cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فينڪس، ايريزونا
رنگ ۽ نسل
فينڪس ۾ اڪثريت اڇي چمڙيءَ وارن ماڻھن جي آھي جنھن ۾ اسپيني، لاطيني ۽ يورپي لوڪ شامل آھن. ھيٺئين ٽيبل ۾ 1940ع کان 2020ع تائين مختلف نسلن سان واسطو رکندڙ ماڻھن جو سيڪڙو ڏيکاريو ويو آھي.
حوالا
زمرو: گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
ميڪانيت
ميڪانڪيت (Mechanism) مشين وانگر پاڻ ۾ ڳنڍيل نظام، پر ادبي دنيا ۾ اهڙو رويو، عمل، زندگي، ڪردار يا شاعري، ميڪانڪي چئي ويندي آهي، جيڪا مشيني نظام وانگر ڳنڍيل هجي. مشيني نظام تخليقي عمل تي اثر ۽ تخليق ۾ فقدان وجهندي آهي، اهو ئي سبب آهي جو ميڪانيت کي ادبي دنيا ۾ مسترد ڪيو ويو آهي.
حوالا
زمرو:قدرتي فلاسفي زمرو:طبعيات
ڪولاچي
ڪُولاچي (انگريزي: Kulachi) پاڪستان جو هڪ شهر  جو ڊيرا اسماعيل خان ضلعو ۾ واقع آهي.
تفصيلَ
ڪولاچي جي مجموعي آبادي 19,000 ماڻهن تي مشتمل آهي ۽ 209 ميٽر سطح سمنڊ کان مَٿانهينءَ تي واقع آهي.
7 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الثاني
مجيب النساء
يو سي مجيب النساء پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نيو ڪراچي سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين محمد حنيف ۽ وائيس چيئرمين محمد عديل خان چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي. باقي ٻين ۾ سنڌي ۽ پٺاڻ آھن. ھن يو سي جو نالو اتي واقع گورنمينٽ مجيب النساء پرائمري اسڪول جي نالي تي رکيل آهي. ھي يو سي گوڌرا روڊ تي واقع آهي، ھن يو سي م گورنمينٽ ڪاليج فار وومين ايف 11، نوراني مارڪيٽ روڊ واقع آھن.
خانپور، دادو
خانپور، دادو(انگريزي:Khanpur Dadu) سنڌ جي دادو ضلعو جي خيرپور ناٿن شاه تعلقو ۾ شهر آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
وزارت دفاع پاڪستان
وزير
وزير دفاع ڪابينا جو رُڪن هوندو آهي، جنهن کي ڪم فوج کي ڪنٽرول ڪرڻ هوندو آهي. هن وقت نگران وزير دفاع حسين هارون آهي. دفاع جو سيڪريٽري وزارت ۾ وزير جو نائب هوندو آهي، جيڪو فوج مان رٽائر ٿيل آفيسر هوندو آهي. نائب سيڪريٽري جو تعلق پاڪستان فوج جو حاضر سورس آفيسر ٿيندو آهي.
مريم سلطانه نوحاڻي
مريم سلطانا نوحاڻي (انگريزي: Mariyam Sultana Noohani) (19 جون 1932 - 25 نومبر 2014) هڪ تعليمي ماهر ۽ تعليمي اڳواڻ هو حيدرآباد، سنڌ، پاڪستان.هن چيو ته آل پاڪستان وائيس ايسوسيئيشن ۽ فائونڊيشن آف پاڪستان خواتين آرگنائيزيشن ..هن خاص طور تي تعليم ۽ تربيت کي خاص طور تي ڇوڪرين کي آگاهه ڪيو ۽ انهن کي اسڪول جي اهميت سان زور ڏنو.ان سان گڏ سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن ۽ سنڌ يونيورسٽي سان لاڳاپيل موضوع جي حيثيت سان پڻ رهي. هوء حيدرآباد جي ڪاليج جي تعليم جي ڪاليج جي ڊائريڪٽر طور ڪم ڪيو. هوء مشهور طور تي "Apa Mariyam Nhani" طور سڃاتل آهي، جتي Apa جو مطلب آهي "وڏي ڀيڻ".
وزارت دفاع پاڪستان
حوالا
زمرو:پاڪستان جي فوج زمرو:حڪومت پاڪستان جو وزارتون
مريم سلطانه نوحاڻي
ننڍپڻ ۽ تعليم
آپا مريم سلطانه نوحاڻي کي پڻ جنم ڏنو آهي. پيار ۽ محبت جي علامت بڻيل، ان شخصيت 19 جون 1932ع ۾ سنڌ جي روايتي بلوچ قبيلي جي فرد، رئيس غلام قادر خان نوحاڻي جي گهر ۾ جنم ورتو. رئيس غلام قادر خان نوحاڻي، نه فقط هڪ ذميوار شخص هو پر ان سان گڏ صحافي پڻ هو. جنهن بطور صحافي، پنهنجي زندگيءَ جو ڪجهه حصو ان شعبي کي ڏنو.
بلوچ خاندان ۾ جنم وٺڻ ۽ ان فرد جي گھر ۾ جيڪو بظاهر ته ذميوار هو پر علم، ادب ۽ صحافت سان پڻ لڳاءُ ھئس، آپا مريم نوحاڻيءَ لاءِ وڏي خوشنصيبي هئي. سندس شادي به هڪ ماهر ۽ باصلاحيت، زرعي تعليم يافته ۽ 1962ع ۾ صدارتي ايوارڊ يافته شخصيت عبدالرحمان نوحاڻي سان ٿي. آپا وارا پاڻ ۾ ٻه ڀيڻ ڀاءُ هئا؛ ھڪ پاڻ ۽ ٻيو سندس ڀاءُ عبدالستار نوحاڻي. پر پنھنجي والد رئيس غلام قادر نوحاڻي طرفان پنهنجي ڀاءُ، نواز بلوچ جا ٻه پٽ؛ فريد نواز بلوچ ۽ نظير نواز بلوچ، پنهنجي سرپرستي ۾ وٺڻ سبب هميشه چار ڀيڻ ڀاءُ يعني هڪ ڀيڻ ۽ ٽي ڀائر سڏيا ويندا آهن.
پرائمري تعليم، نيو ماڊل گرلز اسڪول گاڏي کاتو مان حاصل ڪيائين. ان بعد مدرسة البنات مان ميٽرڪ ڪيائين. بي اي (آنرس) مسلم هسٽري، ايم اي اسلامڪ ڪلچر ۽ رليجن مولانا محمد هاشم فاضل شمسي کان 8 سال قرآن پاڪ، حديث پاڪ جي تعليم حاصل ڪيائين.
سنڀاليندڙ
1953ع ۾ گورنمينٽ گرلز ڪاليج حيدرآباد ۾ اسلامڪ هسٽري جي مضمون جي ليڪچرار مقرر ٿي. 1958ع ۾ ترقي ماڻي اسٽنٽ پروفيسر ٿي. 24 اپريل 1970ع کان 21 مئي 1971ع تائين گورنمنيٽ گرلز ڪاليج سکر جي پرنسپال رهي. مئي 1971ع کان آڪٽوبر 1972ع تائين بيورو آف ڪريڪيولم ۾ سبجيڪٽ اسپيشلسٽ طور رهي. آڪٽوبر 1972ع کان آڪٽوبر 1973ع تائين گورنمينٽ گرلز ڪاليج ۾ پروفيسر طور درس ۽ تدريس سان وابسته رهي. وري هڪ ڀيرو گرلز ڪاليج سکر ۾ پرنسپل مقرر ٿي. 8 مئي 1974ع کان 4 مئي 1983ع تائين ڊپٽي ڊائريڪٽر ڪاليجز ايجوڪيشن حيدرآباد ريجن مقرر ٿي. 1983ع کان 1990ع تائين گرلز ڪاليج حيدرآباد ۾ پرنسپل رهي. 26 سيپٽمبر 1996ع ۾ ڊائريڪٽر ڪاليجز ايجوڪيشن حيدرآباد ريجن رهي
موت
هوء 25 نومبر 2014 تي.
حوالا
زمرو:1932ع جون پيدائشون زمرو:حيدرآباد جون شخصيتون زمرو:حيدرآباد ضلعي، پاڪستان جا ماڻھو زمرو:حيدرآباد ضلعي، پاڪستان جو شخصيتون زمرو:حيدرآباد، سنڌ جا ماڻھو زمرو:سنڌي عورتون زمرو:سنڌي ماڻھو
ديھ اڏيرولال
زمرو:سنڌ جون ديھون
8 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الثاني
بلخ صوبو
بلخ : افغانستان جي 34 صوبن مان املڪ جي اتر پاسي ھڪ صوبو آهي جيڪو 15 ضلعن ۾ ورھايل آھي. ان جي آبادي 1,245,100 آھي. ھتان جا رھاڪو گھڻ نسلي آھن جن ۾ گھڻائي داري فارسي ٻولي ڳالهائيندڙ ماڻهن جي آھي. صوبي جو گادي جو هنڌ مزار شريف شھر آھي. بلخ نالو ھن صوبي جي ھڪ ساڳي نالي سان ھڪ شھر بلخ تان پيو جيڪو ھن صوبي جو ھڪ تاريخي شھر آھي. مزار شريف ۾ حضرت علي جي مشھور مزار  نيري مسجد واقع آهي. جيڪا چنگيز خان ڊاھرائي ڇڏي ھئي پر بعد ۾ تيمور لنگ ان کي ٻيھر تعمير ڪرايو. بلخ افغانستان جو قندوز جي شھر شير خان بندر کان پوء وچ ايشيا جو ٻيون وڏو رستو آھي.
thumb|مزار شريف ۾ بلخ جي گورنر جو محل
انتظامي ورھاست
بلخ صوبي جا 15 ضلعا آهن. thumb| بلخ صوبي جا ضلعا
حوالا
زمرو:افغانستان جا صوبا
هائير سيڪنڊري اسڪول راڌڻ
هائير سيڪنڊري اسڪول راڌڻ انگريزي: Government Higher Secondary School Radhan هڪ سرڪاري اسڪول راڌڻ اسٽيشن ۾ موجود آهي.
ديھ ٺوڙھا
__ديھ ٺوڙھا جو ديھ ميپ ___ديھ ٺوڙھا جي ڳوٺ شير محمد ٺوڙھا جي سيٽلائيٽ واري تصوير گوگل ارٿ جي سائيٽ تي.
ديھ ٺوڙھا: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو جنھن ۾ ڳوٺ شير محمد ٺوڙھا ۽ ڳوٺ غالب خيبر واقع آھن. ھن ديھ جو وڏو حصو آباد زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھن ديھ جون حدون ديھ ننڌيرو، ديھ اڏيرولال، ديھ کيبراڻي، ديھ وساڻ ۽ تعلقي ٽنڊي آدم جي ديھ ٻيلاڙو سان ملن ٿيون. ھن ديھ مان روھڙي ڪئنال وھندڙ آھي ۽ ان جي کوٽائي وقت ھن ديھ جا سروي نمبر 30 ,40, 298, 303, 304, 306 روھڙي مين ڪينال ھيٺ اچي ويا. ھي ديھ مٽياري پي ايس 59 جي صوبائي تڪ ۽ مٽياري آهن اي 223 جي قومي اسيمبلي جي تڪ ۾ واقع آهي.ھن ديھ ۾ 1988 تائين 455 روينيو سروي نمبر ھيا. اھا اڏيرولال تپي ۾ واقع آهي ۽ انتظامي طور تي اڏيرولال وليج ٿاڻي جي حدن ۾ شامل آھي.ھن ديھ مان ٽنڊو آدم ۽ کيبراڻي لنڪ روڊ گذري ٿو جيڪو اڏيرولال ديھ جي بائونڊري کان داخل ٿي کيبراڻي ديھ طرف نڪري ٿو.ھڪ ٻيو رستو اڏيرولال ۽ ھالا لنڪ روڊ بہ ھن ديھ مان گذري ٿو.ھن ديھ جو سڀ کان وڏو ڳوٺ شير محمد ٺوڙھا آھي جيڪو روھڙي ڪينال جي ڀرسان واقع آهي. ديھ جو نالو بہ ان ڳوٺ جي نالي جي ڪري رکيل آھي. ٺوڙھا سنڌ ۾ بلوچ ذات ٽالپرن جو ھڪ پاڙو سڏبو آھي. شير محمد ٺوڙھا جي ڀرسان پير ڇتو جو مقام پڻ واقع آهي. ھن ديھ ۾ وساڻ ديھ جي دنگ تي جتن جو ڳوٺ واقع آهي.ھن ديھ جا پراڻا دنگ ڪڙيو ناگڻ، ڪڙيو شير محمد، ڦٽل ڪڙيو الھ اڀايو شامل آهن.
ميڪس ڊينسو ھال لٽرري سوسائٽي
ميڪس ڊينسو هال لٽرري سوسائٽي (Max Denso Hall Literary Society) 1885ع ۾ سنڌ ۾ پهرين ميڪس ڊينسو هال لٽرري سوسائٽي قائم ٿي ته ان جو پهريون صدر بمبرج (Bam Bridge) نالي هڪ پادري ٿيو، ۽ ايئن سنڌي ادبَ پادرين جو اثر قبول ڪيو. سنڌي ٻولي جا ڪيترا ناميارا عالم، اديب ۽ شاعر هن جماعت جي گڏجاڻين ۾ شرڪت ڪندا هئا. تن ۾ ڏيارام گدومل، ڪوڙيمل چندن مل ۽ هيرانند شوقيرام جا نالا ذڪر لائق آهن. سوسائٽيءَ جون هر اربع شام جو ساڍي ڇهين وڳي ڊينسو هال ۾ گڏجاڻيون ٿينديون هيون.
ديھ ٺوڙھا
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
ميمڻڪي رسم الخط
ھيءُ رسم الخط ٺٽي، حيدرآباد، رھمڪي بازار ۽ ٻين شھرن جا ميمڻ، خاص طور واپاري استعمال ڪندا ھئا. هي رسم الخط پڻ ديوناگري رسم الخط ئي آهي. واپاري طبقو هن رسم الخط جو واهپو وڌيڪ ڪندو هو. هن خط جو استعمال 16 ۽ 17 هين صدي عيسويءَ ۾ عام هو.
دمبداس
دمبداس پاڪستان جي انتظامي يونٽ گلگت بلتستان جي ضلعي روندو جو سڀ کان وڏو شھر ۽ ضلعي صدر مقام آهي 2019  ۾ ھن شھر کي روندو ضلعي جو صدر مقام بڻايو ويو.
لڳل سفارتڪار
ڪنهن بہ هڪ ملڪ يا رياست طرفان ٻيءَ رياست يا ملڪ لاءِ اعلان ڪيل/مقرر ڪيل اهو سفارتي سربراھ يا سفير، جنهن کي لازمي سرڪاري گهرجون پوريون ڪري، پنهنجي حڪومت طرفان ذميواري سونپي ويندي آهي، پر ان سفارتڪار اڃا تائين مقرريءَ واري جڳھ تي پهچي پنهنجون ذميواريون نہ سنڀاليون هونديون آهن، ان شخص کي ملڪ اندر توڙي پرڏيھ ۾ هڪ سفارتڪار وارو درجو مليل هوندو آهي پر روايتي طرح چارج نہ سنڀالڻ ڪري کيس پنهنجا اختيار استعمال ڪرڻ جي اجازت نہ هوندي آهي. ڪڏهن ڪن موقعن تي سرڪاري روايتن/گُهرجن سبب يا تبديل ٿيندڙ سفارتڪار جي مصروفيتن سبب نئون مقرر ڪيل سفير پنهنجي ذميوارين جي سرڪاري طرح چارج ڪُجھ دير سان وٺندو آهي ان کي لڳل سفارتڪار يا نامزد سفارتڪار (Ambassador Designate) چئبو آهي.
زايوچيڪائٽلي
thumb|زايوچيڪائٽلي ڪوڊيڪس بورجيا
زايوچيڪائٽلي ازيٽڪ ديومالا يا ميڪسيڪو جي پراڻي ڏند ڪٿائن مطابق باھ، ڏينهن ۽ گرمي جو ديوتا ھيو. ٻرندڙ جبلن جو بہ ديوتا آھي. ھي آخرت جي زندگي، سردي ۾ گرمي، اوندھ م باھ جي روشني ۽ ڏڪار م کاڌو پڻ سمجھيو ويندو ھو.
لکي مروت
لکي مروت (انگريزي: Lakki Marwat) پاڪستان جو هڪ پاڪستان جون يونين ڪائونسلون و انساني وسندي  جو لڪي مروت ضلعو ۾ واقع آهي.
تفصيلَ
لکي مروت جي مجموعي آبادي  255 ميٽر سطح سمنڊ کان مَٿانهينءَ تي واقع آهي.
ديھ ھڪڙا
ديھ ھڪڙا: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي تپي اڏيرولال جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ ارضي ھڪڙا واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھن ديھ جون حدون ديھ ڍنڍو، ديھ چارج 20 ۽ديھ ڇرائو ديھ کڏي، ديھ ٻھري، ديھ مري سان ملن ٿيون.ھن ديھ جو قيام 1883 کان اڳ ٿيو ۽ 1983 جي بورڊ آف روينيو جي رڪارڊ مطابق ھن ديھ جا روينيو سروي نمبر 1 کان 139 تائين ھيا .ھي ديھ انتظامي طور تي اڏيرولال وليج ٿاڻي جي حدن ۾ شامل آھي. ھي ديھ قومي اسيمبلي جي تڪ NA-223 ۽ صوبائي اسيمبلي جي تڪ 59 جو حصو آهي. نصر پور کان اڏيرولال روڊ ھن ديھ جي ڏکڻ واري حصي مان گذري ٿو.
زمرو:سنڌ جون ديھون
ناراض نوجوان
ناراض نوجوان __(Angry Youngmen):
سڀ کان پهرين هي اصطلاح انگريزي ادب ۾ استعمال ٿيو جن ۾ نوجوان، اديبن، ملڪ جي فرسوده سماجي، سياسي روين لاءِ ناراضگيءَ جو اظهار ڪيو. بعد ۾ اهو اصطلاح هندي اردو ۽ سنڌي نوجوان شاعرن لاءِ به استعمال ٿيڻ لڳو آهي. جديديت يا ماڊرنزم جي دؤر ۾ ليکڪ اهڙن ناراض نوجوانن جا ڪردار گهڻا تخليق ڪيا ۽ ائين سماج جي ان طبقي جي نمائندگي ملي ٿي.
ديھ ٿاڻو
ديھ ٿاڻو: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ طاھر ھڱورو، ڳوٺ نوھبت مري، ڳوٺ الابخش ميرجت، ڳوٺ گامون مير جت، ڳوٺ حاجي شير محمد بلوچ ۽ حاجي اسماعيل بلوچ واقع آھن. ھن ديھ جو وڏو علائقو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھنديھ جون حدون ديھ ڇارائو، ديھ سرڪل 2 ، ديھ ويسرو سان لڳن ٿيون.
زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ ڪوھيڪي
ديھ ڪوھيڪي : پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ وھاب شاھ، ڳوٺ ڍالو خاصخيلي ۽ ڳوٺ پنھون ھنڱورو واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ ھڪڙا، ديھ ڇارائو ۽ ديھ ٿاڻو سان لڳن ٿيون.
زمرو:سنڌ جون ديھون
گوڌرا (نيو ڪراچي)
يو سي گوڌرا پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نيو ڪراچي سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. گوڌرا روڊ تي واقع ھن يو سي جي جي اتر م يو سي مدينه ڪالوني ۽ اولھ م يو سي حڪيم احسان، هو سي ابوذر غفاري ۽ يو سي فاطمه جناح ڪالوني واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين محمد صديق بادشاھ ۽ وائيس چيئرمين محمد سراج چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اردو ڳالهائيندڙن ۽ پنجابين کي آھي ۽ ان کان پوء ڪجھ سنڌي ۽ پٺاڻ پڻ رھندڙ آھن.
نازڪ خيالي
نازڪ خيالي
نازڪ خياليءَ مان مراد آهي، انتهائي نفاست ۽ گهرائيءَ سان مختلف شين تي نظر وجهڻ. شاعر، پنهنجي تخيل ذريعي مختلف شين ۾ مشابهتي انداز ۾ ڏسندو آهي. جنهن نموني عام ماڻهو ڏسي نه سگهندو آهي. .
آرڪٽڪ وارفيئر رائيفلون
آرڪٽڪ وارفيئر رائيفل  ھٿيارن جي مشھور برطانوي ڪمپني ائڪيوريسي انٽرنيشنل جي گھوڙي واري سنائيپر رائيفل جو نالو آهي جيڪا 1980 جي ڏھاڪي ۾ متعارف ٿيڻ بعد فوج ، پوليس ۽ عام شھرين ۾ ھڪ مقبول رائيفل آهي آھي. ھنن رائفلن ۾ عام طور تي  جرمني جي ڪمپني ھمت اينڊ بينڊر جي ٺاھيلپي ايم II واري  مقرر يا منظرن کي ويجھو ڪندڙ  دوربينيي لڳندي آهي.
بٺ
ديھ بٺ سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڌامراھو تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1934ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ رڳو ٻہ ڳوٺ واقع ھيا جن ۾ ڳوٺ فيض محمد کوکر ۽ ڳوٺ محمد ابراهيم گوپانگ شامل ھيا. ان وقت ھي ديھ ڏيرا تپي ۾ شامل ھئي بعد م ان کي ڌامراھو تپي جو حصو بڻايو ويو. ھاڻي ھن ديھ ۾ نورپور، باغ لھبار، ڳوٺ محمد ابراهيم گوپانگ، ڳوٺ محمد مراد بروھي، اسماعيل آباد، ڳوٺ فيض محمد کوکر واقع آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ بٺ ڏيرا، ديھ واسو ڪلھوڙو ۽ ديھ ڏيرا، ديھ ، اوڀر ۾ لاڙڪاڻي ضلعي جون ديھون: ديھ باڊھ ۽ ديھ ٻاٻوري، اولھ ۾ ديھ لائق پور ۽ ڏکڻ ۾ ديھ گوڪو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 3,072 ھئي جيڪا 532 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
ڪنوار
جڏھن شادي ٿيندي آھي، ڪنوار جي ٿيڻ واري جيون ساٿي، (جيڪڏھن مرد ھجي) تہ ان کي عام طور تي گھوٽ چيو ويندو آھي. اولاھين ثقافت ۾، ڪنوار سان ھڪ يا وڌيڪ ڪنوار سرتيون ھونديون آھي.
ڪُنوارِ جا ويسَ وَڳا (لباس)
دنيا جي مخلتف ڏيھن ۽ قوميتن جي سماجن ۾ ريتن رسمن موجب ڪُنوار جا ويسَ وَڳا مختلف ھوندا آھن.
ننڍو کنڊ
ننڍي کنڊ انڊيا پاڪستان، بنگلاديش ۾ ھندو، مسلم، سک، عيسائي، جين، ٻُڌمت ڌرمن جي سماجن ۾ ڪُنوار جو لباس تيز رنگ وارو ھوندو آھي، عام طور اھو ڳاڙھو (سُرخ) رنگ جو ھوندو آھي. مسيحي ڪُنوار جو شاديءَ جو وڳو اڇو رنگ جو ھوندو آھي.
اولھ جا مُلڪ
اولھ جي ڏيھَن ۾ ڪُنوار اڇو رنگ جو وڳو پائيندي آھي.
حوالا
زمرو:شاديءَ جي تقريب ۾ شرڪت ڪندڙ زمرو:عورتن لاءِ اصطلاح
دليل وارو قلعو
”دهليل جو قلعو“ يعني ”دليل ڪوٽ“ قديم زماني ۾ سنڌو درياهه مان نڪرندڙ شاخ ”هاڪڙي درياهه“ جي ڪپ تي ڏکڻ اوڀر ۾ تعمير ڪيل هو ۽ اڄ تائين اهو قلعو قائم آهي. ”دهليل جو قلعو“ يعني ”دليل ڪوٽ“ جو اهو قديم قلعو موجوده دور ۾ نوابشاهه شهر کان سڪرنڊ ڏانهن ويندڙ رستي جي ساڄي هٿ تي اتر اولهه جي ڪنڊ تي واقع آهي. اهو قلعو نوابشاهه کان يارنهن ميل پري ۽ سڪرنڊ شهر کان ٽن ميلن جي فاصلي تي آهي. انهيءَ قلعي جي سامهون ”سکپور“ جي ڀرسان سنڌ جي قديم تاريخي شهر ”چنهو جي دڙي“ جا قديم آثار آهن. خود ان قديم شهر جي باري ۾ ماهرن جو رايو آهي ته چنهو جي دڙي وارو شهر ”هاڪڙي درياهه“ جي ڪناري تي آباد هو ۽ اهو هاڪڙي جي تهذيب ۽ تمدن جو نشان آهي
هي ڪوٽ يا قلعو سوا نو ايڪڙن جي گول دائري جيان اڏيل چيڪي مٽي ۾ وري کٻڙ جو ڪاٺ استعمال ٿيل آهي. ڪوٽ جي ديوار هيٺان کان 20 فوٽ، مٿي گھٽجي 14 فوٽ آهي. ان جي مٿان چئن فوٽن ويڪري اوٽ ڏنل آهي. جيڪا 6 فوٽ مٿي آهي. ڪنگريون ٺاهيون ويون آهن. ڀِت جي هن حصي ۾ تير بازي ۽ بندوق بازيءَ لاءِ ڳڙکيون ٺهيل آهن. ڪل ڊيگھ 28 فوٽ آهي. ڪوٽ کي ٻارنهن برج ۽ ٻه دروازا آهن. مکيه دروازو اوڀر ۽ ننڍڙي دري ڏکڻ طرف آهي اتر اولهه طرف کان ڳجھا در موجود هئا، جيڪي هاڻي بند ڪيا ويا آهن.
جاگرافيائي لحاظ کان هي ڪوٽ حڪمرانن جي حفاظت جو ضامن هوندو هو. سنڌ جي تاريخ ۾ سڪرنڊ کان نوابشاھ جي اترئين پاسي کي ساهتي پرڳڻو سڏيندا هئا. لوهاڻو صوبو هوندو، هو جنهن ۾ لاکاٽ لوهاڻو به ساهتي پرڳڻو هوندو هو. راءِ گھراڻي جي دور ۾ ان جو حاڪم اگھم هوندو هو. هڪ قديم شاهراھ گذرندي هئي، جيڪا ساهتي پرڳڻي ٿي دليل ڪوٽ وٽان گذرندو هئي، جنهن کي اروڙ وارو رستو اگھم وارو رستو ڪري سڏيندا هئا. انگريزن جي دور ۾ شاهراھ تار واري رستي سان مشهور هئي.
هن ڪوٽ جي ماڻهن کي صحت جو خيال رهندو هو. دليل ڪوٽ هاڪڙي جي وهڪري جي ڪپ تي هو جو بندر ۽ وڏو پتڻ هو.دهليله قلعي جي راجه جو نالو ديوراج هو جو ڏاهر جو سئوٽ هو مولائي شيدائي مطابق نوبيه به پٽ ڌاران هو ايڇ جي پورئي مهراڻ ۾ لکي ٿو ته دهليله فتح ٿيو. محمد بن قاسم اتي نوبه ئي مقرر ڪيو جيڪو ڌاران جو پٽ هو. ڌاران وري دهليله جو پٽ هو دهليله جيڪو بدلجي دليل ڪوٽ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. جنهن جي روايت موجود آهي ته هي قلعو مير دليل خان ٽالپر ۽ دليل مگسي جوڙايو. نوجوان محقق خادم حسين چانڊيو پنهنجي تازي تحقيقي مقالي ۾ دهليل قلعي ۽ دليل ڪوٽ کي الڳ پيش ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي آهي. جنهن لاءِ ان کوڙ سارا تاريخي دليل پڻ ڏنا آهن. هن مطابق بهرور ۽ دهليله جا قلعا هاڻوڪي شهدادپور ۽ سنجھورو تعلقي جي اوڀر طرف ۾ هجن ٿا سندس مطابق عربن جي ڪاھ کانپوءِ ويندي ڪلهوڙن جي دور حڪومت تائين سنڌ جي تاريخ ۾ ڪٿي دهليل يا دليل نالي قلعي ۽ ڪوٽ جو ذڪر نٿو ملي. هن آهر ميرن جي دور حڪومت جي يادگار آهي. جنهن کي هرو ڀرو 13 سئو سال پراڻي دهليل قلعه سان قرار نه ڏنو وڃي ٿو. ان سلسلي ۾ اڃا به تحقيق جي ضرورت آهي. دليل ڪوٽ جيڪو هاڻي آخري پساهن ۾ آهي، ممتاز ملاح جي قبضي هيٺ آهي. 1947ع ۾ انگريزن ڪوٽ سندس والد صديق ملاح ۽ چاچي ڌڻي بخش ملاح حوالي ڪيو، جيڪو هاڻي دليل ديرو سڏجي ٿو.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ زمرو:تاريخي ماڳ
نسيم ٿيٻو
نسيم ٿيٻو (انگريزي: Naseem Thebo؛ 1 اپريل 1948 - 19 مارچ 2012) هڪ تعليمي ماهر ۽ سنڌي ٻوليءَ جي ليکڪا ھئي.هن سنڌ يونيورسٽي ڄامشوري ۾ اقتصاديات جي شعبي ۾ پروفيسر طور ڪم ڪيو. هوء هڪ بهترين استاد۽ ساک واري ڪهاڻيڪاره هئي هن سنڌي ادب لاء گرانقدر خدمتون سرانجام ڏنيون.هوءَ سنڌ جي نامياري سياستدان رسول بخش پليجي جي گھر واري هئي.
ننڍپڻ ۽ تعليم
نسيم ٿيٻو جو جنم شڪارپور ۾ 1 اپريل 1940 ع تي ٿيو ۽ دادو ضلعي جي ڳوٺ ڳاڙهيءَ مان ابتدائي تعليم حاصل ڪيائين ۽ سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان اقتصاديات ۾ ايم اي جي سند حاصل ڪيائين.هن جي والد جو نالو مير عبدالباقي ٿيٻو هو. هن جي ماء بادام ناتوان پهرين سنڌي خاتون ناول نگار هئي.هن جي ڀيڻ بينظير ٿيٻو به اديبه هئي. هن جو ڀاء مير ٿيٻو هڪ ناميارو سياسي ڪارڪن ۽ ڪميونسٽ اڳواڻ هو.
ادبي خدمتون
هن کي لکڻ جو ڏانءُ پنهنجي والده بادام ناتوان وٽان ورثي ۾ مليو. جڏهن سندس پهرين ڪهاڻي ڳوڙهن جي ريکا شايع ٿي ان وقت پاڻ ڏهين ڪلاس جي شاگردياڻي هئي. ان بعد هن ڪيتريون ئي شاهڪار ڪهاڻيون لکيون جن ۾ ”گهايل ٿي گهاريان“، ”وڍي جن وڌياس“، ”مون جهيڙيندي ڇڏيا“، ”اڀر چنڊ پس پرين“، رسندو ڀرجندو گهاءُ“ ۽ ”احساس جا چڪ“ خاص ذڪر جي لائق آهن. سندس ڪهاڻين جا اڪثر عنوان لطيف جي بيتن مان ورتل آهن. هن 25 جي لڳڀڳ ڪهاڻيون لکيون جيڪي ان وقت جي مشهور ادبي رسالن سوجهرو، برسات، هلچل ۽ مهراڻ وغيره ۾ ڇپيون. سندس ڪهاڻين ۾ ڳوٺاڻي زندگيءَ جا چٽا عڪس ملن ٿا. عورتن سان ٿيندڙ معاشرتي ڏاڍايون، زميندارن جا هارين تي ٿيندڙ ظلم۽ پوليس جون ارھ زورايون سندس ڪهاڻين جا موضوع آهن.
سندس ڪهاڻين جو مجموعو ”اُڀر چنڊ پس پرين“ 2013ع ۾ سنڌي ادبي بورڊ مان دين محمد ڪلهوڙي ڇپائي پڌرو ڪيو. هن مجموعي ۾ 15 ڪهاڻيون شامل آهن.
ذاتي زندگي
نسيم ٿيٻو نامياري سنڌي سياستدان رسول بخش پليجي جي گهر واري هئي. کيس ٻه ڌيئرون تانيا پليجو ۽ انيتا اعجاز هيون. تانيا پليجو پاڻ به هڪ سٺي ليکڪا آهي. انيتا مشهور ليکڪ ۽ ڪالمنگار اعجاز منگيءَ جي گهر واري آهي.
موت
ھؤ 19 مارچ 2012ع تي ڪراچيءَ ۾ وفات ڪري وئي.
حوالا
زمرو:1948ع جون پيدائشون زمرو:سنڌي ادب زمرو:سنڌي اديب زمرو:سنڌي عورت ليکڪائون زمرو:سنڌي عورتون زمرو:سنڌي ليکڪ زمرو:سنڌي ناري ليکڪائون زمرو:شڪارپور ضلعي جا ماڻھو زمرو:ڪراچي جا ماڻھو
نرسري
نرسري مان مراد ٿي سگھي ٿو:
سائبيريائي ٻگھو
سائيبيريائي ٻگھو جنھن کي برف وارو ٻگھ بہ چوندا آهن گروئڊ خاندان جو ھڪ ٻگھو آھي. اھي عام ٻگھ کان مختلف ٿين ٿا. روس جي اوڀر وارا سائبيريائي ٻگھ سياري ۾ چين جو رخ ڪندا آهن ۽ اولھ روس جي پاسي وارا پھرين انڊيا ۽ نيپال ۽ ھاڻي ايران ويندا آهن. ٻگھن ۾ ھي سائبيريائي ٻگھا سڀ کان ڊگھي فاصلي تائين ھجرت ڪندا آهن.اولھ پاسي وارن ٻگھن جي شڪار جي ڪري آبادي گھٽجي وئي آهي
حوالا
زمرو:آئي يو سي اين ناپيد ٿيڻ وارين جنسن جي ڳاڙهي فهرست
ناصحاڻو شعر
ناصحاڻو شعر، اهڙي شاعري جنهن ۾ نصيحتن جا نُڪتا هجن، جنهن ۾ اخلاقي قدرن ۽ انسانيت جي پرچار ٿيل هجي، قديم سنڌي شاعري، اهڙي ڪلام سان ڀرپور آهي.
ديھ مري
ديھ مري: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي تپي اڏيرولال جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ غلام شاھ مري، ڳوٺ درس، سروي نمبر 24 ۽ سروي نمبر 224 ۾ پڻ ٻہ ڳوٺ واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھن ديھ جون حدون ديھ کورکاڻي، ديھ ڍنڍو ، ديھ ھڪڙا، ننڌيرو،ديھ ڪھڪي، سانگھڙ ضلعي جي تعلقي شھدادپور جون ٽي ديھون ديھ گلر، ديھ درماہ ۽ ديھ ڌموئي  سان ملن ٿيون. ھي ديھ انتظامي طور تي اڏيرولال وليج ٿاڻي جي حدن۾واقع آهي. ھن جو قيام 1883 کان اول عمل ۾ آيو ۽ 1983 جي بورڊ آف روينيو جي رڪارڊ مطابق ھن ديھ جا روينيو سروي نمبر 1 کان 331 تائين ھيا.ھن ديھ مان اڏيرولال ۽ ٽنڊوآدم لنڪ روڊ گذري ٿو.ھي ديھ قومي اسيمبلي جي تڪ NA-223 ۽ صوبائي اسيمبلي جي تڪ نمبر 59 ۾ شامل آھي.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
اينٽارڪٽڪ ڪرل
اينٽارڪٽڪ ڪرل:Antarctic krill (Euphausia superba) :
ڏکڻ وڏي سمنڊ جي اينٽارڪٽڪ واري پاڻي ۾ ملندڙ ھڪ جاندار جو نالو آهي. پاڻي اندر ترندڙ ھي جاندار ھڪ وڏي ولر (swarm) ۾ رھندو آھي. ھڪ اندازي مطابق رڳو ھڪ ڪيوبڪ ميٽر ۾ ڏھ ھزار کان ٽيھ ھزار ڪرل ھوندا آھن. کليل سمنڊ جي حياتياتي زندگيءَ جي ڦيري  جي قائم رھڻ لاءِ فائٽوپلئنڪٽن (phytoplankton) کي سج جي روشنيءَ مان توانائي ملندي آهي ۽ کاڌي ۾ ڪرل جو گذارو فائٽوپلئنڪٽن تي ھوندو آھي. اھو 6 cm تائين وڌندو آھي ۽ ان جو وزن 2 g تائين ٿيندو آهي ۽ ان جي زندگي ڇھن سالن تائين ھوندي آھي. اينٽارڪٽڪ جي حياتياتي زندگيءَ ۾ سڀ کان گھڻو ملندڙ جاندار آھي ۽ ڌرتي تي سڀ کان وڌيڪ ملندڙ جاندار آھي جنھن جي موجود جنسن جو اندازي مطابق وزن پنجاھ ڪروڙ ٽن ٿيندو جنھن وزن ۾ ڪرل تعداد ۾ 300 کان 400 ٽرلين ٿي سگھن ٿا. ڏسڻ ۾ شيشي وانگر شفاف ھوندو آھي جنھن ۾ ٻہ ڪاريون اکيون ھونديون اٿس.جوان ڪرل اونھي پاڻي ۾ رھندا آھن پر وڏي ٿيڻ بعد سمنڊ جي مٿاڇري تي رھندا آھن.اھي سمنڊ ۾ ٻه کان ٽي ھزار ميٽر ھيٺ انڊن مان ڦٽي مٿي ايندا آهن.ھن جاندار جا ڌرتي تي اڃان تائين 86 قسم مليا آهن.انھن جو تمام گھڻو تعداد ڪيترن ئي جاندارن لاء کاڌي جو ڪم ڏيندو آھي تنھن ڪري سامونڊي زندگيءَ ۾ ھي ھڪ اھم جاندار آھي.
حوالا
زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست
مردان
تفصيلَ
مردان جي پکيڙَ 632 چورس ڪلوميٽر آهي، ۽ ان جي مجموعي آبادي 358,604 ماڻهن تي مشتمل آهي ۽ 310 ميٽر سطح سمنڊ کان مَٿانهينءَ تي واقع آهي.
ديھ کورکاڻي
ديھ کورکاڻي: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ عثمان کوسو واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھن ديھ جون حدون ديھ ننديرو، ديھ مري، ديھ اڏيرولال۽ ديھ ڍانڍو سان ملن ٿيون.
زمرو:سنڌ جون ديھون
9 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الثاني
ڪم ڪم
ڪم ڪم :(Kum Kum):
ڪم ڪم ڀارت ۾ ھڪ پائوڊر جو نالو آهي جيڪو ھيڊ ۽ زعفران مان ٺاھيو ويندو آهي ۽ رنگ برنگي ھوندو آھي جنھن جو استعمال سماجي مذھبي رسمن۽ موقعن ۾ عام جام ٿيندو آھي. ھندو ڌرم جا ماڻھو ان جو استعمال مختلف طريقن سان ڪندا آھن. عام طور تي شادي شده عورتون سندور جيان ان کي سينڌ ۾ وجھنديون، ان جو استعمال پوڄا پاٺ ۾ بہ ٿيندو آهي. ان کي نرڙ تي بہ لڳايو ويندو آهي. ھولي ۾ پڻ ھن پائوڊر جو استعمال گھڻو ٿيندو آهي.
ابوبڪر محمد بن ذڪريا الرازي
thumbnail|right|The statue of Razi in [[United Nations Office in Vienna is part of the "Scholars Pavilion" donated by Iran]] ابوبڪر محمد بن ذڪريا الرازي (854ع کان 925ع) ۾ تهران واري پاسي هڪ ڳوٺ ريَ (Ray) ۾ پيدا ٿيو ۽ پنهنجي وقت جو هڪ وڏو طبيب هو. ابوبڪر محمد ابن ذڪريا الرازي (Abu Bakur Muhammad ibn Zakariya al-Razi) ٻه سئو کان وڌيڪ ڪتاب لکيا. طب کان سواءِ ڪيميا ۽ فلاسافيءَ ۾ به تحقيق ڪري ڪتاب لکيائين. البيروني پنهنجي ڪتاب رساله في فهرست ڪتب الرزاي ۾ الرازي جي انهن ڪتابن جو ذڪر ڪيو آهي، مذهب جي مخالفت ۽ الحاد جي حق ۾ لکيا هئا. في النبوت (Fī al-Nubuwwat) ۽ (Fi Ḥiyal al-Mutanabbin - On the Tricks of False Prophets) ... الرازي جي ڪتاب جي باري ۾ لکي ٿو ته اهي ڪتاب نبوت جي رد ۾ لکيل آهي.
ابو ريحان البيروني کان سواءِ بوعلي سينا به الرازي جي ملحڊاڻن خيالن تي تنقيد ڪئي آهي ۽ لکيو آهي ته الرازي جون طب ۽ ڪيميا ۾ ڪيل ڪم قدر جوڳو آهي, پر اسين سندس ملحداڻن (Atheist) خيالن کي رد ڪيون ٿا.
زمرو:شخصيتون زمرو:مذهب زمرو:تاريخ زمرو:اسلام زمرو:ايران
جامعه الازھر
الازھر مدرسي جي تاريخ
ھن مدرسي جو بنياد فاطمي خلافت ۾ پيو. فاطمي جو مطلب حضرت فاطمه رضه جي اولاد مان آھي. فاطمين ان مدرسي جو نالو الازھر بہ بيبي فاطمه رضه جي لقب زھرہ (روشن) جي نالي سان رکيو. فاطمي ڪمانڊر جوھر الصقلي ان جو بنياد خليفي المعزالدين الله جي حڪم تي مسجد جي حيثيت ۾ وڌو. مسجد جي تعمير مڪمل ٿيڻ بعد خليفين جي عالمن ۽ فقه جي ماھرن جي مسجد ۾ اچي تعليمي سرگرميون ڪرڻ کي ھمٿايو اھڙي طرح مسجد ۾ مدرسو قائم ٿي ويو جيڪو اسلامي دنيا جو سڀ کان پراڻو تعليمي ادارو سمجھيو وڃي ٿو. فاطمي خليفن فلسفي جي علم جي فروغ تي گھڻو زور ڏنو اھڙي طرح يوناني فلسفي جي آجيان ڪئي وئي. فاطمين ٻاھران عالمن کي گهرائي مختلف موضوعن تي معاوضو ڏئي بھترين ڪتاب لکرائي علم کي فروغ ڏياريو. بعد ۾ صلاح الدين ايوبي انھن ڪتابن کي ساڙائي ڇڏيو. فاطمي خلافت بعد مصر تي ايوبي شاھي گھراڻي حڪمراني ڪئي جنھن دؤر ۾ ھن اداري جي اھميت گھٽجي وئي. تيرھين صدي عيسويءَ ۾ مملوڪن جي حڪمراني ۾ ٻيھر ان جي اھميت وڌي پر عثماني خلافت جي دؤر ۾ ھي ادارو عروج تي پھتو ۽ مصر جو سڀ کان وڏو تعليمي ادارو بڻجي ويو .1908 ۾ جديد تعليم لاء قاھرہ يونيورسٽي جي قائم ٿيڻ کان اڳ جامعه الازھر اعليَ تعليم لاء مصر م واحد ادارو ھيو .1812 کان اول ھن ادارو مذھبي چندي يا وقف تي ھلندو ھيو پر ان سال کان ان جا مالياتي معاملا رياست جي سنڀال ۾ آيا.
حوالا
زمرو:مصر ۾ يونيورسٽيون
ديھ وساڻ
ديھ : پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ فقير نوح ھوٿياڻي، ڳوٺ جبار کوسو، ڳوٺ اگھم وساڻ، ڳوٺ دوست محمد ڏاھري ۽ ڳوٺ طالب نوح پوٽا واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ ٻاريري، ديھ لتيريون، ديھ ڪوتڪئي ۽ ديھ خيبراڻي سان ملن ٿيون.
زمرو:سنڌ جون ديھون
ناڪاريت
ناڪاريت (Nihilism) لاڙي ۾ زندگيءَ جي مڙني قدرن ۽ نظامن کي فضول قرار ڏنو ۽ ڇڙواڳيءَ وارو رويو اختيار ڪيو ويندو آهي، هن نظريي جي انتھاهپي ازم آهي.اهو ئي احساس جديديت واري لاڙي جو بنياد بڻيو تہ ”ويھين صديءَ جو انسان با شعور ۽ حساس آهي ڪنھن وهم ۽فريب ۾ ڦاسڻ بدران کيس يقين آهي تہ زندگيءَ جو بار کيس ئي گهلڻو آهي، جديد احساس انهن سمورين تلخ حقيقتن تان پردو لاهي ٿو ۽ نين حقيقتن ۾ زندگيءَ کي نئين سري سان گذارڻ جو درس ڏئي هو.انهيءَ فڪري بنياد تي يورپ ۾ جديد ادب تخليق ڪيو ويو ، جيئن سارتر (1905-1980ع) چيو هو تہ ”سمورو ادبي ڪم هڪ فرياد آهي، ادبي تخليق سواءِ پڙهندڙ جي داخليت جي ٻيو ڪو بہ جوهر نٿي رکي.
حوالا
زمرو:زندگي جو فلسفو
پاڪستان ۾ ذهني تندرستي
پاڪستان ۾ ذهني صحت کي نظرانداز ڪيو ويو آهي ۽ پاڪستان ۾ ان تي کليل بحث ڪرڻ کان منع آهي. پاڪستان جو 63 سيڪڙو نوجوانن جي آبادي آهي، دنيا جي نوجوانن جي وڏي آبادي واري ملڪ ۾ شمار ٿئي ٿو ۽ ذهني صحت جي بيماري خاص ڪري خودڪشي جي شرح پاڪستان جي نوجوانن ۾ وڌيڪ آهي  ، ڊبليو ايڇ او موجب پاڪستان ۾ سال 2019 دوران 19,331 کان وڌيڪ خودڪشيون رپورٽ ٿيون. پاڪستان ۾ نوجوان خودڪشي جي مدد لاءِ گوگل تي سرچ ڪندا آهن ۽ گوگل سان اومنگ جيڪا هڪ اين جي او آهي جيڪا 2022 ۾ پاڪستان ۾ سويساڊل هاٽ لائن شروع ڪئي وئي آهي.
حوالا
زمرو:ذهني تندرستي
10 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الثاني
بوني ٽوپ
thumb|بوني ٽوپي جنھن ۾ ڪيموفلاج ڇاپيل آھن
thumb|ٻہ آمريڪي فوج جا جوان 2001 ۾ بوني ٽوپ سان ڏيکاريل
بوني ٽوپ جيڪا گگل ٽوپ  بہ سڏبي آھي ھڪ وڏي ٽوپي جو قسم آھي جنھن جي گولائيءَ جو ڪني ڪشادي ھوندي آھي ۽ عام طور تي فوجن ۾ استعمال ٿيندي آھي. ھن ثوپي جو نمونو بڪيٽ ٽوپ وانگر ٿئي ٿو پر ھن جي گولائي جو ڪنارو پڪو ھوندو آھي. اڪثر ڪري ڪپڙي جي پٽي ٽوپ جي مٿي ۾ ٻيڻي ٽيڻي ڪري سبي ان سان ڳنڍي ويندي آهي. ان جي پرنٽ ۾ ساوڪ جو ڪيموفلاج ڇپيل ھوندو آھي ۽ گول پٽي ٽوپ کي مضبوطي ڏيندي آهي. ٽوپ ۾ سنھا سوراخ پڻ ھوندا اٿس تہ جيئن اندر ھوا جو گذر ٿئيس. 1994 ۾ آمريڪي فوج جي جنگ واري وردي ۾ ھن ٽوپ کي شامل ڪيو ويو.
ورقا بن نوفل
ورقا بن نوفل بن اسد بن عبدالعزي بن قصي القريشي (Waraqah ibn Nawfal) هڪ نصراني ڌرم گرو ۽ اسلامي پيغمبر محمد جي پهرين گهرواري خديجه بنت خُويلد جو پهريون سئوٽ هو. هي بت پرست سماج ۾ علمي طور چوٿون پايو سڏبو هو. ورقا نبي محمد تي پهرين وحي نازل ٿيڻ کان ٿورو سمو پوء شايد ٦١٠ع ۾ مئو. ورقا نوفل نالي هڪ ماڻھوءَ جو پٽ ھو. سندس امڙ جو نانءُ هند هو جا ابي خطير جي نياڻي هئي. ورقا ۽ خديجه جي شاديءَ جي ڳالھ بِ ٿيل هئي پر ڪنهن سبب اها شادي نَ ٿي سگهي. ورقا هڪ نصراني ڌرم گرو هو. اسلامي روايتون کيس نبي محمد کي پهرين مڃيندڙن مان ڪوٺين ٿيون.
ديھ ٻاريري
ديھ ٻاريري : پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ سلامت ڪيريو واقع آھي.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھن ديھ جون حدون ديھ وساڻ ۽ ديھ لتيريون سان ملن ٿيون.
زمرو:سنڌ جون ديھون
علي آباد، ھنزہ
علي آباد پاڪستان جي انتظامي يونٽ گلگت بلتستان جي گلگت ڊويزن جي ھنزہ ضلعي جو شھر ۽ ضلعي صدر مقام آهي. ھي شھر ھنزہ وادي جي ميداني علائقي ۾ قراقرم جبلن جي اتر اولھ پاسي ھنزہ ندي جي ٻن شاخن وچ ۾ شاھراھ قراقرم تي واقع آهي. ان جي لڳ عطا آباد ڍنڍ پڻ واقع آهي.
آبھوا
ھتي سڄو سال برسات ڪانہ پوي ٿي. ھتان جي موسم ڪوپن واري موسمي درجابندي مطابق ٿڌي بياباني موسم آھي. ھن شھر جو سراسري گرمي پد 11 سينٽي گريڊ آھي. جولاءِ گرم ترين مھينو آھي جنھن م سراسري گرم پد 23.6 سينٽي گريڊ تائين رھندو آھي. جنوري سرد ترين مھينو آھي جنھن م سراسري گرمي پد 3- سينٽي گريڊ تائين رھندو آھي.
نام مالھا
نام مالها __(Vocabulary):
بٺ ڏيرا
ديھ بٺ ڏيرا سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڏيرا تپي ۾ واقع آهي.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڪارڙا، اوڀر ۾ ديھ ڳجھڙ، اولھ ۾ ديھ ڏيرا ۽ ڏکڻ ۾ ديھ بٺ ۽ ديھ ڀاٻوڙي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 3,072 ھئي جيڪا 532 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
ريشما
ريشما (اردو: ریشماں ؛ 1949 - 3 نومبر 2013) ، هڪ پاڪستاني لوڪ ڳائڻي هئي. ستاره امتياز (ستار آف امتيازي) سان نوازيو ويو ، پاڪستان ۾ ٽيون اعليٰ اعزاز ۽ شهري اعزاز ٻين اعزازن سان گڏ ، کيس لوڪ گيتن ۽ سندس زوردار ڳائڻي آواز لاءِ ياد ڪيو وڃي ٿو. راجستان ۾ پيدا ٿي ،هندستان 1947 ۾ هڪ خانداني بنجارا گهر ۾ ،ورهاڳي کان پوءِ هن جي خاندان ڪراچيءَ ۾ ٻيهر آباد ٿيو. سيوهڻ ، سنڌ ۾ لعل شهباز قلندر جي مزار تي ڳائڻ دوران ٻارهن سالن جي عمر ۾ هڪ مقامي پروڊيوسر پاران دريافت ڪيو ويو. ريشما اڳتي هلي پاڪستان ريڊيو وانگر ڪيترن ئي لوڪ گيتن کي رڪارڊ ڪيو ويو.هن جو پهريون منصوبو ”لعل مري“ سان پهريون ڊرامو هلندڙ هو ۽ هي 1960 جي ڏهاڪي ۾ ڪيترائي ٽيليويزن جي شوقن سان شهرت جي زوال ۾ آئي.
ريشما جا پاڪستاني ۽ هندستاني فلم انڊسٽري لاءِ گانا رڪارڊ ڪيا ويا.هن جي ڪجهه يادگار گانن ۾ شامل آهن “لاال مري” ، “هائي اي رباءِ نہون لگدا دل ميرا” ، “انجيڪيا ني ريحان ڊي” ۽ “لمي جوڊي” ٻين جي وچ ۾.هوءَ 3 نومبر 2013 تي لاهور ، پاڪستان ۾ وفات ڪري ويئي ، گذريل ڪيترن سالن کان گلي جي ڪينسر ۾ مبتلا ھئي.
شروعاتي زندگي
ريشما 1947. جي آس پاس بڪانير ، راجستان جي ويجهو چورو ضلعي جي لوها ، رتنگھار تحصیل جي ڳوٺ ۾ ڄائي هئي.هن جو والد حاجي محمد مشتاق ملاشي کان اٺ ۽ گهوڙي جو سوداگر هو.
ڪيريئر
ريشما نشاست ڪئي وئي ، 12 سالن جي عمر ۾ هن وقت جو پاڪستاني ٽيليويزن ۽ ريڊيو پروڊيوسر سليم گيلاني ، لعل شهباز قلندر جي مزار تي ڳائيندي. گيلاني 1968 ۾ ريڊيو پاڪستان تي ”لال ميري پت رڪيو“ جي رڪارڊنگ لاءِ ان جو بندوبست ڪيو. هوء هڪ تڪڙو ڌڪ بڻجي چڪي هئي ۽ انهي ڏينهن کان ، ريشما مشهور مقبول لوڪل ڳائڻي مان هڪ آهي.ريشما 1968 کان ٽيليويزن تي ظاهر ٿي رهي هئي ، پاڪستاني ۽ هندستاني فلم انڊسٽري لاءِ گانا رڪارڊ ڪرڻ ، ۽ ملڪ ۽ ٻاهرين ملڪن ۾ لائيو ڪنسرٽ ۾ پرفارم ڪندي
صحت جا مسئلا ۽ وفات
ريشما آڪٽوبر 2013 ۾ ڪوما ۾ مبتلا ٿي وئي ۽ 3 نومبر 2013 تي لاهور جي هڪ اسپتال ۾ وفات ڪري وئي.
انعام ۽ خراج تحسين
ستاره امتياز (ستار آف ايجينس) صدر پاڪستان طرفان 2008 ۾ عطا ڪيل آهي ،
قوم لاءِ پنهنجون خدمتون پيش ڪرڻ لاءِ.فخر آف پرفارمنس ايوارڊ 1982 ۾ پاڪستان حڪومت پاران مليل آهي
ڪراچي ، پاڪستان جو هڪ صحافي مرتضيٰ سولنگي جيڪو ريڊيو پاڪستان لاءِ پڻ ڪم ڪندو هو ، 1970 جي ڏهاڪي ۾ ريشم جي پرفارمنس تي مختلف ريڊيو اسٽيشنن تي گڏ ٿيڻ جو بندوبست ڪيائين ، چيائين "مان ريشما کي ڪيئن وساري سگهان ها؟ "
جوانيءَ جي سالن ۾ ، هن جي آواز هميشه مون کي ڏا ڊو متاثر ڪيو ۽ هن راجستان ، چولستان ۽ سنڌ کي ڳايو.هوءَ ريگستان جو هڪ گل هئي ، محبت جي موسيقي ، موسيقي ۽ امن جي علامت ”.
حوالا
زمرو:1947ع جون پيدائشون زمرو:20 صديءَ جون ڳائڻيون زمرو:2013ع جون وفاتون زمرو:20هين صدي جون پاڪستاني عورت ڳائڻيون زمرو:پاڪستاني لوڪ راڳي زمرو:پنجابي راڳي زمرو:پنجابي ٻولي جا راڳي زمرو:راجستان کان موسيقار ناريون زمرو:صوفي گلوڪار زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
فاطمه جناح ڪالوني
فاطمه جناح ڪالوني ڪراچي ايسٽ ضلعي جي ھڪ يونين ڪاميٽي جو نالو آهي جيڪا ان ضلعي جي تعلقي جمشيد ڪوارٽرز سب ڊويزن  ۾ واقع آهي. ان جي اوڀر ۾ پي اي سي ايڇ ايس ٽو ۽ اتر ۾ يو سي لياقت آباد ٽائون ۽ اولھ ۾ يو سي جمشيد ڪوارٽرز ۽ ڏکڻ ۾ سينٽرل جيڪب لائنز واقع آهي. 2013 ۾ ان کي پھريون ڀيرو جمشيد ڪوارٽرز يونين ڪاؤنسل مان ٽوڙي ھڪ علحده يونين ڪاميٽي جو درجو ڏنو ويو ۽ باقي حصي کي يونين ڪاميٽي جمشيد ڪوارٽرز جو نالو ڏئي ساڳي سال انھن کي جمشيد ڪوارٽرز جي نالي سان بحال ٿيل تعلقي ۾ شامل ڪيو ويو. ھن يو سي ۾ اردو ڳالهائيندڙ اڪثريت ۾ آھن ان کان سواءِ سنڌي پنجابي پٺاڻ، سرائڪي ماڻھو پڻ رھندڙ آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي م چيئرمين جي سيٽ تي شيخ محمد مشتاق چونڊجي آيو ۽ وائيس چيئرمين جي سيٽ تي حبيب علي چونڊجي آيو. ٻنھي جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي ھن يو سي جو علائقو شڪارپور ٽائون، ڪليٽن ڪوارٽرز ء ان جي پسگردائيءَ وارا ايم اي جناح روڊ وارا علائقا آھن. ھن يو سي م ايم اي جناح روڊ، بيگم عائشه عزيز روڊ، اومان روڊ، جمشيد روڊ، آدم سومار اسٽريٽ، تين ھٽي فلاء اوور، مرزا عبدالعزيز روڊ، جيل روڊ، گھوڪلي روڊ، ڪي ڊي اي آفيسرز ڪلب، گلشن الطاف،  ڪي ايم سي فٽبال گرائونڊ، ڪشمير پارڪ، ڪي ايم سي اسپورٽس ڪامپليڪس، پردہ پارڪ (شڪارپور ٽائون)، خيرالنساء آئي ھاسپيٽل، ياسين زبيري پارڪ، بحرين روڊ، گورنمينٽ گرلس سيڪنڊري اسڪول (ڪليٽن ڪوارٽرز)، دختر مشرق ڪاليج فار وومين، مارٽن روڊ  واقع آھن.
آپگھات کان بچاءُ جو عالمي ڏينهن
آپگهاتُ کان بچاءَ جو عالمي ڏينهن (انگريزي: World Suicide Prevention Day) عالمي صحت ادارو جي سهڪار سان هر سال سموري دنيا ۾ 10 سيپٽمبر تي ملهايو ويندو آهي. انگ اکرن جي مطابق هر سال لڳ ڀڳ 1 ملين ماڻهو آتم هتيا (آپ گهاتُ، خودڪشي) ڪندا آهن جيڪو ڳڻتي جوڳو آهي. ان ڏينهن کي ملهائڻ جو مقصد عالمي سطح تي آپگهاتُ کان روڪ جو شعور اجاگر ڪرڻ، سماجي، معاشي ۽ ذهني چڱڀلائي جي مسئلن تي وَسُ (قابو) حاصل ڪرڻ آهي.
اولمپڪ رانديون
اولمپڪ رانديون ھر چئن ورھين کان پوء گرمين يا سياري ۾ ٿيڻ واريون سڄي دنيا جي ملڪن جي رانديگرن جي وچ ۾ ٿيندڙ مختلف رانديون آھن.
کاٻو|thumb|250x250 عڪسلون زمرو:گھڻ راندين وارا مقابلا
نبض
thumb|ھڪ نبض تپاسيندي دل جي ڌڙڪڻ سان صاف ۽ آڪسيجن ڀريل رت دل جي کاٻي ڪنوتي مان نڪري شاهه شريان (Aorta) ۾ پمپ ٿيندو آهي ته، جيئن سڄي جسم ۾ دورو ڪري سگهي. شاهه شريان ۾ داٻ سان رت اچڻ جي ڪري ان جو ڪجهه حصو ڦهلجي وڃي ٿو. دل جي ڌڙڪن جي وچ ۾ وقفو ٿيندو آهي، انهيءَ وقفي دوران شاهه شريان جي ڀت سُسي اصلي حالت ۾ اچي وڃي ٿي، جنهن جي ڪري دل ڏانهن ايندڙ رت انهيءَ شريان ۾ اڳتي ڌڪجي وڃي ٿو. شريانن جي لچڪ واري خاصيت جي ڪري، واري واري سان سوسڻ ۽ ڦنڊڻ جي هڪ لهر پيدا ٿئي ٿي، جيڪا جسم جي شريانن جي سڄي نظام ۾ ڊوڙي ٿي. انهيءَ لهر کي ڪنهن به شريان تي محسوس ڪري سگجي ٿو، پر شرط اهو آهي ته، شريان کل جي ويجهو ۽ ڪنهن هڏي تي هجي، جيئن ويڻيءَ ۽ لوندڙي وغيره تي، انهيءَ لهر جي هر هر اچڻ ۽ محسوس ڪرڻ جو نالو نبض آهي. جيئن ته، نبض جو درومدار دل جي سسڻ ۽ ڦنڊڻ تي هوندو آهي، تنهن ڪري اسان کي دل جي ڌڙڪڻ جي رفتار سرشتي ۾ رت جي داٻ (Blood Presure) بابت به معلومات ملي ٿي.
عام طرح نبض ويڻيءَ تي ڏٺي ويندي آهي، ويڻيءَ تي شريان گوشت ۾ لڪل ناهي هوندي، پر کل جي هيٺان هوندي آهي، اتي ان کي ڦڙڪندي محسوس ڪرڻ سولو هوندو آهي. نبض جو دارومدار جسم جي رت جي ضرورت تي آهي. آرام واري حالت ۾ ان جي رفتار گهڻو ڪري 72 کان 80 ڌڙڪا في منٽ هوندي آهي، پر ڊوڙڻ جي صورت ۾، ڏاڪڻ تي چڙهڻ يا ورزش ڪرڻ سان ان جي رفتار وڌي وڃي ٿي. بيماريءَ جي حالت ۾ به نبض تيز ٿي ويندي آهي. دل جي بيمارين ۾ نبض يڪسان ناهي رهندي پر بي ترتيب ٿي ويندي آهي. ٻارن ۾ به نبض جي رفتار وڏن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ٿيندي آهي.
زمرو:صحت زمرو:سائنس
ديھ گھوٽاڻا
ديھ گھوٽاڻا : پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ٻيلو ۽ ڪچي جي زمين  واقع آھن.ھي ديھ سنڌو درياءَ جي ڪپ سان لڳي ٿي. ھن ديھ جون حدون ديھ خاڻوٺ ۽ ديھ سالارو سان پڻ لڳن ٿيون.
زمرو:سنڌ جون ديھون
11 نومبر
11 نومبر ، عيسوي سال جو 315 هون (ليپ سال 316 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 50 ڏينهن باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:نومبر
ناوليٽ
ناوليٽ __(Novelette):
انسائيڪلو پيڊيا اک براٽنيڪا موجب ناول ان ڪھاڻيءَ کي چئجي ٿو، جيڪا ٻن لکن لفظن ۽ گھٽ ۾ گھٽ اڍائي سؤ صکحن تائين ڦھليل ھجي. ان کان گھٽ واري ڪھاڻيءَ کي ”ناوليٽ“ چيو وڃي ٿو. دراصل ناول ۽ ڪهاڻيءَ جي انفرادي خصوصيتن جي ميلاپ سان جيڪا صنف وجود ۾ ائي، ان کي ناوليٽ چئجي ٿو. ھن ۾ ناول وارا سڀ ترڪيبي جزا موجود ھوندا اھن. ناول جي ڊيگھھ بدران ان ۾ ڪهاڻيءَ کان ٿوري وڌيڪ ڊيگھھ هوندي اھي. ناوليٽ جو دائرو ننڍو ٿئي ٿو. انڪري ناول نگار ٿورن لفظن ۾ گھڻو مفھوم سمائڻ جي ڪوشش ڪري ٿو. ناوليٽ لاءِ ناول نگار کي زندگيءَ جي ھر شعبي ۾ گهڻي ڄاڻ هئڻ ۽ لکظن جي جوڙجڪ جي مهارت حاصل هئڻ گهرجي. .
دهشلا
راڻي دهشلا(दुःशला، سنسڪرت) ڪورؤ حڪمران راجا دريوڌن جي ڀيڻ، ڌريتراشٽر جي ڌيءُ ۽ سنڌ جي راجا جئڌرٿ جي راڻي هئي. هن کي هڪ پٽ سورٺ نالي هڪ پٽ ھو.
هيءَ ڪافي بهادر ۽ هوشيار عورت هئي. جنهنڪري سندس ڀاءُ راجا دريوڌن کيس پنهنجو نائب مقرر ڪري سنڌ موڪليو. هن راڻيءَ سنڌ ۾ پنهنجو تختگاهه اُچ ۽ ملتان جي وچ تي هڪ شهر مقرر ڪيو، جيڪو بعد ۾ ’اسڪلنده‘ جي نالي سان مشهور ٿيو. هن عظيم شهر جا کنڊرات ڳوٺ ٺٽ گهلوان، تعلقي شجاع آباد ۾ ملن ٿا، جيڪي پري پري تائين پکڙيل آهن. راڻي دهشلا ڪورؤ سنڌ ۾ اچڻ بعد سنڌ ملڪ کي خوشحال بنائڻ ۽ ترقي وٺرائڻ ۾ ڪا ڪسر نه ڇڏي. راڻيءَ جڏهن محسوس ڪيو ته سنڌ اندرتعليم جي کوٽ آهي ته هن پنهنجي ڀاءُ کي خط لکي مال ۽ اسباب سميت ٽيهه هزار برهمڻ گهرايا، جنهن کان پوءِ سنڌ ملڪ جي ڪنڊ ڪڙڇ ۾ تعليم جو ڏيئو روشن ٿيو ۽ ملڪ ۾ پڙهڻ، پڙهائڻ، سکڻ ۽ سيکارڻ، سمجهڻ ۽ سمجهائڻ جو سلسلو شروع ٿيو. سڪندراعظم جڏهن سنڌ تي ڪاهه ڪري ڦرلٽ جو سلسلو جاري ڪيو ته راڻي دهشلاڀاءُ راجا دريوڌن جي معرفت 30 هزار برهمڻ حفاظت ۽ مقابلي لاءِ گهرايا. جن برهمڻن سڪندر سان مقابلو ڪري پاڻ ملهايو. ميدن ۽ جتن جي جهڳڙي وقت به راڻي دهشتلا بهترين ڪردار ادا ڪري سنڌ ۾ امن امان کي برقرار رکيو. راڻي دهشلا سنڌ تي اٽڪل ويهن سالن تائين حڪومت ڪئي. ان زماني ۾ جاٽ* (جت Jt ) ۽ ميد (Myd) نالي سنڌو درياءَ جي ڪناري ٻه قبيلا آباد ھئا (1) تاريخي مطالعي مان معلون ٿئي ٿو ته ھي اُھي قومون ھيون جن آرين جي پکڙجڻ کان اڳ مختلف ملڪن ۾ ڦرلٽ ۽ قتل جي بازار گرم ڪري ڇڏي ھئي. (2) اھي قبيلا (قومون) نا معلوم عرصي کان درياءِ سنڌ (3) جي ڪناري رھنديون ھيون ۽ ھڪ ٻئي جون دشمن ھيون. ميدن ۽ جاٽن جون ھڪ ٻئي سان گھرو لڙايون ھلنديون ھيون.
حڪومت جون واڳون راڄڌاني
جاٽن ۽ ميدن جي گذارش تي راڻي دھشلا کي سندس ڀاءُ ٻنھي قبيلن مٿان راڄ ڪرڻ خاطر روانو ڪيو. ھن پنھنجي گاديءَ جو ھنڌ اسڪلنده (Askaland) ۾ مقرر ڪيو. ھيءَ راڻي نھايت ھوشيار ۽ وڏي لياقت واري ھئي. سندس لياقت ۽ ڏاھپ جا قصا گھڻي قدر بيان ڪيا وڃن ٿا. ملڪ پڻ سُکيو ستابو ھو، ملڪ جي اندر بھادر ۽ جنگجو قبيلا آباد ھئا. مطلب ته ھر لحاظ کان سپت سنڌوديش جي ھنڌين ماڳين ھاڪ ھئي. پر سڀ کان وڏي گھٽتائي جا راڻيءَ کي نظر آئي سا ھئي بزرگ ۽ برھمڻن جو ملڪ ۾ نه ھئڻ. سندس خيال موجب ھيڏي وڏي سکئي ستابي ملڪ ۾ برھمڻن جو ملڪ جي ڀلي خاطر ھجڻ ضروري ھو. ”جن جي لياقت ۽ دانائيءَ سان ھي ملڪ علمي عزت به حاصل ڪري سگھي ھا. اھو سمورو حال ھن پنھنجي ڀاءُ کي ھڪ خط رستي موڪلي، برھمڻن موڪلڻ لاءِ چيو، جنھن تي سندس ڀاءُ ڌريوڌن ”سڄي ڀارت مان 30 ھزار برھمڻ ڪَٺا ڪري مال ۽ سامان سوڌو ڀيڻ ڏانھن موڪليا.
نظام حڪومت
راڻي دھشلا ھوشيار ۽ نھايت نيڪ بخت راڻي ھئي. ھن اعليٰ صلاحيتن ۽ قابليت سان ملڪ جو انتظام اعليٰ نموني سان ھلايو. سندس سٺي انتظام جي ڪري ملڪ ڏاڍو شاھوڪار ۽ اڳين کان وڌيڪ سکيو ستابو ٿي ويو. ھن دانائي ڪري، جو برھمڻن کي گھرايو، تنھنڪري ملڪ ۾ جا علمي کوٽ ھئي، سا پڻ پوري ٿي ويئي، ۽ ھنن (برھمڻن) نيڪ انسانن جي برڪت سان ٿوري عرصي ئي اندر سنڌ جو ملڪ وڏي رونق حاصل ڪري ويو.“ هونئن ته راجائن جو مقصد راڄ ڪرڻ ھوندو آھي ۽ اڪثر حڪمرانن جو مقصد ويڙھايو ۽ راڄ ڪيو پئي رھيو آھي. راڻي دھشلا کي ته حڪومت جون واڳون ئي اھڙي وقت ۾ مليون جو، ھوءَ سخت رويو اختيار ڪري پئي سگھي. پر ان جي برعڪس ھن عوام ۾ خونريزي پکيڙڻ بجاءِ، امن پسندانه ماحول پيدا ڪيو. ھن ٻنھي قبيلن جو پاڻ ۾ ٺاھ ڪرائي سندن ورھين جا پراڻا جھڳڙا ختم ڪرايا. ھن ڇيڙي نبيري ڪارڻ پئنچاتي نظام تحت ٻنھي قبيلن منجھان چڱا مڙس چونڊيا جن جي ھٿ ۾ پنھنجي قبيلي کي صحيح نموني ھلائڻ جو بار ھو. ھن جاٽ (جت) منجھان جنھن شخص کي مقرر ڪيو تنھن جو نالو جيدرٿ (Judrat) مليو آھي. ساڳي ريت ميدن منجھان پڻ خاص ماڻھو مقرر ڪيو ويو پر ان جو نالو ملي نه سگھيو آھي. انھن ٻنھي قبيلن کي ملڪ جا حصا ورھائي ڏنا ويا ھئا جن ۾ ھو پنھنجي اٿي ويٺي اعليٰ نموني ڪندا ھئا. اڳتي ھلي ھند جي راجا ارجن ۽ سنڌين جي ويڙھاند م ھن راڻيءَ امن پسندانه ڪردار ادا ڪندي، وچ ۾ پئي، عوام جي خونريزي بند ڪرائي. راجا ارجن سنڱابنديءَ ۾ راڻي دھشلا جو سؤٽ (ڀاءُ) ٿيندو ھو. ٿيو ائين جو راڻي دھشلا جي پتي راجا جيدرٿ جو پانڊون سان راجا دروپد جي ڌيءُ تان جھڳڙو ٿي پيو، جنھن ۾ راجا جيدرٿ جي بي عزتي ٿي. ان تان چڙي ”ھن شنڪر کي راضي ڪيو مان سڀني پانڊون کي جيتي سگھان، اھڙو ورھن شنڪر کان گھريو“ [2] کيس اھو آسرو مليو ته ھو ارجن کان سواءِ (غير حاضري ۾) باقي ٻين پانڊون کي فتح ڪندو. آخر ٿيو به ائين. ارجن جي غير حاضري ۾ ھن پانڊون تي فتح حاصل ڪئي. جنھن تان ارجن واعدو ڪيو ته ”سڀاڻ سج لھڻ کان اڳ مان جيدرٿ جو وڌ (قتل) ڪندس“. آخر ڪافي حيلن ۽ اٽڪلن سان ارجن جيدرٿ کي مارڻ ۾ ڪامياب ٿي ويو. اڳتي ھلي اھڙا سبب بڻيا جن جي ڪري ارجن ۽ سنڌين ۾ دوبدو لڙائي ٿي. ان موقعي تي راڻي دھشلا جو نھايت ڪارائتو ڪردار نظر اچي ٿو. سنڌين جي فوج ته ان موقعي تي پنھنجي راجا جيدرٿ جو وڌ (قتل) ياد ڪري وڏي جوش، جذبي سان وڙھڻ لڳي پر پوءِ به سندس حالت ھيڻي رھي، ان موقعي تي ھن سنڌين کي سمجھايو ۽ پاڻ ”اھو حال ڏسي پنھنجي پٽ سرٿ جي پٽ (پوٽي) [1] کي ساڻ ڪري رَٿ تي سوار ٿي جنگ جي ميدان ۾ آئي“ سندس مطلب اھو ھو ته سڀ جنگ بند ڪن. ان لاءِ ھوءَ ارجن وٽ اچي زار زار روئڻ لڳي. ارجن جي پڇڻ تي کيس چيائين: ”ھي تنھنجي ڀاڻيجي (سرٿ جو پٽ دھشلا جو پوٽو) آھي. ڏس ھي توکي پرڻام ٿو ڪري“ تڏھن ارجن پڇيو سرٿ (دھشلا جو پٽ) ڪٿي آھي؟ تنھن تي چيائينس، ”سرٿ ٻڌو ھو ته ارجن ھٿان ئي پڻس (جيدرٿ) جو موت ٿيو ھو. ان بعد جڏھن ٻڌائين ته تون گھوڙي سان ھتي پھتو آھين (جنگ لاءِ) ته ھو پيءُ جي موت کان دکي ٿي ھراسجي مري ويو“..... ان ڪري ھن ٻالڪ (سرت جي پٽ) تي ڪرپا ڪر. ھن جو ڏاڏو اناريه نرشنس تنھنجو دشمن ھو، ان کي ڀلجي وڃ. ھن تي ڪرپا ڪر. اھو ٻڌندي ارجن به دکي ٿي ڀيڻ (سوٽ، دھشلا) کي دلداري ڏيئي گھر روانو ڪيو.“ اھڙي ريت ملڪ تان خوني ڪڪر سک، سانت سان اڪري ويا ۽ ارجن دھشلا جي صلاح سان سندس پوٽي (سرٿ جي پٽ) کي سنڌ جي گاديءَ تي وھاري پاڻ اڳتي روانو ٿي ويو. معلوم ائين ٿو ٿئي ته اھو راڻي دھشلا جي پوڙھائپ وارو دور ھو. حڪومت جون واڳون سندس ھٿن ۾ نه ھيون، پوين پنھنجي مرضيءَ مطابق ڇيڙي نبيري پئي ڪئي جنھن ڪري ملڪ ۾ ڦڏا فساد ٿيا. پاڻ پٽن، پوٽن واري ٿيڻ ڪري، گھر ڌياڻي ٿي ويٺي ھوندي پر پوءِ به اوکي وقت ۾ ميدان ۾ نڪري آئي ھوندي.
صلاحيتون
تاريخ اندر ھن عورت جيڪي ڪارناما سرانجام ڏنا آھن ۽ جنھن نموني سان ھن ملڪ ۾ سڌارا آندا، تن کي ڏسڻ کان پوءِ سندس ذھني صلاحيتن کي داد ڏيڻ کان رھي نٿو سگھجي. ھن کي ملڪ خانه جنگي واري ماحول ۾ مليو. ڊگھو عرصو جھڳڙو ھلڻ ڪري ملڪ جي اقتصادي حالت تباھ ٿي ويئي ھئي. پر ھن پنھنجي صلاحيتن سان ملڪ منجھان گھرو جھڳڙي جون پاڙون پَٽي ڇڏيون. جھالت دور ڪرڻ لاءِ ٻاھران پڙھيل ماڻھو گھرايا ته جيئن مقامي ماڻھن جو به تعليم ڏانھن چاھ وڌي ۽ جھالت جو خاتمو ٿي سگھي. اھري ريت ھن ملڪ اندر نت نوان سڌارا آندا جنھن ڪري ملڪ وڌيڪ سکيو ستابو ٿي ويو. ھن ڪافي شھرن جا بنياد وجھي نوان شھر جوڙايا. ھن جو دور حڪومت اوائلي تاريخ ۾ ساراھڻ جوڳو آھي. ھيءَ حڪومت ويھن سالن کان ڪجھ مٿڀرو قائم رھي. (قديم تاريخ ۾ ھيءُ دور ڀارت ونشي سڏجي ٿو) گنگا رام سمراٽ ھن دور لاءِ لکيو آھي ”ھيءَ راجائي 15 ھزار سالن تائين ھلي“. پر راڻي دھشلا جي حڪومت جو دور تاريخن ۾ ويھن سان کان ڪجھ مٿڀرو ملي ٿو. ان مان اھا ڳالھ صاف ظاھر ٿئي ٿي ته ھي اھوئي دور ليکيو وڃي ٿو جنھن ۾ راڻي دھشلا پنھنجو پاڻ راڄ ڪيو، ان بعد جيدرٿ جي پٽ سنجيه (معلوم ٿئي ٿو ته جيدرٿ کي ٻي به راڻي ھئي جنھن منجھان سنجيه ھو) جو وارو آيو، تنھن بعد ستت ئي ”راڻي دھشلا مان ڄاول پٽ سرٿ گاديءَ تي ويٺو. سرٿ، ارجن جو جنگ ڪارڻ، اچڻ جو ٻڌي راھ رباني وٺي ويو. جيدرٿ جي قتل جي بدلي ڪارڻ، سنڌين جي فوج ارجن جي سامھون ٿي. وڏي خونريزي ٿيڻ جو امڪان ھو پر راڻي دھشلا جي حڪمت عمليءَ جي ڪري ملڪ تان اھا آفت ٽري ويئي. تنھن بعد ارجن راڻي دھشلا جي اصرار تي سندس پوٽي (سرٿ جي پٽ) کي سنڌ جي حڪومت حوالي ڪئي. ھن گھراڻي جو آخري بادشاھ ڪويا ھورت ھيو، جو ملڪي خانه جنگيءَ جو شڪار ٿي ويو.
پانڊو گهراڻي
مولانا آزاد لکيو آھي: ”ايشيا م ھميشہ پاليٽڪس (سياست) مذھب جي پردي ھيٺ رھي آھي. ھزارين خونريزيون، جي پوليٽيڪل سببن ڪري ٿيون آھن، تن کي مذھب جي چادر پھرائي، ڍڪيو ۽ لڪايو ويو آھي.“ اھڙي ريت ھن گھراڻي جي تباھيءَ جو سبب پڻ مذھبي جنون ۽ ڪٽرپڻي تي ٻڌل آھي. برھمڻ، جن کي شروعاتي دور ۾ راڻي دھشلا گھرايو ھو، سي مذھبي پيشوا ھئا. ڌرمي معاملا سندن حوالي ھئا. ھندو ڌرم ۾ ڳئونءَ کي ”گانءِ ماتا“ جو درجو ھئڻ ڪري، فضيلت وارو درجو حاصل ھو/ آھي. شايد پانڊون گھراڻي وارن وٽ ڳئونءَ کي اھو درجو حاصل نه ھو، ان ڪري ٿيو ائين جو ھڪ ڏينھن پانڊون گھراڻي جي ماڻھن ڪن اختلافن سبب برھمڻ جي گھران ڳئون ڪڍي ويا ۽ مارڻ جو ارادو ڪيائون. برھمڻ جي سامھون ٿيڻ تي ھنن خار ۾ اچي برھمڻ کي ڳئون سوڌو ماري ڇڏيو. ان ڳالھ ڄڻ ته باھ تي پيٽرول جو ڪم ڏنو. ان برھمڻ جو جوان پٽ جنھن جو نالو برھمين ھو، سو دنيا جي ماحول کان منھن موڙي وڃي جبل تي رھڻ لڳو ھو. تنھن کي جو پيءُ جي مارجڻ جي خبر پيئي، سو پانڊون خاندان کي تباھ ڪرڻ جو وچن ڪري جبل تان ھيٺ لھي آيو. ھن ڳئون واري قصي کي مذھبي رنگ سان ھوا ڏني ۽ ھڪ مذھبي پيشوا جي قتل کي ماڻھن ۾ مشھوري ڏياري عوام کي پاڻ ڏانھن راغب ڪرڻ شروع ڪيو. اھڙي ريت ھن عوام جو ڪافي تعداد پاڻ سان شامل ڪري جنگ رستي پانڊون خاندان جي حڪمراني ختم ڪئي. (ھن سموري واقعي جو تفصيلي ذڪر شري رامچند ايس کتري جي ڪتاب ”شري ھنگلاج جي ياترا“ ۾ آيل آھي. نه صرف ھن خاندان جي حڪمراني ختم ڪئي پر برھمين ھن خاندان کي ملڪ منجھان موراھين ختم ڪرڻ تي سندرو ٻڌي بيٺو ۽ ڪافي عرصو ملڪ اندر پانڊون جو قتل عام جاري رھيو، آخر پول نالي پانڊو جي ڌيءُ نڪولا برھمين جي درٻار ۾ آئي، ۽ اچي معافي ورتي. تڏھن ھنن تان ڏمر لٿو، پر پوءِ به ھن سندن حيثيت کي ڪيرائڻ لاءِ اھڙا ته اوکا شرط وڌا جن جي ڪري ھن گھراڻي کي ڪاسائي ۽ ميراسي بڻجڻو پيو. چون ٿا ته: ”ھندو بانسري وڄائڻ وارا ھنن جي نسل مان آھن.“ باوجود ايتري سختيءَ جي جيدرٿ جو ھال نالي پٽ جان بچائي ڀڄڻ ۾ ڪامياب ٿي ويو، جنھن ھند جي ڪنھن ٻئي ڀاڱي تي وڃي راڄ قائم ڪيو. ھو پنھنجي سر وڏي اثر رسوخ وارو ھو. ھن سلطنت کي سھڻي نموني ٺاھيو. ھن جي حڪومت ۾ اعليٰ درجي جو ڪپڙو ٺھندو ھو، جنھن تي راجا زعفران سان پنھنجي پير جو ٺپو ھڻندو ھو. ان ٺپي لڳل ڪپڙي جي ڪشمير جي راجا پنھنجي راڻيءَ کي ساڙھي پاتل ڏٺي، راڻيءَ جي بدن تي پاتل ڪپڙي تي غير مرد جي پير جو نشان ڏسي ڪاوڙجي پيو ۽ ھال جي حڪومت کي ختم ڪرڻ لاءِ حملو ڪيائين پر ھن کيس زبردست شڪست ڏيئي واپس ڪري ڇڏيو.
حوالا
زمرو:مهاڀارت ۾ ڪردار
ستاره امتياز
ترجمي جي درستگي گهربل آھي ستاره امتياز پاڪستان ۾ ٽيون نمبر وڏو شهري انعام آهي. اهو پڻ اسٽار آف ويريٽ جي نالي سان ترجمو ڪيو ويندو آهي، هڪ اعزاز جيڪو پاڪستان سرڪار کي فوجي ۽ شهري شخصيتن کان مليل هو. اهو انعام سول شخصيتن کي ادب، فائن آرٽس، راندين، طب يا سائنس جي شعبن ۾ سندن شاندار خدمتن جي اعتراف ۾ ڏنو ويندو آهي. ايوارڊ جو اعلان سال ۾ هڪ ڀيرو آزادي جي موقعي تي ۽ پاڪستان جي عالمي ڏينهن جي موقعي تي ڪيو ويندو آهي. فوجي اصطلاحن ۾، اهو سڀ کان وڏو اعزاز انهن فوجي آفيسرن کي ڏنو ويندو آهي جيڪي برگيڊيئر يا وڏي جنرل جي عهدي تي فائز آهن جن شاندار خدمت ڪئي آهي.
حوالا
زمرو:1957ع ۾ شروع ٿيل اعزاز زمرو:پاڪستان جا شهري اعزاز ۽ علامتون زمرو:پاڪستاني فوجي اعزاز
آرڪٽڪ وارفيئر ميگنم رائيفل
آرڪٽڪ وارفيئر ميگنم رائيفل برطانيا جي ھٿيارن واري ڪمپني ائڪيوريسي انٽرنيشنل جي گھوڙي واري سنائپر رائيفل جيڪا ميگنم رائيفلن جي گولي ھلائڻ لاء ٺاھي وئي. ھن جي ڊزائين کي عملي شڪل ڏني 9 سيپٽمبر 2012 تي ٺاھي جاري ڪيو ويو ۽ ڪمپني پڌرائي ڪئي تہ لئپوئا ميگنم .338 آرڪٽڪ وارفيئر رائيفل   جي جاء تي نئين سنائپر رائيفل طور شروع ڪئي وئي آهي.
ع ق شيخ
جنم
ع ق شيخ جنم ٿر جي هڪ ننڍڙي ڳوٺ ”گڊڙو“ ۾ 8 مارچ 1914ع تي ٿيو.
سوانح
ع ق شيخ جو سچو نالو عبدالله قادر بخش شيخ هيو. ديني تعليم گهر ۾ ۽ اوائلي تعليم ٽنڊي سومري ۽ ٽنڊي الهيار ۾ ورتائين، ننڍي هوندي کان ئي سندس ذهني لاڙو فن ۽ ادب ڏانهن هو. پهريائين لڪي لڪي ڪتاب پڙهندو هو يا وري اُبتيون سبتيون ليڪون ڪڍڻ ۽ رنگن سان چٽ چٽڻ سندس ذوق هو ۽ اڳتي هلي شيخ صاحب جي ذوق هڻي وڃي هنڌ ڪيو. ڪتاب ته گهڻائين پڙهيائين، پر يونيورسٽي جو ڪو به امتحان پاس ڪري نه سگهيو. ميٽرڪ ۾ پڻ ٽي دفعا ناپاس ٿيو. پر هاءِ اسڪول واري وقت هو ڊرائنگ گريڊ امتحان پاس ڪري سگهيو. ٻه ٽي سال زراعت کاتي ۾ نوڪري ڪيائين، پوءِ کيس ڊرائنگ ماستري ملي ۽ ٿرپارڪر جي شهر مٺي ۾ پهريون ڀيرو جوائن ڪيائين. ان جي ٽريننگ لاءِ هن کي انهيءَ زماني ۾ هندستان جي مشهور اداري ”سر جي جي اسڪول آف آرٽ بمبئي“ ۾ وڃڻو پيو. بمبئي ۾ هڪ سال 39-1938ع ۾ رهي، هو ٽريننگ ڪري واپس موٽي آيو، پر فن جي ديويءَ اهڙي ڇڪ ڪيس، جو هو سن 1942ع ڌاري هٿين خالي، لڪ چوري وڃي بمبئي ۾ ساڳئي اسڪول آف آرٽ ۾ پهتو. اتي واندڪائي ۾ ڪم ڪري پئسا ڪمائيندو هو، جنهن مان اسڪول جي في ڏيندو هو ۽ پنهنجو گذر سفر ڪندو هو. ڏيڍ سال کانپوءِ پيءَ جي بيماري جي ڪري فني تعليم اڌ ۾ ڇڏي موٽي آيو ۽ پيءُ جي اصرار تي ميرپور خاص ۾ ئي رهي پيو، جتي هن کي گورنمينٽ هاءِ اسڪول ۾ ڊرائنگ ماستري ملي ويئي، جلد ئي هن جي بدلي ٽريننگ ڪاليج فارمين حيدرآباد ۾ ٿي، جتي هو شروعات ۾ ڪاليج واري حصي ۾ ئي رهيو ۽ پوءِ ڊرائنگ ٽيچرس ڪلاس ۽ ميوزم جو انچارج ٿيو. حيدرآباد ۾ رهندي ع ق شيخ ميٽرڪ، بي اي ،ايم اي، ايل ايل بي جا امتحان پاس ڪيا ۽ لئبرري سائنس ۾ پوسٽ گريجوئيٽ ڊپلوما پڻ حاصل ڪيائين.انهيءَ وچ ۾ سنڌ تعليم کاتي طرفان 61-1960ع ۾ کيس هڪ سال لاءِ انگلينڊ موڪليو ويو، جتي ويسٽ آف انگلينڊ اڪيڊمي آف آرٽس برسٽل يونيورسٽي برسٽل ۾ فن جي وڌيڪ سکيا ورتائين. ع. ق. شيخ هڪ مصور به هو ته اديب پڻ، کيس افسانوي ادب سان خاص دلچسپي هئي. سندس لکيل افسانا سنڌي ادب ۾ وڏي اهميت رکن ٿا. سنڌي افسانن ۾ جن ليکڪن حقيقت نگاري آندي، ع. ق. شيخ انهن مان هڪ هو سندس هڪ افسانو ”حيدرآباد؟“ 1947ع ۾ ٿيل ورهاڱي جي موضوع تي نهايت اهم افسانو آهي ۽ حيدرآباد سنڌ ۾ ايندڙ اسان جي اردو دان ڀائرن جي روين جي چٽي عڪاسي ڪري ٿو. انهيءَ افساني جي هيءَ پيرا ڪيتري نه حقيقت پسنديءَ جي عڪاسي ٿي ڪري. ”بيٺلن مان هڪڙي ڄڻي چيو، ”شڪر آهي ڪپڙو ملي ته ٿو مهانگو يا سهانگو نه ته ڪنٽرول جي زماني ۾ ته ڪپڙو ڪيڏانهن گم ٿي ويو هو“ وري ٻئي ٽٽل ڦٽل اردو ۾ چيو دو روپيا وٺينگا؟ اهي اکر ٻڌندي دڪاندار جي چهري جو رنگ بدلجي ويو. ڳوٺاڻن کي هيٺ مٿي نهاري چرئي وانگر رڙ ڪري چوڻ لڳو، ”جائو جائو، بڙي آئي ليني والي، دو روپئي مين تو ٽاٽ ڪي بوري بهي نيه ملتي.....جا، جا! تمهاري باب دادا ني پهنا تها.“ ع ق شيخ جي افسانن جي مجموعو ”محبت جي راهه تي“ 1998ع ۾ سنڌي ادبي بورڊ پاران ڇپرايو ويو، جنهن ۾ هن جا 34 افسانا شامل آهن،انهن افسانن جو جائزو وٺندو ”ناشر جي نوٽ“ ۾ غلام رباني آگرو لکي ٿو: ”ع ق شيخ جي هن ڪتاب ۾ جن ڪردارن جا نقش چٽيا آهن، سي خيالي ڪونهن، نه وري اسان جي آسپاس گهمندڙ ڦرندڙ انسانن کان مختلف آهن، بلڪه هو بهو انهن جا عڪس آهن. ”ع ق شيخ جي لکڻي ۾ هڪ قسم جي فطري سادگي ۽ رواني آهي. سندس هر تحرير پڙهندڙ جي ذهن تي نقش وانگر چٽجي وڃي ٿي.“ ع ق شيخ سنڌي ادبي بورڊ جي رسالي ”مهراڻ“، انسٽيٽيوٽ آف سنڌالاجي، سنڌ ٽيڪسٽ بوڪ بورڊ ۽ ٻين ڪيترن ئي ادارن جي ڪتابن جي ڪور ڊزائينن کانسواءِ شيخ اياز جي شروعاتي ڪتابن جون ڪور ڊزائينون به ٺاهيون، جيڪي سندس فني ڪاريگري جو ثبوت آهن.
ع ق شيخ جا ڇپيل ڪتاب
(1)کهه کٿوري (2)نازو (3)تاريخ اسلام (4)داستان اندلس (5)، محبت جي راهه تي (افسانا)، (6) خط (ع ـ ق ـ شيخ جا خط)، (7) ڪوهه قاف شيخ (ع ـ ق ـ شيخ جي لکڻ جي اينٿالاجي) 2010ع (مرتب: نصير مرزا) شامل آهن.
لاڏاڻو
ع ق شيخ 15 آگسٽ 1991ع تي وفات ڪئي.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:سنڌي ادب زمرو:سنڌ زمرو:پاڪستان
جوڙ (حساب)
جوڙ جي علامت (+) ھڪ لاطيني اڌ اکري جو لفظ آهي جيڪو "۽" جي عيوض استعمال ٿيندو ھو. ھن اڌ اکري ( short hand) لفظ (+) کي جوڙ لاء بطور حسابي علامت جي علم رياضي جي ماھرن پندرھين صدي عيسويءَ جي پوئين حصي ۾ استعمال ڪرڻ شروع ڪيو ھو. ڪتابن جي ڇپائيءَ جي شروعات کان پوء پھريون دفعو بطور جوڙ جي نشاني جي ان علامت جو ذڪر 1489ع ۾ جوھانز وڊمين جي ڪتاب "ڪاروباري ماڻھن لاء سادو ۽ آسان حساب ڪتاب" (Behennde unnd hüpsche Rechnung auf fallen Kauffmannschaften) ۾ ڪيو ويو ھوا.
انگريزي ۾ جوڙ جي نشاني کي پلس (plus) چوندا آھن ۽ اھا ٻن رقمن جي وچ ۾ لکي ويندي آهي ۽ ان جي جواب کي برابر جي نشاني (=) کان پوءِ لکيو ويندو آهي. مثال طور:
علم رياضي ۾ جوڙ سڄن انگن ، ڏھائي وري رقمن ، اڻپور رقمن، الجبرائي رقمن  وغيره جي ٿيندي آهي.
حوالا
زمرو:علم رياضي زمرو: حسابن جون نشانيون
صنم ماروي
صنم ماروي (اردو: صنم ماروی) (پيدا: 17 اپريل 1986) ھڪ پاڪستاني لوڪ ۽ سوفي ڳائيندڙ آھي. هوء سنڌيء، پنجابي ۽ بلوچي زبانن ۾ طبع آزمائي ڪئي.