cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Phnom Penh
Una borta connota comente a sa Perla de s'Àsia, sa tzitade est oe unu logu turìsticu de discretu importu e estfamada pro s'architetura, chi tirat siat de s'istilu traditzionale khmer siat de cuddu eredadu durante sa dominatzione coloniale frantzesa.
Èuru
Su cumplessu de custos istados, connotos in manera informale comente zona èuru (o fintzas eurozona o eurolàndia), contat una populatzione de prus de 335 milliones de abitantes; pighende in cunsìderu fintzas cussos istados esternos chi impreant monedas ligadas a s'èuru, sa moneda ùnica interessat diretamente prus de 480 milliones de persones in totu su mundu.
Nicolae Ceausescu
In 1987, una rebellia in sa tzidade de Brașov fiat istada sufogada sambenosamente dae Ceaușescu. Sende gasi, cun s’istrampada de su comunismu in totu s’Europa, sa sorte de su tiranu oramài fiat de non poder evitare: in su nadale de su 1989, una rebellia pobulare fiat fuìda in Timișoara e si fiat istèrrida a totu su paìsu.
Èuru
In paris a sos membros de s'eurozona, sa moneda ùnica europea est impreada fintzas in àteros ses Istados europeos, a pustis de acordos internatzionales o a de un'adotzione unilaterale. Bator microistados, est a nàrrere Andorra, sa Tzitade de su Vaticanu, su Printzipadu de Mònacu e Santu Marinu, ant adotadu s'èuru in virtude de sas preesistentes cunditziones de unione monetària cun Paisos membros de s'UE. Infines fintzas su Montenegru e su Kosovo ant adotadu unilateralmente s'èuru.
Nicolae Ceausescu
Sa rebolussione fiat istada arrimada belle deretu dae s’armada; in pagas dies, su rezìmene de Ceaușescu nche fiat rutu, a pustis de dassare unas 60.000 bìtimas. Su tìranu e muzere sua, galu prus intransighidora e fanàtiga, fiant istados detènnidos e fusilados. Pro sa Rumania fiat agabadu un’amutadore.
Chet Baker
Chesney Henry "Chet" Baker Jr. (Yale, Oklahoma, 23 de Nadale 1929 - Amsterdam, Logos Bascios 13 de maiu 1988), est istadu unu trumbetista, sonadore de flicorno e cantante de jazz americanu. Su numene sou in sos annos '50 fit unu de sos printzipales de su genere cool jazz e sa musica sua fit rilassante e malinconica. Est mortu in su 1988 ruendende dae unu balcone de un'hotel.
Papore de abba
Reatziones chìmicas
B'at medas reatziones chìmicas in sas cales su produtu est su papore de abba. Si sas reatziones tenent logu a temperaduras prus artas chi sas de su puntu de lentore de s'àera chi las inghìriat s'abba s'at a formare comente a papore e at a ismanniare s'umidade a livellu locale, si si faghent dae suta de su puntu de lentore b'at a àere cundensatzione. Sas reatziones tìpicas chi resurtant in formatzione de abba sunt sa formatzione de idrògenu e medas àteros hidrocarbonios in sa matessi àera o in cumbinatzione cun ossìgenu o àteros ossidantes.
Nicolae Ceausescu
Ceaușescu est amentadu comente unu de sos ditadores prus brutales e sambenosos de s’istòria.
Categoria: Ditadores
Papore de abba
Su papore de abba in s'atmosfera de sa Terra
S'abba in istadu de gas rapresentat unu minore ma in manera mèdiuambientale significativu costituente de s'atmosfera de sa Terra. Sa pertzentuale de papore de abba in sa superfìtzie de s'àera vàriat dae sémidas in sos desertos finas a unu 4% subra sos otzèanos. Belle su 99,13% s'agatat in sa troposfera. Sa cundensatzione est sa responsàbile de sas nues, de s'abba, su nie e àteras trabentaduras meteorològicas. Est de mancu craru su calore latente de vaporizatzione chi si lìberat in s'atmosfera cando acontesset sa cundensatzione, su cale est su responsàbile de sas temporadas comente sa de sos tziclones tropicales. Su ligàmene ossidrile faghet chi su papore de abba surbat s'infra-ruju e tèngiat efetu ierrile. S'isetat chi su papore de abba s'ismànniet cun s'artària de sas temperaduras pro su cambiamentu climàticu ma est mancu craru chi aumentet sa nuvolositat.
Limba italiana/logudoresu
Sa limba italiana est una limba romanza, faeddada in Italia, in San Marino, in su Vaticanu, in su Cantone Ticino in Isvìtzera e in àteras partes de su mundu (inue bivint disterrados italianos, comente est s'Amèrica de su Nord e s'Amèrica Latina).
Raighinas importantes de sa limba italiana las agatamos in Toscana de sos seculos passados, cun Dante Alighieri, Giovanni Boccaccio, Francesco Petrarca e ateros meda. Pustis: Giacomo Leopardi, Alessandro Manzoni, Niccolò Tommaseo. Medas paraulas s'italianu las at leadas dae sos dialettos varios chi esistint in Italia. S'intrada de paraulas in s'Italianu dae sos dialettos italianos est aumentada cun sa televisione. Ma sa televisione at puru livelladu s'italianu in totas sas regiones de s'Italia.
Papore de abba
Su papore de abba in s'atmosfera de sa Terra
Su cuntenutu de papore de abba de s'atmosfera s'espressat usende diversas medidas chi includent sa pressione de papore, s'umidade ispetzìfica, sa relatzione de ammisturu, su puntu de lentore e s'umidade relativa.
Istassione ferruviària de Aristanis
S'istassione ferruviària de Aristanis est s'istassione ferruviària printzipale de sa Comuna de Aristanis.
911 (nùmeru de emerzèntzia in IAA e Cànada)
Su 911 est su nùmeru telefònigu de emerzèntzia impreadu in sos Istados Aunidos e in Canada. Custu nùmeru cheret mutidu petzi in su casu de netzessidade reale: sas mutidas imbiadas in situassiones chi non siant de emerzèntzia, gasi che sas brullas, custituint delitu.
Istassione ferruviària de Aristanis
Istòria
Fraigada dae sa Cumpanzia Reale de sos Caminos de Ferru Sardos, s'istutura aiat istranzadu sos primos trenos in su 1872, s'annu de abertura a su tràfigu de su rugru Santu Bèngiu-Aristanis de su caminu de ferru Casteddu-Figari, cumpretadu in su 1883. Dae tando, su transitadorzu, coladu a sos Caminos de Ferru Nassionales in su 1920, est devènnidu unu de sos prus importantes in Sardinna pro nùmeru de biazadores.
911 (nùmeru de emerzèntzia in IAA e Cànada)
A intrare in cuntatu cun un'operadore de su 911 non garantit chi sos servìtzios de emerzèntzia siant a tretu de responder a sa mutida, sende chi sunt finantziados e règhidos separadamente. Un'isempru cràssigu est su chi fiat acontèssidu in Josephine Country (Oregon) in 2.013, in unu tempus de presupostu limitadu, addaghi perunu polimesu de contadu fiat in servìtziu e perunu polimesu de Istadu fiat disponìbile pro responder a una fèmina chi s'amoradu antigu fiat chirchende de intrare a fortza a s'apartamentu suo. A pustis de deghe minutos de arresonada telefòniga intre sa mutidora e s'operadore, s'ex amoradu fiat resèssidu a atzochiare e biolare sa fèmina.
Istassione ferruviària de Aristanis
Istruturas e imprantos
S'istassione, posta a longu de sa lìnia Casteddu-Figari, est probida de tres bias destinadas a su servìtziu de passizeris, chi duas atuarmente si podent sizire peri unu sutacoladorzu de realizadura reghente. A faca de custas, s'agatant àteras bias de servìtziu, impreadas pro s'istassionamentu de sos rodados, prus sas de su remunidorzu de locumotivas de s'istassione. In prus, bi sunt duas fileras annanghedoras de bias, impreadas pro su servìtziu de mercantzias, chi una est a su suddu de su fraigu de biazadoes e una a s'estu de custu ùrtimu. Aguarmente in custa zona de s'istassione, s'agataiat su gasi naradu isteddu, unu sistema de bias chi permitit s'invertidura de sa deretura de martza de sos rodados, a mèdiu de unu printzìpiu assimizadore a su de su triàngulu de regressu. S'isteddu, paris cun sas bias inghiriadoras, est istadu disativadu e isuladu dae sa retza dae su triulas de 2013.
Èuru
S'èuru est sa moneda ufitziale fintzas in totu sos dipartimentos de oltremare e sas colletividades de oltremare frantzesas:
S'èuru est sa moneda currente fintzas in Ceuta e Melilla, tzitades autònomas ispagnolas in nord Àfrica, in sas Canàrias, comunidade autònoma de s'Ispagna in nord Àfrica, in sos possedimentos ispagnolos de su nord Àfrica (Plazas de soberanía) e in sas regiones autònomas de su Portugallu, sas Azorras e Madèira. Sa nàschida ufitziale de sa moneda ùnica europea b'est istada su 1u de ghennàrgiu de su 1999, cun unu comunicadu de su Cussìgiu de sos Ministros europeos.
Diplomazìa
Sa diplomazia est sa conducta de negotziados tra sas personas, o grupos 'e sos istados.
Èuru
S'intrada de s'èuru in sos mercados finantziàrios est de su 1999, e sa tzirculatzione monetària est incumentzada s'1 de ghennàrgiu de su 2002 in sos dòighi Paisos de s'Unione chi pro primos ant adotadu sa moneda. Sa moneda est partzida in 100 tzentèsimos.
S'èuru est amministradu dae sa Banca tzentrale europea, cun sede a Francoforte in su Meno, e de su Sistema europeu de sas bancas tzentrales; su primu organismu est responsàbile ùnicu de sas polìticas monetàrias comunas, e cooperat cun su segundu pro cantu riguardat su còniu e sa distributzione de banconotas e monedas in sos istados membros.
Telecomunicatzione
Sas ampras aplicatziones tecnològicas de sas telecomunicatziones podent essere classificadas in duos grupos: a) tecnologias de s'informatzione; b) tecnologias de s'informatzione e de sa comunicatzione (acrònimu ICT). S'ampra difusione issoro in s'atuale sotziedade at dadu chintu - pro mèdiu de mèdios de comunicatzione de massa comente a telèfonu, ràdiu e televisione - a s'atuale sotziedade de s'informatzione; annotamala sas telecomunicatziones sunt unu de sos setores chi contant de prus de sa gai narada sa de tres rivolutziones industriales.
Determinante annotamala est s'influssu de sas modernas telecomunicatziones e in generale de s'ICT in sa nàschida e in s'isvilupu de sa gai narada New economy e ancora prus in generale in s'evolutzione tecnològica e sotzio-econòmica de sa sotziedade moderna, tzitende a esèmpiu s'abbentu de tres mannos rivolutzionet tecnològicas de sos annos imbenientes a su 2000, cales sos telèfonos tzellulares, sa retze Internèt e su GPS.
Sas infrastruturas de telecomunicatziones sunt divenidas duncas una risursa in manera tale istratègica, e in su matessi tempus crìtica, a s'internu de cada Istadu, a su puntu de nde permìtere s'isvilupu sotzio-econòmicu e sa rispetiva fortza econòmicu-polìtica a livellu internatzionale finas a rechèrrere su ricursu a formas dillindadas de amparu o seguridade. Sas mannas sotziedades o cumpangias de telecomunicatziones benint at dadu Telco e su setore in su mundu otzidentale, comente a pro unos àteros setores industriales, est coladu in sos annos de formas de monopòliu istatale a sa privatizatzione in antis e a s'imbeniente liberalizatzione.
Istassione ferruviària de Aristanis
Istruturas e imprantos
A unu chilòmetru pagu prus o mancu dae su fraigu de biazadores, s'imbragat finas un'aunidorzu de unos 8 km. chirru a su portu industriale de Aristanis, belle chi non siat galu ativu. S'aunidorzu naradu fiat istadu prozetadu in sos annos setanta de su sègulu barigadu e realizadu in diferentes fases.
S'istassione est crassifigada dae RCFI in sa categoria “Silver”. Pro su chi prendet su moimentu, isse est zestionadu in situ in oràrios determinados, cando custu no acontessit, su cuntrollu de su transitadorzu colat a s'A.TZ.O. de Casteddu.
Tretas
S'istassione, peri sas cumponiduras de Trenitalia, tenet relassiones cun sos transitadorzos de Casteddu, Santu Bèngiu, Macumere, Terranoa, Tàtari e Portu Turre. In prus de custu, in sa pratza de s'istassione est situada un'arressada de s'IRST, chi sos postales aunint su transitadorzu cun àteras zonas de sa bidda e de sa provìntzia.
Giacomo Bove
Bida
At frecuentàdu in Maranzana e Acqui Terme sas iscolas primarias, francu tuccare a pustis a Genova, in ube at attesu a s'Accademia Navale. Picàdu su diproma chin onore, sìnche at pòtidu andare in sa nave Governolo pro partetzipare, comente bardiamarìna, a s'ispedissione issientìfica in Istremu Oriente.
In su mese de aprile de su 1877, fit in s'istrintu de Messina in sa nave Washington pro istudiare sas currentes de mare. In su 1878, at partetzipàdu a s'ispedissione de A. E. Nordenskiöld pro chircare coladòrju a Nord-Est, chin sa nave Vega.
In su 1880, aìan promòvidu a Bove a tenente de bastimentu de sa Marina Rezia.
In su 7 de làmpadas de su 1885, aìat cojubàdu a Luisa Bruzzone battìa Jaworka e in su 3 de Capidanne, in sa nave Europa, tuccabat a s'Arghentìna pro facher unu primu biazu in America de Zosso. Pro su secundu biazu, tuccabat dae Genova in su 3 de trìbulas de su 1883 in sa nave a papore Sud America.
In su 2 de Nadale de su 1885, fit andadu a isprorare su Congo in Africa e sìnche fit torradu in su 17 de Santu Gabìne de su 1886, a pustis de si àer picadu una freba mala chi nche lu at fattu rugher a disispèru. Pustis de meda dolore, aìat tando isseperadu chi fit pretzisu a si dare sa morte de manu sua in su 9 de agustu de su 1887. Su corpus est commo in pasu in su campusantu de Maranzana, in intro de sa gappella de familia sua.
Buffalo (New York)
Buffalo est una tzitade de unos 259.500 bividores de is Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu de New York, in ue est sea de sa Contea de Erie.
Sa bidda fiat fundada in su 1789, e a pustis de s'aberta de su Canale Erie, in su 1825, fiat crèschida meda in presse. A giru de su 1900 Buffalo fiat sa de 6 tzitades majores de Istados Unidos, tzentru mannu de colligamentos cun ferrovias e de indùstria de atzàrgiu.
A sa fine de su sèculu de 20 sa fortuna de sa tzitade at furriadu, cun s'aberta de sa bia de abbas in su frùmene Santu Larentzu e sa movidura de is indùstrias a manu de sa Tzina.
In is annos 50 de su sèculu 20 sa bidda contaiat populatzione de casi 600 migia bividores. Giai a inghitzu de is annos 90 fiat calada a pagu prus de 300 migia.
S'àrea metropolitana Buffalo-Niagara Falls contat unos 1,2 milliones de residentes.
Scots
Su scots est una limba germanica otzidentale anglo-frisona chi si chistiònat in Iscòtzia, in s'Ulster e su trettu lacanàrju de sa Repubrica de Irlanda (in ube si connòschet chin su lùmen de Ulster Scots), simizante a s'inglesu ma meda a divèrsu dae su gaelicu iscotzesu. Si li nàt puru Lowland Scots pro lu contrappònner a su gaelicu, ca su gaelicu si favèddat in sas Highlands.
In s'allega vulgare si mùttit simpremènte iscotzesu, mancàri chi siat menzus a impreàre su faveddu de limba scots pro non che lu pònner a pare chin su gaelicu. Mancàri chi siat belle su matèssi de s'inglesu, tantu chi sos duos idiomas si pòden cumprènder a pare chene troppu problemas, su scots est tèntu in cussìderu che limba a banda.
S'iscotzesu tènet radìchina in sa limba germanica de sos anglos chi istàban a nord de su rìbu Humber, chin carchi influentzia benìnde dae s'inglesu modernu.
Organizatzione de su Tratadu de s'Atlànticu Norte
S'Organizatzione de su Tratadu de s'Atlànticu Norte, NATO (in inglesu, NATO: North Atlantic Treaty Organisation, e in frantzesu, OTAN: Organisation du traité de l'Atlantique nord), a bortas connota puru comente Alliàntzia Atlàntica, est un'organizatzione internatzionale istabilida in s'annu 1949 cun s'obietivu de collaborare in sa defensa in sos campos polìticu, econòmicu e militare. Fiat nàschida a pustis de un'acòrdiu naradu Tratadu de s'Atlànticu Nord chi fiat frimadu in Washington DC su 4 de abrile de su 1949. Sos paisos firmatàrios sunt istados sos de su Tratadu de Bruxelles (Bèlgiu, Frantza, Lussemburgu, Paisos Bàscios e Regnu Unidu), Istados Unidos e Cànada, comente fintzas àteros chimbe paisos de s'Europa Otzidentale cumbidados a partetzipare (Danimarca, Itàlia, Islanda, Norvègia e Portugallu). Fiat istada disinnada pro èssere una garàntzia de seguresa de sos istados de s'Europa Otzidentale a in antis de s'Unione Soviètica e sos alleados suos. Su Patu de Varsàvia fiat istrintu prus a tardu, in su 1955, pro opònnere fronte a sa NATO a pustis de s'ammissione e su possìbile armamentu torra de sa Repùblica Federale Tedesca. Comente fiat pròpiu a sa congiuntura de sa gherra frita, sas fortzas de sa NATO aiant atuadu petzi che a fortza de isbortadura. A pustis de s'iscontzu de s'Unione Soviètica, sa NATO aiat torradu a formulare sos obietivos e atividades suos, cuntzentrende·si in sa seguresa de totu s'emisfèriu norte. In custu cuadru, s'est isvilupada s'ùnica operatzione de atacu a unu paisu portada a in antis dae sa NATO in totu s'istòria sua: s'atacu contra de sa Jugoslàvia de su 1999. S'atacu fiat destinadu a firmare sa limpiadura ètnica in Kosovo a banda de sos serbos. S'impreu dae parte de sas fortzas de sa NATO de armas radioativas de bassa intensidade (sas ballas de uràniu impoberidu) est istadu cuntestadu. Dae tando, sa NATO at partetzipadu a sas invasiones de s'Afganistàn e de s'Iràq.
Sa sede de sa NATO s'agatat in Bruxelles e sa de su cumandu militare (SHAPE) in Mons, in Bèlgiu. Mediante sos mèdios logìsticos de sos paisos alleados, sa NATO organizat sos paisos ligados in matèria polìtica, econòmica e militare.
Allargamentos
Durante s'istòria sua sa NATO at achiridu a pagu a pagu diferentes membros:
Atualmente Bòsnia e Erzegòvina, Georgia, Sèrbia e Ucraina sunt in tratativas pro s'intrada, mentras s'intrada de Tzipru est blocada dae sa Turchia pro neghe de sas perricas cun sa Grèghia.
Sarvadore Cubeddu
Sarvadore Cubeddu (Sèneghe, 1945) est unu sotziòlogu, dirigente sindacale, polìticu, giornalista e sagista sardu.
Biografia
Nàschidu in Sèneghe, s'est diplomadu in su litzeu clàssicu "De Castro" de Aristanis. A pustis s'est laureadu in Teologia in Verona e in Sotziologia in Trento, e s'est ispetzializadu in Istùdios Sardos in s'Universidade de Casteddu.
Est istadu diretore de su Tzentru de Istùdios de sa CISL sarda dae su 1975 a su 1976 e segretàriu regionale de sa Federatzione de sos Traballadores Metalmecànicos (FLM) dae su 1976 a su 1989 e fundadore de sa Federatzione Sarda Metalmecànicos (FSM).
Coladu a s'insegnamentu e a sa lìbera professione est intradu fintzas in polìtica, comente segretàriu annantu de su PSd’Az (1990 – 1991) e sìndigu de Sèneghe (2001 – 2006). Paris a sos dirigentes de sa FSM at ideadu "Sa Die de sa Sardigna", e a pustis est istadu su presidente de su comitadu de custa festa. Est istadu promotore, paris a medas àteros militantes sardos, de s'assemblea costituente de su pòpulu sardu.
At traballadu, comente giornalista, cun s'Unione Sarda, Sardegna24 e cun sa rivista in lìnia de sa Fundatzione Sardinia, de sa cale est su diretore e cun sa rivista Camineras, cun àteros fundadores de su Sòtziu de sos Sardos, e at publicadu sàgios medas, mescamente in contu de de sos metalmecànicos sardos, de su Partidu Sardu de Atzione e de s'istòria de su sardismu.
Oreste Pieroni
Est istadu sindigu de Tàtari dae su 1946 a su 1954 dende esempiu de bona amministratzione. Dae su 1956 a su 1961 fit istadu su Direttore Generale de su Bancu 'e Sardigna
Pasarón de la Vera
Pasarón de sa Vera est una comuna ispagnola de 709 abitantes situadu in sa comunidade autònoma de s'Estremadura.
Jersey City (New Jersey)
Jersey City est una tzitade de unos 247.600 bividores de Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu de New Jersey in ue est sea de sa Contea de Hudson.
Madre Teresa
Madre Teresa dae Calcutta, est naschida a Skopje, oe republica de Macedonia, su 1910. De origine albanese. Monza de Loreto in Irlanda. Partit po s'India, po insegnare in unu collegiu po picioccas. Cando at 36 annos pensat de lassare sas monzas de Loreto, po si dedicare a sos poberos in modu cumpletu.
Fundat sa Congragatzione de sas Missionarias de sa Caridade, occupendesi de poberos, moribundos, lebbrosos, pitzinnos abbandonados in India e in ateras natziones. Est istada una de sas feminas pius nodidas de s'epoca sua. Su 1979 rètzidi su premiu Nobel po sa paghe. Moridi in Calcutta su 5 de cabidanni 1997.
Jersey City (New Jersey)
Est segunda bidda prus manna in s'istadu a fatu de Newark, e parte de s'àrea metropolitana de New York City.
Milwaukee
Milwaukee est una tzitades de unos 605.000 bividores de sos Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu federadu de Wisconsin in ue est tzitade prus manna e sea de sa contea omònima.
S'àrea metropolitanana de Milwaukee contat unos 1.400.000 residentes.
Sa tzitade s'agatat in s'oru de su Lagu Michigan. Sos primos colonizadores europeos de sa zona sunt istados sos frantzesos. In su 1818 Solomon Juneau si fiat istabilidu a bivere in ie. Sa nàschida de Milwaukee est 1846 cando sa bidda sua si fiat aunida cun àteras chi dd'istaiant a inghiriu. Sa bidda est creschida mascamente gratzias a s'arribu de emigrados tedescos.
1928
S'annu 1928 (MCMXXVIII in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu de domìniga a segunda de su calendàriu gregorianu.
Regnu de Frantza
Su Regnu de Frantza est istadu su sistema polìticu de sa regione geogràfica de s'atuale Frantza intre su Mesuevu (sèculu IX) e s'Edade Moderna (fine de su sèculu XVIII) - s'ùrtima fase currispondet a su perìodu connotu che a règimene antigu (Ancien Régime) - e pretzedet sa proclamatzione de sa Prima Repùblica Frantzesa. A pustis de sa partzidura in tres partes de s'Impèriu carolìngiu - su Regnum Francorum (751-843) - si fiat costituida sa Francia Occidentalis (843-987), chi cun s'artziada a su tronu de Hug Capet in su 987 fiat fatu su Regnu de Frantza. Fiat dae su 1204 chi sa paràula sa Frantza inditaiat, pro sa prima borta, su territòriu subra su cale faghet autoridade de su re de is francos, chi tando aiat comintzadu a si numenare fatu·fatu re de Frantza. Su sistema de sa monarchia feudale, a pagu a pagu, aiat fatu logu a una monarchia assoluta chi fiat imbàtida a s'apogeu in is sèculos XVII e XVIII. Su 1791, a pustis de sa Rivolutzione Frantzesa, sìngiat s'acabu de su sistema de monarchia assoluta, e su Regnu de Frantza si faghet una monarchia costitutzionale. A pustis de prus pagu de un'annu de custu càmbiu de regìmene, fiat proclamada sa Prima Repùblica Frantzesa.
Wang Yongchen
Wang Yongchen (provintzia de Anhui, 1954) est un'avvocadu ambientalista e una giornalista cinesa de sa Radio Natzionale Cinesa subra s'Ambiente. In 1996 Wang at fundadu sa Green Earth Volunteers una ONG chi si interessat de s'ambiente, e a su mamentu issa est su presidente.
Sas bideas
Wang pensat chi si devat seberare tra sa protetzione de s'ambiente e s'isviluppu economicu siat unu falsu problema:
"Su problema pius mannu est a aumentare sa consapevolezza chi sa protezione de s'ambiente finas ai como est printzipalmente a livellu de slogan. Mentre ancòra zente meda bidet unu conflittu tra sa protetzione de s'ambiente e s'isviluppu economicu, deo pesso chi cando unu s'avvicinada a sa natura pro imparare, s'abbitzada chi non b'at perunu conflittu fra sa duas cosas. A su contrariu, un ambiente deterioradu rendet s'isviluppu economicu una 'mission impossible'. Est comente cando unu sacrificat su ssaludu pro fagher dinari e daboi devet ipende' su inari pro si curare.  Sa Green Earth Volunteers est una famiglia manna de mantes de sa natura. Si ses interessadu a sos iscopos chi amus nois, unidi a nois e asa a restare surpresu de cantu t'asa a divertire."
Sos fatos
Wang ada organitzadu una campagna pro frimmare sos progettos de pius de deghe digas chi devian esse' construidas in su riu Nu in  Cina. Su riu Nu est in su sud ovest de sa Cina ed est unu de sos duos rios mannos chi ancora non ada digas. Digas chi enin fattas printzipalmente pro produrre energia elettrica. Sos ifortzos de s'organitzazione at custrintu su premier cinesu Wen Jiabao a annuntziare in su 2004 chi sos progettos de sas digas fini frimmos pruite b'aiat meda oriolos sia pro s'ambiente chi pro sas miniranzas etnicas de cussas zonas.
Sos premios finas ai como
Wang at rezidu meda premios pro sos reportages suos cumpresu su Asia-Pacific Broadcasting Union prize in su 1993, 1999 e 2001, e su Condé Nast Traveler Environmental Award in su 2004, e su Earth award or Globe award in su 2001. S'ultimu est su premiu pro s'ambiente de sa Cina pius prestigiosu.
Tlaxcala de Xicohténcatl
Tlaxcala de Xicohténcatl est su cabu de logu e sa segunda tzitade prus manna de s'istadu federadu de Tlaxcala. Inoghe s'agatant is corpos prus importantes de s'Istadu. In dies de oe in Tlaxcala de Xicohténcatl b'istant pagu prus o mancu 501'655 bividores.
Antananarivo
Antananarivo o Tananarive, este sa capitale de su Madagascar. Tzitade de pius de unu millione de abitantes, in unu altipianu a 1300 m. subra su mare. Tenet unu aeroportu internatzionale importante. Fundada in su sec.XVII, fudi capitale de su Regnu. Occupada dae sos frantzesos a sa fine de su sec.XIX
David Suzuki
David Takayoshi Suzuki (Vancouver, British Columbia - Canada su 24 de martu de su 1936) est unu divulgadore iscentificu e attivista ambientalista. Ja dae sa meidade de sos annos 70, Suzuki fit connottu pro sas series televisivas, sa trasmissiones radiofonicas e sos liberos subra sa natura e s'ambiente. Su programma sou pius famosu fit trasmittidu dae sa CBC Television (una rete televisiva canadesa) intitoladu, comente s'obera de Lucrezio, The Nature of Things (sa natura de sas cosas - De rerum natura), programma chi est istadu trasmittidu in pius de 40 natziones. David est finas connottu pro aer sempre denuntziadu sa paga attenzione a s'ambiente dae parte de sos varios guvernos.
Masculinismu
Unos cantos autores ddu cunsìderant anàlogu a su femminismu, ca diat chircare s'egualidade cun sas fèminas, ma de su puntu de bista maschile.
Duncas, custu trèmene podet èssere impreadu in diversas àreas pro si refèrrere a sa defensa de sos deretos e de sos bisòngios de sos òmines, s'adesione o sa promotzione de sas opiniones, sos balores e sas atitudines cunsideradas tìpicas de sos òmines.
Segundu unas àteras perspetivas, su masculinismu est definidu comente a una forma piessigna de antifeminismu e un'acostamentu chi si cuntzentrat in sa presumida superioridade masculina, s'esclusione de sas fèminas e sa sutamissione issoro , est a nàrrere una filosofia cun culligamentos a su pensamentu patriarcale.
Ténnica
"Su problema est: no ite potimus fagher nois cun sos istrumentos ténnicos chi amus imbentadu, ma ite sa ténnica podet faghere de nois."
- Umberto Galimberti, Psiche e techne: l'uomo nell'età della tecnica Sa ténnica (dae su gregu τέχνη (téchne), "arte" in su sensu de "perìtzia", "ischire fàghere", "ischire operare") est s'ammenta de sas normas aplicadas e sighidas in una faina, siat issa solamente intelletuale o fintzas de tribagliu a manu.
Tales normas podent èssere achiridas in manera empìrica in cantu formuladas e trasmìtidas dae sa traditzione, pro esèmpiu in su traballu artigianale, o aplichende connoschimentos sientìficos ispetzializados e innovativos cando abbenit su iscambiu dae sa manifattura a sa produtzione industriale.
Sa ténnica ìmplicat s'adotzione de unu mètodu e de un'istrategia in s'identificatzione pretzisa de sos giustos e de sos mesos prus oportunos pro los segudare.
Radiatzione infraruja
Postura intro su ispetru eletromagnèticu
Sa radiatzione infraruja faghet parte de su ispetru eletromagnèticu, chi includet totu sas frecuèntzias de sas undas eletromagnèticas, e s'òrdinat in funtzione de sa frecuèntzia de sos signales e de sa longària sua de unda de acordu cun su chi s'indicat a sa tabella imbeniente:
Impreu
Su sistema prus simpre de imbiu de datos est su telecuntrollu de dispositivos comente televisiones e àteros trastos domèsticos. Impreos prus cumplessos includent s'imbiu de sinnale a sistemas àudiu chene filos, una de is primas versiones de IEEE 802.11 (WiFi) e is protocollos IrDA pro sa comunicatzione intre dispositivos a istesiada curtza.
Pizente de Paul
Pizente de Paul (Pouy, 24 abrile 1581 – Parigi, 27 cabidanne 1660) est unu santu connoschidu puru comente "Monsieur Vincent".
Preideru cattoicu, meda attivu in oberas sotziales in Parigi. Ada impignadu omines e feminas po agiuare sos poberos.Ada fundadu sos Predideros de sa Missione (Lazzaristas) pro preigare a sa zente de campagna, e sas Fizas de sa Caridade cun santa Luisa de Marillac, po sos poberos de sa tzitade. Sa festa su 27 de cabidanni.
Repùbrica Sotzialìsta Soviètica de Kazakistan
Sa Repùbbrica Sotzialìsta Soviètica de Kazakistan (in kazaku: Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы), connòtta fìntzas comènte RSS Kazaka fit unu istàdu federale comunista de s'Unione Sovietica.
Robledillo de la Vera
Robledillo de sa Vera est una comuna ispagnola de 324 abitantes de sa comunidade autònoma de s'Estremadura.
1865
S'annu 1865 (MCMLXV in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu in dominiga segundu su calendàriu gregorianu.
Italia de giosso
Chin Italia de Zòsso o giòsso (in italianu nàda Sud Italia) si bolet inditàre, dae su puntu de bìsta zeogràficu e istatìsticu, sa parte de sa penìsula italiana chi, appuntu, est in zòsso: nde fàchen parte sas regiones Abrutzu, Basilicata, Calabria, Campania, Molise e Puglia. Prus diffìtzile est a bi pònner sos sartos de sos ex-tzircondàrios de Sora e Gaeta, chi fachìan parte de sa Terra de su Traballu e dae su 1927 in sùsu sun chin su Latziu, e de s'atteru ex-tzircundariu de Cittaducale (chi, dae su 1927, est de sa provìntzia de Rieti, chi fachìat tando parte de s'Abrutzu Ulteriore Secundu), ca prima de su 1860 fin de su Rennu de sas Duas Sitzilias.
Su favèddu de Italia de Zosso est a banda dae cussu de Mezzogiorno, chi est imbètzes un'ente zeo-economicu chi cumprèndet sìat s'Italia de Zosso sìat sa Sitzilia (e, a bortas, sa Sardigna puru).
Pardulas de arrescottu
Pardulas de arrescotu
http://1.bp.blogspot.com/-hryNAcU42Z8/TbRoHa_bMhI/AAAAAAAAA40/Yu_UWeeXwv8/s1600/pardulas8.JPG
Po su pillu: Po su prenimentu: Su pillu:
Impastai iad'essi mellus in una impastadora, sa simbula cun s'acua, innui s'esti fattu scallai s'oll'e procu, e su tzucuru finzas a tenni una pasta liscia e tostada, ponni in dun'ancodeddu de plastica a descansai.
Su prenimentu:
Dopu ai tentu tottu sa notti s'arrescotu a scolai po perdi totu su soru preparai su prenimentu. Cèrri s'arrescotu e impastai cun is ous, su tzucuru, su scrosciu de arangiu e limoni e su tzafaranu scalau con pagu pagu latti callenti. Fai cun i manus sciustas de licori bociteddas mannas comente una nuxi, mas o menos de 35-40g. Fai su pillu e segai cun d'una forma tunda discus de mas o menos 8 cm, ponni a centru sa bocitedda de prenimentu e con i didus fai sesi o setti spitzulus po fai su cadineddu. Inforrai a forru giai callenti  a 170° C po 30/40 minutus. In su momentu de das papai spruinai cun tzucuru impalpabili.
Tropa de sambene
Sa tropa de sambene si retzit dae cando si naschit, e si depet a tottu e duos sos parentes.
Un'agorru de paritzos antizenes superfitziales, chi benin dae un'allele e dae zenes currelados meda, forman impare unu sistema de grupos sambìnzos. Fintzas a su 1901, non si ischiat nemmancu sa esistentzia de sas tropas sambinzas. Sos istudios de Karl Landsteiner an juttu, a primu, a sa classificadura de su sambene in grupos de su sistema AB0 e, a pustis, a s'iscoberta de atteros fattores chi nos permittin de distingher su tipu de sambene, comente su fattore Rhesus.
Cumpatibilidade de sas tropas sambinzas
Su sambene, pro non facher barrancu, non si podet intregare dae chiesisiat. Pro chi su corpus non torret imposta mala cando si collit sambene, custa est sa tabedda chi si depet sichire:
Itàlia/campidanesu
S’Itàlia, tzerriada uficialmenti Repùblica italiana (in Italianu: Repubblica Italiana), est una repùblica parlamentari de su cab'e bàsciu de s’Europa. Allacanat cun sa Frància, sa Svìtzera, s’Àustria e sa Slovènia de is Alpis a su nord. Allacanat fintzas cun totu sa penìsula italiana a su sud, in prus de is ìsulas de Sardìnnia e de Sicìlia, is prus mannas de su Mediterràniu. Annotamala atinat paritzas ìsolas prus piticas. Is stadus indipendentis de San Marinu e de sa Citade de su Vaticanu funt enclavis aintru de s’Itàlia, invecis sa comuna de Campioni d’Itàlia est una esclavi aintru de sa Svìtzera.
Su logu de su Stadu italianu contat unus 301,338 Km2 innui bivint unus 60 millionis de bividoris. Est su de cincu paisus prus populaus de s’Europa e su de bintitres de su mundu. Is orus de su mari sighint po 8.000 Km a sa grussera.
Roma est sa capitali e sicumenti fiat sa capitali de s’impèrriu romanu, fiat stadu su centru de sa civilidadi ocidentali po agimai is sèculus. A pustis chi s’imperu est arrutu, meda popolatzionis stràngias s’aposentànt a intru a is làcanas italianas, prus ca totu germànicus, ma atrus puru. In is sèculus sighentis sa penìsula fiat pratzida in unas cantas cidadis-stadus e stadus regionalis, chi fiant soventi controllaus de governus foresus. A pustis de calincunu sèculu sa penìsula itàlica torrat a essi su centru de sa cultura europea a s'ingìriu de su risorgimentu in su sèculu XV. A s'acabu, in su 1861, si fait s'Itàlia, unu Stadu nou mai esistiu ananti, e nàsciu formalmenti de su Rènniu de Sàrdìnnia donau de is spanniolus a is Savòias.
In su de XX séculu at fraigau un'imperu coloniali e pigau parti a sa Prima e a sa Segunda gherra mundiali, bincendi sa de unu, ma perdendi sa de duus e po cussu at pèrdiu is colònias cosa sua. In sa secunda mitadi de su sèculu su paisu at tentu unu svilupu econòmicu mannu. Est su de 24 paisus prus svilupaus de su mundu e su de 10 po su chi atenet sa calidadi de sa vida. Est unu de is fundatoris de su chi immoi est sa Unioni Europea et est in sa Euro-zona. Fait parti de su G8, su G20 e de sa NATO. Tenit sa de tres reservas prus mannas de oru, su de otu GDP nominali, su de dexi GDP (PPP) e is de is intradas (budget) prus mannas de su mundu. Tenit unu livellu de pùblica educatzioni bonu et est globalizau meda. S’Itàlia giogat unu rolu meda importanti a livellu militari, culturali e diplomàticu in su cuntestu internatzionali.
Geografia
A nord alindat cun sa Frantza, ss Svìtzera, s'Àustria, sa Slovènia. Est ingiriada de su Mari Mediterràniu: s'Adriàticu, su Iòniu, su Tirrenu. De su territòriu italianu faint parti, cumenti regionis autònomas duas ìsulas mannas, Sicìlia e Sardìnnia, e atras minoris. A nord de s'Itàlia ddoi est sa cadena de is Alpis, e in longària, in sa penìsula, is Apenninus. Su flùmini prus mannu de s'Itàlia est su Po, chi nascit de su Monvisu, e travessat sa Pianura Padana, e si nci ghetat a mari in s'Adriàticu, a cutzu de Venèzia.
Is Alpis tenint una mannària de 1200 km. Calincunu monti: su Monti Bìancu (4800m.), su Cervinu (4400m.), su Monti Rosa (4600m.), Su Bernina (4050m.), su Monvisu (3800m.), Adamellu, Ortlis, Cevedali e atrus. Is ghiaciajus de is Alpis alimentant flùminis mannus (in Itàlia): su Po, su Ticinu, s'Adda, s'Àdigi, su Talliamentu, e atrus. E atrus in Europa: Su Renu, su Ròdanu, su Danùbiu.
In Itàlia peninsulari ddoi funt is Apenninus, chi tenint una longària de 1200 Km., de su passu de Cadibona a su Stritu de Messina. Funt spratzinaus in tres arrogus: Apenninus setentrionalis, chi cumprendint is Apenninus Lìguris e Toscanus, cun su Monti Cimoni, su Monti Fumaiolu e su Monti Falterona. E cun is flùminis: Arnu e Tevere.
Studio Ghibli
Studio Ghibli, Inc. (株式会社スタジオジブリ Kabushiki-gaisha Sutajio Jiburi) est un'istudiu de anime giapponesu fundàdu in Koganei (Tokyo). S'Istudiu est fentomadu pro sos traballos suos, chi sun pro su prus anime, ma at fattu fintzas film in curtzu, prubitzidades cummertziales e unu film pro sa telebisura. Lu aìan fundàdu in su mese de làmpadas de su 1985 a pustis de su sutzessu mannu de Nausicaä de sa Badde de su Bentu (1984), chin finantziamentos dae Tokuma Shoten.
Assìtiu de Sarajevo
S'Assìtiu de Sarajevo est istadu unu de is acontessimentos tzentrales de sa gherra de Bòsnia e fiat condidu dae s'esèrtzitu serbu de Bòsnia, chi fiat una unidade de su chi abarraiat de s'esètzitu federale e paramilitare de sa Jugoslàvia. Fiat sighidu a sa declaratzione de indipendèntzia dae sa Jugoslàvia de s'istadu federale de Bòsnia e Ertzegòvina, chi teniat capitale in Sarajevo.
Studio Ghibli
Oto de sos anime de Studio Ghibli sun tra sos 15 film anime fattos in Giappone chi apan prus bèndiu, chin Sa Tzittade Incantada (2001) sende su primu in classifica, balanzande peri tottu su mundu prus de 274 miliones de dollaros. Medas traballos suos an bintu fintzas su premiu Animage Anime Grand Prix e battor an bintu su Premiu de s'Accademia Giapponesa pro s'Animassione de s'Annu. In su 2002, Sa Tzittade Incantada at bintu un'Urtu Indoradu e unu Oscar pro su Menzus film de Animassione in su 2003.
Itàlia/campidanesu
Geografia
Is Apenninus centralis, cun is Apenninus Marchigianus e Abrutzesus, cun su Gran Sassu d'Itàlia (2912m) e sa Maiella (2795m), e is flùminis Metàuru, Trontu, Pescara.
Studio Ghibli
In su 3 de Agustu de su 2014, a pustis chi su direttore Hayao Miyazaki si nche fit andadu in pensione, Studio Ghibli at nàdu chi cherìat firmare sa produida de film.
Assìtiu de Sarajevo
Fiat comintzada cun sa conchista fata dae s'esertzidu populare jugoslavu de s'aeroportu internatzionale in sa zona de Ilidža, durante sa note intre su 4 e su 5 de abrile 1992, e fiat agabbada su 29 de friàrgiu 1996 gràtzias a s'intervènnida de is potèntzias otzidentales.
Cun 1.425 dies de durada est istadu s'assìtiu prus longu de totu su de 20 sèculos. Si contat chi siant istados ochidas unas 11 mìgia persones (intre chie unos 1.600 pipios) e feridas 56 mìgia.
Itàlia/campidanesu
Geografia
Is Apenninus Meridionalis, cun is Apenninus de sa Campània e de sa Calàbria e is Montis La Sila e s'Aspromonti (1955m). Unu arriu importanti: su Garillianu.
Depeus aciungi s'Apenninu Sicilianu, cun is Montis Nebrodi e Le Màdonie e su arriu Simetu. In Sardìnnia sa cadena de su Gennargentu, cun Pedra Cràpias (1834m).
In Itàlia ddoi funt lagus: a nord is printzipalis funt su Lagu Majori, su de Garda e su d'Iseu.
A su centru: Lagu de Bolsena, e Lagu Trasimenu. In Sardìnnia ddoi est su lagu artificiale prus mannu d'Europa, su Lagu Omodeu, formau de su Tirsu.
Etimologia
Su Stadu pigat su nòmini de sa penìsula itàlica chi format bona parti de su territòriu cosa sua.
Ipòtesi principali: de s'annigu
Sendi chi ddoi funt unas cantas ipòtesis po su chi tocat s'orìgini de su fueddu, po sa majoria de is stòricus e de is linguìstas est de is grecus ca su nòmini benit. Aìci parit chi tzerriànt sa regioni e custu parit chi bèngiat de su fueddu ‘’Vitellu/noeddu’’ de sa lìngua toscana, una lìngua sparèssia chi si faeddaàt in cab'e bàsciu de sa penìsula.
Su fueddu bolit nai ‘sa terra de is annigus’.
Ente Radio Trieste
Ente Radio Trieste, abbreviadu in italianu in ERT, est sa sotziedade de su servitziu pubbricu radio de su Territoriu Libberu de Trieste
Rudyard Kipling
Joseph Rudyard Kipling (Bombay, 30 de nadale 1865 – Londra, 18 de bennàlzu 1936) est istadu unu giornalista e poeta inglesu, naschidu in India. Ada esaltadu sa cultura inglesa e s'obera de civilizatzione de s'Inghilterra.
Oberas: Il Libro della giungla (1894), Capitani coraggiosi (1897), Kim (1901). Poesias. Premiu Nobel (1907).
Nie
Su nie o fintzas niadu si format in s'atmosfera arta cando su papore de aba, a una temperadura inferiore a 0°C, biddiat a inghìriu de sos gasi narados zèrmenes cristallinos colende dae s'istadu gassosu a su sòlidu e formende cristallos de astra chi cumintzant a ruer chirru a su solu cando su pesu issoro sùperat s'impèllida contrària de apizamentu in s'àera e nche sizint su terrenu sena si funder. Custu acontessit cando sa temperadura in su solu est, in zenerale, prus minore de 2°C (in cundissiones de umidade bassa, est possìbile a tenner tàpiles in terra finas a temperaduras leviamente superioras) e in sos pizos intermèdios no esistint temperaduras superiores a 0°C in ue su nie podat funder e devenner abanie o proina.
Sende gasi, in sa presèntzia de unu o prus de sos fatores sighidores: 1) pretzipitaduras meda fortes; 2) moimentos bertigales meda fortes; 3) umidade bassa; 4) àera istremamente frìzida in sas arturas, su nie podet falare, mancari pro tempos curtos, cun temperaduras positivas superiores a 2°C (si s'àera in sos pizos bassos est bastante sica, su nie nche podet cromper a su solu finas cun temperaduras leviamente superioras). Si sa temperadura lu permitit, est possìbile a produer nie artifitziale peri cannones probidos pro s'efetu, chi belle gasi creant ranzas minoras prus assimizadoras a nie tundu chi a su nie propiamente naradu.
Talaveruela de la Vera
Talaveruela de la Vera est una comuna ispagnola de 446 abitantes situadu in sa comunidade autònoma de s'Estremadura.
1941
S'annu 1941 (MCMXLI in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu in mèrcuris segundu su calendàriu gregorianu.
Limba afrikaans
S'afrikaans est una limba zermàniga chi custìtuit unu de sos idiomas prus zòvanos faeddados in su mundu a dies de oe. Fiat istadu recunnotu comente limba ufissiale s'8 de maju de 1925 e rapresentat duncas sa de tres limbas zermànigas prus zòvana pro su chi pertocat s'ufissialidade, antetzèdida dae su faroigu, recunnotu in su 1948, e su lussemburghesu, chi est devènnidu ufissiale in su 1984.
S'afrikaans est una de sas ùndighi limbas ufissiales de s'Àfriga de su Suddu e zogat unu rolu importante in Namìbia. Est impreadu de prima limba dae unas 6.590.000 pessones in s'Àfriga de su Suddu (est a narrer, su 13,5% de sa pobuladura totale) e dae s'11% de sa pobuladura namibiana. S'afrikaans s'est isvilupadu moende dae s'olandesu de su de 17 sègulos e prus de su 95% de su faeddàriu suo est de orìzine olandesa. Una cantidade minore de paraulas est istada imprestada dae limbas che su malesu, su portughesu, su frantzesu, s'ingresu e àteros idiomas afriganos. S'afrikaans, zai dae sa nàschida sua, at infruentziadu meda s'ingresu sudduafriganu e sas limbas logales, e paritzas paraulas afrikaans sunt intradas a àteros idiomas.
A inghìriu de unu millione de sos ses milliones e mesu de locudores de afrikaans sunt bilimbes cun s'ingresu. In foras de s'Àfriga de su suddu e sa Namìbia, b'at comunidades de faeddadores de Afrikaans in su Rennu Aunidu (unos 100.000), Noa Tzelanda (21.000), Botswana (20.000), IAA (19.000), Austràlia (13.000) e Cànada (2.400).
Premio Maria Carta
Su Premio Maria Carta, assegnadu sa prima olta in su 2003, est unu reconnoskimentu chi enit assegnadu ogni annu pro incoraggiare sos artistas ma finas de sos ricercadores, produttores e operadores de sa cultura sarda e populare in genere. Su premiu, intotaladu a sa famada cantante silighesa est istadu istituidu dae sa Fondazione Maria Carta cun s'iscopu de favorire su progressu scientificu, culturale, artisticu e economicu de sa Sardigna e de sos sardos.
1899
S'annu 1899 (MDCCCLXCIX in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu in domìniga segundu su calendàriu gregorianu.
Grammy Award
Su Premiu Grammy (GRAMMY Award) est unu de sos premios pius importantes de sos Istados Unidos pro s'industria musicale. Su premiu est presntadu dae sa National Academy of Recording Arts and Sciences (nada finas Recording Academy). Medas lu cunsidèrana comente s'equivalente de su Premiu Oscar in su mundu de sa mùsica.
Shai Agassi
"Nois non semus chirchende de faghere una bella macchina, ma de nos liberare definitivamente de sa dependentzia dae su petroliu"
Jack London
Jack London (San Francisco, 12 de bennàlzu 1876 – Glen Ellen, 22 de santandria 1916) est istadu unu iscrittore americanu. In gioventude ada fattu divescios trabaglios: marinaiu, catzadore, chircadore de oro. Romanzos: Il richiamo della foresta (1903), Zanna bianca (1906).
Shai Agassi
- Shai Agassi in d'una intervista de sa rivista americana Time
Shai Agassi (naskidu in su 1968) este su fundadore e su Amministradore delegadu de sa Better Place.
Diplomadu a su Technion, sa famosa universidade de Haïfa in Israele, in su 1992 at fundadu sa sotziedade TopTier Software, in cui fit direttore tecnicu e poi Direttore Generale. Poi est diventadu Presidente de sa Products and Technology Group (PTG) in sa SAP AG. Su 28 'e martu de su 2007 at dadu sas dimissiones dae custa sotziedade, pro sighire sos interessos in sas energias alternativas e su Riscaldamento Globale de sa terra. In santu aine de su 2007 at fundadu una cumpagnia jamada Project Better Place (chi cheret narre' Progettu pro un'ambiente mezus), ponzende s'attenzione in su campu de sa mobilidade e in su trasportu cun macchinas elettricas in alternativa a sas macchinas a petroliu.
Better Place
In bennarzu de su 2008, su guvernu israelianu at annunziadu de cherrer partecipare, cun d'unu ajudu mannu, pro approvare s'usu de macchinas elettricas. Pro cussu si unidi a s'iniziativa de sa joint venture tra Better Place, su gruppu Renault e sa Nissan.
Agassi at regoltu 200 milliones de dollaros pro custu progettu, sa cumpagnia in custu mamentu este in trattativas cun pius de 25 natziones in su numdu.
S'iscopu de sa sotziedade Better Place est de produrre machinas elettricas cun sa idea chi sos costos de sa mobilidade ana a miminare de su 20% e a su matessi tempus sas emissiones de su carbonio. Segundu Agassi in Israele in su 2015 non bi det aere pius macchinas a petroliu.
Corea de su Sud
Sa Corea de su Sud  uffitzialmente connotta comente Repubblica de Corea (in Coreanu Daehan Minguk), est un istadu de s'Asia orientale chi occupada sa meidade de sa penisola coreana. Confinat a nord cun sa Corea de su Nord, a ovest cun su Mare Giallu (e sa Cina), e ad est cun su mare de Giappone (e poi cun su Giappone). Sa capitale sua est Seoul.
Arvore a cuidales
S 'arvore a cuidales est su cantu de unu motore chi cunvertit su movimentu alternu liniare de su pistone in movimentu tzirculare. Pro cunvertire su movimentu alternu in rodiadore, s'arvore a cuidales disponet de manovellas chi sunt atzionadas dae sas bielas. In generale si connetet a unu volante de inèrtzia pro minimare sa pulsatzione caraterìstica de su ciclu a bator tempos e, a bias, puru un'ammortitzadore de torchidura o de vibratzione a s'estremu opostu pro minimare sas vibratziones de torchidura chi podent guastare s'arvore a cuidales.
Antighidade clàssica
S'evidèntzia prus antiga in su mundu de un'impugnadura in cumbinatzione cun una biela (forma prus fundamentale de s'arvore a cuidales) comente a parte de una màchina, sunt de su de III Sèculos in serradores de sa tzitade romana de Hieràpolis, Sìria, e a Efes, Àsia Menor. A su frontone de sa fàbrica de Hieràpolis, s'osservat una sínia de abba chi alimentat a su mulinu de alimentatzione chi a traessu de unu trenu de ingranàgios e bangos atzionat sas serras chi segant sa linna.
S'arvore a cuidales e sa connessione de sos mecanismos de su bangu de àteros serradores sunt sa prima testimonia archeològica chi funtzionat sena unu trenu de ingranàgios. A sa literadura antiga poetissa Dècim Mannu Ausoni faghet riferimentu in su de IV sèculos a serras pro su traballu de su màrmaru de accionament idràulicu a curtzu Trèveri, atuale Germània. A sa matessi època, custu tipu de mulinu puru sunt descritos dae su cristianu Sant Gregori de Nissa in Anatòlia, su chi at dimustradu un'impreu diversificadu dae s'energia idràulica pro diversas aplicatziones a medas partes de s'Impèriu Romanu.
Israele
S'Istadu de Israele (in ebraicu: מדינת ישראל, Medinat Yisra'el; in arabu: دولة اسرائيل, Dawlat Isrā'īl) est un'istadu chi cunfinat cun s'Egittu a Sud, sa Giordania a Est, e su Libano a Nord e sa Siria a Nord-Est. Sa capitale sua est Gerusalemme, sas tzitade pius populada est Tel Aviv.
Everest
Su monte Èverest, connotu in Nepal che Sagarmāthā e in Tibet che Chomolungma, est su monte prus artu de su mundu, s'otzales suo est de 8 848 metros s.l.m.
Missouri (frùmene)
Su Missouri est unu frùmene se s'Amèrica Setentrionale chi atraessat sos Istados Unidos de Amèrica. Est su printzipale affluente de su Mississippi e su prus mannu de su mundu. Tenet longària de 3725 Km.
Alla Rakha
Est istadu unu sonadore de tabla de su genere classigu de sa mùsica indiana aiat collaboradu meda cun su sonadore de sitar Ravi Shankar.
Missouri (frùmene)
Nàschet in Montana de s'acosidu intre sos frùmenes Madison, Jefferson e Gallatin e colat fintzas a si ghetare in su Mississippi a su Nord de sa tzitade de Saint Louis.