cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Torment: Tides of Numenera
Su jocu lu at finantziàu, chin sutzessu meda, Kickstarter in sas primas ses oras a 30 dies dae su bandu de su prozettu, in su 6 de Martzu de su 2013. Torment: Tides of Numenera at brincàu fìntzas a su Project Eternity de Obsidian Entertainment in sa classifica de sos jocos chi prus ant tentu finantziamentu chin sa piattaforma Kickstarter, collìnde unos 4,188,927 $ dae 74,405 bolontèris.
Şalom
Şalom (in ebraicu: שלום, Paghe) est una rivista politico-culturale de sa comunidade ebraica de Istanbul, Turkia, fondada su 29 ladàmine de su 1947 dae giornalista Avram Leyon. Est publicada a Istanbul in su formadu Tabloid in limba turca, una pàgina est imprentada in limba ladino ("lengua djudeo-espanyola"). A pustis de su mese de martzu de su 2005 sa rivista tenet fintzas unu suplementu in limba ladino chi si cramat "Al Almaneser" (in ladino „Aurora“). Su diretore de sa rivista est Ivo Molinas, su redatore capu est Iakup Barokas. In su 2005 Şalom est istadu imprentadu in pagu prus o mancu 5.000 copias onzi chida.
Lily Allen
left|thumb|Lily Allen
Domunoas
Domunoas est unu comunu de 6.504 abitantes de sa provìntzia de su Sulcis Igresiente.
Ligàmenes esternos
Situ istitutzionale
Limba serbocroata
Su serbocroatu (serbocroatu: Srpskohrvatski jezik) est una limba slava.
Galles
Su Galles (gallesu: Cymru) est una natzione chi faghet parte de su Regnu Unidu. Cardiff (Caerdydd) est sa capitale.
Mangoni
Su mangoni o mangone (Phoenicopterus, Fürbringer 1758) est unu pilloni mannu de sa familia Phoenicopteridae.
Esistit fintzas su de colore ruju: e in logudoresu si narat puru zente ruja, in campidanesu genti arrubia.
Sas pinnas sunt biancas cun d'unu pagu de ruju, tenet ancas longas e istriziles de colore rosa, su tuju longu e curvu, picculu mannu e curvu, cun custu iscavat e sedattat su ludu de sos istagnos, chirchende su 'e mandigare, algas e cambareddus. Su corpu no est tantu mannu. In Sardinnia bibint in sos istagnos, inue faghet puru su nidu. Su nidu est altu, fraigadu cun su ludu, e sa forma comente unu secchiu rovesciadu. Est puzone migratore. Curiosu però, ca arrivat inoghe in s'istiu, e partit in beranu (a diferentzia de àteros puzones). In Sardigna meda s'inde bident in s'Istagniu de Molentargius, e in s'Istagniu de Santa Gilla, affacca a Casteddu.
Rennu de Sèrbia
Su Rennu de Sèrbia fut unu istadu de sa penìsula de sos Balcànus.
Avena
Avena o ena (Avena sativa), de sa Familia Graminacee. Pianta ervosa chi benit semenada, e podet creschere fintzas a unu metro. Produet una ispiga cun semenes chi sunu impreados pro mangime pro su bestiamine (e chi si narada puru biada).
Rennu de Montenegru
Su Rennu de Montenegru fut unu istadu de sa penìsula de sos Balcànus.
Sa capitale fiat Cetinje.
Kristin Asbjørnsen
Kristin Asbjørnsen est nascia su 12 de maju de su 1971. Est una cantanti e componidora norvegesa specializzara in musiga gospel.
Frùmini Majori
Frùmini Majori est unu comunu de 3.004 abitantes de sa provìntzia de su Sulcis Igresiente.
Ishtar
Custa dea est jamada Inanna dae sos Suméros, Ishtar dae sos Babiloneses et Ashtart in limba fenicio-punica. Su fattu chi at tantos numenes est determinadu dae s'importantzia de s'attividade culturale e mitologica chi no est mai istada aggualada dae niunattera dea in su Medio Oriente.
Pompu
Pompu est unu cumunu de sa provìntzia de Aristanis.
Masainas
Masainas est unu comunu de 1.500 abitantes de sa provìntzia de su Sulcis Igresiente.
Carl Gustav Jung
Carl Gustav Jung (/jʊŋ/; Tedescu: [ˈkarl ˈɡʊstaf jʊŋ]; 26 de Trìbulas de su 1875 – 6 de Làmpadas de su 1961), a su solitu incurtziàu in C. G. Jung, est istàu unu psichiatra e psicoterapeuta isvìtzeru connòttu pro àer fundàu sa psicologia analitica. Jung at propòstu e isvilupàu sos cuntzèttos de estroversione e introversione; archètipos, e su chène l'ischìre collettivu. Su traballu suo at tèntu influentzia meda in sa psichiatria e in s'istùdiu de sa religione, filosofia, archeologia, antropologia, literadùra e campos currelàos. Isse fit unu iscritòre prolificu meda, ma meda de su chi aìat iscrìttu no aìat bìstu prubbicassiòne fìntzas sa morte sua.
Anis
Anis, anice (Pimpinella anisum), de sa Famillya Ombrellifere. Est una mata ervosa. Producidi semenes aromaticus imperaus po licoris e drucis.
Sèrbia e Montenegru
Sèrbia e Montenegru (in serbo-croatu; Državna zajednica Srbija i Crna Gora; tzirìllicu: Државна заједница Србија и Црна Гора, informalmente Serbia e Montenegro) fut una cunfederatzione de istados de sa penìsula de sos Balcànus, chi teniat capitale in Belgradu.
Teniat istèrrida de 102.350 km² e populatzione de unos 10.850.000 bividores e allàcanaiat in su norti cun s'Ungheria, in s'estu cun sa Romania e sa Bulgaria, in su sud cun sa Matzedònia e s'Albania, in s'uestu cun Croàtzia e Bosnia e Ertzegòvina. Teniat bessida a mare in s'Adriàticu.
S'istadu fiat cumpostu de Serbia e Montenegro e s'agataiat intre su 4 de friàrgiu 2003 e su 21 de maju 2006, annu de su referendum pro s'indipendèntzia de su Montenegro.
Jamison Young
Jamison Young est unu cantautori e musicista australianu.
Discografia
Shifting Sands Of A Blue Car (2005)
Les Noës
Les Noës est una bidda de sa Frantza. Tenet una popolatzione de 163 abitantes.
Alconaba
Alconaba est una bidda de s'Ispagna. Tenet una popolatzione de 165 abitantes (in su 2006) e s'agatat in sa comunidade autònoma de Castìllia e León.
Ambierle
Ambierle est una bidda de sa Frantza. Tenet una popolatzione de 1.728 abitantes.
Ágreda
Ágreda est una bidda de s'Ispagna chi s'agatat in sa comunidade autònoma de Castìllia e Léon. Tenet una populatzione de 3.215 abitantes (in su 2004).
Noailly
Noailly est una bidda de sa Frantza. Tenet una populatzione de 719 bividoris.
Iscurtone
Su iscurtòne, scultone, dragu o ancora dracòne, est unu animale de paristorias chi assimizat a una tiligherta manna cun alas e faghet sa cumparta sua in sos mitos de paritzas culturas. Bi at duas traditziones culturales a pitzus de s'iscurtone: cussa de su dragu europeu, chi naschit dae sas traditziones populares europeas e benit dae sa mitolozìa grega e de su Mediu Oriente, e cussa de su dragu tzinesu e de s'isfera sinica in generale (Giappone, Corèa e atteros istados de s'Asia orientale).
Sas duas traditziones an creschidu s'una a banda dae s'attera, ma pro unu tzertu puntu si an influentziadu a pare, de manera ispetziale cun su cuntattu culturale chi nos permitin custos tempos. Su faeddu in sardu antigu "dracòne" benit paru paru dae su latinu dracone(m) (nominativu: draco) chi a borta sua benit dae su gregu δράκων (drákōn), "terpe de mannaria enorme, terpe de mare".
Musei
Musei est unu comunu de 1.506 abitantes de sa provìntzia de su Sulcis Igresiente.
Arcon
Arcon est una bidda de sa Frantza. Tenet una popolatzione de 107 bividoris.
Appiu
Àpiu (Apium graveolens) Familia Ombrellifere. Pianta ervosa, cun fozas subrappare chi si mandigana cruas o cottas, e sunu unu pagu aromaticas.Cultivada comente ortaliscia. Creschede puru ispontaneu in logos cun abba.
Timmy Turner
Timothy "Timmy" Turner esti su personaggiu principali de su cartoni Due Fantagenitori.
Uddusò
Uddusò est una bidda situada in su Monte Acutu in Provìntzia de su Nord-Est Sardigna, cun una populatzione de 4.145 abitantes.
Geografia
Si podet narrer sa bidda de sas abbas o de sos buddos. Devatu, est in s'altupianu de Sa Pianedda chi ogat sos primos buddos de sas abbas chi originan su Tirsu e in sos montes de s'Ena sos afluentes de su Riumannu e forsis su nome de Buddusò. Ca a parte cussu, totu su territoriu est pienu de rios, trainos, putos e medas funtanas. Sa pius importante pro sa naschida de su burgu, isteit sa funtana de sos Arestes, chi alimentait su primu molinu e duas iscias de terras bundarosas nomadas: Ortumannu e Ortuminore; sighiat Funtananoa, Su Bucu, Olostris, Birolo, Donufreale. Poi, in giru de su vastu territoritoriu: Culipertuntu, De Sos Bandidos, Mesumata, Pentzima, Su Linnarzu, Filighemasciu, Lughida, Pedracana, Secretore, De Pirastros, bidolzu, Martine, Sas Iscias, Sa Zura, Su Lizu, Esedrele, Codinepedra e ateras medas. Sas funtanas in medas casos dana su nome a sos trainos. Sos afluentes de su riu mannu, in Buddusò, sono: Bitzolu, S'additzola, Coltzucaddinu, Sas Concheddas, Mesumbrosu, De S'abbanoa, De S'Ajana, De Sa Roca, Sos Cucuros, Su Fraile, Filigheri, Aramamò, De Sas Trotas, Tertu, Sos Trainos, De Pedru Cossu. Afluntes de su Tirsu, sempre in territoriu uddusoinu sono: Enamajale, Baddefadosa, Baddetuvuda, Lughiaeroma, Sa Zura.
Pandèmia de COVID-19
Sa pandèmia de SARS-CoV-2 de su 2019-2020, nòdida fintzas che pandèmia de 2019-nCoV de su 2019-2020 o a primìtziu che prumonite de Wuhan est una maladia identificada a primìtziu fache a sa fine de su nadale de su 2019 che un'epidèmia in sa tzitade de Wuhan, cabulogu de sa provìntzia tzinesa de s'Hubei, in unu grupu de persones cun sìntomos de una prumonite de càusa disconnota. Sos primos casos ant interessadu printzipalmente traballadores de su mercadu de su pische de sa tzitade, in ue si bendiant fintzas animales bios. In sas primas chidas de ghennàrgiu de su 2020 sos iscientziados ant isuladu in custos sugetos unu coronavirus nou, designadu SARS-CoV-2 (Coronavirus Nou 2019), resurtadu èssere simigiante a su nessi pro su 70% de sa secuèntzia gènica sua a sa de su SARS-CoV-2. A sa fine de su ghennàrgiu 2020 non fiant galu istadas determinadas craramente sas caraterìsticas de su virus, cun totu chi esseret atzertada sa capatzidade de si trasmìtere de òmine a òmine, e permanentaiant intzertesas in sas modalidades esatas de trasmissione e in sa patogenitzidade (sa capatzidade de faghere dannu). Sa maladia assotziada est istada reconnota cun su nùmene de COVID-19. Sa prima signalatzione atibiabile a su virus nou est acontèssida su 31 nadale 2019, ma giai s'8 de nadale fiant cumpàssidos sos primos malàidos cun maladia sintomàtica. S'1 de ghennàrgiu 2020 sas autoridades ant dispostu sa serrada de su mercadu e s'isulamentu de cuddos chi presentaiant sinnos e sìntomos de s'infetzione. Su primu mortu cunfirmadu andat torra a su 9 ghennàrgiu 2020. A su 28 ghennàrgiu 2020 si registraiant prus de 4 600 casos de contàgiu cunfirmados in medas paisos de su mundu e 106 mortos mentras su 15 freàrgiu tales datos fiant giai artziados a 49 053 casos e 1 381 mortos. Partende dae su 23 ghennàrgiu 2020, Wuhan est istada posta in barantena cun sa suspensione de totu sos trasportos pùblicos intrende e bessende de sa tzitade, medidas chi sa die sighente sunt istadas istèrridas a sas tzitades lacanàrgias de Huanggang, Ezhou, Chibi, Jingzhou e Zhijiang. Ulteriores limitatziones e controllos sunt istados adotados in medas zonas de su mundu.
Gonnesa
Gonnesa est una bidda de 5.169 abitantis de sa provìntzia de su Sulcis Igresiente.
Pandèmia de COVID-19
Sos malàidos acusant sìntomos simigiantes a s'influèntzia comente calentura, tùssiu sica, istrachìmine, dificultade de respiru. In sos casos prus graes, s'ispissu cumproados in sugetos giai agrabiados de pretzedentes patologias, s'isvilupat prumonite, insuffitzièntzia renale aguda, pro arribbare fintzas a sa morte. Sos malàidos presentant fintzas leucopenia e linfotzitopenia. Mancari dae sa metade de su ghennàrgiu 2020 siat disponìbile una proa pro fàghere sa diàgnosi de infetzione de SARS-CoV-2, in freàrgiu no esistiat ancora niunu tratamentu o vatzinu ispetzìficos: sas sanadura sunt ispontziadas e sos tratamentos sunt printzipalmente mirados a gestire sos sìntomos e a suportare sas funtziones vitales, fcun totu chi sunt istados testados unos cantos fàrmacos antivirales giai impreados pro cuntrastare unas àteras infetziones.
Gonnesa
Calas, costas e prajas de Gonnesa
In su litorali de Gonnesa ci vunti custas calas, costas e prajas prus conotas:
Stòria
Gonnesa, popolau finzas in su 1000 - 1200, vera una domus, un'unioni de agregatus ruralis. Finzas a su 1257 vera de su Giudicau de Càlaris. Finzas a sa fini de su XVIII sèculu Conesa viara senz'e abitantis. Prestu però, sa popolazioni ari incuminzau a aumentai de nùmeru, finzas a su 2003 candu si contant prus de 5.000 abitantis.
Pandèmia de COVID-19
Una resposta manna, siat in Tzina siat a livellu globale, at sighidu un'aumentu de sos casos a metade de ghennàrgiu 2020, batende restritziones de viàgiu, barantenas e coberrefogos. S'annoditzat pro esempru sa barantena de sa nae de rughera Diamond Princess in sas abbas giaponesas; su coberrefogu de prus de 780 milliones de persones in Tzina; unu coberrefogu voluntàriu in Taegu, in Corea de su Sud; e su coberrefogu de una dosina de tzitades cun prus de 50 000 bividores in sas regiones italianas de Lombardia e de Vènetu. S'epidèmia est istada decrarada una emergèntzia sanitària pùblica de riellu internatzionale (PHEIC) de s'Organizatzione mundiale de sa salude (OMS) su 30 ghennàrgiu. Aeroportos e istatziones ferruviàrias ant fatu cuntrollos de sa temperadura corporea, emìtidu decraratziones sanitàrias e publicadu signales de informatzione in s'intentu de identificare sos vetores de su virus. Unu tzertu nùmeru de istados at emìtidu avertimentos contra de viàgios cara a Wuhan, Hubei o Tzina in generale. Unu àteru cussìgiu est chi sos biagiadores chi torrent dae determinadas regiones, in piessignu dae Tzina, Iràn e Itàlia setentrionale, s'ìsulent a solos.
Joni Mitchell
Joni Mitchell, naskida cun su numene Roberta Joan Anderson (Fort Macleod, Alberta, Canada su 7 de sant'andria 1943) est un'artista, musicista, cantautrice e pittrice canadesa. Comente e musicista ada aderidu a diversos generes musicales: Folk, West Coast,Jazz, World Music,Pop, finas ai como at produidu 27 albums.
Pandèmia de COVID-19
Sas cunsighèntzias prus ampras de s'epidèmia cumprendent pessamentos subra s'instabilidade econòmica. Sa crisi polìtica at inclùdidu fintzas su litzentziàmentu de diversos cabos locales de su Partidu Comunista Tzinesu pro s'iscassa resposta issoro a s'isciopu de s'epidèmia. In vàrios istados sunt istados signalados episòdios de xenofobia e ratzismu contra persones de orìgine tzinesa e de s'Àsia orientale. Sa difusione de disinformazione e fake news subra su virus, printzipalmente online, est istada descrita dae s'OMS comente a una "infodemia".
Su presidente de su Robert Koch-Institut tedescu, Lothar Wieler, at decraradu chi sa pandèmia dae Coronavirus diat pòdere durare fintzas a duos annos.
Giai dae sa fine de su mese de freàrgiu 2020 organizatziones vàrias in totu su mundu s'agataiant ocupadas in s'isvilupu de unu vatzinu pro su virus e a partire de su mese de austu de su matessi annu su tando presidente de Istados Unidos Donanld Trump nd'aiat annuntziadu s'arribu a intro de s'annu, mentras ca in Rùssia fiat comintzada sa suministratzione de su vatzinu "Sputnik V". In su mese cabudanni unos cantos vatzinos fiant intrados in sa de tres (e ùrtima) fase de s'isperimentatzione, chi cunsistet in sa suministratzione a deghes de mìgias de voluntàrios pro nd'istudiare sos efetos durante is meses a sighire. Intre custos b'at su vatzinu frutu de sa collaboratzione intre Pfizer e BioNTech, ma fintzas su de Moderna, Astrazeneca e Johnson & Johnson. In su mese de santandria de su 2020 fiant annuntziados is resurtados de sas anàlisis preliminares de s'isperimentatzione de unos cantos vatzinos. In sa minuda, su 9 santandria Pfizer atestaiat s'eficatzidade de su vatzinu suo a su 90%, sighiat su de 16 santandria s'annùntziu de Moderna segundu cale su vatzinu suo diat tènnere un'eficatzidade de su 94,5%. Su 8 de nadale fiat reportadu ca su vatzinu AstraZeneca teniat eficatzidade de unu 70%, segundu unu istùdiu. Su 2 de nadale 2020 su Regnu Unidu aiat aprovadu su vatzinu Pfizer-BioNTech (naradu Comirnaty). Su 8 de nadale fiat sa die de sa prima suministratzione de unu vatzinu contra su nou coronavirus: est una tzitadina inglesa 90enne, Margaret Kennan, sa prima a ddu retzire. Dae custu momentu su vatzinu Comirnaty fiat aprovadu in antis in is Istados Unidos, in ue sa FDA aiat dadu su bia lìbera su 14 de nadale e sa suministratzione fiat comintzada sa die a pustis. Fia sighida s'Unione Europea, in ue s'EMA asseguraiat subra sa calidade e sa seguresa de su vatzinu su 21 de nadale. Su gai naradu vaccine-day europeu fiat fissadu pro su 27 de nadale. Su 27 nadale etotu comintzat sa vatzinatzione in is istados de s'Unione Europea.
A pustis de prus de tres annos dae s'incumentzu de s'emergèntzia globale, sende chi su nùmeru de impestos e de mortos est caladu meda dae s'inghitzu de s'annu, s'Organizatzione Mundiale de sa Salude nde decrarat s'agabbu, avisende comente si siat chi su perìgulu no est finidu.
Antoni Pigliaru
Antoni Pigliaru est istadu unu de sos mazores intellettuales sardos de sa segunda meidade de su Noighentos. Tra sos temas chi àt affrontadu in mesu bi fit sempre sa interpretatzione de sos temas socio-economicos de sas zonas internas de sa Sardigna, difattis sos istudios suos subra su tema sunu fundamentales. In pius aiat dedicadu s'attinzione sua puru a sos argumentos relativos a s'insegnamentu in sas iscolas, connoschiat meda ene sas iperientzias de Lorenzo Milani.
Istrìa
S'Istrìa (Tyto alba) de sa Familia Tytonidae. Est unu puzone notturnu. Cun pumas de colore biancu, e cun unu pagu de marrone subra sas alas. Sa fache cumparidi tunda, cun su picculu minore. Sas farrancas sunt robustas. Vivet in campagna ma s'ind agatant puru in tzitzade. Est unu catzadore a de notte de animales minores: puzones, sorighes, e ateros rotzigadores,nocivos. Ada una vista 'ona a de notte, e paret chi eppada orijas finas, e-i custu l'agiudada in sa catza. Duncas, est unu puzone utile. Ma s'omine, cun sos disbuscamentos, e fraigos de domos e de istradas est imminorighende s'abitat de custos puzones, ed est provochende s'iscumparsa issoro. In Sardigna custu puzone non godit de bona nomea.
Renaison
Renaison est una bidda de sa Frantza. Tenet una popolatzione de 2.653 abitantes.
Tabacch' 'e maraxani
Lycoperdon Pers., Synopsis Methodica Fungorum (Göttingen): 140 (1801).
Ispètzias de Lycoperdon
Sa ispetzia tipu est Lycoperdon perlatum Pers. (1796), àteras ispetziss funt:
Repùbrica Sotzialista de Bosnia-Erzegòvina
Sa Repùbrica Sotzialista de Bosnia-Erzegòvina fiat una parte de sa Iugoslàvia.
Narcau
Narcau est unu comunu de 3.365 abitantes de sa provìntzia de su Sulcis Igresiente.
Francesco Totti
Giogada cumente attaccante in sa Roma dae candu fidi unu pitziocheddu.
Mus musculus
Su sòrighe o topi (Mus musculus, Linnaeus 1758), de sa familia Murudi, est unu mamìferu rotzigadore. Si tzerriarat puru topi comuni e topi domesticu po du differentziai de su topi selvaticu, Apodemos sylvaticus. Domesticu po ita esti associau a s'òmine e a suus domu. Animaleddu de colore grigiu, cun runcu appuntidu, mustatzos, e coa longa. Topis funti onnivurus. Sunt preda de sos puzones predatores, de cussos chi catzanta a de note e de sos chi catzanta a de die. Su rapportu con s'òmini est importanti po ita custa ìspetzias est considerada una pesti. Su topi est utilitzau po s'istùdios sièntificos in tottus is traballadorios (laboratorios) de su mundu po ita sciemmus sa sua genetica meda beni e po ita est pitticcu e si accoppiara allestru.
Richard Nixon
Richard Milhous Nixon (9 de ghennarzu de 1913 - 22 de abrile de 1994) est istadu su de 37 Presidentes de sos Istados Unidos. Est abarradu in funtziones dae su 1969 a su 1974, addaghi fiat istadu su primu, e finas a como ùnigu, presidente demissionàriu de s'istòria. Nixon fiat istadu anteriormente deputadu e senadore repubrigadu de sos IUA pro sa Califòrnia, gasi che su de 36 Bitzepresidentes de sos Istados Unidos dae su 1953 a su 1961.
Biografia
Nixon fiat nàschidu in Yorba Linda, Califòrnia. Si fiat indutoratu in su Whittier College in su 1934 e in s'Universidade Duke de Deretu in su 1937, torrende a Califòrnia pro fagher pràtiga de matèrias legales. Isse e muzere sua, Pat Nixon, si fiant tramudados a Washington pro traballare pro su gubernu federale in su 1942. Posteriormente, aiat servidu in sa Marina Istadunidesa in tempus de sa segunda gherra mundiale. Nixon fiat istadu elèghidu in Califòrnia a sa Càmara de sos Deputados in 1946 e a su Senadu in su 1950. Fiat istadu su cumpanzu de currera de Dwight D. Eisenhower, su candidadu presidentziale de su Partidu Repubriganu in sas eleghiduras de su 1952. Nixon fiat istadu su bitzepresidente pro otu annos. In sas eleghiduras de su 1960, si fiat candidatadu a sa presidèntzia pro sos repubriganos, perdende pro pagos botos dae John F. Kennedy su candidadu democràtigu. In su 1962, si fiat candidatu a sa gubernadoria de sa Califòrnia, resurtende aguarmente derrotadu. In su 1968, aiat curtu torra pro sa presidèntzia e aiat bintu.
Nixon aiat postu agabu a s'interventu de s'armada de sos IUA a su Bietnamu in su 1973. Sa bìsita de Nixon a sa Repùbriga Pobulare Tzinesa in su 1972 aiat abertu sas relassiones dipromàtigas intre ambas nassiones, e in su matessi annu isse aiat incaminadu sa distensura e sa sinzadura de su Tratadu Contra a sos Mìssiles Balìstigos cun s'Unione Soviètiga. In su terrinu nassionale, s'amministradura sua aiat aprigadu su prus polìtigas de tràmuda de su podere dae Washington a sos Istados cunfederados. In mesu de s'àteru, aiat lantzadu initziativas pro cumbater su cancru e sas drogas illegales, aiat impostu su cuntrollu de sos salàrios e de sos prejos, aiat apostivigadu sa desegregadura de sas iscolas in su Suddu, aiat postu a sa pràtiga reformas ambientales e aiat introduìdu una lezisradura pro reformare s'assistèntzia mèdiga e sotziale. Mancari èsseret istadu isse su presidente a sos tempos de sos ses isbarcos a sa luna printzipiados dae Apollo 11, aiat sustituìdu s'isproradura de s'ispàtziu in echipazos umanos cun missiones de timanzeras. Fiat istadu reelèghidu a maremotu in su 1972.
Su segundu mandadu aiat bidu sa crisis in su Levante Probianu, chi nch'aiat zutu in fatu un'embargu petrolìferu e su reincaminamentu de su protzessu de paghe, gasi che una filera sighida de reveladuras a pitzos de s'iscàndalu de su Watergate. S'iscàndalu si fiat ismanniadu costende su bonu de s'arrimu polìtigu a Nixon e, su 9 de austu de 1974, aiat demissionadu in bista de sa perspetiva de una posta a suta de acusa e unu deponimentu belle seguros. A pustis de sas demissiones suas, fiat istadu grassiadu dae Gerald Ford, su sutzedidore suo. In tempus de su zubilamentu suo, su traballu de Nixon comente òmine de Istadu ispertu, cun s'iscritura de noe libros e sa realizadura de numerosos biazos a logu istranzu, aiant cuntribuìdu a reabilitare s'imàzine sua pùbriga. Su 18 de abrile de 1994, aiat sufertu unu corfu debilitadore, e bator dies prus a tardu fiat mortu a sos 81 annos de edade.
Repùbrica Sotzialista de Croàtzia
Sa Repùbrica Sotzialista de Croàtzia fut una parte de Iugoslàvia.
Botzacanastra
Sa botzacanastra o basket est un'isportu de echipa in ue duas formaduras de chimbe zogadores onzi una s'afrontant pro marcare cun unu ballone a sa canastra rivale, cunforme a una filera de règulas antisapostivigadas.
Onzi partida durat 40 minutos e est formada dae bator tempos de deghe minutos onzi unu. Sa botzacanastra non prebidet s'impate: in su casu de agualidade a s'agabu de sos 40 minutos ordinàrios, s'ant a disputare addae-addae tempos annanghedores de chimbe minutos onzi unu, finas a cando un'echipa at a superare s'àtera.
Est nàschidu in Springfield (Massachussets) in su 1891, gràssias a s'idea de James Naismith, meigu e imparadore de edugadura fìsiga canadesu. Dae s'agabu de su de XIX sègulos, sa botzacanastra s'est ispainada a su mundu intreu gràssias a s'atividade de propaganda de sa Federadura Internassionale de Botzacanastra, fundada in su 1932. Est un'isportu olìmpigu dae sa de XI Olimpìada, chi aiat tentu logu in Berilinu in su 1936.
A.S. Roma
Sa A.S. Roma (Associazione Sportiva Roma) est una sotziedadi de palloni de Roma.
Repùbrica Sotzialista de Mentenegru
Sa Repùbrica Sotzialista de Mentenegru fut una parte de Iugoslàvia.
Femmina accabadora
In Sardigna no si praticaiat "s'eutanasia". Custa fut cosa de sa "femina accabadora" chi  procuraraiat sa morte a zente in agonia.Istudios approfundidos  ant agatadu in curias de diotzesis sardas e archivios, chi custa figura fut vera.
S'accabadora fut una femina chi giamada dae sos familiares de su malaidu terminale, lu bocchiat faghindeli finire sas suferentzias suas. Un'atzione piadosa pro su moribundu, ma puru atzione netzessaria a sa vida de sos parentes, e de pius pro sas classes sotziales pius poberas; in "li stazzi" de sa Gallura e in biddigheddas lontanas dae su duttore dies medas a caddu, serviat a brivare su malaidu de tribulias longas e dolorosas.Sa femina accabadora arrivaiat a sa domo de su moribundu sempre de notte, e a poi chi custa aiat fattu bessire sos familiares chi l'aiant giamada, intraiat in s'aposentu de sa morte; aberiat sa janna e su moribundu dae si lettu sou de agonia, idiat bintrende sa femina accabadora bestida de nieddu cun d'una munnedda tirada in altu pro si cuare sa cara, e cumprendiat chi sa suferentzia sua fut accanta a finire. Sa femina bocchiat su malaidu cun d'unu cuscinu o li daiat unu colpu de matzola faghindelu morrere. S'acabadora si c'andat a sa cua comente chi epperat fatu una "missione" e sos familiares de su malaidu pro su servitziu fattu a su parente issoro li offriant produtos de sa terra. Guasi sempre su colpu lu daiat in fronte (in conca) e dae inoghe fortzis sa paraula "accabadora", dae s'ispagnolu acabar, finire, chi cheret narrere "dare in conca". Sa matzola fut una ispecie de fuste fatu apposta e chi si podet biere in su " Museo Etnografico Gallura".
Est unu ratu de ozzastru longu 40 centimetros e largu 20, cun d'unu manigu chi permitit de lu manizare in manera segura e pretzisa. Sa matzola chi est in su Museu Etnografico Gallura, l'ant agatada in su 1981: s'accabadora l'aiat cuada  in d'unu muru ruzu affacca a unu coile betzu chi una olta fut domo sua. (Versione Logudoresa. Sighit sa versione campidanesa, e un ateru testu in italianu). Finas a unas cantu dexenas imoi in Sardigna nci fiat s'eutanasia. Fiat cosa de “sa fèmina acabadora” a pricurai sa morti a sa genti in agonia. Stùdius fundudus e anàlisis de sa dogumentatzioni agatada anke cùrias e diòtzesis sardas e museus, ant atzertau ca custa figura fiat bera.
S’acabadora fiat una fèmina ki, tzerriada de is familiaris de su malàidu terminali, du bociat faendi acabai is suferèntzias suas. Una atzioni piedosa po su moribundu ma finas una atzioni netzessària a sa vida de is parentis, prus ca totu po is crassis sotzialis prus pòburas: in is stazzi de sa Gaddura e in is biddixeddas atesu de unu mèigu medas diis de cuaddu, serbiat a campai a su malàidu tribulias longas e dolorosas.
Sa fèmina acabadora lompiat a sa domu de su moribundu sempri a de noti e, pustis ca iat fatu bessiri is familiaris ki d’iant tzerriada, intràt in s'aposentu de sa morti: oberiat sa genna e su moribundu, de su letu suu de agonia, biiat intrendi sa fèmina acabadora bistia de nieddu, una de is gunneddas tirada apitzus a di cuai sa faci, e cumprendiat ca sa suferèntzia sua megàt de spaçai. Sa fèmina bociat su malàdiu cun su coscinu, opuru di donàt su corpu de “su matzolu” faendiddu morri. S’acabadora si ndi andàt a s'iscusi, casi ki essit fatu una missioni, e is familiaris de su malàdiu di narànt gràtzias meda po su serbìtziu fatu a su parenti insoru oferendiddi produtus de sa terra. Casi sempri su corpu pigàt a sa fronti, e de innoi, forsis, su fueddu acabadora, de su spannyolu acabar, spaçai, ki a strintu bolit nai “donai a conca”. Su matzolu fiat una spètzia de fusti fatu aposta e ki fait a biri in su “Museo Etnografico Galluras”. Est unu nai de ollastu longu 40 centìmetrus e largu 20, cun d-unu mànigu ki permitit a du manijai de manera sigura e pretzisa. Su matzolu ki est in su museu Galluras, d'ant agatau in su 1981: s’acabadora d'iat cuau in d-unu muru burdu acanta de unu medau beçu ki una borta fiat domu sua.
In Sardigna s’accabadora ha esercitato fino a pochi decenni fa, soprattutto nella parte centro-settentrionale dell’isola. Gli ultimi episodi noti di accabadura avvennero a Luras nel 1929 e a Orgosolo nel 1952. Oltre i casi documentati, moltissimi sono quelli affidati alla trasmissione orale e alle memorie di famiglia. Molti ricordano un nonno o bisnonno che comunque ha avuto a che fare con la signora vestita di nero. A Luras, in Gallura, s’accabadora uccise un uomo di 70 anni. La donna però non fu condannata e il caso fu archiviato. I carabinieri, il Procuratore del Regno di Tempio Pausania e la Chiesa furono concordi che si trattò di un gesto umanitario. Infatti tutti sapevano e tutti tacevano, nessuna condanna sembra sia stata mai perpetrata nei confronti di questa donna missionaria che si faceva carico materialmente e moralmente di porre fine alle sofferenze del malato. La sua esistenza è sempre stata ritenuta un fatto naturale... esisteva la levatrice che aiutava a nascere, esisteva s'accabadora che aiutava a morire. Questa figura è espressione di un fenomeno socio-culturale e storico e la pratica dell’eutanasia “ante litteram” nei piccoli paesi rurali della Sardigna è legata al rapporto che i sardi avevano con la morte. Nella cultura della comunità sarda, non è mai esistito una vera paura di fronte agli ultimi istanti della vita dell’uomo. Si può anzi dire che i sardi avessero una propria e personale gestione della morte.
Fenugu
Su fenugu o frenugu (Foeniculum officinale o vulgare) fàghet duas crezes de erba:
Paella
Si narat paella (paraula balentziana chi sinnìfigat “sartaine”) una retzeta de coghina cun base de rosu còghidu, naturale de sa tzitade ispannola de Balèntzia, e chi podet echibaler a unu mandigare intreu.
Sa bariedade de ingredientes faghet chi siat cussiderada un'amaniadura barroca pro sa disponidura finale in sa presentadura. Sa pobularidade sua est crèschida meda in tempus de su de XX sègulos a su livellu internassionale, e a dies de oe est meda cunnota finas in logu istranzu, mancari non benzat meda bene a l'agatare pro neghe de s'amaniadura sua no fàzile. Sa paella balentziana orizinale cumprendet, in prus de su rosu, puddu, anade, cunillu e croga. Duas bariantes meda ispainadas sunt sa paedda marinera, elaborada cun una cumbinadura de pische e/o frutu de mare, e sa paella mèschia chi cunsistet in una mistura de petza e frutu de mare (o pische).
In Ispanna, fitianu e no semper, sa paella est amaniada pro unu mìnimu de duas pessones in sos restorantes. In sos restorantes sardos e continentales, sa paella fiat unu pratu belle iscunnotu finas a binti annos a como; in sos ùrtimos binti annos, custu pratu s'est ispainadu bastante inche nois, siat in restorantes ispannolos cun onzi règula (chi, belle gasi, sunt règhidos de frechente dae italianos), siat in restorantes italianos, in ue est cumbidada fitianu comente pratu ispetziale, chi s'amaniat petzi in dies determinadas. In prus de custu, in sos supermercados sardos e continentales, s'agatat cun fazilidade a dies de oe sa paella astragada, chi belle gasi resurtat in zenerale de calidade prus bassa a petus de cussa cumbidada dae sos restorantes.
Bruno Zevi
Bruno Zevi (Roma, 22 de ennalzu 1918 – Roma, 9 ennalzu 2000) fit un architeto, criticu e istoricu de s'arte e de s'architetura.
Oberas
Publicatziones prinzipales de Zevi:
Subra 'e Zevi:
Alessandro Faiolhe Amantino
Alessandro Faiolhe Amantino (Belo Horizonte, 1 de austu 1980) prus notu cumente Mancini, est unu giocatore de pallone brasilianu. Giocada cumente atacante in su A.C. Milan.
Simone Perrotta
Simone Perrotta (Ashton-under-Lyne, 17 de cabudanni 1977) est unu giocatore de calcio italianu. Jogada cumente atacante in sa Roma.
Impèriu coloniale Olandesu
S'Impèriu olandesu (o neerlandesu), o Impèriu coloniale olandesu, est su nùmene dadu a sos diversos territòrios controllados dae sos Paisos Bàscios intre sos de 17 e su de 20 sèculos.
Sos Paisos Bàscios sunt istados su de tres istados europeos a istabilire un'impèriu globale coloniale foras de Europa continentale. S'abilidade sua pro cummertziare e pro su trasportu de mertzes, unidu a s'undada de natzionalismu e militarismu chi aiat sighidu a s'indipendèntzia dae Ispagna, ant agiudadu a s'impresa. A costadu de sos britànnicos, sos olandesos aiant acumuladu a comentzu poderios coloniales in sa base de su colonialismu capitalista de sas cumpannias, cun su domìniu de sa Cumpangia Olandesa de sas Ìndias Orientales. S'interventu deretu de s'istadu in s'impresa coloniale dd'aiat fatu prosperare. Is cummertziantes e is marineris olandesos puru aiant pigadu parte a s'undada de esploratziones chi aiat sighidu durante is de 16 e de 17 sèculos e, mancari is olandesos aiant iscobertu mannos territòrios gràtzias a iscobridores comente Willem Barentsz, Henry Hudson, Willem Janszoon e Abel Tasman in s'Árticu e in Otzeània, custos territòrios non fiant arribados a fàghere parte de s'Impèriu coloniale olandesu.
Su pòdere navale de s'Olanda creschiat im presse, arribende a si cunvèrtere a sa fine de su de 16 sèculos in una potèntzia marìtima de Europa. Durante su de 17 sèculos si fiant cunvèrtidos in potèntzia dominadora de sos mares, arribende a dominare su cummèrtziu marìtimu durante totu sa segunda metade de su sèculu. Puru durante custu sèculu si produit sa froridura culturale olandesa, connota che s'Edade de Oro olandesa.
Is olandesos ant pèrdidu manna parte de sas colònias issoro, gasi comente s'istadu de potèntzia mundiale in is manos de sos britànnicos cando sa *metròpoli fiat istada atacada dae is esèrtzitos frantzesos durante sas Gherras Rivolutzionàrias. S'Olanda at passadu a èssere una provìntzia frantzesa durante su «Perìodu frantzesu», dae 1795 finas a 1814. Cun sa Restauratzione de s'Europa, Olanda si fiat annessionada su Bèlgiu e aiat pòdidu mantènnere suta su domìni suo parte de s'Impèriu, su restu l'aiat dèpidu tzèdere a s'Inghilterra, prus in cuncretamente aiat pòdidu mantènnere suta su domìniu suo sas Ìndias Orientales Olandesas: s'Indonèsia, su Suriname e sas Antillas Olandesas, impèriu chi aiat pòdidu mantènnere finas a sa ruta de s'Imperialismu Europeu, durante sa segunda metade de su de 20 sèculos.
Kyuss
Is Kyuss (/ˈkaɪ.əs/ ky-əs) fiant unu cumpressu rock americanu, fundadu in su 1987 a Palm Desert de Josh Homme (ghitarreri), John Garcia (boghe), Brant Bjork (tumbarinos) e Chris Cockrell (bassu).
A pustis de sa bessida de unu EP in ue si naraiant Sons of Kyuss, in su 1990 si ddu fiant incurtzadu simpremente in Kyuss e balangiaiant unu mermu nou: Nick Oliveri.
Is chimbe annos a sighire ant bidu da bessida de bator albums e in su 1997 de unu ùrtimu split in ue cumpariant comente Kyuss impare a su cumpressu nou de sos Queens of the Stone Age, cumponidu tando intrenamente de mermos ex-Kyuss.
Nick Oliveri fiat bogadu in su 1992. In logu suo fiat tzerriadu Scott Reeder cando fiat pro bessire s'album Blues for the Red Sun. Brant Bjork, tenende ateros interèssios artìsticos, aiat imbetzis lassadu in su 1993 benende cambiadu cun Alfredo Hernández, chi beniat de su cumpressu de is Yawning Man, semper de sa ròdia musicale de Palm Desert.
De tando, is mermos ant fundadu o sonadu cun ateros cumpressos istimados comente Queens of the Stone Age, Dwarves, Brant Bjork, Eagles of Death Metal, Mondo Generator, Hermano, Unida, Slo Burn e Them Crooked Vultures.
In su mese de onniasantu de su 2010, tres mermos de su cumpressu (francu Josh Homme, chi aiat refudadu) sunt torrados a s'auniare cun s'idea de unu tour mundiale dende·sì nòmene de "Kyuss Lives!" e cuncordende pro unu album nou, ma chistiones giuditziàrias cun Josh Homme ant infertu a Nick Olivieri a nche bessire de su progetu e ant betidu a una ordinàtzia de su tribbunale chi proibit s'usu de su nòmene Kyuss Lives! a Garcia and Bjork. Su resurtadu est duncas istadu ca dd'ant dèpidu mudare. Ant isceberadu de si nàrrere Vista Chino.
Inghitzu: Katzenjammer e Sons of Kyuss
A primìtziu, in su 1987 su cumpressu sonat cun su nòmene de Katzenjammer (chi in tedescu cheret nàrrere "imbrùciu/istronamentu), a coa detzidit de si tzerriare Sons of Kyuss. Est Brant Bjork a isceberare su nòmene, pighendi·ddu de unu mostru chi at agatadu in unu liburu de sa prima editzione de su giogu Advanced Dungeons & Dragons.
In su 1989 bessit unu EP chi a titulu tenet su nòmene de su cumpressu, chi at a èssere s'ùnica bessida cun Chris Cockrell a su bassu. De s'annu a pustis difatis Nick Olivieri - chi giai aiat sonadu sa ghitarra comente segundu - pigat su logu suo.
Columbidae
Sa famìlia de is columbus (columbidae, Illiger 1811) est dividia in prus de 300 spetzias, 5 subfamìlias, e 42 generes. B'est su columbu areste, chi vivet in sas campagnas, in sos buscos, e mandigat semenes. B'est su columbu masedu, chi vivet in tzitade. S'inde ident subra sas domos, subra campaniles, crejas, turres. S'ind 'ident medas in sas piattas cando lis dana a mandigare. Faghet su nidu in totue. Sa femina faghet duos osos e los ciocchit. Su colore de sas pumas est variu: iscuru, colore 'e chijina, biancu, cun una istriscia bianca chi inghiriat totu su puzone, alas nieddas e conca niedda. Su tuju de custos est colore 'e brunzu cun isfumaduras de 'irde.
Kyuss
Inghitzu: Katzenjammer e Sons of Kyuss
Impertantu incurtzant su nòmene a Kyuss.
Kyuss (1991-1995)
Sa formatzione de inghitzu de is Kyuss est cumponida de Garcia a sa boghe, Homme a sa ghitarra, Olivieri a su bassu e Bjork a sos tamburinos. Si faghent a bellu a bellu nomea in Palm Desert e fatuvatu sonant in festas e in biddas assoladas in su Sud de su desertu de Califòrnia. Sunt mascamente ispetàculos in logos abertos e cun pagu gente buffada.
Impèriu Britànnicu
S'impèriu britànnicu (in inglesu: British Empire o fintzas incurtzadu Empire) est istadu su prus mannu impèriu coloniale de s'istòria. Suta su poderiu de su Rènniu Unidu s'agataiant unidos dominions, colonias de sa corona, protetorados, mandados e ulteriores territòrios dipendentes, chi resultaiant èssere colònias cummetziales o penales de sos territòrios camba de mare britànnicos.
Kyuss
Kyuss (1991-1995)
Custu fintzas a su cuntratu cun sa casa discogràfica indipendente Dali Records, chi ddis faghet registrare su primu album, Wretch, bessidu in su cabudanne 1991. Est de nàrrere però ca manna parte de is cantzones est giai bessida cun su EP de su 1989.
Impèriu Britànnicu
In s'annu 1922, su tempus chi lompiat a prus manna tirada, cun unos 458 milliones de bividores, s'impèriu incluiat su de bator unu de sa populatzione mundiale de s'època. S'isterriat subra una subrafache de unos 33.7 milliones de km², chi beniant a èssere su de bator unu de is terras emèrgidas.
Kyuss
Kyuss (1991-1995)
Sas bèndidas non tenent meda fortuna, ma su cumpressu est comintzende a èssere famadu pro sas mustrànscias ispantosas in is cuntzertos e Josh Homme, su ghitarreri, s'est fende nomena de rispetu cun s'istile psichedèlicu de sonare.
Impèriu Britànnicu
S'influèntzia polìtica, giurìdica, linguìstica e culturale sighet a durare oe in die in medas partes de su mundu. De paris forma sas làcanas coloniales giogant unu rolu in is conflitos regionales intre sas ex-colonias. Sa manna majoria de is istados chi in tempus coladu sunt istados colònias britànnicas, partènent oi a una unione narada Commonwealth de sas Natziones, chi tenet cabu rapresentativu in sa corona britànnica.
Kyuss
Kyuss (1991-1995)
S'annu chi sighit, tenent unu ateru produidore, Chris Goss, e comintzant a traballare pro s'album nou: Blues for the Red Sun. Bessit in su mese de làmpadas 1992 arretzinde bàntidos mannos de is criticos e fintzas imoe comente imoe est bidu comente su primu grandu album de rock stoner.
A sa fine de su 1993 sunt in unu tour de noe datas in Austràlia, in ue aberint is cuntzertos de su cumpressu Metallica.
De in cue a pagu s'agatant cun sa casa discogràfica major Elektra Records chi at comporadu sa Dali Records. S'annu chi sighit est su de s'album de tres, su primu cun una major, chi depiat tènnere titulu de Pools of Mercuy, ma benit a èssere connotu comente Welcome to Sky Valley. Est agabadu de registrare in su 1993, ma cun su fatu de is mudàntzias de cumponentes bessit isceti in su 1994. Custa borta puru, a pàrrere de sa crìtica sa callidade de sa mùsica est meda bella, cun unu sonu meda prus psichedèlicu e cumpridu. Su produidore est semper Chris Goss.
Cuntantu custu, comente agabant de registrare Brant Bjork lassat: est afastiadu de is tour, prusatotu pro sas chistiones chi pertocant sos relatos cun sos cumpàngios movende de unu logu a s'ateru. In logu suo est tzerriadu Alfredo Hernàndez, chi in is annos '80 aiat giai sonadu cun Reeder in su cumpressu Across the River.
Su mese de trìulas 1995 bessit s'ùrtimu album ...And the Circus Leaves Town. "One Inch Man" est su solu single uffitziale. Custa borta is crìticas non sunt bonas, sas bendidas puru non lòmpent a sas de s'album cabudianu.
Iscontzu
In su mese de santu gaine 1995 is Kyuss s'iscontzant, fatu chi ghetat interèssiu nou in "...And the Circus Leaves Town", chi in die de oe est difatis meda apretziadu. Unu EP cun singles e b-sides bessit in su 1997.
A pustis de s'iscontzu de su 1995 sunt istadas medas intra is fans sas boghes a subra de sa possibilidade pro sos Kyuss de torrare a sonare. In su 2004 benit pragontadu a Homme chi custu potzat èssere possibbile; issu respundet ca no, non de in cue a pagu tempus. Prusaprestu, su 20 de nadale 2005, Garcia àrtziat a su palcu in unu cuntzertu in Los Angeles de su cumpressu Queens of the Stone Age (in ue Homme cantat e sonat ghitarra). Impare sonant tres cantzones de is Kyuss: "Thumb", "Hurricane" e "Supa Scoopa and Mighty Scoop". Ant pois arretzidu medas cumbidos a nde torrare a si pònnere impare, ma sunt semper istados refudados.
In su 2010 John Garcia movet in tour europeu cun nomene de John Garcia plays Kyuss. In su mese de onniasantu de su matessi annu Garcia, Olivieri e Bjork ponent nova de si chèrrere torrare a aunire e partire in tour cun nòmene de ''Kyuss Lives!. ''
Sonant in Europa e a coa sighint in Austràlia, Noa Zelanda e Amèrica. A sonare sa ghitarra tzerriant Bruno Fevery e carchi borta impare cun issos àrtziat a palcu fintzas Scott Reeder.
A s'agabu de su tour decrarant de chèrrere registrare unu album nou cun bessida in s'istadiale 2012. Josh Homme e Scott Reeder ponent causa legale contra Garcia e Bjork pro su chi pertocat s'usu de su nòmene Kyuss in su progetu, chi Nick Olivieri at impertantu lassadu.
A sa fine de s'annu John Garcia dècrarat ca su progetu at a sighire cun nòmene de Vista Chino, cun sa mermadura Garcia, Bjork, Olivieri e sa partetzipatzione de Bruno Fevery a sa ghitarra.
John Garcia
At postu impare carchi progetu de mùsica comente Slo Burn,  Unida e Hermano; a coa at lassadu sa mùsica pro sa veterinària.
Nick Oliveri
At fundadu su cumpressu Mondo Generator in su 1997, e at sonadu impare cun is Queens of the Stone Age de su 1998 a su 2003. At fintzas traballadu cun is Dwarves.
Brant Bjork
At fatu parte de su cumpressu Fu Manchu, pro chi est produidore de unu album e sonadore de tumbarinos in àteros chimbe. At sighidu pois a cantare a solu fende bessire chimbe albums e at fundadu una casa discogràfica: sa Duna Records.
At fundandu fintzas unu cumpressu, is Che chi in su 2000 ant pubricadu unu album, e traballadu cun Melissa auf der Maur e is Mondo Generator.
Scott Reeder
A primìtziu at sighidu Garcia in is Unida, a segus at fatu carriera traballende a solu e at traballadu cun su cumpressu de is Bütcher. In su 2002 at chircadu de intrare in su cumpressu de is Metallica chentza de tènnere fortuna.
Alfredo Hernàndez
Est istadu mermu fundadore de is Queens of the Stone Age. At traballadu fintzas in is progetos musicales de Nick Olivieri, Chris Cockrell e Brant Bjork.
Chris Cockrell
Est intradu in is Solarfeast chi ant pubricadu s'album Gossmer in su 1995 e at pubricadu unu album cun su nomìngiu de Vic du Monte in su 2005.
Perdija
Caraterìsticas morfològicas e habitat
Su corpu est regoltu, ancas robustas, coa curtza. Sa pumas sunt pintirinadas, e si cunfundent cun su terrinu o sas fozas siccas. Vivet in sos campos, in mesu a sas matas. Mandigat semenes, bermes, insetos, formigas. Faghet su nidu subra su terrinu cun paza e chiccajos. Faghede una vintina de osos, chi benint ciocchidos dae sa femina. Appena naschidos, sos puddighinos sunt in movimentu a dasegus de sa mama. Sa femina, su masciu e -i sos puddighinos formana una familia, e bistana umpare. Sa perdija est unu puzone areste, chircadu meda dae sos catzadores, po sa petta bona e saporida.
Benetutti
Benetutti est una bidda de duamìgia personas; est a batorchentos e ses metros subra su mare. Làcanat cun sos comunales de: Nule, Ortei, Oniferi, Oroteddi, Orane, Patada, Bono, Orune, Nùgoro.
Vivent de pastorìtzia e b'at meda mastros de muru, carchi mastru ferreri, e unu mallifìtziu famadu. Meda tancas e bìngias faghent unu territòriu mannu chi si estendet pro norantabattor chilòmetros cuadrados dae sos terrinos de "Mariane" cun Bono a "Contra De Revorte" cun Nùgoro-Orune.
Su logu prus chircadu e visitadu de Benetutti est "Su 'anzu" inue bi sunt sas termas romanas.
Fit de sambenadu de custa idda Frantiscu Cocco Ortu, sindigu de Casteddu in su sigundu mesus de S'ottiqhentos e prus bortas parlamentari e ministru de su Gubernu Regiu in sos primos annos de su Noighentos. Est istadu unu de sos prus agganidos anti-fassistas in sos primos annos dei su Regime de Mussolini cando, mancare ja ezzu, no at esitadu a s'opponnere a sos abusos e a sos malos usos mussolinianos.
Nebraska
Su Nebraska (/nəˈbræskə/) est unu istadu federadu de sos Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat siat in sa regione de sas Campuras Mannas siat in sa otzidentale mèdia. Sa capitale est Lincoln, sa prus manna tzitade Omaha.
Su territòriu de su Nebraska, comente totus sos de sos Istados Unidos fiat in passadu bìvidu de pòpulos amerindos. Sos primos isproradores europeos sunt istados sos frades francu-canadesos Mallet, in su 1739, chi dd'aiant atraessadu in su caminu chi aiant sighidu deretos a Santa Fe. Sa prima isproradura de anglo-americanos est imbetzes de su 1804, in cussa chi at pois pigadu nòmene de Ispeditzione de Lewis è Clark.
Su Nebraska fiat ordingiadu a istadu su 1 de martzu 1867. Fiat su de 37 a b'intrare.
Sos bividores sunt in manna parte de etnia germànica, cun peschentu de populatzione de orìgine ceca prus artu chi in totu su restu de sos Istados Unidos.
Su nomìngiu est "Cornhusker State" (Istadu Iscòrgia-Trigainde).
Raymond Queneau
Raymond Queneau fit creschidu ind'una familia de cummerciantes. Fit andadu a Parigi pro istudiare sa filosofia a sa Sorbona e a s'École Pratique des Hautes Études ue aiat sighidu sas letziones de Alexandre Kojève subra de Hegel. Issu aiat frequentadu su grupu de sos surrealistas a su cale aiad aderidu in su 1924. In su 1930, cando l'aiana esclusu dae su grupu, aiat partecipadu a iscriere su pamphlet Un cadavre contra a de André Breton. Poi de aer lassadu su surrealismu Raymond Queneau aiat trabagliadu a una Enciclopedia de iscientzias inesattas, chi fit pero istada rifiutada dae sos editores. Fatende su servitziu militare in Algerìa e in Marocco (1925-1927) aiat imparadu s'arabu.
In su 1947 aiat iscritu Exercices de style (esercìtzios de istilu), chi fit unu contu muzzu racontadu in 99 maneras diversas. Custos Esercìtzios li fin istados ipirados dae s'Arte de sa fuga de Johann Sebastian Bach, in su mentre fit auscultende unu cunzertu.
S'influentzia de René Guénon
Raymond Queneau fit unu lettore attentu e assiduu de s'obera de René Guénon, chi issu aiat iscobertu legende s'Introduction générale à l'étude des doctrines hindoues in su 1921. A partire dae cussa data e finas a sa fine de sos annos '20, Queneau lege totu sas oberas e sos articulos de Guenon, e aiat appidu puru una breve curripundentzia cun issu.
Desmond Tutu
Desmond Mpilo Tutu (Klerksdorp, 7 santuaine 1931 - 2021) est unu archipiscamu sudafricanu, de religione anglicana, e un attivista, in sos annos '80, comente e opposidore de s'apartheid. In su 1984 at binchidu su Premiu Nobel pro sa paghe. Cojuadu dae su 1955 cun Leah Nomalizo Tutu, sa coppia ad appidu 5 fizos.