Уруулар_ааттара
Уруулар ааттара Улахан дьиэ кэргэн — элбэх оҕолоох, элбэх киһилээх (член семьи) ыал. Кыра дьиэ кэргэн — аҕыйах оҕолоох, киһилээх ыал. Аҥаардас дьиэ кэргэн — ийэлээх эбэтэр аҕалаах эрэ хаалбыт дьиэ кэргэн, нууччалыыта «неполная семья». Эһэнэн уруу — эһэ өттүнэн уруулар. Эбэнэн уруу — эбэ өттүнэн уруулар. Абаҕа эһэ, убай эһэ — эһэни кытта бииргэ төрөөбүт кырдьаҕас оҕонньор. Эһэнэн эдьиий — эһэттэн даҕаны аҕа саастаах дьахтар. Эбэнэн эдьиий — эбэтээҕэр аҕа саастаах дьахтар. Эдьиий эбэ — эбэҕэ аҕаһа эбэтэр балта. Хос эһэ — иккис үйэ эһэтэ, эһэ эһэтэ (прадедушка). Хос эбэ — иккис үйэ эбэтэ, эбэ эбэтэ (прабабушка). Хос хос эһэ — үһүс үйэ эһэтэ, эһэ эһэтин эһэтэ (прапрадедушка). Хос хос эбэ — үһүс үйэ эбэтэ, эбэ эбэтин эбэтэ (прапрабабушка). Үһүс үйэ, үһүс сүһүөх дьон — хос эһэ, хос эбэ дьоно. Төрдүс үйэ, төрдүс сүһүөх дьон — хос-хос эһэ, хос-хос эбэ дьоно. Убай, убайдар — аҕа эбэтэр ийэ өттүнэн саастарынан аҕа, кырдьаҕас, кинилэрдиин инилии эр дьон. Сороҕор манна таайдары эмиэ киллэрэллэр. Сороҕор көннөрү кэпсэтиигэ, күннээҕи бодоруһууга аҕа саастаах туора киһини даҕаны ытыктаан эмиэ этээччилэр. Улахан убай — убайдартан сааһынан улаханнара, аҕалара, кырдьаҕастара. Орто убай — аҕа уонна ийэ инилэриттэн, бииргэ төрөөбүттэриттэн сааһынан ортокулара. Кыра убай — убайдартан сааһынан балыстара, кыралара, эдэрдэрэ. Иитиэх убай — бииргэ төрөөбүт быраатын эбэтэр эдьиийин, балтын оҕотун бэйэтигэр ылан ииппит, киһи-хара гыммыт киһи. Бырааттыылар, ини-биилэр — бииргэ төрөөбүт уолаттар, эр дьоннор. Быраат эбэтэр ини эбэтэр бэйэ ини, эт-хаан ини, эбэтэр сурус, сурдьу — бииргэ төрөөбүт балыс саастаах уол, эр киһи. Убай, эбэтэр Бии, эбэтэр бэйэ бии, эбэтэр эт-хаан бии — бииргэ төрөөбүт биир хааннаах, биир төрүттээх хаан-урууттан аҕа саастаах уол, эр киһи. Улахан бии — хас даҕаны биилэртэн сааһынан саамай аҕалара, улаханнара. Орто бии — эмиэ биилэртэн сааһынан ортокулара. Кыра бии — биилэртэн саамай сааһынан эдэрдэрэ. Эдьиий, аҕас, эдьиийдэр, аҕастар — бу судургута суох өйдөбүл. 1) аҕа уонна ийэ өттүлэриттэн көрүүгэ чугас уруу дьахталлартан саастааҕа; 2) төрөөбүт аҕаттан сааһьгнан аҕа саастаах эбэтэр, төттөрүтүн, ийэтээҕэр эмиэ аҕа саастаах дьахтар; 3) бииргэ төрөөбүттэртэн саастаахтара; 4) бу кини туһунан кэпсээччигэ (аҕа оҕотугар, ийэ оҕотугар) сыһыаннаах ол аҕа, ол ийэ балыстара эмиэ, биллэн турар, эдьиийдэр буолан хаалаллар; 5) күннээҕи кэпсэтиһиигэ убаастааһыны көрдөрөн аҕа саастаах туор, уруу-аймах буолбатах дьахтары этиэххэ эмиэ сөп. Абаҕа эдьиий, аҕас — аҕа биитин кыыһа кэпсээччиттэн аҕа саастаах. Абаҕа балыс — аҕа биитин кыыһа, балыс саастаах. Эдьиийинэн уруу — эдьиий өттүнэн уруу буолбуттар уопсай ааттара. Эт-хаан аҕас, эдьиий — бииргэ төрөөбүт кэпсээччиттэн аҕа саастаах кыыс, дьахтар. Улахан эдьиий, улахан арс — эдьиийдэртэн, аҕастатан сааһынан аҕалара, кырдьаҕастара. Орто эдьиий, орто аҕас — эдьиийдэртэн, аҕастартан сааһынан ортокулара. Кыра эдьиий, кыра аҕас — эдьиийдэртэн, аҕастартан сааһьгнан саамай балыстара, кыралара, эдэрдэрэ. Иитиэх эдьиий — бииргэ төрөөбүттэриттэн эбэтэр чугас урууларыттан оҕону бэйэтигэр ылан иитэр, ииппит-улаатыннарбыт, киһи гыммыт эдьиий. Балыс уруу — кэпсээччиттэн сааһынан эдэр кыыс (дьахтар) эбэтэр бэйэтэ туспа дьиэ кэргэн буолбутугар урууларын уопсай аата. Балтынан уруу — балыстан сиэттэрэн үөскүүр уруулар. Эт-хаан балыс — бииргэ төрөөбүт кэпсээччиттэн сааһынан балыс кыыс, дьахтар. Балыс — бииргэ төрөөбүт кыргыттартан, дьахталлартан сааһынан кыралара, эдэрдэрэ. Улахан балыс — балыстартан аҕа саастаахтара, кырдьаҕастара. Орто балыс — хас даҕаны балыстартан сааһынан ортокулара. Кыра балыс — эмиэ хас даҕаны балыстартан сааһынан саамай кыралара, эдэрдэрэ. Аҕас-балыс — бииргэ төрөөбүт кыргыттартан эбэтэр дьахталлартан биирдэрэ биирдэриттэн сааһынан аҕа, оттон иккиһэ, төттөрүтүн сааһынан балыс, эдэр. Сорох сирдэргэ бииргэ төрөөбүт дьоҥҥо сыһыаннаан дьуорту аҕас эбэтэр дьуорту балыс диэн эмиэ этэллэр. Бии — бииргэ төрөөбүттэртэн аҕа саастаахтара киһи. Сороҕор дьуорту бии, дьуорту ини диэн бииргэ төрөөбүт аҕа саастаах киһи эбэтэр балыс саастаах киһи. Ини-бии, ини-биилэр — бииргэ төрөөбүт уолаттар, игирэттэн атыттар. Онтон биирдэһэ сааһынан аҕата сэрэйиллэр уонна бии дэнэр. Ини, кыра ини — бииргэ төрөөбүт уолаттартан балыс саастааҕа, инилэртэн балыһа. Ини уруу, ини өттүнэн уруу — бииргэ төрөөбүт уол туспа баран ыал буоллаҕына кини өттүнэн урууну көрдөрөр уопсай өйдөбүл. Кыра бии — бии буолбуттартан сааһынан кыралара, балыстара.