cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
नागार्जुनः
नागार्जुनः
नागार्जुनं बौद्ध दर्शनस्य मध्यक (केन्द्रवाद, मध्यमार्ग) विद्यालयस्य संस्थापकः एवं महायान आन्दोलनस्य रक्षकः इत्यपि मन्यन्ते। तस्य मूलाध्यामककारिका (मध्यमकस्य मूलश्लोकः, अथवा MMK) शून्यतायाः मध्यकदर्शनस्य महत्त्वपूर्णः ग्रन्थः अस्ति. एम.एम.के संस्कृत-चीनी-तिब्बती-कोरिया-जापानी-भाषायां बहूनां भाष्याणां प्रेरणाम् अकरोत्, अद्यत्वे च अध्ययनं निरन्तरं भवति ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:संस्कृतकवयः वर्गः:संस्कृतलेखकसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:विंशतिशताब्द्याः कवयः वर्गः:बौद्धधर्मः
बिहारी
बिहारी (१५९५-१६६४) ग्वालियर नगरे जात:. तस्‍य कविता सङ्‌ग्रह सतसई (सप्तशती) तत्‌कालीन श्रेष्‍ठ: रचना.
पश्‍य
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:बिहारराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
यद्यपि
वर्गः:अव्ययम् वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
तमिळ्नाडुराज्यस्य मण्डलानि
तमिळ्नाडु (TN)
वर्गः:तमिळ्नाडुराज्यम् वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
नोवाक् जोकोविक्
नोवाक् जोकोविक्वर्यः(Novak Djokovic) एकः टेनिस्-क्रीडालुः वर्तते ।
जननं बाल्यञ्च
नोवाक् जोकोविक्-वर्यः १९८७ तमे वर्षे मे-मासस्य २२ तमे दिनाङ्के तदानीन्तनस्य सोशलिस्ट् फेडरल् रिपब्लिक् आफ् युगोस्लाविया(Socialist Federal Republic of Yugoslavia)देशस्य बेल्ग्रेड्(Belgrade)राजधान्यां जन्म प्राप्तवान् । इदानीं सः देशः विभागः अभवत् । तत्र नोवाक् जोकोविक्-वर्यस्य जन्म स्थानम् इदानीन्तनः सर्बियादेशः इति निर्दिश्यते । तस्य पिता सर्डान्(Srđan), माता डैजाना(Dijana (née Žagar)) । तस्य उभौ भ्रातरौ मार्को, डोर्डे(Đorđe) वर्तेते । एतौ उभौ अपि टेनिस्-क्रीडावौ वर्तेते । नोवाक् जोकोविक् पञ्चसु भाषासु प्रवीणः वर्तते । ताः भाषाः, जोकोविक् तस्य चतुर्थे वयसि टेनिस्-क्रीडाक्षेत्रं प्रविष्टवान् । जेलेना जेञ्चिक्(Jelena Genčić) नामिका काचित् टेनिस्-क्रीडां क्रीडति स्म । सा अस्य क्रीडाशैलिं दृष्ट्वा प्रभाविता जाता । निकोला पिलिच्(Nikola Pilić) इति कश्चनः पिलिच् टेन्निस् एकाडेमि संस्थायाः अधिकारी आसीत् । जेलेना-वर्या निकोला पिलिच्(Nikola Pilić) सविधे जोकोविक् विषये टेनिस्-क्रीडा विषये सम्भाषणं कृतवती । १९९९ तमे वर्षे सप्टेम्बर्-मासे जर्मनीदेशे ओबर्श्लैभैम्-नगरे (Oberschleißheim) पिलिच् टेन्निस् एकाडेमि प्रविष्टवान् । तदानीं तस्य आयुः १२ वर्षाणिआसन् । तस्य आन्ताराष्ट्रियचरितं १२ वर्षस्य वयसि आरब्ध्म् ।
प्रतुतम्
वर्गः:अन्यदेशीयटेन्निस्-क्रीडालवः वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
मार्टिन लूथर
thumb विख्यात लेखकः दार्शनिकः च आसीत्।
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
उत्तरकन्नडमण्डलम्
उत्तरकन्नडं (Uttarakannada District) कर्णाटकराज्यस्य सागरतीरमण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति । कारवारनगरम् अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् अस्ति । एतन्मण्डलं हावेरी-बेळ्गावी-धारवाड-शिवमोग्गा-उडुपी- प्रदेशानां सीमाभिः अवृत्तम् अस्ति । पश्चिमे सुन्दरः सिन्धुसागरः (अरब्बी) अस्ति । अस्य मण्डलस्य बहुभागः निबिडारण्येन अवृतः अस्ति । अतः प्रकृतिरम्यम् इदं मण्डलम् । अत्र नैके मनोहराः जलपाताः सन्ति । कर्णाटकस्य विशिष्टा शास्त्रीयकला यक्षगानम् अस्ति । यक्षगानक्षेत्रे अस्य मण्डलस्य योगदानम् अधिकम् अस्ति । इतिहासप्रसिद्धा दाण्डीयात्रा इति ख्याता गान्धीमहोदयेन अरब्धः लवणसत्याग्रहः अस्मिन् मण्डले एव अभवत् ।
विस्तीर्णता
१०२९१ च.कि.मी. मिता ।
उपमण्डलानि-११
अत्र अङ्कोला, भट्कळ, हळियाळ, होन्नावर, जोयिडा, कारवार, कुमटा, मुण्डगोडु, सिद्धापुर, शिरसि, यल्लापुर इति ११ उपमण्डलानि भवन्ति ।
६११
६११ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
उत्तरकन्नडमण्डलम्
नद्यः
काळी, गङ्गावळी, शरावती, दोणेहळ्ळ
६११
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
उत्तरकन्नडमण्डलम्
जलपाताः
उत्तरकन्नडमण्डलं जलपातानां मण्डलम् इति च कथयन्ति । यतः अत्र मागोडुजलपातः उञ्चळ्ळीजलपातः, सातोड्डीजलपातः इत्यादयः जलपाताः सन्ति । पर्वतप्रदेशः सागरतीरः एवम् अत्र प्राकृतिकदृश्यानि वैभवपूर्णानि सन्ति ।
क्षेत्राणि
मञ्जुगुणि, उळवि, बनवासी, शिरसि, हाडुवळ्ळि, कूर्मगड, नरसिंहगडम् इडुगुञ्जी, मुरुडेश्वरम्, गोकर्णं, रामतीर्थं, करिकानुबेट्ट, सोन्दा, सहस्रलिङ्गं, धारेश्वरं गुणवन्ते, याणम् ।
गुणवन्ते
पश्चिमसागरतीरे स्थितेषु पञ्चचमहाक्षेत्रेषु इदमपि एकम् । अत्रैव रावणः वटुरुपि गणेशस्य हस्ते आत्मलिङ्गं ग्रहीतुं दत्तवान् । गणेशः लिङगं भूमौ स्थापितवान् । रावणः लिङ्गमुन्मूलयितुं प्रलयं कृतवान् । तदा एकः भागः अत्र पतितः इति पुराणाधारः अस्ति । अत्र गुणवन्तेश्वरदेवालयः (१५ शतकीयः) अस्ति । मार्गः -होन्नावरतः १० कि.मी. गोकर्णतः ६० कि.मी।
इडुगुञ्जी
भरतखण्डे स्थितेषु अष्टसिद्धिप्रदक्षेत्रेषु इदमेकम् अस्ति । हव्यकब्राह्मणजनानां यात्रास्थलम् । अत्र महागणपतेः पञ्चमशतके प्रतिष्ठापितः विग्रहः अस्ति । कदम्बशैल्या कणशिलया निर्मितः गोकर्णगणपतिसदृशः अस्ति। जानपदकलासु इडुगुञ्जीया यक्षगानमण्डली प्रसिद्धा अस्ति । मार्गः - होन्नावरतः १२ कि.मी।
गोकर्णम्
अरब्बीसमुद्रस्य तीरस्थितं एतत् क्षेत्रं काशीरामेश्वरम् इव प्रसिद्धं शिवक्षेत्रम् । पूर्वं त्रेतायुगे रावणेन आनीतम् आत्मलिङ्गं वटुरुपिगणपतिः अत्र स्थापितवान् । महाबलेन रावणेनानीतस्य लिङ्गस्य महाबलेश्वरम् इति नाम। शिलादेवालयः द्राविडशैल्या निर्मितः अस्ति । महाबलेश्वरस्य वामपार्श्वे महागणपतिमन्दिरम् अस्ति । लघुहस्तपादविशिष्टः महोदरः त्रिपादपरिमितोन्नतः गणपतिः आदिपूज्यः सर्वजनानां कष्ट निवारकः इति च प्रसिद्धः । दक्षिणपार्श्वे काशीविशालाक्ष्याः मन्दिरमस्ति । श्रीवादिराजस्वामिनः गोकर्णक्षेत्रस्य दर्शनं कृत्वा ‘तीर्थप्रबन्धः’ इति ग्रन्थे वर्णितवन्तः सन्ति । गोकर्णक्षेत्रे शिवरात्रिपर्व, त्रिपुरदहनोत्सवः कामदहनोत्सवः, गङ्गाष्टमी इत्यादयः विशेषोत्सवाः भवन्ति| शिवरात्रिपर्वणि महारथोत्सवः भवति। द्वादशवर्षेषु एकवारम् अष्टबन्धमहोत्सवः प्रचलति। गोकर्णक्षेत्रे कोटितीर्थं ताम्रगौरी, पट्टेविनायकः, श्रीवेङ्कटरमणदेवालयः च सन्ति । कोटितीर्थस्य पार्श्वे जनाः आत्मसंस्कारकार्याणि कुर्वन्ति । सुन्दरसागरतीरम् ॐबीच् इति च प्रसिद्धौ समुद्रस्नानयोग्यौ प्रदेशौ । मार्गः -कोङ्कणरेलयानमार्गे -गोकर्णरोडनिस्थानतः ९ कि.मी कुमटा-अङ्कोलाराष्ट्रियमार्गे (सं १७) कुमटातः २६ कि.मी बेङ्गळूरुतः ४३८ कि.मी. कारवारतः ५३ कि.मी गोवात :३० कि.मी शिरसितः ७२ कि.मी मुरुडेश्वरतः ८२ कि.मी दाण्डेलीतः २२० कि.मी । हुब्बळ्ळी २६५ कि.मी।
सोन्दा(स्वादि)
एतत् क्षेत्रं 'सोन्दापुर' 'स्वादि' 'सोन्दा’ इति च कथयन्ति । श्रीमन्मध्वाचार्यस्य सहोदरः श्रीविष्णुतीर्थः स्वादिमठस्य यतिषु प्रथमः। श्रीवागीशतीर्थस्य शिष्यस्य श्रीवादिराजस्वामिनः तथा परम्परागतयतीनां वृन्दावनानि अत्र धवलगङ्गायाः सरसः तीरे सन्ति । अत्र शुद्धः शान्तपरिसरः मनमोहकम् अरण्यम् श्री त्रिविक्रमदेवालयाः प्रसिद्धाः सन्ति । वनमध्ये स्थितम् अपूर्वयात्रास्लनमेतत् । अत्र तपःशिला, वटवृक्षः शीतलगङगा, पातालगङ्गा, रमाविक्रमदेवालयः, भूतराजगुडि, श्रीवादिराजस्वामिना संवर्धितः पनसवृक्षः च महत्वपूर्णाः विषयाः । फाल्गुणकृष्णतृतीयायाम् अत्र त्रिविक्रमदेवस्य रथोत्सवः श्रीवादिराजस्वामिनः आराधनोत्सवः च भवति । इतः समीपे स्वर्णवल्लीमठः इति अस्ति । शङ्कराचार्येण तत्वप्रचारार्थं स्थापितः मठः एषः। अत्र श्रीलक्ष्मीनरसिंहदेवालयः श्रीराजराजेश्वरी देवालयः च सन्ति । प्राचीनयतीनां वृन्दावनानि सन्ति । अत्र नवरात्रिपर्व, नृसिंहजयन्ती पर्वसु विशेषपूजादिकं च भवति। नरसिंहजयन्ती दिने रथोत्सवः प्रचलति । मार्गः शिरसीतः २२ कि.मी । बेङ्गळूरुतः ३९९ कि.मी, उडुपितः १७३ कि.मी रेलयानार्थं हावेरीनिस्थानकम् (६५ कि.मी), शिवमोग्गतः १३५ कि.मी। मठेषु वसतिभोजनादिकव्यवस्थाः सन्ति ।
सहस्रलिङ्गम्
शाल्मली नद्यां हुळ्गोळग्रामसमीपे सहस्रशः शिवलिङगाः निर्मिताः सन्ति। शिवलिङ्गस्य पुरतः नन्दी अपि अस्ति । बाह्यवलये नवग्रहानां शिल्पमपि अस्ति । पूर्वं स्वर्णवल्लीमठः अत्र आसीत् । इदानीं मठः किञ्चिद्दूरे अस्ति । शिवरात्रिदिने सहस्रशः जनाः आगत्य शिवाराधनं कुर्वन्ति । नदी स्नानयोग्यास्ति । सुन्दरप्रकृतिः अस्ति। मार्गः शिरसितः २५ कि.मी।
बनवासी
प्राचीनकालात् प्रसिद्धः श्रीमधुकेश्वर देवालयः अत्रत्यः विशेषः। शिलामन्दिरम् एतत् दशमे शतके वरदानदीतीरे निर्मितम् अस्ति । कदम्बवंशीयानाम् अत्र प्रशासनम् आसीत् । कदम्बानां राजधानी अपि आसीत् । मधुकेश्वरस्य पुरतः बृहन्नन्दीविग्रहः अस्ति। द्विसहस्रवर्षादारभ्य श्री मधुकेश्वराराधनं प्रचलति । देवः ६४ अङ्गुलश्प्रमाणाकारकः उन्नतः मधुमयरुपः अस्ति। मन्दिरे अष्टदिक्पालकाः दत्तात्रेयः हनुमान् कालभैरवः गणपतिः सरस्वती परशुरामः वेङ्कटरमणः च मन्दिरस्य शोभां वर्धयन्तः सन्ति। प्राङ्गणे शिलामञ्चः त्रैलोक्यमण्डपः शिलास्तम्भः च सन्ति । शिल्पकला चालुक्यहोय्सलमिश्रिता शौली । शिवरात्रिपर्वणि अत्र रथोत्सवः प्रचलति । मार्गः- शिरसितः २३ कि.मी, बेङ्गळूरुतः ३८४ कि.मी, गोकर्णतः ३०० कि.मी, हावेरीरेलनिस्थानतः ३० कि.मी।
मुरुडेश्वरम्
कर्णाटकराज्यस्य उत्तरकन्नडमण्डले भाट्कळ-उपमण्डले समुद्रमध्ये मुरुडेश्वरक्षेत्रम् अस्ति । तालुकुकेन्द्रभट्कळतः १५कि.मी.दूरे अस्ति । होन्नावर – भट्कळ मध्ये सपदशसङ्ख्यायाः राष्ट्रियराजमार्गात् १ कि.मी. दूरे एषः देवालयः शोभते । कर्णाटकस्य प्रभासपुण्यक्षेत्रेषु अतिसुन्दरम् अस्ति मुरुडेश्वरम् । मृडः ईश्वरः प्रादेशिकभाषया मुरुडेश्वरः इति ख्यातः ।
पौराणिकी कथा
भूकैलासकथायां गोकर्णक्षेत्रस्य विषये यथोक्तं तथा रावणः भूमौ प्रतिष्ठापितम् आत्मलिङ्गं खण्डशः कृत्वा पञ्चदिशासु प्राक्षिपत् इति । तेषु एकम् आत्मलिङ्गकणं मुरुडेश्वरः इति ख्यातम् इति पुराणकथा । पूर्वस्यां दिशि पर्वतशृङ्खला पश्चिमदिशि समुद्रघोषः एवम् अस्य सौन्दर्यं वर्णनातीतम् । समुद्रतटस्य अनतिदूरे वर्तमाने कन्दुकगिरिः इति ख्याते प्रस्तरशैले मुरुडेश्वरदेवालयः निर्मितः । प्राचीनः एषः देवालयः पाण्डवैः निर्मितः इत्यपि प्रतीतिः अत्र अस्ति । भट्कळस्य राजा भट्टप्पनायकः क्रि.श.चतुर्दशे शतके अस्य मन्दिरस्य जीर्णोद्दारं कृतवान् इति आलेखः अस्ति । स्कन्दपुराणे अपि मुरुडेश्वरस्य उल्लेखः कृतः । मुरुडेश्वरक्षेत्रम् इदानीम् आधुनिकीकृतम् अस्ति । महाशिवभाक्तः महोद्यमी आर्.एन्.शेट्टि महोदयः देवालयस्य परिसरस्य च सौन्दर्यं वर्धयितुं बहुव्ययं कृतवान् कुर्वन् च अपि अस्ति । अस्य मार्गदर्शनेन मन्दिरस्य प्रवेशद्वारे २५० पादपरिमितोन्नतः विमानगोपुरः निर्मितः । मन्दिरस्य पृष्ठभागे अनन्या १५० पादपरिमिता अत्युन्नता तपो निरतशिवस्य मूर्तिः निर्मिता । देवालयस्य आवरणे गणपतेः, पार्वत्याः, दत्तात्रेयस्य, हनूमतः, सुब्रह्मण्यस्य च लघुमन्दिराणि सन्ति । अस्मिन् तीर्थक्षेत्रे काकतीर्थः जठायुतीर्थः, भीमतीर्थः, कुम्भतीर्थः,च इति निर्झराः प्रवहन्ति । मन्दिरस्य अनतिदूरे विशाला पुष्करिणी अस्ति । भक्ताः अत्र स्नात्वा देवदर्शनं प्राप्नुवन्ति । अस्मिन् सरसि वर्षे द्विवारं  'तेप्पोत्सवः’ आचर्यते । अत्र क्रि.श २००८ तमे वर्षे शेट्टिमहोदयस्य प्रयोजकत्वेन एव द्राविडशैल्या निर्मितः विमानगोपुरः अतीव सुन्दरः विशिष्टः च । अस्मिन् गोपुरे २० अट्टाः सन्ति यत्र गन्तुं शक्यते । आरोहणावरोहणार्थं ’लिफ्ट्’व्यवस्था कल्पिता । १८ अट्टतः सूर्यास्तस्य दृश्यं नयनमनोहरम् । किन्तु अत्र एकस्मात् वातायनात् एव सर्वैः द्रष्टव्यं भवति अतः जनसम्मर्दः भवति ।  इतः उपरि नवदशं विंशतितमं च अट्टं गन्तुम् अनुमतिः नास्ति । सोपानमार्गः चेदपि तेन गन्तुम् अवसरः न दीयते । मन्दिरस्य पार्श्वे समुद्रतटे एकं महावसतिगृहम् अस्ति । यात्रर्थिनः स्वद्रव्यव्ययेन अत्र सुखेन वस्तुं शक्नुवन्ति । राजधानीतः बेङ्गळूरुतः प्रतिरात्रं सर्वकारीयानि असर्वकारीयानि बस् यानानि सन्ति । मुरुडेश्वरपत्तने तु आवासभोजनादीनां सुव्यवस्था अस्ति एव । रेल् यानेन गन्तव्यं चेत् मङ्गळूरु गत्वा ततः गोवागमनस्य कोङ्कणरेल् मार्गेण मुरुडेश्वरस्थानके अवतीर्य किञित् दूरं कार् अथवा त्रिचक्रिकया मुरुडेश्वरपत्तनं प्राप्तुं शक्नुवन्ति । बेङ्गळूरुतः स्वकीयेन यानेन गन्तुम् इच्छन्ति चेत् ३८०कि.मी. दूरं, १० होरावधेः प्रवासः भवेत् ।
समीपस्थानि स्थानानि
समीपे विद्यमानानि इडुगुञ्जी, कोल्लूरु, गोकर्णम् याणं, सोन्दा, बनवासी, शिरसि, इत्यादीनि उत्तरकन्नडामण्डलस्य सुन्दराणि स्थानानि सन्दर्शयितुम् इच्छन्ति चेत् रात्रित्रयस्य दिनचतुष्टयस्य यात्रा भवितुमर्हति ।
योग्यकालः
नवेम्बर् मासतः जनेवरी पर्यन्तं प्रवासार्थं साधुकालः ।
उळवि- दाण्डेली
द्वादशशतके शिवशरणानां क्रान्तेरनन्तरं चेन्नबसवण्णेन सह शरणाः उळवी प्रदेशे वने वासं कृतवन्तः। शरणानां नाम्ना अत्र अनेकाः गुहाः सन्ति । अक्कनागम्म, मडिवाळमाचय्य, किन्नरिबोमय्यः इत्यादि शरणानां स्मारकस्थानानि अत्र सन्ति। अस्य महामने इति कथयन्ति। चेन्नबसवण्णस्य स्मारकम् अपि अस्ति । शिवरात्रिपूर्वपूर्णिमायाम् अत्र चेन्नबसवण्णयात्रामहोत्सवः भवति। प्रकृतिसौन्दर्यस्य अत्र विशेषानुभवः भवति। मार्गः- जोयडातः ३६ कि.मी दाण्डेलीनगरतः ५६ कि.मी, एल्लापूरतः ३२ कि.मी, कारवारतः ९० कि.मी.।
मञ्जुगुणि
तिरुपतिवेङ्कटरमणः एकदा मृगयार्थं गतवान् । प्रकृतिसौन्दर्येण आकृष्टः तत्रैव स्थितवान् । अनन्तरं तत्र श्री वेङ्कटरमणस्य देवालयः निर्मितः अस्ति। श्रीवेङ्कटरमणः कृष्णाशिलानिर्मितः धनुर्बाणहस्तः पादयोः पादरक्षासहितः शङ्खचक्रगदाधरः च अस्ति । अत्र सुन्दराः कासाराः रथमार्गाः पूगनारिकेलादिवृक्षक्षेत्राणि, दर्शनीयानि सन्ति । अत्र समीपे गुहाः सन्ति चैत्रपूर्णिमायां रथोत्सवः भवति । मार्गः -शिरसी-कुमटाराजमार्गे २० कि.मी, ततः ५ कि.मी । शिरसीतः लोकयानानि सन्ति ।
इतराणि दर्शानीयानि स्थानानि
प्रकृतिरमणीयः याणंपर्वतप्रदेशः, बनवासी मधुकेश्वरदेवालयः, मागोडुजलपातः, उञ्चळ्ळीजलपातः, मुरुडेश्वरं, कारवार, दाण्डेलीअभयारण्यम्, गोकर्णं, शिरसि मारिकाम्बादेवालयः, अप्सरकोण्ड, इडुगुञ्जी, सोन्दा, स्वर्णवल्लीलिमठः, सहस्रलिङ्गं, गेरुसोप्प चतुर्मुखबसदि, मुण्डगोड टिबेटीयमन्दिराणि,
कलाविदः
शिवरामहेगडे, महाबलहेगडे, शम्भुहेगडे, चिट्टाणिरामचन्द्रहेगडे,
राजकीयनायकाः
रामकृष्णहेगडे, आर्.वि.देशपाण्डे, अनन्तकुमारहेगडे, विश्वेश्वरहेगडे कागेरी, शिवानन्दनायकः
कवयः लेखकाः च
दिनकरदेसायी, गौरीश काय्किणि, यशवन्तचित्तालः, गङ्गाधरचित्तालः, अरविन्द नाडकर्णि, जि.एस्.अवधानि, जि.एच्.नायक, जयन्त काय्किणि, विवेकशानभागः, अशोकहेगडे, श्रीधरबलगारः, सुनन्दाकडमे, सन्दीपनायकः, विष्णुनायकः, सच्चिदानन्द हेगडे भत्तगुत्तिगे, ना.सु.भरतनहळ्ळी, गीतावसन्तः, अरविन्द-कर्किकोडि, कर्णाटकशब्दानुशासनकृतेः कर्ता भट्टाकलङ्कः जैनमुनिः इत्यादयः अस्य मण्डलस्य गौरवं वर्धितवन्तः।
विविधानां दर्शनीयस्थानानां विशेषसूचनाः
कारवारतः
२कि.मी.दूरे ट्यागोर् सागरतटः।
७कि.मी.दूरे देवभाग रेसार्ट ।
६कि.मी.दूरे शान्तादुर्गादेवालयः ।
८कि.मी.दूरे तिलमति समुद्रतीरम् ।
शिरसितः
२४कि.मी.दूरे मधुकेश्वरदेवालयः ।
१२कि.मी.दूरे शाल्मलानद्यां सहस्रलिङ्गम् ।
३८कि.मी.दूरे गणेशजलपातः ।
२०कि.मी.दूरे सोदेमठः, स्वर्णवल्लीमठः ।
सिद्धापुरतः
१६कि.मी.दूरे सवदत्ति रेणुकादेवालयः ।
२२कि.मी.दूरे जोगजलपातः ।
८कि.मी.दूरे भुवनगिरिः भुवनेश्वरीमन्दिरम् ।
यल्लापुरतः
१०कि.मी.दूरे कवडिकेरे (विशालं सुन्द्ररं च सरः)
२०कि.मी.दूरे जेनुकल् गुड्ड (पर्वतमस्तकात् सूर्यास्तदर्शनम्)
३०कि.मी.दूरे सातोड्डिजलपातः ।
१३कि.मी.दूरे लालगुळिजलपातः ।
कुमटातः
२८कि.मी.दूरे याण (पर्वतशिखराणि)
३६कि.मी.दूरे गोकर्णक्षेत्रम् ।
४२कि.मी.दूरे ओम् समुद्रतीरः ।
जोयिडातः
३२कि.मी.दूरे आकळगवि ।
२१कि.मी.दूरे सूपा जलबन्धः ।
२७कि.मी.दूरे कवळागुहा ।
२०कि.मी.दूरे सिन्थेरी प्रसतरः ।
३५कि.मी.दूरे उळवि बसवेश्वरक्षेत्रम् ।
वर्गः:उत्तरकन्नडमण्डलम् वर्गः:कर्णाटकस्य मण्डलानि
एडम स्मिथ
thumb|right|एडम स्मिथ विख्यात लेखकः दार्शनिकः च आसीत्।
वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
यदि तर्हि
अव्ययपदानां उदाहरणानि अधस्तात्
यदि धनम् अस्ति तर्हि दानं कुरु।
मसूरिका
मसूरिका कश्चन रोगः अस्ति।
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया वर्गः:रोगाः वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम्
राजराजेश्वरीनगरविधानसभाक्षेत्रम्
कर्णाटकस्य अष्टाविंशतिलोकसभाक्षेत्रेषु अन्यतमम् अस्ति बेङ्गळूरुग्रामान्तरलोकसभाक्षेत्रम्। अत्र अष्टविधानसभाक्षेत्राणि अन्तर्भवन्ति । तेषु अन्यतमम् अस्ति राजराजेश्वरीनगरविधानसभाक्षेत्रम्।  कर्णाटके विधानसभाक्षेत्रेषु अस्य सङ्ख्या १५४। राजराजेश्वरीनगरविधानसभाक्षेत्रं मण्डलदृष्ट्या बेङ्गळूरुनगरमण्डले अन्तर्भवति । निर्वाचनक्षेत्रदृष्ट्या बेङ्गळूरुग्रामान्तरलोकसभाक्षेत्रे अन्तर्भवति । एतत् क्षेत्रं
वर्गः:कर्णाटकस्य विधानसभाक्षेत्राणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
कार्ल मार्क्स
thumb|right|कार्ल मार्क्स
विख्यात लेखकः दार्शनिकः च आसीत्।
वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
१५९२
१५९२ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१५९२ १५९२ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
यावत् तावत्
अव्ययपदानां उदाहरणानि अधस्तात्
यावत् श्वासाः तावत् आशाः।
वर्गः:अव्ययम् वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:फ्रेञ्च्-देशीयाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
कुणिगलविधानसभाक्षेत्रम्
कर्णाटकस्य अष्टाविंशतिलोकसभाक्षेत्रेषु अन्यतमम् अस्ति बेङ्गळूरुग्रामान्तरलोकसभाक्षेत्रम्। अत्र अष्टविधानसभाक्षेत्राणि अन्तर्भवन्ति । तेषु अन्यतमम् अस्ति कुणिगलविधानसभाक्षेत्रम्।  कर्णाटके विधानसभाक्षेत्रेषु अस्य सङ्ख्या १३१। कुणिगलविधानसभाक्षेत्रं मण्डलदृष्ट्या तुमकूरुमण्डले अन्तर्भवति । निर्वाचनक्षेत्रदृष्ट्या बेङ्गळूरुग्रामान्तरलोकसभाक्षेत्रे अन्तर्भवति । कुणिगलविषये अधिकविवरणार्थं कुणिगल् इति पृष्टं पश्यन्तु ।
वर्गः:कर्णाटकस्य विधानसभाक्षेत्राणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
अक्षोभ्यतीर्थः
अक्षोभ्यतीर्थ: (१२८२- १३६५) द्वैतदार्शनिकः, विद्वान्, धर्मशास्त्रज्ञः च आसीत्। गोविन्दभट्ट इति नाम्ना जन्म प्राप्य पद्मनाभतीर्थात् संन्यासं प्राप्य पश्चात् (१३५० - १३६५) तः माध्वाचार्यपीठस्य पोपरूपेण माधवतीर्थस्य उत्तराधिकारी अभवत्। माध्वतन्त्रसंग्रह इति नाना ग्रन्थः तस्मै आरोपितः। शर्मा इत्यस्य मतं यत् अक्षोभ्यः स्वस्य गोधूलिवर्षेषु पन्धरापुरं प्रति निवृत्तः अभवत् यत्र भीमनद्याः तटे धोन्दुपन्तनामकस्य युवकस्य साक्षात्कारः अभवत्, यः पश्चात् तस्य शिष्यः उत्तराधिकारी च जयतीर्थः भविष्यति तस्य मर्त्यावशेषः मल्खेड्-नगरे एव तिष्ठति।
सः श्रृङ्गेरी पीठस्य प्रसिद्धं मायावादिनं, श्रीविद्यारण्यं श्रुति-अङ्गस्य तत्-त्वम्-असि इत्यस्य व्याख्यायाः ऐतिहासिकविमर्शे पराजयस्य भेदं धारयति। एषा घटना श्रीवेदान्तदेशिकरस्य - प्रसिद्धस्य श्रीवैष्णवधर्मशास्त्रज्ञस्य श्रीवैष्णवजीवनीकारैः अभिलेखिता अस्ति। श्री वेदान्तदेशिकरेण उक्तं निर्णयः श्रीअक्षोभ्यतीर्थस्य पक्षे आसीत्। यत् कथितं तस्य भागः चोलनरायम्हापुरं चन्दमारुतः दोड्डाचार्यरियारस्य वेदान्तदेशिकवैभवप्रकाशिकानुसारं अधः पुनरुत्पादितः अस्ति।
अत्त्वमसिन्आ असिन्अ तं विद्याअरण्यं मुनि: तद् अक्षोभ्य:। अचिनादित्यवद्या: तं सेवे तत्त्वनिर्नाये चतुरं। "अहं तस्य बुद्धिमान् व्यक्तिं सेवयामि यः दर्शनविषये वादविवादस्य न्यायं कर्तुं निर्णायकत्वं च कर्तुं चतुरः अस्ति यः घोषितवान् यत् तदा "तत्त्वमसि" इत्यस्य खड्गं धारयन् अक्षोभ्य मुनिः विद्यारण्यस्य दर्शनस्य जङ्गलं खण्डितवान्" इति।
उल्लेख:
वर्गः:आधुनिकगुरवः वर्गः:आधुनिकधार्मिकव्यक्तयः वर्गः:हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
प्लातोन्
(कालः – क्रि.पू. ३८४ तः क्रि.पू.३२२)
बाल्यम्
अयम् प्लातोन् प्रपञ्चस्य प्रथमः जीवविज्ञानी अस्ति । आधुनिकानाम् इतिहासकाराणां "वैज्ञानिकं विधानं” निरूपितवान् अरिस्टाटल् एव । सः क्रि.पू.३८४तमे वर्षे ग्रीस्-देशस्य "सगिर" इति प्रदेशे जन्म प्राप्नोत् । अयम् अरिस्टाटल् दिग्विजययात्रां कुर्वन्, विश्वम् एव जित्वा आग्च्छामि इति वदन्, भारतं प्रति आगत्य पुरूरवेण पराजितः सन् प्रतिगतस्य चक्रवर्तिनः अलेग्साण्डरस्य गुरुः । विश्वे एव अद्वितीयस्य विज्ञानचिन्तकस्य अरिस्टाटलस्य पिता म्यासिडेनियाराजस्य आस्थाने वैद्यः आसीत् । तस्मात् एव कारणात् अरिस्टाटल् विज्ञाने, तत्त्वज्ञाने च आसक्तिं प्राप्नोत् । अरिस्टाटल् तत्त्वशास्त्रं, गणितं, भौतविज्ञानं, खगोलविज्ञानं, रसायनविज्ञानं, जीवविज्ञानं च अधीत्य संशोधनानि अपि अकरोत् । [[सञ्चिका:Plato Silanion Musei Capitolini MC1377.jpg|लघुचित्रम्|प्लातोन्
]]
तर्कविद्या
क्रि.पू.३६७तमे वर्षे प्लातोनस्य पिता दिवङ्गतः । तदा अरिस्टाटल् १७ वर्षीयः आसीत् । तदा सः अथेन्स्-नगरं गत्वा सुप्रसिद्धस्य तत्त्वशास्त्रज्ञस्य प्लेटोवर्यस्य शिष्यत्वं प्राप्नोत् । २० वर्षाणि यावत् प्लेटोसमीपे अध्ययनम् अकरोत् अरिस्टाटल् । अरिस्टाटल् अत्यन्तं बुद्धिमान् आसीत्, सदा प्रश्नान् पृच्छति स्म च । तस्मात् गुरुः प्लेटो सन्तुष्टः भवति स्म । अतः एव अरिस्टाटल् गुरोः प्लेटोः प्रियः शिष्यः सञ्जातः । अरिस्टाटल्स्य ३७तमे वयसि गुरुः प्लेटो अपि कालवशः जातः । तदनन्तरम् अरिस्टाटल् १२ वर्षाणि यावत् ग्रीस्-देशे, एषियामैनर्-देशेषु सञ्चरन्, पाठयन्, प्रकृतिवीक्षणं कुर्वन्, लिखन् च कालम् अयापयत् । सर्वदा तस्य् हस्ते किमपि एकं पुस्तकं भवति स्म एव । यत् यत् पश्यति तत् सर्वम् अपि टिप्पणिपुस्तके उल्लिखति स्म अरिस्टाटल् । जीविनां लोके स्वेन दृष्टं सर्वम् उल्लिखन् १८० प्रभेदान् मीनान्, शुक्तिमतान् प्राणीन्, जले वसतः जन्तून् च संशोध्य, नामोल्लेखं कृत्वा विवृतवान् आसीत् । तदनन्तरं भूमौ वसतः प्राणीन् अपि तत्र पट्टिकायां योजितवान् । तदनन्तरं तेषां सर्वेषां प्राणिनां दैहिकलक्षणानाम् अनुगुणं वर्गीकरणम् अपि अकरोत् । तस्मात् एव कारणात् अरिस्टाटल् जगति एव प्रथमः जीवविज्ञानि इति प्रसिद्धिम् अपि प्राप्नोत् ।
केषाञ्चन प्राणिनां कशेरुकं भवति ते कशेरुकाः । केषाञ्चन प्राणिनां कशेरुकं न भवति ते अकशेरुकाः । केचन प्राणिनः अण्डरूपेण जन्म प्राप्नुवन्ति । अन्ये केचन प्राणिनः मातृवत् रूपं प्राप्य जन्म प्राप्नुवन्ति । केषाञ्चन प्राणिनां शरीरस्य उष्णता तेषां वसतिस्थानस्य परिसरस्य अनुगुणं परिवर्तते । कदाचित् शीतलं कदाचित् उष्णं वा भवति शरीरम् । ते शीतरक्तप्राणिनः । केषाञ्चन प्राणिनां शरीरस्य उष्णता सर्वदा समाना भवति । ते च उष्णरक्तप्राणिनः । इत्येतान् अंशान् संशोध्य उल्लिखितवान् । अरिस्टाटल्स्य अपेक्षानुगुणं सस्यानं प्राणिनां च प्रभेदानां सङ्ग्रहणाय तस्य शिष्यः अलेक्साण्डरः व्याधान्, वाटिकारक्षकान्, धीवरान् च असूचयत् । जगति विद्यमानस्य सर्वस्य अपि देशस्य प्राणिवैविध्यं, सस्यवैविध्यं च सङ्ग्रहीतुं ग्रीस्-देशे, एषियाखण्डे च सहस्राधिकाः नियुक्ताः आसन् अलेक्साण्डरेण । तैः सङ्गृहीतं सर्वं प्राप्य अध्ययनं संशोधनं च कृत्वा अरिस्टाटल् "जीवशास्त्रस्य पितामहः” इति प्रसिद्धः सञ्जातः ।
जगतः ज्ञानभण्डारं प्रवेष्टुम् अरिस्टाटल् समीपे विद्यमाना कुञ्चिका नाम तर्कः एव । वस्तुस्थितिः तेन अरिस्टाटलेन प्राप्तस्य ज्ञानस्य आधारः आसीत् । परितः विद्यमानं सर्वम् अपि सूक्ष्मेक्षिकया परिशील्य, वास्तविकैः अंशैः सिद्धान्तं निरूपयतः तस्य वैज्ञानिकः मनोधर्मः आसीत् । अयम् अरिस्टाटल् न केवलं शिष्यान् बोधयति स्म अपि तु सामान्यानां जनानाम् अवगमनाय् उपन्यासम् अपि करोति स्म । अरिस्टाटल् ४०० पुस्तकानि लिखितवान् इति ज्ञायते । तस्य पुस्तकानि ४ शतकस्य ग्रीक्विद्वत्ततायाः विश्वकोषः इति वक्तुं शक्यते । सः खगोलविज्ञानविषये, भौतशास्त्रे, काव्ये, जीवशास्त्रे, प्राणिशास्त्रे, राज्यशास्त्रे, तर्कशास्त्रे, नीतिशास्त्रे, वाक्पटुत्वविषये च ग्रन्थान् अलिखत् । २०००वर्षेभ्यः पूर्वं तेन कृतानि संशोधनानि अवलोकनानि च अद्यतनीयाः विज्ञानिनः अपि अङ्गीकुर्वन्ति ।
मरणम्
क्रि.पू.३२३तमे वर्षे चक्रवर्ती अलेक्साण्डरः "ब्याबिलान्” इति प्रदेशे मरणम् अवाप्नोत् । तदा शिष्यस्य मरणवार्तां ज्ञात्वा, स्वस्य प्राणानाम् अपायम् अवलोक्य "काल्सिस्” इति प्रदेशं प्रति पलायनम् अकरोत् । तदनन्तरवर्षे एव ६३तमे वयसि क्रि.पू.३२२तमे वर्षे अरिस्टाटल् दिवं गतः । विश्वस्य इतिहासे एव "आश्चर्यकरः गुरुः” इति कीर्तिं प्राप्तवान् अस्ति अरिस्टाटल् ।
वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
दीपावलिः
दीपावलिः भारतवर्षस्य एकः महान् उत्सवः अस्त्ति । दीपावलि इत्युक्ते दीपानाम् आवलिः । अयम् उत्सवः कार्तिकमासस्य अमावस्यायां भवति । कार्त्तिकमासस्य कृष्णपक्षस्य त्रयोदशीत: आरभ्य कार्त्तिकशुद्धद्वितीयापर्यन्तं ५ दिनानि यावत् आचर्यते एतत् पर्व । सायंकाले सर्वे जनाः दीपानां मालाः प्रज्वालयन्ति । दीपानां प्रकाशः अन्धकारम् अपनयति । एतत्पर्वावसरे गृहे, देवालये, आश्रमे, मठे, नदीतीरे, समुद्रतीरे एवं सर्वत्रापि दीपान् ज्वालयन्ति । प्रतिगृहं पुरत: आकाशदीप: प्रज्वाल्यते । दीपानां प्रकाशेन सह स्फोटकानाम् अपि प्रकाश: भवति । पुरुषाः स्त्रियः बालकाः बालिकाः च नूतनानि वस्त्राणि धारयन्ति आपणानां च शोभां द्रष्टुं गच्छन्ति । रात्रौ जनाः लक्ष्मीं पूजयन्ति मिष्टान्नानि च भक्षयन्ति । सर्वे जनाः स्वगृहाणि स्वच्छानि कुर्वन्ति, सुधया लिम्पन्ति सुन्दरैः च चित्रैः भूषयन्ति । ते स्वमित्रेभ्यः बन्धुभ्यः च मिष्टान्नानि प्रेषयन्ति । बालकाः बालिकाः च क्रीडनकानां मिष्टान्नानां स्फोटकपदार्थानां च क्रयणं कुर्वन्ति । अस्मिन् दिवसे सर्वेषु विद्यालयेषु कार्यालयेषु च अवकाशः भवति । भारतीयाः इमम् उत्सवम् प्रतिवर्षं सोल्लासं समायोजयन्ति । एवं सर्वरीत्या अपि एतत् पर्व दीपमयं भवति । अस्य पर्वण: दीपालिका, दीपोत्सव:, सुखरात्रि:, सुखसुप्तिका, यक्षरात्रि:, कौमुदीमहोत्सव: इत्यादीनि नामानि अपि सन्ति । अस्मिन्नवसरे न केवलं देवेभ्य: अपि तु मनुष्येभ्य: प्राणिभ्य: अपि दीपारतिं कुर्वन्ति ।
दीप: ज्ञानस्वरूप:, सर्वविद्यानां कलानां च मूलरूप: । सत्तामात्रं निर्विशेषं निरीहं स त्वं साक्षात् विष्णुरध्यात्मदीप: । इति वदति भागवतम् । हृदयकमलमध्ये दीपवद्वेदसारम् इति उच्यते गुरुगीतायां स्कान्दपुराणे च । यद्यपि दीपावली सर्वैरपि आचर्यते तथापि विशेषतया वैश्यपर्व इति उच्यते । एतदवसरे धनदेवताया: महालक्ष्म्या:, धनाध्यक्षस्य कुबेरस्य च पूजां कुर्वन्ति ।
एतत् केवलं धनसम्बद्धं पर्व न । अत्र महालक्ष्मी: केवलं धनदेवता न । श्रेयस: सर्वाणि अपि रूपाणि लक्ष्मीस्वरूपाणि एव । सा धर्मलक्ष्मी: मोक्षलक्ष्मी: अपि । वैश्या: तद्दिने लक्ष्मीपूजां कृत्वा नूतनगणनाया: आरम्भं कुर्वन्ति । तमिळुनाडुराज्ये चतुर्दशीदिनं दीपावली इति, कर्णातके चतुर्दशी-प्रतिपत् च दिनद्वयं दीपावली इति वदन्ति ।
त्रयोदश्यां सायङ्काले स्नानगृहं तत्रत्यानि पात्राणि च स्वच्छीकृत्य शुद्धं जलंपूरयन्ति । तत् जलपूरणपर्व इति वदन्ति । तद्दिने रात्रौ अपमृत्युनिवारणाय यमधर्मराजस्य सन्तोषाय च गृहस्य बहिर्भागे दीप: प्रज्वालनीय: इति वदति स्कान्दपुराणम् । तस्य दीपस्य नाम एव यमदीप: इति ।
चतुर्दश्यां प्रात:काले सर्वेपि अभ्यङ्गस्नानं कुर्वन्ति । एतद्दिने एव श्रीकृष्ण: नरकासुरं संहृत्य प्रात: अभ्यङ्गं कृतवान् आसीत् । अनेन स्नानेन नरकान्तक: नारायण: सन्तुष्ट: भवति । नरकभीति: निवार्यते । तद्दिने प्रात:काले तैले लक्ष्मी:, जले च गङ्गा निवसत: इति । तैलजलयो: उपयोगं कृत्वा य: स्नाति स: यमलोकं न गच्छति, तस्य अलक्ष्मीपरिहार: अपि भवति इति विश्वसन्ति ।
तद्दिने विभिन्नानां चतुर्दशशाकानां भक्षणपद्धति: अपि कुत्रचित् अस्ति ।
रात्रौ च ज्वलन्तम् आलातं गृहीत्वा पित्रृभ्य: मार्गदर्शनम् अपि कुर्वन्ति ।
इति यमधर्मराजस्य चतुर्दशनामानि वदन्त: तस्मै तिलतर्पणं समर्पयन्ति । तद्दिने रात्रौ नरकपरिहाराय देवालयेषु, मठेषु, वृन्दावनेषु, गृहेषु, गृहात् बहि: प्राङ्गणे, आयुधशालासु, नदीतीरे, दुर्गेषु, कूपसमीपे, अश्वशालासु, गजशालासु मुख्यमार्गेषु च दीपान् ज्वालयन्ति । नरकासुरस्य स्मरणार्थं वर्त्तिकाचतुष्टययुक्तम् एकं दीपम् अपि ज्वालयन्ति । महाविष्णुं, शिवं, महारात्रिदेवता: च पूजयित्वा रात्रौ केवलं भोजनं कुर्वन्ति । मधुरभक्ष्याणां वितरणम् अपि कुर्वन्ति ।
अमावास्यायाम् अपि प्रात:काले अभ्यङ्गस्नानं कृत्वा लक्ष्मीपूजां कुर्वन्ति । ल्क्ष्म्या: पूजनेन दारिद्य्रं दौर्भाग्यं च नश्यति इति । अभ्यङ्गस्नानस्य जले उदुम्बर-अश्वत्थ-आम्र-वट-प्लक्षवृक्षाणां त्वगपि योजयन्ति । स्नानानन्तरं महिला: पुरुषाणाम् आरतिं कुर्वन्ति । नरकासुरेण बन्धने स्थापिता: १६ सहस्रं कन्या: बन्धमुक्ता: सन्त्य: कृतज्ञतासमर्पणरूपेण कृष्णस्य आरतिं कृतवत्य: आसन् एतद्दिने । देवपूजया सह पितृपूजाम् अपि कुर्वन्ति । तद्दिने गृहे सर्वत्र दीपान् ज्वालयन्ति । नृत्य-गीत-वाद्यै: सन्तोषम् अनुभवन्ति । नूतनानि वस्त्राभरणानि धरन्ति । रात्रौ जागरणं कुर्वन्ति । तद्दिने अलक्ष्मी: निद्रारूपेण आगच्छति इति भेरि पणवानकै: महाशब्दं कुर्वन्ति निद्रानिवारणाय । अस्मिन् दिने वणिज: गणनापुस्तकस्य पूजां कृत्वा ग्राहकेभ्य: मधुरभक्ष्याणि ताम्बूलं च वितरन्ति । लक्ष्म्या सह धनाध्यक्षं कुबेरम् अपि पूजयन्ति ।
पूजेयं प्रतिगृह्यताम् इति प्रार्थयन्ति । एतद्दिने महादानी बलिचक्रवर्ती वामनावतारिण: विष्णो: सकाशात् प्राप्तस्य वरस्य अनुगुणं भूलोकं द्रष्टुम् आगच्छति इति । अत: बलिम् उद्दिश्य तद्दिने यानि दानानि दीयन्ते तानि अक्षयफलदायकानि भवन्ति, नारायणस्य सन्तोषम् अपि जनयन्ति इति वदति भविष्योत्तरपुराणम् ।
एतद्दिने पार्वतीशिवौ द्यूतं कीडितवन्तौ । तत्र पार्वत्या जय: प्राप्त: इति वदति ब्रह्मपुराणम् । तस्य स्मरणार्थं तद्दिने द्यूतम् अपि क्रीडन्ति कुत्रचित् । तत्र य: जयं प्राप्नोति स: वर्षपूर्णं जयं प्राप्नोति इति विश्वास: ।
एतद्दिने एव श्रीकृष्ण: गोवर्धनपर्वतम् उन्नीय गोकुलस्य रक्षणं कृतवान् इति । अत: तस्य दिनस्य स्मरणार्थं गोपूजाम् आचरन्ति । तद्दिने गोवृषभेभ्य: विश्रान्तिं यच्छन्ति । गोवृषभान् स्नापयित्वा अलङ्कुर्वन्ति । तेषां पूजां कृत्वा नैवेद्यं समर्पयन्ति । गोवर्धनपर्वतस्य गोपालकृष्णस्य च पूजां कुर्वन्ति । पर्वतं गन्तुम् अशक्ता: तस्य विग्रहं, चित्रं वा पूजयन्ति । गोवर्धनपूजाम् अन्नकूट: इति वदन्ति । गोपालेभ्य: नैवेद्यरूपेण अन्नसन्तर्पणं व्यवस्थापयन्ति च एतद्दिने ।
अग्रिमं दिनम् अस्ति कार्त्तीकशुद्धद्वितीया । एतद्दिनं भ्रातृद्वितीया, यमद्वितीया, भगिनीद्वितीया इति अपि वदन्ति ।
एतद्दिने एव यमदेव: भगिन्या: यमुनादेव्या: गृहं गत्वा आतिथ्यं प्राप्तवान् इति । अत: पुरुषा: सर्वे यमाय यमुनादेव्यै च अर्घ्यं समर्प्य भगिनीनां गृहं गच्छन्ति भोजनार्थम् । भगिनीभ्य: उपायनानि दत्त्वा ता: सन्तोषयन्ति च । मार्कण्डेयादीनां चिरञ्चीवीणां स्तोत्रं कुर्वन्ति । तद्दिने विशेषतया यमुनानद्यां स्नात्वा तां पूजयन्ति । एतत् दिनं दीपावलीपर्वण: अन्तिमं दिनम् । एवं ५ दिनानि आचरन्ति दीपावलीपर्व ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:हिन्दु-उत्सवाः
सूसन् हेवर्ड्
सूसन्-हेवर्ड् अभिनेत्री आसीत्।
सा न्युयोर्क्नगरे विज्ञापनेषु रूपदर्शिनी भूत्वा, हालिवुड्नगरं प्रति १९३७ वर्षे अभिनेत्री भवितुम् अगच्छत्। तत् पश्चात् विविधेषु चित्रेषु लघुपात्राणि निरवहत्।
सूसन्हेवर्डा द्वितीयविवाहम् कृत्वा अमेरिकादेशस्य जार्जिया-राज्ये वसितुम् अगच्छत्। तदनन्तरम् अल्पे-सङ्ख्याकेषु चलचित्रेषु अभिनयम् १९७२ वर्षपर्यन्तं कृतवति। १९७५ वर्षे मस्तिष्कार्बुदरोगकारणात् दिवङ्गताभवत्।
बाल्यम्
सूसन्हेवर्डाख्यायाः जन्मनाम ईडिथ्-म्यरिनर् आसीत्, ब्रूक्लिन्-नगरे जाता, यलन्-वाल्टर् पितरयोः तृतीयम् अपत्यम्। केट्-हरिगन्-नाम्ना पितामही अयर्लेण्ड्देशे कौर्कनगरवासीनी। मातुः पितरः स्वीडन्देशवासिनः। अग्रजस्वसा फ़्लोरन्स् एवं च वाल्टर् अग्रजभ्राता।
वृत्तिः
हेवर्डाख्यायाः प्रथमा वृत्तिः भावचित्रेषु रूपदर्शिनी अस्ति, तदनन्तरम् “गॉन-वित्-द-विन्ड्” इत्यस्मिन् चलचित्रे स्कार्लटोहाराख्यायाः पात्रम् संपादयितुम् १९३७ वर्षे हालिवुड्नगरम् गतवती।
परन्तु हेवर्ड् स्कार्लटोहाराख्यायाः पात्रम् प्राप्तुम् अशक्ता, एवमपि हेवर्ड् लघुपात्राणि अप्राप्नोत्। “बो-जेस्ट् (१९३९ film)” इति चलचित्रे तस्याः प्रथमा महत्वपूर्णा भूमिका आसीत्। द्वितीयविश्वयुद्धकाले जॉन्-वेन्-अभिनेत्रा सह “रिप्-द-वैल्ड्-विन्ड्” “द-फ़ैटीङ्ग्-सीबीस्” चलनचित्रयोः नटितवती। “द-हेरि-एप्”' नाटकस्य चलचित्रस्वरूपे अपि नटितवती। युद्धानन्तरम् वाल्टर्-वाग्नर् नाम्ना निर्मात्रा सह प्रसंवेदने हस्ताक्षरम् अकरोत् येन हेवर्ड् प्रतिसंवत्सरे $१००,००० राशिम् सम्पादयति स्म। प्रसंवेदनानुसारे “कान्योन्-पसेज् (१९४६)” प्रथमचित्रम् अभवत्। १९४७ तमे संवत्सरे स्मॅष्-अप् द-स्टोरी-ऑफ़्-अ-वुमन् इति प्रसंवेदनानुसारे द्वितीयचलचित्रे मद्यासक्तायाः गायिकयाः पात्रस्य अभिनयेन सा प्रथमावसरे आस्कर्-प्रशस्त्यै नामाङ्कनं जातम्।
“टॅप्-रूट्स् (१९४८)”, “मै-फ़ूलिष्-हार्ट् (१९४९)”, “डेविड्-ऍण्ड्-बेत्षीबा (१९५१)”, “वित्-अ-सॉन्ग्-इन्-मै-हार्ट् (१९५२)” इत्यादिषु चलनचित्रेषु मुख्यपात्रेषु नटितवती।
१९५०दशके हेवर्ड् “द-प्रेसिडेण्ट्स्-लेडी (१९५३)” अमेरिका-देशस्य पूर्वराष्ट्रपतेः आन्द्रुजैक्सनस्य विषादमानसायाः पत्न्याः पात्रे नटितवती, “ऐल्ल् क्रय् टोमॉररव् (१९५५)” इति चित्रे लिलियन्-रोत्-नाम्ना मद्यासक्तायाः गायिकायाः पात्रे नटितवती येन सा कान्-प्रशस्तिं लब्धवती, “आई वॉन्ट् टु लिव्!!' (१९५८)” चित्रे बार्बरा-ग्रहम्-नाम्ना हन्तकायाः पात्रे नटितवती येन आस्कर्प्रशस्तिम् लब्धवती।
१९५९ वर्षे “वुमन्-अब्सेस्ड्” चित्रे, १९५६ वर्षे जॉन्-वेन्-नटेन सह “द-कोन्करर्” चित्रे मुख्यपात्रे नटितवती।
हेवर्डाख्यायाः गीतस्वरः असमीचीनः आसीत्, एवमपि अनेकेषु चित्रेषु गायिकाभूमिकाः निरूढवती। ऐल्ल् क्रय् टोमॉरव्, चित्रे गूढगायिका उपस्थिता तथापि हेवर्ड् स्वयं गीतवती। “वित्-अ-सॉन्ग्-इन्-मै-हार्ट्”' चित्रे भूमिकाद्वारा हेवर्ड् गोल्डन्ग्लोब् प्रशस्तिं लब्धवती, परन्तु सर्वाः गीताः जेन्-फ़ोर्मन् गीतवती।
“लास्-वेगास्-स्ट्रिप्” नाम्ना मञ्चे “मेम्” नाम्ना संगीतनाटके तस्याः स्वकीयेन प्रशंसाम् लब्धवती।
१९७० दशके अपि चलचित्राणि कुर्वन्ती आसीत् यदा तस्याः मस्तिष्के अर्बुदरोगलक्षणं परिज्ञाताः। अन्तिमे चलचित्रे 'से गुड्बाय् मॅगी-कोल्’ दूरदर्शने विमोचिते चलचित्रे मॅगी-कोल्-नाम्ना चिकित्सिकायाः पात्रे नटितवती। तत् चित्रम् धारावाहिकस्य मूलप्रसङ्गः भवितुं शक्नोति स्म, किन्तु तस्याः रोगस्य कारणात् तावदेव समाप्तम्। तस्याः अन्तिमा सार्वजनिक्याः उपस्थितिः १९७४ संवत्सरे आस्कर्पुरस्कारसमारोहे प्रशस्ति-विजेत्र्याः घोषयितुम् आसीत्। चार्ल्टन्-ह्यस्टन् नटस्य सहाय्येन स्थातुम् अशक्नोत्।
व्यक्तिगतजीवितम्
मतान्तरपूर्वम् सा ज्योतिषशास्त्रम् अमन्यत। कॅरल्-रायटर्-नाम्ना ज्योतिषिकस्य सूचनाः श्रुतवती। सः ज्योतिषिकः प्रसंवेदनपत्रे " सम्यक् १४४७ वादनसमये हस्ताक्षरम् कुरु" इति आज्ञापितवान्। सा सम्यक् तत्समये एव हस्ताक्षरम् कर्तुम् सम्यक् १४४५ वादनसमये क्वणितघटीद्वारा निद्रातः उत्तिष्ठन्ती आसीत्।
देहान्तः
१९७३ तमे वर्षे तस्याः मस्तिष्के अर्बुदरोगलक्ष्णम् दृश्यते स्म। मार्च् १४ १९७५ दिनाङ्के सा पञ्चत्वं गता। तस्याः अन्तिमसंस्कारः मार्च् १६ १९७५ दिनाङ्के पत्युः श्मशाने अभवत्।
तस्याः मस्तिष्कार्बुदरोगकारणम् परमाणुशस्त्रपरीक्षाद्वारा जातम् इति सन्देहम्। जॉन्-वेन्-सह इयम् अभिनेत्री "द-कॉन्करर्" चलचित्रम् परमाणुशस्त्रपरीक्षास्थलसमीपे कृतवती। चलचित्रस्य अनेकाः नटाः अपि अर्बुदरोगद्वारा दिवङ्गताः। "हॉलिवूड्-विख्याति-मार्गे" तस्याः नक्षत्रचिह्नम् स्मारकरूपेण भवति।
अन्यज्ञापकानि
वर्गः:चलच्चित्राभिनेत्र्यः वर्गः:१९१७ जननम् वर्गः:१९७५ मरणम्
६१२
६१२ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
६१२ ६१२ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
अमरेलीमण्डलम्
अमरेलीमण्डलम् (અમરેલી જિલ્લો, Amreli district) इत्येतत् गुजरातराज्ये स्थितं किञ्चन मण्डलम् अस्ति । अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् अस्ति अमरेली इति नगरम् । संस्कृतभाषायाम् अस्य नगरस्य पुरातनं नाम अमरवल्ली इति आसीत् ।
भौगोलिकम्
अमरेलीमण्डलस्य विस्तारः ७,३९७ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । इदं मण्डलं गुजरातराज्यस्य पश्चिमभागे अर्थात् सौराष्ट्रे विद्यते । अरब्बीसमुद्रे विद्यमानस्य 'गल्फ् आफ् खम्भात्' इत्यस्य समीपे इदं मण्डलम् अस्ति । अस्य मण्डलस्य पूर्वे भावनगरमण्डलं, पश्चिमे जुनागढमण्डलम्, उत्तरे राजकोटमण्डलं, दक्षिणे अरब्बीसमुद्रः अस्ति । अस्मिन् मण्डले ५५० मिल्लीमीटर्मितः वार्षिकवृष्टिपातः भवति । अस्मिन् मण्डले सप्त नद्यः प्रवहन्ति । ताः यथा- शेत्रुञ्जी, थेबी, धातरवाडी, गागडियो, शान्तिः, वडी, रायडी ।
जनसङ्ख्या
२०११ जनगणनानुगुणम् अमरेलीमण्डलस्य जनसङ्ख्या १५,१३,६१४ अस्ति । अत्र ७,७०,६५१ पुरुषाः ७,४२,९६३ महिलाः च सन्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते २०५ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् २०५ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः ८.५९% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९६४ अस्ति । अत्र साक्षरता ७४.४९% अस्ति ।
उपमण्डलानि
अस्मिन् मण्डले एकादश उपमण्डलानि सन्ति । तानि- १ अमरेली २ बाबरा ३ बगसरा ४ धारी ५ जाफराबाद् ६ खाम्भा ७ लाठी ८ लिलिया ९ राजुला १० सावरकुण्डला ११ वडिया
कृषिः वाणिज्यं च
कलायः, कार्पासः, तिलः, 'जवार', 'बाजरा' च अस्मिन् मण्डले उत्पाद्यमानानि प्रमुखाणि कृष्युत्पादनानि सन्ति । गुजरातराज्यस्य मण्डलेषु कृष्युत्पादने इदं जनपदम् अन्यतमम् अस्ति । गुजरातराज्यस्य मण्डलेषु कलायस्य उत्पादने अस्य मण्डलस्य पञ्चमं स्थानम् अस्ति । गुजरातराज्यस्य सर्वकारेण वाणिज्यकेन्द्रत्वेन अस्य मण्डलस्य विकासः क्रियमाणः अस्ति ।
वीक्षणीयस्थलानि
पिपावाव-सागरतीरम् एकं प्रमुखं वीक्षणीयस्थलम् अस्ति । अस्मिन् मण्डले ३०,८९८ 'हेक्टेर्' अरण्यप्रदेशः अस्ति यस्मिन् विविधप्राणिसस्यविशेषाः दृश्यन्ते । अस्य मण्डलस्य ३७९.९ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः भूप्रदेशः गिर्-अभयारण्ये अन्तर्भवति । श्रीगिरिधरभाई वस्तुसङ्ग्रहालयः प्रसिद्धं वीक्षणीयस्थलम् अस्ति यस्मिन् कला, पुरातत्त्वशास्त्रं, खगोलशास्त्रम्, इतिहासः इत्यादिविषयिकी प्रदर्शिनी अस्ति । पनियाला-वन्यजीविधाम, मितियाला-वन्यजीविधाम च प्रसिद्धं पर्यटकस्थलम् अस्ति ।  भुरखिया-हनुमानमन्दिरं, खोडियार-मन्दिरम् इति मन्दिरद्वयम् अपि अस्य मण्डलस्य प्रसिद्धं वीक्षणीयस्थलम् अस्ति ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:गुजरातराज्यस्य मण्डलानि
ब्रह्मसूत्रभाष्यम्
मध्वाचार्यस्य सूत्रप्रस्थानकृतिषु अन्यतमः ब्रह्मसूत्रभाष्यम्| अतीवसरळं समृद्धं इदं भाष्यं मध्वसिद्धान्तस्य सारांशं प्रकटयति| एतद्भाष्यानुसारेण व्व्याएद्सारचितं ब्रह्मसूत्रं समन्वयाध्याय अविरोदाध्याय साधनाध्याय फलाध्याय भेदेन चतुर्धा |
वर्गः:ब्रह्मसूत्राणि वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
हिन्दीसाहित्यम्
तुलसीदासः (1532-1623)
बिहारी (1595-1664)
प्रेमचन्दः (1880-1936)
मैथिलिशरणगुप्तः (1886-1964)
जयशंकरप्रसादः (1889-1937)
सूर्यकान्तत्रिपाठी निराला (1899-1961)
सुमित्रानन्दनपन्तः (1900-1977)
यशपालः (1903-76)
हजारीप्रसादद्विवेदी (1907-1979)
महादेवी वर्मा (1907-1987)
रामधारी सिंहः दिनकरः (1908-1974)
नागार्जुनः (b. 1911)
सच्चिदानन्दः वात्स्यायनः (1911-1987)
फणीश्वरनाथः रेणुः (1921-1977)
श्रीलालः शुक्लः (b. 1925)
मोहनराकेशः (1925-1972)
धर्मवीरः भारती (b. 1926)
निर्मल वर्मा (b. 1929)
वर्गः:हिन्दीसाहित्यम् वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:अन्यभाषासाहित्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
६१३
६१३ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
६१३ ६१३ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
मुहम्मद इकबाल
लघुचित्रम्|मुहम्मद इकबाल (1933)
मुहम्मद-इकबालः (1877-1938) उर्दू भाषाया: महत्वपूर्ण: कवि: लेखक: च।
वर्गः:उर्दुलेखकाः वर्गः:अन्यभाषासाहित्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
यादृशं तादृशम्
अव्ययपदानां उदाहरणानि अधस्तात्
विलियम शेक्सपीयर
दक्षिणतः|लघुचित्रम्|244x244अणवः आंग्लभाषायाः विख्यातः एकः लेखकः । तेन लिखितानि कानिचन नाटकानि विश्वप्रसिद्धानि सन्ति ।
यादृशं तादृशम्
यादृशं सूत्रं तादृशम् वस्त्रम्।
दक्षिणबेङ्गळूरुविधानसभाक्षेत्रम्
कर्णाटकस्य अष्टाविंशतिलोकसभाक्षेत्रेषु अन्यतमम् अस्ति बेङ्गळूरुग्रामान्तरलोकसभाक्षेत्रम्। अत्र अष्टविधानसभाक्षेत्राणि अन्तर्भवन्ति । तेषु अन्यतमम् अस्ति दक्षिणबेङ्गळूरुविधानसभाक्षेत्रम्।  कर्णाटके विधानसभाक्षेत्रेषु अस्य सङ्ख्या १७६। दक्षिणबेङ्गळूरुविधानसभाक्षेत्रं मण्डलदृष्ट्या बेङ्गळूरुनगरमण्डले अन्तर्भवति । निर्वाचनक्षेत्रदृष्ट्या बेङ्गळूरुग्रामान्तरलोकसभाक्षेत्रे अन्तर्भवति ।
विलियम शेक्सपीयर
वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
दक्षिणबेङ्गळूरुविधानसभाक्षेत्रम्
वर्गः:कर्णाटकस्य विधानसभाक्षेत्राणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
१५९३
१५९३ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
यादृशं तादृशम्
वर्गः:अव्ययम् वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
१५९३
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१५९३ १५९३ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
सुकरात
विख्यात लेखकः दार्शनिकः च आसीत्। ग्रीक सभ्यतायाः एकः महान्तः दार्शनिकः। वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
यादृशः तादृशः
अव्ययपदानां उदाहरणानि अधस्तात्
यादृशः पिताः तादृशः पुत्रः।
वर्गः:अव्ययम् वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
अन्नगन्धिः
कश्चन रोगः अस्ति।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:रोगाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
पाटलपुष्पम्
पुष्पाणां राज्ञी इति ख्यातं पाटलपुष्पं सुगन्धेन, सैन्दर्येण च अन्यानि सर्वाणि अतिशेते, अस्मिन् अनेके औषधीयगुणाः अपि विद्यन्ते । पाटलपुष्पस्य अर्कं सज्जीकृत्य औषधत्वेन उपयोगं कुर्वन्ति । पाटलरसः (Rose water) गुलकन्दश्च विपण्यां लभ्यमानं पाटलनिर्मितं वस्तु वर्तते ।
उपयोगाः
नपुंसकतानिवारणाय पाटलस्य अर्कसेवनं परिणामकारि । अस्य गन्धः सम्भोगशक्तिः वर्धयति । शीतगुणोपेतमिति कारणेन दाहं प्रशमयति । धातून् वर्धयति । ज्वरे अस्य सेवनं हितकरम् । ‘पन्नीरुं’ नामकं पाटलमेव पातालप्रभेदेषु श्रेष्ठतमम् । तस्य दलानि चिकित्सार्थं उपयुज्यन्ते । पाटलदलैः निर्मितेन गुलकन्देन पानकं निर्मातुं शक्यते ।
सेवनप्रमाणम्
गुलकन्दम् १०-२० ग्रां परिमितं, अर्कं (Rose water) २०-४०- मि.ग्रां परिमितं, चूर्णं ३-६ ग्रां परिमितं च सेवितुं शक्यते ।
वर्गः:पुष्पाणि वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया वर्गः:सस्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
कोलकाता
कोलकाता (কলকাতা, কোলকাতা), भारतस्य पूर्वाञ्चलीयस्य पश्चिमवङ्गराज्यस्य राजधानी, प्रधानवानिज्यकेन्द्रं तथा वृहत्तमनगरम् । हुगलीनद्याः पूर्वतीरे अवस्थिते नगरेऽस्मिन् पञ्चाशताधिकलक्षजनाः निवसन्ति । परन्तु कोलकातानगरसंलग्नानां प्रदेशानाम् अंशविषेशेन निर्मितस्य वृहत्तरकोलकातानगरस्य जनसंख्या प्रायः १ कोटि ४० लक्षपरिमितम् । जनसंख्याविचारे नगरमिदं भारतस्य तृतीयवृहन्नगरं तथा द्वितीयमहानगरम् । समग्रविश्वे कोलकातामहानगरं अष्टमस्थानम् (जनसंख्याविचारे) आवहति ।
१७७२ तमे संवत्सरे वङ्गस्य राजधानी प्रथमवारं मुर्शिदाबादतः कोलकातां प्रति स्थानान्तरिता आसीत् । न केवलं वङ्गस्य अपि तु १९११ वर्षपर्यन्तं समग्रभारतस्य राजधानी आसीत् । १९२३ तमे वर्षे क्यालकाटा म्युनिसिपल् एक्ट् माध्यमेन कोलकातनगरस्य स्वायत्वशासनकर्ती एका पौरसंस्था स्थापिताऽसीत् । १९४७ वर्षे भारतविभाजनान्तरं कोलकाता नवनिर्मितस्य पश्चिमवङ्गराज्यस्य राजधानी घोषिता जाता आसीत् । तस्मिन् समये कोलकाता आधुनिकभारतस्य शिक्षा-विज्ञान-शिल्प-संस्कृति-राजनीतेः पीठस्थानमासीत् । १९५४ तमवर्षानन्तरं राजनैतिकास्थिरतया तथा अर्थनैतिकावक्षयेन प्राचीनगौरवस्थानं खर्वितम् आसीत् ।
नामौचित्यम्
thumb|left|कालीघाटमन्दिरम् वर्तमानकोलकाता नगरी भारते ब्रिटिशानां आगमनात् प्राक् 'सुतानुटि', 'गोविन्दपुर' तथा 'कलकाता' इति त्रिधा विभक्ता आसीत् । बाङ्गलाशब्दः कलकाता तथा आङ्ग्लशब्दः क्यालकाटा नामपदयोः उत्सः कलिकाता इति शब्दः । "कलिकाता" इति नामपदस्य व्युत्पत्तिः व्युत्पत्तिप्रसङ्गे विद्वत्सु नास्ति मतैकम् । प्रसिद्धमतमस्ति यत् कालीक्षेत्रम् इति शब्दात् कलिकातापदम् आगतम् । कालीक्षेत्रमित्येन पदेन देव्याः काल्याः राज्यमिति अर्थः द्योत्यते । मतान्तरं पोषयन्ति केचनाः यत् किलकिला इति बाङ्गलाशब्दात् कोलकाताशब्दः आगतः । अपरेकं मतानुसारं खाल(नलः) काट्टा''(खननम्) इति पदयोः संयोगात् इदानीन्तन-नामपदमागतम् ।
२००१ तमे वर्षे नगरस्य आधिकारिक-आङ्ग्लनाम क्यालकाटा"-तः ("Calcutta") परिवर्त्य कोलकाता" ("Kolkata") अभवत् । केचनाः मन्वन्ति यत् अस्य नगरस्य ब्रिटिशोत्तराधिकारसूत्रं विलोपं नामपरिवर्तनकरणेन जातम् । वैदेशीयगणमाध्यमाः इदं नामकरणं नाङ्गीकारं कृतवन्तः । परन्तु बि बि सी इति गणमाध्यमेन बोम्बाई स्थले मुम्बई  तथा क्यालकाटा स्थले कोलकाता इति नामद्वयम् अङ्गीकृतम् ।
प्राक्-ब्रिटिशकालः
thumb|फोर्ट् विलियम्, कोलकाता,(विलियम् वुड् महोदयेन अङ्कितम्-१८२८ क्रै.स कोलकतानगरस्य समीपे चन्द्रकेतुगढनामकस्थाने प्रत्नतात्त्विकखननात् प्रमाणितं यत् अयं प्रदेशः द्विसहस्रवर्षं पूर्वमपि वस्तिपूर्णमासीत् । मध्ययुगीय-नैकेषु ग्रन्थेषु(बाङ्गला) हुगलीनद्याः तीरवर्तीग्रामस्य कोलकातायाः उल्लेखमस्ति । एतेषु विप्रदासस्य मनसामङ्गलकाव्यम्(१४९५ क्रै.स), मुकुन्दराम-चक्रवर्तिना रचितं चण्डीमङ्गलकाव्यम्(१५९४-१६०६), सैयद् आलाओलस्य पद्मावती(१६४५-५२), कृष्णराम महोदयस्य कालिकामङ्गलकाव्यम्(१६७६-७७) सनातन घोषाल महोदयस्य भाषा-भागवत्(१६७९-८०) इति अन्यतमाः ग्रन्थाः भवन्ति ।
१५८२ तमे वर्षे राज्ञः टोडरमलस्य निर्देशानुसारं समग्रवङ्गप्रदेशस्य(अविभक्तवङ्गः) भूमिमापनकार्यम् अभूत् । ओयालिश्-ए-जमा तुमार् इति नाम्ना मापनकार्यस्य एका आवली प्रकाशिता आसीत् । 'आबुल् फज़ल्' महोदयस्य आइन्-ए-आकबरी(१५९० क्रै स) इति ग्रन्थे उद्धृता इयं आवली । अस्याम् आवल्यां कलिकाता इति ग्रामस्य उल्लेखः अस्ति । १६९० तमे वर्षे ब्रिटिश् ईष्ट् इण्डिया संस्थायाः वाणिज्यकाः प्रथमवारं वाणिज्यविस्ताराय ’कलिकाता’नगरीम् आगतवन्तः. इतःपरमेव कलिकातायाः लिखितेतिहासस्य प्रारम्भः आसीत्. साम्राज्यवादी ऐतिहासिकगणस्तु ’जब् चार्णक्’ इति ब्रिटिशप्रशासकं कोलकातानगर्य्याः प्रतिष्ठातारूपेण स्वीकरोति स्म. यद्यपि आधुनिकैः गवेषकैः मतमिदं खण्डितम् अस्ति. २००३ तमे वर्षे कोलकाता-उच्चन्यायालयेन जनस्वार्थपरिप्रेक्षिते सूचितं यत् कामपि व्याक्तिं कोलकातायाः प्रतिष्ठाता इत्यभिधया अभिहितं कर्तुं न शक्यते.
thumb|फोर्ट् विलियम्, कोलकाता, १७३५ क्रै सthumb|कोलकाता पोताश्रये नौयानतः गजस्य अवतारणस्य दृश्यम् -”हार्पास् विक्ली”पत्रिका १८५८ क्रै. thumb|right|चित्पुरमर्गस्य(अधुना रवीन्द्रसरणी) दृश्यम्; विलियम् सिम्पसन् महोदयस्य ”इन्डिया एन्सियेन्ट् एन्ड् मर्डार्न्'' पुस्तके प्रकाशितम्, १८६७
भौगोलिकावस्थितिः
thumb|पूर्वकोलकातायाः जलाभूमिः thumb|upright|स्पट् स्याटेलैट्-तः स्वीकृतं कोलकातानगर्य्याः चित्रम् कोलकाता नगरी पूर्वदिशि २२°३३′ उत्तरगोलार्धे तथा ८८°२०′ पूर्वद्राघिमांशे विद्यते. इयं नगरी गाङ्गेय-त्रिकोणाकारे द्वीप्रदेशे अवस्थिता अस्ति. समुद्रपृष्ठतः कोलकातायाः औन्नत्यं प्रायः १.५(५ फुट्) – ९(३० फुट्) मिटर् पर्यन्तम् भवति. उत्तर-दक्षिणदिशि अस्य नगरस्य विस्तारः हुगलीनद्याः तटीयप्रदेशानुभूमिकः आसीत्. वस्तुतः स्थलमिदं जलपूर्णमासीत्. नगरस्य जनसंख्यायाः वृद्ध्यानुगुणं वसतिनिमित्तं अवतलभूमिः जनैः पूरिमासीत्. अवशिष्टा पूर्वकोलकाता-जलभूमिः नाम्ना परिचिता । 'रामसार् कन्भेन्सन्' अनुसारं इयं जलभूमिः अन्ताराष्ट्रिय-गुरुत्वसम्पन्ना ।
सिन्धु-गाङ्गेय समभूमेः सदृशः अयं प्रदेशोऽपि पलिजया(alluvial) मृत्तिकया निर्मिता । अस्मिन् प्रदेशे कोवाटारनारियुगस्य मृत्तिकास्तरः दृश्यते । मृत्तिकास्तरे कर्दमास्तरद्वयम् अस्ति । अधस्तनस्य कर्दमास्तरस्य गहनता २५० मीटर्-तः (८२० फूट्) ६५० मीटर् (२,१३३ फूट्) पर्यन्तम् । तथा उपरितनस्य स्तरस्य गहनता १० मीटर्-तः (१३१ फूट्) ४० मीटर् (१३१ फूट्)-पर्यन्तम् । ब्युरो इण्डियन् स्ट्यान्डार्स् संस्थायाः अभिलेखनुसारं कोलकाता तृतीयस्तरीया भू-कम्पनक्षेत्रम् ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:भारतस्य राज्यानां राजधान्यः‎ वर्गः:पश्चिमवङ्गस्य नगराणि
आनेकलविधानसभाक्षेत्रम्
कर्णाटकस्य अष्टाविंशतिलोकसभाक्षेत्रेषु अन्यतमम् अस्ति बेङ्गळूरुग्रामान्तरलोकसभाक्षेत्रम्। अत्र अष्टविधानसभाक्षेत्राणि अन्तर्भवन्ति । तेषु अन्यतमम् अस्ति आनेकलविधानसभाक्षेत्रम्।  कर्णाटके विधानसभाक्षेत्रेषु अस्य सङ्ख्या १७७। आनेकलविधानसभाक्षेत्रं मण्डलदृष्ट्या बेङ्गळूरुनगरमण्डले अन्तर्भवति । निर्वाचनक्षेत्रदृष्ट्या बेङ्गळूरुग्रामान्तरलोकसभाक्षेत्रे अन्तर्भवति । एतत् क्षेत्रं अनुसूचितजातीयानां (SC) कृते आरक्षितम् अस्ति । आनेकलविषये अधिकविवरणार्थम् आनेकल् इति पृष्ठं पश्यन्तु ।
वर्गः:कर्णाटकस्य विधानसभाक्षेत्राणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
१५९४
१५९४ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१५९४ १५९४ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
६१४
६१४ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
अनुवृत्तिः
सम्बद्धाः लेखाः
वर्गः:व्याकरणम् वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
पेरेग्वाय
पेरेग्वाय दक्षिण-अमेरिका महाद्वीपे मध्‍यक्षेत्रे एक: देश: अस्‍ति.
यादृशी तादृशी
अव्ययपदानां उदाहरणानि अधस्तात्
वर्गः:अव्ययम् वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
बागलकोटेमण्डलम्
बागलकोटेमण्डलम् (Bagalkot) कर्णाटकराज्ये विद्यमानं किञ्चन मण्डलम् । उत्तरकर्णाटकस्य प्रसिद्धं मण्डलम् एतत् । क्रि.श.१९९७ तमे वर्षे मान्यस्य जे. एच्. पटेलस्य मन्त्रिमण्डलस्य काले एतत् नूतनमण्डलम् इति उद्घोषितम् ।
उपमण्डलानि-६
जमखण्डि, मुधोल, बीलगि, बागलकोटे, बादामि, हुनगुन्द, एतानि षट् उपमण्डलानि अस्मिन् मण्डले भवन्ति ।
इतिहासः
इतिहासानुगुणं एतत् चालुक्यचक्रवर्तिभिः परिपालितम् । चालुक्यशैलीदेवालयाः अस्मिन् मण्डले सन्ति । मराठानां शातवाहनानां च नाणकानि अत्र उत्खनने उपलब्धानि । द्वितीयशतके भारतं प्रति आगतेन प्टोलेमि इति महाभागेन बादामी इण्डी कल्केरी प्रदेशाः उल्लिखिताः सन्ति । चालुक्यराजस्य प्रथमपुलकेशेः प्रशासनकेन्द्रं बागलकोटेनगरम् आसीत् इति ज्ञायते । कालान्तरे चालुक्यान् जित्वा राष्ट्रकूटाः अत्र प्रशासनम् अकुर्वन् इति अपि वैदेशिकप्रतिनिधीनाम् उल्लेखेन जानीमः । कन्नडभाषा एव एतेषां जनानां प्रदेशिकभाषा। भाषणशैली विशिष्टा अस्ति ।
आहारः
यावानलः, गोधूमः च एतेषां प्रधानः आहारः ।
कृषिः
कृषिप्रधानस्य अस्य मण्डलस्य वाणिज्यमपि समृद्धम् एव अस्ति । ६५% जनाः कृषिम् आश्रित्य एव जीवनं निर्वहन्ति । ८०% महिलाः कृषिकर्म कुर्वन्ति इत्येव विशेषः । कृष्णवर्णभूमिः कार्पासोत्पादनार्थं योग्या अस्ति । कर्णाटकस्य कृषिवाणिज्ये अस्य द्वादशः स्थानम् अस्ति । कार्पासेन सह रागि, जूर्णम्, चणकः, गोधूमः, इक्षुः, तमाखु च प्ररोहन्ति । जलबन्धेभ्यः कृष्यर्थं जलं प्राप्नुवन्ति । वर्षाधारिता कृषिः अपि प्रचलति । तन्तुवायाः अपि अत्र बहुसङ्ख्याकाः सन्ति । एते कार्पासानि चीनांशुकानि वस्त्राणि वयन्त्ति ।
नद्यः
कृष्णा मलप्रभा, घटप्रभा,
दर्शनीयानि क्षेत्राणि
बागलकोटे बादामी बनशङ्करी महाकूटम् ऐहोळे पट्ट्दकल्लु, महालिङ्गपुरं, गलगली, कूडलसङ्गमः, शिवयोगमन्दिरं , बीळगी, शूर्पाली