cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آرڪڊ
قسم
گهڻا ڏيهي ٻوٽا به آرڪڊن جي جماعت ۾ داخل آهن. انهن مان سڃاپڻ جهڙا هي آهن: پهريون، نانگلي، جنهن کي دکن پيچو چون ٿا. اڪثر مهابليشور جي وڻن تي ڏسبا آهن. اڇا گل اٿس. هن جا هڪ سئو اٺونجاهه قسم شمار ڪيا اٿن. انگريزي ڪتابي نالو اٿس ڊينڊ روبيم. ٻيو، عنبرقند، جو وڏا ساوا ۽ واڱڻائي گل ڪندو آهي ۽ گهاٽن ۾ ٿيندو آهي. انگريزي ڪتابي نالو اٿس يولوفيا. ٽيون، اچو اچ ۽ پان سنگ، هي دکني نالا آهن. انگريزي ڪتابي نالو اٿن ايرائيڊيز، ڦڪي گلابي رنگ جا گل، واڱڻائي چٽن سان ڪندا آهن. چوٿون، بي پاڙي ول، جا ساون ڌاڳن وانگي ٻيرين ۽ ٻين وڻن تي پکڙي بيهندي آهي، سا به هن جماعت ۾ اچي سگهي ٿي. ڪن آرڪڊن مان کاڌي جون شيون ٺهنديون آهن، جهڙوڪ يولوفيا، يعني عنبرقند جي پاڙن وارين نلين مان هڪڙي قوت وار پيڄيءَ جهڙي شيءِ جوڙيندا آهن، جا علب مصريءَ جي نالي سان مشهور آهي ۽ جنهن کي انگريزيءَ ۾ سالوپ چون ٿا.
اڇو ڄامڙو
اڇو ڄامڙو (White dwarf) انھن تارن کي چئجي ٿو جيڪي پنھنجي عمر گذراڻ کانپوءِ بہ فيوزن واري عمل جي قابل ناهين رهندا ۽ پنھنجي ڪرندڙ پد ڪارڻ اوچتو تباھ ٿي ڪري سڪڙجي ويندا آهن. هڪ سج جيترو وڏو تارو جڏهن اڇو ڄامڙو ٿيندو آهي تہ انجي جسامت سڪڙجي ڪري زمين جي برابر رهجي ويندي آهي. سائز ننڍي ۽ وزن  ماس ۾ گهٽتائي نہ ٿيڻ جي وجھ سان ان تاري جو مادو گھڻو ڳرو ٿي ويندو آهي. زمين تي سڀ کان ڳري شيءِ  آسیمیم Osmium آهي جيڪا پاڻي کان 22.6 سيڪڙو وزني هجي ٿي.
جسامت: سج جي ڀيٽ ۾ زمين جو قطر 0.009(ايڪو گھربل) آهي. ماس جي حساب سان سج زمين کان 3.3 سيڪڙو وڏو آهي. جڏهن تہ قطري سببن جي هڪ سو ڏھ سيڪڙو وڏو آهي. اڇي بوني جو قطر 0.008 (ايڪو گھربل) کان وٺي 0.02 (ايڪو گھربل) تائين ڏٺو ويو آهي. يعني جسامت ۾ تہ اهو زمين جي ٿورو گهڻو برابر هوندا آهن پر ماس ۾ سج جي برابر هوندا آهن. سائرس B نالي اڇي ڄامڙي جي جسامت زمين کان گھڻي گهٽ آهي پر ماس ٽي لک سيڪڙو وڌيڪ آهي.
ديويا دتا
دِويا دَتا (Divya Dutta) (جنم 25 سيپٽمبر 1977) هڪ هندستاني فلمي اداڪارا ۽ ماڊل آهي. هوءَ بالي ووڊ ۽ پنجابي سنيما ۾ ۽ مليالم ۽ انگريزي فلمن به ڪم ڪري چڪي آهي. ديويا دتا 1994 ۾ هندي سينيما جي فلم عشق ۾ جينا عشق ۾ مرنا کان فلمي ڪيريئر جي شروعات ڪئي.
شروعاتي زندگي
ديويا دتا 25 سيپٽمبر 1977 تي پنجاب جي شهر لڌيانا ۾ جنم ورتو. ان جي ماءُ ناليني دتا، هڪ سرڪاري آفيسر ۽ ڊاڪٽر آهي، جنهن ديويا دتا ۽ ان جي ڀاءُ کي اڪيلي سِر پاليو، جڏهن ان جو مڙس وفات ڪري ويو، ته ان وقت ديويا دتا جي ڄمار ست سال هئي. ديویا دتا جو مامو فلم ڊائريڪٽر ۽ پروڊيوسر ديپڪ بهري آهي.
اڇو ڄامڙو
ڇا هڪ تارو اڇو ڄامڙو ٿي سگھي ٿو
خالي اهوئي تارا اڇا ڄامڙا ٿي سگهن ٿا جن جي ڪيمت سج کان 1.44 سيڪڙو وڌيڪ هجي. انکان وڏا تارا اڇي ڄامڙي ۾ تبديل نٿا ٿين ان حد کي چندرا شيکر جي حد چئبو آهي. تاري ۾ موجود مادي جي هجڻ جي اعتبار مان انجي حد ۾ ٿوري تبديلي اچي سگھجي ٿي. اسانجي ڪهڪشان ۾ ملندڙ گھڻو ڪري 97 سيڪڙو تارا سج جي وزن جيترا آهن ۽ هڪ ڏينهن اهي ئي اڇي ڄامڙي ۾ تبديل ٿي سگهن ٿا. هن وقت تائين جيڪي اڇا ڄامڙا (White dwarf) ڏٺا ويا آهن انھن ۾ ڪجھ جو ماس سج کان 0.5 کان 0.7 (ايڪو گھربل) آهي. هاڻي تائين دريافت ٿيل سڀ کان ننڍو اڇو ڄامڙو سج جي 0.17 (ايڪو گھربل) ماس رکندڙ آهي ۽ سڀ کان وڏو ڄامڙو سج جي 1.33 (ايڪو گھربل) ماس رکندڙ آهي.
هبل دوربين پاران ورتل اڇي ڄامڙي جي تصوير جنھن جي مرڪز ۾ سائرس A ۽ هيٺان کان ٽٻڪو نظر ايندڙ سائرس B آهي سائرس B هڪ اڇو بونا تارو آهي اهو تارو اسان کان 8.6 نوري سال جي وٿي تي سپر نووا آھي.
ديويا دتا
ماڊلنگ ڪيريئر
سينيما ۾ وڃڻ کان اڳ، ديویا دتا پنهنجي اباڻي رياست پنجاب ۾ علائقائي ٽيليويزن جي اشتهارن جي لاءِ ماڊلنگ ڪندي هئي.
ذاتي زندگي
ديويا دتا ڪُنواري آهي. هن پنهنجي ماءُ سميت آسماني لاڳاپن جي باري ۾ هڪ يادداشت، مي اينڊ ما لکي. اهو ڪتاب 10 فيبروري 2017 تي پينگوئن رينڊم هائوس پاران ڇاپيو ويو.
حوالا
زمرو:1977ع جون پيدائشون زمرو:ايڪيهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
سوران واري امارت
سوران ڪردن جي سني مسلم رياست جيڪا موجوده عراقي ڪردستان واري ھنڌ واقع ھئي. چوڻ ۾ اچي ٿو تہ ھي رياست عثماني خلافت کان آزاد ٿي ۽ ان جو باني ڪولاس (Kulos) چوڻ ۾ اچي ٿو. پر جلد ئي 1530 واري ڏھاڪي ۾ ايران جي صفوي حاڪم ان تي قبضو ڪيو ۽ بعد ۾ وري عثماني خلافت ۾ نيم خودمختيار رياست جي حيثيت ۾  شامل ڪئي وئي ۽ ان وقت کيس شھر زور اياليت چوندا ھيا. ھڪ دفعو ٻيھر عثماني خلافت کان آزاد ٿي پر 1835 م خلافت وري ان کي مغلوب بڻايو. ھن امارت يا رياست جو گاديءَ جو هنڌ گھڻي ڀاڱي روانديز (Rawandiz) جو شھر ھيو پر اميرن جو وڏو تعداد تنھن ھوندي بہ شقلاوا شھر ۾ رھندڙ ھيو. 1530 عيسويءَ واري ڏھاڪي ۾ جڏهن سليمان اعظم بغداد تي قبضو ڪيو تہ ھن سوران جي امير کي ڦاھي ڏئي يزيدي  حسين بيگ کي اربيل جو گورنر مقرر ڪيو پر سوران جي مارجي ويل امير جي سؤٽ حسين بيگ جي غير موجودگيءَ م اربيل واپس قبضي ۾ ورتو پر ٿوري وقت بعد سوران استنبول اڏو پيش پيو.
اڇو ڄامڙو
حوالا
زمرو:ستارن جا قسم زمرو:اڇا ڄامڙا زمرو:روشن مادو
ناٽيڪل ميل
حوالا
زمرو:سائنس زمرو:جاگرافي
سامونڊي گھوگھيتو
حوالا
زمرو:سامونڊي جاندار
ارونا ايراني
ارونا ايراني (ڄائي :18 آگسٽ 1946) انڊيا جي ھڪ اداڪاره جنھن 300 کان وڌيڪَ ھندي ، مراٺي، ۽ گجراتي فلمن ۾ ڪم ڪيو آهي.
تفصيلي تعارف
گھڻي ڀاڱي ھن ڪريڪٽر رول ۽ سپورٽنگ رول نڀايا آهن. ھن ڪيترن ئي فلمي گانن ۾ ڊانس ڪئي آهي جنھن ۾ مشھور جيوتي ( 1981) ۾ ٿوڙا ريشم لگتا ھي مشھور گانو اٿس. ھيء بيسٽ سپورٽنگ رول لاء فلم فيئر ايوارڊ لاء ڏھ دفعا چونڊي وئي ۽ ٻہ دفعا ايوارڊ پنھنجي نالي ڪري ورتائين.پندرهن سالن جي عمر ۾ بطور چائيلڊ اسٽار ھن پھريون دفعو 1961 ۾ فلم گنگا جمنا ۾ عذرا جو ڪردار ادا ڪيو. 1984 م کيس فلم پيٽ، پيار اور پاپ ۾ ڪرڻ تي فلم فيئر جو بيسٽ سپورٽنگ ايڪٽر جو ايوارڊ مليو. ڪيريئر جي پوئين حصي ۾ ھن ٽيليويزن تي ڪم جي شروعات ڪئي
ذاتي زندگي
18 آگسٽ 1946 ۾ پيدا ٿيندڙ ارونا بمبئي شھر م رھندڙ فردين ايراني جي ڌيءَ ھئي جيڪو اسٽيج ڊرامن ۾ ڪم ڪندو هو. ارونا جي ماء سگونا اداڪاره ھئي. پنھنجي ڀائرن ۽ ڀينرن ۾ سڀ کان وڏي ارونا والدہن جي مالي مشڪلاتن جي ڪري ڇھ درجا پورا ڪري تعليم کان فارغ ٿي وئي ھن باليووڊ جي ڊائريڪٽر ڪوڪوڪولھي سان شادي ڪئي.
حوالا
زمرو:1946ع جون پيدائشون زمرو:ايڪيهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:ممبئي جون اداڪارائون زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
سندو
ديھ سندو سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا سندو تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
سنڌ بورڊ آف روينيو جي رڪارڊ ۾ موجود ديھن جي 1932 واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ سندو، ڳوٺ نئون گاڏھي، ھڪ غيرمعروف ڳوٺ ۽ ٿوڙئي وارو مقام واقع ھيا. ھاڻي اتي ٿرڙي ھاجران ۽ ڳوٺ محمد ايوب چانڊيو واقع آهن.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ شھدادڪوٽ، اوڀر ۾ ديھ مگسي ۽ ديھ گھنور، ڏکڻ ۾ ديھ بھرام مٿيون ۽ اولھ ۾ ديھ صادق واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,448 ھئي جيڪا 194 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
26 رجب
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رجب
لوڙھ
لوڙھ يا لوڙھه ڪوڻي گل جي پاڙ ۾ ڳنڍ وانگي ٿين ٿا جيڪي کائڻ ۾ ڏاڍا مزيدار ٿين ٿا. هر ٻوڙ ۾ پٽاٽي جي جاءِ تي خاص طرح مڇي ۾ پوي ٿو.
لوڙھ اڄ ڪلھ لاڙ جي ڍنڍن ڍورن ۾ بہ جام ٿئي ٿو. هن کي سڪائي رکو، مھينا کائو.
لوڙھ کي سنڌي شاعري ۾ وڏي اھميت رھي آھي ايتري قدر جو لوڙھه سنڌي شاعريء جي زينت رھيو آھي.
لوڙھي لَکُ وِڪاءِ ، ڪُمۡ ڪروڙيان آڳرو ، پَٻُڻَ پدمنئون پري ، قيمت بِھَ نه ڪاءِ ،گيربُ ڪري نه گندري ، کاڄُ کاريبو کاء ،جنھن سان رِيڌو را ، سا سَڃيائي سوکڙي.
(خليفو نبي بخش قاسم لغاري)
تاريخ ۾ بہ لوڙھ حوالي طور ڪم اچي ٿو. لوڙھ جي ايتري ماھيت آھي جو سمن جي دور ۾ لوڙھ سمي بادشاھ ڏي سوکڙي طور ويندا ھئا.
ھاڪ وھندو ھاڪڙو، ڀڄندي ٻنڌ اروڙ،بھ، مڇي ۽ لوڙھ، سمي ويندا سوکڙي!
(ماموئي فقير)
اڪبر جسڪاڻي (لائبريري)
اڪبر جسڪاڻي لائبريري (انگريزي :Akbar Jiskani Library) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي شهر جي اهم لائبريري آهي جيڪا سُڄاڻ ماڻهن اديب اڪبر جسڪاڻي جي نالي سان 1999ع ۾ قائم ڪئي. هن لائبريري کان هزارن جي تعداد ۾ شاگرد اسيفادو حاصل ڪري چُڪا آهن ۽ حاصل ڪن پيا.
27 رجب
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رجب
صنعتي بيڪٽيريا
صنعتي بيڪٽيريا: Industrial Bacteriaⁿ: ان بيڪٽيريا کي چئبو آهي جيڪو تماڪ جي پنن کي درست رکڻ (curing) ۽ پچائڻ ( ripening)، کنڊ کي الڪوحل ۾ تبديل ڪرڻ، پنير کي پچائڻ، سڻي جي تاندورن کي نرم بڻائڻ، کير کي ڌونئري ۾ تبديل ڪرڻ ۽ جانورن جي کلن کي چمڙيءَ ۾ تبديل ڪرڻ وغيره وارا ڪم ڪندا آهن.
وڪٽوريا
1975ع ۾ ھن رياست ۾ نئون آئين نافذ ڪيو ويو جيڪو درحقيقت 1855ع واري ڪالوني واري برطانوي پارليامينٽ جي منظور ڪيل آئين جي طرزِ تي جوڙيل آهي.
ھن رياست جي سڀ کان پراڻي ۽ عالمي معيار واري يونيورسٽي ميلبورن يونيورسٽي آھي جيڪا 1855ع ۾ قائم ٿي. رياست ۾ 9 يونيورسٽيون واقع آھن جن مان مونئش يونيورسٽي ملڪ جي سڀ کان وڏي يونيورسٽي آهي جنھن م 83000 شاگرد تعليم پرائن ٿا. 2018ع ۾ وڪٽوريا جي يونيورسٽين ۾ شاگردن جو تعداد 418,447 ھيو ۽ 2019ع ۾ ان تعداد ۾ 5.3 سيڪڙو اضافو ٿيو آسٽريليا ۾ نيو سائوٿ ويلز رياست کان پوء ٻيون نمبر وڏي معيشت ھن رياست جي آھي. معيشت ۾ ماليات ۽ انشورنس رياست جي آمدني ۾ سڀ کان وڌيڪَ حصو ڏيندڙ شعبا آھن.
جيو گھرڙو
thumbnail|جانورن جي جيو گھرڙي جي بناوٽ
ڪرمپور
پنجاب جو ضلعي نقشو جنھن ۾ وھاڙي ضلعو ڏکڻ پنجاب ۾ گلابي رنگ سان ڏيکاريل
جيو گھرڙو
جيو گھرڙو ياسيل (Cell) انگريزي لفظ سيل لاطيني ٻوليءَ جي لفظ سيلا cella مان نڪتل آهي جنھن جي معني آهي ننڍڙو ڪمرو. اھو ھڪ ھر جاندار جو ھڪ بنيادي جسم رکندڙ ،ڪم وارو حياتياتي ايڪو ھوندو آھي. ان کي زندگيءَ جو سڀ کان ننڍڙو يونٽ چوندا آهن. انھن کي زندگيءَ جي عمارت جي ھڪ سر بہ چوندا آهن.جيو گھرڙي ۾ سائٽوپلازم ھوندو آھي جيڪو ھڪ جھلي يا ميمبرين ۾ ھوندو آھي جن ۾ بايو مالڪيول ھوندا آھن جن ۾ پروٽين ۽ نيوڪلڪ ائسڊ شامل ھوندا آھن. جيو گھرڙو سائنسدان رابرٽ ھوڪ 1665 ۾ دريافت ڪيو. ڌرتيء تي زندگيءَ جي شروعات بہ جيو گهرڙي سان ٿي. اهو جيوگهرڙو، جيڪو زندگيءَ جو بنيادي ايڪو ۽ جاندار آهي، اڳتي هلي خود رو (Autotrophic) جاندار بڻجي ويو، جنهن سج جي روشنيءَ مان پنهنجو کاڌو تيار ڪرڻ شروع ڪيو. سج جي روشنيءَ مان کاڌي تيار ڪرڻ واري روشنائي ترڪيب (Photosynthesis) واري عمل ۾ گهڻي انداز ۾ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جذب ٿيندي ۽ آڪسيجن خارج ٿيندي آهي، جنهنڪري ان عمل جاندارن لاءِ جياپي جا رستا کولي ڇڏيا. زندگيءَ جي ارتقائي عمل ۾ وڌيڪ تيزي تڏهن آئي، جڏهن ڪجهه جاندارن/جيوگهرڙن جنسي پيدائش جو سلسلو شروع ڪيو، پاليئوزاڪ دور ۾ ئي سمنڊن، مڇين، وڻن، ٻيلن ۽ ڪوئلي جو وجود پيو. لکين سال گذرڻ کان پوءِ ڌرتيءَ جي گولي تي ميووزائڪ دور آيو، جنهن ۾ريڙهيون پائيندڙ جانور، ڊائنوسار ۽ وڏا اُڏامندڙ پکي منظر عام تي آيا، اهي جاندار زندگيءَ جي ارتقائي مرحلن ۽ حياتيات جي اصولن مان گذري، عروج تي رسيا هئا. لکن سالن جي ان دور کان پوءِ ڪينوزاڪ دور شروع ٿيو، جيڪو ٻن حصن ۾ ورهايل هو، هن دور جو هڪ حصو ’ٽيٽائيري‘ هو، جنهن ۾ نوان ٻوٽا ۽ کير پياريندڙ جانور نمودار ٿيا، ۽ ٻئي حصي ’ڪواٽرنري دور‘ ۾ جيوگهرڙي هڪ نئين ارتقا ڪري، ماڻهوءَ جي غير واضح شڪل اختيار ڪئي. زندگيءَ جي ابتدا کان وٺي علم حياتيات ارتقا جو سفر شروع ڪيو. قديم انسان کان وٺي هاڻوڪي جديد ۽ سُلجهيل انسان، علم حياتيات تي پنهنجا مفروضا مڙهڻ ۽ مشاهدا ڪرڻ شروع ڪيا. وقت گذرڻ سان هن علم ۾ واڌارو ۽ ترقي ٿي، جنهن انساني بقا ۽ بهبود لاءِ تمام گهڻي ڄاڻ مهيا ڪئي.
ڪرمپور
ڪرمپور(اردو:کرَمپُور ) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي وھاڙي جي تحصيل مئيلسي جي ھڪ يونين ڪاؤنسل۽ ننڍو شھر. ان جو جاگرافيائي محل ۽ وقوع 29° 54' 0" North, 72° 21' 0" East and ھن شھر تي ڪرمپور نالو ڪرم خان وسير جي نالي تي پيو جيڪو ھن شھر جو معتبر ماڻھو رھي چڪو ھو. ھن شھر جا ڪثرت ۾ قبيلا راجپوت ۽ آرائين آھن جيڪي ھريانا مان ھندوستان جي تقسيم بعد ھجرت ڪري اتي آيل آھن. باقي پراڻا رھاڪو سيد، بورانا ۽ وسير آھن.
جيو گھرڙو
جيو گھرڙي جو مرڪز nucleus
اھو گھرڙي جي اندر ھڪ اھم بناوٽ ھوندو آھي جيڪا سڀني ڪمن تي ڪنٽرول ڪري ٿي. مرڪز گول يا مستقل شڪل جو ٿئي ٿو ۽ حيواني گھرڙن ۾ عام طور تي وچ ۾ ۽ نباتاتي گھرڙن ۾ ھڪ وڏي خول جي موجودگيءَ جي سبب گھرڙي جي جھلي membarane جي ويجھو ٿئي ٿو. جيو گھرڙي جو مرڪز 1831 ۾ رابرٽ برائون دريافت ڪيو. نيوڪلوپلازما ۾ مرڪز ٻچو nucleoles ھوندو آھي جيڪو ڌاڳن جو ٺھيل ڄار ٿئي ٿو، جيڪو ڪروميٽين ڄاري (chromatin network) سڏبو آهي.جنھن ۾ ڌاڳن جھڙيون بناوٽون ٿين ٿيون.ھي ٻٽي مرڪزي جھلي ۾ ڍڪيل ھوندو آھي جنھن کي نيوڪليئر ميمبرين nuclear memberane چون ٿا.ھن جھلي ۾ بيشمار سوراخ ٿين ٿا، جيڪي نيوڪليئر پورز (nuclear pores) سڏبا آهن.انھن ۾ ھڪ گھاٽو مادو ڀريل ھوندو آھي جيڪو نيوڪلوپلازما (nucleoplasma) سڏبو آهي.ڪروميٽين ڄاري جا ڌاڳا ڪروموسوم سڏبا آهن جيڪي ڊي.اين.اي.جا ٺھيل ھوندا آھن ۽ مورثي خاصيتون رکندڙ ٿين ٿا ۽ گھرڙي جي ڪمن کي ڪنٽرول ڪرڻ ۽ ھلائڻ جو اھم ڪم انجام ڏين ٿا. .
جيو گھرڙن جي ڀت
ھيء حيواني گھرڙي ۾ موجود نه ھوندي آھي.اھا نباتاتي گھرڙي، بيڪٽيريا ۽ فنگاء جي گھرڙي جي سڀ کان ٻاھرين بي جان حد ھوندي آھي.اھا سيليلوز جي tissues سان ٺھيل ھوندي آھي جيڪي ڪيلشيم پيڪٽيٽ سان ڳنڍيل ھوندا آھن. بيڪٽريائي گھرڙي جي ڀت پروٽين ۽ ڪاربوھائيڊريٽس سان ٺھي ٿي .فنگاء جي ڀت فنگاء سيليلوز ۽ ڪائتن جي ٺھيل ھوندي آھي.
تاريخ پيمائي جا مڃيل طريقا
تاريخ پيمائي وارا مڃيل مطلق طريقا آرڪيالاجي ۽ جيالاجي جي علمن ۾ ڪنھن بہ شئي جي قدامت يا زماني جي تعين ڪرڻ لاء سڀ کان تازا طريقا ڪراناميٽر وارا آھن.اڃا تائين تارہخ پيمائي جا مطلق طريقا نسبتي طريقن جي ڀيٽ ۾ انساني تاريخ کي خاص طور تي وقت سر انساني ارتقا کي سمجھڻ لاءِ خاص اھميت رکندڙ آھن.
ريڊيو ڪاربن وارو طريقو
انھن طريقن ۾ سڀ کان وڌيڪَ آثار قديمہ جي ماھرن پاران استعمال ٿيندڙ طريقو ريڊيو ڪاربن تاريخ پيمائي يا ڪاربن-14 تاريخ پيمائي يقينن سڀ کان وڌيڪَ نمايان ۽ گھڻو استعمال ٿيندڙ طريقو آهي .ھن طريقي ۾ نامياتي شين جھڙوڪ ھڏن يا وڻن جي ڪاٺ جي قدامت 500 سالن کان وٺي 40000 ھزار سالن تائين معلوم ڪري سگھجي ٿي.ھن طريقي جو اصول اھو آھي تہ جاندارن ۽ وڻن جي مرڻ يا بي جان ٿيڻ بعد انھن جي اندر موجود ريڊيو ڪاربن زوال پذير ٿيندو ويندو آهي. جيئن تہ ان زوال جي شرح معلوم ھوندي آھي تنھنڪري ان شئي ۾ بچيل ريڊيو ڪاربن مان ان نامياتي شئي جي عمر جو تعين ڪرڻ ھڪ ممڪن عمل آھي .ريڊيو ڪاربن ذريعي شين جي قدامت جاچڻ جو اصل طريقو ڪافي پيچيده آھي خاص طور تي شين مان ريڊيو ڪاربن جا نمونا  حاصل ڪرڻ ۾ ھڪ ڏکيو ڪم آهي پر قديم آثارن جي قدامت معلوم ڪرڻ لاءِ ھي طريقو ٻين نسبتي طريقن جي ڀيٽ ۾ ڪارائتو آهي.
پوٽيشيم آرگان وارو طريقو
آثار قديم جي ماھرن پاران  استعمال  ٿيندڙ تاريخ پيمائي جو ٻيو مطلق طريقو پوٽيشيم آرگان وارو آھي.ھن طريقي سان پٿر جي پنجاھ ھزار سالن کان ٻہ ارب سالن تائين قدامت جو پتو پوندو آھي. پوٽيشيم آرگان جي طريقي ڪار ۾ پوٽيشيم-40 جو عمل شامل ھوندو آھي. ان عمل ۾ جيئن جيئن پوٽيشيم-40 جي ذرن جو زوال ٿيندو ويندو آھي تيئن تيئن آرگان جو جي واڌ ٿيندي آهي. قديم آثارن جا ماهر ھن طريقي سان آثارن جي قدامت انھن ۾ استعمال ٿيندڙ پٿرن جي ھن طريقي سان چڪاس وسيلي معلوم ڪندا آهن.
دستاويزن مان تاريخ پيمائي جو طريقو
تاريخ پيمائي جو چوٿون ۽ آخري مطلق طريقو قديم آثارن مان ملندڙ تاريخ دستاويز آھن جن ۾ اخبارون، ڊائريون، تصويرون، سڪا، مھرون يا اھڙيون شيون جن تي تاريخ لکيل يا اڪريل ھوندي آھي.
سوُسن گل
سوسن کي انگريزيءَ ۾ لِلي چون ٿا. هيءُ گلن جي هڪ وڏيءَ ذات جو نالو آهي، جنهن مان لالا، نرگس، فتنو ۽ زنبق وغيره ڏنا ويا آهن. خاص سوسن جي گل جا به گهڻا ئي قسم آهن. جپان جا آيل، البت هن ملڪ ۾ ٿين ٿا. جبلن تي پوکڻ سان به چڱا ٿا ٿين. هيٺ زمين تي آڪٽوبر ۾ پوکڻ گهرجن ۽ جبلن تي فيبروريءَ ۾.
هن مان بصر جي ڀوڪن وانگي ڏانڊيون نڪرن ٿيون، جي اٽڪل پندرهن انچ وڏيون ٿين ٿيون، جن ۾ اڇا گل ڇهن انچن جيڏا وڏا نڪرن ٿا. منجهن خوشبوءِ ٿيندي آهي. مارچ مهيني ۾ گل ڪندا آهن. هي گل ڪونڊين ۾ وجهي ورانڊن ۾ رکبا آهن. جون جي وچ ڌاري پن سڪي وڃن ٿا؛ وري آڪٽوبر ۾ ڳنڍيون ڦٽن ٿيون ۽ پن ڪڍن ٿيون. تڏهن وري ڳنڍيون ڪڍي ٻين ڪونڊين ۾ رکجن. پٽڙو ڀاڻ، پاڻي ۽ وارياسي مٽي هنن لاءِ چڱي آهي.
هن جو هڪڙو قسم جنهن کي انگريزيءَ ۾ گلور يوسا ۽ دکني ٻوليءَ ۾ بَڇ ناگ چون ٿا، سو سنهڙو ول وانگي ٿو ٿئي. پن سنهڙا اٿس ۽ پاڙون نلين وانگي اٿس جي چون ٿا ته زهري آهن. گل سهڻا ڪندو آهي، جي روز بروز رنگ بدلائيندا وڃن، نيٺ ڪومائجي ڪريو پون.
عالمي ڏڻ ماحول
عالمي ماحول جو ڏينهن (World Environment Day) ماحولياتي تبديلين جي ڪارڻ کان پيدا ٿيندڙ انهن مسئلن کي اجاگر ڪرڻ ۽ ماحول بابت آگاھي ۽ شعور وَڌائڻ لاءِ 1974ع کان وٺي ھر سال 5 جون تي ماحوليات جو عالمي ڏينھن ملھايو ويندو آهي.
ماحول بابت ماهرن پاران هر سال ھن ڏھاڙي کي ملھائڻ لاءِ مختلف ٿيم جي چُونڊ ڪندا آھن، تہ جيئن ان ڏينھن سَموري دُنيا ۾ ھڪ ئي مسئلو بحث ھيٺ آندو ويندو آھي.
حوالا
زمرو:دنيا زمرو:ڪچو زمرو:غير سرڪاري رسمون زمرو:عالمي قدرتي ماحول زمرو:جون ۾ تقريبون زمرو:گڏيل قومون ڏھاڙا زمرو:1973ع ۾ قائم ٿيل واقعا
سرهاڙي
سرهاڙي (انگريزي:Sarhari) سنڌ جي سانگهڙ ضلعو جي شهدادپور تعلقو جو هڪ پراڻو ڳوٺ آهي. هن ڳوٺ ۾ ريلوي اسٽيشن پڻ آهي.
موزمبيق
موزمبيق، موزمبائيق جو سرڪاري نالو جمهوريه موزمبيق آهي. ھي ملڪ آفريڪا جي ڏکڻ-اوڀر ۾ واقع ملڪ آهي. ان جون سرحدون اوڀر ۾ ھندي سمنڊ سان، اتر ۾ تنزانيا سان، اتر-اولھ ۾ ملاوي ۽ زيمبيا، اولھ ۾ زمبابوي سان ۽ ڏکڻ-اولھ ۾ اسواتيني (سوازي لينڊ) ۽ سائوٿ آفريڪا سان ملي ٿي. اوڀر ۾ واقع ٻيٽن تي مشتمل ملڪن ڪوموروس، مايوٽ ۽ مڊگاسڪر کي ھن ملڪ کان موزمبيق چينل. ھن ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ ء سڀ کان وڏو شهر ماپوتو آهي. ان شھر جو 1876 کان 1976 تائين نالو لورنڪو مارڪئيس ھيو.
تاريخ
پھرين کان پنجين صدي عيسويءَ م اتر ۽ اولھ وارن پاسن کان ھن ملڪ واري سرزمين ۾ بانٽو ٻولي ڳالھيندڙ ماڻھو لڏي اچي آباد ٿيا. اتر موزمبيق ۾ ھندي سمنڊ جي سانوڻ واريون ھوائون گھلنديون آھن. ستين ۽ يارھين صدي عيسويءَ دوران ھتي ننڍا ننڍا سواحلي بندرن وارا شھر قائم ٿيا جن م سواحلي ثقافت ۽ سواحلي ٻولي جو فروغ ٿيو ۽ اتي صوماليا، ايٿوپيا، مصر، عربستان، ھندوستان ۽ فارس جا واپاري ڪثرت سان ايندا ھيا  1498ع ۾ ھتي واسڪو ڊي گاما جي آمد ٿي جنھن بعد 1505ع ۾  ھتي پورچوگيزن جي  بيٺڪن جي شروعات ٿي ۽ پورچوگيز چئن صدين تائين ھن سرزمين تي قابض رهيا. 1975ر م ھن ملڪ پورچوگال کان آزادي ماڻي ۽ جلد ئي ٻن سالن بعد عوامي جمهوريه موزمبيق ٿي ويو ۽ پوء ھتي گھرو ويڙھ شروع ٿي وئي جيڪا 1977 کان 1992 تائين جاري رھي. 1994ع ۾ ھتي ڪثير جماعتي عام چونڊون ٿيون جنھن بعد ھتي صدارتي نظام شروع ٿيو. 2013 کان ھتي رينامو (RENAMO) پارٽي جو ھٿياربند باغيانه سرگرميون شروع ٿيون جيڪي جاري آھن.
معيشيت
ھي ملڪ تمام گھڻن قدرتي وسيلن سان مالامال آهي. ملڪ جي معيشت گھڻي ڀاڱي زرعي آھي ۽ صنعتي ترقيءَ ۾ پڻ اضافو ٿي رهيو آهي جن ۾ کاڌي، ڪيميائي مادن ، اليومونيم، پيٽرول جي شين ۽ شربتن جون صنعتون شامل آهن. ھن وقت سياحت ۾ پڻ اضافو آيو آھي. سائوٿ آفريڪا ھن ملڪ جو وڏو واپاري ڀائيوار ملڪ آھي جنھن ھن ملڪ ۾ وڏي سيڙپ ڪئي آھي. ان کان سواءِ بيلجيم، برازيل، پورچوگال ۽ اسپين پڻ ھن جا واپاري شراڪتدار آھن. 2001ع کان وٺي ھن ملڪ جي سالياني جي ڊي پي جي سراسري واڌ دنيا جي ملڪن م ڏاڍي اوچي رھي آھي پر پوء بہ ھي ملڪ اڃان تائين دنيا جي غريب ترين ملڪن ۾ شمار ٿئي ٿو ڇو ته ان جي في ڪس آمدني قوت خريد جي لحاظ کان تمام گھٽ آهي
حوالا
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون
اسٽريٽيگرافي
اسٽريٽيگرافي زمين جي تھن بابت علم جو نالو آھي. ان علم ذريعي آثار قديم جي قدامت جي تحقيق ۾  زمين جي تھن جو مشاھدو ڪري تاريخ پيمائي پڻ ڪئي ويندي آھي.
گل شبو
گل شَبُو هي گل به سوسن، زنبق ۽ بصر جي جماعت مان آهي. انگريزيءَ ۾ ٽيُوب روز (يعني نليءَ وارو گلاب) چوندا اٿس. ڪتابي نالو پاليانٿس اٿس. هي هندستان جي باغن ۾ تمام عام آهي. هن جي ڏانڊي ٽي فوٽ مٿي وڃي ٿي. چڱي زمين ۾ ته ڇهن فوٽن تائين به وڃي ٿي ۽ اڇن گلن جا ڇڳا جهلي بيهي ٿي، جنهن جي خوشبوءِ پري پنڌ تائين وڃي ٿي. لکن ٿا ته ڪنهن خاص هوا ۾ هنن گلن مان برقي چڻگون نڪرن ٿيون. جڏهن گل ڪري بس ٿئي تڏهن ڏانڊيءَ کي وڍي ڇڏڻ کپي ته وري ٻي نڪري. سڄي سال ۾ گل رهنس ٿا. پاڙ جي ڳنڍين جدا ڪري هڻڻ سان، ٻيا ٻوٽا پيدا ڪري سگهجن ٿا. ٻج به پوکبو آهي، جو هن مان سياري جي موسم نڪرندو آهي. هن جو هڪڙو قسم آهي، جو ڊبل يعني وڏا ٻٽا ڀريل گل جهليندو آهي، پر انهن ۾ اهڙي خوشبوءِ نٿي ٿئي، جهڙي يڪن پنن وارن گلن ۾ ٿي ٿئي.
29 رجب
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رجب
28 رجب
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رجب
ٽيڪسانامي
ٽيڪسانامي: Taxonomy ھڪ سائنس جو نالو آهي جيڪا جاندارن جي درجابندي جي لاءِ ٺھيل قانونن جي باري ۾ علم حياتيات جي ھڪ شاخ آھي جنھن ۾ جاندارن جي بناوٽ ۾ موجود گڏيل ۽ اختلافي خاصيحتن تي بحث ڪيو وڃي ٿو. ھن علم وسيلي جاندارن جي وضاحت، سڃاڻپ، درجہ بندي ۽ انھن جي نالن رکڻ جي مدد ملي ٿي. حياتياتي ماهرن جانورن جي لکن ۾ قسمن کي مختلف گروھن ۾ ورھائي ڇڏيو آهي جيئن انھن جي مطالعي ۾ آساني ٿئي. مخصوص قسم جي خاصيتن وارن جاندارن کي ننڍن گروھن ۾ تشڪيل ڏنو ويو آهي ۽ انھن جي گڏيل خاصيتن جي بنياد تي وڏا گروھ يعني ڪنگڊمز ٺاھيون ويون آهن. ٻہ گروھي ۽ ان کان پوءِ پنج گروھي درجابندي نظام شروع ڪرايا ويا جنھن سان سڀني جاندارن جي باري ۾ مطالعي کي آسان بڻايو ويو. انھن گروھن جا نالا ترتيبوار ھن طرح آھن: ڊومين ;  ڪنگڊم، فائلم ، ڪلاس، آرڊر ، فيملي ۽ جينس ۽ جنس. حياتياتي درجابندي ڪرڻ جو بنيادي ايڪو اسپيشيز يا جنس آهي. جنس اھڙن جاندارن جو گروھ آھي جنھن جون طبعي خاصيتون ھڪجھڙيون ٿين ٿيون. ويجھڙائيءَ جي ملندڙ جلندڙ اسپيشيز کي گڏائي جنرا genera چئبو آهي. جنرا کي گڏائي فيمليز، وري فيمليز کي گڏائي آرڊرس، وري آرڊرس کي گڏائي ڪلاسز ۽ ڪلاسز کي گڏائي فائلا phylla يا بڻ بڻياد ۾ رکيو ويندو آهي.اھڙي طرح فائلا يا بڻ بڻياد کي گڏائي ڪنگڊمز ۾ رکيو ويندو آهي.
اهڙي سائنسي ڄاڻ يا مشاهدو جنهن جو واسطو جاندارن جي درجي بندي سان هجي ته ان کي جنس بندي يا ٽئڪسانامي (Taxonomy) چئبو آهي (ٽئڪساس - ترتيب ، نامس - قانون )۔ تنهن ڪري ٽئڪسانامي جو واسطو جاندارن جي قانوني ترتيب يا درجي بندي سان هوندو آهي ۔ وصف (Definition ) هي حياتيات جي اهڙي شاخ آهي جنهن جو واسطو جاندارن جي بناوتن هڪجهڙائي ۽ فرق جي تشريح سڃاڻپ درجي بندي ۽ نالي ڏيڻ سان آهي
.
ستاره اچڪزئي
{{ڄاڻخانو شخصيت|name=ستاره اچڪزئي|agent=|education=|alma_mater=|occupation=سرگرم ڪارڪن ، سياستدان|years_active=|employer=|organization=|known_for=|other_names=|notable_works=<!- ​​پيدا ڪري ٿو ليبل ”قابل ذڪر ڪم“ ڪري سگھجي ٿو {{!}} ڪريڊٽ = ، جيڪو پيدا ڪري ٿو ليبل ”قابل ذڪر ڪريڊٽ“ جو؛ or by {{!}} works = ، جيڪو پيدا ڪري ٿو ليبل ”ڪم“ يا پاران {{!}} label_name = ، جيڪو ليبل "اھي ٿو "ليب|style=|home_town=|spouse=|partner=|children=|parents=|citizenship=افغانستان ، جرمني|nationality=|image=|disappeared_place=|alt=|caption=|birth_name=|birth_date={{پيدائش جو سال | 1956}}|birth_place=|disappeared_date=|disappeared_status=|residence=|death_date={{موت جي تاريخ ۽ عمر | 2009 | 04 | 12 | 1957}}}|death_place=قندھار ، قندھار ، افغانستان|death_cause=قتل|body_discovered=|resting_place=|resting_place_coordinates=|monuments=|relatives=}}
ستارا اچڪزئي (پيدا 1956/1957 - 12 وفات ڪري ويو اپريل 2009 ع) جو هڪ اهم ترين هو افغان عورتن جي حقن ڪارڪن ۽ ۾ ريجنل پارليامينٽ جي هڪ ميمبر قنڌار. هوء طالبان پاران قتل ڪيو ويو.
” اچڪزئي “ ھڪڙو نالو آھي جيڪو دراني قبيلي جي ھڪڙي ذيلي قبيلي ، پشتون ماڻھن جو حصو ، افغانستان کان وڏي نسلي گروھن مان ھڪ آھي. هوء منعقد ٻٽي شھريت جي وچ ۾ افغانستان ۽ جرمني ، ۽ چڱي ۾ سڃاتو ويندو هو ڪينيڊا جي طور تي سندس جي ڪجهه وڌايو خاندان جي ۾ رهن ٿا سليمان وساڻ علائقي.
ملالائي ڪاڪڙ ۽ صفيه اماجان وانگر ، ستاره اچڪزئي کي طالبان پاران نشانو بڻايو ويو ٻيو ته هوءَ افغان عورتن جي حالت بهتر ڪرڻ جي ڪوشش ڪري رهي هئي. 52 سالن جي عمر ۾ ، هوء 12 اپريل 2009 تي قندھار ۾ طالبان جي هٿياربندن هٿان قتل ٿي وئي.
ڪينيڊا حڪومت ان قتل جي مذمت ڪئي. مائيڪل جين  گورنر جنرل  چيو
اسان ستارا اچڪزئي جي قاتل تي برابر ڏکيا ھئاسين ، پنھنجي وطن جي عورتن جي حقن لاءِ جرات مند ۽ قابل فخر ڪارڪن ،جنهن کي پوائنٽ بليڪ رينج تي گوليون هڻي قتل ڪيو ويو. طالبان تڪڙا ھئا ھن بي مثال تشدد جي ذميواري قبول ڪرڻ لاءِ ،افغانستان ۾ وڌيڪ ترقي ۽ استحڪام لاءِ سٺي ڪوششن ۾ رڪاوٽون وجھڻ لاءِ سرشار.
قتل جي مذمت
اسان ستارا اچڪزئي جي قاتل تي برابر ڏکيا ھئاسين ، پنھنجي وطن جي عورتن جي حقن لاءِ جرات مند ۽ قابل فخر ڪارڪن ،جنهن کي پوائنٽ بليڪ رينج تي گوليون هڻي قتل ڪيو ويو. طالبان تڪڙا ھئا ھن بي مثال تشدد جي ذميواري قبول ڪرڻ لاءِ ،افغانستان ۾ وڌيڪ ترقي ۽ استحڪام لاءِ سٺي ڪوششن ۾ رڪاوٽون وجھڻ لاءِ سرشار.
وفات
معروف افغان سياستدان ڏکڻ افغانستان جي صوبي قندھار ۾ صوبائي ڪائونسل جي اجلاس چڏڻ کانپوءِ گوليون هڻي قتل ڪيو ويو ، جنهن ۾ سندس ساٿين هن کي شرڪت نه ڪرڻ جي درخواست ڪئي هئي.
صوبي ۾ عورتن تي ٻيا به ڪيترائي حملا ٿي چڪا آهن ، جن ۾ صوبي جي عورتن جي معاملن واري کاتي جي سربراهه صفيه اماجان جو 2006 ۾ قتل پڻ شامل آهي.
خارجي نڻا
زمرو:2009ع جون فوتگيون زمرو:1950ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون
30 رجب
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:رجب
ناري واد
عورتازاد (feminism): فيمنزم يا ناري واد ڪيترين ئي تحريڪن تي مشتمل هڪ نظريو، هڪ فڪر آهي ، جنهن جو مقصد عورتن لاءِ سياسي ، سماجي، معاشي حقن ۽ موقعن جي حاصلات آهي ، جيڪي کين جنسي برابريءَ جي بنياد تي ملڻ گهرجن. ڇو ته عورتن واري انهي تحريڪ مطابق مردن پنهنجي مخصوص نظام تحت عورتن کي هميشه سياسي، سماجي، معاشي ۽ نفسياتي طور محروم ۽ غلام رکيو آهي، جنهن لاءِ سڀ کان وڏو الزام انهي تحريڪ پاران پدري نظام Patriarchy کي ڏنو ويندو آهي. ان کان علاوه سندن چوڻ موجب پدري نظام جنسيت Sexist تي مبني آهي، جيڪو غلط آهي. پدري نظام موجب عورتون پيدائشي طور ڪمتر Inferior، جڏهن ته مرد Superior ڄاڻايو ويو آهي. جڏهن ته عورتازاد انهي حياتياتي فرق (Biological Difference) کان انڪاري نه هوندي به انسان طور برابريءَ جي لاءِ ڪوشان آهي. سندن چوڻ موجب اها سڃاڻپ ثقافتي ۽ سماجي گهڙت Social Construction آهي، جيڪا ئي عورتن کي عورت بجاءِ مادي، هيڻي يا زناڻو بڻائي ٿي، ڇوته عورت جي ڪمزور، هيڻي ۽ نااهل هجڻ واري سڃاڻپ بايولاجيڪل نه، پر پدري اثر واري ثقافتي ۽ سماجي آهي. پدري نظام ئي اهڙي شناخت تي زور ڏي ٿو. سنڌي ادب ۾ خيرالنساءِ جعفري، نور الهديٰ شاهه، فهميده حسين، سحر امداد، تنوير جوڻيجو، نذير ناز، عطيه دائود، امر سنڌو ۽ ٻين ڪيترن ليکڪائن جي لکڻين ۾ ان فڪر جا عڪس ملن ٿا.
سنڌي ٻولي اختياري جي سنڌي لغت مطابق:عورتا- واد اهڙو فڪري رويو آهي، جنهن موجب عورتا- واد وارا سمجهن ٿا ته ٻن انساني صنفن ۾ صنفي فرق فقط سماجي طور جڑيل ناهي، پر عورت موروثي طور تي مرد کان گهٽ تشدد پسند ۽ گهڻ جنگجو آهي ۽ ٻنهي صنفن ۾ حياتياتي ، جذباتي ، نفسياتي ُ ، ۽ روحاني طور وڏو تفاوت آهي. اهو گڻ عورت کي امن جي حمايتي ۽ دنيا ۾ ميٺ محبت جي پرچارڪ ثابت ڪرڻ لاءِ استعمال ڪئي ويندي آهي. هي رويو دنيا ۾ ٿيندڙ جنگاڻ جو ڪارڻ ۽ محرڪ مرد ۽ سندس فطري ويڙهاڪ طبيعت کي ڳڻائي ٿو ۽ ان ڳالهه تي زور ڏئي ٿو ته، مرد ۾ پيدائشي ۽ ڪائناتي طور اُھرائي پسند لاڙا آهن. انهن اڻ- سُڌريل فطري لاڙن جي تسلسل ۾ مردن تاريخ ۾ هميشه عورت کي دٻائي ۽ پوئتي رکڻ جي ڪوشش ڪئي آهي.
حوالا
زمرو:جنسيت زمرو:فيمينزم
ڪيپلر 37
ڪيپلر 37 ھڪ جي-ٽائيپ مکيہ ترتيب وارو ستارو آھي جيڪو لائرا نالي ستارن جي جھرمٽ ۾ واقع آهي ۽ زمين کان 209 نوري سال پري آھي. ھن ستاري جي وسعت اسان جي سج جي 80.3 سيڪڙو جيتري آھي ۽ ان جو قطر سج جي قطر جو 77 سيڪڙو آهي. ان جي گرمي جو پد سج جي گرميءَ پد کان معمولي گھٽ آھي ۽ ان جي عمر ھن وقت ڇھ ارب سال آھي.
حوالا
زمرو:G-نموني مُک-ترتريب ستارا
ڏياري
ڏياري يا ڏيپوالي قديم هندو ڌرم جو ڏڻ آهي، جنهن کي هر سال بهار جي مند ۾ ملهايو ويندو آهي. هي ڏهاڙو روحاني حوالي سان اونده کان سھائي ، چريائپ کان ڏاهپ ، لڱائي کان چڱائي ۽ نراسائي کان آس جي طرف وڌڻ جو ڏڻ آهي. هِن ڏهاڙي جون تياريون 9 ڏينهن اڳ شروع ڪيون وينديون آهن ۽ وڌيڪ رسمون 5 ڏينهن تائين جاري رهنديون آهن. هي ڏهاڙو اماوس جي رات يا نئين چنڊ جي رات ملهايو ويندو آهي. اصل ڏهاڙو شمسي-قمري هندوئن جي ڪلينڊر جي مهيني ڪارتيڪ ۾ اماوس جي رات يا نئين چنڊ جي رات ملهايو ويندو آهي. گريگورين ڪلينڊر جي مطابق هي ڏهاڙو وچ آڪٽوبر يا وچ نومبر ۾ ملهايو ويندو آهي.
ڏياري جي رات کان اڳ هندو پنهنجي گهرن کي رنگ رونڱن ڪري سينگاريندا آهن، ۽ ڏياري جي ڏينهن نوان ڪپڙا پائيندا آهن، روشن دان، در ۽ درين جي سامهو ڏيئا ٻاريندا آهن. ڏيئا گهر جي اندر ۽ گھٽين ۾ پڻ ٻاريندا آهن. دولت ۽ خوشحالي جي ديوي لڪشمي جي پڻ پوڄا ڪئي ويندي آهي. ڦٽاڪا ڦاڙيا ويندا آهن. بعد ۾ سڄي خاندان طرفان دعوتن جو بندوبست ڪيو ويندو آهي ۽ مٺايون ورهايون وينديون آهن. دوستن کي دعوت ڏني ويندي اهي ۽ تعفا ورهايا ويندا آهن. جتي ڏياري ملهائي ويندي آهي اتي ڏياري کي واپار وارو موسم پڻ چيو ويندو آهي.
ڏياري هندو ڌرم جو نه صرف مقدس ڏڻ آهي بلڪه اهم رسم ۽ رواج پڻ آهي. هي ڏهاڙو سڄي دنيا ۾ خوشي سان ملهايو ويندو آهي.، هندوستان ۾ هي ڏهاڙو ڌنتيراس کان شروع ٿئي ٿو. نرڪ چتردشتي ٻي ڏينهن ملهايو ويندو آهي ڏياري ٽين ڏينهن، چوٿين ڏينهن زال مڙس جي رشتي مٿان وقف ٿيل آهي، پنجين ڏينهن ڀاءُ ڀيڻ جي رشتي لاءِ هوندو آهي. ان کانپوءِ هي ڏهاڙو ختم ٿي ويندو آهي. عام طور تي ڌنتيراس، دسهيرا جي 18 ڏينهن کانپوءِ ٿيندو آهي. جنهن رات هندو ڏياري ملهائيندا آهن ان رات جين ڌرم جا پوئلڳ مهاوير جي آزادي (موڪش) ملڻ جي خوشي ۾ ڏيئا ٻاريندا آهن. سِک هِن ڏينهن کي بند چوڙ ديوس جي نالي سان ملهائيندا آهن.
هندستان ۾ ڏياري دوران عام موڪل هوندي آهي. نيپال، موريشس، سري لنڪا، ميانمار، گيانا، جمهوريه ترنيداد ۽ توباگو، سرينام، ملائيشيا، سنگاپور ۽ فجي ۾ ڏياري سرڪاري ڏهاڙو طور ملهايو ويندو آهي.
نالو
ڏياري (ڏيپاولي) سنسڪرت ٻولي جو لفظ آهي. ڏيپاولي لفظ (ڏيئي) مان نڪتل آهي. ڏيپ يا ديپ جي معنيٰ شمع يا روشني آهي. والي جي معنيٰ صف يا قطار آهي. اهڙي طرح ڏيپاولي يا سنڌي ۾ ڏياري جو مطلب ڏيئن جي قطار يا بتين جو قطار آهي. ان موقعي تي لکين ڏيئا گهر جي اڱڻ، امارتن ۽ ان مُلڪ ۾ جتي اهو ڏهاڙو ملاهيو ويندو آهي اتي ٻاريا ويندا آهن.
تاريخ
ڏياري جي تاريخ انتهائي قديم آهي. هي ڏهاڙو گرمي جي موسم کان پوءِ ايندو آهي. هندي ڪلينڊر جي مطابق ڪارتيڪ مهيني ۾ ملاهيو ويندو آهي. هِن ڏهاڙي جو ذڪر پدم پران، اسڪند پرانا ۽ ٻين سنسڪرت هندو ٻولي جي ڪتابن ٿيل آهي. ديوي يا ڏيئي جو ذڪر اسڪند پرانا ۾ سج لاءِ ڪتب ايل آهي. اهو ئي سج جيڪو نظام شمسي جي مختلف سيارن کي روشني ڏيندو آهي. اها ئي شمسي موسم ڪارتيڪ مهيني ۾ تبديل ٿيندو آهي.
قديم دور هند جي بادشاهه ”هرش“، ستين صدي جي سنسڪرت ٻولي ۾ لکيل هڪ ڊرامي ۾ ڏياري جي باري ۾ ڪجهه هئين لکي ٿو ”ديپاپراتيپادُتساوا“ جتي ڏيئا ٻاريا ويندا آهن. جنهن ڏينهن تي شادي جا رشتا طئي ٿيندا آهن انهي جوڙن کي تفعا ڏنا ويندا آهن. راج شيکر نائين صدي ۾ پنهنجي شايع ٿيل ڪااوياميمامسا ۾ ڏياري کي ديپاماليڪا ڪوٺي ٿو. ان ۾ هِن لکيو ته هي گهرن کي صاف سٿرو رکڻ، رات جو ڏيئا ٻارڻ، گھٽين ۽ بازارن جي صاف ڪرڻ جو موسم آهي. فارسي سفير ابو ريحان البيروني يارنهن صدي ۾ هندستان جو سفر ڪيو ۽ لکي ٿو ته هندو پوئلڳ، ڪارتيڪ مهيني جي نئين چنڊ جي رات ڏيئا ٻاريندا آهن.
اهميت
دنيا جي ڪيترن مُلڪن سميت هندوستان توڙي سنڌ ۾ تمام گھڻي سان هي ڏهاڙو ملهايو ويندو آهي. هِن ڏهاڙي جون تياريون تمام گھڻي دلچسپي سان ڪيون وينديون آهن. ماڻهو گهرن، دڪانن، ڪارخانن، آفيسن کي صاف سٿرو ڪري سينگاريندا آهن. ڏياري هندستان ۾ هڪ وڏو خريداري جو موسم پڻ آهي. گھر جي ضرورت جون شيون خريد ڪيون وينديون آهن. سون ۽ زيور به هِن موسم ۾ خريد ڪيا ويندا آهن. ماڻهو پنهنجي قريبي ماڻهن، دوستن ۽ نوڪر چاڪرن کي تعفا ڏيندا آهن. ڪارخانن جا مالڪ ۽ تجارتي ماڻهو ڪم ڪندڙ نوڪرن ۽ مزدورن کي بونس جي صورت ۾ هڪ مهيني جي پگهار تعفي ۾ ڏيندا آهن. ڏياري جي موسم کي فصل لڻڻ جو موسم پڻ چيو ويندو آهي. ان فصل جي فائدي ۾ ٻين ويجهي ساٿين کي ڀائيوار سمجهي ان جي حقن کي ڄاڻي انهن کي ادا ڪندا آهن. ڪجهه گهر اهڙا به آهن جن جي سرگرمين ۾ روحاني ماحول نظر ايندو آهي. پنهنجي ايمان ۽ عقيدي مطابق پوڄا ۽ عبادت ڪندا آهن. خوشي خاطر ڦٽاڪا ڦاڙيندا آهن.
روحاني اهميت
ڏياري هندو، جين ۽ سک ڌرم جا پوئلڳ ملهائيندا آهن. سندن عقيدن ۾ ڪيترن ئي قصن، ڪهاڻين بابت الڳ الڳ وضاحتون موجود آهن، پر مُکيه سبب اهو بيان ڪيو ويندو آهي ته ڏياري اونداهي کان روشنيءَ. ناداني کان دانشوري، برائي کان بهتري ۽ مايوسي کان اميد ڏانهن اچڻ جو ڏڻ آهي. يوگا، ويدانتا، ۽ سانکيه هندو فلسفي، جي مطابق ڪجهه اهڙيون ڳالهيون آهن جيڪي جسم ۽ ذهن کان بالاتر آهن. جيڪو بنا کوٽ، بي انتها، لافاني جنهن کي روح يا آتما چوندا آهن. ڏياري کي ملهائڻ جو مقصد خرابي تي بهتري کي حاوي ڪرڻ آهي. اهڙي طرح روشني کي تاريخي طور تي فتح جي علامت تصور ڪيو ويو ويندو آهي.
سنجر ڀٽي
ديھ سنجر ڀٽي سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 1 جمالي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا جوڻيجا تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1886 واري پراڻي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ سنجر ڀٽي، ڳوٺ مرکنڊن جو ۽ کوسن جو مقام واقع ھيو. ديھ جو نالو ڳوٺ سنجر ڀٽي جي نالي تان رکيو ويو ھو.
جاگرافي
ھاڻي بہ اھو ساڳيو ڳوٺ قائم آھي. ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ جوڻيجا، اوڀر ۾ ديھ جھرڙ ۽ ديھ گوپانگ، ڏکڻ ۾ ديھ ڪلر ۽ اولھ ۾ ديھ ڀرڳڙي واقع آهن.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,889 ھئي جيڪا 329 خاندانن تي مشتمل ھئي. . ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي
تاريخ پيمائي جا اضافي طريقا
thumb|250px|پٿر جي اسٽريٽيگرافي
اسٽريٽيگرافي وارو نسبتي طريقو
انھن ۾ پھريون ۽ وڌيڪ بنيادي طريقو اسٽريٽيگرافي آھي آھي جنھن جي معنیٰ زمين جي تھن بابت علم جنھن جو تصور سڌوسنئون آھي.کوٽائي وقت آثار قديم جا ماھر زمين جي تھن جو مشاھدو ڪري تاريخ پيمائي ڪندا آهن. زمين مان جيڪو مصنوعي شئي جنھن تي مان ملندي آھي ان جي عمر جو اندازو ان تي جي نسبت سان ڪيو ويندو آهي، اھڙي طرح ڪابہ مصنوعي شئي زمين مان جيتري وڌيڪَ اونھائي تي ملندي اھا اوتري وڌيڪ پراڻي ھوندي آھي.
اينيو
اينيو (Enyo) ڪلاسيڪل يوناني ڏندڪٿائن ۾ اينيو جنگ جي ديوي ھئي. اھا گھڻي قدر جنگي خدا آريس سان لاڳاپيل آھي.
تفصيل
ڪوئنٽس سمرنيئس انکي ”جنگ جي ڀيڻ“ سڏيو آھي، ھڪ اھڙي ئي ڪردار ۾ جنھن ۾ ايرس سان مشابھت رکي ٿي، ھومس سان، جھڳڙو ۽ اختلاف جو مجسمو، ھڪ ئي ديوي جي حيثيت سان ٻنھين جي نمائندگي ڪندڙ ديوي آھي. ڪُجھ ڏندڪٿائن (افسانن) ۾ ان جي سُڃاڻپ جنگي ديوتا ايناليئس جي ماءُ طور پڻ ڪئي وئي آھي، ۽ انھن ڏندڪٿائن ۾، آريس جي پيءُ طور پڻ اشارو ڪيل آھي، تنھن ھوندي، مذڪر جي نالي سان اينيلياس يا اينيليوس پڻ آريس جي لقب طور استعمال ڪري سگھجي ٿو. جنگ جي ديوي جي حيثيت سان، اينيو شھرن جي تباھيءَ کي وَڌائڻ لاءِ ذميدار آھي، جيڪا اڪثر آريس سان گڏجي جنگ ۾ شامل ٿيندي آھي. کيس "جنگ ۾ اعليٰ" طور ڏيکاريو ويو آھي. ٽرواءِ جي انت دوران، اينيو ايريس سان گڏجي، جنگ ۾ دھشت ۽ رتوڇاڻ سميت (”تڪرار“)، فوبوس (”ڊپ“) ۽ ڊيموس (”ڊڄ“) پيدا ڪيو، اھي پوءِ ۾ ذڪر ڪيل فوبوس (”ڊپ“) ۽ ڊيموس (”ڊڄ“) ايريس جا ٻہ پُٽ ھيا. ھوءَ، ايريس ۽ ايريس جا ٻہ پُٽ اچيليس جي ڍال تي ڏيکاريل آھن. اينيو ٿيبس جي خلاف ست جي جنگ (وار آف سيون) ۽ ھندستانين سان ڊائيونس جي جنگ ۾ پڻ شامل ھُئي. اينيو جنگي ويڙھ منجھان ايتري تہ خوش ھُئي ايتري قدر جو ھن زيئوس ۽ راڪشس ٽائيفون جي وچ ۾ لڳندڙ جنگ ۾ حصو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو:
"ايرس (جھڳڙو) ميلئي ۾ ٽائفن جو محافظ ھيو، نائڪ (سوڀارو) پاران زيئوس کي جنگ ۾ آڻي ڇڏيو … اَڻ ڌُريو (غير جانبدار) اينيو ٻنھين ھڪٻئي جي مخالف زيوس ۽ ٽائفن جي وچ ۾ برابري توازن برقرار رکيو، جڏھن تہ تيز رفتار شاٽس واري گجندڙ چمڪندڙ آسمان تي نچندي ظاھر ٿيا."
اينيو کي رومين بيلونا سان سُڃاتو ھيو، اينيو کي اناتوليائي ديوي ما سان ھڪجھڙايون رکندڙ پڻ ڏيکاري وئي آھي. ٿيبس ۽ ورچومينوس ۾، ھوميوسا جي نالي سان ھڪ فيسٽول، جيڪو زيئوس، ديميتر، ايٿينا ۽ اينيو جي اعزاز ۾ ملھايو ويندو آھي، تنھن (ميلو) لاءِ چيو ويندو آھي تہ انکي اھو نالو اينيوو جي ھڪ پوڄارڻ (پرائيسٽئيس) ھومولوس، جي نالي پُٺيان ھومولوس جو نالو مليو ھيو. اينيو جو مجسمو، جيڪو ايٿينيائي مجسما ٺاھيندڙ پراڪسائٽلس (Praxiteles) جي پُٽن ٺاھيو ھيو، اينٿنز ۾ ايريس جي مندر ۾ کُپيل ھيو. ھيسئوڊ جي ٿيئوگوني (Theogony ديوتائن جي درجابندي جو علم) (270–کان 273) ۾، اينيو پڻ گرئائي (Graeae) منجھان ھڪ جو نالو ھيو، ٽي ڀينر ھڪٻئي سان ھڪ اک ۽ ھڪ ڏند ونڊينديون ھيون، ٻيون ڀينر ڊيئنو (”ڊپ، ڊريڊ“) ۽ پيمفريڊو (”الارم“) ھيون.
نوٽس
زمرو:آريس جون زالون زمرو:تباهه ڪندڙ ديويون زمرو:جنگ جا يوناني ديوتا زمرو:جنگ جون ديويون زمرو:زيوس جا ٻچا زمرو:هيرا جا ٻچا زمرو:يوناني ديويون
يڪا
يڪا انگريزي ڪتابي نالو آهي. رواجي نالو اٿس آڊمس نيڊل (يعني حضرت آدم جي سئي). هي ولايتي ٻوٽو آهي. هن جو هڪڙو ٻه قسم هن ملڪ ۾ عام آهي. هڪڙي قسم جو نالو آهي، سپانش بيئنيٽ (يعني اسپين جي سنگين) يڪا جا پن وڏا، سخت ۽ چپترا آهن، هنن جي چهنب ۾ هڪڙو سئيءَ جهڙو ڪنڊو رهي ٿو. سانوڻيءَ جي ڏينهن ۾ هزارين اڇا گل ڪري ٿو، جي گهنڊڻين وانگي لڙڪي بيهندا آهن. هن جاپن گهميل زمين ۾ پورجن، ته اتي پاڙون هڻي ڦٽن ٿا. هڪڙي قسم جي پنن جي وَٽِ ٿورو اڇي ٿيندي آهي. يڪا جا ڪل ٽيهه قسم شمار ڪيا اٿن. ڪنئار ٻوٽي به هن ذات مان آهي، جا هتي عام آهي.
1 شعبان
موڪلون ۽ ڏڻ
01
2 شعبان
موڪلون ۽ ڏڻ
02
بيلاروس
بيلاروس ھڪ ملڪ جو نالو آهي جيڪو روسي ٻوليءَ ۾ بيلورشيا سڏبو آهي. اھو ھڪ زمين سان گھيريل ملڪ آھي جيڪو اوڀر يورپ ۾ واقع آهي.
تاريخ
ستر سال سوويت يونين سان گڏ رھڻ بعد بيلاورس 1991 ۾ آزادي حاصل ڪئي پر ھن سموري گذريل سوشلسٽ ريپبلڪن مان سڀ کان وڌيڪَ معاشي تعلقات روس سان رکيا. 8 ڊسمبر 1999 تي بيلاروس ۽ روس سياسي ۽ معاشي سالميت جو ھڪ معاھدو پڻ عمل ۾ آندو.
جاگرافي
بيلاورس اوڀر يورپ ۾ پولينڊ جي اوڀر ۾ واقع آهي. ان جي جاگرافيائي بيھڪ53 00 N, 28 00 E آهي. پکيڙ 207,600 چورس ڪلوميٽر جنھن ۾ خشڪي 202,900 چورس ڪلوميٽر ء پاڻي 4,700 چورس ڪلوميٽر آهي.پکيڙ ۾ دنيا جي ملڪن ۾ ان جو نمبر 87 آهي. ھن ملڪ جي زميني سرحد 3642 ڪلوميٽر آهي. اھا سرحد پنجن ملڪن سان ملي ٿي، جن مان ليٽويا سان 161 ڪ.م.، لٿونيا سان 640 ڪ م ، پولينڊ سان 418 ڪ م ، روس سان 1312 ڪ م ۽ يوڪرائن سان 1111ڪ.م. آھي. ھي ملڪ زمين سان گھيريل ملڪ آھي. سمنڊ کان سراسري بلندي 160 ميٽر اٿس. نيومن درياء جي سطح سڀ کان ھيٺ 90 ميٽر آھي. سڀ کان اوچو مقام زيارزينسڪايا ھارا آھي جتان جي اوچائي 346 ميٽر آھي.
آبهوا
موسم سياري ۾ تمام ٿڌي، اونھاري ۾ ٿڌي ۽ گھميل رھندي آھي.
زراعت
ھن ملڪ جي زراعت واري زمين ملڪ جي ڪل زمين جو 43.7 سيڪڙو آھي جنھن مان پوکي جي لائق وري ان جو 27.2 سيڪڙو، مستقل فصل 0.6 سيڪڙو، مستقل چراگاھون 15.9 سيڪڙو ۽ ٻيلا 42.7 سيڪڙو آھن.2012 جي رڪارڊ مطابق ڪل زمين جو 1140 چورس ڪلوميٽر زمين آبپاشي واري آھي.
آبادي
جولاءِ 2017 ۾ ھن ملڪ جي آبادي 9,549,747 ھئي ۽ دنيا ۾ آبادي جي لحاظ کان 93 نمبر تي ھيو. ھتان جي ماڻهن کي بيلورشين يا بيلورشيائي يا بيلاروسي بہ چوندا آهن. ھن ملڪ جي ماڻهن ۾ بيلاروسي ماڻهو 83.7 سيڪڙو، روسي 8.3 سيڪڙو، پولش 3.1 سيڪڙو، يوڪريني 1.7 سيڪڙو آھن.ھتان جي ماڻهن جي گھڻي ڳالھائي ويندڙ ٻولي بيلاروسي آھي جنھن جا ڳالھائيندڙ 83.7 سيڪڙو آھن. ٻئي نمبر تي روسي 8.3 سيڪڙو ، يوڪرائيني ٻولي 1.7 سيڪڙو آھي. 2011 جي رڪارڊ مطابق ھتان جا 48.3 سيڪڙو ماڻهو آرٿوڊڪس مذھب سان تعلق رکندڙ آھن، 7.1 سيڪڙو ڪيٿولڪ، 3.5 سيڪڙو ٻيا مذھب ۽ 41.1 سيڪڙو لامذھب آھن.
نالي جي معنیٰ
بيلاروس لفظ بيلاروسي ٻولي جي ٻن لفظن بيل (bel) ۽ روس (rus)  مان نڪتل آهي. بيل لفظ جي معنیٰ آھي سفيد يا اڇو ۽ روس معنیٰ روس جو ملڪ آھي. اھڙي طرح بيلاروس جي معني سفيد روس آهي.
حڪومتي ۽ سياسي انتظام
thumb|بيلاروسي ھاؤس آف ريپريزنٽيٽوز thumb|منسڪ ۾ وڪٽري چوڪ
ملڪ جو نالو جمھوريہ بيلاورس آھي. ملڪ جو رياستي نظام صدارتي آھي جيڪو آمريت جي مثل آهي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ منسڪ آھي جنھن جي جاگرافيائي بيهڪ 53 54 N, 27 34 E آهي.ھتي صوبن کي ووبلاسٽسي  چون ٿا. ملڪ ۾ 6 صوبا ۽ ھڪ ميونسپلٽي آھي. ھن ملڪ ۾ ٻٽي شھريت قابل قبول ناهي ۽ شھريت لاءِ ستن سالن جي رھائش شرط آهي. ووٽ جو حق 18 سالن جي ڄمار ۾ مليل آهي. رياست جو سربراھ صدر ۽ حڪومت جو سربراھ وزيراعظم آهي
حوالا
زمرو:اوڀر يورپي ملڪ زمرو:يورپي ملڪ
ڀلوال
ڀلوال (پنجابي:بهلوال) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي سرگوڌا جي تحصيل ڀلوال جو صدر مقام آھي. ھي ايم-2 موٽر وي تي واقع آهي.
حوالا
زمرو:پنجاب جا شهر (پاڪستان)
3 شعبان
موڪلون ۽ ڏڻ
03
عدليه
عدالت عدليہ يا قاضيت (Judiciary) هڪ قانون جو نظام آهي جيڪو دنيا جي تمام ملڪن ۾ رائج آهي. عدليہ اهو نظام آهي جيڪو عدل يعني انصاف ڏيندو آهي. جيڪو عدل يا انصاف ڪندو آهي ان کي قاضي، عادل، منصف يا جج چيو ويندو آهي. جتي انصاف يا عدل ڪيو ويندو آهي ان جڳھ کي عدالت يا ڪورٽ چيو ويندو آهي.
حوالا
زمرو:حڪومت جا قسم عدليہ زمرو:عدالتي نظام
انسان جو سڀ کان آڳاٽو ماڳ
سائنسدانن اُتر بوٽسوانا جي زمبسي دريا جي ڏکڻ واري پرڳڻي کي هاڻوڪن سڀني انسانن جو آڳاٽو ۽ شروعاتي ٺڪاڻو سڏيو آھي. تاريخدانن جي مطابق اسان جا وڏڙا هتي ستر هزار ورھيه رھيا هئا. آسٽريليا جي ڪاروان انسٽيٽيوٽ آف ميڊيڪل ريسرچ جي پروفيسر وينيسا چيو آھي ته ”اھو پڌرو آھي ته اڄوڪو جديد انسان ٻه لڳ ورھيه پھرين هتي موجود هو ۽ هتي ستر هزار ورھيه رھڻ ۽ گذارڻ کان پوءِ مُندن ۾ تبديليون اچڻ ڪارڻ اڳتي ٻين پاسن ڏانھن لڏپلاڻ ڪئي هئي، جن مان پھريون گروھ اُتر اولھ پاسي، ٻيو ڏکڻ اولھ پاسي ڏانھن ۽ ٽيون گروھ اُتي ئي رھي پيو هو ۽ چاليھ کان پنجھاھ هزار ورھيه پھرين تائين انسان يورپ تائين پھچي چُڪو هو.
سکاڻي
جھاز جي سکاڻيءَ کي انگريزيءَ ۾ ڪوارٽر ماسٽر چئبو آھي، جيڪو جھاز کي اسٽرنگ ويل (ڦيٿي) ذريعي سڌو جھلي بيھندو آھي. ھر جھاز تي ٽي ڪوارٽر ماسٽر (سکاڻي) ٿين ۽ ڏينھن رات جي چوويھن ڪلاڪن جي ڊيوٽي اٺ اٺ ڪلاڪ ڪري ورھائي کڻن. پوءِ ھر ھڪ چار ڪلاڪ ڏينھن جي چونڪي ڪري ۽ چار ڪلاڪ رات جي. جھاز جي ڪئپٽن کي ماسٽر به سڏيو ويندو آھي.
حوالا
زمرو:سائنس زمرو:جاگرافي زمرو:ساموندي
ميانوالي قريشيان
قريشيان پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي ميانوالي جي تحصيل ميانوالي جي حدن ۾ واقع جڪ ننڍو شھر ۽ يونين ڪاؤنسل جو نالو آهي.
ٽائٽانڪ فلم
جهاز ته هيستائين ڪيئي ٻڏي چڪا آهن ۽ ٻڏندا به رهن ٿا. فلمون به، نه فقط ٽائٽانڪ جهاز تي، پر ٻين به ڪيترن ئي جهازن تي ٺهي چڪيون آهن ۽ ٽائٽانڪ جهاز تي به هيءَ پهرين فلم ناهي، پر 1912ع کان وٺي اڄ تائين 86 سالن ۾ ٽائٽانڪ جهاز تي ڪيتريون ئي فلمون، ڪتاب ۽ ٽي وي سيريل ٺهي چڪا آهن. پهرين فلم ته جهاز ٻڏڻ کان يڪدم پوءِ مهينو کن رکي ٺهي هئي، جنهن جي فلم اسٽار اها هئي، جيڪا ٽائٽانڪ جهاز جي ان بدنصيب سفر جي مسافر هئي. ان فلم جو نالو (Saved from the Titanic) هو. انهن ڏينهن ۾ فلمون ٽاڪيز نه هيون. يعني آواز بنا ٺهنديون هيون ۽ ٽائٽانڪ ٽريجڊيءَ جي اها فلم بنا آواز جي هئي. يعني گونگي فلم هئي.
Teutonic Titanic فلم جرمني وارن ٺاهي هئي، جنهن جو خرچ پکو نازي حڪومت ڏنو. هن فلم جو خيالي هيرو هڪ جرمن جوان ڏيکاريو ويو هو. 1958ع ۾ برطانيه وارن به ٽائٽانڪ تي هڪ فلم A Night to Remember ٺاهي، پر فلم ڊائريڪٽر جيمس ڪئمران جي هيءَ تازي فلم Titanic سڀني فلمن کان گوءِ کڻي وئي آهي ۽ سڄي دنيا ۾ ان جي هاڪ هلي وئي آهي. ان ۾ ڪو شڪ ناهي ته هن فلم تي، فلم ٺاهيندڙن ”فاڪس فلمڊ انٽرٽينمينٽ“ وارن وڏو خرچ ڪيو آهي. ٻه سئو ملين ڊالر فلم جي شوٽنگ تي خرچ ٿيو آهي ۽ اهڙا ڏيڍ سئو ملين ڊالر مارڪيٽ تي خرچ ٿيو آهي. (هن کان اڳ گهڻي خرچ واري فلم ”واٽر ورلڊ“ آهي. جنهن تي 175 ملين ڊالر خرچ آيو هو) منهنجي خيال ۾ هن فلم کي مٿانهون ڪندڙ، ماڻهن کي حيرت ۾ وجهندڙ نظارا آهن، جيڪي ڪمپيوٽر ذريعي پيدا ڪيا ويا آهن. هيئن هن کان اڳ ٺهيل فلم Jurrasic Park هئي، جنهن ۾ ڪمپيوٽر جنريٽيڊ اسي کن Shots هئا ۽ هن فلم ٽائٽانڪ ۾ 550 آهن. هن فلم ٽائٽانڪ جي شوٽنگ جو بندوبست فاڪس فلم ڪمپنيءَ وارن ميڪسيڪو جي شهر روزاريتو ۾ سورهن هيڪٽر ڪامپليڪس تي ڪيو هو. فلم ۾ جيڪو ٽائٽانڪ جهاز ڏيکاريو ويو آهي، اهو بلڪل هوبهو ۽ اصل جهاز جهڙو آهي، پر اصل جهاز جي ڏهين حصي جيڏو به ناهي. ان کي ڪمپيوٽر ۽ ٻين ڪئمرائين جي اٽڪلن ذريعي ائين ڏيکاريو ويو آهي، ڄڻ سچ پچ هجي ۽ سچ پچ جا ماڻهو اتان ڪري سمنڊ ۾ پيا ٻڏن، جيڪو دراصل (L) شڪل جي پاڻيءَ جي وڏي ٽانڪي آهي. ان ۾ ڪو شڪ ناهي ته ٽائٽانڪ فلم جو ڊائريڪٽر Jemes Cameron هڪ قابل ۽ هوشيار فلم ٺاهيندڙ آهي ۽ سندس هن کان اڳ جي ٺهيل فلمن مان به ڪيتريون ئي مشهور ٿيون. جهڙوڪ: The Terminator II, True lies, Abyss وغيره وغيره. ٽائٽانڪ فلم ائڪشن ۽ رومانس جو ڳانڍاپو آهي، جنهن ۾ ليوناردو ڊي ڪئپريو (Jack Dawson) ۽ ڪيٽ ونسليٽ (Rose Bukater) اهم فلمي اداڪار ٿيا آهن. فلم جي شوٽنگ جولاءِ 1969ع کان شروع ٿي ۽ 160 ڏينهن هلي. عام فلمن کان ڪجهه وڏي ٿي وئي ۽ سندس Running ٽائيم ٽي ڪلاڪ چوڏهن منٽ آهي. فلم ۾ ڪم ڪندڙن کي اصل سمنڊ ۽ ٽانڪيءَ ذريعي ٺاهيل نقلي سمنڊ ۾ ٻڏڻ کان بچائڻ لاءِ ٽيهه کن لائيف گارڊ رکيا ويا هئا. فلم ٺهڻ دوران ڪو به ٻڏي مرڻ جو هاڃو پيش نه آيو پر ٽن Stunt Men جي ٽنگن ۽ ٻانهن جا هڏا ڀڄي پيا. وڏو Risk کڻي خرچ واري فلم ٽائٽانڪ جيتوڻيڪ ان وقت ٺهي، جنهن وقت دنيا جون ٻه ٻيون مشهور فلمون پڻ هلي رهيون هيون. هڪ جيمس بانڊ جي نئين فلم Tomorrow Never Dies ۽ ٻي ڊريم ورڪس جي مزاحيه فلم Mouse Hunt، پر ان هوندي به سامونڊي هاڃي تي ٺاهيل ٽائٽانڪ سڀ کان گوءِ کڻي وئي ۽ مالڪن جو پئسو سجايو ٿيو.
حوالا
زمرو:سائنس زمرو:جاگرافي زمرو:ساموندي
13 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
13
ٽائٽانڪ
انگلينڊ جي ”هارلئنڊ ۽ وولف“ جهاز ٺاهيندڙ ڪمپنيءَ ۾ بيلفاسٽ شهر ۾ 3 مئي 1911ع تي ٽائٽانڪ (Titanic) جهاز جو لوهي ڍانچو مڪمل ڪري، خشڪي تان ترڪائي پاڻيءَ ۾ آندو. ان کانپوءِ ڏهه يارهن مهينا کن ان ۾ جهاز جو پکو هلائيندڙ انجڻ ٽربائين ۽ ٻيون مشينون لڳنديون رهيون. ڪمرا، هوٽل ۽ ان ۾ استعمال ٿيڻ جو فرنيچر ۽ ٻيو سامان ٺهندو رهيو. 2 اپريل 1912ع تي صبح جو ڇهين وڳي ٽائٽانڪ آخري چڪاس (Sea Trial) لاءِ جهاز جي مالڪن، جهاز هلائيندڙن ۽ جهاز ٺاهيندڙن سان گڏ بيلفاسٽ بندرگاهه مان نڪتو. هر شيءِ کي چيڪ ڪيو ويو ۽ شام جو وري بندرگاهه ۾ آيو، جتي جهاز ٺاهيندڙ مستري مزور لٿا ۽ جهاز مالڪن حوالي ڪيو ويو. نئون جهاز مالڪن حوالي ڪرڻ کانپوءِ به هڪ ٻه ماڻهو، جهاز ٺاهيندڙ ڪمپني، ان جهاز تي سال کن لاءِ رکندي آهي، جيئن ڪا ڪمي پيشي هجي ته اهي درج ڪندا رهن. سو هارلئنڊ ۽ وولف جهاز ساز ڪمپنيءَ جو مئنيجنگ ڊائريڪٽر ٿامس (جنهن هي جهاز ٽائٽانڪ ڊزائين ڪيو هو) جهاز تي ئي ترسي پيو، جنهن کي هاڻ مسافر کڻي نيويارڪ وڃڻو هو. (جهاز جي حادثي ۾ اهو ايم ڊي ۽ ڪجهه ٻيا شپ يارڊ جا انجنيئر پڻ هاڃي جو شڪار ٿي ويا) thumb
بيلفاسٽ مان نڪرڻ کانپوءِ جهاز سائوٿ مپٽن جي بندرگاهه ۾ پنهنجي پهرين سفر (Maiden Voyage) جي تياري لاءِ آيو. ظاهر آهي جهاز ٺاهڻ وارا فقط جهاز ٺاهي ڏيندا. تيل پاڻي، کاڌو پيتو، هنڌ بسترا ته نه ڏيندا. اهي شيون مالڪ يا انهن جا نمائندا: جهاز هلائيندڙ آفيسر يا جهاز جو ڪاروبار هلائيندڙ ايجنسي وٺندي آهي. انهن ڏينهن ۾ جهاز تي ٻارڻ لاءِ تيل بدران ڪوئلو استعمال ٿيندو هو. انگليند ۾ ڪوئلو جام آهي پر ٽائٽانڪ جهاز جي بدقسمتي چئجي، جو انهن ڏينهن ۾ ڪوئلي وارن جون هڙتالون هلي رهيون هيون ۽ پوءِ بندرگاهه ۾ بيٺل وائيٽ اسٽار جهازي ڪمپنيءَ جي ٻين جهازن کان ٿورو ٿورو ڪوئلو اوڌر تي وٺڻو پيو. پوءِ به جيترو ڪوئلو کتو ٿي، اوترو ملي نه سگهيو ۽ ٽائٽانڪ کي گهٽ ڪوئلو کڻي Sail ڪرڻو پيو.
ٽائٽانڪ جهاز جو سائوٿ مپٽن مان نڪرڻ به حادثي کان خالي نه رهيو. ٽگن (Tug Boats) کيس ڇڪي بندرگاهه کان ٻاهر ڪڍيو ۽ هاڻي پنهنجي انجڻ ذريعي رفتار وڌائي رهيو هو ته (اتي چئنل ۾ ئي آمريڪن لائين ڪمپني جو ”نيويارڪ“ نالي بيٺل جهاز ڀرسان اچي لنگهيو. سوڙهي چئنل مان ٻن جهازن جي وچ ۾ اُٿيل لهرن ”نيويارڪ“ جهاز کي دڪي طرف کڻي ڌڪو ڏنو ۽ هن جا پويان رسا ڇڄي پيا. ٽائٽانڪ جهاز يڪدم کڻي پنهنجي انجڻ بند ڪئي ۽ ”نيويارڪ“ جهاز سان ٽڪرائجڻ کان بچي ويو. بهرحال! اتان نڪرڻ بعد ٽائٽانڪ جهاز چربورگ ۽ پوءِ ڪئنس ٽائون (آئرلينڊ) پهتو، جتي ڪجهه مسافر لٿا ۽ ڪجهه چڙهيا ۽ پوءِ خميس ڏينهن (11 اپريل 1912ع) منجهند جو ٻين وڳي ڪُئنس ٽائون (Queens Town) کان نيويارڪ ڏي روانو ٿيو.
برطانيا ۽ نيويارڪ (آمريڪا) جي وچ ۾ ائٽلانٽڪ سمنڊ آهي ۽ اڄ به ان رفتار وارا جهاز چئن پنجن ڏينهن ۾ ائٽلانٽڪ سمنڊ پار ڪريو، هڪ پاسي کان ٻئي پاسي وڃيو نڪرن. دنيا جي نقشي ۾ ڏسبو ته نيويارڪ ۽ انگلينڊ (برطانيا) آمهون سامهون لڳن ٿا، پر اهو ائين ڪاغذ جي نقشي تي لڳي ٿو. ڌرتي ڪاعذ وانگر سڌي ناهي، پر بال وانگر گول آهي. ان ڪري ائٽلانٽڪ سمنڊ اُڪرڻ لاءِ ڪجهه گولائي وٺڻي پوي ٿي. حقيقت ۾ ٽائٽانڪ جي ڏينهن کان وٺي بلڪي ان کان به اڳ کان انگلينڊ کان آمريڪا وڃڻ لاءِ، ٻه ٽي رستا عام هئا، ۽ اڄ به اُهي ئي اختيار ڪيا وڃن ٿا. انهن مان هڪ Great Circle وارو رستو سڏجي ٿو، جنهن ۾ ٿورو اتراهون پاسو ڏئي، سمنڊ پار ڪرڻ ۾ سمنڊ اندر ڇوليون (ڪرنٽ)، ”ڪُن ۽ سمنڊ مٿان لڳندڙ هوائون جهاز لاءِ فائديمند ثابت ٿين ٿيون ۽ بهتر رفتار ۽ گهٽ لوڏن سان جهاز دنيا جي ٻئي پاسي کان وڃيو نڪري. ٽائٽانڪ جهاز به اهو ئي رستو ”گريٽ سرڪل“ وارو ورتو ۽ جنهن رستي جهاز Fastnet Rock نالي ٻيٽ (42.N, 47.W) کان لنگهي Nantucket ٻيٽ وٽان ٿي، نيويارڪ پهچي ٿو. اهو روٽ اتر قطب واري برفاني علائقي کان ٻاهر آهي، پر بهرحال ڪن ڪن هنڌن تي سال جي هنن ڏينهن ۾ برف جون ڇپون Ice berg نظر اچن ٿيون.
ڪنهن کي ڪهڙي خبر ته قسمت ۾ ڇا لکيل آهي؟ اهو جهاز جنهن جي ٺهڻ وقت کان سڄي دنيا کي ٻڌايو پئي ويو ته، هي جهاز ٻڏي نه سگهندو. ٻين لفظن ۾ ٽائٽانڪ جهاز Unsinkable آهي، ائين ٻڏي ويو ڄڻ ڪو خواب هجي. هو ڇا چوندا آهن ته قدرت چاهي ته ٻڏا ٻيڙا به پار اُڪاري ڇڏين. ”پن ٻوڙين پاتال ۾، پهڻ تارين تون“ وارو حساب آهي. ڪنهن کي خبر ته جهاز جو هڪ نه، ٻه نه، پر ذري گهٽ سڀ حصا ڦاٽي پوندا ۽ جهاز ڏسندي ئي ڏسندي ٻڏي ويندو. اهو به هڪ ڪارڻ آهي جو ٽائٽانڪ جو ٻڏڻ هڪ اهم خبر ۽ واقعو چيو وڃي ٿو ۽ ٽائٽانڪ کي وڏي اهميت ڏني وئي آهي، نه ته پاڻيءَ وارا جهاز ته اڄ ڏينهن تائين ڪيترائي ٻڏندا رهن ٿا.
سنبل
250px|thumb|left|Nowruz Sonbol (Hyacinth)
سنبل کي انگريزيءَ ۾ هائيئسنٿ چون ٿا. هي به پاڙ جي ڳنڍين وارو وڻ يا ٻوڙو آهي، بنگال ۾ هي چڱا نه ٿا ٿين، مگر اتر هندستان ۾ هي چڱا ٿين ٿا. ڳنڍيون ولايت کان اينديون آهن. چڱيون ڳنڍيون اهي آهن جي نوڪدار يا ننڍيون ٿيون ٿين. سنبل پوکڻ لاءِ ڪونڊيون فوٽ کن اونهيون هئڻ گهرجن. انهن ۾ مٽيءَ سان گڏ پراڻو، ڀُتو، ڳائو ڀاڻ، پنن جو ڀاڻ، واري ۽ ڪاٺيءَ جي خاڪ يا اڱرن جا ڀور، مليل هئڻ کپن. ڳنڍ ٿورو اونهي پورڻ گهرجي. گهم موجود ڪرڻ لاءِ بهتر آهي ته ڪونڊيءَ جي مٿان ٽن چئن انچن جيترا پراڻا ڇوڏا يا پنن جو چورو وجهي ڇڏجي، جو گهم کي نڪرڻ نه ڏيندو. جڏهن سلا ڦٽي انهيءَ ڍڪ تائين اچن، تڏهن ٿورو ٿورو ڪري اُس ۽ کلي هوا ڏجيِن. منجهن پاڻي بيهڻ نه ڏجي. سنبل رکڻ لاءِ شيشي جون ڪونڊيون ٿيون ٿين، جي پاڻيءَ سان ڀري تن ۾ وڻ رکندا آهن..
قسم
سنبل جا گهڻا ئي قسم ٿيندا آهن. سنبل خطائي، سنبل هندي ۽ سنبل الطيب وغيره. سنبل هنديءَ کي انگريزيءَ ۾ سيپائڪنرڊ ۽ خطائيءَ کي انجيليڪا چوندا آهن.
14 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
14
اولهائون آسٽريليا
ويسٽ آسٽريليا يا اولھ آسٽريليا يا مغربي آسٽريليا  (مختصرن WA) آسٽريليا جي ھڪ رياست جو نالو آهي جنھن جي اتر ۽ اولھ ۾ ھندي وڏو سمنڊ، ڏکڻ ۾ ڏکڻ وڏو سمنڊ، اتر اوڀر ۾ نادرن ٽيريٽري ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ سائوٿ آسٽريليا واقع آھن. اھا آسٽريليا جي پکيڙ ۾ سڀ کان وڏي رياست آهي جنھن جي پکيڙ 2527013 km2 آھي. ھن رياست جي آبادي 26 لک آهي جنھن جو مرڪز ڏکڻ اولھ واري پاسي آھي جتي رياست جي گادي جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شھر پرٿ واقع آهي. رياست جي آبادي جو 79 سيڪڙو پرٿ شھر جي ميٽروپوليٽن حدن ۾ رھي ٿو باقي 11 سيڪڙو آبادي پوري رياست ۾ ڇڊي حالت ۾ رھي ٿي.
تاريخ
ڊچ جھازران ڊرڪ ھرٽاگ پھريون يورپي ھو جيڪو 1616ع ۾ ھن رياست جي اولھندي ڪناري تي قدم رکيو. ھتي مستقل ڪالوني نيو سائوٿ ويلز جي ڪالوني واري حڪومت جي مھم تحت 1826ع ۾ قائم ڪئي وئي 1829ع ۾ ڪيپٽن جيمز اسٽرلنگ سوان ندي تي ان ندي جي نالي سان ھڪ ڪالوني ٺاھي وئي. 1832ع م اھا ڪالوني برطانوي نوآبادڪارن سان ڀرجي 1500 جي آبادي تائين پھتي جنھن بعد ان ڪالوني جو نالو تبديل ڪري ويسٽرن آسٽريليا نالو رکيو ويو. ٻہ الڳ شھر: بندرگاھ وارو شھر فرمئنٽن ۽ پرٿ آھستي آھستي ٺھندا ويا. ان کان پوء يارڪ ٺھڻ شروع ٿيو.
آسٽريليا جو پھريون پريميئر جان فاريسٽ ھيو. 1887ع ۾ برطانوي پارليامينٽ ھن رياست جو نئون آئين ٺاھيو ۽ 1890ع ۾ يورپي آسٽريليا کي پنھنجي حڪومت پاڻ وارو حق ڏنو ويو. جان فاريسٽ ھن رياست جو پھريون پريميئر ٿيو. پھرين جنوري 1901ع تي ويسٽ آسٽريليا آسٽريلين وفاق ۾ شامل ٿي ويو
مريم ڏاهر
مريم ڏاهر هڪ صومالي ڊاڪٽر ، محقق ۽ عورت مخالف جينياتي تنقيد جي سرگرم ڪارڪن آهي. هوءَ ھڪ ننڍي ٽيم ته خلاف ديا قانون پڌرنامو جو حصو آهي FGM ۾ Somaliland.
مريم ڏاهر پيدا ٿي ھارجيسا ۾ آھي.
تعليم
مريم ڏاهر 2010 ۾ هارجيسا جي ميڊيڪل يونيورسٽي مان گريجوئيشن ڪئي. هن سنگاپور جي جيمز لنڊ انسٽيٽيوٽ مان پبلڪ هيلٿ ريسرچ ۾ پوسٽ گريجوئيٽ ڊپلوما حاصل ڪيو. هن حاصل ڪئي ماسٽر آف سائنس آف هيلٿ ڪيئر مينيجمينٽ ۾ Università telematica internazionale Uninettuno کان.
سرگرمي
مريم ڏاهر ان گروپ جو حصو ھو جنھن صومالينڊ ۾ FGM جي پابندي بابت قانون جو مسودو تيار ڪيو. اها اڃان تائين منظور ٿيل آهي.
مريم ڏاهر سيکاريندي آهي فرانز فينن يونيورسٽي هارجيسا ۾. هن پنهنجي سرگرمي کي وڌايو تعليم جي ميدان ۾ FGM کي طبي نصاب ۾ شامل ڪرڻ جي مهم ذريعي. هوءَ نوجوانن جي مخالف FGM صوماليلينڊ جي چيئرپرسن طور ڪم ڪري ٿي ، هڪ اهڙو اقدام جيڪو نوجوان برادريءَ کي همٿائي ٿو ته اهي سوماليلينڊ ۾ FGM کي ختم ڪرڻ جي ڪوششن ۾ حصو ون. ڏاهر گڏيل قومن جي پاپوليشن فنڊ سان پڻ ڪم ڪري ٿي ته جيئن صوماليا ۾ عورتن تي ٿيندڙ تشدد جي مختلف شڪلن کي منهن ڏئي.
مريم ڏاهر ڪم ڪيو ھيلٿ سسٽم اسٽرينٿ پروگرام ۾ اھو حصو ميڊيڪل ايجوڪيشن ۽ ھيلٿ سيڪٽر ريگيوليشن پروگرام جو ھو.
مريم ڏاهر وڌيڪ سينيئر ڪردار ن ڀايو صحت جي مختلف ادارن سميت ٽراپيڪل هيلٿ اينڊ ايجوڪيشن ٽرسٽ (THET) جن کي فنڊ ڏنو ويو DFID ۽ صحت واري وزارت سان.
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:عورتن جي حقن لاءِ جاکوڙيندڙ
اسٽار بورڊ ۽ پورٽ سائيڊ
جھاز جي زبان ۾ جھاز جي ساڄي پاسي کي اسٽار بورڊ ۽ کاٻي پاسي کي پورٽ سائيڊ سڏجي ٿو.
حوالا
زمرو:سائنس زمرو:جاگرافي زمرو:ساموندي
منگلا شرما
منگلا شرما (Mangla Sharma) هڪ پاڪستاني سياستدان آهي جيڪا آگسٽ 2018 کان سنڌ صوبائي اسيمبلي جي عورت ميمبر آهي. هيءَ نيشنل انٽرفيٿ هارموني ڪائونسل آف پاڪستان جي سنڌ لاءِ چيئرپرسن پڻ آهي. سندس تعلق ٿرپاڪر سان آهي.
منگلا شرما پهرين اقليتي عورت آهي جيڪا سنڌ اسيمبلي ۾ عورتن جي مخصوص سيٽ تي نامزد ڪئي وئي آهي.
سياسي ڪيريئر
شرما 2018 جي عام چونڊن ۾ عورتن جي لاءِ مخصوص سيٽ تان متحده قومي موومينٽ (ايم ڪيو ايم) جي اميدوار جي حيثيت ۾ سنڌ اسيمبلي جي لاءِ ميمبر چونڊجي وئي. منگلا شرما پاڪ هندو ويلفيئر ايسوسيئيشن جو بنياد رکيو، جيڪا اقليتن جي مزدوري ۽ سماجي حقن لاءِ ڪم ڪري ٿي. هوءَ عورتن جي حقن لاءِ صوبائي ڪميشن جي ميمبر طور نامزد ڪئي وئي آهي ۽ انڪلوسيسي سيڪيورٽي سان گڏجي ڪم ڪري ٿي، جيڪا هڪ آمريڪي عير منعفتي سفير سويني هنٽ، پاران قائم ڪئي وئي هئي. منگلا شرما کي عورتن جي ترقي واري وزارت پاران ”فاطمه جناح ايوارڊ“ پڻ ڏنو ويو.
پرويز مشرف جي دور ۾ منگلا شرما لوڪل گورنمنٽ وسيلي سياست ۾ آئي.