cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ابو ايوب انصاري
احوال زندگي
ابو ايوب -انصاري- مشهور -اصحابي- ٿي گذريو آهي. سندس نالو ’خالد‘ هو. ’ابو ايوب‘ سندس ڪنيت هئي. سندس واسطو مديني جي قبيلي ’بنونجار‘ سان هو. حضرت محمد صلي -الله- عليه وسلم -جن- جڏهن مڪي مان هجرت ڪري مديني ۾ آيا ته هر مسلمان جي اها -آس- هئي ته پاڻ سڳورا انهن وٽ رهن. پاڻ سڳورن اهڙي صورتحال ڏسندي فيصلو ڪيو ته جنهن گهر وٽ سندن ڏاچي (جنهن تي پاڻ سڳورا سوار هئا) اچي بيهندي، -ان- شخص وٽ رهائش اختيار ڪبي. پاڻ ڪريم صلي -الله- عليه وسلم -جن- جي سواري حضرت ابو ايوب انصاريءَ جي گهر وٽ اچي ويٺي ۽ پاڻ سڳورا سندن گهر ۾ ست مهينا رهيا. حضرت ابو ايوب انصاريءَ -اسلام- جي حرمت لاءِ ڪيئي جنگيون به وڙهيون، -ان- ڪري کيس انهن اصحابن ۾ ڳڻيو ويندو آهي، جيڪي -اصحابي- هجڻ سان گڏ مجاهد پڻ هئا. 42هه/ 662ع ۾ قسطنطنيه ۾ وفات ڪيائين.
461ع
ڊسمبر
زمرو:461ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
جهلڻو
جهلڻو غسل ڪرڻ لاءِ ٺهيل مخصوص جاءِ کي چيو ويندو آهي. ٻهراڙين ۾ مرد عام طور تي ٻاهر غسل ڪندا آهن، جڏهن ته عورتون پردي ۾ غسل ڪنديون آهن.
مانڌاڻو
مانڌاڻو: هي گاهه ڏاڍي زمين ۾ اُڀرندو آهي، جنهن ڪري ڏهرن ۾ جام ٿيندو آهي، پاسن کان سنها ڊگهيرا پن ٿيندا آهن. وچ ۾ ڏانڊي ٿيندي آهي، جنهن جي چوٽيءَ تي چئن – پنجن بعضي ڇهن ڦاڪن سان سنگ ٿيندو آهي، جو هوبهو مانڌاڻي وانگر ڏسبو آهي. اڃا به ڦاڪون وڌيڪ کليل هونديون آهن، جنهن ڪري اُن کي ”جهيرڻو“ به چون. هي گاهه رڍون، ٻڪريون، ڇيلا، ڍڳيون، گابا، مينهون ۽ گڏهه جام کائيندا آهن. هن ۾ اڇي رنگ جو سنهڙو اَن ٿيندو آهي، جو ڏوٿيئڙا ڏڪار وقت ٻاجهريءَ سان ملائي پيهي ماني پچائي کائيندا آهن.
ابو تراب
ابو تراب-، حضرت علي عليه السّلام -جن- جو لقب آهي. ٻنهي جهانن جي سردار حضرت محمد مصطفيٰ صلي -الله- عليه وسلم -جن-، پرهيزگاريءَ ۽ حليمائيءَ جي لحاظ کان کين انهيءَ لقب سان سڏيو. -ابو تراب- جي لفظي معنيٰ آهي: ”مٽيءَ جو پيءُ“. لطيف سائينءَ به چيو آهي: سو نه ڪنهين شيءِ ۾، جيڪي منجهه ’تراب‘.
1866ع
فوتگيون
زمرو:1866ء زمرو:سال
ڌامراها
ڌامراھا: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي تعلقي لاڙڪاڻي جي ھڪ يونين ڪاؤنسل جو نالو آھي جيڪو لاڙڪاڻي کان رتوديرو ويندڙ روڊ تي واقع آھي. ھن شھر جا رهاڪو جوڻيجا، ڌامراھا ۽ ٻي سنڌي ذاتين وارا ماڻهو آھن. ھي شھر رئيس جان محمد خان جوڻيجو جو اباڻو ڳوٺ ھيو. پيپلز پارٽي سان تعلق رکندڙ سياستدان خورشيد جوڻيجو جو تعلق پڻ ھن شھر سان آھي.
اعظم بستي
اعظم بستي ڪراچي ايسٽ ضلعي جي ھڪ يونين ڪاميٽي جو نالو آهي جيڪا ان ضلعي جي تعلقي فيروز آباد سب ڊويزن  ۾ واقع آهي. ان جي اتر ۾ چنيسر ڳوٺ ۽ اوڀر ۽ ڏکڻ ۾ اختر ڪالوني. 2013 کان اڳ ان جو درجو جمشيد ٽائون جي يونين ڪاؤنسل نمبر 3 جو ھيو. 2013 ۾ ان کي فيروز آباد جي نالي سان نئين قائم ٿيل تعلقي ۾ شامل ڪيو ويو. ھن ڪالوني م پنجابي ۽ اردو ڳالهائيندڙن کان سواءِ سنڌي، پٺاڻ، سرائڪي ماڻھو رھندڙ آھن. ان آبادي جي اڪثريت مسلمان آهي پر اقليت ۾ آبادي جو ھڪ نمايان حصو عيسائيت سان تعلق رکندڙ آهي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي م چيئرمين جي سيٽ تي عبدالخالق چونڊجي آيو ۽ وائيس چيئرمين جي سيٽ تي طاھر جميل چونڊجي آيا ۽ ٻئي آزاد اميدوار ھيا. ھن يو سي ۾ پکيڙ جي لحاظ کان آبادي گھاٽي آھي. ھن يو سي جي علائقن ۾ اعظم بستي ۽ اعظم ٽائون وارا علائقا شامل آهن. ھتي شھيد بينظير ڀٽو گورنمينٽ گرلس ڊگري ڪاليج اعظم بستي، سينٽ پيٽرز اينڊ پال ھاء اسڪول اعظم بستي، اي آر پي چرچ، ھولي روسري ڪيٿولڪ چرچ، اعظم بستي قبرستان، النور سيڪنڊري اسڪول اعظم بستي، بخت بھاري ھاسپيٽل اعظم ٽائون، فاطمه جناح ڊينٽل ڪاليج اعظم ٽائون واقع آھن.
حوالا
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
1867ع
فوتگيون
زمرو:1867ع زمرو:سال
462ع
ڊسمبر
زمرو:462ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
مکڻي
مکڻِي: هي گاهه مانڌاڻي جهڙو، پر ڊيگهه ۾ البت وڏيرو، چوٽيءَ وٽ چئن ڦاڪن سان ٿيندو آهي. هي ڏاڍيري زمين ۾ جام ٿئي. وارياسي ڊَسَڙَ ۽ ڀٽن تي گهٽ ٿئي. هن جو اَن ڳاڙهسري ڪاري رنگ جو ٿيندو آهي، جو غريب ماڻهو ٻاجهريءَ سان ملائي، ڏڪار وقت مانيون پچائي کائيندا آهن. هن جي اٽي ۾ چيڙهه ٿيندو آهي ۽ سواد ۾ ڪي قدر چانورن جهڙو ۽ طاقت وارو آهي. جڏهن سائو هوندو آهي، تڏهين ڍڳيون، مينهون، گهوڙا، گڏهه ۽ گابا کائيندا آهن.
سينٽرل جيڪب لائنز
زمرو:ڪراچي زمرو:ڪراچي جا گردونواح
جهمٽ مل خوبچند ڀاوناڻي
جهمٽ مل خوبچند ڀاوناڻي سنڌي ٻوليءَ جو مشهور ليکڪ، 1905ع ۾ حيدرآباد سنڌ ۾ ڄائو.
تعليم
هن تعليم به هتي حاصل ڪئي. ورهاڱي کان پوءِ بمبئيءَ ۾ وڃي رهيو، جتي وڪالت شروع ڪيائين.
ادبي سفر
1954ع ۾ سندس ٻه مشهور ڪتاب ’ڇند سڳنڌ‘ ۽ ’عطر عروض‘ ڇپيا. ’عطر عروض‘ سنڌي ۽ اردو شاعريءَ جي علم عروض بابت آهي، جڏهن ته ’ڇند سڳنڌ‘ سنڌي شاعريءَ جي ڇند تي لکيل جدا جدا صنفن: دوهي، سورٺي وغيره جي وزن ۽ فن تي لکيل آهي. 1974ع ۾ جهمٽ مل جي ڪهاڻين جو ڪتاب ’پنج گنج‘ ڇپيو. سندس لکيل ڪتاب ’ڍولا مارو‘ 1956ع ۾ ڇپيو، جيڪو ڍولا ماروءَ جي لوڪ ڪهاڻي تي آڌاريل آهي. ان کان سواءِ منتخب شاهه جو رسالو ’ڪامل جو ڪلام‘ ۽ ’آيت جي اوٽ‘، (شاهه لطيف جي رسالي بابت) نالي ڪتاب ڇپيل اٿس. 1977ع ۾ سندس ٻن ڪهاڻين تي مشتمل ڪتاب ’خون کستوري‘ ڇپيو، جنهن ۾ هڪ ڪهاڻي حيدرآباد ۾ پنجاهه سال اڳ ٿيل خون جي واقعي تي ۽ ٻي ڪهاڻي ساڳئي دور ۾ ’ڊگهڙيءَ‘ ۾ قتل جي واقعي تي لکيل آهي. جهمٽ مل خوبچند هڪ بهترين ليکڪ سان گڏ هڪ بهترين وڪيل به هو.
اکڙيون مينگهه ملهار
اکڙيون مينگهه ملهار : ڪتاب ’بردي‘ جي  نظمن جو هيءُ حسين گلدستو، ’سنڌي ادبي سنگت‘ طرفان شايع ڪيو ويو آهي. جديد سنڌي شاعرن مان، جن سنڌيءَ جي ڪلاسيڪي شاعريءَ کي بنياد بنائي، نوان تجربا، نوان اسلوب ۽ نوان موضوع اختيار ڪيا آهن، انهن مان بردو به هڪ آهي. بردي جوهيءُ پهريون شعر جو مجموعو-’اکڙيون مينگهه ملهار‘ ڏيکاري ٿو ته سنڌي زبان جي سادن سودن لفظن ۾ هڪ فنڪار پيار ۽ سونهن جا درياءَ سمائي سگهي ٿو. شاهه ڀٽائي عليه رحمت جي عظمت جي بيشمار خصوصيتن مان اها به هڪ خصوصيت  آهي ته هو بنهه عوامي زبان ۾، عوام جي دلين ۾ پيهي، سندن بنهه لطيف ۽ بنيادي امنگن ۽ احساسن کي فطرت جي حسن جو رنگ ڏيئي شعر جا موتي جڙَيندو هو. بردو به انهي ڏس ۾، شاهه جو پيرو ٿو نظر اچي. سندس شاعريءَ جون پاڙون سنڌي عوام ۾ کتل آهن، جن جا سٻاجها ڪردار، پيار ۽ محبت جا جذبا سندن سادي سودي  زندگيءَ جوميٺاج، سندن نهٺائي، سندن سونهن ۽ سندن حب الوطني بردي جا موضوع آهن، ۽ اهي ئي سندن گيتن جي ميٺاج ۽ سنگيت جا ماخذا، بنهه عام رواجي منظرن ۾  جيڪو سنگيت  لڪل آهي، ان کي اجاگر ڪرڻ ۾ بردو ڪمال  جي حدن تي پهتل آهي. هيءَ منظر ڪشي ته ڏسو: ڀيڄ ڀنيءَ جو، ڀنيءَ فصا ۾، تنهنجي ياد ستائي، سا جهَٽَ، ڀاڳ، سهاڳ جي ڀانيان، لالڻ ليئڙو پائي، پاسا چوريان، ۽ ڪَرَ  موڙيان، هاءِ اچن اوٻاسيون، عشق جو مُشڪ ڇلي پيو ڇپرين، ڳوٺ ڳليون سڀ واسيون، سيني ساڻ لڳائي روئان، ’بردا‘ نينهن نشاني، آءٌ وري تون جاني........ هڪ ٻئي ۾ چوي ٿو ته ”هر وڻ ٽڻ جي ڳُتَ جهلي، پيو ڏي ڌانڌولا جو هو!“ طوفان وڻن جي ڳتن کي جهلي پيو ڌونڌاڙي-ڪيڏي نه گهرائي آهي انهيءَ تخيل ۾ ڪيڏي نه سادگي! اها ئي بيساختگي ۽ سادگي،لفطن جوجادو، خيال جي گهرائي، ۽ جذبن جي پاڪيزگي بردي جي شاعريءَ جون اهم خصوصيتون آهن. ورڊ سورٿ وانگر، فطرت جو سمورو حسن جڏهن انساني جذبن ۽ احساسن جو پس منظر بنجي ٿو، تڏهن ئي هڪ ڪامل شاعر پيدا ٿئي ٿو- ۽ انهيءَ مفهوم ۾ بردو هڪ ڪامل شاعر آهي، ۽ سندس گيتن ۽ نظمن جو هيءُ گلدستو سنڌي ادب ۾ هڪ پيش بها اضافو آهي.
ابو تراب شيخ
حوالا
زمرو:سنڌ جا بزرگ
ڏنوھي
ڏِنوهي: هي گاهه ڀِٽن جي پاسن تي فٽ کن ڊگهو ٿيندو آهي. پاڙ وٽ جهڳٽي وانگر مٿي سوئا ٿي وڌندو آهي. رڍون، ٻڪريون، ڍڳيون ۽ گڏهه وغيره کائيندا آهن. انهيءَ کان سواءِ ڌاڃوڙ، کوماڻ ۽ ٻيا به انيڪ قسمن جا گاهه ٿيندا آهن.
امر شھيد اندرا گانڌي (ڪتاب)
حوالا
زمرو:1985ع ۾ ڇپيل سنڌي ڪتاب
آراڙ
ھڪ قسم جو جھنگلي گاھ، جنھن جي پاڙ ۾ چڻن جيڏا داڻا ٿيندا آھن، جيڪي مارو ماڻھو ڏٿ طور استعمال ڪندا آھن. ڏٿ (کاڌي) جو هڪ قسم، ميهن ۽ چڀڙن جي ڪچرين جي ڪڙهي.
آراراط ڪوهه
آراراط ڪوهه ٻن چوٽين تي مشتمل آهي. ٻنهي جي وچ ۾ ستن ميلن جو مفاصلو آهي. وڏي چوٽي 16945 فٽ ۽ ننڍي 12877 فٽ آهي. انهن ٻنهي ڀرسان ٻي ڪا به ايڏي وڏي چوٽي نه آهي. ٻئي ٽونڪ لاوي ۽ جوالا مکي سان ٺهيل آهن. پر اڄ ڪلهه برف سان ڍڪيل آهن. هن جي آس پاس چراگاهه آهن. جتي ڪرد، ڌراڙ جانور چاريندي نظر ايندا آهن. آراراط جو نالو سڀ کان پهريائين بائبل ۾ ملي ٿو. ان متعلق چيو وڃي ٿو ته نوح جي طوفان بعد ”نوح جي ٻيڙي“ ”آرڪ“ هن جبل جي چوٽي تي اچي بيٺي هئي. بائبل ۾ آهي ته ”ستين مهيني جي سترهين تاريخ تي آراراط جي جبل تي اچي بيٺي“. هن کي ڪوهه جودي ۽ جبل الحارث به چوندا آهن. جودي جو پراڻو نالو اغري تاغ هو. ابن قتيبه، آراراط کي ئي ڪوهه جودي چيو آهي. سڪندر اعظم جي دور جو ليکڪ برومس لکي ٿو ته ” ڪوهه جودي جي چوٽي تي ٻيڙي جا آثار به مليا آهن. ابن بطوطه (725ع) ۾ به هن جي زيارت ڪئي هئي. اڄ به هزارن ماڻهن جو يقين آهي ته آراراط جي برف جي چوٽين هيٺان هزار سال پراڻي نوح جي ٻيڙي آهي. آرمينا جا ماڻهو انهيءَ ڳالهه تي يقين رکن ٿا ته نوح جي طوفان بعد دنيا ۾ آباد ٿيڻ واري پهرين قوم آرمينا ئي آهي. آراراط جي ڪڇ ۾ هڪ واهڻ ”آگري“ آهي. روايت مطابق انهيءَ واهڻ ۾ حضرت نوح پنهنجي ٻيڙي ٺاهي هئي. آراراط جو عبراني نالو اُراد هو يا اُراتو هيو. نائين کان ستين صدي قبل مسيح تائين آشورا ۽ بابل سلطنتن جي حد، دجله، فرات کان وٺي ڪوهه آراراط تائين هئي. اراراط کي فارسي ۾ ڪوهه نوح به چون ٿا. هن جي دامن وٽ ڳوٺ ”سينٽ جيڪب“ جي باشندن جو خيال آهي ته ”آراراط تي چڙهڻ وارو خدا جي قهر جو شڪار ٿي ويندو آهي.“ پر 27 سيپٽمبر 1829ع ۾ هڪ جرمن جان جيڪب ران پيرٽ، پهريون دفعو انهيءَ تي چڙهڻ ۾ ڪامياب ٿيو. ان بعد 1845ع ۾ هڪ ٻيو جرمن ماهر پروفيسر هرمن آبچ ان تي چڙهيو. هاڻي ته يورپي ماڻهن جي ٻيگهي مچي وئي آهي ۽ ڪافي ماهر نوح جي ٻيڙي ڳولڻ ۾ مصروف آهن.
زمرو:جبل
1868ع
فوتگيون
1868ع زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
463ع
ڊسمبر
زمرو:463ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
رياضي جي تاريخ
رياضي جي مختصر تاريخ ميٿميٽڪس لفظ يوناني ٻولي جي لفظ ’ميٿيما‘مان نڪتل آهي، جنهن جي معني آهي’سکڻ،ڄاڻ،اڀياس‘.رياضي جي معني تمام سادي هوندي بـ ،سندس اهميت ڪيتري آهي،تنهن جو اندازو اوهان طبعيات(فزڪس)،ڪيميا(ڪيمسٽري) ۽ ٽيڪنالاجي مان لڳائي سگهو ٿا.تنهن ۾ رياضي جو تمام گهڻو اهم ڪردار آهي. رياضي مقدارن(تعدادن)،بناوٽ ۽ تبديلين جو علم آهي.۽ رياضيدان انساني تاريخ جا اهي فرد آهن،جن ڪائينات ۾ لڪل سچ ۽ حقيقتن کي ڳولي رياضياتي ٻولي ۾ ظاهر ڪيو،جنهن کي رد بـ تنهن جي هي ذريعي ڪري سگهجي ٿو. رياضي انهن حقيقتن کي پهلو در پهلو معلوم ڪري ٿي ،مثال طور ڪا شيءِ جا هڪ کان وڌيڪ پهلوئن تي دارومدار رکي ٿي،تـ ان شيءٌ کي سندس هڪ پهلو جي مدار ۾ معلوم ڪجي ٿو ۽ ائين پهلو در پهلو اڳتي وڌجي ٿو. عڪس:Maya.jpgرياضي جي ارتقا،ڪائيناتي لقائن ۾ سمايل اصولن ۽ حقيقتن جي ويجهو ٿيڻ جي هڪ تاريخ آهي.جنهن جي شروعات انگن کان ٿي.آنگن جي شروعات اهو محسوس ڪري ٿي تـ (مثال طور) ٻن صوفن جي مجموعي ۽ ٻن نارنگين جي مجموعي ۾ ڪا هڪ جهڙائي آهي،سا اها آهي رڪنن يعني شين جو مقدار يا تعداد. ان کان پوءِ مقدارن(تعدادن) کي ياد رکڻ لاءِ انهن ڊيگهيون ۽ سنهيون  تيليون استعمال ڪيون.جنهن کان پوءِ انهن تيلين جي ذريعي انهن جوڙ ۽ ڪٽ ڪرڻ پڻ سکيو. ان کان پوءِ انهن مقدارن( تعدادن) کي لکڻ لاءِ  ڪجھـ نشان (انگ) استعمال ڪيا ويا. سڀ کان پراڻي لکت ’پلپٽن322‘جي آهي،جنهن ۾ 322انگ جي لکت آهي جيڪا مٽي جي ٺهيل گولي تي لکيل آهي.جيڪو رياضي جي بابولي دور جواهم ڪم آهي.
پڻ ڏسو
زمرو:رياضيات
آراڙو
آراڙو، آرھڙ يا اونھاري ۾ ٿيندڙ فصل، جھڙوڪ چڀڙن، ميھن، ريـڀڙين وغيره جون سڪايل ڪچريون.
زمرو:زراعت
1869ع
فوتگيون
زمرو:1869ع زمرو:سال
امر سنڌو
امر سنڌو(انگريزي:Amar Sindhu)سنڌ، پاڪستان جي مشهور شاعر، ليکڪ، ڪالم نگار ۽ انساني حقن لاءِ جاکوڙيندڙ سان گڏ سنڌ يونيورسٽي ۾ فلاسافي جي پروفيسر آهي.
تعليم
امر ڊبل ايم.اي ۽ ايل.ايل.بي آهي.
علمي ادبي خدمتون
سنڌُو هن وقت سنڌ يونيورسٽي ڄامشوري جي ڊپارٽمينٽ آف فلاسافيءَ جي پروفيسر ۽ چيئرپرسن آهي. سندس مستقل رهائش سيٽلائيٽ-ٽائون، ميرپورخاص ۾ آهي. امر سنڌو باشعور ۽ باصلاحيت ليکڪا آهي. هن جي شاعري، مضمون ۽ ڪالم مختلف رسالن، اخبارن ۽ ڪتابي سلسلن ۾ ڇپجندا رهندا آهن. اڪثر ادبي ڪانفرنس ۾ مقالا پڙهندي رهندي آهي ۽ سخت نقاد ۽ باشعور ليکڪا طور مڃتا حاصل ڪري چڪي آهي. سنڌي، اردو ۽ انگريزي ادب تي سٺي دسترس رکي ٿي ۽ سماجي ۽ ادبي حوالي سان نهايت سرگرم ڪارڪن آهي. عورتن جي سجاڳيءَ ۽ سندن حقن لاءِ هر وقت پاڻ پتوڙيندي رهي ٿي. سندس ڪجهه شاعري شيخ اياز جي نوٽ سان ”ڏيئا ڏيئا لاٽ“ ۾ ڇپيل آهي ۽ هڪ شعري مجموعو اوڄاڳيل اکين جا سپنا ڇپيل آهي.
حوالا
زمرو:1968ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌي اديب زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:شاعر زمرو:ليکڪ
دنيا دورنگي
دنيا دورنگي دنيا دورنگي، اٺن پردن جو هڪ ڊرامو آهي، جيڪو غلام نبي خان آغا جو لکيل آهي. جو صاحب ادبي دنيا ۾ ’آغا صوفي جي نالي سان مشهور آهي. هي ڪتاب ’سنڌي ادبي بورڊ‘ طرفان ڇپايل آهي. ڪتاب جي نالي مان ظاهر آهي ته هن ڊرامن جو موضوع ’دنيا جي دورنگي‘ هئڻ آهي_ هي دنيا هڪ طلسمي ماڙي آهي جنهن ۾ قدم قدم تي انسان لاءِ امتحان رکيل آهي. جيڪو انهيءَ جي ظاهري حيثيت تي ويو سو اڙيو، ان جي باطن کي سمجهڻ لاءِ راڻي واري سچيتائي ۽ نگاهه دوربين جي درڪار آهي، جهن کيس توڙ رسايو ۽ مومل سان ملايو. هن ڊرامي ۾ اسان جي پراڻن، روايتي ڊرامن جون سڀ وصفون موجود آهن. منجهس محبت، مزاج ۽ شاعريءَ جو پورو دخل آهي. گيت ۽ غزل وغيره ڊراما-نگار جي ئي زور قلم جو نتيجو آهن، ان مان ڪي ٿورا ڪي معياري چئي سگهبا. ڀانئجي ٿو ته انهن جي لکڻ وقت مصنف کي تماشبينن جي تفريح طبع جو خيال هو. جي انهن جي افادي پهلو تي نظر وجهجي ٿي ته مايوس  ٿيڻو پوي ٿو. ڪردار نگاري به خاص ڪانه آهي. رڳو مسخري ٽمبڪٽو جوڪردار اڀري سگهيو آهي. هن ڊرامي جي وڏي خوبي ان جو  نثر آهي. دنيا دورنگي، اهڙي وزندار نثر  ۾ لکيل آهي، جنهن ۾ تمام ٿورا ڪتاب سنڌيءَ ۾ لکيل نظر اچن ٿا. تنهنڪري اهڙي ڪتاب جو قدر ڪرڻ انتهائي لازمي آهي. ’دنيا دورنگيءَ‘ جي ٻي خوبي ان جا ڊائلاگ آهن جي ڪٿي تمام زوردار آهن، ڪٿي وري شعر جو مزو پيا ڏين! مصنف، مختصر مڪالما لکڻ جي ڪوشش ڪئي آهي.’دنيا دورنگي‘ 200 صفحن تي مشتمل آهي.
احمد خان مدهوش
زندگي جو احوال
ناميارو شاعر احمد خان ولد حاجي خان (حاجي فقير شغلي) ذات سومرو، 5 اپريل 1931ع تي دادو ضلعو جي خيرپور ناٿن شاه تعلقو جي ڳوٺ سلطان چانڊيي ۾ ڄائو، 1932ع ۾ سندس خاندان ’جوهي‘ شهر ۾ اچي آباد ٿيو. 1949ع ۾ سنڌي فائنل، 1957ع ۾ انٽر ۽ 1965ع ۾ اديب فاضل سنڌيءَ جا امتحان پاس ڪيائين. ڳپل عرصو جوهيءَ ۾ استاد ٿي رهيو. سيد نجف علي شاھ سندس هم عصر شاعر هو. هن شاعريءَ جي سکيا فيض بخشاپوريءَ کان ورتي. . احمد خان اڳتي هلي شاعريءَ ۾ پنهنجو تخلص ”مدهوش“ رکيو، پاڻ سنڌ جو ڪهنه مشق سڄاڻ ۽ ناميارو شاعر هو. پاڻ استاد جهڙي مقدس پيشي سان لاڳاپيل هو. شاعري جي مڙني صنفن تي طبع آزمائيڪيائين، سندس ڪلام اخبارن، رسالن ۾ شايع ٿيندو رهي ٿو. سندس شاعري مختلف راڳين جي آواز ۾ ريڊيو تان پڻ نشر ٿيندي رهندي آهي.
ڪتاب
سندس شاعريءَ جا ٽي مجموعا ’دل جون ڳالهيون‘ سنڌي ادبي بورڊ پاران 1993ع ۾، اکين جا سنيها سنڌي ادبي بورڊ پاران 2011ع ۾ ۽ ”نظر ۾ نظربند“ سنڌيڪا اڪيڊميڪراچيءَ 2003ع ۾ ڇپائي پڌرا ڪيا. استاد شاعرن ۾ ڳڻيو وڃي ٿو. غزل ۽ نظم جو وڏو شاعر آهي. سنڌي ادبي بورڊ جي بورڊ آف گورنرس جو ميمبر هيو. احمد خان مدهوش 26 جون 2010 تي وفات ڪئي.
وفات
احمد خان مدهوش ڪينسر جي موذي مرض ۾ مبتلا ٿيو ۽ 26 جون 2010ع تي وفات ڪري ويو
حوالا
زمرو:1931ع جون پيدائشون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:شخصيتون زمرو:ويبيڪ ڳنڍڻن سان ويب آرڪائيو سانچو
جذبا
thumb|ڇھن بنيادي جذبن جا مثال
جذبا انگريزي رومانوي شاعرن وليم ورڊس ورٿ (1770-1850ع) ۽ ڪولرج (1772-1831ع)شاعريءَ ۾ رومانويت (Romanticism) جي حوالي سان جيڪي معيار مقرر ڪيا هئا، انهن ۾ جذبن جي اٿل کي وڏي اهميت ڏنائون، جنهن کانسواءِ شاعري ممڪن ئي ڪانهي. ورڊس ورٿ چيو هو: شاعري طاقتور جذبن مان نڪرندي آهي “Poetry is overflow of powerful feelings”- هونءَ به سموري شاعري جذبن جو اظهار هوندي آهي. جذبن کي عربي۾ مشاعر سڏبو آهي ۽ پاڻ لفظ جذبو پڻ عربي ٻوليءَ مان ورتل آهي جنھن جي معنيَ ڪشش ۽ ڇڪ آهي.جڏھن ٻاھريان عمل انساني شعور کي پنھنجي اندر جذب ڪندا آهن تہ جذبا پيدا ٿيندا آهن. اھي ڪنھن بہ قائدي ۽ قانون جا پابند نہ ھوندا آھن ڇوتہ قائدن۽ قانون جو تعلق شعور سان ھوندو آھي ان جي ابتڙ جذبا ان وقت تائين ناپيد ھوندا آھن جيستائين شعور کي جذب نہ ٿا ڪن
امر لغاري
سندس اصل نالو محمد يعقوب آهي، هي 30 -اپريل- 1965ع تي ڳوٺ حاجي احمد خان لغاري، تعلقي سانگهڙ ۾ پيدا ٿيو. هن ايم. اي (-انگريزي- ادب 1992ع) ۾ ڪئي ۽ هن وقت شهيد صبغت -الله- شاهه ڊگري ڪاليج سانگهڙ ۾ ليڪچرار آهي. هي مشهور مضمون نگار، ڪهاڻيڪار ۽ شاعر آهي. سندس تصنيفن ۾ ”-جاڳ-“ (شاعري ۽ ڪهاڻيون 1993)، ”لٽ اوراٽي دنيا“، ”-جت سنڌوءَ ۾ سمنڊ وهي ٿو-“. (مشاهداتي مطالعو 2003)، ”موکي“ (ناوليٽ 2005) ۽ ”ناري جي ڪناري“ (2005) شامل آهن.
464ع
ڊسمبر
زمرو:464ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
آراڙو (کاڌو)
لاڙ ۾ وري ڏؤنرن جي ڀت کي ”آراڙي“ يا ”آراڙو“ چوندا آھن. مارن جو اھو لذيذ کاڌو آھي، جو پلاءَ کان به وڌيڪ کين پسند ھوندو آھي. ”پلاءُ نه پاڙين، عمر آراڙيءَ سين“ (شاھ)
گوئر
گوئر: ٿر جي مخصوص وسندين جو نالو آهي.ٿر ۾ ٻنيون ڳوٺن کان پري هونديون آهن. رات ڏينهن ٻني جو ڪم ۽ سنڀال ڪرڻي پوي ۽ مال لاءِ به سهوليت کپي، تنهنڪري روزانو اچ-وڃ جي تڪليف کان بچڻ لاءِ وسڪاري جو وڃي ٻنيءَ تي سهوليت سارو آسپاس جي ٻنين وارا ٽي-چار گهر گڏ بعضي اڪيلا ويهن، جنهن کي ”گوئر“ چون. اهو ماڻهو، جنهن جي ٻني ويجهي هوندي، ان جي نالي سڏبو: فلاڻي جو گوئر. ڪنهن دري تي پارهائي سان چونرو، ڇَنو، منڏهيرو، ۽ سمهڻ لاءِ ڏينچي ٺاهي گذارو ڪن. ٿر ۾ جيتوڻيڪ مڇر ڪونه آهن ته به هن قسم جو جيت ٿيندو آهي، جو مڇر کان به ننڍو آهي، ان کي ”ڪُتِ“ چون، جو مڇر وانگر چڪ پائيندو آهي. اُهو گهاٽي گاهه ۽ هيٺانهين هنڌ تي، جتي هوا گهٽ هوندي آهي، اتي ٿيندو آهي، تنهنڪري ماڻهو دَڙن تي رهن، چونرن کي دروازا ڪونه چاڙهين، ڪنهن وڻ جو ڍنگهر آڏو ڏيو ڇڏين. رات جو چوڌاري ڏسبو ته دڙي دڙي تي ڏياٽي پيئي ٻرندي، جيئن آسمان ۾ ٽڙيل تارا ڏسبا آهن. اتي فقط پاڻيءَ جي تڪليف ٿيندي آهي، سو ويجهڙائيءَ واري تلاءُ يا کوهه تان ڪوڏ ڪري ڪاهي وڃي گڏهن تي جنڊا (ٿري ’جنترو‘ چون) ڀري کنيو اچن. ٻنين جي ڪم لهڻ بعد موٽي اچن. پايو جَر جنڊن ۾، ڪوڏا ڪن ڪُهُون.
پاڪ–چين اقتصادي راهداري
پاڪ چين اقتصادي راهداري (CPEC) 中国-巴基斯坦经济走廊 هڪ تمام وڏي واپاري رٿا آهي، جنهن جو مقصد ڏکڻ اولھ پاڪستان کان چين جي اتر اولھ جي خودمختيار علائقي سنڪيانگ تائين گوادر بندرگاھ، ريلوي اور موٽر وي جي ذريعي تيل ۽ گيس کي گهٽ کان گهٽ وقت ۾ پهچائڻ آهي. اقتصادي راهداري پاڪ چين لاڳاپن ۾ مرڪزي اهميت حاصل آهي، گوادر کان ڪاشغر تائين لڳ ڀڳ 3،000 ڪلوميٽر ڊگھي آهي. هيءَ رٿا پوري ٿيڻ ۾ ڪيترائي ورهيه لڳندا ۽ هن رٿا تي ڪُل 46 بلين ڊالرن جي لاڳت جو ڪاٿو لڳايو ويو آهي. راہداری چین کی 21ویں صدی میں شاہ راہ ریشم میں توسیع ہے۔
سي پيڪ جو مطلب آهي پاڪ-چين واپاري واٽ يا چين پاڪستان اقتصادي راهداري يا چائينا پاڪستان ايڪانمڪ ڪاريڊور (China-Pakistan Economic Corridor, C-PEC).
ترقي ۽ رٿابنديءَ جي وفاقي وزير احسن اقبال ٻڌايو آهي ته بلوچستان ۽ فاٽا ۾ پاڪ چين اقتصادي راهداري جي رستي تي اڳتي هلي ٽي نيون مادر علميون (يونيورسٽيون) کوليون وينديون.
سي-پيڪ علمي معشيت ڏانهن اڳڀرائي
چين پاڪستان اقتصادي راهداريءَ ۾ گهڻيون ئي صلاحيتون موجود آهن. اڄ جي دور ۾ رڳو قدرتي وسيلا نه پر انساني محنت ۽ انساني وسيلا پڻ سماجي ۽ اقتصادي ترقيءَ جا اهم ذريعا سمجهيا وڃن ٿا. سي پيڪ جا چار اهم جزا يا نقطا آهن.
1. ٽيڪنيڪي تربيتي مرڪز جيڪي پنهنجي صنعتي علائقي کي سٺا ٽيڪنيڪي هنرمند ڏئي سگهن.
2. اهڙا ٽيڪنيڪي مرڪز ٺاهڻ جيڪي انهن شعبن ۾ کوجنا ڪن، جيڪي گهربل صنعتي گهرجن کي سمجهي سگهن.
3. ڪمپنيون شروع ڪرڻ وارن جي مدد لاءِ ٽيڪنالاجي پارڪس هجن، جتي ڪارخانيڪاريءَ (صنعتي) شعبي سان لاڳاپيل نيون شيون تياري جا مرحلا پار ڪري سگهن.
4. اهڙيون صنعتون هجن، جيڪي خاص شعبن ۾ سٺي ٽيڪنيڪي پيداوار ڏئي ملڪ جي ايڪسپورٽ کي تيزي سان وڌائي ملڪ جي ترقي کي هٿي وٺائي سگهن.
سڙڪون منصوبا
280px|thumb|A map of the CPEC roadway network. چين ۾ ون بيلٽ اينڊ ون روڊ فورم شروع ٿيو، جنهن ۾ ۲۹ ملڪن جا سربراهه شريڪ ٿيا.
نقشو روٽ
700px|وچ ۾
External links
زمرو:پاڪستان ۾ اقتصادي ترقي زمرو:تجارتي گزرگاهون زمرو:چين–پاڪستان اقتصادي راهداري زمرو:نواز شريف انتظاميا زمرو:چين–پاڪستان تعلقات زمرو:اقتصادي سرگرميون
لوڻ
thumb|لوڻ
لوڻ هڪ معدني غذا آهي جيڪا حيوانياتي جاندارن لاء تمام گھڻو ضروري آهي، هنجو بنيادي مرڪب سوڊيئم ڪلورائيڊ آهي.
پنجاب، ڀارت
Punjab
لوڻ
لوڻ جو ذائقو بنيادي ذائقن مان هڪ آهي ۽ هي مقبول ترين گرم مصالحو بہ آهي.
پنجاب، ڀارت
thumb|پنجاب (ڀارت) جا ضلعا thumb|ڀارت جو نقشو پنجاب پنجاب ڀارت جي ھڪ رياست آھي جنھن کي عام طور تي اوڀر پنجاب يا ڀارتي پنجاب جي نالي سان سڏيو ويندو آھي۔ ھن جون سرحدون اولھ ۾ پاڪستان جو صوبو پنجاب، اتر ۾ ڄمون ۽ ڪشمير، اتر اوڀر ۾ ھماچل پرديش، ڏکڻ ۾ ھريانہ، ڏکڻ اوڀر ۾ چندي ڳڙھ ۽ ڏکڻ اولھ ۾ راجسٿان سان ملن ٿيون۔ thumb رياست جو ڪل رقبو 50 ھزار 362 چورس ڪلوميٽر جڏھن تہ آبادي 2000ع جي مطابق 24,289,296 آھي۔ ڀارتی پنجاب جي گادي جو ھنڌ چندي ڳڙھ آھي جيڪو پاڙيسري رياست ھريانہ جو بہ گادي جو ھنڌ آھي۔ ٻين وڏن شھرن ۾ ڀٽينڊہ ، امرتسر ، جالنڌر ، لڌيانہ ۽ پٽيالہ شامل آھن۔ اڪثريت سک مت کي مڃي ٿي.
لوڻ
انسان جي استعمال هيٺ لوڻ جون ڪيترين ئي صورتم ۾ ٺهندو آهي: غيرخالص لوڻ(جيئن سامونڊي لوڻ)، خالص لوڻ ( کائڻ وارو لوڻ) ۽ آيوڊين مليل لوڻ. هي سخت ۽ رنگ ۾ اڇو يا خاڪي هوندو آهي، هي سامونڊي پاڻي يا جبلن مان حاصل ڪيو ويندو آهي.
پنجاب، ڀارت
پڻ ڏسو
فھرست ضلعا پنجاب (ڀارت)
زمرو:پنجابي ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا زمرو:نامڪمل مضون
لوڻ
ڪلورائيڊ ۽ سوڊيئم جا عنصر جيڪي لوڻ جا وڏا جز آهن، تمام زنده جسمن جي بقا جي لاء تمام ضروري آهن. لوڻ جسم ۾ پاڻي جي مقدار جي توازن رکڻ اهم ڪردار ادا ڪندو آهي.
هارون يحيٰ
هارون يحيٰ جنهن جو اصل نالو عدنان اوقتار آهي پاڻ ترڪي جي شهرانقراه ۾ سن 1956 ۾ پيدا ٿيا ، ابتدائي تعليم ممارسنان يونيورسٽي ۽ استنبول يونورسٽي مان حاصل ڪئي. سن 1980 تائين سندن ڪيتريون ئي مختلف موضوعات تي لکيل ڪتابون شايع ٿي چڪيون هيون.
تعارف
گهري تحريرهارون يحيٰ مسلم دنيا جي انهن مڃيل عالمن منجهان هڪ آهي جنهن پنهنجي سموري زندگي اسلام کي سمجهڻ ، ان کي جديد تحقيقات جي ذريعي پوري دنيا جي آڏو آڻڻ ۾ گذاري ڇڏي سندن تمام تحقيق دنيا جي ڪيترين ٻولين ۾ منظرِ عام تي اچي چڪي آهي. هارون يحيٰ پنهنجو تحريري نالو ٻھ پيغمبرن جي مقدس نالن کي جوڙي رکيو. حضرت هارون جيڪو الله جو نبي ۽ حضرت موسيٰ جو ٻانهن ٻيلي هيو ۽ حضرت يحيٰ جيڪو حضرت عيسيٰ جي وقت ۾ اهلِ يهود کي پاڻي جو بپتسمو ڏيندو هو
تحقيقات
هارون يحيٰ هينئر تائين زندگي سان وابستہ انيڪ موضوعات قرآن ۽ جديد سائنس جي روشني ۾ لکي چڪو آهي جيڪي تعداد ۾ ...... جي قريب آهن ، کين انهي ڪم تي ڪيترائي ڀيرا پريشانين کي بہ منهن ڏيڻو پيو، ليڪن جوان مردي ۽ همٿ سان انهن معاملات جو مقابلو ڪيو نتيجي ۾ اڄ پوري دنيا کين هڪ عظيم معلم جي حيثيت سان سڃاڻي ٿي. جهڙي ريت هر مسلمان جي خواهش هوندي آهي تہ کيس پنهنجي پالڻهار جي رضا نصيب ٿئي. انهي خواهش پٽاندڙ مصنف پنهنجي تمام زندگي دين جي خدمت ۾ وقف ڪري ڇڏي. سندن خدمتون دنيا جي ڪيترين ئي زبانن ۾ ترجمون ٿي چڪيون آهن جهڙوڪه انگريزي ، اردو ، عربي فارسي، سنڌي، فرانسيسي، ڊچي، روسِي ، چيني ،هندي، ترڪي وغيره شامل آهن. تنهن کان سواءِ سندن تحقيق مضمونن، ۽ ڪتابن کان سواءِ آڊيو ۽ وڊيو ۾ پڻ موجود آهن
آڊيو
زمرو:جيئرا ماڻهو
1870ع
فوتگيون
زمرو:1870ع
سيالڪوٽ
سيالڪوٽ پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ شھر جيڪو پاڪستان جو 13 وڏو شهر ۽ ضلعي صدر مقام آهي. ۽ اتر اوڀر پنجاب جي سڀ کان وڏي صنعتي علائقي ۾ واقع آهي. ھي شھر ٻين صنعتي شھرن جھڙوڪ گجرات ۽ گجرانوالا سان ملي ڪري صنعتي شھرن جي گولڊن ٽرائينگل جو حصو بڻجي ٿو جيڪو برآمدي صنعت جو مرڪز آھي. سيالڪوٽ لاءِ خيال آهي ته اھو قديم شھر سگالا جي جاءِ تي اَڏيل شھر آھي جنھن کي سڪندر اعظم 326 ق م ۾ ٺھرايو ھو ۽ ان کي ٻين صدي ق م ۾ ميناندر پھرين انڊو گريڪ بادشاھت جو گاديءَ جو هنڌ بڻايو ھيو ۽ ان وقت ھي شھر ترقي ماڻي واپاري مرڪز بڻيو.. پھرين ملينيئم دوران لاھور جي عروج تائين ھي شھر سياست جو مرڪز پڻ رھيو جنھن بعد ان جي اھميت لاھور جي ڪري گھٽجي وئي ۽ وري برٽش دور ۾ وري اھميت حاصل ڪيائين ۽ ھن وقت پاڪستان جو اھم صنعتي مرڪز آھي. سيالڪوٽ ڏکڻ ايشيا جي امير ترين شھرن ۾ شامل آھي 2014 ۾ ان جي نامينل پر ڪيپيٽا انڪم $2800 ھئي علامہ اقبال جو تعلق بہ ھن شھر سان آھي.
thumb|سيالڪوٽ ۾ واقع اقبال منزل جتي علامہ اقبال پيدا ٿي وڏو ٿيو
جھمٽ مل نارومل وسناڻي
جھمٽ مل نارومل وسناڻي، سنڌ جو اهو عالم آهي، جنهن سڀ کان اڳ سنڌي ٻوليءَ جو سنڌيءَ ۾ گرامر لکيو، جنهن جو نالو ’نئون سنڌي وياڪرڻ‘ رکيائين، جيڪو 1892ع ۾ ڇپيو. هن نه رڳو سنڌي گرامر جو هيءُ ڪتاب لکيو، پر ان کان اڳ 1886ع ۾ ’ويُتپتي ڪوش‘ نالي لغت به ڇپرايائين، جنهن ۾ هن سنسڪرت سنڌي لفظن جا بنياد ڏنا آهن. هيءُ ڪتاب سنڌ ۾ ورهاڱي کان پوءِ به ٻه دفعا ڇپيو آهي. جھمٽ مل وسناڻي هڪ وڏو ودوان هو. سنسڪرت توڙي پارسيءَ جو چڱو ڄاڻو هو.
پيشو
جھمٽ مل نارومل وسناڻي پهرين سرڪاري هاءِ اسڪول شڪاپور ۾ فرسٽ اسسٽنٽ ماستر ٿيو ۽ نوڪريءَ جي پڇاڙيءَ ۾ سرڪاري بوڪ ڊيپو جو ڪيوريٽر (Curator) مقرر ٿيو ۽ ان عهدي تان 1902ع ۾ رٽائر ڪيائين.
تحقيقي سفر
هن پنج عالماڻا ۽ ڪارائتا ڪتاب لکيا، جن مان اهم ڪتاب ”سنڌي وياڪرڻ“ آهي، جيڪو حيدرآباد ٽريننگ ڪاليج جي شاگردن ۽ هاءِ اسڪول جي مٿين درجن لاءِ ان دور ۾ سنڌ سرڪار منظور ڪيو هو. هن ڪتاب تيار ڪرڻ ۾ جھمٽ مل وسناڻيءَ ’سنسڪرت وياڪرڻ‘ ۽ ڊاڪٽر ٽرمپ جي گرامر کي آڏو رکي لکيو. جھمٽ مل جو ڪتاب ’وئتپتي ڪوش‘ اشتقاقي لغت (Etymological Dictionary) آهي، جنهن ۾ سنسڪرت بنياد وارا لفظ ڏنل آهن. هيءُ ڪتاب سنڌي ادبي بورڊ 1964ع ۾ ٻيهر ڇپايو. وسناڻيءَ جو ٽيون ڪتاب ’هتوپديش‘ سنسڪرت مان ترجمو ڪيل اخلاقي آکاڻين جو پستڪ هو. هيءُ ڪتاب آڳاٽي سنسڪرت جي ڪتاب ’پنج تنتر‘ جي طرز جو هو، جنهن جو اختصاري ترجمو پروفيسر نارائڻ داس بٺيجا بمبئيءَ مان ڇپايو هو. جھمٽ مل جو چوٿون ڪتاب ‘شاهه جا بيت‘ 1895ع ۾ ڇپيو. هيءُ ڪتاب مئٽرڪ جي نصاب تي رکيل هو. 67 صفحن جي متن واري هن ڪتاب ۾ لفظن جي معنيٰ ۽ تشريح ڏنل آهي. جھمٽ مل جو پنجون ڪتاب ’ديسي حساب جو ڪتاب‘ هو، جيڪو تعليم کاتي ڪراچيءَ 1890ع ۾ شايع ڪرايو هو.
صوفي وريل فقير
لاڙڪاڻي ۾ سخي سلطان باهوءَ جي سروري قادري طريقي جو وڏو مرشد صوفي وريل فقير ابڙو 1838 عيسويءَ ۾ ڳوٺ ڏتل ابڙي ۾ پئدا ٿيو. وريل فقير ولد حمل خان 1842ع ڌاري ڳوٺ ڏتل ابڙي تعلقي قمبر، اڳوڻي ضلعي لاڙڪاڻي ۾ ڄائو، سندس وڏا اصل ۾ ڀاڳناڙيءَ جا رھاڪو ھئا. وريل ننڍي ھوندي مال چاريندو ھو ۽ جھنگ جھر ۾ سريلي آواز ۾ ڪافيون ڳائيندو ھو. انھيءَ زماني ۾ ڳوٺ ڏتل ابڙي ۾ ھڪ درويش -الله- ڏني فقير، جيڪو پاڻ شاعري ڪندو ھو، اچي پنھنجو آستانو اڏيو، وريل فقير -الله- ڏني فقير جا -بيت- ۽ ڪافيون ڳائيندو ھو، جڏھن -الله- ڏني فقير، وريل جي واتان پنھنجا شعر بيحد سريلي آواز ۾ ٻڌا ته بيحد متاثر ٿيو ۽ وريل کي دل سان دعا ۽ داد ڏنائين. وريل فقير به -الله- ڏني فقير کان متاثر ٿيو ۽ درويش -الله- ڏني کي پنھنجو مرشد تسليم ڪيائين. -ان- بعد محفلون منعقد ٿيڻ لڳيون ۽ اوري پري جا ڪيئي فقير، صوفي، سالڪ، راڳي ۽ ڳائڻا وقت بوقت فقير سان ملڻ ۽ وحدت جي واٽ پڇڻ لاءِ پيا ايندا ھئا، -ان- کان علاوه وقت جا مشھور گويا به وٽس ايندا ھئا. پاڻ جھان گشتي به ڪيائين، اڪثر پيدل سفر ڪندو ھو. قلندر لال شھباز جي درگاھ تي به حاضري ڏيندو رھيو. سندس شاعري بيتن ۽ ڪافين تي مشتمل آھي. ھن سنڌيءَ کان علاوه سرائڪيءَ ۾ پڻ ڪلام چيو. وريل فقير 7 صفر 1338 ھجري مطابق 1919ع تي وفات ڪري ويو.
حوالا
زمرو:1838ء جون پيدائشون
ڪائنات جو علم
ڪائنات جو علم جنهن کي انگريزي زبان ۾ cosmology چئبو آهي. هي علم ڪيترن ئي سوالن تي بحث ڪري ٿو. جيئن ته هي ڪائنات ڪٿان آئي ، انکان پهرين ڪٿي هئي، ڪهڙي حالت ۾ هئي ، انکي ڪنهن ظاهر ڪيو وغيره
حوالا
زمرو:سائنس
جهمون ڇڳاڻي
جهمون ڇڳاڻي، سنڌ ۽ هند جي مشهور ڪهاڻيڪار، نقاد، محقق ۽ ڪالم نگار، اصل نالو جهمون رامچند ڇڳاڻيءَ 5 سيپٽمبر 1940ع تي حيدرآباد جي پشوري پاڙي ۾ جنم ورتو.
تعليم
جهمون ڇڳاڻيءَ بي. ايڊ (لئنگئيجز)، ايم. اي (انگريزي ادب) ۽ شارد (سنسڪرت) جون ڊگريون ورتائين. ڀوپال جي ريجنل انسٽيٽيوٽ آف ايجوڪيشن جي ملازمت مان رٽائر ٿيو آهي.
مڃتائون
جهمون ڇڳاڻيءَ کي ڪيترا اوارڊ به مليا آهن، جن ۾:
سفرنامو
جهمون ڇڳاڻيءَ، ورهاڱي کانپوءِ پهريون ڀيرو 2004ع ۾ سنڌ آيو ۽ حيدرآباد، پشوري پاڙي ۾ پنهنجو گهر ڳولي لڌائين، ان جو تذڪرو هن پنهنجي مختصر سفرنامي ۾ ڪيو آهي، جيڪو سنڌي اڪادمي دهليءَ جي مخزن ’سنڌو جوت‘ ۾ ڇپيو آهي.
465ع
ڊسمبر
زمرو:465ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
ڍاڻي
ڍاڻِي ٿر ۾ ھڪ مخصوص وسندي جو نالو آهي. ٿر جا ماڻهو مالدار آهن. جهنگ ۾ مال کي هرڪا سهوليت ٿئي، تنهنڪري ڪيترا ماڻهو اول وڃي اجهو ٺاهي ويهن، پوءِ سَٺو ڏسي ڪوشش ڪري پنهنجي ويري يا کوهه تيار ڪن. پوک ۽ مال جو سک، ٻيو ڇا کپي، ائين سدائين ويهو رهن، ان کي ”ڍاڻي“ چون. پارڪر ۾ وانڍيا چون. ائين ڪيتريون ئي ڍاڻيون آهن. مالدار ماڻهو شهرن کان ٻاهر رهڻ پسند ڪن. پاڻي ۽ مال جو سک ڏسي ٻيا به اچيو ويهن ۽ ڳچ گهر ٿيو پون، ۽ ڍاڻيون ٺاهي ويٺا آهن، جي سندن نالن پٺيان سڏجن ٿيون. جيئن ته کيتي جي ڍاڻي، پنهونءَ جي ڍاڻي، الياس جي ڍاڻي، وغيره. اهي ڍاڻيون پوءِ آهستي آهستي ڳوٺڙا به ٿيو وڃن.
تِکاڻ
مصالحو (Spice) هڪ خشڪ ٻج، ميوي، پاڙ، ڇلڙ، پن يا سبزي جو مادو آهي جنهن کي بنيادي طور تي ذائقي، خوراڪ جي رنگ يا حفاظت  جي لاء استعمال ڪيو ويندو آهي۔ زمرو:مصالحا
قدرتي ٻولي
قدرتي ٻولي فطری زبان (انگریزی: Natural language) کسی بھی عام انسان کے زمرے کے لوگوں سے بولی جانے والی زبان کو کہا جاتا ہے۔ یہ زبانیں عام طور سینکڑوں سالوں سے بنتے آئے ہیں اور عام طور سے ہر زبان کے سینکڑوں، ہزاروں، لاکھوں یا کروڑوں بولنے والے لوگ ہیں۔ ہر زبان کچھ الفاظ کا مجموعہ ہوتی ہے۔
آراڙو (گاهه)
برسات جي موسم ۾ پيدا ٿيندڙ گاھ جو ھڪ قسم (پن سنھڙا، گل اڇا، ڏڌ ۾ وجھي رڌجي) ھيءُ گاھ ٿر ۾ عام ٿيندو آھي. ٿري ماڻھو ھن مان طعام تيار ڪري کائيندا آھن.
حوالا
زمرو:گاھ
تلہ گنگ
thumb|سوئان ندي
تلہ گنگ: پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي چڪوال جي تحصيل تلہ گنگ جو صدر مقام شھر آھي. ضلعي صدر مقام چڪوال کان 45 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع ھي شھر موٽروي جي ايم-2 کان 30 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي آھي. ھن شھر جي آبادي جي اڪثريت اعواڻ ذات سان تعلق رکندڙ آھي جنھن جا پاڙا سمسال، اگرال، تارڙ، شڪرال، منديئل، خاريال، ڌولي، مڌوال، صابل، پانھال، منگرال، شاھ محمدال، کرچال، ھستال، جھٽلا، مجھيال، سپارسال، چنڊرال وغيره اتي رھندڙ آھن. ان کان علاوه سيد جن ۾ زيدي، بخاري، نقوي، گرديزي وغيره ۽ ٻين ذاتين جا ماڻهو پڻ رھندڙ آھن.
چنيسر ڳوٺ
چنيسر ڳوٺ ڪراچي ايسٽ ضلعي جي ھڪ يونين ڪاميٽي جو نالو آهي جيڪا ان ضلعي جي تعلقي فيروز آباد سب ڊويزن  ۾ واقع آهي. ان جي اتر ۾ پي اي سي ايڇ ايس ايڪسٽينشن ۽ آزاد جمھوريه ٽائون، اوڀر ۾ اعظم بستي ۽ محمود آباد ۽ اولھ م مين ڪورنگي روڊ ۽ ڏکڻ ۾ ڊفينس هائوسنگ اٿارٽي فيز ون واقع آهي. 2013 کان اڳ ان جو درجو جمشيد ٽائون جي يونين ڪاؤنسل نمبر 4 ۽ ان جو نالو ساڳيو ئي چنيسر ڳوٺ ھيو. 2013 ۾ ان کي فيروز آباد جي نالي سان نئين قائم ٿيل تعلقي ۾ شامل ڪيو ويو. ھن ڪالوني ۾ سنڌي ۽ اردو ڳالهائيندڙ اڪثريت ۾ آھن ان کان سواءِ پنجابي پٺاڻ، سرائڪي ماڻھو پڻ رھندڙ آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي م چيئرمين جي سيٽ تي فرحان غني چونڊجي آيو ۽ وائيس چيئرمين جي سيٽ تي اورنگزيب تاج چونڊجي آيا. ٻنھي جو تعلق پاڪستان پيپلز پارٽي سان آھي ھتي گورنمينٽ چنيسر ڳوٺ بوائيز اسڪول، ڊائو انٽرنيشنل ڊينٽل ڪاليج چنيسر ڳوٺ، چنيسر بلو فٽبال گرائونڊ، آرمي گريو يارڊ واقع آھن.
حوالا
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
جذباتيت
جذباتيت ___(Sentimentalism):
ارڙهين صدي عيسوي جي اوائلي اڌ ۾فرانسيسي ادب تي جذباتيت جو رنگ چٽو نظر اچي ٿو. نامياري فلاسافر ۽ اديب ووونارگ Vauvenargues (1747-1715ع) کي جذباتيت جو باني سمجهيو وڃي ٿو، جنهن پنهنجي لکڻين ۾ زندگيءَ جي ٻين مسئلن جي لکڻ جو سلسلو شروع ڪيو ۽ انساني احساسن جي ترجماني ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. جذباتيت جي اثر هيٺ سرجيل ادب ۾ فرانسيسي ناول کي زياده شهرت ۽ اهميت حاصل ٿي ۽ فرانس جي ’جذباتي ناول نگاري‘، بين الاقوامي ادب ۾ هڪ خاص جاءِ والاري ٿي.جن فرانسيسي ناول نگارن کي جذبات جي حوالي سان نمائنده ناول نگار مڃيو ويو آهي، انهن ۾ ماري وو Marivaux (1628-1663ع) ۽ پريووسٽ Prevost (1697-1763ع) جا نالا نمايان آهن. فرانسيسي ادب جون ٻيون صنفون جذباتيت جي حوالي سان ڪا ذڪر جوڳي حيثيت نه ٿيون رکن ۽ نه ئي انهن کي بين الاقوامي سطح تي ڪا چڱي موچاري مڃتا ملي سگهي آهي.
حوالا
زمرو:ادبي صنفون زمرو:ايشيا جي تاريخ زمرو:يورپ جي تاريخ
ڏاڙهون
thumb|هڪ ڪٽيل ڏاڙهون ڏاڙهون (Pomegranate) هڪ ميوو آهي جيڪو عام طور تي سياري جي موسم ۾ دستياب هوندو آهي. هن جي کل ڳاڙهي رنگ جي هوندي آهي جيڪا سخت هوندي آهي. هي اندران ڳاڙهن داڻن سا ڀريل هوندو آهي جيڪي کٽي مٺي ذائقي جا هوندا آهن. هي ميوو انساني غذا هجڻ سان گڏوگڏ انسان جي لاء دوا جي طور به تجويز ڪيو ويندو آهي ڇو ته هي ڪافي بيمارين جي لاء مفيد آهي. ڏند ۽ دل جي مرض لاء فائديمند آهي.
نالو
هن کي فارسيءَ ۽ هندستانيءَ ۾ انار چوندا آهن ۽ انگريزيءَ ۾ پوميگرانيٽ چونس ٿا. هي هندستان جي سڀني ڀاڱن ۾ عام آهي، مگر جهڙا ڏاڙهون سال بسال پٺاڻ ڪابل مان آڻيندا آهن، اهڙا هتي ڪڏهن ڪين ٿا ٿين.
قسم
ڏيهي ڏاڙهن جا ٻه قسم آهن: هڪڙا ننڍا ۽ ٻيا وڏا. هڪڙا کٽا ۽ ٻيا مٺا. پاٽنا جا ڏاڙهون وڏي قسم جا ۽ عمدا ٿيندا آهن جبلن ۾ ته جهنگلي به ٿيندا آهن. ڪابلي ڏاڙهون سملا ۾ به ٿين ٿا. سهي ڪيو اٿن ته ڪابلي ڏاڙهون جبل جي چن واري پٿر جي تهه واريءَ زمين تي ٿي سگهن ٿا. ڪابلي ڏاڙهونءَ کان سواءِ، عربستان جي پاسي جا ڏاڙهون به چڱا ٿيندا آهن. انهن جا مشهور قسم هي آهن: پهريون، شامي ڏاڙهون، جي ٻاهران ڳاڙها ٿا ٿين ۽ تمام مٺا ٿا ٿين. مڪي ۽ مسقط ۾ ته داڻن يا ٻج کان سواءِ ٿيندا آهن. خوشبوءِ به چڱي ٿيندي اٿن ۽ قد ۾ به ننڍڙي ٻار جي مٿي جيڏا آهن. ٻيو، ترڪي ڏاڙهون: هي وڏا ۽ اڇي رنگ جا ٿيندا آهن. ٽيون، مصري ڏاڙهون: هنن جي کل سائي ٿي ٿئي. هي البت کٽا آهن. بيداڻا ڏاڙهون ڪابل ۾ به ٿيندا آهن. ڪوشش ڪري هندستان ۾ به ڪن جاين تي اپايا اٿن، جي ماڻهوءَ جي مٿي جيڏا ٿين ٿا.
پوکي
ڏاڙهونءَ جا گل تمام سهڻا ٿيندا آهن. رنگ جا کهنبا آهن. گل سانوڻ توڙي اونهاري ۾ ڪندا آهن. ڦر اڪثر سياري ۾ ٿيندو آهي. ڏاڙهن کي زور وٺائڻ لاءِ، سرن جو چورو يا سرخي پراڻي ۽ ڳائي ڀاڻ سان گڏائي زمين ۾ وجهندا آهن. ڏاڙهون خشڪ زمين ۾ چڱو ٿو ٿئي، مگر گهم واري هنڌ چڱو نٿو ٿئي. سال بسال ڀاڻ ڏيڻ گهرجيس. ڀاڻ ڏيڻ لاءِ ڊسمبر مهينو چڱو آهي. ڏاڙهونءَ جو وڻ اڪٿر پاڙ مان لڪڻن وانگي شاخون ڪڍندو آهي، جي صاف وڍي ڇڏڻ کپن. هي وڻ ٻج مان، قلمن مان ۽ پيوند مان به ٿيندو آهي. اهو سڀ ڪم فيبروريءَ مهيني ۾ ڪجي. هي وڻ ٽَڪَرن تي چڱو نه ٿيندو آهي. سادا کٽا ڏاڙهون ماڻهو سڪائي رکندا آهن، جي پوءِ مصالح ۾ ڪم آڻيندا آهن. ڏاڙهونءَ جي کَل جنهن کي ڇوڏي چوندا آهن، سا رنگ ڏيڻ جي ڪم ۾ گهڻي ڪتب ايندي آهي. هيڊ ۽ ڇوڏي گڏڻ سان سائو رنگ ٺاهيندا آهن.
ڏاڙھون جو موسم آھي. قديم يوناني ۽ مصري ھن کي نسلي زرخيزي ۽ لافاني زندگي جي علامت سمجهندا ھئا. ڏاڙھون Lythraceae لٿاريسي خاندان سان تعلق رکي ٿو. ھي 5 کان 10 فٽ ڊگهو ٿئي ٿو. ھي سيپٽمبر ۾ لھي وڃي ٿو. ڏاڙھون طبي فائدن سان سرشار ميوو آھي. ڏاڙھون ۾ وٽامن اي Vitamin A ۔ وٽامن بي Vitamin B ۔ وٽامن سي Vitamin C ۔ ھائيڊروڪلورڪ ايسڊ Hydrochloric acid ۔ نشاستو Carbohydrates ۔ پوٽيشم Potassium ۔ ڪيلشم Calcium ۔ ٽامو Copper ۔ فولاد Iron ۔ گنڌڪ Sulphur ۔ فاسفورس Phosphorus  ۔ مئگنيشم Magnesium  ۽ خاص ڪري وٽامن سي Vitamin C گهڻي مقدار ۾ موجود ٿئي ٿي. ڏاڙھون ۾ گهٽ حرارا Calories پر وٽامن بي 5 ۔ پوٽيشم ۽ اوڄا Tissues جهجهي مقدار ۾ ٿين ٿا. ڏاڙھون ۾ دافع تڪسيد ۽ جراثيم روڪ خوبيون پاتيون وڃن ٿيون.
ذائقي جي لحاظ کان ھن جا ٽي قسم ٿين ٿا.
(1) ڏاڙھون کٽو
(2) ڏاڙھون مٺو
(3) ڏاڙھون کٺمٺو
ھي ٽئي قسم دوا ۽ غذائي خاصيتن جي لحاظ کان مالامال آھن. ڏاڙھون دل دماغ کي فرحت بخشي ٿو. رت جي کوٽ کي ختم ڪرڻ جو بھترين ذريعو آھي. پيٽ وارين عورتن لاء نعمت آھي. پيٽ دوران فولاد جي کوٽ ۔ آت۔ الٽي ۔ بدھضمي جي ڪيفيت ۽ مٽي کائڻ جي عادت کي دور ڪري ٿو. ڏاڙھون خوني بواسير يا اھڙن عارضن جي ڪري ضايع ٿيندڙ رت جي ڪري پيدا ٿيندڙ ڪمزوري کي اتي دور ڪري طاقت بحال ڪري ٿو. ان کان سوا مليريا ۔ ڊينگي بخار ۽ رت جي ڪينسر جي مريضن لاء مفيد آھي. جن جا رت جا ڳاڙھا جزا گهٽ ٿي ويا ھجن ۽ شديد ڪمزوري ٿي وئي ھجي ۔ جيري جي ڪمزوري ۔ صفرا جي زيادتي ۔ گرمي ۔ رت جي خرابي ۔ سائي ۽ ٿي وئي ھجي ان حالت ۾ ڏاڙھون اڪسيري اثر ڏيکاري ٿو. ھي قبضي پيدا ڪرڻ جي صلاحيت رکي ٿو ۽ پيلن دستن کي روڪي ٿو ۽ سيني جي ساڙي ۽ سوزش کي روڪي ٿو. ڏاڙھون جيري جي سوڄ ۔ تري جي مرضن ۔ خشڪ کنگھ ۔ سيني ۾ سور ۽ ٽائيفائيڊ بخار کي دور ڪري ٿو.
ڏاڙھون انجائنا جي سور ۔ سيني جي گهٽ ۔ ڪوليسٽرول جي گهڻائي ۽ پيٽ جا مرضن ۾ لاڀائتو قرار ڏنو ويو آھي.
ڏاڙھون سياري جو بھترين ميوو آھي. سياري جي آمد کان ٿورو اڳ ڏاڙھون مارڪيٽ ۾ پھچي وڃي ٿو. ڏاڙھون ماکي جھڙي مٺاڻ پاڻ ۾ رکي ٿو. ھن جو ھڪ قسم قنڌاري ڏاڙھون بہ آھي. قنڌاري ڏاڙھون ٻين ڏاڙھن کان ٿورو وڏو ٿئي ٿو. ھن جي کل مضبوط ٿئي ٿي ۽ چمڙي وانگر ٿئي ٿي. ھن جي اندر ڳاڙھا گلابي ياقوتي موتين جھڙا داڻا رس سان ڀريل ھوندا آھن. انار ۽ انسان جو پاڻ ۾ ساٿ پراڻو آھي. ڏاڙھون جي پاء رس ۾ ٻن مانين جيتري غذائيت آھي. ھن ۾ نشاتيدار جزا گهٽ ۽ وٽامن بي جي ڪافي مقدار موجود ٿئي ٿي. ڏاڙھون ۾ لوڻ جو تيزاب معدي کي طاقت ۽ کاڌي کي ھضم ڪرڻ ۾ مدد ڏئي ٿو. ڏاڙھون جو استعمال نزلي جو خاتمو ڪري ٿو ۔ نڙي جي خارش کي دور ڪري ٿو ۔ پياس جي شدت کي ختم ڪري ٿو ۽ رت پيدا ڪري سائي کي ختم ڪري ٿو. تازي تحقيق مطابق ڏاڙھون جو استعمال ويسر ڱي ختم ڪري ٿو ۔ فالج جي خطري کي ھٽائي ٿو ۔ بڪين جي سوڄ ختم ڪري ٿو ۽ خشڪ کنگھ کي دفع ڪري ٿو.
قوت مدافعت ۾ اضافي لاء وٽامن سي بھترين جز آھي ۽ ڏاڙھون ۾  وٽامن سي صوف کان چئوڻ موجود آھي. ان کان سوا وٽامن اي ڪافي مقدار ۾ موجود آھي. جيڪڏھن توھان  روز ڏاڙھون کائو ٿا تہ توھان چمڙي جي داڻن کان آجا ۔ جوان ۽ جرڪندڙ نظر ايندا. ان کان سوا ڏاڙھون ۾ فولاد Iron ۔ پوٽيشم Potassium  ۽ مئگنيز Magnese جي وڏي مقدار موجود ٿئي ٿي جيڪا صحت تي مثبت اثر مرتب ڪري ٿي. ڏاڙھون جي باقائدي استعمال سان رت جي کوٽ Anemia ۽ آڪڙ Swagger  جو عارضو ختم ٿي وڃي ٿو.
ماڳ مڪان :-
مشھور سائنسدان ڊيڪيڊوي ايران کي ڏاڙھون جو وطن قرار ڏيندي ڏاڙھون تي Punica Quarantum جو نالو رکيو آھي.ايران جي نالي تان لفظ انار نڪتو آھي. ھي ميوو ايران کان افغانستان ۽ افغانستان کان ھندستان ٿيندو آفريڪا پھتو ۽ روم جي بحر تائين ملڪن ۾ ھن جي پوک شروع ٿي وئي. ڏاڙھون آمريڪا ۽ چلي جي علائقن ۾ بہ ٿئي ٿو. ايشيا جي ملڪن ۾ ڀارت جي علائقي پٽنا ۾ ڏاڙھون کي شھرت حاصل آھي جڏھن تہ پاڪستان ۽ افغانستان واري مٺي ڏاڙھون جو ڪو مثال ناھي. پاڪستان ۽ افغانستان جو قنڌاري ميوو پنھنجو مٽ پاڻ آھي.
ڏاڙھون چيونڪا جو ميوو آھي. ھي ميوو ڳاڙھي ۽ اڇي رنگ ۾ پاتو وڃي ٿو. ڏاڙھون جي پوک لاء چيڪي ۽ زرخيز مٽي جو ھجڻ ضروري آھي. ھن وڻ جي اوچائي وڌ کان وڌ 20 فٽ ٿئي ٿي. ھن جي گولائي 3 کان 4 فٽ ٿئي ٿي ۽ ھن جي کل جو رنگ پيلو ۽ گھرو ڀورو ٿئي ٿو. قديم مصر ۽ يونان جا ماڻهو ھن وڻ کي نسلي زرخيزي ۽ لاثاني زندگي جي علامت سمجهندا ھئا.
ڏاڙھون تڪسيد روڪ ميوو :-
اسرائيل جي رام ڀام ميڊيڪل سينٽر جي ڊاڪٽر ڊاڪٽر مائيڪل ايوي رام پنھنجي ورھين جي تحقيق ۾ ثابت ڪيو آھي تہ سڀني ميون جي مقابلي ۾ ڏاڙھون ۾ تڪسيد روڪ جزا گهڻا آھن. ڊاڪٽر مطابق روزانو ڏاڙھون کائڻ سان تڪسيدي دٻاء گهٽ ٿي وڃي ٿو. خون جي نالين جي اندرين تھن ۾ ڄميل چرٻي کي گهٽ ڪرڻ کان سوا اضافي چرٻاڻ Cholesterol کي گهٽ ڪري ٿو. ڊاڪٽر ايوي رام جي ماڻھن ۽ جانورن تي ڪيل تجربن ثابت ڪيو آھي تہ ھن معجزاتي ميوي ۾ دافع تڪسيد جزا وافر مقدار ۾ موجود آھن. ٻين سائنسدانن ثابت ڪيو آھي تہ ھن ميوي جي رس ۾ تڪسيد روڪ اثر ٻين ميون کان وڌيڪ ٿين ٿا. ڏاڙھون ۾ فليونائيڊس 40 فيصد ٿين ٿا ان ڪري ھن کي ڊگهي وٽامني ٽانڪ طور استعمال ڪري سگهجي ٿو. انهن خوبين جي ڪري سائنسدانن ڏاڙھون کي وڌ ۾ وڌ تڪسيد روڪ ميوو قرار ڏنو آھي. ھي جيري ۔ اکين ۽ سنڌن جي بيمارين ۾ مددگار ثابت ٿيو آھي. گڏ گڏ عمر وڌڻ جي ڪري پيدا ٿيندڙ ويسر Alzheimer بيماري کي ختم ڪري ٿو.
ڊي اين اي کي ٺوس رکندڙ :-
ڏاڙھون جا جز ۽ رس ڪينسر تي گهڻن نمونن سان حملو ڪن ٿا ۽ صحتمند گهرڙن کي ڪينسر جي ور اچڻ کان روڪن ٿا. ڏاڙھون جينوم ڊي اين اي ۾ ٿيندڙ تبديلين کي روڪي ٿو جيڪي ڪينسر جو سبب بنجن ٿا. ڏاڙھون ۾ ڪينسر سان وڙھندڙ خامرو Enzyme پيرا اوڪسونيس ون پي او اين ون ٿئي ٿو جيڪو آڪسيجن جي کوٽ ۽ سوزش کي دور ڪري ٿو ۽ ڊي اين اي جي تبديلي جو سبب بنجي ڪينسر کي روڪي ٿو. ڏٺو ويو آھي تہ ڪينسر جي مريضن ۾ پي او اين ون جي مقدار تمام گهٽ ٿئي ٿي. ڏاڙھون ۾ گهٽ ڪيلريون پر وٽامن بي 5 ۔ پوٽيشم ۽ اوڄا جهجهي مقدار ۾ ٿين ٿا. ڏاڙھون ۾ دافع تڪسيد ۽ جراثيم روڪ خوبيون پاتيون وڃن ٿيون.
ڏاڙھون جا گل بہ پنھنجي افاديت جي لحاظ کان وڏي اھميت رکن ٿا.
جن عورتن  کي حيض گهڻو اچي ٿو يا جن عورتن جو ٻار بار بار ڪري ٿو انهن لاء ڏاڙھون جا گل اڪسير آھن.
ڏاڙھون جا گل    20 گرام
پاڻي                  2 بوتلون
گل پاڻي ۾ وجهي ديڳڙي ۾ ڪاڙھجن پاڻي اڌ بچي تہ پاڻي ٿڌو ڪري ڇاڻي بوتل ۾ رکجي.
2 تولا روز پيئجي.
ٻار ڪرڻ کان بچي ويندو.
ڏاڙھون ۾ سبز چانھن کان وڌيڪ تقسيد روڪ ٿين ٿا جنھن جي ڪري ڇاتي ۔ وڏي آنڊي ۔ مثاني ۽ غدودن جي ڪينسر خلاف مدافعت فراھم ڪري ٿو. ھن جي کل ۾ اليجڪ ايسڊ موجود ٿئي ٿي جيڪا چمڙي جي ڪينسر کي روڪي ٿي ان ڪري آنڪولوجي يعني رسولين جا ماھر ڏاڙھون جي کل کي کائڻ جو مشورو ڏيندا آھن.
ڏاڙھون جي کل ۽ ڪپھ ھموزن کي تئي ۾ ساڙجي ۽ خاڪ ڪري کرل ڪري رکجي. اتان تولو خاڪ کڻي 5 تولا مکڻ ملائي کرل ڪري رکجي. ويڪري منھن واري شيشي ۾ بند ڪري رکجي.
زخمن کي روز ھڻجي.
پراڻي کان پراڻا زخم ٺيڪ ٿي ويندا.
ڏاڙھون جي ڪڻ جي چٽڻي :-
ڏاڙھون جي ڪڻ      تولو
ڌاڻا  ساوا                تولو
ڦودنو سائو             تولو
ساوا مرچ               2 عدد
سائي ٿوم               2 ڳڙيون
گهوٽي يا ڪٽي ملائي ٿورو لوڻ وجهي کائجي.
لذت ۾ بھترين آھي.
اعلا کاڌو                                                   Super food
يونيورسٽي آف ڪيليفورنيا لاس اينجلس جي تحقيق مطابق ڏاڙھون جي رس ۾ 100 نمونن جا فينول Phenols ۽ دافع تڪسيد Antioxidents پاتا وڃن ٿا جيڪي ھن کي سپر فوڊ بنائن ٿا. ڏاڙھون کي سپر فوڊ ڇو چيو وڃي ٿو، پھرين اھو ڄاڻڻ ضروري آھي تہ سپر فوڊ ڇاھي ۽ ڪھڙو ميوو سپر فوڊ تي پورو اتري ٿو. غذائي ماھر سپر فوڊ طور جيڪي ميوا چونڊن ٿا اھي تڪسيد روڪ ۔ تاندورن ۔ وٽامنن ۔ معدنيات ۽ ٻين غذائن سان ڀرپور ٿين ٿا انهن ۾ اسان جي صحتمندي ۔ وڏي عمر ۽ بيمارين کان بچڻ جون خوبيون شامل ھجن ٿيون.
ھونئن ھرڪو ماڻھو پيٽ ڀري کاڌو کائي ٿو پر اڪثريت ماڻهن جي ان ڳالھ کان اڻ واقف ھوندي آھي تہ اسان جي کاڌي پيتي جون شيون ڪھڙي اھميت ۔ افاديت ۽ اثر رکن ٿيون. جيڪي ميوا ڪينسر ۔ شڳر ۔ دل جي دوري ۽ رت جي داٻ کان بچائن ٿا انهن کي سپر فوڊ چئي سگهجي ٿو.
آڪسفورڊ يونيورسٽي سان وابستہ ماھرن سپر فوڊ جي حوالي سان طبي تجزين ۽ نتيجن تي ھڪ تجزياتي رپورٽ پيش ڪئي آھي جنھن ڀلي ڀت پتو پوي ٿو تہ دل جي سڀني بيمارين کان بچائيندڙ طور ميون ۾ جيڪو سپر فوڊ اڀريو آھي اھو آھي ڏاڙھون.
ڏاڙھون تي ٿيل تحقيق مان پتو پوي ٿو تہ ڏاڙھون ۾ سڀن ميون جي مقابلي ۾ وڌيڪ فائدا آھن. بائيو ميڊيڪل جي سائنسدان سيپي سيھاٽي مطابق اسان دنيا جي سڀن ميون تي جائزي طور نظر وڌي پتو پيو تہ ماھرن جي بنيادي توجھ ڏاڙھون آھي.
ڏاڙھون جا فائدا :-
وار مضبوط ڪندڙ :-
ڏاڙھون ۾ موجود نباتي ڪيميائي چرٻاڻ Phytochemical cholesterol رت جي داٻ کي گهٽ ڪري ٿي ۽ شھ رڳ Carotid artery مان چرٻاڻ ھٽائي ٿي جنھن جي ڪري رت جي وھڪ وچٿري رھي ٿي ۽ دل جو ڌڙڪو معتدل رھي ٿو.
ھيپاٽائيٽس روڪ :-
ڏاڙھون جو رس يا شربت ھيپاٽائٽس اي ۔ ھيپاٽائٽس بي ۽ ھيپاٽائٽس سي ۾ اھم ڪردار ادا ڪري ٿو. ڏاڙھون جي رس يا شربت پيئڻ سان جيري ۔ گردي ۔ منھن ۽ پيرن جي سوڄ ختم ٿي وڃي ٿي ان ڪري ڏاڙھون سوڄن جيري جي سوڄ ۔ منھن جي سوڄ ۔ پير جي سوڄ ۔ پيٽ جي سوڄ ۽ سائي ختم ڪندڙ آھي.
ڏاڙھون جو شربت ڊينگي بخار لاء مفيد آھي ڇوجو ھي رت جي ڳاڙھن جزن کي وڌائڻ سان گڏ  قوت مدافعت کي وڌائي ٿو ۽ ڊينگي بخار جي ڪري پيدا ٿيندڙ ڪمزوري کي ختم ڪري ٿو.
دماغ :-
ڏاڙھون دماغ کي فرحت ڏئي ٿو ۽ تازگي بخشي ٿو جو ھن جي استعمال ڪرڻ سان سودا خارج ٿي وڃي ٿي ۔ نفرت جو مادو نڪري وڃي ٿو ۔ حسد کان دل آجي ٿي وڃي ٿي ۽ دل باغ بھار رھي ٿي - ڏاڙھون کائڻ سان صفرا خارج ٿي وڃي ٿي جنھن جي ڪري دماغ کي طاقت ملي ٿي ۔ ننڊ ڀلي اچي ٿي ۽ سوچن کي تقويت ملي ٿي.
پوھائپ روڪيندڙ :-
ڏاڙھون پوڙھ روڪ Anti aging آھي. ڏاڙھون کائڻ سان چمڙي ۾ ايلاسٽن ۽ ڪولاجن جي پيداوار ۾ مدد ڏيندڙ  فائبروبلاسٽ جي عمر وڌي ٿي جنھن جي ڪري چمڙي تي لڙڪاء ۽ گهنج اچڻ جا امڪان گهٽجي وڃن ٿا ۽ منھن تان ڪارسراڻ ۔ داغن ۽ داڻن جو خاتمو ٿي وڃي ٿو. ڏاڙھون جي شربت ۾ جيڪڏھن ماکي جو اضافو ڪيو وڃي تہ اھو شربت پوڙھائپ کي روڪي ٿو ۽ چمڙي کي تازو رکي ٿو.
معدي کي طاقت ڏيندڙ :-
ڏاڙھون ۾ موجود ھيڊوڪلورڪ تيزاب Hydrochloric Acid ۽ لوڻ جو تيزاب معدي کي طاقت ڏين ٿا ۔ کاڌي کي ھضم ڪرڻ ۾ مدد ڪن ٿا ۽ کليل نموني بک لڳائن ٿا. معدي جي ڪمزوري يا سردي جي ڪري چپ سفيد ٿيڻ لڳن ۽ علاج جو فڪر ستائي تہ پريشان نہ ٿجي ۽ بازار جو رخ ڪجي ۽ ڏاڙھون روز وٺي کائجي. فرق خودبخود معلوم ٿيندو.
چيلھ جي چرٻي ختم ڪندڙ :-
ڏاڙھون جي استعمال سان چيلھ جي چرٻي جو خاتمو ٿي وڃي ٿو. ڏاڙھون پنھنجي کٽ جي ڪري رڳن مان چرٻاڻ Cholesterol کي خارج ڪري ٿو ۔ رت جي وھڪ کي اڃان بھتر بنائي ٿو ۽ چيلھ جو سور ختم ڪري لچڪ پيدا ڪري ٿو.
آنڊن کي چرٻي کان پاڪ ڪندڙ :-
ڏاڙھون جو استعمال آنڊن جي سختي ختم ڪري ٿو جنھن سان طبيعت پرسڪون رھي ٿي ۔ آنڊن ۾ ڄميل پلاڪ ختم ڪري ٿو ۔ آنڊن کي چرٻي کان پاڪ ڪري رت جي وھڪ کي ٺيڪ ڪري ٿو.
بدھضمي جودشمن :-
جيڪڏھن بدھضمي ھجي تہ ان حالت ۾ ڏاڙھون بھترين ٽانڪ آھي. ھي شڳر جي سطح کي ضابطي ۾ رکي ٿو ۽ انسولين ٺاھڻ ۾ مدد ڪري ٿو.
ڊائريا جو دشمن :-
جيڪي مادا رت کي نقصان پھچائن ٿا ڏاڙھون جي کائڻ سان اھي مادا خارج ٿي وڃن ٿا ۽ گردا فعال ٿي وڃن ٿا.
ڏاڙھون ۾ موجود تڪسيد روڪ مادا جسم مان خراب چرٻاڻ کي خارج ڪن ٿا ۽ رت ۾ سٺي چرٻاڻ جو اضافو ڪن ٿا۔ ھن کي پنھنجي خوراڪ بنائڻ سان چرٻاڻ جي ڪري پيدا ٿيل بيمارين جو خاتمو ٿي وڃي ٿو.
مدافعت کي تيز ڪندڙ :-
ڏاڙھون ۾ موجود طاقتور بيڪيٽيريا روڪ مائڪروبيال جسم جي مدافعتي سرشتي کي طاقتور ڪن ٿا ۽ جسم جي قوت مدافعت وڌائي ماحول ۾ موجود بيماري پيدا ڪندڙ جراثيمن کي حملي ڪرڻ کان روڪن ٿا.
تابڪار روشني کان بچائيندڙ :-
ڏاڙھون جي کائڻ سان سج جي روشني جا مضر اثر نٿا پون ۽ توھان جي چمڙي ۾ آزاد تڪسيدي جزن سان مقابلي جي اھليت پيدا ٿي وڃي ٿي. ڏاڙھون جواستعمال نہ صرف چمڙي جي ڪينسر کان حفاظت ڪري ٿو پر چمڙي جي ڪينسر کان بچائي ٿو.
گهرڙن جي مرمت ڪندڙ :-
ايڪول پولي ٽيڪنڪ فيڊرل ڊي لوزاني اداري جي تحقيق مطابق ڏاڙھون ۾ يوروليٿيم مادو ٿئي ٿو جيڪو بيڪار گهرڙن کي جاندار ڪري انهن کي متحرڪ ڪري ٿو. وڌيڪ تحقيق ۾ ٻڌايو ويو آھي تہ معدي ۾ جيو دوست بيڪيٽيريا ٿين ٿا جيڪي ڏاڙھون جي خام جزن کي يوروليٿيم اي ۾ تبديل ڪن ٿا. خيال رھي تہ عمر گذرڻ سان گڏ گهرڙن جي مرمت ۽ ٻيھر بنجڻ جو عمل سست ٿي وڃي ٿو جنھن جي نتيجي ۾ مختلف عضون جي صحت متاثر ٿئي ٿي ۽ ڪمزور ٿي وڃن ٿا. محققن مطابق ھن تحقيق سان پوڙھائپ کي روڪڻ واري واٽ ملي وئي آھي ۽ انساني صحت لاء وڏو موقعو ھٿ اچي ويو آھي.
رت ڇڊو رکندڙ :-
جيري جي مرمت ڪندڙ :-
ڏاڙھون جيري جي حفاظت ڪري ٿو ۽ جيري جو جيڪو حصو ڪنھن بيماري جي ڪري خراب ٿي وڃي ٿو ان جي نئين سر تشڪيل ۾ مدد ڏئي ٿو.
ڊائيٽ وارن لاء مفيد :-
100 گرام ڏاڙھون صرف 83 گرام ڪيلريون ٿين ٿيون جنھن سڄو ڏينھن چستي رھي ٿي. جيڪڏھن توھان ڊائيٽ تي آھيو تہ ڏاڙھون ضرور کائو ڇوجو ھن ۾وڌيڪ تاندورا ٿين ٿا جن جي ڪري بک گهٽ لڳي ٿي پر ھاضمو تيز ٿي وڃي ٿو. وڏي ڳالھ تہ ڏاڙھون ۾ چڪيل چڪنائي نٿي ٿئي جنھن جي ڪري ڊائيٽ وارن لاء ڏاڙھون بھترين غذا جو ڪم ڏئي ٿو.
پيٽ وارين عورتن لاء بھترين :-
ڏاڙھون ۾ موجود وٽامن ۽ معدنيات خاص ڪري خاص ڪري فولڪ ايسڊ حاملہ عورت (پيٽ واري عورت) لاء انتھائي مفيد آھي. ڏاڙھون ۾ موجود پوٽيشم عورتن کي Leg cramps کان بچائي ٿو. ڏاھون جو شربت حاملہ عورتون استعمال ڪن انهي سان حاملہ ۽ پيٽ ۾ ٻار جي صحت ڀلي رھندي ۽ ٻار ڄمڻ ۾ آساني ٿيندي.
ڏند مضبوط ڪندڙ :-
ڏاڙھون جي استعمال سان ڏندن ۾  Plaque جمع نٿي ٿئي ۔ ڏند صاف سٿرا رھن ٿا ۽ ڏندن ۾ مضبوطي اچي ٿي.
زخمن جي نشانن کي ڀريندڙ :-
ڏاڙھون جو استعمال چمڙي جي گهرڙن جي نئين سر جوڙجڪ ڪري ٿو ۔ زخمن جي نشانن کي ڀري ٿو ۽ انھن جي نشانن کي پڻ مٽائي ٿو.
چمڙي ۽ چھرو چمڪائيندڙ :-
ڏاڙھون ۔ انگور ۽ کيري جو رس ملائي چھري تي لڳائجي. ڪلاڪ رھڻ ڏجي. پوء چھري کي ڌوئجي. ھن ماسڪ جي استعمال سان چھرو صحتمند ۽ چمڪيلو رھندو. قوت مدافعت وڌائڻ لاء ڏاڙھون ۾ وٽامن سي موجود آھي. ڏاڙھون ۾ وٽامن سي چئوڻ تي موجود ٿئي ٿي ۽ وٽامن اي ڪافي مقدار ۾ موجود ٿئي ٿي. ڏاڙھون کائڻ سان چھري ۾ چمڪ اچي ٿي ۔ منھن داڻن کان پاڪ ٿي وڃي ٿو ۔ جواني قائم رھي ٿي. ڏاڙھون ۾ پيونڪ ايسڊ چھري کي خشڪي ۽ ڇلرن کان بچائي ٿو ۔ وارن کي مضبوط ڪري ٿو جنھن جي ڪري وارن جي ڪرڻ ۾ گهٽتائي اچي وڃي ٿي.
ڏاڙھون ۾ پاتا ويندڙ مادا ليجن ۽ ايلاسٽين کي فروغ ڏين ٿا جيڪي چمڙي کي نرم ۽ ھموار رکڻ ۾ مدد ڪن ٿا ۽ چمڙي لڙڪي نٿي.
جيري جي گرمي ھٽائيندڙ :-
ڪينسر ۾ مفيد :-
ڏاڙھون کائڻ سان ڪينسر جا گهرڙا خارج ٿي وڃن ٿا ۽ صحتمند گهرڙن کي ڇڏي ڇاتي  ۔ ڦڦڙن ۽ غدودن جي ڪينسر جي گهرڙن جي روڪ ڪري ٿو ۽ پي ايس اي جي سطح کي برقرار رکي ٿو.
حوالا
زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست
چيني ٻولي
thumb|کاٻو چيني ٻولي (Chinese Language) دنيا جي تمام ٻولين کان مختلف هئي ۽ آهي، ان ۾ نہ الف بي آهن، نہ هِجيَ، نہ قائدا ۽ نہ لفظن جي ورهاست. هڪ ئي لفظ پنهنجي بيان، مضمون ۽ لهجي جي اعتبار کان اسم ذات، اسم صفت، فعل ۽ حال ٿي سگهي ٿو. هر هڪ ڳانڍاپي جا لفظ چئن کان نو لهجن تائين ادا ڪري سگهجن ٿا ۽ جنهن لمحي ۾ اُهي ادا ٿيا هوندا ان لحاظ کان اُن جي معنيٰ ۾ پڻ فرق ٿيندو آهي، اُنهن جي لکڻ جو طريقو بہ عجيب آهي، سِٽون اُفقي جي بدرآن عمودي هونديون آهن.
چيني ٻولي ۾ عام ڳالھ ٻولھ جي لاءِ ٻيا ٽِي هزار لفظ استعمال ٿيندا آهن، اخبار یا معمولي ڪتاب پڙهڻ جي لاءِ ساڍا ٽي هزارنشانين جو ڄاڻڻ ضروري آهي، هڪ يونيورسٽي جي شاگرد کي ڇھ هزار نقشا (نشانيون) سکڻا پوندا آهن، جڏهن تہ هڪ چيني ٽائپ رائٽر ۽ ڪمپيوٽر ۾ پندرنهن کان ويھ هزار علامتون ڪتب اينديون آهن.
چيني ٻولي لِکڻ جي لاءِ هر لفظ آڏين ليڪن سان ملي ٺهي ٿو، جنهن کي Stroke چيو ويندو آهي، بنيادي طور تي چيني خط ۾ 12 اسٽروڪ استعمال ٿيندا آهن.
جهنجهوٽي
جهنجهوٽي، کماچ ٺاٺ جي سمپورن راڳڻي آهي، ٻئي گنڌارون ۽ ٻئي نکادون لڳائجن ٿيون. مندرستان جي پنچم کان مڌ مستان جي راکب تائين مينڍ هن راڳ جي خاص تان آهي.
آروهي
هن جي آروهي ڌي سا ري ماگي، ماپا ڌي ني سا آهي.
امروهي
امروهيءَ سا نا ڌي پا ماگي ري سا آهي.
وادي، سموادي
جڏهن ته وادي سُر گنڌار ۽ سموادي سُر ڌيوت اٿس.
وقت
راڳ ساگر جي مصنف وادي سُر رکب ۽ سموادي سُر ڌيوت لکيو آهي. هيءَ راڳڻي رات جي وقت ڳائي ويندي آهي.
کانڀاڻي
کانڀاڻي سُٽ مان ٺهيل ھڪ شئي جو نالو آهي جنھن ذريعي ھاري پکين کي فصل تان ڀڄائيندا آھن يا جهار هڪلڻ لاءِ ڪم ايندي آهي ٿر ۾ وسڪاري جو جهار هڪلڻ لاءِ هاري ماڻهو کانڀاڻي ٺاهيندا آهن، جنهن کي ٿري ”گوڦَڻَ“ چون، جا چمڙي مان يا اڪَواري يا سُٽ جي ڌاڳن مان ڳُتي ٺاهيندا آهن. ٻنهي ڇيڙن ۾ ٻانهن جيڏيون رسيون وجهندا آهن. هڪ پاسي رسيءَ جا ڇيڙا وراڪو ڏيئي اهڙيءَ طرح ٺاهيندا آهن، جيئن هٿ جي ٻن آڱرين ۾ قابو ٿين. رَسيءَ جو فوٽ کن ڊگهو ٻيو پاسو، سڌو ڇڏي ڏيندا آهن، جيئن ڌڪ هڻڻ مهل هٿ جي اڱرين مان کسڪي نڪري سگهي. کانڀاڻي هٿ ۾ جهلي، ڳوڙهو وجهي، پُٺن تي چاڙهي اهڙو ته زور سان هڻندا آهن، جو ڳوڙهو زوُڪاٽ ڪندو پيو ويندو. ڌڪ به اهڙو زور سان لڳندو، جو پکيءَ کي لڳو ته اُٽ ماري وجهندو ۽ ٺڪاءُ تي اوسي پاسي وارا پکي به اڏامي ويندا، انهن ۾ ڦڙڦوٽ پئجي ويندي. . کانڀاڻي هڻڻ جا ٻه نمونا آهن: هڪڙو ته کانڀاڻيءَ ۾ ڳوڙهو وجهي گول ڦيرائي پوءِ اڇلائيندا آهن، ٻيو وري ڳوڙهو وجهي پُٺن تي چاڙهي پوءِ اُڇلائيندا آهن. پويون نمونو وڌيڪ اثرائتو آهي. کانڀاڻيءَ جو ڳوڙهو اٽڪل ٻه سئو فوٽن تائين ويندو آهي. ڪي ڪي چُٽير اهڙا تجربيڪار آهن جو مجال آهي جو ڳوڙهو نشان تان گُسي وڃي.
جديديت
جديديت __(Modernism):
جديديت، اهڙي تحريڪ آهي، جنهن 20 صديءَ کان اڳ واري موسيقي، پينٽنگ، ادب، آرڪيٽيڪچر خلاف زلزلو برپا ڪري ڏنو. ان زلزلي جو مرڪز ته ويانا هو، پر ان جا اثر فرانس، جرمني ۽ برطانيہ ۾ به ٿيا ۽ ان اثر تحت ،Futurism, Dadaism ۽ Cubism جون تحريڪون آيون، ڊاڊا ازم جي تحريڪ ‘Anti Art’ (آرٽ مخالف) تحريڪ هئي. جديديت واري زور شور وارو زمانو 1910ع کان 1930ع وارو هو، جنهن جا وڏا پادري اديب هئا: ٽي ايس. ايليٽ (1888-1965ع)، جيمس جو ائس (1882-1941ع)، ازرا پائونڊ (1885-1972ع)، وينڌم لويس (1882-1957ع) ، ورجينيا وولف (1882-1941ع)، اسٽينونس، ڪافڪا (1883-1924ع)، رلڪي (1875-1926ع) وغيره. سنڌيءَ ۾ جديديت جي لاڙي هيٺ لکڻ وارن ۾ مدد علي سنڌي، مشتاق شورو ۽ ماڻڪ جا نالا شامل آهن.
جديديت جون ڪجهه خاصيتون
داخليت ۽ اثريت (Impressionism and Subjectivity) جديديت تحت سرجندڙ ادب ۾ ماڻهوءَ جي اندر جي وارتا کي اڪيلي گفتگو يا يڪ ڪلامي (Monologue) يا خود ڪلامي (Soliloquies) جي ذريعي پيش ڪرڻ ۽ ڪهاڻيءَ کي ڪردار جو محتاج بنائڻ به شامل هو، نه ته قديم يا ڪلاسڪ ادب ۾ رڳو فرضي ڪهاڻين تي زور هوندو هو. ماڻهوءَ جي فطرت ۽ ان جي داخلي ڪيفيتن، احساسن ۽ وارتائن بجاءِ جديديت ۾ اهو لاڙو متعارف ٿيو، جنهن تحت ماڻهوءَ جي اندر جا مسئلا بيان ڪيا ويا، جن ۾ Stream of Consciousness (شعور جي وهڪري) تحت ورجينيا وولف ۽ جيمس جوائس سرفهرست آهن. صنفن جا دائرا ٽوڙيا ويا. مثال طور شاعريءَ ۾ نثري نظم ۽ ناول کي شاعريءَ ۾ پيش ڪرڻ. ٽوٽڪن وارو ادب بنا ترتيب جي متعارف ڪرائڻ اهڙو لاڙو جنهن مطابق Reflexivity هجي ته جيئن شعر، ناول، ڊرامو پنهنجي فطرت مطابق معاملا (Issues) اڀاري سگهي. مطلب ته جديدت ادب ۾ نوان گس ڏنا، نوان تجربا ڪيا ۽ ڪلاسڪ ادب جي دائرن کي ٽوڙيو جنهن ۾ اصولن تحت ادب سرجندو هو.