cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
होलीपर्व
होलिकानामिका हिरण्याक्ष-हिरण्यकशिपोः सोदरी । महामायाविनी सा अग्निसिद्धिम् अपि प्राप्तवती आसीत् । यद्यपि दैत्यराजः हिरण्यकशिपुः परमविष्णुभक्तं स्वपुत्रं प्रह्लादं मारयितुं बहुविधप्रयत्नानि अकरोत् तथापि सः सफलः नाभवत् । तस्मात् कुपितः हिरण्यकशिपुः सोदरीं होलिकाम् आदिशति प्रह्लादं मारयतु कथञ्चित् इति । तदा होलिका प्रह्लादं गृहीत्वा महाकाष्ठराशौ उपविशति । राक्षसान् च अग्निं ज्वालयितुं सूचयति । तेषां चिन्तनम् आसीत् होलिका अग्निसिद्धिं प्राप्तवती अस्ति, तस्याः किमपि न भवति । प्रह्लादम् अग्निः दहति इति । अतः राक्षसाः होलिकायाः उपरि अपि काष्ठानि संस्थाप्य अग्निं ज्वालितवन्तः । किन्तु परिणामः तु व्यतिरिक्तः जातः । होलिका तदग्नौ दग्धा सती तत्रैव मरणं प्राप्नोत् । भगवद्भक्तः प्रह्लादः भस्मराशितः बहिरागत्य सन्तोषेण नृत्यम् आरभत । अस्य दिनस्य स्मरणार्थं राक्षसत्वनाशाय सत्पुरुषरक्षणाय च होलीपर्व आचर्यते । left|200px|thumb|कामदहनम् सत्ययुगे ढुण्ढानामिका मालिनामकस्य राक्षसराजस्य पुत्री आसीत् । सा कठोरं तपः आचर्य युवैः वा वृद्धैः वा मनुष्यैः, देवैः केनापि प्राणिना च मम मरणं न भवेत् इति वरं प्राप्तवती । बालाः किं कर्तुं शक्नुयुः इति तेषाम् उपेक्षां कृतवती । सा पृथु अथवा रघु इत्याख्यातस्य राज्ञः काले अहर्निशं सञ्चरन्ती बालान् सर्वान् मारयति स्म । मायाविनीं तां राक्षसीं गृहीतुं केऽपि न शक्तवन्तः । वसिष्ठमहर्षिद्वारा तस्याः रहस्यं ज्ञातवान् राजा तस्याः ग्रहणकार्ये बालान् एव नियुक्तवान् । फाल्गुनमासस्य पूर्णिमायां देशस्य सर्वे बालाः सम्भूय काष्ठकारीषेषु अग्निं प्रज्वाल्य नृत्यन्तः चीत्कुर्वन्तः तस्याः ग्रहणार्थं धावितवन्तः । भीता सा मनुष्यलोकादेव निर्गता । एतस्य स्मरणार्थम् होलीपर्व आचर्यते ।
उच्चैःश्रवसमश्वानां...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः दशमोऽध्यायस्य विभूतियोगस्य सप्तविंशतितमः (२७)श्लोकः ।
भद्रवर्मन् २
सः चम्पा राज्यस्य शासकः आसीत्।
१६०७
१६०७ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
चक्रवर्ती राजगोपालाचारी
शिक्षणम्
बेङ्गलूरुनगरस्थे सेण्ट्रल्-महाविद्यालये, मड्रास्नगरस्थे प्रेसिडेन्सि-महाविद्यालये च सः शिक्षणं प्राप्तवान् ।
अदिलाबादमण्डलम्
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः वर्गः:तेलङ्गाणाराज्यस्य मण्डलानि वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
विक्रान्तवर्मन् ३
वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
मकरसङ्क्रमणम्
एतदृशी गोमाता प्रतिदिनम् अपि पूजनीया । य: प्रतिदिनं न श्क्नोति स: सङ्क्रमणदिने वा गोपूजां कुर्यात् । शुभकर्मणि, अपरकर्मणि, श्राद्धकर्मणि एवं सर्वत्रापि गोपूजा श्रेयस्करी । गोमातु: श्रृङ्गद्वये अयनद्वयस्य अधिदेवता: निवसन्ति । अयनद्वयस्य सन्धिकाले मकरसङ्क्रमणदिने गोपूजा अत्यन्तं श्रेयस्करी ।
ओणम्
पर्वाचरणसम्बद्धा पुराणकथा
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
मदर् तेरेसा
जननं, बाल्यञ्च
मदर् तेरेसा युगोस्लावियादेशस्य 'स्कूपेज्’ ग्रामे १९१० तमे संवत्सरे अगष्ट्मासस्य २७ तमे दिनाङ्के अजायत । अस्याः पिता निकोलास् बोजाक्सिया, माता ड्रेन् फिल् बेक्निल् । अस्याः सप्तमे वयसि पिता मृतवान् । अनन्तरं माता एव तां पालितवती । एनां रोमन् क्याथोलिक् क्रैस्तदेवालयस्य (चर्च्) अनुयायिनीं कृतवती । क्रैस्तदेवालयस्य सेवावातावरणादिकं दृष्ट्वा एषा प्रभाविता जाता । मम जीवने अपि ईदृशसेवाकार्यं करणीयम् इति सा चिन्तितवती । तेषु दिनेषु मया सन्यासदीक्षा स्वीकर्तव्या इति सा सङ्कल्पं कृतवती । तदर्थम् अष्टादशवयसि एव सा गृहात् निर्गता । मातरम्, सहोदरम्, बान्धवान् च त्यक्त्वा समाजसेवाकार्ये निरता जाता ।
दीक्षा, समाजसेवा च
200px|thumb|निर्मलहृदयः ऐर्लेण्डदेशस्य लोरेट् क्रैस्तसन्यासिभिः सह कार्यं कर्तुं युगोस्लोवियादेशस्य क्रैस्तदेवालयात् १९२८ तमे संवत्सरे तेरेसा प्रेषिता आसीत् । एकवर्षम् एनां प्रशिक्षणार्थं डार्जिलिङ्गप्रदेशं प्रेषितवन्तः । १९४८ तमे संवत्सरे कोलकतानगरस्य 'सेण्ट् मेरीस् प्रौढशालायां’ भूगोलशास्त्रस्य अध्यापिका आसीत् । मेमासस्य २४ तमे दिनाङ्के १९३१ तमे संवत्सरे सन्यासदीक्षां स्वीकृतवती । १९४८ तमे संवत्सरे शोषितजनानां सेवां कर्तुं कोलकतानगरस्य क्रैस्तमतगुरुः आर्च् बिषप् अङ्गीकृतवान् । १९४६ तमे संवत्सरे डार्जलिङ्ग् नगरे रैल्याने गच्छन्ती आसीत्, अस्मिन् समये "दीनानां सेवार्थं तव जीवनम्" इति देवेन आज्ञापिता इति भावयन्ती आसीत् ।
अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः दशमोऽध्यायस्य विभूतियोगस्य षड्विंशतितमः(२६) श्लोकः ।
१६०९
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
सासनगिर्
कालः
अक्टोबरतः जूनमासपर्यन्तम्
साबरमती आश्रमः
सम्बद्धाः लेखाः
गुजरातविद्यापीठम्
६३१
बाह्य-सूत्राणि
६३१ ६३१ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
विक्रम साराभाई
मृत्युः
१९७१ तमस्य वर्षस्य दिसम्बर-मासस्य २९ तमे दिनाङ्के विक्रमस्य कार्यभारः आसीत् । थुम्बा -संशोधनकेन्द्रे अनेकैः अधिकारिभिः सह चर्चा प्रचाल्यमाना आसीत् । द्वादशवादने सति अपि विक्रमस्य कार्यं न समाप्तम्, अतः सञ्चिकाः पश्यन् विक्रमः उपविष्टः आसीत् । ततः परं सः शयनम् अकरोत् । तत् तस्य अन्तिमं चिरशयनम् आसीत् । इत्थं ५२ वर्षस्य वयसि अवकाशसंशोधनकार्यं त्यक्त्वा अनन्तयात्रायां गतः । सम्पूर्णः देशः अरुदत् । तदानीम् इन्दिरा गान्धी प्रधानमन्त्री आसीत् । सा अपि खिन्ना सन्ती विक्रमाय मरणोत्तरं पद्मविभूषण -उपाधिना बहुमानम् अददात् । विक्रमः वैज्ञानिकत्वेन यथा उत्तमः आसीत् तथैव स्वभावेऽपि सरलः, शान्तश्च आसीत् । शेठ श्री कस्तुरभाई लालभाई विक्रमाय शब्दाञ्जलिं दत्त्वा अकथयत् “वैज्ञानिकास्तु अनेकाः भविष्यन्ति किन्तु मानवतागुणयुतः १००-२५० वर्षान्तेऽपि न भविष्यति” इति । अद्यापि सम्पूर्णः देशः विक्रमस्य विराटप्रतिभायै कोटि-कोटि वन्दनानि करोति ।
महेसाणामण्डलम्
जनसङ्ख्या
२०११ जनगणनानुगुणं मेहसाणामण्डलस्य जनसङ्ख्या २०,२७,७२७ अस्ति । अत्र १०,५३,३३७ पुरुषाः ९,७४,३९० महिलाः च सन्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते ४६२ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ४६२ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः ९.९१% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९२५ अस्ति । अत्र साक्षरता ८४.२६% अस्ति ।
कृषिः वाणिज्यं च
गोधूमः, कार्पासः, एरण्डं, वृन्ताकम्, आलुकं, वार्तिकी, भिण्डकः, आम्रफलं, बृहज्जम्बीरं, चिकूफलं, मधुरिका/शालेयः, 'सिलियं', जीरकः, कलायः, तमाकुः च अस्मिन् मण्डले उत्पाद्यमानानि प्रमुखाणि कृष्युत्पादनानि सन्ति । गुजरातराज्यस्य मण्डलेषु जम्बीरस्य उत्पादने अस्य मण्डलस्य प्रथमं स्थानम् अस्ति । जीरकस्य, मधुरिकायाः/शालेयस्य च उत्पादनेऽपि अस्य मण्डलस्य प्रथमं स्थानम् अस्ति । वार्तिक्याः उत्पादने अस्य मण्डलस्य तृतीयं स्थानम् अस्ति । क्षीरोत्पादनम्, 'एञ्जिनियरिङ्ग्', आहारसंस्करणं, 'फार्मस्युटिकल्स्', रासायनिकोद्यमः, तैलोत्पादनं, वस्त्रोत्पादनं च अस्य मण्डलस्य प्रमुखाः उद्यमाः सन्ति ।
६३२
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
चण्डीगढ
चण्डीगढ (चण्डीगढ़; ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ; Chandigarh) केन्द्रात् नियन्त्रितप्रदेशेषु अन्यतमम् अस्ति, मण्डलं नगरं च अस्ति । एतद् नगरं पञ्जाब-हरियाणाराज्ययोः राजधानी अस्ति । अस्मिन् प्रदेशे मोहाली इत्यत्र विद्यमानं क्रिकेट् क्रीडाङ्गणं बहु प्रसिद्धम् अस्ति । चण्डीगढनगरं (Unique City) सुन्दरनगरं, सुयोजितनगरम् इत्यादिनामभिः प्रसिद्धमस्ति । नगरनिर्माणस्य उत्तमेतिहासः अस्ति । भारतपाकिस्तानयोः विभाजनसमये लाहोरनगरं पाकिस्तानदेशे योजितम् अभवत् । तदा उत्तमनगरं निर्माय पञ्जाबप्रान्ते राजधानीनिर्माणाय चिन्तनम् आरब्धम् । एवं नगरनिर्माणं भारतसर्वकारेण चिन्तितम् अभवत् । प्रथमः प्रधानमन्त्री श्री जवाहरलालनेहरुः क्रिस्ताब्दे १९५३ तमे वर्षे नगरस्य निर्माणम् आरब्धवान् । क्रिस्ताब्दे १९६६ तमे वर्षे हरियाणा राज्यस्य उदयः अभवत् । अस्यापि राजधानी आवश्यकी आसीत् । एवम् उभययोः राज्ययोः एकस्मिन् नगरे राजधानीकार्याणि’ प्रचलन्ति । उभयोः एकः एव उच्चन्यायालयः स्थापितः अभवत् । प्रथमः प्रधानमन्त्री श्री जवाहरलालनेहरुः क्रिस्ताब्दे १९५३ तमे वर्षे नगरस्य निर्माणम् आरब्धवान् । क्रिस्ताब्दे १९६६ तमे वर्षे हरियाणा राज्यस्य उदयः अभवत् । अस्यापि राजधानी आवश्यकी आसीत् । एवम् उभययोः राज्ययोः एकस्मिन् नगरे राजधानीकार्याणि’ प्रचलन्ति । नगरनिर्माता अभियन्ता वास्तुशिल्पी कार्बुसियर् नगरयोजनां कृतवान् । तदा तदा उत्तमाः सूचनाः दत्तवान् । एतेन अद्यापि नगरयोजना निर्मातारः, नगराभ्यासिजनाः नूतनवास्तुशिल्पकालां ज्ञातुम् इच्छुकाः अत्र आगत्य अध्ययनं कुर्वन्ति । मरुभूमौ पुष्पं कथं विकासितम् इति ज्ञातुं कुतूहलेन वास्तुतन्त्रज्ञाः अत्र आगच्छन्ति ।
चम्पादेशः
thumb|right|200px|चम्पादेशस्य ध्वजः thumb|right|200px
2.20 द्रषाद्रशिमात्रः शुध्धोपि प्रत्ययानुपश्यः
अधिकवाचनाय
आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्
उत्तराखण्डराज्यम्
मसूरी गिरिधाम
अत्र अतीव सुन्दरपर्वतशिखराणि सन्ति । एतत् विनोदविहारस्य स्थानम् । हिमालयशिखराणि अत्र गोचरी भवन्ति । इतः ११ km दूरे 'केम्प्रीफालस्', 'भट्टफाल्स्, स्तः । अत्युन्नतं स्थानं 'लालतिल'-नामकं प्रसिद्धं स्थानम् अत्र अस्ति । सागर-स्तरतः २००० मीटर् उन्नतप्रदेशोऽयं 'क्यामल्स् बाक्स्'-'गन् हिल्'-स्थानके अतीवोन्नते स्थाने स्तः । अत्र शिखरपर्यन्तं गन्तुं  विद्युच्चालिततन्त्रीस्यन्दनव्यवस्था अस्ति । 'लाक् मण्ड्ल्' (३५ km) स्थले शिवदेवालयः अस्ति । अत्रैव कौरवाः पाण्डवान् लाक्षागेहे मारयितुं प्रयत्नं कृतवन्तः इति महाभारते उल्लिखितम् । सहस्रधारस्थले ९ मीटर् उन्नतः कश्चन जलपातः अस्ति । अत्रत्यं जलं गन्धकमिश्रितम् अतः स्नानेन आरोग्यवर्धनं भावति इति विश्वासः ।
च्यवनः
अश्विनीदेवताभ्यां हविर्भागः
पूर्वम् अश्विनीदेवताभ्यां यज्ञेषु हविर्भागः नासीत्। अश्विनीदेवताभ्यां प्राप्तनवयौवनः च्यवनः स्वश्वशुरस्य शर्यातेः साहाय्येन यज्ञं कृत्वा अश्विनीदेवताभ्याम् अपि हविर्भागम् अददात्। एतेन इन्द्रः क्रुद्धः अभवत्। सः स्वसेवकाभ्यां अश्विनीभ्यां हविर्भागदानं न इच्छति स्म। इन्द्रः वज्रेण च्यवनं साधयितुम् उद्युक्ता। परन्तु तस्य हस्तः स्तब्धः। च्यवनः मदनामानं महान्तं दंष्ट्रायुतं राक्षसम् उत्पाद्य इन्द्रं विरुध्य योद्धम् आदिशत्। यदा मदः इन्द्रं खादितुम् उद्युक्तः तदानीं सह अश्विनीदेवतयोः हविर्भागे अधिकारम् अङ्गीकृत्य च्यवनं शरणङ्गतः ।
वायु परिवहन
राइट बन्धु, ओर्विल राइट (August 19, 1871 - January 30, 1948) विल्बर राइट (April 16, 1867 - May 30, 1912) च विमानस्य आविष्कारका:.
इला
इला वैवस्वतमनोः पुत्री । वसिष्ठमुनेः अनुग्रहेण पुरुषत्वम् अवाप्य "सुद्युम्न" इति नाम्ना राज्यभारम् अकरोत् । ततः कदाचित् मृगयार्थं विपिनं प्रविष्टः सन् तत्राकस्मादिव पार्वतीदेव्याः शापपात्रं शरवणं प्रविश्य पुनः अङ्गना बभूव। ततः चन्द्रपुत्रः बुधः एनामकामयत्। तयोः सङ्गमेन च पुरूरवाः जज्ञे । ततः परमेश्वरानुग्रहेण मासाभ्यान्तरं पुंस्त्वम्, पुनरेकमासं यावत् स्त्रीत्वं च धारयितुं वरं लब्धवती । एवं च सा यदा पुरुषत्वेऽवर्तत तदा उत्कलः, गयः, विमलः इति नामनः त्रीन् पुत्रान् अलभत । एवं महाभारते आदिपर्वणि ६३तः ६९ अध्यायेषु कथा वर्तते । भागवते ९.१। हरिवंशे १. १०। मत्स्यपुराणे ११. ब्रह्मपुराणे ७. तथा देवीभागवते च १,३ तमेष्वध्यायेषु कथेयं दृश्यते ।
१६१५
१६१५ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
पञ्चमहालमण्डलम्
उपमण्डलानि
अस्मिन् मण्डले एकादश उपमण्डलानि सन्ति । तानि- १ घोघम्बा २ गोधरा ३ हालोल ४ जाम्बुघोडा ५ कडाणा ६ कालोल ७ खानपुरं ८ लुनावाडा ९ मोरवा (हडफ) १० सन्तरामपुरं ११ शहेरा
रामनाथन् कृष्णन्
प्रस्तुतम्
वर्गः:भारतीयटेन्निस्-क्रीडापटवः‎ वर्गः:क्रीडासम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
अफगानिस्थानम्
बाह्यसम्पर्काः
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:एशियाखण्डस्य राष्ट्राणि वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वेलावदर राष्ट्रियोद्यानम्
thumb|right|वेलावदर राष्ट्रियोद्याने 'ब्ल्याक्बक्'/'इण्डियन् एण्टिलोप्'-समूहः
यदुः
वर्गः:प्राचीनराजाः वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
उत्तरप्रदेशराज्यम्
वैशिष्ट्यम्
ताजमहल् भवनं ये पश्यन्ति तेषा मनसि एतत् अलौकिकं भवन  इति भावना भवति । अतीवाकर्षकं सुन्दरं काव्यमिव सर्वजनप्रियं भवन  एतत् । मोगलचक्रवर्तिः शाहजहानः स्वप्रियपत्न्याः मुमताज़वर्यायाः स्मरणार्थं एतस्य निर्माणं कारितवान्  । क्रिस्ताब्दे १६३११६५२ पर्यन्तस्य कालावसरे  निर्मित  एतत् कलास्थानं विश्वे अद्भुत स्थानेष्वन्यतम  इति परिगण्यते । वर्णनातीतमेतत् चन्द्रिकाया  अत्यन्तं मोहकं भवति । “यावत् एतस्य साक्षात् दर्शनं न क्रियते तावत् तस्य वर्णनम् अपूर्णम् एव तिष्ठति । अस्य अद्भुत सौन्दर्यं  साक्षादेव द्रष्टव्यम् ” इति फर्ग्युसन् महोदयः उक्तवान् अस्ति । भवने बहिर्भागे उपयुक्ताः अमृतशिलाः सम्यक् घर्षयित्वा मसृणतायुक्ताः कृताः सन्ति । सूर्यप्रकाशे किरणानि सर्वत्र प्रतिफलन्ति । पुरतः निर्मले सरोवरजले ताजमहल् प्रतिबिम्बः  द्रृष्टुं शक्नुमः । ताजमहल् दर्शनाय ग्रीष्मकाले प्रातः ७.३० वादनतः, शीतकाले ८ वादनतः प्रवेशावकाशः अस्ति । साधारण समये अल्प  शुल्क  । ४.०० वादनानन्तरं शुल्कं महार्घं भवति। शुक्रवासरे दर्शनं निश्शुल्कम् भवति । सोमवासरे अत्र विरामः भवति ।
६३९
बाह्य-सूत्राणि
६३९ ६३९ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
नुसान्तर
वर्गः:इण्डोनेशियादेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
संस्कृतम्- भारतस्य सांस्कृतिकभाषा
साम्प्रतं मातृभाषा राष्ट्रभाषा राजभाषा लोकभाषा इत्यादि विविधनामभिः एव भाषा: ज्ञायन्ते। संस्कृतस्य तु देवभाषा पौराणिकभाषा सहजशास्त्रियभाषा इत्यादि नाम्ना प्रसिद्धः अस्ति एव। संस्कृतस्य अस्तित्वम् अद्यतनावश्यकता वा केवलं पूर्वोक्तनामभिः प्रसिद्धं भवतु इति न, अपि तु भारतस्य सांस्कृतिकभाषा इत्येवं भवतु इति भारतस्य उच्चतमन्यायलयेन (सुप्रीं कोर्ट्)अपि एतत्स्पष्टीकृतम् अस्ति ।
सर्वाः अपि भाषाः स्वसंस्कृतेः प्रसारार्थं विद्यमानाः उपायाः भवन्ति इति भाषाशब्दनिर्वचनतः अवगम्यते। तथा – आशयविनिमयार्थं या उपाधिःसा भाषा –इति। आशयविनिमयः नाम आशयस्य विनिमयः, आशयः इत्युक्ते संस्कारः इत्यर्थः यतः आशेरते इत्याशयः इति व्युत्पत्तिः । अतः संस्कारस्य परम्परापरिवर्तनमेव भाषायाः मुख्यं लक्ष्यम् ।
अहो विधिवैपरित्यमेतत् यत् अद्य बहवः एतस्य अवगणनां कुर्वन्ति । एतस्याः दुःस्थितेः परिवर्तनाय सर्वे संस्कृतप्रेमिणः अपि एकीभूताः क्रियाशीलाश्च भवेयुः एतन्निमित्तां परब्रह्मस्वरूपिणीं क्रियाशाक्ति प्रार्थायामहे तावत् । ।
श्योपुरम्
श्योपुरम् (श्योपुर, Sheopur) इत्येतन्नगरं मध्यप्रदेशराज्यस्य चम्बलविभागे अन्तर्गतस्य श्योपुरमण्डलस्य केन्द्रम् अस्ति ।
राजकोट
विमानमार्गः
राजकोट-राष्ट्रियविमानस्थानकं मुख्यनगरात् ५ कि.मी. दूरे अस्ति । भारतस्य विविधेभ्यः नगरेभ्यः, गुजरातराज्यस्य अन्यनगरेभ्यः च राजकोटमहानगराय वायुयानानि सन्ति ।
शैलेन्द्रराजवंशः
बाह्यजालगवाक्षाः
वर्गः:भारतस्य प्राचीनसाम्राज्यानि वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
राजकोट
सम्बद्धाः लेखाः
रामकृष्णमशिन् (राजकोटः)
असमराज्यस्य मण्डलानि
२०२२ तमस्य वर्षस्य डिसेम्बर्-मासस्य ३१ दिनाङ्के असम-मन्त्रिमण्डलेन चतुर्णां नवनिर्मितानां मण्डलानां विद्यमानचतुर्भिः मण्डलैः सह विलीनीकरणस्य निर्णयः कृतः। एतानि मण्डलानि आसन्,
१६२१
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
स्वाहिः
वर्गः:यदुकुलस्य राजानः वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
2.2 समाधिभावनार्थः क्ले़शतनूकरणार्थश्च
सम्बद्धाः लेखाः
अष्टाङ्गयोगः
2.3 अविद्यास्मितारागद्वेषाभिनिवेशाः पंचक्लेशाः
अधिकवाचनाय
योगसूत्राणि शृण्वन्तु
स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः
१६२२
१६२२ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
कौंगो
कौंगो अफ्रीका महाद्वीपे देश: अस्‍ति.
१६२३
बाह्य-सूत्राणि
१६२३ १६२३ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
भौतिकशास्त्रम्
सायणाचार्यः प्रकाशस्य वेगम् एवं प्रतिपादयति-
भौतविज्ञानेन सह अन्यविज्ञानविभागानां सम्बन्धः
भूमेः रचना, तदन्तरङ्गचित्रणं च प्राकृतिकानियमान् अनुसरन्ति एव। भूगर्भशास्त्रं भौतशास्त्रस्य अङ्गभूतम्। वैद्यविज्ञानमपि भौतशास्त्रस्य ऋणं वहति। बैजिककान्तीयानुरणनं (Nuclear Magnetic Resonance), क्षकिरण्यः, द्युतितन्तवः (Optical fibres) इत्यादयः तत्र उपयुज्यन्ते। भौतशास्त्रेण विना वैद्यविज्ञानस्य प्रगतिः एवं न भविता। वायुमण्डलस्य अध्ययनेऽपि भौतशास्त्रस्य महत्तरं पात्रं वर्तते। एषः भागः वर्षातपादिकानां पूर्वसूचनां दत्त्वा जनान् प्रबोधयति। अन्येपि बहवः विज्ञानभागाः भौतशास्त्रम् एव आश्रयन्ति।
कोस्टा रीका
बाह्यसम्पर्काः
वर्गः:अमेरिकादेशः वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
पनङ्गकरण
इन्दोनेशिया देशस्य सञ्जय राजवंशस्य शासकः।
१६२५
१६२५ तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् । अस्मिन् वर्षे फ्रान्स्-देशीयः जान् बापिस्टे डेनिस् नामकः कृतकरूपेण रक्तदानम् आरब्धवान् । रक्तदानं नाम एकस्मात् जनात् रक्तं स्वीकृत्य अन्यस्य जनस्य शरीरं प्रति प्रेषणम् ।
शार्क् टैङ्क् इण्डिया
धारणा
एतस्मिन् कार्यक्रमे विभिन्नाः वणिजः आगच्छन्ति च निवेशकानां समक्षं स्वनवविचाराः स्थिरीकुर्वन्ति यैः विचारैः ते स्वव्यवसायान् प्रसारयितुम् इच्छन्ति। विचारानां प्रदर्शनीनाम् अनन्तरं निवेशकाः व्यवसायिकाः प्रश्नाः परिपृच्छन्ति। यदि निवेशकाः वणिजां व्यवसायाः रोचन्ते चेत् ते यदा कदा पणित्वा वणिजां निगमस्य कतिपयाः समानांशान् क्रीणन्ति। एते आत्मविहिताः धनपतयः वणिजः उपदिशन्ति अपि।
विवेक
विवेक मेअन्स् दिस्चेर्निन्ग. .
स्वामी विवेकानन्दः
वर्गः:संस्कृतभाषा
चमोलीमण्डलम्
बदरीनाथः
भारतस्य प्रसिद्धेषु चतुर्धामसु अन्यतमः बदरीनाथः चमोलीमण्डले राराजते । नर-नारयणयोः सङ्गमस्थलमेतत् प्रतिवर्षं लक्षशः भक्तान् आकर्षयति । धर्मशास्त्रानुसारम् अस्य प्रदेशस्य नाम विशालपुरी इत्यपि अस्ति । अतः अस्य नामान्तरं बदरीविशालः इति । बदरीनाथमन्दिरं स्थापत्यकलायाः अद्भुतोदाहरणमस्ति । मन्दिरस्य मुख्यद्वारस्य नाम सिंहद्वारम् इति । पौराणिककथानुसारमस्य मन्दिरस्य स्थापना सत्ययुगे अभूत् । अत एव अस्य धाम्नः उल्लेखः बहुषु प्रमुखेषु धर्मग्रन्थेषु प्राप्यते । मन्दिरे चतुर्भुजस्य विष्णोः कृष्णवर्णीया लघ्वी मूर्तिरस्ति । भगवतः विष्णोः पूजा भवति अत्र । अत्र भगवान् बदरीविशालः पद्मासनस्थः अस्ति । भगवतः मूर्तेः सुवर्णमुकुटः वज्रेण शोशुभ्यते (be very splendid) । अत्र अन्यानां देवी-देवतानामपि मूर्तयः सन्ति । नारायणः, उद्धवः, कुबेरः, नारदः, लक्ष्मीः चात्र विराजन्ते ।
सम्बद्धाः लेखाः
चमोली गोपेश्वरम्
बाह्यानुबन्धः
http://www.okuttarakhand.com/chamoli-district/
प्राचीनवंशावली
पौरवकुलम्
मनु · इला · पुरुरवस् · आयु · नहुष · ययाति · पूरु · जनमेजय · प्राचीन्वन्त् · प्रवीर · मनस्यु · अभयद · सुधन्वन् · बहुगव · संयति · अहंयाति · रौद्राश्व · ऋचेयु · मतिनार · तंसु · दुष्यन्त · भरत · भरद्वाज · वितथ · भुवमन्यु · बृहत्क्षत्र · सुहोत्र · हस्तिन् · अजमीढ ·  नील · सुशान्ति · पुरुजानु · ऋक्ष · भृम्यश्व · मुद्गल ·   ब्रह्मिष्ठ · वध्र्यश्व · दिवोदास · मित्रयु · मैत्रेय · सृञ्जय · च्यवन · सुदास · संवरण · सोमक ·   कुरु · परीक्षित · जनमेजय · भीमसेन · विदूरथ · सार्वभौम · जयत्सेन · अराधिन · महाभौम ·  अयुतायुस् · अक्रोधन · देवातिथि · ऋक्ष २ · भीमसेन · दिलीप · प्रतीप ·  शन्तनु · भीष्म · विचित्रवीर्य ·  धृतराष्ट्र ·  पाण्डव · अभिमन्यु
दधिकम्
‎
महेशभूपतिः
thumb|right|200px|महेशभूपतिः
टिप्पणी
वर्गः:भारतीयटेन्निस्-क्रीडापटवः‎ वर्गः:क्रीडासम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां...
अन्वयः
दैत्येषु प्रह्लादः च अस्मि । कलयत्सु अहं कालः । मृगेषु च अहं मृगेन्द्रः । पक्षिषु च वैनतेयः ।
कयुवाणी
इण्डोनेशियादेशस्य मातारामराजवंशस्य शासकः।
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:मातारामराजवंशः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
मातारामराजवंशः
External links
वर्गः:मातारामराजवंशः वर्गः:इण्डोनेशियादेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
शिनेयुः
सः यादवकुलस्य राजा आसीत्।
किरिबाटी
किरिबाटी प्रशान्‍त-महासागरे मध्‍ये द्वीप-समूह अस्‍ति.
External links
स्थलम् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:देशाः
देवीमाहात्म्यम्
परिचयः
सुधात्वमक्षरे नित्ये तृधा मात्रात्मिका स्थिता ।।७३।।
त्वमेव सन्ध्या सावित्री त्वं देवि जननी परा ।।७४।।
विसृष्टौ सृष्टिरूपा त्वं स्थितिरूपा च पालने ।
महाविद्या महामाया महामेधा महास्मृतिः ।
तस्य सर्वस्य या शक्तिः सा त्वं किं स्तूयसे मया ।।८२।।
यया त्वया जगत्स्रष्ट्रा जगत् पात्यति यो जगत् ।
कतार
thumb|right|200px thumb|right|200px
६५२
बाह्य-सूत्राणि
६५२ ६५२ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
रमोन् मेग्सेसे
सेनायां कार्यम्
द्वितीयमहायुद्धावसरे फिलिपीन्स्देशस्य सेनां प्रविष्टवान् । १९४२तमे संवत्सरे बेटान्-देशस्य पराजयस्य अनन्तरम् एषः ततः बहु कष्टेन पलाय्य 'पाश्चात्त्य लुज़ान् गेरिल्ला'-सेनायाः नायकत्वं स्वीकृतवान् । १९४२ आगष्टमासतः वर्षत्रयं तत्रैव कार्यं कुर्वन् जाम्बलीसराज्यस्य 'स्टान् मार्सॆलीनो'कार्याचरणस्य प्रमुखः अपि आसीत् । जाम्बलीसराज्यस्य सागरतटस्य प्रदेशः जपानदेशीयैः आक्रान्तः आसीत् । १९४५तमे वर्षे तस्य प्रदेशस्य स्वातन्त्रस्य प्राप्तौ रमोन्वर्यस्य बहु मुख्यं योगदानमस्ति ।
मजापहितसाम्राज्यम्
मजापहितसाम्राज्यम् इंडोनेशिया-देशे १२९३-१५०० आसीत् ।
वीरेन्द्र हेग्गडे
पारिहारिककार्यक्रमाः
तदनन्तरं धर्मस्थले अन्यप्रदेशेषु च समाजोत्थानर्थं आरोग्यविकासः, शिक्षणम्, ग्रामाभिवृद्धिः इत्या आयोजितवन्तः। उत्तरकर्णाटके अपि प्राकृर्तिकविप्लवेषु परिहारकार्यम् आयोजितवान् । दक्षिणकन्नडमण्डले सा.श.१९७४ तमवर्षस्य गदगप्रदेशे सा.श.१९९२ महापूरहानिः इत्यदिषु अवसरेषु पुनर्निर्माणकार्याणि च क्रतवान्। मङ्गळूरुनगरे सम्भूते महापूरे २लक्षरूप्यकाणि साहाय्यरूपेण प्रदत्तानि ।
ग्रामिणाभिवृद्धिः
विरेन्द्र हेग्गडे महोदयः नैकेग्रामिणाभिव्रद्धिकार्यं सञ्चलति । सा.श.१९८२ तमे वर्षे आरब्धः श्रीक्षेत्रस्य धर्मस्थलस्य ग्रामिणाभिवृद्धियोजनायां बेळ्तङ्गडिप्रदेशेषु ८१ ग्रामाणां १८००० गृहाणि प्राप्तसाहाय्यनि अभवन् । सा.श.१९७२ तमे वर्षे धर्मस्थले सामूहिकविवाहकार्यक्रमः आरब्धः । एकस्मिन् वर्षे ५०० अधिकजनाः अत्र विवाहभाग्यं प्राप्नुवन्ति । एकैकमपि तस्मिन्नेव धार्मिकपद्दतिम् अवलम्ब्य विवाहः आचर्यते ।
हयाम वुरुक
वर्गः:इण्डोनेशियादेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
दासरहळ्ळीविधानसभाक्षेत्रम्
वर्गः:कर्णाटकस्य विधानसभाक्षेत्राणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
चम्पावतमण्डलम्
भौगोलिकम्
चम्पावतमण्डलस्य विस्तारः १,७८१ च.कि.मी.-मितः अस्ति । उत्तराखण्डराज्यस्य दक्षिणभागे इदं मण्डलमस्ति । अस्योत्तरदिशि उत्तराखण्डराज्यस्य द्वे मण्डले स्तः । ते क्रमेण अल्मोडा-पिथौरागढमण्डले । अस्य दक्षिणदिशि उधमसिंहनगरमण्डलं, पश्चिमदिशि नैनितालमण्डलं, पूर्वदिशि नेपालदेशः अस्ति । अस्मिन् मण्डले सप्त नद्यः प्रवहन्ति । ताः यथा - लधिया, काली, लोहावती, लोदिया, रतिया, पुनार, कुटाकर ।
शनिमन्दिरम्
चम्पावतमण्डलस्य मौराडीग्रामे स्थितमस्त्येतन्मन्दिरम् । अस्य नामान्तरमस्ति मनोकामनामन्दिरम् इति । भक्तानां मतमस्ति यत्, तस्मिन् मन्दिरे स्थितस्य शनिदेवस्य दर्शनमात्रेण भक्तानां मनोकामनाः सिध्यन्त्येव इति । अतिरमणीयमेतन्मन्दिरं प्राकृतिकसौन्दर्यायापि प्रसिद्धमस्ति ।
ब्रविजय २
इन्दोनेशिया देशस्य मजापहित राजवंशस्य शासकः।
चम्पावतमण्डलम्
बाह्यानुबन्धः
http://www.euttaranchal.com/uttaranchal/champawat.php
६५६
बाह्य-सूत्राणि
६५६ ६५६ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
१६३५
१६३५ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
पश्चिमजैनतियाहिल्स्-मण्डलम्
जनसङ्ख्या
२००१ जनगणनानुगुणं जैनतियाहिल्स् मण्डलस्य जनसङ्ख्या २९५६९२ अस्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते १०३ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् १०३ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः ३१.३४% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-१००८ अस्ति । अत्र साक्षरता ६३.२६ % अस्ति ।
६५७
बाह्य-सूत्राणि
६५७ ६५७ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
१६३६
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
विदूरथः
सः यादवकुलस्य राजा आसीत्।
दशार्हः
वर्गः:प्राचीनराजाः वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
अष्टाध्यायी
निर्वचनम्
अष्टभिः अध्यायैः समन्विता, सूत्रात्मिका च महर्षिणा पाणिनिना विरचिता 'अष्‍टाध्‍यायी',इति जगत्प्रसिद्धः संस्‍कृतव्‍याकरणग्रन्थः अस्ति । अधुनापि भारते विदेशेषु च भाषाविज्ञानिनां प्रेरणास्‍थानं वर्तते अयं ग्रन्थः । एवं श्रूयते यत् ताण्डवनृत्यानन्तरं शिवः स्वढक्कां चतुर्दशवारं वादयाञ्चकार । ततः 'अ इ उ ण्' इत्यादीनि चतुर्दश सूत्राणि निर्गतानि । तानि महेश्वरप्रदत्तानि आसन् । अतः एव "महेश्वरादागतानि माहेश्वराणि" माहेश्वरसूत्राणि इति कथ्यन्ते । तेषाम् आधारेण एव पाणिनिः अष्टाध्यायी इति व्याकरणग्रन्थं लिलेख । अस्मिन् ग्रन्थे अष्टौ अध्यायाः सन्ति । अतः एव 'अष्टाध्यायी' इति अस्ति । प्रत्येकमध्याये चत्वारः पादाः भवन्ति । आहत्य अष्टाध्याय्यां ३२ पादाः सन्ति । अष्टाध्याय्यां व्याकरणस्य उपचतुस्सहस्रं(प्रायः३९६५) सूत्राणि सन्ति ।
जीमूतः
वर्गः:प्राचीनराजाः वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
अष्टाध्यायी
पाणिनीयाष्टाध्याय्याः संक्षिप्तर्विषयसूचिः
द्वितीयपादे अष्टाशीत्यधिकशतसूत्राणि सन्ति । तेषु हि अवशिष्टकृत्प्रत्ययानामेव निरूपणं कृतमस्ति । तत्र हि अणू-क टक्-अच्-ट-इन-खशु-खेचूड-णिनि-ख्युन्-खिष्णुच् - खुक-क्विन्-कन् - क्विप् - ण्वि-युट् - विट् -ण्विन्
‘यू स्त्र्याख्यौ नदी' इति ईकारान्तमूकारान्तञ्च नित्यस्त्रीलिङ्ग नदीसंज्ञक
पाणिनेर्ग्रन्थाः
तद्विपरीतं पाणिनिस्तु द्विप्रकारं शब्दं मन्यते व्युत्पन्नमव्युत्पन्नञ्च । तत्र अव्युत्पन्नशब्दस्य तु 'अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रातिपादिकम्' इति सूत्रेण प्राति-:-. पदिकसंज्ञा भवति व्युत्पन्नशब्दस्य तु ‘कृत्तद्धितसमासाश्च इत्यनेन नियमसूत्रेण । तदनुसारेण तु उणादीनां प्रवक्तृत्वेन शाकटायन एकोपतिष्ठते । किन्तु युधिष्ठिरश्रीमाँसकस्य उणादयो बहुलम्' इति सूत्रस्य व्याख्यावसरे आचार्येण उणादिसूत्रानि प्रोक्तानीति मतमपि विवेचनीयमेव दृश्यते। कैयटस्य च उणादय इत्येव सूत्रमुणादीनां शास्त्रान्तरपठितानां. साधुत्वज्ञापनार्थमस्त्विति भावः इति कथनमपि आर्चार्यस्य उणादिसूत्रप्रवक्तत्वं नैव निरुपाद्धि।. सूत्रप्रणयनकाले आचार्यः ‘उणादयो बहुलम् ।' इत्येव उक्तवान् स्यात्किन्तु. तद्वयाख्याकाले कथं ते ज्ञेयाः इति शिष्यैः पृष्ट उणादिसूत्राण्यपि प्रोवाचेति कथमनाद्रियते। उणादिसूत्रैरपि. नितान्तमव्युत्पादिता अपि शब्दाः सन्त्येव । तानेवाचार्योऽव्युत्पन्नान्मन्यते स्मेति नाश्चर्यम् । यच्च श्वेतवनवासिना येयं शाकटायनादिभिः पञ्चपादी रचिता इति समुक्त तस्यायमप्याशयः सम्भवति यत्पूर्वशाकटायनेनाऽपि उणादि पञ्चपादी रचितों आसीत् । सम्प्रति पाणिनिनाऽपीति । अन्यथा तत्र आदिपदस्य कि प्रयोजनम्? तथैव ‘एवञ्च कुवापेति उणादिसूत्राणि शाकटायनस्येति सूचितम्' इति उद्योते यदुक्त तत्रापि उत्पद्यन्तेऽनेका विप्रतिपत्तयः । तथैव बालमनोरमा कारकथनेऽपि यदा स कथयति--
"वस्तुतस्तु 'फिट्सूत्राणां पाणिनीयत्वमेव पूर्वोदाहृतभाष्यस्वरसाद, पूर्वलत्वञ्च । शान्तनवाचार्यस्तु वृत्तिकारो न तु सूत्रकारः इतिं न काप्यनुपपत्तिः। इति।
आदौ व्याकरणं काव्यमनु जाम्बवतींजयम् ।। इति ।
एवमेव श्रीधरदासश्च सदुक्तिकर्णामृते -
धृतिदक्षीपुत्रे हरति हरिश्चन्द्रोऽपि हृदयम् ।
चमत्कार कसाराभिरुद्यानस्येव जातिभिः ।। इति ।
विकृतिः
वर्गः:प्राचीनराजाः वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
अष्टाध्यायी
पाणिनेर्ग्रन्थाः
पूर्वसूत्रविषये महाभाष्यकाशिकाप्रभृतिग्रन्थेषु यत्र तत्र स्मृतं दृश्यते । महाभाष्ये यथा -
६६१
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
बैतूल
वर्गः:मध्यप्रदेशराज्यस्य प्रमुखनगराणि वर्गः:मध्यप्रदेशराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
भासनाटकचक्रम्
३ऊरुभङ्गम्
द्यूते पाण्डवाः पराभूताः।द्रौपदी कौरवाणां दासी जाता।तदा दुर्योधनेन सा स्वस्य अङ्के उपवेष्टुं सभामध्ये आहूता।ततः क्रुद्धः भीमसेनः उग्रां प्रतिज्ञां कृतवान्- ‘दुर्योधनस्य ऊरुभङ्गं करिष्यामि’ इति।अस्याः प्रतिज्ञायाः पूर्तिं भीमसेनः कथं करोतीति कथा अस्मिन् नाटके अस्ति।वीररसपूर्णाः संवादाः, गदायुद्धस्य वर्णनं. दुर्योधनस्य रणे मृत्युः इति अत्र साधुतया चित्रिताः प्रसङ्गाः। संस्कृते नाटकं सुखान्तिकम् एव भवति।इदं नाटकम् अपवादभूतम्।दुःखान्तम् इदं नाटकम्।
४ दूतवाक्यम्
व्यायोगः एषः।व्यायोगः नाम एकाङ्कः।अत्र दूतः श्रीकृष्णः।कौरवपाण्डवयोः युद्धं भविता इति यदा स्थितिः प्राप्ता, तदा श्रीकृष्णः युद्धपरिहाराय दूतरूपेण दुर्योधनं प्रति गच्छति।सः कथाभागः अस्मिन् व्यायोगे अस्ति।दुर्योधनस्य दुर्जनता, तथा श्रीकृष्णस्य सुजनता इति एतयोः विरोधः भासेन उत्तमरीत्या चित्रितः।
११ अविमारकम्
नाटकेऽस्मिन् ६ अङ्काः सन्ति।अस्य कथा एवमस्ति।कुन्तिभोजः ना कश्चित् नृपः।तस्य कन्या कुरङ्गी।अविमारकः नाम राजपुत्रः।उभयोः प्रेमकथा एषा।रामायणं वा महाभारतं वा अस्याः कथायाः आधारः नास्ति।काञ्चन लोककथाम् आदाय भासेन नाटकमिदं विरचितम्।
रि-भोईमण्डलम्
बाह्यानुबन्धाः
वर्गः:मेघालयराज्यस्य मण्डलानि वर्गः:मेघालयराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
हेनरी ५
ब्रिटेनस्य शासकः।
हेनरी ६
ब्रिटेनस्य शासकः।
वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
देवक्षत्रः
सः यादवकुलस्य राजा आसीत्।
६६२
६६२ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
अन्धकः
सः यादवकुलस्य राजा आसीत्।
वर्गः:प्राचीनराजाः वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
भीमसेनः (यादवराजा)
वर्गः:यदुकुलस्य राजानः वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
जार्ज ५
लघुचित्रम्|जार्ज ५ ब्रिटेनस्य शासकः।
अण्टीग्वा
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:अन्यभाषायां सारमञ्जूषा
अण्डोरा
टिप्पणी
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:यूरोपखण्डस्य देशाः‎ वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वृष्णिः
सः यादवकुलस्य राजा आसीत्।
वर्गः:प्राचीनराजाः वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
कपोतरोमनः
सः यादवकुलस्य राजा आसीत्।
१६४६
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
जार्ज १
ब्रिटेनस्य शासकः।
हरिद्वारमण्डलम्
जनसङ्ख्या
हरिद्वारमण्डलस्य जनसङ्ख्या(२०११) १८,९०,४२२ अस्ति । अत्र १०,०५,२९५ पुरुषाः, ८,८५,१२७ स्त्रियः, २,८३,६९३ बालकाः (१,५०,१७३ बालकाः, १,३३,५२० बालिकाः च) सन्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते ८०१ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ८०१ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः ३०.६३% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-८८० अस्ति । अत्र साक्षरता ७३.४३% अस्ति । अत्र लिङ्गानुगुणं साक्षरतानुपातः पुं - ८१.०४% स्त्री - ६४.७९% अस्ति ।
बाह्यानुबन्धः
वर्गः:उत्तराखण्डस्य मण्डलानि
कलचूर्यवंशः
अवनतिः
बिज्जलराजस्य मरणानन्तरं समर्थाः सिंहासनारूढाः नाभवन् । बिज्जलस्य सुतः सोमदेवः सङ्कमः आहवमल्लः सिङ्गणः च क्रमशः राज्यभारकार्यं कृतवन्तः । एतेषां काले अन्तर्युद्धम् अनिवार्यम् आसीत् । राज्यरक्षणाय च अतीव श्रमः आवश्यकः अभवत् । अन्तिमसमये माण्डलिकानां विरोधकार्याणि, चालुक्यराजस्य चतुर्थसोमेश्वरस्य राज्यस्थापनस्य प्रयत्नं च निवारयितुम् एते असमर्थाः अभवन् । सा.श.११८४ तमे वर्षे चतुर्थः सोमेश्वरः सिङ्गणराजं पराजितवान् । एतेन पराजयेन साकं कलचूर्यवंशीयानां प्रशासनस्य अवनतिः अभवत् ।
विलियम ३ (इंगलैंड)
ब्रिटेनस्य शासकः।विलियम ३ (इंगलैंड), विलियम २ (स्काटलैंड)
मेरी २
वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
इटली
thumb|इटली इटली यूरोपदक्षिणे विद्यमानः कश्चन देशः अस्ति । अस्‍य राजधानी रोमा अस्‍ति। इटली देशे कश्चन महत् साम्राज्‍यम् आसीत्‌।
ह्री
आधाराः
वर्गः:हिन्दुधर्मः वर्गः:बौद्धधर्मः
६६९
बाह्य-सूत्राणि
६६९ ६६९ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
मेरी १
वर्गः:विदेशीयाः वर्गः:चित्रं योजनीयम्
ईथ्योपिया
ईथ्योपिया अफ्रीका महाद्वीपे उत्तरे स्‍थित:.
नैनितालमण्डलम्
भौगोलिकम्
नैनितालमण्डलस्य विस्तारः ३,८६० च.कि.मी.-मितः । उत्तराखण्डराज्यस्य दक्षिणभागे इदं मण्डलमस्ति । अस्योत्तरदिशि अल्मोडामण्डलं, पूर्वदिशि चम्पावतमण्डलं, दक्षिणदिशि उधमसिॆहनगरमण्डलं, पश्चिमदिशि पौरीगढवालमण्डलम् अस्ति । अस्मिन् मण्डले सप्त नद्यः प्रवहन्ति । ताः यथा - कोसी, गोमती, रामगङ्गा, सवन्नाह, सोनानदी, मण्डल, पलैन ।
१६५२
बाह्य-सूत्राणि
१६५२ १६५२ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
६७०
६७० तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
जेम्स २
वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
नलमहाराजः
नलस्तु नैषधस्तस्मान्नभस्तस्मादजायतेति॥ एतदेव द्रढयति मत्स्यपुराणं हरिवंशश्च। मात्स्ये यथा- नलौ द्वावेव विख्यातौ वंशे कश्यपसम्भवे।
वीरसेनसुतस्तद्वन्नैषधश्च नराधिपः॥ हरिवंशे च - नलौ द्वावेव विख्यातौ पुराणे भरतर्षभ।
१६५३
बाह्य-सूत्राणि
१६५३ १६५३ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
जनतादलम्(संयुक्तम्)
जनतादलम्(संयुक्त)(JD(U) भारतीयराजनैतिकपक्षाणां समूहे अन्यतमपक्षः। जनतादलस्य उपस्थितिः मुख्यतः बिहार-झारखण्डराज्ययोः वर्तते। लोकसभायां जनतादलस्य २० सदस्याः सन्ति। जनतादलस्य मार्गदर्शकः अस्ति समाजसेवकः जार्ज फर्नान्दिस्। अस्य पक्षस्य स्थापना (३० अक्टोबर् ,२००३ वर्षे) शरद्-यादवमहोदयेन कृतासीत्। अधुनाऽपि पक्षस्य अध्यक्षरूपेण सः विराजमानः अस्ति। तथा बिहारराज्यस्यमुख्यमन्त्री नीतिशकुमारः प्रमुख-ज.द.(यु)कार्यकर्ता। Thumb|200px|left|नीतिश-कुमारः
राज्यस्य आर्थिकविकासः (ज.द.(यु)काले)
२००२–०३: INR२,०२०,००० (US$38,000) २००३–०४: INR२,६७०,०००(US$46,000) २००४–०५: INR९,७२०,००० (US$170,000) २००५–०६: INR६,४००,०००(US$110,000) २००६–०७: INR१३,०००,०००(US$220,000)
राबर्ट २
ब्रिटेनस्य शासकः।
६७३
६७३ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
१६५६
१६५६ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।
कंसः
कंसः यदुवंशस्य उग्रसेनस्य पत्न्यां कालनेमिः इति राक्षस्य अंशेन जातः । मगधदेशस्य राज्ञः जरासध्य पुत्र्यौ अस्तिः प्रास्तिः च अस्य भार्ये । उग्रसेनस्य राज्ञी कदाचित् सखिभिः सह स्नातुं यमुनानदीं गता कामपरवशा पत्युः स्मरणं कृतवती । सहसा द्रुमिलः इति राक्षसः उग्रसेनस्य रूपेण आगत्य रतिसुखमनुभूतवान् । रतिलक्षणेन एषः उग्रसेनः न इति शङ्किता तेन वास्तववृत्तान्तं प्राप्तवती । तदा रोषात् भवतः दुर्वीर्येणः जातः यदुवंशजेन एव मृत्युं प्राप्नोतु इति शप्तवती । अनेन कारणेन कंसे आसुरी स्वभावः संवृद्धः । प्रप्ते तारुणेय कंसः उग्रसेनं कारावारे अस्थापयत् । स्वयं राज्यं दौष्ट्येन प्रशासितुम् आरब्धवान् ।
अवत्सरः
अवत्सरः वैदिक ऋषिः
अवत्सरस्य ख्यातिर्भवति नवमस्य मण्डलस्य ५३-६० सूक्तानां विषये। तेषु प्रतिसूक्तं मन्त्रचतुष्टयं गायत्रीछन्दसि निबद्धमस्ति। ऋग्वेदे अवत्सरः ईश्वरम् अद्रिवः इति सम्बोधयति। अद्रिवः बहूनि आयुधानि धृत्वा सूक्ष्माभिः महाशक्तिभिः सर्वान् दुष्टबलान् हन्ति (ऋ.वे.९.६३.१)। अनन्तरं अवत्सरः ईश्वरं शुक्रमिति सम्बोधयति। शुक्रम् अन्वर्थः पावकः अथवा निर्मलः ज्वलितः सूर्येण सदृशः इति ।
गोत्रम्
अवत्सरः कश्यपगोत्रस्य प्रवरः तथा द्वयोः शाण्डिल्यगोत्रयोः प्रवरश्च ।
रामनाथ वेदालङ्कार
मरणम्
२०१३ तमस्य वर्षस्य एप्रिल्-मासस्य ८ दिनाङ्के हरिद्वारस्य ज्वालापुरे विद्यमाने स्वीये गृहे दिवङ्गतः जातः । तदा सः आसीत् ९९ वर्षीयः ।
पूर्वगोदावरीमण्डलम्
भौगोलिकम्
भौगोलिकरीत्या अत्यन्तं विस्तृतम् इदं मण्डलम् । इतः १९०४, १९६० कालयोः कांश्चन प्रान्तान् विभज्य अन्यमण्डलेषु संयोजितवन्तः । मण्डले ३०% अरण्येन विस्तृतम् । ग्राफैट्, बाक्सैट्, जिर्कान्, मोनोजैट् इत्यादि खनिजानि उपलभ्यन्ते । राजमहेन्द्रवरे अत्यन्तं दीर्घः रेल्, रोड्मार्गः अस्याः गोदावर्याः उपरि निर्मितः । प्राक्चालक्यराजेन प्रथमभीमराजेन भीमवरं, द्राक्षारामं च निर्मितम् ।
बाह्यम्पर्कतन्तुः
वर्गः:आन्ध्रप्रदेशस्य मण्डलानि
अबुपर्वतः
राजस्थानराज्ये स्थितम् एतत् गिरिधाम एतत् प्राचीनकालादपि अतीव प्रसिद्धम् अस्ति । अत्र अनेके देवालयाः वीक्षणस्थानानि जैनवास्तुक्षेत्राणि च सन्ति । अरावळीपर्वतश्रेण्यां स्थितं १२०० मीटर् उन्नतं गिरिधाम एतत् Olympus of Rajastan इति च प्रसिद्धम् अस्ति । अबुपर्वतः २२ कि.मी दीर्घः ६ कि.मी विस्तृतः च । भारतीयजैनवास्तुशिल्पस्य अत्युन्नतम् उदाहरणमस्ति । पर्वते नक्कीसरोवरम् अस्ति । टोडराक् सनसेट् पायिण्ट् हनिमूनपायिण्ट् इत्यादि वीक्षणस्थानानि प्रवासिजनानाम् आनन्ददायकानि सन्ति ।
सायप्रस
सायप्रस यूरोप महाद्वीपे स्थित: अस्ति. एतस्य उत्तर-अंशं तुर्कीये अधीने. भाषा = यूनानी. धर्म = ईसाई. इदानीं पर्यटनहेतु अति लोकप्रिय:.
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
महादेवपुरविधानसभाक्षेत्रम्
कर्णाटकस्य अष्टाविंशतिलोकसभाक्षेत्रेषु अन्यतमम् अस्ति मध्यबेङ्गळूरुलोकसभाक्षेत्रम्। अत्र अष्टविधानसभाक्षेत्राणि अन्तर्भवन्ति । तेषु अन्यतमम् अस्ति महदेवपुरविधानसभाक्षेत्रम्। कर्णाटके विधानसभाक्षेत्रेषु अस्य सङ्ख्या १७४। महदेवपुरविधानसभाक्षेत्रं मण्डलदृष्ट्या बेङ्गळूरुनगरमण्डले अन्तर्भवति । निर्वाचनक्षेत्रदृष्ट्या मध्यबेङ्गळूरुलोकसभाक्षेत्रे अन्तर्भवति ।  एतत् क्षेत्रम् अनुसूचितजातीयानां कृते (SC) आरक्षितम् अस्ति ।
वर्गः:कर्णाटकस्य विधानसभाक्षेत्राणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
एडगर
ब्रिटेनस्य शासकः।
१६५९
बाह्य-सूत्राणि
१६५९ १६५९ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
प्राचीन्वन्त्
सः पौरवकुलस्य राजा आसीत्।
६७७
बाह्य-सूत्राणि
६७७ ६७७ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
गुण्टूरुमण्डलम्
वीक्षणीयस्थलानि
अमरावती ग्रामे पुरातत्त्वशाखायाः प्रदर्शनशाला, चेजेर्लप्रान्ते कपोतेश्वरस्वामिदेवालयः वर्तते । अमरावती, पोन्नूरुः, माचर्ला, चेब्रोलुः, बापट्लः च इत्यादिषु प्रान्तेषु प्राचीनशिल्पकलावैभवं प्रतिभाति । १९७६ तमे वर्षे गुण्टूरुसमीपे नागार्जुनानगरे आचार्यनागार्जुननाम्ना विश्वविद्यालयः संस्थापितः । मण्डले विद्यमानाः, विद्यालयाः सर्वे नागार्जुनविश्वविद्यालयपरिधौ आयान्ति ।
सर्वभारतीयतृणमूलकांग्रेसपक्षः
प्रारम्भिकनिर्वाचनफलानि
१९९८ तमे वर्षे लोकसभानिर्वाचने तृणमूलकांग्रेसपक्षः ७ स्थलेषु विजयं प्राप्तवान्। पुनः १९९९,लोकसभासामान्यनिर्वाचने भारतीयजनतापक्षेण सह मैत्रीं संस्थाप्य ८ निर्वाचनस्थलेषु पक्षोऽयं विजीताऽसीत् । २००० तमे वर्षे कलकातापौरसंस्था तृणमूलकांग्रेसपक्षस्य अधीनागता । २००१ तमे वर्षे विधानसभानिर्वाचने कांग्रेसपक्षस्य सहयोगीरूपेण ६० विधानसभाप्रान्तान् जीतवान् । तृणमूलकांग्रेसपक्षः २००४ तमे वर्षे लोकसभानिर्वाचने एकमेव निर्वाचनकेन्द्रे विजयी आसीत् । २००६ तमे वर्षे  तृणमूलकांग्रेसपक्षः ३० स्थलेषु विजयी अभूत् ।
इण्डुल्फ्
ब्रिटेनस्य शासकः।
गिरिक
वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
१६६६
१६६६ तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् । अस्मिन् वर्षे प्यारिस्-नगरे "दि अकादमि आफ् सैन्सस्" आरब्धम् ।
६८२
बाह्य-सूत्राणि
६८२ ६८२ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
६८३
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
६८५
बाह्य-सूत्राणि
६८५ ६८५ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
काकुत्स्थः
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:अयोध्याकुलस्य राजानः वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎ वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎ वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
एडवर्ड ५
ब्रिटेनस्य शासकः।
गरुडपुराणम्
गरुडपुराणम्(GarudaPuranam) अष्टादशपुराणेषु तृतीयप्रमुखं विष्णोः कीर्तनविषयकं च वर्तते । अत्र अचारकाण्डं (कर्मकाण्डं ), धर्मकाण्डं ( प्रेतकाण्डं ), ब्रह्मकाण्डं (मोक्षकाण्डं) इति  काण्डत्रयं, तेषु च ८८०० श्लोकाः  सन्ति । अस्य पुराणस्य प्रथमः भागः विष्णुगरुडयोः संवादरूपेण अस्ति।  द्वितीये भागे मरणोत्तरजीवनस्य विवरणम्, अपरक्रियाः, पुनर्जन्मनः व्यवस्था च उपवर्णिता अस्ति। अतः एव अस्य पठनं हिन्दुनाम् अन्त्येष्ट्यां क्रियते।
बाह्यसम्पर्कतन्तु
वर्गः:पुराणानि वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎ वर्गः:अन्यभाषालेखाः
६८८
६८८ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
६८८ ६८८ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
१६७४
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१६७४ १६७४ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
१६७६
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
मालकंसरागः
200px|thumb|मालकंसरागः मालकंसरागः (Malkauns Raga) हिन्दुस्तानीशास्त्रीयसङ्गीतस्य प्रसिद्धः रागः भवति । गायनारम्भात् क्षणादेव आनन्दं जनयति मालकंसरागः । कर्णाटकसङ्गीते “हिन्डोळरागः” इति व्यवहारः अस्ति  । अयं रागः शिवस्य वामदेवनाममुखात् आगतः इति विश्वासः । अनेन रागेण वीरः,रौद्रः रसौ उत्पन्नौ भवतः इति केचन । अन्येकेचन करुणशृङ्गारौ रसौ उत्पन्नौ भवतः इति । हिन्दुस्थानीसङ्गीते भैरवी तथा आसावरी थाटेषु अयं रागः परिगणितः अस्ति । वादि मध्यम तथा संवादि षड्जस्वरे भवतः । ओढव जात्यासहितः भवति । यक्षगाने, कीर्तने, लघुसङ्गीतादिषु अस्य रागस्य उपयोगः भवति । अयं प्रसिद्धः रागः भवति ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
बीकानेरमण्डलम्
बिकानेरमण्डलं (बीकानेर जिला, Bikaner district) राजस्थानराज्ये स्थितं किञ्चन मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रमस्ति बीकानेरनामकं नगरम् ।
ऊधमसिंहनगरमण्डलम्
भौगोलिकम्
ऊधमसिंहनगरमण्डलस्य विस्तारः २,९०८ च.कि.मी.-मितः अस्ति । उत्तराखण्डराज्यस्य दक्षिणभागे इदं मण्डलमस्ति । अस्योत्तरदिशि नैनितालमण्डलं, दक्षिणदिशि उत्तरप्रदेशराज्यं, पूर्वदिशि नेपालदेशः, पश्चिमदिशि उत्तरप्रदेशराज्यम् अस्ति ।
जनसङ्ख्या
ऊधमसिंहनगरमण्डलस्य जनसङ्ख्या(२०११) १६,४८,९०२ अस्ति । अत्र ८,५८,७८३ पुरुषाः, ७,९०,११९ स्त्रियः, २,२९,१६२ बालकाः (१,२०,६८७ बालकाः, १,०८,४७५ बालिकाः च) सन्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते ६४९ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ६४९ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः ३३.४५% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९२० अस्ति । अत्र साक्षरता ७३.१०% अस्ति । अत्र लिङ्गानुगुणं साक्षरतानुपातः पुं - ८९.२०% स्त्री - ६०.५६% अस्ति ।
द्रोणसागरः
द्रोणसागरः प्रख्यातमेवं पौराणीकं स्थलमस्ति । महाभारते अस्य स्थलस्य उल्लेखः प्राप्यते । काशीपुरस्य चैत्रमासस्य उत्सवः अत्र बहु प्रख्यातः अस्ति । एषः उत्सवः सुदूरात् भक्तान् आकर्षयति । उत्सवसमये लक्षशः भक्ताः गच्छन्ति तत्र ।
बाह्यानुबन्धः
http://usnagar.nic.in/
वर्गः:उत्तराखण्डस्य मण्डलानि
उदयपुरमण्डलम्
बाह्यानुबन्धाः
वर्गः:राजस्थानस्य मण्डलानि
६९२
६९२ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।
पूर्व-इम्फालमण्डलम्
मण्डल, पूर्व इम्फाल् वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
चुराचान्दपुरमण्डलम्
मणिपुर राज्ये स्थितः एकः मण्डल |
६९३
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
टोङ्कमण्डलम्
वीक्षणीयस्थलानि
अस्मिन् मण्डले बहूनि प्रसिद्धानि वीक्षणीयस्थलानि सन्ति । तानि -
बाह्यानुबन्धाः
वर्गः:राजस्थानस्य मण्डलानि
नार्मन् बोर्लाग्
जननम्, अध्ययनञ्च
बोर्लाग् १९१४ तमस्य संवत्सरस्य मार्चमासस्य १३ दिनाङ्के अमेरिकादेशस्य अयोवाप्रदेशस्य क्रेस्कोनगरे अजायत । अस्य पिता 'आलिवर् बोर्लाग्’, माता 'क्लारा’ ।
१६८३
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
सिरोहीमण्डलम्
वीक्षणीयस्थलानि
इत्यादीनि ।
६९७
६९७ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
६९७ ६९७ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
तिरुपतिः
काळहस्ती
तिरुपतितः ४० कि.मी दूरे काळहस्ती प्रदेशे श्रीकाळ्हस्तीश्ववरदेवालयः अतीव सुन्दरः अस्ति ।
चन्द्रगिरिः
तिरुपतिसमीपे चन्द्रगिरिप्रदेशे विजयनगरसाम्राज्यकाले निर्मितं राजगृहम् अतीव सुन्दरम् अस्ति ।
पाषाणयुगम्
thumb|right|150px|पाषाणपरशुः thumb|right|150px|पाषाणकालमनुष्यः तरुं छिनत्ति पाषाणयुग: नाम प्राचीन: काल: यत्र जनाः शिलाया: उपयोगं केवलं जानन्ति स्म। तदा कानिचन अस्थ्युपकरणानि काष्ठोपकरणानि अपि उपयुक्तानि दृश्यन्ते । जनाः भोजनाय वस्त्रेभ्यः च पशून् घ्नन्ति स्म। यदा मनुष्याः धातूनाम् प्रयोगम् आरभन्त तदा पाषाणकालस्य अन्त्यम् अभवत्। मनुष्याः प्रथमम् ताम्रम् समयोजयन्। ताम्रकाल: पञ्चसहस्रवर्षेभ्यः प्राक् आरभत। पाषाणकाले त्रयः खण्डाः सन्ति। ते पौराणपाषाणकाल: मध्यमपाषाणकाल: नवपाषाणकाल: । नवपाषाणकालीना: कौलालम् अध्यगच्छन्। तदा एव ते लेखनम् अपि अकुर्वन्।
पाषाणयुगम् वर्गः:संस्कृतिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
उत्तरकाशीमण्डलम्
बाह्यानुबन्धः
http://www.mapsofindia.com/maps/uttaranchal/districts/uttarkashi.htm
वर्गः:उत्तराखण्डस्य मण्डलानि
खम्मम् मण्डलम्
इतिहासः
१९५३ तमे वर्षे आविष्कृतम् इदं जनपदम् । गजपतयः रेड्डिराजाः,विजयनगरराजाः गोलकोण्डनवाब् जनाः चिरं पर्यपालयन् । प्राग्गोदावरीमण्डलात् केचन प्रदेशाः अस्मिन् मण्डले संयोजिताः ।
श्रीधर भास्कर वर्णेकर
मृत्युः
वर्णेकरः ८३ तमे वयसि संस्कृतसम्मेलने भाषणं कर्तुं गच्छन् आसीत् । तदा यानापघातेन सः दिवङ्गतः ।
उल्लेखाः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:विंशतिशताब्द्याः कवयः
सिन्धुसंस्कृतिः
नगराणि
सिन्धुसंस्कृतेः नगराणि अत्युत्कृष्टाः आसन्। पथाः वीथयः च विशालाः आसन्। सुन्दराणि गृहाणि इष्टिकाभिः निर्मितानि सन्ति। नगरेषु अनेके नौकाश्रयाः धान्यकूटाः वस्तुगृहाणि स्नानगृहाणि च आसन्। पुर्यः भित्तिभिः रक्षिताः। नगरेषु दुर्गाः अपि अवर्तन्त। तेषु जलनिर्गमः अपि आसीत्। पुरीषु अनेके चित्रकाराः शिलपकाराः कुम्भकाराः वणिजः पुरोहिताः च अवसन्।
सर्वभारतीय-अण्णा द्राविड मुन्नेत्र कळगम् (ए आइ ए डि एम् के)
तमिऴनाडुराज्यम्
वर्गः:भारतीयराजनैतिकपक्षाः वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
जयपुरमण्डलम्
जनसङ्ख्या
२०११ जनगणनानुगुणं जयपुरमण्डलस्य जनसङ्ख्या ६६,६३,९७१ अस्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते ५९८ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ५९८ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः २६.९१% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९०९ अस्ति । अत्र साक्षरता ७६.४४ % अस्ति ।
बाह्यानुबन्धाः
वर्गः:राजस्थानस्य मण्डलानि
७०५
७०५ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
झपतालः
झपताल:
हैदराबाद्-नगरम्, भारतम्
गोल्कोण्डदुर्गम्
हैदराबादनगरात् पश्चिमभागे ४०० पादमितोन्नते स्थले ग्रान्नैट् शिलाभिः निर्मितं दुर्गं ७ कि.मीटर् परीधियुक्तम् अस्ति । तत्र स्फोटकशतघ्न्यः स्थापिताः आसन् । अत्र तारामती मस्जिद्, जनानां (राज्ञीवासः) रक्षकगोपुरं स्फोटकवस्तुनिर्माणागारः च आसन् ।
७०६
७०६ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
७०६ ७०६ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
रुद्रतालः
वर्गः:हिन्दुस्थानितालाः वर्गः:संस्कृतिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
अहमदाबादमण्डलम्
अहमदाबादमण्डलं (અમદાવાદ જિલ્લો, Ahmedabad district) गुजरातराज्ये स्थितं प्रमुखं मण्डलम् अस्ति । अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् अस्ति अहमदाबाद इति महानगरम् । संस्कृतभाषायाम् अहमदाबाद इत्यस्य महानगरस्य पुरातनं नाम कर्णावती इति आसीत् ।
जोधपुरमण्डलम्
बाह्यानुबन्धाः
वर्गः:राजस्थानस्य मण्डलानि
७०७
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
७०७ ७०७ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
१६९८
बाह्य-सूत्राणि
१६९८ १६९८ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
७०८
७०८ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।
९
बाह्य-सूत्राणि
0er
१७००
बाह्य-सूत्राणि
१७०० १७०० वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
१०
१० तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
१७०२
१७०२ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
७१०
बाह्य-सूत्राणि
७१० ७१० वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
कृष्णामण्डलम्
कृष्णामण्डलम् (Krishna district)आन्ध्रप्रदेशराज्ये स्थितमेकं मण्डलम्। अस्य मण्डलस्य अधिकारिककेन्द्रं मचिलीपट्टनम्, वाणिज्यकेन्द्रं विजयवाडा।
भौगोलिकम्
अस्य मण्डलस्य प्राग्दक्षिणदिशोः बङ्गालाखातसमुद्रः, पश्चिमगोदावरी मण्डलम्, पश्चिमदिशे गुण्टूरु,नल्गोण्डमण्डले, उत्तरदिशे खम्मं मण्डलं च वर्तते ।
भावनगरमण्डलम्
भावनगरमण्डलम् (ભાવનગર જિલ્લો, Bhavnagar district) इत्येतत् गुजरातराज्ये स्थितं किञ्चन प्रमुखं मण्डलमस्ति। अस्य मण्डलस्य केन्द्रमस्ति भावनगरमिति‌ नगरम्।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:गुजरातराज्यस्य मण्डलानि
७१२
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
पालीमण्डलम्
भौगोलिकम्
पालीमण्डलस्य विस्तारः १२३३०.७९ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य पूर्वे राजसमन्दमण्डलं, दौसामण्डलं च, पश्चिमे जालौरमण्डलं, बाडमेरमण्डलं, सिरोहीमण्डलं च, उत्तरे नागौरमण्डलम्, अजमेरमण्डलं, जोधपुरमण्डलं च, दक्षिणे उदयपुरमण्डलं, सिरोहीमण्डलं च अस्ति । अस्मिन् मण्डले लूनी इत्येषा एका एव नदी प्रवहति ।
उपमण्डलानि
अस्मिन् मण्डले नव उपमण्डलानि सन्ति । तानि -
प्रकाशमण्डलम्
इतिहासः
१९७२ तमे वर्षे नेल्लूरु,कर्नूलु, गुण्टूरु इत्येतेभ्यः मण्डलेभ्यः कांश्चन प्रान्तान् समीकृत्य ओङ्गोलुमण्डलं कृतम् । स्वातन्त्र्यसमरयोध्दा आन्ध्रकेसरी टङ्गुटूरि प्रकाशं पन्तुलु स्मारकार्थं प्रकाशं इति नामाङ्कितम् । ततः पूर्वम् इक्ष्वाकूनां, पल्लवानां, चालक्यानां विजयनगरराजानां,गोल्कोण्ड, कर्णाटकनवाबजनानां च पालने आसीत् । वेलनाटिचौडाः चन्दवोलुप्रान्तं राजधानीं कृत्वा पालितवन्तः । रेड्डिराजाः १३२४ समये राज्यं संस्थापितवन्तः । अद्दकिं राजधानीं कृतवन्तः । ततः पश्चात् पोतारेड्डिः राजधानीं कोण्डवीडुप्रान्तं प्रति परिवर्तितवान् । तडागस्य खननं, खणिगिरिदुर्गस्य निर्माणं   विजयनगरराजाः कृतवन्तः । १९२० समये आन्ध्ररत्नं दुग्गिरालगोपलकृष्णस्य अध्वर्यवे “रामदण्डु” इत्याख्यया संस्थया चीराल, पेराल उद्यमः कृतः ।
अश्वघोषः
बुद्धचरितम्
रूपस्य हन्त्री व्यसनं बलस्य शोकस्य योनिर्निधनं रतीनाम् ।
कालिदासेन सह साम्यम्
दिशं न काञ्चिद्विदिशं न काञ्चित् स्नेहक्षयात्केवलमेति शान्तिम्।।
गतं गतं नैव तु सन्निवर्तते जलं नदीनाञ्च नृणाञ्च यौवनम् ।।
काव्यशैली
१.:ताः स्रस्तकाञ्चीगुणविघ्निताश्च, सुप्तप्रबुद्धाकुललोचनाश्च । २.:स हि स्वगात्रप्रभयोज्वलन्त्या, दीपप्रभां भास्करवन्मुमोच । ३.:स्रस्तां नितम्बादवलम्बमानाम्, पुनः पुनः केसरदामकाञ्चीम् । ४.:ततो नृपस्तस्य निशम्य भावम्, पुत्राभिधानस्य मनोरथस्य । ५.:तां सुन्दरीं चेन्नलभेत नन्दः, सा वा न सेवेत नतं नतभ्रूः । ६.:नावजानामि विषयान् जाने लोकं तदात्मकम् ।
सन्दर्भाः
‎
जामनगरमण्डलम्
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:गुजरातराज्यस्य मण्डलानि
जूनागढमण्डलम्
जनसङ्ख्या
२०११ जनगणनानुगुणं जुनागढमण्डलस्य जनसङ्ख्या २७,४२,२९१ अस्ति । अत्र १४,०४,५०६ पुरुषाः १३,३७,७८५ महिलाः च सन्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते ३१० जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ३१० जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः १२.०१% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९५२ अस्ति । अत्र साक्षरता ७६.८८% अस्ति ।
१७०७
१७०७ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
श्रीकाकुळम्मण्डलम्
श्रीकाकुळम् जनपदम् (Srikakulam district)आन्ध्रप्रदेशराज्ये स्थितमेकं जनपदम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् श्रीकाकुळम् नगरम् ।
१७०९
१७०९ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
७१५
बाह्य-सूत्राणि
७१५ ७१५ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
१७१०
बाह्य-सूत्राणि
१७१० १७१० वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
७१६
बाह्य-सूत्राणि
७१६ ७१६ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
१८
बाह्य-सूत्राणि
10er
७१७
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१९
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१७१२
बाह्य-सूत्राणि
१७१२ १७१२ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
रवीन्द्रप्रभातः
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:हिन्दीलेखकाः वर्गः:अन्यभाषासाहित्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:जीवतव्यक्तयः वर्गः:१९६९ जननम्
२०
बाह्य-सूत्राणि
२० २० वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
खेडामण्डलम्
thumb|200px|right|मध्यगुजरात
२१
बाह्य-सूत्राणि
२१ २१ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
विकिसूक्तिः
विकिसूक्तिः इति विक्याधारितपरियोजना विकिमीडियाफौन्डेशन्-द्वारा परिचालितासु परियोजनासु अन्यतमा। एषा मीडियाविकितन्त्रांशे प्रचलति। एषा तु डेनियेल्-आल्स्टन् इत्यस्य मूलविचारे आधृता, तथा च ब्रायोन्-विब्बर-द्वारा कार्यान्विता। एतस्य उद्दिष्टं तु सहकारेण उद्धरणानां महान् सन्दर्भकोशस्य रचना। तानि च उद्धरणानि प्रमुखेभ्यः जनेभ्यः, पुस्तकेभ्यः, चलच्चित्रेभ्यः वा स्युः, अथवा लोकोक्तयः स्युः। तेषां च विवरणं सन्दर्भसहितं दीयते। यद्यपि तत्र उद्धरणानां बहवः संग्रहाः वर्तन्ते, विकिसूक्तिस्तु जनेभ्यः योगदानस्य सौविध्यं ददाति इति दृष्ट्या भिन्नं वर्तते।