cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Memòria de tradutzione
Impreu de sas memòrias de tradutzione
Sos segmentos chi non tenent currispondèntzias los at a dèpere bortare su tradutore in manera manuale. Custos segmentos bortados noos benint sarvados in sa base de datos in ue si podent impreare pro tradutziones benidoras o fintzas pro ripetitziones de cussu segmentu in su testu currente.
Avantàgios printzipales
Sos gestores de memòrias de tradutzione sunt adatos mescamente pro bortare documentatzione tècnica e documentos chi cuntenent vocabulàrios ispetzializados. Sos avantàgios issoro incluent:
Ostàculos printzipales
Sos problemas printzipales chi tropellant un'impreu prus ispainadu de sos gestores de memòrias de tradutzione sunt:
Efetos subra de sa calidade
S'impreu de memòrias de tradutzione diat pòdere tènnere un'efetu in sa calidade de sos testos bortados. S'efetu printzipale est in manera crara ligadu a su chi sa chi si mutit "propagatzione de errore": si sa tradutzione pro unu segmentu particulare est isballiada, est prus probàbile chi sa tradutzione isballiada s'at a impreare sa borta imbeniente chi s'at a bortare su matessi testu de orìgine, o unu testu de orìgine chi l'assimìgiat, ispainende duncas sa faddina. Traditzionalmente sunt istados descritos duos efetos printzipales subra de sa calidade de sos testos bortados: s'efetu "insalada de fràsias" (Bédard 2000; tzitadu in O’Hagan 2009: 50) e s'efetu "ispiontzinu" (Heyn 1998). Su primu si riferit a una manàntzia de coerèntzia a livellu de testu cando unu testu benit bortadu dae una memòria de tradutzione chi est istada bortada dae tradutores diferentes cun istiles diferentes. A su chi narat s'ùrtimu, sos tradutores podent adatare s'istile issoro a s0impreu de unu sistema de memòrias de tradutzione pro fàghere in manera chi non cuntèngiant riferimentos intra-testuales, in manera chi sos segmentos si potzant torrare a impreare de prus in sos testos imbenientes, influentzende·ndesa coesione e sa leghibilidade. (O'Hagan 2009).
B'at un'efetu potentziale e, cando b'est, incònsciu in su testu bortadu. Limbas diferentes impreant secuèntzias diferentes pro sos elementos lògicos a intro de una fràsia e unu tradutore chi s'agatat a traballare cun una fràsias a prus clàusolas chi est mesu bortada est prus pagu probàbile chi l'at a torrare a fraigare de su tocu. Evidèntzias empìricas coerentes (Martín-Mor 2011) ammustrant chi est meda probàbile chi sos tradutores modifichent s'istrutura de una fràsia a clàusolas mùltiplas cando traballant cun un'elaboradore de testos in logu de unu sistema de memòrias de tradutzione.
B'est fintzas sa possibilidade pro unu tradutore de afrontare su testu in manera mecànica, fràsia cun fràsia, in logu de si cuntzentrare in subra de comente cada fràsia si relatzionat cun cussas a inghìriu e cun su testu in generale. Sos chircadores (Dragsted 2004) ant identificadu custu efetu, chi si relatzionat cun sa funtzionalidade de segmentatzione automàtica de custos progarammas, ma non est naradu chi tèngiat in automàticu un'efetu negativu subra de sa calidade de sas tradutziones.
B'at de notare chi custos efetos cunt ligados meda a s'annestru prus chi non a su traste. A su chi at iscritu Martín-Mor (2011), s'impreu de sistemas de meòrias de tradutzione tenent un'efetu subra de sa calidade de sos testos bortados, mescamente pro sos printzipiantes, ma sos tradutores espertos sunt in gradu de l'evitare. Pym (2013) ammentat chi "sos tradutores chi impreant TM/MT tendent a revisionare cada segmentu comente protzedent, lassende pagu tempus pro una revisione finale de su testu intreu", cosa chi diat pòdere èssere sa càusa de unos cantos de sos efetos descritos inoghe.
Funtziones
Su chi sighit est unu resumu de sas funtziones printzipales de una memòria de tradutzione.
Importatzione
Custa funtzione s'impreat pro tramudare unu testu e sa tradutzione sua dae unu documentu de testu a sa memòria de tradutzione. S'importatzione si podet fàghere dae unu formadu ruzu, in ue unu testu de orìgine est a disponimentu pro s'importatzione a intro de una MT paris cun sa tradutzione sua. A bortas tocat chi s'impreadore torret a protzessare sos testos. B'est un'àteru formadu chi si podet impreare pro s'importatzione: su formadu nativu. Custu formadu est su chi impreat sa MT pro sarvare sas memòrias de tradutzione in un'archìviu.
Anàlisi
Su protzessu de anàlisi incluit sos passos chi sighint:
Esportatzione
S'esportatzione tramudat su testu dae sa MT cara a unu documentu de testu esternu. S'importatzione e s'esportatzione diant dèpere èssere s'una s'imbesse de s'àtera.
Funtziones in lìnia
Durante sa tradutzione una de sas punnas printzipales de sa MT est sa de recuperare sas currispondèntzias prus ùtiles in manera chi su tradutore potzat isseberare sa mègius. Sa MT depet ammustrare siat su testu de orìgine siat su de destinatzione sinnalende sas identidades e sas diferèntzias.
Recùperu
Dae una MT si podent recuperare castas medas de currispondèntzias.
Atualizatzione
Una MT s'agiornat cun una tradutzione noa cando benit atzetada dae su tradutore. Che a semper cando s'atualizat una base de datos, b'est sa chistione de ite fàghere cun sos cuntenutos antepostos de sa base de datos. Una MT si podet modificare mudende·bi o iscantzellende·bi intradas. Unos cantos sistemas permitint a sos tradutores de sarvare tradutziones mùltiplas de su matessi segmentu de orìgine.
Tradutzione automàtica
Sas ainas de memòrias de tradutzione fatu-fatu frunint unu recùperu e una sostitutzione automàticos.
Traballu in retze
Su traballu in retze permitit a unu grupu de tradutores de bortare unu testu prus in presse cunfronta a su chi diant fàghere si cadaunu diat traballare in isulamentu, ca sas fràsias bortadas dae unu tradutore sunt a disponimentu de sos àteros. In prus, si sas memòria de tradutzione sunt cumpartzidas in antis de sa tradutzione finale, b'at un'oportunidade pro chi sas faddinas de unu tradutore bèngiant acontzadas dae sos àteros membros de su grupu.
Memòria de testu
Sa "Memòria de testu" est sa base de s'istandard propònnidu Lisa OSCAR xml:tm. Sa memòria de testu cumprendet sa memòria de s'autore e sa memòria de tradutzione.
Memòria de tradutzione
Sos identificadores unìvocos benint ammentados durante sa tradutzione in manera chi sa limba de destinatzione siat alliniada in manera esata a su livellu de unidade de su testu. Si su documentu de orìgine est modificadu a pustis tando cussas unidades de testu chi non sunt mudadas si podent tramudare deretu a sa versione de destinatzione noa de su documentu chene bisòngiu de peruna interatzione de su tradutore. Custu est su contzetu de currispondèntizas 'esatas' o 'perfetas' cun sa memòria de tradutzione. xml:tm podet frunire fintzas mecanismos pro currispondèntzias cun levas (currispondèntzias esatas ma in cuntestos diferentes) e isfocadas a intro de su documentu.
Istòria
Sos annos '70 sunt sa fase de incumintzu pro sos sistemas MT in ue sos istudiosos ant fatu unu giru preliminare de arresonos esplorativos. S'idea originale pro sos sistemas MT benit fatu-fatu atribuida a sa publicatzione "Proper Place" de Martin Kay, ma sos detàllios non sunt frunidos de su totu. In custa publicatzione s'autore at ammustradu su cuntzetu de base de su sistema de archiviatzione: "Su tradutore diat pòdere incumintzare emitende unu cumandu chi fatzat ammustrare a su sistema totu su chi b'at in memòria chi potzat èssere rilevante pro .... In antis de sighire podet esaminare frammentos de testu betzos e benidores chi cuntenent materiale simigiante". Custa osservatzione de Kay fiat, a nàrrere sa veridade, influentzada dae s'impòsitu de Peter Arthern chi naraiat chi sos tradutores podiant impreare documentos in lìnia simigiantes e giai bortados. In s'artìculu suo de su 1978 aiat frunidu una dimustratzione cumpleta de su chi oe mutimus sistemas MT: cale si siat testu nou si diat iscrìere in un'istatzione de elaboratzione de testos e, durante s'iscritura, su sistema diat verificare custu testu ponende·lu a cunfrontu cun sos testos prus betzos archiviados in sa memòria sua, paris cun totu sas tradutziones suas in totu sas àteras limbas ufitziales [de sa Comunidade Europea]. ... Unu vantàgiu cunfronta a sa tradutzione automàtica bera e pròpia diat èssere chi totu sos passàgios recuperados in custa manera diant èssere curretos pro su chi pertocat a sa grammàtica. A beru, diamus dèpere impreare unu protzessu 'còpia e incolla' chi diat, segundu sos càrculos meos, fàghere risparmiare a su nessi su 15 pro chentu de su tempus chi sos tradutores diant pòdere impreare como pro prodùere tradutziones a beru.
S'idea l'ant incorporada sas ainas ALPS (Automated Language Processing Systems - Sistemas Automatizados de Elaboratzione Linguìstica) isvilupados a primu dae chircadores de s'universidade Brigham Young, e tando s'idea de sistemas MT fiat ammisturada cun unu traste mutidu "Elaboratzione de sas ripetitziones" chi punnaiat petzi a agatare istringas currispondentes. Petzi a pustis de unu tempus longu est nàschidu su cuntzetu de sas chi si narant memòrias de tradutzione.
Sa prima fase esplorativa bera de sos sistemas MT diant èssere sos annos '80. Una de sas primas implementatziones de sos sistemas MT est apàrrida in sa Banca de Connoschèntzia Bilìngue de Sadler and Vendelmans. Una Banca de Connoschèntzia Bilìngue est una croba de còrpora istruturada in manera sintàtica e referentziale, essende una una tradutzione de s'àtera, in ue sas unidades de tradutzione sunt codificadas in manera rugradas intre sos còrpora. Sa punna de sa Banca de Connoschèntzia Bilìngue est sa de isvilupare una fonte de connoschèntzia genèrica basada supra de sos còrpora pro aplicatziones in sa tradutzione automàtica e in sa tradutzione agiudada dae s'elaboradore (Sadler & Vendelman, 1987). Un'àteru passu de importu l'at fatu Brian Harris cun su "Bi-testu" suo. Issu at definidu su bi-testu che a "unu testu sìngulu in duas dimensiones" (1988), cun sos testos de orìgine e de destinatzione ligados dae s'atividade de su tradutore pro mèdiu de unidades de tradutzione chi ant tentu efetos simigiantes a sa Banca de Connoschèntzia Bilìngue de Sadler. E in su traballu de Harris issu at propostu una cosa a tipu sistema de MT chene impreare custu nùmene: una base de datos de tradutziones crobadas, chi si podent chircare o pro mèdiu de paràulas individuales o cun "unidades de tradutzione intreas". In custu ùrtimu casu sa chirca est permìtida pro recuperare unidades simigiantes in logu de sas idènticas.
Atòngiu
S'atòngiu o atonzu est una de sas bator istasones de s'annu, de sas zonas temperadas. Astronòmicamente comintzat cun s'ecuinòtziu de atòngiu (intre su 22 e su 23 de cabudanne in s'emisfèriu norte e su 20 e su 21 de martzu in s'emisfèriu sud), e acabat cun su solstìtziu de ierru (su 21 de nadale in s'emisfèriu norte e su 21 de làmpadas in s'emisfèriu sud). Sende gasi, a bortas est cunsideradu comente sos meses intreos de cabudanne, santugaine e santandria in s'emisfèriu norte e martzu, abrile e maju in s'emisfèriu sud.
Memòria de tradutzione
Istòria
Sa tecnologia MT est divènnida a disponimentu pro su cummèrtziu a iscala manna petzi in s'ùrtima parte de sos annos '90, gràtzias a sos isfortzos fatos dae medas ingennieris e tradutores. De annotu est sa prima aina de MT mutida Trados (oe SDL Trados). In custu traste, durante s'abertura de s'archìviu de orìgine b'at s'aplicatzione de sa memòria de tradutzione in manera chi cale si siat "currispondèntzia de su 100%" (currispondèntzias idènticas) o "currispondèntzias isfocadas (currispondèntzias no idènticas ma simigiantes) intro a su testu siant estraidas e postas in automàticu a intro de s'archìviu de destinatzione. A pustis, sas currispodèntzias cussigiadas dae sa memòria de tradutzione si podent atzetare o subraiscrìere cun alternativas noas. Si un'unidade de tradutzione est annoada in manera manuale, tando benit sarvada a intro de sa memòria de tradutzione pro impreos benidores e fintzas pro sas ripetitziones in su testu currente. In manera simigiante totu sos segmentos in s'archìviu de destinatzione chene una currispondèntzia diant èssere traduidos in manera manuale e a pustis annantos in automàticu a sa memòria de tradutzione.
In sos annos '00, sos servìtzios de tradutzione in lìnia ant incumintzadu a incluire MT. Servìtzios de tradutzione automàtica che a Google Translate, paris cun servìtzios professionales e "ìbridos" frunidos dae sitos che a Gengo e Ackuna, incorporant bases de datos de MT frunidos dae tradutores e voluntàrios pro creare connessiones prus efitzientes intre limbas e frunire servìtzios de tradutzione prus lestros a sos utentes finales.
Memòrias de tradutzione de sa de duas generatziones
Meda prus poderosas de sos sistemas de MT de prima generatzione, incluint unu motore de anàlisi linguìstica e impreant sa tecnologia a blocos pro truncare sos segmentos in grupos terminològicos inteligentes e ingendrare in automàticu glossàrios ispetzìficos.
TMX
Su Translation Memory eXchange ("Cuncàmbiu de memòrias de tradutzione", acrònimu:TMX) est un'istandard chi permitit su cuncàmbiu de memòrias de tradutzione intre frunidores de tradutziones. Sa comunidade de sos tradutores l'at adotadu TMX comente mègius manera de importare e esportare memòrias de tradutzione. Sa versione currente est sa 1.4b - permitit de torrare a creare sos documentos de orìgine e de destinatzione partende dae sos datos TMX.
TBX
TermBase eXchange (Cuncàmbiu de bases de terminologia). Custu istandard LISA, chi ant revisionadu e torradu a publicare comente ISO 30042, permitit su cuncàmbiu de datos de terminologia chi incluint informatziones lessicales a sa minuda. S'istrutura pro su TBX la frunint tres istandards ISO: ISO 12620, ISO 12200 and ISO 16642. ISO 12620 frunit un'inventàriu de "categorias de datos" definidas comente si tocat cun nùmenes istandardizados chi funtzionant che a castas de elementu de datos o che a valores predefinidos. ISO 12200 (connotu fintzas comente MARTIF) frunit sa base pro s'istrutura tzentrale de su TBX. ISO 16642 (connotu fintzas comente Terminological Markup Framework, Istrutura de Etichetadura Terminològica) incluit unu meta-modellu istruturale pro sos limbàgios de etichetadura (markup) terminològica in generale.
Vichy
Sa bidda est nodia pro esser istada capitale de s'Istadu Frantzesu, repubrica de crara ideologia fascista chi collaboraiat cun sa Germania in sa II Gherra Mundiale.
Pedru Paulu Birdis
Antoni Pedru Paulu Virdis (Tàtari, 26 làmpadas 1957) est unu ex giogadore de fùbbalu sardu, ca giogaiat a botza a atacadore.
Memòria de tradutzione
SRX
Su Segmentation Rules eXchange ("Cuncàmbiu de Règulas de Segmentatzione", acrònimu: SRX) tenet sa punna de megiorare s'istandard TMX in manera chi sos datos de memòria de tradutzione chi si cumcambiant si podent impreare in manera prus eficatze. Sa possibilidade de ispetzificare sas règulas de segmentatzione chi fiant istadas impreadas in sa tradutzione anteposta diant pòdere crèschere sa leva chi si podet otènnere.
Pedru Paulu Birdis
Carriera
A pustis de zogare cun sa Juvenilia, s’istrenat in sa Sèrie D cun sa Nugoresa in su 1.973-1.974. A sos 16 annos marcat 11 golos. A pustis, est tramudadu a su Casteddu, in ue tenet s’istrenu suo in sa Sèrie A su 6 de santugaìne de 1.974 contra a su Lanerossi Bissèntzia a sos 17 annos. S’annu in fatu disputa 23 partidas marchende 6 golos, nostamis de sa falada de partzidura adelantada largamente de sos rujubiaìtos, mescamente pro neghe de sa lesiada grae suferta dae su zogadore prus rapresentativu de sos sardos, est a narrer Gigi Riva. In custu tempus, cumponet in Casteddu cun Luisi Piras una croba de atacu interamente sarda, cun probabilidade intre sas prus fortes in s’istòria de su fùbalu isulanu.
Memòria de tradutzione
GMX
GILT Metrics (Mètricas GILT). GILT est un'acrònimu pro Globalization, Internationalization, Localization, and Translation (Globalizatzione, Internatzionalizatzione, Localizatzione, e Tradutzione). S'istandard GILT Metrics cumprendet tres partes: GMX-V pro mètricas de volùmene, GMX-C pro mètricas de cumplessidade GMX-Q pro mètricas de calidade. S'istandard GILT Metrics propostu tenent su còmpitu de carculare sa mole de traballu e sos rechisidos de calidade pro cale si siat faina GILT.
Vichy
Sa Bidda daet nòmene puru a una marca dermo-cosmetica de sa L'Orèal.
Pedru Paulu Birdis
Carriera
Su primu annu in sa de duas partziduras custituit su de sa cunsagradura pro s’atacadore sardu bintarzu, chi realizat sa fiolera de 18 golos, unu resurtadu chi l’intrat a s’ameriadorzu de sa Juventus, in ue dìsputat tres campionados in sos cales no agatat semper meda tretu. In su 1980, torrat a Sardinna pro un’annu, posca faghet sa recuida sua a sos colores arbunieddos in 1981. A pustis de un’istajone òtima cun sa formadura peemontesa, in su 1982 est tramudadu s’Udinesa pro dassare su logu suo a Paolo Rossi, chi at cumpridu su tempus suo de iscalifigadura e at triunfadu in su mundiale de su 1982. In Ùdine, Birdis zogat pagu in sa prima istajone pro neghe de lesiadas infadosas, cando ch’in sa de duas realizat 10 golos.
In su 1984, lu cuntratat su Milan, in ue abarrat finas a su 1989, afirmende-se comente unu de sos atacadores italianos prus fortes. Sa mezus istajone sua est sa 1986-1987, in ue est marcadore màssimu de sa Sèrie A cun 17 golos; in s’istajone posteriora, sos golos suos ant a permiter a su Milan de recuperare una distàntzia cussideràbile dae su Nàpule, superadu finas gràssias a unu duprete detzisivu in Nàpule-Milan 2-3 de s’1 maju 1988, partida fundamentale pro su logru de s’iscudete dae bandas de sos rujunieddos. S’annu in fatu otenet finas sa Cupa de sos Campiones in Bartzellona, in ue, in sa finale contra a su Steaua Bucarestu de su 24 maju 1989, intrat in parte a Ruud Gullit in su de 15’ de su segundu tempus.
Fiat istadu unu penaltista primorosu: in su campionadu, aiat disintzertadu una ùniga penalidade manna, arressada dae Zuanne Paulu Grudina, zanneri de su Pisa, isse puru sardu.
S’est retiradu dae su fùbalu in su 1991, a pustis de disputare sas ùrtimas duas annadas comente profissionale cun su Letze.
Cun posterioridade, at traballadu de cumentadore telebisencu e reghet una butega de màndigos e binos fontomados in Milanu.
Memòria de tradutzione
OLIF
Open Lexicon Interchange Format (Formadu de Cuncàmbiu de Lèssicu Abertu). S'OLIF est un'istrandard abertu e cunforme a s'XML-pro su cuncàmbiu de datos terminològicos e lessicales. Fintzas si sa punna sua fiat in orìgine sa de èssere unu mèdiu pro su cuncàmbiu de datos lessicales intre lèssicos de tradutzione automàtica propietàrios, s'est evòlvidu cara a un'istandard prus generale pro su cuncàmbiu de terminologia.
XLIFF
Su XML Localisation Interchange File Format (Formadu de Archìviu de Cuncàmbiu de Localizatione XML) tenet sa punna de frunire unu formadu de archìviu de cuncàmbiu ùnicu chi cale si siat frunidore de localizatziones potzat cumprèndere. S'XLIFF est sa manera preferida de cuncambiare datos in formadu XML in s'indùstria de sas tradutziones.
TransWS
Translation Web Services (Servìtzios Web de Tradutzione). TransWS ispetzìficat sas mutidas netzessàrias pro impreare servìtzios web pro s'imbiu e su recùperu de archìvios e messàgios ligados a progetos de localizatzione. Sa punna sua est sa de fàghere de istrutura fata a sa minuda pro s'automatzione de meda de sos protzessos de localizatzione currentes pro mèdiu de sos servìtzios web.
xml:tm
Sa metodologia xml:tm (XML-based Text Memory, Memòria de Testu basada subra de XML) pro sa memòria de traduzione est badada subra su cuntzetu de memòria de testu chi cumprendet sas memòrias de autore e de tradutzione. Su xml:tm est istadu donadu a su Lisa OSCAR dae XML-INTL.
Sant Cugat del Vallès
Sant Cugat del Vallès est una bidda de 76.274 bividores (2008) de sa Catalugna, in sa cumarca de Vallès Occidental, chi s'isterret intre su costadu nord-otzidentale de sa serra de Collserola e su cumintzu de sa depressione prelitorale. Cumprendet sas fratziones de Valldoreix e sos distretos de Mira-sol, La Floresta e Les Planes.
Abasatu de via Caravaggio
S'abasatu de via Caravaggio est istadu unu mortorzu tripru acontèssidu su 30 de santugaìne de 1975 in su n. 78 de via Caravaggio, in sa parte de susu de su bighinadu de Fuorigrotta in Nàpule, e iscobertu s'8 de santandria. Fiant istados ochìidos, còrfidos a sa conca cun un'ozetu iscudidore improvisadu (e mai identifigadu) e posteriormente còrfidos a sa gula cun unu leputzu totu sos bividores de s'apartamentu in sa de bator prantas de su fraigu, a ischire Domenico Santangelo, 54 annos, rapresentadores de bèndida (cabitanu antigu de cursu longu e ex sìndigu cundominiale), sa de duas muzeres suas Gemma Cenname, 50 annos, mastra de illieramentu, e sa fiza de isse, Angela Santangelo, 19 annos, impreada de s'INAM, gasi che su cane issoro Yorkshire terrier, a nùmene Dick (sufogadu cun una manta). Sas carenas de Domenico Santangelo e Gena Cenname fiant istados depositados a sa banzera, impare cun Dick su calleddu, cando chi sa carena de Angela l'aiant imboligada in unu lentolu e arrambada a su letu cojuale.
Cilenos
Su faveddu "cilenos" inditat sos grupos etnicos chi sun nàschios in Cile e tenen natzionalidade cilena.
Abasatu de via Caravaggio
Sas imbestigaduras
Pro su chi pertocat s'aspetu sientìfigu de sas imbestigaduras, in s'apartamentu de su mortorzu tripru, in prus de orminzas de crapita (medida 41-42) imprentadas in su sàmbene in sos pamentos de unos cantos aposentos e de su passadissu, fiant istadas imbènnidas orminzas poddigales in un'ampulla de whisky e una de brandy imbaradas a un'armarzu-ràdiu de s'aposentu de traballu de Domenigo Santangelo. A sos tempos, fiat impossìbile pro sa polima sientìfiga a detetare, refraigare e identifigare istigas biolòzigas dassadas dae su mortore in sos agatamentos de s'issena de su crìmine. Sas orminzas de crapita e sas poddigales fiant resurtadas incumpatìbiles cun sas de s'imputadu benidore (Domenico Zarrelli). Pro su chi prendet sas imbestigaduras no sientìfigas, issas nch'aiant zutu a su detenimentu e a sa cundenna a sa perpetuada in su primu gradu de Domenico Zarrelli, nebode de Genna Cenname (acusadu de cumiter s'abasatu ca fiat a poderiu de un'arrebatu de cullòbia a pustis de si bider refudende sa dimanda sua de un'imprèstidu de dinare dae bandas de tia sua Gemma), posteriormente assòrvidu a sentèntzia rassa, e refàghidu dae s'Istadu in su 2.006 pro dannos morales e materiales. Duncas, su curpàbile e su motivu iscadenadore de s'abasatu abarrant galu como iscunnotos.
Imbestigaduras sientìfigas noas
In su beranu de 2013, sa Procuradoria de sa Repùbriga de Nàpule, in su cuadru de un'imbestigadura sientìfiga, degretat anàlisis de laboratòriu a subra de sos agatamentos de s'issena de su crìmine agatados bardados belle 40 annos a pustis de sos fatos. Est chistione de una tassa impreada, unos cantos bìculos de zigarreta e unu frobidorzu imbrutadu de sàmbene. Assionant in calidade de cussizadores setoriales sos operadores de sa partzidura de recunnoschimentu de sa polima nassionale.
Lingchi
Lingchi (凌 遲trad., 凌 迟sempl., líng chípinyin), bortadu comente protzessu chi andat a bellu a bellu o morte de sas milli secaduras (殺 千 刀trad., 杀 千 刀sempl.), fit una manera tzinesa pro bochire a unu cundannadu chi an impitadu a cumintzare dae su 900 a.D fintzas a cando non la an abullida in su 1905. In custa esecussione, su cundannadu lu bochìan impitande unu curteddu e faghende unu muntone de dannos a carena pro tempus longu. Su faeddu língchí benit dae sa descrissione de artziare a bellu a bellu in muntagna.
Su lingchi fit petzi pro sos crimines chi fin graes abberu, comente sa traittoria o sa bocchidura de sos mannos proprios. Si faghiat ligande sa persone chi fit cundennada a una palu de linna, e a custa lis segaìan sa carre a cantigheddos a sigunda de comente piachìat a su butzinu, ca sa leze tzinesa non naraìat meda in supra de su protzedimentu. A pustis, si daìat s'oppiu a su cundannadu ca de gai li dolìat prus pagu, in su mentras, e duncas non dismajaìat. Sa pena fit a tres libellos, su primu de umiliamentu, su segundu de morte lenta e doloroda, su de tres pro castigare su cundannadu fintzas a pustis chi sìnche fit mortu.
Custa manera de bochire a sos cundannados fit bènnida a immazine de sa Tzina tra sos otzidentales, chi nde criticaìan sos usos. Bi est in paritzos contos chi contan sa crudelesa tzinesa, comente in sa biografia de Genghis Khan de Harold Lamb.
Èrbiu
S'èrbiu est s'elementu chìmicu de nùmeru atòmicu 68 e su sìmbulu est Er. Est un'elementu de is terras raras e tenet un'aspetu prata metàllicu; s'agatat assotziadu cun unos àteros lantanoidi printzipalmente in su minerale gadolinite, is cales printzipales fundos sunt localizados in Ytterby, in Isvètzia.
S'èrbiu est unu metallu modde, bastante istàbile a s'ària; resistit a s'ossidatzione prus de unos àteros elementos de sa sèrie de is lantanòides. De su puntu de bista chìmicu est trivalente, overas tirat a assùmere in is suos cumpostos su nùmeru de ossidatzione +3. Is sales suos sunt de colore rosa e su suo sescuiòssidu (Er2O3) est naradu èrbia.
Is propiedades suas reològicas sunt meda influentzadas dae sas impuridades presentes in issu. S'èrbiu non tenet perunu rolu biològicu nòdidu.
Tiburon
Tiburon est una tzitade de sos Istados Unidos, in s'istadu de s'California.
Casteddu de Crabas
Su casteddu de Crabas, nòdidu fintzas che a casteddu de Domo de Regnu o Mare'e Pontis, est istadu unu casteddu medievale is cales rastas s'agatant a curtzu de sa crèsia de Santa Maria Vìrgine Assùmida, in Crabas, provìntzia de Aristanis.
Istòria
Su casteddu est istadu fraigadu in su de 11 sèculos, cun probabilidade pro chèrerre de Nivata o Nibata, mugere de su giùighe de Arborea Orzocor I de Lacon-Zori. In su sèculu sighente su casteddu, impreadu fatu·fatu a abitòriu de sa corte de su Giuigadu de Arbaree, fiat istadu mentovadu dae su viagiadore ispano-andalusu Ibn Jubayr (o Ibn Gubayr o Ibn Jubayr), chi, aende·si imbarcadu in su 1183 de Ceuta deretu a Lisàndria de Egitu a subra de una nae genovesa, fiat istadu custrintu dae una temporada a agatare aprigu a cara de is costeras de Sinnis. Inoghe, passadu unu montigru a in antis de su cale s'aberiat una cala (cun totu evidèntzia Cabu Santu Marcu), su viagiadore aiat tentu modu de abbadiare is "sobraduras" de una tzitade (Tharros).
Fiat in rodia de su casteddu de Crabas e totu chi giraiat totu sa polìtica de Barisone (su chi diat fàghere de Aristanis sa tzitade giuigale primorosa artziende·dda in manera istàbile a "capitale", diat èssere difatis petzi su sighidore Marianu II de Arbaree), chie persighiat - fintzas cun s'amparu de sa Repùblica de Gènova - su bisu de unificare polìticamente sa Sardigna. Giai su babbu suo Comita de Arborea aiat chircadu de ddu batire a cumprimentu, in antis de Barisone. Una borta chi custu progetu aiat fallidu, apretadu de sos esèrtzitos de sos giùighes de Càlaris e de Torres, aiat agatadu amparu in su casteddu de Crabas e totu.
Matessi sorte fiat tocada a Barisone in su 1164, cando is tropas de is àteros giuigados aiant assitiadu s'Arbaree. Barisone, chi a pustis de s'artziada a su tronu in su 1145 aiat abiadu una polìtica ispansionìstica, a pustis de èssere contratacadu dae su Càlaris (agiudadu dae Pisa e dae su Torres) fiat custrintu impare a sa segunda mugere Agalbursa de Cervera a s'inserrare in su casteddu de Crabas. Isse aiat agatadu iscampu isceti fuende·si·nche fortunosamente cara a Gènova. Sos affracadores aiant chircadu invanu in su casteddu de Crabas su tesoru fabulosu chi, de asi si naraiat, Barisone b'aiat cuadu. Sa bidda fiat imbetzes sachigiada e a sa fortilesa postu fogu.
Torradu a fraigare e afortiadu in fatu, su casteddu aiat sighidu durante unos cantos sèculos a acasagiare sa corte, ma a manu de sa fine de su de 13 sèculos su rolu suo fiat istadu inevitàbilmente dimensionadu dae su cunsolidamentu de sos regnos giuigales.
In unu documentu de data dudosa intre su de 12 e su de 13 sèculos bidiamus galu in Crabas su giùighe Ugone I de Arborea (1185-1211) presentziare cun unu grupu de notàbiles de corte a un'acòrdiu intre su monastèriu de Santa Maria de Bonacatu e su nòbile Barusone de Serra Tarabucone de Manedda, relativu a sa compropiedade de unos cantos tzeracos:
«''[c. 44r] (1)Ego Brandus, priore de Bonarcadu, facio recordatione pro serbos c'aviamus in pari cun donnu Barusone de Serra Taliabuccone. Fiios d'Orçoco de ……. levet isse et clesia levait su ladus de Manina. Custa particione fuit facta in Masone de Cabras davenanti Ugo de Bassu iudice d'Arboree ubi erat donnu Parusone et Gunnari Fronia, maiore suo, et Mariane de funtana, armentariu suo, et Petru de Serra, su fiiu.''»
Est custa, prusaprestu, s'ùrtima borta chi sa bidda cumparet in is documentos cun su nùmene de Masone de Capras. Dae inoghe a in antis at a èssere mentovada esclusivamente che Bidda de Crabas.
Partende dae su de13 sèculos, in cointzidèntzia cun s'afortiamentu de Aristanis cale sede definitiva de sa corte giuigale, isparessent casi totalmente rastas de atos formales o bàndidos chi atestent sa presèntzia de is giùighes in sa Bidda de Crabas.
Su casteddu aiat sighidu noantimes a serbire de residèntzia segundària pro sos giùighes de Arbaree e mescamente in su 14 sèculos pro sa guighissa Leonora in is permanèntzias suas fitianas.
A cumintzos de su 15 sèculos però, rùidu s'Arbaree a òpera de is aragonesos, sa fortilesa aiat pèrdidu onni importu e fiat abbandonada a pagu a pagu a su declinu. Is rastas de su casteddu de is Arbarees - de su cale ant subravìvidu finas sa metade de su de 20 sèculos carchi turre semiderruida (sa gai narada "Preda Longa") ispronghende de is ribas de s'istàniu de Crabas - fiant oportunamente - si puru cun is ogros de oe in manera bàrbara - torrados a impreare pro sa fraigadura e s'ampliamentu de una crèsia noa dedicada a Santa Maria.
Tertza Categoria gir. C
Sa Tertza Categoria est unu de sos torneos dilettantìsticos de su campionadu italianu de fùbalu, e rapresentat in manera complessiva s'ùrtimu livellu de s'intrea piràmide de fùbalu de s'istadu.
Casteddu de Crabas
Istòria
Comente dedicada a Santa Maria paret esseret giai sa capedda palatina o una pretzedente crèsia prus antiga giai fentomada in sos documentos pretzedentes, pro sa devotzione manna de sa famìlia giuigale e de sa matessi Leonora de Arbaree a sa Vìrgine Assùmida, invocada fatu·fatu fintzas in sa Carta de Logu.
Sa posidura de sa crèsia paret cussa in ue beniant a s'agatare is magasinos de su casteddu. Tale posidura paret cunfirmada, pro ite, cando in s'abrile de su 1908 su tando preideru Dott. E. Sanna aiat fatu derrùere s'antiga fatzada gòticu-rinaschimentale, a fines chi esseret mudada cun una noa, in formas neoclàssicas, fiant esecutados isgavos pro sas fundamentas, e fiant atzapados giarras mannas prenas de terra, postas a profundidade de tres metros e a tesu de unos chimbe metros su unu de s'àteru.
Chi is imprentas antigas e sas betzas imàgines fotogràficas intre sa fine de su de 19 sèculos e su cumintzu de su de 20 sèculos ammustrant chene echìvocos sa potèntzia de su fàbricu, fintzas prus elocuentes sunt is descritziones de is istòricos de su passadu.
Giovanni Francesco Fara, chi iscriiat a manu de su 1579, in su De Rebus Sardois, dda descriet che un'òpera militare de balore, e narat chi «cernitur antiqua arx Maris-Pontis aquis olim cincta», overas chi sa tzitade fiat chinta dae unu fossu in ue si poniant a pare is abbas de s'istàniu e in su cale, in cunsighentemente, s'atzessu fiat cunsentidu petzi pro mèdiu de unu ponte levaditzu.
Is rastas de su casteddu depiant èssere àncora bene visìbiles in is primas deghinas de annos de s'Otighentos, chi Antoine-Claude Pasquin Valéry, in su viàgiu suo Voyage en Sardaigne iscriiat: «S'ampru lagu de Pontis, naradu Mare de Pontis, a curtzu de su mare, su cale bentigheddu infriscat s'àera bascosa de Crabas, produet una pisca abundosa de ambiddas, de enormes pisches de iscata, is cales oos insacados (butàriga) sunt unu mandiare licàngiu, e mescamente de cussos pischigheddos de colore de prata narados "oiji" (oixi in crabarissu), piscados cun su sole de ierru e in cantidade gai prodigiosa chi fintzas is prus pòboros nde papant a satzadura. Sos oros de su lagu Mare de Pontis oferint unu rùdere nòbile: in una roca isulada, no a largu de su campusantu, b'ant is rastas de su casteddu chi est istadu sa residèntzia de sa giuighissa Leonora e de sos giùighes. Custu fàbricu paret oe galu forte, sòlidu, bituminosu. Su lagu s'est istèrridu de meda in custu chirru, e sos giardinos de sa Semiràmide de Arbaree sunt isparèssidos in suta de s'abba».
A tres sèculos de distàntzia de Fara e a pagos de deghes de annos de Valery, noantimes, sa situatzione depiat comomai èssere peorada meda, chi su generale Alberto Della Marmora, cuntemplende·nche is ruinas, annodaiat: «Is ruinas de su casteddu de Crabas comomai cunsistent petzi in unu cantu de muru e in una genia de arcu de bòvida o portzione de ghenna, meda a curtzu de s'istàniu. Custos fàbricos betzos de pro sese non sunt de interèssiu perunu, si non pro su nùmene chi batint. Sa traditzione de sa bidda los designat che is rastas de un'abitòriu de villegiadura de sa printzesa Leonora.»
Frantza de Vichy
Su nòmene uffiziale fiat Istadu Frantzesu in oponidu a sa Repubrica Frantzesa, finida cun s'armistitziu de su 1940.
Mancari formalmente indipendente, s'istadu fiat in sos fatos unu apendìtziu de su Reich.
Presidente de su cunsigiu fiat su maresciallu Philippe Pétain chi teniat poderius totales.
Carateristicas Generales
Sa capitale uffitziale de s'Istadu Frantzesu fiat Parigi, Vichy beniat intertantu bida comente seu temporanea de gubernu.
Sa comunidade internatzionle a s'iscomentzu de sa gherra ddu reconnoschiat, e iscetis sa Renniu Unidu susteniat su gubernu in disterru de Charles de Gaulle.
Ideologia
Su regime susteniat su torrare a sos valores traditzionales: Travail, Famille, Patrie (Triballu, Famillia, Patria), e comente imponidu de sos tedescos favoressiat s'antisemitismu e s'anticommunismu.
Sos tzitadinos cunsiderados inimigos de s'istadu, comente comunistas, sindacalistas e ebreos beniant internados.
Menhir (grupu musicale)
Sos Menhir sunt unu grupu hip hop de Nùgoro cumpostu dae sas boghes de Momak (Marco Moro) e Kingaiè (Alessandro Gaia, connotu fintzas comente Kappa o K.L.), punteris beros e pròpios de su rap in Sardigna chi cantant in limba sarda e in italianu.
Nàschidu in su 1997 dae sa fusione de sos duos grupos istòricos de s'hip hop nugoresu: sos W.A.R. e sos S.M.P., ativos intre s'agabbu de sos annos ‘80 e sos primos annos ‘90, sos Menhir si sunt formados a s'incumintzu comente breakers, balladores de su b-boying, su ballu prus connotu cun su nùmene de breakdance.
Sos primos esèmpios de custa espressione artìstica s'agatant dae su 1982, gràtzias a sos materiales fotogràficos e de sas pellìculas de sos archìvios de retzas televisivas locales.
In cussu perìodu sa Rai mandaiat in direta unu programma de su tìtulu S'Orecchiocchio, chi daiat ispàtziu a sos grupos italianos de breakdance. Una de custas puntadas est istada dedicada a s'iscena hip hop nugoresa, s'ùnica rasta de custu movimentu in cussu perìodu in s'ìsula.
Giai a curtzu a sa fine de sos annos otanta sos duos rappers ant incumintzadu a assentare sas primas istrofas in limba sarda, ispirados siat dae sos Mc americanos e siat dae sos poetas a bolu e dae sos tenores sardos.
In su 1990 Kingaiè at fundadu cun Dj Cris e àteros rappers sos W.A.R e Momak fundat sos S.M.P: ambos grupos ant prodùidu medas demotapes impreende comente bases breakbeadas pigadas dae viniles e istrumentales realizados cun mùsicos. In sa segunda metade de sos annos noranta sas duas ghias de custas esperièntzias artìsticas ant isseberadu de s'aunire pro dare bida a sos Menhir: gasi Kingaiè e Momak ant creadu in manera ufitziale sa banda in su 1997.
In su 1998, cun sas primas publicatziones de sos petzos “Abbarrattiche In Dommo” e “Ignoto fantasma” si faghent connòschere in s'iscena. Custas duas cantzones sunt insertadas in s'album Il nostro essere de Momak e dj Qez e produidu dae issos matessi.
Semper a curtzu a sa fine de sos annos noranta sos duos artistas, pro belle bator annos, si sunt tramudados a Torinu, in ue ant incumentzadu a collaborare cun sos personàgios de ispicu de sa realidade hip hop italiana che a Rawl mc e a sa crew Thc, proponende su sonu caraterìsticu issoro. In su 2002, gràtzias a una collaboratzione cun Dj Gruff, ant datu bida a unu progetu intituladu “Pecorino sardo”, prodùidu dae s'eticheta indipendente Puruchan (semper de Dj Gruff), in ue ant pigadu parte fintzas Josta, Pinzu, Tayone e Dj Skizo, arribende gasi a sos onores de s'iscena italiana, e divenende promotores in Sardigna de unu gènere musicale nou chi ligat sos sonos de sa traditzione sarda cun cussos modernos de s'hip hop, cantende semper in sardu. In su matessi annu sunt torrados in Sardigna e ant bintu sa de chimbe editziones de su fèstival de sa cantzone sarda cun su branu "Balla custu dillu". Dae inoghe a pustis s'imprenta locale sarda nd'at faeddadu meda, cunsagrende·los che a su grupu de riferimentu de su rap isolanu.
In su 2007 est essidu s'album Menhir, in suta de s'eticheta musicale S'ard music. A cust'album ant aderidu medas de sas mègius realidades musicales isolanas: sos tenores "Ànghelu Caria" de Nùgoro, su jazista Gavinu Murgia, Simone Pala e Federica Gallus. S'album at retzidu cunsensos in s'imprenta sarda e in cussa italiana. Sos testos de sos Menhir afrontant temàticas medas, chi pertocant mescamente a sos temas sotziales ; su ritmu percussivu e imponente partzit sas rimas de sos duos Mc chi in carchi casu faghent fintzas acrobatzias lìricas a su lìmite de s'istrobeddalimba, su totu in armonia cun sos sonos chi incluint cussos ètnicos de su repertòriu sardu paris a sos de su funk, de su soul e, prus in generale, de sa black music.
Intre su 2013 e su 2014 su duetu est intradu in istùdiu e at traballadu a ritmos serrados a unos cantos branos pro sa publicatzione, a pustis de belle oto annos dae s'àteru, de s'album nou, “Abissi”, prodùidu dae sa Machete Empire Records e essidu in su freàrgiu de su 2015 , e chi at tentu unu sutzessu mannu siat a livellu sardu siat italianu, resessende a intrare in sos primos bator postos de sa classìfica de iTunes pro sa setzione Hip Hop/Black music. Non sunt mancados mai sos branos in sardu, sinònimu de istima pro sa terra issoro. Dae su biu sas duas boghes las at acumpangiadas su talentu giòvanu Dj Kork e, in manera ocasionale, mùsicos chi s'ocupant de black music. A s'ispissu a sos ispetàculos issoro ant collaboradu fintzas breakers e writers, evidentziende in prenu su cuntzetu de cultura hip hop chi los at semper rapresentados.
Regnu de Ungheria (1920-1946)
Su Regnu de Ungheria de 1920-1946 (in ungheresu: Magyar Királyság) — nodidu fintzas che Sa Regèntzia — est istadu un'Istadu chi esistiat intre su 1920 e su 1946. Mancari indipendente, su regente Miklós Horthy rapresentaiat sa monarchia decaida àustro-ungàrica, derrotada in su 1918 a pustis de sa prima gherra mundiale. Su soberanu ungheresu fiat formalmente s'ex imperadore asbùrgicu Càralu I de Àustria, in ie nodidu che re Càralu IV, chi difatis no fiat torradu mai a regnare subra su Paisu.
In su 1941 su regnu de Ungheria fiat intradu in gherra a su costadu de is potèntzias de s'Asse e, in su 1944, mentras intentaiat un'armistìtziu unilaterale cun is Alliados e una bessida de sa cuntierra, fiat istadu ocupadu dae sa Germània nazista e su regente depostu. A sutzessore de Horthy fiat istadu nominadu Ferenc Szálasi, chi aiat istituidu unu guvernu nou filo-nazista torrende difatis s'Ungheria un'istadu buatone de su de Tres Reich. Durante su tardu beranu e s'istiu 1944 is tedescos ant rastrelladu e deportadu, cun sa collaboratzione de sas autoridades locales, chentinas de millis de ebreos ungheresos cara a is campos de istermìniu, in ue sa majoria de issos diat mòrrere.
A pustis de sa segunda gherra mundiale s'Ungheria fiat finida in su ròdiu de influèntzia soviètica. In su freàrgiu 1946 fiat naschida sa segunda repùblica ungheresa, chi a tres annos dae sa proclamatzione vdiat furriare cara a unu regìmene de tipu sotzialista e filu-sovièticu.
Istassione ferruviària de Casteddu Su Masu
S'istassione ferruviària de Casteddu Su Masu format parte de su grupu Caminos de Ferru Nassionales e s'agatat in sa lìnia Casteddu-Figari, servende sa leada de Su Masu
Istòria
S'istòria de su transitadorzu dat cumintzu in sa segunda metade de su milliotughentos, addaghi sa Cumpanzia Reale de sos Caminos de Ferru Sardos aiat printzipiadu sa realizadura de sa retza ferruviària pùbriga de ladària minimada de sa Sardinna. Su prozetu prebidiat sa colada de sa lìnia chi diat aer aunidu Casteddu cun su Cabu de Susu finas in sa parte suddu de sa comuna de Su Masu, a pagas chentinas de metros dae s'Istanzu de Santa Gilla. S'1 de maju de 1.871, data de inaguradura de su primu rugru de sa lìnia Casteddu-Figari, cumpresu intre sa cabitale rezionale e Biddesorri, aiat cuintzìdidu cun s'abertura de s'istassione de Su Masu de sos tempos.
A pustis de s'aunire cun sa retza de sos Caminos de Ferru Reales a sos CFN in su 1.920, s'istassione de Su Masu aiat mudadu su nùmene suo pagu tempus a pustis de s'annessura de sa comuna de Su Masu a sa de Casteddu in su 1.937. Dae tando, s'istalladura zughet su nùmene ufissiale de Casteddu Su Masu, mancari Su Masu siat torradu a esser comuna autònoma in su 1.989.
In sos annos setanta de su sègulu coladu, aiant dadu cumintzu sos traballos pro su duprigamentu de su rugru Casteddu-Deximumannu de sa Dossale Sarda, chi aiant pertocadu finas s'istassione de Casteddu Su Masu, chi fiat istada reinnoada profundamente: s'installadura fiat istada probida de unu fraigu de biazadores nou e prus mannu (su betzu fiat istadu demolidu), fiant istados realizados sutacoladorzos pionales pro nche sizire sos apeadorzos e fiat istadu fraigadu unu terminale de mercantzias intermodale (in operatividade dae su 1.986, su primu de custa zenia in Sardinna cun filera de bias currespondedora). In prus de custu, in sa segunda metade de sos annos otanta s'istassione fiat istada pertocada dae sos testes relassionados cun su prozetu, posteriormente abandonadu, de eletrifigadura cun currente arternada de sa lìnia Casteddu-Figari. Pro sos testes narados, aiant installadu sas lìnias abiàtigas pro s'alimentadura de sas locumotivas E491/492 in sos rugros Casteddu-Deximumannu (ch'incruet finas s'istassione de Casteddu Su Masu) e Biddesorri-Seddori Istadu. Sas cadenàrias fiant istadas remoidas dae su transitadorzu annos a pustis de s'abandonamentu de su prozetu.
Caraterìstigas
Realizada a longu de sa Dossale Sarda, s'istassione de Casteddu Su Masu, dae su puntu de bista infraistruturale, est probida de 4 bias echipadas pro su servìtziu de passizeris. Su primu est serente a su fraigu de biazadores, cando chi sos àteros tres sunt sèrvidos dae duos apeadorzos (unu a cumone intre sas bias 2 e 3 e unu pro sa bia 4) sizìbiles a mèdiu de unu sutacoladorzu. Addae de custos, s'istassione est dotada finas de unu terminale intermodale de mercantzias, cun filera de bias currespondedora apositiva, situada a costazos de su fraigu de biazadores. Custu ùrtimu est custituìdu dae unu fraigu de duas prantas cun unu terasseddu, a pranimetria retangulare.
Moimentu
In relassione a s'oràriu de su segundu semestre de 2.012, s'istassione est sèrvida dae sas cumponiduras de Trenitalia, in particulare dae sos trenos metropolitanos de su servìtziu ferruviàriu metropolitanu de Casteddu e dae sos trenos rezionales chi tenent comente conca de lìnia, in prus de s'istassione de Casteddu, sos transitadorzos de Carvònia, Serbariu, Iscrèsias, Santu Bèngiu, Aristanis e Macumere.
Categoria: Istassiones ferruviàrias de sa Sardinna
Marin County
Marin County est una tzitade de sos Istados Unidos, in s'istadu de s'California.
Istadu buatone
Istadu o regìmene o guvernu buatone sunt trèmenes usados dispretziadores pro si refèrrere a unu guvernu chi dat s'apògiu a s'instauratzione, apògiu o cuntrollu dae parte de un'entidade prus poderosa, tìpicamente una potèntzia istràngia.
Su trèmene est partidista e dispostu a cunflitos semànticos, e est usadu agiomai petzi dae is disfamadores de custos guvernos, indipendentemente de chi sa majoria de is tzitadinos tocados reconnoscant sa classificatzione, o s'opòngiant a custu tipu de guvernu. Fatu·fatu, a unu guvernu ddi narat buatone un'àteru guvernu rivale o un'opositzione chi usat su trèmene pro indebilitare sa legitimidade de custu guvernu.
Pro esempru, is duos guvernadore coreanos ant utilizadu durante s'istòria isòria a s'ispissu sa retòrica chi issos fiant in realidade is guvernadores ùnicos de sa penìsola, e chi s'àteru guvernu est petzi unu buatone de sos Istados Unidos o de s'Unione Soviètica.
1935
S'annu 1935 (MCMXXXV in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu martis segundu su calendàriu gregorianu.
Alpicat
Alpicat est una comuna ispagnola de 4.416 abitantes situadu in sa comunidade autònoma de sa Catalogna.
In su 1996 su territòriu cumonale fiat istadu partidu e ala de issu aiat devènnidu de su de comunu nou de Gimenells i el Pla de la Font.
Ierru
S'ierru o fintzas iberru (de su latinu hibernus) est una de sas bator istasones de sas zonas temperadas. Astronòmicamente comintzat cun su solstìtziu de ierru (su 21 de nadale in s'emisfèriu norte e su 21 de làmpadas in s'emisfèriu sud), e acabat cun s'ecuinòtziu de beranu (su 21 de martzu in s'emisfèriu norte e su 21 de cabudanne in s'emisfèriu sud). A bortas est cunsideradu comente sos meses intreos de nadale, ghennàrgiu e freàrgiu in s'emisfèriu norte e làmpadas, trìulas e austu in s'emisfèriu sud.
Alpicat
Istemma
Escut caironat: de or, unu pi de copa arta arrencat de sinople acompanyat de unu ganivet de atzur manegat de sable a sa destra, sos de una palma de sinople a sa sinistra, ambdós posats en pal. Pro timbre una corona mural de poble.
(Iscudu a losanga: de oro, a su pinu de sa pilu artziada irraighinadu de birde, acumpangiadu dae unu leputzu asulu cun màniga de nieddu a dereta, e de unu ramu de prama de birde a manca, ambos postos in palu. Timbru: corona murada de bidditzolu.)