cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پائي وائي پائي وزو
پائي وائي ۽ پائي وزو مرزا قليچ بيگ جو ڏندڪٿائي ڪھاڻين تي لکيل ھڪ ڪتاب آھي.ڊاءٽر تھمينہ مفتي ھن ڪتاب جي اڀياس تي ھڪ مضمون  ۾ لکي ٿي تہ: هن ننڍڙي ڪتاب ۾ ڇهه آکاڻيون ڏنل آهن، جن مان ٽن جو تعلق يوناني ڏندڪٿا (Greek Mythology) سان آهي ۽ ٻن جو تعلق انگريزي ادب (Fairy-tale)  سان آهي. پهرئين ڪهاڻي ”پائي وائي ۽ پائي وزو“ جو واسطو ننڍي کنڊ جي ڏند ڪٿا سان آهي. هي هڪ دلچسپ ۽ وڻندڙ قصو آهي. هن ۾ عشقيه پهلو نمايان طرح سان ناهي. ’پائي وائي‘ هڪ ننڍڙو نفيس سُڀاءُ وارو نينگر ۽ ’پائي وزو‘ نالي هڪ پکي جو ڪردار آهي، جو ’پائي وائي‘ لاءِ وڏي حادثي جو ڪارڻ ٿئي ٿو. هنن ٻنهي جو پاڻ ۾ ڏاڍو پيار آهي، پر موسمن جي مٽجڻ سان پکي جي اڏار ۽ ڪيفيتن کي ننڍو پائي وائي سمجهي نٿو سگهي. پنهنجي روزانه معمول موجب هو ٻيلي ۾ پائي وزو سان راند ڪندو ۽ اڳيان اُڏار ڪندڙ پکي سان هلندو رهي ٿو. جڏهن پائي وزو کي پنهنجن ساٿي پکيئڙين جو ولر ملي ٿو، ته هو پنهنجي دوست پائي وائي کي اڪيلو گهاٽي ٻيلي ۾ ڇڏي وڃي ٿو. ننڍڙو پائي وئي رستو ڀُلجي وڃي ٿو ۽ باندرن جي ٽولي کي هٿ اچي ٿو. باندر کيس پالي وڏو ڪن ٿا. هن قصي جو ٻيو حصو پائي وائيءَ جو بادشاهه جي محل تائين پهچڻ ۽ پوءِ سندس ذهانت ۽ فرمانبرداريءَ کان هر ڪنهن جو متاثر ٿيڻ آهي. راڻي مٿس مهربان ٿئي ٿي. پائي وائيءَ کي پنهنجي حاضري ۾ هڪ خاص خادم جي حيثيت ۾ رکي ٿي. نيٺ ماحول جي تبديليءَ ۽ توجهه سان هُو انساني قدرن ۽ سڀاءُ کي سمجهي ٿو ۽ سمجهي ٿو ته هو انسان آهي. باندر نه. هندستان جو بادشاهه اعلان ڪري ٿو ته جيڪو بنگال جي شينهن سان مقابلو ڪري اُن کي ماري وجهندو ۽ مقابلو کٽندو، اُهو منهنجي ڌيءَ سان لانئون لهندو. خوفناڪ درندن جي انسانن سان خوني ويڙهه ماضي جي ظالمانه روايتن جي ياد ڏياري ٿي. ابتدا ۾ غلامن جي ويڙهه طاقتور سان ۽ خوفناڪ درندن سان ڪرائي حاڪم خوش ٿيندا هئا. اُن مان ظاهر ٿئي ٿو ته ڪمزور کي جيئڻ جو حق به حاصل نه هو. وقت گذرڻ سان، پنهنجين حڪومتن کي قائم رکڻ لاءِ هو شهزادين ۽ راڻين لاءِ طاقتور ۽ جنگجو ور حاصل ڪرڻ لاءِ اهڙا مقابلا ڪرائيندا هئا. اهڙن قصن ۾ تجسس ۽ خوف وارو پهلو نمايان هوندو آهي، جنهن جا مثال ڊاڪٽر تھمينہ مفتي هيٺين طرح ڏنا آهن.
تجسس ۽ منظر نگاري جو مثال
”ماڻهو حيرت ۾ پئجي ويا. ڏاڍي فڪر ۽ انتظار ۾ بيهي نهارڻ لڳا. ويهه ڀيرا شينهن ۽ پائي وائي هڪ ٻئي تي سانباها ۽ وار ڪيا، پر اڃا تائين ڪنهن به هڪڙي ٻئي کي نه ضربيو. نيٺ پائي وزو کي چڱو وجهه مليو. اوچتو ٽپ ڏيئي شينهن تي چڙهي ويٺو. کٻي هٿ سان ڪنڌ جي وارن مان کڻي ورتائينس ۽ سڄي هٿ سان خنجر ڪڍي هن جي ڪلهن جي وچان ڳن تائين لنگهائي ڏنائين. شينهن ڪاوڙ ۾ سور کان قهر جون گوڙيون ڪرڻ لڳو. ڏاڍي ڇوهه مان دشمن کي پٺن تي کڻي، ميدان تي ٽپي، نيٺ ڦڙهه تي ڪري پيو ۽ مري ويو.“
احساسن جي اظهار جو مثال
”گنگا ندي، جنهن کي ڏسي هن جي دل ٽپا ڏيڻ لڳي، اُتي هن کي پنهنجا ننڍي هوندي جا وٿاڻ، اُهي ساڳيون گاهن جون وِيون ۽ انبن جا گهاٽا وڻ ۽ گهاٽ ڏسڻ ۾ آيا. ڀانيائين ته خواب ٿو لهان. هلندو هلندو هڪي ڀنگيءَ وٽ آيو، جنهن جي اڳيان هڪڙو باغيچو هو. اڃا انهيءَ ڀنگيءَ جي در وٽ آيو ته اُتي اکين مان ڳوڙها ڪِري پيس.“ هن قصي ۾ سونهن ۽ فطرت جي ويجهو ٿيڻ جو اُتساهه ملي ٿو ۽ احساس پڻ جاڳي ٿو.
سونهن ۽ فطرت نگاري جو مثال
آکاڻي، داستان، قصي، ناول، ڊراما ۽ ڪهاڻي ۾ مٿين عنصرن جو هجڻ لازم آهي، نه ته تخليقي عمل ٻُسو ۽ بي جان ٿي پوندو. ”گهر کان وٺي ندي تائين گاهه جي ساوڪ لڳي پيئي هوندي هئي. اُن جي وچ ڌاري تمام جهونن انبن جي وڻن جو جهرمٽ بيٺل هو، جنهن جي هيٺان آرڙهه جي ڏينهن ۾ مزي جهڙي ٿڌي ڇانور رهندي هئي.“ هن قصي ۾ گنگا ندي، گهاٽن ٻيلن، سهڻن پکين، مشهور شهرن، بنگال ڪلڪتي جو ذڪر ملي ٿو. اصلوڪي سنڌي ٻوليءَ جو هڳاءُ ۽ بيان جو انداز مرزا صاحب جي تخليقي حسن ۽ ادبي دسترس کي ظاهر ڪري ٿو. ’سوني سامونڊي پري‘، ’جنڙن جي ٽوپي‘ تصوراتي آهن. جادوءَ جا ڪرشما، جن، سونو گهوڙو، حيرت انگيز واقعن، جيئن بگهڙ مان انساني روپ وٺڻ وري مختلف روپ ڌاريندي ٻيڙي ٿي پوڻ وغيره قصي ۾ نهايت دلچسپي پيدا ڪن ٿا.
پنڊورا ۽ عجيب پيتي
دنيا جي ادب ۾ ’ڏند ڪٿا‘ جي اهميت ان ڪري آهي، جو اُن ۾ انساني جذبن ۽ امنگن، اُڌمن ۽ آسن ۽ انيڪ نفسياتي نڪتن جي اپٽار ملي ٿي. هن ڪٿا ۾ پنڊورا اُها عجيب پيتي کولي ٿي ۽ دنيا ۾ مصيبت ۽ ڏک پيدا ٿئي ٿو. هن ۾ ڪردارن جا نالا ۽ ماحول اُهوئي يعني اصلوڪو آهي.
بادشاهه ميڊاز
هن ڏند ڪٿا کي يوناني ۽ رومن ادب ۾ ڪلاسڪ جي حيثيت حاصل آهي، جا بنيادي طرح يونان سان واسطو رکي ٿي. هن جو موضوع لالچ ۽ حرص آهي، خاص طرح سان سون سان پيار رکندڙ هڪ بادشاهه جي ڪهاڻي آهي، جا مرزا صاحب اُلٿو ڪئي آهي. ڪردارن ۾ سون ٻائي ميڊاز جي ڌي آهي. سون اِهڙي شيءِ ناهي، جنهن سان انسان جون سڀ گهرجون پوريون ٿي سگهن. مٿيون مرڪزي خيال هن ڪهاڻيءَ ۾ سمايل آهي.
ڪارڙا (يو سي)
يو سي 11 ڪارڙا سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا ميروخان تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي ميروخان جي يو سي 6 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 26,202 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ ڳوٺ ڪارڙا ھڪ وڏو ڳوٺ جنھن جي آبادي 2,346 ۽ ان يو سي جو صدرمقام آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ کھاوڙ، ڪارڙا، سيد، کوسا، مگسي، بروھي،  سھاڳ، سيد ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي ڳوٺن ۾ ڳوٺ ڪارڙا، ڀرمي، ڳوٺ غلام قادر مگسي، ڪنڊي، ڳوٺ گاھي ڀٽو ، گولو واھ، ڳوٺ غلام حيدر مگسي، ڇوڙي، ٿرڙي ڌپ،  شامل آهن.
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين شفيق احمد کھاوڙ ۽ وائيس چيئرمين نظر حسين مگسي چونڊجي آيا جيڪي پيپلزپارٽي جا اميدوار ھيا. ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ غلام قادر مگسي جو غلام مجتبي مگسي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو.
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري ۽ مڊل تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھي يو سي شھدادڪوٽ قمبر روڊ تي واقع آهي. ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
پٽيل اکيون پوريل اکيون
پٽيل اکيون ۽ پوريل اکيون مرزا قليچ بيگ جي ڪتاب جو نالو آهي. ڊاڪٽر تھمينہ مفتي مطابق ھن ڪتاب ۾ پٽيل اکيون ۽ پوريل اکيون هڪ مضمون آهي، ٻيو آکاڻي ”سگهڙ پائي ۽ ڇيڳرائي“ ۽ ٽين آکاڻي ”مصيبت جي وقت صبر ۽ تحمل“ جي نالي سان ڏنل آهي، جيڪي انگريزي ادب تان ورتل آهن، جن جو اصل ڏنل نه آهي. ”پٽيل اکيون ۽ پوريل اکيون“ هڪ سهڻو مضمون آهي، جنهن جو موضوع سنڌ جي فطري سونهن آهي. هي مضمون استاد ۽ شاگرد جي وچ ۾ مڪالمو آهي ۽ اُهو مڪالمو، جنهن جي فني هيئت مضمون واري آهي. هن ۾ مڪالمن جي هئڻ ڪري دلچسپيءَ جو پهلو نمايان آهي. اهڙي علمي ۽ سائنسي موضوع رکندڙ مضمون کي اسڪول ۽ ڪاليج جي سطح تي سنڌيءَ جي ڪورس تي رکي سگهجي ٿو. هن مضمون ۾ پکين، ساين ولين، جهنگلي گُلن گاهن، جبلن ۽ ٽڪرين، نانگن، ڪوڏين، ڪڪرن ۽ سنڌو درياءَ جي ڪنارن جي ساوڪ جو ذڪر ٿيل آهي. هن مضمون جو تت هي آهي ته ”دنيا ۾ هڪڙو ماڻهو اکيون پٽي ٿو هلي ۽ ٻيو اکيون پوري ٿو هلي. هڪڙو گهڻو ئي ڪي ڏسي وائسي سگهي ٿو ۽ ٻيو ڪجهه به ڪين ٿو ڏسي ۽ ڄاڻي.“ هن مضمون ۾ موضوع کي جنهن ترتيب سان تحرير ڪيو ويو آهي، اُهو مرزا صاحب جي اظهار جي قوت جو مظهر آهي. هن ۾ ڪتب آندل نج ٻوليءَ، اُن جي ذريعي اُڀاريل سونهن جو احساس، تشبيهن ۽ چونڊيل لفظن ۾ برملا محسوس ڪري سگهجي ٿو. مضمون مان چند ورتل سٽون ٻوليءَ جي اصلوڪي رنگ ۽ سادگيءَ ۽ رنگينيءَ کي پيش ڪن ٿيون. ”اُها بي پاڙي ول اَٿئي. اِها اُن لاءِ مشهور آهي ته پنهنجي منهن نه ٿيندي آهي، پر ٻين وڻن تي ٿيندي آهي. اُنهن جي پنن ۽ ٽارين مان رس ۽ پاڻي پي وڌندي ۽ پکڙندي ويندي آهي، جنهن ڪري اُهو وڻ سڪي ويندو آهي، پر پاڻ تازي رهندي ايندي آهي. پاڻيءَ جي بدران اُها هوا تي به جي سگهندي آهي. عشق پيچ به اِنهيءَ قسم جي هڪڙي ول آهي.“ هن ڪتاب جي ٻي ڪهاڻي ”سگهڙ پائي ۽ ڇيڳرائي“ هڪ نصيحت ڀريل آکاڻي آهي. هن جا ڪردار مقامي آهن. هن ۾ تصوراتي ڪردار پڻ آهن، جيئن پريون وعيره. ٽين ڪهاڻي آهي ”مصيبت جي وقت صبر ۽ تحمل“ هن ۾ ڪردارن جا نالا ۽ ماحول اصل ترجمي وارا آهن. هي ڪهاڻي انساني جاکوڙ ۽ محنت جي ڪاهڻي آهي. انگلينڊ جي ٻهراڙيءَ جي پس منظر ۾ هي آکاڻي لکيل آهي، جنهن ۾ انگريزن جي سامونڊي سفر سان رغبت ظاهر ٿئي ٿي. هن ڪهاڻيءَ ۾ ڀونچ سمنڊ جي مسافري، موراڪو شهر ۽ جبرالٽر جو ذڪر اچي ٿو. هن آکاڻي جو مقصد مصيبت ۾ ڪيئن صبر ڪجي. تنهن جي باري ۾ نصيحت ٿيل آهي. ننڍن وڏن لاءِ هن ۾ وڏو مقصد سمايل آهي. ڊاڪٽر تھمينہ مفتي وڌيڪ لکي ٿي تہ:هن ڪتاب ۾ شامل ٻاراڻين آکاڻين کي ڌار ڪري ۽ معلوماتي مضمون کي جدا ڪري ڇپائجي. هونئن به مرزا صاحب ڪيترائي مضمون ترجما ڪيا آهن، جن جو تعداد ٽيويھ آهي ۽ اُهي منگهارام ملڪاڻي پنهنجي ڪتاب ”سنڌي نثر جي تاريخ“ ۾ (ص 188) تي درج ڪيا آهن. مرزا صاحب جي ڪيترين ئي تحريرن کي اهڙي نموني ۾ ڇپرايو ويو آهي، جو تاثر اهو ملي ٿو ته اِهوئي ٻارن لاء ڇپيل مواد آهي، پر حقيقت ۾ ائين ناهي. مثلاً ”شهزادي قدم برگ“ ۽ ”وامق عذرا“ جي ڪتابڙن اڳيان ۽ پويان هڪ ننڍي نينگر، لالٽين کنيو گوڏن ڀر ويٺل آهي ۽ پويان رسالي ”گل ڦل“ جو اشتهار ڏنل آهي، جنهن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اِهي ٻارن لاءِ آهن، پر حقيقت ۾ اِهي عشقيه موضوع رکندڙ قصي نما آکاڻيون آهن، تنهن ڪري اهڙي مواد جي لاءِ ويچار جي ضرورت آهي، ته جيئن موضوعن جي حوالي سان مواد کي پنهنجن پنهنجن خانن ۾ رکي سگھجي.
حوالا
زمرو:ڪتاب
اوستا
اوستا جي معنيٰ آهي ”مول“ (Text)، ۽ ”زند“ ان جي شرح يا ٽيڪا (Commentary) آهي. انهيءَ سبب پارسي لوڪ اصل چوندا هئا ”اوستا وزند“. جن يوروپي عالمن اول انهيءَ ڌرمي پستڪن جو اڀياس ڪيو، تن نالو ڦيرائي ڪيو ”زنداوستا“.
غيبي ديرو 6 چڪ 14
ديھ غيبي ديرو جاگير 6 چڪ 14  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جنھن ۾ ڪوبہ ڳوٺ يا وسندي ڪانہ آھي. بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود ھن ديھ جي 1986ع تائين واري نقشي مطابق ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ غيبي ديرو 6 چڪ 17 ۽ اوڀر ۾ ديھ غيبي ديرو 6 چڪ 1، ڏکڻ ۾ ديھ غيبي ديرو 6 چڪ 13 ۽ اولھ ۾ ديھ غيبي ديرو 6 چڪ 15 واقع ھئا. ھاڻ جي حدبندين مطابق ھن ديھ جي اتر ۾ جاگير 1، اوڀر ۾ جاگير 2 ، ڏکڻ ۾ جاگير 3 ۽ اولھ ۾ ديھ ڪوھستان واقع آھن. ھن ديھ جي مڪمل سروي ٿيل آهي جنھن مطابق ديھ ۾ ڪل 640 بلاڪ واقع آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
شريڪ (فلم)
شريڪ (Shrek) هڪ 2001 جي آمريڪي ڪمپيوٽر اينيميٽڊ مزاحيه فلم آهي جنهن جو بنياد وليم اسٽيگ جي سا نالي 1990 جي افسانوي تصويري ڪتاب تي آهي.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:آمريڪي فلمون زمرو:انگريزي ٻولي جون فلمون
ڳؤنٽ
هندو ماڻھو ڪن ڪارجن مھل ڳؤنٽ ڪم آڻيندا آهن. اهو ”ڳؤنٽ“ اصل ۾ آهي سنسڪرت لفظ گوموتر (Gaomutar) يعني گانءِ جو مٽ، جنھن جي بدران پارسي چون گومز (Gomez) ۽ اهو ڪن پارسين جو نالو بہ آهي. آڳاٽن آرين گانءِ جي ڇيڻي ۽ ڳؤنٽ ۾ ڪيترا ئي گڻ ڏٺا، تنھنڪري انهن جي ڪم آڻڻ جو رواج وڌائون، ڊاڪٽر مارٽن هاگ چوي ٿو تہ يورپ ۾ هارين نارين جا ويج ڳؤنٽ ۽ ڇيڻو عام طرح دوا طور ڪم آڻيندا آهن.
حوالا
زمرو:ڀارت زمرو:سنڌ زمرو:تاريخ زمرو:مذهب
موريتانيا
موريطانيا, موريتانيه ، ماريطانيہ، ماريٽينيا جو سرڪاري نالو اسلامي جمهوريه موريطانيا آھي. آفريڪا جي اتر اولھ ۾ واقع آهي جنھن کي آفريڪا ۾ مغرب پڻ چوندا آهن. آفريڪا جو پکيڙ ۾ يارھون وڏو ملڪ آهي جنھن جي اولھ ۾ ايٽلانٽڪ سمنڊ، اتر ۽ اتر-اوڀر ۾ ويسٽرن صحارا، اتر-اوڀر ۾ ٻيو ملڪ الجيريا ، اوڀر ۽ ڏکڻ-اوڀر ۾ مالي ۽ ڏکڻ-اولھ ۾ سينيگال واقع آهي. ملڪ تي اھو نالو قديم دور جي ٽين صدي قبل مسيح کان ستين صدي عيسويءَ تائين قائم رھندڙ بربرن جي موريطانيا جي بادشاھت تان رکيو ويو. ھن ملڪ جي لڳ ڀڳ 90 سيڪڙو پکيڙ صحارا رڻپٽ تي مشتمل آهي ان جي ڪري آبادي ان جي ڏاکڻي حصي ۾ مرڪوز آھي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر نوئاڪچوٽ آھي جيڪو اينٽلاٽڪ سمنڊ جي ڪناري تي واقع آهي. ملڪ جي آبادي جو ٽيون حصو ھن شھر ۾ رھي ٿو.
تفصيلي تعارف
thumb|نوئاڪچوٽ جي ھڪ مسجد ھن ملڪ کي اھو نالو بربر نسل جي ماڻهن جي بادشاھت مان مليو جيڪا 3 صدي قبل مسيح کان ستين صدي عيسويءَ تائين قائم رهي جيڪا مراڪش۽ الجيريا تائين ڦھليل ھئي. ملڪ جو 90 سيڪڙو حصو صحارا تي مشتمل آهي ان ڪري آبادي ڏکڻ طرف رھي ٿي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ نوئاڪچوٽ آهي جيڪو ائٽلانٽڪ جي ساحل تي واقع آهي  جتي ملڪ جي آبادي جو ٽيون حصو رھي ٿو. ھي ملڪ جو وڏي ۾وڏو شهر آهي
thumb|سيدي اولد چيخ عبداللهي
معيشيت
thumb|ادرار جو ھڪ مور خاندان
ماريطانيہ جي اڪثريت ۾ آبادي زراعت ۽ چوپائي مال تي مدار رکندڙ آهي پر پوء به خانہ بدوش سوڪھڙي (drought) واري حالت ۾ روزگار لاءِ شھرن جو رخ ڪندا آهن جيئن 70 ۽ 80 جي ڏھاڪن واري سوڪھڙي ۾ ٿيو ھو.ماريطانيہ ۾ ڪچي لوھ (iron ore) جا وڏا ذخيرا آهن جيڪي ان جي برآمدن جو لڳ ڀڳ 50 سيڪڙو آھن.ماريطانيہ جو قومي ساحلي ڪنارو دنيا جي  وافر مڇي وارن علائقن ۾ شامل آهي. ملڪ جي پھرين اونھي پاڻي واري بندرگاھ جو نالو نوئاڪچوٽ (Nouakchott) آھي جنھن جي شروعات 1986 ۾ ٿي.
thumb|نوئاڪچوٽ ۾ اٺن جي بازار
thumb|right thumb|Mountains in the [[Adrar Region|Adrar region. Desert scenes are characteristic of the Mauritanian landscape.]] thumb|[[Bareina, a village in southwestern Mauritania]]
10 ربيع الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الاول
ڳوٺ ڳاها
ڳوٺ ڳاها (انگريزي:Village Gaha) سنڌ جي سمن جي راڄ جي سورمي ۽ ڄام نظام الدين سمو جي حڪمراني دوران سندس سپھ سالار ۽ وزيراعظم جي عهدي تي فائز رهندڙ شهيد دولھ دريا خان جو ڳوٺ رهيو. جيڪو ڳاها پرڳڻي جو مرڪز هو.
نالو
ڳاها تي نالو ڳاها ڪيئن پيو اهو تاريخ ۾ اڻ جوابيل سوال رهندو پر مورخ ڊاڪٽر نياز عباسي جي خيال موجب نالو ڳاها قبيلي جي پٺيان پيل ڀانئجي ٿو. عزيز ڪنگراڻي پڻ ان راءِ جو آهي تہ ڳاها قبيلو سماٽ قبيلو آهي ممڪن آهي ته هتي ڳاها قبيلو آباد هجي ۽ انڪري مٿس نالو ڳاها پيو. ڳاها دولھ دريا خان جو ڳوٺ هو. ڳوٺ تي نالو شايد ڳاها قبيلي جي رهائش جي ڪري پيل ڀانئجي ٿو. بهرحال سنڌ جي سمورين تاريخن  شهيد دولھ دريا خان جي ٻن ڳوٺن جو ذڪر ڪيو ويو آهي. هڪ ٽلٽي ٻيو ڳوٺ ڳاها. دولھ دريا خان جي ٻنهي ڳوٺن ۾ رهائش ٻُڌائي وئي آهي. ڳاها ۾ کيس ڄام نظام الدين سمو عرف ڄام نندو طرفان جاگير عطا ٿيل هئي.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
آشا ڀوسلي
آشا ڀوسلي (انگريزي: Asha Bhosle، [جنم: 8 سيپٽمبر 1933ع]) ھندستان جي مشھور گلوڪارہ آھي جنھن ھندستان جي فلمن لاءِ پس پردہ سنگيتڪار (Playback Singer) طور ھزارين گانا ڳايا آھن. آشا جو شمار ننڍي کنڊ جي انتھائي ڪامياب ۽ مقبول ترين ڳائڻين ۾ ٿئي ٿو. ھن جي سنگيت جو سفر اٺن ڏھاڪن تي مشتمل آھي جنھن ۾ ھن ھنديءَ سميت ھندستان جي مختلف ٻولين ۾ پنھنجي آواز جو جادو جاڳايو آھي. آواز جي ميٺاڄ، موسيقيءَ جي ڄاڻ ۽ پنھنجي فن سان محبت سبب سندس گيت نہ فقط ھندستان پر دنيا جي ڪنڊڪڙڇ ۾ عوامي پذيرائي حاصل ڪري چڪا آھن.
سندس فن جي مڃتا طور کيس ڪيترن ئي انعامن ۽ اعزازن سان نوازيو ويو آھي جن ۾ ٻہ قومي فلمي ايوارڊ، چار بنگالي صحافتي تنظيم جا ايوارڊ، 18 مھاراشٽر فلم ايوارڊ، 9 فلم فيئر ايوارڊ ۽ ست بھترين پس پردہ ڳائڻيءَ جا فلم فيئر ايوارڊ شامل آھن. 2000ع ۾ کيس ھندستاني سئنيما جي وڏي ۾ وڏي دادا صاحب ڦلڪي ايوارڊ حاصل ڪرڻ جو اعزاز مليو. 2008ع ۾ ڀارت سرڪار پاران کيس پدما وڀوشن (Padma Vibhushan) ايوارڊ ڏنو ويو. ھي ڀارت جو ٻيو وڏو شھري اعزاز آھي. دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ فلمي گيت ڳائيندڙ گلوڪارہ طور سندس نالو گنيز بڪ آف ورلڊ رڪارڊ ۾ شامل آھي.
آشا ڀوسلي ننڍي کنڊ جي مشھور گلوڪارہ لتا منگيشڪر جي ڀيڻ آھي. ھن نہ فقط فلمي گيت ڳايا آھن پر ڪيترائي  غزل، ڀڄن، قواليون، لوڪ گيت ۽ رابندر ٽئگور جا بنگالي گيت پڻ ڳايا آھن. کيس ھندستان جي ڪلاسيڪي موسيقيءَ تي بہ چڱو ملڪو حاصل آھي. 2013ع ۾ ھن ھڪ اداڪارہ طور فلم مائي ۾ ڪم ڪيو جنھن کي ڪافي ساراھيو ويو.
ننڍپڻ ۽ فن جو ابتدائي سفر
آشا ڀوسلي جو جنم 1933ع ۾ سانگلي رياست (ھاڻي مھاراشٽر) جي ھڪ ننڍي ڳوٺ ۾ ٿيو. سندس پيءُ پنڊت ديناناٿ منگيشڪر مرهٽي ڪلاسيڪي راڳ جو ڄاڻو هو ۽ مقامي ٿيٽر ۾ اداڪاري به ڪندو هو. هو ماسٽر دينا جي نالي سان مشهور هو. آشا جي ماءُ جو نالو شيوانتي هو جنهن جو واسطو گجرات سان هو. آشا اڃا نون سالن جي مس ھئي تہ سندس والد پرلوڪ پڌاريو. سندس ڪٽنب پھريائين پوني ۽ ڪوھلا پور ۽ پوءِ بمبئي (ھاڻي ممبئي) ۾ لڏي اچي ويٺو. ممبئي ۾ پنھنجي ڪٽنب جي پيٽ گذر لاءِ آشا ۽ سندس وڏي ڀيڻ لتا فلمن ۾ ڳائڻ ۽ اداڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو. آشا پھريون فلمي گيت مرھٺي فلم ماجھا بال لاءِ 1943ع ۾ رڪارڊ ڪرايو. ھن فلم جي موسيقي دتا ديوجيڪر (Datta Davjekar) ترتيب ڏني ھئي. فلم چنريا (1948ع) سندس پھرين ھندي فلم ھئي جنھن ۾ کيس ڳائڻ جو موقعو مليو. اھو گانو ھن ٻين فنڪارائن سان ملي ڳايو ھو. اڪيلي سر ھن ھندي فلم رات ڪي راني (1949ع) ۾ ڳائڻ سان پنھنجي فني سفر جي شروعات ڪئي. 16 سالن جي عمر ۾ ھن گنپترائو ڀوسلي سان شادي ڪئي. سندس گھر واري جي ان وقت عمر 31 سال ھئي، يعني ھو پنھنجي پتنيءَ کان عمر ۾ ٻيڻو ھو.
سنگيت جو سفر
1950ع واري ڏھاڪي ۾ ھن مختلف ھندي فلمن لاءِ پنھنجا گانا رڪارڊ ڪرايا پر انھن مان اڪثر سستين ۽ گھٽ معيار وارين فلمن جا گانا ھئا. ھن جي شروع وارن گانن جون ڌنون موسيقار اي آر رحمان، سجاد حسين ۽ غلام محمد ترتيب ڏنيون پر اھي گانا ڪو خاص ٻوٽو نہ ٻاري سگھيا. فلم سنگدل (1952ع)، پرينيتا (1953ع) ۽ خاص طور تي بوٽ پالش (1954ع) جھڙين فلمن ۾ ڳائڻ سان ھن کي ڪجه مڃتا ملي. 1956ع ۾ او پي نير (ُO.P. Nayyer) کيس پنھنجي فلم سي آئي ڊي ۾ ڳائڻ جو موقعو ڏنو. 1957ع ۾ فلم نيا دور ۾ محمد رفيع سان ڳايل سندس دوگانا ”مانگ ڪي ساٿ تمھارا“، ”ساٿي ھاٿ بڙھانا“ ۽ ”اُڙين جب جب زلفين تيري“  ھن کي چڱي مقبوليت ڏني. ھي اھو دور ھو جڏھن گيتا دت، شمشاد بيگم ۽ لتا منگيشڪر جھڙيون وڏيون ڳائڻيون ھندستان جي فلمي دنيا تي راڄ ڪري رھيون ھيون ۽ سندن مقابلي ۾ ٻين نين ڳائڻين کي موقعو ۽ مقبوليت ملڻ ڪافي ڏکيو ڪم ھو. پر آشا 1960ع واري ڏھاڪي ۾ چڱو نالو ڪڍيو. انھيءَ دور ۾ ھن فلم گمراھ (1963ع)، وقت (1965ع)، ھمراز (1967ع)، آدمي اور انسان (1966ع)، تيسري منزل (1966ع)، ڌنڌ (1973ع) ۽ ٻين ڪيترين ئي فلمن لاءِ پنھنجي آواز جو جادو جاڳايو. فلم ڪاروان (1971ع) ۽ فلم ڊان (1978ع) لاءِ ڳايل سندس گيتن ڪافي مقبوليت حاصل ڪئي. 1980ع واري ڏھاڪي ۾ ھن فلمي غزل ڳائڻ شروع ڪيا جن کيس مقبوليت جي بلندين تي پھچائي ڇڏيو. خاص طور تي فلم امرائو جان لاءِ ڳايل سندس غزل ”دل چيز ڪيا ھئي“، ”ان آنکون ڪي مستي مين“، ”يہ ڪيا جگھ ھئي دوستو“ ۽ ”جستجو جس ڪي ٿي“ ڪاميابيءَ جا سڀئي رڪارڊ ٽوڙي ڇڏيا. انھن غزلن ڳائڻ جي ڪري کيس پھريون قومي فلم ايوارڊ مليو. 1987ع ۾ ھن فلم اجازت لاءِ مشھور غزل ”ميرا ڪڇ سامان“ ڳايو جنھن تي کيس ٻيو قومي فلم ايوارڊ مليو.
1995ع ۾ ھن رنگيلا فلم جا مشھور گانا ”تنھا تنھا“ ۽ ”رنگيلا ري“ رڪارڊ ڪرايا. 2000ع واري ڏھاڪي ۾  فلم لگان (2001ع) جو سندس ڳايل گانو ”راڌا ڪيسي نہ جلي“، فلم پيار توني ڪيا ڪيا جو گانو ”ڪمبخت عشق“، فلم في الحال (2002ع) جو گانو ”يہ لمحا“  ۽ فلم  لڪي  (2005ع) جو گانو ”لڪي لپس“  ڪافي مشھور ٿيا. 2003ع ۾ سندس ڳايل ھندي گانن جو پھريون البم رليز ٿيو. 2010ع کان وٺي ھن ٽيليويزن جي ڪيترن ئي پروگرامن ۾ جج جا فرض انجام ڏنا آھن.
2013ع ۾، جڏھن ھن جي عمر 79 سال ھئي، ھن فلم مائي ۾ ھڪ پوڙھي ماءُ جو ڪردار ادا ڪيو جنھن کي بيماريءَ سبب سندس اولاد ڇڏي ٿو ڏئي. 2020ع ۾ ھن پنھنجو يو ٽيوب چينل ”آشا ڀوسلي آفيشل“ شروع ڪيو.
آشا ڀوسلي جو سنڌي گانو
آشا ڀوسلي ھنديءَ سميت لڳڀڳ ويھن ٻولين ۾ ڳايو آھي. ھن سنڌي فلم شل ڌيئر نہ ڄمن لاءِ ھڪ سنڌي گيت رڪارڊ ڪرايو ھو جنھن جا ٻول ھئا: آءُ اچي مل او منٺار، تنھنجي وڇوڙي ماري آھيان. ھي گيت گوورڌن ڀارتيءَ جو لکيل ھو. ھن فلم جي موسيقي سي ارجن ترتيب ڏني ھئي ۽ ھيءَ فلم ديپڪ آشا 1969ع ۾ ٺاھي ھئي.
جواني فر نھي آني 2 (فلم)
زمرو:اردو فلمون زمرو:پاڪستاني فلمون
11 ربيع الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الاول
پدماوتي
thumb|left|[[پدماوتي مندر| پدماوتي مندر، ٿروچنور]] پدماوتي هندو ديوي آهي. هوءَ لڪشمي جي اوتار آهي ، ايليمينٽل پراڪرتي جي هندو ديوي. پدماوتي سري وينڪٽيسورا جو ڪنسور ۽ ديوي مهالڪاشمي جو اوتار آهي. پدماويءَ جو نالو سنسڪرت لاءِ آهي ”هوءَ جيڪا ڪنول گُل (لوٽس) کان اڀري آئي“.
حوالا
زمرو:هندو ديويون
غيبي ديرو 6 چڪ 15
ديھ غيبي ديرو جاگير 6 چڪ 15  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جنھن ۾ ڪوبہ ڳوٺ يا وسندي ڪانہ آھي. بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود ھن ديھ جي 1986ع تائين واري نقشي مطابق ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ غيبي ديرو 6 شڪارگاھ 12 ۽ اوڀر ۾ ديھ غيبي ديرو 6 شڪارگاھ 14 ، ڏکڻ ۾ ديھ غيبي ديرو 6 شڪارگاھ 16 ۽ اولھ ۾ ديھ ڪوھستان واقع ھئا پر ھاڻي جي حدبندين مطابق اتر م جاگير 1، اوڀر ۾ ديھ ڪاروھر، اولھ ۾ ديھ ڪوھستان ۽ ڏکڻ ۾ جاگير 5 واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل سروي ٿيل آهي جنھن مطابق ديھ ۾ ڪل 682 بلاڪ واقع آهن.
9 ربيع الاول
اسلامي سيرت نگارن ۽ مورخن جو نبي پاڪ صلي الله عليه وسلم جي جنم جي ڏهاڙي ۽ ولادت جي مھيني تي باري ۾ اختلاف آهي. هي هڪ اهڙو اَمر آهي جنهن جو ڪارڻ پڻ آهي. ان جو سبب اهو آهي ته ڪنهن کي به هن پاڪ ۽ مبارڪ هستيءَ جي ايندڙ وقت ۽ شان جي باري علم نه هو. تنهنڪري سندن ولادت کي عام ٻارن وانگر سمجھيو ويو هو. امام الانبيا جناب حضرت محمد مصطفا ﷺ جي ڄمڻ جي تاريخ تي مسلمان محققن ۾ تمام گهڻو اختلاف آهي. ڪو 12 ربيع الاول چئي ٿو، ڪو 8 ته ڪو 9 ربيع الاول ته ڪي وري 10 محرم الحرام چون ٿا. پيران پير حضرت شيخ عبدالقار جيلاني جي مطابق نبي پاڪ حضرت ۾حمد مصطفا ﷺ جي ڄمڻ جي تاريخ 10 محرم الحرام آهي. پر هاڻي فلڪيات يا نجميات جي ماهرن جي تاريخي حوالن ۽ ثبوتن سان ثابت ڪيو آهي ته نبي پاڪ صلي الله عليه و سلم جي ڄمڻ جي تاريخ 9 ربيع الاول آهي.
پيدائشون
9 ربيع الاول پيغمبر اسلام جناب حضرت محمد صلي الله عليه وسلم جي 'ڄمڻ جو ڏهاڙو' آهي.
واقعا
مسلمان محقق، ماهر فلڪيات ۽ رياضيدان پنهنجي تحقيق سان ثابت ڪيو آهي ته سومر جو ڏينهن ربيع الاول جي نائين تاريخ ٿئي ٿو ۽ شمسي ڳڻپ جي حوالي سان 20 اپريل 571ع ٿئي ٿي. پاڻ سڳورن جي ولادت شعب بني ھاشم، ۾ ابو طالب کے گھر مڪي پاڪ ۾ ٿي هئي.
ابو القاسم سھیلي رحمت اللہ فرمائي ٿو: ”فلڪيات جي ماهرن جو چوڻ آهي ته پاڻ سڳورن صلي الله عليه و سلم جي ڄمڻ جو ڏينهن مبارڪ شمسي ڳڻپ جي حوالي سان 20 اپريل ٿئي ٿو.
پروفیسر محمد خضري رحمہ اللہ فرمائي ٿو: ”مرحوم محمود پاسشا، جيڪو مصر جو مشهور ماهر فلڪيات هو، ان گهڻا ئي ڪتاب ۽ تحقيقون ڇاپايون هيون، جيڪو 1885ع ۾ لاڏاڻو ڪري ويو، ان ثابت ڪيو هو ته پيغمبر اسلام حضرت محمد مصطفا صلي الله عليه و سلم جو جنم، صبح سويري 9 ربيع الاول بمطابق 20 اپريل 571ع تي ٿيو هو، جيڪو حادثه فيل جو پهريو ورهيه هو.“
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:اسلام زمرو:تاريخ زمرو:تواريخ زمرو:مذهب زمرو:ربيع الاول
هندن ۽ پارسين جو هڪ مکيه ديوتا
هندن ۽ پارسين جو هڪ مکيه ديوتا سورج، (سج) آهي، جو اصل ۾ آهي سنسڪرت لفظ سؤريا؛ پر هنديءَ ۾ سؤر به چون. انهيءَ ”سؤر“ لفظ جو اچار ايرانيءَ ۾ ڦيري ڪيائون خور، جنهن جي پٺيان ”شيد“ لفظ گڏي چون خورشيد (Khursheed) معنيٰ سج. رگ ويد ۾ سورج ديوتا جو ٻيو نالو آهي متر (Mitra)، جنهن جو اچار زنداوستا ۾ ”مٿر“ ۽ هاڻوڪي پارسيءَ ۾ آهي مهر معنيٰ ”سج“. هيءَ نهايت آڳاٽو نالو آهي. قديم رومن لوڪ (Romans) به سورج ديوتا کي پوڄيندا هئا، ۽ مٿرس (Mithras) ڪوٺيندا هئس. انگريزي لفظ( Mithraic, Mithraicism) وغيره انهيءَ ساڳئي سنسڪرت لفظ متر (ايراني ”مٿر“) مان ٺهيا آهن. هن مان ائين سمجهجي ٿو ته متر ديوتا (سورج) جي پوڄا جو رواج انهيءَ قديم زماني ۾ پيو، جنهن زماني ۾ سڀ آريا لوڪ (Aarians) ميرو پربت طرف گڏ رهندا هئا، ۽ ڇهن مهينن جي رات گذرڻ کانپوءِ سج ڏسڻ ۾ ايندو هون ته اُن کي ديوتا ڪري پوڄيندا هئا.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:ڀارت زمرو:مذهب
12 ربيع الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الاول
شو مندر جوهي
شِوَ مندر جوهي (انگريزيShiva Mandir Johi) جوهي شهر جو نهايت اهم ترين ۽ منفرد تاريخي ماڳ ۽ اثاثو آهي.
تعمير
مندر جي طرز تعمير نهايت منفرد آهي. اهڙي طرز تعمير واري مندر جو مثال سنڌ يا پاڪستان ۾ ملڻ مشڪل آهي. البت هن مندر جي طرز تعمير هندستان ۽ نيپال جي ڪن مندرن سان ملي ٿي يا مشابهت رکندڙ آهي. جوهي جي مندر جون ٻہ گنبذ نما اڏاوتون آهن. هڪ گول ۽ ننڍو گنبذ اٿس ۽ هڪ تمام اونچي گنبذ واري اڏاوت اٿس جنهن کي قُبِي سڏجي ٿو. مندر تمام وڏي ايراضي تي پکڙيل هو. هن کي ٻہ مُک دروازا هئا. هڪ اوڀر ۾ ٻيو ڏکڻ پاسي دروازو هوس. مندر جي تعمير ۾ پڪيون سرون، چيرولي ۽ لوھ ڪم آيل آهي. مندر جي مٿان بُت ٺهيل هئا جيڪي ننڌي کنڊ جي ورهاڱي کان پوءِ ٽوڙي ويا هئا. قبيءَ کي غور سان ڏسبو ته ان ۾ مستطيل خانن يا فريم نما تعمير ۾ اوتارن جون تصويرون چٽيل يا ٺهيل نظر اينديون.مندر جي تعمير نهايت مظبوط ٿيل آهي جنهن ڪري بي ڌياني هوندي به صفحہ هستي تي موجود آهي. مندر کي نقصان ضرور پهٿل آهي جو قبيءَ جي چوٽيءَ ۾ به ڏار نظر اچن ٿا.
فريسڪو چٽسالي
مندر جي ٻاهران سموريم ديوارن تي فريسڪو چٽسالي پڻ شاندار ٿيل آهي پر اها هاڻ ميسارجي چڪي آهي.مندر جي اندر گول گنبذ واري تعمير توڙي ديوارن سان پڻ نهايت خوبصورت فريسڪو چٽسالي ٿيل آهي. انهيءَ چٽسالي ۾ اوتارن شِوَ، گهڻيشا، پاروتي، وشنو، لڪشمي، ڪرشنا ۽ راڌا جون مختلف تصويرون چٽيل آهن. ڪٿ وشنو ستن منڌيون واري نانگ سان ٽيڪ ڏئي ويٺل ڏيکاريل آهي ته ڪٿ لڪشمي ساڻ چٽيل آهي. هن مندر ۾ ڪرشنا جون تصويرون وڌيڪ پينٽ ٿيل آهن. ڪٿي ستن منڍين واري نانگ کي ماريندي ته ڪٿي راڌا سان ڏيکاريو ويو آهي، ڪٿي بانسري سان ڳئون ڀرسان ڏيکاريل آهي، ڪٿي گوپين جي چاڏين منجهان مکڻ کڻندي ڏيکاريل آهي ته ڪٿي ندي يا تلاءُ ۾ وهنجندڙ گوپين جا ڪپڙا کڻي وڻ تي چڙهي ويل ڏيکاريل آهي ۽ ننگـيون گوپيون پاڻي ۾ بيهي کيس هٿ ٻڌي ڪپڙا واپس ڪرڻ لاءِ ٻاڏائيندو ڏيکاريل آهن.هن مندر ۾ شِوَ جي ننڍي (ڍڳو)، ڳئون به چثيل آهي ته عورتون ۽ اڏامندڙ پَرِيُون به پينٽ ٿيل آهن. پکين کان علاوه جوڳي ۽ جن ڀُوت به ڏيکاريل آهن. عورتون وڻن ۾ پينگھ تي لُڏندي نقش ٿيل آهن. مندر جي ديوارن تي انهن تصويرن کانسواءِ گلن ٻُوٽن جون ڊزائنون پڻ بهترين نموني نقش ٿيل آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:سنڌ ۾ مذهبي آثار زمرو: سنڌ ۾ هندو مندر
عيد مبارڪ
عيد مبارڪ (عيد مبارك، ঈদ মোবারক، فارسي/اردو: ، پشتو (اختر مبارک)ഈദ്‌ മുബാറക്‌، Ciid wanaagsan، ஈத் முபாரக்)  ھڪ ٻہ لفظي لفظ يا پيغام آھي جيڪو عيد الفطر يا عيد الاضحيٰ تي مسلمان ھڪ ٻئي کي ڏيندا آھن۔ ھي اردو، عربي، فارسي ۽ ترڪي سان گڏوگڏ پاڪستان ۽ بھارت جي ڪيترن ئي علاقائي ٻوليوں ۾ رائج آھي۔
ھيليسوما اينسيپس
ھيليسوما اينسيپس:Helisoma anceps: گھوگھيتو، : ڪوڏ جو قسم: عام طرح ان کي انگريزي ۾ two-ridge rams-horn سڏيو ويندو آهي.اھو ھڪ تازي پاڻي ۽ تازي ھوا ۾ رھندڙ گھوگھيتي snail جو قسم آھي
13 ربيع الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الاول
سوم
آڳاٽا آريا لوڪ سوم (Saom) نالي هڪ سفيد رس کي ديوتا ڪري پوڄيندا هئا. زنداوستا ۾ ”سوم“ جو اچار ”هوم-هئوم“(Haom) آهي. هتي به ”س“ کي ڦيرائي ”ھ“ ڪيو اٿن. اهڙيءَ ريت ٻين ڪن ديوتائن جا نالا جهڙا رگ ويد ۾ تهڙا پارسين جي زنداوستا ۾ آهن. انهن ديوتائن بابت ڏند ڪٿائون به ٻنهي ڌرمي پستڪن ۾ ساڳيون آهن.
گورک هل اسٽيشن
گورک هل اسٽيشن سنڌ جي حَسين ترين ۽ ٿڌي جابلو چوٽي آهي. کيرٿر جابلو سلسلي ۾ 5,689 فوٽ (1,734 ميٽر) جي اوچائي تي، دادو شهر کان 94 ڪلوميٽر (58 ميل) اتر اولهه ۾ گورک هل اسٽيشن ضلعي دادو، جوهي تعلقي ۾ واقع آهي. گورک هل اسٽيشن دادوءَ کان 92 ڪلوميٽر،جوهيءَ کان 74 ڪلوميٽر ۽واهي پانڌيءَ کان 50 ڪلوميٽر اولھ-اُتر طرف آهي. گرمين ۾ هت تمام گهڻي ٿڌي ۽ خوشگوار موسم ٿيندي آهي. هتي گورک ڊولپمينٽ اٿارٽي پاران ڪافي ترقياتي ڪم ڪيا ويا آهن. هت هوٽل ۽ رهائش لاءِ ريسٽورنٽ پڻ موجود آهي. واهي شهر مان گورک لاءِ نجي سواريءَ به موجود آهي.
گورک نالو
کورک نالي بابت نامياري محقق تاج صحرائي موجب کورک تي نالو  گرو گورکناٿ جي ڪري پيل ڀانئجي ٿو. سندس راءِ موجب گرو گورکناٿ هت آيل هو. ۽ گورک وٽ تيرٿ ڪنب پڻ هو. ڪن گورک کي هروڀرو گئون رڪشا سان ڳنڍيو آهي. گورک جي نالي بابت اها به راءِ آهي ته فارسي لفظ گرگ مان نڪتل آهي جنهن جو بلوچي ٻولي ۾ بگاڙ گرک آهي ۽ ٻنهي جي معني بگهڙ آهي نامياري ليکڪ ۽ محقق عزيز ڪنگراڻي جو خيال آهي ته قديم زماني ۾ بگهڙ  رڳو گورک تي نه هوندا. بگهڙ  گورک سان گڏ  سڄي کيرٿر جبل توڻي ڪاڇو ۾  به هوندا تنهنڪري اهو وسهڻ کان ٻاهر آهي ۽ نه ئي انهن لفظن جو سنڌي ٻولي جي لفظ گورک سان تعلق آهي. عزيز ڪنگراڻي جي راءِ موجب گورک اصل سنڌي لفظ آهي ۽ مقامي طور اهو نالو پيل آهي جنهن لاءِ سندس چوڻ آهي ته پرمانند ميوارام جي انگريزي سنڌي لغت ۾ کورک لفظ  لاءِ لفظ (Intricate) ۽ (Difficult) ڪم آندا آهن جن جي معني 'مشڪل', 'انتهائي ڏکيو' يا 'پار نه ڪري سگهڻ' ڏنل آهي. لڳ ڀڳ ساڳي  معني ڊاڪٽر نبي بخش بلوچ پڻ جامع سنڌي لغات ۾ ڏني آهي تنهڪري کورک تي نالو گورک اصل سنڌي ٻولي جي لفظ گورک تان ورتل آهي. غور ڪبو ته گورک کي سر ڪرڻ ڪو سولو يا سهنجو نه آهي. انتهائي مشڪل آهي.
پڻ ڏسو
بڊو ھل اسٽيشن
ڪتي جي قبر
ڪچرڪ جبل
حوالا
زمرو:سياحت زمرو:سنڌ جا جبل ۽ ٽڪريون زمرو:دادو ضلعو زمرو:پاڪستان ۾ ھل اسٽيشنون
2021ع
فوتگيون
زمرو:2021ع
يمراج
هندو ماڻهو موت جي ديوتا کي چون يم، جنهن جو اچار زنداوستا ۾ ييم (Yima) آهي. سنڌيءَ ۾ يم بدران عام طرح جم (Jam) چئبو آهي. پارسيءَ ۾ به ائين چون ٿا انهيءَ ”جم“ لفظ“ پارسي نالو جمشيد (Jamshed) ٺهيو آهي، يعني”شيد لفظ پٺيان گڏيو اٿن، جيئن خور سان شيد. خورشيد (Kursheed) نالي ۾ به گڏيو اٿن.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:مذهب زمرو:هندو ديوتا زمرو:ڀارت
لينس ڊائون
چارلس ڪيٿ پٽي فٽزمورس مارڪوئس لينس ڊائون پنجون المعروف لارڊ لنس ڊاؤن (پيدائش: 14 جنوري 1845ع - وفات: 3 جون 1927ع) برطانوي سياست دان ۽ مشھور سفارتڪار ھيا. ھو برطانوي حڪومت ھيٺ مختلف سياسي ۽ سفارتي عھدن تي فائز رھيا، جن ۾ پرڏيھي وزير ۽ وزير جنگ جھڙا اھم عھدا شامل آھن. ان کان سواءِ ھو 10 ڊسمبر 1888ع کان 11 آڪٽوبر 1894ع تائين ھندستان جا وائسراءِ ۽ گورنر جنرل، 23 آڪٽوبر 1883ع کان 11 جون 1888ع تائين ڪينيڊا جا گورنر جنرل تعين رھيا. سندن جي دور ۾ ڪانگريس جو قيام عمل ۾ آيو. سکر، پاڪستان ۾ سندن جي نالي سان لينسڊائون پل بہ موجود آھي.
زندگي جو احوال
لارڊ لينس ڊائون 14 جنوري 1845ع تي لنڊن، انگلستان ۾ پيدا ٿيا. 1876ع ۾ ھو لبرل پارٽي جا رڪن رھيا. جڏھن گليڊسٽن کان آئرلينڊ سان لاگاپيل پاليسي تي اختلاف ٿي پين تہ ھو ڪنزرويٽو پارٽي سان وڃي مليا. 10 ڊسمبر 1888ع کان 11 آڪٽوبر 1894ع تائين ھو ھندوستان جا وائسراءِ رھيا. ان کان پھريان ڪينيڊا جا گورنر جنرل بہ رھي چڪا ھيا. ان ئي زماني ۾ پاڻ آمريڪا مان مڇيون پڪڙڻ جي مسئلي تي اختلاف حل ڪرڻ جي شروعات ڪيائون ۽ ريل (Reil) جي بغاوت کي دٻائڻ ۾ بہ ڪاميابي حاصل ڪيائون. ھندستان مان وڃڻ کان پوءِ ھو برطانيہ جي حڪومت ۾ وزيرِ جنگ رھيا. ان کان پوءِ کين پرڏيھي وزير بڻايو ويو ۽ جاپان، فرانس ۽ آمريڪا وغيرہ سان لاڳاپا بھتر ۽ مستحڪم بڻائڻ طرف قدم کنيائون. پھرين مھاڀاري جنگ جي دوران ھو جنگي ڪابينہ جا رڪن ۽ 1917ع ۾ پاڻ اخبارن ۾ ھڪ کليل خط شايع ڪرائي جنگ جي جلد اختتام جي لاءِ راھ ھموار ڪئي. لينس ڊائون جڏھن ھندستان ۾ وائسراءِ ھيا تڏھن ئي ھندستان جي آزادي جي تحريڪ نئون موڙ ورتو. آزادي جي جنگ 1857ع جي رھنمائي گھڻي تڻي تر پراڻن راجائن، راجواڙن جي ھٿ ۾ ھئي، پر ھاڻي انگريزي ۽ جديد تعليم يافتہ ۽ اڀرندڙ سرمائيدارن جو ھڪ نئون طبقو پيدا ٿي چڪو ھو جيڪو معاشي اصلاح گھري پيو. ان ڪري لارڊ رپن ۽ ان کان پوءِ جي لبرل پاليسي کي تقويت ملي. ھي طبقو ملڪ جي نظم ۽ نسق ۾ پنھنجو حصو گھري پيو، تنھن ڪري 1885ع ۾ پنھنجي ھڪ باقاعدہ تنظيم آل انڊيا ڪانگريس جي بنياد رکي عوئي جنھن جون شاخون چند ئي سالن ۾ سڄي ملڪ ۾ پکڙجي ويون ۽ اڳتي ھلي ان ھندستان جي آزادي جي تحريڪ ۾ ھڪ گھرو ڪردار ادا ڪيو. لارڊ لينس ڊائون 3 جون 1927ع ڪو ڪلونميل، ڪاؤنٽي ٽپاريري، آئرلينڊ ۾ وفات ڪئي.
حوالا
زمرو:1845ع جون پيدائشون زمرو:1927ع جون فوتگيون زمرو:1927ع جون وفاتون زمرو:گڏيل بادشاھت جي پريوي ڪائونسل جا رڪن زمرو:لنڊن جون شخصيتون زمرو:ھندستان جا وائسراءِ
النور مسجد
2014ع جي رمضان مهيني ۾ هن مسجد ۾ خيراتي پيسئن لاءِ دنيا جو وڏي ۾ وڏو ڪاٺ جو دٻو رکيو ويو، جيڪو گينز ورلڊ رڪارڊ هو.
حوالا
زمرو:شارجه جا مسجد زمرو:امارات شارجه زمرو:2005ع ۾ جوڙيل مسجدون
14 ربيع الاول
واقعا
11ھ - حضرت محمد صلي الله عليه و آلهٖ و سلم جي تدفين جو ڏينھن.
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ربيع الاول
ديپڪ آشا
ديپڪ آشا (انگريزي: Deepak Asha، جنم: 26 نومبر 1919ع، وفات: 28 جولاءِ 1993ع)  ھندستان جو فلم ڊائريڪٽر، اداڪار، ليکڪ  ۽ سينگيتڪار ھو. ھن جو اصل نالو ڌرم ڪمار تولاڻي ھو ۽ ھن جو جنم سنڌ جي شھر ٽنڊي آدم ۾ ٿيو. ھندستان جي ورھاڱي دوران ٻين سنڌي ھندوئن سان گڏ ھو پنھنجا اباڻا ڪک ڇڏڻ تي مجبور ٿيو ۽ وڃي ھندستان جي شھر ممبئيءَ جا وڻ وسايائين. ھن ممبئيءَ ۾ سنڌي راڳيندڙن جي منڊلي ٺاھي جنھن ۾ مرد توڙي عورتون شامل ھئا. ھن ڪيترن ئي سنڌي گيتن جون ڌنون ٺاھيون. ھن پروفيسر رام پنجواڻيءَ سان گڏجي ھندستان جي مختلف شھرن ۾ راڳ جون محفلون سجايون جن کي سنڌي ڳالھائيندڙن وٽان سٺي موٽ ملي. سندس ڳايل گيت ”جيئي منھنجي سنڌ“ اڄ بہ سنڌ ۽ ھند ۾ مقبول آھي.
ھن سنڌي سنسار جي نالي سان ھڪ رسالو پڻ جاري ڪيو جنھن ۾ سنڌي ماڻھن جي مسئلن کي اجاگر ڪرڻ سان گڏ سنڌي موسيقيءَ ۽ ثقافت بابت ليک ڇپبا ھئا.
ديپڪ آشا ھڪ گھڻ رخي شخصيت جو مالڪ ھو. موسيقيءَ سان گڏ ھن ھدايتڪار طور ڪيتريون ئي فلمون ٺاھيون جن ۾ اباڻا (1958ع)، جلتي ديپ (1950ع)، گھمنڊي (1955ع) ۽  ديوالي ڪي رات (1956ع) خاص ذڪر جي لائق آھن. ھن ھڪ اداڪار طور جن سنڌي فلمن ۾ حصو ورتو تن ۾ جھولي لال (1964ع)، لاڏلي (1966ع) ۽ شل ڌيئر نہ ڄمن (1968ع) شامل آھن. ھن ڪيترن ئي ناٽڪن ۾ بہ اداڪاري ڪئي.
ديپڪ آشا جون ھدايتڪار طور سنڌي فلمون
== ديپڪ جون ھدايتڪار طور ھندي فلمون ، ==
== ديپڪ جون ھدايتڪار طور پنجابي فلمون ==
وفات
ديپڪ آشا 28 جولاءِ 1993ع تي پرلوڪ پڌاريو. فلم، موسيقي ۽ راڳ لاءِ سندس ڪيل خدمتن جي مڃتا طور ممبئيءَ جي ميونسپل ڪارپوريشن 1999ع ۾ ممبئيءَ جي ھڪ چوڪ جو نالو ”شري ديپڪ آشا چوڪ“ رکيو.
حوالا
زمرو: سنڌي ماڻھو
رفيق تارڙ
thumb|محمد رفيق تارڙ
محمد رفيق تارڙ (Muhammad Rafiq Tarar) سال (1997 کان 2001) 1997 جي سپريم ڪورٽ جو جج طور رٽائر ٿيڻ بعد مسلم ليگ (ن) جي ٽڪيٽ تي سينيٽ جو ميمبر چونڊجي ويو ۽ بعد ۾ ساڳئي سال ملڪ جو صدر به ٿيو. هن جي عهدي دوران صدر جا اختيار آهستي آهستي گهٽايا ويا ۽ آخرڪار ، تيرهين ترميم ذريعي ، صدر جا اختيار مڪمل طور تي آئين جي روح ۾ گهٽائي ويا. 1999 ۾ جنرل پرويز مشرف طرفان نواز شريف جي حڪومت ختم ڪرڻ بعد ، هن کي آفيس مان نه هٽايو ويو ۽ 2001 تائين صدر رهيو.
حوالا
زمرو:1929ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستاني مسلم شخصيتون زمرو:جيئرا ماڻهو
غيبي ديرو 6 چڪ 16
ديھ غيبي ديرو جاگير 6 جاگير 16 سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جنھن ۾ ڪوبہ ڳوٺ يا وسندي ڪانہ آھي. بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود ھن ديھ جي 1986ع تائين واري نقشي مطابق ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ غيبي ديرو 6 چڪ 14 ۽ اوڀر ۾ ديھ غيبي ديرو 6 چڪ 4 ، ڏکڻ ۾ ديھ غيبي ديرو 6 چڪ 18 ۽ اولھ ۾ ديھ غيبي ديرو 6 چڪ 16 واقع ھيون، پر ھاڻي نئين حدبندين مطابق اتر ۾ جاگير 2، اوڀر ۾ جاگير 3، ڏکڻ ۾ جاگير 4 ۽ اولھ ۾ جاگير 5 واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل سروي ٿيل آهي جنھن مطابق ديھ ۾ ڪل 640 بلاڪ واقع آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
تنزانيا
تاريخ
تاريخ کان آڳاٽي زماني ۾ ايٿوپيا کان ڏکڻ ڪوش واريون ٻوليون ڳالھائيندڙ تنزانيا لڏي آيا ھئا. اوڀر ڪوش وارا ماڻهو 2000 کان 4000 سال اڳ ترڪانا ڍنڊ جي اتر ۾ آيا. اھڙي طرح سوڊان مان بہ تنزانيا طرف ماڻھن جي ھجرت ٿي ۽ تنزانيا ۾ آبادي جي شروعات ٿي وئي. thumb|[[اروشا وارو پڌرنامو|اروشا واري پڌرنامي جو يادگار]]
جاگرافي
260px|thumb|دنيا جي نقشي ۾ تنزانيا جو مقام
تنزانيا جي جاگرافيائي بيهڪ6 00 S, 35 00 E آھي. ڪل پکيڙ 947,300 چورس ڪلوميٽر اٿس جنھن مان 885,800 چورس ڪلوميٽر خشڪي ۽ 61,500 چورس ڪلوميٽر پاڻي اٿس. ھن لڪير جي پکيڙ ۾ مافيا، پيمبا، ۽ زينزيبار جا ٻيٽ پڻ شامل آهن. پکيڙ ۾ ھي ملڪ دنيا ۾ 32 نمبر تي آهي. ھن ملڪ جون خشڪي واريون سرحدون 4,161 ڪلوميٽر آھن جيڪي 8 ملڪن سان ملن ٿيون. ان مان 589 ڪلوميٽر برونڊي سان ، 479 ڊيموڪرٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو سان، 775 ڪلوميٽر ڪينيا سان، 512 ڪلوميٽر ملاوي سان، 840 ڪلوميٽر موزمبيق سان، 222 ڪلوميٽر روانڊا سان، 391 ڪلوميٽر يوگنڊا سان ۽ 353 ڪلوميٽر زيمبيا سان ملن ٿيون. ملڪ جي بحري سرحد 1424 ڪلوميٽر آهي ۽ سرحد اندر بحري علائقي جي دعویٰ 12 ناٽيڪل ميل ، ۽ مخصوص معاشي زون 200 ناٽيڪل ميل اٿس.ملڪ جي سراسري بلندي 1018 ميٽر ۽ سڀ کان بلند ترين مقام ڪليمنجارو آھي جنھن جي بلندي 5895 ميٽر آھي جيڪو پوري آفريڪا کنڊ جو بلند ترين مقام آھي. thumb|upright|اسپائس ٻيٽ ([[زنجبار)]]
معدنيات ۽ قدرتي وسيلا
ھتي جي وسيلن ۾ ھائڊرو پاور، ٽين، فاسفيٽ، ڪچو لوھ، ڪوئلو، ھيرا، جواھر، سون، قدرتي گئس ۽ نڪل شامل آهن.
زراعت
thumb|ٽڪويو ۾ چانھ جي پوک ھن ملڪ جي زرعي زمين 43.7 سيڪڙو آھي جنھن مان پوکي لائق ان جو 14.3 سيڪڙو آهي، مستقل پوک 2.3 سيڪڙو، مستقل چراگاھون 27.1 سيڪڙو ۽ ٻيلا 37.3 سيڪڙو تي واقع آھن.
تنزانيائي ماڻهو
thumb|دارالسلام ۾ ڪارياڪو مارڪيٽ ۾ تنزانيائي ماڻهو ھن ملڪ جي آبادي 53,950,935 آھي ۽ آبادي ۾ ھي دنيا جو 26 وڏو ملڪ آهي. ھتان جي ماڻھن کي تنزانيئن چوندا آهن ۽ سنڌي ۾ کين تنزانيائي چئبو آهي. ملڪ جي آبادي جو 99 سيڪڙو آفريڪي آھن جن مان 95 سيڪڙو بانٽو نسل جي 130 کان وڌيڪَ قبيلن سان تعلق رکندڙ آھن. ھڪ سيڪڙو آبادي ۾ ايشيائي، عرب ۽ يورپي شامل آهن. ھتان جي ٻولي ڪسواحلي يا سواحلي آھي جيڪا ھتان جي سرڪاري ٻولي آھي ۽ بانٽو نسل وارن جي مادري ٻولي آهي. انگريزي بہ ھتان جي سرڪاري ٻولي آھي. زينزيبار ۾ سڀ کان وڌيڪَ عربي ڳالھائي ويندي آھي. ھتان جا 61.4 سيڪڙو ماڻهو عيسائي، 35.2 سيڪڙو مسلمان، 1.8 سيڪڙو لوڪ مذھب سان تعلق رکندڙ آھن.
سياسي نظام
ھتان جو سياسي نظام صدارتي ۽ جمھوري آھي. حڪومت جي گادي ڊوڊوما شھر ۾ آھي جتي پارليامينٽ واقع آهي پر ملڪ جو انتظامي گاديءَ جو هنڌ دارالسلام آھي.ملڪ جي انتظامي ورھاست ريجن جي نالي ٿيل آهي. ملڪ ۾ ڪل 31 ريجن آھن جن جا نالا آھن؛ اروشا، دارالسلام، ڊوڊوما، گيئٽا، ارنگا، ڪاغيرا، ڪاسڪازيني پيمبا، ڪاسڪازيني انگوجا (اتر زنجبار)، ڪاٽاوي، ڪيگوما، ڪليمنجارو، ڪوسيني پيمبا ، ڪوسيني انگوجا (ڏکڻ يا وچ زنجبار)، لنڊي، مانيارا، مارا، مبييا، مجني مغربي (مغربي زنجبار)، موروگورو، مٽوارا، موانزا، نجومبي، پواني (ساحل)، رڪوا، رووما، شنيانگا، سمي يو، سنگيدا، سانگوي، ٽيبورا ۽ ٽانگا. thumb|تنزانيه جا ريجن ھتان جو قانوني نظام انگريزي ڪامن لا وارو آھي. بين الاقوامي قانون ۾ ھي ملڪ بين الاقوامي عدالت جي اختيار کي تسليم ڪندڙ آھي.ھتي ووٽ جو حق 18 سالن جي عمر ۾ حاصل ٿيندو آهي.
حوالا
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون
راونتي
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين گل حسن مگسي  ۽ وائيس چيئرمين  عابد حسين سومرو چونڊجي آيا جيڪي آزاد اميدوار ھيا. ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م جو  ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ڳوٺ ميرڻ ھليو جو آزاد اميدوار عتيق الله راشدي ميمبرر چونڊيو ويو.
تعليم ۽ صحت جون سهولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري تعليم جي سھولت ميسر آھي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جو جو پاڻي ميسر آهي.
فيوجن صوبو
فيوجن عوامي جمهوريه چين جي ڏکڻ اوڀر واري ساحل تي واقع ھڪ صوبو آهي. ان جي اتر ۾ ججيئانگ، اولھ ۾ جِئانگشي، ڏکڻ ۾ گوئينگڊانگ ۽ اوڀر ۾ تائيوان وارو سامونڊي لنگھ واقع آهي. ھن صوبي جو گادي جو هنڌ فيوجو شھر آھي جڏھن تہ آبادي ۾ سڀ کان وڏو شھر ڪوانچو آھي ۽ ٻئي شھر تائيوان واري سامونڊي لنگھ واري ساحل تي واقع آھن. ھن صوبي جا ماڻھو لڳ ڀڳ سمورا چيني نسل جا آھن. صوبي جي ڪل آبادي 3 ڪروڙ 90 لک آھي ۽ چين ۾ آبادي جي لحاظ کان اھو 17ھون وڏو صوبو آھي. صوبي جي جي ڊي پي 3.58 ٽرلين يوئان آھي ھي صوبو جي ڊي پي ۾ چين جو 10ھون وڏو صوبو آھي.
thumb|[[ووياء جبل|وُويَاء جبل]] thumb| [[نيپنگ ۾ مِن ندي]]
ھي صوبو گھڻي ڀاڱي جابلو آھي. اتر اولھ وارو پاسو اوچو اٿس جنھن ۾ ووياء جبل واقع آهن. صوبي جي 60.96 سيڪڙو زمين ۽ جبلن تي ٻيلا واقع آهن فيوجن جو سڀ کان اوچو مقام ھوانگگينگ جبل آھي جيڪو 2157 ميٽر اوچو آهي. صوبي ۾ مِن ندي، سان گڏوگڏ جِن ندي ۽ جيولانگ ندي پڻ وڻن ٿيون. چين جو ھي صوبو تائيوان جي سڀ کان ويجھو آھي. تائيوان ۽ ھن صوبي جي وچ وارو سامونڊي لنگھ 180 ڪلوميٽر آهي.
حوالا
زمرو:سلجھائپ صفحا
بيبي مريم
بيبي مريم،اسلام ۾ مريم،Mary in Islam يا جنھن کي سينٽ ميري بہ چوندا آهن موجوده اسرائيل جي علائقي گليلي جي شھر نزرٿ جي يھودي خاندان جي ھڪ عورت جو نالو جنهن کي بائيبل ۽ قرآن ۾ حضرت عيسي جي ماء ظاھر ڪيو ويو آهي. قرآن، ميٿيو يا متي جي انجيل ۽ ليوڪ يا لوقا واري انجيل ۾ کيس ڪنواري (Virgin Mary) ظاھر ڪيو ويو آهي ميٿيو ۽ ليوڪ واري انجيلن مطابق سندس مڱڻي سينٽ جوزف (يوسف) سان ٿي ھئي. عيسائي دين مطابق کيس ڪنوارپ دوران پاڪ روح ذريعي پيٽ ٿيو ھو ۽ سينٽ جوزف سان گڏجي بيت الحم جتي ھن عيسي مسيح کي جنم ڏنو. ڪيٿولڪ ۽ ايسٽرن چرچ جي دين مطابق دنيا ۾ سندس زندگي پوري ٿيڻ بعد کيس آسمان ڏي کنيو ويو ھو. عيسائيت جي شروعات ۾ ئي کيس بزرگي وارو درجو (sainthood) ملي چڪو ھو .سندس انگريزي ۾ نالو ميري، يوناني ۾ ماريا ۽ اطالوي ٻولي ۾ ميڊونا آھي. عيسائي دين ۾ کيس ڪنواري ميري، خدا جي ماء، آسمان جي راڻي وغيره جا لقب مليل آهن.
کاٻي ڌر
کاٻي ڌر يا ليفٽ (The left) عام طور سياسي ماهرن وٽ کاٻي ڌرجو ذڪر اشتراڪي نظريئي جي حوالي سان اچي ٿو. پر حقيقت ۾ 1789ع واري فرانسيسي انقلاب کانپوءِ هن اصطلاح زور وٺڻ شروع ڪيو. فرانس جي اعليٰ اختياراتي اداري ”ايسٽيٽ جنرل“ (جنهن جي حيثيت پارليامينٽ جي برابر هئي) جي اجلاس ۾، رڪنن جي ويهڻ جو انتظام اهڙي طرح ڪيو ويو، جو بادشاهه جي حمايتين کي ساڄي هٿ ۽ مخالفن کي کاٻي هٿ تي ويهاريو. جنهن کان پوءِ اهو اصطلاح مشهور ٿيو. کاٻي هٿ تي ويٺل ميمبر انقلاب جا حمايتي ۽ ترقي پسند سوچ رکڻ وارا هئا ۽ ساڄي هٿ تي ويهڻ وارا بادشاهي راڄ واري روايتي سوچ جا حامي هئا. هاڻوڪي دور ۾ ان اصطلاح هيٺ، ڪا به ڌُر ڪنهن به سياسي نظام ۾ اهڙن حلقن جي نمائندگي ڪري ٿي، جيڪي سماجي تبديليءَ جي ذريعي وڌيڪ مُهذب ۽ انسان دوست سماجي ۽ سياسي سرشتي جي بحاليءَ تي زور ڏين ٿا. مُختلف فڪري نظرين ۽ روين جي هيٺ هُئڻ ڪري، ”کاٻي ڌر“ جا مُختلف قسم آهن. منجهائن ڪي بلڪل ڪٽر، ڪي وچٿرا، ته ڪي وري اولهه جي جمهوري نظام جي بلڪل ابتڙ/ ويجهو آهن. ”کاٻي ڌر جا“ دراصل سياسي حقن جي جدوجهد جو اصطلاح آهي، جيڪو سجاڳيءَ واري دور ۾ يورپ ۾ شروع ٿيو. کاٻي ڌر وارا عام طرح لبرل ۽ روشن خيال فڪر جا مالڪ هئڻ سان گڏ حڪومت نواز ڌرين ۽ رجعت پسندن جا مخالف هئا، جيڪي مذهبي تنگدلي ۽ رجعت پسند خيالن جي ڪري ترقيءَ جا مخالف هئا. ورهاڱي کان پوءِ جڏهن سنڌي ادب ۾ترقي پسند لاڙي زور ورتو ته سنڌي اديب واضح طور ٻن گروهن ۾ ورهائجي ويا. هڪڙا ساڄي ڌر وارا اديب ته ٻيا کاٻي ڌر وارا اديب هئا. کاٻي ڌر وارا اديب ترقي پسند ۽ انقلابي سوچ وارا ۽ مروج نظام کي بدلائڻ جا حامي هئا، هو سنڌ جي صوفي شاعرن جي انقلابي تصوف جا به حامي هئا، ۽ روشن خيال، سيڪيولر قدرن جي نمائندگي ڪندا رهيا آهن. .
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:سماج زمرو:سياست زمرو:سياسي اصطلاح
ڪوٽ راڌا ڪشن
مردم نگاري
ھن شھر جي آبادي 155000 آھي ۽ سالياني واڌ جي شرح 2.7 سيڪڙو آھي. في گھر جي ڀاتين جي شرح 7.4 آھي. خواندگي جي شرح 69 سيڪڙو آھي. شھر جي چوڌاري واقع ٻھراڙيءَ جي آبادي 162000 کان مٿي آھي جنھن جي خواندگي جي شرح 53 سيڪڙو آھي.
صحت
2014 ۾ ھتي 80 بسترن واري سرڪاري اسپتال  قائم ڪئي وئي. رورل ھيلٿ سينٽر جي بہ ھڪ پبلڪ اسپتال ھئي جنھن کي تحصيل ھيڊڪوارٽرس اسپتال جو درجو ڏنو ويو. پرائيويٽ سيڪٽر ۾ ھتي 45 بسترن جي نور ھاسپيٽل جي نالي سان ھڪ اسپتال پڻ آهي.
تعليم
تعليم جي شعبي ۾ پبلڪ سيڪٽر ۾ ٽي الڳ پبلڪ ھاء اسڪول آھن. پرائيويٽ سيڪٽر ۾ کوڙ اسڪول واقع آھن جن ۾ ايجوڪيٽر ۽ دار ارقم شامل آهن. شھر ۾ ٻہ ڊگري ڪاليجون ڇوڪرن لاءِ ۽ ھڪ ڊگري ڪاليج ڇوڪرين لاء آهي. ھن شھر ۾ 170 تعليمي ادارا آھن.فيبروري 2002 ۾ ڪوٽ راڌا ڪشن ڊولپمينٽ ٽرسٽ معياري تعليم جي فراهمي لاءِ قائم ڪيو ويو. جنھن جو پھريون منصوبو لرننگ اسڪول ھيو مقامي ماڻھن ان اسڪول جي قيام لاءِ ٻه ڪروڙ روپيا چندو ڏنو. ھي اسڪول ضلعي جو واحد اسڪول آھي جيڪو ٽرانسپورٽ جي سھولت فراھم ڪري ٿو ۽ اھا سھولت 52 ڳوٺن تائين ڏنل آھي.
گئگنوئا
گئگنوئا آئيوري ڪوسٽ جي گوھ جيبوئا ضلعي جي گوھ ريجن جو ھڪ شھر آھي جيڪو گئگنوئا ڪميون ۽ گئگنوئا سب پريفيڪچر  سميت گوھ ريجن ۽ گوھ جيبوئا ضلعي جو پڻ صدر مقام آهي. 2014 جي آدمشماري مطابق ان شھر جي آبادي 213,918 ھئي ۽ آبادي ۾ ھي شھر ملڪ جو ستون وڏو شھر ھيو. ھي شھر جي سينٽ اين واري ڪيٿيڊرل رومن ڪيٿولڪ مذھب جي آرڪبشپ جي گدي آھي.
آبهوا
ھتان جي آبھوا ڪوپن واري درجابندي مطابق گرم ۽ خشڪ ھوندي بہ فيبروري ۽ مارچ کان نومبر تائين ھلڪيون برساتون پونديون آهن پر دسمبر ۽ جنوري ۾ موسم بلڪل خشڪ رھندي آھي.
گرجي نامہ
گرجي نامہ ھڪ ڪتاب ۽ فارسي شاعري جو مجموعو جنھن ۾ مرزا قليچ بيگ ۽ ان جي خاندان جي شاعرن جو ڪلام ڏنل آهي.ڊاڪٽر گل حسن لغاري ھن ڪتاب تي تبصرو ڪندي لکيو آهي تہ:هيءُ ڪتاب محترمه خانم فائزه زهرا مرزا، ليڪچرر فارسي، گورنمينٽ خواتين ڪاليج مارگلہ (اسلام آباد) جي محنتن، تصحيح ۽ مقدمي سان، انتشارات مرڪز تحقيقات فارسي ايران و پاسڪتان، اسلام آباد مان تازو شايع ٿيو آهي. هن اهم ۽ ناياب ڪتاب کي منظر عام تي آڻڻ جي لاءِ رهبري ڊاڪٽر محمد حسين تسبيحي ڪئي آهي. ”گُرجي نامہ“ جي نالي جي نسبت، خود مرزا صاحب پنهنجي اصل نسل ۽ وڏن ڏانهن منسوب ڪئي آهي. ۽ پاڻ پنهنجي ڪتاب ’سائو پن يا ڪارو پنو‘ ۾ لکي ٿو ته ”منهنجو نانو ۽ پيءُ، ٻيئي اصل جارجيا يا گرجستان جي گاديءَ جي هنڌ ٽفلس شهر جا ويٺل هئا. اُتي ڄاوا هئا، تنهنڪري ”گُرجي“ يا ”جارجين“ سڏبا هئا ۽ اسين سندن اولاد اڃا تائين ”گُرجي مرزا“ سڏبا آهيون.“ ”گُرجي نامہ“ ۾ جن شاعرن جو ڪلام مرزا صاحب گڏ ڪيو آهي، اُنهن ۾ اول مرزا خسرو بيگ گرجي جا طبعزاد اشعار آهن، جن ۾ غزليات، مقطعات و مثنويات، مفردات، رباعيات ۽ قصائد شامل آهن. سندس تخلص ”خسرو“ آهي. مرزا خسرو بيگ کانپوءِ مرزا فريدون بيگ ”قانع“ جا چونڊ شعر، غزليات، رباعيات ۽ سَجعون ڏنل آهن. هڪ رباعيءَ ۾ حضرت علي عليہ السلام کي خدا تعالى جي الهام جو خزانو قرار ڏئي ٿو. الهام، اُها ڪيفيت يا حالت آهي، جنهن کي رب تعالى پنهنجي طرفان ٻانهي جي دل ۾ تلقين جي صورت ۾ وجهي ٿو. مرزا فريدون بيگ ”قانع کانپوءِ مرزا قليچ بيگ پنهنجي اشعار کي ”قليچ“ جي تخلص سان پيش ڪيو آهي، جنهن ۾ غزل به آهن ۽ هر هڪ غزل کي عنوان ڏنو آهي. مرزا خسرو بيگ ”خسرو“ ۽ مرزا فريدون بيگ ”قانع“ به ساڳي روش سان غزل چيا آهن ۽ رباعين ۾ به عنوان ڏيئي رباعيون لکيون آهن. ”گُرجي نامہ“ ۾ سندس پهرين غزل ”بگذار با دانشوران“ ۾ آهي ته دانشورن کي پاسيرو رک، حقيقت شناس ٿيءُ، سلوڪ ۽ عرفان جي مردن واير راهه اختيار ڪر، مڪر ۽ فريب سان شعر و سخن کي سينگاريندڙ دانشورن کي ڇڏي ڏي ۽ فضول بحث و تڪرار وارن کي پنهنجي حال ۾ رهڻ ڏي. قليچ“ جي فارسي ڪلام ۽ گُرجي خاندان جي ٻين نيڪنام ۽ باوقار بزرگن جي منظوم شهپارن ۾ تاريخ، ثقافت ۽ سنڌ جي وسريل حالتن جي نشاندهي ٿئي ٿي. ”گرجي نامہ“ فارسي شاعريءَ جي صورت ۾ سنڌجو هڪ ”تاريخي ۽ تحقيقي دستاويز“ آهي، جنهن جو ڳوڙهي مطالعي جي ضرورت آهي. محترمہ فائزه زهرا مرزا (بنت محترم اعجاز علي بيگ مرزا) کي جس هجي، جنهن پنهنجي پڙ ڏاڏي شمس العلماء جو هيءُ قيمتي خانداني دستاويز، نهايت سليقي سان ايڊٽ ڪري وڏي اهتمام سان شايع ڪيو آهي. هيءُ ڪتاب شعر و ادب ۽ سخن جو بي مثال شاهڪار آهي.
فريڊ منڪ
thumb|Fred Minnick
فريڊ منڪ:Fred Minnick: (جنم:::August 1 1978) وال اسٽريٽ جنرلجي بھترين وڪامجندڙ ستن ڪتابن جو آمريڪي ليکڪ. ھي وسڪيءَ جو وڏو ذوق رکڻ جي ڪري بہ مشھور آھي ھي ورلڊ اسپرٽ ڪامپيٽيشن ،سان فرانسسڪو ۾ جج بہ رھيو آھي ھيورلڊ وسڪي ايوارڊ ماڻيندڙوسڪي جو وڪيل سڏبو آهي منڪ بوربن اٿارٽي پاران ڪينٽڪي ڊربي عجائب گھر Kentucky Derby Museum ۾ 2013 کان ڪم ڪري رهيو آهي. جي بوربن وسڪي bourbon جي لاءِ بہ مشھور آھي .ھن بوربن ۽ بيانڊ ميليBourbon & Beyond Festival  جو پڻ آغاز ڪرايو.
لکيل ڪتابن جي فھرست
(زينٿ, August 2015) (پوٽوميڪ October 2013) (ھيل گيٽ 2009)
حوالا
زمرو:1978ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
غيبي ديرو 6 چڪ 17
ديھ غيبي ديرو جاگير 6 چڪ 17  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جنھن ۾ ڪوبہ ڳوٺ يا وسندي ڪانہ آھي. بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود ھن ديھ جي 1976ع تائين واري نقشي مطابق ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ غيبي ديرو شڪارگاھ 1 چڪ 10، اوڀر ۾ ديھ غيبي ديرو شڪارگاھ 3 چڪ 12، ڏکڻ ۾ ديھ غيبي ديرو شڪارگاھ 5 چڪ 18 ۽ اولھ ۾ ديھ غيبي ديرو جاگير 6 اڻ سروي  واقع ھيا پر ھاڻي وارين حدبندين مطابق اتر ۾. ديھ زر، اوڀر ۾ ديھ جاگير 2 ، ڏکڻ ۾ ديھ ڪوھستان ۽ اولھ ۾ ديھ جاگير 6. واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل سروي ٿيل آهي جنھن مطابق ديھ ۾ ڪل 640 بلاڪ واقع آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
بي.ايم.ڊبليو(ايڇ 2 آر)
بي.ايم.ڊبليو(ايڇ 2 آر): BMW H2R:انھن پھرين ريسر ڪارن مان ھڪ آھي جيڪا لڪئڊ ھائيڊروجن واري تيل تي ھلندي آھي. ان ۾ V-12انجڻ لڳل آھي
زپر
زپ يا زپر ھڪ ڳنڍڻي جو نالو آهي جنھن ذريعي ڪپڙي ہا ڪنھن بہ لچڪدار شين جي ڪنارن کي ان ذريعي ڳنڍبو ۽ کولبو آھي. ان ۾ ڏندا ٺھيل ھوندا آھن جيڪي ھڪ پرزي کي اڳتي پوئتي ڪري پاڻ ۾ ڳنڍجندا ۽ کلي پوندا آهن. انھن جو استعمال پائڻ جي ڪپڙن، ٿيلھن وغيرہ ۾ گھڻو ٿيندو آهي. خيال آھي تہ زپ جو مؤجد شڪاگو جو وٽڪامب ايل. جوڊسن ھيو پر استعمال ۾ ايندڙ پرزو ھن نہ ٺاھيو ھو ھيو.
علي رضا قاضي
علي رضا قاضي، انگريزي(Ali Raza Qazi) قاضي علي رضا سهتي، 14 اپريل 1976ع ۾ ضلعي نوشـﮬـري فيروز، تعلقي ڀريا جي ڳوٺ دليپوٽا ۾، علائقي جي نامياري تعليمدان استاد دين محمد سهتي جي گهر ۾ جنم ورتو. انٽر تائين تعليم مٺياڻي ۽ نوشهري فيروز مان حاصل ڪرڻ بعد شاهه عبداللطيف يونيورسٽي، خيرپور ميرس مان سنڌيءَ ۾ ايم اي ڪيائين. 2001ع کان 2006ع تائين صحافت سان لاڳاپيل رهيو، مختلف سنڌي روزاني اخبارن: ’تعمير سنڌ‘، ’سنڌ‘، ’هلچل‘، ’شام‘، ’ڪوشش‘ ۽ ’پاڪ‘ ۾ سب ايڊيٽر ۽ انچارج ايڊيٽوريل پيج جي حيثيت ۾ ڪم ڪيائين، سندس ٻه سؤ جي لڳ ڀڳ مضمون مختلف اخبارن ۾ ڇپجي چڪا آهن. 2006ع ۾ تعليم کاتي ۾ سنڌيءَ جو ليڪچرار مقرر ٿيو. سندس پهريون ڪتاب ساهتي پرڳڻي جي مشهور سماجي شخصيت ڊاڪٽر رانجهن پنهور تي لکيل تاثراتي خاڪن جي ڪتاب ’ساهتيءَ جو اڻ ملھ هيرو‘ آهي، جيڪو 2008ع ۾ گل پنهور پبليڪيشن ڳوٺ گل محمد پنهور طرفان ڇپجي پڌرو ٿيو. 2012ع ۾ ساهتيءَ جي تاريخي شـﮬـر ٺاروشاه تي لکيل دستاويزي ڪتاب: ’ٺاروشاه 9 ڪلوميٽر‘ لکيائين؛ جيڪو ’علي پبليڪيشن ٺاروشاه‘ طرفان پڌرو ٿيو. سندس اختصاري ڪهاڻين جو مجموعو بِ ڇپجي چڪو آھي. ان کان سواءِ ايڊيٽر جي حيثيت ۾ ڊگري ڪاليج ڪنڊياري جي سالياني مخزن ’ساهتيءَ‘ ۾ پڻ ڪم ڪيو اٿس؛ جنهن جا ٻه ساليانه شمارا نڪري چڪا آھن.
منشيات
منشيات: نشي آور شيون:نارڪوٽڪ ڊرگس: (Narcotic drugs): سائيڪوٽراپڪ سبسٽنس: (Psychotropic substance): اھڙين شين جو نالو آھي جيڪي نشو پيدا ڪندڙ يا نشي آور ھونديون آھن. نشي ۽ انسان جو تعلق تمام قديم آھي. اڄوڪي دؤر ۾ جيڪي شيون غيرقانوني منشيات ۾ شامل آهن انھن مان ڪيترين ئي شين جو نفعي ڪمائڻ لاء رياستي سرپرستي ۾ واپار ڪيو ويندو ھو. اڄ جي دؤر ۾ ھيروئن ھڪ خطرناڪ منشيات آھي جنھن جي ٽريفڪنگ ۽ سمگلنگ جي سزا دنيا جي ڪيترن ئي ملڪن ۾ موت ۽ عمرقيد آھي اھا جرمنيءَ جي مشھور دوائن جي ڪمپني باير  Bayer جي پراڊڪٽ ھئي ۽ ان جو استعمال کنگھ جي دوا طور ٿيند و ھيو ۽ ڊاڪٽرن جي ھدايت تي مريض ان دوا جو استعمال ڪندا ھيا جيڪا بعد ۾ بندش ۾ آئي. آڪسفورڊ ڊڪشنري مطابق منشيات جي لاءِ انگريزي ٻوليءَ ۾ استعمال ٿيندڙ لفظ نارڪوٽڪ (narcotic) جي معني  اھڙي دوا يا شئي آھي مزاج (mood) ۽ سلوڪ (behavior) تي اثرانداز ٿيندي آهي ۽ غير طبي مقصدن لاءِ غيرقانوني طور تي وڪرو ڪئي وڃي. آڪسفورڊ ڊڪشنري وڌيڪ ٻڌائي ٿي ته narcotic (نارڪوٽڪ) مڊل انگلش ۾ اولڊ فرينچ لفظ مان آيو  narcotique مان نڪتل آھي جيڪو وچولي دور جي لاطيني ٻوليءَ ذريعي يوناني ٻوليءَ مان آيو جيڪو يوناني لفظ  narkōtikos  مان نڪتل آهي. يوناني ۾ جي narkoun  لفظ جي معني آهي سن ڪرڻ   (make numb).
لشڪري چانڊيو
يو سي 13 لشڪري چانڊيو سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا قمبر تعلقي ۾ واقع آهي. ان کي تعلقي قمبر جي يو سي 2 پڻ چوندا آهن. ان جي ڪل آبادي 20,640 آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ ڳوٺ لشڪري چانڊيو ھڪ وڏو ڳوٺ ۽ ان يو سي جو صدر مقام آھي. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾   ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جي ڳوٺن ۾ ماھيون، پيروز ڀٽي ، ڀرمين، ڳوٺ دريا خان چانڊيو، ڳوٺ سوايو ڦل، ڳوٺ ڌڻي بخش مغيري، ڳوٺ سارنگ کھاوڙ، ڳوٺ بدواڻي، مھي مڪول ،  ڳوٺ ھمير علي چانڊيو  شامل آهن.
منشيات
دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪَ آفيم پيدا ڪندڙ ملڪ برما آھي جيڪو آفيم جو بين الاقوامي ٽريڊ سينٽر آھي. ھيرروئن جيڪا ھيئر نشي طور استعمال ٿئي ٿي سابہ آفيم مان ٺھندي آهي. ماضيءَ م برطانيا جي ايسٽ انڊيا ڪمپني نفعي حاصل ڪرڻ خاطر ڏکڻ ايشيا ۾ برما ۽ بينگال ۾ آفيم جي پيداوار لاءِ ڏوڏي جي فصل جي پذيرائي ڪئي ۽ حاصل ڪيل افيم کي چين جي منڊي ۾ فروخت ڪرڻ شروع ڪيو جنھن جي چيني شينگ حڪومت مخالفت ڪئي ۽ ان کي غير قانوني قرار ڏئي ڇڏيو .ايسٽ انڊيا ڪمپني جنھن بعد `فيم چين جي منڊي ۾ سمگل ڪرڻ شروع ڪيو .ان سمگلنگ جي چيني حڪومت مخالفت ڪئي ۽ ان کي روڪڻ شروع ڪيو جنھڻ تي برطانيا ۽ چين جا تعلقات خراب ٿي ويا ۽ ٻنھي ملڪن ۾ آفيم جي ان معاملي تي جڻگن جو آغاز ٿيو جيڪي آفيم جو جنگون (1840 کان 1842 تائين) سڏبيون آھن. 1840 ۾ پھرين جنگ افيم ۾ چين کي شڪست آئي. 1842 ۾ چين ۽ برطانيه وچ ۾ نانڪنگ معاھدو عمل ۾ آيو جنھن تحت چين کي تاوان ۽ پنھنجا ڪجھ علائقا برطانيا کي ڏيڻا پيا. ان کان پوءِ ھڪ ٻي افيم جي جنگ برطانيه ء فرانس چين تي مسلط ڪئي جنھن بعد 1864 ۾ چين ۾ ٿائي ڦينگ گھراڻي جي سلطنت جو ان منشيات جي مسئلي جي ڪري  خاتمو ٿي ويو. ھي اھو دور ھيو جنھن ۾ برطانوي رياست پاڻ چين جي ماڻهن کي نشي جو عادي ڪري منشيات جي واپار ۽ سمگلنگ ذريعي نفعو ڪمايو. اڄوڪي دؤر ۾ سموري دنيا ۾ منشيات جي خلاف سخت علائقائي ۽ بين الاقوامي قانون جوڙي ان جي پيداوار ، واپار ، سمگلنگ ۽ استعمال کي روڪيو ويو آهي. منشيات جي خلاف ان بندشن ۾ ھيروئن، آفيم، چرس، ڀنگ، ڪوڪين، ۽ ٻيون ڪيميائي دوائون وغيره شامل آھن. دوائن ۾ طبي مقصدن لاء يا تحقيق جي لاءِ نشي آور شين جي محدود اجازت مخصوص ادارن يا مھارت واري پيشن جي ماڻھن کي ڏني وئي آهي جنھن لاء خاص نگراني ء قانوني قائدا ۽ ضابطا جوڙيا ويا آھن.
لشڪري چانڊيو
تعليم ۽ صحت جون سھولتون
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري ۽ مڊل تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتي پيئڻ لاء رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.
عيد جي خرچي (عيدي)
مسلم ثقافت ۾ عيد جي ڏيھنن ھڪ فرد کان ٻئي کي، عام طور تي ٻارن کي ڏنو ويندڙ تحفو عيدي چيو ويندو آھي۔ ھي عام تحفا، مٺائيون، گل يا نقد رقم ٿي سگھي ٿو۔
حوالا
زمرو:عيد
روجھاڻ
پنجاب جو ضلعي نقشو جنھن ۾ راجن پور ضلعو ڏکڻ پنجاب ۾ فيروزي رنگ ۾ ڏيکاريل