cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ulìana
Sa cultura
Bella de mirare in su Cullègiu est su Retablu de Santu Crisolo, in printzìpiu fiat in sa crèsia de Santa Maria, pintadu dae su Maistru de Ulìana, pintore sena nùmene de su 1500, chi dat a coro su Pinturìcchio. Est de su de duos cuartos de su XVI sèculu, est unu dòpiu Trìticu e est tèmpera in pitzu de tàula. Sa genia est raffaellesca, umbro­romana e ispanniola.
Coru
Su coru esti unu organu cavu a s'iternu, presenti in d'ogni èssiri viventi. In s'omini esti postu in sa Cavitari Toracica. Su coru esti s'organu pruntzipali de s'apparatu circulatoriu. Fungiri de pompa capaci de prodorri una pressioi sufficienti a premitti sa circulazioi de su sanguni.
Ulìana
Sa cultura
Prus a intro de bidda b'est Putzu de presone: est una ruina de unu palatzu de su '600. Fiat unu fràigu mannu. Leat su nùmene dae su putzu in ue dae oto o noe sèculos benat s'abba e peri ca sos Tolos, sennores de Ulìana, in cue nche serraiant sos presoneris. In custu palatzu si podet galu bìdere sa lògia de matones rujos, sa famada lògia de canales.
Coru
Etimologia
su nomini coru derivara da su latinu cor, cordis, mentri in su campu medicu su termini "cardio" derivara da su grecu κάρδια (Cardia).
Ulìana
Sa cultura
Ulìana at una bella traditzione de ballos e meda sunt sos assòtzios folclorìsticos chi los faghent connòschere fintzas in s'èsteru e ànimant peri totu sas festas de pandela e Cortes Abertas.
Coru
Cavirari de su coru
Su coru esti dividiu in quattru cavidari: S'atriu e su Ventriculu destru funti in cuntinuità tra issusu e formanta su coru destru, aici cumenti comunicanta is cavidarisi de sa sinistra, formanta su coru sinistru.
Ulìana
Sa cultura
De importu mannu est su cantu a tenore chi at una traditzione manna, connotu dae su tempus antigu, e famadu fintzas pro èssere istadu ammiradu dae Grabrielle D'Annùntzio, chi in agiunta a su Nepente at cantadu Ulìana peri pro sas boghes suas galanas de casta e in su 1923 unu tenore ulianesu est istadu cumbidadu a cantare a su Vitoriale.
De mentovare est su costùmene de sa bidda, connotu pro sos ricamos, chi dae unos cantos annos sunt peri espostos in unu museu, pagu a tesu dae sa domo comunale: su Museu de su Mucadore e de su Ricamu.
De mentovare est fintzas su Aristeo de Dule, s'istatuedda de brunzu agatada in su 1843 in una bìngia, sa de Medde, de 16 cm de artària, figurat un'òmine nudu, sos pilos sunt icuarnitzados cun una genia de diadema presu a banda de palas, in sa carena sunt isculpidas unas cantas abes, sìmbulu de sa divinidade. Sa datatzione non est segura, ma si pensat chi s'òpera siat prus antiga de sa conchista romana (238 a.C).
S'economia
S'economia de sa bidda est agro-pastorale, ma sa prus parte de sos ulianesos como sunt impiegados pùblicos. Sa bidda est famada pro s'ògiu e pro su binu, su Nepente, unu cannonau forte e durche che su mele, cantadu finas dae Gabrielle D'Annunzio in tertzinas ispantosas. Bundantes sunt sas istruturas ritzetivas, in sos ùrtimos annos su turismu est una boghe de importu in s'economia locale. Medas sunt sos ristorantes e sas siendas agriturìsticas chi coghinant galu màndigos dae su sabore antigu.
Sos B&B in intro de bidda sunt medas e peri unos cantos in foras de bidda. De mentovare finas sas agentzias de escursiones chi giughent a tràvicu sos turistas a mirare sas bellesas de totu su territòriu. Ulìana at una retza de servìtziu de informatziones turìsticas bene organizadu: su Presìdiu Turìsticu Calaveras est a disponimentu de sos istràngios in ònnia perìodu de s'annu pro los inditare a bisitare su logu e a contivigiare comente si tocat su tempus chi cadaunu at a disponimentu pro sas fèrias.
Sas festas
Ulìana est sa prima bidda a aere printzipiadu in su 1995 sa manifestatzione Cortes Abertas, chi como interessat belle totu sas Comunas de sa provìntzia de Nùgoro, ponende a disponimentu de Sardos e istràngios sa bellesa de sas domos antigas bene contivigiadas in su tempus. In custa ocasione e in àteras afussiones làicas e religiosas sa bidda bogat a campu peri sas bundantes òperas de artesania e sos grupos folclorìsticos allegrant de colores e de ballos sos caminos, sos gurgos e sas pratzas.
Intesas sunt sas tzelebratziones de sa chida santa. Santu Lussùrgiu a fine de austu est una de sas festas de prus importu e sas manifestatziones religiosas s’aunint a cussas tziviles, tres dies de chi nche collint a pare meda gente dae sas biddas a in tundu e peri medas turistas acudidos fintzas dae sala de mare. Pro Nostra Segnora de Musserrata, crèsia pagu a tesu dae sa de bidda, sa gente andat a nuina a pee. Su 21 de làmpadas, imbetzes, si festat Santu Giuanne de sos pastores, una prufessone a caddu cun sa pandela nche lompet a sa cresiedda in foras de bidda.
Persones nòdidas
In Ulìana b’at nàschidu o istadu medas persones de importu dae su tempus antigu:
Luisi Gonzaga
Luisi Gonzaga (Castiglione delle Stiviere, Mantova, 9 de martzu 1568 – Roma, 21 de lampadas 1591) Primu fizu de su Marchese Gonzaga. A 17 annos renuntziat a su marchesadu e si faghet Gesuita. Istudente a Roma, morit assistinde sos malaidos de peste. Santu. Sa festa su 21 de lampadas.
Fascia (Itàlia)
Fàscia (Fascia in limba ligure) est unu comune italianu de 105 abitantes in sa Provìntzia de Gènova in Liguria.
Is cuatru morus
. Sos battor moros sunt s'emblema istoricu de su Regnu de Sardigna e est in sas dies de oe sa bandera e s'emblema de sa Curadorìa Autonoma de sa Sardigna (in italianu Regione autonoma della Sardegna).
Beersheba
Beer Sheva (ch'in ebraigu sinnìfigat “Putzu Sete”) est una tzitade israeliana situada in su desertu de su Negev in su suddu de su paìsu. Narada fitianu “sa cabitale de su Negev", est sa de sete tzitades prus mannas de Israele, cun una pobuladura de 205.588 abitadores.
Lali Espósito
Mariana "Lali" Espósito (Tzidade de Buenos Aires, 10 de santuaine, 1991) est una cantante argentina.
Beersheba
S'importu de Beer Sheva fiat crèschidu in su de 19 sègulos, addaghi sos turcos otomanos aiant fraigadu un'istassione rezionale de polima in ie. Sa batalla de Beer Sheva fiat istada parte de un'ofensiva ampra britànniga de sa segunda gherra mundiale, chi teniat s'intentu de truncare sa lìnia de defesa turca dae Gaza a Beer Sheva. In su 1947, Beer Sheva fiat istada cussiderada comente parte possìbile de un'Istadu àrabu in su Pranu de Partzidura de sas Nassiones Unidas pro sa Palestina. In fatu de sa decraradura de s'independèntzia de Israele, s'armada ezitiana aiat acumassadu sas fortzas suas in Beer Sheva comente base istratèziga e lozìstiga. In sa batalla de Beer Sheva, cumbatida in su santugaìne de 1948, sa tzitade fiat istada cunchistada dae sas Fortzas Israelianas de Defesa.
Beer Sheva at tentu una crèschida cussideràbile dae tando. Una parte manna de sa pobuladura est formada dae sos dessendentes de zudeos sefarditas e zudeos mediorientales chi fiant immigrados dae sos paìsos àrabos a pustis de su 1948, gasi etotu che comunidades prus minores de zudeos indianos. Sa de duas e sa de tres undadas de immigradura ant tentu logu dae su 1.990, batende zudeos aschenazitas dae sa Rùssia e àteros paìsos de s'Unione Soviètiga antiga, gasi che disterrados zudeos dae s'Etiòpia. Sos immigrados russos e de àteros paisos de s'ex URSS ant rènnidu su zogu de sos iscacos un'atividade de primu sinnìfigu in Beer Sheva. Sa tzitade rapresentat como su tzentru israelianu de sos iscacos, cun una prochentale de iscachistas de livellu artu prus manna ch'in cale si siat àtera tzitade de su mundu.
Hassan Fathy
S'obera de Fathy est importante pruite in sa realizaziones suas at tentu contu de sa conditziones de su clima, de sa salude publica e de sas tecnicas tradizionales de s'architetura. Diffattis totu sas realizaziones suas sunu fattas cun tecnicas traditzionale usende printzipalmente sa terra crua o ladiri.
Tadasune
Tadasune est una bidda de sa Provìntzia de Aristanis in su Barigadu, s'agatat a 180 metros subra su mare e jughet 179 bividores. Fintzas a s'annu 2008 bi fit su museu de sos instrumentos musicales anticos de don Juvanne Dore, chi fit connottu dae medas istudiosos de su mundu intreu. Como, dae cando don Dore es mortu, su museu es cunzau proite sas amministratziones publicas, sa diocesi e sa familia Dore no si ponen de accordu pro lu torrare a aperrere.
Mesi
Su mesi  est un'unidadi de tempus impreada in su calendàriu ca est casi longa commenti unu perìudu de movimentu de sa Luna. Nci funt 12 mesis in un'annu solari.
Giovan Battista Crespi
Giovan Battista Crespi, naradu Cerano (Romagnano Sesia, 23 de nadale 1573 – Milano, 23 de santugaine1633), pintore architettu e iscultore, naschidu affaca a Novara. Ada operadu a Milano e in Lombardia. Oberas: Battesimo di Sant'Agostino (Milano), Madonna delle rose (Milano, Brera), Madonna in trono e santi (Milano, Brera), Storie del Beato Carlo (Milano, Duomo).
Barbara Bouchet
Barbara Bouchet (Reichenberg, 15 de austu de su 1943) est una atritze tedesca. At connotu sa fama internatzionale cun su ruolu di Miss Monepenny in Casino Royale, dirìgidu dae John Huston.
Arte generativa
S'Arte generativa indicat cuss'arte chi realizat creatziones artistigas digitales,in tottu o in parte, cun s'usu de sistemas autonomos, basados subra algoritmos, chi criana oberas o ogetos non determinados in antizipu.
In Italia in su Politecnicu de Milano bi at unu grupu de ricercadores, dirigìdos dae su professore Celestino Soddu, chi isperimentana cun software idoneos diversas aplicatziones. Sos primos modellos fin istados criados in su 1987. Finas in Sardigna, in su centru Domus Argenia de Serramanna, Soddu dirigit ricercas in custu campu.
Bellas artes
Cun s'espressione bellas artes s'indicat donzi forma de arte isvilupada printzipalmente cun fines estèticos e in manera cuntzetuale distintos dae s'utilidade. Tale forma de arte est a parusu espressada in sa produtzione de manufatos artìsticos impreende formas de arte visiva, artes figurativas e formas de arte iscènica o arte teatrale: pintura e iscultura, mùsica e dantza, teatru, architetura, fotografia, literadura, tzìnema, mutidas fintzas sete artes. Sas iscolas, sos istitutos e sas àteras organizatziones sunt sòlitas impreare su tèrmine pro indicare sa prospetiva traditzionale relativa a sas formas de arte, de norma implichende un' assòtziu cun sos tèrmines de arte clàssica e arte acadèmica.
In piessignu, in sa fotografia, cun su tèrmine Bellas Artes si cumprendet unu traballu pro prodùere unu manufatu chi siat su resumu e sa sinergia de tècnica e calidade. Ambos elementos de tècnica e calidade depent èssere cunformet a standard professionales e artìsticos, sos elementos si cumpensant cun sa creatividade individuale.
Si contraponent a s'arte cumertziale ca rivendicant s'unitzidade de s'arte.
1953
S'annu 1953 (MCMLIII in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu giòia a segunda de su calendàriu gregorianu.
Cavaliere splendente
Cavaliere splendente est su nomini de tres supererois de s'universu DC Comics.
Sir Justin
Criau de Creig Flessel in Adventure Comics #66 (Settembre 1941).
Sir Justin, membru de is Cavalieris de sa mesa Rotonda a sa Corte de Re Artù chi Mago Merlino d'at donau un'armatura e una spada magicas e unu cuaddu alau de nomini Victory.
Su Cavaliere splendente s'est uniu a is Setti Suldaus de sa Bittoria e a su All-Star Squadron, e at fattu sa guardia e su corpu de Prime Minister
Sir Justin est stettiu sposu de sa segunda Firebrand.
Sir Ystin
In su 2005, unu nou Cavaliere splendente est lompiu in sa megaserie de is Setti Suldaus de sa Vittoria de Grant Morrison.
Las Palmas de Gran Canaria
Las Palmas de Gran Canaria (narada fintzas Las Palmas) est unu comunu de unos 383.300 bividores de Ispagna, chi s'agatat in sa comunidade autònoma de is Canàrias, in ue impare sa Santa Cruz de Tenerife est cabulogu. S'agatat in s'ìsula de Gran Canària.
Las Palmas est fintzas cabulogu de sa provìntzia omònima.
Sa bidda fiat fundada in su 1478 e de su sèculu afatante fiat logu de importu mannu pro is naves chi partiant a manu de is Amèricas.
My Way
"A ite servit un'òmine, ite at, si non [resessit a realizzare] a isse e totu, tando issu non at nudda..."
- paràulas de Paul Anka, 1968
My Way est una de sas cantones pIus famadas de sempre; iscrita in frantzesu dae Claude François cun su tìtulu "Comme d'habitude", fit istada poi tradùida in inglesu dae Paul Anka. Incisa dae Frank Sinatra in su mese de Nadale de su 1968, est diventada una cantone de sa pius nòdidas de su repertòriu sou. In sos annos a bennere est istada poi realizada dae vàrios artistas comente: Elvis Presley, Mireille Mathieu, Sid Vicious, Nina Hagen e dae pagu dae Michael Bublé.
Suva
Suva est sa capitale de sas ìsulas Figi. S'agatat in sa costera sud-orientale de s'ìsula de Viti Levu. Tenet una populatzione de 200.000 bividores segundu s'istima de su 2005 chi nde faghent su tzentru prus mannu de su Patzìficu Sud, fracas s'Austràlia e sa Noa Zelanda. Bi bivet unu misturu de etnias (figianos, indianos, tzinesos, tongalesos, samoans, de Salomó, micronesis, europeos, crèolos...).
Mercùriu (praneta)
Mercùriu (simbulu: ) est su praneta prus piticu e prus acanta a su Soli de su Sistema Solari. Est unu praneta terrestri con un periodu orbitali de 88 dies terrestras. Tenit s'ecentricidadi de s'orbita prus manna intra is pranetas de su Sistema Solari: s'afèliu de s'òrbita sua est a 0.466 UA e su perièliu a 0.307 UA. Sa rodatzioni de cosa sua est parallela a sa rivolutzioni a ingiru de su Soli, e est in resonàntzia cun issa 3:2, est a nai chi Mercùriu fait tres girus apetus is isteddus fissus donnia tres òrbitas a ingìriu a su Soli.
Tenit unu volumi de 0.056 de su volumi terrestri e una massa chi est su su 5,5% de sa de sa Terra. Tenit unu campu magnèticu. Atmosfera praticamenti non ndi tenit. Est su praneta a innui sa temperadura de sa superfitzi càmbiat de prus, passendi dae is -173°C de su noti a is 427°C de sa die.
Cummenti Vènere est prus acanta a su Soli de sa Terra, duncas podit essi bidu sceti a s'obrèsciu o a su scurigadroxu. Est su praneta terrestri prus pagu studiau poita is manovras orbitalis po ndi mandai una sonda funt dificilis meda.
Su nomini Mercùriu benit de su deus romanu Mercurius e donat puru su nomini a sa die de sa cida Merculis.
Strutura interna
Su fatu chi tengat unu campu magnèticu bolit nai chi una parti de su ferru in su nùcleu est lìcuidu, po permiti s'efetu dinamo. Si pensat chi s'energia po callentai su internu bengat dae is fortzas de marea de su Soli.
Superfitzi e Geografia
Sa superfitzi de Mercùriu est prena de crateris, e sa cosa fait pensai chi siat bècia meda, agiumai catru miliardus de annus, e chi Mercùriu no tengat atividadi geologica. Est simili meda a sa de sa Luna. Tenit pagus vulcanus dormius, mascimamenti a ingìriu o a intru de is crateris. Su createri Caloris Planitia est su prus mannu de su Sistema Solari.
Me in su Polu Nord ddoi funt crateris aundi no arribat mai sa luxi de su Soli. Ingudei is scientziaus de sa NASA ant agatau ghiàciu de àcua, chi si pensat siat stètiu portau a pitzu de su praneta dae coudus o si siat formau dae is gas chi bessint dae s'internu.
Is pranus, tzerriaus planitia, funt formaus dae lava torrada a sòlidu, e parrint pagus prus giovanus de is regionis cun crateris. In totu Mercùriu ddoi funt gorropus, tzerriaus rupes, chi andant dae una parti a s'atra de su praneta, e parrint formadas po mori de su fatu ca su praneta, sfridendi·si, torrat prus piticu, e duncas in sa crosta si formant frunzas.
Òrbita e rodatzioni
S'òrbita de Mercùriu tenit ecentricidadi manna, e po mori de custu is fortzas de marea de su Soli funt mannas meda. Custu fatu podit spiegai s'esistèntzia de ferru lìcuidu e duncas de unu campu magnèticu in su praneta.
Sa resonàntzia de sa rodatzioni sua est sa càusa de fenòmenus particolaris: ddoi funt partis de su praneta chi funt allughiadas dae su Soli sceti candu su praneta est prus acanta a s'isteddu, atras sceti candu est prus atesu. Su fatu chi Mercùriu girit una borta e mesu in unu annu no bolit nai chi sa tempus intra duus obrescidas de su Soli siat de ddus de tres partis de s'annu: custu iat essi beru po is stellas fissas, ma Mercùriu in su mentris andat a ingìriu de su Soli: custus duus movimentus, impari, donant una die solari de duus annus mercurianus (in su schema a dereta, su 1 est su mesudì de su castiadori ipotèticu. Su praneta at fatu unu giru cumpletu a sa positzioni 5, ca sa frècia puntat in sa matessi diretzioni, ma apetus a su Soli su mesudì at a torrare sceti cun sa positzioni 1, a pustis de duus girus). Su perièliu de Mercùriu tenit una precessioni, est a nai chi cambiat positzioni, mancai in tempus longus. Custu fatu est stètiu spiegau dae sa Teoria de sa Relatividadi Generali de Einstein, e est causau dae sa curvadura de su spatziu-tempu causada dae sa gravidadi de su Soli.
Osservatzionis e Esploratzionis
Mercùriu est cannòsciu fintzas dae s'antichidadi. Is antigus ddu identificànt cun medas deus apetus a sa cultura insoru.
Su primu a designai una mapa de Mercùriu est stètiu Schiaparelli in su 1880. Issu pensaiat chi Mercùriu teniat unu perìodu de rodatzioni eguali a su de rivolutzioni, cun sempri sa propia faci chi castiàt su Soli cummenti sa Luna cun sa Terra. Sa resonàntzia orbitali causaiat custu errori: Sa faci chi Mercùriu ammustrat a sa Terra est sempri sa propia donnia duus girus de su Soli, e Schiaparelli pensaiat chi candu biriat s'atra faci nci depiat essi cancuna cosa chi disturbat s'osservatzioni.
In su 1860 s'atronòmu frantzesu Urbain Jean Joseph Le Verriere, su chi iat carcurau sa positzioni de Netunu e ddu iat fat scoberi, at annuntziau chi sa precessioni de su perièliu de Mercùriu podiat essi spiegada dae sa presètzia de un'atru praneta prus acanta a su Soli, chi iat tzerriau Vulcanu. Custu praneta no est stètiu scobertu, e oi sa precessioni tenit un'atra spiegatzioni, agatada dae Einstein in su 1915.
Chi su perìodu de rodatzioni fiat su chi fiat ddu ant cumprendiu sceti in su 1960 cun osservatzionis radar dae sa Terra.
Mercùriu est stètiu bisidau dae duas sondas sceti, su Mariner 10, chi no est arranèscia a fai fotos de totu sa superfitzi, e sa sonda MESSENGER, chi ddu at mapau totu.
1903
S'annu 1903 (MCMIII in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu giòia segundu su calendàriu gregorianu.
Salvatore Farina
Aiat istudiadu in Tàttari ue aiat frequentadu su ginnasio e su Liceo classico Domenico Alberto Azuni, fit cumpagnu de istudio e amigu de s'istoricu Enrico Costa.
Mariantonietta Piga
Mariantonietta Piga (Nùgoro, 2 de abrile de su 1968) est una giornalista, tradutora e ativista culturale sarda.
Fìgia de su poeta e iscritore sardu Jubanne Piga, at traballadu pro TeleSardegna e Tele Costa Smeralda, in ue at presentadu programmas in limba sarda e in italiana.
Laureada in Lìteras Antigas in s'Universidade de Casteddu, in ue at sighidu sos cursos de linguìstica sarda, est istada dae su 2006 a su 2013 coordinadora de s’Ufìtziu Limba Sarda de sa Provìntzia de Nùgoro.
Dae su 2013 at traballadu, imbetzes, cun s'Ufìtziu Linguìsticu Regionale.
At bortadu tres libros dae s'italianu a su sardu, duos de Emilio Salgari (Su Corsaru Nieddu, in italianu Il corsaro nero, e Sas Tigres de Mòmpracem, in italianu Le tigri di Mompracem) e unu de Edmondo de Amicis (Coro, in italianu Cuore).
In su 2022 est istada redatora de S'intelligèntzia de Elias, unu giallu distòpicu in limba sarda iscritu dae Giuseppe Corongiu e publicadu dae sa domo editora Janus, e s'8 de santugaine de su matessi annu at fatu parte de sa giuria de sa prima editzione de su Prèmiu Ondras pro sa Promotzione e Valorizatzione de sas Limbas Minoritàrias.
Birmingham (Alabama)
Birmingham est una tzitade de unos 212.400 bividores de sos Istados Unidos de Amèrica chi s'agatat in s'istadu federadu de Alabama in ue est sea de capitale de sa Contea de Jefferson e bidda prus manna.
Est su coro de una area metropolitana chi contat prus de 1,2 milliones de residentes, chi benint a èssere sa parte de bator de sa populatzione de s'istadu intrenu.
Pamplona
Pamplona (in ispagnolu) o Iruña o fintzas Iruñea (in bascu), est una tzitade de unos 198.000 bividores de s'Ispagna, cabulogu de sa comunidade autònoma de Navarra.
Pamplona tenet un'àrea urbana de prus de 350.000 residentes.
Chris Pratt
Christopher Michael Pratt (Virginia, Minnesota, 21 Làmpadas 1979), prus conotta comente Chris Pratt, est unu cantante e attore americanu.
Crabas/LSC
Crabas est una bidda de sa provìntzia de Aristanis de 9.134 bividores.
Geografia
Sa bidda s'agatat in sa costera tzentru-otzidentale de Sardigna, a su norte de su golfu de Aristanis, in su chirru prus setentrionale de sa parti de su Campidanu chi si narat de Aristanis.
Tenit làcanas cun sas biddas de Aristanis, Arriora e Nurachi.
Su territòriu de su comuni tirat a totu sa parte tzentru-meridionale de sa penìsula de su Sinnis e s'iscerat pro sa richesa de istàngius e de rius, faghendi parte de una de is àreas ùmidas prus istèrridas de Sardigna. Agiunghet a artària de unos 90 metros a subra de su mare.
Pertenent a Crabas is ìsulas de Malu 'Entu e de Su Cadalanu, chi s'agatant pagu a illargu de sa costera de su Sinnis.
Est parte de Crabas fintzas su Cungiau de Gerruso, un'ìsula amministrativa istesiada de su territòriu comunale. S'àrea s'agatat in sa riba de dereta de sa foghe de su frùmine Tirsu.
Istòria
In tempus medievale Crabas fiat parte de su giuigadu de Arbaree, in ue fiat su tzentru prus importante de sa curadoria de Campidanu Majore. Sas primas documentas in ue Crabas est ammentuada andant torra a su de 11 sèculos in ue si ddi naraiat domus de Masone de Capras. Si trataiat de unu atu in ue su giùighe Orzocor II de Lacon-Zori cunfirmaiat sa donatzione de unos cantos benes fatos dae s'ajaja sua Donna Nibata, chi issa etotu aiat retzidu de su giùighe Torbèniu de Làcon-Zori. Crabas fiat tando una bidda dotada de casteddu, residèntzia in s'oru de s'istàngiu in ue is giùighes si retiraiant fatu·fatu e a chi naraiant  domo de su rennu . In die de oe nd'abarrant pagus fundamentas chi podent èssere bidas a palas de sa crèsia de Santa Maria Assumida, bessende a pìgiu de s'abba.
In su 1420 cun sa ruta de su Giuigadu de Arbaree e sa colonizatzione de is cadalanu-aragonesos, sa bidda fiat assignada a su marchesadu de Aristanis, pro èssere surbida a tìtulu prenu in sa Corona de Aragona cun sa ruta de su Marchesadu (1478) e a pustis in sa Corona de Ispagna.
In su 1637 Crabas fiat atacada de is sordados frantzesos de su conte de Harcourt, isbarcados a Turrimanna, ma is crabarissos aiant bogadu  is sodraus grogus .
In su 1652 sure Filipu IV, pro cumbàtere sa Gherra de Catalugna si fiat fatu prestare dinari de unu bancheri de Genova, Gerolamo Vivaldi. Comente fiantza de s'imprèstidu aiat dadu s'istàngiu de Crabas e su de Santa Justa. Non resissende Filipu IV a pagare su dèpidu, s'istàngiu fiat passadu de propiedade a sa familia Vivaldi.
In su 1720 sa bidda fiat passada a is ducas de Savoja, prìntzipes de Piemonte, chi fiant fatos res de Sardigna. Suta de is piemontesos Crabas faghiat parte de su marchesadu de Arcais.
In su mese de trèuluas de su 1853, sos eredes de sa famìlia Vivaldi aiant tzèdidu sa propiedade a unu notaju de Aristanis: Don Sarbadore Carta. Duos annos a pustis fiant incomentzadas is primas gherras pro torrare is terras a s'istadu e difatis, in su 1910 s'istàngiu de Santa Justa fiat ispropiadu, su de Crabas aiat però aguantau in manu a is privadus.
Fintzas a cuss'annu is piscadores de sa bidda sunt istados a totu is efetos tzeracos de sa famìlia Carta, e pro pòdere piscare dèpiant respetare is cumandos chi su mere ddis daiat. Su traballu fiat organizadu de manera ca nch'èsserent piscadores chi podiant piscare cantidades de pische majores o minores, segundu un'iscala geràrchica istabilida de règulas feudales chi duraiant dae sèculos, e chi ddos obligaiat totus a lassare a su mere a su mancu unu 40% de is banlàngios. Chi si ribellaiat a su sistema fiat bogadu e non podiat prus triballare, chi no a fura (sos ispadonis), cosa chi cheriat nàrrere riscu de èssere cassados e postos in prasone, o fintzas bochidos a fosile dae is bàrdias de s'istàngiu. Is gherras de is crabarissos e de is autoridades po torrare s'istàngiu a s'istadu ant tentu durada de prus de unu sèculu. Is piscadores ant retzidu s'istàngiu in cuncessioni dae sa Regione Sardigna in su 1981.
Fintzas a su de 18 sèculos sa populatzione de sa bidda s'est dèpida difèndere de is lòmpidas de moros chi fatu·fatu arribaiant dae mare.
In sa prima metade de su de 19 sèculos sa bidda fiat inclùida in sa provìntzia de Aristanis fintzas a su 1859, cando fiat passada a sa provìntzia de Casteddu. Crabas at torradu a fàghere parte de sa provìntzia de Aristanis in su 1974, annu cando fiat torrada a costiture.
Edade antiga
Intra de is sitos prus importantes, cherent ammentuados su situ neoliticu de Cùcuru de is Arrius, s'ipogeu chi s'agatat a suta de sa crèsia de Santu Srabadoi, in sa biddighedda omònima e chi fiat nàschidu comente putzu pro su cultu de is abbas, e is ruinas de s'antiga tzitade de Tharros. Andat torra a su 1974 s'iscberta de sas istàtuas oe naradas gigantes de Mont'e Prama, in s'àrea omònima de Sinnis. Agatadas fatas a cantos e torradas a montare, sunt isculturas a totu tundu artas fintzas unos 2,5 metros datadas intre de su de 7 e su de 11 sèculos a.C, cosa chi nde faghet is prus antigas de s'àrea mediterrànea otzidentale. Segundu istùdios fatos cun su georadar suta diretzione de su geofìsicu Gaetano Ranieri e suportadu de is archeòlogos de s'Universidade de Tàtari, interrados suta s'àrea de Mont'e Prama s'agatant is rastus de una tzitadi antiga, cun istradas, fàbricos mannos, templos e 120 tumbas, chi tirat a unos 16 ètaros. In su 1996 sunt istadas agatadas fintzas unas ses tauleddas in bronzu, naradas taulleddas de Tzricotu, comenti su nuraghe in Sinnis acanta de in ue sunt istadas atzapadas. S'origine de custos repertos no est crara. Segundu tzertos istùdios datant a is de 14-12 sèculos a.C. e cuntenent iscrituras in caràteres cuneiformes. Is mèdios de anàlisi a disposta in die de oe però non sunt de ajudu pro ddas pòdere datare mègius e a sa lughe de is datos obietivos tentos, a parrr de archeòlogos istimados sunt isceti prendas de època bizantina.
Bidda
In su tzentru s'agatant domos antigas pesadas cun su làdiri. Caraterìstica de su tzentru est s'assentadura in rugas istrintas, curtzas e introchilladas. Segundu carchi boghe sunt istados is antigus ddas ai cheridas aici pro chircare de cunfùndere sos istràngios, ca timiant is lòmpidas de is moros, chi fatu·fatu afracaiant sa costera.
Is crèsias de Santa Maria Assumida (su de 17 sèculos) e de s'Ispìritu Santu (su de 16 sèculos) sunt is monumentos chi mègius s'iscerant.
In intro de sa bidda s'agatat unu museu archeològicu cun agatamentos chi benint dae Tharros e de totu is sitos de Sinnis, e chi dae su 22 de martzu 2014 tenet in ammostu fintzas unas cantas de sas istàtuas connotas che gigantes de Mont'e Prama, partzidas pro imoe cun su Museu archeològicu de Casteddu.
Essende de sa bidda si podet isseberare de pigare su longu-istàngiu, camìnu de sighre a pee o in bicicreta, chi partende dae sa pratza de sa crèsia de Santa Maria sighit s'oru e s'istàngiu.
Archeologia
Andende cara a Sinnis s'inciapat sa biddighedda de pedra de Santu Srabadoi de Sinnis, cun sa cresiedda e s'ipogeu.
In Sant'Uanni de Sinnis s'agatant sos isgavos de sa tzitade fenìtziu-pùnicu-romana de Tharros e sa crèsia paleocristiana dedicada a Sant'Uanni Batista (sèculu VI-X).
Flavia Pennetta
Occupat sa decima positzione in sa classifica mondiale ed d'est sa prima tennista italiana a esse' bintrada in sa Top 10 de sa WTA.
Crabas/LSC
Archeologia
In Sinnis podet èssere visitadu su situ archeològicu de Mont'e Prama, in ue si sunt agatende sas istàtuas omònimas.
Su situ neolìticu de Cùcuru de is Arius, chi s'agatat inghiriadu de s'abba de su canale iscucuradore, In die de oe non podet èssere visitadu e est in istadu de abandonu.
Sìndrome de Sjögren
Sa sìndrome de Sjögren est una maladia crònica cun patogènesi autoimmune, chi interessat is gràndulas esòcrinas e caraterizada de simiduras minimadas mascamente de làmbrigas e de saliba, ma chi si podet manifestare a totu is gràndulas esòcrinas de s'organismu.
Crabas/LSC
Territòriu
Su territòriu chi inghìriat Crabas ammostat fintzas bellesas naturales, is rius e sos istàngios sunt nodidus pro sa richesa de fera de paule. Intre de custos is mangones, sunt sos animales chi atirant prus de totus sa curiosidade de is turistas.
Sìndrome de Sjögren
Sa maladia pigat numene de s'oftalmòlogu isvedesu Henrik Sjögren, chi in su 1933 nd'at descritu su cuadru clìnicu. Su primu chi at annotadu su casu de unu patziente cun unfradura bilaterale de gràndulas lacrimales e salibares cun infiltradu de linfotzitos, est istadu imbètzes Mikulicz, in su 1892.
Epidemiologia
Sa prevalèntzia in sa populatzione generale est de unu 0.3-1.5% chi arribbat fintzas a su 3% in is cun prus de 70 annos.
Crabas/LSC
Territòriu
A segus de s'istàngiu de Mar'e Pontis (o istàngiu de Crabas), deghet vìsita fintzas a sa paule de Pa'e Sai chi s'agatat in s'oru estu de Mar'e Pontis, pagu a norte de sa bidda, e sa laguna de Mistras chi s'agatat in sa costera de sud de Sinnis.
Agnolo Bronzino
Bronzino, Agnolo di Cosimo, nadu B. (Firenze, 1503 -1572) Amigu e allievu de Pontorno (Jacopo Carrucci). Pintore manierista de valore e autore de tzelebres retrattos: Eleonora di Toledo cun su fizu Giuanne (Firenze, Uffizi), Lucrezia Panciatichi (Firenze, Uffizi), Retrattu allegoricu de Dante (Firenze), Santa Famiglia cun santa Elisabetta (Washington, National Gallery), Affrescos in sa Cappella de Palazzo Vecchio (Firenze).
Crabas/LSC
Territòriu
Famadas is prajas de Sant'Uanni de Sinnis e de Is Arutas, ma fomentzas is de Maimoni e de Mari Ermi.
Sìndrome de Sjögren
Epidemiologia
S'intzidèntzia est dificultosa de carculare, sende chi is primos sìntomos sunt medas bortas pagu ladinos. S'edade de diàgnosi est duncas mèdia, ma s'inghitzu de sa maladia est pretzedente.
Crabas/LSC
Territòriu
Dae su 1997 est istadu istituidu su Parcu marinu "Penìsula de Sinnis-Ìsula de Malu 'Entu a su fine de amparare sa fera e sa frora in totu su territòriu de mare e de costera.
Sìndrome de Sjögren
Epidemiologia
Is fèminas si malàdiant 10 bortas prus a s'ispissu chi non is òmines.
Figi
Sa Repùblica de Figi est un'istadu insulare de s'Otzeània chi òcupat totu un'artzipèlagu de su Patzìficu Sud, in sa Melanèsia, postu a estu de Vanuatu, a ovest de Tonga e a sud de Tuvalu. Sa capitale est Suva.
S'artzipèlagu de Figi cunsistet de 322 ìsulas, pro una istèrrida totale de 18.270 km², su tres unu de sas cales sunt populadas. Sas duas ìsulas prus importantes sunt Viti Levu e Vanua Levu. A Viti Levu s'agatat sa capitale, Suva, e puru su de bator tres de sa populatzione, chi contat unos 850.000 bividores in totale. Sas ìsulas sunt montosas, formadas sas ìsulas pro su vulcanismu tertziàriu, chi altèrnat materiales vulcànicos in sos setores montosos chi tenent pitzos chi propassant sos 1.200 mslm, e cun su sedimentàriu detríticu e coraddinu, in sos setores prus bàscios, e sunt ammuntadas dae padentes tropicales. S'ìsula de Viti Levu est montosa meda e la atraessant rios meda. Su clima est tropicale ùmidu.
Sos primos bividores de sas Figi sunt arribados dae su sud-estu de Àsia meda in antis chi sas ìsulas esserent iscobertas dae esploradores europeos in su de 17 sèculos, s'olandesu Abel Tasman in su 1643 e sos britànnicos James Cook (1774) e William Bligh (1789). No est istadu fintzas a su de 19 sèculos, però, chi nche sunt imbàtidos europeos pro si nche istabilire permanentemente. Sas ìsulas fiant fatas una colònia britànnica su 1874. In su 1937 sas Figi ant otentu s'autonomia e su 1966 su guvernu britànnicu at emanadu una costitutzione chi introduiat su sufràgiu universale. Su multiètnicu Alliance Party (AP) de Ratu Kamisese Mara, chi s'est mantentu a su pòdere fintzas a su 1987, at chircadu un'echilìbriu intre ambas comunidades pro costituire un'istadu indipendente.
Ant otentu s'indipendèntzia in su 1970. Su guvernu democràticu est istadu interrùmpidu dae duos corpos de istadu in su 1987, a causa de problemas intre sa comunidade indo-figiana e sa nadia melanesiana. Custu at provocadu carchi tentativu separatista, comente su de s'ìsula de Rotuma.
Sas duas etnias dominadoras sunt s'indù e s'indìgena melanèsia (partzida intre sa figiana e sa rotumanesa), onniuna de sas cales rapresentat unu 50% de sa populatzione totale. S'inditu de crèschida naturale est artu (21,8‰), cun totu chi sa natalidade, puru arta (26,8‰), s'est abascendi in presse a causa de sas campagnas de pranificatzione familiare. Sa populatzione est urbana pro 38,7% tzirca. Sa limba ufitziale est s'inglesu. Unu 53% de sa populatzione est cristiana, su 38% indù e aciomai unu 8% musulmana. S'analfabetismu est de su 13%.
Sìndrome de Sjögren
Classificatzione
Sjögren segundàriu, assotziadu a àtera maladia autoimmune:
1932
S'annu 1932 (MCMXXXII in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu chenàbura a segunda de su calendàriu gregorianu.
Crabas/LSC
Economia
S'economia de sa bidda s'apoderat subra sa messaria e sa pisca, prus pagu su pastoriu, chi fiat prus ispaniadu in tempus andadu. Su turismu est una faina in ammanniamentu e cussa cun prus possibilidades de isvilupu, fintzas gràtzias a s'agiudu de is istàtuas de Mont'e Prama, chi ant fatu balangiare fama a sa bidda e a totu su Sinnis in is ùrtimos annos.
S'organizatzione in acàpiu cun is àteras biddas de Sinnis e fintzas de su Montiferru, acumpangiada a una proposta culturale de unu pranu de atraida adecuadu diat pàdere permìtere s'isvilupu de una arretza turìstica sustenìbile e moderna.
Festa de Santu Srabadoi
Est cussa pro Santu Srabadoi sa festa prus caraterìstica e fintzas intèndida dae sa bidda, difatis in onore de su Santu is òmines andant in prutzessione, currende iscurtzos e bestidos cun una camisa longa bianca, dae sa biddighedda de Santu Srabadoi a Crabas.
S'orìgine de custu cultu, andat torra a una lòmpida de moros in is primos annos de su de 16 sèculos, cando is òmines fiant andados a difèndere sa costera, e is fèminas fiant andadas a nche batire s'istàtua de su santu de Santu Srabadoi a Crabas.
S'istatua in custa fotografia rapresentat unu pugilista. ]]
Màndigos tìpicos
Is màndigos prus pròpios de Crabas sunt fatos cun su pische.
Limba
Su sadru faeeddadu in Crabas tenet trassas in sustàntzia de su campidanesu, francas pro carchiuna caraterìstica chi nche dd'acostat a su logudoresu. Est pro custu fatu classificadu a intru de sa variedade arborense.
Su crabarissu difatis, cun pagus etzetziones (coxinai, bixinu, paxi e pagus atrus fueddus), mentenet sa [g] e sa [k] velares anantis de is vocales /i/ e /e/. A esempru, si narat:
Atra caraterìstica chi si podet agatare, mancari in prus pagos faeddos, est sa trasformatzione de su sonu GU/QU a comentzu de faeddu o intre vocales in b- o -bb-; duncas si narat pro esempru:
Àteros faeddus si narant a sa moda campidanesa, pro esempru:
Fintzamentzas in su lèssicu est manna s'influèntzia de su logudoresu, unu esempru chi podet bàlere pro totus est su de su vèrbiu cherri (in logudoresu cherrer), chi est meda prus usadu de su sinònimu campidanesu  'olli/bolli .
Est pretzisu nàrrere, ca agatende·sì sa bidda in una zona de mesu intre prus variedades, medas faeddos podent èssere intèndidos pronuntziados siat in una manera siat in un'àtera. S'usu de una forma o de s'àtera càmbiat susetotus segundu s'arte de chie faeddat (messaju, pastore, piscadore de istàngiu, piscadore de mare e aici sighende). Si narat pro esempru:
Fintzas su matessi faeddu podet èssere pronuntziadu a sa manera logudoresa o a sa manera campidanesa segundu su cuntestu in ue si cheret usare. Est su chi sutzedet cun su menguante de s'agetivu "bellu", chi si faghet bellixeddu isceti in chistiones de estètica (però s'usu s'est ispaniadu isceti in is ùrtimas deghinas annos) e belligheddu isceti in chistiones de calidade. Pro àteros faeddos e is derivatziones issoro s'agatant fenòmenos simigiantes, pro esempru si narat druchi, drucori, indrucai, ma unu màndigu comente una turta est unu druci; si narat paxi, però unu chi agatat un'acòrdiu a pustis de una briga s'apàghiat e agatat apaghiamentu.
Àteros faeddos, in is ùrtimas deghinas de annos prus che totu, in sa limba chistionada padessent de una italianizatzione marcada, aici pro esempru su verbu suntzedi podet èssere naradu sucedi, s'agetivu capatza/u podet mudadu in capaci e àteros faeddus chi in tempus andadu podiant èssere pronuntziados indiferentemente in duas maneras comente pro esempru provìntzia, detzidi, tzivilli, s'intendent semper prus a s'ispissu narados isceti provìncia, decidi e civilli.
Paris a totu sa zona de Campidanu de Subra, fintzas in Crabas s'agatat s'elisione de sa -n- intra vocales (pani→paĩ; beni→beĩ; manu→maũ), de sa -l- intra vocales (soli→soi; colori→caori; meloni→maoĩ), de sa -r- in is sìllabas cun -rt- intre vocallis (portu→potu; murta→muta; martis→matis) e prus chi non in àteros logos s'inversione de is cunsonantes (cherbeddu→crabeddu; marxani→mraxaĩ; barca→braca).
In is sèculos passados su sardu crabarissu - comente totus is chistionados in is biddas de sa zona - teniat seguramente caràteres meda prus simigiantes a su logudoresu, mancari semper in ammesturu cun àteros tìpicos campidanesos. Rastas de custu fatu si podent agatare in unos cantos topònimos (esempros: "S'Arburi Longu"; "Abba Chen'e Soi"; "Su Forraghe").
1846
S'annu 1846 (MDCCCXLVI in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu giòia segundu su calendàriu gregorianu.
Abebe Bikila
Abebe Bikila aiat binchidu duas medaglias de oro in sa maratona in su 1960 in Roma, currende sos pees nuos, e in su '64 in Tokio. Est istadu su primu simbulu de s'atlètiga post-coloniale.
1857
S'annu 1857 (MDCCCLVII in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu in giòia segundu su calendàriu gregorianu.
Ìndiu
S'ìndiu est s'elementu chìmicu de nùmeru atòmicu 49 e sìmbulu In. Custu metallu raru, modde e chi fundet a temperaduras bàscias est chimicamente parìbile a s'allumìniu e a su gàlliu ma prus prus a su zingu, sos cales minerales sunt sa printzipale fonte de custu elementu. S'ìndiu s'impreat printzipalmente pro cobèrrere a unos àteros materiales cun unu film fine chi tenet funtzione lubrificante (durante sa segunda gherra mundiale est istadu meda impreadu pro cobèrrere sas bùsciulas de sos aparèchios a artas prestatziones).
Die de is programmadores/campidanesu
Sa Dii de is programmadoris (in russu: День программиста, trasliterau: Den' programmista) est una festividadi professionali in Rùssia, celebrada in sa de 256 (0x100) dii de dònnia annu (13 cabudanni de s'annu ordinàriu e su 12 cabudanni de s'annu bisestu).
Istòria
Custa dii est stètia proposta dae Valentin Balt, unu traballadori de sa Parallel Technologies, socedadi de disegnu web. In su 2002 at organizau un'arragorta de firmas po una pedida a su Guvernu Russu po proclamai sa dii comenti a die oficiale de su programmadori.
In su 24 argiolas 2009, cunsiderau s'agiudu de is programmadores a sa socedadi, su Ministru de is comunicatzionis de sa Rùssia at presentau una proposta de decretu pro creai una festa dedicada a issus.
1907
S'annu 1907 (MCMVII in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu martis segundu su calendàriu gregorianu.
Fattos
In Monaco de Baviera fit istada fundada s'associatzione de su Deutscher Werkbund
Mobile (Alabama)
Mobile est una tzitade de unos 193.000 bividores de sos Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu de Alabama, in ue est sea de sa Contea de Mobile.
S'area metropolitana contat unos 565.000 residentes.
Est su solu portu de mare in Alabama.
Vitoria-Gasteiz
Vitoria-Gasteiz (in ispagnolu: Vitoria [biˈtoɾja]; in bascu: Gasteiz [ɡas̺teis̻]; uffitzialmente Vitoria-Gasteiz) est una tzitade de unos 238.300 bividores de s'Ispagna, cabulogu de sa comunidade autònoma de su Paisu Bascu, in su norti de s'istadu.
Est sa segunda bidda prus manna de su Paisu Bascu a fatu de Bilbao.
Olbia Calcio 1905
S'Olbia Calcio 1905 s.r.l., mègius connota che a Òlbia, est una sotziedade de fùbalu italiana cun sede in sa tzitade de Terranoa.
Fundada in su 1906, est istada fundada torra in su 2010 pro s'esclusione decretada dae su Cussìgiu Federale de sa FIGC a pustis de su fallimentu pro motivos finantziàrios in suta de sa presidèntzia de Franco Rusconi e cun sa denominatzione de Olbia Calcio s.r.l..
Pro s'istajone 2020-2021 mìlitat in sa Sèrie C, su de tres livellos de su campionadu italianu.
Su colore sotziale printzipale est su biancu, acostagiadu in manera istòrica dae su nieddu, in antis, e dae su blau atualmente. Sos sìmbulos identificativos sunt sa nae trireme e s'ìsula de Taulara. Su campu de giogu est s'Istàdiu Bruno Nespoli. De su 2015 s'iscuadra est de propiedade de s'imprendidore Alessandro Marino. De sa fundatzione a oe at bintu 9 campionados. In su palmarès suo figurat fintzas un'Iscudetu Diletantes bintu in su 2002.
De sa fundatzione a su cumintzu de sa gherra
Sa nàschida de sa prima sotziedade de fùbalu de sa tzitade est dudosa, ma pro sas crònacas locales, s'Unione Sportiva Olbia est istada cuntzepida in su 1905, prus pretzisamente cara a sa fine de cuddu annu e su cumintzu de cussu imbeniente, candu sa tzitade si tzerriada Terranova Pausania. Su protzessu de fundatzione si fiat concruidu su 12 de ghennàrgiu 1906 cun su nùmene de Società Ginnastica Olbia, dae su chi narat un'artìculu de La Nuova Sardegna de su chenàbura de cussa die; custa sotziedade fiat nàschida che a sotziedade de ginnàstica fundada dae un'atleta tataresu, Egidio Serra. S'artìculu de s'època, iscritu dae Francu Sardu, elencat su primu cussìgiu diretivu chi aiat tentu che a presidente a Agostino Amucano.
A inghìriu a su 1912, su 20 de làmpadas de cuddu annu, a su chi narant sas crònacas, si fiat giogada una partida tra sos piseddos de sa sotziedade, arbitrada dae Paolino Macera de s'Andrea Dòria, mentras sa prima partida ufitziale in unu campionadu fiat istada L.C. (Lìberos Calciadores) Terranovese contra su Calangianus, acabada 2-0 pro sos terranoesos su 24 de austu de 1924. Pustis, in s'istajone 1924-1925, sos gadduresos aiant bintu su primu Torneu Sardigna contra sa Torres in finale.
S'atividade agonìstica torrat a cumintzare a livellu federale in s'istajone 1938-1939 cun sa denominatzione sotzietària de G.I.L. Terranova e sos piseddos, ghiados dae s'allenadore-giogadore Salvatore Satta naradu “Menelik”, aiant otentu sa prima istòrica promotzione in sa Sèrie C binchende su campionadu de sa Prima Divisione Regionale gràtzias a sas retzes de su cabucannoniere Flavio Piras e a unos àteros membros de s'iscuadra formada dae: Spano A., Jodice, Piccaredda G.M., Dejana, Satta, Pulina, Piro C., Picciaredda F., Piras, Crola e Careddu.
Sa prima istajone de sa noa G.I.L. Terranoa in Sèrie C, cun Gesuino Sardu presidente e Mario De Palma in sa banchita, no aiat tentu sorte bona, in generale, e difatis, pustis de sa prima vitòria in Sèrie C pro 1-0 contra su Stabia, fiat arribada una sèrie de derrotas chi aiant batidu a sa Prima Divisione, pustis de in pessu chi un'annu de permanèntzia, abarrende·nche pro tres istajones consecutivas finas a sa suspensione de sos campionados pro neghe de sa Seconda Guerra Mundiale.
Dae su Pustisgherra a sos annos Setanta
Pustis de sa suspensione de sas fainas isportivas pro càusas bèllicas, in s'istiu 1947, sos arbos torrant a cumentzare in su girone O de sa Sèrie C concruende⋅lu cun unu 6º postu positivu ma sa sotziedade, pro dificultades finantziàrias, a sa fine de s'istajone aiat rinuntziadu a s'iscritzione detzidende de torrare a partire dae sos campionados sardos minores.
In su campionadu de sa Prima Divisione Sardigna 1948-1949, s'Òlbia fiat torradu a dae segus a s'acabu de un'istajone de passione, abarrende no ativa agonisticamente pro duas istajones. Nointames custu, s'atividade de su fùbalu fiat sighida a livellu locale, gràtzias a unu grupu de giòvanos terranoesos rapresentados dae Mariano Spano, Tonino Varrucciu e Bruno Garrucciu.
Pustis de su perìodu de inatividade, su cambiamentu est arribbadu a s'acabu de su campionadu de sa Prima Divisione Sardigna 1951-1952, cun s'arribu de su campione de su mundu Gino Colaussi - chi aiat acabadu sa carriera sua de giogadore, pighende parte a 7 garas e faghende unu gol in su cursu de su campionadu intreu - pro incumentzare cussa de allenadore. In s'annu imbeniente, s'Òlbia aiat conchistadu sa promotzione in su campu in Sèrie D e, pròpiu gràtzias a Colaussi in sa banchita, fiant intradas in campu promissas giòvanas che a Gustavo Giagnoni, chi in s'Òlbia aiat fatu 77 incontros cun 23 gol in antis de partire cun sa fortunada carriera sua de giogadore e allenadore a sos livellos màssimos.
Bìndighi annos a pustis, intre sa Sèrie D e un'esperièntzia curtza in sa Prima Divisione Sardigna in su 1963-1964 - a sa cale aiat sighidu un'artziada immediadain sa de bator sèries de su campionadu italianu in su 1968 -, s'Òlbia si fiat agatadu, pro sa de tres bortas, in Sèrie C, in suta de sa presidèntzia de Elio Pintus e Paolo "Palleddu" Degortes in sa banchita, binchende su girone F de sa Sèrie D e torrende tra sos professionistas pustis de belle binti annos de ausèntzia, gràtzias a sas retzes de Benvenuto Misani e Selleri e a sas paradas de Bettella.
Dae sos annos Setanta a sas dies nostras
In sos annos in Sèrie C e a pustis in sa declassada Sèrie C2, a pustis de s'adiosu de Elio Pintus a su timone de sa sotziedade in su 1981 e su s'intreverare de presidentes medas, sos biancos si sunt istabilizados intre sa de tres e sa de bator divisiones professionistas, otenende che a mègius tzantziamentu unu 4u postu in s'istajone de sa Sèrie C2 1993-1994. In sos annos a pustis, s'Òlbia aiat pigadu parte a campionados bonos e malos intre sa Sèrie D e sa Sèrie C, pro torrare a frecuentare s'Eccellenza Sardigna finas a s'istajone 2009-2010, cando, a pustis de pagu prus de un'annu dae su resurtadu istòricu de sos play-off in sa Sèrie C2 aiat pèrdidu contra a s'Alessandria (una vitòria e una derrota pro 1-0, ma eliminados pro sa peus classìfica), s'Òlbia semper pro problemas finantziàrios fiat partidu dae s'Eccellenza Sardigna, cambiende dirigèntzia e denumenatzione a pustis de s'arribu de s'imprendidore brescianu Franco Rusconi chi, in su 2007, aiat rilevadu sa sotziedade ghiende·la a bonos resurtados in sa Sèrie C2, e arribende a fàghere sos play-off in su 2008-09.
A pustis de tres istajones in sa divisione regionale màssima e unu fallimentu acontèssidu in su 2010, gràtzias a sa partèntzia noa in Eccellenza Sardigna cun unu grupu de ex giogadores e Pino Scanu a sa presidèntzia, s'Òlbia fiat resèssidu a torrare in sa Sèrie D, gràtzias a unu puntègiu finale de 69 puntos costituidos dae 21 garas bintas, 6 paregiadas e 3 pèrdidas, cun 69 retzes fatas e 23 subidas.