cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قديم سنڌ
رام جي سنڌ ۾ آمد جي ڪمزور روايت
هندوئن جي مذهبي روايت موجب رام ، سيتا ۽ رام جو ڀاءُ لڪشمڻ، هنگول/ اگورندي (لسٻيلو بلوچستان) جي ڪناري هندوئن جي مذهبي مقدس جاءِ هنگلاج  ويندي ڪراچي  جي رام باغ ، هاڻوڪو آرام باغ واري جاءِ تي هڪ رات قيام ڪيو هو. هتي هڪ وڏو ميدان ۽ پاڻي جو چشمو هو، انهيءَ چشمي لڳ انهن خيما کوڙيا هئا ۽ جنهن کان پوءِ هتي موجود باغ کي رام جي نالي پٺيان رام باغ سڏيو ويو. رام جو زمانو حضرت عيسيٰ مسیح جي ڄمڻ کان اڳ 2500 سال اڳ جو آهي. اهڙي طرح هي واقعو اڄ کان ساڍا چار هزار سال اڳ جو آهي. رام، سيتا ۽ لڪشمڻ رام باغ واري ميدان ۾ اچڻ کان اڳ ڪلفٽن واري مهاديو غار ۾ شيو جي مندر  ۾ پوڄا ڪئي هئي. جنهن سان انهيءَ مندر ۽ علائقي جي قدامت جو اندازو لڳائي سگهجي ٿو. ان مندر جو ذڪر رامائڻ ۾ به آهي، ڀيرومل مهر چند آڏواڻي پنهنجي ڪتاب قديم سنڌ  ۾ لکي ٿو ته، ”حضرت عيسيٰ جي پيدائش کان اڳ سنڌ ۾ ململ جو نفيس ڪپڙو تيار ڪيو ويندو هو، جيڪو ڏورانهن ملڪن ڏانهن موڪليو ويندو هو. مشهور آهي ته قديم مصر جا ماڻهو انهيءَ ڪپڙي سان پنهنجي مُردن لاءِ ڪفن تيار ڪندا هئا. اهو ڪپڙو سنڌ جي مختلف بندرگاهن تان جهاز رستي موڪليو ويندو هو.“ '''پروفيسر ايڇ. شمسي''' موجب، عيسوي سن کان چار سئو سال اڳ سنڌ ۾ تيار ٿيندڙ ململ، ايران، بابل ۽ مصر، ڪراچي ۽ ٻين بندرگاهن رستي موڪلي ويندي هئي.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:مذهب زمرو:سنڌ زمرو:ڪراچي زمرو:سنڌوءَ جي تهذيب زمرو:تاريخي ماڳ زمرو:تاريخي ماڳن جو بچاءُ
پاٽلي پتر کان ڪراچي تائين
شاهراهه ريشم (Silk Road) جيڪا پاٽلي پتر (پٽنا) کان شروع ٿي ڪراچي (Karachi) تائين ايندي هئي. پاٽلي پتر جو ذڪر اين. ايم بليموريا (N.M Billimoria) پنهنجي مضمون ”قديم هندستان خاص طور سنڌ ۽ پنجاب ۾ ايراني (The Iranian in ancient India & specially in Sindh and Punjab) جنهن ۾ پاٽلي پتر بابت لکي ٿو ته، ”هاڻوڪي چئنا ميگا سٿينز جو بيان ڪيل بوٿرائي آهي. لڳ ڀڳ 300 ق.م ۾ اهو شهر گنگا ۽ سون يا سينا درياهه جي ميلاپ واري هنڌ تي موجود هو. اهو مگڌ (ڏاکڻي بهار جو علائقو) جي قديم سلطنت جي گاديءَ جو هنڌ هو. پهرئين اهو شهر ڪسم پور ۽ پشپاپور (گلن جو شهر) سڏبو هو. پٽالي هڪ گل جو نالو آهي.“ فاهئين (Fa-hian) چيني سياح 414-399 ق.م هتي آيو هو. اسٽرابو (Strabo) پنهنجي ڪتاب جاگرافي ۾ هن شهر جو ذڪر ڪيو آهي. ايران Arrian جي ڪتاب Indica ۾ به ان شهر جو ذڪر ٿيل آهي. اشوڪ اعظم جي دور 250 ق.م جي لڳ ڀڳ اهو شهر پنهنجي عروج تي هو. ڊاڪٽر اسپونر جنوري 1913ع کان ان جي کوٽائي شروع ڪئي. ان کوٽائي مان هندستان تي ايران جي اثر جو پتو پوي ٿو. ڊاڪٽر هندستان تي ايران جي ڳُوڙهي اثر هئڻ جي ثبوت ۾ سڪا ۽ ٻيون شهادتون پيش ڪيون هيون. انهن جي هڪ منڊي ڪراچي ۾ هاڻوڪي مٺا در واري علائقي ۾ واقع هئي. اهي واپاري قافلا سڪندر يوناني کان گهڻو اڳ هتي آيا ۽ اسڪائي ليڪس، ڪيٽي سياح، بطليموس، نيئرڪس، هيڪاٽڪس، ميگس ۽ ٻين يونانين (Greeks)، سنڌ جي ڪراچي واري ڪناري تي بندرگاهه جو ذڪر ڪيو آهي. يونانين کان اڳ هتي ايراني (Iranian) آيا، پر انهن علائقن جو ڪو تاريخي دستاويز نه ڇڏيو، جنهن جي ڪري قديم حوالي طور يونانين جو لکڻين تي ڀروسو ڪيو وڃي ٿو.
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:ڪراچي
ڳوٺ ماڏو
ڳوٺ ماڏو (انگريزي:Village Mado) سنڌ جي دادو ضلعو جي خيرپور ناٿن شاه تعلقو ۾ فريدآباد ڀرسان قديم ڳوٺ آهي.
درگا
درگا:Durga: ھندو ڌرم ۾ ھڪ ديوي جو نالو درگا آهي ، جنھن جا ٻيا نالا آدي پارشڪتي، ديوي، شڪتي، ڀواني، پاروتي، امبا ۽ ٻيا کوڙ نالا آھن. اھا جنگ ڪندڙ ديوي سڏبي آھي. ھندو ڏند ڪٿائن مطابق اھا انھن بَدي جي طاقتن ۽ بدروحن سان جنگ ڪندي آھي جيڪي امن و آشتي ۽ نيڪي جي ڌرم لاءِ خطرو ھوندا آھن. اھا ماءُ جو روپ رکندڙ ديوين ۾ سڀ کان ڀيانڪ ھوندي آھي. ھندو ڏند ڪٿا مطابق اھا شينھن تي سواري ڪندي آھي. انڊيا ۾ اولھ بنگال، بھار، اوڙيسيا، جرکنڊ ۽ آسام واري پاسي ھن جي پوڄا ڪندڙن جو تعداد تمام گھڻو آھي .ھن ديوي کي سرء جي موسم واري لاباري کانپوءِ ۽ خاص طور تي نو راتڙي واري ڏڻ ۾ ڀيٽا ڏني ويندي آهي.
thumb|اسلام جي آمد کان اڳ انڊونيشيا جي ٻيٽ جاوا جي پرامبانا مندر ۾ اڪريل درگا جو مجسمو
ھندوازم مطابق قادر جي پرڪرتي يعني شڪتي يا طاقت آپار آهي، ۽ اها ئي هر ويلي همراهه ٿئي ٿي. انهيءَ شڪتيءَ يا طاقت کي مجسم (Personify) ڪري، ان کي نالو ڏنائون ”درگا“. ”درگا“ لفظ ۾ ”دُر“ معنيٰ مشڪل ۽ ”گ – گم“ معنيٰ وڃن. ”درگا“ جي اکري معنيٰ آهي ”جنهن مشڪل ۾ وڃي سگهجي“ انهيءَ سبب سنسڪرت ۾ ”درگاهه“ معنيٰ قلعو يا ڪوٽ، ٻي معنيٰ ديوي (شڪتي). ديوي پنهنجن پوڄارين لاءِ هڪ قلعو يا بچاءُ آهي. ۽ سندس ٻاجهه سان ڪوبه ڏک يا پاپ پُڙي نٿو سگهي. قادر يا سرب شڪتيوان (ايشور پتا آهي، سنديس پرڪتي يا شڪتي ماتا آهي، ۽ انهن هي سارو جهان پيدا ڪيو آهي، ۽ ساري جهان کي پرڪرتي ائين سنڀالي ٿي، جيئن ماءُ پنهنجن ٻچن کي سنڀالي.
درگا جا روپ
درگا ديويءَ جا نوَ (9) روپ ڄاڻايا وڃن ٿا، انهن مان هر هڪ روپ جا به انيڪ روپ ڏيکاريا ويا آهن. نوراتن دوران ڪي هندو درگا ديويءَ جي نوَن روپن جي پوڄا ڪندا آهن، اهي مکيه روپ هي آهن: شئل پُتري، برهمچارڻي، چندر گهنٽا، ڪشمانڊا، سڪند ماتا، ڪاتياني، ڪال ياتري، مهاگوري ۽ سِڌ ڌاتري. انهن نوَن روپن سبب ’نوَ دُرگا‘ يا ’نوَن روپن واري دُرگا‘ پڻ چيو وڃي ٿو.
حوالا
زمرو:پاروتي جا اوتار زمرو:تباهه ڪندڙ ديويون زمرو:جنگ جون ديويون زمرو:شيوا جون ساٿياڻيون زمرو:هندو ديويون
لکي (ميرواھ)
لکي (ميرواھ) پاڪستان  جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي  ٽنڊو غلام حيدر جي ھڪ يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي. ان جو پورو نالو يو سي 27 لکي (ميرواھ)  آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چار وارڊ آھن جن مان 4 جنرل ڪائونسلر چونڊبا آھن ۽ ھڪ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو آھي جيڪو ضلعي ڪائونسل ۾ يونين ڪاؤنسل جي نمائندگي ڪندو آهي. يونين ڪاؤنسل جا چيئرمين ۽ وائيس چيئرمين پڻ سڌي چونڊ ذريعي عھدو سنٻاليندا آھن.
ڳوٺ پٽ گل محمد
ڳوٺ پٽ گل محمد (انگريزي:Village Patt Gul Muhammad) دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ قديم ڳوٺ آهي. هيءَ ڳوٺ ڪلهوڙن جي دور ۾ گل محمد خان لغاري اول قائم ڪيو هو جيڪو ميانوال تحريڪ جو سرگرم ڪارڪن هو هو. ڪلهوڙن کيس جاگير ڏني جتي ڳوٺ ٻَڌي ويٺو جيڪو ڳوٺ پٽ گل محمد سڏجڻ ۾ ايو. پٽ گل محمد جي نالي سان ڪاڇي ۾ ڏيھ ۽ يونين ڪائونسل پڻ آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
سنگ لاجورد
سنگ لاجورد يا لاجورد پٿر ليپس ليزيولي ھڪ معدني پٿر جو نالو آهي جنھن جو شمار قيمتي پٿرن ۾ ٿئي ٿو. ھزارين سالن کان وٺي لاجورد بدخشان، افغانستان جي سر سنگ وارين کاڻن ۽ شورڪوگاء جي کاڻن مان ملندڙ آھي ۽ اھو دنيا جو سڀ کان وڌيڪَ عمدو لاجورد آھي. سنڌو ماٿري جي تھذيب (3300–190 ق م) ، مھر ڳڙھ ۽ ڪوھ قاف ۽ ماريطانيا وارين تھذيبن ۾ لاجورد جي مڻين جو استعمال ٿيندو ھيو. لاجورد جو استعمال ٽوٽنخامن جي نقاب (1341–1323 ق م ) ۾ پڻ ٿيل مليو آهي يورپ جي وچولي دؤر جي آخر ۾ لاجورد جي يورپ ۾ برآمد جي پڻ شروعات ٿي جتي ان کي ڪٽي ان جي پائوڊر مان لاجوردي رنگ (ultramarine)  ٺاھيو ويو جيڪو نيري رنگ جو ھڪ عمدو قسم ھيو ۽ ان رنگ جو استعمال جاڳرتا واري دؤر ۾ يورپ جي نامور مصورن پنھنجي فن ۾ ڪيو.
سي اين اين
ڪيبل نيوز نيٽ ورڪ (CNN) ھڪ ملٽي نيشنل نيوز تي ٻڌل ٽيليويزن چينل آھي جنھن جو ھيڊڪوارٽر ايٽلانتا، جارجيا ۾ آھي. اهو سي اين اين گلوبل جي ملڪيت آهي، جيڪو وارنربرادرز. ڊسڪووري جو حصو آهي.
لائين آف ڪنٽرول
thumb|240px|سائي رنگ سان پاڪستاني ڪنٽرول وارا ڪشميري علائقا ۽ گلگت بلتستان.نارنگي رنگ ۾ انڊيا جي ڪنٽرول وارو جمو ۽ ڪشمير، ۽ باقي چين ي قبضي ۾ ڪشمير جو حصو پٽاپٽي نموني ڏيکاريل thumb|گڏيل قومن طرفان لائين آف ڪنٽرول جو نقشو.اھا لائين سياچن گليشيئر وٽ واضح نه ٿيل آهي
لائين آف ڪنٽرول:Line of Control:ايل او سي:LOC: فوجي ڪنٽرول واري لائين يا سرحد آھي جيڪا ڪشمیر کی ٻن حصن ۾ انڊيا ۽ پاڪستان جي وچ ۾ ورھائي ٿي ۽ جيڪا بين الاقوامي سرحد طور تسليم ڪيل ناھي پر في الوقت اھا ھڪ سرحد طور قائم آھي. ان جو پراڻو نالو سيز فائر لائين ھيو پر 3 جولائي 1972 ۾ شملا پيڪٽ تي ٻنھي ملڪن جي صحيحن سان ان جو نالو لائين آف ڪنٽرول رکيو ويو اڳوڻي آمريڪي صدر بل ڪلنٽن ھن ڪنٽرول لائين کي دنيا جي سڀ کان خطرناڪ جاء قرار ڏنو ھو
حوالا
زمرو:آزاد ڪشمير جي تاريخ زمرو:گلگت بلتستان جي تاريخ
بياس ندي
بياس ندي اتر هندستان ۾ هڪ درياءُ آهي. اهو درياءُ هندستان جي مرڪزي هماچل پرديش ۾ هماليه ۾ اڀرندو آهي ۽ ڪجهه 470 ڪلوميٽرن (290 ميل) جي فاصلي کي هندستاني رياست پنجاب جي ستلج ندي ڏانهن وهي ٿو. ان جي ڪل لمبائي 470 ڪلوميٽر (290 ميل) ۽ هن جي نيڪال واري بيٺ 20،303 چورس ڪلوميٽر (7،839 اسڪوائر ميل) وڏي آهي.
2017 جي مطابق ، سنڌو درياءَ جي گهٽ تعداد ۾ ڙيل پکڙيل انڊس الفن جو گهر آهي
شوما چوڌري
شوما چوڌري (Shoma Choudhary) ڀارتي صحافي آهي. هيءَ تهليڪا جي بانين منجهان هڪ آهي. هيءَ الجبرا جي ڊائريڪٽر ۽ شريڪ باني آهي. نيوز ويڪ يو۔ايس۔اي 2011 ۾ شوما کي دنيا جي 150 بااثر نارين ۾ ڳڻيو هيو. هن کي سال 2009 ۾ نامياري ناري صحافي لاءِ چميلي ديوي جين ايوارڊ ڏنو ويو هيو. سال 2013 ۾ تهيلڪا سان اختلافن سبب شوما ان ميگزين کان الڳ ٿي وئي.
ڪيريئر
شوما چوڌري تهيلڪا ميگزين جي شريڪ بانين منجهان هڪ آهي. هن 28 نومبر 2013 ۾ تهيلڪا سان هڪ جنسي تڪرار جي سبب ڌارَ ٿي وئي، جڏهن هيءَ مينيجنگ ڊائريڪٽر جي عهدي تي هئي. ان معاملي ۾ چوڌري جي ڪيترن ئي ساٿين پنهنجو اختلاف ظاهر ڪيو. شوما 2016 ۾ الجبرا - دي آرٽز اينڊ آئيڊياز ڪلب جي بنياد وڌي. انساني مسئلن کان وٺي سماجي ۽ سياسي مسئلن سان لاڳاپيل الجبرا چوٽيءَ جي مفڪرن سان ڳالهہ ٻولهہ ڪئي ويندي آهي، ۽ روان زماني جي انهن لازمي معاملن تي روشني وڌي ويندي آهي. شوما پوءِ ان اداري کان پڻ الڳ ٿي وئي. ۽ ٿنڪ، ڪيچ نيوز وغيرہ سان لاڳاپجي وئي. پرنٽ صحافت کان اڳ شوما دوردرشن ۾ ڪم ڪندي هئي ۽ سموري هفتي ۾ ليکڪن ۽ ڪتابن بابت 40 کان وڌيڪ پروگرامن جي نگراني ڪندي هئي. شوما پرنٽ صحافيت جي شروعات دي پيونير کان ڪئي جتي هيءَ ڪتابن جي ايڊيٽر هُئي. پايونير کانپوءِ شوما انڊيا ٽوڊي سان ڪم ڪرڻ لڳي، ۽ پوءِ آئوٽ لڪ ميگزين ۾ ڪم ڪرڻ لڳي.
ايوارڊ
شوما سياسي صحافت ۾ پنهنجي ڪارڪردگي جي سبب ڪيترائي اعزاز (ايوارڊ) ماڻيا آهن. ڪجھ ذڪر لائق ايوارڊ هيٺئين ريت آهن:
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:ڀارتي سياسي صحافي
ڳوٺ ستاڻي چانڊيو
ڳوٺ سٽاڻي چانڊيو (انگريزي:Village Satani Chandio) سنڌ جيدادو ضلعو جي خيرپور ناٿن شاه تعلقو ۾فريدآباد ڀرسان قديم ڳوٺ آهي.
صفد
صفد    يا  اسرائيل جي اترئين ضلعي ۾ واقع ھڪ شھر آھي جيڪو سامونڊي سطح کان 2953 فٽن (900 ميٽرن ) جي بلندي تي واقع گليل   واري خطي جو سڀ کان بلند ترين مقام آهي ، جنھن سبب اونھاري ۾ ھن شھر جي موسم گرم ۽ سياري م تمام ٿڌي ھوندي آھي ۽ سياري م اڪثر برف پوندي آهي. ٻئين ٽيمپل واري دؤر ۾ ھي شھر انھن پنجن بلند مقامن مان ھڪ ھيو جن تي باھ ٻاري روش ھوديش (عبراني ڪيلنڊر جي ھر مھيني جو پھريون ڏينھن) ۽ جشنن جو اعلان ڪيو ويندو ھيو ٻارھين صدي عيسويءَ ۾ اھو صليبين جي يروشلم واري بادشاھت جو سفت جي نالي سان ھڪ قلعبند شھر ھيو. 1266ع ۾ مملوڪن جي سلطنت جي سلطان بيبرس ھن شھر تي قبضو ڪيو ۽ پنھنجو گورنر مقرر ڪري قلعو کيس سونپيو. ھي شھر مملوڪ شام جي ھڪ صوبي صفد جو صدرمقام پڻ رھيو. ان صوبي ۾ انوقت الجليل ۽ جنين وارا علائقا پن شامل ھيا. انسائيڪلوپيڊيا برٽنيڪا مطابق 2004 ۾ ھن شھر جي آبادي جو تخمينو 27,300 ھيو. ھي شھر اتر اسرائيل م طبريا ڍنڍ (گليل وارو سمنڊ) جي ڀرسان واقع آهي. اھو يھوديت جي چئن پاڪ شھرن مان ھڪ آھي .فليويئس جوزفس پھرين صدي عيسويءَ ۾ ۽ ٻيھر صليبين وچولي دؤر ۾ ھن شھر جي قلعبندي ڪرائي ھئي. ھي شھر سورھين صدي عيسويءَ ۾ يھودي وجدانيت واري مڪتبه فڪر جو مرڪز رھيو ۽ 1948ع ۾ جديد اسرائيلي رياست جو حصو ٿي ويو. ھن شھر جي معيشت ھلڪي صنعت ۽ سياحت تي مشتمل آهي.
حوالا
زمرو: اسرائيل جا شھر زمرو: فلسطين جا شھر زمرو: گليل وارو خطو زمرو: اسرائيل جا بلند مقام
ڪورونا زومبيز
ڪورونا زوميز ھڪ آمريڪي ڪاميڊي ھارر فلم آھي، جنھن جي ھدايتڪاري چارلس بانڊ، ۽ فل مون فيچرز ان فلم جي پيشڪش ۽ ڊسٽرريبيوٽ ڪيو آھي. ھيءَ فلم ڪووڊ 19 مھاوبا کان مُتاثر ٿي ٺاھي وئي آھي، فلم جو اسٽار ڪوڊي ريني ڪيمرون ھڪ باربي، عورت آھي جيڪا پاڻ کي ڪوروناوائرس روڳ 2019 منجھان مُتاثر ٿيل زومبيز سان مُنھن ڏئي ٿي.
جاري
فلم 10 اپريل 2020 تي فل مون فيچرز جي ويب سائيٽ ۽ ايپ ذريعي ڊجيٽل انداز ۾ پريميئر ڪئي.
ٻاھريان ڳنڍڻا
زمرو:انگريزي ٻولي جون فلمون زمرو:2020ع جون فلمون
حڪيم عبدالحميد چانڊيو
حڪيم عبدالحميد چانڊيو (انگريزي:Hakeem Abdul Hameeed Chandio) سنڌي ٻولي جو ليکڪ،محقق ۽ ناميارو حڪيم آهي.
زندگي جو احوال
حڪيم خليفو عبدالحميد چانڊيو 2 ڊسمبر 1938ع تي خليفي عبدالمجيد چانڊيو جي گهر ۾ سنڌ جي دادو ضلعو جي خيرپور ناٿن شاه تعلقو جي ڳوٺ ستاڻي چانڊيو لڳ ڳوٺ ماڏو ۾ جنم ورتو. طب ۽ حڪمت جو پيشو سندس جد امجد حڪيم خليفي محمد باقر کان ورثي ۾ مليو جنهن کي سنڌ جي حڪمران نواب ولي محمد لغاري 1815ع ۾ طب جي سند سان نوازيو هو. آڳاٽي وقت کان سندس والد خليفي حڪيم عبدالمجيد سميت سندس وڏا چانڊيا نواب گهراڻي جا حڪيم ٿي رهيا آهن. جن ۾ نواب غيبي خان چانڊيو اهم هو. خليفي عبدالحميد کي حڪمت پنهنجي والد محترم کان ورثي ۾ مليل آهي. سندس والد حڪمت ۾ استاد رهيو. هاڻ سندس ننڍو فرزند حڪيم اعجاز حسين چانڊيو بہ حڪمت جو ڪم ڪري ٿو. کيس تاريخ سان لڳاءُ رهيو آهي. سندس تحقيق ۽ تاريخ تي مبني پهريون ڪتاب شفا خانه، حڪيم عبدالحميد خان ماڏي تعلقي خيرپور ناٿن شاھ طرفان سنڌ جو اُتر ڪاڇو 2000ع ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو. جنهن ڪتاب ۾ هن چانڊڪي پرڳڻي جي تاريخ، قديم آثارن، ماڳن مڪانن ۽ شخصيتن کي سهيڙي شامل ڪيو آهي. ان کان علاوه سندس ٻيو ڪتاب نواب غيبي خان چانڊيي جي سوانح حيات بابت بهترين تحقيق تي مبني آهي. جيڪو 2006ع ۾ روشني پبليڪيشن ڪنڊياري طرفان ڇپجي پڌرو ٿيو. هن ڪتاب کي ليکڪ تيرهن بابن ۾ ورهايو آهي. حڪيم عبدالحميد چانڊيو جا ٻنهي ڪتابن ۾ نهايت ئي ڪارائتا ۽ تحقيقي حوالن سان تاريخي مضمون شامل آهن. هن کي فريدآباد لڳ ماڏي شهر ۾ حڪمت جو دوا خانو آهي، جيڪو سڄيءَ سنڌ ۾ مشهور آهي. سندس گهراڻو علمي ۽ ادبي گهراڻو آهي. سنڌ جي معتبر عالمن ۽ اديبن جي ساڻس دوستي ۽ صحبت رهي جنهن ۾ ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ، حڪيم محمد سعيد، نياز همايوني، غلام رباني آگرو، محسن ڪڪڙائي ۽ استاد بخاري سرفهرست آهن. سندس وڏو فرزند ڊاڪٽر پروفيسر عبدالمجيد چانڊيو سياست جي علم جو نالي وارو اسڪالر ۽ ليکڪ آهي.
ڳوٺ فتح محمد بروهي
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
جامعه ھمدرد نيو دھلي
جامعہ ھمدرد انڊياجي رياست دھلي جي شھر نيو دھلي ۾ واقع ھڪ اعلي تعليمي ادارو آهي جنھن کي انڊيا جي نيشنل اسيسمينٽ اينڊ اڪريڊٽيشن ڪائونسل پاران A  گريڊ واري يونيورسٽي جھڙي اداري جو درجو ڏنل آهي. ھي سرڪاري يونيورسٽي آھي.انڊيا جي فارميسي جي ادارن ۾ ھي ادارو انڊيا جينيشنل انسٽيٽيوٽ فريمورڪ رينڪنگ پاران 2019 ۾ پھرين نمبر تي قرار ڏنو ويو. ھن جو قيام 1989 ۾ ٿيو ۽ رسمن سرڳواسي شري راجيو گانڌي پھرين آگسٽ 1989 ۾ ان جو افتتاح ڪيو ھو.
نصيرآباد ڊويزن
250x250 عڪسلون
نصيرآباد ڊويزن پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ھڪ انتظامي ڊويزن جنھن جو صدر مقام ڊيرہ مراد جمالي آھي. ھن ڊويزن ۾ پنج ضلعا آهن جن ۾ ڪڇي، نصيرآباد ، جعفرآباد، جھل مگسي ۽ صحبتپور شامل آهن. ھن ڊويزن جي آبادي 2017 ۾ 1591144 ھئي. جنرل پرويز مشرف جي وقت ۾ 2000 ۾ سمورين ڊويزنن جي خاتمي سان جن ڊويزن کي بہ ختم ڪيو ويو پر 2008 ۾ کيس ٻيھر بحال ڪيو ويو.
زمرو:پاڪستان جون ڊويزنون
8 جُولاءِ
8 جُولاءِ (July 8)، عيسوي سال جو 189 هون ڏينهن آهي. سال پوري ٿيڻ ۾ 176 ڏينهن (ليپ سال 177 ڏينهن) باقي آهن.
وفات
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:جُولاءِ
عبدالملڪ بن مروان
عبدالملڪ بن مروان عبد الملك ابن مروان (پ: 646)(و:8 آڪٽوبر 705) بنو اميہ گھراڻي جي پنجون نمبر خليفو هو. سندس پيدائش حجاز جي شھر مديني ۾ ٿي پر سندس جنم جي سال تي اختلاف آهي ھڪ خيال مطابق 646 ۾ ، ۽ ٻئي خيال مطابق 647 ۾ پيدا ٿيو ھي باقائده پڙھيل لکيل شخص ھيو ۽ کيس سياسي انتظام ھلائڻ جي صلاحيت ھئي.چوڏھين صدي عيسويءَ جي تاريخدان ابن خلدون سندس صلاحيتن جي وڏي تعريف ڪئي آهي ۽ لکيو آھي تہ عبدالملڪ پنھجي دور م رياستي معاملن ھلائڻ ۾ عمر بن خطاب جي پيروي ڪئي. ھن جي دؤر ۾ عربي ۾ ترجما ٿيا ۽ مسلم دنيا جي لاءِ مخصوص سڪو سونو دينار جاري ڪيو ويو جنھن ڪري کيس بازنظيني ايمپائر جي جسٽينين ٻيون سان جنگ ڪرڻي پئي. 692 م سيباسٽوپولس واري جنگ ۾ بازنظيني فوج ليئونٽيوس جي ڪمان م ايشيا مائنر ۾ خلافت جي فوج سان مھاڏو اٽڪايو پر ھارائي وئي. ھار جو ھڪ سبب غلامن جو بازنظيني فوج کي ڇڏي مسلمانن جي پاسي ٿي وڙھڻ بہ ھيو. ھن جي دؤر م عربي کي سرڪاري ٻولي ڪيو ويو. ھن زراعت ، واپار ۽ ٽپال جي نظام م سڌارا آندا
ذاتي زندگي
ھن زندگيءَ جو ابتدائي دؤر مديني ۾ پيءُ سان گذاريو. ھن شھر جي مذھبي حلقن ۾ پنھنجون جڙون مضبوط ڪيون.ھن اسلامي اصول قانون دمشق جي عالمہ ام دردہ صغرہ کان حاصل ڪئي جڏھن سورھن سالن جو ٿيو تہ معاويہ ٻئين ھن مٿان ذميداريون رکڻ شروع ڪيون. 683 ۾ ھن کي ۽ سندس پيءُ مروان کي مديني وارن شھر مان ڪڍي ڇڏيو ۽ دمشق ويندي ھن شامي فوج کي مديني تي چڙھائي ڪرڻ لاء ويندي ڏٺو.ھن جي ئي ڏنل صلاح سان مديني وارو تڪرار خوش اصلوبي سان حل ٿي ويو. 684 ۾ سندس پيءُ مروان خليفو ٿيو پر ھن اتر عربستان ء ڏکڻ عربستان جي قبيلن جي وچ م لڙائي ڪرائي ڇڏي.
سندس خلافت جو دؤر
thumb|180px|سونا دينار جيڪي عبدالملڪ بن مروان جي دؤر ۾ دمشق جي ٽڪسال ۾ ٺاھيا ويندا هئا
عراق ۽ حجاز م فوجي ڪاروايون
685 م سندس والد مروان ٻيون جي وفات کانپوءِ خليفو ٿيو ان وقت ملڪ ٻين خانہ جنگي جي ور چڙهيل ھيو. چند سالن ۾ ھن خلافت اندر فوجي مھمن ذريعي ضابطو حاصل ڪيو. مسڪن واري جنگ ذريعي ھن بصري جي گورنر مصعب بن زبير کي شڪست ڏئي. عراق م ٽي مختلف ڌريون : شيعا، خارجي ۽ عبدالله بن زبير ۽ سندس حامي پاڻ م وڙھي رھيا ھيا ساڳي وقت اموي اقتدار جي خلاف بہ جنگ م مصروف ھيا. انھن مان عبدالله بن زبير اموي خلافت لاءِ خطرناڪ ٿي چڪو ھو ڇو تہ ھن پاڻ کي مڪي جو خليفو سڏائڻ شروع ڪيو ھو ۽ ٻيا صوبا بہ ھن جو پاسو وٺي رھيا ھئا. عبدالملڪ ٽن سالن تائين انھن کان پاسو ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي تہ جيئن اھي ٽئين گروھ پان م وڙھي ڪمزور ٿين اھڙي طرح وجھ جي انتظار ۾ ويٺو رھيو.ان عرصي ۾ عبدالله بن زبير جي ڀاء مصعب 687 ۾ شيعن کي شڪست ڏني جنھن بعد ھنن خارجين خلاف وڏو لشڪر تيار ڪيو.ان وچ م عبدالملڪ بن مروان پنھنجي جنرلن ۽ منتظمن مان ھڪ بھترين جي چونڊ ڪئي، جنھن جو نالو حجاج بن يوسف ھيو جو ان وقت حجاز جو گورنر ھيو، ۽ کيس مڪي ڏانهن عبدالله بن زبير تي چڙھائي لاءِ موڪليو. حجاج شروع م 689 م ناڪام ٿيو جو کيس دمشق م بغاوت کي ڪچلڻ لاءِ واپس موٽڻو پيو. ھڪ دفعو ٻيھر 690 ۾ ناڪام ٿيو. جڏھن 691 ۾ اتر عربستان جي قبيلن ھن آڏو آڻ مڃي تہ پوء حجاج جي ڪاميابي جي شروعات ٿي. حجاج مصعب جي فوجين کي رشوت ڏئي پنھنجي پاسي ڪرڻ شروع ڪيو ۽ انھن ذريعي مصعب کي مارائي ڇڏيو ان بعد ھي عبدالله بن زبير ڏي وريو جنھن جو زور مصر ء شام کان ٻاهر مڪي ۽ مديني سميت سموري خلافت تي ھيو. عبدالله بن زبير پاڻ ھڪ صحابي ھيو جنھن بنو اميہ جي مخالفت ڪئي هئي 692 ۾ حجاج 12000 شامي فوجين سان مڪي جو محاصرو ڪيو ۽ پنھنجي اباڻي شھر طائف طرف پيشقدمي ڪري بغير مزاحمت جي اتي قبضو ڪيو جتي ھن پنھنجو ٺڪاڻو قائم ڪيو. خليفي حجاج کي ھدايت ڪئي ھئي تہ عبدالله بن زبير سان ڳالھيون ٻولھيون ڪري ۽ کيس يقين ڏياري تہ پيش پوڻ سان کيس سزا نہ ڏني ويندي ۽ جي انڪار ڪري تہ کيس محاصري ذريعي بک ڏئي پيش ٿيڻ لاءِ مجبور ڪيو وڃي ء مڪي م خونخرابي کان پاسو ڪيو وڃي. پر مذاڪرات ناڪام ٿيڻ بعد حجاج صبر نہ ڪري سگھيو ھن عبدالملڪ کي وڌيڪ فوج موڪلڻ ۽ حملي لاء اجازت ڏيڻ جي لاءِ مراسلو موڪليو. فوجي اضافي ۽ حملي جي اجازت ملڻ بعد ابوقبيس جبل تان منجنيقن ذريعي مڪي مٿان پٿرن جي بمباري ڪئي. پٿرن جو وسڪارو حج جي مھيني ۾ بہ جاري رھيو. محاصرو ست مھينا جاري رھيو جنھن دوران عبدالله بن زبير جي ٻن پٽن سميت ڏھ ھزار ماڻھو وفاداري تبديل ڪري حجاج جي پاسي ٿي چڪا ھئا. جنھن بعد مڪي ۾ آڪٽوبر 692  ۾ ويڙھ شروع ٿي جنھن م عبدالله بن زبير پنھنجي ھڪ ننڍي پٽ ۽ ڪجھ وفادارن سميت مارجي ويو. لڙائي ۾ منجنيقن سان حملن م ڪعبي کي ڪافي نقصان پھتو. بعد م ان جو تعميري ڪم ڪيو ويو. عبدالملڪ بن مروان دمشق م ڪعبي جو غلاف سبرائي ڪعبي تي چاڙھائي ان روايت جو آغاز ڪيو. حجاج جي ڪارڪردگي مان خوش ٿي عبدالملڪ کيس عراق ۽ ان سان لڳو لڳ علائقن جو بااختيار گورنر مقرر ڪيو ۽ کيس ھر ڳالھ جي ڇوٽ ڏئي ڇڏي.حجاج کي ڪوفي ۽ بصري م خارجين جي بغاوتن سان منھن ڏيڻو پيو ۽ ھن انھن کي ڪچلي ڇڏيو. 697 ۾ خارجين جو زور ختم ٿي ويو.
اتر آفريڪا ۾ فوجي ڪاروايون
ھن جي دؤر ۾ اموي خلافت جي حدن ۾ اضافو ٿيو.اتر اولھ آفريقا، جنھن کي ان وقت مغرب سڏيندا هئا، ۾ 686 ۾ زھير بن قيس جي ڪمان ۾ خلافت جي فوج بازنظيني ايمپائر کي جنگ ممس ۾ ۽ ڪسيلا (ڪاسيليوس) جي ڪمان ۾ وڙھندڙ بربرن کي قيروان جي ميداني علائقي ۾ شڪست ڏئي افريقہ صوبو ۽ ان جي گاديءَ جي هنڌ قيروان جو قبضو حاصل ڪيو. 695 ۾ حسن بن نعمان بربرن جي مدد سان ڪارٿيج تي قبضو ڪيو. ۽ اٽلس جبلن طرف پيشقدمي ڪئي. بازنظيني بحري ٻيڙا ڪارٿيج پھچي قبضو واپس ورتو پر 698 ۾  نعمان واپس موٽي بازنظيني شھنشاھ ٽيبريوس ٽئين کي ڪارٿيج واري جنگ ۾ شڪست ڏئي جنھن بعد بازنظينين سبتہ  کي ڇڏي باقي سموري آفريقا تان دستبردار ٿي ويو. حسن بن نعمان کي بربرن جي قبيلي زيناٽا جي سردار ڪاھنا زبردست شڪست ڏئي برقا تائين پوئتي ڌڪي ڇڏيو. 702 ۾ عبدالملڪ حسن جي فوج ۾ اضافو ڪيو ۽ وڏي فوج سان مقامي ماڻھن جي مدد سان پيشقدمي ڪري انھن کي پوئتي ڌڪي ڇڏيو ۽ ڪارٿيج کان اولھ طرف 85 ميلن جي فاصلي تي طبرقا جي جنگ ۾ زيناٽا قبيلي کي فيصلہ ڪن شڪست ڏني.ھن تيونس نالي ھڪ ڳوٺ آباد ڪيو جيڪو تباھ ٿيل ڪارٿيج کان ڏھ ميلن جي فاصلي تي ھيو. جنھن بعد حسن بن نعمان جي جاء تي موسي بن نصير جي مقرري ٿي.
تعميراتي ڪم
thumb|[[گنبذ صخرہ]]
ھن بيت المقدس ۾ گنبذ صخرہ تعمير ڪرايو. اھن اتي مسجد اقصي به ٺھرائي.جن جي حڪم سان سونا سڪا رجائي انھن جو رجيل پاڻياٺ گنبذ صخرہ تي ٻاھران چاڙھائي ان کي سونھري بڻايو ويو جنھن سان ان ۾ زبردست چمڪ پيدا ٿي. ان تعميري ڪم جا انجنيئر راجا بن حيوا ۽ يزيد بن سلام ھيا. ھن پھريون دفعو خلافت اندر مورت وارا سڪا ٺاهڻ ۽ رائج ڪرڻ جو آغاز ڪيو.
وفات
ھن جي دؤر جا پويان ٽي سال سڪون سان گذريا. ھن جي پيءُ فيصلو ڪيو ھو تہ عبدالملڪ کان پوء سندس ڀاءُ عبدالعزيز (جنھن جو پٽ عمر بعد ۾ خليفو ٿيو ھو )  خليفو ٿيندو پر ھي چاھي پيو تہ سندس پٽ وليد سندس جانشين ٿئي. پر ھن اھو تڪرار نہ ڪيو. ٿيو ايئن جو عبدالعزيز ھن کان اڳ وفات ڪري ويو جنھن بعد ھن پنھنجو فيصلو مڃرائي ڇڏيو تہ ساڻس بعد وليد۽ ان بعد سليمان تخت جو وارث ٿيندو.ھن 18 آڪٽوبر 705 ۾ وفات ڪئي.
طارق بنوري
پاڪستان جي ھائر ايجوڪيشن ڪميشن جو 29 مارچ 2018 تي مقرر ڪيل  چيئرمين  جيڪو يونيورسٽي آف يوٽا (Utah)  جو اڳوڻو پروفيسر آھي. ھن يونيورسٽي آف پشاور مان سول انجنيئرنگ ۾ گريجوئيشن پاس ڪئي،وليمز ڪاليج مان ترقي جي معاشيات ۾ ماسٽرز ڪئي ۽ ھارورڊ يونيورسٽي مان معاشيات ۾ پي ايڇ ڊي ڪئي. ھي 20 ڪتابن 30 ريسرچ پيپرن جو ليکڪ آهي.
هلمند درياهه
هلمند درياء (پشتو: هيرمند دریا مدم دریا يا هلمند دريه هلمند دريا) افغانستان جو سڀ کان ڊگهو درياهه آهي. درياءُ افغانستان ۾ آبپاشي لاءِ ضروري آهي ۽ ڏکڻ اوڀر ايران جي سيستان جالدار علائقي.
روزاني ايڪسپريس (اردو اخبار)
ايڪسپريس، پاڪستان جي سڀ کان وڌيڪ شهرن کان شائع ٿيڻ واري اخبار آهي۔ هي ملڪ جي 11 شهرن کان شائع ٿيندي آهي، جِن م لاهور، اسلام آباد، ڪراچي، پشاور، ڪوئٽہ ، ملتان، فيصل آباد، گوجرانوالہ، سرگودھا، رحيم يار خان ۽ سکر شامل آهن۔هي سينچري پبليڪيشن (پرائيويٽ) لميٽڊ جي زيراهتمام شائع ٿيندي آهي۔ ايڪسپريس جا ڪالم اردو اخبارن ۾ سڀ کان وڌيڪ پڙھيا ويندا آهن۔ انهن معروف ڪالم نويسن ۾ هيٺ ڏنل ماڻهو شامل آهن
وڌيڪ پڙهو
زمرو:اردو اخبارون زمرو:پاڪستان جون اخبارون زمرو:پاڪستان ۾ ڇپيل روزانو اخبارون
مناجات
مناجات, حمد، ڀڄن، گيت يا رچنا   شاعري ۾ عاجزي ۽ التجا سان گهريل دعا کي چوندا آهن. مناجات مذهبي شاعريءَ جو قسم آهي .مناجات عربي لفظ ناجيٰ مان نڪتل آھي. مداح وانگر ھي بھ خاص قسم جو شعر اھي. ھن ۾ شاعر پنھنجي ڏکن ۽ تڪليفن جو حال اوري ڌڻي تعاليٰ کان سوال گھرندو آھي ۽ سن کي ٻاڏائيندو آهي. اسلام ۾ ڪن حالتن ۾ پنھنجي ذاتي عقيدت جي بنياد تي پيغمبر صلي الله عليه واٰلهٖ وسلم، اصحابن سڳورن، اولياءَ ۽ درويش کي بہ واسطي طور ڪم آندو ويندو اھي. مداح ۽ مناجات ۾ خاص فرق ھيءُ اھي تہ مداح ۾ خاص مضمون ساراھ ۽ تعريف جو ھوندو اھي ۽ ضمني طور سوال يا عرض بہ ڪيو ويندو اھي. پر مناجات ۾ خاص مضمون، حال اورڻ ۽ مدد لاءِ سوال ڪرڻ ھوندو اھي ۽ ضمني طور ساراھ ۽ تعريف ڪبي اھي. مجموعي طور مداح ۾ ساراھ ھوندي اھي ۽ مناجات ۾ سوال جو عنصر غالب هوندو آهي.
ترتيل
مناجات يا رچنا کي عربي ۾ ترتيل چوندا آهن. ان جو ذڪر قرآن جي سورة المزّمّل جي چوٿين آيت ۾ ٿيل آهي.
رچنا يا ڀڄن
ھندو مذھب ۾ ويد رچنائن تي مشتمل آھن. مناجات کي سنڌي ۽ ھندي ۾ رچنا يا ڀڄن چوندا آهن.
ھم
عيسائيت م حمديه گيتن جي لاءِ ڏسو :(cf. ; ).
سامز
سامز بائيبل جا حمديه گيت آھن جن کي زبور جا گيت پڻ سڏين ٿا.
عبارت جا اچار: ھلّلُو اث۔ یھواہ ڪل گوھس شبھوئي ھوئي ڪل ھوامِس ڪي جبار، علینوي ہصرائو وآمث یھواہ لائوس ھلّلُویاہ۔
ترجمو: اي قومن وارؤ! سڀئي خدا جي حمد ڪيو۔ اي اُمت وارؤ! سڀئي ان جي تعريف ڪيو، ڇو ته اھو اسان تي مھربان (۽ رحم ڪندڙ) آھي ۽ رڳو ان جي ذات ابدي آھي. خدا جي حمد ڪيو.(ھلّلُو یاہ)۔(زبور۔ 117)
شڪاگو
شڪاگو (انگريزي: Chicago) آمريڪا جي گڏيل رياستن ھڪ مشھور شھر آھي. ھي شھر نيويارڪ ۽ لاس اينجلس کان پوءِ آمريڪا جي گڏيل رياستن جو آباديءَ جي لحاظ کان ٽيون نمبر وڏو شھر آھي. ھي رياست الينوائي (Illinois) جو آباديءَ جي لحاظ کان وڏي ۾ وڏو شھر پڻ آھي. 2020ع جي آدمشماريءَ مطابق ھن شھر جي آبادي 2746388 آھي. ھن کي اتر آمريڪا جي پنجون نمبر گھڻ آباديءَ وارو شھر ھئڻ جو اعزاز پڻ حاصل آھي. مشيگن ڍنڍ (Lake Michigan) جي ڪناري تي آباد ھن وسنديءَ کي 1837ع ۾ شھر جو درجو مليو. اوڻويھين صديءَ ۾ ھن شھر تيزيءَ سان ترقي ڪئي. 1871ع ۾ ھن شھر کي خطرناڪ باھ وڪوڙي وڌو جنھن سبب اٽڪل ھڪ لک ماڻھو پنھنجي گھرن کان محروم ٿي ويا ۽ شھر کي ٻيھر تعمير ڪرڻو پيو. انھيءَ باھ واري واقعي کان فقط ٽيھ سال پوءِ ھي دنيا جو پنجون نمبر وڏو شھر بڻجي ويو. ھيءُ شھر پنھنجي خوبصورت اڏاوت ۽ شاندار عمارتن جي ڪري سڄي دنيا ۾ مشھور آھي. 2018ع ۾ 18 ملين سياح ھي شھر گھمڻ لاءِآيا. ھتان جو اوھاري بين القوامي ھوائي اڏو دنيا جو ڇھون نمبر مصروف ھوائي اڏو شمار ٿئي ٿو. 2021ع ۾ ھن شھر کي دنيا جو ٻيو نبمر سھڻو شھر قرار ڏنو ويو.
شروعاتي تاريخ
ارڙھين صديءَ جي وچ ڌاري ھتي پوٽاواٽومي (Potawatomi) نالي اصلوڪن آمريڪي لوڪن جو ھڪ قبيلو آباد ھو. 1780ع ڌاري ھيٽي کان لڏي آيل واپاريءَ ڊو سيبل (Du Sable) پنھنجي ھڪ ڪالوني قائم ڪئي. آفريقي نسل جي ھن واپاريءَ کي ”شڪاگو جو باني“ ڪوٺيو وڃي ٿو. 1795ع ۾ ھتي آمريڪي فوجي ڇانوڻي قائم ڪئي وئي. 1803ع ۾ فوج ھتي فورٽ ڊيئربارن (Fort Dearborn) نالي ھڪ قلعو تعمير ڪيو. 1812ع ڌاري اصلوڪن رھواسين کي ھن علائقي مان لڏ پلاڻ تي مجبور ڪيو ويو ۽ سندن زمينن تي قبضو ڪيو ويو.
اوڻويھين صدي
12 آگسٽ 1833ع تي شڪاگو ٽائون جو بنياد وڌو ويو. ان وقت ھتي فقط 200 ماڻھن پنھنجا پکا اچي اڏيا ھئا. فقط ستن سالن جي مختصر عرصي ۾ ھتان جي آبادي 6000 ٿي وئي. 15 جون 1935ع تي پھريون ڀيرو ھتي زمين عام ماڻھن کي وڪرو ڪري ڏني وئي. 4 مارچ 1838ع جي ڇنڇر جي ڏينھن شڪاگو کي شھر جو درجو ڏيڻ جو اعلان ڪيو ويو. ھن نئين شھر کي روڊ رستن ۽ ريلوي ذريعي آمريڪا جي ٻين حصن سان ملايو ويو. ھتي پھرين ريل جي پٽڙي 1848ع ۾ وڇائي وئي. پاڻيءَ رستي بحري جھازن جي اچ وڃ پڻ شروع ٿي. ھتان جي آباديءَ ۾ تيزيءَ سان واڌارو آيو ۽ روزگار جا نوان رستا کليا. فيبروري 1857ع ۾ ھتي آمريڪا جو پھريون گندي پاڻيءَ جي نيڪال جو سرشتو متعارف ڪرايو ويو. 1871ع ۾ ھن شھر کي خطرناڪ باھ لڳڻ ڪري تباھيءَ جو منھن ڏسڻو پيو. انھيءَ باھ ڪافي ماڻھن کي پنھنجن گھرن کان محروم ڪري ڇڏيو. البت ستت ئي نئين اڏاوت شروع ٿي وئي. 1885ع ۾ ھتي آمريڪا جي پھرين گھڻ ماڙ عمارت تعمير ڪئي وئي. 1851ع ۽ 1920ع جي وچ واري دور ۾ ھن شھر جي پکيڙ ۽ آباديءَ ۾ تيزيءَ سان واڌارو آيو ۽ اسپاس جون ڪيتريون ئي ننڍيون ننڍيون وسنديون ھن شھر جو حصو بنجي ويون. شڪاگو جي خوشحالي ۽ وڌندڙ ڪاروبار کي ڏسندي آمريڪا جي ٻين علائقن جا ماڻھو وڏي تعداد ۾ ھتي آباد ٿيڻ لڳا. گڏوگڏ يورپ مان وڏي تعداد ۾ ماڻھو ھتي اچي آباد ٿيڻ لڳا. 1900ع ۾ ڪل اباديءَ مان 77 سيڪڙو ماڻھو يا تہ پرڏيھ مان اچي آباد ٿيا ھئا يا وري پرڏيھي لوڪن جو اولاد ھئا. اٽڪل 75 سيڪڙو آبادي جرمني، آئرلينڊ، پولينڊ، سوئيڊن ۽ چيڪ ريپبلڪ مان لڏي آيل ماڻھن تي مشتمل ھئي.
1870ع ۽ 1880ع وارن ڏھاڪن ۾ ھتي صحت ۽ علاج جي سھولتن تي گھڻو ڪم ٿيو ۽ ڪالرا، ماتا ۽ پيلي بخار (Yellow Fever) جي خاتمي لاءِ جوڳا اپاءَ ورتا ويا. شھر ۾ ڪيترائي وڏا پارڪ قائم ڪيا ويا ۽ ماڻھن جي رھڻي ڪرڻيءَ کي خوشگوار ڪرڻ لاءِ ڪافي ڪم ڪيو ويو. اوڻويھين صديءَ جي پھرئين ڏھاڪي ۾ ھتي ڪيتريون ئي ريلوي پٽڙيون وڇايون ويون. ان ڪري شھر اندر ۽ ٻين شھرن ڏانھن سفر آسان ٿي پيو.
ڳوٺ شير محمد ٽالپر
ڳوٺ شير محمد ٽالپر (انگريزي:Village Sher Muhammad Talpur) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ سول نئي ڀرسان قديم ڳوٺ آهي جيڪو شير محمد ٽالپر قائم ڪيو هو.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
شڪاگو
ويھين ۽ ايڪويھين صدي
ٻي عالمگير جنگ دوران ھتان جي اسٽيل جي پيداوار برطانيہ جي ڪل پيداوار کان بہ وڌيڪ رھي. روزگار جي تلاش ۾ ھزارين شيدي آمريڪا جي ڏاکڻين علائقن مان لڏي اچي ھتي آباد ٿيا. وڌندڙ آباديءَ جي ڪري شھر کي ھڪ ڀيرو ٻيھر معاشي بدحاليءَ جو منھن ڏسڻو پيو.
2 ڊسمبر 1940ع تي شڪاگو يونيورسٽيءَ جي پروفيسر انريڪو فرمي (Enrico Fermi) دنيا جو پھريون ڪنٽرولڊ ائٽمي ڌماڪو ڪيو. انھيءَ ڪامياب تجربي جي نتيجي ۾ آمريڪا ائٽم بم ٺاھڻ ۾ ڪامياب ٿي ويو جيڪو 1945۾ ٻي عالمگير جنگ ۾ جاپان جي شھر ھيروشيما تي ڪيرايو ويو. ڪاري چمڙيءَ وارن ماڻھن تي ٿيندڙ زيادتين تي آواز اٿارڻ لاءِ مارٽن لوٿر ڪنگ ”شڪاگو فريڊم موومينٽ“ جو بنياد وڌو. انھيءَ تحريڪ ڪاري چمڙيءَ وارن ماڻھن سان ٿيندڙ زيادتين ۾ ڪجھ ڪمي آندي.
1983ع ۾ ھيرالڊ واشنگٽن ھن شھر جو پھريون ڪاري چمڙيءَ وارو ميئر چونڊيو. ھن شھر جي غريب آباديءَ ۽ پٺتي پيل علائقن جي ڀلائيءَ لاءِ گرانقدر خدمتون سرانجام ڏنيون. ھو 1987ع ۾ ٻيھر ميئر چونڊيو پر دل جي دوري سبب موت جو شڪار ٿي ويو. 2 اپريل 2019ع تي لوري لائيٽ فوٽ (Lori Lightfoot) شڪاگو جي ميئر طور چونڊجي آئي. ھوءَ شڪاگو جي ڪاري چمڙيءَ واري پھرين عورت آھي جنھن اھو اعزاز حاصل ڪيو.
جاگرافي
شڪاگو رياست الينائس جي اتر اوڀر ۾ مشيگن ڍنڍ (Lake Michigan) جي ڪنارن تي آباد آھي. ھي شڪاگو ميٽروپوليٽن علائقي جو وڏي ۾ وڏو شھر آھي. ھي آمريڪا جي وچ اولہ ۾ وڏين ڍنڍن واري علائقي (Great Lake Region) ۾ واقع آھي. شڪاگو ندي (Chicago River) ۽ ڪالوميٽ ندي (Calumet River) ھن شھر مان گذرن ٿيون.
شڪاگو جي تاريخ ۽ معيشيت ۾ مشيگن ڍنڍ ڪرنگھي واري ھڏيءَ جھڙي حيثيت رکي ٿي. ھن ڍنڍ ۾ ھميشہ وڏا وڏا سامونڊي جھاز باربرداريءَ لاءِ موجود ھوندا آھن. ھن ڍنڍ جو پاڻي سياري ۾ ٿورو گرم ۽ اونھاري ۾ ٿورو ٿڌو رھندو آھي. ايئن سياري توڙي اونھاري ۾ ھتان جي موسم خوشگوار رھي ٿي.
1837ع ۾ جڏھن ھن شھر جو بنياد پيو تڏھن شھر جون اڪثر عمارتون شڪاگو نديءَ جي منڍ وٽ تعمير ٿيون. شڪاگو شھر جو گھڻو حصو سنئين سڌي ميداني علائقي ۾ آباد آھي. سراسري طور تي ھن شھر جي سرزمين سامونڊي سطح کان 176.5 ميٽر (579 فوٽ) اوچي آھي، البت شھر جو ڏاکڻيون بلو ٻيٽ وارو علائقو سامونڊي سطح کان 205 ميٽر (672 فوٽ) مٿي آھي. مشيگن ڍنڍ جي ڪنارن تي وڏا وڏا پارڪ جھڙوڪ لنڪن پارڪ، گرانٽ پارڪ، برنھام پارڪ ۽ جيڪسن پارڪ ھن شھر جي خوبصورتيءَ کي چار چنڊ لڳائين ٿا.
ھن شھر کي چئن وڏن حصن ۾ ورھائي سگھجي ٿو. مرڪزي ڪاروباري حصي کي ”دي لوپ“ (The Loop) ڪوٺيو وڃي ٿو. باقي ٽن حصن ۾ ”اتريون“، ”ڏاکڻيون“ ۽ ”اولاھون“ حصو شامل آھن. اتريون حصو سڀ کان وڌيڪ ڳتيل آباديءَ وارو علائقو آھي جنھن ۾ ڪيتريون ئي آسمان سان ڳالھيون ڪندڙ گھڻماڙ عمارتون نظر اينديون. ڏاکڻيون حصو پکيڙ ۾ ٻين حصن کان ڪافي وڏو آھي. شڪاگو جو بندرگاھ بہ ھن علائقي ۾ قائم آھي. شڪاگو ۾ پنڌ ھلڻ لاءِ خوبصورت پيچرا ٺھيل آھن جن جي ٻنھي پاسن تي رنگبرنگي گل، ٻوٽا ۽ وڻ پوکيل آھن. 1916ع ۾ ھن شھر کي پنڌ ھلڻ وارن لاٰٰءِ آمريڪا ۾ ڇھون نمبر سٺو شھر قرار ڏنو ويو. شھر جون اڪثر گھٽيون ڪشاديون ۽ وسيع آھن. ھن شھر کي اھو بہ اعزاز حاصل آھي تہ ھن شھر ۾ دنيا جي سڀ کان ڊگھي شھري گھٽي موجود آھي جنھن کي ”ويسٽرن اوينيو“ (Western Avenue) ڪوٺيو وڃي ٿو.
شڪاگو پنھنجي گھڻ ماڙ عمارتن ۽ بھترين فن اڏاوت سبب سڄي دنيا ۾ مشھور آھي. ھتي ڪيتيون ئي آسمان سان ڳالھيون ڪندڙ گھڻماڙ عمارتون موجود آھن جن ۾ ”ولس ٽاور“ (Willis Tower)، ”ٽرمپ انٽرنيشنل ھوٽل ۽ ٽاور“ (Trump International Hotel and Tower)، شڪاگو بورڊ آف ٽريڊنگ بلڊنگ، فائن آرٽس بلڊنگ، شڪاگو بلڊنگ، مرچنڊائس مارٽ ۽ ٻيون عمارتون شامل آھن. ھتي ڪيتريون ئي آرٽ گيلريون ڏسڻ لاءِ ملنديون جن ۾ جڳ مشھور آرٽسٽ پنھنجي فن جي نمائش ڪندا رھن ٿا. شھر ۾ ڪيترائي مونيومينٽ، پتلا ۽ مورتيون ڏسڻ لاءِ ملن ٿيون.
شڪاگو جي موسم اونھاري ۾ گرم ۽ گھميل ھوندي آھي. جولاءِ ۾ ھتان جي ڏينھن جو سراسري گرميءَ جو درجو  24.40C يا     75.90F  ھوندو آھي. اھو گرميءَ جو درجو ٻنپھرن جي وقت 29.40C يا 850F  تائين پھچي سگھي ٿو. اونھاري جي عام ڏينھن ۾ گرميءَ جو درجو گھٽ ۾ گھٽ (900F) 320C تائين پھچي سگھي ٿو. البت جيڪي گھر ڍنڍ جي ڪناري اڏيل آھن تن کي ڍنڍ کان ايندڙ ٿڌي ٿڌي ھوا بھتر ٿڌڪار پئي پھچائيندي آھي. سياري ۾ چڱي ٿڌ پوندي آھي ۽ عام حالتن ۾ گرميءَ جو درجو(360F) 20C تائين ڪري سگھي ٿو.
آدمشماري ۽ مذھب
پھرين سو سالن دوران شڪاگو دنيا جي انھن شھرن ۾ شامل ھو جن جي آدمشماري تيزيءَ سان وڌي آھي. 1833ع ۾ ھتان جي رھواسين جو تعداد فقط 200 ھو. فقط ستن سالن اندر شھر جي آبادي وڌي 4000 ٿي وئي. 1850ع کان 1880ع تائين ھن شھر جي آبادي 30000 کان وڌي ڏھ لک تائين پھچي وئي. اوڻويھين صديءَ جي آخر ۾ شڪاگو آباديءَ جي لحاظ کان دنيا جو پنجون وڏو شھر بنجي ويو. 1950ع تائين ھن شھر جي آبادي 3.5 ملين تائين پھچي وئي.
اوڻويھين صدي جي ٻن ڏھاڪن دوران ھتي وڏي تعداد ۾ يورپ کان لڏي آيل ماڻھو اچي آباد ٿيا. انھن ۾ آئرلينڊ، اٽلي، پولينڊ، جرمني، يونان، بلغيريا، ڪروشيا ۽ ٻين يورپي ملڪن جا ھزارين ماڻھو شامل ھئا. ھتي آفريقي آمريڪي بہ وڏي تعداد ۾ اچي آباد ٿيا. شڪاگو جي ڏاکڻئين علائقي ۾ ڪاري چمڙيءَ وارا آمريڪي وڏي تعداد ۾ آباد آھن. ھتان جي آدمشماري ويھين صديءَ جي آخري ڏھاڪي ۾ گھٽجڻ لڳي. 1950ع ۾ ھتان جي آبادي 3.6 ملين ھئي جيڪا 2010ع ۾ گھٽجي 2.7 ملين ٿي وئي. 2019ع ۾ ھتان جي آباديءَ ۾ 31.7 سيڪڙو اڇي چمڙيءَ وارا غير اسپيني، 32.9 سيڪڙو شيدي، 28.9 سيڪڙو اسپيني ۽ لاطيني ۽ 5.5 سيڪڙو ايشيائي ماڻھو شامل ھئا.
معيشت
معاشي پيداوار جي لحاظ کان شڪاگو آمريڪا جي گڏيل رياستن ۾ ٽيون نمبر وڏو شھر آھي. 2007ع جي ھڪ سروي مطابق شڪاگو دنيا جو چوٿون نمبر وڏو واپار جو مرڪز آھي. 2014ع ۾ ھي شھر آمريڪا جي گڏيل رياستن ۾ سڀ کان وڌيڪ نيون يا توسيعي ڪارپوريٽ سھوليتون ڏيڻ وارو شھر بنجي ويو. سائنس ۽ ٽيڪنالاجيءَ سان واسطو رکندڙ افرادي قوت مھيا ڪرڻ جي سلسلي ۾ ھي آمريڪا جو ٽيون وڏو شھر آھي. 2018ع ۾ ھي دنيا جو ڏھون نمبر مالدار شھر قرار ڏنو ويو ھو. ھتي مينوفيڪچرنگ، ڪتابن جي ڇپائي، کاڌ خوراڪ، ھوابازي، زراعت ۽ ٻين شعبن سان واسطو رکندڙ 500 کان بہ وڌيڪ ڪمپنيون ڪم ڪري رھيون آھن.
حوالا
زمرو: گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
مناقبو
مناقبو (Munaqbo) لفظ ”منافبته“ مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي نيڪي، لڇڻ درجو يا منزل. ان نظم ۾ نبين، ولين ۽ اصحابن سڳورن جي ڪنهن گڻ يا واقعي کي بيان ڪيو ويندو آهي. امام سڳورن جي شان ۾ بہ منقبتون چيون ويون آهن، جن کي مناقبو نہ بلڪہ منقبت چيو وڃي ٿو. منقبت ۾ مناقبي وارا موضوع هوندا آهن.
مناظرو
مناظرو لوڪ ادب شاعريءَ جي ھڪ مقبول صنف اھي، جنھن ۾ ٻن ڌرين، شخصن يا شين جي وچ ۾ مڪالمو، بحث يا جھيڙو ڏيکاريو ويندو اھي. ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ مطابق ”مناظرن جي سٽاءَ ساکي سانگ واري، يعني ڊرامائي اھي. ڪي مناظرا ڄڻ ”ھڪ منظرا“ سانگ اھن، جن ۾ ٻھ ڪردار ھڪ ٻئي سان مخاطب ٿين ٿا ۽ اخر ٽيون ڪردار [امين چڱو مڙس يا قاضي] داخل ٿي فيصلو ڪري ٿو. ڪي مناظرا ”ٻه منظرا“ سانگ ٿيندا اھن، جن جي پھرين منظر ۾ ٻھ ڌريون ھڪ ٻئي جي منھن مقابل ٿين ٿيون، ۽ اخرڪار امين وارين ٿيون، جو موجود ڪونھي، ان بعد، ٻئي منطر ۾، ڌريون ۽ امين گڏجن ٿا ۽ نبيرو ٿئي ٿو.“ مناظري ۾ بہ بي جان شيون انساني روپ ۾ ڏيکاري ھڪ ٻئي جي سامھون بيهاريون وينديون اھن. اھي ھڪ ٻئي جي خوبين ۽ خامين کي ظاھر ڪرڻ ھڪ ٻئي تي برتري ڏيکارڻ جون ڪوشش ڪنديون اھن. مثال طور: ”مناظرو دلي ۽ طالب جو“، ”مناظرو سس ۽ ننھن جو“، ”مناظرو ٽوپي ۽ پڳ جو“، ”مناظرو فقير ۽ بخيل“ جو وغيره.
نگورنو ڪاراباخ
نگورنو ڪاراباخ' (ارتسخ) آذربائيجان يي ڏکڻ ڪوھ قاف ۾ ھڪ علائقي جو نالو آهي. لفظ نگورنو روسي ٻولي جو لفظ آهي جنهن جي معني آهي جابلو. لفظ ڪارا ترڪ ٻولي جو لفظ آهي جنھن جي معنيَ آهي ڪارو . لفظ باخ آذربائيجاني ٻولي ۾ باغ کي چوندا آهن. اھڙي طرح ان نالي جي معنيَ آھي جابلو ڪارو باغ. نگورنو ڪاراباخ ھن وقت آذربائيجان ۽ آرمينيا جي وچ ۾ سرحدي تڪرار وارو علائقو آهي. گڏيل قومن جي اداري مطابق اھو آذربائيجان جو حصو آهي. ھن وقت ان علائقي تي ارتسخ ريپبلڪ قائم آھي جنھن کي گڏيل قومن ۾ تسليم ناھي ڪيو ويو. گڏيل قومن ان علائقي مان آرمينيا جي فوج جي نيڪالي جو مطالبو ڪيو آهي.
نگورنو ڪاراباخ جو مسئلو
ملڪ جي آزادي سان نگورنو ڪاراباخ جي اڪثريت واري آرمينيائي آبادي آرمينيا جي پٺڀرائي سان نئين رياست ۾ گڏ ھلڻ کان انڪار ڪيو جنھن ڪري جنگ ڇڙي پئي 1994ع ۾ جنگ جي خاتمي تي آرمينيائي آبادي نگورنو ڪاراباخ سميت آذربائيجان جي 14 کان 16 سيڪڙو ايراضي تي قابض ٿي وئي ان جنگ دوران آرمينيائي اڪثريت وارن علائقن ۾ آرمينيا نسلي گروھ آذربائيجاني ماڻھن جا قتل عام پڻ ڪيا جن ۾ مالبيلي ۽ گشڪولر وارو قتل عام، گاراداگلي قتل عام ، اگدابن قتل عام ۽ کوجئلي وارو قتل عام شامل آهن. 30000 کان وڌيڪَ ماڻھو ان جنگ ۾ مارجي ويا ۽ ڏھ لکن کان وڌيڪَ بي گھر ٿيا گڏيل قومن جي سڪيورٽي ڪائونسل قرارداد نمبر 822، 853، 874 ۽ 884 ذريعي آرمينيائي فوج کان آذربائيجاني علائقا فورن خالي ڪرڻ جا مطالبا ڪيا ڪيترائي روسي ۽ آرمينيائي 1990واري ڏھاڪي ۾ آذربائيجان ڇڏي ويا 1970 جي آدمشماري مطابق آذربائيجان ۾ 5,10,000 روسي ۽ 4,84,000 آرمينيائي رھندڙ ھيا
حوالا
زمرو:تاريخي علائقا
صوبائي چونڊون سنڌ، 2013
صوبائي چونڊون، پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ 11 مئي 2013ع تي، پاڪستان جي عام چونڊن ۽ پنجاب، خيبر پختونخوا ۽ بلوچستان جي چونڊن سان گڏ منعقد ٿيون. آزاد ڪشمير ۽ گلگت بلتستان، تڪراري علائقا هجڻ سبب اتي چونڊون نه ٿيون.
قائم علي شاهه جي اڳواڻي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي 10 سيڪڙِو ووٽن ۾ گھٽائي، ۽ 1 سيٽ هارائڻ باوجود، چونڊن ۾ سوڀاري ٿي.
پسمنظر
هن چونڊن کان اڳ، پاڪستان پيپلز پارٽي ۽ متحدهہ قومي موومنٽ اتحاد ۾ هيون، جيتوڻڪ پ پ پ وٽ ايتريون سيٽون موجود هيون جو اڪيلي سر حڪومت ڪري پئي سگھي پر ان باوجود ايم ڪيو ايم کي اتحادي ڌر بڻايو ويو.
چونڊ مهم
پاڪستان پيپلز پارٽي جي چونڊ مهم جو مرڪز سنڌ جي ٻهڙاڙي هئي ۽ ايم ڪيو ايم سنڌ جي شهرن خاص ڪري ڪراچي ۾ مهم هلائي. پاڪستان پيپلز پارٽي نجي ادارن کي قومي بنائڻ ۽ بهبود- فلاح جي ڪم نعري هيٺ مهم هلائي، جڏهن ايم ڪيو ايم جي مهم مهاجر قومپرستي تي ٻڌل هو.
نتيجا
چونڊن کان پوءِ صوبائي اسيمبلي جو ڍانچو ساڳيو ئي رهيو، هن صوبائي چونڊن ۾ پهرين دفعي پاڪستان تحريڪ انصاف 4 سيٽون ڪراچي مان کٽيون. 1 سيٽ هرائڻ ۽ ووٽن ۾ گھٽئائي باوجود پاڪستان پيپلز پارٽي اڪثريت ۾ هئي ۽ نائين دفعي سنڌ ۾ حڪومت قائم ڪيائين.
حوالا
زمرو:صوبائي چونڊون سنڌ
اسراريت
اسراريت يا ،باطنيت' مذھبي وجد يا حواسن جي متبادل ڪيفيت جو نالو آهي جن سان مختلف نظريا، اخلاقيات، مذھبي رسمون، ڏند ڪٿائون، روايتي قصا ۽ جادو وغيره لاڳاپيل ھوندا آھن. اھا لڪل ۽ مڪمل سچ اندر بصيرت جي حاصلات ۽ مختلف مشاھدن ۽ عملن جي تائيد سان ايندڙ مڪمل انساني تبديلي جو حوالو ڏيندي آھي. انگريزي لفظ مسٽس ازم اصل يوناني  لفظ μυω :مان نڪتل آهي. جنھن جي معني آھي 'مان لڪايان ٿو،' اڄوڪي دور م ان جو مطلب ڏاڍو محدود پر ان جو اطلاق وسعت وارو آھي. ان جي معني آهي جز جو ڪل,  عظيم ھستي يا خدا سان وصال  باطنيت جو تصور ھر مذھب ۾ ملي ٿو. باطني مشاھدو درحقيقت اسراريت جو مکيه جز آهي.ول ڊيورنٽ لکي ٿو تہ:هاڻي تائين اسان رڳو تصور پرستن جي حواسن تي ڪيل حملي جو بچاءُ ٿي ڪيو ۽ هاڻي اسان منطق جي حوالي سان زندگيءَ جي مسئلن بابت ڳالهائينداسين. پر ان کان اڳ اسان کي عقل تي اسراريت جي حملي جي ڳالهه ڪرڻي آهي. هيوم چيو آهي ته عقل انسان جو مخالف ٿيندو ته انسان به عقل جي خلاف ٿي ويندو. عقل خواهشن جي پورائيءَ لاءِ ڪو جواز پيدا نه ڪندو ته خواهشون عقل جي خلاف ٿي پونديون. خواهشن تي ٻڌل زندگي جنهن جو عقل سان واسطو ڪونهي ان لاءِ چئي سگهجي ٿو ته اها عقل کان مٿانهون منطق ايجاد ڪندي جيڪو اسان جي خواهشن ۽ خوابن جو جواز هوندو. ان مقصد لاءِ ڊيموڪريٽس تصور پرستيءَ جو بنياد وڌو. ايليا جي شڪ پرست فلاسافر زينو اسراريت Mysticism جي واٽ ڪڍي. سقراط کان هڪ صدي اڳ هن پنهنجن مونجهارن سان عقل تي اهڙيون چٿرون ڪيون جو عقل بي عقلي نظر اچڻ لڳو. ايڪيلينز ڪُميءَ جي ڪڍ ٿو وڃي پر جيئن ته ڪُمي هن کان اڳ پنهنجيءَ جاءِ تان هلي هئي انڪري هو ڪُميءَ کي پڄي نٿو سگهي. هو جڏهن پنهنجيءَ جاءِ تان ڪُميءَ واري هنڌ تائين پڄي ٿو ته ڪُمي اڳتي وڌي ٿي وڃي. هو وري جڏهن ڪُمي واري هنڌ پڄي ٿو ته ڪُمي وري اڳتي وڌي ٿي وڃي ۽ اهو سلسلو ختم نٿو ٿئي. اسين جيستائين اهو محسوس نه ڪيون ته عقل سڀ ڪجهه ثابت ڪري سگهي ٿو، معنيٰ ته عقل ڪجهه به ثابت نٿو ڪري سگهي. ساڳئي طرح ڇٽل تير هڪ هنڌ بيٺل مڃيو ٿو وڃي. ڇٽل تير هڪ پل ۾ هڪ هنڌ آهي انڪري اهو ان پل ۾ ساڪن آهي ۽ اهڙيءَ ريت هو پنهنجي رفتار ۾ هرهڪ پل ۾ ساڪن آهي. اناطول فرانس ان مان اهو نتيجو ٿو ڪڍي ته دليلن سان هر شيءِ ثابت ٿي سگهي ٿي. ايليا جي زينو ثابت ڪري ڏيکاريو هو ته اڏامندڙ تير هڪ هنڌ بيٺل آهي. دليلن سان اسان ان جي ابتڙ ڳالهه به ثابت ڪري سگهون ٿا پر حقيقت هي آهي ته ابتڙ ڳالهه کي ثابت ڪرڻ ڏکيو آهي.
حوالا
زمرو:عقلي فلسفو
فقير پيرل ڦلپوٽو
پيرل فقير ڦلپوٽو ڪافين جو شاعر ھيو، ھن جو تعلق ڳوٺ ڏانوري، تعلقو خيرپور کان ھيو، جڏھن تہ ٻئي روايت موجب ھو ڳوٺ اَٽيري، تعلقو خيرپور جو رھواسي ھيو. سال 1880 ۾ سندس ڪافيون بياض ۾ لکيون ويون. کيس جادي شاھ جي مقام ۾ دفنايو ويو.
لي آئوٽ
لي آئوٽ (Layout of Building) ڪنھن بہ عمارت جي تعمير جو ڪم شروع ڪرڻ کان اڳ اھو تمام ضروري آھي تھ انھيءَ جو فائونڊيشن پلان (Foundation plan) ٺاھي انھيءَ جي سٽ (Layout) بلڪل صحيح ۽ نقشي مطابق ڪئي وڃي. انھيءَ ڪم کي سر انجام ڏيڻ لاءِ سڀ کان پھرين جنھن ھنڌ يا پلاٽ تي عمارت ٺاھڻي آھي انھيءَ کي چڱيءَ طرح صاف ۽ چٽو ڪرائڻ گھرجي. انھيءَ بعد ھيٺ ڏنل طريقي مطابق سٽ (Layout) ڪجي:
جرنلنگ
جرنلنگ Journaling جو حوالو ڏئي سگھي ٿو:
راڪاس
thumb|کاٻو|240px|Allegoria dell'immortalità (Allegory of [[لافانيت)، گيولئو رومانو.]]
ديو يا راڪاس (monster، ديوهيڪل، ديوسا، عفريتي، راڇسي، عجيب الخلقت، عجوبہ صفت) هڪ مخلوق آهي، اهو راڪشس، ڪنهن بہ مخلوق، عام طورتي هارر فڪشن جي قصو، ڪهاڻي، ڏند ڪٿا پايو ويندو آهي، تہ اڪثر لِڪيل هوندو آهي ۽ انجي ظاهري شڪل يا انجي اعمالن جي طرف کان خوف يا جسماني نقصان پيدا ڪري سگهجي ٿو. لفظ "ديو، راڪاس"، لاطيني ٻولي جي لفظ مونسٽريم منجهان ورتل آهي، جيڪو قاعدي خلاف يا خلاف معمول ظاهر ٿيندو آهي, عام طورتي حياتياتي، جيڪو ڪجھ ته قدرتي حڪم جي اندر اندر غلط هيوتہ هڪ نشاني جي طورتي ورتو ويو هيو. thumb|A polemical allegory presented as a five-headed monster, 1618
راڪاس زمرو:لوڪ ڪهاڻي
20 آگسٽ
20 آگسٽ ، عيسوي سال جو 232 هون (ليپ سال 233 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 133 ڏينهن (ليپ سال 134 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:آگسٽ زمرو:سال جا ڏينهن
ڏوڏي
ڏوڏي:  جنھن جو سائنسي نالو پپيور سومنيفيرم:   گلن وارن ٻوٽن مان ھڪ ٻوٽي جو قسم آھي جيڪو پپيورہسياء خاندان سان تعلق رکندڙ آھي. ھن ٻوٽي مان ڏوڏي جو ٻج ۽ آفيم پيدا ٿيندا آهن. اھو قيمتي خوبصورت ٻوٽو آهي جنھن کي سونھن لاءِ باغ ۾ پڻ پوکبو آهي. ان جو اصل وطن رومي سمنڊ جو اوڀر وارو پاسو آهي جتان يورپ ۽ ايشيا ۾ ڦھليو. ڏوڏي کي زرعي فصل طور پوکيو ويندو آهي. ھن فصل جو مقصد ٽن قسمن جي ضرورت پوري ڪرڻ آھي؛ ھڪ اھا تہ کاڌي لاء ڏوڏي جو ٻج پيدا ڪرڻ؛ ٻيو دواسازي لاء آفيم پيدا ڪرڻ؛ ۽ ٽيون دواسازي جي صنعت لاء ڪجھ الڪلي نما (alkaloid) پيدا ڪرڻ جيڪي ھائڊروڪوڊون ۽ آڪسيڪوڊون دوائن ٺاهڻ ۾ استعمال ٿين ٿا. ڏوڏي جو استعمال ڪاروباري لحاظ کان شين جي سينگار جي لاء پڻ ٿيندو آهي.
منزل (ادب)
منزل مان مراد آهي تہ ادب ۾ آيل اهي موڙ، جتي پهچڻ کانپوءِ ان ادب جي واڌاري جو ٻيو رخ محسوس ڪري سگهجي. منزل ڪنهن ادب جي سلسليوار وڪاس يا ترقيءَ کي اظهاري ٿي. اهو وڪاس قدر خواھ مقدار يا ٻنهي ۾ ٿي سگهي ٿو. هڪ دَور ۾ ادبي وڪاس جون هڪ کان وڌيڪ منزلون ٿي سگهن ٿيون. اهڙيءَ ريت ادبي منزلون ڪنهن ادب جي عمودي يا اُڀي واڌاري جي نشاندهي ڪن ٿيون.
حسابدار
حسابدار اھڙي شخص کي چوندا آهن جيڪو تجارتي حسابن جي ڪتابن ۾ داخلائون رکڻ ۾ تربيت يافته ھوندو آھي. حساب دار يا اڪائونٽنٽ اھڙو شخص ھوندو آھي جيڪو   حسابداري (accounting)  جي طريقن کي واضع ڪرڻ ۽ انھن تي ڪنٽرول رکڻ جو ماھر ھوندو آھي. جيڪو ٽيڪس بابت مشورا ڏيڻ ۽ ٽيڪس جي گوشوارن تيار ڪرڻ ۾ ماھر ۽ تربيت يافته ھوندو آھي يا جنھن کي ڪنھن مروج قانون تحت چارٽرڊ اڪائونٽنٽ يا پبلڪ اڪائونٽنٽ جي حيثيت ۾ ڪم ڪرڻ جي اجازت مليل ھجي. ان کي سرعي (تڪڙو) تناسب پڻ سڏيندا آهن.
ڌرم
ڌرم جي ڪابہ ھڪڙي معني ناھي ھندو ازم، سک ازم، ٻڌازم ۽ جين ازم ۾ ھن لفظ جون مختلف معنائون آهن ڌرم لفظ جو ويسٽرن ٻولين ۾ ڪنھن ھڪڙي لفظ سان ترجمو ممڪن ناهي.
ڪيترن عالمن جو چوڻ آهي ته هندن توڙي ٻين قومن کي ڌرم جو خيال موت بابت ويچار ڪندي آيو، جيڪو ڄمي ٿو، سو اوس مري ٿو. دنيا ۾ رهي ماڻهو پاڻ پتوڙي، ڌن مال ڪٺا ڪري ٿو، پر آخر سڀ اتي ئي ڇڏي ٿو. مٽن مائٽن مان ڪوبه سنگتي ساٿي ڪونه ٿو ٿئي. مرڻ کانپوءِ ماڻهو اڪيلو ئي اڪيلو ڪيڏانهن وڃي ٿو؟ اهڙن خيالن ماڻهن ۾ قيامت ۽ پرلوڪ جا خيال پيدا ڪيا. وقتي مئل مائٽ سُپني ۾ ڏسڻ ۾ اچن ٿا، ۽ انهن کي دکي يا سکي ڏسجي ٿو. اهڙين ڳالهين پوءِ جي دک سک جا خيال جاڳايا. ائين ڌرم جي خيال جو بنياد پيدا ٿيو، ۽ پوءِ هرهڪ قوم پنهنجي پنهنجي نموني ڌرم تي هلڻ جون واٽون ٺهرايون
ويدڪ ڌرم
ويدڪ ڌرم بابت جيڪي مٿيون حقيقتون رگ ويد ۾ ڄاڻايل آهن، تن تي ويچار ڪرڻ سان سڀاويڪ طرح هيءُ سوال اُٿي ٿو ته ويدڪ ڌرم جو لڇڻ (Character)  ڪهڙو آهي؟ ان کي ڪهڙي دفعي ۾ ليکڻ گهرجي؟ رگ ويد ۾ جملي  1028 سُوڪت آهن. جيڪو به سوُڪت پڙهجي ٿو، تنهن ۾ هڪ نه ئي ديوتا جي اُستتي آهي. ائين گهڻن ئي ديوتائن جا نالا ڄاڻايل آهن، ۽ انهن جي پوڄا جو به ذڪر اهي، تنهنڪري هرڪو جيڪر ائين چوي، ته آڳاٽن آرين جو ڌرم ”ٻهون ديو مت“ (Polytheism) هو. انهن ساڳين ديوتائن جي شڪل شبيهه وغيره جو ائين ورنن ڪيو اٿن جو ڄڻ ته انهن ديوتائن جي صورت وغيره ماڻهن جهڙي هئي، تنهنڪري اهو ”منک روپ ديومت“ (Anthropomorphism)  به چئبو. رگ ويد ۾ پِترن جي پوڄا جو ذڪر به آهي، تنهنڪري چئبو ته ”هرهڪ ماڻهوءَ جي روحاني هستي علحدي ليکڻ جومت“ (Animism) به وتن عام هو. ساڳئي وقت رگ ويد ۾ ڪيترن هنڌ ائين به ڄاڻايل آهي ته ڌڻي سڀ شيءِ (جاندار توڙي بي جان) ۾ محيط يا وياپڪ آهي. ”سمنڊ جنهن جا لڪ (Loins) آهن، سو پاڻيءَ جي ڦڙي ۾ به سمايل آهي“ – اهڙا جملا چٽيءَ ريت ظهار ڪن ٿا ته ”ويدانت مت“ (Pantheism)  تن ڏينهن ۾ ئي ڦهليل هو. هيئن به چيل آي ته ”ڌڻي هڪڙو ئي آهي، ۽ مٿس نالا گهڻا رکيل آهن، ۽ جيڪي سياڻا آهن، سي جدا جدا ديوتائن ۾ هڪڙو ئي ڌڻي پرجهن پروڙين ٿا“. هيءُ چٽو اشارو ”ايڪ ايشور واڌ“ (Monotheism) جو آهي. اهڙيءَ طرح باريڪ ريت جاچڻ سان معلوم ٿئي ٿو ته رگ ويد واري زماني ۾ ئي گهڻن متن جو ٻج ڇٽيل هو. ساڳئي وقت هيءَ ڳالهه به ڌيان ۾ رکڻ گهرجي ته رگ ويد جا منڊل جدا جدا زمانن جا جڙيل آهن، پر رگ ويد واري آڳاٽن، وچولي توڙي پوئين زماني ۾ نڪي هيون مڙهيون نڪي مندر، نڪي ٺاڪر دوارا يا شوالا نڪي ٽڪاڻا. جهوني ۾ جهونا منڊل ائين ئي ڄاڻائين ٿا ته هي قدرت جو ڪارخانو آڳاٽن آرين جو مندر هو، ۽ آڪاس، پرٿوي، سج، پون (هوا)، ۽ ٻيا عناصر جي آد کان هليا اچن، سي سندن ٺاڪر هئا. ٻين لفظن ۾ چئبو ته سندن اوائلي ڌرم هو ”پرڪرتي پوڄا“ يعني الاهي طاقتن جي پوڄا (Nature Worship or Naturalism) انهن جدا جدا طاقتن کي پوءِ ديوتائون ڪري ليکيائون ته سندن ڌرم ”ٻهون ديومت“ (Polythesim) پيو ڀاسي. انهيءَ ڪثرت منجهان ئي وحدت لوچي لڌائون، تنهنڪري اهو ”ايڪ ايشور واد“ (Monotheism)  چئجي ٿو. انهيءَ هڪڙي ڌڻيءَ جي ڌيان ڌاريندي کين هرهڪ گل مان سندس ئي واس آيو، ۽ سڀ ۾ اهو هڪڙو پسڻ لڳا. جيڏانهن ڪريان پرک تيڏانهن صاحب سامهون“. حاصل مطلب قدرت منجهان ئي قادر سان ملڻ جي واٽ ملي ٿي، ۽ اهو ئي آڳاٽن آرين جو اوائلي ڌرم هو. ٺاڪرن جي مورتي: پروفيسر مئڪس ملر رگ ويد جو اڀياس ڪري ڄاڻايو آهي ته ويدڪ ڌرم ۾ ٺاڪرن جي مورتن يا پتلن پوڄڻ جي ڳالهه ناهي ئي ڪانه. ٻين به ڪيترن يوروپي توڙي ڏيهي عالمن جو چوڻ آهي ته ويدن واري زماني ۾ بت پرستي هئي ڪانه. انهيءَ هوندي به رگ ويد منجهان ڪيترن عالمن کي ائين سمجهڻ ۾ اچي ٿو ته ٺاڪرن جي مورتن يا پتلن ٺاهڻ جو رواج رگ ويد واري ڪنهن عرصي ۾ ئي جاري ٿيو هو. منڊل چوٿين ۾ هڪ رشي چوي ٿو ته ”ڏهه گايون ڏيئي، منهنجو هيءُ اِندر ڪو وٺندو؟ جڏهن اِندر ديوتا سندس دشمن دفع ڪري، تڏهن منهنجو اِندر مون کي موٽائي ڏي!“.
معني
”ڌرم“ لفظ جي معنيٰ: ”ڌرم“ لفظ جو ڌاتو يا بنياد آهي ”ڌر“ معنيٰ ڌارن ڪرڻ يا جهلڻ. ڌرم هڪ جهلو يا ٽيڪ آهي، جنهن جي آڌار تي هيءُ سارو سنسار هلي ٿو. رگ ويد ۾ ”ڌرم“ لفظ جي معنيٰ آهي ”قائدو“. جيئن راجا جي ٺهرايل قاعدي پٽاندر حڪومت جو چرخو هلي ٿو، تيئن ايشور جي اِڇا موجب سنسار جو ٻيڙو ڌرم تي هلي ٿو، جيڪي ست آهي، سو ڌرم آهي. جيڪا نيتي آهي، سا ڌرم آهي. ائين ڌرم لفظ کي نهايت ڪشادي معنيٰ ملي آهي. انسان جا جيڪي به فرض آهن، سي سڀ ڌرم ۾ اچي وڃن ٿا. دان پڃ ڪرڻ ۽ ٻيا نيڪ اخلاق توڙي اهي ڪم جي آتما کي سنتوش ڏيندڙ آهن، سي سڀ ڌرم جي ڌاڳي ۾ پوتل آهن. انهيءَ ريت ڌرم جو نالو هن لوڪ توڙي پر لوڪ سان آهي. جيڪو ڌرم سنسار جي ڳالهين سان سٻنڌ رکي ٿو، سو ”پرورتي ڌرم“ سڏجي ٿو، ۽ جو موڪش (مڪتي يا نجات) سان لاڳاپو رکي ٿو، سو ”نِورتي ڌرم“ ڪوٺجي ٿو. ڌرم جي انهن ٻنهي پرڪارن جو وستار ويدن جي براهمڻن، اُپنشدن ۽ ٻي ڌرمي شاسترن ۾ آهي. سڀني شاسترن جو مول ويد آهن، تنهنڪري هندو ڌرم عام طرح ”ويدڪ ڌرم“ سڏجي ٿو. ويد انادي آهن يعني انهن جي آد يا شروعات آهي ئي ڪانه. انهيءَ سبب هندو ڌرم ”سنائن ڌرم“ سڏبو آهي. سنائن معنيٰ ”آڳاٽو، اوائلي، دائمي يا هميشگي وارو“ تنهنڪري ”ناتن ڌرم“ معنيٰ اهو آڳاٽو ڌرم جو آد کان هليو اچي ۽ نت آهي (Existing in all eternity).
ساقي سجاولي
غلام احمد ولد محمد عارب داروغو عرف ساقي سجاولي 10 جنوري 1914ع تي سجاول ڀرسان هڪ ننڍي ڳوٺ ۾ ڄائو.
سوانح
ساقي سجاوليءَ (Saqi Sijawali) شروعاتي پڙهائي پنهنجي ڳوٺ ۽ پوءِ سجاول ۾ حاصل ڪئي. پڙهئي کانپوءِ هو پهرين داروغو ٿيو، پوءِ ڪلارڪ ٿيو، ان بعد ماستري اختيار ڪيائين. ساقي سجاوليءَ کي ننڍي هوندي کان ئي علم جي مڻيان من ۾ هئي. پهرين هو ننڍيون آکاڻيون ۽ مضمون وغيره لکندو هو. سندس پهرين ڪهاڻي ”آهه! غريبي تو مون کي تمنائن کان روڪيو.“ 1936ع ۾ ان وقت جي نامياري اخبار ”الوحيد“ ۾ شايع ٿي. ساقي سجاولي، هڪ ڪامياب ۽ عمدو ڪهاڻيڪار هو. ساقي سجاوليءَ جا افسانا ڏاڍا مشهور ويا. سندس افسانا ”قرباني“ اخبار ۾ ”گمنام“ جي تخلص سان پڻ شايع ٿيندا هئا. تنهن کانسواءِ ”نئين زندگي“ ۽ ٻين رسالن ۾ پڻ سندس افسانا ۽ انشائيه شايع ٿيندا هئا.
ساقي سجاوليءَ 1948ع ۾ گل حسن طاهراڻي سان گڏجي ”اهل قلم“ جي نالي سان رسالو ڪڍيو. جنهن جو ايڊيٽر پاڻ هو. هن کي صحافت سان پڻ دلچسپي هوندي هئي. ذڪر ڪيل رسالو سندس انهيءَ شوق جي هڪ ڪڙي هئي، جنهن ۾ افسانا، شعر ۽ مضمون ڇپبا هئا. ورهاڱي جي ڪارڻ ۽ سنڌي هندو اديبن جي لڏي وڃڻ جي ڪري انهي رسالي ترقي پسند ادب ۾ پيدا ٿيل خال کي ڀرڻ جي ڪوشش ڪئي، جنهن جو ذڪر ڪندي رشيد ڀٽي لکي ٿو:
ترجمو: ساقي سجاولي، اصلوڪين لکڻين سان گڏ ڪافي ترجما پڻ ڪيا. هو خليل جبران جو وڏو مداح هو. هن جبران جي مشهور ناول The prophet جو سنڌي ۾ ترجمو ڪيو. اهو ڪتاب خليل جبران جو سنڌي ۾ پهرين ترجمو هو. ترجمي جو مهاڳ سنڌ جي مشهور عالم ۽ اديب ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ لکيو، ترجمي کي ساراهيندي بلوچ صاحب لکي ٿو:
ديباچو ثاني ۾ سيد تاج محمد امروٽي لکي ٿو: ”ساقي سجاولءَ کي خليل جبران سان محبت آهي، عقيدت آهي ۽ هن خليل جبران کي پڙهيوآهي ۽ بار بار پڙهي ”خليل جبران“ کي سڃاڻڻ ۽ سمجهڻ جي ڪوشش ڪئي آهي. منهنجي خيال ۾ مترجم، مصنف جي مدعا ۽ مقصد کي هيٺ مٿي ڪرڻ کان ڪنارو ڪيو آهي.“
ناٽڪ نويسي
ساقي سجاول ناٽڪ جو به شائق هو. هن لاڙ واري ڀاڱي ۾ ڪيترائي اسٽيج ڊرامي ڪيا. سجاول ۾ هن ”ساقي آرٽ سرڪل“ قائم ڪري اسٽيج ناٽڪ جي ترقي لاءِ پاڻ پتوڙيو. هن ڪجهه ناٽڪ پاڻ به لکيا ۽ڪن ۾ پارٽ پڻ ادا ڪيائين. موتي پرڪاش انهيءَ جو ذڪر ڪندي پنهنجي ڪتاب ”پردي اڳيان پردي پٺيان“ ۾ لکي ٿو: ناٽڪي سرگرمين سان گڏ ساقي سجاولي ادبي تحريڪ پيدا ڪرڻ لاءِ به پاڻ پتوڙيو. هو پنهنجي ذات ۾ هڪ ادارو هو. هو جتي به رهيو، اتي ادبي تحرڪ پيدا ڪيائين. ٻنون شهر ۾ ”ايوان ادب“ ٻنون جي نالي سان تنظيم ۽ ساڪري ۾ ”بزم ادب“ تنظيم جو پايو وڌائين. 1956ع ۾ ٻني (ٻنون) ۾ هڪ عظيم ادبي ڪانفرنس ٿي هئي. ان جو روح روان ساقي سجاولي ئي هو.
عبارت ۽ ٻولي
مٿين سرگرمين هوندي به ساقي سجاولي بنيادي طور تي افسانه نويس هو. هن جي افسانن جا موضوع، پيار، محبت، غربت، محرومي ۽ هيٺين ڪلاس جا مسئلا هئا. هن جي ٻولي نهايت سليس ۽وڻندڙ هئي، کيس ٻولي تي سٺي دسترس هئي. هن هڪ ”سنڌي لغت“ به تيار ڪئي هئي. جيڪا پوءِ اڻ ڇپيل رهجي ويئي، سندس سليس ۽ مٺي نثر جو تذڪرو نموني طور پيش ڪجي ٿو: ساقي سجاوليءَ جي لکيل ڪتابن جو تعداد 150چيو وڃي ٿو، جن مان هيٺيان ڇپجي سگهيا.
(1)بيروزگاري، (2)پيغمبر (3)محمد علي جناح (4)جواهر لال نهرو (5)ابراهيم ادهم (6)ماهرو (7)ڪافر(8)انمول موتي (9)شير شاهه جو انصاف (10)قاضي جو انصاف (11)قيدي (12)سندري (13)نقلي پيغمبر (14)موتي (15)جهنم ۾ جڳهه ناهي (16)ڪافرستان (17)يوسف زنده باد (18)پرده نشين ڏانهن (19)محمود غزنوي (20)اسلام خاطر (21) انمول رفت (22)ملان نصيرالدين ۽ هڪڙو بادشاهه.
لاڏاڻو
ساقي سجاولي 16سيپٽمبر 1960ع تي، ٻوڙاڻو بنگلو لڳ سجاول ۾ وفات ڪئي.
حوالا
زمرو:1914ع جون پيدائشون زمرو:1960ع جو جون وفاتون
23 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
لومڙي
لومڙي (انگريزي:Female Fox) لومڙ جي مادي کي چنبو آهي. هيءُ هڪ عام ميمل آهي جنهن جا ڪيترائي ئي رنگ ٿيڻ ٿا.
حوالا
زمرو:جانور
منشور
منشور (Manifesto) هڪ قسم جو ڪتابڙو، جنهن ۾سياسي پارٽيون عام ماڻهن لاءِ پنهنجون حڪمت عمليون عام ڪنديون آهن. ان کان علاوه سياسي عالم پنهنجي پنهنجي نظرئي جو منشور عام ڪندا آهن. مثال طور ڪارل مارڪس جو “ڪميونسٽ مينفيسٽو” وغيره.
يوسف خان چانگ (قادر بخش لغاري)
يوسف خان چانگ پاڪستان  جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي  ٽنڊو غلام حيدر جي ھڪ يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي. ان جو پورو نالو يو سي 28 يوسف خان چانگ آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چار وارڊ آھن جن مان 4 جنرل ڪائونسلر چونڊبا آھن ۽ ھڪ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو آھي جيڪو ضلعي ڪائونسل ۾ يونين ڪاؤنسل جي نمائندگي ڪندو آهي. يونين ڪاؤنسل جا چيئرمين ۽ وائيس چيئرمين پڻ سڌي چونڊ ذريعي عھدو سنٻاليندا آھن.
زينت عبداللّٰه چنا
زينت عبداللّٰه چنا (4 جنوري، 1919 - 12 جولاء 1974 ع) سيوهڻ، سنڌ، پاڪستان جي تعليمي ماهر ۽ ليکڪا هئي. هن جو شمار پاڪستان جي اوائلي سنڌي ليکڪائن ۾ ٿئي ٿو.
1947 ع ۾ننڍي کنڊ جي ورهاڱي کان پوء هن ماهوار ماروي رسالي جي ايڊيٽر جي حيثيت ۾ ڪم ڪيو. هڪ استاد جي حيثيت ۾ هن والدين کي پنهنجن ڇوڪرين کي تعليم ڏيارڻ لاءِ همٿايو. هوء استاد ۽ ڪهاڻيڪاره هئي. هن ڪيترائي مضمون ۽ مقالا پڻ لکيا.