cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نياز اسٽيڊيم
هن ميدان ۾ پاڪستان جي ڪرڪيٽ ٽيم اڄ تائين ڪا به راند نه هارائي آهي.
رڪارڊ ۽ انگ اکر
پهريون ٽيسٽ پاڪستان بمقابله انگلينڊ - مارچ 16-21، 1973ع
آخري او ڊي آئي پاڪستان بمقابله زمبابوي - جنوري 24، 2008ع
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:1959ع ۾ پاڪستان ۾ قائم ٿيل زمرو:پاڪستان جا اسٽيڊيم زمرو:پاڪستان جا ڪرڪيٽ ميدان زمرو:پاڪستان ۾ ٽيسٽ ڪرڪيٽ جا ميدان زمرو:حيدرآباد ضلعو، پاڪستان زمرو:ضلعو حيدرآباد، سنڌ
ٽنڊو ڄام
ٽنڊو ڄام  اردو: ٹنڈو جام، پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جو هڪ شهر ۽ يونين ڪاؤنسل آهي. هي شهر حيدرآباد جي اوڀر ۾ تقريبن ويھ ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي آهي ۽ حيدرآباد ٻهراڙي تعلقي ۾ اچي ٿو. ھي شھر اين-120 شاھراھ تي واقع آھي. ھن شھر جا مشھور پاڙن ۾ لياقت ٽائون، پٺاڻ ڪالوني، مير ڪالوني، کڏ پاڙو، بسم الله گارڊن، غريب آباد ڪالوني ۽ ائٽامڪ انرجي سينٽر ڪالوني، شاھ لطيف ھائوسنگ ڪالوني، المدينه سوسائٽي ڪالوني، مير پردہ ڪالوني، ڄام گھر ڪالوني وغيره شامل آهن. شھر ۾ ريلوي اسٽيشن پڻ آھي. محبوب ٽائون پڻ آهي.
تعليمي ادارا
ھتي جي تعليمي ادارن ۾
عبادت گاھون
شھر ۾ مختلف مسلڪن وارين مسجدن ۾ شھر م ھڪ ڪليسا پڻ موجود آهي جنھن جو نالو سيونٿ ڊي ايڊوينٽسٽ چرچ آھي.
حوالا
زمرو:سنڌ_جا_شهر_۽_ڳوٺ زمرو:حيدرآباد_سنڌ_جون_يونين_ڪاؤنسلون
مهاجر قومي تحريڪ (حقيقي)
هي ايم ڪيو ايم کان ڌار ٿيندڙ گروپ آهي، جيڪو 1991ع ۾ عمران خان ۽ ڀارت جي سنڌ ۾ دہشتگردي جي سپوٽ ڏيڻ سان حاصل ٿيو. آڄ جي جديد دؤر ۾ سنڌ ۽ پاڪستان جي مختلف حصن ۾ دہشتگردي ڪرڻ مصروف عمل آھي. ۽ ايم ڪيو ايم پارٽي جي صدر الطاف حسين جي ڍي حنا الطاف آھي.
حوالا
زمرو:پاڪستان ۾ سياسي پارٽيون زمرو:متحدهہ قومي موومنٽ
در محمد ڪمال سولنگي
مشهور صحافي در محمد ڪمال ولد حاجي محمد عيسيٰ سولنگي، 8جولاءِ 1947ع تي ڳوٺ ڪوڙي جا ڀاڻ، تعلقي نوشهري فيروز ۾ جنم ورتو.
اوائلي تعليم
ابتدائي تعليم ڳوٺ جي پرائمري اسڪول مان ورتائين، مئٽرڪ 1962ع ۾ مدرسه هاءِ اسڪول نوشهري فيروز مان ڪيائين. بي اي 1972ع ۾ ڪيائين ۽ ايل. ايل. بي 1974ع ۾ ڪيائين. ان کان سواءِ سنڌ طبيه ڪاليج حيدرآباد مان بي. يو. ايم. ايس جو سرٽيفڪيٽ 1969ع ۾ ورتائين، جنهن ۾ هن اولھ پاڪستان ۾ پهرين پوزيشن ماڻي.
ملازمت ۽ صحافت
در محمد ڪمال ملازمت جو آغاز 1963ع ۾ سيڪنڊري اسڪول ٽيچر جي حيثيت ۾ حيدرآباد مان ڪيو. نورالدين مڊل اسڪول حيدرآباد جو هيڊ ماستر به ٿيو. ساڳئي عرصي ۾ صحافت جو آغاز ڪندي ’نواءِ سنڌ‘ اخبار سان وابسته رهيو. بعد ۾ ’الوحيد‘ جي ٻئي دؤر ۾ اخبار جو سبايڊيٽر ٿيو. 1974ع ۾ ’آفتاب‘ اخبار جو پهريون پرچو به هن ئي ايڊٽ ڪيو، جڏهن ته ان ئي عرصي دوران ’اديون‘ رسالي جي ايڊيٽنگ به ڪيائين. سيد سردار علي شاهه جي صدارت ۾ نڪرندڙ اخبار روزاني ’مهراڻ‘ ۾ خدمتون سرانجام ڏيڻ سان گڏ روزاني ’خادم وطن‘ ۾ به ڪم ڪيائين. 1974ع ۾ روزاني ’عبرت‘ ۾ سب ايڊيٽر ٿيو. اپريل 1976ع ۾ ڪميشن جو امتحان پاس ڪري اطلاعات کاتي ۾ انفرميشن آفيسر مقرر ٿيو. 1979ع ۾ جڏهن مولانا وسيع مظهر ندوي حيدرآباد جو ميئر هو، تڏهن هي ڊيپوٽيشن تي ميونسپل ڪارپوريشن ۾ پي. آر. او مقرر ڪيو ويو. 1979ع ۾ واپس اطلاعات کاتي ۾ آيو. 1981ع ۾ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل بدين ۾ پي.آر. او مقرر ڪيو ويو. انهيءَ عرصي دوران لاڙ بابت تحقيقي مضمونن جي مقابلي ۾ حصو وٺي ’لاڙ جو لعل‘ اوارڊ حاصل ڪيائين. اهو مقابلو سنڌي ادبي سوسائٽيءَ پاران شيخ محمد سومار جي اڳواڻيءَ ۾ ٿيو. 1986ع ۾ اسسٽنٽ ڊائريڪٽر انفرميشن بدين مقرر ٿيو. 1989ع ۾ ڊائريڪٽر انفرميشن حيدرآباد جي اضافي چارج کيس ملي. 1990ع ۾ باقاعدي کيس انفرميشن حيدرآباد جو ڊائريڪٽر مقرر ڪيو ويو. 1995ع ۾ کيس انفرميشن آفيس ميرپور خاص بدلي ڪيو ويو. 1997ع ۾ ٻيهر حيدرآباد ۾ انفرميشن ڊائريڪٽر جو عهدو سنڀاليائين. 2001ع ۾ وزير اعليٰ سنڌ جو پريس سيڪريٽري رهيو. 2003ع ۾ ڪراچي ۾ اطلاعات کاتي جو ڊائريڪٽر ٿيو. ان کانپوءِ حيدرآباد بدلي ٿي آيو. 2007ع ۾ رٽائرمنٽ ورتائين.
موت
در محمد ڪمال 27 فيبروري 2017ع تي ڳوٺ ٺٽ سولنگيءَ ۾ وفات ڪئي.
ڊاسياتيڊاء
ڊاسياتيڊاء: وھپ ٽيل اسٽنگري: اھو چھبڪدار پڇ وارين تراکڙين مڇين جو ھڪ خاندان آھي. آھي پوري دنيا جي ٽراپيڪل ۽ ٽراپڪ سمنڊن وارن ھنڌن تي ملنديون آهن. انھن جو ڪافي تعداد ايشيا، آفريقا ۽ آسٽريليا جي تازي پاڻي ۾ به ھليون اينديون آھن.
غيبي ديرو جاگير 6 چڪ 4
ديھ غيبي ديرو جاگير 6 چڪ 4 سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جنھن ۾ ڪوبہ ڳوٺ يا وسندي ڪانہ آھي. بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود ھن ديھ جي 1976ع تائين واري نقشي مطابق ھن ديھ جي اتر ۾ پراڻي تعلقي شھدادڪوٽ ۽ ھاڻي جي تعلقي قبو سعيد خان جي ديھ زر ۽ اوڀر ۾ ديھ غيبي ديرو شڪارگاھ چڪ 2 ، 11، ڏکڻ ۾ ديھ غيبي ديرو شڪارگاھ چڪ 4 ، 13 ۽ اولھ ۾ ديھ غيبي ديرو شڪارگاھ 6 اڻ سروي واقع ھيا پر ھاڻي ان جي اوڀر ۾ ديھ باغ جاگير، اتر م جاگير 3، اولھ ۾ جاگير 5 ۽ ڏکڻ م جاگير 6 واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل سروي ٿيل آهي جنھن مطابق ديھ ۾ ڪل 474 بلاڪ واقع آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
نسلي صفايو
thumb|بي دخلي
نسلي صفايو ڪنھن ھڪ نسلي گروھ پاران ٻئي نسلي گروھ جي خلاف ڏاڍ، ظلم ۽ تشدد وسيلي کين ڪنھن علائقي منجھان سٽيل سازش ۽ رٿابندي تحت بي دخل ڪرڻ ۽ انھن تي غلبو پيدا ڪرڻ لاءِ اختيار ڪيل پاليسي، اڳڀرائي طاقت جو استعمال، ڏاڍ ظلم ۽ تشدد ڪرڻ، عدالت کان مٿانھين ڪارواين، آبادين ۾ ماڻھن جي چُرپر تي بندش ۽ کين ھڪ علائقي ۾ واڙڻ، سندن ملڪيتن تي قبضا ڪرڻ، فوجي آپريشن يا اھڙي ڪنھن آپريشن جي ڌمڪي ڏيڻ، مخالف نسل جي ماڻھن جي ملڪيتن مذھبي عبادتگاھن کي ساڙڻ يا بي حُرمتي ڪرڻ، جنسي ڏاڍائي ڪرڻ، مخالفن جي نياڻين کي زوري مذھب مَٽرائڻ واري عمل کي نسلي صفايو سڏجي ٿو.
ھي اصطلاح 1992 ۾ عالمي خابرو ادارن ۾ يوگوسلاويا جي صورتحال بابت گھڻو استعمال ٿيڻ کانپوءِ مشھور ٿيو ھيو.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سماج زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
سيسم جو قلعو
سيسم جو قلعو (انگريزي ٻولي:Sisum Jo Qilo) هن قلعي جو ذڪر ڪتاب چچنامو ۾ موجود آهي. جڏهن محمد بن قاسم 712ع ۾ سيوستان يعني سيوھڻ شريف جو قلعو فتح ڪيو هو ته سيوستان جو حاڪم بجهراءِ ٻُڌيه پرڳڻي جي قلعي سيسم ۾ پناھ ورتي هئي. مقامي ماڻهن جي مدد ۽ سهڪار سان ٻن قاسم سيسم جو قلعو فتح ڪيو هو ته بجهراءِ گنداوا ڀڄي ويو هو. ايڇ ٽي ليمبرڪ جي تحقيق جي روشني ۾ ڄڻ محققن جو خيال آهي ته سيسم جو قلعو موجوده دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڳوٺ سِم ويجهو هو ۽ گاج ندي جي ڪناري هو. اڄ به سم ڳوٺ ويجهو قديم بستي جا کنڊرات ۽ ان جي قريب کيرٿر پهاڙن ۾ قلعو موجود آهي.
8 صفر
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:صفر
جزن جي قيمت جي برابري وارو نظريو
جزن جي قيمتن جي برابريءَ وارو نظريو
Factor Price Equailisation Theorem
تندور
تندور (/ tænˈdʊər / يا / tɑ:nˈdʊər /) جنھن کي تنور بہ چيو ويندو آھي ھڪ ويلڻڪار مٽي يا ڌاتو جو تندور آھي جيڪو کاڌو پچائڻ ۽ مانيون پچائڻ ۾ استعمال ٿيندو آھي. ھي تندور ڏاکڻي، وچين ۽ اولاھين ايشيا ۾ کاڌي پچائڻ جي لاءِ استعمال ڪيو ويندو آھي، ڏاکڻي قفقاز ۾ بہ ان جو استعمال ٿئي ٿو.
تندور جي لاءِ گرمي عام طور تي چارڪول يا کاٺہ جي باھ سان پيدا ڪئي ويندي آھي، جيڪا تندور ۾ ئي ٻرندي رھندي آھي، اھڙي طرح کاڌي کي گرم رھڻ جي لاءِ ان باھ کي بي نقاب ڪيو ويندو آھي ۽ اھڙي طرح گرمي جي تپش سان کاڌو پچايو ويندو آھي تہ گرم ھوا، نقل ۽ حرڪت جو کاڌو پچائڻ ۽ چرٻي ۽ کاڌي جي رس وغيرہ چارڪول تي ٽمين. ڪنھن تندور ۾ گرمي پد 480 ڊگري سيلس (900 °F) تائين وڃي سگھي ٿو ۽ کاڌو پچائڻ جي اعليٰ گرمي پد کي برقرار رکڻ جي لاءِ تندور ۾ ڊگھي عرصي تائين باھ ٻرندي رھڻ عام آھي. تندور ڊزائن عارضي زمين جي تندور ۽ افقي رچناساز چنائي جي تندور وچ ۾ عبوري شڪل مان ٺھيل ھوندو آھي.
نالي جو ذريعو
ھي لفظ ھندي / اردو تندور (تنور / تندور) کان آيو آھي، جيڪو فارسي تنور (تنور) کان آيو آھي، جنھن جي تمام معنيٰ (مٽيءَ جو چلھو) تندور آھي. ديھخدا فارسي لغات جي مطابق فارسي جو ھي لفظ اڪاڊيئن لفظ ٽنارو (𒋾𒂟) مان نڪتو آھي، جيڪو "گپ" ۽ (نورو / نورا) "باھ" تي جڙيل آھي ۽ ان جو تذڪرو گلگامش جي اڪيڊاني مھاڪاوي ۾ ٿيو آھي ،(سنسڪرت ۾، تندور کي ڪنڊو چيو ويندو آھي.) تندور سان لاڳاپيل ۽ ملندڙ جلندڙ لفظ مختلف ٻولين ۾ استعمال ٿيندا آھن، مثال طور فارسي جا ٽي الفاظ تندور ۽ تنوير، آرمينيائي ٿنونر (Թոնիր)، جارجيائي تون (თონე)، عربي تنور (تنّور)، عبراني تنور (תנור) ۽ ڪتاب احبار 2: 4 ترڪ تندر، ازبڪ تندر، آزربائيجان ٽينڊر ۽ ڪرديش تينور.
قسم
افغاني تندور زمين جي اندر پڪل سرن سان ٺاھيو ويندو آھي.
پنجاب تندور
آرمينيائي تندور
آذربائيجاني تندور
کاڌا
ھڪ تندور ۾ مختلف قسم جا تندوري کاڌا پچائبا آھن. ڪجھ ڏاڍا عام آھن جيئن تندوري ماني، تندوري نان، تندوري لڇو پراٺو، مسي روٽي ۽ تندوري ڪلچو وغيرہ.
حوالا
زمرو:آذربائيجاني کاڌا زمرو:آرميني کاڌا زمرو:ازبڪستاني کاڌا زمرو:بنگالي کاڌا زمرو:پاڪستاني کاڌا زمرو:پنجابي کاڌا زمرو:تاجڪ کاڌا زمرو:ترڪمانستاني کاڌا زمرو:ترڪي جا کاڌا زمرو:جارجيائي کاڌا زمرو:سوري کاڌا زمرو:عراقي کاڌا زمرو:عرب کاڌا زمرو:فلسطيني کاڌا زمرو:قازقستاني کاڌا زمرو:ڀارتي کاڌا زمرو:ڪرغيز کاڌا زمرو:ڪرگيز کاڌا
کھڙا
کھڙا پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي خيرپور جي تعلقي گمبٽ جو ھڪ ننڍڙو شھر آھي جيڪو مذھبي بزرگن جي درگاهن جي ڪري مشھور آھي. ھتان جا کير جا پيڙا مشھور آھن.
مختار الثقفي
مختار بن ابي عبيد ثقفي (622 - 3 اپريل 687) ڪوفي ۾ علوين جو حامي انقلابي هو، جنهن 685 ۾ اموي خلافت خلاف بغاوت جي اڳواڻي ڪئي ۽ ٻئين فتني دوران 18 مهينن تائين عراق تي حڪمراني ڪئي.
مختار 622ع ۾ طائف ۾ ڄائو ۽ ننڍي عمر ۾ عراق هليو ويو ۽ ڪوفي ۾ وڏو ٿيو. 680 ۾ ڪربلا جي جنگ ۾ اموي خلافت جي فوج جي هٿان پيغمبر اسلام محمد جي ڏوهٽي حسين بن علي جي موت جي بعد هن مڪي ۾ اموين جي حریف خليفي عبد الله بن الزبير سان اتحاد ڪيو پر سندن اتحاد گھڻي دير نه هلي سگھيو. نتيجي طور مختار ڪوفي موٽي ويو جتي هن محمد بن حنفيه ،چوٿين خليفي علي جو پٽ ۽ حسين جو ڀاءُ، جي مهدي ۽ امام هجڻ جي دعوي ڪئي ۽ علوي خلافت جي قيام ۽ حسين جي قتل جو بدلو وٺڻ جي لاءِ مهم هلائي. هن آڪٽوبر 685ع ۾ زبيري گورنر کي نيڪالي ڏئي ڪوفي تي قبضو ڪري ورتو. بعد ۾ هن حسين جي قتل ۾ ملوث ماڻهن کي سزائون ڏيڻ جو حڪم جاري ڪيو. ابن الزبير سان دشمني مختار جي لاءِ نقصانڪار ثابت ٿي ۽ آخرڪار چار مهينن جي گهيري کان پوءِ بصري جي زبيري حاڪم مصعب بن الزبیر جي فوجن مختار کي سندس ست هزار ساٿين سميت قتل ڪيو.
جيتوڻيڪ مختار شڪست کاڌي ۽ سندس انقلاب ناڪام ٿيو پر هن جي تحريڪ جا دور رس نتيجا نڪتا. هن جي وفات بعد هن جي پوئلڳن هڪ بنياد پرست شيعه فرقو قائم ڪيو، جيڪو بعد ۾ ڪيسانيه جي نالي سان مشهور ٿيو ۽ جنهن ڪيترن ئي نون عقيدن جو بنيد وڌو ۽ بعد ۾ ايندڙ شيعن جي نظرين کي متاثر ڪيو. مختار موالين (عراق جا مقامي ماڻهون جن اسلام قبول ڪيو) جي سماجي حيثيت کي بلند ڪيو ۽ اهي هڪ اهم سياسي وجود بڻجي ويا. موالين ۽ ڪيسانيه 60 سالن بعد عباسي انقلاب ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. مسلمانن ۾ مختار هڪ تڪراري شخصيت آهي؛ ڪيترن ئي جي مطابق هو هڪ ڪوڙو نبي هو، پر شيعه هن کي قدر جي نگاه سان ڏسن ٿا ان ڪري جو هن حسين جي َقاتلن کان بدلو ورتو. جديد دور جا مورخ به هن بابت مختلف رايا رکن ٿا. ڪجهه جو چوڻ آهي ته هو هڪ مخلص انقلابي هو ۽ ڪجهه جي مطابق هو هڪ مڪار موقعي پرست شخص هو.
9 صفر
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:صفر
مهدي مرزا مهدي تهراني
مهدي مرزا مهدي تهراني (فارسي: مهدی تهرانی) (پيدائش 13 مارچ 1970 تي تهران ۾) هڪ ايراني صحافي، مورخ، فلم نقاد، ۽ ايران-عراق جنگ ۾ اڳوڻي بحريه ۽ رينجر آهي.
مهدي مرزا مهدي تهراني ڊيور رينجر يونٽ جي پهرين بٽالين جو ڪمانڊر آهي ۽ ايران-عراق جنگ ۾ آپريشن ڪربلا-4 ۾ هن 500 رڪني يونٽ جي 17 بچيل ويڙهاڪن مان هڪ آهي.
حوالا
زمرو:1970ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
حيدر منزل
ڪراچي ۾، جي ايم سيد جو گهر نه رڳو جي ايم سيد جي سياسي ۽ سماجي زندگيءَ جي حوالي سان بلڪي هن گهر جي هر ڀِت سياسي تاريخ جي پڻ شاهد پڻ آهي. حيدر منزل اهو هنڌ آهي، جتي 1934ع ۾ سنڌ پيپلز پارٽيءَ جي پيڙهه رکي وئي هئي. هن پارٽيءَ جو صدر بلاول ڀٽو زرداريءَ جو پڙنانو سر شاهه نواز هئو.
1941ع ۾ جڏهن جي ايم سيد ۽ الله بخش سومرو جي وچم سياسي اڻبڻت پيدا ٿي ته ان جي حل لاءِ مولانا ابوالڪلام آزاد حيدر منزل آيو هو ۽ سيد کي الله بخش سومري جي حمايت ڪرڻ لاءِ قائل ڪري ورتو، جنهن جي نتيجي ۾ الله بخش سومرو ٻيهر جو پريميئر (وزير اعظم / وڏو وزير) چونڊجي آيو.
1940ع ۾ جڏهن جي ايم سيد، مسلم ليگ سنڌ جو صدر ٿيو ته محمد علي جناح، ساڻس ملاقات لاءِ حيدر منزل آيو هئو. عوامي ليگ جو سرواڻ ۽ بنگلاديش جو باني شيخ مجيب الرحمان پڻ 1969ع ۾ حيدر منزل آيو هئو.
حيدر منزل ۾ جيڪي وڏا وڏا سياسي اڳواڻ جي ايم سيد سان ملڻ جي لاءِ آيا، انهن ۾ خان عبدالغفار خان (باچا خان)، غوث بخش بزنجو، عطاءُ الله مينگل، حيدر بخس جتوئي، سنڌ اسيمبليءَ جو پهريون اسپيڪر ميران محمد شاهه، سر شاهه نواز ڀٽو، شاهه مردان شاهه پير پاڳارو، بيگم نسيم ولي خان، اڳوڻو وڏو وزير مرحوم جام صادق علي ۽ ٻيا شامل آهن.
ان کان سواءِ متحده قومي موومينٽ (ايم ڪيو ايم) جو باني اڳواڻ الطاف حسين ۽ مهاجر قومي مومينٽ جو اڳواڻ آفاق احمد به حيدر منزل اچڻ وارن ۾ شامل آهن. جي ايم سيد جو گهر، حيدر منزل 1974ع کان پهرين ۽ پوءِ سنڌ ۾ مختلف تحريڪن جو مرڪز رهندو آيو آهي. انهن تحريڪن ۾ سنڌ جي بمبئي کان الڳ ٿيڻ، ڪراچي جي مرڪز کان واپسي ۽ ون يونٽ جي خاتمي جي جاکوڙ اهم آهن. هن وقت حيدر منزل ۾ سنڌ يونائيٽڊڊ پارٽي جي مرڪزي آفيس پڻ موجود آهي ۽ هتان سياسي جاکوڙ اڃان تائين هلندڙ آهي. ۽ تاريخ هتي ختم ٿئي ٿي 2019 ۾ حيدر منزل جو وجود هميشه لاءِ ختم ٿي ويو
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌ زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ زمرو:جي ايم سيد
10 صفر
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:صفر
روحل فقير
صوفي روحل فقير (1734 – 1804ء) هڪ صوفي-شاعر هيو. هن جي ذات زنگيجا هئي، هي مسلمان هيو. هندو ان کي ڀڳت ڪبير جو ٻيو جنم سمجهندا هئا، انهن جي شرڌا مطابق ڪبير جو ٻيو اوتار روحل جي نالي سان سنڌ ۾ ٿيو آهي. پر مزار تي موجود اسلامي پيروڪارن انهن سڀني ڳالهين کان انڪاري آهن. هن جي مزار ڪاندري شريف تعلقو روهڙي ضلعو سکر ۾ آهي.
حوالا
زمرو:1804ع جون فوتگيون زمرو:سکر ضعلو جا ماڻھو زمرو:سنڌي شاعر زمرو:سنڌي ماڻھو
احمد شاڪر
زندگي جو احوال
احمد شاڪر جو اصل نالو احمد علي گائنچو پٽ محمد خان گائنچو آهي. هيءُ 5 فيبروري 1997ع تي سعودي عرب مڪي ۾ پيدا ٿيو پر سندس اباڻو شهر ميهڙ، تعلقو ميهڙ، دادو ضلعو، سنڌ آهي جتي هاڻي رهائش پذير آهي.
اتعليم ۽ ادب
هن ننڍپڻ ۾ شاعري ۽ نثر لکڻ شروع ڪيو. هن مسلسل جاکوڙ، محنت ۽ مشقت سان ننڍي عمر ۾ شاعر ۽ ليکڪ طور پاڻ کي مڃايو آهي. هن مئٽرڪ جو امتحان گورنمينٽ هاءِ اسڪول ميهڙ منجهان پاس ڪيو ۽ انٽر جو امتحان گورنمينٽ ڪاليج ميهڙ مان پاس ڪيائين. شاڪر بي ڪام جي ڊگري شهيد بينظير ڀٽو يونيورسٽي، شھيد بينظير آباد اڳ (نوابشاھ) مان حاصل ڪئي. احمد شاڪر جي شاعري ۽ توڙي نثر نگاري هند توڙي سنڌ جي سنڌي ٻولي ۾ نڪرندڙ اهم رسالن ۽ اخبارن ۾شايع ٿيل آهي. سندس ڪتاب، قديم دؤر جون عظيم فلسفي عورتون, ڪوتا جِي ڪلا ۽ هڪ نظر هيڏانهن بِه ڇپيل آهن. احمد شاڪر ڪيترن ئي ڪتابن جو تجزيو به لکيو آهي. شاڪر سماج ۾ ٿيندڙ ناانصافين تي به قلم کنيو آهي.
حوالا
زمرو:شاعر زمرو:ليکڪ زمرو:سنڌي ماڻھو
ڊاسياتيس
ڊاسياتيس: اصل م يوناني ٻوليءَ جي لفظن داسيس (δασύς) ۽ باٽس (βατίς) مان نڪتل آهي. داسيس جي معني آهي کنھرو يا گھاٽو ۽ باٽس جي معني آھي تختو يا اسڪيٽ. اھا ڊاسياتيڊاء خاندان جي ھڪ جنس آھي جيڪا ائٽلانٽڪ ۽ ميڊيٽرينين سمنڊن ۾ رھندڙ آھي
11 صفر
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:صفر
غيبي ديرو جاگير 6 چڪ 5
ديھ غيبي ديرو جاگير 6 چڪ 5  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جنھن ۾ ڪوبہ ڳوٺ يا وسندي ڪانہ آھي. بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود ھن ديھ جي 1976ع تائين واري نقشي مطابق ھن ديھ جي اتر, اوڀر ۽ اولھ ۾ ديھ غيبي ديرو شڪارگاھ چڪ 6 اڻ سروي ۽ ڏکڻ ۾ ديھ غيبي ديرو شڪارگاھ چڪ 4 واقع ھئا. ھن ديھ جي مڪمل سروي ٿيل آهي جنھن مطابق ديھ ۾ ڪل 640 بلاڪ واقع آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
نڪولائي گيورگيئيوچ مخائلووسڪي
نڪولائي گيورگيئيوچ مخائلووسڪيNikolai Georgievich Mikhailovsky (Russian: Никола́й Гео́ргиевич Михайло́вский, 20 February 1852 – 10 December 1906) ھڪ روسي ليکڪ، مضمون نگار، انجينيئر ريل واري رستي کي تعمير ڪندڙ ھيو. عام طور تي ھن کي گرين-مخائلووسڪي سڏيندا آهن.
thumb|left|Garin-Mikhailovsky square
ڪوٽ ڏيجي
ڪوٽ ڏيجي کوٹ ڈیجی پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي خيرپور جو هڪ شھر ۽ تعلقي جو صدر مقام آهي جتي سنڌ جي تھذيب جا ھزارين سال پراڻا آثار موجود آهن. ھن شھر م ٽالپرن جو قلعو پڻ واقع آھي جيڪو 1790 ۾ تيار ٿيو جنھن جي ويجھو ڏيجي ڳوٺ ھيو جنھن ڪري ان شھر جو نالو ڪوٽ ڏيجي پئجي ويو. شھر ۾ ميرن جو بنگلو پڻ واقع آهي شھر خيرپور- نوابشاھ جي وچ م ٺھيل مھراڻ ھاء وي تي واقع آهي. زمرو:خيرپور ضلعو زمرو:خيرپور ۾ گُنجان آباديون زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
سوات ۾ پٿرن تي ٽي هزار ورهيه پراڻا تصويري عڪس
پاڪستان جي صوبي خيبر پختون خواه جي علائقي سوات جي تعلقي بريڪوٽ کان 8 ڪلوميٽرَ پنڌ تي موضع ڪنڊاڪ ڪوٽه جي جبل تي 3000 هزار ورهيه پراڻيون پينٽنگز لڌيون آهن.
هن علائقي کي ڪاڪئي ڪانڊو ۽ سرگاه سر سڏين ٿا. هي پراڻيون پينٽنگز انڊو آرين نسل جون هئڻ جون شاهديون مليون آهن.
هنن پينٽنگز کي ڌيان سان ڏسڻ کانپوءِ ماهر ان نتيجي تي پهتا آهن هتي ايسپاسوئي ۽ ايساڪينو يعني گهوڙن وارا ماڻهو (People of Horses) ۽ درد (Dard) قبيلا آباد هئا. هنن پينٽنگز مان ڄاڻ پوي ٿي ته ان دور ۾ هنن ماڻهن وٽ لکڻ ۽ پڙهڻ جي صلاحيت ڪنهن وٽ به ڪو نه هئي، تنهنڪري اهي تاريخ جو رڪارڊ تصويري صورت ۾ رکندا هئا.
هن سڄي واديءَ جي تاريخ پروٽو هسٽارڪ ڪلچر يعني تاريخ ۽ تاريخ کان پهرين جي زماني جي ثقافت تي بيٺل آهي. اندازو اهو ئي آهي ته هنن پينٽنگز ۾ ڪتب آيل رنگ ان دور ۾ هتان جي جبلن مان ملندڙ هڪ قسم جي پٿرن مان ٺاهيو ويو هوندو. جنهن کي مائيڪا چون ٿا. اهو رنگ ايڏو ته پڪو آهي جو ٽي هزار سالن کان پوءِ به ان رنگ مان ٺاهيل تصويرون صاف ڏسي سگهجن ٿيون.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:پراڻا ماڳ زمرو:تاريخي ماڳ
فريچياروسا
thumb|left| 2014 ۾ ٺاھيل فريچياروسا 1000 جي ريل ڪار
فريچياروسا:Frecciarossa 1000: جنھن کي ETR 1000' به سڏيو ويندو آهي.اھا اٽليءَ جي سرڪاري ريلوي ھلائيندڙ اداري  ٽرينيٽيليا (Trenitalia )  جي تيز رفتار ٽرين آهي. اھا ملٽي نيشنل ڪمپنين جي گڏيل ڪارپوريشن بمبارڊيئر ۽ اٽليءَ جي ريلوي ڪمپني اينسالڊوبيڊا (ھاڻي نالو: ھٽاچي ريل اٽلي جي گڏيل وينچر ذريعي تيار ڪئي آهي. ان جي ڊزائين ۽ پيداوار ٻنھي ڪمپنين ۾ ورھايل ھئي ھن ٽرين جو ڊزائين 2008 ۾ تيار ڪيو ويو جنھن تي گھڻو ڪم  گروپو برٽون ڪيو. ٽرينيٽيليا 2010 ۾ اي.ٽي.آر.1000 يا فرينچاروسا ٽرين جي 50 يونٽن جو آرڊر ڏنو. تيز رفتاريءَ جي ڪري ان کي ڏاڍي پذيرائي ملي
راڌا
thumb|راڌاراڻي جي راجستاني انداز ۾ پينٽنگ
راڌا (Radha) (هندي: राधा) کي راڌيڪا، راڌاراڻِي، ڪشوري، راڌي، شياما، سري جي، هري ۽ پريا جي نالو سان پڻ سُڃاتو ويندو آهي. راڌا هندو مذهب ۾ خاص طور گوديا وشنومت جي روايت ۾ هڪ معروف ديوي آهي، جنهن جي محبت ۽ عقيدت جي ديوي طور پوڄا ڪئي ويندي آهي. راڌا ڀڳوان ڪرشنا جي ابدي ساٿياڻي آهي ۽ ان سان گڏ ابدي رهائش گولوڪا ڌام ۾ گڏ رهندي آهي. ايئن مڃيو ويندو آهي تہ هوءَ ديوي لڪشمي، ڀڳوان ويشنو جي زال جو اوتار آهي ڇاڪاڻ تہ ڪرشنا پاڻ ويشنو جو اوتار آهي. هيءَ ڪرشنا جي اندروني سگهہ يا هالديني شڪتي (آنند شڪتي) آهي. لکتن (صحيفن) موجب، هوءَ برج گوپيس (ڪُنؤاري ڏوڌڻ) جي سردار هئي، گوپي جيڪي ڪرشن لاءِ پنهنجي پوري عقيدت لاءِ سُڃاتا ويندي آهن. هيءَ شري ڪرشنا (ڀڪتي ديوي) لاءِ پارا ڀڪتي (مڪمل عقيدت) جي مثال آهي ۽ ڪجهه روايتن مطابق هيءَ ڀڳوان ڪرشنا جو ناري وارو روپ آهي. هر سال راڌراڻي جي جنم جو ڏينهن راڌاشتمي طور ملهايو ويندو آهي.
12 صفر
واقعا
2ھ - مسلمانن کي جھاد جي اجازت ملي. Wikipedia:حوالو گهربل''
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:صفر
راڌا
کيس ورينداون ايشوري (شِري ورينداون ڌام جي راڻي) پڻ سڏيو ويندو آهي، جيڪا کير واري، ڏوڌڻ راڻي ۽ ورينداون بارسنا جي راڻي طور ظاهر ٿي هئي. شري ڪرشنا کي هن بي لوث محبت ۽ ارپڻ جي سکيا ڏني.هيءَ وشنومت ۾ اعليٰ ديوي آهي. راسڪ سنتن هن جو ذڪر سپريم ديوي جي نزول، لامحدود لڪشمي جي ماخذ،طور ڪيو آهي، هيءَ يوگامايا ۽ هلادني شڪتي (الٰهي محبت جي طاقت) جي اصل شڪل آهي جيڪو مُک ڀڳوان شري ڪرشنا جي اصل طاقت آهي.
هندستان ۾، خاص طور تي گوديا ويشنواس پاران، اولهہ بنگال ۾ وشنواس، بنگلاديش مانيپور ۽ اوڙيسا ۾ راڌا کي پوڄا ڪئي ويندي آهي. ٻئي جاءِ تي، نمبارڪا سمپراديا ۽ شري چيتانيا مهاپراڀو سان ڳنڍيل تحريڪن ۾ سندس گهڻو احترام ڪيو ويو آهي.
بڻ بنياد
سنسڪرت لفظ راڌها (سنسڪرت:राधा) جو مطلب "خوشحالي، ڪاميابي" آهي.
تشريح
راڌا هندومت جي وشنومت روايتن ۾ هڪ اهم ديوي آهي.سندس لڇڻَ (خاصيتون)، ظاهري ڏيکاءُ ۽ ڪردار علائقن جي لحاظ کان مٽجندڙ آهي.شروعاتي زماني کان وٺي، هوءَ ڳنوارُ (ڳئون چاريندڙ) ڪرشن سان لاڳاپيل هئي، جيڪو ڀگواد گيتا جو پرچارڪندڙ (ڳالهائيندڙ، اسپيڪر) آهي.
راڌا ۽ سيتا
راڌا-ڪرشنا ۽ سيتا رام جا جوڙا ٻن مختلف ترتيب جي شخصيتن جي نمائندگي ڪن ٿا، ڌرم ۽ طرز زندگي تي ٻہ نظريا، ٻئي زندگي جي راهہ ۾ لاڏڪوڏ سان هلندڙ آهن جنهن کي هندوڌرم سڏيو ويندو آهي.
مندر
راڌا ۽ ڪرشنا چيتانيا مهاپرڀو، والاڀاچاريا، چنديداس ۽ وشنومت (وشنووزم) جي ٻين روايتن ۾ مندر جي ڌيان جو مرڪز آهن.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ماتا ديويون زمرو:هندو ديويون
خراب صورتحال جو جائزو
خراب صورتحال جو جائزو يا وَرسٽ ڪيس ايناليسز (Worst Case Analysis) جي هن اصطلاح ذريعي اُميد کان وانجهيل اهڙي صورتحال بيان ڪئي ويندي آهي، جنهن ۾ حالتون ٺيڪ ٿيڻ جا روايتي طريقا پنهنجو اثر وڃائي ويهن ۽ لاڳاپيل ڌُر ۾ نااُميدي ڇانئجي وڃي. هيءُ تصور سلامتي، فوجي مسئلن ۽ بچاءَ جي رٿابنديءَ ۾ ڏاڍي اهميت رکي ٿو ۽ دُشمن جي حاوي ٿيڻ مهل پيدا ٿيندڙ حالتن جو نقشو چٽيندي، ڪنهن به مُعاملي جي تفصيلي جائزي تي زور ڏيئي، ٿيڻ جوڳو حل تجويز ڪري ٿي. ڪيترا سياستدان، فوجي جنرل ۽ آمر عوام آڏو منجهيل مسئلا ۽ صورتحالون تجزيي لاءِ اُڇلي، کانئن مُختلف ٻين مسئلن تي حمايت حاصل ڪري وٺندا آهن. هن اصطلاح کي ائٽمي هٿيارن جي حوالي سان به سُڃاتو وڃي ٿو. جنهن مطابق اها تصديق ٿيندي آهي ته ڪو به تجربو يا هٿيار اُهي گهربل معيار، صلاحيتون ۽ خاصيتون رکي ٿو، جيڪي کيس ڪاميابيءَ سان ٽارگيٽ تائين رسائين.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سماجي اڀياس
روسڪامن ڪائونٽي ڪائونسل
روسڪامن ڪائونٽي ڪائونسل  جمھوريه آئرلينڊ م مڪاني حڪومت جي ھڪ اختياري آھي. اھا جمھوريہ آئرلينڊ جي لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2001, تحت ڪم ڪري ٿي. ڪائونسل جي ذميداري م رھائشي منصوبه بندي، ڪميونٽي جا معاملا، روڊن جي سنڀال، آمدورفت، شھري منصوبابندي ۽ ترقي، آسائشن جي بندوبست، ثقافت ۽ قدرتي ماحول شامل آهن. ڪائونسل جا 18 چونڊيل رڪن ھوندا آھن جيڪي ڪائونٽي جي ڪيٿائيئرليخ کي چونڊيندا آهن جيڪو ڪائونسل جو سربراھ ھوندو آھي.
خيبرپختونخوا صوبائي اسيمبلي
خيبرپختون خواهه صوبائي اسيمبلي، پاڪستان ۾ خيبرپختونخوا قانون ساز اسيمبلي آهي. اهو پاڪستان جي آئين جي آرٽيڪل 106 جي تحت قائم ڪيو ويو هو. هن ايوان ۾ 124 سيٽون آهن ، جن مان 99 سڌي طرح چونڊيل آهن ، جڏهن ته 22 سيٽون عورتن لاءِ ۽ 3 غير مسلم اقليتن لاءِ مخصوص آهن.
باڪو
باڪو آذربائيجان جو آبادي ۽ پکيڙ ۾ سڀ کان وڏو شهر ۽ ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ آهي. هاڻوڪي ميئر جو نالو حاجي بالا ابوطالبوف آهي. آباديءَ ۽ پکيڙ ۾ ھي شھر ڪوھ قاف ريجن ۽ ڪيسپئن سمنڊ جو پڻ سڀ کان وڏو شهر آهي. 2020 تائين باڪو آذربائيجان جو واحد ميٽروپوليٽن شھر يا ميٽروپولس آھي. باڪو تيل جي دولت سان مالا مال علائقي ۾ واقع هجڻ سبب تيل جي صنعتن جو مرڪز آهي. باڪو شھر جي آڳاٽي حصي جي چئوگرد فصيل آهي. شھر جي ان پراڻي حصي کي ڊسمبر سال 2000 ۾ گڏيل قومون جي ذيلي اداري يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثو قرار ڏنو. شطرنج جي عالمي شهرت يافتہ رانديگر گيري ڪيسپاروف جو تعلق انهيءَ شهر سان آهي.
پي آءِ اي فلائيٽ 661
پاڪستان انٽر نيشنل ايئر لائن (PIA) جي فلائيٽ پي ڪي 661 (PK Flight 661) هڪ هوائي هاڃي جو شڪار ٿيڻ کان پوءِ ڪري تباھ ٿي وئي، جنهن ۾ 48 سفر ڪندڙ مسافر پڻ مارجي ويا.
باڪو
شھر جو نالو
باڪو جو نالو فارسي لفظ بادڪوبه (هوائن جو ماريل) سان مشتق آهي ۽ ان جو محل وقوع جي لحاظ سان گهڻو موزوں آهي. وچئين دور جا مورخ انکي باڪويه، بلاڪوہ ۽ باڪه پڻ لکن ٿا.
پي آءِ اي فلائيٽ 661
چترال کان اسلام آباد ايندڙ پي آءِ ايَ جو هوائي جهاز حوليان جي ويجهو جابلو علائقي ۾ اربع 7 ڊسمبر 2016ع جي ڏهاڙي ڪري تباھ ٿي ويو، جنهن ۾ ناليوارو ڳائڻو ۽ نعت خوان جنيد جمشيد ۽ سندس زال پڻ اجل جو شڪار ٿي ويا.
سارس ڪووي 2
گنڀير تکو پيڙيندڙ ساهه کڻڻ وارو سينڊروم ڪورونا وائرس 2 (سارس ڪووي -2) (Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2) ، ان کان اڳ انکي عارضي نالو 2019 ناول ڪوروناوائرس (2019-nCoV) جي نالو سان سڏيو ويندو هيو ، جيڪو هڪ هاڪاري-اِدراڪ واري سنگل ڦاٿل اٽڪي بيٺل آر اين اي وائرس آهي. اهو انسانن ۾ متعدي آهي ۽ ڪورونا وائرس جي بيماري هلندڙ (روان) مها وبائي روڳ 2019 (COVID-19) جو سبب آهي  جنهن کي ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن (ڊبليو ايڇ او) پاران پبلڪ هيلٿ ايمرجنسي آف انٽرنيشنل ڪنسرن طور پبلڪ هيلٿ ايمرجنسي نامزد ڪيو آهي.
سارس-ڪووي-2 ۾ بيٽ ڪورونا وائرس سان جينياتي مشابهت آهي، جتان کان ان جي بڻياد ممڪن ٿيو آهي. هڪ انٽرميڊئيٽ جانورن جو ذخيرو جهڙوڪ پينگولين کي پڻ انسانن جي تعارف ۾ شامل سمجهيو ويندو آهي.
هڪ ٽيڪزانامي گرمي جي درجي جي نقطي نظر سان، سارس ڪووي-2 کي ڳنڀير تِکو ساهہ سينڊروم سان متعلق ڪورونا وائرس (SARSr-CoV) پرجاتين جي ڇڪَ (تناؤ) جي طور تي درجا بندي ڪيل آهي.
حوالا
زمرو:ڪوروناوائرس مها وبا 2019- 2020
باڪو
تاريخ
تاريخ ۾ ان جو ذڪر ٽئين صدي هجري کانپوءِ ملي ٿو. اٺين صدي عيسويءَ ۾ باڪو شروانشاھي واري شاھي حاڪميت ھيٺ ھيو
پرديسي (سنڌي فلم)
پرديسي 1958 جي سنڌي فلم آهي ان جو ايس. اي غفار هدايتڪار هيو.
حوالا
زمرو:پاڪستاني فلمون
باڪو
شروانشاھي ۽ صفوي دور
شروانشاھي دور ۾ ڏھين صدي عيسويءَ جي شروعات ۾ ھي شھر اڪثر خزارن ۽ خيو وارن روسين جي حملن جي زد ۾ رھيو. شروانشاھي حاڪم شروانشاھ اخستان پھرين ھن شھر ۾ بحري فوج قائم ڪئي جنھن 1170ع جي روسي حملي کي ڪاميابي سان پسپا ڪيو. 1191ع ۾ شروان جي گادي جي هنڌ شماخي ۾ طاقتور زلزلو آيو جنھن ڪري شروانشاھي درٻار باڪو منتقل ڪئي وئي.م.
باڪو جي سرزمين ۽ پوري آذربائيجان سڀ کان وڌيڪَ اثر شروانشاھي دور ۾ حاصل ڪيو. 12 کان 14 صدي عيسويءَ ۾ باڪو ۽ ان جي پسگردائيءَ وارن شھرن جي وڏي پيماني تي قلعبندي ڪئي وئي. شروانشاھي دور ۾ ڪنوارين وارو مينار، رماني قلعو، نارداران قلعو، شاگان قلعو،  مردڪان وارو چوڪنڊو قلعو،  مردڪان وارو گول قلعو ۽ باڪو اپسمنڊ ۾ واقع ٻيٽ تي قصر سباييل جوڙيا ويا. باڪو ۾ پراڻي شھر وارو ڪوٽ بہ ان دؤر جو اڏيل آھي. سورھين صدي عيسويءَ ۾ باڪو جي دولت ۽ ان جي اسٽريٽجڪ بيھڪ پاڙي وارين رياستن جي ڌيان جو مرڪز رھي. باڪو چوڏھين ۽ پندرهين صدي عيسويءَ ۾ سني مسلمانن جي ترڪماني گھراڻن قرہ قويونلو ۽ آق قويونلو جي حاڪميت ۾ رھيو جيڪي ايراني ايمپائر جي زير اثر ھيا. آق قويونلو گھراڻي جي زوال بعد باڪو ايران جي صفوي گھراڻي جي شاھ شاھ اسماعيل (دور حڪمراني:1501–1524) جي چڙھائي جو شڪار ٿيو جنھن 1501ع ۾ ان تي قبضو ڪيو پر ھن شروانشاھي گھراڻي کي ايراني بالادستي ھيٺ اقتدار ۾ رھڻ جي اجازت ڏني. ان کان پوءِ شاھ ٿماسب پھرين (دور حڪمراني: 1524–1576) شروانشاھي گھراڻي کي مڪمل طور تي اقتدار کان بي دخل ڪري ڇڏيو ۽ باڪو کي شروان صوبي جو حصو بڻائي صفوي ايمپائر ۾ شامل ڪري ڇڏيو. اھڙي طرح باڪو ايراني ايمپائر جو اوڻويھين صديءَ ۾ ٿيل گلستان واري معاهدي تائين ان جو حصو رھيو. صفوين نائين صدي کان بادشاھي ۾ رھندڙ شروانشاھي خاندان جي ھميشه جي لاء خاتمو آندو. صفوين ۽ خلافت عثمانيه جي وچ ۾ جنگ (1578-1590) دوران باڪو تي قبضو ڪيو. 1583 کان 1606ع تائين خلافت جي قبضي ھيٺ رھيو. پر 1607 ۾ صفوي ايمپائر ان کي واپس قبضي ۾ ورتو. 1604ع ۾ صفوي ايمپائر جي شاھ عباس پھرين (دور حڪمراني:1588-1629) باڪو جي قلعي کي تباھ ڪري ڇڏيو.
جديد دؤر جي شروعات ۾ باڪو تجارتي لحاظ کان دنيا جي واپارين جي ڌيان ڇڪائيندڙ علائقو بڻجي ويو. خاص طور تي انڊيا جي واپارين اتي ڪافي ناڻو ڪمايو ۽ اتي ھندن، سکن ۽ پارسين جي عبادت لاء ھڪ گڏيل عبادتگاھ آتشگاھ مندر جي نالي سان جوڙائي. صفوي ايمپائر جي زوال واري دؤر ۾ روسي ايمپائر موقعي جو فائدو وٺندي جنگ شروع ڪئي جيڪا 1722 کان 1723 تائين جاري رھي جنھن جي نتيجي ۾ مجبورن صفوي ايمپائر باڪو وارو علائقو روس جي حوالي ڪيو
روسي ايمپائر ۽ قجر ايمپائر
10 مارچ 1730ع ۾ نادر شاھ (دور حڪمراني: 1736–1747) گنجه واري معاهدي ذريعي باڪو ۽ ٻيا علائقا روس کان طاقت جي زور تي واپس ورتا. نادر شاھ جي وفات کان پوءِ ايراني ايمپائر ٽٽي کوڙ نيم خودمختيار فارسي خانيٽن ۾ تبديل ٿي وئي. باڪو خانيٽ پڻ انھن مان ھڪ ھئي جنھن جو حاڪم مرزا محمد خان ھيو پر جلد ئي اھا قبا خانيٽ جي ماتحتي ۾ اچي وئي. ان دور ۾ باڪو شھر جي آبادي پنج ھزار جي لڳ ڀڳ ھئي. لاڳيتن جنگن باڪو جي معيشت تباھ ڪري ڇڏي ھئي.
1796ع جي بھار ۾ روسي ملڪه ڪيٿرائن پھرين فارس جي قجر ايمپائر تي فوجي چڙھائي ڪئي. جرنل زبوف 13000 فوجين سميت حملو ڪري بغير مزاحمت جي باڪو تي قبضو ڪيو. 13 جون 1796ع تي شھر ۾ روسي فوجي گيريزن قائم ڪئي وئي. راڻي ڪيٿرائن جي وفات سبب اھا مھم پائول پھرين جي حڪم تي ختم ڪئي وئي ۽ روسي فوج کي باڪو ڇڏڻ جو حڪم مليو. مارچ 1797 ۾ روسي فوج نڪري وئي ۽ باڪو واپس قجر ايمپائر جي ڪنٽرول ۾ آيو. 1804 کان 1813 تائين روسي ايمپائر ۽ قجر ايمپائر وچ ۾ جنگ ھلي جنھن جو خاتمو 1813ع ۾ گلستان واري معاهدي سان ٿيو جنھن ذريعي باڪو ۽ ٻيا علائقا قجر ايمپائر مجبور ٿي روسي ايمپائر جي حوالي ڪيا. 1826 کان 1828 ۾ قجر ايمپائر ۽ روسي ايمپائر ۾ وري جنگ ٿي جنھن ۾ باڪو ڪجھ وقت ايراني قبضي ۾ آيو پر پوء ترڪمنچائي معاھدي ذريعي روسي ايمپائر وري علائقا واپس ورتا جڏھن 1813 ۾ باڪو روسي قبضي ۾ آيو تہ ان جي آبادي اٺ ھزار کن ھئي ۽ سمورا ماڻھو تاتي نسل وارا ھيا.
کاٻو|thumb|باڪو ۾ ميڊن ٽاور|200px
تيل جي دريافت
روس 1837ع ۾ باڪو شھر ٻاھران بالاخاني ۾ آذربائيجان جو پھريون تيل صاف ڪرڻ لاء تيل جي ريفائنري لڳائي. 1800 واري پھرين ڏھاڪي ۾ تيل لاءِ ھتي ڊرلنگ جي شروعات ٿي. باڪو ۾ پھرين ڀيرو تيل 1846ع ۾ شھر لڳ بيبي حيبت مسجد ڀرسان واقع تيل جي کوھ مان ڪڍيو ويو شروع ۾ ھٿرادو طريقي سان کوھ کوٽي پوء انھن ۾ ڊرلنگ ڪري تيل ڪڍيو ويندو هو. 1872ع ۾ تيل سان سرشار زمينون نيلام ڪري پرائيويٽ سيڙپڪارن کي آڻي ان ذريعي وڏي پيماني تي تيل جي ڳولا شروع ڪئي وئي. 1880 واري ڏھاڪي ۾ باڪو لڳ ھڪ صنعتي علائقو قائم ڪيو ويو جيڪو بعد ۾ بليڪ ٽائون (ڪارو شھر), سڏجڻ لڳو. ويھين صديءَ جي شروعاتي دؤر ۾ بين الاقوامي منڊي ۾ وڪامجندڙ اڌ تيل باڪو مان نڪتل ھيو. تيل جي دريافت ھن شھر جي آبادي ۾ تيزي سان اضافو آندو.
عالمي جنگون
پھرين جنگ عظيم دوران 1917ع ۾ روسي انقلاب روسي ايمپائر جو انت آندو. باڪو ھڪ جھوني بالشيوڪ ڪميونسٽ اسٽيفن شاھوميان جي سربراھي ۾ 26 باڪو ڪوميسار يا باڪو ڪميون جي ڪنٽرول ۾ اچي ويو. شھر گھرو ويڙھ جي ور چڙھي ويو. بالشويڪن ۽ آرمينيائي انقلابي فيڊريشن جي فوجين سان مقامي آذربائيجاني مزاحمت ڪري رهيا ھيا. ان ويڙھ ۾ باڪو منجھ 3000 کان 12000 تائين آذربائيجاني ماڻھو مارجي ويا 28 مئي 1918 ۾ ٽرانسڪاڪيشن ڊيموڪريٽڪ فيڊريٽو ريپبلڪ ۾ شامل آذربائيجاني ڌڙي گنجه ۾ آذربائيجان ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ جي آزادي جو اعلان ڪيو. نئين آزاد ٿيل ان ريپبلڪ عثماني خلافت کان مدد گھري ۽ آذربائيجاني فوج خلافت عثمانيه جي فوج جي مدد سان جنرل نوري پاشا جي اڳواڻي ۾ باڪو ڏانھن پيشقدمي ڪئي ۽ شھر بالشويڪن ۽ آرمينيائي انقلابي فيڊريشن جي فوجين کان ۽ ان سان گڏوگڏ منشويڪن ۽ برطانوي فوجين کان 15 سيپٽمبر 1918ع تي آزاد ڪرايو. باڪو واري جنگ بعد باڪو شهر ۾ ترڪ ۽ آذربائيجاني فوجين 10000 کان 30000 آرمينيائي ماڻھن جو قتل عام ڪيو ۽ ڦرلٽ ڪئي باڪو کي آذربايجان جي ريپبلڪ جو گاديءَ جو هنڌ بڻايو ويو. پھرين جنگ عظيم ۾ خلافت عثمانيه جنگ ھارائي ويٺي ۽ برطانيا سان مدروس وارو جنگبندي جو معاھدو ڪيو. نتيجتن ترڪ فوج کي باڪو ڇڏڻو پيو. جنرل مونٽگوميري 5000 برطانوي فوجين سان 17 نومبر تي باڪو ۾ داخل ٿيو ۽ پاڻ باڪو جو فوجي گورنر ھجڻ جو اعلان ڪيو ۽ مارشل لا لاڳو ڪئي. 1919ع جي پڇاڙيءَ ۾ برطانوي فوج باڪو مان نڪري وئي. باڪو آذربائيجاني ريپبلڪ جي ڪنٽرول ۾ رھيو. 28 اپريل 1920ع ۾ يارھين سرخ فوج باڪو ۾ گھري آئي ۽ بالشويڪن کي مضبوط ڪيو ۽ آذربائيجان سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ قائم ڪئي. 1921ع کان باڪو شھر شھري مجلس عامله جي نگراني ۾ رھيو. ان کان سواءِ باڪو پارٽي ڪاميٽي مختصرن باڪسوويت طور سڃاڻجندڙ ڪيسپئن سمنڊ جي ھن ميٽروپولس جي معاشي واڌاري ۾ ڪردار ادا ڪيو. 922 کان 1930 تائين باڪو سوويت يونين جي واپاري ميلن جو مرڪز رھيو ۽ اھو ايران ۽ وچ اوڀر لاء ھڪ واپاري پل جو ڪردار ادا ڪرڻ لڳو ٻي جنگ عظيم ۾ جرمني جي سوويت يونين تي حملي بعد باڪو ھڪ زبردست اسٽريٽجڪ اھميت وارو ٿي ويو. نازي جرمنيءَ سوويت يونين جي تيل جي سپلاءِ روڪڻ لاء باڪو تي قبضي ڪرڻ جو پلان رٿيو جنھن تي عمل لاء آپريشن ايڊلوائيس شروع ڪيو جيڪا ڪوھ قاف واري محاذ واري جنگ ھئي. نومبر 1942ع ۾ جرمني فوج باڪو کان 530 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي پھتي پر سوويت فوج آپريشن لٽل سيٽرن ذريعي جرمن فوج کي شڪست ڏئي پسپائي تي مجبور ڪيو. جزيرو نما آبشار کان پهريون ڀيرو مشينن وسيلي سال 1842 ۾ تيل ڪڍيو ويو. 1877 ۾ هتي ريلوي لائن وڇائي، 1907 ۾ باڪو کان باطوم (ڪارو سمنڊ) تائين تيل جي پائپ لائن مڪمل ٿي وئي ۽ معدني تيل برآمد ٿيڻ لڳو. روسي انقلاب کانپوءِ 31 جولاءِ سال 1918 کان 28 اپريل سال 1920 تائين باڪو آزاد مملڪت آذربائيجان جو گاديءَ جو هنڌ رهيو، وري ريڊ آرمي ان تي قبضو ڪري ورتو. سال ڊسمبر 1991 ۾ سقوط روس کانپوءِ باڪو آزاد جمهوريہ آذربائيجان جو صدر مقام بڻجي ويو.
جاگرافي
ھن شھر جي جاگرافيائي بيھڪ اتر ۾ 40.395278 درجي تي ۽ اوڀر ۾ 49.882222 درجي واري ھنڌ ڪيسپئن سمنڊ جي اولهندي پاسي باڪو واري اپسمنڊ ۾ ابشرون اپٻيٽ جي ڏاکڻي ڪناري تي، ابشرون معاشي ريجن نالي صوبي ۾ واقع آهي. ان جي پکيڙ 2,130 چورس ڪلوميٽر (822.4 چورس ميل ) آهي. ڌرتي جي سامونڊي مٿاڇري کان ( ڪيسپئن سمنڊ جو شمار ھڪ ڍنڍ طور ٿئي ٿو تنھنڪري ان جي سطح سان ڀيٽ شمار ۾ نہ ايندي جيڪا خود عام سامونڊي سطح کان ھيٺ آھي) ھن شھر جي بلندي ڪاٽُو 28 ميٽر (-92 فٽ) آهي يعني هي وچٿري سامونڊي مٿاڇري کان به هيٺئين مٿاڇري تي واقع آهي جنھن ڪري ھي شھر دنيا جو سڀ کان وڌيڪَ ھيٺاھين تي واقع گادي جو هنڌ ۽ سامونڊي سطح کان ھيٺ واقع دنيا جو سڀ کان وڏو شھر آهي. ھن شھر جي چؤطرف کوڙ گل فشان جھڙڪ ڪيارڪي، بوگخ بوگخا، لوڪباتان ۽ ٻيا شامل آهن.
آبادي
ھن شھر جي رھاڪن کي باڪوويئن سڏيندا آهن سنڌي ۾ انھن کي باڪوويائي ماڻھو سڏبو آهي. آبادي 2008ع ۾ 19 لک 70 هزار هئي ۽ 2009 ۾ ان جو ڪاٿو 20 لک جي لڳ ڀڳ ھيو. . ملڪ جي مسلمان آبادي شيعه مذهب سان تعلق رکندڙ آھي. ايران کان پوء آذربائيجان دنيا ۾ ٻيون نمبر وڏو شيعن جو ملڪ آھي.
پي آءِ اي فلائيٽ 661
شروعاتي ڄاڻ پٽاندڙ هوائي جهاز جي انجڻ ۾ خرابيءَ جي ڪري هاڃو پيش آيو. هوائي جهاز جو پائليٽ صالح جنجوعا ۽ ساٿي پائليٽ احمد جنجوعا پاڻ ۾ ڀائر هئا. ان کان سواءِ هوائي جهاز ۾ ٻه هوائي ميزبانون (ايئر هسٽسون) صدف فاروق ۽ عاصما عادل پڻ سوار هيون. هوائي جهاز ۾ 31 مرد، 9 عورتون ۽ 2 ٻار پڻ سوار هئا. ڊپٽي ڪمشمنر چترال پڻ هن ئي فلائيٽ ۾ سوار هئو.
هي هوائي جهاز اسلام آباد کان مسافرن کي کڻي چترال ويو هئو ۽ هن جهاز کي واپس شام جو چار لڳي 45 منٽن تي واپس اسلام آباد پهچڻو هئو. پر لينڊنگ کان ڪجھ وقت پهرين هوائي جهاز جو ريڊار سان لاڳاپو ڪٽجي ويو. ان کان پهري پائليٽ مدد جي لاءِ ايمرجنسي ڪال ڪئي هئي، جنهن ۾ ان چيو هئو تہ جهاز جي هڪ انجڻ بند ٿي وئي آهي، جنهن جي ڪري کيس جهاز اڏائڻ ۾ ڏکيائي اچي رهي آهي. []
فلائيٽ پي ڪي 661 حادثي جي جاچ
سول ايوي ايشن اٿارٽي، جهاز جي حادثي جي جاچ لاءِ ايئر ڪموڊور منير بٽ جي سرواڻيءَ ۾ ٺاهيل ڪاميٽي واقعي واري هنڌ پهچي شاهديون گڏ ڪيون.
حوالا
زمرو:2016ع
باڪو
انتظامي ورهاست
باڪو جي ميٽروپولس 12 انتظامي ريئن يا ضلعن تي مشتمل آھي جيڪي 48 ننڍن ٽائونن ۾ ورھايل آھن جيڪي باڪو واري ٻيٽن جي جھرمٽ تي واقع آھن. جڏهن تي انھن مان ھڪ ٽائون باڪو کان 60 ڪلوميٽر پري تيل وارا پھاڙ جي نالي سان سمنڊ اندر ٺلھن تي بيٺل تيل جي فيلڊس جي صورت ۾ مصنوعي ٻيٽ وانگر آهي. باڪو جو پراڻو شھر ڪناري تي ڪوٽ وارو شھر، شروانشاھي محل ۽ ميڊن ٽاور سميت واقع آهي جنھن کي 2000ع ۾ يونيسڪو پاران عالمي ورثو قرار ڏنو آهي. باڪو جا 12ريئن يا ضلعا
اوھلن وارو نظريو
اوهلن وارو نظريو___ يا ___بين الاقوامي واپار جو جديد نظريوOhlin’s Theory___ or___ Modern :Theory of International Trade
حوالا
زمرو:نظريو
اليگزينڊر پشڪن
اليگزينڊر سرجيوچ پشڪنرومانوي دور جو روسي شاعر، ڊراما نويس ۽ ناول نويس ھيو   ۽ جديد روسي ادب جو باني ھيو ھن جو جنم ماسڪو جي امير خاندان ۾ ٿيو ھن جي پيءُ جو نالو سرجي لوووچ پشڪن ھيو. پندرهن سالن جي عمر ۾ پشڪن پنھنجو پھريون نظم لکيو. ھن گريجوئيشن مشھور تعليمي اداري زرسڪئي سيلو ليسم مان ڪئي ان موقعي تي ھن پنھنجو مشھور نظم اوڊي ٽو لبرٽي چيو ھو جيڪو ان وقت تڪراري بڻجي ويو جنھن تي روسي زار اليگزينڊر پھريون کيس جلاوطن ڪرڻ جو حڪم ڏنو
اڄ کان ڏيڍ سؤ سال اڳ سن 1833ع ۾ اليگزينڊر پُشڪن ادبي مواد گڏ ڪرڻ جي سلسلي ۾ روس جي ڪنهن پرانهين علائقي ۾ وڃي نڪتو هو. اُتان ٿي پشڪن اورين برگ وريو، جتي سندس دوست ڪائونٽ پيرو وسڪي گورنر ه و. پشڪن وٽس مهمان ٿي رهيو. هڪڙي ڏينهن صبح جو پشڪن اڃا اگهور ننڊ ۾ هو ته هن پنهنجي گورنر دوست جا وڏا وڏا ٽهڪ ٻُڌا ۽ هو ڇرڪ ڀري جاڳي پيو. سبب پُڇڻ تي گورنر پشڪن کي اُن علائقي جي گورنر جو ڏانهس موڪليل خط ڏيکاريو، جتان ڪي ڏينهن اڳ پشڪن موٽيو هو. خط ۾ لکيل هو: ”تازو پُشڪن هت آيل هو. اوهان کي خبر آهي ته هو ڪير آهي؟ اسان هن جي ڏاڍي خبرداري سان سار سنڀال لڌي. پر اسان کي يقين آهي ته هو ادبي مواد هٿ ڪرڻ لاءِ اُن سفر تي آيل ڪونهي، پر سرڪاري بدعنوانين جي انگن اکرن هٿ ڪرڻ جي لاءِ هو خفيه سفر تي نڪتل آهي. اوهين ڄاڻو ٿا ته اوهان جي لاءِ اسان وٽ وڏي عزت ۽ احترام آهي. تنهن ڪري اسان اهو پنهنجو فرض سمجهي اوهان کي خبردار رهڻ جي صلاح ڏيون ٿا.“ پُشڪن ۽ گوگول پاڻ ۾ دوست هوندا هئا. پوءِ پُشڪن جڏهن گوگول سان گڏيو ته ساڻس اُن دلچسپ واقعي جو ذڪر ڪيائين ۽ کيس صلاح ڏنائين ته اُن مزيدار واقعي کي ڪنهن ادبي روپ ۾ آڻجي. گوگول پُشڪن کي هڪ اهڙي ٺڳ جي ڳالهه ٻڌائي جيڪو ڪنهن ننڍي شهر ۾ وڃي پاڻ کي سرڪاري ڪامورو ظاهر ڪري اُتي جي ننڍن ڪامورن کان پئسا ڏوڪڙ ڇڏائي ڀڄي ويو. بهرحال اُنهن واقعن کي ذهن ۾ رکي گوگول ”دي انسپيڪٽر جنرل“ جي عناون سان ڊرامو لکڻ شروع ڪيو، جيڪو هن سن 1835ع ۾ لکي پورو ڪيو.
حوالا
زمرو:1837ع جون فوتگيون
اسڪول بس
thumb|[[برطانيا جي برمنگھم جي ھڪ ڇوڪرين جي اسڪول بس]] اسڪول بس ھڪ مخصوص قسم جي بس ھوندي آھي جنھن کي يا ليز تي يا معاھدي تي يا رياست پنھنجي ملڪيت تي ھر ھڪ اسڪول جي انتظاميہ ھيٺ روانو ڪندي آھي. اھڙيون بسون باضابطہ اسڪولي شاگردن کي گھر کان اسڪول ۽ اسڪول کان گھر کڻي وينديون آھن. يا انھن کي ڪيترن ئي تجربيگاھن ۽ تفريح گاھن ڏانھن بہ وٺي وڃڻ جو ڪم ڪنديو آھن. اھڙيون اسڪولي بسون صرف ٻارن جي اسڪول يا ان جي لاڳاپيل اچ وچ سان جڙيل ھونديو آھن، اھي پينٽ ٿيل اسڪول جي نالي ۽ اچڻ وڃڻ جي رستي جو اشارو ڪنديون آھن. جڏھن تہ ھنگامي ۽ استثائي(؟) حالتن ۾ بہ ڪم آيندڙ بسون بہ اھڙي طرح سان پينٽ ڪيل يا نالا ۽ نشان ناھن رکنديون. ڪجھ ملڪن ۽ رياستن ۾ اسڪولي بسن جي الڳ سڃاڻپ ٺاھي رکڻ قانوني طور تي ضروري آھي. جڏھن تہ ڪجھ جڳھن تي ۽ ڪجھ ملڪن ۾ اھا ڳالھ اختياري آھي ۽ اسڪول انتظاميہ جي مرضي تي ٻڌل آھي. اسڪول بسن کي ھلائڻ واري ڊرائيور جو تربيت يافتہ ۽ لائسنس يافتہ ھجڻ ضروري آھي. اھو ان لاءِ آھي تہ انھن کي رستن تي گاڏيءَ کي ڏاڍي احتياط سان ھلائڻو ھوندو آھي. ان کان سواءِ گاڏي وارن کي بيھارڻ وقت ۽ گاڏي ھلائڻ شروع ڪرڻ وقت اھو بہ غور ڪرڻو ھوندو آھي تہ ڪٿي ڪوئي شاگرد ان جي زد ۾ تہ ناھي اچي رھيو.
شاگردن جي حفاظت جي لاءِ قانون سازي
پيچري تي شاگرد ۽ شاگردياڻين بابت دنيا جي ڪيترن ئي ملڪن قانون سازي ڪئي آھي. ھي قانون عام پيچري جي گاڏين جي اچ وڃ ۽ رفتار سان لاڳاپيل آھن تہ ڪڏھن قانون رياست جي اسڪول بسن سان لاڳاپيل آھن.
جنوري 2019ع ۾ شاگردن جي حفاظت کي يقيني بڻائڻ جي لاءِ گڏيل عرب امارتن جي اڳواڻن نئون قانون متعارف ڪرائي ڇڏيو آھي، جنھن جي تحت اسڪول بس کي اوور ٽيڪ ڪرڻ تي ھڪ ھزار درھم ڏنڊ وڌو ويندو. تفصيلن جي مطابق گڏيل عرب امارتن جي گاديءَ جي ھنڌ ابو ظبي جي ٽريفڪ عملدارن ڪار ۽ موٽر سائيڪل جي ڊرائيورن کي نون ٽريفڪ قانونن سان متعارف ڪرايو آھي جن جو مقصد اسڪول ويندڙ گھٽ عمر شاگردن جي حفاظت کي وڌيڪ بھتر بڻائڻو آھي. ٽريفڪ عملدارن طرفان لاڳو ڪيل نئين قانون ھيٺ اسڪول بس بيھي ٿي تہ ٻين گاڏين کي اسڪول بس جي پويان بيھڻو پوندو نہ تہ ڳري ڏنڊ کي منھن ڏيڻو پئجي سگھي ٿو. اماراتي خابرو اداري جو چوڻ آھي تہ ذڪر ڪيل قانون جي مطابق جيڪڏھن اسڪول بس جي ڊرائيور ٻارن کي بس ۾ چاڙھيندي ۽ لاھيندي وقت ’اسٽاپ‘جي سائن نہ کولي تہ ان کي 500 درھم ڏنڊ ۽ ڊرائيونگ لائسنس ۾ ڇھ ڪارن نڪتن کي منھن ڏيڻو پوندو.
حوالا
زمرو:قسم جي لحاظ سان بسون
ابوئيسو
ابوئيسو آئيوري ڪوسٽ جي ي ڪوموئي ضلعي جي ڏکڻ ڪوموئي ريجن جي ابوئيسو ڊپارٽمينٽ م واقع ھڪ شھر جو نالو آهي جيڪو ھڪ ڪميون ۽ سب پريفيڪچر پڻ آهي. ھي شھر سوئمئي ندي جي ڪناري تي واقع آهي. ھتان جي آبادي ۾ اينيي سانوي نسل جي اڪان ماڻھن جو تعداد ڪثرت سان آهي. ھن شھر جي ماڻھن کي ايئرپورٽ جي سھولت پڻ مليل آهي 2014 ۾ ھن شھر واري سب پريفيڪچر يا تعلقي جي آبادي 86,115 ھئي. ھن شھر جي پسگردائيءَ ۾ سب پريفيڪچر اندر 18 ڳوٺ واقع آھن جن ۾ آسوئبا، اييبو، باڪرو، اھولئي، مؤبرت، ڪوھوئرئو، ڪرندجابو ۽ سانھوئمان شامل آهن.
13 صفر
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:صفر
واجب
واجب مان مراد اھو عمل آهي جنھن جو ڪرڻ ھر مسلمان لاءِ فرض وانگر لازمي آهي .حنفي فقه مطابق جيڪو شخص ان کي گھٽ اھميت وارو ۽ معمولي سمجھي ڇڏي ڏئي يا ڪنهن عذر کانسواءِ ترڪ ڪري اھو فاسق، گمراه ۽ عذاب جو حقدار آهي. ھي سنت مؤڪدہ کان وڌيڪَ اھم ۽ ضروري آهي. پر واجب جو انڪار ڪندڙ کي ڪافر نہ ٿو چئي سگهجي.
ٺارو وڌو
يو سي 6 ٺارو وڌو  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا ميروخان تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي ميروخان تعلقي جي يو سي 1 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 22229 آهي جنھن مان رڳو ڳوٺ نئون ٺارو  جي آبادي 10,312 آھي. ھي يونين ڪاؤنسل ۾ نئون ٺارو ھڪ وڏو ڳوٺ ۽ ان يو سي جو صدرمقام آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ الله بخش وڌو، ڇٽو جويو، ڍوري مبارڪ، ڍوري پيربخش ديھون شامل آهن. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ تونيا، وڌا ، کيڙا، سومرا، سيد ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي ڳوٺن ۾ نئون ٺارو، پراڻو ٺارو، علي جي وانڍ ، ڳوٺ مبارڪ ڪلھوڙو، ڳوٺ شاھپور شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين قمرالدين کيڙو  ۽ وائيس چيئرمين علي محمد وڌو چونڊجي آيا جيڪي پيپلزپارٽي جا اميدوار ھيا. ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ نئون ٺارو جو منصور تونيو ايڊووڪيٽ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو.
تعليم ۽ صحت
ھتي سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري تعليم جي سھولت اڃان ميسر ناھن صحت جي سھولتن جو پڻ ھتي فقدان آهي.
ڪائونسل جي معيشت ۽ سھولتون
ھن ڪائونسل م سارين جا ڪارخانا ۽ اٽي جون چڪيون واقع آھن. ڪائونسل جي معيشت زرعي آھي. ھتي ڪڻڪ ۽ چانورن جا فصل ٿيندا آهن. ڪائونسل جي اترئين پاسي مان وارھ ڪئنال وھي ٿو. ھتان ميروخان قمبر روڊ. ، بھرام ھيٺيون روڊ پڻ گذرن ٿا. ھتان جون زرعي زمينون وڏي اپت واريون ۽ زرخيز آھن.
14 صفر
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:صفر
پولي پيڊئٽز
پوليپيڊئٽز: ڏيڏر جي جنس جو ھڪ قسم آھي.اھو رھيڪوفورائيڊاء (Rhacophoridae) فيملي سان تعلق رکندڙ ھي جنس ڏيڏرن جي پئلي ٽراپڪ (Paleotropic) شاخ سان تعلق رکن ٿا. ھن جنس جا ميمبر مجموعي طور تي چابڪي ڏيڏر whipping frogsسڏبا آھن ھن قسم جا ڏيڏر اوڀر ايشيا، ڏکڻ ايشيا ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ ملندا آهن.رھيڪوفورس جي ڀيٽ ۾ پولي پيڊئٽز جي سڃاڻپ ڏاڊو مشڪل ڪم آهي.
گروزني
گروزني (انگريزي: Grozny، روسي: розный، چچني: Соьлжа-ГӀала،) روس جي چچنيا ريپبلڪ (Chechnya Republic) جي گاديءَ جو ھنڌ ۽ وڏي ۾ وڏو شھر آھي. 2019ع جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي 301,000 آھي. ھي شھر سنزا (Sunzha River ) نديءَ جي ڪناري تي آباد آھي.
نالو
گروزني روسي ٻوليءَ جو لفظ آھي. جنھن جي معنيٰ آھي مضبوط، خوفناڪ يا خطرناڪ. جيتوڻيڪ ھن شھر جو سرڪاري نالو گروزني آھي پر مقامي ماڻھو ھن کي عام طور تي ”سنزا گالا“ (Соьлжа-Гӏала) سڏيندا آھن جنھن جي معنيٰ آھي ”سنزا نديءَ وارو شھر“. 1996ع ۾ پھرين چچنيا جي آزاديءَ واري جنگ دوران روس کان علحدگي چاھيندڙ مجاھدن ھن شھر جو نالو جوخار قالا (انگريزي: Dzhokhar-Ghala، چچني: Джовхар-ГӀала, Dƶovxar-Ġala) رکيو. جوخار قالا جي سنڌيءَ ۾ معنيٰ آھي ”جوھر جو قلعو“. اھو نالو ھتان جي پھرئين وزيراعظم جوھر دودايف (Dzhokhar Dudayev) جي اعزاز ۾ چونڊيو ويو ھو. ڊسمبر 2005ع ۾ چچنيا جي اسيمبليءَ اڪثريتي ووٽ ذريعي ھن شھر جو نالو اخمد قالا (آحمد جو قلعو) منظور ڪيو. اھو نالو اخدمد قادروف (Akhmad Kadyrov)  جي اعزاز ۾ تجويز ڪيو ويو ھو پر ملڪ جي وزيراعظم ۽ اخمد قادروف جي پٽ رمضان قادروف (Ramzan Kadyrov) اھو نالو رد ڪري ڇڏيو.
تاريخ
1818ع ۾ روسي جرنيل ايليڪسي پيترووچ يرمولوف (Aleksey Petrovich Yermolov) ھتي ھڪ قلعو تعمير ڪرايو. ان وقت ھتان جا ماڻھو روس جي ھن علائقي ۾ مداخلت خلاف جھوجھد ڪري رھيا ھئا. قلعي جي تعمير دوران ھتان جي مجاھدن ڪيترائي ڀيرا ھن قلعي تي ڪم ڪندڙن تي فائرنگ ڪئي. ھڪ رات جڏھن ھتان جا ويڙھاڪ قلعي تي بيٺل توپ کڻڻ لاءِ قلعي وٽ پھتا تہ روسي فوجين ھڪ خاص رٿابنديءَ سان حملو ڪري ٻہ سو مجاھدن کي شھيد ڪري ڇڏيو ۽ ڪيترائي زخمي پڻ ڪيا. ھن قلعي تي گروزنيا (Groznaya)  نالو رکيو ويو. ھي قلعو ڪاڪاسس (ڪوھ ڪاف) واري علائقي تي روسي ڪاھ واري زماني ۾ روس جو ھڪ اھم فوجي مرڪز رھيو. مشھور روسي اديب ليو نڪوليوچ ٽالسٽاءِ (Lev Nikolayevich Tolstoy )، ميخائيل لرمونتوف (Mikhail Lermontov) ۽ ٻين ھن قلعي ۾ پنھنجون خدمتون سرانجام ڏنيون. چچنيا جي روسي سلطنت جو حصو بنجڻ کان پوءِ ھن قلعي جي فوجي حيثيت ختم ٿي وئي ۽ 11 جنوري 1870ع تي ھن ماڳ کي ٽائون جو درجو ڏنو ويو ۽ ھن تي گروزني نالو رکيو ويو. جيتوڻيڪ 1923ع ۾ اھا خبرپئجي چڪي ھئي تہ ھن علائقي ۾ تيل جا وڏا ذخيرا موجود آھن پر 1893ع ۾ ريلوي جي پٽڙي وڇائجڻ کان پوءِ ھتي وڏي پيماني تي تيل جي پيداوار شروع ٿي. نوبيل انعام جي بانيءَ الفريڊ نوبيل بہ ھتان جي تيل جي صنعت کي ھٿي وٺرائڻ ۾ پنھنجو ڪردار ادا ڪيو. ان زماني ۾ باڪو شھر کان پوءِ گروزني شھرروس ۾ تيل جي پيداوار جو  وڏي ۾ وڏو مرڪز ھو. 1900ع ۾ گروزني شھر جي آسپاس تيل جا 116 کوھ کوٽجي چڪا ھئا. ٿوري ئي عرصي ۾ ھي شھر روس جي مختلف آئل فيلڊس جو مرڪز بنجي ويو، جنھن جي نتيجي ۾ ھن شھر جي آبادي تيزيءَ سان وڌڻ لڳي. 1893ع ۾ ھن شھر جي آبادي 15600 ھئي جيڪا 1913ع ۾ 30،400 ٿي وئي. 1914ع ۾ ھتي رائل ڊچ شيل جھڙي وڏي ڪمپنيءَ ڪم ڪرڻ شروع ڪيو ۽ ھي شھر  ڪوھ ڪاف يا قفقاز (Causasus) علائقي جي ھڪ وڏي صنعتي شھر طور دنيا جي سامھون آيو.
آڪٽوبر 1917ع واري روسي انقلاب کان ٿورو پوءِ 21 ڊسمبر 2017ع تي انگوشيتيا (Ingushetia)، داغستان ۽ چچنيا پاڻ ۾ ملي ھڪ نئين آزاد ملڪ جو پايو وڌو جنھن کي اترڪوھ ڪاف جي جابلو جمھوريہ (Mountainous Republic of the Northern Caucasus) نالو ڏنو ويو. 1921ع ۾ سوويت يونين ھن نئين ملڪ تي حملو ڪري زبردستي ھن کي سوويت يونين جو حصو بنائي ڇڏيو.
ٻي عالمگير جنگ دوران جوزف اسٽالن چچنيا جي ماڻھن تي الزام ھنيو تہ ھو غدار آھن ۽ جرمنيءَ سان ملي سوويت يونين کي ختم ڪرڻ چاھين ٿا. نتيجي طور چچنيا جي رھواسين کي زبرستي پنھنجي اباڻي وطن مان تڙي ڪڍيو ويو ۽ انھن جي جاءِ تي اتر اوسيشيا (Ossetia)، ڏکڻ اوسيشيا، داغستان، يوڪرين، مرڪزي روس ۽ جارجيا مان ڌارين جا ڪٽڪ ھن علائقي ۾ وسايا ويا. جلاوطنيءَ واري زماني ۾ اٽڪل 170،000 کان 200،000 چچنيا جا رھواسي موت جو شڪار ٿيا ،. 1956ع کان پوءِ جڏھن اسٽالن جي پاليسين جي مخالفت جا آواز اٿيا تہ چچنيا جي جلاوطن ڪيل اصلوڪن رھواسين کي پنھنجي وطن واپس اچڻ جي اجازت ڏني وئي. جيتوڻيڪ چچنيا جي اصل وارثن کي واپس اچڻ ڏنو ويو پر سوويت حڪومت پاران ھتي آباد ڪيل لکين ڌارين جي واپسيءَ جي ڪابہ پاليسي نہ ٺاھي وئي. اڪثر نوڪريون ۽ روزگار جا وسيلا ڌارين وٽ ھئا ۽ اصلوڪا ماڻھو بيروزگاريءَ ۽ بدحاليءَ جو شڪار رھيا. نتيجي طور ماڻھن ۾ سوويت يونين کان نفرت ۽ بغاوت جي باھ ڀڙڪي اٿي. گڏوگڏ گروزني شھر نسلي فسادن جو شڪار ٿي ويو.
سوويت يونين جي خاتمي کان پوءِ جوھر دودايف جي اڳواڻيءَ ۾ چچنيا جي آزاد حڪومت جو اعلان ڪيو ويو ۽ گروزنيءَ کي انھيءَ جي گاديءَ جو ھنڌ بنايو ويو. روس حڪومت چچنيا جي آزاد حڪومت کي ڪيرائڻ جون ڪوششون شروع ڪري ڏنيون. 1994ع ۾ روسي فوجين گروزنيءَ تي بمباري ڪرڻ شروع ڪئي.
چچنيا جي پھرين جنگ
چچنيا جي پھرين جنگ ۾ گروزني شھر روس جي شديد بمباريءَ جو نشانو رھيو. اھا جنگ ڊسمبر 1994ع کان فيبروري 1995ع تائين جاري رھي جنھن ۾ گوزني شھر جو وڏو حصو روسي فوج جي بمباريءَ سبب مٽيءَ جو ڍير بنجي ويو. ھزارين ويڙھاڪ ۽ عام شھري موت جو شڪار ٿيا ۽ سوين ماڻھن کي اجتماعي قبرن ۾ دفنايو ويو. آخرڪار روسي فوجون شھر تي قابض ٿي ويون. نتيجي طور ھتي گوريلا جنگ شروع ٿي وئي. ھتان جا ويڙھاڪ اچانڪ حملا ڪري روسي فوجن جون ننڊون حرام ڪندا رھيا. آگسٽ 1996ع ۾ 1500 کان 3000 ويڙھاڪن حملو ڪري روسي فوج کي زبردست نقصان پھچايو۽ شھر تي قبضو ڪري ورتو.
چچنيا جي ٻي جنگ
25 آڪٽوبر 1999ع تي روسي فوجين گروزنيءَ تي شديد بمباري ڪئي. بيلاسٽڪ ميزائلن جي حملن ۾ 140 کان وڌيڪ عام شھري پنھنجون حياتيون وڃائي ويٺا. گروزنيءَ جي ڪيترين ئي عمارتن ۽ ٻئي انفااسٽريڪچر کي تباھ ڪيو ويو. فيبروري 2000ع ۾ روسي فوجين گروزني شھر تي مڪمل ڪنٽرول حاصل ڪري ورتو. روسي فوج ھتان جي ويڙھاڪن کي شھر ڇڏي وڃڻ جي اجازت ڏيڻ جو اعلان ڪيو، پر گروزني شھر کان الخان قلا ڳوٺ واري رستي تي مائين ۽ ڌماڪيدار مادا وڇائي ڇڏيا ھئا. ويڙھاڪ جڏھن شھر ڇڏي انھيءَ ڳوٺ طرف وڃڻ لڳا تہ اھي ڌماڪيدار مادا ڦاٽي پيا جنھن جي نتيجي ۾ گروزنيءَ جو ميئر ۽ ويڙھاڪن جا ڪئين ڪمانڊر شھيد ٿي ويا. روسي فوج ھن شھر جا اڪثر علائقا نيست ۽ نابود ڪري ڇڏيا. 2003ع ۾ اقوام متحدہ گروزني شھر کي دنيا جو سڀ کان تباھ حال شھر قرار ڏنو.
جنگين کان پوءِ وارو دور
2003ع کان وٺي ھن شھر جي ٻيھر آبادڪاريءَ جو ڪم شروع ٿيو آھي. جنگ کان پھرين ھتي ڪئين ڪارخانا قائم ھئا انھن مان ڪجه کي ٻيھر بحال ڪيو ويو آھي. شھر جي گندي پاڻيءَ جي نيڪال جو سرشتو، پاڻي، بجلي ۽ ھيٽنگ سسٽم بحال ڪيو ويو آھي. شھر جا 250 ڪلوميٽرن ۾ ڦھليل رستا، 13 پلون، 900 دوڪان ۽ اڪثر رھائشي علائقا مرمت ڪري استعمال جي لائق بنايا ويا آھن. 2005ع ۾ ريل سروس ۽ 2007ع ۾ ھوائي اڏو بحال ڪيو ويو آھي. 16 نومبر 2009ع تي پھرين بين الاقوامي پرواز حاجين کي کڻي سعودي عرب رواني ٿي.
16 آڪٽوبر 2008ع تي ھتان جي اخمد قادروف جامع مسجد عوام لاءِ کولي وئي. ھيءَ يورپ جي وڏين مسجدن مان ھڪ آھي.
انتظامي جوڙجڪ
گروزني جمھوريہ چچنيا جي گاديءَ جو ھنڌ آھي. ھن کي شھري اڪرگ (Grozny Urban Okrug) جو درجو پڻ حاصل آھي. اڪرگ ھڪ انتظامي يونٽ جو نالو آھي جيڪو ضلعي جي برابر آھي. ھي شھر ھتان جي ميونسپل ڪارپوريشن جو مرڪز پڻ آھي. شھر جو انتظامي سربراھ ميئر آھي. شھر ۽ ان جي پسگردائيءَ کي انتظامي طور چئن ضلعن ۾ ورھايو ويو آھي.
تعليم
ھن شھر ۾ اعليٰ تعليم جا ھيٺيان ادارا قائم آھن:
رانديون
فوٽ بال ھتان جي سڀ کان مقبول راند آھي. ھتان جي ”اخمت گروزني فوٽ بال ڪلب“ روس جي مڃيل فوٽ بال ڪلبن ۾ شمار ٿئي ٿي. ھن ڪلب جو پنھنجو اسٽيڊيم آھي جنھن کي اخمت اسٽيڊيم ڪوٺيو وڃي ٿو. امضان قدروف ھن فوٽ بال ڪلب جو مالڪ آھي. ھتي 2015ع ۾ ”فورٽ گروزني“ جي نالي سان موٽر ريسنگ جو ھڪ وڏو ڪامپليڪس قائم ڪيو ويو.
جاگرافي
ھي شھر سنزا نديءَ جي ڪناري تي آباد آھي. ھي شھر ڪوھ ڪاف جبلن جي قطار کان اٽڪل 80 ڪلوميٽر (50 ميل) اتر ۾ آباد آھي. ھتان جي موسم گھميل براعظمي آھي (ڪوپن: Dfa). ھتي اونھاري ۾ گرمي ۽ سياري ۾ ٿڌ پوي ٿي. اونھاري جي شروع ۾ چڱي خاصي برسات پوي ٿي.
سيٺارجا
سيٺارجا پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي خيرپور جي تعلقي ٺري ميرواھ جو ھڪ ننڍڙو شھر آھي جيڪو ٺري ميرواھ ۽ ھنڱورجا جي وچ ۾ واقع آهي. ھن شھر ۾ مختلف ذاتين وارا سنڌي ۽ سرائیڪي۔پنجابی ڳالهائيندڙ ماڻهو رھن ٿا جن ۾ لاشاري، ڪٻر، لنڊ، شيخ ڀيل ، خاصخيلي، آرائین وغيره شامل آهن.
حوالا
زمرو:خيرپور ضلعو زمرو:ٺري ميرواهه
غيبي ديرو جاگير 6 چڪ 6
ديھ غيبي ديرو جاگير 6 چڪ 6  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جنھن ۾ ڪوبہ ڳوٺ يا وسندي ڪانہ آھي. بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود ھن ديھ جي 1976ع تائين واري نقشي مطابق ھن ديھ جي اتر, اوڀر، ڏکڻ ۽ اولھ ۾ غيبي ديرو جاگير 6 اڻ سروي واقع آهي. ھن ديھ جي مڪمل سروي ٿيل آهي جنھن مطابق ديھ ۾ ڪل 640 بلاڪ واقع آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
عمر ماروي (فلم)
عمر ماروي (عمر مارئي)، هڪ پاڪستاني سنڌي فلم آهي، جيڪا هڪ مشهور لوڪ ڪهاڻي، عمر ماروي تي ٻَڌل آهي، سيد حسين علي شاهه فاضلاڻي جي لکيل، شيخ حسين ۽ فاضلاڻيءَ پاران هدايت ڏنل، نگهت سلطانه ۽ نور محمد چارلي ان جا اداڪار هئا. 12 مارچ 1956 تي هيءَ فلم جاري ٿي.
حوالا
زمرو:پاڪستاني فلمون
15 صفر
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:صفر
مائونٽ بيشٽور
مائونٽ بيشٽور:Mount Beshtor (гора Бештор, also Беш-Тёр) سڪيم جبل جي قطار ۾ ھڪ چوٽيءَ جو نالو آهي جنهن جي اوچائي 4,299 ميٽر آھي ۽ اھا ازبڪستان جي صوبي تاشقند ۾ ڪرغزستان سان ملندڙ ڏاکڻي سرحد لڳ واقع آهي.
پروانو ڀٽي
جنم
پروانو ڀٽي ، 16 فيبروري 1934ع تي دادو ضلعي جي ڦلجي اسٽيشن لڳ ڳوٺ پيارو آرائين ۾ گل محمد ڀٽيءَ جي گهر پيدا ٿيو.
سوانح
پروانو، هر نسل سان سندس سوچ مطابق هليو. هن لڳ ڀڳ ٽن نسلن جي ذهني آبياريءَ ۾ ساٿ ڏنو. ”ٽڙندڙ مُکڙيون“ ۽ ”سرهاڻ“ نالي ڪتابن جو ليکڪ، هڪ شاعر، هڪ پيشڪار، هڪ اداڪار، هڪ نثر نويس، پنهنجي ذات ۾ بي انتها گُڻ رکندڙ ۽ اُنهن سڀني گُڻن کي ايڪتا سان سلهاڙيندڙ پروانو ڀٽي صاحب، روايتن ۽ وضعداريءَ سان سنڌين جي ايڪتا جو هڪ خوبصورت استعارو هو.
لاڏاڻو
پروانو ڀٽي گهڻو وقت بيمار رهڻ کان پوءِ حيدرآباد جي هڪ نجي اسپتال ۾ 3 نومبر 2016ع ٿي لاڏاڻو ڪري ويو.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:ادبي شخصيتون زمرو:صحافت زمرو:سنڌ زمرو:پاڪستان
16 صفر
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:صفر
راڻي باغ، حيدرآباد
راڻي باغ ، حيدرآباد ۾ واقع هڪ چڙيا گهر آهي. هن جو نالو راڻي وڪٽوريه جي نالو پٺيان رکيو ويو. It was هي راڻي باغ نباتاتي باغ طور 1861ع ۾ آگرو-هورٽيڪلچرل سوسائٽي طرفان جوڙايو ويو، جنهن ۾ بعد ۾ جانور منتقل ڪيا ويا.
راڻي باغ 45 ايڪڙن تي مشتمل آهي، جنهن کي چار حصن ۾ ورهايو ويو، جنهن عيد گاهه، عباس ڀائي پارڪ، چڙيا گھر ۽ باغيچو، ٻارن جو پارڪ، ڊوڙڻ جي جاءِ ۽ گاڏين جي پارڪنگ شامل آهي.
راڻي باغ ۾ 21 مئمل، 41 پکي ۽ 10 ريڙهيون پائيندڙ جاندار، ۽ 227 نسلن جا 3177 وڻ توڙي ٻوٽا موجود آهن.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:پاڪستان ۾ نباتاتي باغ زمرو:پاڪستان جا چڙيا گهر زمرو:حيدرآباد، سنڌ زمرو:1861ع تي برطانيوي هندوستان ۾ قائم ٿيل