cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بلاول ڀٽو زرداري
سياسي پارٽي جي سربراهي
بلاول، پنهنجي والده جي قتل کان بعد 30 ڊسمبر، 2007ء تي پاڪستان پيپلز پارٽي جو سربراهه نامزد ٿيو۔ پر جئن ته اڃان تعليم مڪمل نه آهي ان ڪري والد آصف علي زرداري پارٽي جو شريڪ سربراهه آهي جيڪو جماعت کي هلائي رهيو آهي۔ والده جي قتل کان بعد هن جو نالي بلاول علي زرداري مان تبدیل ڪري بلاول بڀٽو زرداري ڪيو ويو هو ڇو ته پيپلز پارٽي پنهنجي باني ذوالفقار علي ڀٽو جي ڪرشماتي شخصيت جي ڪري ملڻ واري شهرت کي وڃائڻ نٿي چاهي "ڀٽو عنصر" جو استعمال ئي بلاول جي نالي جي تبديلي جو سبب بڻيو۔ هن جي پيپلز پارٽي جي چيئرمين جي عهدي تي تعيناتي کي ملڪ جي جمهوري حلقن چڱي نگاهه سان نه ڏٺو ڇو ته ملڪ جي سڀ کان وڏي جمهوري قوت هجڻ جي ناطي پيپلز پارٽي کي پنهنجي سربراهه جو انتخاب جمهوري طريقي سان ڪرڻ گھرجي ها۔ ٻي طرف پيپلز پارٽي جي اعلٰي حلقن (بشمول آصف زرداري) جو چوڻ آهي ته بينظير ڀٽو پنهنجي وصيت ۾ وفات کان بعد آصف زرداري کي جماعت جي قيادت ڏيڻ جو مطالبو ڪيو هو پر آصف قيادت جو وزن بلاول جي ڪلهن تي وجھي ڇڏيو۔
مستقبل
هن وقت بلاول جي پهرين ترجیح پنهنجي تعليم مڪمل ڪرڻ آهي۔ تعليم مڪمل ڪرڻ بعد ئي هن جو سياست ۾ اچڻ جو ارادو آهي۔
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:پاڪستان زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌ زمرو:سنڌي سياستدان زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سياست زمرو:شخصيتون زمرو:ڪراچي جا سياستدان
ڪوھلو ضلعو
تاريخ
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
1094ع
ڊسمبر
زمرو:1094ع زمرو:يارھين صدي
شبد
شبد __(Word)
شبد جي لغوي معنيٰ آهي ”لفظ“. ڪي لفظ عام هوندا آهن ته ڪي خاص، جن ۾ ڪو اعليٰ پيغام هوندو آهي. شبد ڪنهن روحاني انسان جي لفظن يا قولن کي به چيو ويندو آهي، خاص طور تي سک مذهب جي مرشدن/گُروئن جي قولن ۽ تعليمات لاءِ به استعمال ٿيندو آهي.
1971ع
فوتگيون
زمرو:سال زمرو:1971ع
ذاتي مضمون
شخصي يا ذاتي مضمون (Personal or Subjective Essay) ۾ ليکڪ پنهنجي اردگرد جي حالتن، واقعن، حادثن ۽ تجربن ۽ مشاهدن کي مضمونن جي صورت ۾ پيش ڪندو آهي. اهي تجزيا ۽ مشاهدا انتهائي ذاتي ۽ تخليقي هوندا آهن، جن جي بيان ۾ ليکڪ جي جذبن ۽ داخلي احساس جو وڏو هٿ هوندو آهي. مضمون نگار مختلف شين کي پنهنجي حساب سان پرکيندو آهي، انساني خوشي، غم، پيار، محبت، نفرت، رشتا، ناتا، موسم، ماحول، فطرتي منظر، قدر جا ڪرشما، مينهوڳي، چانڊوڪي ۽ ٻيا کوڙ سارا موضوع اچي وڃن ٿا. ھن قسم جي مضمونن انگريزن جي دور ۾ سنڌي ادب ۾ وڏي ترقي ڪئي ۽ ڪيترائي طبعزاد مضمون لکيا ۽ ترجما شايع ٿيا. ان سلسلي ۾ مرزا قليچ جو ”مقالات الحڪمت“، پر مانند ميوارام جو ”گل ڦل“، ليکراج عزيز جو ”ادبي آئينو“ ۽ عطا حسين شاھ موسويءَ جو ڪتاب ”ڪچ ڪوڏيون“ وڏي اھميت رکن ٿا.
حوالا
زمرو:ادبي صنفون
سنڌي کاڌا
سنڌي کاڌن ۾ سرنهن جو ساڳ پلي ۽ بهه تمام گهڻو پسند ڪيا وڃن ٿا، انهن سان گڏوگڏ ٻيا به کوڙسارا کاڌا استعمال ٿين ٿا جنهن ۾ دال چانور، مڇي، برياني، ٻڪري جي گوشت جي ڪڙھائي، ماھي گوشت جي ڀاڄي، صبزي ۽ داليو به استعمال ٿين ٿا،
Sai bhaji (سائي ڀاڄي) سنڌي بریاني مشہور آھي سنڌي جا ماڻھون سنڌي بریاني وڏي شوق سان کائيندا آھن۔ ان جي لاوہ دالیون پھراٹا اچار ڏھي وغیرہ بھی استعمال کندا آھن۔ تصغیر|sindhi buryani
ଗ୍ୟାଲେରୀ
Herbs Spices Fruit, Vegetable and Pulses Nuts Other
= حوالہ جات =
https//Sindhi-food.com  = حوالہ جات =
اتر ڪوريا
اتر ڪوريا ايشيا کنڊ جي اوڀر واري پاسي ڪوريائي اپٻيٽ جي اترئين ڀاڱي ۾ واقع ھڪ ملڪ جنھن جو سرڪاري نالو 'عوامي جمهوريه ڪوريا  يا ڊيموڪريٽڪ پيپلز ريپبلڪ آف ڪوريا آھي. هي اتر اوڀر ايشيا جو ملڪ آهي. هن جي اتر ۾ چين، اتر اوڀر ۾ روس، اوڀر ۾ جاپاني سمنڊ، ڏکڻ ۾ ڏکڻ ڪوريا ۽ اولهه ۾ پِيلو سمنڊ واقع آھي. ملڪ جي ڪل پکيڙ 122098 چورس ڪلوميٽر (47130 چورس ميل) ۽ آبادي 2 ڪروڙ 20 لک آهي. ھي ملڪ پوري ڪوريائي اپٻيٽ ۽ ويجھن ٻيٽن جي جائز حاڪميت جو دعويدار آھي. ان جي گادي جو هنڌ پيانگ يانگ آھي. ملڪي آئين جي پھرين شق مطابق ھي ملڪ ھڪ خودمختيار سماجوادي رياست آھي. ھتي جي ھڪ پارٽي واري نظام ھيٺ ڪوريا جي ورڪرز پارٽي ۽ ڪم خاندان جي سربراھي واري مطلق العنان آمريت تي مشتمل آهي   ھن ملڪ جو آئين جوشي نظريي تي مشتمل آهي. ملڪ جا سمورا پيداواري ذريعا رياست جي ملڪيت آھن. ھتان جي فوج چين، آمريڪا ۽ انڊيا کان پوء دنيا جي چوٿين وڏي فوج آھي جنھن ۾ فعال فوجي تعداد 12،10،000 آھي. ھن ملڪ وٽ ايٽمي ھٿيار پڻ آھن. گڏيل قومن ۾ رڪنيت سان گڏوگڏ ھي ملڪ آسيان، غيرجانبدار تحريڪ ۽ گروپ 77 ۾ پڻ شامل آهي. قديم سلطنت ڪوريو (Koryo) جي مناسبت سان ان کي ڪوريا سڏيو ويو. ملڪ جو سڀ کان مٿانهون هنڌ مائونٽ پائي ڪتوسان (بلندي 2744 ميٽر) آهي هتان جي سرڪاري ٻولي ڪورين آهي. موسم گرمين ۾ گرم ۽ گھميل پر خوشگوار هوندي آهي، جڏهن ته سياري ۾ سخت سيءُ پوندو آهي. اتر ڪوريا جي مکيه زرعي پيداوار چانور، مڪئي، جَوَ، پٽاٽا، جوئر، ڪڻڪ، صوف، مٺا پٽاٽا، سورج مکي، ڀاڄيون ۽ ميوا آهن، هتان جي مکيه صنعتن ۾ مشينري، آبي توانائي، ڪيميائي شيون، فولاد، ڪپڙو، سيمنٽ، پيٽروليم جي صفائي ۽ ايلومينيم آهن ۽ مکيه معدنيات ۾ ڪوئلو، لوهه، گرينائيٽ، پيٽروليم، شيهو، نڪل، ٽنگسٽن، جست، سون، چاندي، ٽامو، زنڪ ۽ موليبڊ نيم شامل آهي. اتر ڪوريا هڪ مضبوط سوشلسٽ حڪومت آهي. صدر رياست جو مملڪتي اڳواڻ، سڀني انتظامي اختيارن جو مالڪ ۽ هٿياربند فوج جو ڪمانڊر انچيف آهي. هن ملڪ جي آزاديءَ جو ڏهاڙو 8 سيپٽمبر 1948ع آهي ۽ گڏيل قومن جي اداري (UNO) جي ميمبرشپ 1991ع کان اٿس .2019ع ۾ اتر ڪوريا هائيڊروجن بم جو ڪامياب تجربو ڪرڻ جي دعويٰ ڪندي اتان جي سرڪاري ٽي وي تي ظاھر ڪيو تہ صدر ڪم جونگ ان جي 3 جنوري تي منظوري ڏني هئي.
تاريخ
ڪوريا جي رياست جي پيڙهه 2400 ق. م ۾ هڪ حڪمران تنگول جي هٿان پئي، هن سلطنت جو نالو چوزن (Chosen) ”پرهه ڦٽيءَ جي آسودگي“ رکيو، ڪوريائي ماڻهو ان کي تائي هان (Tai Han) چوندا هئا. هتي هزارين سال اڳ وچ ايشيا جي قبيلن جا ماڻهو اچي آباد ٿيا. ڪوريا جو پهريون بادشاهه ٽانڪون هو، جنهن ڪوريا تي ڪيترائي سال حڪومت ڪئي. اهو ئي سبب آهي، جو ڪوريائين کي پنهنجي 4300 سال اڳ جي تاريخ تي وڏو فخر آهي. ڪوريا جا اصل رهواسي منگولن ۽ قازقن جي نسل مان ٻڌايا وڃن ٿا. ڇهين صدي عيسويءَ جي وچ ڌاري سلطنت سيلا ڏاکڻيئن ڪناري جي رياست ڪايا (Kaya) کي فتح ڪيو. چوٿين صديءَ ۾ ٻڌمت ڦهليو، جيڪو ڇهين صديءَ ۾ طاقتور ۽ مضبوط حيثيت اختيار ڪري ويو. اوڻويهين صديءَ ۾ ڪوريا تي قابض ٿيڻ لاءِ چين ۽ جاپان وچ ۾ سخت ڇڪتاڻ شروع ٿي. 95-1894ع جي چين جاپان ويڙهه کانپوءِ 17 اپريل 1895ع تي ڪوريا جي ڌار وجود ۽ آزاديءَ کي تسليم ڪيو ويو. چين کانپوءِ، 1905ع ۾ جاپان روس کي به شڪست ڏني، جنهن سان هن جا حوصلا وڌيا. 1948ع ۾ ڪوريا کي ٻن حصن اتر ڪوريا ۽ ڏکڻ ڪوريا ۾ ورهايو ويو. اتر ڪوريا جي گاديءَ جو هنڌ پيانگ يانگ قرار ڏنو ويو. 1948ع جي آخر ۾ روسي فوجون ملڪ مان نڪري ويون.
اتر ڪوريا جو قيام
چين ۽ جاپان جي پھرين جنگ ۽ روس جاپان جي جنگ بعد 1910 کان 1945 تائين ڪوريا تي جاپان جو قبضو رھيو. ڪوريائي مزاحمتي گروپن ڊونگنپگون جي نالي سان آزادي جي جنگ وڙھندڙ فوج ٺاھي چين۽ ڪوريا واري سرحد کان جاپاني فوج سان گوريلا جنگ جوٽي جن مان جڪ گوريلا اڳواڻ ڪم ال سنگ ھيو جيڪو بعد ۾ اتر ڪوريا جو پھريون سربراھ ٿيو. 1945ع ۾ ٻين جنگ عظيم جي پڇاڙيءَ ۾ جاپان جي پيش پوڻ بعد ڪوريائي اپٻيٽ ٻن حصن ۾ ورھائجي ويو. ان جي اترئين تي سوويت يونين ۽ ڏاکڻي حصي تي يونائيٽيڊ اسٽيٽس قابض ٿيا. ڪوريا جي ٻنھي حصن جي الحاق لاء مذاڪرات ناڪام ٿي ويا. سوويت جنرل ٽرينٽيئاء شتائيڪوف آڪٽوبر 1945ع ۾ سوويت شھري انتظاميه قائم ڪرڻ جي سفارش ڪئي ۽ ڪم ال سنگ جي فيبروري 1946ع ۾ قائم ٿيل اتر ڪوريا جي عارضي پيپلز ڪاميٽي جي چيئرمين ٿيڻ جي حمايت ڪئي. سيپٽمبر 1946ع ۾ ڏکڻ ڪوريا جي ماڻھن اتحادين جي فوجي حڪومت خلاف تحريڪ شروع ڪئي. اپريل 1948ع ۾ جيجو ٻيٽ وارن جي بغاوت کي سختي سان ڪچليو ويو. مئي 1948 ۾ ڏکڻ ڪوريا جي رياست جو قيام عمل ۾ آيو ۽ ٻن مهينن بعد ڪميونسٽ مخالف سنگمين ري ان نئين ملڪ جو سربراھ ٿيو 9 سيپٽمبر 1948ع ۾ ڊيموڪريٽڪ پيپلز ريپبلڪ آف ڪوريا جو قيام عمل ۾ آيو جنھن جو پھريون پريميئر ڪم ال سنگ مقرر ٿيو. شتائيڪوف سوويت يونين جو اتي پھريون سفير مقرر ٿيو. 1948ع ۾ سوويت فوج اتر ڪوريا مان نڪري وئي ۽ 1949 ۾ آمريڪي فوج پڻ ڏکڻ ڪوريا مان نڪري وئي پر جلد ئي اتر ڪوريا ۽ ڏکڻ ڪوريا وچ ۾ جنگ ڇڙي پئي.
ڪوريائي جنگ
25 جون 1950ع تي اتر ڪوريا جي فوج ڏکڻ ڪوريا تي حملو ڪري گھري آئي ۽ تيزي سان ڏکڻ ڪوريا جي لڳ ڀڳ سموري علائقي تي قابض ٿي پر جلد ئي گڏيل قومن جي فوج مداخلت ڪئي ۽ تيزي سان اتر ڪوريا طرف پيشقدمي ڪئي ۽ جڏھن چيني سرحد ويجھو پھتي تي چيني فوج اتر ڪوريا جي فوج جي مدد لاءِ مداخلت ڪئي جنھن سان توازن تبديل ٿي ويو. 27 جولاءِ 1953ع تي ڪوريائي جنگبندي واري معاھدي ذريعي جنگ جو خاتمو ٿيو. ان معاهدي سان پراڻي سرحد بحال ڪئي وئي پر امن معاھدو عمل ۾ نہ اچي سگھيو ان جنگ 30 لک ماڻھن کي پنھنجو کاڄ بڻايو جيڪو ٻين جنگ عظيم کان پوءِ ويٽنام جنگ وانگر سڀ کان وڏو انساني الميو ھيو ۽ اھا سرد جنگ جو سڀ کان وڏو موتمار تڪرار ھيو
جنگ کان پوءِ جي صورتحال
جنگبندي جي معاھدي باوجود سرحدي فوجي چڪريون، اھم شخصيتن تي قاتلاڻي حملن ۽ اغوائن جا واقعا جاري رھيا جن ٻنھي ملڪن ۾ ٽڪراء واري صورتحال کي برقرار رکيو جنگ کان پوءِ ٻن ڏهاڪن تائين ٻنھي ملڪن ۾ مذاڪرات شروع ٿي نہ سگھيا. 1971 ۾ ٻنھي ملڪن جي وچ ۾ مٿين سطح وارا رابطا مخفي طرح شروع ٿيا ۽ 4 جولاءِ 1972ع ۾ ٻنھي ملڪن ڪوريا جي پرامن الحاق لاء گڏيل بيان جاري ڪيو. 1973ع ۾ ڏکڻ ڪوريا ٻنھي ملڪن جي عالمي ادارن ۾ الڳ رڪنيت وٺڻ جي موقف ڪري مذاڪرات ناڪام ٿي ويا 1956ع ۾ ڪم ال سنگ سويت يونين ۽ چين طرفان سندن حامي ڌڙن جي حق ۾ معزول ڪرڻ جي ڪوششن جي مزاحمت ڪئي آڪٽوبر 1958 ۾ چيني فوج جو آخري جٿو اتر ڪوريا مان ٻاھر نڪتو اتر ڪوريا چين ۽ سوويت يونين جي ويجھو رھيو ۽ جڏھن ٻنھي طاقتن ۾ اختلاف ٿي پيا تہ ان پاڻ کي ٻنھي کان پاسيرو رکي پنھجو الڳ نظريو رکيو جنھن جو نالو جوشي رکيو
جنگ بعد 1954 ۽ 1955 ۾ ھڪ وڏو ڏڪار آيو جنھن ۾ 8 لک ماڻھو ھلاڪ ٿي ويا. ,1994 کان 1998 تائين آيل ڏڪار ۾ 28 لک ماڻھو ھلاڪ ٿي ويا ملڪ جي قيام بعد صنعتي ترقيءَ ۾ اضافو آندو ويو ۽ ملڪ جي ڪرنسي جو قدر ڏکڻ ڪوريا کان وڌيڪَ ھيو. 1960 واري ڏهاڪي ۾ ان جي معاشي واڌ ڏکڻ ڪوريا کان وڌيڪَ ھئي. 1976ع ۾ اتر ڪوريا جي جي ڊي پي ۽ في ڪس آمدني جي شرح ڏکڻ ڪوريا جي برابر ھئي پر 1980 واري ڏهاڪي ۾ ھن ملڪ جي معيشت جي رفتار تمام سست ٿي وئي ۽ 1987ع ۾ معاشي ترقي جي شرح منفي ٿي وئي. 1991ع ۾ سوويت يونين جي ٽٽڻ بعد روسي امداد بند ٿي وڃڻ ڪري ھن ملڪ جي معيشت بلڪل ويھجي وئي. ڏڪار کان اڳ ھن ملڪ ۾ متوقع عمر جي حد 72 سالن تائين ھئي. ڏڪار کان اڳ ھن ملڪ جي صحت جو نظام 45000 ڊاڪٽرن، 800 اسپتالن ۽ 1000 ڪلنڪن تائين ھيو
سرد جنگ جي خاتمي کان پوءِ
1992 ۾ ڪم ال سنگ جي صحت تمام بگڙي وئي ۽ سندس پٽ ڪم جانگ ال آھستي آھستي رياستي معاملن کي سنڀالڻ شروع ڪيو. 1994ع ۾ دل جي دوري پوڻ ڪري وفات ڪري ويو. ڪم جانگ ال ملڪ ۾ ٽن سالن تائين قومي سوڳ ڪرڻ جو اعلان ڪيو ۽ ملڪ جون واڳون سنڀالي ورتيون. ھن ملڪ ۾ فوج کي وڌيڪ مضبوط ڪرڻ لاءِ سونگن يعني "فوج اول" واري پاليسي متعارف ڪرائي. 1990 واري ڏهاڪي جي وچ دوران ٻوڏ سان فصلن جي تباھي ڪري ھڪ وڏو معاشي بحران شروع ٿيو ۽ نتيجي ھڪ وڏي ڏڪار کي جنم ڏنو جنهن ۾ 240000 کان 420000 ماڻھو ھلاڪ ٿي ويا. 1996ع ۾ حڪومت گڏيل قومن کان خوراڪ جي مدد ورتي.
ايڪويهين صدي
2001 ۾ آمريڪي صدر جارج بش جي چونڊجڻ بعد آمريڪا اتر ڪوريا کي ھڪ بدمعاش رياست قرار ڏنو. اتر ڪوريا عراق جھڙي انت کان بچڻ لاء ايٽمي صلاحيت جي حاصلات لاءِ ڪوششون وڌائي ڇڏيون  9 آڪٽوبر 2006 تي ھن ملڪ پنھنجو پھريون ايٽم بم جو تجربو ڪيو  17 ڊسمبر 2011 تي ڪم جانگ ال دل جي دوري پوڻ ڪري وفات ڪئي ۽ سندس ننڍي پٽ ڪِم جَانگ اُن کي سندس جانشين بڻايو ويو. اتر ڪوريا ممڪن طور تي آمريڪا تائين ميزائيل حملي ڪرڻ ۽ ھائڊروجن بم ٺاھڻ جي صلاحيت پڻ حاصل ڪري ورتي آهي. 2017ع ۾ ڊونالڊ ٽرمپ جي صدر ٿيڻ بعد آمريڪا ۽ اتر ڪوريا وچ ۾ ڇڪتاڻ ۾ اضافو آيو اتر ڪوريا گئام لڳ نشانو آزمائڻ لاء ميزائيل تجربي جي پڻ ڌمڪي ڏني پر 2018ع ۾ ڇڪتاڻ ۾ ڪمي آئي 2018 ۽ 2020 ۾ اتر ڪوريا ۽ ڏکڻ ڪوريا وچ ۾ سلسليوار امن ڪانفرنسون منعقد ٿيون جن ۾ ڪم جانگ ان، ڏکڻ ڪوريا جي صدر مون جئي ان ۽ ڊونالڊ ٽرمپ شرڪت ڪئي
جاگرافي
اتر ڪوريا ڪوريائي اپٻيٽ جي اترئين ڀاڱي ۾ واقع آهي جنھن جي پکيڙ 120540 km2 آھي. اتر ڪوريا ۽ چين جي سرحد تي امنوڪ ندي (چين ۾ ان کي يالو ندي سڏيندا آهن) واقع آهي جيڪو ٻنھي ملڪن کي ڌار ڪري ٿو. اتر ڪوريا ۽ روس جي سرحد تي وري تومين ندي واقع آهي جيڪا ٻنھي ملڪن کي ڌار ڪري ٿي. ان جي ڏکڻ ڪوريا سان ملندڙ سرحد تي ڪوريائي غير فوجي علائقو واقع آهي. ملڪ جي اولھ ۾ پيلو سمنڊ ۽ ڪوريائي نار واقع آهي. اوڀر ۾ جاپاني سمنڊ جي ٻئي پار جاپان واقع آهي.
ھن ملڪ جو 80 سيڪڙو علائقو جابلو ۽ مٿانهين پٽن تي مشتمل آهي جن کي سوڙھيون اونھيون واديون ڌار ڪن ٿيون. ڪوريائي اپٻيٽ ۾ سمورا 2000 ميٽرن کان بلند جبل اتر ڪوريا ۾ واقع آھن. ملڪ جو سڀ کان اوچو مقام پِيڪٽُو جبل (Paektu Mountain) جنھن جو شمار ٻرندڙ جبلن ۾ ٿئي ٿو ۽ ان جي سمنڊ جي سطح کان اوچائي 2744 m آھي ۽ ان کي اتر ڪوريا جا ماڻھو ھڪ مقدس مقام سمجھندا آھن ملڪ جي اولھ پاسي ساحلي ميدان واقع آھن جيڪي اوڀر طرف ختم ٿين ٿا. آبادي جو وڏو حصو ميداني ۽ ھيٺاھين علائقن ۾ وسي ٿو. 2003 ۾ ملڪ جي 70 سيڪڙو حصي ۾ ٻيلا واقع ھيا. ملڪ جي سڀ کان وڏي ندي امنوڪ ندي آھي جنھن جي ڊيگھ 790 km آھي. ھن ملڪ جا ٽي ماحولياتي خطا آھن: وچ ڪوريائي پن ڇڻ ٻيلا، چنگبائي جبلن وارا گڏيل ٻيلا ۽ منچوريائي گڏيل ٻيلا
آبھوا
ھن ملڪ جي آبھوا ۾ ٻئي زميني ۽ سامونڊي شامل آھن ڪوپن واري درجابندي واري اسڪيم مطابق ملڪ جي وڏي حصي ۾ گھميل زميني آبھوا آھي. سياري جي موسم ۾ وايومنڊل صاف رھندو آھي ۽ اتر ۽ اتر اولھ جي سائبيريائي ھوائن جي ڪري برفاني طوفان پڻ ايندا رھندا آھن پيسفڪ سمنڊ جي مون سون وارين ھوائن ڪري اونھارو گرم، گھڻي ڀاڱي گھميل ۽ برساتن سان ڀرپور ھوندو آھي. 60 سيڪڙو برساتون جون کان سيپٽمبر تائين پونديون آهن سرء ۽ بھار عارضي موسمون آهن جيڪي سياري ۽ اونھاري جي وچ ۾ اينديون آهن. پيانگ يانگ جو جنوري م سراسري گرمي پد −3 and −13 °C ۽ آگسٽ ۾ 29 and 20 °C رھندو آھي
سياسي نظام
اتر ڪوريا انتھائي مرڪزيت واري ھڪ جماعتي رياست آھي. ان جي 2016 واري آئين مطابق اھا ھڪ انقلابي ۽ سوشلسٽ رياست آھي جيڪا جوشي نظريي ۽ سونگن نظريي جي رھنمائي تحت ڪم ڪري ٿي ملڪ جي واحد رياستي جماعت ڪوريا جي ورڪرز پارٽي آھي جنھن جي سربراهي ڪم خاندان جو ڀاتي ڪندو آهي سن جماعت جا 30 لک رڪن آھن جيڪي اتر ڪوريا جي سموري سياست تي حاوي ھوندا آھن. ان جماعت جون ٻہ ذيلي جماعتون: ڪوريائي سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي ۽ چونڊوئسٽ چونگو پارٽي آھن. ملڪ جو موجوده سپريم ليڊر ڪم جانگ ان آھي جيڪو حڪومت جي سمورن ڍانچن جو سربراھ آھي. ھي ڪوريا جي ورڪرز پارٽي جو جنرل سيڪريٽري، رياستي معاملن جي ڪميشن جو صدر ۽ فوج جو سپريم ڪمانڊر پڻ آهي. ان جو ڏاڏو ڪم ال سنگ ملڪ جو باني ۽ 1994ع ۾ مرڻ گھڙيءَ تائين تاحيات صدر رھيو سندس پيءُ ڪم جانگ ال پاڻ کي تاحيات جنرل سيڪريٽري ۽ نيشنل ڊفينس جو تاحيات چيئرمين قرار ڏنو. ملڪ جي آئين مطابق حڪومت جون ٽي سرڪاري شاخون آهن جن ۾ اتر ڪوريا جي رياستي معاملن واري ڪميشن پڻ شامل آهي جيڪو رياستي سالميت لاء قوم جي سڀ کان عظيم رھنمائي وارو ادارو آھي. اھو ادارو رياستي جي دفاع وارا فيصلا ڪندو آهي ۽ ملڪ جون اھم پاليسيون جوڙيندو آهي ۽ ڪميشن جي چيئرمين ڪم جانگ ان جي حڪمن تي عملدرآمد ڪندو آهي. ٻين شاخ ملڪ جو قانونساز ادارو آهي جيڪو اتان جي ھڪ ايواني سپريم پيپلز اسيمبلي آھي جنھن جا ڪل 687 رڪن آھن جن جي چونڊ پنجن سالن لاءِ عام ووٽن ذريعي ٿيندي آهي. حڪومت جي ٽين شاخ اتر ڪوريا جي ڪابينه آھي جنھن جو سربراهه پريميئر ھوندو آھي. 14 آگسٽ 2020ع تي ملڪ جو پريميئر ڪم ڊاڪ ھون مقرر ٿيو. ھن اداري کي ملڪ جا ايگزيڪيوٽو وارا اختيار ڏنل آھن. پريميئر حڪومت جي نمائندگي ڪندو آهي. ڪابينه جي رڪنن ۾ ٻہ نائب پريميئر ۽ 30 وزير، 2 ڪابينه جي ڪميشن جا چيئرمين، ڪابينه جو چيف سيڪريٽري، مرڪزي بينڪ جو چيئرمين، سينٽرل بيورو آف اسٽيٽسٽڪس جو ڊائريڪٽر، سائنسن واري اڪيڊمي جق صدر شامل آهن. اتر ڪوريا پنھنجي مخالف ڏکڻ ڪوريا وانگر سموري ڪوريائي اپٻيٽ ۽ ويجھن ٻيٽن جو دعويدار آھي ڪجھ مبصرن جي خيال مطابق ھن ملڪ جو سياسي نظام مطلق بادشاھت يا وراثت واري آمريت وارو آھي   ان جي تشبيهه اسٽالن واري آمريت سان پڻ ڪئي ويندي آهي.
سياسي نظريو
حڪومتي ونھوار ۽ ورڪرز پارٽي جي ڪم جو بنياد ڪم ال سنگ جي حڪمت واري جوشي نظريي تي آهي جيڪو ان ڊسمبر 1955ع ۾ پنهنجي ھڪ تقرير ۾ ڏنو. ان نظريي جا متا معاشي خود انحصاري، فوجي خود انحصاري ۽ آزاد پرڏيهي پاليسي آھن. ھن نظريي کي شروع ۾ مارڪسزم ۽ ليننزم جي نفاذ جي نئين صورت طور متعارف ڪرايو ويو پر 1970 واري ڏهاڪي ۾ ان نظريي کي ڪميونسٽ سماج جي قيام لاء واحد انقلابي ۽ نظرياتي ڍانچو قرار ڏنو ويو. 1980 واري ڏهاڪي ۾ مارڪسزم ۽ ليننزم جي جاء مڪمل طور تي ھن نظريي کي ڏني وئي. 1992ع ۾ مارڪسزم ۽ ليننزم جي حوالن کي آئين مان مڪمل طور تي خارج ڪيو ويو. 2009 واري آئين مان ڪميونزم کي خارج ڪيو ويو ۽ ان جي جاء تي فوج اول وارو سونگن نظريو متعارف ڪرايو ويو. آئين ۾ سوشلزم کي تنھن ھوندي بہ برقرار رکيو ويو. جوشي جو خود انحصاري وارو نظريو وقت۽ حالات سان اسريو جيڪو پارٽي کان اسپارٽا واري سادگي، قرباني ۽ نظم جي تقاضا ڪري ٿو. برائن رينولڊس مائرس مطابق اتر ڪوريا جو اصل نظريو ڪوريائي نسلي قوم پرستي آھي جيڪا يورپي فسطائيت ۽ جاپاني شووا اسٽيٽزم وانگر آھي
ڪم گھراڻو
اتر ڪوريا ۾ ڪم گھراڻي کي پيڪٽو جبل وارو نسل سڏيندا آهن جيڪو ڪم ال سنگ ۽ ان جي اولاد جي ٻن نسلن تي مشتمل آهي. جوشي نظريي تحت ڪم ال سنگ شخصيت وارو مسلڪ متعارف ڪرايو. ان تحت پارٽي ۽ انقلاب جي تاحيات سربراھي ڪم ال سنگ جي خاندان مان ھوندي ڪم ال سنگ جي ذات جي محور واري شخصيتي مسلڪ خانداني وراثتي جانشيني کي جائز بڻائي ڇڏيو
پرڏيهي ناتا
ملڪ جي قيام بعد شروعات ۾ ھن ملڪ جا پرڏيهي ناتا رڳو ڪميونسٽ ملڪن سان ھيا. 1960 ۽ 1970 واري ڏهاڪن ۾ ھن ملڪ آزاد پرڏيهي پاليسي اختيار ڪئي جنھن تحت ان ڪيترن ئي ترقي پزير ملڪن سان ناتا جوڙيا ۽ غير جانبدار تحريڪ جو رڪن ٿيو. سوويت يونين جي خاتمي بعد معاشي بحران جو شڪار ٿيڻ بعد ان کوڙ ملڪن ۾ پنھنجا سفارتخانا بند ڪري ڇڏيا پر ساڳئي وقت ترقي يافتہ آزاد تجارت وارن ملڪن سان ناتا جوڙڻ جي شروعات ڪئي 1991 ۾ گڏيل قومن جو رڪن ٿيو. غيرجانبدار تحريڪ سان گڏوگڏ آسيان جي علائقائي فورم ۽ گروپ 77 جو پڻ رڪن ٿيو ھن وقت ان جا سڀ کان وڌيڪَ ويجھا لاڳاپا چين سان آھن اتر ڪوريا جا 166 ملڪن سان سفارتي ناتا آھن ۽ 47 ملڪن ۾ ان جا سفارتخانا آھن تنھن ھوندي بہ ان جا ارجنٽينا، فرانس، اسٽونيا، عراق، اسرائيل، يونائيٽيڊ اسٽيٽس، جاپان، تائيوان ۽ بوٽسوانا سان سفارتي لاڳاپا ڪانه آھن   ان جا ويٽنام، لائوس ۽ ڪمبوڊيا سان مضبوط لاڳاپا آھن.
عدالتي نظام
اتر ڪوريا جو قانوني نظام پروشيائي ماڊل جي بنياد تي بيٺل آھي ۽ اھو جاپاني روايتن ۽ ڪميونسٽ قانوني نظام کان متاثر ٿيل سول قانون وارو نظام آھي ملڪ جي سڀ کان وڏي عدالت سپريم ڪورٽ آھي جيڪا اپيل واري سڀ کان اعليَ عدالت آھي. ان کان علاوه ھتان جي عدالتي نظام ۾ صوبائي سطح واريون ڪورٽون، اسپيشل شھري سطح واريون ڪورٽون، پيپلز ڪورٽون ۽ اسپيشل ڪورٽون شامل آهن. سڀ کان ھيٺين سطح واريون ڪورٽون پيپلز ڪورٽون آھن جيڪي شھرن، ڪائونٽين ۽ شھري ضلعن ۾ ڪم ڪن ٿيون. فوج، ريل روڊن ۽ بحري معاملن لاء خاص عدالتون ڪم ڪن ٿيون. ججن جي ڀرتي مقامي پيپلز اسيمبليون چونڊ ذريعي ڪنديون آهن پر عملن ورڪر پارٽي انھن جي ڀرتي ڪندي آهي. ھتان جي تعزيراتي قانون جو بنياد ان اصول تي آھي تہ قانون کان بغير ڪوبه ڏوھ ناھي. ملڪ ۾ سياسي قيدين کي پورھئي واري ڪيمپن ۾ موڪليو ويندو آھي ۽ ڏوھارين کي الڳ جيلن ۾ رکيو ويندو آهي
مذھب
سرڪاري طور تي اتر ڪوريا ھڪ ملحد رياست آھي. ھڪ اندازي مطابق ھتان جي آبادي جو 64 سيڪڙو ماڻھو لامذھب، 16 سيڪڙو ڪوريائي شامنزم، 14 سيڪڙو ڪونڊوازم، 4 سيڪڙو ٻڌ ۽ 2 سيڪڙو عيسائي آھن ھتان جي آئين ۾ مذھبي آزادي ۽ مذھبي رسمون ادا ڪرڻ جي ضمانت ڏنل آهي تنھن جي باوجود حڪومت پاران مذھبن تي پابنديون لڳل آھن ايمنسٽي انٽرنيشنل پاران مذھبي جبر تي ڳڻتي جو پڻ اظھار ڪيو ويو آهي ھتان جي ثقافتي زندگي اڄ بہ ٻڌ مذھب ۽ ڪوريائي ڪنفيوشسزم کان گھڻو متاثر آهي.
حوالا
زمرو:ملڪ
مشتاق ڀرڳڙي
مشتاق ڀرڳڙي (انگريزيMushtaque Bhurgri) (جنم: 16 سيپٽمبر1974ع - وفات: 18 جولاءِ2007ع)سنڌي ٻولي جو نوجوان شاعر، ڪهاڻيڪار، ڪالم نويس۽ نقاد هو.
زندگي جو احوال
مشتاق ڀرڳڙي جو پورو نالو مشتاق علي ولد محمد ڇٽل ڀرڳڙي هو.سندس جنم 16 سيپٽمبر 1974ع تي ڳوٺ اٺين شاخ،جوهي تعلقي دادو ضلعي،سنڌ ۾ ٿيو.
تعليم
مشتاق ڀرڳڙي شروعاتي تعليم گورنمينٽ پرائمري اسڪول وزير آباد محلو دادو، سيڪنڊري تعليم گورنمينٽ پائلٽ هاءِ اسڪول دادو مان حاصل ڪئي. هن ٻارهين جماعت ۽ ٻي ايس سي جا امتحان استاد بخاري ڊگري ڪاليج دادو مان پاس ڪيا. ايم ايسنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان پاس ڪيائين.
ادبي خدمتون
مشتاق 1988ع کان لکڻ شروع ڪيو. رمجهم نالي رسالو دادو شهر مان پڌرو ڪندو هو جنهن جو ايڊيٽر به رهيو. سندس ڪيترائي، ڪالم ڪهاڻيون، تنقيدي مضمون شايع ٿيا. سندس هيٺيان اهم ڪتاب آهن:
وفات
مشتاق ڀرڳڙي 18 جولاءِ 2007ع ۾ لوڪ پڌاري ويو.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شاعر زمرو:ڪهاڻيڪار
شرابي شاعري
شراب جي ذڪر واري شاعري _(Toxicated Poetry):
اها شاعري، جنهن ۾ شراب، شراب مان ممڪنه نشو ۽ ٻين عنصرن جو ذڪر اچي. مثال طور ساقي، ميخانو، ميڪدو وغيره. سنڌي ۾ خاص طور تي عروضي شاعريءَ ۾ شرابي غزلن جو گهڻو رواج آهي. هن شاعريءَ يا ”شرابي شاعري“ کي ”خمريه شاعري“ چئبو آهي. شاهه لطيف جي شاعريءَ ۾ ”موکي ۽ متارن“ جو ذڪر به اهڙي شاعريءَ جو مثال آهي.
سيد شمس الدين
سيد شمس الدين شعبان الملت سيد شمس الدين بن سيد محمد مڪي، شيخ الاسلام مخدوم بهاء الدين ذڪريا ملتاني رحه کان خلافت جو خرقو حاصل ڪري مرشد جي حڪم موجب ائوڌ جي ضلعي ڪڙه مانڪپور جي شهر جهانسي جي راجا هربونگ سان جهاد ڪرڻ جي ارادي سان اتي پهچي هڪ ٻهيڙي جي وڻ هيٺان منزل ڪئي. سندن ڪرامتن کي ڏسي هندو مرد ۽ زالون اولاد گهرڻ جي ارادي سان آستان بوسي ڪرڻ لڳا. جيڪا زال وڻ مان ٻهيڙو پٽي کائيندي هئي، تنهن کي پٽ ڄمندو هو. اهي خبرون راجا جي ڪنن تائين پهتيون، هن پنهنجي درباري پنڊت کي ماجرا معلوم ڪرڻ لاءِ مڪو ته ڏسي اچي ته نووارد شخص ڪير آهي. پنڊت اچي سيد کان پڇيو ته ”توهين ڪهڙي ارادي سان آيا آهيو ۽ هي ڪهڙو ڍونگ کڙو ڪيو اٿوَ؟“ سيد فرمايو ته، ”جيڪڏهن تون به ٻهيڙو پٽي کائيندين ته توکي به پيٽ ٿيندو.“ هن وڻ مان ٻهيڙو پٽي کاڌو ته واقع حامله ٿي ويو ۽ نون مهينن گذرڻ کان پوءِ هن جو پيٽ چيري ٻار ڪڍيائون ته واقعي پٽ هو. هن واقعي کي ڏسي راجا لشڪر وٺي جنگ ڪرڻ آيو پر اسلامي لشڪر کان شڪست کائي مارجي ويو. مسلمانن کي قلعي مان بيشمار دولت هٿ لڳي. هزارين هندو بيعت ڪري مسلمان ٿيا. سيد موصوف جي قبر به جهانسي ۾ آهي، جنهن مٿان سلطان فيروز شاهه تغلق قبو اڏايو
بيٺڪي انقلاب
سترهين ۽ ارڙهين صديءَ ۾ غلام ملڪن طرفان آزاديءَ جي لاءِ هلايل اُهي تحريڪون، جن خاص طور آفريڪا ۽ ايشيا ۾ يورپي طاقتن جي بيٺڪتن خلاف اثرائتو جهاد ڪيو ۽ آزاديءَ يا انقلاب آڻڻ ۾ ڀرپور ڪاميابي ماڻي. ان جاکوڙ کي ٻيٺڪي انقلاب يا ڪلونيئل ريووليوشن (Colonial Revolution) پڻ سڏيو وڃي ٿو.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:انقلاب زمرو:ملڪ
آمريڪي انقلاب
اتر آمريڪا ۾ برطانيا جي 13 باغي رياستن طرفان برطانيائي شهنشاهيت جي وچ ۾ ٿيل جنگ (جيڪا 1775ع کان شروع ٿي ۽ 1783ع ۾ ختم ٿي) کي ”آمريڪي انقلاب يا آمريڪي آزاديءَ جي جنگ“ چيو ويندو آهي. هن جنگ ۾ 13 آمريڪي رياستن بغاوت ڪئي ۽ برطانيا کان آزاديءَ جو اعلان ڪندي 4 جولاءِ 1776ع تي گڏيل آمريڪي رياستن طرفان آزاديءَ جو پڌرنامو جاري ڪيو ويو. ان ”بغاوت“ کي روڪڻ لاءِ برطانيا پنهنجون فوجون موڪليون. ٻنهي ڌرين جي وچ ۾ پهرين لڙائي ”ليڪنسيگٽن“ جي جاءِ تي ٿي، جنهن ۾ برطانيا کي شڪست ملي، جڏهن ته ان کان پوءِ ٿيل ”بينڪرز هل“ ۽ ”بريڊ هل“ وارين ويڙهن ۾ نيٺ باغي لشڪرين هارايو. هيءَ جنگ 1883ع ۾ پئرس ۾ ٿيل ٺاهه تحت ختم ٿي، جنگ ۾ برطانيا جي موقف کي شڪست ملي، جڏهن ته 13 رياستن گڏجي ”يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا“ نالي ملڪ قائم ڪيو. اِن جنگ ۾ آمريڪي سياسي اڳواڻن جارج واشنگٽن، ٿامس جيفرسن ۽ جان ايڊمز جو اهم ڪردار رهيو. انهيءَ تبديليءَ جي نتيجي ۾ سڄي دنيا اندر برطانيا مخالف بيٺڪي تحريڪ کي هٿي ملي ۽ سندس قبضي- گيرين خلاف آجپي جي تحريڪن ۽ انقلابن جو اڻ کُٽ سلسلو شروع ٿيو. اهو ئي سبب آهي جو انهيءَ جنگ کي عام طرح ”آمريڪي انقلاب“ يا آميرڪن ريووليوشن (American Revolution) سڏيو ويندو آهي. هن انقلاب جي فرانس وارن تمام گهڻي حمايت ۽ مدد ڪئي، ڇاڪاڻ جو فرانس روايتي طور برطانيا جو ڏاڍو مخالف هو. اِن جنگ ۾ آمريڪي عوام جي 45 سيڪڙو ماڻهن بغاوت جي حمايت ڪئي، 20 سيڪڙو برطانيا سان وفاداريءَ جي حق ۾ رهيا، جڏهن ته باقي 35 سيڪڙو آبادي اڻ ڌُري هئي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:جنگ زمرو:ملڪ
1972ع
فوتگيون
1972ع زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
ڪراڙ
ڪِراڙ ٿرپارڪر جي پاسي واڻين يا لوھاڻن کي سڏيندا آھن؛ مگر حقيقت ۾ اُھي لوھاڻا ناھن، پر مارواڙي آھن. ڪراڙ ويشنو آھن.
شعر
شعر (Poem) عربي ٻوليءَ جو لفظ آهي، جنھن جي لغوي معنيٰ آهي ”ڄاڻ سمجهہ، پروڙ“. اصطلاحي معنيٰ موجب شعر ان کي چئجي، جنھن جو مصرعون موزون ۽ قافيي واريون هجن ۽ اهي ترنم سان پڙهيون وڃن، جيئن ٻڌندڙ جي طبيعت تي ڪافي اثر ڪن.
حوالا
زمرو:لسانيات
قريشي
قريشي: قريش قبيلي جي عربن کي قريشي چوندا آھن. حضرت محمد صلعم جن پاڻ به قريشي ھئا. انھيءَ قبيلي جا ماڻھو عربن جي فتح کان پوءِ سنڌ ۾ آيا، انھن جو اولاد قريشي ٿيا. پر گھڻو ڪري گھٽ ذات وارا يا ٻيا ماڻھو زور ڪري پاڻ کي قريشي سڏائيندا آھن، جيئن گھڻا سيد سڏائيندا آھن. سنڌ جا قريشي اڪثر سُني آھن. سنڌ جا گھڻا پير قريشي آھن.
1096ع
ڊسمبر
زمرو:1096ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
1095ع
ڊسمبر
زمرو:1095ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
نوشڪي ضلعو
نوشڪي ضلعو پاڪستان جي صوبي بلوچستان جو ھڪ ضلعو آھي۔
حوالا
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
1097ع
ڊسمبر
زمرو:1097ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
بيت المقدس
حوالا
زمرو:اسرائيل جي زمين زمرو:اسرائيل ۾ شهر زمرو:اسرائيل ۾ شھر زمرو:اسرائيل ۾ عرب عيسائي نياتون زمرو:اسلام جي تاريخ زمرو:اسلامي مقدس جڳھون زمرو:ايشيا ۾ تقراري علائقا زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون زمرو:ايشيا ۾ گاديءَ جا ھنڌ زمرو:تاريخي عبراني نياتون زمرو:تورات جا شھر زمرو:چار مقدس شھر زمرو:عيسائي مقدس جڳھون زمرو:عيسائيت جي تاريخ زمرو:فلسطيني علائقن ۾ شھر زمرو:فلسطيني علائقن ۾ گاديءَ جا ھنڌ زمرو:قديم عبراني تيرت جا ھنڌ زمرو:گاڏر اسرائيلي نياتون زمرو:مقدس شھر زمرو:نئين عھدنامي جا شھر زمرو:يروشلم ضلعو زمرو:يروشلم ضلعي ۾ شھر زمرو:يروشلم ۾ اسرائيلي-فلسطيني تقرار يروشلم زمرو:يھودي مقدس جڳھون
غلام قادر پليجو
غلام قادر پليجو، مشهور سياسي ۽ سماجي اڳواڻ، علي محمد پليجي جو فرزند ۽ نامياري سياستدان رسول بخش پليجي جو ننڍو ڀاءُ آهي. هن 16 آگسٽ 1948ع تي ڳوٺ منگر خان (جنگشاهي، ضلعي ٺٽي) ۾ جنم ورتو.
تعليم
هن جنگشاهي ۽ ٺٽي مان ابتدائي تعليم حاصل ڪرڻ کان پوءِ ٽنڊي ڄـام يونيورسٽيءَ مان گرئجوئيشن ڪئي.
صحافت
غلام قادر پليجي 1991ع ڌاري ڪجهه سنڌي نامور دانشورن- سراج ميمڻ، ڊاڪٽر سليمان شيخ ۽ فقير محمد لاشاريءَ سان گڏجي سنڌي اخبار ’جاڳو‘ شروع ڪئي. هن اخبار ۽ ان جي ايڊيٽرن، خاص ڪري ف. م. لاشاريءَ، سنڌي سماج ۾ قومي ۽ طبقاتي مسئلن جي شعور کي عام ڪرڻ ۽ سنڌي قوم جا مسئلا جرئت سان حڪومتي ايوانن تائين پهچائڻ ۾ ڀرپور ڪردار ادا ڪيو.
سياسي سفر
غلام قادر پليجي جو ٺٽي ضلعي جي بااثر شخصيتن ۾ شمار ٿئي ٿو. هن ابتدا ۾ پنهنجي ڀاءُ رسول بخش پليجو سان گڏجي سياست ۾ حصو ورتو. ضياءَ الحق جي دور ۾ ٻه دفعا جيل وڃي چڪو آهي. غلام قادر پليجو 1992ع ڌاري پيپلز پارٽيءَ ۾شامل ٿيو ۽ 1993ع ۽ 1997ع جي صوبائي چونڊن ۾ ساڪري- گهوڙاٻاريءَ واري تڪ مان به ڀيرا سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊيو. هن جي گهر واري اختر بلوچ (جيجي زرينه جي اڳ ڄائي ڌيءَ)، اُها پهرين نوجوان سنڌي عورت هئي، جيڪا ونيونٽ مخالف تحريڪ دوران جيل وئي ۽ هن جيل ڊائري لکي، جيڪا ’قيدياڻيءَ جي ڊائري‘ عنوان سان سنڌي ۽ اردوءَ ۾ ڇپجي چڪي آهي. غلام قادر پليجي جي نياڻي محترمه سسئي پليجو هن وقت ثقافت کاتي، حڪومت سنڌ جي سرگرم وزير آهي. غلام قادر پليجي جو سنڌ جي ثقافت، سماجيات ۽ تاريخ سان گهرو لڳاءُ رهيو آهي. سندس شمار ٺٽي ضلعي جي نه رڳو بااثر شخصيتن ۾ ٿئي ٿو، پر ساڳئي وقت هو علم دوست ۽ روشن خيال شخص به آهي. جنهن پنهنجي ٽِن نياڻين: سسئي، بختاور ۽ پرهه کي پڙهائيءَ لاءِ آمريڪا موڪلي، اُن فرسوده سوچ کي ٽوڙيو، جيڪا سنڌي عورت کي گهر جي چوديواريءَ تائين محدود رکيو ويٺي آهي. هن جا ٻه فرزند سرمد لطيف پليجو ۽ اسد پليجو به ٻاهران تعليم حاصل ڪري آيا آهن، جن مان اسد لطيف پليجي، قانون (Law) ۾ بئريسٽري ڪئي آهي، جڏهن ته سرمد پليجي باسٽن يونيورسٽي آمريڪا مان ايڪانامڪس ۽ انٽرنيشنل رليشنس ۾ ڊبل ميجر (Double Major) ڪئي آهي. هن وقت هُن جي ڪراچيءَ ۾ خانگي ميڊيا ڪمپني (ريڊيو اسٽيشن) آهي. غلام قادر پليجو مهمان نواز ۽ دوست نواز شخص آهي. هو پيشي جي لحاظ کان زميندار ۽ ٺيڪيدار آهي.
شعر جو وھڪرو
شعور جو وهڪرو __(Stream of Consciousness):
نفسياتي اصولن جي بنياد تي هن اصطلاح کي سڀ کان پهرين 1908ع ۾ وليم جيمز (1842-1910ع) استعمال ڪيو. هينري جيمز (1843-1916ع) ، وليم فاڪنر (1897-1962ع)، ورجينيا وولف (1882-1941ع) ، جميز جوائيس (1882-1941ع) وغيره پنهنجي ناولن ۽ ڪهاڻين ۾ هن لاڙي کي ادب ۾ رائج ڪري ڇڏيو. هن ٽيڪنڪ جي ذريعي اندروني ۽ داخلي تجربن کي بيان ڪيو ويندو آهي. انساني لاشعور ۾ سوچن جو هڪ اڻ کٽ سلسلو هوندو آهي. انهن بي ترتيب سوچن کي جيڪي هڪ وهڪري جي شڪل ۾ هونديون آهن انهن جي جيئن جو تيئن ڪيل اظهار کي “شعور جو وهڪرو” سڏيو ويندو آهي. هن ٽيڪنڪ ۾ اڪثرتخليقون ضمير متڪلم (First Person) ۾ هونديون آهن. سنڌي افسانوي ادب ۾ سڀ کان اول آغا سليم هن لاڙي تحت لکيو. ان کان پوءِ جديديت واري دور ۾ ماڻڪ، مشتاق شوري، شوڪت شوري، مدد علي سنڌي، نور گهلو، ڪيهر شوڪت ۽ ڪن ٻين هن قسم جون ڪهاڻيون لکيون.
شاھ صدرالدين خطيب
شاه صدر الدين خطيب شاهه صدرالدين خطيب جي تربت بکر جي قلعي اندر اوڀرندي طرف چوديواري اندر آهي. تربت عقيدت مندن لاءِ مشهور زيارت گاه آهي. سندن وعظ جي مٺي آواز ۾ اهڙو تاثير هو، جو گهڻن ئي گمراهن کي صراط المستقيم تي ڇڪي آندائون ان ڪري خطيب جي لقب سان مشهور آهن. مزار جي ٻاهر هڪ گدامڙيءَ جو وڻ آهي، جنهن لاءِ روايت آهي ته حضرت قلندر لعل شهباز رح، ملتان کان سيوهڻ ڏانهن ويندي، ڪجهه وقت هتي قيام فرمائي اهو وڻ هنيو هو. در گاه لڳ هڪ باؤلي (کوه) به آهي؛ جو گهڻو عرصو پوريل هو پوءِ قيام پاڪستان بعد هڪ درويش اهو هنڌ معلوم ڪري کوه ڳولي لڌو. سکر جي هڪ پنجابي مهاجر حلوائي درگاه اندر لوهه جي ڄاريءَ جو ڪٽهڙو هڻائي گلن ۽ ٻوٽين جو انتظام ڪيو آهي. .
نڪاراگُئا جو انقلاب
1979ع ۾ لاطيني آمريڪا جي مُلڪ نڪاراگُئا ۾ هٿياربند جاکوڙ ذريعي آمريڪا مخالفت سوشلسٽ انقلاب يا نڪاراگُوئن جو ريوولِيُوشن (Nicaraguan Revolution) آيو. هن ويڙهه ۾ نڪاراگئا جي انقلابين 50 ورهين کان صاحبي ڪندڙ ’سوموزا خاندان‘ کي جولاءِ 1979ع ۾ مُلڪ مان ڀڄي وڃڻ تي مجبور ڪيو، ’سوموزاخاندان‘ جي فوجن ۽ عوامي حمايت سان ويڙهاڪن جي وچ ۾ ٿيندڙ انهيءَ ويڙھ ۾ لڳ ڀڳ 50،000 ماڻهو مارجي ويا ۽ لڳ ڀڳ ملڪ جي 20 سيڪڙو آبادي بي گهر ٿي. سوموزا کان پوءِ ’ڊئنيئل اورتيگا‘ جڏهن نڪاراگوا جو صدر ٿيو ته، کاٻي ڌر سان لاڳاپو رکڻ ڪري، آمريڪا ان جي مخالفت ڪندي، سندس مُخالف ’ڪونٽرا باغين‘ جي مدد ذريعي انقلاب کي ناڪام ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. آمريڪي صدر ’رونالڊ ريگن‘ جي حڪومت ۽ سندس مُشيرن ننهن چوٽيءَ جو زور لڳائي، اورتيگا سرڪار کي ناڪام ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، پر کين ڪجهه به هڙ حاصل نه ٿيو. پوءِ اورتيگا جي حُڪومت جو خاتمو عام چونڊن ۾ سندس مُخالف صدارتي عورت اميدوار ’چامارو‘ جي سوڀ ذريعي ٿيو.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:انقلاب زمرو:تاريخ زمرو:ملڪ
پاڪستان سپر ليگ
پاڪستان سپر ليگ 2016
پاڪستان سپر ليگ هڪ پروفيشنل ٽي/20 ڪرڪيٽ ليگ آهي جيڪا پنجن شهرن جي ٽيمن تي مشتمل هوندي.جنهن جو هيڊ ڪوارٽر لاهور ۾ آهي.
1098ع
ڊسمبر
زمرو:1098ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
پاڪستان سپر ليگ
ٽي ٽونٽي ڪپ
پاڪستان سپر ليگ جي ابتدا هائير ٽي ٽوينٽي ڪپ جي اختتام تان ٿي.هائير ٽي ٽوينٽي ڪپ 2004 شروع ٿيو جنهن ۾ ڪل 14 ڪلبن جي ٽيمن حصو ورتو جنهن ۾ 13 ملڪي ۽ هڪ افغانستان جي ٽيم پڻ شامل هئي.پاڪستان اهو واحد ملڪ آهي جنهن ۾ T20 مقابلا گهريلو سطح تي ڪرايا ويا.سڀ کان وڌيڪ ڪپ سيالڪوٽ جي ڪلب ڇھہ ڀيرا کٽيا آهن.
ليگ جي بناوٽ
سيپٽمبر 2015 ۾ ان جي باقائده ابتدا ڪئي وئي.اڳوڻو ڪپتان وسيم اڪرم ۽ رميز راجا ايلچي مقرر ڪيا ويا.20 سيپٽمبر 2015 تي علي ظفر گانو هاڻي کيڏي ڏيکار (اب کيل کي دکا) ڳايو.ان سان گڏوگڏ 3D لوگو جي بہ نمائش ڪئي وئي.
قدر
ھن ليگ جي ڪُل ماليت 93 ملين آمريڪي ڊالر آھي ۔
نيلامي
پاڪستان سپر ليگ جي پنچ فرنچائز کي 93 ملين آمريڪي ڊالر جي عيوض ڏھ سال جي لاءِ وڪيو ويو۔
رانديگرن جي نيلامي
پاڪستان سپر ليگ جي لاءِ رانديگرن کي پنچ درجن ۾ ورهايو ويو۔ رانديگر جي وڌ کان وڌ نيلامي قيمت 140,000 آمريڪي ڊالر ھئي۔ پاڪستان رانديگرن جي لاءِ 2 ملين آمريڪي ڊالر جو ويمو(انشورنس) ڪرائي ۽ غير ملڪي رانديگرن جي آمدني کي ٽيڪس کان مستثنيٰ قرار ڏنو ويو۔
رانديگر
پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ پھرين ٽي سالن جي لاءِ ليگ پنچ ٽيمن تي مشتمل ھوندي ۽ ھر ٽيم ۾ 6 غير ملڪي ۽ 10 مقامي رانديگر ۽ 2 اڀرندڙ(امرجنگ) رانديگر شامل ھوندا۔
سيزن
افتتاحي سيزن 4 کان 23 فيبروري شارجہ ۽ دبئي ۾ کيڏي وئي، سيمي فائنل تائين ھر ٽيم ٻئي ٽيم کان ٻہ ميچ کيڏيا ۔فائنل ۾ اسلام آباد يونائيٽيڊ ڪوئيٽا گليڊيئيٽرز کي 6 وڪيٽن تان هارائي چيمپئن ٿيڻ جو اعزاز حاصل ڪيو ويسٹ انڊيز جي ڊيوائن سمٿ کي ميچ جو بھترين رانديگر قرار ڏنو ويو ۔ ان ٽورنامينٽ ۾ پاڪستان جي عمر اڪمل 335 رنز سان ٽاپ اسڪورر جڏنھن تہ ويسٹ انڊيز جو آندري رسل ٽاپ وڪيٽ وٺندڙ رھيو ۔
ڪلبن جا نالا
اهي پنج ئي ڪلب 3 ڊسمبر 2015 تي وڪيا ويا جنهن ۾ مهانگو ڪراچيءَ جو ڪلب وڪرو ٿيو جنهن جي لاگت 2.6 آمريڪي ڊالر آهي.
پروڊڪشن
پهرين آڪٽوبر 2015 تي سن سيٽ ميڊيا کي حق ڏنا ويا.جيڪي 2016 کان 2020 تائين هلندا.
ٻيو ڪمپنيون
خارجي ڳنڍڻا
پاڪستان سپر ليگ زمرو:پاڪستان ۾ پيشي وراڻي راندين جون ليگون زمرو:پاڪستان ۾ ڪرڪيٽ ليگون زمرو:وڪي منصوبو پاڪستان سپر ليگ مضمون زمرو:وڪي منصوبو پاڪستان سُپر ليگ مضمون
چيني انقلاب
مائوزي تنگ جي اڳواڻيءَ ۾ 1949ع ۾ بادشاهي نظام خلاف چين ۾ انقلاب آندو ويو، ان انقلاب ۾ چين جي هارين بنيادي ڪردار ادا ڪيو، جڏهن ته روس جي انقلاب ۾ پورهيتن اهم ڪردار ادا ڪيو. مائوزي تنگ جي آندل انقلاب کي چيني انقلاب (Chinese Revolution) به سڏيو وڃي ٿو.
ثقافتي انقلاب
چين جي ڪميونسٽ اڳواڻ مائوزي تونگ 16 مئي 1966ع ۾ هيءُ نظريو يا لاڙو چين ۽ خاص طرح اتان جي ڪميونسٽ پارٽيءَ ۾ آندو. انهيءَ سرگرميءَ هيٺ مائوزي تونگ چيني ڪميونسٽ پارٽيءَ جي انهن ميمبرن کي ختم ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، جيڪي بچاءَ ۽ اقتصادي ميدانن ۾ سوويت يونين تي ڀاڙڻ جا حامي هئا. اِن انقلاب ذريعي مائوزي تونگ چين کي پاڻ- ڀرو ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. ان کان سواءِ هن انقلابي حڪمت عمليءَ تحت چيني ڪميونسٽن ۽ عوام منجھ ملڪيت ۽ پئسي لاءِ چاهه وارن لاڙن جو خاتمو آڻڻ لاءِ کين چيني سماج جي پورهيتن سان هٿ ونڊائڻ جي هدايت ڪئي. سياسي ليڊرن، انجنيئرن ڊاڪٽرن وغيره ۽ ٻين سفيد پوشن لاءِ پنهنجي شعبن ۾ ڪم ڪرڻ سان گڏ ڪجھ وقت هارپو، موچڪو ۽ حجامڪو وغيره ڪم به لازمي قرار ڏنو. مائوزي تونگ هن حڪمت عمليءَ ذريعي ”مستقل انقلاب“ جو تصور ڏيئي، هر ان خيال ۽ روايت کي پاڙان پٽڻ جي ڪوشش ڪئي، جنهن مان بورجوا اثر جي ڌپ ايندڙ هجي. اِن تحريڪ جو چيني فوج، نوجوانن ۽ ڪميونسٽ پارٽيءَ تي گهرو اثر پيو. ڪميونسٽ اڳواڻن لِن پيائو ۽ ليو شائوچي جهڙن اڳواڻن انهيءَ انقلاب جي مخالفت ڪئي، جنهن جي نتيجي ۾ ساڻن گڏ اڻڳڻ ماڻهن کي پنهنجي زندگيءَ تان هٿ ڌوئڻا پيا. 1976ع ۾ مائوءَ جي ديهانت سان گڏ اِن ثقافتي انقلاب يا ڪلچرل ريووليوشن (Cultural revolution) جو خاتمو آيو.
حوالا
زمرو:انقلاب زمرو:سلجھائپ صفحا زمرو:سياست زمرو:شخصيتون زمرو:ملڪ
سيد بدرالدين بکري
سيد بدر الدين بن سيد محمد مڪي : به بکر ۾ رهندو هو. سيد جلال الدين سرخ بخاري رح بخاري ساداتن جو مورث اعليٰ بخارا کان ملتان پهچي شيخ الاسلام مخدوم بهاء الدين ملتاني رح کان خرقو خلافت حاصل ڪري بکر ۾ اچي رضوي ساداتن جي ويڙهي ۾ قيام فرمايو پر بکر جي رضوي سيدن کين سيد مڃڻ کان انڪار ڪيو. هڪ رات سيد بدر الدين کي حضرت رسول اڪرم عليه الصلوات والسلم ارشاد فرمايو ته پنهنجيءَ نياڻيءَ جو نڪاح سيد سرخ بخاريءَ سان ڪيو، جو هو منهنجي نسل مان آهي. صبح ٿيڻ سان سيد بدر الدين پنهنجيءَ نياڻي جي شادي سيد سرخ بخاري سان ڪرائي، جنهن جي بطن مان سيد بخاريءَ کي ٽي فرزند ٿيا: (1) سيد احمد ڪبير، (2) سيد بهاء الدين، (3) سيد محمد- سيد جلال الدين مهانيان جهان گشت سيد احمد ڪبير جو فرزند هو. سنڌ جا سومرا جيڪي اڳ اسماعيلي هئا ۽ سما سيد جلال الدين جهانيان جا مريد ٿيا. سيدجلال الدين سرخ بخاري ڪجهه وقت بکر ۾ رهڻ کان پوءِ اچ ۾ قيام فرمايو ۽ سندن مزار به اتي آهي. .
ايڪون
thumb|250px|کاٻو|ايڪون گانو ڳائيند ايڪون, هڪ آمريڪي گانا ڳائيندڙ فنڪار آهي۔ ايڪون 2004 ۾ مشهور ٿيو جڏنهن ته هن وقت تائين سندس هر گاني کي انتهائي مقبوليت حاصل ٿيندي آهي۔ هن جو اصل نالو الايون ٿايام آهي ۽ هي سينيگال ۾ هڪ مسلمان گهر۾ ڄميو۔ 15 سال جي عمر ۾ هي آمريڪا آيا ته پنهنجو پهريون گانو رڪارڊ ڪرايائين۔
خارجي ڳنڍڻا
,,,,,,
ايڪون زمرو:1973ع جون پيدائشون زمرو:آمريڪا زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:شخصيتون
شڪارنامو
شڪار نامو __(Falconry):
اها منظوم يا نثري تحرير آهي جنهن مان شڪار جي ڪنهن مهم جي حالتن کي قلمبند ڪيو ويو هجي. سنڌ ۾ خاص طور تي ٽالپر حڪمران شڪار جا شوقين هوندا هئا ۽ فارسي زده شاعري ۾ شڪار جا احوال ڏيندا هئا.
شڪارپوري رسم الخط
|- ! وڪيفاءِ |- | ھن مضمون کي وڪي طرز تي آڻڻ جي ضرورت آھي. (نومبر 2018ع) |} شڪارپوري رسم الخط (Shikarpuri Script) در اصل علائقائي ديوناگري يا هٽ واڻڪي رسم الخط جو نمونو آهي، جيڪا شڪارپور ۾ شڪارپوري رسم الخط جي نالي سان مشهور هئي. هيءُ رسم الخط بہ گهڻو ڪري هندو واپارين وٽ رائج هئي. اڄ بہ شڪارپور جا پوڙها هندو واپاري، هن رسم الخط ۾ پنهنجو حساب ڪتاب لکندا پيا اچن. بهرحال ان جي لکندڙن ۽ پڙهندڙن جو انگ شايد ٿورو ئي هوندو.
يو يو هني سنگ
هني سنگهه (هرديش سنگهه) هڪ هندستاني پنجابي گانا ڳائڻ وارو فنڪار آهي۔ هو دهلي ۾ ڄميو، ٽرينيٽي اسڪول مان موسيقي جي پڙهائي  ڪئي۔ هو پنجابي، هندي ۽ انگريزي ۾ گانا ڳائيندو آهي۔
زمرو:1983ع جون پيدائشون زمرو:پنجابي ماڻهو زمرو:جيئرا ماڻهو
پرڏيهي جهنڊو
پرڏيهي جهنڊي يا فارين فليگ (foreign flag) جو اصطلاح سامونڊي ۽ هوائي اچ وڃ تي لاڳو ٿئي ٿو. ڪو به اهڙو سامونڊي يا هوائي جهاز، جيڪو ڪنهن ٻئي مُلڪ ۾ رجسٽرڊ ٿيل هُجي، پر سندس پَرَن تي ڪنهن الڳ ملڪ جو جهنڊو لڳل هُجي ، ته اهڙن جهازن کي فارين فليگ جي اصطلاح سان سڏيو وڃي ٿو. اها ساڳي صورتحال ٻين مُلڪن سان به لاڳو ٿئي ٿي.
حوالا
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:ملڪ زمرو:ڪاروباري اصطلاح
خلجي خاندان
خلجي شاھي خاندانخلجي ترڪن جو قبيلو هو، جن کي غلام سلاطين جي ڏينهن ۾ فوجي عهدا مليل هئا. هن گهراڻي جي بادشاهن 687 هه 1288ع کان 720 هه 1320ع تائين دهليءَ تي بادشاهي ڪئي. سنڌ به سندن ماتحت هئي. هن خاندان جو باني جلال الدين فيروز شاه خلجي هو، جو غلام سلطان معز الدين ڪيقباد جي ڏينهن ۾ وڏو وزير ۽ سپه سالار هو، ڪيقباد جي مرڻ کان پوءِ ستر سالن جي عمر ۾ تخت تي ويٺو ۽ 696 هه 1297ع ۾ پنهنجي ڀائٽي علاوء الدين جي همراهن هٿان مارجي ويو. 716 هه 1316ع ۾ علاوء الدين جي مئي کان پوءِ پٽس قطب الدين مبارڪ شاهه دهليءَ جي تخت تي ويٺو جو آرام طلب ۽ عياش جيئڙو هو. سندس نومسلم سپه سالار خسرو خان 720 هه 1320ع ۾ هن کي قتل ڪري تخت هٿ ڪيو ۽ خلجين جي پڄاڻي ٿيref>. .
1973ع
فوتگيون
زمرو:ويهين صدي زمرو:سال زمرو:1973ع
لورالائي ضلعو
لورالائي ضلعو پاڪستان جي صوبي بلوچستان جو ھڪ ضلعو آھي۔
تاريخ
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
1099ع
ڊسمبر
زمرو:1099ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
وفا پلي
وفا پلي غزل جي مشهور شاعر جو اصل نالو ولي محمد ولد خانصاحب عطا محمد پلي آهي. هن 7 ڊسمبر 1944ع تي ڳوٺ خان صاحب عطا محمد پلي، ضلعي عمرڪوٽ ۾ جنم ورتو.
تعليم
هن جي تعليم سنڌي فائنل ۽ اديب سنڌي آهي.
وفات
وفا پلي، 17 اپريل 2019ع تي ڊگهي بيماريءَ کان پوءِ هن فاني جهان مان لاڏاڻو ڪري ويو.
شمس العلماء
شمس العلماءَ __(Shamsul Ulema):
شمس العلماءُ يعني ”عالمن جو سج“.انگريزن جي دؤر ۾ سنڌ جي ڪيترن ئي نامور عالمن کي انگريز سرڪار لقب پڻ ڏنا ويا، جن ۾ ”شمس العلماءُ“ جو لقب وڏي اھميت رکي ٿو. اھڙن عالمن ۾ شمس العلماءُ مرزا مخلص علي علوي (1795-1877ع)، شمس العلماءُ پير سيد مردان شاه (اول)، شمس العلماءُ مرزا قليچ بيگ(1853ع-1929ع ) ۽ شمس العلماءُ ڊاڪٽر عمر بن محمد دائود پوٽو (1958-1896ع) شامل آھن.
1974ع
فوتگيون
زمرو:ويهين صدي زمرو:سال زمرو:1974ع
مڪو ڪرين حادثو
سعودي عرب جي شهر مڪي مڪرم ۾ مسجد الحرام ۾ تعميراتي مقام تي طوفاني هوائن سان ڪرين ڇت ڦاڙي حاجين تي ڪري پئي، سعودي شهري دفاع جي مطابق ان حادثي 107 حجاج جان بحق ۽ 238 زخمي آهن۔ حادثي جي جاء تي موجود هڪ عيني شاهد جي مطابق،مقامي وقت 5:45 پر ڪرين صفا و مروه جي مٿان مسجد حرام جي ٽين منزل جي ڇت کي ڦاڙي اندر داخل ٿي.
پس منظر
حج جا ڏينهن سامهون آهن جنهن جي وجه سان لکين حاجي سڳورا مسجد حرام حج جي نيت سان ويا آهن۔ 11 سيپٽمبر تي شام جو وقت هيو جڏنهن ڪيترائي حاجي سڳورا طواف ۽ سعي ۾ مصروف هيا۔ پوئين هڪ هفتي کان حرم شريف ۽ سامهون وارن علائقن ۾ طوفاني آنڌي هلي رهي هئي۔جيئن ته هڪ طويل عرصي کان مڪي شريف ۾ مسجد حرام جي توسيع جو ڪم جاري آهي ان لاء ڪيترائي سے ڪرين ۽ ٻيون تعميراتي ڪلون (مشينون) تعينات ڪيو ويون آهن۔ ااچتو تيز هوائن سبب صفا و مروه ۾ تعميراتي ڪم جي لاء تعينات ڪرين عازمن تي وڃي ڪري، ان کان پوء سعودي دفاعي اداري 19 07 شهيد ۽ 200 کان وڌيڪ زخمين جي تصديق ڪئي۔ مسجد حرم ۾ موجود هڪ عيني شاهد جو چوڻ آهي ته
حوالا
زمرو:حج زمرو:2015ء ۾ آفتون زمرو:مڪو زمرو:سعودي عرب ۾ حادثاتي موتون زمرو:2015 ۾ سعودي عرب
سسئي پليجو
سسئي پليجو، سنڌ جي ثقافت کاتي جي موجوده صوبائي وزير ۽ پ پ اڳواڻ 10 جنوري 1976ع تي ٺٽي ۾ غلام قادر پليجي جي گهر ۾ جنم ورتو. سندس والد غلام قادر پليجو سياسي ۽ سماجي حوالي سان مشهور اڳواڻ رهيو آهي. سندس والده اختر بلوچ پڻ سنڌ جي تاريخ جو اهم نالو آهي، جو اها سنڌ جي پهرين ڇوڪري هئي، جيڪا ووٽر لسٽون سنڌيءَ ۾ ڇپائڻ واري تحريڪ ۽ ون يونٽ خلاف تحريڪ جي سلسلي ۾ جيل وئي ۽ ’قـيدياڻيءَ جي ڊائري‘ نـالـي ڪـتاب لکيـائيـن، جنهـن جـو اردوءَ ۾ ’اميد سحر‘ نالي سان ترجمو به ڇپجي چڪو آهي. ڪتاب ’قيدياڻيءَ جي ڊائريءَ‘ جا سنڌ ۾ ٻه ڇاپا ۽ هند ۾ نئين دنيا پبليڪيشن ممبئيءَ پاران هڪ ڇاپو ڇپجي چڪو آهي.
تعليم
سسـئـي پليـجـو، سـنڌ يونيـورسٽيءَ مان مـاسٽـرس ڪـرڻ بعـد لـنـڊن يونيورسٽيءَ مان ايل. ايل. بي جي ڊگري حاصل ڪئي. هوءَ ننڍپڻ کان ئي تعليمي ۽ سماجي حوالي سان اڳڀري رهي آهي، علم، ادب ۽ سياست ۾ خاص دلچسپي رهي اٿس.
سياسي سفر
هن تعليم مڪمل ڪرڻ بعد پنهنجي والد واري سيٽ تان پيپلز پارٽيءَ جي ٽڪيٽ تي چونڊ وڙهي ۽ پهريون ڀيرو 2002ع وارين چونڊن ۾ ڪامياب ٿي، صوبائي اسيمبليءَ جي ميمبر ٿي ۽ 2008ع وارين چـونـڊن ۾ به سخـت مقـابـلـي بعـد چـونـڊ کـٽيـائيـن. هيءَ واحد خاتون ايم. پي. اي آهي، جيڪا عورتن لاءِ مخصوص سيٽ تي نامزد ٿيڻ بدران پنهنجي تڪ مان چونڊجي آئي آهي. هن وقت سنڌ جي ثقافت کاتي جي وزارت ۾ تمام بهتر انداز ۾ سنڌي ادب، ٻولي، ثقافت، اديبن، فنڪارن جي خدمت لاءِ ڪوشان آهي. سندس دؤر ۾ شاهه لطيف جي ميلي جي موقعي تي اڳ کان ڪافي بهتري آئي آهي. ’ثقافتي ڳوٺ‘ ۽ ’ڪانفرنسن‘ جو معيار بلند ٿيو آهي. ان کانسواءِ قلندر شهباز، سچل سرمست ۽ قادر بخش بيدل جي عرس مبارڪن جي موقعي تي به پهريون ڀيرو محترمه سسئي پليجو جي هدايتن تي ڪانفرنسون ٿيون آهن ۽ تحقيقي ڪتاب ڇپيا آهن. هر سال، مارئي ميلي لڳرائڻ ۽ ان موقعي تي ادبي ڪانفرنس ڪرائڻ جو رواج پڻ سسئي پليجو وڌو آهي.
خدمتون
هن جي دؤر ۾ لطيف شناسيءَ سان گڏ اياز شناسيءَ تي تمام وڏو ڪم ٿيو آهي. ان ڏس ۾ ثقافت کاتي پاران شي اياز جون تخليقون ايڪيهن جلدن ۾ ڇپجي چڪيون آهن. ان کانسواءِ استاد بخاري، پروفيسر عطا محمد حامي ۽ ٻين شاعرن، عالمن ۽ اديبن جا ڪيترا ڪتاب ڇپيا آهن. محترمه سسئي پليجو جي ڪوششن سان پهريون ڀيرو سنڌ جا آرڪيالاجيڪل ماڳ، مرڪز کان سنڌ حڪومت کي واپس مليا آهن. هن سکر ۾ ”لاکين جي دڙي“ جي کوٽائي ۽ ميوزم جي قيام لاءِ ڪوششون ورتيون آهن ۽ سنڌ جي اڪثر ضلعن ۾ ميوزم ۽ ڪلچرل ڪامپليڪس ٺهرائڻ جي شروعات ڪئي آهي. محترمه سسئي پليجو پاران سنڌ ميوزم ۾ ’فريڊم فائيٽرس گئلري‘ سان گڏ محمد ابراهيم جويو ڪارنر، ايم. ايڇ. پنهور ڪارنر، ظفر ڪاظمي ڪارنر، غلام رباني آگرو ڪارنرس قائم ڪيون آهن. هن جي دؤر ۾ شهيد ذوالفقار علي ڀٽي ۽ شهيد بينظير ڀٽو جي تصويرن جون حيدرآباد، ڪراچي، لاڙڪاڻي ۽ اسلام آباد ۾ نمائشون ٿيون آهن. هن جي ڪوششن سان سنڌ يونيورسٽي ڄام شوري، ڪراچي يونيورسٽي ۽ شاهه لطيف يونيورسٽي خيرپور ۾ ”بينظير ڀٽو چيئرز“ قائم ٿيون آهن. پاڪستاني سياست ۾ سندس آئيڊيل شهيد ذوالفقار علي ڀٽو ۽ محترمه بينظير ڀٽو شهيد آهن ۽ هوءَ سندن ئي فڪر ۽ جدوجهد جي تسلسل ۾ اڳتي وڌي رهي آهي. سسئي پليجو دنيا جا ڪيترائي ملڪ گهمي چڪي آهي. سندس مستقل رهائش مڪليءَ، ٺٽي ۾ آهي. وقت بوقت سندس ڪالم مختلف اخبارن ۾ ڇپجندا رهيا آهن.
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌي ماڻھو
سنڌي ٻولي قومي ٻولي
سنڌي ٻولي قومي ٻولي هڪ تحريڪ جو نالو آهي، جنهن جو مقصد پاڪستان جي آئين ۾ رهندي سنڌي ٻولي کي پاڪستان جي سرڪاري (قومي) ٻولي بڻائڻ آهي. هن تحريڪ کي شروع ڪندڙ سنڌ جو ساڃاهه وندر طبقو آهي، هن هلچل جي شروعات گهڻو اڳ ٿي هُئي، پر ويجهر ۾ ڪجهه سالن کان ان هلچل ۾ ڪڏهن تيزي سان اُڀار آيو آهي ته ڪڏهن ماٺ رهي آهي.
تاريخي پسمنظر
سنڌ ۾ عربن جي ڪاهه کان اڳ سنڌي ٻولي ۾ تعليم ۽ اڀياس ڏنو ويندو هيو. سنڌ جي حڪمراني ڪندڙ مختلف ڌارين توڙي مقامي حڪمرانن جي دور م سنڌي ٻولي کي ڪڏهن سرڪاري حيثيت ملي ته ڪڏهن انکي نظرانداز ڪيو ويو. سنڌي ٻولي بل 1972 ، سنڌ جي وڏي وزير ممتاز ڀٽو طرفان سنڌ اسيمبلي ۾ 3 جُولاءِ 1972ع تي پيش ڪيو ويو.
1970ع واري ڏهاڪي ۾ سنڌ اندر ٻوليءَ وارا وڳوڙ ٿيڻ کانپوءِ، 3 جولاءِ 1972ع تي ”دي سنڌي ٽيچنگ، پروموشن اينڊ يُوز آف سنڌي لينگوئيج بل“ 1972ع ۾ پيش ڪيو ويو. ان بل کي سنڌ اسيمبليءَ 7 جولاءِ 1972ع تي 62 مان 50 ميمبرن جي ووٽن سان پاس ڪيو ۽ ان بل تي گورنرسنڌ پاران 16 جولاءِ تي صحيح ڪري ان کي ايڪٽ جو درجو ڏنو.
سوشل ميڊيا تي هلچل
16 مارچ 2018ع تي جڏهن سنڌ جي راڄڌاني واري شهر ڪراچي ۾ موجود ڊائو ميڊيڪل يونيورسٽي اسپتال جي ڊاڪٽر فهيم عامر پاران ڊاڪٽرياڻي رابعه بيبي کي مريضن سان سنڌي ڳالهائڻ تي شوڪاز نوٽيس ڏئي، يونيورسٽي ۽ اسپتال ۾ سنڌي ٻولي تي پابندي هئين وئي. سنڌ صوبي جي وزير اعليٰ سيد مراد علي شاهه سميت اعليٰ اختيارن ان واقعي جي سخت لفظن ۾ مذمت ڪندي نوٽيس پڻ ورتو، ان ڏينهن ڪراچي سميت سموري سنڌ ۾ احتجاج ڪري مذمتي قرارداتون پيش ڪيون ويون.
ڪلال
ڪلال: جٽين وانگي ڪلال به راجپوتانا ۽ ٿَرَ جي پاسي کان سنڌ ۾ آيا ۽ اُھي ڊيڍن وانگي گھٽ ذات جا شمار ڪيل آھن، جو سندن ڌنڌو کلن رڱڻ جو آھي. اُنھن جي ٻولي به مارواڙيءَ جھڙي آھي.
سنڌي ٻولي قومي ٻولي
سوشل ميڊيا تي هلچل
انهن احتجاجن هڪ عظيم نعري سنڌي ٻولي قومي ٻولي کي جنم ڏنو. چند نوجوانن ان کي هيش ٽيگ "SindhiBoliQomiBoli#" جي صورت ڏني جيڪو ڏسندي ڏسندي ٽوئيٽر تي ٽاپ ٽرينڊ بڻجي ويو، 24 ڪلاڪن اندر 6000 کان وڌيڪ ٽوئيٽس جي مدد سان اهو ترينڊ 17 مارچ 2018 کان 18 مارچ 2018 تائين ٽوئيٽر پاڪستان جي ٽاپ ٽين ٽرينڊس جو حصو رهيو، اهو ٽوئيٽر جي تاريخ ۾ پهريون سنڌي ٽرينڊ هو.
سنڌ جي مختلف شهرن ۾ سنڌي ٻولي کي قومي ٻولي جو درجو ڏيارڻ لاءِ احتجاجي مظاهرا ڪيا ويا. مظاهرين مطالبو ڪيو تو سنڌي ٻولي کي قومي ٻولي جو درجو ڏئي، سنڌ جي تعليمي ادارن ۾ سنڌي ٻولي کي لازئي قرار ڏنو وڃي.
جاڳرتا مهمون
سنڌ ۾ مختلف تنظيمن جنهن ۾ سنڌي ادبي سنگت پاران سنڌي ٻولي کي قومي ٻولي بڻائڻ جي لاءِ مختلف وقتن تي جاڳرتا مهم، ريليون، گڏجاڻيون ۽ سيمينار ڪيا ويا.
سنڌي سياستدانن پاران ڪوششون
سنڌ سان واسطو رکندڙ مختلف پارٽين جي سياسي اڳواڻن سنڌي ٻولي کي قومي ٻولي بڻائڻ لاءِ مختلف وقتن تي پاڪستان جي قومي اسيمبلي ۽ سينيٽ ۾ بل پيش ڪيا ويا، جيڪي مختلف وقتن تي مختلف سبب ڄاڻائي رد ڪيا ويا.
پاڪستان ۾ قومي ٻولين جو تضاد
پاڪستان گهڻ قومي ملڪ آهي، جنهن ۾ مختلف قومون آباد آهن، جن ۾ چار اهم وڏيون قومون جهڙوڪ سنڌي، پنجابي، پشتون ۽ بلوچ رهن ٿيون.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:سنڌي ٻولي
جيتل
جيتل سنڌ جو ڪجھ صديون اڳ ھڪ سڪي جو نالو جيڪو ٽڪي کان ننڍو ھيو. ٽامي جو ٺھيل اھو سڪو تغلق خاندان جي دؤر ۾ بہ سنڌ ۾ رائج ھيو.غلام سلطانن جي دؤر ۾ سنڌ ۾ ڪڻڪ جو في مڻ ڏيڍ جيتل، سارين جو مڻ پنج جيتل، ۾ ملندو ھو، اڇي کنڊ في مڻ ڏيڍ ٽڪو، ڳئون 3 کان 14 ٽڪا، ٻڪري 10 کان 14 جيتل ۽ سون جي في درم جي قيمت ھڪ پائلي ھئيref>. .
معرفت
Бог любить нас معرفت (Maarfat) يا روحاني جو درجو (Stage of Spiritualism) صوفين جي چوٿين ۽ آخري منزل آهي، جتي طالب کي حق (خدا، سچ ۽ فطرت) جو عرفان حاصل ٿئي ٿو. هن منزل ۾ سالڪ، رب کي سڃاڻي وڃي ٿو، جنهن ڪري کيس هر شئي ۾ حق جو جلوو ۽ جمال نظر اچي ٿو. شاهه عبداللطيف ڀٽائيءَ صوفين جي چئن منزلن جو ذڪر پنهنجي شاعريءَ ۾ هن طرح ڪيو آهي: <font color="#0000E0"> ساري سک سبق، شريعت سندو سوهڻي، طريقتا تکو وهي، حقيقت جو حق، معرفت مَرڪ، اصل عاشقن کي.
حوالا
زمرو:اسلامي اصطلاح زمرو:روحانيت زمرو:شاعري زمرو:شخصيتون زمرو:مذهب
يونس عليہ السلام
حضرت يونس عليہ السلام الله جو ھڪ نبي ھيو.
1100ع
ڊسمبر
زمرو:1100ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
پليو
thumb|کاٻو|پليو باز پليو (Brahminy fish kite / Haliastus Indus) وچولي ماپ جو هيءُ سهڻو باز 43 کان 51 سينٽي ميٽرن جو ٿيندو آهي. اِن جو مٿو، ڳِچي ۽ ڇاتي اڇي رنگ جي ٿئي، باقي جسم چمڪدار اخروٽي ٿئي. هن جي کَنڀڙاٽيءَ جي ٻاهرئين ڪناري جا کَنڀ گهرا ناسي ٿين ٿا. اُڏامڻ مهل هيٺان کان اخروٽي پَرَ، کَنڀڙاٽين جي ڪنـاري وارن ناسـي کَنڀن کان جُدا نظر ايـنـدا آهن. هـن جـي پکڙيل پَرن جون ٻاهريون چوٽيون ڪاريون ٿين ٿيون ۽ پُڇ هلڪو اخروٽي گلابي ڏِسبو آهي. هن باز جو ٻچو گهرو ناسي ٿئي ٿو، جنهن جي کَنڀن جا اَڇا حصا ڀورين لِيڪن جهڙا هوندا آهن. پِليي باز جي مُڙيل چُهنبَ، ميرانجهڙي اَڇي ۽ ٽنگون پيليون هونديون آهن. اِن جون اکيون هيڊيون ۽ اکين جي ماڻڪي ڪاري ٿئي ٿي.
شڪار
پِليو باز ننڍو شڪار ڪندو آهي، جنهن ۾ مڇي، کيکڙو، ڪوئا، ڪرڙانگ ۽ جيت شامل آهن. زمين ۽ پاڻي ٻنهي تي شڪار ڳوليندو رهندو آهي. عام طور زمين تان 20- 25 ميٽر مٿي پرواز ڪندو آهي. پاڻيءَ ۾ ٽُٻي هڻي نہ سگهندو آهي، اُن ڪري مڇي يا ٻيو ڪو بہ آبي شڪار پاڻيءَ جي سطح تان ئي چنبن ۾ جهلي کڻي ويندو آهي ۽ اُڏامندي ئي شڪار کائي وٺندو آهي تہ مَتان ڪو ٻيو زوراور باز وغيره ڇڏائي نه وڃي. گند جي ڍير تي پيل شيون ۽ اُڇلايل مڇي ۽ گوشت تي به لهي ٿو، اُن ڪري سامونڊي ۽ درياهي مياڻين تي بہ نظر ايندو آهي. هي اڪثر سامونڊي ڪنارن ويجهو تِمر جي علائقي، گَپ وارن ميدانن، مِٺي پاڻيءَ جي ڍنڍن ۽ ساريال جي علائقن ۾ بہ ڏِسبو آهي.
مُند
سيارو هن پکيءَ جي لڳ واري مُند آهي. اِنهن ڏينهن ۾ اُڏامڻ دوران ڪرتب بازي ڪندو آهي. پِليو جوڙو پنهنجي آکيري ۾ يا آکيري جي ويجهو لَڳ ڪندو آهي. هي جوڙو تِمر يا ڪنهن اُوچي وڻ تي آکيرو جوڙيندو آهي. اُهو وڻ عام طرح سُڪل هوندو آهي. ڌُٻڻ وارن علائقن ۾ اهڙو آکيرو خشڪيءَ جي شڪارين کان محفوظ ٿئي ٿو، اُن ڪري اُهو زمين کان پنج ڇھہ ميٽر مٿي هوندو آهي، پر خشڪ زمين واري علائقي ۾ اهو اڃا بہ مٿي ٿئي ٿو. پليو پنهنجي وڻ تي ٻئي پکيءَ جو آکيرو برداشت نہ ڪندو آهي. هن جو آکيرو ٽارين ۽ ڪاٺڙين سان جُڙيل ۽ مضبوط ٿئي ٿو.
آکيرو ۽ نَسل
عام طور 60 کان 90 سينٽي ميٽر ويڪرو ۽ 15-30 سينٽي ميٽر اُونهو هوندو آهي ۽ خُشڪ گَپ سان ٿَڦيل هوندو آهي. شروع ۾ آکيرو سنهو هوندو آهي، پر پوءِ جڏهن جوڙو ان کي ٻيهر استعمال ڪندو آهي تہ اُن جي وري وري مَرمت ڪندو ويندو آهي. هن جي مادي اَڇي رنگ جا ٻہ آنا ڏيندي آهي، جن تي ڳاڙهسرا ناسي داغ هوندا آهن. نر ۽ مادي گڏجي ٻچا سنڀاليندا آهن. پليي باز لاءِ سنڌ ۾ رهائشي ماحول ڪجھہ بهتر نہ آهي، پر اِهو اوڀر ايشيا ۾ سِرڻ وانگر عام آهي. ملائيشيا ۾ هن کي ’جنگ جو ديوتا پکي‘ سمجهندا آهن ۽ اِن جي موجودگيءَ مان فال ڪڍندا آهن، جڏهن ته ڪي ماڻهو هن کي وِشنو ديوتا سان لاڳاپيل (گُرڙ پکي) سمجهندا آهن.
حوالا
زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست زمرو:پکي
سامراج جو جنگ پسند نظريو
سامراج جو جنگ پسند نظريو يا ڊنائل ٿيوري آف امپيريلزم (Denial Theory of Imperialism) نظريي مطابق سامراجي قوتون جنگ جي عمل کي پسند ڪن ٿيون، ڇاڪاڻ ته وِيڙهن جي ڪري سندن هٿيار، جنگي پُرزا، اوزار ۽ ٻيا سامان کپن ٿا، جنهن جي نتيجي ۾ اُهي شاهوڪار ٿين ٿيون.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:جنگ زمرو:ملڪ
بسنت هال
thumb بسَنت هالُ (Besant Hall) حيدرآباد شهر ۾ جنرل پوسٽ آفيس جي سامهون، مرڪزي ٿياسافيڪل هال، مسز ايني بيسنت جي نالي ورهيه 1901ع ۾ اڏايو ويو ۽ ان جو افتتاح 1917ع ۾ خود ايني بسنت (Annie Besant) ڪيو. ٿياسافيڪل سوسائٽيءَ جي نگرانيءَ ۾ هلندڙ هن هال ۾ اڄ به مختلف سماجي، سياسي، ادبي ۽ ثقافتي پروگرام ٿيندا رهندا آهن.
شھر آشوب
شهر آشوب __(Shahre Ashob):
اهو نظم جنهن ۾زماني جي افراتفري، ملڪ ۽ شهر جي بربادي ، ويراني، ۽ تباهيءَ جو ۽ ملڪ جي ماڻهن جي مصيبت جو احوال درج ٿيل هجي ته ان شعر کي شاعراڻي حوالي سان ”شهر آشوب“ چئبو آهي. شهر آشوب ۾ حڪومت ۽ رعيت جو احوال، ماڻهن جي اقتصادي ۽ سماجي حالتون، اميرن ۽ غريبن جو بيان ۽ ٻيا اهڙي قسم جا موضوع ڏنا ويندا آهن. سنڌيءَ جي اوائلي شاعريءَ ۾شهر آشوب ملن ٿا، پر جديد شاعرن مان امداد حسينيءَ اهي تعداد ۾گهٽ آهن، محمد ابراهيم ”خليل“، سيد اظهر گيلاني ۽ ٻين شهر آشوب لکيا آهن. ”حيدرآباد شهر“ نظم امداد حسينيءَ جو جديد ”شهر آشوب“ آهي، جنهن ۾ حيدرآباد جو نوحو آهي.
ڪولھي
ڪولھي:
گجرات جا گھٽ ذات وارا ھندو آھن، جي شايد اصل راجپوت ھئا. اُھي ڪڇ گجرات کان ٿرپارڪر ۽ حيدرآباد ۾ آيا، جتي پوکون ۽ ٻيو پورھيو ڪندا آھن. ھندو ديوتائن جي پوڄا ڪندا آھن. گوشت کائيندا آھن ۽ شراب به پيئندا آھن.
حوالا
زمرو:پاڪستان ۾ اسلام زمرو:پاڪستاني ماڻهو زمرو:سنڌي ذاتيون
صداقت
صداقت ڪنهن ناول، افساني يا ادبي قصي لاءِ اڪثر بحث ڪيو ويندو آهي تہ ان ۾ آيل واقعو ٿيو بہ هو يا نہ، ڇو تہ ڪوبہ اديب اهڙي دعويٰ نہ ڪندو آهي تہ اهو واقعو ڪنهن خاص زماني يا شخص سان واقع ٿيو هو. ڇو جو ادب جو هڪ ڪم اهو بہ آهي تہ اهڙي ترجماني ڪري تہ ڇا واقع ٿيو هو، بلڪ ڇا واقع ٿي سگهي ٿو. مطلب تہ ادبي صداقت جو واسطو واقع ٿيڻ سان نه بلڪ امڪان سان آهي.
صحيفو
صحيفو __(Divine Scripture):
کتري
کتري: ھندو، جي برھمڻ ناھن ۽ کتري آھن، سي اڪثر پنجاب کان سنڌ ۾ آيا ۽ انھن مان گھڻا عامل ۽ لالا سڏائيندا آھن. ھالا جي پاسي پنجاب جا کتري گھڻا آھن.
صحيفو
الله تعاليٰ پنهنجي پيغمبرن تي آسماني ڪتاب نازل ڪيا ، جن مان چار ڪتاب: زبور، انجيل، توريت ۽ قرآن شريف اهم آهن. جن کان سواءِ ٻين پيغمبرن تي به صحيفا (الهامي حڪم ناما) نازل ٿيا.
عبدالحفيظ پيرزادو
پاڪستان جو مشهور قانوندان، سياستدان ۽ اڳوڻو وزير تعليم، وزير قانون ۽ پارلياماني معاملا، عبدالحفيظ پيرزادو، 24 فيبروري 1935ع تي سکر ۾ ڄائو. سندس والد پيرزادو عبدالستار سنڌ جو برک سياستدان ۽ وزيراعليٰ رهي چڪو آهي. پيرزادي عبدالحفيظ ڊي. جي سائنس ڪاليج ڪراچيءَ مان 1954ع ۾ گرئجوئيشن ڪئي. پوءِ لنڊن جي مشهور قانوني درسگاهه لنڪن اِن مان 1957ع ۾ بئرسٽري پاس ڪيائين.