cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tighina
Istòria
In su mese de làmpadas 1940, in tempus de sa Segunda Gherra Mundiale, sa regione de sa Moldàvia fiat ocupada de is tropas sovièticas, a sighidu de su patu germano-sovièticu Molotov-Ribbentrop. Is sovièticos aiant deportadu sa prus parte de is bividores de etnia romenu/moldàva. Sa tzitade fiat pois torrada a cunchistare e mantènnere fintzas a su 1944 de su regime romenu fascista de Antonescu, alleadu de sa Germània nazista. Cun Antonescu fiant is bividores ebreos is chi fiant deportados, cun s'imputu de èssere de sa parte de is sovièticos.
Sa bidda fiat duncas isbudiada de sa majoria de is bividores suos.
In is deghinas de annos a sighire sa bidda s'est mudada a tzitade industriale e at bidu sa populatzione crèschere fintzas a is bividores chi tenet oe.
Arga
S'arga o àliga est unu cumplessu de cosas chi si nde fùliant, mescamente de domo, che a restos de màndigu, cantzos de pabiru, plàstica o roba.
Chișinău
Chișinău est una tzitade de 876.231, capitale de sa Moldavia.
Katajjaq
Su Katajjaq est una moda de cantare tradissionale chi cantan sos Inuit (bi at unu cantu chi si assimizat meda, su rekuhkara de sos ainu, ma est iscumpartu dae tempus meda). A s'imbesse de su cantu tradissionale chi si atzappat in populos medas peri su mundu, su cantu Inuit lu fachen a su solitu feminas chi, ind unu canticu a duas boches, si isfidan pro iscumbatare chie est sa prima a perder su jocu mancandeli alinu pro respirare; a su solitu, su jocu addurat duos o adderettura tres minutos. De cada manera, bi at fintzas una cantadora, Tanya Tagaq, chi bolet cantare a sa sola e si fachet acccumpanzare dae musitzistas comente a Björk. Bi at fintzas su duettu Tudjaat, chi cantat musica siat tradissionale, fatta chin su gùtturu, siat pop.
Bichipedia in danesa
Bichipedia in danesa est s'incurtzadura pro s'editzione in limba danesa de Wikipedia.
Tziviltade Maya
Sa tziviltade maya est istada una tziviltade mesoamericana esìstida dae su 2000 a.C. a su 1511–1697 p.C. in su Guatemala, su sud-est de su Mèssicu, su Belize, e s'ala otzidentale de s'Honduras e de San Salvador.
Abraham Lincoln
Abraham Lincoln (Hodgenville, 12 frearzu 1809- Washington, 15 abrile 1865) est istadu su de 16 Presidentes de sos Istados Aunidos, abarrende in funtziones dae su martzu de 1861 finas a s’assassinamentu suo in s’abrile de 1865.
Lincoln, elèghidu comente candidatu de su partidu repubriganu, aiat ghiadu cun èsitu su paìsu peri sa crisis sua prus grae custitussionale, militare e morale – sa gherra tzivile amerigana – bardende s’Unione e, in su matessi tempus, agabende s’iscravidura e promoende un’amodernamentu econòmigu e finantziàriu.
Crèschidu in una famìlia pòbera, Lincoln si fiat imparadu pro su prus a sa sola, devenende abogadu, lìderu polìtigu, lezisradore de s’Istadu de s’Illinois in sos annos trinta de su 1800, gasi comente membru de mandatu ùnigu de sa Càmara de sos Rapresentadores de sos Istados Aunidos in tempus de sos annos baranta de su 1800. Fiat istadu ochìidu dae John Wilkes Booth, atore e simpatizadore de sos suddistas, su 15 de abrile de 1865, in s’ìnteri chi s’agataiat in su teatru cun muzere sua, ses dies ebia a pustis de s’agabu de sa gherra cun sa rèndida suddista in Appomattox e sa bintòria nordista.
Est cussideradu unu de sos bator Presidentes ameriganos prus grandus de totu sos tempos, paris cun George Washington, Franklin Delano Roosevelt e Ronald Reagan.
Categoria: Pessonazos istòrigos
Autocaminu
S’autocaminu est una casta de caminu prozetadu pro azuventare sa tzirculadura de ballùmenes mannos de tràfigu de beìculos de belotzidade arta, comente arternativa a unu caminu normale chi non garantit sa matessi capatzidade de trànsitos e non reghet sos matessi probremas de seguràntzia. Cunforme a su Còdighe italianu de sos caminos, s’autocaminu devet tenner carreradas separadas (o, in onzi manera, partzidas dae unu separadore tzentrale), cun a su nessi duos curridorzos pro onzi deretura de martza, e rugradorzos a livellos isfarsados. Pro intrare e essire dae sos autocaminos, pro custa resone, faghet bisonzu a impreare aunidorzos e agrugadorzos probidos pro s’efetu (curridorzu de illestrimentu e curridorzu de disillestrimentu). Sa Sardinna, atuarmente, est neta de autocaminos, su biazadorzu suo prus importante est su caminu nassionale 131 Càralu Felighe.
Moldàvia
Sa Moldàvia est unu istadu de s'Europa orientale chi s'agat incassadu intre Romania a Ovest e Ucraina a Est e chi non tenet bessida a mare. Sa capitale est Chișinău.
Sa Moldàvia est istada parte de sa Romania fintzas a su 1945 e nd'est istoricamente e curturalmente e linguisticamente una regione(sa Bessarabia), ma cun sa fine de sa II Gherra Mundiale est istada tzedida s'Unione Sovietica comente repùbrica autònoma, perdende·nche in prus su territòriu de mare chi est diventadu de s'Ucraina.
DA su 1991 sa Moldàvia indipendente.
Abarrat in die de oe una regione, a est de su frùmene Dnestr (Nistru in Limba Romuna) chi mancari non reconnotu a livellu internatzionale est unu istadu a parte, cuncordadu segundu unu sistema istatale comunista: sa Transnìstria.
Badajoz
Est sede de obispadu e de universidade.
Autoistopu
S'autoistopu est una forma de trasportu chi cunsistit in su pedinzu de una trasportada a àteros biazadores, zenerarmente probidos de beìculos motorizados che automòbiles o autocarros, prus raras bias de mototzicretas. In su casu prus frechente, s'autoistopista in s'oru de su caminu pedit a sas beturas privadas de s'arressare e dispensare su trasportu sena costu. In prus de custu, pedende trasportadas in sechèntzia, est possìbile a realizare finas biazos longos in autoistopu.
Sas resones ch'impellint sas pessones a biazare “a pòddighe” sunt mescamente tres: bisonzu (farta de fondos o de mèdios), ispìritu de abentura (s'autoistopu dat sa possibilidade de atopare pessones iscunnotas); ambientalismu e efissièntzia de su trasportu.
In Sardinna e in Itàlia, s'autoistopu est proibidu in sos caminos de currimentu lestru, che pro narrer sos autocaminos.
Istòria
Sos annos setanta de su sègulu coladu ant rapresentadu su tempus de oro de s'autoistopu. Custa pràtiga, meda ispainada intre sos zòvanos, est devènnida prus pagu frechente dae sa segunda metade de sos annos otanta, mescamente pro more de una crèschida de su livellu econòmigu (cun s'ispainadura cunseghidora de s'automòbile de propiedade).
Infruèntzia curturale
Su romanzu de Jack Kerouac “In su caminu” (1.957), chi faeddat de sas bivèntzias de Dean Moriarty, est istadu belle unu manifestu pro sa Beat Generation.
Sa saga pobulare “Ghia galàtiga pro sos autoistopistas” de Douglas Adams, cumintzada in su 1.978, tenet comente assempru printzipale de sa narradura una ghia particulare ispetzializada pro isprorare s'universu.
Roger Waters, ex bassista e cantadore de sos Pink Floyd, at cunsagradu a s'autoistopu un'àrbumu intreu, “The Pros and Cons of Hitch Hiking” (1.984), chi sinnìfigat literarmente “Su pro e su contra de s'autoistopu”.
Sa pellìcula de s'orrore “The Hitcher – Su caminu longu de sa timòria”, sa sighidura sua e su refaghinzu suo tenent de protagonista un'autoistopista sicopàtigu.
Autoistopu organizadu
Pro parare fronte a custos probremas, minimizare sas intzerturas e cumbidare un'ispètzia de seguràntzia in prus chi fartat a s'autoistopu cràssigu, sunt nàschidos assòtzios de “autoistopu organizadu”, chi sa majoria dimandat su pagamentu de una prorata annuale o mesile.
Autoistopu telemàtigu
Esistint zassos telemàtigos narados “de autoistopu organizadu”, in ue a amaniare sos biazos in manera assimizadora a s'autoistopu de caminu. In custos sitos, est possìbile siat a sinzolare chi si tenet s'intentu de imprender unu biazu e si disponet de seidorzos lìberos in sa betura, siat chi si chircat una trasportada pro andare a unu destinu determinadu. In Itàlia sos ùrtimos datos, pubrigados dae unu portale cunsagradu a s'autoistopu in retza, ìnditant una crèschida cussideràbile de su nùmeru de sos utilizadores. Custu si devet in parte a s'incrementu repente de su costu de su carburante e de sos costos atzessòrios de sas automòbiles privadas.
Si s'agatat unu seidorzu disponìbiile, custa podet esser una manera meda pràtiga e econòmiga de biazare, eliminende s'isetu in s'oru de su caminu.
In custu modu, est finas possìbile a amaniare trasportadas regulares.
Fitianu peroe no semper, est prebidu s'abonu de unu cuntributu econòmigu minore dae bandas de sas pessones chi tirant profetu dae su trasportu.
Tonga
Su Regnu de Tonga est un'istadu de sa Polinèsia, in s'otzèanu Patzìficu, postu unos 700 km a sud-estu de sas Figi e 2.000 a nord-estu de Noa Zelanda. Contat prus de 160 ìsulas e isuleddas (36 de sas cales sunt populadas permanentemente), partzidos in bator artzipèlagos printzipales (Tongatapu, Ha'apai, Vava'u, Niuas). Su nùmene Tonga signìficat «bentu de su sud». Sa capitale est Nuku'alofa.
Su 96% de sa populatzione est de orìgine polinesiana tongalès. Sa religione de majoria, cun unu 41,3%, est sa metodista wesleyana.
S'istadu tenet istèrrida de 748,5 km² e contat unos 105.323 bividores. Sas ìsulas sunt populadas, dae unos 6000 annos faghet, dae sos polinesianos originàrios de su pòpulu lapita, in su sud-estu de s'Àsia. Si bi agatant sas rastas archeològicas prus antigas de sa Polinèsia. Sos tongans ant creadu monumentos megalìticos intre sos cales si distìnghet s'At‘amonga. Est un'arcu de tres pedras de coraddu de 8.900 kg.
Shigeru Kayano
Shigeru Kayano (萱野 茂 Kayano Shigeru, 15 de lampadas de su 1926 - 6 de martzu de su 2006) est istadu unu de sos urtimos a mantènner sa limba ainu comente mama e unu de sos prus mannos gherradores de su grupu etnicu suo pro chi podan picare sos derettos politicos, curturales e umanos chi lis toccan. Shigeru Kayano nabat a Hokkaido chin custa frasia: Hokkaido, Ainu no kuni desu (Hokkaido, terra de sos Ainu).
Tonga
S'inglesu James Cook bi fiat istadu diferentes bortas intre 1773 e 1777, numenende a su grupu ìsulas Amistosas (''Friedly Islands) dèpidu a s'acollida calorosa chi bi aiat agatadu.
In s'annu 1900 fiat istabilidu su protetoradu britànnicu, e dae su 1970 est regnu indipendente in s'àmbitu de su Commonwealth. Est sa sola monarchia de sa Polinèsia.
In su Regnu de Tonga s'economia, in sos ùrtimos annos, at connotu unu forte progressu. S'agricultura est su setore printzipale. In s'ìsula de Tongatapu s'est isvilupadu unu parcu industriale, dominadu dae s'indùstria e de s'artesania navale. Su turismu tenet unu rolu fundamentale.
Fantasièntzia
Sa fantasièntzia est unu tipu de literadura populari incumintzada in su Noixentu chi tenit is arrèxinis in su romanzu scientìficu. Dae sa literadura immoi si ndi est mòvia a atrus mass media cummenti su cinema, fumetus, televisioni, videojogus. Sa fantasièntzia tenit cummenti tema printzipali s'impatu de sa sièntzia o tecnologia in sa vida de sa sotziedadi umana.
Crucuris
Crucuris est una bidda de sa Provìntzia de Aristanis de 317 abitantes.
Bichipedia in cadelana
Bichipedia in cadelana est s'incurtzadura pro s'editzione in limba cadelana de Wikipedia.
Mark Rothko
Naskidu in Lettonia, dae famìlia ebrea, in su 1913 fit emigradu in sos Istados Unidos a Portland in s'Oregon. Aiat frequentadu s'Universidade de Yale. Est istadu unu de sos massimos esponentes de s'espressionismu astratu.
Arsènicu
thumb|247x247px|Arsènicu (As, 33) S'arsènicu est unu metàllicu, de colore grisu, de lughentesa metàllica, fràzile, chi s'agatat in natura in forma de sulfuros o de arsenosulfuros. Est unu contaminante tòssicu pro bia orale e pro inalatzione. Provenit mescamente dae atividades metallùrzicas determinadas o dae sa fabricatzione de antiparassitàrios a s'arsènicu.
Fontanigorda
Fontanigórda (Fontanegorda in limba ligure) est unu comune italianu de 282 abitantes in sa Provìntzia de Gènova in Liguria.
Giara
Sas giaras (tèrmine campidanesu, in logudoresu diat esser “patada”) sunt sos mesados basàrtigos incunfundìbiles de su Sarcidanu e de sa Marmidda, postos in sa parte tzentru-meriesa de sa Sardinna. Craramente bisìviles dae sas zonas parisincas, si presentant che artupranos a sas bisuras caraterìstigas de fortalesas naturales istremenadas, probidas de bastiones a sas paredes impalonadas e inatzessìbiles antigamente.
Assimizadoras a sas mesas messiganas, medas archeòlogos pessant chi siant istadas impreadas dae sos sardos nuràghicos comente s’ùrtimu baluarte de resistèntzia contra a sos imbasores pùnigos e a pustis romanos. Cun efetos, a longu de su perìmetru cucurale de sa giara de Gèsturi (naradu “sa canoa”) si podent galu pompiare 24 nuraghes, cando chi finas a 50 s’aliniaiant una die in pees de sos bastiones etotu.
Cantàbria
Sa Cantàbria est una comunidade autònoma de s'Ispagna. Su cabulogu est Santander, sa limba uffitziale est s'ispagnolu.
Tenet istèrrida de 5,321 km2 e populatzione de unos 593.000 bividores. Allàcanat in s'estu cun is Paisos Bascos, in su sud cun sa Castìllia e Léon, in s'uestu cun is Astùrias e in su nord tenet bessida a s'otzèanu Atlànticu.
Sa Cantàbria tenet clima otzeànicu ùmidu cun temperaduras moderadas, meda influentzadu de is bentos chi de s'otzèanos andant a iscùdere contra is montes de sa cordigliera cantàbrica.
Su rèdditu peròmine de sa Cantàbria est aparagonàbile a su de s'Ùmbria in Itàlia.
Torrefarrera
Torrefarrera est una comuna ispagnola de 1.992 abitantes situadu in sa comunidade autònoma de sa Catalogna.
Cáceres (Ispagna)
Su tzentru istòricu est patrimòniu de s'UNESCO de su 1986. Cáceres cunserbat difatis una chinta de muros chi nde inghiriant totu sa parte antiga.
Est sede de obispadu impare a Coria e de s'Universidade de s'Istremadura.
Remake
Su remake, comente bolet nàrrer su faeddu si bortadu in limba inglesa, est unu calesisiat traballu torradu a fàgher e mezoradu. Sa paraula si ponet a pare cun pelliculas, ma si podet impreare peri pro serias televisivas o videojogos.
Cando su traballu chi si torrat a fagher benit dae un'atteru medium, tando nànchi si bolet fagher un'adattamentu.
Joule
Su joule (sìmbulu J) est s'unidade de energia, cantidade de calore e traballu in su Sistema Internatzionale de Unidades. Est istada numenada aici in onore de su fìsicu inglesu James Prescott Joule (1818 – 1889). Si tratat de un'unidade derivada chi si definit comente su traballu chi faghet una fortza de unu newton cando su puntu ue si àplicat s'iscòstiat unu metru in sa diretzione de sa fortza. In tèrmines de unidades fundamentales de su SI s'espressat in chilogrammu pro metru cuadradu divididu dae segundu a su cuadradu:
Sighende sas normas de su Sistema Internatzionale de Unidades publicadas dae s'Ufìtziu Internatzionale de Pesos e Mesuras su nùmene de sas unidades si depet iscrìere in minuju (joule) e su sìmbulu cun sa lìtera majùscula J essende istesiadura de unu nùmene pròpiu.
Definitzione
Unu joule si definit comente sa cantidade de traballu fìsicu chi diat fàghere una fortza de unu newton pro mòere un'ogetu a una distàntzia de unu metru in sa diretzione de sa fortza aplicada. Ma, bidu chi su cuntzetu de energia s'utilizat in diferentes àmbitos de sa fìsica, b'at àteras definitziones pràticas utilizende àteras unidades derivadas, aici unu joule est fintzas:
Su chilowatt-ora est una àtera unidade de energia, fundada supra su watt e s'ora, chi mancari non fagat parte de su SI s'utilizat a fitianu pro s'energia elètrica e su preju suo, chi est espressu in € pro kWh. Unu quilowatt-ora diant èssere 3.600.000 joules o 3,6 megajoules.
Istòria
Su 1889 sa British Association for the Advancement of Science at sugeridu su nùmene de joule pro s'unidade de energia, su nùmene est istadu adotadu a su segundu Congrès international des électriciens tzelebradu in Parigi su matessi annu 1889 in su signu de s'Espositzione Universale.
In su 1948 a sa de 9 reunione de sa CGPM chi s'est fata in Parigi, s'est cunsagradu su joule comente a unidade de energia. Sa definitzione fiat azigu ambigua, e nariat petzi "Su joule est s'unidade de sa cantidade de calore", e paret chi custu at batidu sa Cunferèntzia a agatare carchi problema cun sos difensores de sa caloria. Una àtera mustra de ambiguidade est chi a sa matessi de 9 reunione de sa CGPM s'est adotada una definitzione riferida a s'iscritura de sos nùmenes e sìmbulos de sas unidades ue galu aparessiat s'erg, non est istadu finas a su 1960, a sa de 11 reunione de sa CGPM, cando s'est definida su Sistema Internatzionale de Unidades, chi su joule diat restare definidu chiaramente comente s'unidade ùnica de energia, traballu e cantidade de calore.
In su campu de sas radiatziones ionitzantes sas unidades de mesura pro sa dose surbida e sa dose ecuivalente de radiatzione sunt sas matessi, su joule pro chilogrammu, ma pro evitare confusiones s'utilizant unidades cun unu nùmene ispetzìficu, su gray e su sievert pare pare.
Su 1971 s'Unione Europea at publicadu su diretivu 71/354/EEC ispronende sos istados membros a utilizare sas unidades de su Sistema Internatzionale, cun joule comente s'unidade de energia cun totu chi permitiat s'impreu de sa caloria finas a su 1977 e de s'erg finas a su 1979. Su diretivu 80/181/EEC de su 1979 at cunfirmadu s'impreu de su SI e su joule ma at permìtidu s'impreu de calicunas àteras unidades, comente sa caloria, semper chi s'impreu fiat suplementare a s'unidade chi currispondet de su SI e in manera temporale finas a fines de su 1989. Imbenientes diretivos sunt andados allonghiende sa data finas a su 1999 (89/617/EEC de su 27 de santandria de su 1989), e su 2009 (1999/103/EC de su 24 de ghennàrgiu de su 2000), a sa fine su diretivu 2009/3/EC de su 11 de martzu de su 2009 permitet s'impreu indefinidu de indicatziones suplementares de carchi unidade.
Òrdine de magnitùdine
Su joule est un'unidade de energia meda minuja pro sa vida de donzi die. Aprossimativamente, unu joule est sa cantidade de energia netzessària pro pesare unu chilogrammu a un'artura de deghe tzentìmetros dae sa superfìtzie terrestre. Una puntada de pee de un'isportivu podet tènnere un'energia de unos 200 J; una lampadina de bassu consumu de 20 watt durante oto oras gastat unos 500.000 J; e su consumu elètricu de una famìlia mèdiu durante unu mese podet èssere de unos 1.000.000.000 J (unos 278 kWh). Pro custu motivu, est prus fitianu utilizare s'unidade kWh (chilowatt ora) in logu de su MJ (megajoule) o su GJ (gigajoule), comente diat bisogniare fàghere.
Esempros pràticos
In sa vida fitiana podimus agatare custos esempros averguados in joules:
Comente si podet osservare, su joule est un'unidade tropu minore pro èssere utilizada a fitianu.
Cunversiones
1 joule est eguale a:
Unidades definidas in tèrmines de su joule:
Radiuistimadore
Su radiuistimadore, o radiuamadore, est un'isperimentadore, sena finalidade de profetu, de sos aparitzos e de sas comunicaduras radiufònigas intentadas in s'atzetadura prus ampra de su tèrmine.
Cumprimentos legales chi règulant s'atividade
Su radiuistimadore, pro poder operare, devet superare un'esàmene iscritu, cumbocadu cun frechèntzia zenerarmente semestrale o annuale cunforme a sa Rezione respetiva, dae sas Ispetorias Territoriales Rezionales de su Departamentu de sas Comunicaduras de su Ministèriu de s'Isvilupu Econòmigu pro su logru de lissèntzias.
Cun su superamentu de s'esàmene, si cuntzedit su capatzitamentu ministeriale (naradu finas “lissèntzia”) cun su cale su radiuistimadore at a poder operare dae un'istassione radiuelètriga in sas frechèntzias e cun sas modalidades tènnigas pro sas cales est bàlidu su capatzitamentu antisfontomadu. Si non b'at elementos isfavoràbiles subra de sa pessone (pro narrer, antetzedentes penales de importu), est possìbile a retzire dae su Ministèriu etotu s'autorizadura zenerale a installare e impreare un'istassione sua pròpia, chi est identifigada in su mundu intreu in manera ùniga dae unu còdighe radiòfilu, isse puru assinnadu dae su Ministèru ch'identìfigat siat s'istassione siat su possedidore.
Su radiuistimadore etotu, bastughì possuat un'autorizadura zenerale a s'installadura de un'istassione, duncas at a poder prozetare, modifigare o fraigare intreamente sos radiuemitidores suos pròpios, a cundissione chi cumprant cun sas ispetzìfigas tènnigas apostivigadas dae su Ministèriu.
Brincu de artària
S'obietivu est a subracolare cun unu brincu unu listone orizontale postu a un'artària determinada. Su brincu podet esser realizadu cun cale si siat tènniga, bastughì s'ispicamentu dae su solu acontessat cun unu pee ebia.
Regulas
In una cumpetidura, sa barra a sa prima est regulada a un'artària relativamente bassa e est iscostiada chirru a susu cun incrementos de unos 3 o 5 chentìmetros, peroe podent esser de 1 chentìmetru pro sos tentativos de primadu. Onzi atreta tenet sa possibilidade de isseberare a cale artària a cumintzare a brincare, peroe una bia chi s'artària est istada brincada, sos àteros atretas no ant a poder cumintzare a un'artària prus bassa.
S'atreta tenet unu minutu pro cumintzare su brincu dae su mamentu in ue est mutidu. A pustis de tres brincos nuddos cunsecutivos, s'atreta est eliminadu dae sa porfia. S'atreta chi brincat prus a susu est decraradu su binchidore. Si duos o prus atretas brincant sa matessi artària màssima, su cun su nùmeru prus bassu de tentativos nuddos (a cale si siat artària) binchit. Si peri custu non si resessit a definire su binchidore, sunt realizados brincos annanghedores, sas artàrias logradas in sos brincos narados abarrant bàlidas pro su chi pertocat sos primados mundiales e àteru.
Dawson City
Dawson City est una bidda de unos 1.320 bividores de su Cànada, posta in su territòriu de Yukon.
Brincu de artària
Regulas
Sa barra de su brincu de artària est fata de pràstiga afortida cun bidru o allumìniu. Àteros materiales sunt autorizados, peroe b'at limitaduras de pesu e curvadura. Sa barra est longa unos 4 metros (s'IAAF règulat sa longària cun sa finalidade de primadu), cun una partzidura trasversale retunda, triangulare o cuadrada pro su prus de sa longària sua e de duos puntos de arrimu cuadrados in sas istremidades. Est cullocada a un'artària medida in duos suportes chi faghent in manera chi sa barra si cullochet in sas istremidades currespondedoras a s'artària desizada.
Dawson City
Fundada in su 1897, Dawson City est nàschida gràtzias a sa cursa a s'oru de su Kolondike. Teniat populatzione de 40.000 residentes in su 1898, giai s'annu afatante calada a 8.000. In su 1902 contaiat prus pagu de 5.000 pessones.
Brincu de artària
Regulas
Sas artàrias brincadas sunt carculadas medende dae su puntu de decollu a s'oru superiore de sa parte prus bassa de sa barra. Deretamente in palas de sa barra, b'est una tramatza modde de gomma-ispuma chi permitit un'aterrazu seguru. Sos atretas devent brincare cun unu pee ebia pro subracolare sa barra. In tempus de su brincu podent tocare sa barra, peroe su brincu est nuddu si custa ùrtima ruet pro su tocu issoro. Si sunt dados casos raros in ue ant permìtidu a s'atreta de repiter su tentativu, custu podet acontesser petzi si su zuighe decrarat chi sa barra nch'est ruta pro neghe de tzircustàntzias isternas, comente su bentu. B'at bator partes de s'isecutadura: incannada, ispicamentu, bolu e aterrazu.
Atmosfera
Pizu de gasu chi imbòligat sa Terra. Sos gasos printzipales chi cumponent s'atmosfera sunt su nitròzenu (N2 - 78,08%), s'ossìzenu (O2 - 20,95%), s'argon (Ar - 0.93%), su vapore acueu (H2O - 0,33%) e su diòssidu de carboniu (CO2 - 0,032%).
Giove (praneta)
Jove (simbulu: ) est su de cincu pranetas e su prus mannu praneta de su Sistema solari. Jove est unu praneta giganti gassosu e est considerau un istella mancada e defatu s'atmosfera assimbillat a sa de su Soli, printzipalmenti idrogenu e eliu. Tenit una massa manna 2,468 bortas de totus is pranetas de su Sistema Solari a paris. Su nomini benit dae su latinu Iovem, s'acusativu de Iupiter, su deus magiori de su pantheon romanu. In su calendariu sa de cuatru dies pigat su nomini de custu praneta, Jovia o Jovi.
Dawson City
Est istada capitale de su Yukon fintzas a su 1953, annu cando sa sea esta istada mòvida a Whitehorse.
Abcàsia
S'Abcàsia (limba abcasa: Аҧсны/Aphsny, georgianu: აფხაზეთი / Apkhazeti, russu: Абха́зия / Abchazija) est unu territòriu caucasicu chi faghet parte de sa Geòrgia, de facto indipendente e cun carchi reconnoschimentos a livellu internatzionale.
Sa capitale est Sukhumi (Suchum in limba abcasa), is limbas uffitziales su russu e s'abcasu.
S'istèrrida de s'Abcasia est de 8.432 km² e sa populatzione de unos 250.000 bividores.
Allàcanat in su norti cun sa Rùssia, in su sud e sud-estu cun sa Geòrgia e in s'uestu e sud-uestu tenet bessida in su Mare Nieddu.
In su 1990, a curtzu de s'iscontzu de s'Unione Soviètica s'Abcasia contaiat populatzione de unos 500.000 bividores, de chi unu 48% georgianu, contra petzi su 17% abcasu.
S'istadu at decraradu indipendèntzia su 23 de trìulas 1992 e una gherra chi at tentu logu in su 1993 at custrintu is bividores georgianos (unos 250.000 chi biviant in totu sa zona orientale) a si nche fuire, in cussa chi at pois pigadu nòmine de limpiadura etnica de is georgianos de Abcasia.
A cussighidu de custos fatos sa populatzione atuale de s'Abcasia esty formada pro su 45% de abcasos, sighint armenos, russos, gregos e ebreos. Is bividores georgianos abarrados rapresentant unu 0,7%.
B52's
Sos B-52s est unu gruppu de musica Rock naskidu in Athens, Georgia in sos USA in su 1976.
Charles Bukowski
Charles Bukowski (Andernach, 16 austu 1920 – San Pedro, 9 martzu 1994), est istadu unu iscritore e poeta de sos Istados Unidos. S'opera sua fiat caraterizada de una forte cumponente autobiogràfica e duncas de su raportu suo cun s'alcol, cun sas fèminas e cun totu sa sotziedade.
Sa Vida
Gioventude
Heinrich Karl Bukowski naschet in Andernach, Germània, de Katarina Fett, tedesca, e de Heinrich Bukowski, americanu de origine polaca e tedesca. Issu affermaiat de èssere figiu illegitimu, ma is documentus anagràficos de Andernach narant ca su babbu e sa mamma si fiant cogiados unu mese in antis de sa nàschida sua.
Sa famillia sua emigrat in Amèrica cando issu tenet duos annos, pro ite in Germània a pustis de sa I Gherra Mundiale s'economia est a su collassu, e andat a bivere in antis in Baltimora, Maryland, ma in su 1930 si trasferit in Los Angeles, Califòrnia.
In su romanzu 'Ham on Rye', issu contat ca su babbu fiat fatufatu chentza triballu e meda malu cun sos figios.
A pipiu est meda birgunzosu, peus prus a mannu cando si immalaidat de acne, e creschet solu pro ite sos canteapares ddu istorchent pro s'atzentu tedescu chi tenet e pro comente benet obligadu a si bestire.
A pustis de su diploma istùdiat cursos de arte, giornalismu e literadura in s'universidade pro duos annos, ma lassat sos istudios cun su comentzu de sa II Gherra Mundiale, e movet a New York pro comintzare sa carriera de iscritore.
Bukowski no andat in gherra pro ite est giuigadu non idoneu.
Primos Iscritos
Su primu contu benit pubricadu cando tenet 24 annos in sa rivista Story, su segundu contu benet pubricadu duos annos a pustis in una ragorta de Portfolio III. A coa lassat s'iscritura pro deghe annos e abarrat in Los Angeles o in àteras partes de sos Istados Unidos, triballende pagu. In sos annos '50 agatat traballu comente posteri chi però abandonat tres annos a pustis.
In su 1955 est a curtzu de mòrrere pro una liaga in s'istomogo e comente sanat torrat a iscriere poesias. In su 1957 cògiat Barbara Frye, una poeta de su Texas chi no at mai bida in antis. A pustis de su divortziu in 1959, issu torrat a buffare.
Annos Sessanta
Torrat a traballare in s'offìtziu postale de Los Angeles in ue abarrat pro deghe annos. In su 1962 morit Jane Cooney Baker, primu amore suo, cunsiderada de sos biografos de Bukowski ispiradora de sa produtzione de Bukowski. Issu ddi dèdicat una regorta de poesias chi nde pranghent sa morte.
In su 1967 Bukowski incomintzat a iscriere More Notes of a Dirty Man, chi pùbricat in puntadas in 'Open City' revista de Los Angeles. Cun sa serrada de 'Open City' sos contos sighint a bènnere pubricados in su 'Los Angeles Free Press'e in su NOLA Express de New Orleans, Louisiana. In su 1969 si dedicat a una revista literaria sua chetza de tènnere fortuna.
Sos annos Black Sparrow
In su 1969 atzetat s'oferta de John Martin, editore de sa Black Sparrow: 100 dollaros a chida pro totu sa vida. Detzidit duncas de lassare su triballu a sas postas pro si dedicare a s'iscridura. Tenet barantanoe annos. Comente espricat in una litera "tenia isceti duas possibiliadades - abarrare a s'ofitziu postale e m'amachiare... o mi nch'andare e giogare a faghere s'iscritore e morrere de famine. Detzidia de morrere de famine". Passat prus agu de unu mese cando agabat su primu romanzu, Post Office, chi ddu faghet famadu. Bukowski, pro respetu e riconnoschéntzia a sa fidùtzia chi ddi ant dadu, pubricat giai totus sos romanzos a sighire cun sa Black Sparrow.
In su 1976 connoschet Linda Lee Beighle, e bivet impare a issa prus de duos annos, mancari fatufatu si lassant pro ite issu s'istracat de sa relatzione e da bogat de domu. Bukowski, iscriende de Linda, narat ca issa ddi at regaladu deghe annos in prus (pro ite ddu obrigat a buffare prus pagu e isceti binu). Si cògiant in su 1985.
Morte
Sa tumba sua narat: "Don't try", chi cheret narrere non proves, frasa chi aiat usadu in una poesia cunsigende sos aspirantes iscritores e poetas.
Òpera
Bukowski at pùbricadu iscritos meda numerosos de sos primos '40 fintzas a sos primos '90.
Issu reconneschiat ca s'iscritura sua fiat influentzada Anton Chekhov, James Thurber, Franz Kafka, Knut Hamsun, Ernest Hemingway, Henry Miller, John Fante, Louis-Ferdinand Céline, Robinson Jeffers, Fedor Dostoevskij, D. H. Lawrence, Antonin Artaud, E. E. Cummings.
Fatufatu su nòmene suo est istadu assotziadu a su movimentu de sa beat generation, essende s'istile suo de iscriere informale e anticunformista, issu però non s'est mai identificadu comente "beat".
Los Angeles est su logu chi faghet de isfundu a manna parte de sos iscritos suos, in ue sos tratos de sa sotziedade e de s'umanidade postos a lughe sunt prusatotu sos prus miseros e contraditorios, contados cun ironia e marigore.
Tzìnema
Est de su 1981su film de su diretore de pellicula Marco Ferreri, Storie di Ordinaria Follia, chi umprit de sa regorta de contos de Bukowski. Sa parte de Bukowski est interpretada de Ben Gazzara.
In su 1987 bessit Barfly, unu film semi-autobiograficu iscritu de Bukowski e interpretadu de Mickey Rourke, in su rolu de s'àlter-ego Henry Chinaski e de Faye Dunaway in su rolu de sa fantzedda Wanda Wilcox. Bukowski bi cumparet fintzas in unu cameo comente cliente de unu bar.
Semper de su 1987 Crazy Love, unu film de su Bèlgiu, unu acontzu de iscritos de Bukowski.
Sukhumi
Sukhumi o Suhumi o Acvia (georgianu: სოხუმი, Sokhumi; abcasu: Аҟәа, Aqwa; russu: Сухум, Sukhum) est una bidda de unos 39.000 bividores de sa Geòrgia norti-otzidentale, cabulogu de s'Abcàsia, regione perricada e de facto indipendente de su 1992.
Cojuiu cun su mare
In sa Repùbriga de Benètzia, su Cojuiu de su Mare (tzelebradu in s'ocasione de sa Festa della Sensa, est a narrer de s'Artiada a Chelos) fiat una tzeremònia chi simbolizaiat sa dominadura marìtima de Benètzia. Sa tzeremònia fiat istada istituìda a inghìriu de s'annu 1000 pro amentare sa cunchista de sa Darmàtzia dae bandas de su doze Pedru su de II Orsèolu e fiat istada isseberada sa die de s'Artiada a Chelos sende sa matessi in ue su doze fiat moidu cun s'ispedidura sua.
Istòria
Sa tzeremònia teniat orizinarmente unu caràtere propissiadòriu cun su mare. S'isvilupaiat peri una professone solennale de imbarcaduras, ghiada dae sa nae de su doze (dae su 1253, su Butzintoru), chi nch'essiat dae sa laguna peri sa buca de portu de s'Iscaru. In ie, in sas abas antales de sa crèsia dedigada a Santu Nicolau, su patronu de sos navegadores, fiat retzitada un'arresa cun sa finalidade chi “pro nois e pro totu sos navegadores, su mare podat esser assussegadu e asseliadu”; posteriormente, su doze e sos àteros fiant arrosiados in manera solennale cun s'aba santa, chi s'abarru fiat a pustis ghetadu a su mare, in s'ìnteri chi sos satzerdotes intonaiant “Asperges me hyssopo, et mundabor”.
In su 1177, cunforme a sa paristòria in sa cale si basat su mitu de Benètzia, su Paba Lisandru su de III diat aer cuntzèdidu a custa tzeremònia unu caràtere de sagralidade, comente recumpensa pro sos servìtzios cumbidados dae Benètzia in sa pelea contra a Federico Barbarossa s'imperadore. Finas sa tzeremònia de s'aneddu tenet orìzines paristoriales e si podet dare chi remontet a unu ritu paganu. Peroe sa cròmpida sua a Benètzia de su 1177 at fatu in manera chi custu eventu fàgheret codifigare totu sa tradissione paristoriale pro finalidades polìtigas. Pro custa resone, onzi annu su doze dassaiat ruer un'aneddu cunsagradu a su mare, e peri sas paraulas “Ti cojuamus, mare. In sinnu de dominadura bera e perpetuada” decraraiat Benètzia e su mare aunidos in modu indissotziàbile, reiterende su possedimentu subra de su mare Adriàtigu. Oe sa tzeremònia est presìdida dae su sìndigu de sa tzitade.
Santu Sebustianu
Sebustianu, fintzas Serbestianu o Srebestianu (Sebastianus in latinu; Narbona, 256 - Roma, 20 de gennaxu 288) est stau unu soldau romanu, martirizau ca cristianu. Est venerau a santu de totu is Crésias chi amitint su cultu de is santus. Est afestau meda in Sardìnnia, e sa festa cosa sua, paris cun cudda de sant'Antoni abati, ponit su comentzu a su Carrasecare sardu.
Cultu
Sa Crésia catòlica ddu arregordat su 20 de gennaxu, mentras sa ortodossa su 18 de idas. In Sardìnnia est traditzioni de fai in sa dì de festa de santu Serbestianu (o de sant'Antoni abati puru) unu fogu mannu, tzerriau fogadoni o fogu fogoni, chi donat su comentzu a su tempus de Carrasegare.
Sa devotzioni a custu màrtiri s'est spainada in totu s'Itàlia, s'Africa romana, s'Ispagna, sa Germania e sa Gallia. In su seculu IV est stada fraigada sa basìlica de santu Sebustianu acanta a is catacumbas de sa Bia Appia in Roma. Custu santu est stau rappresentau meda de is artistas, spetzialmenti pintoris.
Patronaus
Santu Serbestianu est patronu minori de sa Diòcesi de S’Alighera-Bosa. Est puru patronu de Àrbus, Assou, Barùmini, Belchidda, Bultzi, Crùcuris, Miris, Gomajori, Gonnoscodina, Ùssana, Turri, Ollasta, Ollasta Useddus, Oniai, Pompu, Samugheo, Scalepranu, Sèneghe, Siris, Sorradile, Su Masu e Tertenia. Dus parròchias, in Casteddu e in Aristanis, funt dedicadas a issu.
Aceleratzione/campidanesu
S'aceleratzioni de un'ogetu est sa variatzioni me in su tempus de sa velotzidadi de cosa sua Sa variatzioni podit essi de mannesa, diretzioni o ambèdus impari. S'aceleratzioni est unu concetu importanti in sa cinemàtica, s'ala de sa mecànica clàssica chi descrìt su movimentu de is corpus. Est una cantidadi de vetori fìsicu; funt necessàrias sa mannesa e sa diretzioni impari po ddi donai definidura. Sa mannesa de s'aceleratzioni in su Sistema internatzionali de unidadis de mesura dda misurant in metrus a su segundu cuadrau (m / s2). In sa dinàmica, s'ala de sa mecànica chi stùdiat s'atzioni de is fortzas, s'aceleratzioni de unu ogetu est sa fortza totali appricada a issu e totu spartzida po sa massa de cosa sua.
Aceleratzioni mèdia
S'aceleratzioni mèdia in unu tretu de tempus dda agatant spartzendi sa variatzioni de sa velotzidadi, est a nai sa velotzidadi mesurada a s'acabu mancu sa mesurada a s'inghìtziu, po su trettu de tempus matessi.
Tandu si fadeus duas mesuras de sa velotzidadi in unu caminu deretu a 10 segundus s'una dae s'atra, agatendi a s'inghitzu una velotzidadi de 30 metrus a su segundu e a s'acabu de 60 metrus a su segundu, s'aceleratzioni mèdia est (60-30)/10 m/s2 = 30/10 m/s2 = 3 m/s2.
Aceleratzione subitana
Chi immaginaus de menguai su tretu de tempus fintzas a arribai a zeru, cun un'operatzioni chi dda narant limiti, agataus s'aceleratzioni subitana o istantànea
Dae s'esèmpiu de prima, immagineus chi boleus misurai s'aceleratzioni prus precisamenti. Incapa eus a fai misuras in tretus de tempus prus piticus: po esèmpiu prima de unu segundu, pustis de una de dexi partis de segundu, e aici sighendi. Candu su tretu est acanta a su zeru, o piticu cantu ddu bolint, si narat infinetesimu. Custu bolit nai chi s'aceleratzioni est sa derivada me in su tempus de sa velotzidadi. S'aceleratzioni subitana est s'aceleratzioni de su corpus in unu momentu precisu de tempus.
A s'imbressi, chi cannosceus s'aceleratzioni subitana, podeus computai s'aceleratzioni mèdia fadendi s'integrali.
Cannosci s'aceleratzioni in unu trettu de tempus bolit nai cannosci sa variatzioni de sa velotzidadi
Incapa no bastat cannosci s'aceleratzioni po sciri su valori de sa velotzidadi, ma toccat sciri puru cali fiat sa velotzidadi a s'inghitzu.
Bichipedia in scotzesa
Bichipedia in scotzesa est s'incurtzadura pro s'editzione in limba gaelica scotzesa de Wikipedia.
Torrebesses
Torrebesses est unu comunu ispagnolu situadu in sa comunidade autònoma de sa Catalogna.
Aceleratzione/campidanesu
Dinàmica
In sa dinàmica, s'aceleratzioni est ligada a sa fortza \mathbf{F} e sa massa m dae su segundu printzìpiu de sa dinàmica:
Aundi \mathbf{F} est sa summa de is vetoris de is fortzas chi funt appricadas a s'ogetu. Duncas po su propiu ogetu prus est manna sa fortza, prus s'ogetu acelerat; chi sa fortza est sa propia, prus s'ogetu est grai, prus pagu acelerat.
João Gilberto
Umpare a Antonio Carlos Jobim, Vinicius de Moraes e Carlos Lyra aiat criadu sa bossa nova.
Istados Federados de Micronèsia
Sos Istados Federados de Micronèsia (fintzas connotos simplemente che Micronèsia) sunt un'istadu federale de Otzeània, postu in su norte de s'otzèanu Patzìficu. Sa capitale est Palikir.
Tenet istèrrida totale de 702 km² e contat populatzione de 103.549 bividores. contat sunt postos in su nord-estu de Pàpua Noa Guinea, a estu de Palau, a sud de sas ìsulas Mariannas Setentrionales, a ovest de sas ìsulas Marshall e a nord-ovest de Nauru.
Sos Istados Federados de Micronèsia faghiant parte de unu territòriu in fidecomissione de sas ìsulas de su Patzìficu (in inglesu Trust Territory of the Pacific Islands), unu territòriu in fidecomissione de sas Natziones Unidas suta amministratzione nordamericana. In su 1979 ant adotadu una costitutzione e in su 1986 ant otentu s'indipendèntzia, suta forma de lìberu assòtziu cun sos Istados Unidos.
Roberto Bolognesi
Roberto Bolognesi (Biddamassàrgia, 1952) est unu linguista, fonòlogu e iscritore sardu.
Biografia
A pustis de àere traballadu comente operaju finas a 40 annos, in su 1992 s'est laureadu in Limba e Literadura italiana in s'Universidade de Amsterdam, e in su 1998 at otènnidu su PhD in Teoria de sa Limba (Fonologia).
In su 1993 su NWO, su Cussìgiu de sas Chircas Olandesu, l'at mutidu pro fàghere una chirca in subra de sa fonologia de su sardu meridionale, chi ant publicadu cun su nùmene The Phonology of Campidanian Sardinian. A pustis de àere pigadu su PhD, at traballadu in antis comente post-doc e a pustis comente professore de linguìstica italiana in s'Universidade de Groningen. Pro medas annos est istadu chircadore assotziadu in s'Universidade de Amsterdam, e a pustis at insegnadu latinu in unu litzeu olandesu.
At publicadu e curadu istùdios iscientìficos medas in subra de sa limba sarda, siat pro su chi pertocat a sas chistiones fonològicas e linguìsticas ebbia (impreende, a esèmpiu, sa linguìstica computatzionale pro analizare sas diferèntzias intre sas variantes dialetales sardas e intre cussas e sa norma LSC) siat pro su chi pertocat a sa relatzione intre sa limba sarda e sas identidades de sos sardos. In prus, at fintzas curadu sa bortadura in italianu de Sardinian Syntax de Michael A. Jones.
In su 2001 at pigadu parte a sa prima cummissiones de espertos pro sa creatzione de una norma unitària pro sa limba sarda, chi at batidu a sa creatzione de sa Limba Sarda Unificada, paris a Eduardo Blasco Ferrer, Diegu Corràine, Ignazio Delogu, Antonietta Dettori, Giulio Paulis, Massimo Pittau, Antoninu Rubattu, Lenardu Sole, Heinz Jürgen Wolf, e Matteo Porru, e in su 2006 a sa de duas cummissione, chi at aprovadu sa Limba Sarda Comuna, paris a Giulio Angioni, Manlio Brigaglia, Michel Contini, Diegu Corràine, Giovanni Lupinu, Anna Oppo, Giulio Paulis, Maria Teresa Pinna Catte e Mario Puddu. De sa LSC at curadu fintzas s'istùdiu fonològicu de su 2007, publicadu in su 2013 dae sa domo editora Grafica del Parteolla, e in su 2014 at publicadu una proposta de emendamentu de sa norma, ideadu cun sa punna de permìtere a totu is sardos de lèghere sa norma segundu sa pronùntzia issoro, impreende unas cantas règulas simpres de letura.
In su 2015 at publicadu su primu romanzu suo, Tutto e niente, cun sa domo editora Condaghes.
The Fox and the Hound
The Fox and the Hound (Su Matzone e su Bracu in sardu), connotu puru cun su tìtulu italianu Red e Toby nemiciamici, est unu film dramàticu animadu americanu, prodùidu dae sa Walt Disney Productions e basadu liberamente subra sa paristòria omònima iscrita dae Daniel P. Mannix. Su de 24 longumetràgios animados de sa Disney, su film contat s'istòria de duos amigos improbàbiles, unu matzone ruju numenadu Tod e unu bracu numenadu Copper, chi ant a dèpere gherrare contra sos istintos issoro matessis e contra sa sotziedade chi los inghìriat e los atzitzat a s'òdiu pare pare, pro mantènnere s'amighèntzia chi los acàpiat. Dirigidu dae Ted Berman, Richard Rich, e Art Stevens, su film includet sas boghes de Mickey Rooney, Kurt Russell, Pearl Bailey, Jack Albertson, Sandy Duncan, Jeanette Nolan, Pat Buttram, John Fiedler, John McIntire, Dick Bakalyan, Paul Winchell, Keith Mitchell, e Corey Feldman.
Cordolinu
Su cordolinu est su corpus frutìferu purposu, cun spora, de su fungu, de sòlitu prodùsiu in pilu, asuba de sa terra o de sa fonti sua de nutrimentu.
Su cordolinu est eteròtrofu, sendi chi bolit àterus organismus po pigai nutrimentu e energia. Custu includit sa nutritzioni saprotròfica o una micorritza cun unu fundu. De sòlitu crescit in s'umidadi frunida de s'umbra de is matas o in calisisiat ambienti ùmidu e cun pagu luxi. Ddoi at genias de papai, àteras velenosas e àteras produsint efetus psicoativus. Funt stètias classificadas prus de 14.000 genias de cordolinu.
Sa conca
Podit essi de formas diferentis, e cambiai cun tempus fintzas aìnturu de sa pròpiu genia. Podit essi lisa, coberta de scata, pilu o porru, lùxida o opaca, sica o ùmida a su tocu. S'oru de sa conca podit essi rigau, canalau, lisu o arrumbulonau.
S'imèniu
Est sa parti de suta de sa conca, innui funt prodùsias is sporas.
Sinnale Wow!
Sinnale Wow! est unu sinnale ràdiu a banda istrinta chi est istadu rilevadu dae s'astrònomu Jerry R. Ehman su 15 austu 1977, mentras traballaiat a su progetu de chirca de vida extra-terrestre SETI, cun su ràdiu-telescòpiu Big Ear de s'Universidade istatale de s'Ohio. Is piessìnnios de su sinnale ant fatu pensare a un'orìgine esterna a sa Terra e a su Sistema Solare. Duradu 72 segundos, su sinnale no est istadu prus torradu a rilevare.Ehman, ispantadu, at marcadu in ruju su còdighe alfa-numèricu de su sinnale in s'imprenta de su ràdiu-telescòpiu e at annotadu su cummentu «Wow!», espressione chi a pustis at donadu su nòmine a su sinnale.
Intensidade e larghesa de banda de su sinnale
Is lìteras de su còdighe marcadu, 6EQUJ5, descrient sa variatzione de s'intensidade de su sinnale. Un'ispàtziu marcat un'intensidade cumpresa intre 0 e 0,999, is nùmeros dae 1 a 9 indicant intensidade de 1,000 a 9,999, mentras intensidades superiores a 10,0 sunt sinnaladas cun una lìtera ('A' currispondet a intensidade intre 10,0 e 10,999, 'B' a intensidade dae 11,0 a 11,999, etc). Su balore 'U' (un'intensidade intre 30,0 e 30,999) est istada s'intensidade prus arta mesurada dae su telescòpiu.
Sa larghesa de banda de su sinnale est uguale o inferiore a 10 kHz (cada colunna de s'imprenta currispondet a unu canale ampru 10 kHz; su sinnale est presente in una colunna isceti). Sunt istados agatados duos diferentes balores pro sa frecuèntzia sua, 1420,356 MHz (J. D. Kraus) e 1420,456 MHz (J. R. Ehman), ambos acanta de sa frecuèntzia de sa lìnia a 21 cm de s'idrògenu, a 1420,405 MHz.
Positzione de su sinnale
Ambas coordinadas tenent declinatzione =-27°03' ± 20' (època B1950.0) e intrant in sa làcana sud-orientale de sa costellatzione de Sagitàriu. Su ràdiu-telescòpiu Big Ear fiat fissu e isfrutaiat su rodiamentu de sa Terra pro parmigiare su chelu. A sa lestresa de rotatzione de sa Terra, cunsiderada fintzas sa larghesa de sa bentana de osservatzione de su Big Ear, su telescòpiu podiat osservare unu cale si siat puntu isceti pro 72 segundos. Duncas fiat carculadu chi unu sinnale extra-terrestre esseret registradu pro 72 segundos giustos, e s'intensidade registrada de cussu sinnale diat àere ammustradu un'artziamentu graduale pro is primos 36 segundos – finas a cando su sinnale ràdiu non segudaiat su tzentru de sa bentana se osservatzione – sighidu dae una mèngua progressiva.
Insandus, siat pro sa durada sua de 72 segundos, siat pro sa forma sua, su sinnale diat tènnere un'orìgine extra-terrestre.
Chircas pro sa repetidura de su sinnale
Su telescòpiu Big Ear impreaiat duas "antennas a trumba" pro chircare sinnales; su sinnale Wow! est istadu rilevadu in unu de custos fàscios de rilevadores, ma no in s'àteru. Issu diat èssere tando dèpidu apàrrere fintzas tres minutos a pustis (o in antis), ma no est istadu de aici. Ehman at osservadu sena resèssida chirchende sa repetidura de su sinnale impreende su Big Ear su mese imbeniente a su rilevamentu.
In su 1987 e in su 1989, Robert Gray at chircadu s'eventu impreende s'antenna a filerina META in s'Oak Ridge Observatory, ma sa trasmissione non s'est torrada a presentare. Gray at intentadu fintzas in su 1995 e in su 1996 impreende su Very Large Array, meda prus balente de su Big Ear, e in su 1999 impreende su ràdiu-telescòpiu de 26 metros de s'Universidade de sa Tasmània de Hobart. Sunt istadas fatas ses osservatziones de 14 oras cadauna, in positziones a giru de su puntu de orìgine computadu de su sinnale, ma non est istadu prus rilevadu nudda de pretzisu a su sinnale Wow!.
Su sinnale Wow! in sa cultura de massa
Si faghet riferimentu a su sinnale in sa sèrie TV X-Files: in s'episòdiu de abertura de sa segunda istajone, Little Green Man, s'agente Dana Scully invèstigat s'orìgine de unu sinnale ràdiu disconnotu chi su cumpàngiu suo, Fox Mulder, aiat recuperadu a pustis de un'abbistada UFO a su Ràdiu-telescòpiu de Arecibo in Puerto Rico chi s'òcupat de su SETI. Ddoe at un'àteru riferimentu in sa cantzone de su grupu musicale istadunidensu The Dandy Warhols, intitulada "SETI vs the wow! Signal" (in s'album This Machine, publicadu su 24 abrile 2012).