cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Istados barbariscos
Istòria
A cumintzu de su sèculu XIX, unu paisu nou, is Istados Unidos, non fiat dispostu a tzèdere in antis su ricatu barbariscu a sa marina mercadera cosa sua, aiat atacadu sa Tripolitània pro lìberare a is presoneris americanos e acabare cun s'atividade pirata in sa zona. S'atacu de Trìpoli (1805) si podet cunsiderare su primu interventu in s'esternu de s'istòria de sos Istados Unidos. Su bombardamentu de Algeri pro una flota anglu-olandesa, in 1816, aiat paralizadu a sa flota pirata e su bey de Algeri si fiat bida obrigadu a atzetare sas cunditziones impostas. Sa derrota in antis sos europeos e sos Istados Unidos aiat marcadu sa ruta de sos Istados de Berberia, mancari non diat acabare luegus cun sa pirateria barbarisca. Un'àtera currera britànnica in Algeri aiat tentu logu in 1824. In 1830, sa Frantza aiat ocupadu Algeri pro impònnere su domìniu coloniale suo, in antis de fàghere su matessi cun Tùnisi (1881). Trìpoli fiat abarrada suta s'autoridade direta de sos otomanos in 1835, fintzas a cando fiat ruta in manos de sos italianos in 1911, durante sa gherra intre Itàlia e Turchia. In resumu, cun su tirare a intis su sèculu XIX is bases e atividades apresadoras de sos istados barbariscos si fiant minimadas e a sa fine annichiladas dae s'aposentamentu de is protetorados europeos in su norte de Àfrica e sa retirada de s'Impèriu Otomanu de su Mediterràneu otzidentale.
2021
Su 2021 (MMXXI in nùmeros romanos) est un'annu de su de XXI sèculos incumintzadu in sa die de chenàbura.
S'Unione Europea dd'at proclamadu Annu Europeu de is Ferrovias.
S'ONU dd'at decraradu:
Matāʻutu
Matāʻutu est unu munitzìpiu frantzesu, cabulogu de su territòriu ultramarinu de Wallis e Futuna. Tenet unos 1.124 bividores. Est fintzas capitale de su distritu de Hahake.
Lobamba
Lobamba est sa capitale traditzionale e legislativa de Eswatini, sede de su Parlamentu e residèntzia de sa iNdlovukazi, sa Reina Mama. Est posta a sa parte otzidentale de s'istadu, in sa badde de eZulwini, a 16 km de Mbabane, in su distritu de Hhohho. Tenet una populatzione de unos 5.800 bividores.
Lobamba est famada pro duas tzerimònias: sa Umhlanga o ballu de is cannas, chi tenet logu in austu e in cabudanni in onore de sa reina mama, e sa iNcwala, chi si tzèlebrat in su mese de nadale e in su de ghennàrgiu in onore de su re. Custas tzerimònias si cumponent de ballos, càntigos e ritos vàrios, cun is partetzipadores usende is bestires traditzionales.
A sa bidda s'iscerant su Palatzu Istatale de Embo, su Palatzu Reale (o Royal Kraal), su Museu Natzionale Swazilandesu, su Parlamentu e unu museu dedicadu a su re Sobhuza II, s'aeroportu de Matsapha e su Tzentru de manualidades de Ezulwini.
Terras australes e antàrticas frantzesas
Is Terras australes e antàrticas frantzesas – TAAF (in frantzesu: Terres australes et antarctiques françaises – TAAF) costituint unu territòriu ultramarinu de Frantza criadu cun sa lege n° 55-1052 de su 6 de austu 1955 in s'«istatutu de sas terras australes e antàrticas frantzesas e de s'ìsula de Clipperton».
Custu territòriu est atualmente assentadu in chimbe distretos: tres de issos sunt subantarticos e postos in su sud de s'otzèanu Indianu (ìsulas Saint-Paul e Noa Amsterdam, Crozet e Kerguelen); su de bator est basadu in sa pretesa de una parte de su continente antàrticu (sa Terra Adèlia); infines su de chimbe est cumpostu de isuleddas pro sa majoria in su canale de su Mozambicu (sas ìsulas Isparghinadas); custu ùrtimu distretu est istadu agiuntu cun sa lege n° 2007-224 de su 21 freàrgiu 2007.
Pro sa Terra Adèlia, sa soberania territoriale frantzesa s'esèrtzitat in su cuntestu de su Tratadu Antàrticu firmadu in Washington in su 1959 chi istabilit unu «cungelamentu» de sas pretesas territoriales in Antàrticu e afirmat sa libertade de chirca sientìfica subra totu su continente. Sa soberania de sa Frantza depet èssere tando cumpatìbile cun sos bisòngios de su tratadu, chi est istadu cumpletadu dae su Protocollu a su Tratadu in s'Antàrticu relativu a s'amparu de s'ambiente firmadu in Madrid in su 1991 e chi faghet difatis de custu continente una «reserva naturale cunsagrada a sa paghe e a sa sièntzia».
Niuna parte de su territòriu de is TAAF possedit una populatzione permanente, a parte de carchi efìmeru intentu de colonizatzione fatu in passadu. Sa Frantza b'assigurat nointames una presèntzia umana contìnua (logìstica, sientìfica o militare) gràtzias a su personale chi ddas abitant regularmente. Is tres distretos istòricos de sas TAAF (ìsulas Saint-Paul e Noa Amsterdam, Crozet e Kerguelen) formant dae su 2006 sa prus manna riserva naturale de Frantza (IUCN: Ia); sa cale istèrrida totale, est de 672 969 km², de is cales casi 7 700 km² de portzione terrestre.
Dipartimentos e regiones ultramarinos de Frantza
Sos dipartimentos e regiones ultramarinos de Frantza (in limba frantzesa départements et regions de outre-mer - DROM) sunt 5 divisiones amministrativas de sa Frantza, no acapiadas a issa bia terra, prusaprestu isparghinadas in su mundu; s'agiunghent a sas 13 regiones de sa Frantza continentale e costituint unu tipu de divisione territoriale de sa Frantza e, in piessignu, de sa Frantza ultramarina, sa cale trassa distintiva est sa de èssere in paris tempus, dipartimentu e de regione.
Sunt classificados che tales sos sighentes territòrios:
Cadaunu de issos costituit una regione mono-dipartimentale; tales dipartimentos e regiones camba de mare sunt cuntemplados dae sa Costitutzione frantzesa gasi comente riformada in su 2003.
Su istatus de DROM diferit de su de sas COM (colletividades ultramarinas) e de sos TOM (territòrios ultramarinos).
Maputo
Maputo (fintzas a su 1975 Lourenço Marques) est sa capitale e sa tzitade printzipale de Mozambicu. Est situada in su sud de su paisu, a s'oru otzidentale de sa baja de Maputo, in s'otzèanu Indianu, e a s'imbucada de su riu Tembe.
Sa tzitade amministrativamente costituit unu munitzìpiu chi disponet de unu guvernu elegidu e tenet dae su 1980 istatutu de provìntzia. Non tocat a dda confùndere cun sa provìntzia de Maputo, chi òcupat sa parte prus meridionale de su territòriu mozambiganu, escluende·nde sa tzitade de Maputo.
Sa tzitade de Maputo contat unos cantos monumentos de importu pro sa cumprensione de s'istòria, non petzi de sa tzitade, si nono de su paisu in s'interi. Calicunos de is prus nodidos sunt sa Fortilesa, sa Domo Amarela (o "Domo Groga", chi leat su Museu Natzionale de sa Moneda), su monumentu a is mortos de sa Prima Guerra Mundiale e su Museu de Istòria Naturale de Mozambicu.
James Sie
James Sie (Summit, New Jersey, 18 de nadale, 1962) est unu còmicu e attore americanu.
Antoni Arca
Antoni Arca (S'Alighera, 1956) est un'iscritore, poeta, drammaturgu, tradutore e istudiosu sardu.
Biografia
Nàschidu in S'Alighera in su 1956, Antoni Arca chistionat e at iscritu libros, sàgios e poesias in sardu, catalanu, corsicanu e italianu. Dae su 1983 at incumentzadu a traballare in sas iscolas elementares, ocupende·si siat de s'imparu curriculare siat de progetos de leghidura, animatzione teatrale e didàtica de sas limbas istràngias.
At publicadu prus de 150 tìtulos, mescamente pro pitzinnos, e at fintzas fatu de tradutore bortende testos dae su catalanu a s’italianu e a su sardu, dae s’italianu e su sardu a su catalanu, dae su corsicanu a su sardu e a su catalanu.
In su 2008, cun sa domo editora Condaghes, at publicadu Benidores: literadura, limba e mercadu culturale in Sardigna, un'istùdiu de sa literadura in limba sarda dae sos puntos de vista istòricu, sotziale, econòmicu e literàriu.
Est istadu dotzente de Teorias e tècnicas de s’animatzione a sa leghidura e de Literadura catalana in s'Universidade de Tàtari, e at collaboradu a sa creatzione de su ditzionàriu de catalanu saligheresu in lìnia de Josep Sanna.
In su 2017 at bìnchidu su Prèmiu "Giampiero Cubeddu" pro sa drammaturgia sarda, cun s'òpera sua Quella roba, o della ridolurlite.
In su 2019 at donadu prus de 10'000 libros, de argumentos medas e chi incluiant fintzas tesis de làurea, a sa biblioteca comunale de Lùvula.
Òperas
Custa est una lista, petzi partziale, de sas òperas de Antoni Arca :
Moroni
Moroni est sa tzitade printzipale de is Comoras e dae su 1962 nd'est fintzas sa capitale. In su 2011, contaiat unos 54.000 bividores.
Sa tzitade est situada in sa costa otzidentale de s'ìsula de Grande Comore. Moroni est serbida dae s'Aeroportu de Moroni-Prìntzipe Saïd Ibrahim. Esistet annotamala unu portu cun colligamentos regulares a su continente africanu e a unas àteras ìsulas de s'artzipelagu de is Comoras, ultres chi a su Madagascàr e a unas àteras ìsulas de s'Otzèanu Indianu.
Kigali
Kigali est sa capitale e sa tzitade prus populada de sa repùblica de Ruanda. Est cabulogu de sa provìntzia omònima. Est situada in su tzentru de sa natzione e est sa tzitade printzipale de Ruanda de su puntu de bista culturale e econòmicu.
Est istada fata capitale in su 1962, a fatu de s'indipendèntzia de su paisu. Totu is printzipales ufìtzios natzionales, incluende sa sede de sa Presidèntzia e de su Guvernu e totu is Ministèrios tenent sede in sa tzitade. S'atuale provìntzia de Kigali (giai Kigaly City), est istada allargada in su ghennàrgiu de su 2006 in s'àmbitu de sa reorganizatzione amministrativa de su paisu.
Mbabane
Mbabane est sa capitale amministrativa de Eswatini. Est posta in su puntu de acosida de is frùmenes Mbabane e Polinjane, afluente suo, in is montes Mdimba. Tenet una populatzione de unos 70.000 bividores, pro sa majoria de limba swazi, cun totu ca s'usu de s'inglesu est bastende ispaniadu.
Sa tzitade est creschida a pustis de sa tramudàntzia de sa capitale amministrativa dae Manzini, in su 1902. Est su printzipale tzentru cummertziale de sa regione, cun minas de istàngiu e ferru a curtzu. Mbabane, comente su restu de Eswatini, si bivet massimamente de turismu e de is esportatziones de tzùcaru.
Impèriu tedescu
Cun Impèriu tedescu o fintzamentas Segundu Reich (in tedescu: Deutches Reich, segundu unos cantos istòricos Kaiselich Deutsches Reich o prus simpremente Kaiserreich) s'inditat su tretu de istòria de sa Germània chi andat de s'aunimentu e sa proclamatzione de Guglielmu I che imperadore, su 18 de ghennàrgiu 1871, a su 1918, annu cando, pèrdida sa prima gherra mundiale, s'imperadore Guglielmu II aiat abdicadu e fiat proclamada sa repùblica.
Sa capitale fiat Berlin, sa limba uffitziale su tedescu. S'impèriu teniat subrafache de 540.766 km² e a s'iscomintzu de sa prima gherra mundiale in su 1914 contaiat unos 67.200.000 bividores. A custu si depiant azunghere is colònias de Àfrica e de Otzeània.
S'istrutura de s'istadu fiat sa de una monarchia costitutzionale, cun istrutura federale istabilida segundu is làcanas de is bàrias entidades de chi fiat formadu. In antis de s'aunimentu difatis, su territòriu tedescu fiat ispartzidu in 26 istados costituentes. Custos cunsistiant in rènnios, grandos ducados, ducados, printzipados e tzitades anseàticas lìberas. Su rènniu de Prùssia fiat su majore de is istados, ammuntende a solu prus de su 60% de su territòriu de totu s'impèriu.
Comente chi siat s'impèriu tedescu fiat unu de is istados mannos de su tempus cun populatzione prus omogènea, susetotus cumparadu cun àteros comente Àustria-Ungheria, Frantza, Rènniu Aunidu o Rùssia.
Durante sa Repùblica de Weimar, fiat mantenta uffitziale sa denominatzione de Deutsches Reich, comente fintzas a pustis de s'artziada a su pòdere de su nazismu. Su nùmene fiat mudadu isceti in su 1943, cun Großdeutsches Reich («Grandu Impèriu Tedescu»).
Spoon River Anthology
Tema
Sa prima editzione de sa regorta publicada in s'abrile de su 1915 contaiat 213 rètulos, essidos posca 243 prus The Hill (Su Montigru) in sa versione definitiva de su 1916. Sa regorta cumprendet deghennoe istòrias chi interessaiant unu totale de 248 personàgios chi cugùgiant agiumai totu is categorias e is mestieris umanos. Masters si proponiat de descrìere sa via umana contende is fatos de unu micro-cosmu, sa biddighedda de Spoon River. In apenditze a sa versione in limba originale b'est unu poemeddu èpicu-satìricu intituladu "The Spooniad" in ue unu de is personàgios de su libru (Mr. Jonathan Swift Somers) cheret contare totu is fatos acontèssidos in Spoon River ma non resesset lassende·ddu sena agabbu.
Austràlia Meridionale
S'Austràlia Meridionale (in inglesuː South Austràlia) est un'istadu federadu de s'Austràlia postu in sa parte tzentru-meridionale de su continente australianu. Òcupat un' àrea de 984.377 km² e contat populatzione de unos 1.751.693 bividores. Allàcanat in s'ovest cun s'Austràlia Otzidentale, in su norte cun su Tèrritoriu de su Norte, in su norte-estu cun su Queensland, in s'estu cun sa Nou Galles de su Sud e su Victòria e a sud si ghetat a s'Otzèanu Antàrticu.
Spoon River Anthology
Tema
Masters s'est ispiradu a persones esìstidas de a beru in is biddas de Lewistown e Petersburg, acanta de Springfield in Illinois, in ue issu fiat pesadu. Su piessìnniu prus de importu de is personàgios de Edgar Lee Masters est chi, essende mortos, non teniant prus nudda de pèrdere e tando podiant nàrrere cale si siat cosa a pitzus de sa vida issoro in sintzeridade totale. Segundu istudiosos medas, s'autore s'est ispiradu, nessi pro s'istrutura de s'òpera, a s'Antologia Palatina.
Austràlia Meridionale
Sa capitale est Adelaide, connota che sa tzitade de is crèsias (the city of churches). Sa majoria de is residentes de s'istadu bivet in is zonas costeras saliosas e in sa badde de su riu Murray. Fiat fata colònia britànnica in su 1836 intrende a fàghere parte de su Commonwealth de s'Austràlia in su 1901.
Spoon River Anthology
Resèssida e crìtica
Spoon River Anthology at retzidu crìticas positivas e est istadu acòllidu bene dae su pùblicu. Autores che Ezra Pound e Carl Sandburg dd'ant bantada in is retzensiduras issoro.
Austràlia Meridionale
S'Austràlia Meridionale fiat esplorada dae sos europeos in su 1627 cando sa nae olandesa Gulden Zeepaert si fiat agatada a viagiende a longu a longu de sa costa de su sud. S'istadu fiat fissadu in su 1831 - in su pranu de su deretu - che impresa cumertziale de sa South Austràlia Company, cun sa bèndida de terra a sos òmines lìberos.
Spoon River Anthology
Resèssida e crìtica
Persones medas ancora bias e a discansu connoschìbiles in is "rètulos" de s'òpera si nde sunt annugiados bidende is fainas issoro prus segretas e privadas publicadas in cussas poesias. Su libru fiat proibidu in is iscolas e librerias de Lewistown fintzas a su 1974.
Master at iscritu una sighidura de s'òpera, The New Spoon River, in ue is Spoon River est essida unu burgu de Chicago e is bividores suos si sunt urbanizados. S'òpera no at segudadu sa resèssida e is bantos de Spoon River Anthology.
Àsia meridionale
S'Àsia meridionale (o Àsia de su Sud) è una regione dell'Àsia cumposta dae su subcontinente indianu e parte de s'artipranu irànicu. In base a sa partzidura de su mundu efetuada dae is Natziones Unidas est una de is macroregiones comente est divìdida s'Àsia, ed incluet 8 Istados :
Spoon River Anthology
Resèssida e crìtica
In Itàlia, sa prima editzione est istada publicada in su 9 martzu 1943 dae sa domo editora Einaudi in s'ìnteri de su regìmene fascista, furriada in italianu dae Fernanda Pivano chi aiat lèghidu su libru originale sighende su consìgiu de Cesare Pavese e chi est istada posta in presone pro àere publicadu un'òpera chi contrariaiat is ideales fascistas.
Sa bidda de Lewistown at tzelebradu a s'autore ponende un'istàtua in su campusantu Oak Hill Cemetery e oferende una caminera in mesu a is tumbas chi ant ispiradu s'òpera. In su 2015 at festadu is 100 annos de sa publicatzione.
Austràlia Meridionale
Custu fatu aiat costituidu una diferèntzia cun unos àteros istados australianos, sa majoria de is cales fiant impreados a colònias penales o penitentziàrios pro sa presone tosta. Est pro custa resone chi s'Austràlia Meridionale est istadu semper legalmente cunsideradu una "provìntzia" de Bretagna Manna e no una colònia penale.
Holodomor
Holodomor (in ucrainu: Голодомор, "Istràlia peri fàmine" o "Istermìniu pro fàmine"; derivadu de 'морити голодом', "bochire peri fàmine") est istada una caristia causada supentemente de s'òmine in sa repùblica sotzialista sovièrica de Ucraina intre su 1932 e su 1933. Si carculat chi siat istada causa de morte de unu nùmeru intre 2,5 e 7,5 milliones de pessones, fatu chi in tempus de paghe no agatat premedios in s'istòria de Ucraina.
De su 2006, s'holdomor est reconnotu de s'Ucraina indipendente e medas àteros istados, che unu genotzìdiu de su pòpulu ucrainu promòvidu de s'Unione Soviètica ghiada de Josif Stalin.
Su nùmeru pretzisu de is mortos no est cosa fàtzile de istabilire, a causa de s'ammancu de registros, ma su datu chrèschet in manera importante chi si cunsiderant fintzas is mortos in sa regione de Kuban, in s'atuale Rùssia, chi fiat densamente populada de ucrainos. Segundu sa corte de appellu de Kiev, is pertas demogràficas in acàpiu a sa caristia imbatent a 10 milliones, cun 3,9 milliones de faminos mortos e 6,1 milliones de dèficit in nàschidas.
Is istudiosos sunt in desacòrdiu subra s'efetu relativu chi fatores comente cunditziones naturales e polìticas economicas inadecuadas potzant àere tentu causas in s'isvilupu de sa caristia, ma crèent chi comente chi siat Stalin aiat ordingiadu unu pranu pretzisu, chirchende de ammortiare su movimentu indipendentista ucrainu.
Apoderende·si·nche a is fontes connotas, s'apubant is cumbènias de unu bòfiu supidu, chi permitent de definire sa caristia unu genotzìdiu, sende chi est istadu refudadu onni agiudu donadu de foras, cunfiscados totu is màndigos de consumu domaresu e allindadas is possibilidades de mòvere pro sa populatzione ucraina. Sa graesa de su fatu est fatuvatu posta in cumparàntzia cun s'olocàustu.
Chi èsseret a cumprobare chi is polìticas atuadas de is sovièticos fiant a berus fatas chirchende de istudare s'artziada de su natzionalismu ucrainu, s'holodomor podet èssere definidu legalmente genotzìdiu, ma sende chi ammancant proas assolutas, non podet èssere esclùdida sa possibilidade chi siat prusaprestu istadu cusseguèntzia de is problemas graes assotziados a is mudàntzias econòmicas radicales chi ant atraessadu totu su territòriu de Unione Soviètica in su perìodu istòricu intre s'acabu de sa propiedade privada e s'aviada de s'industrializatzione.
Rutènia subcarpàtica
Sa Rutènia subcarpàtica o transcarpàtica, connota fintzamentas che Rutènia carpàtica, Ucraina transcarpàtica, Zakarpattia, Rusinko, Rus subcarpática o Subcarpàtzia (in rutenu e ucrainu: Карпатська Русь, Karpats’ka Rus’; russu: Карпатская Русь, Karpatskaya Rus’; in islovacu e cecu: Podkarpatská Rus; in ungheresu: Kárpátalja; romunu Transcarpatia; polonesu Zakarpacie; yiddish קאַרפַּאטן רוּס) est una regione pagu istèrrida de s'Europa tzentru-orientale chi in die de oe currespondet pro sa prus parte a s'oblast de Transcarpàtia in s'Ucraina otzidentale (in ucrainu: Zakarpats’ka oblast’). Su tzentru prus mannu e cabulogu istòricu est Užhorod.
In s'istòria reghente sa regione at tentu dominatziones bàrias. Suta cuntrollu de su Rènniu de Ungheria, fiat parte de s'Impèriu Àustro-Ungheresu fintzas a su 1918. Passada in manna parte a sa Cecoslovàchia durante s'epoca intre is duas gherras mundiales, de su 1947 est istada parte de s'Unione Soviètica e de su 1991 est territòriu de s'Ucraina indipendente.
Partes minores sunt imbètzes galu territòrios de s'istremu orientale de s'Islovàchia (printzipalmtente is kraj de Prešov e de Košice), de Lemkovyna in Polònia e de Maramureş in Romania.
Geografia
Sa Rutènia subcarpàtica s'agatat in su chirru danubianu de is Carpatzos, chi dda ischirriant dislindadamente de sa Galìtzia polonesa e ucraina. Sa làcana sud-otzidentale est mescamente linguìstica, cun àreas a majorias ungheresas.
Demografia
Pro su chi pertocat sa cumponidura ètnica, s'agatant bividores ucrainos, rutenos, lemkos (chi sunt de orìgine polonesa), ungheresos, islovacos, romunos, bùlgaros e russos. Minorias prus pagu numerosas sunt bogomilos, hutsulos, ebreos, rom e csango (custos etnicamente magiaros ma de fide ortodossa).
Sa populatzione atuale de s'oblast de Zakarpattya est cumposta de is grupos chi sighint: Unu peschentu de su 0.8% de sa populatzione (unas 10.000 pessones) si decrarat rutenu. fintzas a chentu annos faghet is bividores ungheresos e tedescos rapresentaiant galu rispetivamente su 26% e s'8%, is bividores ebreos in antis a sa segunda gherra mundiale fiant unu 13%.
Aracataca
Aracataca (fintzas Cataca) est una comuna de sa Colòmbia, partede su dipartimentu de Magdalena.
Est istada fundada in su 1885 a oru de su riu Aracataca, chi calat dae sa cadena de sa Sierra Nevada de Santa Marta pro mèdiu de sa paule de Ciénaga Manna.
Sa tzitadina s'agatat agiumai 80 km a sud de sa biddamanna de su dipartimentu, Santa Marta.
Geografia e clima
Su comunu cunfinat a nord cun is de Zona Bananera, Santa Marta e Ciénaga; a est cun su dipartimentu de Cesar; a sud cun su comunu de Fundación; a ovest, infines, cun is de Retén e de Pueblo Viejo.
Su clima de Aracataca est tropicale, caente e ùmidu totu s'annu.
Istòria
Aracataca est una tzitade fluminale fundada in su 1885. At achiridu su status de munitzìpiu in su 1912, chi però at pèrdidu cando dd'at pigadu su munitzìpiu de Pueblo Viejo.
Su 25 làmpadas 2006, est istadu pedidu a sa populatzione de votare pro unu referendum pro cambiare su nùmene de sa tzitade in "Aracataca-Macondo". Su quorum de is votantes no est istadu retzidu. S'initziativa boliat tzelebrare sa tzitade comente a paisu nadale de s'iscritore colombianu famadu Gabriel García Márquez, donende a sa tzitade su nùmene de sa bidda immaginària de Macondo, ambiente de su romanzu suo prus famadu Cien años de soledad.
Bighinados
Sa tzitade de Aracataca est formada dae 33 bighinados: La Esperanza, La esmeralda, Zacapita, 2 de febrero, 20 de Julio, Ayacucho, Nariño, Loma Frisca, 7 de Agosto, El Carmen, Cataquita, Macondo, El Suiche, El Pradito, 11 de Noviembre, 7 de Abril, Ciudadela macondo, San José, Base, Marujita, Las delicias, Centro, Boston, El Porvenir, 1 de Mayo, Galán, San Martín, Bello Horizonte, Raíces, Macondo, Villa del Río I y II.
Economia
Is risursas econòmicas de Aracataca si fundant mescamente a pitzus de sa laurera e prus che totu a pitzus de su coltivu de palma de ògiu, arrosu, cotone, canna de tzùcaru, banana, yucca, tamàtiga e a pitzus de s'allevamentu de bestiàmene de vàriu gènere. Su cummèrtziu rapresentat una forma alternativa e segundària de economia e est praticada in manera informale e no organizada in sa logìstica, mescamente a costadu de s'autostrada printzipale cara a Santa Marta in ue s'agatant butegas chi bendent telos de mare e àteros artìculos de mare.
Infrastruturas e trasportos
Is mèdios de trasportu in sa tzitade e a oru de Aracataca sunt prus che totu de terra, sende chi is rios no si podent navigare; ddoe at aeroportos piticos, impreados prus che totu dae aeroplanos pro sa fumiadura agrìcula. Sa tzitade est rugrada dae s'Highway 45 chi partende dae Santa Marta, passat pro Aracataca, Fundación, El Copey, Bosconia, Curumaní finas su Cesar Department e sighit cara a sud finas sa Colombian Andean Region. Sa ferrovia no est prus impreada pro su trasportu pùblicu ma est impreada isceti pro su trasportu de carbone dae sa regione de Sa Loma de su Central Cesar Department a su Port of Santa Marta. Ddoe at medas àteras cumpangias chi oferint servìtziu de trasportu intre regiones e comunos cun postales de mannària mèdia, monovolume e taxi.
Festividades
is bividores de Aracataca tzèlebrant sa traditzione Rumana Catòlica de is Reis màgos su 6 ghennàrgiu de cada annu, su Carnivals e sa chida santa intre freàrgiu e martzu, una chida culturale, Su Fèstival de sas Cantzones Inèditas (Fèstivals de la Canción Inédita), S'anniversàriu de sa tzitade in abrile e su Fèstival de su Riu (Fèstival del Río).
Cultura de massa
Eat sa bidda de nàschida de Gabriel García Márquez e est connotu comente a mollu pro su legendàriu "Macondo", su bidditzolu printzipale de su capolavoru de García Márquez, Cien años de soledad.
Custu logu est tzitadu in su testu de sa cantzone "Oh, Vita!" cantada dae Jovanotti e incluida in s'omònimu album essidu in su 2017.
Impèriu Russu
S'impèriu Russu (in russu: Российская империя, trasliterdu: Rossijskaja Imperja) fiat un'istadu transcontinentale esistidu intre 1721 a s'austu 1917, annu de decraratzione de sa repùblica. Su territòriu s'isterriat de su mare Bàlticu a s'otzèanu Patzìficu, ammuntende totu s'estu de Europa e totu sa parte setentrionale de s'Àsia. Sa capitale fiat Santu Petersburgu (torrada a batiare Petrograd in su 1914).
A sa fine de su de 19 sèculos s'impèriu aiat azuntu s'istèrrida massima de 24.769.700 km², sende chi fintzas a su 1867 nde faghiat parte fintzas s'Alaska, e a s'iscòpiu de sa prima gherra mundiale contaiat unos 160.750.000 de bividores de chie sa majoria (prus de su 70%) biviat in sa parte europea de s'istadu.
Prus de 100 grupos ètnicos diferentes bi biviant, duncas fiat unu istadu multiètnicu e no unu istadu natzionale. Is de ètnia russa rapresentaiant petzi unu 45% de sa populatzione, is àteros grupos fiant is pòpulos bàlticos, bielorussos, ucrainos, polonesos, moldavos, caucàsicos, finlandesos, is pòpulos de Àsia tzentrale e turcos.
Sa forma de istadu fiat sa monarchia eredària, ghiada de unu imperadore autocràticu (su tzar) de dinastia Romanov. Su cristianèsimu ortodossu fiat religione uffitziale, cuntrollada de su Tzar peri su Santu-Sìnodu.
In su 1914 s'impèriu fiat istadu partzidu in 81 guvernadorados e 20 oblast (regiones). A custos s'azunghiant is istados vassallos e is protetorados, chi fiant su Khanadu de Bukhara, su Khanadu de Khiva e a pustis de su 1914, Tuva. S'impèriu cumprendiat fintzas su rènniu de Polònia (1815-1915) assignadu a sa Rùssia durante su cungressu de Vienna, e su ducadu de Finlàndia (1809-1917).
Kuban
Su Kuban (in russu e in ucrainu Кубань, in adighè Пшызэ) est una zona geogràfica de su sud de Rùssia, chi s'agatat a longu de su frùmene omònimu, fintzas a su mare Nieddu, intre istepa, delta de su Volga e Ciscaucàsia.
Saint-Pierre (Saint-Pierre e Miquelon)
Saint-Pierre est su cabulogu de Saint-Pierre e Miquelon, cun una populatzione de 5.618 bividores.
Sa comuna de Saint-Pierre fiat criadu paris a sa de Miquelon (oe Miquelon-Langlade) cun su decretu de su 13 maju 1872. In su 1892, s'Île-aux-Chiens — oe Île-aux-Marins — fiat ischirriada e fata comuna autònoma. Su decretu lege de su 3 ghennàrgiu 1936 aiat suprimidu sas 3 comunas e aiat criadu s'ùnicu de St-Pierre-et-Miquelon. Infines sa comuna de Saint-Pierre fiat torrada a criare paris a sa de Miquelon-Langlade, cun decretu n° 45-2811 de su 13 santandria 1945. Sa comuna de sa Île-aux-Marins no fiat torrada a criare.
Kuban
In antis de sa colonizatzione russa, sa regione fiat cuntrollada de is adighés e is khans de Crimea. Cadalina II aiat cuntzèdidu su territòriu a is cosacos de su Kuban, crèende s'oblast de Kuban a intro de s'impèriu russu.
Sa majoria de sa populatzione de su Kuban fiat de limba ucraina in antis de sa grandu caristia de is annos 30 de su de 20 sèculos. In su 1862, su 47 % de is bividores faeddaiat ucrainu e su 43 % russu.
Sa Répùblica populare de su Kouban fiat proclamada a fatu de sa rivolutzione russa de su 1918 e sa regione fiat logu de atrumadura pro s'armada bianca durante sa gherra tzivile russa.
Saint-Martin (Frantza)
Saint-Martin (in frantzesu Collectivité de Saint-Martin) currespondet a sa parte setentrionale de s'ìsula de Saint Martin in sas Antillas Minores, dipendente de sa Frantza, mentras sa parte meridionale, Sint Maarten, est parte de su Regnu de sos Paisos Bàscios. Tirat a 53,2 km² e contat unos 35.107 bividores. Sa capitale est Marigot.
Wallis e Futuna
Su territòriu de Wallis e Futuna (in frantzesu Territoire des îles Wallis-et-Futuna) est unu territòriu insulare frantzesu cumpostu printzipalmente de tres ìsulas vulcànicas tropicales (Wallis, Futuna e Alofi) chi s'agatant in sa parte sud de s'otzèanu Patzìficu, intre sas ìsulas Figi e Samoa. Sa capitale est Matāʻutu.S'ìsula de Wallis est sa prus populada, sighet s'ìsula de Futuna, mentras chi s'ìsula de Alofi e unas àteras 20 isuleddas sunt ispopuladas. Arribant a tirada totale de 274 km² cun 129 km de lìnia costera, pro unos 12.870 bividores. Su puntu prus artu est su monte Singavi (in s'ìsula de Futuna) cun 524 m.
Mancari is ìsulas siant istadas iscobertas dae sos olandesos e de sos britànnicos in su de 17 e su de 18 sèculos, sunt istados sos frantzesos sos primos europeos a s'istabilire in custu territòriu, cun s'arribu de missionàrios in su 1837, chi aiant cunvertidu sa populatzione a su catolitzismu. Su 5 abrile 1842, issos aiant pedidu s'amparu de sa Frantza a segus de sa rebellia a banda de sa populatzione locale. Su 5 abrile 1887, sa reina Amelia de Uvea (in s'ìsula de Wallis) at firmadu unu tratadu ufitziale chi istabiliat su protetoradu frantzesu. Sos res de Sigave e Alo, in sas ìsulas de Futuna e Alofi, aiant firmadu fintzas issos unu tratadu chi istabiliat unu protetoradu frantzesu, su 16 freàrgiu 1888. Sas ìsulas fiant postas in suta de s'autoridade coloniale frantzesa de sa Noa Caledònia. In su 1917, sos tres regnos traditzionales fiant annessados a sa Frantza e mudados in sa Colònia de Wallis e Futuna, semper in suta de s'autoridade de sa Noa Caledònia.
In su 1959, sos bividores de sas ìsulas ant votadu pro divènnere unu territòriu ultramarinu frantzesu, in vigore dae su 1961, ponende tando fine a sa subordinatzione a sa Noa Caledònia.
Comutadori de arretza
Su comutadori est unu ponti de arretza (network bridge) chi impreat is indiritzus MAC po imbiai is datus in su livellu de ligàmini de datus (livellu 2, data link layer) de su Mollu OSI. Cancu comutadori podit puru imbiai datus in su livellu de arretza (livellu 3), ponendi in òpera funtzionis de incaminadori (router). Custus funt connotus che comutadoris de livellu 3 o comutadoris multi-livellu.
Is comutadoris po Ethernet funt su prus tipu comunu. Is primus comutadoris Ethernet funt stètius bogaus de Kalpana in su 1990. Esistint comutadoris po àterus tipus de arretza puru, comenti Fibre Channel, Asynchronous Transfer Mode e InfiniBand.
A s'incontràriu de is cuncentradoris (hub), chi imbiant is pròpiu datus a totu is gennas e lassant a is dispositivus acapiaus sa tarea de determinai chini est s'arricidori, unu comutadori sciit a cali dispositivu depint essi imbiaus is datus e duncas ddus imbiat sceti a is gennas insoru.
Panoràmica
Su comutadori ligat prus dispositivus in un'arretza de elaboradoris. Po permiti sa comunicatzioni intra is dispositivus, prus cavus funt acapiaus a su comutadori chi manìgiat su coladroxu de datus arricendi-ddus e imbiendi-ddus sceti a is dispositivus chi funt in comunicatzioni. Dònnia dispositivu acapiau podit essi identificau po mèdiu de s'indiritzu de arretza suu, permitendi a su comutadori de dd'imbiai is datus a manera dereta, amellorendi sa seguridadi e s'atòliu de s'arretza.
Su comutadori est duncas prus inteligenti de su cuncentradori, chi imbiat is datus a totu is gennas a foras de sa chi ddus at imbiaus, chena connosci su destinu suu, e duncas ponendi in òpera unu mollu cun meda prus pagu atòliu.
Su comutadori Ethernet òperat in su livellu de ligàmini de datus (livellu 2) de su Mollu OSI po creai unu domìniu de atumbu po dònnia genna. Candu is dispositivus òperant in modalidai full-duplex, dònnia elaboradori acapiau a una genna podit imbiai datus a calisisiat àtera genna in calisisiat momentu e is trasmissionis no s'ant a strobai pari-pari. Sendi chi is messàgius broadcast funt imbiaus a totu is dispositivus acapiaus a traessu de su comutadori, su segmentu de arretza chi si format sighit a essi unu domìniu de broadcast. Is comutadoris podint operai fintzas a livellus prus artus de su mollu OSI, che su de arretza o prus artu. A unu dispositivu che custu ddi nant comutadori multi-livellu.
Sa partzidura in segmentus interessat s'impreu de comutadoris po partziri unu domìniu mannu de atumbu in segmentus prus piticus po minimai sa probabilidadi de atumbu e amellorai sa capacidadi efetiva de trasferèntzia. Candu ddoi at un'elaboradori sceti po dònnia genna de su comutadori (micro-segmentadura), giai chi a s'imbessi de is cuncentradoris dònnia genna est unu domìniu de atombu diferenti, dònnia elaboradori tenit un'acàpiu puntu-puntu cun mannesa de banda dedicada e funtzionant in modalidadi full-duplex prena, cun s'impossibilidadi de atumbus.
Su comutadori est un'elementu de importu in is arretzas de àrea locali (LAN) prus modernas. LAN mèdias o mannas tenint unu certu nùmeru de comutadoris aministràbilis. Is po domu o ofìtzius piticus ndi tenint de sòlitu unu sceti o tenint unu dispositivu cun prus impreus, che unu portali residentziali (residential gateway o box internet) po s'acessu a un'arretza a banda larga (DSL, Fibra òtica o àterus) e, a bortas, su telèfonu in modalidadi Boxi asuba IP (VoIP)
Impreu in un'arretza
Is comutadoris funt impreaus comenti puntus de acàpiu a s'arretza de is dispositivus. In su mollu geràrchicu de arretza e mollus sìmbilis, is comutadoris funt impreaus po ligai àterus comutadoris pari-pari.
Me is comutadoris po impreu comertziali, interfàtzias integradas o modularis permitint sa connessioni de tipus diferentis de arretza, che Ethernet, Fibre Channel, RapidIO, ATM, ITU-T G.hn e 802.11. Custa connetividadi podit acuntessi a calisisiat de is livellus. Mancai su livellu 2 siat perfetu po sa partzidura de banda po sa pròpiu tecnologia, sa connessioni intra tipus de arretza diferentis est prus fàcili a livellu 3. A is dispositivus chi ligant is arretzas a livellu 3 ddi narant de sòlitu incaminadoris (router).
Candu ddoi at abisòngu de anàlisis de is prestatzionis de s'arretza e de seguràntzia, is comutadoris podint essi postus intra incaminadoris de arretzas de àrea ampra (WAN) comenti logu po ponni mòdulus de anàlisi. Cancu produsidori frunit firewall, sistemas de riveladura de is intrusioni e mòdulus de anàlisis de acapiai a is gennas de su comutadori. A bortas custas funtzionis funt combinadas in unu mòdulu sceti.
Cun sa tènnica de is gennas sprigu (port mirroring), unu comutadori podit creai una màgini-sprigu de is datus po ddus imbiai a dispositivus esternus che sistemas de riveladura de is intrusionis e analisadoris de pachetus.
Unu comutadori modernu podit includi su power over Ethernet (PoE), s'alimentatzioni elètrica a traessu de is cavus de arretza, chi tirat s'abisòngiu de unidadis de alimentatzioni a dispositivus acapiaus che telèfonus VoIP o puntus de acessu WiFi.
Saint-Barthélemy (Antillas)
Saint-Barthélemy (o Collectivité de Saint-Barthélemy), fatu·fatu incurtzada in Saint Barts, est un' ìsula de sas Antillas e de su 22 freàrgiu 2007 una colletividade ultramarina de sa Frantza de 9.131 bividores. In antis e provisòriamente fintzas su 15 de trìulas 2007 fiat unu comunu frantzesu chi faghiat parte de sa DROM de Guadalupa. Is bividores suos si narant Saint-Barths. Su cabulogu est Gustàvia.
Comutadori de arretza
Forma
Is comutadoris funt a disponimentu in prus formas, comenti unidadis po s'impreu in domu o ofìtziu, a foras de un'armàriu de cablaxu; comutadoris montaus in parastaxu cun àterus trastus; aparatus de mannesa menguada po s'installatzioni in cundotas po is cavus o àteras partis de impiantus de ofìtziu.
Saint-Barthélemy (Antillas)
Manna 25 km², est osta unos 250 chilòmetros (160 mìllias) a estu de Portu Rico e is probianas Ìsulas Vìrghines, St. Barthélemy s'agatat deretu in su sud-estu de is ìsulas de Saint Martin e Ambidda.
Comutadori de arretza
Forma
Is comutadoris de parastaxu podint essi unidadis autònomas, a piru o mannas cun schedas cuncambiàbilis.
Saint-Barthélemy (Antillas)
S'agatat a su nord-estu de Saba e Saint Eustatius, a norte de Saint Kitts. Unas cantas isuleddas satèllites minores pertenent a St. Barthélemy intre chi Île Chevreau (Île Bonhomme), Île Frégate, Île Toc Vers, Île Tortue e Gros Îlets (Ilots Syndare). Un'isuledda meda de prus manna, Île Fourchue, s'agatat a nord de s'ìsula, in su Canale de Saint-Barthélemy. Unas àteras isuleddas rocosas chi cumprendent Coco, su Roques (o rocas tostoine minores), su Goat, e su e su Sugarloaf.
Comutadori de arretza
Averiguu de su tràficu
No est fàcili a averiguai su tràficu chi passat a traessu de unu comutadori, poita ca sceti is portas de imbiu e arricimentu ddu podint biri.
Intra is maneras progetadas po permiti un'averiguu a is analistas ddoi at:
Custas funtzionis de sòlitu no s'agatant in comutadoris po impreu domèsticu. Intra is àteras tènnicas ddoi at s'impreu de unu cuncentradori de livellu 1 o unu dispositivu TAP (Terminal Access Point o Test Access Point) intra su comutadori e su dispositivu acapiau.
San Salvador
San Salvadòr est sa capitale e sa tzitade prus manna de s'istadu de El Salvadòr, puru cabulogu de su Dipartimentu de San Salvadòr. Sa tzitade tenet una populatzione de unos 1.223.472 bividores e segundu un'istima de su 2011 s'àrea metropolitana sua contat 3.237.868 residentes, cun una densidade de populatzione de belle 7.500 bividores pro km², in creschimentu costante.
Est istada fundada in su sèculu XVI e est istada sa capitale de sa Federatzione Tzentruamericana. Sa tzitade tenet un'istèrida territoriale de 73 km cuadrados e est intre de is tzitades prus adelantadas e importantes a livellu finantziàriu e cumertziale de Amèrica Tzentrale.
San Salvadòr, aici comente su restu de su paisu at impreadu su dollaru americanu USA che a moneda de iscàmbiu partende dae su 2001 mentras s'economia sua si basat massimamente subra is serbìtzios e setore retail.
Una tzitade rica de istòria ispagnola, su tzentru istòricu suo cuntenet architetura de unu gènere chi non s'agatat in aterue in Amèrica Latina.
Shenmue II
Shenmue II (in giapponesu シェンムー II Shenmū Tsū) est su sighidore direttu de su videojogu de atzione a mundu abertu Shenmue, iscrittu e dirigidu dae Yu Suzuki. Su jogu est essidu in Giappone in su 6 de Cabidanne de su 2001 pro sa malefadada console Sega Dreamcast. A pustis, Microsoft si at resessidu a pigare sos derettos pro sa publicadura de su jogu in sos Istados Unidos pro Xbox, e sa versione americana pro Dreamcast la an duncas iscantzellada. Sa versione Xbox fit essida in America in su 28 de Santu Gaine de su 2002.
Eccellenza Sardigna 1995-1996
Su campionadu italianu de fùbalu de Eccellenza Sardigna 1995-1996 est istadu su de chimbe organizadu in Itàlia. Rapresentat su de ses livellos de su fùbalu italianu.
Custu est su campionadu regionale de Sardigna organizadu dae su Comitadu Regionale Sardu, bintu dae s'Atletico Sirio.
Himalaya
S'Himalaya o Himàlaja (AFI: /iˈmalaja/ o, prus pagu pretzisamente, /imaˈlaja/; in sànscritu हिमालय, "abitòriu de sas nies", dae s'unione de hima, "nie", e ālaya, "abitòriu"), est unu sistema montosu de s'Àsia meridionale, chi àrtziat a setentrione de sa basciura indo-gangètica e a meridione de s'artipranu de su Tibet, e chi format unu arcu deretu chi mirat dae nord-ovest a sud-est cun sa convessidade furriada cara a sud e cumprèndidu a prossimai intre 73° e 95° de long. esta e 27° e 36° de lat. norte. Est sa cadena montosa cun is pitzos prus artos de su mundu, intre chi su monte prus artu est s'Everest cun 8.848 metros subra su mare. S'iscàmpiat pro unos 600.000 km², atraessende is istados a sighire:
Limba ebrea
S'ebreu (in limba ebrea: עִבְרִית, trasliteradu: ʿivrit, pronùntzia: [ʔivˈʁit] o [ʕivˈɾit]) est una limba semìtica de sa famìllia afro-asiática, iscrita e lèghida de prus de 6 milliones de pessones in Israele e de is comunidades ebreas de sa Diàspora, ispainadas in prus de 80 paisos. S'ebreu, impare a s'àrabu est limba uffitziale in Israele.
Fintzas de antighidade, mancari non faeddadu in manera sighida in su cursu de s'istòria sua, sa limba ebrea at mantentu chi non fintzas crèschidu rolu de aunimentu e de elementu comunu intre is grupos bàrios ebreos de Israele e de foras.
Philipsburg (Sint Maarten)
Philipsburg est una bidda de 1.327 bividores, capitale de Sint Maarten, una natzione costitutiva de su Regnu de sos Paisos Bàscios de su 10 santugaine 2010, cando sas Antillas Olandesas fiant iscontzadas e chi òcupat s'parte meridionale de s'ìsula de Saint Martin.
Sa bidda fiat fundadu dae su capitanu iscotzesu a su servìtziu de sos olandesos John Philips in su 1763.
Sa tzitade s'agatat in una limba de terra longa unos duos chilòmetros chi dividit sa Great Bay (Groot Baai) e su mannu istàniu (Pond Fill) costituidu dae una salina.
Disastru nucleare de Fukushima Dai-ichi
Su Disastru nucleare de Fukushima Dai-ichi est un'intzidente nucleare acontèssidu in sa tzentrale nucleare de Fukushima Dai-ichi, in Ōkuma, prefetura de Fukushima, Giapone, causadu printzipalmente de su terremotu de Tōhoku su 11 de martzu 2011. Luegus a pustis, is reatores ativos ant paradu automaticamente is reatziones de fissione sustentadas. Nointames, su tsunami prodùidu dae su terremotu at distrùidu is generadores de emergèntzia chi diant àere dèpidu frunire energia pro cuntrollare e fàghere funtzionare is pompas netzessàrias pro s'iscidradura de is reatores. S'iscidradura insufitziente at batidu a tres crisis nucleares, esplosiones de àera e idrògenu e s'emissione de materiale radioativu in is Unidades 1, 2 e 3 su 15 de martzu. Sa pèrdida de isfridamentu at dadu pessamentos fintzas pro su combustìbile esauridu dae pagu carrigadu dae su reatore 4, chi est crèschidu de temperadura su 15 de martzu a càusa de su calore de decadessimentu de is barras matessis, ma chi non s'est reduidu cun s'espositzione a s'àera.
Su 5 de trìulas 2012, su National Diet of Japan Fukushima Nuclear Accident Independent Investigation Commission (NAIIC) at proadu ca is càusas de s'intzidente fiant previsìbiles e ca s'operadore de s'imprantu, sa Tokyo Electric Power Company (TEPCO), no aiat pòdidu satisfàghere is recuisitos de seguresa de base comente a sa valutatzione de su riscu, sa preparatzione pro cuntènnere is dannos collaterales e s'isvilupu de pranos de evacuatzione.
Su disastru de Fukushima, cun totu chi unu solu mortu siat istadu atribuidu a is radiatziones prodùidas, est istadu s'intzidente nucleare prus grae dae su de Černobyl' de su 26 de abrile 1986 e su segundu disastru a chi siat istada assignada sa classificatzione INES de livellu 7. In su mese de cabudanni 2018, una morte pro càncaru est istada ogetu de un'acòrdiu finantziàriu pro sa famìlia de un'ex operaju de sa tzentrale. Su United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation e sa World Health Organization ant referidu chi non ddoe siant istados aumentos de abortos, naschidos mortos o istorbos fìsicos e mentales in is pipios naschidos a pustis de s'intzidente.
S'istimat chi siant istados cumproados 1.600 mortos causados dae su stress de s'evacuatzione, massimamente intre sos antzianos chi aiant pretzedentemente bìvidu in is domos de cura. Su programma intensu de òperas in cursu pro decontaminare sas àreas interessadas e disavesare s'imprantu de Fukushima, segundu sas istimas de su gestore de s'imprantu at a durare de 30 a 40 annos. Una barriera de terra astragada est istada fraigada in su tentativu de prevènnere una contaminatzione ulteriore de is mitzas de sus sutaterra, abbascende sa cantidade de abba contaminada chi si regollet. Sa TEPCO istimat chi sa barriera siat redusende is flussos de abba de unas 95 tonnelladas a sa die cun respetu a su 2016. S'abba est istada tratada e totu sos elementos radioativos sunt istados remòvidos cun sutzessu, cun s'etzetzione de su trìtiu.
In su freàrgiu 2017, TEPCO at emìtidu sas immàgines pigadas in s'internu de su reatore 2 dae una telecàmara telecumandada chi ammostat comente b'apat un'istampu largu 2 metros in sa bentregrussa metàllica a suta de sa làmmia a pressione in sa làmmia de cuntenimentu primària de su reatore, chi diat pòdere èssere istadu causadu dae su carburante bessidu a foras dae sa làmmia a pressione, inditende ca si fiat averguadu una trabucada/fusione pro mèdiu de custu pìgiu de cuntenimentu. Livellos de radiatziones de tzirca 210 Sv a s'ora sunt istados a pustis relevados a s'internu de sa làmmia de cuntenimentu de s'unidade 2.
Noa Delhi
Noa Delhi (in hindi नई दिल्ली, Naī Dillī; in urdu نئی دلی; in punjabi ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ; in inglesu New Delhi) est una tzitade de s'Ìndia cun 142.004 bividores (2011) ultres che distretu tzitadinu de su territòriu federadu de Delhi; est sa capitale natzionale. In base a su nùmeru de bividores sa tzitade essit in sa classe I (dae 100.000 persones in sus). Sa sede amministrativa distretuale est posta in su bighinadu de Connaught Place.
Sede de su guvernu de sa prus populosa democratzia liberale in su mundu, Noa Delhi est cumprèndida in un'àrea metropolitana (sa de Delhi), chi est sa segunda de Ìndia (21.753.487 bividores in un'istima de su 2011), a pustis de Mumbai (Bombay).
Conrad Vernon
Conrad Vernon IV (1968), est unu còmicu e attore americanu.
Anne Haney
Anne Ryan Thomas (1934 – 2001), est unu còmicu e attore americanu.
Eccellenza Sardigna 1996-1997
Su campionadu italianu de fùbalu de Eccellenza Sardigna 1996-1997 est istadu su de ses organizadu in Itàlia. Rapresentat su de ses livellos de su fùbalu italianu.
Guadalupa
Guadalupa (in frantzesu e ufitzialmente Guadeloupe, in crèolu Gwadloup) est un'ìsula e un'artzipèlagu chi format una regione e dipartimentu ultramarinu (DROM) frantzesu. Posta a manu de sas Antillas Minores, intre su mare de sos Caràibes in s'ovest e s'otzèanu Atlànticu in s'estu, est istesiada dae sas ìsulas de Montserrat e Antigua, in su norte, pro mèdiu de su passu de Guadalupa, e de Dominica, in su sud, pro mèdiu de su passu de Dominica. Est cussideradu regione ultraperifèrica de s'Unione Europea. Su cabulogu est Basse-Terre, in s'ìsula omònima, si bene sa tzitade printzipale est Pointe-à-Pitre, in s'ìsula de Grande-Terre.
Su nùmene Guadeloupe est sa versione frantzesa de s'ispagnolu Guadalupa, sende chi Columbu, cando fiat isbarcadu su 14 de santandria de su 1493, aiat numenadu s'ìsula Santa María de Guadalupa de Estremadura, in onore de su monastèriu omònimu in Estremadura.
Convenience store
Sos convenience stores sun a diversu dae sas atteras buttegas, ca custas sun abberu minores, non si poden agattare in logu de campagna e non serbin pro si impreare in logu de cussas prus mannas: prusaprestu, faghen appuntu de buttega a ue si podet andare pro comporare una cosa a discassu, ispetzie pro more de s'ora (sun abertos meda prus a longu de sas buttegas prus mannas, ma in calchi istadu lu sun adderettura bintibàttor oras in subra de bintibàttor), o a si isboligare un'attera casta di servìtziu si sa buttega lu permittit, comente cussu bancariu (a bortas, sos convenience stores sun parte issos etottu de un'attera istruttura, comente un'istatzione de bentzina).