cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Springfield (Massachusetts)
Springfield est una tzitade de unos 153.000 bividores de sos Istados Unidos de Amèrica, in s'istadu de Massachusetts. Est sea de sa Contea de Hampden e tzitade prus manna de 3 in s'istadu, de 4 in Noa Inghirterra.
Maurizio Malvestiti
Maurizio Malvestiti (Filago, 25 de austu 1953) est unu pìscamu italianu, de su 26 de austu 2014 pìscamu de sa diotzesi de Lodi.
Biografia
Nascit in Marne, fratzioni de Filago, in provintzia e diotzesi de Bergamo, su 25 de austu de su 1953.
Formatzioni e ministeru cumenti predi
Studiat in su seminariu de piscamus de Bergamo.
S'11 de làmpadas de su 1977 est ordinau presbiteru de s'artzipiscamu Clemente Gaddi.
Ministeru cumenti piscamu
Su 26 de austu de su 2014 Paba Frantziscu ddu nominat piscamu de sa Diotzesi de Lodi a pustis de Giuseppe Merisi, chi adiat lassau poita chi fiat arribau a sa beccesa.
Conoscit s'ingresu e su frantzesu.
Palaja
Cun su nùmene comune "palaja" s'intendet una casta de pisches de abba salida chi apartenit a sa famìlia de sos Soleidi e de sos Pleuronectidos. Sunt pisches sa cale evolussione los at batidos a tènnere sa postura corcada subra unu costàgiu, cun unu de sos duos ogros chi si est iscostiadu a costas de s'àteru, subra su ladu cara a sa superfìtzie de s'abba. Puru sa tintura at sighidu custa evolussione: su ladu cara a su fundu est biancu, cuddu cara in altu est mùrinu, benadu, mimèticu e medas vortas che a su camaleonte: sas palajas resessint difatis a càmbiare colore pro imitare s'ambiente in tundu gràtzias a sos Cromatoforos, tzèlulas cun pigmentos coloridos de s'epidermide.
Porcheddu
Su porcheddu est unu de sos pratos prus licantzos de sa coghina sarda, ch'intrat cun onzi deretu a mesu de sas ispetzialidades prus bonas e ispainadas de totu s'ìsula. Sa tradissione agropastorenca, chi s'est inrichida gràssias a sos cuntributos curturales e gastronòmigos aproghilende dae àteros pòbulos, faghet sa coghina sarda meda bariada e a su caràtere ùnigu. Finas custa casta de coghina intrat a su modellu de alimentadura decraradu dae s'Unesco in su 2.010.
S'amaniadura de su porcheddu dimandat sa presèntzia de un'ischidone chi fùrriet in su fogu. In antis de sa coghidura, est netzessàriu a prenare s'animale cun ervas aromàtigas pro carchi ora. Murta, timu, laru e fenugru agreste ant a dare prus sabore a su porcheddu de late bostru. Pustis innetada sa pedde dae sas tuddas prus mannas, s'ant a dassare brusiare sas abarradoras. A pustis de esser samunadu e assutadu, su porcheddu est prontu pro esser infertu a s'ischidone, a mantenner a una distàntzia de a inghìriu de mesu metru. Est aguarmente importante a lu fagher cogher a s'ala de sa matza, in antis de cumintzare a lu furriare lenamente. Sa coghidura de totu su porcheddu devet acontesser in manera lena e omozena, in modu chi s'animale intreu siat cotu a s'agabu de su protzessu. Dae cando in cando, cumbenit a arrosiare su porcheddu cun lardu issortu e annangher àteros aromas. Salide e piberade e servide in un'isterzu pranu su porcheddu bostru bonu a beru.
Non cheret ismentigadu chi su porcheddu beru a sa moda sarda est un'animale meda zòvanu, chi devet tenner 45 dies de bida a su prus e, contrariamente a su chi si creet a s'avesu, non paret esser unu pratu de tradissiones meda antigas. Difatis, in s'antigòriu sos chi possuiant unu porcu non lu sagrifigaiant gasi luego, sende un'animale dae ue si podiat bogare meda de prus una bia chi èsseret inrassadu e prus betzu. Duncas, su porcheddu fiat una gulosina, reservada a pagos momentos in tempus de s'annu.
Sa festa in ue si coghet su porcheddu in s'àera lìbera est numenada porcheddada.
Istassione ferruviària de Terranoa
S'istassione de sos trenos de Terranoa rapresentat su transitadorzu ferruviàriu printzipale de sa bidda gadduresa.
Est fraigada a longu de su caminu de ferru Casteddu-Figari Marìtimu. Tenet tres bias impreadas pro su servìtziu de biazadores, addae de una cuarta bia de servìtziu in cara de su fraigu de passizeris. A unos 400 metros dae s'istassione de biazadores, in sa deretura de Casteddu, s'agatat su depòsitu de locumotivas de su transitadorzu, a probe de su cale b'est finas una filera de bias pro su servìtziu de mercantzias. Sende gasi, si prebidet pro sos annos benidores sa realizadura de un'istassione noa, zustu in s'oru de s'ischerriadorzu de mercantzias atuale, chi at a intrare in parte a su fraigu de passizeris de como.
S'istassione est semper pessonalada, e sa zestione de su moimentu est realizada in situ dae s'Aderetadore de Moimentu de su transitadorzu gadduresu.
Pro su chi prendet sas relassiones, a s'istassione de Terranoa arribant trenos dae e chirru a Casteddu, Aristanis, Chilivane, Tàtari, Portu Turre e Figari. In sas probianias de s'istassione, est possìbile a leare sos postales de s'IRST pro si zugher a sas logalidades inghiriadoras. In prus de custu, in su partile de s'istassione s'arressant sos beìculos de s'ISPO chi realizant sas relassiones urbanas, incrùdida una cun su portu de s'Ìsula Arba.
Symbian OS
Symbian OS fiat unu sistema operativu po dispositivus mòbbilis, prodùsiu de Symbian Foundation. Su svilupu suu est stètiu suportau de Accenture de su 2012 a su 2016 ma, a pustis chi Microsoft at comporau s'ala Devices & Service de Nokia chi cumprendiat fintzas su svilupu de custu SO, perunu hardware ddu suportat prus.
Stòria
Symbian OS boddit s'erèntzia de su sistema operativu EPOC, in sa versione EPOC32, creau de sa Psion a sa fini de is annus noranta po sa lìnia sua de elaboradoris palmaris. Nàscit in su mesi de làmpadas de su 1998 cun sa creatzioni de sa cumpangia indipendenti Symbian Limited, formada de sa cooperatzioni de prus cumpangias telefònicas e de sa Psion etotu. Su primu telèfonu mòbili a impreai custu sistema operativu est stètiu su Sony Ericsson P800 e is Nokia 9210 e 7650. S'ùrtima versioni de su sistema operativu est sa 10.1.
In su làmpadas de su 2008 Nokia at comunicau sa boluntadi de comporai is cuotas atzionàrias de is àteras sotziedadis cun sa punna de bessiri s'ùnicu propietàriu de su sistema operativu, e una borta acabbau su coberamentu, de ndi aberri su còdixi, cun sa creatzioni de Symbian Foundation chi in depiat includiri is propietàrius antigus e essi aberta a àterus produsidoris e svilupadoris esternus. Symbian de su 4 friaxu 2010 est bessiu sistema operativu lìberu. In prus, fintzas sa documentatzioni de is API est stètia lassada pùbblica.
Su 11 friaxu 2011 Nokia e s'amministradori suu nou Stephen Elop ant sceberau de impreai su sistema operativu de Microsoft, Windows Phone 7, comenti a "prataforma principali" acostendi sa prataforma Symbian. Su 5 abrili 2011 Nokia at annuntziau unu mudamentu de is critèrius po contribbuiri a su progetu, trasformende·ddu de unu progetu lìbberu a còdixi abertu a unu progetu innui sceti is aziendas podiant collaborai a su svilupu suu. Su 27 abrili 2011 Nokia at annuntziau chi sa sotziedadi Accenture iat essi stètia incarrigada de su svilupu de sa prataforma Symbian. S'acòrdiu previdiat su coladroxu de unus 3000 dipendentis de Nokia a Accenture.
Su 24 gennaxu 2013 Nokia at comunicau de no bolli prus impreai Symbian me is aparatus suus. Su 11 làmpadas 2013 Nokia at annuntziau de acabbai sa produtzioni de dispositivus frunius cun Symbian.
Su 1 gennaxu 2014 Nokia at serrau Ovi, sa butega Symbian, acabbendi de acetai aplicatzionis e annoamentus.
Piessìnnius
Symbian impreat unu micro-nùcleu e comenti àterus sistemas operativus portat funtzionalidadis de multithreading, multitasking e amparu de sa memòria. Est donau atentu mannu a s'impreu sa memòria, cun tènnicas chi redusint meda is faddinas dèpidas a su manìgiu malu suu (memory leak). Àteras tènnicas permitint de ammellorai s'atòliu in su manìgiu de su logu de sa memòria de massa. Su funtzionamentu de Symbian est basau asuba a eventus e sa CPU est studada candu no ddoi funt eventus ativus: s'impreu curretu de custa tènnica agiudat a allongai sa durada de is baterias.
Aplicatzionis
Ddoi fiat unu nùmeru mannu de aplicatzionis a disponimentu po Symbian, siat gratuitasm siat a pagamentu. Funt stètius importaus giogus meda de console in versioni mòbili, perfetzionaus po su telèfonu, ddoi fiat s'integratzioni de su navigadori gratuitu Ovi Maps.
Apustis de s'achirimentu de Microsoft de s'ala de servìtzius e prodùsius Nokia incumentzendi de su 3 cabudanni 2013, su 11 de ladàmini apustis est stètiu annuntziau chi su Store Symbian iat a essi stètiu serrau. Sa serrada finali est acontèssia su 1 gennaxu 2014, impedendi aici de insertai annoamentus po is app giai a disponimentu e de ndi pubblicai noas.
Spainadura
Is cuncorrentis principalis de Symbian fiant iOS, Windows Phone, Android, BlackBerry OS, Bada.
Cummenti bieus in sa tabella chi sighit, sa percentuali prus arta de Symbian in su mercau de is smartphone s'est averiguau a ingìriu de su 2005-2006, cun giai 3/4 de is telefoneddus bèndius cun Symbian cummenti sistema operativu. De su 2007-2008 sa percentuali calat cun s'arrennèscia de iOS e Android. In donniasantu 2006, Symbian at segudau is 100 millionis de telefoneddus bèndius chi dd'impreànt, candu a argiolas 2009 fiant stètius prodùsius 250 millionis de telefoneddus cun Symbian.
Sighit una tabella de is cuotas de mercau de Symbian OS annu po annu in su mercau de is aparatus mòbilis, segundu unas cantu fontis e analistas:
Lesbismu
Lesbismu est su trèmene impreadu pro fàghere relatu a s'omosessualidade feminile, est a nàrrere, is fèminas chi isperimentant amore romànticu o atraida sessuale pro àteras fèminas. Sa paràula lèsbica derivat dae s'ìsula de Lesbos, in Grètzia. S'utilizat pro fàghere relatu a una fèmina omosessuale chi intendet atraida sessuale, fìsica, emotiva e sentimentosa petzi cara a is fèminas.
A sa fine de su sèculu XIX is sessuòlogos aiant publicadu is osservatziones issoro subra su disìgiu e sa conduta cara a persones de su matessi sessu e aiant distìnghidu a is lèsbicas in sa cultura otzidentale che a un'entidade a parte. Dae tando is istòricos ant torradu a esaminare is relatziones intre is fèminas e chistionant de ite est su chi faghet chi una fèmina o una relatzione si potzant calificare de lèsbicas. Su resurtadu de custa dibata at introdùidu tres cumponentes in s'ora de identificare a is lèsbicas: conduta sessuale, disìgiu sessuale e identidade sessuale.
Sa sessualidade de is fèminas durante s'istòria est istada pro s'in prus pesada subra is rolos de gènere, is cales ant limitadu su reconnoschimentu de su lesbismu comente possibilidade o espressione bàlida de sessualidade. Is primos sessuòlogos aiant basadu is caraterizatziones issoro de is lèsbicas subra is creèntzias issoro chi is fèminas chi disafiaiant is rolos de gènere definidos istrintamente fiant mentalmente malàidas. Dae tando, lèsbicas medas ant respostu a custu cunsideru che a marginadas immorales pro mèdiu de sa fraigadura de una subcultura fundada subra sa rebellia contra de is rolos de gènere. Su lesbismu est istadu a bortas de moda durante s'istòria, cosa chi influèntziat sa manera comente is lèsbicas sunt cunsideradas dae sos àteros, e comente si cunsìderant a issas etotu. Carchi fèmina chi ponet in atu condutas omosessuales podet refudare s'identidade lèsbica pro cumpletu, e refudare de si definire lèsbicas o bisessuales.
Is maneras diferentes comente is lèsbicas sunt istadas rapresentadas in is mèdios de comunicatzione sugerit ca sa sotziedade otzidentale in s'imparis s'est intèndida in paris tempus intrigada e minetzada dae is fèminas chi disafiant is ruolos de gènere femininos, e ammajada e ispantada dae is relatziones romànticas intre fèminas. Sende gasi, is fèminas chi adotant s'identidade lèsbica cumpartzint esperièntzias chi cunformant unu panorama simbigiante a su de s'identidade ètnica: in calidade de omosessuales, sunt unidas dae sa discriminatzione e su refudu potentziale de chi sufrint a banda de is famìlias issoro, amighèntzias e àteros. In calidade de fèminas, tenent pensamentos diferentes a is de sos òmines. Is cunditziones polìticas e sas atitudines sotziales puru sighint a tcostituire unu impeigu pro sa formatzione de relatziones e famìlias lèsbicas.
Johannes Gutenberg
Johannes Gutenberg (seudònimu de Henne Gensfleisch, nàschidu in Maunza intre su 1394 e su 1399 e mortu in ie su 3 de frearzu de 1468) est istadu s'imbentadore de s'imprenta.
Biografia
Fizu de unu patrìtziu, aiat dèvidu dassare sa Maunza sua nadia zai in antis de su 1430 e si tramudare a Istrasburgu, in ue aiat realizadu sos primos tentativos de imprenta. Pustis torradu a Maunza, gràssias a un'imprèstidu de 1.600 frorinos fiat resèssidu a zugher a cumprimentu s'iscoberta sua e, intre su 1454 e su 1455, si fiat ocupadu de s'imprenta de sas indurghèntzias pabales.
Belle gasi, intre su 1452 e su 1455, Gutenberg si fiat cunsagradu finas a s'imprenta in 42 lìnias de sa Bìbia latina, un'imprendimentu detzididamente dimandadore chi aiat netzessitadu de tres annos de traballu e a su nessi 20 cullaboradores califigados. S'imprenta cun lìteras mòbiles deviat esser gasi meda contivizada a parrer iscrita a manu; pro dare s'efetu de biura tìpigu de s'iscritura amanuesa, fiat istada bariada sa morfolozia de sas lìteras de s'arfabetu, aumentende-las in nùmeru, peroe tenende cuidadu cun impreare semper sas matessi abreviaduras cun sa finalidade de realizare lìnias de sa pròpia longària.
Si fiat proadu a imprentare finas in colores, cuncretamente in ruju, peroe custa zenia de imprenta fiat istada zuigada comente demasiadu pagu istàbile dae Gutenberg etotu e duncas abandonada. Su resurtadu istètigu, pro gasi narrer, fiat e est galu como istraordinàriu e zustifigaiat unu costu elevadu meda. De sos 180 isemprales abaliados de sa Bìbia, petzi 48 sunt ananas a nois; sos lol àteros si fiant pèrdidos in fogos e gherras o pro cunservadura inadeguada chi nch'aiat zutu a impreos de avoreta de partes de sos ballùmenes etotu.
S'annu de pubrigadura de sa Bìbia in latinu (1455) fiat cuintzìdidu cun su protzessu chi l'aiant moidu pro sa recuperadura de s'imprèstidu de 1.600 frorinos. Gutenberg aiat pèrdidu su pretu abarrende a merchinzia. Eventos posteriores l'aiant bidu dassende torra sa tzitade sua (1452) e torrende a ie suta de sa proteghidura de Adorfu de Nassau, chi nd'aiat recunnotu su talentu mannu. E est zustu in Maunza chi Gutenberg fiat mortu in su 1468.
Rennes
Rennes est una tzidade frantzesa de 212 229 bividores, chi s'agatat in su dipartimentu de Ille-et-Vilaine, a intro de sa regione de Bretagna de chi est fintzas sea.
Nuraghe Fenu
Su nuraghe Fenu (chi signìficat "fenu" in italianu) est unu nuraghe situadu in su sattu de sa bidda sarda de Pabillonis, in su Mèdiu Campidanu, e rapresentat imparis a su nuraghe Santu Sciori su segundu nuraghe complessu de Pabillonis.
Custu nuraghe, chi est stétiu datau me in s'edade de su brunzu (1300-1150 a.C.), cumprendet un' àrea deprus de 2000 metrus cuadradus.
Vittorio Angius l'at descritu, in antis de s'iscoberta de sa reggia de Barùmini:«..s'àteru apelladu Nuraxi-Fenu attesu unu kilometru e mesu, e dignu de èssere cunsideradu e annoverau a' prus mannus chi si connoscint, calis puru funt is imbenientis de su territòriu de Gùspini, su Saureci, su Fumìu e s'Orcu..» e àncora, faeddendu de San Gavino Monreale at fatu unu riferimentu a su matessi Fenu, meda accanta: «.. aintru is lìmitis de su territòriu de San Gavino bi fiant in is tempus prus antigus prus de sèisci nuraghes, e chi carcunu de' matessi fiant aicci mannus, cantu su chi bideis àncora in sas biscinàntzias de Pabillonis, chi est unu de' prus colossales de s'Ìsula...».
Cuntestu ambientali e collocatzione geogràfica
Su nuraghe Fenu s'agatat a casi 3 km de su centru abitadu, atacadu a sa lìnia ferroviària, in d'una zona a intensa faina agrìcula. Cumenti a at capitadu pro àterus nuraghes, fintzas su Fenu est stétiu imperadu cumenti materiali pro sas fondamenta de unu ponte de sa lìnia ferruviària ma sa strutura a oi abarrat in bonu istadu. Est accessibili passendi de sa bia SP4.3 chi de Pabillonis portàt a Sàrdara. Una borta superaus is cancellos ferroviàrius, toccat a girare a dereta in d'una bia parallela a is binàrios ferroviàrius.
Descritzione
Is arestus de su nuraghe, costruidu tottu in roca basaltica, s'esténdint pro casi 2.000 metrus cuadraus e apartenint a unu cumplessu polilobatu de mannas dimensionis. Si cunservant duas turris, chi s'àrtziant pro un' artària massima de casi 1,80 m in sa turri A, e chi cun su grussesa issoro testimòniant s'imponenza chi su nuraghe teniat in passadu. A costa una ricostrutzione ideali de su situ (G. E.).
Iscavus archeològicus e repertus
Is iscavus archeològicus funt incumentzadus in su 1996, cun diferentis campagnas, e ant permìtidu tràmite s'istùdiu de sa stratigrafia de individuai s'abbandonu de s'istrutura giai in època antiga, po curpa de unu fogu e de unu sciorroccu. Is repertus funt istadus posca torraus a impreare dae gentis pùnicas e posca de is Romanos.
Is iscavus ant interessadu s'àrea abitativa de su nuraghe, contraddistinta in sas foto cun sas lìteras α, β e γ, cun s'imbeniente iscoberta de unu focu e de restus de pastu accanta de sa turre C. Torra, is iscavus ant cunsentidu fintzas una mèllus visibilidadi de s'istrutura in tottu, a suba de tottu pro cantu riguardat is turris: A,B,C,D,E.
Funt istetius agattaus frammentus de tzeràmica, lucerne e cancua pillntza romana chi testimòniant sa frecuentatzioni de su situ in etadi imperiali.
Pilos a s'imberta
Si narat de una pessone chi tenet pìlos a s'imbèrta (o artudhàos) cando sa lìnia de sos pilos suos non curret derèttu pèri sa cherveddèra, comènte dìat capitare atteramènte, ma pìcat una pìnnica a forma de V; b'at parìtzos grados de custu pìccu. Est unu carattere dominante lassàu in eredàde e non brìncat zenerassiònes.
B'at fìntzas un'attera paràgula imbentàda in su 1849, internassionale, pro descrìvere custu carattere, chi est pìccu de sa biuda, ca si credìat, fòrtzis pro s'assimìzu chin sa càppa de sas biudas (bastet bìere sa Mary Stuart Cap), chi cussu fit sìnnu malu de biudèsa primadia.
No est un'ispantu chi, bìdu s'intendimèntu negativu, in sa curtura populare sos pilos a s'imberta lu tènzant a s'ispìssu zente o pessonàzos malos: Dràcula est un'esèmpiu, ma bi nde dìat poder àer unu muntone.
Salem (Massachusetts)
Salem est una bidda de unos 41.000 bividores de sos Istados Unidos de Amèrica, in s'istadu de Massachusetts. Cun Lawrence est sea de sa Contea de Essex.
Salem est famada pro su protzessu a sas bruscias de su 1692.
Jatu
Cun su tèrmine jatu (dae su latinu hiatus, "abertura") s'indicat unu fenòmenu linguìsticu chi cunsistet in su dividire tra duas sìllabas duas vocales (o mègius: duas vocoides) chi sinnunca diant fàghere parte de sa matessi sìllaba, vocales tando chi benint acostadas e pronuntziadas cun duas emissiones de boghe.
Bichipedia in otziana
Bichipedia in otziana est s'incurtzadura pro s'editzione in limba otzitana de Wikipedia.
Vito Laterza
Est istadu unu de sos editores pius importantes de s'Itàlia de sa segunda meidade de su 1900.
Giulio Einaudi
Aiat frequentadu su liceo-ginnasio Massimo d'Azeglio in Torino, inue fit istadu allievu de s'antifascista Augusto Monti. Aiat fattu parte de sa "confraternita" de sos ex-allievos de su liceo d'Azeglio, umpare a Cesare Pavese, Leone Ginzburg, Norberto Bobbio, Fernanda Pivano, Vittorio Foa, Giulio Carlo Argan, Ludovico Geymonat, Franco Antonicelli e ateros.
Su 15 de santandria de su 1933, a s'edade de 21 annos, aiat fundadu sa «Giulio Einaudi Editore», cun sede in Torino in su tertzu pianu de via Arcivescovado 7, su matessi palattu chi fit istadu sede de l'«Ordine Nuovo» de Antonio Gramsci.
Biberone
Su biberone est unu retzipiente chi s’impreat pro dare late, aba e àteros lìchidos a sos bebès o pitzinnos, chi pro neghe de su livellu issoro sigomotòriu non podant bufare in tassa. Bi nd’at de diferentes ballùmenes (100 ml, 250 ml, eac.). Su biberone est cumpostu dae unu tubu, atuarmente de pràstiga, e dae unu cavacu cunzàbile in manera ermètiga probidu de unu sutzete fressìbile adatàbile a sa buca de s’infante, chi tenet un’istampu minore peri su cale su pitzinnu bufat, assorvende su lìchidu.
Su funtzionamentu de su biberone tirat profetu dae s’istintu de sutzadura chi possuint sos pitzinnos zai dae su tempus prus minore, e permitet de los alimentare in sos mamentos in ue sa mama no est disponìbile pro los allatare.
Sende chi est unu retzipiente de impreu reiteradu, chi cuntenet sustàntzias fàziles a curromper, e destinadu a s’alimentadura de sos infantes, s’izene de sos biberones devet esser contivizada in manera particulare.
Ammuntadore
Su Ammuntadore/-i o Ammutadori (dae su verbu ammuntare/-ai) est unu essere de sa mitologia sarda chi diat còrfere a sa zente cando fachet sònnu malu (est a nàrrer, cando fachet ammuntadùra).
Berbu contra a s'Ammuntadore
Si credìat chi fit s'imbìdia a cajonare s'arribu de s'Ammuntadore. Pro nche lu catzare, si nabat su berbu chi sichit: "Sa rughe 'e Santu Valentinu ereta ereta che filu e che filu ereta mal'apat chie m'oretat chie m'at a oretare iscuru apat de male iscuru che in bucca origas de istuppa istuppa origas de ispagnola totu che essa foras francu s'evangelista chie m'istat in cabita in cabita 'e letu bonu est Santu Larentu Santu Larentu est bonu chi faghet su sonu chi sonat che puddu s'Ammuntadore l'agaten abbuvuddu."
Istòria e testimònzos
Si at meda testimònia de sa credentzia de custos esseres e si nde at chistionau dae meda; pro carchi istudiosu aìat picau pede a pustis de su 241 a.C., ovverosiat a pustis chi sos anticos romanos aiant conchistàu sa Sardigna, ma pro ateros galu esistiat ja dae prima. A si pòmpiare sos sìntomos chi sas "vitimas" riportàbant (pressione e dòlu a su pèttus, comente chi s'ammuntadore las teniat presas istàndelis firmu in supra e impedìndelis de mògher pòddiche, visiones orrorosas e adderettùra sa morte), si diat poder iscumbatare chi siant sas criaturas de su note chi sos latinos, chind un'ateru lùmen, mutìant Incubi (Incubus a singulare) e, in sa versione femenìna, Succubi (Succubus a singulare).
Chin su tempus, a dontzi modu, s'Ammuntadore at pèrdiu tottu su caratere de pantasima e ispìritu de su nòte chi teniat in favore de una narratzione prus a curtzu a cussa cristianu-cattolica, chi lu at postu a pare chin su demoniu identificàndelu de su tottu chin issu, tantu chi fint nàschias precadorias pro che lu catzare. Mancari chi sos zovanos oje bi credant pacu, galu fachet a intèndere carchi contu in supra sos ammuntadores dae sos antzianos.
Teorias issientìficas
S'Ammuntadore si podet fatzilmente pònner a pare chin sas esperientzias de sa paralisi in su sonnu chi si accumpanzat a allutzinadùras ipnagogicas.
Ìsulas Føroyar
Is ìsulas Føroyar (pronuntziadu in limba faroesa [ˈfœɹjaɹ]; in danesu: Færøerne [ˈfæɐ̯øːˀɐnə]) sunt unu archipèlagu chi s'agatat intre su mare de Norvègia e s'Altànticu setentrionale, a mesu caminu intre Norvègia e Islanda e 320 km a norte-uestu dae Britànnia Manna.
Intre su 1035 e su 1814, is ìsulas Føroyar fiant parte de su Rennu de Norvègia. Cun su tratadu de Kiel de su 1814, su cuntrollu de is ìsulas est passadu a sa Danimarca, impare a is àteras regiones fintzas a tando norvegesas de Groenlàndia e Islanda. Dae su 1948 sunt autònomas e in su cursu de is annos ant otentu pòdere subra casi totu is chistiones de polìtica interna, ma non subra sa defensa e is affàrios èsteros.
Helmut Berger
Helmut Berger (Bad Ischl, 29 de maju 1944) est un atore austrìacu.
Lawrence (Massachusetts)
Lawrence est una bidda de unos 70.500 bividores de sos Istados Unidos de Amèrica, in s'istadu de Massachusetts. Est sea de sa Contea de Essex cun Salem.
Bichipedia in sitziliana
Bichipedia in sitziliana est s'incurtzadura pro s'editzione in limba sitziliana de Wikipedia.
Lawrence (Massachusetts)
S'agatat in sa riba de su frùmene Merrimack.
Amnesty International
Amnesty International est una organizatzione non guvernativa indipendente impignada in totu su mundu in sa defensa de is deretos umanos. Sa faina sua est sa de promòvere e fàghere  serretzare is deretos umanos ristabilidos in sa Decraratzione Universale de sos Deretos de s'Òmine. Est presente in prus de 150 istados e tenet prus de tres milliones de sotzios in totu su mundu.
Istòria
Amnesty International est istada fundada a Londra in su 1961 de s'abogadu Peter Benenson a pustis de sa publicatzione de s'artìculu suo «The Forgotten Prisoners» in The Observer su 28 de maju de su 1961. S'idea de fundare s'organizatzione est nàschida a pustis de àere lèghidu in su 1961 unu artìculu chi contaiat de duos pitzocos portughesos chi fiant istados impresonados e cundennados a sete annos de galera de sa ditadura salazarista pro àere brindadu a sa libertade.
Fundada su 28 de maju de su 1961 de s'abigadu inglesu Peter Benenson, s'organizatzione contat oe prus de 7 miliones de sustenidores, ca bivint n prus de 150 natzionesi. Su sìmbulu suo est una stearica in su filu spiandu.At tentu su Prèmiu Nobel pro sa paghe in su 1977 pro sa defensa de sa dignidade umana, contra a sa torrtura, sa violentzia e sa degradatzione".S'annu dd'ant donadu su prèmiu de s' ONU pro is Deretos umanos.
In su 1991, at tentu su premiu "Colombe d'Oro per la Pace dell'Archivio Disarmo di Roma", pro s'atzione contra sa violatzione de is deretos umanos in s'annu de sa Gherra de su Golfu, ca coincidiat cun su trentennale de sa fondatzione sua.
In su perseghimentu de custa atzione,Amnesty International chircat de svolgere atziones pro prevenire e fàghere tzessare abusos importantes de s'integridade fìsica o mentale, a sa libertade de cuscientzia o de espressione e a cussa de discriminatzione.
Istassione ferruviària de Igrèsias
S'istassione ferruviària de Igrèsias, realizada comente transitadorzu de conca de sa lìnia Deximumannu-Igrèsias, est probida de tres bias pro su tràfigu de passizeris, mancari petzi sa prima, serente su fraigu de biazadores, siat impreada normarmente dae sos trenos de passizeris S'istassione cumprendet àteras bias de servìtziu.
A su transitadorzu arribant e moent trenos CFN destinados a Casteddu e Bidda Matzraxa, cando chi su partile antale de s'intrada de su fraigu de biazadores istranzat un'arressada de sos postales de s'Irst, chi dispensant servìtziu tantu urbanu che interurbanu. In custu ùrtimu casu, dae s'istassione si podent sizire sas àteras comunas de sa zona iscresiana.
S'istassione disponet de unu tzilleri e una domo de billetes.
Antofagasta
Antofagasta est una tzidade e comunu de s'Cile, ade 380.695 de bividores (2012).
Bichipedia in ispagnola
Bichipedia in ispagnola est s'incurtzadura pro s'editzione in limba ispagnola de Wikipedia.
Combat Rock
Combat Rock est unu album de sa banda inglesa The Clash, pubblicadu in su 1982.
Traccias
Totas cantzones fiant de is Clash si no est specificadu diversamente.
Assassinamentu de Stefano Biondi s'azente
S'assassinamentu de Stefano Biondi, un'azente de sa Policaminos naturale de Cervia (Rabenna), fiat acontèssidu su 20 de abrile de 2.004 in s'autocaminu A1, a probe de su peazu de Rezu Emìlia. Fabio Montagnino, de 28 annos, e Michele D'Ambrosio, de 31, ambos cun antetzedentes penales pro delitos contra a sa propiedade, fiant fuende a totu belotzidade a bordu de una Porsche zai dae Casalpusterlengo (Lodi), in ue aiant proadu sena èsitu a realizare un'isrobatòriu. A bordu de s'automòbile trasportaiant duos chilos de cocaìna superpura.
Stefano Biondi s'azente de polima zai aiat terminadu su bussardu suo, peroe aiat intesu peri ràdiu sas notas de busca de una betura. Calicunu aiat bidu una Porsche cun duas pessones in intro disfrassadas a colamontes. Pro custa resone, si fiat postu torra in servìtziu paris cun unu cullega, pro manazuare sas àteras patrullas. In Parma, sa Porsche aiant sufertu un'illenamentu pro more de sas coas, duncas sa Policaminos fiat torrada a apretare. In sas probianias de su peazu de Rezu, in sa logalidade de Mancasale, sa patrulla de Stefano Biondi l'aiat intertzetadu e fiat resèssida a l'arressare dassende-si tumbonare. Comente cabu de patrulla, Biondi nche fiat essidu dae s'automòbile manizende una pistola, cando chi sa Porsche fiat torrada a moer a totu fua istrampende de prenu s'azente, chi aiat boladu in subra de s'asfartu pro 35 metros. Sos bandidos teniant bastante tretu pro releare sa fua, non teniant perunu bisonzu de l'istrampare: sa manobra – cunforme a sas imbestigaduras – fiat istada totarmente intentada. In antis de morrer, Biondi fiat istadu in tempus zustu pro tirare contra a s'isrobadore seìdu in su logu de su passizeri, Michele D'Ambrosio. Sa Porsche, chi fiat abarrada dannada, si fiat arressada unos chentu metros prus in cue e D'Ambrosio, paris cun su sodale suo Fabio Montagnino de 28 annos, chi ghiaiat sa betura e aiat leadu in petus a Biondi, aiat proadu a si nche fuìre a pee, iscaddighende sa retza de tancadura e ferende a s'aparcadorzu de sa cooperativa de trasportos caminales Transcoop. Nche fiat tzucada una cassa a s'òmine cun onzi règula, cun deghinas de patrullas chi partetzipaiant a sas buscas. Pagu ora a pustis, Montagnino e D'Ambrosio fiant istados brocados.
«Est istadu unu mortorzu bàrbaru, de biolèntzia mai intesa», aiat naradu Antonio Sofia su Chestore de Rezu Emìlia. «Un'issena devastadora», aiat annantu Benedetto Pansini su Chestore de Mòdena. Montagnino fiat istadu cundennadu a sa presonia perpetuada, cando chi Michele D'Ambrosio aiat retzidu una pena de 14 annos. Sas cundennas fiant istadas cunfirmadas dae s'Apellu e dae sa Cassadura. A s'ora de sa sentèntzia de sa Corte de Assisas inche su Tribunale de Rezu Emìlia, sa cundenna a perpetuidade de Montagnino, mancari sende assolutamente lòziga dada sa gravidade de su delitu, aiat iscadenadu s'arrènegu de sos custrintos de s'imputadu: in particulare, mama sua si nche fiat zuta a s'ufìssiu de Cristina Beretti, su zuighe chi aiat pronuntziadu sa sentèntzia contra a su fizu, e l'aiat aderetadu paraulas gravosas de òdiu e inzurza. Dae tando, in su Tribunale de Rezu Emìlia no est prus possìbile a atzeder deretamente a sos ufìssios de sos zuighes penales, si nono chi est pretzisu a s'annuntziare in su faeddòfonu e si dassare aberrer unu zannone. Stefano Biuondi aiat retzidu a sa mèmoria sa medalla de oro pro balentia tzivile.
Porto (Portugallu)
Porto, nòdida fintzas comente Oporto (pronùntzia in portughesu: [ˈpoɾtu]) est una tzitade de unos 237.600 bividores de su Portugallu, cabulogu de su distretu omònimu e segunda bidda de s'istadu.
Porto est unu de is distretos prus industrializados de sa natzione, fati chi ddi balet su nòmingiu de A capital do norte (sa capitade de su norti). De su restu est de issa chi benit su nùmene de su Portugallu, e fentzamentas su de su binu famadu su porto, chi de sa segunda metade de su sèculu de 17 est produidu cun is aghinas de sa badde de su Douro. At ppois pigadu su nùmene de sa bidda sende chi manna parte de sa produtzione fiat isportada via mare de su portu suo.
Porto est a bortas narada fintzas la cidade invicta (sa tzitade mai bìnchida), pro ite fiat resissida a rebusare siat is àrabos in s'Edade de Mesu, siat is tropas napoleònicas in su sèculu de 19. Porto no est mai istada derrotada militarmente de sa fundatzione in tempis de s'impèriu romanu.
Mancari is santos patronos de Porto siant Nostra Sennora de Vandoma e Pantaleone de Nicomèdia, sa festa de sa bidda est fata su 24 de làmpadas, in sa die de Giuanne Batista.
Patinetta
Sa Patineta est unu vehiculu chi est fatu dae una taula de linna e battoro rotas, su cale servit pro praticare s'isport de su skateboarding. Est inventata in 1963 in Malibu, California, Istatos Unitos, dae Mickey Muñoz e Phil Edwards
Tórshavn
Tórshavn (pronuntziadu: [ˈtʰɔuʂhaun]; in danesu: Thorshavn) est una bidda de unos 19.650 bividores capitale e sa tzentru prus mannu de is ìsulas Føroyar.
Fundada dae is vichingos in su de 10 sèculos, si podet cunsiderare sa prus antiga capitale de s'Europa setentrionale.
Frantza/logudoresu
Sa Frantza (France, in frantzesu) est una natzione de s'Europa otzidentale, chi cumprendet puru s'ìsula de sa Còssiga e tenet dipendèntzias (Territoire) fora de s'Europa comente tzertas ìsulas de s'Oceanu Pacificu, Oceanu Indianu e de s'Atlanticu, e in su Sudamèrica sa Guyana Frantzesa. Sa Frantza est un'istadu membru de s' Unione europea. Sa capitale sua est Parigi, is tzìtades printzipales sunt: Marsiglia, Lione, Tolosa, Lilla, Bordeaux, Strasburgu, Nitza, Nantes, Rennes, Montpellier.
Pompia
Sa pompìa (Citrus limon var. pompia Camarda, 2015) est una variedade de limone endemica de sa Sardigna, difùndida mescamente in sos comunes de Thiniscole, Pasada, Torpè, Orosei. Sas orìgines de sa pompìa non sunt galu craras; sa teoria prus acreditada est cussa chi si tratet de una casta burda tra chidru e limone, mancari carchi istudiosu niet chi est un incrostu tra chidru e pompelmo. Su chi est seguru est chi sa pompìa est tra sos agrùmene prus raros de totu su mundu: finas a bint'annos faghet no esistiat chi carchi chentina de àrbores de pompìa. Sa rinàschida e s'iscoperta noa de custu frutu si est tenta a sa fine de sos annos 90 de su sèculu coladu, cando a Thiniscole si est detzìdidu de prantare unu cultivu a istèrrida de pompìa, pro unu progetu de Agricultura Sotziale paris cun su Comune de Thiniscole e su C.M.I. Su sabore de "Sa Pompìa Intrea" est tipicamente durche cun unu tastu marigosu.
Usos
In su 2004 est naschire a Thiniscole su presidiu Slow Food de "sa pompìa" pro salvaguardare custu esempru raru de biodiversidade thiniscolesa, gràtzias a s'unione de chimbe produtores chi ant detzìdidu de mòere e giughere in dae in antis custu progetu. Dae cudd' annu sa Pompìa partètzipat a totus sas manifestatziones Slow Food comente su Salone de su Sabore, at partetzipadu a ambas sas editziones de Eurogusto a Tours (2009-2011) e in sas majores fieras italianas dedicadas a su màndigu e a sos produtos enogastronomicas de calidades.
Sa Pompia Intrea
Sa retzeta de sa Pompìa Intrea est tramandada oralmente dae sèculos e costituit su bagàlliu culturale de fèminas medas Thiniscolesos, est a nàrrere de su territòriu sardu ue sa pompìa est coltivada de prus. Sa retzeta podet èssere ammanada a mòere dae mele millefiori o isciropu de abba e tzùcaru a su cale andat poi annànghidu su mele.
Videolina
Videolina est una emittente televisiva italiana, chi operat in Sardigna.
Istòria
Nata quando era difficile nascere... Custu fuerat unu de sos primu slogan de sa primu emittente televisiva privada de Sardinna: Videolina.
S'emittente regionale est istada fundada dae Nicola Grauso e Michele Rossetti su 4 de capidanni de su 1975, in d’unu appartamentu de vico Duomo in Casteddu, juve circa tres meses colados, su 16 de lampadas de su 1975, chin d'unu trasmetidore militare e una antenna minore, naschiat sa prima emittente radio libera de Sardinna: Radiolina. Sos duos, a pustis de sas intimatzione dae parte de sa Escopost (sa Politzia Postale), giai in su periodu chi ant fundadu sa primu radio libera de Sardinna, detzint su sartu mannu a sa televisione.
Sas duas emittentes fruttaiant a sos imprenditores una cunsistente torrada economica derivante dae sa raccolta pubblitzidaria. Custu l’at a consentire de incrementare sa positzione sua in s’'editoria sarda, comporande in su 1985 L'Unione Sarda, su printzipale quotidianu de Casteddu, leande in afittu, un'istanza chi fuerat de fiancu a sos istùdios de sa radio issoro, smantellande gai su traballu de sa mere 'e domo, sa signora Giovannina, chi fuerat ormai coinvolta dae s'onda montante de sa radio libera a primu e, de sa TV a pustis.
In custa istantzia fuerant montadas sas istrumentatziones pro sa nova televisione sarda: su primu trasmetitdore Tv, su primu videoregistradore, una telecamera minoredda e una pariga de film registrados dae una de sas primas televisiones liberas de Livorno. S’emittente, initzialmente trasmittiat in biancu e nieddu, pro carchi ora a sa die. Carchi mese pius innanti, cumentzat a trasmittere a colores, fachende affidamentu a su sistema de colore PAL.
S’emittente si trasferit dae sa sea de vico Duomo in cussa de via Martini, e, pius a tardu, in sa sea de viale Marconi, juve est istada dae su 1979, fintzas a su 12 de nadale de su 2011. S'emittente hat fattu parte de sa syndication Junior TV fintzas a sa serrada sua.
In su 2004, finit sa gestione de Nicola Grauso, pustis de sas vicendas ligadas a su sequestru de Silvia Melis chi in meritu declarat: "Sas aziendas meas fint cummissaridas puru non teninde unu decretu ingiuntivu e d’unu sequestru. Sa semplice atzione de cummissariamentu e s'intentzione de sa Mazistradura de mi cherer bortare ziornale, radio e tv, fint sufficientes a destabilizzare sas aziendas e a mi faghet perdere su sustegnu fisiologicu dae parte de su sistema finantziariu. Deviat bendere pro 120 miliardos tottu su gruppu a Sergio Zuncheddu".
Sa propriedade de Videolina e Radiolina est passada a Sergio Zuncheddu, giai in possessu de Tele Costa Smeralda e L'Unione sarda.
Videolina oe
Videolina est s'emittente regionale pius abbaidada in Sardinna, e una de sas pius abbaidadas in Italia .. Dopu sa scumparsa dae s'etere de sa syndication Junior Tv, Videolina in su 2004 si affiliai chin sa syndication K-2 appena naschida (in su 2000, sa syndication fuera cramada Fox Kids). Dae sos istudios de Viale Marconi in Castesddu sunt trasmissas 3500 oras de produtziones s'annu. Sa copertura de sa Sardinna est assicurada dae una rete de 48 ripetidores. Direttore de sa redatzione ziornalistica est Eanuele Dessì.
Dae su 12 de nadale de su 2011 Videolina trasmittit dae sos istudios de Pratza Unione Sarda, a s'internu de su cumplessu polifuntzionale Santa Gilla chin sa modalidade de visualizzatzione de su schermu, in panoramica (fintzas cramada 16:9). In sa mattessi die, Videolina cambiat su logo, bortande sa V manna e fedada, chin su numene de s'emittente, tzircundande sas literas, intras de quadrados,. Partit fintzas su telediariu novu de s'emittente, in intra de unu istudiu aveneristicu.
Dizitale Terrestre
In su 2004 Videolina hat cumentzadu a trasmittere in dizitale terrestre, chin 5 canales televisivos ed unu radiufonicu. Su multiplex dizitale terrestre de Videolina est formadu dae sos canales chi sghint:
Videolina Sat
Dae su 2000, Videolina trasmettit sos programmas suos fintzas in su satellite Hotbird escludinde sa programmatzione de saa syndication K-2. Sa versione satellitare de Videolina bennit trasmittida a s'internu de su multiplex Super TV.
Dae su 30 de capidanni de su 2010, s'emittente est trasmmittida in su satellite sia gratuitamente che a s'internu de s'offerta Sky Italia, teninde duncas 2 signales; sa situatzione est istada tale fintzas a su 12 de sant’andria de su stessu annu, cando su signale doppione pro Sky est istadu disattivadu e su segnale originale codificadu in VideoGuard, rendinde de ga Videolina atzessibile via satellite solu a sos possessores de unu abbonamentu chi cumprendat a su nessi su sottopacchetto News.
Su canale est visibile in su satellite in chiaru dae sas 23 a sa 01'00 e dae 15 a sas 18
Dae su 1 der Làmpadas de su 2013, Videolina non si podet piùs arritzire chin decoder satellitare de Sky, ma solu via etere e in streaming, n intro de su giassu uffitziale de s'emittente. Sa detzisione de parte de s'emittente s'hat a podet ligare, comente fit sutzediu in precedenza pro sa concorrente Sardegna Uno, a sos costos troppu artos pro sa ritrasmissione de su signale in su satellite. Sos utentes, giài dae su mese 'e Maju de su 2013, beniant avvisados in su canale Sky de s'emittente, chin unu rullu, chi mandaiat l'avvisu de istudu definitivu de su signale, chin sas informatziones pro continuare a sighire s'emittente.
Videolina Sport
Su 1º de Sant’Aine de su 2010 naschit unu canale novu: Videolina Sport, dedicadu a sos avvenmentos sotivos isulanos, direttu dae su ziornalista sportivu de su TG Videolina, Vittorio Sanna. In su canale novu, si trasmittint partds de calcio de sas iscuadras sardas chi jocana in sos campionados minores, sos incontros in replica de su Dinamo Sassari e ateros avvenimentos.
Programmas in onda
Attualmente s'emittente produtzit 3500 oras de produtziones sua e 14 editziones ziornalieras de su telediariu sempre in diretta prodottas dae 5 redatziones printzipales in tottu s'isula completant su palinsestu. Sos printzipales programmas de s'emittente sunt:
Datos Auditel
Sas ultimas stimas de s’abbaidu televisivu de s’emittente sarda, condotta dae s’Auditel in su 2005, narat chi s’emittente est sighida dae 559.000 telespettadores, in Sardinna, cuntinente e in s'esteru.
Sa Mama 'e su Sole
Sa Mama de su Sole fit un'essere chi sos mannos ponìan in sa conca de sos pitzinnos in assustu, cando non cherìan andare a si corcare in su bortaedìe de istìù (chi b'aiat troppu basca). Fit una bellissima femina chi passizabat peri sas istradas in istiu: si sa Mama 'e su Sole s'imbenìat ind unu pitzinnu jocande, e chi duncas no aiat postu mente a sos mannos suos, issa lu pessichìat currende finas a cando non lu picabat e, guastandelìa, li lassabat unu sinzu a conca: tando su pitzinnu aìat dèpiu jùchere una frèba arta (nada finas calentùra) chi li durabat carchi die.
Tra paristòria e realtade
Custa paristoria fit connotta in cada bidda peri tottu sa Sardigna. Pro impedire a sos pitzinnos de essire dae domo cando b'aiat tropu basca, e duncas chin s'arriscu de si picare unu còrfu de sole, si aìat imbentàu custu pessonàzu, finas pro ispiegare su fenomenu de sa freba. Pro custu sos pitzinnos, chi a intendere custos contos si assuconàban e tenìan timòria de sa Mama 'e su Sole, a sa fine isseperàban de fàcher a bonos e siche abbarràban in domo finas a cando s'aera troppu caènte non siche fit andada.
In prus de sa Mama 'e su Sole ebìa
In carchi bidda, in prus de sa Mama 'e su Sole, si contat chi b'aìat finas sa Mama 'e su Frittu pro s'istajòne de ibèrru, sa Mama 'e su Fogu pro ispiegare a sos pitzinnos su fenomenu de sos focos, e sa Mama 'e su Bentu chi cumparìat cando tiràbat su bentu maestru o sa tramuntana.
Casu berveghinu sardu
Su Berveghìnu Sardu (NOP) est unu casu sardu cun nùmene de orìzine protèghida.
Su berveghinu sardu est unu casu de tradissione istòriga e curturale longa a beru, impare cun su creschimentu de sa berveghe, chi finas in Sardinna remontat a sa preistòria noulìtiga. Sas zonas de paschimenta agreste si fiant istèrridas finas pro more de s’ispandentamentu sighidu pratigadu in manera sarvaza in s’ìsula dae bandas de sos diferentes invasores e dominadores.
Su Berveghinu Sardu NOP si produet cun late de berveghe sardu pastorizadu, cragu, sale, fermentos làtigos, e si mercadizat in duas bersiones: su zòvanu (o friscu) e su maduru (o istajonadu). Su Berveghinu Sardu NOP zòvanu tenet unos 1-2 meses, cando chi su maduru tenet prus de 6 meses. Su Berveghinu Sardu NOP si diferèntziat dae totu sos àteros tipos de casu produìdos in Sardinna, ca sighit sas aderetaduras prebidas dae una dissiplina de produidura. Sa dissiplina narada prebidet unas cantas obrigaduras, che s’impreu de late de berveghe sardu, o tando s’obrigadura de impreare unu tipu determinadu de etichetadura, chi devet cuntenner in manera obrigadòria su sìmbulu de su cussorzu de Amparu, chi tenet sa sea sua in Casteddu.
Su Berveghinu Sardu NOP est s’ùnigu casu produìdu in Sardinna chi si podet narrer gasi, totu sas àteras bariantes (berveghinu produìdu in Sardinna, Casu Sardu, Casu de Berveghe Sardu) sunt illeniativos chi tenent petzi sa finalidade de remutire sa NOP, belle gasi sena si cunformare cun sas cundissiones tostas apostivigadas dae sa dissiplina de produidura.
Su Berveghinu Sardu NOP est istadu pro paritzos annos s’ispònsoru de su Casteddu Fùbalu.
Imperial circus dead decadence
Sos Imperial Circus Dead Decadence sunt unu grupu musicale death metal de su giapone, chi s'est folmadu in Fukuoka in su 2007, cumpostu in s'incomentzu dae sa boghe de Rib:y(uhki) e su chiterrista, bassista, e programmadore Hull, e incluende a pustis su chiterrista KIM, sa boghe femminile KIMI, su cantante Hellnear, un'àteru chiterrista ,Yuto Iizuka, e infines Shuhei Kamada a sa bateria.
Istile musicale e temas
S'istile insoro no est su death o melodeath clàssicu, pro su fatu chi s'istrutura musicale de sas cantones insoro est diferente meda. De sòlitu, in s'incumentzu de sas cantones bi est una palte faeddada dae Rib:y(uhki), e a sighire incumentzat sa chiterra e is growl de Hellnear. B'istant puru paltis faeddadas dae sa boghe feminile KIMI. S'istile e sa bateria est acultu a cussu de su metal estremu, imbetzes cussu de sa chiterra, pius chi cussu de su death clàssicu, est acultu a un'istile pius melòdicu e sinfònicu. Su testu de sas cantones est printzipalmente in unu giaponesu alcaicu.
Limba de sos sinnos
Sa limba de sos sinnos, est una limba bisiva, chi veìculada sos signìficos suos pro mèdiu de unu sistema codificadu de sinnos de sas manos, espressadas de sa cara e mòvidas de su corpus; chistionada pro sa majoria dae sa Comunidade Surda. Su tèrmine curretu est sinnare.
Cada sinnu de cada limba de sos sinnos podet èssere iscumentau in 4 cumponentes essentziales:
est a nàrrere sas bator cumponentes manuales de su sinnu, e 3 cumponentes non manuales:
De custu urtimu elementu, sas cumponentes orales, ca sunt rappresentadas a bortas petzi dae lavralizzatziones sìmiles a su chistiononzu, s'apretziada chi non pertènnat propriamente a sa limba de sos sinnos si non pro aspetos segundàrios in uve su sinnu podet èssere identificàbile e atinnàbile a manera totale gratzias a sas àteras cumponentes.
Un'àteru sinnale ladinu de sa chirca testarruda de integratzione est sa pseudo-limba narada "Italianu Sinnadu", ossiat s'impreu de sinnos cun istrutura grammaticale de sa limba italiana o fintzas, galu, su ricùrrere a s'alfabetu manuale (dattilologia) cando fartat a su sinnante, pro s'ignorantzia sua, unu sinnu, o su cherema a tenore de su fonema de sas limbas chistionadas non siat galu intrau a fàghere banda de sa limba in sa LIS. Si podet, in custu casu, chistionare de cròbas mìnimas faghente referèntzia a duos sinnos chi diferini petzi de una de sas cumponentes essentziales. Calicunas de sas funtziones grammaticales benint acumpridas dae sas espressaduras de sa cara comente, pro esempiu, sa forma porrogativa. Est possìbile, in tames, rapresentare fràsias intreas o cantos cunsistentes e significativos cun unu sinnu solu chi incorporada prus elementos; pro custu esìstint sinnos particulares – comente pro esèmpiu sos chi sunt nados "classificatorios" – chi isboligant prus tareas.
Est importante non fàghere trèulu intre tèrmines apparentemente cavalientes comente "sa limba de sos sinnos" e "su limbàgiu de sos sinnos". Custu pro ite su tèrmine "limbàgiu", a su mancu segundu De Mauro Paravia, ìndicada genericamente sa capatzidade dae sa nàschida de sos òmines de comunicare intre issos in una (o prus de una) limba, a manera indipendente dae su fatu chi s'impreet sa boghe o su corpu pro veiculare tale limba. Su tèrmine "limba" desìnnada duncas unu sutainsieme dislindadu de sos vàrios "limbàgios".
Bichipedia in frantzesa
Bichipedia in frantzesa est s'incurtzadura pro s'editzione in limba frantzesa de Wikipedia.