Ньурба_оройуонун_Бордоҥ_нэhилиэгэ_Маалыкай_сэлиэнньэтэ
XIX үйэ бүтүүтүгэр Маалыкайга Иннокентьевскай таҥара дьиэтэ үлэлиир. Итиннэ 1885 сыллаахха церковнай-приходской оскуола аһыллар. Нэһилиэк аҕабыыта Николай Попов прихожанин Григорий Кононов Ураһалааахха турбут икки хостоох дьиэтин сиэртибэ быһыытынан биэрэн, таҥара дьиэтин таһыгар тутан үлэҕэ киллэрэн сэттэ үөрэнээччилээх оскуола үлэтин саҕалыыр. 1936 сыллаахха олохтоохтор күүстэринэн улахан мааны көстүүлээх оскуола дьиэтэ тутуллан үлэҕэ киирэр. 1942 сыллаахха тулаайах, кыаммат ыаллар, сэриигэ барбыт буойуттар оҕолоругар анаан интернат тутан үлэҕэ киллэрэн үгүс оҕону хоргуйууттан, тоҥортон-хатартан быыһаабыттара. Ити курдук, үүнэр көлүөнэ туһугар үлэлээн 1957 сылтан орто оскуола буолан тыһыынчанан эдэр ыччакка ситии-хотуу аттестатын туттартаан олох киэҥ аартыгар атаартыыр. Олортон 27 киһи наука араас хайысхаларын кандидаттара, профессордара, доктордара, доктордар доктордара буола үүннүлэр. Ньурба оройуонугар Чаппанда сэлиэнньэтигэр кииннээн 1918 сыл бэс ыйын 1 күнүттэн «Холбоһук» (“Единение”) диэн атыы-эргиэн тэрилтэтэ үлэтин саҕалаабыта. Ол тэрилтэ тэриллиэҕиттэн биһиги нэһилиэкпитигэр УПО тэрилтэтэ үлэлии турар. 1926 сыллаахха Маалыкайга бастакы медпуун тэриллэр. 1948 сыллаахха биэс куойкалаах участковай балыыһаҕа кубулуйар. Билигин толору хааччылыылаах икки этээстээх участковай балыыһаны 1969 сылтан РСФСР үтүөлээх бырааһа Николаев Н.Н. салайан үлэлэтэр. 1927 сыллаахха бастакы комсомольскай ячейка тэриллэн күүскэ үлэлиир. 1937 сыллаахха сибээс олохтонон киллэриллэр. 1937 ааҕар балаҕан, кулууп аһылаллар. Ааҕар балаҕан кулууп иһинэн бастакынан иилээн-саҕалаан араас агитационнай үлэлэри ыытан үлэлэппит киһиннэн Иванов Н.Ф. буолар. 1941-1945 сыллардааҕы Аҕа дойду улуу сэриитин уоттаах толоонугар хаалбыттара 50, сураҕа суох сүппүттэрэ 48, тыылга үлэ фронугар атын сирдэргэ баран үлэлээбиттэрэ 32, Улуу сэрии өрөгөйдөөх кыайыытын илдьэ кэлбиттэрэ 103, тыылга үлэлээн тыыл бэтэрээнэ буолбуттара 400-тэн тахса биир дойдулаахтарбыт. 1950 сыллаахха бастакы дизельнай электростанция тутуллан электроэнергия нэһилиэккэ бэриллибитэ. 1954 с. бэс ыйын 14 к. РСФСР Үрдүкү Сэбиэтин Ыйааҕынан 1 Бордоҥ уонна Кукаакы нэһилиэктэрэ холбоһон Бордоҥ нэһилиэгэ буолбуттар. 1960 сыллаахха бастакы детсад Васильев Н.С. сэбиэдиссэйдээх, 1961 сыллаахха о5о яслята Поздеева Н.В. сэбиэдисэйдээх тэриллэн аһыллыбыттара. Билигин 50-нуу миэстэлээх икки оҕо детсада үлэлии олороллор. 1974 сылтан музыкальнай оскуола, 1975 сылтан аптека үлэҕэ киирбиттэрэ. 1929 сыллаахха бастакы «Кыайыы» холкуос тэриллибитэ. 1941-45 сылларга 20 кыра-кыра холкуостар бааллара. 1954 сылтан холкуостары бөдөҥсүтүү саҕаламмыта. 1959 сыллаахха бөдөҥсүйбүт холкуоһу Саха сиригэр Сэбиэскэй былааһы төрүттэспит, халбаҥнаабат ленинец Степан Васильевич Васильев аатынан ааттыыллар. Холкуос 1967 сыллаахха Ст. Васильев аатынан сопхуоска кубулуйар. Сопхуос дириэктэринэн Ленин, Үлэ Кыьыл Знамята уордьаннар кавалердара, ССРС Үрдүкү Сэбиэтин дьокутаата Прокопьев Н.И. буолар. 1973-1989 с.с. сопхуос дириэктэринэн Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх ветеринарнай бырааһа Евсеев И.В. үлэлиир. 1990 сыллаахха Ст. Васильев сопхуос уларыта тутуллан сылгы собуота буолар. Сылгы собуотун дириэктэринэн Антонов Н.К. өр сылларга таһаарыылаахтык үлэлээбитэ. 2006 сылга үүнэр көлүөнэни омук быһыытынан саҥа үйэ сайдыылаах сахата, дьоһун ыччата буоларыгар тирэх буолуо, укулаат ууруо диэн өбүгэлэрбит үтүө үгэстэстэригэр олоҕуран норуот төрүт өй-санаа, сиэр-майгы култууратын үөрэтиигэ анаан биир дойдулаахпыт Степан Васильев аатынан кыраайы үөрэтэр историческай музей аһыллан үлэлиир. 2013 сылтан оҕо спортивнай оскуолата тэриллэн үлэтин саҕалаата.