cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کرو (ڪيناء چھنب)
کُرو (ڪَيناءِ چھنب) (سائنسي نالو: Gelochelidon nilotica، انگريزي نالو:Gull-billed Tern) 38 سينٽي ميٽرن جسامت واري ھن پکي جا نر ماد ھڪجھڙا ٿين ٿا، درياھي ڪيناءِ جھڙو ٿئي ٿو پر چھنب ننڍي مضبوط ۽ ڪاري ٿئيس ٿي.، سياري ۾ مٿو صفا اڇو ٿي ويندو اٿس. ھن کُري جو پُڇ ننڍو ھلڪو ۽ ٻہ ڦاڪو ٿئي ٿو. ان جي پُٺي روپلي سرمائي، چھنب ڪاري، مٿو ۽ ڪنڌ ھوندو آھي، ننڍي عمر جي پکيءَ جو مٿو سرمائي اڇو ۽ پٺي ھلڪي ناسي ٿيندي آھي.
حوالا
زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست زمرو:پکي
درس نظامي
پاڪستان جي ديني مدرسن ۾ ٿوري گهڻي فرق سان جيڪو نصاب پڙهايو وڃي ٿو ان کي درس نظامي (Dars-e-Nizaami) چيو وڃي ٿو. هي نصاب اصل ۾ ”ملا نظام الدين فرنگي محلي“ ارڙهين صدي ۾ گڏ ڪيو هيو، جيڪو سندس نالي سان ”درس نظامي“ سڌيو ويو. اصل ۾ درس نظامي جو مقصد عالم پيدا ڪرڻ نه پر ماڻهن کي ان دور جي سياسي ۽ سماجي حالتن مطابق ان حد تائين پڙهائڻ هيو ته جيئن اهي حڪمرانن جي مدد ڪن. ملا نظام الدين فرنگي محلي جي خاندان سان واسطو رکندڙ ”مفتي محمد رضا انصاري فرنگي محلي“ جيڪو ستر واري ڏهاڪي ۾ علي ڳڙهه اسلامي يونيورسٽي جي اسلاميات جي شعبي جو صدر رهيو پنهنجي هڪ مضمون ”باني درس نظامي ملا نظام الدين فرنگي محلي“ ۾، درس نظامي جي ترتيب، جوڙجڪ ۽ ان جي مقصدن تي تاريخي ۽ سماجي پسمنظر بيان ڪندي راءِ ٿو ڏئي ته ”درسِ نظامي جو مقصد عالم پيدا ڪرڻ نه، پر حڪمرانن جا مددگار ملان پيدا ڪرڻ هيو.“ سندس اهو مضمون اعظم ڳڙهه ڀارت مان ڇپجندڙ ماهوار معارف جي نومبر 1970ع واري شماري ۾ ڇپيل آهي. اهو شمارو هن وقت لياقت نيشنل لائبريري ۾ ڏسي سگهجي ٿو. درس نظامي ارڙهين صدي ۾ تيار ڪيو ويو هيو، ٽي سئو ورهيه گذرڻ کانپوءِ به اهو درس ڇو رائج آهي؟ اهو پڻ اڄ جو هڪ وڏو سوال آهي.
ديني مدرسن جو تعليمي سال گهڻي ڀاڱي هجري سن جي ڏهين مهيني شوال کان شروع ٿي شعبان ۾ ختم ٿيندو آهي ۽ رمضان مهينو موڪل هوندي آهي. سال جي پڄاڻي تي امتحان ورتو ويندو آهي. امتحان خود ان مدرسي جا استاد ئي وٺندا آهن، مدرسن ۾ گهڻي ڀاڱي زباني امتحان ورتو ويندو آهي. جڏهن ته ڪجهه مدرسن ۾ لکت ۾ به امتحان ٿئي ٿو. امتحان جي نتيجي ۾ ديني مدرسن جا شاگرد لکڻي جي بدران تقرير جا غازي هوندا آهن ۽ لفظن کي طوطي وانگر رٽيندا آهن. گهڻي ڀاڱي هڪ شاگرد پنجويهن سالن جي عمر تائين دستاربند بڻجي ويندو آهي. ديني مدرسا پنهنجي تعليمي درجن جي بنياد تي ٻن حصن ۾ ورهايل آهن. هڪڙو تحتاني يعني پرائمري يا هيٺيون درجو، ٻيو فوقاني يا مٿاهون درجو. تحتاني درجن ۾ چئن کان پنجن سالن تائين شاگردن کي ناظره قرآن، سيرت نبوي ۽ دينيات جي ابتدائي مسئلن کانسواءِ حساب، اسلامي تاريخ ۽ جاگرافي جي عام رواجي ڄاڻ ڏني ويندي آهي. تحتاني شعبي ۾ ڪجهه شاگرد اهڙا هوندا آهن جيڪي حافظ قرآن ٿيڻ چاهيندا آهن، ان ڪري اهي پنهنجو گهڻو وقت قرآن شريف کي ياد ڪرڻ ۾ لڳائيندا آهن. فوقاني درجن ۾ فقھ، حديث، منطق، فلسفو ۽ دينيات جي تعليم ڏني ويندي آهي.
پرائمري يعني تحتاني درجن مان فوقاني درجن ۾ پهچڻ وارا شاگرد ڏهن کان يارنهن سال مدرسي ۾ گذاريندا آهن، گهڻي ڀاڱي ديني مدرسا اهڙا آهن، جيڪي تعليم جي تڪميل تي شاگردن کي فاضل جي سند ڏيندا آهن. اها سند ان ڳالهه جي تصديق هوندي آهي ته ذڪر ڪيل شخص جو شمار عالمن ۾ ڪيو وڃي. ڪجهه مدرسا تعليم جي مختلف درجن تي شاگردن کي عالم ۽ فاضل کانسواءِ ڪجهه الڳ سندون پڻ ڏيندا آهن. ديني مدرسن جا شاگرد جڏهن علم حاصل ڪري سندون وٺي عالم فاضل ٿي مدرسن مان نڪرندا آهن ته سندن اڳيان پيٽ پالڻ جو مسئلو نانگ وانگر ڪر کڻي بيهندو آهي، پوءِ انهن عالمن جو ڪجهه حصو ڪنهن مدرسي ۾ ٿورڙي پگهار تي استاد ٿي ويندو آهي، ڪي وري مسجدن ۾ امامت ڪري اوسي پاسي جي ٻارن کي قرآن شريف پڙهائي پيٽ پاليندا آهن، ڪجهه مولوي دعائن ۽ ڦيڻن لکڻ جو ڌنڌو ڪندا آهن ۽ عورتن جا جن پڻ ڪڍندا آهن. يا وري پيري مريدي جو ڌنڌو ڪندا آهن، ڪجهه وري حڪمت شروع ڪري ماڻهن جو علاج ڪندا آهن جنهن جو وڏو حصو وري مرداڻي طاقت جي دوائن تي مشتمل هوندو آهي. ڪجهه مولوي وري يونيورسٽي مان اديب فاضل ۽ عالم فاضل جا امتحان ڏئي عربي جا استاد ٿيندا آهن ۽ ڪجهه وري واعظن ۽ تقريرن جو ڌنڌو اختيار ڪري ماڻهن جا جذبات ڀڙڪائي روزگار ڪندا آهن۽ سياست ۾ پڻ حصو وٺندا آهن.
حوالا
زمرو:پاڪستان زمرو:پاڪستان ۾ اسلام زمرو:تعليم زمرو:مذهب
کوکر (قبو سعيد خان)
ديھ کوکر سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا بگودڙو تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1902ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ رڳو ھڪ ڳوٺ فتح محمد خان واقع ھيو. ھاڻي بہ ھن ديھ ۾ ڳوٺ فتح محمد مستوئي معروف آھي
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ پتوجا ۽ ديھ ھڪڙا، اوڀر ۾ ديھ ڪور محبت، ديھ ڪور ابراهيم ۽ ديھ رپ، اولھ ۾ ديھ بگودڙو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ گڊا واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ منجھان شھبيگ ڊسٽري وھندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,359 ھئي جيڪا 213 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
مرودشت
مرودشت (انگريزي: Marvdasht) ايران جي فارس صوبي جو ٻيو نمبر وڏو شھر آھي. ياد رھي تہ فارس جو وڏي ۾ وڏو شھر شيراز آھي. 2016ع جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي 148,858 ماڻھن تي مشتمل آھي. ھي شھر مرودشت شھرستان (County) جي گاديءَ جو ھنڌ پڻ آھي.
نالي جو بنياد
ڪجه ماھرن جي راءِ آھي تہ مرودشت فارس جي پراڻي شھر اصطخر (Estakhr) جو ھڪ پاڙو ھو. اصطخر جي تباھيءَ کان پوءِ ھي پاڙو وڌي ويجھي شھر جو درجو اختيار ڪري ويو. ٻين ماھرن جي خيال ۾ مرو (Marv) ٻوٽي جو نالو آھي. انڪري مرودشت ٻن لفظن مرو ۽ دشت (علائقو) جو مرڪب آھي يعني مرودشت معنيٰ اھو علائقو جنھن ۾ مرو ٻوٽو گھڻو ملي ٿو.
تاريخ
موجودھ مرودشت  شھر ويھين صديءَ ۾ آباد ٿيو. 1935ع ۾ ھتي پھلوي دور حڪومت ۾ ھڪ شگرمل قائم ڪئي وئي ۽ انھيءَ شگرمل جي چوڌاري آبادي وڌندي وئي جنھن شھر جو روپ اختيار ڪري ورتو. ايران ۾ آيت اللُّٰہ خمينيءَ واري اسلامي انقلاب کان ڪجه عرصو پھرين ھتي پيٽروڪيميڪل، ڪوس گھر، بسڪٽ ٺاھڻ جي فيڪٽري، گھر ۾ استعمال ٿيندڙ ٿانون جي فيڪٽري ۽ ڪجه ٻيون صنعتون قائم ٿيون جنھن ڪري روزگار جا موقعا وڌيا جنھن ڪري ھتان جي آبادي ڪافي حد تائين وڌي وئي.
ھن شھر جي ڀرپاسي واريون زمينون ڪافي زرخيز آھن انڪري ڪڻڪ، مڪئي، ٽماٽي، کيري ۽ اھڙن ٻين فصلن جي اپت ۾ ھي شھر ڪافي اھميت اختيار ڪري چڪو آھي.
اعليٰ تعليم
مرودشت ۾ اعليٰ تعالِيم حاصل ڪرڻ لاءِ ھيٺيون يونيورسٽيون قائم آھن:
حوالا
زمرو:ايران جا شهر
آباد ماکنڊ
ماکنڊ
MAKHAND
ھي ڳوٺ يوسي سن, تعلقـ قاضي احمد ۽ ضلعي شھيد بينظير آباد (نوابشاھ) جو تمام گهڻو آڳاٽو ۽ قديمي ڳوٺ آھي ـ ماکنڊ جي نالي سان ھندستان ۽ آذربائيجان جھڙن ملڪن ۾ به ٻـ ڳوٺ آباد آھن. ھن ڳوٺ جي باري ۾ جيڪو تاريخي حوالو ملي ٿو, سو ان مان اھو ثابت ٿئي ٿو ته: ھن ڳوٺ جي آباد ٿيڻ کان پھرين ھتي کٻڙن جا تمام گهڻا وڻ ھئا ۽ انهن وڻن ۾ ماکيء جو مقدار تمام گهڻو ھو, تنهنڪري ھن ڳوٺ تي ماکنڊ نالو پيو.
اھڙي ريت ھن ڳوٺ جي آبادي آھستي آھستي وڌڻ لڳي, جيڪا ھن وقت لڳ ڀڳ 200 گھرن تي مشتمل آھي. ھن ڳوٺ جا ڪجهه رھاڪو درگاھ لواري شريف سان وابستـ آھن. جڏهن ته ڪجهه گھر غوث بھاء الدين ذڪريا ۽ ڪجهه وري پير پاڳاري جا مريد آھن.
ھن ڳوٺ جي نالي سان ھڪ ھاء اسڪول به موجود آھي. جيڪو منھڙو شاخ جي ڀرسان واقع آھي.
ھن ڳوٺ جا وڏڙا:
عطا محمد ڏاھري,صيفل خان ڏاھري, محمد سليمان ڏاھري, ساماڻو خان ڏاھري, بخشڻ خان ڏاھري, نورل خان ڏاھري,الھ بخش ڏاھري, ڳھڻو خان ڏاھري, لاکو خان ڏاھري, بچل ڏاھري, پانڌي خان ڏاھري,  ڌڻي پرتو ڏاھري, مولوي يار محمد ڏاھري, مولوي نصر الله ڏاھري,محمد عثمان ڏاھري, محمد جمن ڏاھري, خير محمد ڏاھري,  لعل محمد ڏاھري, الھ يار ڏاھري, عبدالمجيد ڏاھري وغيره.
مردم شماري موجب: ھن ڳوٺ جي ڪجهه فردن جا نالا:
استاد ميرل ڏاھري,ڪريم بخش عرف ملو لھڻو خان ڏاھري,شيرل ڏاھري,عبدالسلام ڏاھري, محمد رمضان ڏاھري, اڪرم ڏاھري,محمد صالح ڏاھري, نواز ڏاھري, محمد ھارون ڏاھري, يارل ڏاھري, محمد انور ڏاھري, چنيسر ڏاھري, غلام حيدر ڏاھري, مجاھد حسين ڏاھري, لعلڻ ڏاھري, دائود ڏاھري,اسلم ڏاھري, مرحوم استاد عبدالجبار ڏاھري, صدرالدين ڏاھري, استاد عبدالغفار ڏاھري, عارب ڏاھري, عارف ڏاھري, استاد عظيم ڏاھري,ادريس ڏاھري, محمد بخش عرف مور ڏاھري, ممتاز ڏاھري, امتياز ڏاھري,ارشاد ڏاھري, غلام حسن ڏاھري,شمشاد ڏاھري, يونس ڏاھري, مشتاق ڏاھري,دلبر ڏاھري, غلام اصغر ڏاھري,مير حسن ڏاھري, معروف ڏاھري,ساماڻو خان, پرويز ڏاھري,لعلڻ ڏاھري, خالد ڏاھري, حضور بخش ڏاھري, معشوق ڏاھري,گلاب ڏاھري, ميراج الدين,غازي ڏاھري, حاجن خان ڏاھري, سلطان ڏاھري, مقبول ڏاھري, سرور ڏاھري, نديم علي ڏاھري,شاھ محمد ڏاھري, نصيرالدين ڏاھري, وزير علي ڏاھري,ظھير حسين ڏاھري, نثار احمد ڏاھري,وسيم علي ڏاھري, جاويد علي ڏاھري, ڪمال الدين ڏاھري, منٺار علي ڏاھري, اختيار علي ڏاھري,محبوب علي ڏاھري, مدد علي ڏاھري, ھمت علي ڏاھري, وغيره
ھن ڳوٺ جا ڪجھ نوجوان فيس بڪ لوڪيشن ۾ شامل:
شاعر اداس ڏاھري, نجيب ڏاھري, مومن ڏاھري, فياض الدين ڏاھري, عبدالفتاح ڏاھري, مجيب ڏاھري ,صدام ڏاھري, رضا ڏاھري,آصف ڏاھري, راشد ڏاھري, ڏاھري شعيب, ڏاھري عرفان گل, عجيب ڏاھري, سمير ڏاھري,الھ بخش ڏاھري, علي جان ڏاھري,ڊي بي ڏاھري وغيره شامل آھن.
نوٽ: ھي مواد ڳوٺن جي فلاح و بھبود لاء ڪم ڪندڙ اداري ھٿ ڪيو آھي. ھن قسم جي مواد ۾ ڪابه ڦيرڦار نٿي ڪري سگھجي ـ ھن مواد جا سڀئي حق ۽ واسطا اداري وٽ محفوظ آھن
وليج سروي آف سنڌ
حوالا
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ زمرو:سنڌ جون ديھون زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
ٻٽير
250px|thumb|جنگل بش ٻٽير انڊيا ۾ ٿيندو آهي ٻٽير گيليفارمز سلسلي وارن پکين مان ننڍڙي قد وارن پکين جو نالو آهي جنھن جا ھڪ کان وڏيڪ قسم آھن. اھي پکين جي اوڊانڊوفوري ڊيئي خاندان مان آھن. آمريڪا ۾ 2007 ۾ چار ڪروڙ ٻٽيرن جي پيدائش ڪئي وئي. انگريزيءَ ۾ ان جو نالو ڪئيل (Quail) آھي.
کاڌن ۾ استعمال
ٻٽير مسلمانن ۾ حلال پکي آھي. دنيا جي مختلف حصن ۾ ان جو گوشت کاڌو ويندو آهي. ايشيا، يورپ ۽ اتر آمريڪا ۾ ٻٽير جا آنا بہ شوق سان کاڌا ويندا آھن. ٻٽير جا آنا سائيز ۾ ننڍا ھوندا آھن. چپاني کاڌن ۾ ان جو استعمال گھڻو ٿيندو آهي.
250px|thumb|.پٽاٽن سان گڏ ٻٽير جي آنن جو طعام 250px|thumb|تصوير ۾ ٻٽير جي انڊي سان گڏ بدڪ۽ ڪڪڙ جا انڊا ھٿ تي رکيل آھن جن مان ٻٽير جي انڊي جي سائيز جو اندازو لڳائي سگهجي ٿو.
حوالا
زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست
سنڌ جا قديم ماڳ
زمرو:پاڪستان جا تاريخي ماڳ زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:سنڌ جا تاريخي آثار زمرو:سنڌ جا تاريخي ماڳ زمرو:سنڌ ۾ عمارتون ۽ ساختون زمرو:سنڌ ۾ فن تعمير زمرو:ڀونءِ ڀياس ۽ ڀونءِ نگاري
ڪاٺڙي
ڪاٺڙي ضلعي بينظير آباد تعلقو قاضي احمد يونين ڪاؤنسلون سن ديھ آباد ماکنڊ ۾ ھڪ ڳوٺ آهي.
ھي ڳوٺ مشھور بزرگ مخدوم ابوالحسن ڏاهري نقشبندي جي مقبري کان 2 ڪلوميٽر اولھ طرف آھي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
ڊبلن
ڊَبلن جھموريه آئرلينڊ جو گادي جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شھر آھي جيڪو آئرلينڊ جي اوڀر واري اپسمنڊ جي ڪناري تي لفي ندي جي سمنڊ ۾ ڇوڙ تي لَينسٽر صوبي ۾ واقع آهي. ان جي ڏکڻ ۾ وِڪلو جبلن جي قطار جو ڊبلن جبل واقع آهي. ان جي شھري علائقي جي آبادي 1,173,179 آھي, جڏھن تہ ڊبلن ريجن جي آبادي 2016 ۾ 1,347,359 ھئي. گريٽر ڊبلن ايريا جي آبادي 2016 جي مردم شماري مطابق 1,904,806 ھئي. ڊبلن شھر آرڪيالاجي ماھرن جي ھڪ خيال مطابق گيئل ماڻھن ستين صدي عيسويءَ ۾ آباد ڪيو ھو نارمن جي حملي بعد ھڪ مکيه آبادي بڻجي ويو شھر تيزي سان وڌندو ويو 1800ع جي يونائيٽيڊ ڪنگڊم جي ٺھڻ کان اڳ جي شھر برٽش ايمپائر جو ٻيون نمبر وڏو شهر هو. 1922ع ۾ آئرلينڊ جي ورھاست بعد ھي شھر آئرش فري اسٽيٽ جو گاديءَ جو هنڌ ٿيو جيڪا رياست پوء جمھوريه آئرلينڊ ٿي وئي ۽ ڊبلن ان جو گاديءَ جو هنڌ رھيو. ھن شھر کي الفا شھر جو درجو مليل آهي ۽ اھو دنيا جي 30 سڀ کان وڌيڪ بھترين شھرن مان ھڪ آھي
حوالا
زمرو:آئرلينڊ ۾ يونيورسٽي شهر زمرو:يورپ ۾ راڄڌانيون
ڪوڏر
380px|thumb|ڪوڏر وڻن جي پوکيءَ لاءِ اوزار ھوندو آھي.ايروزينا جي ڪئباب نئشنل فاريسٽ ۾ ھڪ ماڻھو ڪوڏر سان ڪم ڪندي
تاريخ
ڪوڏر کوٽائي جو سڀ کان قديم اوزار آھي ۽ ان جو استعمال انسان ھر کان اڳ شروع ڪيو ھو. قديم سميري نسل جي ماڻھن جو خيال ھو تہ ڪوڏر ديوتائن جي مجلس جي سردار ديوتا اينلل ايجاد ڪئي ھئي ڪوڏر جو ذڪر بابل جي بادشاھ حمورابي جي لکيل ڪوڊ ۾ بہ ملي ٿو.
قادري سلسلو
قادري سلسلو ھي سلسلو پير عبدالقادر جيلاني يا گيلاني (1077–1166) سان منصوب آھي جنھن جو تعلق ايران جي صوبي گيلان سان ھيو. ھن سلسلي جو تعلق سني اسلام جي  بنيادي رڪنن سان آهي. ھن سلسلي جا بزرگ دنيا جي مختلف ملڪن م ڦھليا جن ۾ ترڪي، پاڪستان، ايران، بنگلاديش، انڊيا، افغانستان، روس ، فلسطين،. اسرائيل، بلقان وارا ملڪ ۽ چين شامل آهن, ان کانسواءِ اوڀر ۽ اولھ آفريڪا ، مراڪش، اسپين، ايٿوپيا، صوماليا ۽ مالي ۾ به. عثمان ترڪ خليفي سليمان عبدالقادر جيلاني جي قبر مٿان گنبذ ٺھرايو ۽ قادري سلسلي وارن جون ھمدرديون حاصل ڪيون .سنڌ وارن کي چشتي طريقي سان ڪو به چاهه نه رهيو. باقي قادري طريقو، سو گهڻو اڳ هتي سهروردي طريقي سان گڏوگڏ هلندو رهيو. حضرت سيد عبدالقادر جيلانيؒ جو اولاد سنڌ ۾ اڳ ئي پهچي چڪو هو. ساڳيءَ ريت اُچ وارن قادري بزرگن جو سنڌ سان لاڳاپو هو. درازن وارا فاروقي بزرگ به قادري هئا.روضي ڌڻي حضرت پير محمد راشدؒ، ڪنگريءَ مان سوئي (ضلع سکر) سيراب ٿي. سوئي مان ڀرچونڊي.حافظ محمد صديق ڀرچونڊي واري بابت مولانا عبيدالله سنڌي رحه فرمائيندو هو ته، ”منهنجي اکين جنيدِ وقت حضرت حافظ محمد صديق ڀرچونڊي وارن جهڙو اهل الله نه ڏٺو.“ هن جي وڏن خليفن مان ٻه شخص 1- ابوالسراج مولانا حافظ غلام محمد دين پوري رحه 2- مولانا تاج محمود امروٽيؒ شامل آهن.
حوالا
زمرو:اسلام
حاجي ميان علي محمد
حاجي ميان علي محمد، درگاھ قادريہ لاڙڪاڻو جو سجادہ نشين ھيو. سندس پيءُ جو نالو بھاءالدين ھيو. پيء وانگر پاڻ بہ درگاھ جو سجادہ نشين ٿيو. ھن جي تعليم ۽ تربيت ميان غلام محمد "گدا" جي نظر ھيٺ ٿي، جيڪو اعلي پائي جو شاعر ھيو. ميان صاحب کي شاعري ورثي ۾ ملي ھئي. شاعري ۾ سندس سندس استاد غلام محمد "گدا" ھيو. پاڻ ڪافي دفعا حج بہ ڪيائين. بزم مشاعره لاڙڪاڻو سندس محنت جو نتيجو ھو. ھن نه رڳو سنڌ ۾ پھريون مشاعرو قائم ڪيو پر پھرين ڪل سنڌ مشاعرہ ڪانفرنس لاڙڪاڻي ۾ منعقد ڪرائڻ جو سهرو بہ سندس سر تي سونھين ٿو جنھن بعد ادبي ڪانفرنس ڪوٺائڻ جو رواج پيو. ھن ميان غلام سرور فقير سان گڏجي قادريہ پرنٽنگ پريس قائم ڪيائين جنھن مان ٻہ رسالا "الحقيقت" ۽ "گلدستہ" سندس ادارت ھيٺ نڪرندا ھئا ۽ انھن رسالن سنڌي غزل کي مقبول بنائڻ ۾ ڪافي ھٿي ڏني. ميان علي محمد فقيراڻي وصفن جو مالڪ ھيو. سندس انتقال 1940 ۾ ٿيو.
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻهو زمرو:فوت ٿيل شخصيتون
ڦوڪڻو
ڦوڪڻو ھڪ نرم ٿيلھي جو نالو آهي جنھن کي. گيس جھڙوڪ : ھيلئيم، ھائڊروجن، نائٽرو آڪسائيڊ، آڪسيجن، عام ھوا يا پاڻي وجھي ڦوڪبو آھي. موجوده دؤر وارا ڦوڪڻا رٻڙ، ٻوٽن جي کير, مصنوعي رٻڙ يا نيئپرين يا پولي ڪلوروپرين، نائلون فيبرڪ مان ٺاھيا ويندا آهن. اھي رنگ برنگي ھوندا آھن. پراڻي دؤر ۾ جانورن جي مثاني کي سڪائي ڦوڪڻي طور استعمال ڪيو ويندو هو جنھن ۾ سوئر جو مثانو گھڻو استعمال ٿيندو ھو. ڦوڪڻن جو عام استعمال سينگارڻ لاء يا تفريح طور ٿيندو آهي پر ڪجھ اھڙا ڦوڪڻا ھوندا آھن جن جو استعمال ٻين مقصدن لاءِ ٿيندو آهي جھڙوڪ موسمي ڦوڪڻو موسم لاء، اينجيو پلاسٽي جو ڦوڪڻو دل جي نس يا شريان جي رڪاوٽ کولڻ لاء، بيراژ ڦوڪڻو حفاظتي فوجي مقصدن لاء، ھوابازي وارو ڦوڪڻو  آمدورفت لاء استعمال ٿيندو آهي.
thumb|left|upright=1.9| thumb|ھوابازي وارو ڦوڪڻو
رٻڙ وارو ڦوڪڻو
ھي ڦوڪڻو 1824 ۾ ميخائيل فيراڊي مختلف گيسن جا تجربا ڪندي ايجاد ڪيو ھو.
ھنن ڦوڪڻن جو استعمال سينگار يا وندر خاطر ٿيندو آھي. اڪثر ننڍڙا ٻار انھن سان دل وندرائيندا آهن. thumb| رٻڙ جي ڦوڪڻن کي ڦوڪڻ وقت مھارت سان وڪڙ ڏئي مختلف نمونا ٺاھيا ويندا آھن جن مان اڪثر اھي ٻارن جي رانديڪن وارو ڪم ڏيندا آهن.
پارٽي وارا ڦوڪڻا
اھي ڦوڪڻا رٻڙ جي وڻن مان ملندڙ کير مان ٺھندا آھن. انھن ۾ ھوا يا گئسون يا پاڻ وجھي ڦوڪي وڏو ڪبو آهي. thumb| پينسل وارن ڦوڪڻن مان ٺھيل ھڪ نمونو :وڪڙن جي طريقن سان ڦوڪڻن مان مختلف نمونا ٺاهيا ويندا آهن جيڪي پارٽي جي قسم سان ٺھڪندڙ ھوندا آھن. وڪڙن لاء موزون ڦوڪڻن ۾ اڪثر پينسل وارا ڦوڪڻا ھوندو آھن جيڪي ڦوڪڻ وقت پينسل جي نموني وانگر ڦنڊي ويندا آهن. پارٽي وارا ڦوڪڻا وات سان ھوا وجھي ڦوڪبا آھن. ان کان سواءِ انھن کي ڦوڪڻ لاء مصنوعي انفليٽر يا ھٿن سان ھلائڻ وارو پمپ يا برقي انفليٽر پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي جڏھن انھن ۾ ھيلئيم جھڙيون گئسون ڦوڪبيون آھن تہ اھي مٿي اٿڻ يا اڏرڻ شروع ڪندا آهن.
هيري پوٽر
thumb| هيري پوٽر لوگو ، پهرين ناول سيريز جي آمريڪي ايڊيشن ۽ بعد ۾ فلمن ۾ استعمال ڪيو thumb| برطانيه جي ستين ايڊيشن جي هيري پوٽر ناولن جو هڪ سيٽ. برطانوي ليکڪ جي ڪي رولنگ پاران هيري پوٽر ستن تصوراتي ناولن ۽ اٺن فلمن جو هڪ سلسلو آهي. ناولن ۽ فلم تي اهو نالو ان جي ڪردار ۽ هيرو ، هيري پوٽر تان کنيو ويو آهي.
سيريز جا ست ڪتاب دنيا جي ستر ٻولين ۾ 500 ملين کان وڌيڪ تعداد ۾ وڪرو ٿي چڪا آهن ، ۽ هي سڀني وقتن تي وڪرو ڪندڙ بهترين ڪتاب سيريز  آهي. انهن سڀني ڪتابن تي فلمون ٺاهيون ويون آهن.
سرائيڪي ٻولي
thumb|انڊيا جي پنجاب جي سرائيڪي ڳالهائيندڙ عورت.
هيري پوٽر
پلاٽ
هيري پوٽر هڪ ڇوڪرو آهي جيڪو ٻن محبت ڪندڙ والدين ، للي ۽ جيمس پوٽر کي ڄائو هو. هيري ، پنهنجي والدين وانگر ، جادوگر آهي. جڏهن هيري هڪ سال جو هو ، هن جا والدين لارڊ وولڊمٽ نالي هڪ ڪاري علم جي ماهر (بدي) جادوگر طرفان قتل ٿي ويا ، کيس کنوڻ جي چمڪاٽ جي شڪل ۾ هڪ داغ لڳي ويو.. ولڊيمورٽ هڪ پيشن گوئي ٻُڌي هئي ته هن جو وڏو دشمن هڪ ٻار هوندو جنهن جون نشانيون هيري ۾ مليون پئي. اهو بعد ۾ ظاهر ٿيو ته پيشنگوئي نيويل لانگ بوٽو به ٿي سگهي ٿي. وولڊ مارٽ هيري کي مارڻ ۾ ناڪام ٿي وڃي ٿو ۽ غائب ٿي وڃي ٿو. هن جي والدين جي وفات بعد ، هو پنهنجي غير جادوئي چاچي پيتونيا (مگل) ، چاچا ورونن ، ۽ سوٽ (ڊڊلي) جي پرورش ۾ آيو ۽ انهن هن سان سٺو سلوڪ نه ڪيو. ٻار وانگر ، هن کي اهو معلوم نه هو ته هو هڪ جادوگر هو. هو آخرڪار دريافت ڪري ٿو ته ڪيترائي جادوگر ماڻهو آهن ، خفيه رهڻ ۽ غير جادوگرن کان لڪيل آهن (“Muggles” جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو). جڏهن هيري 31 جولاءِ تي يارهن سالن جي ٿي ويو ، هن کي هڪ خط مليو جنهن ۾ کيس نوجوان جادوگرن ۽ جادوگرياڻين لاءِ هاگوارٽس نالي هڪ اسڪول ۾ وڃڻ جي دعوت ملي. هر ڪتاب اسڪول ۾ سندس زندگي جي هڪ سال جي ڪهاڻي ٻڌائي ٿو ۽ سندس جدوجهد جا قصا بيان ڪري ٿو.. هوگوارٽ ايڪسپريس اها ٽرين آهي جنهن تي ، هوگورٽ وڃن ٿا، اتي هيري ٻين ڪردارن سان گڏ ، رون ويسلي ۽ هرمون گرينجر ،  ٻن بهترين دوستن سان ملاقات ڪري ٿو. ويلڊيمورٽ واپسي لاءِ ڪيترائي ڀيرا ڪوشش ڪندو آهي ، انهي کان اڳ چوٿين ڪتاب ۾ ڪاميابي حاصل ڪري. هيڊورڊ وليم مارٽ کي شڪست ڏيندي ختم ٿي ويو.
شيراز
شيراز (انگريزي: Shiraz) ايران جو پنجون وڏو شھر آھي. ھي شھر ايران جي صوبي فارس جي گاديءَ جو ھنڌ پڻ آھي. 2016ع جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي 1565572 آھي. جيڪڏھن شھر جا مضافاتي علائقا ڳاڻاٽي ۾ آڻجن تہ پوءِ شھر جي آبادي 18 لکن کان بہ مٿي ٿي ويندي. ھي ايران جي ڏاکڻئين حصي جو وڏي ۾ وڏو شھر آھي. ھي فارس جي جابلو علائقي ۾ آباد آھي ۽ ھن شھر جي سرزمين جي سامونڊي سطح کان اوچائي 1486 ميٽر آھي. ھتان جي موسم خوشگوار آھي ۽ ھي ھزار سالن کان وڌيڪ عرصي کان واپار جو ھڪ وڏو مرڪز رھيو آھي. شيراز ميونسپالٽيءَ جي ڪل پکيڙ 240 چورس ڪلوميٽر آھي جيڪا 11 سيڪٽرن ۾ ورھايل آھي.
سرائيڪي ٻولي
سرائيڪي يا سرائڪي ٻولي: Saraiki( Sarā'īkī, also spelt Siraiki, or less often Seraiki) ھڪ انڊو آرين ٻولي آهي جيڪا پاڪستان جي ڏکڻ پنجاب ۾ ڪثرت سان ڳالھائي ويندي آھي. .ھن ٻولي جي ڳالھائيندڙن ۽ اسٽينڊرڊ پنجابي ٻولي جي ڳالھائيندڙن لاء ٻئي ٻوليون باھمي طور تي ھڪٻئي لاء سمجھ ۾ ايندڙ ٻوليون آھن. سرائيڪي پاڪستان جي ٻہ ڪروڙ ماڻهن جي مادري زبان آهي
هيري پوٽر
پلاٽ
ست ڪتاب آهن. ناولن تي ٻڌل اٺن فلمن جي هڪ سيريز وارنر برادرز پاران ڪئي وئي آهي. هنن 2001 ۾ فلمون ٺاهڻ شروع ڪيون هيون. پهرين 16 نومبر 2001 تي جاري ڪئي وئي. ٻي ، ٽيون ، چوٿون ، ۽ پنجون 2002 ، 2004 ، 2005 ۽ 2007 ۾ ترتيب سان جاري ڪيون ويون. ڇهين فلم ، هيري پوٽر ۽ هيل بلڊ پرنس 7 جولاءِ 2009 تي رليز ڪئي وئي. حتمي فلم کي ٻن حصن ۾ ورھايو ويو. پهريون حصو ، هيري پوٽر ۽ موت جو هيلالو: حصو 1 ، نومبر جي آخر ۾ 2010 ۾ جاري ڪيو ويو. هيري پوٽر ۽ ڊيليٽيلي هالوز: حصو 2 جولائي 2011 ۾ جاري ڪيو ويو.
شيراز
آٽڪل 2000 ق.م ۾ ايلامائيٽ (Elamite) ٻوليءَ ۾ لکيل مٽيءَ جي تختين تي ھن شھر جو نالو تيرازيس (Tirazis) لکيو ويو آھي. شروع ۾ ھي شھر ابو نضر قلعي واري علائقي ۾ آباد ھو ۽ 693ع ۾ بنو اميہ گھراڻي جي دور حڪومت ۾ موجودھ ھنڌ تي ٻيھر آباد ڪيو ويو. ھن شھر 9 کان 11 صديءَ جي وچ ۾ تيزيءَ سان ترقي ڪئي. تيرھين صديءَ ۾ ھي شھر علم، ادب ۽ ثقافت جو وڏو مرڪز بنجي ويو. 1750ع کان 1800ع تائين زند گھراڻي جي بادشاھيءَ دوران ھي پرشيا جي گاديءَ جو ھنڌ رھيو. ايران جا ٻہ وڏا شاعر سعدي ۽ حافظ ھن شھر جا رھواسي ھئا. سندن مزارون موجودھ شھر جي اترئين حصي ۾ موجود آھن.
ھن شھر ۾ ڪيترائي خوبصورت باغ آھن جن مان باغ ارم پنھنجو مٽ پاڻ آھي. ھن شھر ۽ پسگردائيءَ ۾ عاليشان قسم جا گلم, غاليچا ۽ قالين ٺھن ٿا. ھتي سيمنٽ، کنڊ، ڀاڻ، ڪپڙي ٺاھڻ ۽ تيل صاف ڪرڻ ۽ ٻين ڪيترين ئي شين ٺاھڻ جا ڪارخانا آھن. ھتي اليڪٽرانڪس جي شين جو ڪاروبار بہ عروج تي آھي. شيراز ۾ ايران جو پھريون شمسي توانائيءَ تي ھلندڙ بجلي گھر بہ موجود آھي. تازو شھر جي ٻاھران باباڪوھي جبلن تي پن چڪيون (Wind Turbines) لڳايون ويون آھن.
اسلام کان اڳ وارو دور
ستين صدي عيسويءَ کان اڳ ھن شھر جي وجود جو ڪو پڪو پختو رڪارڊ نہ ملي سگھيو آھي. 1933ع ۽ ان کان پوءَ آثار قديمہ جي ماھرن جي ٿيل کوجنا مطابق ڇھين صدي قبل مسيح ۾ موجودھ شھر واري علائقي ۾ ھڪ وسندي آباد ھئي. ھن شھر جي آسپاس ساساني دور جا ڪيترائي کنڊر مليا آھن، جن ۾ شھر جي اوڀر ۾ برم دلڪ جا کنڊر، اتر اولھ ۾ گويم (Guyim) نالي قديم ڳوٺ ۽ اوڀر ۾ قصر ابو نصر (ساساني دور جو قلعو) شامل آھن. ڏھين صدي عيسويءَ ۾ لکيل جاگرافيءَ جي ڪتاب حدود العالم ۾ لکيل آھي تہ پراڻو شيراز اصل ۾ قلعي ابو نصر واري علائقي ۾ آباد ھو. ھن ئي قلعي وٽان ھٿ آيل مٽيءَ جي تختين تي لفظ شيراز لکيل ھو. جڏھن تہ تخت جمشيد (Persepolis) جي کنڊرات مان ھٿ آيل مٽيءَ جي مھرن تي ايلامائيٽ ٻوليءَ ۾   تيرازش (Tirrazish)   ۽  شيارازش (Shirrazish) جھڙا  لفظ لکيل آھن. آثار قديمہ جي ماھر جان لمبرٽ انھيءَ نتيجي تي پھتو آھي تہ شيراز ايلامائيٽ ٻوليءَ جي لفظ شيرازش مان ورتل آھي ۽ ھي شھر ابو نصر واري قلعي وٽ آباد ھو. ھن شھر ڇھين ۽ اٺين صدي عيسويءَ ۾ ترقي ڪئي.
اسلام جو شروعاتي دور
موجودھ شيراز شھر جو بنياد محمد بن يوسف الثقفي 693ع ۾ رکيو جيڪو اميہ گھراڻي جي گورنر حجاج بن يوسف جو ڀاءُ ھو. ڪي وري ھن کي محمد بن َقاسم جو ڀاءُ سمجھن ٿا. مسلمانن جي فوج 640ع ۽ 653ع جي وچواري دور ۾ شيراز واري علائقي سميت فارس صوبي جو وڏو حصو فتح ڪري ورتو. ان زماني ۾ شيراز واري علائقي ۾ ڪو وڏو شھر آباد نہ ھو، فقط ڪي چند ڪوٽ ۽ قلعا ھئا جن تي عرب فوجون قابض ٿي ويون ھيون. ان وقت جي ساساني حڪومت جو فارس ۾  گاديءَ جو ھنڌ اصطخر (Istakhr) ھو جڏھن تہ عربن موجودھ شيراز واري علائقي ۾ پنھنجي فوجي ڪئمپ قائم ڪئي ھئي. عربن 653ع ۾ اصطخرفتح ڪيو. جيئن تہ اصطخر زرتشت مذھب جو ڳڙھ  ۽ ساساني حڪومت جو مرڪز ھو انڪري عربن ڪنھن ٻئي شھر کي پنھنجو انتظامي ۽ ثقافتي مرڪز بنائڻ جو فيصلو ڪيو. انھيءَ سبب ھنن 693ع ۾  نئين شيراز شھر جو بنياد وڌو. ايران ۾ جيئن جيئين مسلمانن جو انگ وڌيو ۽ ماڻھو زرتشت مذھب ڇڏي اسلام جي دائري ۾ داخل ٿيڻ لڳا تيئن تيئن ھي شھر ترقي ڪندو ويو ۽ ھن جي آباديءَ ۾ واڌارو ايندو ويو. نائين صدي عيسويءَ ۾ ھي فارس جو اھم ترين شھر بنجي ويو.
نائين صديءَ ۾ صفاريان گھراڻي جي اڳواڻ يعقوب بن الليث الصفار شيراز کي پنھنجي گاديءَ جو ھنڌ بنايو. 894ع ۾ يعقوب بن الليث جي ڀاءُ عمرو لیث صفارِيءَ ھن شھر ۾ پھرين مسجد تعمير ڪرائي. 933ع ۾ صفاري گھراڻي جي حڪومت کي شڪست ڏئي عماد الدولہ علي بن بویه  آل بویه گھراڻي جي حڪومت جو پايو رکيو ۽ پاڻ ملڪ جو امير بنيو. کانئس پوءِ عضد الدولة پناھ خسرو فارس جون واڳون سنڀاليون. ھن عراق کي فتح ڪيو ۽ 949ع کان 983ع تائين حڪومت ڪئي. سندس دور ۾ شيراز فارس جي ثقافت ۽ واپار جو وڏو مرڪز بنجي ويو. ھن شيراز ۾ ھڪ وڏي لائبرري، اسپتال، مسجدون، بازارون ۽ مسافرخانا تعمير ڪرايا ۽ شھر جي ڏکڻ ۾ ھڪ فوجي ڇانوڻي قائم ڪئي. سندس تعمير ڪرايل مسجدن مان ھڪ اڃان تائين موجود آھي. پاڻ ھڪ عاليشان محل ۾ رھندو ھو جنھن ۾ 360 ڪمرا ھئا. ھن جي دور ۾ سائنسي، طبي ۽ مذھبي تحقيق جا ادارا قائم ٿيا. شھر ۾ اناج، ڪپھ، کجور، انگور، اکين کي صاف ڪرڻ واري لوشن ۽ گلاب جي گلن جي خريداري ۽ وڪرو عروج تي ھو. شھر ۾ ڪيترائي عالم، اديب، چترڪار ۽ طبيب موجود ھئا. شھر جا ماڻھو خوشحال ھئا ۽ اڪثر گھرن ۾ قيمتي قالين، گلم ۽ غاليچا وڇايل ھوندا ھئا. جيتوڻيڪ ھتي مسلمانن جي حڪومت قائم ھئي پر ٻين مذھبن سان واسطو رکندڙ ماڻھن کي بہ پورا پورا حق حاصل ھئا. ھتي زرتشت مذھب جون عبادتگاھون بہ موجود ھيون.
ھن شھر جي حاڪمن جي بھترين حمڪت عمليءَ سبب ھي شھر چنگيز خان ۽ تيمور لنگ جي ھن علائقي ۾ يلغار وقت تباھ ٿيڻ کان بچي ويو. تيرھين صديءَ ۾ ھي شھر علم ۽ ادب جو مرڪز ھو. ھتان جا حڪمران عالمن، اديبن ۽ مفڪرن جا وڏا قدردان ھئا ۽ کين عزت جي نگاھ سان ڏسندا ھئا. ھن شھر کي دارالعلم يعني علم جو گھر ڪوٺيو ويندو ھو. فارسي ٻوليءَ جي جڳ مشھور شاعرن شيخ سعدي ۽ حافظ جو جنم ھن شھر ۾ ٿيو. صوفي شاعر رزبھان ۽ عظيم مفڪر ملا صدرا بہ ھن شھر ۾ اکيون کوليون. ھن شھر کي ايران جو اٿينس بہ ڪوٺيو ويندو ھو.
صفوي دور
1504ع ۾ اسماعيل اول شيراز جي شھر تي قبضو ڪيو. ھو صفوي گھراڻي جو پھريون بادشاھ ھو. ھن گھراڻي 1501ع کان 1722ع تائين سلطنت جون واڳون سنڀاليون ۽ سندن حڪومت دوران شيراز گاديءَ ھو ھنڌ رھيو. ھتان جي گورنر امام قلي خان ھتي ڪيتريون ئي عظيم الشان عمارتون ۽ محلاتون جوڙايون. صفوي گھراڻي جي بادشاھيءَ جي خاتمي کان پوءِ شيراز کي ڪجه عرصو ڪافي ڏکيا ڏينھن ڏسڻا پيا. ھن شھر تي افغانستان جي حڪمرانن حملا ڪيا ۽ ھتان جي گورنر بغاوت ڪئي. آنھيءَ بدامنيءَ واري دور ۾ ڪيترين ئي تاريخي عمارتن کي نقصان پھتو ۽ ھتان جا ڪيترائي رھواسي لڏي وڃي ٻين شھرن ۾ رھيا.
1762ع ۾ ڪريم خان زند اقتدار جي مسند تي ويٺو. سندس دور ۾خوشحاليءَ جي ديوي موٽي آئي. ھن ڪيتريون ئي عمارتون ۽ ھڪ مسجد تعمير ڪرائي ۽ شھر ۾ تمام سھڻيون ڍڪيل بازارون قائم ڪيون. ھن شھر ۾ گندي پاڻيءَ جي نيڪال جو سرشتو قائم ڪرايو ۽ شھر جي چوڌاري ٺھيل ڀت جي مرامت ڪرائي. افسوس جو سندس پونئر بادشاھيءَ جو نظام صحيح طريقي سان نہ ھلائي سگھيا ۽ اقتدار ھنن جي ھٿن مان نڪري ڪجار گھراڻي جي بادشاھ آغا محمد خان جي ھٿن ۾ ھليو ويو. ھن شيراز جي ڪيترين ئي اڏاوتن کي نقصان پھچايو ۽ شيراز بجاءِ تھران کي گاديءَ جو ھنڌ مقرر ڪيائين.
جيتوڻيڪ ھي شھر ملڪ جي گاديءَ جو ھنڌ نہ رھيو آھي پر فارس صوبي جي گاديءَ جو ھنڌ رھندو پيو اچي. پھلوي گھراڻي جي بادشاھيءَ دوران ھن شھر چڱي ترقي ڪئي ۽ شيخ سعدي ۽ حافظ جون مزارون تعمير ٿيون. 1979ع واري اسلامي انقلاب کان پوءِ بہ ھن شھر چڱي ترقي ڪئي آھي.
موجودھ شھر
ويجھڙائيءَ وارن سالن ۾ شھر جي ميونسپالٽيءِ پاران شھر جي پراڻين عمارتن ۽ يادگارن جي ٻيھر تعمير جو ڪم شروع ڪيو ويو آھي. انھن ۾ ڪريم خان جي ڪوٽ جي مرمت ۽ پراڻي شھر جو تحفظ، قرآن گيٽ جي تزئين ۽ آرائش، مشھور شاعر خواجوي ڪرماني جي مزار جي تعمير ۽ شيخ سعدي ۽ حافظ جي مزارن جي مرمت شامل آھي. ھي شھر ايران جي گاديءَ جي ھنڌ تھران کان 800 ڪلوميٽر ڏکڻ ۾ آباد آھي.
شيراز کان آٽڪل 50 ڪلميٽر اتر اولھ ۾ تخت جمشيد (Persepolis) جا تاريخي کنڊر موجود آھن. ھي کنڊرات پراڻي ايران جي بادشاھ داريس اول (Darius I) جي ياد ڏيارين ٿا جنھن ھن شھر (پرسيپولس) کي 2500 سال پھرين پنھنجي گاديءَ جو ھنڌ بنايو ھو. ھتي قديم ۽ جديد ايراني سونا ۽ روپا زيور وڪرو ٿين ٿا. ھن بازار ۾ فارسي غاليچا ۽ ھٿ جي ھنر جا ٻيا شاھڪار بہ گراھڪن لاءِ موجود ھوندا آھن. تخت جمشيد کان 77 ڪلوميٽرن جي پنڌ تي پاسارگاد جا کنڊر موجود آھن. ھي کنڊر سائرس اعظم جھڙي سگھاري حڪمران جي ياد ڏيارين ٿا جنھن جو مقبرو انھن کنڊرن ۾ تعمير ٿيل آھي. ھتي 80 ميٽر ڊگھو ۽ 18 ميٽر ويڪرو ھڪ پليٽفارم ڏسي سگھجي ٿو جيڪو شايد بادشاھي محل جو بنيادي ڍانچو آھي. ھنن کنڊرن جي ويجھو ھڪ عمارت موجود آھي جنھن کي سليمان جو جيل سڏيو وڃي ٿو.
هيري پوٽر
اسٽيج
هيري پوٽر ۽پٽيل ٻار ، حصو I &amp; II ، هڪ ناٽڪ آهي جي ڪي رولنگ ، جڪ ٿورن ، ۽ جان ٽفني جي نئين ڪهاڻي تي ٻڌل آهي. انهي کي ”اٺين ڪهاڻي ، اڻويهين سال بعد“ وڏي تعداد ۾ پيش ڪيو وڃي ٿو. ان ۾ هيري جئين ، جامي پارڪ هاري ، نوما ڊيمزويني جهڙا ، ۽ پال ٿورنلي شامل آهن.
راندين جو رسمي طور 30 جولاءِ 2016 تي لنڊن جي پيلس ٿيٽر ۾ ٿيو.
شيراز
جاگرافي
شيراز جو شھر ايران جي ڏاکڻئين حصي ۾ ڪرمان صوبي جي اتر اولھ ۾ آباد آھي. شھر جي اترئين پاسي وٽان خشڪ ندي گذري ٿي. اھا ھڪ موسمياتي ندي آھي جيڪا مھارلو ڍنڍ ۾ ڇوڙ ڪري ٿي.
معيشيت
شھر ۾ 25 شاپنگ مال ۽ 10 وڏيون بازارون آھن انڪري ھن شھر کي ايران ۽ مڊل ايسٽ جو شاپنگ لاءِ سڀ کان سولو ھنڌ چيو وڃي ٿو. شھر جي اتر ۾ پرشن گلف ڪامپليڪس نالي ھڪ شاپنگ مال کوليو ويو آھي. شاپنگ مال ۾ موجود دڪانن جي تعداد جي لحااظ کان ھي دنيا جو وڏي ۾ وڏو شاپنگ مال آھي.
سياحت
شيراز جو شمار ايران جي وڏن سياحتي مرڪزن ۾ ٿئي ٿو ۽ ھتان جو ثقافتي ورثو سڄي دنيا ۾ مشھور آھي. سعدي، حافظ ۽ خواجوي ڪرمانيءَ جون مزارون نہ فقط روحانيت جو مظھر آھن پر گڏوگڏ فن اڏاوت جو بي مثال ڪارنامون آھن. ھتي شاھ شجاع، بابا ڪوھي ۽ ڪريم بخش زند جا مقبرا بہ ڏسڻ وٽان آھن.
اعليٰ تعليم
شيراز ڏکڻ ايران ۾ اعليٰ تعليم جو ھڪ وڏو مرڪز آھي. شيراز يونيورسٽي آف ميڊيڪل سائنسز ھتان جي پھرين يونيورسٽي ھئي جيڪا 1946ع ۾ قائم ٿي. مدرسہ خان ھتان جو پراڻو ديني مدرسو آھي جنھن ۾ 600 شاگرد ديني تعليم حاصل ڪن ٿا. ھن مدرسي جي عمارت 1627ع ۾ جڙي راس ٿي. شيراز يونيورسٽي فارس صوبي جي وڏي ۾ وڏي يونيورسٽي آھي ۽ انھيءَ جو شمار ايران جي بھترين يونيورسٽين ۾ ٿئي ٿو. شيراز ۽ ان جي آسپاس وارن علائقن ۾ جيڪي ٻيون يونيورسٽيون قائم آھن تن ۾ آزاد اسلامي يونيورسٽي، شيراز يونيورسٽي آف ٽيڪنالاجي ۽ شيراز يونيورسٽي آف اپلائڊ سائنس ۽ ٽيڪنالاجي شامل آھن.
آمدورفت
شيراز روڊ، ريل ۽ ھوائي جھازن وسيلي ايران ۽ دنيا جي ٻين شھرن سان ڳنڍيل آھي. شيراز جو بين الاقوامي ھوائي اڏو ايران جو ٻيو نمبر وڏي ۾ وڏو ھوائي اڏو آھي. شيراز کان ريل ذريعي اصفھان، تھران ۽ مشھد طرف سفر ڪري سگھجي ٿو. 2011ع ۾ ھتي ميٽرو ريل سروس پڻ شروع ڪئي وئي آھي. ھتان روڊ ذريعي بہ ٻين شھرن ڏانھن وڃي سگھجي ٿو.
حوالا
زمرو:ايران جا شهر
سرائيڪي ٻولي
سرائڪي ٻولي (Siraaiki bboli) معنا سنڌ توڙي سنڌو نديءَ جي سري يعني مٿئين ڀاڱي جي ٻولي، سنڌ جو سرو يا اتر وارو ڀاڱو. سنڌ ۾ جت گهڻو ڪري سرائيڪي ڳالهائيندا آهن، تنهنڪري اها جتڪي به سڏجي ٿي.
سرائڪي ۽ اُڀي جي ٻولي
’لهندو‘لفظ اصل ۾ آهي’اُلهندو‘۽ خاص طرح معنيٰ اٿس ’پنجاب جو الهندو طرف‘، ۽ اتي جي ٻولي ’لهندا‘ يعني پنجاب جي الهندي طرف جي ٻولي سڏجي ٿي. اها ملتان ڏي ملتاني، بهاولپور ڏي بهاولپوري، ۽ سنڌ ۾ سرائڪي سڏجي ٿي.
سرائڪيءَ جو ٻيو نمونو آهي ’اُڀي جي ٻولي‘ (Ubhay jee bboli). پنجاب جو ڏاکڻون ڀاڱو، بهاولپور جي حد کان وٺي سنڌ جي اتر واري ڀاڱي (اُٻاوڙي ۽ گهوٽڪيءَ طرف) تائين.’اُڀو‘ سڏجي ٿو.’اُڀو‘ معنيٰ مٿيون پاسو(درياءَ جي وهڪ جو). ان جو ضد آهي ’لمو‘ معنيٰ ڏاکڻو يا هيٺاهون ڀاڱو. اُڀي جي ٻولي اُٻاوڙي، گهوٽڪي ۽ ميرپورماٿيلي طرف چالو آهي، جتي اٽڪل ڏهه هزار ٻروچ ڪن ڪسابن کان بهاولپور کان لڏي اچي رهيا آهن. اها اُڀي جي ٻولي سرائڪيءَ کانٿوري ڦريل آهي. ڪراچي ۽ حيدرآباد ۾ ڀاڳناري ۽ جيڪب آباد ۽ شڪارپور طرف جا ڀاڳي، ناريوال، ڇاٽي، روپاهي ۽ ٻيا ڪيترا هندو، جي اصل قلات طرفان آيا آهن، سي اڄ تائين زالين مڙسين، ٻارين ٻچين، سرائڪي ۽ سنڌي ٻيئي ٻوليون ڳالهائيندا آهن. اهڙيءَ طرح سنڌ ۾ جملي هڪ لک کن ماڻهو سرائڪي ۽ اُڀي جي ٻولي ڳالهائين ٿا.
سرائڪيءَ ۽ اُڀي جي ٻوليءَ جو جگري ناتو پنجاب جي ’لهندا‘ ٻوليءَ سان آهي، اهي سڀ داردڪ بنياد جون آهن ۽ پئشاچ لوڪن جي پئشاچي پراڪرت مان پيدا ٿيل آهن، تنهن ڪري اسان جي سنڌي ٻوليءَ سان جگري ناتو ڪو نه اٿن. پر ’لهندا‘ ۽ ’سنڌي‘ ٻئي هندستان جي بنهه اتر اولهه طرف چالو آهن.
سرائيڪي ۽ سنڌي ٻولي ۾ هڪجهڙايون سنڌيءَ ۾ ٻه، ڄ، ڏ ۽ ڳ اهي چار نج سنڌي اکر ليکيا وڃن ٿا. انهن مان ڪو به اکر جنهن لفظ ۾ ايندو آهي سو نج سنڌي ليکيو ويندو آهي. مثلاً: ڄڃ، ٻڌڻ، ڏيڻ، ڳڱ. اهي چارئي اکر نڪي سنسڪرت ۾ نڪي ڪنهن پراڪرت ٻوليءَ ۾ آهن. ته پوءِ اسان ڪٿان آندا؟ پڌرو پيو آهي، ته سرائڪي ڳالهائيندڙن سان نهايت قديم زماني کان وٺي، ويندي ڪلهوڙن ۽ ميرن جي صاحبين تائين، گهڻو لڙهه وچڙ ۾ اچڻ ڪري کانئن سکيا آهيون. سرائڪي ۾ چارئي اکر آهن. مثلاً:
دم دم سان ڏي دل تي سڄڻان ديان ڳالهيان، ڏاڍا فــــراق لــڳــــڙا، بــرهه باهــيــان ٻــالـيــــان. (بيڪس)
اهڙا به ڪيترا مثال آهن جن ۾ ’ڙ‘ بدران سنڌي توڙي سرائڪيءَ ۾’ڏ‘ جو اُچار آهي. مثلاً: هندي لفظن ’گاڙي‘ ۽ ڪؤڙي بدران سرائڪيءَ توڙي سنڌيءَ ۾ چون ’گاڏي‘ ۽ ’ڪوڏي‘. سرائڪي ڳالهائيندڙ انهيءَ ريت ’ر‘ کي به مٽي ’ڏ‘ ڪندا آهن. مثلاً: هندستاني ’ميرا‘ ۽ ’تيرا‘ بدران چون ’ميڏا‘ ۽ ’تيڏا‘. هن مان ظاهر آهي، ته اها عادت سرائڪيءَ ۾ زور آهي. ديري اسماعيل خان پاسي به ’د‘ بدران ’ڏ‘ چوندا آهن. مثلاً: دادا، دال ۽ دو بدران چون ڏاڏا، ڏال ۽ ڏون معنيٰ ٻه. اهو ساڳو نمونو ملتاني، سرائڪي ۽ سنڌيءَ ۾ به آهي:
’ڏينهن مڙيئي ڏون،اُٿي لوچ لطيف چوي‘ (شاهه).
حوالا
زمرو:انڊيا جون ٻوليون زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ زمرو:تواريخ زمرو:سنڌ زمرو:سنڌي ٻولي زمرو:لسانيات زمرو:ٻوليون
جامع مسجد خدا آباد
thumb|خداآباد واري ڪلھوڙن جي تاريخي مسجد جو ٻاھريون گيٽ
thumb|خداآباد واري ڪلھوڙن جي تاريخي مسجد جو اندريون گيٽ جامع مسجد خدا آباد نامور ڪلهوڙي حڪمران، ميانيار محمد ڪلهوڙو ٺهرائي جيڪا اڄ بهدادو ضلعو ۾ خدا آباد جي شهر ۾ دادو کان 10 ڪلوميٽر جي مفاصلي تي ڏکڻ طرف انڊس هائي وي جي قريب واقع آهي. ميان يار محمد ڪلهوڙي تڏهوڪي هن مرڪزي شهر جو بنياد رکيو هو ۽ جيئن خاندان ترقي ڪندو ويو، تيئن مرڪز جي رونق، آرائش ۽ حسن ۾ به اضافو ٿيندو رهيو. ميان غلام شاهه جي دور تائين خداآباد جي عظمت ۾ ڪو به فرق نه آيو. عبدالنبيءَ جڏهن مير عبدالله خان ٽالپر ۽ مير فتح خان ٽالپر کي قتل ڪرايو، تڏهن ٽالپرن انتقام جي جوش ۾ اچي خداآباد تي حملو ڪيو. هنن شهر کي لُٽيو ۽ جاين کي باهه ڏئي ڇڏي. اهڙيءَ طرح 1781ع ۾ خداآباد جو شهر تباهه ٿي ويو. هينئر خدا آباد ۾ فقط ٻه جايون بچيل آهن: هڪڙي جامع مسجد ۽ ٻيو ميان يار محمد خان جو مقبرو. جامع مسجد اڄ به موجود آهي، جيتوڻيڪ پوڻا ٻه سئو سال گذري چڪا آهن، باغ علي خائف، ”نامہء نغز“ ۾ لکيو آهي ته ”جڏهن هيءَ مسجد جوڙي وئي، ته منجهس نقاشيءَ جو ڪم نهايت عمدو ڪيو ويو. قبو ايترو بلند ٺهرايو ويو، جو آسمان سان وڃي مليو. چٽساليءَ جي ڪم ۾ شنگرف گهڻو استعمال ڪيو ويو. هن کي بيت المقدس ته نٿو چئي سگهجي، پر اُتي هر وقت ذڪر ٿيندو رهي ٿو. نحو ۽ صرف جا استاد، عربيءَ جي تعليم ۽ تدريس ۾ مشغول آهن. صحيح بخاري پڙهائي وڃي ٿي. حافظ قرآن جي تلاوت ڪندا رهن ٿا، ۽ ذاڪر تسبيح ۾ مصروف آهن. “ thumb|خداآباد واري ڪلھوڙن جي تاريخي مسجد جو اندريون منظر هينري ڪوزنس جي بيان مطابق ”هيءَ مسجد ميان يار محمد خان ڪلهوڙي ٺهرائي هئي. هن جا ٻه حصا هئا: هڪڙو اسي فوٽ ڊگهو ۽ ايڪيهه فوٽ ويڪرو، ۽ ٻيو اسي فوٽ ڊگهو ۽ پنجويهه فوٽ ويڪرو. اُچائي چوٽيهه فوٽ هئي. ٻاهرئين دروازي تي، ٻنهي پاسن ڪاشيءَ جو نهايت دلاويز ڪم ٿيل هو. چٽساليءَ جي ڪم ۾ هن کان اڳ تڪلف ۽ بناوت کان ڪم ورتو ويندو هو، ميان صاحب انهيءَ پراڻي طريقي کي ترڪ ڪري نئون طريقو اختيار ڪيو ۽ مسجد ۾ جيترو به ڪاشيءَ جو ڪم ڪرايو، ان جي اصليت جي شان کي قائم رکيو. “
رنبو
رنبو يا رنبي: هي اوزار باغائيءَ لاءِ تمام ضروري آهن. هن کي هندستانيءَ ۾ کُرپي چوندا آهن. هن سان زمين ولبي ۽ کوٽبي آهي، ۽ چڪيون ڪڍبيون آهن.
19 جُولاءِ
19 جُولاءِ ، عيسوي سال جو 200 هون (ليپ سال 201 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 165 ڏينهن (ليپ سال 166 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:جُولاءِ
صين
سنڌ جي علمي حیثیت پرکڻ لاءِ ھي حدیث شریف غور طلب آھي ته ’’علم حاصل ڪيو کڻي توھان کي صین ڇو نه وڃڻو پئي‘‘.. ھن جملي ۾ ”صین” (Sceen) کي ترجمن ۾ 'چین' لکيو ۽ پڙھجي ٿو جيڪو صحيح نه آھي.
جيڪڏھن اھو لفظ ’چین‘ ھجي ھا ته حدیث شریف ۾ ھن ريت اچي ھا، ’’علم حاصل ڪيو کڻي ان لاءِ توھان کي ’شین‘ وڃڻو پئي‘‘ ڇو جو ’چ‘ جي جگھ تي عربي ۾ ’ت‘ یا ’ش‘ استعمال ٿيندو آھي، ’ص‘ نه. مثال طور جيڪڏھن ڪراچي جو لفظ عربي ۾ لکجي ته ’ڪراتشي‘ لکيو ويندو ’’ڪراصي‘‘ نه. ِ
عبدالرحیم عباسي پنهنجي ڳالھ ٻولھ ۾ ان ڳالھ کي ثابت به ڪيو آهي. عبدالرحیم عباسي نه رڳو سعودي عرب ۾ ڄائو ھيو پر عربي جي سڀني لَھجن جو ماھر به آھي، ِھِنَ ٻڌايو ته عربي جي اڻويھ لھجن منجھان ڪنھن ھڪ لھجي ۾ به ’چ‘ جي جاءِ تي ’ص‘ ناھي لکيو ويندو. سو ھي لفظ ’صین‘ اصل ۾ ’سین‘ ٿيندو جو پراڻن عربی مسودن ۾ سنڌ لاءِ ڪتب ايندو هو یعني علم حاصل ڪيو پوء ان لاءِ توھان کي ڀلي صین (سین یعنی سنڌ) ڇو نه وڃڻو پئي.
گھڻو ڪري قدیم عربي ڪتابن ۽ دستاویزن ۾ سنڌ کي "صین" جي اسم سان ذڪر ڪیو ويو آھي، جيئن توریت ۾ ’’دشتِ صین‘‘ لکيل آھي. دشت جي معني ته میدان، جھنگ يا ٿربر ۽ صین جي اتي به وضاحت سنڌ ٺھي ٿي یعني سنڌ جو میدان یا پرڳڻو.
سنڌ ۾ سڀ کان پھرين ڪتابَ لکيا ویا هئا ۽ سنڌ قدیم دَور ۾ علم ۽ ادب جو مرڪز سمجھي ويندي ھئي، جتان ایران ۽ یونان تائين علم جي پکيڙ ٿيندي ھئي، ان تناظر ۾ چئي سگھجي ٿو ته یونان به علمي طور سنڌ جو شاگرد رھيو آھي‘‘
پرڏيھي عالمن جي سنڌ سان عقیدت جو ھي عالم ھيو جو فردوسي جھڙي ایراني شاعر پنھنجي جڳ مشهور ڪتاب ’شاھنامه‘ ۾ لکيو آھي ته ’’ مونکي شراب ڏي 'مھیَن جو دڙو' جي مٽي جي پیالي ۾ ۽ جيڪر اھا مٽي منھنجي وڏڙن جي ھجي ھا‘‘
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:تواريخ زمرو:سنڌ زمرو:اسلام زمرو:حديث
نئين سال جي شام
نئين سال جي شام (جنهنکي ڪئي ملڪن ۾ گزيل سال جو ڏينهن يا سينٽ سليويسٽر جو ڏينهن پڻ چيو ويندو آهي) منجهان مُراد عيسوي ڪئلينڊر ۾ سال جو آخري ڏينهن، يعني 31 ڊسمبر هوندو آهي۔ ڪيترن ئي ملڪن ۾، نئين سال جي شام ملهائڻ جي لاءِ شام جي وقت سماجي اجتماع (گڏجاڻيون) ٿينديون آهن، جِتي ماڻهون رقص ڪندا آهن، کائيندا پيئندا آهن ۽ نئين سال جي آغاز تي آتش بازي ءَ جو مُظاهرو ڪند آهن يا ڏِسندا آهن ۔ عموماً هي تقريبون آڌيءَ رات يعني پهرئين جنوري (نئين سال جو ڏينهن) شروع ٿيڻ تائين جاري رهنديون آهن۔ نئين سال کي خوش آمديد چوڻ وارن ۾ سڀ کان پهرئين سامووا ۽ ڪيريباتي جي بعض علائقا ايندا آهن، جڏنهن ته سڀ کان آخر ۾ گڏيل آمريڪي رياستون جي جزيرو بيڪر جي واري ايندي آهي۔
زمرو:آتش بازي جا مظاهرا زمرو:ساليانو واقعا زمرو:سردين جون موڪلون زمرو:گرمين جون موڪلون زمرو:نئين سال جو جشن زمرو:ڊسمبر جون تقريبون زمرو:ڊسمبر جونی يادگيريون زمرو:ڏڻ
پپراسر آبشار
پپراسر آبشار (انگريزي:Piprasar Waterfall) سنڌ، پاڪستان جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي شھر واهي پانڌي ويجهو گورک هل اسٽيشن ويندڙ رستي کان اولھ طرف کيرٿر جابلو سلسلي ۾ نئي نلي يا نري جي وهڪري سان هڪ لڀائيندڙ آبشار آهي.
ماڳ جو هنڌ
پپراسر جو آبشار کيرٿر جابلو سلسلي ۾ قديم قلعن ميان جو ڪوٽ ۽ ڪارو ڪوٽ جي وچ ۾ نئي نلي يا نري جي وهڪري سان آهي. هن جي ڏکڻ ۾ ڪارو ڪوٽ ۽ اتر ۾ ميان جو ڪوٽ آهي. اولھ ۽ اوڀر ۾ لڳو لڳ ٽڪريون اٿس.
نالي جو پسمنظر
هيءُ آبشار هڪ حسين ترين تفريحي توڙي تاريخي ماڳ آهي. پپرا سر سنڌي زبان جو مرڪب نالو آهي. پپرا جو مطلب پپر آهي ۽ جڏهن ته سر جو مطلب ڍنڍ يا تلاءُ يا ڪنب آهي. پپراسر جو مطلب ٿيو پپر وڻ واري ڍنڍ يا چشمو. پپراسر آبشار واري ڪنڀ وٽ پپر جا ننڍا وڻ آهن جنهنڪري مٿس نالو پپرا سر پيل ڀانئجي ٿو. هيءَ تلاءُ نما ڪنب پپراسر جي آبشار جو پاڻي ئي جوڙي ٿو.
تاريخ
هن ماڳ بابت ڪتاب ڪاڇو هڪ اڀياس ۾ تفصيلي ذڪر آهي. مقامي ماڻهن جون روايتون پڻ هن ڪنب ۽ آبشار کي غير مسلم ماڻهن سان منسوب ڪن ٿيون. چيو وڃي ٿو ته هت غير مسلم ماڻهن جي عبادت گاھ به هئي جيڪا ميسارجي وئي آهي. غير مسلم ماڻهن جي روايت جي لحاظ سان ۽ پپر جي وڻ جي نسبت سان ٻڌمت ڏانهن ڌيان ڇڪجي ٿو. ڇاڪاڻ ته پپر جي وڻ جي ٻُڌمت ۾ مذهبي طور وڏي اهميت آهي. ٻوڌي مذهبي روايتن موجب مها آتما گوتم ٻڌ پپر هيٺان چلي (Mediation) مان گذريو ۽ پنٿ جاري ڪيو هو. پپر جي پن کي به ٻُڌ مت ۾ تقدس حاصل آهي. ان پسمنظر ۾ سوچجي ٿو ته غير مسلم واري مقامي ماڻهن جي روايت کي تقويت ملي ٿي ۽ ممڪن آهي ته هيءَ ماڳ ۽ آبشار ٻُڌمت سان تعلق رکندو هجي. سنڌ ۾ قديم آثارن منجهان ٻُڌمت جي ٻين علامتن کانسواءِ ٺڪرن تي پپر جي پن جي نقش نگاري پڻ دريافت ٿيل آهي. تاريخي طور به معلوم ٿئي ٿو ته سنڌ ۾ ٻڌمت گهڻو وقت رهيو آهي. قبل مسيح ۾ موريا گهراڻي جي اشوڪا يا آسوڪا جي دور کان وٺي سنڌ ۾ ٻُڌمت يا ٻڌ ڌرم عام هو. موريا گهراڻي کان راء گهراڻو ۽ برھمڻ گهراڻي تائين ٻڌ ڌرم جو عروج رهيو. ايم ايڇ پنهور موجب ٻڌ ڌرم سومرا شاهي گهراڻو جي دور تائين به سنڌ ۾ رهيو. چچ نامو ۾ ذڪر ڪيل ٻُڌيا پرڳڻو (ڪاڇو) به هن سحر انگيز آبشار کان ڪو گهڻو پري ناهي. هيءُ خوبصورت آبشار ٻُڌيا پرڳڻي کان اٽڪل 20 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي واقع هو ۽ آهي. هن آبشار جي آس پاس جبلن ۾ نقش نگاري ۾ ٻُڌمت جا ٺُلھ ۽ ٻيون علامتون وڏي مقدار ۾ مليون آهن جيڪي به هن راءِ جي تصديق ڪن ٿيون. ٻُڌمت جي انهن علامتن بابت ڪتابنڪاڇو هڪ اڀياس، سنڌ ٽوئر ازم اين آر ڪيالاجيڪل جرني ، اي گلمپس ان ٽه هسٽري آف سنڌ ۽ انڊس اسڪرپٽ ان اسٽونز ڪتابن ۾ تفصيل سان ڪيو ويو آهي. انهيءَ نسبت سان چئي سگهجي ٿو ته پپراسر جو آبشار ۽ ماڳ ٻُڌمت جي ماڻهن جو رهيو هوندو ۽ ممڪن آهي ته پپراسر نالو به تڏهوڪي زماني کان وٺي اڄ تائين رائج آهي.
حوالا
زمرو:سياحت زمرو:دادو ضلعو
ياشيڪا آنند
ياشيڪا آنند هڪ هندستاني فلمي اداڪارا، ٽيليويزن جي شخصيت ۽ ماڊل آهي، جيڪا گهڻو ڪري تامل سينما ۾ ڪم ڪندي آهي. هن جو جنم 4 آگسٽ 1999 تي هڪ پنجابي خاندان ۾ دهلي ۾ ٿيو هو. يشيڪا ڌروانگل پٽينارو (2016) ۾ اداڪارا جي حيثيت سان پنهنجي فني ڪيريئر جي شروعات ڪئي، مزاحيه ڊرامو اراتو اڙل مراٺو ڪوٺوو (2018) ۾ هڪ اداڪارا طور سندس فني سفر جي سُڃاڻپ بڻيو. هوءَ هڪ فيشن ماڊل پڻ آهي.
ڪيريئر
ياشيڪا 14 سالن جي عمر ۾ انسٽاگرام ماڊل طور مشهور ٿيڻ بعد اداڪاري ڪرڻ شروع ڪئي. 14 سال جي عمر ۾، ايني اپديٿان (2015) ۽ سينٿانم فلمز ۾ کيس ڪاسٽ ڪيو ويو، پر هن جو ڪردار بعد ۾ ڪڍيو ويو، ڇاڪاڻ ته هو گانا شوٽ ۾ شامل نه ٿي سگهي. انکانپوءِ هن ڪيولائي وينڊم (2016) ، ۾ ترڻ جي سکيا جي هڪ انسٽرڪٽر طور ڪردار ڪيو، جيڪو هن جو پهريون ٿيٽر ڊرامو رليز ثابت ٿيو. يوشڪا اڳئين ڪاميابي 2016 ۾ ٺهندڙ فلم، ڌرووانگل پاتينهارو ۾ ٿي. ننڍي بجيٽ تي ٺهيل اها فلم هڪ ڪاميابي بڻي ۽ هن پنهنجي اداڪارن جي وچ ۾ پنهنجو نالو بڻايو. انکانپوءِ هيءَ پاڊم (2018) ۽ رامياه ٿمبي جي منيار ڪڊومبام (2018) ۾ نظر آئي.
2018 ۾، هيءَ ڪمل هاسن جي ميزباني ۾ ٿيندڙ ريئلٽي شو بگ باس تامل جي ٻئي سيزن ۾ نظر آئي. ان کان اڳ مهورتي سيزن ۾ شامل ٿيڻ لاءِ هن سان رابطو ڪيو ويو هيو، پر هن اها آڇ قبول ڪرڻ کان انڪار ڪيو هو. پنجين نمبر تي رهندي شو کي ختم ڪندي هن کي 98هين ڏينهن تي شو مان الوداع ڪيو ويو. هن کي الوداع چوڻ کان اڳ پريميئر پروگرام جي ٻئي سيزن دوران ڪجهه ڪم کٽڻ تي 5،000،000 (پنج لک) جو نقد انعام پڻ کيس مليو. هوءَ بعد ۾ اسٽار وجئي جي ”جوڙي لا محدود“ ٽي وي سيريز ۾ صلاحڪار جي طور تي سامهون آئي ، اها سيريز 2019 ۾ نشر ٿي هئي. انکانپوءِ يوشيڪا هڪ ڪارٽون متحرڪ فلم زومبي ۾ مرڪزي ڪردار ۾ نظر آئي.
مان پڻ (مي ٽُو)
2018 ۾ ، يشيڪا انڊيا ۾ مي ٽو جي مهم دوران پنهنجو پاڻ کي هڪ متاثر جي طور تي متعارف ڪرايو، جتي هن الزام لڳايو ته هڪ ڊائريڪٽر پنهنجي فلم ۾ حصو وٺڻ لاءِ کيس جنسي تعلق رکڻ جو مطالبو ڪندي کيس بدسلوڪي ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي آهي. آھي. جنهن کان هن انڪار ڪري ڇڏيو ۽ ڊائريڪٽر تي هن کي جنسي هراسان ڪرڻ جو الزام لڳايو.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:1999ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون زمرو:ايڪيهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون
اوڙيسا جي ثقافت
اوڙيسا ڀارت جي 28 رياستن منجھان ھڪ آھي، جيڪا اُڀرندي سامونڊي ڪناري تي آھي. اھا اولھندي اوڀر ۾ اولھ بنگال وٽان، اُتر ۾ جھارکنڊ کان، اولھ ۽ اُترئين اولھ ۾ ڇتيس ڳڙھ کان ۽ ڏکڻ ۽ ڏکڻ اولھ ۾ آنڌرا پرديش سان گھيريل آھي. اڊيہ ٻولي (جيڪا پھرين اڙيہ جي نالي سان مشھور ھئي) اوڙيشا جي سرڪاري ۽ سڀ کان وڌيڪ ڳالھائي ويندڙ ٻولي آھي، 2000 جي مردم شماري جي مطابق 33.2 ملين ماڻھو اوڙيشا ۾ اڙيہ ڳالھائيندا ھئا. اوڊيشا جي جديد رياست 1 اپريل 1936ء تي برطانوي راڄ ۾ ھڪ صوبو جي درجي سان قائم ڪئي وئي ھُئي ، ۽ اھا خاص طور تي اڙيہ ڳالھائيندڙ خطن تي مشتمل ھئي. 1 اپريل اوڙيسا جي ڏينھن طور ملھايو ويندو آھي.
بصري فن
ٻين ثقافتي پرڪشش ماڳن ۾ پوري جي جگناٿ مندر؛ جيڪا پنھنجي سالانہ رٿ ياترا يا رٿ، تلہ چترا (کجور جي پتن جي ڪندہ ڪاري) جي لاءِ معروف آھي. اھڙي طرح اوڊيشا؛ نيلگری، باليسور جي مشھور پٿر جا ٿانوءَ (برتن) ۽ مختلف متاثر ٿيل قبائلي ثقافتن جي لاءِ بہ سُڃاتي ويندي آھي. ڪونارڪ ۾ سورج مندر پنھنجي اڏاوتي شاھڪار شان و شوڪت جي لاءِ مشھور آھي ۽ سمبلپوري ساڙي فنڪارانہ مھما ۾ ڏسڻ وٽان آھي۔ پوري جي ساحلن تي واريءَ جا مجسمہ تيار ڪيا ويندا آھن
ڌرم
ھن وقت رياست اوڙيسا ۾ گھڻي کان گھڻا ماڻھو ھندو آھن. 2001ء جي مردم شماري مطابق اوڙيشا؛ (آبادي جي في سيڪڙو جي طور تي) ڀارت جي ٽئين وڏي ھندو آبادي واري رياست آھي. رياست ۾ ھندو عقيدي جي سبب کان ھڪ متناسب ثقافتي ورثو آھي. مثال جي طور تي، اوڙيسا ۾ ڪيترن ئي ھندو سنتن جا گھر آھن. سنت ڀيما ڀوئي؛ مھيما جماعت تحريڪ جو سرواڻ ھيو. سرلا داس؛ اوڊيہ ۾ "مھاڀارت" جو مترجم ھيو۔ https://peoplepill.com/people/sarala-dasa</re
توبھ
توبھ يا عربي ٻولي جو لفظ آهي جنھن جي معني آهي موٽڻ يا رجوع ڪرڻ آھي. بندي جو گناھ ڪرڻ بعد خدا آڏو توبھ ڪرڻ جو مطلب آهي ھڪ غلام جيڪو پنھنجي آقا جو نافرمان ٿي منھن ڦيرڻ بعد پنھنجي ان عمل تي پشيمان ٿئي ۽ اطاعت يا فرمانبرداري طرف موٽي اچي. خدا جي پاسي کان بندي جي توبھ جو مطلب اھو ھوندو آھي تہ غلام طرف جيڪا مالڪ جي عنايت جي نظر جيڪا ڦري وڃي اھا ٻيھر بندي تي ٽڪي بيھي. سوره النساء م قرآن فرمائي ٿو ته:
"إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ فَأُولَٰئِكَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ ۗ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا 17 وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّىٰ إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ وَلَا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ ۚ أُولَٰئِكَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا 18 ترجمو:الله کي رڳو اُنھن جي توبھ ڪرڻ جڳائيندي آھي جيڪي بي سمجھائيءَ سان گناھ ڪندا آھن وري جھٽ پٽ توبھ ڪندا آھن اُنھن تي الله (ٻاجھ سان) موٽندو آھي، ۽ الله ڄاڻندڙ حڪمت وارو آھي 17 ۽ اُنھن جي توبھ قبول ٿيڻي نہ آھي جيڪي بڇڙايون ڪندا (رھندا) آھن ( ۽ نہ ڊڄندا آھن) تان جو جنھن مھل اُنھن مان ڪنھن کي موت پھچي تنھن مھل (ڊڄي) چوي تہ ھاڻي آءٌ توبھ ڪريان ٿو ۽ نڪي اُنھن جي (توبھ قبول آھي) جيڪي ڪافر ٿي مرندا آھن، اُنھن لاءِ ڏکوئيندڙ عذاب تيار ڪيو اٿئون"
- سورہ النساء:17,18
موتي مسجد (قلعو لاهور)
موتي مسجد موتي مسجد، لاهور سترهين صدي جي مذهبي عمارتن منجهان هڪ آهي جيڪا قلعو لاهور جي اندر واقع عمارت آهي. انکي شهنشاهہ شاهجهان تعمير ڪرايو هيو هي مسجد اڇو رنگ جي سنگ مرمر سان بڻائيل آهي. ان تي ٽي گنبد آهن هي پنج محرابن تي مشتمل آهي. مغليا دور جي زوال جي دوران لاهور تي سکن جو قبضو ٿيو ته انهن هن مسجد کي مندر ۾ بدلي ڇڏيو ان جو نالو موتي مندر رکيو ويو رنجيت سنگھ هتي خزانو رکڻ جو حڪم ڏنو. لُٽ مار ۽ هر سال جي ٽيڪس جي وصولي جي حاصل ڪيل رقم هتي رکي ويندي هئي. انگريز دور ۾ هيءَ مسجد مسلمانن جي حوالي ڪئي وئي.
موتي مسجد جي نالي سان ٻيون مسجدون هن ريت آهن.
کرو
کُرو يا (حياتياتي نالو: ھائڊرو پروجن ڪيسپيا), يا (اسٽرنا ڪيپسيا) سينٽي ميٽر جسامت جي ھن وڏي کُري جا نر ماد ھڪجھڙا ٿين ٿا. قد ۾ ٻگھ يا ننڍي سِليءَ جيترو ٿئي ٿو. چھنب وڏي چمڪدار ڳاڙھي، ٽنگون ۽ پير ڪاري رنگ جا ٿينس ٿا. بھار ۽ اونھاري ۾ اکين کان ھيٺ ۽ مٿو چمڪدار ڪارو، پٺي ۽ پَر اڇڙي رنگ جا ٿين ٿا. سياري ۾ پٺي ۽ پر اڇا سرمائي،مٿو اڇو ۽ ڪارا لينگھا ھوندا اٿس. ڳچي ۽ جسم جو ھيٺيون حصو اڇو ٿيندو اٿس.
حوالا
زمرو:پکي
ماڇي (قبو سعيد خان)
ديھ ماڇي سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا بگودڙو تپي ۾ واقع آهي.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري دؤر جي ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ جي ي ڏاکڻي حصي ۾ رڳو ھڪ ماڇين جو وڏو ڳوٺ واقع ھيو. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڪو بہ معروف ڳوٺ ڪونه آھي.
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ کوکر ۽ ديھ بگودڙو، اوڀر ۾ ديھ گڊا، اولھ ۾ ديھ سير مگسي ۽ ديھ زر ۽ ڏکڻ ۾ ديھ جاگير 2 واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ مان قبو ڊسٽري وھندڙ آھي.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 316 ھئي جيڪا 59 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
پاڪستان جا گورنر جنرل
thumb|left|upright=2|پاڪستان جي گورنر جنرل جو سرڪاري جھنڊو
پاڪستان جا گورنر جنرل پاڪستان ۾ گورنر جنرل جي عھدي جي شروعات آگسٽ 1947 ۾ ٿي ۽ مارچ 1956 ۾ ان عھدي جا خاتمو ٿي ويو. ان جي جاء تي 1956 جي آئين تحت صدر، پاڪستان جو عھدو شروع ٿيو. تقريبن 9 سالن جي ان عرصي ۾ چار ماڻھو ان عھدي تي فائز رھيا.
آگ ٽي وي
آگ ٽي وي پاڪستان جي نوجوان نسل جي لاءِ ٺاھيو ويل چينل آھي جنھن ۾ انٽرٽينمنٽ سان گڏوگڏ موسيقي جا پروگرام ڏيکاريا ويندا آھن۔ آگ ٽي وي جي وی جيز (VJ's) جا نالا ھيٺ ڏنل. جيو ٽي وي نيٽ ورڪ جي زير انتظام ھيٺ ڏنل ٽي وي چينل ڪم ڪري رھيا آھن۔
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:پاڪستان
شالامار باغ، لاهور
thumb|300‍px|کاٻو|شاليمار باغ شاليمار باغ يا شالامار باغ مغل شهنشاهہ شاهہ جهان لاهور ۾ 1641ع-1642ع ۾ تعمير ڪرايو. انگريزي ۾ انکي shalimar /shalamar لکيو ويندو آهي.
ڳاڙهو ڪوريئڙو
ڳاڙها ڪوريئڙا: وڻن جي لاءِ هيءَ وري ٻي آفت آهي. انهيءَ لاءِ ڦلي وارو پاڻي، يا صابڻ جي گجي، يا تماڪ جو پاڻي چڱو آهي. هي ڪوريئڙا اڪثر شيشن جي گهرن يا پناهه جي مَنَهن ۾ ٿيندا آهن، خاص جڏهن هوا خشڪ رهندي آهي. تنهنڪري وڻن کي پاڻي ڏيڻ سان يا ٻيءَ طرح گم ڪرڻ سان نڪري وڃن ٿا.
سٽي اسڪول (پاڪستان)
سٽي اسڪول (مختصر طور تي ٽي سي ايس) 1978 ۾ قائم ڪيل تنظيم ڪمپني آهي، جيڪا پاڪستان جي 49 شهرن ۾ 160 کان وڌيڪ اسڪولن سان گڏ انگريزي ميڊيم پرائمري ۽ سيڪنڊري هلائي رهي آهي، گڏيل منصوبن سان گڏ متحده عرب امارات ، سعودي عرب ، فلپائن ۽ ملائيشيا ۾ گڏيل منصوبن سان گڏ. اها پاڪستان جي سڀ کان وڏي پرائيويٽ تعليمي تنظيم آهي، جنهن ۾ 2018 تائين ڪل 150,000 شاگرد داخل ٿيا آهن. 2018 ۾، سٽي اسڪول پاڪستان جي تعليمي صنعت ۾ 40 سالن جي خدمت جو جشن ملهايو هو.
ان جو پرائمري اسڪول برطانيه جي قومي نصاب مان نڪتل نصاب تي مبني آهي، جڏهن ته ان جي ثانوي اسڪول جي تعليم مقامي پاڪستاني نصاب ۽ ڪيمبرج ريگيولڊ انٽرنيشنل GCE پروگرامن جي وچ ۾ ورهايل آهي. 1978ع ۾ ڪراچيءَ ۾ قائم ٿي، اسڪول جي هيڊ آفيس ڪراچيءَ ۾ آهي، جنهن جون علائقائي آفيسون ڪراچي ۽ لاهور ۾ آهن.
ڪيمپس ۽ شاخون
thumb| سٽي اسڪول، پي اي ايف چيپٽر مين ڪيمپس، 25 آگسٽ 2009
Electives: Commerce
Additional Mathematics Optional
حوالا
<references group="" responsive="1">
ھگانا
ھگانا لفظ جي معني دفاع آھي.اھو برطانوي مينڊيٽ واري فلسطين ۾  يھودين جي ھڪ نيم فوجي تنظيم جو نالو ھو جيڪا بعد ۾ اسرائيلي ڊفينس فورسز جو مرڪز بڻجي وئي. ھن جو بنياد ھڪ گروپ جي صورت م عثماني ترڪن جي خلافت دوران پيو يھودين 1907 ۾ خلافت عثمانيه ۾ فلسطين اندر پنھنجي دفاع لاءِ تنظيم بار-گيورا ٺاھي. اھو ھڪ ننڍڙو گروپ ھيو جيڪو سالياني في جي عيوض اتي ھجرت ڪري ايندڙ يھودين جي حفاظت ڪندو هو.ان گروپ جا ڪڏهن بہ سو کان وڌيڪَ رڪن نہ ٿي سگھيا.اپريل 1909 ۾ ان جو نالو بعد ۾ تبديل ڪري ھشومر رکيو ويو جنھن جي معني چوڪيدار ھئي.ھشومر 1920 ۾ برطانوي مينڊيٽ واري فلسطين ۾ بہ ڪم جاري رکيو. 1920 ۾ يھودين۽ عربن وچ ۾ نسلي فسادن کان پوءِ ضرورت پيدا ٿي تہ ھڪ ملڪي سطح تي حفاظت لاءِ يھودين جي خفيہ تنظيم ٺاھي وڃي. اھڙي طرح جون 1921 ۾ ھگانا جو بنياد وڌو ويو.1931 ۾ ھگانا مان ھڪ ڌڙو ڌار ٿي ويو جيڪو وڌيڪ شدت پسند ھيو جيڪو ھگانا جي قيادت جي اڳرائي کان لنوائڻ واري پاليسي تي ناراض ھيو.ان ڌڙي پنھنجو نالو نئشنل ملٽري آرگنائيزيشن (عبراني ۾:Irgun Tsva'i-Leumi) رکيو ء ارگون يا ايٽزيل جي نالي سان مشھور ٿيو.ٻي جنگ عظيم م ھگانا پرطانيا جي مدد ڪئي. يھودي برطانيا جي فوج ۾ ڀرتي ٿي وڙھيا.
thumb| 1942 ۾ برطانوي فوج ۾ شامل يھودي مارچ ڪندي فوج اندر پھريون دفعو علحده يھودي برگيڊ ٺاھي وئي جيڪا يھودي جھنڊي ھيٺ برطانيا لاءِ جنگ وڙھي رھي ھئي.سن م پنج ھزار فوجي ھيا جن کي پھرين اتر آفريڪا ۾ پوء سيپٽمبر 1944 ۾ اٽليءَ ۾ جنگ م لڳايو ويو.ان برگيڊ کي 1946 ۾ ختم ڪيو ويو. ٻي جنگ عظيم دوران 30000 فلسطيني يھودي انگريزي فوج ۾ داخل ٿي نوڪري ڏني. 14 مئي 1941 تي ھگانا پلماخ نالي ھڪ نئون ويڙھاڪ گروپ ٺاھيو. جنرل بين گوريان ھگانا کي نيم فوجي تنظيم مان ھڪ فوج جي صورت ۾ آڻڻ ۾ وڏو ڪردار ادا ڪيو.
thumb|ھگانا يھودي نوجوانن کي فوجي تربيت لاء تيار ڪندي
سنڌ آنلائن اسڪول
سنڌ آنلائن اسڪول ڊاٽ ڪام (Sindh Online School) سنڌي ٻوليءَ جي آنلائن تعليمي ويبسائٽ آھي، جنھن جو 7 جون 2020 تي حيدرآباد جي گُل عُرساڻي هاءِ اسڪول ۾ افتتاح ڪيو ويو .. ھيءَ رضاڪاڻه بنيادن تي جوڙيل سنڌي تعليمي ويبسائٽ آھي جتي ڪلاس 1 کان 10 تائين سنڌ ٽيڪسٽ بوڪ بورڊ جي نصاب مطابق وڊيو ليڪچرز ٺاھي رکيا ويندا آھن. سنڌ آنلائن اسڪول جو مقصد سنڌ جي سرڪاري اسڪولن ۾ پڙهايو ويندڙ نصاب ڊجيٽائز ڪري سنڌ جي پٺتي پيل تعليم کي جديد دور ۾ داخل ڪرڻ آهي. 2021 ڌاري سنڌ آنلائن اسڪول جي مينيجمينٽ ٽيم طرفان سنڌ آنلائن اسڪول کي امريڪا جي رياست جيورجيا ۾ هڪ خيراتي اداري طور رجسٽر پڻ ڪرايو ويو آهي. سنڌ آنلائن اسڪول رضاڪار ساٿين وسيلي ڪم ڪري ٿو جن ۾ انتظاميا، استاد، ويب ڊولپر ۽ گهڻ گهرا شامل آهن.
بنياد وجهندڙ
سنڌ آنلائن اسڪول جو باني قمبر ضلعي سان تعلق رکندڙ سيڪنڊري اسڪول ٽيچر قدير احمد ڪانڌڙو آهي. نواڻ ۽ ٽيڪنولجي سان دلچسپي رکندڙ قدير احمد جي ذهن ۾ آنلائن سنڌي تعليمي پليٽفارم جو خيال ڪورونا وبا ۾ ڊگهي مُدي تائين بند پيل اسڪول ڏسي آيو. هُن پنھنجي ان وقت جي ويب ڊولپر دوست عبيد الله ٿھيم جي مدد سان پنھنجي خيال کي عملي جامو پارائي پنھنجي مرحوم والد رٽائرڊ پرائمري استاد محمد اسماعيل ڪانڌڙو کي ڀيٽا طور پيش ڪيو. شروعات ۾ سنڌ آنلائن اسڪول جو نالو قدير پنھنجي والد مرحوم جي نالي ساڻ منسوب ڪيو هو ۽ iteleclass يعني اسماعيل ٽيلي ڪلاس جي نالي سان هڪ ڊومين پڻ خريد ڪيو ويو هو پر ڪجهہ ئي ڏينهن بعد محترم عبدالله عزيز ٿھيم طرفان والد جي نالي بجاءِ سنڌ جي نالي سان تعليمي پليٽفارم کي شروع ڪرڻ جي صلاح ڏني وئي جنهن بعد سنڌ آنلائن اسڪول نالي تي اتفاق ڪيو ويو ۽ 7 جون 2020 تي سنڌ آنلائن اسڪول جو افتتاح گل عرساڻي هاءِ اسڪول حيدرآباد ۾ ڪيو ويو.
امين جويو
امين جويو (انگريزي: Amin Joyo)، ڄمڻ مھل رکيل نالو: محمد امين جويو، پيدائش 15 سيپٽمبر 1983ع، سنڌي ليکڪ ۽ مُحقق آھي. مُختلف اخبارن، جھڙوڪ : روزاني ڪاوش، روزاني عبرت ۽ روزاني عوامي آواز ۾ لکندو رھيو آھي. اُن سان گڏ مُختلف ادبي رسالن جھڙوڪ: نئين آس، سنسار، چانڊوڪي، سورمي، ھمسري ۽ سفيرِ سنڌ مئگزين ۾ پڻ سندس تحقيقي ليک شامل ٿيندا رھن ٿا. جڏهن تہ 2017ع کان سنڌ جي ادبي تنظيم "سنڌي ادبي سنگت" جو پڻ رُڪن آھي.