cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Launeddas
Is Maistus Mannus
Sa scola de sa Trexenta at tentu cumenti de rappresentanti prus importanti Dionigi Burranca de Samatzai, ma chi biviat in Ortacesus, scienti de Beppi e Francischeddu Sanna. Burranca (Mediana a pippia) tenit su meritu puru de ai scipiu atirai a sa musica sarda sonadoris no sardus, chi ant imparau is sonadas de is launeddas po ddas torrai a fai cun atrus strumentus. Su scienti prus mannu chi hat tentu, Sergiu Lecis de Assemini est stetiu unu de is organizzadoris de s’Associazioni Culturali “Sonus de Canna” chi est fadendi un’opera importanti de ricerca e valorizzazioni de is launeddas a prus pari po sa Scola de sa Trexenta.
Sa Scola de su Campidanu ‘e Casteddu no at lassau nisciuna documentazioni discografica, funt abarradas sceti is registrazionis chi iat fatu AF Bentzon de Pasqualinu Erriu (Punt’’e organu), scienti de Giovanni Pireddu. Gratzias a is registratzionis de Bentzon funt stetias allogadas una pariga de sonadas de cresia de Efisio Cadoni (Messa)
Su Campidanu de Oristanis puru at tentu unu sonadori nomenau: su Brichi, de Crabas, ma nemus tenit arregordu de is sonadas suas. Oi in diri sa traditzioni benit poderata de Giovanni Casu (Paui) chi secundu AF Bentzon sonada in d’una manera prus antiga de is sonadoris de is atras scolas. (Passu ‘e tresi)
Unu sonadori chi tenidi unu stili diversu est Beppe Cuga de Ovodda, bidda de sa Barbagia, chi sonat ballus chi assimbillant a i cussus de cabu ‘e susu sonaus a sonettu. In custus urtimus annus at bessiu a pillu medas sonadoris nous, chi funt unu bellu spettu po is launeddas, po is annus chi ant a benni.
Bàca
Sa bàca esti unu mamiferu, allevadu po sa produtzione de su latte ( bacca de fruttu) e po sa petta. Benidi allevadu lassendelu pasculare in campagna o tenindelu in istallas o in sos duos modos. Esistini varia ratzas de 'accas; calicuna est allevada po su latte, ca nde produede meda. Ateras sunu allevadas po sas petta. Un'acca, cando anzada dada unu 'itellu (bitellu, biju). Su masciu de custu tipu de memiferu est su 'oe (boe), su masciu castrau. Unu tempus boes e baccas funi meda usados po tribaglios, po arare, po tirare su carru, po triulare. Su masciu adattu po sa riprodutzione est su trau. Dae boes e baccas maselladas si ogada puru sa pedde e -i su corzu chi servidi in s'industria.
Ampere
In tèrmines pràticos, s'ampere est sa mesura de sa cantidade de càrriga elètrica chi passat pro unu puntu in unu tzircuidu elètricu in s'unidade de tempus cun 6.241 × 1018 eletrones (unu coulomb) pro segundu. In àteras paràulas, su coulomb si definit in tèrmines de s'ampere: unu coulomb est sa cantidade de càrriga elètrica carrada in una currente de un'ampere chi falat durante unu segundu.
Sa lege de Ampère indicat chi b'at una fortza de atratzione o repulsione intre duos condutores parallelos chi batint una currente elètrica. Custa fortza s'utilizat in sa definitzione formale de s'unidade ampere, chi istabilit chi s'ampere est sa currente costante chi at a produire una fortza de atratzione de 2·10-7 newtons pro metru de longitùdine intre duos condutores deretos, parallelos, de longaria infinita, setzione tzirculare e separados de unu metru de distàntzia in su bòidu.
In generale, sa càrriga Q si determinat cun sa currente costante I chi falat durante unu tempus t comente Q = It.
Dadu chi unu coulomb est eguale a 6,24·1018 partigheddas carrigas, un'ampere est ecuivalente a 6,24·1018 partigheddas carrigas moende·si a traessu de una superfìtzie in unu segundu.
Ispiegatzione
Sigomente si tratat de un'unidade fundamentale, sa definitzione de s'ampere no est ligada a peruna àtera unidade elètrica. Sa definitzione pro s'ampere est ecuivalente a cambiare su balore de sa permeabilidade de su bòidu in  H/m. In antis de su 1948 s'utilizaiat s'ampere internatzionale, definidu in tèrmines de sa depositzione eletrolìtica mèdia de sa prata. S'unidade antiga est eguale a 0,99985 A.
Tzaramonte
Tzaramònte est una bidda de 1.915 abitantes in sa provincia de Tathari.
Ampere
Ispiegatzione
S'unidade de càrriga elètrica, su coulomb, est definida in sos tèrmines de s'ampere: unu coulomb est sa cantidade de càrriga elètrica batida in una currente de un'ampere falende in unu segundu. Currente, tando, est sa mèdia pro sa cale sa càrriga falat a traessu de unu filu de ferru o una superfìtzie. Un'ampere decurrente (I) est eguale a su flussu de unu coulomb de càrriga (Q) pro unu segundu de tempus (t):
I = Q/t
Mancari in manera cuntzetuale diat pàrrere prus lògicu pigare sa càrriga comente a unidade fundamentale, s'est seberada sa currente ca su modellu suo podet èssere meda de prus pretzisu.
Impèriu coloniale belga
S'Impèriu coloniale belga cunsistiat de tres colònias possedidas dae su Bèlgiu intre de su 1885 e de su 1962. A diferèntzia de sas printzipales potèntzias coloniales europeas, su 98% de s'impèriu belga fiat costituidu dae un'ùnica colònia manna, su Congo Belga, 76 bortas prus mannu de su Bèlgiu matessi.
S'impèriu fiat nàschidu che propiedade privada assegurada da[e sas àteras potèntzias coloniales a su re de su Bèlgiu Leopoldu II, prus chi pro initziativa de s'istadu belga, difatis Leopoldu fiat su soberanu siat de su Bèlgiu siat de s'istadu Liberu de su Congo, fintzas a cando s'istadu belga aiat assuntadu sa soberania dereta in su Congo petzi in su 1908, in reatzione a s'amministratzione pèssima de su soberanu; su costùmene, in Bèlgiu, cheriat chi a sos territòrios ultramarinos si li nararet "colònias" prusaprestu che '"impèriu".
Su "Lìberu Istadu de su Congo" no est mai istadu nen lìberu ne istadu, ma unu domìniu privadu chi su re aiat ghiadu chene cuntrollu perunu, nemmancu pro mèdiu de su guvernu belga. Totu sa terra non coltivada fiat istada decrarada propiedade de s'istadu (est a nàrrere de su re), chi teniat su monopòliu assolutu in sas risursas suas de balore immediatu (marfìliu e cauciù) e in sos minerales de su suta-terra, s'isfrutamentu de su cale fiat istadu cuntzèdidu a cumpangias vàrias, cun acòrdios de arrendu pro 99 annos. S'iscoberta de su protzessu de vulcanizatzione de sa gomma e s'impreu industriale suo aiant fatu de custa colònia unu de sos prus mannos serbatojos mundiales de custu produtu fundamentale pro s'industrializatzione de s'Otzidente.
S'impèriu coloniale belga fiat bènnidu a crèschere a sa fine de sa prima gherra mundiale, cun s'assegnatzione a s'istadu de su mandadu in sas ex-colònias tedescas de su Ruanda-Urundi (oe in die Ruanda e Burundi). Su Bèlgiu annotamala giai de sos cumintzos de su de 20 sèculos aiat fintzas otentu una cuntzessione minore in terra tzinesa, in Tientsin. In su momentu de sa màssima istèrrida fiat arribbau a subrafache de prus de duos milliones batorchentosmìgia chilòmetros cuadrados. SoS territòrios coloniales belgas ant otentu s'indipendèntzia intre de su 1960 e de su 1962.
Tzitade de Ho Chi Minh
279x279px| Ho Chi Minh Sa Tzitade de Ho Chi Minh (in vietnamita: Thành phố Hồ Chí Minh), si naraiat Saigon (in vietnamita: Sài Gòn), cun unos 7 milliones de abitantes est sa tzitade pius populada de s'Vietnam. Edd'est posta subra s'isponda occidentale de su Riu Saigon.
Luna
Sa Luna (simbulu astronomicu: ) est s'ùnicu satelliti naturali de sa Terra, su segundu satelliti de su Sistema Solari po densidadi (agoa de Io), su de cincu po mannesa e su prus mannu apetus a su praneta de cosa sua. Oi si pensat chi sa Luna s'est formada po mori de unu atumbu catastròficu intra sa Terra e unu praneta mannu circa cummenti a Marte, chi is scientziaus nant Theia, agiumai 4,6 milliardus de annus fait, mancai cancunu naressit siat prus bècia.
Sa Luna est in rodatzioni sìncrona cun sa Terra, est a nai chi ddi ammustrat sempri sa propia faci. Est su segundu corpus celesti prus luxenti me in su celu de sa Terra. Mancai pàrriat crara po mori de su celu nieddu a ingìriu, su colori de cosa sua est scuru meda, agiumai cummenti s'asfaltu. A pitzu de issa si podint biri logus prus iscurus, tzerriaus maria (dae su latinu po mari), terras prus artas a crateris de atumbu.
Sa Luna est atesu agiumai 384 402 km dae sa Terra, in una òrbita ellìtica de 27,321 dies terrestras. S'atratzioni gravidatzionali de cosa sua a pitzu de sa Terra causat fenòmenus cummenti is mareas. Su fatu chi sa mannesa angulari de cosa sua siat agiumai sa propia de sa de su Soli causat su fenòmenu de is eclissis solaris, ma custu no at continuai po sempri: sa gravidadi de sa Luna fait rallentai sa Terra andendi prus atesu issa e totu, e in su benidori at a essi prus atesu de cantu siat oi, parrendi prus pitica in celu.
Formatzioni
Oi sa teoria prus abbalorada a pitzu de sa formatzioni de sa Luna est cussa de s'Atumbu Catastròficu agiumai 4,5 milliardus de annus prima de oi. Is rocas de sa superfitzi de sa Luna funt similis meda a is de sa Terra poita tenint cantidadis similis de isotopus radioativus, e sa cosa fait pensai chi is duus corpus si siant formadus dae su matessi materiali. Duncas si pensat chi sa Terra de oi e sa Luna si siant formadas a pustis de s'atumbu intra Gaia, sa Terra antiga (dae su nomini de sa Terra in gregu), e Theia (dae su nomini de sa mama de sa Luna in sa mitologia grega), unu praneta de agiumai is dimensionis de Marte chi depiat essi a s'inghitzu in su puntu lagrangianu L4 o L5, logus aundi is fortzas de gravidadi de Gaia e su Soli si balantzànt cun sa fortza centrifuga e permitiant a Theia de tenni su pròpiu periodu orbitali de Gaia. Gaia e Theia si funt fùndias po mori de s'atumbu, e custu at bogau materialis dae is partis prus a fora de Gaia chi ant criadu sa Luna.
Atras versionis de sa matessi teoria nant chi s'atumbu est stètiu intra corpus de dimensionis differentis. In sa storia ant pensau chi sa formatzioni de sa Luna est stètia causada dae sa fissioni, est a nai dae chi sa Luna si ndi est stacada dae sa Terra po mori de sa lestresa de rodatzioni, chi sa Luna e sa Terra si siant formadas impari, e chi sa Luna fiat unu praneta catturau dae sa Terra.
Strutura e Geografia
Su croxu parrit fatu po sa prus parti de anortositi, no tenit tetònica a placas, e s'atividadi geològica parrit studada, mancai cancunu fenòmenu vulcànicu parrit giovanu. Est divìdiu in terras artas, prus craras e bècias, e maris, prus scurus e formaus dae basaltu. Is maris si agatant agiumai sceti me in sa parti prus acanta a sa Terra. Si funt formaus intra de 3,16 e 4,2 milliardus de annus fait, mancai cancunu pàrriat prus giòvunu, a pustis de erutzionis de lava chi ant prenau is logus prus bàscius de sa superfitzi.
Me in sa superfitzi de sa Luna ddoi funt medas crateris de impatu, chi si podint biri oi puru po mori de sa mancàntzia de erosioni. Dae su numeru si podit cumprendi s'edadi de is diferentis superfitzis.
Cummenti a pitzu Mercùriu ddoi funt gorropus chi andant dae una parti a s'atra de sa Luna, e parrint formadas po mori de su fatu ca sa Luna, sfridendi·si, torrat prus pitica, e duncas in sa crosta si formant frunzas.
Distantzias e Perìodus lunaris
S'òrbita de sa Luna a ingìriu de sa Terra est elìtica cun ecentritzidadi bàscia, tandu agiumai circulari, cun apogeu (su puntu prus atesu de sa Terra) de 405 500 km e perigeu (su puntu prus acanta) de 363 300 km. Sa Luna fait unu giru de s'òrbita e cosa sua apetus is stellas fissas donnia 27,3 dies, est a nai chi s'agatat in sa matessi costellatzioni. Custu perìodu est tzerriau perìodu siderali o mesi siderali. Su perìodu intra duus Lunas prenas, est a nai intras is duus mametus aundi sa Luna est in opositzioni, precisamenti a s'atra aprti apetus a su Soli, est tzerriau perìodu sinòdicu o mesi sinòdicu. Custu perìodu est de 29,5 dies. Sa arrexoni de custa diferèntzia intra is duus mesis est su movimentu de sa Terra a ingìriu de su Soli: difatis insuretis chi sa Luna si movit a ingìriu de sa Terra, sa pozitzioni de su Soli apetus is steddus fissus cambiat, e sa Luna si depit movvi atras duas dies po arribai a sa positzioni de opositzioni noa.
Mareas
Sa Terra puru andat a ingìriu de sa Luna: su centru de cosa sua andat a ingìriu de su baricentru de su sitema Terra-Luna. Custu baricentru est a intru sa Terra. Po mori de custu, me is partis de sa Terra prus atesu dae sa Luna sa fortza centrifuga est prus forti. Is partis prus acanta invecis funt atiradas de prus dae sa gravidadi de sa Luna. Po mori de custas fortzas si formant is mareas.
Mareas de mari
Is mareas prus cannotas funt cussas de mari: me is partis prus atesu dae sa Luna, aundi sa fortza centrifuga andat contra sa gravidadi de sa Terra, ddoi funt is artas mareas antipodalis; Me is partis prus acanta, aundi sa gravidadi de sa Luna andat contra sa de sa Terra, ddoi funt is artas mareas sublunaris o suta-luna. Si sa Terra fessit coberta de àcua sceti, is artas mareas de mari si iant a podi prividi in manera fàcili: iant a arribai donnia 12 oras e 25 minutus: 12 oras po sa rodatzioni de sa Terra, 25 minutus poita sa Luna si movit issa e totu. Sa presèntzia de continentis e terras frenat su movimentu de s'àcua, duncas is mareas beras funt prus difitzilis de previdi.
Mareas de terra e mareas lunaris
Ddoi funt puru is mareas de Terra, est a nai chi sa Terra cambiat sa forma de cosa sua po mori de is fortzas de marea, ma s'efetu est prus piticu.
In sa Luna puru ddoi funt mareas: sa forma de sa Luna est cambiada dae sa fortza de gravidadi de Terra, e est cambiada de prus candu custa est prus acanta. Custus cambiamentus funt sa principali càusa de lunamotus, est a nai terremotus de sa Luna, chi funt meda prus debilis de is terremotus de sa Terra.
Fasis de sa Luna
Is fasis o puntus de sa Luna funt causadas dae su cambiu de sa diretzioni relativa de sa luxi solari chi lughiat sa Luna. Candu sa Luna est prus acanta a su Soli sa parti allughiada est cussa cuada, duncas sa Luna si narat noba. Candu sa Luna est prus atesu sa parti allughiada est sa chi si podit biri dae sa Terra, e sa Luna si narat prena. Candu sa Luna est a unu angulu de 90° apetus sa diretzioni de su Soli teneus su primu e s'urtimu cuartus de Luna.
Eclissis
Candu su Soli, sa Terra e sa Luna si agatant in sa pròpia lìnia acadessint is eclissis. Si sa Luna est intra su Soli e sa Terra acadessit una eclissi de Soli, candu invecis sa Terra est intra sa Luna e su Soli acedessint is eclissis de Luna.
Eclissi de Soli
Teneus un'eclissi de Soli candu sa Luna est noa e si ponit intra su Soli e sa Terra. Si s'òrbita de sa Luna fessit in su propiu pranu de sa de sa Terra iat a acadessi una eclissi de Soli donnia mesi sinòdicu. Ma s'òrbita de sa Luna est inclinada, duncas sa prus parti de is bortas sa Luna si agatat in su puntu prus acanta a su Soli chentza chi sa Terra intrit me in s'umbra de cosa sua. Is eclissis de Soli s'arrepitint donnia 18 annus, candu sa Luna est prena acanta a s'intersetzioni intra su pranu orbitali de cosa sua e su de Terra, e sigumenti sa Luna est prus pitica de sa Terra no si podint biri dae totu sa superfitzi terrestri.
Osservatzionis e esploratzionis
Sa Luna est stètia castiada fintzas dae s'antichidadi. Is Babilonesus iant descritu su Saros, unu ciclu de 18 annus, est a nai 223 mesis sinòdicus, definiu dae su fatu chi a pustis de custu su Soli, sa Luna e sa Terra si agatant in sa matessi positzioni relativa. Su primu a provai a mesurai sa distàntzia intra sa Terra e sa Luna est stètiu s'astrònomu gregu Aristarcu de Samo in s'interis de un'eclissi de Luna, ma una medida prus pretzisa est stètia fata dae Tolomeu. Su primu a castiai sa Luna cun su telescòpiu est stètiu Galileo, chi at fatu sa prima mesura de s'artaria de is montis de cosa sua.
Esploratzionis
Sa Luna est stètiu su primu corpus de su celu a essi bisidau dae is sondas e s'unicu aundi siant arribaus is umanus. In s'interis de sa Gherra Frida is Stadus Unius e sa Rùssia ant fatu sa chi dda narant Gara po su Spàtziu po dimostrai sa primatzia tecnologica insoru. Sa prima sonda a passai acanta a sa Luna est stètia Luna 1 de is sovieticus, sighida dae sa prima sonda chi at atumbau sa Luna, Luna 2, e sa prima chi at fotografau sa faci cuada, Luna 3. Sa prima sonda a fai unu allunàgiu (aterràgiu a pitzu de sa Luna) chentza s'arrogai est stètia Luna 10. Is americànus funt stètius is ùnicus chi funt arranèscius a lompi a sa Luna cun missionis umanas, s'Apollo 11, e su primu òminis chi est arribau a pitzu de sa Luna est stètiu Neil Armstrong, narendi sa frasi fentomada "Unu passu piticu po un'òmini, unu brìnchidu giganti po s'umanidadi". Is missionis Apollo, dae sa 11 a sa 17 (francu sa 13, chi no est allunada), at portau a pitzu de sa Terra 380 kg de rocas lunaris.
Eritrea
S'Eritrea est un istadu multilingue, multietnicu e multi religiosu.
Limbas faeddadas
In sa natzione b'at duas limbas uffitziales sa tigrigna e s'arabu ma finas s'italianu, s'inglesu e s'amaricu sunu meda faeddadas.<p\> Sa mazore parte de sas limbas faeddadas in Eritrea sunu de origine semitica comente s'arabu (faeddada dae sos indigenos Arabos Rashaida), tigre e tigrigna e s'ultima reconnotta su Dahlik, custas limbas sun faeddadas dae pius de s'80% de sa populatzione.<p\> Medas sun puru sas limbas de origine Cushitica chi includini: Afar, Beja, Blin, e Saho.<p\> Unu terzu gruppu est formadu dae limbas chi appartenin a sa famiglia Nilo-Saharianas comente sas limbas Kunama e Nara.
G20
Su Grupu de is 20 (o G20) est unu forum de is leaders, fundadu in su 1999, de is 19 istados prus industrializados de su mundu (in antis de totus sos de su G8) cun s'esclusione de s'Ispagna e de sos Paisos Bascios, ma incluende imbetzes s'Argentina e su Sudáfrica. Fintzas s'Unione europea est unu menrbru.
Pianificadore (informàtica)
Su pianificadore (fintzas manigiadore de protzessos, connotu comente a scheduler puru, dae s'inglesu to schedule literalmente "pònnere in lista"), in informàtica, est unu cumponente de unu sistema operativu, unu programma chi ativat un'algoritmu de pianificatzione chi òrdinat in su tempus s'esecutzione de unu grupu de rechestas de atzessu a su protzessore dae unu protzessu de esecutare), donende prioridade a is chi respetant unos cantos paràmetros segundu una tzerta polìtica, a manera de perfetzionare s'atzessu a cussa risursa e permìtere de aici s'acumprimentu de su servìtziu/istrutzione o protzessu bòlidu.
S'atentu postu in carchi paràmetru masaprestu chi subra àteros diferèntziat sa polìtica de pianificatzione a s'àmbitu de su manìgiu de sos protzessos ponende in òpera coas de prioridades: a esèmpiu su pianificadore podet esecutare sas rechertas in base a s'òrdine issoro de arribu (FIFO), opuru donare pretzedèntzia a sas chi impinnant pro prus pagu tempus sa risursa (SNPF); podent esìstere polìticas chi si basant subra printzìpios istatìsticos o subra sa preditzione pro individuare un'ordinamentu de rechertas chi s'acùrtziet su prus possìbile a su mègius.
A parusu s'obietivu de sa pianificatzione est cuddu de:
Esistent in realidade medas recuisidos chi podent èssere cunsiderados, chi dipendent fintzas dae su problema dislindadu chi su pianificadore depet risòlvere.
Pianificatzione a curtzu
De sòlitu, elaboradores cun unu protzessore non podent esecutare prus che unu programma isceti in su pròpiu tempus, e fintzas in is elaboradores cun prus protzessores ddoe sunt agiumai semper prus protzessos prontos che protzessores pro ddos elaborare, tando pro pòdere esecutare prus protzessos est netzessàriu impreare unu pianificadore. A su programma chi faghet custu traballu calicunu autore ddi narat dispatcher.
A sa minuda, su pianificadore si òcupat de fàghere esecutare unu protzessu interrumpende·nde in manera temporale unu àteru, realizende gai su chi est mutidu "càmbiu de cuntestu" a s'internu de su tziclu de su protzessore. Esistent vàrios algoritmos de pianificatzione chi permitint de seberare in sa manera prus efitziente possìbile cale protzessu depet sighire: a esèmpiu su nùcleu Linux in sa versione 2.4 tenet unu pianificadore O(n), mentras de sa versione 2.6 tenet un'algoritmu de cumplessidade O(1), est a nàrrere capassu de determinare in unu tempus costante cale protzessu depat èssere esecutadu, in manera indipendente dae su nùmeru de protzessos isetende.
Pianificatzione de s'unidade tzentrale de càrculu
Sa pianificatzione est un'operatzione de importu mannu pro su funtzionamentu curretu e efitziente de su carculadore. Difatis non permitit isceti de esecutare prus programmas a manera cuncurrente, ma cunsentit fintzas de megiorare s'impreu de su protzessore. A esèmpiu, cando est netzessàriu esecutare un'operatzione de I/E, su protzessore non podet sighire s'elaboratzione de su protzessu atualmente in esecutzione finas s'acabbu de s'operatzione. Sende chi sas operatziones de I/E sunt meda prus lentas de su protzessore, diat èssere un'isprecu de risursas si su protzessore abarraret blocadu finas cando acabbant. Pro evitare custu sas operatziones de I/E benint manigiadas dae su Sistema operativu chi, in s'ìnteri, assignat s'impreu de su protzessore a un'àteru protzessu. Custu massimizat s'impreu de sas risursas de su sistema.
Est de importu sa distintzione tra pianificatzione cun deretu de prelatzione (preemptive scheduling) e pianificatzione sena prelatzione o cooperativa (nonpreemptive scheduling o cooperative scheduling). In su primu casu su pianificadore podet leare su protzessore a su protzessu fintzas cando custu potet sighire in sa pròpia esecutzione. In su segundu casu, imbetzes, su pianificadore depet abetare chi su protzessu lasset lìberu su protzessore de èssere torradu a assignare.
Esistent vàrios algoritmos de pianificatzione chi tenent contu de vàrios bisòngios e chi podent èssere prus indicados in carchi cuntestu chi no in àteros. Su sèberu de s'algoritmu de impreare dipendet de chimbe critèrios printzipales:
Pro analizare sos algoritmos chi ant a èssere posca presentados at a èssere impreadu su critèriu de su tempus de isetu mèdiu de sos protzessos cunsiderados.
Obietivos de sa pianificatzione
Annotamala bisòngiat fàghere unu distinghimentu tra sos sistemas batch e sos sistemas interativos. In sos primos su throughput depet èssere massimizadu e su tempus de cumprimentu depet èssere redùsidu a su mìnimu. In sos sistemas interativos, su tempus de risposta depet èssere su mìnimu possìbile pro dare s'idea de continuidade a s'impitadore e sa proportzionalidade depet èssere respetada, est a nàrrere su tempus de risposta depet èssere proportzionale a sa cumplessidade de s'atzione.
Modello Màchina Sìngula (mollu de Karg e Thompson)
Passos de s'algoritmu:
FCFS
S'algoritmu FCFS (First Come First Served) est unu tipu de algoritmu FIFO: esecutat sos protzessos in su matessi òrdine chi arribant a su sistema. Duncas, su primu protzessu chi su protzessore esecutat, est su primu chi ddu recheret. Is imbenientes benint serbidos cando custu at acabadu s'esecutzione sua, e aici acontesset pro totu sos àteros in coa. Custu tipu de algoritmu est simpre meda de pònnere in òpera ma a parusu est pagu efitziente, a su mancu cunsiderende su tempus mèdiu de isetu.
Difatis, pighemus comente a esèmpiu s'arribu in s'òrdine de sos protzessos sighentes cun sa durada espressada in millisecundos:
Ant a èssere esecutados in su matessi òrdine: p1 → p2 → p3
Nointames si sos protzessos sunt longos e tenent pagu rechertas de I/E, su FCFS abarrat su mègius algoritmu.
RR
S'algoritmu de pianificatzione RR (round-robin) est un'algoritmu cun prelatzione chi esecutat sos protzessos in s'òrdine de arribu, comente a su FCFS, ma esecutat sa prelatzione de su protzessu in esecutzione, ponende·ddu a sa fine de sa coa de sos protzessos in isetu, cando s'esecutzione durat prus de sa "cantidade de tempus" istabilida, e faghende sighire s'esecutzione a su protzessu imbeniente chi isetat.
A esèmpiu in s'ipòtesi chi ddoe siant sos protzessos sighentes in coa cun relativa durada in millisecundos, e sa cantidade de tempus istabilida de 20 ms:
Ant a èssere esecutados in s'òrdine sighente:
Sas prestatziones de custu algoritmu sunt duncas influentzadas dae su tempus mèdiu de isetu, mancari chi cunsentat a totus sos protzessos de otènnere su controllu de su protzessore e èvitat tando su problema de s'isetu indefinidu (starvation).
Est annotamala de tènnere in cunsideru s'impatu de totu is càmbios de cuntestu fatos. Est netzessàriu tando carculare bene sa durada primorosa de sa cantidade de tempus pro fàghere a manera chi su pesu de is càmbios de cuntestu e de is tempus de isetu siant limitados. Faghet a istabilire chi, pro unu funtzionamentu primorosu, sas secuèntzias de operatziones de CPU diant dèpere èssere prus curtzos de sa cantidade de tempus istabilida in belle su 80% de sos casos.
SJF
Sos algoritmos SJF (shortest job first), podent èssere siat sena prelatzione (SNPF) siat cun prelatzione (SRTF).
Non podende connòschere su tempus chi su protzessu at a ocupare su protzessore (pro su problema de sa firmada), su sistema operativu at a impreare sos datos de elaboratziones pretzedentes. Pro fàghere custu, impreat sa fòrmula:
In ue (0<=α<=1).
Mescamente:
SNPF
S'algoritmu SNPF (Shortest Next Process First) previdet chi siat esecutadu semper su protzessu cun su tempus de esecutzione prus curtzu tra cussos in isetu. Pighemus a esèmpiu chi siant arribados in manera contemporànea sos sighentes protzessos, cadaunu cun sa durada de esecutzione sua in millisecundos:
Sos protzessos sunt esecutados in s'òrdine sighente: p2 → p4 → p3 → p1
Sena cunsiderare su tempus netzessàriu pro su càmbiu de cuntestu, su protzessu p2 no abetat nudda, pro ite intrat luego in esecutzione, p4 abetat 2 millisecundos, ca intrat in esecutzione a pustis de p2, tando p3 abetat 6 millisecundos e p1 nd'abetat 12. Su tempus mèdiu de isetu est paris a (0+2+6+12)/4= 5 millisecundos.
Faghet a dimustrare chi custu algoritmu est primorosu, ca cunsentit de otènnere semper su balore prus bassu de tempus de isetu mèdiu. A dolu mannu, no est possìbile a dd'aplicare, in cantu non si podet connòschere a in antis cantu at a durare s'esecutzione de su protzessu. Nointames faghet a proare ddu prevìdere, ca diat pòdere assimigiare a is esecutziones pretzedentes.
Una tècnica impreada est cussa de impreare sa mèdia mòbile esponentziale:, in ue \tau_n est s'istima de sa n-esima esecutzione de su protzessu, \tau_{n+1} s'istima atuale e \alpha∈[0,1] est su pesu chi depet èssere assignadu a su passadu de su protzessu e de sòlitu pro \alpha=1/2 ddoe at una discreta istima de su cumportamentu de su protzessu e unu resurtadu atzetàbile.
SRTF
S'algoritmu SRTF (Shortest Remaining Time First) si diferèntziat pro su fatu chi, cando arribat unu protzessu nou cun durada minore de su tempus netzessàriu a su protzessu in esecutzione pro acabbare sa sessione sua, su pianificadore faghet unu càmbiu de cuntestu e nde ddi assignat sa CPU.
HRRN
S'algoritmu HRRN (Higher Responsive Ratio Next) est impreadu pro prevènnere s'isetu esageradu de sos protzessos longos, ca cun SNPF e SRTF is chi sunt prus curtzos tenent prioridade, e si basat subra su tempus de isetu de unu protzessu impreende sa fòrmula  ue W est su tempus de isetu e S su consumu de sa CPU imbeniente istimadu.
Multilevel Feedback
Mancari chi su tempus de esecutzione de unu protzessu non potzat èssere istimadu cun pretzisione in su su momentu chi intrat in su sistema, ddoe at sa possibilidade de istimare su tempus coladu. Est introduidu su cuntzetu de Feedback segundu su cale si penalizant sos protzessos chi ant gastadu prus tempus in su sistema. Su Multilevel Feedback (o Feedback cun coas mùltiplas) est una pianificatzione basada subra cantos de tempus e impreat unu mecanismu de prioridade dinàmica. Cando unu protzessu intrat in su sistema, tenet una prioridade assignada segundu critèrios pre-definidos e est insertadu in una coa cun unu cantu de tempus fissadu. Si su protzessu chi s'agatat in istadu de esecutzione finit su cantu suo de tempus, est iscostiadu in una coa cun unu cantu de tempus prus mannu ma cun una prioridade minore.
Ogni coa est manigiada pro mèdiu de s'algoritmu de round-robin, totus tranne s'ùrtima chi est serbida tràmite FCFS. Caraterìsticas:
FSS
S'algoritmu FSS (Fair Share Scheduling) collit sos protzessos in grupos, gai est possìbile tènnere unu controllu prus mannu de sa distributzione de sas risursas computatzionales.
Lodine
Lodine est una bidda de sa Provìntzia de Nùgoro in sa Barbagia de Ollolai, s'agatat a 850 metros subra su mare e giughet 306 bividores.
Su sartu
Lodine est una bidda de sa Provìntzia de Nùgoro, in su tzentru de sa Barbàgia, a 31 km dae Nùgoro, in unu giassu chi pertocat Ulìana e Orgòsolo, Pratobello, sos montes de su Gennargentu e su lagu de Gùsana.
Su territòriu s’isterret pro 7,67 km cuadrados, e sa bidda contat pagu prus o mancu unos 306 abitantes. In su giassu prus artu de su tzentru abitadu est de importu mannu su nuraghe de “Sas Trintas Bataglias”, e a curtzu sa crèsia de santu Jorzi (de su de XVI sèculos), chi est su santu patronu de sa bidda. Dae su nuraghe si nche podet bìdere una parte manna de su territòriu de su tzentru Sardigna.
S'istòria
Cando 150 annos faghet Angius iscriiat pro su Ditzionàriu de Goffredo Casalis, naraiat chi in intro de custu territòriu aiat bidu “le vestigia” de bator populatziones antigas.
Su logu prus importante est Soroeni, unu situ de importu mannu pro s’istòria e s’architetura. Unu giassu chi est istadu populadu dae annos e annos, postu in una positzione de profetu, pagu prus o mancu a milli metros de artària. Unu bidditzolu fraigadu in mesu de sas rocas e cuadu dae sa natura. Fundadu dae sos sardos de sa cultura prenuràgica de Otieri, est abarradu abitadu pro sèculos medas finas a s'època romana, cando s'est minimadu o l'ant belle abbandonadu de su totu. L'ant torradu a abitare meda in s'edade de mesu. In sos primos annos Noranta b'ant agatadu 700 monedas.
Totu su territòriu de Lodine est ricu de testimonias archeològicas; bi sunt unos dòighi nuraghes, domos de janas e bator bidditzolos nuràgicos.
Si contat chi in tempos antigos sa bidda fiat prus manna, ma chi una pestilèntzia de “musca machedda” apat minimadu sa gente de sa bidda.
Lodine est una de sas biddas prus minores de sa Provìntzia de Nùgoro, posta a s’artària de 884 m. slm. Finas a su 1988 fiat fratzione de Gavoi.
S'economia
Un'àtera atividade de importu mannu pro Lodine, oramai iscumparta, est cussa de sas tèulas e sos matones.
Sas festas
Sas festas prus importantes de Lodine sunt tres: Sant'Antòni, su 16 de ghennàrgiu; su 23 de abrile santu Jorzi, su patronu, e su 17 de austu santu Liberadu.
Sas cumpangias essint cun bestires de viudas, o bestires traditzionales, e in sa cara su tzitzieddu. Nòdidu su mèrcuris de lìssia, cando sa gente in professone pigat su "Harrasehare" (Giorgi) e cantat sos mutos.
Santu Srabadoi de Sinnis
Santu Srabadoi de Sinnis est una biddighedda de sa provìntzia de Aristanis posta a intru de su territòriu de su comuni de Crabas.
S'agatat in sa pati meridionalli de sa penìsua de su Sinnis a mesu caminu intra de s'istàniu de Crabas e sa laguna de Mistras. Po ddu arribai si sighit po 8,5 kilometrus s'istrada chi de Crabas betit a Sant'Uanni de Sinnis. Sa bidda est populada iscetis fachi a sa primu chida de su mesi de cabudanni, po sa festa de su santu chi ddi giait nòmini. Po su restu de s'annu no est bìvida de nemus.
Istoria
Sa bidda oi est assentada in domitas (cumbessias) in preda chi tenint po sa prus pati scetis unu pianu e mai prus de dus.
Casu
Casu (dae su latinu caseus), est unu prodottu de su latte. Su casu lu faghet su pastore cun medodu traditzionale o in su casifitziu cun metodu industriale. Unu passazu est sa saladura e s'istajonadura. Su casu si faghet cun latte acchinu, latte eveghinu (de arveghe), de craba o de bufala. Su casu si podet consumare friscu o istajonadu. B'est puru su casu po rattare. Unu tipu de casu est sa mozzarella fatta cun latte de bufala.
Sos tipos de casu in Sardigna
In Sardigna si produet casu friscu o casu chi si faghet istajonare, in formas minores (pischeddu)  o in formas mannas ( casu romanu). Unu sutaprodottu de su latte trabagliadu po su casu est su regottu. Bi sunt varios tipos de casu. Unu casu caretteristicu est su casizolu, de latte de 'acca, chi si lassat puru istajonare unu pagu. Su fiore sardu, de latte de 'acca. Ateros tipos: su casu giampagadu, o casu marzu, cun sos bermes de su casu. Su gorgonzola, unu pagu piccante, e chi si faghet in nord Italia. Famadu est su parmigiano reggiano, e-i su grana padanu. Un ateru casu piccante est su provolone. Calchi tipu de casu si faghet affumare. Su istracchinu est una crema de casu. E ateros meda.
Dong Hoi
Dong Hoi (in Vietnambu: Đồng Hới) est sa capitale e sa tzitade pius populada de s'Quang Binh, Vietnam, ada unos 0,103 milliones de abitantes.
Reinickendorf
Reinickendorf est su de dòighi Bezirk de Berlinu. Su distretu s'agatat in su norte de sa tzitade e fiat formadu in su 1920 dae s'unione de s'incorporatzione de territòrios vàrios, cun sa lege Berlinu-Manna. A su 31 de nadale de su 2020 contaiat 266.123 bividores, chi nde faghent a pustis de Spandau su distretu prus pagu populadu de Berlinu. Allàcanat in s'estu cun Pankow, in su sud cun Mitte, in s'ovest cun Spandau e in su norte cun su Land de Brandenburgu.
Sa prus parte de is biddas chi oe in die cumponent Reinickendorf sunt ammentuadas dae su Mesuevu: Reinickendorf, Tegel, Borsigwalde, Konradshöhe, Tegelort, Heiligensee, Frohnau, Hermsdorf, Waidmannslust, Lübars, Wittenau. A pustis de sa segunda gherra mundiale, su 3 de trèulas de su 1945, is autoridade frantzesas fiant autorizadas dae cuddas britànnicas de ocupatzione a s'aposentare temporalmente in su bighinadu de Heiligensee, mancari is tropas frantzesa no aiant partetzipadu a sa conchista de sa tzitade de manera dereta. Su 12 de austu de su 1945, su distretu fiat fidadu de manera ufitziale a su setore de ocupatzione frantzesu de Berlinu-Ovest, e ddu aici fiat abarradu fintzas a sa unificatzione torra de sa Germània. In custu perìodu fiat criadu Märkisches Viertel, in su 1963.
Cun sa reforma de su 2001, su distretu antigu fiat cambiadu in su atuale, chentza chi is làcanas territoriales esserent mudadas.
1431
S'annu 1431 (MCDXXXI in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu in lunis segundu su calendàriu gregorianu.
1934
S'annu 1934 (MCMXXXIV in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu in lunis segundu su calendàriu gregorianu.
1887
S'annu 1887 (MDCCCLXXXII in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu in sàpadu segundu su calendàriu gregorianu.
Pistilloni
Gekkonidae (Gray, 1825) funt una famiglia de rettilis pittichededdus comunementi nominaus pistillonis.
Uri
Uri est una bidda de 3.050 abitantes in sa provìntzia de Tàtari. In custa bidda b'este unu lagu artificiale de Cuga.
Pramantellu
Pramantellu (connotu fintzas comente Pramentelu, in italianu Pimentel) est unu comunu de 1.238 abitantes de sa tzitade metropolitana de Casteddu.
Tango
Su tango est una fromma de arte chi si esprimidi in mùsica e danza. Naschidu in Argentina in Buenos Aires a su cominzu de su XX seculu e meda diffusu in Montevideo e Rosario.
In su tango s'istrumentu pius impreadu e chi lu caratterizat jaramente est su bandonèon.
Pula
Pula est unu comunu de 7.200 abitantes de sa tzitade metropolitana de Casteddu.
BRITS
BRITS (BRICS in inglesu) est unu acrònimu pro inditare, in s'economia internatzionale, su grupu de is istados de Brasile, Rùssia, Ìndia, Tzina e Sudàfrica.
Gabriele Malagrida
Gabriele Malagrida (Menaggio, Como 1689 - Lisbona 1761). Gesuita, missionariu in Brasile, e martire suta s'Inquisitzione (aiada fattu una imprudente affirmatzione subra su terremoto de Lisbona (1755), affirmende chi fudi unu castigu de Deus subra unu Istadu guvernadu dae unu Primu Ministru chena religione Sebastião José de Carvalho e Melo!
Marcel Breuer
Est istadu un architeto e designer de su movimentu modernu.
Efis Arru
Naskidu in Siligo si fit laureadu in su 1956 in medicina veterinaria in s'Universidade de Tàtari, nel 1978 fit diventadu Professore Ordinariu de Malattie Parassitarie in sa matessi universidade inue aiat trabagliadu finas a su 1997.
1971
S'annu 1971 (MCMLXXI in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu chenàbura a segunda de su calendàriu gregorianu.
Gherra de sutzessione ispagnola
Sa gherra de sutzessione ispagnola est istada unu de sos prus importantes cunflitos europeos cumbàtidos in su de 18 sèculos, ponende in mesu fintzas sos territòrios coloniales de Amèrica. Est cunsiderada de medas istudiosos su primu cunflitu globale de s'istòria. Ischinchidda a s'orìgine de s'iscòpiu fiat istada sa morte in su 1700 de su re de Ispagna Càralu II, ùrtimu soberanu ispagnolu de dinastia Asburgu, malàidu e chene aredeos, a cumandu de un'impèriu mannu chi s'iscampiaiat subra totu sos continentes de su mundu. In su letu de morte aiat detzididu de intregare totu s'impèriu a su nebode segundu Filipu, nebode de Luisu XIV de Frantza, cosa chi diat dare avantàgiu notàbile a sa dinastia sua, sos Borbones, sende chi diat ocupare duos de sos tronos prus balentes de Europa, ponende a riscu sos echilìbrios de istabilidade europea. Sos tentativos de risòlvere su problema cun sa partidura de s'impèriu intre sos candidados elegìbiles propostos de sos aredeos de Frantza (sos Borbones), Àustria (sos Asburgos) e Baviera (sos Wittelsbach) aiant fallidu.
Pìbera
Pìbera (Vipera aspis) de sa Familia Viperidi. Velenosa, s'ùnicu serpente velenosu in Italia. Longa 60/70 cm. Sa pedde niedda e bianca, a triangulos. Sa conca bastante manna, unu pagu a triangulu. Vivede in logos solianos asciutos e pedrosos. Reposada a de die e catzada a sero, sorighes, ranas, e àteros animale minores. Atacat s'òmine solu solu si benit catigada. Andat in letargu.
Ùsini
Ùsini est una bidda de 4.097 bividoris me sa Meria o provincia de Tathari.
Davide Van De Sfroos
Davide Van De Sfroos, pseudònimu de Davide Enrico Bernasconi (Monza, 11 de maju de su 1965), est unu cantautore, chiterrista e iscritore italianu.
Su pseudònimu Van De Sfroos frunit in manera fonètica in limba lombarda s'espressione andant de isfrosu, andant de contrabbandu.
Primos annos
Bernasconi colat sos primos bator annos de sa bida sua in su bighinadu de Triante. A pustis sa famìlia sua si tramudat a Mezzegra in su lagu de Como. Incumentzat cun sas primas esperièntzias musicales in sos Potage, grupu de ispiratzione punk. A pustis de èssere istadu unu solista, adobiat su bassista Alessandro "Frode" Giana cun su cale format sos De Sfroos, grupu chi cumintzat elaborende carchi testu in fintu inglesu, italianu e lombardu in sa variante sua laghée. Custos essint in sa publicatzione de sa musicasseta in istùdiu Ciulandàri! (1992) e de cussa dae su biu Viif (1994). In cuss'època faghent parte de su grupu fintzas Marcu de sa Guasta (flàutu e sassòfonu), Teo de Sfriis (trumba e armònica), Lorenzo MC Inagranda (violinu, mandolinu e banjo) e Fabietto Stralüsh (bateria), cust'ùrtimu remplasadu in su 1993 dae Didi Murahia. Est pròpiu s'impreu originale de sa variante comasca de su lombardu pro sos testos de sas cantzones issoro a los batire in presse cara a su sutzessu. Devennende su sìmbulu musicale de Como, su grupu est connotu in totu s'Itàlia e in Canton Ticinu, in ue si faeddat unu dialetu prètzisu a cussu laghée e in cada manera intellegìbile dae sos faeddadores in lombardu. In su 1995 sos De Sfroos pùblicant s'album Manicomi otenende unu sutzessu bonu. Su grupu s'isorbet in su 1998. In su 1997 Bernasconi pùblicat su primu libru suo, Perdonato dalle lucertole; s'annu imbeniente torrat a si presentare in s'iscena musicale impreende su nùmene suo de batiare. Cust'issèberu non tenet unu sutzessu mannu, e Bernasconi fundat sa Van De Sfroos Band, sighidura ideale de su progetu serradu in antis. In su 1999 essit s'album Brèva e Tivàn, su tìtulu de su cale est ispiradu dae sos nùmenes de sos bentos chi survant in su lagu de Como. S'òpera faghet interessare sa crìtica a sa banda e, in su matessi annu, a Davide Bernasconi benit assignadu su Premio SIAE/Club Tenco comente a mègius artista emergente durante sa XXIV Rassegna de sa Cantzone de autore. In su matessi momentu pùblicat Per una poma, mini-musicasseta in ue torrat a iscrìere s'istòria de Caino e Abele, de Noè e de Adamo e Eva.
Annos duamìgia
In su 2000 Bernasconi pùblicat su segundu libru suo, Capitan Slaff, òpera chi est a pustis fintzas rapresentada cun sutzessu in teatru. In su 2001 essit un'album de inèditos E sémm partíi chi in su 2002 binchet sa Targa Tenco pro su mègius discu in dialetu e bendet prus de 50.000 còpias. In su 2002 pùblicat Laiv, un'album dòpiu registradu dae su biu, cun bator inèditos in intro. In su 2003 pùblicat su romanzu Le parole sognate dai pesci, imprentadu dae Bompiani. Semper cun sa matessi domo editora, in su 2005, essit Il mio nome è Herbert Fanucci.
Pìbera
Spaniamentu
Est comuna in totu s'Itàlia e in parte de s'Europa otzidentale. No est presente in Sardigna.
Davide Van De Sfroos
Annos duamìgia
In su 2005 registrat e pùblicat s'album in istùdiu Akuaduulza. A s'essida de custu discu sighint medas cuntzertos, dae sos cales Davide Van De Sfroos traet materiale a pustis postu in su DVD Ventanas, cun unu tìtulu pigadu dae sa limba sarda, essidu in su 2006. Partètzipat a s'editzione de su 2005 de sa "Notte della Taranta".
S'8 de freàrgiu de su 2008 essit s'album Pica! chi s'at atestadu a su de bator intre sos discos prus bèndidos in Itàlia in sa chida de bessida, abarrende in classìfica pro 14 chidas. Su discu tenet unu sutzessu de pùblicu e de crìtica mannu. Su 19 de abrile imbeniente tenet unu cuntzertu in su Forum de Assago (Milanu), registrende su totu esauridu. Cun Pica! Bernasconi binchet sa segunda Targa Tenco sua comente a mègius discu in dialetu.
Gherra de sutzessione ispagnola
Luisu XIV teniat resones bellas pro ispìnghere su nebode a atzetare su tronu de Ispagna, ma aiat fintzas fatu unas cantas mòvidas cuntierradas pro amparare sos interèssios de cust'ùrtimu: aiat imbiadu tropas pro ocupare sos Paisos Bàscios ispagnolos (sa zona atumbada intre Frantza e Repùblica de sas Sete Provìntzias Unidas); aiat chircadu de dominare su panorama de sas colònias ispagnolas americanas a gastu de sos mercaderis inglesos e olandesos; s'aiat refudadu de mòvere Filipu de sa lìnia de sutzessione frantzesa, torrende a abèrrere sa possibilidade de unire sas coronas de Frantza e Ispagna in una monarchia sola in su benidore. Pro cuntrastare s'influèntzia in crèschida de Luisu XIV, s'Inghilterra, sa Repùbblica de sas Sete Provìntzias Unidas e s'Àustria, paris a sos alleados issoro in su Sacru Romanu Impèriu, aiant riformadu s'Alliàntzia Manna de sa Lega de Augusta (1701) e aiant sustentadu sas pretesas de Leopoldu I subra su possedimentu ispagnolu intrenu pro contu de su de duos nàschidos fìgios, s'archiduca Càralu (connotu dae sos sustenidores suos che a Càralu III de Ispagna); cada membru de sa coalitzione aiat chircadu de reduire pro parte sua su pòdere de sa Frantza, mantenende sa seguridade territoriale e dinàstica pròpia, puru restaurende e megiorende sas oportunidades de cummèrtziu. Inglesos, olandesos e austrìacos aiant decraradu gherra a sa Frantza in su maju de su 1702. Dae su 1708 su duca de Marlborough e su prìntzipe Eugèniu de Savoja teniant assigurada sa vitòria de sa coalitzione imperiale in sos Paisos Bàscios ispagnolos e in Itàlia, e derrotadu s'alliadu de Luisu XIV, sa Baviera. Sa Frantza fiat antimes invàdida, ma sa derrota de sos alliados in Ispagna e s'aumentu de sas pèrdidas umanas e finantziàrias aiant obligadu s'Inghilterra a progetare sa bessida de sa gherra, susetotus a pustis de s'artziada a su pòdere in su 1710 de su Partidu Tory. Frantzesos e inglesos aiant preparadu su terrinu pro una cunferèntzia de paghe de si tènnere in su 1712; olandesos, austrìacos e tedescos ant sighidu a gherrare pro afortiare sas positziones negòtziales issoro, ma fiant derrotados dae su maresciallu Villars e custrintos bene chitzo a atzetare sa mediatzione anglo-frantzesa. Segundu sos trèmenes de su tratadu de Utrecht (1713) e de sa paghe de Rastatt (1714) s'impèriu ispagnolu fiat partzidu intre potèntzias majores e minores: sos austrìacos aiant retzidu manna part de sos territòrios ispagnolos, ma Filipu aiat mantentu s'Ispagna peninsulare e s'Amèrica ispagnola in ue, a pustis de rinuntziare a sos deretos suos in sa corona frantzesa, at regnadu cun su nùmene de Filipu V, mantenende gai su bilanciamento intre sas potèntzias europeas.
Davide Van De Sfroos
Annos 2010
Su 20 de nadale de su 2010 benit ufitzializada sa partetzipatzione sua a sa de sessantunu editziones de su Fèstival de Sanremo cun su branu "Yanez" chi si classìficat a su de bator postu. In sa de tres seradas de su Fèstival de Sanremo, dedicada a sa tzelebratzione de sos 150 annos de s'Unidade de Itàlia, cantat Viva l'Italia de Francesco De Gregori, e in sa serada dedicada a sos duetos s'ammustrat in paris a Irene Fornaciari. Intre sos istrumentos impreados dae issu in cussa editzione b'at fintzas una chiterra cun apicadu un'adesivu cun sa forma de sa Sardigna e sos bator moros in intro, omàgiu de s'artista a sa Sardigna, ìsula chi at giradu pro annos e chi connoschet meda bene, e chi istimat, comente istimat meda sa limba sarda, dae cando fiat pitzocu.
Gherra de sutzessione ispagnola
Sa Sardigna fintzas a tando intregada in s'Ispagna giai de tres sèculos (bator tenende a mente sas primas afracadas de sa Corona de Aragona in s'ìsula, chi aiant fintzas signadu culturalmente e politicamente s'intrada de s'ìsula in sa ròdia ibèrica), fiat ocupada dae s'impèriu de Àustria e a segus, intre su 1718 e su 1720, dae sos Savojas in cambiapare de su rènniu de Sitzilia.
Davide Van De Sfroos
Annos 2010
Su 15 de martzu de su 2011 essit su de ses album suos in istùdiu comente a solista, Yanez, tzertificadu comente a discu de oro su 17 de cabudanni de su 2011 dae sa classìfica FIMI, cun prus de 30.000 còpias bèndidas. Su 15 de santandria de su 2011 benit publicada sa regorta Best of 1999-2011 chi cuntenet duos inèditos registrados in domo.
Su 18 de ghennàrgiu 2012 essit in su tzìnema su film Benvenuti al Nord, in ue su tema musicale est El carnevaal de Schignan, branu tràidu dae s'album Yanez. Partètzipat a su Fèstival de Sanremo 2012 comente a autore de su branu Grande Mistero pro Irene Fornaciari, cun sa cale diat àere dèpidu duetare in sa serada de su 17 de freàrgiu. A austu partètzipat a sa 14ª editzione de su Kaulonia Tarantella fèstival. Intervenit in s'album de Max Pezzali cu su nùmene Max 20 cantende Come deve andare.
Retzit sa Targa Musica da Bere 2013 e s'ammustrat in s'àmbitu de s'omònima rassegna in su Teatru Cumonale de Vobarno. In su 2013 incumentzat su progetu musicale nou suo, acumpangiadu fintzas dae clip vìdeo, intituladu Terra&Acqua, in collaboratzione cun su regista comascu Dario Tognocchi. Su giru de cuntzertos, chi s'acumprit in medas tzitades de sa Lombardia, cumprendet medas entes locales, istitutziones e sa Regione Lombardia; at a acabare in su 2014 cun s'essida de unu DVD.
Su grupu
Davide Bernasconi at fatu impreu pro annos de su suportu de medas mùsicos chi ant fatu parte de sas bandas suas.