cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڪتاب
تاريخي ڪتاب
گذريل دور ۾ ٿيندڙ واقعي کي هڪ مجموعي شڪل ۾ گڏ ڪرڻ.
حوالا
ڪتاب زمرو:دستاويز زمرو:ميڊيا جا قسم
مھراڻو جھنگلي جيوت پناھ گاھ
مھراڻو_جھنگلي_جيوت_پناھ_گاھ وائيلڊ لائيف جي بين الاقوامي حيثيت ماڻي چڪو آهي مهراڻي جو. مهراڻو گهمڻ لاءِ ڪوٽڏجي پهچي  ڪوٽڏجي شهر کان لڳ ڀڳ 8 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ڪوٽڏجي شهر جي ڏکڻ اوڀر مهراڻي جون حدون شروع ٿين ٿيون. اندر سندس ڊيگهه ۽ ويڪر تمام گهڻي آهي ۽ ڪيترن ئي ڪلوميٽرن تي مشتمل آهي. اندر زمينون ۽ فصل به آهن ته هڪ ڍنڍ به آهي ته رڻ پٽ سان گڏ هڪ حصو ٻيلي جهڙو به آهي جنهن ۾ ڪيئي پراڻا، ڊگها ۽ ويڪرا وڻ آهن. خيرپور فيڊر ايسٽ (ميرواهه) مهراڻي جي ڏاکڻي پاسي کان گڏ هلي ٿو. ٻئي طرف وارياسي ڀِٽُن ۽ ٽڪرين جو حصو آهي. مهراڻي کي کوڙ سارين جاين کان چوڌاري ڪوٽ يا وري تارون لڳايون ويون آهن. خيرپور رياست جي اڳوڻي والي مير سهراب خان ٽالپر 1790ع ۾ ڪيترن ئي ميلن تي مشتمل علائقي کي جنگلي جيوت جي محفوظ پناهه بڻايو جنهن کي بين الاقوامي وائلڊ لائف جي حيثيت حاصل آهي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:سنڌ جي قدرتي تاريخ زمرو:پاڪستان جي قدرتي تاريخ
سيد تاج الدين عرف شاهه طريل
پير تاج الدين شاه عرف شاه طريل
پير تاج الدين عرف شاه طريل به اسماعيلي سلسلي جي هڪ ڪڙي آهي، پاڻ پير صدرالدين شاه جا آخري فرزند آهن جن تبليغ جي ارادي سان اچ شريف مان هجرت ڪري اچي[[ بدين وسايون
شادي
شاه طريل بدين ۽ انجي ڀرپاسي ڏانهن تبليغ ڪندو جڏهن ڪنري لڳ پهتو ته اتي جي رهاڪو ٺڪرن مان شادي ڪيائين جنهن مان کيس حضرت شاه اسماعيل رح ڄاوُ. شاه اسماعيل جا ٻه پٽ هئا مرتضي شاه ۽ هاشم شاه جن جو شجرو هن ريت آهي
شاه طريل جو شجرو مبارڪ
حضرت پير تاج الدين عرف شاه طريل جو شجرو مبارڪ
آمون
آمون (Amun) (يوناني: Ἄμμων) طيبہ (Thebes) جو ھڪ مقامي ديوتا ھيو۔
زمرو:مصري معبود زمرو:قديم مصري مذھب زمرو:قديم مصر
ڪرسٽين اسٽيورٽ
thumb|ڪرسٽين اسٽيورٽ ڪانز فيسٽيول 2014ع ڪرسٽين جيمس اسٽيورٽ جو جنم 9 اپريل 1990ع تي لاس اينجلس، ڪيليفورنيا، آمريڪا ۾ ٿيو ۽ تمام ننڍڙي عمر ۾ هن آمريڪي اداڪاره شهرتن جو مٿاهون سفر طئہ ڪيو آهي. مشهور فلمي سيريز دي ٽوائلائيٽ ساگا ۾ سال 2008ع کان سال 2012ع تائين سندس ڪردار نوجوان نسل کي ديوانو بڻائي ويو آهي.
ٽوائلائيٽ سيريز انهن 5 سالن ۾ ساڍن 3 ڪروڙ ڊالرن کان مٿي جو ڪاروبار سڄيءَ دنيا ۾ ڪيو ۽ ڪرسٽين اسٽيورٽ کي جديد دور جو چهرو سڏيو وڃي ٿو.
پنهنجي فلمي ڪيريئر جي شروعات هن 5 سالن جي ڄمار کان ڪئي ۽ هڪدم شهرتن جي سفر تي رواني ٿي ويئي. جڏهن مشهور آمريڪي اداڪاره جوڊي فاسٽر جي ڌيءَ جو ڪردار ادا ڪيائين، تنهن وقت کان وٺي هن ٿرلر پينڪ روم، اسپيڪ، زٿورا، ان ٽو دي وائيلڊ، ايڊوينچر لينڊ، دي رن اويز، سنووائيٽ اينڊ دي هنسمين، ان دي روڊ، ڪيمپ ايڪسري، اسٽل الائيس ۽ ايڪوئلس ۾ ڪم ڪيو آهي. سندس شمار تقريبن ڪروڙ ڊالرن جي آمدنيءَ جي ڪري هاليوڊ جي 10 مهانگين اداڪارائن ۾ ٿئي ٿو.
هن ’رائيزنگ اسٽار بافٽا ايوارڊ‘ ۽ سيزر ايوارڊ پڻ حاصل ڪيو آهي.
زمرو:1990ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
شاھ عنايت رضوي
ميون شاهه عنايت رضوي هن خاندان مان شاهه هاشم رضوي بکر مان لڏي نصرپور ۾ آيو، جتي سندس خاندان مان ڪيترائي بزرگ ٿيا. سنڌي زبان جو باڪمال شاعر ۽ شاهه عبداللطيف ڀٽائي جو وڏو معاصر ميون شاهه عنايت رضوي هن خاندان مان هو. سندس والد بزرگ جو نالو سيد نصر الدين هو. سنه 1120 هه ۽ 1025 هه جي وچ ڌاري وڏيءَ عمر ۾ وفات ڪيائين. پنهنجي والد جي مرشد شاهه خير الدين جو مريد هو، ۽ ان جي زيارت لاءِ بار بار سکر ويندو هو. هي پهريون شاعر آهي، جنهن جي ڪلام ۾ تصوف سان گڏ حسن و عشق جو ذڪر به ملي ٿو. ان کان پوءِ هي پهريون شاعر آهي، جنهن جو ”مڪمل رسالو“ مليو آهي، جنهن ۾ پهريون ڀيرو بيتن سان گڏ وايون به نظر اچن ٿيون. شاهه عبداللطيف ڀٽائي سندس ننڍو معاصر هو. هڪ روايت موجب ٻنهي جي پاڻ ۾ روح رهاڻ ٿي هئي. اندازو آهي ته شاهه لطيف کانئس گهڻو ڪجهه پرايو. نموني طور شاهه عنايت رضوي جو ڪجهه شعر هيٺ ڏجي ٿو: سائر لهريون ريج وڻ، جيئن سي پکين پــَـکَ، وڏا وڻ ويڙين ۾، ڪير ڳڻيندو ڪکَ، اونهون ڏيهه عظيم جو، پيتم تان نه پرَ کَ، تـــِـهان مٿي لک، آءٌ ڀال ڀلي جا ڀائنيان. ميان! تون ميٽائيين، ڪئم ڏوهه ڪبير، الا، هن عاجز جا، سڀئي ڪٽ صغير، برڪت محمد مير، پار پهتا پهيڙا.
ٽوبہ ٽيڪ سنگھ ضلعو
ٽوبه ٽيڪ سنگھ ضلعو پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ ضلعو آهي.
نڙيءَ ۾ اٽڪيل سج
نوجوان ڪهاڻيڪار انور ڪاڪا پنهنجي ڪهاڻين ۾ علامتن جي خوبصورت استعمال سبب ٿورن لفظن ۾ وڌيون ڳالهيون ڪري وڃي ٿو، ۽ سندس ڪردار مسلسل اذيت مان گذرندڙ آهن، جنهن جو ااظهار هو خود ڪلامي ذريعي ڪن ٿا، معاشي مسئلن بدحالي جي باهه ۾ جلندڙ سندس ڪردار هڪ خاموش احتجاج آهن، ”نڙيءَ ۾ اٽڪيل سج“ جو مهاڳ ڊاڪٽر شير مهراڻي ۽ ٻه اکر ڊاڪٽر غفور ميمڻ جا لکيل آهن، ڊاڪٽر غفور لکيو آهي ته هونئن ته سندس سڀ ڪهاڻيون خوبصورت آهن پر ”مسجد جون اکيون“ ۽ ”پاڻي جو گلاس“ انتهائي اهم آهن. ڪنول پبليڪيشن قمبر طرفان ڇپرايل هي ڪتاب 192 صفحن تي ٻڌل آهي ۽ قيمت 200 رکي وئي آهي.
ٽوبہ ٽيڪ سنگھ ضلعو
زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ضلعا
شاھ عنايت رضوي
حوالا
زمرو:سنڌي شاعر زمرو:سنڌي ماڻھو
پير محمد صالح شاھ راڻيپور وارو
پير محمد صالح شاهه درگاهه راڻيپور جو سجاده نشين، پنهنجي دؤر اندر وڏي اثر جو صاحب هو. سنڌ ۽ بلوچستان اندر سندس مريد پکڙيل هوندا هئا،. وڏا ماڻهو به کيس گهڻي قدر مڃيندا هئا. سندس درگاهه کي ”دستگير جو دروازو“ سمجهيو ويندو هو. ڄٽ کي ڪهڙي مجال هئي، جو بادشاهه پير کي پٺي ڏئي! شڪار جو شوق هوس. سٺا هٿيار پسند ڪندو هو. رهائش ۽ اٿڻي - ويهڻي پيراڻي شان سان. ”جنن“ ۽ ”جادوءَ“ جا سٽيل مريض کانئس سڳو ڌاڳو ڪرائيندا هئا. ڪيتريون ڪافيون ساڻس منسوب آهن. سندس هڪ ڪافي ته ڪجهه سال ساريءَ اپر سنڌ تي ڇانيل رهي، ننڍو وڏو پيو جهونگاريندو هو. ٿلهه هوس: ”مٺا مارو، الله آڻئي، دلين جا داغ وڃ ڌوئي!“ سنڌ جي ٻين وڏن خاندانن وانگر، پير صاحب مرحوم به انگريزن جو وفادار هو. پهرين عالمگير جنگ(1914 - 1918ع) کان پوءِ خلافت تحريڪ شروع ٿي (جنهن جو ذڪر ڪنهن ٻيءَ جاءِ تي ايندو.) ان تحريڪ جي خلاف انگريزن ”امن سڀا“ نالي جماعتون کڙيون ڪرايون. انهن جماعتن جو سڀ کان وڏو گڏيل ميڙ، راڻيپور ۾، پير صاحب مرحوم جي زير سايي ڪرايو ويو، جنهن ۾ ساريءَ سنڌ جا سرڪاري وفادار اچي شامل ٿيا. ان سبب ڪري، خلافتي خيال جي اخبارن ۾ گهڻي وقت تائين پير صاحب تي نڪته چيني ٿيندي رهي. پر اهو زمانو ٻيو هو، ڪنهن ٿي اخبارن جي پرواهه ڪئي؟ انگريز سرڪار ۽ ان جا عملدار راضي رهن، ٻئي ڪنهن جي ڪهڙي ڪاڻ؟ خيرپور جا مير صاحب سندس وڏو خيال رکندا هئا.
بازيگر قبيلو
هڪ قبيلي جو نالو، جيڪي اڪثر کيل تماشو ڪري گذران ڪن. تعلقي لاڙڪاڻي جي ديهه ”شاهنواز“ ۾ بازيگرن جو ڳوٺ موجود آهي.
حوالا
زمرو:سنڌي قبيلا
اکا
درياهه يا سمنڊ جي پوڄا -پاٺ- ڪرڻ وقت يا ڪا -باس- -باسڻ- وقت اڻ ڇڙيل چانورن جا داڻا يا ڪو ٻيو اَنُ، کنڊ ۾ مِلائي (خاص طرح) هندو عورتون ٿالهيءَ ۾ ڳوهيل -اٽو-، ٻرندڙ ڏيئا، ناريل ۽ گل ڦل، پاڻيءَ ۾ اڇلائينديون آهن، -ان- کي ”-اکا-“ وجهڻ چئبو آهي. اکن ۾ ڪُٽِي ۽ ڏونگهيون، ٻاريل ڏيئا، ايلاچيون ۽ لونگ به وجهبا آهن. جيتوڻيڪ هيءَ پاڻيءَ جي پوڄا جي قديم رسم آهي، پر درياهه يا سمنڊ جي ڪپ تي رهندڙ مسلمان به هن رسم جا پابند آهن، ڇو ته انهيءَ کي ثقافتي حيثيت حاصل آهي. اَکا ڏيڻ مان مراد آهي ورَ يا وارث جي سلامتي. ناکئن يا ميربحرن جي درياهه يا سمنڊ ۾ سفر ڪرڻ وقت انهن جون زالون، درياهه يا سمنڊ کي -اکا- ڏئي، پنهنجن وارثن جي خير سلامتيءَ سان واپسيءَ جي دعا گهرنديون آهن ۽ انهن جي خير سان واپس اچڻ تائين هر چنڊ جي چوڏهينءَ تي -اکا- ڏينديون رهنديون آهن. اکا ڏيڻ ۽ باسون باسڻ: مسافريءَ تي ويل وَرَ جو اوسيئڙو ڪرڻ عورت ذات جو فطري گڻ آهي. سنڌ جي سماجي -تاريخ- ڪيترن ئي ڀرم ۽ ڀروسن (وِسوِسَن) سان ڀري پئي آهي. -اسلام- جي اچڻ سان، سنڌي سماج ۾ رب تي -توڪل- ۽ خداءِ ذوالجلال جي رحمت ۾ يقين جو تصور پيدا ٿيو، مگر هزارن سالن کان ماڻهن جي ثقافتي -تاريخ- سان لاڳاپيل رسمون رواج ۽ عمل سندن نفسيات جو حصو هئڻ ڪَري مروج رهندا اچن -ان- ڪري اڻ ڏٺي جو خوف ۽ -ان- جي پوڄا ڪرڻ هتان جي ماڻهن ۾ عين فطري ڳالهه هئي. وڻجارن جي نارين پنهنجن ڪانڌن لاءِ اُڪير، محبت ۽ پيار جي جذبي جي خاطر، پنهنجي ور ۽ وارث جي سک ۽ سلامتيءَ لاءِ هر قسم جي صدقي ۽ باسن -باسڻ- جي رسم ادا پئي ڪئي آهي.
ڊگهڙي تعلقو
ڊگهڙي تعلقو (اُچار: ڊِگهڙِي تالُڪو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ميرپور خاص جو هڪ تعلقو آهي. هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 1 لک 88 هزار هئي، ۽ 2015 ۾ اندازي مطابق 2 لک 9 هزار آهي.
يونين ڪاؤنسلون
ڊگهڙي تعلقي ۾ 6 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن. هيٺ آدمشماري 2015 جي ڪاٿي مطابق ڏني وئي آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
اکر ۽ ڀوري راند
اکر ۽ ڀوري راند ٻار ڪو سڪو يا ڏوڪڙ کڻي پوءِ ٺڪرين پٿرين ماچيسن وغيره سان هيءُ راند ڪن. هڪڙو سڪي کي آڱر ۽ آڱوٺي جي نُونهيءَ تي رکي ڦيري ڏئي اُڇليندو. ٻئي راند رهندڙ کان پڇندو ”تنهنجي اکر يا ڀوري سڪي جي اکرن واري پاسي کي ”اکر“ چون ۽ تصوير واري پاسي کي ”ڀوري“ چون پوءِ واڪ ڏيندڙ جيڪڏهن ”اکر“ چيو ”سڪي جو اهو پاسو پٽ تي سنئون اچي ڪريو تہ داءَ ۾ رکيل پهڻيون کڻي وٺندو، نہ تہ اوتريون سڪي هلائيندڙ کي ڀري ڏيندو.
حوالا
زمرو:رانديون
عاشق حسين البدوي
"ڊاڪٽر عاشق حسين البدوي" (Dr-Ashiq Hussain Al-badvi) فُوڊ انسپيڪٽر غلام مصطفيٰ بدويءَ جي گھر شڪارپور ۾ جنم ورتو،  سندس والده محترمه جو تعلق شڪارپور سان هو ۽ پوءِ شڪارپور ڇڏي ٽنڊوآدم ۾ سندس خاندان رهائش اختيار ڪئي. هن ايم بي بي ايس، لياقت ڪاليج ڄامشوري مان ڪئي، ان کان پوءِ هن ڪجھه عرصو آرمي جي ميڊيڪل ڪور ۾ ڪيپٽن طور ڪم ڪيو. جتان واپس ٿيڻ کان پوءِ هن ڪجھه وقت لبيا ۾ ڊاڪٽر طور ڪم ڪيو.
تعليم
هُن ايم.بِي.بِي.ايس لياقت ميڊيڪل ڪاليج ڄامشورو مان ڪئي.
ادب
هُن پدم پبليڪيشن جو بنياد وڌو ۽ ان پاران ٻه ڪتاب ”چمڙيءَ جون بيماريون“ ۽ ”دنيا جا شاهڪار افسانا“ ڇپايا، هو عالمي ادب جو سٺو پڙهندڙ هو جنهنڪري هن ڪجھه ڪهاڻيون ڪتابي صورت ۾ ترجمو ڪري ڇپايون. اديبن جي نظر مان هن جون فقط سنڌيءَ ۽ اردو ۾ تحريرون گذريون. حياتي جي آخري ڏينهن ۾ ميڊيڪل ڊڪشنري انگريزي سنڌي مرتب ڪيائين ۽ هن جي چواڻي اها سنڌي لينگوئيج اٿارٽيءَ طرفان ڇپائي لاءِ منظور ڪئي وئي. منصور حلاج جو ڪتاب ”طوا سين“ سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪيائين ۽ اهو شاهه ولي الله اڪيڊميءَ طرفان ڇپائي پڌرو ڪيو ويو. البت ٻڌايو هئائين ته ابن عربي جي ڪتاب ”فصوص الحڪم“ جو سنڌي ۾ ترجمو ڪيو اٿائين پر اهو سندس حياتيءَ ۾ ڇپجي پڌرو نه ٿي سگهيو، محمدفتح الله گيولن جي ڪتاب جو سِنڌي ترجمو ”تصوف جون تجليون“ پڻ ڪيائين جيڪو سنڌيڪا اڪيڊمي پاران ڇپرايو ويو.
زندگي
ڪجھه مسئلن جي ڪري هو ٽنڊوآدم ڇڏي، ڪراچي رهڻ لڳو جِتي هو مختلف اين جي اوز سان ڪم ڪندو رهيو ۽ ادبي ڪم به ڪندو رهيو. ڀائرن ۾ هي سڀ کان وڏو هو، ان کان پوءِ ساجد حسين، خالد حسين ۽ راشد حسين آهن، جن مان هن وقت ننڍو ڀاءُ راشد حسين ٽنڊي آدم ۾ رهي ٿو. ياد رهي ته هن جي ماسڙن ۾ انيس انصاري جهڙو اديب به شامل هئو جنهن سان هو ڪاليج جي زماني کان علمي ۽ ادبي بحث ڪرڻ لاءِ انيس انصاري وٽ اچي ڏينهن جا ڏينهن رهندو هئو
وفات
سندس وفات 12 آگسٽ 2012ع ۾ ڪراچي جي هڪ هوٽل ۾ دِل جي دوري پوڻ ڪري ٿي، ٻاڪري عيد واري چنڊ رات جو، پوليس کي ڪنهن اطلاع ڏنو؛ ڊاڪٽر عاشق حسين جو ڪمرو ٻه ٽن ڏينهن کان بند آهي. هوٽل جي ڪمري جو در ڀڳو ويو ۽ بدوي جي ڀاءُ ۽ ڀيڻ کي اطلاع ڪيو ويو، جن اچي مڙهه ايڌي سينٽر مان وصول ڪيو. جسد خاڪيءَ کي ٽنڊو آدم ۾ مٽيءَ ماءُ حوالي ڪيو ويو.
حوالا
زمرو:سنڌي شخصيت زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:شخصيتون زمرو:شخصيت زمرو:اديب زمرو:ڊاڪٽر زمرو:ٽنڊوآدم جي شخصيت
مخدوم ضياءُ الدين سهروردي
مخدوم ضياء الدين: مخدوم هارون جو فرزند هو.وڏو عالم، فاضل ۽ بزرگ هو. ٺٽي ۾ سنه 1091هه (1679ع) ۾ سندس ولادت ٿي. ٺٽي جي عالم مخدوم عنايت الله کان تعليم حاصل ڪيائين. سنڌ جو وڏو عالم، فاضل، محدث، فلسفي ۽ صوفي حضرت مخدوم محمد معين سندس هم درس هو. تحصيل کان پوءِ ٺٽي ۾ ئي جدا مدرسو کولي، درس و تدريس جو سلسلو جاري ڪيائين، جنهن مان وڏا عالم ۽ فاضل فارغ التحصيل ٿي نڪتا. مخدوم محمد هاشم ٺٽوي به سندس شاگرد هو. هن شروعاتي ڪتابن کانسواءِ باقي سڀ ڪتاب مخدوم ضياء الدين وٽ پڙهيا. سندس استاد جي استاد عالمه ميان احمد جو پوٽو ميان احمد ۽ ڏوهٽو مخدوم نعمت الله بن مخدوم عبدالجليل سندس شاگرد هئا. مخدوم نعمت الله تمام وڏو عالم ۽ بزرگ ٿي گذريو آهي. سنڌ جو حاڪم ميان سرفراز ڪلهوڙو سندس شاگرد هو. مخدوم ضياء الدين 80 ورهين جي ڄمار ۾ سنه 1171 هه ۾ وفات ڪئي. سندس ٻه فرزند ٿيا: ميان يار محمد ۽ مخدوم غلام حيدر. ”مخدوم ابوالحسن جي سنڌي“ جي نموني تي سنڌيءَ ۾ ڪتاب لکيائين، جنهن ۾ ديني تعليم جي اپٽار ٿيل آهي. ان کي ”ضياء الدين جي سنڌي“ سڏيو ويو. نموني طور ڪجهه سٽون هيٺ ڏجن ٿيون: فرض آهي ماءُ پيءُ تي، سعي سوڌي ڀت موڪلي مڪتب ۾ صغير وڏي سٿ جيئن تابع ٿئي طبيعت جو مومن وڏي مت راتو ڏينهان ٻالڪ ڪري نماز پرت وضوءَ جي وجود ۾ ڀڃي ڪري ڀرت.
حوالا
زمرو:شخصيتون
شيخ طاهر
شيخ طاهر: ولد شيخ يوسف وڏو محدث ۽ اهل الله هو. پاٽ مان لڏي احمد آباد ۽ برار کان ٿيندو برهانپور ۾ وڃي متوطن ٿيو، جتي سن 1004هه(1595ع) ۾ وفات ڪيائين. بلند پايه تصنيفون يادگار ڇڏيائين، جهڙوڪ: تفسير، مجمع السجاد، مختصر قوة القلوب، منتخب مواهب لدنيه، ملتقط جميع الجوامع سيوطي، موجز قسطلاني (صحيح بخاري جي هن کان وڏي شرح اڄ تائين نه لکي وئي آهي)، تفسير مدارڪ، ۽ رياض الصالحين.
قاسم بن يوسف
قاسم بن يوسف: شيخ طاهر جو ڀاءُ هو.سنه 1981 هه(1573ع) ۾ ايلچپور (برار) ۾ وفات ڪيائين ۽ اتي ئي مدفون ٿيو.
ٽيليفون
آواز جي وسيلي ڏور رابطو ڪرڻ لاء ڪتب ايندڙ آلي کي ٽيليفون چيو ويندو آهي. thumb|ٽيليفون ٽيليفون جو ايجاد ڪندڙ گراهم بيل آهي.
ضراب حيدر
سنڌي ٻوليءَ جي ڪهاڻيڪار ۽ ناولنگار ضراب حيدر، 12 اپريل 1967ع تي  زراعت کاتي جي ڊپٽي ڊائريڪٽر مرحوم غلام حيدر ڪليار جي گھر ۾سکر ۾ جنم ورتو ، سندن وڏا اصل ڳوٺ ٻنڊي عطل شاھ، ڪمال ديرو، ڪنڊيارو جا آهن. هن پهريون درجو پرائمري اسڪول وحدت ڪالوني حيدرآباد مان پاس ڪيو ۽ پوءِ وڌيڪ پرائمري تعليم پنڱريو ضلعو بدين ۾ پوري ڪيائين ڇهون ۽ ستون درجو گورنمينٽ هاءِ اسڪول نوابشاهه مان ڪيائين ، انٽر ڊگري ڪاليج نوابشاهه مان ڪرڻ کانپوءِ سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو ۾ فارميسي ڪرڻ لاءِ آيو، ان دوران هي بدين ۾ به رهيو، جتي پرائيويٽ بي اي اسلاميه ڪاليج بدين مان ڪيائين. ضراب هڪ يگانو ڪهاڻيڪار آهي، جيتوڻيڪ سندس ڪهاڻي جا اهم موضوع نفسيات، جنسيات رهيا آهن، پاڻ سنڌي ٻوليءَ جي بااختيار اداري ۾ ريسرچ فيلو آهن.
تصنيفون
ضراب حيدر جون فرسٽ يئر ۽ انٽر دوران ڪيتريون ئي ڪهاڻيون هلال پاڪستان ۽ عبرت ۾ ڇپيون. جيڪي يونيورسٽي واري زماني تائين ڇپيون. عبرت مئگزين، ڪينجهر، سوجهرو، ادب، همرچو ، پرک، سُڳنڌ، سيڄ ۽ ٻين رسالن ۾ به ڪهاڻيون ۽ مضمون ڇپيا. ڪيترين اخبارن ۾ ڪالم\ڪالم ڪهاڻيون لکيائين. اُن کانسواءِ سنڌي ٽي وي چينلن لاءِ ڪيئي ڊراما (سولو پليز\لانگ پليز) ڊراما سيريلز پڻ لکيائين. سندس هيستائين ڇپيل ڪهاڻين جي مجموعن جو انگ 3 آهي. جيڪي هيٺ ڏجن ٿا.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:شخصيتون زمرو:ڊاڪٽر زمرو:سنڌي شخصيتون
آواز
آواز جي تعريف مختلف اندازن ۾ ڪري سگهجي ٿي پر، بنيادي طور تي آواز دٻاءَ جون اهڙيون لهرون هونديون آهن جو ڪنهن لچڪدار ذريعي ۾ سفر ڪري سگهن جيڪو گيس، پاڻياٺ يا نهري جي حالت ۾ ٿي سگهي ٿو ۔
اکر اکر آرسي
اکر اکر -آرسي-، استاد بخاريءَ جي شاعريءَ جي لغت آهي، جيڪا نوجوان اديب، شاعر ۽ محقق عزيز ڪنگراڻيءَ تيار ڪئي آهي. هيءَ لغت ڊيمي سائيز جي 132 صفحن تي مشتمل آهي، جنهن جي قيمت 100 رپيا آهي ۽ سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ پاران جون 2009ع ۾ ڇپائي پڌري ڪئي وئي آهي. هيءَ لغت ”جديد شاعري جي شاعريءَ“ جي لغت سيريز جو حصو آهي، جنهن هيٺ شيخ -اياز- ۽ ٻين جديد شاعرن جي شاعريءَ ۾ استعمال ٿيل لفظن، فقرن، اصلاحن ۽ ترڪيبن تي مشتمل لغتون تيار ٿيڻون آهن.
آمونت
آمونت (Amunet) قديم مصري مذھب جي اولين ديوي ھئي۔
حوالا
زمرو:مصري معبود زمرو:قديم مصري مذھب زمرو:قديم مصر
احمد ابراھيم
سريلي راڳي ماسٽر محمد ابراهيم جو پٽ آهي. هو ڪراچيءَ ۾ 1949ع ڌاري پيدا ٿيو. راڳ کيس ورثي ۾ مليو. ننڍپڻ کان ئي ڳائڻ شروع ڪيائين. پهرين پنهنجي پيءُ سان گڏ محفلن ۾ ڳائڻ ويندو هو، پوءِ 1965ع ۾ ريڊيو -پاڪستان- ڪراچيءَ تي آڊيشن ڏنائين ۽ پاس ٿي ويو. ريڊيي تي کيس -ان- وقت جي ميوزڪ پروڊيوسر خواجه امداد عليءَ متعارف ڪرايو. -احمد ابراهيم- جا ڪيترائي ڪلام رڪارڊ ٿيا، سندس انداز هوبهو پيءُ جهڙو آهي. هن -پاڪستان- -ٽيليويزن- تي به ڳايو. سنڌي، -اردو-، گجراتي ۽ سرائڪي ٻولين ۾ ڪلام ڳايائين. سنڌيءَ ۽ گجراتيءَ ۾ سندس آڊيو ڪيسٽون به رڪارڊ ٿيون.’-احمد ابراهيم-‘ جو اصل نالو محمد صديق احمد آهي، پر راڳ جي دنيا ۾ پنهنجي پيءُ جي نالي سان ’-احمد ابراهيم-‘ سڏائي مشهوري ماڻيائين.
تاريخي ڪتابن جي فهرست
تاريخي ڪتابن جي فهرست
ت
تاريخ سنڌ
باس
سُکا. نذر. مذهبي اصطلاح ۾ اها شيءِ، جيڪا خدا تعاليٰ، ڪنهن درويش يا بزرگ پير فقير جي مڃتا ۾ باسيل هجي، انهيءَ اميد سان ته جي مراد پوري ٿئي ته هيءَ خيرات ڪبي، ڪا ڪُني ڪبي. خوشي ڪبي يا ڪو صدقو ڪڍبو.
اڪثر اهو عقيدو عام آهي ته -باس- باسيل هوندي ته -ان- جي پوري ٿيڻ تي ضرور ڏجي، نه ته چوندا آهن ته -باس- نه ڏيڻ سان نقصان ٿيندو. تنهنڪري عام ماڻهو ڪنهن درگاهه يا مرشد جي مزار تي وڃي پڙ چاڙهين، لنگر رڌي فقيرن کي کارائين ۽ اهي سڀ رسمون ڳائي وڄائي ادا ڪيون وينديون آهن. هندو اهڙي رسم يا عقيدي کي منت يا منٿ ڇون.
اکر اکر سرھاڻ
هي ٻاراڻي شاعريءَ جو ڪتاب ذوالفقار سيال جو ڇپيل آهي، جيڪو -جولاءِ- 2002ع ۾ ڪنول پبليڪيشن، قنبر، ڇپائي پڌرو ڪيو. هن 63 صفحن تي ٻڌل ڪتاب جي قيمت 15 روپيا آهي. جنهن جو ٽائٽل چترڪار قيوم منگيءَ ٺاهيو آهي ۽ ڪتاب جو پيش لفظ سعيد سومري لکيو آهي. هي ڪتاب ڊاڪٽر ذوالفقار سيال پنهنجن پٽن، فهد جبران، دانيال عاليشان، سعد سلطان، ۽ ڌيئرن ڪائناتِ شفق ۽ دُعا رابيل جي نالي ڪيو آهي. ڪتاب جو مهاڳ شمشير الحيدري لکيو آهي.
احمد بخش احمد مورائي
احمد بخش ميمڻ 5 -جنوري- 1920ع تي موري ۾ ڄائو. پاڻ -ٿورو- پڙهيل هوندي به ننڍي هوندي کان ئي علم ۽ ادب سان چاهه رکندو هو. کيس شاعريءَ جو شوق ’-الوحيد-‘ -اخبار- جي ’سنڌ آزاد نمبر‘ پڙهندي جاڳيو. -ان- بعد پاڻ پنهنجي منهن شاعري ڪرڻ لڳو، جيڪا گهڻي قدر عشقيه ۽ صوفياڻي هوندي هئي. موري ۾ ’بزم سعيد‘ پاران شروع ڪيل مشاعرن ۾ شرڪت ڪيائين. قصيدا، مناقبا، مناجاتون ۽ نظم لکيائين. سندس پهريون نظم ’اڄوڪو زمانو‘ جي عنوان سان ’اداره آئينه ادب‘ موري طرفان نڪرندڙ پهرئين ڪتاب ’لهرون لک لباس‘ ۾ شايع ٿيو.
باسٽل
باسٽل (Bastille ):وچولي زماني ۾ فرانس جو مشهور تاريخي قلعو، جيڪو پيرس شهر ۾ قائم هو. هي قلعو فرانس جي -بادشاهه- چارلس پنجين چوڏهين صدي عيسويءَ ۾ ٺهرايو هو. هن قلعي جي اڏاوت جو مقصد انگريزن جي حملي کان بچاءُ ڪرڻ هو. اڳتي هلي قلعي کي جيل خاني ۾ تبديل ڪيو ويو. 17 ۽ 18 صديءَ ۾ هتي ڪيترا سياسي قيدي -بند- ڪيا ويا هئا. فرانس جي -تاريخ- ساز انقلاب دوران مڇريل ماڻهن، هن قلعي تي حملو ڪري نه رڳو قلعي کي نقصان پهچايو ۽ هزارين قيدي به آزاد ڪرائي ورتا. -ان- کانپوءِ قلعي کي -باهه- ڏني ويئي. بعد ۾ فرانس جي انقلابي حڪومت هن قلعي کي بلڪل ڊهرائي ڇڏيو.
ٿوهي دار ڍڳو
thumbnail|ٿوهي دار ڍڳو ٿوهي دار ڍڳو (Brahman) يا ذيبو ڍڳو. وڏن ڍٻن ڪنن وارو ٿوهي دار ڍڳو جنهن جي ڳچيءَ ۾ لڙڪندڙ چمڙي ٿئي ٿي. عام طور هي رنگ جو سائو (هلڪو ميرو) ٿئي ٿو، پر ڪي ڪارا، اڇا ۽ ڳاڙها به ٿين. هي سمورا ڍڳا گھڻي ڄمار ماڻين ٿا، سخت گرمي برداشت ڪرڻ جي صلاحيت رکن ٿا، جيتن ۽ بيمارين کان به نرڄا آهن.
حوالا
زمرو:جانور زمرو:پالتو جانور
شاهجهان
شاهجهان برصغير جي مغليه خاندان جو هڪ بادشاهه هيو۔ شاهجهان مغل شهنشاهه جهانگير ۽ ان جي راجپوت گهرواري تاج بي بي بلقيس مڪاني جو پٽ هيو۔ شاهه جهان کان بعد ان جو پٽ اورنگزيب بادشاهه بڻيو۔ شاهه جهاں پنهنجي دور جو هڪ مشهور معمار هيو۔ هن ڪيتريون ئي تعميرون ڪرايون۔ هن جي دور کي هندستان جي وچين تاريخ جو سنهرو دور چيو ويندو آهي۔ کاٻو|thumb|شاهجهان۔
سِڪه
1629ء ۾ شاهجهان نوان سڪه ٺهرايا۔ هي سڪه چاندي، سون، ڪانسي ۽ ٽامي مان ٺهرايا ويا هئا۔
تصويرون
شاهجهان تخت تي ويهندي ئي اعتماد الدولہ مير غياث جي پوٽي ميرزا احمد بيگ خان کي سيوهڻ جو جاگيردار بڻائي موڪليو هي ماڻهو ڏاڍو ٽوٽي، سست نااهل هو، پاڻ عياشي ۾ مصروف ٿي جاگير جو ڪار وهنوار سندس ظالم ۽ سفاڪ ڀاءُ ميرزا يوسف جي حوالي ڪري ڇڏيو، جيڪو پنهنجي فطرت جي لحاظ کان ذليل بي رحم ماڻهو هو ۽ ايترو ظالم شخص جو حجاج بن يوسف جهڙو ظالم انسان به هن جي اڳيان هڪ ادنا شاگرد جي حيثيت رکندو هو.
حوالا
زمرو:لاهوري ماڻهو زمرو:ڀارتي مسلمان
شيخ سليمان
شيخ سليمان: شيخ قاسم جو فرزند هو. اهل دل، صوفي، عالم ۽ شاعر هو. ”سيفي“ تخلص ڪندو هو. سندس فارسي رباعيون، سندس ڀاءُ مسيح الاولياءُ شيخ عيسيٰ جي ڪتاب”عين المعاني“ ۾ ملن ٿيون، جن ۾ اسمائي حسنه جي تعريف بيان ڪئي اٿس. هيٺين رباعي ۾ صوفي بابت چوي ٿو: صوفي که صفا و صفِ حياتِ دل اوست زان هم گز رد چون نگرد بر رخِ دوست يعني که بود پاک دران حضرت قدس از هرچه بود خواه بد و خواه نکوست 18 جمادي الثاني سنه 1005 هه(1596ع) ۾ اڪبر بادشاهه جي زماني ۾ بيجاپور جي مهم ۾ خانخانان جي لشڪر ۾ جنگ جي ميدان ۾ وڙهندي فوت ٿيو.
ساڌ ٻيلو
280px|thumb|ساڌ ٻيلو جو مندر
ساڌ ٻيلو سنڌو درياءَ ۾ سکر جي ويجهو ۽ بکر جي اولهه ۾ هڪ ٻيٽ آهي، جنهن کي ساڌو ٻيلو چيو وڃي ٿو. هن ٻيٽ ۾ مشهور ۽ تاريخي مندر موجود آهي، جيڪو بابا بنکنڊي چنڊ شرما ٺهرايو هيو. پاڻ 1803ع ۾ پنهنجو اباڻو ملڪ نيپال ڇڏي اچي روهڙيءَ ۾ آباد ٿيو ۽ پوءِ وري ويهن سالن بعد هن ٻيٽ تي اچي هي شاندار مندر ٺهرايو هئائين، جنهن جي تاريخي لحاظ کان تمام گهڻي ۽ اهم حيثيت پئي رهي آهي.
280px|thumb|مندر جو ھڪ ڏيک
تاريخ
بابا بنکنڊي صاحب کان پوءِ جيڪي به ساڌو ٻيلي جا گاديسر ٿيا، سي به پهتل پرش هئا. ورهاڱي کان پوءِ وارن ڏينهن تائين ساڌو ٻيلي جو منهنت سوامي هرنام داس هيو، جيڪو سدائين لوڪن جي ڀلائيءَ جا ڪارج ڪندو رهندو هيو. سندس ايا مڪاريءَ ۾ ساڌو ٻيلي کي گهڻو سڌاريو ۽ سينگاريو ويو. ٻيٽ جي چئني پاسن کان سنگ مرمر جا گهاٽ ۽ پٿرن جي ڀت ٻڌائي وئي ته جيئن درياءَ جو پاڻي کاڌ نه ڪري. مکيه مندر ۾ شريمد ڀاڳوت ۽ گرو گرنٿ صاحب سان گڏ سري چند بابا ۽ رام ڪرشڻ ۽ ٻين ديوتائن جون مورتيون به اسٿا پت ٿيل آهن.
تعمير
هن مندر جي ٺهڻ کان پوءِ هيل تائين هن جي تعمير ڪيترائي ڀيرا ٿيندي پئي رهي آهي ۽ هر ڀيري ان جو اسٽائيل بدلبو پئي رهيو آهي. هن مندر جي ڇتين تي راجستاني طرز نظر ايندي ته ڀتين تي وري مغليه اسٽائيل ڏسڻ ۾ ايندو. مغليه طرز تعمير جو هڪ ٺاهوڪو سفيد گنبذ به آهي. سمورو مندر سنگمرمر، پٿرن ۽ پڪين سرن مان ٺهيل آهي. 280px|thumb|ساڌ ٻيلي جي مندر جي زيارت لاء زائرين لاءِ صرف ٻيڙي ذريعي وڃڻ جو رستو آهي جڏهن بابا بنکنڊيءَ ساڌو ٻيلي جو ٻيٽ وسايو ته اتي تمام وڏو جهنگ هوندو هيو، جنهن ۾ شينهن سميت ٻيا به ڪيترائي جانور رهندا هئا. پوءِ وري ماڻهن جي گهڻي اچ وڃ ڪري يا ته اهي ساڌو ٻيلو ڇڏي هليا ويا يا وري هوريان هوريان ختم ٿيندا ويا. تنهن ڪري انهن جي ياد طور سنگرمرمر جي پٿر مان هڪ شينهن جو مجسمو ٺهرائي مندر جي وچ تي رکيو ويو آهي، جيڪو نهايت خوبصورت ٿو لڳي.
لائبريري
هن مندر ۾ هڪ شاندار لائبريري پڻ قائم ڪئي وئي آهي، جنهن ۾ خاص ڪري هندو مذهب بابت سوين ڪتاب ۽ رسالا رکيا ويا آهن. اهي ڪتاب سنڌي، هندي، سنسڪرت، انگريزي، اردو ۽ ڪجهه ٻين ٻولين ۾ لکيل آهن. هندو مذهب جي عام اڀياس توڙي تحقيق لاءِ هي لائبريري هڪ ننڍڙي ريسورس سينٽر جي حيثيت رکي ٿي.
ريتون رسمون
280px|thumb|ھڪ عورت ساڌ ٻيلي جي مندر ۾ گيتا پڙھندي ڏيکاريل
ساڌو ٻيلي ۾ هر جمعي تي هڪ خاص ڏڻ ملهايو ويندو آهي، جنهن ۾خاص ڪري اتر سنڌ جي مختلف شهرن ۽ ڳوٺن کان هندو ڀائي شريڪ ٿيندا آهن ۽ سندن روحاني تربيت ڪئي ويندي آهي.
هر سال جون مهيني جي وچ ڌاري بابا بنکنڊي چند شرما جي ورسي ملهائي ويندي آهي، جنهن ۾ سڄي دنيا کان هزارين ياتري شامل ٿيندا آهن. انهن مان اڪثر ياتري پنهنجن گهرن کان ڪڻڪ ڀڃي کڻي ايندا آهن، جنهن کي ”ستو“ چيو ويندو آهي. سڀئي ياتري ستو کائي ۽ چانهه پي مندر جي اڱڻ تي ڳائيدا وڄائيندا ۽ خوشيون ملهائيندا آهن. اهي پوڄا هندو سناتن طريقي موجب ڪندا آهن ۽ سنڌو درياءَ مان مورجا کنڀ ٻوڙي هڪ ٻئي کي هڻندا آهن ۽ هٿ کڻي ترشي نمشڪار جو اشارو ڪندا آهن.
مورتيون
ساڌو ٻيلي جي مندر ۾ ڪجهه مورتيون پڻ رکيون ويون آهن. هڪ وڏي مورتيءَ جو نالو ترلوڪ ناٿ آهي جڏهن ته ٻين مورتين کي گيڻس، ڪارتڪ، سوام، پارپتي ۽ رشي چيو وڃي ٿو.
حوالا
زمرو:سکر ضلعو زمرو:سنڌ جا ٻيٽ Islands زمرو:سنڌ ۾ ھندو ڌرم زمرو:سنڌ ۾ ھندو مندر زمرو:ايشيا جا درياھي ٻيٽ
پاڪستاني عام چونڊون، 2018
2018ع جون عام چونڊون 25 جُولاءِ 2018ع تي ٿي گذريون. جون 2017ع ۾ اڪنامڪ ڪوآرڊينيشن ڪميٽي پاڪستان نئين سرڪاري ڇاپي خاني جي قيام جي قرارداد منظور ڪئي، جنهن جي مطابق اُنکي جون 2018ع تائين 864 ملين روپيا بطور قرض ادا ڪيو وڃي ته جيئن نوان ووٽ ڇاپيا وڃن۔ نادرا ۽ اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان کي وڌيڪ هدايت ڪئي وئي ته شفاف چُونڊُن جي قيام لاءِ نئون سافٽ وئيرن ۽ جديد اوزارن جي حصول ۾ مدد ڪريو۔ وزير قانون زاهد حامد بيان ڏنو ته اُهي فردَ جيڪي 18 سال جي عمر تائين پهچي چڪا هُجن، اُنهن جي قومي شناختي ڪارڊ جي اجراءَ لاءِ اُنهن جي نالن جي فهرست تيار ڪئي ويندي ۔
دهشتگردي
چونڊ مهم دوران دهشتگرد ڪاروايون 10 جُولاءِ يعني چونڊن کان 15 ڏينهن اڳ شروع ٿيون. 10 جُولاءِ تي پشاور ۾ عوامي نيشنل پارٽي جي چونڊ ۾ مهم ۾ ڌماڪي سبب، بشير بلور جي پٽ هارون بلور سميت 22 ڄڻا اجل جو شڪار ٿي پيا. 13 جُولاءِ تي بنو ۾ جميعت علماءِ اسلام (ف) جي چونڊ مهم کي بم سان نشانو بڻايو ويو، جنهن جي نتيجي ۾ 4 قتل ۽ 25 زخمي ٿي پيا. ان کان پوءِ مستونگ، بلوچستان ۾ چونڊ مهم دوران ڌماڪي ۾ اسلم رئيساڻي سميت 149 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا ۽ 186 زخمي ٿي پيا. 22 جُولاءِ تي ڊيرا اسماعيل خان ۾ خودڪش بم ڌماڪي ۾ پاڪستان تحريڪ انصاف جو اميدوار اڪرام الله گنڊاپور قتل ٿي ويو. 25 جُولاءِ يعني چونڊن واري ڏينهن تي ڪوئيٽا ۾ بم ڌماڪي جي نتيجي ۾ 31 ماڻهو قتل ٿيا.
فارم 45
فارم 45 هڪ ڪاغذ هوندو آهي، ۾ جنهن هڪ پولينگ اسٽيشن ۾ چونڊن کان پوءِ، ڪنهن اڳواڻ ڪيترا ووٽ کنيا ان جا تفصيل لکيل هوندا آهن، ان فارم ۾ رٽرننگ آفيسر ۽ چونڊ عملي جون صحيحون موجود هونديون آهن. ايم ڪيو ايم پاڪستان جي اڳواڻ فيصل سبزواري چونڊون ختم ٿيڻ جي ڪجهه وقت کان پوءِ ئي پريس ڪانفرنس ڪندي چيو ته انهن کي فارم 45 تي نتيجا ڏيڻ بجاءِ سادي ڪاغذ تي نتيجا ڏنا پيا وڃن. پاڪستان مسلم ليگ (ن) جي صدر شهباز شريف لاهور ۾ چونڊون ختم ٿيڻ جي ڪجهه ڪلاڪن کان پوءِ پريس ڪانفرنس ڪندي چيو ته سندن ڪيترن ئي پولنگ ايجنٽن کي فارم 45 تي سرڪاري نتيجا نه پيا ڏن وڃن. ساڳي قسم جا الزام پاڪستان پيپلز پارٽي جي اڳواڻن پڻ پريس ڪانفرنس ڪندي هنيا ته فارم 45 بجاءِ خالي پنن تي نتيجا جاري ڪيا پيا وڃن. اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان، جي سيڪريٽري بابر يعقوب فتح الزامن کان پوءِ پريس ڪانفرنس ڪندي چيو ته هر پولنگ اسٽيشن تي فارم 45 موجود آهي، جن پارٽين کي شڪايتون آهن اهي اليڪشن ڪميشن وٽ جمع ڪرائين.
نتيجن ۾ دير
ڇونڊون مڪمل ٿيڻ کان پوءِ نتيجا اچڻ ۾ ڪافي دير ٿي، اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان، جي سيڪريٽري بابر يعقوب فتح مطابق نتيجن ۾ ديري جو سبب ٽيڪنيل مسئلو هو، جيڪو اليڪشن ڪميشن پاران ٺاهيل هڪ ايپ جو درست ڪم نه ڪرڻ سبب ٿيو. هن چيو چونڊ نتيجن ۾ تاخير ڪنهن جي دٻاءُ سبب ناهي، پر آر ٽي ايس جي خرابي سبب دير ٿي آهي. اليڪشن ڪميشن جي مطابق اهو ايپ پهرين دفعا پاڪستان ۾ استعمال ڪيو ويو ان کان اڳ اهو طريقار اپنايو نه ويو هو.
حوالا
زمرو:2018ع زمرو:ايشيا ۾ 2018ع جون چونڊون زمرو:پاڪستان ۾ 2018ع زمرو:پاڪستان ۾ عام چونڊون زمرو:پاڪستاني چونڊون
سنڌي ماڻھن جي فهرست
صحافي
قابل ڏاھري
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:Pages with unreviewed translations
شجاع آباد تعلقو
شجاع آباد تعلقو (اُچار: شُجاباد تالُڪو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ميرپور خاص جو هڪ تعلقو آهي. هن تعلقي کي ڊسمبر 2013 ۾ بڻايو ويو، جڏهن ته شجاع آباد نالي ڪوبه ڳوٺ يا ديهه هن تعلقي ۾ موجود ناهي. بلڪه هي تعلقو سنڌ جي اڳوڻي زراعت جي وزير سيد علي نواز شاهه جي والد شجاع محمد شاهه جي نالي تي پيپلز پارٽي جي جيالن جي مطالبي سان جوڙيو ويو آهي. هن تعلقي جو وڏو شهر ميرواھ گورچاڻي آهي، پر تنهن جي هوندي به علي نواز شاه جي جي مطالبي سان تعلقي جو گاديءَ جو هنڌ علي نواز شاهه ڳوٺ کي ڪيو ويو آهي.
يونين ڪاؤنسلون
شجاع آباد تعلقي ۾ 3 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن جن جي ڪل آبادي 2015 ۾ ٿلهي ليکي 1 لک 17 هزار آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
ريٽا شهاڻي
ريٽا شهاڻي (انگريزي:Rita Shahani) برطانوي هندستان ۾ سنڌ ۾ جنم وٺندڙسنڌي ٻوليءَ جي مشهور ليکڪ هئي جنهن جا ڪيترائي ئي ڪتاب ڇپيل آهن.
زندگي جو احوال
ريٽا شهاڻي جو حيدرآباد سنڌ ۾ 24 آگسٽ 1934ع تي هڪ تعليم يافته خاندان جي فرد عالمچند اُڌارام جي گھر ۾ جنم ٿيو، جيڪو مشهور عالم منگهارام اڌارام ملڪاڻيءَ جو ڀاءُ هو.
ساهتي خدمتون
ريٽا شهاڻي سنڌي ادب جي هر صنف تي طبع آزمائي ڪئي. هن ڪويتا، ناول، ڪهاڻي، مضمون، تنقيد، سوانح، آتم ڪٿا ۽ سفرنامي تي ڪاميابيءَ سان قلم هلايو آهي. ريٽا شهاڻيءَ جا موضوع نهايت وسيع آهن،
ڪتاب
(۱) پنک وڄائين شنک‘ (شاعري: ۱۹۸۲ع)، (۲) ’منهنجي حد آڪـاش‘ (شاعري: ۱۹۸۴ع)، (۳) ’ڀنڀرڪي جي ڀُـڻ ڀُـڻ‘ (ناول: ۱۹۸۵ع)، (۴) ’کٿوريءَ جي کاڻ‘ (سفرنامو: ۱۹۸۶ع)، (۵) ’گيت رامايڻ‘ (مرهٽي گيت-رامائڻ جو سنڌي منظوم ترجمو: ۱۹۸۷ع)، (۶) ’سوريه ياترا‘ (شاعري: ۱۹۸۷ع)، (۷) ’منع ٿيل ميوو‘ (ڪهاڻيون: ۱۹۸۸ع)، (۸) ’سج کان چنڊ تائين‘ (ناول: ۱۹۸۹ع)، (۹) ’سڄاڻ جون سمرتيون‘ (منگھارام ملڪاڻيءَ جي سوانح: ۱۹۹۰ع)، (۱۰) ’پرهه جا پياڪ‘ (ناول: ۱۹۹۱ع)، (۱۱) ’پچڻ کي پچاءِ‘ (ڪهاڻيون: ۱۹۹۲ع)، (۱۲) ’گھنڊ ڄاڻ وڳو‘ (آتم ڪٿا: ڀاڱو پهريون: ۱۹۹۳ع)، (۱۳) ’ٻپهريءَ جا ٻه پل‘ (آتم ڪٿا: (ڀاڱو ٻيو: ۱۹۹۴ع)، (۱۴) ’ڇُهي مُئي‘ (ناول: ۱۹۹۵ع)، (۱۵) ’ارٽ جو آواز‘ (شاعري: ۱۹۹۶ع)، (۱۶) ’ببليءَ جون آکاڻيون‘ (ٻاراڻو ادب: ۱۹۹۶ع)، (۱۷) لپ ڀر مهراڻ‘ (ادبي مضمون: ۱۹۹۷ع)، (۱۸) ’سوال ئي سوال‘ (ڪهاڻيون: ۱۹۹۸ع)، (۱۹) ’يرودا جيل جون ڪهاڻيون‘ (سوانح: ۲۰۰۰ع) (۲۰) ’جيون ۽ ساهت‘ (ادبي مضمون: ۲۰۰۱ع)، (۲۱) گونگي گگن سان گفتگو (ناول: ۲۰۰۱ع)، (۲۲) ’ميران ٻائيءَ سان وارتا لاپ‘ (مڪالماتي گفتگو: ۲۰۰۲ع)، (۲۳) ’جتي منهنجا اوٺيئڙا‘ (سفرنامو: ۲۰۰۳ع)، (۲۴) ’ترڪڻا ترورا‘ (ناول: ۲۰۰۴ع)، (۲۵) ٻيپهريءَ جا ٻه پل (آتم ڪٿا: ٻئي ڀاڱا گڏ، سنڌ ۾ ڇپيل، ۲۰۰۴ع)، (۲۶) ’رشتن جو رقص‘ (ڪهاڻيون: ۲۰۰۸ع)، (۲۷) ’ست سر، ست رنگ‘ (ناول: ۲۰۰۸ع)، (۲۸) ’اڪٿ ڪهاڻي ڪبير‘ (سوانح: ۲۰۰۸ع)، (۲۹) ’جڏهن پرين ڪري ٿو پنڌ‘ (دادا جشن جي سوانح: ۲۰۰۸ع)، (۳۰) ’سفر در سفر‘ (سفرنامو: ۲۰۱۰ع)، (۳۱) ’بي زبان زبان‘ (ناول: ۲۰۱۰ع)، (۳۲) ’روبرو‘ (سوانح: ۲۰۱۲ع)، (۳۳) آڪاس- گنگا (خاڪا: ۲۰۱۳ع) (۳۴) چار هندي ڪتاب ۽ ٻن انگريزي ڪتاب
ديهانت
ريٽا شهاڻي 15 سيپٽمبر 2013ع تي پوني ڀارت ۾ ديهانت ڪري وئي.
حوالا
ريٽا شهاڻي جي لاڏاڻي جي خبر
ريٽا شهاڻي جا ڪتاب
ريٽا شهاڻي تي لکيل ارن باباڻي جو مضمون
سنڌي سنيما
سولي وڊ پاڪستاني فلمي صنعت جي مرڪز کي چيو ويندو آھي۔ ان ۾ سولي وڊ - پاڪستان جي صوبي سنڌ مان ورتو ويو آھي جاٿي هي صنعت قائم آھي۔
سنڌي فلم سنسار جو اتهاس
سنڌي سينيما يا سنڌي فلم صنعت پهرئين سنڌي فلم ايڪتا 1940 (1940) ۾ جاري (رليز) ٿي ان فلم جو ٺاهيندڙ رئيس ڪريم بخش نظاماڻي هيو ۽ ان فلم جو هدايتڪار هومي واڊيا، ليکڪ کيئلداس فاني، موسيقار گلشن صوفي، گُلوڪارَ بيگم ڪوشليا ۽ گلشن صوفي هيا. اداڪارَن ۾ ڪوشليا بيگم، ڪريم بخش نظاماڻي، سڪندر نوحاڻي، فاني، هري شوداساڻي، پانڊو شوداساڻي، مايا ديوي، رام پنجواڻي ۽ گلشن صوفي هيا. ان فلم جي گيتَ (ٻولَ) هي هيا؛
پهرئين سنڌي فلم ايڪتا 1940 (1940) ۾ جاري (رليز) ٿيڻ کانپوءِ سنڌي سينيما جون وڌيڪ فلمون ٺهڻ شروع ٿي ويون. اباڻا فلم 1958 ۾ ٺهي. آخري سنڌي فلم 1970 (1970) ۾ ٺهي جنهن جو نالو همٿ هيو، همٿ فلم کانپوءِ سنڌي سيمينا جون فلمون ٺهڻ بند ٿي ويون ۽ سنڌي فلمي صنعت جو هڪ باب پڻ پُڄاڻي تي پهتو.
مشتاق چنگيزي جو اصل نالو مشتاق ملاڻو هو. هن 60 کان وڌيڪ سنڌي فلمن ۾ ڪم ڪيو. سنڌي ٻولي ۾ 1951 کان 1997 تائين 83 فلمون ٺھيون ھيون. سنڌالاجي پاران حيدرآباد ۾ آڪٽوبر 2018 ۾ منعقد ٿيل سنڌي فلم فيسٽيول ۾ اداڪار مصطفي قريشي سنڌ حڪومت کي سنڌ فلم ڊولپمينٽ ڪارپوريشن ٺاھڻ جو مشورو ڏنو ۽ پي ٽي وي جي جھوني ھدايتڪار ڊاڪٽر غلام مصطفي سولنگي فيسٽيول ۾ سنڌي فلم جي تاريخ تي پنھنجي ٺاھيل دستاويزي فلم ڏيکاري. .
هاڻوڪو دور
اڳوڻي صدر پريز مشرف جي دور ۾ پاڪستان ۾ نوان نجي ٽي وي چينل کُلڻ جي اجازت ڏني وئي ۽ پوءِ سنڌي اليڪٽرانڪ ميڊيا پڻ نئين دور ۾ داخل ٿي، سنڌي ٽي وي چينل کُلڻ شروع ٿيا جِن ۾ ڪي ٽي اين ٽي وي، سنڌ ٽي وي، آوزا ٽي وي، ڪشش ۽ ٻيا خبرن جا چينل کُليا. ڪي ٽي اين ٽي وي ۽ سنڌ ٽي وي پاران سنڌي ٽيلي فلمون ٺاهيون ويون آهن.
اکر ڌاتو
انگريز مصنف، پادري جارج شرٽ، 44 صفحن تي مشتمل اکر ڌاتو نالي ڪتابڙو 1866ع ۾ ڇپايو، جيڪو ليٿو ۾ ڇپيل آهي. هن ڪتاب ۾ چونڊ سنڌي لفظن جا ڌاتو يعني بنياد ڏنل آهن، جيڪي سندس خيال مطابق سنسڪرت مان سنڌيءَ ۾ تَدڀوَ روپ ۾ بدلجي آيا آهن. هن ڪتاب جي ترتيب چئن ڪالمن ۾ هيٺينءَ ريت رکي وئي آهي:
ڌاتو سنسڪرت جو: (1) سنڌي اکرن ۾ لکيل: (2) ڌاتو انگريزي رسم الخط ۾ لکيل: (3) معنيٰ، (4) سنڌي لفظ.
احمد بخش بدوي
احمد بخش بدوي ”مٺل“ شاعر ۽ مضمون نگار، شڪارپور جو رهاڪو، نامور شاعر ۽ صوفي فنڪار غلام علي ’مسرور‘ فقير جو وڏو فرزند ۽ بيدل مسرور جو ڀاءُ آهي، جنهن پهرين جولاءِ 1939ع تي شڪارپور ۾ جنم ورتو. شاعريءَ ۾ غزل، ڪافي، نثري نظم ۽ نثر ۾ مضمون سندس خاص صنفون آهن. ساز ٺاهي، وڄائي ۽ سکيا ڏئي ڄاڻي ٿو. 1971ع ۾ ’سچل سارو سچ‘ ڪتاب لکيل ۽ ڇپيل اٿس. دادواهي روڊ شڪارپور ۾ رهائش پذير آهي.
حوالا
زمرو:1939ع جون پيدائشون
مريم ميرزاخاني
مريم مرزا خاني ( 3 مئي 1977- 14جولاءِ 2017) ايران جي عظيم رياضيدان ۽ اسٽين فورڊ يونيورسٽي ۾ رياضي جي پروفيسر هئي. هن جي تحقيقاتي مضمونن ۾ “ٽچمولر ٿيوري“ “هائيپر بولڪ جيوميٽري“ “ارگوڊڪ ٿيوري“ ۽ “سمپليٽڪ جيوميٽري“ وغيره. 13 آگسٽ 2014ع تي مريم مرزا خاني کي فليڊ ميڊل ايوارڊ سان نوازيو ويو جيڪو ميٿاميٽڪس جي ميدان ۾ سڀ کان وڏو ۽ اعليٰ ايوارڊ آهي. اهڙي طرح پاڻ اهڙو عزاز ماڻيدڙ دنيا ۽ ايران جي واحد عورت بڻجي وئي. ايواڊ ڪميٽي جي طرفان هن کي ڊائينامڪس ۽ جيوميٽري جي ريمن سرفيس ۽ ان جي ماڊلي اسپيس ۾ نمايان خدمتن عيوض عطا ڪيو. 14 جولاء 2017ع تي ڇاتي جي ڪنسر سسب آمريڪا ۾ 40 سالن جي عمر ۾ وفات ڪري وئي.
اکر ول
هيءَ ول ٿر ۾ تمام عام -جام- نظر ايندي آهي، وسڪاري جي مند ۾ هيءَ ول هر -ٻوٽي- -ٻوهه- مرٽ وغيره تي ويڙهيل نظر ايندي. هيءَ ول خاص طور ٻوڙن ۽ ٻوٽن جي ڀر ۾ اڀرندي آهي ۽ پوءِ انهن کي ويڙهجي ويندي آهي.
احمد بن محمد المنصوري
عالم ۽ اديب احمد بن محمد المنصوري، منصوره جو رهاڪو هو. هن ديني تعليم فارس ۽ بصري ۾ حاصل ڪئي. فارسيءَ ۾ احمد الغزالي (ابو رؤق) سندس استاد هو، کيس مذهب ۾ امام دائود بن علي اصفهانيءَ کان سند حاصل هئي. اڳتي هلي اراجان جو قاضي مقرر ٿيو. هن ڪيترائي ڪتاب لکيا، جن ۾: ڪتاب ’المصباح الڪبير‘ ڪتاب ’الهادي‘ ۽ ڪتاب ’النير‘ گهڻو مقبول ٿيا. ڪجھ عالمن پاران حديثن جي مسئلي تي هن سان اختلاف بہ رکيا ويا.
فاروق شيخ
فاروق شيخ ( انگريزي ۾ Farooq Sheikh) جو جنم 25مارچ 1948ع ۾ ٿيو، انڊيا فلمن جو اداڪار تقريبن 1977ع کان ڪم ڪري رهيو آهي. مشهور پروگرام جينا اسي ڪا نام هي ٽي وي شو ۾ ڪم ڪري چڪو آهي.
وفات
فاروق شيخ جو موت 27 ڊسمبر 2013ع ۾ دل جو دورو پڻ سبب ٿي، فاروق انڌير اولھ طرف مسلم قبرستان ۾ دفن ٿيل آهي، آخري رسمن ۾ جاويد اختر، رضا مراد، انوپم خير ۽ شبانا آزمي پڻ شريڪ ٿيا، سندس آخري آرامگاهه پنهنجي ماءُ جي پاسي ۾ آهي.
حوالا
زمرو:1948ع جون پيدائشون زمرو:گجراتي ماڻهو
بڪرمي ڪئلينڊر
بڪرمي تقويم ھڪ شمسي تقويم آھي جيڪا ننڍي کنڍ پاڪستان ۽ ھندستان ۾ صدين کان رائج آھي۔
بڪرمي ڪلينڊر جيڪو راجہ بڪرم اجيت جي دور کان شروع ٿئي ٿو، ھن کي ديسیي سال يا جنتري به چوندا آھن۔ ھن شمسي تقويم ۾ سال ويساک جي مھيني کان شروع ٿئي ٿو۔
ٽي سو پنجھٺ (365) ڏينھن جي ھن ڪلينڊر جا نو مھينا ٽيھ (30) ڏينھن جا ٿين ٿا، ۽ ھڪ مھينو ويساک ايڪٽيھ (31) ڏينھن جو ٿئي ٿو، ۽ ٻه مھينا جيٺ ۽ ھاڙھ ٻٽيھ(32) ڏينھن جا ٿين ٿا۔
بڪرمي مھينا (قمري)
بڪرمي ڪلينڊر(جنتري) ۾ ھڪ ڏينھن جا اٺ پھر ٿيندا آھن، ھڪ پھر جديد گھڙي جي مطابق ٽن ڪلاڪن جو ھوندو آھي.
انھن پھرن جا نالا ھي آھن:
ڌمي ويل: صبح 6 بجي کان 9 بجي تائين جو وقت
ٻيپھري ويل : صبح جي 9 بجي کان ٻيپھري 12 بجي تائين جو وقت
پيشي ويل : ٻيپھري جي 12 بجي ڏينھن 3 بجي تائين جو وقت
ٻي/ديگر ويل: ٽيپھري 3 بجي کان شام 6 بجي تائين جو وقت
نماشا ںويل: رات جا پھريَان لمحا، شام 6 بجي کان وٺي ڪري رات 9 بجي تائين جو وقت
ڪفتان ويل: رات 9 بجي کان رات 12 بجي تائين جو وقت
اڌ رات ويل: رات 12 بجي کان سحر جي 3 بجي تائين جو وقت
اسر ويل: صبح جي 3 بجي کان صبح 6 بجي تائين جو وقت
لفظ " ويل/ويلا " وقت جي معنن ۾ ننڍي کنڊ جي ڪيترين ئي ٻولين ۾ ڳالھايو وڃي ٿو
احمد پور (ديھہ)
ضلعي ۽ تعلقي جيڪب -آباد- ۾ هڪ ديهه آهي. جنهن ۾ 4 ڳوٺ آهن. ساڳئي نالي سان شهدادپور، شڪارپور ۽ لکي تعلقن ۾ جدا جدا ڳوٺ موجود آهن.
ڪوٽ غلام محمد تعلقو
ڪوٽ غلام محمد تعلقو (اُچار: ڪوٽ غُلام مُهَمَد تالُڪو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ميرپور خاص جو هڪ تعلقو آهي. هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 2 لک 33 هزار هئي.
يونين ڪاؤنسلون
ڪوٽ غلام محمد تعلقي ۾ 8 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن.
زمرو:سنڌ جا تعلقا
خانبهادر الله بخش گبول
خانبھادر اللہ بخش گبول:
پاڻ 15 آگسٽ 1895 ۾ ڪراچيءَ ۾ پيدا ٿيو ۽ ڊسمبر 1972 ۾ وفات ڪيائين.پاڻ ھڪ سياستدان ۽ سنڌ مان تحريڪ پاڪستان جو نمائندو ھيو.. ڪراچيء ۾ تمام گھڻي زمين جو مالڪ ھيو جيڪا موجوده لي مارڪيٽ، صفوران ڳوٺ، گڊاپ، ڇٽہ خان ڳوٺ ۽ عبدالله گبول ڳوٺ وٽ واقع آهي. جناح انٽرنيشنل ايئرپورٽ ۽ گبول ٽائون واري زمين ٻہ ھن جي ھئي.ھي خداداد خان گبول جو پٽ۽ نبيل گبول جو ڏاڏو آھي..
شيخ عيسيٰ جنداللہ
مسيح اولياء شيخ عيسيٰ جند الله: شيخ قاسم جو فرزند هو. سنه 962هه (1554ع) ۾ سندس ولادت ٿي ۽ 1031 هه(1621ع) ۾ وفات ڪيائين. وڏو عالم ۽ اهل الله هو. ڪيترن ئي خدا جي ٻانهن کي روحاني فيض ڏنائين. سماع سان ڏاڍي رغبت هوندي هيس. سندس مقولو آهي ”السماع ڪالصلواة“. ان مان ظاهر ٿئي ٿو ته سندس نظر ۾ سماع جو درجو عبادت جي برابر هو. ڪيتريون ئي تصنيفون يادگار ڇڏيائين، جهڙوڪ: روضة الحسنيٰ (الله تعاليٰ جي 99 اسمن جي شرح)، عين المعاني (الله تعاليٰ جي اسمن جي ٻي شرح)، انوار الاسرار (تفسير قرآن مجيد)، رساله حواس پنجگانه، حاشيه براشارهء غريبه ڪتاب انسان ڪامل(شيخ عبدالڪريم جيلي جي ڪتاب انسان ڪامل تي حاشيو)، شرح قصيده برده، رساله قلبة المذاهب اربع مع اشارات اهل تصوف، حاشيه بر شرح ضيائيه(مولانا جامي جي ڪتاب ڪافيه جي شرح)، فتح محمد در علوم مايتعلق به التفسير، رساله عقود، ٻن رباعين جي شرح، ترجمه اسرارالوحي وغيره. ان کانسواءِ سندس ملفوظات جا ٻه مجموعا به ملن ٿا، جهڙوڪ: ڪشف الحقائق ۽ روائح الانفاس.
هن بزرگ پنهنجي مختلف ڪتابن ۾ تصوف جا مختلف مسئلا نهايت دليلن سان ۽ وضاحت سان سمجهايا آهن. هڪ عالم ۽ صوفي شيخ عبدالله بلياني وحدت الوجود بابت من عرف نفسه فقد عرف ربه جي شرح ڪندي عربي زبان ۾هڪ ڪتاب لکيو هو. حضرت شيخ عيسيٰ فارسي زبان ۾ ان جي شرح لکي آهي، ۽ وجودي نظريه تي تفصيل سان روشني وڌي اٿس. ان کانسواءِ هڪ ٻيو رسالو تعينات ۽ حقيقت محمدي بابت به لکيائين.
وهاڙي ضلعو
وھاڙي ضلعو پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ ضلعو جنھن جو صدر مقام وھاڙي شھر آھي. ھي ضلعو انتظامي طور تي ٽن تحصيلن ۾ ورھايل آھي جن ۾ وھاڙي تحصيل، ميلسي تحصيل ۽ بوري والا تحصيل شامل آهن. ان کان علاوه ھن ضلعي جون ٽي سب تحصيلون پڻ آھن جن ۾ گگو سب تحصيل، ڪرم پور سب تحصيل ۽ جلاھ جيم سب تحصيل شامل آهن. ھن ضلعي جو قيام پھرين جولائي 1976 ۾ ٿيو. ان کان آڳ ھي ٽئي تحصيلون ملتان ضلعي جو حصو ھيون جن کي ڌار ڪري نئون ضلعو ٺاھي وھاڙي شھر کي ان جو صدر مقام بڻايو ويو. ھي ضلعو ستلج ندي جي ساڄي ڪپ تي واقع آھي جيڪا ھن ضلعي جي ڏکڻ واري حد تي واقع آھي. ھن ضلعي جي مکيه ٻولي پنجابي آهي جيڪا 83 سيڪڙو ماڻهن جي مادري زبان آهي. 11 سيڪڙو ماڻهن جي مادري زبان سرائيڪي ۽ 5 سيڪڙو جي اردو آهي.
حوالا
زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب پاڪستان جا ضلعا زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ضلعا
سسئي پنهون (1958 فلم)
سسئي پنهون (سسی پنوں, Sassui Punhun) هڪ پاڪستاني فلم آهي جنهن کي سيد اي.هارون پروڊيوس ڪيو هيو. هن جو ڊائريڪٽر اڪبر علي آهي. هيء 30 مئي 1958 تي رليز ٿي.
وڌيڪ مطالعو
زمرو:1958 جون فلمون زمرو:پاڪستاني فلمون زمرو:سنڌي فلمون زمرو:سنڌي ٻولي جون فلمون
اکري
اکري گهريلو استعمال جو هڪ ٿانءُ، جيڪو ٺڪر جو بہ ٿئي تہ ڪاٺ ۽ پٿر مان بہ ٺهي ٿو. اُکريون ٻن ڪمن ۾ گهڻو استعمال ٿين ٿيون. هڪ ڪُٽڻ جي ڪم ۾ اچي تہ ٿي ڇَڙهڻ جي ڪم اچي ٿي. ڪاٺ يا پٿر جي ننڍي اُکري، جيڪا عام طرح گول ٿئي. جنهن ۾ ٽن کان چئن انچن جو گولائيءَ ۾ قطر وارو چُڍو (خال) پڻ ٿئي، سا مرچ مصالحي يا ويڳر وڙي ڪُٽڻ جي ڪتب اچي. ڇَڙھ جي ڪم ۾ ايندڙ اُکريءَ جي بناوٽ ڪجهه ٻيءَ طرح سان ٿئي ٿي، يعني هيءَ مٿان وڏي ۽ هيٺ سوڙهي تري واري ٿئي، جيڪا ٺِڪر جي بہ ٿيندي آهي تہ ڪاٺ جي بہ ٿئي. ان وڏي اُکريءَ ۾ هر قسم جي جنس ڇڙهبي آهي، جھڙوڪ: چانور، ثابت مڱ، مُهر، مَٽر ۽ چڻا وغيره. ڇَڙھ جي ڪم ۾ ايندڙ اُکريون وڏيون بہ ٿين تہ اُچيون بہ، جن ۾ ماڻهو بيهي بہ ڪا شيءِ ڇڙهي سگهي.
ديوان صاحب سنگھ وڪيل
ديوان صاحبسنگهه وڪيل سنهڙو، قد جو ويٺوڙو، نازڪ بدن، نفاست طلب، قانون جا اهڙا ناياب باريڪ نڪتا پيدا ڪندو، جي گهڻن وڪيلن ڪڏهن ٻڌائي ڪو نه هوندا. ڪنهن وڪيل آڪڙ ڏيکاريس ته عدالت جي ٻاهران، ۽ خود عدالت اندر، فقط، ٻه ٺٺوليون ۽ چرچا ڪري ٻيڙي ٻوڙي ڇڏيندس. ديوان ڪندنداس کانئس سينئر وڪيل هو، ۽ پبلڪ پراسيڪيوٽر، قدر ۾ ٻئي هڪجيترا ۽ ٻنهي جي انگريز عملدارن سان لهه وچڙ ۽ اٿ ويهه هوندي هئي. پاڻ ۾، ڪنهن حد تائين، هم پيشگيءَ جي رقابت به هوندي هين. ائين ڪنهن ڪلب يا ڪورٽ ۾ ڪندنداس، صاحبسنگهه جي ور چڙهي ويو، ته ٺٺولين سان ابتي کل لاهي ڇڏيندس. چرچي جي شروعات هميشه ڪندنداس وٽان ٿيندي، پر پوءِ جيڪي ڪجهه صاحبسنگهه هٿان ساڻس ٿيندو، سو ٻڌڻ ۽ ڏسڻ وٽان هوندو. سال 30-1931ع ۾ پير صاحب پاڳاري تي مقدمو ٿيو، ڪارروائي سکر جي جيل ۾ هلي، سرڪار پاران وڪيل هئا مسٽر سي ايم - لوبو(جو پوءِ سنڌ چيف ڪورٽ جو جج مقرر ٿيو) ۽ راءِ بهادر ڪندنداس. پير صاحب پاران مکيه وڪيل هو مسٽر محمد علي جناح، ۽ مددگار وڪيل صاحبسنگهه. ڪيترا مهينا مقدمو هلندو رهيو. هر روز ڪندنداس ۽ صاحبسنگهه جي وچ ۾ پيون جهڙپون ٿينديون هيون، خاص طرح ڪورٽ جي ٻاهران. ڪير جو ٿورو کلي؟ جناح صاحب مرڪندو به مشڪل سان هو، چه جائيڪ ڪنهن ڪچهريءَ ۾ ويهي يا ڪن ٻن شخصن جي وچ ۾ هلندڙ گفتگو ڏانهن ڪن ڏئي: پر ڪندنداس ۽ صاحبسنگهه جي چڪرين ۾ خاصي دلچسپي وٺندو هو. انهيءَ زماني ۾ جناح صاحب جي اعليٰ لباس کي ڏسي، ٻين وڪيلن به نوان سوٽ سبارايا هئا. لوبو مارننگ سوٽ ۾ اچڻ لڳو. صاحبسنگهه ته لباس ۾ وڃي خود جناح صاحب سان ڪن هنيو. باقي رهيو هو ڪندنداس تنهن به پنهنجي پاران ته ڪو نه گهٽايو، پر صاحبسنگهه جي جتيءَ ۾ ڪٿ ٿي پير پائي سگهيو؟ صاحبسنگهه کي ٽوڪ لاءِ ٻيو مواد ڪو نه ملندو ته ڪندنداس جي ڪپڙن سان شروع ڪندو: صاحبسنگهه ڪمائيندو لک، پر پوئتي ڇڏيندو پائي به ڪا نه. خوش پوش، خوش نوش، ۽ خوش خوراڪ. اٿڻي ويهڻي مغربي ڍنگ جي. رهندو ٽڪر تي علحده بنگلي ۾، جنهن جو هر ڪمرو سهڻيءَ طرح سينگاريل هوندو-خاص طرح آفيس وارو روم، جيئن ٻاهران ايندڙ اصيلن تي هڪدم رعب پئجي وڃي. ڪپڙن جو اڳ ۾ ئي ذڪر ڪيو اٿم: هٿن ۾ منڊيون، واسڪوٽ ٻاهران سوني گهڙيال جي سونهري زنجيري بمع لاڪيٽ جي پئي لڙڪندي، بوٽ هميشه ولايتي، مٿي تي سفيد هيٽ، اکين تي خوبصورت سنهري فريم سان عينڪ، جناح صاحب کي ڏسڻ بعد هو به هڪ اک تي سونو مونوڪل رکي ماڻهن سان ڳالهائيندو رهيو. سواريءَ لاءِ موٽر، شام جو بلاناغه وڃي “نرسامل ڪلب” ۾ ويهندو.پاڻ به پيو پيئندو ۽ کائيندو ۽ آئي وئي کي به پيو کارائيندو ۽ پياريندو. گهڻا جج ۽ عملدار ان طريقي سان پنهنجا مريد ڪري ڇڏيائين. ڪٽر قسم جو هندو ڪو نه هو. دوستي مسلمانن سان رکيا ئين، ڪم هميشه مسلمانن جو ڪيائين. حيدرآبادي عامل هو. سکر جي متعصب هندو حلقن سان ڪو ڳوڙهو واسطو ڪو نه رکيائين. ميونسپل جو پريزيڊنٽ ڪڏهن ڪو نه چونڊجي سگهيو. البت هڪ دفعي ميونسپل اسٽئنڊنگ ڪاميٽيءَ جو چيئرمن سو ضرور چونڊيو. پر چيئرمنيءَ ۾ پريزيڊنٽيءَ کان وڌيڪ ڏِک ڏنائي.
مخدوم عبد الواحد صغير سيستاني
مخدوم عبدالواحد صغير سيوستاني: مخدوم دين محمد جو فرزند ۽ مفتي عبدالواحد ڪبير جو پوٽو هو. سندس والد مخدوم دين محمد پاٽ مان لڏي اچي سيوهڻ ۾ رهيو. وڏو عالم ۽ فقيــہ هو. کيس نعمان ثانيءَ جو لقب سان ياد ڪيو ويندو هو. سندس والد به وڏو عالم ۽ بزرگ هو ۽ شاهه عبداللطيف ڀٽائي جو گهرو دوست هو. حضرت ڀٽائي وٽس اچي رهندوهو. مخدوم عبدالواحد صغير به عالم هئڻ سان گڏ نقشبندي طريقي ۾ حضرت خواجه صفي الله مجددي (وفات 1212 هه) جو مريد ۽ خليفو به هو. حنفي فقهه ۾ کيس وڏو ملڪو حاصل هو. ان سلسلي ۾ سندس ڪتاب ”بياض واحدي“ مشهور آهي. ان کان سواءِ ٻيا به ڪيترا ڪتاب لکيائين، جهڙوڪ: ڪشف الڪامن في علم الباطن، تفسير القدير في اصحية الفقير، رسالــہ در ڪسب و توڪل، ارشاد الصواب، اليسر المطلوب وغيره. سنڌي ۽ فارسي ۾ سندس شعر به ملي ٿو. فارسي ۾ سندس”ديوان واحدي“ يادگار آهي. سن 1224 هه (1809ع) ۾ وفات ڪيائين.
ٻلي
thumb|ٻلي ٻلي 🐈 (اُچار: ٻِلِّي، انگريزي: cat) هڪ گوشت خور مئمل جانور آهي. ٻلي (مونث) مادي کي ۽ ٻلو (مذڪر) نر کي چيو ويندو آهي. هڪ اندازي موجب ،انسانن ٻلي کي تقريبن ڏه هزار سال اڳ پالتو بڻايو. ٻلي اڄ جي دور ۾ سڀ کان عام پالتو جانورن مان هڪ آهي.آفريقي جهنگلي ٻلين جي ڪافي قسمن کي پالتو ٻلين جي پيڙهي سمجهيو ويندو آهي. ٻلين کي سڀ کان اڳ شايد ان ڪري پاليو ويو ڇو جو هو ڪوئا کائينديون هيون. بعد ۾ ٻلين کي انسان جو دوست ۽ پالتو جانور جي طور تي به پاليو وڃڻ لڳو. پالتو ٻلين جي جسم تي ڊگها يا ننڍا وار هوندا آهن، جن جي بنياد تي ان جي قسمن ۽ نسلن جو تعين ڪيو ويندو آهي. لفظ “ٻلي“ هن ئي خاندان جي ٻين جانورن جي لاء به استعمال ڪيو ويندو آهي. جن ۾ ببر شينهن(شير)، چيتو، تيندوو وغيره شامل آهن گھريلو ٻلي جھنگلي ٻليء جي نسل مان آهي. ھن جي پالنا ڪتي کان گھڻو پوءِ شروع ٿي. گوشت کائيندڙ جانورن مان ڪتو ۽ ٻلي ئي ٻہ جانور آھن جن کي انسان گھريلو بڻائي سگھيو آھي.
اندروني ٻليون پنهنجو آرام خاص طور تي ٽوڪرين ۾ ڳولين ٿيون
حوالا
زمرو:پالتو جانور زمرو:ٻليون
ميان نور محمد ڪلھوڙو
280px|thumb|ميان نور محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
ڪلمارنوڪ
thumb|ڪنگ اسٽريٽ thumb|ريلوي اسٽيشن وارو علائقو thumb|ڪلمارنوڪ اڪيڊمي جتي ٻن نوبيل انعام يافتہ شخصيتن علم حاصل ڪيو ڪِلمارنوڪ (انگريزي: Kilmarnock) اسڪاٽلينڊ جي اوڀر آيرشائر(Ayrshire) واري علائقي ۾ ھڪ ننڍو شھر آھي. ھن جي آبادي 45350 ماڻھن تي مشتمل آھي. آباديءَ جي لحاظ کان ھي اسڪاٽلينڊ جو 15ھون وڏو شھر ۽ آيرشائر واري علائقي جو ٻيو نمبر وڏو شھر آھي.
ميان نور محمد ڪلھوڙو
1718ع ۾ ميان يار محمد جو پُٽ نور محمد تخت ڌڻي ٿيو، جنھن لاڙ ۾ ڪڪرالو ۽ سري ۾ شڪارپور ۽ سيوي تائين قبضو ڪيو. 1736ع ۾ دھلي سرڪار کان بکر، سيوھڻ ۽ ٺٽو فتح ڪري، ساري سنڌ تي حڪومت ڪرڻ لڳو. ان کان پوءِ غلام شاھه دٻدٻي سان حڪومت ھلائي. آخر ۾ 1783ع ۾ ٽالپرن کانئن حڪومت کَسي.
سنڌ جي تاريخ ۾ ڪلھوڙا دور سياسي، ثقافتي، اقتصادي ۽ فوجي لحاظ کان وڏي اھميت جو حامل آھي، ميان يار محمد، نور محمد ۽ ميان غلام شاھه ھن خاندان جا روشن ستارا ھئا جن سنڌ کي آزاد، خودمختيار، سرسبز ۽ عوام ۾ خوشحالي آڻڻ لاءِ پنھنجي محدود وسيلن ڪتب آڻڻ ۾ ڪابه ڪوتاھي ڪانه ڪئي. ھنن سنڌ جي جاگرافيائي وحدت کي بحال رکڻ لاءِ وڏيون ڪوششون ڪيون. ملڪ ۾ آبپاشي ۽ زراعت کي ترقي ڏيارڻ لاءِ ھنن سنڌ ۾ واھن جو ڄار وڇايو. مسٽر ڊيل ھوسٽ ڪلھوڙن جي ڏينھن ۾ کوٽايل ھي واھه ڄاڻايا آھن. پراڻ، نارو، اڙل، ڦليلي، گوني، پيڃارو، گانگرو، لکي، سيتا، بگھاڙ، داديجي، گھار، امرڪس ۽ نُور واھه. واھن جي انتظام ڪري سنڌ جي آباديءَ ۾ اضافو ٿيو ۽ ماڻھو روزي ڪمائڻ لائق ٿيا. ڪلھوڙن حاڪمن مراد آباد، الله آباد ۽ خدا آباد شھر تعمير ڪرايا. ميان غلام شاھه، شاھبندر جو بندر ٺھرايو ۽ پراڻ جي موريءَ کي بند ڏياريو، جنھنڪري ٿر جي آباديءَ ۾ اضافو ٿيڻ لڳو. ملڪ جي زراعت زور وٺڻ ڪري سنڌ جي سالياني اُپت وڌي اسي لکن تي پھتي. سندس دور ۾ امن امان ھو ۽ عوام اطمينان سان پنھنجي روزاني ڪِرت ۾ رُڌل ھو. گلدسته نورس بھار جو مصنف لکي ٿو ته، ”رستن جو امن ۽ رعيت جي بھبودي تمام اعليٰ درجي تي پھتل آھي. مسافر توڙي مقامي ماڻھو، پنھنجي ڪاروبار کي لڳل آھن. ھِت ايڏي پئماني تي امن امان آھي جو مسافر، ھر انديشي کان فارغ ٿي، رات ڏينھن امن امان سان ھر ھنڌ اچن وڃن ٿا.“
زمرو:سنڌي ماڻھو
ڪلمارنوڪ
اِروِن ندي (River Irvine) ھن جي اوڀرئين حصي مان گذري ٿي. اسڪاٽلينڊ جي مشھور شاعر رابرٽ برنس جي شاعريءَ جو پھريون ڪتاب 1786ع ۾ ھن شھر ۾ ڇپيو ھو، ان ڪري ڪتاب جي انھيءَ ڇاپي کي ”ڪلمارنوڪ ايڊيشن“ ڪوٺيو وڃي ٿو. جڳ مشھور وسڪي برانڊ ”جاني واڪر“ جو بنياد 19ھين صديءَ ۾ ھن ئي شھر ۾ پيو. ھتي ووڊافون ۽ ٽيلي پرفارمنس جھڙين بين الاقومي ڪمپنين جا دفتر آھن. ان کان علاوہ ھتي ريل جي انجڻن ٺاھڻ جا ڪارخانا ۽ برطانيہ ۾ ڪمپيوٽر جي مشھور ڪمپني يوٽوپيا (Utopia) جي مرڪزي آفيس واقع آھي. ھتي کاڌن کي دٻن ۾ بند ڪرڻ جا ڪارخانا پڻ آھن. ھن ئي شھر مان سينڊوڄ پيڪ ٿي سڄي اسڪاٽلينڊ ۾ وڪامجن ٿا. ھن شھر ۾ ٺھندڙ غاليچا نہ فقط   اسڪاٽلينڊ بلڪہ سڄي برطانيہ ۽ ڏيساور ۾ بہ مشھور آھن. ڪلمارنوڪ کي اھو بہ اعزاز حاصل آھي تہ ھتي دنيا جي ٻن اسڪولن مان ھڪ اھڙو اسڪول موجود آھي جتي ٻن نوبيل انعام حاصل ڪندڙ سائنسدانن علم پرايو. انھن مان ھڪ اليگزينڊر فليمنگ (Alexander Fleming )ھو جنھن 1928ع ۾ پينسلين ايجاد ڪئي. ٻيو جان بائڊ اور(John Boyd Orr)ھو جنھن گڏيل قومن جي کاڌ خوراڪ ۽ زراعت واري اداري جو پھريون ڊائريڪٽر ھئڻ جو اعزاز حاصل ڪيو. ھو دنيا جي سائنس ۽ آرٽس واري اداري جو پھريون صدر پڻ بنيو. ھن اسڪول جو نالو ڪلمارنوڪ اڪيڊمي آھي. ڪلمارنوڪ ۾ ڪيتريون ئي جڳ مشھور فلمون پڻ ٺھيون آھن. اسڪاٽلينڊ جي ٻين علائقن وانگيان ھتي جا رھواسي فوٽ بال راند جا شوقين آھن. ”ڪلمارنوڪ فوٽ بال ڪلب“ اسڪاٽلينڊ جو سڀ کان جھونو فوٽ بال ڪلب آھي. ھن ڪلب جو ھڪ عاليشان اسٽيڊيم آھي جنھن کي ”رگبي پارڪ“ ڪوٺيو وڃي ٿو. ھن شھر ۾ ٻہ گولف ڪورس پڻ آھن.
تاريخ
چيو وڃي ٿو تہ ستين صدي عيسويءَ ۾ ھتي ”مارنوڪ“ نالي ھڪ درويش اچي پنھنجو آستانو ٺاھيو ھو ۽ ھتي ھڪ گرجا گھر پڻ قائم ڪيو ھو. انھيءَ بزرگ جي نالي پٺيان ھن شھر تي ”ڪلمارنوڪ“ نالو پيو. آھستي آھستي ھن وستيءَ ترقي ڪئي ۽ ھتي ھڪ ننڍو شھر قائم ٿي ويو. 1668ع ۾ خوفناڪ باھ لڳڻ سبب ھن شھر جو گھڻو حصو سڙي رک ٿي ويو. 120 خاندانن جو الھہ تلھہ سڙي خاڪ ٿي ويو ۽ ھنن کي آسپاس جي ميداني علائقي ۾ کليل آسمان ھيٺان راتيون ڪٽڻيون پيون. ھنن ماڻھن وٽ پيٽ گذر جو ڪو وسيلو نہ رھيو ۽ ھو غربت جي ڌٻڻ ۾ ڦاسي پيا. اھڙي ڏکئي وقت ۾ اسڪاٽلينڊ جي سمورن گرجا گھرن ۾ چندو گڏ ڪري ھنن جي مالي سھائتا ڪئي وئي. 1800ع ڌاري ھن شھر جون رونقون موٽڻ لڳيون ۽ خوشحاليءَ جي ديوي ھتان جي ماڻھن تي مھربان ٿيڻ لڳي. انھن ئي ڏينھن ۾ ھن شھر جي نئين سر تعمير ٿي، شھر جي مشھور گھٽين ڪنگ اسٽريٽ، پورٽلينڊ اسٽريٽ ۽ ويلنگٽن اسٽريٽ جو بنياد پيو. اڳتي ھلي فني اسٽريٽ (Finnie Street) وجود ۾ آئي جنھن جو شمار اسڪاٽلينڊ جي انتھائي سھڻين گھٽين ۾ ٿئي ٿو. سينڊبيڊ اسٽريٽ واري پل ھتان جي سڀ کان پراڻي پل آھي جيڪا اڃا تائين استعمال ھيٺ آھي.
سياسي جوڙجڪ
تاريخي طور تي ڪلمارنوڪ ۽ ان جي آسپاس واري علائقي ۾ ليبر پارٽي ڪافي مقبول رھي آھي. 1983ع کان 2014ع تائين ھتي ھميشہ ليبر پارٽي سوڀ ماڻيندي رھي آھي البت 2015ع وارين عام چونڊن ۾ليبر پارٽيءَ پھريون ڀيرو شڪست کاڌي ۽ اسڪاٽش نيشنل پارٽيءَ سوڀ ماڻي. وقت سان گڏوگڏ ملڪ جي ٻين حصن وانگيان اسڪاٽش نيشنل پارٽي ھن علائقي ۾ پنھنجا پير پڪا ڪري رھي آھي. لوڪل ڪائونسل جي چونڊن ۾ پوري شھر کي چئن تڪن ۾ ورھايو وڃي ٿو.
تعليم
ڪلمارنوڪ ۾ ھڪ ڪاليج، تيرھن پرائمري اسڪول، ٽي سيڪنڊري اسڪول ۽ يارھن نرسري اسڪول آھن. ”ڪلمارنوڪ اڪيڊمي“ ھتان جو سڀ کان پراڻو اسڪول آھي جيڪو سترھين صديءَ جي شروع ۾ قائم ٿيو. ھن وقت ھي شھر جي ٽن سيڪنڊري اسڪولن مان ھڪ آھي.
حوالا
زمرو:اسڪاٽلينڊ ۾ پورٽ شهر ۽ قصبا زمرو: برطانيہ جا شھر زمرو: اسڪاٽلينڊ جا شھر
ايڇ ٽي لئمبرڪ
ھيوگ ٽريوور لئمبرڪ  برطانيا سان تعلق رکندڙ انڊين سول سروس جو ملازم ، قديم آثارن جو ماھر، مؤرخ ۽ منتظم 20 اپريل 1904 ۾ انگلينڊ جي ايسٽ مڊلينڊ واري خطي جي ڊربي شائر ڪائونٽي  جي شارڊلو ڳوٺ ۾ پيدا ٿيو ۽ 1982 ۾ 78 سالن جي عمر ۾ وفات ڪيائين. ھي 1927 کان 1947 تائين انڊين سول سروس ۾ ڪم ڪيو ۽ گھڻي ڀاڱي ھن سنڌ ۾ ڪم ڪيو ۽ ڪمشنر جي عھدي تي پڻ رھيو جتي ھن قديم آثارن متعلق تحقيق پڻ ڪئي .ھي موئن جي دڙي تي تحقيق جي ڪري مشھور ٿيو ھو .سول سروس کان فارغ ٿيڻ بعد ھي آڪسفورڊ يونيورسٽي جي اوريئل ڪاليج جو فيلو ۽ مؤرخ بڻيو جتي ھن 1951 کان 1971 تائين نوڪري ڪئي .جنهن زماني ۾ لئمبرڪ سنڌ ۾آءِ. سي. ايس. آفيسر هوندو هو، تنهن زماني ۾ به هو هتان جي تاريخ، جاگرافي ۽ آثار قديمه ۾ وڏي دلچسپي وٺندو هو. هونئن ته پاڻ انهن انگريز عملدارن مان هو، جن کي صحيح معنيٰ ۾ ”برطانوي بادشاهت جا معمار“ ڪوٺيو ويو آهي، پر ڪن نفسياتي سببن جي ڪري کيس سنڌ لاءِ محبت هئي، سندس خاندان جي تاريخ ڏسڻ سان معلوم ٿئي ٿو ته 1843ع ۾، جڏهن انگريزن سنڌ فتح ڪئي هئي. تڏهن لئمبرڪ جي ڪن وڏن سنڌ ۾ نوڪريون ڪيون هيون. سندس نانو 1889ع ۾ سنڌ جو ڪمشنر هو. خود لئمبرڪ پاڻ به 1927ع کان 1946ع تائين سنڌ ۾ ڪيترن ئي اهم انتظامي عهدن تي فائز رهيو. انهيءَ پس منظر ۾ ڏسبو ته ڳالهه سمجهه ۾اچي ويندي ته لئمبرڪ کي ڇا جي ڪري سنڌ سان محبت هئي. .سنڌ ۾ نوڪري ڪندي لئمبرڪ سنڌي زبان تي به چڱي مهارت حاصل ڪئي هئي، جنهن جي ڪري به سنڌ ۽ ان جي رهاڪن کي سمجهڻ ۾ کيس آساني ٿي هوندي. . پاڻ حرن جي تحريڪ وقت مارشل لا ايڊمنسٽريٽر رھيو. جيڪب آباد جو ڊپٽي ڪمشنر پڻ رھيو. بلوچي ٻولي پڻ سمجھندو ۽ ڳالھائيندو ھو. شڪار دوران ھڪ بھترين توبچي پڻ ھيو. .سال 1968ع ۾ سندس گهر واري گذاري ويئي، هن سندس وڏو ساٿ ڏنو هو ۽ ڪتابن لکڻ ۾ مدد ڪندي هئس. مسودن کي ٽائيپ ڪرڻ جو سمورو ڪم ته هوءَ ئي ڪندي هئي. .
سنڌو ٽِڪور
thumb|300px|left|سنڌو ٽڪور سنڌو ٽڪور يا سنڌوءَ جي ڇوڙ وارو علائقو اتي ٺهي ٿي جتي سنڌو درياءُ عربي سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو. هيءَ ٽڪور 16 هزار چورس ميلن يعني 41 هزار 4 سَو 40 چورس ڪلوميٽرن جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهي، ۽ ان جو سمنڊ سان دنگ لڳ ڀڳ 130 ميل ڊگھو آهي.
سموري ٽڪور تي ڪيتريون ننڍيون ننڍيون وسنديون آباد آهن پر ڪو بہ وڏو شهر آباد نہ آهي. ٽڪور کي ويجھي ۾ ويجھا شهر ٺٽو ۽ سنڌ جو وڏو ۾ وڏو شهر ڪراچي اولهہ طرف آهن. سنڌ جو ٻيون وڏي ۾ وڏو شهر حيدرآباد سنڌو ٽڪور کان 130 ميلن جي فاصلي تي اتر ۾ واقع آهي.
سنڌو ٽڪور تي سراسري گرمي پد جُولاءِ جي مهيني ۾ 70 کان 85 درجا فارنهائيٽ جڏهن تہ جنوريءَ ۾ 50 کان 70 درجا فارنهائيٽ رهندو آهي. ڪنهن عام سال ۾ ان ٽڪور تي 10 کان 20 انچ وسڪارو ٿيندو آهي.
ٻين ڪيترين ئي ٽڪورن جي ابتڙ، سنڌو ٽڪور غير زرخيز مٽين تي ٻڌل آهي ۽ تمام گھڻي دلدلي آهي. سنڌو ٽڪور سانگي آبي پکين لاءِ تمام اهم علائقو آهي، تازي پاڻيءَ جي جانورن سان بہ ڀرپُور آهي. سنڌو ٽڪور ۾ پلو، سنڌو بيرل، سنڌو گاروئا ۽ وڏي نانگ منهانڊي، مهاسير، ۽ ريٽا ڪيٽفش جهڙيون مڇيون لڌيون وڃن ٿيون.