cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ginestà
In s'abrile de 2018 ant presentadu su primu discu issoro, autoeditadu, cun su tìtulu Neix, e in s'onniasantu de su 2019, su segundu, Ginestà. Cun su discu omònimu ant bintu su prèmiu Enderrock 2020 pro votatzione populare a su discu mègius de cantzone de autore de su 2019. In su 2022 aiant lantzadu su de tres discos Suposo que l'amor és això, chi includet sa cantzone «L'Eva i la Jana», publicada s'annu in antis, e chi fiat istada una de is cantzones prus ascurtadas de s'istiu.
Xixona
Jijona (in castillianu; Xixona in catalanu valentzianu) est unu comunu ispagnolu situadu in sa comunidade autònoma Valenciana.
Lugo
Lugo est sa tzitade de s'Galiza (Ispagna). Bivent oe in Lugo 97.635 (in su 2010) persones.
Faso
Trastes
Pro cugugiare sos sinnos de sas riparatziones, Faso at collocadu in su coddu de su trastu una petzeta de plàstica niedda, cun forma e colore prètzisos a cussas de su vanu in ue b'at s'eletrònica de su bassu. In manera irònica, Faso narat chi cussu siat su vanu de s'eletrònica immaginària dòpia, chi diat fàghere in modu chi su bassu suo siat unu modellu ùnicu in su mundu.
Alfondeguilla
Alfondeguilla est unu comunu ispagnolu de unos 900 bividores situadu in sa comunidade autònoma Valenciana.
Etruscos
Is Etruscos (in etruscu: Ràsenna, 𐌀𐌍𐌍𐌄𐌔𐌀𐌓, o Rasna, 𐌀𐌍𐌔𐌀𐌓) sunt istados unu pòpulu de s'Itàlia antiga bìvidu intre su de 9 sèculos a.C. e su 1° sèculu a.C. in un' àrea denùmenada Etrùria, chi currispondet a prossimai a sa Toscana, a s'Ùmbria otzidentale e a su Làtziu setentrionale e tzentrale, cun probàinas fintzas a norte in sa zona padana, in is atuales Emìlia-Romagna, Lombardia sud-orientale e Vènetu meridionale, a s'ìsula de sa Còrsica, e a sud, in carchi àrea de sa Campània.
Animalia
Si diferèntziant de àteros grupos eucariotas comente is prantas, is àligas e is fungos ca fartant de muru tzellulare. Totu sos animales sunt mòbiles, cun totu chi calicunos petzi ddu sunt in determinados momentos de sa vida. In sa majoria de animales, is embriones passant pro una fase de blàstula, una caraterìstica ùnica de os metazous.
Maria Teresa Pinna Catte
Dae s'esperièntzia de imparu de su sardu a is pipios, impreende a fitianu su pròpiu mètodu de immersione de is limbas istrangias, e a pustis de tres annos de traballu, in su 2003 est nàschidu unu libru illustradu de impreare comente aina didàtica, Su sardu jocande, imprentadu dae Condaghes e iscritu in s'incumentzu in sa variedade nugoresa e a pustis fintzas in campidanesu e logudoresu. Su libru est pensadu fintzas pro preparare is istudiantes a una variedade unificada/mesana de su sardu pro s'impreu giurìdicu-amministrativu, de acostare a sa faeddada e a sa grafia locale.
Federico Krutwig Sagredo
A pustis de sa Gherra Tzivile Ispagnola, aiat proadu a formare una fortza de resitèntzia anàrchica contra a su franchismu.
Rostock
Istòria
Is prus antigos documentos iscritos chi amèntuant Rostock sunt de su 1218. Su primu isvilupu de sa tzitade sighiat s'addiridura a sa Liga Anseatica in su 1259, ma perdiat importantzia cun sa Gherra de is Trint'annos ca pro ite sachigiada e ocupada de is isvedesos.
Zadar
Zadar (in italianu: Zara) est una bidda de unos 69.600 bividores de sa Croàtzia, chi s'agatat in su norti de sa Dalmàtzia. Est cabulogu de sa Regione de Zadar.
Pierre Bourdieu
Biografia
Bourdieu a pustis de ài fatu is primus annus de liceu in Pau, sa citadi prus manna a costau de sa bidda sua, sighit su cunsillu de unu professori suu e in su 1948 andat a studiai a Parigi in su liceu Luis-le-Grand. In su 1951 arrennescit a intrai in sa École Normale Supérieure (ENS) e in su 1954 si diplomat in Filosofia cun una tesi a susu de is Animadversiones de Leibniz. In su 1954 fait su professori de filosofia in su liceu de Moulins ma s'annu a pustis benit tzerriau po sa leva de su servitziu militari. Incummintzat a Versailles gendi servitziu a intru de is fortzas psicologicas de s'esertzitu fintzas a candu no ddu faint stesiai in Algerìa po arrexonis de disciprina. Funt is annus in ui s'Algerìa est ancora colonia frantzesa e gherrat po s'indipendèntzia sua. Bourdieu est a su servitziu de is fortzas de appaxiaméntu.
In su 1965, cun ''Un Art moyen. Essais sur les usages sociaux de la photographie, e in su 1966 cun L’amour de l’Art, Pierre Bourdieu incummintzat una filera de trabballus chi pertocant is praticas culturalis, chi ant a ocupai una parti essentziali de su trabballu sotziologicu suu me is annus a pustis, e ca in su 1979, dd'ant a permitiri de pubbricai La Distinction : critique sociale du jugement'', ca est s'opera sua prus connota.
Oliana
Monumentos
Dessu ɔasteddhu antiɔu de Oliana no abbarra' belle ke nuddha. Sa kresia antiɔa dedika' a Sant'Andria, ɔi idi sa kresia 'essu ɔasteddhu e'r de istile Romaniku. Vrabbika' i'ssu sékkulu XI, est' ista' kunsakra' intra su 1037 e su 1040. Es' ɔumposta dae una navada kukkuđđia' dae una bòveda a arɔu. S'abside este unu mesu kirku, joɔàu ɔin arkittos. Su ɔampanile est' a base kuadra. Un àttera kresia de istile Romaniku este ɔussa de Santa Eulalia de les Anoves. Sa navada sua es' tanka' dae un'abside a mesu kirku ɔi'ssu ɔampanile a ɔostas. I'fforas dessa viddha b'este unu putthu largu 5,45 m ɔi venia' trattàu pro ɔusservare s'àstraġu. In intro'r dessu sartu de Oliana b'es' sa diġa de Oliana, vrabbika' i'ssu rivu Segre.
Repùblica de Gènova
Istòria
In antis de su 1100, Gènova fiat bènnida a pitzu che tzitade-istadu indipendente, una de sa numerosas tzitade-istados de Itàlia in cuss'època. Nominalmente, s'imperadore de su Sacru Romanu Impèriu fiat su sennore e su pìscamu de Gènova su presidente de sa tzitade; noantimas, su pòdere efetivu fiat in manu a unos cònsules eleghidos annualmente dae una assemblea populare. Gènova fiat una de is gasi naradas Repùblicas marineras, impare a Venètzia, Pisa, Amalfi, e sos cummèrtzios, sos cantieris navales e sas banacas suportaiant sa chi fiat una de sas majores marinas de su Mediterràneu.
Territòrios
Intre su 1316 e su 1332 Gènova aiat istabilidu in su mare Nieddu is colònias de La Tana (oe in die Azov), e Samsun in Anatòlia. In su 1355 s'imperadore bizantinu Giuanne V su Palaiologu aiat afiantzadu Lesbos a su sennore genovesu. A sa fine de su de 14 sèculos sa colònia de Samastri fiat istabilida in su mare Nieddu e Cìpru fiat afiantzadas a sa repùblica. In su màtessi tempus Gènova cuntrollaiat unu bighinadu de Costantinòpoli, capitale de s'impèriu Bizantinu e Trebisonda. S'impèriu Otomanu aiat a pustis conchistadu sa prus parte de sos territòrios genovesos in su de 15 sèculos.
Jena
Jena est una tzitade de unos 105.000 abitantes de sa Germània chi s'agatat in su Land de Thüringen, in ue est sa segunda prus populada bidda a segus de sa sea Erfurt.
Incaminadori de arretza
Un'incaminadori de arretza (connotu fintzas comenti router) est unu dispositivu chi imbiat pachetus de datus intra arretzas de elaboradoris. Is incaminadoris tenint sa tarea de adaretzai su tràficu in Internet. Totu is datus scambiaus aìnturu de Internet, comenti pàginas web o messàgiu de posta eletrònica funt formaus de pachetus. Is pachetus funt imbiaus de unu'incaminadori a un'àteru a traessu de s'arretza fintzas a candu arribat a su nodu de destinatzioni.
Seguràntzia
Arretzas esternas depint essi cunsideradas cun atentzioni comenti parti de su pranu de seguràntzia de s'arretza locali. Firewall, manìgiu de sa VPN e àteras funtzionis de seguridadi podint essi parti de s'incaminadori o podint essi frunidas de àterus dispositivus. Is incaminadoris faint sa tradutzioni de is indiritzus de arretza (tènnica NAT) chi mìnimat is connessionis de s'esternu ma no est connota che tènnica de seguridadi de totu is spertus. Calincunu espertu narat chi incaminadoris a còdixi abertu funt prus segurus de is a còdixi serrau, ca is primus permitint de scoberri e curregi a lestu is faddinas.
Ìstria
S'Ìstria (in croatu e in islovenu Istra, in italianu Istria, istriotu Eîstria, in latinu Histria) est una penìsula de su Mediterràneu, posta in sa parte setentrionale de su mare Adriàticu.
Marchesadu de Aristanis
In su 1420, sende chi fiat seguru de non resissire a mantènnere su poderiu subra s'ìsula, aiat bèndidu is deretos suos comente soberanu pro 100.000 florinos de oru a sa Corona de Aragona, chi aiat fatu de sa Sardigna territòriu suo, foras pro una zona limitada in is intòrinos de Aristanis lassada in cuntzessione comente fèudu.
Is Cubeddos e istòria de su marchesadu
Su sambenadu Cubèl - chi est istadu sardizadu in Cubeddu - est in die de oe galu ispaniadu in sa Sardigna tzentru-setentrionale, ma si nd'agatat unu brancu fintzas in Casteddu: diat dèpere dependere de su minguante de cuba (s'ischivedda pro sa incubadura). Cubello, Cupello, Cubeddu: "cubeddu o cubedda", naradu fintzas cubidìna, benit de cuba o cupa , chi benit de su latinu cupa. Cubone o cupone" è su nòmine de sa cubidina manna o sa carrada cun unu fundu solu pro s'incubadura se su mustu. Oe galu su sambenadu de Cubeddu s'agatat in 133 comunos italianos (de chi 56 in Sardigna e is àteros de orìgine sarda). Cubello, imbetzes, non s'agatat prus in s'ìsula, ma in 33 comunos de àteras regiones. Is Cubeddu sunt ammentuados in documentas sardas antigas de s'edade de mesu.
Lenardu I (Aristanis, 1362 - Aristanis, 9 de onniasantu 1427)
Fiat nàschidu in Aristanis de Sarbadore de Serra-Bas, nebode de su giuighe de Arbarea Marianu IV, e de Costantza Cubeddu, de una famìllia rica de su logu. Aiat isceberadu pro issu e is fìgios de usare su sambenadu de sa mama e in su 1407 aiat pigadu s'incàrrigu de podestade de su cabulogu de su marchesadu.
Cuntantu de custu, a pustis de sa batalla chi fiat acuntèssida su 26 de làmpadas 1409 a curtzu de Seddori, su visconte de Narbona si fiat agatadu custrintu a si nche torrare a retirare in terra frantzesa, de in ue beniat, lassende in Aristanis Lenardu Cubeddu, che logutenente. Is aragonesos, però, non cheriant ocupare Aristanis. Sa perrica aiat agatadu determinu su 29 de martzu 1411 in sa crèsia de Santu Martine. Su tratadu istabiliat sa fine de su giuigadu de Arbarea ma Aristanis, cun is curadorias de is campidanos (Majore, Milis e Simaghis) e sa contea de Sa Costera, beniant assignados a Cubeddu chi assumiat tìtulu ereditàriu de marchesu e conte, cun matessis mandos de is soberanos antigos, impare a pagamentu de 30.000 florinos de oru e imposta pro annu de 800.
Antoni I (Aristanis, 1396 - Aristanis, 1455)
In su 1411, annu de s'acòrdiu de Santu Martine (chi aboliat su tìtulu de giuighe e a sa fine de su rennu), Antoni teniat petzi bindighi annos, ma a fiàntzia de sa cumpridura de is òbligos impostos, fiat dèpidu partire a Bartzellona che ostàgiu: tenende issu imbrùciu, fiat partidu in logu suo su frade minore Sarbadore. Antoni, una borta sanadu, at a partire pagu tempus a pustis a manu de sa tzitade, in ue at a cussighire formatzione bona a sa corte de Ferdinadu I, faghende·sì amigu de su printzipe ereditàriu e soberanu benidore Alfonsu V su mannànimu. In su 1451 su re dd'aiat fatu cojare cun Elianora Folch de Cardona, de famìllia locale istimada.
Atentados de s'11 de cabudanni
Fràigu nou e memoriales
Sa reinnetadura de su logu in ue s’agataiat su World Trade Center fiat istada cumpretada in su maju de 2.002, e su Pentàgonu fiat istadu acontzadu in intro de un’annu.
Repùblicas marineras
In generale sa definitzione inclùet is bator tzitades italianas, sos cales istemmas sunt relatados dae su 1947 in sas banderas de sa Marina Militare e de sa Marina Mercantile italianas: Amalfi, Gènova, Pisa, Venètzia.
Referendum pro s'indipendentzia iscotzesa de su 2014
In su 10 de jannarju de su 2012, su gubernu iscotzesu at nau chi sa cussurtassione la at a promògher in attonzu de su 2014; in su 15 de Santu Gabine un'accordu an fattu David Cameron, su primu ministru de su Regnu Unìu, e su primu ministru iscotzesu Alex Salmond. Nanchi su cuadru giuridicu dìat a pertoccare: sa solididade economica de s'Iscotzia, sa modalidade de defensa, su mantenimentu de rapportos chin su Regnu Unìu e sa boluntade a si pònner in intro de ordines sovranatzionales, comente a s'Unione Europea e sa NATO.
Berria
Berria est publicadu cada die, francu su lunis. Sa prima editzione est essida su 21 de làmpadas de su 2003. Sa sede sotziale est in Andoain, Ghipùscoa, in sa Comunidade autònoma basca o Euskadi, in Ispagna. Tenet redataziones finas in Vitoria/Gasteiz, in Pamplona, in Bilbao e in Bajona (Frantza).
Vita-Cola
Stòria
In Thuringia sa Vita-Cola in su 2009 est stètia bèndia prus de sa Coca-Cola e in su 2018 is bèndidas totalis funt arribadas a 89 millionis de litrus.
Sardigna megalìtica
Menhir
S'agatant assentados in neras retilìnias, a bortas in forma tzirculare, a s'ispissu fintzas isulados, semper cun funtzione sacrale, e agatant cunfrontos cun unas àteras manifestatziones de su megalitismu europeu in piessignu cun is de Inghilterra e Frantza.
Tzìrculos dolmènicos
Àteros esèmpros de tumbas a tzìrculu, fintzas prus monumentales e cun unu diàmetru de 19 metros, comente sa de Su corazzu de is Pillois, s'agatant in territòriu de Gùspini. In Gaddura, ultres a Li Muri, s'agatant in Logusantu (La Macciunitta, Li Casalini).
Protonuraghes
Massimamente de planimetria definida dae sos nuragòlogos de tipu "reniforme" (est a nàrrere ca tenet is cuntornos clàssicos de unu arrigu), ma fintzas de forma chi carcat torra sa de una nae acavocada, non propassaiant s'artària de deghe metros (a s'imbesse de sos nuraghes artos prus de binti metros). Is fraigos megalìticos de sos protonuraghes ant pretzèdidu de paritzos sèculos s'afirmadura de s'architetura nuràgica clàssica.
Casteddos nuràgicos
Is nuraghes polilobados agiunghiant artàrias chi propassaiant is bintighimbe metros; a pustis de sos monumentos egìtzios fiant is fàbricos preistòricos prus artos tando connotos in su lutone de su Mediterràneu. Is esempros prus nòdidos sunt is de:
1981
S'annu 1981 (MCMLXXXI in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu giòia a segunda de su calendàriu gregorianu.
Monte Rasu
Monte Rasu. In su Goceano. Si unit cun e sa serra de Su Marghine – Goceano, chi dividit sa Sardigna nod occidentale, su Tattaresu, dae su su Nuoresu. Sa punta pius alta est de 1259 m. a palas de Bono, e Burgos. In sa zona b'est Foresta Burgos, cun caserma de sos carabineris a caddu. Sa zona est buscosa meda, ca est Demaniu Forestale de sa Regione Sardigna.
Dalmàtzia
Atualmente s'agatat ispartzida intre Croàtzia, chi tenet sa prus parte de su territòriu, su Montenegro e pro tretu meda curtzu sa Bòsnia e Erzegòvina.
Club Cola
Sa Club Cola est una bevida a basi de cola populari meda in s'ex Repùblica Democràtica Tedesca.
Gadoni
S'economia
Sa bidda in passadu at patidu meda pro s'isulamentu ca si b'arribaiat petzi cun unu caminu cun bortas meda chi est istadu asfaltadu in su 1966. De importu mannu est istada sa fraigada de su totavia in su Flumendosa, longu 500 metros e artu 106, unu de is prus mannos de Itàlia.
La hojarasca
Su tìtulu de s'òpera est una metàfora pro indicare un'època de s'istòria de Macondo, sa biddighedda immaginària de sa Colòmbia caraìbica in ue sunt ambientadas is òperas suas prus famadas; est de su perìodu de sa Cumpangia Bananera, su mègius momentu pro econòmica de custu àngulu de mundu, cando s'est ghetadu in su locu onni genia de refudu umanu : unu molione de fògias sicas chi est su destinu de sa solesa de s'Amèrica Latina intrea.
Cultura pobulare
Sa cultura pobulare est s'ispissu bìdida cun unu sensu negativu, est a nàrrere che a unu tèrmine chi indicat una ridimensionada, in negativu, de su livellu intelletuale e de imparu de unu sugetu o fintzas de su tema, o in generale una friolera de su matessi tema o cuntzetu. S'espressione inglesa chi indicat custu cuntzetu est dumbing down (in manera literale "ghetadu a giosso"). Comente a cunsighèntzia de custu, b'est unu sensu crìticu forte contra a issa a banda de fontes foras de sas tendèntzias printzipales, che a grupos contraculturales o religiosos, ma non petzi, chi l'indicant che a una forma de atzetatzione sotziològica a banda de sos mèdios de massa in s'òmine, tando comente a fenòmenu chi ìmplicat superfitzialidade e consumismu.
Cun su tèrmine cultura pobulare si podet fintzas cumprèndere sa traspositzione mecànica de sa limba inglesa de s'espressione popular culture, chi prus curreta podet èssere trasposta de s'espressione "cultura de massa", cun sa cale si cumprendet sa cultura trasmìtida dae sos mèdios de massa.
American Pie
Trama
Jim Levenstein, Kevin Myers, Paul Finch e Chris Ostreicher funti cuattru amigus ca funti po acabbai s'urtimu annu de su liceu e meda pigaus de sa virginidadi insoru. Acabbada s'ennesima festa senz'e cumbinai nudda, decidint de fai su pattu de s'axudai s'unu cun s'atru po coddaidi primu chi accabit s'annu scolasticu. S'urtima occasioni est sa festa in domu de su meda spertu Stifler in riva a su lagu, auba tottus andant candu est accabbau su ballu de s'acabu 'e s'annu in sa palestra de sa scola.
Premius
Su film at bintu unu Blockbuster Entertainment Award, unu Golden Slate e unu Young Hollywood Award in su 2000.
Split (tzitade)
A primìtziu de su de 19 sèculos su nùmene fiat mudadu in "Spljet". pro èssere pois torradu a sa forma "Split".
Istòria
Is italianos fiant de su restu abbaidados che una minetza de is austrìacu-ungheresos, chi incoragiant is croatos a pigare cuscèntzia de s'identidade issoro, a tales chi is infrusadas irredentistas de is italianos no agatarent cumprimentu.
Dii internatzionali de su lìburu e de su deretu de autori
Stòria
S'Unioni Internatzionali de is Editoris at propostu custa data a s'UNESCO, cun sa punna de amparai sa cultura e sa protetzioni de sa propiedadi intelletuali po mèdiu de su deretu de autori. Sa Cunferèntzia Generali de s'UNESCO dd'at aprovada me in Parigi su 15 de donniasantu de su 1995. A incumentzai de cussa data, duncas, su 23 de abrili est sa «Dii internatzionali de su lìburu e de su deretu de autori».
Plantae
In sentidu istrintu is prantas terrestres, sunt is organismos eucariotas multicellulars fotosintèticos, chi colant dae is primas àligas birdes chi sunt resèssidas a colonizare sa superfìtzie de sa Terra. In sentidu prus ampru, si faghet relatu a totu is èsseres bios de calada dae is Primoplantae, chi benint a èssere is primos organismos eucariotas fotosintèticos pro achirimentu de is primos cloroplastos.
Aveiro
Aveiro, cunnotu comente sa “Benètzia de Portugallu” e, pro carchi tempus, narada “Noa Bragàntzia”, est una bidda portughesa, cabitale de su Distritu de Aveiro, in sa Rezione Tzentru e pertenende a sa sutarezione de su Vouga de Zosso, cun unos 55.291 abitadores. Sa leada urbana est formada dae sos trighinzos de Gloria e Vera Cruz (s'arzola orizinale de sa bidda).
Black Lives Matter
Stòria
Black Lives Matter at otentu visibilidadi a livellu natzionali gràtzias a is chèscias suas me is arrugas apustis de sa morti de duus afroamericanus bocius de agentis de politzia, in su 2014: Michael Brown, chi at portau a abolotus in sa tzitadi de Ferguson, e Eric Garner, allupau de un'agenti in Noa York. De is ùrtimus fueddus de custu ùrtimu est bènnia sa fràsia famada I can't breathe ("No potzu arrespirai"), difùndida meda in custu tipu de chèscias. De is chèscias de Ferguson, is partetzipantis de su movimentu si funt aiunius a is manifestadas apustis de sa morti de medas àterus afroamericanus, bocius in atzionis de sa politzia o in s'interis de sa tenta in presoni. In s'istadi de su 2015, is ativistas de Black Lives Matter ant pigau parti a is arrexonus apitzus de is eletzionis presidentzialis me is Stadus Aunius de Amèrica de su 2016. Is creadoras de s'hashtag e is fundadoras de su movimentu, Alicia Garza, Patrisse Cullors e Opal Tometi, chi apartenint a sa comunidadi niedda, intra su 2014 e su 2016 ant spainau su progetu initziali insoru a un'arretza de prus de 30 arramas localis. Su movimentu de Black Lives Matter, comentisisiat, est unu grupu decentralizau, chena gerarchia formali. De su 25 maju 2020, dii de sa morti de George Floyd, in totu is Stadus Aunius e in àterus 3 continentis ddoi funt stètias chèscias paxiosas cun su coordinamentu de Black Lives Matter.
Popai
Editziones sardas
S'assòtziu Tramudadas de Pabillonis at aparitzadu unos cantos cartones cun boghes in lìngua sarda, publichende·ddos in s'incumentzu in su Web. In su 2021 Telesardegna at trasmìtidu is òperas in su programma Popai su marineri, presentadu dae Antoni Ignàtziu Garau, a incuru de NOR Edizioni.
Christopher Meloni
Biografia
Meloni est de origini italiana (sarda) de su babbu e francu-canadesa de sa mama. Nasciu a Washington D.C., at studiau a sa St. Stephen's School (immoa St. Stephen's e St. Agnes School) e a s'Universidadi de su Colorado a Boulder, auba at cumenciau po sa primu borta a studiai recitazioni, e auba s'est laureau in su 1983 in istoria. A pustis de sa laurea, Meloni est andau a New York, auba at sighìu is studius paris a Sandford Meisner a sa Neighborhood Playhouse.
Macau
Macau ( in tzinesu 澳門T, 澳门S, Àomén; in portughesu Macau), est una de sas regiones amministrativas ispetziales de sa Tzina paris comente Hong Kong.
Sa soberania subra Macau est torrada a sa Tzina su 20 de nadale 1999. Sa declaratzione annta tzinu-portughesa e sa lege fundamentale de Macau istabilint su mantenimentu de unu gradu artu de autonomia pro sa regione a su nessi fintzas a su 2049, chimbanta annos a pustis de su passàgiu, comente istabilidu pro Hong Kong.
Bèvida de cola
Istòria
Sa bèvida de cola prus famada, sa Coca-Cola, est istada imbentada dae su potecàriu John Pemberton in su 1886, ispiradu dae su Binu de Coca, creadu in su 1863 dae de un'àteru potecàriu, Angelo Mariani.
Salude
Su consumu de bèvidas de cola, ma non de àteras bèvidas gassosas, s'assòtziat cun una densidade minerale òssea bàscia in is fèminas; serbint prus istùdios e si nde disconnoschet sa rilevàntzia clìnica sua.
Frédéric Ozanam
Frédéric Ozanam (1813 -1853) cristianu cattolicu frantzesu, at ispiradu sa naschida de sas "Cunferentzias de sa  caridade  de Santu Pitzente de'Paoli". Est istadu unu chi at difesu sa fide cristiana in unu mundu de cultura laica. Beatificadu in su 1997.
Gallagher
Leo Anthony Gallagher, Jr. (Fort Bragg, North Carolina, 24 de trìulas, 1946) est unu còmicu e attore americanu.
Panada
Caraterìstigas
Sa bariante prus cunsumida a dies de oe prebidet tradissionarmente s’impreu de petza de anzone (o,prus raras bias, de porcu o de puddu), cando chi sas bariantes bezeterianas cuntenent pisu, iscartzofa o fae. Su cunfetu fundamentale, intames, est cumpostu dae farra de trigu tipu “00”, aba, sale e ozu (o istrutu). Sa coghidura est realizada in su forru.
Augustu (imperadore romanu)
Amministrativamenti, sas riformas de Augustu fiant tantu importantes de esser tentas in cunsidèru dae sos principes, non solu romanos, ma de onzi epoca e logu. De sas leis dae issu istabilidas, aiat reformadu su sistema tributariu e monetariu, sistemau s’amministratzione de sa tzitade ‘e Roma, donendi a sol funzionarios statales sa proggettazione de ogni caminu e infrastruttura, e sa responsabbilidade de sos benes alimentares e de sas abbas.
Rocco Tanica
Sos Corti
A pustis de sos primos esperimentos cun sas cantzones populares, sa tècnica de sos Curtzos est istada estèndida, cun su matessi efetu surreale, a àteros documentos sonoros (paristòrias, documentàrios, sommàrios de sos TG, etz.). Partinde dae su 28 de ghennàrgiu de su 2008, sos "Curtzos" tenent fintzas un'àtera tècnica: torrare una cantzone intrea a sa nota prus de importu, chi benit pigada comente a puntu de riferimentu in ue tragare (cun unu programma de elaboratzione de sas frecuèntzias) cada àtera nota in sa cantzone intrea o in unu cantzu suo. Un'esèmpiu de custa tècnica est Satisfaction de sos Rolling Stones, imperniada in su si e in su mi. Rocco Tanica est nòdidu fintzas pro s'impreu particulare de s'harmonizer, moduladore vocale pro mèdiu de su cale su tastierista dat boghe a sos alter ego suos durante sos cuntzertos (impreadu, pro esèmpiu, in sos branos Shpalman® e She Wants, in ue Tanica est boghe solista).
Culla
Culla est una comuna ispagnola de 733 bividores situada in sa comunidade autònoma Valenciana.
Omero
Omero (in grecu antigu: Ὅμηρος) est unu nomine attribuìdu a su poeta autòre de s' Iliade e de s ' Odissea, sos duos prus importantes, famados e nomenaus poemas epicos de s'antichidàde.
Coladorzu livelladu
Unu coladorzu livelladu est sa pasia de tretu a cumone in ue s’agrugant una carretera e unu caminu de ferru. Su tèrmine definit su fatu chi, pro permiter su trànsitu mèschiu, si rennet netzessària sa cumplanaridade de sas duas carreras, caminale e ferruviària, difatis si podent agatare in artàrias diferentes (su caminu de ferru dimandat una pranimetria prus regulare chi sa carretera). B’at duas castas de coladorzos livellados: sos bardados e sos sena bardados.
Gherra de Afganistàn (1979-1989)
Est postu in cumparàntzia dae unos cantos istòricos cun sa gherra de su Vietnam, sende chi si podet trassare unu parallelu cun su cunflitu intre Istados Unidos e Vietnam.
The Office (sèrie 2005)
The Office est una sèrie televisiva istadunidensa criada dae Ricky Gervais. Si tratat de su remake americanu de s'omònima sèrie cult britànnica, ideada e iscrita dae Ricky Gervais e Stephen Merchant e trasmìtida dae su 2001 a su 2013.
Paris a sa contraparte britànnica, The Office est istadu girada in una cunfiguratzione a càmara sìngula – chentza de pùblicu in istùdiu o is risos registrados – pro dare s'idea de unu documentàriu berideru.
Gisele Bündchen
Gisele Bündchen (Horizontina, su 20 de tríulas de su 1980, est una modela e attora brasiliana.
Tírig
Tírig est una comuna ispagnola de 549 abitantes situadu in sa comunidade autònoma Valenciana. "Barraca_de_pedra",_canteria_de_la_piedra_seca.JPG Localització de Tírig respecte del País Valencià.png
Vatzinu
Sa pràtica de sa suministratzione de vatzinos, denumenada vatzinatzione o vatzinu-profilassi, tenet su fine de isfrutare in manera ativa sa memòria immunològica de su sistema immunitàriu, permitende a su corpus de isvilupare unu sistema de defensa contra unu batèriu, unu virus o àteru microrganismu (massimamente contras is formas issoro wild type opuru contras diversas intre is variantes prus patogènicas) ancora in antis de bènnere a cuntatu cun issu. In custu si distinghet dae s'immunidade artifitziale passiva, chi si basat subra s'impreu de soros, est a nàrrere de flùidos de su corpus bènnidos de unu àteru indivìduu umanu (soru omòlogu) o animale (soru eteròlogu) chi est giai intradu in cuntatu cun s'agente patògenu.
In articulo mortis
Sa frasia, picada dae su limbazu de crèsia, si impreat pro inditare su chi at fattu una pessona cando est in periculu de bida, est a narrer in su lettu de morte. In campu giuridicu s'espressione inditat su chi at nau una pessona (pro esempiu, sas boluntades suas) pacu prima de siche morrere.
Salerno
Dae su freàrgiu a s'austu de su 1944 Salerno est istada sede de su guvernu italianu, acasagende is esecutivos Badoglio I, Badoglio II e Bonomi II chi ant portadu a sa Furriada de Salerno.
Unione africana
Su chi est coberadu che a sa diferèntzia prus manna est sa capatzidade de s'Unione de intervènnere in cuntierras internas a sos istados in situatziones cales genotzìdiu, crìmenes de gherra e crìmenes contra s'umanidade, segundu cantu istabilidu dae s'artìculu 4H de s'Atu costitutivu. In custu artìculu sunt tzitados totu is printzìpios a is cales s'ispirat s'Unione africana e est digna de nota sa presèntzia de su riferimentu a su respetu pro is printzìpios democràticos, is deretos umanos, is règulas de sa lege e de su guvernu, in cantu s'Organizatzione de s'unidade africana calliaiat subra custos temas. Pro cantu pertocat is obietivos cuntènnidos in s'artìculu 3, bi sunt atzinnos a sa promotzione de sa paghe, seguresa e istabilidade in su continente, a sa partetzipatzione populare e a su bonu guvernu, ma fintzas a s'isvilupu sustenìbile e a is cunditziones pretzisas pro permìtere a s'Àfrica de otènnere su rolu chi ddi tocat in s'economia globale e in is negotziatziones internatzionales.
Janet Parker
Biografia
Parker fiat cunsiderada una fotògrafa bàlida. Teniat amigus in su dipartimentu de anatomia, ma no ddoi at peruna proa chi apat bisitau su laboratòriu de sa pigota, mancai custu s'agatessit sceti a 15 metrus de su logu de traballu suu.
Impestu e morti de Parker
Sa maladia de Parker est incumentzada s'11 de austu, cun sìntomus chi faiant pensai a un'influèntzia. Su 15-16 austu at svilupau tacas a is membrus e su dotori dd'at presritu un'antibiòticu. Duas diis apustis un'àteru dotori dd'at bisitada e dd'at prescritu àteru antibiòticu. Sigomenti sighiat a svilupai tacas, su dotori suu dd'at fata arricoverai in su spidali.
...altrimenti ci arrabbiamo!
Ripresas
Bud Spencer in s'interis chi donat su famadu "piccione" (su bucicone a marteddu de s'artu abbia sa conca o sa pala de su malasortidu) al su stuntman Giovanni Cianfriglia in una scena de su film. Su film est stadu giradu intra, Poggio San Romualdo, Chiari e Roma, in particulare in is Studios De Paolis pro is iscenas a intro.
Bandera de sa Repùblica Sotzialista Soviètica Azera
Una de tres versiones de sa bandera fiat istada emìtida in is annos baranta, cun is caràteres AzSSR remplasados cun is carateres tzirìllicos respetivos АзССР.
Irene Papas
Biografia
In su tzìnema, aiat traballadu cun èsitu in Itàlia, in ue aiat retzitadu in bàrias pellìculas, intre sas cales “Una de cuddas” (1.953), cun Aldo Fabrizi, “Las infideles” (1.953), de Steno e Mario Monicelli, “Àtila” (1.956), de Pietro Francisci. Si fiat istrenada in Hollywood interpretende su rolu de protagonista femininu in sa pellìcula de bagarzos “Sa leze de su crabistu” (1.956) de Robert Wise, a faca de James Cagney, sighida dae “Sas abenturas de sos tres muscheteris” (1.957), de Joseph Lerner. Aiat cunnotu s’èsitu suo prus mannu in sa pàtria sua in sa pellìcula “Eletra” (1.962) de Michael Cacoyannis, chi aiat finas relantzadu sa carrera sua in Hollywood e l’aiat permìtidu de partetzipare a bàrias produiduras ameriganas, che “Sos cannones de Nabarone” (1.961) de Lee Thompson, “Tzorbas su gregu” (1.964) de Michael Cacoyannis, “Mistèriu in Creta” (1.964) de James Neilson, “Sa fraternidade” (1.968) de Martin Ritt, “Anna de sas milli dies” (1.969) e galu àteras.
Welsh Not
S'iscopu fit cussu de facher abbirgonzare sos pitzinnos chi faveddabant in sa limba issoro e dissuadire a totus de chistionare su gallesu, in acordu chin sa politica limbistica de tando de sa Gran Bretagna, chi cherìat promòver s'inglesu in locu de sas limbas de su locu, a cumintzare dae s'iscola.
Cortes Apertas
Sa manifestada est nàschia in su 1996 in Ulìana, grassias a s'imprendidore Luigi Crisponi. Sa punna fit de torrare alinu a sas cortes, dommos e tzentros istoricos de sas biddas, chi s'ispopulamentu (grae meda peri tottu sa Sardigna) est uchidende a bellu a bellu, e fintzas pro dare cara a su turismu de intro ind un'istajone comente cussa de attonzu.
Paràbula de sos deghe talentos
Sa paràbula faeddat de un’òmine chi moet a biazu e cunfiat sos benes suos a sos tzeracos. A su primu l’intregat chimbe talentos, a su de duos duos talentos e a su de tres unu talentu. Sos primos duos, tirende profetu dae sa summa retzida, resessint a nde duprigare s’importu; su de tres, intames, andat a cuare su talentu retzidu.
Repùblica Federale Tedesca
Sa capitale fiat Bonn.
Academia de la Llingua Asturiana
In su 1981 s'Academia at publicadu sas primas normas de iscritura istandard: "Normes Ortográfiques y Conxugación de Verbos". A pustis sa "Gramática de la Llingua Asturiana" in su 1998 e in su 2000 su "Diccionariu de l'Academia de la Llingua Asturiana".
Presidente
Sa presidente de s'ALLA, dae su 2001, est Ana Cano
Gustavo Adolfo Rol
Sas demustraduras suas, produìdas petzi in cara de istranzos selessionados dae isse, sunt interpretadas dae sos arrimadores suos comente fenòmenos paranormales autèntigos, e dae sos crìtigos comente illusuras produìdas peri tènnigas de prestizadura e in particulare de mentalismu. In tempus de sa bida sua, non fiat istada fata peruna berìfiga suta de cuntrollu sientìfigu, pro s'oponidura de Rol etotu, chi atrogaiat chi sos fenòmenos suos non fiant repitìbiles o isecutàbiles a cumandu.
Biografia
At a contare in fatu chi at atopadu in tempus de s'abarrada sua in Marsella (1.925-1.926) unu pessonazu, orizinale de Polònia, chi l'amustrat unos cantos zogos cun sas cartas e chi, a sa prima issètigu a pitzos de s'esistèntzia de Deus, s'at a cumberter e s'at a retirare a unu cumbentu a pustis de assister cun Rol etotu a unu sanamentu in Lourdes, ch'in unu primu mamentu aiat abaliadu comente mistifigadura manna. In fatu de custu atopu, Rol profundizat sos istùdios suos ispirituales e elàborat una teoria de creze metafìsiga a subra de s'assotziadura intre sonos, colores e àteros elementos.
In su 1.927, in Parizi, iscriet: “Apo iscobertu una leze terrorosa chi relassionat su colore birde, sa de chimbe notas musigales e su calore. Apo pèrdidu s'alligria de biver. Sa potèntzia mi ponet timòria. No apo a iscrier prus nudda”. Dae custu mamentu, colat peri una crisis de bida, finas a su puntu de si retirare a unu cumbentu.
Altura
Altura est una comuna ispagnola de 3.140 abitantes situada in sa comunidade autònoma Valenciana.
Matt Frewer
Matthew George "Matt" Frewer (Washington D.C., 4 de ghennàrgiu, 1958), est unu còmicu e attore americanu.
Lenardu de Alagon
Cusseguèntzias de sa derrota
Sa sutzessione sua rapresentaiat unu elementu de continuidade cun su giuigadu de Arbaree, cosa chi no agradaiat a sa corona de Aragona. Segundu su cronista cadalanu Geronimo Zurita difatis, su re aragonesu no aprovaiat ca a sa morte de su marchesu Sarbadore Cubeddu, chentza de erederis, ddi sutzediat su nebode, cunsideradu duncas responsàbile de is gherras chi fiant cussighidas.
Castellnou
Castelnou est una comuna ispagnola de 109 abitantes situadu in sa comunidade autònoma de s'Aragona.
Ponza
Ponza est sa prus manna de is Ìsulas Pontinas e unu comunu italianu de unos 3.350 bividores chi s'agatat de sa provìntzia de Latina in su Lazio
Christina Ricci
Christina Ricci (Santa Monica, California, 12 de friàrgiu, 1980), est un'attritza americana.
S'hymnu sardu nationale
Sicund'a Casula, s'innu lu tenìan in cussìderu meda sos res. S'urtima esecutzione uffitziale fit in su 1937 cando su papa Pio XI aìat dau sa Rosa d'Oro a sa regina Elena.
In su 2001 fit torrau a ch'esser postu in esecutzione a s'intèrru, pro disìzu suo, de Maria José de Savoia, s'urtima regina de s'Italia.
Sogorb/Segorbe
Durante sa segunda chida de cabudanni si bi tzelebrat, a sas duas oras de totu is meries dae su lunis a sa domìniga, s'Entrada de Toros y Caballos de Segorbe, sas cales primas rastas in sas documentas remontant a su de 14 sèculos. Est una iscera de cursa in ue sos bacàrgios a caddu ammustrant s'abilidade chi tenent a ghiare sa chedda de sos malloros in mesu a sa bidda, e sos ispetadores su coràgiu issoro istringhende·si·nche acracangiados a giru de sos protagonistas de sa cursa.
Benito Mussolini
Biografia
In su cuntestu forte de instabilidade polìtica e sotziale chi aiat sighidu sa prima gherra mundiale, aiat punnadu a su pòdere; fortzende sas istitutziones, cun s'agiudu de atos de iscuadrismu e minetadas polìticas chi aiat agatadu màssima espressione in su 1922 cun sa martza subra Roma, Mussolini aiat otentu s'incàrrigu de costituire unu guvernu (30 de santugaine). A pustis de sa bìnchida in sas eletziones polìticas de su 1924 aiat instauradu in su ghennàrgiu de su 1925 sa ditadura, resolvende cun sa fortza sa situatzione delicada chi si fiat criada a fatu de su mortòrgiu de Giacomo Matteotti. In sos annos sighidos aiat afortiadu su regìmene, firmende sa primatzia de su pòdere esecutivu, mudende su sistema amministrativu e incuadrende sas massas in sas organizatziones de partidu.
Patu de Varsavia
Su Patu de Warszawa est istada una alleàntzia militare chi pertocaiat sos istados de ròdia soviètica, firmadu a cuntrapostu cun s'Alleàntzia Atlàntica (prus nodia comente NATO).
Su 1 de trìulas 1991 in Praga est istadu firmadu su documentu uffitziale de iscontzu de su Patu de Warszawa.
Nephelium lappaceum
Orìgini e distributzioni
Ant intentau de ddu fai intrai me is Stadus Aunius con sèmini importau de Java in su 1906, perou su fundu no at donau frutu, a s'incontràriu de Puerto Rico.
Descritzioni
Su fundu podit essi: mascru, chena frutu; fèmina, chi fait frutu; o ambus (ermafroditu).
Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure
Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure est unu film animadu diretu a vìdeu americanu. Est sa secuela de Charlotte's Web de su 1973.
Mare
Sa Die Marìtima Mundiale, cuncordada dae s'Assemblea Generale de sas Natziones Unidas, si tzèlebrat su de bator giòvia de cabudanni de cada annu.
Mares extraterrestres
Sos mares lunares sunt mannos pranos basàlticos de sa Luna chi sos primos astrònomos ant confùndidu cun massas de abba, chi ant batijadu comente a "mares".
Tratadu de Utrecht
Descritzione
Is tratados de Utrecht fiant firmados dae is rapresentantes de Luisi XIV de Frantza e Filipu V de Ispagna de unu cantone, e sa Reina Anna de Bretagna Manna, sa Repùblica de sas Sete Provìntzias Unidas e su Ducadu de Savoja de s'àtera.
Il signor G
Su discu
Su discu est sa registrazione dal vivo de s'omonimu ispettaculu, fatta in Milano su 6 de santuaine de su 1970.
Regione ultraperifèrica
Regiones no incorporadas
Non tocat a cunfùndere is regiones ultraperifèricas cun àteras regiones ultramarinas no achiridas. Custas regiones sunt ammentuadas in s'ispetzìficu dae s'Unione Europea, sende chi tenent una relatzione ispetziale cun un'istadu membru, però no si ddoe àplicat sa legislatzione de s'Unione. Custas regiones sunt:
Isceti Mayotte e Saint-Pierre e Miquelon sunt achiridas a sa zona èuro.
La aventura de Miguel Littín clandestino en Chile
Est un'arrelata de sa bìsita clandestina de su regista cilenu Miguel Littín in su 1985 a su paisu suu de nàscida apustis de 12 annus in esìliu.
La mala hora
Trama
Su giòvanu Pepe Amador perintantu, cungiadu in presone pro violatzione de su coberrefogu, est assassinadu dae duos agentes de politzia. S'alcalde intentat de cuare su fatu e ddu faghet interrare a iscùsia a palas de sa caserma e difundet sa noa chi s'est fuidu dae sa bidda comente autore de is pasquinadas. Ma gràtzias a sa mama de su mortu sa beridade benit a galla, sa truma acudit a su cumandu de politzia e s'alcalde depet fàghere isparare in àera pro l'ispèrdere.
Unione Sportiva Tempio 1946
S'Unione Sportiva Tempio 1946, mègius connota comente a Tempio, est una sotziedade de fùbalu italiana cun sede in sa tzitade gadduresa de Tèmpiu, in Provìntzia de Tàtari. Militat in sa Prima Categoria, sa de sete divisiones de su campionadu italianu, chi currispondet a sa de tres divisiones in sa piràmide de su fùbalu sardu.
Su colore suo est s'asulu, su sìmbulu est su puddu de Gaddura e chertat sas partidas in s'istàdiu Nino Manconi.
Micro-protzessore
Istòria
Dae s'introdutzione sua a oe, s'evolutzione de su micro-protzessore s'est acostada bene a sa lege de Moore, una lege esponentziale chi previdet s'addòpio de su nùmeru de transistor ca si podent integrare in su pròpiu chip (e duncas, in sa bisione de Moore, de is prestatziones) ogni 18 meses. Sa crèschida de is prestaziones averguada dae sa fine de is annos 80 però est dèpida mescamente a su megioru de s'architetura de is carculadores, pro mèdiu de s'adotzione de tecnologias RISC, comente a s'impreu de pipeline e de gerarchias de memòrias cache. Cando sa tecnologia at permìtidu de integrare sos cumponentes de un'unidade de càrculu in unu tzircùitu integradu isceti, luego sunt apartos is primos micro-protzessores, giai ca fiat una solutzione lògica, e a sa fine de is annos 60 is primas architeturas fiant istadas imbentadas. Belle in manera contemporànea difatis, ant incumentzadu s'isvilupu s'Intel 4004, su Texas Instruments TMS 1000, e su Garrett AiResearch Central Air Datat Computer. In su 1968 Garrett at incumentzadu a isvilupare unu sistema eletrònicu pro cumpètere cun sos sistemas elettro-mecànicos impreados in sos aèreos de cassa militares. S'obietivu de su progetu fiat echipagiare su F-14 Tomcat chi tando fiat in isvilupu. Su progetu est istadu cumpletadu in su 1970 e impreaiat integrados MOS pro su nùcleu de sa CPU. Su progetu fiat simpre e innovativu e at bintu contra a is cumpetidores elettro-mecànicos, benende impreadu fintzas dae sos primos Tomcat.
Micro-protzessores a 16 bit
Sa Western Design Center, Inc. at presentadu in su 1984 su CMOS 65C816, una versione a 16 bit de su WDC CMOS 65C02. Su 65C816 est istadu su coro de s'Apple IIGS e de su Super Nintendo Entertainment System, unu de sos progetos a 16 bit prus famados de s'època.
Micro-protzessores a 32 bit
Su primu micro-protzessore a 32 bit est istadu su BELLMAC-32A produtu de s'AT&T Bell Labs e sos primos esemplares sunt istados prodùidos in su 1980 mentras sa produtzione in sèrie est incumentzada in su 1982 (si bidat inoghe pro sa bibliografia o inoghe pro sas caraterìsticas). In su 1984, a pustis de sa partzidura de s'AT&T, a su micro-protzessore dd'ant cambiadu su nùmene in WE 32000 (WE de Western Electric) e sunt istados isvilupados duos sutzessores, su WE 321000 e su WE 32200. Custos micro-protzessores sunt istados impreados in is mini-elaboradores AT&T 3B5 e 3B15. Su 3B2 est istadu su primu super-mini-elaboradore de mesa. Is protzessores sunt istados impreados fintzas in Companion, su primu elaboradore portàtile a 32 bit e in Alexander, su primu super-micro-elaboradore mannu cantu unu libru. Su sistema teniat fintzas cartutzas ROM, pretzisas a cussas impreadas dae carchi console atuale. Totu custas màchinas esecutaiant su Unix originale isvilupadu dae is Bell Labs e includiant su primu manigiadore gràficu mutidu xt-layer.
Micro-protzessores a 64 bit pro elaboradores personales
AMD at presentadu su primu sistema a 64 bit cumpatìbile cun s'architetura x86 in su cabudanni 2003 cun s'Athlon 64. Custu micro-protzessore poniat in òpera s'AMD64, un'espansione a 64 bit de s'IA-32 isvilupada dae AMD. Intel est arribbadu pagu a pustis cun s'estensione x86-64 chi fiat s'estensione isvilupada dae AMD, ma cun unu nùmene diferente. Is protzessores suportaiant is istrutziones a 32 bit pro cumpatibilidade, ma cun sa modalidade a 64 bit isceti podiant ammustrare a prenu sa potèntzia issoro. Passende a 64 bit sunt istados addopiados sos registros gestidos dae su grupu de istrutziones de is protzessores pro megiorare is prestatziones de su sistema. Su meschìngiu de registros est semper istadu unu problema pro sas architeturas x86.
Su coladòrgiu de is protzessores PowerPC a un'architetura a 64 bit est istadu imbetzes indolore. Is protzessores sunt istados isvilupados durante su cumintzu de is annos 90 e sunt istadas prevìdidas fintzas de su cumintzu sas estensiones a 64 bit. Is registros pro is intreos e sa gestione de is indiritzos sunt istados estèndidos a 64 bit mentras s'ala in virgola mòbile fiat giai a 64 bit. Non sunt istados agiuntos registros noos e sas prestatziones de sos programmas a 32 bit non fiant penalizadas dae s'architetura noa.
Fàbricu
Nota: in sos wafer de silìtziu de 8", non s'impreat prus dae tempus nen ràmene ne allumìniu pro sos collegamentos, ma diversos pìgios de chi andant a cobèrrere sas Vias chi sunt apuntu is famados peigheddos in ue benint fatos sos collegamentos elètricos, cun sas micro-saldaturas. Su tungsteno est depostu subra totu su wafer (diat èssere in difìtzile meda a cobèrrere ognuna de is mìgias e mìgias de Vias) e benit bogadu pro planarizatzione chìmica-mecànica.
Mercadu de sos micro-protzessores
Prus mancu che su 10% de sas unidades de elaboratzione tzentrale fiant a 32 bit o 64 bit; de totu sas unidades a 32 bit, solu su 2% fiat impreadu in sos elaboradores personales, mentras su 98% fiat impreadu in aplicatziones integradas comente a eletrodomèsticos, controllores industriales, perifèricas pro elaboradores o àteru.
Tra totu sas domos produtoras si distinghent, prus che totu in su mercadu de sos elaboradores personales e server, Intel e AMD.
Basìlica de Sacàrgia
Sa Basìlica de Sacàrgia, o SS. Trinidade de Sacargia est una creja de un'abbatzia antiga, sola in sa campagna, afaca a Codronzanu.
Aberdeen (Washington)
Est sa bidda nadia de su cantadore de su grupu musicale grunge Nirvana, Kurt Cobain.
Prèmiu Ostana - Iscrituras in Limba Materna
Editzione 2, annu 2010
19-20 de làmpadas
Editzione 11, annu 2019
31 maju - 2 làmpadas
Editzione 12, annu 2020
Su "Prèmiu Ostana 2020 Editzione Ispetziale in Lìnia" at collidu totu sos autores premiados in sas 11 editziones coladas atualizende una rete de connessiones vitale e ativa. In impossibilidade de s'addobiare in manera fìsica in Ostana pro neghe de sa pandèmia de su Covid-19 su prèmiu Ostana l'ant fatu in versione digitale pro mèdiu de sa prataforma  chi at istrangiadu 15 oras di interventos bènnidos dae totu su mundu.
Psych
Episodius
Is episodius de Psych si contraddistinghint po sa struttura unica insoru, difatis casi ogna episodiu de sa serie s'oberit cun ddunu flashback ca amostat s'infanzia de Shawn. Custus flashback acabant in generali cun unu consillu o unu ammonestu de Henry Spencer a su fillu ca s'at a collegai a sa trama centrali.
Reconoscimentus
Sia in su 2008 sia in su 2009, sa serie fudi nomenada a is Ewwy Award comenti mellus serie TV commedia; in su 2009 Roday at tentu in prus una nomination, sempri a is Ewwy Award, comenti mellus attori in dduna commedia televisiva.
In su 2012 Psych est stetia nomenada po su primu suu People's Choice Award comenti mellus serie TV comica bia cavu.
Fleròviu
Istùdios chìmicu-fìsicos esecutados in su 2007, inditant chi su fleròviu giai de siguru non possedit propiedades anteditas de sa tàula periòdica e diat pàrrere èssere su primu elementu super-grae chi tèngiat propiedade prètzisas a is gasos nòbiles dèpidas a sos efetos relativìsticos de sa massa sua. Nointames diat pòdere tènnere propiedades simbigiantes a is de su prumu e de s'istàngiu.
Lùvula
S'istòria
Ispèrdidos sos Mancas, in su 1788 sa bidda no l'infeudeint prus finas a su 1821, cando intreit in sa Provìntzia de Nùgoro. In su 1848 intreit in su mandamentu amministrativu de Nùgoro finas a su 1859 cando intreit parte de sa Provìntzia de Tàtari, finas a su 1927, cando, torrada in possa sa provìntzia de Nùgoro, torreit a in ie.
Sas festas
In sas primas tres chidas de su mese de cabudanni, si faghent festas de importu mannu religiosu e sotziale, in sas crèsias de Nostra segnora de su Meràculu, de Santu Nicola, e de Santu Matzeu.
Carìntzia
Sa capitale est Klagenfurt e sa limba printzipale su tedescu, ma in su sud s'agatant minorios islovenos (unos 15.000-40.000 pessones).
Sa Carìntzia tenet istèrrida de 9,538.01 km2 e populatzione de unos 558.300 bividores. Est posta in is Alpes e allàcanat in s'uestu cun sa parte orientale de su Tirolu, in su norti cun su land de Salzburg, in su norti-estu cun s'Istìria e in su sud cun Islovènia e Itàlia.
Giuseppe Paderi Concas
Ministèriu satzerdotali
Est intrau in su seminàriu de Casteddu e at cumintzau is stùdius de teologia in s'Universidadi de Casteddu: at pigau su bacellierau in su 1847, sa licèntzia in su 1849 e sa làurea in su 1850 cun sa tesi De consensu ad contrahendum requisito. Est stau ordinau satzerdotu su 15 martzu 1851 e at imparau dogmàtica e morali. Est stau posca vicàriu de Biddeputzi, logu nadali suu, canònigu penitentzieri, prelau domèsticu de Santidadi Sua e retori de su seminàriu diotzesanu. In su 1898 prèigat paris cun mons. Raffaele Piras de Casteddu is Missionis Santas in Biddeputzi.
Ministèriu obispali
Est stau cunsagrau pìscopu de mons. Paolo Giuseppe Maria Serci Serra, archipìscopu de Casteddu, su 29 trìulas 1900, co-cunsagrantis mons. Raimondo Ingheo-Ledda, pìscopu de Igrèsias, e mons. Palmerio Garau Onida, pìscopu de Ales e Terraba. In su 1903 at co-cunsagrau mons. Luca Canepa, elìgiu pìscopu de Garteddi-Nùgoro.