cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ايران
نادر شاهه جي دهلي کانپوءِ سنڌ تي ڪاهه
20 صدي جي آخر ۾ قاچارين جي صاجبي ڊانوان ڊول ٿي وئي. آخرڪار رضا شاهه پهلويءَ جي هٿان حڪومت جي تابوت ۾ آخري ڪوڪو لڳو. صفوي بادشاهه ڪٽر مذهبي هئا؛ تن مذهب ڏانهن گهڻو ڌيان ڏنو، جنهنڪري ديني عالمن کي عروج حاصل ٿيو؛ فقہ اسلام تي گهڻا ڪتاب لکجڻ لڳا ۽ ٿوري گهڻي شاعريءَ جي پڻ گونج اچڻ لڳي. هن دؤر جي مشهور شاعرن ۾ مرزا حبيب قانيءَ (1853ع) جو نالو شامل آهي. قانيءَ کي فارسيءَ جو آخري قصيده گو شاعر چيو وڃي ٿو.
ايران جو سنڌ تي اثر
لڳ ڀڳ ٻن ورهين تائين، سنڌ ۽ ايران هڪ ٻئي کان متاثر ٿيندا رهيا آهن. زندگيءَ جي هر شعبي ۾، ٻنهي مُلڪن هڪ ٻئي کي ڪجهه نه ڪجهه ڏنو ورتو آهي، پر مجموعي طور تي ايران، سنڌ کي گهڻو ڪجهه ڏنو آهي، ڇوته ايران کي حڪمراني واري حيثيت حاصل هئي ۽ سنڌ سدائين ڏن ڀريندڙ رهندي آئي آهي.
ٻولي، ادبي ۽ علمي سرمايي، ثقافتي روين، مصوري ۽ هنرمندي، فنِ سنگتراشي، نقشِ نگاري ۽ ڪاشي، عمارت سازي، باغ ۽ باغباني، اهڙا موضوع ۽ ڪارج آهن، جن جا اثر اڄ به سنڌ تي ساڳيا آهن.
ايران جي تاريخي، تهذيبي، تمدني، ثقافتي، جاگرافيائي، مذهبي ۽ لساني حالتن سميت ايران جي سماجي ۽ گهرو ڀڃ ڊاهه جو اثر، وقت بوقت سنڌ تي پوندو رهيو آهي. سنڌ جا ٻيڙياتا، سامونڊي وڻج واپاري قافلا وٺي، ايشيا، يورپ، انڊونيشيا، چين، جپان، سيلون ۽ ٻين مُلڪن تائين ويندا هئا. انهيءَ ڪري گهڻن ملڪن جي ماڻهن کي ”سنڌ“ بابت گهڻي ڄاڻ هُئي. خود سنڌ جا ماڻهو به علم ۽ تجارتي مقصدن لاءِ مصر ۽ ٻين ملڪن تائين ويندا هئا. سنڌ جا جت قبيلا اسلام کان اڳ مصر، عربستان ۽ ايران مان گهڻي قدر واقف هئا. انهيءَ لحاظ سان سنڌ جو لاڳاپو عرب اسلامي دؤر کان گهڻو اڳ جو آهي، تنهنڪري جڏهن تاتارين، ايران ۾ تباهي مچائي، تڏهن ايران جي عوام توڙي عالمن جو رُخ سنڌ ڏانهن ٿيو. هنن هتي مستقل رهائش اختيار ڪئي. ان ئي دؤر ۾ ايراني طرزِ تعمير تي مسيتون، مزارون، ڇتين تي گول بيضوي گنبذ، مُنارا ۽ قبا تعمير ڪرڻ جي روايت جنم ورتو. ايرانين هتي اچي ڇتين ۽ ڀتين کي نقشن سان سينگاريو، جاين تي رنگين پٿرن جي جڙاوت ڪئي. سنڌ ۾ ڪاشيءَ جون سرون به ايراني فنِ تعمير مان آندل آهن.
ايراني شاعرن جي طرز تي، سنڌي شاعرن به قصيدا غزل، رباعيون ۽ مثنويون چيون. ڪيترائي سنڌي شاعر درٻارن سان منسلڪ ٿيا ۽ قضا جي عهدن تي قاضي مقرر ٿيا. فارسي نظامِ تعليم ”درس نظامي“ اڄ تائين سنڌ جي ديني درسگاهن ۾ نصاب طور پڙهايو وڃي ٿو.
لڙاين ۽ ويڙهن ۾ استعمال ٿيندڙ جنگي ساز، مثلاً: ڪرنايون، پيريون، ۽ نغارا وغيره به ايراني اثر هيٺ سنڌ اندر رائج ٿيا، گڏوگڏ گهوڙيسواريءَ، تلواربازيءَ، ڪمانگريءَ، نيزي بازي ۽ تيراندازيءَ جا طريقا ۽ گُر، چالون ۽ انداز پڻ ايرانين ئي آندا. ساقي خانه، ساز وسرود جون محفلون، ذڪر فڪر ۽ سماع جو سلسلو، شاهي لباس، رزق برق ٽوپ ۽ پٽڪا، عماما، قبائون ۽ شيروانيون پڻ ايراني تهذيب ۽ ثقافت جو هڪ نمونو آهن.
سنڌي ادب، خاص طور تي سنڌي شاعريءَ ۾ پڻ ايرانين جو اثر وڌيڪ رهيو آهي. پنهنجي نالي سان گڏ ”تخلص“ رکڻ پڻ ايران جي روايت آهي، جڏهن ته پنهنجي شهر جي حوالي سان ڪي سڃاڻپ رکڻ وارن شاعرن جو انداز به ايراني آهي؛ جيئن: بخشاپوري، حيدرآبادي، لاڙڪاڻوي، خيرپوري ۽ هالائي وغيره. خود ”پور“ فارسي ٻوليءَ جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ آهي اولاد. اهڙيءَ طرح شڪارپور، خيرپور، خانپور، نصرپور، شاهپور وغيره پڻ فارسي ٻوليءَ جي اثر جو نمونو آهن.
گورنمنٽ ء سياست
thumb|سپريم ليڊر [[علي خامنئي سابق وزير برازيل جي  صدر سان ڳالهائينڊي.]] ايراني سياست جي بنياد 1979 واري ڏهاڪي کان ٿيئي ٿي
حوالا
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ زمرو:تاريخ زمرو:جاگرافي زمرو:لسانيات زمرو:مذهب زمرو:ملڪ زمرو:ٻوليون
انسان جي چنڊ تي لھڻ متعلق اختلافي نظريا
چنڊ )moon( تي پھريون ڀيرو آمريڪا پنهنجي 2 خلابازن کي 20 جولاء 1969ع تي چنڊ جي سطح تي موڪليو. اھو منظر ٽي وي تي سڌو سنئون دنيا جي الڳ الڳ ملڪن ۾ 10 ڪروڙ ماڻھن ڏٺو پر ڪجھہ وقت بعد خود آمريڪا جي عوام شڪ ۾ ظاهر ٿيڻ لڳو تہ ڇا واقعي ئي انسان چنڊ تي لٿو ھو.15فيبروري 2001 ۾ Fox TV network تي هڪ پروگرام ھلايو ويو ھو، پروگرام جو نالو conspiracy theory:did! we land on moon ھو 19مارچ اهو پروگرام ٻيهر ھلايو ويو
سنڌيات
سنڌيات (انگريزي نالو:Sindhology) سنڌالاجي سنڌ جي تاريخ، معاشرو، ثقافت ۽ ادب جي مطالعي ۽ علمي تحقيق ڪرڻ کي چيو ويندو آهي۔ سنڌيات کي تعليمي حلقن ۾ آڻڻ جو ڪم 196عء ۾ سنڌ يونيورسٽي ۾ شعبي سنڌيات (انسٽيٽيوٽ آف سنڌالاجي) قائم ڪري ڪيو ويو. هن شعبي کي عالمي سطح تي توجهہ حاصل ٿي آهي۔ هن موضوع تي عبور رکڻ واري ي اهن جي باقاعده سند حاصل ڪرڻ وارا فرد ماهر سنڌيات چورائيندا آهن۔ سنڌالاجيءَ جي انٿراپالاجيڪل ريسرچ سينٽر(ميوزيم) ۽ ريسرچ لائبريريءَ ۾ ملڪي توڙي غيرملڪي آيل مهمانن کي وزٽ ڪرايو ويندو آهي. سنڌالاجيءَ ۾ ، استاد بخاري، سهراب فقير ۽ طارق عالم ڪارنر قائم ڪيا ويا آهن.
زمرو:مطالعو پاڪستان زمرو:سنڌيات زمرو:هندويات زمرو:سنڌ زمرو:پاڪستان ۾ تعليم زمرو:سنڌ ۾ تعليم
بئراج سيٽلمينٽ رپورٽون سنڌ جا مختلف تعلقا
هيٺ ڄاڻايل تعلقن جون رپورٽون، جيڪي ايڇ. ٽي لئمبرڪ جون لکيل آهن، اهي ڊبل رايل سائيز ۾ ڇپيل آهن، جيڪي هند سرڪار، ڪمشنر پرنٽنگ پريس، ڪراچيءَ مان ڇپايون. انهن مان هرهڪ جلد جي قيمت ڏيڍ، ٻه، اڍائي، ٽي -آنا- رکيل آهي. حالانڪه رپورٽن ۾ صفحا، ڪن ۾ ٿورا ۽ ڪن ۾ گهڻا آهن، پر قيمت ۾ گهڻو فرق نه رکيو ويو آهي، جيڪي رپورٽون دستياب ٿيون آهن، اهي هيٺ ڄاڻايل آهن: رپورٽ -تعلقو- -ٽنڊوالهيار-، صفحا 68، قيمت اڍائي -آنا-. رپورٽ -تعلقو- -ٽنڊو باگو-، صفحا 24، قيمت 2 -آنا-. رپورٽ -تعلقو- جوهي، صفحا 29، قيمت اڍائي -آنا-. رپورٽ -تعلقو- جيمس -آباد-، صفحا 23، قيمت ٻه -آنا-. رپورٽ -تعلقو- حيدرآباد، صفحا 22، قيمت ٻه -آنا-. رپورٽ -تعلقو- دادو، صفحا 24، قيمت ٻه -آنا-. رپورٽ -تعلقو- ديرو محبت، صفحا 34، قيمت ٽي -آنا-. رپورٽ -تعلقو- ڊگهڙي، صفحا 32، قيمت اڍائي -آنا-. رپورٽ -تعلقو- رتوديرو، صفحا 32، قيمت اڍائي -آنا-. رپورٽ -تعلقو- روهڙي، صفحا 9، قيمت ڏيڍ آنو. رپورٽ سامارو، صفحا 34، قيمت اڍائي -آنا-. رپورٽ -تعلقو- سانگهڙ، صفحا 26، قيمت ڏيڍ آنو. رپورٽ سانگهڙ، صفحا 14، قيمت ڏيڍ آنو. رپورٽ -تعلقو- سانگهڙ، صفحا 14، قميت ڏيڍ آنو. رپورٽ سڪرنڊ، صفحا 34، قيمت ٽي -آنا-. رپورٽ -تعلقو- سکر، صفحا 12، قيمت ڏيڍ آنو. رپورٽ -تعلقو- سيوهڻ، صفحا 25، قيمت ڏيڍ آنو. رپورٽ -تعلقو- شهدادپور، صفحا 68، قيمت اڍائي -آنا-. رپورٽ -تعلقو- عمرڪوٽ، صفحا 30، قيمت اڍائي -آنا-. رپورٽ -تعلقو- قنبر، صفحا 29، قيمت ٻه -آنا-. رپورٽ -تعلقو- ڪنڊيارو، صفحا 38، قيمت ٽي -آنا-. رپورٽ -تعلقو- لاڙڪاڻو، صفحا 24، قيمت ٻه -آنا-. رپورٽ -تعلقو- ماتلي ۽ ڏيپلو، صفحا 12، قيمت اڌ آنو. رپورٽ -تعلقو- مورو، صفحا 36، قيمت ٽي -آنا-. رپورٽ -تعلقو- ميرپورخاص، صفحا 28، قيمت ٻه -آنا-. رپورٽ -تعلقو- ميروخان، صفحا 28، قيمت اڍائي -آنا-. رپورٽ -تعلقو- ميهڙ، صفحا 30، قيمت اڍائي -آنا-. رپورٽ -تعلقو- نوابشاهه، صفحا 44، قيمت ساڍا ٽي -آنا-. رپورٽ -تعلقو- نوشهروفيروز، صفحا 42، قيمت ٽي -آنا-. رپورٽ -تعلقو- وارهه، صفحا 30، قيمت اڍائي -آنا-. رپورٽ -تعلقو- هالا، صفحا 30، قيمت اڍائي -آنا-.
بد ھاضمو
هرڪا بيماري قدرتي قاعدن ٽوڙڻ ڪري ٿئي ٿي، اهڙيءَ طرح بدهاضمي جي بيماريءَ جا ڪارڻ هيٺيان آهن:
اپاءَ
حڪيم ان حوالي سان صلاح ڏيندا آهن ته:
حوالا
زمرو:پيٽ جون بيماريون
آهت
آھت، ڪڙمي، ڪاسبي يا ڪنهن ٻئي مُهاڙيءَ کي ساليانو، فصل لهڻ تي سندس خدمتن عيوض آهت ڏنو ويندو آهي. سنڌ ۾ اڳي فصل لهڻ تي بٽئيءَ وقت ڪمين ڪاسبين ۽ ٻين مُهاڙين کي ساليانو ٻنڌاڻ يا لاڳ فصل مان وچان ڪڍي ڏبو هو: جيئن مسجد لاءِ هڪ ٽويو، مُلان لاءِ هڪ ٽويو، ڪنڀار لاءِ اڌ ٽويو، حجم لاءِ اڌ ٽويو، لوهار لاءِ اڌ ٽويو، واڍي لاءِ اڌ ٽويو، سيد لاءِ ٻہ ٽويا. جيڪڏهن ڪو فقير فقراه اچي نڪتو تہ ان کي بہ لَپ کَن اَنَ جي اُنهيءَ وقت ڏيندا هئا. ننڍڙن ٻارن کي وري پاٽي يا چوٿائي مفت ۾ ڏبي آهي، جنهن کي رُونگ چئبو آهي. سنڌ ۾ آھت پنهنجي سرندي مطابق ڏيندا آهن.
حوالا
زمرو:زراعت
1959ع
فوتگيون
زمرو:1959ع زمرو:سال
1018ع
ڊسمبر
زمرو:1018ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
اياز شاھ
نوجوان ڪمپيوٽر انجنيئر -اياز شاهه- ولد امان -الله- شاهه -بخاري-، حيدرآباد ۾ 22 -آگسٽ- 1967ع تي -جنم- ورتو. هن جا وڏا اصل پراڻي سکر جا هئا، بعد ۾ لڏي هيرآباد، حيدرآباد ۾ اچي رهيا. ڪجهه عرصي کان پوءِ انهن لطيف -آباد- ۾ مستقل رهائش اختيار ڪئي. -اياز شاهه- انٽر سائنس، ڊگري ڪاليج لطيف -آباد- مان ڪئي ۽ 1992ع ۾ اين. اي. ڊي يونيورسٽي ڪراچيءَ مان -اليڪٽرانڪس- ۾ بي. اِي (B.E) ڪيائين. هن نوجوان 1993ع کان سنڌي ڪمپيوٽر جي دنيا ۾ وڏو -انقلاب- آندو ۽ پنهنجي پيشرو عبدالماجد ڀرڳڙيءَ ۽ ٻين جي محنتن کي تسلسل ڏنو ۽ اڳتي وڌايو. هن نوجوان ڪمپيوٽر انجنيئر، IBM ڪمپيوٽر تي سنڌي ٻوليءَ کي متعارف ڪرائي وڏو ڪارنامو سرانجام ڏنو آهي ۽ هن وقت 100 سيڪڙو سنڌي اخبارن ۾ ڪمپوزنگ لاءِ IBM جو استعمال سان هلي رهيو آهي. يونيڪوڊ بنياد وارن ڪمپيوٽرن ۾ پهريون ڀيرو سنڌي رسم الخط کي متعارف ڪرائڻ لاءِ هن نوجوان انجنيئر يونيڪوڊ سسٽم جو مطالعو ڪري، يونيڪوڊ بنياد وارو فانٽ تيار ڪيو آهي، جنهنڪري هاڻي سڄي دنيا ۾ اسان (ٽيڪسٽ) موادي صورت ۾ سنڌيءَ ۾ لکپڙهه (E-mail) ڪري سگهون ٿا. هن وقت -اياز شاهه- ’بيٽر بزنس سسٽم ‘ ۽ ’ڊيٽالنڪ‘ جي نالي سان ڪمپيوٽر جي دنيا ۾ ٻه ادارا هلائي رهيو آهي. -اياز شاهه- سنڌي اخبارن کان سواءِ ادبي ۽ علمي ادارن سان لاڳاپيل رهيو آهي ۽ سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ جي ڪمپيوٽر ڪاميٽي تي سرگرم ميمبر رهيو ۽ اٿارٽيءَ جي انفرميٽڪس شعبي سان ڀرپور سهڪار ڪندو رهيو آهي. -اياز شاهه- ڪجهه وقت دبئيءَ ۾ به پنهنجو ڪاروبار شروع ڪيو هو. هن وقت ڪراچيءَ ۾ رهائش پذير آهي.
آهر
حوالا
زمرو:آچار
1961ع
فوتگيون
زمرو:سال زمرو:1961ع
امر لعل ڀڄناولي (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب چوهڙمل جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ 24 صفحا آهن ۽ قيمت 2 -آنا- ڄاڻايل آهي. مولچند وشنداس هن ڪتاب جو پهريون ڇاپو، حيدرآباد ڀائينبند پريس مان سال 1941ع ۾ ڇپايو.
ڦ
ڦ سنڌي ٻولي جو 37) ستٽيھون( اکر آهي. هن مخصوص اکر جو آواز اردو جي پھ جھڙو آھي.
شڪل
زمرو:سنڌي ٻولي
مڪاڪ ڀولڙو
مڪاڪ (Macaque) ڀولڙي جو پُڇ ڊگهو ٿئي ٿو. مڪاڪ ڀولڙا ملائيشيا ۾ تمام گهڻو ٿين ٿا. ٻين ملڪن ۾ ڀولڙا رڳو جانورون جي باغ ۾ ئي نظر ايندا آهن، پر انڊيا ۽ ملائيشيا اهڙا ملڪ آهن، جتي ڪيترن ئي شهرن، جهنگلن ٻيلن ويندي پڪن رستن تي ڀولڙا عام جام گهمندي نظر ايندا آهن.
هنن ڀولڙن کي سائنس جي تجربن ۾ تمام گهڻو ڪتب آندو وڃي ٿو. تنهنڪري ڪيترن ئي ملڪن ۾ هن ڀولڙي جي کپت آهي. ملائيشيا طرفان ان ڀولڙي جي وڪري يا ٻاهر موڪلڻ تي پهرين جهل پل نه هئي. پر هاڻي ويجهڙائيءَ ۾ حڪومت ان کي ٻاهر اماڻڻ تي بندش وڌي آهي جو پهچندڙ رپورٽن موجب خبر پيئي ته انهن ڀولڙن تي ٻين ملڪن ۾ سائنس جي نالي تي سخت ظلم ٿي رهيا هئا ۽ کين ڪيميائي ۽ بايولاجيڪل جنگي تجربن ۾ استعمال ڪيو پيو ويو. نتيجي ۾ ملائيشيا جي حڪومت مڪاڪ جي ايڪسپورٽ ڪرڻ تي بندش وجهي ڇڏي.
حڪومت جي هن اوچتي جهل انهن واپارين کي سخت نقصان ۾ وجهي ڇڏيو آهي، جيڪي هي ڀولڙا ٻاهر موڪلي ناڻو ڪمائڻ ڪارڻ هتي ڀولڙن جا فارم هلائي رهيا هئا جن فارمن ۾ هن وقت هزارين ڀولڙا موجود آهن. هنن کي سمجهه ۾ نه ٿو اچي ته هاڻي انهن کي ڪيڏانهن ڪن. جي پاڻ وٽ رکن ٿا ته ڪمائيءَ بدران انهن کي کارائڻ پيارڻ ۽ نگهبانيءَ تي خرچ ڪرڻو ٿو پوين ۽ جي کين آزاد ڪري جهنگل ۾ ٿا ڇڏين ته ڀولڙن ۾ ٻين جانورن وانگر اهو افعال بنهه ناهي ته هڪدم پنهنجي کاڌي خوراڪ جي ڳولا ۾ لڳي وڃن. نتيجي ۾ ٻنهي صورتن ۾ اهي اڃايل بکيل مري ويندا.
زمرو:ملائيشيا زمرو:مڪاڪ
390ع
ڊسمبر
زمرو:390ء زمرو:چوٿين صدي زمرو:سال
پٽ تتر ڊگوش
پٽ تتر ڊگوش : جنھن جو حياتياتي نالو ٽيروڪلز الڪاٽا  آھي. سنڌ ۾ ھي پکي پٽ تتر جو هڪ ٻيو نسل آھي. ھن پٽ تتر کي اکين کان ٻاهر ڪجل جھڙي ڪاري ليڪ نڪتل ٿئي ٿي. هن جي پٺيءَ تي گول چٽ ۽ ڳچيءَ تي سُرخ پٽو هوندو آهي، جنهن کي هيٺان ۽ مٿان ڪاريون ليڪون هونديون آهن. هن ڊگهه پُڇي پَٽ تتر جي سِسِي ڳچيءَ تائين هلڪي ڳاڙهسري پيلي هوندي آهي ۽ ڇاتيءَ تي اڇا کنڀ هوندا آهن. هن جي ماديءَ جورنگ ڪجهه مختلف ٿئي ٿو. هن پکيءَ جي رهائش وارا علائقا سنڌ، بلوچستان، ڪوهه قاف، ايران ۽ اتر آفريڪا آهي.
1019ع
ڊسمبر
زمرو:1019ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
اي آر بلوچ
اي آر بلوچ (انگريزي:A R Baloch) سنڌ جو ناميارو اداڪار ۽ صداڪار هو.
زندگي جو احوال
اي آر بلوچ جو پورو نالو عبدالرسول پٽ اميد علي شاهاڻي بلوچ هو. هن حيدرآباد ۾ واقع پڪي قلعي ۾ 15 مارچ 1923ع تي جنم ورتو.
عملي زندگي
اي آر بلوچ ريڊيو ٽي وي ڊرامن جو ڄاتل اداڪار ۽ صداڪار هو. هن سنڌي ڊرامن ۾ پنهنجي منفرد آواز وسيلي الڳ سڃاڻپ جوڙي. هن کي فن جي دنيا ۾ اداڪار فريد نواز بلوچ آندو هو. اي آر بلوچ رائل ايئر فورس م نوڪري به ڪئي. کيس ريڊيو پاڪستان حيدرآباد تي انور بلوچ ۽ پاڪستان ٽيليويزن نيٽ ورڪ ڪراچي تي عبدالڪريم بلوچ متعارف ڪرايو. اي آر بلوچ جو ٽي وي تي”خوابن جو سوج“ پهريون ڊرامو هو. سنڌي فلمن ”ليلي مجنون“، ” بادل ۽ برسات“, ”رت ۽ اجرڪ“ ۾ ڪم ڪيو. ڊرامن ۾ ديوارين، جهنگل، هٿين گل ميندي، دنگي منجھ درياھ ۽ ڪونج اهم آهن. اي آر بلوچ ڊرامي بخت خان ۾ بهترين اداڪاري سبب شهرت ماڻي. هن جو آخري ڊرامو ٽيپو سلطان هو.
لاڏاڻو
اي آر بلوچ کي فالج ٿيو ۽ ڪافي وقت اگھائيءَ ۾ گذاريائين. هيءُ 82 سالن جي ڄمار ۾ پهرين جولاءِ 2005ع تي الشفا اسپتال ڪراچي ۾ لاڏاڻو ڪري ويو.
حوالا
زمرو:اداڪار زمرو:سنڌ زمرو:سنڌي شخصيتون
محمد اياز سومرو
حوالا
زمرو:2018ع ۾ وفات زمرو:پاڪستان پيپلز پارٽي جا سياستدان زمرو:سنڌي ماڻھو
آهو ٻير
عام ٻيرن کان ڪجهه ننڍا ٻير، ڳاڙهي رنگ تي ڪاراڻ مائل، ذائقي ۾ ڪسارا مٺا ٿيندا آهن. هنن جو شمار پسارڪي وکرن ۾ ٿيندو آهي. حڪيمن موجب بند ٿيل پيشاب کي جاري ڪن ٿا. چيو وڃي ٿو ته ٻيرن جو ڪاڙهو، کنگهه ۽ دمڪشيءَ، بدن جي خارش ۽ ڇاپاڪي ۾ به فائدو ڪري ٿو ۽ آنڊن جي ڪيڙن کي پيٽ رستي خارج ڪري ٿو.
زمرو:خوراڪ
ٺ
ٺ سنڌي ٻولي جو 8)اٺون( اکر آهي. هن مخصوص اکر جو جو آواز اردو جھي ٹھ جهڙو آهي.
شڪل
زمرو:سنڌي ٻولي
ساقي
ساقي __(A wine cup bearer)؛
محفل ۾ شراب پياريندڙ، ڪلال يا ڪلاڙ، جيڪو خوبصورت عورت ۽ ڇوڪري جي روپ ۾ هوندو آهي. ايراني شاعري خاص ڪري غزل ۾ ساقيءَ لفظ جو استعمال جام ٿيو آهي. اردو ۽ سنڌي عروضي شاعرن وٽ به ”ساقي“ جو تصور ملي ٿو. اهڙيءَ طرح ”ساقي نامه“ جو اصطلاح وري مثنويءَ لاءِ ڪتب ايندو آهي.
ٿ
ٿ سنڌي ٻولي جو 6)ڇھون( اکر آهي.هن مخصوص اکر جو آواز اردو جي تھ جهڙو آهي.
شڪل
زمرو:سنڌي پٽي (الفابيٽ)
محمد طور
محمد طورسومرن جي ڏينهن ۾ اهو شهر مکيه شهر ۽ سندس پاسي ۾ پيو ٿرڙيءَ جو شهر هو. محمد طور سومرو سنه 654هه (سنه 1256ع) ۾ سنڌ جي گاديءَ تي هو ۽ پندرهن ورهيه راڄ ڪيائين. انهيءَ اهو شهر ٻڌو، جو سندس نالي پٺيان سڏجڻ ۾ آيو. سنگهار سومري کان پوءِ سندس زال هيموُ پاڻ ادڪ جي ڪوٽ ۾ رهي ۽ پنهنجن سڳن ڀائن کي محمد طور ۽ ٿرڙيءَ ۾ رکيائين. اهو سنه 720هه (سنه 1320ع) ڌاري هو، جڏهن غازي ملڪ سنڌ ۽ ملتان جو لشڪر وٺي پونئين غزنوي بادشاه خسرو خان کي لاهي پاڻ دهليءَ جو بادشاه ٿيو. جڏهن سنه 752هه (سنه 1351ع) ڌاري سومرن جي حڪومت پوري ٿي ۽ سما آيا، تڏهن پونيون سومرو حاڪم سپڙ سمن سان وڙهندي مارجي ويو ۽ سومرا محمد طور ڇڏي ڪڇ ڏي هليا ويا؛ پر اتي به ابڙي سمي نه ڇڏين، ۽ سڀني کي ماري ڇڏيائين. جڏهن سما حاڪم ٿيا، تڏهن هنن محمد طور جو شهر ڦٽائي ڇڏيو ۽ انهيءَ جي جاءِ تي ساموئي ۽ ٻيا شهر ٻڌائون. اهي سڀ شهر درڪ پرڳڻي ۾ هئا. ڪتاب تاريخ سومرا سنڌ مطابق :مؤرخن جو رايو آهي ته: ديرڪ پرڳڻو سنڌ جي سري ۾ هو. هنن جو خيال آهي ته لاڙ يا ٿر واري ڪنهن حصي ۾ هو، ان محمد تور جي باري ۾ ڪجهه به چئي نٿو سگهجي ته ڪٿي هو؟ هينري ايليٽ تاريخ طاهري جي حوالي سان لکي ٿو، ”سومرن جو پهريون تخت گاهه طور هو، جو ديرڪ پرڳڻي ۾ الور جي ويجهو ۽ درياء سنڌ جي ڪپر تي هو. دلوراءِ جي ظلم کان جڏهن درياء وهڪرو ڦيرايو ۽ الور ڦٽي ويو، تڏهن سومرا به محمد تور ڇڏي وڃي ٻين هنڌن ۾ ويٺا ”ايليٽ جو اهو بيان پڻ مبهم آهي. ائبٽ جي بيان موجب گنگرو واهه جي ڪپ تي هو جو ريڻ جي هڪڙيءَ شاخ مان نڪرندو هو. ائبٽ سندس عروج جو زمانو سنه 900ع کان سن 1000ع تائين ڏيکاري ٿو. اڄ تائين هن شهر جي قلعي ۾ محلاتن جا نشان بيٺل آهن. اڄ تائين جڏهن برسات پوندي آهي ته سچا موتي ۽ جواهر لڀندا آهن. هن شهر ۾ وڏا وڏا عالم رهندا هئا. ايليٽ صاحب جو قول آهي ته: ديرڪ پرڳڻو هاڻوڪي ڇاڇري ۽ بدين تعلقن جي طرف هو. محمد تور جي ويراني ٿي ٿري شهر ٿري کان پوءِ ڀانئجي ٿو ۽ ٿي سگهي ٿو ته ٿري شهر جي ويراني تي محمد طور آباد ٿيو هجي، جو وڌيڪ ترين قياس آهي. ڊاڪٽر دائود پوٽه صاحب مرحوم لکي ٿو ته: محمد طور ٿري کانپوءِ سومرن جو تخت گاهه هو. ان ويران شهر جا دڙا تعلقي ميرپور بٺوري ۾ شاهه ڪپور جي پسگردائيءَ ۾ گونگري واهه جي ڪناري تي موجود آهن. ڊاڪٽر صاحب وڌيڪ تاريخ طاهريءَ جي حوالي سان لکي ٿو ته: هن حقير (طاهريءَ جي مصنف) بلڪه گهڻن ماڻهن ان شهر جا دڙا عبرت جي اکين سان ڏٺا آهن. انهيءَ جڳهه جي ويران ٿيڻ کانپوءِ، ان طرف جي ماڻهن جو اولاد، سمن جو دؤر ۾ ساڪوره (ساڪره) ۾ آباد هو، ٻيو ڳوٺ ٻڌي ويٺا، جنهن کي محمد طور سڏين ٿا. ”ڊاڪٽر صاحب هن شهر جي ويران ٿيڻ جا ٻه سبب بيان ڪيا آهن. (1) درياهه سنڌ جي وهڪري جي رخ بدلائڻ ڪري، هي شهر ڦٽي ڀڙڀانگ ٿي ويو. (2) علاءُ الدين جي سپـﮧ سالار، سالار خان جي اڳواڻيءَ ۾ هن شهر کي ويران ڪري ڇڏيو. يادرکڻ گهرجي ته: علاؤ الدين نه پر جلال الدين خوارزمي سومرن سان وڙهيو هو. ان جو تفصيل ڪنهن ٻئي ڀيري پيش ڪيو ويندو
1020ع
ڊسمبر
زمرو:1020ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
روسي
روسي هيٺ ڏنل مان ڪنهن هڪ جي متعلق چئي سگھجي ٿو:
زمرو:روس
ساکرو
ساکرو رسم الخط __(Sakhro Scrip):
ساکرو جو مطلب آھي، سکر وارو. ھي رسم الخط سکر جا واپاري استعمال ڪندا ھئا. سکر جي نالي سان مشهور هئي، جهڙيءَ ريت: خداوادي، شڪارپوري، سيوهاڻي، حيدرآبادي وغيره.هي سکر جي هٽ واڻڪي رسم الخط هئي، جيڪا شڪارپوري رسم الخط سان ملندڙ جلندڙ هئي ۽ ديوناگري خط ۾ لکي ويندي هئي.
حوالا
زمرو:رسم الخط زمرو:سنڌي ٻولي
تائيوان
thumb|کاٻو|تائپي شھر ۾ صدري دفتر تائيوان (Taiwan) (ھِجي: ؛ ) جو رسمي نالو جمھوريا چين آھي. عام طور تي تائيوان سڏيو ويندو آهي. ان جو پراڻو نالو فارموسا آهي، تائيوان گڏيل قومن جي غير ميمبر ملڪن ۾ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ملڪ آهي. چين تائيوان کي عوامي جمهوريه چين جو حصو قرار ڏئي ٿو، ۽ چين ان کي هڪ يونٽ سمجهي ٿو. چنگ خاندان جي زوال کان پوء، چين جي وچ ۾ عوامي جمهوريه قائم ڪئي وئي، جڏهن ته تائيوان جاپاني طرفان شامل ڪيو ويو. 1945ع ۾ جڏهن جاپان جنگ دوران هٿيار ڦٽا ڪيا ته تائيوان جمهوريه چين جي قبضي ۾ هو، جڏهن ته باقي چين تي ڪميونسٽن جو قبضو هو. هن وقت ريپبلڪ آف چائنا (تائيوان) پاڻ کي چيني سرزمين جي اصل ۽ جائز حڪومت سمجهي ٿي، جڏهن ته عوامي جمهوريه چين ۽ چيني ڪميونسٽن کي قابض سمجهيو وڃي ٿو. ٻئي طرف، عوامي جمهوريه چين ان کي هڪ جائز حڪومت طور تسليم نٿو ڪري ۽ انهن ملڪن سان سمورا سفارتي لاڳاپا ختم ڪرڻ جو اعلان ڪيو آهي جيڪي تائيوان (چين جي جمهوريه) سان لاڳاپا قائم ڪندا. تنهن ڪري، دنيا جا اڪثر ملڪ، جن تي ڪنهن نه ڪنهن قسم جو انحصار آهي يا چين جي عوامي جمهوريه سان لاڳاپيل آهن، تائيوان کي هڪ ملڪ طور تسليم نه ڪندا آهن.
حوالا
زمرو:تائيوان
ملائيشيا جي مردم نگاري
ملائيشيا (Malaysia) ۾ ٽي قومون رهن ٿيون: ملئي، چيني ۽ انڊين. اندين ۾ جيتوڻيڪ ننڍي کنڊ جا سڀ ماڻهو اچي وڃن ٿا پر انهن ۾ سڀ کان گهڻا ڏکڻ هندستان جا تامل آهن. هي اتر انڊيا جي دهلوي، لکنوي، گجراتين، بهارين ۽ پاڪستان جي پنجابين، سنڌين، پٺاڻ کا رنگ ۾ وڌيڪ ڪارا ۽ جسم ۾ ڏٻرا آهن. ڏکڻ هندوستان ملائيشيا جي ويجهو آهي، ان ڪري جن ڏينهن ۾ اچ وڃ تي پابندي نه هئي ته ڏکڻ هندوستان جا ماڻهو روزگار توڙي واپار وڙي لاءِ هن پاسي گهڻو آيا. ٻيو ته انگريزن جي ڏينهن ۾ ملائيشيا ۾ رٻڙ جي پوک جو ڪم وڌڻ ويجهڻ ڪري، انهن ماڻهن جي ضرورت پيئي، جيڪي گرميءَ توڙي جهڙ مينهن ۾ جهنگل ۾ رهي ڪم ڪري سگهن. ان لاءِ ڏکڻ هندوستان جي آبهوا توڙي کيت فصل ساڳيا ملائيشيا جهڙا آهن. مزوريءَ خاطر ملائيشيا ۾ انگريزن جي حڪومت دوران چين کان چيني به جام آيا جيڪي خاص ڪري هتي جي ٽين (Tin) جي کاڻين ۾ ڪم ڪرڻ آيا. پر پوءِ آهستي آهستي ٻين واپار وڙن تي به ڇائنجي ويا. هن وقت ملائيشيا جا چيني گهڻو سکيا ستابا آهن. انڊين ۾ هندو سنڌي، پنجابي سک ۽ پنجابي مسلمان، گجراتي پڻ چڱا مڇيءَ مانيءَ وارا ۽ امير آهن پر تامل ناڊو ۽ ڪيرالا پاسي جا ڏکڻ هندوستاني اڃان تائين غريب آهن.
ڌ
ڌ سنڌي ٻولي جو 20)ويھون( اکر آهي. هن مخصوص اکر جو آواز اردو جي دھ جهڙو آهي.
شڪل
زمرو:سنڌي پٽي (الفابيٽ)
391ع
ڊسمبر
زمرو:391ء زمرو:چوٿين صدي زمرو:سال
1021ع
ڊسمبر
زمرو:1021ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
ڍ
ڍ سنڌي ٻولي جو 23)ٽيويھون( آهي اکر آهي.هن مخصوص اکر جو آواز اردو جي ڈھ جهڙو آهي.
شڪل
زمرو:سنڌي ٻولي
براس بساح
زمرو:سنگاپور
مسٽر بين
مسٽر بين (Mr. Bean) اَڌُ ڪلاڪ جي چوڏهن قسطن تي ٻَڌل برطانوي ڪاميڊي ٽيليويزن ڪامڪس سلسليوار ڊرامي جو نالو آهي،جنهن ۾ مُکيا (مرڪزي) ڪردار روان ايٽڪنسن) نڀايو آهي. ڊرامي کي روان ايٽڪنسن، روبن ڊريسڪول، رچرڊ ڪرٽس ۽ بن ايلٽن لکيو آهي. مرڪزي ڪردار جي نالي سان نشر ٿيندڙ ان ڊرامي جي پهرئين قسط جنوري 1، 1990 تي نشر ڪئي وئي ۽ گڊ نائٽ مسٽر بين (Goodnight, Mr. Bean) جيڪا آڪٽوبر 21، 1995 تي نشر ٿي هئي انکانپوءِ آخري قسط ۽ پندرنهين قسط دي بيسٽ بٽس آف مسٽر بين ( "The Best Bits of Mr. Bean") جي نالو سان ڊسمبر 15، 1995 تي نشر ٿي هئي.
اصل ۾ ان ڊرامي ۾ ايٽڪنسن جي تيار ڪيل هڪ ڪردار جو بنياد وڌو ويو، جڏهن هو آڪسفورڊ يونيورسٽي ۾ پنهنجي ماسٽرز ڊگري لاءِ تعليم پِرائي رهيو هيو، مسٽر بين تي ٻَڌل سيريز جو مرڪزي ڪردار، جيڪو ايٽڪنسن پاران "وڏي ماڻهوءَ جي جسم ۾ هڪ ٻار" قرار ڏنو هيو، ڇاڪاڻ تہ هو روزانو مختلف ڳنڀيرتائو (مسئلا) حل ڪندو آهي، جِن ۾ ڪيترن ئي ڪمن ۽ عمل ۾ کيس رڪاوٽون سامهون اچن ٿيون. هي سيريز جسماني ڪاميڊي اداڪارن جهڙوڪ جيڪ تاٽي ۽ مُنڍائتي خاموش فلمن کان متاثر ٿي ڪري ٺاهي وئي آهي. هيءَ سيريز سموري دنيا جي 245 علائقن ۾ پڻ وِڪرو ٿي چُڪي آهي ۽ ان اينيميٽيڊ اسپن-آف ۽ ٿيٽر جي خصوصيت جي ڊگهائي (لينٿ) واري ٻن فلمن کي متاثر ڪيو آهي. 2012 لنڊن سمر اولمپڪس مهورتي (افتتاحي) تقريب ۾ پرفارمنس، ٽيليويزن اشتهارن ۽ ڪامڪ ريليف جي ڪيترن ئي خاڪن جي اداڪاري لاءِ مسٽر بين طور اٽڪنسن پنهنجي ڪردار جي نمائندگي ڪندي هڪ سرگرم ڪردار نڀايو آهي. ان شو جي تعريف کانسواءِ، سموري دنيا جي ڪيترن ئي علائق۾ ۾ شو جي گُهرج (ڊمانڊ) جو هڪ ٻيو ڪارَڻ هي پڻ آهي تہ ان شو ۾ ڏاڍو قابل فهم ڊائلاگ جو استعمال ڪيو ويو آهي، جنهن سان اهو انهن ماڻهن جي لاءِ ڏاڍو گهڻو قابل رسائي ٿئي ٿو جيڪي انگريزي سفا گهٽ يا نہ ڄاڻيندا آهن.
مُنڍُ
مسٽر بين جو ڪردار ان مهل ٺاهيو ويو هيو، جڏهن راون ايٽڪنسن آڪسفورڊ يونيورسٽي جي دي ڪوئز ڪاليج ۾ اليڪٽريڪل انجينئرنگ ۾ ماسٽرز جي ڊگري حاصل ڪري رهيو هيو. 1980 جي ڏهاڪو جي شروع ۾ اِيڊنبرا فرنج (ايڊنبرگ فرنج) ۾ بين جي خاصيت وارو خاڪو ڏيکاريو ويو هيو. رابرٽ باڪس نالي ساڳئي طرح جو هڪ ڪردار، جيڪو اٽڪنسن پڻ نڀايو، 1979 ۾ آءِ ٽي وي سئٽڪام ڪينڊ لاٽر (ITV sitcom Canned Laughter) ۾ هڪ ئي ڀير پيش ڪيو ويو، جيڪو 1997 ۾ موشن پڪچر ۾ استعمال ٿيندڙ وهنواري پڻ شامل هيو.
هوم ميڊيا
هي سلسلو ٿامز ٽيليويزن (ٽيمز ٽيليويزن) جي ڪيترن ئي وي ايڇ ايس رچنا (ترتيب) تي موجود هيو. برطانيا (ريجن 2) ۾، مسٽر بين جي قسطن کي يونيورسل پڪچرز يوڪي (Universal Pictures UK) طرفان هر سال جي بنياد تي 2004 کان جاري ڪيو هيو. پُوري ڪليڪشن هاڻي موجود آهي، جنهن ۾ ٻہ فيچر فلمون ۽ ٻِيا ايڪسٽراز پڻ شامل آهن. 1990 جي ڏهاڪي ۾ آمريڪا ۾ A&E هوم وڊيو جي وسيلي VHS تي قسطون جاري ڪيون ويون هيون.هي ريليزز (جاري ڪيل قسطون) يگانيون آهن ڇو تہ انهن ۾ پهرئين ٽن قسطن جي اصل افتتاحي ڪريڊٽ هوندا آهن، جيئن تہ اصل ۾ ٽيليويزن تي نشر ٿيڻ وقت ڏيکاريو ويندو آهي. انکانسواء، ان ۾ وڌيڪ منظر آهن، جيڪي تجارتي-آزاد (ڪمرشل-فري) نشريات ڪرڻ جي لاءِ رن-ٽائم وڌائيندا آهن، جيڪي پي بي ايس (PBS) جي درخواست تي ڪُجھ قسطن ۾ ايڊٽ ٿيل آهن. ڪينيڊا ۾، مسٽر. بين کي پوليگرام هوم ويڊيو جي ذريعي وي ايڇ ايس (VHS) تي جاري (رليز) ڪيو ويو. آمريڪا (ريجن 1) ۾، مڪمل سيريز 2003 کان A&E هوم وڊِيو تي " دي هول بين (The Whole Bean)" تحت موجود آهي. مسٽر بين نالي دستاويزي فلم برطانيا ۽ آمريڪا ڊي وي ڊي سيٽَن تي سنواريل آهن: ٽيلي ويژن تي نشر ٿيڻ تي هي اصل ۾ 52 منٽَ جي هُئي، تنهن هوندي، برطانيا ڊي وي ڊي (UK DVD) تي اها دستاويزي فلم 48 منٽ جڏهن تہ آمريڪي ڊي وي ڊي تي ڇَڙو (رُڳو) 40 منٽ جي آهي. سڀ کان اهم ڳالهہ هيءَ آهي تہ، يوڪي واري ورژن ۾، ڊگهو همراهہ (دي ٽال گاءِ The Tall Guy) جي تفصيل سان آگاهہ ڪندڙ حصي ۾ فلم منجهان هٽائيل مزاحيا ڪلپس موجود آهن. امريڪي ڊي وي ڊي ۾ برٽش ڊي وي ڊي وانگُر ئي ترميمون (سُڌارو) شامل آهن پَر بين جي سيٽَ تي برٽ رينالڊس جو تبصرو (ڪمينٽس)، جيف گولڊ بلم جو تبصرو، شو مسٽربين جا ڪُجھ ڪلپس ۽ ٻِيا انيڪ ڪلپس پڻ غائب ٿيل آهن. بين جي رليز ٿيڻ کان ڪُجھ دير اَڳُ ئي ريڪارڊ-وڪرو ڪندڙ يوڪي جي وڊيوز واپس کنيون (هٽايون) ويون، ۽ ڊي وي ڊي 2004 کانپوءِ هرسال (سالياني) جي بنيادن تي جاري ڪيون ويون.
آگسٽ 2009 ۾، سيريز جو هڪ باضابطا (آفيشل) يوٽيوب چينل آندو (لائونچ ڪيو) ويو هيو، جنهن ۾ اصل سِڌوسنئون-ايڪشن (لائيو-ايڪشن) ۽ ساهه وجهندڙ (اينيميٽيڊ) سيريز ٻنهنين جو مواد شامل هُيو.
ان سيريز کي اُتر آمريڪا ۾ شائوٽ فيڪٽري طرفان ان جي 25 هين وَرسي جي مطابق 24 مارچ 2015 تي ڊي وي ڊي تي ٻيهَر-جاري (re-released) ڪيو هُيو. ان سيٽَ ۾ ڊجيٽل طور ٻيهَر ٺاهيل قسطن (2010 جي برطانوي ريليز وانگر)، مسٽر بين جي 40 منٽَ جي ڪهاڻي، واڌُو منظر (سينَ) تي جُڙيل آهي: "ترڪي جو وزن (Turkey Weight)،" "آرمچير سيل (Armchair Sale)،" "مارچنگ (Marching)" ۽ "ماچيس سان راند کيڏڻ (Playing With Matches)"، " بس اسٽاپ "۽ " لائبريري" خاڪا، مسٽر بين جو هڪ ٽريلر: ايني ميٽڊ سيريز ۽" مسٽر بين جا بهترين بٽس (The Best Bits of Mr. Bean)"، هڪ 72 منٽ جي ڪِلپ شو شامل آهن.
ٻاهِريان ڳنڍڻا
زمرو:مسٽر بين
ساز
ساز __(Musical Instrument):
اهڙو اوزار ، جنهن سان سنگيت ۽ سريلن آوازن جي لئي نڪري. ساز، سازيندا، راڳين جي ڳائڻ وقت استعمال ڪندا آهن. اهڙيءَ ريت راڳيءَ جي آواز، گيت ۽ سازن جي سنگم سان وڻندڙ فضا جنم وٺندي آهي. سازندا، اڪيلا ساز به وڄائيندا (solo play) آهن. سنڌ جي مشهور سازن جا نالا هيٺ ڏجن ٿا: الغوزو، بوڙينڊو، يڪتارو، دهل، پڪواز، چپڙيون، تنبورو، دنبورو، مٽڪو/گهڙو، مرلي، سرندو، بانسري، شرناءِ، ڪماچ، بينون، نڙ، نڙانڊي، جهانجهه، ڇير، نورا، گهنگهرو وغيره. انهيءَ ۾ ڪو شڪ ڪونهي، جتي هر ملڪ کي پنهنجا پنهنجا راڳ آهن، اتي هر ملڪ کي پنهنجا ساز به آهن، پر ڪن کي گهڻا. انهيءَ ڏس ۾ سنڌ ملڪ به غريب ڪونهي. جتي سنڌ کي سدا ملوڪ راڳ آهن اتي وڻندڙ ساز به آهن. سنڌي راڳن جو ذڪر ٻئي باب ۾ ڪبو، هتي رڳو سنڌ جي سازن جي باري ۾ پڇا ڪجي. چون ٿا ته سڀ کان پهرين حضرت آدم عيله السلام جي ڇهين پٺ ۾ هڪ ماڻهو يوبل (جوبل) ٿي گذريو آهي، جنهن پهريون ساز اوغون (آرگن) ٺاهيو ۽ وڄايو پوءِ حضرت دائود عليه السلام جن چنگ ايجاد ڪيو، جنهن کي پاڻ وڄائيندا به هئا ۽ زبور جون دعائون، مٺي آواز سان به پڙهندا هئا. ان کانپوءِ ساز ويا ٺهندا. ارجنيٽنا جي غارن جي تصوير موجود آهي جنهن ۾ اڌ اگهاڙي عورت هڪ ئي وقت تي ٻه بينون (الگرزا) وڄائي رهي هئي. انهن بينن مان هڪ نر ٻي مادي هئي. ممڪن آهي ان وقت هتي جو ۽ اتي جو تمدن هڪڙو هجي. خير الگرزن تي بحث اڳتي ڪبو.، هتي صرف اهر ٻڌائڻون آهي ته ائين ساز ايجاد ٿيندا ويا. هندستان ۾ امير خسرو ستار ايجاد ڪئي ۽ پکاوجه کي وچان وڍي، ان کي طبلو بنايائين. مطلب ته ائين دنيا ۾ ساز وڌيندا رهيا. سنڌ ۾ به نڙ، الگرزا، دنبوريون، گهاگهرو، ڏنڊو، بوڙيندا وغيره ايجاد ٿيا، جن جو ذڪر جدا جدا ڪبو. سنڌ ۾ مشهور آهي ته دائم فقير يڪتارو ايجاد ڪيو، پر دائم فقير کان اڳ هندستان ۾ ميران ٻائي جو يڪتارو مشهور آهي. اهو يڪتارو ترقي ڪندي پنجاب جي هڪ درويش سائين مرنا تائين پهتو، جنهن انهيءَ يڪتاري ۾ سر لاءِ ٻيون به ڪي تاريون هيٺان لڳايون، ۽ ان کي وچتر وينا وانگر وڄائڻ لڳو. سائين مرنا ويهين صديءَ جو سدا ملوڪ يڪتاره نواز هو، سندس مرڻ سان سچ ته يڪتارو مري ويو. راقم الحروف سائين مرنا سان گهڻيون ڪچهريون ڪيون. ائين لطيفي دنبورو به ستار ۽ تانپوري جي وچ جي ايجاد آهي، وري جي کڻي ڪيمري کي سنڌي ساز چئجي ته اهو به سارندي جو هڪ نمونو آهي،انڪري انهن سازن کي ڇڏي باقي سازن جو ذڪر ڪبو. سنڌ ۾ ڪي اهڙا ساز ايجاد ته ٿيا، جيڪي اڳتي هلي نه سگهيا، ان ڪري رهجي ويا ۽ ڪي اهڙا نڪتا جو اڄ تائين هلندا اچن ٿا..
ضلعو لاڙڪاڻو
ضلعو لاڙڪاڻو پاڪستان جي صوبي سنڌ جو هڪ ضلعو آهي۔ جيڪو اتر اولھ سنڌ ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ شڪارپور ۽ جيڪب آباد ، اولھ ۾ قمبر شھدادڪوٽ، ڏکڻ ۾ دادو ۽ اوڀر ۾ سنڌونديءَ سان جنھن جي پار خيرپور ميرس ۽ نوشھروفيروز ضلعا واقع آھن.
تاريخ
1843ع م جڏھن ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي سرڪار سنڌ تي قبضو ڪيو تہ ان وقت خيرپور ميرس الڳ رياست ھئي ۽ باقي سنڌ کي ڪمپني سرڪار ٽن ضلعن م ورھايو جن م ڪراچي، حيدرآباد ۽ شڪارپور شامل ھئا. موجوده لاڙڪاڻو ضلعو ، قمبر شھدادڪوٽ ضلعو، جيڪب آباد ضلعو، ڪشمور ضلعو، سکر ضلعو، دادو ضلعي جو اتريون ميھڙ ۽ ڪي اين شاھ وارو حصو شڪارپور ضلعي جا حصا ھيا. لاڙڪاڻي ضلعي کي برٽش انڊيا سرڪار پھرين آگسٽ 1901ع ۾ قائم ڪيو ھيو ان وقت قمبر شھدادڪوٽ ضلعو پڻ ان ۾ شامل ھيو. پر ڊسمبر 2004 ۾ ارباب رحيم واري سنڌ سرڪار ان کي ٽوڙي ان مان قمبر شھدادڪوٽ ضلعو قائم ڪيو ويو جنھن سان ان کي پکيڙ گھٽجي وئي ۽ ان جو اڌ کان مٿي حصو نئين ضلعي ۾ شامل ٿي ويو. پراڻن لاڙڪاڻو، ڏوڪري ۽ رتوديرو تي مشتمل ھن باقي ضلعي ۾ ڏوڪري مان نئون تعلقو باقراڻي ٺاھي ان کي چئن تعلقن تي برقرار رکيو ويو. thumb|200px|جھڪر جو دڙو لاڙڪاڻو ضلعو سنه 1901ع ۾ ٺهيو. ان وقت ضلعي جو پهريون ڊپٽي ڪليڪٽر مسٽر ٽوپر 'Toper' 	هو. ميونسپالٽيءَ جو ضلعي جي حيثيت سان پهريون صدر مقرر ٿيو. لاڙڪاڻي ضلعي لوڪلبورڊ جو 	پهريون چونڊيل صدر سر شاهنواز ڀٽو سال 1921ع کان 1933ع تائين لاڳيتو رهيو، جنهن پنهنجي دور ۾ سٺي ڪارڪردگي ڏيکاري ۽ سٺا ڪم سرانجام ڏنا. اهڙي ئي لحاظ کان خانبهادر ڪريم بخش خان کهاوڙ لاڙڪاڻي ڊسٽرڪٽ لوڪلبورڊ جو چيئرمين، صدر ۽ نائب صدر پڻ ٿيو. جڏهن سال 1938ع جي آڪٽوبر جي 18 تاريخ تي قائداعظم محمد علي جناح لاڙڪاڻي ۾ آيو ته ان وقت نبي بخش خان ڀٽو (ايم.ايل.اي) صدر ۽ ڪريم بخش خان کهاوڙ نائب صدر هو. خانبهادر سرائي ڪريم بخش خان کهاوڙ کانپوءِ سندس پٽ سرائي قربان علي خان کهاوڙ سياست ۾ حصو وٺندو رهيو. مسلم ليگ جو سرگرم ڪارڪن هو. ضلعي لاڙڪاڻه لوڪلبورڊ جو پهريون صدر سر شاهنواز خان ڀٽو ٿيو. هن کان پوءِ خانبهادر علي حسن خان هڪڙو (آفيشئيٽنگ)، خانبهادر ڪريم بخش خان کهاوڙ، نواب نبي بخش خان ڀٽو، فضل الله قاضي، قربان علي خان کهاوڙ (گاجي کهاوڙ 27- 01-1953ع کان 28-8- 1953ع تائين، (آفشئيٽنگ)، خانصاحب فقير محمد انڙ ۽ علي گوهر کهڙو صدر هئا.
جاگرافي
لاڙڪاڻو ضلعو پاڪستان جي لاڙڪاڻو ڊويزن ۾ اتر سنڌ ۾ واقع ميداني علائقي ۾ آهي. ان جي اوڀر ۾ سنڌوندي وھي ٿي جيڪا ان جي اوڀر واري ضلعي حد آھي. ضلعي جي پکيڙ 1906 چورس ڪلوميٽر آهي. ھتان جي موسم سياري ۾ خشڪ ۽ سرد ۽ اونھاري ۾ تمام گرم ۽ خشڪ رھي ٿي. اونھاري ۾ ھتي سانوڻ يا مون سون جون تيز برساتون وسنديون آهن. ھن ضلعي ۾ جبل ڪانہ آھن.
زراعت
ضلعي مان سکر بيراج کان نڪرندڙ رائس ڪئنال وھي ٿو جيڪو ھتان جي زمينن کي چانورن جي پوک لاء پاڻي مھيا ڪري ٿو. اتر، اولھ ۽ ڏکڻ طرف شڪارپور، قمبر شھدادڪوٽ ۽ دادو واقع آھن. اتر اولھ جي ڪنڊ جيڪب آباد سان پڻ ملي ٿي. ڪلھوڙن جي دؤر کان سکر بئراج ٺھڻ تائين  ھتي گھاڙ واھ وھندو  ھيو جنھن ۾ ٻيڙين ذريعي واپار پڻ ٿيندو ھيو پر پوء سکر بيراج جي آبپاشي واري نظام اچڻ سان رائس ڪئنال  پاڻي جو وڏو ذريعو بڻجي ويو. thumb|200px|لاڙڪاڻي شھر ٻاھران ھڪ کجي جو باغ
لاڙڪاڻي جا امرود ۽ ٻير پوري سنڌ ۾ مشھور آھن. سنڌوندي جي ساڄي ڪپ تي واقع لاڙڪاڻي جي ھزارين ايڪڙ زمين تي امرود ڪثرت سان ٿئي ٿو.ان علائقن ۾ دودائي، ماھوٽا، نئون ديرو، چوھڙپور، ميتلا، آگاڻي، عزت جي وانڍ، ڦلپوٽا وغيره شامل آهن.
صنعت
ھن ضلعي م نئون ديرو لڳ نئون ديرو شگر مل واقع آهي جيڪو ھڪ سرڪاري پراجيڪٽ ھيو. ان جو افتتاح اڳوڻي وزيراعظم ذوالفقار علي ڀٽو 30 جنوري 1974ع ۾ ڪيو. جيڪا بعد ۾ نجي شعبي ۾ تبديل ڪئي وئي.
1964ع
فوتگيون
1964ع زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
ضلعو لاڙڪاڻو
تعليم
thumb|100,px|ڪيڊٽ ڪاليج لاڙڪاڻو، ڏوڪري جو نسبتي نشان
لاڙڪاڻي جا تعليمي ۽ تربيتي ادارا
لاڙڪاڻي ۾ مھارت واري تعليم ۾ سڀ کان وڏو ادارو شھيد بينظير ڀٽو ميڊيڪل يونيورسٽي آھي جيڪا شروع ۾ اھا چانڊڪا ميڊيڪل ڪاليج سڏبي ھئي. ان کان علاوه لاڙڪاڻي شھر م قائد عوام انجنيئرنگ يونيورسٽي نوابشاھ جو ڪيمپس، شاھ عبداللطيف ڀٽائي يونيورسٽي خيرپور جو ڪيمپس، ڏوڪري ۾ واقع ڪيڊٽ ڪاليج لاڙڪاڻو،  زرعي ڪاليج ڏوڪري، پوليٽيڪل ڪاليج لاڙڪاڻو، پوليس ٽريننگ اسڪول، ٽيچرز ٽريننگ ڪاليج، نرسنگ اسڪول، وومينز ٽيچنگ اينڊ ٽريننگ اسڪول، پيراميڊيڪ اسڪول لاڙڪاڻو، گورنمينٽ ڊگري ڪاليج لاڙڪاڻو، گورنمينٽ پائليٽ ڪاليج لاڙڪاڻو، گورنمينٽ ميونسپل ڪاليج لاڙڪاڻو، گورنمينٽ گرلس ڊگري ڪاليج لاڙڪاڻو،  زيبسٽ لاڙڪاڻو شامل آهن. لاڙڪاڻي ڊويزن ۾ سيڪنڊري ۽ ھائر سيڪنڊري امتحان وٺندڙ بورڊ لاڙڪاڻي شھر ۾ آھي جنھن جو نالو بورڊ آف انٽرميڊئيٽ اينڊ سيڪنڊري ايجوڪيشن آھي. ان کان سواءِ ھتي ھڪ پبلڪ اسڪول پڻ آھي جيڪو لاڙڪاڻي ۾ آھي.
صحت
لاڙڪاڻي جي وڏين اسپتالن ۾ شھيد بينظير ڀٽو ميڊيڪل يونيورسٽي ٽيچنگ ھاسپيٽل، سول اسپتال لاڙڪاڻو، چانڊڪا اکين جي اسپتال، اين آء سي وي ڊي سيٽلائيٽ سينٽر لاڙڪاڻو، ايس آي يو ٽي لاڙڪاڻو سينٽر، شيخ زيد عورتن جي اسپتال، شيخ زيد ٻارن جي اسپتال ۽ ٻيون اسپتالون شامل آهن. 2016 ۾ لاڙڪاڻي ضلعي جي ميڊيڪل يونيورسٽي واري ٽيچنگ اسپتال ۽ سول اسپتال ٻنھي ۾ مريضن لاء بسترن جو تعداد 1250 ھيا. ضلعي جي سمورين 32 سرڪاري ۽ نجي اسپتالن م بسترن جو تعداد 3,367 ھيو. 2016 ۾ لاڙڪاڻي ۾ ڊسپينسرين جو تعداد 229 ھيو جن مان 29 سرڪاري، 7 نيم سرڪاري، 17 مڪاني حڪومتن جون ۽ 176 پرائيويٽ ھيون. ان کان سواءِ 28 بيسڪ هيلٿ سينٽر ۽ 5 رورل ھيلٿ سينٽر ھيا. 2016 جي شماريات مطابق لاڙڪاڻي ضلعي م 1921 ماڻھن لاء ھڪ ڊاڪٽر ، 10,036 ماڻھن لاء ھڪ نرس ۽ 486 ماڻھن لاء اسپتال جو ھڪ بستري جو بندوبست ھيو.
ثقافت
ھن ضلعي جي ثقافت سنڌي آھي.
آبادي
لاڙڪاڻو ضلعو ڊسمبر 2004 کان اڳ پکيڙ ۾ وڏو ضلعو ھيو ۽ ان جا ست تعلقا ھيا جن مان شھدادڪوٽ، قمبر، ميروخان ۽ وارھ تعلقا الڳ ٿي ويا ۽ پراڻي ضلعي مان صرف ٽي تعلقا رتوديرو، ڏوڪري ۽ لاڙڪاڻو برقرار رھيا. انھن ٽن تعلقن جي گڏيل آبادي 1972 ۾ 4,60,735 ھئي، جيڪا 1981 ۾ 5,72,006 ٿي وئي. 1998 جي آدمشماري ۾ وڌي 10,01,608 ٿي وئي. 2017 جي آدمشماري م لاڙڪاڻي ضلعي جي آبادي 15,24,391 تائين ٿي وئي. پکيڙ ۽ آبادي جي تناسب مطابق ھن ضلعي م 799.9 ماڻھو في چورس ڪلوميٽر ۾ رھن ٿا. 2017 جي آدمشماري مطابق ضلعي ۾ مردن جو تعداد 7,78,249 ھو ۽ عورتن جو تعداد 7,46,093 ھيو، ۽ آبادي م 49 کدڙا ھيا. آبادي جي %46 (701637 ماڻھو) شھرن ۾ رھندڙ ھيا ۽ %54 (8,22,754 ماڻھو) ٻھراڙيءَ ۾ رهندڙ ھيا.
سياسي ورھاست
ھن ضلعي ۾ سنڌ اسيمبليءَ جا چار تڪ اچن ٿا جن ۾ پي ايس 10 لاڙڪاڻو 1، پي ايس 11 لاڙڪاڻو 2، پي ايس 12 لاڙڪاڻو 3 ۽ پي ايس 13 لاڙڪاڻو 4 شامل آهن. جڏھن ته قومي اسيمبليءَ جا ٻہ تڪ اٿس جن ۾ اين اي 200 لاڙڪاڻو 1 (پراڻو نالو: اين اي 204 لاڙڪاڻو 1 ) ۽ اين اي 201 لاڙڪاڻو 2 (اين اي 205 لاڙڪاڻو 2) شامل آهن.
پي ايس 10 (لاڙڪاڻو 1)
ھي رتوديرو شھر وارو تڪ آھي. ھن تڪ جو پراڻو نالو پي ايس 37 لاڙڪاڻو 3 ھيو. ھن تڪ ۾ رتوديرو تعلقو، لاڙڪاڻي تعلقي جي سرڪل عاقل شامل آهن. 2013 جي عام چونڊن ۾ ھن تڪ مان پيپلزپارٽي جو محمد علي خان ڀٽو 39,128 ووٽ کڻي کٽي آيو ۽ سندس مقابلو ڪندڙ اميدوار پاڪستان مسلم ليگ نواز جي امير بخش ڀٽو 34,919 ووٽ کنيا. 25 جولاء 2018 واري عام چونڊ چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جي فريال ٽالپر ھن تڪ مان 53,627 ووٽ کڻي چونڊ کٽي آئي جيڪا مير منور ٽالپر جي زال ۽ حاڪم علي زرداري جي نياڻي آهي. ھارايل مقابلو ڪندڙ اميدوار تحريڪ انصاف جو امير بخش ڀٽو ھيو جنھن 37,665 ووٽ کنيا.
پي ايس 11 (لاڙڪاڻو 2)
ھي لاڙڪاڻي شھر وارو تڪ آھي. جنھن جو پراڻو نالو پي ايس 36 لاڙڪاڻو 2 ھيو. ھن تڪ ۾ لاڙڪاڻي شھر جي ميونسيپل ڪارپوريشن وارو علائقو ( جنھن ۾ چارج نمبر 10 چارج نمبر 11 ، لاڙڪاڻي سرڪل ۽ تعلقي واري سرڪل شامل ناھي). 2013 جي عام چونڊن ۾ ھن تڪ مان پيپلزپارٽي جو نثار احمد کهڙو 21,143 ووٽ کڻي چونڊ کٽي آيو، سندس مقابلو ڪندڙ مسلم ليگ فنڪشنل جي اميدوار نذير احمد شيخ 14،412 ووٽ کنيا .25 جولاء 2018 واري عام چونڊ چونڊن ۾ جي ڊي اي جو معظم عباسي ھن تڪ مان 32,178 ووٽ کڻي چونڊ کٽي آيو ۽ سندس مقابلو ڪندڙ پيپلزپارٽي جي اميدوار ندا کھڙو 21,811 ووٽ کنيا  ندا کھڙو نثار کھڙو جي نياڻي آهي.
پي ايس 12 (لاڙڪاڻو 3)
ھن تڪ جو پراڻو نالو پي ايس 35 لاڙڪاڻو ھيو. ھن تڪ ۾ لاڙڪاڻي تعلقي جي ڪنگا سرڪل، ٻيڙو چانڊيو سرڪل، لاڙڪاڻو سرڪل (جنھن ۾ لاڙڪاڻو ميونسيپل ڪارپوريشن شامل ناهي پر رڳو چارج 10 ۽ 11 وارا علائقا شامل) ۽ باقراڻي تعلقي جي رڳو آباد سرڪل شامل آھن. 2013 جي عام چونڊن ۾ ھن تڪ مان پيپلزپارٽي جو الطاف حسين انڙ 23,624 ووٽ کڻي کٽي آيو سندس مقابلو ڪندڙ آزاد اميدوار سھيل انور سيال ھيو جنھن 21,180 ووٽ کنيا ۽ پاڪستان تحريڪ انصاف جي نويد احمد ابڙو 217 ووٽ کنيا .25 جولاء 2018 واري عام چونڊ چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو ھن تڪ مان سھيل انور 48,997 ووٽ کڻي چونڊ کٽي آيو ۽ سندس مقابلو ڪندڙ جي ڊي اي جي سيد اڪبر حسين راشدي 22,626 ووٽ کنيا. تحريڪ انصاف جي سلمه پروين 1849 ووٽ کنيا.
پي ايس 13 (لاڙڪاڻو 4)
ھي تڪ ڏوڪري تعلقي ۽ آباد سرڪل کانسواءِ باقراڻي تعلقي تي مشتمل آھي. ھن تڪ جو پراڻو نالو پي ايس 41 لاڙڪاڻو-قمبر شھدادڪوٽ 2 (اولڊ لاڙڪاڻو 7) آھي. 2013 جي عام چونڊن ۾ ھن تڪ مان پيپلزپارٽي جو اعجاز احمد جتوئي 19,663 ووٽ کڻي چونڊ کٽي آيو ۽ سندس مقابلو ڪندڙ عادل الطاف انڙ 7909 ووٽ کنيا .25 جولاء 2018 واري عام چونڊ چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو حزب الله ٻگهيو 46,101 ووٽ کڻي ھن تڪ مان چونڊ کٽي آيو جيڪو سردار واحد بخش ٻگھيو جو پٽ آھي ۽ 1956ع ۾ لاڙڪاڻي شھر ۾ پيدا ٿيو. سندس اباڻو ڳوٺ نئون گڏ تعلقي باقراڻي ۾ واقع آهي .سندس مقابلو ڪندڙ جي ڊي اي جي عادل الطاف انڙ 44,197 ووٽ کنيا. تحريڪ انصاف جي شفقت حسين انڙ 6,697 ووٽ کنيا.
اين اي 200 (لاڙڪاڻو 1)
ھي تڪ جو پراڻو نالو اين اي 204 لاڙڪاڻو 1 ھيو. ھي تڪ رتوديرو تعلقو، لاڙڪاڻو ميونسپل ڪارپوريشن جو علائقو سواء چارج نمبر 10 ۽ 11 جي ، عاقل سرڪل، لاڙڪاڻو تپو شامل آهن. جنھن مان 2013 جي عام چونڊن م پيپلزپارٽي جو محمد اياز سومرو 50,118 ووٽ کڻي چونڊ کٽي آيو سندس مقابلو ڪندڙ آزاد اميدوار معظم علي خان 28,744 ووٽ کنيا. ان تڪ ۾ لاڙڪاڻي تعلقو ، رتوديرو تعلقو ۽ ميروخان تعلقي جا ڪجھ حصا شامل ھيا. ھاڻي ان م تعلقو لاڙڪاڻو ۽ تعلقو رتوديرو شامل آهن. 25 جولاءِ 2018 تي ٿيندڙ عام چونڊن ۾ ھن تڪ مان پاڪستان پيپلز پارٽي جو بلاول ڀٽو زرداري  84,426 ووٽ کڻي چونڊ کٽي آيو. ان سان مقابلو ڪندڙ ھارائيندڙ جي ڊي اي جو اميدوار راشد محمود سومرو ھيو جنهن 50,200 ووٽ کنيا ۽ ان کان پوءِ ٽئين نمبر تي پاڪستان تحريڪ انصاف جي حليمه ڀٽو  8,661 ووٽ کنيا.
اين اي 201 (لاڙڪاڻو 2)
ھي تڪ جو پراڻو نالو اين اي 205 لاڙڪاڻو 2 ھيو. ھن تڪ ۾ ڏوڪري تعلقو ، باقراڻي تعلقو، لاڙڪاڻي تعلقي جي ڪنگا سرڪل، ٻيڙو چانڊيو سرڪل، لاڙڪاڻي تپي ۽ لاڙڪاڻو ميونسپل ڪارپوريشن کانسواءِ لاڙڪاڻو سرڪل ۽ چارج 10 ۽ 11 شامل آهن. جنھن مان 2013 جي عام چونڊن م پيپلزپارٽي جو اميدوار نذير احمد ٻگھيو 65,720 ووٽ کڻي چونڊ کٽي آيو ھو. ۽ مقابلي ۾ آزاد اميدوار صفدر عباسي 23,561 ووٽ کنيا. 25 جولاءِ 2018 تي ٿيندڙ عام چونڊن ۾ ھن تڪ مان پاڪستان پيپلز پارٽي جو خورشيد احمد جوڻيجو  97,051  ووٽ کڻي چونڊ کٽي آيو. ان سان مقابلو ڪندڙ ھارائيندڙ جي ڊي اي جو اميدوار الله بخش انڙ ھيو جنهن 69,111 ووٽ کنيا  ۽ ٽئين نمبر تي تحريڪ انصاف جي قرئت العين 10,305 ووٽ کنيا.
تعلقن ۾ ورھاست
ھن ضلعي جي ورھاست ھيٺين چئن تعلقن ۾ ٿيل آهي:
يونين ڪائونسلون/ڪاميٽيون
لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ 2005 تحت ناظمن وارو نظام ڏنو ويو هو جنھن م پوري ملڪ م شھرن توڙي ٻھراڙين لاء يونين ڪاؤنسلون قائم ڪيون ويون ھيون. پيپلزپارٽي جي حڪومت سنڌ م 2005 وارو قانون ختم ڪري لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ 2013 تحت 2005 کان اڳ وارو نظام بحال ڪيو جنھن تحت يونين ڪاؤنسلون صرف ٻھراڙين لاء مخصوص ڪيل ھيون ۽ شھرن واري ميونسپل علائقن ۾ يونين ڪاميٽيون قائم ڪيون ويون ھيون. لاڙڪاڻي ضلعي ۾ ٻھراڙيءَ جون 47 يونين ڪاؤنسلون ۽ شھر جون 20 يونين ڪاميٽيون شامل آهن جن جا نالا ھيٺ ڏجن ٿا.
يونين ڪائونسلون ( ڀانڊو قبو)]]
يونين ڪاميٽيون
ديھون
لاڙڪاڻي ضلعي ۾ 187 ديھون واقع آهن جن مان لاڙڪاڻي تعلقي ۾ 54 ، رتوديرو تعلقي ۾ 61 ، ڏوڪري تعلقي ۾ 31 ۽ باقراڻي تعلقي ۾ 41 ديھون واقع آهن.
سياحت
200px|thumb| سياحن لاءِ سمبارا ان ھوٽل ھي ضلعو موئن جي دڙي جي ڪري بين الاقوامي سياحتي مرڪز آهي. موئن جي دڙي جي پنج ھزار سال پراڻي تھذيب جا قديم آثار ڏوڪري جي ڀرسان واقع آھن جتي ھڪ ميوزيم ۽ ايئرپورٽ پڻ واقع آھن. موئن جو دڙو يونيسڪو طرفان ورلڊ ھيريٽيج يا عالمي ورثو قرار ڏنل آهي. ھتي پاڪستان جي ٻن سابق وزير اعظمن ذوالفقار علي ڀٽو ۽ بينظير ڀٽو جو مقبرو پڻ سياحتي مرڪز آهي.
عدالتي نظام
ضلعي ۾ لاڙڪاڻي شھر ۾ سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ ڪم ڪري پئي جنهن م ھاء ڪورٽ جا 3 جج ٽن مھينن لاء ويھندا آھن ۽ سال م چار دفعا تبديل ٿيندا آهن. ان سرڪٽ ڪورٽ جي اختيار وارن علائقن م لاڙڪاڻو، شڪارپور، جيڪب آباد ضلعا ۽ ميھڙ سب ڊويزن جا علائقا اچي وڃن ٿا. اھڙي طرح لاڙڪاڻي ضلعي جا ھاء ڪورٽ وارا ڪيس لاڙڪاڻي واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت لاڙڪاڻي شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون 8 عدالتون قائم آھن، جن مان ھڪ عدالت رتوديرو شھر ۾ ڪم ڪري ٿي. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ضلعي م سينئر سول ججن جون پنج عدالتون ڪم ڪن ٿيون جن مان 4 لاڙڪاڻي شھر ۾ ۽ ھڪ رتوديرو ۾ ڪم ڪري ٿي. ضلعي ۾ سول جج ۽ جوڊيشل ماجسٽريٽ جون 9 عدالتون آهن جن مان 6 لاڙڪاڻي شھر ۾ ، 2 رتوديرو ۽ 1 ڏوڪري ۾ ڪم ڪن ٿيون. ضلعي ۾ لاڙڪاڻي شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ، ھڪ بينڪنگ ڪورٽ، ھڪ ليبر ڪورٽ ، ھڪ ايٽي ٽيررزم ايڪٽ ڪورٽ ، ھڪ اينٽي ٽيررزم ڪورٽ پڻ ڪم ڪن ٿيون. ضلعي اندر وڪيلن جي ھاء ڪورٽ بار ايسوسيئيشن ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪن ٿيون.
مشهور شخصيتون
ذوالفقار علي ڀٽو، بینظیر ڀٽو، مرتضیٰ ڀٽو، نثار کهڙو، ایوب کهڙو، ممتاز ڀٽو، سر شاھنواز خان ڀٽو، قاضي فضل الله، حميدہ کھڙو، رئيس جان محمد خان جوڻيجو، بشير خان قريشي، پير علي محمد راشدي، پير حسام الدين راشدي، اياز قادري، حيدر بخش جتوئي، مولانا جان محمد عباسي، جسٽس محمد افضل سومرو، جسٽس احمد علي شيخ، ڪامريڊ سوڀو گيانچنداڻي, ميڊم اشرف عباسي، منور عباسيصفدر عباسي, دليپ ھيرو, ڪليم الله لاشاري, سريش ڪيسواڻي, انور کوکر, شاھ سھيل مسعود, عابده پروين, رام پنجواڻي, مھتاب اڪبر راشدي, خالد محمود سومرو, حسين شاھ راشدي, قائم شاھ بخاري, غلام حسين انڙ، الطاف حسين انڙ, اداڪاره سھائي علي ابڙو, ڪرڪيٽر شاھنواز ڏاھاڻي,نثار احمد کھڙو راشد محمود سومرو
حوالا
زمرو:ضلعو لاڙڪاڻو زمرو:سنڌ جا ضلعا
ڻ
ڻ سنڌي ٻولي جو 48)اٺيتاليھون( اکر آهي.هن مخصوص اکر جو آواز اردو جي نون غنہ ۽ ڑ ملائي ڪري ڪڍيو ويندو آهي ۔ سرائڪي ٻولي ۾ انکي ݨ سان ظاهر ڪيو ويندو آهي۔ ديوناگري ۾ انکي ण سان ظاهر ڪيو ويندو آهي.
شڪل
زمرو:سنڌي پٽي (الفابيٽ)
1965ع
ڏڻ ۽ عام موڪل
زمرو:سال زمرو:1965ع
عبدالرحمان ميمڻ (بئريسٽر)
سياسي ۽ سماجي ڪارڪن بئريسٽر عبدالرحمان ولد حافظ محمد يعقوب ميمڻ 17 سيپٽمبر 1880ع تي هالا (ضلعي حيدرآباد، هاڻي مٽياريءَ) ۾ جنم ورتو. هن مئٽرڪ سنڌ مدرسة الاسلام ڪراچيءَ مان ڪئي. جنهن کان پوءِ هن ڪراچيءَ جي مشهور وڪيل ڪلو مل جي فرم ۾ ٻہ سال ڪم ڪيو. ٻن سالن کان پوءِ وڌيڪ تعليم لاءِ انگلينڊ ويو، جتان ’لنڪن ان‘ مان بئريسٽريءَ جي سند وٺي، 1912ع ۾ موٽي سنڌ آيو. هن وڪالت کان سواءِ تعليمي، سماجي ۽ سياسي ميدان ۾ به چڱو نالو ڪمايو. عبدالرحمان سنڌ مدرسي بورڊ جو 1912ع کان وٺي 1929ع تائين ميمبر رهيو. ڊسٽرڪٽ لوڪل بورڊ ڪراچي ۽ سنڌ محمدن ايسوسيئيشن جو سرگرم ڪارڪن رهيو. هڪ سال لاءِ سنڌ ڪانگريس ڪميٽيءَ جو صدر بہ ٿي رهيو. 1929ع ۾ ڏکڻ آفريڪا ويو، جتي قانون جي پيشي ۾ چڱو نالو ڪڍيائين. ڪافي عرصو اتي رهي واپس وطن موٽيو ۽ ڪراچي ميونسپالٽيءَ جو ميمبر بڻيو. 1940ع ۾ طبيعت ۾ ناسازيءَ ڪري صرف خاص ڪيس کڻندو هو، جنڻ۾ سندس ٻہ پٽ طفيل علي عبدالرحمان ۽ حسن علي عبدالرحمان ساڻس گڏجي ڪم ڪندا هئا. سنڌ جو هيءُ قانوندان، 26 فيبروري 1943ع تي دل جو دورو پوڻ سبب وفات ڪري ويو.
حوالا
زمرو:1880ع جون پيدائشون زمرو:1943ع جون وفاتون
سر سامونڊي
سامونڊي (سر) __(Sur Samondi):
هن سر کي اهو نالو ان جي مضمون مطابق ڏنو ويو آهي. سر سامونڊي ۾ شاهه لطيف سمنڊ جي غورابن ۾ سفر ۽ واپار ڪرڻ وارن سامونڊين جي گهروارين جا الڪا ۽ اوسيئڙا اهڙي ته رقت آميز طريقي سان بيان ڪيا آهن جو پڙهڻ ۽ ٻڌڻ وارن جي دلين تي گهرو گهاو ڪيو وجهن، وڻجارن جي وهن کي نهايت سهڻيون صلاحون ۽ مفيد مشورا ڏنا اٿس، انهن جي جذبات ۽ احساسات جو اهڙو ته نقشو ويهي چٽيو اٿس جو سڄو منظر اکين اڳيان ڦريو اچي. هيءُ سر گويا سُر سريراڳ جي ڏوري آهي، يا ائين کڻي چئجي ته سر سريراڳ ۾ وڻجارن جو ذڪر آهي ته وري سر سامونڊيءَ ۾ سندن وڇڙيل وَهن جو احوال نقش ڪيل آهي.
سامراجيت
thumb|The Rhodes Colossus: Caricature of Cecil John Rhodes, after he announced plans for a telegraph line and railroad from Cape Town to Cairo. thumb|چائنا سامراجيت ڪارٽون
سامراجيت (Imperialism), امپيريلزم هڪ سياسي اصطلاح آهي، جنهن کي ڪميونسٽ اڳواڻ لينن ۽ ڪارل مارڪس ان کي اڳتي واڌارو ڏنو. لينن سامراجيت بابت چيو هو هو تہ سامراجيت تسلط چاهي ٿي آزادي نہ. سامراجيت يا شهنشاهت دراصل طاقتور ملڪن طرفان يا طاقتور قوتن طرفان محڪوم ملڪن ۽ قومن جي اقتدار تي پنهنجي ڏاڍ يا پاليسين ذريعي عملداري ڪرڻ يا اثر وڌائڻ آهي. ان سلسلي ۾ خاص طور تي تجارتي ۽ سياسي پاليسين جو وڏو عمل دخل هوندو آهي. ترقي پسند ادب جو هڪ اهم موضوع سامراجيت بہ رهيو آهي.
حوالا
زمرو:سياسي نظام
1022ع
ڊسمبر
زمرو:1022ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
امرناڻي
امرناڻي: نک (ٻوڌيجا ):هي پرمار سوڍن راجپوتن مان آهن، سندن نکڙيات سوٽ نوشهري فيروز تعلقي ۾ آهن، -جن- مان ”ڦلواڻي“ -آڪهه- وارا مکيه آهن. هي ڳوٺ ڀان تعلقي ڪوٽڙيءَ ۾ رهندا هئا، پر هاڻ ٽڙي پکڙي ويا آهن. سيٺ امر ڏنومل تنومل جنهن جي نالي پٺيان هي سڏجن ٿا، سوڀڳت هوندو هو. سندس اولاد مان ڪي سيٺ وشنداس مانجهوءَ واري وٽ گماشتا هوندا هئا ۽ اڄ تائين منجهائن ڪي سيٺ وشنداس جي -آڪهه- وارن سان اڳيون ناتو هلائيندا اچن. هن -آڪهه- وارن مان ڪي جدا جدا نوڪرين ۾ آهن ۽ ڪي دڪانداري ڪندا آهن.
بديع الدين راشدي
سيد بديع الدين شاه راشدي (پيدائش: 16 مئي، 1926ع بمطابق 4 ذوالقعد ،1344ھ- وفات: 8 جنوري، 1996ع بمطابق 16 شعبان ،1416ھ) اھل حديث مڪتبِ فڪر سان تعلق رکندڙ سنڌ جا نامور محدث، فقيه ۽ مفسر قرآن ھيا.
زندگيءَ جو احوال
بديع الدين شاه راشدي 16 مئي، 1926ع (4 ذوالقعد ،1344ھ) تي ڳوٺ فضل شاھ (نيو سعيدآباد)، ضلعي حيدرآباد، برطانوي هندستان ۾ پيدا ٿيا. ديني تعليم جي شروعات پنھنجي آبائي مدرسي دارالارشاد مان ڪيائون.ٽن مھينن جي ننڍڙي مدت ۾ حفظ القرآن جي تڪميل ڪيائون، بعد ۾ پنھنجي والد محترم سيد احسان الله شاه راشدي کان تفسير حديث ۽ فقه جي تحصيل ڪيائون. هن جن حديث جي عالمن کان حديث تفسير، فقه ۽ مختلف اسلامي علمن ۾ تعليم حاصل ڪئي انھن ۾ مولانا سيد محب الله شاه راشدي، مولانا ثناء الله امرتسري، مولانا حافظ عبدالله محدث روپڙي، مولانا ابو اسحاق نيڪ محمد امرتسري، مولانا ابو سعيد شرف الدين محدث دهلوي وغيره جا نالا ذڪر جوڳا آھن. تعليم مان فراغت کانپوءِ پنھنجي ڳوٺ ۾ درس ۽ تدريس جو سلسلو جاري ڪيائون ۽ پوءِ پنھنجي سڄي زندگي درس ۽ تدريس وعظ ۽ تبليغ ، دعوت ۽ ارشاد ۽ تصنيف ۽ تاليف ۾ کپايائون. سندن جي تلامذه جي فهرست چڱي ڊگھي آهي. دعوت ڪتاب ۽ سنت ۽ ترديد شرڪ ۽ بدعت جي سلسلي ۾ ھنن کي مصائبن ۽ المن کي منھن ڏيڻو پيو ھو. ان کان علاوه ھو بلند پائي جا مناظر، اعليٰ پائي جا خطيب ۽ مقرر بہ ھيا. مدينۃ النبي ۾ ڪيترائي سال ترسيل رهيا ۽ اتي حديث جو درس ڏيندا رھيا. گھڻ مطالعه ھيا ۽ تصنيف ۽ تاليف جو شوق بہ رکندا ھيا. عربي، اردو ۽ سنڌي ۾ ڪتاب لکيل اٿن.
وفات
بديع الدين شاه راشدي 8 جنوري، 1996ع تي ڪراچي ۾ وفات ڪري وي. ھو پنھنجي آبائي ڳوٺ ڳوٺ فضل شاه (نيو سعيدآباد)، حيدرآباد، پاڪستان ۾ مٽيءَ ماءُ حوالي ٿيل آھن.
حوالا
زمرو:پاڪستاني محقق زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:1926ع جون پيدائشون زمرو:1996ع جون وفاتون زمرو:اسلامي علمن جا عالم زمرو:حيدرآباد ضلعي، پاڪستان جو شخصيتون زمرو:مفسر زمرو:اھل حديث
ٹ
ٹ اردو الف ب جون پنجون اکر آهي۔ فارسي ۽ عربي ۾ نٿو اچي۔ هندي جو يارهون اکر آهي۔ انکي تائي هندي يا تائي ثقيله به چيو ويندو آهي۔ حسابِ ابجد ۾ ان جا عدد ت جي برابر 400 شمار ٿين ٿا۔ centre|600x600px|اردو حروفِ تھجي
آشوري جديد آرامي
وچ ايشيا جي هڪ ٻولي، جيڪا سامي سٿ جي هڪ شاخ هئي. هيءَ -ٻولي- ميخي خط ۾ لکي ويندي هئي. اوڻيهين صديءَ ۾ ماهرن هن لکت کي پڙهيو. هيءَ -ٻولي- گهڻو ڪري مٽيءَ (ٺِڪر) جي سِرُن تي لکيل ملي آهي، جيڪي ”نينوا“ جي ڀِڙَن مان مليون آهن. اهي تختيون 1000 سال ق. م کان 5000 سال ق. م جي درميان لکيون ويون. هنن تختين مان قديم اشوريءَ قوم جي -تاريخ- ۽ تمدن بابت دلچسپ معلومات ملي آهي.
حوالا
زمرو:آرمينيا جون ٻوليون زمرو:ايران جون ٻوليون زمرو:ترڪي جون ٻوليون زمرو:شام جون ٻوليون زمرو:عراق جون ٻوليون
ارباب کهاوڙ
ڊاڪٽر اباب کهاوڙ ، سنڌ جو سياسي ڪارڪن ۽ وطن دوست انقلابي پارٽي جو باني سربراهه هو. هي وارهه شهر ۾ 1947ع تي پيدا ٿيو، ۽ ڊگھي علالت بعد 2016ع تي ڪراچي ۾ وفات ڪري ويو. هي وطن دوست انقلابي پارٽي تنظيم جي بنياد کان اڳ، جي ايم سيد ۽ پاڪستان جي ڪميونسٽ پارٽي سان پڻ سلهاڙيل رهيو.
شروعاتي زندگي
کاٻي ڌر جو اڳواڻ ڊاڪٽر اباب کهاوڙ، 12هين اپريل 1967ع تي وارهه شهر ۾ پيدا ٿيو. هن پرائمري تعليم سندس ڳوٺ مان حاصل ڪئي، جڏهن ته 10هين ڪلاس جو امتحال شڪارپور مان پاس ڪيائين. هن ٻارهون جو امتحان گورمنٽ ڊگري ڪاليج لاڙڪاڻي مان پاس ڪيو. 1973ع ۾ هن چانڊيڪا ميڊيڪل ڪاليج ۽ ان کان پوءِ ٺٽي جي سرڪاري اسپتال ۾ ڪجهه وقت تائين ڪم ڪيو.
سياسي زندگي
شاگردي واري زماني ۾ هن پاڪستان جي ڪميونسٽ پارٽي ۾ شموليت اختيار ڪئي، ان وقت هي ڄامشورو جي لياقت ميڊيڪل ڪاليج ۾ پڙهي رهيو هو. هي جيئي سنڌ تحريڪ جو پڻ حصو رهيو، پر بعد ۾ جي ايم سيد سان اختلاف سبب تحريڪ کان لڳ ٿي ويو. 1979ع ۾ هن کاٻي ڌر جي تنظيم وطن دوست انقلابي پارٽي جو بنياد رکيو. انهي تنظيم ايم آر ڊي تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. 1980ع ۾ فلسطينين جي حق ۾ احتجاج ڪرڻ سبب هن کي گرفتار ڪيو ويو. نيشنل عوامي پارٽي تي پابندي کان پوءِ هن عوامي نيشنل پارٽي ۾ شموليت اختيار ڪئي. هن جيئي سنڌ قومي محاذ ۾ پڻ شموليت اختيار ڪئي. بينظير ڀٽو جي پهرين حڪومت جي دور ۾ هي پاڪستان پيپلز پارٽي ۾ پڻ رهيو، ان کان پوءِ هي جيئي سنڌ محاذ ۾ شامل ٿيو ۽ 2010ع ۾ ان جو نائب صدر پڻ چونڊيو ويو.
حوالا
زمرو:سنڌي سياستدان زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:مري ويل شخصيتون زمرو:سنڌي قوم پرست سياستدان
سام ويد
سام ويد __(Sam Ved):
هندن جي آڳاٽن مذهبي ڪتابن: ”رگويد“، ”سام ويد“، ”يجر ويد“ ۽ ”اٿر ويد“ مان سام ويد ۾راڳ ۽ گيت آهن، جيڪي پروهتن طرفان قربانيءَ/ٻَليءَ وقت پڙهيا ويندا آهن. سام ويد جا ڪيئي منتر رگ ويد مان ورتل آهن.
سيسي تتر
سي سي تتر  : تترن جو ھڪ قسم آھي. هن پکيءَ جي جسماني ڊيگهه 23 کان 27 سينٽي ميٽر، پرن جي پکيڙ 39 کان 42 سينٽي ميٽر ٿئي ٿي، جڏهن ته وزن (بالغ پکيءَ جو) اٽڪل 190 کان 225 گرام ٿيندو آهي. جسامت ۽ ظاهري ڏيک ۾ هيءُ تتر گلابي سرخي مائل ميٽائي رنگ جي بخملي بدن، کنڀن ۽ ڦڪي رنگ جي هيٺاهين حصي سان ننڍي چڪور جهڙو لڳندو آهي. نر تتر جو مٿو نيراڻ مائل سرمائي رنگ جو هوندو آهي. هن جي اکين تي اڇي ۽ ڪاري رنگ جون ويڪريون پٽيون ٿين ٿيون، جيڪي اڳينءَ ڪلنگيءَ کان ويڪريون ۽ اک جي پٺئين پاسي کان سوڙهيون ٿينديون آهن. هنن جي ڪنن جو هيٺيون حصو ڪاراڻ مائل سليٽي رنگ جو، ڳچيءَ جا ٻئي پاسا اڇي ۽ سليٽي رنگ جي ننڍن ٽٻڪن سان ڀريل، ڇاتيءَ جو مٿيون حصو معمولي گهرو گلابي ۽ پيٽ جو هيٺئين حصي کان ويندي ڪک ۽ پاسن تائين، ڊگهائيءَ ۾ عمودي ڪارين حاشين سان سرخي مائل ملائي رنگ جو ٿيندو آهي. ڪاري رنگ جون هي لڪيرون افقي سطح تي وڌيڪ چٽيون ڏسڻ ۾ اينديون آهن. مادي سيسي تتر جو رنگ ڪلنگيءَ وٽان ڳاڙهاڻ مائل ڀورو، پٺيون پاسو آرپار ليڪن کانسواءِ سليٽي رنگ جو، نڙگهٽ ۽ ڳچيءَ جا ٻئي پاسا اڇا ۽ گهري سليٽي داغن سان، ڇاتي گلابي ميٽائين رنگ جي، جنهن تي نر جي مقابلي ۾ ماديءَ کي ڪک تائين ليڪون گهٽ هونديون آهن. مادي تتر کي دنب وٽ هڪ نمايان ڪاري ليڪ هوندي آهي. نر ۽ مادي ٻنهي جي چهنب، ڄنگهون ۽ چنبا تيز گيڙو رنگ جا ٿين ٿا ۽ اک جي پتليءَ جو رنگ چمڪيلو پيلسرو هوندو آهي. آرام جي وقت هيءُ پکي ننڍن گولائي دار پرن کي گهڻي ڀاڱي بازو پوش ۾ لڪائي ويهندو آهي. ساڳيءَ ريت ننڍي گولائين پڇ کي پڻ ڍڪي ويهندو آهي، پر اڏام وقت سندس پڇ مسلسل نظر ايندو آهي.
سيسي تترن جو وڏو انگ بلوچستان جي مٿانهن علائقن، سنڌ ۾ ڪوهستان، کيرٿر ۽ ٻين غيرآباد جابلو علائقن، پنجاب ۾ لوڻ جبلن ۽ خيبر پختونخوا ۾ ڪوٽاهه جي ڏکڻ طرف سخت جابلو علائقن ۾ ٿئي ٿو. سنڌ ۾ هي پکي، ڪراچي (گڏيجي آبشار) جي اتر اولهه ۾ موجوده کيرٿر جبل ۽ ان سان لاڳاپيل سلسلي جو مقامي پکي آهي. ان کانسواءِ بلوچستان جي ڏاکڻي علائقي نوشڪيءَ (nushki) جي آسپاس ۽ بلوچستان جي اولهه طرف جابلو علائقي ٽوباڪاڪڙ (Tobakakar) ۾ ڪثير تعداد ۾ ملن ٿا. هن کي ڳوٺن ۽ شهرن ۾ ماڻهو گهرن ۾ پاليندا آهن.
امر لعل ھنڱوراڻي
امر لعل يا امر لال هنڱوراڻي (انگريزي:Amar Lal Hingorani) برطانوي هندستان ۾ سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻوليءَ جو ناميارو ڪهاڻيڪار ۽ اديب هو. سندس ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن.
زندگي جو احوال
سنڌي زبان جو عظيم ڪهاڻيڪار امرلعل ولد وسڻمل هنڱوراڻي، ضلعي نوشهري فيروز جي شهر نوشهرو فيروز ڀرسان ڳوٺ کاهي راهو ۾ 1907ع ۾ ڄائو.
تعليم
امر لال ابتدائي تعليم نوابشاهه ۾ ورتائين. هن 1930ع ۾ ڪراچيءَ جي ڊي. جي. سنڌ ڪاليج مان بي. اي ڪئي. -ان- کان پوءِ ايل. ايل. بي ڪراچيءَ مان ڪري وڪالت شروع ڪيائين.
خدمتون
امر لعل هنڱوراڻيءَ کي حقيقت نگاريءَ تي ٻڌل جديد ڪهاڻي نويسيءَ جي فن جو باني چيو وڃي ٿو. ورهاڱي کان اڳ سندس ڪهاڻيون ’ڦلواڙي‘، ’ساقي‘، ’مهراڻ‘، ‘آشا‘ ۽ ’سنڌو‘ رسالن ۾ شايع ٿيون ۽ عوام ۾ تمام گهڻيون مقبول ٿيون. پاڻ ڪهاڻي نويس هئڻ سان گڏوگڏ هڪ سٺو مضمون نگار پڻ هو. ”ميرمحمد عربي“ جي نالي سان حضور اڪرم صلي -الله- عليه وسلم جي سوانح حيات لکيائين، جيڪو ڪتاب ورهاڱي کان اڳ شايع ٿيو. هن 1930ع ۾ ’ڦلواڙي‘، ’مخزن‘ ۽ 1940ع ۾ ’ساقي‘ رسالا -جاري- ڪيا. امرلعل هنڱوراڻيءَ جي ڪهاڻي ”-ادو عبدالرحمان-“ عالمي معيار جي ڪهاڻي آهي، جيڪا ڪيترين زبانن ۾ ترجمو ٿي چڪي آهي. انهي نالي سان ادو عبدالرحمان ڪتاب پڻ ڇپيل آهي. سندس -ان- ڪهاڻيءَ واري عنوان سان ڪهاڻين جو مجموعو ڪيترا ڀيرا سنڌ ۽ هند ۾ ڇپجي مقبوليت ماڻي چڪو آهي.
ديهانت
امر لال وسڻ مل هنڱوراڻي 1956ع ۾ ڀارت ۾ ديهانت ڪري ويو.
1023ع
ڊسمبر
زمرو:1023ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
ڈ
ڈ اردو جو ٻارهون اکر آهي۔ هندي جو تيرهون اکر آهي۔ فارسي ۽ عربي ۾ استعمال ۾ نه آهي۔ حسابِ ابجد ۾ ان جا 'د' جي برابر 4 عدد شمار ٿين ٿا۔ هندي الاصل الفاظ ۾ ملي ٿو۔ centre|600x600px|اردو الف ب
مرزا قليچ بيگ
مرزا قليچ بيگ ھڪ سنڌي عالم ٿي گذريو آھي، جنھن کي سنڌي ادب ۾ سڀ کان گهڻا ڪتاب لکڻ جو اعزاز حاصل آھي. سندن جي پيدائش ڦليليءَ جي ڪپ تي ٽنڊي ٺوڙھي ۾ تڏھوڪي برطانوي ھندستان (ھاڻوڪي پاڪستان) ۾ 4 آڪٽوبر تي 1853ع ۾ ٿي.
خاندان
مرزا قليچ بيگ جي ڄم جي تاريخ تي اختلاف آهي ڪن هنڌن تي سندس ڄم جي تاريخ 7 آڪٽوبر 1850ع پڻ ڄاڻايل آهي، جنهن تحت مرزا قليچ بيگ حيدراباد شهر جي ٽنڊي ٺوڙهي نالي هڪ پاڙي ۾ ڄائو. ”سائو پن يا ڪارو پنو“ سندس خود نوشتہ سوانح حيات جو عنوان آهي، جنھن م مرزا صاحب پاڻ لکي ٿو تہ: "”آءُ ٺوڙهي جي ٽنڊي (حيدرآباد) ۾، پنهنجي پيءُ واري جهوني گهر ۾ ڄائو هوس. اها سن 1270 هجري (1853ع) جي محرم مهيني جي 4 تاريخ هئي.“"