cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ميخائيل ڊي ھگنس
شروعاتي زندگي
ھگنس 18 اپريل 1941ع ۾ لمرڪ شھر ۾ پيدا ٿيو سندس پيءُ کان ھگنس آئرش ريپبلڪن آرمي ۾ ليفٽيننٽ ھيو ۽ سندس تعلق ڪليئر ڪائونٽي جي وسندي باليڪار سان ھيو. جان پنھنجي ڀائرن پيٽر ۽ مائيڪل سان گڏجي آئرلينڊ جي آزاديءَ جي چڻنگ ۾ باقائده حصو ورتو جڏھن سندس پيءُ بيمار ٿي پيو تي ھن پنھنجي پنجن سالن جي پٽ ميخائيل ۽ ان جي ننڍڙي چئن سالن جي ڀاءُ کي پنھنجي چاچي ۽ پڦي جي ڪائونٽي ڪليئر ۾ واقع شھر نيو مارڪيٽ آن فرگوس جي ڀرسان زرعي فارم ۾ رھڻ لاءِ موڪليو ۽ ميخائيل جون وڏيون جاڙيون ڀينرون لمرڪ ۾ ئي رھيون ميخائيل ڪليئر ڪائونٽي جي باليڪار نيشنل اسڪول ۽ اِنِس شھر جي سينٽ فلَينَانس ڪاليج مان حاصل ڪئي. ھن يونيورسٽي ڪاليج گيلوي مان گريجوئيشن کان اڳ واري تعليم حاصل ڪندي 1963-1964ع ان ساڳي ڪاليج جي ادبي ۽ تقريري مقابلن جي سوسائٽي ۾ وائس آڊيٽر ٿيو ۽ 1964-1965ع ۾ آڊيٽر ٿي ويو. ھي گيلوي يونيورسٽي جي شاگرد يونين جو صدر پڻ رھيو. 1967ع ۾ انڊيانا يونيورسٽي، بلومنگٽن مان سوشالاجي ۾ ماسٽر آف آرٽس جي ڊگري حاصل ڪئي ھن ٿورو وقت مانچسٽر يونيورسٽي ۾ پڻ رھيو. پنھنجي تعليمي ڪيريئر ۾ ھي يونيورسٽي ڪاليج گيلوي ۾ سوشالاجي ۽ پوليٽيڪل سائنس جي شعبي ۾ اسٽيچوٽري ليڪچرار ٿيو. ھي سدرن الينئوس يونيورسٽي ڪاربنڊيل جو وزٽنگ ليڪچرار پڻ رھيو. ھن پنھنجي سياسي ڪيريئر تي توجھ ڏيڻ خاطر تعليمي نوڪري تان استعيفا ڏئي ڇڏي. ھي آئرش ٻولي ۾ تقرير ۾ فصاحت رکندڙ ھيو ۽ کيس اسپيني ٻولي ۾ پڻ مھارت حاصل ھئي
گھرو زندگي
ھن جي زال سبينا ھگنس اداڪاره ھئي ۽ ان جو تعلق گيلوي ڪائونٽي جي شھر ڪِلُونَرَين شھر سان ھيو   ھگنس جي ساڻس ملاقات 1967ع ۾ ڊبلن ۾ صحافڻ ميري ڪيني جي گھر ۾ ٿي 1973ع جي ڪرسمس جي ڏينھن ھگنس کيس شادي جي آڇ ڪئي ۽ سال بعد انھن شادي ڪئي. کين چار ٻار: ايلس ميري ھگنس، ڊينيئل ۽ ٻہ جاڙا جان ۽ مائيڪل (جونيئر) ھئا. انھن مان ايلس 2016ع ۾ آئرلينڊ جي سينيٽ سينڊ ايئرن جي رڪن منتخب ٿي
سياسي ڪيريئر
ھن شاگردي واري زماني ۾ فيئانا فئل نالي پارٽي ۾ شامل ٿيو ھو ۽ 1966ع ۾ ان جي ھڪ ونگ جو چيئرمين ٿيو پر جلد پوء پارٽي تبديل ڪري ليبر پارٽي ۾ شامل ٿي ويو 1973ر ۾ آئرلينڊ جي سينيٽ جو ميمبر چونڊجي ويو. 1981 جي چونڊن ۾ ليبر پارٽي جي ٽڪيٽ تي دائل اسيمبلي جو رڪن چونڊجي ويو. وري نومبر 1982ع ۾ ٻيھر چونڊجي آيو ۽ اٺين آئيني ترميم جي مخالفت ڪرڻ جي ڪري ھن کي اھا سيٽ وڃائڻي پئي پر ان بعد نيشنل يونيورسٽي، آئرلينڊ واري تڪ مان ملڪ جي سينيٽ جي رڪن طور چونڊجي آيو. ھي ٻه دفعا 1982-198 ۽ 1991–1992 گيلوي شھر جو ميئر مقرر ٿيو. 1987ع ۾ ھي وري اسيمبلي (دائل) جو ميمبر چونڊجي آيو ۽ 2011 تائين ان سيٽ تي برقرار رھيو 1993ع ۾ ھي ڪابينه جو رڪن ٿيو ۽ کيس ٻارن ۽ نوجوانن جي معاملن واري وزارت ملي. ھن پنھنجي وزارت واري دؤر ۾ نشريات ۾ سنسرشپ جي پاڙ پٽي آئرش فلم بورڊ جي تشڪيل نو ڪئي ۽ آئرش ٻولي واري ٽيليويزن اسٽيشن TG4 قائم ڪئي 2000 ۾ ھي ليبر پارٽي جي فرنٽ بينچ تي مقرر ٿيو.2003 ۾ ليبر پارٽي جو صدر ٿي ويو ۽ پرڏيھي معاملن لاء پارٽي جي ترجمان واري ذميداري پڻ وٽس رهي.
آئرلينڊ جو صدارت
سيپٽمبر 2010ع ۾ ھن ليبر پارٽي جي نمائندگي ڪندي ملڪ جي صدر جي اليڪشن ۾ شرڪت جو اظھار ڪيو چونڊن کان اڳ ھن صرف ھڪ مدي لاءِ صدارت جو اظھار ڪندي ٻئي مدي ۾ نہ بيهڻ جي ڳالهيون ڪيون  19 جون 2011 تي ڊبلن ۾ خاص اجلاس ۾ کيس صدارتي اُميدوار طور نامزد ڪيو ويو  29 آڪٽوبر 2011ع تي صدارتي اليڪشن کان ٻہ ڏينھن بعد کيس ڪامياب اميدوار قرار ڏنو ويو. ھن 1007104 ووٽ حاصل ڪيا جيڪي آئرلينڊ جي چونڊن جي تاريخ ۾ ڪنھن اميدوار طرفان کنيل سڀ کان گھڻا ووٽ ھئا    ھي آئرلينڊ جق پھريون صدر ھيو جيڪو پارليامينٽ اريڪتاس جي ٻنھي ايوانن  جو رڪن رھي چڪو ھو. ھگنس 2018ع ۾ ٻيھر صدارتي چونڊن ۾ حصو ورتو ۽ 56 سيڪڙو ووٽ کڻي چونڊ کٽي ورتي. پھرين ڳڻپ ۾ سندس کنيل ووٽن جو تعداد 822,655 ھيو سندس مقابلو ڪندڙ پيٽر ڪئسي 23 سيڪڙو: 342,727 ووٽ کنيا
خلا
پولارُ، خلا، ڌرتيءَ جي فِضا کان ٻاھر بي اَنت وُسعت، يا گِرھن ۽ تارن جي وچ ۾ خالي ميدان، جنھن ۾ ڪُجھ گيسون ۽ مِٽيءَ جا ذرا ھوندا آھن.
حوالا
زمرو:فطرت
ڪلر (قمبر)
ديھ ڪلر  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا  ڪلر تپي ۾ واقع آهي. بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1880 جي رڪارڊ مطابق پھرين ٻن حصن: ديھ ڪلر 1 ۽ ديھ ڪلر 2 ۾ ورھايل ھئي جيڪي بعد ۾ گڏائي ھڪ ديھ م تبديل ڪيا ويا.
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1924 واري ھن ديھ جي اترئين پاسي واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ رسول بخش، ڳوٺ قائم خان، ڪورين جو ڳوٺ، ڳوٺ وليداد مغيري، ڳوٺ فضل محمد شيخ، ڳوٺ شير محمد بڙدي, ڳوٺ عبدالقادر ، ڳوٺ ڪنڊي ۽ ھڪ غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيا. 1907 واري ھن ديھ جي ڏاکڻي حصي واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ واقع ڳوٺن ۾ ڳوٺ احمد شاھ، ڳوٺ لعل باز خان، حامد وارو مقام، لکٽيا مقام ۽ ھڪ ننڍڙو غيرمعروف ڳوٺ شامل ھيا. ھاڻي بہ اھي ٻہ معروف ڳوٺ ۽ ڳوٺ قائم خان شيخ برقرار آھن. اترئين پاسي ۾ ھاڻي ڪافي تبديلي اچي وئي آھي. ھاڻي ان پاسي ۾ ڳوٺ وليداد مغيري، ڳوٺ صوبيدار منور منگي، ڳوٺ الله بخش مغيري، ڳوٺ روضي خان ڪٽوھر، ڳوٺ بگراڻي، ڳوٺ عبدالرحيم ڪلھوڙو،  ڳوٺ نودراڻي چانڊيا ۽ ڳوٺ دوست علي بلوچ واقع آهن.
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھن جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 17,162 ھئي جيڪا 2,449 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
ايلائيس البينيا
ايلائيس البينيا 1976ع ۾ لنڊن ۾ ڄائي. ھن انگريزي ادب جي تعليم ڪئمبرج مان ۽ ڏکٹ ايشيا جي تاريخ بابت ڊگري ايس او اي ايس مان حاصل ڪئي. اُن دوران ھن ٻن سالن تائين دھليءَ ۾ صحافيءَ ۽ ايڊيٽر طور ڪم ڪيو.
هيءَ ڪتاب سنڌوءَ جون سلطنتون (Empires of Indus) جي ليکڪا آهي.
هن دهليءَ ۾ ٻن سالن تائين هڪ صحافي ۽ ايڊيٽر طور ڪم ڪيو. جڏهن هيءَ دهلي ۾ رهندي هئي، تڏهن هن سائنس ۽ ماحوليات جي مرڪز (سينٽر فار سائنس اينڊ انوائرونمينٽ)، ادبي جرنل ببيلو، ۽ آئوٽلوڪ ٽريولر لاءِ ڪم ڪيو.
حوالا
زمرو:1976ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
ڀون سنڌي
تصنيفون
ڀَوَن سنڌي دنيا جي مختلف ٻولين جي نامور ڪھاڻيڪارن جون 100 کان وڌيڪ ڪھاڻيون ترجمو ڪري چڪو آھي، جن ۾ ٭ درد بڻيو دلرُبا (2015ع) نئون نياپو اڪيڊمي شامل آھن. ڀَوَن سنڌي مختلف اخبارن ۽ رسالن ۾ تنقيدي موضوع، طبعزاد ڪھاڻيون، مختلف شخصيتن تي خاڪا ۽ پرڏيھ جا سفرناما پڻ لکيا آھن.
ملازمتون
ڀَوَنداس لوھاڻو 2014ع ۾ ائسوسيئيٽ پروفيسر طور گورنمينٽ ڪاليج ڪوٽڙي مان رٽائر ٿيو.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:شخصيتون زمرو:پروفيسر زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:اديب
نصر بن محمد اشعت
161هه ۾ وري ٻيهر روح ساڳي ڪرسي سنڀالي. پر هن ڀيري به هو پنهنجي قابليت ثابت نه ڪري سگهيو ۽ ان جي جڳهه تي نصر بن محمد بن اشعث خزائي سنڌ جو گورنر ٿي آيو.
تفصيلي احوال
اڃا هن کي هڪ سال ئي مس گذريو هو ته کيس واپس موٽي اچڻ جو حڪم مليو. مهدي، محمد بن سليمان بن علي هاشمي جي حوالي سنڌ جي حڪومت ڪئي جنهن پاڻ اچڻ بدران پنهنجي نائب عبدالملڪ بن شهاب مسمعي کي سنڌ موڪليو. اڃا ويهه ڏينهن ئي نه گذريا هئا ته ٻيهر نصر بن محمد کي سنڌ جي گورنري ملي. هن کي حڪومت ڪندي اڃا ڪجهه ئي ڏينهن ٿيا هئا وري زبير بن عباس جو حڪم نامو پهچي ويو، پر زبير بغداد ۾ ويهي ڪري ئي سنڌ جو ڪار وهنوار هلائڻ چاهيو.
حوالا
زمرو:سنڌ ۾ عباسي گورنر
بمبئي پريزيڊينسي
حوالا
زمرو:سنڌ جي تاريخ زمرو:تاريخ پاڪستان
لونگائي (ديھ)
لونگائي  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي  جي   لاڙڪاڻي تعلقي جي ھڪ يونين ڪائونسل 2 لنڊ (يو سي) جي ھڪ ديھ جو نالو آهي. جتي لونگائي ڳوٺ واقع آهي. يو سي لنڊ پھرين يو سي لونگائي ھئي جنھن جو صدر مقام لونگائي ڳوٺ ھيو پر بعد م يو سي لنڊ قائم ڪئي وئي جنھن جو صدر مقام لنڊ ڳوٺ کي بڻايو ويو. لونگائي ديھ جي آبادي 2017 جي آدمشماري مطابق 3,746 ھئي.
ڳاڙھا مرچ
لال مرچ هنن کي ڳاڙهيون مرچون به سڏيندا آهن. ڪچيون ڀاڄيءَ جي ڪم ۾ اينديون آهن، پڪيون آليون خواه سڪل مصالح ۽ اَچار جي ڪم ۾ اينديون آهن. هنن جا پنج قسم مشهور آهن، پر انهن مان به ٻه مکيه آهن. وڏيون ته ماڻهن جي آڱر جيڏيون ٿينديون آهن ۽ ننڍيون ڏيڍ انچ جيڏيون ٿينديون آهن. هي جدا جدا رنگن جون ٿينديون آهن- واڱڻائي، کهنبيون، پيليون، ڪاريون، سايون. هنن مان ڪي ڊگهيون ۽ ڪي گول ٿينديون آهن. کائڻ ۾ ڪي تيز ۽ ڪي ڦڪيون ٿينديون آهن. ٻج ڪڏهن به پوکبو ته ڦٽندو. سارو سال ڦر لهي سگهي ٿو. ڇانوري ۾ چڱيون ٿينديون آهن. ٻج هٿ سان ڇٽبو آهي ۽ جڏهن سلا ڇهه انچ وڏا ٿين، تڏهن ڪڍي ڪسين ۾ رکجن. اها خدمت خاص انگريزي ٻج جي ٿيندي آهي. لال مرچ کي انگريزيءَ ۾ چيلي يا ڪاپسيِڪم چون ٿا.
حوالا
زمرو:فصل
نانگا پربت
نانگا پربت پاڪستان جي انتظامي صوبي گلگت بلتستان جي ضلعي ديامر ۾ واقع آهي ۽ دنيا جي نائين وڏي جابلو چوٽي آھي جيڪا سمنڊ جي سطح کان 8126 ميٽر بلند آھي. نانگا پربت سنسڪرت ٻوليءَ جو لفظ آهي جنھن جي معنیٰ آھي نانگو جبل   مقامي نالو ديامير اٿس جيڪو تبتي ٻولي جو لفظ آهي جنھن جي معني ھڪ وڏو جبل آھي ھي جبل اٺ ھزاري جبلن ۾ شامل آھي يعني اٺ ھزار ميٽرن کان وڌيڪَ بلندي وارن جبلن ۾ آهي
جاگرافيائي بيھڪ
ھي جبل ھماليہ جبلن جي قطار جي اولھندي پاسي ۾ واقع آهي ۽ اولھ جي آخري ڇيڙي وارو اٺ ھزاري جبل آھي جيڪو درياء سنڌ جي ڏکڻ ۾ ديامر ضلعي ۾ واقع آھي.
ڪوھ پيمائي
6 جولاءِ 1953ع ۾ نانگا پربت جي 26660 فٽ اوچي چوٽيءَ کي ھڪ اسٽروجرمن ڪوھ پيمائي واري مھم ۾ سر ڪيو.
خلائي دؤر
جڏھن خلائي تحقيق مُمڪن ٿي. خلائي دؤر اُن دؤر کي چئبو آھي جڏھن خلا ۾ وڃٹ، ڳولا ڪرٹ ۽ اُن بابت فَنيات سان لاڳاپيل سرگرميون شروع ٿيون. عام طور تي اِھو تصور ڪيو وڃي ٿو تہ خلائي دؤر ۱۹۵۷ع ۾ اِسپنڪ ۱ سان شروع ٿيو ۽ اڄ ڏينھن تائين جاري آھي.
خلائي وقت
زمان ۽ مڪان جي ميلاپ جو تصور، چوطرفي تسلسل طور.
گوار-باتي ٻولي
گوار-باتي:Gawar-Bati :(Narsati'): داردي ٻولين جي ھڪ شاخ آھي جيڪا چترال ضلعي ۾ ڳالھائي ويندي آھي ۽ سرحد پار افغانستان ۾ بہ. چترال ۾ ان ٻوليءَ کي اراندئي وار بہ چوندا آهن ڇو تہ اروندو ۾ ڳالھائي ويندي آھي جيڪو ھيٺين چترال جو آخري ڳوٺ آهي.پاڪستان ۾ ھن ٻوليء جا ڳالھائيندڙ لڳ ڀڳ 1500 آھن ۽ افغانستان ۾ اٽڪل 7500 ٿيندا. گوار باتي نالي جي معني آهي تہ گوار جي ٻولي.,
خلائي پنڌ
خلا ۾ پنڌ يا خلائي جھاز کان ٻاھر خلاباز جي سرگرمي.
ڊيموڪريٽڪ پيپلز پارٽي، ترڪي
ڊيموڪريٽڪ پيپلز پارٽي (Demokratik Halk Partisi, DEHAP) ڪردن جي قومپرست، سياسي جماعت آهي جنھن جو بنياد 24 آڪٽوبر 1997 ۾ پيو. اصل ۾ اھا پيپلز ڊيموڪريٽڪ پارٽيءَ جو تسلسل آهي جنھن تي مارچ 2003 ۾ ترڪي جي آئيني عدالت بندش وجھي ڇڏي ڇوتہ ان ڪردستان ورڪرز پارٽي جي حمايت ڪئي هئي. . 17 آگسٽ 2005 تي ھن پارٽي ۽ ليله زينہ جي ڊيموڪريٽڪ سوسائٽي موومينٽ پاڻ ۾  انضمام ڪري ڊيموڪريٽڪ سوسائٽي پارٽي ٺاھي
21 جُولاءِ
21 جُولاءِ ، عيسوي سال جو 202 هون (ليپ سال 203 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 163 ڏينهن (ليپ سال 164 ڏينهن) باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:جُولاءِ
سرور سهتو
سوانح
جيئي سنڌ جو اڳواڻ ۽ جيئي سنڌ تحريڪ (جسم) جو اڳوڻو چيئرمين سرور سهتو 80ع واري ڏهاڪي ۾ مسلم ڪاليج حيدرآباد ۾ فزيڪل ٽريننگ جو انچارج هيو. مسلم هاسٽل ۾ ٻين ماڙ تي سندس گهر هئو. گهر ڇا هو جو سموري جيئي سنڌ قومي تحريڪ جي حيدرآباد ۾ اڻ اعلانيل آفيس هئي.
جيئي سنڌ لطيف ٻارڙا سنگت
نئين تنظيم سازيءَ ۾ جيئي سنڌ محاذ شاگردن، پورهيتن ۽ عورتن جا ذيلي فرنٽ به رکيا، ان سان گڏ اها راءِ به آئي ته اسڪولي سطح کان ٻارن ۾ قومي شعور ۽ تنظيم بابت ساڃاهه پيدا ڪرڻ لاءِ ٻارن جي ذيلي فرنٽ به ٺاهجي، ان وقت چڻنگ سنگت جي نالي سان ٻارن جي هڪ تنظيم ناز سنائي هلائيندو هئو جنهن جو لاڳاپو به جي ايم سيد جي سوچ سان هئو، محاذ ان تنظيم کي پنهنجو ذيلي فرنٽ بڻائڻ جي رِٿ ڏني پر ناز سنائي ان ڳالهه سان سهمت نه ٿيو. تنهن کان پوءِ سرور سهتي (Sarwar Sahito)، جيئي سنڌ جي اسڪولي ٻارن لاءِ تنظيم، جيئي سنڌ لطيف سنگت (Jeay Sindh Latif Bbaarirra Sangat) قائم ڪئي. جنهن جو جي ايم سيد کيس نگران مقرر ڪيو. توڻي جو ان وقت سرور سهتو، جيئي سنڌ محاذ جو مرڪزي اڳواڻ هئو پر پوءِ به هن پنهنجي هن قومي ذميواري کي ڀرپور نموني سان نڀايو ءِ سڄي سنڌ جي مک هاءِ اسڪولن ۾ جيئي سنڌ لطيف سنگ (ج.س.ل.س) جون شاخون کوليائين. سندسن نگراني ۾ جيئي سنڌ جي ٻارڙن جي هن تنظيم مان جمال ناصر بلو، سوجهرو سنڌي، عرفان مهدي، ليمون مل سنڌي، شهيد منير خان چولياڻي، رياض چانڊيو، سليم حيدري، گل سنڌي، امير حمزو انڙ جهڙا مک قومي ڪارڪن پيدا ٿيا.
جيئي سنڌ محاذ جي شروعاتي سالن ۾ مرڪزي ادارو سپريم ڪائونسل 9 ميمبرن تي مشتمل هوندو هئو جنهن ۾ چيئرمين، وائيس چيئرمين ۽ ست ميمبر چونڊبا هئا، (ذيلي فرنٽن جا نمائندا ان کان علاوهه هئا)، ابتدائي ڪم هئڻ سبب گهڻو ڪري اهي سڀ صلاح مشوري ۽ اتفاق راءِ سان منتخب ٿيندا هئا، اڳتي جڏهن ڪم وڌيو ۽ ميمبرن جو تعداد به وڌيو ته فطري طور خيالن جو فرق به سامهون اچڻ لڳو ۽ هر جمهوري پارٽيءَ وانگر محاذ ۾ به مختلف سوچن وارا گروپ وجود وٺڻ لڳا، 1991ع جي پارٽي چونڊن ۾ انهن گروپن ۾ مقابلي جي صورت بڻجي آئي، گڏيل صلاح ۽ عبدالواحد آريسر جي راضپي سان طئي ٿيو ته ان دفعي چيئرمين تبديل ڪيو وڃي ۽ ان تي به سهمت ٿياسين ته وائيس چيئرمين سيد غلام شاهه کي چيئرمين ڪيو وڃي، ان جي نتيجي ۾ وائيس چيئرمين جو عهدو خالي ٿيو، جنهن تي پهريون دفعو باقاعدي ۽ ڀرپور نموني مقابلو ٿيو، ويجهڙائيءَ ۾ اسٽوڊنٽس فيڊريشن کان پارٽيءَ ۾ ايندڙ دوستن جي گروپ آصف بالاديءَ کي بيهاريو، جڏهن ته اسان جي ترقي پسند گروپ جو اميدوار سرور سهتو هئو، 14 سالن تائين اڻ تڪراري چيئرمين رهندڙ عبدالواحد آريسر جي حمايت به آصف کي حاصل هئي، پر پوءِ به سرور سهتو وڏي وٿيءَ سان وائيس چيئرمين چونڊجي ويو.
پروفيسر سرور سهتو تمام پڙهيل ڳڙهيل، پڙهائي لکائي وارو ءِ ٿڌي طبيعت وارو انسان هيو. حيدرآباد شهر ۽ آس پاس جي ڳوٺن ۾ جيئي سنڌ کي منظم ڪيائين. جيئي سنڌ محاذ جو چيئرمين به رهيو.
لاڏاڻو
پروفيسر سرور سهتو، آچر جي ڏهاڙي، 11 نومبر 2016ع تي لاڏاڻو ڪري ويو.
جيئندي بهڻ
شهيد سورهيه بادشاه پير پاڳارو جي گرفتاري کان پوءِ سندس اُٺڻي قرار ڏنل بي قصور ”جيئندي بهڻ“ (Jeeandee Bihinn) کي سندس ڀاءُ سائين رکيو بهڻ ”ڪاري“ قرار ڏئي ڪهاڙيءَ جا وار ڪري ابدي ننڊ سمهاري ڇڏيو هو.
هي ان زماني جي ڳالهه آهي جڏهن پهرين حُر بغاوت جيڪا 1893ع کان 18966ع تائين هلي هئي، انهيءَ حُر بغاوت جو اهم اڳواڻ بچو خاصخيلي هو، جنهن کي عام طور تي ”بچو بادشاه“ ڪري سڏيندا هئا. سندس ٽولي ۾ سائين رکيو بهڻ به هڪ هو. سائين رکيو بهڻ هڪ مشهور حر فقير ٿي گزريو آهي ۽ بچو بادشاه جي وزير سان مشهور پيرو وساڻ المعروف ”پيرو وزير“ سان گڏ انگريزن خلاف بغاوت ۾ ليوڪس واري زماني ۾ شهادت ماڻي.
سائين رکيو بهڻ جي شهادت کانپوءِ سندس پٽ والي ڏنو بهڻ جيڪو پيءُ جيان هڪ مشهور حُر فقير ٿي گزريو آهي پنهنجي پيءَ جي نقش قدم تي هلندي ٻي حُر تحريڪ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيائين. پاڻ بچوءَ جي انگريزن خلاف بغاوت ۾ هڪ مٿير جوان جيان حصو ورتو ۽ انهن حُرن مان هڪ هو جن کي پوءِ دکن ڏانهن جلاوطن ڪيو ويو. جلاوطني ختم ٿيڻ کان پوءِ ساڳي ئي جذبي سان حُر تحريڪ لاءِ اڃا وڌيڪ ڪم ڪندو رهيو.
نيٺ والي ڏنو بهڻ 14 مارچ 1942ع ۾ کينواري واري جنگ ۾ خيرپور ميرس جي ناظم تي حملي دوران 6 حُرن سان گڏ شهيد ٿي ويو. ۽ خيرپور رياست جو ناظم به 5 پوليس وارن سان گڏ مارجي ويو هو.
خانداني شهادتن ۽ ڏکي صورتحال باوجود شهيد والي ڏني جو جوان پٽ سائين رکيو بهڻ (ٻيو) جنهن تي پنهنجي شهيد ڏاڏي جو نالو رکيو ويو هو، سو حُرن جي ٽولن سان گڏجي ڪيترن ئي معرڪن ۾ حصو ورتو، جنهن ۾ اهم 20/ 21 مئي 1942ع مئي جي رات تي ٿر کان گزرندي هندستان ويندڙ ٽرين تي حملو ڪيو. ان کان سواءِ ٿر ۾ ايڇ ٽي لئمبرڪ تي پڻ گڏيل ٽولي جي مدد سان حملو ڪيو پر ايڇ ٽي لئمبرڪ معجزاڻي طور بچي ويو.
19 مئي 1942ع تي ڪوٽ نواب تي حملي سميت ڪيترن ئي ڪارواين ۾ حصو ورتو ، ۽ آخرڪار 25 مارچ 1946ع تي ڳوٺ عثمان هنڱورو ۾ ويڙه کان اڳ پيش پيو. ياد رهي ته انهيءَ ويڙه ۾ رستم هنڱورو شهيد جڏهن ته اله بچايو خاصخيلي زخمي حالت ۾ گرفتار ٿي ويو.
اسان هاڻ اصلي موضوع تي اچون ٿا ته جيئندي بهڻ ڪيئن .ڪاري“ قرار ڏئي شهيد ڪئي وئي.
جيئندي بهڻ جو ڀاءُ سائين رکيو پيش پوڻ کانپوءِ جڏهن سينٽرل جيل حيدرآباد پهتو ته جيل ۾ حُر تحريڪ جون ڪيتريون ئي ساروڻيون بيان ڪيون. ايڇ ٽي لئمبرڪ جو ڪتاب (Terrorist) سائين رکيو بهڻ جي ساروڻين تي مشتمل آهي. انهيءَ ڪتاب جوسائين عطا محمد ڀنڀرو صاحب ترجمو ڪري ”حُر گوريلا جنگ“ جو نالو ڏئي 2002ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪري چڪو آهي.
ڪتاب جي صفحي 566 ۾ لکيل آهي ته جڏهن جيئندي بهڻ جوان ٿي ته گل خان نظاماڻي ۽ سندس سوٽ خليفي هر هڪ پنهنجي پٽ لاءِ جيئندي جو سڱ گهريو، پر ان کي انڪار ڪيو ويو. ڪتاب جي صفحي 60 ۾ لکيل اهي ته محبت فقير ڪيل وعدي کي پاڙيندي والي ڏني جي گهر ڀاتين جي زيارت جي لاءِ پير سائين کان اجازت ورتي هئي. ان کان پوءِ ڪتاب جي 61 صفحي ۾ آهي ته پير سائين جڏهن زيارت لاءِ ٽائيم ڏنو ته جيئندي جي ماءُ جئيندي کي ٻانهن کان وٺي اوچتو پير سائين جي اڳيان وٺي آئي ۽ بطور اُٺڻي طور حوالي ڪئي ۽ پير سائين قبول ڪئي.
اڳتي هلي ڪتاب جي صفحي 142 کان 1466 ۾ تفصيل سان لکيل آهي ته داد محمد نظاماڻي جيڪو خليفي نظاماڻي جو پٽ هو، انهن پنهنجن ماڻهن سان گڏجي جيئندي تي ”ڪاري“ هجڻ جو الزام هڻي وساڻ ذات جي ڇوڪري کي ”ڪارو“ قرار ڏئي قتل ڪري پوءِ جيئندي جي گهر آيا ۽ کيس قتل ڪرڻ لاءِ تيار ٿي ويا. ( ياد رهي ته جيئندي جي اُٺڻي ٿيڻ کان اڳ خليفي نظاماڻي پنهنجي پٽ لاءِ جيئندي جو سڱ گهريو هو، پر بهڻن پاران انڪار سبب، اهو پلاند وٺڻ لاءِ اهو پلان ٺاهيو ويو).
اها ڳاله ٻڌي جيئندي رڙ ڪري چيو ته ” ڀاءُ ائين نه ڪجانءِ. جيستائين مان زنده آهيان. هي وحشي ماڻهو منهنجي جسم کي هٿ لڳائي نه ٿو سگهي. مري ويس ته ڪنهن تي ميار ناهي. مان تنهنجي هٿن ۾ مرڻ چاهيان ٿي. مان ائين آرام سان مري سگهنديس.
ڀاءُ! اڄ مان مرڻ لاءِ بلڪل تيار آهيان.“
ڪتاب جي صفحي 1466 ۾ لکيل آهي ته سائين رکيو هڪ لمحي لاءِ سوچڻ کان پوءِ ڀيڻ جيئندي کي چيو ته، ” گهٽ ۾ گهٽ تون منهن ته ٻئي پاسي ڪر.“
سائين رکيو هن ڏانهن آخري ڀيرو نهاريو، سندس نظرون هر احساس کان خالي هيون. پوءِ هن پوتيءِ سان منهن ڍڪيو ۽ ڪنڌ جهڪائي چيو، ”هاڻي.“ ”سندس ڀاءُ جي ٻِهٿڙي ڪهاڙي پوري سگه سان سندس ڪنڌ مٿان لٿي ۽ پوري جاءِ تي لڳي. ڪتاب جي حوالن سان ڀلي ڪنهن کي اختلاف هجن پر جيئندي جي بي گناهه ڪاري قرار ڏيڻ جو واقعو پيش آيو، جيڪو تاريخ ٻڌائي ٿي ته کيس بي گناهه شهيد ڪيو ويو.
عطا محمد ڀنڀرو صاحب ڪتاب جي انتساب م لکي ٿو ته، ” آءُ هي قلمي پورهيو شهيد جيئندي بهڻ، شهيد والي ڏنو بهڻ ۽ ٻين شهيدن جي نالي سان منسوب ڪيان ٿو.
جيڪسن ھيلٿ سسٽم
فائل:Jhs-logo.png thumb|left|upright=1|
چاڪر علي (ديھ )
چاڪر علي  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي  تعلقي لاڙڪاڻي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا يو سي 3 ٻيڙو چانڊيو ۾ واقع آهي. ان ديھ ۾ چاڪر علي نالي ڳوٺ واقع آهي. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي آبادي 4،004 ھئي.
29 فيبروري
فيبروري 29، جنهن کي ليپ ڏينهن يا ليپ سال (هر چوٿون سال جنهن ۾ 366 ڏينهن ٿيندا آهن) ڏينهن پڻ چئبو آهي، گهڻي ريت ڪجهه سالن ۾ شامل ٿيندڙ تاريخ يا ڏينهن آهي جيڪو 4 سان ونڊ ٿيڻ جوڳو هوندو آهي، جيئن 2016، 2020 ۽ 2024.
وفاتون
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:فيبروري
محمد بن سليمان ھاشمي
161هه ۾ نصر بن محمد بن اشعث خزائي سنڌ جو گورنر ٿي آيو. اڃا هن کي هڪ سال ئي مس گذريو هو ته کيس واپس موٽي اچڻ جو حڪم مليو.
تفصيلي احوال
مهدي، محمد بن سليمان بن علي هاشمي جي حوالي سنڌ جي حڪومت ڪئي جنهن پاڻ اچڻ بدران پنهنجي نائب عبدالملڪ بن شهاب مسمعي کي سنڌ موڪليو. اڃا ويهه ڏينهن ئي نه گذريا هئا ته ٻيهر نصر بن محمد کي سنڌ جي گورنري ملي. هن کي حڪومت ڪندي اڃا ڪجهه ئي ڏينهن ٿيا هئا وري زبير بن عباس جو حڪم نامو پهچي ويو، پر زبير بغداد ۾ ويهي ڪري ئي سنڌ جو ڪار وهنوار هلائڻ چاهيو.
حوالا
زمرو:سنڌ ۾ عباسي گورنر
هرشورڌن
thumb|Harshavardhana Circa AD 606-647 هرش يا هرش ورڌن (Harsha or Harshavardhana) ٿانيسور جي راجا پرڀاڪر ورڌن جو ننڍو پٽ ھو. هرش آڪٽوبر 606ع ۾ ٿانيسور جي گاديء تي ويٺو ۽ پاڻ کي هرش ورڌن جي نالي سان سڏائڻ لڳو. تخت نشينيء کان وٺي ساندھ ساڍا پنج سال ڀروارين رياستن سان لڙائيء ۾ مصروف رهيو.
پنهنجي زندگيء ۾ ھن صرف راجا پوليڪسن 2 سولنڪيءَ کان دکن جي ميدان تي شڪست کاڌي. هرش شِوِ ديوتا جو پوڄاري هو. سن 646ع جي آخر يا 647ع جي شروع ۾ پرلوڪ پڌاريائين.
حوالا
زمرو:هندستاني ٻڌمت بادشاهه زمرو:هندستاني ٻڌمت بادشاھ
امان گورنري
امان گورنري جنھن جو سرڪاري نالو محافظة العاصمة (گادي واري گورنري) آهي، اردن جو ھڪ صوبو يا گورنري آھي جنھن جو گاديءَ جو هنڌ امان شھر آھي. امان شھر جي ضلعي الابدالي ۾ ملڪ جي پارليامينٽ ۽ ملڪي سيڪريٽريٽ واقع آهي. اردن ملڪ جون 12 گورنريون آھن جن مان امان گورنري آبادي جي لحاظ کان اردن جي سڀ کان وڏي گورنري آھي. 12 گورنريون 52 لواء يا ناحيه (ضلعو) ۾ ورھايل آھن. امان گورنري ۾ 9 ضلعا واقع آھن. گريٽر امان ميٽروپوليٽن 27 ضلعن تي مشتمل آهي جن ۾ امان گورنري جا 6 ضلعا پڻ شامل آهن
حوالا
زمرو:اردن جون گورنريون زمرو:اردن زمرو:اردن جا ضلعا زمرو: گريٽر امان ميٽروپوليٽن
جنتر
جنتر: سنڌ ۾ خريف جي سائي گاهه وارن فصلن مان جنتر هڪ اهم فصل آهي .هيءُ فصل پنجاب کان سنڌ ۾ متعارف ٿيو .جيڪو ڦرين واري گاهه سان تعلق رکي ٿو
فائدا
،جڏهن ته جنتر جو فصل سنڌ سميت ڀارت ۽ پنجاب ۾ ڪلراٺي زمين جي سڌاري لاءِ پوکيو ويندو آهي .جنتر گاهه ۽ سائي ڀاڻ طور اهميت رکي ٿو .ڇو ته جنتر ٻاڪري مال جي لاءِ بهترين چارو آهي .جنتر گهڻي مقدار ۾ سائو يا نامياتي مادو زمين ۾ جمع ڪري ٿو .هن فصل جي پـاڙن ۾ نـائٽـروجـن ٺـاهـڻ جـي سگهه آهي ،جنهن جي مـدد سـان زميـن جـي گهـربل خوراڪي جزن جو پورائو ٿئي ٿو .هيءُ فصل تمام گهٽ ايراضيءَ تي پـوکيو وڃي ٿو ۽ پوکيل فصل کـي گاهه لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي ،پر سائي ڀاڻ طور ان جو استعمال زمين جي زرخيزيءَ کي برقرار رکندو آهي زمين ۾ سائي ڀاڻ وارا فصل :گوار ،جنتر ،لوسڻ ،برسيم وغيره پوکڻ سان ان جي زرخيزي وڌي ٿي .هڪ اندازي مطابق جنتر جي فصل ۾ 25 سيڪڙو نائٽروجن موجود هوندي آهي .هن فصل جي ٻي اهم خاصيت اها آهي ته هيءُ فصل عام طور ڪلر ۽ زمين جي تيزابيت ختم ڪرڻلاءِ گهڻو بهتر آهي .زمين ۾ لڳاتار جنتر پوکڻ سان زمين مان سم ۽ ڪلر ڪنهن خاص حد تائين ختم ٿي ويندا آهن .سم ۽ ڪلر زمين ۾ پاڻيءَ جي سطح مٿي ٿيڻ ۽ سوڊيم جي لوڻ جي مقدار وڌڻ ڪري پيدا ٿئي ٿو .جڏهن ته هن فصل جي پاڙن ۾ سم ۽ ڪلر کي ختم ڪرڻ جي صلاحيت آهي
پوکائي جو طريقيڪار
.جنتر جو فصل هر قسم جي زمين ۾ پوکي سگهجي ٿو .هن فصل جي پوکيءَ لاءِ ٻن کان ٽي سُڪيءَ جا هر ڏئي سانهر گهمائي زمين کي سنوت ۾ آڻڻ گهرجي .زمين ۾ ڀتر هجن ته اهي ڀڃي ڇڏڻ گهرجن ۽ بعد ۾پوکي ڪجي .هيءُ فصل سنڌ ۾ مارچ کان جولاءِ تائين پوکي سگهجي ٿو .عام طور جنتر جي پوک ڇٽ ذريعي ڪئي وڃي ٿي ،جنهن جو ٻج بيٺل پاڻيءَ ۾ هٿ سان ڇٽ ڪري پوکيو ويندو آهي .هن فصل لاءِ عام طور ٻج جو مقدار 12 کان 30 ڪلوگرام في ايڪڙ استعمال ڪجي ،جيڪڏهن جنتر جو فصل ٻج لاءِ پوکجي ته ٻج جو مقدار 12 ڪلوگرام ۽ مال جي چاري يا سائي ڀاڻ لاءِ پوکجي ته پوءِ 20 کان 30 ڪلوگرام في ايڪڙ استعمال ڪجي .جڏهن ته ٻج جو مقدار زمين جي قسم ۽ آبهوا مطابق گهٽائي ۽ وڌائي سگهجي ٿو .عام طور هن فصل ۾ ڀاڻ استعمال نه ڪبو آهي ،ڇاڪاڻ ته جنتر ۾ نائٽروجن جي جمع ڪرڻ واري
حوالا
زمرو:گاھ جا قسم
ليو ورادڪر
حوالا
زمرو:1979ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
دوست علي (يو سي)
يو سي 14 دوست علي سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا قمبر تعلقي ۾ واقع آهي. ان جي آبادي 14,843 آهي. ھي يونين ڪاؤنسل ۾ دوست علي نالي ھڪ ديھ جي آبادي 5324 آھي جيڪا قمبر شھر جي اتر اولھ پاسي کان 11 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ۽ شھدادڪوٽ جي ڏکڻ اولھ ۾ 20 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي وارھ ڪئنال جي ٻنھي پاسن تي واقع آهي. ان ديھ جي نالي سان دوست علي ٿاڻو پڻ واقع آهي. بھرام ھيٺيون کان ايندڙ ھڪ سم شاخ پڻ اتان گذري ٿي. ھن يونين ڪاؤنسل م شامل ٻين وڏن ڳوٺن ۾ ڳوٺ حمزه چچا، ڳوٺ موريو چچا، ڳوٺ گل محمد چچا،  ڳوٺ جوڻيجا  واقع آھن.
تاريخ
دوست علي ڪلھوڙن جي دور ۾ قائم ٿيو. ايم.ايڇ پنهور پنهنجي مضمون ۾ سن 1701ع کان 1758ع تائين قائم ٿيل ٽن وسندين (جنهن ۾ وارهه به اچي وڃي ٿو). جي باري ۾ لکي ٿو: ”ٿڌ واري زماني جي حرارت ۾ ٿوري تبديلي آئي، ڪجهه گرمي ٿي ۽ ڪلهوڙن پوکي راهي ڏهن لکن ايڪڙن مان وڌائي ٻاويهه لک ايڪڙ تائين پهچائي ۽ ماڻهن جي آبادي 14 لکن مان وڌي وڃي 30 لکن کي رسي. نوان شهر اُسريا، جن ۾ شهدادڪوٽ، قنبر، وارھ، ميهڙ، خيرپور ناٿن شاھ، ميرپور خاص، نئون خدا آباد (هالن جي ڀرسان)، شهدادپور، نوشهروفيروز، خانڳڙھ (جيڪب آباد)، فتح ڳڙھ، جوهي، دوست علي، رتن ديرو (رتو ديرو) ۽ وڳڻ شامل هئا. “
ڪائونسل
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين محمد خان چانڊيو ۽ وائيس چيئرمين مقبول خان چانڊيو چونڊجي آيا جيڪي آزاد اميدوار ھيا. ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م غيبي ديرو جو جو سليمان خان چانڊيو ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو آزاد اميدوار ھيا.
ڪائونسل جي تعليم ۽ صحت
ھن يو سي م تعليم م پرائمري اسڪول واقع آھن ۽ صحت جي سھولتن جو وڏو فقدان آهي.
ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھن ڪائونسل جا اڪثر ماڻھو ھڙني بنيادي سھولتن کان محروم آھن. ڳوٺاڻي آبادي پيئڻ لاء جر جو پاڻي استعمال ڪري ٿي.
اسپارٽا جو فوجي ڪميونزم
thumb|upright|پنجين صدي ق م جي ھڪ ھيلميٽ ۾ اسپارٽن فوجي جو ماربل جو مجسمو جيڪو يونان جي [[ليونائيڊس آرڪيالاجيڪل ميوزيم ۾ رکيل چوڻ ۾ اچي ٿو.]]
اسپارٽا جو فوجي ڪميونزم پراڻي زماني ۾ بلقان ٻيٽ جو سڀ کان ڏاکڻو علائقو اسپارٽا سڏبو هو. هيءُ نج زرعي علائقو هو. اتي ڊورين قوم جا ماڻهو آباد هئا ۽ انهن جو بنيادي ڌنڌو ٻني ٻارو ڪرڻ هو. اسپارٽا جي اتر ۾ ايٿنـز جو علائقو هو. اتي آيونين قوم جا ماڻهو آباد هئا. انهيءَ نالي پٺيان اڳتي هلي هن سڄي ملڪ کي يونان ۽ اتان جي ماڻهن کي يوناني سڏيو ويو. ايٿنـز جا ماڻهو واپاري هئا ۽ سامونڊي واپار ۾ انهن جي جتيءَ ۾ ڪو پير وجهي نه سگهندو هو. آيونين ۽ ڊورين قومون هڪ ٻئي جون حريف قومون هيون. ايٿنـز ۽ اسپارٽا، ٻنهي جاين تي شهري رياستون قائم هيون جيڪي مڙئي پيون هڪ ٻئي جي ڪن-مهٽ ڪنديون هيون. اسپارٽا جي سماجي سڌارن جو ذڪر سڀ کان اول تاريخ جي ابي هيروڊوٽس (484-425 ق.م) جي تصنيف ”تاريخ“ ۾ ملي ٿو. هو لکي ٿو: ""قديم دؤر ۾ سڄي يونان ۾ سڀ کان وڌيڪ خراب حڪومت جيڪڏهن ڪا هئي، ته اها هئي اسپارٽا. اهي ڌارين سان ڪنهن به قسم جو واسطو نه رکندا هئا، پر هينئر انهن جي حڪومت ڏاڍي سٺي آهي.“"
- تاريخ
thumb|upright|لائي ڪرگس جي مورت آمريڪا جي ھائوس آف ريپريزنٽيٽوز جي عمارت تي بطور تاريخ جي جي وڏن قانونسازن مان ھڪ ھجڻ ڪري لڳايل ان کان پوءِ هو ان حيرت جهڙي تبديليءَ جو سبب بيان ڪندي لکي ٿو: "”اسپارٽا جو لائي ڪرگس نالي هڪ عمدو شهري هڪ ڀيري ڊلفي جي مندر ۾ ويو. اتان جي وڏي پوڄاريءَ (مها پروهت) هن تي حڪومت هلائڻ جا اهي طريقا ظاهر ڪيا، جيڪي اڄ تائين اسپارٽا ۾ رائج آهن، پر اسپارٽا وارن جو چوڻ آهي ته لائي ڪرگس جڏهن اسپارٽا جي اڳوڻي بادشاهه ۽ پنهنجي ڀائٽي ليوتس جو استاد مقرر ٿيو، تڏهن هن اهي قانون ڪريٽِ مان حاصل ڪيا، ڇو ته استاد ٿيڻ کان هڪدم پوءِ هن اسپارٽا جي قانون ۾ بنيادي تبديليون ڪيون ۽ ان ڳالهه جو به پورو بندوبست ڪيو ته ڪو ماڻهو انهن قانونن کي رد ڪري نه سگهي، پوءِ هن فوج جي نئين سر تنظيم ڪئي ۽ گڏيل لنگر (کاڌي کائڻ) کي رائج ڪيو.“"
- (ص: 73. باب 1) thumb|اسپارٽن فوجين جو ھيلميٽ جيڪو [[برٽش ميوزيم ۾ رکيل آهي]].
پلوٽارخ مطابق اسپارٽن قانونساز لائڪرگس کي ھن زبردست فوجي نظام جي قيام جو باني سمجھيو ويندو آھي. اسپارٽا کي سرن بدران ماڻھن جي ديوار سان تشبيهه ڏيندڙ لائيڪرگس سماج کي فوجي معاشرو بڻائڻ لاءِ مردن جي طاقت ، فوج ڀرتي لاء موزونيت ۽ رياضت ۾ برابري کي اھميت ڏيندي ٻارن جي چونڊ تمام ننڍپڻ ۾ ڪرڻ شروع ڪئي وئي. بزرگن جي ڪائونسل گيرئوسيا ٻارن جو معائنو ڪري ڪمزور ۽ معذور ٻارن کي ڌار ڪري ٽئيگيٽس جبل تي مرڻ لاءِ ڦٽي ڪرائي ڇڏيندا ھئا اھا روايت ايٿينز ۾ بہ ھئي. جيڪي ٻار مضبوط ۽ صحتمند ھوندا ھئا انھن کي ستن سالن جي عمر ۾ اچڻ وقت سخت فوجي تربيت لاءِ چونڏيو ويندو هو ول ڊيورنٽ جي راءِ آهي ته اسپارٽا جا قانون ۽ دستور ڪنهن هڪ شخص ڪو نه لکيا، پر مختلف وقتن ۾ مختلف ماڻهن اهو ڪم پئي ڪيو، سڌارن جي شروعات شايد لائي ڪرگس ڪئي تنهنڪري پوءِ ڪيل سڌارا به سندس نالي منسوب ٿي ويا. جڏهن لائي ڪرگس استاد قرر ٿيو، تڏهن اسپارٽا جي زرعي زمين ڪجهه گهراڻن جي ملڪيت هئي باقي ٻيا ماڻهو هارين يا سرڙين جيان ٻنين ۾ ڪم ڪندا هئا. ٻنيءَ تي انهن جو ڪو حق نه هو. لائي ڪرگس آباد زمين جا 39-هزار هڪ جيترا ٽڪرا ڪيا ۽ انهن کي کيڙيندڙن ۾ هڪ جيترو ڪري ورهايو. اسپارٽا جي سياسي تنظيم به يونان جي ٻين شهري رياستن کان مختلف هئي. لائي ڪرگس جي دستور مطابق اتي ٻه بادشاهه هوندا هئا ۽ ٻنهي کي لڳ ڀڳ هڪ جيترا اختيار هئا. هڪڙي مجلس شورى (صلاحڪارن جي ٽولي) هئي جنهن جا ٻنهي بادشاهن سميت ٽيهه ميمبر هوندا هئا. مجلس شورى جي ميمبرن لاءِ 60 سالن کان وڏو هئڻ ضروري هو. ڄڻڪ هيءَ بزرگن جي ٽولي هئي. هن ٽوليءَ کي اسپارٽا جا شهري سڄي عمر لاءِ چونڊيندا هئا پر شهر جا سکيا ماڻهو ئي هن ٽوليءَ جا ميمبر ٿي سگهندا هئا.
- J.B. Bury
right|thumb|اسپارٽن فوج  [[فيلينڪس واري صورت ۾ وڙھندي ھئي .]]
اسپارٽا ۾ نئون ڄاول ٻار رياست جي ملڪيت سمجهيو ويندو هو. ڪو ٻار جيڪڏهن بيمار، ڏٻرو يا عيبدار پيدا ٿيندو هو، ته ان کي جبل جي چوٽيءَ تان هيٺ اڇلائي ماريو ويندو هو. سماجي روايتن ۽ رياستي ضابطن جي ڪري اسپارٽا جي شهرين جي ذهنيت ڪجهه اهڙي قسم جي ٿي وئي هئي جو رِيس ۽ ساڙ انهن ۾ هيو ئي ڪو نه. پلوٽارڪ جي چوڻ موجب، ان ڪري لائي ڪرگس رِيس ۽ جنسي هڪ هٽيءَ تي ٽوڪ منجهان کلندو هو ۽ ماڻهن جي ذهنيت تي مرڪندو هو ته ”اهي پنهنجن ڪُتن ۽ گهوڙن جو خيال ٿا رکن ۽ انهن مان عمدو نسل حاصل ڪرڻ لاءِ ٻيا خرچ ٿا ڪن، پر پنهنجين زالن کي گهرن ۾ بند ٿا رکن ته جيئن انهن جو اولاد سندن ئي نطفي مان پيدا ٿئي، پوءِ ڀل ته اهو اولاد ڪيترو ئي احمق، ڏٻرو ۽ بيمار ڇو نه هجي.“ اها هڪ تاريخي حقيقت آهي ته اسپارٽا جا مرد ۽ عورتون پنهنجي سگهه سونهن ۽ تندرستيءَ جي ڪري سڄي يونان ۾ مشهور هيون.
نظام جو خاتمو
لڳ ڀڳ 200 سالن تائين (560-380 ق.م) اسپارٽا جي اقتدار جو جهنڊو جهوليندو رهيو. ان وچ ۾ هن پنهنجي سڀ کان وڏي حريف ايٿنز کي هَر هَر هارايو ۽ اڻ ڳڻ لڙاين ۾ پنهنجي طاقت جو زور مڃايو، پر ڪو به سماج، جنهن جو بنيادي مقصد جنگ ۽ جدل تي هجي ۽ جيڪو ملڪ جي گهڻائيءَ کي غلام بنائي انهن جي پورهيي سان پنهنجي قوت ۽ دولت جا محل اڏائي، پائدار نه ٿيندو آهي. پوءِ اهو به ٿيو، ته جنگي سوڀن ۾ جيڪو مالِ غنيمت هٿ آيو ان جي ڪري خود شهرين ۾ طبقاتي فرق جو واڌارو ٿيو. زمينون، جيڪي لائي ڪرگس جي اصول موجب سڀني شهرين ۾ هڪ جيتريون ورهايل هئڻ گهربيون هيون، اسپارٽا جي سَو گهراڻن تائين پابند ٿي ويون ۽ اسپارٽا جو سماج به يونان جي ٻين رياستن وانگر ٿي ويو.
نيو ڪراچي ٽائون
نيو ڪراچي ٽائون پاڪستان جي صوبي سنڌ جي گاديءَ جي ھنڌ ڪراچي جي 18 ٽائون مان ھڪ آھي۔ آگسٽ 2000ع ۾ بلدياتي نظام متعارف ڪرائي وڃڻ سان ئي ڪراچي ڊويزن ۽ ان جي ضلعن جو خاتمو ڪري ڪراچي شھري ضلعي حڪومت جو قيام عمل ۾ آندو ويو. ان جي نتيجي ۾ شھر کي 18 قصبن (ٽائونز) ۾ ورھائيو ويو جن ۾ نئين ڪراچي ٽائون بہ شامل آھي۔ 15 جولاء 2013 تي شھري حڪومتي نظام کي ختم ڪري پراڻو ضلعي نظام بحال ڪيو ويو جنھن تحت ڪراچي جا ضلعا ڪراچي ايسٽ، ڪراچي ويسٽ، ڪراچي سينٽرل، ڪراچي سائوٿ ۽ ملير بحال ڪيا ويا ء ضلعي سينٽرل م نيو ڪراچي ٽائون کي ان ضلعي جي نيو ڪراچي سب ڊويزن ۾ تبديل ڪيو ويو.
قاضي فضل الله
قاضي فضل الله ھي نوشهرو فيروز جي پرائمري اسڪول جي ماستر قاضي عبيدالله جو چوٿون نمبر پٽ ھيو. قاضي فضل الله 15 جنوري 1902 ۾ نوشهرو فيروز جي ھڪ ڳوٺ ۾ پيدا ٿيو.
ابتدائي زندگي
قاضي فضل الله ابتدائي تعليم ڳوٺ جي سنڌي اسڪول ۾ پرائمري کان وٺي سيڪنڊري تعليم ڇهن درجن تائين نوشهري مدرسه هاءِ اسڪول ۾ ورتي. پوءِ سنڌ مدرسه ڪراچي مان 1920ع ۾ ميٽرڪ جو امتحان پاس ڪيائين اتان ساڳئي سال علي ڳڙهه ڪاليج ۾ پڙهڻ لاءِ ويو. خلافت تحريڪ ڪري علي ڳڙهه يونيورسٽي جي ڪن شاگردن مولانا محمد علي جي چوڻ تي علي ڳڙهه ڪاليج کي انگريزن جي مددگارن جو اڏو سمجهي بائيڪاٽ ڪيو، انهن شاگردن مان قاضي فضل الله به هڪ هو اتان هي شاگرد اچي جامع مليه دهليءَ ۾ پڙهڻ لڳا، جن مان ڪيترا 1921ع جي شروع ۾ مولانا محمد علي جي حڪم موجب پڙهڻ ڇڏي اچي قطع تعلقات ۽ خلافت تحريڪ ۾ ڪم ڪرڻ لڳا. قاضي صاحب به انهي ڪري پڙهڻ ڇڏي 1923ع تائين قومي ڪارڪن ٿي رهيو پوءِ جڏهن خلافت هلچل جهڪي ٿي ته 1923ع ۾ قاضي صاحب حيدرآباد جي نيشنل ڪاليج ۾ پڙهڻ شروع ڪيو. اتان 1925ع ۾ ڪراچي جي ڊي جي سنڌ ڪاليج ۾ اچي داخل ٿيو ۽ 1927ع ۾ بي اي جو امتحان پاس ڪيائين. ان کان پوءِ شهاڻي لا ڪاليج ڪراچي ۾ پڙهي، 1929ع ۾ ايل. ايل. بي جو امتحان پاس ڪيائين. 1931ع ۾ لاڙڪاڻي ۾ وڪالت ڪرڻ شروع ڪئي جتي محمد حنيف صديقي شڪارپور وارو سندس پارٽنر ھيو.
سياست
لاڙڪاڻي ۾ ھن مڪاني سياست جي شروعات ڪئي خان بهادر محمد ايوب کهڙي سان دوستي ٿيس. 1944ع ۾ لاڙڪاڻي ميونسپالٽيءَ تي ميمبر چونڊجي آيو. سنڌ جدا ٿيڻ تي جنوري 1937ع ۾ سنڌ اسيمبلي جي چونڊن ۾ هن رتيديديري ۽ ميرو خان تڪ مان سر شاهنواز ڀٽي کي شڪست ڏئي. 1939ع هي ڊسٽرڪٽ اسڪول بورڊ لاڙڪاڻي جو چيئرمين چونڊيو ويو جتي هن ڳوٺاڻي تعليم ۾ چڱي دلچسپي ورتي. ان کان پوءِ 1945ع ۾ هن کي ضلعي لاڙڪاڻي لوڪل بورڊ جو پريزيڊنٽ چونڊيو ويو جنهن عهدي تي هي گهڻي وقت تائين هلندو آيو. 1946ع ۾ جڏهن سنڌ اسيمبلي ختم ڪري گورنر موڊي نيون چونڊون ڪرايون ته هي ڏوڪري وارهه تڪ مان سنڌ اسيمبلي تي چونڊجي آيو. 1947ع ۾ جڏهن پاڪستان قائم ٿيو ته خان بهادر محمد ايوب کهڙي جي ڪابينه ۾ لينڊ روينيو جو وزير ٿيو. پورٽنوليو ڏنو ويو. 1949ع ۾ يوسف هارون جي ڪابينه ۾ ٿوري عرصي لاءِ هوم منسٽر ڪري کنيو ويو. يوسف هارون وري کيس 20 جنوري 1950 ۾ ڪابينہ ۾ شامل ڪيو ۽ کيس گھرو وزير ڪيو ويو. .8 مئي 1950ع تي، يوسف هارون کي پاڪستان سرڪار آسٽريليا ۾ سفير ڪري موڪليو. ان جي جاءِ تي قاضي صاحب کي وزيراعليٰ ڪري رکيو ويو. 25 مارچ 1951ع تي ايوب کھڙي وزيراعليٰ جي چارج ورتي، جنهن ۾ قاضي صاحب کي هوم منسٽر ڪري کنيائين. 1953ع ۾ پيرزادي عبدالستار وزارت ٺاهي. ان وزارت ۾ قاضي صاحب پنهنجي ڀاڻيجي قاضي عبدالمنان کي وزير ڪري کڻايو. ان وزارت جي دور ۾ لوڪل سيلف گورنمينٽ ائڪٽ کي درست ڪرڻ لاءِ هڪ ڪاميٽي قاضي صاحب جي چيئرمينيءَ هيٺ مقرر ٿي، جنهن ايڪٽ کي درست ڪرڻ لاءِ ڪي تجويزون ڏنيون. 25 جنوري 1955ع تي قاضي فضل الله صاحب جيئن سنڌ اسيمبلي ڏي وڃي رهيو هو ان کي رستي تان خان بهادر کهڙي گرفتار ڪرائي سکر جيل ۾ رکرايو جتان هو هاءِ ڪورٽ جي حڪم هيٺ آزاد ڪيو ويو وري هن کي ڪراچي ۾ ڇهن مهينن لاءِ نظربند ڪيو ويو. ان کان پوءِ 21 جون 1955ع تي حيدرآباد ۾ مرڪزي اسيمبلي لاءِ سنڌ اسيمبلي ۾ چونڊون ٿيڻ واريون هيون جن ۾ قاضي فضل الله به اميدوار هو ان ڏينهن کيس صبح جو اسيمبلي هال جي ٻاهران گرفتار ڪري هالن جي جيلن ۾ موڪليو ويو جنهن ڪري هو چونڊ ۾ ڪامياب نه ٿي سگهيو. سندس گرفتاري لاءِ اهو به بهانو بنايو ويو هو ته هن اسان سان گڏ اسيمبلي هال کي بم سان اڏائڻ جو منصوبو رٿيو هو. اهو ڪيس ون يونٽ ٺهڻ کان پوءِ مغربي پاڪستان حڪومت جي وزيراعلي ڊاڪٽر خان صاحب مرحوم ڪڍرايو هو. 1955ع جي آخر ۾، مغربي پاڪستان جو صوبو قائم ٿيو. 1956ع جي جنوري ۾ مغربي پاڪستان اسيمبلي جون چونڊون ٿيون جنهن تي قاضي صاحب ٺٽي ضلعي ۾ لاڙڪاڻي ضلعي ٻنهي مان ميمبر چونڊجي آيو. هن ٺٽي ضلعي جي ميمبري تان استعيفيٰ ڏيئي لاڙڪاڻي واري جاءِ تان ميمبر ٿي رهڻ قبول ڪيو. ان کان پوءِ ڊاڪٽر خان صاحب کي مغربي پاڪستان حڪومت جو وزيراعلي مقرر ڪيو ويو. هن ريپبليڪن پارٽيءَ جي وزارت ٺاهي جنهن ۾ قاضي صاحب کي وزير ڪري رکيائين ۽ کيس آبپاشي جو کاتو ڏنو ويو. قاضي صاحب مغربي پاڪستان جي وزارتن ۾ 8 آڪٽوبر 1958ع تي مارشل لا قائم ٿيڻ تائين وزير رهندو آيو. ان بعد لاڙڪاڻي ۾ وڪالت ڪرڻ ۽ زمين سنڀالڻ جي ڪم ۾ مشغول رهيو. کيس ٻين سڀني بااثر سياستدانن وانگر سياست کان ڪجهه عرصي لاءِ خارج ڪيو ويو. .
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻھو
شاھي گھراڻو
200px|thumb|left|شاھي خاندان:[[چارلس پھريون انگلينڊ جو بادشاھ پنھنجي پٽ جيمز ٻيون سان گڏ جيڪو پڻ مستقبل ۾ بادشاھ ٿيو.]]
شاھي خاندان يا شاھي گھراڻو يا حاڪم گھراڻو يا حاڪم خاندان يا طاقتور خاندان حاڪمن جو سلسلو جڏهن ساڳي خاندان مان ھجي تہ ان کي شاھي يا حاڪم خاندان چئبو آهي اھو بادشاھت ۽ جاگيرداراڻي نظام ۾ ٿيندو آهي پر ڪڏهن ڪڏهن جمھوريت واري نظام ۾ بہ حاڪم بار بار ھڪ خاندان مان چونڊجڻ جي ڪري ان خاندان کي حاڪم خاندان چئبو آهي.
حوالا
زمرو:بادشاهت
اوکائي ميمڻ
دُوارڪا ٻيٽ هندوستان جي رياست گجرات (Gujraat) جي ضلعي دُوارڪا (Duwaarka) جو هڪ ننڍو ٻيٽ آهي، جنهن جي ڀرسان سمنڊ جي اندر غرق ٿيل هڪ شهر به لڌو ويو آهي، ان شهر کي دُوارڪا چون ٿا. دُوارڪا ديش شري ڪرشن ڀڳوان جي راڄڌاني هئي، دُوارڪا 4000 سال اڳ سمنڊ ۾ غرق ٿي ويو، جنهن جا آثار سمنڊ جي اندر دُوارڪا ٻيٽ جي ڀرسان موجود آهن. دوارڪا ٻيٽ کان 3 ڪلوميٽر فاصلي تي اوکا پورٽ (Okhha portt) آهي، اوکا جو شهر شري ڪرشن ڀڳوان (Shiri Kirshan Bhaggwaan) جي پوٽي انيرُڌ اڏرايو (Anerudh Aadhrayo) هيو، اوکا ۽ دُوارڪا ٻيٽ ۾ هن وقت تائين سنڌي ٻولي ڳالهائي وڃي ٿي. ايسٽ انڊيا ڪمپني جڏهن ڪراچي پورٽ تعمير ڪرايو ته لکين سنڌي اوکا ۽ دُوارڪا ڇڏي ڪراچي لڏي آيا. ڪراچيءَ ۾ رهندڙ ميمڻ اڪثريت ۾ اوکا جا آهن جيڪي هاڻي پنهنجو پاڻ کي اوکائي ميمڻ (Okhhaai Memann) سڏرائين ٿا.
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:تواريخ زمرو:سنڌ زمرو:ڀارت زمرو:ڪراچي
سائنوبئڪٽيريا
سائنو بئڪٽيريا جنھن کي سائنوفائٽا جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو ، بئڪٽيريا جو فائلم آھن جيڪي روشنائيءَ جي ترڪيب مان توانائي حاصل ڪندا آهن. ۽ روشنائيءَ جي ترڪيب جا واحد پروڪاريوٽ آھن جن ۾ آڪسيجن پيدا ڪرڻ جي صلاحيت آھي. ان جي نالو سائنو بئڪٽيريا ان جي رنگ جي ڪري پئجي ويو. سائنو جي معني آھي نيرو رنگ آھي پروڪاريوٽز ھوندا آھن جن کي نيرو-سائو الجاء پڻ چوندا آهن. توڻي جو جديد اصطلاحن جي مطابق الجاء کي صرف يوڪيريئوٽس تائين محدود ڪيو ويو آهي.
ڪدو
thumb|ڪدو ڪدُو هي گهڻن ئي قسمن جا ٿيندا آهن. ڪي وڏا آني جي شڪل جهڙا ۽ ڊگها، ڪي ٻاٽليءَ جي شڪل جا ڳچيءَ سان، يا ٻن تُنبن سان، جي سڪي کان پوءِ فقير پورا ڪري، پاڻي کڻڻ لاءِ ڪم آڻيندا آهن ۽ ڪن مان مرليون ٺاهيندا آهن؛ ڪي بلڪل گول ٿيندا آهن، جن کي سڪي کان پوءِ پاڻيءَ ۾ ترڻ لاءِ تنبا ڪري ڪم آڻيندا آهن، ڪي وري تمام ننڍڙا ٿيندا آهن، جي سڪي کان پوءِ ناس رکڻ لاءِ دٻليءَ وانگي ڪم آڻيندا آهن ۽ جن کي ”بلاغون“ سڏيندا آهن. پر پهريون قسم عام ڀاڄيءَ وانگي ڪم ايندو آهي. هي اڇا ۽ سهڻا ٿيندا آهن. هنن جي به وڏن پنن واري ول ٿيندي آهي، جا وڻن تي ۽ مَنهَن تي چڙهي ويندي آهي. هن جو ٻج به توريءَ وانگي سانوڻ ۾ پوکبو آهي ۽ سياري ۾کائبو آهي. جيڪي قسم ڪدوءَ جا، جي سڪي کان پوءِ فقيرن کي ڪم ايندا آهن، يا مرليون ٺاهيندا آهن، يا بلاغونن جي ڪم ايندا آهن سي ڪَڙا ٿيندا آهن..
طب
نالا: ع. قرح، ف. ڪدو دراز، هه. وغيره___ ڪدولمبا، ڪرڪانو، ترنبا، قباف، بقطين ۽ قلونا.
اثر: سرد تر، نقصان: معدي ۽ سرد مزاجن کي، ميل: گوشت ۽ گرم مصالح، عيوض: پالڪ، وزن: قدر موافق.
سڃاڻپ: ڇانهي جي نموني تي سائي رنگ جو گول يا ڊگهو آڏو ٽيڏو هڪ ول جو ڦر آهي.
خاصيت: هن جي ڀاڄي رڌي کائڻ سان معدي ۽ جگر کي طاقت ملندي. خلط چڱو پيدا ڪري ٿو، دماغ کي طراوت ڏئي ٿو. گرم ۽ صفراوي تپن کي ڇڏائي ٿو، جگر جي گهڻي گرميءَ کي گهٽائي ٿو. ڪدوءَ جو پاڻي تپ دق، جگر، معدي ۽ دل جي بخارن کي گهٽ ڪري ٿو. پيشاب جاري ڪري ٿو. ڪدوءَ جو ٻج تپن، سلهه، کنگهه، دمڪشي، مثاني جي ڦٽ، پرميل ۽ پيشاب جي ساڙي لاءِ مفيد آهي. هن جو تيل دماغ جي خشڪي وڃائي ۽ ننڊ آڻي ٿو، دماغ کي قوت ڏئي ٿو.
پوني
پوني (انگريزي:Pune)پونيهندستان جي مهارشٽر رياست جو اهم شهر آهي جنهن ۾ سنڌ پاڪستان کان لڏي ويل ڪافي سنڌي رهائش پذير آهن. انهن ۾ ريٽا شهاڻي، ايشوري جوتواڻي، اندرا شبنم ۽ ٻيا کوڙ ليکڪ ۽ شاعر شامل آهن.
حوال7 Cheapest Universities in Portugal for International Students
زمرو:انڊيا ۾ يونيورسٽي شهر زمرو:شهر بلحاظ ملڪ زمرو: ھندستان جا شھر، وسنديون ۽ واھڻ
ٿرموليوفيليا
ٿرموليوفيليا ايڪٽينوبئڪٽيريا جو ھڪ نئون تجويزيل درجو آھي جيڪو روبروبئڪٽيرائڊئي کي نسلي ارتقا جي شاخ جي ترتيب جي حيثيت ۾ ورھائي ٺاھيو ويو
راڻيپور، سنڌ
راڻي پور پاڪستان جي صوبي سنڌ جو شھر آھي جيڪو ضلعي خيرپور ۾ واقع آھي۔
راڻيپورسنڌ (انگريزي Ranipur,Sindh) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي خيرپور جي سوڀو ديرو تعلقي جي ھڪ ٽائون ڪاميٽي جيڪا نيشنل ھاء وي 5 تي واقع آھي. ھن شھر جي ڀرسان ھڪ ڪلوميٽر جي فاصلي تي ڳوٺ درازا واقع آهي، جتي سنڌ جي صوفي شاعر سچل سرمست جو مقبرو آهيان کان علاوه ھن شھر ۾ مختلف پيرن فقيرن جا مقبرا پڻ آھن جن م صالح شاھ، حاجن شاھ عرف بودلو بهار شامل آهن. شھر ۾ يادگار علامتي دروازا پڻ آھن جن ۾ باب دستگير، باب سچل سرمست، باب بودلا، باب صالح شاھ، باب عبدالجبار شاھ ۽ باب ڇتن شاھ بادشاھ شامل آهن. ھي شھر راڻي پر جي جيلاني سيد خاندان جي نسبت سان بہ مشھور آھي جن جا سنڌ ء پنجاب ۾ ڪيترائي ماڻھو عقيدتمند آھن. ھن وقت اھو خاندان شھر جو بااثر سياسي خاندان پڻ آھي.ھن شھر ء ان جي پسگردائيءَ وارن ڳوٺن ۾ مختلف ذاتين جا سنڌي ڳالهائيندڙ ماڻهو رھن ٿا جن م وطني، ڄامڙا، جوڻيجا، ننگريجا ثڳڙ، بروھي، ڀيلار، ڪلھوڙا، عباسي، شاھاڻي، وساڻ، سولنگي، راڄپر، سھتا، سيد،ھڱورا ۽ گھانگھرا وغيرہ شامل آھن. ھتي راڻي پور شگر مل ھڪ اھم صنعتي يونٽ آھي.
تعليم
زمرو:خيرپور ضلعو زمرو:خيرپور ۾ گُنجان آباديون زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون زمرو:نامڪمل مضون
غلام حيدر مهجور
غلام حيدر مهجور سولنگي هڪ سنڌي اديب، پراڻو رٽائرڊ استاد، اتهاسڪار، مصور، سنگيتڪار، اڳوڻو سياستدان ۽ شاعر آھي، جنهن جو جنم اڳوڻي نواب شاھ ضلعي ۾ ٿيو. سندس ٽي ڪتاب ڇپجي پڌرا ٿي چڪا آھن.
اوائلي عمر ۽ سکيا
ساهتي پرڳڻي جي نوشهروفيروز ضلعي ۾ ڳوٺ دليپوٽا ڀرسان هڪ ننڍي ڳوٺ مراد سولنگي ۾ ڄائو. ڳوٺ ٺٽ سولنگي ۾ ڪافي وقت رهيو. هن وقت ساهتي پرڳڻي جي موري شھر ۾ رهي پيو. سندس بايوگرافي موجب سندس پالنا سندس امڙ ڪئي ۽ کيس سِکيا به ڏياري. پهريان سنڌي ۽ اردو ٻولين جا فائنل امتحان پاس ڪيائين، ان کان پوء انٽر ڊرائنگ امتحان پاس ڪيائين، جنهن کانپوء انگريزي ڇهين درجي ۾ ھئڻ دوران 1960ع ۾ ماستريءَ جو انٽرويو پاس ڪيائين. ۽ پرائمري اسڪول عطر خان مريءَ ۾ هيڊ ماستر طور جُوائن ڪيائين. 1960ع ۾ انگريزي فائنل، 1962ع ۾ ميٽرڪ پرائيويٽ، 1963ع.64ع ۾ ايس.وي ٽريننگ ڪورس مٺياڻي ۽ سڪرنڊ ڪاليج مان، اديب سنڌي، اديب عالم، اديب فاضل جا امتحان اورينٽل ڪالج هالا، مشرقي علوم جي معرفت انٽر ۽ بي. اي جا امتحان پاس ڪيائين.
هڪ استاد طور
ڊيوٽي دوران ايڇ ايم خواجا جو نقل ڪندي اسڪولن ۾ اسڪائوٽ ڊرائنگ ۽ گارڊننگ کي هٿي وٺرايائين. ترنم ۾ ترانو چوڻ، جهنڊي کي بهتر انداز ۾ سلامي ڏيڻ، ٻارن کي پي. ٽي ۽ مارچ بابت سيکارڻ، اهم ڏڻ ملهائڻ، وڏين اسٽيجن ۽ اسپيڪرن تي ٻارن کي ڊيبيٽس ۾ حصو وٺرائڻ ۽ تقريرن جا موقعا فراهم ڪيائين جن جي صدارت ٻين اسڪولن جي هيڊ ماسترن ۽ تعليم کاتي جي اعلي آفيسرن کان ڪرائيندو هو. اسڪول ۾ خوبصورت پارڪ رکڻ، دنيا جا نقشا ۽ سينمينٽ سان اسڪول جي بهتر لوڪيشن تي گلوب ٺاهڻ، ڪلاسن کي ڊرائنگ سان سينگارڻ ۽ فارغ ٽائيم تي گلن جي گُڏ ڪرڻ ۽ پاڻي ڏيڻ سندس محبوب مشغلا رهيا ۽ شاگردن ۾ به چاھ پيدا ٿيندو هو. زندگيءَ جو اڌ حصو برانچ مڊل اسڪولن ۾ انچارج طور نوڪري ڪيائين. 25 سال تيرهن مهينا نوڪري ڪري رٽائر ٿيو.
سياسي زندگي
مهجور پنهنجي شاگردي واري دور کان ئي وڏو متحرڪ رهندو پئي آيو آھي. علاقائي سياست ۾ ھي مختلف قومي توڙي پارلياماني سياست ڪندڙ پارٽين ۾ سرگرم رهندو پئي آيو آھي. 1988ع ۾ ھن آزاد اميدار جي حيثيت سان ان وقت جي ٻن هيوي ويٽ سياستدانن غلام مصطفي` جتوئي ۽ عبدالحق ڀرٽ سامهون صوبائي تڪ پي. ايس. 7 تي فارم ڀرايو هئائين. سندس انتخابي نشان ڪئنچي هو. حڪومتي انتخابي نشانن ۾ ھٿوڙو ۽ ڏاٽو نه هيا. اليڪشن مهم پمفليٽ ڇپائي سائيڪل تي اڪيلي سر پيڊل سائيڪل تي چڙھي شروع ڪيائين جيڪا ان دور جي حساب سان ڪنهن صوبائي اميدوار طرفان هڪ نئين مھم جي ڪوشش ھئي.جنهن ۾ کيس توڙي جو خاص موٽ نه ملي پر سندس مقصد نوجوانن مان جاگيردارن جو خوف ڪڍڻ هو جنهن ۾ ھو گهڻي ڀاڱي سوڀارو ٿيو.
مصور ۽ سنگيتڪار طور
پنهجي سکشڪ پيشي کان سواءِ مهجور هڪ سٺي اديب، سنگيتڪار ۽ مصور طور به ڪيترائي فن پاڻ ۾ سمائي رکي ٿو۔ هن جي چترڪاراڻي ڪلا ڌار ڌار اسڪولن ۾ نقشن ۽ قلمڪاريء جي شڪل ۾ ماڻھن جي ڌيان جو مرڪز رهندي پئي آئي آ، جنهن سان ڪيترن ماڻھن جون ساروڻيون جڙيل آھن۔ مهجور سنگيت جي به چڱي موچاري ڄاڻ رکي ٿو۔ اڪثر ڪري ماسترچندر وانگي هو پنهنجي شاعري ۽ ڌنون پاڻ سرجيندو هو ۽ اسڪول ۾ ٻارڙن کي پڻ فطرت ۽ موسيقيء لاء اڀاريندو هيو۔ جنهن جو اثر سندس اولاد تي به آھي۔ سندس پٽ شمشير پنهنجي شاگرديءَ وارن ڏينهن ۾ پي ٽي وي جي سنڌي نشرياتي پروگرام ”ٻارڙن جي ٻاري“ سميت ڌار ڌار جاين تي قومي ڳائيندو هيو. ان کان علاوه سندس صوفي ڪلامن تي مشتمل موسيقي البم به رليز ٿيل آھي۔
ٺٽ کان موري لڏڻ
1990ع واري ڏهاڪي ۾ مهجور جي ٺٽ واري گهر تي ڌاڙو لڳو، جنهن ۾ سندس ڳوٺ جو ئي ماڻھو ملوث نڪتو. ڪجھ وقت کان پوءِ قرآن تي مهجور کيس معاف ڪيو پر سندس ضمير کيس اتي رهڻ گوارا نه ڪيو ۽ کيس پنهنجو اصل گهر ڇڏڻو پيو ۽ هن پنهنجو مسڪن مورو بنايو توڙي جو ان هجرت کيس شخصي ۽ معاشي طور ڪمزور ڪيو ۽ هو پنهنجي ٻارن کي بنيادي تعليم به نه ڏياري سگهيو جنهنڪري هن جي ڪجھ اولاد کان سواء ٻيا سڀ مزدور آھن.
عقيدي طور
اوائلي عمر ۾ سني مسلڪ سان لاڳاپيل رهيو ۽ نوڪريءَ دوران شيعا مسلڪ جي عالمن سان ڪچھريون ڪري اهل بيت جي زندگي بابت ڪافي لڪل ڳالهيون جن کي اسلامي تاريخن لڪايو هو پرکيائين ۽ شيعا فرقو اپنايائين۔ پر وقت گذرڻ سان جيئن علم حاصل ڪندو ويو تيئن ان مسلڪ کي ڇڏي صوفين وارو گيڙو ويس ڍڪيائين ۽ تنهن وقت کان هيستائين ماڻھن کي زات پات، رنگ ۽ ڌرم کان مٿي ڪيول عالم انسانيت، پريم ونڊڻ ۽ هڪ ٿيڻ جي پرچار ڪندو رهي ٿو۔
ادبي پورهيو
سندس ٽي ڪتاب ڇپيل آھن. هڪ” تاريخ راجپوت سولنڪي(سولنگي)هند سنڌ ۾ سندن هڪ هزار سالا حڪمراني“. ٻيو سندس ڌار ڌار موضوعن تي شاعري جو ڪتاب نالي” ڪشڪولِ مهجور“. ۽ ٽيون ” ڍڳا اچ مونکي ڊھ ھڻ“۔
ڪابل صوبو
ڪابل صوبو افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو جيڪو ان جي اوڀرندي حصي ۾ واقع آهي. ان جو گاديءَ جو هنڌ ڪابل شھر آھي جيڪو افغانستان جو پڻ گادي جو هنڌ آهي. 2012 جي انگ اکرن مطابق ڪابل صوبي جي آبادي اٽڪل 40 لکن جي لڳ ڀڳ آهي جنھن جو 80 سيڪڙو شھري علائقن ۾ رھندڙ آھي.
انتظامي ورھاست
250px|thumb|ڪابل صوبي جا چوڏھن ضلعا
حوالا
زمرو:افغانستان جا صوبا
مشتاق احمد يوسفي
مشتاق احمد يوسفي (Mushtaq Ahmad Yusufi پيدائش: 4 سيپٽمبر 1923 وفات 20 جون 2018 ) اردو ادب جو مزاحيه ليکڪ هو. يوسفي ڏيهي توڙي پرڏيهي ڪيترن ئي مالياتي ادارن جو سربراهه پڻ رهيو. هن کي 1999ع ۾ ستاره امتياز ۽ 2002ع ۾ حلالِ امتياز ايوارڊ ڏنا ويا.
ابتدائي ۽ پيشاورانه زندگي
يوسفي راجستان جي شهر، جئيپور ۾ هڪ پڙهيل لکيل گھراڻي ۾ 4 سيپٽمبر 1923ع ۾ پيدا ٿيو. هن جو والد عبدالڪريم خان يوسفي جئيپور بلديا جو چيئرمين ۽ جئيپور جي قانون ساز اسيمبلي جو ميمبر رهيو. يوسفي شروعاتي تعليم راجپوتا مان حاصل ڪئي ۽ بي اي جي سند آگرا يونيورسٽي، هندوستان مان حاصل ڪئي. علي ڳڙهه مسلم يونيورسٽي مان هن ايم اي ۽ قانون جي ڊگري حاصل ڪئي. برصغير جي ورهاڱي کانپوءِ سندس خاندان، سنڌ لڏي آيو ۽ ڪراچي ۾ رهائش اختيار ڪئي.
هن 1950ع ۾ مسلم ڪمرشل بينڪ ۾ نوڪري جي شروعات ڪئي، ۽ اتي جنرل منيجر مقرر ٿيو. 1965ع ۾ هي الائيڊ بينڪ پاڪستان جو مينيجنگ ڊائريڪٽر مقرر ٿيو. 1974ع ۾ هي يونائيٽڊ بينڪ جو صدر مقرر ٿيو. يوسفي 1977ع ۾ پاڪستان بينڪنگ ڪائونسل جو چيئرمين چونڊيو ويو. پاڪستان جي مالياتي ادارن ۾ سندس خدمتن تي هن کي قائد اعظم يادگار ايوارڊ سان نوازيو ويو.
ادبي خدمتون
هن جي ادبي زندگي جي شروعات 1961ع تي ٿي، هي ان وقت 40 سالن جو هو، جڏهن هن پهريون ڪتاب، ”چراج تلي“ لکيو. هن جو ٻيو ڪتاب 1969ع ۾ ”خاڪم بدهن“ نالي ڇپيو، ٽيون ڪتاب ”زر گزشت“ 1976ع ۾ ڇپيو. 1990ع ۾ ڇپيل ناول جهڙو ڪتاب ”آبِ غم“ هن کي شهرت جي بلندين تي پهچائي ڇڏيو. پر 2014ع ۾ سندس لکيل ڪتاب ”شامِ شهر ياران“ هن جي آيل ڪتاب جي مقابلي جي نه هئي، جنهن جي معيار تي ڪيتري ئي تنقيد پڻ ٿي، پر باوجود ان جي سندس چاهندڙ ان کي هميشه محبت جي نگاهه سان ڏٺو.
همعصر رايا
ابن انشا, جيڪو اردو ادب ۾ وڏو نالو آهي، ان مطابق ”...جيڪڏهن اسان پنهنجي دور ۾ مزاحيه ادب ۾ ڪنهن جو نالو کڻو، ته اهو يوسفيءِ جو ئي هوندو“. هڪ ٻي عالم ظهير فتح پوري مطابق، ”اسان يوسفي جي مزاحيه اردو ادب واري دور ۾ رهون ٿا....“. يوسفي دور جي شروعات 1961ع کان ٿي جڏهن هن جو ڪتاب چراغ تلے ڇپجي پڌرو ٿيو. هن وقت تائين ان ڪتاب جا 11 ڇاپا شايع ٿي چڪا آهن. 2008ع کان هي ڪراچي ۾ ٽيليويزن ۽ مختلف سيمينارن ۾ نظر اچڻ لڳو. هن جو پنجون ڪتاب شامِ شعرِ یاراں جي مهورتي تقريب آرٽ ڪائونسل آف ڪراچي ۾ ٿي، جنهن جي صدارت اردو ادب جي وڏي نالي زهرا نگاه ڪئي، جنهن ۾ هن چيو ته ”نه ته يوسفي پاڻ ۽ نه ئي سندس ڪتاب ڪڏهن ضعيف ٿيندا“.
لکيل ڪتاب
هن وقت تائين مشتاق احمد يوسفي جا پنج ڪتاب اردو ٻولي ۾ چپجي چڪا آهن.
وفات
يوسفي 20 جون 2018ع تي ڪراچي ۾ 94 سالن هي عمر ۾ وفات ڪري ويو. سندس وفات تي پاڪستان جي نگران وزير اعظم ناصر الملڪ، سينيٽ چيئرمين صادق سنجراڻي ۽ ٻين ڏک جو اظهار ڪيو.
حوالا
زمرو:1923ع جون پيدائشون زمرو:2018ع ۾ وفات
رتوڪوٽ ريئتي
ديھ رتو ڪوٽ ريئتي  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي تعلقي لاڙڪاڻي م واقع ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا يو سي 4 رتو ڪوٽ (لاڙڪاڻو) جو حصو آهي. 2017 جي آدمشماري مطابق ان جي ڪل آبادي 711 آهي.
مالاڪنڊ ايجنسي
thumb|مالاڪنڊ ايجنسي (گھري سائي ۾) اتريون پاڪستان مالاڪنڊ ايجنسي (ملاکنډ ایجنسيۍ) قبائلي علائقن مان ھڪ ھو، جيڪو پاڪستان جي صوبي سرحد (ھاڻوڪي خيبر پختونخوا صوبي) ۾ 1970ع تائين ھيو.
حوالا
زمرو:پاڪستان جو اڳوڻيون سب ڊويزنون زمرو:خيبر پختونخوا جي تاريخ زمرو:خيبر پختونخواهه جي تاريخ زمرو:مالاڪنڊ ضلعو
راکي ٻڌڻ
راکي ٻڌڻ يا راکي( ، راکي ٻنڌڻ، رکشا ٻنڌڻ) هندوستاني ۽ نيپالي ۽ سنڌي ڏڻ آهي، جنهن ۾ ڀيڻ ڀائرن کي راکي ٻڌنديون آهن. هي تهوار هندو توڙي جين ڌرم جو گڏيل تهوار آهي، جنهن ۾ ڀيڻ شادي کان اڳ ۽ شادي کان پوءِ ڀائرن کي راکي ٻڌي مضبوط رشتي جي يادگري ڏيارينديون آهن. نہ رُڳو ڀيڻ ڀائر پر ڪٿي گرو چيلا ۽ عام رشتن وارا ماڻهو پڻ هڪ ٻئي کي راکي ٻڌاندا آهن.
thumb|Rakhi
روايتي ھندو سالياڻو تھوار، جيڪو انڊيا سميت ڏکڻ ايشيا جي ڪجھ ٻين ڀاڱن سان گڏوگڏ دنيا ۾ ھندو تھذيب سان واڳيل ماڻھن ۾ پڻ ساڳئي نالي سان مشھور آھي. انھيءَ ڏينھن، ھر ڄمار جون ڀينر تحفظ جي نشانيءَ طور پنھنجي ڀائرن جي ٻانھن چؤڌاري راکي ٻڌنديون آھن ۽ بدلي ۾ تحفو وٺنديون آھن.
راکي ٻنڌڻ/ٻڌڻ ملھايو ويندو آھي ھندو ٽپڻو (ھندو چنڊ جنتري/ڪئلينڊر) جي آخري مھيني شراواڻا، جيڪو عام طور آگسٽ ۾ ايندو آھي.
اصطلاحي معنيٰ
”رکشا ٻنڌڻ“ سنسڪرت ٻول جي معنيٰ تحفظ، ذميواري يا سنڀال جو ٻنڌڻ، جنھن کي اصولي طور ھن تھوار سان لاڳو ڪيو ويو آھي.
20ھين صدي جي وچ تائين، اصطلاح عام طور ساڳئي رسم طور ساڳئي ڏينھن لاڳو ھئي، پراچين ھندو لکت ۾ گھريلو پنڊت آميولٽ amulets، ڌاڳو پنھنجي گروءَ جي ٻانھن ۾ ٻڌندو ھيو يا پنھنجو پَوِتر ڌاڳو مَٽائيندو ھيو، ۽ ڏوڪڙن جو تحفو وٺندو ھيو، ڪُجھ ھنڌن تي، اھو ايئن اڃا بہ ڪيو وڃي ٿو. ان جي ابتڙ، لوڪ ادب ۾ اصلوڪو راکي ٻڌڻ وارو ڀيڻ-ڀاءُ تھوار، ماڳن جي ڦيرگھير سان ڪجھ ھنڌ ان جا سالوڻو، سلاڻو ۽ راکي نالا ھيس. سالوڻو سان واڳيل رسمن ۾ ڀينر پنھنجي ڀائرن جي ڪنن پويان جوئر جا چِٽڻ رکنديون ھيون.
Of special significance to married women, Raksha Bandhan is rooted in the practice of territorial or village exogamy, in which a bride marries out of her natal village or town, and her parents, by custom, do not visit her in her married home.[9] In rural north India, where village exogamy is strongly prevalent, large numbers of married Hindu women travel back to their parents' homes every year for the ceremony.[10][11] Their brothers, who typically live with the parents or nearby, sometimes travel to their sisters' married home to escort them back. Many younger married women arrive a few weeks earlier at their natal homes and stay until the ceremony.[12] The brothers serve as lifelong intermediaries between their sisters' married and parental homes,[13] as well as potential stewards of their security.
In urban India, where families are increasingly nuclear, the festival has become more symbolic, but continues to be highly popular. The rituals associated with this festival have spread beyond their traditional regions and have been transformed through technology and migration,[14] the movies,[15] social interaction,[16] and promotion by politicized Hinduism,[17][18] as well as by the nation state.[19]
Among women and men who are not blood relatives, there is also a transformed tradition of voluntary kin relations, achieved through the tying of rakhi amulets, which have cut across caste and class lines,[20] and Hindu and Muslim divisions.[21] In some communities or contexts, other figures, such as a matriarch, or a person in authority, can be included in the ceremony in ritual acknowledgement of their benefaction.[22]
حوالا
زمرو:تقريبون بلحاظ مڪمل چنڊ
ڏاهي طاقت
ڏاهي طاقت يا سمارٽ پاور (Smart Power) عالمي سياست جي مشهور ساڃاه وند ”جوزف ناءِ“ طرفان استعمال ٿيندڙ اصطلاح آهي، جيڪو ڪنهن به ملڪ جي اهڙي صلاحيت جي سڃاڻپ ڪري ٿو، جنهن ذريعي اهو ملڪ اڳرائي پسند ۽ امن پسند پاليسين جي ايڪي سبب، پنهنجا قومي مفاد ماڻڻ ۾ ڪامياب ٿئي. ”ڏاهپ ڀري طاقت“ ڪامياب سفارتڪاري، پوئواري، ملڪي داخلي اوسر قومي سگهه ۽ اثر جي استعمال کي جائز نموني سياسي ۽ سماجي دانائيءَ سان سلهاڙي، ڪيل ڪٿ موجب نتيجا حاصل ڪرڻ جي حڪمت عمليءَ کي چئبو آهي. اهڙي حاصلات فوجي ۽ سفارتي وسيلن جي مناسب استعمال سان ٿيڻ جوڳي ٿيئ ٿي. هي اصطلاح آمريڪي صدر جارج ’بش جونيئر‘ جي 2003ع ۾ عراق ۾ ڪيل دخل اندازيءَ کان پوءِ مليل نتيجن بابت تنقيدي تبصرن ۾ ڪم آيو. ان جي وسيلي ڪنهن هڪ رياست جي پنهنجي منهن فيصلو ڪرڻ واري ورتاءَ کي رد ڪندي، بين الاقوامي ادارن ذريعي عالمي بحران حل ڪرڻ واري ارادي جي حمايت ڪئي وئي. ”ڏاهپ ڀري طاقت“ کي صفا لِڳڙي قومي پاليسيءَ جي بدل طور به مڃيو وڃي ٿو، ڇاڪاڻ جو رڳو جمهوريت جورٽو لڳائڻ وارو ملڪ به عالمي منظرنامي ۾ ڪاميابي نٿو ماڻي سگهي. هي اصطلاح پهريون دفعو ناليواري اسڪالر ”سوزاني ناسيل“ (Suzanne Nossel) جي لکيل مضمون Smart Power ۾ استعمال ٿيو، جيڪو 2004ع ۾ مشهور تحقيقي رسالي ”فارين افيئرس“ ۾ ڇپيو. اصطلاح جو استعمال آمريڪي پرڏيهي وزير هيلري ڪلنٽن پنهنجي عهدي لاءِ گهربل سينيٽ طرفان پڪ ڪرائڻ جي موقعي تي ڪيل تقرير (12 جنوري 2009ع) ۾ پڻ ورجائي ورجائي ڪيو هو.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:عالمي لاڳاپا
حب ندي
حب ندي ڪراچيءَ کان ست ڪوهه پري پٻ جبل جي اتر واري قطار وٽان بلوچستان جي حد مان هلي ٻه سؤ چاليھ ميلن تائين پٽ پُسائيندي ڪراچيءَ جي پريان ڪيپ مانز (راس ڪماريءَ) وٽ عربي سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪندي آهي. حب ندي ماضيءَ جي قديم سنڌ مان ۽ هينئر سنڌ ۽ بلوچستان جي سرحد وٽان وهي سمنڊ ۾ پوي ٿي. يعني حب نديءَ جو اوڀر وارو پاسو سنڌ ۾ ۽ اولھ وارو پاسو هن وقت بلوچستان ۾ آهي. اڳوڻي سنڌ م سنڌ ۾ سنڌوندي کان سواءِ ٻي ندي حب ھئي.