cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fabio Pittorru
De orìzine sarda, naschet in Ferrara e, in su pustisgherra, est un'animadore ativu a beru de sa bida curturale de sa bidda emiliana impare cun Massimo Felisatti, Guido Fink, Florestano Vancini, Massimo Sani e Renzo Ragazzi, in ue naschet sa “Foghilada'” inche su butighinu “Rughe Birde”, animadu dae Ervardo Fioravanti. Ativu in su setore de su ziornalismu logale de manca, cumintzat un'atividade de documentalista (aderetat su mediumetrazu “Omines contra a su Pou”, chi s'òcupat de su disàriu de su 1951) chi nde caraterizat sa bogassione tzinematrogràfiga.
Lista de is publicatzionis de sa Nedor Comics
Nedor Comics est stetiu unu editori ameriganu de fumettus.
Tennis
Su tennis est un'isport in su cale s'oponent duos giogadores in is incontros singulares o bator in is incontros duos contra'e duos. Sos giogadores impunnant una racchitta chi in su tempus coladu aiat su bastimentu'e linna, a pustis de ligas lebias e oe de materiales polimericos. Intra de sos giogadores b'est una retza tètia chi est fata cun dd'unu bastimentu aunidu cun cordas ritzas e paris. S'aresurtadu a ue is giogadores chèrent lòmpere est su'e fèrrere una bocita non permitende a is aversarios (chi sunt postos in s'atera metade de su campus in ue si giogat) de dd'arrematzare a pustis de su primu rimbotu o chi, addobbàndela, issos acabent pro faltare.
Innu natzionale
S' innu natzionale est unu iscrittu musicale cund un'argumentu patriotticu e, a bortas, relizosu, chi unu istadu natzionale o ente derivadu issèberat de manéra uffitziale comente innu de una comunidade politica particulare.
Giovanni Spano
In su 1812 dae Piàghe partit a Tàtari a istudiare in s'iscola de sos padres Scolopi. In su 1820 rezeit su titulu de Magister artium liberalium e in su 1825 si laureat in Teologia. In su 1827 si ordinat preideru. In su 1830 si trasferit a Roma, e continuat a istudiare su gregu antigu e incomintzat a istudiare s'arabu e s'ebraicu. In su 1834 benit numenadu docente universitariu de teologia e limbas orientales in s'Universidade de Casteddu e direttore de su Museo archeologicu. In su 1854 est elegidu retttore de s'Universidade de Casteddu. In su 1871 diventat senadore de su Regno d'Italia.
Due Fantagenitori/campidanesu
Dusu PantaDiddinus (in italianu Due Fantagenitori, in ingresu The Fairly OddParents) est unu cartoni americanu (imbentau de Butch Hartman) chi donanta in television, a Videolina chi s'attaccada a K2 de Jetix.
In custu cartoni c'est unu piçocheddu de 10 annus, Timmy Turner, chi tenidi su babbu e sa mamma chi traballanta totu sa dì e du trascuranta meda. Candu issus no ci funti, in domu sua andada una piçiocca chi si tzerriada Vicky. Issa est mala de diaderus e du trattada meda mali. Po furtuna una dì arribanta po issu Dusu PantaDiddinus, Cosmo e Wanda. Issus podinti fai casi totus is maxias po accuntentai a su piçocheddu. Calincunu disiju esti proibiu e c'est unu libru (Da Rules) chi spiegada beni beni totu cumenti si faidi.
Cristina López Schlichting
Cristina López Schlichting (Madridu, 2 de abrile de 1965), est una ziornalista e presentadora ispannola cun orìzines ispano-alemannas.
Nino Rovelli
Notas biogràficas
In su 1948 Rovelli aiat achisidu s'asienda lombarda SIR - Società Italiana Resine. Suta sa gestione suas sa SIR fit crèschida meda, finas a diventare in sos annos '70 su tertzu grupu chimicu italianu (daboi de Eni e Montedison), cun 13 mitza dipendentes in su 1975. Rovelli aiat invèstidu meda in Sardigna, ue sa SIR aiat realizadu su polu petrolchìmicu de Portu Turre e in cussos annos fit diventadu su proprietàriu de sos duos giornales printzipales de sa Sardigna (La Nuova Sardegna e L'Unione Sarda).
In su 1979 Rovelli aiat tzèdidu sa propriedade de sa SIR.
Giassos dae fora
Storia dell'ascesa e della caduta di Nino Rovelli
Fìsica
Eletritzidade e mannetismu: Campos, flussu, movimentu de una garriga in d'unu campu eletrigu, forza de Lorentz, condutzione, tzircuitos.
Giovanni Agnelli
Giovanni Agnelli senior (Villar Perosa, 13 austu 1866 – Torino, 16 de Nadale 1945) est istadu un imprendidore e politigu italianu. Est istadu senadore de su Regno d'Italia in sa XXVI legisladura. Fizu de Edoardo Agnelli (1831 – 1871) e de Aniceta Frisetti. In su 1899 aiat fundadu sa casa automobilistiga FIAT e fit su capostipite de sa nota famiglia de imprendidores torinesos; diffattis fit zaju de Gianni e Umberto Agnelli.
Bologna
Bologna est una tzitade italiana de 375.985 abitantes, capoluogo de sa omonima provintzia e de sa regione Emilia-Romagna. Este sede de un'antiga universidade, edd'est attualmente sa pius quotada de sas italianas a livellu internatzionale.
Bharrat Jagdeo
Bharrat Jagdeo est nàskidu in Unity Village (Guyana) su 23 de frealzu de su 1964, de religione induista. In su 1990 Jagdeo s'at leadu unu master de Economía in Mosca (Russia), cando est torradu in Guyana at trabagliadu comente economista in sa Segretería de Istadu de Pianificatzione finas a sa vittoria de su Partidu Populare Progressista (Partidu Socialista) in sas eletziones de su 1992. In su 1993 est diventadu Ministru de s'Economia, dae su 1999 est su presidente de sa Guyana. Su presidente Jagdeo s'est distintu pruite, pro frimmare sa deforestazione, chi est sa mazore attividade economica de sa natzione, at propostu de dare sa foresta tropicale a pagamentu a organitzaziones publicas e privadas, a tales chi issa restet intrea e potat servire comente frenu a s'effettu serra, chi oramai est diventadu unu problema seriu. In pius sa foresta podet essere utilizzada pro ecoturismu e pro istudios farmaceuticos.
Nintendo World Cup
Su giocu inghitzat isseberende una iscuadra, aprontende in campu is giogadores de s' iscuadra isseberada. Sa formatzione chi giogat est: unu porteri, duos difensores, su capitanu (cuntrolladu dae chine giogat) e duos atacantes.
Ìsili
Ìsili est unu comunu de sa tzitade metropolitana de Casteddu, seu de sa Comunidade Montana de su Sarcidanu e de sa Barbàgia de Seulu.
Cala Seda
Est un'isùla linguìstica innui si fueddat su tabarchinu.
Europa otzidentale
Sa partzidura de s'Europa in duas metades, otzidentale e orientale, est duncas dèpida massimamente a resones istòricas prus chi non geogràficas.
Gherra frida
A s'agabbu de sa segunda Gherra Mundiale su benidore de su continente fiat detzìdidu dae is Alleados sètzidos a una mesa in sa Cunferèntzia de Jalta de su 1945, tenta intre su presidente de is Istados Unidos de Amèrica Franklin D. Roosvelt, su primu minìstru britànnicu Winston Churchill e su presidente de s'Unione Soviètica Josif Stalin.
Myanmar
Su Myanmar (nadu finas Birmania) est unu istadu de s'Àsia.
Lily Allen
Lily Rose Beatrice Allen (Londra, 2 mayu 1985) est una cantadora pop ingresa a suta a s'eticheta Regal/Parlophone (EMI). Su singulu de su cumentzu Smile est arribau a su numeru 1 in is classificas de is singulus in Inghilterra in su 2006.
Giba
Giba est unu comunu de 2.093 abitantes de sa provìntzia de su Sulcis Igresiente.
Budune
Budune (in sardu) e Buduni (in gadduresu), est una bidda de 5.125 bividoris me sa meria o provìntzia de su Nord-Est Sardigna.
Melone
Melone (Cucumis melo). Appàrtenet a sa Familia Cucurbitacee. Pianta ervosa. Sos ramos istrisciant subra su terrinu. Est cultivadu in sos campos e si nde consumat meda in s'istiu. Su fruttu est mannu, unu pagu allongadu, ma si nde agatat puru tundu; sa pulpa si mandigat, est bastente druche e de colore grogu giaru. Tenet semenes meda, biancos. Sa buccia est birde.
Jamison Young
Immoi bibiri a Praga. Sonara sa ghitarra e s'armoniga. Cantara sa cantzoni finali de su film X-Files: Voglio crederci.
Aldealafuente
Aldealafuente est una bidda de s'Ispagna chi s'agatat in sa comunidade autònoma de Castìllia e Léon. Tenet una popolatzione de 120 abitantes (in su 2006).
Cau (pigione)
Su Gabbianu (Larus argentatus) de sa familia Laridi. Est su gabbianu reale, e si agatat in Sardigna. Sas pumas sunt biancas a s'ala 'e sutta. Sa conca est bianca in ijerru, niedda in beranu; sas alas sunt grigias.Est de 50-60 cm. de longaria-Difendet s'ispatziu vitale po sa coppia, puru si est minore. Vivet a trumas, affacca a mare. Piscat a pizu de s'abba. Como s'agatat meda in tzitades vicinu a mare, ispetzialmente si unu riu unidi sa tzitade a su mare. Faghet su nidu subra iscoglieras unu pagu isoladas, o subra rocchittas solitarias. Faghet 2 0 3 osos. S'ind agatant in campagnas e visitant sos muntonalzos (discariche)in chirca de cosas de mandigare.
Limba de sos Sinnos Thailandesa
Limba de sos Sinnos Thailandesa (ThaiSL) est una Limba de sos Sinnos de Comunidade Surda. ISO-639 est tsq. Su ThaiSL è usata anche in Thaìlandia (300.000 ).
Timmy Turner
Storia
Timmy esti unu piçocheddu de 10 annus chi deppidi afrontai situazionis meda traballosas: Francis, unu cumpanju de scola meda malu, Denzel Crocker, unu professori meda maccu, ma prima de tottu Vicky, una babysitter porfiosa, mala e crueli. Po furtuna una dì arribanta po issu Cosmo e Wanda, Dusu PantaDiddinus chi podinti fai casi totus is maxias po du accuntentai.
Tabacch' 'e maraxani
Lycoperdon est unu tipu de cordolinu Basidiomiceti de sa familla de is Lycoperdaceae.
Repùbrica Sotzialista de Macedònia
Sa Repùbrica Sotzialista de Macedònia fut una parte de Iugoslàvia.
Paella
Est chistione de unu pratu de orìzine ùmile cun tradissione e istòria manna in sa Comunidade Balentziana. Sa pobularidade de custu pratu at fatu ch'in s'atualidade si siat ispansu cun cantidade manna de bariantes adatadas in sos ingredientes a sas reziones bariadas de sa coghina ispannola. Sa paella est basigamente unu rosu servidu in Balèntzia chi s'est mudadu in su sìmbolu coghinale ispannolu, peroe sa richesa de sos produtos ortencos de sa zona de Balèntzia at permìtidu chi sa gastronomia sua siat meda prus bariada e chi li si devant recunnoscher àteros pratos in prus de sa paella.
Repùbrica Sotzialista de Sèrbia
Sa Repùbrica Sotzialista de Sèrbia fut una parte de Iugoslàvia.
Kyuss
John Garcia e Josh Homme sunt is solos a èssere abarrados fintzas a s'iscontzu, in su 1995.
Kyuss (1991-1995)
Inpertantu, a pena cumpridu s'album Olivieri si·nch'andat e arribat Scott Reeder - musitzista de The Obsessed- chi giai fiat istadu pragontadu de s'aunire a sos Kyuss, chimbe o ses meses a primu. Inghitzat a bi sonare impare in sa festa pro sa bessida de s'album.
Iscontzu
In su 2008, alleghende de sa possibbilidade de una re-union, Scott Reeder at naradu ca totus issos francu Josh Homme diant a ddu faghere coment'e nudda.
Josh Homme
In su 1997 at fundadu impare cun Alfredo Hernàndez (issu puru ex-kyuss) is Queens of the Stone Age. Sonat pois cun Eagles of Death Metal a sos tumbarinos, traballat cun medas cumpressos e at postu impare su progetu musicale Desert Sessions. De su 2009 est fintzas cantadore e ghitarreri in su cumpressu Them crooked Vultures.
Perdija
Sa Perdija (Alectoris barbara) de sa Familia Alectoridi, est sa perdija sarda, ca vivet in Sardigna e in nord Africa. Su nomene scintificu enit dae su gregu alectoris (pudda). Est puru connotta comente "pudda de mata".
Benetutti
Su monte a dae segus de Benetutti est "Monte Sisine", su nuraghe prus famadu est "S'aspru" ; Benetutti est posta a trintasès chilòmetros dae Nùgoro, a batòrdighi dae Ortei , a tres dae Nule (sa bidda prus a curtzu) a norantaduos chilòmetros dae Tàtari e a trintabator dae Otzieri. Sas crèsias de Benetutti sunt noe, su santu patronu de sa bidda est Sant'Elene Imperadora.
Nebraska
Allàcanat in su Nord cun Dakota de Sud, in s'Est e Sud-Est est iscerada de su frùmene Missouri de Iowa e Missouri, in su Sud pigat làcana cun su Kansas, in su Sud-Ovest cun su Colorado, in su Nord-Ovest cun su Wyoming. Non tenet bessida a s'ocèanu.
Su clima de su Nebraska est cuntinentale ùmidu, cun istades meda caentes e ierros fridos. Su chirru otzidentale est semi-àrridu.
Xena: Warrior Princess
Xena: Warrior Princess est su titulu e su nomini de su protagonista du una populari serie televisiva de fantascienza criara de sa USA Network in su 1995. Narara de is avventuras de Xena, cun tramas ki bandanta de sa fantascienza a letteratura.
Lista de jazz standards
Custa est una lista de sos jazz standards. Sunu inseridas puru musicas e cantones chi derivan dae ateros generes musicales.
Grünenbach
Grünenbach est una bidda de sa Germània posta in sa Baviera. Tenet una popolatzione de 1.462 abitantes.
Bessude
Sa bidda
Bessude si podet dividere in duas partes: su rione 'etzu e cussu nou, giamadu "Sa Sea" dae sos bessudesos. Sas duas zonas sunt collegadas dae un'istrada giamada "Poja". Sempre in cust'istrada b'est s'antigu abbodorzu e unu rizzolu (chi est siccu guasi totu s'annu).
El-Abiar
Al Abyar est una tzidade de sa regione de sa Cirenaica in Lìbia. Tenet una popolatzione de 33.390 abitantes.
Sìria
Sa Sìria est una natzione in su Mediu Oriente. Sa capitale sua est Damascu, sa tzitade pius populada est Aleppo.
Gianni Rodari
Fidi ispecializzadu in raccontos pro pitzinnos est istadu traduidi in medas limbas in tottu su mundu.
Botswana
Làcanat cun su Sudàfrica a sud, cun sa Namìbia a ovest e a norte, cun su Zimbabwe a nord-estu; non tenet bessidas a mare. S'istadu tirat a 58.1730 km² e est populadu dae 2.254.068 bividores cun una densidade de 3,7 ab/km².
Tisichèntzia
Sa tisichèntzia o fintzas tuberculosi (in sigla TBC, dae Tuberculosis), est una maladia infetiva causada dae vàrios tzipu de micobatèrios, in piessignu de su Mycobacterium tuberculosis, fintzas naradu Batzillu de Koch.
Bunnànnaru
Bunnànnaru (in italianu Bonnanaro) est una bidda de 1.127 abitantes in sa provincia de Tathari.
Nùgoro
S'istòria
In su Monte Ortobene s’agatant domos preistòricas meda e percas, impreadas in su neolìticu. Sunt istados fintzas signalados sos restos de una bidda prenuràgica de su 2000 in antis de Cristu (apartenente a sa cultura de Bunnànnaru) chi est istèrrida a pees de su nuraghe de Tanca Manna, a curtzu a su rione de Su Nurache. Dae sa fine de s’edade de su ràmene cumintzat sa tzivilidade nuràgica e in su sartu de Nùgoro sas testimonias de custa edade sunt medas. Difatis si podent contare 32 nuraghes, 12 biddas nuràgicas, 12 tumbas de gigantes e 21 giassos de su neolìticu e de s'eneolìticu.
De s’edade Pùnica e Cartaginesa b’at testimonias de tzeràmicas pùnicas agatadas intro de domos retangulares a curtzu a su nuraghe Noddule.
Pro cantu pertocat s’època romana, ischimus chi in edade imperiale b’aiat duas istradas chi rugraiant su territòriu de Nùgoro. Una chi collegaiat Casteddu cun Terranoa e s’àtera Orosei cun Macumere e Bosa. Sa prima, connota comente Alio itinere Ulbia Karalis, colaiat, segundu A. Mereu, in Su Grùmene e in Corte, in sartu de Nùgoro.
In su 1297 su Paba Bonifàtziu su de VIII istituit su Rennu de Sardigna e Còrsica e l'assignat pro fèudu a su re de Aragona Giagu II. A pustis de s’invasione aragonesa sa Sardigna connoschet su feudalèsimu. De custu tempus pagas sunt sas informatziones chi tenimus subra de sa tzitade. Intre
In Nùgoro, sea amministrativa, sunt annos de manifestatziones in pratza, a bortas violentas, chi espressant su discuntentu de partes meda de sa populatzione.
S'economia
Su balore agiuntu produidu in su sistema locale de su traballu de Nùgoro derivat pro s'86,8% dae su setore tertziàriu, pro su 10,5% dae s'indùstria e petzi pro su 2,7 dae s'agricultura. Custu est ca, sende Nùgoro cabu-de-logu, est sea de sas atividades amministrativas tzentrales de sa Provìntzia (ufìtzios, ispidales, iscolas,bibliotecas, museos, bancas).
Ghedi
Ghedi est unu comune de 18 873 bividores de sa provincia de Brescia, in Lombardia.
SNCF
Sa forma zurìdiga de sa SNCF est sa de un’organismu pùbrigu de creze industriale e cumertziale (EPIC), chi a s’abarru possuit partetzipaduras majoritàrias o totales in sas sotziedades de deretu privadu reunidas in su grupu SNCF, chi s’amparu de s’Istadu est pratigadu dae sa Deretura zenerale de sas infra-istruturas, de sos trasportos e de su mare de su Ministèriu de s’ecolozia, de s’isvilupu duràbile e de s’enerzia. Sa sea sotziale de sa SNCF s’agatat in Parizi in rue du Commandant René Mouchotte, in su de 14 distritos.
Mela pirongia/campidanesu
Est una de is matas chi portant frutu prus becias, cultivada giai 4000 annus fait de is babilonesus.
Nuxis
Istòria
In s'època giuigali a sa bidda ddi narànt Nughes o Nugis (fortzis ca nci fiant matas de nuxi), e fut parti de su Giuigau de Càlari, in sa curadoria de su Sulcis. De su 1258, sa bidda est pertènnia a Ugolino della Gherardesca, a su Comunu de Pisa, e duncas a is Aragonesus chi ddu ant infeudau. Dae su 1397, sa bidda de Nuxis arresurtat spopulada.
DDT
In su 1950, sa Food and Drug Administration decrarat chi “cun onzi probabilidade, sos arriscos potentziales de su DDT fiant istadu suta-abaliados”. In su 1972, su DDT fiat istadu proibidu in sos Istados Aunidos, e in 1978 finas in Itàlia.
In s’Unione Europea, su DDT est etichetadu cun sa frase de arriscu R40: “Possibilidade de efetos cantzeròtzenos – Provas imbastantes”. S’Azentzia Internassionale pro su Cancru IARC l’at insertadu a sa categoria 2B “indìtzios limitados de cantzerotzenitzidade”.
Malcolm McDowell
Malcolm McDowell (13 June, 1943) est unu cantante e attore ingles.
Lìberu comunu de Tàtari
Istòria
Su coladòrgiu ufitziale fiat acontèssidu su 4 trìulas de 1323.
Lincoln (Nebraska)
S'orìgine de sa bidda torrat a coa in su 1856, nàschida cun nòmene de Lancaster. Tando sa capitale de su Territòriu de Nebraska fiat galu Omaha. Sa detzisione de dda movere de in ie est bènnida de su fatu chi manna parte de sos bividores de su territòriu biviat in su Sud de su frùmene Platte e fiat cunsiderende de s'aunire a s'istadu de su Kansas.
Carzeghe
Carzeghe est una bidda de 606 abitantes in sa provincia de Tathari.
Asmara
Asmara(in tigrignu: ኣስመራ) connota localmente che Asmera (cun sinnificadu de "Issas los ant unidos" in tigrignu), est sa capitale e sa tzitade prus manna de s'Eritrea. Cun populatzione de unos 800.000 bividores, s'agatat a artària de 2.325 metros, chi nde faghent sa de ses capitales prus artas de su mundu. S'agatat in su pitzu de un'istrampu chi est in matessi tempus s'atza norte-otzidentale de sas campedas eritreas e sa Rift Valley, a costadu de s'Etiòpia. In su 2017, sa tzitade est istada declarada patrimòniu de s'umanidade dae s'UNESCO.
Basolu
Basolu, (Phaseolus vulgaris) de sa Familia Leguminose. Piantighedda annuale chi est coltivada in ortos e produede fruttos chi parene corrittos, de una vintina de centimetros. Si si coglini birdes si mandigana cottos a insalada o in ateros modos. Si no si coglini berdes sos semenes madurana e diventana siccos e duros. Bosolu siccu s'i nd agatada in commerciu, de diversas ispetzias, po mannaria fromma e colore.
Acadèmia Pontificale de sa Latinidade
Missione
b) «promòere in cada logu s'impreu de su latinu, siat comente limba iscrita siat comente limba faeddada».
Gregoriu de Nazianzo
Gregoriu de Nazianzo, naschidu in Cappadocia ( in sa Turchia de oe) su 330. Santu. Amigu coriale de Basiliu su Mannu, ada istudiadu retorica a Atene. Cun Basiliu s'est dadu a vida eremidica e ada iscrittu sa Regula de sos Basilianos. Piscamu de Costantinopoli, inue ada incontradu tribulia po sas divisiones chi bi funi. Iscrittore elegante e profundu e de eloquentzia manna, est connottu comente “Su teologu”. Est mortu a Nazianzo su 390 ca. Duttore de sa Creja. Sa festa su 2 de bennalzu.
Vassouras
Vassouras est una cittade de 33.522 abitantes de s'Istadu de Rio de Janeiro, in Brasile.
Segundu
In die de oe disponimus de una pretzisione chi arribat a su 14 deghimale (10−14). S'istabilidade e pretzisione de su tempus atòmicu internatzionale (TAI) si fundat supra s'impreu de relogios atòmicos. Sende gasi sos resurtados de sos esperimentos subra sas transitziones atòmicas a frecuèntzias òticas superiores a sos 9 GHz de sa definitzione atuale de su segundu, indicant chi in unu futuru imbeniente s'at a pòdere lòmpere in diversos òrdines de magnitùdine sa pretzisione otenta partinde dae s'àtomu de tzèsiu.
Medidas modernas
Comente a un'unidade de tempus, su segundu (est a nàrrere, sa segunda divisione pro 60 de un'ora) s'est introdùidu in su de XVI sèculos, unos chentu annos in antis chi s'est medidu cun pretzisione. Sos chi iscriiant in latinu, includende isientziados comente Bacon, Tycho e Kepler, utilizaiant su tèrmine latinu secunda cun su matessi significu dae tempus tantu remotos comente sa tzentùria de su 1200.
Impreu curretu de su sìmbulu in testos
In sos testos, est fitianu agatare abbreviatziones no ufitziales pro su segundu, como seg. o sg. Si depet utilizare incurtzaduras pro sas unidades de tempos: su sìmbulu curretu segundu su Sistema Internatzionale de Unidades est «s». Ecuamente, si depet dassare un'ispàtziu intre su nùmeru e su sìmbulu e non si depet annànghere unu puntu a pustis de su sìmbulu (francu a sa fine de un'oratzione).
Temperadura
Cuntzetos generales
Sas molèculas, comente sas de s'ossìgenu (O2), tenent de prus grados de libertade chi sos àtomos tundos: sas molèculas sunt assuzetadas a movimentos de spin, de vibratzione e a trasferimentos. Su riscaldamentu chi risultat pròvocat un'aumentu in sa temperadura a causa de s'acreschimentu de s'energia tzinètica mèdia de sas molèculas. Su riscaldamentu puru at a fàghere chi, sighende su teorema de ecuipartitzione, s'ismànniet s'energia assòtziada a sa vibratzione e a su spin. Pro custu, unu gas diatòmicu at a rechèdere un'agiudu de energia prus mannu chi unu  monoatòmicu pro aumentare sa temperadura sua in una cantidade tzerta; est a nàrrere, sas molèculas diatòmicas tenent una capatzidade calorìfica prus manna chi sos àtomos de unu gas monoatòmicu.
Impreu in sa sièntzia
Pro s'istùdiu e s'anàlisi de sos sistemas de su mundu reale, custos costumant a èssere divididos in maniera temporale e ispatziale in tzellas de medida minore, in sas cales sas conditziones de echilìbriu termodinàmicu clàssicu de sa matèria si cumprint cun un'incurtzadura bona (echilìbriu termodinàmicu locale).
Unidades
Ma a sa mecànica cuàntica, su movimentu abbarrat presente a su puntu zero e tenet un'energia assòtziada, s'energia de su puntu zero. Sa matèria est in s'istadu fundamentale suo, e non cuntenet energia tèrmica. Su puntu triplu de s'abba si definit comente 273,16 K e 0,01 °C. Custa definitzione serbit pro sos propòsitos imbenientes: fissare sa magnitùdine de su kelvin comente pròpiu una parte in 273,16 partes de sa diferèntzia intre su zero assolutu e su puntu triplu de s'abba; istabilire chi unu kelvin tenet pròpiu sa matessi magnitùdine chi unu gradu in s'iscala Celsius; e istabilire sa diferèntzia intre sos puntos nullos de custas duas iscalas comente 273,15 K (0 K = -273,15 °C e 273,16 K = 0,01 °C).
Segunda gherra mundiale
Sa secunda gherra mundiale est una pelea chi tra su 1939 e su 1945 s'at bidu a cuffrontu sambenosu a un'ala sas potentzias de s'Asse, e a s'atter'ala sos Istaos Alleaos. Si mutit "mundiale" ca b'an partecipau nassiones de totucantos sos continentes e fintzas ca sas operas de gherra an pertoccau una parte manna de su pianeta.
Turkia
Sa Repùbrica de Turkia est una natzioni chi s'estèndit in dus continentis: sa parti prus manna est in sa penìsula de Anatòlia, in s'Àsia, e una parti prus piticca est in s'antiga Tracia, in s'Europa.
Gùspini
In su mesu de sa bidda ddoi est unu montigru tzerriadu "su Cuccuru e'Zeppara", artu pagu prus o mancu 150 metrus e sa perda chi da compoinit est bècia de 3 millionis de annus.
Cittiglio
Cittiglio (lombardu: Stì, latinu: Cistellum) est una bidda aundi bivint 3.717 personas, s'agatat in sa provintzia de Varese (lombardu: Varès), in sa comunidadi muntana de sa Valcuvia.
Bera Cresia de Gesu
Sa "Bera Cresia de Gesu" esti una cresia non-confessionali (indipendenti) criada in su 1917 in sa cittadi de sa Tzina Beijing. In su 2005, sa cresia portada unu tanti de fidelis de 1.5 - 2.5 milionis, chi bivinti in 45 paisus e 6 cuntinentis. Sa cresia esti bessida prus manna kizi in su bintesimu seculu partendi de su movimentu Pentecostali bixinu a su Cristianésimu. Sa cresia narrada custu chi esti iscrittu in su "Vangelu" a tottas is nazionis prima de su segundu arribu de Gesu. In su 1967, est nascia a Los Angeles s'Assemblea Internazionali de sa Bera Cresia de Gesu
Baldassarre Negroni
Baldassarre Negroni (Roma, 21 de ghennàrgiu 1877 – Roma, 1948) fiat unu regista italianu.
Die internatzionale de s'òmine
Punnas
Sa die est duncas un'ocasione pro evidentziare sa discriminatzione contra a s'òmine e su pitzocheddu e pro ammentare is resèssidas issoro e su contributu chi donant a sa comunidade e a sa famìlia.
Trinidade e Tobago
Trinidad e Tobago est su primu istadu de su mundu chi at tzelebradu s'eventu, incumentzende dae su 19 onniasantu 1999, cun sa coordinatzione de Jerome Teelucksingh de s'Universidade de is Ìndias Otzidentales. Teelucksingh at decraradu de s'èssere acatadu chi non ddoe fiat die de s'òmine; ddoe fiat sa festa de su babbu, ma nudda pro is pitzocos, is giòvanos e is òmines chi non sunt babbos. Custa idea, comunicada a s'Unesco, at tentu una risposta, iscrita a manu dae sa diretora Ingeborg Breines e imbiada comente lìtera fax.
Maracalagonis
Su Logu de Mara
Su comunali de Mara est mannu 10.162 ètarus, movit de is montis de is Seti fradis, nci passat in pranu e in montixeddus e nci stupat a mari, in su tretu de Bacu Màndara e Genna ‘e Mari (Torre delle Stelle), a manu dereta in su Gulfu de is Àngiulus.
In su pranu ddoi at bìngias e ddu prenint a lori e a ortalìtzia. Ddoi at finas paricis animalis mancai su logu siat unu pagheddu sciutu, giai ca su prus de is arrius funt mesu sicaus (Arriu Stàini, Arriu Sesulu, Arriu Cortis, Arriu Padru, Arriu Loi, Arriu Piscina Nuxedda).
Storia de Mara
S’òmini biviat in su logu chi oi est de su comunu de Mara giai de su tempus de su enolìticu; custu si-ddu amostant beni is tumbas chi ant agatau in Cùcuru Craboni, chi no est aillargu meda de su centru de sa bidda, conca a nord. In sa necròpoli ant agatau arrestus de sa cultura de ‘Monte Claro’ chi ddi nant, de s’edadi de s’arràmini, e de Bunnànnaro, de s’edadi de su brunzu e finas testimonias de su tempus chi est bènniu apustis, cun is Pùnicus e is Romanus. Po finas sa tzivilidadi nuraxesa, in totu is fasis suas, at lassau arrastus, mancai oi nd’abarrit pagu cosa. Pagu cosa nd’abarrat de su Nuraxi Genna ‘e Mari (Torre delle Stelle), acanta de Cannesisa, chi est chentza de nuraxi; àterus nuraxis fiant is de Bedutzu, Sa Màrdini, Sirigraxu, anca ddoi fiat su forru de fundi puru. Spantosa sa tumba de is mannus de Murta stèrria ‘e pitzus.
Sa presèntzia de is Romanus est provada de unu muntoni de arrestus chi ant agatau, prus de totu in d-unas cantu necròpolis: una muneda de su tempus de is Filipus (244-49 d.c.) chi ant agatau in su sartu, paricis strexixeddus e una fìbia pretziada. Un’acodeddu de scrita de su de III o de IV sèculus apustis de Gesugristu, de candu iant arrangiau is termas ‘Rufiane’, portat una scrita, a parti ‘e palas, chi chistionat de custu Johannes Presb (Giuanni Presbìteru).
Custas testimonias s’amostant su grandu interessu romanu po custas terras fèrtilis, po depi permiti a Roma de incungiai totu su chi donat sa terra. Su sartu dd’iant pratziu in ‘latifundus’ anca ddoi traballànt is messajus chi biviant in biddixeddas de pagu genti in su sartu etotu. In su latifundu ddoi fut sa grandu domu de is meris, sa ‘villa padronali’, cun is magasinus e is termas.
Die internatzionale de s'òmine
Itàlia
In Itàlia si tzèlebrat dae su 2013 e intre is motivos ispetzìficos natzionales ddoe sunt, segundu unos cantos organizadores, sa netzessidade de megiorare s'aspetativa de vida de s'òmine (prus curtza, mancari de pagu, de sa de sa fèmina), de sighire mègius is istudiantes mascros (chi tenent unu tassu prus mannu de abbandonu iscolàsticu), de reduire sa violèntzia contra s'òmine, de garantire a is babbos sa possibilidade de fàghere su mègius pro is fìgios, e a is fìgios de tènnere unu babbu.
Maracalagonis
Storia de Mara
Mara puru ndi iat tentu proi de custus traballus, is Vitorinus teniant finsas de printzìpiu de su de XIV sèculus paricis possidimentus in is biddas de Mara, Calagonis e Sici; po nai, in Mara nci teniant is domèstias (domus colònicas) de Santu Lusciori e Silli, in Calagonis sa domèstia de Safa e in Sici s’ortu de Sabuina.
Gaddhuresu
Grammàtica
Artìculos indeterminativos: unu, una
Verbos: Sos verbos ant tres coniugatziones (-à, -é, -í).
Coniugatzione in -é - Verbu vidé (bìdere):
Verbu andà (andare):
Dies: luni, malti, màlcuri, gjoi, vènnari, sàbbatu, dumínica;
Esèmpiu de gadduresu
(dae su situ de sa "Accademia di la Linga Gaddhuresa")
Idrogenu
S' Idrògenu est su primu elementu de sa tàula periòdica de sos elementos, ada simbulu H e nùmeru atòmicu 1. Esistit prus de atteru comente molecola formada dae duos àtomos. Est s' elementu prus abbundante, tantu chi est presente fintzas in s'abba. A temperadura ambiente esistit comente gas, chentza colore e meda aframiante.
Tramonti di Sotto
Tramonti di Sotto (Tramònç Disòt in friulanu) est unu comunu de 456 bividoris de sa Meria o Provìntzia de Pordenone.
Provìntzia de Casteddu
Generalidadis
28 comunus sa noa de su Campidanu de Mesu; in prus 13 comunus ki fiant in sa Meria de Nùgoro funt passaus a sa Meria de Casteddu (Scalapranu, Iscroca, Stretzili, Gergei, Ìsili, Nuragus, Nuradda, Nurri, Orroli, Sàdali, Serri, Seulu e Biddanoa Tulu).
Frédéric Chopin
Chopin ada iscrittu partiduras printzipalmente pro pianuforte a su solu. Issu ada inventadu frommas musicales noas comente sa ballada edd'est istadu unu grande innovadore in sas sonadas pro pianu, e in atteros generes: mazurcas, walzer, notturnos, polaccas, istudios, improvvisos e preludios.
Istintinu
Istintinu est una bidda de 1.570 abitantes in sa provincia de Tathari.
Sigfried Giedion
Sigfried Giedion (Praga, 14 de abrile 1888 - Zurigo 10 de abrile de su 1968,) fit unu istoricu e and criticu de s'architetura.
Ìtiri Cannedu
Ìtiri Cannedu est una bidda de 8.928 abitantes in sa provìntzia de Tàtari.
Luciano Berio
Biografia
Poi 'e sa gherra, Berio aiat istudiadu in su conservatoriu de Milano cun Giulio Cesare Paribeni e Giorgio Federico Ghedini. Sigomente non podiat faghet sa carriera comente pianista, pro sa ferida a sa manu, Berio seberat de si cuncentrare in sa composizione. Su primu pezzu sou benit rappresentadu publicamente in su 1947.
Molins de Rei
Su benidore Marianu IV de Arbaree, a pustis de sa coja cun Timbors de Rocabertì tzelebradu durante su regnu de Pedru IV su Tzerimoniosu, aiat seberadu su subranumenadu casteddu che abitòriu: a pustis de carchi annu fiat torradu a Sardigna cun sa famìlia, bivende in antis in su casteddu de Costera, a segus in su palatzu giuigale de Aristanis a pustis de èssere sutzèdidu a su frade Pedru III.
Nuradda
Nuradda  o Nuradha (in italianu Nurallao) est unu comunu de 1.431 bividoris me sa Meria o tzitade metropolitana de Casteddu.
Elisabetta Canalis
Biografia
A pustis de su sutzessu ispantosu de su calendàriu 2003 pro sa rivista Max, pigat parte a sa condutzione de duas editziones de su programa isportivu Controcampo, in unda in Italia 1. Est atora in sa de tres e in sa de bàtoro sèries de sa fiction Carabinieri.
In su 2003, impare cun Federica Fontana, pigat parte a su programa de rìere Ciro presenta Visitors e unu annu a pustis a su sequel Super Ciro, sèmpere in Italia 1.
Betulla
Betulla (Betula) de sa Familia Betulacee. Arvure chi creschede in buscos de montagna. Truncu derettu cun colza grigia cun macchias, cun ratos chi ana fozas no mannas, birdes, cun tenaju longu. Sa fozas tremulana a ogni moida de entu, puru lizeri.
Mònaco
Geografia
Mònaco tenet istèrrida de 2,02 km² e populatzione de unos 37.800 bividores. Est su segundu istadu minore e su prus densamente populadu de su mundu. Sa Frantza ddi faghet làcana in tres lados de bator, sende chi s'istadu si ghetat a su mare Mediterràneu. Is làcanas de terra sunt longas 4,4 km, is de mare 4,1 km. Lompet a artària majore in su caminu naradu Chemin des Révoires, a pees de su Monte Agel, cun 161 metros subra su mare. Su bighinadu prus populadu de Mònaco est Monte Carlo.
Bòsnia e Erzegòvina
Geografia
Su territòriu de s'àrea tzentrale est mescamente montosu, si faghet montigrosu in su norte-ovest, contra su norte-est chi est prevalentemente de campura.
Istòria
A pustis de sa segunda gherra mundiale a su paisu fiat afiantzadu istatutu prenu de repùblica federale, in sa repùblica federale sotzialista de Jugoslàvia. In so primos annos 90 de su de 20 sèculos, sa Jugoslàvia fiat iscontzada e sa Bòsnia Erzegòvina aiat declaradu indipendèntzia in su 1992, a fatu de Islovènia e Croàtzia. Contrassempere a custas duas, s'indipendèntzia in ie fiat sighida dae s'iscòpiu de una gherra meda sambinosa, sa gherra de Bòsnia, chi at tentu durada fintzas a su 1995.
Demografia
Sa Bòsnia e Erzegòvina est costituida dae tres grupos ètnicos printzipales: sos bosnìacos, sos serbos e sos croàtos chi rapresentant rispetivamente unu 48%, unu 37,1% e unu 14,3% de sa populatzione totale. Sos isciumbullos dèpidos a sa gherra ant determinadu chi medas de sos bividores siant fuidos a manu de àteros istados e custu est cumprobadu de su fat ca in su 1990 sa repùblica contaiat casu 4,4 milliones de bividores contra sos 3,8 milliones de oe. Custos dato sunt nointames istimas sende chi sa situatzione polìtica de sas ùrtimas deghinas de annos non permitent de ordingiare unu tzensimentu.
Rènniu de sos Paisos Bàscios
Istituidu in su 1954, cunsistet de bator natziones costitutivas: sos Paisos Bàscios propiamente narados, Aruba, Curaçao e Sint Maarten. Su Rènniu de sos Paisos Bàscios si movet comente natzione unitària in matèria de defensa, polìtica èstera e tzitadinàntzia, mentras sas natziones costitutivas faghent comente natziones indipendentes pro totus sas àteras matèrias (pro esempru internas, sanidade, imparu e trasportos).
Matteo Salvatore
Biografia
Salvatore puru di ligadu a traditzione, pero in sas cantones suas inventada unu istiliu nou. Sos testos de sa cantones sunu de grande valore poeticu, Italo Calvino aiat nadu chi sas peraulas de Matteo Salvatore nois la devimus ancora inventare.
Lawrence Lessig
Lawrence Lessig (Rapid City South Dakota, 3 de lampadas 1961) est unu giurista americanu. Issu est connotu comente e proponente de ridutziones de sas restrintziones legales de sos diritos de autore, marcos in modu pius particulare in sas applicaziones tecnologicas. Lessig est istadu unu de sos fundadores de Creative Commons, de sa Software Freedom Law Centere de sa the Electronic Frontier Foundation.
Romania
Sa Romania bantat una istòria culturale meda rica, essende terra de nàschida de medas artistas, musitzistas, imbentores e isportivos famados. Impare a sa Moldova est sa natzione a majoria de faeddadores de limba romanza prus esta de Europa.
Istòria
A fatu de sa segunda gherra mundiale is territòrios chi oe currespondent a sa Moldova e a s'istremu sud-uestu de s'Ucraina, fiant ocupados dae is tropas sovièticas e tzèdidos. Durante sa gherra frida sa Romania est istada una repùblica sotzialista, membru de su patu de Varsàvia. A sa fine de su nadale 1989 una rivolutzione populare at batidu a sa ruta de su regìmene comunista ghiadu dae su conducator (faeddu rumenu chi currespondet a s'italianu duce) Nicolae Ceaușescu e sa tramudantza a una forma de istadu democràticu cun economia de mercadu.
Spandau
Spandau est su de chimbe distretos amministrativos de Berlinu (Germània). Fiat criadu in su 1920 dae sa tzitade omònima chimbe àteros comunos. S'agatat postu in sa bènnida a pare de is rios Spree e Havel. Est su distretu berlinesu cun populatzione minore, ma su bator unu prus mannu pro tirada.
Kòssovu
Su Kosovo (in albanesu : Kosova o Kosovë, in serbu Kosovo, Косово), in forma longa Repùblica de Kosovo (in albanesu : Republika e Kosovës, in serbu : Republika Kosovo, Република Косово), fintzas narada ufftitizalmente dae is autoridades serbas Kosovo e Métohija (in serbu: Kosovo i Metohija, Косово и Метохија) est una repùblica reconnota dae una parte de sa comunidade internatzionale, posta in s'Europa sud-orientale, pretzisamente in sa penìsula Balcànica a intro de su territòriu de s'ex-Jugoslàvia. Decraradu indipendente dae su 2008, tenet a capitale Pristina.
Spandau
Istòria
S'istòria de Spandau comintzat in su sèculu VII o VIII, cando is islavos hevellis si fiant aposentados in s'àrea e prus a fatu ddoe aiant fraigadu una fortilesa. Fiat istadu conchistadu in su 928 dae su re tedescu Heinrich I, ma fiat torrada suta poderiu islavu a pustis de sa rebellia de su 983.
Otzana
Su nùmene
Un’àtera teoria de Pittau est chi s'orìgine siat dae Octis, Ottis, o si nono potzat èssere derivadu pro more de Ottano, unu personàgiu a metade de caminu intre de s’istòria e sa paristòria.
In su 1388 sa bidda est numenada.che a Oçana: cumparet che a una de sas biddas chi ant firmadu pro sa paghe intre de Lionora de Arborea e Giuanne de Aragona.
S'istòria
Massimo Pittau narat chi dae su sèc. VII a.p.C. Otzana siat istadu su tzentru de ispartzinadura de su Cristianèsimu de su tzentru de sa Sardigna: fiat difatis una diòtzesi manna meda ca de custa diòtzesi fiant parte: Macumere, Mulàrgia, Bòrore, Bìroro, Noragùgume, Bortigale, Santa Maria de Sauccu, Duarche, Silanos, Lei, Golòthene, Illorai, Bòtidda, Oroteddi, Orane, Sarule, Onieri e Nùgoro. In su 1502 nde l’ant bogadu sa diòtzesi e posta in S’Alighera, ca fiat sa bidda collegada mègius cun sa penìsula ibèrica e duncas cun sa parte prus manna de sa Corona de Aragona, in ue su Regnu de Sardigna fiat intradu.
Pueblo (Colorado)
Pueblo est una tzitade de unos 106.000 bividores de sos Istados Unidos de Amèrica chi s'agatat in s'istadu federadu de Colorado, in ue est sea de sa contea omònima.
Ezzat el Kamhawi
Ezzat el Kamhawi (in arabu: عزت القمحاوي) aiat cominzadu a trabagliare pro su quotidianu Al Akhbar, deghe annos appoi, at contribuidu a fundare su settimanale Akhbar Al-Adab, de su cale est su vicedirettore. Ad iscrittu diversos raccontos e romanzos.
LGBT
Queer
Est unu trèmene chi provenit de s'inglesu chi si definit comente «istràngiu» o «pagu sòlitu». Si relatat cun un'identidade sessuale o de gènere chi non currispondet a sas ideas istabilidas dae sessualidade e de gènere. Sa Cumissione Interamericana de Deretos Umanos (CIDH) in su documentu publicadu in su mese de santandria dae 2015, afirmat chi esistent diferentes incurtzaduras a su trèmene queer che categoria identitària. Pro una banda, s'utilizat comente "cuntzetu paracu" pro sa gama de orientamentos sessuales e identidades chi andant meda prus a in cue de "LGBT". Duncas, su cuntzetu "gènere queer" est unu trèmene generale pro sas persones chi cunsìderant chi s'identidade sua de gènere no est inclùdida o trascendet sa dicotomía òmine/fèmina.
Berlin-Mitte
In su 2001, is distretos de Berlinu fiant torrados a organizare. Su distretu antigu de Mitte, chi perteniat in Berlinu-Est, fiat integradu cun distritos de Wedding e Tiergarten (ambos partes de Berlinu-Ovest).
Istòria
Duos àteros puntos de controllu fiant in Heinrich-Heine-Straße/Prinzenstraße a est de Checkpoint Charlie, abertu a tzitadinos de sa Germània-Ovest e de Berlinu-Ovest e in Invalidenstraße in su norte, a sa làcana cun su bighinadu de Tiergarten (Berlinu-Ovest) (oe in die bighinadu de Moabit).
Spinacia oleracea
Ispinacciu (Spinacia oleracea), pianta minore, ervosa, cultivada in sos ortos, cun fozas bastante mannas, birdes; fiores minores. Est una ortaliscia delicada, creschet in igierru e in beranu. Sas fozas si màndigant cottas e sunt ricas de ferru.
1913
S'annu 1913 (MCMXIII in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu in giòia a segunda de su calendàriu gregorianu.
Nule
Nule est una bidda de 1.573 abitantes in sa provincia de Tathari.
Grifone
Si distinghet intre grifoneria idrosanidària, normarmente agabada a mèdiu de barnitzadura o protzessos garvànigos, e grifoneria groga o crua, che sos grifones pro su cumbustìbile o aparitzaduras mecànigas.
El Salvadòr
S'istadu tenet isterrida de 21.041 km² e contat unos 6.520.675 bividores. Allàcanat a nord-ovest cun su Guatemala, a norte e a est cun su Honduras, est infùndidu a sud e a ovest dae s'otzèanu Patzìficu. A sud-est est separadu dae su Nicaràgua de su golfu de Fonseca. Est s'istadu prus pagu estèrridu, ma fintzas su prus densamente populadu de sa regione tzentru-americana.
Cabu Birde
Est unu paisu membru de sa Comunidade de Paisos de Limba Portughesa.
HURD
Stòria
In su 2013, 16 annus apustis de s'ùrtima versioni ofitziali, est arribada sa 0.5 po festai is 30 annus de su progetu GNU. Àteras cuàturu ndi funt arribadas intra su 2015 e su 2016, lompendi in su mesi de idas de su 2016 a sa versioni 0.9.
Ohio
S'Ohio depet su nòmene de su frùmene omònimu chi iscerat sa làcana meridionale. Su faeddu dependet de sa limba Irochesa, cheret nàrrere grandu frùmene o fintzas riu ladu.
Su nòmingiu est "Buckeye State" (Istadu de sa Mata de Castàngia Americana). Sos bividores de s'Ohio benint fintzas inditados comente buckeyes.
NHK ni Yōkoso!
NHK
Comente Sato affirmat siat belle a su cumintzu siat a s'acabbu de su romanzu, s'organitzassione de tìmmer NHK no est ateru chi unu pantàsima chi Sato si fachet a bella posta pro che ghettare dae pala in coddu a unu inimicu esternu tottu su male chi nde est issu etottu responsabile. Pompiande prus a tardu sos problemas de sos ateros, si cumbinchet chi sa NHK siat fachende falare ind una trampa manna fintzas sos ateros chi li sun a inghiriu in sa vida sua. Tando, de custa manera, sa NHK est un'acronimu fatzile a mudare:
Nughedu Santu Nigola
Nughedu Santu Nigola (in italianu Nughedu San Nicolò) est una bidda de sa provìntzia de Tàtari a bator chilòmetros a Sud de Othieri in sa badde de su Riu Mulinu, in ue s'agatant 940 abitantes chi si mutint nughedesos. Su territòriu est mannu 68,07 kmq. Benit mutidu Nughedu Santu Nigola pro lu distìnghere dae Nughedu Santa Itòria, in sa provìntzia de Aristanis.
NHK ni Yōkoso!
Pessonazos
Issu est su protagonista assolutu de s'istoria contada; zovanu sensibile e influentzabile meda, est diventau unu hikikomori dae cando aiat lassau s'universidade abbarrandesiche in domo sua pro belle battor annos, timende chi sa zente li ridiat a palas e nde nabat male. Sicomente sa senpai sua, Hitomi Kashiwa, li aiat prenau sa conca de cumplottos in tottube, at fintzas isviluppau una pessonalidade paranoide credende chi sa cundissione penosa inube est como dipendat abberu dae unu cumplottu mannu e secretu de sa retza televisiva NHK. Vivet chind una paca chi sos mannos suos li dan cada mese. At a azudare Yamazaki pro cantu pertocat sa trama de un'eroge (jocu pro adultos). Una pitzocca misteriosa chi narat de connoscher una manera sicura pro isorvere sa cundissione de hikikomori de Satō; issa non cheret narrer nudda de sa vida privada sua, ma poi paret craru e ladinu chi tenzat problemas mannos che a issu, si non de prus. Un'hotaku chin sa fissa de anime e manga a protagonista femininu; Satō l'aiat dau azudu pro lu difendere dae un'attu de bullismu chi fit subinde, e como vivet accant'e domo sua attendende a un'iscola professionale. Est issu chi at a facher de Satō un'hotaku-lolicon. Una cumpanza, fintzas sa senpai, de Satō. Comente chi non li bastet una depressione manna chi tentat de che bocare ingurtinde pasticcas, tentande puru de si uchidere, est una paranoide cumplottista e influentzat meda Satō chind unu contu de cumplottu in fattu de s'atteru. Una vorta fit sa rappresentante de classe inube Satō istabat. Severa de zudissiu siat chin sos atteros siat chin issa etottu, a pustis de patire fricaduras in su locu de traballu est diventada una pessone cinica e manipuladora, custretta a attendere a su frade suo hikikomori dandeli itte mandicare, e disposta a gruspire e appettigare puru sos amicos suos chenza bi pessare duas vortas.
Cleveland
S'àrea metropolitana contat 2.250.871 residentes. Est sa prus manna de Ohio e sa de 23 in sa natzione.
Gherra frida
Sa criatzione de su faeddu cold war (gherra frida) est intames dèpida a s'iscritore inglesu George Orwell. Torradu a nàrrere dae su polìticu americanu Bernard Baruch, si fiat pois fatu meda populare in pagu tempus gràtzias a su contributu de su giornalista Walter Lippman. S'ossimoru gherra frida, est chircadu pro pònnere resartu a su fatu chi no esseret una gherra in su sensu istrintu de su faeddu, ma unu cunfrontu chentza acaradura armada dereta. Su chi dda caraterizaiat fiat intames sa cursa a is armamentos nucleares e unu echilìbriu de terrore, dadu dae s'istadu costante de instabilidade.
Àteros istados ant intames mantentu posidura intermèdia intre is duos blocos, formende pro una tzerta iscurta de tempus su movimentu de is istados non-alliniados, chi proclamende sa neutralidade, giogaiant subra is rivalidades intre is blocos pro otènnere cuntzessiones bàrias. Est su casu de Ìndia, Egitu e Jugoslàvia.
Lucy Lawless
Lucille Frances Ryan (Auckland, Noa Zelanda 1968), prus connota comente Lucy Lawless, est una cantante e attrice newzelandesa.
Cartamenteria
Una cartamenteria est un’installadura industriale in ue si produit cartamenta, avesarmente a iscala lada, duncas a mèdiu de s’impreu de cadenas de montazu; si sunt isvilupadas a pustis de s’industrializadura europea manna de su 1.870, peroe particularmente a pustis de sa segunda gherra mundiale.
Sa produidura de cartamenta s’isvilupat in diferentes fases, dae sas matèrias primas a s’insambramentu finas a su remunimentu in matèrias agabadas. Pro su chi pertocat s’insambramentu, est formadu dae una cadena de montazu, cumposta a bia sua dae una filera de carritos trasportadores a ue si càrrigant sos cumponidores pro s’insambramentu; duncas, b’at una moida e un’agabu, in ue su produtu est imballadu opportunamente e tramudadu a su departamentu de matèrias agabadas. Totu s’operadura de montazu de su produtu netzèssitat de unu pessonale a longu de sa cadena, mediamente de 30 pessones.
Antoneddu Cucureddu
Impreadu comente brincadore (defendidore e mediucampista), aiat reveladu capatzidades bonas de atacu: su primu golu cun sa màllia de sa Juventus nche fiat crompidu contra a su Casteddu, e fiat istadu su primu de sa fiolera de 26 realizaduras in sa sèrie A durante sa carrera sua in arbunieddu – nd’aiat marcadu 39 in totale – chi l’aiant rènnidu unu de sos defendidores-mediucampistas prus prolìfigos de totu sos tempos in sa sèrie prus arta.
Categoria: Fubaleris
Ciàd
Su Ciàd (in àrabu تشاد, Tšād; in frantzesu Tchad), ufficialmente Rèpublica de su Ciàd, est un'istadu de s'Àfrica tzentrale chi tenet capitale in N'Djamena e su frantzesu e s'àrabu sunt is limbas ufitziales.
Cannaca
In su barigare de sos millènnios, sa cannaca at leadu gradativamente formas semper prus rafinadas, moende dae sas filas mengas de biscacos o pedrischeddas de èpogas primitivas, finas a nche cromper a tènnigas de lallaneria bariadoras cunforme a su gustu de sos tempos.
Innetafumajolos
A su cumintzu, s'innetafumajolos realizaiat petzi sas operaduras de innetadura in su sentidu de manutentura ordinària de sos sistemas tirafumos, sena assuntare peruna responsabilidade in contu de su funtzionamentu issoro in antis e/o a pustis de su traballu. In Itàlia, in custu sentidu, su còdighe tzivile prebidet su cuidadu profissionale e duncas si devent aprigare sas normas UNI ispetzìfigas pro onzi domìniu de aprigadura. Pro isempru, pro sas installaduras tèrmigas esistit s'incapatzitamentu a sa manutetura e s'installadura de sos sistemas in ue devent operare (D.M. 37/'08).
Limbas de sa Cina
Su tzinesu istandard, connotu in Tzina comente Putonghua, est una variedade de su Mandarinu e in continente est sa limba nassionale e uffitziale: issu si fundat in su Beijing e si faveddat péri tottu sa Tzina nord/sudotzidentale chind una cantitade manna de dialettos. Sicomente fachet de limba franca in prus o mancu parte manna de sa Tzina, bi at unu balanzu mannu sotziale, economicu e péri praticu in s'uffitzialidade de su Putonghua.
1982
S'annu 1982 (MCMLXXXII in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu chenàbura a segunda de su calendàriu gregorianu.