cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Күл-күл Бөҕө оҕонньор Силирикээн эмээхсин икки олоҥхо
Ыаҕастар тардыллыбыттар;
Уһун санаата кылгаата,-
Кэпсиирбит эмиэ
Кэриэннээх буолуо дуо,
Былыргы дьыл
Былатыгар,
Урукку дьыл
Бэҕэһээ өлөн хаалла,
Өйдүөн көрөн турдулар.
Буолуо дуо?" - диэтэ.
Биэбэккэбин
Батыһыннаран бардыҥ
Буолла да нии?
Ханна санаам
Ахтыспакка ылы чып,
Хатааһын чолбонун курдук
Кэпсиэҥ эрэ!" - диэтэ.
Чугдааннаах тусаһата
Иһити сириэдиппиттэр;
Кынаттаах,
Былыт көтөн
Ийэтиттэн иитиллэн
Үтүмэх буолан
Быһа эрдэн бардылар.
Хаамыталыы сырдьыһар.
Дьэ, былыргы дьон
Өрө дьиэрэҥкэйдээн
Бу сиһи уҥуоргу өттүгэр
Тыал тыалырда,
Субугурдук саҥара-иҥэрэ турар:
Сүрдээх күүстээх
Туох туһугар
Эмиэ энэлийэ сытта:
Барахсан икки
Мийигин билэҕин ду
Биир киһи
Ол диэки баран истилэр.
Хаалбытыҥ.
Оргуньугар
Эн аҕыс салаа
Кылбалдьыйар
Сүрдээх хаардаах
Хара самыыр түстэ,
Онтон мэҥийэн бэтиэхтээн
Билэҕит дуо?
Бу икки дьон
Опуоһа көстүбэт
Саҥарар саҥата
Хата эгэ эрэ үчүгэй
Дьурулаан таҕыста,
Онтон хонууга тахсан
Кыһалҕалаах буолан
Ону ирдьэммин
Хороҥ оту
Аҕыс хос хаҥырҕастаах
Хаппачыларыттан таҕаарбакка
Дьэ, манна
Хааттаран олорон
Утары хааман
Тиийэн кэллэ ;
Ийэтигэр эппэтэх
Иҥин тылын
Аҥаарыйан тиийэн кэллэ;
Билбэккин ду
Ол быйылгы дьыл
Соҕотохто
Атыҥ үрдүгэр
Дьэ, бу биһиги кэлбит
Уһун санаалара
Дойдуларыгар
көтүтэ турдулар.
Айаннаан
Дьалкытан истилэр,
Сиэллэрэн
Дьигиһитэн истилэр,
Хаамтаран
Халыһытан истилэр.
Онтон дьэ сотору
Түөрт Дьөһөгөй айыыттан
Мин Кэндэл-Бухатыыр диэн
Турдахтарына-
Кыһалҕабытын биллэр
Эн анаабыт
Туох да ото-маһа суох
Унаарыйан көһүннэ.
Бу диэки
Анарааттан кэлбит киһи,
Урбачытан истилэр;
түспүт ситимнээх
Дьэ, субугурдук айаннаан
Туналыйан көһүннэ.
Кэллибит.
Бу тылын биэрбит
Туругурбут -
-"Аа, доҕоттоор!
Дьоллоох Хомпоруун-хотой
Бэтэрээ биэрэгэр
Хандалыы тыыларыгар.
Суһуктуйда,
Уон төгүрүк сыла туолла,-
Батыспыккыный,
Көҕүс түстэ.
Олороҥҥун
Билигин?
Киэҥ көҕүстэрэ
Икки аҕыстыы кырыылаах
Сүрдээх наай хара
Харалаабыт аньыы курдук
Хайа ыстанан барда.
Ити Күн Өлкөт тойоҥҥор.
Дьэ, кини дьылҕата
Тыын киллэрэн кэллэ ;
Кыталык кыыл буолан
Айыыттан
Аналгын ардьаттым,
Буоллаҕа диибин
Уҥуоргу оппуоһугар
Майаҕас балык буолан
Бу дьон маны
Дьэ, кинилэри
Тойон дьиэтигэр.
Хон хотойбут ыал
Диэн буолабын!" - диэтэ.
Аартаах киһибин.
Дибдигирэтэн тиийдилэр.
Туох сүбэ баар буолуой?
Хааннаах хара көлөһүммүн
Ымсыылаах санаабын
Бырдьаан бардыгыт...
Салҕаатаабыт курдук
Этэн энэлийэ сытта,
Ньэҥкир таас
Бу биир киһи миэнэ
Иним буолар,
Аҕа ууһа
Куйах хатыытын курдук
Аймах-билэ
Кылайбыт харахтаах,
Дьоннор мустаннар
Көлөһүнэ арҕаатынан
силгэлэрэ-тиһиктэрэ
Иччитин истэн иһий!
Быһа дьурулаан таҕыста,-
"Тиҥ" кына астардылар.
Харахтаах буоламмын
Үтүө дьон
Түһэн иһэр:
Өрүһүйүҥ!
Өлөр күнүм үтүрүөтэ,
Өллүм!" диэн баран
Онуга Айталыын-куо
Сэмсиэтэ;
Ол сэмсиэн баран
Ол хоһооно маннык:
Эчигийэ!
-"Уой, доҕоттоор,
Икки эргичийэр
Иэччэҕим үүтэ
Соннорун бэгэччигинээҕэр
Хатылла хатан хаалбыт
Атахтаах,
Дьэ, халлааннаан көтүөхтэрин
Таҥалайдаах
Биэрбэтилэр.
Дьэ, онтон сотору соҕус
Көлөһүнэ көхсүнэн
Хааман кынталдьыйа сырытта.
Чугуулаатыгыт?
Тускуулаах томторҕолоох
Кэкэллибит мойноох,
Чоччугунуор оҕотун
Иһин курдук
Таҥнары баттаан
Бу байаҕал кытылын
Таптаабытыгар барарбар
Кини туһугар
Ыһыах иһэр
Төттөрү эрдэн
Көрүөм баара дуо?" -диэтэ.
Дьэ, бу киирэннэр
Кыһыл көмүс таҥаһы
Күтүр күндүнү
Дьэ, бу кыһалҕабыт маннык.
Эт сааһа тардарын курдук
Бу киирбит киһи
Хантан хааннаах,
Бу хайдыбытын диэки
Көтөн киирдэ;
Ол тохору
Сүрдээх тымныы
Онно манна батыгыраабыт
Тумустаах кыыл
Киһилэригэр тугу да
Күннэригэр
Мийигин өйдүүгүн ду
Лэскэйэ сытыйбыт истээх,
Лаһырҕата турдулар.
Бэтэрээ өттө
Дьүүкэрбит ньээт оҕотун
Атаҕын курдук
Хара самыыр
Ыар санааны
Аҕатыттан айыллыбыт
Эппиппин
Күндүлэттилэр,
Көрө-көрө
Киһигиний?
Тохтоон турда,
Уруккуттан уҥуоргун
Тоһуйа сытаан
Түөспэтэҥий,
Одуулаан-суһуннаан турда.
Күөх самыыр курдук
Тоҕоостоох сиргэ
Суунаҕалыы ойнуур
Сытар үһү :
-"Икки самыым хараҕа
Ньаныйан-ньаныйан
Кэпсиэн көрүҥ эрэ!" - диэтэ.
Төрүттэммит
Дьэ, онтон үрүтүн үөһээ
Бу туран баран
Тиллэн тийэн кэллэ;
"Саньылыс" кына түстэ,
Бу киирэннэр
Уутун курдук
Кимтэн кииннээх
Дьэ, киирэн сүүрэн
Үннэн кычыгыраттаҕына-
Сабарча сылы
Махтааттаах бастыҥ
Ыстаммыппыный?
Кэбистим да
Ааккын тоҕо
Күнтэн күн аайы
Мэлдьи тугу кынаары
Бу киирэн
Хоһоонноох,
Алаатыйда эбээт,
Күрүлэччи сүүрүгүрдэ,
Өлбөөдүйдэ!
Аҕай да нии
Таба көрүстүм
Миэхэ суон сулуута,
Барыта ырытынна,
Күөгэйбитинэн барда.
Үрүҥ-айыы-тойонтон
Түһэн бардылар.
Биир да муннуларын
Төбөтүттэн түгэҕэр диэри
Күһүлгэннээх
Төрдүгүн тоҕо
Курдук сананабын...
Утары саҥарбатылар,
Дьайҕа дьайҕата
Кэтит кэһиитэ,
Диэн ийэлээхпин.
Үрэллэригэр тиийдэ,
Дьэ, ытык тылбын
Ыпсыы ыпсыыта
Түбэспэтим.
Үөлээннэһэн үүммүт
Ылан көрүөхкүн?
Ким баарый -
Ол киһи үөһээ
Сытар ынах
Ньамылдьыарым
Үгүс үдэһинэ барыта
Чабырҕахтаатын
Уол оҕону
Тоҕо умсуйбатаҥый,
Туналҕаннаах көрдүгэнигэр
Муҥмуун!" - диэн баран
Аҕай да нии,
Дьэ, бу түһэн иһэн
Бу тиллэн баран
Кырдьык сөблүөбэппин!"
Түстэ;
Хат халлаан
Баҕарарым балааһалаата-
Хатан халлаан
-"Чиэ, эдьиийдэриэм,
Чаан олгуй саҕа
Санаабыппын,
Түбэстим
Ахтыбатаҥый?" - диэтэ.
Ханнын саҕа
Барыта ньамньырайда.
Икки үллэр буорум
Үрүт өттүгэр,
Биир да анныларын
Туора омуктар,
Уҥан нусхайбытынан барда.
Тоҕус уон
Аҕыс уон
Арахсар төрдүн булан
Курулаан түстэ
Айталыын-куо иннигэр;
Абаккабыын!" - дии сытта.
Мүччү үннэн кэбистэ,
Баттахтаах
Ыпсан көрүөхпүтүн,
Дьэ, бу күн
Мааныны
Соҕотохто таҥнары
Маанылаттылар,
Силгэтиттэн араҕыста,
Хабырыттар халлаан
Ол иннинэ ким да
Анчыппатылар;
Үөскүөҕүттэн
Арааһынай
Хара таас
Саккыраччы таммалаата.
Хааннаах хара
Бэйэм көҥүлүм
Баттаһан көрүөхпүтүн,
Таҥнары куугунаан
Буччуппаттылар,
Этэбин эһигини :
Чаабыйдаатын...
Мээлэ лахсыйарын
Эмиэ уҥан
Уйумаайаҕыт!" - диэтэ.
Ымсыырарым ыксалаата-
Дьэ, бу иһэн
Эмиэ көҕөрө
Диэммин үөрбүппүнүй,
Анараа дьаҕатыгар
Чиччигинии түһэн баран