cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
San Vicente del Raspeig
San Vicente del Raspeig in castiglianu e Sant Vicent del Raspeig in valencianu, est unu comunu ispagnolu situadu in sa comunidade autònoma Valenciana.
Faso
Faso, pseudònimu de Nicola Fasani (Milano, 7 aprile 1965), est unu bassista italianu.
Faina musicale
Faso est su bassista de sos grupos musicales Elio e le Storie Tese, Trio Bobo e Biba Band. At fintzas fatu parte de sa banda The Phazees pro carchi trasmissione televisiva de MTV.At collaboradu, intre sos àteros, cun Rossana Casale, Mina, Franco Battiato, Franco Fasano, Eugenio Finardi, Sergio Caputo, Daniele Silvestri.
Pro custu ùrtimu at sonadu totu sos petzos de s'album Daniele Silvestri (francu L'uomo intero e Il Flamenco della doccia) e sos branos L'uomo col megafono, Le cose in comune, Prima di essere un uomo e Marzo 3039 de s'album Prima di essere un uomo. Sonat fintzas in sas cantzones Salirò, Sempre di domenica e Manifesto de s'album Unò-dué. In s'album Bau de Mina (2006), Faso sonat su bassu in sete branos: Johnny scarpe gialle, Nessun altro mai, Alibi, Un uomo che mi ama, L'amore viene e se ne va, Fai la tua vita e Inevitabile.
In s'istiu de su 1992 at connotu sos cantadores de su Tenore de Neunele, e at collaboradu (in paris cun Elio, Jantoman, Christian Meyer e Vittorio Cosma, totus àteros membros de Elio e le Storie Tese) a su discu Terra Nostra de su 1996, in ue at sonadu, in paris cun Christian Meyer e Vittorio Cosma, in sos branos Amazzonia e Sa Sienda.
Istile
Comente totu sos cumponentes de Elio e le Storie Tese, fintzas Faso est unu mùsicu caraterizadu dae capatzidades tècnicas e cumpetèntzias musicales mannas. In s'istile suo s'agatant medas caraterìsticas de su funky, de su jazz e de sa fusion, ma Faso ammustrat fintzas una capatzidade manna de adatare sas lìnias rìtmicas suas a branos rock and roll, disco music e pop. Una de sas tècnicas prus impreadas est cussa de su slap, cun sa cale a s'ispissu Faso acumpàngiat sos petzos prus ritmados. Unìàtera particularidade de Faso cunsistet in su pitzigare sas cordas a cusrtzu de su mànicu de su bassu: gasi, s'atacu issoro resurtat prus delicadu e lis cunferit una dinàmica chi torrat su sonu prètzisu issoro a cuddu realizadu in unu bassu fretless. In sos branos de sos Èlios sos assolos de bassu non cumparent praticamente mai, fintzas si in carchi cantzone Faso esecutet patterns rìtmicos cun cumponentes fortes de improvisatzione (comente càpitat in sas istrofas de Supergiovane o Servi della Gleba) o fintzas in setziones minores comente a s'intro de El Pube, in ue su bassu sonat a s'otava cun su flàutu traessu. Faso realizat unìassolu beru e pròpiu in su branu Mio Cuggino in ue s'impreu de discansos musicales piessignos li cunferit sonidos pretamente jazìsticos.
Trastes
Intre sos medas bassos chi fàghent parte de sa colletzione sua de trastes, su chi l'agradat de prus est unu Yamaha TRB6P a ses cordas, chi est cussu impreadu in totus sas esibitziones suas cun sos Elio e le Storie Tese. Comente contadu prus bortas dae Faso matessi, custu bassu est istadu comporadu a unu prètziu baratu meda, in cantu si trataiat de unu modellu essidu male: a càusa de un'errore de su machinàriu prepostu a realizare s'allogiamentu pro sos pick-ups, su trastu est istadu istampadu dae un'ala a s'àtera. Faso aiat isseberadu de lu comporare su matessi e de l'acontzare: satisfatu dae su resurtadu, at isseberadu de lu mantènnere, pensende chi sas riparatziones aerent influidu in manera positiva in su sonu.
Fintzas si no l'impreat belle mai dae su biu (francu chi in branos comente a "Tristezza"), in carchi branu at sonadu unu bassu fretless. Sa cantzone Cateto, de su primu album, est s'ùnicu casu in ue Faso apat impreadu unu chapman stick, chi però l'est istadu furadu pagu tempus a pustis. Su stick est torradu a pustis a su legìtimu propietàriu cando, prus de deghe annos a pustis, unu ritzetadore l'at propostu a Max Costa, collaboradore istòricu de sos Elio e le Storie Tese. A pustis de cuss'episòdiu, Faso no at impreadu prus cussu trastu, preferende de si dedicare a s'impreu de su bassu traditzionale. In prus issu tenet e at impreadu, mescamente in istùdiu, carchi Fender Jazz Bass e una paia de Manne Newport Special a 4 e 5 cordas. In su Giru "Enlarge Your Penis" impreat unu bassu de liuteria Frudua a 5 cordas, meda simigiante a unu Jazz Bass.
Impreat un'amplificadore Markbass cun càscia 6x10" in editzione ispetziale de colore biancu.
Etruscos
Sa fase prus antiga de sa tziviltade etrusca est sa cultura villanoviana, atestada partende dae su de 9 sèculos a.C.,    chi derivat, issu matessi, dae sa cultura proto-villanoviana (su de 12 - su de 10 sèculos a.C.). Sa tziviltade etrusca at tentu una influèntzia profunda subra sa tziviltade romana, fundende·si a pustis cun issa a sa fine de su 1° sèculu a.C. Custu protzessu longu de assimilatzione culturale at tentu cumintzu cun sa data traditzionale de sa conchista de sa tzitade etrusca de Veio a banda de is Romanos in su 396 a.C. e est acabadu in su 27 a.C., primu annu de su printzipadu de Otavianu, cun su cunferimentu de su tìtulu de Augustu.
Jack Nicholson
John Joseph Nicholson (Neptune City, 1937), est un'atore americanu. At triballiadu in pius de 70 films.
El Aaiún
El Aaiún (in àrabu maghrebinu: لعيون Al-ʿAyyūn/El-Aiun, Laʕyūn; in ispagnolu: El Aaiún; in frantzesu: Laâyoune; in bèrberu: ⵍⵄⵢⵓⵏ, Leɛyun; in àrabu literariu: العيون al-ʿuyūn, literalmente "Is Beranos") est una tzitade de unos 368.000 bividores, tzentru prus mannu de su territòriu perricadu de Sahara Otzidentale, atualmente amministradu dae su Marocu. Si pentzat ca sa tzitade moderna siat istada fundada dae su colonizadore ispagnolu Antonio de Ori in su 1938. In su 1940 s'Ispagna l'aiat eleghida capitale de su Sahara Ispagnolu. El Aaiún est sa capitale de sa regione de Laâyoune-Sakia El Hamra, amministrada dae su Marocu suta subravisione de sa missione de paghe de sa Natziones Unidas in su Sahara Otzidentale.
Sa tzitade est partzida in duos dae su riu sicu Saguia el Hamra. In su chirru sud s'agatat sa tzitade antiga bàscia, pesada dae sos colonos ispagnolos. Si b'agatat galu una seu de cuss'època, e su peideru ofìtziat in ie e in sa tzitade prus meridionale de [Dakhla]].
Animalia
Su trèmene animalia in biologia definit su regnu de organismos eucariotas e multitzellulares de is animales. Sa manna majoria de sos animales consumant matèria orgànica, respirant ossìgenu, si movent, si reproduent sessualmente e si formant partende dae un'isfera de tzèllulas cun un'istampu tzentrale (blàstula) durante s'isvilupu embrionale. Si sunt descritas prus de unu millione e mesu de ispètzies bias, de chi unu millione tzirca currispondent a babautzos, ma si càrculat chi si nd'agatent prus de sete milliones. Medint dae 8,5 μm fintzas a 33,6 m. Mantenent interatziones cumplessas intre issos e issos e cun is ambientes chi ddos inghìriant, in ue formant retzas tròficas cumplessas. Sa sièntzia chi istudat is animales est denumenada zoologia.
In su limbàgiu collochiale, est costùmene usare su trèmene «animale» pro si refèrrere a totu sos animales francos is umanos, ma si depet tènnere in contu ca dae unu puntu de vista sientìficu s'èssere umanu est un'ispètzie intre àteras de su regnu Animalia. Sa càusa est chi s'assumet ca is umanos siant is ùnicos animales ratzionales, o dotados de resone.
Cun pagas etzetziones, prus nodidas in is ispòngias (phylum Porifera), is animales tenent corpos diferentziados in tessidos separadas. Custos incluent mùsculos, chi si podent cuntraire pro controllare su movimentu, e unu sistema nervosu, chi imbiat e protzessat signales. Massimamente tenent una càmbara digestivu internu puru, cun una o duas aberturas. Is animales cun custu tipu de organizatzione sunt denumenados eumetazous.
Totu sos animales tenent tzèllulas eucariotas, inghiriadas dae unu màdrighe extratzellulare, caraterìstica cumposta de collàgenu e glicoproteinas elàsticas. Cust'ùrtima si depet caltzificare pro formare istruturas comente a conchìgios, ossos e àtera istruturas chìrdinas. Durante s'isvilupu format un'istrutura relativamente flessìbile pro sa cale is tzèllulas si podent mòvere e torrare a s'organizare, permitende istruturas prus cumplessas. Custu cuntrastat cun àteros organismos multitzellulares comente is prantas e is fungos, is tzèllulas de is cales abarrant firmas mediante muros tzellulares, chi isvilupant un'acrèschimentu progressivu.
Anthony Muroni
Anthony Muroni (Perth, 6 de austu de su 1972) est unu giornalista e iscritore sardu.
Biografia
Nàschidu in Austràlia dae una famìlia originària de Tresnuraghes, incumentzat a collaborare cun sas pàginas isportivas de su cuotidianu La Nuova Sardegna a s'edade de 18 annos. In su 1993 incumentzat a s'ocupare de crònaca pro su matessi giornale, diveni·nde unu currispondente pro su Montiferru. Dae su 1997, pro tres annos, coordinat sa redatzione giornalìstica de Ràdiu Planargia, emitente locale de Bosa fundada e dirìgida dae su satzerdote don Paolino Fancello. In su ghennàrgiu de su 2000 l'assument in su cuotidianu S'Unione Sarda e l'assignant a sa redatzione de Aristanis, in ue s'òcupat de crònaca niedda e giuditziària, in paris a su coordinamentu de sa pàgina de su Màrghine-Pranarza. In su 2003 lu tramudant a sa redatzione de Macumere, in ue abarrat finas a sa serrada, in su 2006. Dae su 2006, pro tres annos, colat a sa redatzione de Nùgoro de su cuotidianu casteddaju, in ue s'òcupat de crònaca niedda e sindacale. In su nadale 2008 colat a sa redatzione tzentrale de Casteddu, in ue s'òcupat de polìtica cumonale in su cabulogu. Dae s'abrile 2011 est a sa ghia de su repartu Polìtica e, in su matessi momentu, assumet sa ghia de sa trasmissione televisiva "Dentro la notizia", in direta in Videolina. Su 8 de làmpadas de su 2013 divenit diretore de su cuotidianu L'Unione Sarda, càrriga dae sa cale s'at a dimìtere su 9 de cabudanni de su 2016. In sas matessi dies lassat fintzas sas diretziones de Radiolina e Unionesarda.it, chi aiat pigadu su 1u de ghennàrgiu de su 2014 e su 2 de martzu de su 2015.
In su 2017 est unu de sos fundadores de s'assòtziu culturale Sardos, nàschidu cun sa punna de promòvere ideas noas pro su benidore de sa Sardigna. In su matessi annu at fintzas dirigidu unu documentàriu, "La terra toglie, la terra da", subra de sa paradura fata dae sos pastores sardos a sos pastores de Càscia a pustis de su terremotu.
In su 2019 curat e presentat su programma "Regionali Live", in italianu e in sardu, dedicadu a sas eletziones regionales de su 2019, pro su giornale in lìnia Sardegna Live.
Dae su 2019 incumintzat a traballare comente responsàbile pro sa comunicatzione de s'Ufìtziu Imprenta de s'Archìviu Istòricu e de sa Biblioteca de su Senadu de sa Repùblica Italiana.
In su 2020, durante sa serradura causada dae sa pandèmia de COVID-19, presentat, in su canale suo de Youtube e in Facebook, su programma "Cronache a domicilio", una sèrie de intervistas a personàgios de annotu de sa sotziedade, de sa cultura e de sa polìtica sarda.
Dae su 28 de freàrgiu de su 2021 presentat sa trasmissione in sardu "A intro ‘e su contu", produida dae Emmeffe comunicatzione paris a Terra de Punt pro Rai Sardigna, e trasmìtida dae su canale Rai3 cada ùrtima domìniga de su mese finas a maju. Sa trasmissione chistionaiat de sotziedade e cultura in Sardigna, e sas puntadas a pustis las ant torradas a carrigare in YouTube.
Dae su 1u de trìulas de su 2021 divenit su primu presidente de sa Fundatzione Mont'e Prama, nàschida in sa matessi die cun sa punna de gestire su patrimòniu culturale de importu mannu rapresentadu dae sos Gigantes de Mont'e Prama, dae s'àrea archeològica de Tharros, dae s'Ipogeu de Santu Srabadoi e dae sa Turre de Sant'Uanni, totu cantos ligados a su territòriu de su comunu de Crabas.
In su 2021 e in su 2022, pro sos 150 annos dae sa nàschida de Gràtzia Deledda, est istadu diretore artìsticu de su comitadu pro sos medas eventos de sas tzelebratziones, chi sunt incumintzados su 28 de cabudanni de su 2021 pro durare un'annu intreu.
Polìtica
In ocasione de sas polìticas de su 2018 aderit a su partidu indipendentista Autodeterminatzione de su cale divenit portaboghe, e si càndidat pro su Senadu, ma non benit eletu.
Fatos giuditziàrios
In su ghennàrgiu de su 2016 Muroni at retzidu una cundenna pro difamatzione, pro àere iscritu un'artìculu ligadu a un'indàgine, chi a pustis si fiat rivelada farsa, in subra de Claudia Lombardo, presidente de su Cussìgiu regionale sardu in su 2014. In su 2019 sa Cassatzione at cunfirmadu sa cundenna in manera definitiva, a pustis de su ricursu de Muroni, sentèntzia cunfirmada fintzas in apellu.
'O sole mio/campidanesu
'O sole mio ("Sole meu", 'o est s'artículu) est una famada cantzoni napoletana de su 1898, cun fueddus de Giovanni Capurro e sa melodía de Eduardo di Capua. Sa versióne originali est scrita in napoletanu e dda ant tradusia in tantas linguas e interpretada unu numeru enormi de artistas de totu su mundu comenti Enrico Caruso, Mario Lanza, Luciano Pavarotti, Elvis Presley, Brian Adams, etc.
Maria Teresa Pinna Catte
At traballadu comente dotzente de inglesu in s'Istitutu Tècnicu de Nùgoro. In s'ìnteri de s'esperièntzia de traballu sua, at iscobertu s'importu chi sa lìngua sarda tenet pro is istudiantes comente lìngua mama. Custa iscoberta dd'at fata essire una sustentadora cumbinta de sa netzessidade de s'imparu de su sardu a is pipios in s'iscola. Pro portare a in antis custu intentu at conduidu progetos medas.
A custa variedade at contribuidu issa etotu, pighende parte a sa cummissione chi at formuladu sa proposta de sa Limba Sarda Comuna de su 2006.
De ideales sotzialistas, s'est impinnada pro s'amparu de is deretos umanos e in favore de caminos de inserimentu sotziale nou pro is cundennados a presone.
Est istada cojuada cun Peppino Catte (1916 - 1975 ), abogadu, cussigeri regionale, assessore e responsàbile, in pari cun àteros, de sa riforma agrària.
Dii de sa Terra
Sa Dii de sa Terra est un'acuntessimentu de su 22 abrili de dònnia annu po amostai s'amparu de s'ambienti. Organizau po sa primu borta su 22 abrili 1970, oindii incluit una variedadi manna de eventus coordinaus de EarthDay.org (innantis, Earth Day Network) chi arregollint prus de unu milliardu de personis in 193 paisus.
Sa dii dd'at proposta s'ativista po sa paxi John McConnell in una cunferèntzia de s'UNESCO de su 1969, po onorai sa Terra e su cuncetu de paxi, de afestai su 21 de martzu, primu dii de beranu in s'emisferu nord. Custa dii est apustis stètia decretada in unu proclama scritu de McConnell e firmau de su segretàriu generali U Thant me is Natzionis Aunidas. Unu mesi apustis su senadori de is Stadus Aunius Gaylord Nelson iat propostu s'idea de tenni unu teach-in natzionali in contu de s'ambienti su 22 abrile 1970. Iat pigau unu giòvunu ativista, Denis Hayes, comenti moderadori natzionali. Nelson e Hayes ant postu a s'eventu "Earth Day". Denis e sa scuadra sua ant amanniau s'eventu a meda prus de s'idea originali de unu teach-in po includi totu is Stadus Aunius. Prus de 20 millionis de personis nci funt bessidas me is arrugas, e sa primu Dii de sa Terra abarrat sa prus protesta manna de una dii sceti in sa stòria de s'umanidadi. Est stètia de importu mannu sa partecipatzioni de unas cantu organizatzionis chi no fiant focalizadas asuba de s'ambienti. Asuta de sa ghia de su sindacalista Walter Reuther, po esempru, s'United Auto Workers est stètiu su sustenidori esternu finantziàriu e operativu prus de importu de sa primu Dii de sa Terra. Segundu Hayes, "Chena s'UAW, sa primu Dii de sa Terra iat a essi cun probabilidadi fallida!" . Nelson est stètiu onorau cun sa Medàllia presidentziai de sa libertadi comenti reconnoscimentu de su traballu suu.
Sa primu Dii de sa Terra fiat un'eventu pruschetotu stadunidensu. In su 1990, Denis Hayes, su moderadori natzionali originali in su 1970, dd'at portada a livellu internatzionali e at organizau eventus in 141 natzionis.
In sa Dii de sa Terra 2016, s'Acòrdiu de Parigi est stètiu firmau de Stadus Aunius, Rènniu Auniu, Cina e àterus 120 paisus. Custa firma at satisfau unu recuisitu de fundamentu po sa validesa de su stòricu progetu de acòrdiu po s'amparu de su clima adotau po cunsensu de is 195 natzionis presentis in sa Cunferèntzia de is Natzionis Aunidas apitzus de su cambiamentu climàticu de su 2015 in Parigi.
Comunidadis medas si funt impinnadas in atzionis de sa Cida de sa Terra, una cida intrea de fainas in contu de chistionis ambientalis chi su mundu depit afrontai.
Sa Dii de sa Terra 2020, prus de 100 millionis de personis in totu su mundu ant pigau parti a su de 50 anniversàrius, afestau cun eventus in lìnia po mori de sa pandèmia de COVID-19.
Festa di Sancta Maria di Mezo di Gosto
Sa Festa di Sancta Maria di Mezo di Gosto o Festa di Santa Maria di Mezz'Agosto est una manifestada cattolica chin macchinas battìas in palas, chi si naran candaleris, e si tenet in Iglesias cada 15 de agustu in onore de sa Madonna Assunta. In Sardigna sa festa si assimizat meda a cussa chi fachen in Tàtari (faradda di li candareri), Nùivi (sa essida de sos candaleris) e in Piàghe.
Sa rinàschida
Sa rinaschida de sa festa in Iglesias fit in su 1992, cando fit iscoperta e torrada a luche nova unu candaleri, chi fit de su cuartieri de Santa Chiara, e si aìat isseperau de torrare a festare cussa chi fit una festa antica, chi s'orizine la testimonzat unu brève de sa chi tando si nabat Villa di Chiesa in su seculu de XIII: "Et quando li dicti si moveranno da la dicta passa (piazza della Corte) per andare alla decta ecclesia di Sancta Chiara, vada inantse quello della Università, apresso de la Montagna, apresso quello di Sancta Chiara, apresso quello di Mezo, apresso quello di Fontana, apresso quello di Castelli, apresso di li Vinajuoli, et apresso quello de' Lavoratori; et così si picchino in Sancta Chiara."
Federico Krutwig Sagredo
Federico Krutwig Sagredo (Guecho, 15 de maju de su 1921 - Bilbao, 15 de santandria de su 1998) est istadu unu polìticu e iscritore bascu. Su babbu fiat tedescu e sa mama viscaina de orìgine venetziana. Aiat imparadu su euskara comente autodidata e in su 1943 fiat intradu in sa Euskaltzaindia (Real Academia de la Lengua Vasca) pro afortire e vitalizare sa limba basca. Aiat propostu s’adotzione de una norma iscrita ùnica basada in sa variedade labortana. A pustis, però, sa Euskaltzaindia at a prefèrrere una mediatzione iscrita basada in sas variedades tzentrales ghipuscoanas, su euskara batua, proposta dae Koldo Mitxelena Elissalt.
In su 1952, a pustis de s’èssere opostu a s’intrada de Luis Villasante in sa Euskaltzaindia e de criticare s’idea de sa Crèsia in contu de limba basca, si nch’andat a Frantza. In San Juan de Luz leat cuntatos cun pessones de su movimentu Jagi-Jagi. In su 1963. cun su pseudònimu de Fernando Sarrailh de Ihartza, pùblicat su libru Vasconia, in ue crìticat unas cantas ideas de su natzionalismu e de Sabino Arana e proponet unu natzionalismu bascu nou. A sa prima proponiat una genia de anarcoindipendentismu chi istabiliat una fusione intre sa sinistra patriòtica e s'anarchismu, ma cun pagu èsitu.
A pustis, fiat istadu simpatizante de una forma ìbrida de anarchismu e marxismu eterodossu. In fatu, aiat cumintzadu a collaborare cun ex militantes de EGI e a teorizare subra de sa luta armada. In 1964 nche l’espellent dae Frantza e s’istabilit in Bruxelles (Bèlgiu), in ue cumintzat a tènnere relatziones cun membros de ETA e elàborat unos cantos documentos pro sa V Assemblea de custa organizatzione.
In su 1971, pro carchi annu, andat a istare in Roma.
In su 1975 abbandonat ETA e torrat a Euskadi, in Zarauz, in ue si dèdicat a sa produtzione literària ebbia.
At publicadu òperas comente Vasconia (1963), La cuestión vasca (1965), Garaldea (1978), in ue afirmat un’orìgine comuna possìbile de sos Bascos cun sos Guanches (sas populatziones preispànicas de Canàrias).
In su 1984, pùblicat Computer shock, Vasconia, año 2001. S’ùrtima òpera sua est istada Los gitanos vascos (1986). At creadu finas s’assòtziu Jakintza Baitha, in ue trataiat argumentos riferidos a sa cultura grega clàssica, e at publicadu Halcón: Revista de Cultura Griega.
Scautismu
Su Scautismu esti unu movimentu apoliticu nasciu in su 1907 da s'intuitu de Robert Baden Powell, zerriau "B.P." in su movimentu.
In Sardigna ci funtis a su mancu 5 associatzioni scout: Agesci (sa prus manna, cattolica e italiana), CNGEI (italiana), AGES (sarda), Assoraider, Scout Raider Sardi.
Sa Birìllia Asula
Sa Birìllia Asula (o Blue Marble) est una fotografia famada de sa Terra fata su 7 de idas de su 1972 de s'iscuadra de s'Apollo 17 (s'ùrtima missione de su Programma Apollo) a un'istesiada de unos 45000 km. Est una de is prus immàgines ispainadas in s'istòria de sa fotografia, pro ite ca est una de is pagas chi figurant sa Terra de s'in totu illuminada, sende chi cando est istada fata su Sole fiat a palas de is osservadores. De cussa istesiada sa Terra apariat a is astronàutas che una birìllia.
Istòria
Sa fotografia est istada fata su 7 de idas de su 1972 a is 10:39 UTC, est a nàrrere unas 5 oras e 6 minutos a pustis de su làntziu e 1 oras e 48 minutos a pustis chi su veìculu ispatziale at abbandonadu s'òrbita terrestre pro incumentzare su biàgiu suo in diretzione de sa Luna. In su momentu de sa partèntzia s'Àfrica fiat illuminada dae sa lughe de sa die e, sigomente ca in cussu perìodu s'acurtziaiat su solstìtziu de ierru, fintzas s'Antàrtide fiat totu illuminada.
Su nòmine ufitziale de s'immàgine est AS17-148-22727. Sa NASA nde reconnoschet a manera ufitziale sa paternidade a totu s'echipàgiu de cussa missione (Eugene Cernan, Ronald Evans e Harrison Schmitt). Totus, difatis, in s'ìnteri de sa missione aiant fatu fotografias cun màchinas fotogràficas de su pròpiu tipu, duncas no faghet a nàrrere chi apat in realidade fatu sa foto. A pustis, comente e chi siat, Schmitt at decraradu de èssere s'autore. S'Apollo 17 est istadu s'ùrtima missione chi at batidu un'echipàgiu umanu a sa Luna, duncas nissunu èssere umanu dae insandus at tentu sa possibilidade de fàghere una foto chi figuraret sa Terra che in Sa Birìllia Asula.
Custa immàgine est sa prima a rapresentare sa Terra de s'in totu illuminada. In is annos setanta fiat cunsiderada dae is ambientalistas comente sìmbulu de sa debilesa e fertura de su praneta nostru. Immàgines imbenientes de sa Terra pretzisas meda a Blue Marble (inclùdidas immàgines fatas cun risolutzione prus manna) ddas narant a sa pròpiu manera e is ambientalistas impreant custu nòmine pro responsabilizare sa populatzione a is problemas de s'ambiente.
Rostock
Rostock est una tzitade de sa Germània Nord-orientale, chi s'agatat in su Land de Mecklenburg-Vorpommern. Cun prus de 200.000 abitantes est sa bidda prus manna de su Land, ma non sa sea (chi imbetzes est Schwerin), mancari nde siat su printzipale tzentru econòmicu e curturale.
Sa tzitade istat pro sa prus parte a Ovest de su frùmene Warnow, chi dd'atraessat. A Est de su frumene si podent agatare prusatotu fàbricos cummertziales. Su portu de Rostock est unu de is prus de importu Germània.
Bantat titolu de Tzitade Anseàtica (in tedescu Hansestadt).
Istòria
Noa impèllida a sa crèschida beniat cun s'industrializatzione e sa costrutzione de su cantieri navale a sa fine de su seculu XIX.
In tempus de su nazismu e de sa II Gherra Mundiale, in sa tzitade b'aiat una indùstria aeronàutica, chi nde faghiat obietivu de medas bombardamentos chi dda distruiant in manna parte.
Intrada in sa Repùblica Democràtica Tedesca in su 1949, nde beniant torrados a pesare is palatzos istòricos isciarrocados, mancari discoidende cussos sacros chi difatis sunt istados torrados a faghere isceti a pustis de su re-aunimentu in su 1990.
Rostock s'agatat in unu de is prus poboros Land de sa Germània.
Messageria istantànea
Sa messageria istantànea est unu sistema chi permitit de cuncambiai messàgius intra duas o prus personas in tempus reali, impreendi un'arretza de comunicatzioni, comenti Internet.
Custus servìtzius ant eredau càncua idea de su sistema de cunversatzioni IRC, bèciu ma impreau ancora oindii. Permitint de imbiai e arrici messàgius de àterus impitadoris impreendi su pròpiu programa o programas diferentis chi pòngiant in òpera su pròpiu protocollu de comunicatzioni.
Is servìtzius a disponimentu oi permitint de imbiai documentus e archìvius, cuntatus de àterus impitadoris, màginis, àudiu e vìdeu. Amitint sa creatzioni de grupus, sa possibilidadi de imbiai messàgius codificaus po ammanniai sa seguridadi e de fai tzerriadas de boxi e vìdeu, fintzas in grupu.
Stòria
Una primu forma de messageria istantànea est stètia ativada in su sistema PLATO impreau in s'incumintzu de is annus 1970. Prus tardu, su sistema talk de UNIX est stètiu impreau meda de inginneris e acadèmicus me is annus 70-80 po comunicai a traessu de Internet. ICQ, a disponimentu de su 1996, est stètiu su primu sistema de messageria po elaboradoris cun sistema operativu diferenti de UNIX. A pustis de s'aparitzioni sua, funt nàscius unu nùmeru mannu de aplicatzionis. Intra is prus famaus, s'arregordant Windows Messenger e Google Talk.
In s'annu 2013, s'impreu de messageria istantànea est de su 83%, segundu su stùdiu de udièntzia de Internet realizau de s'Associació per a la Investigació de Mitjans de comunicació (AIMC). In càmbiu sa posta eletrònica, segundu s'AIMC, no est mai stètia impreada aici pagu (70%) de su 1997, candu s'impreu fiat de su 69%.
Comenti po is primus servìtzius de messageria, oindii puru custus funt impreaus fintzas in su traballu po sa comunicatzioni intra collegas.
Funtzionamentu
Su funtzionamentu est simpri meda: ddoi at una lista de cuntatus (comenti in una lista de nùmerus de telefonu), de sòlitu cun su stadu de donniunu de issus (in lìnia, inativu, ocupau, etc) e sceberendi-ndi unu si podit aberri una ventanedda (o un'àtera schermada me is telefoneddus) innui cuncambiai messàgius cun s'àtera persona.
Bantaxus e problemas
Is bantaxus prus crarus funt sa lestresa e sa facilidadi de impreu.
Sendi chi custa forma de comunicatzioni est impreada meda, perou, est s'obietivu de atacus informàticus, cun sa punna de furai datus personalis, de pagamentu o aziendalis o de ingannai s'impitadori faendi-ddi installai programas malus.
Alquería de la Condesa
Alquería de la Condesa in castiglianu e L'Alqueria de sa Comtessa in valentzianu, est una comuna ispagnola de 1.421 abitantes situadu in sa comunidade autònoma Valenciana.
Zadar
De su 1920 a su 1947 sa bidda est apartenta cun nùmene de Zara a s'Itàlia. De su 1923 a su 1947 sa bidda fintzas in sa Provìntzia de Zara. Fintzas a sa segunda gherra mundiale s'85% de is bividores suos fiant de etnia italiana, totus fuidos cun s'arribu de is partisanos jugoslavos, resissidos nointames a nde degollare unos 150.
Est passada uffitzialmente a sa Jugoslàvia in su 1947 e faghet parte de sa Croàtzia de su 1991, annu de s'indipendèntzia.
Proscritzione
Sa proscritziòne (in latinu: proscriptio), a su cumintzu fit in su mundu anticu romanu unu bandu prùbicu in ube si notificabat sa bèndia de sos benes de unu depidòre.
In s'urtimu periodu repubricanu de Roma (I° seculu innantis de Cristu) sa proscritzione fit bènnia a mèdiu de pelèa politica. Fit difattist unu istrumentu pro che bocare a fora, chin s'esiliu, o che ispèrder fisicamente sos inimicos politicos e pessonales, e sos benes issoro los intregaban in s'erariu prubicu o impreaban pro pacare sos sordaos. Bi aìat àppiu duas proscritziones mannas: cussa de su dittatore Lucius Cornelius Sulla Felix contr'a sa classe de caddos in s'82 a.C. e cussa de sos triumviros Octavianus, Marcus Antonius e Marcus Aemilius Lepidus a dannu de sos inimicos issoro in su 43 a.C., a ube che aìat ruttu finas s'oradore Marcus Tullius Cicero.
Su favèddu est abbarrau pro inditare, peri sos tempos chi aìan sichìu, s'atzione de unu regime chi, a sa falada de su chi lu aìat pretzédiu, che bocat a fora e a fortza classes dirigentes intrègas.
Cantante
Unu cantante o cantadore est una persone chi interpretat sa parte vocale de unu petzu musicale; custa denominatzione s'àplicat mescamente a sos solistas de òpera e a sos cantadores pop.
Sos cantantes clàssicos depent dominare una sèrie de tècnicas, bidu chi su sonu de sa boghe sua, normalmente, arribat a s'auditòriu sena impreu de micròfonu, amplificadore, ne amplificadore; cosa chi non si at in su casu de sos cantadores pop. A sas òperas lìricas sos cantantes non depent èssere petzi bonos mùsicos, e dominare s'arte de su càntigu, ma depent fintzas èssere bonos atores.
Sas boghes
Si podet nàrrere chi sas boghes umanas sunt inclassificables de forma rigorosa. In primu logu si podet nàrrere chi perunu cantende podet frunire totu sos personàgios chi esistint, cun unu mìnimu de solvèntzia: si faghet netzessària un'ispetzializatzione.
Sa prima classificatzione chi si faghet est in boghes de òmine e de fèmina, mancari custu no est gasi simpre, dae chi sos registros prus bassos de fèmina e sos prus agudos de òmine a s'ispissu si podent cuncambiare.
Sas boghes de fèmina si classìficant a fitianu in tres grupos mannos: sa boghe prus aguda: sopranu, una boghe mesa: sa mesusopranu e una prus grave: contrartu. Sas boghes de òmine si classìficant in sustàntzia, de prus agudu in prus grave, in: tenore, barìtonu e bassu. A banda, su contratenore, chi sègudat unu registru in parte assimigende a su de una contraltu: sa boghe de un'òmine chi intentat imitare sas boghes de sos antigos castrati e tenet unu registru assimigiante a su de sos contraltos. In generale, in prus, intro de cada registru si costumant a fàghere partziduras segundu s'echilìbriu intre graves e agudos de cada boghe particulare (pro esempru: sopranu lìrica, sopranu dramàtica, etz.).
Sas boghes prus ammiradas dae su pùblicu sunt sas agudas: sa sopranu, e su tenore, agiomai arribende a s'idolatria. Pro su pùblicu si bidet comente unu miràculu su fatu de emìtere notas agudas, foras de sa portada de su restu de sos umanos. Custas notas encisen a sa majoria de sos apassionados, mancari sos cumpresos in sa matèria non semper lu valorant de custa manera.
Evolutzione de sas boghes
Sa classificatzione mentovada dae sos tipos diferentes de boghes non nos depet fàghere pensare chi unu cantante non potzat segudare prus de unu tipu. Calicunos, non medas, tenent boghes cun medas possibilidades: Maria Callas cantaiat comente a sopranu lìrica, lèbia e sopranu dramàtica, carchi bia galu comente a mesusopranu. Dietrich Fischer-Dieskau at cantadu durante sa carriera sua comente a barìtonu lìricu, dramàticu e, carchi bia, comente a bassu.
Dae un'àtera banda una matessi boghe vanu isvilupende e podet incumintzare diferentes tipos de boghes, a sa gioventude, maturidade e in sa betzesa. Mancari in carchi casu (pro esempru, Alfredo Kraus at cantadu semper comente a tenore lìricu) isvilupat pagu meda, e de àteros meda. Pro règula generale sa boghe, cun s'edade, isvilupat conca a sos pabiros prus dramàticos, e cun una tessitura prus grave. In su casu de Plácido Domingo at comintzadu a cantare comente a barìtonu, ma pro pagu tempus, fortzis pro una faddina de sos professores suos de càntigu. Est su matessi casu de Carlo Bergonzi. Kirsten Flagstad at comintzadu cantende partiduras de su totu lìricas (Margerite a Faust) in antis de si fàghere famosa in totu su mundu comente sa sopranu mègius wagneriana de su tempus suo (Isolde, Brünnhilde, etz, e a ùrtimu, puru Fricka, una partidura pro messusopranu). Montserrat Caballé, in sos primos annos, fiat una lìrica puru, e at isvilupadu in manera dramàtica; a primu at cantadu Liù de Turandot, a sa maturidade at fatu sa protagonista de s'òpera e a Donna Leonora de Sa forza de su destino, fintzas Gioconda.
Copa de Sardigna
Sa Copa de Sardigna (mutida fintzas Copa Itàlia Diletantes Sardigna) est su màssimu torneu a eliminatzione direta de Sardigna. Istituidu in su 1991-1992, cunsentit a su binchidore de partetzipare a sa fase natzionale de sa Copa Itàlia Diletantes.
Fòrmula
De s'istitutzione sua e finas s'istajone 2005-2006 inclùdida, partetzipaiant a sa Copa totus sas 16 iscuadras de Eccellenza e sas 32 de Promotzione, custa ùrtima divisa in duos girones. De s'istajone imbeniente, sas duas divisiones chertant una copa separada. Sas binchidoras s'afrontant in sa Supercopa de Sardigna.
Crisi russu-ucraina (2014-sighende)
Sa crisi russu-ucraina o gherra russu-ucraina,  est unu cunflitu militare in cursu dae su 2014, chi at tentu tapas diferentes intre is cales si distinghent s'adesione de sa Crimea a sa Rùssia e sa gherra de su Donbass, ambas comintzadas cuss'annu matessi e galu sighende. ​ Is manifestatziones de Euromaidàn — chi ant dadu cumintzu de su cunflitu ucràinu — fiant comintzadas in su mese de onniasantu de su 2013 in Kiev a fatu de sa suspensione de sa firma de s'Acòrdiu de Assòtziu intre Ucraina e s'Unione Europea. Atualmente est in cursu s'atacu militare e invasione a banda de Rùssia e de is alliados suos de su territòriu ucrainu. ​
Museu de sa Tzeràmica de Nùgoro
Su Museu de sa Tzeràmica, connotu fintzas comente Museu de sa Tzeràmica Sarda est unu museu de Nùgoro.
Crisi russu-ucraina (2014-sighende)
Su 22 de freàrgiu de su 2014, a pustis de meses vàrios de protestas e tribulias e a pustis de sa Giòbia Niedda (20 de freàrgiu) cando fiant mortos prus de 60 manifestadores, ​ is oposidores aiant pigadu sos ordinagos de su paisu e aiant ocupadu irregularmente sas istitutziones printzipales cun sede in Kiev. ​ A fatu, sa Rada Suprema aiat pigadu su controllu de su paisu in ausèntzia de una parte bona de is membros suos e Oleksandr Turčynov aiat assùmidu su coordinamentu de su Guvernu e sa presidèntzia de su Parlamentu, cosa chia aiat portadu a sa ruta su guvernu de Viktor Janukovyč. Sa Rada Suprema aiat destituidu de su càrrigu a Janukovyč e aiat pigadu su controllu de su paisu votende sa torrada a sa Costitutzione de 2004. Sa Rùssia no aiat reconnotu custu guvernu comente autoridade legìtima de Ucraina e aiat decraradu chi s'acontessimentu fiat istadu unu «corpu de istadu». ​ In cunsighèntzia, su Cungressu de is deputados e guvernadores regionales de s'Estu e Sud de Ucraina aiat fatu una giamada a sa resistèntzia e aiant acusadu s'opositzione de non cumprire s'acòrdiu de paghe chi fiat istadu firmadu su 21 de freàrgiu cun su presidente destituidu. ​ Partende dae tando, is residentes de sa metade sud-orientale de Ucraina si sunt espressados contras de su guvernu nou de Kiev. ​
A s'àtera banda, in su sud, sa crisi de Crimea de 2014 fiat comintzada in su mese de freàrgiu de cuss'annu, cando su guvernu regionale aiat tzelebradu su referendum separatista subra s'istatus polìticu de Crimea. Fiat sighidu un'interventu militare, in ue is Fortzas Armadas dae sa Rùssia si fiant armadas in sa penìsula de Crimea e in Sebastòpoli, cun s'obietivu de afiantzare sa seguresa de sos ucrainos pro-russos chi biviant in Crimea e is bases russas aposentadas in ie, fintzas a sa nomalizatzione sa situatzione sòtziu-polìtica; contravenende a sos ammonestos de no ocupare lantzados dae sos Istados Unidos e Kiev. Aici, su 17 de maju, fiat proclamada s'indipendèntzia de sa Repùblica de Crimea e s'incràs fiat aprovada s'adesione de sa Crimea a sa Rùssia. Custu cumbènnidu fiat istadu refudadu dae sos Istados Unidos, dae s'Unione Europea e dae àteros Istados soberanos, in generale otzidentales, mentras fiat istadu apoderadu dae paisos comente Bielorùssia, Corea de su Norte, Sìria e Venezuela; s'Assemblea Generale de is Natziones Unidas, pro mèdiu de sa resolutzione 68/262, aiat refudadu s'acorpamentu de sa Crimea. In is dies a pustis, is tropas militares ucrainas in Crimea si fiant acaradas cun s'esèrtzitu russu fintzas pro acabare retirende·si·nche e abandonende sa penìsula, cun totu chi su guvernu ucrainu totora cunsìderat sa Crimea a parte de su territòriu suo de iure. In s'interi, sa gherra de su Donbas fiat comintzada su 6 de abrile de su 2014. Su guvernu remplasadore de Ucraina aiat cumintzadu un'operatzione armada contra de is grupos armados russos chi fiant arribados in s'estu de Ucraina a pustis de s'annessione de sa Crimea. Is tropas russas aiant ocupadu su territòriu de s'estu de Ucraina e is tropas ucrainas aiant aviadu un'operatzione antiterrorìstica. Su nùcleu printzipale de custos grupos, in sa tzitade de Slaviansk, fiat acometadu dae s'esèrtzitu ucrainu e fiant seghidas cumbatas vàrias, chi diant lassare unos cantos mortos. Su cunflitu si fiat duncas isparghinadu a àteras tzitades, comente Kramatorsk e Mariupol. Is referendumes indipendentistas de is separatistas locales si fiant tentos su 11 de maju in zonas vàrias de is oblasts de Donetsk e Lugansk.
Museu de sa Tzeràmica de Nùgoro
Istòria
Ideadu giai dae su 2001 dae su Comunu de Nùgoro, su fràigu de su museu est a pustis coladu suta de sa gestione de s'ISRE, chi b'at traballadu semper paris cun su Comunu, chi at frunidu sa Domo Chironi comporada in su 2002, e cun sa domo editora Ilisso, mere de sa parte manna de sa colletzione de tzeràmicas chi s'istrutura noa depiat acollire.
Crisi russu-ucraina (2014-sighende)
Su 14 de freàrgiu de su 2015, pagas oras in antis de su cumintzu de s'àchiu nou de Minsk II, firmadu unas dies in antis, s'àrea de Debal'ceve fiat galu padessende cumbatas importantes e sa gherra fiat acostende torra a ròdios de Mariúpol. ​ ​
In su mese de santugaine de su 2015, The Washington Post aiat reportadu ca sa Rùssia aiat afiladu unas cantas unidades de élite dae Ucraina a Sìria in suportu a su presidente sirianu Bashar al-Assad. In su nadale de su 2015, su presidente russu Vladimir Putin aiat ammìtidu chi unos cantos ufitziales de s'intelligence russa fiant traballende in Ucraina, annoditzende chi comente si siat issos non fiant de pònnere a pare cun is tropas regulares. ​
Museu de sa Tzeràmica de Nùgoro
Istòria
S'architetu Antonello Cuccu at progetadu s'espositzione, chi sa gente at pòdidu abbistare pro sa prima borta durante s'inauguratzione de su museu in su 20 de trìulas de su 2023.
Crisi russu-ucraina (2014-sighende)
In su mese de freàrgiu de su 2022 sa tensione at torradu a si pesare intre Rùssia e Ucraina, pro neghe de manovras militares ampras e perlongadas de is fortzas armadas russas e bielorussas a longu de una parte manna de sa làcana ucraina e pro su refudu in sustàntzia a banda de sa NATO de cuntzèdere is garantzias rechèrridas dae sa Rùssia subra una no-ulteriore ispainadura de s'alliàntzia militare otzidentale cara a s'estu, cunsiderada dae is russos una minetza pro sa seguresa natzionale.
Museu de sa Tzeràmica de Nùgoro
S'espositzione
Su museu tenet tres pianos, in ue si podent bìdere prus de 350 òperas, intre sas cales bi nde sunt medas de artistas mannos sardos de su noighentos, che a Frantziscu Ciusa, Salvatore Fancello, Federico Melis, Edina Altara, Antine Nivola, sos frades Melis, Pinuccio Sciola, Emilia Palomba, Angelo Sciannella, Gavino Tilocca e àteros  , ma fintzas unas cantas de àteros logos de s'Europa.
Crisi russu-ucraina (2014-sighende)
Su 12 de freàrgiu de su 2022 su presidente ucràinu Volodymyr Zelens'kyj at pedidu chi siant ammostadas is proas de is pranos de invasione de sa Rùssia. Su 24 de freàrgiu de su 2022 sa Rùssia at annuntziadu s'inghitzu de atacos militares contra de sedes militares ucrainas, retzende su disaprovu de sa comunidade internatzionale.
Museu de sa Tzeràmica de Nùgoro
S'espositzione
Totu sos ogetos mustrados contant de sa traditzione de sa tzeràmica sarda, ma fintzas s'istòria de sa s'Ìsula e, cun sos trastes de cada die che a prateris o brocas, sa vida de sa gente.
Rijeka
Rijeka (pronuntziadu [rijɛ̌ːka]; in italianu: Fiume; ungheresu: Fiume, in tedescu: Pflaum) est una tzitade de unos 128.600 bividores de sa Croàtzia in ue est sa de tres biddas a populatzione (a fatu de Zagreb e Split). Su portu est su prus importante de s'istadu.
S'àrea metropolitana contat populatzione de unos 254.000 residentes.
Istoricamente, sa posidura istratègica de sa bidda at fatuvatu betidu a perricas intre Itàlia, Ungheria e Croàtzia, cun efetu de mudare poderios e demografia medas bortas in su cursu de is sèculos.
In die de oe s'82,52% de is bividores suos sunt de etnia croata, sighidos de minorias serbas, bosnìacas e italianas.
Foras de su croatu, si carculat chi unos 20.000 bividores faeddent su dialetu locale de su vènetu, su fiuman, chi in passadu est serbidu che limba franca pro is medas etnias chi abitaiant sa bidda.
Sa bidda fiat ocupada de Gabriele d'Annunzio in su 1920, pro ite a pustis de sa prima gherra mundiale, Fiume, comente ddi naraiant tando, non fiat istada tzedida a s'Itàlia impare a s'Ìstria. A su tempus difatis sa majoria de is bividores fiant de etnia italiana (prus de su 65%). Gràtzias a su tratadu de Rapallo intre Jugoslàvia e Itàlia, Fiume fiat pois tzèdida a su Rennu de Itàlia impare a Zadar (tando narada Zara).
A fatu de sa segunda gherra mundiale però, comente istabilidu in su tratadu de paghe de Parigi, sa tzitade e totu s'Ìstria fiant dadas a sa Jugoslàvia sotzialista e is bividores de etnia italiana custrintos a movere (unos 650 bochidos luegus, a s'acabu de sa gherra). Una parte sola de tres de sa populatzione originale fiat abarrada in ie, e mescamente sa parte de etnia croata.
Oe is italianos rapresentant s'1,9% de is bividores, ma sunt reconnotos e tutelados uffitzialmente de s'istadu.
Licòri
Su licòri est una soluzioni alcolica de succuru a basi de componentis vegetalis ottennis po sa stillatzioni insoru, estratzioni o diluitzioni; calincuna borta podit essi una emulsioni o una suspensioni, prus che atru chi cuntennit latti, ous o su propriu coasa pagu solubilis. funti nascius in s'Italia e in Sardigna bie su 1200 po curai.
Licòris e distillaus
Si depit distinghiri intr'e:
Licòris de una calidadi o semplicis
Tenint una sola mata ca determinat e a su mancu atras comenti aromatisanti o correttivas de su sabori o de su colori.
Licòris de medas calidadis o cumpostus
Cuntenint, amescurus de vegetalis: calincunu traballat in s'apparato digerente faendu una azioni amaro-tonica, coleretica, eupeptica, atras cun funzionis de axudu comenti s'aromatizzasioni, sa correzioni de su colori o de su sabori.
Atrus licòris
Tenint peri produtus de ca benint de is bestias, comenti ous o latti:
In Sardigna
In Sardigna unu de is licòris prus diffundius est sa murta.
Pierre Bourdieu
Pierre Félix Bourdieu (Denguin, 1 de austu de 1930 - Parigi, 23 de grannaxu de 2002) fut unu sotziologu, antropologu e filosofu frantzesu. Bourdieu est connotu in dì de òi commenti unu de is sotziologus de prus importu de sa segunda metadi de su seculu XX. S'opera sua prus famosa, La distinction: critique sociale du jugement de su 1979, est cunsiderada de s'assotziu internatzionali de sotziologia (ISA) commenti unu de is trabballus sotziologicus prus importantis de su seculu. Su pentzamentu suu at esertzitau una influèntzia manna a intru de is scèntzias umanas e sotzialis, ma massimamenti a susu de sa sotziologia frantzesa de su pustigherra.
S'opera sotziologica sua est intzentrada in una analisi de is mecanismus chi produsint is gerarchias a intru de sa sotziedàdi. Bourdieu insistit a susu de s'importàntzia chi tenint a intru de custa reprodutzioni is fatoris culturalis e simbolicus, su chi issu definit capitali culturali, e criticat su valori de fundamentu chi s'analisi marxista giait a is fatoris economicus. Est a nai ca po issu no si podit fueddai de cuntrastus a intru de sa sotziedadi chistionendi sceti de is gherras ca is classis sotzialis faint una contra a s'atra. Bourdieu cherit evidentziai ca su chi est a fundamentu de is raportus de dominiu est sa capatzidadi chi tenint is sugetus ca funt in una positzioni prus arta de fai binciri sa voluntadi insoru. Est a nai sa capatzidadi chi tenint is agentis sotzialis ca gosant de una positzioni dominadora de imponiri is produtzionis culturalis e simbolicas insoru. Po acrarai custa dinamica lompit in su pentzamentu de Bourdieu su cuntzetu de violèntzia simbolica, ca issu definit commenti sa capatzidadi de arrennesciri a no fai biri s'arbitrariedadi de sa produtzioni simbolica. Sa abbilidadi de cuai is raportus de fortza chi ddui funt a suta de is produtzionis simbolicas e de ddas fai atzetai commenti chi fessint legitimas e giustas a is atoris sotzialis dominaus. Si podit nai ca sa violèntzia simbolica est su chi fait essiri is dominaus a favori de is dominadoris chentza de ddu isciri, chentza chi si ndi acatint. Su chi fait andai de acordiu is primus cun is urtimus.
Duncas Pierre Bourdieu insistit commenti is analistas marxistas a susu de s'importàntzia de is lutas internas po fai funtzionai sa sotziedadi, mancai po issu custus cumbatimentus no nascint a intru de is classis sotzialis ma a intru de is chi issu definit commenti campus sotzialis. Su mundu sotziali de is sotziedadis modernas, s'ammostat a Bourdieu commenti chi fessit dividiu in campus, est a nai in cuntestus sotzialis specificus in ui cumpetiri. Custus campus si funt originaus gratzias a sa diferentziatzioni de is atividadis sotzialis e onnia campu est specializau in sa realizatzioni de una determinada atividadi sotziali, commenti po esempiu su campu artisticu o cussu politicu. Ma chi si castiat sa sotziedadi de in artu pighendi⋅de⋅dda in contu de una manera intrea custus campus tenint una autonomia relativa poita s'agatant a intru de una gerarchia e sa dinamica interna insoru est pagu firma giai chi dipendit de is lutas cumpetitivas ca is agentis sotzialis faint po ocupai is positzionis de dominiu.
Su pentzamentu de Pierre Bourdieu at puru donau vida a una teoria de s'atzioni in ui at pentzau in una manera noa a su cuntzetu de habitus. Custa teoria circat de ammostai commenti is agentis sotzialis produsint strategias tenendi contu de is maneras de essiri ca ant concuistau in sa sotzializatzioni e de commenti custas, mancai siant incussientis, funt afrisciadas e adatadas a is netzessidadis de su mundu sotziali. Su traballu de Bourdieu s'organizat duncas a intru de tres cuntzetus fundamentalis: s'habitus commenti printzipiu de atzioni de is agentis, su campu commenti spatziu de cumpetitzioni sotziali e sa violèntzia simbolica commenti primu mecanismu de impositzioni de is raportus de dominatzioni.
Su pentzamentu de Bourdieu est de cunsiderai a intru de su struturalismu costrutivista.
Biografia
Pierre Bourdieu est nasciu in su 1930 a Denguin, una bidda de sa provintzia de Béarn, me is Pirineus Atlánticus. Est fillu de Noémie Duhau e Albert Bourdieu, ca in vida sua at fatu su massaju e su pustinu. Bourdieu fiat fillu solu. Est istetiu pesau a intru de unu mundu agràriu in ui sa limba prus impitada no fiat su frantzesu ma s'otzitanu, in sa varianti bearnesa. Bourdieu fiat fillu de una cultura segundaria ca no beniat tenta in cunsideru de sa cultura ufitziali de sa Frantza de s'epoca. Custa cunditzioni dd'at permitiu giai de is primus annus de iscola de arrexonai a susu de is dinamicas de dominiu chi ddui funt a intru de sa sotziedadi.
Is annus bivius in Africa tenint unu importu mannu a intru de sa carriera sua. Is istudius de etnografia fatus a susu de s'Algeria funt a fundamentu de su pentzamentu suu e ddi permitint de incummintzai sa carriera academica commenti assistenti de filosofia in sa Facultadi de Literas de Algeri.
In su 1960 torrat a Parigi po fai de assistenti a Raymond Aron in s'Universidadi de Parigi e duus annus a pustis in su 1964 arrenescit a agatai logu commenti professori in s'universidadi de Lilla (Frantza).
In su 1962 si cojat cun Marie-Claire Brizard e cun issa fait tres fillus: Jerónimo, Emmanuel e Lauren.