cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gherras herero
Campos de cuntzentramentu
S'iscopu de sos campos fiat de fàghere fallire sa gherrilla istesiende sa populatzione tzivile, cun su resurtu de isbarratzare su campu de batalla e fàghere fàtzile tando sa luta contra de sos cumbatentes chi abarraiant, una tàtica eficatze in unu territòriu iscassamente pobuladu comente su de sa colònia. Sas incumpetèntzias amministrativas, su ratzismu ispartu e sa rodiada de sos ufitziales provocaiat inefitzèntzias medas (in custu ùrtimu casu fintzas in su campu de batalla). Sas ratziones alimentares fiant fissadas dae von Trotha e previdiant su de chimbe unu de sa petza prevìdida dae sa prus punitiva de sas ratziones destinadas dae sa Britànnia Manna a sos tziviles internados durante sa Gherra Boera e feti su de ses unu de sa ratzione retzida de sos sordados de lìnia tedescos, una ratzione chi, currespondende a sos de tres duos de sa istandard, causaiat intre sas Schutztruppen fenòmenos difùndidos de ismarridura e de iscorbutu.
Esperimentos mèigos
Segundu Clarence Lusane sos esperimentos mèigos de Eugen Fischer podent èssere bìdidos comente unu "bancu de proa" pro sas imbenientes protzeduras mèigas adotadas durante s'Olocàustu nazista. Fischer fiat fatu a segus retore de s'Universidade de Berlinu, in ue aiat insingiadu meighina e aiat tentu intre sos dischentes suos Josef Mengele, nòdidu pro sos esperimentos genèticos giùghidos in sos pipios ebreos in su campu de cuntzentramentu de Auschwitz.
Ilartzi
Ilartzi (o Bilartzi) est una idda de 4.622 tzitadinos, situada in sa Provìntzia de Aristanis.
Pankow
Geografia fìsica
Pankow s'agatat in sa zona setentrionale de sa tzitade. Andende dae nord in sensu oràriu, cunfinat cun is bighinados de Niederschönhausen, Französisch Buchholz, Blankenburg, Heinersdorf, Weißensee, Prenzlauer Berg, Gesundbrunnen e Reinickendorf.
Passaportu
Unu passaportu, a s'avesu, est netzessàriu pro biazare a logu istranzu, dadu chi normarmente devet esser amustradu in sa làcana, mancari esistant acordos particulares intre nassiones cunforme a sos cales sos tzitadinos podent impreare finas àteros documentos de identidade.
Nauru
Nauru, uffitzialemente Repùblica de Nauru (in inglesu Republic of Nauru; in nauruanu Ripublik Naoero), est un'ìsula de sa Micronèsia, in su Patzìficu meridionale. Is limbas uffitziales sunt s'inglesu e su nauruanu.
De tempus reghente Nauru est istadu mermu de s' Agentzia Internatzionale de is Energias Rennoàbiles.
Regione de Murcia
Su cabulogu, Murcia, est sa sea de is òrganos de guvernu, foras pro su parlamentu, s'Assemblea Regionale, chi s'agatat in Cartagena.
Su rèdditu peròmine de Murciaè est de € 19.962, chi si podet pònnere in cumparàntzia cun su de sa regione italiana de is Marcas.
Chilogrammu
Sa de 26 Cunferèntzia Generale de sos Pesos e de sas Medidas fata in Versailles dae su 13 a su 16 de santandria de su 2018 at introduidu custa definitzione: comente a pro sas àteras unidades de base de su SI, de su 20 maju 2019 est referidu a una costante fìsica, in piessigna a sa costante de Planck tràmite una misuratzione pro mèdiu de sa bilantza de Watt.
Kumazawa Hiromichi
In su 1946-47, Hiromichi fit su primu de unos 19 omines narande de essere s'imperadore lezitimu. Picande s'erentzia de sos imperadores meridionales in su periodu Nanboku-chō, a bisu suo s'imperadore Hirohito lezitimu no fit, ca su sambene insoro fit cussu de sa Corte Setentrionale. Aìat fatu unu koseki in ube totu custas cosas las narabat prus a menudu, narande chi sa linia sua torrabat a s'imperadore Go-Daigo in Yoshino, ma sa parletta sua ateru no nche at bocau si no paraulas de simpatia.
Tèrbiu
Su tèrbiu est s'elementu chìmicu de nùmeru atòmicu 65 e su sìmbulu est Tb. Su tèrbiu est unu metallu murru-prata chi pertenet a su grupu de is terras raras; est modde e brandu bastante de ddu pòdere segare cun unu gurteddu. Bastante istàbile a s'ària, esistet in duas formas cristallinas; sa temperadura de transitzione intre issas est de 1.289 °C. Est impreadu in ligas metàllicas e s'òssidu suo est impreadu pro sa preparatzione de sos fòsforos birdes de sas lampadas a fluorescèntzia e de sos ischermos televisivos.
Eccellenza Sardigna 2004-2005
Custu est su girone organizadu dae su comitadu regionale de Sardigna, difatis sa prima divisione de su fùbalu sardu, bintu dae sa Nuorese, sende su de bator campionados de primu livellu bintu dae custa sotziedade. .
La Granja d'Escarp
La Granja de Escarp (in castillianuː Granja de Escarpe) est una comuna ispagnola de 1.064 bividores situadu in sa comunidade autònoma de Catalugna.
Birdes / Alleàntzia Lìbera Europea
Istòria de su grupu
Su grupu collit deputados de duos partidos polìticos europeos diferentes: su Partidu Birde Europeu (s'ex Federatzione Europea de sos Partidos Birdes), de ispiratzione ambientalista e ecologista, e s'Alleàntzia Libera Europea, chi aunit sos movimentos autonomistas, indipendentistas e regionalistas de tzentru-sinistra de sas natziones europeas sena Istadu. A manera generale s'alleàntzia at cherfidu limitare s'intrada de sos membros suos a sos partidos progressistas e atzetende carchi indipendentes solu si est de custu orientamentu.
A sas Eletziones europeas de su 2019 su grupu candidat a Ska Keller e a Bas Eickhout comente a Spitzenkandidaten a sa Cummissione europea. Sos Birdes/ALE sunt torra su de bator grupos prus ampros in s'Eurocamera, cun 75 sègios subra 751. Sa prima borta benit elèghidu a su Parlamentu Europeu un'esponente de su partidu Volt Europa, su tedescu Damian Boeselager chi, cun una detzisione de majoria de su partidu suo s'aunit a su grupu Birdes/ALE,. Sos Presidentes de su grupu Birdes/ALE sunt sa tedesca Ska Keller e su belga Philippe Lamberts. Duos esponentes de su grupu sunt elèghidos Vitzepresidentes de su Parlamentu europeu: Heidi Hautala (elèghida cun 336 votos a su primu turnu) e Marcel Kolaja (elèghidu cun 426 votos a su segundu turnu).
Monte Arbu
Est dae s'antigorju chi s'omine est andadu a su monte, fraigande fintzas nuraghes, comente cussu fentomadu de Littu Ertiches.
Memòria de tradutzione
Impreu de sas memòrias de tradutzione
Sas memòrias de tradutzione funtzionant mègius in testos chi sunt ripetitivos meda, che a sos manuales tècnicos. Sunt de agiudu fintzas pro bortare modìficas incrementales in unu documentu giai bortadu chi currispondent, pro fàghere un'esempru, a modìficas minores in una versione noa de unu manuale de impreu. In su protzessu traditzionale sas memòrias de tradutzione non sunt istadas cunsideradas apropriadas pro testos literàrios o creativos, ca b'est pagu ripetitzione a beru in su limbàgiu impreadu. Nointames custu, àteros las cunsìderant de giudu fintzas pro testos non ripetitivos, ca sas resursas de sas bases de datos creadas tenent giudu pro chircas de currispondèntzia pro determinare s'impreu apropiadu de tèrmines, pro sa verìfica de sa calidade (perunu segmentu bòidu) e pro sa semplificatzione de su protzessu de revisione (sos segmentos de orìgine e de destinatzione sunt semper ammustrados paris cando chi sos tradutores tenent de traballare cun duos documentos in un'ambiente de revisione traditzionale.
Tendèntzias reghentes
Unu isvilupu reghente est su cuntzetu de 'memòria de testu' in cuntrastu cun sa memòria de tradutzione. Custa est fintzas sa base de sa proposta de istandard LISA OSCAR. Sa memòria de testu a intro de xml:tm cumprendet 'memòria de autore' e 'memòria de tradutzione'. Sa memòria de autore s'impreat pro sighire e ammentare sas modìficas durante su tziclu decreatzione. Sa memòria de tradutzione impreat sas informatziones dae sa memòria de autore pro implementare currispondèntzias de sa memòria de tradutzione. Fintzas si est pro su prus destinada a documentos XML, xml:tm si podet impreare in cale si siat documentu chi si podet cunvertire a su formadu XLIFF.
Vichy
Vichy ( in otzitanu Vichèi) est unu comune frantzesu de unos 24.380 abitantes, chi s'agatat in su dipartimentu de Allier, in sa regione de s'Alvernia.
Memòria de tradutzione
UTX
Su formadu Universal Terminology eXchange ("Cuncàmbiu terminològicu universale", acrònimu: UTX) est un'istandard progetadu in manera ispetzìfica pro sos ditzionàrios de utente de tradutzione automàtica, ma si podet impreare fintzas pro glossàrios generales e chi sas persones podent lèghere. Sa punna de s'UTX est sa de atzellerare sa cumpartzidura e su reimpreu de ditzionàrios gràtzias a sas caraterìsticas ispetzìficas suas chi sunt simpres e pràticas meda.
Pedru Paulu Birdis
Carriera
In tempus de sa carrera sua, no at zogadu mai in sa prima internassionale, peroe contat cun 8 presèntzias e unu golu in s’internassionale olìmpiga, in sa cale aiat disputadu sos zogos de Seulu.
Memòria de tradutzione
PO
Gettext Portable Object format (Formadu de Ogetu Portàtile Gettext). Nointames su fatu chi fatu-fatu non benit cunsideradu che a unu formadu de memòria de tradutzione, sos archìvios PO Gettext sunt documentos bilìngues chi s'impreant fintzas in protzessos de memòrias de tradutzione in sa matessi menara chi de sas memòrias de tradutzione. De sòlitu unu sistema de memòria de tradutzione PO at a cunsìstere in archìvios separados diferentes in un'istrutura a àrbore de cartellas. Trastes comunes chi traballant cun archìvios PO incluint sos Trastes GNU Gettext (GNU Gettext Tools) e sa Cassita de Trastes de Tradutzione (Translate Toolkit). Esistint fintzas medas ainas e programmas chi modificant sos archìvios PO comente chi siant petzi documentos de testu de orìgine.
Casteddu de Crabas
Istòria
Sa die sighente fiat lòmpidu, a su portu in ue si pasaiat sa nae genovesa, su chi Ibn Gubhair definit su "sultanu" de s'ìsula. Si trataiat de su giùighe Barisone I de Arbaree, chie, a pustis de unu collòchiu cun sos cumandantes de s'imbarcatzione fiat torradu a sa residèntzia sua, sighidu dae su corteu. A parte de s'atòbiu intre Barisone e Ibn Gubhair, numerosos e fitianos fiant difatis is relatos, a bortas paghiosos, a bortas masaprestu tirados, intre Sardigna e Nordàfrica, tantis de ispìnghere Mohammed Mustapha Bazama, iscritore, istòricu e artu funtzionàriu lìbicu (Bengasi 1923), a ipotizare unu carchi colligamentu intre sa figura de su giùighe sardu e cussa de su Qhadi nordafricanu.
Frantza de Vichy
Cun Istadu de Vichy o Repubrica de Vichy benit inditau s'istadu chi in tempus de sa II Gherra Mundiale gubernaiat sa parte meridionale de sa Frantza, franca sa zona de Menton, tzedida tando a s'Italia e de sa costa atlantica, gubernada comente su nord de sa natzione de sas autoridades tedescas.
Menhir (grupu musicale)
S'impreu de sa limba sarda est istadu pro issos siat una chistione de espressione personale siat de responsabilidade comente òmines e artistas, intesa durante sa creatzione de sos discos e sos cuntzertos in sos palcos.
Frantzisca Sanna Sulis
Frantzisca Sanna Sulis (Murera, 11 de làmpadas de su 1716 – Cuartùciu, 4 de freàrgiu de su 1810) est istada un'istilista e imprendidora de su Regnu de Sardigna, nòdida pro sa faina impresariale sua in su campu de sas bestimentas e de sa seda e pro àere bestidu unas cantas de sas personalidades de importu prus mannu de s'època sua, che a a sa tzarina Caderina II de Rùssia. Li benit atribuidu s'imbentu de su cambùsciu, una cùfia de seda tìpica de sas bestimentas traditzionales sardas. Durante sa vida sua in su comunu de Cuartùciu at fundadu un'istitutu de benefitzèntzia pro sos pòveros;    in memòria sua ant intituladu sa biblioteca comunale de Cuartùciu e su museu de s'imprenditoria feminina (MIF) de Murera.
Otzèanu Atlànticu
Su numene benit dae sa mitologia greca e cheret narrere su mare de Atlante.
Edmundo Rivero
Sa carriera
Apoggiadu e ispintu dae unu tiu iscabulu, musicìsta de tango, aiat comintzadu a istudiare sa chiterra classìga e su cantu in su Conservatorio Nacional de su quartieri de Belgrano in Buenos Aires; issu aiad una oghe prufunda de baritono-basciu chi fit su trettu distintivu sou. Aiat esordidu comente cantante in sa radio cun sa sorre Eva, cun sa cale aiat criadu unu duo, cun repertoriu de música ispagnola e temas clásigos. Sa carriera comente e cantadore de tango l'aiat comintzada cun José de Caro e in su 1935 si fit unidu a s'orchestra de Julio de Caro comente vocalista. Luego aiat fattu parte de ateras orchestras, comente cussas de Horacio Salgán e, dai su 1947, Anibal Troilo.
Sardos antigos
S'erentzia paleosarda est presente fintzas oe in die: chircas antropologicas e geneticas nd'ant fatu essire a pizu chi b'at una tzerta sighidura tra sos sardos de s'antigoriu e sa populatzione chi bivet como in Sardigna, pro more de fenomenos comente s'isulamentu e s'istesiadura genetica. In prus, calicunu legamine culturale si podet agattare in sas traditziones sardas, subratottu in sos trettos de intro.
Pararutas
Si definit pararutas unu disillestridore abiodinàmigu: custa est sa definidura prus curreta in su domìniu inzeneriale. Cun àteras paraulas, est su mèdiu chi servit pro permiter sa falada a belotzidade cuntrollada de unu corpus a s’àera, zenerarmente dae artàrias mannas. Sa pràtiga de sa fulliada cun pararutas si definit fulliada abiàtiga o pararutismu.
Sa prima fulliada dae un’aparèchiu bolende fiat acontèssida in su 1912, addaghi, impreende tènnigas oramài perfetadas, A. Berry su cabitanu si fiat fulliadu inche Saint Louis (IAA).
Corfu de gorgobena
In sardu est unu sonu presente in sos limbàgios barbaritzinos de Ollollai, Fonne, Orgòsolo, Mamujada, Oltzai, Ovodda, Gavoi, Lodine, Ulìana imbetzes de sa c "tosta" (sa oclusiva velare surda chi l'iscrient [k] in s'alfabetu fonèticu IPA) comente bi fiat in latinu e comente est abbarrada in sas àteras biddas a curtzu a Nùgoro. (es. chisina>hisina; secare>sehare; porcu>polhu ocru>olhu) Custu sonu l'iscrient cun sa h, o in calicuna de custas biddas fintzas cun s'apòstrofo ( ' ); b'at meda gente chi iscriet c o ch comente in sos àteros limbàgios sardos leghendesi ·lu comente lu narant issos.
Fileteado
Fileteado est unu tipo de disegnu artistigu cun sas lineas istilizadas cun disegnos de tipu floreale, naschidu a prinzipios de su XXmu, in sa tzitade de Buenos Aires in s'Argentina. Sos primos fileteadores aiana isvilupadu s'attividade issoro, in fromma ispontánea, in sas fabricas de automobiles de sa tzitade. Segundu zertos custos primos mastros artigianos sian istados immigrados italianos chi trabagliana in cussas fabricas. Ind'una zerta manera s'assimizat a s'Art Nouveau europea.
Limba romancia
Su romanciu est un'idioma chi si faeddat in su cantone de sos Grigiones e est una de sas bator limbas ufitziales de s'Isvitzera paris cun su germanicu, su frantzesu e s'italianu. Si narat finas ladinu occidentale ca est sa variedade occidentale de su grupu limbisticu ladinu (sos ateros idiomas ladinos sunt su ladinu chentrale o dolomiticu e su ladinu orientale o friulanu).
Ido
Comente àteras limbas ausiliares internatzionales, Ido at trovadu multos faeddantes cun sa difusione de s'Internet.
Pater Noster in ido
''Patro nia, qua esas en la cielo, tua nomo santigesez; tua regno advenez; tua volo facesez quale en la cielo tale anke sur la tero. Donez a ni cadie l'omnadiala pano, e pardonez a ni nia ofensi, quale anke ni pardonas a nia ofensanti, e ne duktez ni aden la tento, ma liberigez ni del malajo.''
Vènere (praneta)
Vènere (simbulu: ) est su segundu praneta de su Sistema Solari. Est unu praneta terrestri cun sa massa chi est su 81,5% e su volume chi est su 88% de is de sa Terra, cosas chi ddu faint narai "praneta gemellu" de sa custa. Tenit una atmosfera de anidridi carbònica densa meda, cun 90 atm de pressioni me in sa superfitzi, cun nuis de àcidu solfòricu chi impedint s'osservatzioni de sa superfitzi cun luxi visìbili, e po mori de s'efetu serra est su corpus celesti prus callenti de su Sistema Solari, cun una temperadura mèdia de 462 °C. Tenit unu campu magnèticu debili. Probabilmenti est ancora geologicamenti ativu.
Superfitzi e Geografia
8 de 10 partis de sa superfitzi de Vènere funt costituias de pranus vulcànicus, sa duas partis restantis funt occupadas dae is chi funt generalmenti tzerriadas highlands, ossiat duas "Terramannas" prus artas, sa Ishtar Terra e sa Aphrodite Terra, e atras "isulas". Sa presèntzia de pagus crateris de atumbada fait pensai ca sa superfitzi siat giòvuna, no prus bèccia de 300/600 millionis de annus. Scireus pagu de sa compositzioni: dae is informatzionis de is sondas Venera, is solas chi ant mandau datus dae sa superfitzi, est cunfirmada sa presèntzia de basaltu , chi parrit sa roca prus abbundanti, ma is regionis prus artas riflèttint mellu is ondas de is radar, duncas podint essi fatas dae rocas diferentis, probabilmenti galantza. Intra is puntus prus artu e prus bàsciu ddoi funte 13 km de differèntzia.
Nicaràgua
Economia
Su Nicaràgua est unu de is istados prus poburos de is Amèricas: agiommai s'80% de sa populatzione si bivet cun prus pagu de 2 dollaros a die.
Vènere (praneta)
Vulcanus
Meda struturas vulcànicas funt diferentis: is vulcanus a scudu funt meda prus largus ma prus bàscius. Ddoi funt medas struturas chi parrint vùlcanus ma no eus cumprèndiu ancora cummenti si siant formadas, cummenti is aracnoidis (naraus aici poita assimbilant a taleragnas) e is coronae.
Atmosfera
Nuis de àcidu solfòricu impedint de biri sa superfitzi. Me is partis artas de sa troposfera, a 65 km de artària, ddoi est su fenòmenu de sa super-rodatzioni: is bentus faint fai a s'atmosfera unu giru de su praneta donnia catru dies terrestris, cun lestresas de 360 chilòmetrus oràrius e fintzas prus mannas. Custa parti de s'atmosfera tenit pressioni e compositzioni simili a is de sa Terra. Su bentu torrat prus debili cummenti unu s'acostat a sa superfitzi, fintzas a tenni lestresas agiumai de dexi chilòmetrus oràrius. A giru de is polus ddoi funt is molinadas polaris, struturas anticiclonicas.
Menton
Menton (in otzitanu Menton, ligure Mentun) est una bidda frantzesa de 29.361 bividores, chi s'agatat in sa regione de Provence-Alpes-Côte d'Azur, duncas in su sud de s'istadu, a làcana cun s'Itàlia.
Dolores Turchi
Biografia
Nàschida dae una famìlia originària de Pisa, ex insegnante elementare, est una sagista e istudiosa de traditziones populares.
Antzianismu
Orìzine e caraterìstigas de su fenòmenu
Su tèrmine “antzianismu” arribat dae s'azetivu “antzianu”, ch'in su suspu identìfigat su membru antzianu de grupu, in cuntraponidura cun su “zòvanu”, est a narrer su noale. Su fenòmenu de s'antzianismu tzucat dae atos sintzillos de superioridade (inzurzas grussas, brullas malas e insensatas) finas a assiones de gravedade prus manna: fura, lesiadas, istrobu sighidu sìchigu e fìsigu de sa bìtima, atos de pessighidura, allimbosos, discriminatòrios o de devastadura, e finas de creze rassista. In particulare, s'antzianismu est impreadu fitianu pro si referrer a unos cantos tipos de atos e pràtigas pessighidoras in intro de s'armada. In intro de sas armadas, s'antzianismu est ufissiarmente proibidu e disalentadu, belle chi bastantes ufissiales tirent a lu minimizare cussiderende-lu parte de su protzessu formativu de su militare. A bias, est istadu – prus o mancu sientemente – unu mèdiu pro sa reguladura de sas zerarchias in intro de sa tropa, cunfigurende-si comente un'arternativa no uffisiale a sa lìnia zeràrchiga formalizada (cadena de mandu) e garantende, pro argunos aspetos segundàrios peroe no prus pagu importantes (pro narrer sa zestione de sa bida de garnidura), su bonu funtzionamentu de su departamentu. Pro custa resone, sas zerarchias, e mescamente sos ufissiales de gradu bassu e sos sutaufissiales, tirant a lu discuidare, a su nessi finamentras a cando sos atos no sùperent livellos de gravedade tales chi diant logu a iscàndalu, zenerarmente in fatu de lesiadas graes o de sa morte de unu regrutu.
Gravellu
Descritzioni
Pranta perenni chi podit cresci fintzas a unu metru de altesa. Suus follas funt grigias-bidris impunnadas a bidri-asulu, finis eì longas fintzas a 15cm. Is froris podint essi, a solus o accorraus in gudronis, de diametru de 3 a 5 cm, cun s'oru tottu frattatzau. Su collori originalli est arrosa-pùrpora ma oi du ant medas cultivar de dogna collori. Sa froridura si produssit po casi tottu s'annu eì normalmenti funt froris de fragrantzia fotti.
ADN
S'àtzidu desossiribonuclèicu (fatu·fatu inditadu cun s'incurtzadura ADN, in Itàlia prus usada sa dae s'inglesu DNA), est un'àtzidu nuclèicu chi cuntenet is istrutziones genèticas usadas pro s'isvilupu e funtzionamentu de totu sos organismos bios ​ e carchi virus (is virus a ADN); est fintzas responsàbile de sa trasmissione ereditària. Sa funtzione printzipale de sa molècula de ADN est s'immagasinamentu a longu de informatzione pro fraigare àteros cumponentes de is tzèllulas, comente is proteinas e is molèculas de ARN. Is tretos de ADN chi giughent custa informatzione genètica sunt denumenados genes, ma is àteras secuèntzias de ADN tenent propòsitos istruturales o pigant parte in su regulamentu de s'impreu de custa informatzione genètica.
In intro de is tzèllulas, s'ADN est organizadu in istruturas naradas cromosomas chi, durante su tziclu tzellulare, dòpiant in antis chi sa tzèllula si dividat. Is organismos eucariotas (pro esempru, animales, prantas e fungos) immagasinant sa majoria de s'ADN issoro intro de su nùcleu tzellulare e una parte minore in elementos tzellulares narados mitocòndrios, e in is plastìdios e in is tzentros organizadores de microtùbuols o centrìolos, in casu de ddos tènnere; is organismos procariotas (batèrios e àrcheas) dd'immagasinant in su tzitoplasma de sa tzèllula, mentras ca is virus a ADN ddu faghent a intro de sa càpside de natura protèica. Esistet una iscera manna de proteinas, comente pro esempru is istones e sos fatores de trascritzione, chi s'unint a s'ADN frunende·ddu de un'istrutura tridimensionale determinada e regulende·nde s'espressione. Is fatores de trascritzione reconnoschent secuèntzias reguladoras de s'ADN e ispetzìficant sa caminera de trascritzione de is genes. Su materiale genèticu cumpletu de una dotatzione cromosòmica si denùmenat genoma e, cun variatziones piticas, est caraterìsticu de cada ispètzie.
Atlanta
In su 1996 at acasagiadu s'editzione de 26 de sos Giogos Olìmpicos Modernos.
Supercopa de Sardigna
Sa Supercopa Sardigna (connota finas s’istajone 2009-10 comente a Finale Regionale Sardigna) est una cumpetitzione de fùbalu organizada dae su Comitadu Regionale Sardigna in ue s’afrontant sas isquadras binchidoras de sa Copa de Sardigna e de sa Copa Promotzione de Sardigna.
Jubanne Piga
Biografia
In su 1999 pùblicat Bentu 'e janas: contos e paristorias, una regosrta de paristòrias, semper in sardu cun bortadura in italianu.
Passavamo sulla terra leggeri
Passavamo sulla terra leggeri (in sardu: Lèbius nci passamus in sa terra) est unu romanzu de Sergio Atzeni publicadu in manera postuma in su 1996.
UVB-76
Trasmissionis insòlitas
Si funt intèndius a fitianu àterus sonus de fundu impari cun su zùmiu, faendi pensai chi is sonus no siant trasmìtius a manera dereta, ma prodùsius de unu dispositivu postu acanta de unu micròfonu sèmpiri allutu. Est fintzas possìbili chi in passau su micròfonu siat stètiu ativau in manera involuntària candu no serbiat. In una de custas ocasionis, su 3 de donniasantu 2001, si funt intèndius custus fueddus in russu:
Jagaru
Su jàgaru, trighinu o cani pertiatzu est unu cane sardu in impreu pro bardiare su masone e, in passau, pro lu facher gherrare chin atteros canes. Custa ratza, chi a commo no est galu reconnotta, foras de sa Sardinna si connoschet prus in atteros locos chi nono in Italia, grassias a unu amantiosu norvezesu de sos canes de mossa chi la at lumenàda in su zassu internet suo paritzos annos fachet.
Albina Angioni
Biografia
Albina Angioni naschet su 20 de trìulas de su 1936 in Pauli, sa prus manna de ses fìgios de Saturnina, mastra de partu, e de Albinu, carabineri, ambos originàrios de Sestu. Sa famìlia s'at a tramudare a Tonara, in Barbàgia, pro more de sos bumbardamentos americanos, e at a torrare a domo sua a pustis.
In su 2000 le dant su prèmiu "Alziator" pro s'òpera poètica "Pensamentos".
Dréan
Dréan (in limba araba الدرعان) est una bidda de unos 40.000 abitantes chi s'agatat in Algerìa.
Jean Auguste Dominique Ingres
Jean Auguste Dominique Ingres (Montauban 29 de austu 1780 - Parigi 14 de ghennàrgiu 1867) fiat unu pintore frantzesu
Lloseta
Lloseta est una comuna ispagnola de 5.704 abitantes. S'agatat in s'ala tzentrale de s'ìsula de Maiorca, in sa costera sud de sa Sierra de Tramontana. Sa metade de sa superfìtzie comunale est montosa, mentras s'àtera metade est pro su prus montigrosa o pranosa.
Schermu de elaboradori
Tipologia e impreu
Esistint tipus de schermu diferentis, impreaus fintzas in cuntestus no informàticus, cun funtzionis e piessìnnius diferentes. Po esempru esistint schermus impreaus in is bancus de regia de is centrus de produtzioni e spraxidura TV chi funt de sòlitu prus russatzus e fàcilis de tramudai, o schermus po aparatus de meixina, cun visualizadori siat a coloris siat monocromàticu e impreu de su standard DICOM.
Limba armena
Sa limba armena o armenu (nùmene nadiu: հայերեն լեզու, [hɑjɛɹɛn lɛzu], hayeren lezow, comunemente naradu hayeren) est una limba indoeuropea faeddada in sa regione de su Càucasu (in piessignu in sa Repùblica Armena) e in istados vàrios de su mundu, a cussighèntzia de sa diàspora armena.
Controllu de sa mente
Antetzedentes de su controllu de sa mente
Custos esempros ammustrant ca sa netadura de cherbeddu no est a tenore de totu is organizatziones e costat isfortzos medas a mantènnere.
The Pip
The Pip est su nomìngiu postu de is ascurtadoris de undas curtzas a una statzioni radiofònica chi trasmitit unu sonu "bip" arrepìtiu in su tempus e a manera ocasionali messàgius in còdixi. In Rùssia, sa statzioni est connota comenti Капля (Kaplya, est a nai "stìddiu"). Sendi chi una pariga de is messàgius imbiaus incumintzant cun su còdixi 8S1Shch (in alfabetu cirìllicu: 8С1Щ), si creit chi custu siat su nòmini o s'indicativu de tzerriada de sa statzioni, mancai no ddoi siat nisciuna informatzioni ofitziali.
Provìntzia de Cáceres
3.Navalmoral de la Mata (17.103 persones)
Interlingua
Numerosos milles de pessones pòdant impreare interlingua, e faeddatores de interlingua proclàmant ca milliones de pessones compìgant custa (podant leger textos e ascultare una pessone chi conversat in interlingua) sena dèpere apigare custa primamente.
Michel Contini
Publicatziones
Sa lista de publicatziones de Michel Contini est manna meda, ma custa est una lista partziale de unas cantas de cussas:
Tzìvicu Museu Archeològicu de Otieri
Su de duos pianu
SETZIONE NUMISMÀTICA: Sa colletzione numismàtica contat pagu prus o mancu sesmìgia monedas bènnidas dae magasineddos e agatamentos medas. Partzida in bator salas, andat dae sas monedas grecas e pùnicas finas a cussas de s'època sabàuda, a dimustratzione de sa continuidade de sa frecuentatzione de su territòriu in sos sèculos.
Bàsciu acùsticu
Su bàsciu est de sòlitu monofònicu: is notas sunt sonadas a solas, mentris is acòrdius funt sonaus pagu.
Ernest Hemingway
Fiat imbàtidu galu in vida a fama mundiale,  binchende in su 1953 su Prèmiu Pulitzer e in su 1954 su Prèmiu Nobel pro sa literadura.
S'istile suo, chi si caraterizat pro s'sicore de sa limba, at tentu influèntzia manna in sa cumponidura de su romanzu in su seculu XX.
Bocidròxiu de Harambe
Su 25 de maju de su 2016 a su zoo de Cincinnati unu pipìu de tres annus fiat intrau in sa gabbia de su gorilla Harambe. Sigomenti su pipìu fiat in perìgulu mannu, is guardias ant sparau a sa mantinica e d'ant boccìa.
Autoposada
Un'autoposada est unu puntu de recreu ubigadu a longu de sos autocaminos, in sas arzolas de servìtziu, o finas de àteras zenias de caminos. In Sardinna, in ue non b'at autocaminos, sas autoposadas sunt frechentes a longu de sos biazadorzos prus importantes.
Alan Turing
Giovania e educatzione
Alan Turing beniat dae una famìlia de sa gentry, is printzipales chentza tìtulu de nobilesa de sa sotziedade inglesa. Su babbu fiat Julius Turing, unu funtzionàriu de s'Indian Civil Service, s'amministratzione de s'Impèriu Britànnicu in Ìndia. Sa mama, Ethel Stoney, beniat de una famiglia de sa burghesia noa de s'Irlanda (isola), e su babbu puru traballàt in Ìndia cummente Ingegnere de sa Ferrovia. Si fiant cannotos a pustis de unu perìodu de deghe annos chi su Julius Turing aiat coladu in su distretu de Madras, in s'Ìndia de su Sud. Si sunt cojaus in su 1907 a Dublinu e aiant tentu su primu fìgiu, John Turing, in su 1908.
Pigota de sa martinica
Sa pigota de sa martinica est una maladia infetiva virale rara, presente prus che totu in localidades remotas de paisos tropicales de s'Àfrica tzentrale e otzidentale, chi de is sìntomos podet simigiare a sa pigota.
Ispainadura
Is datos epidemiològicos registrados in sa Repùblica Democràtica de Congo ammustrant una crèschida manna cun su tempus de is atopos de maladia intre is èsseres umanos. Si creet chi sa patologia si siat ispainende intre is persones non prus amparadas dae sa vatzinatzione contra a sa pigota umana.
Impestos de su 2022
Incumentzende dae sa metade de maju, is atopos aumentant siat in su Rennu Unidu, siat in àteros paisos.
Pamela Prati
Carrera
A pustis de s’istrenare de modella e atora in sos annos setanta de su sègulu coladu, est devènnida cunnota a su grandu pùbrigu in su 1988 addaghi, iscoberta dae Pierfrancesco Pingitore, lograt su rolu de prima fèmina in sos ispetàgulos teatrales e telebisencos de su Bagaglino.
Malaìsia
Sos malesos costituint sa parte majore de sa populatzione natzionale. Puru b'ant de cunsiderare comunidades tzinesas e indianas.
Patos de Lateranu
Is patos fiant istados tres:
Acòrdios de Villa Madama
Su Cuncordadu (ma non su Tratadu) fiat torradu a bìere in su 1984 cun sa Repùblica Italiana, a pustis de tratativas longas e dificultosas, in sustàntzia pro nche bogare sa clàusula chi pertocaiat sa religione de Istadu de sa Crèsia catòlica in Itàlia. Sa revisione chi aiat giutu a su Cuncordadu nou fiat firmada in Villa Madama, in Roma, su 18 de freàrgiu dae su tando presidente de su Cussìgiu Bettino Craxi, dae s'Istadu italianu, e de su cardinale Agostino Casaroli, Secretàriu de Istadu, in rapresentàntzia de sa Santa Sede. Su Cuncordadu nou aiat istabilidu chi su cleru catòlicu esseret finantziadu dae una fratzione de sas intradas totales, a traessu de su mecanismu nòdidu che a oto pro milli e chi sa pro sa nòmina de is pìscamos non esseret prus dimandada s'aprovatzione de su guvernu italianu. Fiat fintzas istabilidu chi in is iscolas faghiat a pedire s'esentzione dae s'ora de religione catòlica, in antis obligatòria, chi nointames fiat abarrada curriculare, fartende s'ocasione de dda fàghere a s'imbesse facultativa isceti pro sos interessados a tale matèria: s'issèberu relativu depet èssere fatu e comunicadu a s'atu de iscritzione in antis de su cumintzu de s'annu iscolàsticu.
2017
Su 2017 (MMXVII in numeros romanos) est un'annu de su seculu de XXI cumintzàu in sa dìe de chenapura.
Bàsciu elètricu
Su bàsciu elètricu s'impreat comenti acumpangiamentu o strumentu solista in agiumai dònnia stili de mùsica populari in su mundu, comenti blues, flamencu, jazz, pop, punk, reggae e rock.
Kyoto
Fiat sa capitale de su Paisu pro prus de unu millènniu (dae su 794 a su 1868) e est connota comente "sa tzitade de is milli tèmpios". Sende chi dd'ant risparmiada agiumai de s'in totu dae is bombardamentos de sa segunda gherra mundiale, est cunsiderada su prus relicuàriu mannu de sa cultura giaponesa e pro custu insertada me is logos amparados dae s'UNESCO. Est una sede universitària de importu natzionale e tzentru culturale de livellu mundiale.
Giuanne Battista
Pius a tardu, omine fattu, l'agattamos chi vivede in su desertu, bestidu de una pedde de cammellu, cun una chintalza a sos fiancos, e mandigada tilipisches e mele areste. Preigat penitentzia e cunversione a Deu, cun unu limbazu forte, a sa manera de sos profetas de Israele, e dada unu batijimu cun s'abba de su riu Giordanu. Meda andaiana a retzire custu battijimu de penitentzia, e a retzire su battijimu andat puru Gesus de Nazaret. Sos vangelos raccontana de sa morte de Giuanne, cun sa truncadura de sa conca cumandada dae su re Erode Antipa, ca Giuanne lu rimproveraida po aere isposadu sa connada, muzere de su frade Filippu.
Ecuadore
S'ecuadore est sa circunferèntzia majore de sa subrafache de unu corpus tzeleste, perpendicolare a s'asse de rodiamentu e duncas paris distantziadu de is polos.
S'ecuadore partzit unu corpus tzeleste in duos emisfèrios, narados setentrionale e meridionale.
Mozilla Firefox
Mozilla Firefox (connotu in curtzu fintzas comente Firefox) est unu navigadore web lìberu e multiprataforma, mantentu dae Mozilla Foundation. Nàschidu in su 2002 cun su nòmine "Phoenix" dae is membros de sa comunidade Mozilla, chi boliant unu navigadore autònomu in logu de s'agrupamentu Mozilla Application Suite, finas a sa versione 56 at impreadu su motore de rèndida Gecko, suportende parte manna de is standard web, in prus de unos cantu piessìnnios progetados comente a estensiones issoro; dae sa versione 57, Gecko est istadu cambiadu cun Quantum.
Sa chistione de su logu
Segundu Jon Hicks, autore de su logu de Mozilla Firefox, su panda ruju no evocaiat però sa immàgine giusta, e s'est ispiradu duncas a una pintura giaponesa chi figuraiat unu margiane.
Piessìnnios
Firefox est nàschidu in su cabudanni 2002 comente a esperimentu internu de su grupu de isvilupu de Mozilla. A cussu tempus, cun su progetu ancora finantziadu dae sa Netscape Communication Corporation, s'autonomia detzisionale de is programmadores in contu de is sèberos de fundu de su progetu fiat in calicunu modu limitada e non fiat inusuale chi si chircaret una libertade prus manna de atzione in progetos minores no ufitziales. Dave Hyatt (immoe responsàbile de su navigadore Safari) e Blake Ross aiant dadu duncas vida a Firefox comente a esperimentu de usabilidade e pro ammustrare comente si poderet adotare un'acostamentu diferente in sa produtzione de unu navigadore de Mozilla.
Prataforma de isvilupu
Un'àteru obietivu de Mozilla Suite, e de Firefox, est su de tènnere una prataforma de isvilupu flessìbile meda pro creare interfaches de impitadore in manera lestra. S'architetura de is aplicatziones, difatis, est basada a subra de standard comente CSS, RDF e JavaScript. In prus, sunt istados creados limbàgios de marcadore ispetzìficos comente a XML User Interface Language (XUL). In custa manera, su còdighe de orìgine de Firefox no est lìberu isceti, ma sa matessi istrutura de su produtu podet èssere a discansu cunfigurada segundu is bisòngios pròpios; pro mèdiu de is trastos postos a disponimentu est difatis possìbile creare estensiones chi faghet a integrare a discansu in su navigadore.
MENA
Su faeddu MENA bolet narrere Middle East and North Africa (Oriente Mediu e Africa de su Nord) e narat su matessi cuntzetu de Oriente Mediu Mannu. Est una peraula chi a s'ispissu si impreat in academia e in sos ambientes militares e de s'economia.
Istentales
Album
Sa banda dae su 1995 at publicadu:
Terremotu
In sa zeofìsiga, sos terremotos (dae su latinu “terrae motus”, est a narrer “movimentu de sa terra”), narados finas sismos o trèmidas tellùrigas (dae su latinu “Tellus”, diosa romana de sa Terra), sunt bivraduras o ossilladuras repentes, lestras e prus o mancu poderosas, de sa crosta terrenca, provocadas dae s’iscostiamentu repente de una massa rocosa in su sutasolu.
Istassione intermodale de Carbònia
Istruturas e installaduras
Su tzentru intermodale de Carbònia Serbariu si presentat comente installadura subra de duas prantas, chi una s'agatat a su livellu de su caminu e cumprendet mescamente su terminale de ambas lìnias postalencas e sas istruturas relassionadas cun isse (10 figuretes de istassionamentu pro sos postales, isetadorzu probidu pro s'efetu, servìtzios sanidàrios addae de duos istabilimentos cumertziales). In sa matessi pranta, est postu s'aparcadorzu de s'istassione, istèrridu in sa superfìtzie de un'ètara, cun cabida de unos 200 zassos de aparcamentu, dimensionadu in manera a resorver una de sas critigalidades de s'installadura de Carvònia Nassionale, relassionada pretzisamente cun s'iscassia de aparcadorzos. In una pranta prus bassa, s'agatat su terminale ferruviàriu propiamente naradu, atzessìbile a mèdiu de iscalas e rampas de atzessu pro discapatzitados. Finas in custa pranta bi sunt istabilimentos de servìtziu pro s'atividade, cun un'istabilimentu cumertziale, un'isetadorzu apositivu e servìtzios sanidàrios.
Clara Gallini
Clara Gallini (Crema, 19 lampadas 1931 – Roma, 21 ennalzu 2017) est istada una antropologa e etnologa italiana. Clara Gallini fit arrivida in Sardigna, ponzende fatu a Ernesto de Martino, cun su tempus aiat cominzadu a insegnare in su liceo Siotto Pintor de Cagliari. Aiat pubricadu divesos istudios subra sas traditziones sardas I rituali dell'argia, Il consumo del sacro, Dono e malocchio.
Ermizolu
S’ermizolu o fromizolu (ma su nùmene si cunfundet in sos dialetos bàrios, cun àteras maladias esantemàticas, massimamente cun su russetu)est una maladia infetiva de su sistema respiradòriu causada dae unu birus, est a narrer su Paramyxovirus de sa zenia Morbillivirus. Su Paramyxovirus, pagu resistidore in foras de s’organismu e sensìbile a sos azentes chìmigos e fìsigos, est unu birus cun ANR negativu unicadenale e format parte de sa famìlia de sos Paramyxoviridae, zenia Morbillivirus.
Estelada
S'estelada (pronùntzia: //) est sa bandera indipendentista de sa Catalugna.
Istòria
In su 1969 cumparet s'estelada cun s'isteddu ruju subra isfundu grogu, de punna sotzialista (estelada roja, //).
Trotskismu
Oindii esistint in totu su mundu organizatzionis trotskistas medas chi benint de is chi faiant parti de sa de IV Internatzionalis. Po esempru, in paisus comenti Algeria, Argentina, Bolivia, Brasile, Mèssicu, Rennu Auniu, Spànnia, Portugallu, Frància, Uruguay, Venezuela, is organizatzionis trotskistas funt bessius prus influentis de àterus, perou chena arribai a unu pesu decisivu.
Marcu Piga
Marcu Piga (Palau, 29 de maju de 1956) est unu fubaleri antigu sardu, chi zogaiat in sa posissione de atacadore.
The Clash
- The Clash - White Riot - The Clash
Carl Sagan
In sa vida sua, Sagan at publicau in totali prus de 600 artìculus sientìficus e artìculus de spraxidura sientìfica e est stètiu autori, co-autori o editori de prus de 20 lìburus. Me is òperas suas at a fitianu apojau s'anàlisi scètica, s'umanèsimu seculari e su mètodu sientìficu. Est stètiu unu de is fundadoris de su Progetu SETI po sa circa de s abistesa extra-terrestri.
Have a Nice Life
Have a Nice Life est unu duetu musicale istadunidensu originàriu de su Connecticut formadu in su 2003 e cumpostu dae Dan Barret e Tim Macuga. S'istile issoro contat influèntzias chi cursant vàrios àmbitos de su rock alternativu, is prus de importu sunt: rock goticu, shoegaze, post rock, rock indùstriali.
Libertade
Sa libertade (dae su latinu libertas) est sa capatzidade de seberare. Est un'idea chi includet su no èssere assugetadu a unu sugetu diferente de unu matessi, autoridade, pòdere chi istabilat un'alienatzione, dèpere, disciplina o cale si siat cunditzione no istabilida dae su matessi sugetu. Designat sa facultade de sa persone umana chi ddi permitet de detzìdere de acabare un'òpera determinada o de no dd'acabare. In àteras paràulas, su chi permitet a sa persone umana de detzìdere si cheret fàghere calicuna cosa o no, ddu faghet lìberu, ma puru responsàbile de is atos suos.
Greyhound Lines
Seguràntzia
In una cunferèntzia de imprenta de 2007, Greyhound aiat annuntziadu chi unu programma pilotu pro testare diferentes medidas de seguràntzia diat esser istadu aprigadu inche unas cantas istassiones e in unos cantos postales mustra cumintzende in intro de s'annu.
Carl Sagan
Su Pale Blue Dot
Sagan at abetiau cun sa NASA po otenni de is sondas Voyager is màginis Ritratu de Famìlia e Pale Blue Dot, fatas de sa sonda Voyager 1 chi afigurant de pari a pari su sistema solari e sa Terra. In sa foto pigada de sa sonda a ses milliardus de chilòmetrus a tesu de s'òrbita de Plutone, sa Terra est amostada comenti a unu "puntu asulu pàllidu".
Anna Cristina Serra
Biografia
At incumentzadu a iscrìere, belle pro giogu, in su 1992, in unu prèmiu ammaniadu a curtzu a domo sua, ma a pustis est pigadu parte a totu sos prèmios prus mannos de s'Ìsula.
Carl Sagan
Pacifismu antinucleari
In su martzu 1983, Reagan at annuntziau unu progetu multimilliardàriu de defensa contra a unu possìbili atacu nucleari sovièticu, sa Strategic Defense Initiative, connotu comenti "Gherras stellaris". Sagan s'est postu contra a custu progetu, narendi chi fiat impossìbili a svilupai unu sistema cun sa precisioni bòfia, inùtili mancari caru poita ca si podiat superai a discansu cus sistemas prus baratus e concruendi chi su fàbricu de unu sistema de difesa de aici iat ai destabilizau s'echilìbriu nucleari intra Stadus Aunius e Unioni Soviètica, sciuscendi sa possibilidadi de unu disarmu nucleari.
Sagan e s'ufologia
Sagan fiat interessau a is arrelatas apitzus de is UFO, assumancu de su 1964, candu nd'at arrexonau cun Jacques Vallée. Mancai scrèdulu po is arrespustas straordinàrias a sa chistioni UFO, Sagan pensàt chi is sientziaus iant ai dèpiu studiai custu "fenòmenu", assumancu po s'ìnteressu de su pùblicu in s'argumentu.
Prèmius
Ddoi at finsas prèmius cun su nòmini suu:
Dd'ant dedicau un'asteròidi, 2709 Sagan e unu crateri de atumbada de 95 km de diàmetru acanta de s'ecuadori martzianu portat su nòmini suu.
Dii mundiali de mèngua de su gastu militari
Temas
Cun is fueddus de Dwight D. Eisenhower: "Dònnia arma chi si fràigat, dònnia barca de gherra comissionada, dònnia coetu chi si sparat bolit nai, a s'acabu, furai a is chi tenint fàmini e no tenint nudda de papai".
Estellencs
Estellencs est una comuna ispagnola de 389 abitantes situadu in sa comunidade autònoma de sas Baleares.
Nepal
Allàcanat in su norte cun sa Tzina (Tibet) in su sud cun s'Ìndia e est un'istadu chentza de bessida a mare. Su territòriu de s'istadu, postu intre sa campura de su Gange e sa cadena montosa de s'Himalaya, est prevalentemente montosu e presentat unu dislivellu mannu (de 80 a 8.848 m de s'Everest, su puntu prus artu de sa Terra). Geogràficamente est parte de su subcontinente indianu.
Su 28 de nadale de 2007 su parlamentu nepalesu at aprovadu un'emendamentu costitutzionale chi at decretadu sa transitzione de sa monarchia a sa repùblica, acontèssida su 28 de maju 2008 mediante sa votatzione casi unànime de s'Assemblea Costituente. Su presidente est Bidhya Depes Bhandari. Su primu ministru est Khadga Prasad Sharma Oli.
Istòria de Sardigna sabàuda
Rebellias populares
S'imponimentu de is serradas privadas in is terrenos comunos, su rescatu de is fèudos fatu agrabiare subra sa populatzione rurale e sas ulteriores limitaduras in sos impreos comunitàrios aiant provocadu una longa istagione de rebellias e resistèntzias in totu s'Ìsula. Periodicamente si torraiant a alluere is chèscias, fintzas violentas, dae chie aiat pèrdidu manna parte de is risursas subra is cales si basaiat sa supravivèntzia de medas famìlias in favore de sa classe noa de propietàrios. Aiat torradu a crèschere chene ddu pòdere evitare su fenòmenu de su bandidismu.
Wikipedia/campidanesu
Su nòmini de Wikipedia cumenti sistema de consultatzioni est stau ogetu de batàllias: dd'ant alabada po sa distributzioni lìbera sua, po sa cumpilatzioni lìbera e po su rigori de argumentus, e atacada po pregiudìtzius sistèmicus presuntus (iant essi privilegiadas is boxis de interessu po is contribudoris kentza badai a s'importu reali insoru), sa preferèntzia de s'acòrdiu a is provas, fartas po unus cantus argumentus e amancu de responsabilidadi e autoridadi candu acarada cun is enciclopedias traditzionalis. Is artìculus suus funt remonaus de is mass mèdias e de circas acadèmicas e funt disponìbilis asuta su permissu GFDL. S'editzioni tedesca dd'ant distribuia in compact disc e de medas editzionis ant creau unus mirror o unus progetus derivaus.
Lìneas de cumportamentu
Su puntu de bisura neutrali, una lìnea de cumportamentu "non negotziada", fait crara sa tarea de s'enciclopedia e cuddu de "arrapresentai is cuntierras, descriiri·ddas, ananti de ingagiai·si po issas". Si ddoi arribant, Wikipedia non iat essi scrita segundu unu puntu de bista "ogetivu", ma iat presentai de manera impartziali totu is caras de una chistioni, atribuius a is sustenidoris insoru de manera neutrali. Custa polìtica imponit ca donniuna de custas facis depant arrìciri unu pesu uguali a sa popularidadi sua. Issa est stada criticada po àiri una tarea chi no fait a tocai, po essi inutilosa cun unu materiali kentza fundòriu e cunfirmas e po permìtiri chi siant arrepresentaus "ofendidoris de sa morali".
Autoris
Su giae cumponidori capu de Wikipedia Larry Sanger at narau ca àiri su permissu GFDL est cumenti una "afiantza de libertadi, est una motivatzioni forti a traballai in una enciclopedia lìbera". In unu stùdiu a pitzus de Wikipedia comenti comunidadi, su professori de Economia Andrea Ciffolilli at afirmau ca su costu bassu de transatzioni in su pigai parti a unu software wiki creat unu catalizadori po sa crèscida collaborativa e ca una acostada a sa "costruzioni creativa" incoràgiat su pigai parti. Wikipedia est stada bia cumenti unu sperimentu sociali de anarchia o democratzia. Su fundadori suu at arrespustu ca no est stada pensada de gai ma a s'imbessi ndi est una cunsigèntzia. In d·una pàgina a pitzus de su fai circas cun Wikipedia, is autoris suus spricant ca Wikipedia est de importu cumenti comunidadi sociali. Est a nai, a is autoris de artìculus podint domandai de difèndiri o acrarai su traballu insoru e is cuntierras fait a ddas bìiri luegus. is editzionis de Wikipedia cuntenint medas bortas unu "bangu de is informatzionis" puru, aundi sa comunidadi arrespundit a is domandas.
Aundi est Wikipedia?
Mancai diaderus manna meda cumenti comunidadi (millis de utentis ativus e una cantidadi spantosa de artìculus e informatzionis), is servers de Wikipedia funt casi piticus: una dexena de elaboradoris (duus databases e calincuna server web), postus in una schina de s'aposentu chi òspidat is server de Bomis.com (po nde sciiri de prus, anda innoi).
Istassione ferruviària de Macumere
Caraterìstigas
S'istassione, fraigada in sa Dossale Sarda, disponet de tres bias impreadas pro su servìtziu de passizeris, chi duas si podent sizire a mèdiu de unu sutacoladorzu, e bias annanghedoras de servìtziu. Est presente finas unu transitadorzu de mercantzias e una filera de bias pro custa casta de servìtziu.
Vandea
Vandea. Dipartimentu de sa Frantza occidentale, capol. La Roche-sur-Yon. Durante sa Rivolutzione Frantzesa at cumbattidu po su re e po sa difesa de sa  religione cattolica contra sos rivolutzionarios giacobinos, istiu 1792-  santandria 1793, (eccidio vandeano  paret cun 300.000 mortos, omines feminas e pitzinnos).
Basìlica de Santu Sadurru
Sa basìlica de Santu Sadurru (titulada fintzas a is santos Gòsamu e Damianu) est sa crèsia prus antiga de Casteddu e una de is prus antigas de sa Sardigna intrena. Dedicada a Santu Sadurru, patrònu de sa tzitade, est posta in su bighinadu de Biddanoa. A curtzu de sa crèsia s'agatat una necròpoli impare a chi cumponet unu importante cumplessu paleocristianu.
Istòria
Su 30 de santu gaine de su 2004 sa crèsia est istada torrada a cunsagrare e a aberrere a su cultu.
MoVimento 5 Stelle
Su Movimento 5 Stelle (Movimentu 5 steddus) est unu partidu polìticu italianu, fundau in Milanu su 4 de su mesi de ladàmini de su 2009 de su còmicu Beppe Grillo e s'imprendidori Gianroberto Casaleggio.
Is cincu steddus de su nòmini indicànt in s'incumentzu àcua pùblica, ambienti, mobilidadi sustenìbili, svilupu e connetividadi. Prus tardu funt cambiadas a benis comunus, ecologia integrali, giustìtzia sotziali, innovamentu tennològicu e economia eco-sotziali de mercau.
Est intrau in su parlamentu italianu cun is eletzionis de su 2013 e at fatu parti de su primu e su segundu guvernu de Giuseppe Conte.