Маршал_Жуков_бирикээьинэн_72_куннээх_уоппуска5а_барыы
Маршал Жуков бирикээһинэн уоппускаҕа барыы
Биирдэ Ураллаа5ы байыаннай уокурук кылаабынай командующайынан анаммыт маршал Жуков кинилэр чаастарыгар кэлэр диэн сурах иһиллибитэ. Бэлэмнэнии, тубугуруу, кѳрүнүү-тэбэнии беҕе буолбута. Ол кун Степанов ротата дьуһуурунайынан анаммыта. Кѳһүппэккэ да олордохторуна, эмискэ Г.К. Жуков хас да генерал, полковник арыалдьыттаах, ѳтѳрү-батары кѳрѳн киирэн кэлбитэ. Степанов тура эккирээн, арааппардаабыт. Маршал кынначчы со5ҕус туттан туран, арааппаҕрдыырын боломтолоохтук истибит. - Ханнык омуккунуй, сержант? - диэбит маршал. -Сахабын, табаарыс маршал. -Ханна сэриилэспиккиний? - Илин, табаарыс маршал. - Туох дьоннооххунуй? - Тулаайах ийэлээхпин, икки убайым арҕаа сэриигэ ѳлбүттэрэ. - Уоппускаҕын хаһан туһаммыккыный? - Суох, табаарыс маршал. - Мин сахалар тустарынан истибитим. Хорсун сэрииһиттэр, бэргэн ытааччылар, - диэбит Жуков батары баттаан эрэр курдук куолаһынан. Георгий Константинович, арыаллыыр дьонун диэки ѳтѳру-батары кѳрѳн баран, чин-чинник үктээн, казарма иһигэр киирэн хаалбыт. Ити итинэн ааспыта. Икки дуу, үс дуу ый курдугунан, саас бэс ыйын саҕана, Сэмэни дивизия штабыгар ыҥыран ылбыттара. Туохха ыҥырдахтарай диэн бэркэ дьиксинэ-дьиксинэ, илэ бодотун тардынан тиийбитэ. Онно картаҕа дьонун олорор сирин, онтон ханан айаннаан тиийэргин миэхэ кѳрдѳр эрэ диэн бирикээстээбит майор. Кини ыйбытын линейканан кээмэйдээн баран, командир тѳбѳтүн быһа илгистибит. Онтон эппит: «Маршал Жуков бирикээһинэн уоппускаҕа бараҕын. Кэлэ-бара суолгун аа5ан, 72 хонугу биэрэбит. Сибилигин баран докумуоннун онортор». Сержант соһуйан эрэ хаалбыт. Ити курдук, маршал хараҕар түбэһэ түһэн, кѳһүппэккэ да сылдьан, дойдутугар барар буолбут. Иркутскайга диэри поезка сааһырбыт генералы, полковнигы уонна капитаны кытта биир купеҕа тубэһэн айаннаабыт. Дьоно кини сытыахтаах миэстэтигэр чымыдааннарын толору симэн, миэстэтэ суох хаалбыта. Аргыстара түүннэри-күннэри хаартылаан, ханньаахтаан тахсаллар эбит. Биирдэ купеҕа киирбитигэр холуочук капитан ханна баран иһэрин ыйыталаспыт. 72 хонук уоппускалааҕын истэн баран бардьыгыныы түспүт: - Сымыйалаама! Генерал да оччо уоппусканы ылбат. Кѳрдѳр докумуоннун! Суругу хос-хос кѳрүтэлээн баран, полковника биэрбит, онтон туох да саҥата суох генералга ууммут. Итинтэн ыла поезтан түһүѳр дылы Сэмэннэ сыһыаннара тосту уларыйбыта. Малларын сыҕарытан биэрбиттэрэ. Усть–Кукка кэлэн, борохуокка Москва5а командировкаҕа сылдьан баран тѳнѳн иһэр суруйааччы Исай Никифоровы кытта биир купеҕа түбэспитэ. Икки сэрииһит сотору биир тылы булбуттара. Киһитэ кэпсээн-ипсээн беҕе, Сахатын сирин туһунан сонуну киниттэн истибитэ. - Бүлүү ѳрүс билигин уута туһэн турар. Борохуот сылдьыбат. Онон, бука, Дьокуускайтан тѳннѳр киһи буоллаҕын буолуо,- диэбит Исай. Сэмэн толкуйга түспүтэ. Дойдубар уунан кыайан тиийиэ суохпун, онон Мухтуйаттан быһа Сунтаарга диэри тыанан сатыы түстэхпинэ сатаныыһы диэн быһаарыммыт. -Сатыы дуо? Кэбис, хайдах тиийиэний? Эһэ5э-береҕе сиэтиэн,- диэн аргыһа сапсыйан кэбиспитэ. Сэмэн Мухтуйа5а борохуоттан туһэн, кими эрэ керен саха ыалын булбут. Соҕотуопка управлениетын начальнига сарсын Сунтаарга бараары олорор диэн буолбут. Киһитэ аргыс кѳстүбүтүгэр үѳрүүнү кытта сѳбүлэһэн, Туруктаҕа диэри оҥочонон эрдинэн тиийбиттэр. Онтон Какаалыырга диэри аттаммыттар. Манна эмиэ аттаах киьи тоһуйуохтаах эбит да, кэлбэтэх. Саллаат дойдутугар тиийэ охсоору тиэтэйэр, кѳлѳнү кѳһүттэ5инэ күнэ-дьыла барыыһы. Онон сарсыныгар сатыы түһүнэ кэбиһэр. Кирзовай саппыкыга атаҕын аалларан, аара ким эрэ бырахпыт холуоһатын булан кэтэн абыранан, уһус күнүгэр биир үрэххэ олорор ыалы булар. Манна аһаан-сынньанан баран дьолго Сунтаарга бараары олорор геолог дьахтары кытта аргыстаһаллар. Дьахтар сатыылыыр, атын Сэмэннэ биэрэр. - Мин хаамарга үѳрүйэхпин. Атаҕа суох киһи эн миин,- диир. Ити курдук, эрэйинэн дойдутун булан, уонча хоноот, эмиэ били кэлбит суолунан Мухтуйалыыр, онно борохуот кэлбэккэ хаайтаран. Чааһыгар хас да хонук хойутаан тиийэр. Жуков бирикээьинэн сынньаммыт буолан, буруйга-сэмэҕэ тардыллыбатаҕа.