cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
انڌي نازيت
انڌي مَت يا ڪاري نازيت يا بلئڪ نازي ازم (Black Nazism) جي شروعات فاشي قوتن يورپ ۾ ڪئي. ڪاري چمڙيءَ يا رنگت کان نفرت ۽ ڌڪار جي بُنياد تي بيٺل اِن تصور هيٺ هلندڙ رياست جي بقا جي ضمانت ان جي نفرت جوڳي سگھ ۾ لڪل آهي. نازي تصور مطابق دُنيا تي حڪومت ڪرڻ جو حق رڳو آريانسل کي حاصل آهي. ان نظريي جا پوئلڳ ڪنهن بہ عقل ۽ تجربي کان ٻاهرئين وجود جا انڪاري آهن.
1078ع
ڊسمبر
زمرو:1078ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
نازيت
نازيت يا نازي ازم (Nazism) جرمن ٻوليءَ جي اصطلاح Nationalsozialismus (قومي سماج- واد) پٺيان مشهور نظريي جو بُنياد 1919ع ۾ ٺاهيل ’نيشنل سوشلسٽ ورڪرز پارٽي‘ (نازي پارٽي) ۽ جڳ- مشهور آمر ’ايڊالف هٽلر‘ جي ڪٽر پسند جرمن قومپرستيءَ جي بنيادن تي قائم حڪومت جي تصورن ۽ عمل تي بيٺل آهي. هي نظريو حياتياتي بنيادن تي بيان ڪيل نسل- پرستيءَ ۽ سامي نسلن کان نفرت جي بنياد تي قائم ٿيو ۽ ان کاٻي توڙي ساڄي ڌُر جي ڪٽرپڻي کي گڏ ڪري پنهنجو نظرياتي خاڪو ڏنو. هي نظريو آريائي نسل کي دنيا جو بهترين ۽ اُتانهون نسل سمجهندي ، ان جي پوترتا ۽ عظمت ۾ دنيا جي ڀلائي سمجهندو هو ۽ يهودين کي دنيا جو بدترين انساني نسل سمجهندي کين مڪمل طور نابود ڪرڻ جي وڪالت ڪندو هو. ڇاڪاڻ جو ’نازي ازم‘ موجب دنيا ۾ جيڪا به خراپي ۽ پستي موجود آهي ، ان جو اصل سبب يهوديت آهي، جنهن پنهنجي روايتي چالاڪين سان پنهنجو وجود برقرار رکڻ لاءِ دنيا جي ٻين قومن ۽ نسلن کي نهوڙي رکيو آهي. انهيءَ ڪري ’نازيت‘ يهودين سان گڏ هم جنس پرستن ، لاڏائو قبيلن، ڪاري چمڙيءَ جي ماڻهن ، ذهني ۽ جسماني طور جڏن ۽ سماج جي ٻين گهٽ ۽ پنگلن طبقن کي ناس ڪرڻ واري عمل کي ٺيڪ قرار ڏنو. هن نظريي معيشيت جا بنياد سماج- وادي ۽ پونجي- وادي سرشتن کان ڌار ۽ ساڄي ڌُر جي ڪٽرپڻي سان سلهاڙيل رکيا ۽ ان کي پنهنجي سياسي ايجنڊا جي ماتحت رکيو. خانگي ملڪيت جي حمايت ڪندي ان سرشتي سماج ۾ قابل ، باصلاحيت ۽ صحتمند ماڻهن جي مٿڀرائپ کي صحيح ۽ ’فطري‘ قرار ڏنو. انهن نظرياتي لاڙن کي حاصل ڪرڻ لاءِ نازي پارٽي سندس اڳواڻ ايڊالف هٽلرجي حڪومت (1945-1933ع) تائين ڏينهن رات هڪ ڪري ڇڏيو ۽ واٽ ۾ اُٿندڙ هر مخالفت کي ڏاڍي بي رحميءَ سان چٿيو.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سماج زمرو:ملڪ زمرو:نظريا
امير بخش فقير (راڳي)
امير بخش 1918ع ڌاري جمڙائو واھ جي دلور موريءَ لڳ ڳوٺ الھيار خان ڪلوئي ۾ ڄائو. پاڻ اصل نسل زميندار هو. ذات جو ڪلوئيءَ هو. پر زمينداري ڇڏي يڪتارو ۽ کڙتال هٿ ۾ کنيائين. يڪتارو اهڙو تہ سر سان وڄائيندو هو، جو ان جي تند جو سوز وجود ۾ پيھي ويندو هو. ٻيراڻيءَ واري پريل فقير جو مريد ٿيو. فقير صاحب کي شاعري ۽ راڳ پنھنجي والد کان ورثي ۾ مليو هو، جيڪو منٺار فقير جو شاگرد هو. ائين منٺار فقير سندس ڏاڏو مرشد ليکبو. هن منٺار فقير کي بہ ڏاڍو ڳايو. 1958ع ڌاري ريڊيو تي پھتو. پاڻ ڪافي ڳائڻ جي لحاظ کان منفرد انداز رکندڙ هو. يڪتاري سان گڏ کڙتال، گهڙو، ڍولڪ ۽ دنبورو کڻندو هو. سندس ڳچيءَ ۾ ڪنٺو، ڳيڙو پٽڪو، گيڙو رنگ جو پھرياڻ پاتل سدائين، صوفياڻي سفر ۾ هوندو هو. سندس انداز جو يڪتاري ۽ کڙتال تي ڪافيون ڳائيندڙ فنڪار سنڌ اڃا پيدا ڪري نہ سگهي آهي. پاڻ دم جي بيماريءَ ۾ سال 1986ع ۾ وفات ڪري ويو.
فهد مصطفيٰ
فهد مصطفيٰ هڪ پاڪستاني ٽي وي اداڪار،پروڊيوسر،ميزبان ۽ ماڊل آهي ۔ هن ڪيترن ئي ڊرامن ۽ فلمن ۾ ڪردار ادا ڪيو آهي
فلمون
زمرو:1983ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستان ٽيليويزن ميزبان زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:ڪراچی جون شخصيتون
بابنامو (نندلعل پوڪرداس ڪالرو)
هيءُ ڪتابڙو نندلعل پوڪرداس ڪالرو جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتابڙي ۾ 16 صفحا آهن ۽ قيمت هڪ آنو ڄاڻايل آهي، ڇاپو پهريون، نند لعل پوڪرداس ڪالرو، موتي پرنٽنگ پريس، شڪارپور مان سال 1946ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.
چین
China (lit. "Middle Kingdom"), officially the People's Republic of China (PRC), is a country in East Asia and the world's most populous country, with a population of around billion. Covering approximately 9600000 km2, it is the third- or fourth-largest country by total area. Governed by the Communist Party of China, the state exercises jurisdiction over 22 provinces, five autonomous regions, four direct-controlled municipalities (Beijing, Tianjin, Shanghai, and Chongqing), and the special administrative regions of Hong Kong and Macau.
China emerged as one of the world's earliest civilizations, in the fertile basin of the Yellow River in the North China Plain. For millennia, China's political system was based on hereditary monarchies, or dynasties, beginning with the semi-legendary Xia dynasty in 21st century BCE. Since then, China has expanded, fractured, and re-unified numerous times. In the 3rd century BCE, the Qin reunited core China and established the first Chinese empire. The succeeding Han dynasty, which ruled from 206 BC until 220 AD, saw some of the most advanced technology at that time, including papermaking and the compass, along with agricultural and medical improvements. The invention of gunpowder and movable type in the Tang dynasty (618–907) and Northern Song (960–1127) completed the Four Great Inventions. Tang culture spread widely in Asia, as the new Silk Route brought traders to as far as Mesopotamia and the Horn of Africa. Dynastic rule ended in 1912 with the Xinhai Revolution, when the republic replaced the Qing dynasty. China as a whole was ravaged by Japan during World War II, and the subsequent Chinese Civil War resulted in a division of territory in 1949, when the Communist Party of China established the People's Republic of China, a unitary one-party sovereign state on the majority of China, while the Kuomintang-led nationalist government retreated to the island of Taiwan. The political status of Taiwan remains disputed.
Since the introduction of economic reforms in 1978, China's economy has been one of the world's fastest-growing with annual growth rates consistently above 6 percent. According to the World Bank, China's GDP grew from $150 billion in 1978 to $12.24 trillion by 2017. According to official data, China's GDP in 2018 was 90 trillion Yuan ($13.28 trillion). Since 2010, China has been the world's second-largest economy by nominal GDP and since 2014, the largest economy in the world by purchasing power parity (PPP). China is also the world's largest exporter and second-largest importer of goods. China is a recognized nuclear weapons state and has the world's largest standing army and second-largest defense budget. The PRC is a permanent member of the United Nations Security Council as it replaced the ROC in 1971, as well as an active global partner of ASEAN Plus mechanism. China is also a leading member of numerous formal and informal multilateral organizations, including the Shanghai Cooperation Organization (SCO), WTO, APEC, BRICS, the BCIM, and the G20. China has been characterized as a potential superpower, holding the capacity to rival the United States.
حمل فقير
حمل فقير لغاري مشهور عوامي شاعر ٿي گذريو آهي. پاڻ ذات جو لغاري هو ، ۽ لنواري شريف جي چوٿين گادي نشين خواجه محمد حسن مدنيءَ جو مريد هو. پير سائين پاڳاري وارن سان به گهرو روحاني لاڳاپو رکندو هو.
سوانح
سندس تعليم ۽ تربيت جو بندوبست، نواب سعيد خان ڪيو. جيئن ته ھو فطري طرح ذھين ھو، ان ڪري پڙهائي جا مرحلا جلدي طئي ڪري عربي، فارسي، ھندي، سنڌي ۽ سرائڪي زبانن جو وڏو عالم بڻجي ويو. ھن جي علمي قابليت کان متاثر ٿي، نواب سعيد خان کيس، پنھنجن ٻارن جو استاد مقرر ڪيو. ان ڪري ھو ڳوٺ مير خان تعلقي سڪرنڊ لڏي ويو ۽ اتي ئي مڪتب (اسڪول) کوليائين. نواب مير خان جي پٽ، ميان بختيار خان سندس وڏو قدر ڪيو ۽ مدرسي کولڻ ۾ سندس مدد ڪئي. طريقت ۽ معرفت جي راھ ۾، حمل خواجا محمد حسن رح جو پانڌيئڙو ھو، جيڪو لواري شريف وارن بزرگن مان ھو. ھو به حمل جي سچائي ۽ صداقت علم ۽ فضل، تصوف ۽ طريقت جو قدر ڪندو ھو ۽ کيس ھمٿائيندو به ھو.
سنڌ ۾ حمل فقير، ھڪ شاعر جي حيثيت ۾ عوام ۾ مقبول رھيو آھي. سندس شاعريءَ جي وڏي خوبي لفظن جي جڙاوت ۽ بناوت آھي. لفظَ سندس گولا آھن، جيڪي ھن جي اڳيان، ائين ٿو نظر اچي ته ھٿ ادب جا ٻڌيو بيٺا آھن. بس ھو کڻندو، شعر جي لڙيءَ ۾ کين پوئيندو ٿو وڃي. لفظن جي بيھڪ ائين آھي، ڄڻ مُنڊيءَ تي ٽِڪ: خود سندس چوڻ آھي ته “ابا، اسان ٻين شاعرن وانگر ويھي، لفظ ڪين ڳڻيندا آھيون. جيڪڏھن ڪو قافيو خيال تي چڙھي ويو ته پوءِ قرآن شريف جي حافظ وانگر، باقي الفاظ، خود بخود زبان تي چڙھي ويندا.” سندس فن جي عظمت کي، پير صاحب حزب الله شاھ، مڃيندي چيو ھو ته “فقير حمل جي مصرع تي، اسان جي طرفان 5 روپيا انعام ڏنو ويندو.”
حمل شاعريءَ جو شھنشاھ آھي. محبت جي عام احساسن، جذبن ۽ تجربن جي اپٽار ڪرڻ ۾، ھن ڪا به ھٻڪ محسوس نه ڪئي آھي. سندس شعر، سندس قلبي آئينو آھي. ھن جيڪي به محسوس ڪيو آھي، سي عشق ۽ محبت جون ڳالھيون، کلئي عام ظاھر ڪيون آھن ۽ اھوئي سبب آھي جو ، حمل جو ڪلام اڄ به سنڌ جي نوجوان ڳوٺاڻن جي دلين جي ڌڙڪن آھي. سندس ھيءُ بيت،مجازي ماحول جو حقيقي عڪس آھي:
ستي لوڪ سڄڻ لنگھ آيا، نال ٻڪل دي ٻڪ ڪر، لؤڪون لڪ ڪر، ڇپندا، ڇپندا، ٻھندا آيا، ساھ سمورا سڪ ڪر، لؤڪون لڪ ڪر، “حمل” ڪون ڳل لا، ڳرھاٽيان پاوي ڄليا ول ڄڪ ڪر، لؤڪون لڪ ڪر،
حمل ھڪ زندھ دل انسان ھو، جنھن جي طبيعت ۾ مزاح جو لاڙو وڌيڪ ھو ۽ سندس انھيءَ روش ۽ طبيعت جو رنگ، ھن جي ڪلام ۾ به موجود آھي. حمل سنڌي ادب جو اھو پھريون شاعر آھي، جنھن مڪمل طرح ماحول تي طنز ۽ ٽوڪ ڪئي آھي ۽ ھن موضوع تي گھڻو ڪلام چيو آھي. حمل جي تنقيدي پر، تعميري نگاھ، معاشري جي جھرندڙ ديوارن تائين پھچي وڃي ٿي. ھيٺئين بيت ۾، ھن گھريلو بگاڙي کي جنھن طنزيه ۽ ظريفانه انداز ۾ پيش ڪيو آھي: اھو ڏسو ۽ اندازِ بيان تي به نظر ڪريو!
ھڪ ھڪڙيان دي، عادت ايھ جو، ٻيٺيان ٻوٿ سڄائي، بيان، چڪم ڏٽيان، گھمن گھٽيان، ڪڇ وچ پلئه پائي، اوڙي پاسري نال عداوت، ٻيٺيان جنگ جپائي، ڪم ڪار، وڃن بازو ڏھون، ول آون رات اونداھي، ھئي جو حمل آکي، انھان لوٺيان لڄ وڃائي.
حمل جي شاعري ۾، ڳوٺاڻي ماحول جي مڪمل عڪاسي ڪئي ويئي آھي ۽ ٻھراڙيءَ جي عوام ان کي ، پنھنجو ڪلام سمجھي، دلچسپيءَ سان پڙھي ٿو. ٻھراڙي جي غير ذميوار نوجوان جي ڏسو ته ڪيئن نه عڪاسي ڪري ٿو! انداز ِبيان تي نظر ڪريو!
ڏنگي ٽور، تي ڏنگي پٽڪي، ھٿين پنج ڇھ ڇلي، ڪڍ ڪڍ ٻٽوين تين وٽ ڏيندي،ابتي پيچ اولي، آڪڙ شاڪڙ نال شھر وچ، ٽوٽ ٽرن ڪر ٽلي، سار ڏينھن گھٽيان وچ گھمندي، ول ول ڏيون ولي، لک روپئي دي لوڏ ڪرن تي، گھر وچ ٺڪر ٺلي، گھر وچ کلا بجا، ٻاھر شير بھادر بلي، حمل جنھن گھر حال اھو، سو آک ڪيوين گھر ھلي.
حمل جي شاعري، ھر دور جي شاعري آھي، جنھن ۾ معاشري جي صحيح عڪاسي ۽ ترجماني سان گڏ، ان تي طنز ۽ ٽوڪ به آھي، ته تعميري پاسو به آھي ۽ انھن ٻنھي پاسن کي، عوام پنھنجو سمجھي ان ۾ دلچسپي وٺي ٿو.
سجاول ضلعو
سجاول ضلعو (اُچار: سُجاوَل زِلو، اردو: ضلعہ سجاول) پاڪستان جي صوبي سنڌ جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو گاديءَ جو هنڌ سجاول شهر آهي. هن ضلعي جي پيدائش آڪٽوبر 2013 ۾ ٿي. ان کان پهريان سجاول ٺٽي ضلعي جو هڪ تعلقو هو. ھن ضلعي جي پنج تعلقن ۾ 37 يونين ڪاؤنسلون، 336 روينيو کاتي جا منظور ڪيل ڳوٺ، 3221 مختلف ننڍڙيون آباديون ۽ ڪل 99860 گھر واقع آھن جن ۾ 655341 ماڻھو رھن ٿا 341874 مرد ۽ 313467 عورتون شامل آهن.
ضلعي جا تعلقا
سجاول ضلعي ۾ هيٺيان پنج تعلقا شامل آهن.
ضلعي جون يونين ڪاؤنسلون
ھن ضلعي ۾ ڪل 37 يونين ڪاؤنسلون آهن.
آبادي
سجاول ضلعي جي آبادي 781967 آھي ۽ ٽوٽل گھرن جو تعداد 153018 آھي.
حوالا
زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:سنڌ جا ضلعا زمرو:سنڌ جا ضلعا
سنڌي ادبي سنگت
سنڌي ادبي سنگت (Sindhi Adabi Sangat) سنڌي اديبن جي هڪ تنظيم آهي، سنڌي ساھتيا جي ھن سَڀا سنڌي ٻوليءَ ۽ ادب جي ترقيءَ ۾ حصو ورتو آهي. ”سنڌي ادبي سنگت“ جي پهرين شاخ جو بنياد اپريل 1947ع تي ڪراچيءَ ۾ وِڌو ويو، ۽ ھِن سَڀا جو پهريون سيڪريٽري جنرل گوبند مالهي (1921-2001ع) کي بڻايو ويو ھيو.
سنگت جي ان پھرئين شاخ قائم ڪرڻ کان اڳ، ڊي جي سنڌ ڪاليج ۾ پروفيسر ڊاڪٽر هوتچند مولچند گربخشاڻيءَ (1884-1947ع) جي سربراهيءَ ھيٺ ”سنڌي ادبي سرڪل“ 1946ع ۾ ، قائم ٿيو هو. ھن سَڀا جي ميڙ جناح ڪورٽس ۽ ميٺارام هاسٽل تي احسان بدوي (1925-1965ع) ۽ نورالدين سرڪيءَ (1927-2007ع) جي هاسٽلن وارن ڪمرن، سميت  ڊاڪٽر اياز قادريءَ (1927-1997ع) جي جاءِ ڌني رام بلڊنگ تي ٿيندا ھيا. 1956ع ۾ ڪراچيءَ ۾ سنگت جي مکيا تنظيم سازي ڪئي وئي، جنهن ۾ 12 شاخن کي شامل ڪيو ويو. انھيءَ دوران سنگت جو آئين منظور ڪيو ويو ۽ اياز قادري کي سيڪريٽري جنرل بڻايو ويو، انکانپوءِ سنڌي ادبي سنگت جا سيڪريٽري جنرل مقرر ڪيا ويا، جن ۾ شمشير الحيدري (1932-2014ع)، تنوير عباسي (1934-1999ع)، رشيد ڀٽي (1933-1988ع)، تاج بلوچ، تاج جويو، ادل سومرو، اياز گل، شمس سومرو، مختيار ملڪ، ذوالفقار سيال، ممتاز بخاري ، يوسف سنڌي، مشتاق ڦل، سولنگي (ھينئر) ان جا سيڪريٽري جنرل رهيا آهن. 1954ع ۾ پاڪستان سرڪار ملڪ ۾ ڪميونسٽ پارٽي تي بندش وجھڻ سان گڏوگڏ انجمن ترقي پسند مصنفين تي بہ روڪ وجھي ڇڏي. ڪراچي ۾ موجود ترقي پسند سنڌي اديبن جن مان اڪثريت نوجوان شاگردن جي ھئي، ھڪ نئين جماعت سنڌي ادبي سڱت جو بنياد وڌو. ھن جماعت جون ڪچهريون جناح ڪورٽس ۽ ميٺارام ھاسٽل ۾ ٿينديون هيون. مرحوم احسان بدوي سڱت جو پھريون سيڪريٽري ۽ مرحوم عبدالغفار انصاري جوائنٽ سيڪريٽري ھيو.
حوالا
زمرو:سنڌي اديب زمرو:سنڌي مصنف
ڌاري آبادڪاري
ڌاري آبادڪاري اڄوڪي سنڌ جو سڀ کان وڏو مسئلو آهي. ڇو جو هاڻي سنڌ جي اصلوڪن (Indigenous) رهواسين کي پنهنجي ئي ڌرتيءَ تي ٿورائيءَ ۾ بدلجڻ جو ڊپ ورائي ويو آهي. گذريل هڪ صديءَ دوران جنهن رفتار سان سنڌ ۾ غير سنڌي ماڻهو آباد ٿيا آهن، اها رفتار هاڻي پنهنجي اوج تي پهچي چڪي آهي. ڌرتيءَ ڌڻين جو اهو ڊپ بي بنياد ناهي ته ان رفتار سان ايندڙ ڌاري آباديءَ جي نتيجي ۾ ايندڙ ڏهاڪن ۾ سنڌي، سنڌ ۾ هڪ عددي ٿورائي بڻجي پنهنجي ڌرتيءَ تي مليل نالي ماتر حقِ حاڪميت به وڃائي ويهندا. سنڌ ۾ ڌاري آباديءَ جي اصل شروعات سنڌ تي انگريزن جي قبضي کان پوءِ شروع ٿي. انگريزن سنڌ ۾ جيڪو جديد آبپاشي نظام اڏايو، ان سنڌ جي معيشت ۾ انقلاب آڻي ڇڏيو. زراعت جي ترقيءَ ۽ زمين جي آباديءَ سان پنجاب مان ماڻهن جي آبادي سنڌ ڏانهن اچڻ شروع ٿي. 1932ع ۾ سکر بئراج جي اڏوات ۽ ان کان پوءِ 1894ع ۾ جمڙائو ڪينال ٺهڻ سان ڌارين خاص طور تي پنجاب جي زميندارن ۽ هارين جي سنڌ ڏانهن اچڻ ۾ تيزيءَ سان واڌ آئي. ڌاري آباديءَ جي ٻي وڏي ۽ سڀ کان ڀوائتي لهر ننڍي کنڊ جي ورهاڱي وقت آئي، جنهن سنڌي سماج جا بنياد لوڏي ڇڏيا. پاڪستان ٺهڻ کان پوءِ ون يونٽ جي دور ۾ ڪوٽڙي ۽ گڊو بئراج ٺهڻ سان نيون زمينون آباد ٿيڻ جي نتيجي ۾ ڌاري آبادڪاريءَ کي ويتر هٿي ملي. ايوب خان جي دور ۾ اتر کان پٺاڻ آباديءَ ڪراچيءَ ڏانهن منهن ڪيو. اهو سلسلو اڄ به جاري آهي ۽ هاڻي پنهنجي انتها کي پهچي چڪو آهي.
ويهين صديءَ جي منڍ ۾ پنجاب مان آبادي جي سنڌ ڏانهن لڏپلاڻ ۾ تيزي آئي ۽ 1930ع جي ڏهاڪي ۾ اهو سوال بحث هيٺ اچڻ لڳو ته ڪير سنڌي آهي ۽ ڪير ناهي. ان دور ۾ سنڌو درياءَ ٽرانسپورٽ جو اهم وسيلو هو. 1878ع ۾ ڪراچي ۽ پنجاب وچ ۾ ريل جو رستو ٺهڻ کان پوءِ سنڌ عملي طور پنجاب سان ڳنڍجي وئي. 1889ع ۾ سکر وٽ لئسنڊائون پل ۽ 1900ع ۾ ڪوٽڙيءَ واري پل ٺهڻ کان پوءِ آباديءَ جي اچ وڃ ۾ ويتر سولائي پيدا ٿي.
1947ع ۾ ننڍي کنڊ جي ورهاڱي وقت هاڻوڪي پاڪستان مان اٽڪل 47 لک هندو ۽ سک انڊيا جي ڏانهن لڏي ويا. جڏهن ته اٽڪل 65 لک مسلمان سرحد جي ٻئي پار کان پاڪستان ڏانهن لڏي آيا. اها سموري لڏپلاڻ سنڌ ۽ پنجاب ڏانهن ٿي، جڏهن ته سرحد ۽ بلوچستان ڏانهن ايڪڙ ٻيڪڙ ڪا لڏپلاڻ ٿي هوندي. هندستان مان لڏي آيلن جي گهڻائيءَ وڏن شهرن ڏانهن منهن ڪيو. 1951ع ۾ ٿيل آدمشماريءَ موجب پاڪستان جي شهرن ۾ رهندڙ آباديءَ جو 48 سيڪڙو هندستان مان لڏي آيل هو. آباديءَ جي ان واڌ جو دٻاءُ سڀ کان گهڻو سنڌ جي شهرن تي پيو، جتي 1941ع ۽ 1951ع جي وچ ۾ ڪراچي ۽ حيدرآباد جي آباديءَ ۾ 150 سيڪڙو واڌ ٿي. ٻئي طرف سرحد صوبي ۽ شهري آبادي 18 سيڪڙو مان گهٽجي 11.3 سيڪڙو ٿي وئي. آباديءَ جي ٻه-طرفي لڏپلاڻ ۾ سنڌ مان 943،000 ماڻهن هندستان هجرت ڪئي، جڏهن ته هندستان مان 1,167,000 ماڻهو سنڌ ۾ داخل ٿيا. 1941ع جي آدم ڳڻپ موجب سنڌ ۾ اردو ڳالهائيندڙ 23 هزار هئا، جن ۾ 1380 سيڪڙو اضافو ٿيو ۽ ورهاڱي کان پوءِ انهن جو انگ وڌي 479,000 ٿي ويو.
1941ع جي آدم ڳڻپ موجب سنڌ ۾ 11.85 سيڪڙو آبادي شهرن ۾ رهندڙ هئي. جڏهن ته ڏهه سال پوءِ 1951ع ۾ ٿيل آدم ڳڻپ موجب شهري آباديءَ جو حصو وڌي 29.2 سيڪڙو ٿي ويو هو. ڪراچي ۽ حيدرآباد جي آباديءَ ۾ 150 سيڪڙو واڌ آئي. پاڪستان ڏانهن لڏيندڙن جي 80 سيڪڙو آبادي ڀارتي پنجاب مان آئي، جنهن جو هڪ وڏو حصو پنجاب جي شهرن ۽ ٻهراڙين ۾ ٿقافتي طور سمائجي ويو. ان جي ابتڙ سنڌ ڏانهن ايندڙ آباديءَ جو سنڌ سان ڪو به ثقافتي ميلاپ نه هو. پاڻي ۽ تيل جي ميلاپ جيان اهي هڪ ٻئي کان الڳ ٿلڳ رهيا. پنجاب جيئن ته هڪ خطو هو، تنهن ڪري ان جي ورهاڱي سبب آباديءَ جي ٻنهي طرف لڏپلاڻ فطري هئي، ان جي ابتڙ سنڌ ڏانهن آباديءَ جي ايڏي وڏي يلغار جو ڪو به اصولي جواز نه هو. هندستان مان ايڏي وڏي انگ ۾ آيل پناهگيرن سنڌ جي مکيه شهر ڪراچيءَ جو ثقافتي مهانڊو ئي بدلائي ڇڏيو.
ٻاهرين آباديءَ سنڌ جي ثقافتي قدرن کي پڻ زبردست ڌڪ رسايو. صدين کان مسلمان ۽ هندو گڏ رهڻ سبب ٻين انيڪ مسئلن جي باوجود مذهبي ڪٽرپڻو ڪڏهن به وچ تي نه آيو هو. ساڳي طرح ڪڏهن به شيعا- سني تفرقو وچ ۾ نه آيو هو. حيدرآباد ۾ 1950ع ۾ پهريون ڀيرو محرم دوران پناهگيرن جي انتهاپسند ٽولن شيعا-سني وڳوڙ ڪرائڻ جي ڪوشش ڪئي. ساڳي طرح مئي 1952ع ۾ ڪراچيءَ ۾ احمدين کي نشانو بڻايو ويو. احمدي عقيدي واري پرڏيهي وزير ظفر الله خان جي هلندڙ هڪ گڏجاڻيءَ تي وڳوڙين حملو ڪيو ۽ سينٽرل ڪراچيءَ ۾ احمدين جي ملڪيتن کي باهيون ڏنيون. ڪراچيءَ جي مولوين مطالبو ڪيو ته احمدين کي الڳ اقليت قرار ڏنو وڃي. ڪراچيءَ جون اخبارون ۽ پناهگير قيادت هر ٿوري گهڻي ڳالهه تي سنڌي قوم ۽ ان جي ثقافت کي هندن جي باقيات قرار ڏيندي دير نه ڪنديون هيون.
ورهاڱي وقت جڏهن پنجاب ۾ ڀوائتي رتوڇاڻ هلندڙ هئي، سنڌ ۾ رتوڇاڻ جا ڪي به واقعا پيش نه آيا. سنڌ ۾ هندن ۽ سکن تي حملا ورهاڱي کان پوءِ هندستان مان آيل آباديءَ شروع ڪيا. سيپٽمبر1947ع جي پهرين هفتي ۾ نوابشاهه ۽ ميرپورخاص ۾ سکن خلاف تشدد جا واقعا پيش آيا. ساڳي طرح ڪراچيءَ ۾ هندن خلاف پڻ ڪارروايون ڪيون ويون. 17 ڊسمبر 1947ع تي حيدرآباد ۾ وڳوڙ ٿيا. 6 جنوري 1948ع تي ڪراچيءَ ۾ وڳوڙ ٿيا. شڪارپور مان 148 سکن جو قافلو پهچڻ تي 8 هزار کن وڳوڙي ڪٺا ٿي ويا، جن گردواري کي گهيرو ڪري ان کي باهه ڏئي ڇڏي. ايوب کهڙي پاڻ شهر جي علائقن ۾ وڃي وڳوڙن کي روڪڻ جون ڪوششون ڪيون پر صورتحال ان جي سنڀالڻ کان چڙهي وئي هئي.
13 سيپٽمبر 1947ع تي سنڌ جي تڏهوڪي وڏي وزير ايوب کهڙي سنڌ مان جٿن جي شڪل ۾ لڏيندڙ هندن تي سخت تنقيد ڪندي چتاءُ ڏنو ته اهڙو قانون ٺاهيو پيو وڃي، جنهن هيٺ سنڌ مان لڏيندڙن کي سواءِ پهرين ڪپڙن ۽ ڪجهه ذاتي شين جي ڪجهه به ساڻ کڻڻ جي اجازت نه هوندي. 1948ع تائين سنڌ ۾ لڏپلاڻ جي باوجود ڪي به مذهبي وڳوڙ نه ٿيا هئا. جنوري 1948ع ۾ پهريون ڀيرو هندستان مان لڏي آيل پناهگيرن سکن ۽ هندن تي حملا ڪيا. انهن وڳوڙن ۾ 200 جي لڳ ڀڳ ماڻهو مارجي ويا ۽ سينٽرل ڪراچيءَ ۾ هندن جي گهرن ۽ دڪانن کي ساڙيو ويو. پوليس حالتن تي ضابطو نه آڻي سگهي، جنهن کان پوءِ فوج جي مدد ورتي وئي ۽ ڏهن ڏينهن لاءِ ڪرفيو لڳايو ويو. انهن حالتن ۾ ڪراچيءَ مان هندن جي لڏپلاڻ ۾ تيزي اچي وئي. ٻن هفتن اندر 21 هزار ماڻهو هندستان لڏي ويا ۽ مهيني جي پڄاڻيءَ تائين 40 هزار وڌيڪ ماڻهو لڏي چڪا هئا. سنڌ حڪومت هندن جي لڏپلاڻ کي روڪڻ جي ڪوشش ڪئي پر حالتون سندن وس کان نڪري چڪيون هيون اتر سنڌ ۾ انتظاميا کي ڳجهيون هدايتون جاري ڪيون ويون ته ضلعي مئجسٽريٽ جي اجازت نامي کان سواءِ هندن کي سنڌ مان نڪرڻ نه ڏنو وڃي. هندن کي روڪڻ لاءِ ٻيو به شرط لاڳو ڪيو ويو ته کين سنڌ ڇڏڻ وقت انڪم ٽيڪس اختيارين پاران سرٽيفڪيٽ حاصل ڪرڻو پوندو ته مٿن ڪي به سرڪاري رهتون ناهن. ايوب کهڙي هندن کي روڪڻ لاءِ حيلا هلايا پر مارچ تائين چٽو ٿي ويو هو ته وڏي پيماني تي لڏپلاڻ کي روڪڻ ممڪن ناهي. هر هفتي ڪراچي ۽ بمبئي جي وچ ۾ پنج سامونڊي جهاز هلي رهيا هئا، جن جي مجموعي گنجائش 11 هزار مسافرن جي هئي. چار هزار وڌيڪ ماڻهو ڪاٺياواڙ جي رستي تان لڏي ويا. هندستان سرڪار به هندن کي سنڌ مان ڪڍڻ لاءِ حيدرآباد ۽ ميرپورخاص رستي ٽرينون هلايون ۽ پنهنجي سرحد جي پاسي عارضي ڪيمپون به قائم ڪيون.
سنڌ ۾ ڌاري آبادڪاري [سنڌي] قوم جي وجود جو سوال
سنڌ ۾ ڌارين جو انگ 49 سيڪڙو ۽ سنڌي ماڻهن جو انگ 51 سيڪڙو تي وڃي بيٺو آهي. جيڪڏهن ڌارين جي اها ڪاهه رهي ته سنڌي پنهنجي ئي ڌرتيءَ تي اقليت ۾ تبديل ٿي ويندا. نتيجي ۾ سنڌي ماڻهن جو اهڙو حشر ٿيندو، جيڪو فلسطين ۾ فلسطينين سان ٿيو. اهو ئي ڪارڻ آهي جو سنڌ جون سڀئي ڌريون وڏي عرصي کان ڌاري آبادڪاريءَ خلاف پرامن جدوجھد پئي ڪئي آهي. پر هن وقت تائين ان جو ڪنهن به نموني چٽو نتيجو سامهون نه آيو آهي. سنڌ ۾ ڌارين آبادڪاري خلاف سنڌين تحريڪ اصل ۾ مھاتما گانڌيءَ طرفان 1942ع ۾ Quit India Movement هندستان خالي ڪريو تحريڪ جهڙي ئي تحريڪ آهي. جڏهن انڊين نيشنل ڪانگريس محسوس ڪيو ته ڌارين (انگريزن) کي ڪڍڻ لاءِ هي وقت مزاحمت جو آهي. ٻي مھاڀاري جنگ سبب انگريز حڪومت ڪمزور ٿي رهي آهي ته ان وقت انهن ”هندستان خالي ڪريو تحريڪ“ هلائي. جنهن جو مقصد به سامراج خلاف سڌي جنگ هو ان تحريڪ جا نتيجا بھتر مليا جو انگريز سرڪار ڪانگريس سان ڳالهيون ڪيون ۽ هندستان کي خالي ڪرڻ لاءِ مهلت گهري. اڄ ساڳي تاريخي سڏ کي محسوس ڪندي ڌاريا سنڌ خالي ڪريو تحريڪ هلندڙ آهي، جنهن کي سمجهڻ جي ضرورت آهي. هن تحريڪ کي ڪمزور ڪرڻ لاءِ مخالف مختلف حربا ڪتب آني رهيا آهن. اچو ته انهن جي سازشن کي سمجهون ته اهي ڪهڙي نموني تحريڪ کي ڪمزور ڪرڻ لاءِ نفسياتي حربا استعمال ڪري رهيو آهي. اهڙيون سازشون تاريخ ۾ ڪا نئين ڳالهه نه آهن.
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:تاريخ زمرو:پاڪستان زمرو:سياست
شبير ڪنڀار
شبير ڪنڀار (انگريزي ٻولي: Shabir Kumbhar)، سنڌي ٻوليءَ جو انجنيئر، فانٽ ٺاهيندڙ ۽ شاھ لطيف جو شارح آهي.
زندگي جو احوال
شبير ڪنڀار جو اصل نالو غلام شبير ولد ڀلي ڏنو ڪنڀار آهي. پنھنجي ذهانت، محنت ۽ جاکوڙ سان ڪمپيوٽر جي دنيا ۾ سنڌي ٻوليءَ جي واڌ ويجهه، سنڌي ٻوليءَ جي لپيءَ جي اکري نمونن (Fonts) جا مختلف نمونا متعارف ڪرڻ ، سنڌو لکت ۽ سنڌو لکت فونٽ (Indus Script)    کي ڪمپيوٽر جي تقاضائن ۾ سانڍڻ، شاھ لطيف جهڙن سنڌي ٻوليءَ جي وڏن شاعرن کي ڪمپيوٽر  جي دنيا ۾ محفوظ ڪري دنيا تائين پهچائڻ جهڙين خاص خدمتن وسيلي سنڌي ڪمپيوٽنگ جي دنيا ۾ پاڻ مڃائيندڙ شبير ڪنڀار هالا تعلقي ضلعي مٽياري (اڳ حيدرآباد) ، سنڌ جي ننڍڙي ڳوٺ سيراچون ڪاڪا ۾ پهرين جنوري 1972ع ۾  جنم ورتو.
تعليم
شبير ڪنڀار پرائيمريءَ تعليم پنهنجي ڳوٺ جي پرائيمري اسڪول منجهان1981ع ۾ حاصل ڪئي. سيڪنڊري تعليم لاءِ کيس گورنمينٽ مڊل اسڪول پنجمورو، نيو سعيدآباد ۾ داخل ڪيو ويو، جتان 1981ع ۾ ڇهون درجو پاس ڪيائين ته سندس والد خاندان جي بهتر تعليم ۽ تربيت جي سهوليت جي سانگي 1982ع ۾ لڏي اچي تاريخي شهر هالا ۾ رهائش اختيار ڪئي. کيس وڌيڪ تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ مخدوم غلام حيدر هاءِ اسڪول هالا ۾ داخل ڪيو ويو جتان 1986ع ۾ مئٽرڪ پاس ڪيائين. هن ٻارهين جماعت سروري اسلاميه ڪاليج هالا مان 1989ع ۾ پاس ڪئي. هن بي.اي سنڌ يونيورسٽي منجهان 1993ع ۾ حاصل ڪئي. ايم.اي سنڌي ادب ۾ 1995ع ۾ سنڌ يونيورسٽي ڄام شورو مان امتيازي حيثيت ۾ پاس ڪيائين. شبير ڪنڀار کي ڪمپيوٽر سائنس جي معلومات جو شوق هو. ڪمپيوٽر جي سکيا جي سلسلي ۾ ھن ڪنھن به خاص اداري مان ڪا باقائدي تعليم/سکيا نه ورتي پر شوق جي تڪميل لاءِ گهرجن پٽاندر آن لائين ريڊنگ وسيلي ڪمپيوٽر بابت گهربل مھارتون حاصل ڪيون ۽ ان ۾ ڳڻپ لائق ڪاميابيون ماڻيون. شبير ڪنڀار پنهنجي ذاتي لڳاءُ تحت ڪمپوٽر ۾ ڄاڻ حاصل ڪرڻ کان علاوه استاد جي حيثيت ۾ سِکيائون به ورتيون. هن پي ٽي سي سال 1995ع ۾، ،پي ٽي سي سي جو امتحان  سال 1996ع ۾، بي.ايڊ جي ڊگري سال 1997ع ۾ حاصل ڪئي جڏهن ته  ايم ايڊ  جو امتحان سال 2000ع ۾ پاس ڪيو. ان کانسواءِ نوڪري دؤران پيشي سان لاڳاپيل ٻيون به ڪيتريون ئي سکيائون حاصل ڪري چڪو آهي.
ڪاوشون
شبير ڪنڀار 2000ع ۾ پنهنجي تعليم مڪمل ڪري ۽ پنهنجي ذاتي ڪاروبار کي ڇڏي اچي انٽرنيٽ تي سنڌي ٻوليءَ کي متعارف ڪرائڻ لاءِ رات ڏينهن هڪ ڪري ”سنڌي فونٽ“ جي ڊجيٽل بنيادي ۽ معياري عمارت سازيءَ جو ڪم شروع ڪيو. هن شاهـ عبداللطيف ڀٽائي جي مادري ٻوليءَ کي دنيا جي شاهوڪار ٻولين جي قطار ۾ شامل ڪرائڻ ۾ پنهنجن دوستن جي گڏيل گروپ ۾ ڪم ڪيو جنهن جي عبد الماجد ڀرڳڙيءَ جي نگراني ڪندو رهيو. هن سنڌي ٻوليءَ جي فونٽس ٺاهڻ ۾ مک ڪردار ادا ڪيو. هن جي گروپ جي دوستن جن ۾ امر فياض ٻرڙو، عبدالستار زرگر، عرفان شڪارپوري، احمد سومرو، عبيد ٿهيم، علي حسن ملاح ۽ عباس ڪوريجي جا نالا ڳڻائي سگهجن ٿا. جڏهن ته سليمان وساڻ به سندن سٿ جو سهڪاري رهيو آهي. شبير ڪنڀار شاهـ عبدالطيف ڀٽائي جي رسالي کي ڊجيٽل سپورٽ ڏئي گوگل جي دنيا ۾ متعارف ڪرايو آهي، جيڪو هر وقت انٽرنيٽ تي موجود آهي. الفابيٽ وائيز هر شعر توهان آسانيءَ سان ڳولي پڙهي سگهجي ٿو. ان کان علاوه ممتاز مرزا واري گنج تي به ”سنڌي فونٽ“ ٺاهي زبرون، زيريون ڏئي انٽرنيٽ تي آڻڻ لاءِ پنهنجون ڪوششو نجاري رکيو اچي. موبائيل تي سنڌي لکڻ جو سسٽم جو بنياد شبير ڪنڀار جو ڪارنامو آهي. انشاءَالله ڊاڪٽر نبي بخش بلوچ جي خواب کي ساڀيان جي شڪل ڏئي سنڌي ٻوليءَ کي اوج تائين پهچائيندو ۽ تمام جلد شاهـ جو گنج توهان زبرن ۽ زيرن سان آسانيءَ سان انٽرنيٽ تي پڙهي سگهندا.
مڃتا
شبير ڪنڀار کي سنڌي ٻوليءَ جي ڊجيٽل انجينيئرنگ ۾ جوڳو ڪم ڪرڻ تي نومبر 2017ع تي شاهہ عبداللطيف ڀٽائي ايوارڊ ڏنو ويو.
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌي ماڻھو
1079ع
ڊسمبر
زمرو:1079ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
امير حسن (راڳي)
امير حسن 11 نومبر 1957ع ۾ صدر حيدرآباد ۾ ڄائو. سندس خاندان ۾ اڳ ۾ ڪو به ڳائڻو ڪو نه هو. پاڻ پرائمري ۽ سيڪنڊري تعليم حيدرآباد مان، ايل. ايل. بي ۽ ايم ايس سي (فزيالوجي) 1982ع ۾ سنڌ يونيورسٽيءَ مان ڪيائين. 1980ع ۾ حيدرآباد ريڊيو تي رڪارڊ ٿيو ۽ بعد ۾ ٽي وي لاءِ ڳايائين. ٽي وي جي چهچٽو پروگرام لاءِ الاهي مزاحيه رڪارڊ ڀرايائين. امير حسن، مهدي حسن جي گَهت ۾ ڀلوڙ ڳائڻو آهي. امير حسن پاپ ميوزڪ به ڳائيندو آهي. سندس ٻه ٽي ڪيسٽون سنڌيءَ ۽ اردوءَ ۾ آيون آهن. پاڻ به سٺو ڪمپوزر آهي. استادن ۾ پروفيسر نجمي رضويءَ جو شاگرد آهي، جنهن ميوزڪ ۾ آمريڪا مان ڊپلوما ڪئي آهي. استاد فتح علي خان کان به سکيو اٿس. کيس مهدي حسن، استاد منظور علي خان ۽ محمد يوسف وڻندا آهن، هن کي ڪيترا اوارڊ مليا آهن، جهڙوڪ فن دوست اوارڊ (1994ع)، مهراڻ آرٽس اينڊ ڪلچر اوارڊ (1996ع) ۽ سنڌ فنڪار تنظيم پاران اوارڊ (1996ع) ۽ پاڪستان فن دوست سوسائٽي طرفان ”نشان امتياز“ (1997ع).
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻھو
فلسفي جي تاريخ
فلسفلي تاريخ
عام طور تي فلسفي جي تاريخ (History of Philosophy) کي ٽن حصن ۾ ورهايو وڃي ٿو. جنهن ۾ هندستاني فلسفو، يوناني فلسفو ۽ مسلم فلسفو اچي وڃن ٿا. فلسفي جي تاريخ کي ٽن حصن ۾ ورهائڻ جو سبب انهن ٽنهي فلسفن جا جدا جدا نموني سان اڳتي وڌڻ رهيو آهي.
هندوستاني فلسفو
هندستاني فلسفي کي وري چئن دؤرن ۾ ورهايو وڃي ٿو، جنهن ۾ ويدانتي فلسيفي جو دور، جنهن ۾ چار ڪتاب اچي وڃن ٿا، رگ ويد، اٿر ويد، سام ويد ۽ يجر ويد ۽ ان کان پوءِ برهمڻن جو دور اچي ٿو، انهيءَ دور ۾ ويدن جون مذهبي تشريحون لکيون ويون ۽ پوءِ پراڻ ۽ اپنشد جو دور اچي ٿو، جنهن ۾ بحث مباحثن کي لکيو ويو.
يورپي فلسفو
يورپي فلسفي جا چار دؤر آهن، جنهن ۾ يوناني فلسفي جو دور، جديد فلسفي جي دؤر ۽ جديديت کان پوءِ جو دور (Post Modernism).
يوناني فلسفو
يوناني دؤر کي وري ٻن حصن ۾ ورهايو ويو آهي. سقراط کان آڳاٽو (Pre Socrates) ۽ سقراط کان پوءِ (Post Socrates) جو دؤر.
زمرو:فلسفو
اطلاع (اطلاعي نظريو)
edit اطلاعي نظرين ۾ ڪنهن واقعي جي اطلاع (اطلاع) ان جي رونما ٿيڻ جي احتمال جي دالا هوندي آهي۔ رونما ٿيڻ جو احتمال جيترو گهٽ هوندو، ان واقعي جي اطلاع ايتري ئي وڌيڪ هوندي۔ ڪنهن واقعي x جي اطلاع يون تعريف هوندي آهي
وڌيڪ ڏسو
زمرو:اطلاعي نظريا
عالمي حڪمراني
عالمي حڪمراني يا گلوبل گورننس (Global Governance) پراڻي زماني کان مُختلف سلطنتن ۽ حڪمرانن جي دل ۾ دُنيا تي راڄ ڪرڻ جو خيال پيدا ٿيندو رهيو آهي. يونان جي حاڪم سڪندر يوناني کان وٺي رومي شهنشاهن، عراقي، ايراني بادشاهن ۽ عربن کان پوءِ يورپ جي ڪيترن حاڪمن ۽ حُڪومتن اهڙيون ڪوششون ڪيون آهن. جديد دور ۾ ”ٿڌي ويڙهه“ جي خاتمي کان پوءِ، جيئن ئي ”ڀونءِ واد“ (Globalism) جي نظريي زور ورتو، ته دُنيا ۾ ثقافتي ۽ ٽيڪنڪي طرح تمام گهڻيون ويجهڙائيون آيون آهن. سياسي اختيار جي جاءِ تي ”معاشي واڌ“ کي اهميت ملڻ لڳي ۽ دُنيا جا ماڻهو ملڪي ۽ علاقائي سطح کان مٿي ٿي سوچڻ لڳا آهن. اهڙي صورتحال ۾، هڪ اهڙي انتظامي ڍانچي جي ضرورت محسوس ٿيڻ لڳي آهي، جيڪو ”طاقت جي توازن“ واري پُراڻي اصول بدران، سياست کي انساني ضرورتن ۽ هڪٻئي سان هاڪاري لاڳاپن ذريعي ويجهو ڪري سگهي. ”عالمي حُڪمرانيءَ“ جي تصور هيٺ، رياستي ادارن سان گڏ ٻين عالمي ادارن جي سهڪار سان قانون جوڙي، پُرامن حُڪمراني کي ممڪن بڻائو آهي.
حوالا
زمرو:بين الاقوامي سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:سياست زمرو:عالمي حڪومت زمرو:عالمي سياست
خشڪافزه تيل
خشڪافزه تيل هڪ اهڙو تيل هوندو آهي جيڪو هوا سان تعرف جي نتيجي ۾ سخت ٿي هڪ ساڪته يا فلم جي شڪل اختيار ڪرندو آهي- آئل پينٽنگ ۾ ان جو ڪثرت سان استعمال ٿيندو آهي- زمرو:فن مواد
نوح عليہ السلام
حضرت نوح عليہ السلام الله جو چوٿون نبي ھيو. جنھن جي قوم تي ٻوڏ جو عذاب آيو. زمرو:نبي ۽ رسول
سقراط کان اڳ وارو فلسفو
سقراط کان پهرين دور واري فلسفي جا موضوع ۽ سوال ڪائنات بابت هئا. يوناني فلسفي جا پهريان ٽي فلسفي ٿاليس، اناڪساندر ۽ اتاڪسيمنز فطرتي فلسفي سڏرائين ٿا. هنن ڪائنات ڇا مان ٺهيل آهي واري سوال تي پنهنجا ويچار ونڊيا، ان کان پوءِ ايمپيڊاڪلس ۽ فيثاغورس پڻ ان سوال کي پنهنجي فلسفياڻي فڪر جو بنياد بنايو، ڊيماڪرطيس، پرمينائيڊس ۽ هراقلطيس ڪائنات ڇا جي ٺهيل آهي، جي بدرآن ڪائنات ڪيئن ٺهيل آهي؟ واري سوال کي پنهنجي فلسفي جو بنياد بنايو. ٿاليس (Thales) (460- 5500 ق.م) جنهن کي فلسفي جو ابو سڏيو وڃي ٿو، سو شروع ۾ علم جاميٽري جو ماهر هو. ان مائيلطس (Miletus) جي رهواسين کي عجب ۾ وجھي ڇڏيو، جڏهن کين ٻڌايائين، ته سج ۽ تارا، جن جي هو پوڄا ڪندا  هئا، سي فقط باهه جا گولا آهن. سندس شاگرد انيڪسمانڊر (Anaximandar) (610- 5400 ق.م). پهريون يوناني هو، جنهن علم جاميٽري ۽ جاگرافي جي نقشن جو بنياد رکيو.
زمرو:فلسفو زمرو:تاريخ
خانقاهه برڪاتيه
هندوستان جي شهر مارهرهه (يوپي) ۾ هڪ خانقاهه آهي
شيث عليہ السلام
حضرت عليہ السلام الله جو ٻيون نبي ۽ حضرت آدم عليہ السلام جو پٽ ھيو. زمرو:نبي ۽ رسول
سنڌيون
سنڌيون (Sindhi Educational Movement) دراصل اهي سنڌي مذهبي ڪتاب هئا، جيڪي سنڌي عالمن پنھنجي ترتيب ڏنل/جوڙيل عربي-سنڌي الف-ب ۾ لکيا. سن 1700ع ۾ مخدوم ابوالحسن ٺٽوي (1661-1711ع) جي جوڙيل الف-ب جيتوڻيڪ سڄيءَ سنڌ ۾ نافذ نہ ٿي سگهي، پر سنڌ جي ڪيترن ئي مڪتبن ۽ مدرسن ۾ اھا پنھنجي اھميت مڃرائي چڪي ھئي. ملڪ جي اڪثر درسگاھن ۾ مادري زبان وسيلي تعليم جو سرشتو قائم ٿي چڪو هو. وقت جي جيد عالمن ۽ استادن ان تحريڪ ۾ حصو ورتو. سنڌي ميڊيم مدرسا قائم ٿيا. ھن تحريڪ ھيٺ جيڪا الف-ب جوڙي ويندي ھئي، ان کي “سنڌي” سڏيو ويندو ھو. مثال طور “مخدوم ابوالحسن جي سنڌي”، ”مخدوم محمد هاشم ٺٽويءَ جي سنڌي“، ”مخدوم ضياءُ الدين جي سنڌي“ وغيره وغيره. ڊاڪٽر غلام علي الانا پنھنجي ڪتاب ”سنڌي ٻوليءَ جو اڀياس“ ۾ چيو آهي تہ ”مغلن جي راڄ جو آخري عرصو ۽ ڪلھوڙن جو ابتدائي دؤر سنڌي زبان لاءِ نوان نياپا، نوان موڙ، نيون ڌارائون ۽ نوان ماپا کڻي آيو. هڪ طرف مخدوم ابوالحسن ، مخدوم ضياءُ الدين (1677-1757ع)، مخدوم محمد هاشم ٺٽوي (1691-1760ع) ، شاھ عنايت شھيد، مخدوم محمد معين ٺٽوي ۽ شاھ لطيف سنڌي زبان ۾ نئون روح ڦوڪي ان کي تاحيات ۽زنده جاويد بنائي ڇڏيو ۽ اهڙي عام فھم ٻوليءَ ۾ صوفياڻو پيغام سنڌ وارن کي ڏنو، جنھن نہ صرف سڄيءَ سنڌ پر سنڌي زبان کي امر بنائي ڇڏيو.“ ’سنڌيون‘ عنوان سان ڊاڪٽر عبدالجبار جوڻيجي جو ڪتاب سن 1970ع ۾ ڇپيل آهي.
سنسني خيز
سنسني خيز ڪهاڻي__ٿرلر __(Thriller):
هونئن ته سڄو ادب تجسس ۽ سنسي سان ڀرپور هوندو آهي، پر عام طور تي اهو اصطلاح اهڙن قصن يا ڪهاڻين، ڊرامن يا فلمن لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي، جنهن ۾ پڙهندڙ جو تجسس وڌي ته ”هاڻي ڇا ٿيندو“. ان ڏس ۾ جاسوسي ادب، سائنس فڪشن، ڪرائيم فڪشن وغيره تي مبني ڪهاڻي ۾ سنسني خيزي گهڻي هوندي آهي. انگريزن جي دور ۾ هن قسم جون ڪافي ڪهاڻيون لکيون ويون يا ترجمو ٿيون، جن ۾ ’شرلاڪ هومس‘، ’گونگو دوست‘، ’ڀيانڪ لاش، ’خوفناڪ ڪتو‘ وغيره اهم آهن.
ادريس عليہ السلام
ادريس الله جو ٽيون نبي ھيو. جنھن اٰل قابيل سان جھنگ ڪئي ھئي.
احوال
حضرت -ادريس عليه السلام-، -الله- تعاليٰ جو پيغمبر هو. پاڻ انيف (مصر) ۾ پيدا ٿيو. عرب جا ماڻهو کيس هرمس، ادريس ۽ مثلث بالمغمه جي نالن سان سڏيندا آهن. پاڻ 105 سال نبوت جا فرض ادا ڪيائون ۽ عام ماڻهن جي بهتريءَ لاءِ -الله- جو پيغام پهچائيندا رهيا، مٿن ٽيهه صحيفا نازل ٿيا. 65 سالن جي عمر ۾ بروفا نالي هڪ نيڪ خاتون سان شادي ڪيائون، جنهن مان کيس هڪ فرزند متوشلح پيدا ٿيو. قرآن پاڪ ۾ ٻه دفعا سندن ذڪر آيو آهي. پهرين سورة مريم ۾، -جتي- ٻين نبين سڳورن جو ذڪر ڪندي 56 -آيت- ۾ فرمايو ويو آهي ته: ”اي نبي، پاڪ ڪتاب ۾ -ادريس عليه السلام- جو ذڪر ڪر، هو راست بازي جو پيڪر ۽ نبي هو، اسان -ان- کي تمام وڏي مقام تي پهچائي ڇڏيو هو.“ ٻيو سورة الانبياء جي 85 -آيت- ۾ حضرت اسماعيل عليه -اسلام-، حضرت -ادريس عليه السلام- ۽ حضرت ذوالڪفل عليه السلام جو ذڪر آيو آهي ۽ چيو ويو آهي ته ”اهي سڀئي حق جي راهه تي صبر ڪرڻ وارا هئا، اسان انهن کي پنهنجي رحمت جي سايي ۾ کڻي ورتو. هو يقيناً نيڪ ماڻهن مان هئا.“ -انجيل- ۾ به حضرت -ادريس عليه السلام- جو ذڪر موجود آهي
حوالا
زمرو:نبي ۽ رسول
فلسفي جي آکاڻي
فلسفي جي ڪهاڻي ڪتاب ۾ سقراط کان پوءِ جي دؤر ۽ جديد فلسفي جي دؤر جي تاريخ بيان ڪئي ويئي آهي، هن ڪتاب ۾ سقراط کان پوءِ جي دؤر ۽ جديد فلسفي جي تاريخ کي ڏاڍي خوبصورت انداز ۾ پيش ڪيو ويو آهي.
حوالا
زمرو:فلسفو زمرو:تاريخ
ٻولي جا اچار
ڪنهن ننڍڙي ٻار کي چئبو ته چئو”چمي“ ته چوندو ته ”ممي“ يا ”پمي“- ڇو ٿو ائين چوي؟ ”چ“ جي اُچار لاءِ، ڄڀ جي وچ وارو ڀاڱو اٿاري تارونءَ ڏانهن ڪرڻو پوي ٿو، ۽ ساڳئي وقت ڄڀ جي پاڙ جو زور به لڳائڻو پوي ٿو: اکر هڪڙو ۽ ڄڀ کي تڪليف ٻٽي يا ٻيڻي، سا به ساڳئي وقت! ويچاري معصوم کان ايترو ڪشالو نٿو پڄي، تنهنڪري ”چ“ بدران ”م“ چوي ٿو، جنهن جو اچارڻ چپن جي چورڻ سان آسانيءَ سان ڪري سگهي ٿو. ٻار ٿورو وڏو هوندو ته ”پ“ به چوندو، جو اهو به چپن جي اچار وارو اکر آهي. سڀني قومن جي ٻارن کي اول چپن جي اچار وارا اکر چوڻ سولا لڳن ٿا. سنڌي ٻار چون ”بابا“ ۽ انگريزي ٻار Pa Pa ۽ ma- ma چون ٿا، جن ۾ ”ب“، ”م“ ۽ ”پ“ چپن جي اچار وارا اکر آهن- هن مان هيءُ اصول ظاهر ٿيو ته اکرن ۾ تبديل يا مٽ سٽ ٿئي ٿي.
حوالا
زمرو:ٻولي زمرو:ٻوليون زمرو:لسانيات
هالاڻي
’ھالاڻي' پاڪستان جي صوبي سنڌ جي نوشھرو فيروز ضلعي جي محراب پور تعلقي ۾  ھڪ ننڍڙو شھر يا ٽائون ڪميٽي آھي جيڪو نيشنل ھاء وي (N-5) تي واقع آھي. محراب پور شھر ھتان 9 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. شھر جي لڳ 2 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي بھلاڻي واقع آهي. شھر جي آبادي 23,419 آهي. ھن شھر م ھالاڻي ٿاڻو پڻ واقع آهي. شھر جي ڏکڻ طرف اڌ ڪلوميٽر فاصلي تي روھڙي ڪئنال وھي ٿو. هن شهر ۾ پرائيمري کان سيڪنڊري سطح تي تعليم جي سهوليت موجود آهي.
تاريخ
ھي شھر تاريخي اھميت وارو آھي ڇوتہ ھتي سنڌ جي ڪلھوڙا خاندان جي حاڪمن ۽ ٽالپرن جي وچ ۾ ھڪ وڏي جنگ لڳي ھئي جنھن ۾ ڪلھوڙن شڪست کاڌي ۽ سنڌ ۾ ٽالپر خاندان جي حڪمراني جي شروعات ٿي ھئي. اھا جنگ ھالاڻي واري جنگ  جي نالي سان مشھور آھي. محرابپور ڳوٺ جي اڏجڻ کان اڳ، ڀر وارا تاريخي شهر هالاڻي ۽ بهلاڻي آباد هيا؛ جيڪي ان وقت واپار ۽ علم جا مرڪز هيا. جي ايم سيد جو استاد قاضي حامد علي ميمڻ (قاضي فيض محمد جي زال جو سڳو چاچو.) به هالاڻيءَ جو هيو، هندستان جي ’درگاهه اجمير شريف‘ جي مجاورن وٽ اڄ به هالاڻيءَ جي ماڻهن کي وڏي عزت ۽ احترام جي نگاهه سان ڏٺو ويندو آهي. هالاڻي ڪلهوڙن جي دور ۾ ساهتيءَ جو نمايان شهر رهيو.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
چرنوبل نيوڪليائي حادثو
چرنوبل نيوڪليائي حادثو يا چرنوبل نيوڪليئر ايڪسيڊنٽ (Chernobyl Nuclear Accident) ان زماني جي سوويت يونين جي رياست يوڪرين جي اتر ۾ ’چرنوبل‘ نالي شهر ۾ موجود ائٽمي ري ايڪٽر ۾ 26 اپريل1986ع تي ٿيل ڌماڪي سبب ٿيو. ان حادثي جي نتيجي ۾ اُتي قائم ڪيل ري ايڪٽر جو ائٽمي مواد بيلارس، سويڊن ۽ فن لئنڊ تائين پکڙجي ويو. جنهن ڪري انهن ملڪن ۾ مختلف بيمارين مُنهن ڪڍيو. ان حادثي خلاف ڄاڻايل علائقن ۾ سخت احتجاج پڻ ٿيا هئا. هن حادثي يا واقعي جي ڪري سڄي دنيا ۾ سوويت يونين جي ائٽمي پروگرام تي پڻ ڏاڍي تنقيد ٿي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:واقعا زمرو:ملڪ زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
انٽرنيشنل ٽيليڪميونيڪيشن يونين
بين الاقوامي برقياتي رابطائي اتحاد (بين الاقوامي برقياتي رابطائي يونين International Telecommunication Union انٽرنيشنل ٽيليڪميونيڪيشن يونين) هيءُ ادارو گڏيل قومن جي سرپرستيءَ هيٺ ڪم ڪندو آهي، جنهن جو ڪم دُنيا ۾ ٽيليڪميونيڪيشن جي مڙني شعبن ۾ تحقيق، تعاون ۽ ڄاڻ جي مٽاسٽا ۽ دُنيا کي رابطائي حوالي سان هڪ ٻئي جي ويجهو ڪرڻ لاءِ ذميواري نڀائڻ آهي. هن اداري جو بُنياد آزاد حيثيت ۾ 17 مئي 1861ع تي پيو، پر پوءِ 10 جنوري 1949ع کان پوءِ گڏيل قومن جي نگرانيءَ هيٺ ڪم ڪرڻ لڳو. ان جو هيڊ ڪوارٽر سئٽزرلئنڊ جي راڄڌاني جنيوا ۾ آهي. هن جماعت (يونين) جا هيٺيان چار اهم شعبا آهن:
اسلام ۾ آدم
اسلامي عقيدي موجب پھريون انسان، جنھن مان پوري انسان ذات وڌي ۽ ويجھي. دنيا جا ڪروڙين انسان ان جو اولاد آھن.
اسلامي عقيدو
بندانگشتی|220px| پينٽر جعفر صادق 1565 ۾ آدم ۽ حوا جي تصوير ٺاھي جيڪا ھڪ فارسي ڪتاب ۾ ڏنل آهي.
قرآن شريف ۾ 13 جاين تي آدم عليه السلام جو ذڪر آيو آھي. الله تعاليٰ کيس زمين تي پنھنجو خليفو بنايو ۽ سڀني فرشتن کي ان جي سامھون جھڪڻ جو حڪم ڏنو، ڇو ته کيس ھر شيءِ جو نالو سيکاريو ويو ھو، يعني کيس ”علم اسماء“ عطا ٿيو ھو. منع ڪيل وڻ جو ميوو کائڻ سبب حضرت آدم ۽ ان جي زال بيبي حوا کي زمين تي لاٿو ويو. زمين جي جسماني زندگي گذارڻ، آدم جي نسل لاءِ امتحان ھو، کين حڪم ھو ته جيڪڏھن خدا جي عبادت ۽ حڪمن جي پابندي ڪندا ته قيامت جي ڏينھن وڏي ۽ دائمي جزا (جنت) حاصل ڪندا. ۽ جيڪڏھن ڪفر ۽ نافرماني ڪندا ته ان جي سزا دوزخ ٿيندي. حضرت آدم کي عام طور پھريون نبي مڃيو ويو آھي، جڏھن ته شريعت خداونديءَ جي شروعات حضرت نوح عليه السلام کان ڪئي وئي آھي. يھودي ۽ نصارا به آدم عليه السلام کي سڀني انسانن جو پيءُ مڃين ٿا. بائيبل ۾ آدم جي ڪھاڻي، پيدائش کان وٺي عدن جي باغ مان بيبي حوا سميت نڪرڻ تائين بيان ڪيل آھي. سينٽ پال (St. Paul) جي چوڻ مطابق آدم عليه السلام، انسان جي زميني حيثيت جو مظھر ھو. آدم عليه السلام جي ڪھاڻيءَ جو لاڳاپو بائيبل جي قصن ڪھاڻين جي تخليق سان ڪيو وڃي ٿو.
عام مذھبي روايتن مطابق، حضرت آدم ۽ بيبي حوا کي بھشت مان تـڙائڻ ۾ ”نانگ“ جو وڏو ھٿ ھو، جنھن جي ورغلائڻ تي منع ٿيل وڻ جو ميوو کائڻ بعد بھشت مان تـڙجي ويا. سنڌ ۾ عام روايت آھي ته حضرت آدم، سنڌ جي ڪڇ واري حصي ۾ لٿو، جتي حضرت آدم جي ٻني اڄ تائين مشھور آھي ۽ ان جوءِ ۾ احترام طور ھر ڏيڻ جي منع آھي. ٻني 40 کن ڳوٺن تي مشتمل علائقو آهي ۽ اتي وڏا چراگاهه آهن. هي علائقو هن وقت ڀارت (ڪڇ) ۾ آهي. ڪن جو چوڻ آھي ته سرانديپ (سري لنڪا) آدم جي لھڻ جو مقام ھو.
نالو ۽ مطلب
حضرت آدم عه جي نالي جي معنيٰ آهي: ڪڻڪ رنگو آدم جي پيدائش:
صالح عليہ السلام
حضرت صالح عليہ السلام الله جو ھڪ نبي ھيو.
اسلام ۾ آدم
آدم جي پيدائش
آدم جي پيدائش جو قصو ابراهيمي مذھبن جو ڏنل آھي جنھن جا تفصيل بائيبل ۽ قرآن ۾ ڏنل آھن. انساني پيدائش جو اھو قصو ابراهيمي مذھبن جو عقيدو آھي جنھن کي انھن مذھبن جا پوئلڳ يقين سان تسليم ڪن ٿا. مولانا مودودي مطابق ان قصي جا تفصيل قرآن ۾ ستن ھنڌن تي آھن جن ۾ سورة البقرہ جي رڪوع نمبر 11 ، سورة الاعراف جي رڪوع نمبر 2، سورة الحجر جي رڪوع نمبر 3، سورة بني اسرائيل جي رڪوع نمبر7، سورة الکہف جي رڪوع نمبر 7, سورة طه جي رڪوع نمبر 7، سورة ص جي رڪوع نمبر 5.بائيبل ۾ ھن قصي جا تفصيل ڪتاب پيدائش، باب پھريون، باب ٻيون، ۽ باب ٽيون ۾ ڏنل آهي. .
صالح عليہ السلام
زمرو:نبي ۽ رسول
اسلام ۾ آدم
قرآن مطابق
سورة البقرہ جي ڏھين رڪوع ۾ ذڪر آھي تہ:
آدم جو موت
مسلمانن جي ڏندڪٿائي روايتن مطابق پيدائش کان اڳ آدم کي دنيا ۾ ايندڙ سڀني انسانن کي انھن جي پيدائش کان اڳ آدم سان ملرايو ويو جن مان آدم ڏٺو تہ دائود نبي جي عمر سڀ کان گھٽ ھئي تنھنڪري ڪري ھن پنھنجي عمر مان 40 سال دائود کي بخشيا جيڪي ان جي اڳواٽ طئي ٿيل 60 سالن جي عمر ۾ جوڙ ڪيا ويا. آدم جي طئي ٿيل عمر 1000 سال ھئي جيڪا پوءِ گھٽجي 960 سال ٿي وئي. آدم جي وفات وقت ان جي تدفين شيث نبي ملائڪن کان سکي پوء ڪئي.اھا به روايت آھي تہ ادم پنھنجي اولاد مان چار نسل ڏسڻ کان پوءِ فوت ٿيو.روايتن مطابق موت وقت ان جي اولاد جو تعداد 1400 ھيو. روايتن ۾ اھو بہ اچي ٿو تہ کيس مڪي ڀرسان ابو قبيس جبل Mount Abu Qubays تي ھڪ غار ۾ دفنايو ويو. ھڪ روايت مطابق آدم ۽ حوا جا لاش ڪڍائي نوح نبي ٻيڙي ۾ کنيا ھئا جيڪي ٻوڏ بعد جيروسلم ۾ دفنايا ويا. ھڪ روايت مطابق آدم جي جسم کي مختلف حصن ۾ ورھائي مختلف ھنڌن تي دفن ڪيو ويو جن مان ھڪ حصو ھيبرون ۾ دفن ٿيل آهي.
حوالا
زمرو:نبي زمرو:نبي ۽ رسول
1080ع
ڊسمبر
زمرو:1080ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
سنگلاخ
سنگلاخ زمين کي سنڌيءَ ۾ ’پهاڙي زمين‘ جو لفظ استعمال ٿيندو آهي. مطلب اهڙي زمين، جنهن ۾ فصل پيدا نہ ٿئي. شاعريءَ جي اصطلاح ۾ اهڙي زمين، جنهن مان شعر آسانيءَ سان پيدا نہ ٿي سگهي. هم قافيہ لفظن جو گهٽ استعمال، مشڪل ۽ بي معنيٰ لفظ استعمال ڪرڻ ۽ اهڙو رديف اختيار ڪرڻ وغيره. سنگلاخ زمين شاعريءَ جو ٻيو سبب بڻجندا آهن.
يوسف صلاح الدين
ميان يوسف صلاح الدين هڪ پاڪستاني سماجي   انسان دوست، اڳوڻو سياستدان،  ۽ لاهور جي معروف  ثقافتي شخصيت آهي.
زمرو:1951ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستان پيپلز پارٽي جا سياستدان زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:لاهوري ماڻهو
ٻولي جو ڪٽنب
250px|thumb|بنيادي لساني خاندان
هڪ لساني خاندان (Language family) ٻولين جو هڪ گروهه آهي جيڪو هڪ مشترڪ (گڏيل) آبائي ٻڳولي سان منسلڪ آهي۔
زمرو:تاريخي لسانيات زمرو:ٻولي خاندان
سهڪار
سهڪار يا اَڪوموڊيشن (Accommodation) سفارتڪاريءَ ۾ خراب حالتن کي سڌارڻ جي ڪوشش ڪرڻ ۽ مخالف ڌر لاءِ سڀ دروازا بند نه ڪرڻ جي عمل کي ’سهڪاري‘ رويي طور سڃاتو وڃي ٿو. هن صورت حال ۾ ڪنهن به غلط فهميءَ جي عنصر تحت وڙهندڙ ڌريون محسوس ڪنديون آهن ته معاملن کي سڌارڻ لاءِ هڪ ٻئي جي ضرورتن کي سمجهڻ ۽ علائقي ۾ مفادن جي صحيح ورڇ ڪرڻ ضروري آهي. هن رويئي کي امن چاهيندڙ سفارتڪار تمام گهڻو پسند ڪن ٿا. ڪجهه محققن جو خيال آهي ته دنيا مان جهيڙا ختم ٿيڻا ناهن، ڇاڪاڻ ته ڪو به ملڪ پنهنجا بنيادي مفاد ۽ قومي لاڙا ڪنهن به صورت ۾ قربان نه ڪندو. انهيءَ ڪري دنيا ۾ ’سهڪار (Accommodation) واري عنصر جو پوريءَ طرح لاڳو ٿيڻ، ڏاڍو ڏکيو آهي. تڏهن به عالمي امن جي لاءِ هيءَ هڪ مثبت ڪوشش يا عمل ضرور آهي.
حوالا
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:سفارتڪاري زمرو:سلجھائپ صفحا زمرو:سماج زمرو:سياست زمرو:ملڪ
بابو پليجو
تاريخ مظهر شاهجهاني-‘ ۾ يوسف ميرڪ ڄاڻائي ٿو ته: سنڌ ۾ -ترخان- دؤر کانپوءِ مغلن جو دؤر آيو، انهيءَ دؤر ۾ -بابو پليجو- زميندار هو ۽ گڏوگڏ مغل گورنرن ۽ صوبيدارن جو خوشامدي مخبر پڻ هو. جڏهن اسماعيل شوري ڌارين خلاف نقل و حرڪت شروع ڪئي، تڏهن -بابو- پليجي مخبري ذريعي مغلن جي وڏي مدد ڪئي. -بابو- پليجي جي جڏهن اسماعيل شوري کي خبر پئي تڏهن -ان- هن جي رهائشگاه تي حملو ڪيو، پر هي -بچي- ويو ۽ اسماعيل شورو هن جي -باغ- جي سڄي پوک کڻي ويو، انهيءَ -تان- -بابو- پليجي وڃي مغلن کان مدد گهري، جنهن کان پوءِ اسماعيل شوري ۽ مغل فوج ۾ -جنگ- لڳي، جنهن ۾ اسماعيل شورو وڙهندي وڙهندي مارجي ويو. انهي مخبريءَ کان پوءِ -بابو- پليجي جو اثر و رسوخ مغلن وٽ وڌي ويو ۽ مغل گورنر مظفر خان معموري هن کي -انعام- اڪرام ڏنا. اڳتي هلي جڏهن مظفر خان معموريءَ کان پوءِ سيد بايزيد -بخاري- گورنر ٿي آيو ته هن هڪدم اسماعيل شوري جي بچيل ڪٽنب تي مغل فوج جو حملو ڪرائي انهن جي عورتن ۽ ٻارن سان گڏو گڏ اسماعيل شوري جي پٽ جهونجهار شوري کي به گرفتار ڪرايو. جهونجهار شورو قيد ۾ ئي مري ويو. -ٻٻر- ذات وارا بابُو پليجي جا مائٽ هئا، پر اهي هميشه هن کي ٽوڪيندا هئا ته تو اسماعيل شوري کي ڇو قتل ڪرايو؟ آخرڪار هن بايزيد -بخاري- جا ڪَن ڀري، پنهنجي مائٽن ٻٻرن تي مغل فوج جي چڙهائي ڪرائي ٻٻرن جا تقريباً سڀئي جوڌا جوان بيدرديءَ سان قتل ڪرائي ڇڏيا.
حوالا
زمرو:تاريخي شخصيون
يان وين آئيڪ
thumb|200px|[[ارنالفني پورٽريٽ, 1434. نيشنل گيلري (لنڊن)]]
يان وين آئيڪ ھڪ فليمش پينٽر ھيو جيڪو موجوده بيلجيم جي شھر بروش (Bruges)  ۾ مصروف رھيو ۽ نيدرلينڊ جي شروعاتي پينٽنگ جو باني ھيو،  ۽ شروعاتي جاڳرتا واري آرٽ جو اھم ترجمان ھيو. 1422 ۾ ھن کي ھيگ شھر جي لڳ ڀڳ ويجھو بويريا جي ڊيوڪ جان III، ھالينڊ جو حاڪم، طرفان پينٽنگ جو روزگار مليو ھو. ھن کي درٻاري پينٽر مقرر ڪيو ويو. 1429 ۾ ھي بروش موٽي آيو جتي باقي زندگي گذاريائين. فلپ ھن کي تمام گھڻي عزت ڏني ۽ کوڙ دفعا کيس سفارتي وفد ۾ ٻاھر موڪليائين. ھي ھڪ دفعو لزبن پڻ ويو ھن وقت ويھ کن بچيل پينٽنگون جن جي نالي سان منصوب آھن. ھن سيڪيولر ۽ مذھبي ٻنھي موضوعن تي ڪم ڪيو. فلپ ھن کي سٺو اجورو ڏنو
حوالا
زمرو:1380ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون زمرو:1441ع جون وفاتون
عالمي حُڪومت
عالمي حُڪومت يا ورلڊ گورنمينٽ (World Government) يا ڪا به اهڙي وڏ قومي (Suprantional) سنگت ، جنهن کي قانون سازي ۽ ڪم ڪار هلائڻ ۽ طاقت جي استعمال سوڌا حڪمراني يا صاحبي ڪرڻ جا سڀ اختيار هُجن، اها ’عالمي حُڪومت‘ سڏبي آهي. ان سنگت آڏو جُدا جُدا قومن جي خودمختياري ختم ڪري، قومن وچ ۾ پيدا ٿيل تڪرار ۽ اختلاف صلاح مصلحت ذريعي، هڪ مضبوط ”عالمي قانون“ تحت حل ڪيا ويندا آهن. ڪنهن به هڪ سنگت کي اهي سڀ اختيار ملڻ جو مقصد هوندو ته دُنيا جي مڙني قومن کي هٿيارن جي ڊوڙ مان ٻاهر ڪڍي عالمي امن ۽ ڀائيچاري کي وڌايو وڃي. هن نظريي جي وڪيلن مطابق ”عالمي حُڪومت“ جي جوڙجڪ ڪنهن مرڪزي سرشتي وانگر هوندي، جنهن کي امن امان جي بحاليءَ ۽ قانون جي حاڪميت واري ذميواري مليل هوندي، جڏهن ته روايتي رياستن جي ذميواري رڳو مڪاني سطح تي هڪ منتظم واري وڃي بيهندي. اهڙي ’خودمختياريءَ کان وانجهيل رياست‘ جي حيثيت عالمي حُڪومت جي رڳو هڪ ميمبر واري هوندي، جنهن کي محدود اختيار مليل هوندا. اِن پرياءَ يا خاڪي جو عام مقصد بين اقوامي لاڳاپن مان تڪرارن جو خاتمو ۽ ڇڙواڳي، انڌ ڌنڌ ۽ وڳوڙ کان پاڪ ماحول فراهم ڪرڻ آهي. ائين ڪرڻ سان ”گڏيل سلامتي“ ۽ ”طاقت جو توازن“ وارن نقصانڪار بُنيادن تي بيٺل عالمي امن جو قبلو ٺيل ڪرڻ جو موقعو ملي سگهي ٿو. ”عالمي حڪومت“ جي حاصلات ٻن طريقن سان ٿيڻ جوڳي آهي. ڪا عالمي قوت سڄي دُنيا کي فتح ڪري ان تي پنهنجي حاڪميت قائم ڪري يا دُنيا جون قومون هڪٻئي سان رضامنديءَ ۽ پاڻ ۾ سهڪار سان عالمي سطح جو سرشتو جوڙي وٺن. دُنيا جي تاريخ ۾ جهاتي پائيندي، رومي سلطنت ۽ گڏيل قومن تحت هلندڙ عالمي سرشتن تي نظر رکندي، هن نظريي جا حامي چون ٿا ته هاڻوڪي رياستي نظام کي ختم ڪري ۽ اڪيلي قوم جي اختيارين کي گهٽائي، عالمي سطح تي نه رڳو جنگ پسند سوچن جو خاتمو آندو وڃي، پر مستقبل جي دُنيا لاءِ اهڙو ڍانچو تيار ڪيو وڃي، جنهن ۾ معاشي سُک، سماجي انصاف ۽ ماحولياتي توازن کي اوليت مليل هجي.
حوالا
زمرو:بين الاقوامي سياست زمرو:سماج زمرو:سياست زمرو:عالمي سياست زمرو:عالمي لاڳاپا
اردو تحريڪ
left|thumb|200px|عبارت زبانِ اردوئے معلّٰی جيڪا ۾ لکي وئي
اردو تحريڪ اردو ٻولي کي بين الاقوامي ٻولي بڻائڻ جي ڪوششون ڪرڻ واري هڪ معاشرتي سياسي تنظيم هئي. هن تنظيم جي ڪوشش هئي تہ برطانوي هندستان ۾ اردو کي ننڍي کنڊ ۾مسلمانن جي ثقافتي ۽ سياسي ٻولي قرار ڏنو وڃي. هي تنظيم سر سيد احمد خان جي تنظيم عليگڙھ تحريڪ جي سرپرستي ۾ هلي رهي هئي. هي تنظيم تحريڪ پاڪستان ۽ آل انڊيا مسلم ليگ کان متاثر ٿي ڪري بڻائي وئي هئي.
اردو بازار
left|250px|thumb| 1852ء ۾ اردو بازار کان [[جامع مسجد جو منظر]]
شهنشاھ شاهجهان قلعي معلي دهلي جي ويجهو اردو بازار جي نالي سان پاڙو وسايو هيو۔ جتي فوجي آباد هيا۔ ان ئي نالي سان هي محلہ هاڻي به موجود آهي۔
زمرو:اردو ثقافت زمرو:مشهور جڳهون
بابو غلام حسين
ٺٽي- ضلعي جو مشهور سياستدان -بابو غلام حسين- ولد حاجي عبدالرحيم ميمڻ 8 -جنوري- 1938ع تي -ٺٽي- جي ’سوني منڊي‘ محلي ۾ ڄائو. هن شروعاتي ۽ ثانوي -تعليم- -ٺٽي- مان حاصل ڪئي. سنڌ مسلم ڪاليج ڪراچيءَ مان انٽر ۽ بي. اي ڪري، سنڌ مسلم لا ڪاليج ڪراچيءَ مان ايل. ايل. بي ڪيائين. سياسي زندگيءَ جو آغاز 1964ع ڌاري فاطمه جناح واري اليڪشن ۾ -ايوب خان- جي مخالفت سان ڪيائين. 1967ع ۾ -پاڪستان- پيپلز پارٽيءَ ۾ شامل ٿيو. 1972ع ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي ضلعي -ٺٽي- جو جنرل سيڪريٽري منتخب ٿيو. 1987ع ڌاري لوڪل باڊيءَ جي چونڊن ۾ ڪاميابي ماڻي، پوءِ لاڳيتو 1988ع، 1991ع، 1993ع ۽ 1997ع وارين عام چونڊن ۾ پيپلز پارٽيءَ جي -ٽڪيٽ- تي ضلعي -ٺٽي- مان قومي اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊيو. جنرل ضياءُ -الحق- جي دور ۾ 11 مهينا جيل ۾ رهيو. پاڻ پيپلز پارٽيءَ جو مخلص ۽ سرگرم ڪارڪن آهي. هن وقت -ٺٽي- جي ’سوني منڊي‘ محلي ۾ رهائش پذير آهي.
1081ع
ڊسمبر
زمرو:1081ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
سِسٽم ٿيئري
سِسٽم ٿيئري (System Theory) يا جنرل سِسٽم جي نظريي مطابق دنيا ۾ موجود هر سرشتي ۾ ڪي نه ڪي هڪجهڙايون ۽ ڳانڍاپا موجودآهن. ٻين لفظن ۾ چئجي ته ڪو به سرشتو پنهنجي اندر موجود مختلف ايڪن يا حصن جي وچ ۾ رابطي ۽ اتحاد جو هڪ ذريعو آهي. جديد دور ۾ بين الاقوامي تعلقات جي علم جو اڀياس ’سِرشتي جي ڇيد‘ واري تصور هيٺ بيٺل آهي. هن نظريي جا وڪيل چون ٿا ته بين الاقوامي تعلقات جو سائنسي طرز جو اڀياس لاڳاپيل مواد کي رڳو ترتيبي انداز ۾ سمجهڻ يعني ڪنهن به سياسي سرشتي جي مختلف پرتن جي عمل جو جائزو ان عمل ۾ حصيدار مختلف ايڪن جي ڪارڪردگيءَ مان ئي ڪري سگهجي ٿو. ان جو مثال ڏيندي هن فڪري رويي جي ماهرن جو خيال آهي ته بين الاقوامي تعلقات جي اندر به هڪ سرشتو موجود آهي، جيڪو رياست يا قوم جي روپ ۾ هڪ ايڪي يا حصي طور سرگرمي ڪندي پاڻ کي ’وڏي ڪُل‘ يعني بين الاقوامي ماحول سان مستقل طور ڳنڍي ٿو. ان ڪري چئي سگهجي ٿو ته ڪو به سرشتو پنهنجو جُدا وجود هوندي به ڪنهن نه ڪنهن وڏي ۽ عظيم سرشتي جي ماتحت (Sub System) آهي. هاڻوڪي بين الاقوامي نظام اصل ۾ يورپي رياستي سرشتي مان نِسريو آهي. جيتوڻيڪ ان کان پهرين به رياستون موجود هُيون، پر اهي ملڪي سرحدن جي اندر قيد هيون ۽ ڪنهن عالمي سرشتي جو وجود پڌرو نه هئو. ’سِسٽم ٿيئري‘ کي سمجهڻ لاءِ هيٺين نُڪتن کي بنيادي اهميت حاصل آهي.
هن نظريي کي 1955ع ۾ نامياري آمريڪي عالم ’مِڪڪليلئنڊ('McClelland) اڳيان آندو، پر اصل مڃتا آمريڪا جي ئي جڳ مشهور سماجي سائنسدان ’مارٽن ڪَپلان‘ کي مليل آهي. ان جو چوڻ هو ته سياست کي سائنسي بنيادن تي سمجهڻ لاءِ ضروري آهي ته ان کي ’سِسٽم ٿيئري‘ جي ڏنل طريقن يا سرشتن جي پسمنظر ۾ ڏٺو وڃي.
حوالا
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:سسٽم سائنس زمرو:سياست
فلاسافرن جي موضوع
هي موضوع ۽ سوال سدائين کان فلاسفرن جا دل گهريا سوال رهندا آهيا آهن. هيءَ ڪائنات سمجھي سگهجي ٿي يا نه؟ هيءَ ڪائنات ڪُلي نموني سمجھه ۾ ايندي يا نه؟ ڪائنات هڪ هنڌ بيٺل آهي يا مسلسل ترقيءَ ۾ آهي؟ هن ڪائنات کي ڪنهن ٺاهيو آهي يا پاڻ مرادو وجود ۾ آئي آهي؟ ڪائنات کي جيڪڏهن ڪنهن ٺاهيو آهي ته اها هستي ڪير آهي؟ هاڻ ڇا پئي ڪري، ڪائنات تي اثر انداز ٿيئي پئي يا ڪائنات ٺاهڻ کان پوءِ آرام ۾ آهي ۽ دنيا جا لقاءَ پئي ڏسي؟ جيڪڏهن ڪائنات کي ڪنهن ٺاهيو ناهي ته پوءِ ڪائنات هميشه هئي يا پوءِ وجود ۾ آئي آهي.
ڪائنات جي سدائين کان هئي ته پوءِ ان ۾ تبديلي يا واڌار اچي پيو يا نه؟ ڪائنات ۾ حقيقي واڌارو يا ترقي آهي يا رڳو اسان کي ڏسڻ ۾ اچي ٿو. يا ڪائنات مسلسل حرڪت ۾ آهي؟ ڪائنات سموري هڪ آهي يا ڇڙوڇڙ آهي؟ جيڪڏهن هڪ آهي ته ڪيئن آهي؟ ڪو قانون يا اصول ڪائنات ۾ وجود رکي ٿو يا نه؟ جيڪڏهن نه ٿو رکي ته پوءِ ڪائنات ڪيئن ٿي هلي؟ جيڪڏهن ڪو قانون آهي ته پوءِ ڪهڙو آهي؟ ڪائنات کي انسان سمجھي سگهجي ٿو يا نه؟ ڪائنات کي عقل وسيلي سمجھي سگهجي ٿو يا تجربي وسيلي يا وجدان جي ذريعي؟ عقل ڇا آهي؟، تجربو ڇا آهي؟ وجدان ڇا آهي؟ انسان ڇا آهي؟ سماج ڇا آهي؟ خدا ڇا آهي؟ ڪائنات ڇا آهي؟ سياست ڇا آهي؟ حق ڇا آهي؟ سچ ڇا آهي؟ اخلاق ڇا آهي؟ انصاف ڇا آهي؟ سماجي قانون ڇا آهي؟ حادثو ڇا آهي؟ اتفاق ڇا آهي؟
زمرو:فلسفو زمرو:تاريخ
ڪوئيٽا
ڪوئيٽا ڊيورنڊ ليڪ کان ڏکڻ پاسي اترين بلوچستان ۾ بولان گلي سان وسي ٿو۔
thumb|[[Hanna Lake]] Hanna Lake
تاريخ
ڪوئيٽا ھڪ پراڻي نگري آھي۔ ھي چئن اوچن جبلن سان گھريل آھي۔ چلتن، زرغون ۽ مھردار ھن جا جبل آھن۔  لکتن ۾ پھريون دفعو ھن جو نالو ڇھين صدي ۾ آيو جڏھن ھي ايران جي ساساني سلطنت جو حصو ھئي۔ بنواميه جي وقت ھي مسلمانن جي ھٿ لڳي۔ ھي شھر مغل سلطنت جو بہ حصو رھيو۔ 1839 ۾ پھرين انگريز افغان جنگ ۾ انگريزن ھن شھر کي ھٿ ڪري ورتو۔ 1876 ۾ سلطنت برطانيہ جو حصو بڻجي ويو۔ 31 مئي 1935 تي ھتي ھڪ وڏو زلزلو آيو جنھن ۾ خيال ڪيو وڃي ٿو تہ 30 کان 60 ھزار تائين ماڻھو مري ويا ۽ شھر جو وڏو حصو تباھ ٿي ويو وچ۔ ايران ۽ افغانستان جي وچ ۾ واپار جو رستو ھجڻ جي سبب ھي شھر اڳتي وڌڻ لڳو۔ 1947 ۾ پاڪستان ٺھڻ کانپوءِ ھي شھر بلوچستان جي گادي جو ھنڌ آھي.
حوالا
زمرو:پاڪستان
داؤد عليہ السلام
حضرت دائود عليہ السلام الله جو ھڪ نبي ھيو. زمرو:نبي ۽ رسول
ول ڊيورانٽ
ول ڊيورانٽ تاريخ کي فلسفي جي شاخن ۽ فڪر جي مختلف سانچن اندر بيان ڪرڻ بدرآن تاريخ جي وهڪري کي آزاد ڇڏيو آهي. ول ڊيورانٽ فلسفي جي ڪڙاڻ کي گهٽائڻ جي لاءِ ان ۾ ادبي ميٺاج وجھڻ جي ڪوشش ڪئي آهي. ول ڊيورانٽ بنيادي طور تي تاريخدان ۽ تهذيبن جي علم جو ڄاڻو ۽ ماهر هو، تنهن ڪري هن فلسفي جي تاريخ کي اهڙي نموني ۾ بيان ڪيو آهي جو فلسفي جو شاگرد نه هجڻ جي باوجود به ڪتاب پڙهڻ ۾ مزو ڏي ٿو. تحقيق ڪندڙ، ول ڊيورانٽ جي فلسفي جي آکاڻي (Story of Philosophy) کي ادبي رنگ ۾ هجڻ جي ڪري حوالي طور استعمال نه ٿا ڪن، پر ادبي رنگ ۾ فلسفي جي تاريخ کي پيش ڪرڻ تي داد ضرور ڏين ٿا. هيءُ ڪتاب فلسفي جي روايتي زبان ۾ نه هجڻ ۽ فلسفياڻي ڏکين اصطلاحن کان آجو هئڻ جي ڪري ڏاڍو مشهور آهي، دنيا جي ڪيترن ئي ٻولين ۾ ترجمو ٿي چڪو آهي. داستانِ فلسفه جي نالي سان اردو ۾ پڻ ڇاپجي ٿي چڪو آهي.
زمرو:1885ع جون پيدائشون زمرو:1981ع جون فوتگيون زمرو:تاريخ زمرو:فلسفو
هارون عليہ السلام
حضرت ھارون عليہ السلام الله جو ھڪ نبي ھيو.
امير حيدر شاھ
سنڌ جي قومپرست سياستدان جي. ايم. سيد (غلام مرتضيٰ) جو وڏو فرزند سيد -امير حيدر شاهه-، سال 1933ع ۾ سن شهر ۾ پيدا ٿيو. ابتدائي -تعليم- پنهنجي اباڻي شهر سن ۾ حاصل ڪيائين ۽ بعد ۾ پنهنجي ننڍي -ڀاءُ- -امداد محمد شاهه- سان گڏ ڪجهه عرصو علامه آءِ. آءِ قاضيءَ جي نگرانيءَ ۾ ڪراچيءَ ۾ -تعليم- ورتائين. مئٽرڪ تائين -تعليم- حاصل ڪرڻ کان پوءِ -انگلنڊ- ويو. هيءُ اهو زمانو هو، جڏهن سندس والد محترم سائين جي. ايم. سيد، ون يونٽ جي مخالفت سبب جيل ۾ هو. -امير حيدر شاهه- جي -انگلنڊ- ۾ اعليٰ -تعليم- لاءِ وڃڻ سبب سندس ننڍو -ڀاءُ- سيد -امداد محمد شاهه-، باوجود خواهش جي، ميڊيڪل ۾ پڙهائي برقرار رکي نه سگهيو ۽ پيءُ ۽ -ڀاءُ- جي غيرموجودگيءَ ۾ زمينداري سنڀالڻ لڳو.