cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
واراناسي
پسمنظر
هندن جا ست ڀلارا شهر ”سپتا پوري“ پڻ سڏجن ٿا. سنسڪرت زبان ۾ ”پور“ يا ”پوري“ شهر يا ٽائون کي سڏين ٿا. جيئن شڪارپور، ميرپور، خيرپور وغيره ان جي اڳيان ”سپتا“ معنيٰ ”ست“ هڻڻ سان ٿيو ”ست شهر“. اهي ست شهر هن ريت آهن: اهي شهر تيرٿ ڌام به سڏجن ٿا. تيرٿ سنسڪرت جو لفظ آهي، جيڪو تري مان نڪتو آهي، جنهن جي معنا آهي سڀني گناهن کان ڇوٽڪارو حاصل ڪرڻ. اهي سيتاپوري يعني ست پاڪ شهر هندن جي لاءِ مذهبي خيال کان وڏي اهميت رکن ٿا يا جِتي سندن ديوتائن اووتار جي شڪل ۾ جنم ورتو. جيئن ايوڌيا لاءِ چيو وڃي ٿو ته اتي رام جنم ورتو. ڪانچيپورم جيڪو اتي جي ڪامڪشي امان مندر ڪري ڀلارو سمجھيو وڃي ٿو. اهو مندر ماتا ديوي کي منسوب ٿيل آهي. دوارڪا وري ان ڪري ڀاڳن وارو ۽ پوتر سمجھيو وڃي ٿو جو هن شهر ۾ هندن جو ڪرشن ڀڳوان 100 سالَ رَهيو. اهڙي طرح مٿرا آهي، جِتي دوارڪا وڃڻ کان اڳ ڪرشن رهيو ٿي. هردوار ۾ شِو ۽ وشنو ديوتائن جون زيارتون آهن ۽ گنگا ندي جابلو علائقو ٽپي، جيئن ئي ميداني پٽن ۾ داخل ٿئي ٿي ته پهرين هردوار مان لنگهي ٿي. بنارس (ورانسي)، هردوار يا الهه آباد جهڙن شهرن جو مانُ گنگا ندي جي ڪري آهي، جنهن کي هندو ڌرم جا ماڻهو پوڄا جي حد تائين پيار ڪن ٿا ۽ عزت ڏين ٿا. بنارس کي هندو ڌرم جي گاديءَ جو شهر سمجھيو وڃي ٿو. هِتي هڪ سؤ کان مٿي مندر آهن ۽ هر سال لکين ياتري هِتي گنگا جي پاڻيءَ ۾ اشنان ڪرڻ يا ٽٻي هڻڻ لاءِ اچن ٿا ۽ گهڻي ڀاڱي هندن جي اها ئي خواهش هوندي آهي ته هنن جو موت هن شهر ۾ ٿئي ۽ هتي ئي سندن چتا کي ساڙي رک گنگا ماتا حوالي ڪيو وڃي.
اجين
اجين شهر جيڪو سندس آڳاٽي شهراوانتي (Avanti) سان به سڏجي ٿو، ۾ ٻارهن جيوتي لنگن مان هڪ لنگ مهاڪليشور مندر ۾ آهي. جيوتي لنگ، شو ڀڳوان جي نشاني سمجھي وڃي ٿي. انهن مان هڪ سومناٿ مندر ۾ به آهي. انهن ڌرمي شين کان سواءِ هي شهر ميلن ۽ گڏجاڻين کان به مشهور آهي. اجئين ۽ هردوار ته کمڀ ميلي کان به مشهور آهي، جيڪو ٻارهن مهينن ۾ هڪ دفعو ٿئي ٿو ۽ انهن ڏينهن ۾ نه فقط انڊيا کان پر ٻاهرن ملڪن کان به ڪيترائي هندو اچيو گڏ ٿين. هتي ۾ سڀ کان گهڻا اشنان گهاٽ آهن. شِو ديوتا هندن جو، خاص ڪري کشترين جو ديوتا چيو وڃي ٿو. شو ديوتا لاءِ اهو به چيو وڃي ٿو ته اهو بنيادي طور تي غير آريائي خدا آهي. جنهن جي اڻ آريا پوڄا ڪندا هئا. هندن جي عقيدت موجب ٽن ُمک ديوتائن مان، جيڪي ٽمورتي يا ٽريمورتي به سڏجن ٿا، شِو مهاديو هڪ آهي. اهي ٽي ديوتا هن ريت آهن:
سنڌي اديب رام سچانند جوهراڻي جي ڪتاب ”سنڌي سرويچ“ جي مهاڳ ۾ ايل ڪي آڏواڻي لکي ٿو ته: ”ورهاڱي وقت يعني لڏ پلاڻ وقت منهنجي ڏاڏي 80 سالن جي هئي. ڪراچيءَ جو بندرگاه ڇڏڻ مهل هن منهنجي پيءُ کي چيو، ته آئون نٿي ڄاڻان ته ڀڳوان مونکي گهڻا سال جيئرو رکندو، پر مونکي تمام گهڻي خوشي ٿيندي جيڪڏهن تون مونکي باقي عمر وراڻسي (بنارس) ۾ وٺي هلندين!“ آڏواڻي صاحب لکي ٿو ته: ”منهنجي پتا خوشيءَ سان هن جي اُها اِڇا قبولي ۽ چئن سالن کان پوءِ سندس پرلوڪ پڌارجڻ کان پوءِ بابا جن بنارس ڇڏي آڌيپور اچي رهيا.
بنارس لاءِ چيو وڃي ٿو ته اهو هڪ آڳاٽو شهر آهي. ائين ته دنيا ۾ انيڪ جھونا شهر ٿي گذريا آهن. ويندي موهن جو دڙو به پراڻو شهر آهي پر اهي يا ڀنڀور ديبل ۽ الوڙ جهڙا شهر هاڻ کنڊر آهن جِتي ڪا آبادي ناهي. بنا شڪ جي بنارس ويدن جي ڏينهن جو شهر آهي. رگ ويد ۾ بنارس کي ڪاشي سڏيو ويو آهي يعني روشنين وارو. بنارس علم، ادب، آرٽ ۽ ڪلچر جو مرڪز هلندو اچي. ڪاشي کنڊ هن شهر جو شان شوڪت پنڌرهن هزار شعرن ۾ ”سڪندا پران“ ۾ بيان ڪيو آهي، جن مان هڪ شعر ۾ شِو ديوتا چوي ٿو ته ٽي دنيائون گڏجي منهنجو هڪ شهر ٺاهين ٿيون جنهن ۾ ڪاشي (بنارس) منهنجي رهائش جو محل آهي. آرڪيالاجي کاتي جي کوجنائن مان خبر پوي ٿي ته هن شهر ۾ ماڻهن جو رهڻ ڪهڻ عيسوي صديءَ کان به يارهن ٻارهن صديون اڳ ٿيو. هي شهر ٽيويهين جين پنڊت پارشوا جو به گهر رهيو. هيءَ اٺـين صدي قبل مسيح جي ڳالهه آهي. بنارس ڪارخانن جو مرڪز به هو ۽ مُسلن، سلڪ، عطر، عاج جي شين ۽ اسڪلپچر کان به مشهور هو. گوتم ٻڌ (ڄم جو سال 567 ق م) جي ڏينهن ۾ هي شهر ڪاشي سلطنت جي گاديءَ جو هنڌ هو. گوتم ٻڌ لاءِ چيو وڃي ٿو ته هن ٻڌ ڌرم جي شروعات 528ع ۾ هتي ليڪچر ڏئي شروع ڪئي.
بنارس (Banaras) جيڪو بيناريس (Benares) به سڏجي ٿو ته ورانسي ۽ ڪاشي به سڏجي ٿو. الهه آباد شهر وانگر گنگا ندي جي ڪناري تي اتر پرديش (UP) رياست ۾ آهي. يوپي جي گادي واري شهر لکنو کان 320 ڪلوميٽر ڏکڻ اوڀر ۾ يعني لکنو کان ايترو پري آهي، جيترو ڪراچي کان نواب شاهه. هندن جي عقيدي مطابق بنارس شِو ديوتا اڏرايو. چون ٿا ته مهاڀارت جا هيرو پانڊوا پنهنجا ڏوهه برهمڻ هتيا ۽ ڀائرن کي مارڻ جا پاپ بخشائڻ لاءِ شِو ديوتا جي ڳولا ۾ هن شهر بنارس ۾ آيا هئا. ياد رهي ته پانڊون اهي ڪم ڪروڪشترا واري لڙائيءَ ۾ ڪيا. جيڪا ڪروڪشترا شهر وٽ لڳي. جيئن ڪراچي شهر ۾ ٻه وڏيون ريلوي اسٽيشنون آهن: ڪراچي ڪئنٽ ۽ ڪراچي سٽيءَ تيئن بنارس شهر ۾ پهچڻ لاءِ به ٻه وڏيون اسٽيشنون آهن: هڪ ورانسي جنڪشن، جيڪو شهر جي وچ ۾ آهي ۽ ٻي اسٽيشن مغل سراءِ جنڪشن جيڪا وچ شهر کان 15 ڪلوميٽر پري گنگا ندي جي ٻي ڪناري تي اوڀر ۾ آهي. ورانسي جي سوامي وويڪانند روڊ تي هڪ سنڌيءَ ريسٽورنٽ پڻ آهي.
چيني مشهور ڀکشو ۽ سفر جو شوقين هيونسانگ يا زئان زنگ (Hsuan Tsang) پڻ هن شهر بنارس ۾ سن 635ع ۾ گهمڻ لاءِ آيو هو. هو پنهنجي سفر جي احوال ۾ بنارس لاءِ لکي ٿو ته هي شهر مذهبي ۽ هنرن ۽ آرٽ جي دنيا جو مرڪز آهي. هي شهر گنگا جي ڪناري تي پنجن ڪلوميٽرن تي پکڙيل آهي. ”زئان زنگ“ جيڪو ”چين هوئي“ جي نالي سان به مشهور آهي، هڪ قابل اسڪالر ۽ مترجم پڻ هو. هن سترهن سال انڊيا ۾ گذاريا جنهن جو احوال مختلف زبانن ۾ ڇپجي چڪو آهي. انگريزيءَ ۾ هي ڪتاب “The Great Tang Records” نالي سان مشهور آهي. هن ڪِتاب مان متاثر ٿي هڪ ٻئي چيني ليکڪ وُو چينگ “Journey to the west” نالي ڪلاسيڪل ناول لکيو. هڪ ٻئي مشهور چيني سياح ”هيييني سيانگ“ ستين صديءَ ۾ بنارس جو دورو ڪيو. هن بنارس کي ”پولو نسي“ نالي سان سڏيو آهي ۽ هن شهر لاءِ لکيو آهي ته هن شهر ۾ 30 مندر هئا جن ۾ 30 کن ٻاوا هئا.
آڳاٽي زماني ۾ موريا گهراڻي جي راڄ دوران هي شهر پاڪستان واري ٽئڪسلا کان پتاليپترا تائين روڊ ذريعي ڳنڍيل هو. 1194ع ڌاري هي شهر قطب الدين ايبڪ ذريعي مسلمانن جي حڪومت هيٺ آيو. قطب الدين ورانسي (بنارس) جا هزارين مندر ڊهرائي ڇڏيا. مسلمانن جي ٽي صديون حڪومت ۾ هي شهر ختم ٿيندو ويو. جيتوڻيڪ تيرهين صدي ۾ افغانين جي حملي بعد ڪجهه نوان مندر به ٺهندا رهيا. ان کان پوءِ فيرو شاهه 1376ع ۾ هن شهر جي مندرن جي وري ڊاهڻ جا حڪم ڏنا ۽ سڪندر لوڌيءَ 1496ع ۾ هندو ڌرم ۽ انهن جي مندرن کي وڌڻَ کان روڪڻ جي ڪوشش ڪئي. مسلمانن جي حڪومت باوجود هي شهر ڏاهن ۽ ڌرمي عالمن جو مرڪز رهيو. ان سان گڏ ڪلچر، ثقافت ۽ تعليم ۾ اڳڀرو رهيو. هن شهر ۾ ڪيترائي ڀڳتي تحريڪ جا اهم ماڻهو پيدا ٿيا. چوڏهين صديءَ ۾ ڪبير ڀڳت ته پنڌرهينءَ ۾ روي داس جهڙو درويش، شاعر، ۽ سياح، هن شهر کي ڏسڻ آيا جن مان گرو نانڪ به هڪ آهي. جيڪو 1507ع ۾ شِو راتڙي لاءِ ورانسي (بنارس) آيو هو ۽ هن ياترا سک ڌرم شروع ڪرڻ ۾ اهم رول ادا ڪيو.
اڪبر کان پوءِ جهانگير 1605ع کان 1627ع تائين حڪومت ڪئي. ان کان پوءِ شاهجهان 1627ع کان 1658ع تائين حڪومت ڪئي. جنهن کان پوءِ اٽڪل اڌ صدي 1658ع کان 1707ع تائين اورنگزيب شهنشاهه ٿي رهيو. هن بنارس ۾ مندرن جي ڀڃ ڊاهه ڪرائي. جنهن ڪري هن شهر کي ڪافي ڌڪ رسيو. اورنگزيب جي وفات کان پوءِ راجپوت ۽ مرهٽا بادشاهن هن شهر کي ترقي وٺرائي. اڄ جي ماڊرن ورانسي جو وڏو حصو ارڙهين صدي جو جڙيل آهي. برٽش راڄ 1775ع کان 1947ع ۾ به راجا مهاراجائن، خاص ڪري بنارس جي راجا جيڪو ڪاشي نريش سڏيو ويو ٿي هن شهر جو مانُ مٿانهون ڪيو. 1791ع ۾ جڏهن برطانيه جي گورنر جرنل وارين هئسٽنگس جي حڪومت هئي، بنارس ۾ سنسڪرت ڪاليج کوليو ويو. 1867ع ۾ ورانسي ميونسپل بورڊ ٺهڻ کان پوءِ شهر اڃان به وڌيڪَ تَرقي ڪئي.
بنارس هندو يونيورسٽي
بنارس (ورانسي) ۾ 1300 ايڪڙن تي پکڙيل ”بنارس هندو يونيورسٽي“ نه رڳو انڊيا پر ايشيا جي وڏي ۾ وڏي يونيورسٽي آهي، جنهن ۾ ويهه هزار شاگردن جي رهائش جو بندوبست آهي، جن لاءِ 60 هاسٽلون آهن. سڄي ڪئمپس ۾ پنڌ گهمڻ ته ناممڪن آهي. مٿين ايراضي اٽڪل ساڍا پنج چورس ڪلوميٽر ٿئي ٿي. يعني ڏيڍ ڪلوميٽر ويڪر آهي ته 4 ڪلوميٽر کن ڊيگهه آهي. هي پٽ هِتي جي حڪمران گهراڻي ڪاشي نريش وقف ڪيو هو. هيءَ يونيورسٽي 1916ع ۾ ٺهي. هن يونيورسٽيءَ جي ٺهڻ ۾ ان وقت جي اهم وڪيل ۽ آزادي جي متوالي پنڊت ”مدن موهن مال ويا“ جو هٿ هو. هن قوم جي سجاڳيءَ لاءِ تعليم کي بنيادي هٿيار ٿي سمجھيو. هن مذهب ۽ ڪلچر سان گڏ سائنس ۽ ٽيڪنالاجيءَ ۾ ڄاڻ ۽ علم حاصل ڪرڻ کي پڻ ضروري سمجھيو ٿي.
حوالا
زمرو:هندوستان جا شهر زمرو:مذهب زمرو:تاريخ زمرو:انڊيا زمرو:هندوستان
جماراڻي
جماراڻي سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي لاڙڪاڻي تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 17 رشيد وڳڻ (يو سي) جي ھڪ ديھ جو نالو آهي. ھن ديھ ۾ ڳوٺ عثمان خان جماراڻي واقع آھي جنھن جي نالي سان ھن ديھ کي جماراڻي سڏين ٿا. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڪل آبادي 4,257 آهي.
انڊس نيوز
thumb|220x220 عڪسلون|لوگو انڊس نيوز (Indus News) سنڌي ۾ ھڪ خبرن جي ويب سائٽ آھي جنھن ۾ خبرون، ڪالم، بلاگ، فيمينزم ۽ ٻين موضوعن تي سنڌي ٻولي ۾ مواد شايع ٿئي ٿو.
تعارف
شروعات:  2007 ۾ نيشنل لئنگوئج اٿارٽي (مقتدره قومي) زبان جي آءِ ٽي شعبي ۾ ڪم ڪندي خيال آيو ته ڇو نه سنڌي ٻولي ۽ سنڌ لاءِ انٽرنيٽ تي ڪم ڪجي. ان ئي سال ماءِ سنڌ ڊاٽ انفو جي نالي سان ھڪ ڊومين ورتو ويو پر سال تائين به ان سلسلي ۾ ڊومين کان علاوه ڪابه اڳڀرائي نه ٿي سگھي. ريڊيو ٻڌڻ جو شوق ھئڻ ڪري ماءِ سنڌ ڊاٽ انفو سان گڏوگڏ ڊڪسنگ ورلڊ ڊاٽ انفو جي نالي سان ھڪ انگريزي ۾ ويب سائٽ شروع ڪئي ويئي جيڪا پنجن سالن تائين ھلي پوءِ ان کي بند ڪيو ويو. ان دوران ڊسمبر 2010 ۾ خيال آيو ته ڇو نه انٽرنيٽ تي خبرن جي ھڪ ويب سائٽ ٺاھي وڃي، ان سلسلي ۾ ڊڪسنگ ورلڊ ڊاٽ انفو تي ئي ھڪ سنڌي ويب سائيٽ ٺاھي ويئي پوءِ جولاءِ 2010 ۾ ان جو نالو تبديل ڪري انڊس نيوز ڊاٽ نيٽ جي نالو رکيو ويو ۽ سموري سنڌ مان اعزازي نمائندا رکيا ويا جيڪي انڊس نيوز ڊاٽ نيٽ کي اي ميل ذريعي خبرون موڪليندا رھيا.
ايوارڊ
سن 2011 ۾ پاڪستان بلاگ ايوارڊ ۾ علاقائي ڪيٽيگري ۾ انڊس نيوز ڊاٽ نيٽ کي يوٽيوب، ڊيل، انٽيل، ايڪسپريس نيوز ۽ ڊي جوس طرفان ھڪ ايوارڊ ڏنو ويو.
پاڊڪاسٽ
ايوارڊ ملڻ کان پوءِ انڊس نيوز ڊاٽ تي آڊيو پاڊڪاسٽ جو سلسلو شروع ڪيو ويو، پھرين ڪڙي جو عنوان ھيو ته سنڌي سنڌين کي اڙدو ۾ ايس ايم ايس ڇو ڇا ته ڪن، ان سلسلي کي ڪافي موٽ ملي.
سوشل ميڊيا
انڊس نيوز جي شروعات ۾ ئي فيس بڪ. يوٽيوب ۽ يوٽيوب تي اڪائونٽ کوليا ويا ان طرح انڊس سوشل ميڊيا ذريعي خبرن جو سلسلو شروع ڪيو.
نمائندا
انڊس نيوز کي ھلائيندڙ اھي رضاڪار نمائندا آھن جيڪي سنڌ جي مختلف شھرن ۾ خبرون موڪليندا رھن ٿا.
ايس ايم ايس خبرون
2012 ۾ ايس ايم ايس نيوز جو سلسلو شروع ڪيو ويو جنھن ۾ ھڪ يا ٻن لائينن جي خبرن ايس ايم ايس جي ذريعي وٺڻ شروع ڪئي ويئي ۽ ٽوئيٽر تي شايع ڪري ان کي ويب سائيٽ جي سائيڊ تي ايمبيڊ ڪيو ويو.
نھڙي
صوبه سنڌ ۾ رھندڙ ھڪ قبيلي/ذات جو نالو آهي
شجرو
قوم نھڙي سماٽ جي پلي مان نھڙين جي قوم سماٽ جو وڏو حصو آھي نھڙي جي شاخ رائيڌڻ جي ننڊي پٽ پلي جو اولاد آهي نھڙي قوم سنڌ جي قديم رھواسي قوم آھي. نھڙي قوم سنڌ ، ھندستان ، ڪڇ ، بلوچستان ، ۾ پکڙيل آھي.
شجرو پلي پٽراءِ ڌڻ پٽ ڪاڪو پٽ سمون پٽ انڙ پٽ لاکو پٽ لاکيار پٽ  اڍو  پٽ اوڍار پٽ نيٽ پٽ نوتيار پٽ لوڪس پٽ وام پٽ ڏسرت پٽ اجيپال پٽ ڀاڳيرٿ پٽ جادم پٽ سام
سياست
سڄي سنڌ ۾ نھڙي قبيلي جو سردار ارباب سڏجي ٿو. ويجھڙائي ۾ نھڙين جو سردار ارباب توڳاچي ھو. ارباب خان صاحب توڳاچي ارباب مير محمد جو پٽ ھو. ھي 1936 ۾ ليجسليٽو اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊيو ويو. ان کانپوءِ ارباب امير حسن سنڌ اسيمبلي جو ميمبر ٿيندو ھو. ارباب امير حسن جو ڀاء 2004 ع ۾ ارباب غلام رحيم سنڌ جو وڏو وزير ٿيو. ھي سابق وزيراعظم پاڪستان عمران خان جو معاون خاص به رھيو آھي. ھن وقت ارباب امير حسن جو پٽ ارباب لطف الله سنڌ اسيمبلي جو ميمبر آھي. ۽ وزير علي سنڌ سيد مراد علي شاھ جو معاون خاص به آھي. ۽ سنڌ جي راندين واري وزارت به ارباب الطاف الله وٽ آھي اربابن ڪالاباغ ڊيم جي سخت مخالفت ڪئي هئي ۽ ڪارونجهر  جي نيلامي جي به سخت مخالفت ڪئي آهي.
ڪريبتي
ڪريبتي جو سرڪاري نالو جمهوريه ڪريبتي آهي. ھي ملڪ پيسفڪ سمنڊ جي وچ ۾ واقع آهي. 2015 جي ڪاٿي مطابق ھن ملڪ جي آبادي 110000 جي کان مٿي ھئي جنھن مان اڌ کان مٿي تاراوا ائٽول تي رھندڙ ھئي. ائٽول (Atoll) ٻيٽ جو ھڪ قسم ھوندو آھي جنھن جي بناوٽ ڇلي وانگر ھوندي آھي. ڪريبتي ۾ اھڙا 32 ٻيٽ يا ائٽول آهن. انھن سڀني جي پکيڙ 800 چورس ڪلوميٽر آهي. ھن ملڪ يونائيٽيڊ ڪنگڊم کان 1979ع ۾ آزادي ورتي ھئي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ ڏکڻ تاراوا آهي جيڪو ننڍڙن ٻيٽن سان ڳنڍيل آهي ۽ تاراوا ائٽول ۾ واقع آهي. ھي ملڪ پيسيفڪ ڪميونٽي، ڪامن ويلٿ نيشنز، انٽرنيشنل مانيٽري فنڊ ۽ ورلڊ بينڪ جو رڪن آهي. 1999 ۾ گڏيل قومن جو باقاعده رڪن ٿيو.
حوالا
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون
ھيپاٽائٽس اي
ھيپاٽائٽس اي  جيري يا جگر جي ھڪ بيماري آھي جيڪا ھيپاٽووائرس اي يا (HAV) جي ڪري ٿيندي آھي. کوڙ مريضن خاص طور تي ننڍڙي عمر وارن کي ٿورڙن آثارن سان يا بغير آثارن جي ٿيندي آهي. بيماري جي انفيڪشن ۽ آثارن ظاھر ٿيڻ جي وچ وارو وقت ٻہ کان ڇھ ھفتن جو ھوندو آھي. بيماري جا آثار شروع ٿيڻ بعد اٺن ھفتن تائين جاري رھندا آھن ۽ ان جا کوڙ آثار ھوندا آھن جن۾ دل ڪچي ٿيڻ، الٽي، دست، ڪامڻ، بخار ۽ پيٽ جو سور شامل ھوندا آھن. جيري يا جگر جي مڪمل نڪارگي ڪڏهن ڪڏهن ٿيندي آھي سابہ وڏي عمر جي مريضن ۾. وائرس واري گنھ لڳل کاڌي يا پاڻي واپرائڻ ڪري ھيپاٽووائرس جسم اندر داخل ٿي انفيڪشن پيدا ڪندو آهي ۽ اھڙي طرح اھا بيماري گنھ ذريعي ڦھلجندي آهي. ڪچي رڌل کوپي واري مڇي مان بہ ڦھلجندي آهي. اھا انفيڪشن واري ماڻھو سان ويجھو ٿيڻ تي بہ ڦھلجندي آهي. ٻارن م آثار ظاھر نہ ٿيڻ جي ڪري انھن مان ٻين ڏي جلدي ڦھلجندي آهي. ھڪ دفعو ٿيڻ کان پوءِ ان ماڻھوءَ کي زندگيءَ ۾ ٻيھر نہ لڳندي آهي.
مير عبدالرسول مير
ننڊڻپڻ ۽ قابليت
مير عبدالرسول مير 7 اپريل 1950 تي ڳوٺ مهر علي خان ٽالپر ، تعلقي گمبٽ ، ضلعي خيرپور ميرس سنڌ ، پاڪستان ۾ پيدا ٿيو. سندس والد مير مهر علي خان ٽالپر پنهنجي ڳوٺ جو هڪ عظيم انسان هو. هن سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان فزڪس ۾ ماسٽر جي ڊگري حاصل ڪئي. هن پنهنجي عملي شروعات تعليم کاتي ۾ فزڪس جي ليڪچرر طور ڪئي. هو سچل سرمست ڪاليج نوابشاھ سنڌ جي پرنسپال طور رٽائر ٿيو.
شاعر جي حيثيت ۾ ڪيريئر
هن ننڊي عمر ۾ ئي شعر لکڻ شروع ڪيا. هو مخدوم محمد زمان طالب الموليه جي شاعري کان تمام گهڻو متاثر هو جيڪو پنهنجي وقت جو هڪ عالم ، شاعر ۽ روحاني رهبر هو. سندس شاعري جو موضوع رومانس ، وطنيت ۽ اخوت جي لحاظ کان هو. عابده پروين ، عاشق نظاماڻي ، محمد يوسف ، وحيد علي ۽ ٻين ڪيترائي مشهور ڳائڻا هن جا گانا ڳايا آهن. اِھي اڪثر گيت ريڊيو پاڪستان حيدرآباد پاران رڪارڊ ڪيا ويا آھن. هن جو شعري مجموعو سونھن ورونھن (سونهن ورونهن) جي عنوان سان شايع ٿي چڪو آهي.
هن هيٺ ڏنل انعامن سميت ڪيترائي انعام حاصل ڪيا:
وفات
مير عبدالرسول مير 19 ڊسمبر 2019 تي وفات ڪئي.
حوالا
زمرو:سنڌي شاعر زمرو:پاڪستاني شاعر زمرو:1950ع جون پيدائشون زمرو:Articles with hCards
ويساکُ
ڏيهي سال/ سنڌي ڪئلينڊر / سنبت (وڪرمي / بڪرمي ڪيلينڊر) جو ٻيون مهينو آهي جيڪو چيٽ ۽ ڄيٺ جي وچ ۾ آهي.
14 اپريل کان 14 مئي تائين هوندو آهي.ويساک 31 ڏينھن جو مهينو آهي.
علم نجوم
علم ۾ نجوم موجب هن مهيني جي موسم تي ڪارتڪ ۽ روهڻي ( روهڻ ) نکٽن جا اثر رهندا آهن.
آکاڙ بابت ٿري مڃتا
چيٽ تتو ڀلو، ويساک لڳو ڀلو.
سنبت وڪرمي سال جو چيٽ مهينو لڳ ڀڳ اپريل جو مهينو هوندو آهي. ٿر جي موسمن جي لحاظ کان هي مهينو ٿر ۾ هر شيءِ جي کوٽ جو مهينو هوندو آهي.هن مهيني کان ئي برسات جي مانڊاڻ ٺهڻ جي شروعات ٿيندي آهي، چيٽ جي گرمي ئي آبي بخارن جي وڌڻ، هوائن جي رخن جو سلسلو ٺاهڻ، هوا جي گهٽ دٻاءَ جو پيدا ٿيڻ وارا عمل شروع ڪرڻ جو سبب بڻجي ٿي. پر جنهن سال چيٽ جي مهيني ۾ گرمي گهٽ ٿيندي آهي، انهي سال جي چوماسي جي مند جي ترتيب متاثر ٿيندي آهي. جنهن جو اثر ٿر جي سمورن پيداواري ذريعن تي ٿيندو آهي. انهي لاءِ ٿر جا ماڻهو چيٽ مهيني ۾ گرمي وڌيڪ ٿيڻ تي خوش پيا ٿيندا آهن. وري ويساک جو مهينو لڳ ڀڳ مئي جو مهينو هوندو آهي. هن مهيني ۾ وڌيڪ تيز ۽ گرم هوا لڳندي آهي، جيڪا پڻ سمنڊ مان آبي بخار کڻي فضا ۾ پکيڙي ٿي، جنهن سبب مينهن جو مانڊاڻ ٺهڻ ۾ مدد ملندي آهي. ويساک (مئي) جي مهيني ۾ گرم لڪ لڳڻ سان ٿري ماڻهن جو بدن پيوسڙندو آهي، پر ان تيز لڪ جي گرمي ۾ به ماروئڙن جي منهن تي مُرڪون هونديون آهن، ۽ هو خوشي مان سوڻ ڳنڍيندي پيا چوندا آهن، ته هي سال سڪار جو سال ثابت ٿيندو.ڇو ته انهي گرم لڪ لڳڻ سان سمنڊ مان اٿيل آبي بخار فضا ۾ پکڙي ڪڪرن جي شڪل وٺندا آهن، ۽ پوءِ اهي ڪڪر وري اچي ٿر تي وسندا آهن، ۽ ٿرين جي ڏيهه کان ڏڪار ۽ ڏولائو ڏور ٿيندو. انهي ڪري ئي ٿر جي ماڻهن جي زبان تي هي پهاڪو عام هوندو آهي ته، “چيٽ تتو ڀلو، ويها (ويساک) لڳو ڀلو.”
آکاٽي جو ڏڻ
هي ٿري ماڻهن جو موسمي ڏڻُ (تهوار) آهي، جيڪو هندي ويساک مهيني جي ٽين تاريخ تي هند ۽ سنڌ جا هندو هاري وڏي اهتمام سان ملهائيندا آهن.
وياھ وياڻي، پير پاڻي. (چوڻي)
وياھ؛ ويساک، ھندي ٻئي مھيني جو نالو. وياڻي؛ ٽاڻي، صبح صادق يا پرھ-ڦٽيءَ جي مھل. پير پاڻي؛ پير پسڻ جيترو پاڻي.
کاري ڇاڻ جي طرف مشھور آھي ته ويساک جي مھيني ۾ صبح صادق يا پرھ ڦٽيءَ مھل، درياھ مان پاڻي لاٿ ڪري ويندو آھي ۽ پيرن پسڻ جيترو مس وڃي بچندو آھي.
مطلب: ويساک ۾، لاڙ طرف، پاڻيءَ جي کوٽ رھي ٿي.
ويساکي، ننڍي وڏي لاکي.
ويساک (اپريل/ مئي) جو مھينو اَنَ جو اُهڃاڻ ٿيندو آهي. هن مھيني ڌاري ڪڻڪ، مـٽر، چَڻو، جَوَ، مَھُري (دوباري واري) لھندا آهن ۽ ان اڻ مَيُو ٿي پوندو آهي.
ويساک سنڌي شاعري ۾
ڄڻ آسمان اُڇليا ٿي گرم گرم گولا،
گذريو ٿي ڏينهن ڏکن جو پر رات جو به رولا،
ڪن کي پکا هٿن ۾ ڪن جا کُڏن کٽولا.
ري مينهن مهر جي ڪٿ ٻي واهه هئي نه ڪائي
سَندري ڀُون سئين ڪري، پِڙ پڙووهي جو ٺاهه،
چاڙهي نار نينھن جو، هَلٽ ڪر همراهه،
وٺ گـُروءَ جي گس کي، وچن ڪر ويساهه،
چوويھه هزار پساهه، ويھي وڃاءِ نه وسيلو
حوالا
زمرو:سنڌي مهينا زمرو:سنڌي ڪئلينڊر جا مهينا
کھاوڙ (قبو سعيد خان)
ديھ کھاوڙ سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڪوٽ شاھبيگ تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1933ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ماڇي، ڳوٺ محمد پناھ کھاوڙ، ڳوٺ ڏاتو چانڊيو، ڳوٺ ابڙن جو ۽ ڳوٺ جمع واقع ھيو. ان وقت سيف الله شاخ ۽ پتوجا مائنر اڃان ڪانه ٺھيون ھيون ۽ بيگاري ۽ گنداکا مائنر وھندڙ ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ اميرجان مغيري، ڳوٺ قربان علي مغيري، ڳوٺ محمد عظيم جمالي، ڳوٺ پيربخش کھاوڙ ۽ ڳوٺ ڪمال خان بروھي معروف آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ پير بخش، اوڀر ۾ ديھ ٻيلاٽي، اولھ ۾ ديھ ڪوٽ شاھبيگ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ڪامل واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ مان سيف الله مگسي شاخ وھندڙ آھي جنھن مان پتوجا مائنر نڪري جن ديھ مان گذرندڙ آھي جنھن تي پير بخش کھاوڙ ڳوٺ واقع آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,514 ھئي جيڪا 392 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
پاڪستان جون ضلعي عدالتون
زمرو:پاڪستان جو عدالتي نظام زمرو:پاڪستاني عدليه
مرزا عيسي ترخان ٻيون
"مرزا عيسي ترخان ٻيون"يپٽ مرزا جان بابا بيگ بن مرزا عيسيٰ بيگ (اول) نهايت بردبار هو. بلڪ صاحبِ همت، غيرتمند ۽ قبيله پرور، سپاهه دوست ۽ وسندي وارو هو. جواني ۾ ڪمالات جا جوهر ڏيکاريائين. علوم ۾ ڪافي دستگاهه هيس. اخلاق جي خوبين سان سينگاريل هو. عدالت جي شوي کي ۽ شجاعت کي پنهنجو طريقئه ڪار بنايائين.
ٺٽي جي صوبيداري
18 ربيع الثاني 1037هه (28 ــ 1627ع) تي جڏهن شاهجهان گادي نشيني لاءِ اچي رهيو هو ته احمد آباد وٽان مرزا عيسيٰ کي ٺٽي جو صوبيدار ڪري موڪليائين ۽ حڪم ڏنائين ته شرير الملڪ (شريف الملڪ) کي قيد ڪري درٻار موڪلي ۽ وڙهي ته قتل ڪري ڇڏي. مرزا عيسيٰ پنهنجي پٽ مرزا عنايت کي وٺي ۽ اوسي پاسي کان لشڪر گڏ ڪري ٺٽي پهتو. شريف الملڪ به تمام بهادر ۽ پهرين صف وارو سپاهي هو مرزا عيسيٰ سان جنگ جوٽڻ لاءِ تيار ٿي ويو. ٻنهي ۾ جنگ لڳي پر مرزا عيسيٰ مارجي ويو ۽ شريف الملڪ کي پڪڙي روانو ڪيائين. مرزا عيسيٰ کي انهيءَ ڪارنامي تي شاهجهان هڪ لک روڪڙا، نوبت ۽ سندس منصب ۾ هڪ هزاري جو واڌارو آندائين. ماثر الامراءَ مطابق ڪجهه ئي مهينن بعد شاهجهان 1037هه ۾ مرزا عيسيٰ جي جاءِ تي خواجا باقي خان کي رکيو. راشدي صاحب مطابق انهيءَ فرمان کانپوءِ شير خواجا ٺٽي پهچڻ ۾ دير ڪئي. 1038هه ۾ مرزا عيسيٰ کيس چارج ڏني ۽ پاڻ وڃي مٿرا جو گورنر ٿيو، جيڪو جاگير ۾ مليو هوس. 10 جمادي الاول 1040هه ۾ مرزا عيسيٰ دڪن ۾ دريا خان جي بغاوت ڪچلڻ لاءِ روانو ٿيو. 1041هه کان 1045هه تائين ايلج پور جو گورنر رهيو. محمد طاهر آشنا مطابق 27 صفر 1045هه ۾ وري سورٿ جاگير ۾ مليس ۽ اتان جو صوبيدار مقرر ٿيو. 12 محرم 1052هه اتان بدلي ڪري گجرات جي صوبيداري ڏني وئي ۽ سندس جاءِ تي پٽ عنايت الله کي رکيو ويو. .
نورستان صوبو
نورستان صوبو:  افغانستان جو ھڪ صوبو آهي جيڪو ملڪ جي اوڀر واري حصي ۾ واقع آهي. ھي صوبو انتظامي طور تي ستن ضلعن ۾ ورھايل آھي. صوبي جي ڪل آبادي 1,40,900 آهي. صوبي جو گادي جو هنڌ پارون شھر آھي. ھن علائقي جو نالو ڪافرستان ھيو پر آبادي جي اسلام ۾ داخل ٿيڻ بعد ان جو نالو 1885 ۾ نورستان رکيو ويو. نورستان لفظ جي معني آهي نور يا روشني جي جاء.
انتظامي ورھاست
thumb|نورستان جا ضلعا
حوالا
زمرو:افغانستان جا صوبا
چوٽياري ڊيم
چوٽياري ڊيم انگريزي (Chotiari Dam) مصنوئي پاڻي جو زخيرو آهي جيڪو سانگهڙ ضلعي، سنڌ پاڪستان ۾ سانگهڙ شهر کان 35 ڪلوميٽر جي مفاصلي تي واقع آهي.هيءُ ڪُل 6 بِلين جي لاڳت سان 2002ع ۾ تعمير ڪيو ويو هو. هن ڊيم جي اڏاوت جو اهم مقصد ايل بي او ڊي جي کاري پاڻيءُ کي خارج ڪرڻ هو. ڊيم کي 750،000 ايڪڙ پاڻي جمع ڪرڻ جي گنجائش تحت 24،300 ايڪڙن جي ايراضيءَ ۾ وڌايو ويو. هن ڊيم جُڙڻ کان اڳ هيءُ علائقو ننڍين ڍنڍن جو هو جنهن ۾ نارا ڪينال ڇوڙ ڪندو هو. هيءُ علائقو پکين ۽ جانورن جي آماج گاھ هو پر هاڻ ايل بي او ڊي جي کاري پاڻي سبب متاثر ٿيو آهي.
بدر رفیقي
بدر رفيقي ، ٢٢جولاءِ ١٩٩٨، هڪ مراکش ڳائڻي، مراکش جي شهر سدي بينور ۾ پيدا ٿيو.
سوشل ميڊيا
هن جو اڪائونٽ Facebook اڪائونٽ تي آهي. *هن جو صفحو Facebook پيج تي آهي. *هن جو گروپ Facebook گروپ تي آهي. *هن جو صفحو آهي Instagram *هن جو صفحو Twitter تي آهي هن جي پروفائيل تي آهي Snapchat *هن جو چينل YouTube تي آهي هن جو اڪائونٽ Tik Tok تي آهي *هن جو چينل آهي Twitch هن جو صفحو لائن تي آهي *هن جو اڪائونٽ WeChat تي آهي هن جو اڪائونٽ ڪِڪ ميسينجر تي آهي *هن جو صفحو Pinterest تي *هن جو صفحو تي آهي *هن جو کاتو آهي Ask.fm *هن جو صفحو Soundcloud تي هن جو صفحو Spotify تي *هن جو صفحو Linkedin تي آهي *هن جو اڪائونٽ Skype تي آهي *هن جو کاتو آهي Ameba (website) *هن جو صفحو KakaoTalk *هن جو صفحو VKontakte تي آهي *هن جو صفحو adnaklassniki تي *هن جو صفحو GitHub تي آهي *هن جو کاتو Oculus (trademark) *هن جي ويب سائيٽ آهي blogger
اشرف امر لاشاري
اشرف امر لاشاري (انگريزي:Ashraf Amar Lashari) سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻوليءَ جو شاعر ،نثر نويس ۽ صحافي آھي.
تعليم
اشرف لاشاري مئٽرڪ 1987ع ۾ گورنمينٽ هاءِ اسڪول جوهي مان پاس ڪئي. انٽر سائنس گورنمينٽ استاد بخاري ڊگري ڪاليج دادو مان 1990ع ۾ ڪيائين. بي اي 1992ع ۽ ايم اي سنڌي ادب ۾ 1994ع ۾ سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان پاس ڪيائين.
ادبي ۽ علمي خدمتون
امر لاشاري ادبي دنيا ۾ 1988ع ۾ پير پاتو. هن شاعري ۽ مضمون نويسي ڪئي آهي. سندس مواد سنڌي ٻوليءَ جي معياري اخبارن، رسالن ۾ ڇپيل آهي. سندس ٻارن لاءِ ڪيل گيت پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن ڪراچي سينٽر تان پڻ نشر ٿيل آهن. هن صحافتي ڪيريئر ڪي ٽي اين نيوز ڪراچي جي رپورٽر طور ڪيو جنهن سان اڄ به سلهاڙيل آهي. هن 1993ع کان جي اي ٽي استاد طور علمي خدمتون سرانجام ڏيڻ شروع ڪيون. 1999ع ۾ ايڇ ايس ٽي طور ترقي ماڻي. ڪجھ وقت تعليم کاتي ۾ سپروائيزر طور به خدمتون سرانجام ڏئي چُڪو آهي.
حوالا
زمرو:1971ع جون پيدائشون زمرو:شاعر زمرو:سنڌي ماڻھو
پنجابي ٻولي
کاٻو|thumb|پنجابي ٻن رسم الخطن ۾؛ مٿي [[اردو (نستعليق) ۽ ھيٺ گرمکي۔]] thumb|پنجاب
پنجابي (Punjabi language) (شاھ مکي پنجابی، گرمکي ਪੰਜਾਬੀ) ھڪ ھند يورپي ٻولي آھي, جيڪا پنجاب ۾ ڳالهائي وڃي ٿي ۔پنجابي باشندگانِ پنجاب ۾ مروّج آھي. پنجابي ڳالھائڻ وارن ۾ ھندو مت، سک مت، اسلام، ۽ مسيحيت جا پيروڪار شامل آھن۔ اول الذڪر مذھب کان کانسواءِ باقي ٽنھي مذھبن ۾ ھن زبان کي خاص حيثيت حاصل رھي آھي۔ پاڪستان ۽ ھندستان ۾ ڪيل ڳڻپ جي مطابق دنيا ۾ پنجابي ڳالھائڻ وارن جو انگ(تعداد) 14-15ڪروڙ کان وڌيڪ آھي ۔ ھن ٻوليء جا تمام گھڻا لھجا آھن، جن مان ماجھي لھجي کي ٽڪسالي مڃيو وڃي ٿو۔ ھي لھجو پاڪستان ۾ لاھور، شيخوپورا، گوجرانوالہ جي طرفن ۾ جڏھن تہ ھندستان ۾ امرتسر ۽ گورداسپور جي ضلعن ۾ مشتعمل آھي جتي اھو واپرائجي اھو۔ ايس.آءِ.ايل نزاديہ جي 1999ع جي ڳڻپ جي مطابق پنجابي ۽ ھندي دُنيا ۾ يارھين سڀ کان وڌيڪ ڳالھائي ويندڙ ٻولي آھي۔
جاگرافيائي پکيڙ
پنجابي پاڪستان ۾ سڀ کان وڌيڪ ڳالھائي ويندڙ ٻولي آھي۔ ھي ملڪ جي 60 سيڪڙو آبادي جي مادري ٻولي آھي، جڏھن تہ 75 سيڪڙو پاڪستاني هيءَ ٻولي ڳالھائڻ ڄاڻن ٿا۔ پاڪستان ۾ پنجابي ڳالھائڻ وارن جي تعداد  12 ڪروڙن جي لڳ ڀڳ آھي۔ ان جي برعڪس(اُڀتڙ) ھندستان جي آبادي جو بس 3 سيڪڙو ئي پنجابي ڄاڻي ٿو۔ تنھن ھوندي بہ پنجابي ھندستان جي رياست پنجاب جي سرڪاري ٻولي آھي، جڏھن تہ پاڪستان ۾ پنجابي کي ڪنھن به قسم جي سرڪاري پٺڀرائي حاصل ناھي۔ وڌيڪ اھو تہ پنجابي کي ھندستاني رياستن ھرياڻہ ۽ دھلي ۾ ٻين ٻولي جي حیثیت حاصل آھي۔
پنجابي آمريڪا، آسٽريليا، برطانيا ۽ ڪئناڊا ۾ اقليتي زبان جي طور تي ڳالھائي وڃي ٿي۔ پنجابي ڀنگڙي ۽ موسيقي جي وساطت(ذريعي) سان بہ ڪافي عالمي مقبوليت ماڻي آھي۔
تاريخ
پنجابي ٻولي جو جدت (اختراع) اپڀرمش پراڪرت زبان سان ٿي آھي۔ ھن ٻوليء ۾ ادب جو آغاز بابا فريد الدين گنج شڪر کان ٿئي ٿو۔ پوءِ سک مت جي باني بابا گرو نانڪ جو نالو اچي ٿو۔ سکن جي پنجين گرو ارجن ديو گرو گرنٿ صاحب جي تاليف (ٺاهه جوڙ) ڪئي ھئي۔ ھي ڪتاب گرمکي رسم الخط ۾ لکيو ويو ھو ۽ ان ۾ پنجابي کان کانسواءِ برج ڀاشا ۽ کڙي ٻولي جو بہ استعمال ڪيو ويو آھي۔
پنجابي جي جديد اديبن ۾ موھن سنگھ، شو ڪمار بٽالوي، امرتا پريتم، سرجيت پاتر (ھندوستان کان)، منير نيازي، انور مسعود، ۽ منو ڀائي (پاڪستان کان) شامل آھن۔
حوالا
زمرو:پاڪستان جون ٻوليون زمرو:پنجابي ثقافت
بيلچو
بيلچو (انگريزي: shovel) ھڪ سادو دستي اوزار آھي، جنھن ۾ اڳيان لوھ جي چادر لڳل ھوندي آھي. اھا چادر وري ڪاٺ جي ڳن سان ڳنڍيل ھوندي آھي، ڳن کي پڪڙڻ لاءِ مٿان مٺيو لڳل ھوندو آھي. بيلچي کي عام طور تي کوٽائي لاءِ استعمال ڪيو ويندو آھي.
برطانيا ۾ مزدور تحريڪ
برطانيا ۾ مزدور تحريڪ
جوڌپور
''جوڌپور (Jodhpur ) هندستان جي رياست راجستان جو هڪ شهر آهي، جنهن جو بنياد 1459ع ۾ راٺوڙ قبيلي جي سردار راءِ جوڌا وڌو. هيءُ راجستان رياست جو ٻيو نمبر وڏو شهر آهي.''
تاريخ
''هيءُ شهر راجستان مرڪز ۾ هجڻ ڪري ’نيرو‘ شهر شروع کان ئي روڊ ذريعي دهليءَ ۽ گجرات سان ڳنڍيل رهيو. مرڪز ۾ هجڻ ڪري هن وڏو فائدو اهو ٿيو ته هتي جي ماڻهن کي آفيم، کجور، ڪافي، ڪوپر، ريشمي ڪپڙن وغيره جي واپار ۾ وڏو فائدو ٿيو. مغل سلطنت دوران هيءُ شهر خودمختيار رياست جي صورت ۾ رهيو. ان عرصي دوران هتي وڏا وڏا جنرل ٿيا، جن ۾ مهاراجا جسونت سنگهه به شامل آهي. جوڌپور جي ماڻهن اڏاوتي فن ۾ جدت آندي ۽ پوري ملڪ ۾ مشهور ٿيا. 1679ع ۾ اورنگزيب هن شهر تي قبضو ڪيو پر 1707ع ۾ اورنگزيب جي مرڻ کان پوءِ مغل شهنشاهيت جو زوال اچڻ شروع ٿيو، پر جوڌپور جي رهواسين هن صورتحال مان فائدو نه ورتو ۽ هڪ ٻئي سان ويڙهه ۾ مصروف رهيا. هنن جي ان ويڙهه مرهٽن لاءِ قبضي جو دروازو کولي ڇڏيو، جنهنڪري مرهٽن هن رياست کي استحڪام ڏيڻ بجاءِ تباهه ڪري ڇڏيو. 50 سالن جي جنگين، جهيڙن ۽ معاهدن جو نتيجو اهو نڪتو جو هن تي 1818ع ۾ برطانيا قبضو ڪري ورتو. برطانوي حڪومت جي دور ۾ جوڌپور شهر ايراضيءَ جي لحاظ کان راجپوتانا جي وڏي رياست هو. هتان جا مارواڙي واپار جي لحاظ کان پوري هندستان ۾ وڏو رتبو رکندا هئا. 1947ع ۾ جڏهن هندستان جو ورهاڱو ٿيو ته جوڌپور راجستان جو ٻيو وڏو شهر بڻجي ويو. ورهاڱي وقت جوڌپور جي حڪمران جسونت سنگهه نٿي چاهيو ته هيءَ رياست هندستان سان گڏجي، پر سردار ولڀ ڀائي پٽيل، جيڪو ان وقت ڪانگريس جو مرڪزي اڳواڻ هو، جوڌپور کي هندستان سان گڏائي ڇڏيو. State Reorganization Act 1956 تحت جوڌپور کي راجـسـتان جو حصو بڻايو ويو.''
جاگرافي
''هتي راجستاني، مارواڙي، هندي ۽ سنڌي ٻوليون ڳالهايون وڃن ٿيون. 2010ع جي آدمشماري مطابق هن شهر جي آبادي 652، 006، 1 آهي. هن شهر جي پکيڙ 50. 95 ڪلوميٽر (37 چورس ڪلوميٽر) آهي. هيءُ شهر سمنڊ جي سطح کان 231 ميٽر (758 فوٽ) مٿي آهي. هيءُ شهر ويڪرائي ڦاڪ 26017N7301E ۾ واقع آهي. 1949ع تائين هيءُ شهر ساڳئي نالي سان مارواڙ جي گاديءَ جو هنڌ رهيو.''
وڻج واپار
هيءُ شهر واپاري مرڪز آهي، جتي هٿ جي هنر، چمڙي، هاٿيءَ جي ڏندن مان ٺهيل شين ۽ ڌاتوءَ جي سامان وغيره جو واپار ٿئي ٿو.
سياحت
''جوڌپور ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ ڪيترا قلعا ۽ پراڻا مندر ٺهيل آهن. هيءُ مشهور سياحتي ماڳ به آهي، جتي هر وقت سياحن جي رش رهي ٿي. هيءُ روشن سج وارو شهر (سوريه نگري) به سڏيو وڃي ٿو. ڇاڪاڻ ته هتي روشني تمام گهڻي هوندي آهي. ان کان سواءِ گهرن جي اڪثريت نيري رنگ جي هجڻ ڪري هي (Blue City) پڻ سڏيو وڃي ٿو. هن شهر جي چؤطرف پٿر جي ديوار ڏنل آهي. هتان جي مشهور جاين ۾ ڏهر نگر قلعو، جسونت ٿڙا، اوسيان مندر، مندور، ڪلياڻ ڍنڍ ۽ باغ، بلشمند ڍنڍ، سردار سمنڊ ڍنڍ ۽ محل، ڌاوا ٻيلو، کچن، اويسان ۽ ٻيا شامل آهن. هتي ڪيترائي ڏڻ وغيره ملهايا وڃن ٿا. جن ۾ مارواڙ تهوار، مهاوير جيانتي، بابا رامديو وغيره جا ڏينهن شامل آهن. مهراڻ ڳڙهه قلعو، جبل جي هڪ ٽڪريءَ چڙيا ٽونڪ تي اڏيل آهي.''
ادارا
''هتي راجستان هاءِ ڪورٽ جي نالي سان عدالت پڻ قائم آهي. تعليمي ادارن ۾ ‘NLU’, ‘IIT’, ‘M.B.M.Engg College’ ۽ ‘AIIMS’ شامل آهن. هتي ريلوي، هوائي ۽ روڊ رستي جي سفر جون سهولتون موجود آهن.''
حوالا
زمرو: ھندستان جا شھر، وسنديون ۽ واھڻ
ڪينوا
ڪينوا (Canva) گرافڪ ڊيزائن جو هڪ پليٽ فارم آهي جيڪو واھپيندڙن کي مختلف قسم جي وزيوئل ڪَنٽينٽ ٺاهڻ جي اجازت ڏئي ٿو جهڙوڪ پريزنٽيشنز، پوسٽر، گرافڪس، لوگوز، ٿمب نيلز، اِنفوگرافڪس، بُڪ ڪَوور، ڪيلينڊرز، ورڪ شيٽس، رپورٽس، ڪامڪ اسٽرپس، فوٽو ۽ وڊيو ايڊٽنگ ۽ دستاويز وغيره. اهو ٽيمپليٽس، ڊيزائن وغيره جي لاءِ ايليمنٽس، ۽ ٽولز آڇي ٿو، جيڪي يوزرز کي ڊيزائنگ ۾ گھڻي مھارت جي ضرورت کان سواءِ ئي پروفيشنل ڊيزائن ٺاهڻ جي عمل کي سولو ٺاھين ٿا.
ڪينوا جي اهم خاصيتن مان هڪ آهي ان جي ڊريگ ۽ ڊراپ انٽرفيس آھي، جيڪا واھپيندڙن کي سولائي سان مختلف ايليمنيٽس کي ٻيهر ترتيب ڏيڻ ۽ انهن جي ڊيزائن کي ترتيب ڏيڻ جي اجازت ڏئي ٿي. ڪينوا وٽ تمام وڏي اسٽاڪ فوٽوز، عڪسن، ۽ گرافڪس جي لائبريري آهي جنهن کي واھپيندڙ پنھنجي ڊزائن ۾ شامل ڪري سگهن ٿا.
ڪوھستان (قبو سعيد خان)
ديھ ڪوھستان سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا درمحمد تپي ۾ واقع آهي.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۽ اولھ ۾ بلوچستان، ڏکڻ ۾ قمبر تعلقو ۽ اوڀر ۾ ديھ جاگير واقع آهي. ھن ديھ ۾ کيرٿر جبلن جون قطارون ۽ ڪاڇو واقع آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 310 ھئي جيڪا 56 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
ڪنوار ٻوٽي
ڪُنوار ٻُوٽِي (انگريزي: Aloe vera) ھڪ قسم جو ٻُوٽو آهي جيڪو، سنڌ، پاڪستان توڙي سڄي دنيا ۾ ٿئي ٿو جنهن جي ڪٽنب ۾ ڪيترائي نمونا ٿين ٿا جن جا سائنسي نالا پڻ مختلف ٿين ٿا. هن ٻوٽي جا پن اڪثر سائي رنگ جا ٿيندا آهن پر ڪن ملڪن ۾ ڳاڙهي رنگ جا ٻہ ٿيندا آهن. هن جا پن ٻاهر بجاءِ اندر وڪوڙيل ٿيندا آهن جنهن ڪري شايد سنڌي ٻوليءَ ۾ ڪنوار ٻوٽي سڏيو ويو آهي. هيءُ ٻوٽو اڪثر جبلن ۾ ٿئي ٿو پر هٿرادو طور بہ پوکيو ويندو آهي. هن ٻوٽي جي پنن ۾ کير نما رس ٿيندي آهي جيڪا دوا طور ڪم ايندي آهي. هن ٻوٽي کي اٺ ۽ ٻڪري شوق سان کائيندا آهن.
حوالا
زمرو:ٻوٽا
اسٽرا بيري
اسٽرابيري ھن کي هندستانيءَ ۾ اسٽابري چوندا آهن. هن کي سنڌي ۾ جهر ٻير سڏبو آهي. هي ولايتي ميوو به هت هندستان ۾ تمام چڱو نه ٿيندو آهي. ميرٽ ۽ سهارنپور ۾ هي ميوو گهڻو به ٿيندو آهي ۽ بهتر به. لکنئوَ ۾ ته تولي تور جيڏو ٿيندو آهي. مگر ڪلڪتي جي آسپاس هي ميوو چڱو نه ٿيندو آهي. هي ٻج مان به ٿيندو آهي. چڪيون سيپٽمبر ۽ آڪٽوبر ۾ ڪڍي رکجن. انگلينڊ ۾ ٻن ورهين جي وڻ مان ميوو لاهيندا آهن. پر هتي هڪڙي سال واري وڻ مان به ڦر ڪڍي سگهن ٿا. پهرين ڪا جاءِ هٿ ڪجي جتي اُس پئجي سگهي. اتي فوٽ فوٽ جي وڇوٽيءَ تي، قطارون ڪري کڏون کڻي وڃجن. کڏون اٺ انچ ويڪريون ۽ ڇهه انچ اونهيون هجن. سڀ ڪنهن ٽِي قطار جي وچ ۾، ڏهه انچ ويڪرو ٿَلهي وارو رستو ٺاهي ڇڏجي، ته وڻن تائين پهچي انهن جي پرداخت ڪري سگهجي. کڏن ۾ ڳائو ڀاڻ، پنن جو ڀاڻ ۽ مٽي هڪ جيتري حصن ۾ گڏي وجهي ڇڏجي، پوءِ هر هڪ کڏ ۾ هڪ هڪ چڪي سٽرابيريءَ جي رکي وڃجي. انهيءَ مهل پاڻي ڏئي ڇڏجين، پوءِ جڏهن ضرور ڄاڻجي تڏهن ٻيو ڏجي. فيبروريءَ ڌاري وڻ وڏا موچارا ٿيندا ۽ ٻور ڪندا. تڏهن وڻن جي مٿان ٿورو پاڻي ڇاٽاري ڇڏجي. پوءِ هر روز پاڻي ڏيندو وڃجين. ميون جي بچاءَ لاءِ اڪثر مٿان ڄاري وجهي ڇڏيندا آهن، نه ته پکي کائي ويندن.
حوالا
زمرو:فصل
تبو (اداڪارا)
250px
تبسم فاطما هاشمي (پيدائش 4 نومبر 1971) عام طور تبو جي عرفيت نالي سان سڃاتي ويندڙ هڪ ڀارتي بالي وڊ اداڪارا آهي، جنهن ڪيتريون ئي هندي، تيلگو، مليالم فلمون ڪيون آهن۔ تبو 1971 ۾ پيدا ٿي. اداڪارا تبو جي وڏي ڀيڻ فرح ناز پڻ 80 ۽ 90 جي ڏهاڪي ۾ پهرئين صف جي اداڪارا شمار ٿيندي هئي.
شروعاتي زندگي
اداڪارا تبو جي وڏي ڀيڻ فرح ناز پڻ 80 ۽ 90 جي ڏهاڪي ۾ پهرئين صف جي اداڪارا شمار ٿيندي هئي.
حوالا
زمرو:1971ع جون پيدائشون زمرو:ايڪيهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:حيدرآباد، ڀارت جون اداڪارائون زمرو:فن ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ زمرو:مليالم فلمي اداڪارائون زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون زمرو:هندي سينيما جون اداڪارائون زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون زمرو:ڀارتي مسلمان زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
ڊولچيتو ليمنگٽن
ڊولچيتو ليمنگٽن انگورن مان ٺاھيل ھڪ ڪيڪ جو نالو آهي. آسٽريليا جو ھڪ مٺو کاڌو ۽ بيڪري جو آئٽم آھي جيڪو ملڪ جي قومي کاڌن مان ھڪ آھي. ڊولچيتو اٽلي جي انگورن جو قسم آھي جنھن مان شراب ٺھندو آھي. ليمنگٽن آسٽريليا ۾ چورس ڪيڪ کي چوندا آهن جيڪو مکڻ سان ٺھندو آھي ۽ سن کي چاڪليٽ جو تھ ڏنو ويندو آهي. ڊولچيتو ليمنگٽن ۾ ڊولچيتو نالي انگور جو استعمال ٿيندو آھي.
بنڀوري
بنڀوري ھڪ اڏرندڙ جيت آھي.
سوپاري
سوپاري هيءَ کجيءَ ۾ داخل آهي، مگر ميوي ۾ داخل نه چئبي، اگرچ سوپاري هن ملڪ ۾ تڙون ڪري، ائين يا پان جي پن سان گهڻي کائڻ ۾ ايندي آهي. هيءَ کجي شڪل جي ڏاڍي سهڻي ٿي ٿئي. قد جي به پوري پني ٿئي ٿي. ڊاڪٽر هوڪر ته هن جي شڪل جي مشابهت ۾ لکي ٿو ته ”هوءَ گويا هڪڙو پرن وارو تير آهي، جو مٿان آسمان مان ڇُٽو آهي ۽ اچي هيٺ زمين ۾ چُڀي لڳي بيٺو آهي.“سوپاريءَ کي انگريزيءَ ۾ بِيٽل نَٽ چون ٿا.
طب
سوپاريون:
ھارون بن ابي خآلد
هارون بن ابي خالد مروزي: 235 هه ۾ هارون جڏهن سنڌ جو گورنر ٿيو ته ان وقت سنڌ ۾ رب قبيلي (تراري) حجازين جو زور هو ۽ انهن جو سردار عمر بن عبدالعزيز هباري جنهن جو اڳ ۾ ذڪر اچي چڪو آهي، ايڏو طاقتور بڻجي چڪو هو جو سنڌ جا گورنر به ان کان ڊڄندا هئا.
تفصيلي تعارف
هيڏانهن خلافت به ڪمزور ٿي چُڪي هئي ۽ جاهل ترڪي غلام ڇانئيل هئا. ايران ۽ خراسان تي صفاري سندرو ٻڌي ويٺا هئا. خلافت کان ڪي ئي صوبا پنهنجو پاند ڇڏائي چُڪا هئا ۽ انهيءَ سٿ ۾ سنڌ جي شامل ٿيڻ جا آثار به نظر اچي رهيا هئا. هن ملڪ جي ننڍن ننڍن حصن تي ڪي ئي هندو ۽ مسلمان سردار سنڌ جي ماتحت حڪومت ڪندا هئا، جن مرڪز جي ڪمزوريءَ جو فائدو وٺندي سنڌ کي ڍل ڏيڻ بند ڪري ڇڏي ۽ سڌو سنئون مرڪز سان لاڳاپا رکڻ شروع ڪيا. سندن اهو عمل ان ڪري ٿيو جيئن سنڌ جي گورنر جي فرمانبرداريءَ کان جان ڇٽي پئي. اهڙي بي چيني واري دؤر ۾ 240هه (55 ــ 854ع) تي هارون مارجي ويو. تاريخ يعقوبي مطابق هو مارجي نه ويو پر پنهنجي موت مري ويو. بلاذري جي بيان مطابق هارون ڪي ٿورائي ڏينهن حڪومت ڪئي ته يڪايڪ سنڌ جي رهاڪو عربي قبيلن جا اچي پاڻ ۾ جهڳڙا پيدا ٿيا. هارون جيڪا اصلاح جي ڪوشش ڪئي تنهنجو نتيجو اهو نڪتو جو فسادي ماڻهن سنه 240 هه ۾ سر زمين سنڌ جي ئي اندر کيس پورو ڪري ڇڏيو.
ڌنڌو
اهڙو ونهوار يا عمل جيڪو فائدو حاصل ڪرڻ لاءِ ڪيو وڃي. يا اهي سڀئي انساني عملَ، جيڪي ناڻو ۽ فائدو حاصل ڪرڻ جي مقصد سان سڌو سنئون شين ۽ خدمتن جي پيداواري ورهاست ۾ ڪتب اچن کي ڌنڌو، وڻج، واپار يا بزنيس (Business) چئجي ٿو.
ھارون بن ابي خآلد
حوالا
زمرو:سنڌ ۾ عباسي گورنر
ڌنڌو
حوالا
زمرو:اقتصاديات زمرو:ناڻو
ڄام راول جاڙيجو ابڙو
ڄام راول جاڙيجو ابڙو (ڪڇ ڌڻي) جنھن 1524ع ۾ ڪڇ رياست قائم ڪئي. ڄام راول جاڙيجي ابڙي 1540ع ۾ ھالار جبل سان لاڳاپيل 999 ڳوٺن سان سلھاڙيل ھڪ ٻي رياست (نوان نگر) قائم ڪئي، جنھن کي ھينئر ڪاٺياواڙ سڏجي ٿو. ڪڇ ۽ ڪاٺياواڙ ۾ گھڻائي (اڪثريت) سنڌي ابڙا قبيلي سان لاڳاپو رکندڙ جاڙيجا واگھيلا، سم، ڇيپا، اھير، نوھڙي، ٿيٻا، اڳڙا (آگرا)، ھاليپوٽا، ھنگورجا، راھپوٽا، مچيار، سنگھار، ھنگورا، مياڻا رھن ٿا.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:پاڪستان
صدر پاڪستان جو معياري نشان
صدر پاڪستان جو معياري نشان پاڪستان جي صدر جي سرڪاري جھنڊي کي چيو ويندو آھي.
بناوٽ
صدرِ پاڪستان جو سرڪاري نشان پاڪستان جي جھنڊي جھڙو ٺھيل آھي، جنھن ۾ اڇو ۽ سائو رنگ، جڏھن تہ سونھري رنگ جي چنڊ تارن جي چوڌاري سونھري رنگ ۾ ڪڻڪ جا سلا ھوندا آھن جنھن جي ھيٺيان اردو ۾ پاڪستان لکيل ھوندو آھي.
استعمال
صدر پاڪستان جو معياري نشان صرف ان صدر جي موجودگي ۾ استعمال ڪيو ويندو آھي، خاص طور تي سندس رھائشگاھ ۽ دفتر ۾، ھي جھنڊو ھميشہ پاڪستان جي جھنڊي سان گڏ لڳايو ويندو آھي. ھي جنھڊو ملڪ جي ڪنھن بہ سرڪاري عمارت مٿان لھرايو ناھي ويندو.
تاريخ
صدراتي نشان پھريون دفعو 1956ع ۾ استعمال ڪيو ويو، جنھن کان پوءِ ھن کي ٻہ دفعا 1974 ۽ 1998ع ۾ تبديل ڪيو ويو.
ککر
ککر (انگريزي:Wasp) ھڪ قسم جو جيت آهي جنهن جو ڏنگ چيلاٽو وانگر زهريلو ٿيندو آهي. هن جيت جي اونهاري ۾ واڌ ويجھ ٿيندي آهي. ماکي جي مک جو مانارو ٿيندو آهي تيئن هيءُ جيت به مانارو ٺاهيندو آهي.
حوالا
زمرو:جيت
جيوواني پيزانو
thumb|upright=1.5|جيوواني پيزانو سيئنا ڪيٿيڊرل جي مھاڙي جو ڪم شروع ڪري ان ۾ مجسما ٺاھيا (ھاڻي پانھن مجسمن جا نقل اتي رکيل آھن)
جيوواني پيزانو:Giovanni Pisano : (c. 1250 – c. 1315) اٽليءَ جو سنگتراش، پينٽر ۽ آرڪيٽيڪٽ يا عمارت سازيءَ جو ماھر ھيو جنھن پيسا، سيئنا ۽پستوئيا شھرن ۾ پنھنجي فن جو مظاهرو ڪيو. ھن جي فن ۾ فرانس جي گوٿ ثقافت ۽ قديم رومن آرٽ جو ڏيک ھيو. ھينري مور لکيو آھي تہ ھي دنيا جو پھريون جديد سنگتراش ھيو.
تياري ھيٺ
ڄام ابڙو جاڙيجو
ڄام ابڙو جاڙيجو ڪڇ جي ھڪ ننڍي رياست وڏسر جو راجا ھُئو جيڪو 1314ع ۾ سنڌ جي بادشاھ شھيد دودي سومري جون 140 سومريون شھزاديون بچائيندي علاءُ الدين خلجيءَ جي لشڪر سان وڙھندي شھيد ٿي ويو. ڄام ابڙو جاڙيجو پاڻ ھندو سنڌي راجا ھُئو جڏھن تہ سنڌ جا سُومرا مسلمان ٿي چُڪا ھُئا، پر ڪڇ جا ھندو راجا کين پنھنجا ڀائر چوندا ھُئا ۽ سنڌ تي خلجين جي حملي وقت سومرن جي شھزادين ڪڇ جي ھندو راجا وٽ پناھ ورتي ھُئي.
جيوواني پيزانو
زندگي جو احوال
ھي مشھور سنگتراش نڪولا پيزانو جو پٽ ھو ۽ پيسا شھر ۾ 1250 ۾ ڄائو. سندس تربيت پيء ڪئي. 1265 کان 1268 تائين ھن پيء سان گڏجي سيئنا شھر جي ڪيٿيڊرل يا ديول جي منبر (pulpit) جو ڪم ڪيو. ان کان پوءِ ھن پيء سان گڏ پروجيا(Perugia) شھر جي ھڪ حوض فونٽانا ميجيوري (Fontana Maggiore) جو 1278 تائين ڪم ڪيو. پيء جي وفات کانپوءِ ھي سيئنا شھر ۾ رھي پيو.اتي ھن ميڊونا جو ٻار سميت مجسمو ٺاھيو جنھن ۾ ھن فن جي نئين نموني کي متعارف ڪرايو جنھن ھن جي فن کي سندس پيءُ جي فن کان الڳ سڃاڻپ ڏني thumb|left| پيسا جي ڪيٿيڊرل جو منبر
ڄام ابڙو جاڙيجو
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:پاڪستان
جيوواني پيزانو
زندگي جو احوال
جيوواني جو ٻيو ڪارنامو ھن جي پيسا جي ڪيٿيڊرل ۾ سنگتراشي ھيو. 1287 کان 1296 تائين ھي سيئنا ڪيٿيڊرل جو مکيہ آرڪيٽيڪٽ مقرر ٿيو. 1296 ۾ ھي پيسا موٽي آيو جتي سان جيوواني چرچ جو ڪم شروع ڪيائين. 1297 ۾ سينٽ اينڊريا پستوئيا ۾ بہ ڪم شروع ڪيو جيڪو 1301 ۾ بہ جاري رھيو. ھن جو ڪم 1310 ۾ بہ پيسا واري ڪيٿيڊرل ۾ جاري رھيو. ھن جو آخري شاھڪار مارگريٽ آف بريبنٽ (Margaret of Brabant) جو يادگار ھيو جنھن جو ڪم ھن 1313 ۾ شروع ڪيو. مارگريٽ 1311 ۾ فوت ٿي تہ سندس مڙس ھولي رومن ايمپائر جي شھنشاھ ھينري ستين ان جي ياد ۾ اھو يادگار تعمير ڪرايو ھو. جيوواني 1315 ۾ وفات ڪئي.
آرٿروپاڊا
آرٿروپاڊ {{{ٻيا نالا|انگريزي= arthropod}} } يوناني ٻوليءَ جي ٻن لفظن آرٿرن (ἄρθρον) (معني: گڏيل) ۽ پائس (πούς) (معني:پير) مان نڪتل آهي. اھڙي طرح ان جي معني گڏيل پيرن وارا جاندار يا جيت آهن. اھي غير ڪرنگھيدار جاندار ، ٻاھرين جسماني کوپي ۽ ڦاڪدار جسامت وارا ھوندا آھن. انھن جا عضوا جوڙين ۾ ٻاھران ڳنڍيل لڳندا آهن. thumb|ٽنڊڻ جا ٻاھران ڳنڍيل سڏجندڙ عضوا جن ۾ سندس ٽنگون شامل آهن اھي آرٿوپاڊ جاندار يوآرٿوپاڊ فائلم ٺاھيندا آھن. ان جو ڏھ لکن کان بہ وڌيڪ جنسون ھونديون آھن.
اسٽيشن هائوس آفيسر
هڪ اسٽيشن هائوس آفيسر ( SHO ) هندستان ۽ پاڪستان جي هڪ پوليس اسٽيشن جو انچارج آهي. ايس ايڇ او انسپيڪٽر يا سب انسپيڪٽر جي رينڪ (درجو)  رکي ٿو. هندستان ۾، هڪ اسٽيشن هائوس آفيسر کي قانون ڏوهن جي کوجنا (انويسٽيگيشن) جي اجازت ڏئي ٿو. فيبروري 2019 کان، ڀارت ۾ 15،650 پوليس اسٽيشنز آهن.
ڇوهه ڇنڊڻ
ڇوهه ڇنڊڻ (Chhoh chhandann) يا تنقيد (Criticism) لفظَ جو بنياد نقد آهي، جنهن جي معنا آهي ’ملهه‘. ادب جي ملهه ڪٿڻ لاءِ ڪيل پرک کي ادبي تنقيد (Literary Criticism) چئبو آهي. ادبي تنقيد جي شروعات يونان (Greece) کان ٿي، جنهن موجب تنقيد جو مطلب اھي فيصلو يا ”فتوا” (Judgment) ڏيڻ هو. تنقيد جي لغوي معنيٰ آهي پرکڻ يعني خامين ۽ خوبين جو بيان ڪرڻ. تنقيد انهيءَ عبارت کي ٿو ڪوٺجي، جنهن مان ڪنهن به تخليق جي خوبين ۽ خامين کي ڄاتو ۽ سمجهيو وڃي: ائين ادبي تنقيد مان مراد، ڪنهن ادبي لکڻيءَ کي پڙهڻ کانپوءِ، ان تي سوچي، ويچاري، ان جي ادبي ڪٿ ڪرڻ آهي. تنقيد ۾ غور سان ڏسڻ ۽ دليل وڏي اهميت رکن ٿا. ادبي تنقيد، ادب ۾ تمام وڏو ڪردار ادا ڪري ٿي، سڀ کان پھرين تنقيد وسيلي معياري ادب ۽ غير معياري ادب جي فرق جي خبر پوي ٿي. ادبي تنقيد رستي زبان ۽ ادب جي زوال ۽ قدرن جا سبب معلوم ٿي سگھن ٿا. تنقيد سان ادبي تحريڪون شروع ٿين ٿيون. تنقيد رستي خبر پوي ٿي ته مختلف دؤرن ۾ ادب ۾ ڪھڙا لاڙا ھئا. ادبي تنقيد جي وسيلي ئي سٺا اديب پيدا ڪري سگھجن ٿا.
حوالا
زمرو:ادب زمرو:ٻولي زمرو:سماج
عنبسا بن اسحاق
عنبسا بن اسحاق: عمران کان پوءِ 226 هه عنبسه بن اسحاق سنڌ جو گورنر ٿي آيو ۽ حالتن کي پنهنجي ضبط ۾ آندائين. نامور ترڪي سردار ايتاخ جي سفارش تي عنبسه سنڌ جي والي واري عهدي تي مقرر ڪيو ويو هو. .
تفصيلي احوال
تحفة الڪرام جي حاشيي مطابق ايتاخ التر کي سنڌ جو گورنر مقرر ڪيو ويو هو، جنهن پنهنجي طرفان عنبسه کي موڪليو. پر يعقوبي مطابق معتصم باالله پاڻ هن کي مقرر ڪيو هو ۽ هو الواثق جي عهد تائين رهيو.سندس گهڻو وقت انهن سردارن سان مهاڏو اٽڪائڻ ۾ گذريو، جيڪي عمران جي قتل کان پوءِ خودمختيار بڻجي شهرن تي قبضو ڪري ويٺا هئا .عمران جي مارجي وڃڻ جي خبر جڏهن معتصم کي پهتي تڏهن هن کي اها ڳالهه نه وڻي ھن يڪدم عنبسه بن اسحاق ضبي کي سنڌ جو والي مقرر ڪري روانو ڪيو. عمر بن عبدالعزيز اگرچه هڪ لائق والي کي ماري وڌو هو، ۽ پاڻ به ذاتي طور هڪ وڏي قوت وارو ماڻهو هو ڇو ته سنڌ جي مسلمانن تي تن ڏينهن ۾ هن کان زياده ٻئي ڪنهن به ماڻهو جو اثر نه هو، مگر خليفي معتصم جي طرفان عمران جي جاءِ تي جڏهن عنبسه بن اسحاق ضبي مقرر ٿي آيو تڏهن هن کي سواءِ اطاعت ۽ فرمانبرداري جي ٻيو ڪو چارو نظر نه آيو. ان سان گڏ هي به صاف معلوم ٿئي ٿو ته خود عنبسه جي دل تي به عمر جي طاقت جو ايترو اثر پيل هو جو جيتوڻيڪ خلافت جي منشا هيءَ هئي ته هن جي طاقت ٽوڙي ڇڏجي، مگر عنبسه کيس ڪجهه به نه ڪيو ۽ ٻين سڀني پاسن جي مسلمانن سردارن جتي جتي بي فرماني ڪئي انهن سڀني کي خوب سزائون ڏيئي هي به ثابت ڪري ڏيکاريو ته هو ڪو دل جو ڪمزور نه هو. . يعقوبي لکي ٿو ته عنبسه جڏهن سنڌ جي حڪومت تي مقرر ٿي آيو تڏهن هن جي منصوره ۾ پهچڻ کان اڳ عربي نسل جا ڪيترائي وڏا اثر وارا سردار گهڻن شهرن کي دٻائي ويهي رهيا هئا مگر جڏهن هو منصوره ۾ داخل ٿي ويو، تڏهن مجبوراً سڀني سواء عثمان نالي سردار جي اطاعت جو گردن جهڪائي ڏنو، ۽ سندس خدمت ۾ حاضر ٿي سنڌ جي حڪومت ملڻ جي مبارڪباد ڏني. عنبسه هڪ لشڪر وٺي مٿس چڙهائي ڪري ويو. عثمان شهر ۾ لڪي وڃي پناهه ورتي ۽ اهڙي مضبوطي ۽ حڪمت عملي سان مقابلو ڪندو رهيو جو حملي ڪندڙن کي نون سالن جي لاڳيتي گهيري کان پوءِ مس وڃي فتح نصيب ٿي. .
ديبل ۾ تعميراتي ڪم
عنبسه ديبل جون عمارتون ۽ روڊ رستا ٺاهرايا. ديبل جي مندر جيڪو محمد بن قاسم جي منجنيقن جو نشانو بڻجي ويران پيو هو. جو مرڪزي منارو ٽوڙائي ان مٿان ڇت لڳرائي کيس سينٽرل جيل طور ڪتب آندائين. منارو جي بچيل پٿرن سان شهر جي مرمت ڪرائي وئي. بلاذري مطابق عنبسا بن اسحاق، منصوره جي سڀني انتظامن کان واندو ٿي، شهر ديول جي واٽ ورتي، هيستائين سرڪاري ڏوهارين کي بند رکڻ لاءِ سنڌ ۾ ڪا به خاص عمارت موجود نه هئي. عنبسه کي هتي جي فسادن، بغاوت ۽ آپي خاني ٽولن کي دٻائڻ لاءِ گهڻن ماڻهن جي قيد ۾ رکڻ جي ضرورت پيش آئي. تنهنڪري هن ديول ۾ پهچي، انهيءَ قديم شڪسته حال مندر کي ان ڪم لاءِ رٿيو، جو محمد بن قاسم جي حملي وقت منجنيق عروس جي مار کائي چڪو هو ۽ ڏيڍ سؤ ورهيه گذري وڃڻ هوندي به هو اڃان تائين بيٺو زماني کي پنهنجو گذريل حال ٻڌائي رهيو هو. عنبسه مندر جي طولائي گنبذ جي چوٽي ڀڃائي ڪيرائي ڇڏي ۽ سندس ڇت وري نئين سر عام جاين وانگي سنئين سڌي ٺهرائي ۽ اڳوڻي عمارت مان جيڪي پٿر نڪتا، سي شهر جي ٻين ضروري عمارتن جي مرمت ۾ ڪم آندا. هن کي شهر ديول جي اصلاح جي بلڪل گهڻي خواهش هئي، جنهن ڏي هو هاڻي پوري آزادي ۽ فارغ البالي سان توجهه ڪري سگهيو. . اھو سنڌ جو پھريون جيل يا سرڪاري قيد خانو ھيو. .
معزولي
معتصم باالله جي وفات کانپوءِ 227هه ۾ سندس پٽ ابو جعفر هارون ملقب المعروف واثق باالله خلافت جي تخت تي ويٺو. سنڌ ۾ ان وقت عنبسه ئي گورنر هو. 232هه ۾ واثق باالله جي وفات ٿي وئي. جعفر بن معتصم ملقب (متوڪل علي الله) 232هه (47 ـــ 846ع) کان 246هه (61 ـــ 860ع) واثق جي وڃڻ بعد ان جو پٽ جعفر بن معتصم جنهن جو لقب متوڪل علي الله هو، خليفو ٿيو. ان عنبسه کي لاهي هارون بن ابي خالد مروزي کي سنڌ جو گورنر بڻايو.. مؤرخ يعقوبي مطابق سنه 232 هه کان سنه 247 هه تائين هاڻي سنه 232 هه آيو ۽ واثق بالله کي سفر آخرت پيش اچي ويو. خلافت جو تاج المتوڪل بالله جي سر تي رکيو ويو. هن تخت تي ويهڻ شرط واثق جي زماني واري نامور ترڪي سردار ايتاخ کي ڪنهن ناراضپي سبب قتل ڪرائي ڇڏيو. سنڌ جو والي عنبسه انهي ئي جي سفارش سان ان عهدي تي مقرر ڪيو ويو هو. جڏهن متوڪل خلافت جو تاج پنهنجي مٿي تي رکي ايتاخ کي تباه ڪري ڇڏيو، تڏهن سندس نظر هن جي مقرر ڪيل سردارن ڏي به ڊوڙڻ لڳي. اهي خبرون ٻڌي عنبسه کي به اچي ڊپ ورتو ۽ آخر هن مصلحت ان ڳالهه ۾ ڏٺي جو سنڌ کي ڇڏي عراق هليو ويو. انهيءَ لاءِ ته بغداد جي ويجهو پهچي ماڻهن کي پاڻ سان موافق ڪرڻ جي ڪوشش ڪري. اهڙي نازڪ وقت ۾ جڏهن ته اڳئي پر غضب نگاهون پئجي رهيون هيون، عنبسه جو پنهنجي هيڊ ڪوارٽر کي ڇڏڻ متوڪل جي لاءِ هڪ ڪافي بهانو هو. هن يڪدم کيس معزول ڪري هارون بن ابي خالد مروزي کي سندس جاءِ تي مقرر ڪيو. .
حوالا
زمرو:تاريخي شخصيون زمرو:سنڌ ۾ عباسي گورنر
عثمان فقير سولنگي
عثمان فقير سولنگي (Usman Faqir Solangi)، سنڌ جو مشهور صوفي راڳي هو. هي نواب ولي محمد ڀرسان ڳوٺ نواب بهاول خان ۾ 1952ع تي پيدا ٿيو. سريلي آوازن جي ڏات کيس ننڍپڻ کان مليل هئي. سندس والد صاحب اوليائن فقيرن جا ڪلام چڱي نموني ڳائيندو هو. سندس وڏو پٽ علي شير ۽ عثمان گڏ ڪلام چورائيندا هئا. عثمان فقير درگاهه جهوڪ شريف جو فقير هو.
عثمان صوفي ۽ ڪلاسيڪل راڳ جو ماهر هو. هن پنهنجي والد فقير غلام حسين ماڇي، استاد مظهر علي خان ۽ استاد نواب بهاول خان کان راڳ جي سکيا ورتي. هو آمريڪا، جرمني، فرانس، اٽلي، ۽ گڏيل عرب امارات سميت 12 ملڪن ۾ فن جو مظاهرو ڪيو. هن جون 200 کان وڌيڪ ڪيسٽون رڪارڊ ڪرايل آهن.
لاڏاڻو
عثمان فقير کي ڪينسر جي مرض سبب سندس وفات کان ٽي مهينا اڳ ڪراچي جي جناح اسپتال داخل ڪرايو ويو، جنهن دوران سنڌ جي ثقافت کاتي کيس سار نه لڌي ۽ هن 12 آگسٽ 2007ع تي دم ڌڻي حوالي ڪيو.
اشوسپيڊ
ڊيرن واٽڪنز جونيئر (پيدائش جنوري 21، 2005)، جيڪو پنهنجي آن لائن عرف IShowSpeed يا Just Speed جي نالي سان مشهور آهي، هڪ آمريڪي يوٽيوبر ۽ اسٽريمر آهي. هو پنهنجي مختلف لائيو اسٽريمز لاءِ مشهور آهي جنهن ۾ هو بنيادي طور تي وڊيو گيمز کيڏندو آهي جهڙوڪ Valorant, NBA 2K, ۽ Fortnite.
دمجلي چر
دامجلي چُر (Damjili Cave) ”روئڻ وارو پاڻي“ آذربائيجان ۾ هڪ اڌ گول سرڪل شڪل واري غفا جي ماڳ (6400-6000 ق.م) تي آهي، جتي تواريخي زماني کان اڳ جي (پري هسٽارڪ) پراڻو پاهڻي دور (پليئلوٿڪ) انسان جي موجودگي ۽ پٿر جو وچيون (ميسوليٿيڪ) دور کان اڳ واري انسان جي موجودگي جا ثبوت لڌا ويا.
ان غفا ۾ پٿر جا انيڪ اوزار، تير جا نشان، چڪمڪ ڇُري (ڪاتي)، چُلهه (آتش دان) جي باقيات ۽ جانورن جا فوسل ٿيل هڏا غار ۾ مليا آهن.
ان چُر ۾ ڪيترائي گيڙو، ھلڪو ھيڊو (ochre) جا نشان ڏٺا ويا آهن، جيڪي ان خيال کي ظاهر ڪن ٿا ته ان غفا ۾ قبضو ڪري ويٺل ماڻهن ۾ علامت ۽ رس گيان (جماليات) سان سلهاڙيل اِڇا (خواهش) هئي.
تري واري مٽي- لَٽُ جا تَهه، جن ۾ اوچر (گيڙو ochre) ملايا ويا هيا، سي وڌيڪ گيسريو (ڍرو) تهن سان ملايا ويا هيا، جنهن منجهان پَروڙ پوي ٿي ته ان جو استعمال موسيرين سڀيتا سان ملندڙ هڪجهڙائي رکندڙ آهي.
جائزو
ديمجلي غار ايوي جبل جي غفائن (چُرنِ) ۾ سڀني کان وڏي چُر (غفا) آهي. ان جي پکيڙ 360 ڪلوميٽر (139.0 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي. ان چُر جو اڳيون ڀاڱي جي اونچائي 4ميٽر (13.1 فوٽ) آهي. گذريل ڪيترن ئي ورهين جي دوران اتي ايندڙ ٻوڏ جي نتيجي ۾ ان غُفا جو سامهون وارو ڀاڱو تباهه ٿي ويو آهي. .
هنڌ (لوڪيشن)
اهو ماڳ (هنڌ) ننڍڙو قفقفاز جي ايوي مائونٽين جي ڏکڻ اوطر واري حصي ۾ واقع آهي، جيڪو گازخ رييون (غزک ضلعو) جي صلاحلي ڳوٺ کان خرم درياهه تائين پکڙيل آهي.
غار جو نالو
دامجيلي جو نالو ”روئڻ وارو پاڻي“ ڏانهن هڪ اشارو (ڀيد) آهي، جيڪا چونا غفائن جي ديوارن ۾ موجود قدرتي چير يا ڏار پوڻ جي وسيلي کلندي (آگهارِڻُ) آهي (آذري لفظ دامجي (آذربائيجاني: ڊيمسي damcı) جنهن جي جو ترجمو آهي ڦڙُو (ڊراپ، يا قطرو).
دمجيلي چشمو
دمجلي چشمي جو پاڻي قدرتي چيرن جي ذريعي غار جي چيڪي مٽي مٿان کان بهار ۾ ٽمڻ، ڦڙو ڦڙو ٿي وهڻ جي ڪري گهٽجي ويو آهي. خالص ۽ ٿڌو گرڻ وارو ڪِرندڙ پاڻي جا ڦڙا هيٺاهين جي کَڏ ۾ جمع ٿي رهيا آهن ۽ چشمو بڻجي رهيا آهن. اهو ئي سبب آهي ته چشمو دامجلي سڏجي ٿو، جنهن جي لفظي معنيٰ ” ڦڙو ڦڙو ٿي وهڻ“ آهي.
کوٽايون
دامجلي غار پهريون ڀيرو 1953 ۾ روسي سائنسدان زامياتن ۽ آذربائيجان جي آثار قديمه جي ماهر محمد علي حسينوف جي گڏيل مهم دوران ڳولهي لڌي وئي هئي.
کوجنائون
دامجيلي غار ۾ ملندڙ اوزار، وچولي پيليليٿڪ-موزيٽرين دور تائين، اپر پوليليٿڪ، ميزولٿڪ، نيووليٿڪ، اينولوٿڪ دورن ۽ ڪنجھي وارو زمانو (برونز ايج) ڏانهن پتو لڳائين ٿا.
کُرپو (اسڪريپر)، ڪٽڻ جا اوزار، رنبي- سوئو (آر سبڻ لاءِ، ٽوپڻ) جو اوزار، ڇُري جي سائز وارا اوزار اپر پيليوليٿڪ دور جي بنيادي چقمق پٿر ۽ آبشاني پٿر مان ٺهيل هئا.
حوالا
زمرو:آذربائيجان جون غفائون زمرو:آذربائيجان ۾ قديم آثار ماڳ
قربان خشڪ
قربان خشڪ (انگريزي: Qurban Khushik) سنڌ، پاڪستان ۾ جنم وٺندڙ اردو، سنڌي ٻولي ۽ انگريزي جو ليکڪ ۽ صحافي آھي. سندس ڪيترائي مضمون شايع ٿيل آهن.
زندگي جو احوال
قربان خشڪ جو پورو نالو قربان علي خشڪ آهي. هن 4 فيبروري 1977ع تي ﷲ بخش خشڪ جي گهر ۾ دادو ضلعو جي دادو تعلقو جي ڳوٺ محمد خان خشڪ ۾ جنم ورتو.
تعليم
خشڪ پرائمري تعليم پنهنجي ڳوٺ مان حاصل ڪئي. مئٽرڪ ۽ انٽر استاد بخاري ڊگري ڪاليج دادو مان ڪيائين. ايم اي سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان پاس ڪيائين.
ادب۽ صحافت جي شروعات
قربان ادب ۽ صحافت جي ميدان ۾ 1994ع ۾ پير پاتو. هن جا سنڌي، انگريزي ۽ اردو ۾ ڪيترائي ئي مضمون سنڌ جي معياري اخبارن ۽ مئگزينن ۾ شايع ٿيل آهن. خاص طور سندس مضمون روزاني ڊان ڪراچي ۾ شايع ٿيل آهن. صحافي طور پڻ 2000ع کان ڊان اخبار سان لاڳاپيل آهي ۽ ڊان اخبار جو ڏاڍو ضلعي جو رپورٽر آهي. 2007ع ۾ ڊان ٽي وي جو رپورٽر پڻ مقرر ٿيو. 2010ع کان هيرالڊ رسالي ۾ به لکڻ شروع ڪيائين. هيل تائين سندس کوڙ مضمون ۽ ڪالم شايع ٿي چڪا آهن.
حوالا
زمرو:1977ع جون پيدائشون زمرو:ليکڪ زمرو:صحافي زمرو:دادو ضلعو
سنڌ اريگيشن ۽ ڊرينيج اٿارٽي
سنڌ اريگيشن ۽ ڊرينيج اٿارٽي (Sindh Irrigation And Drainage Authority مخفف: سيڊا يا SIDA)، سنڌ جي آبپاشي ۽ سم جو پاڻيءَ جي نيڪال واري شعبي ۾، عبوري مرحلي دوران هڪ سرواڻ تنظيم آهي، سيڊا هڪ خودمختيار ادارو آهي، جنهن جو انتظام سنڌ واٽر مئنيجمينٽ آرڊيننس 2002ع پٽاندر هلايو وڃي ٿو.
گهريتڙي
گهريتڙي (انگريزي:Mud dauber) ھڪ قسم جو ککر ۽ چيلاٽو وانگر جيت آهي جيڪو مٽي جو گهر ٺاهي واڌ ويجھ ڪندو آهي. مٽيءَ جو گهر ٺاهڻ سبب سنڌيءَ ۾ گهريتڙي يا گهريتڙو سڏجي ٿو.
حوالا
زمرو:جيت
ڳوهه
thumb | 220x124px | ڳوھ ڳوھ(انگريزي:Common Iguana) هڪ قسم جو ريڙهيون پائيندڙ جانور آهي جيڪو اڪثر پاڻي توڙي خشڪيءَ تي رهندو آهي. ڳوھ سنڌ توڙي پاڪستان سان گڏ دنيا ۾ ٿئي ٿي.
حوالا
زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست زمرو:ريڙهيون پائيندڙ جانور
رابرٽ اووين
رابرٽ اووين     ;( 14 مئي 1771- 17 نومبر 1858)ھڪ ويلش ٽيڪسٽائيل صنعڪار ، انسان دوست سماج سڌارڪ،  يوٽوپيائي سوشلزم ۽ باھمي سھڪار جي تحريڪ جو ھڪ باني ھيو. ھي مزدورن جي حالات جي سڌاري لاءِ پاڻ پتوڙيندڙ ۽ لنڊن مان مزدورن جي وڪيل طور سڃاتو ويندو هو.
ذاتي زندگي
thumb|260px|نيوٽائون شھر جي رجسٽر مطابق رابرٽ اووين جو بپتسما جو رڪارڊ رابرٽ اووين 14 جولاءِ 1771 ۾ ويلز جي علائقي مونٽگومري شائر جي ھڪ ننڍي شھر نيوٽائون ۾ پيدا ٿيو. سندس پيءُ جو نالو بہ رابرٽ اووين ھيو جيڪو گھوڙن جا سنج ۽ هنا ٺاهيندو هو ۽ لوھارڪو ڪم ڪندو. هو مقامي پوسٽ ماسٽر پڻ ھيو. ھن پنھنجي تعليم ڏھن سالن جي عمر ۾ ڇڏي ڏني ۽ لنڪنشائر جي شھر اسٽيمفورڊ ۾ اپرينٽسشپ ڪيائين ۽ ننڍي عمر ۾ دڪان تي ڪم ڪيائين. ارڙھن سالن جي عمر ۾ مانچسٽر آيو جتي ٻارھن سال رھيو ۽ ڪپڙن ۽ پردن جي دڪان تي ملازمت ڪيائين.. مانچسٽر ۾ ڌاڳي جي مل ۾ حصيداري ڪيائين. 1792 ۾ پيٽر ڊرنڪواٽر مل ۾ حصيداري سان گڏ پڪاڊلي مل جو مينيجر پڻ رھيو. ٻن سالن بعد ان ڀائيواري کي ڇڏي ڪورلٽن ٽوسٽ مل ۾ ڀائيوار رھيو. 1793 ۾ ھي مانچسٽر جي ادبي ۽ فلسفياڻي سوسائٽيءَ جو رڪن ٿيو. , thumb|upright|260px|مانچسٽر جي ڪو آپريٽو بينڪ سامھون رابرٽ اووين جي ياد ۾ نصب ٿيل مجسمو رابرٽ اووين (1771ع-1858ع) ويلز جو رهاڪو هو. سندس پيءُ لوهه جو سامان وڪڻندو هو ۽ گهوڙن جا سنج ٺاهيندو هو. اووين ستن سالن جي عمر ۾ مدرسي ۾ پڙهڻ کان بس ڪئي ۽ ڳوٺ جي ئي هڪ دڪان تي نوڪري ڪئي. ڏهن سالن جي عمر ۾ هو لنڊن هليو آيو ۽ ڪجهه عرصو نوڪري ڪرڻ کان پوءِ مانچسٽر هليو ويو، جيڪو سوٽي ۽ اوني ڪارخانن جو ڏاڍو وڏو مرڪز هو. پنهنجي فطري ذهانت ۽ اڻٿڪ محنت جي ڪري هو جلد ئي ترقي ڪري ڊرنڪ واٽر ڪاٽن جو مينجر ٿي ويو. ان وقت (1790ع) اووين جي سالياني پگهار 300 پائونڊ هئي. ستن سالن کان پوءِ هن نيولنارڪ جي فيڪٽري خريد ڪئي. اها جاءِ اسڪاٽلينڊ جي شهر گلاسگو کان لڳ ڀڳ 25 ميل پري ڪلائيڊ نديءَ جي ڪناري هڪ ننڍو ڳوٺ هو. ڳوٺ ڇا هو، چورن، شرابين ۽ بدمعاشن جو اڏو هو .هن ٻارن جي لاءِ اسڪول کوليا جن ۾ موسيقي ۽ رقص جي تعليم به ڏني ويندي هئي. مزورن لاءِ صاف سٿرا گهر ٺهرايا ۽ راند روند ۽ وندر ورونهه جو سامان مهيا ڪيو. نتيجو اهو نڪتو جو ڏسندي ئي ڏسندي نيولنارڪ جو بدنام ڳوٺ هڪ مثالي ڳوٺ بڻجي ويو
ازدواجي زندگي
thumb|260px|نيو لئنارڪ ۾ رابرٽ اووين جو گھر