cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mozilla Firefox
Piessìnnios
Pro visualizare is pàginas web, Firefox isfrutat Quantum comente a motore de rèndida, chi suportat parte manna de is standard web, in prus de unos cantu piessìnnios progetados comente a estensione issoro. Firefox est istadu progetadu comente a produtu multiprataforma, e est a disponimentu pro sistemas GNU/Linux, Microsoft Windows, macOS, OS/2 e Solaris. Firefox cumpartzit cun sa Mozilla Suite s'intreu còdighe de orìgine, in prus de sa natura de programma lìberu.
Intre is piessìnnios suos, ddoe sunt unu filtru integradu contra a is ventanas a cumparsa (popup), su suportu pro sa comunicatzione segura SSL/TLS, sa funtzione de navigatzione a ischedas pro sa navigatzione cuntemporànea in prus giassos, s'iscarrigamentu in donu e sa lebiesa de s'archìviu de installatzione (prus pagu de 14 megabyte pro sa versione pro Windows). Firefox suportat is plug-in de Netscape e de Mozilla Suite e in prus est basadu a subra de un'istrutura modulare chi permitit de agiùnghere funtzionalidades noas pro mèdiu de s'impreu de estensiones, programmas pagu pesosos chi s'iscàrrigant e s'integrant in Firefox. Is estensiones modìficant o agiunghent funtzionalidades chi pertocant, pro esempru, s'aspetu, sa seguresa, su manìgiu de is documentos, sa visualizatzione de noas e de notìficas, s'integratzione cun is retes sotziales, su manìgiu de is ischedas e s'isvilupu web.
Trastos de isvilupu web
Firefox ìntegrat una sèrie de trastos de isvilupu web: est dotadu difatis de una console web, de unu debugger, de unu trastu pro s'anàlisi de is pàginas e de unu gestore de istile. Àteros sunt a disponimentu comente estensiones.
Estensiones
Is estensiones pro Mozilla Firefox faghet a ddas iscarrigare dae su giassu ufitziale, opuru dae unu menù integradu in su navigadore.
Limbas
A die de abrile 2023, Firefox est a disponimentu in prus de 90 limbas. Sa tradutzione in limba sarda est istada publicada in su mese de martzu de su 2023.
Firefox in aparatos mòbiles
In s'incomintzu a sa versione pro dispositivos mòbiles ddi naraiant "Fennec"; a oe, a is duas versiones pro aparatos mòbiles ddi narant Firefox pro Android e Firefox pro iOS.
Sa prima versione dd'ant publicada su 28 de ghennàrgiu 2010, cumpatìbile cun dispositivos Nokia Maemo.
Una segunda versione (numerada 4.0 pro uniformidade cun sa versione de iscrivania) dd'ant publicada su 29 de martzu 2011, e est essida cumpatìbile fintzas cun su sistema operativu Android.
Su 12 de onniasantu 2015 ant publicadu una versione cumpatìbile cun aparatos iOS.
Extended Support Release
Firefox Extended Support Release, abbreviadu ESR, est una versione de Firefox pro aziendas e organizatziones chi ddis faghet bisòngiu unu suportu estèndidu. Ònnia publicatzione est basada a subra de sa versione regulare ma, a diferèntzia de custa, su tziclu de suportu tenet sa durada de un'annu. Custa versione in prus no includet nen funtzionalidades noas nen megioros de prestatziones (publicados onni ses chidas), ma petzi annoamentos chi risolvent vulnerabilidades graes e perigulosas.
Spread Firefox
Spread Firefox (ispàina Firefox), fintzas abbreviadu in SFX, fiat unu giassu web chi teniat sa punna de fàghere connòschere Mozilla Firefox intre is impitadores de sa retza. Is cumponentes de s'iscuadra de su giassu fiant Blake Ross, cofundadore de su progetu Firefox, Asa Dotzler, Rafael Ebron, Ian Hayward e Jamey Boje.
In su primu tempus su giassu, in prus de acasagiare noas e blog, fiat dotadu, in sa pàgina printzipale, de unu contadore chi inditaiat, in manera aprossimativa, su nùmeru de is iscarrigamentos de su navigadore. In làmpadas de su 2004 su giassu at sufridu unu primu atacu informàticu e dd'ant torradu a corfire in su mese de ledàmene, cando su navigadore fiat arribbende a 100 milliones de iscarrigadas. Sa chida a pustis a superadu cuddu traguardu.
In su mese de idas de su 2004 SpreadFirefox at creadu Firefox Flicks, unu giassu chi colliat vìdeos publitzitàrios de Firefox realizados dae is impitadores e poniat in pàliu prèmios, chi fiant assinniados a is binchidores de su cuncursu dae un'apòsita giuria. Su cuncursu est esistidu dae su 21 de su mese de idas 2004 a su 14 abrile 2005. Is binchidores de su cuncursu sunt istados annuntziados su 27 abrile 2006.
Su progetu Spread Firefox est istadu serradu in su maju de su 2011.
Progetos derivados
AOL (Amèrica On Line), azienda chi finas a su 2005 finantziaiat su progetu Mozilla, at annuntziadu chi s'ùrtima versione de Netscape Navigator, presentada su 19 maju 2005 cun su nùmene de Netscape 8, impreat su còdighe de Firefox comente a fundamentu.
Flock fiat unu navigadore pro manigiare cuntènnidos de Retza sotziale in manera semplificada, de su totu basadu a subra de Firefox.
Is isvilupadores de Debian GNU/Linux, non cumpartzende is sèberos de s'iscuadra de Mozilla chi ponent restritziones a subra de su nòmine e de su logu de is programmas (mancari totu su còdighe siat abertu), ant detzìdidu de creare unu fork de sa colletzione intrea de programmas. A Firefox dd'ant postu Iceweasel, e cun custu nòmine est disponìbile me is repository de Debian. Partende dae Debian Stretch, Mozilla Firefox torrat a èssere disponìbile me is repository ufitziales.
Iceweasel fiat fintzas su nòmine ufitziale de su navigadore de su Progetu GNU. Fiat cussu puru unu fork de Firefox, cun sa diferèntzia chi non bolet cumponentes agiuntivos non lìberos (pro esempru, impreaiat Gnash in logu de Adobe Flash Player). Custu navigadore at cambiadu nòmine in GNU IceCat pro non ddu confùndere cun su navigadore de Debian.
Progetos collegados
Ddoe sunt vàrios progetos collegados cun Firefox. Su primu est Mozilla Thunderbird, unu cliente de posta eletrònica e grupos de resonu. Ddoe fiant in prus Mozilla Sunbird, un'aplicatzione pro manigiare calendàrios e Camino, unu navigadore progetadu pro Mac OS X.
In su 2013 est istadu presentadu unu telefoneddu cun su sistema operativu Firefox OS.
Anna Maria Jopek
Anna Maria Jopek (Varsavia, Polonia, 14 de Nadale 1970) - est una musicista e cantautrice jazz, folk e pop. S'album de debuttu l'aiat realizadu in su 1997 ("Ale jestem").
Aggantzos dae fora
Situ d'Anna Maria Jopek
MENA
Sa regione MENA ch'andat dae su Marocco a s'Iran e bi cumprendet sa prus parte de sos istados mediorentales e de su Maghreb. Sa populatzione sua diat a essere, a su mancu, de unos 381 miliones de persones, est a narrere su 6% de sa populatzione peri totu su mundu; s'istimatzione massima la bolet a unos 523 miliones.
Xylella fastidiosa
Xylella fastidiosa est unu bateriu fitopatogenu, postu in sa classe gammaproteobacteria, chi faghet immalaidare paritzas prantas e arbures, comente s'olìa e s'arantzu. Sa maladia chi cajonat X. fastidiosa la aìat descrita in su 1892 Newton B. Pierce (1856-1916) in trettu de binza californianu (Istados Unidos). Po sa maladia nemos at agatadu galu una cura. A fagher un'arbure malaidu bi cheret unu babbauzu piticu chi nde sutzat s'intragna, e si isparghet subratottu battende sa pranta malaida dae unu logu a s'ateru. Non b'at variedade de binza vitis vinifera capassa de resister a custa maladia e li ruen vitima mescamente cussa chardonnay e pinot noir; peròe, ateras ispetzias americanas de su gènere Vitis poden tenner una resistentzia naturale. In su 2013, si at averiguadu una pesta de X. fastidiosa in sos arbures de olia pugliesos (Italia de giosso), faghende dannu mannu.
Coldplay
Coldplay sunt una truma musicale britannica formada in su 1996 dae su cantadore Chris Martin e de su ghitarrista Jonny Buckland in su Collegiu Universitariu de Londra. Pustis de esser amigos ant formadu una truma nomenada Pectoralz, un ateru pitzocu Guy Berryman s'est aunidu comente bassista e ant cambiadu in Starfish. Will Champion ca cumpletat sa truma est baterista, boghe secundaria, tocat finas su tecladu. Su manager Phil Harvey est consideradu a manera non ofitziale comente su cuintu omine de sa truma. Sa truma at renomenadu issa matessi "Coldplay" in su 1998, primu de registrare e ponner in bindita tres EPs(minialbum); Safety in su 1998, Brothers & Sisters comente "single" in su 1999 e The Blue Room in su propiu annu. Sunt istados influetzaus de is U2, Pink Floyd, a-ha, R.E.M., Echo & the Bunnymen, Bob Dylan, The Flaming Lips, sunt istados comparadus a s'incumentzu cun trumas ki Radiohead, Oasis, Jeff Buckley, Travis i Kate Bush.
Hyla sarda
Hyla Sarda est un'ispetzia de arranedda birde chi est de sa familia Hylidae.
In ue si agattat
Custa arrana de frùmine si podet bìer in custas isulas de su Mare de Mesu:
Descritzione
S'arranedda 'e frùmine sarda est sa prus pitica de totus sas ateras: est un'animale minore minore chi andat dae 38 a 40 mm.
Tassonomia
In campu issientìficu, in su comintzu tenìat su nòmine de Hyla arborea sarda: la aìat istudiada a primu in su 1857 su chircadore italianu Edoardo de Betta. Ancora torrende a coa, sos istudiosos la aìant posta in s'ispetzia de Hyla savignyi, chi est un'arranedda chi bivet subratotu in Asia de Ponente (Siria, Israele e gai sighende). In su 1983, s'istudiosu Lanza nche at bogadu s'arranedda sarda dae cussu postu, narende chi non fit beridade, e la at artziada a ispetzia totu sua, comente si narat oe in die.
Banyalbufar
Banyalbufar est una comuna ispagnola de 605 abitantes situadu in sa comunidade autònoma de sas Baleares.
Renato Vallanzasca
Renato Vallanzasca Costantini, connotu zenerarmente comente Renato Vallanzasca (Milanu, 4 maju 1950), est unu criminosu italianu. Responsàbile in sos annos setanta e in sos sighidores de numerosos isrobatòrios, secuestros, mortorzos e evasuras, est istadu cundennadu grobarmente a bator presonias perpetuadas e a 295 annos de regrusura.
Istentales
Sos Istentales sunt una banda musicale sarda fundada in su 1995 dae su musicheri nugoresu Gigi Sanna.
Nàschida de su nùmene
Su nùmene de sa banda benit dae su de una de sas prus importantes costellatziones de su chelu de s'emisfèriu boreale, chi in italianu la narant Orione. Custa costellatzione fiat in s'antigòriu de gabbale mannu a s'orientamentu pro pastores e massajos, e duncas est abarrada in s'immaginàriu colletivu de su pòpulu sardu.
Genia musicale
Su sound de custa banda est caraterizadu dae s'impreu de sonos pròpios de sa mùsica sarda traditzionale ammesturadu cun sonoridades prus modernas. Su grupu impreat mescamente sa limba sarda, ma bi sunt cantzones in italianu puru.
Cherbeddu
Su cherbeddu est s'òrganu printzipale de su sistema nerviosu tzentrale, presente in is vertebrados e in totu sos animales a simmetria bilaterale, incluende a sos umanos.
In is vertebrados su cherbeddu est postu in pitzu a su nevrasse, a s'internu de su cràneu. Su tèrmine curretu pro inditare s'impare de sas istruturas cuntentas a s'internu de s'iscàtula cranica est entzèfalu, de chi su cherbeddu est una parte. Difatis, su cherbeddu podet èssere definidu che cussa portzione de entzèfalu separada dae is chi àteras partes peri unu pranu orizontale chi passat pro sa superfìtzie superiore de su cherbeddeddu.
Est, duncas, sa parte derivada dae s'isvilupu unas buscicheddas dientzefàlicas (pro su chi pertocat su dientzèfalu) e telentzefàlica (pro su chi pertocat su telentzèfalu). Su cherbeddu s'òcupat, paris cun su sistema endòcrinu, de parte de sa regulatziones de is funtziones vitales e est sede de is regulatziones omeostaticas e de is funtziones tzerebrales superiores. In s'òmine s'atividade de su cherbeddu, istudiada dae is neurosièntzias, dat vida a sa mente cun is funtziones cognitivas superiores e prus in generale a sa psiche cun is funtziones psìchicas, istudiadas in s'àmbitu de sa psichiatria e de sa psicologia.
Crema
Crema est una tzitadina italiana in provintzia de Cremona in Lombardia e contat unos 34.000 abitantes.
Xuxa
Su nùmene beru est Maria da Graça Meneghel.
Terremotu
S’iscostiamentu naradu est zeneradu dae sas fortzas de creze tetòniga, chi assionant in manera costante in intro de sa crosta terrenca provochende s’ispossiamentu de enerzia in unu puntu internu de sa Terra naradu ipotzentru; moende dae sa fratura chi s’est formada, una filera de undas elàstigas, numenadas “undas sìsmigas”, si propagant a totu sas dereturas dae s’ipotzentru, zenerende su fenòmenu chi si notat in sa superfìtzie; su logu de sa superfìtzie terrenca postu in sa bertigale de s’ipotzentru si narat epitzentru e, in modo zenerale, est su prus pertocadu dae su fenòmenu. S’arrampu de sa zeofìsiga ch’istùdiat custos fenòmenos est sa sismolozia.
Sas istrussiones bàsigas in casu de terremotu sunt sas sighidoras:
Catalogna Nord
Sa Catalugna Nord est sa parte istòricamente e culturalmente cadelana est istada separada, a profetu de Frantza, de sa Catalugna cun su tratadu de is Pireneos (su 7 de Donniasanti de su 1659). Persones de importu po sa Catalugna nord sunt istados Alfons Mias in is annos 30 de su sèculu passadu, e a suba de totu Llorenç Planes qui at inventadu su terminu "Catalunya Nord" (Su piticu libru de Catalugna Nord); totus e duos fiant nord-cadelanos. Sa denominatzione includet is "comarcas istòricas de su "Rosselló, su Conflent, su Vallespir, su Capcir e su nord de sa Cerdanya (qui si connosquet comente "Alta Cerdanya"). Sa Fenolleda, aiat a esser otzitana perou si ponet pro resones aministrativas in su "Rossello'"
Bob Marley
Issu fidi sa oghe solista e su chitarrista de-i su gruppu ska, rocksteady, e reggae The Wailers (dae su 1964 a su 1974) e Bob Marley & the Wailers (dae su 1974 a su 1981). Marley restat su musicista reggae pius connottu de tottu sos tempos.
Catalogna Nord
Immoe custas "comarcas" sunt parte de su dipartimentu frantzesu de is Pireneos Orientales (Pyrénées-Orientales in frantzesu). Su 10 de su mese de Nadale de su 2007 su Cunsigiu Generale de is Pireneus Orientales at aprovadu s'ufitzialidade de su cadelanu, in pari cun su frantzesu. in, su matessi documentu, su nomene "Catalunya del Nord" comente su pròpiu de Pyrénées-Orientales.
Cun una populatzione de 457.238 persones (2013), sa Catalogna rapresentat su 0,6% de sa populatzione totale frantzesa, su 18% de sa regione "Llenguadoc-Rosselló", e su 3,1% de sa populatzione totale de is territòrios de limba cadelana.
Istassione intermodale de Carbònia
S'istassione de Carbònia Serbariu, cunnota finas comente “Tzentru intermodale de Carbònia”, est s'istassione ferruviària e de sas lìnias postalencas ativa in sa bidda de Carbònia, tèrminus de su caminu de ferru de Bidda Matzraxa. Prozetada e realizada intre sa segunda metade de sos annos 2.000 e su cumintzu de su 2.010 cun sa finalidade de favorizare s'intertràmunu ferru-asfartu e pro acurtziare su terminale ferruviàriu a su tzentru de sa bidda surcisana, s'istassione est istada inagurada su 23 de triulas de 2.011. Su zestionadore de s'infraistutura ferruviària de s'installadura est RCFI.
Architetura
Su fraigu de biazadores de Carbònia Serbariu, dae su puntu de bista architetònigu, est caraterizadu dae unu portigale cun duas fileras de colunnas tzentrales, prus duos pilotones chirrales in s'istremidade de s'istrutura. Su materiale impreadu est su betone armadu.
Caraterìstigas
Su terminale ferruviàriu de su tzentru intermodale de Carbònia Serbariu est istruturadu comente transitadorzu de conca, e est probidu de duas bias truncadas, separadas dae un'apeadorzu dotadu de pèndida. Su transitadorzu s'impreat iscrusivamente pro su servìtziu de passizeris, cando chi pro sas àteras finalidades de utilizadura (servìtziu de mercantzias, remunimentu de rodados) s'impreant sas istuturas antisesistidoras de su transitadorzu de Carvònia Nassionale.
Su transitadorzu no est pessonaladu pro su chi pertocat s'atividade ferruviària. Sa zestione de su moimentu, incrùdidu cussu intre sas duas istassiones carvoniesas, est realizadu a sa remota dae bandas de s'A.TZ.O. de Casteddu, cun sa cullaboradura de su pessonale in servìtziu inche Carvònia Nassionale, cando custa ùrtima est pessonalada.
Ermizolu
S’ermizolu non si podet manifestare duas bias: contraighende·lu e sanende·nde si creant sos anticorpos ch’impeighent su reforminzu suo. Si calicunu atrogat chi at tentu s’ermizolu prus de una bia, cheret narrer chi, a su nessi in un’ocasione, su diannòstigu fiat faddidu e chi sa maladia fiat in realidade russeta, fàzile a cunfunder cun s’ermizolu.
Trasmissione
Su fromizolu est una maladia infetiva aguda cun inditu artu meda de contagiosidade (97-98%); su contàgiu acontesset pro bia aèrea, cun su virus veiculadu dae sas gutigheddas de Flugge, pro cuntatu deretu o inderetu cun sos flùidos corpòreos de una persone malàida (isperma, mucu). Su malàidu est contagiosu dae 1-3 dies in antis de su cumintzu de sos sìntomos (e tando 3-5 dies in antis de sa cumpàssida de sas manifestatziones cutàneas) fintzas a 7 dies a pustis de sa cumparta de s'esantema. Su tempus de incubadura est de 10-12 dies.
Sìntomos
Su fromizolu pròvocat printzipalmente un' esprussione cutanea simigiante a sas de sa russeta o de s'iscarlatina (in sa clìnica carchi borta di podent fintzas cunfùndere), chi su prus de sas bortas si resolvet in manera ispontànea ma chi podet, in casos relativamente raros, batire a sa morte, pèrdida de sa bista, pèrdida de s'oidu, disacatos tzerebrales permanentes. Sos sinnos e sìntomos de inghitzu a su sòlitu incluent calentura, a s'ispissu superiore a 40 °C, tùssiu, rinorrea e ogros malos. Duos o tres dies a pustis de su cumintzu de sos sìntomos, mantzas biancas minores si podent formare a s'internu de sa buca, nodidas comente a mantzas de Köplik. Unu rash cutàneu ruju e chi a su sòlitu incumentzat in sa cara e a pustis si difundet a su restu de su corpus, esòrdit in tipicamente dae tres a chimbe dies a pustis de su cumintzu de sos sìntomos. Sos sìntomos s'isvilupant in sa majoria de sos casos in 10-12 dies a pustis de s'espositzione a una persone infeta e sighint pro 7-10 dies. Sas complicàntzias s'avèrguant in unu 30% de sos casos, in sos pitzinnos inferiores a 5 annos de vida, e podent inclùere, intre sas àteras, diarrea (8%), otite (7%), purmonite (6%), entzefalite (0,1%). Sa maladia est responsàbile de unu nùmeru de mortes chi andat de sas 30 a sas 100 donzi 100,000 persones infetas e, a s'ispissu, pro superinfetziones batèricas
Coritiba Foot Ball Club
Coritiba (rus. Coritiba Foot Ball Club) esti sa socedari calcistica de sa Sao Paulo in Brasile. È nascia in su 1909. Como 1985 istada in "Campeonato Brasileiro". Su presidenti attuali esti Vilson Ribeiro.
Brucciu
Su brucciu o brocciu est unu casu tipigu corsu de berveghe o cabra, impreadu siat de casu de mesa, siat de ingrediente pro pratos durches e salidos. Est amercadadu friscu e disponibile in su mercadu dae santugaine a abrile.
Prumone
Su prumone o purmone (dae su latinu pulmo) est s'òrganu essentziale de su tretu respiratòriu in animales medas chi respirant àera, incluende sa majoria de is tetràpodes, unos pagos pisches e carchi sintzigorru. In is mammìferos e is formas de vida prus cumplessas, su sistema si cumponent de duos prumones chi s'agatant ocupende sa majoria de is piturras, a curtzu de sa colunna vertebrale e dae una banda a s'àtera de su coro. Is prumones tenent aspetu de conu formados dae unu tessidu ispongiosu de colore rosa-murru. Sunt ammuntados dae una membrana mentovada plèura e sunt separados s'unu de s'àteru dae su mediàstinu. Dae una banda, su prumone deretu est partzidu in tres partes, numenadas lòbulos; dae s'àtera, su de manca tenet petzi duos lòbulos.
Sa funtzione printzipale sua est sa de trasportare ossìgenu dae s'atmosfera a su tzìrculu sanguìneu, e pro lìberare diòssidu de carbòniu dae su sàmbene a manu de s'atmosfera. Custu cuncàmbiu de gasòs s'acabat in su mosàicu de tzèllulas ispetzializadas chi formant milliones de sacos de àera, de muros etzetzionalmente istingas numenados alvèolos. In is umanos s'agatant unos 300 milliones de alvèolos, chi rapresentant una superfìtzie totale de unos 140 m2 in is adultos (a curtzu de sa metade de unu campu de tennis). Sa capatzidade de su prumone dipendet dae s'edade, pesu e sessu e est in su rangu intre 4.000-6.000 cm3. Is fèminas costumant a tènnere una capatzidade de su purmone de unu 20% o unu 25% prus bàscia de is òmines.
Sa funtzione de is prumones est realizare su cuncàmbiu gasos cun su sàmbene, pro custu sos alvèolos sunt in cuntatu istrintu cun capillares. In is alvèolos si produit su passàgiu de ossìgenu dae s'àera a su sàmbene e su passàgiu de diòssidu de carbòniu dae su sàmbene a s'àera. Custu passàgiu si produit pro sa diferèntzia de pressiones partziales de ossìgenu e diòssidu de carbòniu intre su sàmbene e sos alvèolos.
Is tèrmines mèigos relatzionados cun is prumones comintzant pro pulmo-, de su latinu pulmonarius ("de is prumones"), o pro pneumo- (dae su gregu πνεύμων ("prumone").
Andes
Sa cadena montosa de sas Andes (in ispagnolu: Cordillera de los Andes) s'isterret dae Venezuela fintzas a sa Patagònia e traessa totu s'Amèrica de su Sud (Argentina, Cile, Perù, Bolìvia, Ecuador, Colòmbia e Venezuela). In custos duos ùrtimos istados si ramìficat e arribat fintzas a cara de sos Caràibes.
Sa parte meridionale faghet de frontera naturale intre Cile e Argentina. In sa zona tzentrale, sas Andes s'elevant e formant una regione de artipranos connota che sa Campeda o Campeda Andina. Sa campeda est cumpartzida dae Perù, Bolìvia e Cile. Sa cadena torrat a s'istrìnghere in su nord de su Perù e si torrat a si alladiare in Colòmbia.
Sa màssima artària est su pitzu de s'Aconcàgua, in sa provìntzia de Mendoza (Argentina). Est su monte prus artu de Amèrica, e lòmpet a pagu mancu de sos 7.000 metros de artària, in càmbiu s'agatant 102 pitzos chi sobrant is 6.000 metros.
Eccellenza Sardigna 2005-2006
Su campionadu italianu de fùbalu de Eccellenza regionale 2005-2006 est istadu su de bìndighi organizadu in Itàlia. Rapresentaiat su de ses livellos de su fùbalu italianu.
Custu est su girone organizadu dae su comitadu regionale de Sardigna, difatis sa prima divisione de su fùbalu sardu, bintu dae su Tempio, sende su segundu campionadu de primu livellu bintu dae custa sotziedade. .
Alburquerque
Alburquerque est unu comunu ispagnola de 5.524 (2014) abitantis situada in sa comunidade autònoma de s'Estremadura.
La Codosera
La Codosera.png La Codosera est una comuna ispagnola de 2.179 abitantes situada in sa comunidade autònoma de s'Estremadura.
Bunyola
Bunyola est una comuna ispagnola de 6.026 abitantes situadu in sa comunidade autònoma de sas Baleares.
Belle Gunness
Belle Sorenson Gunness, nàschida Brynhild Paulsdatter Størseth o Brynhild Paulsdatter Storset (Selbu, 11 de onniasantu de su 1859 – La Porte, 28 de abrile de su 1908?), est istada una assassina in filera norvegesa naturalizada istadunidense. Est una de is prus produtivas de totu s'istòria de Istados Unidos cun a su nessi 40 bochiduras averguadas.
S'orìgine de Belle Gunness, gasi comente de parte manna de sa vida sua, est inghiriada dae ispeculatziones, mistèrios e fàulas. Parte manna de sos istòricos chi si sunt ocupados dae custu afare sustenet chi fiat nàschida s'11 de onniasantu de su 1859, a manu de su lagu de Selbu, Sør-Trøndelag, in Norvègia, ​ Fiat batijada cun su nùmene de Brynhild Paulsdatter Størset. Segundu custas versiones, su babbu fiat istadu s'operaju Paul Pedersen Størset, e sa mama fiat Berit Olsdatter. Brynhild diat èssere sa minore de oto frades, sa famìlia de is cales biviat in Størsetgjerdet, una sienda minore in Innbygda, Selbu, a curtzu de Trondheim, sa tzitade prus manna de sa Norvègia tzentrale.
In is annos 1890 in Chicago (Illinois) e in sos annos 1900 in La Porte (Indiana), e a 80 km in su sud-est de Chicago (Istados Unidos), Belle Gunness fortzis aiat ochidu a is chimbe fìgios biològicos suos e a sa fìgia adotiva, gasi comente a is duos maridos, a una fortzis a duas fìgias de su segundu maridu suo e a una trintina de operajos agrìculos chi traballaiant in sa fatoria sua. Mancari custu cumportamentu, aiat postu un'annùntziu in unu giornale pro agatare maridu nou; e comente a cunsighèntzia de custu annùntziu, aiat intervistadu pretendentes vàrios (una deghina) bènnidos a dda bìdere cun totu is benes chi ddi parteniant, ma a pustis de custa vìsitas issos non fiant istados bidos prus dae nemos.
Su 28 de abrile de su 1908, unu fogu aiat iscagiadu sa domo sua de 'La Porte', e in cue intre is ruinas fiant istados agatados is corpos de fìgios suos vàrios impare a cussu de una fèmina isconcada. Custa sircunstàntzia aiat fatu pensare in sa morte de Belle Gunness matessi, mancari, carchi duda fiant naschidas a sa lestra a pustis de chi bighinos e amigos vàrios aiant afirmadu chi su corpus de sa fèmina isconcada non currespondiat cun su de Gunness. Custas decraratziones fiant istadas cunfirmadas dae is mesuras pigadas subra custu carasu, e s'autòpsia aiat dimustradu chi sa fèmina in chistione fiat morta pro abbenenamentu cun istrichinina. Is autoridades aiant concluidu tando in unu primu tempus chi su corpus iscobertu in sa fatoria iscapada a tènnere non currispondiat a su de Belle Gunness, ma pagu a pustis, una pròtesi dentale identificada giai comente de Belle Gunness fiat istada agatada intre is chinisas de sa domo, cosa chi aiat portadu a s'isceriffu a decrarare ufitzialmente chi sa fèmina fiat morta in su fogu. De totu manera, medas dudas e dimandas si fiant postas in custas dies subra sa fine berdadera de Belle Gunness.
Unu mese a pustis de su fogu, chircas cumpridas dae un'òmine a fatu de s'isparessimentu de su frade, aiant portadu a s'iscoberta de unos baranta carasos in is terras a inghìriu. A sa lughe de custos agatamentos si fiat pòdidu istabilire tando, chi Gunness diat àere pòdidu ochire a baranta-noe persones intre 1896 e 1908, intre issas calicunos de ses fìgios, is duos maridos, unos trinta operajos e a una deghina de pretendentes.
Trotskismu
Su trotskismu est una currenti de su marxismu svilupada in parti manna de Leon Trotski. In generali, arrapresentat una positzioni contrària a sa bisura de Stalin de su marxismu-leninismu e is teorias suas de «sotzialismu in unu paisu sceti».
Cun custu svilupu boliat portai a cumprimentu su tretu rivolutzionàriu de s'Unioni Soviètica. Unu de is fundamentus suus est sa teoria de sa «revolutzioni permanenti», descrita in su lìburu cun su pròpiu nòmini. Àteru documentu de fundamentu est su Programa de Transidura, scritu de Trotski etotu comenti basi de programa de sa de IV Internatzionalis, fundada in su 1938. Una de is anàlisis suas po cumprendi s'evolutzioni capitalista me is paisus colonialis e semicolonialis fiat sa teoria de su svilupu desiguali e cumbinau.
Trotski at difèndiu mesuras comenti sa rotatzioni de is incàrrigus e una cuncentratzioni prus manna de is tesis leninistas de su centralismu democràticu aplicadas a sa strutura e organizatzioni internas de su partidu, chi circànt de acabai cun su burocratismu portau ainnantis de sa nomenklatura de su Partidu Comunista de s'Unioni Soviètica (PCUS). At contribuiu a su feminismu e a s'arti, at difèndiu sa materializadura econòmica in su sotzialismu a traessu de pranus cuincuennalis, chi Stalin puru at aplicau apustis, in una versioni mudada, in s'Unioni Soviètica.
Trotski at organizau s'Opositzioni de Manca Internatzionali, chi fintzas a s'ascensioni de Adolf Hitler a su cumandu de Germània in su 1933, fiat cunsiderada una fatzioni de s'Internatzionali Comunista, at sunfriu sa persighida de su stalinismu a is militanti suus.
A incumentzai de sa vitòria de su natzionalsotzialismu in Germània e de sa classificadura de sa de Tres Internatzionalis comenti «contra-revolutzionària», Trotski at organizau sa de Cuàturu Internatzionalis e partidus revolutzionàrius indipendientis in dònnia paisu.
Repùblica Dominicana
Sa Repùblica Dominicana est una democratzia rapresentativa chi òcupat is de tres duas partes orientales de s'ìsula caraibica de Hispaniola, in is Antillas Majores. Sa capitale est Santo Domingo, sa limba ufitziale est s'ispagnolu Allàcanat in s'ovest cun sa repùblica de Haiti, e si ghetat in su norte de s'Otzèanu Atlànticu, in su sud de su Mare de is Caràibes e in s'estu s'agatat ischirriada dae su Puerto Rico tràmite su Canale de sa Mona.
Trotskismu
In sa dècada de su 1930 at teorizau s'entrismu me is organizatzionis de massa de orientamentu sotzialdemocràticu, comenti forma po fai prus fàcili s'inserimentu de is partidus de sa de IV Internatzionalis in su movimentu operaiu, atraendi su setori prus avantzau a su programa suu. Custu traballu boliat fatu sèmpiri a manera aberta e po pagu tempus, giai chi is trotkistas depiant fundai is partidus e organizatzionis insoru.
Repùblica Dominicana
Economia
S'economia de sa Repùblica Dominicana est basada essentzialmente in s'agricultura, a sa cale si dedicat su 20% de sa fortza traballu, fintzas si su setore abarrat meda vulnerabile siat respetu a sos fenòmenos naturales (ùrtimu in òrdine de tempus s'uraganu Georges chi at bisestradu s'ìsula in su cabudanne 1998), siat pro sa dipendèntzia dae sos mercados mundiales.
1890
S'annu 1890 (MDCCCXC in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu in mèrcuris segundu su calendàriu gregorianu.
Amèrica Tzentrale
S'Amèrica Tzentrale, o Tzentramèrica est una regione geogràfica de su cuntinente americanu. In su cuntestu de su cuntinente intregu est cunsideradu unu sub-cuntinente.
Currispondet a s'istmu prus meridionale de s'àrea Nordamericana, chi faghet de acàpiu cun s'Amèrica Meridionale
Tenet istèrrida de 524.000 km² e contat populatzione de unos 35 milliones de bividores.
Allàcanat in su norti cun su Mèssicu, in su sud cun sa Colòmbia, in s'estu si ghetat in su mare Caraìbicu e in s'uestu in s'Ocèanu Patzìficu.
Cumponidura
S'Amèrica tzentrale est partzida in sete istados:
Cassiodoro
Flavio Magno Aurelio Cassiodoro, (Squillace - Calabria 490 circa - Monastero di Vivario, 583 circa), istoricu,  omine politicu, e literadu. Est istadu ministru de Teodoricu, re de  sos Ostrogotos chi aiant occupadu una parte manna de sa penisola italiana. Cassiodoro s'est impignadu po s'unione de sas populatzines de cultura romana e sa populatzione gota. Cando moridi Teodoricu (526), sos Ostrogotos no rèzene a s'attaccu de sos Bizantinos. Cassiodoro si retirat a Squillace e fundat unu Tzentu monasticu e una Biblioteca, Vivarium, inue benint regoltos testos antigos e -i sos monacos trascriene sos testos antigos e i sos classicos. At iscrittu  Historia Gotorum, Chronica, Instititiones divinarum e humanarum lectionum.
Figadu
Su fìgadu o figau est un'òrganu de su tretu digestivu e de su sistema metabòlicu de is vertebrados. Is invertebrados non tenent custu òrganu però tenent àteros cun funtziones epàticas (is de su figadu) o epaticopancreàticas (is de su fìgadu e su pàncreas). Su figadu puru giogat unu rolu de importu in sa sìntesi de is proteinas de su plasma e in sa disintossicatzione de s'organismu. In prus, immagasinat glicògenu e partètzipat a sa decumpositzione de is glòbulos rujos. Sintetizat su fele, unu sutzu alcàlinu birde importante meda pro sa digestione, dae chi si faghet possìbile s'emulsione de is grassos. In su figadu acontessent una bariedade manna meda de reatziones biochìmicas chi rechedent tèssidos ispetzializados meda: intre custas reatziones b'at sa sìntesi e sa distrutzione de totu casta de molèculas, cosa chi est pretzisa pro fàghere possìbiles is funtziones vitales normales. Custu òrganu est sa gràndula prus grusa de su corpus umanu e s'agatat a suta de su diaframma, in s'ipocòndriu deretu. Est netzessàriu pro sa subravivèntzia e oe in die non b'at possibilidade de nde remplasare s'ausèntzia pro tempus longu.
S'agetivu epàticu e sos àteros tèrmines mèigos chi inditant relatu cun su figadu si formant cun su prefissu gregu hepato-, chi benit dae hēpar (ήπαρ) -figadu- e chi in s'interi derivat dae hēpaomai, chi cheret nàrrere assentàbile, sende chi su fìgadu si podet torrare a generare pro si costumat dae sese in casu de lesione.
Nairobi
Nairobi est sa capitale de su Kènya, su nomene nde derivat dae sa limba maasai enkare nai-robi, chi cheret narrere "su logu 'e s'abba fritta".
Paba Servestu I
Servestu est istadu unu paba, oe santu. Ada guvernadu sa creja cristiana cando fudi imperadore Costantinu. In su tempus sou ana incomintzadu sas disputas dottrinales cun sos arianos e donatistas chi ana tribuladu sa vida e-i sa paghe de sa creja po tantos annos. Sutta paba Servestu s'est reunidu su conciliu de Nicea in s'annu 325, una ispetzia de congressu de sos piscamos de sa creja, chi ada proclamadu chi Gesus Cristu est “ beru Deu e beru omine” contra sos arianos. Servestu est mortu su 31 de nadale de su 335 e supultadu in sas catacumbas de Priscilla, in Roma. Sa notte de sa fine de s'annu est nada puru “notte de santu Servestu”.
Carl Sagan
Carl Edward Sagan (New York, 9 donniasantu 1934 – Seattle, 20 idas 1996) est stètiu un'astrònomu, spainadori sientìficu e autori de fantasièntzia stadunidensu.
Est stètiu unu de is prus astrònomus, astrofìsicus, astrobiòlogus e astrochìmicus famaus de su Noixentus. Ddus arregordant puru comenti spainadori sientìficu, scridori de fantasièntzia e epistemòlogu, comenti unu de is prus rapresentantis mannus de su sceticismu sientìficu.
Sòdiu
Su sòdiu est s'elementu chìmicu de sa tàula periòdica de sos elementos chi tenet a sìmbulu Na (de su latinu Natrium) e comente nùmeru atòmicu tenet 11. Est unu metallu modde, cherosu, pratadu, reativu. Pertenet a sa categoria de sos metallos alcalinos chi est abbundosu in sos cumpostos naturales. Est altamente reativu, brùsiat cun una frama groga, s'ossidat a cuntatu cun s'ària e reagit violentemente cun s'abba.
Èliu
S'èliu (de su gregu ἥλιος, hèlios, "sole") est s'elementu chìmicu de sa tàula periòdica chi tenet a sìmbulu He e a nùmeru atòmicu 2. Est unu gas nòbile chentza de colore, fragu, sabore, non tòssicu e inerte. Tenet su prus bàsciu puntu de buddidura intre totu sos elementos e podet solidificare petzi chi sutapostu a pressiones artas a beru. Si presentat comente gas monoatòmicu e est chimicamente inerte. Est su segundu elementu prus difùndidu in s'Universu a pustis de s'idrògenu. A pustis de s'idrògenu, s'èliu est su segundu elementu prus lèbiu e su segundu prus abbundosu in s'universu osservabile, essende presente in su 24% tzirca de sa massa totale elementare, chi est prus de 12 bortas sa massa de totu sos elementos prus graes paris. S'abbundàntzia sua est prètzisa a custos datos siat in su Sole chi subra Giove. Custu est dèpidu a s'energia nucleare meda arta de ligàmine (pro nucleone) de èliu-4 (4He) respetu a sos tres elementos a segus de s'èliu. Custa energia de ligàmine isplicat fintzas pro ite est unu produtu siat de sa fusione nucleare siat de su decadessimentu radioativu. Sa majoria de s'èliu presente in s'universu est s'èliu-4, e si creet chi si siat formadu durante su Big Bang. Mannas cantidades de nou èliu sunt totora creadas dae sa fusione nucleare de s'idrògenu chi acontesset in sos isteddos.
Limba lìgure
Su lìgure (nùmene nadiu generale zeneise /ze'in sos̯ze/) est una limba romanza traditzionalmente assotziada a sas gallo-itàlicas (piemontesu, lombardu, emilianu-romagnolu), noantimes si iscerat de custas pro una sèrie de caraterìsticas peculiares chi faghent de su lìgure, paris a su vènetu, una de sas limbas prus peculiares e intretzàbile in su cuntestu italianu setentrionale.
Sa denumenatzione de "lìgure" est istada adotada a livellu sientìficu che trèmene chi pertocaret totu su cuntestu regionale, mancari tale sèberu apat generadu carchi cunfusione cun s'antiga limba de sos Lìgures pre-romanos. Sa denumenatzione in impreu pro sas variedades romanzas de sa Ligùria currespondet in realidade a "genovesa" giai dae su de 14 sèculos, cun riferimentu a s'etnònimu relativu a sos bividores de sa Repùblica de Gènova. Tale denumenatzione resurtat galu oe prus fitiana intre sos faeddadores matessis, in alternativa a chi cada variedade podet èssere denominada faghende riferimentu a su tzentru chi ddi currespondet.
Su lìgure si depet retènnere una limba regionale o minoritària a sos sensos de sa Carta europea de sas limbas regionales o de minoria chi, a s'artìculu 1 afirmat chi pro "«limbas regionales o minoritàrias» si cumprendent sas limbas ... chi non sunt dialetos de sa limba ufitziale de s'istadu". Est annotamala tzensidu dae s'UNESCO (Atlante mundiale de sas limbas in perìgulu) intre sas limbas a chi deghet tutela.
Arantzada
S'arantzada est un'infriscu a base de sutzu de arantzu, aba, anidrida carvòniga e, fitianu, tzùcaru.
Pro esser definida comente tale, cunforme a sa lezisradura italiana, devet cuntenner a su nessi su 12% de sutzu de arantzu. Sa majoria de sas bufaduras cumertziales, pro custa resone, tenet pretzisamente su 12% o su 16% de sutzu de arantzu.
Notas istòrigas
In su 1.932, Ezio Granelli su cumendadore, tando propiedàriu de Sanpellegrino S.p.A., in tempus de una fèria in Milanu aiat imbentadu un'infriscu pro istudare su sidis de sos istranzos suos, annanghende sutzu de arantzu a s'aba minerale. Un'idea chi tenet deretu un'èsitu de non poder creer, mudende su destinu de s'impresa de San Pellegrino Terme, in su de Bèrgamu, a su puntu chi sa cravedda, o siat s'ampullita de s'arantzada, nàschida issa puru in su 1.932, s'est fata un'icona e unu sìmbulu de su fabrigadu in Itàlia, gràssias a una forma e un'aroma chi amentant su corzolu e sa forma de s'arantzu.
In tempus de sa segunda gherra mundiale, su departamentu alemannu de sa Coca Cola non podiat produer su produtu tìpigu pro neghe de s'embargu. In logu suo, sa cumpanzia aiat detzìdidu de isvilupare una bufadura cun sabore de arantzu narada Fanta pro “fantasias”. A bias de s'agabu de sa gherra, s'indùstria Coca Cola aiat detzìdidu de isportare sa Fanta finas a sos mercados isternos.
Estelada
Istòria
Nàschida a inghìriu de su 1918 (b'at però testimonias de una versione pretzedente cun s'isteddu insertadu in unu cuadradu a su tzentru de sa Senyera catalana giai deghe annos in antis), est su sìmbulu de su chertu pro sa libertade de su pòpulu catalanu. Est basada in s'ischema de sa Senyera, a sa chi sunt istados agiuntos unu triàngulu e un'isteddu de chimbe puntas a manu manca.
Su triàngulu biaitu (estelada blava, //) rapresentat su chelu biaitu de s'umanidade e a s'internu b'at un'isteddu biancu chi rapresentat su disìgiu de sos cadalanos de pòdere detzìdere de su benidore issoro comente a unu pòpulu indipendente e lìberu.
Oe sas duas banderas sunt impreadas in manera indistinta dae diversas organizatziones, colletivos e partidos polìticos de sos Paisos catalanos.
Blockbuster (azienda)
Blockbuster, Inc. est istada una sotziedade de ispainadura istadunidensa, fundada in su 1985 in Dallas (Texas) e fallida in su 2013. Sa faina printzipale sua fiat su nòlitu de produtos home video e videogiogos e, a pustis, in s'ispainadura digitale de càbidos.
A pustis de su fallimentu, subravivet una butega Blockbuster in Bend (Oregon).
Istòria
Sa prima butega Blockbuster est istada aberta in Dallas, Texas, in su 1985. In is deghe annos imbenientes su nùmeru de butegas in is Istados Unidos est arribadu a 4800. In s'ìnteri, in su 1989, s'azienda at comporadu una cadena inglesa chi esistiat giai e at abertu sa prima butega in Europa. In is annos 1990 Blockbuster at abertu butegas in 25 paisos, comente Canadà, Austràlia, Zelanda Noa, Giapone, Isvìtzera, Britànnia Manna, Portugallu, Danimarca, Israele, Mèssicu, Argentina e Itàlia, in ue est arribada in su 1994 pro mèdiu de una joint venture cun Standa-Fininvest. In su 1994 Blockbuster est comporada dae sa Viacom, una sotziedade de intratenidura e comunicatzione istadunidensa.
Fache a sa fine de is annos 2000 est incumentzadu unu perìodu de crisi manna pro s'azienda. Is dificultades in unas cantas natziones, comente a is Istados Unidos, sunt ligadas a sa resèssida de servìtzios simigiantes comente cuddu ofertu dae sa cuncurrente Netflix. In custu perìodu s'azienda abbandonat luego su mercadu i unos cantos paisos comente Ispànnia e Portugallu; in àteros, comente s'Itàlia, Blockbuster intentat de s'adderetzare sena nche resèssere.
Sa dificultade econòmica de Blockbuster sighit fintzas in su 2010, annu in ue arribat sa detzisione de aviare su protzedimentu fallimentare. Su matessi annu s'azienda decrarat bancarota apellende·si a su Capìtulu 11 de sa lege fallimentare istadunidensa, intentende un'assètiu aziendale nou atzentradu prus che totu in sa ispainadura digitale, chi insandus fiat ancora una novidade. In su 2011 Blockbuster intentat un'aviu nou, cun sa bèndida a Dish Network. In s'ìnteri però annùntziat s'abbandonu de su mercadu canadesu, sighidu in su 2012 fintzas de s'italianu. S'annu a pustis Dish Network annùntziat sa serrada de àteras 300 butegas in is Istados Unidos: sa noa ponet fine a un'època, sa de su nòlitu «fìsicu» de produtos audiovisivos.
Dae su 2019 subravivet un'ùnica butega Blockbuster in su mundu, in sa tzitadina de Bend, in Oregon, chi pro is piessìnnios de su logu (pagu pobuladu e duncas pagu connètidu a Internet) sighit in manera positiva s'atividade, agiudada fintzas dae is nostàlgicos chi lompent de foras; mancari impreet su logo e su nùmene de sa cadena, sa butega est autònoma e de propiedade de is gestores suos.
Istadu de Palestina
S'Istadu de Palestina (in àrabu: دولة فلسطين, Dawlat Filastin), naradu fintzas isceti Palestina, est unu istadu postu in s'Oriente Mèdiu, chi s'agatat a cara de su mare Mediterràneu. Est formadu de is territòrios de sa Cisgiordània, de sa Fròngia de Gaza e de Gerusalemme Est. Impare a partes de is territòrios de Israele, Sìria, Giordània, Lìbanu cumponet sa regione istòricu-geogràfica de Palestina. S'istadu proclamat Gerusalemme Esta che capitale, cun tantu ca sa tzitade s'agatet suta cuntrollu israelianu. Is offìtzios amministrativos istant intames in Ramallah.
S'indipendèntzia de s'istadu fiat proclamada a inghitzu in su 1988 dae s'Organizatzione pro da liberatzione de sa Palestina, a pustis disposta dae is Natziones Unidas cun sa Resolutzione 67/19 de s'Assemblea Generale de su 29 de anniasantu 2012: a sa Palestina est istada cuntzèdida s'intrada in calidade de istadu non membru cun istatutu de osservadore permanente. Israele non reconnoschet s'istadu.
Mancari reconnotu de manna parte de is natziones de su mundu, s'Istadu de Palestina non tenet a die de oe una organizatzione istatale tìpica, non tenet esèrtzitu regulare e su bonu de su territòriu suo, est a nàrrere sa Cisgiordània, dae su 1967 est ocupadu dae Israele, chi non reconnoschet perunu deretu de tzitadinàntzia a sa populatzione palestinesa chi bi istat. Intames s'esèrtzitu israelianu s'est retiradu dae sa Fròngia de Gaza in su 2005, evacuende unos 9.000 colonos ebreos, ma cussa iscra de terra abbarrat suta blocu navale, terrestre e aèreu. Gerusalemme Est, is palestinesos la rivèndicant comente capitale issoro, ma Israele si l'at annessa dae su 1967, e in su 1980 at decraradu totu sa tzitade de Gerusalemme comente capitale "eterna, unida e non partzida" de s'istadu ebràicu. In sa parte orientale de sa tzitade bi istant unos 300.000 palestinesos e est inghiriada dae insediamentos de colonos ebreos.
Is colonos ebreos chi oe istant in is insediamentos israelianos fraigados in is territòrios palestinesos ocupados sunt unos 700.000.
S'atuale cabu de istadu est Mahmoud Abbas, su guvernu est ghiadu dae Rami Hamdallah.
Marcu Piga
Carrera
Frade cròbinu de Màriu su prus cunnotu (chi pustis terminada sa carrera de fubaleri si fiat cunsagradu a sa de assussadore), paris cun su cale at militadu in sa Luchesa e s'Abellinu (pro istima fradiale, ambos Pigas pro annos aiant chertu zogare in sa matessi echipa). In tempus de sa carrera, at tentu 6 presèntzias in sa sèrie A cun sos duos cunzuntos narados, marchende in s'ocasione de sa bintòria interna de s'Abellinu a subra de su Lanerossi Bissèntzia in s'istajone 1.978-1.979.
In prus de custu, at totalizadu 76 presèntzias e 12 golos in sa sèrie B cun sas camisetas de s'Atalanta, s'Abellinu e su Catània, logrende duas artiadas sighidas a sa sèrie A (cun s'Atalanta in s'istajone 1976-1977 e cun s'Abellinu in s'istajone 1977-1978).
The Clash
"Black men gotta lot of problems / but they don't mind throwing a brick / white people go to school / where they teach you how to be thick / an'everybody's doing / just what they're told to / an'nobody wants / to go to jail!"
Patagònia
Sa Patagònia est una regione geogràfica de s'Amèrica meridionale, chi cumprendet s'estremidade meridionale de su continente. Partzida intre Argentina e Cile, tenet un'istèrrida superiore a 900.000 km² (cumprendende sa Terra de su Fogu), una populatzione de 1.740.000 bividores (segundu s'ùrtimu tzensimentu in su 2001) e una densidade de 2,21 abitantes/km².
The Clash
The Clash est su nòmini de una banda inglèsa de sas prus importantis de sa mùsiga punk rock.
Patagònia
Su territòriu de sa Patagonia est allindadu geograficamente a ovest fache a sud de sas Andes, e in s'estu de plateau e basciuras. Sa regione depet su nùmene a sos Patagones, trèmene impreadu dae Ferdinandu Magellanu pro indicare sos nadios de cussas terras (oe identificados cun sas tribùs de sos Tehuelche e de sos Aonikenk), chi issu aiat pigadu pro gigantes.
The Clash
Studio
Sa discografia uffitziali cumprendiri:
1977 - 1982
Sa formatzione printzipale:
Carl Sagan
Biografia
Carl Edward Sagan est nàsciu su 9 donniasantu 1934 in New York, me in Brooklyn, de una famìlia ebràica de arrexinas russas.
At tentu una sorri, Carol, e sa famìlia at bìviu in unu apartamentu modestu acanta de s'Ocèanu Atlànticu, in Bensonhurst, unu bixinau de Brooklyn. Segundu Sagan su babbu e sa mama suus fiant Ebreus Riformaus, sa prus liberali de is tres currentis principalis de s'ebraismu modernu. Siat Carl siat sorri sua cuncordant chi su babbu insoru no osservàt meda sa traditzioni religiosa, mentris sa mama "de seguru creiat in Deus, e fiat ativa in su tèmpiu... e serbiat sceti petza kosher".
Have a Nice Life
Carrera
S'album de printzìpiu est su dòpiu Deathconsciousness, essidu pro s'eticheta de su grupu Enemies List, concept album subra de sa figura de Antiochus. Publicadu in su 2008 a pustis de chimbe annos de traballu, est cunsideradu dae medas intre de is discos prus innovadores essidos a sa fine de is annos duamìgia in s'àmbitu de su rock isperimentale.
Carl Sagan
Biografia
Laureau in fìsica, s'est specializau in astrofìsica in s'Universidadi de Chicago, innui at cunsighiu su Ph.D in su 1960. In s'interis de su stùdiu, at passau tempus traballendi in su laboratòriu de su genetista Hermann Joseph Muller.
Have a Nice Life
Carrera
In su 2009 est publicadu Voids, album chi cuntenet inèditos in biu. In su 2010 est publicadu in sa retza Time of Land, EP chi cuntenet bator inèditos. Su 4 freàrgiu de su 2014 essit The Unnatural World, segundu album de sa banda, coprodutzione intre s'eticheta The Flenser e s'eticheta autogestida dae su grupu Enemies List. In su 2019 essit Sea of worry, su de tres LP de sa banda.
Carl Sagan
Biografia
De su 1962 a su 1968 at traballau in su Smithsonian Astrophysical Observatory me in Cambridge, Massachusetts.
Calvià
Calvià est una comuna ispagnola de 51.774 abitantes situadu in sa comunidade autònoma de sas Baleares.
Carl Sagan
Biografia
In sa Cornell University, Sagan at deretu apustis su Laboratòriu po is stùdius planetàrius e comenti docenti, at donau cursus de pensamentu crìticu finsas a sa morti sua. Mancai is scannus a disponimentu po dònnia semestri fessint sceti 20, custus curus contànt centenas de iscritus a s'annu. Apustis de sa morti de Sagan, is curus funt stètius cancellaus e ddus at torrau a incumentzai su Dr. Yervant Terzian sceti in su 2000.
Calvià
Depet su nùmene suo a su pueblo de Calvià chi oe, pro si distìnghere de su nùmene de su comunu, sende chi s'at isvilupadu mescamente in sa costa pro mèdiu de su turismu balneàriu, est fintzas denominadu Calvià Vila.