cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آغجابادي ريئن
تاريخ
ھن ضلعي جو قيام 1930ع ۾ ٿيو. 1933ع ۾ ان جي ضلعي حيثيت ختم ڪري ان کي آغدام ريئن جو حصو بڻايو ويو پر جلد پوء 1965ع ۾ ان جي ضلعي حيثيت ٻيھر بحال ڪئي وئي. آغجابادي ضلعي وارو علائقي سڀ کان قديم انساني آبادي ٽامي جي دؤر جي آھي. نگورنو ڪاراباخ واري جنگ ۾ قيام الدين لي ڳوٺ ۽ ٻين ھنڌن تي تاريخي يادگار، ھڪ اسڪول، ثقافتي ريجنل سينٽر ۽ لائبريري آرمينيائي فوج ساڙي ناس ڪري ڇڏيا
حوالا
زمرو:آذربائيجان جا ضلعا
ملير ٽائون
ملير ٽائون (Malir Town ) ڪراچي شھر جي 18 ٽائونن مان ھڪ آھي. ھي ٽائون ڪراچي شھر جي اوڀارين حصي ۾ آھي. ھن ٽائون کي جناح انٽرنيشنل ايئرپورٽ انور بلوچ ريسٽورنٽ اولھ ۽ اتر کان لڳن ٿا، مليد ندي ء ڏاکڻيون گڏاپ ٽائون اوڀر طرف ويندي ٿڌو ڪوڙ تائين.
Malir has been regarded in history as the countryside of Karachi City due to its open atmosphere and lush green farms, but now these are no more. Before the independence of Pakistan, there were small villages of Sindhi and Rindh Baloch in the Gadap Town and Malir Town of modern Karachi. Now both towns are developed as the suburbs of the city because of the urban sprawl.
There are several ethnic groups in Malir Town including Sindhis, Punjabis, Muhajirs, Kashmiris, Seraikis, Pakhtuns, Balochis, Brahuis, Christians, Memons, Bohras, Ismailis, however Sindhi and Baloch form majority in the town.
If the Aquifer in Malir can be recharged enough by storing rain run off water, it can restore greenbelts around Karachi.
Jungle Shah was a Sufi master in Malir of Malir Town.
ڀرپاسا
• وليداد ڳوٺ
• سومر ڪانداڻي خاصخيلي ڳوٺ
• انڊس مھراڻ سوسائٽي
• ھاشم خاصخيلي ڳوٺ
• سومر اسماعيل خاصخيلي ڳوٺ
• غريب آباد
• غوثيہ ڪالوني
• غازي بروھي ڳوٺ
• گلستان رفيع
• گلشن ھاروني
• گلشن قادري
• گلشن يوسف
• جعفر تيار
• ڄام ڳوٺ
• ڪوسر ٽائون
• کوکرا پار
• کوسو ڳوٺ
• لياقت مارڪيٽ
• لياري بستي
• مراد جعفر ڳوٺ
• ميمڻ ڳوٺ
• ملت ٽائون
• انور ابراھيم
• ماڊل ڪالوني
• معين آباد
• ملا عيسيٰ ڳوٺ
• نفيس آباد
• اولڊ شفيع محمد ڳوٺ
• پاڪ ڪوسر ٽائون
• رضا پلازا
• سالار ڳوٺ
• سعود آباد
• شعبان ٽائون
• تيسر ٽائون
• اردو نگر
• آسو ڳوٺ
• سومر ڪانداڻي ڳوٺ
• طارق بن زياد
ھمہ اوست
همہ اوست تصوف جو فارسي اصطلاح آهي، جنهن کي ’وحدت الوجود‘ سان تعبير ڪيو وڃي ٿو. هن فلسفي جي شارح شيخ اڪبر محي الدين ابن عربيءَ موجب هيءَ ڪائنات، پنهنجي سمورين رنگينين ۽ انهن جي ارتقائي ڦير گهير سان خالق اعظم کان ڪو ڌار وجود نہ ٿي رکي. اصل ۽ بنيادي وجود فقط حق تعاليٰ جو آهي. ڪائنات ۾ جيڪي ڪجهہ ڏسي سگهجي ٿو، سو سڀ انهيءَ وجود جي جدا جدا تجليات جو پرتو آهي. جيڪڏهن ڪو اُن کي ڪجهہ ٻيو ٿو سمجهي اها سندس نظر ۽ سمجهہ جي ڀُل آهي، نہ تہ حقيقت هن کان سواءِ ٻي ڪانهي تہ ”لا موجود و الاالله“. انهيءَ نظرئي جو اصطلاحي نالو”وحدت الوجود“ آهي، جنهن کي فارسيءَ ۾ اصطلاحي طرح ”همہ اوست“ سڏيو وڃي ٿو.
گل سانگھرو
ديھ گل سانگھرو سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا نصيرآباد تپي ۾ واقع آهي.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ چؤديرو، اوڀر ۾ ديھ ڏيرا، اولھ ۾ ديھ بند جاني ۽ ديھ مرادي ۽ ڏکڻ ۾ ديھ واسو ڪلھوڙو ۽ ديھ لائق پور واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ديھ جي ٻن پاسن کان قمبر نصيرآباد روڊ ۽ لاڙڪاڻو نصيرآباد روڊ واقع آھن
شاھ اسد
شاھ اسد (انگريزي:Shah Asad) سنڌ پاڪستان جو فلم هدايتڪار، ليکڪ اداڪار ۽ شاعر هو.
زندگي جو احوال
شاھ اسد جو پورو نالو اسد الله شاھ هو. هي 15 آگسٽ 1947ع ۾ [ٽنڊو آدم]] ، سانگهڙ ضلعو ۾ پيدا ٿيو. هن ٽنڊي آدم جي شاھ لطيف هائي اسڪول مان مئٽرڪ پاس ڪئي. هن آيل آيل بي ۽ ايم اي پڻ ڪئي.
فن جي ابتدا
شاھ اسد جو مامو موسيٰ ڪليم شاعر هو، ان جي اثر ۾ ھيءُ شروع ۾ شاعر طور ‘محبوب ترمذي’ نالي سان شاعري ڪندو هو. هن پهريون ڀيرو 1970ع ۾ ‘رنگ محل’ فلم جا گيت لکيا جيڪا فلم ڪامياب وئي. شاھ اسد اسٽيج ناٽڪ به ڪيا. سندس شاعري سنڌي فلمن لاءِ رونا ليليٰ، مهناز، انور وسطڙو، حميره چنا، محمد يوسف، امام بخش زرداري، جلال چانڊيو ۽ ٻين فنڪارن ڳاتو. شاھ اسد 1974ع ۾ فلم ‘غيرت جو سوال’ جا مڪالما لکيا ۽ شاعري پڻ ڪئي. شاھ اسد 1985ع ۾ فلم ‘جلال چانڊيو’ ٺاهي ۽ ان فلم ۾ جلال چانڊيو هِيرو هو ۽ شهناز ڀٽي هيروئن هئي. هن فلم جو ڊائريڪٽر، شاعر، پروڊيوسر ۽ ليکڪ پاڻ هو. 1989ع ۾ سنڌي فلم ‘شهيد’ ٺاهي. هن فلم کي ‘نيشنل اوارڊ’ به مليو. فلم ‘شهيد’ جو به ليکڪ ۽ هدايتڪار خود پاڻ هو. 1990ع ۾ سنڌي فلم ‘جيئي لطيف’ ٺاهي وئي، جنهن جو به ليکڪ، شاعر ۽ هدايتڪار شاھ اسد هو. هن 1992ع ۾ فلم ‘محب شيدي’ ٺاهي. شاھ اسد هن فلم جو هدايتڪار، شاعر ۽ اسڪرين پلي رائيٽر هو. فلم ‘محب شيدي’ شاھ اسد جي آخري فلم هئي. سندس ڪهاڻين جو ڪتاب ‘دل ۽ ڌرتي’ نالي سان ڇپيل آهي.
لاڏاڻو
شاھ اسد 29 نومبر 2005ع تي حيدرآباد ۾ لاڏاڻو ڪري ويو.
2 فيبروري
وفاتون
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
ديھ ڪنڙ
ديھ ڪنڙ: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي نيو سعيدآباد جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڪوبہ پڪو ڳوٺ واقع آهي.ھي ديھ ڪچي ۾ واقع آهي ۽ ان جي زمين ٻيلي کاتي جي سرڪاري ملڪيت آھي جنھن ۾ ٻيلو پڻ واقع آهي. ھن ديھ جون حدون  ملن ٿيون درياءَ سنڌ،  ديھ ريشل، ديھ نور ڪيٽي ديھ دالو ڪيٽي، ديھ امين لاکو ۽ ديھ ٻيلو راڻو سان ملن ٿيون.
زمرو:سنڌ جون ديھون
شينئي وارو شوربو
گئان يا شينئي وارو شوربو پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي شھر قلات ۾ گئان مان ٺھندڙ شينئي وارو شوربو ھڪ مشھور طعام آھي جيڪو ماني سان کائبو آهي.
بلوچستان م ڪھو جو وڻ عام آھي جنھن ۾ گئان يا شينئي نالي جھنگلي پستا ٿيندا آهن. ڪھو جي ڪاٺي ٻارڻ جي ڪم ايندي آهي. گئان مان پڪل چونڊي ڪچا ڌار ڪبا آهن. انھن پڪل گائنن کي حمام دستي سان ڪٽي سنھو ڪبو آھي جنھن سان اھي تيل ڇڏڻ شروع ڪندا آهن. انھن ۾ گرم پاڻي ملائي ڳوھڻ سان ان مان تيل نڪرڻ جاري رهندو آھي جيڪو الڳ ٿانو ۾ ڌار ڪبو آھي. ان تيل م ڪٽيل بصرن ۾ مصالحو وجھي داغ ڪبو آھي. ٻئي طرف گئان وارو خشڪ ڦوڳ ٿوري پاڻي ۾ ھٿ سان چڱي طرح ملائي حل ڪري باقي ڦوڳ ڪڍي اھو مڪسچر تيل م داڳيل بصرن ۾ وجھي باھ بند ڪبي آھي تہ جيئن وڌيڪ نہ رڌجي ۽ ان کي کائڻ واري ٿانو ۾ لاھي ماني سان کائبو آهي.
سائين ظھور
سائين ظهور احمد ۽ علي سائين شفيع پيدائش:) (1937). پاڪستان جو هڪ معروف صوفي موسيقار آهي.هن پنهنجي زندگيءَ جو گهڻو حصو صوفين جي مزارن ۾ ڳايو ، ۽ 2006 تائين هڪ رڪارڊ پيش نه ڪيو ، جڏهن هن لفظي زبان جي بنياد تي بي بي سي ورلڊ ميوزڪ ايوارڊ لاءِ نامزد ڪيو ويو ”2006 جي بي بي سي جو بهترين آواز“ طور سامهون آيو ، سائين هن جو پهريون نالو نه پر هڪ سنڌي اعزازي لقب آهي
موسيقي جو انداز
200px|thumb|کاٻو|ظهور پنهنجو سينگاريل [[يڪتارو سان پرفارم ڪري رهيو آهي (هڪ قسم جو رباب، جيڪو عام طور تي هڪ تار سان هوندو آهي، پر هن ٽي تار وارو نسخو استعمال ڪيو آهي). ڊگهي ڪرتي ۽ گنگهگرو (پازيب گهنٽين) کي ڏسو.]]
ظهور پنهنجي اڪثر زندگيءَ لاءِ بنيادي طور تي درگاهن (صوفين جي مزارن / مزارن) ۽ تهوارن ۾ ، ۽ گهٽين ۾ ادا ڪيو. هن لوڪ اوزار وارو يڪتارو (يڪ = هڪ ، تار تار وارو) کي اپنايو ، جنهن جي ٽن تار ڪندڙ تصديق ۾ اڪثر هن جي ڳچيءَ ۾ وهندڙ ڳلين سان ٽائيٽل انداز ۾ ڊانس ڪندي ڳرندو هو. هن جي عام لباس ۾ ڪڙڪندڙ (ڪرتا) ، موتي ، سخت بندو پگهار ، ۽ گڏوگڏ غنگروز (ڪنگڻ-بيل) شامل آهن.هن جي آواز ۾ هڪ زميني سر آهي ، تقريبن ڪنارن تي ڪڪڙجي ويا آهن ، پر وڏي آواز ۽ جذباتي رينج جي قابل. ”هن جا ڇرڪ وارا خصلت خاصيتون پاڪستاني ٽي وي تي باقاعدي ڏسن ٿيون ۽ هو سب هي رهيو آهي .1989 ۾ ، پهريون ڀيرو آل پاڪستان ميوزڪ ڪانفرنس ۾ هن ڪنسرٽ اسٽيج تي پرفارم ڪيو ، جيڪا کيس ميوزڪ جي عهدي تي ڇڏيائين. تنهن کان پوءِ هو پي اي ۾ نمايان پيش ڪندڙ طور اڀري آيو آهي. صوفي ڳائڻي عقوبت واري محبت جي موضوعن تي شاعري تي ڌيان ڏنو ويندو آهي ، جيڪو گهڻو ڪري فارسي صوفي شاعرن رومي ۽ ڏکڻ ڏکڻ ايشيائي روايتن جهڙوڪ ڀڪٽي ڪلچر سان گهڻو حصو ڏئي ٿو ڪجه بحث ڪن ٿا ته ايس سيين ظهور جي محفل جي ڪجهه منتظمين جي مطابق ، ”ملا جي انتهاپسندي جو ضامن آهي جيڪي ٻين ثقافتي گروهن جي خلاف بيماريون ڦهلڻ هلائڻ لاءِ مسجدون استعمال ڪندا آهن“
2006 ۾ ظهور ميتيلا ريڪارڊز ذريعي آوازون (آوازون) نالي هڪ البم جاري ڪيو. 2007 ۾ هن پاڪستاني فلم خدا ڪي لئي (2007) لاءِ صوتي ٽريڪ ٺاهڻ ۾ مدد ڪئي.
هن 2011 ۾ ويسٽ اي وي ويسٽ جي هڪ مزاحيه ڊراما فلم لاءِ اوسٽ ڳايو ، جيڪا 1999 جي مزاحيه ڊائريڪ ايسٽ ايسٽ جي هڪ سلسلي آهي. هن به اداڪاري ڪئي ۽ فلم ۾ ظاهر ٿي.
فلم
West is West (2010) - تومابا ۽ ايڪ الف
مرزيا -تين گواھ
حوالا
زمرو:1945ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستاني لوڪ راڳي زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:جيئرا ماڻهو
خليفو نبي بخش
خليفو نبي بخش لغاري:Khlifo Nabi Bux:
مشھور سنڌي شاعر جو نالو آھي جنھن لاء تاج جويي لکيو آهي تہ:”.....خليفو نبي بخش لغاري، سنڌ جي ڪلاسيڪي شاعريءَ جي جڳ مشهور ٽمورتي (شاهه، سچل ۽ سامي) ۾ هڪ اهڙي خوبصورت رتن جو اضافو آهي، جنهن طرف اسان جي علمي ۽ ادبي حلقن تمام گهٽ ڏيان ڏنو آهي. سچل ۽ ساميءَ جي شاعريءَ جي روايت، منهنجي نظر ۾ لطيف جي ڪلاسيڪي روايت کان ڪجهه قدر مختلف ۽ منفرد رهي آهي. لطيف جي شاعراڻي روايت جو تسلسل ۽ اُن ۾ خوبصورت واڌارو، جيڪڏهن سڄي سنڌي ڪلاسيڪي شاعريءَ ۾ ڳولبو ته سواءِ نبي بخش لغاريءَ جي شاعريءَ جي ٻئي هنڌ مشڪل لڀندو ؛ جهڙيءَ طرح شاهه لطيف، ميين شاهه عنات ۽ اُن کان اڳ جي شهري روايت جو تسلسل آهي. شاهه لطيف راڳ جو ڄاڻو، نون سُرن ۽ موسيقيءَ جو موجد رهيو آهي ۽ سُر جي اها شناخت خليفي نبي بخش لغاريءَ وٽ به اسان کي سگهاري صورت ۾ ملندي.....“ ڪتاب باھيون بيراگين جون ۾ تاج جويو وڌيڪ لکي ٿو تہ: ”.....خليفي صاحب جي نه رڳو سُر ڪيڏاري واري شاعري، پر سُر ڪلياڻ، سُر گهاتو، سُر سارنگ ۽ سُر سسئيءَ جو ڳوڙهو مطالعو به اسان تي واضح ڪندو ته خليفي جي سموري شاعريءَ ۾ سنڌ جي سماجي، اقتصادي ۽ سياسي حالتن جو عڪس ۽ نقشو موجود آهي. ضرورت ان ڳالهه جي آهي ته خليفي صاحب جي رسالي جي هر سُر جو، سندس دور جي تاريخ جي روشنيءَ ۾ مطالعو ڪيو وڃي. اِن نموني سان پنهنجي نئين نسل کي سنڌ جي هن انتهائي اهم شاعر جي شاعريءَ جي اهميت ۽ فن مان واقف ڪري سگهندا سون.....“ خليفي نبي بخش جي شاعري جو رسالو مشھور سنڌي اسڪالر ڊاڪٽر نبي بخش بلوچ مرتب ڪري ڇپايو ان مان سر ڪيڏارو جا ڪجھ بيت ھيٺ ڏجن ٿا:
"شُجاع! نيڪ صلاح، وٺ ته ويري نه پَسين، ڄاڻي هيڪ الله، قلم جنهن جي هٿ ۾. شُجاع! سنڌ مَ ويـﮧ، اوڏا اڏي نجهرا، هيءُ تَني جو ڏيـﮧ حامي حيدر جن جو. شُجاع! ويـہُ مَ سنڌ، اوڏا اڏي نجهرا، هتي راوت رِند، وَتن قلعي ڪوڏئا. اچي اَڄ اميرَ، کرڙيءَ خيمان کوڙيا، ڀيچي ڀيڙا نه ٿيا، مَهند نه آيا ميرَ، ڏنو سِرُ سڌير، مرتضيٰ ميدان ۾. کرڙي کائي رَت، ڀقت نه وجهي وات ۾، پِڙ ۾ پهلوانن جي، ويٺي پَرکي پَت، جَني نيڻ نِسَت، نينهن نه لائي تَن سين. کرڙي کائي ماه، پِيئي رت پيالون، ويٺي سڏي شاهه، جو ڏيندو سِرُ ڏياچ جان. کرڙيءَ کُپن پير، ته مون وڏو وس ڪئو، ڪوڙين ڀڳا ڪيترا، ٻڌي دَنگ دلير، وڏو سُڄي وير، ڪنهن پر ڪهي ڪاٽيان. ڪونڌ قلعي جا ڪوڏيا، نُونڌ نچندا پَسُ، ڇڏي تَن ترس، پلٽيو شاهه پٺاڻ تي."
- (”خليفي نبي بخش لغاري جو رسالو“، مرتب: ڊاڪٽر بلوچ، ص 411)
حوالا
زمرو:سنڌي شاعر زمرو:شخصيت
1987ع
فوتگيون
زمرو:1987ع زمرو:سال
عَمان
عمان، يا، اممان (عَمّان ، Amman؛ ) اردن مُلڪ جي گاديءَ جو هنڌ ۽ ان جو سڀ کان وڏو شهر هئڻ سميت مُلڪ جو اقتصادي، سياسي ۽ ثقافتي مرڪز پڻ آهي. اُتر وِچُ اولهه اردن ۾ واقع عمان شهر اممان حاڪم جو انتظامي مرڪز آهي. شهر جي آبادي 4،007،526 ۽ پکيڙ 1،680 چئورس ڪلوميٽر (648.7 چورس ميل) آهي. اڄ ڪلهه اممان (عمان شهر) کي جديد ترين عرب شهرن منجهان هِڪُ سمجيو وڃِي ٿو هي علائقو (خِطو) خاص طور تي عرب ۽ يورپي سياحن جي لاءِ هڪ اهم سياحتي مقام آهي.
اممان (عمان) ۾ آباديءَ جون ابتدائي شاهديون نيوليٿِڪ جي مقام عين غزال وٽان مليون آهن جِتي آڳاٽا ترين 7250 ق م (مسيحي کان اڳ) وارا انساني ڍانچا لَڌا (دريافت) ويا آهن. لوهه وارو زمانو ۾ شهر کي عمون سڏيو ويندو هيو جيڪو مملڪت عمون جي هاديءَ جو هنڌ هُيو. رومي دور ۾ ان جو نالو فلاڊيلفيا هيو ۽ پوءِ اسلامي دور ۾ انکي عمان نالو ڏنو ويو. وچون دور ۽ وچون دور کانپوءِ هي هڪ غير آباد شهر هُيو. جديد عمان جي تاريخ اُڻويهين صديءَ ۾ اديگي تارڪين وطن جي عثماني سلطنت پاران اُتان 1867 ۾ آبادڪاري سان شروع ٿي هئي. پهريون بلدياتي ڪائونسل جو قيام 1909 ۾ عمل ۾ آيو. 1921۾ اردن جي گاديءَ جو هنڌ بڻجڻ کانپوءِ عمان تيزيءَ سان ترقي ڪئي. شهر پناهہ وٺندڙن (پناهگيرن) جي لاڳاتار لڏپلاڻ وارين لهرن کي پڻ سهارو ڏنو جنهن ۾ 1948 ۽ 1967 ۾ فلسطين کان، 1990 ۽ 2003 ۾ عراق کان ۽ 2011 کانپوءِ شام جا پناهگير شامل آهن. List of cities claimed to be built on seven hills شرعات ۾ هي شهر ست ٽَڪرين تي آباد ٿيو ۽ هاڻي هي 19 ٽَڪِرِين تي پکڙجي چُڪو آهي.هن شهر جا 27 ضلعا آهن جيڪي عمان ميونسپالٽي جي انتظام هيٺ آهن ۽ ان جو هاڻوڪو ميئر يوسف الشواربہ آهي. عمان جي علائقن جا نالا ٽَڪرين ۽ وادين جي نالي تي آن جتي اهي واقع آه مثلاً وادي عبدون ۾ واقع عبدون پاڙو۔ آُڀرندو عمان بنيادي طور تاريخي ماڳن سان ڀريل آهي جيڪو اڪثر ثقافتي سرگرمين جي ميزباني ڪري ٿو، جڏهن تہ اولهندو عمان گهڻوئي جديد ۽ شهر جو اقتصادي مرڪز آهي.
تقریبن ٻه ملين گهمڻ ايندڙ2014 ۾ عمان پهتا، جيڪي ان شهر کي دنيا جو 93 هون ۽ عرب دنيا جو پنجون سڀ کان وڌيڪ گُهميو ويندڙ شهر بڻائي ٿو. عمان جي معيشت هڪ نسبتن تيزي سان وَڌَندَڙَ معيشت آهي ۽ عالمي شهر جي انڊيڪس ۾ انکي بيٽا شهر جو درجو ڏنو ويو آهي. انکانسواءِ انکي اقتصادي، مزدور، ماحولياتي، سماجي ۽ ثقافتي عنصرن مطابق وچ اوڀر مڊل ايسٽ ۽ اتر آفريڪا جي ڀَلَن شهرن منجهان هڪ جو درجو حاصل آهي. هي شهر عرب دنيا ۾ ملٽي نيشنل ڪارپوريشننز جي قيام لاءِ دوحا سان گڏ مقبول ترين ماڳن منجهان آهي ۽ ان معاملي ۾ هي رُڳو دبئي کان پُٺتي پيل آهي. اهو سمجهيو وڃِ ٿو تہ اِيندڙ 10 سالن ۾ هي ٽِي شهر علائقا ملٽي نيشنل ڪارپوريشنز جي گهڻي ئي سرگرمين جو مرڪز بڻجي ويندا.
هم جنس پرستي
هيءَ هڪ نفسياتي اصطلاح آهي. لفظ“ليزبئن” يوناني ٻولي جو لفظ آهي. ليسبزيا نالي هڪ ٻيٽ تي يوناني شاعره سيفو پنهنجي سرتين سان پيار محبت سان رهي، ان حوالي سان اهو لفظ رائج ٿيو. اصطلاحي معنيٰ ۾ هي لفظ يعني عورتن ۾ ھم جنس پرستيءَ لاءِ استعمال ٿيندو آهي. زرينہ بلوچ پنھنجي افساني ”جيجي“ ۾ ھڪ اھڙو موضوع کنيو، جنھن تي اڃا مردن بہ نہ لکيو ھو، خيرالنساءِ جعفري جي ڪهاڻين، ”حويليءَ کان هاسٽل تائين. يا نورالهديٰ شاهه جو افسانو ”ناگاساڪي“ Lesbianism جي حوالي سان اهم آهن.
عَمان
رانديون
thumb|[[اردن ريلي]]
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون
ديھ امين لاکو
ديھ امين لاکو : پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي نيو سعيدآباد جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ ڳوٺ ڀڏا، ڳوٺ امين لاکو ۽ ڳوٺ محمد علي ترڪ واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون تعلقي سڪرنڊ، ديھ ٻيلو راڻو، ديھ ڪنڙ ،ديھ شھمير راھو ديھ مناھي ۽ ديھ دالو ڪيٽي سان ملن ٿيون
زمرو:سنڌ جون ديھون
لياقت آباد
يو سي لياقت آباد پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي لياقت آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ان جي ڏکڻ م قاسم آباد، اتر ۾ فيڊرل بي ايريا اولھ م فردوس ڪالوني واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين شاھين طاھر ۽ وائيس چيئرمين آصف علي چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي ۽ سنڌي شامل آهن.
بنون
بنون (انگريزي: Bannu) پاڪستان جو هڪ شهر  جو بنون ضلعو ۾ واقع آهي.
تفصيلَ
بنون جي پکيڙَ 1,227 چورس ڪلوميٽر آهي، ۽ ان جي مجموعي آبادي 1,167,892 ماڻهن تي مشتمل آهي۔
ھمرچو
همرچو (Hamrcho) لوڪ گيت آهي. ”همراھ اچو“ لفطن مان ورتل چيو وڃي ٿو. هي لوڪ گيت هارين، پورهيتن جو لوڪ گيت سڏجي ٿو. ڇاڪاڻ جو ٻنيءَ ٻاري جي ڪم (خاص ڪري گُڏ ڪڍڻ، لابارو ڪرڻ) مهل جڏهن گهڻا ماڻهو گڏجي ڪم ڪندا آهن ته ڪم جي ترت نبيري لاءِ اهو گيت چيو ويندو آهي. ٿرپارڪر جي خطي مان اسريل ۽ لاڙ ۾ نسريل هن لوڪ گيت کي شيخ اياز نئين رنگ ڍنگ ۾ لکيو.
ديھ اھانجو
ديھ اھانجو: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي نيو سعيدآباد جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ ماھيو پير واقع آھي.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ لڙھ، ديھ مناھي، ديھ سعيدآباد، ديھ چاچڙي، ۽ ديھ ڇپر خان سان ملن ٿيون
زمرو:سنڌ جون ديھون
نَو - طاقتي معاهدو
نَو - طاقتي معاهدو يا نائن پاور ٽريٽي (Nine Power Treaties) هڪ اهڙو ٺاهه آهي جنهن ۾ آمريڪا، برطانيا، فرانس، بيلجيم، چين، اٽلي، جپان، هالينڊ ۽ پورچوگال 6- فيبروري 1922ع ۾ واشنگٽن ڊي- سي ۾ ٿيو. هن ٺاهه ۾ فيصلو ڪيو ويو ته ٺاهه تي صحيون ڪندڙ ملڪ،”کُليل دروازو“ (Open Door) پاليسيءَ تحت چين جي آزاديءَ، خودمختياريءَ جو احترام ڪندا ۽ اُن جي انتظامي وهنوار ۾ مداخلت نه ڪندا. گڏوگڏ چين جي وسيلن مان فائدا وٺڻ لاءِ ، هڪٻئي جي راهن ۾ رُڪاوٽون پيدا نه ڪندا. هن پاليسيءَ جي نتيجي ۾ يورپي ملڪن ٻڌي ڪري چين جي اقتصادي ڦُرلٽ جاري رکڻ ۽ جاپان جو چين مان اثر گهٽائڻ لاءِ پنهنجي فائدي وارو ماحول جوڙيو.
3 فيبروري
وفاتون
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
ديھ چاچڙي
ديھ چاچڙي : پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي نيو سعيدآباد جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ اول ڇڇر، ڳوٺ مڱيو ڇڇر ۽ ڳوٺ ميوو ڇڇر واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ ڇپر خان، ديھ اھانجو، ديھ سعيدآباد، ديھ گيس، ديھ باويري ۽ ديھ راھوڪي سان ملن ٿيون.
زمرو:سنڌ جون ديھون
ھادي مارڪيٽ
يو سي ھادي مارڪيٽ پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي لياقت آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين محمد ارتياز خان ۽ وائيس چيئرمين فرحت محمد چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي ۽ سنڌي شامل آهن.
ڪوٽ عبدالمالڪ
ڪوٽ عبدالمالڪ لاهور ۽ شيخوپوره جي سرحد تي هڪ شهر آهي جنهن جي آبادي تقريباً 15 لک آهي. اها تمام گهڻي تيزي سان وڌي رهي آهي. 2000 جي غير سرڪاري مردم شماري موجب ، ان جي آبادي 80،000 هئي ۽ هڪ گالپ سروي مطابق اها 1.5 لک تائين پهچي چڪي آهي. علائقي گهڻو ڪري فيڪٽري ورڪرز جي گهر آهي ، پر هتي هزارين سرڪاري ملازم ۽ پرائيويٽ ڪاروباري هم آهنگ آهن.
تقريبن 1.5 ملين جي آبادي سان ، شهر ۾ بنيادي سهولتون جهڙوڪ اسپتالون ، ڇوڪرين ۽ ڇوڪرن جا ڪاليج ۽ پارڪ ناهن.
ھمعصريء جي رقابت
همعصريءَ جي رقابت (Contemporary Rivalry)، سنڌي ۾ چوندا آهن تہ فقير، فقير کي نہ سهندو آهي. اهڙي طرح ڪي اديب، هڪٻئي جي شهرت کي برداشت ڪري نہ سگهندا آهن. همعصر اديبن جي وچ ۾ هڪ ٻئي لاءِ ٿيل اختلافن ۽ حسد کي “معاصراڻہ رقابت” چيو ويندو آهي.
ڳوٺ ڇر
ڇر، ھي دولتپور جو ھڪ ننڍو ڳوٺ آھي؛ جيڪو دولتپور شھر جي اولھ طرف موجود آھي.ھن ڳوٺ جا اڪثر ماڻھو پوکي راھي سان لڳاپيل آھن.ھن ڳوٺ ۾ مختلف ذاتيون رھن ٿيون؛ جن ۾ سيد، انڙ، ملاح، اوٺا، ماڇي ۽ ڀٽي اچي وڃن ٿا. ھتي ڇوڪرن ۽ ڇوڪرين لاء الگ اسڪول قائم ڪيل آھن، جتي مفت تعليم حاصل ڪئي وڃي ٿي. ھن ڳوٺ ۾ مختلف نوجوان تعليم جي واڌاري لاء ڪوششون ڪري رھيا آھن.‍ ھن ڳوٺ ۾ بزرگن جون مزارون آھن جن ۾ (*ڪجھ ماڻھن دعويٰ مطابق‌‍) ({[ھنن بزرگن تي تحقيق جي ضرورت آھي.‍]}) زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
ديھ راھوڪي
ديھ راھوڪي: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي نيو سعيدآباد جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ ڳوٺ اڇي مسجد واقع آھي.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون باويري، ديھ چتوري، ديھ اوڍياڻو، ديھ ڪاڪا، ديھ پنگھورو ريتي،ديھ ڇپر خان ۽ ديھ چاچڙي سان ملن ٿيون
زمرو:سنڌ جون ديھون
نازلي تولگا برنڪميئر
نازلي تولگا برنڪميئر ( 8 نومبر 1979 ) هڪ ڊچ صحافي ۽ پيش ڪندڙ آهي.
سوانح عمري
31 آگسٽ 1998 تي چينل ڊي لاءِ صحافي طور گريجوئيشن ڪرڻ بعد، هن 2003 ۾ مارمارا يونيورسٽي مان صحافت جي ڊگري حاصل ڪئي ۽ چينل ڊي (1998-2002)، SHOW TV (2002-2003) ۽ SKY TURK لاءِ ڪم ڪيو. . . (2003-2007) ۽ FOX (سيپٽمبر 3، 2007 کان 14 جون، 2013). هن کي 2011 ۽ 2012 ۾ بهترين ترڪي اداڪار ۽ 2013 ۾ بهترين ترڪي اداڪار طور چونڊيو ويو.
نجي زندگي
2013 ۾، هن چرچ آف دي هولي اسپرٽ ۾ ڊچ واپاري لارنس برنڪ ميئر سان شادي ڪئي.
برازيل ۾ رهڻ بعد (2013)، هو هاڻي لنڊن ۾ رهي ٿو.
ڄام فيروز
ڄام فيروز (پهريون دوفعو) ڄام نندي جي وفات وقت ڄام فيروز اڃا ننڍي عمر جو هو، ان ڪري نندي جي هدايتن موجب سلطنت جا سڀ معاملا دريا خان جي حوالي ٿيا.
فيروزوالا
فيروزوالا پاڪستان جي صوبي پنجاب جي شيخوپوره ضلعي ۾ هڪ شهر آهي.
نازلي تولگا برنڪميئر
نجي زندگي
هو ترڪي ، پورچوگالي ، ڊچ ۽ انگريزي ڳالهائي ٿو. کيس هڪ ڀيڻ ۽ هڪ ڌيءُ آهي.
خارجي لنڪ
زمرو:1979ع جون پيدائشون زمرو:جيوت ماڻهو
پاپوش نگر
يو سي پاپوش نگر پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي ناظم آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ان جي ڏکڻ ۾ يو سي اورنگ آباد ۽ اوڀر ۽ اتر ۾ لياقت آباد سب ڊويزن واقع آهي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين جمال احمد ناصر ۽ وائيس چيئرمين محمد ريحان ھاشمي چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي ۽ سنڌي شامل آهن. ان جي اتر-اولھ واري ڪنڊ تي پاپوش نگر قبرستان واقع آهي.
ديھ بنگلو
ديھ بنگلو :Banglow Deh: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ سلطان سھتو ۽ ڳوٺ الله بخش نظاماڻي واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ضلعي سانگهڙ، ديھ نظاماڻي، ديھ ڪلري، ديھ ويراتو، ديھ راڻو ۽ ديھ سھراب پور سان  ملن ٿيون
زمرو:سنڌ جون ديھون
ڄام فيروز
تفصيلي تعارف
ٺٽي جي شهرين دريا خان ۽ ڄام سارنگ جي فيصلي موجب، ڪم عمر فيروز کي سنڌ جو جائز حڪمران تسليم ڪيو. ٽن سالن جي مختصر مدت ۾ سنڌ جي سياسي فضا ڪافي تبديل ٿي وئي. هر طرف بدامني، بي آرامي ۽ افراتفري پکڙجي وئي. سلطنت جا امير جائز مرتبي نه ملڻ سبب، نراس ۽ مايوس ٿيڻ لڳا. شريف جي جاءِ رذيل والاري، عالم جي جاءِ جاهل ورتي، ڏاهن جي جاءِ تي نادان پهتا، اميرن جي ڀيٽ ۾ مسخرن کي ترجيح ملي. مير محمد معصوم ان متعلق لکي ٿو:
”ڄام فيروز ابتدا جوانيءَ ۾ تخت تي ويٺو هو، تنهن ڪري عيش کي لڳي ويو ۽ گهڻو ڪري اندر حرم ۾ رهڻ لڳو. ڪڏهن ڪڏهن ٻاهر ايندو هو ته مخنث ۽ مسخرا سندس مجلس ۾ هوندا هئا ۽ رازداري ۽ مسخري پيا ڪندا هئا. سندس وقت ۾ سما ۽ خاصخيلي شهر جي ماڻهن تي ڏاڍا ظلم ڪندا هئا. دريا خان روڪيندو هون ته انهيءَ جي بي عزتي ڪندا هئا، جنهن ڪري دريا خان موڪل وٺي اچي پنهنجي جاگير تي ڳاهن ۾ رهيو.“
هڪ طرف فيروز ملڪ جي اندروني معاملن ۾ غلط پاليسي اختيار ڪئي، جنهن سبب دريا خان ۽ ٻيا مکيه صلاحڪار کانئس الڳ ٿي ويا ۽ ٻئي طرف ڪڇ ۽ گجرات سان پڻ سندس سلوڪ اطمينان جوڳو برقرار نه رهيو. ان ريت سلطان مظفر گجراتي جي مدد سان ڄام صلاح الدين ننگر ٺٽي تي چڙهائي ڪئي. مارچ 1512ع (محرم 918هه) ۾ سنڌ جي اميرن ۽ گجراتي لشڪرن جي مدد سان هن سنڌ جي حاڪميت تي قبضو ڪيو. ڄام فيروز ڪنهن جنگ کان سواءِ تختگاه کي خالي ڪري ويو. ان دور ۾ دريا خان جو شهر ”ڳاها“ علمي سطح تي وڏي رتبي کي پهتو. محدث عبدالعزيز ابهري ۽ سندس ٻه پٽ دريا خان جي آڇ تي ”ڳاها“ پهتا ۽ اتي مدرسو ۽ مڪتب کولي ڊگهي عرصي تائين درس ۽ تدريس جاري رکيائون. جنت السنڌ ڪتاب جي بيان مطابق:ڄام فيروز نوجوان هو ۽ حڪومت جو سڀ بار سندس پاران دريا خان نهايت ايمانداريءَ سان هلائي رهيو هو، تنهن ڪري هو سمورو وقت حرم خاني ۾ گذاريندو هو ۽ ڪڏهن ورلي ٻاهر نڪرندو هو، جڏهن ٻاهر نڪرندو هو، تڏهن راڳ روپ ٻڌڻ، ڇوڪرين جي ناچ ۽ مسخرن جي چرچي بازيءَ ڏسڻ ۾ وقت صرف ڪندو هو. تنهن وچ ۾ عام سما امير ۽ وڏا ماڻهو عام ماڻهن کي تڪليف ڏيڻ لڳا. جيڪڏهن دريا خان انهن کي ڪا هدايت ڪندو هو ته هن کي به برو ڀلو ڳالهائيندا هئا. انهيءَ ڪري دريا خان حڪومت سنڀالڻ کان استعفيٰ ڏيئي، پنهنجي جاگير ڪاهان ۾ وڃي رهڻ لڳو. جتي ڪيترائي عالم ۽ درويش به رهندا هئا. دريا خان جي دست برداريءَ ۽ ڄام فيروز جي عياشيءَ ۽ حڪومت جي ڪمن ڏانهن لاغرضائي جون خبرون ٻڌي، ڄام صلاح الدين مظفر شاه گجراتيءَ کان وڏو لشڪر وٺي تڪڙيون منزلون ڪندو اچي ٺٽي پهتو. ڄام فيروز سواءِ جنگ ڪرڻ جي ٺٽي جي شهر مان نڪري ويو. ڄام صلاح الدين ٺٽي جو تخت هٿ ڪيو. ڄام فيروز کي سندس والده لڪائي ڇپائي، ڪاهان ۾ دريا خان وٽ وٺي ويئي ۽ هن کي مدد لاءِ نيزاريون ڪيائين ۽ ڄام فيروز جيڪا دريا خان جي بي قدري ڪئي هئي، تنهن لاءِ معافي ورتائين. دريا خان هن شاهي خاندان جي گذريل مهربانين کي ياد ڪري، وقت وڃائڻ کان سواءِ لشڪر گڏ ڪرڻ لڳو. بکر ۽ سيوهڻ طرف جا گهڻائي ماڻهو ۽ بلوچن جون قومون به ڄام فيروز جي جهنڊي هيٺ اچي حاضر ٿيون. لشڪر کي آراسته ڪرڻ کان پوءِ، دريا خان ڄام صلاح الدين سان وڃي روبرو ملاقات ڪئي. دريا خان جي ڳالهين ٻڌڻ کان پوءِ ڄام صلاح الدين صلح جو خواهان ٿيو، پر سندس وزير، حاجيءَ ايئن ڪرڻ کان روڪيس. نوبت جنگ کي پهتي. دريا خان ڄام جي وزير حاجيءَ هٿان شڪست کاڌي. دريا خان جا سپاهي اٿي ڀڳا. حاجي وزير انهيءَ فتح جي خبر صلاح الدين کي خط جي رستي ڏني. اتفاق سان خط وارو قاصد دريا خان کي جهنگ ۾ گڏجي ويو، تنهن حاجي وزير وارو لکيل خط لڪائي، ٻيو خط حاجي وزير پاران صلاح الدين کي لکي موڪليو، جنهن ۾ لکيائين ته:
”دريا خان جي لشڪر پنهنجي لشڪر کي سخت شڪست ڏني آهي، صلاح ڀري ڳالهه اها آهي ته تون پنهنجي عيال سميت هڪدم ٺٽو ڇڏي وڃ، آءٌ توکي چاچڪان ڳوٺ ۾ اچي گڏبس!“ خط پهچڻ شرط صلاح الدين پنهنجا ٻار ٻچا وٺي رمضان جي تاريخ نائين، روزي ڇوڙڻ کان اڳ، ٺٽو شهر ڇڏيو ويو. انهيءَ طرح ڄام صلاح الدين بادشاهي وڃائي. هن فقط اٺ مهينا ٺٽي ۾ بادشاهي ڪئي. حاجي وزير کي ڄام صلاح الدين جي ڀڄي وڃڻ جي خبر جو ٻڌي گهڻو ارمان ٿيو ۽ هو آخر رستي تي ڄام صلاح الدين سان وڃي مليو ۽ کيس ارمان ڀريا ڏوراپا ڏيڻ لڳو، مگر هينئر وقت گذري چڪو هو، تنهن ڪري ٻئي پشيمانيءَ جا هٿ ملي گجرات هليا ويا. دريا خان حاجي وزير جي ماڻهن کي ڪڇ جي رڻ ڏانهن ڀڄائي ڇڏيو ۽ عيد رمضان جي ڏينهن ڄام فيروز کي ٺٽي ۾ آندائين. ڄام فيروز عيدگاه تي سڀني مسلمانن سان گڏجي عيد نماز پڙهي ۽ پوءِ اچي پنهنجو اباڻو تختگاه وسايائين
ٻيون دور: آڪٽوبر 1512 کان
ڄام فيروز (ٻيو ڀيرو)
ڄام صلاح الدين جي ٺٽي تي قبضي ڪرڻ کان پوءِ فيروز کي دريا خان جي اهميت جو اندازو ٿيو. آخرڪار سنڌ جو هي بدبخت شهزادو پنهنجي ماءُ کي ساڻ ڪري ڳاها پهتو. دريا خان سندس منٿ ميڙ کي وزن ڏنو ۽ بکر توڙي سيوهڻ مان لشڪر گڏ ڪري ٺٽي تي حملو ڪيائين. هن جنگ ۾ صلاح الدين سوڀارو ٿيو، ليڪن اٽڪل ۽ حرفت سان دريا خان ناڪاميءَ کي فتح ۾ تبديل ڪيو. ان ريت صلاح الدين ٺٽي مان نڪتو ۽ گجرات هليو ويو. دريا خان شهر تي قبضو ڪيو ۽ ڄام فيروز عيد جي ڏينهن پهرين شوال 918هه برابر 12 آڪٽوبر 1512ع تي فاتحانه انداز ۾ ٺٽي ۾ داخل ٿيو. هن ڪاميابي ۽ حاصلات جي خوشيءَ ۾ هڪ جشن ملهايو ويو. هن ڀيري به ڄام فيروز مملڪت جي پراڻن خادمن سان سٺو سلوڪ نه ڪيو ۽ نه وري دريا خان کي حڪومت جي معاملن ۾ شريڪ ڪيو ويو. ان جي ڀيٽ ۾ سنڌ جي درٻار تي ڪم ظرف ۽ ڀاڄوڪڙ ماڻهو اهم مرتبي جا مالڪ بنجي ويٺا. ان کان علاوه بيروني سطح تي پڻ هي ملڪ هر طرف کان خطرن ۾ گهيرجي ويو، جنهن سبب سمن جي سلطنت زوال طرف تڪڙي وک کنئي. جيتوڻيڪ فيروز جو دور سياسي لحاظ کان ساراه جوڳو ڪونهي، ان هوندي به ملڪ اندر معاشي بهتري ڏسجي ٿي. اهو ئي سبب آهي جو هن پنهنجو سڪو جاري ڪيو. فيروز جي آخري دور ۾ هرات جو شهزادو مرزا بديع الزمان، شاه بيگ هٿان بيدخل ٿي ننگر ٺٽي پهتو، جتي ڄام سندس سٺو آڌرڀاءُ ڪيو. ايم.ايڇ.پنهور جو رايو آهي ته هن دور ۾ پورچوگيزن لاهري بندر تي قبضو ڪري، اتي پنهنجي واپاري ڪوٺي قائم ڪئي هوندي.
سمن جي حاڪميت جو خاتمو
سن1520ع (926هه) جي آخر ۾ ارغونن سنڌ تي حملو ڪري ڏنو. شال، مستونگ ۽ ٻين شهرن جو جوڳو بندوبست ڪري، مير فاضل ڪوڪلتاش جي قيادت ۾ اڍائي سؤ چونڊ بهادرن جو لشڪر سنڌ ڏي موڪليو ويو. سموري لشڪر جي نگراني شاه بيگ خود ٿي ڪئي. ارغونن پهرين ڦرلٽ ڪوٽ ماڇي ۽ چانڊڪا ۾ ڪئي. ارغوني لشڪر باغبان وٽان گذريو. ان وقت دريا خان جي پٽن کيس للڪاريو، ليڪن فاتحن رستو تبديل ڪري ٺٽي طرف پيش قدمي ڪئي. باغبان ۾ مختصر قيام وقت هتان جي زميندارن شاه بيگ سان نيازمنديءَ جو اظهار ڪيو. ارغونن ”ساموئي“ جي ميدان تي 22 ڊسمبر 1520ع (11 محرم 927هه) تي جنگ جو ميدان سينگاريو. هن موقعي تي فيروز تختگاه ڇڏي، ڀرپاسي جي علائقن ۾ وڃي پناه ورتي. دريا خان پنهنجي لشڪر سان ارغونن کي منهن ڏنو. مؤرخن جنگ جو احوال ڏيندي لکيو آهي ته:
جنت السنڌ جو بيان
جنت السنڌ جي مطابق: شاه بيگ ارغون کي ڇڏي ڪيترائي مغل ڄام فيروز جي نوڪريءَ ۾ اچي داخل ٿيا هئا. ڄام فيروز ٺٽي جي شهر ۾ هڪڙو خاص محلو انهن مغلن جي رهڻ لاءِ مقرر ڪيو هو، جو ’مغل واڙو‘ سڏجي ٿو. ڄام فيروز هاڻي بي کٽڪي حڪومت ڪرڻ لڳو، پر هن کي اچي ڊپ جاڳيو ته دريا خان ڪنهن وقت کيس تخت تان لاهي نه ڇڏي، تنهن ڪري ان جي زور ڀڃڻ لاءِ هو ڪيبڪ ارغون کي همراز بنائي انهيءَ تجويز تي فخر ڪرڻ لڳو. پر اها سندس وڏي غلطي هئي، ڇاڪاڻ ته اهي مغل ظاهري دريا خان جي ڪمن تي چؤڪسي رکندا هئا ۽ اندروني شاه بيگ سان سندس رستو هو. آخر انهن مغلن جي ترغيب ڏيڻ تي ئي مرزا شاه بيگ سنڌ تي ڪاهي آيو ۽ اچي سمن جي حڪومت جو خاتمو ڪيائين.
ٽلٽيءَ جي پهرين جنگ
ڄام نندي جي حڪومت جي پوين ڏينهن ۾، جڏهن شاه بيگ سن تي پهرين ڪاهه ڪئي هئي، تڏهن آگري، چنيجا، سَڌوجا ۽ ماڇين جي ڪوٽ وارا شهر ڦري کيس خبر پئجي ويئي ته سنڌ دولتمند ۽ آباد ملڪ آهي. هن دفعي مير قاسم ڪيبڪي ڄام فيروز شاه جي حڪومت ۽ انتظام جو حال ڍرو ڏسي، مرزا شاه بيگ ڏانهن ٺٽي تي ڪاهه ڪرڻ لاءِ پيغام موڪليو. شاه بيگ سيوي جي قلعي تي پنهنجي ڀاءُ کي مقرر ڪيو هو ۽ مير فاصل ڪوڪلتاش کي هڪڙو سوارن جو دستو ڏيئي، اڳواٽ ٺٽي ڏانهن روانو ڪيو. هو جڏهن باغبان پهتو، تڏهن سمن جو لشڪر به سيوهڻ کان ڇهن ستن ڪوهن جي مفاصلي تي ٽلٽيءَ وٽ اچي ان سان دوبدو ٿيو. سمن جي فوج جا اڳواڻ دريا خان جا ٻه پٽ محمود خان ۽ مٺڻ خان پهلوان هئا. لڙائيءَ ۾ سمن جي لشڪر جي شڪست ٿي. پوءِ شاه بيگ، لڪيءَ جي ٽڪرين مان لنگهي، ٺٽي کان ڇهه ميل کن پري خانواه جي ڪناري تي ڇانوڻي ڪئي. 15- محرم سنه 926هه (1519ع) تي، درياءَ ٽپي، هن ٺٽي شهر جي ٻاهران اچي منزل ڪئي. دريا خان ڄام فيروز کي پوئتي ٺٽي جي شهر ۾ ڇڏي، پاڻ لشڪر وٺي شاه بيگ کي وڃي سامهون ٿيو. سخت جنگ لڳي، جنهن ۾ سنڌ جو سورهيه سردار، دريا خان شهيد ٿيو. مغلن جي ٺٽي ۾ ڦرلٽ ڪرڻ: ڄام فيروز شڪست جو ٻڌي درياءُ اڪري پار هليو ويو. مغلن جي فوج برابر پنجن ڏينهن تائين ٺٽي جي دولتمند شهر ۾ ڦرلٽ لائي ڏني. ڄام فيروز توڻي ٻين آبرو وارن ماڻهن جون زالون ۽ ٻار ٻچا به مغلن کڻي قيد ڪيا. قاضي قاضن جهڙو بزرگ عالم ٺٽي ۾ رهندو هو، تنهن جا ٻار ٻچا به قيد ٿيا هئا، سو ٺٽي جي گهٽين ۾ پريشان ٿيو، پنهنجا ٻار ٻچا ڳوليندو وتيو. پوءِ ان هڪڙو درد ڀريو خط ٻئي هڪڙي ٺٽئي بزرگ حافظ محمد شريف معرفت بيگ کي پهچايو. مرزا شاه بيگ تي اهڙو اثر ٿيو، جو شهر ۾ پڙهو گهمارايائين ته زالون ۽ ٻار هڪدم آجا ڪيا وڃن. پوءِ پنهنجو هڪڙو تير قاضي قاضن کي نشانيءَ طور ڏنائين. قاضي صاحب اهو تير هٿ ۾ کڻي شهر ۾ گهمندو رهيو. تان جو ڦرلٽ بند ٿي ويئي ۽ شهر ۾ امن امان قائم ٿيو. ڄام فيروز پنهنجن ٿورڙن ماڻهن سان ٺٽي جي ويجهو پيرار جي ڳوٺ ۾ وڃي ويٺو هو. هن کي حرم ۽ عيال جي سخت ڳڻتي لڳل هئي. هوڏانهن مرزا شاهه بيگ، ڄام فيروز جي محلات تي خاص معتبر پهريدار بيهاري ڇڏيا هئا ۽ انهن کي ڄام جي عيال جي عزت ۽ تعظيم بجا آڻڻ لاءِ سخت تاڪيد ڪيو هئائين. آخر ٻي واه نه ڏسي ڄام فيروز مرزا شاه بيگ کي لکي موڪليو ته، ”آءٌ اوهان کي پنهنجو حاڪم ۽ پاڻ کي اوهان جو محڪوم سمجهان ٿو، اوهين جڏهن ٺٽي شهر کان ٻاهر درٻار ڪندا، تڏهن آءٌ اچي درٻار ۾ حاضر ٿيندس.“ مرزا شاه بيگ ڄام کي درٻار ۾ اچڻ لاءِ چوائي مڪو. ڄام فيروز پنهنجن ڀائرن ۽ خاص ماڻهن سان شاه بيگ جي درياءَ جي ڪناري واري ڇانوڻيءَ ۾ ڀريل درٻار ۾ اچي حاضر ٿيو. ان زماني جي دستور موجب محڪومن وانگر سند تلوار ڳچيءَ ۾ لٽڪيل هئي. مرزا شاهه بيگ هن کي معافي ڏني ۽ هڪڙي سونهري سروپاءَ، جا سلطان مظفر حسين کان امير ذوالنون کي ملي هئي، سا به ڄام فيروز کي ڍڪايائين ۽ هن کي شهر ۾ پنهنجن ٻارن ٻچن وٽ رهڻ جي اجازت ڏنائين. صلحنامي ۾ لڪيءَ جي ٽڪرين کان هيٺ ڀرو جيڪو سنڌ ملڪ جو اڌ آهي، سو ڄام فيروز جي قبضي ۾ رهڻ ڏنو ويو ۽ لڪيءَ کان مٿي سمورو ملڪ ارغونن پنهنجي هٿ ۾ رکيو. پوءِ مرزا شاه بيگ فوجون وٺي سيوهڻ ڏانهن روانو ٿيو.
ٽلٽيءَ جي ٻي جنگ
ٺٽي کان سيوهڻ پهچي مرزا شاه بيگ پنهنجن اميرن مان مير عليڪا ارغون، سلطان مقيم بيگلار، ڪيبڪ ارغون ۽ احمد ترخان کي قلعي جي سنڀال لاءِ ڇڏيو ۽ سلطان محمود خان بن مير فاضل ڪوڪلتاش کي بکر جي قلعي تي نائب مقرر ڪري، پاڻ شال پرڳڻي مان پنهنجو عيال وٺڻ ويو. دريا خان جي پٽن، محمود ۽ مٺڻ، دريا خان جي جاگير (سيوهڻ ۽ ٽلٽيءَ) جي آس پاس ماڻهو پئي گڏ ڪيا. مرزا شاه بيگ کي سيوهڻ ۾ ئي اها سڻس پئجي ويئي هئي، تنهن ڪري ان ڪي قاضي ۽ عالم محمود ۽ مٺڻ ڏي نصيحتن ڪرڻ لاءِ روانا ڪيا هئا، پر انهن تي قاضين ۽ عالمن جي نصيحتن جو ڪوبه اثر ڪونه ٿيو. مرزا شاه بيگ پنهنجو عيال وٺي ٽلٽيءَ ويجهو آيو ته خبر مليس ته ميان محمود ۽ مٺڻ، ڄام سارنگ، راڻو رڻمل سوڍو ۽ ان جو ڀاءُ جوڌا سنگ سوڍو ٽلٽيءَ جي قلعي تي قبضو ڪيو ويٺا آهن، جن سان سهتن ۽ سوڍن جو زبردست لشڪر موجود اهي. ان طرف جو هڪڙو درويش ۽ عالم سمو مخدوم بلال به سمن جي لشڪر جو وڏو مددگار هو. پهريان مير فاضل ڪوڪلتاش سمن جي لشڪر سان جنگ جوٽي ۽ انهن کي گهڻو هلاڪ ڪيو. پوءِ مرزا شاه بيگ پاڻ لشڪر وٺي جنگ ۾ گهڙيو. مغلن زور ۽ زبردستيءَ سان ٽلٽيءَ جي ڪوٽ جا دروازا ڀڳا. سهتن ۽ سوڍن به بهادريءَ سان جنگ ڪئي، پر نيٺ شاه بيگ سوڀارو ٿيو.
مخدوم بلاول جي شھادت
جنگ ختم ٿيڻ کان پوءِ شاه بيگ، مخدوم بلال تي ڏنڊ رکيو جو هن ڀري ڏيڻ کان انڪار ڪيو. ارغونن پوءِ دغا ڪري هن درويش تي ڪفر ۽ الحاد جي تهمت رکائي ۽ پنهنجي هٿ ٺوڪين ملن کان فتويٰ وٺي، هنن سنڌ جي هن بي مثل محب وطن کي گهاڻي ۾ پيڙائي شهيد ڪري ڇڏيو. مخدوم صاحب جو عاليشان قبو، باغبان، دادو تعلقي ۾ موجود آهي ۽ مٿس سڀ ڪنهن ماه جي پهرئين جمعي جي رات ميلو لڳندو آهي.
ڄام فيروز حاڪميت جي خاتمي کان پوءِ
ڄام فيروز آخري ڏينهن گجرات ۾ گهاريا. هن پنهنجي نياڻي سلطان بهادر (932-942هه) کي شادي ڪري ڏني. بهادر گجرات جو ڏهون بادشاه هو.
رڻ ڪڇ
thumb|right|280px|ڀارت جي رياست [[گجرات رياست|گجرات ۾ رڻ ڪڇ]]
جاگرافي
اھو ٿر ۾ گجرات رياست اندر واقع جيوت وارو  زميني علائقو آهي ۽ موسمي گپ چڪ يا ڌٻڻ جو علائقو آھي. لفظ رڻ معني آهي لوڻياٺي ڌٻڻ يا لوڻياٺي گپ چڪ. اھا مٿاھين جاء ھوندي ۽ جتي وڻ ٽڻ پوکي سگھجن ٿا. ھن علائقي ۾ سامونڊي کاريونڪوري ۽ سير پڻ واقع آھن جيڪي سنڌو درياءَ جي ڊيلٽا جو حصو آهن. راجھستان ء گجرات جون کوڙ نديون ھن علائقي ۾ وھن ٿيون. ڪڇ جو رڻ اڀرندي کان الهندي ڏي اسي ڪوهن ۾ ۽ اُتي کان ڏکڻ ڏي ستٽيهن ڪوهن ۾ سُڃ لڳائي بيٺو آهي. ٽاڊ راجستان موجب اُن جي ديگهه 150 ميل ۽ ويڪر ڀُڄ کان ٻلهياري تائين 70 ميل آهي. . اُن جي جملي پکيڙ 7 هزار چورس ميل آهي. . ائين سمجهڻ نه گهرجي ته ڪو سن 1362ع ۾ انهيءَ سموري ايراضي ۾ پاڻي ڪونه هو. اڄ تائين ڏيپلي تعلقي جي ڏکڻ طرف ڳوٺ رحمڪي بازار جي ويجهو پراڻ آهي. پراڻ لفظ جي معنيٰ آهي پُراڻو درياءُ. اڳي سنڌو ندي جي شاخ هتان وهندي هئي ته ڪڇ جي رڻ مان دنگيون ۽ جهاز هلندا هئا، جي ڪناري وارن بندرن تي اچي پڳهه هڻندا هئا. ويڳاگڍ (وڳهه ڪوٽ)، وينگڍ (ونگو)، ٻلهياري، رحمڪي بازار ۽ ويراواهه سامونڊي بندر هئا. نديءَ جو پاڻي گهاڙي شيخاڻي، تعلقي بدين وارو رڻ پسائي لکپت تائين پهچندو هو. .سنڌ ۽ ڪڇ جو رڻ سمنڊ جي حصي جو پيٽ ٿو معلوم ٿئي ۽ پوءِ ڪنهن طبعي يا قدرتي سبب جي ڪري مٿي چڙهي آيو آهي. هن ۾ ٻيو ڪوبه ساهوارو دائمي رهائش نٿو ڪري سگهي، سواءِ جهنگلي گڏهن (گورخرن) جي، جي رڻ جي ٻيٽن ۾ گاهه جي ڳولا لاءِ ڦرندا رهندا آهن. ڪن ٻيٽن ۾ کارو پاڻي پڻ آهي. . هاڻي رڻ جو گهڻو ڀاڱو سُڪو پيو آهي. ڪٿي ڪٿي رڃ ڏسڻ ۾ ايندي آهي. گرمي سبب ڪٿي ڪٿي پوٺو تپندو آهي ته پريان پاڻيءَ جي ڏيکاري پيو ڏيندو اهي ۽ ويچارا هرڻ پاڻيءَ جي آسري تي ڊوڙي ڊوڙي ساهه ڏيندا آهن. واقفڪار کانسواءِ ٻيو ماڻهو به سچ پچ پاڻي سمجهندو. ننڍڙو پٿر به پري کان جبل جي ڏيکاري پيو ڏيندو آهي. . ٿر ۽ ڪڇ جي آمدرفت اُٺن رستي انهيءَ رڻ مان ٿيندي آهي، پر برسات پوڻ وقت رڻ ۾ پاڻي بيهندو آهي، جو بعضي ڪن هنڌن تي 4-5 فوٽ يا وڌيڪ اونهو به بيهندو آهي ۽ ڪٿي ڪٿي گرڻيون يعني ڌٻڻيون به آهن، جن ۾ جيڪڏهن ڪو ماڻهو يا وهٽ اٽڪيو ته نڪرڻ ئي مشڪل! جيئن جيئن نڪرڻ لاءِ ڪوشش ڪندو، تيئن تيئن ويندو وڌيڪ ڦاسندو، تنهنڪري برساتي موسم (چوماسو) ۾ رڻ جي مسافري تڪليف واري آهي. ڪٿي ڪو واريءَ جو دڙو آهي، جتي ننڍن ٻوٽن کانسواءِ ٻيو ڪجهه ڪونه ٿئي. اهڙن هنڌن تي مسافر ساهي پٽي اُٺن کي چارو وغيره ڏيندا آهن. .
تاريخ
ڪيترين ئي روايتن موجب راجپوتانا، ٿر ۽ ڪڇ جا ملڪ سمنڊ جي تري ۾ هئا. جتي هينئر سُڪي آهي اُتي ڪو وقت اڳي پاڻيءَ جون لهرون پئي لڳيون پوءِ زلزلي سبب يا ٻي ڪنهن خدائي قدرت سبب زمين مٿي چڙهي آئي، جنهنڪري سمنڊ جو پاڻي هٽي ويو ۽ سُڪيءَ جا ڀاڱا ظاهر ٿي بيٺا، پر ڪڇ جي رڻ واري زمين اڃا هيٺ هئي ۽ اهو عربي سمنڊ جو ڀاڱو هو ۽ ان وقت سنڌو نديءَ جي هڪ شاخ هاڪڙو نالي پنجاب مان نڪري امرڪوٽ جي اڀرندي پاسي کان لنگهي ننگرپارڪر وٽان وهي ڪڇ جي رڻ ۾ ڇوڙ ڪندي هئي. . مطلب ته ڪنهن وقت ڪڇ جي رڻ ڏي سمنڊ جو منهن هو ته ڪنهن وقت مٺي درياءُ جو.تاريخن مان معلوم ٿئي ٿو ته عيسوي سن کان سواءِ ٽي سئو ورهيه اڳي جڏهين سڪندر اعظم سنڌ مان ٿي لنگهيو تڏهين به اُتي سمنڊ جي پاڻيءَ ڇوليون پئي هنيون. ڪي صديون پوءِ به اُتي پاڻي هو .. 60 عيسوي ۾ يوناني سياح پيريلس اُتان لنگهيو هو، جنهن به ڪڇ جي رڻ بابت ذڪر ڪيو آهي ته اُتي پاڻي هو. الائسي ريڪلس چوي ٿو ته ”رڻ چوٿين صديءَ تائين کليل سمنڊ هو، پوءِ ڌرتيءَ جي سخت ڌوڏن سبب زمين هيٺ مٿي ٿي ويئي ۽ رڻ ٺهي پيو ۽ سمنڊ هٽي ويو. ننگرپارڪر جي اتر- اڀرندي ۾ جو ويرانو آهي، سو دراصل سامونڊي بندر ۽ واپاري مرڪز هو“. سن 1024ع ۾ سلطان محمود غزنوي سومناٿ جي مندر تي ڪاهه ڪرڻ بعد ڪڇ جي رڻ مان ٿي موٽيو، ته جنهن تنهن پئي ڊپ ڏنس ته هتي جون لهرون تنهنجو لشڪر لوڙهي ڇڏينديون. شايد سگهوئي پوءِ پاڻي ڪو سڪو آهي جو سن 1360ع ۾ سلطان فيروز شاهه جي لشڪر ڪيتريون ئي راتيون رڻ ۾ گهاريون. پر اُن وقت هتي جي پاڻيءَ جو ڪوبه ذڪر ڪونهي. فقط ڪن خاص ٽڪرن ۾ پاڻي هو. .
حوالا
زمرو:سنڌ جي جاگرافي
باريڪوٽ
باريڪوٽ (انگريزي: Barikot) پاڪستان جو هڪ archaeological site  جو سوات ضلعو ۾ واقع آهي.
تفصيلَ
باريڪوٽ جي مجموعي آبادي 184,000 ماڻهن تي مشتمل آهي ۽ 808 ميٽر سطح سمنڊ کان مَٿانهينءَ تي واقع آهي.
حوالا
زمرو:سلڪ روڊ سان گڏ آباد هنڌ
روبي مائرز
روبي ميئر (Ruby Myers) يهودي نسل جي ڀارتي فلمي اداڪارِ هُئي. هيءَ هڪ بغدادي يهودي خاندان سان تعلق رکندي هئي. هن 1907ع ۾ پوني، بمبئي پريزيڊنسي ۾ جنم ورتو هيو.
ڪيريئر جي شروعات
Sulochana Indira M.A. (cropped).jpg|150px|left روبي هڪ ٽيليفون آپريٽر جي ڪم سان پنهنجي ڪيريئر جي شروعات ڪئي. سندس خوبصورتي کان مُتاثر ٿي ڪوهہ نور فلم ڪمپني جي مالڪ موهن ڀائوناني هن سان رابطو ڪيو ۽ فلم ۾ ڪم ڪرڻ جي آڇ ڪئي، پر روبي ان آڇَ (آفر) کي جوابَ ڏئي ڇڏيو، ڇوتہ ان وقت فلمن ۾ عورتن جو ڪم ڪرڻ ڏاڍو خراب سمجهيو ويندو هيو، پر هدايتڪار موهن پاران کيس هر ڀيري زور ڀرڻ تي هيءَ فلم ۾ ڪم ڪرڻ جي لاءِ ها ڪري ويٺِي ۽ تڏهن سندس فلمي نالو سلوچنا رکيو ويو هيو. روبي ٽيهہ جي ڏهاڪو ۾ خاموش فلمن (سائلينٽ موويز) جي وڏي اداڪارا مڃي ويندي هئي. فلم ويربالا جي ڪاميابي کيس رات وچ ۾ اسٽار بڻائي ڇڏيو، تنهنکانپوءِ هن پوئتي مُري ڪينَ ڏٺو.
عروج وارو زمانو
ٽيليفون گرل، علي بابا چاليهہ چور، وائلڊ ڪيٽ آف بامبي، ديا جي ديوي ماڌوري، انارڪلي، اندرا ايم اي جهڙيون ڪيتريون ئي ڪامياب فلمون هن ڏنيون، سندس پنهنجي نالو سلوچنا تي پڻ هڪ فلم ٺهي هُئي، اداڪار ڊي بلي موريا سان گڏ هن جي فلم هيررانجها ۾ چُمي ڏيڻ وارو منظر (ڪِسنگ سين) ڏيڻ تي وڏو هُلڙ هنگامو ٿيو هيو، کيس 'رومانس جي راڻي ' ۽ ' سپنن جي راڻي ' جي نالن سان مقبوليت ملي. هڪ وقت ۾ هيءَ بمبئي جي گورنر کان بہ وڌيڪ ڏوڪڙ (پئسا) ڪمائيندي هئي، هن وٽ شيوورلٽ ڪار پڻ هئي، جيئن هوءَ پاڻ هلائيندي هئي، پر پوءِ خاموش (سائلينٽ) فلمن کانپوءِ آواز واري فلمن جو دور آيو ۽ روبي کي گهٽ فلمون ملڻ لڳيون، ڇوتہ هوءَ سُٺي هندي ۽ اردو نہ ڳالهائي سگهندي هئي، انهيءَ ڪري هن هڪ سال تائين فلمن کان موڪَل ورتي ۽ هندي ٻولي سکڻ لڳي ۽ ٻيهر فلمن ۾ شاندار واپسي ڪيائين. سال 1930ع جي وچ واري زماني ۾ هن پنهنجي فلم پروڊڪشن هائوس روبي پڪس جي نالو سان کوليو، جنهن ۾ هن پنهنجي خاموش فلمن کي ڳالهائيندڙ (آواز واريون) فلمن ۾ ٻيهر ٺاهڻ شروع ڪيو جِن کي وڏي شهرت ملي.
فلم انارڪلي
فلم انارڪلي جيڪا ٽي ڀيرا ٺهي، ٽنهين ڀيري روبي انهن ۾ ڪم ڪيو، پهريون ڀيرو خاموش فلم ۾ انارڪلي جو ڪردار نڀائيائين پوءِ ڳالهائيندڙ فلم ۾ پڻ انارڪلي جو ڪردار نڀائيائين. آخري ڀيرو انارڪلي فلم ۾ هن شهزادو سليم جي ماءٌ وارو ڪردار نڀايو. نئين اداڪارن ثريا، نور جهان، خورشيد جي اچڻ سان روبي جي چمڪ ڦڪي پوڻ (گهٽجڻ) لڳي. کيس سائيڊ رول ملڻ شروع ٿي ويا. ناليوارو ڀارتی سياستدان مورار جي ديسائي فلم جگنو ۾ پروڊيوسر بڻيو. دليپ ڪمار جو روبي تي ڏوري وجهڻ اخلاقيات جي خلاف لڳو، جنهن جي ڪري دليپ ڪمار کي ان فلم ۾ روڪَ (بين) پڻ لڳو هيو. ڊي بلي موريا سان سندس افيئرجو وڏو چئوٻول (چرچو) ٿيڻ لڳو. ڊي بلي موريا خاموش فلمن جو سپر اسٽار هيو. شاهہ خرچ روبي پيسن جي تنگي پڻ ڏٺِي، هندستاني حڪومت کينس 1973 ۾ دادا صاحب ڦالڪي ايوارڊ پڻ ڏنو هيو. هدايتڪار اسماعيل مرچنٽ پاران فلم مهاتما اينڊ دي بيڊ بوائي ۾ کيس ڀيٽا (خراج عقيدت) پيش ڪئي وئي. Ruby Myers in 2013 stamp of India|thumb
جلباڻي (نصيرآباد)
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ خانڻ، ڳوٺ منگي کوکر، ڳوٺ مسڻ پراڻا، ڳوٺ خان محمد کھاوڙ، جلباڻين جو مقام ۽ ڳوٺ الھرکيو جلباڻي واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ طيب ڪانڌڙو، ڳوٺ بھرام کوسو، ڳوٺ جمعو مغيري، شيخ فارم، ڳوٺ غازي جلباڻي ۽ ڳوٺ الھرکيو جلباڻي واقع آهن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڦيکراٽو ۽ ديھ علي بھار، اوڀر ۾ ديھ مڱيو، اولھ ۾ ديھ گاجي کھاوڙ ۽ ديھ آھون ۽ ڏکڻ ۾ ديھ کڏھري واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
روبي مائرز
حوالا
زمرو:1907ع جون پيدائشون زمرو:1983ع جون فوتگيون زمرو:ممبئي جون اداڪارائون زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
5 فيبروري
وفاتون
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
جلباڻي (نصيرآباد)
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 7,440 ھئي جيڪا 1,339 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
ھم معني لفظ
هم معنيٰ لفظ (Synonyms) مختلف لفظن جا استعمال ۽ اچارڻ جي لحاظ کان ضد بہ هوندا آهن تہ ساڳي معنيٰ وارا لفظ بہ ٿيندا آهن پر هم معنوي لفظن ۾ بھرحال استعمال ڪرڻ جي لحاظ کان فرق ضرور هوندو آهي. هم معنويٰ لفظن مان مراد آهي تہ ساڳي معنيٰ رکندڙ لفظ. مثال طور چنڊ، قمر، ماهتاب.
اونهارو
left|thumb|200px|[[بيلجيم ۾ اونھاري دوران ٻنين جو نظارو]] کاٻو|thumb|200px|[[بيلجيئم ۾ اونھاري جي موسم ۾ زمين جو ڦوٽو]]
اڪشي ڪمار
پيدائشي نالو راجيوَ ھري اوم ڀاٽيا (انگريزي: Rajiv Hari Om Bhatia)، پيدائش 09 سيپٽمبر 1967ع) ، پيشي طور اڪشي ڪُمار جي نالي سان ڄاتو ويندڙ، ھندوستان ڄائو ڪئناڊوي اداڪار ، فلم پيشڪار، مارشل آرٽسٽ ۽ ٽيليويزن شخصيت آھي جيڪو باليووڊ ۾ ڪم ڪندو آھي. اُوڻٽيھن سالن جي پيشيور زندگيءَ ۾ ھن 100 کان مٿي فلمن ۾ ڪم ڪيو آھي جنھن لاءِ ھن ڪيترائي اعزاز پڻ ماڻيا آھن، جن ۾ بھترين اداڪار لاءِ ھڪ نيشنل فلم ايوارڊ ۽ ٻہ فلم فيئر ايوارڊ شامل آھن. ھندي سئنيما جي سڀني کان وڌيڪ ڪامياب اداڪارن ۾ ھن کي پڻ ڳڻيو وڃي ٿو . سندس 113 فلمن مان 52 فلمون تجارتي طرح ڪامياب رھيون آھن. ھي پھريون باليووڊ اداڪار ھو جنھن جي فلمن 2013ع ۾ 20 ارب ھندوستاني رُپين کان وڌيڪ ڪمايو ۽ 2016ع ۾ 30 ارب ھندوستاني رُپين کان وڌيڪ ڪمايو.
اونهارو
اونھاروSummer هڪ موسم جو نالو آهي.هن موسم ۾ ڏينهن وڏا ٿيندا آهن ۽ راتيون ننڍيون۔ گرمي پد وڌيڪ هوندو آهي۔ سال جو سڀ کان وڏو ڏينهن 21 جون  هن موسم ۾ ٿيندو آهي.شمسي سال جي حساب سان اپريل جو اڌ، مئي، جون، جولاءِ ۽ آگسٽ جو اڌ، اونهاري جا مهينا ليکيا ويندا آهن.'' سال جي چئن ٽيمپريٽ مندن منجهاران ھڪ مند جو نالو جيڪا سڀ کان وڌيڪَ گرم ھوندي آھي ۽ بھار کانپوءِ شروع ٿيندي آهي  ۽ جنهن کانپوءِ سرء جي مند شروع ٿيندي آهي. اونهاري ۾ ڏينھن وڏا ۽ راتيون ننڍيون ٿينديون آهن. تاريخ 21 جون ھن مند جو وچ ھوندو آھي . موسمياتي ڄاڻ پٽاندڙ ھيءَ مند خط استوا جي اتر واري اڌ گول ۾ جون، جولائي ۽ آگسٽ ۾ ٿيندي آهي ۽ ڏکڻ واري ڌرتي جي اڌ گول ۾ ڊسمبر، جنوري ۽ فبروري ۾ ٿيندي آهي. موسمياتي علمن پٽاندڙ سموريون مندون ڪيلينڊر جي مھيني جي پھرين تاريخ تي شروع ٿينديون آهن ۽ آخري تاريخ تي ختم ٿينديون آهن.
حوالا
زمرو:مندون
آغجابادي
آغجابادي' آذربائيجان جي آران معاشي ريجن جي آگجابادي ضلعي جو سڀ کان وڏو شھر ۽ ضلعي صدر مقام آهي ۽ آذربائيجان جي مرڪز واري حصي ۾ واقع آهي. آذربائيجان جي اوپيرا ڪلاسيڪي موسيقي جو باني سمجھيو ويندڙ عزير حاجي بييوف جو تعلق ھن شھر سان آهي جنھن آذربائيجان سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ جي قومي تراني جي موسيقي ڪمپوز ڪئي ھئي. آذربائيجان جي اڳوڻي پرڏيهي وزير ولايت قوليئيف جو تعلق پڻ هن شھر سان آهي.
ديھ گيس
ديھ گيس:Giss: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي نيو سعيدآباد جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ يوسف حاجاڻو، ڳوٺ عبدالواحد ٻرڙو ۽ ڳوٺ صديق سھتو واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ زئر پير، ديھ سھراب پور، ديھ چاچڙي ۽ ديھ سعيدآباد سان ملن ٿيون.
زمرو:سنڌ جون ديھون
خوش خيرمحمد هيسباڻي
خير محمد ھيسباڻي : Khush Khair Muhammad Heesbani:
سنڌ جي ھڪ شاعر جو نالو آھي جنھن سنڌي ۽ سرائڪي ٻولين ۾ شاعري ڪئي. ھن لاء ڊاڪٽر تنوير عباسي پنھنجي ڪتاب ڪلام خوش خيرمحمد هيسباڻي ۾ لکيو آهي تہ:”.....خوش خير محمد سنڌي توڙي سرائڪي ڪافين ۾ هڪ نئين اصلوب توڙي نئين تاثر جو اظهار ڪيو آهي.خير محمد هيسباڻيءَ جي ڪافين ۾ هر موضوع تي رومانيت جو وڻندڙ رنگ چڙهيل ملندو. اِهو اثر سندس همعصرن توڙي کانئس اڳ آيل شاعرن وٽ پڻ ملي ٿو، پر ڪٿي ڪٿي، ۽ اُهو ايترو رچيل به نه آهي، جو اُنهن شاعرن کي رومانوي شاعر ڪري ليکجي. شاهه لطيف توڙي سچل سرمست تصوف تي رومانيت جو پوش چاڙهيو، اُن اصلوب جي چوٽ خير محمد هيسباڻيءَ وٽ ٿي. خير محمد جي هر ڪافي مجاز جي رڳ ۾ رڱيل آهي. هن وٽ سونهن جو بيان سراپا تائين وڃيو پهچي. هن کي صوفياڻي فلسفي ۽ همه اوست جي ڳوڙهن ۽ منجهيل مسئلن جي بيان ڪرڻ وقت به پرينءَ جا پار نظر ٿا اچن. اُتر توڙي لاڙ ۾ اُن اصلوب جي انتها هن ئي شاعر وٽ نظر اچي ٿي. سندس ڪي ڪافيون ته ’انتهائي رومانيت‘ جوبه اظهار آهن: عشق سارا تقدير، متان ڪو تدبير هلاوي! يعني عشق اڻٽر آهي، اُن جي اڳيان ڪابه تدبير نٿي هلي سگهي_ هٿ پير هڻڻ اجايو آهي. ڦاسڻ کان پوءِ ڦٿڪڻ جو ضرور ڪونهي. ڊاڪٽر تنوير عباسي وڌيڪ لکي ٿو تہ: خوش خير محمد هيسباڻي سنڌيءَ جي صوفياڻي شاعريءَ ۾ سچل سرمست کان پوءِ هڪ نئون ورق ورايو. هن سنڌ جي عظيم صوفي شهيد شاهه عنايت جو نالو کڻي ذڪر ڪيو آهي ۽ اُن کي وڏو خراج تحسين پيش ڪيو اٿائين. اُن مان ظاهر آهي ته خير محمد کي سنڌ جي تاريخ جي پوري ڄاڻ هئي۽ هن عظيم شهيد لاءِ بي پناهه عقيدت هيس. سچل سرمست بعد خير محمد هيسباڻي ئي پهريون شاعر آهي، جنهن سڌو سنئون نالو کڻي شاهه عنايت شهيد کي ڳايو آهي، نه ته هن کان اڳ سنڌي شاعريءَ ۾ فقط اشارن ۾ هن شهيد جو ذڪر ايندو هو. ساڳي ئي ڪافيءَ ۾ خوش خير محمد سنڌ جي هڪ ٻئي عظيم صوفي شهيد مخدوم بلال جو به ذڪر ڪيو آهي، ۽ اُن سان گڏ فارسي شاعريءَ جي مروج صوفي ڪردارن توڙي ٻين صوفي ڪردارن جو نالو آندو اٿائين، پر سڀ کان اول ذڪر شاهه عنايت شهيد جو آهي.....“
11 سيپٽمبر
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:سيپٽمبر
ماروي سرمد
ماروي سرمد; (جنم 11 جون 1961) هڪ پاڪستاني سياسي ڪامينٽيٽر، صحافي، ۽ انساسي حقن جي ڪارڪن آهي. سال 1990 ۾ صحافتي ڪم  شروع ڪيائين. ماروي حدود آرڊينس، قانون توھين رسالت ۾ ترميم ۽ ڪاروڪاري جي موضوع تي آواز بلند ڪري رھي آھي. انکانسواءِ ماروي. مذھبي ۽ نسلي اقلتين جي حقن پاڪستان ۾ مبينا طور پر ھندو ۽ مسيحي ڇوڪرين جي جبري تبديلي مذھب جي خلاف ڳالھائي ٿي. جنسي هيسائڻ, نفرت انگيز تقريرن، گھريلو تشدت هن جو خاص موضوع آھي. ماروي تي ڪيترا ڀيرا موتمار حملا ٿيا آھن.
ذاتي زندگي
ماروي سرمد پيدائش 11 جون 1961ع ۾ ھڪ هاريءَ جي گھر ۾ پيدا ٿي. سندس پيءُ چوڌري انوارالحق بيوروڪيٽ ھو. جيڪو ڊاريڪٽر جنرل جي عھدي سان 2003ع ۾ ريٽائرڊ ٿيو، پر ان تي مالي گهوٽالو (بدعنواني) جا گهڻا الزام لڳا آھن. ڏاڏو چوڌري عبدالرحمان بھاولپور (پنجاب) جو هڪ هاري ھو. هن جا ابا ڏاڏا رياست بھاولپور جي نواب سان بنجر زمين کي فصل پوکڻ جي قابل تيار ڪري  رھيا ھئا. ان جي خاندان جا ڪجھ ماڻهو پنجاب ۽ سنڌ باقي جالنڌر ۾ موجود ھئا. جڏھن پاڪستان ٺھيو. سرمد جا ٻه ڀائر آهن. جيڪي ماروي کان الڳ سياسي نظر رکن ٿا. ٻئي عمران خان ۽ پاڪستان تحريڪ انصاف جا پرجوش حصيدار آهن. وڏو ڀاءُ نويد بن انورء پي ٽي آءِ ڪينيڊا جو پسند جو ماڻھن آھي. جڏھن تہ ننڍو ڀاءُ نبيل بن انورء لاھور جي چُونڊ تَڪ اين اي 120 ۾ پي ٽي آءِ جو پسند جو ماڻھو آھي. ماءُ ۽ پيءُ ٻئي رٽائرڊ ۽ بيمار رھن ٿا. هن جي شادي 3 مئي 1997 صحافي منظور سرمد سان ٿي ھئي. ۽ ان کي ڪم واري صحافي 25 سالن ۾ سرمد کي فرنٽئير لاھور پوسٽ لاءِ لاھور نيوز ۽ سائوٿ ايشين فري ميڊيا اسوسيئيشن ۾ ڪم ڪيو. ان وقت سرمد ھڪ فري لانسر صحافي هُئي.
سماجي ڪم
عورتن جي آزادي مارچ جي حوالي سان ماروي سرمد خليل الرحمان جي وچ ۾ تيز جملن جي ڏي وٺ ٿي،  ان کان اڳ ماروي سرمد کي قتل ۽ ڏاڍائيءَ جون ڌمڪيون پڻ مليون هيون.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:1970ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
جيمز پيس
thumb|                                                         جيمز پيس ويزباڊن گھر ۾ ڪينٿ جيمز پيس (انگريزي ٻولي ۾:Kenneth James Peace)
28 سيپٽمبر 1963 ۾ پيزلي ۾ ڄائو. پاڻ اسڪاٽ لينڊ سان تعلق رکندڙ ھڪ ڪمپوزر، ڪانسرٽ ۾ پيانو وڄائيندڙ ۽ وزيول آرٽسٽ آھي
سوانح عمري
جيمز پيس 1991 کان 2009 تائين جرمني جي شھر بيڊناھيم ۾ رھيو. 1998 کان ھن ٽانگو ناچ جو مطالعو ڪيو ۽ ٽانگو ناچ کان متاثر ٿي پيانو جي پنھنجي ذاتي ڪمپوزيشن وسيلي ٽينگوايسڪوسيس (اسڪاٽ لينڊ جو ٽانگو ناچ) جي ھڪ سي ڊي تيار ڪئي. 2002 ۾ ھو وڪٽوريا ڪالج آف ميوزڪ جو ھڪ اعزازي رڪن ٿيو. ان ئي سال ھو ستمبر/آڪٽوبر ۾ اترجرمني ۾ ۽ نومبر ۾ ڏوراوڀر ۾ اڪيلي ڪانسرٽ ٽوئر تي روانو ٿيو ۽ ھانگ ڪانگ ۾ پھرين ٽينگوXVII  جي فن جو مظاھرو ڪيو.
پيس ان ويزبيڊن” بہ انھن طرح جي ھڪ دستاويزي فلم آھي. ساڄو|thumb|Tango Milonga op. 26 no. 3
انعام ۽ ايوارڊ
• پھريون انعام، ايجنس ملر ڪامپيٽيشن، گلاسگو 1983
• پھريون انعام، ڊنبار ٽنشر اي آئي ايس ڪامپيٽيشن، گلاسگو 1984 thumb|236x236px|James Peace - Idylls Op.4b • سبيلئس ايسي پرائز، گلاسگو 1985
• اعزازي ڊپلوما، ٽي آئي ايم انٽرنيشنل ڪمپوزيشن ڪامپيٽيشن، روم 2000
• اعزازي ڊپلوما، آئي بي ايل اي فائونڊيشن، نيويارڪ 2000
• يادگار ميڊل، انٽرنيشنل پيانو ڊوئو ايسوسيئشن، ٽوڪيو 2002
• گولڊ ميڊل ، انٽرنيشنل اڪيڊمي آف لوٽيس ،پيرس 2005
اھم ڪمپوزيشنس
• دي واٽرفال  (The Waterfall)
• آئيڊيلز (Idylls)
• مارننگ سريناڊ (Aubade)
• سائيلينٽ ٽيئرز (Silent Tears)
• فارگاٽن ليوز (Forgotten Leaves)
• اوبوئي سوناٽا (Sonata for oboe and piano)
• باليڊ (Ballade)
• سريريمونيئل مارچ نمبر ١ (Ceremonial March No.1)
• سريريمونيئل مارچ نمبر ٢ (Ceremonial March No.2)
• ايٽرنل سونگ (Eternal Song)
•  جارجيا لاءِ  (جارجسچي اسپارچي :საქართველოსთვის)
(ڳيچ: تمرچيڪ ويدزي، زوراب چيڪ ويدزي ۽ جيمز پيس)
• اڪيلي پيانو لاءِ 24 ٽانگو ناچ
ٻاھريان لنڪ
youtube Autumn Gold
youtube Lento Lacrimoso
گوجرانوالا ڇانوڻي
گوجرانوالا ڇانوڻي (اردو: گوجرانولہ کنٹوننٹ) پاکستان جي صوبي پنجاب ۾ گوجرانوالا جي ڀر ۾ هڪ ڇاوڻي آهي.
سوڌا مورتي
سوڌا مورتي (Sudha Murty) ڪنڙ ٻولي جي ڀارتي اُستادياڻي ۽ ليکڪا آهي. هن پنهنجي ڪُرت واري زندگي جي شروعات ڪمپيوٽر سائنس ۽ انجيئرنڱ ۾ ڪئي. هيءَ انفوسس فائونڊيشن جي چيئرپرسن ۽ گيٽس فائونڊيشن جي رُڪن (ميمبر) آهي. هن ڪيترا ئي اناٿ آشرم (آرفنيج) قائم ڪيا آهن، هيءَ ڳوٺاڻي ترقياتي ڪمَ ۾ سرگرم رهي آهي ۽ ڪرناٽڪ جي ودياشالن (اسڪولن) ۾ ڪمپيوٽر ۽ لائبريري جون سهوليتون ڏيڻ لاءِ هيءَ لاڳاپيل تحريڪُن ۾ سهڪار ڪندي رهندي آهي. هن هارورڊ يونيورسٽي ۾ ‘دي مورتي لائبريري آف انڊيا‘ جي نالو سان هڪ لائبريري بڻائي آهي. هن ڪرناٽڪ جي ودياشالائن (اسڪولن) ۾ ڳڻپيوڪر (ڪمپيوٽر) کي عام ڪرڻ لاءِ ڏاڍي جاکوڙ ڪئي آهي. هيءَ پاڻ ڪمپيوٽر سائنس پڙهائيندي آهي. 1995ع ۾ کيس روٽيري ڪلب بنگلور طرفان بهترين اُستاد ايوارڊ (بيسٽ ٽيچر ايوارڊ) مليو. کيس هڪ بهترين سماجي ڪرمچاري طور سُڃاتو ويندو آهي. هيءَ انگريزي ۽ ڪنڙ ٻولين ۾ لکندي پڻ آهي. هن ڪنڙ ٻولي ۾ هڪ ناول ڊالر سوسي (سنڌي:نُهنُ، انگريزي، ڊالر ڊاٽر اِن لا) لکيو جنهنکي پوءِ انگريزي ۾ ڊالر نُنهن جي نالو سان ترجمو پڻ ڪيو ويو. 2001ع ۾ زي ٽي وي ان ناول جي ڪهاڻي تي هڪ ٽي وي سلسلو پڻ بڻايو. انهن سڀني کانسواءِ هن پاران هڪ مراٺي ٻولي جي فلم پترورون ۽ ڪنڙ ٻولي جي هڪ فلم پرارٿنا ۾ پڻ اداڪاري پڻ ڪئي آهي. ڪون بني گا ڪروڙ پتي جي 11هون سيزن ۾ آخري هفتو جي ڪرم وير ايپيسوڊ پڻ آئي هئي.
مُنڍائتي زندگي ۽ اڀياس
سوڌا مورتي جو جنم 19 آگسٽ 1950 تي سولگائي، جمخندي، ڪرناٽڪ، ڀارت جي هڪ برهمڻ خاندان ۾ ٿيو۔ سندس پيءُ جو نالو ڊاڪٽر آي ايچ ڪولڪرني ۽ امڙ جو نالو وملا ڪولڪرني آهي. هن اليڪٽريڪل ۽ اليڪٽرانڪ انجينئري ۾ گريجوئيشن ڪئي آهي ۽ ڪمپيوٽر سائنس ۾ انڊيا انسٽيٽيوٽ آف سائنس منجهان ماسٽرز ڪئي اٿائين. هن گريجوئيشن ۽ ماسٽرز ٻنهين ۾ سونَ جو ٻِلو (گولڊ ميڊل) حاصل ڪيو آهي.
ڪيريئر
مورتي ٽاٽا انجينيئرنگ اينڊ لوڪوموٽو ڪمپني ۾ ملازمت ماڻيندڙ پهرئين ناري آهي. هيءَ ڪمپني ڀارت جي سڀ کان وڏي آٽو موبائل ڪمپني آهي. هن پوني شهر منجهان ملازمت جي شروعات ڪئي ۽ انکانپوءِ ممبئي ۽ پوءِ وري جمشيد پور ۾ اچي ڪم ڪيائين. هن پاران ڪمپني ۾ جنسي جانبداري (استحصال) جي شڪايت ڪندي چيئرپرسن کي هڪ ٽپال خط (پوسٽ ڪارڊ) روانو ڪري ڏنو هيو جنهن کانپوءِ هن جو هڪ انٽرويو ٿيو ۽ کيس ملازمت ملي وئي هئي. 1996 ۾ هن انفوسس فائونڊيشن جو بڻياد رکيو. هيءَ انفوسس جي ٽرسٽي آهي ۽ بينگلور يونيورسٽي ۾ پروفيسرياڻي آهي. هن ڪرائسٽ يونيورسٽي، بينگلور ۾ سکيا-تدريسي خدمتون انجام ڏنيون آهن. هن ڪيترائي ڪتابَ لکيا آهن جن ۾ 6 ناول، 3 تدريسي ڪتابَ، 2 ٽيڪنيڪي ۽ٻيون لکڻيون شامل آهن.
حوالا
زمرو:1950ع جون پيدائشون زمرو:بنگلور کان اديب زمرو:بينگلور کان سائنسدانَ زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سماجي ڪم ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ زمرو:هاويري ضلعي جا ماڻهو زمرو:هندستاني سماجي ڪارڪن ناريون زمرو:ٻاراڻي ادب جون هندستاني ناريون ليکڪائون زمرو:ڀارت کان انگريزي ٻولي جا اديب زمرو:ڪاناڊا ماڻهو زمرو:ڪنڙ ٻولي جا ليکڪ
7 فيبروري
وفاتون
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري