cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سوفي جي دنيا
ڪردار
هن ناول جو مکيه ڪردار ناروي ۾ رهندڙ هڪ نوجوان ڇوڪري سوفي آموڊيسن آهي، جنهن مان هن جو نالو سوفيءِ جي دنيا پيو. جڏهن ته ٻيو ڪردار هڪ فلسفي البرٽو ناڪس آهي، جيڪو سوفيءِ کي فلسفي جي دنيا ۽ نظرين کان واقفيت ڪرائيندو آهي.
فلسفين جي فهرست
هن ناول ۾ جن فلسفين جو ذڪر ويو ڪيو آهي، انهن ۾ ٿاليز، اناڪسي مينس، ايمپيڊوڪليز، پرميندس، هيراڪليٽس، اناڪساگوارس، سقراط، ڊيموڪريٽس، افلاطون، ارسطو، انٽي شينز شامل آهن.
ٻيا استعمال
1999ع ۾ ناروي ۾ ناول جي ڪهاڻي تي فلم پڻ ٺاهي وئي، جيڪا ناروي کان ٻاهر نه ڏيکاري وئي.
سنڌي ترجمو
هن ناول جو سنڌي ترجمو سال (2000ع) ممتاز بخاري ڪيو، سنڌيڪا اڪيڊمي پاران ڇاپيو ويو. 2019ع تائين ان جا چار ڇاپا اچي چڪا آهن.
حوالا
زمرو:سنڌي ۾ ترجمو ڪيل ادب زمرو:فلسفي تعليم
مخمس
مخمس معنيٰ پنج، ھي لفظ عربيءَ جي ”خمس“ مان نڪتو اھي. ھيءَ شاعراڻي صنف آھي، جنھن جي ھر بند ۾ پنج سٽون ھونديون آھن: پھرين بند جون پنج ئي سٽون ھم قافيہ ھونديون آھن ۽ ٻين بندن ۾ شروعاتي چار سٽون ھم قافيہ ۽ پڇاڙي واري يعني پنجين سٽ پھرين بند جي پڇاڙيءَ واري سٽ سان ھم قافيہ ھوندي آھي. ھن قسم جا شعر اڪثر ڪري قصن ڪھاڻين يا ڪنھن بياني مضمون لاءِ چيا ويندا آھن.
حوالا
زمرو:شاعري
فرزانه جمالي مسئلو
فرزانه جمالي مسئلو سنڌ جي شهيد بينظير ڀٽو جنرل يونيورسٽي ۾ پيش آيو، جتي شاگردياڻي فرزانه جمالي سندس شعبي جي چيئرمين عامر خٽڪ مٿان جنسي هراسان ڪرڻ جو الزام لڳايو.
پسمنظر
هي واقعو اپريل 2018ع کان هلندڙ هو. جتي شهيد بينظير ڀٽو جنرل يونيورسٽي جي انگريزي شعبي ۾ آخري سال ۾ پڙهندڙ شاگردياڻي فرزانه جمالي کي سندس شعبي جي چيئرمين پاران جنسي هراسان ڪيو ويو. فرزانه جمالي نوابشاهه جي ڳوٺ وسايو جمالي جي رهواسڻ آهي. سندس والد جو نالو اعجاز جمالي آهي. جنسي طور هراسان ڪرڻ وارين ڪوششن کان پوءِ فرزانه اها ڳالهه پنهنجي خاندان سان ڪئي، ان کان پوءِ سندس والد شهيد بينظير ڀٽو جنرل يونيورسٽي جي وائيس چانسلر ارشد سليم وٽ ويو، جنهن اهڙي واقعي کان انڪار ڪيو، ۽ کيس اعجاز جمالي مٿان خاموش رهڻ لاءِ دٻاءُ وڌو ويو.
واقعو
هي واقعو پهريون دفعو 3 سيپٽمبر 2018ع تي ميڊيا ۾ رپورٽ ٿيو. 2 سيپٽمبر 2018ع تي شاگردياڻي فرزانه جمالي نوابشاهه جي پريس ڪلب تي پريس ڪانفرنس ڪئي؛ جنهن ۾ هن الزام لڳايو ته انگريزي شعبي جي چيئرمين عامر خٽڪ جنسي هراسان ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. کيس فيل ڪرڻ، سال پوئتي ڪرڻ جون ڌمڪيون پڻ ڏنيون. پريس ڪانفرنس ۾ هن اهو الزام پڻ لڳايو ته عامر خٽڪ ڪلاس مان ٻاهر ڪڍي ڇڏيندو هو، تذليل ڪندو هو ۽ کيس آفيس ۾ اڪيلي اچي ملڻ جو چوندو هو.
فرزانه جمالي جي پريس ڪانفرنس کان پوءِ يونيورسٽي جي انتظاميا، تعليم شعبي جي چيئرمين طيبه ظريف، ميڊيا اسٽيڊيز جي چيئرمين ڊاڪٽر زاهد چنا، ۽ ڪيمسٽري شعبي جي چيئرمين ڊاڪٽر لياقت زرداري تي مشتمل ٽي رڪني ڪاميٽي جوڙي. جنهن کي ٽن ڏينهن ۾ رپورٽ پيش ڪرڻ جي هدايت ڪئي وئي. عامر خٽڪ جي ڀاءُ اشرف خٽڪ مٿان فرزانه جمالي جي ڀاءُ، جيڪو ايڪنامڪس شعبي جو ليڪچرار آهي، ان يونيورسٽي جي زيرو پوائٽ وٽ حملو ڪيو؛ جنهن جو ڪيس نوابشاهه تعلقي جي پوليس ٿاڻي تي داخل ڪيو ويو ۽ پوليس فرزانه جمالي جي والد اعجاز جمالي کي گرفتار ڪري ورتو.
5 سيپٽمبر تي فرزانه جمالي پاران وائيس چانسلر ارشد سليم ۽ عامر خٽڪ مٿان ايف آئي آر داخل ڪرائي وئي. يونيورسٽي انتظماميا سوشل ميڊيا تي فرزانه جمالي خلاف ۽ عامر خٽڪ جي حق ۾ پوسٽون رکڻ جي هدايت ڪئي. وڏي ويز پاران ڪميشنر نوابشاهه اڪرم خواجه کان رپورٽ طلب ڪئي وئي، پر فرزانه جمالي ڪمشنر تي بي اعتمادي ظاهر ڪئي. فرزانه جمالي ۽ سندس وارثن تي معاملو ختم ڪرڻ لاءِ دٻاءُ وڌو ويو. پاڪستان پيپلز پارٽي جي اڳواڻ شهلا رضا فون ڪري سندس مدد ڪرڻ جي آڇ ڪئي. سنڌ جي وڏي وزير مراد علي شاهه پاران مهراڻ يونيورسٽي جي اڳوڻي وي سي اي ڪيو راجپوت، ڊي سي نوشهروفيروز انور شر ۽ ڊپٽي سيڪريٽري تعليم جي اڳواڻي ۾ جانچ ڪاميٽي جوڙي وئي.
احتجاج
4 سيپٽمبر تي فرزانه جمالي جي والد جي گرفتاري، جيڪو پاڻ پرائمري استاد آهي، جي احتجاج ۾ گلاب جمالي جي پرائمري اسڪول کي بند ڪيو ويو. ان کان سواءِ يوٿ ايڪشن ڪاميٽي ۽ پي ٽي آئي ڪارڪنن نوابشاهه پريس ڪلب ٻاهر احتجاج ڪيو. جسقم پاران نوابشاهه ۽ ڄام صاحب ۾ فرزانه جمالي جي حق ۾ احتجاج ڪيا ويا.
5 سيپٽمبر تي مختلف قومپرستن تنظيمن واقعي خلاف نوابشاهه ۾ بک هڙتال ڪئي. سڪرنڊ ۾ واقعي خلاف احتجاج ڪرڻ لاءِ 10 تنظيمن جي اي پي سي جوڙي وئي. ان کان سواءِ مختلف تنظيمن قاضي احمد، حيدرآباد، شڪارپور، قمبر، سنڌ يونيورسٽي، جنت السنڌ زرعي يونيورسٽي ٽندو ڄام، ٽنڊو آدم، ميرواهه گورچاڻي ۾ فرزانه جمالي جي حق احتجاج ڪيا ويا. ساڳي ڏينهن يونيورسٽي جي استادن عامر خٽڪ ۽ وي سي جي حق ۾ احتجاج ڪيو، سندس چوڻ هو ته هراسمنٽ وارو ميسج ڏيکاريو وڃي يا سي سي ٽي وي ڪيمرا جو رڪارڊ ڏٺو وڃي، هي ڪوڙو الزام لڳايو ويو آهي. سنڌ جي يونيورسٽين جي آفيسرن جي تنظيم سنڌ يونيورسٽيز آفيسرس فيڊريشن هن واقعي جي مذمت ڪندي چيو ته اڪثر يونيورسٽي ۾ شاگردن سان اهڙو برتاءُ رکيو ويندو آهي.
نصيرآباد (گلبرگ)
يو سي نصيرآباد  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي گلبرگ سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ان جي اتر م واٽر پمپ، ڏکڻ ۾ عزيز آباد واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين خرم فرحان ۽ وائيس چيئرمين شيخ محمد صابر چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي ۽ سنڌي شامل آهن. شاھراھ پاڪستان تي واقع ھن يو سي م بلاڪ 14 وارو علائقو اچي وڃي ٿو جنھن ۾ سنگم گرائونڊ، بن ھاشم سپر مارڪيٽ، پي ٽي سي ايل عزيز آباد ايڪسچينج، واٽر ورلڊ سوئمنگ پول، رضوان پارڪ، ڪي ڊي اي سيڪنڊري اسڪول، فاطمه فيملي پارڪ ۽ جوھر آباد ٿاڻو شامل آهن.
هاليووڊ رپورٽر
دي هالي ووڊ رپورٽر (The Hollywood Reporter) هڪ آمريڪي ڊجيٽل ۽ پرنٽ ميگزين، ۽ ويب سائيٽ آهي، جيڪا هالي ووڊ فلم، ٽيليويزن ۽ وندر صنعتن تي ڌيان ڏئي ٿي. ان جو بنياد 1930 ۾ روزاني واپاري ڪاغذ جي طور تي رکيو ويو هو، ۽ 2010 ۾ هڪ نئين ويب سائيٽ سان هڪ هفتيوار وڏي فارميٽ جي پرنٽ ميگزين ۾ تبديل ٿي وئي هئي. 2020 تائين، ڪمپني جي روزاني آپريشن کي پينسڪي ميڊيا ڪارپوريشن پاران ايم آر سي سان گڏيل منصوبي ذريعي سنڀاليو وڃي ٿو.
8 آڪٽوبر
8 آڪٽوبر ، عيسوي سال جو 281 هون (ليپ سال 282 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 84 ڏينهن (ليپ سال 85 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:آڪٽوبر
راني پور،بنگلاديش
راني پور: بنگلاديش جي ڏکڻ وچ واري ڊويزن باريسل جي ضلعي بارگونا جي ھڪ ڳوٺ جو نالو آھي.
هرچند رائي لکاڻي
هرچند رائيَ 15 سيپٽمبر 1915ع ۾ عمرڪوٽ ۾ پرائمري اُستاد گردهاري لال جي گهر ۾ پيدا ٿيو.
سوانح
ڊاڪٽر هرچند رائيَ (Dr. Harchand Rai) ٿرپارڪر جي سوٽهڙ برادريءَ مان هو. هرچند رائي جو پُٽ مهيندر ديو مطابق هرچند 1940ع ۾ ممبئيءَ مان ڊاڪٽريءَ جي ڊگري حاصل ڪئي. ان زماني ۾ ٿر ۾ مختلف بيماريون عام هيون ۽ ڊاڪٽر نه هئڻ جي برابر هئا. ان وقت ڊاڪٽر هرچند نه رڳو دل سان ماڻهن جي خدمت ڪئي, پر غريبن جو مفت علاج به ڪيو.
ڊاڪٽر هرچند ڪجھ وقت سنڌ جي مختلف علائقن ۾ سرڪاري نوڪري به ڪئي، پر پنهنجي علائقي ۾ ڊاڪٽرن جي کوٽ جي سبب نوڪري ڇڏي غريبن جي خدمت ۾ لڳي ويو. سندس ويجهي ساٿي ڊاڪٽر پرڌان روپاڻيءَ ٻڌيو ته ٿر پارڪر جي ڏورانهن علائقن مان اچڻ وارن غريب مريضن جو هو نه رڳو بنا ڪنهن ڌرمي متڀيد جي علاج ڪندو هئو، پر پنهنجي هڙان وڙان انهن کي ماني پڻ کارائيندو هو. 1987ع ۾ عمر ڪوٽ ۾ هڪ فلاحي اينٽي ٽي بي سينٽر ٺاهي عريبن جو مفت علاج ڪيائين. اينٽي ٽي بي ايسوسي ايشن، عمر ڪوٽ جي هاڻوڪي صدر ڊاڪٽر سفيع محمد بجير ٻڌائي ٿو ته، ڊاڪٽر هرچند ۾ لالچ نالي جي ڪا شئي ڪو نه هئي. هو انساني خدمت کي عبادت سمجهندو هو.
عمر ڪوٽ جي صحافي الياس ٿريءَ، ڊاڪٽر هر چند جا ٿانوَ، رليون ۽ ٻيو سامان ائين سنڀالي رکيو آهي، جيئن دنيا جي ميوزيمن ۾ سنڀالي رکيو ويندو آهي.
ڊاڪٽر هرچند رائي سماجي ۽ ثقافتي خدمتن سان گڏوگڏ سياست ۾ به سرگرم رهيو. لوڪل باڊيز جي اليڪشن ۾ هو ٽي ڀيرا جنرل ڪائونسلر ۽ هڪ ڀيرو ميونسپل جو چيئرمين پڻ چونڊيو ويو. هن ٻه ڀيرا صوبائي اسيمبليءَ جي سيٽ لاءِ (1970 ۽ 1985) ۾ چونڊ وڙهي پر ڪامياب نه ٿي سگهيو.
ديهانت
ڊاڪٽر هرچند رائيَ 4 مارچ 2013ع تي ديهانت ڪري ويو.
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:پاڪستاني ماڻهو
پاڪستان ريلويز
thumb|پاڪستان ريلويز
پاڪستان ريلويز، (Pakistan Railways) جيڪا اڳ ۾ 1947 کان فيبروري 1961 تائين اتر ويسٽرن ريلوي (North Western Railway) جي نالي سان سڃاتي ويندي هئي، ۽ جنهن جو فيبروري 1961 کان مئي 1974 تائين نالو پڪستان ويسٽرن ريلوي  (Pakistan Western Railway) هيو، گورنمينٽ پاڪستان جو هڪ کاتو آهي. جيڪو پاڪستان ۾ ريلوي خدمتون ڏيندو آهي. ان جو صدر دفتر لاهور ۾ آهي ۽ ريلوي واري وزارت جي تحت ڪم ڪندو آهي. پاڪستان ريلوي پاڪستان جي معيشت ۾ اهم آهي، پاڪستان ۾ وڏي پيماني تي اچ وڃ جو سستو تير رفتار آرام واريون سهولتون ڏيندو آهي.
سنڌ ۾ جبلن تي قديم نقش نگاري
thumb|سنڌ ۾جبلن تي قديم نقش نگاري جو منظر thumb|سواستيڪا thumb|نقش ٿيل ناچڻي thumb|هڪ سڱي جانور تي سوار شخص جو چِٽُ سنڌ ۾ جبلن تي قديم نقش نگاري انگريزي (Ancient Rock Carvings of Sindh) پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ جبلن تي ٿيل نقش نگاري کيرٿر جابلو سلسلي ۾ ڳولي لڌي وئي آهي. کيرٿر جابلو سلسلو 190 ميل (300 ڪلوميٽر) جي ڊيگھ ۾ اتر کان ڏکڻ طرف جيڪب آباد ضلعو، قمبر شهدادڪوٽ ضلعو، دادو ضلعو، ڄامشورو ضلعو کان ڪراچي تائين وپکڙيل آهي.
نقش نگاري جا ماڳ
جبلن تي ٿيل نقش نگاري وارا ڪيترائي ماڳ ڳولي لڌا ويا آهن. انهن ۾ جوهي تعلقي ۾ نئي نلي جي وهڪري ۾ حُر ڍورو، پيپر چورو، زيني ڍورو ۽ سزومزو ڍورو جڏهن ته جوهي شهر کان 35 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي جوهي تعلقو دادو ضلعي جي حدن ۾ گاج ندي جي ماٿري ۾ ڪيتريون ئي ڍوريون۽ ڍورا آهن جن ۾ شڪلوئي ڍوري، بزگر چوري، ميٽ ڍوري، فيضو گهروٽي ڍوري، سڪي ڍبڍ، قربان ڍورو قابل ذڪر آهن. نئي نلي ڀرسان ڪلري ڍورو،پاڇل ڍورو، نئي تڪي وٽ خاشاني ڍورو به جوهي تعلقي ضلعي دادو ۾ آهن. ساڳي وقت قمبر ويجهو نئي مزناڻي، ساهار ۽ خريجيلاڙڪاڻو ضلعو (هاڻ ضلعو قمبر شهداد ڪوٽ) ۽ نئي دلان خيرپور ناٿن شاه تعلقو ضلعو دادو ۾ ڄاڻايل نئين جي ڪناري جبلن تي قديم نقش نگاري موجود آهي. جبلن تي نقش نگاري جو هنر کيرٿر جبل ۾ سالاري، کربي، راڌا، سنگهرو، بري، کينجي،ڇاهر، سيتا، انگئي کنڌاني، ڪڪڙاني،هليلي، ٻنڌڻي، نئيگ، اوشو ۽ بزگر نئين جي ڪناري پڻ ملي آهي. جبلن تي چٽسالي جو هنر گڏاپ ڪراچي جي علائقي ۾ به مليو آهي. بنان شڪ جي جوهي تعلقو، دادو ضلعو هن هنر ۾ شاهوڪار آهي.
نقش نگاري
نقش نگاري ۾ مختلف قسم جون شيون جبلن تي کرڙي اڪريون ويون آهن. انهن ۾ ڍڳي گاڏي، سن ٽاور، هڪ سڱا جانور، سرھ، گڊ، ٻارهن سڱا، ٿوهي وارا ڍڳا، ڍڳيون، ٻڌمت جا ڪيترائي ٺلھ،شينهن، بگهڙ،اُٺ، ناچڻيون سواستيڪا تير ڪماڻ، شڪاري،اُٺ سوار، گھوڙي سوار،بندوقون،تلوارون عورتون مرد، ناچڻيون، ڦيٿا ڊاٽس زردشتين جا دخمه، باھ وارا مندر (Fire Temple) وغيره اڪريل آهن. جبلن تي نقش نگاري ۾ ٻُڌمت حاوي آهي. قديم برهمي ، سنڌو تهذيب ۽ خروشٿي لکتون به نقش ٿيل آهن
قدامت
ڪجهه ماهرن جوخيال آهي ته هي نقش نگاري جديد پٿر جي دور يا نيوليٿڪ (Neolithic) ۽ ڪئلڪوليٿڪ (Chalcolithic)جي دور ۾ نقش نگاريٿيل آهي ۽ ڪي ماهران راءِ جا آهن ته هيءُ نقش نگاري ڪنجهي يا ٽامي(Bronze Age) جي دور کان مڊويل عرصي ۾ جبلن تي ڪئي وئي.
مزاحي ڪتاب
مذاقي ڪتاب (Comic book) مزاحيہ ٽوٽڪن، لطيفن جا ٻاراڻا ڪتاب. هن قسم جا ڪتاب انگريزن جي دؤر ۾ سنڌي ٻوليءَ ۾ ڪافي تعداد ۾ شايع ٿيا.
ڪاملا هيرس
ڪاملا ديوي هيرس (Kamala Devi Harris) ؛ پیدائش 20 اکتوبر، 1964ء) هڪ آمريڪي سياستدان ۽ اٽارني آهي جيڪا آمريڪا جي 49 هون ۽ هاڻوڪي نائب صدر آهي. هوءَ امريڪا جي پهرين ناري نائب صدر، آمريڪا جي تاريخ جي اعليٰ ترين عورت چونڊيل خاتون، ۽ پهرين آفريڪي آمريڪي ۽ پهرين ايشيائي آمريڪي نائب صدر آهي.
گهرج
گهرج، طلب، ڇڪَ يا ڊيمانڊ (Demand)، اصل ۾ معاشيات جو اصطلاح آهي، جيڪو خواهش، گهرج يا طلب وغيره سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿو. جيڪڏهن اوهان ڪا شي خريد ڪرڻ چاهيو ٿا، پر اوهان ۾ خريد ڪرڻ جي قوت ناهي ته ان کي طلب يا گهرج نه چئبو. معاشيات ۾ ڊيمانڊ جي معنا آهي ته ڪا شي جنهن جي مارڪيٽ ۾ وڪري جي سگهه هجي.
سنڌي ثقافتي ڏھاڙو
سنڌي ثقافتي ڏينھن، يا، سنڌ ثقافتي ڏهاڙو (سنڌي سڀيتا ڏهاڙو، سنڌي ايڪتا ڏهاڙو) (Sindhi cultural Day) سنڌ سميت سڄي دنيا ۾ موجود سنڌي ماڻهو, دنيا جي ٻين غير قومن ۾ ٽڙيل پکڙيل سنڌي پڻ هي ڏيهن هر سال ڊسمبر جي پهرئين آچر تي روايتي جوش ۽ جذبي سان ملهائيندا آهن،  جنهن کي ايڪتا جو ڏينھن پڻ چيو وڃي ٿو. سنڌي ثقافت جو ڏھاڙو وڏي پيماني تي سنڌ جي صدين کان سنڌ جي قديم شاهوڪار ثقافت نمايان ڪرڻ جي لاءِ روايتي جوش سان ملهايو ويندو آهي.
آمريڪن قونصل خاني ڪراچي پاران قونصل جنرل برائن هيٿ جي رھائش گاھ تي سنڌ جي ثقافتي ڏھاڙي جي حوالي سان هڪ موسيقيءَ جي تقريب رکي جنهن ۾ سنڌ جي ثقافت کي اجاگر ڪيو ويو. گذريل ڇهن سالن کان آمريڪي قونصل خانو سنڌ جي ثقافتي ڏھاڙي جي حوالي سان ھر سال تقريب جو اھتمام ڪندو رهي ٿو.
گهرج
حوالا
زمرو:معاشيات زمرو:اقتصاديات زمرو:سماج
ڪاملا هيرس
حوالا
زمرو:1964ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
سنڌي ثقافتي ڏھاڙو
ان ڏهاڙو تي سنڌ ۾ مختلف ثقافتي سرگرميون ڪيون وينديون آهن جنهن ۾ صوفياڻي ڪچهري، سُگهڙ ڪچهري، ادبي ڪانفرس وغيره شامل آهن.
تاريخ
پهريون سنڌي سڀيتا ڏهاڙو 6 ڊسمبر 2009 تي ملهايو ويو، جنهن کانپوءِ هر سال ڊسمبر مهيني جي پهرئين هفتي جي آچر ڏينهن تي هي ڏهاڙو سنڌ جا ماڻهو، انڊيا ۾ وسندڙ سنڌي ماڻهو ۽ پرڏيهه ۾ دنيا جي ٻين غير قومن ۾ ٽڙيل پکڙيل سنڌي پڻ هي ڏيهن ملهائيندا آهن.
2011
ٽيون 2011
2012
چوٿون 2012
2013
پنجون 2013
2014
ڇهون 2014
2015
ستون 2015
2016
اٺون 2016
2017
نائون 2017
2018
ڏهون 2018
2019
2019 ۾ ان ڏهاڙي کي هڪ سنڌ سڪ ثقافت جي نالي سان ملهايو ويو.
پهرئين ڊسمبر 2019 تي سنڌي ثقافتي ڏهاڙو جي موقعي تي دنيا جو سڀ کان ڊگهو ۽ ويڪرو وڏو سنڌي اجرڪ سکر، سنڌ ۾ ۽ 130 ميٽر ۽ 30 فُٽ ويڪرو سنڌي اجرڪ حيدرآباد، سنڌ ۾ نمائش ڪئي وئي.
تياريون
هن سال سنڌي ثقافتي ڏينهن 6 ڊسمبر تي ملهايو وڃي ٿو. هن ڏينهن کي ملهائڻ جي لاءِ تياريون خاص طور تي سنڌ سميت سڄي دنيا ۾ سنڌي ماڻهو روايتي لباس ؛ اجرڪ ۽ سنڌي ڪيپ خريد ڪرڻ ۾ مصروف آهن. مختلف سنڌي شخصيتون ان جي سرواڻي ڪري رهيون آهن ۽ صوبي جي ننڍن کان وڏن شهرن تائين ريلين جو انتظام ڪري رهيون آهن. ان کان علاوه، مقامي موسيقار/گلوڪار ثقافت کي ترقي ۽ تحفظ لاءِ ثقافتي ڏينهن جي وڊيو گانا جاري ڪري چڪا آهن علي ظفر، عروج فاطمه ۽ عابد بروهي 'اَلي منهنجا ماروئڙا'، غلام اصغر کوسو ”جيئي جيئي منهنجي سُهڻي سنڌڙي“ ۽  ’شجاع حيدر پاران ”پنهنجو پولي پنهنجو سنڌ“ گيت تيار ڪيل آهي.
جشن
اڄ 6 ڊسمبر، سنڌ سميت سموري دنيا ۾ ثقافتي ڏينهن ملهايو پيو وڃي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:پاڪستان زمرو:ثقافت زمرو:سنڌ زمرو:سنڌ ۾ تقريبون زمرو:سياست
مربع
بيت جو ٻيو نالو مربع (Muraba) عربي لفظ آهي، جنهن جي لغوي معنيٰ آهي، ”چئن مصرعن وارو شعر“. اصطلاحي معنيٰ موجب، مربع اهو نظم آهي، جنهن جي هر هڪ بند ۾ چار هم وزن مصرعون هونديون آهن. هن جو پهريون بند اڪثر سڄوئي هڪ قافيہ ٿيندو آهي ۽ باقي هر هڪ بند جون پهريون ٽي مصرعون پاڻ ۾ هم قافيہ هونديون آهن، پر چوٿين مصرع جو قافيو وري پهرئين بند جي قافيي سان مواقف ٿيندو آهي. مربع ۾ هر ڪنهن قسم جو مضمون آڻي سگهجي ٿو. سنڌيءَ ۾ ان قسم جي صنف ”چؤسٽا“ آهي.
چڪري
چڪري ( اردو : چکری) يونين ڪائونسل دولت پور ( پنڊي سيدپور جي ويجهو) پنڊ دادن خان تحصیل، جهلم ضلعو، پاڪستان ۾ هڪ ڳوٺ آهي.
جیو گرافي
چکری کان اوڀر طرف واقع ڳوٺ جو نالو پير چيڪ آهي. ۽ اولهه ۾ مرزا ابڙو جو ڳوٺ آهي. جڏهن ته ڏکڻ ۾ پنڊي سيدپور ڳوٺ آهي. ۽ اتر ۾ هڪ تمام ڊگهو جبل جي قطار آهي ، جيڪو خيورا نمڪ جي ڪُنجي جي برابر آهي.
ويجها علائقا
پنڊي سيدپور ويجهي وڏو شهر آهي. چڪري ڀرپاسي جي ڳوٺن جا ماڻهو بنيادي سهولتن لاءِ وڃو جئين دوا ، اسڪول ، کاڌو ، ٽرانسپورٽ ۽ ڊاڪٽر. پينانوال (پننوال) پڻ هڪ وڏو ڳوٺ آهي. جلال پور شريف، به ڀرسان، تاريخي خدمتون سرانجام آهي، جيئن ته سڪندر جڏهن ته وڏي جي اڳيان نه اچي ڊاٻو ڪيو جهلم جي جنگ جي خلاف بادشاهه پورسو 326 قبل مسيح ۾.
ٻاهريان ڳنڍڻا
چکری جي مڻ واري هنڌ برسات جينياتي
شيخ محمد بغدادي
شيخ محمد بغداديشيخ محمد بغدادي ابن بطوطا جي سيوهڻ ۾ قيام واري زماني ۾ مخدوم لعل شهباز قلندر رحه جي خانقاه جو متولي هو. شيخ ابن بطوطا ساڻس ملاقات ڪئي هئي. ان وقت شيخ بغداديءَ جي عمر هڪ سؤ چاليهه ورهيه هئي. هلاڪوءَ جڏهن معتصم بالله عباسيءَ کي شهيد ڪيو هو، تڏهن شيخ بغدادي، بغداد ۾ موجود هو
جوھي چاولا
جوھي چاولا (انگريزي: Juhi Chawla)، پيدائش 13 نومبر 1967ع، ھندوستاني اداڪارا، فلم پيشڪار ۽ ڪاروباري خاتون آھي. 1984ع جي مِس انڊيا جي حُسن مُقابلي جي کٽيندڙ آھي. ھن پاڻ کي 1980ع جي ڏھاڪي جي پڇاڙيءَ کان وٺي 2000ع تائين ھندي سئنيما جي مُک اداڪارائن ۾ بحال رکيو. ھن ٻن فلم فيئر ايوارڊن سميت ڪيترائي اعزاز حاصل ڪيا آھن. thumb|چاولا 2017ع ۾
ياروديرو
ديھ يارو ديرو سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي وارھ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا وڳڻ تپي ۾ واقع آهي.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ گھٽھڙ ۽ ديھ ھني، ديھ ، اوڀر ۾ ديھ وڳڻ، اولھ ۾ ديھ پيچوھا ۽ ڏکڻ ۾ ديھ حسن ھوري ۽ ديھ عبيداڻي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. يارو ديرو ۽ وڳڻ ھڪٻئي سان لڳولڳ ديھ وڳڻ ۽ ديھ ياروديرو جي دنگ تي واقع آهن. ڄڻ تہ ھڪڙو شھر ٿي چڪا آهن.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 8,395 ھئي جيڪا 1,349 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
مشھور شخصيتون
مشھور سنڌي اسڪالر ڊاڪٽر الھداد ٻوھيو جو تعلق ھن ديھ جي ڳوٺ ياروديرو سان آھي. سندس قبر پڻ ياروديرو واري مقام ۾ واقع آهي.
منڊي بهاءُالدين
thumb|([[جھلم، گجرات، سرگوڌا، حافظ آباد ۽ گوجرانوالا ضلعن جي وچ ۾ واقع منڊي بهاء الدين ضلعو)|250px]]
منڊي بھاؤل الدين پاڪستان جي صوبي پنجاب جو ھڪ شھر ۽ ساڳي نالي سان ھڪ ضلعي جو صدر مقام آهي. شھر سمنڊ جي سطح کان 220 ميٽر بلند آھي ۽ سينٽرل پنجاب ۾ درياء جھلم (12 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي) ۽ درياء چناب(39 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي) جي وچ ۾ واقع آهي.
نتانيا لالواڻي
نتانيا لالواڻي هڪ پاپ ڳائڻي ۽ سنگيت ڪار آهي. نَتانِيا لالواڻي هڪ ڀارتي نسل جي سنڌياڻي آهي. جيڪا 29 آڪٽوبر 1992ع تي ممبئي مهاراشترا انڊيا ۾ ڄائي ۽ وڏي ٿي، ۽ هاڻي لاس ايجلس ڪيلفورنيا آمريڪا ۾ رهي ٿي. سند پورو نالو نِتانِيا رَوي لالواڻي آهي.
نتانيا لالواڻي تمام سٺي آواز جي مالڪ هئڻ سان گڏ تمام بهترين گٽار، پييانو ۽ يُوڪَ لَيلي (گٽار جو قسم) وڄائيندي آهي.
ميس مِي اپ Mess Me Up گيت
سندس گيت ميس مِي اپ تمام گھڻي شهرت ماڻي. جيڪو تمام اشتهارن ۽ موبائل ايپس ۾ پڻ استعمال ٿيو.
گيت ٻڌڻ لاءِ هتي ٺڙڪ ڪريو
ييلو لائيٽس Yellow Lights گيت
هن گيت پڻ تمام گھڻي شهرماڻي ۽ Spotify ۽ Saavn موبائل ايپس تي ٽاپ چارٽس تي رهيو. جنهن کي 1.5 ملين ماڻهن ڏٺو.
گيت ٻڌڻ لاءِ هتي ٺڙڪ ڪريو
ٻيا گيت
زمرو:1992 ۾ جنم زمرو:جيئرا ماڻهو
سائوٽام ۽ پرنسپ
سائوٽام ۽ پرنسپ: ) جو سرڪاري نالو ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف سائوٽام ۽ پرنسپ آھي. (لفظ پرنسپ جي آخري پ جي ھيٺان زير آھي ان ڪري اچار پرنسپي پڙھبو آهي). ھي ٻيٽن تي مشتمل ملڪ گني واري سمنڊ ۾ وچ آفريڪا جي  اولھندي استوائي سامونڊي ڪناري کان ڪجھ فاصلي تي واقع آهي. ھي ملڪ ٻن ٻيٽن سائوٽام ۽ پرسپ تي مشتمل آهي ۽ اھي ٻئي ٻيٽ ننڍڙن ٻيٽن جي جھڳٽن ۾ گھيريل آھن. سائوٽام ٻيٽ ۽ پرنسپ ٻيٽ وچ ۾ فاصلو 140 ڪلوميٽر آهي. گيبون جي ساحل کان سائوٽام جو فاصلو 250 ڪلوميٽر ۽ پرنسپ جو 225 ڪلوميٽر آهي. اھي ٻيٽ پورچوگيزن پندرهين صدي عيسويءَ ۾ دريافت ڪيا ھيا انھن جي آمد کان اڳ اتي اڃان ماڻھن جي رھائش ڪانہ ھئي ۽ پورچوگيزن سڀ کان اول انھن م آبادي جي شروعات ڪئي. جلد ئي اھي ٻيٽ ائٽلانٽڪ سمنڊ ۾ غلامن جي واپار جو مرڪز بڻجي ويا. ھتان جي زمين جي زرخيزي جي ڪري ھتي ڪمند، ڪافي ۽ ڪوڪا بين جا فصل نفعي بخش بڻجي ويا جن م غلامن کي استعمال ڪيو ويو. 1975 م ھن ملڪ پورچوگال کان آزادي ماڻي. 2018 م ھن ملڪ جي آبادي 201,800 ھئي. جن مان 193،380 ماڻھو سائوٽام ٻيٽ تي رھن ٿا. ھي آفريڪا جو سيچيلز کان پوءِ ٻيون نمبر ننڍڙو ملڪ آهي. پورچوگيزي ٻولي وارو سڀ کان ننڍو ملڪ آهي. ھن ملڪ جو سياسي نظام وحداني رياست وارو نيم صدارتي ريپبلڪ آھي. ھتي چونڊن ذريعي ھر پنجين سال صدر چونڊيو ويندو آهي جيڪو وري وزيراعظم کي مقرر ڪندو آهي جيڪو وري پنھنجي چوڏھن رڪني ڪابينه جوڙيندو آهي. thumb|upright|220px| سائوٽام ۽ پرنسپ جو صدارتي محل ملڪ جي 82 سيڪڙو آبادي عيسائيت سان تعلق رکندڙ آھي جن م لڳ ڀڳ 72 سيڪڙو رومن ڪيٿولڪ عقيدي وارا آھن. ھتان جي ثقافت آفريڪي ۽ پورچوگيزي ثقافت جي ميلاپ تي مشتمل آهي. ھتان جي پارليامينٽ قومي اسيمبلي آھي جيڪا رياست اندر سڀ کان وڏو ادارو آهي جنھن جا 55 رڪن آھن جن جي چونڊ چئن سالن لاءِ ٿيندي آھي.
انتظامي ورهاست
آزادي کان پوء 1977 م ھن ملڪ جي ورھاست ٻن صوبن: سائوٽام ۽ پرنسپ جي نالن سان ڪئي وئي جن کي وري ضلعن ۾ ورھايو ويو. 1990 ۾ نئون آئين جوڙيو ويو جن ۾ صوبن کي ختم ڪري سائوٽام کي ڇھن ضلعن ۾ ۽ پرنسپ کي ھڪ ضلعي يعني پوري ملڪ کي ستن ضلعن م ورھايو ويو
سائوٽام ٻيٽ
پرنسپ ٻيٽ
واپڊا ڪالوني (لاڙڪاڻو)
يو سي 1 واپڊا ڪالوني لاڙڪاڻو  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي ۾ واقع ميونسپل ڪارپوريشن لاڙڪاڻو جي شھري يونين ڪاميٽي جو نالو آهي جيڪا لاڙڪاڻي  شھر ۾  واقع آهي. ان جي ڪل آبادي آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ واپڊا ڪالوني، ميروخان چوڪ، ناڪو نمبر 7 محلا رسول آباد، يار محمد ڪالوني وارا علائقا شامل آهن. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ سموري آبادي سنڌي ڳالهائيندڙ آھي. ھن يو سي ۾ واپڊا ڪالوني ٺوڦ چسول واري ميروخان روڊ تي شھر جي ٻاھرين پاسي واقع آهي. ھن يو سي جا مکيه روڊ ٺوف چوسول وارو ميروخان روڊ ۽ ڪنگا کان ايندڙ ميروخان روڊ آھن جيڪي شھر ۾ ھن يو سي مان داخل ٿي ميروخان چوڪ تي ختم ٿين ٿا. انھن ٻنھي روڊن جي وچ وارا علائقا ھن يو سي جو حصو آھن ميروخان چوڪ ھن يو سي جو مشهور چوڪ آھي. ھن يو سي م شھر جي نئين اناج منڊي ۽ لاڙڪاڻو سينٽرل جيل پڻ واقع آهن. واپڊا ڪالوني واري پاسي کان يو سي اندر سارين جو ڪارخانو آبادگار رائيس مل جي نالي سان  واقع آهي.
ڪائونسل
يونين ڪاميٽي جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪاميٽي جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين ظفر علي شاھ ۽ وائيس چيئرمين ڌڻي بخش بروهي چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو.
باغ ۽ وندر جون جايون
ھن يو سي م ڪوبه باغ يا پارڪ ڪانہ آھي ۽ نہ ئي وري اتي رھندڙ ماڻھن جي لاءِ ڪو راند جو ميدان آھي.
لال محموداڻي
لال محموداڻي پاڪستان  جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي بلڙي شاھ ڪريم جي ھڪ يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي. ان جو پورو نالو يو سي 15 لال محموداڻي آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چار وارڊ آھن جن مان 4 جنرل ڪائونسلر چونڊبا آھن ۽ ھڪ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو آھي جيڪو ضلعي ڪائونسل ۾ يونين ڪاؤنسل جي نمائندگي ڪندو آهي. يونين ڪاؤنسل جا چيئرمين ۽ وائيس چيئرمين پڻ سڌي چونڊ ذريعي عھدو سنٻاليندا آھن.
جوھر آباد
يو سي جوھر آباد پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي گلبرگ سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ان جي اوڀر م ياسين آباد، ڏکڻ ۾ عزيز آباد، اتر م يو سي گلبرگ واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين محمد شميم خان ۽ وائيس چيئرمين شمس الحسن چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي ۽ سنڌي شامل آهن. ھن يو سي م لياقت علي خان اسپورٽس ڪامپليڪس، گوھر آباد گرائونڊ، رضوان پارڪ، ڪراچي انسٽيٽيوٽ آف ھرٽ ڊزيزز، منصوره پلي گرائونڊ، فاطمه فيملي پارڪ، تعليمي باغ، علامه اقبال اوپن يونيورسٽي (ڪراچي واري شاخ)، جوھر آباد ٿاڻو واقع آھن.
جيني شپلي
ڊيمي جينيفر ميري شپلي{{ٻيا نالا|انگريزي= Dame Jennifer Mary Shipley  نيوزيلينڊ جي اڳوڻي سياستدان ۽ ملڪ جي ڇٽيھين وزيراعظم آهي. اھا 1997 کان 1999 تائين ملڪ جي وزيراعظم رھي ۽ ان کي نيوزيلينڊ جي پھرين عورت وزيراعظم ٿيڻ جو اعزاز حاصل آهي.ھي نيوزيلينڊ جي نيشنل پارٽي جي پھرين ۽ واحد عورت سربراھ ھئي. نيوزيلينڊ جي ڏاکڻي ٻيٽ جي ڏاکڻي علائقي سائوٿ لينڊجي شھر گور ۾ پيدا ٿي. ھي ٻھراڙيءَ واري علائقي ڪينٽربري ۾ وڏي ٿي ۽ مارلبورو گرلس ڪاليج ۽ ڪرائسٽ چرچ ڪاليج آف ايجوڪيشن ۾ تعليم حاصل ڪيائين. سياست ۾ اچڻ کان اڳ اسڪول ۾ استاد ھئي ۽ کوڙ ڪميونٽي تنظيمن ۾ سرگرم ھئي. 1987 جي عام چونڊن ۾ اشبرٽن واري تڪ مان پارليامينٽ جي ميمبر ٿي. ان تڪ جو بعد ۾ نالو 1990 واري چونڊن ۾ ريڪائيا رکيو ويو.ان ئي سال نيوزيلينڊ نيشنل پارٽي اقتدار ۾ آئي ۽  ھي جم بولگر جي ڪابينه ۾ سوشل ويلفيئر جي ۽ بعد ۾ عورتن جي معاملن جي، وري بعد ۾ صحت کاتي ۽ آخر ۾ ٽرانسپورٽ جي وزير بڻي. ڊسمبر 1997 ۾ جڏهن پارٽي ۾ اعتماد وڃائڻ ڪري استعفیٰ ڏني تہ شپلي ملڪ جي پھرين عورت وزيراعظم بڻي.
thumb|250px|شپلي۽ آمريڪي صدر بل ڪلنٽن 15 سيپٽمبر 1999 ۾ ڪرائسٽ چرچ ۾ رائل نيوزيلينڊ ايئرفورس ميوزيم ۾ ھڪ تقريب ۾ جام کڻندي ھن جي حڪومت مخلوط ھئي جنھن ۾ ونسٽن پيٽرز جي پارٽي نيوزيلينڊ فسٽ سندن اتحادي ھئي پر اھو حڪومتي اتحاد آگسٽ 1998 ۾ ٽٽي ويو پر ھن مئوري پيسيفڪ نالي نيوزيلينڊ فسٽ جي ھڪ ڌڙي جي مدد سان پنھنجي حڪومت برقرار رکي. 1999 جي عام چونڊن ۾ شپلي جي پارٽي کي ھيلن ڪليرڪ جي نيوزيلينڊ ليبر پارٽي کان شڪست ملي. جنھن بعد شپلي پارليامينٽ ۾ آڪٽوبر 2001 تائين مخالف ڌر جي اڳواڻ رھي. سياست ڇڏڻ کان پوء ھن پنھنجي ڪاروبار ۽. خيراتي ڪمن ۾ مصروفيت اختيار ڪئي ۽ عالمي عورت اڳواڻن جي ڪائونسل جي پڻ ميمبر آھي.
حوالا
زمرو:1952ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
پرل هاربر
پرل هاربر يا پرل هاربر (Pearl Harbor) اصل ۾ سامونڊي علائقو آهي ۽ آمريڪي رياست هَوائي جو بندرگاهه آهي. 7 ڊسمبر 1941ع ۾ جپان ان بندرگاهه تي حملو ڪري، ”اريزونا“ سميت ڪيترائي آمريڪي بحري جهاز تباهه ڪري ڇڏيا، جنهن ڪري آمريڪا جپان ۽ ان جي اتحادين خلاف ٻي عالمي جنگ ۾ اتحادين سان گڏ باقاعدي جنگ ۾ شامل ٿيو. جپان جي پرل هاربر تي ٿيل حملي کي سندس تمام وڏي فوجي، سياسي ۽ نفسياتي غلطي سمجهيو ويندو آهي. ڇاڪاڻ ته ان جي نتيجي ۾ آمريڪا طرفان ٻين عالمي جنگ ۾ شامل ٿيڻ سان آخرڪار اتحادين کي سوڀ نصيب ٿي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:آمريڪا زمرو:جاپان زمرو:ٻي عالمي جنگ زمرو:جنگ
سلوني گور
سلوني گور Saloni Gaur ڀارتي مزاحيا اداڪارا آهي. سلوني پنهنجو مزاحي نالو نجما آپي سان مشهور ڪيو آهي. سلوني سماجي مسئلن کي پنهنجي وڊيوز وسيلي اُجاڳر ڪندي آهي. سلوني ٽويٽر ۽ انسٽاگرام جي پليٽفارم تان پنهنجا وڊيوز ماڻهن تائين پهچائيندي آهي. سلوني دهلي يونيورسٽي ۾ تعليم ماڻي رهي آهي. سلوني جا گهڻا وڊيوز هڪ منٽ کان گهٽ وقت جا آهن ۽ ڪُجھ ٻن منٽن کان وڌيڪ وقت جا پڻ آهن. سلوني سفا گهٽ لمحن ۾ پنهنجي وڊيوز وسيلي ڪيترائي سوالَ پُڇي وٺندي آهي. سي اي اي، دلي هوا آلودگي، بصرن جي قيمت، ڊونلڊ ٽرمپ جو ڀارت اچڻ، پوها ۽ ڪرونا وائرس وغيرہ سلوني گور جون نمايان رچنائون آهن.
جنم ۽ اڀياس
سلوني گور 12 ڊسمبر 1999 تي اتر پرديش جي مشهور شهر [بلند شهر] ۾ جنم ورتو. گور پنهنجو شروعاتي اڀياس بلند شهر جي رينائيسنس اسڪول کان ماڻيو ۽ هاڻي دهلي يونيورسٽي منجهان سياست سائنس (پوليٽيڪل سائننس) ۽ سماجي سائنس (سوشل سائنس) ۾ بي-اي جي شاگردياڻي آهي.
کِل ڀوڳ
سلوني گور پنڪي ڊوگرا جي ڪردار سان اَهل (ميميڪري) ۽ ڀوڳ ڪرڻ جي شروعات ڪئي. انکانپوءِ ڪسم بهن جي ۽ آشا بهن جي نالو سان ڪردارن وسيلي سماجي مسئلن کي اجاڳر ڪيائين. 2018 ۾ سلوني نجمہ آپي جو ڪردار پيش ڪيو. نجما آپي جي ڪردار سان سلوني ڀارت جي مرڪزي بجيٽ سال 2020، سي-اي-اي ۽ دهلي گدلاڻ (دلي پوليوشن) جهڙن حساس عنوانن تي وڊيوز ٺاهي انهن سان لاڳاپيل مسئلن کان ماڻهن ۾ سُجاڳي آندي. نجما آپي جي ڪردار سان سلوني السلام عليڪم ، انشٽاگرام ڪي بندو سان پنهنجي وڊيوز جي شروعات ڪندي آهي. نقاب پائي سلوني وڊيو ٺاهيندي آهي ۽ مُرڪندي سماجي مسئلن ڏانهن ڌيان ڇڪائيندي آهي. ڪنگنا راناوت جي آهَل (مميڪري) پڻ سلوني جي اهم وِندُرَ آهي.ڀارت ۾ بصرن جو مُلهه کان وٺِي ڊونلڊ ٽرمپ جي اچڻ تي پڻ سلوني پنهنجي وڊيوز وسيلي سوال اُٿاريندي آهي.
اهم وڊيوز
سلوني گور جا ڪُجھ اهم کِل ڀوڳ وارا وڊيوز:
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:1999ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
ٽرانسگرنر ماڻهن (حقن جي تحفظ) بل، 2017
ٽرانسگرنر ماڻهن (حقن جي تحفظ) بل، 2017 ۾ سينيٽ آف پاڪستان طرفان ٽرانسگينڊن جي حق کي تسليم ڪرڻ لاء هڪ بل منظور ٿي ويو آهي، هاڻي اهي ٽرانسگيرن جي طور تي سرڪاري آفيسرن سان رجسٽر ڪري سگهن ٿيون.
موسوي شريعت
ڪتابِ پيدائش ۾ لکيل آهي ته جڏهن فلسطين ۾ ڏڪر پيو ۽ ماڻهو بک مرڻ لڳا، تڏهن حضرت يعقوب پنهنجن يارهن پٽن ۽ انهن جي اولاد کي ساڻ وٺي مصر هليو ويو. اتي سندس ننڍو (ٻارهون) پُٽ يوسف فرعون جو وزير هو. يوسف پنهنجن گهر ڀاتين جي ڏاڍي آجيان ڪئي. اهي ڪل 66 هئا. فرعون جي موڪل وٺي انهن کي جشن جي علائقي ۾ آباد ڪيو ۽ رعمسين جو علائقو، جيڪو سڀ کان وڌيڪ زرخيز علائقو هو، کين جاگير ڪري ڏنو، جڏهن ته يعقوب جي اولاد جو اباڻو ڌنڌو جانور پالڻ هو. هوري هوري انهن جو نسل وڌڻ لڳو ۽ هو ٻارهنِ قبيلن ۾ ورهائجي ويا. هي قبيلا حضرت يعقوبؑ (اسرائيل) جي ٻارهنِ پٽن جو اولاد هئا.
بني اسرائيل (اسرائيل جو اولاد) مصر (Egypt) ۾ 430 سال رهيا پر هنن مصرين جي مذهب، رسمن، رواجن ۽ تهذيب کي ڪڏهن به قبول نه ڪيو ۽ پنهنجي اباڻي مذهب، قومي روايتن ۽ ريتن رسمن جي سختيءَ سان پابندي ڪندا هئا. هو رڍون، ٻڪريون چاريندا يا ٻني ٻارو ڪندا هئا ۽ مصرين کان ڌار پنهنجين وستين ۾ رهندا هئا، پر ڪجهه عرصي کان پوءِ جڏهن انهن جي آبادي وڌي لکن تائين پهچي وئي ۽ فرعون جي ڏنل زمين انهن جو پيٽ ڀري نه سگهي، ته هو شهرن ۾ محنت مزوري ڪرڻ تي مجبور ٿيا. هو پٿر ٽوڙيندا، سرون ٺاهيندا ۽ کاڻين ۾ ڪم ڪندا هئا ۽ اهڙيءَ طرح ڏينهن جي ماني حاصل ڪندا هئا. ٻئي طرف مصري حڪومت جو رويو اهو نه رهيو هو، ڇو ته يوسف کي گذاري زمانو ٿي ويو هو ۽ مصر جا ماڻهو بني اسرائيل جي قومي انفراديت ۽ قبيلائي ٻڌيءَ کي شڪ جي نگاهه سان ڏسڻ لڳا هئا تنهنڪري پوءِ فرعون ۽ ان جي سردارن بني اسرائيل تي سختيون شروع ڪري ڏنيون.
تڏهن بني اسرائيل (Israel) جو نجات ڏياريندڙ حضرت موسىؑ (Moses) پيدا ٿيو. هن پنهنجي قوم کي مصر ۾ رهائش ختم ڪري، اباڻي وطن فلسطين موٽي هلڻ تي راضي ڪيو، ڇو ته ”فلسطين ۾ ماکيءَ ۽ کير جون نديون وهنديون آهن ۽ خداوند يهودا وعدو ڪيو آهي ته توهان کي فلسطين ۾ حڪمراني عطا ڪندو.“ بني اسرائيل حضرت موسى جي ڳالهه مڃي، پنهنجا خيما، ديرا، رڍون، ٻڪريون ۽ ڍور ڍڳا ميڙيا ۽ ”ڳوٿل اٽي ۾ خمير وجهڻ کان سواءِ ڪڻڪ سميت ڪپڙن ۾ ٻڌي پنهنجن ڪلهن تي رکيو ۽ مصرين کان سونَ ۽ چاندي جا زيور ۽ ڪپڙا به گهري ورتا“ ۽ فلسطين روانا ٿي ويا. ان وقت انهن جي ڳڻپ ڇهن لکن جي ويجهو هئي. پر تحقيق ڪندڙن جو اندازو آهي ته هو لڳ ڀڳ چاليهه هزار هئا. هي واقعو ٻارهين صدي ق.م جو آهي. بني اسرائيل جي قبائلي زندگي اهڙي ئي هئي جهڙي رڍون ۽ ٻڪريون پاليندڙ ڌنارن جي پراڻي زماني ۾ هوندي هئي. هر قبيلو هڪ سماجي ۽ اقتصادي وحدت هوندو هو. قبيلي جو بزرگ ۽ ذهين مرد قبيلي جو سردار هوندو هو. قبيلي جي هر فرد تي قبيلي جي قائدن ۽ ضابطن جي پابندي لازمي هئي. ان جي موٽ ۾ قبيلو پنهنجي هر فرد جي جان ۽ مال جي حفاظت جو ذميدار هوندو هو. هنن جا جانور سڄي قبيلي يا گهراڻي جي گڏيل ملڪيت هوندا هئا ۽ انهن تي هر ماڻهوءَ جو هڪ جيترو حق هوندو هو.
بني اسرائيل مصر کان فلسطين تائين سفر 40 سالن ۾ پورو ڪيو. ان سفر ۾ هنن کي سُڪن ۽ سُڃن برپٽن ۽ سڙندڙ ۽ تپندڙ وارياسن علائقن مان لنگهڻو پيو، جتي منزلن جي مسافريءَ تائين نه ڇانوَ ميسر هئي، نه ساوڪ ۽ نه پاڻي. نيٺ هو تنگ ٿي چوڻ لڳا ته هن آزاديءَ کان ته فرعون جي غلامي سٺي هئي، جنهن ۾ کين ٻن ويلن جي ماني ته ملي پوندي هئي، هن برپٽ بيابان ۾ بکيو اڃيو مرڻ کان وڌيڪ سٺو هو ته مصر ۾ ئي جهڙي تهڙي زندگي گذارين ها. تڏهن خداوند انهن لاءِ آسمان مان مَن ۽ صلوا لاٿي ۽ ”موسى هنن کي چيو ته هيءُ اهو رزق آهي جيڪو خداوند توهان کي کائڻ لاءِ ڏنو آهي. خداوند جو اهو حڪم آهي ته توهان ان کي پنهنجي پنهنجي کاڌي جي مقدار جيترو يعني پنهنجن ماڻهن جي ڳڻپ موجب هڪ ماڻهوءَ تي هڪ اومر گڏ ڪجو ۽ هر ماڻهو ايترن ماڻهن لاءِ گڏ ڪري جيترا هن جي ديري ۾ هجن ۽ بني اسرائيل جيستائين آباد ملڪن ۾ نه آيا يعني چاليهن سالن تائين من کائيندا رهيا.“ (خروج ب-16)
هن واقعي جو ڌيان طلب پاسو قبائلي برابريءَ جو اهو اصول آهي، جنهن مطابق موسى خداوندي نعمت کي ورهايو. هي رزق بني اسرائيل جي محنت جو ثمر نه هو، پر انهن کي مفت مليو هو، پوءِ به ماڻهن کي اها موڪل نه ڏني وئي ته جيترو وڻين اوترو کڻن. هو رڳو پنهنجي ديري وارن لاءِ گڏ ڪري پئي سگهيا ۽ اهو به هڪ ماڻهوءَ تي هڪ مقرر مقدار ۾، ۽ جنهن لالچ ۾ اچي پنهنجي روزاني ضرورت کان وڌيڪ کنيو ان جي ذخيري ۾ ڪينئان پئجي ويا. (خروج ب-16)
مطلب ته بني اسرائيل جو هي قافلو من ۽ صلوا سان پيٽ ڀريندو ۽ چاليهن منزلن تي ترسندو، نيٺ اچي اردن نديءَ جي ڪناري تي پهتو جنهن موآب جي ميدانن ۾ تنبو کوڙيا. ڪنعان جي دعوى ڪيل زمين اردن جي هُن پار هئي. ”۽ خداوند موسى کي چيو ته بني اسرائيلن کي چئه ته جڏهن توهان اردن پار ڪري ڪنعان ملڪ ۾ داخل ٿيو ته ان ملڪ تي قبضو ڪري ان ۾ رهجو، ڇو ته مون اهو ملڪ توهان کي ڏنو آهي، ته جيئن توهان ان جا مالڪ ٿيو ۽ توهان ڪڻا وجهي ان ملڪ کي پنهنجن گهراڻن ۾ ميراث طور ورهائجو. جنهن خاندان ۾ وڌيڪ ماڻهو هجن، ان خاندان کي وڌيڪ ۽ جنهن ۾ ٿورا هجن ان کي ٿوري ميراث ڏجو ۽ جنهن ماڻهوءَ جو ڪُڻو جنهن جڳهه لاءِ نڪري، اهو حصو ان کي ملي. توهان پنهنجن اباڻن قبيلن مطابق پنهنجي ميراث وٺجو.“
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:مذهب زمرو:مذهبي اصطلاحون
جيلينا آسٽاپينڪو
thumb|175px|آسٽاپينڪو 2016 ۾ ومبلڊن چئمپينشپ دوران جيلينا آسٽاپينڪو: Jeļena Ostapenko: جيڪا الونا آسٽاپينڪو جي نالي سان مشهور آهي 8 جون1997 ۾ ريگا شھر جي ھڪ مشھور فٽ بالر جي گھر ۾ پيدا ٿي ليٽويا جي ھڪ پروفيشنل ٽينس جي رانديگر آھي. 19 مارچ 2018 تي وومينس ٽينس ايسوسيئيشن (WTO) جي ورلڊ رينڪنگ ۾ پنجين نمبر تي آئي.2017 م ھن فرينچ اوپن سنگلز ٽائيٽل کٽيو.
thumb|175px|left|سن 2017 ۾ فرينچ اوپن کثيندي
ايسڊوبئڪٽيريا
تاريخ
ھن بڻياد يا فائلم واري پھرين جنس 1991 ۾ دريافت ٿي جنھن جو نالو ايسڊوبئڪٽيريم ڪيپسوليٽم رکيو ويو. ان ھوندي بہ ھن بئڪٽيريا کي 1997 تائين بحيثيت نئين جنس جي تسليم نہ ڪيو ويو ھيو نہ ئي وري 2012 تائين کيس نئين بڻياد يا فائلم طور مڃيو ويو.
رکماٻائي
رکما ٻائي راوت ڀارت جي پھرئين عورت ڊاڪٽر ھئي. ننڍپڻ ۾ ئي جڏھن سندس عمر ٻہ سال ھئي تہ جناردڌن باندو راجن جي وفات ٿيي وئي، مڙس جي وفات کانپوءِ ھن جي ماءُ ممبئي جي ھڪ سماجي ڪارڪن ۽ سرجن سخارام ارجن سان شادي ڪئي. ھن جي خاندان ۾ ٻئي شادي جي اجازت مليل ھئي.
جڏهن هيءِ رُڳو يارنهن سال جي هئي، تڏهن سندس شادي دادا ڀکجي سان ٿي وئي، تنهن هوندي هيءَ پنهنجي بيواہ امڙ جينتي ٻائي جي گهر رهندي هئي، جيڪا پنهنجي ٻئي مُڙس سُکارام ارجن سان گڏ رهندي هُئي. جڏهن دادا ۽ ان جي گهرڀاتين رکما ٻائي کي گهر وٺي وڃڻ تي زور ڀريو ته انهن انڪار ڪري ڇڏيو ۽ ان جي نڳو پيءُ ان فيصلي جي حمايت ڪئي. ان جي نتيجي ۾ 1884 کان عدالتي مقدمن جو هڪ ڊگهو سلسلو شروع ٿيو، جنهن جي نتيجي ۾ ٻارڙن جي شادي ۽ عورتن جي حقن تي هڪ وڏي عوامي بحث هلي. رکما ٻائيءَ ان دوران پنهنجي تعليم جاري رکي. ان معاملي ۾ کينس ڪيترن ئي ماڻهن جي حمايت حاصل ٿي ۽ جڏهن هن پنهنجي طب جي تعليم حاصل ڪرڻ جي خواهش جو اظهار ڪيو تہ لنڊن جي اسڪول آف ميڊيسن ۾ موڪلڻ ۽ تعليم حاصل ڪرڻ جي لاءِ هڪ فنڊ تيار ڪيو ويو. اُتي هن 1895 ۾ گريجوئيشن پُوري ڪئي ۽ ڀارت ڏانهن واپس موٽي آئي. ڀارت جي پهرئين ناري ڊاڪٽرن منجهان هڪ بڻجي وئي ۽ هن سورت جي هڪ عورتن جي اسپتال ۾ پنهنجيون خدمتون ڏنيون.
شروعاتي زندگي
رکما ٻائي نجارت سان واڳيل هڪ ساڌارڻ گهراڻو ۾ جنارڌن ڀاندو راجن ۽ جينتي ٻائي جي گهر ۾ جنم ورتو، بن سال عمر ٿيس ته سندس پيءٌ جنارڌن جو موت ٿي ويو. ماءٌ جينتي ٻائي سموري ملڪيت رکما ٻائي جي نالي ڪري ڇڏي. جينتي ٻائيءَ هڪ ڊاڪٽر سکارام ارجن سان پرڻو ڪيو. جڏهن هوءَ يارنهن سال جي ٿي ته ان جي ماءُ پنهنجي ڌيءَ جو نڪاح دادا ڀکاجي سان ڪري ڇڏيو. پر رکما ٻائي پنهنجي ماءٌ سان گڏ امڙ جي گهر ۾ رهندي هئي ۽ فري چرچ مشن لائبريري جا ڪتاب استعمال ڪري گهر ۾ تعليم حاصل ڪندي هئي. هڪ سال کانپوءِ جڏهن رکما ٻائي ٻارنهن سال جي ٿي تہ دادا (سندس مُڙس) جي گهرڀاتين کيس ساهُري گهر وٺي وڃڻ تي ضد ڪيو، پر رکما ٻائي پنهنجي مُڙس دادا سان رهڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو ۽ سکارام ارجن سندس فيصلي جي حمايت ڪئي ۽ پورو ساٿ ڏنو۔ مارچ 1884 ۾ سندس مُڙس داداجي پنهنجي وڪيلن جي ذريعي عدالتي سَمن (نوٽيس) موڪليس، جنهن ۾ سکارام ارجن تي رکما ٻائي کي روڪڻ ۽ منع ڪرڻ جو الزام پڻ هيو. سکارام ارجن سماجي خطن جي ذريعي جواب ڏنو تہ هو اُن کي روڪي ناهي رهيو، پر جلد ئي هو پڻ قانوني امداد وٺڻ تي مجبور ٿي ويو. وڪيلن جي وسيلي رکما ٻائي دادا سان گڏ رهڻ کان انڪار ڪرڻ جي سببن تي ٻَڌل خط لکيو. دادا جي دعويٰ هئي تہ رکما ٻائي کي ان ڪري منع ڪيو پيو وڃِي تہ هوءَ پنهنجي پيءُ جي ملڪيت جي مالڪياڻي آهي.
عدالتي ڪاروائي
نيٺ ڪيترن ئي مقدمن ۽ فيصلن کانپوءِ رکما ٻائي راڻي وڪٽوريا کي هڪ خط لکيو، پوءِ راڻي (ملڪا) پنهنجي اختيارن جو استعمال ڪندي عدالت کي برخاست ڪرڻ ۽ شادي کي ڊسمس ڪرڻ جو فرمان جاري ڪيو. جولاءِ 1888 ۾ داداجي سان هڪ ٺاهہ ٿيو ۽ دادا ٻه هزار روين جي ادائيگي جي شرط تي رکما ٻائي جي پنهنجي دعويٰ ڇڏي ڏني.تنهن کانپوءِ رکما ٻائي تعلیم حاصل ڪرڻ جي لاءِ انگلينڊ رواني ٿي پئي. ان معاملي بهرامجي مالاباري (1853–1912) جهڙن اصلاح پسندن کي ڏاڍو مُتاثر ڪيو جنن ان موضوع تي وڏي پيماني تي لکيو هيو. عورتن جي رسالن ۽ اخبار ۾ نارين جي حقن بابت بحث ٿيڻ لڳا، گڏوگڏ ان ڳالهه کي برطانيا ۾ وڏي دلچسپي سان کنيو پيو ويو. ان مقدمي جي سبب کان ايج ڪانسنٽ ايڪٽ 1891 جي منظوري ۾ مدد ملي، جنهن تحت ٻارن جي شادي کي غير قانوني قرار ڏنو ويو.
خدمتون
ممبئي جي مشهور "ڪيم اسپتال" جي ڊاڪٽي اڊٿ پيچي پاران رکما ٻائيءَ جي وڏي حوصلي افزائي ڪئي وئي، اُن ئي سندس تعليم جي لاءِ فنڊ جمع ڪرڻ ۾ مدد ڪئي. رکما ٻائي 1889 ۾ "اسڪول آف ميڊيسن فار ويمن" لنڊن ۾ تعليم حاصل ڪرڻ انگلينڊ هلي وئي. رکما ٻائي کي ڀارت ۾ عورتن کي طبي امداد ڏيڻ جي لاءِ ڪيترن ئي ٻين ماڻهن فنڊ قائم ڪرڻ ۾ مدد ڪئي. ڀاڱيداريون ڪندڙن ۾ شيوجي رائو هولڪر پڻ شامل هيو. رکما ٻائي پوءِ پنهنجي آخري امتحان جي لاءِ وئي پوءِ 1894 ۾ سورت جي هڪ اسپتال ۾ داخل ٿيڻ جي لاءِ هندستان واپس آئي. سال 1904 ۾ ڀکاجي جو موت ٿي ويو۽ رکماٻائي  هندو روايت جي مطابق رنڙ (بيوه) مائين جي اَڇي ساڙهي پاتي. راجڪوٽ ۾ نارين جي سرڪاري اسپتال ۾ خدمتون ڏنائين. 1929 يا 1930 ۾ رٽائر ٿيڻ کانپوءِ هن ممبئي ۾ پنجٽيهه سال چيف ميڊيڪل آفيسر جي حيثيت سان خدمتون ڏينون، هن عام اصلاح ڪرڻ ۽ غلط روايتن جو اَنتُ آڻن جي لاءِ تحريڪ کي روان (جاري) رکيو.۔
مقبوليت
ڀارت جي پهرئين ناري ڊاڪٽر (طبيب) هئڻ، نارين جي حقن ۽ نابالغن جي شادي جهڙن سماجي اصلاح تي آواز اُٿارڻ جي ڪري کيس ملڪ ۽ پرڏيهه ۾ وڏي شهرت ۽ مقبوليت حاصل ٿي. رکما ٻائي جي ڪهاڻي کي ناولن ۽ فلمن ۾ شامل ڪيو ويو.
22 نومبر 2017 تي گوگل رکما ٻائي کي سندس 153 هين جنم ورسي (سالگرهہ) جي مهل پنهنجي ڀارتي فرنٽ پَنو (پيج) تي گوگل ڊوڊل بڻائي ڀيٽا ڏني۔
حوالا
زمرو:1864ع جون پيدائشون زمرو:1955ع جون فوتگيون زمرو:مراٺي ماڻهو
نيوڳ
نيوڳ: (Levirate):
ستي (رسم)
thumb|مغل دؤر جي پينٽنگ جنھن ۾ اڪبر بادشاھ گھوڙي تي ڏيکاريل ۽ ھڪ ھندو شھزادي ستي ٿيندي ڏيکاريل جنھن کي بادشاهه نہ چاھيندي بہ  ستي ٿيڻ جي بي دليءَ سان اجازت ڏني
ستي: ھندو مذھب ۾ ستي ھڪ ديوي جو نالو آهي جيڪا شو ديوتا جي زال ھئي، جنھن پنھنجي مڙس جي پيءُ ھٿان بي عزتي ٿيڻ تي پنھنجي جان ڏني ھئي. لفظ ستي جي معنيَ ھڪ حياء واري عورت سمجھيو ويندو ھو.
ويدڪ زماني ۾ عام دستور هيءُ هوندو هو ته وڌوائون مڙسن جي لاشن سان گڏ پاڻ کي به لڪڙا ڏيئي جلائي پورو ڪنديون هيون. اهي ”ستيون“ سڏبيون هيون. اهو رواج ڪيئن پيو، سا ڳالهه ڪٿي به ڄاڻايل ڪانهي. ڊاڪٽر ابناش چندر داس جي خيال موجب انهيءَ رسم جي مراد هيءَ هئي ته مرڻ کان پوءِ به مردن جي گهرو سک لاءِ زالون ساڻن گڏ هجن. اهو سچ آهي ته ڪن قديم لوڪن جا اهڙا خيال هوندا هئا. مثلاً قديم مصر ملڪ جا ماڻهو ائين وسهندا هئا ته هر ڪنهن انسان کي مرڻ کانپوءِ ٻئي جهان ۾ به انهن شين جو کپ پوي ٿو، جي شيون هن جهان ۾ ڪم آڻيندو هو. انهيءَ سبب پراڻيءَ کي دفن ڪرڻ مهل مڻيا، ڪپڙا، بسترو ۽ ٻيو گهرو سامان بلڪ گاڏيون ۽ ٻيڙيون به ساڻس گڏ دفن ڪندا هئا! اڄ تائين هندن ۾ به دستور آهي ته ڪو مرد مرندو آهي ته کيس سوني منڊي پائيندا آهن، ۽ ڪا زال مرندي آهي ته هن کي نڪ ۾ نٿڙي يا ڪنن ۾ ڪو زيور پائيندا آهن ته ڀلي ته مڻيو منڊي ساڻ هجيس، پر مصنف جي راءِ موجب ستي لڪڙيءَ جو رواج اهڙي خيال کان ڪونه پيو ٿو ڏسجي. ”ستي“ لفظ خود ڄاڻائي ٿوته جيڪي ستياڻيون پتو رت ڌرم پالن ڪنديون هيون، ۽ پنهنجن مڙسن سان سچي پچي پريت هوندي هين، ۽ کانئن هڪڙو پل به پاسي ٿيڻ نه چاهينديون هيون، سي پتيءَ کان پوءِ پنهنجو جيئڻ جاڙ (آڪيارٿو) سمجهي، ساڻس گڏ چکيا تي چڙهنديون هيون، ته مرڻ کانپوءِ به هڪٻئي سان گڏ هجون، ۽ اسان جي پريت هلندي اچي. مطلب ته پتورت اِسترين جي پنهنجي پتيءَ سان ججهي پريت هئڻ سبب ستي لڪڙيءَ جو رواج وڌو. سندن اهڙن خيالن سبب اڄ تائين چوڻي آهي ته: پريت تو ائسي ڪيجئي، جئسي هندو ڪي جوءِ، جيتي جي تو سنگ رهي، مـــئي ڀي ســـتي هـــوءِ. يعني پريت ته اهڙي ڪجي، جهڙي هندوءَ جي زال ڪري ٿي، جيئري ته مڙس سان رهي ٿي، پر مڙس جي مرڻ کانپوءِ به ستي ٿئي ٿي. ٻيو هڪ سنڌي پهاڪو آهي ته ”ستي لڪڙن کان موٽڻ (پاڻ نه جلائڻ) ڪسي ڳالهه ليکبي هئي، ۽ پوءِ اهڙيءَ زال جو مان نه رهندو هو. مطلب ته مانُ ٿيندو ئي انهن زالن جو هو، جي پنهنجي پتيءَ سان گڏ پاڻ کي به لڪڙا ڏيئي پورو ڪنديون هيون. ستي لڪڙيءَ جي رواج جو ذڪر اٿرو ويد جي منڊل ارڙهين (3، 1) ۾ آهي. اهو رواج رگ ويد واري زماني ۾ به هو، پر سڀڪا وڌوا پاڻ کي ڪانه جلائيندي هئي. رگ ويد جي منڊل ڏهين، سُوڪت اٺين (اَشٽڪ ستين جي ڇهين اڌ ڀاءُ جي ورگ ٻئي) ۾ جيڪي لکيل آهي، تنهن جو ترجمو ڪن عالمن ڪيئن ته ڪن ڪيئن ڪيو آهي. گهڻن عالمن ان جو ترجمو هيئن ڪيو آهي: "”اي ناري، اُٿ! تون انهيءَ جي ڀرسان اچي ليٽي آهين، جنهن جا پساهه پورا ٿي ويا آهن. جيئرن جي دنيا ۾ آءُ. پنهنجي پتيءَ کان پري ٿيءُ، ۽ انهيءَ جي استري ٿيءُ، جو تنهنجو هٿ جهلي بيٺو آهي، ۽ توسان پرڻجڻ جي مرضي اٿس“."
- رگوید
جيڪڏهن هيءُ ترجمو صحيح آهي ته چئبو ته جنهن مهل ڪا ستي پنهنجي مئل پتيءَ جي چکيا وٽ پاڻ جلائڻ لاءِ وڃي ليٽندي هئي، تنهن مهل سندس ڪنارو ڏير يا ٻيو ڪو، جو ساڻس پرڻجڻ چاهيندو هو، سو هٿ کان وٺي اُٿاري ايندو هئس. اهڙيءَ طرح هن ٿوري مضمون مان ستي لڪڙيءَ توڙي وڌوا وواهه جي رواج جا اُهڃاڻ ملن ٿا. ايترو چئبو ته ستي ٿيڻ جو رواج وڌيڪ عام هو. انگريزن جي صاحبيءَ جي اوائل واري وقت تائين به اهو رواج هلندو پئي آيو، پر پوءِ لارڊ وليم بينٽڪ جي ڏينهن ۾ برهمو سماج جي بنياد وجهندڙ راجا رام موهن راءُ جي سرجوشيءَ سان سرڪاري قاعدي پٽاندر بند ٿيو..
مرجز نثر
مرجز نثر، ”مرجز“ جي معنيٰ آهي ”وزن وارو“. هن قسم جي نثر ۾ گڏ آيل فقرا (جملي جا ٽڪرا) پاڻ ۾ موافق ۽ موزون هوندا آهن؛ يعني اهو نثر، جنهن ۾ وزن بہ هجي قافيو بہ هجي. هت نثر مرجز جو هڪ مثال ڏجي ٿو، جو مرحوم مرزا قليچ بيگ جو لکيل آهي: ”سواءِ ذڪر قادر ڪارساز جي وقت وڃائڻ، ۽ سواءِ شغل خالق ڪردگار جي حياتي گذارڻ، نسورو نقصان آهي.“
هٿونگو
هٿونگو (انگريزي:Hathoongo) سنڌ جي سانگهڙ ضلعو جي کپرو تعلقو ۾ هڪ اهم شهر آهي جيڪو اڇڙو ٿر جي علائقي ۾ اچي ٿو.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
مردف
مردف (Mardaf) شاعريءَ جي اصطلاح ۾ مردف جي معنيٰ آهي رديف وارو شعر، قصيدو، غزل يا قطعو، جنهن ۾ رديف کان ڪم ورتو ويو هجي. رديف واري غزل کي مردف غزل چيو ويندو آهي.
ڪري موليگان
thumb|ڪيري موليگن ريرسن هال ۾ هڪ ٽيوٽرال جي اسڪريننگ تي، سيپٽمبر 25، 2009
ڪري هانا موليگان (انگريزي:Carey Hannah Mulligan) ، هڪ انگريزي اداڪاره آهي، جيڪا منجهيل عورت واري ڪردارن جي سندس ذخيري لاءِ مشهور آهي.
اوائلي زندگي
ڪري هننا موليگان مئي 28، 1985 تي برطانيه ۾ پيدا ٿي. هن جو پيءُ اصل ۾ ليورپول کان آهي ۽ هن جي ماءُ ويسٽ ويلز کان آهي. موليگن ايون نالي هڪ وڏو ڀاءُ آهي.
فنڪاري زندگي
هن پهريون ڀيرو پاڻ کي فخر ۽ تعصب ۾ ڪيٽي بينيٽ طور متعارف ڪرايو. ان کان پوء 2007 ۾، هن مشهور ڊاڪٽر هو سيريز جي ٽئين سيزن جي ڏهين قسط ۾ ڪم ڪيو ۽ ناظرین طرفان سندس ڪم کي ساراهيو ويو. ساڳئي سال، ڊرامي سيگل ۾ سندس ڪارڪردگي ٿيٽر نقادن پاران ساراهيو ويو.
موليگن فلم ون ايجوڪيشن ۾ سندس ڪردار لاءِ دنيا ۾ مشهور ٿي.
thumb|سال 2013 ۾
حاجي محمد جت
حاجي محمد جت پاڪستان  جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي بلڙي شاھ ڪريم جي ھڪ يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي. ان جو پورو نالو يو سي 16 حاجي محمد جت آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چار وارڊ آھن جن مان 4 جنرل ڪائونسلر چونڊبا آھن ۽ ھڪ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو آھي جيڪو ضلعي ڪائونسل ۾ يونين ڪاؤنسل جي نمائندگي ڪندو آهي. يونين ڪاؤنسل جا چيئرمين ۽ وائيس چيئرمين پڻ سڌي چونڊ ذريعي عھدو سنٻاليندا آھن.
عزيز آباد
يو سي عزيز آباد پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي گلبرگ سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ھن يو سي جي اتر م يو سي نصيرآباد، يو سي ياسين آباد، اتر-اولھ ۾ ڪريم آباد واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين سيد فيصل رحمان ۽ وائيس چيئرمين سجاد حسين چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي ۽ سنڌي شامل آهن. ھن يو سي ۾ ايم ڪيو ايم جي مرڪزي آفيس 90، جناح گرائونڊ، عزيز آباد ڪامرس ڪاليج، سلطان محمود شاھ آغا خان اسڪول، مدني مسجد تبليغي مرڪز، ايم اي بي اسپورٽس ڪامپليڪس، ميمڻ ڪالوني، باغ افزا، لال قلعه گرائونڊ، عزيز آباد ٿاڻو، گورنمينٽ دھلي ڪاليج، طبه ھارٽ انسٽيٽيوٽ، الفلاح گرائونڊ، محمدي پلي گرائونڊ، ورلڊ ميمڻ فائونڊيشن ڪميونٽي سينٽر ٽرسٽ، ايڇ اي ايف عيدگاھ واقع آھن.
آجپو
آجپي يا آزادي (Freedom) مان مراد هر انسان جو ڪنھن روڪ ٽوڪ بنا پنھنجي خواهش مطابق زندگي گهارڻ جو حق آهي، پر ان حق جي استعمال سان ٻئي ڪنھن جو ساڳيو حق متاثر نہ ٿئي. آزاديءَ ۾ فرد کي اهڙو ماحول فراهم ڪيو وڃي ٿو، جنھن سان کيس پنھنجن صلاحيتن کي مُناسب طريقي سان اظھارڻ جو موقعو ملي، انھيءَ ڪري هي تصور انھن شهري آزادين واري تصور سان سلھاڙيل آهي، جن کي رياستي سطح تي تحفظ ڏئي جائز حق طور مڃيو وڃي. اهڙن حقن ۾ گڏجڻ، سلھاڙجڻ، چُرپر ڪرڻ، پسند جو مذهب اختيار ڪرڻ، اظھارڻ، لکڻ ۽ سوچڻ سميت اڻڳڻ حق شامل آهن. تاريخ ۾ اهڙا حق طاقت جي زور تي ڦٻايا ويا آهن، تنھنڪري طاقت جو هڪ هنڌ ڪٺو ٿيڻ وارو عمل آزاديءَ کي ختم ڪري ٿو. جديد جمھوري سماج ۾ طاقت جو مُختلف هٿن ۾ هُئڻ ۽ ورهائجڻ آزاديءَ کي بچاءُ ڏي ٿو.
سنڌي ناول جي شروعات
ڀنڀي زميندار جي ڳالهه
انگريزن سنڌ ۾ 1843ع ۾ پير پاتو ۽ ڏهه سال کين الف ب ٺاهڻ ۾ لڳا. يعني 1853ع کان انگريزن ”باب نامي“ جي نالي سان هڪ ٻاراڻو ڪتاب شايع ڪرائي نئين سنڌي ادب جو بنياد وڌو. سال 1854ع ۾ ايسپ جي آکاڻين جو سنڌيءَ ۾ ترجمو مسٽر قاضي غلام حسين کان ڪرايو ويو. جلد ئي ”ڀنڀي زميندار جي ڳالهه“ نالي هڪ ننڍو قصو شايع ڪرايو ويو. اصل ۾ سنڌي ناول جو بنياد انهيءَ ”ڀنڀي زميندار جي ڳالهه“ کي ئي سمجهڻ گهرجي. ان کان پوءِ ترت ٻيا ٻه ڪتاب هڪ ”سڌا تورو ۽ ڪڌا تورو“ يعني سپوت ۽ ڪپوت لکيا ويا. اهي ٻيئي ڪتاب هنديءَ ٻوليءَ تان ورتل آهن، جي سيد ميران محمد شاهه مرحوم، هز ايڪسلنسي ٻئي ميران محمد شاهه جي ڏاڏي محترم کان لکايا ويا هئا.
سڌا تورو ۽ ڪڌا تورو
سال 1861ع ۾ ديوان اُڌارام سورٺ ۽ راءِ ڏياچ جو قصو شايع ڪرايو. ان کان سواءِ هڪ انگريزي ناول جو ترجمو بنام ”بلو کوکر“ پڻ اشاعت هيٺ آيو. اصل ۾ سڌا تورو ۽ ڪڌا تورو ۽ بلو کوکر ڪتابن لکائڻ مان حڪومت جو خاص سياسي مقصد اهو هو ته سنڌ جي زميندارن کي ڪنهن نموني سان پنهنجو مددگار ڪجي ۽ کين ذهن نشين ڪرائجي ته حڪومت سان وفاداريءَ ۾ ئي سندن ڀلو آهي. سڌا تورو کي هڪ سرڪار سان وفادار زميندار ڪري ڏيکاريو ويو هو ۽ ڪڌا تورو کي احمق ڪري پيش ڪيو ويو هو. هي ڪتاب ڄڻڪ ته تبليغ جو هڪ نمونو هو، جنهن مان انگريزن، سنڌي زميندارن کي پنهنجي فرمانبرداري جو سبق سيکارڻ ٿي گهريو.
راسيلاس، دلارام ۽ زينت ناول
سال 1868ع ۾ ديوان اُڌارام ۽ نولراءِ مشهور انگريزي ڪتاب ”راسيلاس“ جو ترجمو پيش ڪيو جيڪو بلڪل صحيح نموني سان ناول آهي ۽ اڄ به مطالعي ڪرڻ سان پڙهندڙ اهڙو ئي لطف ماڻي ٿو جهڙو ان وقت ماڻيندو هو. هن وقت تائين جيڪي ڪجهه ناول ڇپيا آهن سي سڀ ترجما آهن ۽ ڪوبه اصلي ناول اڃا لکيل ڪونه هو. اهو حجاب جو پردو پڻ مرزا قليچ بيگ مرحوم چاڪ ڪيو ۽ سنڌي ٻولي ۾: پهريون اصلي ناول ”دلارام“ لکي پيش ڪيائين. جيتوڻيڪ هاڻوڪي دؤر وارن ناولن جي ڀيٽ ۾ ”دلارام“ اهڙو دلچسپ نه آهي پر پوءِ ابتدائي ڪوشش جي لحاظ کان نهايت واکاڻ جوڳو آهي. مرزا صاحب مرحوم جو ٻيو ناول ”زينت“، جو 1890ع ۾ لکيو ويو. ان کي جيتوڻيڪ عام طرح اصل ناول سمجهيو ويندو آهي، پر حقيقت ۾ اهو هڪ اردو ڪتاب ”صحت النساءِ“ تان ورتل آهي جو ڪتاب پڻ مرزا صاحب مرحوم پندرهن ورهيه پوءِ سنڌي زبان ۾ ترجمو ڪري منظر عام تي آندو. ان ۾ شڪ ناهي ته ”صحت النساءِ“ ناول هڪ بهترين ناول هو، پر خبر ناهي ته ڇو اهو ايترو مشهور نه ٿيو جو سندس پهريون ڇاپو به اڃا تائين سڙيل ردي ڪاغذن جي صورت ۾ اچي پيو. جيتوڻيڪ ”زينت“ جو ڪافي حصو ترجمو ٿيل آهي، پر اهو ترجمو ايتري قدر ته آزاد ترجمو آهي جو بلڪل اصليت جو لطف ڏئي ٿو، سندس پويون حصو پڻ ڪافي دلچسپ آهي.
گل خندان
انهيءَ زماني ۾ آخوند لطف الله جو ڪتاب ”گل خندان“ به شايع ٿيو جيڪو جيتوڻيڪ جنن ۽ پرين جي داستانن سبب قصو سڏي سگهجي ٿو ، نه ڪي جديد ناول، ڪتاب هن ڪتاب جي لکڻي اهڙي ته دلچسپ آهي جو گهڻو ڪري هيءُ ڪتاب به شاهه جي رسالي وانگر سنڌي ادب ۾ لازوال رهندو. اصل ۾ اهو ڪتاب اردو قصي ”افسانهء عجائب“ تان ورتل آهي، پر ٻنهي ڪتابن ۾ زمين آسمان جو فرق محسوس ٿئي ٿو. خود ”افسانهء عجائب“ به ”گل خندان“ اڳيان هيچ معلوم ٿئي ٿو.
هريسنگهه
سن 1885ع کان مسٽر هريسنگهه سکر واري 1889ع کان مسٽر پوڪر داس شڪارپور واري ڪتابن ڇپائڻ جو سلسلو چالو رکيو، تنهن ڪري ڪافي انداز ۾ اردو قصن جا ترجما ڪيا ويا. ان کان سواءِ عوامي آکاڻين تان پڻ قصا ٺاهي اشاعت هيٺ آندا ويا، جهڙوڪ ”ٽوپي پڳ“، ”ڪوئو ٻلي“، ”سس ننهن“ ۽ ”کچڻي ماني“ وغيره. نه فقط ايترو پر لوڪ ڪهاڻيون مثلاً سسئي پنهون، ليلا مجنون، عمر مارئي، دودو چنيسر، سهڻي ميهار ۽ مومل مينڌرو پڻ. ڪي نظم ۾ ڪي نثر ۾ شايع ڪيون ويون. جيئن وقت گذرندو ويو تيئن انگريزي ناول جا ڪتاب گهڻو ڪري ترجمي هيٺ آندا پئي ويا. پر انهن ترجمن ۾ گهڻا ترجما مرزا قليچ بيگ مرحوم ڪيا، جن مان ”راميل“ ”گلن جي ٽوڪري“ وڌيڪ آڳاٽا آهن. هن زماني ۾ آنجهاني مسٽر هريسنگهه ۽ مرزا صاحب مرحوم جيڪي ڪافي انداز ۾ ڪتاب ترجمو ڪرائي شايع ڪيا، ڏسڻ ۾ اچي ٿو ته اهي آهستي آهستي اڻ لڀ ٿيندا پيا وڃن. انهن ٻنهي صاحبن کان پوءِ حيدرآباد ۽ لاڙڪاڻي طرف پڻ ڪتابن ڇپجڻ جو آغاز ٿيو ۽ ڪافي تعداد ۾ انگريزي هندي ۽ اردو ڪتابن جا ترجما ظاهر ٿيڻ لڳا، جن ۾ اڪثريت ناولن جي هئي. مشهور ناول ”چندر ڪانتا“ سندس پنکڙين سميت اٽڪل 45 حصن ۾ شايع ٿيو، پر پورو ٿي نه سگهيو. ساڳئي پبلشر انگريزي ناول ”اسٽار آف منگريليا“ جو ترجمو بنام ”ستاري منسگريليا“ به ڇاپيو.
جاسوسي ناولَ
حيدرآباد ۾ مسٽر خوشيرام رينالڊ جي وڏن انگريزي ناولن ”جوزف ولمٽ“، ”ميري پرائيس“ ۽ ”لورز آف دي حرم“ وغيره جا ترجما ڪيا. ڏسڻ ۾ اچي ٿو ته سال 1915ع کان وٺـي جاسوسي ناولن جي ٻوڏ شروع ٿي وئي ۽ اهي سنڌ ۾ گهڻي قدر مقبول ٿيا. ”بدبخت هيرو“، ”موت جو پيغام“ ۽ ٻيا گهڻ ئي قسمن جا ڪيترائي ناول ادب جي ميدان ۾ ڌڙا ڌڙ اچڻ لڳا. ”چار درويش“ نالي اصل فارسي ڪتاب، جو امير خسرو جو لکيل هو، جو چوڻ ۾ اچي ٿو ته هن پنهنجي بيمار مرشد جي وندر لاءِ لکيو هو، جو کيس روزانو پڙهي ٻڌايو ويندو هو ۽ بفضل خداوند تعاليٰ قصو به اختتام کي پهتو ته سندس مرشد به بلڪل عافيت حاصل ڪئي. اهوئي سبب آهي جو چوڻ ۾ اچي ٿو ته ”چار درويش“ قصو جيڪڏهن ڪنهن به مريض کي پڙهي ٻڌايو ويندو ته کيس شفا ٿيندي. اهو قصو اردوءَ وارن ترجمو ڪيو، جنهن تان وري ماستر واحد بخش شڪارپوريءَ سنڌيءِ ۾ ترجمو ڪيو. ”گل بڪاولي“ قصو جو پڻ اصل فارسيءَ تان اردو ۾ ترجمو ڪيو ويو هو، ان جو پڻ ماستر احمد خان تڳيو خان جلباڻي سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪيو هو. ”امير حمزه“ اصل ۾ عربي ٻوليءَ جو قصو آهي، جيڪو اردوءَ ۾ ترجمو ڪيو ويو هو ۽ ان تان سنڌي زبان ۾ آندو ويو. امير حمزه جو ٽيون ۽ چوٿون جلد ماستر قاضي عبدالغفور هالائي ترجمو ڪيا. اهڙيءَ طرح ”الف ليليٰ“ ۽ ”حاتم طائي“ پڻ عربي قصا هئا، جيڪي پهريائين اردوءَ ۾ ۽ پوءِ سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪيا ويا. ”گل صنوبر“ ۽ ”سيف الملوڪ ۽ بديع الجمال“ پڻ فارسي مان اردوءَ ۾ ۽ ان تان سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪيا ويا. هن وقت تائين پراڻي قسم جي ناولن جو دؤر هلندو آيو، جن جي لکڻ جو ڪو خاص مقصد ڪونه هوندو هو. هنن ناولن مان مقصد رڳو ڪجهه اخلاق سڌارڻ جي هئي ۽ گهڻي قدر رڳو وندر هوندي هئي ۽ بس.
شيخ ابوالغيث بکري
سيد ابوالغيث بکري وڏي رتبي جو بزرگ ٿي گذريو. امير تيمور گورگانيءَ جي پوٽي، مرزا پير محمد، اُچ ۽ ملتان جا قلعا فتح ڪرڻ کان پوءِ سنڌ ڏانهن اچڻ جو خيال ڪيو. اُچ کي تباهه ڪرڻ کان پوءِ ان بکر جي معزز ماڻهن کي حاضر ٿيڻ لاءِ قاصد موڪليو، جن حاضر ٿيڻ بدران جيسلمير ڏانهن هجرت ڪئي. فقط سيد ابوالغيث بکر مان اُچ وڃي مرزا پير محمد سان ملاقاتي ٿيو. مرزا، سيد صاحب کي ڏسي سروقد اُٿي بيٺو ۽ هن جي تمام گهڻي تعظيم ۽ آدرڀاءُ ڪيائين. جڏهن شاه صاحب مرزا کان موڪلائي بکر ڏي ٿي موٽيو، تڏهن مرزا پير محمد کيس هڪڙو عمدو گهوڙو، سروپاءَ ۽ ٻيون به قيمتي سوکڙيون ۽ نذرانا ڏنا ۽ الور جي پرڳڻو جاگير طور بخش ڪيائينس. اهڙيءَ طرح سنڌ امير تيمور جي اُڙدي جي لٽ مار ۽ غارتگريءَ کان بچي ويئي. ساڳيءَ طرح شيخ احمد جي چوڻ تي امير تيمور دهليءَ جي قيدين کي آزاد ڪيو هو. .
مومن بلو
مومن بُلو (انگريزي:Momin Bulo) سنڌي شاعر، صحافي ۽ ليکڪ هو. هن انگريزي ۽ سنڌي ٻوليءَ ۾ ڪتاب لکيا.
گڊ فرائيڊي
گڊ فرائيڊي يا مقدس جمعو عيسائي مذهب وارن جو عقيدو آهي تہ عيسي مسيح کي جمعي ڏينهن صليب تي چاڙھيو ويو هو، تنھنڪري اھي ان ڏينھن کي ايسٽر وارو جمعو سڏي عيسي مسيح جي موت کي ياد ڪندا آھن.گرجا گھرن ۾ وڃي عبادت ڪندا آهن ء ان ڏينھن جو غم ڪندا آهن. اھو ڏينهن انجيل طرفان مخصوص ناھي ڪيل.انھن جي عقيدي مطابق جيڪو عيسائي چاھي تہ گرجا ۾ وڃي شڪر گذاري جي دعا ڪري پنھنجي ان مذھبي خدا(عيسي مسيح) جي موت ۽ صليب تي جان ڏيڻ واري منظر کي ياد ڪري، ۽ اتي ڳائيندي خدا جي ثنا ڪري پنھنجي خدا جي صليبي موت جو پيغام ڏئي ان مقدس جمعي کي ان طرح ملھائي سگھي ٿو. پوري دنيا ۾ عيسائي اپريل جي مهيني ۾ ايسٽر کان اڳ جمعي کي گڊ فرائيڊي چئي ملھائيندا آھن ان ڏينھن عيسي مسيح کي بيت المقدس ۾ صليب تي چاڙھيو ويو هو. ان ڏينھن ھڪ روايتي جلوس بيت المقدس۾ ڪڍيو ويندو آهي جنھن ۾ ھزارين عيسائي شرڪت ڪندا آهن. ان جلوس ۾ ماڻھو ڪاٺي جا صليب کڻي انھن گھٽين مان گذرندا آھن جتان عيسي مسيح کي گذاريو ويو هو. ان رستي کي ويا ڊولو روسا  يا ڏکن جو رستو چوندا آهن. جلوس چرچ آف د ھولي سيپلڪر تي گڏ ٿيندو آهي جنھن جاء تي عيسي مسيح کي صليب تي چاڙھيو ويو هو.
thumb|عيسي مسيح جي صليب تي چڙھڻ جو منظر ڏيکاريندڙ تصوير جيڪا سورھين صدي عيسويءَ ۾ ٿيوفينز ڪريٽن ٺاھي عيسائين جو عقيدو آهي تہ صليب تي چڙھڻ کان پوءِ عيسي مسيح ٻيھر آچر ڏينهن زندہ ٿيو ھو تنھنڪري اھي ان ڏينھن ايسٽر سنڊي يا گڊ سنڊي ملھائيندا آھن.