cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bolabentu
Posissionamentu
Su posissionamentu curretu de sa bolabentu est un'elementu importante pro su chi pertocat s'impreu. In onzi abioportu, est netzessàriu a installare a su nessi una bolabentu, chi devet esser posissionada in manera a esser bisìvile craramente dae sos usuàrios, o siat sos abiomòbiles in bolu, in s'arzola de manobra, in sos partiles e a largu dae ozetos chi podant causare istrobu a su funtzionamentu curretu.
Su respetu de custos printzìpios intuitivos est indispensàbile pro su funtzionamentu bonu de totu sas bolabentu, incrùdidas cussas ubigadas in cuntestos no abionàutigos.
Trencadìs
Trencadìs est una tecnica decorativa, típica de s'architetura modernista cadelana, chi si realizzada attachende bicculos de ceramica e de idru. Sas espressiones massimas las aiat raggiuntas Antoni Gaudì.
Borgen (Serie TV)
In Italia est trasmittidu dae sa rete televisiva La EFFE.
1390
S'annu 1390 (in numeros romanos:MCCCXC) est comintzadu in sàbadu secundu su Calendariu Giulianu.
Associatzione Internatzionale pro sa Cuscienscia de Krishna
S' Associatzione Internatzionale pro sa Cuscienscia de Krishna est su nomene comente est connotta s’'International Society for Krishna Consciousness' o ISKCON, s'associatzione induista fundada in New York in su 1966 dae su guru indianu A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada.
Bergamo
Bergamo (Bèrghem in bergamascu) est una tzitade italiana de 117.787 abitantes (datos de su 2009), chi diventana 471.128 cussos de sa Grande Bergamo, edd'este capoluogo de sa provintzia omonima in Lombardia. Sa tzitade es' divisa in duas partes distintas, sa Città Alta (Sìta Ólta), chi est su centru antigu zintadu de muraglias, e sa Città Bassa (Sìta Bàsa), sa parte pius moderna.
Est sa tzitade de Gaetano Donizetti.
Biella
Biella (“Bièla” in limba peemontesa) est una comuna italiana de 43.733 abitadores, cabitale de sa provìntzia numenale de su Piemonte tramuntanesu. Sa bidda s'agatat in pee de sas Arpes Biellesas, e s'esistèntzia sua est atestada zai dae s'Edade Mèdia arta. Dominada posteriormente dae sos pìscamos de Bertzeddi, in su 1379 fiat colada a sos Savoias. In su barigare de su Milliotughentos, Biella aiat cunnotu un'isvilupu mannu urbanìstigu e industriale, devenende luego fontomada pro sas indùstrias suas pannamentales. Sunt numerosas sas testimonias istòrigas e artìstigas de su tempus suo coladu; intre sas prus importantes, s'amentant su Bautistèriu de Biella, sa catedrale, su Campanàriu de Santu Istèvene, gasi che paritzas billas e palatzos.
Taylor Swift
Taylor Alison Swift (Reading, Pennsylvania, 13 de nadale 1989), cantante americana, est una de sas artistas feminas cun prus sutzessu de s'istoria de sa musiga.
Nomencladura binomiale
In biologia sa nomencladura binomiale, o nomencladura binomia, est unu sistema formali po nomenari is ispètzias biventes. Si narat binomiale poita su nòmini sientìfigu de una ispètzia benit creau dae sa cumbinatzioni de dus nòminis: Su primu fueddu (nòmini genèricu) cumintzat sèmpiri po lìtera manna, in càmbiu su segundu fueddu est iscritu in lìtera pitica; totu a-i dus fueddus andant iscritus in corsivu (po esempru Homo sapiens). Candu sa gènia est istètia giai nomenada o candu atras ispètzias de sa matessi gènia funt giai istètias nomenadas, su nòmini genèricu si podit abreviari cun sa lìtera de cumintzu (H. sapiens) ma non si podit omìtiri.
Sudan Meridionali
Su Sudan de su Sud, fintzas Sud Sudan o Sudan Meridionali, ufitzialmenti Repùblica de su Sudan de su Sud o de su Sud Sudan (in inglesu, Republic of South Sudàn), est unu stadu soberanu situadu in su centru de su continenti africanu, indipendente de su Sudàn de su 9 de su mes'e argiolas de su 2011. Tirat a 619 745 km² e contat unus 12.700.000 bividoris. Allàcanat in su norti cun su Sudàn, in s'estu cun s'Etiòpia, in su sud cun Kenya, Uganda e sa Repùblica Democràtica de su Congo, e in s'ovest cun sa Repùblica Centrafricana. Sa capitali est Juba, situada in su sud de su paisu.
Su territòriu chi in dii de oi costituit su Sudàn de su Sud est istadu parti de su Sudàn Anglo-Egìtzianu e, a pustis, de sa Repùblica de su Sudàn de s'indipendèntzia in s'annu 1956. Sudàn de su Sud, abitau de pòpulus nilòticus plùrimus —massimamenti cristianus e o de religionis naturalis— est abarrau suta de su domìniu de su setori nord-sudanesu, a majoria àraba e musulmana. In su cabudanni de su 1983, su chi insandus fiat presidente de su Sudàn, Gaffar Nimeiry, iat criau unu stadu federali chi incluiat tres stadus federaus a Sudàn de su Sud, ma prus a tradu ddus iat sconciaus, cosa chi iat provocadu su cumintzu de sa segunda gherra tzivili intra de is tropas sudanesas e s'Esèrcitu de Liberatzioni de su Pòpulu Sudanesu secessionista. Su guvernu sudanesu iat permìtiu s'autonomia de sa regioni po mèdiu un'Acòrdiu ampru de Paxi firmau su 9 de gennarxu de su 2005 a Naivasha, Kenya.
Intra de is diis 9 e 15 de gennarxu de su 2011 s'est celebrau su referendum pro decìdere subra sa separatzione sua de su Sudàn, chi at resurtau cun unu 98,83% de apògiu a s'indipendèntzia. In cunsighèntzia su paisu at formalizau s'indipendèntzia sua su 9 de su mes'e argiolas de su 2011, ses annus a pustis de s'acòrdiu de paxi.
1418
S'annu 1418 (in numeros romanos:MCDXVIII) est comintzadu in sàbadu secundu su Calendariu Giulianu.
Anselmo de Aosta
Anselmo de Aosta (sec. XI). Santu. monacu, teologu. Abade de Bec in Normandia e a poi piscamu de Canterbury (1109). Consideradu su fundadore de sa Scolastica, iscola de pensieru filosoficu  e teologicu, sighida in totu su Mediovo e a poi. Oberas: Monologium, Proslogium.
Roberta Tzedda
Roberta Zedda (Seddori, 1971-Sabarussa, 3 de trìulas 2003) est istada una dutora sarda assassinada a istocadas dae Mauru Tzancudi su 24arzu in sa note dae su 2 a su 3 de triulas de 2003 inche su SPAL de Sabarussa, in ue traballaiat dae duos annos. Faghiant bator annos chi Roberta si fiat indutorada e, in s'ìnteri chi dispensaiat servìtziu in Sabarussa, s'amaniaiat pro s'ispetzializare in maladias infetivas e si nche zughiat in fatu sos libros de istùdiu finas a su zassu de traballu. Roberta istaiat tando in Casteddu e onzi die cursaiat dughentos chilòmetros in betura pro si zugher a su traballu e nde torrare. Mauru Tzancudi, chi si fiat indeosadu de issa, aiat cumìtidu su mortorzu in un'arrebatu de cullòbia in dae in antis de su refudu dae bandas de Roberta de s'abordu de isse. Zancudi fiat intradu a su SPAL boghende a còntiga su bisonzu de una retzeta.
Un'annu a pustis de su mortorzu, Carlo Azeglio Ciampi su Presidente de sa Repùbriga l'aiat assinnadu a Roberta sa medalla de oro pro balentia tzivile. Su 12 de santugaìne de 2013, l'est istadu intituladu su departamentu nou de emerzèntzia e acollozida de s'ispidale de Aristanis.
Neglect
Cun Neglect (dae su latinu: neglegere = no ischire, discoidare) s'inditat in Neurologia unu istòrbu de s'atentzione, chi si pròvocat peri dannu de su cherbeddu (lesione tzerebrale) e chi si caraterizat pro su fatu ca su patziente no intendet, o malintendet s'ambiente e su corpus suo matessi in su ladu opostu a in ue si localizat sa lesione de su cherbeddu. Fatu·fatu a custu s'acumpàngiat una farta primària de cuscèntzia de sa maladia. Su neglect si manifestat a traessu de sìntomos vàrios, chi si podent agatare meda diferentes e chi non si manifestant semper totus impare.
Su neglect a bortas si diagnòsticat erroneamente in patzientes cun unu campu visivu limitadu. In su casu de una limitatzione de su campu visivu est però ammisciada isceti da bista e sa cuscèntzia de s'isorbu est meda mègius normalmente.
Perdita Basigheddu
Perdita Basigheddu (Nùgoro, fine de su de 16 sèculos – su de 17 sèculos)est istada un'inchisida e cundennada dae su Tribunale de su Santu Ufìtziu de Sardigna.
Biografia
Is novas subra Perdita Basigheddu (Pedrita Basigueddo o Basiquedo in is documentos de s'Archivo Histórico Nacional de Madrid) sunt pagas e non fitianas: sos atos originales de su protzessu suo sunt andados pèrdidos, e sas informatziones subra de issa sunt cuntentas in sa Relación de las causas pendientes y despachadas de s'annu 1605, e in sos atos de su segundu protzessu a càrrigu de Julia Carta , una pitzoca de Sìligo acusada de brusceria, chi fiat istada cumpàngia de tzella de sa nugoresa.
Perdita fiat istada inchisida pro neghe de sa faina sua de aprontadura de unguentos a base de erbas, chi ddis sunt bàlidos sa calificatzione de hechizera y sortílega (brùscia e majàrgia). Fiat arrestada chentza de secuestru de benes (sìngia chi fiat pòbera), e mantenta in is presones secretas de su casteddu aragonesu de Tàtari in ue fiat fortzis torturada: aiat cunfessadu difatis totu su pro chi fiat acusada segundu is testimonias contra de issa, ammitende de èssere idolatra de su dimòniu e àere abbandonadu sa fide. Sa cunfessione aiat fatu chi sa nugoresa esseret annoditzada in is documentos che a “erètica e apòstata formale”, acusa a beru grave chi aiat induidu sos inchisidores a dda cundennare a sa pena de morte. Is cunfessiones de Julia Carta, in su segundu protzessu, no aiant dèpidu agiudare a sa càusa: sa silighesa aiat naradu chi su diàulu in persone ddi aiat ofèridu s'amparu suo, aici comente aiat giai fatu cun Perdita, chi chentza de issu diat èssere morta in presone.
Perdita e sa cumpàngia sua aiant tentu comente si siat ispètzie de tratamentu de praghere in presone: s'alcalde (su diretore de sa presone) ddis aiat cuntzèdidu difatis de istare in sa domo sua, in càmbiu de su servìtziu de issas partzendi is pastos a is presoneris regulares.
Perdita fiat istada fintzas custrinta a curare s'anca de Grigori, unu tzeracu de s'inchisidore Martin de Ocio y Vecila, cun is matessis unguentos pro is cales fiat istada impresonada. Pro unas resones chi non bessint a pìgiu dae is documentos, sa cundenna de sa fèmina fiat istada allebiada: fiat istada torrada a cuntziliare cun sa Crèsia su 23 de santugaine de su 1605, puru mantenende sa cundenna de sa presone a vida e de su sambenito (su sacu de is penitentes) perpètuu. Tale cundenna fiat istada ulteriormente iscontada, in cantu in un'atu notarile de su 1611, si dd'agatat residente in Casteddu e cojuada.
In su 1622, aiat incarrigadu su masitru campanàrgiu casteddaju Giuanne Pira pro sa realizatzione de una campana de sa crèsia de sa Vìrgine de sa Soledade in Nùgoro.
Sa data e su logu de morte sunt totora disconnotas.
Non dimenticar
Non dimenticar (su titulu originale fit:T'ho voluto bene) est una cantone italiana chi fit istada iscrita pro su filmi de su 1951 Anna de Alberto Lattuada e interpretada in su film dae sa grandissima atrice Silvana Mangano. Sa versione pius connotta fit istada publicada comente 45 giri dae Nat King Cole in su 1958, ma in inglesu, cun sas peraulas de Shelley Dobbins, fit bessida ancora primu in sa versione de Jerry Vale in su 1955. Sos autores fin istados G. Redi e M. Galdieri.
Cussìgiu de Europa
Su Cussìgiu de Europa est un'organizatzione internatzionale criada in Strasbourg cun su Tratadu de Londra, de su 5 de maju de su 1949. Su Cussìgiu de Europa promovet sa democratzia, s'istadu de deretu e is deretos umanos, aici comente traballat pro afortiare s'identidade europea intre totu is tzitadinos de Europa. Non cheret confùndidu cun su Cussìgiu Europeu (formadu dae is cabos de Istadu e de Guvernu de s'Unione Europea, prus su presidente de sa Cummissione Europea) nen cun su Cussìgiu de s'Unione Europea (istitutzione chi apartenet a s'Unione Europea).
Su Cussìgiu de Europa fiat fundadu dae is rapresentantes de deghe istados (Bèlgiu, Danimarca, Frantza, Regnu Unidu, Irlanda, Itàlia, Lussemburgu, Paisos Bàscios, Norvègia e Isvètzia), in die de oe contat 47 paisos (28 de is cales sunt membros de s'Unione Europea), e 6 istados a osservadores (su Vaticanu, Istados Unidos, Cànada, Giapone, Israele, Mèssicu). Sa Giordània, Kazachistan e su Marrocu coòperant a sa firma de unas cantos cumbènnidos. Sa sede s'agatat in Strasbourg, a sa frontera intre Frantza e Germània e sa bandera est sa matessi de s'Unione Europea. Nde podet èssere membru cale si siat istadu europeu chi atzetet is printzìpios de sa lege e chi afiantzat is deretos umanos fundamentales e sa libertade de is tzitadinos.
Su Cussìgiu de Europa est istadu sa prima organizatzione de intregatzione europea, criada in antis meda de s'Unione Europea e in antis fintzas de is antigas Comunidades Europeas (CECA, CEE e CEEA), cun s'intentu de favorèssere is relatziones paghiosas e de amistade intre sos istados europeos diferentes, a pustis chi giai totu su continente s'agataiat fatu a rogos a s'acabu de sa Segunda Gherra Mundiale.
In su mese de martzu de su 2022, durante s'invasione russa de Ucraina, sa Rùssia at annuntziadu a in antis de sa segreteria generale de su Cussìgiu de Europa s'abbandonu deretu de s'organismu, a pustis de èssere istada suspèndida temporalmente in su mese de freàrgiu se su matessi annu pro neghe de is atziones militares. Aici sa Rùssia s'est portada a in antis respetu a sa sentada istraordinària cunvocada dae s'organizatzione pro tratare sa bogadura dae s'organizatzione. ​ Giai a pustis de sa suspensione in freàrgiu, s'ex-presidente russu Dmitrij Medvedev aiat cunsideradu sa detzisione comente una «oportunidade» de torrare a impònnere sa pena de morte, proibida pro is Istados miembros de sa organizatzione. ​ Sa Bielorùssia, chi comente si siat no est istada mai membru, pedesset oe in die penas astringhidoras pro s'èssere imboligada cun sa Rùssia in invasione de s'Ucraina.
Istados membros
Is istados membros sunt 46, de is cales 27 sunt parte de s'Unione Europea: is paisos chi ant criadu a comintzu su Cussìgiu de Europa sunt 10, mentras unos àteros 37 istados ant adillidu a pustis. Is istados geograficamente europeos chi non faghent parte de su Cussìgiu de Europa sunt duos: sa su Vaticanu (chi, comente si siat, pro voluntade pròpia pigat parte a is fainas de s'Ente cun istatus de osservadore) e sa Bielorùssia (a chi est istada denegada s'intrada pro farta de democratzia). Chimbe istados membros de su Cussìgiu non sunt parte de s'Europa geogràfica: Geòrgia, Armènia, Azerbaigiàn, Tzipru, Turchia. Sa Rùssia est istada membru dae su 1996 a su 16 de martzu de su 2022, cando si nch'est retirada.
Anatòlia
S'Anatòlia o Àsia Minore (in turcu Anadolu) est sa penìsula chi s'agatat a s'estremu otzidentale de s'Àsia.
Su faeddu Anatòlia dependet de su grecu Anatolē (ἀνατολή), chi cheret nàrrere Oriente, o literalmente abreschere. S'àteru faeddu de Àsia Minore (in latinu Asia Minor) est galu meda usadu, ma sa provìntzia romana chi teniat custu nùmene no ammuntaiat chi sa parte de tres uesta de s'Anatòlia.
In sensu istrintamente geogràficu, cun custu faeddu s'afiotant is terras chi s'agatant a s'uestu de sa lìnia Çoruh-Oronte, intre su Mediterràneu, su mare de Màrmara e su mare Nieddu, ma oe est impitadu fatuvatu pro inditare totu sa parte asiàtica de sa Turchia (chi rapresentat unu 97% de su territòriu, cun su 3% chi abarrat dadu de sa Tràchia orientale).
Crìmine de su catamaranu
Est cunnotu a s'opinione pùbriga comente su crìmine de su catamaranu su mortorzu de Annarita Curina, una barrera pesaresa de 34 annos.
Sa carrera de Curina fiat istada recuperada su 28 de làmpadas de 1988, in unu fùndigu bassu de s'Adriàtigu, sete millas a largu dae Marzocca di Senigallia (Angona), dae unu bolizeri. Su cadàvere de s'iscuredda fiat insaurradu cun un'àngora de 17 chilos, sa cara fiat isermorada dae s'istare longu a modde, peroe finas dae diferentes corfos, incrividos cun unu machete, comente s'at a iscoberrer posteriormente.
Annarita Curina possediat, paris cun'amiga, unu catamaranu de 10 metros de longària, s'Ark. S'iscòberit chi, a sas 11:30 de sa chenàbura 10 de làmpadas, sa fèmina, divortziada dae un'inzineri, aiat leadu su mare impare cun un'òmine italianu e una pisedda olandesa. Su destinu issoro fiant sas ìsulas Baleares, e sa finalidade de su biazu fiat una bagàntzia, peroe finas e mescamente sa possibilidade, una bia cròmpidos a destinu, de nolitare s'imbarcadura pro rugheras.
Nche tzucant deretu sas buscas internassionales.
Sa barca, renumenada Fly2, est agatada torra su de 19 de triulas in su portu tunisianu de Ghar el Melh. Duas dies a pustis, sa polima tunisiana detenet a Filippo De Cristofaro, 34 annos, divortziadu cun una fiza, unu fulanu istranu chi campat dae isbirgos e tenet un'apentu mannu pro sas barcas de bela, e duos olandesos: sa 17arza Diane Beyer, chi cun De Cristofaro, dassende babos suos, zai si nch'est fuìda una bia chirru a sa Noa Caledònia, e Pieter Groenendijk, 27 annos, chi at a resurtare anzenu a su crìmine.
A sa prima, Filippo e Diane chircant de dare una bersione improbàbile de s'acontèssidu: un'atachizu intre ambas fèminas chi si cuntierraiant a Filippo agabadu cun trazèdia. A pustis, ambos s'istrampant a cunfissant. Annarita Curina est istada ochida dae Filippo De Cristofaro, cun sa sodalia de s'olandesita. Est istada issa chi at fertu a Annarita in unu costazu, in s'ìnteri chi s'iscuredda si fiat discansende suta de sa cuberta. Peroe isse l'at agabada cun unu machete chi s'agataiat a bordu. Posteriormente, ambos ant ghetadu sa carena a mare, a pustis de l'insaurrare pro chi no èsseret agatada mai.
Su motivu iscadenadore? Unu fùtile a beru: a furare su catamaranu de Annarita e navegare peri su mundu cun s'amiga sua zòvana. Unu crìmine a tràmunu de un'abentura. E est totu.
Protzessada dae su tribunale de sos minores de edade, su 17 de nadale de 1988, Diane Beyer at a esser cundennada a ses annos e ses meses de presonia.
Est prus gravosa sa pena pro De Cristofaro: 30 annos in su primu gradu, chi devenent presonia perpetuada in s'apellu e in sa cassadura, su 5 de làmpadas de 1.991.
Filippo De Cristofaro est evàdidu dae sa presone de Opera (Milanu) su 6 de triulas de 2007, sende atzapadu unu mese prus a tardu in Utrecht (Olanda), sa tzitade de Diane, ch'in s'ìnteri at cumintzadu una bida noa de muzere e mama.
De Cristofaro est evàdidu torra, custa bia dae su penadorzu de Porto Azzurro (Liornu), su 28 de abrile de 2.014.
1951
S'annu 1951 (MCMLI in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu in lunis segundu su calendàriu gregorianu.
Antoni Lo Frasso
Antoni Lo Frasso, Antoni Lofrasso o Antonio de Lofraso (1540, S'Alighera - 1600, Barcellona) fit unu poete sardu chi at viviu in sa secunda meitade de su seculu de XVI. Est connottu meda in Ispagna pro su traballu suo printzipale Los diez libros de Fortuna de Amor (Barcellona, 1573), chi si lu aìat torràu a bìer Pedro de Pineda (Londra, 1740), unu ebreu ispagnolu, chin tottu probabilidade a cusseguentzia de su zudissiu literariu bonu chi su fentomadu Miguel de Cervantes li daet (Don Quijote, I, 6), in ube su libru si sarvat dae ch'esser furriàu a focarone.
Sas pacas novas chi si connoschen de sa bida sua sun in sos traballos suos. In cughe, nanchi fit unu sordàu in s'esertzitu ispagnolu accusàu de nch'aer mortu a unu pro cajone amorosa. Nànde semper chi non bi aìat curpa, fit comùncas postu in obbricu de sìche fughire a Barcellona.
In ibe prubicat su primu iscrittu suo in su 1571, intitulàu Los mil y dozientos consejos y avisos discretos sobre los siete grados y estamentos de nuestra humana vida, opera moralista e paremiolozica in ube su poete daet cussizu a fizos suos. Un'atteru est 'El verdadero discurso de la gloriosa victoria, in ube allegat de s'isperientzia sua in sa battalla de Lepanto e mancàri aìat pòtiu bìer a Cervantes. Su fentomu prus mannu est peròe cussu chi li daet Los diez libros de Fortuna de Amor (1573): in custu libru, su poete sardu fachet imprèu de un'ispagnolu prennu de catalanismos, e bi at péri calicuna poesia in sardu: duos sonettos («Cando si det finire custu ardente fogu» y «Supremu gloriosu exelsadu») e unu poema in ottavas reales. Est cosa de importu mannu, ca est sa prima testimonia de lirica amorosa iscritta in limba sarda. Custu est ca mancàri Lo Frasso connoschìat sa poesia traditzionale sarda e, in prus, fachìat parte de su tzirculu de intelletuales sardos chin a capu Jubanne Frantziscu Fara e Hieronimu Araolla. Ammentande chi su nessu "qu-" est imprestàu dae s'ispagnolu e si depet legher "k", acò un'ottava de sa poesia sua in sardu:
"Non podende sufrire su tormentu
de su fogu ardente innamorosu.
videndemi foras de sentimentu
et sensa una hora de riposu,
m'agato pius aflitu e congoixosu,
mudende ateru quelu, ateru istadu..."
Rubber Soul
Rubber Soul est su titulu de un'album de sa band inglesa The Beatles, pubblicadu in su 1965.
Antoni Lo Frasso
Eppuru, Lo Frasso fit ozettu de satira de Miguel de Cervantes ind unu passazu de su Viaje del Parnaso (III, vv. 238-272), in ube si proponet chi si lu ghettet a mare comente sacrifìssiu pro Scilla e Cariddi, pro picare su permissu issòro de poder colare in securesa pro cussu mare periculosu: su «poeta sardo» lu sarvat tando su deus Mercuriu:
Rubber Soul
Traccias
Totu sas cantzones sunu istadas iscrittas dae sa copia John Lennon - Paul McCartney, si no est specificadu diversamente.
Antoni Lo Frasso
"«Su prudencia nosotros imitando,
Smarty
Smarty est unu motore de mollos web iscritu in PHP. Smarty permitit de separare su còdighe PHP, dae su còdighe HTML (sa cara gràfica), e de generare cuntènnidos web pro mèdiu de su càmbiu de is Smarty tag a a intro de su documentu cun su balore de variàbiles e àteru.
Antoni Lo Frasso
echaremos al mar en qué se ocupen,
Mustafa Kemal Atatürk
Mustafa Kemal Atatürk (Salonicco, 19 maiu 1881 – Istanbul, 10 santandria 1938) est istadu unu militare e politicu turcu, fit isse chi aiat fundadu e fit istadu primu presidente de sa Repubblica Turca (1923-1938).
Smarty
Unu tag (marcadore) est una diretiva, serrada intro caràteres ispetziales, interpretada dae su motore de Smarty. Custas diretivas podent èssere variàbiles, identificadas dae su sìmbulu de su dollaru ($), funtziones, o fintzas istrutziones de controllu de su flussu. Smarty permitit a sos programmadores PHP de definire funtziones de inclùdere in sos marcadores matessi de Smarty.
Mollu-Vista-Controllore
S'astratzione creada dae Smarty cunsentit de separare de s'in totu s'interfàtzia gràfica de una pàgina web (sa presentada) dae su back-end in PHP, donende sa possibilidade de isvilupare aplicatziones prus organizadas e elegantes. S'impreu de Smarty fatzìlitat a is isvilupadores PHP a pònnere in òpera su mollu de isvilupu Mollu-Vista-Controllore (MVC), chi presentat medas avantàgios: est difatis possìbile "cuare" a sos disinnadores web sa lògica de programmatzione de unu situ, mentras sos programmadores ant a traballare sena si curare de s'interfàtzia gràfica.
Caraterìsticas
Smarty permitit sa programmatzione de mollos pro mèdiu de una sèrie de caraterìsticas, comente:
e medas àteras.
Còdighe de esèmpiu
Smarty separat su còdighe PHP de s'HTML, duncas amus a tènnere duos archìvios. Su primu est index.tpl: In su còdighe de sa lògica (es. index.php) est possìbile tzarrare Smarty pro impreare su mollu:
Loui Vetton
Loui Vetton est unu grupu musicale de Amburgo de genere Ska punk, attivos dae su mese de austu de su 2004. Su primu album l'aian realizadu in su mese de austu de su 2007 intituladu Off The Hook! (chi est una frase in supu chi podet cheret narrer cosas medas, ma indicat calicunu chi est fora dae sas regulas o dae sas reponsabilidades, e gai). Dae su 2007, Loui Vetton est meda impignadu cun su progettu de beneficientzia pro s'aba de buffare jamadu Viva con Agua.
Limba ungheresa
Sa limba ungheresa pertenet a su grupu de sas limbas ugrofìnnigas, chi a dies de oe incruet, in prus de su mazaru, petzi su finlandesu e s’estonianu, bastante assimizadores intre sese, peroe diferentes meda dae s’ungheresu. Est faeddada dae unos 15 milliones de pessones in totale: 11 in sa Repùbriga Ungheresa, 2 in sos paìsos probianos (Rumania, Ucraìna, Isrovàchia, Sèrbia, Croàtzia e, meda pagu, Àustria), in sas reziones istorigamente ungheresas, e sos 2 abarradores ispartzinados peri su mundu, cun comunidades importantes in sos IAA, su Cànada e s’Austràlia. S’ungheresu est una limba gasi narada agrutinadora, su chi cheret narrer chi una paraula ebia podet cuntenner diferentes partes de s’allega a mèdiu de s’impreu de prefissos e sufissos (is.: “városomban” = “in sa tzidade mea”). Su tèrmine “agrutinadore” si referet a unu tipu de limbas, no a una famìlia o a unu grupu. Sunt agrutinadores, pro narrer, finas su bascu e su turcu, chi non tenent peruna relassione limbìstiga cun s’ungheresu. In realidade, unos cantos limbistas no iscruent chi sos idiomas agrutinadores podant aer tentu un’orìzine comuna: peroe si gasi est istadu, est acontèssidu tempus gasi in palas, chi a dies de oe est impossìbile a demustrare custa orìzine.
Faun
Sos Faun sun unu grupu musicale tedescu de genere folk, chi tenet meda itte bìer chin sos sonos de s'Edade de Mesu. Sos Faun an a commo prubicàu 6 album, chi si bi agàttat in intro unu live fattu impàre a su grupu de folk psichedelicu In Gowan Ring. Sa musica issoro est ispetziàle, ca imprèan istrumentos anticos e sun semper a su tzentru de sas cantònes sas paràgulas, cantàdas in parìtzas limbas comènte su tedescu, su latìnu, s'islandesu anticu, s'ungheresu, su ladìnu e su finlandesu. Tra sos istrumentos chi sos sonadores nde fàchen imprèu, sun a ammentàre s'arpa tzeltica, sa nyckelharpa isvedesa, sa ghironda, sas bisonas, su frautu e atteros galu.
Geografia
Sa geografia (dae su latinu geographia, e custu dae su gregu, γη/γεια (terra) e γραφειν (iscrier), de manera literale, iscritura de sa terra) est s'iscièntzia chi istùdiat, intèrpretat, descriet e rapresentat sa Terra in sos aspetos suos fìsicos e in sos organismos ispatziales de su pizu suo. Sa geografia est meda prus de sa cartografia, est a narrer s'istùdiu de sas mapas, e no est nemancu s'istùdiu de cabos e calas, no iscrucuzat petzi ite e ue est in sa Terra, ma finas ca est ingune e non a carchi àtera banda, relatende·si a sa 'postura in s'ispàtziu' sua. Istùdiat custu chi sa càusa siat naturale o umana, e istùdiat sas cunsighèntzias chi custos fatos detèrminant.
Istòria
Sos primos òmines chi ant elaboradu unu cuntzetu de geografia sunt istados sos Gregos, chi li ant postu su nòmene. Ma s'iscièntzia issoro si firmaiat a descritziones meda resuminosas e rudimentales de su mundu, e duncas sunt istados sos Romanos, chi ant compudadu terras noas, sos chi ant agiuntu tècnicas noas; Strabone (bìvidu no ischimus cando, ma intre su sèculu I a.C. e su sèculu I ap.C.), at cumpostu una "Istòria" manna (arribada a nois petzi in pagos cantos) e una "Geografia" de su matessi importu e interesa, chi imbetzes est arribada a nois in conditziones bonas.
In s'Edade de Mesu custa iscièntzia at comintzadu a torrare a coa, ca medas bortas la contaminaiant creèntzias religiosas: bi sunt istadas duncas pagas òperas, chi ant pro nois oe s'aspetu de listas, o cartas grusseras medas e medas bortas finas imbentadas. Bogamus dae su contu sos geògrafos àrabos, chi ant creadu òperas de calidade manna, comente pro esempru su "Libro del Re Ruggiero", de Idrisi (de su sèculu XII), e àteros autores comente Ibn Battuta e Ibn Khaldun.
Cun sos grandes compudos terrestres impunnados a s'Àsia (Il Milione de Marco Polo est un'esempru amajosu) e cuddas marìtimas cara a sas Amèricas, s'òmine at torradu a iscoberrer sa passione pro sa geografia, e su bisòngiu de un'istùdiu prus incuradu. Sunt difatis de su sèculu XVI sos primos atlantes, e de su sèculu XVII sas tentadas de Varenio de sistemare s'iscièntzia geogràfica.
In sos ùrtimos duos sèculos, sa cantidade de connoschèntzias e su nùmeru de ainas disponìbiles sunt crèschidos meda. Bi sunt ligàmenes fortes intra sa geografia e sas iscièntzias de geologia e botànica, comente puru economia, sotziologia e demografia. In su sèculu XX, in otzidente, sa disciprina geogràfica l'ant esaminada in bator momentos diferentes: determinismu ambientale, geografia regionale, revolutzione cantitativa e geografia crìtica.
Mètodos
Sos liòngios ispatziales sunt su fundamentu de custa iscièntzia, chi impreat sas mapas comente aina printzipale. Sa cartografia cràssica si est unida a s'anàlisi geogràfica prus moderna, fundada a pitzus de su Sistema Informativu Geogràficu (GIS).
Sos geògrafos impreant bator caminos ligados:
Geografia fìsica
Custa parte cunsiderat sa geografia comente una iscièntzia de sa Terra, chi impreat sa biologia pro cumprender su disinnu de sa flora e de sa fàuna de su mundu, e matemàtica e fìsica pro cumprender su moimentu de sa Terra in liòngiu cun sos àteros corpos de su sistema solare.
Geografia Umana
Custa parte abratzat sos aspetos econòmicos, polìticos e culturales de sa geografia, impunnada a sas iscièntzias sotziales, e a sos aspetos non fìsicos de s'òrdine de su mundu. Esàminat comente sos òmines si adatant a su logu e a sas àteras personas, e sa manera chi bivent paris cun su mundu.
Ainas
Sa cartografia est s'iscièntzia apricada impunnada a fagher mapas, s'aina printzipale pro afigurare e analisare dados geogràficos. Cun sa crèschida de sas tecnologias informàticas sos Sistemas Informativos Geogràficos (GIS), ant alladiadu sas possibilidades de atzessu, manìgiu e elaboratzione de dados geogràficos.
Sas terramannas
Àfrica - Amèricas - Antàrtica - Àsia - Europa - Otzeània
Boghes ligadas
Istados de su mundu.
Luigi Lai
Biografia
Connotu in su mundu, pro mèritos artìsticos, in su 1985 Lai est istadu numenadu Maistu de su Folklore, in su 1988 Cavalieri de sa Repùblica. e in su 2014 Ufitziale de sa Repùblica. At collaboradu cun rapresentantes illustres de sa mùsica sarda comente Maria Carta, Tenores de Vitzi Remunnu 'e Locu, Tenores de Neunele, Piero Marras, Totore Chessa - e de sa mùsica jazz, comente a Paolo Fresu, Enrico Rava, Tullio De Piscopo, Enzo Avitabile, Enzo Favata, Gavino Murgia. Incumentzende dae sos annos setanta at collaboradu e acumpridu numerosas tournée cun Angelo Branduardi, sonende in unos cantos album comente La pulce d'acqua e Concerto. At tentu unu raportu intensu fintzas cun su chircadore e sonadore de cornamusa iscotzesu Barnaby Brown, chi dd'at dedicadu unu film curtzu.
Sa prima intzisione, Luigi Lai e le sue launeddas, est de su 1963, unu 45 giros publicadu pro s'eticheta isvìtzera “Elite Special”. Òperas discogràficas suas sunt sos duos volùmenes de su CD Is Launeddas (1985), Canne in Armonia (1997) e S'arreppiccu (2003). In su 2008 Lai at dadu vida a s' Accademia delle Launeddas in Santuidu (CA). Si tratat de unu tzentru multifunzionale, pro cunferèntzias, fainas didàticas e de istùdiu e pro realizare esibitziones de persone o registratziones.
A sa faina sua de musitzista si sunt interessados vàrios etnomusicòlogos, comente Roberto Leydi, Pietro Sassu, Giovanni Dore, Paolo Mercùriu. In su 2018 at publicadu unu libru autobiogràficu suo, iscritu in collaboratzione cun Gabriele Congiu.
De importu est istada s'òpera sua de ispainadura, in totu su mundu, de su patrimòniu de s'istrumentu. Importante est istada fintzas s'òpera de insegnamentu a dischentes numerosos, fintzas a traessu de s'abertura de vàrias iscolas in diversas alas de sa Sardigna.
Is mègius dischentes ddos sighit personalmente su mastru, chi ddos imparat sighende bator printzìpios fundamentales:
Unos cantos comunos sardos ant cunferidu sa tzitadinàntzia onorària a Lai pro sa faina musicale sua: Soramanna in su 2013, Barùmini (in ue aiat fatu sa prima esibitzione sua comente a solista) in su 2016 e Sestu in su 2019.
Paolo Frescura
Paolo Frescura (Roma, 22 triulas 1953) est unu cantoneri italianu. Nàschidu in Roma dae babos napulesos (su babu est Mario Frera s'atore e sa mama est Rosita Pisano s'atora), s'est istrenadu in su 1975 cun su 45 furriadas “Bella dentro”, logrende un'èsitu istrepitosu de bèndidas (treghentosmiza isemprales de s'individuale e trintamiza de s'ellepè a su matessi nùmene).
S'annu sighidore partètzipat a su Festivale de Santu Remu de 1976 cun “Due Anelli”, chi otenet su de chimbe logos de sa crassifigadura. Intre sas àteras cantones suas, bi sunt “Tu cielo tu poesia” e “Ti fa bella l'amore”, custa ùrtima interpretada finas dae Nicola Di Bari.
In sos annos setanta, at cumpostu finas pro Lina Savonà sa cantadora. Atuarmente, Paolo Frescura s'òcupat de edissiones musigales.
Pranu Marshall
S'initziativa depet su nùmene de su tando secretàriu de istadu George Marshall, chi puru fiat istadu unu de sos prus famados generales nordamericanos durante sa gherra. Su pranu at tentu s'aproamentu in sos Istados Unidos de sos duos partidos mannos, sos republicanos controllaiant su Cungressu, mentras sos democràticos controllaiant sa Domo Bianca cun Harry Truman a presidente. Su pranu est istadu in mesura manna creadu dae funtzionàrios de su Dipartimentu de Istadu, mescamente pro William L. Clayton e Goerfe F. Kennan, cun s'agiudu de s'Istitutzione Brookings, cunforma a su chi fiat istadu dimandadu dae su senadore Arthur Vandenberg, presidente de su Comitadu de Relatziones Forànias de su Senadu.​ Marshall aiat faeddadu de su bisòngiu urgente de agiudare a su recùperu europeu in su discursu suo in s'Universidade de Harvard tentu in du mese de làmpadas de su 1947.
Dae tando, si sunt utilizados trèmenes comente a «nou o canteapare Pranu Marshall» pro descrìere programmas o propostas de rescatu econòmicu in iscala manna.
1446
S'annu 1446 (in numeros romanos:MCDXLVI) est comintzadu in sàbadu secundu su Calendariu Giulianu.
1474
S'annu 1474 (in numeros romanos:MCDLXXIV) est comintzadu in sàbadu secundu su Calendariu Giulianu.
Instituto Federal da Bahia
Sa Instituto Federal da Bahia, jamada comunemente IFBA, est una universidade cun sa sede in Salvador, in Bahia, in so Brasile.
S'universidade fit istada fundada in su 1910.
Contea de Nitza
Sa contea de Nitza, chi puru si nùmenat su Paisu Nitzardu (in nitzardu: Countea de Nissa (o Comtat de Niça) Pais Nissart;in otzitanu: Contea de Nissa, País Niçard; in frantzesu: Comté de Nice, Pays Niçois; in italianu: Contea di Nizza, Paese Nizzardo), est una regione istòrica de Otzitània, in s'estu, a s'inghìriu de sa tzitade de Nitza e chi s'iscàmpiat intre su mare Mediterràneu (costera Azula), su riu Var e sa costera de su sud estremu de sas Alpes. A primìtziu fiat una parte de sa contea antiga de Proventza; a pustis, partende dae su 1388 est istada una parte de su ducadu de Savoja (chi est divenida su Regnu de Sardigna-Piemonte in su 1720). At pigadu su nùmene de contea de Nitza in una data no pretzisada a pustis de s'achirimentu in Savoia. Est istada integrada in sa Frantza su 1860. Dae tando, forma sa cussòrgia frantzesa de Nitza, chi est sa parte majore de su dipartimentu de sas Alpes Marìtimas; noantimes si mantenet su nùmene de contea de Nitza pro designare custa regione culturale e istòrica, sa cale personalidade est forte meda.
Sa capitale sua est sa tzitade de Nitza. Su gentilìtziu est niçard, -a. Sa populatzione est de unos 510 mìgia bividores.
A livellu istòricu, su Printzipadu de Mònacu est incravadu in intro de sa contea de Nitza, ma non nde faghet parte. Sa tzitade de Menton cun sos intorinos suos, faghiat parte de su Printzipadu de Mònacu (finas a su 1861, cando sunt istados achiridos dae sa Frantza).
Tràchia otzidentale
Sa Tràtzia otzidentale o fintzas Tràtzia greca(grecu [Δυτική] Θράκη, [Dytikí] Thráki; turcu Batı Trakya; bùlgaru Западна Тракия, Zapadna Trakia) est una regione geogràfica de sa Grèghia norti-orientale, parte de sa regione istòrica de sa Tràtzia, atualmente ispartzida impare a Bulgaria e Turchia. Su cabulogu est Komotini.
Sa Tràtzia otzidentale est posta in su chirru prus norti-orientale de s'istadu, in ue faghet làcana in su norti cun Bulgaria, in s'estu cun Turchia e in su sud cun su mare Egeu. Tenet istèrrida de 8.578 km² e populatzione de unos 371.200 bividores.
Est una regione populada de una minoria cunsistente, unu 35 % de sos bividores, de religione islamica, de limba mama e cultura turca. Custos non godint de peruna genia de amparu de s'istadu grecu chi, de su 1983, annu de sa decraratzione de indipendèntzia de Cipru norti apogiada de sa Turchia, cunsiderat totu sos tzitadinos de religione islàmica grecos musulmanos, chentza àteras isceras chi nde reconnoschent diferèntzias culturales e linguìsticas.
Est sa regione prus pobera e incuida de sa Grèghia.
Chattanooga (Tennessee)
Chattanooga est una tzitade de unos 168.000 bividores de Istados Unidos de Amèrica chi s'agatat in s'istadu de Tennessee, sea de sa Contea de Hamilton.
Est sa de 4 tzitades de s'istadu a fatu de Memphis, Nashville e Knoxville.
Santu Nigola de Bari
Santu Nigola de Bari (Patara di Licia, 270 circa - Myra, 6 de nadale 343?), pìscamu de Myra in Licia (oe Demre, in s'Anatolia, Turchia), e' veneradu comente 'e santu dae sa Cheja cattoliga, dae sa Cheja ortodossa e finas dae àteras cufessiones cristianas.
Notu finas comente san Nicola di Myra, san Nicola Magno est meda famadu finas pruite dae sa figura sua nde derivat su mitu de Santa Klaus (o Claus), connottu in Itàlia comente Babbo Natale.
Cuacos de Yuste
Cuacos de Yuste est una comuna ispagnola de 949 abitantes situadu in sa comunidade autònoma de s'Estremadura.
Giuanni Lilliu
Giuanni Lilliu (Barùmini, 13 de martzu de su 1914 – Casteddu, 19 de freàrgiu de su 2012) est istadu un'archeòlogu, publitzista, paleontòlogu e polìticu sardu, reconnotu in gènere che a su connoschidore prus mannu de sa tziviltade nuraghesa chi bi siat istadu.
Cuacos de Yuste
Istòria
In su Monastèriu de Yuste, a Cuacos de Yuste, su 21 cabudanni 1558, fiat mortu s'imperadore Carolu V. Issu era in antis de ogni àtera ite re de Ispagna, ma non connoschiat meda bene s'ispagnolu, e antis, faeddaiat su frantzesu. Nointames custu problema issu, giai in su 1554, duos annos in antis s'abdicatzione sua, aiat incarrigadu su fìgiu, Filipu II, de li costruire unu palatzu in sa tzitadina, chi, minore e largana de su mundadu, l'oferiat pasu, paghe e pasu. Aici, posca s'abdicatzione sua s'imperadore aiat abarradu in Ispagna, ue aiat coladu sos ùrtimos duos annos de sa chintu suo, e infines b'aiat mortu.
Giuanni Lilliu
Archeòlogu de fama internatzionale, est connotu mescamente pro àere batidu a sa lughe sa règia nuràgica de Su Nuraxi in sa bidda nadale sua, decrarada in su 1997 patrimòniu de s'umanidade dae s'UNESCO.
Biografia
Dae su 1943 a su 1945 at operadu in sa "Soprintendèntzia a sas Antighidades de sa Sardigna".
In su 1972 at fundadu e a pustis dirìgidu pro bint'annos s'"Iscola de ispetzializatzione in Istùdios Sardos" de s'Universidade de Casteddu, cun su ruolu de Professore ordinàriu de Paletnologia cun s'insegnamentu de Antighidades sardas. Benit cunsideradu, in paris cun Ernesto de Martino e Alberto Mario Cirese, unu de sos fundadores de s'Iscola antropològica de Casteddu, siat in cantu ordinàriu de Paletnologia, siat che a fundadore e, a pustis, Presidente de s'Istitutu superiore regionale etnogràficu (ISRE) de Nùgoro pro medas annos, siat mescamente pro sos interesses transdisciplinares mannos suos in s'istùdiu de sa preistòria. Est istadu pro medas annos Prèside de sa Facultade de Lìteras e Filosofia. At dirìgidu sa rivista "Studi Sardi" e su "Nuovo Bollettino Archeologico Sardo".
At fatu fintzas fainas polìticas a livellu locale, essende istadu cussigeri regionale dae su 1969 a su 1974 e cussigeri cumonale in Casteddu dae su 1975 a su 1980 semper in sas filas de sa Democratzia Cristiana. .
Est istadu membru de medas istitutos sientìficos italianos e de àteros istados e dae su 1990 Acadèmicu de s'Acadèmia de sos Lintzeos. In su 2007 at retzidu dae sa Regione Autònoma de sa Sardigna sa glorificatzione "Sardus Pater" istituida pròpiu in cudd'annu che a reconnoschimentu de assignare a tzitadinos sardos e istràngios chi si siant distintos pro mèritos de annotu de balore culturale, sotziale o morale e apant dadu lustru a sa Sardigna.
In paris a su traballu acadèmicu suo ligadu a s'archeologia est istadu fintzas un'ativista pro sa limba sarda, impreende·la in medas iscritos e artìculos suos (pro giornales e rivistas che a Nazione Sarda, Sardigna Antiga, S'Ischiglia, L'Unione Sarda e medas àteros) e chirchende de la batire in sas istitutziones e in s'Universidade. Medas de sos artìculos suos in sardu los ant torrados a publicare in su 2004, in su libru Sentidu de Libbertade, in ocasione de sos noranta annos suos. Semper cun custa punna su cussìgiu de sa Facultade de Lìteras e Filosofia, cando issu fiat Prèside, at deliberadu, in su 19 de freàrgiu de su 1971, de propònnere su reconnoschimentu de su pòpulu sardu comente minoria ètnicu-linguìstica. Custa proposta l'ant imbiada a totu sos comunes de sa Sardigna, e unos cantos de cussos (a es. Barùmini, Bonorva, Monte) aiant torradu risposta in sardu.
1497
S'annu 1497 (MCDLXCVII in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu in domìniga segundu su Calendàriu Giulianu.
Giuanni Lilliu
Biografia
Est istadu fintzas su promotore de s'istitutzione de s'ISRE - Istitutu Superiore Regionale Etnogràficu, fundadu in su 1972, in ue est istadu presidente dae su 1985 a su 1995.
Est mortu in Casteddu su 19 de freàrgiu de su 2012 a s'edade de 97 annos. In su 2013 su Comune de Barùmini, in paris cun sa Fundatzione Barumini Sistema Cultura, l'at dedicadu una mustra in su tzentru intituladu a issu, semper in Barùmini, e in su 2014 sas sovrintendèntzias sardas nd'ant fatu un'àtera in Casteddu, in su tzentru "San Pancrazio". In su 2018 su Coordinamentu Sardu Ufitziale nd'at fatu un'ammentu in Làconi, bidda chi l'aiat dadu sa tzitadinàntzia onorària.
Òperas
Sa bibliografia de sas òperas de Lilliu est manna meda, cun deghinas de annos de traballu. Custa est una lista partziale de sas òperas prus connotas:
Punk rock
Su Punk rock (o prus semplicementi punk) est unu genere musicale nasciu in inghilterra in su comintzu de su 1977. Is istrumentos tipicos funt sa boghe, sa chiterra, sa chiterra basciu e sa bateria. Sos gruppos printzipalese est istadoso sos Sex Pistols e The Clash.
Herbert von Karajan
Naskidu in Salisburgo, fattu mannu in Austria in sa tzitade de Graz ada istudiadu mùsica in Vienna.
1502
S'annu 1502 (in numeros romanos:MDII) est comintzadu in sàbadu secundu su Calendariu Giulianu.
Polisportiva Dinamo
Sa Polisportiva Dinamo s.r.l., mègius nota comente Dinamo Sasari, est una sotziedade de pallacanestro italiana cun sede a Tàtari, chi militat de s'istajone 2010-11 in sa Sèrie A, màssima sèrias de su campionadu italianu de pallacanestro.
Est istada s'in antis sotziedade de canestra de sa Sardigna a bìnchere s'iscudetu, triunfende in su 2014-2015 in su màssimu campionadu de canestra italianu, posca àere conchistadu Super-copa italiana e Copa Itàlia durante sa matessi istajone.
S'iscuadra est connota pro motìvos de sponsor Dinamo Banco di Sardegna Sassari. Sunt nados sos gigantes de Sardigna o petzi sos gigantes riferendesi a sos sos gigantes de Mont'e Prama.
Istòria
Fundada su 23 abrile de su 1960 de unu grupu de istudiantes locales, in majoria bènnidas de su Litzeu clàssicu “Azuni”, sa Dinamo chertat su suo primu campionadu, in sa sèrias B regionale, in su 1963 e posca solos tres annos benit promòvida in sèrias C natzionale. Sos annos otanta sunt signados dae una consolidada positzione in antis in B e poi in B1 finas su mannu traguardu de sa Sèrie A2 conchistada in su 1989 contra Siena. S'amaranto de sa màllia lassat ispàtziu a su biancoverde, colore de su galu oe Main Sponsor Bancu de Sardigna, chi pròpiu in cussos annos incumentzat su raportu suo de collaboratzione cun sa sotziedade. In su 1991 intrat a fàghere parte de s'iscuadra Emanuele Tundu, chi at a essere bandera de sa Dinamo finas s'istajone 2007-08 cando s'at a retirare e at a intrare a fàghere parte de s'iscuadra tècnica de su setore giovanile de sa sotziedade. S'istajone 1998-99 si cùngiat cun sa torrada a dae segus in sèrias B Primore ma gràtzias a s'achirimentu de su tìtulu isportivu de Forlì sa Dinamo at a partetzipare in manera aguale a su campionadu de A2. A fine istajone s'at faghere torra bidere sa torrada a dae segus ma posca duas istajones, in su 2002-2003, torrat in Legadue. In su làmpadas de su 2005, su controllu de sa sotziedade bidet su coladòrgiu de s'istòricu presidente, s'abogadu Dino Milia, a una noa compagine sotziale cun s'imprendidore Luciano Mele a cobèrrere sa màssima càrriga dirigenziale. Sos colores de sa màllia torrant cussos originàrios, biancu e biaitu. Posca àere segudadu sos play-off pro tres istajones consecutivas (de su 2007 a su 2009), in su 2010 sa Dinamo Sassari conchistat sa prima borta in s'istòria sua sa Sèrie A cun su coach Meo Sacchetti, ex giogadore, medàllia de prata a sas Olimpìades de su 1980 e oro a sos Europeos de su 1983. Dae inoghe in dae inantis Meo at a èssere semper a sa ghia de s'iscuadra rinnovende, su 7 freàrgiu 2013, su cuntratu suo in biancoblu finas su 2018.
Ghillotina
Sa ghillotina est una màchina de cuntzibidura frantzesa, ispirada dae modellos antigos de màchinas de detzugradura, chi fiat istada impreada in Frantza pro s'aprigadura ufissiale de sa pena de morte peri isconcamentu, e posteriormente in unos cantos cantones isvìtzeros, in Isvètzia, in Bèrziu e in Alemània. In Frantza, una ghillotina aiat funtzionadu in sa presone des Baumettes pro s'ùrtima bia in su santandria de 1977, e fiat istada intregada definitivamente a sa presone de Fresnes a pustis de s'abolidura de sa pena de morte in 1981.
Cunforme a sos ispertos de meighina, sa partzidura de su meoddu ispinale cunzughet sa pèrdida de cunnoschimentu iscutale (pretzisamente che in su casu de inforcamentu a falada longa).
Categoria : Mètodos de isecutadura
Nelson Mandela
Nelson Rolihlahla Mandela  (Qunu, 18 triulas 1918 – 5 nadale 2013) fue unu politigu sudafricanu, primu Presidente de su Sudàfrica, poi 'e sa fine de s'apartheid, elegidu cun eleziones demograticas, chi est istadu in garriga dae su 1994 a su 99 e Premiu Nobel pro sa Paghe.
Lorsica
Lòrsica (Lòrsega in limba ligure) est unu comune isparsu italianu de 529 abitantes in sa Provìntzia de Gènova in Liguria.
Management
SuManagement in economia aziendale est su complessu de sas funtziones amministrativas, diretivas e zestionales de un' azienda (siat issa de diritu pùblicu o diritu privadu). Sa locutzione benit fintzas impreada pro indicare sa paris de sas persones chi tenent responsabilidades zestionales in azienda.
Su tèrmine management acudit de sa limba inglesa e derivat de su verbu to manage, "zestire", issu matessi originadu dae s'italianu "maneggiare".
Caraterìsticas
Sa atividade cunsistet in sa ghia de sa zestione aziendale, pro mèdiu de sa definitzione de sas istrategias, de sos obietivos aziendales e a su paris de sas atziones zestionales furriadas a su persighimentu issoro. De fundamentu resurtat tando una bona cultura giurìdicu-econòmica pro acumprire in modu consapevole seberadas fundamentales cales cussas chi rigurdant s'impreu de sas risorsas econòmicas, de sas risorsas umanas e tènnere su controllu de su guvernu sotzietàriu.
Norah Jones
Est fiza de su sonadore de sitar Ravi Shankar.
Perrier (aba minerale)
Sa Perrier est un'aba minerale cun gassu frantzesa chi benat dae sa mitza des Bouillens, chi dae su 1903 si narat mitza Perrier.
Sa mitza est situada in Vergèze, in su departamentu de su Gard, a 15 chilòmetros dae Nimes.
S'aba Perriet formaiat parte de su Grupu Perrier Vittel SA (chi cumprendet finas Vittel, Quézac, Pellegrino et Contrex), devènnidu Nestlé Waters France a pustis de su resgate de s'impresa dae bandas de Nestlé in su 1992.
Est un'aba minerale naturale chi cuntenent elementos minerales (460 mg/l) e gassu de sa mitza sua (7 g/l).
Garganta la Olla
Garganta la Olla est una comuna ispagnola de 1.147 abitantes situadu in sa comunidade autònoma de s'Estremadura.