cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wrestling
Su Wrestling, prus pretzisamente su professional wrestling, est una disciplina naschida in sos Istados Unidos a sa fine de s'Ottoghentu. Naschit dae s'isport de sa luta libera (in inglesu, amateur wrestling), galu che pare a s'istrumpa sarda, comente una liga professionale de luta organizada pretzisa a sa boxe, cun titulos fatos de chintolzas chi sos campiones gighiant (e gighent finza como) in onzi incontru. In su Noeghentu su wrestling est divennidu simuladu, ca sos chi organizaìant sos incontros si sunt abbizados chi a differentzia de sa boxe, onzi incontru de wrestling podìat essere meda noiosu. Gai ant detzisu de pre-determinare sos chi deviant binchere, s'istoria de onzi incontru e carchi orta fintzas onzi movida, faghende naschere unu de sos ispetaculos prus sighidos in totu su Noeghentu.
In sas dies nostras, su wrestling est praticadu in meda federatziones in totu su mundu. Sas prus importantes sun sa World Wrestling Entertainment (WWE) in particulare, sa Total Non-Stop Action (TNA) e sa Ring of Honor (ROH). Sas primas duas ant coberidura televisiva in totu su mundu. Cadauna de custas federatziones gighet sas proprias chintolzas e cadauna giamat su propriu campione su "campione e su mundu" e custu arrejonu valede fintzas pro galu totas sas ateras federatziones minores chi bi sunt in totu su mundu (chi sun giamadas "indies"). Ateras federatziones importantes chi como sun istadas comporadas dae sa WWE fint sa World Championship Wrestling (WCW) e sa Extreme Championship Wrestilng (ECW);
Naschida de su wrestling
Su wrestling est naschidu pretzisamente dae sa luta greco-romana, e si differentziaìat dae issa - in sos primos annos - dae sa possiblitate de faghere ateros coppos comente leadas a sas ancas, giaes articulares, cicchereddas e leadas suta 'e sa chintolza.
Su primu campione de cussa noa disciplina (chi giamaìana free-style-wrestling) vidi Tom Jenkins in su 1899. Duos annos a pustis, su Russu George Hackenschmidt, est diventadu su primu World Heavyweight Champion (campione mondiale de sos pisos massimos) dae chi hat binchidu torneos in tota s'Europa. Hackenschmidt s'annu a pustis est diventadu fintzas campione de greco-romana. Cussu pro ite pro como su wrestling est leadu comente una greco-romana unu pagu divescia.
Le Corbusier
Le Corbusier est su pseudonimu de Charles-Édouard Jeanneret-Gris.
Berlinu
Berlinu est sa capitale e unu de sos seighi istados de sa Germània. Ada una populatzione de 3,4 milliones edd'est sa tzitade pius manna de sa natzione. S'agatat in su nord-est de sa Germania subra su Riu Spree, edd'est in su centru de s'area metropolitana de Berlinu/Brandeburgu, chi contat 4 milliones e mesu de abitantes. Unu terzu de s'area de sa tzitade est cumposta de parcos, giardinos, rios e lagos.
Palatu de su Shirvanshahs
Su Palatu de su Shirvanshahs (in azeru: Şirvanşahlar sarayı) est unu complesso architetonicu de s'epoca Shirvan-Absheron in s'Azerbaigián edd'est situadu in su coro de sa tzitade de Baku edd'est istadu costruidu in su XV seculu.
Berlinu
De su 1961 a su 1989 sa tzitade de Berlinu est istada partzida in duos: Berlinu Est, capitale de sa Repùblica Democràtica Tedesca e Berlinu Ovest, Capitale de sa Repùblica Federale Tedesca, cun su famadu Muru de Berlinu. De su muru abarrant oe unos cantos bìculos; su prus famadu de issos est connotu comente East Side Gallery.
Editto delle Chiudende
"Tancas serradas a muru,
fattas a s’afferra afferra,
si su chelu fit in terra,
che l’aian serradu puru"
- Melchiorre Murenu
S’editto delle chiudende (ò editu de sas chiudendas in sardu), fit una reforma agraria chi, emanada in su 1820 dae su re de Sardigna Vittorio Emanuele I, at permissu in Sardigna de faghere sas tancas serrende sos terrinos, chi finas a tando fint a cumone. Gai est istada introduida sa propiedade privada, cun sa punna de modernitzare e isvilupare s’agricoltura.
In tzertas biddas de s'isula (in Logudoro e in Campidanu) sa leze calicunu l’aiat accolta cun s’isperantzia de mezorare, finas pro fu fatu chi b’aiat meda massajos e, serrendesi su logu, podiant istare pius serenos ca no bi fit su periculu chi b’intrerat bestiamine, ma custos fint pagos, sa prus parte de sa zente non fit cuntenta.
In Barbàgia e in Ozzastra sa cosa non fit atzetada pro nudda proite privatizende sos terrinos, chi poi fint sos pasculos, sa sienda principale de su tretu issoro, sos pastores aiant ite malu passare.
A manu a manu chi sos cambios beniant postos in essere, sas protestas e sas atziones de sabotagiu aumentaiant. Zente meda, chi fit abbarrada chena nudda, aiat cominzadu a bandidare. Tando sos Sabaudos aiant acontzadu s’editu in su 1830 e in su 1831, ma su malumore fit meda, est in custos annos chi Melchiorre Murenu aiat cantadu sos versos chi sunt in subra.
Casos sardos
Su casu est unu màndicu fentomàu de sa Sardigna, dèpiu a s'antica tradissione pastorale sua.
A commo, s'isula offèrit sa produssione prus manna de casu berbechìnu pèri tottu s'Europa, tantu chi si espòrtan in parìtzos mercàos, mascamènte in s'America de Susu. Unu problema chi b'èssit a campu est chi, a bìas, su casu est suzetu a pirateria alimentare e unos cantos casos, supratòttu in sas Americas, si bènden chin su nomìnzu frassu de Sardo Cheese (un'ammistùru de ingresu e italianu), ma cussos s'isula non la bìen nemmancu chin su cannotzàle.
Istòria
Fìntzas dae sos tempos anticos, sa Sardigna est semper istàda una terra de pastores. Sos nuraghèsos fin, in prus de èsser gherrèris e navigadores, allevadores e fachìan casu. In epoca romana, sos casos sardos arriccàban sa mesa de senadores e patrìtzios. A s'indipendèntzia judicale, su casu sardu benìat esportàu in parìtzas variedades comente su Sardescu, su casu de Torres, su casu arbu de Arbarée, su casu de Caddura. In su mercàu genovesu, sos dàtzios pro importare su casu de Torres fit de tres soddos e mesu, meda de prus cuffòrma a cussos de su casu Paramensis (est a nàrrer, de Parma).
Atteretàntu connottu e istimàu fit su casu sardu in sa dominassione piemontesa: sas cassas reales si arriccàban meda chin sas gabèllas chi sos mercadòres pacàban pro battire a fora su casu a Marsiglia, Napoli, Livorno e Genova. In sa secunda meitàde de s'Ottichèntos, si cumintzèit s'esportassione de su Berbechìnu Romanu (romanu de lùmen, ma fattu in Sardigna) in su mercàu americanu; custu at battìu a sa crèschia de su numeru de berbèches, chi fit colàda dae 850.000 in su 1881 a prus de duos miliones in su 1918.
Baku
Bakou (azéru : Bakı, russu : Баку Bakou, persianu : باکو Badkube Persianu: Baraca\ باراکا, armenu: Պակովան/Pakovan) est sa capitale de s'Azerbaigián. Est collocada in sas rivas de su Mare Caspio. S'istoria sua cominzat in su I millénniu prima de Cristos, ma sos iscrittos pius antigos inue est nominada risalini a su V seculu. In su 2011 contaiat 2.100.000 abitantes, in s'area metropolitana sin de contana calchi 3 milliones, de sos cales medas sunu refugiados de sa gherra de su Altu-Karabagh. In sa tzitade b'est su Palatu de su Shirvanshahs, iscritu in sa lista de sos Patrimonios de s'Umanidade (World Heritage Sites) de s'UNESCO.
Giovanni da Capestrano
Giovanni da Capestrano, naschidu a Capestrano, bidda in provintzia de L'Aquila su 1386, ada istudiadu dirittu a Perugia, e esercitadu s'ufficiu de zuighe. Si cunvertidi e si faghede frantziscanu. Po 40 annos preigadore itinerante in tota Europa. Cossizeri de pabas, benidi imbiadu in missiones apostolicas in varias partes d'Europa. Ada partetzipadu a sa difesa de Belgrado dae sos Turcos su 1456. Moridi a Villach in Austria su 23 de santuaine 1456. Santu (1690).
Oliandru
S'oliandru o lionaxi o leunaxi o belladonna (Nerium oleander, L. 1753) de sa familia apocinacee, est una pianta cun fògias sempri birdes, longas, coriatas. Sa linna, de pagu contu, si segada bogada unu late, belenosu. Podet creschere comente un'arvure e produere fiores de meda colores. Creschet ispontanea, in terrinos poberos, in letos de rios cando sunu siccos. S'agatat puru in su bordo de sas istradas, pro ornamentu.
Masturbatzione
Masturbatzione, o pugneta, est una pràtica autoerotica cunsistente in sa solitzitasione manuale de sos òrganos sessuales a iscopu de otènnere praghere.
Diana Ross
Fit una de sas Supremes.
Limba inglesa
S'inglesu (nòmini nativu English, IPA: ['ɪŋglɪʃ]) est una limba indo-europea chi apartenit a su cambu ocidentali de is limbas germànicas, cun s'olandesu, s'altu e basciu tedescu, su fiamingu e su frisone. Cunservat ancora una làdina parentela con su sàssoni continentali (dialetu de su basciu tedescu).
S'ingresu tenet una posissione particulare meda, non solu cuffòrma sas limbas germanicas ma fintzas in intro de su grustiu limbisticu indoeuropeu: at tramudau e fattu prus simpre s'istruttura sua a puntu tale de si accurtziare comomai a una limba isolante, prusaprestu chi non a una flessiva.
In prus, su vocabolariu tenet medas faveddos chi sun de orizine non germanica, ma latìna: prus de su 50% de cussos de erentzia latina benin dae su frantzesu e fin intraos in su lessicu ingresu pro more de sa dominadura normanna in sos seculos a pustis de su 1066 (cando sos ducas de Normandia aian conchistau s'Inghilterra anglo-sassone chin sa battalla de Hastings) e fintzas grassias a su rinaschimentu colande pro su latinu issientificu. Pro custu, una de sas carateristicas prus làdinas de su lessicu ingresu est sa richesa de sas cropas sinonìmicas, una de erentzia germanica e s'atera de erentzia latina, pro inditare sa matessi cosa in manera unu pacu differente (es.: freedom/liberty; pig/pork; spear/lance, amount/quantity, first/prime, ecc.).
Siat pro more de s'orizine sua, chi tenet in sinu suo elementos picaos a mes'a pare dae su latinu e dae su sassone, siat pro more de s'impreu suo oje in die che limba franca a libellu internassionale, siat pro more de sa povertade sua de declinassiones e desinentzias, s'ingresu est una limba meda prus aperta a cussentire s'intrada de faveddos istranzos.
Si carculat chi sos chi faveddan ingresu che limba mama (English as a native language, ENL) sian unos 350 miliones, sos chi lu faveddan che secunda limba (English as a second language, ESL), ovverosiat paris chin sa limba mama de su locu, sian unos 300 miliones, sos chi lu faveddan che limba istranza (English as a foreign language, EFL), ovverosiat imparada in iscola ma chi non si impreat, sian unos 100 miliones. Edduncas, su numeru de chie non chistionat ingresu che limba mama superat cussu de sos chi lu faveddan dae sende naschios.
Constantin Stanislavski
Constantin Sergeevič Stanislavski (in russu Константин Сергеевич Станиславский o Алексе́ев) at dadu unu contributu essenziale a sa recitazione realistiga introduende innovatziones chi sunu restadas una base comune pro tottu sas recitaziones in su mundu occidentale. Gratzias a sa promotzione chi issu aiat fattu a s'insinzamentu de sas tecnicas de recitazione e de regia e a sas tradutziones de sos iscrittos teoricos suos, su Metodo Stanislavski aiat criadu una grande possibilidade de superare sas barrieras culturales. Issu fidi un'attore, unu regista teatrale e fit isdtadu s'amministradore de su Teatru de s'Arte de Mosca chi fit istadu fundadu in su 1897.
Limba inglesa
Orizine de sas paragulas
Pro more de sas influentzias frantzesas-normannas si podet, ind unu tzertu sensu, ischirriare su vocabolariu in faveddos de erentzia germanica e ateros de erentzia latìna; cussos latinos benin derettu dae su latinu o dae su francu-normannu a manera indiretta.
Sa majorìa (su 57%) de sas 1000 paragulas ingresas chi prus s'imprean a cumone, e su 97% de sas 100 paragulas chi prus s'imprean a cumone, est de erentzia germanica, ma est a narrer puru chi cada pessone in media connoschet tra sas 35.000 e 75.000 paragulas, unu numeru in minorìa. A s'imbesse, sa majorìa in tottu de sos faveddos est de erentzia latina, chenza contare chi peroe su vocabolariu chi trattat de astronomia, matematica e chimica tenet orizine araba.
Una chirca chi at fattu Joseph M. Williams in Origins of the English Language at carculau sas pertzentuales in 10.000 paragulas picadas dae literas commertziales:
Vocabolariu Germanicu:
Paràulas de assembru de orizine germanica cun tradiuda tedesca;
(Sardu; Inglesu /IPA/, Tedescu)
Ontario
Sa provintzia de s'Ontario est una de sas provintzias de su Canada, sa capitale sua est Toronto. Sas limbas faeddadas sunu meda, sa pius diffusas sunu s'inglesu e i su frantzesu ma est meda difusu finas s'italianu. In su teritoriu sos abitantes a su 2011 fini 12.851.821 e sunu de tantas etniaa.
Limba inglesa
Orizine de sas paragulas
Babbu; Father /ˈfɑðɚ/, Vater
Mamma; Mother /ˈmʌðɚ/, Mutter
Frade; Brother /ˈbɹʌðɚ/, Bruder
Sorre; Sister /ˈsɪstɚ/, Schwester
Ómine; Man /mæn/, Mann
Fémina; Woman /ˈwʊmən/, Frau (dae “man”)
Aère; Have /hæv/, Haben
Leare/Aggarrare; Take /teɪk/, Nehmen (nor= ta, dae su proto-germanicu “tæk”)
Limbazos
S'ingresu est una limba isparghinada peri su mundu e at depiu cunvivere chind unu muntone de limbas differentes: no est un'ispantu chi fintzas custa limba tenzat in sinu suo una cantitade manna de variantes. Si podet facher tzinnu a custos chi, est a ammentare, sun comuncas macro-grupos (est a narrer chi in intro de custos bi nd'at galu unu muntone de variedades):
Copernìtziu
Su copernìtziu (in pretzedèntzia naradu unùnbiu temporalmente de su IUPAC) est s'elementu chìmicu de nùmeru atòmicu 112. Su sìmbulu est Cn.
S'elementu 112 partenet a sa famìlia de sos elementos supergraes; s'isòtopu suo prus istàbile tenet un' emivida de 11 minutos. In carchi chirca est mentovadu cun su nùmene de eka-mercùriu. In acòrdiu a sa perioditzidade de sas caraterìsticas chìmicas osservadas in sa tàula periòdica si nche abetat chi su copernìtziu siat unu metallu lìchidu a temperadura ambiente (298 K) prus volàtile de su mercùriu e cun caraterìsticas metàllicas simigiantes a su ràdiu, mancari prus pagu reativu.
1884
S'annu 1884 (MLCCCLXXXIV in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu in martis segundu su calendàriu gregorianu.
Wald am Schoberpaß
Wald am Schoberpaß est unu comunu de 654 abitantes de sa Stiria (Austria).
Doctor Who
Doctor Who est su titulu e su nomini de su protagonista du una populari serie televisiva britanniga de fantascienza criara de sa BBC in su 1963. Narara de is avventuras de unu viaggiarori de su tempu, cun tramas ki bandanta de sa fantascienza a su contu goticu.
Melachidonza
Sa Melachidonza  (n. i. Cydonia oblonga Philip Miller 1768) est una pianta de sa familia de is Rosaceae coltivada pro frutu. In logudoresu si narat Melachidonza, in campidanesu Mela pirongia.
Sergio Musmeci
Laureadu in ingegneria civile e aeronautica in sa Universidade de Roma "La Sapienza" aiat cominzadu sa pratiga de sa professione in s'istudiu de Pierluigi Nervi e Riccardo Morandi.
Sa idea de Musmeci pro dare fromma a sas istrutturas fit basada subra su cunzettu chi bisonza de acciappare sa mezus fromma pro veicolare sas fortzas. Una fromma logica chi ripondet in sa mezus manera a sa funzione pro cui est preposta, una fromma criada dae su progettista. Sa creatividade est duncas a sa base de sa iscienzia contemporanea e custu alet naturalmente puru pro sa costruziones.
Conservatoria de sas Costeras
Compitos
Sas finalidades istitutzionales de s'Agentzia sunt cuddas de salvaguardia, tutela e valorizatzione de sos ecosistemas de sas costeras e de sa gestione integrada de sas àreas de particulare rilevantzia paesagìstica e ambientale, de propriedade de sa Regione o postas a disponimentu suo. Dae parte de sugetos pùblicos o privados.
Òrganos e personale
Sa Conservatoria est istada creada comente Agentzia autònoma pro mezus afrontare tematicas no pertocant a s'ordinaria organizatzione de s'aministratzione regionale. Sos òrganos suos sunt su Comitadu iscièntificu, su Diretore esecutivu e su Collegiu de sos revisores.
Diretore esecutivu:
Comitadu iscièntificu:
Collegiu de sos revisores de sos contos:
Sa Conservatoria est articolada in d'una diretzione generale e in duas diretziones de servìtziu incàrrigadas de sas atividades de istudiu, gestione amministrativa, de s'atividade tècnica, de pianificatzione e gestione patrimoniale. A su reclutamentu de su personale si providit, in sa prima fase de vida de s'Ente, a traversu protzeduras de mobilidade interna rivoltas a sos dipendentes de s’aministratzione e a pustis cun protzeduras pùblicas secundu sas modalidades istabilidas dae sa lege regionale e dae s'istatutu de s'Agentzia.
S'atzione de sa Conservatoria
A pustis d'àere afetuadu sos traballos de riprìstinu ambientale e naturalìsticu de sas aeras de sas costeras, sa Conservatoria las potet gestire in pròpriu o l'afidare in gestione a àteros entes o agentzias regionales, a sas comunas, a sos àteras comunidades locales e a associatziones o cooperativas pro assegurare una correta gestione in prenu respetu de sas leges e de sas normas de referèntzia istabilidas.
Imàgines
Paesàgios de sas costeras sardas
Biddaspitziosa
Biddaspitziosa est unu comunu de 2.193 abitantes de sa tzitadi metropolitana de Casteddu. S'agatat in sa parti de bàscius de Campidanu, in su tretu intru de Casteddu e Igrèsias, a prus pagu de 20 km de sa capitali.
Territòriu
Sa bidda est a canta de mari, a 20 km de su portu canali de Casteddu e de su mari turìstigu de Sardinnia de bàscius, a 40 km. de is minas de su Surcis e de s'Igrèsienti.
Est una bidda chi fait de coronamentu a su logu de sa tzitadi de Casteddu e, po custa arrexoni, at pigau parti a sa gana de cambiamentu chi sa tzitadi fait arribai in is biddixeddas acanta, e chi faint cambiai sa manera de bivi, sa strutura e sa forma de is biddas.
In custus ùrtimus annus sa populatzioni est crèscia meda, nci funt 2000 personas e meda prus domus. Sa bidda s'agatat in d-unu tretu paris a intrus de unu logu mannu chi est pagu pagu ondulau in sa parti nord-ovest sceti, ca ddu trebessat su frùmini Cixerri.
Populatzioni
Su traballu in su sartu, mancai siat in crisi faci is atras atividadis, conditzionat oi puru, sa strutura de sa bidda, difatis in su “centru bèciu” nci funt domus de làrdiri, chi tenint una pranta a corratzu, sa chi teniant in s'antighidadi is domus de is arricus. S'agatant puru esemprus de domus pòbiras de is serbidoris, chi imoi no fait a impreai, ca no funt adatas a is apretus de oi.
S'atividadi econòmica est diferentziada. Sa laurantza imprendat unu cuartu de sa populatzioni chi traballat, de unu cundutu de familla, in d-una terra manna, a un'atru cun traballadoris dipendentis chi funt sempri de prus, fintzas a is siendas piticheddas (su 57% de is siendas tenit 3 ètarus de terra sceti).
Arant lioris, ortalìtzia e forràinis po pesai bestìamini (brebexinus). Is siendas de bestiàmini po su prus funt piticheddas ma comuncas modernas.
Fintzas a pagus annus a oi s'agàtant pagus fàbricas: unu casefìciu, tres de mobìlia, una po traballai mineralis. Ma cumenti ant amanniau su logu
Su 78% de sa populatzioni chi traballat est in is setoris de duus (secondario) e de tres (terziario), ca sa bidda est acanta de Casteddu.
Epicuro
"Su male chi pius nos asciuconat, sa morte, non est nudda pro a nois, diffattis cando bi semus nois non b'est issa, e cando b'est issa non bi semus nois"
- Epicuro
Est istadu su fundadore de una de sas pius mannas iscolas filosoficas (Epicureismu) de sas epocas ellenistica e romana. Avversadu da sos filosofos cristianos fit istadu postu a un'ala cun s'affermazione de su Cristianesimu.
1848
S'annu 1848 (MDCCCXLVIII in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu sàpadu segundu su calendàriu gregorianu.
Àldara
Àldara est una bidda de 847 abitantes in sa Provìntzia de Tàtari.
Sotziedade pro sa Limba Sarda
Sa Sotziedade pro sa Limba Sarda est un'assòtziu culturale nàschidu in su 1987, in Casteddu, e cun sede in Nùgoro.
Istòria
Ma est istada finas sa sotziedade chi at dadu fortza a su protzessu de istandardizatzione de sa limba sarda, cumintzadu cun su seminàriu internatzionale Presente de sas limbas minoritàrias e problemas de sa normalizatzione issoro, su 25-9-88, in Santu Lussùrgiu, e culminadu in su 2001 cun sa LSU e in su 2006 cun sa LSC.
Dae su 15 de nadale de su 2021 s'òcupat de sa Biblioteca Heinz Jürgen Wolf de Istùdios Linguìsticos e de limba sarda de Nùgoro, dedicada a su linguista Heinz Jürgen Wolf e aberta a totus. Sa biblioteca est nàschida gràtzias a sa voluntade de sa fìgia Mimi e de sa mugere Sìlvia de Wolf, chi ant donadu sa biblioteca de s'istudiosu a sa Sotziedade, e de s'Assòtziu natzionale de sos mutilados e invàlidos de gherra de Nùgoro, chi at frunidu sos locales.
Como su presidente de sa SLS est Diegu Corràine. Vitzepresidente est Antonello Garau. Segretàriu est Lisandru Beccu.
1987
S'annu 1987 (MCMLXXXVII in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu giòia a segunda de su calendàriu gregorianu.
Istùdios de gènere
Sos istùdios de gènere (in inglesu gender studies) rapresentant un'acostamentu multidisciplinare e interdisciplinàriu a s'istùdiu de sos significados sòtziu-culturales de sa sessualidade e de s'identidade de gènere.
Antiogu de Sulcis
Antiogu est unu nòmene meda difùndiu in Sardigna, e puru su nòmene de un'ìsula minore a sud ovest de sa Sardigna.
Istùdios de gènere
Nàschidos in Nordamèrica a caddu de sos annos setanta e otanta in s'àmbitu de sos istùdios culturales, si difundent in Europa Otzidentale in sos annos otanta. S'isvilupant partende dae unu tzerta currente de su pensamentu feminista e agatant ispuntos fundamentales in su post-istruturalismu e decostrutzionismu frantzesu (mescamente Michel Foucault e Jacques Derrida), in sos istùdios chi ùnint psicologia e limbàgiu (Jacques Lacan e, in una prospetiva postlacaniana, Julia Kristeva). De importu dillindadu pro sos istùdios de gènere sunt fintzas sos istùdios gay e lèsbicos e su postmodernismu.
Cesareo
Cesareo, pseudònimu de Davide Luca Civaschi (Milanu, 22 de ghennàrgiu de su 1962), est unu chitarrista e compositore italianu, membru de su grupu Elio e le Storie Tese.
Istùdios de gènere
Custos istùdios non costitùint unu campu de s'ischire a sese, ma rapresentant in antis de totu una modalidade de interpretatzione. Sunt su resurtadu de una rugrada de metodologias diferentes chi abratzant diversos aspetos de sa vida umana, de sa produtzione de sas identidades e de su raportu intre indivìduu e sotziedade, intre indivìduu e cultura. Pro custu motivu una letura "gender sensitive", atenta a sos aspetos de gènere, est aplicàbile a belle calesisiat brancu de sas sièntzias umanas, sotziales, psicològicas e literàrias, de sa sotziologia a sas sièntzias etno-antropològicas, a sa literadura, a sa filosofia, a sa teologia, a sa polìtica, a sa demografia etz.
Cesareo
Carriera
Istrumentista cun capatzidades tècnicas e compositivas istimadas, at militadu in medas grupos emergentes milanesos, intre sos cales sos Urania, in antis de divènnere su chitarrista ufitziale de sos Elio e le Storie Tese in su 1984.
Istùdios de gènere
Mescamente a sos iscumentzos, ma in parte fintzas oe in die, sos istùdios de gènere sunt caraterizados dae un'imprenta polìtica e emantzipativa. Sunt difatis in istrintamente connètidos a sa cunditzione feminile e a cussa de sugetos minoritàrios. Non si lìmitant tando a propònnere teorias e las aplicare a s'anàlisi de sa cultura, ma mirant fintzas a realizare càmbios in àmbitu de sa mentalidade e de sa sotziedade. Sunt in manera istrinta ligados a sos movimentos de emantzipatzione feminile, omosessuale e de sas minorias ètnicas e linguìsticas e a s'ispissu s'òcupant de problemàticas connètidas a opressione ratziale e ètnica, isvilupu de sas sotziedades postcoloniales e globalizatzione.
Cesareo
Carriera
At fintzas collaboradu cun medas artistas, intre sos cales Daniele Silvestri, Massimo Riva, Stefano Nosei, Annalisa Minetti e sos Perro Negro, e cun pessonàgios de s'ispetàculu comente a Claudio Bisio. At iscritu, in paris cun Massimo Riva, su branu Dentro di me, presentadu dae Mara in su Fèstival de Sanremo 1995 in sa setzione "propostas noas" otenende sa finale.
Cesareo si distinghet pro un'istile sòbriu e eficatze e pro sa poliedricidade sua, chi bene s'adatat a sas caraterìsticas de su grupu.
Chessa
Sa chessa o modditzi (Pistacia lentiscus), appartenit a sa familia de sas Anacardiacee, est una mata cun fozas corriattas e fiores ruios. Semenes minores e nieddos cando sunu maduros.
Cesareo
Carriera
In sa ràdiu presentat, in paris cun Linus e cun sos àteros membros de sos Elio e le Storie Tese, sa trasmissione Cordialmente in direta in Radio Deejay.
In prus de èssere su chitarrista de sos Èlios, Cesareo sonat fintzas cun sos Four Tiles e partètzipat, paris cun unos àteros chitarristas comente a Max Cottafavi e Maurizio Solieri, a sa Notte delle Chitarre, organizada dae su grupu Custodie Cautelari.
Est istadu su primu chitarrista italianu a tènnere unu modellu de chiterra costruida pro issu dae s'Ibanez, sa RGTH57 Cesareo Model, cun una gràfica chi est istada realizada in manera apòsita dae su frade suo (gràficu de professione) ispirende·si a Eddie Van Halen.
Àteros progetos
At leadu parte a sa produtzione de s'album Percorsi Inversi de sa banda milanesa Audyaroad cun unu featuring in su branu Ogni Evoluzione.
1986
S'annu 1986 (MCMLXXXVI in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu giòia a segunda de su calendàriu gregorianu.
Tasmània
Sa Tasmània est un'Istadu de s'Austràlia, cun capitale Hobart. Est costituidu dae s'ìsula omònima e de carchi ìsula minore, e est postu casi 240 km a sud respetu a su chirru orientale de su continente australianu (pro mèdiu de s'istrintu de Bass).
S'ìsula est longa 364 km de su puntu prus setentrionale a su prus meridionale, e 306 km de su prus otzidentale a cuddu prus orientale, tenet una subrafache de 62.409 km² e populatzione de unos 509.000 bividores.
Pigat su nùmene de Abel Tasman, su navigadore olandesu chi dd'aiat iscoberta in su 1642.
Su guvernu regionale de sa Tasmània tenet fintzas in càrrigu s'amministratzione de s'ìsula subantartica de Macquarie.
Agiomai su 37% de su territòriu suo faghet parte de riservas, parcos naturales o àreas amparadas, e custa caraterìstica at batidu s'ìsula a si promòvere e si presentare che importante meta turìstica e naturalìstica.
Romasinu
Su Romasinu (Rosmarinus officinalis), de sa familia Labiatee, est una mata cun fozas sempre birdes, minoreddas, e fiores de colore biancu-celeste. Pianta aromatica, usada meda in coghina.
Bochidòrgios de sas fòibas
S'espressione de bochidòrgios de sas fòibas, o prus fitianamente isceti fòibas, inditat una filera de bochiduras de massa acuntèssidas intre s'acabu e su primu pustis-gherra de sa segunda gherra mundiale in sas regiones tando italianas de Venètzia Giùlia, Ìstria e Dalmàtzia. Sos carculos de sos mortos mudant segundu de sas fontes intre bàrios millis (5.000-11.000).
Postas in atu mescamente pro manu de partisanos Jugoslavos a dannu de sa populatzione locale de etnia italiana, sunt cunsideradas atos de limpiadura ètnica de sos italianos, causa printzipale de s'èsodu istrianu-dàlmatu. Segundu una àteras bisuras, non b'at intames nùmeru de vìtimas bastantes pro pòdere chistionare propiamente de limpiadura ètnica.
In s'impitu italianu, cun fòibas e su vèrbiu "infoibare" si cunsiderant fatuvatu totu sos cumbènnidos de bochire, istagiare o bogare sos italianos de sos territòrios annessionados a sa Jugoslàvia comunista a pustis de s'acabu de sa gherra.
Mancari sa prus parte de sas vìtimas siat prus a prestu morta in campos de presonia o in sos viàgios a manu de custos, sos degollos acuntèssidos in sas fòibas òcupant in s'umbràdile comunu logu primàrgiu, sende chi apubant in manera prus ischeta sa sufferèntzia penada de issas.
In sos bochidòrgios, sos cundennados (chi fiant susetotus tziviles) fiant difatis ghetados de subra a bàsciu intro sas fòibas o a pustis de los àere bochidos o fintzas galu bivos. Unu nùmeru mingu de vìtimas est resissidu a nde bessire e a contare s'esperèntzia de cosa sua.
Orìgine e signìficu de su faeddu fòibas
Su nùmene dependet de foibe (plurale de foiba ['fɔiba]) chi est unu faeddu friulanu derivadu de su latinu fovea, (fossu, tuva), chi inditat difatis tuvas e gorropos naturales de orìgine càrsica chi s'aberrent a foras peri coloncones.
Cuadru istòricu de sas acuntèssidas
Est pretzisu cunsiderare su fenòmenu in unu cuadru istòricu ispetzìficu, sende chi s'àrea fiat de sèculos perricada intre pòpulos diferentes (italianos, austrìacos, ungheresos e islavos), chi bi biviant impare. In sa costera dàlmata e istriana sos italianos rapresentaiant majoria de sa populatzione e sa classe de sos ricos, contra sos islavos chi fiant mescamente tzeracos issoro o comente chi siat de iscera prus ùmbile.
Durante su fascismu, sa disamistade intre s'etnia italiana e sas àteras si fiat fintzas intriscada. Segundu sas polìticas natzionalistas de su regìmene difatis, a sos islavos (islovenos e croatos), chi fiant majoria in sas àreas intranabiles de Ìstria e Venètzia Giùlia, fiant mudados sambenados e nùmenes pro lis dare una ditzione prus italiana e lis fiat controida cale si siat libertade de faeddare sas limbas issoro, in unu protzessu fortzadu de assimilatzione culturale.
Su mudiore de su pustis-gherra
In Itàlia sa de sas bochiduras de italianos in Ìstria e Dalmàtzia est istada pro tempus longu chistione tabù, causa de perricas de caratere essentzialmente ideològicu.
Metodo Stanislavski
Su Metodo Stanislavski est unu sistema de insegnamentu de sa recitazione isvilupadu dae s'atore e regista teatrale russu Constantin Stanislavski. Su sistema est su resultadu de meda annos de ricercas e proas de Stanislavski pro istabilire comente d'ogni atore in sa recitatzione podet controllare totu sos aspetos de sa condota umana. Parte determinante in sa difusione e in su perfezionamentu de su metodo est devida a s'impignu, in sos primos de su 1900, de Kostantin Sergeevič Alekseev (chi lu jamaiat psicotecnica). Medas attores sunt istados influenzados dae custu metodo comente: Ryszard Bolesławski, Vsevolod Meyerhold, Michael Chekhov, Lee Strasberg, Stella Adler, Harold Clurman, Robert Lewis, Sanford Meisner, Uta Hagen, Ion Cojar e Ivana Chubbuck. Dae sos annos '30 custu metodo est insinzadu in s'Actors Studio de New York.
Bochidòrgios de sas fòibas
Su mudiore de su pustis-gherra
Su partidu comunista italianu chi fiat su printzipale partidu de manca durante totu su pustis-gherra, non teniat interèssiu ne a ghetare iscrètia subra sos partisanos jugoslavos, ne a difendere sos bividores italianos de in ie, cunsiderados in sa bidea comuna fascistas.
Ma fintzas sos àteros partidos (democratzia cristiana, partidu sotzialista italianu e àteros) non si podiant nen si cheriant parare subra sa chistione, sende chi riscaiant de èssere inditados che fascistas issos etotu, in unu istadu chi fiat chirchende de si lassare a palas s'arrore de sa gherra e de binti annos de ditadura.
Isceti sos partidos decraradamente de dereta difendiant sa causa de sos italianos vìtimas de sos bochidòrgios e custu fatu affortiaiat sas posiduras de sos àteros subra fentomados, chi non cheriant tènnere nudda de ispartzire cun sas bideas de dereta.
Resurtu oe subra sa chistione
Como che como sa chistione de sas fòibas sighit a èssere meda delicada de allegare e no at agatadu interpretesa unìvoca chi potzat pònnere acòrdiu ampru in sas bisuras cuntierradas chi las pertocant.
1713
S'annu 1713 (MDCCXIII in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu in domìniga segundu su calendàriu gregorianu.
Hurritas
Is hurritas funti stettius una popolatzioni insediara a nord de sa Mesopotamia candu ca ci fiara s'Etadi de su Bruntzu.
Fèrmiu
Su fèrmiu est s'elementu chìmicu de sa tàula periòdica de nùmeru atòmicu 100, e de sìmbulu Fm. Si nd'agatant 16 isòtopos connotos, de chi su 257Fm est su prus istàbile cun una emivida de 100.5 dies.
Su fèrmiu at pigadu su nùmene in onore a Enrico Fermi, pioneri in sa fìsica nucleare. Su fèrmiu est istadu iscobertu in su 1952, impare cun s'einstèiniu, dae sos iscartos de sa prima esplosione de bomba a s'idrògenu Ivy Mike.
Caldera
Sa caldera, dae s'ispagnolu chi cheret narrer "caldaia", est unu fossu mannu de fromma tunda edd'est sa depressione de unu conu vulcanicu.
Mesa (geografia)
Sa mesa (dae s'ispagnolu chi cheret narrer mesa o banca) si intendet un'area de terrinu sopraelevada chi subra b'ada unu paris, e leat su nomene pròpiu dae sa fromma chi ada. In Sardigna sind' agata' medas, sas pius manna est cussa de Monte Santu in su Meilogu.
Nobèliu
Su nobèliu est un'elementu sintèticu de sa tàula periòdica su sìmbulu de su cale est No e su nùmeru atòmicu est 102.
Su nobèliu (numenadu in onore a Alfred Nobel) est istadu sintetizadu sa prima borta dae Albert Ghiorso, Glenn Theodore Seaborg, John R. Walton e Torbjørn Sikkeland in s'abrile de su 1958 in s'Universidade de Califòrnia. S'iscuadra aiat utilizadu su New Heavy-Ion Linear ACcelerator (HILAC) pro bombardare una mustra de cùriu (95% Cm-244 e 4,5% Cm-246) cun iones de carbòniu-12 produende nobèlu-254. Sos traballos suos sunt istados cunfirmados dae s'iscuadra soviètica de Dubna.
Eusebio Francesco Chini
Eusebio F. Chini, gesuita, missionariu. Est naschidu a Segno (Trento) su 1645, Ada istudiadu matematica. Partidi po s'America, California, su 1681 comente missionariu e Cosmografu Reale, e astronomu e cartografu.
Meilogu
Su Meilogu est una regione istorica de sa Sardigna edd'este una sub-regione de i su Logudoro in Provintzia de Tattari. Su nomene cheret narrere "logu 'e mesu": diffattis fidi in su centru de su Giudigadu de Torres.
Eusebio Francesco Chini
Ogni die iscriede in su diariu sos incontros cun sas tribù e populatziones e sas iscobertas chi beniada faghinde. Pàssada in una regione pius a nord tra s'Istadu de Sonora (Mexico) e Arizona, regione desertica e pobera. Iscobridi chi sa California no fudi un'isola, comente si pessaiada, ma una penisola. Moridi su 1711.
Meilogu
Morfologia
Su territoriu de su Meilogu este caraterizzadu dae sas istigas lassadas dae una antiga attividade vulcanica, diffattis sun presentes varias conformaziones comente sas calderas, sos diccos, sas mesas comente ad esempiu su monte Santu. Su monte Santu, umpare a Pelau e a su monte Traessu sunu sos pius altos de sa zona e sunu totu vicinos a sos 700 metres. Sos terrinos de su Meilogu su sos pius fertiles de s'isola.
Cùriu
Su cùriu est s'elementu chìmicu de sa tàula periòdica de is elementos chi tenet sìmbulu de Cm e nùmeru atòmicu 96.
Francesco M. Piccolo
Francesco M.Piccolo (Palermu 25 martu 1654 - Guadalajara (Messico) su 1729), missionariu gesuita in sa terra giamada Noa Ispagna (Messico). Bi arrivada in su 1684. Continuada s'obera incomintzada dae un ateru italianu Eusebiu F. Chini (o Chino). Su 1699 incomintzada una una missione fraighende puru una creja noa in istile barocco chi si podede ammirare fintzas oe. Ada iscrittu e benidi pubblicadu unu liberu Informatziones subra sa Cristianidade noa de California (istampadu paritzas boltas, e documentu importante po s'istoria de sa California, ca Padre Piccolo ada vividu po paritzos annos in mesu a sas tribù de custa terra, Chochimies, Guayacura, Pericù, Seri, Yaqui e ateras).
Lombardia
Sa Lombardia (/lombar'diat/, /lumbar'diat/ o /lumbar'dea/ in lombardu) est una rezone italiana a istatutu ordinàriu de s'Itàlia nord-otzidentale, prefigurada in su 1948 e istituida in su 1970. Sos abitantes sunt 10.103.969 e su territòriu est partidu in 1.506 comunos (rezone cun su nùmeru pius mannu de comunas subra totu su territòriu natzionale), distribuidos in dòighi entes de àrea ampia (ùndighi provìntzias pius sa tzitade metropolitana de Milanu). Sa rezone si ponet in antis in Itàlia pro populatzione e nùmeru de entes locales, mentras est sa de bator pro superfìtzie, a pustis de Sitzìlia, Piemonte e Sardigna. At cabulogu in sa tzitade de Milanu e làcanat a nord cun s'Isvìtzera (Cantone Ticino e Cantone Grigioni), a ovest cun su Piemonte, a est cun su Vènetu e su Trentinu-Südtirol e a sud cun s'Emìlia-Romagna.
Donnie Darko
Donnie Darko est su film de cumentzu de Richard Kelly, scritu e prodùsiu in su 2001 e torrau a trasmiti in su 2004 in is cìnemas in sa versioni director’s cut prus longa de 20 minudus.
Custu “torrai a nasci” est po su suportu mannu chi ddis ant donau is fans, chi cunsiderant custu film unu cult, gràtzias a sa amistura de esoterismu e fantaiscientzia, mancai is guadàngius in is box-office fessint partus, in is tempus de sa primu bessida, bàscius meda (517.375 de dollarus), cosa custa chi no si torrat a presentai candu su film bessit po sa segundu borta tenendi sucessu mannu.
Su film est abarrau inèditu in Sardigna e in Italia in su 2001, ma a pustis de sa presentatzioni comenti film a foras de cuncursu de sa 61° amosta internatzionali de s’arti cinematogràfica de Venezia de su 2004 e de sa bessida in is Stadus Unius de Amèrica in sa versioni director’s cut, s’òbera de Kelly est lòmpia fintzas in is cìnemas nostus.
A pustis, in su Nadale de su 2005, est istètia pubricada sa versioni director’s cut in dvd po sa Sardigna e s’Itàlia.
Sa Trama
"28 dies, 6 oras, 42 minutos e 12 segundos, accò candho su mundu at a acabare!"
Custa est sa preditzioni spantosa chi benit donada a su spetadori a su cumentzu de su film. Est su noti de su 2 de Donniasantu 1998, sa televisioni bogat is cunfrontus aroru de de George W. Bush e Michael Dukakis. Elizabeth, sa filla manna, est torrendi a domu, candu s’esistèntzia de sa genia Darko benit sciusciada de s’arrutroxa de unu motori in s'aposentu de letu de Donnie. Donnie no nci est ingunis: a pustis de unu viàgiu in stadu de sonnambulismu, si nci agatat in d-unu campu de golf de su Middlesex, in Virginia, e benit scidadu de duus giogadoris. Donnie si agatat una secuèntzia strama de nùmerus in su bratzu: "28:06:42:12".
Donnie Darko (Jake Gyllenhaal) est unu giòvanu chi tenit is problemas de s’edadi: unu liceali abillu, intelligenti, bonu cun chini si siat chi apat problemas, ma no est bistu beni meda de is àterus fedalis. Donnie est ischitzofrènicu, pigat meixinas po sa maladia e parit serrau in su mundu suu; parit bivendi in d-unu stadu depressivu chi ddi fait passai sa vida cun stanchesa chene cumprendi ita est sa vida, tenendi certus cun chini, cun falsidadi e bigotismu, ddi bolit donai una visioni de sa vida prexada e chene strobus. Sa genia Darko est unu esempru craru de sa middle-class americana: Eddie, unu babu republicanu chi tenit chistionis ideològicas impari a sa filla manna; Elizabeth, acanta a su college, de ideas progressistas e anticonfurmistas; Rose, una mama premurosa, istudiada e chene bigotismus ma prena de sensus de crupa po no arrennesci a comprendi su fillu Donnie; e Samantha, chi fait parti de su atòbiu de ballu Sparkle Motion.
Donnie torrat a domu cun s'acatu de sa genia sua, prexada de torrai a ddu bii in saludi e bivu, candu benit a sciri de essi fuiu a sa morti po s’arrutroxa de su celu de unu motori de unu Boeing, chi is ispetoris de sa FAA non scint de innui siat arruta, poita ca no arresurtat nisciunu motori istacau de is aèreus a su momentu de s’incidenti.
Sa vida torrat a cumentzai, ma de custu momentu unus cantu eventus si ant a afaciai in sa vida de Donnie andendi a formai una cadena de eventus correlaus chi, pranu pranu po su protagonista ant a perdi su elementu de casualidade. Torrau a scola, mancai siat po totus su piciocu chi at “frigau sa morti”, no at a tenni bonas novas in sa màgini sua; in su tempus de una chistioni in classi impitzus de su contu “The destructors” de Graham Greene, una picioca, Gretchen ROSS (Jena Malone), intrat in sa classi e, a pustis de su cumbidu de sa professoressa de si setzi acanta de su prus piciocu bellixeddu, acabat accanta de Donnie.
Su 6 de Santaine
Donnie si bidit cun is amigus e benit a isciri de sa serrada de s’iscola po cruppa de unu chantu de atos vandalicos cae da anti fata diventare inagibile; torrendi a domu sua bidit Gretchen strobbada de dusu malarionis, cae gratzias a s’interventu cosa sua accabanta cun su strobbu. Accumpangendidha a domu sua, at a iscoprire de tenniri unu feeling impare a issa, cae du at a portare a de cherere de essere sa picciona sua. In su tempus de is atividades extrascolasticas, sa professoressa de ginnastica, cae sustenit sos inditos bigotos e demagogicos de su motivatori Jim Cunningham, cicada de fare impare a sos iscolaros unu traballu tzerriau “sa linea de sa vida”, me sa cale sos istudedentes deppinti donai giuditziu de spantu o amore in d’una precisa situazioni. Donnie depit circare de donai giuditziu in d’una situatzione innui unu picciocu agatat unu borsellinu e si tenit su dinai, e esprimit s’impossibillidade logica de fai brintare sa situatzione in d’unu schema aici cirdinu chenzie pigai in consideru totas is emotziones umanas. In custa manera sa professoressa e Donnie tenint unu certu ca at a portare su picciocu a una sospensione de is atividades extrascolasticas.
Su 10 de Santaine
Crescit su interessu de Donnie po s’accennu de Frank a sos viaggios in su tempu, e chistiona impare a su professori de fisica de sos wormwholes e sos viaggios temporales. Su professori, prexiau meda de su interessu de Donnie po s’argumentu, di faidi a scusi s’arregallu de unu libru nomenadu “Sa filosofia de sos viaggios me su tempu”, iscritu de Roberta Sparrow, alias “Nannai Morti”, a pustis de ai lassau sas mongias e donau letziones me sa matessi iscola de Donnie. In su fratempus cae Donnie ligit su libru bidit sas primas coincidentzias: penzat cae Frank di di aidi nomenau sos vaggios in su tempu po benire a cunoscientzia de su libru e de sa sua iscritora, e sa frasi de Nannai Morti pigat po issu unu significadu particolare, cae du portat a cunsideru ca totu me sa vida, sa circada de su significadu cosa sua puru, perdit de sensu chi a sa fini unu omne morit assolu. Su strobbu psicologicu crescit: impare a sas visiones de Frank, Donnie cummentzat a bire prietziones chenzie cabori tzerriasu whormeholes bessire de sa piturra de sa gente e ndi fai prima de issos sos movimentos, cumente chi podiant essi traciasa de sa realtade spatzio-tempus giai prestabilidos, e sighendi cussu de cosa sua agatat una pistola inboddicada me su armadio de su babbu.
Su 18 de Santaine
A s’iscola de Donnie, Jim Cunningham (Patrick Swayze) tenit unu seminariu po donai letzionis a sos picciocus po stesinai sa timoria e sos vitzios de sa vida. Cunningham parit unu oratori bonu ca arrennescit a cunvintzere sa gente de sa bontade de sos insegnamentos suos fadendi leba impiztus a contus cundiusu de bigotismu e demagogia; Donnie intervenit innantes a totus provochendi Cunningham e donendindi de s’Anticristu, e a pustis benit stesiau de s’aula.
Ligendi melus su libru de Roberta Sparrow, Donnie si accatat cae totas sas suas visiones doi sunt scritas me in suas patzinas e si cunvincit de bivere de protagonista in d’unu destinu imminenti. In su fratempus su rapportu cun Gretchen crescit, e in su tempus cae si accatant a su cinema, torrada a cumparrire Frank cae di narat de abruxiare sa domo de Cunningham, in su fratempus cae totus sunt a unu ispetaculu de Iscola. Una borta cae su fogu est istudhau si mustrat su latu niedhu de Jim Cunningham, cun s’iscoperta de una stanza cuada fata po girare videusu pedopornograficusu po su tziru de pedofilusu de sa calle fadiat parte.
Su 24 de Santaine
A pustis de s’arrestu de Cunningham, sa professoressa cae du sustenit si fadet meri de su cumitau de difesa, cae però non di donat s’ocasione po accumpangiare sas Sparkle Motion a Los Angeles.
Su 29 de Santaine
A sa Sorri de Donnie, Elizabeth, di benit communicada s’amissione a s’universidade de Harvard, e impare a su fradi decidit de fai festa, tenendi contu cae sos pearentes non sunt in domu propriu me sa die de halloween.
In su tempus de sa festa, arribat sa piccioca de Donnie, aribada po tenni cunfortu a pustis de ai agatadu sa domu sciusciada e sa mama sparessia; Gretchen narat a Donnie sas timorias suas e d’accabhant a fai s’amori. A s’accabhu Donnie tenit s’impressione de no essi prus assolu, e po unu momentu totas sas suas timorias parino isparessias; ma a su arribu de su 30 de Santaine, torrant ss sus visiones. Siguru de una noba premonizione, si cunvincit cae sa fini de su mundu est arribada, e pighendi s’urtima citazione de s professoressa cummente a urtimu inditu, currit cun sa picciona e sos amigus in sa domo de Nannai Morte, credendi de accatai in su magasinu de cosa sua sa crae po salvare su mundu. Brintendi me su magasinu impare a Gretchen aidi ad agatare sceti sos duoso malarionis cae d’ianta donadu strobhu, in su empus de su certu contra de issos arribat una macchina, cae po no pinnigare Nannai Morte, aidi a istreccare Gretchen. Su meri de sa macchina bessit po bire sa situazione, est Frank cae benit bocciu de Donnie, scunvoltu de sa boccidura de sa piccioca, cun unu corpu de pistola. Torrendi portare su corpu de Gretchen, Donnie aidi a bire unu spantosu muntruaxiu de nues niedhas in su chelu de sa tzitade, bistas de Donnie cummente manfestatziones fisicas de sos Whormwholes. In su Fratempus de s’ala de s’areo pigau de sa mama e sa sorri de Donnie, si staccat unu motori cae aidi ad accabhai impitzus de de sa domu sua boccendiddu in su letu cosa sua sa noti de su 2 de Santaine 1988.
Su Sequel
De su mesi de Maju de su 2008 funt bessias boghes secundu sa calle doi siat sa possibilidade de unu sequel de su film, su nomine possibili est S. Darko. Sa regia depit essere de Chris Fisher e sos traballos depint cummentzare su 18 de Maju.
Sa colonna sonora
Importante meda po s’andamentu e sas atmosferas de su film est sa colonna sonora, aroru de pop e new wave de sos annos ’80. Agatausu dunquas gruppus de importu meda cummente Joy Division, Tears for fears, Duran Duran, Echo and the Bunnyman e sa cover de su classicu de sos Tears for Fears “Mad World” torrada a fai de su cantautori Gary Jules.
Custas sunt sas cantzones de sos artistas:
S’arrestu de sa colonna sonora est de generi "ambient", de sos tonos iscuros, funt stetias fatas de Michael Andrews e donant supportu a sas scenas prus oniricas.
Hobart
Hobart (in antis Hobartown) est sa capitale de s'istadu insulare de Tasmània, in Austràlia. In s'annu 2001 contaiat 191.169 bividores. S'agatat in sa buca de su frùmene Derwent in pees de su monte Wellington, chi lòmpet a un'artària de 1.270 m.
Economia
Foras de su turismu e de s'atividade portuària si bi agatat un'indùstria segundària importante de linna, de fraigu de catamaranos e de produtzione de zingu.