cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ھسٽيريا
'ھسٽيريا (Hysteria عربي ٻوليءَ ۾ اختناق الرحم،  سنڌيءَ ۾ دورا يا  جذباتي ھيجان) ھسٽيريا ھڪ بيماري جو نالو آهي. ڪن جو خيال آهي تہ اھا جسماني organic بيماري آهي ان خيال کي آرگينڪ نظريو چوندا آهن. ڪن جو خيال آهي تہ اھا ھڪ ذھني بيماري آهي، ان خيال کي سائڪو پيٿالاجيڪل نظريو چوندا آهن. ڪن جو خيال آهي تہ اھا ڪا بيماري ناهي، ان خيال کي ڪميونيڪيشنل نظريو چوندا آهن.
ڌڙڪو
ڌڙڪو اھڙي حالت کي چئبو آهي جنھن ۾ دل تيزيءَ سان ھلندي آھي ۽ ڪو ڪو ڌڪ ڇڏي ويندي آهي. ان ڌڙڪي کي سيني ۽ ڳيچي ۾ باقاعده محسوس ڪبو آھي. اڪثر ڌڙڪو ذھني دٻاءُ stress، ذھني پريشاني anxiety، ڪيفين  caffeine، نڪوٽين nicotine يا شراب alcohol جي ڪثرت سان استعمال جي ڪري ٿيندو آهي. پيٽ سان عورتن ۾ بہ اھا حالت ٿيندي آهي. ڪڏھن ڪڏھن ڌڙڪو دل جي نازڪ حالت جي علامت بہ ھوندو آھي، تنھن ڪري ڌڙڪي جي حالت ۾ ڊاڪٽر سان رجوع ڪرڻ ھڪ مناسب عمل ھوندو آھي خاص طور تي ان وقت جڏهن ڌڙڪي سان گڏ سھڪو، مٿي کي چڪر، سيني ۾ سور، مدھوشي پڻ محسوس ٿئي
15 رجب
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رجب
لڪڻ
لَڪڻُ ڪاٺ، لوھ، پلاسٽڪ وغيرہ مان ٺھيل ھوندو آھي، جنھن کي سھاري لاءِ يا ڪنھن کي مارڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آھي.
چچڙ
چچڙ (انگريزي:Tick) ھڪ رت پياڪ (Parasite) جيت آھي جيڪو چوپائي مال جو رت چُوسيندو يا پيئندو آھي.
حوالا
زمرو:جيت
ميروخان ديھ (شھدادڪوٽ)
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1922 واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ميروخان لغاري، ڳوٺ ڳھڻو لغاري، ڳوٺ يارو، ڳوٺ نھال فقير، ڳوٺ چاڪر خان ۽ گھلن وارو ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ شوڪت جروار، ڳوٺ مينھون لغاري، ڳوٺ محبت بروھي واقع آهن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ سنجر ڀٽي، اوڀر ۾ ديھ ڪلر، ڏکڻ ۾ ديھ لغاري ۽ اولھ ۾ ديھ سکر جروار ۽ ديھ مرکنڊ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,969 ھئي جيڪا 340 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
11 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
11
ڀرٽا نٽيئم
تصغیر| پرفارمنس جو منظر
ڀرٽا نٽيئم:( Bharata-natyam):
تامل ناڊو جو ڪلاسيڪل رقص جيڪو شو جي مندرن ۾ ڪيو ويندو ھو. ھي لفظ تامل ٻولي جي ٻن لفظن جو مرڪب آهي: ڀرٽا ۽ نٽيئم. لفظ نٽيئم تامل ٻولي ۾ رقص يا ڊانس لاءِ استعمال ٿيندو آهي. اھڙي طرح ڀرٽانٽيئم جي معنيَ آهي اھڙو رقص جنھن ۾ ڀاو، راڳ ۽ تال شامل ھجي ٿنجاور Thanjavur جو شو جو برھديشور مندر ھڪ ھزار سالن کان ھن ناچ جو مرڪز رھيو آھي.
thumbnail برھديشور مندر ۾ عورتون ڀرٽانٽيئم رقص ڪندي.
گورک مٿي چنڊ (ڪتاب)
گورک مٿي چنڊ سنڌي ٻوليءَ ۾ شاعريءَ جو ڪتاب آهي جنهن جو ليکڪ عزيز ڪنگراڻي آهي. هن ڪتاب ۾ بيت، وايون، غزل، نظم، ترائيل، آزاد نظم ۽ هائيڪا شامل آهن. هيءُ ڪتاب نئون نياپو پبليڪيشن ڪراچي پاران آڪٽوبر 2016ع ڇپيل آهي.
حوالا
زمرو:ڪتاب زمرو:سنڌي ٻولي ۾ ڪتاب
اديتي رائو حيدري
احوال زندگي
ڪلاسيڪي ناچ ۽ ڀرٽا نٽيئم جي ماھر ھيء اداڪارہ رياست  حيدرآباد دکن جي وزيراعلي اڪبر حيدري جي پوٽي ۽ آسام جي گورنر محمد صالح اڪبر جي ڀائٽي آھي. باليووڊ ۾ اچڻ کان اڳ ھن سائوٿ فلم انڊسٽري ۾ ڪم ڪيو.پھريون دفعو 2004 ۾ ھن فلم سرينگارام ۾ ڪم ڪيو جنھن ۾ ھن ديوداسي جو ڪردار ادا ڪيو. 2005 ۾ بمبئي ۾ ھڪ ٽيليويزن ايڪٽر ستيا ديپ مشرا سان ھن جي شادي ٿي ۽ 2013 ۾ پاڻ ھڪ انٽرويو ۾ علحدگي جي تصديق ڪيائين.
فلمون
پدماوت (2018) زمرو:ناچ
ڊزني لينڊ
ڊزني لينڊ (Disneyland) جو هي موهيندڙ وندر جو هنڌ والٽ ڊزني نالي هڪ شخص اڏيو ۽ سن 1955ع ۾ جولاءِ مهيني جي سترهين تاريخ تي سير ۽ وندر لاءِ کوليو ويو. ان کان پوءِ هن قسم جون تفريح گاهون فلوريڊا رياست، جپان ۽ يورپ ايشيا ۾ پڻ ٺاهيون ويون پر هن پارڪ جي حيثيت ۽ اهميت برقرار آهي. انهيءَ جو مکيه سبب هي آهي ته ٿوري ٿوري وقت کان پوءِ هتي نت نيون شيون آنديون ۽ ڏيکاريون وڃن ٿيون. هتي جي انتظاميا ماڻهن جي سهولت، اطمينان ۽ وندر لاءِڪوششون ۽ اپاءُ وٺندي رهي ٿي. جنهن سبب قطارن ۾ بيهندڙ ماڻهن کي انهيءَ انتظار دوران به ڪا تڪليف محسوس ڪا نه ٿيندي آهي. اهو ئي سبب آهي جو هتي هر سال سراسري طور ملين کان وڌيڪ ماڻهو گهمڻ اچن ٿا.
فيمليءَ وارن ماڻهن جي سهولت لاءِ هتي بيبي ڪيئر سينٽر (Baby Care centre)، ڪُتا آڻيندڙن لاءِ ڪينل (Kennel) ۽ ڪئين ريسٽ روم موجود آهن. ڊزني لينڊ گهمڻ لاءِ گهربل ٽڪيٽ کي پاسپورٽ سڏيندا آهن. ٻن ۽ ٽن ڏينهن لاءِ گهربل پاسپورٽ ۽ سٺ سالن کان وڏي عمر وارن ماڻهن لاءِ اگهن ۾ ڪجهه ڇوٽ ڏنل آهي. هن پارڪ کي هڪ ڏينهن ۾ مڪمل طور ته نٿو ڏسي سگهجي، ڇو ته عجائبن جو انگ تمام گهڻو آهي. هي پارڪ ستن مکيه ڀاڱن ۾ ورهايل آهي. ڊزني لينڊ ريلوي پنهنجي ڏيڍ ميل واري چڪر ۾ سمورن ڀاڱن جو هڪڙو دلفريب نظارو ڏيکاري ٿي.
حوالا
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستون
سوناتفي
سوناتفي يا سوناتفي ٽيڪنالاجي هڪ آمريڪي آئي ٽي ڪمپني آهي جنهن جو بنياد آگسٽ 2020 ۾ اسٽيو ٽيپلن ۽ ڊيوڊ ٽرنر پاران سوناتافي سروسز جي حصول کان پوءِ رکيو ويو، جنهن جو بنياد 2004 ۾ رکيو ويو.
ادا (فقه)
ادا  ھڪ فقھي اصطلاح آهي. جيڪا پنھنجي مقرر وقت تي ڪئي وڃي ان کي ادا چوندا آهن. مثال طور: فجر جي نماز صبح صادق کان بعد ۽ سج اڀرڻ کان اڳي پڙھي وڃي ۽ رمضان جا روزا رمضان جي مھيني ۾ ئي رکيا وڃن تہ ان کي ادا چيو ويندو آهي.
ننڍڙو جنتي پکي
ننڍڙو-جنتي-پکي جنت جي نسل جو پکي سڏبو آھي.
تفصيلي تعارف
نيوگني ملڪ جو ھي پکي وچولي قد وارو 32 سينٽي ميٽرن تائين ڊگھو ٿيندو آهي.مئرون ناسي (maroon-brown) رنگ جي ھن ننڍڙي جنتي پکي کي پيلي رنگ جو تاج ۽ ناسي مائل پيلي رنگ جي پٺي ھوندي اٿس.نر کي چٽي زمردي سائي رنگ جي ڳيچي ٿيندي آهي. پڇ م ٻہ ڊگھيون تارون جنھن ۾ تيز پيلي رنگ جا خوبصورت کنڀ ھوندا اٿس. مادي وري محروم رنگ جي ٿئي ٿي جنھن جو مٿو تيز ناسي رنگ جو ٿئي ۽ سندس اندريان حصا اڇي رنگ جا ٿين ٿا. جيتن کائڻ ڪري ھن پکي جي چمڙي زھريلي ٿئي ٿي. ھن پکي کي ICUN اداري جنس جي ناپيد ٿي وڃڻ واري خطري جي لسٽ ۾ شامل ڪيو آھي.نر پکي ھڪ کان وڌيڪ مادين سان تعلق رکندڙ ھوندو آھي. مادي ٻہ گلابي رنگ مائل آنا لاھيندي آهي جنهن تي ڪاري رنگ جا چٽڪڙا ھوندا آھن. ھي پکي آکيرو زمين کان گھڻو مٿي ڊگھن وڻن تي ٺاھيندا آھن.خوراڪ ۾ ميوا ۽ جيت کائيندا آهن.
حوالا
زمرو:پکي
ايما بيميش
ايما بيمیش (Emma Beamish) (جنم: 29 نومبر 1982) هڪ اڳوڻي آئرش عورت ڪرڪيٽر آهي جنهن 2003 ۽ 2012 جي وچ ۾ آئرش قومي ٽيم جي نمائندگي ڪئي هئي.
حوالا
زمرو:1982ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
آمريڪي فلمنڱگو
تفصيلي تعارف
thumb|کاٻو|آمريڪي فلمنڱگو جي منڍي جي تصوير
ھي ڊگھين ڄڻگھن وارو پاڻي جھاڳيندڙ ۽ ڳاڙھاڻ مائل گلابي رنگت جي کنڀن وارو  پکي آهي. ٻين فلمنڱگو پکين وانگر ھي بہ مئي ۽ آگسٽ جي مھينن ۾ چيڪي مٽيء جي کوڙي تي صرف  ھڪڙو چاڪ جھڙي اڇي رنگ جھڙو آنو لاھيندو آھي. آني تي ڦٽڻ تائين آرو 28 کان 32 ڏينھن تائين ٿيندو آهي. پيء ۽ ماء گڏجي ٻچي کي پاليندا آھن جيڪو ڇھن سالن ۾ وڏو ٿي لڳ جي قابل ٿي ويندو آهي.ھن پکي جي زندگي 40 سالن تائين ھلندي آھي جيڪا پکين ۾ تمام ڊگھي ڄمار آھي.جوان آمريڪي فلمنڱگو قد ۾ گريٽر فلمنڱگو کان ٿورڙو ننڍو ھوندو آھي پر آمريڪا جي کنڊ ۾ ھي سڀ کان وڏو فلمنڱگو ھوندو آھي. آھي 120 کان 145 سينٽي ميٽر ڊگھا ٿين ٿا.نر جو سراسري وزن 2.8 ڪلوگرام ٿئي ٿو ۽ مادي جو وري 2.2 ڪلوگرام تائين ٿئي ٿو.ھن جا کنڀ اڪثر گلابي ٿين ٿا جنھن ڪري ھن کي ڪنھن وقت گلابي فلمنڱگو بہ چوندا ھئا.
حوالا
thumb|right|ھڪ ماء چوزي سان گڏ زمرو:پکي
نورپور (شھدادڪوٽ)
ديھ نورپور سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا تپو شھدادڪوٽ ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1887ع واري پراڻي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڦٽل ڳوٺ ڪارڙن جو، ڦٽل ڳوٺ بگٽين جو، ڊٻ وارو ڳوٺ، ڳوٺ ڪارڙن جو، ڳوٺ چانڊين جو جنھن سان لڳ علي جان وارن جا گھر، ڳوٺ اھيرن جو، ڦٽل ڳوٺ مگسين جو، ڳوٺ ريڻن جو، ڦٽل ڳوٺ گھرام ڪلھوڙو واقع ھيا. ان کان سواءِ ڏاتي جو مقام ۽ دڙي وارو مقام پڻ واقع ھيا. ڪور ڏاتو پڻ ھتان گذرندڙ ھئي. ھن ديھ ۾ ھاڻي ڀانڙي جي وانڍ ۽ ڳوٺ عبدالخالق کوسو ۽ نورپور واقع آهن. نورپور ۾ نورپور مسجد پڻ آھي.
جاگرافي
ديھ جي اتر ۾ ديھ ڪوٽ ڪارڙا، اوڀر ۾ ديھ سيلرا، ڏکڻ ۾ ديھ شھدادڪوٽ ۽ اولھ ۾ ديھ شاھ وسايو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. شھدادڪوٽ قبو روڊ ھن ديھ مان گذرندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڪل آبادي 5,937 ھئي جيڪا 917 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
16 رجب
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رجب
جاگرافي
‎thumb|left|300px|‎زمين جي اپالو 17 کان ورتي وئي تصوير ‏‎ thumb|left|300px|‎زمين ۽ چنڊ‎ thumb|left|250px|‎ پهاڙ‎ thumb|250px|left|‎ملڪہ ء پربت‎ thumb|left|250px|‎ طوفان‎ جاگرافي ‏‎(geography)‎‏ يوناني ٻولي جو لفظ آهي. جنهن جي معنيٰ آهي زمين جو بيان. "جاگرافي اهو علم آهي، جنهن ۾ زمين، انجي خصوصيتن، انجي باشندن‎، انجيُ مظهرن ۽ اُن جي نقشن جو اڀياس ڪيو ويندو آهي۔"‏
تاريخ
ايراٽورٿينيس ‏‎(276-194B.C)‎ پهريون فرد هو، جنهن لفظ جاگرافي ڪتب آندو هو. جاگرافيءَ کي ڌرتيءَ جي سائنس به چيو وڃي ٿو. اڄ تائين انسان جيڪا به اڳڀرائي (ترقي) ڪئي آهي اها جاگرافيءَ جي ئي ڪارڻ آهي. ڌرتي انسانن جو گڏيل گھر آهي ۽ ان گڏيل گھر مان وڌ کان وڌ لاڀ حاصل ڪرڻ لاءِ جاگرافي اسان جي سرواڻي ڪري ٿي. جاگرافيءَ جو علم تمام گھڻو آڳاٽو آهي. پر اڳ ۾ ان جي اهميت ايتري گھڻي ڪونه هئي جيتري هاڻي آهي. اڳ ۾ جاگرفيءَ لاءِ عام طور تي دريائن، جبلن، سمنڊن ۽ ماڳن نالا ياد ڪري ڇڏڻ کي وڏي ڳالھ سمجھيو ويندو هو، اهو ئي سبب آهي جو جاگرافيءَ جي علم ۾ ٻين علمن جي ڀيٽ ۾ اڳڀرائي گھڻي حد تائين ڍرائي سان ٿي آهي.
زمانہ قدیم میں جغرافیہ کا تصور
اس علم کا آغاز بطور سائنس مصر و يونان میں ہوا۔ زمانہ قدیم کے جغرافیہ دانوں کی بعض تحریریں بڑی دلچسپ ہیں۔ مثلاً سٽرابو جو ایک اطالوي جغرافیہ دان تھا، اس خیال کا مالک تھا کہ سمندر کا پانی ایک بہت بڑے دریا کی طرح کسی ڈھلان پر بند رہتا ہے۔ ارسطو کا خیال تھا کہ فضا سے ہوا زمین میں داخل ہو کر محبوس ہو جاتی ہے اور جب وہ فضا میں واپس جانے کے لئے جدوجہد کرتی ہے تو زلزلو پیدا ہوتا ہے۔ مگر ان عجیب و غریب خیالات کے ساتھ ساتھ قدیم یونانیوں نے بعض حیرت انگیز دریافتیں بھی کیں۔ مثلاً 200 ق م کے قریب ارسطارتس نے مصر کے مشرق و مغرب میں مدوجزر کی لہروں میں تناسب معلوم کرنے پر یہ اعلان کیا کہ بحر اوقيانوس اور بحر هند آپس میں منسلک ہیں۔ اس کی ایک اور دریافت قابل ذکر ہے، جس کے مطابق اس نے بتایا کہ دور مغرب میں شمال سے ڏکڻ تک کوئی ملک ضرور واقع ہے۔ اس کے 1700 سال بعد ڪولمبس نے اس ملک آمريڪا کو دریافت کیا۔
جغرافیہ میں سب سے پہلے يونانين نے پیش رفت کرنا شروع کی۔ قرون وسطیٰ میں مسلم ممالک میں اس علم میں بہت پیش رفت ہوئی۔ اس دور کے اہم ناموں میں ابن بطوطہ، ابن خلدون ۽ ادريسي شامل ہیں۔ مسلمانوں کے علمی زوال کے بعد يورپ میں اس مضمون پر بہت پیش رفت ہوئی۔‏
حوالا
زمرو:بنيادي موضوع قسم بندي زمرو:درسي علم زمرو:زمينيات زمرو:سماجي سائنس زمرو:جاگرافي
17 رجب
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رجب
ٿڪائڻ
ٿڪائڻ، کِٿُ ڪرڻ يا ايٽريشن (Attrition warfare) هڪ اصطلاح آهي. جنگي حڪومت عمليءَ ۾ استعمال ٿيندڙ هن اصطلاح جي لفظي معنا ”ساڻو ٿيڻ“ آهي. هيءَ تدبير پهريون ڀيرو اتحادي جنگي حڪمت عمليءَ ۾ ڪتب آئي، جڏهن ٻي عالمي جنگ دوران اتحادي ڪمانڊرن دُشمن جي فوجن کي مُڪمل تباھ ڪرڻ بدران کين ”صفا ساڻو ڪرڻ “ ۽ ٿڪائي مارڻ طريقو اختيار ڪيو. هن قسم جي جنگ کي اينگهائي ڊگهو ڪري، مُخالف تڪراري ڌُر کي ڀينگيو ۽ بيزار ڪيو ويندو آهي ۽ ان ۾ تڪراري ڌُرين جي سموري مڏي ۽ وسيلا فوج جي بلي ٿي ويندا آهن. ان قسم جي جنگ جو ويجهي ماضيءَ ۾ مثال عراق ۽ ايران جي جنگ (88-1980ع) آهي، جنهن ۾ ٻنهي ڌرين هڪٻئي سان جنگ ڪندي ذري گهٽ پنهنجو ڏيوالو ڪڍي ڇڏيو.
مارو جمالي
زندگي ۽ تعليم
مارو جمالي جو اصل نالو سڪندر علي جمالي آهي. مارو جمالي 1 مارچ 1970ع تي سنڌ جي دادو ضلعي جي جوهي تعلقي جي  ڳوٺ فقير محمد جمالي ۾ فيروز خان جمالي جي گهر ۾ جنم ورتو. هن شروعاتي تعليم پنهنجي ڳوٺ جي پرائيمري اسڪول مان حاصل ڪئي. ڏهين جماعت جو امتحان 1987ع ۾ گرورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪڪڙ شهر ۽ ٻارهين  جو امتحان 1989ع ۾ گورنمينٽ ڊگري ڪاليج خيرپور ناٿن شاھ منجهان پاس ڪيائين. هن بي.اي جو امتحان 1993ع ۾ گورنمينٽ استاد بخاري ڊگري ڪاليج دادو مان پاس ڪيو. هن ايم اي جي ڊگري اردو ادب ۾ 1997ع ۾ سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان حاصل ڪئي. پيشي جي لحاظ کان پرائيمري استاد آهي.
ادبي خدمتون
مارو جمالي جو شمار جديد شاعرن ۾ ٿئي ٿو. هن 1984ع ۾ شاعري جي ميدان ۾ قدم رکيو تڏهن اٺين ڪلاس ۾ پڙهندو هو. سندس شعر گوئي ۾ بهتري 1990ع ۾ آئي. شاعريءَ جي حوالي سان سندس استاد سنڌ جو ناميارو شاعر محسن ڪڪڙائي آهي. من غزل، وائي، بيت، نظم ۽ جديد شاعري جي مختلف صنفن ۾ شعر لکيو آهي. سندس سنڌي ادبي سنگت سان تعلق 1991ع ۾ جُڙيو. سنڌي ادبي سنگت شاخ ڪڪڙ جو سيڪريٽري به آهي.
ڪتاب
مارو جمالي جا 5 ڪتاب ڇپيل آهن.
موزمبيق جي آزادي جي جنگ
موزمبيق جي آزادي جي جنگ ، موزمبيق لبريشن فرنٽ ۽ پرتگال جي وچ ۾ وڙهيل گوريلا جنگ جو نالو آهي. هي جنگ 25 سيپٽمبر 1964ع تي شروع ٿي ۽ ٺاهه کان پوءِ 8 سيپٽمبر، 1974ع تي ختم ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ 1975ع تي موزمبيق کي آزادي ملي.
ارميلاماتونڊڪر
اُرمِیلا ماتونڊڪر: ڀارتي فلم انڊسٽري سان لاڳاپيل باليووڊ جي اداڪاره جيڪا مراٺي، تامل، ملايم ۽ تيلگو فلمن ۾ بہ ڪم ڪري چڪي آهي.
تفصيلي تعارف
فلم فيئر ايوارڊ لاءِ ست دفعا چونڊي وئي ۽ ھڪ دفعو اھو ايوارڊ بہ کيس ملي چڪو آهي. ھن فلمن ۾ شرڪت جو آغاز بطور چائيلڊ ايڪٽر 1980 ۾ مراٺي فلم زاڪول ۾ پرفارمنس سان ڪيو ان وقت ھن جي عمر ڇھ سال ھئي. 1983 ۾ نو سالن جي عمر ۾ ھن شيکرڪپور جي فلم معصوم ۾ بھترين ڪردار نڀائي مشھوري ورتي. جن ھيروئن جو ڪردار سڀ کان پھريون ملايم فلم چانڪيا ۾ ادا ڪيو ۽ بطور ھيرروئن باليووڊ ۾ ھن جي فلم 1991 ۾ ريليز ٿيندڙ فلم نرسھما ھئي.
ذاتي زندگي
thumb|right|Matondkar in July 2010 ارميلا ماٽونڊڪر بمبئي شھر جي رھاڪو آھي ۽ سندس مادري ٻولي مراٺي آھي. 3 مارچ 2016 تي ھن ڪشمير ۾ بزنس ڪندڙ ماڊل محسن اختر مير سان شادي ڪئي
خاتول محمد زي
خاتول محمد زي(خاتول محمدزی؛ ڄائي <c. 1966) افغان برگيڊيئر جنرل آھي جيڪا افغان نيشنل آرمي ۾ خدمتون سرانجام ڏئي رھي آھي. هيءَ پهريون ڀيرو 1980 جي ڏهاڪي دوران ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف افغانستان جي فوج ۾ ڪمشنر ٿي، جڏهن هيءَ ملڪ جي پهرين عورت بڻجي وئي جنهن کي پيرا ٽروپر طور تربيت ڏني وئي. هن پنهنجي ڪيريئر ۾ 600 کان وڌيڪ جمپ لاگ ڪيو آهي. هوء افغان فوج ۾ هڪ استاد جي حيثيت ۾ خدمتون سرانجام ڏيندي رهي جيستائين طالبان 1996 ۾ اقتدار سناليو. 2001 ۾ آمريڪا جي حملي کانپوءِ ٺاهيل فوج ۾ بحال ، هوءَ افغان تاريخ ۾ پهرين عورت بڻجي وئي جيڪا جنرل آفيسر جي درجي تي پهتي.
سناليندڙ
محمد زئي 1966 ع ڌاري ڪابل ، افغانستان ۾ پيدا ٿي. هوءَ 1983 ۾ آرمي ۾ شامل ٿي وئي جڏهن هن سيڪنڊري اسڪول مان گريجوئيشن ڪئي ، ۽ رضاڪارانه طور هڪ پيراٽروپر ٿي. سخت تربيت ۾ ڪاميابي ، بشمول 150 km ٻہ ڏينھن ۾ جبلن جي چو ڌاري مارچ ڪيئ، ھن پنھنجو پھريون جمپ 1984 ۾ ڪيو. پنھنجو ڪمرو حاصل ڪرڻ کان پوءِ ، ھن ڪابل يونيورسٽيءَ جي قانوني فيڪلٽيءَ ۾ ا ڪميشن ياس ڪئي ، گريجوئيشن ڪئي بيچلر جي ڊگريءَ سان ، انھيءَ ڪري ھوءَ ڪمشنر ٿي سگھي ٿي آفيسر طور. هوءَ بعد ۾ سوويت يونين جي هڪ فوجي اڪيڊميءَ ۾ اعليٰ تعليم حاصل ڪندي. سوويت -افغان جنگ دوران ، هن کي جنگي پوزيشنن کان انڪار ڪيو ويو ، تنهنڪري هن پيراٽروپ ۽ ڪمانڊو ڪردار لاءِ پيراٽروپ انسٽرڪٽر ٽريننگ سپاهي طور ڪم ڪيو.
هن 1990 ۾ شادي ڪئي ۽ هڪ پٽ هو ان کان اگ هن جو مڙس ، هڪ ساٿي آرمي آفيسر ، 1991 ۾ جنگ ۾ مارجي ويو. 1992 ۾ حڪومت جي خاتمي کان پوءِ ، هن 1990 ع جي شروعات ۾ گهرو ويڙهه دوران مجاهدين جي حڪومت هيٺ ڪم ڪيو، ۽ کيس فوج جي هوائي دفاعي شاخ لاءِ عورتن جي تربيت جو انچارج بڻايو ويو. تنهن هوندي ، هن کي پيراشوٽ جمپ ڪرڻ کان روڪيو ويو ۽ نئين پابندين جي تابع ڪيو ويو جيئن عوام ۾ عبايا پائڻ جي ضرورت. 1996 ۾ طالبان پاران ملڪ جي ڪنٽرول سن ،الڻ کان پوءِ ، هوءَ فوج مان ٻاهر ڪئي وئي ۽ هڪ بيوه طور مؤثر طريقي سان گهرن ۾ بند ٿي وئي. هوءَ بچي وئي غير معمولي نوڪرين جهڙوڪ سلائي ، ۽ ڇوڪرين لاءِ هڪ ويجهو اسڪول هلائيندي. alt=Khatool Mohammadzai with Afghan National Police|کاٻو|thumb| برگيڊيئر. جنرل. خطاب محمد زئي افغان نيشنل پوليس جي عورت ايجنٽن سان
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:1960ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون زمرو:افغان عورتون زمرو:پشتون ماڻھو زمرو:عورتن جي حقن لاءِ جاکوڙيندڙ
محمد رفيع
محمد رفيع (انگريزي: Muhammad Rafi]، جنم: 24 ڊسمبر 1924ع ــ 31 جولاءِ 1980ع) هندستان جو مشهور فلمي گيت ڳائيندڙ راڳي ۽ سنگيت جي دنيا جو هڪ چمڪندڙ تارو هو. هو ننڍي کنڊ جي انتهائي مايه ناز راڳيندڙن مان هڪ هو جنهن هندستاني فلمن لاءِ هزارين گانا ڳايا. سندس آواز جو ميٺاج، سر جي سڃاڻپ ۽ موسيقيءَ جي ڄاڻ هن کي سر ۽ سنگيت جي دنيا ۾ مٿاهون مقام ڏياري ٿو. هن ڇھ فلم فيئر ايوارڊ ۽ هڪ قومي فلم ايوارڊ حاصل ڪيو. 1967ع ۾ هندستان جي سرڪار کيس پدما شري ايوارڊ سان نوازيو. 2001ع ۾ هن کي هيرو هنڊا ۽ اسٽار ڊسٽ مئگزين پاران ”ملينيم جو بهترين راڳي“ جو اعزاز ڏنو ويو. هن هڪ هزار کان به وڌيڪ فلمن ۾ هندي، اردو ۽ پنجابي ٻولين ۾ گانا ڳايا آهن. هن هندستان جي ڪيترين ئي مقامي ٻولين ۾ به پنهنجي آواز جو جادو جاڳايو آهي. انهن ٻولين ۾ ڪونڪاني، آسامي، ڀوجپوري، مرهٺي، سنڌي، گجراتي، تامل، تيلگو ۽ ٻيون مقامي ٻوليون شامل آهن. هن انگريزي، فارسي، عربي، سنهالي ۽ ڊچ ٻولين ۾ پڻ ڳايو آهي.
ممبئي ۾ فني سفر
محمد رفيع 1944ع ۾ لاهور ڇڏي بمبئي (جنهن کي هاڻي ممبئي ڪوٺيو وڃي ٿو) اچي وسايو. مشهور شاعر تنوير نقوي کيس مختلف فلم پروڊيوسرن سان ملايو. ستت ئي کيس فلم ”گائون ڪي گوري“ لاءِ هڪ دوگانو ڳائڻ جو موقعو مليو. ان بعد مشهور نوشاد جي مدد سان هن کي فلمي گيت ڳائڻ جا موقعا ملڻ لڳا ۽ هن جي سنگيت جي ميدان ۾ سڃاڻپ ٿيڻ لڳي. 1960ع ۽ 1970ع واري ڏهاڪي ۾ هن ان وقت جي وڏن وڏن موسيقارن ۽ پروڊيوسرن سان گڏجي ڪم ڪيو ۽ ڪيترائي لافاني فلمي گيت ڳايا.
زمرو:1924ع جون پيدائشون زمرو:1980ع جون فوتگيون زمرو:20 هين صدي جا هندستاني ڳائڻا زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:فن ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ زمرو:ويهين صدي جا هندستاني ڳائڻا
برف جون ڇپون
برف جون ڇپون(Iceberg) دنيا جي اتر قطب يا ڏکڻ قطب ڏي جيترو ويجهو وڃبو، اوترو گهڻي ٿڌ ملندي. آخر اهڙو هنڌ شروع ٿي ويندو، جتان کان وڌيڪ اڳيان سخت سيءَ ڪري سڄو سمنڊ برف وانگر ڄميل ملندو. اونهاري جي موسم ۾ سمنڊ جا ڪجهه برفاني حصا باقي ڄميل برف کان ڇڄي ڌار ٿي، پاڻيءَ ۾ ترڻ لڳندا آهن. اتر ناروي ۽ ڪئناڊا پاسي جهاز هلائيندي برف جون اهي ڇپون (آئيس برگ) نظر اينديون آهن. اهي آئيس برگ (Ice berg) ڪافي وڏا ٿين ٿا. ڪي ڪي ته جهاز کان به ٻيڻا ٽيڻا وڏا ٿين ٿا. پر تپرس جي اها ڳالهه آهي ته سمنڊ جي مٿان نظر ايندڙ هي آئيس برگ سڄي آئيس برگ جو فقط هڪ حصو هوندا آهن. جيئن جهاز جيترو نظر اچي ٿو، اوترو سمند اندر به ٿئي ٿو. اهڙيءَ طرح نظر ايندڙ هيءَ ”برف جي ڇپ“ اصل ۾ ”آئيس برگ“ جي فقط Tip (ذرڙو) ٿئي ٿي، باقي ان جو اٺوڻ يا نائوڻ جيترو حصو سمنڊ اندر ٿئي ٿو. ان ڪري هنن آفت جيڏن آئيس برگ سان پاڻيءَ جو جهاز ٽڪرائجي تباهه ٿي سگهي ٿو.
جاب اينالائيسز
جاب اينالائيسز (Job analysis) مان مراد، ڪنهن به نوڪريءَ جو اونهائي ۾ تجزيو ڪرڻ اهي ته جيئن نوڪري جي ايگريمينٽ ڪرڻ وقت وڌ ۾ وڌ فائدا ۽ مدو حاصل ڪري سگهجي ۽ اهو پڻ چڪاسڻ ته نوڪري ڪندڙ جون لياقتون اداري لاءِ ڪيتريون لاڀائيتيون ٿي سگهن ٿيون. ملازمت تجزيه ڪارن کي عام طور تي صنعتي تنظيمون انساني وسائل جا افسران  ماهرين نفسيات يا آهن  جو، جي طرف کان تربيت ڏني وئي آهي ۽ هڪ ۾ O ماہر نفسيات جي زير نگراني ڪم ڪري رهيو آهي،.
حوالا
زمرو:ڪامرس زمرو:بنيڪاري
19 رجب
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رجب
20 رجب
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رجب
سپر نووا
ماضي ۾ اڄ کان هزار سال اڳ 1054ع چين جي هيت دانن پنھنجي ڪتابن ۾ آسمان تي هڪ اهڙي نئي تاري بابت لکيو آهي جيڪو گھڻو روشن ٿيو جيڪو صبح ٿيڻ تائين بہ کين نظر آيو ۽ ڪجھ هفتن تائين نظر ايندو رهيو پوءِ اهو ڏيک ختم ٿي ويو.
آسمان تي جنھن جڳھ جي انھن نشاهندي ڪئي هئي هاڻي اتي ڪريب نيبيولا Crab Nebula نظر ايندو آهي، جيڪا ڪنھن مئل تاري جي پڇاڙيءَ واري نشاني آهي. انجي ان مرڪز ۾ ٽيھ ڪلوميٽر وڏو هڪ مرڪز آهي جيڪو  Crab Pulsar چورائبو آهي اهو ھڪ نيوٽران تارو آهي ۽ هي اسانجي سج کان ڏيڍ سيڪڙو وڌيڪ وزني آهي.
حوالا
زمرو:سپر نووا زمرو:روشنيءَ جا ذريعا زمرو:فلڪي شيون
21 رجب
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رجب
ناٽ
سمنڊ تي هلندڙ جهاز يا ھوائي جھاز جي رفتار جو يونٽ ناٽ (Knot) آهي. هڪ ناٽ معنيٰ ”هڪ ناٽيڪل ميل في ڪلاڪ“ رفتار. جيڪڏهن ڪنهن بحري جهاز جي رفتار 25 ناٽ آهي تہ ان جو مطلب آهي ته اھو هڪ ڪلاڪ ۾ پنجويهه ناٽيڪل ميل هلي ٿو.
حوالا
زمرو:سائنس زمرو:جاگرافي
پٺاڻ (شھدادڪوٽ)
ديھ پٺاڻ سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا پٺاڻ ۾ واقع آهي.
مغل سلطنت ۽ سيوهڻ وٽ لڳل جنگ
سمرقند ۽ ڪابل کي وري وري فتح ڪرڻ ۽ هٿان وڃائڻ جو ڊگهو تجربو رکندڙ وچ ايشيا جي هڪ حڪمران گهراڻي جي جنگجو سردار ظهيرالدين بابر، هندستان جي لوڌي گهراڻي جي هڪ باغي سردار دولت خان لوڌي جي دعوت تي پنهنجي تجربيڪار فوج سان چڙهائي ڪري، سال 1526ع ۾ پاڻي پت جي پهرين لڙائي ۾ لوڌي حڪمران، ابراهيم لوڌي کي شڪست ڏئي هندستان ۾ مغل سلطنت جو بنياد رکيو ۽ آگري کي تخت گاھ بڻايائين، 1530ع ۾ سندس وفات بعد کيس ڪابل ۾ دفنايو ويو ۽ سندس پٽ همايون کي بادشاھ بڻايو ويو، اها سلطنت لاها چاڙهي ڏسندي 1857ع ۾ برطانوي راڄ قائم ٿيڻ تائين جاري رهي، جڏهن ايسٽ انڊيا ڪمپني لال قلعي دهلي تي قبضو ڪري آخري مغل بادشاھ بهادر شاھ ظفر کي رنگون ڏانهن جلاوطن ڪري ڇڏيو.
1540ع ۾ فريد خان (Fareed Khan) نالي بابر جي دور کان مغل فوج جي هڪ پختون جنرل، جيڪو پوءِ بِهار صوبي جو گورنر مقرر ڪيو ويو هو، اهو جنرل، همايون جي بادشاهي دوري تي آگري (Agra) شهر کان ٻاهر وڃڻ جو وجھ وٺي، سندس تخت تي قبضو ڪري ويهي رهيو ۽ شير شاھ سوري (Sher Shah Soori) جي شاهي نالي سان پاڻ بادشاھ ٿيو، همايون (Himayoon) کي هندستان مان ڀڄڻ تي مجبور ڪيائين، همايون اتان پنهنجي قافلي سوڌو بي سر و ساماني جي عالم ۾ افغانستان ويندي ڪجھ وقت امرڪوٽ (Amarkot) جي راڻي پرساد وٽ به ترسيو، جتي کيس پٽ ڄائو، جيڪو اڪبر اعظم جي نالي سان هندستان جو هاڪارو بادشاھ ليکيو وڃي ٿو، سن 1555ع ۾ همايون ايران جي صفوي حڪمران جي فوجي مدد سان ٻيهر هندستان تي ڪاھ ڪئي، ان وچ ۾ 22 مئي 1545ع تي شير شاھ سوري مري چڪو هو، سندس تخت تي سندس پٽ اسلام شاھ سوري ويٺو، همايون، اسلام شاھ کي شڪست ڏئي، پنهنجي سلطنت واپس ورتي. 331 ورهيهَ رهندڙ مغل سلطنت مان شير شاھ ۽ اسلام شاھ سوري وارا 15 سال ڪٽ ڪبا ته هي سلطنت 316 سالن جي رهندي، شير شاھ سوري پنهنجي دور ۾ ڪيترائي سٺا فوجي ۽ انتظامي قدم کنيا جن ۾ روپئي جو سِڪو جاري ڪرڻ، ٽپال کاتو ۽ افغانستان جي هاڻوڪي گاديءَ واري شهر ڪابل کان خيبر لڪ، لاهور (Lahore)، امرتسر (Amritsar) ۽ دهلي (Delhi) وٽان هاڻوڪي بنگلاديش (Bangladesh) جي شهر چٽاگانگ (Chittagong) تائين، هاڻوڪي “سي پيڪ” (چائنا پاڪستان واپاري راهداري) جهڙو ان دور ۾ 3337 ڪلوميٽر ڊگهو “جي ٽي رستو” ٺهرايو هو، اهو جي ٽي رستو ڏکڻ ايشيا کي وچ ايشيا سان ملائيندو آهي.
روايتن موجب اهو رستو 3 صدي قبح مسيح ۾ هندستان جي موريا گهراڻي (Maurya Empire) جي بادشاھ چندر گپت موريا (Chandragupta Maurya) جي دور ۾ به ڪنهن نه ڪنهن شڪل ۾ موجود هو, جنهن کي شير شاھ سوري وڌيڪ بهتر ڪرايو هو، واپاري قافلن جي سهوليت لاءِ رستي جي پاسن تي وڻ پوکايا هئا، پوءِ انگريزن ان کي اڃا وڌيڪ ترقي ڏياري، اهو رستو هن وقت به استعمال ۾ آهي، ان کي “جرنيلي سڙڪ” به چيو ويندو آهي، مشهور صحافي رضا علي عابدي ان رستي تي پنهنجي سفرنامي وارو ڪتاب “جرنيلي سڙڪ” به لکيو آهي، جيڪو تاريخي، ادبي ۽ سياحتي شاهڪار ليکيو وڃي ٿو.
ٻيهر تاج ۽ تخت هٿ ڪرڻ کان هڪ سال پوءِ 1556ع ۾ همايون گذاري ويو، کيس دهلي ۾ دفنايو ويو ۽ اڪبر کي صرف 14 ورهين جي ڄمار ۾ تخت تي ويهاريو ويو، اڪبر شروع ۾ همايون جي ڏاڍي وفادار جنرل بيرام خان جي مدد سان سلطنت هلائيندو رهيو، اڪبر اعظم جو 49 سالن جو دور ان ڪري به سٺو ليکيو وڃي ٿو جو هن اڪثريت رکندڙ هندو رعيت کي ويجهو آڻڻ لاءِ هندو راجپوتن مان شاديون ڪيون، ملڪ ۾ “دين ِ الاهي” نالي هڪ سيڪيولر ۽ مفاهمتي نظام لاڳو ڪيائين جنهن سبب سلطنت ۾ معيشيت، واپار، ثقافت، ادب ۽ فن خوب ترقي ڪئي، مسلمانن کان سواءِ هندو، زرتشت ۽ عيسائين کي حڪومت ۽ فوج ۾ اهم عهدا ڏيڻ سان اڪبر مقامي ماڻهن جو اعتماد حاصل ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿيو، کيس “اڪبر اعظم” به ڪوٺيو ويندو آهي، 1605ع ۾ وفات ڪيائين، کيس آگري ۾ دفنايو ويو.
جنهن کانپوءِ سندس پٽ، شهزادو سليم، جهانگير جي شاهي نالي سان تخت نشين ٿيو، اڪبر جي حياتي ۾ انارڪلي (Anaarkali) نالي ڇوڪري جو شهزادي سليم سان عشق وارو قصو به رونما ٿيو هو، روايتن موجب اڪبر کي جڏهن 1599ع ۾ ان عشق جو پتو پيو ته هن هڪ عام ڇوڪري جي اهڙي جرئت تي کيس سزا طور هڪدم زندھ ڀِت ۾ چونڊڻ جو حڪم ڏنو ۽ کيس قلعي جي ديوار ۾ چونڊيو ويو، عشق جي اها دلچسپ ۽ انوکي ڪهاڻي تمام گهڻي مشهور آهي، ان قصي تي ته سڀ متفق آهن، پر ڪجھ تاريخدان انارڪلي جي لاهور ۾ واقع مزار جو حوالو ڏئي کيس زندھ ڀت ۾ چونڊڻ واري واقعي تي يقين نٿا رکن.
1599ع ۾ اڪبر دکن ۾ اُٿيل بغاوت روڪڻ ۾ رڌل هو ته اقتدار جي بُکئي پٽ جهانگير پنهنجي پيءُ خلاف بغاوت به ڪئي، جيڪا ناڪام بڻائي وئي، اڪبر پاران کيس سخت سزا ڏيڻ جو فيصلو ڪيو ويو هو، پر اڪبر جي راڻين رقيہ بيگم، سليمہ بيگم ۽ سندس والدا حميده بانو بيگم پاران زور ڀري ڪيل سفارشن تي اڪبر کيس معاف ڪري ڇڏيو هو.
اڪبر جي دور ۾ سنڌ تي مرزا جاني بيگ (Mirza Jaani Beg) جو خود مختيار راڄ هو، 1573ع ۾ مغلن بکر (Bakkhar) جو قلعو اڳ ئي فتح ڪري ورتو هو, پر ملتان جي مغل گورنر کي سيوهڻ (Sehwann) ۽ ٺٺي کي فتح ڪرڻ لاءِ ڪيل فوجي ڪاهن ۾ شڪست آئي هئي، تنهنڪري اڪبر کيس وڌيڪ فوجون موڪليون، جن جي جاني بيگ جي سنڌي فوجن سان 1591ع ۾ سيوهڻ وٽ جنگ لڳي، ان جنگ ۾ مرزا جاني بيگ هارائڻ کانپوءِ مغل فوج آڏو هٿيار ڦٽي ڪيا. اڪبر هاڻوڪي راجسٿان رياست جنهن کي تڏهن راجپوتانا ڪوٺيو ويندو هو، اها وڏي ايراضي ڪيترن ئي هندو راجپوت راجائن جي عمرڪوٽ سميت ڪيترين ئي رياستن ۽ رجواڙن تي ٻڌل هئي، انهن مان گهڻن راجائن سان جنگيون ۽ ٻيون حڪمت عمليون هلندي کين پنهنجي اثر هيٺ آندائين.
اڪبر جي لاڏاڻي کان پوءِ تخت ۽ تاج سندس پٽ شهزادي سليم (جهانگير) حوالي ٿيو، جهانگير اٽڪل 22 سال تخت تي رهيو، کيس پنهنجي موڀي پٽ خسرو پاران بغاوت کي منهن ڏيڻو پيو، ان بغاوت کي ڪچلڻ بعد خسرو کي زنجيرن ۾ ٻڌي سندس درٻار ۾ پيش ڪيو ويو، جتي جهانگير جي حڪم تي بغاوت جي سزا طور خسرو جون ٻئي اکيون ڪڍي کيس انڌو ڪيو ويو ۽ سندس مدد ڪندڙ اٽڪل 2 هزار باغين کي قتل ڪيو ويو، سندس دور ۾ سلطنت جون حدون بنگال، ميواڙ ۽ احمد نگر تي پهتيون، راجپوتانا جي جن راجائن کي سندس والد اڪبر پاڻ سان ملائي نه سگهيو هو، جهانگير انهن سان به معاملا طئي ڪري صلح ناما ڪيا، هن جي دور ۾ سنڌ به مغلن جي سلطنت ۾ شامل رهي، مغلن پاران مختلف سردار ٺٺي جا گورنر مقرر ڪيا ويندا هئا، جهانگير، اڪبر بادشاھ جي سيڪيولر حڪمت عملي تي هلندي مذهبي رواداري کي برقرار رکيائين پر گهڻي آفيم ۽ شراب واپرائڻ ڪري پيريءَ ۾ گهڻو اڻ چاڪ رهڻ لڳو ۽ سلطنت جا معاملا سندس هٿن مان کسڪندا وڃي، سندس راڻي نورجهان (Noor Jehan) کي مليا.
1626ع ۾ ٻئي پُٽ خرم کي به عاق ڏئي ساڻس لاتعلقي جو اظهار ڪيائين ته خرم فتح پور سڪري ۽ دکن ۾ سندس خلاف بغاوتون ڪرائي ڇڏيون، اهي بغاوتون به ناڪام بڻايون ويون, پر انهن جو جهانگير جي صحت تي وڌيڪ خراب اثر پيو، کيس صلاح ملي ته هو ڪجھ ڏينهن لاءِ سلطنت جا معاملا ڇڏي ڪشمير جي خوبصورت واديءَ جو سير ڪري ته جيئن سندس صحت بهتر ٿئي، حڪيمن طبيبن سميت ڪشمير جي سفر دوران هو 1627ع ۾ راجوڙي ۾ وفات ڪري ويو، ايتري وڏي سلطنت جي واليءَ کي اهڙي ڪنهن غير معروف جاءِ تي دفنائڻ سندس شان جي خلاف هو ته ٻئي طرف لاش کي محفوظ ڪرڻ لاءِ ڪتب ايندڙ ڪيميڪل مصالحا گڏ نه هئڻ ڪري سندس لاش ان دور جي جانورن جي سواري ذريعي کڻي ڪشمير جي جابلو رستي جو ڊگهو پنڌ طئي ڪري صحيح سلامت رسائڻ به تمام ڏکيو هو سو سندس جسم جي اندر وارا سمورا عضوا ڪڍي اهي هاڻوڪي آزاد ڪشمير جي ضلعي ڀمڀر ۾ باغ سر نالي قلعي اندر دفنايا ويا ته جيئن باقي جسم کي خراب ٿيڻ کان بچائي سگهجي، سندس جسم جو باقي ڍانچو اتان اٽڪل 3 سئو ڪلوميٽرن جو سفر ڪري لاهور جي شاه دره علائقي ۾ دفنايو ويو.
جهانگير جي وفات کانپوءِ سندس پُٽ شهريار کي تخت تي ويهاريو ويو، پر محلاتي سازشن ذريعي شهريار جي ڀاءُ شاھجهان پاران شهريار کي تخت تان لاهي پهرين سندس اکيون ڪڍي کيس انڌو ڪيو ويو ۽ پوءِ کيس سندس ڪجھ حمايتين سوڌو قتل ڪيو ويو.
شاهجهان 30 سال تخت تي رهيو، سندس دور ۾ اڏاوتن جي فن خاص ترقي ڪئي، هن آگري ۾ پنهنجي زال ممتاز محل جي پيار ۾ دنيا جي شاهڪار عمارتن مان هڪ، تاج محل (Taj Mahal) جوڙايو، دهلي جو لال قلعو، جامع مسجد دهلي، ٺٺي جي شاهجهان مسجد، لاهور جو شاليمار باغ به سندس دور جا تاريخي اهڃاڻ آهن، شاهجهان 1658ع ۾ بيمار رهڻ لڳو ته سندس پٽ اورنگزيب وجھ وٺي کيس آگري جي قلعي ۾ قيد ڪري پاڻ بادشاھ بڻجي تخت تي ويهي رهيو. شاهجهان پنهنجي حياتيءَ جا پويان 8 سال لڳاتار پنهنجي پٽ جو باندي رهڻ کان پوءِ قيد ۾ ئي وفات ڪري ويو.
اورنگزيب عالمگير پنجون ۽ آخري اثر وارو مغل بادشاھ ليکيو وڃي ٿو، هن مذهب اسلام جي پنهنجي تشريح ڪئي، خطاطي جي فن جي سرپرستي ڪيائين، پاڻ به قرآن شريف جي خطاطي ڪندو هو، کيس تخت جي اصل حقدار، پنهنجي لبرل ۽ سيڪيولر ڀاءُ دارا شڪوه (Dara Shikoh) کان ڊپ هو ته هو ڪٿي سندس خلاف سازشون نه ڪري, سو پنهنجي ٻئي ڀاءُ مراد بخش جي مدد سان سندس سِسي وڍائي قتل ڪرايائين ۽ پوءِ اها سسي پنهنجي قيدي پيءُ شاهجهان ڏانهن عيد تي تحفي طور به موڪليائين ڇاڪاڻ ته شاهجهان کي دارا شڪوه سان تمام گهاٽو پيار هو، بادشاھ شاهجهان کي جيل ۾ اميد هئي ته هڪ ڏينهن سندس پُٽ دارا ضرور اورنگزيب کي تخت تان هٽائي کيس قيد مان آزاد ڪري سندس بادشاهت بحال ڪرائڻ ۾ ڪامياب ٿيندو. اورنگزيب، دارا جي پٽ سليمان شڪوه کي قيد ڪرڻ کانپوءِ اتي ئي زهر ڏئي مارايائين.
اصل يهودي مذهب جو آرمينيائي واپاري جيڪو مسلمان ٿيڻ کان پوءِ سنڌ ۾ اچي، ٺٺي ۾ صوفي سرمد (Sarmad) جي نالي سان مشهور ٿيو هو ۽ اتان جي اڀي چند (Abhi Chand) نالي هندو ڇوڪر سان لڳاءُ هئس، اهو صوفي ٺٺي کان لاهور ۽ پوءِ دهلي ۾ شهزادي دارا شڪوه وٽ پهتو هو، ان کي به اورنگزيب ڪافر هجڻ جو الزام مڙهي رڳو ان ڪري قتل ڪرايو جو هو دارا شڪوه جو ويجهو ماڻهو هو ۽ وڏي انگ ۾ ماڻهو سندس صوفي ازم کان متاثر ٿي رهيا هئا، سنڌي ادب، شاعري ۽ تاريخ ۾ هڪ صوفيءَ جي حوالي سان “ان الحق” جو نعرو هڻندڙ سرمد جو ذڪر اڪثر ملي ٿو. اورنگزيب جي پٽ معظم شاھ (بهادر شاھ پهريون) لاهور، ڪابل ۽ آگري جو گورنر رهڻ دوران پنهنجي پيءُ خلاف ڪيترائي ڀيرا بغاوتون ڪري تخت هٿ ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون پر اورنگزيب انهن کي اٿندي ئي ناڪام بڻائي ڇڏيو هو ۽ بغاوتون ڪرڻ تي بهادر شاھ کي 1696ع کان 1707ع دوران ڪيترائي ڀيرا قيد به ڪيو ويو هو، اورنگزيب 1707ع ۾ دکن ۾ مراٺن پاران برپا ڪيل بغاوت کي منهن ڏيندي مارجي ويو هو، هن کي پنهنجي پٽن مان ڪنهن کي جاءِ نشين مقرر ڪرڻ جو موقعو ئي ڪونه مليو.
حوالا
زمرو:تواريخ زمرو:ڀارت زمرو:پاڪستان زمرو:سنڌ زمرو:سنڌ جي تاريخ
پٺاڻ (شھدادڪوٽ)
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1938 واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ شاھپور جنھن جي پاسي م کوکرن جو مقام  واقع ھيو. ھاڻي بہ اتي ڳوٺ شاھپور جمالي واقع آهي. ديھ جو ڏاکڻو حصو ھاڻي شھدادڪوٽ شھر جو حصو آهي.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ گرگيج، اوڀر ۾ ديھ چانڊيا، ڏکڻ ۾ ديھ سيلرا ۽ اولھ ۾ ديھ ڪوٽ نبي بخش واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ھن ديھ مان لغاري ڊسٽريبيوٽري پڻ گذري ٿي. ھتان شھدادڪوٽ ڳڙھي خيرو روڊ ۽ ريلوي لائين پڻ گذرندڙ آھن.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,026 ھئي جيڪا 338 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
مڌيا پرديش
مڌيا پردیش  (MP) ;,  جنھن جو پراڻو نالو سينٽرل پراونس يا سي پي ھيو; وچ انڊياجي ھڪ رياست جو نالو آهي جنھن جي گادي جو هنڌ ڀوپال شھر آھي ۽ وڏي ۾ وڏو شھر اندور آهي ۽ ٻيا وڏا شھر جبالپور، گواليار ، اجئين ۽ ساگر آھ.. ھن رياست کي ان جي مقام جي ڪري انڊيا جي دل پڻ چوندا آهن. پکيڙ ۾ ھي انڊيا جي ٻين ۽ آبادي ۾ پنجين وڏي رياست آھي جنھن ۾ ساڍا ست ڪروڙ ماڻهو رھن ٿا
جاگرافي
thumb ھن رياستجي اتر اوڀر ۾ اتر پرديش، ڏکڻ اوڀر ۾ ڇتيس ڳڙھ، ڏکڻ ۾ مھاراشٽر، اولھ ۾ گجرات، اتر اولھ ۾ راجھستان آھي. ھن رياست جي ڪل پکيڙ 308,252 km2 آھي. سن 2000 عيسويءَ کان اڳ جڏهن ڇتيس ڳڙھ مڌيا پرديش جو حصو ھيو تہ ھي رياست ملڪ جي سڀ کان وڏي رياست ھئي. ھن رياست جي اوڀر کان اولھ طرف نرمدا درياء وھي ٿو. ھن رياست جو بلند ترين مقام ڌوپ ڳڙھ آھي جيڪو سامونڊي سطح کان 4429 فٽ بلند آھي.
thumb|left| مڌيا پرديش جو طبعي نقشو
مڌيا پرديش جي سڀ کان وڏي ندي نرمدا آهي ان جي شاخن ۾ بنجر، تاوا ندي، مچنا, شاڪار ندي، دينوا ۽ سون ڀادرا نديون شامل آهن. ھي ندي علائقي م مقدس سمجھي ويندي آهي۽ ان جي پوڄا پڻ ڪئي ويندي آهي
تاريخ
ڇھين صدي ق م ۾ اجئين ھن علائقي جي ھڪ وڏي مرڪز طور اڀريو ھيو ء اھو ايوانتي بادشاھت جو گاديءَ جو هنڌ ھيو. ٻين بادشاھتن جھڙوڪ:, دسارنا، مالوا، ڪاروشا ۽ نشاد جو ذڪر پراڻن رزميہ قصن ۾ مليو آهي جيڪي پڻ ھن موجوده رياست جو حصو آهن. 320 ق م ۾ ھي علائقو چندر گپت موريا جي ايمپائر جو حصو ٿي ويو. ھي علائقو اشوڪ موريا جي ايمپائر جو پڻ حصو رھيو. موجوده رياست جي علائقي ۾ قديم مھاجنپدا وارو خطو پڻ شامل آهي. ارڙھين صدي جي شروعات ۾ ھي علائقو ڪيترين ئي ننڍہن بادشاھتن ۾ ورھايل ھيو جن تي پوء برٽش ايمپائر قبضو ڪيو. انگريزن انھن سڀني کي ملائي سينٽرل پراونسز اينڊ بيرار ۽ سينٽرل انڊين ايجنسي قائم ڪيا. انڊيا جي آزادي بعد مڌيا پرديش رياست قائم ڪري ناگپور ۾ ان جي گادي جو هنڌ رکيو ويو. ان نئين رياست ۾ موجوده رياست جو ڏاکڻو حصو ۽ موجودہ مھاراشٽر جو اتر اوڀر وارو حصو شامل ھيا. 1956 ۾ اسٽيٽس ري آرگنائيزيشن ايڪٽ تحت ھن رياست جي ان وقت جي حصن کي مڌيا ڀارت ، ونڌيا پرديش ۽ ڀوپال رياست سان ملائي نئين مڌيا پرديش رياست قائم ڪئي وئي. ان م مراٺي يا مرھٽي ٻولي ڳالهائيندڙ ماڻھن جو ودارڀا علائقو ھن رياست کان ڌار ڪري بمبئي رياست م شامل ڪيو ويو. 2000 ۾ ھن رياست جي ھڪ حصي کي ڌار ڪري ڇتيس ڳڙھ رياست قائم ڪئي وئي.
معيشت
انڊيا جي معيشت ۾ ھن رياست جي معيشت جو ڏھون نمبر آھي، 8.9 لک پائونڊ ۽ ان جي گراس ڊوميسٽڪ پراڊڪٽ يا جي ڊي پي في ڪس inr 90000 آھي. انساني ترقي جي اشاريي مطابق انديا جي رياستن م ھن رياست جو مقام ڇويھون آهي.ھن رياست ۾ انڊيا جا سڀ کان وڌيڪ ھيرا ۽ ٽامو نڪرن ٿا. ھن رياست جي 30 سيڪڙو کان وڌيڪ زمين ٻيلن تي مشتمل آهي. ھتان جي سياحتي صنعت ۾ بہ ڪافي واڌارو آيو آهي.
انتظامي ورھاست
مڌيا پرديش جي ورھاست ڏھ ڊويزنن ۾ ٿيل آهي جن ۾ 52 ضلعا واقع آھن.
قطر
thumb|250px|قطر جو جھنڊو قطر ايشيا کنڊ ۾ ھڪ ملڪ آھي. ھي ملڪ وچ اوڀر ۾ آھي ۽ ھن جو اولاھون پاسو سعودي عرب سان لڳي ٿو جڏھن تہ ٻين سڀني پاسن کان سمنڊ طرفان گھيريل آھي. زمرو:ايشيا ۾ ملڪ
اقامت
اقامت اسلام ۾ نماز جي ادائگي لاء جماعت جي کڙي ٿيڻ کان اول ھڪ ماڻھو اھي جملا دھرائي جيڪي اذان ۾ چيا وہندا آھن ۽ انھن اذان وارن جملن ۾ ٻہ ڀيرا  قد قامت الصلواة بہ چوي ته ان کي اقامت چوندا آهن. اقامت کي عام طور تي تڪبير بہ چوندا آهن. اذان بعد نماز شروع ٿيڻ کان اڳ نماز لاءِ ٻئين سڏ کي اقامت چوندا آهن.
حوالا
زمرو:نماز
خادم سومرو
خادم سومرو (انگريزي ٻولي:Khadim Soomro) سنڌ، پاڪستان ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻولي جو شاعر ۽ ليکڪ آهي. سندس شاعري ۽ مضمون سنڌي ٻولي ۽ انگريزي ٻولي ۾ شايع ٿيل آهن.
زندگي جو احوال
خادم سومرو جو پورو نالو خادم حسين سومرو آهي. هيءُ دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي شهر جوهي ۾  27 فيبروري 1979ع تي غلام حسين سومرو گهر ۾ پيدا ٿيو.
تعليم
خادم سومرو پرائيمري گورنمينٽ پرائمري اسڪول منجهان پاس ڪيائين. مئٽرڪ 1994ع ۾ گورنمينٽ هاءِ اسڪول جوهي مان پاس ڪيائين. هن انٽر جو امتحان گورنمينٽ ڪاليج جوهي مان 1996ع ۾ پاس ڪيو. جڏهن تہ ايم اي سوشيالوجي  2000ع ۾ سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان پاس ڪيائين.
ادبي خدمتون
خادم سومرو لکڻ جي شروعات ننڍپڻ کان ڪئي. هن نامور اديب عزيز ڪنگراڻي جي رهنمائي ۾ مخدوم ساحل سومرو جي نالي سان لکڻ جي شروعات ڪئي ۽ پوءِ خادم سومرو نالي سان بہ لکڻ شروع ڪيو. هن کي سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو طرفان نڪرندڙ ٻارن جي رسالي گل ڦل پڙهڻ سان پيدا ٿيو. سندس شاعري ۽ مضمون سنڌي ٻولي جي اخبارن ۽ رسالن ۾ شايع ٿيڻ لڳي ۽  پوءِ انگريزي ٻولي ۾ مضمون بہ لکڻ شروع ڪيائين جيڪي شايع ٿيل آهن. هيءَ سنڌي ادبي سنگت شاخ جوهي جو ميمبر ۽ آڊيٽر به رهيو. هيءُ ساٿي ٻارڙا سنگت جوهي ۽ سجاڳ ٻار تحريڪ جوهي سان پڻ منسلڪ رهيو. ايم اي ڪرڻ کان پوءِ هن عملي زندگيءَ جي شروعات ڪئي ۽ مختلف نجي ادارن ۾ ڪم ڪندو رهيو آهي. لکڻ پڙهڻ ۽ ادب سان سندس دلچسپي اڄ بہ آهي ۽ سندس مواد ڇپبو رهي ٿو.
حوالا
زمرو:شاعر زمرو:ليکڪ زمرو:سنڌي ماڻھو
22 رجب
واقعا
نیاز امام جعفر صادق عليہ السلام
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رجب
لالا
250px|thumb|upright|Variegation produced by the tulip breaking virus
لالا هتي جنهن کي لالا جو گل چوندا آهن، سو پُست جي ذات مان آهي، جنهن جو اسان مٿي بيان ڏنو آهي. انهيءَ ۾ ڪُپڙيون ٿينديون آهن، جنهن کي فارسيءَ ۾ گل لالا چون ٿا ۽ جنهن جو انگريزيءَ ۾ نالو آهي ٽُيولِپ، سو ٻيءَ طرح جو گل آهي، يعني سوسن يا انگريزيءَ لِليءَ جي ذات مان آهي. انهيءَ کي پاڙ ۾ بصر وانگي ڳنڍيون ٿينديون آهن. انهيءَ مان به ٻه قسم نرگس ۽ زنبق جا آهن، جن جو اسان مٿي بيان ڏنو آهي.
سچو پچو گل لالا، جنهن جون ڳنڍيون ولايت کان اينديون آهن، سو هندستان ۾ چڱو نٿو ٿئي. پوکڻ جي ڪوشش ڪئي وئي آهي پر پن ڪري ٿو ۽ گل نٿو ڪري. آڪٽوبر ۾ پوکبو آهي.
23 رجب
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رجب
اقتداء
اقتداء اسلام ۾ نماز جي فرض جي باجماعت ادائگي ۾ امام جي پٺيان جماعت ۾ شريڪ ٿي نماز پڙهڻ کي اقتداء چوندا آهن. ان اقتداء ڪرڻ واري جماعتي کي مقتدي چوندا آهن ۽ جنھن امام جي پٺيان اقتداء ڪئي وڃي ان کي مقتداء چوندا آهن.
جرمني جو چانسلر
وفاقي جمھوريہ جرمني جو وفاقي چانسلر جرمني جي 1949 واري آئين تحت قائم ٿيل ھڪ رياستي عھدو آھي جنھن کي جرمن ٻوليءَ ۾ بنڊسڪينزلر(Bundeskanzler) چوندا آهن. اھو رياست جي حڪومتي سربراھ جو عھدو آھي. ان عھدي جي جرمني ۾ ابتدا سڀ کان اول 1867 ۾ ٿي جڏھن اتر جرمني جي رياستي ڪنفيڊريشن قائم ٿي ھئي تہ ان جي سربراھ کي چانسلر جو نالو ڏنو ويو. 1919 جي وئيمر واري آئين جي ڀيٽ ۾ چانسلرجي عھدي کي 1949 واري آئين ۾ صدر جي عھدي کان وڌيڪ خودمختيار بڻايو ويو ۽ ان کي ملڪ جي پاليسي لاء رھنمائي ڪندڙ اصول ٺاھڻ جا اختيار ڏنا ويا ۽ کيس ملڪ جو حقيقي چيف ايگزيڪيوٽو بنايو ويو. چانسلر جو عھدو پارلياماني جمھوريت ۾ وزيراعظم جي عھدي کي برابر ليکيو ويندو آهي. جرمني جي اٺون چانسلر موجوده 1919 ۾ ھلندڙ چانسلر اينجلا مرڪيل آھي جيڪا 2005 ۾ چونڊجي آئي ۽ 2009، 2013 ۽ 2018 ۾ وري چونڊجي آئي. 1867 کان ھن عھدي جي شروعات کان وٺي ھاڻي تائين اھا پھرين عورت آھي جيڪا چانسلر جي عھدي تي رھي آھي ۽ عورت ھجڻ ڪري کيس مونث اچار سان جرمن ٻوليءَ ۾ بنڊسڪينزلرين چئبو آهي. اينجلا مرڪيل برلن جي ديوار ڪرڻ بعد يعني اوڀر جرمني ۽ اولھ جرمني جي انضمام کان پوءِ پھرين چونڊيل چانسلر آھي.
24 رجب
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رجب
قطريا (شھدادڪوٽ)
ديھ قطريا سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا قطريا تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1922 واري پراڻي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ جان محمد، ڳوٺ خدابخش جمالي ۽ ھڪ غيرمعروف ڦٽل ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي ان ديھ ۾ معروف ڳوٺن ۾ ڳوٺ شير محمد جمالي، ڳوٺ سوڀو خان جمالي، بروھين جو ڳوٺ ۽ ڳوٺ ماڻو خان جمالي واقع آهن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ جاڙي، اوڀر ۾ ديھ ڪوٽ نبي بخش، اتر اوڀر ۾ ديھ ڪور ڪاري، ڏکڻ ۾ قبو سعيد خان تعلقو جي ديھ ٻيلاٽي ۽ اولھ ۾ ديھ جاڙي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,077 ھئي جيڪا 376 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
اسلامي شعائر
اسلامي شعائر مان مراد اھي ديني عبادتون ۽ عمل آھن جيڪي دين جي قدر، عظمت، ۽ شان ظاھر ڪرڻ لاء نشان ۽ علامت بہ ھجن ۽ دين جي محبت، دين جي عظمت ۽ اھميت جو شعور ۽ احساس پڻ پيدا ڪندا ھجن. .
سرائي عالمگير
سرائي عالمگير (اردو ۽ پنجابي:سرائے عالمگیر) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي گجرات ضلعي جي ھڪ تحصيل جو صدر مقام آهي جنھن جي آبادي 1998 ۾  175,288 ھئي. تحصيل جي پکيڙ 575 چورس ڪلوميٽر آهي جنھن ۾ ھي شھر درياء جھلم جي ڪناري تي واقع آهي ۽ سندس اوڀر ۾ اپر جھلم ڪئنال آھي. ھن شھر کي ميونسپلٽي جو درجو 1976 ۾ مليو.لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001 جي لاڳو ٿيڻ سان ان کي تحصيل ميونسپل ايڊمنسٽريشن جو نالو ڏنو ويو.
جاگرافي۽ موسم
سرائي عالمگير جو دنيا جي نقشي ۾ مقام 32.9°N, 73.75°W (32.900000, 73.750000) واري جاء تي آهي. ھن شھر جي آبهوا وچولي آھي اونھاري ۾ گرميءَ جو پد تمام ٿوري عرصي تائين وڌ ۾ وڌ 45 سينٽي گريڊ تائين ھوندو آھي ۽ سياري ۾ و 2 سينٽي گريڊ تائين ھيٺ ڪرندو آھي. ھي شھر جھلم شھر جي ڏکڻ ۾ درياءُ جھلم جي ٻئي پار تي واقع آهي. ھن شھر جي اتر طرف ميرپوري ۽  ڀمبر واقع آھن. ڏکڻ ۾ منڊي بھاول الدين ۽ رسول نالي شھر آھن.
تاريخ
سرائي عالمگير جو علائقو تمام قديم دؤر کان آباد آهي ۽ سنڌو ماٿري ۽ گنڌارا تھذيبن جو حصو رھيو آھي. سڪندر اعظم ۽ راجا پورس جي وچ ۾ ھائدسپيس واري جنگ(Battle of the Hydaspes) پڻ ھن شھر جي ڀرسان لڳي ھئي. ھن شھر جي ڪنھن جاء تي ھڪ سراء ھوندي ھئي جتي  مسافر آرام ڪندا ھيا. ان جو وقوع  گرينڊ ٽرنڪ روڊ تي  درياء جي ۽ ڪشمير جي  لڳ ھجڻ  ڪري اورنگزيب عالمگير اتي ھي شھر قائم ڪرايو.
ھن شھر جي اھميت ھتي ڪنگ جارج V رايل انڊين ملٽري اسڪول قائم ٿيڻ سان وڌي وئي جيڪو 3 مارچ 1922 ۾ قائم ٿيو ۽ برٽش انڊيا جي ٽوٽل چئن ڪيڊٽ اسڪولن مان ھڪ ھيو. پاڪستان ٺھڻ کان پوءِ ھن جو نالو ملٽري ڪاليج جھلم رکيو ويو جيڪو پاڪستان جي سڀ کان پراڻن ادارن ۾ شامل آھي.
يونين ڪاؤنسلون
ھن تعلقي جون 9 يونين ڪاؤنسلون آهن جيڪي 1998 واري آدمشماريءَ سان ھيٺ ڏجن ٿيون: 17,271 19,895
برابري ڦاڪ
حوالا
زمرو:سائنس زمرو:جاگرافي
گواڊلهارا
گواڊلهار (Guadalajara) (، اسپيني ) هي ميڪسيڪو(ميخيڪو) جي رياست خالسڪو جو راڄ ڳڙهه ۽ بلديہ جي نشست آهي۔ 1564514 جي آبادي سان هي ميڪسيڪو(میخیکو) جي ٻي سڀ کان وڌيڪ آبادي واري بلديا آهي.
حوالا
زمرو:گواڊلهار
25 رجب
پيدائشون
60ھ - امام حسينؑ جي فرزند حضرت علي اصغرؑ جي پيدائش ٿي۔
موڪلون ۽ ڏڻ
183ھ - اهل تشيع جي ستين امام حضرت موسيٰ ڪاظمؑ جي شھادت ٿي۔
25
اصفھان
اصفھان (انگريزي: Isfahan) ايران جي صوبي اصفھان جو وڏي ۾ وڏو شھر ۽ گاديءَ جو ھنڌ آھي. ھي شھر تھران ۽ مشھد کان پوءِ ايران جو آباديءَ جي لحاظ کان ٽيون نمبر وڏو شھر آھي. 2016ع جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي 1,961,260  آھي. ھي شھر تھران کان 406 ڪلوميٽر (252 ميل) ڏکڻ ۾ آباد آھي. ھي اولھ ايران جو ھڪ وڏو ۽ اھم شھرآھي. زايندھ نديءَ (Zāyandeh River)  جي اترئين ڪپ تي آباد ھن شھر جي سامونڊِي سطح کان اوچائي 1600 ميٽر (5200 فوٽ) آھي. ھي شھر پھريائين سلجوقي دور (11 کان 12 صدي عيسوي) ۽ پوءِ صفوي دور (16 کان 18 صدي عيسوي) ۾ ايران جو ھڪ اھم ۽ خوشحال شھر رھيو. ھي شھر پنھنجي عاليشان عمارتن ۽ تاريخي يادگارن جي ڪري سڄي اسلامي دنيا ۾ منفرد حيثيت رکي ٿو. 1979ع ۾ ھن شھر جي ”ميدان امام“ کي يونيسڪو جو عالمي ورثو قرار ڏنو ويو. ھن شھر لاءِ فارسيءَ ۾ ھڪ مشھور چوڻي آھي تہ ”اصفھان نصف جھان است“ يعني ”اصفھان اڌ دنيا آھي“. ھي شھر تھران کان ايراني نار ويندڙ رستي تي آباد آھي. ھي شھر آل بويہ، سلجوقي ۽ صفوي گھراڻن جي بادشاھيءَ واري دور ۾ ايران جي گاديءَ جو ھنڌ رھيو. اصفھان ۽ رشت ايران جا پھريان ٻہ شھر آھن جن کي 11 ڊسمبر 2015ع تي يونيسڪو جي تخليقي شھرن جي فھرست (UNESCO Creative Cities Network) ۾ شامل ڪيو ويو.
پراڻا نالا ۽ تاريخ
موجودھ اصفھان واري ھنڌ تي اھخامنشي بادشاھت (559 - 330 ق.م) وارن ڏينھن ۾ گيبي (Gabae) نالي ھڪ ننڍو شھر آباد ھو. انھيءَ شھر کي بعد ۾ ”گي“ (Gay) يا ”جي“ سڏيو ويو. ڪجه تاريخ نويسن ھن شھر کي گابا (Gaba)، گابيہ (Gabeh), گابيان (Gabian) ۽ گبي (Gabi) پڻ سڏيو آھي. ساساني دور (224 - 651) ۾ ھن شھر کي سپاھان (Spahan)، سپدان Spadana)، اسپدانہ (Spadana) ۽ آخرڪار اسپدان (Espadan) سڏيو ويو. جيئن تہ عربي ابجد ۾ ”پ“ موجود ناھي انڪري ھنن ”پ“ کي ”ف“ چوڻ شروع ڪيو يعني شھر جو نالو ”اسپھان“ مان ڦري ”اصفھان“ ٿي ويو.    ساساني دور جون ڪيتريون ئي مھرون ۽ لکتون ھٿ آيون آھن جن تي ”سپاھان“ لکيل آھي. لفظ ”سپاھان“ لفظ ”سپاھي“ جو جمع آھي انڪري ”سپاھان“ مان مراد آھي ”اھو ھنڌ جتي سپاھي گڏ ٿين“. مشھور يوناني جاگرافيدان ڪلاڊيس تولمي (Claudius Ptolemy) لفظ اسپدانہ (Spadana) جي بہ ساڳي معنيٰ ٻڌائي آھي .    تولمي وڌيڪ لکي ٿو تہ  سڪندراعظم وارن ڏينھن ۾ ھن شھر جو نالو گيبي (Gabae) يا تيبي (Tabai) ھو ۽ ھتي اھخامشي گھراڻي جي بادشاھ جو ھڪ محل بہ موجود ھو.  ھي شھر ھڪ خوشحال علائقي ۾ آباد ھو جنھن جي فوجي لحاظ کان ڪافي اھميت ھئي ۽ ملڪ جي حفاظت لاءِ ھتي ھميشہ سپاھين جو وڏو تعداد موجود ھوندو ھو. جيئن تہ عربي ٻوليءَ ۾ ”گ“ اکر موجود ناھي انڪري پراڻن عرب جاگرافيدانن ھن شھر جو نالو ”گي“ بجاِءِ ”جي (Jay)“ لکيو آھي. عربن جي فتح وقت موجودھ اصفھان شھر واري علائقي ۾ ٻہ شھر آباد ھئا جيڪي ھڪٻئي کان ٽي ڪلوميٽر پري آباد ھئا. آنھن مان ھڪ شھر جو نالو ”گي“ يا ”جي“ ھو ۽ ٻئي شھر جو نالو اليھوديہ ھو. اليھوديہ ۾ يھودي مذھب سان واسطو رکندڙ ماڻھن جي اڪثريت ھئي. ھي ٻئي جاڙا شھر ڪڏھن آباد ٿيا ان بابت تاريخ جو پڪو ثبوت نٿي ڏئي. البت ايترو چئي سگھجي ٿو تہ ”گي“ شھر ”اليھوديہ“ کان وڌيڪ اھميت وارو شھر ھو. عرب ھن شھر جي شان شوڪت ۽ خوشحاليءَ کان ڪافي متاثر ھئا ۽ ھن شھر کي ”بھشت“ ۽ ”ٻيو بغدااد“ ڪوٺيو اٿن. يوناني جاگرافيدان اسٽريبو ھن شھر کي ايران جو مرڪز ڪوٺيو آھي.
اشڪاني (Parthian) گھراڻي جي بادشاھ مھرداد اول ھن شھر ۾ ھڪ فوجي بيرڪ قائم ڪئي ھئي. بنيادي طور ھي ھڪ فوجي ادارو ھو جتي سپاھين کي جنگي سکيا ڏني ويندي ھئي. ھتي سپاھين جو ھڪ اضافي دستو بہ موجود ھوندو ھو جيڪو ايمرجنسيءَ جي صورت ۾ ڪنھن بہ جنگي محاّذ تي وڃڻ لاءِ تيار ھوندو ھو. ان وقت شھر کي ”گابائي“ ڪوٺيو ويندو ھو. ايئن ٿو ڀانئجي تہ ھن شھر تي اسپھان نالو ساسانين جي دور ۾ پيو. تاريخ جا ورق ورائڻ سان پروڙ پوي ٿي تہ ساساني گھوڙي سوار دستا امن جي زماني ۾ اصفھان جي آسپاس سرسبز ميدانن ۾، خاص طور تي شھر جي اولھ پاسي واري علائقي ۾ موجود ھوندا ھئا. اصفھان جي رھواسين ۾ ست اھڙا خاندان ھئا جن جو حڪومتي حلقن ۾ چڱو موچارو اثررسوخ ھو. انڪري ساساني دور ۾ ھن شھر سٺي ترقي ڪئي.
ايران ۾ اسلامي حڪومت جي شروعاتي دور ۾ اصفھان جي آسپاس وارن سمورن علائقن کي ملائي اصفھان سڏيو ويندو ھو. خليفي منصور عباسيءَ جي دور ۾ ھن شھر جي چوڌاري ڪوٽ تعمير ڪيو ويو. 932ع ڌاري زياريان گھراڻي جي حڪمران مرداويج (Mardavij) ھن شھر تي نہ فقط قبضو ڪيو پر ھن کي پنھنجي حڪومت جي گاديءَ جو ھنڌ بنايو. گاديءَ جو ھنڌ ٿيڻ کان پوءِ ھن شھر ڪافي ترقي ڪئي ۽ ھي علم ۽ ادب جو گھوارو بنجي ويو. 1050ع ڌاري طغرل سلجوقي ھن شھر تي قبضو ڪيو. ھن شھر جي ٻيھر تعمير تي 500،000 دينار خرچ ڪيا ۽ ھتان جي رھواسين تان ٽن سالن تائين ٽيڪس معاف ڪيائين. جيڪي ماڻھو جنگ واري زماني ۾ شھر ڇڏي ويا ھئا سي موٽي آيا ۽ شھر جي آباديءَ ۾ خاطرخواھ واڌارو آيو. ترقيءَ جو اھو سفر آلب ارسلان جي ڏينھن ۾ بہ جاري رھيو. ھن جي وزير خواجہ نظام الملڪ طوسيءَ ھن شھر کي ترقيءَ جي عروج تي پھچايو ۽ انھيءَ دور ۾ شھر جي آبادي ٻيڻي ٿي وئي. مشھور سياح ۽ فارسي ٻوليءَ جو ليکڪ ناصر خسرو قبادياني 1052ع ۾ ھي شھر ڏسڻ آيو. ھو لکي ٿو تہ، ”ھن شھر جي آبھوا خوشگوار آھي ۽ ھتان جي کوھن مان مٺو ۽ ٿڌو پاڻي ملي ٿو. ھي شھر جنھن جي ندين ۾ پاڻي وھي ٿو، ان جي چوڌاري ھڪ اوچي قلعا بند ڀت ڏنل آھي. ھتي شاندار اوچيون عمارتون تعمير ٿيل آھن ۽ شھر جي وچ ۾ ھڪ عظيم الشان مسجد موجود آھي“.
1597ع يا 1598ع ۾ شاھ عباس صفويءِ پنھنجي سلطنت جي گاديءَ جو ھنڌ قزون مان اصفھان منتقل ڪيو. گاديءَ جي ھنڌ جي انھيءَ منتقليءَ جا ڪيترائي سبب ھئا جن مان ڪجه ھيٺ ڏجن ٿا:
صفوي بادشاھت جي گاديءَ جو ھنڌ بنجڻ کان پوءِ ڄڻ تہ ھن شھر جي قسمت کلي پئي. شھر ۾ ڪيتريون ئي مسجدون، حوض ۽ مسافرخانا کليا، ھن شھر جي مواصلاتي ۽ آبپاشيءَ جي نظام کي بھتر ڪيو ويو۽ شھر کان چند ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي زرعي پيداوار جو ھڪ وڏو مرڪز قائم ڪيو ويو. شاھ عباس جي دور ۾ ھي شھر اوڀر جي سڀني شھرن کان گوءِ کڻي ويو ھو ۽ ان زماني ۾ ھي قسطنطنيہ کان بہ وڏو شھر ھو.
قجار گھراڻي جي مسعود مرزا ظل السلطان (ناصرالدين شاھ قاجار جو پٽ) ھن شھر تي 1872ٿ کان 2007ع تائين حڪومت ڪئي. ھن اصفھان ۾ ھڪ وڏي فوجي ڇانوڻي قائم ڪئي جتي فوجين کا جنگي مشقون ڪرايون وينديون ھيون. مسعود مرزا جي حڪمرانيءَ واري دور ۾ صفوي دور جون ڪيتريون ئي عمارتون ۽ باغ تباھ ٿي ويا ۽ شھر جي رونق ڪنھن حد تائين مان پئجي وئي.
5 آگسٽ 1978ع تي ھتي حڪومت خلاف زوردار مظاھرا ٿيا جنھن ڪري ھتي مارشل لا لاڳو ڪيو ويو. ايران عراق جنگ دوران ھتان جا ھزارين ماڻھو شھيد ۽ زخمي ٿيا.
جاگرافي
ھي شھر زاگروس جبلن جي دامن ۾ زايندھ نديءَ جي ماٿريءَ ۾ آباد آھي. ڪوھ صوفہ ھن شھر جو ويجھي ۾ ويجھو جبل آھي جيڪو شھر جي مرڪزکان ڏکڻ ۾ موجود آھي. ھتي اتر کان 90 ڪلوميٽر في ڪلاڪ جي رفتار سان ٿڌيون ھوائون ھلن ٿيون. شھر جي موسم اونھاري ۾ ڪنھن حد تائين گرم رھندي آھي. اونھاري ۾ ھتان جو سراسري گرميءُ جو درجو 350C (950F) جي لڳڀڳ ھوندو آھي. رات جو موسم عام طور تي وڌيڪ ٿڌي ۽ خوشگوار ھوندي آھي. سياري ۾ ڏينھن جي وقت ھلڪي ۽ رات جو گھڻي ٿڌ محسوس ٿيندي آھي. ڪڏھن ڪڏھن برفباري بہ ٿيندي آھي.
آمدورفت
اصفھان روڊ، ريل ۽ ھوا وسيلي ايران جي مختلف شھرن ۽ دنيا سان ڳنڍيل آھي. 2019ع ۾ اصفھان جو بين الاقوامي ھوائي اڏو ايران جو ستون وڏو ھوائي اڏو ھو. ھي شھر ريل وسيلي قم، تھران، يزد، بندرعباس ۽ ٻين شھرن سان ڳنڍيل آھي. انھن شھرن طرف روڊ رستي بہ سفر ڪري سگھجي ٿو. شھر اندر سفر ڪرڻ جون بہ سٺيون سھولتون موجود آھن ۽ شھر اندر ميٽرو جي سھولت بہ موجود آھي.
سياحت
ھي شھر ھميشہ سياحن جي دلچسپيءَ جو مرڪز رھيو آھي. 2018ڏ2019ع ۾ 450،000 پرڏيھي سياح ھي شھر گھمڻ آيا. ھتان جي مشھور گھمڻ جھڙن ماڳن ۾ ھيٺيان خاص ڌيان ڇڪائي سگھن ٿا:
ميدان نقش جھان (Naqsh-e Jahan Square): ھي ميدان صفوي دور جو ھڪ عظيم يادگار آھي جيڪو 1598ع کان 1629ع جي وچ وارن سالن ۾ تعمير ٿيو. 1979ع کان اڳ ھن کي ميدان سعيد ۽ ميدان شاھ سڏيو ويندو ھو. ھن کي ميدان امام پڻ ڪوٺيو وڃي ٿو. 89،600 چورس ميٽرن جي ايراضيءَ ۾ پکڙيل ھي ميدان چئني پاسن کان صفوي دور جي عمارتن سان گھيريل آھي. ھي ميدان يونيسڪو جي عالمي ثقافتي ماڳن (UNESCO's World Heritage Sites) مان ھڪ آھي. ميدان جي ڏکڻ ۾ شاھ مسجد، اولھ ۾ علي قاپو جو محل ۽ اوڀر ۾ شيخ لطف اللّٰہ مسجد تعمير ٿيل آھي. اتر ۾ قيصري دروازو آھي ۽ انھيءَ دروازي وٽان اصفھان جي شاھي بازار شروع ٿئي ٿي. ايران جي 20،000 ريال واري ڪرنسي نوٽ جي پوئين پاسي ھن ميدان جي تصوير ڇپيل آھي. اصفھان جي شاھي بازار کي سلطاني بازار ۽ قيصريہ بازار بہ ڪوٺيو وڃي ٿو. ھي تاريخي بازار يارھين صدي عيسويءَ ۾ قائم ڪئي وئي ھئي. ھن بازار ۾ ٻين شين کان علاوہ ايران جا قيمتي ۽ نفيس قالين، گلم ۽ غاليچا خريد ڪري سگھجن ٿا.
حوالا
زمرو:ايران جا شهر
آرڪڊ
250px|thumb|آرڪڊ جي تصوير
آرڪِڊ ، هن انگريزي نالي هيٺ ڪيترائي ٻوٽآ جدا جدا قد، رنگ ۽ شڪل جا اچي وڃن ٿا. هنن جو هڪڙو نه ٻيو قسم دنيا جي سڀ ڪنهن ڀاڱي ۾ ٿئي ٿو. هي سهڻن ۽ خوشبودار گلن هئڻ ڪري پسند ايندا آهن. هنن تي خلاصا ڪتاب لکيل آهن. آرڪڊ اصل گرم آبهوا ۾ ٿيندا آهن. عمدا عمدا قسم نيپال، ڀوٽان، آسام، برما ۽ سيلون مان اچن ٿا. گهڻن هنڌن ۾ جهنگلي ٿين ٿا. ڏکڻ آمريڪا مان به هن جا چڱا قسم ايندا آهن.
فرن جي ذات وانگي آرڪڊ به اصل ٽَڪرن جي سوراخن ۾ وِٿين ۾، توڙي وڏن وڻن جي ٿڙن ۽ ٽارين تي ٿيندا آهن. اڪثر جتي ڇانو ۽ پوسل هوندي آهي، اتي ٿيندا آهن. ڪي قسم ته اُس ۾ چڱا ٿيندا آهن. بيٺل يا سينواريل پاڻيءَ مان سو هنن کي نقصان پهچندو آهي. آرڪڊ ٻن وڏن قسمن يا ڀاڱن ۾ وراهيا اٿن. هڪڙي کي زميني ۽ ٻئي کي آسماني چون ٿا. زميني آرڪڊ اهي آهن، جي اڪثر زمين تي ٿين ٿا ۽ انهن جون پاڙون ڌرتيءَ ۾ گِهڙيل ٿين ٿيون، جتان هنن کي قُوت ۽ ٻي پرورش ملي ٿي. آسماني آرڪڊ اهي آهن، جي وڻن جي ٿڙن ۽ ٽارين تي ٿا ٿين ۽ انهن جون پاڙون هوا ۾ نڪري بيهن ٿيون، جتان هن کي قوت ۽ ٻي پرورش ملي ٿي. تنهنڪري ضروري آهي ته آرڪڊ جي ذات سڃاڻي پوءِ ان موجب ان جي پرداخت ڪجي. اها سڃاڻپ آسانيءَ سان ڪري سگهجي ٿي. زميني قسم جون پاڙون ٿورو گهڻو تندن ۽ تارن واريون ٿيون ٿين ۽ آسماني قسم جون پاڙون ڊگهيون، ٿلهيون ۽ ڳر يا ماس واريون ڏسڻ ۾ اچن ٿيون.
پوکي
آرڪڊ پوکڻ لاءِ چڱو رستو اهو آهي ته پهريائين هنن جي وطني جاءِ ۽ حالت وارو اسباب موجود ڪجي. پوسل، موافق گرمي، ڇانوَ، کليل هوا ۽ صفائي- اهي سڀ هنن جي لاءِ ضروري آهن. ڇانوَ ۽ اُس گڏيل هئڻ کپي، جيئن وڻ ۾ ٿيندو آهي. انهيءَ لاءِ لانڍي يا منهه جيڪو باغن ۾ اهڙي ڪم لاءِ ٺاهيندا آهن ۽ جنهن جو اسان هن ڪتاب جي شروع ۾ ذڪر ڪيو آهي، سو تمام چڱو آهي. زميني آرڪڊ پاٽين، ڪونڊين ۽ لڙڪندڙ کوکن يا ٽوڪرين ۾ پوکڻ گهرجن.
انهن ۾ هيٺئين نسخي موجب مٽي وجهڻ گهرجي: اڱرن جا ڀور، جيڪي چڻي کان اکروٽ جي داڻي جيڏا، ۽ پڪي سر يا پراڻي گچ جا ڀور، مٿين اڱرن جيڏا؛ پراڻي سڙيل پنن جي ڀاڻ سان ملائي ڪونڊيون ڀرڻ گهرجن. تر ۾ وڏا وڏا ڀور سوراخ جي مٿان وجهجن ۽ انهن جي مٿان سينور يا ڪاٻار جو هڪڙو تهه ڏئي ڇڏجي ته پاڻيءَ جو نيڪال هجي. انهيءَ ۾ آرڪڊ پوکجي. آسماني آرڪڊ ڪنهن بُنڊ يا تختي سان ضرور لڳائڻ گهرجي. ڪنهن ٽامي جي تار سان وراڪا ڏئي، ٻڌي، لڳائي ڇڏجيس. اها نظر رکجي ته آرڪڊ جون پاڙون انهيءَ بنڊ يا تختي تي سَنيون پکڙي لڳي بيهن. پوءِ پاڻهئي پاڻ جهلي چڙهندو ويندو، جيسين ڪ سوڪڙ نه اينديس ۽ هوا گهميل رهندي. ڪونڊين جي پاسن مان به سوراخ ڪري ڇڏجن پر متان جيت ۽ ڪينئان اندر لنگهي وڃي نقصان رسائين، تنهنڪري وڻ واري ڪونڊي، ٻيءَ پاڻيءَ سان ڀريل وڏيءَ ڪونڊيءَ ۾ رکي ڇڏجي ته جيتن ۽ ڪينئن کان بچاءُ ٿئي ۽ پوسل به پوري رهي. ڪونڊيون ڪوشش ڪري مٿس ڏاڪن تي يا ٻين شين تي رکجن؛ زمين تي بلڪل نه رکجن؛ خاص ڪري برسات جي موسم ۾.
نومبر کان وٺي فيبروريءَ تائين آرڪڊ وڻ وڌڻ بند ڪن ٿا ۽ آرام وٺن ٿا. انهيءَ وچ ۾ گهڻو پاڻي نه گهرجين. فيبروريءَ جي آخر ۾ ڪونڊيون مٽائڻيون هجن ته مٽائي وٺجن، جو مارچ جي شروع ۾ هو گل جهلين ٿا. پوءِ ججهو پاڻي ڏجين؛ پچڪاريءَ سان ذري ذري پسائجين. جي انهيءَ فهمائش موجب ڪم ڪرڻ ۾ ايندو، ته مارچ ۽ اپريل جي مهينن ۾، آرڪڊ اهڙا مزي جهڙا ۽ ڏيک وارا رنگ ڏيکاريندا، جو انهن جي ڏٺي حيرت اچي ويندي.
آرڪڊن جي وڌائڻ جو رستو اهو آهي ته سندن پاڙون يا ڳنڍيون ڇني ڌار ڌار ڪري هڻجن. انهيءَ لاءِ چڱو وقت فيبروريءَ ۾ آهي، جڏهن هو آرام ۾ رهن ٿا. تکي چاڪونءَ سان پاڙن جي ڳنڍ ڳنڍ تندن سميت وڍي، ڪونڊين ۾ هڻجي ۽ جيسين وڌڻ نه لڳن تيسين پاڻي نه ڏجين. ڪٿي ڪٿي ته آرڪڊن لاءِ جدا جاءِ يا لانڍي ٺاهيندا آهن، جهڙيءَ طرح باغ جي لاءِ منهه جوڙيندا آهن،
قسم
آرڪڊن جا بيشمار قسم آهن، جي جدا جدا ملڪن مان اچن ٿا ۽ جدا جدا رنگن جا گل ڪن ٿا. انهن جو بيان ڏيڻ اجايو ٿو ڏسجي، جو انهن جا نالا ۽ ذاتيون سمجهائڻ مشڪل ڪم آهي. نموني لاءِ اسين ڪي ٿورا نالا هيٺ ڏيون ٿا:
پهريون، جائنيز ايئر پلانٽ (يعني چين جو هوائي اوڀڙ): هن جي گل جا پن ڪوريئڙي جي تاڃيءَ جهڙا ٿا ٿين. ٻيو، انڊين بٽر فلاءِ پلانٽ (يعني هند جو پوپٽ وڻ): هن کي آرڪڊن جي راڻي به سڏيندا آهن. هي کير جهڙا اڇا ۽ وڏا گل ڪندو آهي، هن جا چپ واڱڻائي ٿيندا آهن ۽ شڪل ۾ اهڙا ٿيندا آهن جهڙا پوپٽ، جي کنڀ کولي بيهندا آهن. ٽيون، وينسز سلپر (يعني زهره جي جُتِي): هي اڇا گل واڱڻائي پٽن سان جهليندو آهي. ڪي وري ساوا دٻڪن سان ۽ ڪي گلابي رنگ جا گل ڪندا آهن.