cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جڳ جڳ جيو
ڪهاڻي
ڪلديپ ”ڪوڪو“ سيني (ورن ڌون) ۽ نينا شرما ( ڪيرا اڊواني ) اسڪول جون پياريون آهن جيڪي ڳنڍينديون آهن. جيڪي ڪئناڊا منتقل ٿيا آهن اهي پهريان ئي پنجن سالن جي خارش محسوس ڪري رهيا آهن. نينا هڪ معزز ڪمپنيءَ ۾ ڪارپوريٽ پوزيشن رکي ٿي ۽ ڪوڪو نائيٽ ڪلب ۾ باؤنسر طور ڪم ڪري ٿي، اڪثر ڪري ٿڪل ۽ مايوس ٿي شرابي گراهڪن سان ڪم ڪندي آهي.
ڪوڪو ۽ نينا جي شادي ڊگھي خاموشي، نامڪمل گفتگو ۽ ناراض دلين جي ڪري ٽٽي وئي. نتيجي طور، اهي طلاق لاء فائل ڪرڻ جو فيصلو ڪن ٿا. تنهن هوندي به، اڃا به اڻپورو ڪاروبار آهي خيال رکڻ لاءِ جڏهن ٻئي ڪوڪو جي ڀيڻ گني (پراجڪتا ڪولي) جي شادي ۾ شرڪت ڪرڻ لاءِ پٽيالا ڏانهن سفر ڪن ٿا. ڪوڪو ۽ نينا هڪ خوش جوڙو طور ظاهر ٿيڻ جو فيصلو ڪيو جيستائين شادي ختم ٿي وڃي، جيتوڻيڪ گيني پڻ لڳي ٿو ته هن جي منگيتر بلجيت جي بدران هن جي اڳوڻي دوست گورو لاء متضاد جذبات آهن.
هڪ ڏينهن، ڪوڪو کي خبر پوي ٿي ته سندس پيءُ ڀيم ( انيل ڪپور ) جو سندس 12 هين درجي جي رياضي جي استاد ميرا ( توسڪا چوپڙا ) سان لاڳاپو آهي. صدمي جي حالت ۾، هو اهو معاملو پنهنجي ماءُ گيتا ( نيتو سنگهه ) ڏانهن ظاهر ڪري ٿو، جنهن کان پوءِ، نينا جي عوامي آواز کان پوءِ، اهو محسوس ٿئي ٿو ته ڪوڪو هن سان طلاق وٺڻ چاهي ٿي. ڀيم انڪار ڪري ٿو، جنهن ڪري هن کي دل جو دورو پوي ٿو، جڏهن ته هن کي دل جو دورو پوي ٿو، جيتوڻيڪ اهو هن جي طرف کان هڪ فريب بڻجي ٿو ۽ هو آخرڪار گهر موٽي ٿو. آخرڪار، پنهنجي ڀيڻ ۽ بهترين دوست گرپريت (منيش پال) جي مدد سان، ڪوڪو گيتا، ڀيم ۽ ميرا کي هڪ ڇت هيٺ آڻڻ جو منصوبو ٺاهي ٿو. ٻئي ڏينهن، گيتا مندر ۾ ميرا سان ملي ٿي ۽ کيس شادي ڪرڻ لاء مجبور ڪيو.
تڪرار ۽ ناراضگي محسوس ڪندي، ڪوڪو صرف نينا ۽ گيتا سان بحث ڪرڻ لاء گهر واپس اچي ٿو. ڪوڪو گهر ڇڏي وڃي ٿو ۽ گرپريت سان گڏ بار ۾ وڃي ٿو، رات جو ڀيم گهر مان نڪرندو آهي ته هميشه لاءِ ميرا سان گڏ رهي، پر انڪار ڪيو وڃي ٿو ۽ رات روڊن تي گذاري ٿو. ٻئي صبح، هو ڪوڪو کي سڏي ٿو، ميرا جي "رد" تي فخر ڪندي ۽ هن کي هن سان گڏ گهر موٽڻ لاء چيو. گيتا ڀيم کي معافي ڏيڻ کان پوءِ معاف ڪري ٿي ۽ گيني ان جوڙي کي ٻيهر شادي ڪرڻ جو فيصلو ڪري ٿو نينا کي واپس آڻڻ جي منصوبي جي حصي جي طور تي جڏهن گرپريت جي ڀيم کي ”مجبور“ ڪرڻ جو منصوبو تقريباً ناڪام ٿي ويو آهي.
شادي جي ڏينهن، هڪ شرابي ڪوڪو، گرپريت سان گڏ، ميرا کي وڊيو ڪال ڪري ٿو ۽ دعوي ڪري ٿو ته ڀيم پنهنجي زال جي حق ۾ "هن کي ٻاهر ڪڍيو"، صرف ميرا کي کلڻ لاء، بعد ۾ ظاهر ڪيو ته اهو هو هو. جنهن ”هن کي ٻاهر ڪڍيو“. ناراض ٿي، هو ڀيم جي غم ۾ تقريب کي تباهه ڪري ٿو ۽ ڀيم ۽ هن جي پنهنجي ايندڙ طلاق جي حقيقت کي ظاهر ڪري ٿو. ڀيم جي ڪوڪو جي راءِ سان اختلاف ڪرڻ جي باوجود، گيتا آخرڪار طلاق لاءِ درخواست داخل ڪرڻ جو فيصلو ڪري ٿي، جنهن سبب گيني کي به ڊپ آهي ته سندس شادي ناڪام ٿي ويندي ڇو ته هوءَ ڪنهن ٻئي سان پيار ۾ آهي. آخرڪار، جڏهن اهي طلاق لاءِ فائل ڪن ٿا، ڀيم ۽ گيتا کي ڇهن مهينن جي پروبيشن جي مدت مقرر ڪئي وئي آهي ۽ اڳتي وڌڻ جو منصوبو آهي. تنهن هوندي، هن کان اڳ طلاق جي ڪال سان اڳتي وڌڻ کان اڳ، ڪوڪو پنهنجي بيوقوف کي محسوس ڪري ٿو ۽ نينا کي معافي ڏني، غير مشروط حمايت جو واعدو ڪيو. هن جي معافي ۾ سچائي ۽ چريو ڏسي، هوء عدالت ۾ ساڻس صلح ڪري ٿي.
پيداوار
پرنسپل فوٽوگرافي 16 نومبر 2020 تي چندي گڑھ ۾ شروع ٿي. شوٽنگ نومبر 2021 ۾ مڪمل ڪئي وئي.
خارجي لنڪس
زمرو:فلمون2020 زمرو:فلمون 2020 (گريگورين) زمرو:فلمون 2022 (گريگورين)
مائي جندو
مائي جندو (پيدائش: 1942) سنڌي عورت آهي، جنهن جا ٻه پٽ ۽ نياڻو پاڪستاني فوج جي هڪ دستي ٻين ست ڳوٺاڻن سميت 1992ع ۾ قتل ڪري ڇڏيا. هن واقعي کي ٽنڊو بهاول واقعو پڻ چيو وڃي ٿو. مائي جندو ناحق خون جي انصاف لاءِ جاکوڙيندي رهي. اختيارين جو ڌيان ڇڪائڻ لاءِ هن جي ٻن نياڻين حاڪمزادي ۽ زيب النسا پاڻ کي باهه ڏيئي ساڙي ڇڏيو.
حوالا
زمرو:1942ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
ڳوٺ هيرو خان
ڳوٺ هيرو خان (انگريزي: Village Hairo Khan) سنڌ جي دادو ضلعي جوهي تعلقي جي ڪاڇي واري علائقي ۾ قديم ڳوٺ آهي. جوهي شهر کان اٽڪل 25 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي اتر اولهه ۾ واقع آهي. هن ڳوٺ ۾ پرائمري ۽ هاءِ اسڪول پڻ آهن. هن ڳوٺ ۾ قديم ٺلهه ۽ قديم قبرستان پڻ آهي.
اڌ رات
thumb|اڌ رات اڌ رات (Midnight) ھڪ ڏينھن کان اڳين ڏينھن ڏاھن منتقلي جو وقت آھي، اھو لمحو جڏھن تاريخ تبديل ٿيندي آھي.
حوالا
زمرو:ڏينھن جا حصا زمرو:رات
چپڙ
چپڙ يا متيرو هي تمام ننڍڙو ٿيندو آهي. ڪڙو به ٿيندو آهي ۽ مٺو به ٿيندو آهي. مٺا چڀڙ ماڻهو ڪچا به کائيندا آهن. اڪثر ڀاڄيءَ وانگي ٻوڙ ۾ وجهندا آهن. بعضي اڌ ڪري سڪائي ڪچريون ڪري رکندا آهن، پوءِ ٻيا ٻوڙ ۾ وجهندا آهن. هي گهڻو ڪري پوکڻ کان سواءِ ٻنين ۾ پاڻهي ٿيندا آهن. اهي سڀ سانوڻ ۾ پوکبا آهن ۽ سياري ۾ کائبا آهن.
طب
نالا: ع. ثمرهِ الدرب، ف. چراس، هه. وغيره___ ڪچري ۽ عڪرس. اثر: گرم خشڪ 1، نقصان: دير هضم، ميل: لوڻ، عيوض: ___-، وزن: ٻه چار داڻا. سڃاڻپ: هي ول جو ڦر آهي جو گول ۽ ڊگهو چٽڪمري رنگ جو ٿيندو آهي. خاصيت: هن کي گوشت سان گڏي، رڌي کائجي ته معدي کي طاقت ڏيندو، دماغ جي رطوبت کي خشڪ ڪندو، هن جي ول گهوٽي سورن ۽ سوڄن جي جاين تي ٻڌجي ته مفيد آهي. ،
ٿامس مور
سر ٿامس مور(1478ع-1535ع) هو. ٿامس مور لنڊن جي هڪ خوشحال گهراڻي ۾ پيدا ٿيو. سندس پيءُ هڪ ڪامياب وڪيل هو. ٿامس مور کي يوناني ادب، فلسفي ۽ دينيات جي مطالعي جو شوق ننڍپڻ کان ئي هو، تنهنڪري هن شاگردي جي زماني ۾ ئي هڪ مڪالمو افلاطون جي ”ريپبلڪ“ جي تعريف ۾ لکيو هو. هن آڪسفورڊ يونيورسٽيءَ ۾ تعليم ورتي ۽ ارڙهن سالن جي عمر ۾ بيرسٽر ٿي ويو. 1497ع ۾ هن کي يورپ جي مشهور انسان دوست فلسفي ايراس مَس (Eras Mus) سان ملاقات جو موقعو مليو ته هو ايراس مس جي شخصيت کان ڏاڍو متاثر ٿيو. 1504ع ۾ هو برطانوي پارليامينٽ جو ميمبر چونڊيو ويو. ٻئي سال سندس شادي ٿي. 1510ع ۾ هو لنڊن جو نائب ميئر، 1518 ۾ پريوي ڪائونسل جو ميمبر ۽ 1523ع ۾ پارليامينٽ جو ميمبر چونڊجي ويو. ٻه سال پوءِ بادشاهه هنري اٺين هن کي وزير ۽ پوءِ 1529ع ۾ وزيراعظم بڻائي ڇڏيو، پر اڃا ٽي سال به نه گذريا، ته بادشاهه سان سندس اڻبڻت ٿي پئي. سبب اهو هو ته هنري اٺين اسپين جي ملڪه ڪيٿرين کي طلاق ڏئي، اين بولين سان شادي ڪرڻ پئي چاهي. جڏهن ته رومن ڪيٿولڪ مذهب ۾ طلاق ناجائز آهي. ڪلسيائي حلقن ۾ سرٿامس مور جو اثر زور هو، تنهڪري بادشاهه سوچيو ته جيڪڏهن ٿامس مور سندس تائيد ڪري، ته پادرين کي ڪو به اعتراض نه هوندو، پر سرٿامس مور اهو چئي انڪار ڪري ڇڏيو ته مذهبي حڪمن جي خلاف ورزي ڪرڻ ۾ آءٌ توهان جو ساٿ ڏئي نه سگهندس. پوءِ هن وڏ-وزارت تان استعيفا ڏني. ان نافرمانيءَ جي ڏنڊ ۾ هنري اٺين سرٿامس مور تي رشوت جو ڪوڙو الزام هنيو ۽ کيس ٽاور آف لنڊن ۾ قيد ڪري ڇڏيو، پر هو پنهنجي قول تي قائم رهيو ۽ آخرڪار قتل ڪيو ويو.
خاندان
thumb|upright=1.2|سر ٿامس مور جي خاندان جو پورٽريٽ 1564 ۾ تيار ڪيل
يوٽوپيا
سر ٿامس مور پنهنجي ڪتاب ـــــ يُوٽوپيا ـــــ جو گهڻو حصو 1516ع ۾ اينٽ ورپ (بيلجيم) ۾ لکيو هو. اينٽ ورپ انهن ڏينهن ۾ يورپ جو سڀ کان وڌيڪ اهم واپاري بندرگاهه هو ۽ سر ٿامس مور اتي برطانوي واپارين جي ڪنهن ڪم سان ويو هو. يوٽوپيا سفرنامي واري نموني تي لکيل آهي. گهڻو ممڪن آهي ته سر ٿامس مور جي ملاقات اينٽ ورپ ۾ ڪنهن سامونڊي سوداگر سان ٿي هجي ۽ ان جي آتم ڪٿا ٻڌي سر ٿامس مور يوٽوپيا لکڻ جو منصوبو سٽيو هجي. سر ٿامس مور يوٽوپيا لاطيني ٻولي ۾ لکيو هو، جيڪا سورهين صديءَ ۾ يورپ جي تهذيبي ٻولي هئي. اهو ڪتاب پهريون ڀيرو بيلجيم ۾ 1516ع ۾ شايع ٿيو ۽ ايترو ته پسند ڪيو ويو جو جلد ئي ان جا ترجما ٻين ٻولين ۾ ٿي ويا، پر يوٽوپيا جو پهريون انگريزي ترجمو مور جي وفات کان 16 سال پوءِ لنڊن مان ڇپيو. دير جو سبب اهو هو ته ان وچ ۾ مور جي سِسي ڪپجي چڪي هئي ۽ ڪنهن کي به همٿ نه هئي ته هنري اٺين جي زندگيءَ ۾ مور جو ڪتاب برطانيا ۾ ڇپي ها. يوٽوپيا اسپين جي هڪ فرضي سياح جو فرضي سفرنامو آهي. ان سياح جو نالو رافيل هيٿ ڪوڊي هو. سر ٿامس مور جي چواڻي رافيل يوناني ۽ لاطيني ٻولين کان چڱيءَ طرح واقف هو ۽ وِس پوچي سان گڏ ٽي ڀيرا آمريڪا جو سفر ڪري چڪو هو، پر آخري ڀيري هو وِس پوچي سان گڏ نه موٽيو، پر اهڙن اڻ ڄاتل علائقن جي سير تي نڪري ويو جيڪي نقشن ۾ به ڪو نه هئا. يوٽوپيا ۾ ذڪر ڪيل ملڪ به انهن ئي علائقن مان هڪ هو. رافيل پنجن ڇهن سالن تائين انهن پرانهن ڏيهن جو سير ڪندو رهيو. پوءِ هو ڪالي ڪٽ پهتو، جتي انهن ڏينهن ۾ اسپيني جهاز واپاري سامان کڻي ايندا رهندا هئا. ڪجهه ڏينهن ڪالي ڪٽ ۾ رهي هو وطن واپس موٽي ويو. رافيل جي ملاقات سر ٿامس مور سان اينٽ وَرپ ۾ ٿئي ٿي. رافيل گفتگو ڪندي هڪ اهڙي ٻيٽ جون حالتون بيان ڪري ٿو جتي ماڻهو ڪميونسٽ اصولن مطابق زندگي گذاريندا آهن. ان جزيري جو نالو يوٽوپيا (خيالي) آهي. سر ٿامس مور رافيل جي سرگذشت ڏاڍي شوق سان ٻڌندو آهي ۽ لکي ڇڏيندو آهي.
ڊارڪ ويب
ڊارڪ ويب (ڪاري ويب)، (dark web) يا ڪاري انٽرنيٽ (dark internet) ھڪ اصطلاح آھي، جيڪو انٽرنيٽ تي موجوداھڙي سرور نيٽ ورڪنگ (نيٽ ورڪ سَرِوَر) جي لاءِ استعمال ڪيو ويندو آھي، جنھن تائين پھچ ناقابل يا ناقابل ڳولھا (امپاسيبل سرچ) ھوندي آھي.
ڊيٽا چوري ڪندڙ ماڻھو ۽ ڪمپينون، دُنيا ۾ ماڻھن جي موبائل نمبرز ۽ ذاتي ڄاڻ جا تفصيل چوري ڪري ڊارڪ ويب تي وڪرو ڪندا آھن. ڊارڪ ويب ھر عام ماڻھوءَ جي پھچ ۾ ناھي ھوندي، ان کي استعمال ڪرڻ لاءِ خاص ٽيڪنيڪل اوزار لڳايا ويندا آھن، ۽ ڊارڪ ويب جي رفتار (اسپيڊ) عام انٽرنيٽ کان ڪيترائي ڀيرا وڌيڪ تيز ھوندي آھي.
حوالا
زمرو:ڊارڪ ويب
واپرائيندڙ
واپرائيندڙ يعني يوزر ھيٺئين مطلب طور ڪم ايندو آھي
زمرو:سلجھائپ صفحا
27 آگسٽ
27 آگسٽ ، عيسوي سال جو 239 هون (ليپ سال 240 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 126 ڏينهن (ليپ سال 127 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:آگسٽ زمرو:سال جا ڏينهن
لانڍي ٽائون
لانڍي ٽائون پاڪستان جي صوبي سنڌ جي گاديءَ جي ھنڌ ڪراچي جي 18 واھڻن مان ھڪ آھي۔ آگسٽ 2000ع ۾ بلدياتي نظام متعارف ڪرائي وڃڻ سان ئي ڪراچي ڊويزن ۽ ان جي ضلعن جو خاتمو ڪري ڪراچي شھري ضلعي حڪومت جو قيام عمل ۾ آندو ويو۔ ان جي نتيجي ۾ شھر کي 18 واھڻن (ٽائونز) ۾ ورھايو ويو جن ۾ لانڍي ٽائون بہ شامل آھي۔لانڍي ٽائون پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪورنگيءَ جو هڪ تعلقو آهي.
نجف آباد، اصفھان
نجف آباد (انگريزي: Najafabad) ايران جي صوبي اصفھان جو ھڪ شھر آھي. 2016ع جي انگن اکرن موجب ھن شھر جي آبادي 293,275 آھي. ھي شھر اصفھان شھرجي اولھ ۾ 25 ڪلوميٽر پري آباد آھي. اصفھان ۽ ھن شھر جي وڌندڙ آباديءَ سبب ھي اصفھان جي شھري علائقي جو حصو ٿيندو پيو وڃي. ھي نجف آباد شھرستان (County) جي گاديءَ جو ھنڌ بہ آھي. ھن شھر ايران جي اسلامي انقلاب جي ڪاميابيءَ ۾ ڀرپور ڪردار ادا ڪيو ۽ سائنس، ايمان ۽ شھادت جي شھر طور سڃاتو وڃي ٿو. ھي آباديءِ جي لحاظ کان اصفھان صوبي جو ٽيون وڏو شھر آھي جنھن جي پکيڙ 2779.86 چورس ڪلوميٽر آھي. نجف آباد جي اتر ۾ برخوار ۽ ميمہ، اوڀر ۾ اصفھان ۽ خميني شھر، ڏکڻ ۾ فلاورجان ۽ لنجان ۽ اولھ ۾ تران ۽ ڪرون آھن. ھي شھر شاھ عباس صفويءَ جي دور ۾ اڏيو ويو.
ھن شھر ۾ ڪيتريون ئي ڏسڻ جھڙيون عمارتون مو جود آھن جن ۾ شيخ بھائيءَ جو قلعو، ڪبوتر ھائوس ٽاور، تيل جون ملون ۽ ٻيون تاريخي عمارتون شامل آھن.
نجف آباد جو قيام
ھي شھر ڇو اڏيو ويو ۽ ھن شھر کي نجف آباد ڇو سڏيو ويو ان باري ۾ مختلف رايا آھن. انھن مان ڪجه رايا ھيٺ بيان ڪجن ٿا:
شھر جو نقشو ۽ رٿابندي شيخ بھائيءَ جھڙي قابل آرڪيٽيڪٽ ۽ سائنسدان جي نگرانيءَ ۾ ٿي. ھتي مڪمل مواصلاتي ۽ آبپاشي نيٽ ورڪ قائم ڪيو ويو. مسجدون، حوض، مسافرخانا ۽ ٻيون عمارتون اڏيون ويون ۽ ايئن ھتي خوشحاليءَ ۽ آسودگيءَ جي ديويءَ پنھنجا پر پکيڙيا. شھر جا روڊ ۽ رستا اھڙي تہ بھترين رٿابنديءَ سان ٺاھيا ويا جو اڄ بہ شھر جي ڪنھن بہ حصي ۾ ٽريفڪ جام نٿي ٿئي. شھر جون ھائوسنگ اسڪيمون، پاڙا، بازارون، مارڪيٽون وغيرھ خاص ترتيب سان ڊزائن ڪيون ويون آھن، مطلب تہ ھي شھر تعمير ۽ شھري رٿابنديءَ جو ھڪ بھترين نمونو پيش ڪري ٿو. ڪيترن ئي سياحن ھن شھر جي نقشي ۽ خوبصورتيءَ کي ساراھيو آھي. زين العابدين شيرواني (1315ھ، 602ع) محمد شاھ قجار واري زماني ۾ ھي شھر گھمڻ آيو. ھن شھر جي باري ۾ ھو لکي ٿو تہ، ”شاھ عباس ھن شھر جا سمورا گھر ۽ پارڪ انجيئرنگ جي بھترين اصولن تحت ٺھرايا آھن. گھٽين ۾ چنار وڻ ۽ ٻيا ميويدار وڻ پوکيل آھن. مون ھھڙو سھڻو شھر سڄي ايران ۾ نہ ڏٺو آھي. شھر ۾ 1000 کن گھر آھن“. ھينري بروگس (1861ع) لکي ٿو تہ، ”نجف آباد شھر جا گھر نھايت صاف سٿرا ۽ شھري پلاننگ جي اصولن تحت ٺھيل آھن“. آندري زيگفرڊ پنھنجي ھڪ مقالي ۾ لکيو آھي تہ، ”نجف آباد ايران جو واحد شھر آھي جيڪو شھري پلاننگ جون گھرجون پوريون ڪري ٿو“.
ھتي ھٿيارن ٺاھڻ جا ڪارخانا قائم ڪيا ويا. ھتي بھترين قسم جا چاقو، ڇريون ۽ ڪانٽا ٺھڻ پڻ لڳا جيڪي اڄ سوڌو مشھور آھن. جلدي کاڌو رڌڻ جي صنعت سان گڏ ڪٽلريءَ جو استعمال بہ ان دور ۾ شروع ٿيو.
آبھوا
نجف آباد جي موسم گرم ۽ ڪنھن حد تائين خشڪ آھي. ھتي سال ۾ سراسري طور 120 ملي ميٽر برسات وسي ٿي ۽ اھا گھڻو ڪري سياري ۾ وسي ٿي. ھتي جو وڌ ۾ وڌ گرميءَ جو درجو 380C ۽ گھٽ ۾ گھٽ  9.50C رڪارڊ ڪيو ويو آھي. ھتي جو ساليانو سراسري گرميءَ جو درجو 15.80C آھي. ھن شھرجي سامونڊي سطح کان سراسري اوچائي 1655 ميٽر آھي. ھن شھر جو سير ڪرڻ لاءِ بھترين وقت مارچ کان مئي جا مھينا آھن جن ۾ ھتان جي موسم نہ گھڻي ٿڌي ۽ نہ ئي وري گھڻي گرم ھوندي آھي.
ڪبوترن جا گھر
نجف آباد کي ڪبوترن ۽ ڪبوترن جي گھرن جو شھر سڏيو ويندو ھو. ھراھو مسافر جيڪو ھن شھر جي سير تي ايندو ھو، ھزارين ڪبوترن کي اڏامندو ڏسي دنگ رھجي ويندو ھو. افسوس جوھاڻي ڪبوتر پنھنجا آکيرا وڃائي ويٺا آھن ۽ جيڪي آکيرا بچيل آھن انھن ۾ ڪو ڪبوتر نظر ڪونہ ٿو اچي. انھن آکيرن مان اڪثر تباھ ٿي ويا آھن. ڪبوترن جا گھر ھن شھر جي وسريل سڃاڻپ آھن. نجف آباد پنھنجي زرعي مصنوعات جي ڪري مشھور آھي. زرعي مصنوعات ٺاھڻ لاءِ ڀاڻ جي ضرورت پوندي ھئي. ڪبوتر جي وٺين کي ڀاڻ طور استعمال ڪيو ويندو ھو. ان لاءِ وڏا وڏا منارا ٺھيل ھوندا ھئا. انھن منارن ۾ ڪبوتر پنھنجا آکيرا ٺاھي رھندا ھئا. ھر منارو يا ٽاور ھر سال سراسري طور 6 کان ست ٽن ڀاڻ ڏيندو ھو. برطانوي سياح فريڊر رچرڊ ڪبوترن جي گھرن بابت لکي ٿو، ”اصفھان جي آسپاس سڀ کان نمايان شين مان ھڪ اوچا منارا آھن، جن جي مٿئين حصي ۾ خوبصورت ۽ دل کي وڻندڙ ڊزائنون ٺھيل آھن. اھي وچئين دور جي انگريزي حويلين جي گول مينارن جھڙا آھن. فرق ھي آھي تہ ھڪ مناري جي مٿان ٻہ يا ٽي ھڪجھڙا مينار ٺھيل آھن جيڪي بالترتيب ھڪٻئي کان ننڍا آھن ۽ انھن مان سڀ کان مٿئين مناري جي اوچائي سٺ يا ستر فوٽن تائين پھچي ٿي“. ميڊم ديو لافلا جنھن ناصرالدين شاھ جي دور ۾ پنھنجي گھر واري مارسل سان گڏ ايران جي مصتلف علائقن جو دورو ڪيو ھو، ڪبوترن جي گھرن بابت لکي ٿي تہ، ”ڀاڻ ٺاھڻ جو ھي ھڪ ٻيو طريقو آھي. مالڪن اصفھان شھر جي آسپاس جي ڳوٺن ۾ صحرائي ڪبوترن لاِءِ بيشمار وڌا ٽاور ٺاھي ڇڏيا آھن. شھر ۾ نئون ايندڙ ماڻھو شايد اھو سمجھي تہ ھتان جا رھواسي ڪبوتر جو گوشت کائين ٿا پر ايئن ناھي. ھنن جانورن کي دعوت ڏني وئي آھي تہ ھو ھڪ برادري ٺاھين ۽ گھڻو وقت ھنن منارن ۾ رھن ۽ وِٺيون لاھين. انھن وٺين کي ماڻھو ڀاڻ طور مٽيءَ ۾ ملائين ٿا، ايئن ڪرڻ سان زمين جي مٽي زرخيز بنجي ٿي ۽ مٺا مٺا گدرا ڦٽي نڪرن ٿا“.
شيخ بھائيءَ جو قلعو
شيخ بھائيءَ جو قلعو نجف آباد جو ھڪ دل کي وڻندڙ ھنڌ آھي. ھن قلعي ۾ ڪبوترن جا ست گھر (منارا) آھن. اھي ٽاور ملڪ جا ناياب يادگار آھن. شھر ۾ سياحت کي ھٿي وٺرائڻ لاءِ انھن منارن جي مرمت ڪئي پئي وڃي ۽ انھن کي سينگاريو پيو وڃي.
انقلاب ۽ جنگ
نجف آباد انھن شھرن مان ھڪ ھو جن 1979ع واري اسلامي انقلاب جي فتح ۾ اھم ڪردار ادا ڪيو. شھر ۾ رضا شاھ پھلويءَ خلاف وڏي پيماني تي مظاھرا ٿيا ۽ نتيجي طور جنرل ناجيءَ جي حڪم سان اصفھان کان پوءِ نجف آباد ۾ بہ فوجي حڪومت قائم ڪئي وئي.
ايران عراق جنگ ۾ دشمن سان وڙھندي ۽ پنھنجي ملڪ جو دفاع ڪندي 2500 ماڻھن شھادت جو جام پيتو ان ڪري ھن شھر کي شھيدن جو شھر بہ ڪوٺيو وڃي ٿو. ھيٺين تصوير ۾ انھن شھيدن جون قبرون ڏسي سگھجن ٿيون.
حوالا
زمرو:ايران جا شهر
چانهون جو دڙو
چانهون جو دڙو(Chanhudaro or Chanhu jo daro) سنڌ جي نواب شاھ ضلعي ۽ هاڻ شهيد بينظير آباد ضلعي جي شهر سڪرنڊ جي ڳوٺ جمال ڪيرئي ڀرسان وادي سنڌ جي تهذيب جو قديم ترين ماڳ آهي جيڪو موهن جو دڙو ۽ هڙاپا کان به وڌيڪ قديم چيو وڃي ٿو. هيءُ شهر 1931ع ڌاري قديم آثارن جي ماهرن ڳولي لڌو. جنهن جي کوٽائي 36-1935ع ۾ هڪ آمريڪي ماهر ارنيسٽ مئڪي، ميوزم آف فائين آرٽس آمريڪا طرفان ڪرائي. جنهن بعد هن دڙي جي وڌيڪ ٻيو دفعو کوٽائي اين. جي. مجمدار ڪرائي. فرانسيسي ماهرن تازو 2015 ۽ 2016ع ۾ چانهون جي دڙي جي وڌيڪ کوٽائي ڪئي.
چانهون جي دڙي جا قديم آثار ٽن مختلف دڙن جي شڪل ۾ ورهايل آهن. جيڪي 50 فوٽ اوچا ۽ 29 ايڪڙن جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهن. ماهرن هنن دڙن جون ٻن مختلف هنڌن تي کوٽايون ڪرايون. هڪ هنڌ 17 فوٽ ۽ ٻئي هنڌ 26 فوٽ اونهي کوٽائي ڪرائي وئي. جنهن بعد پاڻي نڪرڻ لڳو. جنهن ڪري وڌيڪ کوٽائي جو ڪم روڪيو ويو. جڏهن ته پاڻيءَ واري سطح کان هيٺ به آباديءَ جا آثار ملن ٿا. جيڪي پاڻي جي سطح اڀري اچڻ ڪري في الحال راز ۾ رهجي ويا.
کوٽائي ڪندڙ ماهرن کي هتي هڪ ٻئي هيٺان چئن آبادين جا آثار مليا آهن. جن مان هيٺين ٽن آبادين جو واسطو سنڌو سڀيتا جي شهري تمدن سان آهي. جيڪا اڄ کان 5 هزار سال اڳ پنهنجي عروج تي هئي. جنهن جا هن کان اڳ نشان موهن جي دڙي ۽ هڙاپا مان ملي چڪا آهن. جڏهن ته مٿين آبادي گهڻي پوءِ جي آهي. جيئن ته چانهون جو دڙو سنڌو سڀيتا جي ٻين شهرن وانگر ان وقت سنڌو درياهه جي اڀرندي شاخ کان ٽن ميلن جي مفاصلي تي هو. ان ڪري مختلف وقتن تي ٻوڏون اچڻ ڪري تباهه ۽ برباد ٿيندو رهيو. پر پوءِ به ان جا رهواسي هن شهر کي وري وري اڏيندا ۽ آباد ڪندا رهيا. اهو سلسلو 3000 ق - م کان 1500 ق - م تائين جاري رهيو. پوءِ جڏهن تمام وڏين ٻوڏن هن شهر کي مڪمل تباهه ڪري ڇڏيو ته ڪي صديون ته هي عظيم شهر ماڻهن جي نظرن مان لهي ويو. بعد ۾ 1350 ق - م ڌاري جهڪر ڪلچر سان واسطو رکندڙن وري ٻيهر هن شهر کي آباد ڪيو. جن درياهي سطح کان مٿڀري جڳهه ڏسي اتي پنهنجا ديرا ڄمايا. اين جي مجمدار مٿئين تهه مان جهڪر ڪلچر جي ماڻهن جا هٿ جا ٺهيل باسڻ هٿ ڪيا آهن. جن جهڙا هن کان اڳ جهڪر جي قديم آثارن جي کوٽاين مان هٿ آيا آهن. جهڪر ڪلچر جي ماڻهن جون رهائشي جايون، سنڌو سڀيتا جي شهري تمدن سان واسطو رکندڙ دور کان الڳ نوعيت جون آهن. سندن رهائشي گهر مستطيل قسم جا آهن، جن جا فرش ڪچا ۽ ڀتيون پڻ آڏيون ابتيون آهن. ان ڪري مٿئين تهه جو هيٺين ٽن تهن سان ڪنهن به قسم جو واسطو نه آهي.
تازو فرانسيسي ماهرن 2015 ۽ 2016ع ۾ چانهون جي دڙي جي وڌيڪ کوٽائي ڪئي. ماهرن جي ٽيم جي سربراهه اروري ڊائيڊر (Aurore Didier) ۽ قديم آثارن جي ماهر ڊال اورسو (D'allOrso) تازي تحقيق بعد ٻڌايو آهي ته هي شهر ڪرافٽس جو مرڪز هو. هتان هٿ جي هنر جا شاندار نمونا مليا آهن. ٿانون تي رنگين چٽسالي ٿيل آهي. هن شهر جي پهريون ڀيرو کوٽائي انڊين آرڪيالاجي جي ماهر اين جيمجمعدار 1930ع ڌاري ڪئي هئي. چانهون جي دڙي مان مليل قديم برتن ۽ ٻيا نوادرات ممبئي ۽ آمريڪا جي ميوزمن ۾ رکيل آهن. هن شهر جي هاڻي 80 سال گذرڻ بعد ٻيهر کوٽائي ڪئي وئي آهي. کوٽائي دوران تاريخي مڻڪا، ٿانوَ، رانديڪا ۽ ٻيون شيون هٿ ڪيون ويون آهن. فرانسيسي ماهر ڊاڪٽر ميڊم اروڙا. ڊاڪٽر پاسڪل ، ڊاڪٽر ڊيوڊ ، مسٽر زيون جي اڳواڻي ۾ ٿيندڙ کوٽائي مان نه رڳو آڳاٽي تهذيب جا گهر ، گهٽيون ۽ ناليون ظاهر ٿيو آهن. پر ڪچن ۽ پڪين سرن جي اوساري واريون ڀتيون ظاهر ٿيون آهن. چانهون جو دڙو موهن جي دڙي جو هم اثر آهي.
حوالا
زمرو:پاڪستان زمرو:پاڪستان جا تاريخي ماڳ زمرو:تاريخ زمرو:تاريخي ماڳ زمرو:سنڌ زمرو:سنڌ جا تاريخي ماڳ زمرو:سنڌ جي جاگرافي زمرو:قديم آثار زمرو:ڀونءِ ڀياس ۽ ڀونءِ نگاري زمرو: قديم ماڳ ۽ مڪان
11 فيبروري
11 فيبروري (February 11)، عيسوي سال جو 42 هون ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 323 ڏينهن (ليپ سال 324 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
جهڪر جو دڙو
280px|thumb|جهڪر جو دڙو
جهڪر جو دڙو انگريزي (Jhukar-Jo-Daro) لاڙڪاڻو شهر کان اولهه طرف 6 ميلن (10 ڪلوميٽرن) جي مفاصلي تي ڳوٺ مٺو ديرو جي ويجهو ضلعو لاڙڪاڻو، سنڌ پاڪستان ۾ آهي. هيءُ دڙو برطانوي هندستان جي قديم آثارن جي ماهر اين. جي. مجمدار 1928ع ۾ ڳولي لڌو ۽ کوٽائي ڪئي. جهڪر نالي هڪ قديم ماڳ آر. ڊي. بئنرجي (R.D. Banerji) سن 19 - 1918ع ڌاري ڳولي لڌو هو. ان کان اٺ سال پوءِ، اين. جي. مجمدار ان ماڳ جي جانچ پڙتال ڪئي هئي. جنهن جي کوجنا وسيلي هتان جي ثقافتي شين جو هڪ اهڙو مجموعو مليو هو، جنهن مان سنڌو تهذيب جي شهري ثقافت واري دؤر جو پتو پئجي ويو هو. هن ماڳ جي صفا مٿئين تهه تان اهڙيون ثقافتي شيون مليون هيون، جن جي طرزن جو واسطو سنڌو تهذيب جي شهري ثقافت سان هو. اهڙيون شيون طرزن جي تفصيل ۾ هيٺئين تهه تان ملندڙ ثقافتي شين کان بلڪل مختلف هيون. ان جو مثال ٺڪر جا ٿانوَ آهن، جيڪي نموني ۾ بلڪل نرالا آهن. هتان مختلف ثقافتي شيون جهڙوڪ: ٽامي جون پِنون (Pins) جيڪي ڪپڙن ۾ استعمال ٿينديون هيون. هي پنون ڪنهن شيءِ کي ٻڌڻ ۾ ڪتب آنديون وينديون هيون. ان کان سواءِ ننڍڙي طرز جون گول مهرون به لڌيون آهن، جن تي ڪنهن به قسم جي تحرير نظر ڪانه ايندي. هنن ٻنهي ثقافتي شين کان سواءِ هڏي مان ٺهيل اوزار به مليا آهن، جن جو تعداد تمام گهڻو آهي. ٻيون به اهڙيون شيون هٿ آيون هيون، جيڪي اڳي هيون پر هاڻي اتي موجود ئي نه آهن. ذڪر ڪيل پويون شيون ابرق پٿر (Steatite) جون مهرون هيون، جن تي لکت ٿيل هئي ۽ شڪل ۾ همچورس هيون. ٽڪنڊو ٺڪر، تور جا وَٽ ۽ ماپ ڪرڻ جا ماپا به ثقافتي شين جي هن مجموعي سان واسطو رکن ٿا. هنن شين لاءِ هڪ اختلاف راءِ موجود آهي. چيو وڃي ٿو، ته انهن ثقافتي شين جو سنڌو تهذيب سان واسطو ڪونه آهي. پر ٻاهران جون آهن ۽ سنڌو تهذيب جي شين کان مختلف آهن.
پکيڙ
جھڪر جو دڙو وڏي پکيڙ تي مشتمل آهي. جھڪر اول هڪ دڙو هو پر هاڻ ٻن حصن ۾ ورڇجي ويو آهي. قرين قياس آهي ته دڙو ميوڳي سبب ٻن حصن ۾ ورهائجي ويو آهي. ننڍو 17 فوٽ ۽ وڏو دڙو 63 فوٽ اوچو آهي. ٻنهي دڙن جي وچ مان هڪ گذرگاهه جُڙي وئي آهي.
جھڪر شھر وارو دؤر
جهڪر سان لاڳاپيل ثقافتي دؤر ته محفوظ آهي، پر هن ماڳ جي خاتمي واري دؤر بابت ڪنهن به قسم جي معلومات ميسر ڪانه آهي. پر ايتري معلومات ضرور ملي ٿي، ته هن ماڳ جو آخري تهه ته ثقافتي شين سان ڀريو پيو آهي. ان سان گڏ اها به ڄاڻ ملي ٿي، ته ان وقت هن جا ايران ۽ ان جي اولهه پاسي وارن علائقن سان گهرا تعلقات هئا. ڇاڪاڻ ته انهن علائقن جي قديم ماڳن مان جهڪر جي ثقافتي شين جهڙيون شيون هٿ لڳيون آهن، تنهنڪري اهڙين ثقافتي شاهدين جي آڌار تي چئي سگهجي ٿو، ته جُهڪر 1500 ق.م کان 1300 ق.م تائين موجود هو.
حوالا
زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ زمرو:تاريخي ماڳ زمرو:سنڌ زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:ضلعو لاڙڪاڻو زمرو:ڀونءِ ڀياس ۽ ڀونءِ نگاري
پامير
پامير جي بيھڪ
پامير جابلو سلسلو وچ ايشيا، ڏکڻ ايشيا ۽ اوڀر ايشا جي سنگم تي واقع آھي۔ ھي ھماليہ، قراقرم، ھندوڪش، تیان شان اور ڪُنلُن، ھندو راج جابلو سلسلن جي سنگم تي واقع آھي. ھن جو شمار دنيا بلند ترين جابلو سلسلن ۾ ٿئي ٿو. جنھن جي ڪري ھن کي دنیا جي ڇت (Roof of the World) بہ چيو ويندو آھي.
پامیر تاجڪستان، ڪرغزستان، افغانستان ۽ چين ۾ پکڙيل آهي۔ ھن جو وڏو حصو تاجڪستان جي علائقي گورنوبدکشان ، جيڪو ڪرغزستان جي اَلَي وادي کان ٿيندا تيان شان جبلن سان ملي ٿو، ڏکڻ ۾ افغانستان جي واکان دَري وٽان ھندوڪش جابلو سلسلن سان ملي ٿو. اوڀر ۾ چين ڪوگر تاگ جابلو سلسلن سان ملي ٿو، اوڀاريون پامير جابلو سلسلو چين ۽ گلگت بلتستان جي وچ ۾ واقع يارڪنڊ وادي ۾ ڪُنلُن جابلو سلسلي ذريعي جدا ٿئي ٿو.
پامير لفظ
پامير نالو مڊلٽن ۽ ٿامس، مطابق پامير ھڪ ارضياتي اصطلاح آھي. پامير ھڪ سڌي مٿانهين پٽ يا انگريزي اکر U شڪل جي وادي جيڪا جبلن سان گھيريل ھجي انکي چئبو آهي. اھو پامير تڏھن ٺھندو آھي جڏھن ڪو گليشيئر يا برفاني علائقو رجي وڃي ۽ پٿريلو ميدان ظاھر ٿيئي. پامير تيسيتائين رھندو جيسيتائين ڪٽاوَ جي ڪري پامير جو علائقو وڌندو رھندو آھي. ھن طرح جا علائقا واکان جي اوڀر اتر ۽ گورنوبدکشان جي اوڀر ڏکڻ ۾ ملن ٿا. پامير جو ڪارج گرمين چراگاهن طور بہ ٿيندو آهي.
پامير جا گليشيئر
پامير سلسلي ۾ تمام گهڻا گليشيئر آھن جن ۾ فيڊچينڪو گليشيئر جيڪو اتر ۽ ڏکڻ قطب ۾ موجود گليشيئرن کي ڇڏي ٻئي سموري دنيا جي گليشيئرن کان وڏو آھي. ھن پکيڙ 25 ميل يعني 77 ڪلوميٽرن آهي. اتر پامير جا گليشيئر قائم آھن انھن ڪا بہ موسمياتي تبديلي نہ پئي ٿئي، باقي ڏکڻ پامير جا گليشيئر سالياني 10 في سيڪڙي جي رفتار پگھرجن پيا.
پامير جي آبھو
معيشت
اولھ ۾ ڪوئلي جون کاڻيون آهن پر اتان جي ماڻھن جو مُک طور گذر سفر  رڍن پالڻ تي آهي.
اچ وڃ جا وسيلا
پامير ھائي وي دنيا ٻيون نمبر بلندي تي قائم ھائي وي آھي جيڪا تاجڪستان جي گادي جي ھنڌ دوشنبي کان گورنوبدکشان کان ٿيندو اوش ڪرغزستان وڃي ٿي. شاھراھ ريشم جا لنگھ پڻ پامير جي وادين مان گذرن ٿا.
تاريخي اھميت
تاريخي طور تي ، پامير جبل اتر شاھراھ ريشم تي ڪاشگر ۽ ڪوڪند جي وچ ۾ اھم واپاري رستو سمجهيو ويندو هو ، اڳئين دور واري پيدل رستو ڪيترن ئي علائقائي فتحن جو گواھ  آهي. اتر ريشم روڊ (تقريبن 2،600 ڪلوميٽر (1،616 ميل) ڊيگهه) قديم چين جي گادي جي ھنڌ زيان کي پامير جبل جي رستي ڪاشگر  سان ڳنڍي ھئي. . 20 هين صدي ۾ ، اهي تاجڪستان گهرو ويڙھ ، چين ۽ سوويت يونين جي وچ ۾ سرحدي تڪرار ، آمريڪي ، روسي ۽ هندستاني فوجي اڏن جو قيام ، ۽ واپار جي ترقي ۽ وسيلن جي ڳولا ۾ نئين دلچسپي جو بنياد رهيا آهن. چين وچ ايشيائي ملڪن سان گهڻو ڪري اهي مسئلا حل ڪيا آهن.
طيفور بن عبدالله
طيفور بن عبدالله بن منصور الحميري: هارون کي جڏهن اسحاق جي لاڏاڻي جي خبر پئي ته طيفور بن عبدالله جي هٿ ۾ سنڌ جي حڪومت ڏني.
حوالا
زمرو:سنڌ ۾ عباسي گورنر
مرزا عيسي خان ترخان
مرزا عيسي خان ترخان ميرزا شاهه حسن ارغون کانپوءِ ٺٽي جي حڪومت ۽ سلطنت تي ويٺو. امير اڪوتمر جي اولاد جو ترخان ٿيڻ، هنن صفحن ۾ ڄاڻايو ويو آهي. ميرزا عيسيٰ ترخان جو والد ميرزا عبدالعلي، سلطان محمود (899هه) بن ميرزا ابوسعيد (قتل 873هه) جي دؤر ۾ بخارا جو صوبدار هو، شيبان خان جي جنگ ۾ پنهنجي پٽن سميت قتل ٿي ويو. ميرزا عيسيٰ ترخان ان وقت ٻار هو، جنهن کي مير ذوالنون ارغون، پالي وڏو ڪيو. جيسين مير ذوالنون جيئرو هو، تيسين پاڻ سان رکيائينس (بلاخمن، ص 389) امير ذوالنون جڏهن پاڻ شيباني واري جنگ (913هه) ۾ قتل ٿيو ته ميرزا عيسيٰ ترخان سندس پونيرن سان ڳنڍيو آيو.
شروعاتي ڏينهن
تاريخ طاهري ۾ لکيل آهي ته، ميرزا عيسيٰ بيگ ترخان جي تخت نشين ٿيڻ بعد، اُهي ارغون امير، جيڪي ميرزا شاهه حسن جا دست راست هئا ۽ جن عيسيٰ بيگ کي حڪومت ڪرڻ لاءِ منتخب ڪيو هو، سي هاڻي ميرزا جي مخالفت ڪرڻ ۾ مشغول ٿيا. ڪيبڪ خان، فرخ تيمور ۽ ٻيا امراء شراب پيئڻ کانپوءِ مست ٿي، ميرزا عيسيٰ جي حويلي جي در تي ايندا هئا ۽ در جي اڳيان قالينن کي گهوڙن جي سنبن سان پامال ڪري گهوڙن تان لهندا هئا. ڪو ڏينهن اهڙو نه ٿيندو هو، جو هو ميرزا عيسيٰ جي حويلي واري دروازي کي، تيرن ۽ نيزن سان پروڻ وانگر نه ڪندا هئا. چوندا هئا ته ميرزا شاهه حسن جو خزانو تو وٽ آهي، سو هاڻي اسان کي ورهائي ڏي. ليڪن ميرزا عيسيٰ بيگ انهن بي وقارن کي نهايت حلم ۽ بردباري سان سمجهائي جواب ڏيندو هو ته منهنجو مال ۽ خزاني سان هرگز ڪو واسطو ناهي.
مرزا باقيءَ جي سرڪشي
967هه جي شروع ۾ ميرزا محمد باقي پيءُ سان سرڪشي ڪري باغي ٿيو. هن جي دعويٰ هئي ته آءٌ پيءُ جو وڏو پٽ آهيان ۽ وليعهد. ميرزا صالح اصولاً وليعهد نه ٿو ٿي سگهي، بهرحال نوبت جنگ تائين پهتي، ميرزا محمد باقي لڙائي ۾ شڪست کائي سوڍن جي رهائشگاهه، وَنگي ڏانهن ويو. جتي ساڻس جيڪي ارغون ٻڌل هئا سي پڻ سندس سنگت ۾ گڏجي عمرڪوٽ ۽ جيسلمير جي رستي کان بکر آيا، هتي ميرزا باقي، سلطان محمود بکري جي ملاقات جو شرف حاصل ڪيو. سلطان محمود به کيس مهرباني جي ڀاڪر ۾ وٺي مٿس نوازشون ڪري، سندس واجبي خاطر تواضع ڪئي. ميرزا عيسيٰ ترخان، فقط ميرزا محمد صالح ترخان جي دلداري خاطر، محمد باقي جي پٽ کي پڻ ٺٽي مان ڪڍي بکر ڏي موڪليو. جيتوڻيڪ ميرزا محمد باقي هندستان وڃڻ جي ڏاڍي ڪوشش ڪئي، پر سلطان محمود خان انهي خيال کان ته متان هندستان کان ڪو لشڪر هيڏانهن آڻي ۽ پوءِ اهو لشڪر بکر مان ئي لنگهندو ۽ ممڪن آهي ته ملڪ جي نظام ۾ ڪو خلل پوي، سو انهي ڪري کيس هندستان وڃڻ کان روڪيندو آيو
مرزا محمد صالح جو قتل
970هه ۾ ميرزا محمد صالح ترخان کي هڪ مريد نالي بلوچ قتل ڪيو. قتل جو ڪارڻ اھو ھو تہ مرزا صالح ان مريد بلوچ جي  قبيلي کي ڌاڙا هڻڻ ۽ چوريون ڪرڻ سببان قتل ڪيو ھو. مريد بلوچ داد خواهي جي رسم مطابق، ميرزا جي اچڻ واري رستي تي بيهي، هڪ عريضي هٿ ۾ جهلي، فرياد فرياد چوڻ شروع ڪيو. مرزا صالح هن کي پاڻ ڏي ويجهو سڏي ۽ گهوڙي تان جهڪي درخواست وٺڻ لڳو. جنهن تي هن مرزا جي گردن ۾ هٿ وجهي پيٽ ۾ خنجر هنيو، جنهن بعد موتمار ۽ ڪاري زخم کان هو وڃي رحمتِ حق سان وڃي مليو.
مرزا باقيءَ کي معافي
مرزا صالح جي قتل کانپوءِ مرزا عيسيٰ ترخان، پنهنجي پٽ مرزا جان بابا کي پنهنجو وليعهد ڪيو. ڪجهه ڏينهن کانپوءِ، سلطان محمود بکري، مرزا باقي جي خطائن معاف ڪرڻ لاءِ درخواست ڪئي، جا قبول نه ٿي. ڪي امير جيڪي امير محمد باقي جا طرفدار هئا، تن مرزا عيسيٰ کي چيو ته، آدابِ گفتگو ۾ اها ڳالهه سٺي نه ٿي لڳي ته توهان جو فرزند، سلطان محمود جو ملازم هجي. مرزا عيسيٰ غيرت کان ڪنڌ کي هيٺ ڪري، جناب شيخ عبدالوهاب پوراني ۽ مير يارمحمد، جيڪو مرزا عيسيٰ ترخان جو ڀاڻيجو هو، تن کي ميرزا محمد باقي کي وٺي اچڻ لاءِ موڪليائين. هي ٻئي مرزا محمد باقي کي وٺي اچي، مرزا عيسيٰ جي خدمت ۾ مشرف ٿيا. مرزا عيسيٰ، سيوستان سندس جاگير ۾ مقرر ڪري کيس رخصت ڪيو.
ارغونن جي سرڪشي
مرزا عيسيٰ بيگ، نهايت متحمل ۽ بردبار هو پر ارغونن ساڻس بيوفائي ۽ سرڪشي ڪري، مخالفت ۽ لڙائي جي ميدان ۾ قدم رکيو. آخرڪار جڏهن صلح بعد ارغون درياء لنگهي رهيا هئا، تڏهن مرزا عيسيٰ جي ماڻهن اوچتو آتشبازي ڇوڙي، جنهنڪري هنن جا ڪيترائي ماڻهو تلف ٿيا ۽ باقي جيڪي بچيا سي شڪست کائي، پريشان ٿي بري حال ۾ بکر ڀڄي آيا ۽ سلطان محمود کي مدد لاءِ عرض ڪيائون. سلطان محمود هرهڪ کي گهوڙي ۽ خلعت سان سرفراز ڪري، پنهنجا ڳپل نوڪر ساڻ ڏيئي سيوستان ڏانهن روانا ڪيائين. سلطان محمود جي ماڻهن ارغونن سان ملي سيوستان جي قلعي جو محاصرو ڪيو. هڪ ٻه دفعا قلعي تي چڙهيا به پر ڪجهه ڪري نه سگهيا. جنهن بعد مرزا عيسيٰ ترخان به هڪ وڏي لشڪر سان ٺٽي مان نڪتو. هو پهريائين هڪ فوج کي موڪلي چڪو هو ته هو، دشمن جي فوج کي قلعي کان پري هڪالي ڪڍي ۽ پوءِ اُنهن جي پٺيان پون. ڳوٺ رفيان ۾ ٻنهي لشڪرن جي وچ ۾ لڙائي جي باهه ڀڙڪي ۽ سلطان محمود جا ڪيترائي ماڻهو قتل ٿيا ، مرزا عيسيٰ ترخان پٺتي ٿي، ڳوٺ درٻيلي جي ويجهو قيام ڪيو، جتي قلعو ٺاهي جنگ ڪيائين. آخرڪار ماهه بيگم ۽ شيخ عبدالوهاب پوراني جي معرفت صلح ٿيو. ان بعد مرزا عيسيٰ ترخان ٺٽي واپس ويو.
وفات
974هه ۾ مرزا عيسيٰ ترخان وفات ڪئي. سڪرات کان ڪجهه وقت اڳ ۾، سندس مرضي هئي ته، ارغونن، ترخانن ۽ ملڪ جي امراء ۽ حڪماء کي روبرو گهرائي ته جيئن هو مرزا جان بابا جي وليعهدي جي فرمانبرداري ڪن پر ماهه بيگم منع ڪيس ۽ ان مرزا باقيءَ کي نياپو ڪري گھرايو. مرزا عيسيٰ ترخان چوڏنهن سال حڪومت ڪئي .مڪلي ۾ سندس مقبري جي ڪتبي تي تاريخ وفات 973 ھجري لکيل آھي.
ڊوماڪي ٻولي
ڊوماڪي:Domaakí: ھڪ ٻولي آهي جنھن کي ڊومڪي Dumaki يا ڊوما Domaá به چوندا آهن. اھا داردي ٻولين جي شاخ آھي ۽ ھن وقت گلگت بلتستان جي ڪجھ سئو ماڻهن جي مادري زبان آهي. اھا ھڪ ننڍڙي نسلي گروھ جي زبان آهي جنھن جو نالو ڊوما آهي. پراڻي وقت ۾ ڊوماڪي ڳالھائيندڙ ماڻھو لوھار ۽ موسيقي جي پيشي سان تعلق رکندڙ ھئا پر ھاڻي انھن ٻيا ڌنڌا اختيار ڪيا آهن.
سمارٽ بيلٽ
زمرو:سائنس زمرو:ٽيڪنالاجي
متيرو
متيرو: ھن کي چپڙ به چوندا آھن. هي تمام ننڍڙو ٿيندو آهي. ڪڙو به ٿيندو آهي ۽ مٺو به ٿيندو آهي. مٺا چڀڙ ماڻهو ڪچا به کائيندا آهن. اڪثر ڀاڄيءَ وانگي ٻوڙ ۾ وجهندا آهن. بعضي اڌ ڪري سڪائي ڪچريون ڪري رکندا آهن، پوءِ ٻيا ٻوڙ ۾ وجهندا آهن. هي گهڻو ڪري پوکڻ کان سواءِ ٻنين ۾ پاڻهي ٿيندا آهن. اهي سڀ سانوڻ ۾ پوکبا آهن ۽ سياري ۾ کائبا آهن.. م متيرا ٻنين ۾ پوکبا آهن. گدرن کان ننڍا چڀڙن کان وڏا، ٿلهيرا، چوٽو ۽ پُڇڙي وٽ ٿيندي آهي. . ڪچا ڪم ڪو نه اچن. پچڻ بعد ماڻهو کائين، ننڍا ٻار شوق ڪري کائين، ڀاڄيءَ جي ڪم اچن. ڪي ماڻهو مٿين کل لاهي، وچان وڍ ڏيئي سنهو لوڻ ٻرڪي کائيندا آهن ته ڏاڍا لذيذ پيا لڳندا آهن. هنن کي آڏا ٻوٽي (ڪپي) سڪائيندا آهن، جنهن کي ”ڏوچلا“ چون، جن جي ڀاڄي به ڪن ۽ ڪچا به کائين.
امام بخش (قبو سعيد خان)
ديھ امام بخش سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا جمالي تپي ۾ واقع آهي.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۽ اولھ ۾ بلوچستان، اوڀر ۾ سير سيٽلمينٽ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ وريل واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,443 ھئي جيڪا 245 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
ڳوٺ ساوڙو
ڳوٺ ساوڙو (انگريزي: Village Sawaro) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ قديم ڳوٺ آهي. ساوڙو تعلقيجوهي جي هڪ ديھ ۽ يونين ڪائونسل پڻ آهي. هيءُ ڳوٺ سمن جي دور ۾ به موجود هو جتي ڄام نظام الدين سمو عرف ڄام نندو جي دور ۾ دولھ دريا خان چاڳلي هندو وزير جي مدد سان ساوڙو واھ کوٽايو هو. تاريخ مظهر شاهه جهاني، تاريخ ڪلهوڙا دور ۽ تحفته ڪرام ۾ هيءُ ڳوٺ ساوه، ساوا ۽ سانوه جي نالي سان ذڪر هيٺ آيل آهي.
سماچار پاڪستان
سماچار پاڪستان  (Samachar Pakistan)، سنڌي ٻولي کان سواءِ اردو ۽ انگريزي ٻولين ۾ پاڪستان جي پهرين آن لائين اخبار آهي، جيڪا هڪ ئي وقت ٽن ٻولين ۾ پنهنجي آن لائين ايڊيشن طور ڪم ڪري رهي آهي. هن آن لائين اخبار جي پهرين ايڊيشن تاريخ 25 ڊسمبر 2019، تي ظاهر ٿي.
سماچار لفظ
سنڌي ٻوليءَ ۾ قديم زمانن کان وٺي سماچار خبرن کي سڏجي ٿو. جنهن جو ملطب آهي برابر، پورو، هم وزن، هڪ جهڙو، يَڪسان، هَمسَر، مَٽ، ثاني، هڪ جيترو، هڪ جيڏو، سڀ ۽ چار جو مطلب آهي واههَ، حيلو، وسيلو، علاج، تدبير. گهڻو ڪري ٻين لفظن سان مرڪب ٿي ڪم ايندڙ جهڙوڪ لاچار، بيچار، خبر چار، سماچار وغيره. مطلب ته ڪنهن کي واقعي، لقاءَ يا ڪيفيت جي سموري ڄاڻ يا حال احوال ۽ خبرچار.
حوالا
زمرو:سنڌي اخبار
لڌڙو
تعارف
اُودبلائو به هن نسل مان آهن ۽ هي ٻئي مماليه خشڪيءَ کان وڌيڪ پاڻيءَ ۾ خوش رهن ٿا.
جسم جي بناوٽ
هن جو وزن 7 کان 11 ڪلوگرام ٿيندو آهي. هن جي جسم ڊيگھ 22 کان 25 هوندي آهي. هن جو پُڇ 10 کان 16 انچن جو ڊيگھو هوندو آهي.هن جي بت تي وڏي بج يا لسي کل يورپ ۾ سند س دشمن بڻجي وئي جنهن ڪري سڄي دنيا ۾ ان پشم لاءِ هن جانور جو شڪار عام جام ٿيو آهي. لڌڙي کي پاڻيءَ ۾ رهڻ جي عادت آهي. پيرن جون آڱريون پاڻ ۾ ڳنڍيل هونديون اٿس جنهن ڪري پاڻ کي پاڻيءَ ۾ سولائي سان اڳتي ڌڪي يا تري سگھي ٿو. ان جو پڇ عام جانور وانگر سنهو نه ٿيندو آهي، پر ويڪرو ٿئي ٿو، جنهن سان ترڻ ۾ مدد ملندي آهيس. انجي نڪ ۾ وَالوَ هوندا آهن جيڪي پاڻيءَ ۾ وڃڻ سان بند ٿي ويندا آهن. اکين تي شفاف پردو اٿس جيڪو اک جي ڌوڏي کي پاڻي اندر ڍڪي محفوظ رکي ٿو. ان جا ٿلها وار هوا کي پاڻيءَ اندر روڪي رکن ٿا. هي رنگ جو ناسي ٿيندو آهي.
کاڌ خوراڪ ۽ رهائش
لڌڙا جي خوراڪ جو 70 سيڪڙو مڇي، باقي ڏيڏر، جيت، جھينگا ۽ ننڍا ميمل پڻ کائيندو آهي.
نسل جي واڌويجھ
لڌڙا لڳ جي مند ۾ ٻن ٽن مهينن لاءِ عارضي جوڙا ٺاهيندا رهندا آهن. ٻچا ٽي مهينا کن کير ڌارائين ٿا پر ماءُ سان سال کن گڏ رهندا آهن. لڌڙا مختلف آوازن ذريعي ۽ ڪجھ رطوبتون خاج ڪري ان جي بوءِ وسيلي هڪٻئي سان رابطو ڪندا آهن. 60 کان 63 ڏينهن جي پيٽ کان پوءِ 5 تائين ٻچڙا ڄڻيندا آهن.
حوالا
ڪتاب- سنڌ جي جھنگلي جيوت- مصنف- بدر ابڙو- سنڌي لئنگئيج اٿارٽي
زمرو:جانور
يوڪيريئوٽا
يوڪيريئوٽس اھڙن جاندارن جو نالو آھي جنھن جي جيو گھرڙي کي جھلي ۾  ويڙھيل مرڪز ھوندو آھي. جڏھن تہ بئڪٽيريا ۽ آرڪائيا کي مرڪز ڪانہ ٿيندو آهي  يوڪيريئوٽس جو تعلق دائري يوڪيريئوٽا يا يوڪيريا  سان آھي. لفظ يوڪيريئوٽا يوناني ٻوليءَ جي ٻن لفظن مان نڪتل آهي: يو  (يوناني:εὖ) جي معني آھي چڱو يا سچو پچو؛ ڪيريون,(يوناني:κάρυον) جنھن جي معني آهي گورو thumb|300px|left| گھرڙن جو جھليدار نظام ۽ انھن جا جزا يوڪيريئوٽڪ جاندارن جي جيو گھرڙن جا عضوا جھلين  ۾  ویڙھيل ھوندا آھن. ڪجھ ٻوٽن ۽ الجاء جي جيو گھرڙن ۾ ڪلوروپلاسٽ پڻ ھوندو آھي. انھن جي جھليدار نظام کي اينڊو ميمبرين سڏيو ويندو آهي. گھرڙن جو مرڪز ٻٽي جھلي ۾ ويڙھيل ھوندو آھي جنھن کي نيوڪلس ميمبرين يا نيوڪلس جو لفافو بہ چوندا آھن جنھن ۾ سنھا سوراخ ھوندا آھن جن ذريعي مادا اندر داخل يا خارج ٿيندا آهن اھي بناوٽ جون خاصيتون ھڪ گھرڙيائي جاندار آرڪيئا ء بئڪٽيريا ۾ نہ ھونديون آھن. يوڪيريئوٽس گھڻ گھرڙيائي جاندار ھوندا آھن ۽ انھن جا گھرڙا پاڻ ۾ ملي مختلف نمونن جا تاندوراٺاھيندا آھن. جانور ۽ ٻوٽا سڀ کان وڌيڪَ سڃاتل يوڪيريئوٽس آھن. يوڪيريئوٽس جاندارن م پيدائش جو ھڪ طريقو جنسي ميلاپ وارو  ھوندو آھي جنھن کي ميئوسس جنھن ۾ ھڪ گھرڙو ورھائجي ٻن   ھڪ جھڙن جينياتي بناوٽ وارن گھرڙن م تبديل ٿي ويندا آهن. .پيدائش جو ٻيو طريقو وري جنسي ميلاپ کان سواءِ ٿيندو آهي جنھن کي مٽوسس چوندا آهن جنھن م ڊي اين اي جو پيدائشي عمل  گھرڙي جي تقسيم جي ٻن ڦيرن سان چار ھیپلائڊ مونث گھرڙا پيدا ڪندا آهن جيڪي جنسي گھرڙن   يا گميٽ وارو ڪم ڪندا آھن. انھن مان ھر گميٽ کي ڪروموسومز جو ھڪ سيٽ ھوندو آھي. دنيا جي ننڍن جاندارن جون سموريون برادريون ھن حياتياتي دائري سان تعلق رکن ٿيون. يوڪيريئوٽا جاندارن جي شروعات 1.6 ارب سال کان 2.1 ارب سالن واري دؤر ۾ ٿي جنھن کي پروٽيروزائڪ دؤر جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. thumb|300px|مٽوڪونڊرين جي سادي بناوٽ
مٽوڪونڊرين سواءِ ھڪ قسم جي جملي سڀني يوڪيريئوٽا جي گھرڙن جو ھڪ ننڍڙو جزو يا عضوو آھي.رڳو ھڪ يوڪيريئوٽا، جنھن جو نالو مونوسيرڪامنائڊز  آھي، اھو عضوو وڃائي ڇڏيو آهي. مٽوڪونڊريا گھرڙي اندر کنڊ کي ايڊينوسائن ٽراء فاسفيٽ ۾ تبديل ڪري يوڪيريئوٽڪ گھرڙي کي توانائي فراھم ڪندو آهي. مٽوڪونڊريا م پنھنجو الڳ قسم جو ڊي اين اي,  ٿئي ٿو جيڪو بناوٽ ۾ بئڪٽيريا جي ڊي اين اي وانگر ھوندو آھي جيڪو rRNA ۽ tRNA جينز کي پنھنجي ضابطي ۾ رکندو آهي ۽ آر اين اي کي پيدا ڪندو آھي, جنھن جي مشابهت يوڪيريئوٽا جي ڀيٽ ۾ بئڪٽيريا جي آر اين اي  سان وڌيڪ ھوندي آھي.
تاريخ
thumb|upright|[[ڪنسٽنٽائين مريسچڪووسڪي جنھن گھرڙن جو نسبتي تعلق جو بنياد انھن جي مرڪز جي آڌار تي تجويز ڪيو]]
يوڪيريئوٽا وارو خيال ھڪ فرينچ حياتياتي ماھر ايڊورڊ چئٽن(1883-1947) سان منصوب ڪيو ويندو آهي. لفظ پروڪيريئوٽ ۽ يوڪيريئوٽ وري ڪيناڊا جي حياتياتي ماھر راجر اسٽينيئر ۽ آمريڪا جي ڊچ نسل واري مائڪروبائيولاجي جي ماھر سي.بي.وان نيل 1962 ۾  ٻيھر متعارف ڪرايا.
سڪندر سرواڻ سومرو
سڪندر سرواڻ سومرو (انگريزي: Sikandar Sarwan Soomro) سنڌي ٻولي جو شاعر، ڪهاڻيڪار، ڊراما نگار ۽ صحافي آھي جنھن جا ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن.
تعليم
سڪندر سرواڻ پريمري تعليم پنهنجي ڳوٺ مان پرائي. مئٽرڪ گورنمينٽ هاءِ اسڪول جوهي مان پاس ڪيائين.سرواڻ سومري ڪامرس ۾ ڊپلوما گورنمينٽ ڪمرشل انسٽيٽيوٽ دادو مان 1980ع ۾ پاس ڪئي. سرواڻ 1983ع ۾ بي اي اڪنامڪس جي ڊگري سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان حاصل ڪيائين. هن ايم اي سنڌي ادب ۾ ڪراچي يونيورسٽي مان 1988ع ۾ پاس ڪئي.
ادبي خدمتون
سڪندر سرواڻ سومرو جي ادبي نالي سان ادبي ميدان ۾ 1976ع ۾ قدم رکيو. شروع ۾ هن جو مواد روزانه آفتاب حيدرآباد، سنڌي ادبي بورڊ جي رسالي گل ڦل ۽ اخبارن ۾ ڇپيو. 1989ع ۾ هن پنهنجي ادارت هيٺ مرڪ نالي هڪ ادبي رسالو ڪڍيو، جيڪو 1996ع تائين جاري رهيو. سرواڻ 1992ع کان 1994ع تائين اردو رسالي ’ٽوٽ بٽوٽ‘ جي سنڌي واري ڀاڱي جو جو انچارج رهيو. هن جا روزاني پڪار، سنڌ سجاڳ، روزانه هلال پاڪستان ۾ هفتيوار ڪالم پڻ ڇپيا آهن. موجوده وقت ۾ سندس ڪالم روزاني ڪوشش، عبرت ۽ جيجل اخبارن ۾ شايع ٿيندا رهن ٿا. 1982ع کان ريڊيو پاڪستان ڪراچيءَ تان ڪمپيئرنگ به ڪندو رهيو آهي.
ڪتاب
سندس شاعري جو ڪتاب سرها گل ساڻيھ جا ڳڻپ جوڳو آهي جيڪو 1992ع ۾ شايع ٿيو.
حوالا
زمرو:1957ع جون پيدائشون زمرو:شاعر زمرو:ڪهاڻيڪار
جابر بن اسعث طائي
جابر بن اسعث طائي: هارون الرشيد کي جڏهن سنڌ ۾ يماني ۽ نزاري تعصب جي ڦھلجڻ جي خبر پئي ته طيفور کي معزول ڪري ان جي جاءِ تي جابر بن اسعث کي سنڌ ۽ مڪران جو گورنر ڪري موڪليائين، جيڪو پڻ اهو اختلاف سلجهائي نه سگهيو.
گڏيل بادشاهت جي انتظامي جاگرافي
يونائيٽيڊ ڪنگڊم جي انتظامي جاگرافي ھڪ پيچيده موضوع آھي. يونائيٽيڊ ڪنگڊم ھڪ خودمختيار رياست جو نالو آهي جيڪا يورپ جي اتر اولھ ۾ واقع آهي جنھن ۾ انگلينڊ، اتر آئرلينڊ، اسڪاٽلينڊ ۽ ويلز شامل آهن. مڪاني حڪومت ۾ انھن مان ھر ھڪ جو انتظامي جاگرافي جو ھڪ الڳ نظام آھي. انھن نظامن ۾ استعمال ٿيندڙ الڳ الڳ نالن جي ڪري ايئن لڳندو آهي ته ڄڻ اھي چار الڳ ملڪ آھن انھن چئن لاء ديسي قومن جو لفظ پڻ استعمال ٿيندو آهي. تاريخي طور تي يونائيٽيڊ ڪنگڊم جي ذيلي-قومي ورھاست اتان جي ڪائونٽي ۽ ڪليسائي پارش آھن. سياسي ورھاست ۾ وري وارڊ ۽ تڪ اچي وڃن ٿا. گھڻي ڀاڱي تقسيم ليفٽننسي واري علائقن ٿيل آهي.
مٿي ڏنل نشانين جو ھيٺيون مطلب آهي:
تاريخ
1707ع ۾ ويلز جي پرنسپلٽي سميت انگلينڊ جي بادشاھت ۽ اسڪاٽلينڊ جي بادشاھت ٻنھي جي وچ ۾ يونين وارو معاھدو عمل ۾ آيو جنھن سان گريٽ برطانيا جي بادشاھت وجود ۾ آئي جيڪا 1800ع تائين قائم رهي. 1800ع ۾ گريٽ برطانيا جي بادشاھت ۽ آئرلينڊ جي بادشاھت پاڻ م ملي گريٽ برطانيا ۽ آئرلينڊ جي يونائيٽيڊ ڪنگڊم جو بنياد وڌو. 1922ع ۾ آئرش آزاد رياست جي قيام سان آئرلينڊ ورھائجي ويو جنھن سان برطانيا جي رياست موجوده گريٽ برطانيا ۽ اتر آئرلينڊ جي يونائيٽيڊ ڪنگڊم بڻجي وئي. انگريزي قانوني نظام م ويلز 1535ع کان 1542ع تائين واري قانونسازي ذريعي شامل ٿي چڪو ھيو جنھن جي ڪري انگلينڊ ۽ ويلز ساڳي قانون ھيٺ اچي چڪا هئا پر اسڪاٽلينڊ ۽ اتر آئرلينڊ جو پنھنجو الڳ قانوني نظام ھيو. اتر آئرلينڊ پھريون علائقو ھيو جنھن کي گورنمينٽ آف آئرلينڊ ايڪٽ، 1920 ذريعي حڪومت ٺاھڻ جا اختيار مرڪز کان مليا جيڪي 1972ع تائين جاري رھيا ۽ ان سال کان اتر آئرلينڊ جي پارليامينٽ معطل ڪئي وئي ۽ ان تي مرڪز يعني ويسٽ منسٽر گورنمينٽ طرفان سڌي طرح 24 سال حڪومت ڪئي وئي. 1998ع ۾ اتر آئرلينڊ جي اسيمبلي جو قيام عمل ۾ آيو.
انگلينڊ
انگلينڊ ۾ يونائيٽيڊ ڪنگڊم جي مرڪز طرفان اختياري منتقلي سان قائم ڪيل ڪابہ علحده حڪومت يا قانونساز ادارو ڪانه آهي. انگلينڊ 9 خطن ۾ ورھايل آھي جن ۾ لنڊن ريجن پڻ ھڪ آھي جنھن کي گريٽر لنڊن سڏيندا آهن جيڪا وري ٻن حصن ۾ ورھايل آھي جن مان ھڪ حصو لنڊن شھر ۽ ٻيو حصو 32 لنڊن بورا تي مشتمل آهي. لنڊن ريجن يا گريٽر لنڊن جو انتظام گريٽر لنڊن اٿارٽي سنڀاليندي آھي جنھن ۾ لنڊن جي اسيمبلي شامل آھي جنھن جي سڌي سنئين چونڊ ٿيندي آهي. انگلينڊ جا باقي 8 خطا ميٽروپوليٽن ڪائونٽين، غير ميٽروپوليٽن ڪائونٽين ۽ وحداني اٿارٽين ۾ ورھايل آھن. ڪائونٽيون وري ضلعن ۾ ورھايل آھن. ضلعن کي انگلينڊ ۾ شھر، شاھي بورا، ميٽروپوليٽن بورا پڻ چوندا آهن. انگلينڊ ۾ وحداني اٿارٽي ساڳي وقت ڪائونٽي ۽ ضلعي وارو ڪم ڪندي آهي. ضلعا وري تقريبن شھري پارشن ۾ ورھايل آھن. پارش کي شھري ڪائونسل پڻ چون ٿا جن ۾ ننڍڙا شھر ۽ ڳوٺ شامل ھوندا آھن.وڏن شھرن اندر ۾ شھري پارشون يا شھري ڪائونسلون ڪانه ھونديون آھن. اھا انتظامي ورھاست پنھنجي جاء تي پر انگلينڊ جي ھڪ ٻہ جاگرافيائي ورھاست پڻ ٿيل آھي جيڪا رسمي ورھاست سڏبي آھي جنھن جو انتظامي ورھاست سان تعلق ناھي. ان ۾ انگلينڊ جون رسمي ڪائونٽيون شامل آھن جيڪي لڳ ڀڳ تاريخي ڪائونٽين تي مشتمل آھن. انھن ڪائونٽين ھڪ لارڊ ليفٽيننٽ مقرر ٿيل آهي جيڪو شاھي نمائندو سڏبو آهي ، ان ڪري انھن ڪائونٽين کي ليفٽننسي پڻ چون ٿا.
ويلز
ويلز کي مرڪز طرفان اختياري منتقلي تحت ھڪ الڳ قانونساز ادارو ويلز جي نيشنل اسيمبلي جي نالي سان آھي جنھن ذريعي ويلش حڪومت ڪم ڪري پئي. مڪاني حڪومت جي نظام ۾ ويلز ۾ 22 وحداني اختياريون قائم آھن جن مان 10 ڪائونٽي بورا، 9 ڪائونٽيون ۽ 3 شھر شامل آهن. انھن 22 ڪميونٽي ڪائونسلن ۾ انگلينڊ وانگر ساڳي اختيار واريون شھري پارشون واقع آھن. ويلز جي ھڪ رسمي ورھاست پرزروڊ ڪائونٽين ۾ پڻ ٿيل آهي جن جو موجوده انتظامي ورھاست سان ڪو تعلق ناهي پر ماڻھن ۾ رسمن ان جو ذڪر ھوندو آھي.
حوالا
زمرو: يونائيٽيڊ ڪنگڊم جي جاگرافي زمرو: برطانيا جي جاگرافي زمرو: انگلينڊ جي جاگرافي زمرو: اسڪاٽلينڊ جي جاگرافي
ماگهي ٻولي
ماگهي ٻولي (Magahi language)، جنهن کي ميگڌي به سڏيو وڃي ٿو، هڪ ٻولي آهي جيڪا بهار، جھارکنڊ ۽ اوڀر هندستان جي اولهه بنگال رياستن ۾ ڳالھائي ويندي آھي. ماگاڌي پراڪرت ماگهي جي اباڻي ٻولي هئي، جنهن مان بعد ۾ مٿيون نالو اخذ ٿيو آهي.
13 سيپٽمبر
13 سيپٽمبر ، عيسوي سال جو 256 هون (ليپ سال 257 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 109 ڏينهن (ليپ سال 110 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:سيپٽمبر
پدرشاھي
پدرشاھي، سماجڪ تنظيم جو ھڪ قِسم آھي، جنھن ۾ ڪُٽنبَ جو مرد ڀاتي ڪُٽنب جو سربراھ ھوندو آھي. پدرشاھي جو ضد مدرشاھي آھي. جنھن ۾ ماءٌ ڪُٽنب جي سربراھ ھوندي آھي.
لفظي معنيٰ جو بڻ بڻياد
پدرشاھي جي لفظِي معنٰي پيءُ جي حڪومت يا پيءُ جو حُڪم آھي، جنھن ۾ مرداڻو تسلط ھيٺ خاندان جو سرشتو ھلندو آھي.
حوالا
زمرو:حڪومت جا قسم زمرو:خاندان زمرو:مرد
مڪئي
هتي جي مڪائي ٻن قسمن جي آهي، هڪڙي اڇي ۽ ٻي ڳاڙهي، لوڻ لائي ٽانڊن تي پچائي به کائيندا آهن ۽ پاڻيءَ ۾ رڌي به کائيندا آهن. بعضي پِيهي اٽو به ڪندا آهن. ولايت ۾ ته هن جو ميدو ڪري دٻن ۾ آڻيندا آهن، جو کير يا پاڻيءَ ۾ ڪاڙهي کير پياڪ ٻارن کي پياريندا آهن، جنهن کي ڪارن فلور چوندا آهن. مڪائيءَ کي انگريزيءَ ۾ انڊين ڪارن چون ٿا.
غلام حيدر سولنگي
حاجي غلام حيدر سولنگي ولد محمد رجب سولنگي جي ولادت 7 فيبروري 1938ع تي سيوهڻ شريف ۾ ٿي. سندس تعليم بي ٽي ٽرپل ايم اي ۽ ايل ايل بي آهي. پاڻ سيوهڻ، دادو، جوهي، ڀان سعيد آباد ۽ ٻين شهرن ۾ هيڊ ماستر طور فرائض انجام ڏيندو رهيو آهي. انکان سواءِ ايس ڊي اي او سيوهڻ ۽ ميهڙ به رهي چڪو آهي.
لکيل ڪتاب
2. سڙيل لاش
3. ڪوئل تنهنجي ڪوڪ
4. سنڌڙي جو سڏ
ان کان سواءِ قلندر لعل شهباز تي مقالا سندس جا لکيل اهميت وارا آهن، انهن مان هي مشهور آهن:
1. قلندر جي ميلي جون فقرائي رسمون
2. قلندري فقراءِ جون ڪافيون
3. لعل ڪنوار
4. سيوهڻ جا ڪي پراڻا هنر
5. سيوهڻ شريف ۾ ڪاشي جو هنر
6. سيوهڻ شهر جا زيارت گاهه ۽ يادگار
حوالا
زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون زمرو:سنڌي ماڻهو
22 جُولاءِ
22 جُولاءِ ، عيسوي سال جو 203 هون (ليپ سال 204 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 162 ڏينهن (ليپ سال 163 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:جُولاءِ
ھيڊ
هيڊ هن کي هندستانيءَ ۾ هلدي چوندا آهن. ڏيهي ماڻهو اڪثر هي ٻوڙ ۾ گهڻي ڪم آڻيندا آهن، جو رنگ پيلو ڪندي آهي. انهيءَ رنگ جي ڪري رنگريزن جي ڪم ۾ به گهڻي ايندي آهي. هيءَ به سنڍ وانگي پوکبي آهي. ڳڙيون به اهڙيون ئي اٿس. مئي مهيني ۾ ڳڙيون فوٽ ڏيڍ تي قطارن ۾ هڻي ڇڏيندا آهن. جڏهن سلا اَٺ انچ وڏا ٿين تڏهن گُڏ ڪري ڇڏجين. ٻي وڌيڪ تڪليف ڪا نه گهرجي. سياري ۾ ڪڍڻ جهڙيون ٿينديون. هيڊ کي انگريزيءَ ۾ ٽرمرڪ چون ٿا.
حوالا
زمرو:مصالحا
پير ٻڍڙو
پير ٻڍڙو ھڪ يوسي آھي خيرپور ضلعي ۾
ڳليان پريم نگر ديان
ڳليان پريم نگر ديان ، سنڌ جي راڳي سهراب فقير جي زندگي تي سهيڙيل ڪتاب آهي. هي ڪتاب شاعر ۽ براڊ ڪاسٽر ڪوثر ٻرڙي سهيڙيو آهي. هن ڪتاب ۾ سهراب فقير جي فن، فڪر، ۽ شخصيت تي مختلف فنڪارن ۽ ليکڪن جون تحريرون ۽ تاثر شامل آهن.
حوالا
زمرو:ڪتاب
تجل شريف
تجل شريف ھڪ يوسي آھي ٺري ميرواھ ضلعو خيرپور ۾
مرزا باقي خان ترخان
مرزا محمد باقي ترخان ميرزا عيسيٰ ترخان (اول) جي وفات کانپوءِ حڪومت جي تخت تي مرزا محمد باقي ترخان ويٺو. هو جابر حاڪم هو.
ٺٽي جي ارغونن جي شورش
حڪومت جي شروعات ۾ حڪومت جي اختياري جون واڳون مير قاسم بيگلار ۽ مير جوجڪ وغيره جي سپرد ڪيائين. ٻئي طرف ارغون نهايت بيباڪ هئا بلڪ بي پرواهي ۽ ڏاڍائي پئي ڪيائون. تان جو نوبت ايستائين پهتي جو مرزا محمدباقي جي شهر واري ڪوٽوال کي منع ڪندا رهيا ته هو، مرزا محمدباقي جي ماڻهن کي محلئه مغلواڙه، محلئه ميرزائي ۽ محلئه اگر ۾ نه اچڻ ڏي. ڇو جو اڌ شهر جو مرزا بازار ۾ شامل آهي ۽ اتر طرف جو تعلق مرزا محمد باقي سان آهي ۽ ڏکڻ طرف جي بازار جو اسان سان واسطو آهي. هاڻي ته اشارا يا مخفي طرح به نه، بلڪ صاف صاف ظاهري طور، مرزا محمدباقي ڏي پيغام موڪليائون ته، جيڪڏهن خزاني ۽ ملڪ مان، اڌو اڌ ڪري، اسان کي ڏيندي ته اسان به تنهنجي حاڪميت قبول ڪنداسين، ورنه جنگ لاءِ تيار ٿي. هن پهرين پنهنجي مصاحبن ۽ خاصخيلين سان صلاح ڪئي، جهڙوڪ ميان خليل مهردار (1) ۽ خسرو خان وغيره جن سان طئي ٿيو ته، ٻه هزار جنگي جوان سنڌي ڳوٺن مان جن ۾  ميربحر شامل ھئا آڻي قلعي ۾  رهايو. ٻئي طرف کين خزانو ورھائڻ جي بھاني قلعي ۾ گھرايو ۽ قلعي جا در بند ڪرائي انھن جو قتل عام ڪرايو ۽ پوءِ ٺٽي ۾ ارغونن جو قتل عام ٿيو باقي ارغون اتان ڀڄي ڇڙوڇڙ ٿي ويا انھن مان ڪي بکر ھليا ويا.
مرزا جان بابا جي بغاوت
975هه ۾ مرزا جان بابا جيڪو مرزا عيسيٰ ترخان جو وليعهد هو، تنهن حڪومت جي دعويٰ ڪئي ۽ هر طرف کان خاصو لشڪر جمع ڪري ٺٽي جي ويجهو پهچي، ميرزا محمدباقي جي ڪئمپ جي سامهون، کاهي، کوٽي مورچا هڻي جنگ شروع ڪئي. جڏهن طرفين ۾ جنگ جي باهه جو ڀڙڪو روشن ٿيو، تڏهن ٻئي لشڪر ميدانِ جنگ ۾ دوبدو ٿيا. مرزا جان بابا جي لشڪر کي شڪست آئي ۽ مرزا جان بابا پاڻ لڪائي شب خون ڪيائين شاهه قاسم بيگلار جي مدد سان مرزا باقي تي حملو ڪرايو جنھن ۾ سندس زال زخمي ٿي پئي پر پاڻ بچي ويو. رائحہ بيگم کي اوندھ ۾ زخمي ٿيندي ڏسي سمجھيو ويو تہ مرزا باقي مارجي ويو.مرزا محمد باقي جي لشڪر ۾ پڻ تفرقو مچي ويو پر جڏهن مرزا محمدباقي جڏهن ظاھر ٿيو تڏهن سندس لشڪر ۾ سندس سلامتي وارو نقارو وڄايو ويو، جنهن کان سڀني کي خبر پئجي وئي ته ميرزا محمد باقي جيئرو آهي. جنهن بعد اهل لشڪر وري پنهنجون تلوارون هٿن ۾ ڪري، ميرزا جان بابا جا ماڻهو ڪثرت سان قتل ڪيا ۽ اوترائي ماڻهو ميرزا محمدباقي جا به قتل ٿيا. ميرزا جان بابا لشڪر مان نڪري سميجن جي لشڪر طرف رخ ڪيائين ۽ هڪ سال اتي گوشئه تنهائي ۾ رهيو .ميرزا جان بابا جو لشڪر منتشر ٿي ويو هو، انڪري جو هو، جهنگلن ۾ مسافرن وانگر رُلندي، ملول ٿي چڪو هو. هن جو رفيق نالي هڪ غلام به هو، جيڪو ميرزا جان بابا جو محرمِ راز پڻ هو. تنهن هي پيغام خفيه طور، ميان سيد علي شيرازي کي موڪليو، جيڪو پنهنجي وقت جي ”اڪابرِ عظام“ مان هو ۽ ”شيخ الاسلام“ پڻ هو، ته جيڪڏهن ميرزا محمد باقي اسان جي گناهن کي درگذر ڪري ۽ قرآن مجيد تي قسم کڻي ته هو اسان کي ڪنهن به قسم جو ايذاءُ نه رسائيندو ته اسين هن جي ملازمت ۾ اينداسين. سيد علي شيرازي، مختصر احوال، ميرزا محمد باقي سان ڪيو. جنهن تي ميرزا محمد باقي مڪر ۽ فريب جا ڳوڙها اکين ۾ آڻي چيو ته ميرزا جان بابا ۽ يادگار مسڪين ترخان منهنجا ٻه بازو آهن ۽ قرآن مجيد هٿ ۾ جهلي، ڪلام رباني جو قسم کڻي چيائين ته ميرزا جان بابا ۽ يادگار مسڪين ترخان سان ملاقاتي ٿيڻ بعد، هنن کي ڪنهن به قسم جو جاني ۽ مالي نقسان نه رسندو ۽ آءٌ هنن جي رعايت ۽ تربيت ۾ ذرو به ڪسر نه ڇڏيندس. آخر انهي نبيري بعد 979هه جي سيد علي شيرازي وچ ۾ پئي صلح ڪرايو ۽ ميرزا محمدباقي جي چوڻ تي ميرزا جان بابا ۽ يادگار مسڪين ترخان، اعتبار ڪري ميرزا محمدباقي وٽ پيش ٿيا جن کي باقي خان مارائي ڇڏيو
وفات
آخر 993هه ۾ تلوار ۽ خنجر سان پاڻ کي زخمي ڪري پنهنجو ساهه قابضِ ارواح جي سپرد ڪيائين. هن جي حڪومت ۽ سلطنت جي مدت سترنهن سال هئي.
اريڪتاس
اريڪتاس(, ، جنھن کي اريڪتاس ايئرن پڻ سڏيندا آهن، ريپبلڪ آف آئرلينڊ جي پارليامينٽ جو نالو آهي جيڪو ملڪ جي 1937ع واري آئين تحت ڏنل نالو آهي اھا ٻہ ايواني پارليامينٽ آھي جنھن ۾ مٿيون ايوان: دائل ائيرن ۽ ھيٺيون ايوان: شنيد ايئرن سڏبا آهن. اھي ٻئي ايوان ڊبلن جي لينسٽر ھائوس نالي عمارت ۾ واقع آھن جيڪا عمارت ارڙهين صدي عيسويءَ ۾ آئرلينڊ جي ڊيوڪ جو محل ھئي. انھن ٻنھي ايوانن مان ھيٺيون ايوان يا دائل ائيرن بااختيار ايوان آھي جنھن جا رڪن عوام سڌي ريت ووٽ ذريعي چونڊيندو آھي.
نالي جو مطلب
لفظ اريڪتاس آئرش ٻولي جي لفظ اريڪت (airecht) يا (oireacht) مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي: آزاد ماڻھن جي مجلس. اھو ايرڪت لفظ وري ايرگ لفظ مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي: آزاد ماڻھو اريڪتاس لفظ جو بطور قانون ساز مجلس پھريون ڀيرو استعمال آئرش فري اسٽيٽ واري دور ۾ ٿيو ھو.
اختيار
ڪو بہ قانون منظور ڪرڻ لاء گھڻي ڀاڱي ٻنھي ايوانن جي منظوري لازمي آھي. جيڪڏهن دائل جي منظوري شنيد رد ڪري تہ بل ٻيھر دائل ۾ پيش ٿيندو آهي ۽ ٻيھر اتان منظوري حتمي ھوندي آھي جنھن بعد قانون جو بل صدر ڏانھن دستخطي منظوري لاء ويندو آهي اھڙي طرح قانون سازي مڪمل ٿي ويندي آهي. آئيني ترميم جو بل صدر جي دستخطي منظوري کان اڳ ريفرنڊم ذريعي عوامي منظوري وارو مرحلو طئي ڪندو آهي. اريڪتاس مان منظور ٿيل سمورن قانونن لاء صدر جي دستخطي منظوري لازمي ھوندي آھي. جيڪڏهن ڪنھن اريڪتاس جي منظور ڪيل قانوني بل بابت ڪو آئين مسئلو ھوندو آھي تہ صدر ان جو ريفرنس سپريم ڪورٽ ڏانھن ان جي آئيني حيثيت طئي ڪرڻ لاءِ موڪليندو آهي. شنيد جا اختيار محدود آهن جن سان صرف تاخير ٿيندي آهي باقي شنيد کي ويٽو جو اختيار ڪانہ آھي. اريڪتاس قانونسازي جا سمورا اختيار آھن ان کان سواءِ بجٽ لاء مالياتي بلن جي منظوري ڏيندي آهي. ڪورٽن اريڪتاس کي پنھنجا محدود اختيار مختلف ادارن ۽ حڪومتي وزيرن کي سونپڻ جو اختيار پڻ ڏنو آھي. اريڪتاس ماتحت قانونساز ادارا پڻ جوڙيندي آهي. آئين جي منظوري دائل ائيرن ۾ ورتي ويندي آهي جنھن بعد ريفرينڊم ذريعي ملڪ جو عوام منظوري ڏيندو آهي. اريڪتاس کي فوجي ڪاروائي جي منظوري جو پڻ اختيار ڏنل آهي. بين الاقوامي معاھدن تحت مقامي قانونسازي جي منظوري پڻ اريڪتاس ڏيندي آهي
نڪما (فلم)
ڪهاڻي
آديتيه ”ادي“ سنگهه هڪ بيروزگار نوجوان آهي جنهن کي وڏي يادگيري آهي، هن کي پنهنجي وڏي ڀاءُ رمن سان مسئلا آهن ڇو ته هو اوني، رمن جي زال (ادي جي ڀيڻ) ۽ هڪ آر ٽي او آفيسر کي پسند ڪري ٿو. ان لاءِ هو پندرهن مهينا اڳ گهر ڇڏي ويو هو ۽ ان وقت کان پنهنجي چاچي سان گڏ رهندو هو. رمن جلد ئي آدي کي سڏي ٿو ۽ کيس ايوني سان گڏ وڃڻ لاءِ چيو، جنهن کي ٻن مهينن لاءِ ڌملي منتقل ڪيو ويو آهي جيئن رمن بنگلور هليو ويو آهي. ايوني ادي کي گهر جو سڀ ڪم ڪرڻ تي مجبور ڪري ٿي، گهڻو ڪري هن جي ناراضگي جي ڪري. ادي گھر جي ڪمن لاءِ نوڪرياڻي کي ڀرتي ڪرڻ جي ڪوشش ڪري ٿي پر اوني انڪار ڪري ٿي. هوءَ ادي کي سافٽ ويئر انجنيئر بنائڻ جي ڪوشش ڪري ٿي، پر ڪو به فائدو نه ٿيو. هڪ ڏينهن، ادي نتاشا عرف نڪي سان ٽڪرائجي ٿو، جيڪو فوري طور تي ادي کي پروپوزل ڪري ٿو. ادي حيران ٿي وڃي ٿو ۽ نڪي ڏانهن وڃي ٿو. جلد ئي، اهو ظاهر ڪيو ويو آهي ته نڪي ايوني جي کزن آهي ۽ هن سان گڏ رهڻ لاء اچي ٿي. ادي کي بعد ۾ نڪي جي اصل سڃاڻپ معلوم ٿي ۽ هوءَ به ادي ۽ رمن جي شادي کان وٺي ادي کي ڏسي رهي آهي. ايوني کي ادي ۽ نڪي جي هڪ ٻئي لاءِ پيار جي خبر پوي ٿي ۽ نڪي کي گهر موڪلي ٿي. ادي جلد ئي مايوس ٿي وڃي ٿو ۽ پنهنجي چاچي سان واپس وڃڻ چاهي ٿو جڏهن هو گهمڻ اچي ٿو. پر جلد ئي اهو معلوم ٿئي ٿو ته رمن کي گهر کان ٻاهر موڪلڻ جو فيصلو رمن جو هو ۽ اوني جو نه هو، ڇاڪاڻ ته رمن هن کي وڌيڪ ذميوار بڻائڻ چاهيندو هو. اوني هن کي سڀ ڪم ڪرائيندي آهي ۽ ماني پچائيندي آهي ته جيئن هن کي محنت جي جوهر جو احساس ٿئي. ان کان علاوه، هو نڪي کي گهر موڪلي ٿو جيئن هوء ادي جي خاندان کي شادي جي تجويز موڪلڻ جو ارادو رکي ٿي. ان لاءِ هوءَ چاهي ٿي ته ادي کي سٺي نوڪري ملي ۽ هن ادي لاءِ گهر خريد ڪرڻ لاءِ پنهنجي زمين وڪڻڻ جو به فيصلو ڪيو. هن اڃا تائين ٻار کي گود نه ورتو آهي ڇاڪاڻ ته هوءَ ادي کي پنهنجو وڏو ٻار سمجهي ٿي ۽ هن کي پهرين آباد ٿيندي ڏسڻ چاهي ٿي.