cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڳالھيون آھن ڳچ
الطاف شيخ جو هي سفرنامو ملائيشيا جي تاريخ، ثقافت، سياست ۽ سماجي ارتقا جهڙن موضوعن تي آهي، هو لکي ٿو: سئو سال اڳ هن ملڪ جي آدم شماري اٺ لک به ڪا مس هئي، ۽ بقول ڪنهن مسافر جي ملايا جي نه تاريخ پرائي آهي ۽ نه تهذيب ۽ نه وري ڪو ادبي خزانو، هن ملڪ ۾ نه ڪي وڏيون لڙايون  هليون ۽ نه وري ڪي منجهس پراڻين عمارتن جا متاثر ڪندڙ کنڊر آهن، گڏيل هندستان کان ملئي دل کولي مذهب، آرٽ، ادب ۽ رسم رواج جهڙيون شيون هٿ ڪيون، انڊين کان علاوه چيني تهذيب جو پڻ هتي اونهو اثر آهي، کاڌي پيتي کان وٺي عمارت سازي ۽ ويس وڳي تائين.دنيا جو سڀ کان گهڻو رٻڙ، پام آئل، ٽين ۽ ناريل هتان نڪرڻ لڳو ، 1875ع ۾ جيمس گٿري ڊئوڊسن Guthrie daridson سيلنگور رياست جو پهريون برٽس ريزيڊنٽ مقرر ڪيو  ويو، 1880ع ۾ نئون انگريز ريزيڊنٽ ڪيپٽن بلوم فيلڊ ڊگلس Bloomfild Douglasرياست جي گاديءَ جو هنڌ ڪلانگ شهر مان کڻائي ڪولالمپور ۾ آندو.
1883ع ۾ملايا مان ايترو ته گهڻو ٽين نڪرڻ لڳو جو ٽين کان هي ملڪ دنيا جو پهريون نمبر ملڪ مڃڻ ۾ آيو نه ته ان کان اڳ ڇهه سئو سالن تائين اها حيثيت فقط انگلينڊ کي حاصل هئي.1886ع ڪلانگ ۽ ڪولالمپور جي وچ ۾ ريلوي لائين وڇائي وئي ۽ هڪ پراڻي انجڻ ليڊي ڪلارڪ جي نالي سان 50 ڪلوميٽرن جي رفتار سان هلائي افتتاح ڪيو ويو.
1909ع شهرين ۽ سلطانن جي هڪ فيڊرل ڪائونسل ٺاهئي وئي، جنهن مان اڳتي هلي ليجسليٽو ڪائونسل ۽ هاڻوڪي پارليامينٽ پيدا ٿي.1946ع ۾ يونائيٽيڊ ملئي نيشنل آرگنائيزيشن”Umno “ جي تحريڪ هيٺ هو گڏ ٿيا، 1948ع عمنو پارٽي جي  همت سان ملايا فيڊريشن ٺاهي وئي، جنهن ”ملئي سلطان “ کي حڪومت جا اختيار ڏنا، ملئي ماڻهن کي خاص شهري حيثيت ۽ باقي پوءِ جي آيل غير ملئي ماڻهن کي محدود شهريت جا حق ڏنا، 1957ع ۾ ملايا کي ”مرديڪا“ آزادي ملي، تنڪو عبدالرحمان، ملڪ جو پهريون وزيراعظم بڻيو، 1963ع ملائيشيا نالي نئين ملڪ جنم ورتو، جنهن ۾ ملايا، سنگارپور، سراواڪ ۽ صباح اچي ويو ٿي، گادي جو هنڌ ڪولالمپور ئي رهيو، 1965ع ۾ سنگاپور کي ملائيشيا کان ڌار ڪيو ويو، 1974ع ڪولالمپور شهر کي باقي سيلنگور رياست کان ڌار رکي کيس فيڊرل علائقو قرار ڏنو ويو.ملئي زبان ۾ مسٽر يا جناب لاءِ انچڪEnick  شادي شده عورت لاءِ پئانPuan  ۽ڪنواري ڇوڪري لاءِ چڪCik  لفظ استعمال ٿئي ٿو، الله يا رحم ملئي زبان ۾ شهيد کي چوندا آهن.
مغرب جي ماڻهن کي جن نالن سان سڏيو وڃي ٿو، ان ۾ سڀ کان گهڻو مشهور Orang-Putih)) اورانگ ماڻهو ۽ پوتيح معني سفيد ، اڇو يا گورو آفريڪا يا آمريڪا جي شيدين کيGagak سڏيو وڃي ٿو. ملائيشيا دنيا ۾ هڪ واحد ملڪ آهي، جنهن جو بادشاهه هر پنجن سالن بعد بدلجندو رهي ٿو، ملائيشيا جي تيرهن رياستن مان نون ۾ سلطاني راڄ آهي. 1957ع کان پوءِ انهن نون رياستن جا سلطان پنهنجو پاڻ ۾ ويهي واري وٽيءَ تي هڪ کي چونڊيندا آهن، جيڪو سڄي ملڪ جو پنجن سالن لاءِ بادشاهه ٿيندو آهي.ملائيشيا مان انگريزي، ملئي، چيني، تامل، مليالم ۽ پنجابي ٻولين ۾ اخبارون نڪرنديون آهن، ملئي توڙي چيني ماڻهو ٻار ڄمڻ تي هڪدم ڪنهن ميوي جو وڻ پنهنجي گهر اڳيان پوکيندا آهن، ملائيشيا ۾ ناريل لاهڻ جو ڪم ڀولڙاڪندا آهن.
چينين جو نئون سال چنڊ مطابق جنوري ۽ فيبروري جي وچ ۾ شروع ٿئي ٿو ۽ هر سال ٻارهن مختلف جانورن مان هڪ جي نالي سان سڏجي ٿو.چيني پنهنجو نئون سال وڏي ڌام ڌوم سان ملهائين، ڪٿي ڪٿي ته ڪرسمس، عيد يا ڏياريءَ جي ڏينهن کان به گوءِ کڻيو وڃن.
ملائيشيا جو جيتوڻيڪ مذهب اسلام آهي، پر سندس ذري گهٽ اڌ آدمشماري چيني ماڻهن جي آهي،  چينين جو شايد شينهن وارو سال سٺ سالن ۾ هڪ دفعو ڇوڪرين لاءِ نڀاڳو سمجهيو ويندو آهي، ان سال ۾ ڄايل ڌيئون ڪيترائي چيني پاڻ وٽ نه رکن ۽ بدبختيءَ کان بچڻ لاءِ پهرين ئي هفتي کين گهر کان ٻاهر ڪڍيو ڇڏين، پوءِ کانئن ملئي مسلمان اهي نياڻيون وٺي نپائين ۽ اهي قانوني طرح پڻ مسلمانن جو اولاد سڏجن، سندن نالو مذهب ۽ پيءَ جي ملڪيت ۾ اوترو ئي حصو رهي، جيترو اسلامي طرح رکيو ويو آهي، ملائيشيا ۾ تعويز ۽ ٽوڻا ڦيڻا ڪندڙ کي بوموBomuh  سڏيندا آهن،ملئيل لفظ ڪانگ ڪانگ Kong Kong جي معنيٰ آهي ٽنگون ڦاڙي بيهڻ، ڀت کي ناسي Nasi  چون.صدين کان هلندڙ رواج موجب ملاڪا رياست ۾ شاديءَ بعد ڪنوار گهوٽ جي گهر نه ويندي آهي پر گهوٽ ٽپڙ کڻي اچي ڪنوار جي گهر رهندو آهي.
چيني قبر کي عورت جي پيٽ وانگر ان ڪري ٺاهين ٿا جو هنن جو اهو فلسفو آهي ته هر هڪ ماءُ جي پيٽ ۾ ڄمي ٿو ۽ مرڻ بعد ان کي اهڙي ئي پيٽ ۾ وڃڻ کپي.ملائيشيا جي قومي چڙيا گهر جو نالو زورنگاراZoonagara آهي، ملئي لفظ نگارا جي معني آهي ملڪ يا ملڪي قومي وغيره ملئي زبان ۾ رستي يا روڊ کي جلاناJalana سڏجي ٿو، طرف يا رخ يا پاسي کي هالا سڏيندا آهن. ڳوٺ ڳوٺ، شهر شهر جي گهٽي گهٽي ۾ ڪمند جي رس Air Tube وارو ضرور ملندو، پينانگ واري پل ساڍا تيرهن ڪلوميٽر ڊگهي  پل ايشيا جي سڀ کان وڏي پل آهي ۽  هيءَ پل دنيا جي ٽيون نمبر وڏي پل آهي.
بيت المڪرم مسجد
متعلقه مضمون تي وڃو:
زمرو:مسجدون
سڃاڻپ دستاويز
سڃاڻپ دستاويز (identity document) ، ڪنھن بہ اھڙي دستاويز کي چوندا آھن جيڪو ڪنھن شخص جي سڃاڻپ پھلوئن جي تصديق ڪندو آھي.
سادن لفظن ۾ اِن جي تعريف ھيئن بہ ڪري سگھجي ٿي تہ ھڪ اھڙو مستند دستاويز جنھن ۾ ڪنھن شخص جا صرف شناختي ڪوائف درج ھجن.
جڏھن ھڪ دستاويز ننڍي ڪارڊ جي شڪل ۾ جاري ڪيو ويندو آھي تہ ان کي عام طور تي شناختي ڪارڊ چيو ويندو آھي.
ھن وقت پوري دنيا ۾ ھڪ سو کان وڌيڪ ملڪن ۾ شناختي ڪارڊ جو نظام رائج آھي جنھن مان گھڻا تڻا اھڙا ملڪ آھن جتي فوجي ۽ آمراڻا حڪومتن سالون سال اقتدار ۾ رھيون ۽ ھي نظام عوام جي بھبود جي بجاءِ شھرين جون آزاديون ڦٻائڻ جي لاءِ استعمال ٿيندو آھي.
سڃاڻپ ڪارڊ جو نظام سڀ کان پھريان زار روس جي دور ۾ شروع ٿيو ھو جيڪو پاپسيڪا چورائيندو ھو معنيٰ داخلي پاسپورٽ پر جڏھن بالشيوڪن زار روس جو تختو اونڌو ڪيو تہ سن اڻويھ سو سترنھن ۾ ھي نظام ترڪ ڪيو ويو.
نازي جرمني نہ صرف سڃاڻپ جو نظام اختيار ڪيو ھو پر ڪجھ اقلتيتن جي فردن جي جسمن تي، چوپائي مال وانگر نشان ۽ نمبر ھنيا ويندا ھا. اھڙي طرح ڏکڻ آفريڪا ۾ نسلي فرق جي ابتدائي دور ۾ حڪومت داخلي پاسپورٽ جو سلسلو شروع ڪيو ھو جيڪو شناختي ڪارڊ جي نظام کان بہ زياده ظالماڻا ھو.
ھاڻي بہ گھڻين مغربي جمھوريتن ۾ عوام جي راءِ جي مخالفت جي پيش نظر شناختي ڪارڊ رائج ناھين انھن ۾ برطانيا ـ جاپان آئر لينڊ امريڪا، آسٽريليا، ڪينيڊا، فرانس، سويڊن، ڊينمارڪ ۽ ناروي شامل آھن.
آڱر
thumb|آڱريون آڱر انسان جي ھٿن ۽ پيرن جي پنجن جدا حصن کي چيو ويندو آھي.
حوالا
زمرو:انسان
جومانجي: جنگل ۾ ڀليڪار
جومانجي: جنگل ۾ ڀليڪار (Jumanji: Welcome to the Jungle) هڪ آمريڪي مزاحيا عمل ۽ مهم جوئي فلم آهي ، جيڪا ميڪنن جي ڪهاڻِي منجهان کنئي وئي، جنهنجي هدايتڪاري جيڪ ڪيسلڊ ڏني آهي۽ ڪرس ميڪنن، جيف پينلنيٽ، سڪاٽ روسنبرگ ۽ ايرڪ سمرز جي 2017 پروڊڪشن آهي. . جمانجي جنگل ۾ ڀليڪار جمانجي فرنچائزز جي نئين فلم جمانجي ويلڪم ٽو دي جنگل، سال 2017ع جي ھڪ بھترين تفريحي موڪل فلم جنھن جي ڪاسٽنگ انکي ھڪ دلڪش ترين بڻائي ٿي.
داستان
چار نوجوان جيڪي جادوگر وڊيو راند جي چوس ۾ ڦاسي پون ٿا، ۽ ان مان بچڻ لاءِ ھڪڙو ئي رستو ھجي ٿو تہ ان جادوگر وڊيو راند کي ختم ڪرڻ لاءِ ھو سڀئي گڏجي ڪم ڪن.
حوالا
زمرو:2017 فلمون زمرو:آمريڪي فلمون زمرو:انگريزي ٻولي جون فلمون زمرو:فلم زمرو:LCCN سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
654ع
ڊسمبر
زمرو:654ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
653ع
ڊسمبر
زمرو:653ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
مُنھن
thumb|مُنھن جو مثال مُنھن ڪنھن بہ انسان يا جانور جي شڪل کي چيو ويندو آھي. جنھن جي ذريعي عام طور تي ھو کائيندو، سنگھندو، ڏسندو، ڳالھائيندو، ٻڌندو ۽ ساھ کڻندو آھي.
ڏند
thumb|ھٿرادو ڏند ڏند انسانن ۽ جانورن جي وات ۾ لڳل ڦڪي ۽ اڇي رنگ جي ٽڪرن کي چيو ويندو آھي. عام طور تي ڏندن کي کاڌي چٻازڙڻ ۾ ڪم آندو ويندو آھي. ڪڏھن ڪڏھن ان سان شين کي ڇليو ۽ چڪ بہ پاتو ويندو آھي. ڪيترائي انسان پنھنجي ڏندن کي صاف رکڻ لاءِ ڏندڻ يا مساڳ ھڻندا آھن.
حوالا
زمرو:ڏند
مُنھن
حوالا
زمرو:انسان
ارائونڊ دي ورلڊ
ارائونڊ دي ورلڊ الطاف شيخ جو سفرنامو ”ارائونڊ دي ورلڊ“ جنهن جو مهاڳ حميد سنڌي لکيو آهي، سندس مهاڳ جو عنوان آهي ”سنڌ جو ڪولمبس “ هن ڪتاب ۾ 191 صفحا آهن ۽ نومبر 1982ع ۾ ڇپيو.
ارائونڊ دي ورلڊ سفرنامي جي شروعات ۾ ڪجهه ملڪن ۽ ماڻهن جي گڏيل ڄاڻ ڏنل آهي ۽ ان کان پوءِ پورٽ سعيد (مصر)، آروس(ڊينمارڪ)، ڪئناڊا، بالٽيمور (آمريڪا)، ٽوڪيو(جاپان) ميڊيٽيرنين سمنڊ، ڪولمبو (سريلنڪا)، انگلينڊ راسٽڪ (ايسٽ جرمني)  چين، عرب، عربي  زبان وغيره جي ڄاڻ ملي ٿي. هن ڪتاب ذريعي الطاف شيخ وڌيڪ ڄاڻ ڏيندي لکي ٿو ته ”ناروي ۾ اسان جا پاڪستاني جام آهن، اوسلو ته سڄو ڀريو پيو آهي، اتر ناروي ۾ جتي سيارو ته سخت ٿڌو ٿئي (گوڏن جيتري برف جي ٻوري ۾ هر شي ڍڪي پئي هوندي آهي ۽ ٽيمپريچر ڪاٽو ويهه پنجويهه ڊگرين تائين وڃي نڪرندو آهي)، پر اونهارو به اسان جي سياري کان گهڻو ٿڌو ٿيندو آهي، نارويجن ماڻهو ايترو صلح پسند ۽ نرم دل آهن جو ڪنهن پکي يا جانور کي به هروڀرو نه ستائين، ناروي ۾ سماجي ۽ جنسي آزادي آهي، بنا شادي جي ٻار ڄڻڻ به خراب نه ٿو سمجهيو وڃي.“ناروي، ڊئنمرڪ ۽ سويڊن جا ملڪ ”اسڪينڊينيويا “ پڻ سڏجن، اهي ملڪ ذري گهٽ  هڪ قوم سمجهي وڃي ٿي، سندن زبان به هڪٻئي سان ملي ٿي، ايتري قدر جو ڪو ڊئنش پنهنجي زبان ڊئنسڪ ڳالهائيندو ته نارويجن سمجهي ويندو پوءِ هو ڀلي کڻي ڊينسڪ ڳالهائي نه سگهي، رنگ، قد بت، نقش روپ ۾ به ڪو خاص فرق نه اٿن، گهڻي ڀاڱي  سڀ اڇي رنگ جا قداور، ڀورن وارن ۽ آسماني يا ناسي اکين وارا، سڪندر اعظم جي قبر تي هڪ شعر لکيل آهي، جنهن جو مفهوم هي آهي:
”۽ هاڻ هي مٽيءَ جو ڍير هن لاءِ تمام گهڻو آهي جنهن شخص لاءِ جڏهن جيئرو هو سڄي جهان جي ڌرتي به ٿوري هئي.“ نيل نديءَ جي کاٻي ڪپ تي سقارا ۽ داهشور شهرن وٽ فرعونن جا ٺهيل پرامڊ ٿا ڏسجن ته سڪندر وارو زمانو به انهن اڳيان پوءِ جو ڄاول ٻار ٿو لڳي، سڀ کان پراڻو پرامڊ، عيسوي سن کان به 2650 سال اڳ ”جوسر فرعون “ لاءِ تيار ڪيو ويو هو ۽ اها دنيا جي پراڻي ۾ پراڻي پٿر جي ٺهيل شيءِ آهي جا اڄ تائين با سلامت بيٺل آهي. مصر جي يونيورسٽي Cairo University ۾ پنجانوي هزار شاگرد تعليم وٺن ٿا ۽ اها يونيورسٽي نه فقط وچ اوڀر ۾ پر سڄي دنياجي وڏي ۾  وڏي آهي. هندستان جي موهن سنگهه اوبيراءِ سخت محنت، پورهئي، هوش ۽ جذبي ۽ سٺي ڀاڳ کيس ايسٽ انڊيا هوٽلس جو چيئرمين ۽ ٽن کنڊن ۾ سندس هوٽلن جو بادشاه بڻائي ڇڏيو آهي، اوبيراءِ نالي هوٽلون نه فقط هندستان ۾ آهن پر اسپين کان انڊونيشيا تائين پکڙيون پيون آهن.سئيز ڪئنال نومبر 1869ع ۾ کوٽجي راس ٿيو هو، فرانس جي راڻي Empress Eugenie ڪيو، 19566ع ۾ ڪئنال مرحوم جمال عبدالناصر نئشنلائزڊ ڪيو ۽ ڪئنال جي سالياني ڪرائي اٽڪل 2270000000 ڊالر مصر کي ملڻ لڳي، 1967ع جي ڇهن ڏينهن واري لڙائي بعد هي ڪئنال نو سال کن بند رهيو، سڄي ڪئنال ٽپڻ ۾ تيرهن چوڏهن ڪلاڪ لڳي وڃن ٿا. ”ڊئنمارڪ ۾ جنهن کي نوڪري ناهي، ان کي سرڪار طرفان ڀتو ملي ٿو، جنهن مان هو سولائي سان جاءِ جي مسواڙ، لائيٽ جو بل، کاڌو پيتو ۽ ڪپڙو لٽو خريد ڪري سگهي ٿو ۽ اهو ڀتو نوڪري واري پگهار جو نوي سيڪڙو ٿو ملي“
منھنجو ساگر منھنجو ساحل
الطاف شيخ جو پهريون سفرنامو ”منهنجو ساگر منهنجو ساحل “ آهي، هي سفرنامو پهريون ڀيرو 1971ع ۾ ڇپيو، ٻيو ڀيرو 1977ع ۽ ٽيون ڀيرو 1982ع ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو، الطاف شيخ جي هن سفرنامي ۾ سندس پياري دوست ڊاڪٽر سليمان شيخ ڏانهن لکيل اهي سترنهن خط آهن، جيڪي هن پنهنجي سفر جي دوران، سامونڊي سفر جي تڪليفن، مختلف شهرين جي سير دوران اتان جي سياسي، سماجي، تاريخي، مذهبي ۽ قومي حالتن بابت ڄاڻ، مختلف قومن جي ماڻهن جي رهڻي ڪهڻي، پيار محبت، عشق ۽ آزادي جهڙن موضوعن بابت لکيا آهن، هي ڪتاب لکڻ وقت الطاف شيخ ميرين انجنيئر هو، هن سفرنامي ۾ الطاف شيخ پاڻ سان گڏ ڪم ڪندڙ ساٿين بابت به ڄاڻ ڏني آهي، انهن بابت مزيدار ڳالهين جي جهلڪ به محسوس ڪري سگهجي ٿي.
پنهنجي جهاز بابت به ڪجهه ڄاڻ لکي ٿو: ”هر ڇنڇر ڏينهن هر جهاز تي ڊرل ۽فائر فائيٽنگ پرئڪٽس ٿيندي آهي، جنهن ۾ ٻيڙيون لاهي انهن ۾ جلدي چڙهڻ جي مشق ڪبي آهي، جيئن حادثي وقت دقت پيش نه اچي ۽ هر ڪم ڦڙتائي سان ٿي سگهي ۽ ساڳي وقت باهه سان مقابلو ڪرڻ جي پڻ مشق ڪئي ويندي آهي، اڄڪلهه هر جهاز تي هڪ اوزار آهي، جنهن کي دونهون ڳوليندڙ سڏجي ٿو، هن ذريعي باهه لڳڻ کان اڳ معلوم ٿيو وڃي ته جهاز جي ڪهڙي حصي ۾ باهه لڳڻ واري آهي، يا لڳي چڪي آهي ته اتان ئي ان تي ڪنٽرول ڪري  سگهجي ٿو، هن اوزار ۾ شيشي جا ٽيهه کن ٽيوب ٿين ۽ اوترن ئي حصن ۾ جهاز کي ورهايو ويندو آهي ”ٿڌ بابت ڄاڻ ڏيندي لکي ٿو: ”روس جيئن ته اتر ۾ آهي تنهن ڪري اسان کان وڌيڪ سردي ٿئي، هونئن به اهو عام آهي ته سنڌ ۾ سردي وڌندي آهي ته ماڻهو چوندا آهن ته ڪوئيٽا ۾ برف جي لهر آئي آهي ۽ڪوئيٽا جا ماڻهو روس جي نالي چوندا اهن روس جا سائيبيريا نالي ۽ سائيبيريا ۾ رهندڙ ماڻهو ۽ قيدي اتر قطب کي قصور وار ٺهرائيندا آهن“.
الطاف شيخ رومانيا ملڪ جي شهر ڪانستنزا بابت ڪجهه ڄاڻ ڏيندي لکي ٿو:”هتي هلڪا ڪم جهڙوڪ حجامت جو، هوٽل جو دڪان ۽ آفيسن وغيره جون عورتون ڪن، مرد ڪو ورلي نظر ايندو، مرد ڪارخانن ۾ڳرا ڪم ڪن، هتي فقير به ڪافي آهن، مذهب جي لحاظ کان عيسائي ۽ ترڪ مسلمان آهن، سڀ رومانين زبان ٿاڳالهائين ۽ ڪو ڪو جرمن يا فرينچ سمجهي ٿو، حيدرآباد جي لطيف آباد ۽ هير ‌آباد وانگر هتي به شهر جو هڪ حصو آهي، جنهن ۾ فقط ترڪ مسلمان رهن ٿا، جمع ڏينهن اسان جمع نماز لاءِ وياسين، پر نماز ختم ٿي چڪي هئي، امام جو گهر مسجد جي ڀرسان هو، ان جي ننڍي  يءَ مسجد کولي ڏيکاري، سندس نالو نوران هو، ڏهن ٻارنهن سالن جي ٿيندي پر ايتري ته معصوم ۽ ٻولي ڀالي جو سڀني کي اعتراف ڪرڻو پيو ته اهڙو ٻار اسان نه ڏٺو، اسان جي دوست ابريءَ ته الله جي هر کان وڌيڪ خالق جي هن تخليق جي تعريف ڪئي.
هتي جون عورتون ٻين آس پاس وارن ملڪن کان بلڪل مختلف آهن، سڀ کان اول جو ڌاريو ماڻهو نئين ڳالهه محسوس ٿو ڪري، سا هتي جي عورتن جي جسماني بناوٽ آهي، هتي جون عورتون وس، يوگوسلاويا، اٽلي يا يورپ جي ٻين ملڪن وانگر تندرست يا ٿلهيون نه آهن، تمام سنهڙيون ۽ هلڪڻيون ڄڻ ڦوڪ ڏيڻ سان اڏامي وينديون، هلڻ ۽ ڳالهائڻ ٻولهائڻ جون چست، سمارٽ ۽ سندن رڪات و سڪنات ۾ خاص قسم جا ناز، ادا ۽ شرميليون ڏسي مون کي پنهنجي ملڪ جون ٻليون ٿيون ياد اچن، هتي ڪيترين کي ڊگها وار ۽ چوٽيون نظر آيون، جن کي هتي سونهن جي نشاني سمجهيو ٿو وڃي.“
ڀونگ مسجد
ڀونگ مسجد هڪ ڳوٺ ڀونگ (صادق آباد تعلقو، رحيم يار خان ضلعو, صوبو پنجاب) ۾ واقع آهي۔ هي مسجد 1932 کان 1982 تائين تقريباً پنجاهه سالن ۾ مڪمل ٿي ۽ ان مسجد تعميرات جي شعبي ۾ 1986 ۾ آغا خان ايوارڊ به کٽيو۔
منھنجو ساگر منھنجو ساحل
الطاف شيخ جتي به ويو آهي، اتي پنهنجي سنڌين کي ڳولي لهڻ جي ڪوشش ضرور ڪئي اٿائين، اهڙي ئي هڪ جهلڪ هن ڪتاب ۾ به آهي.” بيروت ۾ شيلا کي سنڌ جي ڳالهين ٻڌڻ جو ڏاڍو شوق هو، پاڻ جيتوڻيڪ ڄائي نپني بيروت ۾ پر ماءُ پيءُ کان سنڌ جون ڳالهيون ٻڌي ايڏو ته بي چين هئي جو چوندي هئي ته هڪ دفعو ته آئون سنڌ ضرور اينديس ۽ پنهنجي اصلي ديس جي پوتر مٽيءَ کي چمنديس.
ڀونگ مسجد
حوالو
زمرو:پنجاب جون مسجدون زمرو:پاڪستان جون مسجدون زمرو:رحيم يار خان ضلعو
منھنجو ساگر منھنجو ساحل
آئون اها شام ڪڏهن به وساري نه سگهنديس، بيروت ۾ سمنڊ جي ڪناري تي پيجن راڪ(Pegion Rock) تمام خوبصورت جڳهه آهي، جيئن پاڻ وٽ ڪراچي ۾ هاڪس بي يا پئراڊائيز پوائنٽ ، اتي اسان سڀ پڪنڪ لاءِ ويا هئاسين، ڪجهه عرب ڇوڪرا ۽ ڇوڪريون به هيون، ٻيا سڀ پاڻي ۾ تري رهيا هئا، شيلا سندس ٻه ڀائر ۽ آئون ڪناري تي ريتي جا ننڍا گهر ٺاهي رهيا هئاسين ۽ سنڌ جون خبرون به ڪري رهيا هئاسين، پاڻ مائٽن کان سنڌ بابت ٻڌل ڳالهيون ورجائي ورجائي مون کان پڇي رهي هئي، لفظ لفظ ۾ سنڌ لاءِ عقيدت هيس! شاهه کي ته هي پوڄين ٿا، پاڻ شاهه جا ڪيترائي شعر ٻڌايائين، چيومانس ڪو سُر سان راڳ ٻڌاءِ. ”سچي ٻڌايائين پر هڪڙووچن ڪر“ معصوم ٻار جيان، شيلا منهنجا هٿ جهلي واعدو وٺڻ لڳي ته چئه ڪهڙو؟ پڇيومانس.
”سنڌ جي ان پاڪ خاڪ کي منهنجا پيار ڏجانءِ، ان ڌرتي کي پيارڏجانءِ جنهن جي مان ڌيءَ آهيان “ ان بعد شيلا شاهه جو سر راڻو شروع ڪيو ته دنگ ڪري ڇڏيائين، سندس سر ۾ عجيب ڪشش ۽ ميٺاج هو، هوءَ ريتي تي پلٿي ڀڃي ڀڄنڏکن ڏولائن ۾ منهنجو سڙي  ساهه ويو هاڻ راڻي کي چئجو ته مومل رات مري وئي ڇنا منهه ماڙيون الا اوڏاهين اڏائي ....... منهنجي راڻي کي رحم پوي ڏور وڃيو ڏينهن لائي. مون کي ڪو به احساس نه رهيو ته شيلا ڪنهن وقت ڳائي ڳائي بس ڪيو، خبر ناهي ڪنهن وقت ريتيءَ جي ننڍن گهرن کي ڪهڙي لهر ڊاهي وئي، خبر ناهي ڇو منهنجي دل روئڻ لاءِ اڇليون کائي رهي هئي، مون شيلا ڏي ڏٺو ته هوءَ اکين تي هٿ رکي روئي رهي هئي.“ جي انداز ۾ هٿ اکين جي اڳيان ٻڌي اکيون بند ڪري ڳائيندي رهي:.
ڳٽو
ڳِٽو مُنھن جي ٻنھي پاسن ڏي لسي تھ کي چيو ويبدو آھي.
حوالا
زمرو:انسان
اي جرني ٽو ٿائيلينڊ
اي جرني ٽوٿائلينڊ سفرنامي ”اي جرني ٽوٿائلينڊ “ الطاف شيخ جو سٺو سفرنامو آهي، هن ۾ 255 صفحا آهن، سفرنامي جو پيش لفظ لکندي ارشاد عباسي چوي ٿو: ”الطاف شيخ جا سڀئي سفرناما ان ڪسوٽي تي پرکي سگهجن ٿا، سندس رجحان هميشه داخلي Introvert ۽ Subjective  رهيو آهي، هن هر  ان ڳالهه تي لکڻ جي ڪوشش ڪئي  آهي،  جنهن ۾ جدت  هجي، ڪاٿي ڪاٿي انهن سماجي ۽ ثقافتي اثرن جو به ذڪر ڪيو اٿس، جيڪي سنڌ جي ثقافت سان ڀيٽي سگهجن ٿا.“
بئنڪاڪ 1782ع کان وٺي ٿائلينڊ(سيام) جي گادي جو هنڌ آهي، بئنڪاڪ جي آدمشماري اٽڪل 40 لک آهي، ملڪ جو پراڻو نالو سيام ۽ ٿائلينڊ نالو 1939ع ڌاري تجويز ڪيو ويو، ٿائلينڊ  جي معنيٰ آهي ”آزاد ماڻهن جو آستانو “ ٿائلينڊ تي جڏهن چڪري گهراڻي جو راڄ شروع ٿيو ته جنرل چڪريءَ پاڻ کي رامان پهريون سڏايو، اڄ جو حاڪم راما نائون آهي، جيئن هر آمريڪن ۽ سنگاپوري کي ٻه سال ملٽري ۾ رهڻو آهي تيئن هر ٿائي ٻڌ کي زندگي جو گهٽ ۾ گهٽ هڪ سال ٽڪڻ ڪوڙائي، ڪفني کڻي، ڪشتوکڻي، ٻائي جي زندگي گذارڻي آهي، پوءِ ڪي ننڍي  هوندي ئي ٻاوا ٿين ته ڪي وڏي عمر ۾.ٿائلينڊ جو راما چوٿون، هاڻوڪي بادشاهه جو پڙ ڏاڏو ۽ راجا چولا لانگڪارن جو پيءُ  جنهن جو اصلي نالو منگڪوت هو، پڪا سارا ستاويهه سال گيڙو ڪپڙا پائي هٿ  ۾ ڪشتو کڻي مختلف مندرن ۾ بکشو ٿي رهيو، ٻڌ خانڪاهه جي وڏي ليڊر بکشوءَ کي پر-مهاPer-Maha  چئجي ٿو.
ٿائلينڊ ۾ ملئي نسل جي رهاڪن کان علاوه چيني، ڪمپوڊين، برمي، ويٽنامي، لائونسي ۽ ڪجهه انڊين به آهن، جتي لائوس، برما ۽ ٿائلنڊ ملي ٿو، هڪ جابلو علائقو آهي، جيڪو چن ۽ ڏوڏيءَ جي پوک ۽ واپار کان دنيا ۾ بدنام آهي، ٿائلينڊ جو سرڪاري مذهب ٻڌ آهي، ۽ سڪو ڀات آهي.ڏور اوڀر ۽ ڏکڻ ايشيا جي ڪيترن ئي ملڪن، هانگ ڪانگ، برما کان ٿائلينڊ، ملائيشيا، انڊونيشيا، سريلنڪا ۾ ڪيترائي پاڪستاني پنجابي پٺاڻ رهن ٿا، جيڪي هينئر کان نه ورهاڱي کان به گهڻو اڳ انگريز فوج سان آيا، پهرين ٻي وڏي لڙائي بعد هت ئي ترسي پيا.
ٿائلينڊ جي ڳوٺن جا ڪيترائي غريب ۽ قرضي ٿيل ٻي ڪا واهه نه ڏسي پنهنجون ڌيئرون يا واپرين کي وڪڻي ڏين ٿا، اهي ڪجهه فائدي تي ٽين ڌر کي وڪڻي ڏين ٿا ۽ آخر اهي بئنڪاڪ ۽ چڻانگ مائي، پتايا ۽ هاتيائي جهڙن شهرن جي ڪلين، حُتلن مساج پالرن ۾ اچيو پهچن ۽ هر وقت بدلجندڙ يا ساڳي مالڪ جو هر حڪم کين مڃڻو پوي ٿو، بئنڪاڪ ۾ ٻه هزار مساج گهر ۽ چڪلا آهن، جن ۾ سرڪاري انگن اکرن مطابق اڍائي لک ڇوڪريون ڪم ڪنديون آهن.
شهر ڪانجانابوري ۾ ريلوي جي اها بدنام پل آهي، جيڪا جاپانين ٻي جنگ عظيم ۾ انگريزن ۽ يورپي جنگي قيدين کان ٺهرائي، انهن کان علاوه ڀروارن ملڪن جي مڪاني ماڻهن کي پڻ ان ڪم ۾ لڳايو ويو، هيءَ ريلوي پل انسان جي انسان تي ظلم جي علامت سمجهي وڃي ٿي، هن ريلوي جو ڪم جون 1942ع ۾ شروع ٿيو ۽ آڪٽوبر 1943ع ۾ ڪوائي پل سميت مڪمل ٿيو، جنگ جي يورپي قيدين کان علاوه اٽڪل 3 لک ايشيائي ماڻهن پڻ ان موت جي ريلوي تي ڪم ڪيو ۽ ان سال سوا ۾ ان ڪم پٺيان 61 هزار ته فقط جنگي قيدي مري ويا، ان کان به گهڻا اٽڪل ڏيڍ لک انڊونيشي ۽ ملئي مري ويا.
ٿائلينڊ ۾ سانن ۽ مينهن جون ستُر کن بينڪون آهن.الطاف شيخ جي سفرنامن ۾ نه صرف تفريح سمايل آهي پر ان سان گڏوگڏ ان ملڪ جي تاريخي، سماجي، سياسي، ادبي ۽ مذهبي ڄاڻ پڻ ملندي آهي، سفرنامن جي ذريعي جيڪو سگهارومواد ۽ دنيا جي ڄاڻ الطاف شيخ ڏني آهي، اوتري اڄ تائين ڪنهن به ليکڪ نه ڏني آهي اهوئي سبب آهي هو سندس نانءُ سفرنامن جي حوالي سان اهم جاءِ ولاري ٿو.
656ع
ڊسمبر
زمرو:656ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
660ع
ڊسمبر
زمرو:660ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
ميرپور ساڪرو
ميرپور ساڪرو Mirpur Sakro(مِيرپور ساڪرو، اردو: میرپور ساکرو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ٺٽي ضلعي جو هڪ تعلقو آهي.هي شھر موجوده گهارو شھر کان ارڙهن ڪلوميٽر ڏکڻ طرف آهي. هن وقت تعلقي جو هيڊ ڪوارٽر آهي. ميرپور ساڪرو تمام گهڻو تاريخي قديم علائقو آهي. سردار لقمان خان ملڪاڻي,شمشاد ساڪرائي ۽ جمال مراد گبول جو مسڪن آهي.
ساڪرو عربن جي حملي وقت به موجود هو.ان جي شاهدي هتان جا قديم ڪوٽ قلعا ۽ انهن جا آثار ڏيئي رهيا آهن.ساڪرو جو علائقو تمام گهڻو قديم ۽ تاريخي آهي.ان جو ثبوت ڀنڀور,ديبل,جاکي بندر,لاهري بندر,راڻي جو ڪوٽ,ڌاراجا جو شهر,رتو ڪوٽ ۽ ملاڻي ڪوٽ جو هتي هجڻ آهي.ساڪرو ڀنڀور کان به قديم آهي,ڇاڪاڻ ته ڀنڀور جو شهر راجا ڀنڀوراء ٺهرايو هو,جيڪو خود ساڪري جي رياست جو والي هو.
هن علائقي مان ساڪرو نارو وهندو هو,تنهن ڪري هن علائقي تي ساڪرو نالو پيو.ديبل, ڀنڀور , ڌاراجا , لاهري , جاکي ,ٿرڙو ۽ بڪار ان قديم ساڪرو جا شهر هئا.
عربن پهريون حملو ديبل تي ڪيو ,جيڪو پڻ ساڪري جي علائقي ۾ هو.
ميرپور ساڪرو جو شاندار ماضي گواه آهي ته هي شهر علم ۽ ادب جو هر دور ۾ مرڪز رهيو آهي.هتان جي عمر رسيده ماڻهن جو چوڻ آهي ته هتي ادبي پروگرام راڳ رنگ جون محفلون ٿينديون هيون.هندن جي لڏپلاڻ سبب هندو اديب,شاعر,فنڪار ,ادب ۽ فن سان دلچسپي رکندڙ ڪيترائي مور ماڻهو ساڪري کي خير آباد چئي هليا ويا ,جن ۾ ڀيڄومل ساڪرائي شاعر,تيرداس ڳائڻو,پوپٽ مل جهڙا اديب ۽ شاعر ساڪري جي وڻن کي هميشه لاء ڇڏي ويا.ان وقت ساڪرو شهر ۾ وڏو چهچٽو هوندو هو.هندو لڏي ويا ته اهي رونقون به پاڻ سان کنيو ويا.اڄ فقط انهن جون يادگيريون رهجي ويون.
هتان جا اديب ۽ شاعر ملڪان ملڪ مشهور هئا.پير محمد پياسي ,شمشاد ساڪرائي,هاشم لهر,رشيد احمد ساڪرائي ساڪري جا مشهور شاعر هئا.
ماضي قريب ۾ ادبي ڪارگذاري جو ٿورو وچوڙ ملي ٿو,جڏهن هتان جو مشهور شاعر شمشاد ساڪرائي 1965ع کان پنهنجون ادبي سرگرميون شروع ڪيون.پاڻ بزم ادب جو بنياد وڌائين.ان پليٽ فارم تان چڱو ادبي حلقو پيدا ٿيو.
ڪجهه سالن جي ماٺار کانپوء 1998ع ۾ ساڪري شهر ۾ بزم نگار جي نالي سان هڪ ادبي تنظيم ٺهي ان تنظيم جو ڪم هو اتان جي ادب ۽ ثقافت کي اجاگر ڪرڻ .ان تنظيم ۾ هتان جا ناليوارا شاعر ۽ اديب شامل هئا جن ۾ شمشاد ساڪرائي,جمال مراد گبول شامل هئا .بزم نگار جي طرفان ساڪري شهر ۾ وڏا ادبي پروگرام ٿيا.شهر ۾ هر هفتي مشاعرا ٿيندا هئا.ادبي ويهڪون ٿينديون هيون .انهن پروگرامن ۾ سنڌ جا نالي وارا اديب شاعر اچي شريڪ ٿيندا هئا.
ماضي قريب ۾ تعلقي ساڪري جا ملهه پهلوان مشهور هوندا هئا.انب شيدي ,بکر شيدي,شير شيدي سنڌ جي سرزمين تي اهڙا ته پهلواني جا جوهر ڏيکاريا جيڪي صدين تائين ياد رکيا ويندا.
ساڪري جو محمد ملاح سرندائي سڄي دنيا ۾ مشهور هو.سندس ادائون ,ڪچهريون ,سندس سرندي وڄائڻ جا سر تال جن ٻڌا هوندا سي ضرور بي قرار هوندا.
ڪو زمانو هو جو ساڪرو شهر ۾ اسٽيج ڊرامن جي ناٽڪن جو اوج هوندو هو ,ٻين علائقن وانگر ميرپور ساڪرو ۾ به سٺا اداڪار پيدا ٿيا.مشهور اداڪار جاويد ٽاڪاڻي جو به تعلق ساڪرو سان آهي.
هيءُ لاڙ جو وڏو شھر آهي. پنجن ڪوهن تي شيخ حاجي تراب جو قبو آهي، جنھن بکر جو قلعو ورتو ۽ عرب هو، ۽ عباسي خليفن جي ڏينهن ۾ سنڌ ۾ آيو. قبي تي تاريخ ڊٺل آهي، جا سنہ 171ھ يا سنہ 771ھ آهي. انهيءَ تي هر مھيني ننڍڙو ميلو لڳندو آهي.
ساڪرو
هن خطي ۾ بہ ڪنھن دور ۾ آباديون هيون، بادشاهيون هيون. انھن بادشاهن جون ننڍيون ننڍيون رياستون هيون، بندر، ڪوٽ ۽ قلعا هئا. ڀنڀور کان ڪيٽي بندر جو ساحلي علائقو سرسبز، شاداب ۽ آباد هو. اتي بادشاهن جا شوق شڪار هئا. هن سڄي علائقي کي ساڪرو چيو ويندو هو.ميرپور ساڪرو کي جيڪڏهن سنڌ جي جنت چئجي ته وڌاء ڪونه ٿيندو .هي علائقو امن جو گهوارو ,وڻندڙ ,دلڪش ۽ دل نشين آهي.هتي پياريون دل کي سڪون ڏيندڙ هوائون لڳن ٿيون.هتان جا ماڻهو محبتي مڻيادار ,ماٺيڻا,مهمان نواز, دوستي تان سر ڏيندڙ آهن.هتي جون اوطاقون هميشه مهمانن سان ڀريل هونديون آهن.هتان جي ماڻهن مان هميشه محبت جي خوشبوء ٿي اچي.اهي وفا جا پتلا ۽ قول فعل جا پڪا آهن لاهين ته نڀائين.
هتان جا باغ باغيچا دل کي موهين,هتان جي ٻولي لطيف جي ٻولي,هتان جو دوست ڏکن سکن جو ساٿي,هتان جو هر شخص پنهنجي مٽي سان محبت ڪندڙ ,هتان جو ڀنڀور محبت جو آستانو ,هتان جو پاڻي ماکي جهڙو مٺو,هتان جا ميوا جنت جا تحفا آهن.هتان جي مٽي خوشبودار ,هتي هر وقت اولهه طرف کان جنت جون ڄڻ هيرون لڳنديون رهن ٿيون.
حوالا
زمرو:ٺٽو ضلعو
ڊپريشن
ڊپريشن--Depression: گھٽ ھجڻ واري ذھني ڪيفيت (low mood) ۽ بيزاري (aversion) واري اھڙي حالت جو نالو آهي جنھن سان ماڻھوءَ جا خيال، ورتاءُ، احساس ۽ چڱي ٿيڻ واري سمجھ متاثر ٿيندا آهن.اھو ڪنھن جسماني بيماري جو آثار يا ڪنهن دوا جو منفي اثر بہ ھوندو آھي. ڊپريشن وارا ماڻهو غمگين، ڳڻتين ۾ ورتل ۽ بيڪاري محسوس ڪندڙ ھوندا آھن. اھي اڪثر ڪري مايوس، لاچار، ڌڪاريل ۽ بيڪار ھوندا آھن. انھن ۾ گنھگار ھجڻ جو احساس، بيزاري ۽ ڪاوڙ جا آثار ظاھر ٿيندا آھن. انھن ماڻھن ۾ شرمندگي جو احساس ۽ نمايان بي آرامي ھوندي آھي.انھن جي خوشين ڏيندڙ يا وندر وارن ڪمن ۾ دلچسپي ختم ٿي ويندي آهي.انھن ۾ يا تہ بک ختم ٿي ويندي آهي يا وري تمام وڌي ويندي آهي.ان جي شڪار ماڻهن ۾ بي ڌياني ۽ يادداشت جي ڪمي جا مسئلا جنم وٺندا آهن ۽ انھن ۾ خودڪشيءَ جا خيال پڻ پيدا ٿيندا آھن، ۽ ڪي تہ خودڪشي جي ڪوشش بہ ڪندا آھن. ڊپريسڊ مزاج ۽ ميجر ڊپريسو ڊس آرڊر يا ڊپريشن واري وڏي خرابي ۾ وقت جي مدي جو فرق ھوندو آھي.ڊپريشن وارو مزاج عارضي ھوندو آھي يعني ھڪ ڏينھن کان ھڪ مھيني تائين بہ ٿي سگھي ٿو.ان جي ڀيٽ ۾ ميجر ڊپريسو ڊس آرڊر تمام وڏي عرصي جو ھوندو آھي ۽ پوري زندگيءَ جيترو به ٿي سگھي ٿو. ڊپريشن وارو مزاج طرز زندگي ۽ گفتگو جي تبديلي سان ختم ٿي سگھي ٿو پر ميجر ڊپريسو ڊس آرڊر جي خاتمي لاءِ سليڪٽو سيروٽنن ري اپٽيڪ انھبٽر-Selective Serotonin Reuptake Inhibitorيا ڊوپمن ٿراپي يا ڊگھي مدي  واري نفسياتي علاج سان ممڪن آهي.
حوالا
زمرو:سلجھائپ صفحا
657ع
ڊسمبر
زمرو:657ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
عاشورو
گيلري
زمرو:اسلامي اصطلاح زمرو:اسلامي مقدس ڏينهن زمرو:اسلامي مقدس ڏينھن
آدم شاهه ڪلهوڙو
آدم شاه ڪلهوڙو ڪلهوڙن جي سياسي زندگيءَ جو وڏو معتبر نالو آهي،جيڪو ڪافي عرصو مغلن وٽ قيد رهيو،سندس مڙهه ملتان مان آڻي هن ٽڪريءَ تي دفنايو ويو،جنهن کي بعد ۾ آدم شاهه جي ٽڪري ڪري سڏيو ويو.مقبرو ڏکڻ منهن آهي
اڏاوت
ڪلهوڙا دور جي هي اڏاوت ميان غلام شاهه ڪلهوڙي جي ٺهرايل آهي.ملتان جي نواب محمد آقا.ميان صاحب کي 1598ع ۾ شهيد ڪرايو
بندش
انگريزن طرفان1890ع کان 1914ع تائين هن زيارتگاهه تي بندش پيل هئي
مرمت
هن مقبري جي وقت به وقت مرمت ٿيندي پئي اچي،مقبري اندر ٽي قبرون ٻيون به آهن.آدم شاهه جي قبر جي اڀرندي طرف اڪرم شاهه جي قبر آهي،چون ٿا ته اڪرم شاهه آدم شاهه جو ڀاءُ هو،ٻي قبر شهباز خان ”گل انداز“ جي آهي جيڪو اصل حيدرآباد جو ويٺل هيو
ڪينسر
ڪينسر یا سرطان-- Cancer:اھو ابنارمل گھرڙن جي واڌ وارين بيمارين جو گروپ ھوندو آھي جنھن ۾ انھن بيمار يا خراب گھرڙن Cells جي واڌ جي شدت ايتري ته ھوندي آھي جو اھي جسم جي ٻين حصن تي حملو ڪري ڦھلجن شروع ٿي ويندا آهن.< ان جو قسم.ئن ٽيومر Benign Tumor مختلف ھوندو آھي جيڪو جسم جي ٻين حصن ۾ نہ ڦھلجندو آهي. ھن بيماريکي نچڻ جون نشانيون ڳوڙهي، رت جو غير طبعي وھڻ، پراڻي کنگھ، بغير سبب جي وزن گھٽجڻ ۽ گنھ ۾ تبديلي وغيره آهن.
ڄنگھ
ڄنگھ انسانن ۽ جانورن جي جسم جو اھو حصو جنھن سان ڌڙ ۽ پير ڳنڍيل ھوندا آھن.
حوالا
زمرو:انسان
655ع
ڊسمبر
زمرو:655ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
652ع
ڊسمبر
زمرو:652ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
اک جي ماڻڪي
380px|thumb|[[انساني اک جي ماڻڪي]] اک جي ماڻڪي اک جو تاري جي وچ واري جاء تي ھڪ سوراخ ھوندو آھي جيڪو روشنيءَ کي ريٽينا تائين پهچائيندو آهي. اھا ڪاري رنگ جي ٿيندي آهي.انساني اک جي ماڻڪي گول ٿيندي آھي پر ڪجھ جانورن ۾ ايئن نه ھوندو آھي جيئن ٻلي جي ماڻڪي ھڪ اڀي چير نموني ھوندي آھي. ٻڪرين ۾ وري افقي نموني جي چير وانگر ھوندي آھي. ڪيٽ فش يا ٻلي جھڙي مڇيءَ جي ماڻڪي ڇلي وانگر ھوندي آھي.
ماڻڪيء جو ڪم
ماڻڪي اک جي تاري جي وچ ۾ سوراخ ھوندو آھي جنھن مان روشني اک جي اندر داخل ٿيندي آھي.اک جي تاري کي ايناٽامي ۾ آئرس (Iris) چئبو آهي جيڪو ماڻڪيء جي چوڌاري لسي يا ھموار مشڪ (smooth muscle) وارو سسندڙ يا سڪڙجندڙ بناوٽ ھوندو آھي. آئرس يا اک جو تارو اھڙي طرح ماڻڪيء واري سوراخ کي گھٽ وڌ ڪري اک ۾ داخل ٿيندڙ روشنيءَ جي مقدار کي ڪنٽرول ڪندو آهي.آئرس ۾ لسن مشڪن جا ٻہ گروپ ھوندا آھن: پيوپلاء اسفنڪٽر(sphincter pupillae) ۽ ڊائليٽر پيوپلاء (dialator pupillae).جڏھن اسفنڪٽر پيوپلاء سسندو آھي ته آئرس يا اک جو تارو ماڻڪيء کي ننڍو ڪري ڇڏيندو آهي.ڊائليٽر پيوپلاء ماڻڪيء کي ويڪرو ڪندو آهي.اھڙي طرح انھن جي مدد سان ماڻڪي ننڍي وڏي ٿيندي رھندي آھي ۽ صرف گھربل روشني اک جي اندر داخل ٿيندي آھي.
662ع
ڊسمبر
زمرو:662ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
663ع
ڊسمبر
زمرو:663ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
664ع
ڊسمبر
زمرو:664ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
چاليهو
thumb|268x268 عڪسلون|هزارين ماڻهون اربعين جي موقعي تي مسجد حسين، ڪربلا، عراق ۾ موجود آهن
چھلم (عربي:اربعين) هڪ اسلامي ڏڻ آهي، ان جي لفظي مطلب چاليھ آهي ۽ هي شھداء ڪربلا جي ياد ۾ عاشوري جي 40 ڏينھن پوء ملھايو ويندو آهي. هي شيعہ مسلمانن جي اهم ڏينھن مان آهي.
حوالو
زمرو:اسلامي اصطلاح زمرو:اسلامي ڏڻ زمرو:اھل تشيع زمرو:مذھبي اصطلاح زمرو:مضمون جن ۾ عربي ٻولي جو متن شامل آھي
665ع
ڊسمبر
زمرو:665ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
خان
خان-- Khan اھو منگول حاڪمن ۽ فوجي سربراھن جو لقب ھيو. ان لقب جي معني ڪمانڊر، سردار، حاڪم يا بادشاھ وانگر آهي. اھو ڏکڻ ايشيا، وچ ايشيا، اوڀر يورپ، ترڪي ۽ وچ اوڀر ۾ عام آهي.عورتن لاءِ ان جو متبادل خانم ۽ خاتون جو لقب آهي.اصل ۾ اھو زائن بياء ڪنفيڊريشن وارن علائقن جو لقب ھيو جيڪي ھن وقت منگوليا ۽ اتر چين ۾ واقع آھن. انھن علائقن ۾ ھڪ خيال مطابق روران پھريان ھيا جن پنھنجي شھنشاھن لاء خان يا خاغان يا خاقان جا لقب استعمال ڪيا. خانن جي خان کي خاغان جو نالو ڏنو ويو.اھو چين جي 626 کان 649 تائين حڪومت ڪندڙ شھنشاھ ٽيزانگ جو ۽ منگول حاڪمن چنگيز خان جو لقب خاغان ھيو
حوالا
زمرو:بادشاهت
142ع
ڊسمبر
زمرو:142ع زمرو:ٻين صدي
141ع
ڊسمبر
زمرو:141ع زمرو:ٻين صدي
661ع
ڊسمبر
زمرو:661ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
اک
انساني اک
انساني اک گول شڪل جي ھوندي آھي. اک جي اندروني حصي جا ٽي تھ ھوندا آھن: اسڪليرا:(sclera): يعني ٻاھريون تھ؛ ڪورائڊ:(choride) :يعني وچون تھ؛ ۽ ريٽينا:(retina): يعني اندروني تھ. اسڪيلرا بلڪل شفاف ھوندو آھي جنھن کي ڪورنيا:(Cornea) بہ چوندا آهن. اهو هڪ سنھي شفاف پردي ڪنجنڪٽو (conjunctive)سان ڍڪيل ھوندو آھي.
ڪورائڊ رنگدار ۽ نسن (vascular) ھوندو آھي.ان جي اڳئين حصي ۾ ڪورنيا جي پٺيان رنگين وٿي يا گول سوراخ ھوندو آھي جنھن کي ماڻڪي چئبو آهي جنھن جي چوڌاري پٺا يا مشڪون (muscles) ھوندا آھن جيڪي سسندا ۽ وڌندا آهن، جنھن ڪري ماڻڪيء جي جسامت بہ گھٽبي۽ وڌندي آهي. ڪورنيا ۽ آئرس (Iris) جي وچ واري جاء کي پاڻياٺ وارو خانو Aqueous chamber چئبو آهي جنھن ۾ خاص قسم جي پاڻياٺي رطوبت (Aqueous humour) ڀريل ھوندي آھي.آئرس يا سوراخ جي پٺيان ھڪڙو محدب لينس يا بلور رکيل آهي، جنھن جي چوڌاري وارن جھڙا سنھڙا پٺا يا مشڪون ھونديون آھن جيڪي بلور جي گولائي کي گھٽ وڌ ڪري بدلائي جسم کي فوڪس تي آڻينديون آهن.بلور جي پٺيان ھڪ ٻيو شفاف خانو ھوندو آھي جنھن ۾ شفاف پاڻياٺ وٽريس ھيومر (vitreous humour) ڀريل ھوندي آھي.ھن خاني جي اندران حساس تھن (sensory layer)جو پڙدو ھوندو آھي، جنھن کي ريٽينا retina چئبو آهي. ھن ريٽينا ۾ ٻن قسمن جا حساس نيوران ٿيندا آهن. سين يا لٺ جھڙا نيوران (rods) جيڪي روشنيءَ کي محسوس ڪندا آهن ۽ ٻيا مخروط نيوران (cones) جيڪي رنگ محسوس ڪندا آهن.
حوالا
زمرو:اک زمرو:ايناٽامي زمرو:انساني عضوا
دبگير مسجد
ٺٽي جي قديم اسلامي يادگار مسجدن ۾ دبگير مسجد کي اڏواتي فن ۽ ان جي تاريخي حيثيت سببان گهڻو اهم سمجهيو وڃي ٿو.هيءَ مسجد ٺٽي شهر جي پراڻي ۾ پراڻي مسجد آهي. جيڪا هن وقت زبون حالت ۾ موجود آهي. ناليواري پرڏيهي عالم ۽ قديم آثارن جي ماهر هينري ڪزنس جو اهو رايو آهي ته هيءَ اها مسجد آهي، جنهن ۾ مغل شهنشاهه، شاههجهان نماز پڙهي هئي.
143ع
ڊسمبر
زمرو:143ع زمرو:ٻين صدي
دبگير مسجد
دبگير مسجد کي ”دبگير“ ان ڪري چيو ويندو آهي، جو اها دبگير جي پاڙي ۾ هئي. هن وقت هيءَ مسجد شهر کان صفا ٻاهر آهي پر ڪنهن دور ۾ اها شهر جي وچ ۾ هئي. بعد ۾ سنڌو درياءَ ۾ آيل ٻوڏن جي ڪري پيدا ٿيل سم ۽ ڪلر، آبادي کي مڪليءَ طرف اچڻ تي مجبور ڪيو ۽ اهڙيءَ طرح هيءَ مسجد اڪيلي ٿي وئي.
نوجوان اسڪالر ۽ تاريخ دان ڊاڪٽر محمد علي مانجهيءَ جي تحقيق مطابق پنهنجي دور جو ها ڪارو عالم ۽ مفسر مخدوم محمد هاشم ٺٽوي هر جمعي تي هن مسجد ۾ خطبو ڏيندو هو. سندس اهو خطبو ٻڌڻ لاءِ پري پري کان ماڻهو ايندا هئا. خطبي کان علاوه مخدوم صاحب هن مسجد ۾ ويهي فتوائون پڻ جاري ڪندو هيو.
تاريخ
دبگير مسجد لاءِ چيو ويندو آهي ته اها خسرو خان چرڪس سن 1588ع ۾ ٺهرائي هئي. ان ڪري هن کي خسرو جي مسجد جي نالي سان پڻ سڏيو ويندو آهي. خسرو خان چرڪس، چنگيز خان جي اولاد مان هيو ۽ ننڍپڻ ۾ ئي مرزا عيسيٰ خان تُرخان وٽ پهچي ويو هو. جنهن کيس سنڌ ۾ وڏي حيثيت جو صاحب بڻائي ڇڏيو هو، جڏهن مرزا جاني بيگ پنهنجي صغير سن، پٽ مرزا غازي بيگ کي ٺٽي جو حڪمران بڻايو ته سندس صلاحڪارن ۾ خسرو خان چرڪس به شامل هيو. خسرو خان چرڪس کي عمارتن جوڙائڻ جو تمام گهڻو شوق هوندو هيو. هن عوام جي فائدي واريون 360 عمارتون جوڙايون، جن ۾ مسجدون، مزارون، کوهه ۽ پُليون اچي وڃن ٿيون پر سندس ڇڏيل مکيه يادگار دبگير مسجد آهي.
اڏاوت
هيءَ مسجد پنهنجي اڏاوتي سٽاءَ ۾ چئن ڪنڊن واري، يعني چوڪنڊي آهي. مسجد جي ڪُل ايراضي 48 ضربيان 98 فوٽ آهي. ڊگهو اڱڻ به اٿس. سنڌو درياءَ جي اُٿل کان بچاءَ لاءِ 1910ع ۾ مسجد جي اندرئين منڊپ ۽ ٻاهرئين اڱڻ ۾ مٽيءَ جو ڀراءُ وڌو ويو هو ۽ ان ڀراءَ مٿان پيلن پٿرن جي فرشبندي ڪئي وئي آهي. مسجد جا بنياد پٿر جا اوساريل ۽ تعمير سِرن سان ٿيل آهي.
مسجد جي اندر قبي ۾ بنيادن تي مٿي ڪاشيءَ جي ٿاڦ ٿيل هئي پر اڄ اها غائب آهي ۽ ان جي جاءِ تي ڦِڪو پٿر ٿو نظر اچي. اندرئين منڊپ کي اوڀر کان ونگن سان ٽي ٿنڀا آهن ۽ مٿي وڃڻ لاءِ ٻنهي پاسن کان ڏاڪڻ ٺهيل آهي. وچون ٻُنڀو ٻين کان ڪجهه موڪرو آهي پر ان جو مٿيون اولو ۽ در جو چوڪاٺو ختم ٿي ويا آهن. پاسن وارا ٻئي ٻُنڀا اوچي ونگ وارين هُرين ۾ کُلن ٿا. صفا مٿيون اولو اڃا بچيل آهي. ان ۾ سرن جي ڪَٽ ۽ ڪور جي ڪاريگري چٽي نظر اچي ٿي. جنهن جي سنڌن کي گهري نيري ڪاشيءَ جي پَٽِن سان ملايو ويو آهي. اوچي ونگ جي مٿان ليٽيل سنوت واري ٻاريءَ ۾ ڪاشيءَ تي قرآني آيتون لکيل آهن. ٻُنڀن جي وچ تي ونگ سان ڀت ۾ اندر بيٺل ٻاري آهي. جنهن کي ڪاشيءَ جي سرن سان سينگاريو ويو آهي. ان جي ڪنارين کي سِرُن سان ڀريو ويو آهي. جنهن ۾ ڪُشادا موڙ آهن. جيڪي پنجن پنکڙين واري سفين گل وٽ ختم ٿي وڃن ٿا. انهن جو تَرُ هلڪو نيرو آهي. ٻاريءَ جي اندرئين پاسي ڏندائين ونگ آهي. جنهن جي هيٺ سفيد رنگ ۾ گڏ وِچڙ قسم جا وَلين جا موڙ آهن ۽ گهاٽو نيرو تَرُ اٿس. ان کان مٿان مانڌاڻيءَ طرز جي چترڪاري ٿيل آهي. وري هڪ گلدان مان ڪنهن گهاٽي ءَ وَلِ جا موڙ نڪرندا ڏسڻ ۾ اچن ٿا. ساڄي ۽ کاٻي پاسي ساڳيءَ ريت ونگن سان ننڍيون ٻاريون نظر اچن ٿيون ۽ منجهس ساڳئي قسم جي پَن وَلِ واري طرز موجود آهي. انهن جي وچ ۾ وِٿيون اڌ گول دائرن وارن چِٽَن سان ڀريل آهن ۽ عشق – پيچان جي وَل ور ۽ وڪڙ کائيندي ڏيکاري وئي آهي. اجگر جهڙي ِچٽن واري هڪ طرز به موجود آهي، جيڪا ڪاشيءَ جي سرن جي اصليت ۽ بنياد کي ارغونن ۽ ترخانن جي دور ڏانهن اشارو ڪري ٿي. جن پنهنجي ملڪ مان ان هنر کي هتي آندو.
وچئين مکيه ونگ جي هيٺئين پاسي تي اصلي سنجٽ جا ڪجهه حصا اڃا به بچيل آهن. اها ڄڻ هڪ چوڪنڊي غاليچي وانگي کُلي ٿي پوي ۽ جنهن منجهه چار مختلف ڪنارين واريون چٽساليءَ جون طرزون آهن. خانن وارن چورسن، جن جو رنگ گهاٽو نيرو ۽ هلڪو نيرو آهي، جي وچ ۾ ٻن گڏ وِچڙ لڙهين ۾ سفيد ۽ ڦڪو رنگ ڏسڻ ۾ اچي ٿو. لڙهيءَ جو رنگ سفيد، جڏهن ته تَرُ گهاٽو نيرو آهي. بلڪل اندرئين ڪناري تي سفيد پَنَ وَل واري چترڪاري آهي ۽ تَر هلڪو نيرو اٿس. هن کي اعليٰ درجي جو فن چئي سگهجي ٿو. صفا وچ واري حصي ۾ ستارن جي قطار واري طرز آهي. ستارن جون ليڪون سفيد ۽ تَر آسماني آهي ۽ انهن کي ڪاشيءَ جي سرن جي ٽڪرن جي وچ ۾ رکي هلڪو نيرو ۽ ڦڪو رنگ ڏنو ويو آهي.نماز ادا ڪرڻ وارو اندريون سڄو منڊپ، وچ تي ٻه ونگُون ڏيئي ٽن ڀاڱن ۾ ورهايو ويو آهي. وچون ڀاڱو جيڪو هم چورس آهي ۽ پاسي وارن حصن کان ڪجهه مٿڀرو آهي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:پاڪستان جون مسجدون زمرو:سنڌ جون مسجدون زمرو:سنڌ ۾ اسلام زمرو:پاڪستان ۾ اسلام
667ع
ڊسمبر
زمرو:667ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
668ع
فوتگيون
زمرو:668ع زمرو:سال
144ع
ڊسمبر
زمرو:144ع زمرو:ٻين صدي
146ع
ڊسمبر
زمرو:146ع زمرو:ٻين صدي
670ع
ڊسمبر
زمرو:670ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
669ع
ڊسمبر
زمرو:669ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
147ع
ڊسمبر
زمرو:147ع زمرو:ٻين صدي
671ع
ڊسمبر
زمرو:671ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
672ع
ڊسمبر
زمرو:672ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
148ع
ڊسمبر
زمرو:148ع زمرو:ٻين صدي
مل
مل: ھندو نالن ۾ پوندڙ خطاب. سنڌ جي هندو نالن پويان، گهڻو ڪري ’مَلُ‘ هوندو آهي، جيئن: جڳت مل، رهندومل وغيره. ’مل‘ جي بنيادي معنيٰ آهي: بهادر، ويڙهو، پهلوان. ’مل‘ مان، سنڌيءَ ۾ ”ملھ“ لفظ ٿيو جو پهلوان يا ڪشتيباز جي معنيٰ ۾ استعمال ٿئي ٿو. جيئن ’خان‘ کي پنهنجي تاريخ آهي، تيئن ’مل‘ کي به پنهنجي تاريخ آهي. ’هندي شبد ساگر‘ انوسار(2): سنسڪرت ”ملّ“. ”هڪ پراچين ذات جو نالو، جا لڙائيءَ ۾ وڏي همت سان وڙهندي هئي، جنهن جي بهادريءَ ڪري مٿن ”مَلّ“ نالو پئجي ويو. ڪيترائي شهرن جا نالا آهن، جي سندن ذات پٺيان آهن. جيئن: مُلتان (مَل + سٿان = جاءِ)، مالو (مَلّ + آليه = جاءِ)، مالڀوم (مَلّ + ڀوم =  زمين، جاءِ- نيپال جي اوڀر  ۾) وغيره.
149ع
ڊسمبر
زمرو:149ع زمرو:ٻين صدي
150ع
ڊسمبر
زمرو:150ع زمرو:ٻين صدي
151ع
ڊسمبر
زمرو:151ع زمرو:ٻين صدي
674ع
ڊسمبر
زمرو:674ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
675ع
ڊسمبر
زمرو:675ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
676ع
ڊسمبر
زمرو:676ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
152ع
ڊسمبر
زمرو:152ع زمرو:ٻين صدي
153ع
ڊسمبر
زمرو:153ع زمرو:ٻين صدي
677ع
ڊسمبر
زمرو:677ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
154ع
ڊسمبر
زمرو:154ع زمرو:ٻين صدي
محمد نواز محزون
محزون صاحب جو جنم 10 جولاءِ 1933 ع تي ميهڙ ۾ رئيس شفيع محمد ڀٽيءَ جي گهر ۾ ٿيو، سندس اصل نالو محمد نواز هو.
155ع
ڊسمبر
زمرو:155ع زمرو:ٻين صدي
محمد نواز محزون
تعليم
پاڻ سنڌي چار درجا ميهڙ جي پرائمري اسڪول ۾ پڙهيو ۽ پوءِ چوٿين اسٽينڊرڊ تائين ميهڙ جي هاءِ اسڪول ۾ پڙهيو، پاڪستان ٺهڻ کان اڳ سنڌ مدرسي ڪراچي ۾ پڙهڻ ويو بي اي سنڌ مسلم ڪاليج ڪراچي مان پاس ڪيائين، ۽ ايم اي بي ٽي ايل ايل بي سنڌ يونيورسٽي مان پاس ڪيائين، بعد ۾ هوميوپيٿڪ آڪسفورڊ  ميڊيڪل ڪاليج لاهور ما پاس ڪيائين..
ڪيريئر
سرڪاري نوڪري جي شروعات ‌آرمي ۾ سيڪنڊ ليفٽيننٽ جي عهدي سان ڪيائين، پر ٽريننگ دوران پير مُڙي پوڻ ڪري   ان فٽ قرار ڏنو ويو، ان کان پوءِ ڪسٽم ۾ پروينٽو آفيسر بڻيو،جتان پاڻ استعيفا ڏنائين، ۽ ڪجهه وقت ٻين سرڪاري کاتن ۾نوڪري ڪيائين، 1958ع ۾ هاءِ اسڪول ميهڙ ۾سينيئر ٽيچر ٿيو خيرپور ناٿن شاهه هاءِ اسڪول ۾ پڻ سينيئر ٽيچر رهيو، اهڙي طرح خانپور، نصير آباد، راڌڻ ۽ ٻين هاءِ اسڪولن ۾ هيڊ ماستر ٿي رهيو،  1986ع کا 1988ع تائين تعليم کاتي ميهڙ ۾ ايس ڊي اي او جي عهدي تي ۽ 8 جولاءِ 1993ع تي بحيثيت هيڊ ماستر جي هاءِ اسڪول سنڌي ٻٽڙا مان رٽائر ڪيائين، رٽائرمينٽ جي ڪجهه عرصي کانپوءِ کيس ڀٽائي هاءِ اسڪول خيرپور ناٿن شاهه (پرائيويٽ) ۾ بحيثيت هيڊ ماستر جي ذميواريون سونپيون ويون، پاڻ آخر تائين  ان اسڪول جو هيڊ ماستر رهيو..
خدمتون
محزون صاحب  کي پنهنجي والد پاران فوجي اسپرٽ ۽ والده پاران ادبي روح ورثي  ۾ مليو، محزون صاحب جي والده سنڌ جي مشهور عالم، سياستدان، شاعر شمس الدين ”بلبل “ جي پٽ، وقت جي مشهور شاعر عبدالفتاح ”بلبل “ جي نياڻي آهي ، محزون صاحب جي شادي 1964ع ۾ سعودي عرب ۾ مقيم سندس والد جي ماروٽ جي ڌيَءُ سان ٿي، کيس چار پٽ ۽ ٽي نياڻيون‌آهن. محزون صاحب کي لکڻ جو شوق ننڍي هوندي کان ئي هو، هن لکڻ جي شروعات مئٽرڪ دوران ”نور جهان “ عنوان سان هڪ انگريزي نظم کي سنڌي  ويس ڍڪائڻ سان ڪئي، پاڻ ورهاڱي کان اڳ واري دور ۾ پهريون درجو انگريزي  پڙهڻ وقت ميهڙ جي هڪ سنڌي سک ڊيلاسنگ جي لئبريري جو هڪ روپيو ڏئي ميمبر ٿيو ۽  هر روز هڪ جاسوسي ناول پڙهي ٻئي ڏينهن ٻيو ڪتاب کڻندو هو، جڏهنمنشي عبدالشڪور حيدرآباد مان هلال پاڪستان اخبار ڪڍي ته نون ليکڪن جي همت افزائي خاطر ڪنهن به ليکڪ جي ڪهاڻيءَ کي پهريون نمبر ملڻ تي ٻن مهينن تائين اخبار مفت ۾موڪلڻ جو اعلان ڪيائين، اتفاق سان  جنهن ڪهاڻي کي پهريون نمبرمليو، اها محزون صاحب جي ڪهاڻي ”ڀنگ “ هئي، اهڙي طرح هن وري ٻيهر ادبي دنيا ۾ پير پاتو، کيس اخبار ڪجهه وقت  ته ملندو رهيو پر پوءِ بند ٿي وئي، پر اهڙي همت افزائي سندس ادب جي اجهاڻل جوت کي جرڪايو، ان کانپوءِ هو لڳاتار لکندو رهيو، محزون صاحب پنهنجي لکڻين جي حوالي سان هڪ انسان دوست اديب هو، اها انسان دوستي ئي هئي، جنهن محزون صاحب کي عام ماڻهن جي مسئلي ڏانهن متوجهه ڪيو، هن سنڌي ادب ۾ پراڻي پيڙهيءَ هوندي به ترقي پسند نظرين ۽ خيالن کي اپنايو، سندس لکڻين مختلف دورن ۾ بيٺل پاڻيءَ ۾پٿر اڇلي تحرڪ پيدا ڪيو. کيس سنڌ، سنڌي ٻولي، سنڌ جي ثقافت، سنڌي ماڻهن ۽ سنڌ جي مٽيءَ سان عشق هو، سنڌ جي مسئلي تي هن ڪڏهن به ڪمپرومائيز نه ئي، پاڻ سڄي عمر ادب جي آڙ ۾ ڪنهن به فائدي وٺڻ جي ڪوشش نه ڪيائين.محزون صاحب هڪ سٺو ڪهاڻيڪار به هو، سندس 60 کان مٿي ڪهاڻيون ڇپيل آهن، سندس ڪهاڻين جي هڪ وڏي خوبي دلڪش ٻولي آهي، انهن ڪهاڻين ۾ هن جا ڪردار نه فقط پنهنجي جذبن ۽ حالتن پٽاندڙ ڳالهائين ٿا، پر سندس بياني انداز به خوبصورت آهي، سندس ڪهاڻين جا موضوع ڪردار ۽ ٻولي سنڌي آهي، پنهنجين ڪهاڻين ۾ معاشري کي نوان رخ ڏيڻ ۽ اصلاح ڪرڻ جو سبق به ڏيندي نظر اچي ٿو. هڪ مترجم جي حيثيت ۾ محزون صاحب سنڌ ۾ پهريون شخص هو، جنهن خليل جبران کي سنڌي ۾متعارف ڪرايو، هن ڏيهي ۽ پرڏيهي ادب ۽ اديبن جا مختلف موضوعن تي ڪتاب، ناول، ڪهاڻيون ، مضمون ترجمو ڪري سنڌي ادب ۾ واڌارو ڪيو، سندس ترجمو ڪيل تحريرفن جو اهووڏو ڪمال آهي، جو پڙهڻ وقت محسوس ٿيندو ته پڙهندڙ ليکڪ جي اصل تحرير پڙهي رهيو آهي. مصور هئڻ جي ناتي سندس مشاهدو عام ماڻهوءَ کان  وڌيڪ وسيع ۽ وڌيڪ گهرو هو، 1965ع ۾ جڏهن آمريڪن سينٽر لئبرري حيدرآباد ۾  پينٽنگس جي جيڪا نمائش ٿي هئي  تنهن ۾ سائين ظفر ڪاظميءَ، محزون صاحب کي حصي وٺڻ لاءِ زور ڀريو، سندس ٽي تصويرون نمائش ۾رکيون ويون، سندس ٺاهيل تصويرن کي تمام گهڻو ساراهيو ويو، اهڙي ريت مختلف رسالن، رهبر  ڊائجسٽ، ملير ڊائجسٽ ۽ مختلف اديبن جي ڪتابن جا ٺاهيل ٽائيٽل سندس بهترين مصور هئڻ جا شاهد آهن..
محزون صاحب جا ڪيترائي ڪتاب ڇپيل آهن جن ۾ 1.ڪنوار جي سيج (جبران-ترجمون ) (2) ڀڳل نڀڙاٽيون (جبران –ترجمون) (3) مجنون (جبران –ترجمون) (4) پيغامبر ( جبران –ترجمون )(5) پيغامبر جو باغ (جبران –ترجمو) (6) مرشد جو نينهن ۽ نياپو(جبران –ترجمو) (7) انسان ۽ شيطان (جبران –ترجمو) (8) لڙڪ ۽ مرڪ (جبران –ترجمو) (9) خالد بن وليد (ريسرچ ورڪ تاريخ ) (10)سلطان صلاح الدين ايوبي (ريسرچ ورڪ تاريخ) (11) درس محبت (ابو الڪلام آزاد، ترجمو) (12)هڪ دور جو ماتم (اليگذنڊر سولزي نٽسن (ترجمون ۽  تلخيص ) (13) پرنس (ميڪاولي-ترجمو) (14) بائيبل قرآن  ۽سائنس(15) سائين جو سوڳنڌ، ساجن  سڀنئا سهڻو (سررائيڊ هئگرڊ جي ڪتاب ”ماريا “ جو ترجمو) (16)هڪ مجرم جو اعتراف (ڪرنل ميڊوز شيلر –ترجمو ) ۾۽ ٻيا شامل آهن. جڏهن ته سندس اڻڇپيل ڪتابن ۾ خليل جبران جا ترجمو ڪيل ڪتاب (1) سمنڊ ۽ جهڳ، (2) محبوبا ڏانهن خط، (3) ديوتا (4) خدا ۽ ناخدا (5) آسماني آواز (6) عصمت چغتائي جا ڪتاب (7)  امرتا پريتمجا ڪتاب هڪ هئي سارا ۽ رسيدي ٽڪيٽ (8)  سيرت النبي (ريسرچ ورڪ تاريخ) (9) سيرت سيد المرسلين ص، (ريسرچ ورڪ) (10) الله ۽ الله جي رسول فرمايو(ريسرچ ورڪ)  (11) سيرت النبي صه (ترجمو) (12)  دهشتگرد  (ايڇ ٽي سورلي)(13) ڏوهيءَ قبوليو ڏوهه (ناول-ترجمو) (14) ماءُ جو انتقام (ترجمو) (15) چي  گويرا جي بولوين ڊائري (16) سنڌ جي تاريخ ( ريسرچ ورڪ) (17) مٽيءَ جا خواب (فلسطيني ناول ترجمو) ۽ ٻيا شامل آهن، جڏهن ته سندس ڪيترائي ڪتاب مختلف پبلشرن کي ڏنل هئا، ان کانسواءِ سندس ڪيترائي اصولوڪا توڙي ترجمو ڪيل مضمون، ڪهاڻيون ۽ ٻيون لکڻيون ڇپيل  ۽ اڻ ڇپيل صورت ۾ موجود آهن..
وفات
سنڌي ٻوليءَ جو مشهور اديب،  دانشور، مصور، مترجم، ڪهاڻيڪار، محقق ۽ تعليمي ماهر سائين .م.ن. ”محزون “ (محمد نواز محزون “ ڀٽي ) 8 نومبر 1995) بمطابق 13 جمادي الثاني 1416هه اربع ڏينهن خميس رات سوا ڏهين وڳي گذاري ويو..
680ع
فوتگيون
زمرو:680ع
678ع
ڊسمبر
زمرو:678ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
158ع
ڊسمبر
زمرو:158ع زمرو:ٻين صدي
156ع
ڊسمبر
زمرو:156ع زمرو:ٻين صدي
681ع
ڊسمبر
زمرو:681ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
157ع
ڊسمبر
زمرو:157ع زمرو:ٻين صدي
679ع
ڊسمبر
زمرو:679ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
اصطلاحن جي اصليت (ڪتاب)
اصطلاحن جي اصليت سنڌي جي لائق صد احترام اهل قلم ۽ محقق ڊاڪٽر عبدالڪريم سنديلي جو هي ڪتاب، پنهنجي نوعيت جو پهريون ڪتاب آهي، جنهن ۾ هر هڪ اصطلاح جي اصليت آندل آهي. ڪنڌ ۾ ڪلي هئڻ، ماڙ تي مينهن وسڻ، کوڙيءَ کي گهمرو هئڻ، تري پٽڻ، شهه ڏيڻ، ڍنڍين پِٽجڻ، مُرلي بند ڪرڻ ۽ ٻين ڪيترن اصطلاحن جي نه رڳو اصليت ڏيکاريل آهي پر اصطلاحن ۾ جيڪي انوکا الفاظ آيل آهن. تن کي به سندن ٻوليءَ مطابق کوليو ويو آهي. اصطلاحن کي جملي ۾ آڻڻ لاءِ، سنڌ جي مشهور شاعرن: شاهه ڪريم، شاهه ڀٽائي، سچل، سامي ۽ بيدل وغيره جا بيت ڏنل آهن. مطلبن ته ڪتاب ادبي سوکڙي آهي، جا هر هڪ صاحب ذوق جي لائبريريءَ ۾ هئڻ لازمي آهي.
159ع
ڊسمبر
زمرو:159ع زمرو:ٻين صدي
683ع
فوتگيون
زمرو:683ع زمرو:ستين صدي زمرو:سال
160ع
ڊسمبر
زمرو:160ع زمرو:ٻين صدي
684ع
ڊسمبر
زمرو:684ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
161ع
ڊسمبر
زمرو:161ع زمرو:ٻين صدي
685ع
ڊسمبر
زمرو:685ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
686ع
ڊسمبر
زمرو:686ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
162ع
ڊسمبر
زمرو:162ع زمرو:ٻين صدي
نوابشاھ ضلعو (ڪتاب)
نواب شاهه ضلعو (تاريخي شهر ۽ شخصيتون) عزيزم محترم ڊاڪٽر قريشي حامد علي خانائي صاحب جو ڪتاب ”نواب شاهه ضلعو- تاريخي شهر ۽ شخصيتون) نظر مان گذريو، جيڪو تازو ”نواب شاهه ڊسٽرڪٽ ڪلچرل سوسائٽي نواب شاهه“ جي طرفان شايع ٿيو آهي. هيءُ ڪتاب اصل ۾ انهن مقالن جو مجموعو آهي، جيڪي خانائي صاحب نواب شاهه ضلعي جي مختلف شهرن بابت وقت بوقت لکيا ۽ مختلف رسالن ۾ شايع ٿيا. هر مقالي ۾ شهر جو تاريخي ۽ جاگرافيائي پس منظر ڏيئي، ان شهر جي عالمن، فاضلن، شاعرن ۽ مک ماڻهن جو مختصر نموني جامع تعارف ڏنو ويو آهي. جيتوڻيڪ هيءُ ڪتاب جدا جدا مقالن جو مجموعو آهي، پر اهي مقالا هڪ ئي سلسلي جون جدا جدا ڪڙيون آهن، انهيءَ ڪري ان کي مقالن جي مجموعي بجاءِ هڪ موضوع تي پرڀرو ڪتاب چئي سگهجي ٿو ۽ اهو موضوع آهي: نواب شاهه جا شهر ۽ انهن جو مُک شخصيتون.
نوابشاهه ضلعي واري ايراضي ڪنهن زماني ۾ ”ساهتي“ پرڳڻي جي نالي سان مشهور هئي، انهيءَ ڪري هن ڪتاب کي ”ساهتي پرڳڻي جي علمي ۽ ثقافتي تاريخ“ به چئي سگهجي ٿو. ان جي پورائيءَ لاءِ محترم خانائي صاحب شروع ۾ ”ساهتي پرڳڻي جو تاريخي پس منظر“ به ڏنو آهي ۽ ان کان پوءِ هڪ مقالو ساهتيءَ جي قديم درسگاهن بابت به آهي. محترم خانائي صاحب سمورا مقالا وڏيءَ محنت ۽ محبت سان لکيا آهن، ۽ تحقيق جو حق ادا ڪيو آهي.
ساهتي پرڳڻي ڪيتريون ئي علمي ۽ ادبي شخصيتون پيدا ڪيون آهن، جن جو هن ڪتاب ۾ هڪ هنڌ گڏ احوال ملي وڃي ٿو. اها هڪ وڏي علمي خدمت آهي. سنڌ جي تاريخ ادب ۽ ثقافت تي ڪم ڪندڙن کي هن ڪتاب مان وڏي مدد ملي سگهي ٿي. اهڙا ڪتاب جيڪڏهن سڀني ضلعن بابت شايع ٿين ته سنڌ جي تاريخ، ادب ۽ ثقافت جون وڃايل وٿون وري هٿ اچي سگهن ٿيون ۽ سنڌ جي علمي، ادبي، ثقافتي ۽ سياسي تاريخ لکڻ لاءِ اهڙا ڪتاب ڏاڍا ڪارائتا ٿي سگهن ٿا.
ڪتاب جو مقدمو ان وقت جي نوابشاهه ضلعي جي ڊپٽي ڪمشنر محترم عبدالغفار سومري جو لکيل آهي، جنهن جي تعاون سان هيءُ ڪتاب شايع ٿي منظر عام تي آيو آهي. ان لاءِ آءٌ سومري صاحب کي مبارڪباد ڏيان ٿو. محترم سومرو صاحب علم دوست آهي ۽ وڏي مطالعي وارو آهي. هن علامه اقبال جي هڪ اگريزي ڪتاب جو سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪيو آهي ۽ ڪجھ علمي ۽ تحقيقي مقالا لکيا اٿس. سومري صاحب هن ڪتاب جي مقدمي ۾ سنڌ جي تاريخ جي سلسلي ۾ ڏاڍيون ڪارائتيون ڳالهيون بيان ڪيون آهن.
خانبهادر
خانبھادر  --'Khan Bahadur جي معني بھادر خان بھادر اڳواڻ آهي اھو لقب برطانوي انڊين حڪومت طرفان عزت ۽ احترام خاطر انڊيا جي مسلمان شھرين کي ڏنو ويندو ھو. ان کان ھڪ درجو گھٽ وارو لقب خانصاحب ھيو. ھندن کي وري خانبھادر جي برابر راء بھادر جو ميڊل ڏنو ويندو ھو ۽ان کان ھڪ درجو گھٽ راء صاحبھيو. ھڪ خيال مطابق ھن خطاب جي ابتدا مغلن ڪئي ھئي ۽ انگريزن پڻ ان کي اختيار ڪيو.پر انگريزن ان جي ابتدا 1912 ۾ ڪئي. ھن خطاب جھڙا ٻيا خطاب سردار بھادر ،ديوان بھادر، رائو بھادر, سردار صاحب  آھن.
ميڊل جو نمونو
خان بھادر جو ميڊل ھڪ ڇھ ڪنڊو چمڪندڙ ستارو ھيو جنھن جي مٿئين ڪنڊ تي شاھي تاج جڙيل ھو. ميڊل جي وچ ۾ بادشاھ جي مورت ھئي. ان مورت جا ٽي مختلف رخن جا قسم ھيا .1912 کان 1933 تائين بادشاھ جارج پنجين جو منھن ساڄي طرف رکيو ويو، 1933 کان 1936 تائين ساڳي بادشاھ جي مورت جو منھن کاٻي طرف رکيو ويو.1936 کان 1947 تائين بادشاھ جارج ڇھين جي مورت لڳائي وئي جنھن جو منھن ساڄي طرف رکيو ويو.ميڊل جي پٺئين پاسي ميڊل حاصل ڪندڙ جو نالو اڪريل ھوندو ھو.
ٻين خطابن سان ڀيٽ
برٽش انڊيا ۾ ان وقت ٻين ميڊلن ۽ خطابن ۾ قيصر ھند (Qaiser I Hind) ۽ امپيريل سروس ميڊل(ISM) شامل ھئا.امپيرل سروس ميڊل شھرين ۽ صوبائي ملازمن کي تمام ڊگھي عرصي تائين وفاداريءَ جي عيوض ڏنو ويندو ھو ۽ ان ۾ فوجي ملازم شامل نہ ھوندا ھيا. انجي برعڪس خان بھادر جي اعزاز ۾ فوجي بہ شامل ھيا ۽ اھڙا شھري ۽ فوجي بہ شامل ھيا جيڪي فوج ۾ يا سول سروس ۾ اعزاز ملڻ کان اڳ ملازمت پوري ڪري چڪا ھجن. قيصر ھند جي خطاب ۾ بہ ٽي درجن وارا ماڻهو چونڊ ۾ ايندا ھئا پر فرق اھو ھو تہ ان۾ يورپي بہ شامل ھيا پر خان بھادر جو خطاب برٽش انڊين مسلمانن تائين محدود ھيو.
ڊيڪوريشن
ھي خطاب ڊيڪوريشن خاطر ميڊل حاصل ڪندڙ پنھنجي نالي جي اڳيان لڳائيندو ھيو پر جيڪڏهن خطاب حاصل ڪندڙ جي ڪا سرڪاري رينڪ نالي اڳيان ھوندي ھئي تہ پوءِ لازم ھيو تہ پھرين رينڪ پوء ھي خطاب پوء نالو ايندو ھو جيئن صوبيدار ميجر خان بھادر محمد خان. جيڪڏهن ھن ميڊل حاصل ڪندڙ کي نائيٽھوڊ (Knighthood) جو خطاب ملندو ھو تہ پوء خان بھادر جو خطاب لازمي طور تي نالي تان ھٽائڻو پوندو هو
خطاب حاصل ڪندڙ شخصيتون
»31 ڊسمبر 1895 ۾ بلوچستان جي مڪران جو مير محمد حسن گچڪي »1899 ۾ غلام حيدر خان، چيف آف شيرواني ٽرائيب »جون 1912 ۾ بنگال جي ڊسٽرڪٽ سپرنٽينڊنٽ آف پوليس، نادر خان کي پوليس جي کاتي ۾ سندس خدمتن جي عيوض ڏنو ويو. »جنوري 1914 ۾ يونائيٽيڊ پراونسز جي لکنؤ واري پبلڪ ورڪس کاتي جي سپروائيزر ۽ رورڪي يونيورسٽيءَ جي گولڊ ميڊلسٽ سول انجينئر محمد ھيرا کي خدمتن جي عيوض ڏنو ويو. »1914 ۾ عبدالله ال عبدالله القينائي »1918 ۾ شاھجھان، نواب آف دير. »1919 ۾ عالم خان شيرواني، ۽ اراڪل جو سلطان عبدالرحمان علي راجا »1920 ۾ رانا طالع محمد خان کي خدمتن جي عيوض<be> »1921 ۾ روھيل کنڊ جي قطب الدين کي »1922 ۾ بلوچستان جي لوڻي قبيلي جي سردار نواب خان لوڻي. » جنوري 1925 ۾ پنجاب جي سول سرجن سيد نذير حسين کي. »1925 ۾ عدن ۾ عرب معاملن جي مشير محمد سليم علي کي ۽ عرب معاملن جي عدن واري بيٺڪ جي علي ابراهيم لقمان کي مليو. 1925 ۾ ڪشمير جي گورنر آغا سيد حسين ک جيڪو پوء ڪشمير جي راجا ھري سنگھ مسلمان وزير پڻ رھيو.<b> »1928 ۾ الحاج غلام محمد خان پٽ نورنگ خان لکي مروت. ھن بنو جي ڊپٽي ڪمشنر جي آفيس ۾ تقريب ۾ شرڪت ڪرڻ کان معزرت ڪئي ان ڪري کيس سند بنو يا ايڊورڊ آباد جي ڊپٽي ڪمشنر ميجر پارٽن ميسينجر جي ھٿ موڪلي ھئي »4 فيبروري 1928 ۾ شيخ احمد عبدالحق جي خانقاھ درگاه ردائولي شريف جي سجاده نشين شاھ حيات احمد کي مليو. »1929 ۾ ڪليف اللہ، جسٽس پارٽي جي بانين مان ھڪ جيڪو پدوڪوٽائي رياست جو ديوان بہ ھيو. »17 جنوري 1929 ۾ ميجر جنرل ۽ الوار رياست جي ڪمانڊر ان چيف فتح نصيب خان کي مليو. »1934 ۾ يونائيٽيڊ پراونسز جي شھر فيض آباد جي تعلقيداري جي مدد معاش خاندان جي سيد عبدالحسن کي مليو جيڪو ڊسٽرڪٽ سيٽلمينٽ آفيسر ۽ پوءِ يونائيٽيڊ پراونسز جي ڪورٽ آف وارڊ جو صدر رھيو. »1937 ۾ يونائيٽيڊ پراونسز جي بريلي شھر جي ڀرسان روھل کنڊ جي قاضي نصيرالدين حيدر کي مليو. »1940 بھار جي پٽنہ واري سيد محمد امير نقوي کي مليو. »1943 ۾ رائو قربان علي خان »1945 ۾ مولوي محمد رفيق
نيم محفوظ (وڪيپيڊيا)
{نيم محفوظ}}
163ع
ڊسمبر
زمرو:163ع زمرو:ٻين صدي
688ع
فوتگيون
زمرو:688ع زمرو:سال
164ع
ڊسمبر
زمرو:164ع زمرو:ٻين صدي
687ع
ڊسمبر
زمرو:687ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
165ع
ڊسمبر
زمرو:165ع زمرو:ٻين صدي
689ع
ڊسمبر
زمرو:689ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
167ع
ڊسمبر
زمرو:167ع زمرو:ٻين صدي
690ع
ڊسمبر
زمرو:690ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
168ع
ڊسمبر
زمرو:168ع زمرو:ٻين صدي
چشتي سلسلو
حوالا
زمرو:پاڪستان ۾ تصوف
170ع
ڊسمبر
زمرو:170ع زمرو:ٻين صدي
169ع
ڊسمبر
زمرو:169ع زمرو:ٻين صدي
گراس روٽس 1986 (ڪتاب)
GRASSROOTS (1986):
گراس روٽس هن پرچي ۾ پهريون پيپر ڊاڪٽر محمد يعقوب مغل جو آهي، جنهن ۾ هن صاحب ”پاڪستان آئيڊيالاجي“ تي بحث ڪيو آهي. ان بعد پروفيسر ظفر حسن جو ”اروڙ: گم ٿيل شهر ۽ برصغير ۾ پهريون اسلامي تخت گاهه“ عنوان سان مقالو ملي ٿو. هن پيپر جو مدار زياده تر مرحوم رشيد ڀٽيءَ جي مقالي تي آهي. ٽيون مضمون ڊاڪٽر محمد حسن شيخ جو آهي، جنهن ۾ مقامي ڪونسلن ۾ مالي انتظام تي بحث ڪيو ويو آهي. سنڌ ۾ پورچوگيزن جي تعلق تي تمام گهٽ ڪم ٿيو آهي، ان کوٽ کي پورو ڪندي ڊاڪٽر مبارڪ علي صاحب جو پيپر ”پورچوگيز ان سنڌ“ هن پرچي جو سينگار بنيو آهي. ڪنهن ڪانفرنس ۾ پڙهيل مضمون ”پاڪستان ۾ قومي ايڪو: وقت جي اهم ضرورت“ ان بعد گراس روٽس ۾ شامل ڪيو ويو آهي. هي مضمون محترم ايم. بي. ڪي. لاشاري صاحب جو آهي. ان بعد روايتي مفروضن تي مشتمل مقالو ”ڪلهوڙن جو زوال: اسباب“ اچي ٿو، جيڪو مسلم هسٽري شعبي جي ميڊم عزيزه چنه جو تحرير ڪيل آهي. ايندڙ پيپر لعل بخش جسڪاڻيءَ جو ”ميان نور محمد ڪلهوڙي جو درو ۽ ان جو سنڌ جي سماج تي اثر“ عنوان تحت آهي. ان بعد سيد مهتاب علي شاهه جو تفصيلي پيپر اچي ٿو، جنهن جو عنوان ”ريگن انتظاميه جو پاڪستان جي سياست تي اثر“ آهي. هي پيپر موضوع سان دلچسپي رکندڙن لاءِ وڏي اهميت رکي ٿو. آخر ۾ ”شاهه عبداللطيف ۽ تصوف“ مقالو آهي، جيڪو آغا حسين حمداني تحرير ڪيو آهي. گراس روٽس جو هي پرچو اميد ته ملڪ توڙي ملڪ کان ٻاهر وڏي وقعت حاصل ڪندو.
171ع
ڊسمبر
زمرو:171ع زمرو:ٻين صدي
عينڪ
thumb|عينڪ عينڪ ھڪ اوزار آھي جيڪو عام طور تي شيشي جو ٺھيل ھوندو آھي. عينڪ ڪمزور نظر کي عارضي طور تي ختم ڪرڻ ۾ مدد ڪرڻ سان گڏ روشنيءَ جو اثر ختم ڪرڻ لاءِ پڻ استعمال ڪئي ويندي آھي.
172ع
ڊسمبر
زمرو:172ع زمرو:ٻين صدي
عينڪ
حوالا
زمرو:عينڪ
لاگ ان
زمرو:واپرائيندڙ حليو زمرو:يوزر انٽرفيس زمرو:ڪمپيوٽر ايڪسيس ڪنٽرول
173ع
ڊسمبر
زمرو:173ع زمرو:ٻين صدي
692ع
ڊسمبر
زمرو:692ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
174ع
ڊسمبر
زمرو:174ع زمرو:ٻين صدي
175ع
ڊسمبر
زمرو:175ع زمرو:ٻين صدي
177ع
ڊسمبر
زمرو:177ع زمرو:ٻين صدي
سنڌي نالا
ھن مضمون کي وڪي طرز تي لکڻ جي ضرورت آھي (نومبر 2018ع)