cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
जिम्नास्टिक्स्
जिमनास्टिक्-व्यायामस्य अनेके प्रकाराः सन्ति । यथा- एते मुक्ताः उत्थितव्यायामाः पुरुषेभ्यः सन्ति । तथा एव महिलाभ्यः - समान्तर दो बार, भिन्न-भिन्न उन्नत बार, बेलेन्सिंग आन् बीम, लांग हार्स-प्रभृतयः । प्रतियोगितासु एतेषां स्वीकृत्या विश्वक्रीडोत्सवेषु भूयान् प्रचारो दृश्यते । क्रियावैशिष्ट्येन अधिकाङ्कलब्ध्या विजेतारो भवन्ति ।
बुधः
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
भारतस्य सूर्यमन्दिराणि
सूर्यपहरमन्दिरम्
सूर्यपहरमन्दिरं भारतस्य असमराज्यस्य गुवाहटीसमीपस्य गोलपाडा इति स्थाने सूर्यपहरः इति पर्वते एतत् सूयमन्दिरम् अस्ति । भगवन्तं सूर्यम् अतिरिच्य अत्र नवशिवलिङ्गानि अपि सन्ति ।
देवसूर्यमन्दिरम्
देवसूर्यमन्दिरं भारतस्य, बिहारराज्यस्य औरङ्गाबादमण्डले स्थितम् । अन्यसूर्यमन्दिराणि पूर्वाभिमुखानि सन्ति किन्तु एतन्मन्दिरं पश्चिमाभिमुखमस्तीति विशेषः । अयं देवालयः अनुपमशिल्पकलया प्रसिद्धः अस्ति । शिलाः उत्कीर्य निर्मितस्य मन्दिरस्य सूक्ष्मशिल्पविन्यासाः आदर्शाः सन्ति । अत्र षष्ट्युत्सवकाले अत्र महान् भक्तसम्मर्दः भवति ।
मन्दिरस्य स्वरूपम्
मन्दिरस्य अस्य शिल्पशैली ओडिशायाः कोणार्कदेवालयस्य शिलीसदृशी अस्ति । देवसूर्यमन्दिरम् उद्याने निर्मितम् अस्ति । गर्भगृहस्य उपरि कमलाकारेण सुवर्णकलशान्तं शिखरं निर्मितम् । अन्यस्मिन् भागे मुखमण्डपे शङ्क्वाकारेण चालः निर्मितः। चालस्य आधारभूताः सुन्दरशिल्पविन्यस्ताः स्तम्भाः। सर्वसनातनधर्मस्य मन्दिराणां विरुद्धं पूर्वाभिमुखं देवसूर्यमन्दिर अस्ति । अतः अत्र भक्तानां मनोकामनाः पूर्णाः भवन्ति इति भावेन अधिकाः श्रद्धालवः अत्र आगच्छन्ति ।
मन्दिरनिर्माणविषयिणी कथा
बहून् ग्रामान् पृष्ठतः परित्यज्य सः कस्याश्चित् पान्थशालायाः अलिन्दे रात्रिम् अयापयत् प्रातश्च पुनः यात्राम् आरभत । अन्ते, सम्मुखस्थ-हरिद्वनस्य सीमायां सः कस्यचित् विशालभवनस्य सूर्यदीप्तं शिखरम् अपश्यत् । हर्षेण उल्लसितं तस्य मुखमण्डलम् । अग्रे सरतः तस्य दृष्टिपथम् आगताः कार्यरताः शतशः मनुष्याः । दूरत्वात् ते पिपीलिका इव क्षुद्राः दृश्यन्ते स्म । ते एकं मन्दिरं निर्मान्ति स्म यत् देशस्य सर्वाणि मन्दिराणि आकारेण उत्कर्षेण च अतिक्रमितुं शक्नुयात् । निर्मातृषु एकतमस्य दर्शनं बालकस्य यात्रायाः उद्देश्यम् ।
वर्गः:भारतस्य तीर्थक्षेत्राणि वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
ऋणम्
वर्गः:ऋणत्रयम् वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:विषयः वर्धनीयः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
योऽन्तःसुखोऽन्तरारामः...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः पञ्चमोध्यायस्य कर्मसंन्यासयोगस्य चतुर्विंशतितमः (२४) श्लोकः ।
२२८
२२८ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।
योऽन्तःसुखोऽन्तरारामः...
अन्वयः
यः अन्तःसुखः अन्तरारामः तथा यः एव अन्तर्ज्योतिः सः योगी ब्रह्मभूतः ब्रह्मनिर्वाणम् अधिगच्छति।
मृदुलः शारीरकव्यायामः
मृदुलः शारिरिकःव्यायामः (Calisthenics)
आधुनिके क्रीडासंसारे मृदुलः शारीरिको व्यायामः प्राधान्येन महिलानां च कृते अतीव लाभप्रदः अस्ति । शरीरस्य सौन्दर्याय सुघटितत्वाय शारीरिक-स्वास्थ्याय च विधीयमानेऽस्मिन् विधावधो निर्दिष्टाः व्यायामाः स्वीक्रियन्ते -कन्दुकक्रीडा - वस्त्रखण्ड (रिबन्)-वाद्यश्रृङ्खला (लेजियम्)-वस्तुविशेषेण सह शरीर-वलन-क्रिया (मुगली- हूपड्रिल्-बासड्रिल्-झण्डियां-रुमाल-चुन्नी-सहिता) रज्जुकूर्दन (रस्सीकूद)-प्रभृतयः । एतेषु मुख्यत्वेन शरीरस्य वलनं मोटनं भ्रामणं सङ्कोचनं वेशनम् उत्थापनं च इत्यादयः क्रियाः भवन्ति । पदयोः हस्तयोः च विस्तारो मेलनं यतः तश्चालनेन सह हस्ताभ्यां पदतलस्पर्शः तथा कानिचिद् आसनानि अपि अस्मिन् व्यायामे समाविशन्ति ।
गद्यकाव्यम्
गद्यपद्ययोः भेदः
यदि हि काकतालीयन्यायेन कदाचिद् गद्येऽपि लयात्मकता उत्पद्यते, तदापि गद्यं तु गद्यमेव तत्र बुद्धिविलासजन्यताभावात् यथा - 'देवौ गृहं जग्मतुः' । इदं हि यथैव गद्यं तथैव पद्येऽपि । यथा - 'कार्यं निश्चितमासमाप्य मुदितौ देवौ गृहं जग्मतुः'। अस्यैव गद्यरूपं भवति -'निश्चितं कार्यं आसमाप्य मुदितौ देवौ गृहं जग्मतुः' इति । किन्त्वनेनैतन्नावधेयं यदन्वयाभावे एव पदानां गद्यमिति । गद्यपद्ययोः विभेदकतत्त्वं तु बुद्धिविलास एव । यत्र हि भाषायाः स्वाभाविकी गतिस्तद् गद्यमेव यत्र च श्रमप्रदत्ता गतिस्तदेव पद्यमिति ।
बृहत्कथा
एवमेव सोड्ढलः -
'कविर्गुणाढ्यः स च येन सृष्टा बृहत्कथा प्रीतिकरी जनानाम्।
कथ्यते गुणाढ्यः प्रतिष्ठानपुरस्य राज्ञः सातवाहनस्य सभापण्डित आसीत् । स व्याकरणशिक्षणावधौ शर्ववर्मणा कातन्त्रव्याकरणकारेण पराजितः संस्कृतं प्राकृतञ्चोभयीं वाचं समुत्सृज्य पैशाचीमाश्रित्य बृहत्कथां कृतवानिति । सातवाहनस्य समयो विक्रमानन्तरप्रथमद्वितीयशतकान्तराले मतः । तेन गुणाढ्यस्यापि स्थितिः कालेनैवामुना संवादिता भाव्यमिति समालोचकाः । शकसंवत्सरप्रवर्तकः शालिवाहन एव सातवाहनः स्मृतोऽत्र पुरावृत्तविद्भिः।
किन्तु बुधस्वामिनो बृहत्कथाश्लोकसङ्ग्रहादिमनुमीयते यद्ग्रन्थोऽयं गद्यमयः आसीदन्यथा 'श्लोकसङ्ग्रह' इति कथनं निरर्थकमेव स्यादिति । अनेन ध्वन्यते यदबृहत्कथायां बुधस्वामिना श्लोकबद्धरूपेण सङ्ग्रहः कृत इति, न तु मूलग्रन्थगतपद्यानां सङ्ग्रह इति । बृहती या कथा तस्याः श्लोके सङ्ग्रहः इत्यस्याशयः।
हर्षचरितं, कादम्बरी च
,
दशकुमारचरितम्, अवन्तिसुन्दरीकथा
दशकुमारचरितं दण्डिनः प्रथितं गद्यकाव्यम् । दशानां कुमाराणामतिपौरुषपराक्रमवर्णनमेवाऽस्य ग्रन्थस्य विषयः । मगधेशकुमारस्य राजवाहनस्य तन्मित्राणां नवानां देशविदेशाटनानुभवानां मनोहारि वर्णनमत्र दृश्यते। अवन्तिसुन्दरीकथा दण्डिनोऽपरा कृतिः। ग्रन्थोऽयमपि हर्षचरित मिव कतिपयैः पद्यैरारभ्यते । अत्र बाणस्य कादम्बरी पुनरुक्तेव दृश्यते भाषाभाववर्ण्यविषयादिदृष्ट्या।
रत्नावली
रत्नावलीवर्णनं यथा -
देहली
भारतस्य राजधानी
भारतदेशस्य महानगरेषु देहलीनगरम् अन्यतमम् । प्राचीनकालादपि देहली भारतस्य राजधानी अस्ति । अस्य सहस्रवर्षाणाम् इतिहासः अस्ति । अनेकसाम्राज्यानां राजवंशीयाना च राजधानीति अपि आसीत् । हिन्दुमुसलमानमोगलेत्यदयः वंशीयाः अत्र प्रशासनम् अकुर्वन् । आङ्ग्लाः अपि सा.श.१९११ तले काले देहलीनगरं राजधानीं कृत्वा सा.श.१९४७ पर्यन्तं प्रशासनम् अकुर्वन् । स्वातन्त्र्यप्राप्तेः अनन्तरकाले अद्यापि देहली देशस्य राजधानी अस्ति । देहली गङ्गासमतलप्रदेशाना महाद्वारमिवास्ति । राजनीतिकेन्द्रं वाणिज्यकेन्द्रं प्रशासनिककेन्द्रं च । अत्र अनेक वास्तुशिल्पान्वितभवनानि सा.श.१९३०तमसमये निर्मितानि सन्ति । सर् एड्विन् लुटिन्स् भव्यशिल्पानां रचनकारः आसीत् ।
देहलीनगरस्य इतिहासः
देहलीनगरं विश्वस्य प्राचीननगरेषु अन्यतमम् अस्ति । पूर्वं हिन्दुराजः अनङ्गपालः क्रिस्ताब्दे १०६० तमे वर्षे 'लालकोट्’ निर्मितवान् । पृथ्वीराजचह्वाणः तस्य अभिवृद्धिकार्यं कृतवान् । अनन्तरं कुतुबुद्दीन् ऐबक् कुतुब् मिनार्भवनं कारितवान् । मोगलवंशीयः बाबरः अत्रैव साम्राज्यम् आरब्धवान् । आङ्ग्लाः क्रिस्ताब्दे १९११ तमे वर्षे देहलीनगरं राजधानीं कृत्वा प्रशासनम् आरब्धवन्तः । पूर्वं पुराणानुसारं कौरवाः हस्तिनावतीनगरे (प्राचीनदिल्लीभागः), पाण्डवाः इन्द्रप्रस्थनगरे (पुरानाकिलाभागे) प्रशासनं कुर्वन्ति स्म । देहली नगर विश्वे एव प्राचीन नगरेष्वेकं अस्ति । पूर्व हिन्दुराजा अनङ्गपालः क्रिस्ताब्दे १०६० समेय 'लालकोट्’ निर्मितवान् । पृथ्वीराजचह्वण महोदयः अभिवृद्धि कार्य कृतवान् । अनन्तर कुतुब्हीन् ऐबक् कुतुब् मीनार शिल्पं कारितवान् । मोगलवंशीयः बाबरःअत्रैव साम्राज्य आरब्धवान् । आङ्गलाः क्रिस्ताब्दे १९११ तमे वर्षे देहली नगर राजधानी कृत्वा प्रशासन आरब्धवन्तः । पूर्वं पुराजानुसार कौरवाः हस्तिनावति नगरे प्राचीनदिल्लीभागः, पाण्डवाः इन्द्रप्रस्थ नगरे पुरा- नकिल्प भागे प्रशासन कृतवन्तः । देहली महानगरस्य विस्तीर्णं ५०० व.कि.मी. अस्ति । अत्र वातावरणम् अत्यन्तं विचित्रम् एप्रिल् मे जून् च मासेषु अतीवोष्णं नवम्बर् डिसेम्बर जनवरी च मासेषु अतीव शैत्यं भवति । भारतस्य सर्वराज्यानां राजधानिभिः वाहनसम्पर्कः धूमशकटयानस्य सम्पर्कः विमानस्य सम्पर्कः च सन्ति ।
सिडनी
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:आस्ट्रेलियादेशस्य नगराणि वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
दूरमानम्
मात्रादीनां सामान्यमानां लक्षणम् ॥
'''गोकर्ण एकादशभिः भवितास्तिर्द्वादशाङ्गुला । '''चतुर्दशभिरुद्दिष्टः पादो नाम तथाङ्गुलैः ॥
'''शतं षडुत्तरो दण्डः नल्वस्त्रिंशद्धनुर्मितः । क्रोशो धनुः सहस्रं तु गव्यूतिं तद्वयं विदुः ॥
लीलावती
८ लिक्षा = यूका ।
कन्याकुमारीमण्डलम्
कन्याकुमारीमण्डलम् (Kanyakumari district) (तमिऴ् – கன்னியாகுமரி மாவட்டம்) दक्षिणभारतस्य तमिऴ्नाडुराज्यस्य मण्डलेषु अन्यतमम् । अयं भूभागः भारतदेशस्य दक्षिणसीमायाम् अस्ति । चेन्नै नगरम् अतिरिच्य तमिऴ्नाडुराज्यस्य अत्यन्तं नगरीकृतं मण्डलं कन्याकुमारी । राज्यस्य लघुमण्डलेषु अस्य द्वितीयं स्थानम् । कन्याकुमारीमण्डले कन्याकुमारी इति पत्तनम् अपि अस्ति, यत् भारतभूप्रदेशस्य दक्षिणाग्रम् अस्ति । किन्तु अस्य मण्डलस्य केन्द्रस्थानं नागरकोयिल् पत्तनम् । इदं मण्डलं सरसां मण्डलम् इति, भूमेः अन्तः इति च प्रसिद्धम् अस्ति ।
मात्तूरु जलसङ्क्रमः
कन्याकुमारीमण्डलस्य तिरुवत्तरसमीपे विद्यमानः अयं जलसङ्क्रमः द्वयोः पर्वतयोः मध्ये स्थितः कृषिकार्यार्थं जलं वहति । उन्नतानां स्तम्भानाम् आधारेण निर्मितः अयं जलसङ्क्रमः औन्नत्ये दैर्घ्ये च एषियाखण्डे एव बृहत्तमेषु अन्यतमः । जलसङ्क्रमस्य मध्यात् परितः विद्यमानानां गिरीणाम्, अरण्यप्रदेशानाम्, अधः प्रवहन्त्याः नद्याः च मनोहरः दृश्यः हृदयम् आह्लादयति ।
ब्रिस्बेन
ब्रिस्बेन आस्ट्रेलिया देश्स्य एकः नगरं अस्ति । आस्ट्रेलिया एक: महाद्वीप: किञ्चन राष्‍ट्रं च अस्ति |
पूर्वगारोहिल्स्-मण्डलम्
जनसङ्ख्या
पूर्व-गारो-हिल्स्-मण्डलस्य जनसङ्ख्या(२०११) ३,१७,९१७ अस्ति । अस्मिन् १,६१,२२३ पुरुषा:, १,५६,६९४ महिला: च सन्ति । अस्मिन् मण्डले चतुरस्रकिलोमीटर्मिते क्षेत्रे १२२ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् १२२ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः २६.८७% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९७२ अस्ति । अत्र साक्षरता ७३.९५% अस्ति । मण्डलेऽस्मिन् ८६.१०% जना: ग्रामेषु निवसन्ति ।
अर्थव्यवस्था
अस्य मण्डलस्य अर्थव्यवस्था कृष्याधारिता, ग्रामीणा च अस्ति । कृषिः एव ९०% जनानाम् उपजीविकां कल्पयति । तण्डुलः, किणः, बहवः कन्दमूलसस्यानि, नारङ्गफलम्, अननसं, कदलीफलं, मरीचिका, पनसफलं, मरीचिका, हरिद्रा, आर्द्रकं इत्यादीनि अस्य मण्डलस्य प्रमुखसस्योत्पादनानि सन्ति ।
बाह्यानुबन्धाः
मण्डलानि-पूर्व-गारो-हिल्स्-मण्डलम्
वंशपत्रपतितम्
भ र न भ न ल ग।
ततः स विस्मयाविष्टो...
अन्वयः
ततः हृष्टरोमा सः धनञ्जयः विस्मयाविष्टः शिरसा देवं प्रणम्य कृताञ्जलिः अभाषत ।
भद्राचलम्
भद्राचलं प्रदेशे गोदावरीनदीतीरे श्रीरामचन्द्रस्य देवालयः निर्मितः अस्ति । रामः वनवासकाले अत्रागतवान् इति प्रतीतिः अस्ति । गोपण्ण इति ख्यातः भक्तः १६७४ तमे वर्षे देवालयस्य जीर्णोद्धारं कृतवान् ।
न्‍यू यॉर्क्
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:अमेरिकादेशः वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
२२९
२२९ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
राजशेखरः
राजशेखरस्य परिचयः
अयम् एकः संस्कृतकविः, आलङ्कारिकः शास्त्रकारश्च आसीदिति पण्डिता आमनन्ति । क्षत्रियकुलावतंसस्य चौहानवंशस्य अनर्घ्यरत्नम् " अवन्तिसुन्दरी" इति कन्यारत्नम् अस्य कलत्रम् । राजशेखरः यायावरवंशीयः इति इतिहासः ब्रवीति । एतस्य पिता दुहिकः(दुर्दुकः), माता शीलवती । क्रि.शक नवमशताब्दान्ते दशमशताब्दादौ वा महाराष्ट्रप्रदेशे एषः आसीदिति ज्ञायते । एतेन नाटकान्यपि विरचितानि, अतः ’नाटकान्तं कवित्वम्’ इतिलोकोक्त्यनुसारं स्वस्य कवित्वम् प्रत्यपादयत् । क्रिस्तशके नवमे शतमाने ई.८८४तः ९९१ संवतः मध्यकाले राजशेखर आसीदिति इतिहासज्ञाः अभिप्रयन्ति । अयं दशमे शतमाने आसीदिति भाण्डारकरपण्डितस्याभिप्रायः । महाराष्ट्रम् अस्य जन्मस्थानम् । एष कान्यकुब्जे राज्ञः महेन्द्रपालस्य आस्थाने कविरासीत्, अपि च यायावरकुलोत्पन्नस्य अकालजलदनाम्नः अलब्धकृतेः कवेः प्रपौत्र आस इत्यपि तस्यैव ग्रन्थद्वारा ज्ञातुं शक्यते । यतः बालरामायणे स्वयम् अकालजलदं स्तौति, यथा- " स मूर्तो यत्रासीद् गुणगण इवाकालजलदः, सुरानन्दः सोऽपि श्रवणपुटपेयेन वचसा । न चान्ये गण्यन्ते तरल कविराजप्रभृतयो, महाभागस्तस्मिन्नयमजनि यायावरकुले ॥ तदामुष्यायणस्य महाराष्ट्रचूडामणेः अकालजलदस्य चतुर्थो दौर्दुकिः (प्रपौत्रः) शीलवतीसूनुः उपाध्यायः श्रीराजशेखरः" इति । अयं ब्राह्मणो वा क्षत्रियो वा इति विषये साहित्यविमर्शेषु महती चर्चा प्रवृत्ता दृश्यते ।
तारणपंथ
तीर्थः
तारण समाजस्य चत्वारः तीर्थः संति।
नमिनाथः
जन्म, परिवारश्च
नमिनाथस्य पिता विजयः, माता च वप्रा आसीत् । विजयः मिथिला-नगर्याः राजा आसीत् । राजा विजयः राज्यसञ्चालने श्रेष्ठः आसीत् । एकदा आश्विन -मासस्य शुक्लपक्षस्य पौर्णिमायां तिथौ अश्विनी-नक्षत्रे रात्रौ वप्रया तीर्थङ्करत्वसूचकाः चतुर्दश स्वप्नाः दृष्टाः । द्वौ अतीव प्रसन्नौ अभवताम् । तौ स्वप्नानां फलं न जानीतः स्म । तथापि स्वप्नान् दृष्ट्वा राज्ञी प्रफुल्लिता जाता ।
राजत्यागः, दीक्षा च
भगवता नमिनाथेन पञ्चसहस्रं वर्षाणि यावत् राज्यस्य सञ्चालनं कृतम् आसीत् । एकदा नमिनाथः अटितुमुपवनं गतवान् । तत्र द्वौ देवौ आगतौ । राजा नमिनाथः देवाभ्याम् आगमनस्य कारणं पृष्टवान् । तदा देवाभ्याम् उक्तं यत् – “जम्बूद्वीपस्य विदेहक्षेत्रे सुसीमा-नगर्याम् अपराजित-नामकः मुनिः अस्ति । सः सद्यः एव तीर्थङ्करपदं प्रापत् । यदा आवाभ्यां पृष्टं यत् - को अग्रिमः तीर्थङ्करः भविष्यति ? तदा तेन भवतः नाम उक्तम् । अतः आवां भवते सूचनां प्रदातुम् आगवन्तौ । देवयोः वचांसि श्रुत्वा राजा नमिनाथः विरक्तः जातः । यदा नमिनाथः दीक्षायाः कालं ज्ञातवान्, तदा स्वस्य उत्तराधिकारिणः राज्याभिषेकं कृत्वा तस्मै राज्यस्य दायित्वं प्रदत्तम् ।
नारायणीमन्दिरम् (श्रीपुरम्)
भूमार्गः
वर्गः:तमिळ्नाडुराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थानानि वर्गः:तमिळ्नाडुराज्यस्य तीर्थक्षेत्राणि वर्गः:तमिळ्नाडुराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वारङ्गल् दुर्गम्
वारङ्गल् दुर्गम् आन्ध्रप्रदेशस्य तेलङ्गाणाप्रदेशे एतत् दुर्गम् अस्ति । पूर्वं क्रिस्ताब्दे १३९९ तमे वर्षे एतत् निर्मितम् आसीत् । काकतीयवंशीयाः श्री गजपतिदेवः तस्य पुत्री रुद्रम्मा च एतत् बृहत् दुर्गं निर्मितवन्तः । काकतीयानां राजधानीरुपेण वैभवोपेतमासीत् वारङ्गल् दुर्गम् । भारतदेशे एव अतीव बृहत् दुर्गमिति ख्यातमस्ति ।
प्रलयः
प्रलयः
'''ज्ञानाग्निदग्धाखिलपुण्यपापा मनः समाधाय हरौ परेशे । यद्योगिनो यान्त्यनिवृत्तिमस्मादात्यन्तिकं चेति लयश्चतुर्धा ॥ (सिद्धान्तशिरोमणिः,भुवनकोशः)
अल्लाह्
अल्लाह् (अरबी: ﷲ ) इति इस्लाम्-मतानुयायी एव विश्वस्य अद्वितीयस्रष्टा तथा प्रतिपालकश्च । 'अल्लाह्' इति शब्दः मुस्लिम्-जनैः व्यवहृयते । परन्तु 'बाहाई', अरबीभाषी कैथिलिक-क्रैस्तजनाः, माल्टावासिनः, रोमन्-कैथेलिक्, मिजोराही इहुदी एवं सिक्खजनाः अल्लाह् शब्दः विभिन्नार्थे उच्चार्यन्ते   ।
शब्दोत्पत्तिः
thumb|right|240px| [[अरबीभाषा|अरबीभाषया लिखितः अल्लाह् नाम्नः अंशसमूहः - १। अलिफ़् २। हम्जतुल् वसल् (همزة وصل‎‎) ३। लाम् ४। लाम् ५। तश्दीद् (شدة‎) ६। अलिफ़्-स्वरमात्राचिह्नम् (ألف خنجرية‎‎) ७। ह]]
भारविः
भारविः कौशिकगोत्रोत्पन्नस्य नारायणस्वामिनः पुत्रः । भारवेः पूर्वजाः पूर्वम् उत्तरपश्चिमभारतान्तर्गतम् आनन्दपुरं नाम नगरमध्यवात्सुः परतश्च ते नासिकनामकं दक्षिणभारतनग्रमायाताः । एकदा स्वसमसामयिकेन राजकुमारेण विष्णुवर्धनेन समं मृगयायां घोरं काननमुपेतो भारविः मांसं सिषेवे, यत्पापानोदनाय स तीर्थानि बभ्राम । तदीयं काव्यं श्रुत्वा काञ्चीनृपः सिंहविष्णुस्तमात्मराजधानीमानाययत् । सिंहविष्णुतनयेन राजकुमारमहेन्द्रविक्रमेण स तत्र सानन्दमुवास । तस्य पुत्रो मनोरथनामाऽऽसीत् । तस्य प्रपौत्रः दण्डी बभूव । इयं कथाऽवन्तिसुन्दरीकथायां लिखिता । भारवेरेव नामान्तरं दामोदर इत्यथवा दामोदरभारवी भिन्नौ पुरुषावितिसन्देहो दुरपासः ।
परिचयः
भारवेः जन्मनाम दामोदरः । एतस्य पिता नारायणस्वामी । दामोदरः चालुक्यराजस्य विष्णुवर्धनस्य मित्रम् आसीत् । एषः गङ्गराजस्य दुर्विनीतस्य आस्थाने, पल्लवराजस्य सिंहविष्णो आस्थाने च कञ्चित् कालम् आसीत् इत्यपि ज्ञायते । क्रि श षष्ठे शतके भारविः आसीत् । 'किरातार्जुनीयं' भारवेः सुविख्यातं काव्यम् । महाभारते विद्यामानम् एव कथावस्तु स्वीकृत्य भारविः एतत् महाकाव्यं रचितवान् अस्ति ।
कालः
सम्भवति कान्यकुब्जेश्वरसभासद्भूतो बाणो भारविं नैव जानाति स्म तथा वा ते समुल्लेखनीयं नैव मन्यते स्म । भारवेः प्रसिद्धिरधिकरूपेण दाक्षिणात्यप्रदेश एवाऽऽसीत्तदानीम् । बाणो भारविं जानन्नपि केनाऽपि कारणेन नैव तत्रोल्लिखति इति मन्यते विद्वद्भिः। यतो हि ७०७ मितवैक्रमाब्दानभितः प्रणीतायां काशिकायां स्वकथनदार्ढ्याय 'संशय्य कर्णादिषु तिष्ठते यः' इति भारवेर्वचनं काश्मीरौ जयादित्यवामनौ परमप्रामाणिकत्वेनौद्धरतः तत्समकालीन एव प्रीतिकूटवासी बाणो नैव तज्ज्ञानातीति नैव विश्वासभूमिः । तत्र प्रादेशिकताऽपि कारणत्वेन सम्भवति। यतो हि न केवलं बाणोऽपि तु ध्वन्यालोक कृदपि भारविं नैवोद्धरति किन्तु बाणभट्ट बहुशः विद्वत्प्रसिद्धिरपि भारविं बाणपूर्ववर्तिनमेव समर्थयति । यथा -
वंशवीर्यप्रतापादीन् वर्णयित्वा रिपोरपि।
भारवेः काव्यशैली
चित्रकाव्यप्रणयनस्य त्वयं प्रवर्तक एव । अमुमेवानुवृत्य पश्चाद्वर्तिनो माघरत्नाकराद्याः कवयस्तथा प्रावर्तयन्त काव्यस्य चित्रत्वम् । सत्यपि शब्दविलासप्राचुर्ये भारवावकृत्रिमं नाम न किञ्चिदस्ति । स स्वयमेव कथयति -
ट्रिचिमलैदुर्गम्
रैल्मार्गः
चेन्नै- मधुरैमार्गे मुख्यं निस्थानम् अस्ति ट्रिचि ।मैसूरु-मैलाडुतुरैमार्गः अपि ।
वायुमुद्रा
करणविधानम्
तर्जनी वायुतत्वं निर्दिशति । तर्जन्याः अग्रभागम् अङुष्ठस्य मूले नीत्वा अङ्गुष्ठं तर्जन्याः पृष्ठभागे स्थापनीयम् ।
हळेबीडु
धूमशकटमार्गः
समीपे हासन, बाणावर निस्थानके स्तः । हासनरेलनिस्थानतः २७ कि.मी । बाणावरतः ३२ कि.मी ।
वसतिः
कर्णाटकसर्वकारवसतिगृहं, होटेलमयूर
कुमारी पिङ्गला
शिवभक्ता पिङ्गळा
वर्गः:पौराणिकधार्मिकमहिलाः वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎ वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎ वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
अभिराज राजेन्द्र मिश्र:
प्रधानकार्याणि
अभिराज राजेन्द्र मिश्रस्य प्रधानकार्याणि, तानि - इक्षुगन्ध: अरण्यानि अभिराज- यशोभूषणम् धर-माण्डवीयम् जानकिजीवनम् मधुपर्णि संस्कृत साहित्य मे अन्योक्ति सप्तधारा अभिराज सहस्रकम् नाट्यपञ्चगव्यम् नाट्यपञ्चामृतम् वाग्-वधूटि मृद्विका श्रुतिम्भरा बलिद्वीपे भारतीयसंस्कृति: विंशशताब्दि संस्कृतकाव्यामृतम् (सं) सुवर्णद्वीपीय रामकथा संस्कृत शतकम् Poetry and Poeties
प्रशस्तय: एवं संस्तुतय:
वर्गः:उत्तरप्रदेशराज्यस्य व्यक्तयः
केशः
thumb|left|200px|महिलानां दीर्घाः केशाः
गोल्ड कोस्ट
गोल्ड कोस्ट आस्ट्रेलिया देश्स्य एकः नगरं अस्ति । आस्ट्रेलिया एक: महाद्वीप: किञ्चन राष्‍ट्रं च अस्ति |
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:आस्ट्रेलियादेशस्य नगराणि वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
एलगिरिपर्वतः
मार्गः
वर्गः:तमिळ्नाडुराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थानानि वर्गः:तमिळ्नाडुराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वोलोङ्गोङ्ग
वोलोंगोंग आस्ट्रेलिया देश्स्य एकः नगरं अस्ति । आस्ट्रेलिया एक: महाद्वीप: किञ्चन राष्‍ट्रं च अस्ति |
मिन्दौगः
वर्गः:अन्यदेशीयराजाः वर्गः:लेतुवा वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युः...
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युः इत्यनेन श्लोकेन भगवान् श्रीकृष्णः जन्ममृत्य्वोः अपरिहार्यातायां सत्यां शोकः अनुचितः इति बोधयति । पूर्वस्मिन् श्लोके भगवान् अर्जुनम् उक्तवान् यद्, त्वम् आत्मानं जन्ममरणयुक्तं पश्यसि चेदपि शोकः अयोग्यः इति । अत्र भगवान् तमेव विषयं जन्ममृत्य्वोः अपिहार्तायाः सिद्धान्तेन सह योजयित्वा बोधयति । सः कथयति यद्, किञ्च प्राप्तजन्मनः मृत्युः, मृतस्य च जन्म इति तु अपरिहार्यम् अस्ति । अतः एतस्मिन् विषये शोकः अयोग्यः एव इति ।
लेतुवाभाषा
लेतुवाभाषा (lietuvių kalba) भारतयूरोपभाषाजातेर्भाषास्ति। तां भाषां ४ प्रयुतो जना वदन्ति। लेतुवाभाषा लेतुवाया मुख्याया भाषया भवति।
न रूपमस्येह तथोप...
शब्दार्थः
अग्रिमश्लोकः १५.४ ततः पदं तत्परिं….: द्रष्टव्यः ।
अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं...
अन्वयः
विश्वेश्वर, विश्वरूप ! त्वाम् अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं सर्वतः अनन्तरूपं पश्यामि । तव आदिं न पश्यामि न मध्यं न पुनः अन्तम् ।
किरीटिनं गदिनं...
सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
17 वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
करूरुमण्डलम्
करूरुमण्डलम् (Karur district) (तमिऴ्: கரூர் மாவட்டம) करूरुमण्डलं भारतस्य तमिऴ्नाडुराज्यस्य मध्यभागे कावेरी, अमरावतीनद्योः तीरे विद्यमानं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं करूरुपत्तनम् ।
कृषिः वाणिज्यं च
करूरुमण्डले प्रमुखतः कृष्णमृत्तिका दृश्यते । अत्रत्यानि प्रमुखाणि सस्यानि तण्डुलः, कदली, इक्षुखण्डः, नागवल्ली, धानाः, कलायः, तैलबीजानि, शाकाः, मालिकापुष्पाणि, औषधीयसस्यानि च । करूरुमण्डलस्य गृहवस्त्रोत्पादनं ख्यातम् अस्ति । पर्यङ्कवस्त्राणि, पाकगृहवस्त्राणि, शौचालयवस्त्राणि, उत्पीठिकावस्त्राणि, भित्त्यलङ्कारवस्त्राणि इति पञ्चप्रभेदानां वस्त्राणि अत्र प्रमुखतया उत्पाद्यन्ते । साक्षात् तथैव परम्परागतविदेशविक्रयणेन करूरुमण्डलस्य वार्षिकः वैदेशिकविनिमयः ६००० कोटिभ्यः अधिकः । एतत्सम्बद्धेषु सीवनयन्त्रागारेषु, वर्णागारेषु, तन्तुवायेषु च करूरुपरिसरे ४५०००० जनाः उद्योगरताः सन्ति ।
२३४
बाह्य-सूत्राणि
२३४ २३४ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
लेतुवायर्क्
लेतुवायर्क् (Lietuvos himnas) लेतुवाया राष्ट्रीयर्क्। सा १८९८ वर्षे विन्त्सेन कुदिर्केण कृता। १९१८ राष्ट्रीयर्ग्बभूव।
तूवूम्बा
वर्गः:आस्ट्रेलियादेशस्य नगराणि वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
डार्विन
वर्गः:आस्ट्रेलियादेशस्य नगराणि वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
तिरुमले ताताचार्य
तिरुमले ताताचार्य शर्मा ति.ता.शर्मा अथवा टि.टि.शर्मा(Thirumale Thathacharya Sharma/Thitha Sharma/T T Sharma) इति ख्यातः लक्ष्मीकुमारः ताताचार्यः एव तिरुमले ताताचार्यशर्मा। ‘तिरुमले’ इति तस्य वंशस्य नाम । राजगुरुवंशजः ति.ता. शर्मा १८९६ तमे वर्षे कोलारमण्डलस्य चिक्कबळ्ळापुरनगरे जन्म प्राप्तवान्  ।पिता श्रीनिवासताताचार्यः, माता जानकीयम्म । मैसूरुनगरे उन्नतशिक्षणं प्राप्तिसमये शर्मा भारतस्य स्वातन्त्र्यसमरं निमित्तं विद्याभ्यासं त्यक्त्वा पत्रिकोद्यमं प्रविष्टवान् । गान्धिजेः मार्गदर्शनम् अनुसृत्य शर्मा पत्रिकोद्यमी,स्वातन्त्र्ययोद्धा,राजनीतिज्ञः, साहित्यकारः, नाटककारः, समाजसेवकः, इतिहासकारः, शासनतज्ञः च  भूत्वा राष्ट्रस्य निम्मित्तम् अमोघसेवां कृतवान् । मैसूरुक्रानिकल्”इति पत्रिकायाः द्वारा पत्रिकोद्यमरङ्गे पादार्पणं कृतवान् शर्मा केभ्यश्चित् वर्षेभ्यः अनन्तरं  तां पत्रिकां “विश्वकर्णाटक” इति साप्ताहिकपत्रिकारूपेण परिवर्तितवान् । सप्तवर्षेभ्यः अनन्तरं सा पत्रिका दिनपत्रिका अभवत् । प्रजाप्रभुत्वस्य रक्षणाय जागतीकरणस्य दायित्वं सा पत्रिका निरूढवती । १९४७ तमवर्षतः १९४९ तमवर्षं यावत् कन्नडसाहित्यपरिषदः अध्यक्षः जातः शर्मा “कवि जनाश्रय” इति काञ्चित् योजनाम् अनुष्ठितवान् । नाटककलासक्तः एषः कन्नडस्य अनेकानि नाटकानि रङ्गभूमीं प्रति आनितवान्। टि.पी. कैलासं वर्येण विरचित “टोल्लु गट्टि” नाटकं प्रथमवारं रङ्गभूमिं प्रति आनयनस्य ख्यातिः शर्मणः एव अस्ति । शासनान् संशोध्य तेषां विश्लेषणस्य कार्ये निष्णातः एषः शासने विद्यमानानां कविनां विषये “कन्नड कविगळु” इति ग्रन्थस्य प्रकाशनं कृतवान् अस्ति । एषा तस्य प्रथमा कृतिः ।
त्वमक्षरं परमं...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः एकादशोऽध्यायस्य विश्वरूपदर्शनयोगस्य अष्टादशः(१८) श्लोकः ।
अन्वयः
त्वं परमं वेदितव्यम् अक्षरम्, त्वम् अस्य विश्वस्य परं निधानम्, त्वम् अव्ययः, शाश्वतधर्मगोप्ता, त्वं सनातनः पुरुषः मे मतः ।
कुरआन्
संज्ञा
मुस्लिम्-मतानुसारं मुहम्मद्(मुस्लिमजनानां प्रवक्ता (अल्लाह्स्यदूतः)वाणीं साक्षात् अरबीभाषया प्राप्तवान् आसीत् । ग्रन्थोऽयं मु'जिया (अलौकिकः)  तथा मानवजातेः पथप्रदर्शकः । मुस्लिमजनानां विश्वासः विद्यते यत् कुरआन्-ग्रन्थे मानवानां सर्वविधानां समस्यानां समाधानमस्ति । एवञ्च अयं ग्रन्थः पूर्णाङ्गजीवनविधानं बोधयति ।
वेस्‍ट वर्जिनिया
वेस्‍ट वर्जिनिया संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य प्रदेश: अस्‍ति. राजधानी - चार्ल्सटन
२३६
२३६ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।
बि एम् डब्ल्यू (i8)
बि एम् डब्ल्यू (i8) , इति यानम् आदौ बि एम् डब्ल्यू दक्षगतिवैज्ञानिकी धारणा (BMW Concept Vision Efficient Dynamics)इति नाम्ना बि एम् डब्ल्यू संस्थया प्रस्तुतितमसीत् । यानमिदं वैद्युतिनशक्तियुक्तं तथा विशेष-PHEV(plug-in hybrid electric vehicle) व्यवस्थासम्पन्नम् । प्राथमिकावस्थायायां फ़्रैङ्कफ़र्ट यान्त्रिकप्रदर्शिन्यां (२००९) टर्बोडिजेल्-युक्तस्य यानस्य(i8) उन्मोचनम् अभूत् । अनन्तरवर्तीकाले बि एम् डब्ल्यू i8 गैसोलिन्-शक्तिसम्पन्नस्य यानस्य प्रस्तुतिकरनमभूत् २०११ तमे वर्षे फ़्रैङ्कफ़र्ट यान्त्रिकप्रदर्शिन्याम् । २०१५ बि एम् डब्ल्यू i8 याने भविष्यति ७.२ kWh लिथियम्-लौहशक्तिसञ्चयकोषः, येन  प्रायः 35 km सीमायां यानाय शक्तिवितरणं भवति । वस्तुतः उत्पादनसंस्करणे 2.5 L/100 kmपर्यन्तम् इन्धनक्षमता अस्ति ।
<!--२०१० तमे वर्षे बि एम् डब्ल्यू संस्थया उत्घोषितमासीत् यत् दक्षगतिवैज्ञानिकी धारणायाः अङ्गतया २०१३ संवत्सरे  announced the mass production of the Concept Vision Efficient Dynamics in Leipzig beginning in 2013 as the BMW i8. The i8 is part of BMW's "Project i" and will be marketed as a new brand, BMW i, sold separately from BMW or Mini. The BMW i3 will be the first model available by late 2013, followed by the i8 in 2014 as a 2015 model year. Other i models will follow. The production version of the BMW i8 was unveiled at the 2013 Frankfurt Motor Show and the market launch is expected by mid 2014.
बि एम् डब्ल्यू (i8) स्पैडर् धारणा (Concept Spyder)-२०१२
The designer of the BMW i8 Concept Spyder was Richard Kim
विक्रयणम्
<!---BMW plans to sell the i8 in about 50 countries, with the U.S. expected to be the largest sales market. In Europe, the UK, Germany and France are expected to be the top markets. Retail deliveries are expected in the second half of 2014. Pricing for the 2015 BMW i8 destined for the U.S. market starts at US$135,925 (€103,000 or GB£86,800) including destination and handling fees and before any applicable government incentives. Deliveries are scheduled to begin in the second quarter of 2014.
मके
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:आस्ट्रेलियादेशस्य नगराणि वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
अनादिमध्यान्तम्...
अर्थः
तव आदिः मध्यः अन्तश्च नास्ति, तव पराक्रमः परिच्छेत्तुं न शक्यः, तव अनन्ताः हस्ताः सन्ति,सूर्यचन्द्रौ तव नयने स्तः, तव मुखेषु जाज्वल्यमानः अग्निः भासते, त्वं निजवर्चसा समग्रमिदं जगत् तापयन् वर्तसे । एतादृशं त्वामहं पश्यामि ।
अव्यक्तादीनि भूतानि...
भाष्यार्थः
एते मनुष्यादयः प्राणिनः तादृशानि सद्द्रव्याणि एव । येषां पूर्वास्था अर्थात् जन्मनः पूर्वावस्था अनुपलब्धा (अप्रत्यक्षा) आसीत् । ततः उत्तरावस्था अर्थात्, मृत्यूत्तरीया अवस्था अपि अनुपलब्धा भवष्यति । केवलं मनुष्यादि मध्यावस्था अर्थाद् वर्तमानकालिना अवस्था एव प्रत्याक्षा अस्ति । तानि द्रव्याणि स्वस्य स्वभावानुगुणम् एव व्यवहरन्ति, अतः तेभ्यः अपि शोकस्य किमपि कारणं नास्ति ।
२३८
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
२३९
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
सरलाबेन
मृत्युः
चतुश्चत्वारिंशत्वर्षाणि भारतस्य निष्कामसेवां कृत्वा १९२८ तमस्य वर्षस्य 'जुलाई'-मासस्य अष्टमे (८/७/१९२८) दिनाङ्के उत्तराखण्डराज्यस्य पिथौरागढमण्डलस्य धरमगढ-ग्रामे सरलाबेन देहत्यागम् अकरोत् ।
हार्वी बे
हार्वी बे आस्ट्रेलिया देश्स्य एकः नगरं अस्ति । आस्ट्रेलिया एक: महाद्वीप: किञ्चन राष्‍ट्रं च अस्ति |
हनुमन्नाटकम्
विषयवस्तु
अस्मिन्नाटके रङ्गमञ्चीयाभिनवा शैली दृश्यते, यत्र कोऽपि निवेदक एव उपस्थाय संवादविहीनानि कथ्यानि क्वचिन्निवेदयति । एवंविधानि रूपकाणि महाराष्ट्रेषु प्रचलितानि 'निवेदन' नाम्नाधुनापि व्यवहृतानि । अन्यत्र संवादा अपि समुपलभ्यन्ते । विण्टरनित्स-महोदयस्य मतमस्ति यद् "इयं कृतिः महाकाव्यनाटकयोः मध्ये तिष्ठति, यत्र महाकाव्योचितानि आख्यानानि नाट्योचिताश्च संवादाः ग्रथिताः" इति।
मयि सर्वाणि कर्माणि...
भावार्थः
'अध्यात्मचेतसा' इत्यस्य पदस्य तात्पर्यम् अस्ति यद्, यस्य कस्यापि पथः साधकः स्यात्, तस्य उद्देश्यं तु आध्यात्मिकता एव स्यात्, न तु लौकिकता । वस्तुतः उद्देशः, आवश्यकता च सदैव नित्यत्त्वस्य अर्थाद् आध्यात्मिकतायाः एव भवति । प्रत्युत कामना सर्वदा अनित्यतत्त्वस्य अर्थाद् उत्पत्तिविनाशीलपदार्थानामेव भवति । साधके उद्दशः स्यान्न कामना । उद्देशपूर्णम अन्तःकरणं विवेकविचारयुक्तमेव भवति । दार्शनिकदृष्ट्या, वैज्ञानिकदृष्ट्या च शरीरादीनां भौतिकपदार्थानाम् उपरि मनुष्यस्य आधिपत्यं न सिध्यति । वस्तुतः ते पदार्थाः उपभोगाय न अपि तु परमार्थाय सन्ति । तेषु मनुष्यस्य अधिकाराभावदेव तेषु न कस्यापि आधिप्तयं भवति । सम्पूर्णः संसारः ईश्वरस्य अस्ति, परन्तु जीवः भ्रमवशात् तत्सर्वं मे इति बुध्यते । एवं सः बध्यते । 'निराशीनिर्ममो भूत्वा युध्वस्य विगतज्वरः' – सर्वाणि कर्माणि, पदार्थान् च भगवते समर्प्य मनुष्यस्य जीवने कामनायाः, ममतायाः, सन्तापस्य च अंशोऽरि नावशिष्यते । यथा - कश्चन मनुष्यः अपराय पुस्तकं पठितुं ददाति । पठितारं दृष्ट्वा 'एषः मे पुस्तकं पठति' इति दाता चिन्तयति, तदेव आंशिकी ममता उच्यते । पुस्तकार्पणोत्तरम् अपि मनुष्ये सा आंशिकी ममता अवशिष्यते । अतः भगवान् तस्याः आंशिक्याः ममतायाः त्यागं कृत्वा नवीनवस्तोः कामनाम् अकृत्वा नष्टवस्तोः सन्तापं मा कुरु इति अर्जुनं कथयति । कामना-ममता-सन्तापानाम् अन्तिमांशमात्रम् अपि समर्पणोत्तरं नावशिष्येत ।
वाग्गा वाग्गा
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:आस्ट्रेलियादेशस्य नगराणि वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
सिन्धुदुर्गम्
वर्गः:शिवाजी महाराजस्य दुर्गाणि वर्गः:महाराष्ट्रराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
Samskrtam.org
वर्गः:संस्कृतसम्बद्धानि जालस्थलानि वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये वर्गः:विषयः वर्धनीयः वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
कृष्णगिरिमण्डलम्
कृषिः वाणिज्यं च
कृष्णगिरिमण्डलस्य ३९% प्रदेशः अरण्यावृतः । अरण्यप्रदेशेभ्यः अपि उत्पन्नानि लभ्यन्ते । वंशवृक्षाणाम् उत्पन्नानि, मधुसङ्ग्रहणम्, तिन्त्रिणीकृषिः इत्यादिषु कार्येषु अञ्चेट्टि, देङ्कनिकोट्टै, तळ्ळि, बेरिगैप्रदेशानां ग्रामस्थाः रताः ।
२४१
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
जञ्जिरादुर्गम्
वर्गः:महाराष्ट्रस्य ऐतिहासिकस्थानानि वर्गः:महाराष्ट्रराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
कमलिनीराजहंसम्
पूर्णसरस्वती महोदयेन विरचितं नाटकं भवति कमलिनीराजहंसम् । पञ्चभिः अङ्कैः उपनिबद्धम् अस्ति इदं नाटकम् । राजहंसस्य, पम्पासरसि वर्तमानायाः कमलिन्याः च परस्परानुरागः एव नाटकस्य कथातन्तुः । यद्यपि मत्तः गजः प्रतिनायकरूपेण आगच्छति तथापि सरसि वर्तमानानां नक्राणां साहाय्येन सः पलायितः । पुनः राजहंसस्य ब्रह्मलोकगमनावसरे कालमेघः स्वानुचरेण पुरोमारुतेन साकं कमलिनीं जलाभ्यन्तरे बन्दीकरोति स्वसुहृदं मयूरं विहगराजपदव्यां अभिषेक्तुं यतते च । तथापि शरदः शापेन कालमेघः विनष्टः । एवं कमलिन्याः राजहंसस्य च पुनः समागमः भवति । इदं नाटकं केरलसर्वकलाशालातः १९४७ तमे संवत्सरे सम्पादितम् ।
पश्चिमवङ्गराज्यम्
सस्योद्यानम्
सा.श.१७८६ तमे वर्षे स्थापितम् एतदुद्यानं १०८ हेक्तर् प्रदेशे विस्तारयुक्तमस्ति । अत्र ३० सहस्राधिकाः सस्यभेदाः सन्ति २५० वर्षप्राचीनं ९५ चतुरस्रमीटर् विस्तृतः प्रसिध्दः बटवृक्षः २६ मीटर् उन्नतः च अस्ति । अस्य परिधिः१२०० पादमिता एतत् सस्योद्यानं प्रतिदिनं सहस्रशः जनाः आगच्छन्ति । सस्योद्यानं सन्दृष्टुं प्रातः ९ वादनतः सायं ६ वादनपर्यन्तम् अवकाशः अस्ति शुष्कजातीयाः सस्यविशेषाः अपि अत्र सन्ति ।
इतरस्थानानि
कोलकातानगरे दर्शनीयानि स्थानानि अन्यानि अपि सन्ति । तेषु पोर्टविलियम्, ईडन्गार्डन्, क्रीडाङ्गणम्, अलिपुरम् पाणिसङ्ग्रहोद्यानं, सितम्बरजैनदेवालयः (नाकोड् मसीदिप्रार्थनामन्दिरं ), षाहीदमीनार् (४८.१ मीटर उन्नत), बेलूरुमठः रबीन्द्रसरोवरः विरलातारामण्डल, ठाकूरसदन इत्यादि प्रमुखानि सन्ति । चान्दपाल् घाटतः हूग्लीनद्या नौकाविहाअः कर्तुं शक्यते इदानी विज्ञान अगर (Science City) मेट्रोधूम शकटप्रवासः सन्तोषकराः आकर्षणीयाः सन्ति । विमानमार्गः कोलकाता नगरस्य देशस्य विविधैः नगरैः विमानसम्पर्कः अस्ति । धूमशकटमार्गः – नगरे हौरा, सीलडानिस्थाने स्तः । देहली मुम्बयी चेन्नै अहमदाबादनगरैः साक्षात् धूमशकटयानानि सन्ति । वाहनमार्गः – बेङ्गळूरुतः १८८३ कि.मी । चेन्नैतः १६७५ कि.मी । मुम्बयीतः २०८१ कि.मी डार्जिलिङ्गतः १८९ कि.मी दूरे भवति ।
शान्तिनिकेतनविश्वविद्यालयस्थानम्
कोलकोतानगरतः घण्टात्रय यावत् प्रयाण कृत्वा शान्तिनिकेतन स्थल प्राप्तु शक्यते । अत्रैव विश्वकवि रवीन्द्रनाथठागूरः शान्तिनिकेतनविद्यालय सा.श. १९०१ तमे वर्षे प्रारम्भं कृतवान् । केवल पञ्चविद्यार्थिनः आसन् रवीन्द्रनाथ ठागुरमहोदयस्य् पिता महर्षि देवेन्द्रनाथ ठागूरमहोदयः विद्यालयस्य आधारशिला स्थापितवान् । सा.श.१९२१ वर्षसमये शाला एव विश्वभारती इति नाम प्राप्तवती । इदानी स्वतन्त्रविश्वविद्यालयः अन्ताराष्ट्रीयविद्यार्थिना मार्गदर्शनकेन्द्रमस्ति । सहस्रशः विद्यार्थिनः अत्र ज्ञान प्राप्तु आगच्छन्ति । विशाले आम्रवाटिकाया भव्यभवनानि रचितानि सन्ति । प्रकृत्या सह मानवविकासः भवतु इति रवीन्द्रनाथ ठागूरमहोदयस्य आशयः आसीत् । सः अतीव प्रकृतिप्रियः सः यत्र वसतिस्म तत्स्थान रवीन्द्रसदनम् इति प्रसिद्धम् । अत्र रवीन्द्रनाथठागूरमहोदयेन उपयुक्तानां वस्तूना सङ्ग्रहः कृतः अस्ति । अत्र नन्दलालबसु महोदयस्य चित्राणां सङ्ग्रहः अस्ति । रवीन्द्रनाथठागुरः स्वय चित्रकारः सङ्गीतज्ञः च आसीत् । रबीन्द्रसङ्गीतम् इति विशिष्टप्रकारस्य सङ्गीतम् एतेनैव आरब्धम् अस्ति । इदानीमत्र नृत्यबोधनमपि भवति । पूर्वकालतः अपि शान्तिनिकेतनम् उत्तमोद्देशान् सङ्कल्प्य स्थापितं विद्याकेन्द्रम् । इदानी जगत्प्रसिध्दमस्ति । वाहनमार्गः – कोलकोतातः १६३. कि.मी. धूमशकटमार्गः – भोल्पुरधूमशकटनिस्थानं समीपतमं भवति ।
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च...
सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
01 वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
शिमलाविश्वविद्यालयस्यइतिहासः
राज्य संग्रहालय[संपादित करें]
(
जेराल्डटन
जेराल्डटन आस्ट्रेलिया देश्स्य एकः नगरं अस्ति । आस्ट्रेलिया एक: महाद्वीप: किञ्चन राष्‍ट्रं च अस्ति |
वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:आस्ट्रेलियादेशस्य नगराणि वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
बेलूरु
बाह्यानुबन्धाः
वर्गः:कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि वर्गः:कर्णाटकस्य ऐतिहासिकस्थानानि वर्गः:भारतस्य प्रेक्षणीयस्थानानि
भीमसेन जोशी
अन्तिमयात्रा
क्रि.श. २०११ तमवर्षस्य जनवरिमासस्य २४तमे दिनाङ्के पुण्यपत्तनस्य चिकित्सालये स्वस्य ८९तमे वर्षे दिवङ्गतः।
द्यावापृथिव्योरिदम्...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः एकादशोऽध्यायस्य विश्वरूपदर्शनयोगस्य विंशतितमः(२०) श्लोकः ।
पदच्छेदः
द्यावापृथिव्योः इदम् अन्तरं हि व्याप्तं त्वया एकेन दिशः च सर्वाः दृष्ट्वा अद्भुतं रूपम् उग्रं तव इदं लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन् ॥ २० ॥
धर्मसूत्रेषु प्रायश्चित्तविधानविमर्शः
ब्रह्महत्यायाः प्रायश्चित्तम्
मनुनाऽपि एतत् स्वीक्रियते --
सर्वेषां धर्मसूत्रकाराणां मते ज्ञातवान् ब्रह्महत्याकारीमनुष्यः यदि क्षत्रियोऽस्ति तर्हि युद्धभूमौ स्थित्वा अन्यैः यौद्धाभिः तं ब्रह्महत्याकरं ज्ञात्वा तस्य हननं करणीयम् । मनुस्मृतिकारोऽपि धर्मसूत्रकाराणां मतं मन्यते परन्तु याज्ञवल्क्यस्य मते सः ब्रह्महत्याकरः युद्धभूमौ आहतत्वेऽपि ब्रह्महत्यायाः पापात् विमुक्तो भवति ।
सुरापानस्य प्रायश्चित्तम्
'सुरापस्य ब्राह्मणस्योष्णामासिञ्चेयुः सुरामास्ये मृतः शुध्येत् ।'
स्तेनस्य प्रायश्चित्तम्
वर्गः:संस्कृतलेखाः वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
लिस्मोर
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:आस्ट्रेलियादेशस्य नगराणि वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
प्रेसिडेन्सि विश्वविद्यालयः
सम्बद्धाः लेखाः
वर्गः:पश्चिमवङ्गराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:पश्चिमवङ्गस्य शिक्षणसंस्थाः
२४६
बाह्य-सूत्राणि
२४६ २४६ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
सदृशं चेष्टते स्वस्याः...
अधिकवाचनाय
33 वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
ऊर्ध्वमूलमधःशाखम्...
सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
01 वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
धरा
शिवस्य अनुग्रहः
सहस्रसूर्याः एककाले उद्भूताः इव सर्वत्र प्रकाशः प्रसृतः । तस्याः परीक्षा समाप्ता आसीत् । युवकस्य स्थाने चतुर्भुजः,वनमाली, पीताम्बरधारी, श्रीवत्सभूषितः, श्रीहरिः, शङ्ख -चक्र- गदा- पद्मसहितः प्रत्यक्षः आसीत् । ललाटे स्वेदबिन्दवः दृष्टाः । भ्रुवौ कठोरौ जातौ । हस्तस्थं चक्रं प्रलयाग्निः इव भ्रमति स्म । वृद्धविप्रः मुण्डमाली भस्मधरस्य नीलकण्ठस्य रूपं धरति । तस्य जटायां जाह्नवी हाहाकारं कुर्वती आसीत् ।  महासर्पाः फूत्कारं कुर्वन्तः आसन् । तस्य तृतीयनेत्रस्य पक्ष्माः कम्पन्ते स्म ।  तस्य प्रलयङ्करस्य हस्तयोः त्रिशूलः डमरुः महानाशार्थं सज्जौ इव दृश्येते स्म । सा वृद्धा कुत्र गतवती ? तस्याः स्थाने आदिशक्ती दर्शनं दत्तवती ।	सिंहवाहिनी सा रक्तखड्गं हस्तेन गृहीत्वा कर्पूरज्वाला इव ज्वलन्ती महाकालाय युद्धार्थम् आह्वानं यच्छन्ती अस्ति वा इव साक्षात् महिषासुरमर्दिनी तत्र विराजमाना आसीत् । जगन्मातापित्रोः दर्शनं प्राप्तवती  पुण्यवती धरा अत्यानन्देन शीघ्रं स्वस्य मस्तकेन भूमौ स्पृशन्ती साष्टाङ्गप्रणामं कृत्वा देवानां स्तुतिं कृतवती । "प्रभो ! क्षम्यतां ! मयि भवतोः कृपा सर्वदा भवतु ।  अहं यःकश्चित् अधमा कीटसदृशी अस्मि ।  भवतोः कृपापात्रा अस्मि ।  कोपः मास्तु” इति प्रार्थितवती । श्रीहरिः स्वस्य मेघगम्भीरध्वनिना वदति –	"देवी ! भवती धन्या ! मह्यं भवती भवत्याः स्तनयोः बलिदानं कृतवती अस्ति । ते अहं स्वीकृतवान् अस्मि ।  द्वापरयुगे व्रजे भवती यशोदा इति जन्म प्राप्नोति ।  तत्र अहं भवत्याः स्तनेन अमृतपानं  कृत्वा माम् कृतार्थं करिष्यामि” । एतयोः शुद्धहस्तयोः जलस्य स्वादः मया प्राप्तः अस्ति ।अहं श्रीकृष्णस्य धेनुरक्षणार्थं वज्रेश्वरः भूत्वा व्रजदेशे निवसिष्यामि ।  अत्र मया स्वीकृतेभ्यः तीर्थ- बिल्वपत्रेभ्यः निमित्तम् अग्रिमजन्मनि भवतः धेनुभ्यः यथेष्टं जलं तृणं च ददामि…….”  इति वदति । "मातः ! अहं योगमायायाः रूपेण बृन्दावने स्थित्वा परमात्मनः बाललीलासु साहाय्यं करोमि……”  इति सिंहवाहिनी स्वस्य अभिप्रायं सूचितवती । तस्मिन् समये भीक्षापात्रं गृहीत्वा द्रोणः पर्णकुटीरं प्रविष्टवान् । तावता धरायाः सत्वपरीक्षा समाप्ता आसीत् । तस्याः पातिव्रत्यस्य प्रभावेन द्रोणः अग्रिमजन्मनि वसुदेवः भूत्वा जन्म प्राप्तवान् ।  एवं पुण्यकार्याणां पुण्यप्रभावेन स्वस्य उद्धरेण सह पत्युः उद्धरणमपि  कृत्वा धरा आदर्शसती भूत्वा अद्यापि सर्वेषां हृदये स्थितवती अस्ति ।
२४७
२४७ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
चम्पूकाव्यम्
नलचम्पूः
कैलाशायितमद्रिभिर्विटपिभिः श्वेतातपत्रायितं
एवमेव -
कृतकुमुदविकासो भासयन् दिङ्मुखानि ।
इत्यनुवदति भावतः । तस्य हि वर्णनाचातुर्यं यथा -
नागपट्टिणमण्डलम्
नागूरु
इदं पत्तनं नागपट्टिनात् ४ किलोमीटर् अस्ति । अत्र नागूरुदर्गा इत्याख्या सुप्रसिद्धा दर्गा अस्ति । मतधर्मान् अविगणय्य अत्र लक्षशः भक्ताः प्रतिवर्षम् आगच्छन्ति । एषा दर्गा पञ्चशतवर्षेभ्यः प्राक् निर्मिता ।
चम्पूकाव्यम्
नलचम्पूः
नलचम्पूमधिकृत्य सन्ति प्रसिद्धाः अनेकाष्टीकाः यासु चण्डपालकृता विषमपदप्रकाशा गुणविनयगणिकृता वृत्तिः (१६५० वै०) दामोदरी टीका, नागदेवी, बृहट्टीका, विवृतिटीका नन्दकिशोरस्य भावबोधिनी च ज्ञाताः काश्चन प्राचीनाः शेषराजशर्मणश्चन्द्रकला च नवीनासु ज्ञाता ।
अस्यैव ग्रन्थान्तरं मदालसाचम्पूः । अयमेव कुवलयाश्वचरितसंज्ञकोऽपि । काव्यमिदं कुवलयाश्वमदालसयोः प्रेमकथावर्णनपरं नलचम्प्वपेक्षया ग्रन्थोऽयं न्यूनश्रेणीकः । तथापि काव्यस्यास्य सुन्दरता रसवत्ता च प्रशस्या विद्यते । ग्रन्थस्यास्यैका टीका लभ्यते कस्यापि । ग्रन्थोऽयं कवेः प्रथमैव कृतिर्दश्यते । कथानकञ्चास्य मार्कण्डेयपुराणाद् गृहीतं प्रतिभाति ।
विश्वगुणादर्शचम्पूः
तौ हि क्रमशः सूर्यलोक-भूलोके, भूलोके अयोध्या-गङ्गानदी-काशीसमुद्र-जगन्नाथक्षेत्र-गुर्जरदेश- यमुनानदी-महाराष्ट्र-आन्ध्रप्रदेश-कर्णाटकदेश-वेङ्कटगिरि-वन-घटिकाचल-दीक्षारण्य-रामानुज-चन्नपट्टण(मद्रास)-काञ्ची-श्रीमद्वेदान्तदेशिकाचार्य-कामासिकानगरवासि-नृसिंह-त्रिविक्रम-कामाक्षीदेवी-एकाम्रेश्वर-क्षीरनदी-वाहानदी-तुण्डीरमण्डल-चञ्जीपुरी-यज्ञवराह-कावेरी-रङ्गनगरी-जम्बूकेश्वर-चोलदेश-शार्गपाणि-राजगोपाल-सेतु-ताम्रपर्णी-शठकोपमुनि-वेदान्ति-ज्योतिषिक-भिषक्कवि-तार्किक-मीमांसक-वैयाकरण-वैदिक-राजसेवक-दिव्यक्षेत्र-प्रभृतीनां वर्णनं सुनिपुणं कृतमस्ति । कविवर्णनं यथा -
श्रीदण्डी डिण्डिमाख्यः श्रुतिमुकुटगुरुर्भल्लटो भट्टबाणः |
संवादरूपेण प्रणीतोऽयं ग्रन्थो गुणदोषविवेचनपरः ।
कानिचन चम्पूकाव्यानि
८ तुलाभारप्रबन्धः
१२ कंसवधचम्पूः
२० प्रह्लादचरितम्
३० भागवतचम्पूः
दक्षिणत्रिपुरामण्डलम्
ऐतिहासिकं किञ्चित्
१९४७ तमवर्षपर्यन्तं त्रिपुराराज्यपरिसरोऽयं राजा वीरविक्रम किशोर माणिक्य बहादुर् अस्य आधिपत्ये आसीत् । अस्य मरणानन्तरं तस्य विधवा-पत्नी स्वपुत्रै: सह शासनं कृतवती । ९ सप्टेम्बर १९४७ दिनाङ्के परिसरोऽयं राज्यविभाग-३ मध्ये समाविष्ट: जात: । १ नवेम्बर १९५६ दिनाङ्के राज्यमिदं केन्द्रशासितप्रदेशत्वेन संस्थापितम् । १९७० तमे वर्षे राज्यमिदं मण्डलत्रयेणसह स्थापितम् । तदा एव अस्य मण्डलस्य स्थापना जाता ।
निष्कुलानन्दस्वामी
प्रसिद्धाः कृतयः
वर्गः:गुजराती साहित्यिकाः वर्गः:गुजरातराज्यस्य व्यक्तयः वर्गः:स्वामिनारायणसम्प्रदायः
बीदरलोकसभाक्षेत्रम्
बीदरलोकसभाक्षेत्रं कर्णाटकस्य २८ लोकसभाक्षेत्रेषु अन्यतमम् । एतत् क्षेत्रं १९६२तमे वर्षे  अस्तित्वे आगतम् । २००८ तमवर्षं यावत्  एतत् क्षेत्रम् अनुसूचितजनजातीयानां कृते आरक्षितम् आसीत् । अस्मिन् क्षेत्री समग्रं बीदरमण्डलं तथा गुल्बर्गामण्डलस्य कश्चन भागः च अन्तर्भवति ।
विधानसभाक्षेत्राणि
बीदरलोकसभाक्षेत्रे प्रकृतं कर्णाटकस्य विधानसभायाः अष्टविधानसभाक्षेत्राणि अन्तर्भवन्ति ।
मराठासाम्राज्यम्
पेशवाः
मराठासाम्राज्यम्
जबलपुरम्
इतिहासः
भेडाघाट, ग्वारीघाट, जबलपुरम् इत्यादिभ्यः स्थानेभ्यः जीवाश्मनः प्राप्यन्ते । अतः इदं नगरं प्रागैतिहासिककालस्य पुरापाषाणकालीनानां मनुष्याणां निवासस्थानमासीत् इति स्पष्टं भवति । अस्य नगरस्य मदन महल, सरोवराः, मन्दिराणि च प्राचीनानि सन्ति ।
मदन महल
मदन महल नामकं दुर्गं जबलपुर-नगरात् २ कि. मी. दूरे स्थितमस्ति । कलचुरी-शासनानन्तरं जबलपुर-नगरे गोण्ड-शासकाः आगतवन्तः । अस्य दुर्गस्य निर्माणं गोण्ड-शासकेन मदन सिंह इत्याख्येन कारितम् । इदं दुर्गं गोण्ड-शासनकालस्य साक्षी अस्ति । इदं दुर्गम् एकस्मिन् लघुशैले स्थितमस्ति । अस्मिन् दुर्गे शाही-वंशस्य मुख्यकक्षः, लघुजलाशयः च अस्ति । मदन महल इत्येतत् दुर्गं भारतस्य आकर्षकेषु प्राचीनस्मारकेषु अन्यतमम् अस्ति ।
धूमशकटमार्गः
जबलपुर-महानगरे ’पश्चिम मध्य रेल्वे’ इत्यस्य मुख्यालयः अस्ति । मुम्बई, देहली, अहमदाबाद, चेन्नै, चण्डीगढ, हैदराबाद्, बेङ्गळूरु, ग्वालियर, झांसी, उज्जैन, कोलकाता इत्यादिभ्यः नगरेभ्यः जबलपुर-नगरं प्रति रेलयानानि सन्ति ।
२५०
२५० तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
२५० २५० वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
सुभद्राधनञ्जयम्
कथावस्तु
त्वं प्रेक्षस्व प्रणयविवशः प्रेमवन्तं मयूर
वेगस्तब्धा इवामूः कनकवलयवद् व्याप्तपर्यन्तरेखें
गञ्जाम् निमिषाम्बा देवालयः
अत्रैकं श्रीचक्रम् अस्ति । भारतदेशे स्थितेषु षटचक्रेषु एतदपि अन्यतमम् अस्ति । प्रतिदिनम् अस्याः देव्याः सहस्रशः जनाः दर्शनं कुर्वन्ति । नवरात्रिमहोत्सवे लक्षाधिकजनाः आगच्छन्ति अत्र निमिषाम्बदेव्याः जन्मदिनं महत्वपूर्णं दिनम् अस्ति । तस्मिन् दिने अपि बहवः भक्ताः अत्र आगच्छन्ति।
निम्रत कौर
वर्गः:हिन्दीचलच्चित्राभिनेत्र्यः वर्गः:जीवतव्यक्तयः वर्गः:१९८२ जननम्
२५१
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
अयोध्या
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:उत्तरप्रदेशराज्यस्य तीर्थक्षेत्राणि वर्गः:उत्तरप्रदेशराज्यम् वर्गः:भारतस्य नगराणि वर्गः:रामायणस्य स्थानानि वर्गः:उत्तरप्रदेशराज्यस्य प्रमुखनगराणि वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः वर्गः:भारतस्य तीर्थक्षेत्राणि वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
मधुमेहः
मधुमेहः (Diabetes mellitus) कश्चन रोगः विद्यते । अधुनातनसमाजे मधुमेहरोगः साधारणरोगरूपेण बहुभिः अभिज्ञायते । रोगस्य लक्षणं विभिन्नेषु जनेषु बहुधा भिद्यते । रोगिणां रक्ते मूत्रे च शर्करायाः अंशः अवलोक्यते इत्येतत् रोगस्य मुख्यलक्षणम् । अग्न्याशयः सम्यक् क्रियाशीलः न भवति चेत् रक्ते ‘इनसुलिन्’ इति पदार्थस्य ह्रासः भवति । यदि अग्न्याशयः प्रचुरम् ‘इनसुलिन्’ न उत्पादयति, तदा शरीरे शर्करायाः उपयोगः सम्यक् भवितुं नार्हति, तस्मादपि शक्तिः नोत्पद्यते । thumb|300px|मधुमेहरोगस्य लक्षणानि
योगाभ्यासेन उपशमनम्
अस्य रोगस्य उपशमनाय योग्याहारस्य सेवनविषये, नियमितयोगाभ्यासविषये च अधिकम् अवधानं दातव्यम् । एकविंशतिदिवसानाम् अनन्तरं रोगस्य प्रस्तुतस्थितेः विषये अवगत्य, शनै शनैः औषधस्य परिमाणं न्यूनीकरणीयम् । अन्ते सम्पूर्णरूपेण औषधस्य त्यागः कर्तव्यः । अनेन क्रमेण मासद्वये, मासत्रये वा रोगस्य उपशमः भवति ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:रोगाः वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
बोअ क्वोन्
बाह्य ग्रन्थिय
वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
क्रीडा
आप्यायन्तु ममाङ्गानि
खेला:
जलक्रीडा
स्पर्धाः
भिन्न-भिन्नानां स्पर्धानां भिन्न-भिन्नानि उद्देश्यानि भवन्ति । तेषु मुख्यमुद्देश्यं -तस्यां क्रीडायां क्रीडकानां प्रोत्साहनं भवति । एतेन सहैव क्रीडकविशेषस्य सम्मानः, क्रीडाविशेषं प्रति रुचेः वर्धनं, तेन निरन्तरं विहितस्य श्रमस्यार्हणा, तदीयोदाहरणेन परेषां क्रिडकानां तां प्रति समाकर्षणं च सहायकानि उद्देश्यानि सन्ति ।
जैकलिन फर्नांडीस
जैकलिन फर्नांडीस (जन्म ११ अगस्त १९८५) हिन्दीचलच्चित्राभिनेत्री अस्ति।
१८७२
बाह्य-सूत्राणि
१८७२ १८७२ वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
२५२
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
बराक् ओबामा
राजनैतिकजीवनम्
বারাক ওবামা ২০০৮ সালের মার্কিন রাষ্ট্রপতি নির্বাচনে ডেমোক্র্যাটিক দলের প্রার্থী হিসেবে মনোনয়ন লাভ করেন। তিনি ঐ বছরের ৪ঠা নভেম্বরের জাতীয় নির্বাচনে জয়ী হন এবং মার্কিন যুক্তরাষ্ট্রের ৪৪তম রাষ্ট্রপতি হিসেবে নির্বাচিত হন। তিনি ২০১২ সালের ৭ই নভেম্বর ডেমোক্র্যাটিক প্রার্থী মিট রমনিকে হারিয়ে পুণরায় রাষ্ট্রপতি নির্বাচিত হন।
१२१२
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१२१२ १२१२ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
आश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेनम्...
शाङ्करभाष्यम्
आश्चर्यवत् आश्चर्यम् अदृष्टपूर्वम् अद्भुतम् अकस्माद्दृश्यमानं तेन तुल्यं आश्चर्यवत् आश्चर्यमिव एनम् आत्मानं पश्यति कश्चित्। आश्चर्यवत् एनं वदति तथैव च अन्यः। आश्चर्यवच्च एनमन्यः श्रृणोति। श्रुत्वा दृष्ट्वा उक्त्वापि एनमात्मानं वेद न चैव कश्चित्। अथवा योऽयमात्मानं पश्यति स आश्चर्यतुल्यः यो वदति यश्च श्रृणोति सः अनेकसहस्रेषु कश्चिदेव भवति। अतो दुर्बोध आत्मा इत्यभिप्रायः।।
भाष्यार्थः
एवं देहात्मवादसिद्धान्ते अर्थाद् शरीरमेव आत्मा अस्ति इत्यस्य सिद्धान्तेऽपि शोकस्य किमपि कारणं नास्ति । एवम् उक्त्वा शरीराद् भिन्नस्य आश्चर्यरूपस्य आत्मनः द्रष्टा, वक्ता, श्रोता च दुर्लभाः सन्ति । तथा च केवलं श्रवणेन एव आत्मस्वरूपस्य निश्चयः अपि दुर्लभः अस्ति इति अधुना वदति–
इरीट्रिया
इरीट्रिया (अरबी:إرتريا), आधिकारिकनाम इरीट्रियादेशः,	कालद्वीपस्य शृङ्गे विद्यमानः देशः अस्ति। एतस्य राजधानी अस्मारा अस्ति। एतस्य पश्चिमे सुडान, दक्षिणे इथियोपियादक्षिणपूर्वदिशि जिबूती अस्ति। अस्य देशस्य पूर्वदिशि रक्तसमुद्रः वर्तते | एतस्य क्षेत्रविस्तीर्णम् अस्ति ११७,६०० कि।मी। २ (४५,४०६ चतरस्र। मी) अस्ति। एतस्य देशस्य जनसंख्या ५ दशलक्षं (माकिम्) अस्ति।
युनिकोड
वर्गः:विज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम्
राष्ट्रियरासायनिकप्रयोगशाला
परिसरः
राष्ट्रियरासायनिकप्रयोगशालायाः परिसरः पुणे -महानगरस्य डॉ. होमी भाभा -मार्गे अस्ति । तस्य परिसरस्य विस्तारः अधिकः अस्ति । परिसरस्य व्यवस्था, साधनसुविधा इत्यादिषु प्रयोगशालायाः भव्यता प्रत्यक्षा भवति । एतस्यां प्रयोगशालायां १३०० अधिकाः कर्मचारिणः सन्ति । तेषु ५०० तः अधिकाः वैज्ञानिकाः सन्ति । परिसरेऽस्मिन् बृहन् ग्रन्थालयः अस्ति । तस्मिन् ग्रन्थालये लक्षाधिकानि पुस्कानि सन्ति । तत्र ६०० अधिकाः पत्रिकाः अपि उपलभ्यन्ते । ग्रन्थालये एव रसायनस्य, रसायनप्रौद्योगिक्याः च कृते राष्ट्रियसूचनाकेन्द्रस्य स्थापना कृता अस्ति । तत् केन्द्रम् अन्ताराष्ट्रियसूचनाकेन्द्रैः सह सँल्लग्नम् अस्ति । औद्योगिकसंस्थाः, शैक्षणिकसंस्थाः च एतत्केन्द्रं बाहुल्येन उपयुञ्जते । आधुनिकसुविधाभिः सज्जे एतस्मिन् परिसरे वृक्षबाहुल्यम् अपि अस्ति । एवं विविधानां जीवानम् अत्र उपस्थित्वात् परिसरस्य वातावरणं रम्यं भवति ।
प्रयोगशालायाः विकासः
१९३७ तमे वर्षे 'बङ्गाल् केमिकल्स्' इत्येतया प्रयोगशालया सह अनुसन्धानप्रयोगशाला अपि आरब्धा । तस्याम् अनुसन्धानप्रयोगशालायां नूतनानाम् ओषधीनाम् आविष्कारः भवति स्म । ततः स्वतन्त्रे भारते भारतीयेभ्यः अनुकूलपरिस्थितिः समुत्पन्ना । अतः विदेशेषु यथा भव्यातिभव्येषु भवनेषु प्रयोगशालाः भवन्ति स्म, तथैव भारतेऽपि निर्माणम् आरब्धम् । १९४७ तमे वर्षे वैज्ञानिकि-प्रौद्योगिक-अनुसन्धान-परिषदः स्थापना अभवत् । तस्याः संस्थायाः अन्तर्गततया कासाञ्चन प्रयोगशालानाम् अपि स्थापना अजायत । तासु प्रयोगशालासु पुणे -महानगरे स्थिता राष्ट्रियरासायनिकप्रयोगशाला अपि अन्यतमा । १९४७ तमे वर्षे रासायनिकप्रयोगशालायाः आरम्भस्तु अभवत्, परन्तु अनुसन्धानकार्यं १९४९ तमे वर्षे आरब्धम् ।
बहुलकक्षेत्रे संशोधनम्
शल्यक्रियायां सत्यां कदाचित् कस्यचित् जनस्य पादविच्छेदः क्रियते, तर्हि तस्य स्थाने कृत्रिमपादः स्थाप्यते । तस्य कृत्रिमपादस्य निर्माणं काष्ठेन, सूक्ष्मघर्षकखण्डैः च भवति । तस्य कृत्रिमपादस्य निर्माणे अधिकः कालः अपेक्ष्यते । तथा च सः कृत्रिमपादः अधिकः भारयुक्तः भवति । परन्तु राष्ट्रियरासायनिकप्रयोगशालायां पोलीयूरेथेन् इत्याख्यस्य निर्माणं जातम् अस्ति । पोलीयूरेथेन-पदार्थः दीर्घकालं यावत् चलति, तथा तस्य उपयोगः काष्ठेन सह कर्तुं शक्यते । एवं पोलीयूरेथे-पदार्थस्य उपयोगेन निर्मितः कृत्रिमः पादः अल्पभारायुक्तः भवति ।
दक्षिणसिक्किममण्डलम्
thumb|right|200px|भारतदेशे सिक्किमराज्यम्
शाहु
वर्गः:मराठाराजाः वर्गः:महाराष्ट्रराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
सीताराघवम्
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
मल्लिका शेरावत
वर्गः:हिन्दीचलच्चित्राभिनेत्र्यः वर्गः:१९७६ जननम् वर्गः:जीवतव्यक्तयः
पार्श्वनाथः
चातुर्याम-धर्मः
भगवान् पार्श्वनाथः चातुर्याम-धर्मस्य निरूपकः आसीत् । ततः परं चतुर्विंशतितमः तीर्थङ्करः भगवान् महावीरः पञ्चमहाव्रतधर्मस्य व्याख्यां चकार । अतः भगवतः पार्श्वनाथस्य धर्मः चातुर्याम-धर्मः इति नाम्ना एव प्रसिद्धः जातः ।
प्रद्युम्नाभ्युदयम्
‎
शाहु ४ (कोल्हापुर)
मराठा साम्राज्यस्य शासकः।
सम्भाजी
सम्भाजी भोसले इति मराठासाम्राज्यस्य द्वितीयः छत्रपतिः आसीत्। सः १६८१ तः १६८९ पर्यन्तं शासनं कृतवान्। सः मराठासाम्राज्यस्य संस्थापकस्य शिवाजी इत्यस्य ज्येष्ठपुत्रः आसीत् । तस्य मराठासाम्राज्यं मुगलसाम्राज्येन तथा अन्याभिः समीपस्थशक्तिभिः यथा गोवास्थेन पुर्तगालिभिः च सिद्दिभिः च मैसुरुणा अपि‌। तस्य भ्राता राजाराम १ तस्य मरणानन्तरं छत्रपतिः अभवत्।
मरीचम्
मूल स्थान तथा उत्पादक देश
काली मिर्च के पौधे का मूल स्थान दक्षिण भारत ही माना जाता है। भारत से बाहर इंडोनेशिया, बोर्नियो, इंडोचीन, मलय, लंका और स्याम इत्यादि देशों में भी इसकी खेती की जाती है। विश्वप्रसिद्ध भारतीय गरम मसाले में, ऐतिहासिक और आर्थिक दोनों दृष्टियों से, काली मिर्च का बहुत ही महत्वपूर्ण स्थान है। आयुर्वेदिक ग्रंथों में इसका वर्णन और उपयोग प्राचीन काल से चला आ रहा है। ग्रीस, रोम, पुर्तगाल इत्यादि संसार के विभिन्न देशों के सहस्रों वर्ष पुराने इतिहास में भी इसका वर्णन मिलता है। 15वीं शती में वास्को-डि-गामा द्वारा समुद्रमार्ग से भारत के सुप्रसिद्ध मलाबार के तटवर्ती इलाकों की खोज का मुख्य कारण भी काली मिर्च के व्यापार का आर्थिक महत्व ही था।
व्यापार
आज काली मिर्च अंतरराष्ट्रीय व्यापार का एक महत्वपूर्ण पदार्थ है। संसार के कुल देशों में काली मिर्च का उत्पादन गत महायुद्ध के पूर्व के 96,525 मीटरी टनों से गिरकर लगभग 45,725 मीटरी टनों पर पहुँच गया था। इस भारी कमी का मुख्य कारण गत महायुद्ध में इंडोनेशिया की काली मिर्च की खेती का सर्वनाश ही समझना चाहिए। अंतरराष्ट्रीय व्यापार में केवल भारत का उत्पादन ही महायुद्ध के पूर्व के 18,800 मीटरी टनों से बढ़कर 25,400 मीटरी टनों से ऊपर पहुँचा है। खेती
उपयोग
- खाने के साथ कालीमिर्च खाने पर शरीर इसमें मौजूद पोषक तत्वों को आसानी से अवशोषित कर लेता है।
- इससे शरीर की थकावट दूर होती है।
- एक चम्मच शहद में 2-3 बारीक कुटी हुई कालीमिर्च और एक चुटकी हल्दी पावडर मिलाकर लेने से कफ में राहत मिलती है।
पेले
टिप्पणी
वर्गः:अन्यदेशीयपादकन्दुकक्रीडालवः‎ वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
अनङ्गजीवनम्
‎
अथ केन प्रयुक्तोऽयं...
अन्वयः
वार्ष्णेय ! अथ केन प्रयुक्तः अनिच्छन्नपि बलात् इव नियोजितः अयं पूरुषः पापं चरति ?
दीया मिर्ज़ा
वर्गः:हिन्दीचलच्चित्राभिनेत्र्यः वर्गः:जीवतव्यक्तयः वर्गः:१९८१ जननम्
तपतीसंवरणम्
कथावस्तु
पत्या सह हिमवत्सु रममाणा तपती सूर्यदेवेन न सेहे, सा च हयसेनेन वियोज्य आनायिता। अथ राजशून्यं हास्तिनपुरं पाञ्चालोऽधिकृतवान् । संवरणः प्रियामन्विष्यन् गिरगहनेषु चरन् कथंचिद् विदूषकेण संगम्य निजं राज्यं परहृतं विदित्वा जेतुं सन्नद्धः सूर्यप्रषितेन रथेन प्रस्थितः । रक्षोभिः कृतया मायया सर्वत्रानावृष्टिरासीत्, किन्तु राजनि प्राप्त एव प्रकामं ववर्ष, येन राज्यं समृद्धं बभूव स्वायत्तं च । गङ्गालोकप्रासादं गतस्य संवरणस्य सविधे कृत-मेनका-रूपा तपती समुपतस्थे । सा हि पितुरादेशविधेया न भूतार्थरूपेण तमुपगन्तुमुदसहत । अथ तयालिङ्गितो राजा तपत्येवेति प्रत्यभिज्ञाय रहस्यमपृच्छत् । सा च प्रत्युवाच तपतीं तावत् सूर्यः सावित्रीसन्निधाने सम्प्रेष्य भवन्तं तु वृष्ट्या राज्यमृद्धं कर्तुमिहानीतवान्, अहं च तपत्या वृत्तं निवेदयितुमायाता इति । मेनकारूपेणैव सा राज्ञा सह कंचित् कालं वस्तुमैच्छत् ।
२५६
२५६ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।