمرو:تاريخي داستان زمرو:سنڌي لوڪ ڪهاڻي زمرو:ڀارتي ادب
آئيني بادشاهت
'آئيني بادشاهت اھڙو نظام حڪومت آھي جنھن ۾ ریاستي سربراھ جو اختيار اعلیٰ ملڪ جي لکيل يا اڻلکيل آئين تحت ھوندو آھي. آئيني بادشاهت مطلق العنان بادشاھت کان مختلف ھوندي آھي. آئيني شاھي سربراھ پنھنجا اختيار قانوني دائري اندر استعمال ڪندو آهي. دنيا ۾ ليڪٽنسٽائين، موناڪو، مراڪش، اردن، بحرین، ڪوہت آئيني بادشاهت وارا ملڪ آھن جن ۾ شاھي سربراھن کي تمام گھڻا صوابديدي اختيار آھن. ساڳي وقت يونائٽيڊ ڪنگڊم، چپان، اسپين، بيلجيئم، ۽ سويڊن ۾ پڻ آئيني بادشاهت وارو نظام آھي پر شاھي سربراھ جا صوابديدي اختيار تمام گھٽ ھوندا آھن.
thumb| اسڪينڊينيويائي آئيني بادشاهت وارا ٽي ملڪ سويڊن، ناروي ۽ ڍينمارڪ جا شاھي سربراھ نومبر 1917ع ۾ اوسلو ۾ گڏ ٿيا thumb| چپان جي پروي ڪائونسل جو 1946ع ۾ شھنشاھ ھيروھيٽو جي اڳواڻي ۾ اجلاس
يونائيٽيڊ ڪنگڊم ۽ ٻيا دولت مشترڪه واري حڪمراني ۾ ايندڙ ملڪ پڻ آئيني بادشاھتون آهن پر اھي سڀ ويسٽ منسٽر نظام ھيٺ آئيني حڪمراني واريون آھن. آئيني بادشاهت ۾ دنيا اندر ملڪن ملائيشيا ۽ ڪمبوڊيا ٻه مثال اھڙا بہ آھن جن ۾ شاھي حڪمران چونڊن ذريعي مقرر ٿيندو آهي. اھي چونڊون ھڪ ننڍڙو چونڊيندڙ ادارو محدود وقت لاء ڪندو آهي. انتھائي محدود قسم جون ڪجھ آئيني بادشاھتون شاھي ريپبلڪ پڻ سڏبيون آهن. ڪجھ پارلياماني نظامن ۾ انتظامي عملداري واري آئيني شاھي حڪمران واري تصور سان پڻ آئيني بادشاهت جي سڃاڻپ ٿئي ٿي نتيجن آئيني بادشاھتون انتظامي عملداري واري شاھيت کي آئيني بادشاهت وچ ۾ تفريق ظاھر ڪرڻ لاء انھن کي پارلياماني بادشاهت سڏيو ويندو آهي.
تاريخ
دنيا اندر سڀ کان وڌيڪَ پراڻي آئيني بادشاهت حتين جي ھئي جيڪي موجوده ترڪي جي قديم اناطوليه جا ڪانسي واري دؤر جا رھاڪو ھيا. جن جا بادشاھ يا راڻيون عوامي نمائندگي ڪندڙ اميرن جي پنڪوس نالي مجلس سان مشاورت سان اختيار استعمال ڪندا ھيا جيڪو اڄوڪي دؤر جي آئيني بادشاھتن وانگر ھڪ مثال آهي انگلينڊ جي بادشاھت ۾ 1688ع واري گلوريس انقلاب مطلق بادشاهت جي آئيني بادشاهت ۾ تبديلي لاء باقائده راھ ھموار ڪئي. 1689ع ۾ بل آف رائيٽس ۽ 1701ع ۾ ايڪٽ آف سيٽلمينٽ جھڙن پارليامينٽ مان منظور ڪيل قانونن بادشاهت جا پر ڪٽي ان کي مڪمل آئيني ضابطي ۾ آڻي ڇڏيو. اھو سڀ اچانڪ ڪونہ ٿيو ھو پر ان جو آغاز 1215ع ۾ ميگنا ڪارٽا ذريعي ٿي چڪو ھو ۽ پنج سؤ سالن بعد پنھنجي منطقي انجام يعني آئيني بادشاهت تي پھتو. ساڳي قسم جون تبديليون اسڪاٽلينڊ واري بادشاھت ۾ پڻ عمل ۾ آيون جتي ڪنوينشن آف ايسٽيٽس 1689 ۾ ڪليم آف رائيٽ ايڪٽ، 1689ع جي منظوري ڏني جنھن قانون اسڪاٽش شاھي حڪمران جا پر ڪٽي ان کي قانوني ضابطي اندر آڻي آئيني بادشاهت جو رستو ھموار ڪيو. برطانيا جي راڻي اين آخري حاڪم ھئي جنھن پارليامينٽ جي ايڪٽ کي ويٽو ڪيو. 11 مارچ 1708ع اسڪاٽش مليشا بل کي روڪي ورتو. ان بعد بادشاھ مخصوص معاملن ۾ حڪومتي پاليسين تي اثرانداز ٿيندا ھئا. ڪنگ جارج ٽئين رومن ڪيٿولڪ مذھب وارن کي سياسي آزادي ڏيڻ وارو رومن ڪيٿولڪ رليف ايڪٽ روڪي ڇڏيو ۽ 1801ع ۾ وزيراعظم وِليم پِٽ يَيگَر کان استعفیٰ وٺڻ ۾ جلدبازي ڪئي رياستي سربراھ جي وزيراعظم جي مرضي تي اثرانداز ٿيڻ جو آھستي آھستي خاتمو ٿي ويو. وليم چوٿون يونائيٽيڊ ڪنگڊم جو آخري شاھي سربراھ ھيو جنھن 1834ع ۾ وزيراعظم کي برطرف ڪيو. يورپ ۾ پولينڊ يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي ي آئيني ريپبلڪ کان پوءِ دنيا جو پھريون شاھي حڪمراني وارو ملڪ ھيو جنھن 3 مئي 1791ع تي آئين جو مسودو منظور ڪري لاڳو ڪيو ۽ اھڙي طرح پولينڊ آئيني بادشاهت ۾ تبديل ٿي ويو. فرانس ۾ پڻ ڪجھ وقت آئيني بادشاهت قائم رھي جيڪا پوء آئيني ريپبلڪ ۾ تبديل ٿي وئي.
جديد آئيني بادشاهت
جديد دؤر ۾ آئين بادشاهت ٻن قسمن جي آھي: (1) انتظامي عملداري واري آئيني بادشاهت؛ ۽ (2) رسمي آئين بادشاهت. انتظامي عملداري واري آئيني بادشاهت اختيار واري حڪمراني آھي، جيتوڻيڪ شاھي سربراھ کي مطلق اختيار ناھن ھوندا آھن پوء بہ کيس جوڙ اختيار ھوندا آھن جيڪي آئين تحت کيس مليل ھوندا آھن ۽ آئين جي تابع ھوندا آھن. ان طرز جي آئيني بادشاهت وارا ملڪ ڀوٽان، اردن، بحرين، ڪويت، لڪٽنسٽائين، موناڪو، مراڪش ۽ ٽونگا آھن. ٻئي قسم جي رسمي آئيني بادشاهت م شاھي سربراھ سياسي طور تي بي اختيار يا انتهائي محدود اختيارن وارو ھوندو آھي. ان ڪري شاھي سربراھ جي حيثيت رسمي ھوندي آھي. رسمي آئيني بادشاهت وارن ملڪن ۾ اينڊورا، اينٽيگا ۽ باربوڊا، آسٽريليا، بھاماس، بارباڊوس، بيلجيئم، بيليز، ڪمبوڊيا، ڪيناڊا، ڊينمارڪ، گريناڊا، جپان، ليسوٿو، لڪسمبرگ، ملائيشيا، نيدرلينڊز، نيوزيلينڊ، ناروي، پاپوا نيو گني،  سينٽ ڪٽس ۽ نيوس، سينٽ لوسيا، سينٽ ونسنٽ ۽ گريناڊائنز، سولومن آئلينڊز، اسپين، سويڊن، ٿائيلينڊ، ٽوالو ۽ يونائيٽيڊ ڪنگڊم شامل آهن. آئيني بادشاهت جي انھن ٻنھي قسمن جو جمھوريت جي ھجڻ يا نہ ھجڻ سان واسطو نہ آهي. دنيا م ليڪٽنسٽائين ۽ مناڪو ٻہ اھڙا ملڪ آھن جن جي شاھي سربراھن کي ڄڻ تہ مطلق بادشاھي وارا اختيار آھن پر پوء بہ انھن ملڪن ۾ جمھوريت آھي.
حوالا
زمرو:بادشاهت
حياتياتي جنس
جنس (انگريزي: species) جاندارن جي اھڙي گروھ کي چيو ويندو آهي جيڪو ساڳئي خاصيتون رکندڙ ھجي. ھن طبقي جا جاندار ( نر ۽ مادي) پنهنجي پاڻ ۾ جنسي ميلاپ ڪري پنهنجي نسل کي وڌائي سگھندا آهن.
ھي ٽيڪسانامي جو سڀ کان ننڍو ٽيڪسان آهي. ساڳئي قسم جون جنسون ملي ڪري ھڪ ڪٽنب يا خاندان جوڙينديون آهن. جڏهن ساڳئي قسم جا خاندان ملي جلي رھندا آھن تہ آهي آبادي ٺاھيندا آھن.
حياتياتي خاندان
خاندان يا ڪٽنب اھڙو حياتياتي گروھ آهي جيڪو ساڳئي خاصيتون رکندڙ جڻن يا جينرا تي شامل ھوندو آھي.
پير بخش (قبو سعيد خان)
ديھ پير بخش سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڪوٽ شاھبيگ تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ جي اتر ۾ قلات رياست جي ديھ صوڀو واقع ھئي. ان وقت ھن ديھ ۾ ڪو به ڳوٺ واقع نہ ھيو. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ نورالدين بروھي معروف آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ بلوچستان جي ديھ/موزا صوڀو، اولھ ۾ ديھ قبو سعيد خان ۽ ديھ اسحاق ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ڪوٽ شاھبيگ ۽ ديھ کھاوڙ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,086 ھئي جيڪا 320 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
پاڪستاني عام چونڊن لاءِ راءِ شماري، 2018
پاڪستان ۾ عام چونڊون 25 جُولاءِ 2018ع ۾ ٿيون، گذريل عام چونڊن کان پوءِ ڪجهه راءِ شماري وارن ادارن پاران عوام کان قومي ۽ صوبائي سطح تي راءِ ورتي وئي.
خلاصو گراف
[[فائل:Opinion polling for the pakistani general election, 2018.png|800px|thumb|center|مختلف رنگين ليڪن سان سياسي جماعتن کي ڏيکاريو ويو آهي ۽ ڪهڙي جماعت کي قومي اسيمبلي لاءِ قومي سطح تي ڪيتري ووٽن مقبوليت آهي، ان کي ٽن نقطن سان ڏيکاريو ويو آهي. جن جماعتن جي مقبوليت 10 سيڪڙو کان گھٽ هئي انهن کي نه ڏيکاريو ويو آهي.
]]
قومي سطح تي رايا
هيٺ 2013ع جي چونڊن کان پوءِ ورتل رايا آهن.
ڏکڻ پنجاب
ڏکڻ پنجاب ۾ ملتان، لوڌران، مظفرڳڙهه، ڊي جي خان، راجن پور، بهاولپور ۽ رحيم يار خان شامل آهن.
اسلام آباد ۽ اتر پنجاب
هتي اسلام آباد، راولپنڊي، چڪوال، اٽڪ ۽ جهلم ضلعا شامل آهن.
وچولو پنجاب
هن علائقي ۾ لاهور، گجرانواله، سيالڪوٽ، گجرات، نارووال، حافظ آباد، منڊي بهاء الدين ، اوڪاڙا، قصور، شيخاپوره، ننڪانه صاحب، وهاڙي، پاڪپتن، ساهيوال ۽ خانيوال ضلعا شامل آهن.
اولهه پنجاب
هن حصي ۾ فيصل آباد، جهنگ، چنيوٽ، ٽوبه ٽيڪ سنگھ ، سرگوڌا ، ميانوالي، بکر، ليه ۽ خوشاب ضلعا شامل آهن.
درعيہ
آل سعود ڪٽنب جي شروعات
آل سعود خاندان جي شروعات سعود الاول بن محمد بن آل مقرن (1640ع کان 1725ع) کان ٿئي ٿي. جيڪو درعيہ جي علائقي ۾ وڏو اثر رکندو ھو.
درعيہ رياست جو زوال
thumb|قاھرہ مصر ۾ لڳل ابراھيم پاشا جو مجسمو 1818ع ۾ سلطنت عثمانيه جنھن تي ان وقت محمود ثاني جي حڪومت ھئي. انھن وٽ آل سعود جي خلاف شڪايتن جا انبار لڳي چڪا هئا. ھن مصر جي ولي محمد علي جي پٽ ابراهيم پاشا (1789ع - 10 نومبر 1848ع) جي اڳواڻي ۾ ھڪ وڏو لشڪر عبدالله جي فوج سان مقابلي لاءِ اماڻيو جنھن عبدالله جي فوج کي تباھ ڪري ڇڏيو ۽ مڪي ۽ مديني تي مڪمل ڪنٽرول حاصل ڪري ورتو. پر سندس ھڪ پٽ ترڪي بن عبدالله ڀڄي وڃي نجد ۾ لڪيو ۽ سال کان پوءِ اتي نئي سعودي رياست نجد جو باني بڻيو.
آیا صوفیہ وٽ رياست جي آخري والي جو انجام
thumb|آيا صوفيہ استنبول ترڪي ٻئي طرف ابراهيم پاشا، عبدالله کي گرفتار ڪري استنبول سلطان محمود ثاني جي آڏو پيش ڪيو. جنھن ھن جو سرعام سر قلم ڪرڻ جو فرمان جاري ڪيو. آخر آيا صوفيہ مسجد جي سامھون عبدالله ۽ سندس سٿين جا سر قلم ڪيا ويا.
اھڙي طرح پھرين سعودي رياست جي پڄاڻي ٿي.
فولاد علي فقير
280px|thumb|فقير فولاد شر کٽ تي ويٺل
فقير فولاد علي شر عرف فولاد فقير ٺري ميرواھ تعلقي جي علائقي مينگهو ۾ ھڪ صوفي بزرگ ھيو. سندس عشق جي رنگ ۾ صوفي شاه عنايت جي روضي وڃي رهيو، جتان هن کي پڳ اها صوفي شاه عنايت جي وسيلي ملي هن بزرگ چاليه ڏينهن بک اڃ تي گذاريو.
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:ٺري ميرواھ جا ماڻهو
نيراگينسٽ (يو.ايس.اين.ايس.)
300px|USNS Narragansett (T-ATF 167) underway