cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
راڄو ديرو
راڄو ديرو (انگريزي:Rajo Dero) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ گاج ندي ڀرسان قديم ڳوٺ آهي جنهن جي ويجهو دڙن تان ڪوٽ ڏيجي جي قديم آثارن جهڙا نشان مليا آهن. هيءُ ڳوٺ ميان نصير محمد ڪلھوڙو جي دور ۾ ميانوال تحريڪ جي اهم ڪارڪن راڄو ليکي اول ٻڌرايو هو. هن ڳوٺ ڀرسان لشڪر خان لغاري جو قبرستان پڻ آهي جنهن ويجهو هاڻ مست ڪيهر شاھ جي مزار پڻ مشهور آهي.
ٽڪراءُ پيدا ڪرڻ واري پاليسي
ٽڪراءُ پيدا ڪرڻ يا جهيڙڻ جي نيتي يا پاليسي آف ڪنفرنٽيشن (Policy of Confrontation) ڪن به ٻن مُلڪن يا نظرين جي وچ ۾ ڇڪتاڻ ۾ جڏهن تشدد ڀريو لاِڙو اختيار ڪندو آهي، ته اُن صورتحال سان علائقي ۾ جهيڙن جي شروعات ٿيندي آهي. عالمي سياست ۾ ٿيندڙ تڪرارن کي نبيرڻ لاءِ امن ڀريا حل ڳولڻ بدران جڏهن هڪ ملڪ ٻئي ملڪ کي جهيڙي لاءِ اڀاريندو آهي، ته اهڙي پاليسي کي ”جنگ ڇيڙڻ جي نيتي“ چئجي ٿو. هن اصطلاح کي سوويت - آمريڪي لاڳاپن جي حوالي سان وڏي اهميت حاصل آهي. ٻي عالمي جنگ کانپوءِ، ٻنهي ملڪن هن پاليسيءَ تحت سڄي دُنيا ۾ هڪٻئي لاءِ مسئلا پيدا ڪيا. جنهن جي نتيجي ۾ ڪيوبائي ميزائيل گهوٽالي سميت ڪيترا ٻيا بحران پيدا ٿيا.
حوالا
زمرو:شخصيتون
نالو
thumb|[[حيروغليفي ۾ شاھي لقب فرعون]]
نالو (Name) سڃاڻپ جي لاءِ استعمال ٿيندڙ ھڪ اصطلاح آھي. نالو شين جي ھڪ زمري يا قسم ، يا ڪنھن اڪيلي شيءِ، منفرد حوالن سان سڃاڻپ ڪري سگھي ٿو. ھڪ ذاتي نالو (منفرد ضروري ناھي) ڪنھن مخصوص انساني فرد جي سڃاڻپ ڪري سگھي ٿو.
’نالي‘ لاءِ سنڌيءَ ۾ ٻيو لفظ ’نانءُ‘ به آهي. برصغير هند ۽ پاڪ جي زبانن ۾ ’نالو‘ لفظ ايترو نٿو ملي، جيترو ’نانءُ‘. پروفيسر ڪي. پي. ڪلڪرڻي لکي ٿو. آسامي ٻولي ۾ = ناءُ اُڙيا ٻولي ۾ = نا هندي ٻولي ۾ = نانوُ، نانءُ، نائون پنجابي ٻولي ۾ = نا، ناءُ ان ساڳي ڊڪشنري ۾، سنڌي ٻوليءَ جو لفظ ”نانءُ“ به لکيل آهي. سنڌ جي سرتاج شاعر شاهه عبداللطيف ڀٽائي ’نانءُ‘ ڪم آندو آهي: گهوڙن هنيون گهڻيون، اُٺن هنئي آنءُ، جا نينهن ڳنهندي نانءُ، سا مون جئن پوندي مامري. سگهڙن پنهنجي فن ڳجهارت ۾ ’نانءُ‘ گهڻو استعمال ڪيو آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي ئي ڳجھارت جي ڀڃڻ جو مدار هوندو آهي. جئن: اي نر نانء، منهنجي نر نانءَ کي، ٻه نَرَ نانءَ ڏي ته توکي مال جي ڏيان. نر نانء= نَرُ نالو= شاهه پنجو (دادو ضلعي ۾ هڪ پير جو نالو). نر نانء= سلطان. نر نانءُ= سڄڻ. ٻه نر نانءَ= هڪ هوندو ٻيو سوندو. ڀڃڻي: اي شاهه پنجا سلطان، منهنجي سڄڻ کي هوندو سوندو ڏي ته توکي ديڳ ڏيان. پهاڪن ۽ چوڻين ۾ به ’نانءُ‘ ڪم آيل آهي: نانءَ چڙهيو واپاري، کٽيو کائي، نانءَ چڙهيو چور، ڦاهي چڙهي. هاڻي سوال ٿو اٿي ته ’نالو‘ ۽ ’نانءُ‘ هڪ ئي لفظ جون ٻه صورتون آهن، يا الڳ الڳ لفظ آهن؟ جئن ته ’نالو‘ ۽ ’نانءُ‘ هڪ ئي معنيٰ رکن ٿا، تنهنڪري ائين وِسهڻ تي مجبور ٿجي ٿو ته ’نالو‘ ۽ ’نانءٌ‘ لساني اصول جي تحت تبديل هيٺ آيو آهي، ورنه ڳالهه ساڳي آهي. لفظن جا ڪيترا حرف يا اکر، هڪ ٻئي ۾ تبديل ٿيندا آهن، جئن ’ڦاسي‘ ۽ ’ڦاهي‘، ’ماس‘ ۽ ’ماهه‘ جو ’س‘، ’ھ‘ ۾ تبديل ٿيو. انهيءَ ابدال جي قاعدي موجب ’ل‘ ۽ ’ن‘ پاڻ ۾ مٽبا آهن. جئن ’نعش‘ مان ’لاش‘، ’نيلم‘ مان ’ليلم‘، ’لنگر‘ مان ’ننگر‘ ۽ ’لِلاٽ‘ مان ’نِلاٽ‘، ’نِراٽ‘، ’نِراڙ‘ ۽ ’نِرڙ‘ ٿيو. ”لِکيو منجھ لِلاٽ، قلم ڪياڙي نه وهي.“ نتيجي طور چئي سگهجي ٿو ته ’نالو‘ ۽ ’نان‘ هڪ ئي لفظ جون ٻه صورتون آهن. انسان جو ’نالو‘ يا ’نانءُ‘، هميشه بامعنيٰ هوندو آهي. بي معنيٰ نالو ڪوبه نه هوندو آهي. جيڪڏهن ڪي نالا، اسان کي سمجھ ۾ نه آيا، ته ان جو اهو مطلب نه آهي ته اهي بي معنيٰ آهن. پر ڪي اهڙا به قابل ڪاريگر هوندا، جي هڻي هنڌ ڪندا. ’نانءُ‘، ڪهڙي ٻوليءَ جو لفظ آهي، تنهن لاءِ لغتن ۾ اختلاف آهي، پر تنهن هوندي به ٻين جي راين کي سامهون رکندي، لفظ جي تهه تائين پهچي راءِ قائم ڪجي ٿي. ’نانءُ‘ فارسي لفظ ’نام‘ جي بگڙيل صورت آهي. ڊنڪن فوربس به اهائي راءِ ڏئي ٿو، پر ساڳئي وقت ائين به لکن ٿا ته سنسڪرت سان به واسطو اٿس. ’نام‘، جديد فارسي ۾ ته ملي ٿو، پر قديم فارسي ۾ به ملي ٿو. پهلوي ۾ ’نام‘ ۽ اوستا ۾ ”نام“، پر بنيادي لفظ ’نامن‘ آهي. سنسڪرت ۾ ”نام“ جو بنيادي لفظ ’نامَن‘ آهي جنهن جو ڌاتو يا بنياد ”نَم“ آهي، جنهن جي معنيٰ: سڃاڻڻ، پڪارڻ، سڏڻ. مطلب ته ’نالو‘ معنيٰ: جنهن سان سڃاتو وڃي ٿو، پڪاريو وڃي ٿو يا سڏيو وڃي ٿو ۽ اها حقيقت آهي ته نالي سان ئي پڪاريو وڃي ٿو.
خارجي ڳنڍڻا
نالو زمرو:فلسفياڻہ منطق زمرو:لغت نگاري زمرو:لغت نويسي
چيل
چيل: نالا: ع. شجرهِ الجن، ف. ديودار، هه. وغيره___ چيرچوب، الجن ۽ سيڊرهه.
طب
اثر: گرم خشڪ 2، نقصان: ___، ميل: سـُـنڍ، عيوض: ___-، وزن: ٻورو ساڍا ٽي ماسا روزانو. سڃاڻپ: هي وڏو وڻ ٿيندو آهي، هن جون ڪاٺيون عمارتي ڪم ۾ اينديون آهن. خاصيت: هن جو ٻورو ترن جي تيل ۾ ساڙي تيار ڪجي، پوءِ اهو تيل سوڄ ۽ سور واري هنڌ، عضون جي استرخاءِ ۽ ٻنڌين تي مالش ڪرائجي ته فائدو ٿيندو، نبضن ۽ ٻنڌين کي طاقت ڏيندو. هن جي ٻوري جو ڪاڙهو پيٽ جي سور، دستن ۽ بخارن لاءِ مفيد آهي. سنڍ هن جو تاثير قوي ڪري ٿي.
ڪراچي چيني سفارتخاني مٿان حملو، 2018ع
ڪراچي ۾ موجود چيني سفارتخاني تي 23 نومبر 2018ع تي صبح جو 9:30 جو ٽن حملي آوارن فائرنگ ڪري ڏني. حملي آورن سميت 7 ماڻھو اجل جو شڪار ٿيا جڏھن تھ سفارتي عملي محفوظ رھيو.
حملو
ڪراچي جي علائقي ڪلفٽن ۾ موجود چيني سفارتخاني تي 23 نومبر 2018ع تي صبح جو 9:30 جو ٽن حملي آوارن فائرنگ ڪري ڏني. حملي کان پوءِ عمارت مان دونھي کي اٿندي ڏٺو ويو. حملي آورن سب کان اڳ چيڪ پوسٽ تي حملو ڪيو، جنھن کان پوءِ دستي بم اڇليا ويا. حملي ۾ ٻھ پوليس اھلڪار، بھ شھري جيڪي ويزا جي معلومات لاءِ اتي موجود ھئا ۽ ٽي حملو آور مارجي ويا. حملي جي زميداري بلوچ علحدگي پسند تنظيم بلوچستان لبريشن آرمي قبول ڪئي. سنڌ رينجرس جي ترجمان 12:15 مجھند جو اعلان ڪيو تھ سفارتخاني ۾ سرچ آپريشن مڪمل ڪيو ويو آھي.
سنڌ پوليس جي اي ايس پي سهائي عزيز ٽالپر ٻه ڪلاڪ جنگ جي کي سنڀاليو ۽ پنهنجي ساٿي جي اڳواڻي ڪئي، هوءَ چيني قونصل خاني جي حفاظت ڪندي رهي ۽ سڀني ٽنهين حملي آورن کي ماري ڇڏيائين.
حوالا
زمرو:چين–پاڪستان تعلقات زمرو:ڪراچي ۾ دهشتگردي واقعا زمرو:ڪراچي ۾ ايڪيهين صدي زمرو:2018 ۾ پاڪستان ۾ قتل
اڪيلائپ جي نيتي
اڪيلائپ جي نيتي يا پاليسي آف آئسوليشن (Policy of Isolation) بين الاقوامي معاملن ۾ جڏهن ڪو به ملڪ دُنياجي مُختلف وهنوارن يا معاملن سان لاڳاپيل اتحادن ۾ حصو نه وٺندو آهي ۽ پنهنجي قومي مُفادن ماڻڻ سان ڪم رکندو آهي، ته ان کي هن اصطلاح سان ڀيٽيو ويندو آهي. پرڏيهي پاليسيءَ ۾ عدم مداخلت جي بُنياد تي عالمي برادريءَ ۾ رهڻ ۽ امن معاهدن ذريعي پاڻ کي بچائڻ جو عمل به هن اصطلاح ذريعي بيان ڪيو ويندو آهي، ان کان سواءِ سامراجي ملڪ پنهنجا مفاد حاصل ڪرڻ لاءِ به ڪنهن ملڪ کي هڪ سوچيل سمجهيل نيتيءَ مطابق عالمي برادريءَ ۾ اڪيلائپ جو شڪار ڪندو آهي، ته ان صورتحال کي ”اڪيلائپ جي نيتي“ سڏبو آهي. ان حوالي هڪ مثال اهو به آهي آمريڪا پهرين عراق ۽ پوءِ ايران ڏانهن اهو ورتاءُ اختيار ڪندي انهن کي اڪيلائپ جو شڪار ڪرڻ ڪوششون ڪري چڪو آهي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سفارتڪاري
ڪمال خجندي
ڪمال الدين مسعود خجندي، جيڪو ”شيخ ڪمال“ جي نالي سان مشهور آهي، اٺين صدي هجريءَ جو هڪ صوفي ۽ فارسي شاعر هو. هو خجند ۾ پيدا ٿيو، ٽرانسڪسيانا، پر حج کان پوءِ تبريز ۾ اچي آباد ٿيو. جيتوڻيڪ شاعري سندس مکيه ڪم نه هو، پر سندس ديوان 8000 شعرن تي مشتمل آهي.
شيخ ڪمال سلطان حسين جلير جي خدمت ۾ حاضر ٿيو. شيخ ڪمال اٺين صدي هجريءَ جو عظيم غزل گو شاعر هو. سندس غزل صوفيانه ذوق جي عڪاسي آهي. هو حافظ شيرازيءَ جو همعصر هو. حافظ جي باري ۾ فرمائن ٿا:
؎نشد به طرز غزل هم عنان ما حافظ
اگرچه در صف رندان ابوالفوارس شد
نظم جا نمونا
به طواف کعبه زین درنروم که عار باشد
به صفا و مروه‌ای دل دگرت چه کار باشد
قدمی ز خود برون نِه به ریاض عشق، کاینجا
نه صداع نفحهٔ گل نه جفای خار باشد
که سری شناسد این سِرّ که سزای دار باشد
ز میِ شبانه ساقی قدحی بیار پیشم
نه از آن میی که او را به سحر خمار باشد
نکند کمال دیگر طلب حضور باطن
که قرارگاه زلفش دل بی‌قرار باشد
موت
ڪمال الدين خوجندي 792هه يا 808هه ۾ وفات ڪئي. سندس آخري آرامگاهه تبريز ۾ آهي. هي شعر درگاهه جي تختي تي اُڪريل آهي
هزارت آفرین مردانه رفتی
رات
thumb|[[نيل (درياءُ)|نيل درياھ رات جي وقت]]
پڻ ڏسو
زمرو:رات زمرو:فلڪيات ۾ وقت زمرو:ڏينھن جا حصا
محبت بليدي
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1935 کان 1940ع تائين واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ م ڳوٺ ڳھڻو بليدي، ڳوٺ ڀونڊا بليدي ۽ ڳوٺ الھ بخش شيخ واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ م ڳوٺ ڀونڊا بليدي، محمد بخش طوطاڻي، محمد صديق مري، ڳوٺ شير محمد بليدي ء ڳوٺ الھ بخش شيخ واقع آھن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ دوست علي، اوڀر ۾ ديھ آچا، اولھ ۾ ديھ ڪڙيو مراد علي ۽ ديھ ڦتوھل واھ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ کاھي مينھون ۽ ديھ لکٽيا واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي. ڦتوھل واھ ھاڻي ھڪ ڦٽل واھ آھي جيڪو سکر بئراج واري نئين آبپاشي نظام ۾ ختم ٿي ويو ھاڻي ھن ديھ مان وارھ ڪينال وھي ٿو جنھن سان گڏوگڏ دوست علي مائينر ۽ پنھوارو شاخ پڻ ھن ديھ مان وھندڙ آھن.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4,569 ھئي جيڪا 558 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
حوالا
زمرو: سنڌ جون ديھون زمرو: قمبر ضلعي جون ديھون زمرو: قمبر تعلقي جون ديھون
محمد سعيد موسوي
آيت الله علامه سيد محمد سعيد موسوي (سعيد الملت) هڪ شيعه عالم، فقيه ۽ مجتهد هو، جيڪو لکنؤ، هندستان مان هو.
ڄمڻ
سندس ولادت 8 محرم 1333هه تي لکنؤ ۾ ٿي، سندس والد جو نالو علامه سيد ناصر حسين موسوي (ناصر الملا) ۽ ڏاڏو علامه سيد حامد حسين موسوي هو.
تعليم
لکينءَ ۾ پنهنجي والد علامه ۽ ٻين استادن کان تعليم حاصل ڪيائين، اعليٰ تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ نجف اشرف (عراق) ويو ۽ اتي آيت الله سيد ابوالحسن اصفهاني ۽ آيت الله ضياء الدين عراقي ۽ آيت الله مرتضي امامي سرويس کان استفادو ڪيائين.
تاليفات
1: الإمام الثانی عشر
2: مسانيد الأئمۃ
3: الإيمان الصحيح
4: معراج البلاغۃ (پیغمبر اسلام کے خطبات کا مجموعہ)
6: آيۃ التطھير
7: آيۃ الولايۃ
چنڊول
چنڊول يا هڙيو (انگريزي: Lark، عربي: ابوالمليح، فارسي: قرقرا، هندستاني، وغيره: چڪاوک، قنبره، ۽ ڪارينہ) هڪ قسم جو پکي آهي، جيڪو گھڻو ڪري سنڌ جي اڪثر ڀاڱن ۾ ملي ٿو.
محمد سعيد موسوي
8: شرح خطبۃ الزھراء
چنڊول
عام چـنڊول/ هُـڙيو
چنڊول پکيءَ جي هن قسم کي ننڍو چنڊول (Small Skylark /Alauda gulgula) بہ چوندا آهن. هيءُ 17 سينٽي ميٽر ڊگهو ٿئي ٿو. هن جا نر ۽ ماد رنگ روپ ۾ هڪجهڙا ٿيندا آهن. چنڊول جو رنگ پٿريلو ناسي ٿيندو آهي. هن جي اکين مٿان هڪ اڇي ليڪ سان گڏ مٿي تي ننڍڙي چوٽي ٿيندي آهي. هن جي سڃاڻپ چهڪدار ٻولي آهي. هي زمين تان اڏرڻ وقت پنهنجي مخصوص انداز واري ٻولي ڪندو آهي. هي ٻين پکين وانگر ٻج، اَن ۽ جيت کائيندو آهي. زمين تي مضبوطآکيرو ٺاهيندو آهي. هن جي رهائش جا هنڌ، ميدان ۽ چراگاھ آهن.
محمد سعيد موسوي
موت ۽ دفن
چنڊول
ڳاڙھ - کنڀو چنڊول
چنڊول (Indian Bush Lark/ Mirafra erythroptera) جھرڪيءَ جي شڪل سان ملندڙ جلندڙ هوندو آهي. جسامت ۾ 14 سينٽي ميٽر ڊگهو ٿيندو آهي. هن جي پُٺي ڦِڪي ناسي ٿئي ٿي، جنهن کي جهرڪيءَ جهڙا پر ٿيندا آهن،جن تي ڳاڙهسرا دڙڳ ٿين ٿا. هن جي پَرن ۽ ڇاتيءَ تي گهرا چٽ هوندا آهن. هن جو پيٽ وارو ڀاڱو اڇو ٿيندو آهي ۽ پَرن جي ٻاهرين ڪناري ڳاڙهي ٿيندي آهي. هن جون ٽنگون ڳاڙهسِريون، هيڊيون ٿينديون آهن.
محمد سعيد موسوي
هن 12 جمادي الثاني 1387هه تي لکنوءَ ۾ وفات ڪئي ۽ کيس آگره ۾ شهيد ساليس قاضي نورالله شوشتيءَ جي مقبري ۾ پنهنجي والد علامه جي ڀرسان دفن ڪيو ويو.
چنڊول
ڪلانڊرا چنڊول
هن جنس جا نر ۽ ماد هڪجهڙا ٿيندا آهن. چنڊول جي پُٺي گهري ناسي ٿيندي آهي، جنهن تي گهريون ليڪون ٿينديون آهن. هن جي ڳچيءَ ۽ پيٽ جو رنگ اڇو ٿئي ٿو. ڇاتيءَ جي ٻنهي پاسن کان ڪارا نشان هوندا اٿس. ان کان سواءِ اکين جي مٿان ڀرن وانگر اڇي ليڪ ٿيندي آهي.
محمد سعيد موسوي
اولاد
چنڊول
طوطي چنڊول
هي پکي بہ چنڊول جي خاندان مان آهي. هن کي ڪاري مٿي وارو چنڊول بہ چوندا آهن. هن جي جسامت 13 سينٽي ميٽرن جو ٿئي ٿو. هن جي پٺيِءَ جو رنگ ريتيءَ جھڙو ناسي، ڳچيءَ، پيٽ ۽ مٿي جو رنگ ڪارو، پيشاني، ڳل ۽ ڪنن وارو حصو اڇو ٿئي ٿو. هن جي نر ۽ مادي مختلف رنگن جا ٿين ٿا. مادي ميرانجهڙِي چوٽيءَ واري ٿئي، جيڪا رنگ ۾ جهرڪيءَ جهڙي هوندي آهي. طوطي نما چنڊول جي چهنب ننڍي ۽ ٿلهي ٿئي ٿي. هي سڪل ڍورين ۽ نئين جي ڪنڌين تي رهندو آهي.
محمد سعيد موسوي
کين ٽي ٻار آهن:
چنڊول
رهائش
چنڊول (ڳائيندڙ) يوريشائي چنڊول سريلي آواز جي ڪري مشهور آهي. هن کي انگريزيءَ ۾ Skylark چوندا آهن. هي کليل فصل وارين زمينن ۾ گهڻائيءَ ۾ ملي ٿو. سندس ٿاڪ گهڻو ڪري يورپ ۽ ايشيا ۾ آهن. هي سردين ۾ اترين پاسن کان هجرت ڪري آفريڪا ۽ ڏکڻ ايشيا ڏانهن هليا وڃن ٿا.چنڊول پنهنجا گهر ميدانن ۾ ٺاهين ٿا.
محمد سعيد موسوي
1 م
چنڊول
نسل جي واڌ ويجھ
چنڊول 4 کان 3 آنا ڏين ٿا ۽ هڪ کان ٻہ ٻچا پيدا ڪن ٿا. 11 کان 16 ڏينهن آرو ڪندو آهي.
طب
اثر: گرم خشڪ، نقصان: گرم مزاجن کي، ميل: ڪاسني، وزن: ٻہ عدد. سڃاڻپ: هي پکي رنگا رنگي سهڻو، ڪڪڙ جي چوٽيءَ وانگر چوٽيدار ڳيري جي قد جو ٿئي ٿو. خاصيت: هن جو گوشت ڪاڙهي، شوربو ڪري پياربو تہ فالـج، لقوي، مثاني ۽ گردي جي پٿري، پاسي ۽ سيني جي سور لاءِ مفيد آهي، ٽوري کي نرم ڪري ڪڍندو. پتو ۽ رت اُن جو ملائي ليپ ڪجي تہ آلت جي تقويت ۽ لذت النسا جي لاءِ مجرب.
محمد سعيد موسوي
3 سيد حسين ناصر سعيد عبقاتي جيڪو پڻ تمام سٺو شاعر آهي.
چنڊول
حوالا
زمرو:پکي
محمد سعيد موسوي
هو.
چيلاٽو
چيلاٽو (Hornet) ٻيا نالا: چيلاٽو: عربي نالاا: ع. نحل الاحمر، ف. زنبور سرخ، هه. وغيره___ چيلاته، درخف ۽ غيلفج.
طب
اثر: گرم خشڪ: نقصان: رت ۽ سوڄ ڪري، ميل: لوڻ ۽ ماکي، عيوض:___، وزن: ٽي عدد. سڃاڻپ: ديسي ککر کان ڪجهه وڏيرڙو ڳاڙهي ڪاري رنگ تي هڪ اُڏامندڙ جيت آهي، هن جي ڏنگ ۾ سخت زهر ٿيندو آهي. خاصيت: هن کي چيري وڇون يا نانگ جي ڏنگ تي ٻڌجي ته زهر کي مٿي چڙهڻ نه ڏيندو. هن کي زيتون جي تيل ۾ ساڙي، جذام، ڦٽن ۽ ناسور تي مرهم ڪري لڳائجي، هن جو ڏنگڻ جلندر ۽ فالـج واري کي مفيد آهي. هن جو مانارو گرم ڪري پاڻيءَ ۾ وجهي ٿوري دير بعد اهو پاڻي ڪڍي پيارجي، ته هڏڪيءَ کي فائدو ڪندو.
چترشالا
thumb|ککر
چيني
چيني:
نالا: ع. غضا ِّ الصيني، ف. ڪاسه چيني، هه. وغيره___ چيني سفيد ۽ مٽي خاڪ چين.
روح القدس
- القرآن
تفھيم القرآن مطابق پاڪ روح جو مطلب علم وحي بہ آهي ۽ جبريل بہ جيڪو وحي جو علم آڻيندو ھو. ان مان مراد مسيح جو پنھنجو روح بہ آھي.
سرڻي ڪوٽ
thumb|سرڻي ڪوٽ سرڻي ڪوٽ(انگريزي: Sirani Kot) سنڌ جي نوشهرو فيروز ضلعو جي مورو تعلقو ۾ موجود آهي
قدامت
هيءُ قديم ڪوٽ ۽ ٺلھ ٻڌمت جو يادگار آهي. اٽڪل اڍائي هزار سال قديم هيءُ ماڳ سنڌ ۾ موريا گهراڻي جي اشوڪا يا آسوڪا حڪمران (232 ق.م -268 ق.م) جي دور جو ٻڌايو وڃي ٿو جنهن ٻُڌمت کي دنيا سان گڏ سنڌ ۾ به وڏي پيماني تي ڦهلايو. ڪتاب جنت السنڌ موجب اشوڪا دور ۾ سنڌ جا ڀڪشو ٻُڌ ڪانفرنسن ۾ شريڪ ٿيندا هئا. ان کان پوءِ راء گهراڻو ۽ برهمڻ گهراڻو ۾ به ٻُڌ مت عروج تي هو. ايم ايڇ پنهور ته 13 صدي عيسوي تائين به ٻُڌمت جي سنڌ ۾ تصديق ڪئي آهي. هن ماڳ جي ڏکڻ ۾ سڪرنڊ ۽ دولتپور صفن ويجهو ٺلهه مير رڪڻ به ساڳي دور جو ماڳ آهي. ٽيڪسيلا انسٽيٽيوشن آف ايشين سويلازيشن پاران پڌرو ڪيل جنرل آف ايشين سولائيزيش، 2002ع جي واليوم نمبر 25 موجب سرڻي ڪوٽ پوئين لوھ جي دور (Late Bronze Age) ۾ هڙاپا ۽ مهين جي دڙي جي تهذيب جي سرن ۽ ڪچي تعميرات جي روايت جي تسلسل ۾ تعمير ٿيل ٻُڌمت جو قديم ماڳ آهي. مٿئين حوالي تحت هينري ڪزن جي 1929ع ۾ ڪيل تحقيق ۽ بخاري ايم فاطمه جي 2001ع ۾ ڪيل تحقيق موجب پڻ سرڻي ڪوٽ ٻُڌ مت جو قديم يادگار آهي.
پکيڙ
سرڻي ڪوٽ مٿانهين تي هجڻ ڪري پري کان نظر اچي ٿو. هيءَ تڏهوڪي زماني ۾ شاهي رهائش لڳي ٿو. جيڪو 3 ايڪڙ ۽ ٽن ويسن تي مشتمل آهي، جڏهن ته 7 ايڪڙ زمين قلعي کان ٻاهر آهي جتي پڻ اڳ ۾ دڙا موجود هئا جيڪي ان وقت عام ماڻهن جي رهائش جا آثار لڳڻ ٿا. سرڻي ڪوٽ قلعي جي ڀت جي ڊيگھ اولهه-اوڀر 390 فوٽ ۽ اتر-ڏکڻ 280 فوٽ جڏهن ته قلعي جي برج جو ٻاهريون گهيرو 70 ۽ اوچائي 20 فوٽ آهي.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:ٻڌمت
ابراهيم عليه السلام
ابراهيم عليہ السلام: ھڪ پيغمبر جن سان ٽي وڏا مذھب منصوب ٿيل آھن: اسلام؛ عيسائيت؛ ۽ يھوديت.کيس عيسائي ۽ يھودي ابراھام Ibrahamجي نالي سان سڏيندا آھن پر اسلام ۾ ان جو عربي ۾ نالو ابراهيم آھي.
چيڻو
چيڻو (عربي: دخن، فارسي: ارزن خورد، هندستاني، وغيره: ڪاڪن، کهنکي ۽ چينالم.) ٻاجهريءَ جي داڻن کان ڪجھ وڏا، سفيدي مائل ڳاڙهي رنگ جا داڻا آهن، هي اَن جو قسم آهي. ماني هن جي هلڪي غذا آهي.
طب
اثر: سرد خشڪ 2، نقصان: سدا ڪري، ميل: گيھ ۽ کير، عيوض: چانور، وزن: ٻہ تولا.
اندرين پردن ۽ آنڊن جي رطوبت کي خشڪ ڪري ٿو، قابض آهي، پيشاب جاري ڪري ٿو، صفرا جي دستن کي بند ڪري ٿو، ڪچي بلغم کي پچائي ڪڍي ٿو. لوڻ سان گڏي ڪوسو ڪري سور ۽ سوڄ جي جاءِ تي ٽاڪور ڪرڻ سان سور ۽ سوڄ لهي ويندا.
رومي
محمد جلال الدين رومي (پيدائش: 1207) فارسي جو مشهور شاعر هو .مسنوي، فياه فيا ۽ ديوان شمس تبريز ڪابل جو ديوان سمجهيو وڃي ٿو. هن جا مشهور ڪتاب آهن هن پنهنجي وقتائتو ڪم مسنوي لاءِ سڄي دنيا ۾ مشهور آهي، سندس جي مزار ترڪي ۾ آهي
چارلس ڪوچ
پورو نالو چارلس ڊِي گانَھل ڪوچ (انگريزي: Charles de Ganahl Koch)، پيدائش ۱ نومبر ۱۹۳۵ع، آمريڪي، ارب پَتي واپاري ۽ انسان دوست. ڪوچ ۱۹۶۷ع کان ڪوچ انڊسٽريز (انگريزي: Koch Industries) جو گڏيل مالڪ، چيئرمين ۽ چيف اگزيڪِٽوَ آفيسر رھي چُڪو آھي. جڏھن تہ ھن جي مرحوم ڀاءَ ڊيوڊ ڪوچ اگزيڪٽوَ وائيس پريزيڊنٽ طور خدمتون سرانجام ڏنيون. چارلس ۽ ڊيوڊ ھر ھڪ پنھنجي اِن ڪاروباري رِپ يا مجموعي جي ۴۲% سيڪڙو حصي جا مالڪ رھيا. ٻنھي ڀائرن اِھو ڪاروبار پنھنجي پيءَ فريڊ سي ڪوچ (انگريزي: Fred C. Koch) کان وراثت ۾ ورتو، تنھن کانپوءِ ھِنن اِن ڪاروبار کي وڌايو. اصل ۾ خاص طور تي آئل رِفائننگ ۽ ڪيميڪلس کانپوءِ ھاٹي ڪوچ انڊسٽريز گدلاٹ روڪٹ جي مرحلن جا اوزار ۽ ٽيڪنالاجي، پوليمرس ۽ فائيبرس، معدنيات، ڀاٹ، ڪموڊِٽي واپار ۽ خدمتون، ٻيلا ۽ واپرائجندڙ پئداواري شيون ۽ چوپائي مال جي پرورش گاھي ڪرٹ پنھنجي ڪاروبار ۾ شامل ڪيا آھن. اُن کانسواءِ بہ ڄاتل سُڃاتل برانڊ پئدا ڪري رھيا آھن، جھڙوڪ اسٽين ماسٽر ڪارپيٽ، لائڪرَ (Lycra) برانڊ آف اسپينڊيڪس فائبر، ڪوائلٽيڊ ناردرن ٽِشو ۽ ڊڪساءِ ڪَپ (انگريزي: Dixie Cup).
راولپنڊي
راولپنڊي :  جنھن کي عام طور تي پنڊي سڏيو ويندو آهي. پاڪستان جي گادي واري ھنڌ اسلام آباد سان لڳولڳ صوبي پنجاب ۾ واقع ھڪ شھر آھي. ٻنھي شھرن جي گڏوگڏ ھجڻ ڪري ٻنھي کي جاڙا شھر سڏيندا آهن.
حوالا
زمرو:پنجاب (پاڪستان) جا آباد مقام
ننگر ھڪڙو
ديھ ننگر ھڪڙو سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا جيئن ابڙو تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري دؤر جي ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ واقع ڳوٺن ۾ ڳوٺ ڪيسو جنھن جي لڳ ڳوٺ وڌا، مستوئي ڳوٺ ۽ ٻيا ننڍڙا غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي ان ديھ ۾ ڳوٺ سوڀو خان مغيري ۽ قمبر شھر جا. ڪجھ پاڙا واقع آهي جن م مستوئي، ٻرڙا ڪالوني ۽ علي خان پاڙا شامل آهن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ عيسو، اوڀر ۾ ديھ اھير، اولھ ۾ ديھ ڇڄڙا، ڏکڻ ۾ ديھ بگوديرو ۽ ڏکڻ اولھ ۾ ديھ قمبر واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي. ھن ديھ مان رتوديرو قمبر روڊ ۽ قمبر لاڙڪاڻو ريلوي لائين گذرندڙ آھن.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,103 ھئي جيڪا 159 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
حوالا
زمرو: سنڌ جون ديھون زمرو: قمبر ضلعي جون ديھون زمرو: قمبر تعلقي جون ديھون
ڇاپرو ٻير
ڇاپرو ٻير: نالا: ع. غبيرا، ف. ڪنار صحرائي، هه: وغيره___ جهربيري، سرو ڪوهي، عروين، قونوسد ۽ شمارون. عناب جي شڪل تي ننڍڙا ٻير ڳاڙهي رنگ جا ٿيندا آهن
طب
اثر: سرد خشڪ 2، نقصان: کنگهه وارن کي، ميل: کنڊ، عيوض: ٻير، وزن: ٻه تولا. خاصيت: دل کي خوش ڪندڙ، معدي ۽ جگر کي طاقت ڏيندڙ آهي. انهن ٻيرن کي سڪائي ڪٽي ڦڪي ڪري کارائجي ته صفراوي اُلٽين ۽ دستن کي بند ڪندا، سيني جي سور، ٻرهل، معدي جي ضعف ۽ معدي مان ڪيڙن کي ماري ٻاهر ڪڍڻ لاءِ مفيد آهن. رحم جي سور کي وڃائين ٿا، پيشاب جاري ڪندڙ ۽ قابض آهن. منيءَ جي امساڪ، جگر جي سدن، وڇونءَ جي زهر کي فائدو ڪن ٿا.
قابل خاني گبول
گبول قبيلي سان تعلق رکندڙ هي خاندان ڊيره غازي خان ضلعي جي موضع ٺٽي گبول (هيٺين چوٽي) مان لڙائي ڪري آيو هو. ڪي راجن پور ويا، ڪي سنڌو پار ڪري سيت پور جي علائقي ۾ آيا.
پنجاب ۾ گبولن جي قلعي جو ذڪر ملي ٿو، جڏهن ته لالا حُڪم چند لکي ٿو ته سيت پور تي گوپانگ بلوچ قبيلي جو راڄ به قائم هو، پر وڌيڪ ڄاڻ نه هجڻ سبب سندن حڪمرانن جو ذڪر نٿو ڪري سگهجي. اها ڳالهه به قابل غور آهي ته بلوچن جي شاعريءَ ۾ نهر قبيلي جو ذڪر ملي ٿو، جنهن جي حوالي سان مير گل خان نصير لکي ٿو ته بلوچن سان وڙهندڙ غير بلوچ قبيلن ۾ نهر قابل ذڪر آهن. اهو خاندان جان محمد خان جي پٽ قابيل خان گبول جي نسبت ”قابل خاني“ گبول جي نالي سان مشهور ٿيو.گبول قبيلي مان قابيل خان پنهنجي وقت جو سڀ کان وڏو زميندار هو. ان جو هڪ سبب اهو به آهي ته سندس ڏهن پٽن مان ڇهه مختلف عهدن تي نمبر آهن. ٻين پاڙيسري قبيلن ۾ شايد ئي اهڙي مثال موجود هجي.
جاگيردار قابيل خان گبول بابت تفصيل
ٻي معلومات پسران قابل خان گبول, جاگیرات ... بند ڪيو
خان محمد خان جو اولاد ”دڪر گبول“ جي نالي سان مشهور ٿيو. ڀڳت والا، موضع بيٽ ملان واري سندس اباڻي ماڳ آهي. فتح خان گبول جو اولاد ”جنگي گبول“ چاه جليوالا، موضع گهلوان ۾ اچي آباد ٿيو. ان کان سواءِ بستي گبول بهاري ولي جي نالي سان مشهور آهي ۽ چناب نديءَ جي اولهه ڪناري تي بستي فريد آباد به جنگي گبول آباد آهن. گنمن خان گبول ٺل حمزه ۾ چناب نديءَ جي ڪناري تي آباد ٿيو. جتي هن وقت گبول وڏي تعداد ۾ آباد آهن پر گنهگار خان جي اولاد جي سڃاڻپ نه ٿي سگهي آهي. ان وقت گبول قبيلي جا ڪجهه خاندان اڳي ئي علي پور ۾ آباد هئا. خاص ڪري اهي خاندان جيڪي غالباً مير چاڪر خان سان ست ڳڙهه ويا هئا ۽ پيدل واپس علي پور آيا هئا.انهن ۾ موجوده ميرالي گبول (مير خان گبول جو اولاد، حسن والا)، ميهن والا جو گبول ۽ بستي خان محمد والا جو گبول شامل آهن.
قابيل خان گبول جي بزرگن جو بيان آهي ته هو جڏهن ڊيره غازي خان ضلعي جي حدن ۾ اچي آباد ٿيا ته جبل بلوچ قبيلن سان جنگيون ٿيون. جنهن کي مقامي طور ”مريجوانا“ چيو ويندو هو. حملي آورن جو تعلق گهڻو ڪري بگٽي، مري قبيلن سان هو، جن ”واهر“ يا لشڪر جي صورت ۾ حملو ڪيو. انهيءَ ڀاڄ ۾ ماڻهو ٽڙي پکڙي ويندا. مقامي ٻوليءَ ۾ هن حملي کي ”ڀاڳي“ به چوندا هئا. جتان گبول ميداني علائقن ۾ آباد هو، تنهن ڪري بگٽي قبيلا حملو ڪري جبلن ڏانهن هليا ويندا هئا، ۽ اڪثر پنهنجا چوپايو مال به پاڻ سان کڻي ويندا هئا.
الاهي بخش خان گبول ۽ وحيد بخش خان گبول پڻ ٻڌايو ته سندن اباڻي زمينون ڊيرا غازي خان ۾ هيون. بعد ۾ پٽيوالن به ساڻس رابطو ڪيو. پر سندس بيان موجب ان وقت قبيل خان جا ٻار 150 کان وڌيڪ گهرن تي مشتمل هئا. جيتوڻيڪ اهي علائقا هر چند رنڊڪ ​​​​سان مليا، ڪو به فائدو نه ٿيندو. ڇاڪاڻ ته آبادگارن جو تعداد تمام گهڻو هو ۽ هاڻوڪي علائقي ۾ به انهن وٽ پنهنجون زرعي زمينون هيون. هتي مان هڪ ٻي اهم روايت جو حوالو ڏيڻ چاهيان ٿو، جيڪا تاريخي لحاظ کان تمام اهم آهي، جنهن مان اهو به واضح ٿئي ٿو ته موجوده گبول قبيلو يقيناً گبول قبيلي مان آهي، جيڪو مير چاڪر خان سان گڏ بلوچن ۽ سکن سان وڙهندڙ ان ڏاهپ جو حصو هو. قاعدو.نتيجي ۾ وڏو علائقو پکڙجي ويو، تان جو ڪي گبول بلوچ هن لشڪر مان علي پور واپس موٽي آيا. ان سلسلي ۾ مهرن وارو، خان محمد والا جي گبول جو ذڪر ڪرڻ ضروري آهي، جيڪو لاهور جي ويجهو ست ڳڙهه کان علي پور موٽيو هو. منشي خان گبول متمڪن ميهانوالا جي روايت موجب اڄ به هڪ ماڳ ميهان سڏجي ٿو.
معلوم ناهي ته قابيل خان جي ابن ڏاڏن جو تعداد ڪيترو هو. پر سندس وڏو فرزند الله بخش خان گبول جيڪو پنهنجي علائقي جو زميندار ۽ بااثر شخص هو، تنهن کي ”بيٽ نبي شاهه“ جو درجو حاصل هو. جيڪو بعد ۾ سندس پٽ خان محمد خان گبول ڏانهن منتقل ڪيو ويو. ان وقت نمبرنگ جي پوزيشن کي اهي ئي اختيار حاصل هئا، جيڪي اڄ جي قبائلي علائقي جي پوليٽيڪل ايجنٽ کي آهن. خان محمد خان گبول کان پوءِ اهو نمبر سردار غلام فريد خان گبول پٽ قادر بخش خان گبول ڏانهن منتقل ڪيو ويو. هن جي دور ۾ برصغير ​​هندستان تي انگريزن جو قبضو هو. نه رڳو قابيل خان جو پر سڄي علائقي ۾ سردار غلام فريد خان گبول جو اولاد آهي.سندس باري ۾ مشهور واقعو آهي ته هڪ انگريز آفيسر سڄي علائقي جي ڳڻپ ڪندڙن جي عدالت قائم ڪندو هو ۽ ان جي نتيجي ۾ علائقي جي شمار ڪندڙن کان پنهنجي ماڻهن جا مسئلا معلوم ڪندو هو. ان ڌارين جي تقرير جو انداز ڪڏهن ڪڏهن آمراڻو ۽ حتي بي عزتي وارو هوندو. پر سندس سامهون ڪو به نمبر نه هوندو. هڪ دفعي غلام فريد خان گبول سان ڳالهه ٻولهه ۾ ساڳئي انگريز آفيسر بي حيائي ڏيکاري. بغير ڪنهن روڪ جي، هن پنهنجو جوتا لاهي ان انگريز کي پنهنجي مستقبل جي حڪمت عملي سمجهي. اهو واقعو اڄ به مشهور آهي.
نمبردار ٿيڻ ان کان پوءِ سندس پٽ سردار قادر بخش خان گبول، ان کان پوءِ سندس پٽن سردار حضرت بخش خان ۽ غلام فريد خان گبول تخت نشين ٿيا. هن علائقي مان حضرت بخش خان گبول ضلعي ڪائونسل جا ميمبر پڻ چونڊجي آيا آهن. غلام فريد خان گبول ”بيٽ نبي شاهه“ ۽ ناظم يونين ڪائونسل ”بيٽ ملانوالي“ جو عهدو به سنڀاليو. هوءَ پنهنجي علائقي جي تمام پياري ۽ ايماندار شخص هئي. خود اراديت سان گڏ، خير سگالي جي نشاني اها هئي ته هو ڪڏهن به ووٽ وٺڻ لاءِ اليڪشن ۾ نه ويا ۽ هر ڀيري بنا مقابلي چونڊيا ويا.سندس بيحد فضيلت دشمنن لاءِ چيلنج بڻجي چڪي هئي. آخرڪار هڪ قاتلاڻي حملي ۾ شهيد ٿي ويو. هن وقت سندس ڀائٽيو قادر فريد خان گبول ولد حضرت بخش خان گبول يونين ڪائونسل جو ناظم آهي. هن مسلسل ٻيو ڀيرو سيٽ کٽي آهي. سندن علائقي لاءِ وسيع ترقياتي ڪم سندن ڪاميابيءَ جو راز آهي.
الاهي بخش خان گبول، پنهنجي علائقي جي هڪ اهم ۽ بااثر شخصيت، غلام محمد خان گبول جو پٽ ۽ قابيل خان گبول جو پوٽو هو. هو هڪ ترقي پسند ۽ منصف مزاج انسان هو، جنهن ڪري گبول خاني گبول کان علاوه مختلف شهرن ۽ ڳوٺن جا ماڻهو به وٽس مفيد مشورن ۽ هر قسم جا فيصلا ڪرڻ لاءِ اچن ها ته پوليس وٽ نه پهچي ها. هو گهر جا سمورا مسئلا حل ڪندو هو. جڏهن غلام محمد خان گبول مثنوي مولانا روم جو درس ڏيندو هو ته ماڻهو وڏي تعداد ۾ گڏ ٿيندا هئا. سندس شاگردن ۾ جنات به شامل هئا. سندس خاندان ديني ۽ دنيوي علمن جي لحاظ کان تمام گهڻو خوش نصيب رهيو آهي. غلام محمد خان گبول ٻه شاديون ڪيون جن مان ٽي پٽ پيدا ٿيا:
1. الاهي بخش خان گبول 2. رحيم بخش خان گبول 3. وحيد بخش خان گبول
الاهي بخش خان ۽ رحيم بخش خان جي ماءُ جو تعلق جنگي سان هو، جڏهن ته وحيد بخش خان گبول جي ماءُ جو تعلق علي خان گبول جي خاندان سان هو. رحيم بخش خان گبول وڏو عالم هو. هن پنهنجي والد جي لکيل فارسي البم جو اردو ۾ ترجمو پڻ ڪيو. وحيد بخش خان گبول پنهنجي وقت جو اهڙو معزز شخص ٿي گذريو آهي، جو جڏهن خواجه عبدالڪريم ڪوٽ مٺن علي پور ويو ته ساڻس گڏ رهيو. اکين ڏٺن شاهدن جو چوڻ آهي ته خواجه صاحب هميشه ساڻن برابر جو سلوڪ ڪيو. بزرگن جو دليل هي آهي ته وحيد بخش خان جو والد صاحب درحقيقت خواجه فخر جهان جو شاگرد ۽ خواجه غلام فريد جو ويجهو ڀاءُ ۽ دوست هو. خواجه عبدالڪريم غلام محمد خان گبول وٽان مثنوي شريف به پڙهيو.پيءُ جي حيثيت جي ڪري سندس تمام گهڻي عزت ٿيندي هئي. الاهي بخش خان چوپايو مال پاليو. کين چار پٽ هئا:
1. غلام سرور خان گبول 2. غلام نبي خان گبول 3. غلام اڪبر خان گبول 4. غلام فريد خان گبول
چئن ڀائرن مان فقط غلام نبي خان گبول کي تعليم سان دلچسپي هئي. غلام سرور خان جو شوق زراعت هو ۽ کيس طب جي علم پنهنجي ڏاڏي غلام محمد خان گبول ۽ چاچي وحيد بخش خان گبول کان ورثي ۾ ملي.
غلام نبي خان علي پور هاءِ اسڪول مان مئٽرڪ تائين تعليم حاصل ڪئي. پاڪستان ٺهڻ ۾ گهڻو وقت نه لڳو هوندو. علي پور تعلقي ۾ سيڪنڊري تائين ڪو به ادارو نه هو. تنهن ڪري هن ايمرسن ڪاليج ملتان مان F.Sc ڪئي. ايس. سي ۾ داخل ٿيو. پوءِ کيس يونين ڪائونسلن جو سيڪريٽري مقرر ڪيو ويو. آخر سٺ سالن جي عمر ۾ رٽائر ڪيائين ۽ مرڻ گهڙيءَ تائين زراعت ۽ زمينداري سان سلهاڙيل رهيو.
غلام اڪبر خان گبول مڊل اسڪول تائين تعليم حاصل ڪئي پر سندس رجحان شاعريءَ ڏانهن وڌيڪ هو. هن جو شمار مظفر ڳڙهه ضلعي جي وڏن شاعرن ۾ ٿيندو هو. پر اکين جي ڪمزوريءَ سبب ننڍي هوندي کان ئي شاعري ڪرڻ ڇڏي ڏنائين. ريڊيو ملتان جو ڪو وفد به ساڻس ملڻ ايندو هو ته ڪڏهن ٻاهر ڪئمپ ۾ ايندو هو ته ڪڏهن انڪار ڪندو هو ته منهنجي نظر ڪمزور آهي. ذاتي ۽ فني لحاظ کان، سندس خود قرباني بي مثال هئي. سندن پارٽيءَ ۾ سندس تقرير ٻڌي جيڪو ماڻهو اُٿيو سو خوش قسمت سمجهيو ويندو هو. غلام فريد خان گبول جيئرو ۽ تندرست آهي ۽ زراعت سان لاڳاپيل آهي.
گبول قبيلو موضع غلوان II ۾ وڏي آبادي آهي، جنهن ڪري کين مقامي سياست ۾ شروع کان ئي اهميت ڏني وئي آهي. پاڪستان ٺهڻ کان اڳ ۽ پوءِ به موضع گهلوان جو شمار گبول برادري وٽ رهيو.
قابيل خان گبول جو پٽ ڪريم خان گبول پنهنجي علائقي جو زميندار هو. سندس بهادري ۽ طاقت جا مثال اڄ به ملن ٿا. غالباً 1850ع ڌاري جڏهن هن علائقي ۾ هندو به اچي آباد ٿيا هئا، تڏهن هڪ هندو عورت جي طاقت جون ڳالهيون گهڻيون ٿينديون هيون، پر هن فقط ڪريم خان جو نالو ٻڌو هو. ڪڏهن به ڏسڻ جو اتفاق نه ٿيو. بزرگ چون ٿا ته هڪ دفعي هڪ هندو عورت ڪريم خان گبول وٽ ڪڻڪ وڪڻڻ آئي. ڪريم خان ڪجهه ڪڻڪ هٿ ۾ کڻي ايترو ته دٻايو ته اناج مان ڪجهه اٽو نڪري آيو.وڏي عجب سان ڪڻڪ ڏانهن ڏسندي، هن هڪدم سواليه انداز ۾ چيو، ”تون گبول جو ڪريم آهين؟ اهڙيءَ طرح ”ڪنجن“ کي کوهه تي اڪيلو رکڻ ۽ سرڪاري ٻڪري کي اڪيلو ڇڏڻ جا واقعا عام آهن.
ڪريم خان گبول کان پوءِ الله واسع خان گبول، پوءِ سندس پٽ فاضل خان گبول پهرين نمبر تي رهيو. فاضل خان گبول جيئن ته سادي طبيعت وارو ۽ درويش هو، تنهن ڪري سندس دوستن جو حلقو ايترو وسيع نه هو. ان ڪري هن نمبرنگ آفيس کي چڱيءَ ريت هلائڻ لاءِ عملي اختيار الاهي بخش خان گبول کي سونپيو، جيڪو پنهنجي وقت جي ”وڏي نند“ شخصيت هو. درحقيقت موضع ڳلوان جو تعلق فاضل خان گبول جي خاندان سان هو. پر هڪ باشعور، بااثر ۽ بااخلاق شخصيت جي مالڪ هئڻ ڪري، نمبرنگ جو دفتر بخش خان وٽ رهيو.سندس اثر سر پنجند جي گبول برادريءَ ۾ به محسوس ٿيو. ڪنهن به فيصلي ۾، انهن جي راء کي حتمي سمجهيو ويندو. فاضل خان گبول کان پوءِ سندس پٽ خادم حسين خان گبول به نمبر ون رهيو. بزرگ روايت ڪن ٿا ته ڪريم خان کي سندس جهيڙيندڙ طبيعت سبب سندس وارثن مان هڪ غير آباد ۽ جنگل وارو حصو ڏنو ويو هو. ڪريم خان گبول جي اولاد کي به نمبردار جي لقب سان سڃاتو وڃي ٿو. مير خان گبول جي اولاد مان سردار رسول بخش خان گبول هڪ اهڙو شخص ٿي اڀريو، جيڪو وري ڪڏهن به نه ملندو.سندس وفات کان پوءِ محمد اجمل خان گبول گبول برادري جي حڪومت سنڀالي. هو الاهي بخش خان گبول جو پوٽو هو. سردار رسول بخش خان پنهنجي مشن کي جاري رکڻ جي عزم جي حوالي سان پنهنجي دوستن ۽ خاص ڪري نوجوانن کي پراڻي ۽ مخلص قوم تي ترجيح ڏني. هو پنهنجي وس جي پوري علائقي جي خدمت ڪندو رهيو. بلاشڪ سندس جوش ۽ جذبو پٿر جهڙو هو. پر هن جو چوڻ آهي ته تعليم يافته ۽ خاص ڪري نوجوان گبول برادري لاءِ سٺو ڪم ڪرڻ چاهين ٿا. هن جو خواب هو ته علي پور تحصيل جي سموري گبول برادري کي هڪ پليٽ فارم تي آڻي هڪ ”وفاق“ ٺاهي وڃي جيڪا شعور، خلوص ۽ سچي معنيٰ ۾ ڪميونٽي جي خدمت ڪري.سندس شخصيت جي پهلوئن کي ڍڪڻ کان سواءِ، سندس وفات کان پوءِ سندس قد جو ڪو اڳواڻ ملڻ ناممڪن آهي. هن جو سنڌ جي گبولن سان به واسطو رهيو. هو ”پگوا“ جو باني ميمبر هو ۽ سندس منشور پڻ هن ئي مرتب ڪيو هو. پگوا جي تنظيمي ڍانچي لاءِ سندس خدمتون ناقابل فراموش آهن. آگسٽ 2001ع ۾ پرويز مشرف مڪاني حڪومتن جو نئون نظام متعارف ڪرايو، ساڳئي سال محمد مظهر خان گبول يونين ڪائونسل جو نائب ناظم چونڊيو ويو. ان کان پوءِ وري 2005ع ۾ مڪاني ادارن جون چونڊون ٿيون پر ان جي باوجود مظهر خان گبول نائب ناظم يونين ڪائونسل غلو لاءِ وڙهندو رهيو. هو سردار رسول بخش خان گبول جو ننڍو ڀاءُ آهي. هن وقت هو علائقائي سياست ۾ اهم ڪردار ادا ڪري رهيو آهي.
”سر زمين بلوچستان“ ۾ صفحي 156، 159 تي. W. Hughes لکي ٿو ته گورشاني ڊيرا غازي خان جي سرحد تي هڪ بدنام ڌاڙيل ۽ لٽير ثابت ٿيو، خاص ڪري قبيلي جي لاشاري شاخ بگٽي، مري ۽ کيتران سان مسلسل وڙهندي رهي. معلوم ٿئي ٿو ته گبول هن لاشاري شاخ جي يارهن شاخن مان هڪ هو. جڏهن ته سندن ڪل جنگي قوت 420 رڪارڊ ڪئي وئي آهي.
ھاروت ۽ ماروت
thumb|والٽر واري 659 واري مسودي ۾ ھاروت ۽ ماروت ملائڪن کي لڙڪندي ڏيکاريل
ھاروت ۽ ماروت: قرآن ۾ ٻڌايو ويو آھي تہ اھي ٻن فرشتن جا نالا ھيا. جڏھن بني اسرائيلن کي بابل جي بادشاھ انھن جي سلطنت ختم ڪري غلام بڻايو ھو تہ ان وقت اھي ٻہ فرشتا خدا انھن ڏي موڪليا ھيا. سورةالبقرہ جي آيت نمبر 102 ۾ بيان ٿيل آهي تہ:
"۽ اُھي (يھودي توريت جي پيروي ڇڏي) اھڙن (باطل علمن) جي پٺيان لڳا جيڪي سليمان جي ملڪ ۾ شيطان پڙھندا ھئا، ۽ سليمان (جادوءَ ڪرڻ جو) ڪفر نہ ڪيو پر شيطانن ڪفر ڪيو جو ماڻھن کي جادو سيکاريندا ھئا ۽ پڻ (ان جي پٺيان پيا) جيڪي (اسماءَ الھيءَ جا اسرار) ٻن ملائڪن ھاروت ۽ ماروت تي بابل (شھر) ۾ نازل ٿيا ھئا، ۽ اھي ٻئي (اُنھن علمن مان) ڪجھ بہ ايسين ڪنھن ھڪڙي کي نہ سيکاريندا ھئا جيسين (ھيءُ نہ) چوندا ھئا تہ اسين رڳو آزمائش آھيون تنھن ڪري (اُن کي بيجا ڪم ۾ آڻي) ڪافر نہ بڻج. پوءِ کانئن اُھو سکندا ھئا جنھن سان مڙس ۽ سندس زال جي وچ ۾ ڦيٽو وجھندا ھئا، ۽ اُھي ان سان ڪنھن ھڪڙي کي الله جي حڪم کان سواءِ نقصان پھچائيندڙ نہ ھئا ۽ جيڪا کين نقصان ڏيندي ۽ کين فائدو نہ ڏيندي سا سکندا ھئا ۽ بيشڪ ڄاتائون ٿي تہ جنھن اُھا ورتي تنھن کي آخرت ۾ ڪو نصيب نہ آھي ۽ جنھن سان پاڻ کي وڪيائون سا ضرور بڇڙي آھي. جيڪر ڄاڻن ھا (تہ پاڻ پلين ھا!)"
- القرآن
تفھيم القرآن ۾ مولانا مودودي ھن آيت جي تفسير ۾ ٻڌائي ٿو تہ پيغمبر لوط ڏي ملائڪ خوبصورت ڇوڪرن جي روپ ۾ آيا ھيا ان جي ڪري ممڪن آ تہ بابل ۾ ھاروت ۽ ماروت پيرن ۽ فقيرن جي روپ ۾ آيا ھجن.
اساسي نظريو
اساسي نظريو يا ڪلئسيڪل اپروچ (Classical Approach) بين الاقوامي معاملن کي سمجهڻ ۽ پرکڻ جو هڪ ورتاءُ، نمونو يا طريقو آهي، جنهن ۾لاڳاپيل حالتن ۾ عالمي مامرن جو بيان ۽ تجزيو ڪرڻ سان گڏ، بين الاقوامي تنظيمن ۽ رياستن لاءِ انهن وسيلن ۽ رستن جي چٽائي ڪرڻ آهي، جن سان کين عالمي مامرن کي سمجهڻ ۾ اڳڀرائي ٿي سگهي. هن طريقي جون پاڙون سائنسي ڇنڊ ڇاڻ بدران فيلسوفي، بين الاقوامي قانون ، تاريخ ، سفارتڪاريءَ جي علم ۽ اداراتي سوچ ۾ کُتل هونديون آهن، جنهن ڪري ڪيل تجزين کي نه رڳو درست ثابت ڪرڻ ڏُکيو هوندو آهي، پر ذاتي ادراڪ ۽ اندازن تي بيٺل هئڻ ڪري انهن جو تُزُ هجڻ به ممڪن نه هوندو آهي. هي علمي ورتاءُ روايتي، ڪيفيتي ۽ ذاتي ڪاٿي تي ٻڌل هئڻ ڪري، عام طور عالم جي مرتبي، سندس راءِِ بابت عام مڃتا ،سندس طرفان ٿيل تحقيق جي ڪَٿَ ، بيان ۽ بحث جي انداز ۾ چٽائيءَ يا دل ڇُهندڙ فيلسوفياڻي دليل بازيءَ جي ذريعي پڌرو ٿيندو آهي. ’سائنسي طريقي‘ جي اچڻ کان اڳ بين الاقومي معاملن بابت هيءَ تجزياتي روش، وڏن وڏن عالمن تي حاوي رهي ۽ ان ٻن اهم فڪري روين ’خيال پسندي‘ ۽ ’حقيقت پسنديءَ‘ ذريعي عالمي لاڳاپن کي سمجهڻ ۾ وڏي مدد ڪئي. جديد دور ۾ ان کي تاريخي ،فيلسوفياڻي، قانوني ۽ اداراتي ورتائن ذريعي بيان ڪري سگهجي ٿو. اهو رويو ماضيءَ يا ڪنهن مخصوص دور تي ٻڌل ادارن (جهڙوڪ رياست، حڪومت ۽ سياسي پارٽيون وغيره) جو جائزو وٺي، نئين دور کي پراڻي پس-منظر ۾ ڏسڻ تي زور ڏئي ٿي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:نظريو
تڪ اين اي 200 لاڙڪاڻو 1
تڪ اين اي 200 لاڙڪاڻو 1 ھن تڪ جو پراڻا نالا اين اي 204 لاڙڪاڻو 1 ۽ ان کان بہ اڳ اين اي 207 لاڙڪاڻو 4 آھن. ھي وقت تڪ رتوديرو تعلقو، لاڙڪاڻو ميونسپل ڪارپوريشن جو علائقو سواء چارج نمبر 10 ۽ 11 جي ، عاقل سرڪل، لاڙڪاڻو تپو شامل آهن.
عام چونڊون 2018
25 جولاءِ 2018 تي ٿيندڙ عام چونڊن ۾ ھن تڪ مان پاڪستان پيپلز پارٽي جو بلاول ڀٽو زرداري  84,426 ووٽ کڻي چونڊ کٽي آيو. ان سان مقابلو ڪندڙ ھارائيندڙ جي ڊي اي جو اميدوار راشد محمود سومرو ھيو جنهن 50,200 ووٽ کنيا ۽ ان کان پوءِ ٽئين نمبر تي پاڪستان تحريڪ انصاف جي حليمه ڀٽو  8,661 ووٽ کنيا.
جوليا ڪوچ
29 جون 2021ع تي فوربز مئگزين ھن ۽ سندس ڪُٽنب کي دُنيا جي سڀ کان وڌيڪ مالدار ماٹھن جي فھرست ۾ ستاويھين نمبر تي رکيو آھي. سندن ملڪيت جو ڪُل ڪاٿو 46.8$ ارب آمريڪي ڊالر لڳايو ويو آھي.
حوالا
زمرو:1962ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
چيھو
چيهو جنھن جو عربي نالو مليح الصوت، ھندي نالو چڪوا چڪو، چيه، قرغور ۽ بلبل سبز آھي جهرڪيءَ کان ٿورو ننڍو رنگارنگي، خوش آواز ڪندڙ پکي اڪثر دريائن يا پاڻيءَ وارن هنڌن تي رهندو آهي. چيھو سَولوِيئِڊَئَي (Sylviidae) خاندان سان تعلق رکندڙ ٻولڻ وارن ننڍڙن پکين جو ھڪ قسم آهي جيڪو ڪيڙا کائيندو آهي ۽ باغن، ٻيلن ۽ دلدل وارن ھنڌن تي ملندو آھي. سولويئڊئي خاندان ۾ پکين جون 350 جنسون اچي وڃن ٿيون جيڪي يورپ، ايشيا، آسٽريليا ۽ آفريڪا ۾ رھندڙ آھن. چيھو ۽ ان جي ڪٽنب وارن پکين جي سائيز 9 کان 26 سينٽي ميٽر (3.5 کان 10 انچ) تائين ھوندي آھي.
طب
ان جي گوشت جي تاثير گرم تر ۽ اھو دير هضم آهي ۽ اھو يرقان، ٻرهل، جلندر، صفراوي، دستن جي بند ڪرڻ لاءِ مفيد آهي. قوت باهه کي وڌائي ٿو. رت ۽ پتو ان جو اک جي ڦلي، ڌنڌ، قولنج، ۽ صفرا جي فساد کي دفع ڪري ٿو. وِٺ اُن جي ڪوڙهه ۽ چٽيءَ جي داغن کي مکجي ته فائدو ٿيندو.
حوالا
زمرو:پکي
تڪ اين اي 201 لاڙڪاڻو 2
تڪ اين 201 لاڙڪاڻو 2 پاڪستان جي قومي اسيمبلي جو سنڌ صوبي جو تڪ جيڪو لاڙڪاڻي ضلعي ۾ واقع آهي. موجوده تڪ 2018 جي حدبندين ذريعي قائم ڪيو ويو. ھن تڪ جا پراڻا نالا اين اي 204 لاڙڪاڻو 2 ۽ ان کان بہ اڳ اين اي 205 لاڙڪاڻو 2 ھيا. ھي تڪ رتوديرو تعلقو، لاڙڪاڻو ميونسپل ڪارپوريشن جو علائقو سواء چارج نمبر 10 ۽ 11 جي ، عاقل سرڪل، لاڙڪاڻو تپو شامل آهن.
عام چونڊون 2018
25 جولاءِ 2018 تي ٿيندڙ عام چونڊن ۾ ھن تڪ مان پاڪستان پيپلز پارٽي جو خورشيد احمد جوڻيجو  97,051  ووٽ کڻي چونڊ کٽي آيو. ان سان مقابلو ڪندڙ ھارائيندڙ جي ڊي اي جو اميدوار الله بخش انڙ ھيو جنهن 69,111 ووٽ کنيا  ۽ ٽئين نمبر تي تحريڪ انصاف جي قرئت العين 10,305 ووٽ کنيا.
عام چونڊون 2013
2013 جي عام چونڊن م پيپلزپارٽي جو اميدوار نذير احمد ٻگھيو 65,720 ووٽ کڻي چونڊ کٽي آيو ھو. ۽ مقابلي ۾ آزاد اميدوار صفدر عباسي 23,561 ووٽ کنيا.
پاڪستان جي وزيراعظمن جي فهرست
پاڪستان جو وزيراعظم هڪ سياسي اڳواڻ ۽ حڪومت جو سربراه هوندو آهي ۽ اهو پابند هوندو آهي ته هو ڪابينا ۽ ٻين اهم سرڪاري عهديدارن جي چونڊ ڪري ۽ اهو فيصلو ڪري ته قومي اسيمبليءَ لاءِ عام چونڊون ڪرايون وڃن يا نه. 1947 ۾ آزاد ٿيڻ کان پوء، هندستان جي آزاديء واري ايڪٽ 1947 جي تحت، هي پوسٽ پاڪستان جي قيام کان فوري طور تي پيدا ڪيو ويو.
پاڪستان جي گورنر جنرل 1947ع ۾ لياقت علي خان کي پاڪستان جو پهريون وزيراعظم چونڊيو، کيس 1951ع ۾ قتل ڪيو ويو. 1951ع کان 1958ع تائين ڇهه ماڻهو وزيراعظم جي عهدي تي رهيا ۽ 1958ع ۾ پاڪستان جو صدر اسڪندر مرزا ان جي جاءِ تي ويٺو. پوءِ يحيٰ خان 1971ع ۾ نورالامين کي ان عهدي لاءِ نامزد ڪيو پر هو صرف 13 ڏينهن ان عهدي تي رهيو. 1973ع جي نئين قانون موجب ان کي ٻيهر بڻايو ويو ۽ ذوالفقار علي ڀٽو سيٽ سنڀالي. هن کي ضياءُ الحق حڪومت تان هٽايو ۽ 1977ع ۾ چيف مارشل لا ايڊمنسٽريٽر جي عهدي تان استعيفيٰ ڏني. پوءِ 1985ع ۾ محمد خان جوڻيجو کي وزيراعظم چونڊيو پر 1988ع ۾ آئين جي اٺين ترميم تحت کيس هٽائي ڇڏيو.
ٻئي نواز شريف (1990-93 ۽ 1997-99) ۽ بينظير (1988-90 ۽ 1993-96) 1988 ۽ 1999 جي وچ ۾ لڳاتار ٻه ڀيرا ان عهدي تي رهيا. پاڪستان جي آئين ۾ 13 هين ۽ 14 هين ترميمن نواز شريف کي تاريخ ۾ پهريون ڀيرو پاڪستان جو طاقتور ترين وزيراعظم بڻايو. پنج سال چار مهينا اقتدار ۾ رهڻ کانپوءِ نوازشريف سڀ کان وڌيڪ عرصو خدمت ڪندڙ شخص آهي. 1998ع ۾ پرويز مشرف جي اڳواڻيءَ ۾ ٿيل فوجي بغاوت ۾ کيس حڪومت تان هٽايو ويو، نواز شريف 5 جون 2013ع تي مسلسل ٽيون ڀيرو وزيراعظم چونڊجي ويو ۽ پاڪستان جي تاريخ ۾ اهو پهريون ڀيرو آهي.
2002ع جي چونڊن کانپوءِ مير ظفر الله خان جمالي عهدو سنڀالڻ بعد مشرف جي بغاوت سبب اهو عهدو خالي رهيو، يوسف رضا گيلاني کي توهين رسالت جي الزام ۾ نااهل قرار ڏنو ويو. پرويز اشرف کان پوءِ مير هزار خان کوسو نگران وزيراعظم ٿيو. چونڊن کانپوءِ نواز شريف ٽيون ڀيرو پاڪستان جو وزيراعظم ٿيو، جنهن کي عدالت 2017ع ۾ نااهل قرار ڏنو هو. ان کانپوءِ شاهد خاقان عباسي مئي 2018ع تائين وزيراعظم رهيو. سندس جاءِ تي نگران وزيراعظم ناصر الملڪ آيو ۽ عمران خان 17 آگسٽ 2018ع تي پاڪستان جو وزيراعظم چونڊيو ويو، هو 3 اپريل 2022 تائين وزيراعظم رهيو.
چاٻي
ڇاڻ
ڇاڻ (عربي: نخالہ، فارسي: سبوس، هندستاني، وغيره: ڀوسا، چوگھ، سناف ۽ طرفا بارا) اٽي کي ڇاڻي جيڪي تـُـھ ڪڍبا آهن جن کي ڇاڻ چئبو آهي.
طب
اثر: گرم خشڪ 1، نقصان: جگر کي، ميل: نشاستو، عيوض: جـَـوَن جو اٽو.
هن کي ڪوسو ڪري سوڄ ۽ سور وارين جاين تي ٽاڪور ڪبي آهي. هنن جي رٻ رڌي کارائجي ته سيني جي سور کي فائدو ڪندي ۽ ٻوري کي نرم ڪري ٻاهر ڪڍندي، اها رٻ کنگهه ۽ ڪچي بلغم کي پچائي ڪڍڻ لاءِ، وائي باديءَ وڃائڻ لاءِ مفيد آهي. هن کي لوڻ ۽ ترن جي تيل ۾ رڌي لپري ڪري سنڌن جي سور، پاسي جي سور تي ٽاڪور ڪجي ۽ لپري ٻڌجي ته فائدو ٿيندو.
تڪ پي ايس 10 لاڙڪاڻو 1
عام چونڊون 2018
25 جولاء 2018 واري عام چونڊ چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جي فريال ٽالپر ھن تڪ مان 53,627 ووٽ کڻي چونڊ کٽي آئي جيڪا مير منور ٽالپر جي زال ۽ حاڪم علي زرداري جي نياڻي آهي. ھارايل مقابلو ڪندڙ اميدوار تحريڪ انصاف جو امير بخش ڀٽو ھيو جنھن 37,665 ووٽ کنيا.
عام چونڊون 2013
2013 جي عام چونڊن ۾ ھن تڪ مان پيپلزپارٽي جو محمد علي خان ڀٽو 39,128 ووٽ کڻي کٽي آيو ۽ سندس مقابلو ڪندڙ اميدوار پاڪستان مسلم ليگ نواز جي امير بخش ڀٽو 34,919 ووٽ کنيا.
اوڀر تيمور
اوڀر تِيمَور يا ايسٽ تِيمَور جنھن جو سرڪاري نالو ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف تِيمَور-لَيسٽَي آھي. پورچوگيزي ٻولي ۾ ان جو نالو ڊيموڪريٽيڪا ڊي تيمور ليسٽي آھي اھا ڏکڻ اوڀر ايشيا ۽ اوشيانا جي سمنڊ ۾ واقع ھڪ خودمختيار رياست آھي. جيڪا تيمور ٻيٽ جي اوڀر واري حصي ۽ ڀر وارن ننڍن ٻيٽن تي مشتمل آهي.ان جي ويجھن ٻيٽن جا نالا اتائرو، ياڪو ۽  اوئيڪس آھن. ايسٽ تيمور جي اولھ ۾ انڊونيشيا جو علائقو ويسٽ تيمور ۽ ڏکڻ ۾ تيمور سمنڊ جي پار آسٽريليا واقع آھن. ملڪ جي ڪل پکيڙ 15,007 ڪ م (5,794 ميل) آهي. ڏکڻ اوڀر ايشيا جو فلپائينز کان پوءِ ٻيو واحد ملڪ آهي جنھن جي آبادي جي اڪثريت عيسائيت سان تعلق رکندڙ آھي.
نالي جو مطلب
لفظ تيمور ملائي ٻولي جي لفظ تمور مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي اوڀر. تمور لفظ کي پورچوگيزي م تيمور ڪري اچاريو ويو. پورچوگيزي ٻولي ۾ اوڀر کي ليسٽي چوندا آهن. اھڙي طرح تيمور ليسٽي جو مطلب اوڀر اوڀر آهي
آڳاٽو دؤر
اوڀر تيمور جي اخري اوڀر واري ڇيڙي ۾ واقع جيري ملائي غار مان 42000 سال اڳ جا انساني مشغوليت جا ثقافتي آثار مليا آهن جن مان ظاھر ٿئي ٿو تہ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ سڀ کان قديم انساني علائقو اوڀر تيمور آھي علائقي جي ٽن وڏين قديم ترين ھجرتن ۾ شامل انسانن جا پونئير اڃان تائين اتي رھندڙ آھن. انھن مان پھرين ھجرت ۾ آسثريلو ميلينيشائي نموني وارا سريلنڪا واري پاسي جا ويدا شامل ھيا. ٻي ھجرت 3000 ق م ۾ ٿي جنھن ۾ ڏکڻ اوڀر ايشيا جي خطي ۾ ميلنيشيائي آيا جن جي ڪري ويدا ماڻھن پنھنجا علائقا ڇڏي جبلن پاسي منتقل ٿي ويا ۽ ميلنيشيائي ماڻھن انھن جي جاء ورتي. ٽين وڏي ھجرت ۾ ڏکڻ چين ۽ اتر انڊو چائنا مان پورٽو ملائي ماڻھو اتي لڏي آيا موجوده ھاڪا واپاري انھن ٽين ھجرت ڪندڙن جا پونئير آهن.
ڪلاسيڪي دؤر
يورپي نوآباديت کان اڳ واري (1515ع کان پھريان) دؤر ۾ تيمور انڊونيشيائي، ملائيشيائي، چيني ۽ ھندي واپاري ڄار ۾ شامل ھيو. چوڏھين صدي عيسويءَ م خوشبودار صندل، غلام، ماکي ۽ ميڻ برآمد ڪندو هو. پندرهين صدي جي شروعات ۾ تيموري ماڻھن جا موجوده فلپائين جي اتر ۾ واقع ٻيٽ لوزان (پورچوگيزي ۾ لوسيش) سان فوجي تعلقات ھئا صندل جي ڪثير پيداوار يورپين کي سورھين صدي عيسويءَ ۾ ھتي آندو
پورچوگيزي تيمور (1769–1975)
پورچوگيزين واپارين جي آمد بعد انھن ھتي ٻاھرين پاسن تي چوڪيون قائم ڪيون. 1769ع ۾ انھن دلي شھر جو بنياد وجھي تيمور کي پنھنجي پورچوگيزي تيمور نالي ڪالوني قرار ڏنو
ٻين جنگ عظيم ۾ پھرين اتحادين ۽ پوء جپاني ايمپائر دلي تي قبضو ڪيو ۽ پوء ملڪ جو اندروني جابلو حصو گوريلا جنگ جو مرڪز ٿي ويو جيڪا 1942-1943 واري تيمور واري جنگ سڏبي آھي. جپاني قبضي خلاف اھا جنگ اوڀر تيمور جي رضاڪارن ۽ اتحادين گڏجي شروع ڪئي جنھن ۾ 40 کان 70 ھزار اوڀر تيموري شھري مارجي ويا. جپاني فوج اوڀر تيمور جي سرزمين تان سمورن اتحادي فوجين جو صفايو ڪري ڇڏيو. جيئن ئي ٻين جنگ عظيم ۾ جپان ھٿيار ڦٽا ڪيا تہ پورچوگال اوڀر تيمور تي پنھنجو قبضو بحال ڪيو. 1974ع ۾ پورچوگال ۾ گلن وارو انقلاب اچڻ بعد پورچوگال تيمور واري ڪالوني ترڪ ڪري ڇڏي اھڙي طرح تيمور تان پورچوگيزي تسلط جو خاتمو آيو.
انڊونيشيا جو قبضو (1975-1999)
1975ع ۾ تيمور ۾ سياسي جماعتن وچ ۾ گھرو ويڙھ ڇڙي پئي. آگسٽ 1975ع ۾ اوڀر تيمور جي آزادي چاهيندڙ انقلابي محاذ فريٽيلن تيمورين ڊيموڪريٽڪ يونين جي فوجي بغاوت جي ڪوشش جي مزاحمت ڪئي ۽ 28 نومبر 1975ع ۾ اوڀر تيمور پنھنجي خودمختياري جو اعلان ڪيو. انڊونيشيائي ٻيٽن جي جھرمٽ ۾ ڪميونسٽ رياست جي قيام جي ڊپ جي ڪري انڊونيشيائي فوج ڊسمبر 1975ع ۾ اوڀر تيمور تي حملو ڪيو 17 جولاءِ 1976ع تي انڊونيشيا اوڀر تيمور کي پنھنجو صوبو قرار ڏنو گڏيل قومن جي سڪيورٽي ڪائونسل ان فوجي ڪاروائيءَ جي مخالفت ڪئي ۽ گڏيل قومن ۾ تيمور جي پراڻي پورچوگيزي انتظام ھيٺ غير خودمختيار خطي واري نالي ماتر حيثيت کي جاري رکيو. انڊونيشيائي تسلط دوران مزاحمتي تحريڪ جاري رھي. 2001 ۾ گڏيل قومن جي اوڀر تيمور ۾ عارضي انتظاميه طرفان حقيقتن جاچڻ لاء قائم ٽرٿ ڪميشن جي رپورٽ مطابق 1974 کان 1999 تائين ان تڪرار سان لاڳاپيل تشدد ۾ اوڀر تيمور جا 102,800 ماڻھو فوت ٿيا جن مان 18,600 ماريا ويا ۽ 84,600 بک ۽ بيمارين ۾ مري ويا. 1975ع کان 1998ع تائين اوڀر تيمور جي قومي آزادي وارج ھٿياربند فورس (فيلنٽل) انڊونيشيا جي فوج سان ويڙھ جاري رکي. 1991ع ۾ دلي واري قتل عام آزادي جي تحريڪ کي ھڪ اھم موڙ تي پھچايو. پورچوگال، فلپائين، آسٽريليا ۽ ٻين مغربي ملڪن ۾ آزادي جي ان تحريڪ سان يڪجهتي کي اڀاريو.
انڊونيشيا جي صدر سوھارتو جي استعفیٰ بعد گڏيل قومن انڊونيشيا ۽ پورچوگال ۾ ھڪ معاھدو ڪرايو جنھن تحت ٻئي ملڪ گڏيل قومن جي سرپرستي ۾ اوڀر تيمور ۾ ريفرينڊم ڪرائڻ لاء راضي ٿي ويا جيڪو 30 آگسٽ 1999 تي ٿيو. اوڀر تيمورين آزادي جي حق ۾ راء ڏني. انڊونيشيا نواز مليشيا ان باوجود تيمور جي وحدت لاءِ بضد ھئي جنھن ڪري تشدد کي روڪڻ لاءِ گڏيل قومن انٽرنيشنل فورس ايسٽ تيمور مختصرن انٽرفيٽ (INTERFET) نالي امن فوج تيار ڪري موڪلي. ان ذريعي اوڀر تيمور ڇڏي پناهگير ٿيل ماڻھن کي واپس آندو ويو 25 ڊسمبر 1999 تي اوڀر تيمور جو عارضي طور تي انتظام گڏيل قومن جي حوالي ٿيو جنھن جو سربراھ سرجيو ويئائرا ڊي ميلو کي بڻايو ويو فيبروري 2000 ۾ انٽرفيٽ امن فوج جي اتي تعيناتي ختم ڪئي وئي ۽ فوجي ڪمان انٽرفيٽ کان گڏيل قومن کي منتقل ڪئي وئي.
خودمختيار اوڀر تيمور
30 آگسٽ 2001 تي اوڀر تيمور ۾ گڏيل قومن جي نگراني ۾ آئين ساز اسيمبلي جي قيام واري پھرين چونڊ ٿي 22 مارچ 2002 تي آئين ساز اسيمبلي ملڪ جو پھريون آئين منظور ڪيو مئي 2002 تائين 205000 پناهگير واپس اوڀر تيمور موٽي چڪا ھئا 20 مئي 2002 تي آئين نافذ ٿي ويو جنھن تحت ملڪ جو نالو ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ايسٽ تيمور رکيو ويو. ايسٽ تيمور ھڪ خودمختيار ملڪ بڻجي ويو جنھن کي گڏيل قومن تسليم ڪيو آئين ساز اسيمبلي جو نالو مٽائي نيشنل پارليامينٽ رکيو ويو. شانانا گزمئو (Xanana Gusmão) ملڪ جو پھريون صدر ٿيو.
سياسي نظام
ھن ملڪ جو رياستي سربراھ ملڪ جو صدر آھي جنھن کي عوام ووٽن ذريعي پنجن سالن لاء چونڊيندو آھي. صدر جا اگزيڪيوٽو اختيار جيتوڻيڪ محدود آھن پر انھن اختيارن سان ھي چونڊ ۾ اڪثريت حاصل ڪندڙ جماعت يا اتحاد مان وزيراعظم کي مقرر ڪرڻ، وزيراعظم جي مشوري سان ڪابينه مقرر ڪرڻ سميت پارليامينٽ جي قانون ساز کي پڻ ويٽو ڪري سگھندو آھي. ملڪ جو وزيراعظم حڪومتي سربراھ ھوندو آھي ۽ ڪابينه جي صدارت ڪندو آهي.
ايسٽ تيمور جي پارليامينٽ جو نالو نيشنل پارليامينٽ آھي جيڪا ھڪ ايواني آھي جنھن جي رڪنن جي سڌي چونڊ عوام ڪندو آهي. پارليامينٽ جي رڪنن جو تعداد گھٽ ۾ گھٽ 52 ۽ وڌ ۾ وڌ 65 تائين ھوندو آھي. ايسٽ تيمور جو آئين پورچوگال جي آئين جي طرز تي ٺھيل آھي.
انتظامي ورهاست
اوڀر تيمور ھيٺين 13 ميونسپالٽين ۾ ورھايل آھي جيڪي وري 65 انتظامي پوسٽن، 442 وڏن ڳوٺن (villages) ۽ 2225 ننڍڙن ڳوٺن (Hamlets) ۾ ورھايل آھن.
معيشت
اوڀر تيمور جي معيشت مارڪيٽ واري معيشت آھي جيڪي ڪجھ شين جي برآمدن تي مشتمل آهي جن ۾ ڪافي، ماربل، پيٽروليم، ۽ صندل جي ڪاٺي شامل آهن 2011 ۾ معيشت جي واڌ جي شرح 10 سيڪڙو ھئي ۽ ساڳي شرح 2012ع ۾ پڻ برقرار رھي. ھن وقت اوڀر تيمور جي آمدني جو وڏو ذريعو سمنڊ اندر تيل ۽ گيس جا ذخيرا آھن جنھن جو ڪجھ حصو ھتان جي ٻھراڙيءَ جي ترقي تي خرچ ڪيو وڃي ٿو. ٻھراڙيءَ جو گذارو زراعت تي آهي ھتي آبادي جي اڪثريت انتھائي غربت ۾ رھي ٿي 2005 ۾ ھتي تيمور ليسٽي پيٽروليم فنڊ قائم ڪيو ويو جيڪو 2011 تائين 8.7 ارب آمريڪي ڊالرن تائين پهچي ويو. انٽرنيشل مانيٽري فنڊ مطابق اوڀر تيمور جي معيشت دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪَ تيل تي مدار رکندڙ معيشت آھي. ملڪ جي لڳ ڀڳ سموري بجيٽ پيٽروليم فنڊ مان پوري ٿئي ٿي. بجيٽ 2004ع کان 2011ع تائين ۾ 7 ڪروڙ ڊالرن مان وڌي 1.3 ارب ڊالر ٿي ۽ 2012 ۾ اھا 1.8 ارب ڊالر مختص ڪئي وئي شروع م آسٽريليا سان تيل ۽ گيس جي معاھدي سان آمدني جو اڌ آسٽريليا کڻي ويندو هو پر 2006ع ۾ ان تڪراري معاھدي جي مسوخي سان ملڪي آمدني ۾ وڏو اضافو اچي ويو.
حوالا
زمرو:اوڀر تيمور زمرو:ايشيا ۾ ملڪ زمرو:ڏکڻ اوڀر ايشيائي ملڪ
جِم والٽن
thumb|جِم والٽن (2011) جِم والٽن، پورو نالو جيمز ڪير والٽن (انگريزي: James carr Walton)، آمريڪي، پئدائش 7 جون 1948ع.
دُنيا جي سڀني کان وڏي ريزڪي وڪٹندڙ والمارٽ جي ڀاڳ جو وارث ۽ سيم والٽن (والمارٽ جو بُنياد وجھندڙ) جو ننڍي ۾ ننڍو پُٽ آھي.
جنوري 2021ع جي دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ سُکين ماٹھن جي ڳاٹيٽي ۾ ھي سورھين انگ تي آھي.
حوالا
زمرو:1948ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
الائيس والٽن
وال مارٽ (Walmart) جي ڀاڳن ڀري وارثياٹي.
ھيءَ وال مارٽ جي باني سئم والٽن جي ڌيءَ آھي.
جنوري 2021ع جي دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ مالدار ماٹھن جي فھرست ۾ ھن جو نالو پندرھين انگ تي آھي، سندن ملڪيت جو ڪُل ڪاٿو 68 ارب آمريڪي ڊالر آھي.
حوالا
زمرو:1949ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
تڪ پي ايس 11 لاڙڪاڻو 2
تڪ پي ايس 11 لاڙڪاڻو 2 لاڙڪاڻي شھر وارو تڪ آھي. جنھن جو پراڻو نالو پي ايس 36 لاڙڪاڻو 2 ھيو. ھن تڪ ۾ لاڙڪاڻي شھر جي ميونسيپل ڪارپوريشن وارو علائقو ( جنھن ۾ چارج نمبر 10 چارج نمبر 11 ، لاڙڪاڻي سرڪل ۽ تعلقي واري سرڪل شامل ناھي).
عام چونڊون 2018
25 جولاء 2018 واري عام چونڊ چونڊن ۾ جي ڊي اي جو معظم عباسي ھن تڪ مان 32,178 ووٽ کڻي چونڊ کٽي آيو ۽ سندس مقابلو ڪندڙ پيپلزپارٽي جي اميدوار ندا کھڙو 21,811 ووٽ کنيا ندا کھڙو نثار کھڙو جي نياڻي آهي.
عام چونڊون 2013
2013 جي عام چونڊن ۾ ھن تڪ مان پيپلزپارٽي جو نثار احمد کهڙو 21,143 ووٽ کڻي چونڊ کٽي آيو، سندس مقابلو ڪندڙ مسلم ليگ فنڪشنل جي اميدوار نذير احمد شيخ 14،412 ووٽ کنيا.
فرانڪوئس بيٽنڪورٽ ميئرس
فرانڪوئس بيٽنڪورٽ ميئرس (انگريزي: Francoise Bettencourt Meyers)، فرانسيسي، پئدائش 10 جولاءِ 1953ع.
ارب پَتي وارثياٹي، پڪي ڪيٿولِڪ ، بائبل جا ڪيترائي تفسير لکيائين، جڏھن تہ يھوديت ۽ عيسائيت جي لاڳاپن تي پٹ ڪم ڪيو اَٿس.
ھيءَ لِلائين بيٽنڪورٽ جي اڪيلي نياٹي ۽ وارثياٹي آھي، سندس ڪُٽنب لوريَل (L'Oreal) ڪمپني جي مالڪ آھي.
ھِن (Auschwitz) ۾ قتل ٿيل يھودي عالِم جي پوٽي جين پائري ميئرس (انگريزي: Jean Pierry (Meres سان شادي ڪئي، ھِنن پوءِ پنھنجي ٻارن جين وِڪٽر (پئدائش: 1986ع) ۽ نڪولس (پئدائش: 1988ع) کي يھودي طور سڏرائٹ شروع ڪيو.
سندس شادي تڪرار جو ڪارٹ بٹجي وئي، ڇاڪاٹ تہ ھِن جي ڏاڏي يوجين اسڪوئيلر (انگريزي: Eugene Schueller) مٿان نازي (Nazi) حڪومت سان ساز باز ڪرٹ جي ڏوھ ۾ مُقدمو ھلايو ويو ھو، جيڪو لوريَل (L'Oreal) جو باني ھو.
جنوري 2021ع جي دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ مالدار ماٹھن جي فھرست ۾ ھيءَ چوڏھين انگ تي آھي، جڏھن تہ عورتن ۾ پٹ ھيءَ دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ اميرياٹي آھي. سندن ملڪيت جو ڪُل ڪاٿو 70.3 ارب آمريڪي ڊالر آھي.
تڪ پي ايس 12 لاڙڪاڻو 3
تڪ پي ايس 12 لاڙڪاڻو 3 جو پراڻو نالو پي ايس 35 لاڙڪاڻو ھيو. ھن تڪ ۾ لاڙڪاڻي تعلقي جي ڪنگا سرڪل، ٻيڙو چانڊيو سرڪل، لاڙڪاڻو سرڪل (جنھن ۾ لاڙڪاڻو ميونسيپل ڪارپوريشن شامل ناهي پر رڳو چارج 10 ۽ 11 وارا علائقا شامل) ۽ باقراڻي تعلقي جي رڳو آباد سرڪل شامل آھن.
ڇڪڻ
ڇڪڻ: نالا: ع. ڪندش، ف. عطاس، هه. وغيره___ نڪ ڇڪني، سوطن، عدامل ۽ بيخ ڪازران. ننڍا پن سڪل سبزاڻي تي ٿيندا آهن.
تڪ پي ايس 12 لاڙڪاڻو 3
عام چونڊون 2018
25 جولاء 2018 واري عام چونڊ چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو ھن تڪ مان سھيل انور 48,997 ووٽ کڻي چونڊ کٽي آيو ۽ سندس مقابلو ڪندڙ جي ڊي اي جي سيد اڪبر حسين راشدي 22,626 ووٽ کنيا. تحريڪ انصاف جي سلمه پروين 1849 ووٽ کنيا.
ڇڪڻ
طب
اثر: گرم خشڪ 3، نقصان: ڦڦڙن کي ۽ غشي پيدا ڪري، ميل: ڪتيرو، عيوض: ميڻ ڦل، وزن: ٽن رتين کان هڪ ماسو. خاصيت: هن کي ڪٽي ناس ڪرائجي ته مٿي جي سور، فالـج، لقوي ۽ دماغ جي رطوبت کي سڪائڻ لاءِ نزلي، مرگهي، نڪ جي بدبوءِ ۽ نڪ جي ڦٽ لاءِ مفيد آهي. هن کي تيل بابونا ۾ ڪاڙهي تيار ڪجي، اهو تيل ڪن جي سور ۽ ٻوڙاڻ ۾ فائدو ڪري. ٻرهل، حمل ڪيرائڻ ۽ مثاني جي بيمارين کي فائدو ڪري ٿو، تريءَ جي سختي هٽي ٿي.
تڪ پي ايس 12 لاڙڪاڻو 3
عام چونڊون 2013
2013 جي عام چونڊن ۾ ھن تڪ مان پيپلزپارٽي جو الطاف حسين انڙ 23,624 ووٽ کڻي کٽي آيو سندس مقابلو ڪندڙ آزاد اميدوار سھيل انور سيال ھيو جنھن 21,180 ووٽ کنيا ۽ پاڪستان تحريڪ انصاف جي نويد احمد ابڙو 217 ووٽ کنيا
نٿر
ديھ نٿر سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا آبڙي تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1889 کان 1890ع تائين واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ڏنو تونيو، ڳوٺ مسو ڀٽو، ڳوٺ خير محمد ميتلو، مغيرين جو ڳوٺ ۽ ھڪ ڏنو تونيو جي لڳ اولھ پاسي ھڪ غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيا. 1889ع ۾ لاڙڪاڻو کان خيرپور جاگير (ھاڻي: خيرپور جوسو) روڊ ھن ديھ جي ڏاکڻي دنگ کان گذرندڙ ھيو ھاڻي اھو روڊ ڪانھي ۽ بعد م لاڙڪاڻي وڳڻ روڊ ديھ کان ڪافي فاصلي تي ٺھيو جيڪو خيرپور جوسو کان گذرندڙ آھي. ھاڻي ھن ديھ م ڳوٺ علي شير تونيو، ڳوٺ خير محمد ميتلو، آرائين مسو، ڳوٺ راول مياڻي ۽ ڳوٺ اعظم واقع آهن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ آبڙي ء ديھ رتوڪوٽ، اوڀر ۾ ديھ رتوڪوٽ ۽ لاڙڪاڻو تعلقو، اولھ ۾ ديھ شريفاڻي ۽ ڏکڻ ۾ ديھ خيرپور جوسو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,571 ھئي جيڪا 412 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
نوزمان
ديھ نوزمان سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا باغ تپي ۾ واقع آهي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4،579 ھئي جيڪا 650 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
حوالا
زمرو: سنڌ جون ديھون زمرو: قمبر ضلعي جون ديھون زمرو: قمبر تعلقي جون ديھون
ڇٻر
ڇٻر
ڍنڍن، پاڻيءَ وارين جاين تي پکڙندڙ گاهه جو قسم آهي. نالا: ع. ثيل، ف. بيل گياه، هه. وغيره ___- گهانس، پيلان ڪرڪ، جرواس ۽ سطاح.