Rini
Circulazzioni sanguigna ntô rini
Li rini nicèssitanu dûn nutèvuli apportu emàticu e pirtantu prisèntanu na ricca vascularizzazzioni. P'ogni jittata cardiaca, circa lu 20% dû sangu fluisci attraversu st'òrgani; di chistu risulta ca ntê rini cìrculanu 'n midia 1.100 ml di sangu ô minutu. Ciascunu rini arricevi, drittamenti di l'aorta adduminali l'arteria rinali, na grossa arteria rinali dû càlibbru di 5-7 mm. 'N currispunnenza di l'ilu di ciascunu rini l'arteria rinali si dividi, ginirarmenti, 'n dui rami, ca pènitranu ntâ minna rinali. Di ciascuna arteria rinali hannu locu cincu arterii sicmintarii: quattru d'iddi dicùrrinu antiriurmenti â pelvi rinali (arterii pripinichi) mentri la quinta dicurri pustiriurmenti â pelvi (arteria sicmintaria pustpinica). St'arterii si divìdinu ultiriurmenti pi dari locu a l'arterii ntirlubbari ca si dirìgginu versu la curticali cumpresi tra la sustanza miduddari e la culonna rinali adiacenti: st'arterii sunnu accolti quinni ô nternu dû lobbu rinali. Quinni, siddu difinemu un lobbu rinali comu custituutu di na piràmidi e dâ mitati di ciascuna dî culonni di Bertin adiacenti, lu tèrmini ntirlubbari nun è dû tuttu currettu pirchî mplica ca st'arterii dicùrrinu tra dui lobbi. Secunnu arcuni anatòmici fussi quinni chiù uppurtunu chiamàrili arterii ntralubbari, puru siddu oramai lu tèrmini cunsacratu dâ tradizzioni e chiddu currintimenti 'n usu è chiddu d'arterii ntirlubbari. L'arterii ntirlubbari, doppu èssirisi bifurcati, acchiànanu finu versu la basi dî piramidi rinali, unni mudìficanu la sô dirizzioni e dùnanu dî rami pirpinniculari a iddi stissi ca pìgghianu lu nomu d'arterii arcuati (lu nomu è duvutu ô sô aspettu, ca ricalca la forma dûn arcu aventi la cuncavitati rivolta versu la basi dâ piràmidi). Di l'arterii arcuati urigginanu l'arterii ntirlubbulari(dâ cummissitati) e l'arterii ritti veri (dâ cuncavitati). L'arterii ntirlubbulari si dirìgginu versu la pirifirìa dû rini, unni si risòlvinu 'n ramùsculi distinati â rrurazzioni dâ càpsula fibbrusa e di chidda adipusa. Di l'arterii ntirlubbulari si distàccanu a àngulu rettu l'artirioli affirenti, ca vannu a custituiri li glumèruli dî curpùsculi rinali circustanti. Ccà lu sangu veni ultrafiltratu e prusequi nta l'artirioli effirenti: di l'artirioli effirenti dirivanti dî glumèruli curticali (chiddi dâ purzioni chiù supirficiali dâ curticali dû rini) s'uriggina na riti piritubbulari, c'oltri a aviri funzioni nutritizii è cuinvolta ntô miccanismu dâ cuncintrazzioni cuntracurrenti; di chiddi dirivati dî glumèruli justamiduddari (li glumèruli ca s'attrovanu ntâ purzioni dâ curticali chiù vicina â miduddari) nàscinu l'arterii ritti spurii: lu sô dicorsu è simili a chiddu di l'arterii ritti puri (si pòrtanu parallilamenti a l'assi dâ piràmidi ntâ purzioni chiù nterna di chista, prinnennu lu nomu d'artirioli ritti e, doppu èssiri agghicati 'n prussimitati di l'àpici, si pìganu e cùmpinu a ritrosu lu stissu pircursu - quinni stissa dirizzioni e versu uppostu - prinnennu lu nomu di vinuli ritti). La diffirenza tra l'arterii ritti spurii e puri risedi principarmenti ntô fattu ca mentri lu sangu cuntinutu ntê secunni è un sangu aventi aguali cumpusizzioni dû sangu prisenti ntô restu dû corpu, lu sangu prisenti nta l'arterii ritti spurii àvi già sùbbutu lu prucessu d'ultrafiltrazzioni. Lu rolu di tutti l'arterii ritti (sia di chiddi spurii ca di chiddi puri) è chiddu d'appurtari nutrimentu â purzioni miduddari dû rini. L'arterii ritti veri si distàccanu dâ cuncavitati di l'arterii arcuati e si pòrtanu ntê piràmidi rinali furmannu riti capiddari piritubbulari.