cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ٻانڌي
ٻانڌي سنڌ صوبي جي ضلعي شهيد بينظيرآباد ۾ موجود هڪ شهر آهي، جنهن جي آبادي 40،000 جي لڳ ڀڳ آهي.
آباديت
شهر ۾ رهندنڙ عوام جو وڏو تعداد سنڌي ڳالهائيندڙ آهي، جڏهن ته بلوچ، پنجابي، پٺاڻ ۽ مهاجر به شهر جو حصو آهن. شهرين جي گهڻائي مسلمان آهي.
تعليم
شهر ۾ تعليم جي لاءِ ڪئي سرڪاري ۽ نجي اسڪول موجود آهن، جن ۾ ٻه هائير اسڪول پڻ آهن. شهر ۾ ڪاليج نه آهي.
زمرو:سانچا
ڪارلز جي آر
جيڏانهن ڪارل جي آمريڪا جي اولهسٽ ڪائونڊ جي اولهسٽ ڪشمي تي هلندڙ رستوران جو انتخاب آهي. آمريڪا. اهو شروع ڪيو ڪارل ڪارچر سان آهي ۽ ڪوريا ڪڪي رستنٽ جي ملڪيت آهي.
زمرو:فاسٽ فوڊ ريسٽورنٽ
1750ع
ڊسمبر
زمرو:سال
غلام نبي مهيسر
حاجي غلامِ نبي مهيسر (انگريزي :Haji Ghulam Nabi Mahesar) سنڌ جو مشهور شاعر ۽ نعت خوان هو.
آچار (اصطلاح)
سنسڪرت: آرتيھ وار، سنڌي: آڏت وار= سج وانگر روشن. سج جي روشنيءَ وانگر روشن شخصيت، علم جي روشنائيءَ وارو.
حافظ ارشد انڍڙ
حافظ ارشد انڍڙ ليکڪ، تعليمدان ۽ ٽي. وي ڪمپيئر، 10 ڊسمبر 1950ع تي ڳوٺ ستابي انڍڙ، تعلقي پني عاقل ۾ پيدا ٿيو.
تعليم
پرائمري تعليم پنهنجي ڳوٺ مان حاصل ڪيائين. عربي تعليم مدرسي مدينة العلوم پني عاقل، محبوب ڳوٺ، قاسم العلوم گهوٽڪي ۽ جامعہ دينيہ دارالهديٰ ٺيڙهيءَ مان حاصل ڪيائين. پير جهنڊي ۾ قرآن مجيد حفظ ڪيائين.
عملي زندگي
هن عملي زندگيءَ جي شروعات درس ۽ تدريس سان ڪئي ۽ مختلف انتظامي عهدن تي رهيو، جن ۾ سکر ۽ حيدرآباد جي تعليمي بورڊن جو ڪنٽرولر بہ ٿيو. ريڊيي ۽ ٽي. ويءَ تي سندس ميزبانيءَ هيٺ ڪيترائي پروگرام نشر ٿيندا رهيا آهن. خاص ڪري ’صراط مستقيم‘ سندس مقبول پروگرام رهيو.
آچار (اصطلاح)
آچر جي ڏينھن ڄاول ماڻھوءَ جو نالو، (جيڪو خيال آھي ته صلح پسند ۽ منصف مزاج ٿيندو).
غلام نبي مهيسر
زندگيءَ جو سفر
غلامِ نبي مهيسر 1938ع ڌاري ڳوٺ ڀاڳي تيوڻي، تعلقي ميهڙ دادو ضلعي ۾ جنم ورتو. ننڍپڻ ۾ والد جي وفات سبب سندس پالنا ناناڻن ڪئي. غلامِ نبي مهيسر غربت سبب وڌيڪ پڙهي نه سگهيو. دڪان تي مزدوري ڪرڻ لڳو، جنهن دوران شعر چوڻ شروع ڪيائين، پر صحيح نموني سنڌي نه پڙهڻ سبب صورتخطيءَ جون غلطيون ٻين کان درست ڪرائيندو هو. هو بعد ۾ ڳوٺ گاهي مهيسر ۾ لڏي آيو ۽ زندگيءَ جي آخري لمحن تائين اتي رهيو اڳتي هلي حاجي غلامِ نبي مهيسر نعت گوئيءَ ۾ وڏو ملڪو حاصل ڪيو، پوري سنڌ ۾ نعت گوئيءَ ۾ سندس مٽ مشڪل ملندو. مذهبي حلقي ۾ سندس ڪلام ايترو مقبول آهن، جو هر ديني محفل ۾ سندس مولود ۽ نعتون پڙهيون وينديون آهن. ديني مجلسن ۾ غلامِ نبي مهيسر في البديهه شعر ٺاهي، ماڻهن تي سوز گداز واري ڪيفيت طاري ڪري ڇڏيندو هو. سندس شعر ڳائڻ جو به نرالو انداز هوندو هو. سنڌ جي ڪنڊ ڪڙڇ ۾ دعوتن ۾ وڃي پنهنجي شعر ۽ آواز سان دلين کي گرمائيندو هو. حاجي غلامِ نبي مهيسر نعت سان گڏ مجازي، مزاحمتي، قومي ۽ مزاحيه شاعري به ڪئي آهي.
آچار (اصطلاح)
زمرو:اصطلاح
حافظ ارشد انڍڙ
لطيفيات
هن سنڌ جي تاريخ ۽ شاھ عبداللطيف ڀٽائيءَ جي شخصيت ۽ تعليم تي بہ گهڻو ڪم ڪيو آهي ۽ ان سلسلي ۾ سندس سٺو مطالعو آهي. وٽس سٺي لائبريري بہ آهي، جنهن ۾ ڪيترائي قديم ڪتاب بہ رکيل آهن. هيءُ ڪيترن ئي ملڪن جو مطالعاتي دورو ڪري چڪو آهي.
حوالا
زمرو:1950ع جون پيدائشون
غلام نبي مهيسر
بنيادي تعليم
ڪجهه وقت مدرسي ۾ فارسي پڙهيائين، ٽي درجا سنڌي پڙهيو
لوڪ شاعري
سندس شاعريءَ جو رنگ عوامي هو ۽ اها سنڌ جي ناليوارن راڳين سرمد سنڌي، جلال چانڊئي، چاڪر چانڊئي، ممتاز لاشاري، فوزيا سومرو، گلاب راءِ، گلشير تيوڻي، روبينه حيدري، ابراهيم ڪڇي، مکڻي فقير، قاسم اوٺي، سڪندر سومري، سڄڻ سنڌي، شازيه خشڪ، غلام علي سنديلي، شمن علي ميرالي، ماستر منظور ۽ ٻين فنڪارن ڳائي آهي. حاجي غلام نبي مهيسر ڪيترا حج ڪيا، پهريون پيادل حج 1958ع ۾، ٻه سال 14 ڏينهن پيادل سفر ڪري ڪيائين، ان وقت سندس کيسي ۾ فقط 13 رپيا هئا. حاجي صاحب 5000 کان وڌيڪ شعر چيا، جن ۾ حمد، نعت، منقبت، قصيدا، ڪلام، ڪافيون، غزل ۽ گيت شامل آهن. سندس مولودن جو 500 کان وڌيڪ ڪئسٽون نڪتل آهن.
تصنيفون
سندس پهريون ڪتاب ’ثناءِ سرور ڪائنات‘ 1965ع ۾ ڇپيو، جنهن ڪتاب جا ساڳئـي نالـي سـان 46 ڀاڱا ڇپيا. ان کان سـواءِ سـندس ڇپيـل ڪـتابن هيٺ ڏجن ٿا. سندس فرزند محمد نصير عرف نالي مٺو مهيسر شاعر ۽ نعت خوان به آهي. حاجي غلام نبي مهيسر آخري عمر ۾ سنڌي ادب سنگت ميهڙ جو ميمبر رهيو.
وفات
هن زبردست عاشق رسول صلي اللہ عليه وسلم ثنا خوان بھترين نعت گو شاعر 64 سالن جي عمر ۾ 26 نومبر 2000ع تي وفات ڪئي. ميهڙ لڳ قبرستان ۾ سندس مزار شريف زيارت گاه بڻيل آهي
حوالا
زمرو:شاعر زمرو:سنڌي ماڻھو
74ع
ڊسمبر
زمرو:74ء زمرو:پهرين صدي زمرو:سال
19 رمضان
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رمضان
رومي سلطنت
thumb|350px|رومي سلطنت پنهنجي عروج تي، ڳاڙهو رنگ ۽ نيرو رنگ بالتريیب بعد از تقسيم جي مغربي )اولاهين( رومي سلطنت ۽ بازنطيني سلطنت کي ظاهر ڪري رهيا آهن
قديم زماني جي هڪ سلطنت، جنهن جي گادي جو هنڌ روم ھيو. هن سلطنت جو پهريون بادشاهه آگسٽس سيزر هيو، جيڪو 27 قبل مسيح ۾ تخت تي ويٺو۔ هن کان پهرين روم هڪ جمهوريه هيو، جيڪا جوليس سيزر ۽ پومپي جي گهرو ويڙهه ۽ گائس ماريئس ۽ سولا جي تنازعن جي ڪري ڪمزور ٿي وئي هئي.
گهڻائي هاڻوڪا ملڪ بشمول انگلستان، اسپین، فرانس، اٽلي، يونان، ترڪي ۽ مصر هن عظيم سلطنت جو حصو هيا۔ رومي سلطنت جي ٻولي لاطيني ۽ يوناني هئي۔ اولاهين رومي سلطنت 500 سالن تائين قائم رهي، جڏهن ته اوڀارين يعني بازنطيني سلطنت، جنهن ۾ يونان ۽ ترڪي شامل هيا، هڪ هزار سالن تائين موجود رهي. اوڀارين سلطنت جي گادي جو هنڌ قسطنطنيا هيو.
پنهنجي عروج جي دور ۾ رومي سلطنت 5،900،000 چورس ڪلوميٽرن (2،300،000 چورس ميل) تي پکڙيل هئي۔ اولهندين تهذيبن جي ثقافت، قانون، طرزيات، فن، ٻولي، مذهب، طرز حڪومت، فوجون ۽ طرز تعمير ۾ اڄ به رومي سلطنت جي جھلڪ نظر ايندي آهي۔
تصويرون
رومي سلطنت زمرو:آفريڪا جا اڳوڻا ملڪ زمرو:اولهندي تهذيب زمرو:اطالوي ٻيٽ نما جا اڳوڻا ملڪ زمرو:ايشيا جا اڳوڻا ملڪ زمرو:اڳوڻيون سلطنتون زمرو:تاررخ زمرو:عالمي طاقتون زمرو:قديم آفريڪا جون رياستون زمرو:يورپ جا اڳوڻا ملڪ
آچار ڪاڪو
سنڌ جو ھڪ روايتي ڪردارڪاڪو آچار، جنھن جا گفتا ۽ فيصلا مزاحيه ٽوٽڪن طور بيان ڪندا آھن، پر دراصل اِھي ڏاھپ سان ڀريل ناصحانه نڪتا ھوندا آھن.
1751ع
ڊسمبر
زمرو:سال
بحرين جي آزادي جو ڏينهن
بحرين جي آزادي جو ڏينهن ، بحرين جو قومي ڏينهن آهي. هي ڏينهن 14 آگسٽ 1971ع جي ياد ۾ ملهايو ويندو آهي، جڏهن بحرين جي شهرين گڏيل قومن پاران ڪرايل راءِ شماري کان پوءِ برطانيا کان آزادي حاصل ڪئي هئي. برطانيا ان راءِ شماري کان اڳ، يعني 1960 جي ڏهاڪي ۾ ئي اوڀر سوئيز مان فوجون ڪڍڻ جو اعلان ڪيو هو.
بحرين 16 ڊسمبر 1971ع تي آزادي جو اعلان ڪيو، برطانيا ۽ بحرين جي وچ ۾ ان موقعي تي نئين دوستي جي دستاويزن تي دستخط ڪيا ويا ۽ ٻنهي جي وچ ۾ ٿيل پراڻا مهادا ختم ڪيا ويا.
جيتوڻڪ 14 آگسٽ اهو ڏينهن آهي، جڏهن برطانيا کان بحرين آزادي حاصل ڪئي هئي، پر رياست ان ڏينهن کي قومي ڏينهن ڪري نه ملهائيندي آهي پر 16 ڊسمبر تي بحرين ۾ قومي ڏينهن ملهايو ويندو آهي.
آسامي ٻولي
آسامي (অসমীয়া) هڪ هند-آريائي ٻولي آهي جيڪا بنيادي طور تي اتر اوڀر هندستان جي رياست آسام ۾ ڳالهائي وڃي ٿي، جتي اها سرڪاري ٻولي آهي. اها سڀ کان اڀرندي انڊو-يورپي ٻولي آهي، جيڪا 23 ملين کان مٿي ڳالهائيندڙ ڳالهائي ويندي آهي، ۽ هن علائقي جي گڏيل ٻولي طور ڪم ڪري ٿي.
دروپدي
دروپدي يا پنچالي (سنسڪرت:द्रौपदी, رومانيزڊ: draupadī, lit. 'دروپد جي ڌيءُ')، جنهن کي ڪرشنا، پنچالي ۽ يجناسيني به چيو وڃي ٿو ، هندو مهاڪٿا مهاڀارت جي هيروئن آهي. هوءَ پانچال ديش جي راجا دروپد جي ڌيءُ ۽  پنجن پانڊو ڀائرن - يوڌيشٽر، ڀيم، ارجن، نڪل ۽ سهديو جي گڏيل زال هئي. مهاڀارت جي 9 سهڻي نارين مان هڪ هئي. دروپدي مهاڀارت جي ٻئي اڌ ۾ ھڪڙو غير معمولي ڪردار ادا ڪيو.
ارجن دروپدي کي ’سويمبر‘ ۾ کٽيو ۽ آخرڪار هوءَ پنجن پانڊون جي گڏيل زال بڻجي وئي. جڏهن هن کي ڪاراواس جي گڏجاڻي ۾ هن جا لَٽا پئي لاٿا ويا، تڏهن هن شري ڪرشنا جي پوڄا ڪئي ۽ هن کي ساراهيو، جنهن هن کي ذلت کان بچايو. هن کي پنهنجي وقت جي سڀ کان سُندر ناري بيان ڪيو ويو آهي ۽ ڪيترن ئي ويڙهاڪن جي ناش جي لاء ان جي باري ۾ ڀوشواڻي ڪئي وئي هئي.
دروپدي ۽ سندس ڀاءُ، درشتاديومنا، پنچالا جي بادشاهه دروپد پاران منعقد ڪيل يجنا (باهه جي قرباني) مان پيدا ٿيا. ارجن شاديءَ ۾ سندس هٿ کٽيو ، پر هن پنهنجي سس جي ڀُل جي ڪري پنجن ڀائرن سان شادي ڪئي. ڇاڪاڻ ته دروپدي کي سويمبر ۾ کٽڻ کانپوءِ جيئن ئي پانڊوَن پنهنجي ماتا ڪُنتيءَ کي خوشخبري ٻُڌائي ته ”اسان هڪ شيءِ کَٽي آهي“، ان تي سندن ماءُ جواب ڏنو ته ”سدائين وانگر اها شيءِ توهان پنج ئي ڀائر پاڻ ۾ ونڊي ورڇي کڻو“، ماءُ جو آديش پاڙڻ جي لاءِ پانڊوَن دروپديءَ سان شادي ڪئي. دروپديءَ کي ان فيصلي تي ڏاڍو ڏُک پهتو، ڇوته هوءَ پنجن مڙسن بدران هڪ مڙس وٽ رهنڻ چاهي پي. پوءِ کيس شري ڪرشن کي ڪيل پرارٿنا ياد آئي، جنهن ۾ سندس مُڙس ۾ پنج گڻ هجڻ کپن، ۽ اهي پنج گڻ انهن پنجن ئي پانڊَو ڀائرن ۾ هئا، انڪري سندس اِڇا پٽاندڙ اها شادي درست ٿي هئي. بعد ۾، يوڌيشٽر راجسويا يگيه جي رسم ادا ڪئي ۽ سمراٽ جو درجو حاصل ڪيو، ۽ هوء اندرا پرسٿ جي راڻي بڻجي وئي. هن کي پنج پٽ هئا، هر هڪ پانڊو مان هڪ، جن کي گڏيل طور اپانڊوَ سڏيو ويندو هو. هڪ ڀيري، پانڊوَ جي سئوٽ ۽ ڪوروَ ڀائرن جي سردار دريوڌن کيس ساڙ جي ڪري هستناپور ۾ جوا کيڏڻ جو نيتو ڏنو. يُوڌيشٽر جي راند ۾ دروپدي کي وِڃائڻ کانپوءِ، هوءَ ڪوروَن پاران اپمان ڪيو ويو ۽ ڪرن پاران هن سان زيادتي ڪئي وئي. ڪوروَ راڄڪمار دوشاسنا هن جا ڪپڙا لاهي اُگهاڙو ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي پر ڀڳوان ڪرشن جي مداخلت هن جو مانُ بچايو.
سورة انفطار
سورة انفطار قرآن پاڪ جي 82 سورة، جيڪا مڪي ۾ نازل ٿي، جنهن ۾ 19 آيتون آهن. هن سورة ۾ قيامت جي ڏينهن جو بيان آهي.
حوالا
زمرو:قرآن
دروپدي
بعد ۾، هوء ۽ هن جي مڙسن کي 13 سالن لاء بنواس ڏنو ويو، آخري سال گمنام سان رهڻ لاءِ چيو ويو. ان دوران جئدرٿ سميت ڪيترن ئي مردن کيس تنگ ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. پوشيدگيءَ لاءِ، دروپدي پاڻ کي داسيءَ جي روپ ۾ لڪايو ۽ متسيا جي راڻي سوديشنا جي سيوا ڪئي. ڪيچڪا، بادشاهي جو جنرل، جيڪو پڻ سوديشنا جو ڀاء هو، هن جي لڄ لُٽڻ جي ڪوشش ڪئي، پر ڀيم ڀين انکي قتل ڪيو ويو. ڪرڪشيترا جنگ کان پوءِ، هن جي اپمان جو بدلو ورتو ويو، پر هن پنهنجي پيءُ، ڀائرن ۽ پنجن ٻارن کي ان جنگ ۾ وڃائي ڇڏيو. لڙائيءَ جي پڄاڻيءَ تي، پانڊوَ ۽ دروپدي هماليه ڏانهن هليا ويا ۽ سرڳ ڏانهن هليا ويا. ارجن ڏانهن سندس طرفداري جي ڪري، دروپدي پهرين هئي جيڪا رستي تي ڪري ٿي.
دروپدي جي ڪهاڻي مختلف آرٽس ۽ پرفارمنس لاءِ آڪاس واڻي رهي آهي. سندس زندگيءَ تي ٻڌل ڪيترائي ڪتاب آهن. هندومت ۾، هن کي پنچڪنيا ("پنج ڪنوارين") جي طور تي ساراهيو ويندو آهي، پنج ڪنواريون اهي عورتون جن جي عصمت جا آثار آهن، جن جا نالا پڙهائڻ تي پاپ نشٽ ٿي ويندا آهن. ننڍي کنڊ جي ڪجهه ڀاڱن ۾ دروپدي جو هڪ پنٿ موجود آهي، جتي هن کي ديوي طور پوڄيو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:مهاڀارت_۾_ڪردار زمرو:هندستاني_شاهي_ناري زمرو:ڪرشن_سان_لاڳاپيل_ماڻهو
سورة انفال
سورہ انفال قرآن مجيد جي اٺين سورة، جيڪا مديني منوره ۾ نازل ٿي، جنهن ۾ 75 آيتون آهن. هي سورة -بدر جي جنگ- کانپوءِ نازل ٿي. هن ۾ مسلمانن جي لاءِ غنيمت جي مال جي ورهاست متعلق حڪم ۽ -بدر جي جنگ- جا ڪجهه واقعا به بيان ڪيل آهن. -ان- کان سواءِ جهاد جا آداب ۽ مجاهدن جا فرض، مڪي جي مشرڪن جا رويا به بيان ڪيل آهن. قديم سرڪش قومن جا حوالا ڏئي ٻڌايل آهي ته مومن هميشه سوڀ حاصل ڪندا آهن ۽ خدا جا منڪر شڪست کائيندا آهن.
حوالا
زمرو:قرآن
76ع
ڊسمبر
زمرو:76ع زمرو:پھرين صدي
آچاريه
هي لفظ سنسڪرت ٻوليءَ جي لفظ ”آرت ساريا“ ]آدت= سج + ساريا = روشن[ مان نڪتل آهي، يعني سج جيئن روشن شخصيت. هندو سماج ۾ ”آچاريا“ لفظ وڏي مان ۽ مرتبي وارو آهي. جهڙوڪ: آچاريه گدواڻي، آچاريه ڪرپالاڻي.
پائوس ڪوپي درياهه
ڪينيڊا جي صوبي برٽش ڪولمبيا ۾ وهڻ وارو هڪ درياهه- thumb|ساڄو|280px|پائوس ڪوپي درياھہ جو خوبصورت منظر
انگريزي وڪيپيڊيا
thumb|left|upright=5.0|
انگريزي وڪيپيڊيا آزاد وڪيپيڊيا جو انگريزي نسخو آهي جنهن جي شروعات 15 جنوري 2001ء تي ٿي۔ آگسٽ 2009ء تائين هن ۾ ٽيهه لکن کان وڌيڪ مقالا موجود هيا۔
صارف ۽ ترميمون
زمرو:روئي خط ڄاڻ چيڪلو وڪيپيڊيا زمرو:وڪيپيڊيا بلحاظ ٻولي زمرو:ڄاڻ چيڪلو زمرو:انگريزي ڄاڻ چيڪلو
دوڙ، سنڌ
دوڙ:دوڙ، نوابشاهه (بينظيرآباد) ضلعي جو هيءُ شهر
ڪنهن وقت سنڌ جو اهم واپاري مرڪز رهيو آهي. هيءُ شهر نوابشاهه ۽ پڊعيدن جي وچ ۾ ريلوي لائين تي واقع آهي. ورهاڱي کان اڳ هتي گھڻي تعداد ۾ هندو آباد هئا، جنهنڪري هتي اناج جي واپار جو وڏو مرڪز هو. هن وقت دوڙ کي ٽائون ڪاميٽيءَ جو درجو مليل آهي. دوڙ شهر کان اولهه اتر طرف چند ميلن جي پنڌ تي مشهور بزرگ ابوالحسن ڏاهريءَ جو مقبرو آهي، جنهن جي مزار تي هر سال عرس لڳندو آهي. هتي ڏاهري، جمالي، زرداري، بروهي، مري، ڪورائي، سومرا ۽ ٻين ذاتين وارا وڏي تعداد ۾ آباد آهن. دوڙ ۽ پسگردائيءَ ۾ ديني مدرسن، هاءِ اسڪولن ۽ پرائمري اسڪولن جو جھجھو تعداد آهي. دوڙ ۾ پرائمري توڙي هاءِ اسڪول، بئنڪون ۽ ٻيون سرڪاري آفيسون قائم آهن. دوڙ ۾ سنڌي ادبي سنگت جي شاخ به قائم آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون زمرو:سنڌ جاگرافي اسٽب زمرو: سنڌ جا شھر
معاشي ڍانچو بهتر ڪرڻ لاءِ سهولتون
معاشي ڍانچو بهتر ڪرڻ لاءِ واڌ سهولتون يا اينهانسڊ اسٽرڪچرل ايڊجسٽمينٽ فئسلٽي Enhanced Structural Adjustment Facility - ESAF هڪ اهڙو سرشتو آهي، جنهن تحت غريب ملڪن کي ڏيهان ڏيهي (بين الاقوامي) مالياتي فنڊ طرفان رعايتي قرض ۽ ٻيون سهولتون مهيا ڪيون وڃن ٿيون ته جيئن سندن صحيح نموني سان اوسر ٿي سگهي. جيئن ته پوئتي پيل ملڪن جو اصل مسئلو سندن ادائگين جو بگڙيل توازن آهي، تنهنڪري سندن مالي سهائتا ذريعي انهن ادائگين ۾ توازن پيدا ڪرڻ لاءِ رٿابندي ڪرڻ سميت سندن ادارن ۽ معاشي ڍانچي ۾ بنيادي تبديليون آڻي، انهن کي سڌاري سنواري سندن ترتيب ڏنل وڏين معاشي رٿائن کي ٺيڪ ڪيو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:معاشيات زمرو:ڏيهان ڏيهي لاڳاپا زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
1752ع
ڊسمبر
زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
اسٽيل ٽائون
اسٽيل ٽائون 126 ايڪڙ ايراضي تي پکڙيل علائقو آهي جيڪو پاڪستان اسٽيل مل ۾ ڪم ڪندڙ مزدورن لاءِ ٺاهيو ويو آهي.اسٽيل ٽائون جي ڪناري تي اين 5 نيشنل هائي وي آهي جيڪا ٺٽي کان ڪراچي تائين اچ وڃ لاءِ آهي.هتي جا ويجها علائقا پپري،شاه لطيف ٽائون،گلشن حديد آهن.
هتي جا ماڻهو سنڌي، اردو، پنجابي، بلوچي ۽ سرائڪي ڳالھائن ٿا.
هتي زندگي جون تمام بنيادي سهولتون موجود آهن کيڏڻ لاءِ گرائونڊ، علاج جي لاءِ اسپتالون ۽ تعليم لاءِ اسڪول ۽ ڪاليج موجود آهن. زمرو:ڪراچي جا گردونواح
ھوماٿڪو درياھ
زمرو:برٽش ڪولمبيا جا درياھ
ڪوٽ ڏيجي تعلقو
ڪوٽ ڏيجي تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي خيرپور جو هڪ تعلقو آهي.ڪوٽ ڊيجي جو مشهور قلعو ۽ مھراڻو واري ميرن جي شڪارگاھ ۽ ميرن جو بنگلو ھن تعلقي ۾ واقع آھن.
ديھون
ڪوٽ ڏيجي تعلقي ۾ ڪل 53 ديھون واقع آهن.
21 رمضان
موڪلون ۽ ڏٻ
زمرو:رمضان
77ع
ڊسمبر
زمرو:77ع زمرو:پھرين صدي
1753ع
ڊسمبر
زمرو:سال
ايريل
200px|left|thumb|Ariel ايريل يورينس جو هڪ چنڊ آهي۔ 200px|left|thumb|ايريل، يوررنس کان اڳتي گذري رهيو آهي، جنهن جو پاڇو ڏسي سگهج ٿو۔
22 رمضان
وفاتون
273 ھجري- ابن ماجہ ، سنن ابن ماجہ جو مؤلف،محدث اور مفسر.
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رمضان
التمش جو مقبرو
سلطان شمس الدين التتمش جو مقبرو- قوت -الاسلام- مسجد جي ڀر ۾ دهليءَ ۾ آهي. ٻاهران سنگِ خارا ۽ اندر سنگِ سرخ ۽ ڪٿي ڪٿي سنگِ مرمر لڳل آهي. ديوارن تي خطِ ڪوفي ۾ قرآن پاڪ جون آيتون لکيل آهن. هن تي عاليشان گنبذ به تعمير ٿيل هو، جيڪو سار سنڀار نه ٿيڻ ڪري ڊهي ويو آهي.
الڀو شيخ ٺٽوي
الڀو شيخ ، نائين صدي هجريءَ جو ناليوارو درويش ٿي گذريو آهي. الڀي شيخ جو اصل نالو ڄام مارس هو. هو ڄام نظام الدين سمي جو ناٺي ۽ ڀاڻيجو هو. وٽس تمام گهڻي دولت هئي. سيد حسين شيرازيءَ کان فيض حاصل ڪيائين. الڀي نالي پوڻ جي روايت آهي ته هڪ دفعي پيشاب ڪندي پنهنجي اڳيان سون جي واهي وهندي ڏٺائين. -ان- تي مٽي ۽ -پٿر- وجهي -ان- کي پوري ڇڏيائين. جڏهن اها خبر سندس مرشد کي پئي ، ته اُن کيس ” الڀو “ جو لقب ڏئي ڇڏيو: الڀو معنيٰ جنهن کي لوڀ لالچ نه هجي. الڀو شيخ ، بزرگ درويش هو. کيس ڪيترن ئي بزرگ هستين جي ديدار ڪرڻ جو شرف حاصل هو. پهرين ذوالحج 885هه/1480ع تي وفات ڪيائين. سندس مقبرو -ٺٽي- ۾ آهي.
آچاريا شنڪر
آچاريا شنڪر (780ء-820ء) هندو مذهب جو زبردست عالم ۽ مبلغ، جنهن ويدانيت ۽ لادوئيءَ جي تعليم ڏني. مالابار ۾ جنم وٺندڙ شنڪر آچاريا کي ٻڌمت خلاف زبردست مهم هلائڻ جي ڪري مقبوليت حاصل ٿي. هن ٻڌمت جي عالمن سان ڪيترائي مناظرا ۽ بحث ڪيا ۽ کين مات ڏني. هن هندو مذهب جي پرچار لاءِ درسگاهون به قائم ڪيون. هن ديوتائن ۾ ”برهما“ کي وڌيڪ اهميت ٿي ڏني. هن برهما جي تقدس ۽ ويدن جي تشريح ڪئي آهي. سندس خيال موجب دنيا پنهنجو پاڻ ئي وجود ۾ نه آئي بلڪه برهما جي آتما سان پيدا ٿي. آچاريا شنڪر جي وفات ڪشمير جي ڪيدار ناٿ شهر ۾ ٿي.
اراديت
200px|thumb|Edmund Husserl c. 1900
اراديت (Intentionality) وجودي فڪر ۾، ارادي عمل بہ وڏي اهميت رکي ٿو، ڇو جو عمل ذريعي عقيدي، جذبي، خواهش جهڙن عنصرن تي بحث ڪيو ويندو آهي تہ اهي آهن ڇا؟ ڇا اهي خارجي آهن يا داخلي؟ يعني اهي پيدا ڪيئن ٿين ٿا؟ هنن عنصرن تي سڀ کان اڳ ايڊمنڊ هسرل (1859-1938ع) ۽ برنيٽا ٽيڪاٽپڻي ڪري، پنهنجا نظريا ڏئي چڪا آهن ۽ هي ٻئي نقاد انهن عنصرن کي “اختياري قوت” جو نالو ڏين ٿا.
حوالا
اراديت زمرو:تصور زمرو:خيالن جي تاريخ زمرو:سائنس جو فلسفو زمرو:سائنس جي تاريخ زمرو:عقلي فلسفو زمرو:عقلي فلسفي جو تصور زمرو:علم موجودات زمرو:علميات زمرو:عمل (فلسفو) زمرو:فلسفي جي تاريخ
ارپنا
ارپنا __(Dedication): 100px|thumb|کاٻو|ڪتاب [[ڪُڇان ڪُڄاڙو! خيال ۽ فڪر جي تجديد بابت مقالا|ڪُڇان ڪُڄاڙو! ۾ ليکڪ پاران ڪيل ارپنا]]
ڪا تصنيف، تحرير يا مڪمل ڪتاب، ڪنهن جي نالي ارپڻ يا منسوب ڪرڻ کي انتساب/ارپنا سڏبو آهي. انتساب يا ارپنا اڪثر ليکڪ پنهنجي ڪنهن پياري شخص يا جنهن مان متاثر هوندا آهن، تن جي نالي ڪندا آهن.
حوالا
زمرو:ڪتاب ڊزائين زمرو:ڪتابي اصطلاعون زمرو:ادب زمرو:اشاعت زمرو:ارپنا
حافظ حامد ٽکڙائي
حافظ حامد ٽکڙائي ولد محمد هاشم ميمڻ جو جنم، 1832ع ڌاري سنڌ جي مشهور شهر ٽکڙ ۾ ٿيو.
زندگي
حافظ حامد ٽن ورهين جي عمر ۾ ماتا جي بيماريءَ سبب اکين کان نابين ٿي ويو ۽ ان نابينائيءَ واري بيماريءَ ۾ مبتلا ٿيڻ جي سال اڌ بعد سندس والده به وفات ڪري وئي پر ننڍڙي حامد کي قدرتي صلاحيت هئي. هن قرآن شريف جا 8 سيپارا حفظ ڪري ورتا ۽ ان بعد حرمين شريفين ڏانهن ديار حبيب جي سفر تي روانو ٿي ۽ باقي 22 سيپارا مديني شريف ۾ اٺن مهينن اندر حفظ ڪري ورتائين. آخر 2 حج ڪري واپس وريو۽ ان کان پوءِ به ٽي حج ڪيائين. ان وقت تائين عربي ۽ فارسي نه پڙهيو هو پر پوءِ به سڄو سفرنامو ’مناسڪ الحج‘ منظوم چيائين، جيڪو حالات جي ستم ظريفيءَ ۾ اڳتي هلي گم ٿيو. موٽي اچي حافظ شروعاتي تعليم ملاڪاتيارن ۾ مولوي موسيٰ نظاماڻيءَ وٽ فارسي پڙهيو ’شرح ملا‘ تائين پڙهڻ بعد پهرين ٽنڊي سائينداد جي مولوي ابوالحسن وٽ ۽ پوءِ مٽيارين ۾ عربيءَ جي تعليم حاصل ڪيائين. حافظ حامد عربيءَ جي علم کان فارغ ٿي، ڪجهه وقت تعليم جاري رکيائين، شادي ڪيائين ۽ ان کانپوءِ ڪجهه وقت ڪپڙي جو دڪان هلايائين. ڪپڙي جي جنس ۽ رنگ سڃاڻڻ ۾ اهڙو ته ماهر هو جو جيڪڏهن نالي خاطر چشمو چاڙهي واپار ڪري ها ته ڪوبه گراهڪ ڪڏهن به پروڙي نه سگهي ها ته هيءُ ڪو نابين هو. حافظ حامد جا ’خطبا‘ قصيدن، مسدس ۽ ترجيح بندن جي صورت ۾ مولوي هدايت الله ’مشتاق‘ متعلوي آڳاٽا ڇپائي پڌرا ڪيا هئا. جيڪي سنڌ جي اڪثر ڳوٺن جي مسجدن ۾ جمعي نماز جي موقعي تي پڙهيا ويندا آهن. هن علمي شهرت سان گڏ شاعريءَ ۾ به وڏو نالو ڪڍيو. کيس سنڌي شاعريءَ جو ’جان ملٽن‘ چيو ويندو آهي. انتهائي ذهين ۽ حاضر دماغ شخص هو. هيءُ پنهنجي دور ۾ غزل جو شهنشاهه شاعر ٿي گذريو آهي. شيخ عبدالحليم ’جوش‘ حافظ حامد بابت لکيو آهي ته: ”حافظ حامد، ٽکڙ جو پهريون غزل گو شاعر هو، جنهن نج سنڌيءَ ۾ غزل چيو ۽ بحر وزن جي پوئواري ڪندي پنهنجي ڪلام کي موزون شاعريءَ جي تصنع ۽ تڪلف کان بچايو ۽ عربي ۽ فارسيءَ جي ڳاٽي ٽوڙ لفظن ڪتب آڻڻ کان پاسو ڪيو“.
ادبي اوسر
حافظ حامد ٽکڙائي جي شاعريءَ ۾ لفظن جي سادگي ۽ ڪلام جي رواني خاص خوبيون رهيون آهن. هي فطرتي حسن جي عڪاسي ڪندڙ شاعر هو. حافظ حامد ٽکڙائيءَ سنڌي روايتي غزل ۾ نئين راهه هموار ڪئي، جنهن جو اثر سندس همعصر شاعرن فاضل شاهه ’فاضل‘، خليفي نبي بخش ’قاسم‘، غلام محمد شاهه ’گدا‘ ۽ مير عبدالحسين سانگيءَ به قبوليو. اهڙيءَ طرح سندس شاعريءَ ۾ سنڌي پهاڪا ۽ محاورا، ٺيٺ سنڌي ٻولي جو استعمال، سنڌ جي نيم تاريخي ۽ رومانوي داستانن جا حوالا ۽ سنڌي ماحول جي ترجماني موجود آهي. حامد سنڌ جي نيم تاريخي ۽ رومانوي داستانن کي ايراني غزل ۾ بيان ڪرڻ، سنڌي ماحول ۾ سمائڻ ۾ ڪمال مهارت رکندو هو. ڊاڪٽر عبدالجبار جوڻيجو لکي ٿو ته: ”حامد ٽکڙائي پنهنجي ڪلام ۾ هن سونهن ڀرئي سنسار جا جيڪي پار پتا ڏنا آهن، سي ڪو اکين وارو به مشڪل سان ڏئي سگهي.“
شاعري
حامد ٽکڙائيءَ جي شاعري، غزلن، ڪافين ۽ خطبن تي مشتمل آهي. سندس ديوان جو پهريون حصو ‘ارمغان حامد’ جي نالي سان سندس پٽ محمد هاشم مخلص (1926ع) ۾ شايع ڪرايو هو، جنهن ۾ سندس سنڌي، عربي ۽ فارسي غزل گڏ ڪيل آهن ’ارمغان حامد‘ مڪمل صورت ۾ محمد خان غنيءَ جو فرزند محمد دائود ’تاج‘ ٽکڙائي شايع ڪرائي رهيو آهي. سندس هڪ شعر آهي:
عمر عين (ع) آهي نه ويجهو وطن مٽي ماڙئين ڪير ڏيندم ڪفن، ڪندم شال ڪنڌئين ڌراڙيون دفن، پَکي پارڪر پوندا منهنجا پٿر!
وفات
حافظ حامد سير ۽ سياحت جو شوقين هو ۽ سير سفر ڪندي جوڌپور رياست جي ڳوٺ ڄاريلي درسن واريءَ ۾ 1315هه/1897ع تي وفات ڪيائين.
التحفة الخيائيه
هيءُ ڪتاب ضياءُ الدين شاهه جو لکيل آهي. ڊيمي سائيز واري هن ڪتاب ۾ 40 صفحا آهن. ڇاپو پهريون، رفاه عام پريس، لاهور مان سال 1925ع ۾ ڇپيو.
زمرو:ڪتاب
ڪمپني جو منافعو
thumb|200px|right|[[ڊچ ايسٽ انڊيا ڪمپني جي جھاز ايسٽ انڊيا مين جي ٺھيل ھڪ ڪاپي. اھا دنيا جي ڊويڊنڊ ڏيندڙ پھرين پبلڪ ڪمپني ھئي ]]
ڪمپني جو منافعو يا ڊويڊنڊ:, ، منافعي جو اھو حصو جيڪو ڪارپوريشن  يا ڪمپني  طرفان حصيدارن ۾ ورھايو ويندو آهي ڪارپوريشن پنھنجي حاصل ڪيل منافعي يا زائد آمدني کي ٻيھر سيڙپ ۾ وجھندي آهي تہ ان جو ڪجھ حصو ڌار ڪري حصيدارن ۾ ورھائيندي آهي جنھن کي ڊويڊنڊ سڏيو ويندو آهي. حصيدارن کي اھو منافعو روڪ پئسن ۾ يا بينڪ اڪائونٽ ذريعي ادا ڪيو ويندو آهي. جيڪڏهن ڪارپوريشن ۾ ڊويڊنڊ جي ٻيھر سيڙپڪاري جو پلان ھوندو آھي تہ انھن حصن جي ٻيھر خريداري پڻ ٿيندي آھي. ڊويڊنڊ يا منافعي تي انڪم ٽيڪس حصيدار جي ذمي ھوندي آھي. ڊويڊنڊ حصيدار جي في حصي مطابق مقرر رقم مطابق ورھايو ويندو آهي. پبلڪ لميٽيڊ ڪمپني نہ رڳو منافعو مقرر وقت تي ورھائيندي آهي پر ڪڏهن ڪڏهن ان وقت کان اڳ بہ مخصوص منافعو يا اسپيشل ڊويڊنڊ بہ جاري ڪنديون آهن جيڪو مقرر شيڊول واري ڊويڊنڊ کان مختلف ھوندو آھي.لفظ ڊويڊنڊ لاطيني ٻولي جي لفظ ڊويڊنڊم مان نڪتل آهي جنھن جي معني آهي: شئي جيڪا ورھائي وڃي۔
تاريخ
ڊچ ايسٽ انڊيا ڪمپني يا وي او سي (VOC) پھرين پبلڪ ڪمپني آھي جنھن ڊويڊنڊ ڏيڻ جي شروعات ڪئي ھئي. ان ڪمپني في حصي جي مقرر ڪيل رقم جو 18 سيڪڙو جي برابر رقم بطور ڊويڊنڊ حصيدارن کي 1602 کان 1800 عيسويءَ تائين 200 سال ادا ڪيو.
آچاريه آسودومل گدواڻي
آچاريه آسودو مل سنگت راءِ گدواڻي، سنڌ جي انهن آڳاٽن ليکڪن مان هو، جن سنڌي نثر ۽ ڪهاڻيءَ کي نئون رنگ ڏنو. هو 23 مارچ 1898ء تي ڪراچيءَ ۾ ڄائو، مئٽرڪ ڪراچيءَ مان ڪري، اعليٰ تعليم لاءِ بمبئيءَ ويو، جتان بي. اي ڪري، 1896ء ۾ ڪراچيءَ واپس وريو. هن پهريائين روينيو کاتي ۾ نوڪري ورتي، پر ڪجهه عرصي کان پوءِ اها ڇڏي، هڪ خانگي اسڪول ۾ ماستر ٿيو. هو پنهنجي صلاحيتن سان ترقي ڪري ڪاليج ۾ پروفيسر ٿيو، جتان 1939ء ۾ پينشن ورتائين.
زمرو:شخصيتون
اتر بحرالڪاهل معاهدي واري تنظيم
نارٿ ايٽلانٽڪ ٽريٽي آرگنائيزيشن:; ناٽو اتر بحرالڪاهل معاهدي واري تنظيم :   هڪ بين السرڪاري تنظيم جو وجود سرد جنگ جو نتيجو هو. يورپ ۾ سوويت اثر کي ختم ڪرڻ ۽ آمريڪي مفادن کي بچائڻ لاءِ سُست سمنڊ (بحرالڪاهل ) جي اتر جي ملڪن هڪ ٺاھ تي صحيون ڪيون، جنهن کي نيٽو چيو وڃي ٿو. ان ٺاھ تي 4 اپريل 1949ع ۾ واشنگٽن ڊي-سي ۾ صحيون ڪيون ويون. شروع ۾ هي ٺاھ بيلجيم، ڪئناڊا، ڊينمارڪ، فرانس، آئس لينڊ، اٽلي، لڪسمبرگ، هالئنڊ، ناروي، پورچوگال، برطانيا ۽ آمريڪا جي وچ ۾ ٿيو هو. ترڪي ۽ يونان 1952ع ۾، جرمني 1955ع ۾ ۽ اسپين 1982ع ۾ هن ٺاھ ۾ شموليت اختيار ڪئي. اهو هڪ قسم جو دفاعي ٺاهه آهي، جنهن ۾ هر ميمبر ملڪ کي سلامتيءَ جي ضمانت ڏيندي چيو ويندو آهي، ته ڪنهن به رڪن ملڪ خلاف اڳرائيءَ جي صورت ۾ باقي رڪن ملڪ گڏجي ان جي حفاظت ڪندا. نيٽو جي سيڪريٽري ’لارڊ اسمي‘ نيٽو تنظيم بابت دلچسپ تذڪرو ڪندي چيو هو ته: هن اتحاد جو مقصد سوويت يونين کي دُنيا جي اهم هنڌن تان ٻاهر ڪڍي، آمريڪي دخل کي وڌائڻ ۽ جرمنيءَ کي دٻاءَ هيٺ رکڻ هو. جيتوڻيڪ ”جرمن ڀت“ جي ڪِرڻ کان پوءِ هن اتحاد پنهنجو پُراڻو رنگ مٽائي اوڀر يورپ جي ڪيترن پراڻن ويرين سان نه رڳو سنگت رکي، پرکين نيٽو جو ميمبر به بڻايو. هاڻوڪي دور ۾ عراق ۽ افغان مسئلن جي ڪري نيٽو جو ڪردار نئين سر طئي ٿيو آهي ۽ آمريڪي سرواڻي ۾ اهو اولھ جي قومن جو سياسي، فوجي توڻي معاشي طرح ”سرواڻ اتحاد“ بنجي چڪو آهي. پنهنجي قيام کان پوءِ، نيٽو پنهنجي ميمبرن جي انگَ ۾ 7 ڀيرا واڌارو ڪيو آهي، جنهن جي نتيجي ۾ البانيا، بلغاريا، ڪروشيا، چيڪ ريپبلڪ، اسٽونيا، سلاويڪيا، ترڪي، اسپين، ليٽويا، لٿوئانيا، پولنڊ ۽ رومانيا سندس ميمبر بڻيا. ان تنظيم جو مرڪز بيليجم جي شهر ’برسلز‘ ۾ آهي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:ملڪ زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:عالمي لاڳاپا
23 رمضان
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رمضان
1754ع
ڊسمبر
زمرو:سال
78ع
ڊسمبر
زمرو:78ع زمرو:پھرين صدي
24 رمضان
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رمضان
79ع
ڏڻ ۽ عام موڪل
زمرو:79ع
الجماعت اخبار
سنڌي ٻوليءَ ۾ نڪرندر هفتيوار -اخبار-، جيڪا پهرين -آڪٽوبر- 1938ع تي سيد صدرالدين شاهه بخاريءَ شڪارپور مان -جاري- ڪئي. هيءَ -اخبار- ڀرچونڊيءَ واري پير جي جماعت ”احياءُ -الاسلام-“ جي ترجمان هئي. -اخبار- شروع ۾ ”ديوي پرنٽنگ پريس“ ۽ پوءِ ”شڪارپور اليڪٽرڪ پريس“ مان ڇپبي هئي. 1947ع ۾ جڏهن پير آف ڀرچونڊيءَ جي تحريڪ سرد ٿي وئي، تڏهن شاهه صاحب هيءَ -اخبار- سيد سرور علي شاهه گيلانيءَ کي وڪرو ڪري ڏني، جنهن سال کن ته شڪارپور مان ئي ڪڍي، پر پوءِ -ان- کي ڪراچيءَ کڻي ويو ۽ اتان 1961ع تائين اردوءَ ۾ ڪڍندو رهيو. انهيءَ سال ئي سيد سرور شاهه جي وفات کان پوءِ هيءَ -اخبار- -بند- ٿي ويئي.
پاڪستان جا ضلعا
ھن مضمون ۾ جدت آڻڻ جي ضرورت آھي. (ڊسمبر 2019ع)
تاريخ
2001ع کان اڳ پاڪستان ۾ ڪل 106 ضلعا ھا پر ڪراچي جي تمام ضلعن اوڀر، اولھ، ڏکڻ، مرڪز ۽ ملير کي ضلعي ڪراچي ۾ ضم ڪرڻ سان انھن جي تعداد گھٽجي ڪري 102 رھجي وئي۔ ڊسمبر 2004ع ۾ سنڌ ۾ 4 نون ضلعن جي قيام سان ھي تعداد ھڪ ڀيرو ٻيھر وڌي ڪري 106 ٿي وئي۔ انھن نون ضلعن جي حوالي سان ڪي به انگ اکر دستياب نہ آھن۔ انھن ضلعن ۾ عمر ڪوٽ 2000ع کان اک به ضلعو ھو جڏھن ته ڪشمور، قمبر ۽ ڄامشورو پھريون ڀيرو ضلعا بڻيا۔ مئي 2005ع ۾ حڪومت پنجاب ضلعي شيخوپوره جي تعلقي ننڪانہ صاحب کي ضلعي جو درجو ڏنو جنھن جي باري ۾ انگ اکر به دستياب نہ آھن۔ پنجاب ۾ ھڪ نئون ضلعو چنيوٽ به ٺھيو آھي جيڪو فيبروري 2009ع ۾ قائم ڪيو ويو۔ آزاد ڪشمیر ۾ 10 جڏھن ته گلگت ۽ بلتستان ۾ 9 ضلعا آھن۔
ان طريقي سان صوبن جا 114 ضلعا، آزاد ڪشمير جا 10 ۽ گلگت بلتستان جا 9 ضلعا ملائي ڪري پاڪستان ۾ ڪل 128 ضلعا آھن۔ ان کان علاوه قبائلي علائقن جون ست ايجنسيون به آھن جن جي الڳ حيثيت آھي۔
خيبر پختونخوا
نوٽ: تازو فرنٽيئر ريجنس جا 7 ضلعا وفاقي منتظم شده قبائلي علائقا خيبر پختونخوا ۾ ضم ٿيا. آبادي ۽ ايراضي لاڳاپيل ضلعن ۾ شامل ڪئي وئي آھي.
پنجاب
ساڄو|450px
سنڌ
thumb|600x600px
آزاد ڄمون ۽ ڪشمير
thumb|ڪشمير جا ضلعا
حوالا
پاڪستان جا ضلعا زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست جي فهرست زمرو:فهرستون
1755ع
ڊسمبر
زمرو:سال
زوزانا چاپوتووا
زوزانا چاپوتووا ، (Zuzana Čaputová پيدائش 21 جون 1973ع) هڪ سلوواڪ سياستدان، وڪيل ۽ جدوجهد ڪندڙ آھي. چاپوتووا ملڪ جي نئين صدر چونڊجي وئي، 15 جون 2019 تي قسم کڻندي. چاپوتووا ملڪ جي پهرين عورت صدر هوندي، انهي سان گڏ سلوڪيا جي تاريخ ۾ 45 سالن جي ننڍي عمر واري صدر جو اعزاز پڻ ماڻيائين،
هن پنهنجي شهر پيزينڪ ۾ زمين تي زهر فهلائڻ خلاف هڪ ڏهاڪو ڊگهي جدوجهد سبب وڏو نالو ڪمايو. جنهن ڪري هن کي 2016 گولڊ مين ماحولياتي انعام سان مڻ نوازيو ويو.
ڪيريئر
زوزانا
ايوارڊ ۽ نامزدگي
زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:جيئريون شخصيتون زمرو:شخصيتون
قاضي احمد
قاضي احمد شهيد بينظيرآباد ضلعي جو شهر آهي، هن شهر کي تعلقي جي حيثيت حاصل آهي. هي شهر سڪرنڊ ۽ موري کي ڳنڍيندڙ اهم شاهراء تي موجود آهي. قاضي احمد پنهنجي مشهور ناز باغ جي ڪري سڃاتو وڃي ٿو. گرمين ۾ قاضي احمد شهر جو گرمي پد 51 سينٽي گريڊ تائين پهچي ويندو آهي. هي شهر زرعي زمينن جي وچ ۾ آهي. زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
80ع
ڊسمبر
زمرو:80ع زمرو:پھرين صدي
ارڌ ناگري رسم الخط
ارڌناگري رسم الخط ___ (Ardha Nagri Script):
اها رسم الخط ناگري اجين ڀاٽي راجپوتن وٽ هلندڙ هئي. ان رسم الخط کي ”ڀٽاجاري“ به چيو ويندو هو. اھو مالوا جي ناگري ۽ ماتريڪا جي سدڌا رسم الخط جو ميلاپ آھي جيڪو اجين ۾ مروج ھيو.
البيروني
ابو ريحان محمد ابن احمد البيروني سائنس جيڪو دنيا ۾ مختصر نالي البيروني  سان مشهور آهي، روسي ترڪستان جي مشهور شهر ”خوارزم“ جي هڪ ننڍڙي ڳوٺ ”بيرون“ ۾ تاريخ 366هه مطابق 976 ۾ ڄائو. ان وقت خوارزم جي رياست تي سندس وڏن، احمد بن محمد بن عراق جي حڪمراني هئي .سندس مادري زبان خوارزمي ٻولي ھئي.
نالي جي معني
لفظ ”ابو ريحان“ جي لغوي معنا آهي: ”نازبوءِ جو پيءُ“. البيرون فارسي ٻوليءَ ۾ ٻاھرين ضلعي کي چوندا آهن.
ننڍپڻ ۽ تعليم
هي ننڍپڻ کان ئي ڏاڍو ذهين هو. هي اهو دور هو، جڏهن خوارزم جي علمي ۽ تمدني ترقي اوج تي پهتل هئي ۽ هن علائقي جي ڪنڊ ڪڙڇ ۾ عالمن جو وڏو انگ هر وقت علم ڏيڻ ۽ پرائيڻ ۾ رڌل رهندو هئو. ابو ريحان به پنهنجي زندگيءَ جو شروعاتي دور ڳوٺ ۾ ابو نصر منصور بن عليءَ جي صحبت ۾ گذاريو. جنهن وٽان رياضي، مساحت ۽ هندسه (انگن) وغيره جي علمن ۾ ڪافي مهارت حاصل ڪيائين. گهڻو ڪري پنهنجن ڪلاسين کان فڪر ۽ فلسفي ۾ گوءِ کڻي ويندو هو .ھن خوارزم ۾ زندگي جا پھريان پنجويھ سال فقه، دينيات، گرامر، علم رياضي، علم فلڪيات، طب، فلسفي ۽ طبعيات ۽ ٻين سائنسن جي تعليم حاصل ڪئي.
سياحت
البيروني جڏهن پاڻ ڀرو ٿيو، ته دنيا جي سير ۽ سياحت جو شوق جاڳيس، جنهن ڪري ديس ڇڏي پرديس ڏانهن پنڌ پيو. دنيا جو ڳچ حصو گهميو ۽ آخر هندستان پهتو. هندستان جي ڪنڊ ڪڙڇ ۾ ڦرندو رهيو. سنڌ ۽ پنجاب ۾ به ڪجهه وقت رهيو. بنارس ۾ مشهور ساڌن ۽ پنڊتن جي صحبت مليس. کانئن سنسڪرت ۽ هندي ٻوليون سکيو ۽ قديم سنڌ جي حدن، مثلاً ملتان جي ايراضيءَ ۾ پهتو ۽ مقامي تهذيب، ويدانيت ۽ فلسفي جو ڳوڙهو اڀياس ڪيائين. ان کان سواءِ سرياني، عربي، فارسي ۽ يوناني ٻولي جي ڀلي ڀت ڄاڻ حاصل ڪيائين. هندستان جي سفر جي باري ۾ ”ڪتاب الهند“ نالي هڪ اهم ڪتاب لکيائين، جنهن ۾ هند ۽ سنڌ جي تهذيب ۽ تمدن بابت تفصيلي ۽ معلوماتي احوال ڏنائين. هن قديم سناتن ڌرم جي حوالي سان لکيو آهي ته: ”هندو موحد آهن، هندو ڌرم جي بنيادي تعليم ۾ بت پرستيءَ جي سکيا ڪا نه ٿي ڏني وڃي. هندو سڌريل، ايماندار ۽ علم وارا آهن، جن جي فلسفي مان يونان، مصر ۽ عرب جي عالمن تمام گهرو اثر ورتو .“ اهڙيءَ طرح اڳتي هلي سنڌ جو ذڪر ڪندي لکيو اٿس: '''”هتي جي ٻولي بلڪل نرالي رنگ ۽ ڍنگ جي آهي .“ هن ڪتاب ۾ ان وقت سنڌ ۾ لاڳو ڏينهن، مهينن، پسار جي شين ۽ عام شين جا مشهور ۽ لاڳو نالا به ڏنا آهن، جيڪي خاص طرح سنڌي ٻوليءَ سان لاڳاپيل آهن. انهن مان سنڌي ٻوليءَ جي قدامت ۽ لغوي وسعت جو بخوبي ڪاٿو لڳائي سگهجي ٿو. هن سنڌي رسم الخط ۽ سنڌي ڪئلينڊر جو به پنهنجي ڪتاب ۾ ذڪر ڪيو آهي، جيڪو مارچ مهيني ۾ شروع ٿئي ٿو .'''لاڳيتن سفرن جي مشڪلاتن، سندس ذهن ۽ خيالن کي ڪافي متاثر ڪيو. پاڻ سمورين تڪليفن کي درگذر ڪندو ۽ مصيبتون سهندو، ايران کان اچي نڪتو. ايران ۾ ”ري“ شهر ۾ ڳچ عرصو رهي وري ڪنهن ٻيءَ منزل جو ڳولائو ٿيو.
محمود غزنوي جي درٻار ۾
جڏهن سلطان محمود جرجان فتح ڪيو، ته البيرونيءَ کي به ساڻ غزنيءَ پاڻ سان وٺي آيو ۽ پنهنجي خاص درٻارين ۾ رهايائينس. ترڪ نسل جو سلطان محمود غزنوي جو 998ع کان 1030ع تائين حاڪم رھيو. ان 1017ع ۾ خوارزم فتح ڪيو جيڪو ھن وقت ازبڪستان جو شھر خيو سڏجي ٿو. فتح بعد ان البيروني کي افغانستان ۾ پنھنجي درٻار جو نجومي ۽ فلڪياتي ماھر طور شامل ڪيو. 1022 کان 1030 جي وچ ۾ ھي سلطان محمود سان اتر انڊيا تي ڪيل حملن دوران ساڻس گڏ رھيو ۽ ان سفرن کيس ڏجن سالن تائين ھندو مذھب ۽ فلسفي کي سمجھڻ جو موقعو فراھم ڪيو. ھن برھمڻن سان ملاقاتون ڪيون ۽ انھن جي مقدس ٻولي سنسڪرت سکيو. ھن جي انھن ڪاوشن جو نتيجو ڪتاب الھند جھڙي بي مثال شاھڪار جي صورت ۾ ٿيو جيڪو ھن 1031 ۾ غزني ۾ پھچڻ بعد مڪمل ڪيو.
عالمن جي صحبت ۽ علمي ڪاوشون
ابو ريحان کي پنهنجي دور جي مشهور عالمن کان فيض حاصل ڪرڻ جو موقعو مليو، جنهنڪري لاڳيتو تعليم ۽ تحقيق هن کي ، هڪ ممتاز ۽ ناليواري حيثيت جو مالڪ بڻائي ڇڏيو. سندس لکيل ڪتابن جو ڳاڻيٽو 150 جي لڳ ڀڳ آهي ۽ انهن جي ٿولهه ويهه هزار صفحن کان وڌيڪ آهي. رياضي (انگي حساب)، مناظر ارض، نجوم، هيئت، مناظر، ارض، جواهر شناسي (ڪيميا)، آثار قديمه، تاريخ ۽ تمدن، مذهب، قانون، جاگرافي ۽ فلسفو وغيره سندس دل وٽان موضوع هئا. علمي اعتبار کان هندستان جا عالم کيس ”وديا ساگر“ (علم جو سمنڊ) سڏيندا هئا. سندس مشهور تصنيفن ۾: ”الاثار الباقية“ ۽ ”قانون المسعودي“ شمار ٿين ٿا. البيرونيءَ جي رياضي، هيئت ۽ نجوم جي علمن ۾ گهري دلچسپي رهي. ساڳئي وقت سائنس جي ميدان ۾ سندس شمار عظيم مسلمان سائنسدانن ۾ ٿئي ٿو، جن جي عظمت ۽ تدبر جو احاطو عالم انسانيت تائين پکڙيل آهي. اهو ئي سبب آهي جو سندس علمي ڪارناما رهنديءَ دنيا تائين قائم رهندا. سندس شخصيت پنهنجي جامعيت ۽ هم گيريءَ جي اعتبار کان افضل هئي. اسلام جو پوئلڳ ۽ مستقل ارادي رکڻ سبب پنهنجن ڪتابن ۾ ڪڏهن به هندو يا عيسائي مذهبن تي ڪنهن به قسم جي تنقيد نه ڪيائين. علم هيئت جي باري ۾ کيس وڏي استادي مليل هئي، جنهنڪري صحيح جواب ٻڌائڻ ۾ دير نه ڪندو هو. انهيءَ لحاظ کان کيس ”جادوگر“ سڏيندا هئا. علم نجوم جي ڄاڻ بابت به سندس اڳڪٿيون بلڪل سچيون ثابت ٿيون. سلطان محمود غزنويءَ کي ”نجوم“ تي اعتبار نه هوندو هو، پر ابو ريحان جي پيشنگوين کان سئو سيڪڙو متاثر ٿيو .ھن جي ھمدردي افريغيان خاندان سان ھيون جنھن کي 995ع ۾ مخالف ماموني خاندان ھٽائي پاڻ حاڪم ٿي ويا جنھن ڪري ھن پنھنجو علائقو ڇڏي بخارا ۾ رھڻ شروع ڪيو ۽ ساماني حاڪم منصور ٻيون پٽ نوح جي علائقي ۾ آيو جتي ھن ابوعلي سينا سان خط و ڪتابت جي شروعات ڪئي. علم طبعيات ۾ البيروني ميڪانيت ۾ تجرباتي سائنسي طريقي کي متعارف ڪرايو ۽ ميڪانيڪي سائنس ۾ سڪون (static) ۽ حرڪت (dynamic) کي ملائڻ جو خيال پيش ڪيو. ھن پاڻياٺي سڪون (hydrostatics) کي حرڪت (dynamics) سان ملائي پاڻياٺي حرڪت (hydrodynamic) کي پيدا ڪيو. ھن ڪثافت يا گھٽائي، وزن ۽ ڪشش ثقل کي جاچڻ جا نوان طريقا متعارف ڪرايا. ھن روشني ۽ حرارت جا مختلف مفروصا پڻ پيش ڪيا. جيتوڻيڪ ھن پنھنجي تحقيق ۾ طبعيات کي مرڪز نہ بڻايو ھيو پر ان علم جون جھلڪيون ھن جي لکڻين ۾ موجود ھيون. 200px|thumb|البيروني جي فلڪيات تي لکيل ڪتاب مان ورتل ھڪ تمثيلي خاڪو جنهن م چنڊ جا مختلف مرحلا ڏيکاريل. 200px|thumb|ڌرتي جي گولي ۽ ان جي نيم قطر ۽ گھيري جي ماپ جي تخميني لڳائڻ جي البيروني واري تجويز ۽ طريقي جو تمثيلي خاڪو البيروني پنھنجي ڪل 146 ڪتابن مان 95 ڪتاب علم فلڪيات، علم رياضي ۽ انھن سان لاڳاپيل جاگرافي تي لکيا. ھن جي مذھبي عبادت سان لڳاء ھن ۾ علم فلڪيات جي تحقيق جو جذبو پيدا ڪيو. نماز لاء ان وقت مقدس مذهبي جاين جو صحيح رخ ڄاڻڻ جي طريقي جي ضرورت ھئي ۽ درست طريقي لاء فلڪياتي معلومات ئي ھڪ ذريعو ھيو. ھي ستارن جي گردش جي قسمت تي اثر جي خيال کي ڪوڙي جادوگري قرار ڏئي رد ڪيو. ھن مسلمان ليکڪن جي زمين جي گردش جي قياس آرائي تي اھا ڳالھ مڃي تہ ان وٽ ان خيال کي ثابت ڪرڻ يا رد ڪرڻ جو ڪو دليل ڪونھي پر ھن زمين جي گردش جي خيال جي حق ۾ راء ڏني. ھن طبي دواسازي تي بہ تحقيق ڪئي ۽ ڪتاب سيداله في الطب نالي ڪتاب ۾ پنھنجي دؤر جي سمورين ڄاتل دوائن جو ذڪر ڪيو. ھن شامي، يوناني، بلوچي، فارسي، افغاني، ڪرد ٻولين جي دوائن جي ھم معنيَ نالن جي فھرست پڻ تيار ڪئي.
لاڏاڻُو
محمود غزنوي لاڏاڻي (421هه /1030ع) کانپوءِ سندس پٽس شاهه مسعود غزنويءَ به البيروني جي ساڳي عزت ۽ احترام ڪندو آيو. اتي سندس سڃاڻپ مامون رشيد ۽ بوعلي سينا سان به ٿي، جيڪي سندس علمي فضيلت سبب شاگرد بڻيا. ابو ريحان، غزنيءَ ۾ رهندي گهڻا ئي ڪتاب لکيا، نيٺ لاڳيتو جاکوڙ کان پوءِ، پنجهتر ورهين جي عمر ۾ تاريخ 3 رجب المرجب سن 440هه مطابق 12 ڊسمبر 1048ع تي غزنيءَ ۾ وفات ڪيائين.
ڪتاب الهند
محقق اَبورَيحان البيرُونِي, جنهن ڪيترن ئي علمن ۾ ڪتاب لکيا ۽ خاص طرح پنجين صدي هجريءَ جي شروع ۾ هندستان بابت ’ڪتاب الهند‘ لکيائين، جنهن ۾ ڪتب آندل ڪي مقامي لفظَ ۽ محاورا ’سنڌي ٻوليءَ‘ سان ملن ٿا.
حوالا
زمرو:اسلام زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ زمرو:سائنسدان زمرو:سنڌ زمرو:شخصيتون زمرو:ڀارت
برتري
اثر, داٻو, برتري يا اِنفلوئنس (Influence) اصل ۾ لاطيني ٻولي جي لفظ influentia مان ورتل هي اصطلاح ڪنهن به شخص، تنظيم، سگهاري قوت وٽ موجود صلاحيت جي نشاندهي ڪري ٿو، جنهن ذريعي اُها ڪنهن ٻئي شخص، تنظيم ۽ رياست جي فيصلن، روين، راين ۽ لاڙن تي اثرانداز ٿي کيس پنهنجي مرضيءَ مطابق هلڻ تي مجبور ڪري سگهي. بين الاقوامي لاڳاپن ۾ ان صلاحيت کي ’اثر جي دائري‘(Sphere of Influence) جي ذريعي بيان ڪيو وڃي ٿو. يعني اهڙو علائقو يا پرڳڻو، جنهن تي ڪنهن به رياست، تنظيم يا اختياريءَ کي سياسي، ثقافتي، معاشي ۽ فوجي حوالي سان اثر حاصل هجي. عام طور تي اها حاصلات اثر رکندڙ ۽ اثر قبول ڪندڙ وچ ۾ ٿيل ڪن رواجي معاهدن هيٺ ڏسڻ ۾ ايندو آهي، پر هروڀرو ڪنهن خاص معاهدي يا انتظام جي ضرورت نه آهي. ان قسم جو لاڳاپو بنا ڪنهن لکت ۾ ٿيل انجام جي به ٿيڻ جوڳو (ممڪن) آهي. جيتوڻيڪ ان قسم جو لاڳاپو جڏهن چوٽيءَ تي پهچندو آهي، ته اثر هيٺ آيل رياست جي حيثيت ڏَنَ- ڀرو، بيٺڪ يا نيم ٻانهي رياست جهڙي ٿي ويندي آهي. هيڻين رياستن مٿان سگهارين رياستن/قومن جي اثر وارو معاملو ڏاڍو پراڻو آهي ۽ اڄ به ’سپر پاورز‘،’گريٽ پاورز ۽ ’مڊل پاورز‘ جي نالي ۾ قائم آهي. ’اثر‘ جا مختلف قسم ٿيندا آهن. ٻي وڏي ويڙھ واري دور ۾ جاپان ڪوريا 1910ع کان 1945ع تائين ، ويٽنام، منچوريا، تائيوان ۽ چين تي پنهنجو اثر سڌي سنئين حڪومت قائم ڪرڻ ذريعي رکيو ( جيتوڻيڪ جاپان 1895ع کان تائيوان تي قبضو برقرار رکيو ، پر 1945ع ۾ ٻيهر چين پنهنجي حڪومت قائم ڪئي) ، جڏهن ته ڪيوبا سوويت روس کان پري هوندي به سندس اثر هيٺ رهيو. ٻئي طرف ايران ۽ ٿائيلينڊ وري اهڙا ملڪ آهن، جيڪي ’بفر رياستون‘ هجڻ ڪري هڪ ئي وقت ٻن سگهارين طاقتن ترتيبوار سوويت روس، برطانيا، فرانس ۽ برطانيا جي اثر هيٺ رهيا. ساڳي طرح جرمني ٻن حصن ۾ ورهائجي ٻن عالمي طاقتن جي اثر هيٺ رهيو.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:ملڪ زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:عالمي لاڳاپا
26 رمضان
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رمضان
عبدالماجد ڀرڳڙي
عبد الماجد ڀرڳڙي سنڌي ٻولي ۾ ڪمپيوٽنگ جو باني آهي. هو لاڙڪاڻو سنڌ پاڪستان سان تعلق رکي ٿو، ۽ هاڻي سياٽل ۾ رھي ٿو. 1987-88 کان سندس ڪم ذاتي ڪمپيوٽرن تي سنڌي جي استعمال کي فعال بڻايو ۽ سنڌي اشاعتي ادارا ۽ اشاعتي صنعت ۾ انقلاب آندائين.
ابتدائي زندگي
ڀرڳڙي 8 فيبروري 1948 ع تي غلام نبي ڀرڳڙي، لاڙڪاڻو جي تعلقي شهداد ڪوٽ (هاڻي قمبر شهداد ڪوٽ) ضلعي، پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ جو حصو جي ڳوٺ ۾ پيدا ٿيو. سندس پيء، عبدالغفور ڀرڳڙي، هڪ وڪيل، سياستدان ۽ اديب هو. سندس ماء، خورشيد بانو، هڪ گھريلو عورت هئي.
تعليم
ڀرڳڙي لاڙڪاڻو ۾ سندس پرائمري تعليم مڪمل، پهرين PV اسڪول ۾ ۽ بعد ۾ شاهه محمد اسڪول ۾. هن ميونسپل هاء اسڪول ۾ سندس ثانوي تعليم شروع ڪئي ۽ گورنمينٽ هاء اسڪول لاڙڪاڻو ۾ ان کي مڪمل ڪيو.
هو سنڌ يونيورسٽي ويو، جتي هن B.A عام تاريخ ۾ اعزاز سان حاصل ڪئي،. هن ان کان پوء پاڪستان جي اعليٰ خدمتن جي امتحانن لاء تيار ٿيڻ جو فيصلو ڪيو ۽ لاڙڪاڻو ۾ قانون واري ڪاليج ۾ قانونن جي بيچلرس (LL.B.) پروگرام لاء داخلا گھري.
1983ع ۾، هو ايريزونا يونيورسٽي ٽوسان جي ايم بي اي پروگرام ۾ داخل ٿي. ھو ناڻي ۾ هڪ زور سان 1985ع ۾ گريجوئيٽ ٿيو. اهو ايريزونا يونيورسٽي ۾ پنهنجي پڙهائي دوران هو ته هن کي ڪمپيوٽر ٽيڪنالاجي کي متعارف ڪرايو ويو.
بنارس چوڪ
بنارس چوڪ ڪراچي ,اورنگي ٽائون جو هڪ علائقو آهي جتي سنڌي، مهاجر، پٺاڻ، پنجابي، سرائڪي ،ميمڻ ۽ بوهري آباد آهن. هتان جي 99 سيڪڙو آبادي مسلمانن تي مشتمل آهي.
دولتپور
دولتپور شهيد بينظيرآباد ضلعي ۾ موجود هڪ شهر آهي. هن کي تعلقا هيڊڪوارٽر جي حيثيت حاصل آهي. هي نيشنل هاءِ وي ۽ سنڌو درياءِ جي ڀر ۾ واقع آهي. ھن شھر ۾ مختلف ڳوٺ اچي وڃن ٿا جن ۾ ڳوٺ ڇر. دريڙي، ڳاھنڊ، ڳوٺ ڊٻائي راهو بهار ڪور، ڳوٺ محمود اوٺو، مٺا خان جوکيو، رضا محمد ڏاھري، فيض محمد پلي، گوٺ کٽڻ ڏاھري، نوحجا، وغيرہ شامل آھن.
ھن شھر ۾ ٻہ اھم تاريخي  جايون موجود آھن.
زمرو:پاڪستان جاگرافي اسٽب زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون زمرو:سنڌ جاگرافي اسٽب
عبدالماجد ڀرڳڙي
ڪاروھنوار واري زندگي
جولاء 1974ع ۾، هن کي هڪ انڪم ٽيڪس آفيسر طور لاڙڪاڻو ۾ ڀرتي ڪيو ويو. هو اتي ٽن سالن لاء رھيو. 1977ع ۾، ھن کي حيدرآباد منتقل ڪيو ويو،۽ بعد ۾ ڪراچي 1980ع ۾.
هو 1980-83 کان موڪل تي ويو، ۽ جڏهن موڪل تي، هن کي انڪم ٽيڪس جي اضافي ڪمشنر ڏانھن فروغ ڏنو ويو. پنهنجي موٽڻ تي، هن کي ڪراچي ۾ ڀرتي ڪيو ويو. 1990ع ۾، هو پاڪستان جي بين الاقوامي ايئر لائن تي معاشي خريدارين لاءِ جنرل مينيجر ٿيو. تقريبن ڇهن مهينن کان پوء، هو پگھار کان سواء موڪل تي ويو ۽ آمريڪا ويو. اتي، هڪ سليڪان ويلي فرم، ايڊوانسڊ سرچ، لاء هڪ صلاحڪار ۽ مشير جي طور تي نوڪري جي آڇ ڪئي هئي، جيڪا ھڻ قبول ڪئي.
سنڌي ڪمپيوٽنگ
1987ع ۾، ڀرڳڙي هڪ دوست جي سهڪار سان هڪ ڊيسڪ ٽاپ پبلشنگ ڪاروبار سيٽ اپ ڪرڻ جو فيصلو ڪيو. هن مقصد لاء، هن هڪ ميڪن ٽاش ذاتي ڪمپيوٽر ۽ هڪ ليزر پرنٽر خريد ڪيو. جڏھن ھو سامان پهچڻ لاء انتظار ڪري رھيو ھو، سندس ڀاڱيدار، جنھن کي سهوليت سيٽ اپ ڪرڻي ھئي، چيائين ته هو ذاتي exigencies جي ڪري ائين نه ڪري سگهيو. جڏھن سامان نيٺ آڪٽوبر 1987ع جي آس مھيا ڪيو ويو، ڀرڳڙي ان ۾ ڦاسي پيو. ان کان پوء هو ته هن ذاتي ڪمپيوٽرن تي سنڌي جي استعمال، خاص طور لفظ پروسيسنگ ۽ ڊيسڪ ٽاپ پبلشنگ جي مقصدن لاء لاء هڪ حل تي ڪم ڪرڻ جو فيصلو ڪيو.
مارچ 1988ع تائين، ڀرڳڙي سنڌي ڊيسڪ ٽاپ ڪمپيوٽنگ جو هڪ وڌيڪ مستحڪم نسخو سان آيو. جولاء 1988ع ۾، ايپل لاء پاڪستان جي تقسيم ڪارن سرڪاري طور ڪراچي ۾ هڪ تقريب ۾ سنڌي ڊيسڪ ٽاپ ڪمپيوٽنگ جو اعلان ڪيو، ۽ ڀرڳڙي جي ڀاڱيدار جو اعتراف ڪيو.
روزاني ھلالِ پاڪستان هن نظام کي استعمال ڪرڻ واري پهرين سنڌي اخبار هئي. روزاني عوامي آواز چار ڪمپيوٽرن ۽ هڪ ليزر پرنٽر سان شايع ڪرڻ شروع ڪيو. عبرت، ڪاوش، آفتاب، ۽ ٻين اخبارن ۽ رسالن پڻ ان جي پوئلڳي ڪئي.
2000-01 ۾، ڀرڳڙي مائيڪروسافٽ سان سھڪار ڪئي ۽ سنڌي ٻوليء جي لاء هڪ يونيڪوڊ حل سان آيو.يونيڪوڊ معيار انٽرنيٽ تي سنڌي جي استعمال کي فعال بڻايو ۽ اهڙيء طرح عالمي طور سنڌي ڳالهائيندڙ ۾ رابطي جو ھڪ دور آڻي ڇڏيو. ڀرڳڙي مفت ۾ ورهائڻ لاء پنهنجي ويب سائيٽ تي سندس مشهور سنڌي انسٽالر اپلوڊ ڪيو. وڌيڪ لاءِ پڙهو تفصيلي مضمون سنڌي ڪمپيوٽنگ.
ذاتي زندگي
1969ع ۾، جڏھن ھو پنھنجي خاندان سان ڪوئيٽا ۾ گرمي جون موڪلون گذاري رھيو ھو، ڀرڳڙي ھڪ ڪشميري ڇوڪري نالي نرگس سان مليو. 1970ع ۾، ھنن شادي ڪئي. نرگس 25 اپريل 2008ع تي وفات ڪئي.
ايوارڊ
ڀرڳڙي کي 26 نومبر 2015 ع تي سنڌ جي حڪومت کان لطيف ايوارڊ مليو ۽ اتر آمريڪا جي سنڌ واري تنظيم کان ڊاڪٽر فيروز احمد يادگار ايوارڊ.
حوالا
زمرو:1948ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سليڪان ويلي جا ماڻهو زمرو:سنڌ جون شخصيتون زمرو:سنڌي ماڻھو
اورنگي ٽائون
اورنگي ٽائون ڪراچي، سنڌ جي ٽائونن مان هڪ ٽائون آهي جنهن جي سرحد نيو ڪراچي تائين لڳي ٿي هن جون 13 يونين ڪائونسلون آھن.
آبادي
هتي سنڌي، مهاجر، پنجابي ۽ پٺاڻ قومن جا ماڻھو رهن ٿا 1947 کان پوءِ هتي حجرت ڪري آيل مهاجر اچي وسيا جنهن جي ڪري هن علائقي جي آبادي ۾ اضافو ٿيو.اورنگي ٽائون جي ڪل آبادي 10,98,858 آهي.
تاريخ
ڪراچيءَ جي صنعتي علائقي اورنگيءَ ۾ ڪراچيءَ کان منگھي پير طرف ستين ميل -پٿر- تي قبل از -تاريخ- ماڳ آهي. هي ڪو قديم نشان/دڙو آهي. -اورنگي- ۾ منگھي پير واري چشمي جي ڏکڻ- -اوڀر- ۾ بنجر ۽ وارياسي زمين جي ٽڪريءَ ۾ ڪي وٿون مثلاً چقمقي پھڻن جي اوزارن جا -ٽڪر-، ۽ ٺڪراٺو وغيره مليو آهي. جيڪو قبل از -تاريخ- سان واسطو رکي ٿو. اڻ چٽيل ٺڪراٺو ۽ ٿانوَ گھڻي تعداد ۾ ملن ٿا. کوٽائيءَ کان سواءِ ھن ماڳ جي وقت جو تعين ڪرڻ ڏکيو آھي. هيءُ ماڳ هن وقت قبضن جو شڪار ٿي چڪو آهي. بنگله ديش ٺهڻ کانپوءِ اتان لڏي آيل بهارين کي وڏي پيماني تي -آباد- ڪيو ويو. هن وقت اها -پاڪستان- جي وڏي ۾ وڏي ڪچي آبادي آهي.
حوالا
اورنگي ٽائون
بلوچ ڳوٺ
بلوچ ڳوٺ ڪراچي ,اورنگي ٽائون جو هڪ علائقو آهي جتي سنڌي، مهاجر، پٺاڻ، پنجابي، سرائڪي آباد آهن. هتان جي 99 سيڪڙو آبادي مسلمانن تي مشتمل آهي. زمرو:ڪراچي جا گردونواح
آچاريه ڀڳوان ديو
آچاريه ڀڳوان ديو ھڪ ناميارو سنڌي ليکڪ ۽ سياستدان، جنھن سال 1935ء ۾ ٻيراڻي ضلعي سانگهڙ ۾ جنم ورتو. ورهاڱي کان پوءِ ڀارت ۾ اجمير مان لوڪ سڀا جو ميمبر به ٿيو. ھن پھريون ڀيرو 26 اپريل 1982ء تي لوڪ سڀا ۾ سنڌيءَ ۾ قسم کنيو ۽ تقرير ڪئي ھئي ۽ 18-19 آڪٽوبر 1983ء تي ڀارت جي پھرين ورلڊ سنڌي ڪانفرنس ڪوٺائي هئائين، جنهن جو افتتاح ان وقت جي وزيراعظم مسز اندراگانڌيءَ ڪيو ۽ اختتامي سيشن جي صدارت صدر گياني ذيل سنگھه جي ھئي. ڀارت ۾ وڏي اثر رسوخ واري شخصيت هو. 1999ء ۾ گذاري ويو آهي.
زمرو:شخصيتون
هدا درويش
هدا درويش ، الجيريا جي ناول نگار، شاعر، ليکڪ ۽ عورتن جي حقن لاءِ جاکوڙيندڙ ڪارڪن آهن. فلسطيني نقاد عبدالمدجد دجابر جي مطابق هي الجيريا جو چڪمندڙ ستارو آهي.
ذاتي زندگي
درويش، اولهه الجيريا ۾ 26 نومبر، 1991ع تي پيدا ٿي. سندس والد عربي جو استاد ۽ والده فرينچ ٻولي جي استاد آهي. مختلف ثقافت رکندڙ ماءُ ۽ پي جي وچ ۾ وڏي ٿيندي، هن ٻنهي ثقافت بابت سکيو.
پيشاور زندگي
هن ڪيترن ئي متنازه موضوعن تي لکيو آهي، هي لکيل خليل جبران، نزار قاباني ۽ محمود درويش کان متاثر آهي، انهي سبب ڪري سندس نالي پٺيان درويش لکيل آهي.
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:الجيريا يونيورسٽي مان پڙهيل زمرو:الجيرين ليکڪ زمرو:1991ع جون پيدائشون
نارا تعلقو
نارا تعلقو: يا نارو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي سکر ڊويزن جي ضلعي خيرپور جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام چونڊڪو شھر آھي. ھن تعلقي جون حدون انڊيا جي سرحد سان ملن ٿيون. ھن تعلقي ۾ ڪافي پيٽرول ۽ قدرتي گئس جا ذخيرا مليا آهن.
ديھون
نارا تعلقي ۾ ڪل 59 ديھون واقع آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
الجي
الجي (Algae ):-الجي- ٻوٽن جي دنيا ۾ سادي ۾ سادو گروپ آهي. هي روشنائي -ترڪيب- وسيلي پنهنجو کاڌو پاڻ ٺاهي ٿي. ٻين ٻوٽن وانگر هن ۾ به سائو مادو ’ڪلوروفل‘ ٿئي ٿو. هن جي اصل جاءِ -پاڻي- آهي ۽ هي مٺي توڙي کاري -پاڻي- ۾ پيدا ٿئي ٿي. اهڙي طرح هي وهندڙ ندي، نالن، ڍنڍن ۽ سمنڊ ۾ ٿئي ٿي. -الجي- عام طرح -پاڻي- ۾ ترندي رهي ٿي يا پٿرن وغيره سان چنبڙيل هوندي آهي. بناوٽ جي لحاظ کان -الجي- ٻن قسمن جي يعني هڪڙي هڪ گھرڙي واري ۽ ٻي گھڻن گھرڙن واري ٿئي ٿي. نيري سائي -الجي- کانسواءِ -الجي- جي ٻين سڀني گروهن ۾ گھرڙي جي اندر نيوڪليس ۽ ٻيون بناوٽون موجود ٿين ٿيون. هي روشنائي -ترڪيب- وسيلي پنهنجو کاڌو پاڻ ٺاهي ٿي. ڪجهه گھڻ گھرڙن واري -الجي- جي بناوٽ ڌاڳي نما Fintamentous جھڙي ٿئي ٿي. الجي جون 20000 کان به وڌيڪ جنسون ٿين ٿيون، -جن- کي رنگن ۽ بناوٽ جي بنياد تي مختلف گروهن ۾ ورهايو ويو آهي، جيئن ڪلئميڊو موناس يا گھڻ گھرڙن وارا يولو ٽرڪس ۽ اسپائرو گائرا ٿين ٿا. -پاڻي- واري ماحول ۾ ٿيندڙ روشنائي -ترڪيب- جو تقريباً 90 سيڪڙو -الجي- جي ڪري ٿئي ٿو. انهيءَ عمل جي دوران پيدا ٿيندڙ آڪسيجن مان -ٻوٽا- ۽ جانور ساهه کڻندا آهن. -الجي- روشنائي -ترڪيب- وسيلي صرف پاڻ لاءِ خوراڪ پيدا ڪندا آهن. پر انهيءَ ماحول ۾ رهندڙ جانورن لاءِ کاڌي جو وڏو ذريعو آهي. اهڙي طرح هي -پاڻي- جي غذائي زنجير ۾ بنيادي حيثيت رکي ٿو.
تاج محمود امروٽي
سنڌ جو ناميارو عالم مولانا تاج محمود امروٽي 1857ع ۾ پيدا ٿيو.
ابتدائي تعليم
هن ابتدائي تعليم پنهنجي والد مولانا سيد عبدالقادر وٽان حاصل ڪئي. عربي تعليم مولانا عبدالقادر پنهواريءَ (تعلقي روهڙيءَ) کان ورتائين. جوانيءَ ۾ حافظ محمد صديق جي خدمت ۾ ڀرچونڊي شريف پهتو ۽ کانئس بيعت ورتائين. سندس ئي هدايت تي اباڻي ڳوٺ ”ديوانيءَ“ کي ڇڏي، ڳڙهي ياسين (ضلعي شڪارپور) جي ڳوٺ ”امروٽ“ ۾ سڪونت اختيار ڪيائين. هن بزرگ امروٽ ۾ اچي اتي موجود بدعتون ختم ڪرايون. مولانا امروٽي، وڏو متوڪل ۽ فنا في الله بزرگ هو. ڪڏهن ڪڏهن ٻه ٻه وقت فاقا به ڪڍندو هو. سندس خانقاهه، ”صفه“ جو نمونو ۽ روحاني فيض جي ڳولائن لاءِ تمام اهم دارالعلوم هئي.
شادي ۽ اولاد
مولانا تاج محمود جي شادي سندس چاچي سيد مهر علي شاهه جي نياڻيءَ سان ٿي، کيس ”حسن شاهه“ نالي پٽ به ڄائو، جيڪو ٻارهن ورهين جي ڄمار ۾ وفات ڪري ويو. ٻه شاديون ٻيون به ڪيائين، پر انهن مان به کيس اولاد نه ٿيو. مولانا صاحب کي پنهنجي پٽ ”حسن شاهه“ سان پيار هو، جنهن سبب پنهنجو تخلص ”حسن“ اختيار ڪيائين.
تصنيفون
مولانا امروٽي سنڌي ٻوليءَ جو قادرالڪلام شاعر به هو. سنڌي ٻوليءَ ۾ قرآن مجيد جو ترجمو ۽ تفسير سندس اهم ۽ يادگار تصنيف آهي. سنڌيءَ ۾ سندس منظوم رسالو ”پريت ناما“ ۽ سورة ياسين جو منظوم ترجمو پڻ گهڻا مقبول آهن.
ڪردار
سندس موهيندڙ شخصيت ۽ حسن اخلاق، هندو توڙي مسلمان، ننڍي توڙي وڏي، ٻار توڙي ٻڍي، هر فرد کي پاڻ ڏانهن ڇڪيو ۽ ڪيترن غير مسلمانن کي اسلام جي دائري ۾ آندو. جمعي جي نماز لاءِ شهر جي جامع مسجد ڏانهن ويندي، گهٽين ۾ هندو مرد، عورتون ۽ ٻار، دعا يا پاڻي پڙهائڻ لاءِ ٿانوَ کنيو سندن انتظار ۾ بيٺا هوندا هئا. ان وقت سنڌ ۾ ”شڌي“ پرچار به زور شور سان جاري هو ۽ ڪن متعصب هندن، مولانا امروٽيءَ خلاف شور مچايو ۽ مٿس ڪيس به ڪيا، جيڪي سالن جا سال هلندا رهيا. 1922ع ۾ انگريز سرڪار، بئراج جي واهن جي کوٽائي شروع ڪئي، تڏهن کيس اطلاع مليو ته واهن کوٽڻ جي رِٿ مڪمل ٿي رهي آهي. جنهن ۾ ڪي مسجدون به شهيد ٿينديون. اها خبر ٻڌڻ وقت، علالت جي بستري تي هوندي به هڪدم اٿي ويهي رهيو ۽ بلند آواز سان فرمايائين ته ”آهن ڪي مرد مجاهد، جي الله جي گهرن کي تباهيءَ کان بچائين، جن الله جي گهرن جي حفاظت ڪئي، انهن لاءِ آخرت ۾ گهر ٺهندو.“ کانئس بيماري وسري وئي ۽ جماعتين کي گهرائي، مسجدن جي تحفظ لاءِ پيغام موڪليائين. هن ڪوشش پٺيان هڪ پاسي شعائرالله (قديم آثار/ خدا جا نشان) کي بچائڻ ۽ انگريز سامراج سان ٽڪر کائڻ ۽ ملڪ کي آزاد ڪرائڻ مقصود هو. هن مقصد ۾ مولانا امروٽيءَ کي آخر فتح حاصل ٿي ۽ ڪيتريون مسجدون بئراج جي زد کان بچايون ويون. مولانا امروٽيءَ کي سلوڪ جي چئني طريقن قادري، نقشبندي، چشتي ۽ سهرورديءَ جي فيض جي تلقين مليل هئي، پر قادري سلسلي تي خاص عبور حاصل هو ۽ اڪثر تلقين به قادري طريقي جي ڪندو هو.
وفات
چون ٿا ته انگريزن مولانا تاج محمود امروٽيءَ کي ڳجهيءَ طرح زهر ڏياريو هو، جنهن جي اثر کان ڪمزور ٿي، پاڻ 5 نومبر 1929ع تي وفات ڪيائين.
حوالا
زمرو:1857ع جون پيدائشون زمرو:1929ع جون فوتگيون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:شخصيتون زمرو:ضلعو خيرپور جا ماڻھو زمرو:ڀارتي عالم
ضلعو ٿر
ڀونءِ نگاري
ڀونءِ نگاريءَ جي لحاظ کان ضلعو ٿر اتر ۾ ويڪرائي ڦاڪ °24 '10 ۽ °25 '45 درميان جڏهن ته اوڀر ۾ ڊگھائي ڦاڪ °69 '04 ۽ °71 '06 درميان پکڙيل آهي جڏهن ته ضلعي جي ڪل ايراضي 19 هزار 6 سَو 38 چورس ڪلوميٽر آهي. ڪجھه سال اڳ ۾ هن ضلعي ۾ اسلام ڪوٽ ويجھو ڪوئلي جا تمام وڏا ذخيرا دريافت ڪيا ويا آهن. ماهرن جي اندازي مطابق اهي ذخيرا سَو سالن لاءِ سموري پاڪستاني بيٺڪ جون توانائيءَ واريون ضرورتون پوريون ڪري سگھن ٿا. انتظامي لحاظ کان ان ضلعي ۾ چار تعلقا مٺي، ڏيپلو، ننگر پارڪر ۽ ڇاڇرو آهن.
ثقافت
هتي چيني مٽي ۽ گرينائيٽ جو مشهور پر به کلي ٿو. هتي قديم مسجد ڀوديسر ۽ جين ڌرم جا مندر پڻ موجود آهن. ان کان علاوه مشهور ڪردار مارويءَ جو کوهه ڀالوا پڻ هتي آهي.
پڻ ڏسو
سنڌ1
لاڙڪاڻو ڊويزن
شڪارپور
جيڪب آباد
سکر ڊويزن
سکر
گھوٽڪي
خيرپور
نوشهروفيروز
پراڻو نواب شاهه نئون بينظير آباد
حيدرآباد ڊويزن
حيدرآباد
دادو
بدين
ٺٽو
ميرپور خاص ڊويزن
ميرپور خاص
سانگهڙ
ٿر پارڪر
ڪراچي ڊويزن
ڪراچي
ڪراچي ڏکڻ
ڪراچي اولهه
ڪراچي اوڀر
زمرو:ڀونءِ ڀياس ۽ ڀونءِ نگاري
طب
طب سائنس جي اها شاخ آهي جنهن بيمارين جي تشخيص ۽ روڪ ٿام لاءِ عمل ۾ آڻبي آهي. طبي عمل ذريعي مختلف اندازن ۾ جاندار جي معمول جي صحت کي برقرار رکي سگهجي ٿو. بيمارين جي تشخيص لاءِ جياطب سائنس ۽ جياطب ٽيڪنيڀياس جو استعمال ڪجي ٿو، جنهن بعد دوا ۽ سرجري ذريعي علاج ڪيو ويندو آهي. جديد دور ۾ مختلف طبي طريقا دريافت ٿي چڪا آهن، جئين ڪرڻن ذريعي علاج، گرمائش ذريعي علاج وغيره.
طب هزارين سالن کي هلندي رهي آهي. طب جا انداز مذهبي به آهن.
بينظير ڪالوني
بينظير ڪالوني ڪراچي ,اورنگي ٽائون جو هڪ علاقو آهي جتي ۾ سنڌي، مهاجر، پٺاڻ، پنجابي، سرائڪي آباد آهن. هتان جي 99 سيڪڙو آبادي مسلمانن تي مشتمل آهي.
بسم الله ڪالوني
بسم الله ڪالوني ڪراچي ,اورنگي ٽائون جو هڪ علائقو آهي جتي سنڌي، مهاجر، پٺاڻ، پنجابي، سرائڪي آباد آهن. هتان جي 99 سيڪڙو آبادي مسلمانن تي مشتمل آهي.
27 رمضان
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رمضان
1757ع
ڊسمبر
زمرو:سال
81ع
ڊسمبر
زمرو:81ع زمرو:پھرين صدي
چشتي نگڙ
چشتي نگرڪراچي ,اورنگي ٽائون جو هڪ علائقو آهي جتي سنڌي، مهاجر، پٺاڻ، پنجابي، سرائيڪي آباد آهن هتان جي 99 سيڪڙو آبادي مسلمانن تي مشتمل آهي.
هن علاقي جو نالو مشهور صوفي حضرت خواجہ معين الدين چشتي جي نالي تي رکيو ويو آهي. زمرو:ڪراچي جا گردونواح
اساسيت
اساسيت __ (Foundation).
اساس جي معنيٰ آهي ”بنياد“. اهو عقيدو ته شين کي پنهنجون بنيادي خصوصيتون آهن، جيڪي انهن کي خاص روپ ڏين ٿيون، انسان جو بنيادي مظهر سندس وجود کان وڌيڪ اهم آهي. سندس مظهر ئي هن جو قدر رکي ٿو.
استعاراتي تنقيد
هن تنقيد جا باني چارلس ليمب (Charles Lamb)، هئزلٽ (Hazlitt) ۽ جان ڪيٽس (John Keats) سمجهيا وڃن ٿا. اڻويهين صديءَ ۾ هن تنقيد کي مغربي ادب ۾وڏي مقبوليت حاصل ٿي. هن تنقيد اڳتي هلي تاثر کي وڏي هٿي ڏني. استعاراتي تنقيد ۾استعاري، شخصي حوالي ۽ يادگيرين کي ورجائڻ کي اوليت ڏني ويندي آهي.
بلڪاش
thumb|220px|بلڪاش شھر جو ڏاکڻو منظر
بلڪاش يا قزاقستان جو ھڪ شھر آھي جيڪو بلڪاش ڍنڍ جي اترين ڪناري تي واقع آھي جنھن جي آبادي  2009 ۾ 68833 ھئي. 1937 م ھن جو بنياد ھڪ صنعتي شھر طور وڌو ويو جيڪو کاڻين ۽ ٽامو پگھاري صاف ڪرڻ جو مرڪز ھيو ۽ جتي اڃان تائين ٽامي جو ڪم ٿئي ٿو. 9 نومبر 1932 م ھتي پھريون اسڪول کليو. ٻي جنگ عظيم م ھن شھر جا سمورا مرد فوج ۾ شامل ڪيا ويا ۽ انھن جي جاء تي عورتن ڪارخانا سنڀاليا. زمرو:قازقستان ۾ شھر ۽ وسنديون
28 رمضان
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رمضان
ھالي مئڊيسن
ھالي مئڊيسن (جنم 23 ڊسمبر 1979ع) آمريڪا جي ھڪ ماڊل، شو گرل،ٽيليويزن جي شخصيت ۽ نيويارڪ ٽائمز جي بيسٽ سيلنگ ليکڪ آھي. دي گرلز نيڪسٽ ڊور ملي ٽي وي شو ۾ !E نالي ڪردار سان ۽ پنھنجي سلسليوار پروگرام ھوليس ورلڊ جي ڪري مشھوري ماڻيندڙ ھن عورت پنھنجو پھريون ڪتاب پنھنجي يادگيرين تي لکيو جنھن جو نالو ڊائون دي ريبٽ ھول ھيو مئي 2016 ۾ ھن پنھنجو ٻيو ڪتاب جاري ڪيو جنھن جو نالو ويگاس ڊائري ھيو جنھن ۾ ھن پنھنجي ڪيريئر ء ويگاس ۾ گھاريل پنھنجي زندگيءَ جا تفصيل ڏنا
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:1979ع جون پيدائشون
ٽائٽن
ٽائٽن :