cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قمبر شهدادڪوٽ ضلعو
عدالتي نظام
ھن ضلعي جون حدون سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ لاڙڪاڻو جي اختيار ۾ اچن ٿيون جنھن ڪري ھاء ڪورٽ جا ڪيس لاڙڪاڻي واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت قمبر شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون ٻہ عدالتون پڻ ڪم ڪن ٿيون. ھڪ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت شھدادڪوٽ شھر ۾ ڪم ڪري ٿي. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ٻہ سينئر سول ججن جون عدالتون قمبر ۽ شھدادڪوٽ ۾ واقع آھن. ان کان علاوه قمبر، شھدادڪوٽ، وارھ، ميروخان ۾ جوڊيشل ماجسٽريٽن جون پڻ عدالتون واقع آھن. ضلعي ۾ قمبر شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ پڻ ڪم ڪري ٿي. ضلعي اندر وڪيلن جي ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪري ٿي.
آبپاشي ۽ پاڻي جا ذخيرا
ھن ضلعي جي وڏي ۾ وڏي ڍنڍ حمل ڍنڍ آهي جيڪا قمبر تعلقي ۾ ڳوٺ غيبي ديرو جي لڳ واقع آهي.
روڊ رستا
ھن ضلعي مان گوادر ويندڙ ايم 8 ھاء وي سجاول جوڻيجو، شھدادڪوٽ ۽ قبو سعيد خان تعلقن مان گذري بلوچستان ۾ داخل ٿئي ٿو. شھدادڪوٽ ۽ قمبر شھر جي وچ ۾ 29 ڪلوميٽرن تي مشتمل اين 455 ھاء وي واقع آهي جيڪو اڳتي ھلي قمبر شھر کي لاڙڪاڻي شھر سان پڻ ملائي ٿو. ھن ضلعي ۾ نصيرآباد تعلقي واري حد کان اين 55 ھاء وي، جنھن کي انڊس ھاء وي پڻ چون ٿا ، داخل ٿي وڱڻ شھر کان ٿيندو لاڙڪاڻي ضلعي ۾ نڪري ٿو جيڪو ضلعي اندر گذرندڙ ھڪ مصروف ترين رستو آھي. ضلعي اندر تعلقن جي صدرمقامن وچ ۾ روڊن ۽ انھن جي لنڪ روڊن جو ھڪ وڏو نظام موجود آهي جن تي پبلڪ ۽ پرائيويٽ ٽرانسپورٽ جو باقاعدي گذر ٿئي ٿو.
حوالا
زمرو:سنڌ جا ضلعا زمرو:پاڪستان جا ضلعا
ضمير متڪلم
ضمير متڪلم (First Person Pronoun)، اھي ضمير جي ڳالھائيندڙ پنھنجي بدران ڪم اڻي تنھن کي ”ضمير متڪلم“ چئبو آھي. جيئن: مان، مون، اسان، اسين، وغيره.
908ع
ڊسمبر
زمرو:908ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
213ع
ڊسمبر
زمرو:213ع زمرو:ٽين صدي
ضمير مشترڪ
ضمير مشترڪ __(Reflective)
اهي ضمير، جيڪي فاعل يا مفعول سان گڏ اچي، انهن جي جملي ۾ اهميت ۽ ضرورت تي زور ڏين، تن کي ”ضمير مشترڪ“ چئبو آهي. مثال طور: خود، پاڻ، پنهنجو.
214ع
ڊسمبر
زمرو:214ع زمرو:ٽين صدي
روزانہ آفتاب، سکر
روزانه آفتاب 19 صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ مسلمانن اڳيان گهڻائي سماجي ۽ سياسي مسئلا درپيش هئا، سکر جي مسلمانن جي بيداري ۽ جائز حقن جي پرداخت ڪرڻ لاءِ شهر جي مخير مسلمانن مان سيٺ حاجي احمد ميمڻ ٺيڪيدار پريس گهرائي فريئر روڊ تي سنڌي روزانه اخبار ”آفتاب“ جاري ڪئي جا 1895ع ۾ طلوع ٿين سان ڪارگر ثابت ٿي. خوش قسمتيءَ سان اخبار جو ايڊيٽر سنڌ جو مشهور اديب ميان شمس الدين متخلص ”بلبل“ هو، جنهن کي ظرافت ڪري اِهل نظر سنڌ جو مولانا اڪبر آبادي چوندا هئا.
نرسامل جيمخانو (سکر)
نرسامل جيم خانو هندن پنهنجي تفريح لاءِ انگريزن کي ڏسي پاڻ لاءِ جيم خانا تعمير ڪرايا. 1899ع ۾ سکر پراڻي جي سيٺ نرسامل، جو وڏو ٺيڪيدار هو ۽ بنگال تائين ٺيڪا کڻندو هو، تنهن ريلوي انسٽيٽيوٽ جي ڀرسان پنهنجي نالي تي جيم خانو تعمير ڪرايو، جنهن ۾ ٽينس جو به انتظام هو. سيٺ موصوف 1914ع ۾ پر لوڪ پڌاريو. قيام پاڪستان کان پوءِ مسلمانن مٿس ”همايون جيم خانه“ نالو رکيو.
شمس
thumbnail|شمس ويٺل آھي [[حموربي سان گڏ]]
شمش (Shamash) (اکدي: Šamaš) لغوي معنی "سج" بين النھرين جو مقامي ديوتا جڏنھن تہ اشوريہ، اکدي ۽ بابل جو "شمسي ديوتا" ھيو۔
زمرو:رزميہ گلگامش زمرو:عربي معبود زمرو:عربي علم الاساطير زمرو:زرخيز ھلال
ضمير موصول
اهڙا ضمير، جيڪي اسم جي بدران ڪم اچن ۽ ساڳي وقت جملي جي ٻن ڀاڱن کي ڳنڍي هڪ ڪن ٿا، تن کي ”ضمير موصول“ چئبو آهي. موصول جي معنيٰ آهي ڳنڍيندڙ. مثال طور: جو، جيڪو، جنهن، جيڪا، جيڪي وغيره.
واڻيا
هنن کي بنيا به سڏين ۽ٿر ۾ ڪراڙ چون. هيءُ اڪثر بوهاڻا آهن ۽ دڪانداري ۽ واپار جو ڪم ڪندا آهن، جنهن ڪري اُنهيءَ کي بقال به چوندا آهن يعٰني باڪري، هو وياج تي زميندارن ۽ هارين کي پيسا به ڏيندا آهن ۽ اُن ماپيندا ۽ خريد ڪندا آهن.
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻهو
نومڙيا
نومڙيا، هنن کي فارسيءَ ۾ نُهمرديه چوندا آهن ۽ لومڙيا به چوندا اٿن. اهي سمن مان آهن. ڪن جي راءِ آهي ته اهي اصل راجپوت هئا، جي پوءِ جبل ۾ رهڻ ڪري سنڌي ٿي ويا آهن. کيرٿر جبل ۾ ۽ ٻين هنڌن تي به آهن، هنن جي مائٽي ميرن ٽالپرن ۽ قلات جي خان ۽ لس ٻيلي جي ڄام سان هئي. انهيءَ جي سردارن کي مُلُڪَ چوندا آهن. انهيءَ کي جاگير مليل هئي، جا اڃا هلي اچي.
اولهندو نارو
اولهندو ناروانگريزي ٻولي (Western Nara Canal) سنڌو درياھ جي اولهندي پاسي نڪرندڙ وڏي ڇاڙ هئي جيڪا اُتر کان ڪشمور ڪنڌڪوٽ وٽان وهنديڪاڇو جي علائقي منجهانکيرٿر جبل ڀرسانمنڇر ڍنڍ ۾ پوندي هئي ۽ پوءِ موڙ کائي اوڀر طرف وهيسيوهڻ جي ڏکڻ ۾ وڃي سنڌ درياھ ۾ پوندي هئي. بعد ۾ ان ڇاڙ جو وهڪرو بند ٿي ويو پر ان وهڪري يا پيٽ سان هٿرادو طرح درياھ منجهان وڏو واھ وهائيو ويو جيڪولاڙڪاڻو کان مٿان درياھ مان نڪري منڇر ڍنڍ ۾ ڇوڙ ڪندو هو. ان کي اولهندو نارو سڏيو ويو. وروڪڙن جي ڪري ان کي نانگ نارو به ڪوٺيو ويو. ساوڻي جي برساتن ۾ موج سان وهندو هو. اولهندي ناري مان ڪُورُون ۽ ڪڙيا نڪرندا هئا جنهن تي آبادي ٿيندي هئي. انگريز دور ۾ اولهندي ناري تي جام آبادي ٿيندي هئي.
909ع
ڊسمبر
زمرو:909ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
رودا
رودا ھڪ معبود ھيو جنھن جي پوڄا عربستان جي جھالت واري زماني ۾ اتر عربستان جا قبيلا ڪندا ھئا. ديوتائن ۾ رودا کي مرڪزي اھميت حاصل ھئي. ھو ديوتائن جي ھڪ ٽمورتي جو حصو بہ ھيو جنھن ۾ نوحا، عثتر سمين ۽ رودا شامل آھن. رودا جو سڀ کان اوائلي تذڪرو اشور ايمپائر 681 کان 669 ق.م. ۾ حڪومت ڪندڙ بادشاھ اسيرھادون جي دور جي ڪتبن ۾ ملي ٿو.
حوالو
زمرو:تاريخ عرب زمرو:عربي معبود زمرو:عربي علم الاساطير زمرو:زرخيز ھلال
آصفي مسجد
آصفي مسجد ڀارت ۾ ھڪ مسجد آھي۔
آصفي مسجد جون تصویرون
زمرو:ڀارت جون مسجدون
روزانہ سنڌي
روزانه سنڌي شڪارپور جي هڪ هندو سماجي ڪارڪن مسٽر ويرومل بيگراج، فريئر روڊ تي ڇاپخانو کولي سنڌي زبان ۾ روزانه 1906ع ۾ ”سنڌي“ اخبار جاري ڪئي. هن اخبار به چڱا واڄٽ وڄايا ۽ تقسيم هند تائين جاري رهي. مسٽر ويرومل ڪٽر ڪانگريسي هو پر هندوستان ڪو نه لڏي ويو ۽ پنهنجي وطن شڪارپور ۾ سر ڳواسي ٿيو.
910ع
ڊسمبر
زمرو:910ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
215ع
ڊسمبر
زمرو:215ع زمرو:ٽين صدي
طبقاتي شعور
طبقاتي شعور (Social Consiousness) دنيا ۾ امير ۽ غريب ٻہ اهم طبقا آهن. انهن طبقن ۾ ظالم ۽ مظلوم يا استحصال وارو اصطلاح عام هوندو آهي. ان طبقاتي سبب جي احساس کي طبقاتي شعور چيو ويندو آهي.
طبقاتي ڪشمڪش
طبقاتي ڪشمڪش (Class Struggle) دنيا ۾ مظلوم ۽ پيڙيل طبقن ۽ حاڪم ۽ ورسايل طبقن وچ ۾ مفادن خاطر ڪشمڪش رهندي آهي. ان ڪشمڪش کي طبقاتي ڪشمڪش چيو ويندو آهي. طبقاتي ڪشمڪش جو وڏو سبب غير هموار ۽ عدم مساوات وارو معاشي نظام هوندو آهي. طبقاتي ڪشمڪش جو خاتمو، ادب جو صدين کان خاص موضوع رهيو آهي
216ع
ڊسمبر
زمرو:216ع زمرو:ٽين صدي
بلبل
بُلبُل يا بربل، پکيءَ جو هڪ قسم. سنڌ ۾ هن پکيءَ کي ”ڀوري“، ”ڀورڙو“ بہ چوندا آهن. هيءُ جهنگ جو هڪ ننڍڙو، جهرڪيءَ جيڏو ۽ اُن سان ملندڙ شڪل وارو پکي ٿئي ٿو. هن جي کنڀن ۽ پَرن جو رنگ ڪارسرو ۽ اڇاڻ تي مائل ٿئي ٿو. عام طرح سان هيءُ پکي باغن ۽ پوکن ۾ ملندو آهي، مگر سياري جي مند ۾ جهنگ ۾ به مليو وڃي. ٻوليون ڪندڙ پکين ۾ شمار ٿيندو آهي.
مشھوري
هن کي ماڻهو پاليندا آهن ۽ ”ٽپا“ سيکــاري، هٿ تي ويهاريــندا آهــن. بلبل لاءِ چـوڻي مشهور آهي: ” چپي تي ويهارڻ“ يعني هٿ وس ڪرڻ، پنهنجي حڪم تابع ڪرڻ وغيره. بلبل مسافر پکين ۾ شمار ٿيندي آهي. سنڌ ۾ سياري جي موسم ۾ ايندي آهي. ايراني ۽ ترڪي ٻوليءَ جي شاعرن، هن رنگين ۽ سهڻي پکيءَ کي پنهنجي شاعريءَ ۾ گهڻو ڳايو آهي. سنڌ جي شاعرن به بلبل کي ايراني شاعريءَ جي لوازمات سان ٺهڪائي ڳايو آهي. ايران واريءَ بلبل جا پٺا ڳاڙها ۽ پيٽ اڇو ٿيندو آهي ۽ مٺو راڳ ڪندي آهي. جڏهن ته سنڌ واريءَ بلبل جا کنڀ ڪارسرا ۽ پيٽ اڇاڻ تي مائل ٿيندو آهي. انهيءَ مان اندازو ٿئي ٿو ته ايران واري بلبل ٻي آهي، جنهن کي اتي جي شاعرن ”بلبل هزار داستان“ ڪري ڳايو آهي. اها بهار جي مند ۾، ايراني گلاب جي خوشبوءِ تي مست ٿي وڃي ڪرندي آهي ۽ گل جي پاڙ ۾ موجود ڪنڊو (خار) سندس جسم ۾ چُڀي ويندو آهي ۽ مري ويندي آهي. بلبل چار يا پنج آنا ڏيندڙ پکي آهي. اُن جي خوراڪ ننڍا ننڍا جيت آهن ۽ ان سان گڏ اَن جا داڻا به چڳندي آهي. هن پکيءَ جي خوبين ۾ سندس مٺو آواز ۽ مٺيون لاتيون آهن. بهار جي موسم ۾ ان جو پرسوز آواز سڄي رات گونجندو رهندو آهي. پرهه ڦٽيءَ کان اڳ پهر کن لاءِ هن جي ٻوليءَ ۽ لات ۾ ڄڻ خوشيءَ جو اظهار ٿيندو آهي. هيءُ پکي گلاب جي گل جو عاشق آهي ۽ عاشق وانگر هن جي سرشت ۾ محبت جو جذبو سمايل آهي. تصوف جي ڪتابن ۾ بلبل جي خاص وصف بيان ڪئي وئي آهي ته هوءَ مست آهي ۽ گل جي عشق ۾ پنهنجو وجود فنا ڪريو ڇڏي. سعدي شيرازيءَ جو چوڻ آهي ته ”بلبل انهيءَ ڪري فريادي آهي، جو هن تازو هاڻي محبت ڪرڻ سکي آهي.“ سعديءَ جي نظر ۾ ”بلبل دراصل بهار جي نقيب آهي“. اهو به خيال آهي ته ”بلبل کي سندس مٺڙين لاتين جي ڪري پڃري ۾ بند ڪيو ويندو آهي.“، ليڪن ٻئي شاعر جي خيال ۾ ”بلبل کي پنهنجي فرياد ۽ آزين جي ڪري قيد ڪبو آهي، ته جيئن هوءَ پنهنجي آزاديءَ کان محروم ٿي وڃي.“ عبدالحق ”حامد“ جي خيال ۾ ”بلبل صبح جو اذان ڏئي ٿي. هن جو آکيرو اونداهيءَ ۾ حب الوطنيءَ جي علامت آهي. هن جون لاتيون عشقيہ قصيدن لاءِ نموني طور ڪم اچن ٿيون. هيءَ خدا جو شاعر آهي. هن جا قصيدا فطرت جي ورقن مان پڙهيا ويندا آهن“
ويڙھ
سنڌ ۾ هن ننڍڙي پکيءَ کي افغانستان جي ٻٽير وانگر وڙهڻ سيکاريندا آهن. ان ڪم لاءِ نر پکي چونڊيو ويندو آهي. پهريان ان کي ننڊ ڪرڻ نه ڏيندا آهن، پوءِ ان کي اٺ- ڏهه ڪلاڪ بک ڏيندا آهن، ته جيئن سڏ تي اچڻ سکي. ان بعد ڪوڏيءَ کي ٿورو اٽو لائي بلبل کي شيون جهٽڻ سيکاريندا آهن. انهيءَ وقت ان کي چورمو يا چٻاڙيل ڀڳڙا کارائيندا آهن. ويڙهائڻ وقت ٻن بلبلين جي وچ ۾ ڪا کاڌي جي شيءِ اڇلائيندا آهن ته هو هڪٻئي سان ڳنڍجي وينديون آهن. سندن مالڪ کين آڱر ڏيئي ڀڙڪائيندا آهن. بلبل ويڙهو پکي نه آهي. هو فقط چهنب ڪم آڻيندو آهي، جنهنڪري اهي ورلي مرنديون آهن. بلبل جي ويڙهه تي شرطون قسمت سان رکندا آهن. کٽڻ واري کي، فقط هار وارو پکي ملندو آهي. ڇوڪرا انهيءَ رونشي جا ڪوڏيا هوندا آهن. هنن مختلف پکين ۽ انهن جي وڙهڻ ۽ ٺونگي هڻڻ جي نموني وغيره کي سڃاڻڻ لاءِ ڪيترائي خاص لفظ ۽ محاورا ايجاد ڪيل آهن.
حوالا
زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست زمرو:پکي
911ع
ڊسمبر
زمرو:911ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
طرز تحرير
طرز تحرير (Diction) ڪنهن بہ لکڻيءَ ۾ لفظ جو صحيح استعمال ۽ انهن جي ترتيب. توڙي ٻوليءَ جو پنهنجو انداز ۽ سونهن کي ڪنهن ليکڪ جو ڊڪشن چئبو آهي. ادب ۾ استعمال ٿيل ٻولي، لفظ جي ادائگيءَ جو انداز ۽ طرز جنهن ۾ ليکڪ جي پاران ڪيل لفظن جي چونڊ ۽ استعمال جو طريقو پنهنجو هوندو آهي، ايتريقدر جو سندس تحرير سندس سڃاڻپ بنجي ويندي آهي ۽ مٿان نالو نہ بہ هجي تہ پڙهندڙ ۽ نقاد ان جي ٻوليءَ مان کيس سڃاڻي وٺندو آهي. ٻوليءَ ۾ سونهن ۽ اثر پيدا ڪرڻ جو بہ هر ليکڪ جو پنهنجو انداز هوندو آهي، جيڪو پڻ ڊڪشن ۾ شمار ٿيندو آهي.
ومشنو
ومشنو: اُهي هندو، جي وشنوءَ جي پوڄا ڪندا آهن ۽ ڪي شِوَ جي پوڄا ڪندا آهن. ويشنئن جا ٽي قسم آهن: هڪڙا ولبچاري، ٻيا رامانندي ۽ ٽيان سوامي نارائڻ جا پيروي ڪندڙ.پشڪرنا برهمڻ ۽ ڪي سرسوت برهمڻ ۽ سڀ ڀاٽيا ۽ ڪي کتري ۽ ڪي لوهاڻا ولبچاري آهن. رامانندي اڪثر ڪري بيراڳي آهن، جي رام جي پوڄا ڪندا آهن ۽ انهيءَ لاءِٺاڪر دوارا اٿن. سوامي نارائڻ وارا اڪثر ڪڇي ڪاسبي ماڻهو آهن. اُهي ڪرشن ۽ راڌا جي پوڄا ڪندا آهن. انهيءَ جا مندر هوندا آهن. شِوَ جي پوڄا فقط برهمڻ ۽ جوڳي ۽ سنياسي ۽ گوسائين ڪندا آهن. اُهي لُنگ جي پوڄا ڪندا آهن.
912ع
ڊسمبر
زمرو:912ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
217ع
ڊسمبر
زمرو:217ع زمرو:ٽين صدي
طريقت
طريقت __(Tareeqat):
صوفيءَ جي هڪ منزل. هن منزل تي سالڪ کي پنهنجي دل جي صفائي ڪرڻي آهي، يعني دل کي آئيني وانگر صاف ۽ پاڪ بنائڻو آهي ۽ هن ۾ پنهنجي نفساني خواهشن کي ترڪ ڪرڻو آهي ۽ پاڻ کي خدا تعاليٰ جو خادم سمجهي، سندس مخلوق جي خدمت ڪرڻ ۾ وقت صرف ڪرڻو آهي. دراصل طريقت جو مطلب ئي آهي خدا جي پيدا ڪيل مخلوق جي خدمت ڪرڻ.
قبرس
قبرص، ڪپرس يا سائپرس : جنھنکي ريپبلڪ آف سائپرس بہ چوندا آهن ھڪ ملڪ جو نالو آهي جيڪو پکيڙ ۽ آبادي ۾ ميڊيٽرينين سمنڊ جي ٽئين نمبر وڏي ٻيٽ تي مشتمل آهي. ھي ملڪ ترڪي جي ڏکڻ ، شام ۽ لبنان جي اولھ ، اسرائيل ۽ فلسطين جي اتر اولھ ۽ مصر جي اتر ۾ واقع آهي. قبرص ميڊيٽرينين سمنڊ ۾ ھڪ وڏو سياحتي مقام آھي  ۽ اھو ترقي يافتہ ملڪن ۾ شمار ٿيندڙ آھي. جنھن جي آمدني تمام وڏي آھي ۽ انساني ترقي جو اشاريو بہ تمام مٿي اٿس ھي ملڪ 1961 کان قومن جي ڪامن ويلٿ جو رڪن آهي ۽ غير جانبدار تحريڪ جو باني ملڪ ھيو ۽ پھرين مئي 2004 ۾ ھي ملڪ يورپي يونين۾ شامل ٿي ويو. پھرين جنوري 2008 ۾ ھي ملڪ يورو زون ۾ شامل ٿيو.
تاريخ
قبرص جي تاريخ ھزارين سال پراڻي پٿر جي نئين دؤر واري آھي. اھو دنيا جي قديم ترين کوھن جي سرزمين پڻ آهي. ھزارين سال اڳ ھن ملڪ جي ڌرتي تي يونان جي علائقي ميڪينيا جا ماڻھو اچي آباد ٿيا. ان جي اھم جاگرافيائي مقام جي ڪري مختلف دؤرن م مختلف سامراجن ان تي قبضو ڪندا رھيا. نئين اشور جي ايمپائر جي قبضي بعد مصر جي ايمپائر ان تي قابض ٿي. ان بعد ايران جي اڪيميني ايمپائر ان تي قبضو ڪيو جنھن کان 333 ق م ۾ سڪندراعظم قبضو کسيو. بعد ۾ مصر جي ٽالمي ايمپائر ان تي قابض ٿي. ان بعد رومن ايمپائر ۽ پوء بازنطيني ايمپائر، پوء ٿورڙو عرصو عربن جي خلافت، پوء فرانس جي لوزنيان گھراڻي جي قبضي ۾ رھيو. ان بعد وينس جي ريپبلڪ جنھن کان پوءِ خلافت عثمانيه لاڳيتو ٽي صديون 1571 کان 1878 ۽ قانون مطابق 1914 تائين قبرص تي قابض رھي. . شروع ۾ قبرص واري ڪنوينشن مطابق 1878 کان قبرص برطانيا جي نگراني ۾ رھيو ۽ 1914 ۾ باقاعده برطانيا ۾ شامل ڪيو ويو جڏھن تہ 1950 واري ڏھاڪي ۾ ان جي 18 سيڪڙو ترڪ آبادي اتر قبرص م علحده رياست قائم ڪري ڇڏي. ترڪي بہ قبرص جو دعويدار رھيو آھي ۽ ان کي اناطوليہ جو حصو سمجھي ٿو. ارڙھين صدي کان قبرص جا يوناني ڳالھائيندڙ آرٿوڊڪس ڪليسا سان تعلق رکندڙ ماڻھو قبرص کي يونان جي حصي ھجڻ جي دعوي ڪندي ان جي يونان سان الحاق جو مطالبو ڪن ٿا. 1960 ۾ لنڊن زيورچ معاھدن جي روشني ۾ قبرص کي آزادي ملي. 1963 ۽ 1964 ۾ ھتي يوناني ۽ ترڪ ٻوليون ڳالھائيندڙن جي وچ ۾ نسلي فساد ٿيا جنھن ڪري اٽڪل 25000 ترڪن کي پنھنجا گھر ڇڏي ٻين ھنڌن تي منتقل ٿيڻو پيو جنھن سان ترڪن جي ريپبلڪ ۾ نمائندگي ختم ٿي وئي. 15 جولاءِ 1974 تي قبرص جي يوناني قومپرستن جي مدد سان ھن ملڪ م فوجي بغاوت ٿي. جيڪا قبرص کي يونان ۾ شامل ڪرڻ جي ھڪ ڪوشش ھئي جنھن تي ترڪي 20 جولاءِ تي قبرص تي حملو ڪري اندر فوج ڪاھي آيو جنھن سان اتر قبرص ان جي قبضي ۾ اچي ويو ۽ آگسٽ م جنگبندي عمل ۾ آئي ۽ تقريبن 150000 قبرص جي يوناني ماڻھن کي اتر قبرص ڇڏڻو پيو ۽ لڳ ڀڳ 50000 ترڪ ريپبلڪ ڇڏي اتر قبرص منتقل ٿي ويا. 1983 ۾ اتر قبرص ۾ ھڪ علحده رياست جي قيام جو ھڪ طرفو اعلان ٿيو جنھن جو نالو ٽرڪش ريپبلڪ آف نادرن سائپرس يعني اتر قبرص جي ترڪن واري جمھوريہ رکيو ويو جنھنجي بين الاقوامي برادري ۾ مخالفت ڪئي وئي رڳو ترڪي ان نئين رياست جي خودمختياري کي تسليم ڪيو. ريپبلڪ آف قبرص جو اقتدار پوري ملڪ تي قانونن تسليم شده آھي سواء اڪروٽري ۽ ڌيڪيليا واري علائقي جي جتي يونائيٽيڊ ڪنگڊم جو اڏو آھي ۽ ان تي لنڊن زيورچ معاھدن تحت برطانيا جو حق تسليم ٿيل آھي. قبرص جي ان قانوني حيثيت باوجود درحقيقت قبرص ٻن حصن ۾ ورهائجي چڪو آهي. قبرص جو 59 سيڪڙو حصو ريپبلڪ آف قبرص جي قبضي ۾ آھي ۽ ان جو اتريون باقي 36 سيڪڙو حصو پاڻمرادي اعلانيل ترڪ جمھوريہ جي قبضي هيٺ آھي ۽ ٻنھي جي وچ ۾ چار سيڪڙو علائقو اقوام متحده جي قبضي ھيٺ بفرزون آھي.
سياسي نظام
thumb|کاٻو|نڪوسيا ۾ صدارتي محل 1960 واري آئين مطابق قبرص ھڪ صدارتي ريپبلڪ آھي. رياست ۽ حڪومت جو سربراھ ملڪ جو صدر آھي جنھن کي سڌو سنئون ملڪ جو عوام پنجن سالن لاءِ چونڊيندو آهي. ملڪ م قانونسازي جو اختيار ھائوس آف ريپريزنٽيٽوز وٽ آهي. ملڪ جي عدالت حڪومت ۽ انتظاميه کان آزاد آهي. ملڪ جي صدر آئين مطابق يوناني ۽ نائب صدر ترڪ ھوندو. 1965 جي نسلي فسادن بعد ترڪ نسل وارن جون پارليامينٽ يا ھائوس آف ريپريزنٽيٽوز ۾ نشستون لاڳيتو خالي آھن. 1974 م ھي ملڪ ٻن حصن ۾ ورهائجي ويو. 1985 م اتر قبرص جي ترڪ جمھوريہ پنھنجو آئين ٺاھي پھريون دفعو چونڊون ڪرايون پر ان باوجود گڏيل قومون قبرص جي ريپبلڪ جو اختيار پوري ٻيٽ تي تسليم ڪري ٿي
thumb|right|upright=0.5|[[نڪوس ايناسٽاسياڊز. جمھوريہ قبرص جو 2013 ۾ صدر بڻيو]] ھائوس آف ريپريزنٽيٽوز ۾ 59 چونڊيل رڪن آھن جن مان 56 عام چونڊن ذريعي ۽ 3 متناسب نمائندگي جي بنياد تي آرمينيائي، رومن ڪيٿولڪ ۽ مئروني شھرين مان بطور مشاھدو ڪندڙ رڪن شامل آهن. 24 سيٽون ترڪن لاء مخصوص ٿيل آھن جيڪي 1964 کان وٺي خالي رھنديون اچن پيون.
انتظامي ورهاست
ريپبلڪ آف قبرص ڇھن ضلعن: نڪوسيا ،  فيماگسٽا،  ڪرينيا،  لارناڪا،  ليماسول ۽  پافوس ۾ ورھايل آھي.
حوالا
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون زمرو:يورپي اتحاد جا رڪن ملڪ زمرو:يورپي ملڪ
218ع
ڊسمبر
زمرو:218ء زمرو:ٽين صدي زمرو:سال
ٽوڪبازي
طنز ___(Satire):
مزاح نگاري وسيلي ماڻهوءَ، ان جي اجاين خيالن ۽ شخصيت تي سخت چوٽ ڪئي ويندي آهي. جڏھن انسان پنھنجي رويي ۽ عمل سان اخلاق يا عام سمجھ جا قاعدا ٽوڙي ٿو. اھو نشانو ڪنھن بہ سماجي، اقتصادي، مذھبي استحصال تي بہ ڪري سگھجي ٿو. ادبي دنيا ۾ طنز اھو آئينو آھي، جنھن سان ان فرد، گروھ يا سماج کي پنهنجو چھرو ڏيکاريو ويندو اھي تہ جيئن ھو پنھنجي غلطيءَ جو احساس ڪري.
حوالا
زمرو:ادبي صنفون زمرو:بشريات زمرو:صنفون
913ع
ڊسمبر
زمرو:913ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
914ع
ڊسمبر
زمرو:914ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
ظرافت
ظرافت __(Wit):
ظرافت ھڪ ذھين انسان جي حاضر دماغي جو مظھر ھوندي اھي. ظرافت جي لغوي معنيٰ اھي ”دانائي“، ان ڪري ظريف اھو اھي، جو دانشمند ۽ معامله فھم ھجي. ھڪ ظريف اديب مختلف حالتن ۾ مشابھت جا اصول تلاش ڪري ٿو جيڪي ھڪ ٻئي کان مخالف علمي ڪيفيتن ۾ اختلاف جي سببن جي ڪن ٿا. .درحقيقت ظرافت مزاح کان مختلف آھي، پر اھا مزاح جي ڪشادي دائري ۾ ھڪڙو ننڍڙو دائرو اھي يا کڻي ائين چئجي تھ اھا ظرافت ئي اھي، جا ٽوڪ ۽ طنز جا جوھر نروار ڪري ٿي. سنڌي بزرگن ۾ وتايو فقير ۽ اديبن ۾ شمس الدين بلبل (1857- 1919ع) کي ظرافت جو شھنشاھھ ڪري مڃيو ويندو اھي.
شيخ محمد حيات
شيخ محمد حيات شيخ محمد حيات ولد ملا ڦلاريو، عادلپور تعلقه گهوٽڪي ۾ پيدا ٿيو ۽ اڳتي ھلي عرب عجم جي استاد ھجڻ جي عزت حاصل ڪيائين. جواني جي زماني ۾ سنڌ مان سفر ڪري حرمين شريفين طلب علم لاءِ ھليو ويو، شيخ ابو الحسن محمد بن محمد صادق ڪبير کان علوم حاصل ڪيائين ۽ سندس وفات کان پوءِ مسجد نبوي ۾ درس حديث ۽ وعظ فرمائيندو ھو جنهن ۾ ھزارين ماڻهو اچي شريڪ ٿيندا ھئا. حديث ۽ وعظ جي مسند جي مالڪ جي خدمت ۾ شام، مصر، مراڪش ۽ ھندوستان جي سون علمائن حديث جي علم جي تحصيل ڪئي. سندس شاگردن جي فهرست تمام طويل آهي مگر مشهور مسلمانن مان تاريخ ۾ ھيٺين ماڻهن جا نالا اچن ٿا: شيخ احمد بن عبد الرحمان، شيخ محمد سعيد صغير، شيخ عبدالقادر خليل ڪدڪ، سيد عبدالقادر بن احمد، سيد غلام علي آزاد بلگرامي، شيخ محمد فاخر الله آبادي ۽ شيخ ابوالحسن صغير، شيخ غلام حسين ٺٽوي مدني ، وغيره حجج الڪرام جي مصنف شيخ محمد حيات کي مجددن ۾ شمار ڪيو آھي. مولانا محمد فاخرالله آبادي شيخ جي تعريف ۾ ھڪ وڏو نظم لکيو آھي. .شيخ محمد حيات قرآن ۽ حديث ۾ ايڏو ملڪه ۽ جتمعاد پيدا ڪيو ھو جو ھن کي تقليد جي ضرورت ڪانه رھي ھئي، جنهنڪري ھن عام ماڻهن کي عمل بالحديث جي دعوت ڏني ۽ ان باب ۾ ھڪ رسالو به لکيائين ۽ سموري زندگي انهي مسلڪ تي گذاريائين. شيخ محمد حيات جا مخدوم محمد ھاشم ٺٽوي سان ڪن مسئلن تي مناظرا به رهيا اُھن ۽ ھڪ ٻئي تي انهن بزرگن بيحد سنجيدگي سان رد ڪد ڪيا آھن. شيخ محمد حيات جي تصنيفات مان ھيٺيان ڪتاب معلوم ٿيا آھن: ان رساله جو گهڻو حصو نواب صديق حسن خان ڪتاب هدايته السائل ۾ نقل ڪيو آهي، نواب صاحب ڪتاب اتحاف النبلاءُ ۾ لکيو آھي ته بعض رسائل شيخ محمد حيات فقيرازه و که مکرور آورده لله الحمد، ڪي رساله جناب پير صاحب جهنڊه واري ڪتبخانه ۾ به موجود آھن ۽ بلڪل ناياب آھن. صفر سنه 1163 ھه ۾ مدينه منوره ۾ وفات ڪئي ۽ جنت البقيع ۾ ھميشه لاءِ وڃي آرامي ٿيو، سندس شاگرد سيد غلام علي آزاد بلگرامي سندس تاريخ ”رحله شيخي“ مان ڪڍي آھي. .
ظرف
ظرف (Adverb) ظرف معني ٿانو يا ماپو آهي. اھو لفظ آھي جو فعل، صفت يا ٻئي ظرف سان لڳي ان مان وقت، جاءِ، اقرار، انڪار ۽ ريت يا قدر جي معنيٰ ڏيکاري تنھن کي ظرف چئجي.
عارضي نثر
عارضي نثر __(Prose):
اهو نثر جو روزانو بنا ڪنهن سجاوٽ يا صنايع بدايع ۽ تجويز جي زباني يا لکيل صورت ۾ پيش ڪيو وڃي. هن قسم جي نثر ۾ روزمره جون ڳالهيون ۽ بحث مباحثا ۽ ٻيا مختلف قسمن جا مضمون، وغيره اچي وڃن ٿا.
219ع
ڊسمبر
زمرو:219ع زمرو:ٽين صدي
220ع
ڊسمبر
زمرو:220ع زمرو:ٽين صدي
نصير آباد ضلعو
نصير آباد ضلعو پاڪستان جي صوبي بلوچستان جو ھڪ ضلعو آھي۔
تاريخ
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
222ع
ڊسمبر
زمرو:222ع زمرو:ٽين صدي
915ع
ڊسمبر
زمرو:915ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
مالڪ دينار مسجد
مالڪ دينار مسجد ڀارت جي رياست ڪيرالا جي مقام ڪاسرگوڊ ۾ واقع آھي۔ حضرت مالڪ دينارؓ جي ڀائٽي جن مالابار ۾ ڪيتريون ئي مسجدون تعمير ڪيو ، اُنھن ۾ ھڪ مالڪ دينار جامع مسجد بہ آھي۔ تحفۃ المجاھدين ۾ لکيل آھي تہ ملڪِ عرب مان تشريف آيل مالڪ دينار جن دھرمڊم ، ڪولم، ماڏائی، والاپٽنم ، سری ڪنٺاپورم ، ڪاسرگوڊ وغيرہ 9 مقامن تي مسجدون بڻايون ۔
حوالا
زمرو:ڀارت جون مسجدون زمرو:ڀارت ۾ اسلام
عالمگيريت
عالمگيريت __(Globalization):
اڄ جي ايڪيهين صديءَ جي انسان چنڊ کان به اڳتي مريخ تي قدم رکيا آهن ۽ سائنس ۽ ٽيڪنالاجيءَ جي ڪرامتي ايجادن دنيا کي هڪ ڳوٺ (Global Village) بڻائي ڇڏيو آهي. دنيا جون تهذيبون ۽ ثقافتون هڪ ٻئي جي ويجهو اچي رهيون آهن، فاصلا گهٽجي رهيا آهن، ٻوليون هڪ ٻئي جو اثر قبول ڪري رهيون آهن، نوان نوان لفظ، سائنسي ۽ غير سائنسي هڪ ٻئي ۾ ضم ٿي رهيا آهن، قديم آثارن جي کوٽائيءَ مان نيون تهذيبون ظاهر ٿيون آهن. ادبي لاڙا ۽ تحريڪون پڻ هڪ ٻئي تي اثر انداز ٿي رهيون آهن. اهي سڀ ڳالهيون ادب تي به اثر انداز ٿيون آهن. ان ڪري عالمگيريت ادب توڙي سماج جو حصو بنجي وئي آهي. عالمگير قدر ادب جو حصو بڻجي ويا آهن.
قلات ضلعو
قلات ضلعو پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جو ھڪ ضلعو جنھن جو صدر مقام قلات شھر آھي. ان جي پکيڙ 6622 km2 آھي پر سٽي پاپوليشن. ڪام ان جي پکيڙ 13851 km2 ظاھر ڪئي آھي. ضلعي آبادي 2017 ۾ 4,12,232 ھئي. قلات ضلعي جي قيام جو نوٽيفڪيشن 3 فيبروري 1954ع ۾ جاري ٿيو ان وقت خضدار ۽ مستونگ ھن ضلعي جون سب ڊويزنون ھيون. ان وقت موجوده ڪڇي ضلعو، جھل مگسي ضلعو ۽ نصيرآباد ضلعو (ديرا مراد جمالي) انھن ٻن سب ڊويزنن: خضدار ۽ مستونگ جو حصو ھيا. پھرين مارچ 1974ع تي خضدار سب ڊويزن کي ضلعي جو درجو ڏنو ويو. 18 فيبروري 1992 تي مستونگ سب ڊويزن کي ضلعي جو درجو ڏنو ويو. قلات ضلعي تي اھو نالو قلات شھر تان پيو. ان شھر جو پراڻو نالو ڪاھان ھيو. پراڻي قلات رياست جو موجوده ناليماتر جانشين مير سليمان دائود جان آھي جنھن بکي رسمي طور تي خان آف قلات سڏيندا آهن. ھي اڃان تائين پاڪستان سرڪار کان قلات رياست جي بحالي جو مطالبو ڪندو رھي ٿو. سندس وارث پرنس محمد وري پاڪستان جو حامي آھي.
انتظامي ورهاست
250x250px موجوده قلات ضلعي ۾ ٻہ سب ڊويزنون : قلات سب ڊويزن ۽ منگوڇر سب ڊويزن ۽ ٻہ تحصيلون: منگوڇر تحصيل ۽ قلات تحصيل. ان کان سواءِ ضلعي ۾ ٻہ سب تحصيلون جوھان سب تحصيل ۽ گازگ سب تحصيل آھن. ضلعي ۾ 18 يونين ڪائونسلون ۽ 2 ٽائون ڪاميٽيون واقع آهن. ضلعي ۾ 81 پٽواري سرڪلون (تپا) ۽ 636 مئوزا (ديھون) آھن.
جاگرافي
ھن ضلعي جي آبھوا اونھاري ۾ گرم ۽ خشڪ ۽ سياري ۾ ٿڌي ھوندي آھي. سڀ کان وڌيڪَ برسات سياري ۾ پوي ٿي. ھتان جي زمين جابلو آھي جنھن کوڙ واديون ۽ ھڪ مکيه ندي مورو واقع آهن. ھاربوئي جبل قلات م جونيپر نالي قديم وڻن جي ڪري سڃاتو وڃي ٿو.
آبھوا
ھن شھر م لڳ ڀڳ سمورو سال برسات نہ پوندي آهي. ڪوپن واري موسمي درجابندي مطابق ھن شھر جي آبھوا ٿڌي بياباني آھي. ھتان جو سراسري گرمي پد 14.1 سينٽي گريڊ آھي. ھتي پوندڙ سالياني برسات جو سراسري مقدار 163 ملي ميٽر آھي. جون جو مھينو سڀ کان وڌيڪ خشڪ ھوندو آھي جنھن ۾ برسات پوڻ جو سراسري مقدار 1 ملي ميٽر ھوندو آھي. جنوري مھينو سڀ کان وڌيڪَ برساتي ھوندو آھي جنھن م برسات پوڻ جو سراسري مقدار ،36 ملي ميٽر ھوندو آھي. سال جو گرم ترين مھينو جولاءِ آھي جنھن م سراسري گرمي پد 24.8 سينٽي گريڊ رھندو آھي. جنوري سرد ترين مھينو آھي جنھن جو سراسري گرمي پد 3.4 سينٽي گريڊ تائين رھندو آھي.
معيشت
ھن ضلعي جي معيشيت زراعت ۽ چوپائي مال جي افزائش تي مشتمل آهي.
آبادي
ھن ضلعي جي آبادي 1972ع جي آدمشماري ۾ آبادي 71,746 ھئي. 1981 جي آدمشماري ۾ آبادي 2،09،149 ھئي. 1998 جي آدمشماري م آبادي وڌي 2,37,834 پھتي ين ۾ مرد 1,22,935 (%51.96) ۽ عورتون 1,14,899 (%48.31) ھيون. ضلعي جي 85.79 سيڪڙو آبادي يعني 2,04,040 ٻھراڙيءَ م رھندڙ ھئي ۽ %14.21 سيڪڙو آبادي يعني 33,794 شھري ھئي. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي ڪل آبادي 4,12,232 ھئي. ھن ضلعي جي آبادي جو گھاٽائي 29.76 ماڻھو في چورس ڪلوميٽر آهي. 1981 کان 1998 تائين آبادي جي واڌ جي شرح %0.76 ھئي. 1998 کان 2017 تائين آبادي م واڌ بجي شرح سالياني %2.9 رھي. 1998 جي آدمشماري مطابق ھتان جي 89 سيڪڙو آبادي بروھي ٻولي بروھي ڳالھائيندڙن جي آھي. 5 سيڪڙو بلوچي ڳالهائيندڙ ۽ باقي سنڌي ۽ سرائڪي ڳالھائيندڙ آھن. آبادي ۾ پڙھيل لکيل ماڻھن جي شرح +10 يعني %19.9 ھئي جنھن م مردن جي شرح %29.24 ۽ عورتن جي شرح %9.44 ھئي.
تعليم
2017 جي پاڪستان ڊسٽرڪٽ ايجوڪيشن رينڪنگ مطابق قلات ضلعي جو درجو پاڪستان جي 141 ضلعن ۾ 66 تي آھي. 2014 ۽ 2015 ۾ ھن ضلعي جي ڏھ سالن ۽ مٿي واري عمر وارن ماڻهن ۾ تعليم يافته ماڻھن جي شرح 45 سيڪڙو جنھن ۾ عورتن جي شرح 45 سيڪڙو ھئي. . ضلعي جي تعليمي ادارن ۾ 83 سيڪڙو پرائمري اسڪول آھن ۽ 9 سيڪڙو ھاء اسڪول آھن. 2016 ۽ 2817 واري تعليمي سال ۾ پرائمري اسڪولن ۾ داخل شاگردن جو تعداد 20,031 ھيو ۽ ھاء اسڪولن ۾ 658 شاگرد داخل ھيا. جنسي نابرابري ھن ضلعي م تمام گھڻي سطح تي آھي. ڇوڪرين جا اسڪول ڪل تعليمي ادارن جو رڳو 34 سيڪڙو آھن. الف اعلان جي پاڪستان ڊسٽرڪٽ ايجوڪيشن رينڪنگ 2017 مطابق پرائمري اسڪولن جي انفراسٽرڪچر جي درجابندي م پاڪستان جي 155 ضلعن م ھي ضلعو 128ھين نمبر تي ھيو ۽ مڊل اسڪولن جي سطح تي 155 ۾ 136ھين نمبر تي ھيو. ھن ضلعي جي ھر پنجن مان چار اسڪولن م بجلي جي سھولت ميسر ڪانھي. ھر ٻن مان ھڪ اسڪول م پائخانو ڪانھي. ھر ٽن مان ھڪ اسڪول ۾ پيئڻ جي پاڻي جي سھولت ڪانھي.
عدالتي نظام
2019 م قلات ضلعي کي ٽوڙي ان مان شھيد سڪندر آباد ضلعو قائم ڪيو ويو پر اڃان ٻنھي روينيو ضلعن جي ضلعي عدالتي ڊويزن ساڳي قلات ضلعي واري آھي. ٻنھي روينيو ضلعن جي وڏي عدالت قلات شھر ۾ واقع ڊسٽرڪٽ ۽ سيشن جج جي ڪورٽ آھي. ان کان سواءِ ھتي ھڪ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج، ھڪ جڊيشل مئجسٽريٽ، ھڪ فيملي جج ۽ ھڪ مجلس شورا ۽ ھڪ قاضي جون عدالتون پڻ قلات شھر ۾ ويھن ٿيون. قلات جي تحصيل منگوڇر ۾ ۽ منگوڇر تحصيل جي شھر خالق آباد م ھڪ جوڊيشل مئجسٽريٽ، شھيد سڪندر آباد ضلعي جي سوراب تحصيل م پڻ ھڪ جڊيشل مئجسٽريٽ ۽ ھڪ قاضي جي عدالت ويھي ٿي.
تاج المساجد
Taj-ul-Masajid  'انو شهنشاهه جي جوڙجڪ ڍڪيل آهي، Bhopal، ڀارت "تاج مسجد مسعود" ۽ "تاج مسجد مسعود" ۽ "تاج مسجد مسعود" ۽ "مسجدين مسجد"، "مسجد" جو مطلب آهي "مسجدن" جو لفظ "مسجد الاسلام" آهي. ) ۽ "تاج الاسلام" لفظي معني آهي "مسجدن ۾ تاج". هي ايشيا ۾ هندستان ۾ سڀ کان وڏي ايشور شهنشاهه جي خراب ڪيل اڏاوت آهي ۽ ان مان هڪ وڏو [مسجد جي وڏي مسجدون] فهرست آهي. اشارو ويب | url = http: //bhopal.nic.in/interest.htm | عنوان = Taj-ul-Masajid | ويب سائيٽ = bhopal.nic.in | پبلشر = | accessdate = 27 سيپٽمبر 2014}} </ ref>
تاريخ
ايشور شهنشاهه جي سلطنت جو تعمير اڃا اڃا اڻڄاتل آهي. اهو تباهه ٿي ويو ۽ مغلن پاران تعمير ڪيو ويو. اهو ضرور ضرور مندر يا بادشاهه جو قلعو هو، جنهن جي گيري بلند ترين ڀتين تي ٺاهيو ويو. مغل عرب عربن کان انڊيا کي ڦري اچي ويو جڏهن هيلرنائنڪولچرچر ڇا سون، چاندي، هيرن، ڇوڪرين، ڪائنات، عربن جي راجکمني، ڊسسڪي ۽ ترڪ. انهن ضرورتن کي محلات کي پورو ڪرڻ لاء استعمال ڪيو ويو. هن مسجد جي تعمير جو ڪم (مسجد جي مندر تي چڙهڻ ۽ ڦهلائڻ) مغل شهنشاهه بهادر شاه ظفر جي راڄ ۾ نواب شاهي بيگم (1844-1860 ۽ 1868-1901) جي ڀٽي (زال جي باقي محمد خان) جي اڳواڻي ۾ ۽ سلطان الدين جهان جو بنياد وڌو بيگم، پنهنجي حياتي کان وٺي. مسجد جي فنڊ جي کوٽ جي ڪري مڪمل نه ٿي وئي، ۽ [1] 1857 ع کان پوء ڊگهي عرصي کان پوء، تعمير سال 1971 ۾ علامه محمد عمران خان نيازي از مولانا ۽ مولانا سخي هاشمي علياباب جي ڀڄڻ. هو تعمير 1985 ع ۾ مڪمل ٿيو ۽ دروازو (مشرقي) دروازي کي قديم طور تي سرسي 1250 کان شام جي مساجد کان ڪويت جي امير جي مدد سان پنهنجي رخصت جي زال کي ياد ڪرڻ لاء قديم نموني استعمال ڪيو ويو.
حوالو
زمرو:ڀوپال زمرو:ڀارت جون مسجدون زمرو:اسلام زمرو:ڀارت
خضدار ضلعو
خضدار ضلعو  پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ڏاکڻي حصي ۾ قلات ڊويزن جو ھڪ ضلعو جنھن جو صدر مقام خضدار شھر آھي. خضدار ضلعي جي اتر م شھيد سڪندر آباد ضلعو، اولھ م خاران ضلعو ۽ آواران ضلعو، اوڀر ۾ جھل مگسي ضلعو ۽ سنڌ جو قمبر شهدادڪوٽ ضلعو، ۽ دادو ضلعو ۽ ڏکڻ ۾ لسٻيلو ضلعو واقع آهن. ھن شھر ۾ ڪوئٽه کان پوءِ بلوچستان جي ٻين وڏي فوجي ڇانوڻي آھي. ھتي خضدار شھر ٻاھران ھڪ يونيورسٽي پڻ واقع آهي جنھن جو نالو بلوچستان يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي خضدار آهي. ان جي ڀرسان ايئرپورٽ پڻ واقع آهي.
تاريخ
عربن جي دؤر ۾ خضدار توران جي رياست ۾ ھو ۽ خضدار ان جو گاديءَ جو هنڌ رھيو. بعد م خضدار قلات رياست جو حصو ٿي ويو. 1869 ۾ خان آف قلات ۽ جھالاوان وارن جي وچ م جنگ لڳي جيڪا خان آف قلات کٽي جنھن بعد مير خداداد خان خضدار م ھڪ قلعو تعمير ڪرايو. شھر کان ٻاھر ٿوري فاصلي تي عربن جي دؤر ۾ تعمير ٿيل قلعي جا آثار پڻ موجود آهن. خضدار پھرين قلات جي سب ڊويزن ھيو. ذولفقار علي ڀٽو جي حڪومت ۾ پھرين مارچ 1974ع تي ان کي ضلعي جو درجو ڏنو ويو.
انتظامي ورهاست
2021 ۾ خضدار ضلعي ۾ 3 تحصيلون آھن جن ۾ شامل آهن:
ان کان سواءِ ھن ضلعي م 6 سب تحصيلون آھن جن م شامل آهن:
ھي ضلعو 1732 ميٽرن جي بلندي تي واقع آهي. 2005 ۾ ھن ضلعي م ھيٺيون 34 يونين ڪاؤنسلون ھيون:
آبادي
ھتان جي 99 سيڪڙو آبادي مسلمانن جي آهي. ھتان جي ڪل آبادي 2017 جي آدمشماري مطابق 8,02,207 آھي. جڏهن ته 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 417000 ھئي. ضلعي جي آبادي ۾ وڏا قبيلا بزنجو، ماردوئي جتڪ، حسني، سياپد، نوشيرواني، موسياڻي، زھري، مينگل، زرڪزئي، احمدزئي، ريڪيزئي، ساسولي ۽ ڪرد آھن. 1981 جي آدمشماري مطابق ضلعي جي آبادي جو 82 سيڪڙو بروھي ٻولي ڳالھائيندڙ ماڻھن جو ۽ 13 سيڪڙو بلوچي ٻولي ڳالهائيندڙن جو ھو پر 1998ع جي آدمشماري م ھتان جي آبادي جي 96.7 سيڪڙو ماڻھن پاڻ کي بلوچي ٻولي ڳالهائيندڙن ۾ ظاھر ڪيو.
حوالا
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
حاجي فقير الله علوي
حاجي فقير الله علوي: حاجي فقير الله بن عبدالرحمان حنفي جلال آبادي شڪارپوري، جلال آباد (افغانستان) جي ھڪ ڳوٺ روتاس ۾ ڄائو، سندس سلسله نسب امام محمد بن حنيفه سان ملي ٿو، ظاھري علومن کان فارغ ٿي شاه محمد مسعود پشاوري ۽ حاجي محمد سعيد لاھوري کان خرقو خلافت ڍڪيائين. 1150 هه ۾ پنهنجي وطن مان ھجرت ڪري شڪارپور ۾ اچي رهيو، ظاھري علمن سان گڏ باطني علومن جو به درس ڏيندو ھو ۽ ھزارين ماڻهو سندس ظاھري ۽ باطني علمن مان فائدو پرائڻ لڳا، حاجي صاحب جي زندگي جو وڏو حصو بار بار حرمين شريفين جي سفر ۾ گذريو ۽ اُن زماني ۾ جڏھن سفر جون ڪنهن به قسم جون سهولتون ڪين ھيون. پورا ست دفعا حرمين شريفين جو سفر ڪيائين. جو گهڻو ڪري ايراني نار کان يمن مان لنگهي حجاز ويندو ھو ۽ ڪڏھن ڪڏھن سورت بندر تان جده به ويندو ھو. سنڌ جي حاڪمن مان ميان سرفراز خان ولد ميان غلام شاه خان ڪلهوڙو سندس بيحد معتقد ھو ۽ وقت بوقت حاجي صاحب جي خدمت ۾ سوکڙيون ۽ تحفا موڪليندو رهندو ھو. اھڙي طرح بلوچستان جو خان مير نصير محمد خان بروهي به سندس مريدن جي زمره ۾ داخل ھو، سنڌ تي انهيءَ زماني ۾ احمد شاه ابدالي جي ڪاه ٿي ته ھن کي به حاجي صاحب جي روحاني ڪشف گهلي آندو ۽ احمد شاه وفات تائين حاجي صاحب جو معتقد ٿي رھيو ۽ ان کانپوءِ احمد شاه جو فرزند تيمور شاه به سندس مخلصن جي خانه ۾ شامل ھو. حاجي صاحب اگرچه چئني طريقن ۾ مريد ڪندو هو ۽ چئني طريقن کيس شيخ محمد مسعود کان سواءِ مخدوم محمد ھاشم ٺٽوي کان به اجازت حاصل ھئي ۽ ھڪ وڏو عارف ڪامل هو مگر سندس زور اتباع شريعت ۽ سنت جي زنده رکڻ تي هو. . هن حديث جي علمن جي پهريان سند ۽ اجازت مخدوم محمد هاشم کان حاصل ڪئي ۽ ان کان پوءِ مڪه شريف جي سفر ۾ دوباره سڌي طرح مخدوم صاحب جي شيخ سيد عبدالقادر مالڪي کان به ورتي، حديث جي اتباع ڪري بعض مسئلن ۾ هن جو پنهنجو جدا مسلڪ آهي، اگرچه هڪ وڏو صوفي ھو ۽ محي الدين ابن عربي جا ڪتاب مطالع ھيٺ رھندا ھئس جن ۾ ھمه اوست جي مسئلي جو بنياد وڌل آھي ۽ علامه معين ٺٽوي ھمه اوست جي نعره کي بلند ڪرڻ وارو به سندس دوست ۽ مخلص ھو، پر ان ھوندي به جڏھن جهوڪ جي درويش شاه عنايت الله صوفي ھمه اوست جو آواز بلند ڪيو ته سڀ کان پهريان حاجي فقير الله علوي ھو جنهن وقت جي حاڪم جو صوفي صاحب جي دبي ديني ڏانهن ڌيان ڇڪايو ھو. ”ھمه اوست“ کي الحاد ۽ بي ديني سڏيو، ھڪ دفعي حج جي سفر کان موٽندي جڏھن مسقط بندر تي معلوم ٿيس ته شاه عنايت صوفي قتل ٿي ويو تڏھن تمام گهڻي خوشي جو اظهار ڪيائين، حاجي صاحب تصوف جي راه رسم ۽ ظاھري علومن کان سواءِ علميات جو به وڏو ماھر ھو ۽ سندس علميات جو تاثير تمام جلد ظاھر ٿيندو ھو. . ھن کي ڪتابن جمع ڪرڻ جو بيحد شوق ھو، جنهنڪري سندس ڪتبخاني ۾ عرب ۽ عجم جا ناياب ڪتاب اچي جمع ٿيا ھئا. انهن سڀني ڪمالات ھوندي ھو ھڪ وڏو شاعر به ھو، سندس بعض شعر فارسي ۽ عربي ۾ نظر مان گذريا آھن جي سندس پختگي ۽ قادر ڪلامي تي دلالت ڪن ٿا. .
تصنيفون
حاجي صاحب جي تصنيفات مان ھيٺين ڪتابن جا نالا معلوم ٿيا آھن:
جھل مگسي ضلعو
جھل مگسي ضلعو پاڪستان جي صوبي بلوچستان جو ھڪ ضلعو آھي۔
تاريخ
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
223ع
ڊسمبر
زمرو:223ع زمرو:ٽين صدي
عالمي معيار
عالمي معيار __(Universal Standards):
917ع
ڊسمبر
زمرو:917ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
عام ابلاغ
عام ابلاغ __(Media):
خبرون ڏيندر ذريعا، مثال طور اخبارن، ريڊيو، ٽي وي، سيٽلائيٽ چينلن، انٽرنيٽ، فون، موبائيل، سئنيما ۽ پريس وغيره کي گڏي ڪري ”عام ابلاغ“ چيو ويندو آهي. خبرون ڏيندر ذريعا ۽ ادارا پنهنجي پنهنجي حساب سان ملڪي، سياسي، سماجي، معاشرتي، مذهبي، فلمي، وغيره نوعيت جون خبرون ڏيندا آهن.
حوالا
زمرو:ربطيات
جاگرافيائي بيھڪ نظام
Geographic coordinate system
جاگرافيائي بيهڪ نظام (Geographic coordinate system) (لِپي مَٽ لکت ۾، جاگرافڪ ڪوآرڊينيٽ سسٽم) هڪ سرشتو آهي جنهن وسيلي دنيا جو هر مقام خاص رمز جي مدد سان معلوم ڪيو ويندو آهي بيهڪ coordinates بيھڪ coordinates
زمرو:جاگرافي جاگرافيائي بيهڪ نظام جاگرافيائي بيھڪ جو نظام زمرو:جاگرافيائي رمز زمرو:جهازراني زمرو:نقشانگاري زمرو:ڪچو
عبارت
عبارت، ڪنهن بہ لکڻي، تحرير ، لکت کي ”عبارت“ چئبو آهي.
224ع
ڊسمبر
زمرو:224ع زمرو:ٽين صدي
مستونگ ضلعو
تاريخ
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
محمد تقي
حضرت امام محمد تقي عليه السلام، نائون امام تسليم ٿيل آهي. سندس ولادت 10 رجب 195هه مطابق 8 اپريل 811ع تي جمعي جي مبارڪ ڏينهن مديني منوره ۾ ٿي. سندن والده خيزران عرف سبيڪه جو تعلق ام المومنين بيبي ماريه قبطيه جي خاندان سان هو. امام محمد تقي عليه السلام جو اسم مبارڪ ”محمد،“ لقب ”تقي“ ۽ ڪنيت ”ابو جعفر“ هئي، پر سڀ کان مشهور لقب ”جواد“ ۽ ”تقي“ هو. جڏهن ته سندن لقبن ۾ مختار، منتجب، معرضيٰ، قانع ۽ عالم وغيره پڻ ڄاڻايل آهي. پاڻ عباسي بادشاهه امين جي وقت ۾ پيدا ٿيو. ان بعد مامون رشيد ۽ معتصم عباسي جا دور پڻ ڏٺائين. پاڻ اڃا ننڍي عمر جو هو ته سندس والد حضرت امام علي رضا عليه السلام کي مامون رشيد عباسيءَ زهر ڏياري شهيد ڪرايو. ان ۾ ڪو به شڪ نه آهي. بنو اميه ۽ بنو عباسين، اولاد رسول کي شهيد ڪرڻ ۽ اذيتن ڏيڻ ۾ ڪا به ڪسر نه ڇڏي، ظلم ۽ تشدد جي انتها ڪري ڇڏي.
امامت
کيس ننڍپڻ ۾ امامت جا فرض سر انجام ڏيڻا پيا. پاڻ ننڍي عمر وارو هوندي به غيبي علمن سان مالا مال هو ۽ سندس علم ۽ ڄاڻ ايڏي ته وسيع هئي، جو وڏا وڏا عالم به سندن مقابلو ڪري نه سگهندا هئا. مامون رشيد عباسي، امام رضا عليه السّلام کي شهيد ڪرائي ڇڏيو، ڇاڪاڻ جو کيس اها ڳڻتي هئي ته شايد خلافت آل رسول صلي الله عليه وسلم جي خاندان ۾ نه منتقل ٿي وڃي. جيئن ته مامون خود عالمن جي صحبت پسند ڪندو هو. ان ڪري امام محمد تقي عليه السلام ۾ عالمانه صلاحيتون ڏسي هو سندن قائل ٿي پيو ۽ کين پنهنجو بڻائڻ لاءِ سوچيائين. مامون پنهنجي ڀاءُ معتصم عباسي کي ولي عهد بڻائي چڪو هو. ان ڪري معتصم ۽ ٻين شاهي خاندان جي فردن ان ڳالهه جي مخالفت ڪئي ۽ هڪ وفد جي صورت ۾ مامون سان ملاقات ڪري کين ان ڳالهه کان باز رکڻ جي ڪوشش ڪيائون. جنهن تي مامون کين سمجهايو ته امام محمد تقي عليه السّلام ننڍي عمر جو ضرور آهي، پر الاهي علمن جي کين وڏي ڄاڻ آهي ۽ هي ڪنهن به وڏي عالم سان مقابلو ڪري سگهي ٿو. اوهان کي يقين نه اچي ته مناظرو ڪرائي ڏسو. انهيءَ تي هڪ وڏي عالم يحييٰ بن اڪثم کي امام محمد تقي عليه السلام جي سامهون مناظري لاءِ منتخب ڪيو ويو. مناظري ۾ امام محمد تقي عليه السلام جي ڪاميابي ٿي ۽ سندن عالمانه گفتار ماڻهن کي حيران ڪري ڇڏيو. مامون پنهنجي نياڻي ام الفضل جو نڪاح امام تقي عليه السلام سان ڪري ڇڏيو ۽ ان وقت جي مطابق پنج سئو درهم حق مهر مقرر ڪيو ويو. ان کانپوءِ ڪجهه ڏينهن بغداد ۾ قيام بعد امام محمد تقي عليه السلام واپس مديني پهتو. انهيءَ دوران ام الفضل ڪجهه شڪايتي خط مامون ڏانهن لکيا، پر مامون انهن کي نظر انداز ڪندو رهيو. آخر 218هه بمطابق 833ع ۾ مامون رشيد وفات ڪري ويو ۽ سندن ڀاءُ معتصم باالله مسند عباسيه جو تاجدار بڻيو. هوڏانهن ام الفضل جا شڪايتي خط مسلسل ايندا رهيا. جيئن ته مامون رشيد وٽ معتصم انهيءَ رشتي جي سخت مخالفت ڪئي هئي. انهيءَ ڪري معتصم شڪايتي خطن ۾ وڌيڪ دلچسپي وٺڻ لڳو. آخرڪار امام محمد تقي عليه السلام کي 220 هه/835ع ۾ بغداد طلب ڪيو ويو ۽ جيئن ئي پاڻ بغداد پهتو ته کيس گرفتار ڪيو ويو ۽ قيد ڪري اونداهيءَ ڪوٺيءَ ۾ رکيو ويو. جتي کيس طرح طرح جون اذيتون ڏنيون ويون، جنهن بعد کيس جيل ۾ زهر ڏنو ويو. هيءَ به روايت آهي ته معتصم، مديني جي والي عبدالملڪ کي خط لکيو ته امام جواد ۽ ام الفضل کي بغداد موڪليو وڃي. جڏهن امام عليه السّلام بغداد پهتا ته معتصم ظاهري طور امام جو عزت احترام ڪيو، پر امام تقي عليه السّلام هن جي هر فعل کي نظر انداز ڪيو. هن ظالم متعصم پنهنجي غلام ’استناس‘ جي هٿان امام ڏي شربت موڪليو، پر ڪن راوين ماني لکي آهي. امام تقي عليه السلام جيئن شربت پيتو سندس روح پرواز ڪري ويو. کيس ڪاظمين شريف ۾ امام موسيٰ ڪاظم عليه السلام جي ڀرسان دفنايو ويو. اڪثر عالمن جو رايو آهي ته پاڻ 29 ذوالقعد 220هه بمطابق 835ع تي شهيد ٿيو. سندن شهادت بابت ملان مبين لکي ٿو ته: معتصم عباسي کين قيد ڪري زهر ڏئي شهيد ڪيو. امام تقي عليه السلام جي عظيم هستي ديني توڙي دينوي علمن جو سرچشمو هئي. شيخ طوسي سندس شاگردن ۽ اصحابن جو تعداد تقريباً 110 ٻڌائي ٿو، جنهن مان اها خبر پوي ٿي ته ان زماني ۾ ماڻهن جو امام سان ملڻ ڏاڍو محدود ۽ مشڪل هو. صاحب ’تحفة الازهار‘ لکي ٿو ته امام تقي عليه السّلام کي چار فرزند ابوالحسن امام علي نقي عليه السّلام، ابو احمد موسيٰ، ابو احمد حسين ۽ ابو موسيٰ عمران هئا ۽ کين نياڻيون به چار فاطمه، خديجه، ام ڪلثوم ۽ حڪيم هيون. اهو اولاد کين ’سمانه مغربيه‘ مان هو، جڏهن ته ام فضل مان ڪو به اولاد ڪو نه هو.
حوالا
زمرو:811ع جون پيدائشون زمرو:835ع جون وفاتون
918ع
ڊسمبر
زمرو:918ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
مولانا ابوالحسن تاج محمود
مولانا ابوالحسن تاج محمود مولانا ابوالحسن تاج محمود صاحب، جنهن کي سکر ضلع جي ڳوٺ امروٽ ۾ رشد ۽ ھدايت جي درسگاه جاري ڪئي ھئي، مولانا محمد صديق ڀرچونڊي جا خليفا ھئا. مولانا صاحب جي ولادت تعلقي روھڙي جي ھڪ ڳوٺ ڳاڙھي موري ۾ ٿي. ابتدائي تعليم پنهنجي والد وٽان حاصل ڪري ان کان پوءِ پير پاڳاري جي ڳوٺ ۾ ڪجهه وقت فارسي جا ڪتاب پڙھندا رھيا. عربي علومن جي تحصيل لاءِ ڪجهه وقت جواني جي زماني ۾ مولانا حاجي عبدالقادر صاحب پنهواري (تعلقه روھڙي) جي درس ۾ داخل ٿيا، جتي درسي ڪتابن کان فراغت حاصل ڪري ۽ پنهنجي والد وٽان سلوڪ جي راه حاصل ڪئي والد جي وفات کان پوءِ وقت جي ولي ۽ قطب مولانا حافظ محمد صديق صاحب جي فيض عام ۽ عرفان جي چشمي مان چاليهن ڏينهن اندر سيراب ٿي خلافت جو خرقو ڍڪي مرشد جي ارشاد مطابق امروٽ وڃي رھيا ھتي ظاھري ۽ باطني علم جا طالب وٽن اچڻ لڳا، ظاھري ڪا وڏي آمدني ڪانه ھوندي ھئي پر سوين ماڻهو کاڌو کائيندا ھئا. دنيا جو بين الاقوامي ليڊر ۽ عالم مولانا عبيدالله صاحب مهاجر مڪي بزرگن جي خدمت ۾ ننڍپڻ کان آيو ۽ اتي ئي رھي وڏو ٿيو ۽ اتي ئي سکر مان پهرين شادي ڪيائين، امروٽ مان ئي دارالعلوم ديوبند ۾ تحصيل علم لاءِ ويو. . سکر سياست جو مرڪز ٻن اخبارن آفتاب ۽ الحق جي اشاعت ڪري ھو. الحق کي ساڳي پوزيشن سنڌ ۾ ھئي. جيتري الوحيد بعد ۾ حاصل ڪئي ھئي، الحق سنڌ جي ماڻهن جو آواز ھو، جنهن ويهين صدي جي شروعات ۾ صور اسرافيل وانگي سنڌ جي مسلمانن کي سياسي اسٽيج تي آڻي کڙو ڪيو ھو. اپر سنڌ ۾ سکر انقلاب جو مقام ھو، 1919ع ۾ خلافت ڪاميٽي برپا ٿي، جنهن جو صدر مولانا تاج محمود امروٽي ھو، جو جميعت العلماءَ سنڌ جو به صدر ھو، خلافت ڪاميٽي والنٽيئر ڀرتي ڪرڻ شروع ڪيا.
قاضي اسماعيل
قاضي اسماعيل الور وارو الور جي مشهور عالمن مان قاضي اسماعيل هو، جو محمد شيباني بن عثمان ثقفي جي اولاد مان هو. جنهن کي محمد بن قاسم سنڌ وٺڻ بعد اتي جو قاضي ۽ خطيب ڪري رکيو هو. انهيءَ جي اولاد مان هڪڙو ٻيو به قاضي اسماعيل هو، جو عالم ۽ فاضل هو ۽ سنڌ جي فتح جو احوال عربيءَ ۾ لکيو هئائين. سنه 600 هه ۾ علي بن حامد ڪوفي، جو اُچ ۾ رهندو هو، تنهن انهي قاضيءَ کان اهو احوال وٺي فارسيءَ ۾ ترجمو ڪيو، جنهن تان ”چچ نامي“ جو ڪتاب ٺهيو.
مولانا اسلامي
مولانا اسلامي, جنھن کي مولانا ديبلي ۽ مولاءي اسلام ديبلي جي نالن سان به سڏيو ويو آھي. سو تاريخ سنڌ جو سڀ کان پھرين سنڌي مجاھد ھو ـ ھو ديبل جي ھڪ معزز ھندو گھراڻي ۾ ڄائو ھو ـ ديبل جي وڏن ھندو پنڊتن ۽ جوتشين ۾ شمار ڪيو ويندو ھو ـ حڪومتي ڪارھنوار جي نسبت سان سندس ۽ سندس پيء جو وقت جي حاڪم راجا ڏاھر جي درٻار ۾ حاضري ڀرڻ ٿيـندي ھءي ـ 93 ھجري ۾ جڏھن محمد بن قاسم ديبل تي ڪاھ ڪري قبضو ڪري ورتو ته مولانا صاحب اسلام قبول ڪري مجاھدن جي لشڪر ۾ شامل ٿيو ۽ مسلمانن کي سنڌ جي فتح ۾ مدد ڪءي ـ جيتوڻيڪ تاريخ  ۾ سندس حالات تمام محدود بيان ٿيل آھي ـ پر انھن مان سندس جرءت, بھادري , ايماني غيرت ۽ فصاحت جو اندازو لڳائي سگهجي ٿو ـ خصوصاً سندس  ۽ راجا ڏاھر جي وچ ۾ ٿيل ان مڪالمي مان سندس بلند ڪردار ۽ حوصلي کي محسوس ڪري سگھجي ٿو ـ
عبوري دور
عبوري دور __(Transitional Period):
مولانا اسلامي
اصل نالو
سندس نالو قبله بن مهتراج هو. پر اسلام قبول ڪرڻ کان پوء هن کي مولانا اسلامي ۽ مولائ اسلام ديبلي جي نالن سان سڏيو ويو.
عبوري دور
ميٿيو آر نالڊ مطابق انسان هن وقت ٻن دنيائن جي درميان ساهه کڻي رهيا آهن. هڪ اهو دؤر جيڪو ختم ٿي چڪو آهي ۽ ٻيو اهو جيڪو اڃا ٿيو ئي نه آهي. مطلب ته اسان وچواري (عبوري) دؤر ۾ رهون ٿا. ادب معاشري ۾، ٻن دورن جي درميان جڏهن هڪ اهڙو دور، جيڪو پهرين دور جي ادبي ۽ معاشرتي قدرن کي يا روين جي اهميت ۽ افاديت وڃائي وهي ۽ ٻئي دور جي قدرن کي به دل ۽ ذهن ۾ جڳهه نه ڏياري سگهي ته اهڙي دور کي “عبوري دور” چيو ويندو آهي.
مولانا اسلامي
ابتدائي حالات
هو ديبل جو رهاڪو هو ۽ ديبل شهر جي قيدخاني جو جيلر هو. تنهن کانسواء هڪ عالم، اديب، مصنف، ڏاهو ۽ ڪيترن ئي علمن جو ماهر هو.
مسلمان قيدين جي نگهباني
سريلنڪا کان عرب ويندڙ جن مسلمانن کي ڌاڙيلن لٽيو ۽ قيد ڪيو هو. انهن کي ديبل جي انهي جيل ۾ رکيو ويو هو، جنهن جو نگران قبله هو. اڳتي هلي بديل ۽ عبدالله بن نبهان جي اڳواڻي ۾ آيل لشڪر جا مسلمان سپاهي به هن جي نگراني ۾ رکيا ويا هئا.
مسلمان قيدين سان حسن سلوڪ
قبله مسلمانن سان نهايت سهڻو ورتاء ڪيو ۽ سندن دين متعلق انهن کان پڇندو رهندو هو. قيدين کان هن کي اسلام بابت جيڪا ڄاڻ ملي ، تنهن مان هو بيحد متاثر ٿيو. ساڳي ريت انهن جي عبادتن جي طور طريقن مان ڪافي اثر ورتائين. نيٺ هو انهي دوران دلي طور اسلام قبول ڪري ورتو ۽ مسلمان قيدين کي دلاسا ڏئي چوڻ لڳو ته "اوهان بي فڪر رهو. خليفہ اسلام ضرور اوهان کي ڇڏائڻ لاء ڪو لشڪر ضرور موڪليندو.تيستائين آئون اوهان جي حفاظت ڪندو رهندس "
اسلام قبول ڪرڻ
قبله جيڪو پهريان ئي اسلام مان متاثر ٿي چڪو هو. تنهن محمد بن قاسم جي هٿ تي اسلام قبول ڪري مسلمان ٿي ويو. جنهن کان پوء سندس نالو قبله مان "مولائ اسلام" رکيو ويو.
اسلام لاء خدمتون
محمد بن قاسم سندس علمي قابليت کي ڏسندي ديبل جي نئين ناظم جو کيس خزانچي ۽ صلاحڪار مقرر ڪيو. راوڙ جي فيصله جنگ ۾ هو شريڪ هو ۽ وڏي بهادري ۽ دليري سان اسلامي جهنڊي هيٺ وڙهندو رهيو. تنهن کانسواء مقامي شهري ۽ اڳوڻو سرڪاري ملازم هجڻ جي حيثيت ۾ هن کيس سنڌ بابت گهڻي ڄاڻ هئي. هن ان جي روشني ۾ اسلامي لشڪر جي هر جاء تي رهنمائي ڪئي. اسلامي لشڪر جي نمائندگي ڪندي اسلامي سفارت جي ترجمان جي حيثيت هو راجا ڏاهر جي درٻار ۾ پڻ ويو هو.
راجا ڏاهر جي درٻار ۾
چچ نامي ۾ مولائ اسلام جي راجا ڏاهر سان ملاقات جو هن ريت ذڪر آهي:
پوءِ محمد بن قاسم مهراڻ جي ڪناري تي منزل ڪري، شام جي بزرگن مان هڪ بزرگ ۽ مولاي اسلام ديبلي کي، جو محمد بن قاسم جي هٿ تي اسلام جي عزت سان مشرف ٿيو هو، موڪليو ته: جيڪي شامي چوي سو ڏاهر بن چچ کي ۽ جيڪوڏاهر جواب ڏئي سو هن کي سمجهائج. پيغام ڏيڻ شروع ڪرين ته اهو درٻار ۾ مکيه ماڻهن جي مجلس ۾ ادا ڪج ۽ صاف لفظن ۾ جواب جي طلب ڪج، جيئن حجاج جي فرمان جي منڍ ۾ لکيل آهي. جڏهن شامي قاصد ۽ ديبل جو مولاي اسلام ڏاهر وٽ ويا، تڏهن مولاي اسلام ديبليءَ مٿو نوڙائي خدمت بجا نه آندي. ڏاهر کيس سڃاڻندو هو، سو کيس چيائين ته: ”ڇا لاءِ قانون موجب خدمت جو شرط پورو نه ڪيئي؟ شايد توکي روڪيو اٿن؟“ مولاي اسلام جواب ڏنو ته: ”جڏهن مان توهان جي طريقي تي هئس، تڏهن بندگيءَ جا شرط بجا آڻڻ مون تي واجب هئا، پر هاڻي جڏهن اسلام جي شرف سان مشرف ٿيو آهيان ۽ اسان جو تعلق اسلام جي بادشاهه سان قائم ٿي چڪو آهي، تڏهن ڪافر اڳيان ڪنڌ جهڪائڻ واجب نه آهي.“ (اهو ٻڌي) ڏاهر چيو ته: ”جيڪڏهين تون قاصد نه هجين ها ته توکي سزا طور حڪم ڪري ڪهائي ڇڏيان ها.“ مولاي ديبلي فرمايو ته: ”منهنجي قتل ٿيڻ سان مسلمانن کي ڪوبه نقصان نه رسندو. البته منهنجو خون ضايع نه ويندو ۽ منهنجي قصاص وٺڻ وارا مسلمان موجود آهن."
چچ نامي ۾ ذڪر
محمد بن قاسم جو شامي قاصد ۽ مولاي اسلام (1)
کي موڪلڻ
پوءِ محمد بن قاسم مهراڻ جي ڪناري تي منزل ڪري، شام جي بزرگن مان هڪ بزرگ ۽ مولاي اسلام ديبلي کي، جو محمد بن قاسم جي هٿ تي اسلام جي عزت سان مشرف ٿيو هو، موڪليو ته: جيڪي شامي چوي سو ڏاهر ]بن[  چچ کي ۽ جيڪوڏاهر جواب ڏئي سو هن کي سمجهائج. پيغام ڏيڻ شروع ڪرين ته اهو درٻار ۾ مکيه ماڻهن جي مجلس ۾ ادا ڪج ۽ صاف لفظن ۾ جواب جي طلب ڪج، جيئن حجاج جي فرمان جي منڍ ۾ لکيل آهي.
شامي قاصد جو ڏاهر وٽ وڃڻ
جڏهن شامي قاصد ۽ ديبل جو مولاي اسلام ڏاهر وٽ ويا، تڏهن مولاي اسلام ديبليءَ مٿو نوڙائي خدمت بجا نه آندي. ڏاهر کيس سڃاڻندو هو، سو کيس چيائين ته: ”ڇا لاءِ قانون موجب خدمت جو شرط پورو نه ڪيئي؟ شايد توکي روڪيو اٿن؟“ مولاي اسلام جواب ڏنو ته: ”جڏهن مان توهان جي طريقي تي هئس، تڏهن بندگيءَ جا شرط بجا آڻڻ مون تي واجب هئا، ]136[ پر هاڻي جڏهن اسلام جي شرف سان مشرف ٿيو آهيان ۽ اسان جو تعلق اسلام جي بادشاهه سان قائم ٿي چڪو آهي، تڏهن ڪافر اڳيان ڪنڌ جهڪائڻ واجب نه آهي.“
ڏاهر جو ڊيڄارڻ
چقندر
چقندر ھڪ ٻوٽو آھي جنھن جي پاڙ کي ميوي طور کاڌو ويندو آھي. ھن کي سلاد ۾ بہ وڌو ويندو آھي.
مولانا اسلامي
چچ نامي ۾ ذڪر
(اهو ٻڌي) ڏاهر چيو ته: ”جيڪڏهين تون قاصد نه هجين ها ته توکي سزا طور حڪم ڪري ڪهائي ڇڏيان ها.“ مولاي ديبلي فرمايو ته: ”جيڪڏهن تون اسان جي ڪــهڻ تــــي تيار آهين ته انهيءَ ڪري عربن جو نقصان ڪونه ٿيندو، ۽ خون جي]عوض[ گهرڻ لاءِ بدلو وٺندڙ موجود آهن، جيڪي توسان پڄي پورا ٿيندا.“
شاميءَ جو پيغام ادا ڪرڻ
پوءِ شاميءَ زبان کولي ته: ”اسان امير جي پاران توڏانهن قاصد ٿي آيا آهيون، ۽ اسان کي هيءُ پيغام تنهنجي حاڪمن ۽ راڻن جي روبرو ادا ڪرڻ جو حڪم آهي.“ ڏاهر وراڻيو ته: ”چئي ڏي، ڇاڪاڻ ته قاصد پنهنجي مخدوم جو پيغام پهچائيندڙ ۽ فرمان ادا ڪندڙ آهي.“ چيائين: ”امير محمد بن قاسم هن طرح فرمايو آهي ته تون مختار آهين، جيڪڏهن ]درياءُ[ لنگهي اچين ته رستو کليل آهي ۽ ڪابه روڪ نه آهي. نه ته ٻيءَ صورت ۾ رستو کليل رکو ته عرب جو لشڪر درياءُ ٽپي توهان جي سامهون ٿئي.“
پهريون مولانا
علامه غلام مصطفي قاسمي لکي ٿو ته "حضور ڪريمﷺ جي عام تعليم جو اهو اثر ٿيو، جو پهرين هجري صديءَ جي پوئين ڏهاڪي ۾ جيڪو دنيا جو پهريون مولانا ٿيو، سو هن سنڌ خطي جي لاڙ واري علائقي ۾ پيدا ٿيو هو. هن جو پورو  نالو مولانا ديبلي[3] هو. پهرين هو هندو هو ۽ پوءِ مسلمان ٿيو. اهوئي مولانا ديبلي راجا ڏاهر جي درٻار ۾ پڻ ويو هو. انهيءَ دؤر ۾ مولانا ديبلي کي غور ۽ فڪر لاءِ صرف قرآن حڪيم هو. نه بخاري، نه مسلم ۽ نه ئي ترمذي وغيره جهڙو حديث تي ڪو ڪتاب هو. اهڙيءَ طرح انهيءَ دؤر ۾ قرآن حڪيم جي علمي برڪت پهرين هن خطي ۾ پهتي، جيڪا هتي جي سر زمين جي هڪ وڏي تاريخي ميراث آهي."
حوالا
زمرو:تاريخي شخصيون
919ع
ڊسمبر
زمرو:919ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
225ع
ڊسمبر
زمرو:225ع زمرو:ٽين صدي
تجريدي شاعري
تجريدي شاعريءَ (Abstract Poetry) ۾ شين يا خيالن کي اهڙي انداز ۾ پيش ڪيو ويندو آهي جو اهي حقيقت جي ابتڙ يا غير حقيقي لڳن. يعني اهي خيالي ڳالهيون اڻ ٿيڻيون لڳن، پر اهڙن نظمن جي پٺيان ڪا نہ ڪا حقيقت يا مقصد ضرور هجڻ گهرجي. تجريدي نظم کي ڳجهارت جو انداز بہ چئي سگهجي ٿو. جيئن ڳجهارت جي ظاهري صورت هڪڙي هوندي آهي پر ان جو اندر ان جي ڀڃڻي يا اصل حقيقت لڪل هوندي آهي. ائين تجريدي نظم ۾ بہ اصل حقيقت نظم جي پس پرده لڪل هوندي آهي. يعني نظم جو بيان هڪڙو ۽ مقصد بلڪل جدا هوندو آهي. سنڌي تجريدي شاعريءَ ۾ پهريون نالو پيراڻي ڀنڀري (ڪلهوڙن جو دؤر) جو اچي ٿو، جنهن جي شاعري بيتن جي صورت ۾ آهي، پر ان ۾ تجريديت جا رنگ ڀريل آهن جديد دؤر ۾ ملڪ نديم (1946-2010ع) تجريدي شاعريءَ جو نمائندو شاعر ٿي گذريو آهي.
حوالا
زمرو:شاعري زمرو:ادب
ڪراچي مرڪزي ضلعو
ڪراچي سينٽرل ضلعو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ڪراچي ڊويزن جو ھڪ ضلعو جيڪو سنڌي جي گادي جي ھنڌ ۽ پاڪستان جي سڀ کان وڏي ۽ ميٽروپوليٽن شھر ڪراچي جي وچ واري حصي ۾ واقع آهي. جنھن ڪري مرڪزي يا سينٽرل ضلعو سڏجي ٿو. ڪراچي شھر پھرين ھڪ ضلعي تي مشتمل ھيو 1987ع م ان کي چئن ضلعن ڪراچي سائوٿ، ڪراچي سينٽرل، ڪراچي ايسٽ ۽ ڪراچي ويسٽ ۾ ورھايو ويو. ھن ضلعي جي تعلقن کي سب ڊويزن جو درجو مليل آهي. ضلعي م ھن وقت ٽي تعلقا يا سب ڊويزنون آهن. جن جا نالا ھيٺ ڏجن ٿا:
2000 ۾ ھن ضلعي کي ڪراچي جي ٻين ضلعن سميت ختم ڪري سٽي گورنمينٽ جي ٽائونن ۾ تبديل ڪيو ويو ھو ۽ ان وقت ھن ضلعي کي چئن ٽائون ۾ ورھايو ويو هو جن ۾ لياقت آباد ٽائون، نارٿ ناظم آباد ٽائون ۽ نيو ڪراچي ٽائون ۽ گلبرگ ٽائون شامل ھيا. 11 جولاءِ 2011 تي سنڌ حڪومت ھن ضلعي کي ٻيھر بحال ڪيو ۽ ٽائون ختم ڪري تعلقا سب ڊويزنن جي صورت ۾ بحال ڪيا. thumb|220px|ڪراچي ڊويزن ۾ ڪراچي سينٽرل ضلعو تيز سائي رنگ سان ڏيکاريل
جاگرافي
200px|thumb|سنڌ جي ڪراچي ڊويزن جي نقشي ۾ ڪراچي سينٽرل جيل بيھڪ
ھن ضلعي جي جاگرافيائي بيهڪ لانگيٽيوڊ 67.058374 ۽ ليٽيٽوڊ م 24.9551104 تي آھي. سمنڊ جي سطح کان ھن ضلعي جي سراسري بلندي 46 ميٽر يا 151 فوٽ آهي .ھي ضلعي سمند جي ڪناري کان اٽڪل 9 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اندر واقع آهي. ھن شھر جي موسم اونھاري م گرم ۽ گھميل ھوندي آھي. سڀ کان گھڻي گرمي جون جي مھيني ۾ 41 سينٽي گريڊ تائين ٿيندي آهي. سياري م ھتان جي موسم سرد ٿيندي آهي. ڪراچي شھر م ھوا جي اندر تمام گھڻي گھم ھڪ ماحولياتي مسئلو آهي جنھن جي. نتيجي م شھر جي مختلف حصن ۾ بيٺل ڪنو پاڻي سج جي گرميءَ تي ٻاڦ ٿي اڏامي نہ ٿو. ان کان علاوه گاڏين ۽ فيڪٽرين جو دونهون شھر م سامونڊي ھوائن جي باوجود ان گھم جي ڪري آلودگي کي تيزي سان وڌائي ٿو. اھڙي طرح ھي ضلعو پڻ ان ماحولياتي مسئلي جو شڪار آهي.
آبادي
ھن ضلعي جي آبادي پھرين مارچ 1998 جي آدمشماريءَ واري ڪاٿي مطابق 22,77,931 ھئي جيڪا 15 مارچ 2017 تي وڌي 29,72,639 ٿي وئي. 61.5 چورس ڪلوميٽرن تي ڦھليل ھن شھري ضلعي جي آبادي جي گھاٽائي 48،336 ماڻھو في چورس ڪلوميٽر ھئي ۽ آبادي جي گھاٽائي 48336 ماڻھو في چورس ڪلوميٽر ھئي. آبادي م مردن جو تعداد 1543950 ھيو ۽ عورتون 14,27,349 ھيون. کدڙن جو تعداد 327 ھيو. پوري ضلعي جي آبادي 100 سيڪڙو شھري آبادي ھئي. ضلعي م اڪثريت اردو ڳالهائيندڙ آبادي جي آھي باقي ٻين ۾ پنجابي، پٺاڻ ، سنڌي ۽ سرائيڪي شامل آهم.
يونيورسٽيون
علامه اقبال اوپن يونيورسٽي (ڪراچي واري شاخ)، نذير حسن يونيورسٽي (گلبرگ تعلقو)، عورتن جي جناح يونيورسٽي (لياقت آباد تعلقو)،
ميڊيڪل ۽ انجنيئرنگ انسٽيٽيوٽ
گورنمينٽ اينگرو ٽيڪنيڪل ڪاليج (گلبرگ تعلقو)، گورنمينٽ اينگرو ٽيڪنيڪل اسڪول (گلبرگ تعلقو) جناح پوليٽيڪنڪ ڪاليج (لياقت آباد تعلقو)، ڪراچي ميڊيڪل اينڊ ڊينٽل ڪاليج، (نارٿ ناظم آباد تعلقو)، گورنمينٽ ووڪيشنل ٽريننگ انسٽيٽيوٽ (نارٿ ناظم آباد تعلقو)
ڪاليجون
200px|thumb|شھيد ملت گورنمينٽ گرلس ڊگري ڪاليج عزيز آباد
گورنمينٽ گرلس ڊگري ڪاليج (گلبرگ تعلقو)، گورنمينٽ ڪاليج آف ايجوڪيشن ايف بي ايريا، عزيز آباد ڪامرس ڪاليج، شھيد ملت گورنمينٽ گرلس ڊگري ڪاليج عزيز آباد، گورنمينٽ دھلي ڪاليج، جناح گورنمينٽ ڪاليج (لياقت آباد)، عثمانيه گرلس ڪاليج (لياقت آباد تعلقو)، گورنمينٽ ڊگري سائنس ڪاليج قاسم آباد ، رياض گورنمينٽ گرلس ڪاليج لياقت آباد، سر سيد گورنمينٽ گرلز ڪاليج ناظم آباد بلاڪ 1، گورنمينٽ ڪاليج فار وومين ناظم آباد بلاڪ 1، مردن جي گورنمينٽ ڪاليج ناظم آباد، عبدالله گرلس ڪاليج پاپوش نگر، گورنمينٽ ڊگري ڪاليج فار وومين نارٿ ناظم آباد، گورنمينٽ ڊگري سائنس ۽ ڪامرس ڪاليج(نارٿ ناظم آباد)، گورنمينٽ ڊگري بوائز ڪاليج بفرزون، گورنمينٽ ڊگري ڪاليج انڊا موڙ چوڪ، پبلڪ اسڪول ۽ ڪاليج نارٿ ڪراچي، گورنمينٽ ڪاليج فار وومين ايف 11 (نيو ڪراچي تعلقو)، ڪمرشل ڪاليج عزيز آباد،
انفارميشن ۽ ٽيڪنالاجي
بقائي انسٽيٽيوٽ آف انفرميشن اينڊ ٽيڪنالوجي (لياقت آباد تعلقو)،
ٻيا تعليمي ادارا
220px|thumb|گورنمينٽ بوائيز ڪامپريھينسو ھائير سيڪنڊري اسڪول عزيز آباد دستگير گورنمينٽ گرلس اسڪول، سلطان محمود شاھ آغا خان اسڪول، رونق اسلام پبلڪ اسڪول، رونق اسلام گرلز سيڪنڊري اسڪول (گلبرگ تعلقو) سر سيد چلڊرين اڪيڊمي (لياقت آباد تعلقو)، وحيد آباد سيڪنڊري اسڪول، آڪسبرج فائونڊيشن اسڪول (لياقت آباد تعلقو)، قائد ملت گورنمينٽ بوائيز اسڪول قاسم آباد، سر سيد چلڊرين اڪيڊمي، حسيني بوائيز سيڪنڊري اسڪول، گورنمينٽ گرلس پائلٽ ھائر اسڪول ناظم آباد، اسلام آباد ھاء اسڪول، گرين شيلڊ اسڪول، گورنمينٽ بوائيز سيڪنڊري اسڪول، ٽائون ڪاميٽي اسڪول مدينه ڪالوني، گورنمينٽ مجيب النساء پرائمري اسڪول، گورنمينٽ بوائيز ڪامپريھينسو ھائير سيڪنڊري اسڪول عزيز آباد، گورنمينٽ انسٽيٽيوٽ آف بزنس اينڊ ڪمرشل ايجوڪيشن عزيز آباد،
صحت جون سهولتون
ھن ضلعي م صحت جي سھولتن ۾ نارٿ ڪراچي چلڊرين ھاسپيٽل، ايوان تجارت وصنعت اسپتال، شيڊ ھومز اينڊ ڪامپليڪس ھاسپيٽل ( نيو ڪراچي تعلقو)، شيخ آء اينڊ ڊائبيٽڪ ھاسپيٽل (نارٿ ناظم آباد)، امام زين العابدين اسپتال ناظم آباد، نعمت بيگم ھمدرد يونيورسٽي ھاسپيٽل ناظم آباد، عباسي شھيد اسپتال، بقائي سٽي ڊينٽل ھاسپيٽل، بقائي ڪڊني سينٽر، بقائي انسٽيٽيوٽ آف انفرميشن اينڊ ٽيڪنالوجي، لياقت نيشنل اسپتال جي ھڪ شاخ، امام زين العابدين اسپتال، اي او (AO) اسپتال، بقائي انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيائڪ ڊزيز نظام آباد، سنڌ گورنمينٽ ھاسپيٽل شريف آباد، نور ھاسپيٽل، ٽرائميڪس ھاسپيٽل, ڪراچي انسٽيٽيوٽ آف ھرٽ ڊزيزز، طبه ھارٽ انسٽيٽيوٽ ۽ ٻيون کوڙ اسپتالون شامل آهن
قومي اسيمبلي جا تڪ
پاڪستان جي قومي اسيمبلي ۾ ھن ضلعي جا ھيٺيان تڪ آھن:
سنڌ اسيمبلي جا تڪ
ھي ضلعو سنڌ اسيمبلي جي 8 صوبائي تڪن م ورھايل آھي. انھن تڪن ۽ 2018 جي عام چونڊن ۾ اتان چونڊيل صوبائي اسيمبلي جا رڪنن جا نالا ھيٺ ڏجن ٿا: