cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مُحدث و مُفڪر عالم اسلام علامه ابو مُحمد بديع الدين شاه راشدي آف پير جهنڊو(نيوسعيدآبد) سنڌ
شيخ العرب والعجم مُفڪر، مُفسر، مُحدث ، توحيد پرست، عالم اسلام جي خدمت ڪندڙ علامه سيد بديعُ الدين شاه راشدي رحمتُ الله عليه
ان وقت جا سنڌ جا سياسي ۽ مذهبي حالات: شاهه صاحب جي ابتدائي دور ۾ برصغير ۾ برطانوي تسلط هو. انگريز استعمار جي معروف نسخه وڙهايو ۽ حڪومت ڪريو ان جي ڪري سنڌ تي انگريزن جا نمڪ خوار پير ۽ جاگيردار مسلط هئا. شرڪ، تصوف ۽ تقليد جو راڄ هو، عمل بالقرآن والحديث ۽ سلفيت جو پري پري تائين نالو ۽ نشان ئي نه هو. عقيده توحيد ۽ عمل بالحديث جي دعوت ڏيڻ ۽ شرڪ ۽ تقليد جو رد ڪرڻ موت کي للڪارڻ جي برابر هو.
علامه سيد بديع الدين شاهه راشدي رحمة الله عليه جا ڪارناما
دعوت توحيد و رد شرڪ و بدعت
مٿي ذڪر ڪيل ماحول ۾ شاهه صاحب رحمة الله عليه سنڌ ۾ ڪم شروع ڪيو. اهو وقت هو جڏهن سنڌ ۾ جماعت اهل حديث جي هڪ به مسجد نه هئي جڏهن ته وفات وقت سنڌ جي زير نظم 800 مساجد جماعت اهل حديث جو هيون. اهو سڀ ڪجھ الله تعالى جي فضل وڪرم ۽ پوءِ شاهه صاحب رحمة الله عليه جي جدوجهد جو نتيجو هو. شاهه صاحب رحمة الله عليه توحيد وسنت جي دعوت وتبليغ لاءِ درج ذيل طريقا اختيار ڪيا.
(1) خطابت: شاهه صاحب رحمة الله عليه تمام ڪامياب خطيب هئا، سنڌي اردو ۽ عربي زبان ۾ کين خطابت تي برابر قدرت حاصل هئي، شاهه صاحب رحمة الله عليه جي تقرير جو اهم موضوع توحيد ۽ رد شرڪ وبدعت ۽ اتباع السنة ۽ رد تقليد هئا. پنهنجي ڀرپور جوانيءَ جي دور ۾ شاهه صاحب رحمة الله عليه 3 کان 4 ڪلاڪن تائين تقرير ڪندا هئا ۽ قرآن کي تمام مٺي ۽ سوز وگذار واري انداز سان پڙهندا هئا. سندن تقرير تي به استدلال ومناظر جو انداز غالب هو، ماڻهون ڪڏهن به سندن تقرير مان بيزار نه ٿيندا هئا، شاهه صاحب رحمة الله عليه جن حرمين شريفين ۾ ڪيترائي سال رهيا، بيت الله شريف ۾ روزانه درس ڏيندا هئا، اتي اردو ۽ سنڌيءَ ۾ به تقريرون ٿينديون هيون.
(2) مناظره: شاهه صاحب رحمة الله عليه جنهن ماحول ۾ سنڌ ۾ ڪم شروع ڪيو اتي مخالفت ۽ مناظره ٿيڻ لازمي امر هيو. شاهه  صاحب رحمة الله عليه اثبات حق ۽ رد باطل لاءِ ڪيترائي مناظره ڪيا رموز راشديه ۾ شاهه صاحب جي ڪيترن ئي مناظرن جو تفصيل آيل آهي، ان کان سواءِ شاهه صاحب رحمة الله عليه جن تحريري مناظره به ڪيا جن مان ڪي ڇپيل ته ڪي اڻ ڇپيل آهن.
(3) تاليف وتصنيف: توحيد وسنت جي دعوت عام ڪرڻ لاءِ شاهه صاحب رحمة الله عليه جن سنڌي، اردو ۽ عربي زبان ۾ 150 جي قريب ڪتاب لکيا آهن سندن تصانيف مان قرآن مجيد جو تفسير ”بديع التفاسير“ هڪ عظيم خدمت آهي، هي تفسير قرآن مجيد جي سورة الحجر جي ابتدائي آيتن تائين لکجي سگھيو آهي. بديع التفاسير ۾ عقيده سلف ۽ اتباع السنة جي دعوت ۽ دفاع جو بهترين ڪارنامو آهي، مسئلہ استواء علي العرش جي موضوع تي اردو زبان ۾ توحيد خالص جي نالي سان هڪ زبردست تصنيف آهي، مسئلہ استواء تي اهڙي انداز سان شايد تاريخ اسلام ۾ ڪو ڪتاب نه لکيو ويو هجي.
عربي زبان ۾ قرآن مجيد جي هر آيت مان توحيد باري تعالى لاءِ استدلال ڪندي تفسير جلالين واري انداز تي مختصر تفسير لکڻ شروع ڪيو هئائون جيڪو ابتدائي سورتن تائين ٿي سگهيو، سنڌي زبان ۾ ”توحيد رباني يعني سچي مسلماني“ جي نالي سان عقيده توحيد کي عام فهم انداز سان سمجهائڻ لاءِ ڪتاب لکيو اٿن.
(4) تدريس: شاهه صاحب رحمة الله عليه ابتداء ۾ پنهنجي مدرسي ”مدرسه محمديه“ ۾ پڙهايو 1974ع کان 1978ع تائين مڪة المڪرمه ۾ قيام ڪيائون اتي حرم شريف ۾ حديث ۽ تفسير جا ڪتاب پڙهائيندا هئا جتي دنيا جي ڪنڊ ڪڙڇ مان بي شمار طلبه وعلماء اچي کائنس استفاده ڪيو، ان سان گڏ ڪجھ وقت اتي پاڻ ”دار الحديث الخيرية“ ۾ مدرس رهيا، پاڪستان واپس اچڻ بعد به ملڪ ۽ ٻاهر ملڪ مان بي شمار طالب علمن اچي استفادو ڪيو ان ڪري کين ”شيخ العرب والعجم“ جي لقب سان سڏيو وڃي ٿو.
سندن شاگردن دنيا جي ڪنڊ ڪڙڇ ۾ توحيد وسنت جي دعوت عام ڪئي، سندن شاگردن جو تعداد شمار کان مٿي آهي، علامه مقبل بن هادي الوادعي، شيخ عاصم عبدالله القريوتي، شيخ حسن حيدر يمني، شيخ حمدي عبدالمجيد السلفي، شيخ ربيع بن هادي المدخلي، شيخ وصي الله عباس الهندي، شيخ شمس الدين اٖفغاني، شيخ ارشاد الحق الاثري، شيخ حافظ زبير علي زئي، شيخ صلاح الدين مقبول احمد، شيخ عبدالله ناصر، حافظ مطيع الرحمٰن، شيخ يعقوب هوساوي، شيخ محمد حسين ظاهري، جن شاهه صاحب رحمة الله عليه جن جي شاگردن مان آهن.
شاهه صاحب رحمة الله عليه اهل علم جي نظر ۾: ”عرب وعجم جناب علامه شاهه صاحب رحمة الله عليه جي علمي ثقاهت  وفقاهت ۽ منهج سليم جا متعرف هئا، بلاشڪ پاڻ پنهنجي وقت جي سلفيت جا امام هئا، سندس معاصرين مان بعض علماء جا تاثرات نقل ڪجن ٿا.
(1) امام ابو القاسم سيف بنارسي چوي ٿو: راس المحقيقن العلامة.
(2) دڪتور عبدالمحسن المنيف چئي ٿو: العلامة المحدث المفسر.
(3) شيخ عاصم القريوتي چوي ٿو: شيخنا العلامة.
(4) امام شمس الدين افغاني: الشيخ الاجل الوالد العزيز المحدث البديع ابو السلفيين قاطع اعناق اهل الشرك والبدع.
(5) شيخ عطاء الله ثاقب مترجم فتح المجيد شرح ڪتاب التوحيد کين هيٺين القابن سان ياد ڪري ٿو.
ناصر السنة النبوية والعقيدة السلفية قامع البدعة، المجاهد لاعلاءکلمة الله الصلب في السنة، الملازم للعبادة العالم الفاضل المحدث الفقيه رئيس المحققين العلامة الشيخ ( هداية المستفيد اردو ترجمه فتح المجيد ج/1 )
مڪتبة راشدية جو قيام: شاهه صاحب رحمة الله عليه کي مطالعه ڪتب جو شوق ته ورثي ۾ ئي مليو هو، سندن ڏاڏي علامه سيد  رشدالله شاهه راشدي رحمة الله عليه باقاعده مڪتبه جو بنياد وڌو هو جنهن ۾ بي شمار نادر وناياب قلمي ڪتب موجود هئا، مذڪوره مڪتبه جو هڪ حصو نيشنل ميوزيم ڪراچي کي هٿ لڳو جنهن ۾ قلمي نسخا 1200 جي تعداد ۾ هئا.
شاهه صاحب رحمة الله عليه جي والد ماجد علامه سيد احسان الله شاهه رحمة الله عليه کي ڪتب جمع ڪرڻ جو وڏو شوق هو ۽ پاڻ به بي شمار مخطوط ۽ مطبوع ڪتب جمع ڪيا، شاهه صاحب رحمة الله عليه کي پنهنجي خانداني مڪتبه مان ڪجھ ڪتاب مليا هئا، ان کان پوءِ شاهه صاحب رحمة الله عليه سڄي زندگي پيٽ تي پٿر ٻڌي به ڪتاب جمع ڪيا ۽ سندن زندگيءَ جي اها ئي پونجي آهي، مڪتبه پاڻ وقف ڪري ويا جنهن ۾ مختلف علوم وفنون تي هزارن جي تعداد ۾ مخطوط ومطبوع جو ذخيرو موجود آهي. مڪتبہ راشديہ جي جديد تعمير بحمد الله تعاليٰ مڪتبہ جي نئين بلڊنگ مڪمل تيار ٿي رهي آهي. ان شاءَ الله جنهن ۾ جديد طرز تي سيٽنگ ڪئي ويندي ۽ ڪمپيوٽرائزڊ به ڪيو ويندو. مستقبل جا پروگرام مدرسہ جي از سر تعمير نو، مدرسہ اللبنات ۽ جامع راشديہ Rashdia Universty به زير غور آهي. ان شاءَ الله تعاليٰ.
سلفي منهنج (اهل حديث ، اهل سنت ) سان محبت
شاهه صاحب رحمة الله عليه کي جماعت سلفي منهج سان وڏي محبت هئي، پاڻ پنهنجو مال ۽ عمر راه دين ۾ خرچ ڪري ڇڏيائون، جماعت جي هر فرد جا زبردست خيرخواه هوندا هئا، هر شخص سمجھندو هو ته شاهه صاحب رحمة الله عليه ٻين کان وڌيڪ مون سان محبت ڪن ٿا، وڏا مهمان نواز هئا، جماعت جي ڏک سک ۾ هميشه گڏ هوندا هئا.
وفات: شاهه صاحب رحمة الله عليه کي آخر ۾ هڪ دفعو سخت بخار آيو جيڪو ٿورو وقت هليو پر ڊاڪٽر جو چوڻ هو ته بچڻ مشڪل آهي پر رب تعالى شفا ڏني ۽ ڊاڪٽر حيران رهجي ويا، ان کان ڪجھ عرصو پوءِ کاٻي ٻانهن ۾ سور پيدا ٿيو، جنهن جو ڪيترن ئي ماهر ڊاڪٽرن کان علاج ڪرايو ويو پر صحيح تشخيص نه ٿي سگھي ۽ نه فائدو ٿيو، آخر 8 جنوري 1996ع جي رات جو عشاء نماز بعد موسى لين لياري ڪراچي ۾ دم ڌڻي حوالي ڪيائون، 9 جنوري قريه پير جھنڊو لڳ نيو سعيد آباد ۾ سندن والد ماجد ۽ برادر اڪبر علامه محب الله شاهه راشدي عليهما جي ڀر ۾ دفن ڪيا ويا. اللهم اغفر له وارحمه وعافه واعف عنه. آمين
بشڪريه : مرڪزالاسلامي للبحوث العلميه
ڪانڊرڪٿيز
ڪانڊرڪٿيز:Chondrichthyes :(from Greek χονδρ- chondr- 'cartilage', ἰχθύς ichthys 'fish') جاندارن جو اھڙو گروھ آهي جنھن ۾ نرم ھڏين واريون مڇيون cartilaginous fishes' اچي وڃن ٿيون.انھن کي ڄاڙيون،ڪرنگھو، جوڙيدار کنڀڙيون،ڇلڙ،خانن سميت دل ۽ جسم جي جاء تي ڪارٽيليج(cartilage) جو ٺھيل ڍانچو ھوندو آھي.
وارھ تعلقو
وارھ تعلقو يا وارہ تعلقو {{ٻيا نالا|انگريزي= Taluka Warah پاڪستان جي صوبي سنڌ جي قمبر شھدادڪوٽ ضلعي جو ھڪ تعلقو جنھن جو ھيڊ ڪوارٽر يا صدر مقام وارھ شھر آھي  ھن جي نالي تي ھڪ ننڍو ڪئنال پڻ آهي جيڪو سکر بيراج کان ھن شھر طرف وھندڙ آھي  ۽ ھن شھر کان اڳتي تعلقي خيرپور ناٿن شاھ ۾ ان واھ جي پڇڙ وھي ٿي. ھن تعلقي ۾ ٻيا به ننڍڙا شھر ۽ ڳوٺ آھن جن ۾ لالو رائنڪ، گاجي کھاوڙ ۽ وڳڻ شامل آھن. ھي تعلقو سنڌ جي صوبائي اسيمبليءَ جو تڪ پڻ آھي جتان گذريل پنجاھ سالن کان پيپلزپارٽي جا اميدوار چونڊبا رھيا آھن. ھن تعلقي جي معيشت زرعي آھي ۽ گھڻي ڀاڱي زرعي جنسن جو واپار ٿئي ٿو ۽ اتي سارين جا ڪارخانا پڻ آهن. ھي تعلقو پھريون لاڙڪاڻي ضلعي جو حصو ھيو ۽ بعد قمبر شھدادڪوٽ ضلعي جي قيام وقت سھولت خاطر ان کي ان نئين ضلعي جو حصو بڻايو ويو ۽ ان کي بہ ٽوڙي ان جي ھڪ شھر نصيرآباد کي نئين ضلعي جو نئون تعلقو ٺاھيو ويو. سال 1901ع کان وٺي اڄ تائين وارھ شھر ھن تعلقي جو صدر مقام آهي. ايراضيءَ جي لحاظ کان ”اتر ۾ 27- 27 ڊگهائي ڦاڪ ۽ اوڀر ۾ 67- 51 ڊگهائي ڦاڪ ۾ آهي.“ وارهه، تعلقو ٿيڻ کان وٺي نصيرآباد جي تعلقي ٿيڻ  تائين ايراضي ۾  417  چورس ميل تي پکڙيل ھو.
آدمشماري
1 مارچ 1998 جي آدمشماري مطابق هن تعلقي جي آبادي 169,448 ھئي جيڪا 15 مارچ 2017 جي آدمشماري جي نتيجي مطابق وڌي 229,971 ٿي وئي. ان مان 69230 شھري آبادي ۾ ۽ باقي 160,734 ٻھراڙيءَ ۾ رھي پئي جيڪا ڪل آبادي جو 69.9 سيڪڙو آھي. تعلقي وارھ جي ڪل پکيڙ 750 ھم چورس ڪلوميٽر آهي ۽ ان پکيڙ ۾ موجوده آبادي جي ڪثافت يا گھاٽائي 306 ماڻھو في ھم چورس ڪلوميٽر آھي. ھن علائقي ۾ آبادي جو واڌ جي شرح ۾ 2010 کان پوءِ گھڻو اضافو ٿيو آهي.
انتظامي ورھاست
وارھ تعلقي جي پکيڙ 1,75,803 چورس ايڪڙن تي مشتمل آهي جنھن ۾ 3 سرڪلون، 12 تپا ۽ 42 ديھون واقع آھن. وارھ تعلقي ۾ ٻائيتاليھ ديھون واقع آھن جن جا نالا ھيٺ ڏجن ٿا.
بلدياتي ورھاست
10 يونين ڪاؤنسلون ۽ 3 ٽائون ڪاميٽيون آهن،
تپا
وارھ تعلقي ۾ ڪل 12 تپا واقع آهن.
ديھون
وارھ تعلقي ۾ ڪل 42 ديھون واقع آهن.
سائو پن يا ڪارو پنو
حوالا
زمرو:ڪتاب
26 محرم
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:محرم
28 آڪٽوبر
28 آڪٽوبر ، عيسوي سال جو 301 هون (ليپ سال 302 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 64 ڏينهن (ليپ سال 65 ڏينهن) باقي آهن.
27 محرم
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:محرم
غيبي ديرو جاگير 6 چڪ 1
ديھ غيبي ديرو جاگير 6 چڪ 1 يا غيبي ديرو شڪارگاھ 1 سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا غيبي ديرو تپي ۾ واقع آهي جنھن ۾ ڪوبہ ڳوٺ يا وسندي ڪانہ آھي. بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود ھن ديھ جي 1976ع تائين واري نقشي مطابق ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ غيبي ديرو شڪارگاھ 18 چڪ 5 ۽ اوڀر ۾ ديھ غيبي ديرو شڪارگاھ 12 چڪ 3، ڏکڻ ۾ ديھ غيبي ديرو شڪارگاھ ۽ اولھ ۾ ديھ غيبي ديرو جاگير شڪارگاھ 6 واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل سروي ٿيل آهي جنھن مطابق ديھ ۾ ڪل 640 بلاڪ واقع آهن.
ٽپرري ڪائونٽي ڪائونسل
ٽپرري ڪائونٽي ڪائونسل  جمھوريه آئرلينڊ م مڪاني حڪومت جي ھڪ اختياري آھي. اھا جمھوريہ آئرلينڊ جي لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2001, تحت ڪم ڪري ٿي. ڪائونسل جي ذميداري م رھائشي منصوبه بندي، ڪميونٽي جا معاملا، روڊن جي سنڀال، آمدورفت، شھري منصوبابندي ۽ ترقي، آسائشن جي بندوبست، ثقافت ۽ قدرتي ماحول شامل آهن. ڪائونسل جا 40 چونڊيل رڪن ھوندا آھن جيڪي ڪائونٽي جي ڪيٿائيئرليخ کي چونڊيندا آهن جيڪو ڪائونسل جو سربراھ ھوندو آھي.
خانڳڙھ
خانڳڙھ پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي گھوٽڪي جو ھڪ شھر جيڪو تعلقي خانڳڙھ جو صدر مقام آهي. شھر جي جاگرافيائي بيهڪ 27°52'10N 69°25'10E ۽ ان جو الٽيٽيوڊ 64 ميٽرن تي آھي. شھر زرعي جنسن جي واپار جو تعلقي جو مرڪز آهي.
سوئبري
سَوئُبرَي آئيوري ڪوسٽ جي باس ساسندرہ ضلعي جي ناوا ريجن جي سوئبري ڊپارٽمينٽ ۾ واقع ھڪ شھر جو نالو آهي جيڪو ھڪ ڪميون ۽ سب پريفيڪچر پڻ آهي. 2014 جي آدمشماري مطابق ھن شھر جي آبادي 175,163 ھئي. . ھن شھر جي پسگردائيءَ ۾ سوئبري سب پريفيڪچر جي ڳوٺن جو تعداد 22 آهي جن ۾ گاليئا، گباليئو، گريپازو، لوگبوئايو، رپازو، ڊجوتوئگبو، ڪونيدوئگئو، نيئاپويو، اوبروئئايوزرگبيئو ۽ يابايو شامل آهن
آبهوا
ڪوپن-گيئگر آبھوا جي درجابندي وارو نظام ھن شھر جي آبهوا کي ٽراپيڪل گھميل ۽ خشڪ آبھوا جي درجي ۾ رکي ٿو
مطلق فائدي وارو اصول
مطلق فائدي وار اصول____ يا____ لاڳتن ۾ مطلق تفاوتن وارو اصول___Law of Absolute Advantage ____or___ Law of Absolute Cost :Difference
30 محرم
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:محرم
لاڳتن جي تفاوت وارو نظريو
ڪلاسيڪي ليڪن جي راءِ موجب ٻن ملڪن ۾ واپار، شين جي لاڳتن ۾ فرق هجڻ ڪري ٿئي ٿو. هئبرلر پنهنجي ڪتاب ’بين الاقوامي واپار‘ ۾ لکي ٿو ته ”انهيءَ سوال جو جواب ته ڪهڙو ملڪ ڪهڙيون شيون درآمد ڪندو، ۽ڪهڙيون شِون برآمد ڪندو، ڪلاسيڪل نظريي مطابق هيءُ آهي ته هر ڪو ملڪ اهي شيون پيدا ڪندو جن جي لاءِ هن کي هنن ڳالهين. جهڙوڪ آب و هوا، زمين جي طاقت، ان ملڪ جا ٻيا قدرتي وسيلا، سندس ماڻهن جون اندروني خصوصيتون، ۽ ان کان سواءِ سندس حقيقي موڙي جيڪا هن جي گذريل دور جو ورثغو آهي، جيئن ته جڳهيون، ڪارخانا، مشينري ۽ امدنيءَ جي ذريعن وغيره ڪري خاص مناسبت هوندي، اهڙو ملڪ صرف اهڙي قسم جون شيون پيدا ڪندو، ۽ واڌو پيدائش جي بدلي ۾ ٻين ملڪن کان اُهي شيون گهرائيندو، جن جي پيدا ڪرڻ لاءِ يا ته سندس ذريعا اڻپورا هوندا، ۽ يا ته وري هو اهي شيون بلڪ پيدا ڪري نه سگهندو هوندو“. مطلب ته هرڪو ملڪ صرف اُهي شيون پيدا ڪندو جن جي پيداوار ۾ ان کي خاص مهارت حاصل  هوندي. اهڙيءَ طرح پنهنجي گهرج کان وڌيڪ مقدار ۾ پيدا ڪيل شيون ٻين ملڪن کي موڪليندو، ۽ اتان وري اهي شيون گهرائيندو، جن جي پيدا ڪرڻ ۾ کيس خاص مهارت حاصل ڪانه هوندي. اهڙي نموني ٻنهي وارپار ڪندڙ ڌرين کي فائدو رسندو. پرهاڻي سوال ٿو پيدا ٿئي ته ٻن مختلف ملڪن ۾ شين جي لاڳت ۾ فرق ڇو ٿو اچي؟ ان جو مکيه سبب صرف هي آهي ته ٻنهي ملڪن ۾ پيدائش جا جزا ساڳيا نه آهن. هر هڪ ملڪ قدرتي طور پيدائش جي جدا جدا جزن سان نوازيل هوندو آهي. ڪن ملڪن ۾ زمين ۽ محنت وڌيڪ هوندي آهي، ته ڪن ۾ وري موڙي وڌيڪ هوندي اهي. ان ڪري هر هڪ ملڪ ۾ پيدائش جي جزن جي لاڳت به نسبتي طور جدا جدا ٿيندي آهي. ڪو ملڪ جنهن ۾ زمين تمام سٺي ۽ گهڻي هوندي، ظاهر آهي ته اتي زرعي پيداوار گهٽ لاڳت سان پيدا ٿي سگهندي. ان جي برعڪس جيڪڏهن ڪنهن ملڪ ۾ موڙي به گهڻي هوندي، ۽ مزور به قابل هوندا، ته اتي پڪو مال تمام سستي اگهه ۾ تيار ٿي سگهندو. ان ڪري ثابت ٿيو ته شين جي لاڳت ۽ قميت جدا جدا ملڪن ۾ جدا جدا ٿيندي. انهن ملڪن ۾ لاڳتن جي فرق هئڻ ڪري، واپار آسانيءَ سان ٿي سگهندو. اهي فرق يا ته مطلق لاڳتن وارا هوندا، يا وري نسبتي لاڳتن وارا. ,
ٽنڊو محمد خان
ٽنڊو محمد خان پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان ۽ تعلقي ٽنڊي محمد خان جو صدر مقام ۽ ضلعي جو سڀ کان وڏو شھر آھي. ماضي م ھي شھر حيدرآباد ضلعي جو تعلقو ھو ۽ 2005 ۾ کيس علحده ضلعي حيثيت ڏئي ھن شھر کي نئين ضلعي جو صدر مقام بڻايو ويو. 2012 ۾ ھتي جوڊيشل ڊسٽرڪٽ جي قيام سان ھن شھر م سيشن ڪورٽ جو قيام پڻ عمل ۾ آيو
thumb|اين آء سي وي ڊي ھاسپيٽل ، ٽنڊو محمد خان ، دل جي بيمارين جو مفت علاج ڪندڙ سرڪاري ادارو
تاريخ
مير غلام محمد خان جي پٽ مير محمد خان جنهن کي مير فتح علي خان وڏي جاگير ڏني هئي، تنهن ٽنڊو محمد خان جو شهر تعمير ڪرايو، جو شهواڻين جي يادگار آهي. ٽالپر دؤر ۾ وڏي واپار جو مرڪز هو. ھي شھر مير محمد خان شاھواڻي ٽالپر ٺھرايو جيڪو 1813 ۾ وفات ڪري ويو. برٽش دؤر ۾ ھتي اسٽنٽ ڪليڪٽر جي آفيس قائم ڪئي وئي. 1856 ۾ ھن شھر کي ميونسپلٽي جي حيثيت ملي ھئي.
معيشت
ھن شھر جي معيشت زرعي جنسن جو واپار آهي. ضلعي جي اندر چار شگر ملون واقع آھن جنھن ڪري ھي شھر واپاري مرڪز پڻ آھي
جاگرافي
ھن شھر جي جاگرافيائي بيهڪ 25°8′N ۽ 68°32′E آهي ۽ سامونڊي سطح کان 11 ميٽرن جي بلندي تي واقع آهي. ھي شھر ڪراچي کان 168 ڪلوميٽر حيدرآباد کان 35 ڪلوميٽر ۽ بدين کان 50 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي آھي.
ميونسپل ڪاميٽي
ھن شھر جي ميونسپل ڪاميٽي ۾ 19 وارڊ آھن. وارڊ 1 ۽ 2 ۾ سومرا محلو، وارڊ 3 ۾ پير محلو، وارڊ 4 ۾ پيپلز ڪالوني، وارڊ 5 ۽ 6 ۾ پير محلو، وارڊ نمبر 7 ۽ 8 ۾ ٽالپر ڪالوني، وارڊ 9 ۾ نصيرآباد، وارڊ 10 ۾ ريواچند ڳلي، وارڊ 11 ۾ ساٽي محلو، وارڊ 12 ۾ ميمڻ محلو، وارڊ 13 ۾ خواجه محلو، وارڊ 14 ۽ 15 ۾ شوڪت ڪالوني، وارڊ 16، 17، 18 ۽ 19 ۾ مشترڪه ڪالوني. ھر وارڊ مان ھڪ جنرل ڪائونسلر ميونسپلٽي جو ميمبر چونڊجي ايندو آهي.
حوالا
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
سنڌي ٻوليءَ جي اخبارن جي فھرست
سنڌي ٻوليءَ جون اخبارون ۽ رسالا
سنڌي ٻوليءَ ۾ به ڪافي اخبارون نڪتيون. ماضيءَ ۾ ’الوحيد‘ اخبار ورهاڱي کان اڳ آزاديءَ جي هلچل ۾ سنڌ جي جدوجهد جي نمائندگي ڪئي. ان کان سواءِ سکر، شڪارپور ۽ حيدرآباد مان ٻيون به اخبارون ۽ رسالا جاري ٿيندا رهيا. هن وقت به ڪيتريون ئي اخبارون سنڌيءَ ۾ نڪرن پيون، جيئن: عبرت، ڪاوش، ڪوشش، شام، سنڌو، سنڌ، مهراڻ، خبرون، خلق، سچ، سنڌ بُليٽن، تعمير سنڌ، هلچل، سوڀ، فيصلو، سُڪار ۽ احساس وغيره آهن، جڏهن ته آفتاب، سنڌ نيوز، خادم وطن ۽ سرواڻ وغيره، اهي اخبارون به حيدرآباد مان شايع ٿينديون آهن. هلال پاڪستان، عوامي آواز، سنڌ سجاڳ، برسات ۽ پاڪ اخبارون، ڪراچيءَ مان شايع ٿينديون آهن. پاڪ سنڌ سکر مان ۽ مقدمو لاڙڪاڻي مان نڪرن ٿيون. گهڻو ڪري سڀ اخبارون ڪمپيوٽر تي ڪمپوز ٿين ٿيون.
انهن کان سواءِ هفتيوار، پندرهن وار، ماهوار ۽ ٽماهي ادبي رسالا پڻ باقاعدگيءَ سان شايع ٿيندا رهندا آهن. جن ۾ سنڌو، عبرت مئگزين، ماهوار نئين زندگي، ماهوار سرتيون، ٽماهي مهراڻ، ماهوار سوجهرو، ماهوار امرتا، ٽماهي سارنگا، همرچو، پرک، پرهه، جاکوڙ، ٽماهي سنڌي ٻولي، ٽماهي ڪلاچي، ڇماهي ادب، ڪينجهر، افيئر نيوز مئگزين وغيره. الوحيد ۽ قرباني سنڌ جون اهي تاريخي اخبارون هيون، جن پاڪستان جي قيام کان اڳ نه فقط پاڪستان جي تحريڪ ۾ حصو ورتو، پر مسلمانن جي سجاڳيءَ لاءِ پڻ تبليغ جو ڪارنامو انجام ڏنو. هفتيوار ۽ ٽه روزه اخبارن ۽ رسالن جو وڏو تعداد سنڌيءَ ۾ نڪرندڙ آهي.
پاڪستان ۾ سنڌي اخبارون
پاڪستان ۾ سنڌ مان نڪرندڙ سنڌي اخبارن جي فهرست ھيٺ ڏجي ٿي.
{| class="wikitable sortable"
هندستان ۾ سنڌي اخبارون
هندستان ۾ سنڌي اخبارن جي فهرست هيٺ ڏجي ٿي.
ليلا چنيسر
ليلا چنيسر سنڌ جو ھڪ لوڪ داستان آھي.
سومرو حڪمران چنيسر هڪ سُهڻو نوجوان هو، هڪ سُندر ناري ليلا سان ان جي شادي ٿي هئي. چنيسر پنهنجي زال ليلا سان غير معمولي پيار هو. ٻئي کل خوشي سان زندگي گذاريندا هئا.
حوالا
زمرو:پاڪستاني ادب زمرو:پاڪستاني لوڪ داستان زمرو:سنڌي لوڪ ڪهاڻي زمرو:سنڌي ماڻھو
1 صفر
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:صفر
فرض (اسلام)
فرض (اسلام)اھو فعل آهي جنھن جو ڪرڻ ھر مسلمان تي لازم آهي، ان جو انڪار ڪرڻ وارو ڪافر آهي. اسلامي شريعت مطابق جيڪو ماڻھو عذر کانسواءِ فرض ڇڏي ڏي اھو فاسق ۽ عذاب جي لائق آھي.
2019-20 ڪوروناوائرس مهاوبا ملڪ ۽ علائقن جي لحاظ کان انگ اکر (ڊيٽا)
alt=|455x455 عڪسلون|نقشو 2019–20 ڪورونا وائرس ( تائين): {{legend|#510000| 10,000+ تصديق ٿيل متاثرَ}} {{legend|#900000| 1,000–9,999 تصديق ٿيل متاثرَ}} {{legend|#c80200| 100–999 تصديق ٿيل متاثرَ}} {{legend|#ee7070| 10–99 تصديق ٿيل متاثرَ}} {{legend|#ffC0C0| 1–9 تصديق ٿيل متاثرَ}} alt=|455x455 عڪسلون|تصديق ٿيل موتَ بلحاظ ملڪ ۽ علائقو/خطو ڪورونا وائرس جي مها وبا، 2019-2020 ( تائين): {{legend|#000000تصديق ٿيل مُتاثرن سان مُلڪ ۽ گهٽ ۾ گهٽ 1 موت}} {{legend|#c80604|تصديق ٿيل مُتاثرن سان مُلڪ، پر ڪوبه مريو}}
هي مضمون 2019- 2020 ۾ پکڙجندڙ مها وبا ڪورونا وائرس سان متاثر ٿيل مُلڪن ۽ علائقن/خِطن بابت آهي. ان مرض جو پهريون مريض ووهان، هوبئي، چين ۾ سامهون آيو هيو.
تصديق ٿيل متاثرَ
سموري دنيا ۾ 137 ملڪن ۽ علائقن ۾، سميت پنج ڪروز شپ ۾ 15 مارچ 2020 تائين، ڪُلِ 156,478 تصديق ٿيل متاثرَ هيا، جن منجهان 75,844 متاثر ماڻهو صيحت ياب ٿي چُڪا آهن.
حوالا
زمرو:ملڪ ۽ علائقو جي لحاظ کان ڪورونا وائرس مها وبا، 2019-20
موبائل فون
ھي ٽيليفون جو اُھو قِسم آھي، جيڪو ھڪ جاءِ کان ٻئي جاءِ تي سولائي سان کٹي وڃي  سگھجي ٿو.
ھن جي ذريعي بغير ڪنھن تار جي مدد جي فون ڪال ڪري بہ سگھجي ٿي ۽ کٹي بہ سگھجي ٿي.
ھي ريڊيو فريڪوئنسي سگنل جي ذريعي ڪم ڪندو آھي.
اِھي سگنل موبائيل ڪمپنيون ھر علائقي ۾ پنھنجا مخصوص ٿنڀا لڳائي مُھيا ڪنديون آھن.
ريڊيو فريڪوئنسي سگنل موبائيل فون تان ٿيندڙ ڪال کي موبائيل فون آپريٽر سان ڳنڍيندو آھي، جيڪو وري اُن کي پبلڪ سُئچڊ ٽيليفون نيٽورڪ (PSTN) سان جوڙيندو آھي.
جديد موبائيل ٽيليفون سروس سيليولر نيٽورڪ ڪَتب آٹينديون آھن، تنھنڪري موبائيل ٽيليفون کي اُتر آمريڪا ۾ سيليولر ٽيليفون يا سيل فون چئبو آھي.
جڏھن تہ سنڌ ۾ موبائيل فون چيو ويندو آھي.
تاريخ
ھٿ ۾ کٹٹ جھڙو موبائيل ريڊيو ٽيليفون سروس ريڊيو انجنيئرنگ جي شروعاتي دور ۾ تصور ڪيو ويو. ۱۹۱۷ع ۾ فِنلينڊ جي ايجادڪار سائنسدان ايرڪ ٽائجر اسٽيڊٽ "کيسي ۾ رکٹ جيتري ويڙھجندڙ ٽيليفون تمام سنھي ڪاربان مائڪروفون سان" جو خاڪو جمع ڪرايو. حقيقي طور ھڪ جاءِ کان ٻئي جاءِ تائين کٹي سگھٹ جھڙن ٽيليفون پُرزن کي تخليق ڪرٹ جي ڊوڙ ٻي عالمي جنگ کانپوءِ شروع ٿي، ڪيترن ئي مُلڪن ۾ ترقياتي ڪمن کي زور وٺرائٹ جي ڪري. وڌيڪ سُڌارن سان موبائيل ٽيليفون شروعاتي ٻُڙي دور يا زيرو جنريشن (0G) سان سلسليوار "جنريشنن" يا دورن مان پار اُڪرٹ لڳو، جيئن تہ بيل نظام جو موبائيل ٽيليفون سروس ۽ اِن جو جاءِنشين سُڌارو ٿيل موبائيل ٽيليفون سروس. ھي (0G) نظام سيليولر نہ ھُئا. اُنھن ذريعي بس ڪجھہ ھڪ جھڙا ڪال ڪري سگھبا ھُئا، جيڪي نھايت مُھانگا ھوندا ھُئا. لارج اسڪيل انٽيگريشن (LSI) ٽيڪنالاجي ۾ ميٽل آڪسائيڊ سيميڪنڊڪٽر (MOS) جي ترقيءَ سان ڄاٹ جي نظريي ۽ سيليولر نيٽورڪنگ سُھانگن موبائيل ڪمينيڪيشنس ۾ سُڌارن جي اڳواٹي ڪئي. ۽ پُرزا جھڙوڪ ڪار فون.
پھريون ھٿ ۾ کٹٹ جھڙو سيليولر موبائيل فون جان ايف مِچل ۽ موٽرولا جي مارٽن ڪُوپر پاران ۱۹۷۳ع ۾ ظاھر ڪيو ويو. اُن ھٿ واري اوزار جو وزن ٻہ ڪلو گرام يا (4.4lb) پائونڊ ھو.
پھريون خودڪار ڪاروباري سيليولر نيٽورڪ (1G) جپان ۾ "نِپون ٽيليگراف ۽ ٽيليفون" پاران ۱۹۷۹ع ۾ مُتعارف ڪيو ويو ھو.
اُن جي پيروي ڪندي اِھو ساڳيو نظام "نورڊڪ موبائيل ٽيليفون" (NMT) ڊينمارڪ، فِنلينڊ، ناروي ۽ سُئيڊن ۾ ۱۹۸۱ع ۾ مُتعارف ڪيو.
ريو (2011 فلم)
ريو (Rio) هڪ 2011 آمريڪي 3D ڪمپيوٽر اينيميٽڊ ميوزيڪل ايڊونچر مزاحيه فلم آهي جيڪا بليو اسڪائي اسٽوڊيوز پاران تيار ڪئي وئي آهي ۽ ڪارلوس سالدانه پاران هدايت ڪئي وئي آهي.
موبائل فون
تاريخ
ٻين بہ ڪيترن ئي مُلڪن اِنھن جي ۱۹۹۰ع جي ڏھاڪي جي شروعاتي اڌ تائين پيروي ڪئي.
ڪليئر ڪائونٽي ڪائونسل
ڪليئر ڪائونٽي ڪائونسل  جمھوريه آئرلينڊ م مڪاني حڪومت جي ھڪ اختياري آھي. اھا جمھوريہ آئرلينڊ جي لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2001, تحت ڪم ڪري ٿي. ڪائونسل جي ذميداري م رھائشي منصوبه بندي، ڪميونٽي جا معاملا، روڊن جي سنڀال، آمدورفت، شھري منصوبابندي ۽ ترقي، آسائشن جي بندوبست، ثقافت ۽ قدرتي ماحول شامل آهن. ڪائونسل جا 28 چونڊيل رڪن ھوندا آھن جيڪي ڪائونٽي جي ڪيٿائيئرليخ کي چونڊيندا آهن جيڪو ڪائونسل جو سربراھ ھوندو آھي.
موبائل فون
تاريخ
ھي (1G) دور جا پھريان نظام فقط ڪجھہ ھڪ جھڙا ڪال ئي ڪرائي سگھندا ھُئا پر پوءِ بہ سيليولر ٽيڪنالاجي جي مُتبادل طور ڪتب ايندا ھُئا.
2 صفر
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:اسلامي مھينا
ريو (2011 فلم)
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:آمريڪي فلمون زمرو:انگريزي ٻولي جون فلمون
موبائل فون
تاريخ
۱۹۸۳ع ۾ پھريون ڀيرو ھٿ ۾ کٹٹ جھڙو موبائيل ڊيانا ٽيڪ 8000x ڪمرشل طور موجود ھو.
۱۹۹۰ع جي ڏھاڪي ۾ جديد سيليولر نيٽورڪ ظاھر ٿيا، جن کي MOSFET بيسڊ RF power amplifiers،
(RF CMOS) پاران وڏي پئماني تي ھنج وٺي فعال ڪيو ويو،  جيڪي بِنا تار واري رابطيڪاري ۾ ڊجيٽل سگنل پروسيسنگ جي تعارف جي اڳواڻي ڪري رھيا ھُئا.
۱۹۹۱ع ۾ ريڊيولِنجا (انگريزي Radiolinja) پاران ٻيو دور يا سيڪنڊ جنريشن (2G) جديد سيليولر ٽيڪنالاجي جي ايس ايم معيار (انگريزي GSM Standard) تي فِنلينڊ ۾ مُتعارف ڪرايو ويو.
ايئن اِن ميدان ۾ نون نيٽورڪ آپريٽرن وچ ۾ سخت مُقابلو شروع ٿي ويو، جيڪا ڳالھہ پھريان کان موجود (1G) نيٽورڪ آپريٽرن لاءِ نھايت ڳٹتي جوڳي آھي.
جي ايس ايم اسٽينڊرڊ (انگريزي: GSM Standard) يورپ واسين پاران CEPT (انگريزي: Europian postal and telecommunications conference) نالي سان ٿيل ڪانفرنس ۾ پيش ڪيل شروعات آھي.
فرانس ۽ جرمنيءَ جي سھڪار تي آڌاريل آر ۽ ڊي (انگريزي: R&D) فني حوالي سان اِن کي عمل جوڳو ثابت ڪيو ۽ ۱۹۸۷ع ۾ ۱۳ يورپي ملڪن پاٹ ۾ مُتفق ٿي ڪري ھڪڙي ياداشت نامي تي صحيح ڪيو تہ ھو ۱۹۹۱ع تائين اِن حوالي سان ڪمرشل خدمتون مُتعارف ڪرائي ڇڏيندا.
جي ايس ايم (2G=) جي پھرين روپ (انگريزي:version)  ۾ ۶۰۰۰ معياري صُفحا ھُيا.
۲۰۱۸ع ۾ آ اِي اِي اِي/ آر ايس اِي (انگريزي: IEEE/ RSE) ٿامس ھاگ ۽ فليپي ڊُپيِس کي پھرين جديد معيار جي موبائيل ٽيليفون ۾ حصو وجھٹ تي جيمس ڪلرڪ ميڪسويل تمغو ڏنو.
۲۰۱۸ع ۾ ۲۲۰ کان وڌيڪ مُلڪن جي ۵ ارب کان وڌيڪ ماٹھن جي ايس ايم (انگريزي: GSM) کي استعمال ۾ آندو.
(2G) جي ايس ايم (4G)، (3G) ۽ (5G) تائين ارتقا ڪري چُڪي آھي. ۲۰۰۱ع ۾ (NTT DoCoMo) پاران (WCDMA) معيار تي جپان ۾ ٽيون دور (3G) مُتعارف ڪرايو.
ھن جي پُٺيان3G ،3.5G ، يا ٽربو 3G جو واڌارو ڪيو ويو، جيڪو ھاءِ اسپيڊ پاڪيٽ ايڪسيس (انگريزي:HSPA) ڪُٽنب تي ٻَڌل ھُيو.
(UMTS) نيٽورڪ کي وڌيڪ مواد جي مُنتقلي، رفتار ۽ گُنجائش جي اجازت ھُئي.
۲۰۰۹ع تائين، ڪُجھہ جاين تي اِھو واضح ٿي چُڪو ھو تہ ڀرپور فريڪوئنسي رکندڙ ايپليليشنن جي واڌاري جي حوالي سان 3G غالب پئجي ويندو، جيئن تہ ھلندڙ نشريات.
نتيجي ۾، 3G جي موجود ٽيڪنالاجي ۾ ڏھوٹ کان وڌيڪ تيزيءَ سان سُڌارن ۾ واڌ جي واعدي سان ڏسندي ئي ڏسندي چوٿين دور (4G) جي ٽيڪنالاجين ۾ بھتريون اينديون ويون ۽ ھي صنعت شروع ٿي ويو.
پھريون ٻہ ٽيڪنالاجيون 4G جي حوالي سان ٺھيون ۽ ڪمرشلي طور مُھيا ٿيون. پھرين، واءِ ميڪس (انگريزي:WiMAX) معيار، جنھن کي اسپرنٽ (انگريزي:Sprint) پاران اُتر آمريڪا ۾ پيش ڪيو ويو ۽ ٻي ايل ٽي اِي (انگريزي: LTE) معيار، جنھن کي اسڪئنڊينويا ۾ ٽيليا سونيرا (انگريزي: TeliSonera) پاران پيش ڪيو ويو.
5G ھڪ اھڙي فنيات (انگريزي: technology) آھي، جيڪا اصطلاح طور IMT) 4G) جي ترقيءَ ۾ اڳتي وڌيل موبائيل ٽيليڪميونيڪيشن معيار جي ٻئي اھم مرحلي کي ظاھر ڪرٹ لاءِ تحقيقي مَقالن ۽ رِٿائُن ۾ ڪَتب اچي ٿو.
5G اصطلاح رسمي طور تي اڃا تائين ڪنھن وضاحتي يا سرڪاري دستاويز ۾ ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپنين يا معتبر ڌُرين جيئن تہ، WiMAX ،3GPP فورم يا ITU-R پاران ڪتب نہ ٿو ڪيو وڃي.
4G جي نون ٻاھرين معيارن کي معياري ادارن پاران ترقي وٺرايو پيو وڃي، پر اُھي اڃا تائين 4G جي ڇَٽيءَ جي ھيٺيان ڏٺا پيا وڃن، ڪنھن نئين موبائيل دور (جنريشن) لاءِ نہ.
قِسم
سمارٽ فون
سمارٽ فون کي ڳٹپ جوڳيون نُمايان خاصيتون آھن.
عالمي ٽيليڪميونيڪيشن اتحاد اُنھن کي ڳنڍڄار ملائيندڙ (انگريزي: Internet connection) سان ڀيٽيندو آھي، جنھن کي فعال موبائيل براڊبينڊ سبسڪرپشن چئبو آھي، جن ۾ ٽيبليٽ وغيرہ شامل آھن.
بھرحال، ترقي ڪندڙ مُلڪن ۾ اِھي موبائيل ٽيليفونن جي استعمال جو ڪُل پنجاھہ سيڪڙو %50 طور ليکيا وڃن ٿا.
فيچر فون ھڪڙو اصطلاح آھي، جيڪو موبائل فونن کي بيان ڪرٹ لاءِ ماضيءَ جي نمونن وانگر علامتي طور ڪَتب ايندو آھي، جيڪي جديد سمارٽ فون جي ڀيٽ ۾ صلاحيتن ۾ محدود ڪيل ھوندا آھن.
فيچر فون علامتي طور تي ڪاڪردگيءَ جي حوالي سان آواز ڪال ڪرٹ ۽ لِکت پيغام مُھيا ڪندا آھن. اُن سان گڏ بُنيادي مَلٽي ميڊيا، ڳنڍ ڄار صلاحيتن ۽ ٻيا ذريعا جيڪي ڪَتب ۾ آٹيندڙن لاءِ "بِنا تار جي خدمتون مُھيا ڪندڙن" پاران پيش ڪيا ويندا آھن.
ھي بُنيادي موبائل فون مٿان وڌيڪ ڪارائتو ھوندو آھي، جيڪو فقط آواز ڪال ۽ لِکت پيغام ڪرٹ جي ئي لائق ھوندو آھي.
فيچر فون ۽ بُنيادي موبائل فون مالڪاٹو، مرضيءَ مُطابق ٺھيل سافٽ ويئر ۽ واپرائيندڙ سان گڏيل ھُجٹ جو لاڙو رکندا آھن.
اُن جي مُقابلي ۾ سمارٽ فون عام طور تي "موبائل ھلائيندڙ نظام" (انگريزي: Mobile operating system) ڪَتب آٹيندا آھن، جيڪو اڪثر سڀني پُرزن (انگريزي: devices) تي لاڳو ٿيندڙ عام خاصيتون وَنڊيندو آھي.
پاڪستان ۾ صحافت
صحافت
پاڪستاني صحافت آزاديءَ کان اڳ ننڍي کنڊ ۾ موجود مسلم پريس، صحافت جي وارث آهي. هندستان ۾ جڏهن مسلمانن اخبارون ڪڍيون ته هندن ۽ سکن جون اخبارون پنهنجا قدم پختا ڪري چڪيون هيون. ويهين صديءَ ۾ ’الهلال‘ (ڪلڪتو)، ’ڪامريڊ‘، ’همدرد‘ ۽ ’الجميعت‘ (دهلي)، ’زميندار‘ (لاهور) مسلمانن جي ترجماني ڪئي. مسلم ليگ جي قيام کان پوءِ اخبارن ۾ اضافو ٿيو. قيام پاڪستان وقت ’پاڪستان ٽائيمس‘ ۽ ’نواءِ وقت‘ پاڪستان جي حصي ۾ آيون. ’سول ائنڊ ملٽري گزيٽ‘ (لاهور)، ’سنڌ آبزرور‘ (ڪراچي) اڳيئي هتي موجود هيون. ’ڊان‘ (دهلي)، عين قيام پاڪستان واري ڏينهن ڪراچيءَ ۾ منتقل ٿي. ٿوري عرصي کان پوءِ ’جنگ‘ ۽ ’انجام‘ اخبارون به دهليءَ مان ڪراچي منتقل ٿيون. جلدئي ’امروز‘ ۽ ڪي نيون اخبارون شايع ٿيڻ لڳيون. 1951ع کان پوءِ پاڪستان جي تقريباً هر وڏي شهر مان انگريزي، اردو، سنڌي ۽ ٻين ٻولين ۾ اخبارون شايع ٿيڻ لڳيون، جن جو اهم مقصد عوامي مسئلا بااختيار حاڪمن تائين پهچائڻ هو. ڪي اخبارون ذاتي ۽ پارٽي پروپئگنڊا جي مقصد سان به شايع ٿينديون رهيون. اخبارن جي زندگيءَ جو مدار سرڪاري ۽ عوامي اشتهارن تي هوندو آهي، تنهنڪري جن اخبارن جا اشتهار بند ٿيندا هئا، اهي جي نه سگهنديون هيون. اهڙيون ڪئين اخبارون ڄمنديون ۽ مرنديون رهيون. صحافين جي ملازمت جي تحفظ ۽ سٺي اجرت لاءِ سرڪار ويج بورڊ مقرر ڪيو، جيڪو هر سال ملازمن جي پگهارن جو تعين ڪندو آهي. هن وقت هر ٻوليءَ جون قابل ذڪر ممتاز اخبارون هيٺينءَ طرح ڳڻائي سگهجن ٿيون. اردو: جنگ، امروز، مشرق، نواءِ وقت، امن ڪوهستان، جسارت ۽ مساوات. انگريزي: پاڪستان ٽائيمس، مسلم، مارننگ نيوز، ڊان ۽ پاڪستان آبزور، ۽ انڊس ٽائيمس.
صحافت ۾ مددگار شعبا
پاڪستان جي صحافت ۾ مددگار سرڪاري ۽ نيم سرڪاري اداره آهن، جن جي ڪري پاڪستاني صحافت بين الاقوامي اخبارن جي همسري ڪري رهي آهي، مثال طور:
پهرين ٻنهي ادارن، اخبارن کي ٽيلي پرنٽر مهيا ڪري ڏنا آهن، هن وقت انٽرنيٽ ذريعي آساني سان خبرن ۽ تصويرن جي رسائي ممڪن آهي. اي. پي. پي جو دنيا جي ٻين خبرون پهچائيندڙ ايجنسين جهڙوڪ: رائٽر (لنڊن)، ائسوسيئيٽيڊ پريس آف آمريڪا (نيويارڪ)، نيو چائنا نيوز ايجنسي (پيڪنگ)، تاس (ماسڪو) وغيره سان معاهدو آهي.
ھرمان گوئرنگ
ھرمان ولھيم گوئرنگ(جنم: 12 جنوري 1893 ۽ وفات: 15 آڪٽوبر 1946 ) جرمني جو سياسي ۽ فوجي اڳواڻ ھيو جيڪو 1933 کان 1945 تائين جرمني تي حڪومت ڪندڙ نازي پارٽي ۾ ھڪ طاقتور شخصيت ھيو. پھرين جنگ عظيم جو جھونو ويڙھاڪ پائليٽ جنھن کي بلو ميڪس (Pour le Mérite) نالي اعزاز پڻ ملي چڪو ھو. نازي پارٽي جو شروعات وارو رڪن ھيو جيڪو 1923ع واري بغاوت ۾ پڻ شامل ٿيو ھو ۽ زخمي ٿي پيو ھو. علاج دوران کيس مارفين واپرائڻ جي عادت پئي جيڪا مرڻ گھڙيءَ تائين جاري رھيس. 1933ع ۾ جڏھن ھٽلر جرمني جو چانسلر ٿيو تہ گئورنگ ڪابينه جو رڪن ٿيو پر کيس ڪوبہ کاتو نہ ڏنو ويو هو پر کيس گسٽاپو جي قيام واري مرحلي جي نگراني جو ڪم ڏنو ويو ۽ ھن گسٽاپو 1934 م ھينرخ ھملر جي حوالي ڪئي ھئي. نازي رياست جي قيام بعد گوئرنگ رياست جو ٻيون نمبر طاقتور ماڻھو ھيو. ھي جرمني جي ھوائي فوج لفتويف جو ڪمانڊر پڻ مقرر ٿيو ۽ نازي رياست جي خاتمي تائين ان عھدي تي برقرار رھيو.
خاندان، تعليم ۽ نوڪري
ھيءُ جرمنيءَ جي بئويريا صوبي جي ڳوٺ روزنھيم ۾ 12 جنوري 1893ع تي ڄائو ھو. ھن جو پيءَ ڏکڻ الھندي آفريڪا جي جرمن ڪالونيءَ ۾ گورنر جنرل ھو. ھن جي پيءُ جو نالو ھينرخ ارنيسٽ گوئرنگ ھيو جيڪو شروعات ۾ جرمن فوج ۾ ڪيولري آفيسر ھيو. ھرمان ان جو چوٿون ۽ ٻي گھرواري مان پھريون ٻار ھيو. جڏھن ھرمان پيدا ٿيو تہ سندس پيءُ ھيٽي ۾ جرمن ڪائونسليٽ جنرل ھيو. thumb|left|upright|ھرمان گوئرنگ 1907 ۾ 14 سالن جي عمر ۾
اھڙيءَ طرح وڏي بيٺل خاندان جي فرد ھئڻ سبب، ھيءُ بھترين تعليم حاصل ڪري، 21 سالن جي عمر ۾، جرمن فوج جي ھوائي جھازن واري شعبي ۾ نوڪريءَ ۾ گھڙيو. اُتي ھو 1915ع ڌاري اسڪواڊرن ليڊر ٿيو. پھرينءَ مھاڀاري لڙائيءَ جي وقت ھن مخالفن جا ٽيويھ (23) ھوائي جھاز ڪيرايا ھئا، جنھن ڪري ھن کي وڏو تمغو انعام مليو ھو.
thumb|left|گوئرنگ جي ھڪ فلم ڪلپ ۾ پھرين جنگ عظيم ۾ [[فوڪر ڊي.7 جھاز جي ڪاڪپٽ ۾ ويٺل ڏيکاريل]]
پھرين جنگ عظيم بعد
جنگ پوري ٿيڻ کان پوءِ اتحادين جيڪي شرط جرمنن تي مڙھيا ھئا، انھن ۾ ھڪ اُھو به ھو ته گوئرنگ جي ھوائي جھازن جي اسڪواڊرن کي زوريءَ تباھ ڪرايو ويو ھو. ان جو ھن کي سخت صدمو ھو. اُن ڏينھن کان ھن فيصلو ڪيو ھو ته اُن بيعزتيءَ ۽ ظلم جو ھڪ ڏينھن ھو ضرور انتقام وٺندو. ان کان پوءِ جرمنيءَ ۾ حالتون رھڻ جي لائق نه ڏسي، ھي پھرين ڊينمارڪ ۽ پوء سئيڊن وڃي رھيو. ھوائي جھازن جي فوڪر ڪمپنيءَ ۾ نوڪري ڪئي. ۽ پوء سويڊن جي سوينسڪ لوفٽريفڪ ايئرلائينز ۾ نوڪري ڪيائين ان بعد اُتي ھڪ خاندان گھر جي عورت بئرونيس ڪرينفاڪ سان شادي ڪيائين. سڄو وقت ان سان وفادار رھندو آيو. اُن جي انتقال بعد ٻي شادي ڪيائين. 1922 ۾ ھي ھٽلر سان مليو ۽ نازي پارٽي ۾ شامل ٿي ويو.
نازي پارٽي ۽ سياست
ھي ھٽلر جي تقرير ٻڌي متاثر ٿي نازي پارٽي ۾ شامل ٿيو ھو. کيس 1923ع ۾ نازي پارٽي جي نيم فوجي ونگ اشٽوما ٽائلنگ (Sturmabteilung) جو سپرہم ڪمانڊر مقرر ڪيو ويو. ان عھدي کي جرمن ٻوليءَ ۾ اوبيرسٽر ايس اي فيوھرر چوندا ھئا. بعد م ھي ان ونگ جو گروپن فيوھرر يعني ليفٽيننٽ جنرل مقرر ٿيو ۽ ان عھدي تي 1945ر تائين فائز رهيو.
ٻي جنگ عظيم
سندس حملا اھڙا رٿائتا ۽ مؤثر ھوندا ھئا، جو ٿوري وقت اندر وڏيون طاقتور فوجون، جرمن حملي جو تاب جھلي نه سگھنديون ھيون. ھزارھا ھوائي جھازن، ٽئنڪن، ھٿياربند گاڏين، موٽر سائيڪل دستن ۽ جديد ھٿيارن سان دشمن تي اچانڪ ۽ ڀرپور حملو ڪندو ھو. آسٽريليا، زيڪوسلويڪيا، بيلجم، ھالنڊ، پولينڊ ۽ فرانس تي انھيءَ طوفاني ڀرپور حملن واري طريقي سان ئي ھُن ٿوري ٿوري عرصي ۾ تسلط ڄمائي ورتو. انگريزن کي ڊنڪرڪ واريءَ شڪست ڏيڻ جو به ھن جي سِر تي سھرو ھو. جيڪڏھن ھٽلر بھترين جرمن ليڊر ثابت ٿيو ته گوئرنگ بھترين فوجي سپھ سالار ھو. گوئرنگ پنھنجي معجزي جھڙين جنگي ڪاميابين سان، جرمن فوج تي بنھ جادو ڪري ڇڏيو، ۽ ھو انڌاڌنڌ سندس پٺيان ھلندا ھئا. گوئرنگ جي جرمن لشڪر ۽ ھٿيارن جو ساريءَ دنيا تي ڌاڪو ويٺل ھو.
آخري وقت ۽ موت
thumb|200px|نورمبرگ جي انصاف واري محل ۾ گوئرنگ جون نڪتل [[مگ شاٽ تصويرون]]
جنگ جي خاتمي وقت کيس اتحادي فوج گرفتار ڪيو ۽ ان تي نورمبرگ ۾ جنگي ڏوھن جو مقدمو ھلايو ويو. ھن ڏوھ قبول ڪرڻ کان انڪار ڪيو. thumb|left|200px|نورمبرگ مقدمي دوران گوئرنگ پھرين قطار ۾ کاٻي پاسي آخر ۾ ويٺل ڏيکاريل
218 ڏينھن تي مشتمل مقدمي جي پوري ٿيڻ تي 30 سيپٽمبر 1946ع تي کيس الزام ثابت ٿيڻ تي موت جي سزا ٻڌائي وئي. گوئرنگ اپيل ڪئي ھئي تہ کيس ڦاسي جي عيوض فوجين وانگر گولي ھڻي ماريو وڃي پر ڪورٽ ان جي اپيل رد ڪري ڇڏي. ڦاسي واري رات ھن پوٽيشيم سائنائيڊ جو ڪيپسول کائي خودڪشي ڪري ڇڏي. thumb|گوئرنگ جو لاش
سندس لاش کي چتا ۾ ساڙيو ويو ۽ خاڪ درياء ۾ ڦٽي ڪئي وئي.
3 صفر
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:اسلامي مھينا
وارھ
وارھ شھر : وارہ قمبر شھدادڪوٽ ضلعي جو ھڪ شھر جيڪو تعلقي وارھ جو ھيڊ ڪوارٽر يا صدر مقام آھي  ھن جي نالي تي ھڪ ننڍو ڪئنال پڻ آهي جيڪو سکر بيراج کان ھن شھر طرف وھندڙ آھي  ۽ ھن شھر کان اڳتي تعلقي خيرپور ناٿن شاه ۾ ان جي پڇڙ وھي ٿي. ھي شھر ضلعي جو پسمانده شھر آھي جتي مختلف ذاتين جا ماڻهو رهن ٿا جن ۾ چانڊيا ، کھاوڙ مغيري ۽ ٻيون ذاتيون شامل آھن. شھر ۾ انتظامي ۽ عدالتي ادارہ ڪم ڪن پيا. مڪاني نظام ۾ تعلقہ ميونسپل ايڊمنسٽريشن موجود آهي.سال 1901ع کان وٺي اڄ تائين وارهه، تعلقي جو صدر مقام آهي. ايراضيءَ جي لحاظ کان ”اتر ۾ 27- 27 ڊگهائي ڦاڪ ۽ اوڀر ۾ 67- 51 ڊگهائي ڦاڪ ۾ آهي.“
تاريخ
سرائي ڪريم بخش خان کهاوڙ ضلعي لوڪلبورڊ طرفان وارهه 	۾ سال 1931ع ۾ هڪ بلڊنگ ٺهرائي، جنهن تي ان وقت جا ست هزار رپيا خرچ ٿيا. هيءَ بلڊنگ ڪريم بخش خان کهاوڙ جي نالي سان سڏبي هئي. هن کي ڪريم بخش خان کهاوڙ هال به چيو ويندو هو. هيءَ بلڊنگ انگريزي اکر ( T ) جي شڪل ۾ آهي. هن جا ٽي ڪمرا آهن. وچيون ڪمرو 	وڏو ۽ ويڪرو آهي. باقي پاسن وارا ٻئي ڪمرا هڪ 	ئي ماپ جا لڳن ٿا. هن جي ورانڊي جي اندرين ڀت تي ”ڪريم بخش خان کهاوڙ هال“ جو بورڊ پڻ نصب ٿيل آهي، جيڪو سنگمرمر جو ٺهيل آهي. هن جي وچين هال جي پويان هڪ ننڍڙو ڪمرو پڻ ٺهيل آهي. هيءَ عمارت اڄ به ان پراڻيءَ حالت ۾ سالم صورت ۾ بيٺل آهي. جنهن ۾ هاير سيڪنڊري اسڪول وارهه جي انتظاميه جون آفيسون آهن. هن عمارت جي مهاڙيءَ جي وچ تي پٿر لڳل آهي، جنهن جي مٿان سال 1931ع اُڪريل آهي.
نالو
وارهه شهر کان ڏکڻ ۾ هڪ وڏو مقام ميان حاجي سليمان قريشيءَ جي نالي سان واريءَ جي دڙن تي اڄ به قائم آهي. مقام جي لڳ پراڻو ڳوٺ فيض محمد سوڍر وسندڙ ڳوٺ آهي. حاجي سليمان جي مقام جي اوڀر طرف رستي جي اوڀارئين پاسي تي هڪ ڀت ڏياري ويئي هئي ته جيئن ماڻهن کي اچ وڃ ۾ سولائي ٿئي. ان ڀت لاءِ چون ٿا ته اِها مرزا قليچ کڻائي هئي. هن وقت ڀت جو نانءُ نشان ڪونه آهي. هيءَ شاهي سڙڪ هوندي هئي، جيڪا وارهه کان گاجي کهاوڙ ويندي هئي. هاڻي ان سڙڪ کي پڪوڪري روڊ ٻَڌو ويو آهي. جيڪو وارهه- گاجي کهاوڙ روڊ مشهور آهي. هتان جيڪي رستا يا چارا ٺاهيا ويا، تن کي ”واري رهه“ جي نالن سان سڏيو ويو هوندو. جنهن وقت گذرڻ تي ’واري رهه‘ مان ڦِري ’وارهه‘ جي صورت اختيار ڪري ورتي هوندي. اهڙيءَ ريت ‘وارهه‘ تي وارهه نالو پيو ٿو ڀانئجي. واري رَهه جي معنيٰ آهي؛ واريءَ جا رَهه يعني واريءَ مان ٺاهيل رستا، راهون، چارا ۽ پيچرا وغيره. تحقيق جي بناءَ تي چئي ٿو سگهجي ته ’وارهه‘ جو لفظ ”واريءَ“ تان ٺهيو آهي. هِتي واريءَ جون وڏيون ڊٻون ۽ ڀٽون هونديون هيون. اڄ به واريءَ جا ڪجهه دڙا ۽ ڊٻون ان دور جي ياد ڏيارين ٿيون. ڇو ته درياهه جي هڪ شاخ هِتان وهندي هئي، اها شاخ هٽڻ کان پوءِ واريءَ جون ڀٽون ئي رهجي ويون، جنهنڪري وارهه جو بنياد پيو ٿو ڀانئجي. دين محمد ڪلهوڙو پنهنجي تصنيف: ”قنبر- شهدادڪوٽ ضلعو (تاريخ جي وهڪري ۾)“ ۾ وارهه جي بنياد بابت لکي ٿو ته: ”لفظ ”وارهه“ جو اصل بنياد ”واري“ آهي. واريءَ جو هجڻ پاڻيءَ جي موجودگيءَ ڏانهن اشارو آهي. هتان درياء جو ڦاٽ وهندو هو ۽ آبادي وغيره انهيءَ تي ٿيندي هئي. درياء جي انهيءَ وهڪري سُڪڻ کان پوءِ اتي واري جا دڙا ۽ ڊِٻون رهجي ويون ۽ هيءُ واريءَ وارو شهر اڳتي هلي ”وارهه“ بڻجي ويو.“
حوالا
زمرو:سنڌ جا ضلعا
آذربائيجان جو آئين
آذربائيجان جو آئين (Azərbaycan konstitusiyası) 12 نومبر 1995ع تي نافذ ڪيو ويو. آزدبائيجان جي دستور کي ھڪ رينفرينڊم کانپوءِ منظور ڪيو ويو ھو. ھي آزاد آذربائيجان جو پھريون دستور ھو. جمھوريہ آذربائيجان جو قيام 1918ع ۾ عمل ۾ آيو ھو ۽ 23 مھينن بعد 1920ع ميں ٿي ويو ھو. ان سڄي دورانيي ۾ اتي ڪوئي دستور منظور نہ ٿي سگھيو. آذربائيجان ۾ دستور سازي جو ڪم ان وقت شروع ٿيو جڏھن ھو سوويت اتحاد جو حصہ ھو. آذربائيجان سوويت گڏيل جمھوريہ جو پھريون دستور 1921ع م منظور ٿيو ۽ ھي آئين سوويت اتحاد تي ٻڌل ھو. آذربائيجان سوويت گڏيل جمھوريہ جو آخري دستور 21 اپريل 1978ع تي منظور ٿيو ۽ ھي سوويت اتحاد جي دستور سان گھڻي حد تائين ملندڙ ھو بلڪہ ان جو ئي ھڪ حصو ھو. آزاد آذربائيجان جي پھرين دستور ۾ 5 ۽ 147 دفعا آھن. ان ۾ 24 آگسٽ 2002ع ۾ ترميم ٿي. آذربائيجان جي آئين ۾ ٻين ترميم 18 مارچ 2009ع تي ٿي. آذربائيجان جي آئين جي دفعي 147 کي آذربائيجان ۾ سڀ کان وڌيڪ قانوني طاقت حاصل آھي. آذربائيجان جي آئين ۾ ٻين ھاڻوڪي ترميم 26 سيپٽمبر 2016ع تي ٿي ھئي ۽ آئيني ريفرينڊم جي ذريعي ان ترميم کي منظور ڪيو ويو. 2002ع ۾ آذربائيجان جي آئين جي 22 دفعن ۾ 31 ترميمن کي منظور ڪيو ويو ۽ 2009ع ۾ 29 دفعن ۾ 41 ترميمن کي منظوري ملي. پوءِ 2016ع ۾ 6 نون دفعن کي شامل ڪيو ويو 23 دفعن ۾ ترميم ڪئي وئي.
12 نومبر تي آذربائيجان ۾ يوم دستور ملھايو ويندو آھي ۽ ھي قومي موڪل جو ڏينھن آھي.
ديباچو
آذربائيجان جو دستور “تمام شھرين ۽ سماج کي خوشحالي ۽ فلاح ۽ بھبود جو يقين ڏياري ٿو“، ھيت ڏنل نڪتن ۾ ان کي واضع ڪيو ويو آھي.
1- قومي آزادي ۽ قومي سالميت جو تحفظ
2- آئيني جمھوريت
3- شھري معاشري جو قيام
4- شھرين جي معياري زندگي ۽ انصاف تي ٻڌل معاشي ۽ سماجي نظام
5- عالمي انساني قدرن ۽ امن ۽ بين الاقوامي تعاون جو تحفظ.
حوالا
زمرو:ملڪ جي لحاظ سان آئين زمرو:آذربائيجان جو آئين
مصعب بن الزبیر
مصعب بن الزبير (وفات 691) ٻئين فتني جي زماني جو هڪ عرب فوجي ڪمانڊر هو. هو عبد الله بن الزبير جو ننڊو ڀاءُ ۽ پيغمبراسلام محمد جي صحابي زبير بن العوام جو پٽ هو. پنهنجي ڀاءُ جي مڪي خلافت جي قائم ٿيڻ کان پوءِ هن اموي خلافت جي صوبي فلسطين خلاف ناڪام مهم جي اڳواڻي ڪئي. بعد ۾ هو 686ع کان 691ع تائين بصره جو گورنر رهيو. هن 687ع ۾ شيعه انقلابي مختار الثقفي کي ڪوفي ۾ قتل ڪيو ۽ عراق تي مڪمل ڪنٽرول حاصل ڪري ورتو. عراق ۾ هن جي پاليسين جي ڪري سندس وڏي ڀاءُ کيس گورنري تان هٽائي ڇڏيو، پر ڪجهه عرصي بعد وري بحال ڪيو. هو چار سالن بعد مسڪن جي جنگ ۾ اموي خلافت جي فوجين هٿان مارجي ويو.
جليلا حيدر
جليلا حيدر ( . 10 ڊسمبر 1988) ھڪڙي انساني حقن جي وڪيل ۽ سياسي ڪارڪن آھي ڪوئيٽا ، بلوچستان جو ھڪڙو شھر ، پاڪستان. حيدر ڃاتو وڃي ٿو ته ڪوئيٽا جي هزاره اقليتن جي پهرين عورت وڪيل آهي ۽ پاڪستان ۾ پنهنجي مظلوم برادري جي حقن جي وڪيل رهي آهي. هوءَ عوامي ورڪرز پارٽي (AWP) جي ميمبر آهي ، وومين ڊيموڪريٽڪ فرنٽ (WDF) جي بلوچستان چيپٽر جي ا [واڻ ۽ پشتون تحفظ موومينٽ (PTM) ۾ پڻ سرگرم آهي. هن هڪ غير منافع بخش تنظيم ’وي دي هيومنز-پاڪستان‘ جو بنياد وو ، جنهن جو مقصد بلوچستان جي مقامي برادرين کي بااختيار بڻائڻ آهي ته جيئن ڪمزور عورتن ۽ ٻارن جي موقعن کي مضبوط ڪري سگهجي.
هن جو نالو رکيو ويو BBC'S 100 عورتن جي 2019 ۾ ، ۽ چونڊيو ويو هڪ بين الاقوامي عورت جي جرئت لاءِ آمريڪا جي اسٽيٽ ڊپارٽمينٽ پاران مارچ 2020 ۾.
ابتدائي زندگي ۽ تعليم
جليلا حيدر 10 ڊسمبر 1988 ۾ ڪوئيٽا ، بلوچستان ، پاڪستان ۾ پيدا ٿي. هن بلوچستان يونيورسٽي مان بين الاقوامي تعلقات ۾ ماسٽر جي ڊگري حاصل ڪئي آهي.
سناليندڙ
حيدر ڪمزور برادرين جي حقن جي حامي رهي آهي ۽ ڳالهايو آهي انساني حقن جي بنڃڪڙين ۽ انهن سان ٿيندڙ ظلمن جي خلاف. هن بلوچ سياسي ڪارڪنن جي جبري گمشدگي ۽ قتلن خلاف مهم هلائي آهي ۽ هزارن جي نسلي صفائي خلاف احتجاج ۽ گھرڻن جي اڳواڻي ڪئي آهي. هوءَ حصو وٺي ٿي ۽ پشتونن سان ٿيندڙ ظلمن جي خلاف ڳالهائي ٿي ۽ مڃي ٿي ته انهن جو درد ساڳيو آهي جيئن اهي سڀئي مطالبو ڪري رهيا آهن پاڪستان جي آئين ۾ انهن جي زندگي جي حق جي ضمانت جي. حيدر مارچ 2018 ۾ ڪوئيٽا ۾ پشتون تحفظ موومينٽ جي هڪ گڏجاڻي کي پڻ خطاب ڪيو ، جنهن لاءِ کيس تنقيد ۽ ايذاءُ مليو.
پنھنجي سياسي سرگرمي کان علاوه ، حيدر سالن کان بلوچستان بار ڪائونسل ۾ قانون جي مشق ڪري رھي آھي. هوءَ عورتن جي حقن جي حفاظت ۾ ماهر آهي ۽ مفت قانوني خدمتون فراهم ڪري ٿي ماڻهن کي جيڪي قانوني صلاح نٿا ڏئي سگھن وسيع مسئلن تي ، بشمول منصفانه انصاف ، ماورائي عدالت قتل ، گهريلو تشدد ، شادي جي تڪرار ، جنسي هراساني ، ۽ ملڪيت جا حق.
2018 ۾ ، جليلا حيدر اسلام آباد ۾ مسٽر احسان غني ، نيشنل ڪوآرڊينيٽر ، نيشنل ڪائونٽر ٽيررازم اٿارٽي (نيڪٽا) سان به ملاقات ڪئي ھزارا عورتن جي شڪايتن کي اڳيان آڻڻ لاءِ جيڪي سماجي ، معاشي ۽ انتظامي چئلينجن کي منهن ڏئي رھيا آھن ، جيئن انھن جي گھر جو مرد روزي ڪمائيندڙ رھيو آھي. ماريو ويو.
حيدر پڻ بلوچستان ۾ عورتن جي جدوجهد ۾ حصو ورتو آھي ، پدرداري جي اصولن خلاف وڙھندي ۽ عورت مارچ سميت سڀني وڏين تحريڪن جي اواڻي ڪندي.
2020 ۾. حيدر حاصل ڪيو هڪ اسڪالرشپ سسڪس يونيورسٽي ۾ جيڪا هڪ عوامي تحقيقي يونيورسٽي آهي جيڪا Falmer ، Sussex ، England ۾ واقع آهي.
تڪميلون
2014 ۾ ، هوءَ اٽلانٽڪ ڪائونسل جي ايمرجنگ ليڊر آف پاڪستان فيلو جي طور تي چونڊجي وئي ۽ 2015 ۾ راجيو سرڪل فيلوز پاران پاڪستان سوشل انٽرپرينيوئرز جي پهرين بيچ جي ميمبر هئي. 2015 ۾ حيدر کي پاڪستان جي بااثر ۽ طاقتور عورتن جي ’نيوز وومين پاور 50‘ لسٽ مان چونڊيو ويو. هوءَ هڪ 2016 سويڊش انسٽيٽيوٽ نوجوان ڪنيڪٽرز آف دي فيوچر فيلو پڻ هئي.
هن جو نالو رکيو ويو بي بي سي جي 100 عورتن ۾ 2019 ۾ جيڪا بي بي سي پاران مرتب ڪيل متاثر ڪندڙ ۽ بااثر عورتن بابت هڪ فهرست آهي. هوء چونڊيو ويو هڪ بين الاقوامي عورت جي همت جي مارچ 2020 ۾ آمريڪي پرڏيهي وزير طرفان.
هن حاصل ڪيو هم ٽي وي وومين ليڊر ايوارڊ 2020 ، گذريل سال ۾ ان جي حاصلات لاءِ.
ڌمڪيون
حيدر کي ان جي معاشري کان تنقيد ملي آھي ۽ ڌمڪيون ۽ رياستي ۽ غير رياستي اداڪارن پاران کيس انساني حقن جي لتاڙ خلاف سرگرميءَ لاءِ. مارچ 2019 ۾ ، حيدر جو نالو پشتون تحفظ موومينٽ جي عوامي گڏجاڻين ۾ شرڪت کانپوءِ پاڪستان جي ايگزٽ ڪنٽرول لسٽ (اي سي ايل) ۾ شامل ڪيو ويو.
ذريعا
ھي آرٽيڪل ”وڪي گيپ“ دوران ٺاھيو ويو ، اسلام آباد ، پاڪستان ۾ 11،12 آڪٽوبر 2019 تي ، سويڊن جي سفارتخاني پاران منظم ڪيو ويو.
حوالا
زمرو:1988ع جون پيدائشون زمرو:فيمينسٽ پاڪستاني زمرو:پاڪستان ۾ نارين جا حقَ زمرو:پاڪستان ناري واد زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:عورتن جي حقن لاءِ جاکوڙيندڙ زمرو:پاڪستاني وڪيل زمرو:پاڪستاني قانوندان
Ù¾Ø§ÚªØ³ØªØ§Ù Û¾ Ø¬ÙÚ¾ÙØ±ÙØª
18ھين آئيني ترميم
اليسموبرينڪياء
thumb|253px|right| [[اليسموبينڪس جي ريڊيئيشن ميخائيل بينٽن جي مطابق 2005. ]]
اليسموبرينڪياء بائيولاجي جي علم ۾ ڪونڊريڪٿيز (Chondrichthyes) يا ڪارٽيليجينس(cartilaginous) مڇي جي شاخ آهي جن ۾ شارڪ مڇيون، ريز (rays  (ريز:بيٽيفارمز درجي واريون تراکڙيون۽ ويڪريون مڇيون جن جون پاسن واريون کنڀڙيون (fins) پرن وانگر ھونديون آھن)،اسڪيٽ مڇي  (skate fish)،ڪارائي واري مڇي (sawfish) شامل آهن. ھن گروھ يا درجي جي مڇين جي سڃاڻپ انھن ۾ پنج کان ست ڪلين gill (جن مان ھرھڪ علحدہ ٻاھر کلندي آهي), پٺيءَ تي سخت کنڀڙي  ، چمڙي تي ننڍڙن نوڪيلن ڇلڙن (placoid scales) جي موجودگيءَسان ٿيندي آهي.انھن جا ڏند کوڙ قطارن۾ ھوندا آھن انھن جي مٿئين ڄاڙي کوپڙي واري ھڏي  سان مليل نہ ھوندي آھي . انھن جي ھيٺين ڄاڙي مٿئين ڄاڙي جي جوڙ ۾ لڳل ھوندي آھي. انھن جي ڄاڙي جي بناوٽ جو تفصيل جنس در جنس ڪجھ مختلف ھوندو آھي.
4 صفر
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:صفر
غيبي ديرو جاگير 6 چڪ 3
ديھ غيبي ديرو جاگير 6 چڪ 3 سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا غيبي ديرو تپي ۾ واقع آهي جنھن ۾ ڪوبہ ڳوٺ يا وسندي ڪانہ آھي. بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود ھن ديھ جي 1976ع تائين واري نقشي مطابق ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ غيبي ديرو شڪارگاھ چڪ 2 ۽ اوڀر ۾ ديھ غيبي ديرو جاگير 6، ڏکڻ ۾ ديھ غيبي ديرو شڪارگاھ 6 اڻ سروي ۽ اولھ ۾ ديھ غيبي ديرو شڪارگاھ چڪ 4 واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل سروي ٿيل آهي جنھن مطابق ديھ ۾ ڪل 326 بلاڪ واقع آهن.
مسرور پيرزادو
مسرور پيرزادو (انگريزي ٻولي:Masroor Pirzado) سنڌ پاڪستان ۾ پيدا ٿيندڙ سنڌي ٻوليءَ جو ناميارو جديد شاعر آهي.
زندگي جو احوال
مسرور پيرزادو جو ڇٺيءَ جو نالو گذار علي آهي. سندس پيءُ جو نالو محمد سليمان پيرزادو ۽ امڙ جو نالو بهشت خاتون آهي. هم 15 مئي 1976ع تي ڪراچيء جي جناح اسپتال ۾ جنم ورتو. ڪراچي ۾ وٽنري ڊاڪٽر طور ڪم ڪري ٿو.
تعليم
هن شروعاتي تعليم لاڙڪاڻو ضلعو، ڏوڪري تعلقو جي قديم ڳوٺ ٻلهڙيجي (حاجي لعل بخش شيخ) ۾ حاصل ڪئي. پوءِ مڊل اسڪول موهن جو دڙو ۾ ڇهين کان اٺين تائين پڙهيو. هن نائين جماعت کان ٻارهين جماعت تائين تعليم ڏوڪري شهر جي هاءِ اسڪول ۾ ورتي. انٽي به ڏوڪري ڪاليج م پڙهيو۔ هن ڊي وي ايم جي ڊگري سنڌ زرعي يونيورسٽي ٽنڊوڄام مان حاصل ڪئي۔
ادبي سفر
مسرور پيرزادي شاعري جي شروعات يونيورسٽي واري زماني ۾ ڪئي. سندس شاعري معياري سنڌي اخبارن ۽ رسالن ۾ ڇپي آهي. سندس شاعري ۾ موزونيت ۽ فڪري عنصر موجود آهي، جنهنڪري ادبي حلقي ۾ هن مڃتا ماڻي ورتي آهي. هن غزل جي صنف تي گهڻي طبع آزمائي ڪئي آهي ۽ ان ۾ جدت جو عنصر پڻ وڌيڪ ملي ٿو. هن مختلف سنڌي ۽ اردو اخبارن ۽ چئنلن تي صحافي ۽ ڪمپيئر طور پڻ ڪم ڪيو آهي. سندس اردو ۾ سنڌيءَ ۾ ڪالم پڻ ڇپيل آهن.
حوالا
زمرو:شاعر زمرو:صحافي زمرو:سنڌي ماڻھو
ڏنگي ٻيٽ
بڊو ٻيٽ (Buddo Island) سنڌ جي راڄڌاني شهر ڪراچي جي سامونڊي ساحل تي سنڌي سمنڊ ۾ موجود هڪ ننڍو ٻيٽ آهي. هتي جديد شهر اڏڻ جي رٿائن تي ڪم هلندڙ آهي.
پاڪستان آئيلينڊ ڊولپمينٽ اٿارٽي
بڊو ٻيٽ پاڪستان آئيلينڊ ڊولپمينٽ اٿارٽي تحت شهر جي ترقي لاءِ 50 ارب ڊالر جو حصو آهي.
ورلڊ وائڊ فنڊ فار نيچر-پاڪستان (ڊبليو ڊبليو ايف-پي)
هن علائقي جو نازڪ ماحولياتي سرشتو (ايڪو سسٽم) اڳ ۾ ئي وڌندڙ گدلاڻ جي دٻاءَ ۾ آهي، جيڪو ڪنهن [ڪنڪريڪ] ترقي جي شڪل ۾ وڌيڪ شدت اختيار ڪندو. اسان کي ھن جڳھ جو ماحولياتي آڊٽ ھجڻ گھربو آھي ته جيئن ان جي حفاظت لاءِ حڪمت عملي تيار ڪري سگھجي. ان ۾ ماحولياتي سياحت جو ڪو به امڪان ناهي، - طاهر رشيد، WWF-P جو ريجنل ڊائريڪٽر
6 صفر
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:صفر
مائيليوبيٽيفورمز
مائيليوبيٽيفورمز:Myliobatiformes : اصل ۾ بيٽوئڊ Batoidea آرڊر جي چئن درجن مان ھڪ درجو آهي ۽ اھو شارڪ مڇي سان تعلق رکندڙ ڪارٽيليجينس مڇين جي شاخ مان آهي.
درجابندي
نيلسن 2006 ۾ دنيا جي مڇين جي نئين ترتيب تحت مائيليوبيٽيفورمز کي ھيٺين درجن ۾ ورهايو آهي:
گئلوي ڪائونٽي ڪائونسل
گئلوي ڪائونٽي ڪائونسل  جمھوريه آئرلينڊ م مڪاني حڪومت جي ھڪ اختياري آھي. اھا جمھوريہ آئرلينڊ جي لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2001, تحت ڪم ڪري ٿي. ڪائونسل جي ذميداري م رھائشي منصوبه بندي، ڪميونٽي جا معاملا، روڊن جي سنڀال، آمدورفت، شھري منصوبابندي ۽ ترقي، آسائشن جي بندوبست، ثقافت ۽ قدرتي ماحول شامل آهن. ڪائونسل جا 39 چونڊيل رڪن ھوندا آھن جيڪي ڪائونٽي جي ڪيٿائيئرليخ کي چونڊيندا آهن جيڪو ڪائونسل جو سربراھ ھوندو آھي.
تنگواڻي
تنگواڻي پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪنڌڪوٽ جي ھڪ شھر ۽ تنگواڻي تعلقي جو صدر مقام آھي. شھر جي جاگرافيائي بيهڪ 69 ميٽرن جي الٽيٽيوڊ سان 28°17' 0N 69°0'0E آھي.
7 صفر
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:صفر
نياز اسٽيڊيم
هڪ ڏينهن واري عالمي راند ۾ هن ميدان تي پهريون هيٽ ٽرڪ پاڪستاني کلاڙي جلال الدين ڪئي. 1982 ۽ 83 ڌاري جلال الدين روڊ مارش، بروس يارڊلي ۽ گيف لاسن کي ستين اوور دوران ٽن لاڳيتن بالن تي آئوٽ ڪيو. انهي راند ۾ آسٽريليا 9 وڪيٽن جي نقصان تي 170 رنسون جوڙيون ۽ پاڪستان اها راند 59 رنسن تان کٽي. ڪراچي سان تعلق رکندڙ جلال الدين هن راند کان سواءِ صرف 7 هڪ ڏينهن وارا ۽ 6 ٽيسٽ رانديون ئي کيڏي سگھيو.