cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
गुजरातराज्यस्य प्रसिद्धानि मन्दिराणि
१) सोमनाथमन्दिरम्
भारते विद्यमानेषु द्वादशसु ज्योतिर्लिङ्गेषु सोमनाथशिवलिङ्गम् अन्यतमं, बृहत्तमं च अस्ति । गुजरातराज्यस्य जुनागढ इत्यस्मात् नगरात् नवसप्तति(७९)किलोमीटर्परिमितिदूरे वेरावल इत्यस्य नगरस्य समीपे अरब्बीसागरस्य तीरे इदं मन्दिरं तिष्ठति । इदं मन्दिरं बहु पुरातनं वर्तते । अस्य मन्दिरस्य कश्चन पौराणिकः इतिहासः अपि अस्ति यत् सर्वप्रथमं चन्द्रः इदं मन्दिरं स्वर्णेन निर्मापितवान् आसीत् यस्य ध्वंसानन्तरं रावणः रजतेन मन्दिरस्य पुनर्निर्माणं कारितवान् आसीत्, अस्यापि ध्वंसानन्तरं विष्णुः चन्दनकाष्ठैः अस्य मन्दिरस्य पुनर्निर्माणं कारितवान् आसीत् इति । तदनन्तरमपि अस्य मन्दिरस्य ध्वंसः, पुनर्निर्माणं च बहुवारं जातम् अस्ति । आहत्य, सप्तदशवारम् अस्य मन्दिरस्य ध्वंसः कृत: आसीत् इति उल्लेखोऽस्ति । अस्मिन् मन्दिरे यत् ज्योतिर्लिङ्गम् अस्ति तत् भारते विद्यमानेषु सर्वेष्वपि ज्योतिर्लिङ्गेषु बृहत्तमम् अस्ति इति प्रतीतिः । इदानीं यत् मन्दिरं स्थितं विद्यते, अस्य मन्दिरस्य निर्माणं भारतदेशस्य स्वातन्त्र्यप्राप्त्यनन्तरं सरदार वल्लभभाई पटेलमहाभागेन कारितमस्ति । १९५१ तमस्य वर्षस्य 'मे' मासस्य ११ दिनाङ्के भारतस्य प्रथमः राष्ट्राध्यक्षः राजेन्द्रप्रसादः अस्मिन् मन्दिरे ज्योतिर्लिङ्गस्य स्थापनां कृतवान् । इदानीम् अत्र 'लैट् एण्ड् सौण्ड् इफेक्ट्' व्यवस्था कृता वर्तते यस्मिन् सोमनाथमन्दिरस्य, सोमनाथस्य च सम्पूर्णः इतिहासः वर्ण्यते ।
२) गिरनारमन्दिरम्
गुजरातराज्यस्य अहमदाबाद इत्यस्मात् महानगरात् ३२७ किलोमीटर्परिमिते दूरे जुनागढ इत्यस्मिन् नगरे इदं मन्दिरं तिष्ठति । गुजरातराज्ये विद्यमानेषु धार्मिकस्थलेषु इदम् अन्यतमम् । इदं स्थलं हिन्दूनां, जैनानाञ्च बहु महत्वपूर्णम् अस्ति । गिरनारपर्वते बहूनि मन्दिराणि सन्ति । जैनमन्दिरेषु दृश्यमाना शिल्पकला नयनमनोहरा अस्ति । गिरनारपर्वते 'दरगाह' अपि अस्ति इत्यतः मुसल्मानाः अपि तत्र गच्छन्ति ।
इतिहासः
गिरनारपर्वते विद्यमानेषु जैनमन्दिरेषु अन्यतमम् अस्ति नेमिनाथस्य मन्दिरम् । अस्य मन्दिरस्य निर्माणं ११२८ तः ११५९ पर्यन्तं जातम् आसीत् । नेमिनाथः द्वाविंशतितमः (२२) जैनतीर्थङ्करः आसीत् । स्वस्य विवाहे यदा तेन जनैः पशुमांसभक्षणं दृष्टं, तदा एव तेन तपः आचरणीयम् इति कश्चन दृढसङ्कल्पः कृतः । नेमिनाथः अस्मिन् स्थले तपः कृत्वा केवलज्ञानं, मोक्षं च प्राप्तवान् । तस्य भार्या अपि भर्तु: मार्गे एव अग्रे गच्छन्ती स्त्रीभ्यः 'साध्वीसङ्घ:' इति कञ्चन सङ्घं प्रतिष्ठापितवती । मन्दिरे विद्यमानः नेमिनाथमूर्तिः 'ग्रेनैट्'-तः निर्मिता अस्ति । मूर्तेः द्वे नेत्रे वज्रशोभिते । अस्मिन् मन्दिरे नृत्यमुद्रायाम् अनेकाः मूर्तयः सन्ति । गिरनारपर्वते एव नवदशस्य (१९) जैनतीर्थङ्करस्य मालीनाथस्य मन्दिरमप्यस्ति । वास्तुपालतेजपालौ इदं मन्दिरं निर्मापितवन्तौ । अस्मिन्नेव पर्वते चतुर्विंशतितमस्य (२४) जैनतीर्थङ्करस्य मन्दिरम् अपि अस्ति । अस्मिन् पर्वते पार्श्वनाथस्य मन्दिरमपि अस्ति यस्य निर्माणं पञ्चदशे (१५) शतके जातम् ।
३) अम्बामातामन्दिरम्
thumb|250px|right|गिरनारपर्वतशिखरे अम्बामातामन्दिरम्
अम्बामातामन्दिरं जुनागढ इत्येतन्नगरस्थे गिरनारपर्वते अस्ति । अस्य मन्दिरस्यापि ऐतिहासिकं, धार्मिकं च महत्वं वर्तते । सहस्रशः सङ्ख्याकाः श्रद्धालवः भक्ताः मातुः दर्शनार्थम् इदं मन्दिरं गच्छन्ति ।
इतिहासः
द्वादशे (१२) शतके अस्य मन्दिरस्य निर्माणं जातम् आसीत् । विशेषतया नवदम्पती सुखवैवाहिकजीवनार्थं मातुः आशीर्वादं स्वीकर्तुम् इदं मन्दिरं गच्छन्ति । अस्मिन् मन्दिरे अम्बामातुः पादचिह्नमपि अस्ति । अस्मिन् मन्दिरे एकं स्वर्णमयं यन्त्रम् अस्ति यस्योपरि अम्बामातुः स्तुतिपूर्वकाः एकपञ्चाशत् (५१) श्लोकाः सन्ति । नवरात्र्युत्सवसमये अस्मिन् मन्दिरे विशेषपूजा भवति यस्यां सहस्रशः जनाः भागं गृह्णन्ति ।
४) द्वारकाधीशमन्दिरम्
द्वारकाधीशमन्दिरं गुजरातराज्यस्य पश्चिमभागे अर्थात् सौराष्ट्रे जामनगरमण्डले अरब्बीसमुद्रतीरे स्थितम् अस्ति । इदं मन्दिरं भगवते श्रीकृष्णाय समर्पितम् अस्ति । भारते विद्यमानेषु पुण्यक्षेत्रेषु द्वारका अन्यतमा ।
५) मोढेरा सूर्यमन्दिरम्
गुजरातराज्यस्य अहमदाबाद इत्यस्मात् महानगरात् १०२ किलोमीटर्दूरे मोढेरा इत्यस्मिन् पत्तने पुष्पावतीनद्याः तीरे इदं मन्दिरं तिष्ठति ।
इतिहासः
१०२६-२७ तमे वर्षे राजा भीमदेव सोलङ्की इदं मन्दिरं निर्मापितवान् आसीत् । इदं मन्दिरं सूर्यदेवाय समर्पितम् अस्ति । इदं मन्दिरं स्कन्दपुराणस्य, ब्रह्मपुराणस्य च उपरि आधारितम् अस्ति । अस्य मन्दिरस्य रचनाशैली विशिष्टा वर्तते । सूर्योदयसमये सूर्यस्य प्रथमः किरणः मन्दिरस्थितं सूर्यमूर्तिं यथा स्पृशेत् तथा अस्य मन्दिरस्य निर्माणं कृतम् आसीत् । मोहम्मद गजनी अत्रस्थं सूर्यमूर्तिं चोरितवान् । अतः मन्दिरं मूर्तिरहितं जातम् । इदं मन्दिरं त्रिधा विभक्ता अस्ति । तद्यथा -
सूर्यकुण्डः
मन्दिरस्य प्राङ्गणे सूर्यकुण्डः विद्यते । सूर्यनारायणस्य नाम्ना एव कुण्डस्यास्य नाम सूर्यकुण्डः इति । प्राक् अस्य कुण्डस्य उपयोगः जलपूरणार्थम् आसीत् येन जलेन स्नात्वा भक्ताः मन्दिरं प्रविशन्ति स्म । अयं कुण्डः १०८ देवेभ्यः समर्पितः अस्ति । अस्य कुण्डस्य पुरतः बृहत् मण्डपम् अस्ति ।
शुभमण्डपम्
श्रद्धालवः भक्ताः अत्र उपविश्य धार्मिकविचाराणां चर्चां कुर्वन्ति । अस्मिन् मण्डपे ५२ स्तम्भाः सन्ति येषाम् उपरि रामायणस्य, महाभारतस्य च कथावर्णनं चित्रमाध्यमेन कृतम् अस्ति ।
गुडामण्डपम्
इदं मण्डपं कमलपुष्पाकारे दृश्यते । इदमेव मन्दिरस्य गर्भभागः । गर्भभागस्य भित्तिकानाम् उपरि मनुष्यस्य जन्म-तः आरभ्य मरणपर्यन्तं यत् जीवनचक्रम् अस्ति तत् वर्णितम् अस्ति ।
उत्सवः
अत्र प्रतिवर्षं 'जनवरी'मासस्य तृतीये सप्ताहे मोढेरा नृत्योत्सवः भवति । अस्मिन् उत्सवे भारतीयपारम्परिकसंस्कृतेः वर्णनं क्रियते । गुजरातप्रवासनिगमः अस्य उत्सवस्य आयोजनं करोति ।
६) रणछोडरायमन्दिरम्
250px|right|thumb|रणछोडरायमन्दिरम्
गुजरातराज्यस्य अहमदाबाद इत्यस्मात् महानगरात् ९४ किलोमीटर्दूरे खेडामण्डलस्य डाकोरनामके पत्तने इदं मन्दिरम् अस्ति । डाकोर इत्येतत् पत्तनं पूर्वम् एकः लघुग्रामः आसीत् यदिदानीं बहु विकसितम् अस्ति । रणछोडरायमन्दिरम् अपि प्राक् लघु आसीत् किन्तु इदानीं बृहदाकारेण तिष्ठति । इदं मन्दिरं श्री गोपालराव जगन्नाथ तुम्बवेकर १७७२ तमे वर्षे निर्मापितवान् आसीत् । इदं मन्दिरं चतुरस्राकारेण निर्मितम् अस्ति । अस्य मन्दिरस्य चत्वारि प्रवेशद्वाराणि सन्ति । मुख्यद्वारं गोमतीनद्याः पुरस्तात् अस्ति । मध्याह्ने/अपराह्ने मन्दिरस्य द्वाराणि पिहितानि भवन्ति यतः मध्याह्नकालः/अपराह्नकालः भगवतः विश्रान्तिसमयः । मन्दिरस्य गर्भगृहस्य पार्श्वे एव एकः शयनकक्षः निर्मितम् अस्ति यस्मिन् भगवान् विश्रान्तिं स्वीकरोति ।
इतिहासः
एवं प्रतीतिः अस्ति यत् जरासन्धेन सह युद्धसमये भगवान् श्रीकृष्णः युद्धभूमेः पलायनं कृतवान् येन कारणेन अस्य मन्दिरस्य नाम रण-छोड-राय इति जातम् । एवमपि श्रूयते यत् भोलेनाथनामकः कश्चन भगवद्भक्तः भगवतः दर्शनार्थं डाकोर-तः द्वारकां गच्छति स्म । वार्धक्ये अपि सः महता परिश्रमेण भगवद्दर्शनार्थं द्वारकां गच्छति स्म । तस्य कष्टं दृष्ट्वा भगवता निर्णीतं यत् भक्तानां कष्टदूरीकरणार्थं तेन अत्र स्थातव्यम् इति । तथैव स्वीयनिर्णयानुसारम् अत्र समागत्य स्थितोऽस्ति भगवान् श्रीकृष्णः । अत्र शरद्पूर्णिमादिने एकः विशेषः उत्सवः भवति ।
पावागढपर्वतः ४२ किलोमीटर्परिमितः विस्तृतः पर्वतः अस्ति । अस्य पर्वतस्य शिखरे महाकालीमन्दिरम् अस्ति । २५० सोपानानि आरुह्य मन्दिरं प्राप्तुं शक्यते । पावागढपर्वते शुद्धवायुः, प्राकृतिकसौन्दर्यं च वर्तते इत्यतः गुजरातराज्यसर्वकारेण अयं पर्वतः 'हिल्-रिसोर्ट्' रूपेण विकासितोऽस्ति । पर्वतारोहणसमये यात्रिकाणां सौकर्यार्थं विश्रामस्थानानि सन्ति । सर्वप्रथमं १४७१ 'फीट्' उपरि 'माची-हवेली' इत्येतदस्ति । इदं स्थानं राज्यसर्वकारस्य बस्-यानैः अपि प्राप्तुं शक्यते । अस्मिन् स्थले तेलियातडागः/दूधियातडागः अपि अस्ति । 'माची-हवेली'तः 'रोप्-वे' द्वारा शिखरे विद्यमानं मन्दिरं प्राप्तुं शक्यते । पर्वतारोहणसमये अन्यानि लघु विश्रान्तिगृहाण्यपि सन्ति । पर्वतशिखरे 'आदनशाह दरगाह' अपि अस्ति इत्यतः अत्र अनेकमुसल्मानाः अपि गच्छन्ति । अस्य पर्वतस्य समीपे एव विद्यमाने कस्मिंश्चित् ग्रामे प्रसिद्धः सङ्गीतज्ञः बैजू-बावरा जन्म प्राप्तवान् आसीत् ।
८) जयजलारामबापामन्दिरम्
गुजरातराज्यस्य राजकोट इत्यस्मात् महानगरात् ५२ किलोमीटर्दूरे, ८-बी राष्ट्रियराजमार्गे, वीरपुरे इदं मन्दिरम् अस्ति ।
इतिहासः
श्री जलारामबापा इत्यस्य जन्म १४ 'नवम्बर्' १७९९ दिने वीरपुरे जातम् आसीत् । तस्य मातुः नाम राजाबाई, पितुः नाम प्रधान ठक्कर् आसीत् । राजाबाईप्रधानठक्कर इत्येतयोः त्रयः पुत्राः, तिस्रः पुत्र्यः च आसन् । प्रधान ठक्कर्, तस्य भ्राता वेलजी ठक्कर् उभावपि कुटुम्बपोषणार्थं धनार्जने व्यस्तौ आस्ताम् । राजाबाई धर्मनिष्ठा, साधुसन्तानां सेवातत्परा च आसीत् । एकदिनं साधुरघुवीरदास राजाबाई इत्येनाम् अवदत् तस्याः द्वितीयः पुत्रः जलाराम बहु प्रसिद्धः भविष्यति इति । सः तस्मै द्वितीयपुत्राय आशीर्वादमपि दत्तवान् । यदा जलाराम चतुर्दशवर्षीयः आसीत् तदा तस्य पितरौ वीराबाई इत्यनया सह तस्य विवाहनिश्चयं कृतवन्तौ । यद्यपि जलाराम विवाहविषये स्वस्य विरोधं प्रकटितवान् तथापि वर्षद्वयानन्तरं तस्य षोडषे वर्षे तया कन्यया सह एव तस्य विवाहः जातः । विवाहानन्तरम् अपि जलाराम अधिकं समयं साधुसन्तैः सह एव यापयन् आसीत् । गृहस्थाश्रमे तस्य इच्छा एव नासीत् । यदा सः विंशतिवर्षीयः जातः तदा एव सः बहु प्रसिद्धः अभवत् । तस्य आशीर्वादेन जनानां दुःखं दूरं भवत् आसीत् इत्यतः जनाः तं देवत्वेन परिगणितुम् आरब्धवन्तः आसन् । जनाः तं बापा इति आह्वयितुम् आरब्धवन्तः आसन् । 'बापा' इत्यस्य शब्दस्य सर्वेषां पिता इति अर्थः । एवं तस्य नाम जलारामबापा इति अभवत् । १८७९ वर्षे तस्य पत्न्याः निधनम् अभवत् । वर्षद्वयानन्तरं १८८१ वर्षे जलारामबापा प्रार्थनां कुर्वन् देहत्यागं कृतवान् । इदानीमपि जनाः एवं मन्यन्ते यत् स्वस्य भक्तानां बुभुक्षायाः शमनं कर्तुं, तेषां दुःखं च दूरीकर्तुं जलारामबापा मन्दिरे स्थितोऽस्ति इति । मन्दिरे प्रतिदिनं भक्तेभ्यः अन्नदानं भवति ।
९) अक्षरधाम
अक्षरधाम इति इदं मन्दिरं गान्धिनगरे अस्ति । इदं मन्दिरं १९९२ तमे वर्षे संस्थापितम् । इदं मन्दिरं भगवान्स्वामिनारायणाय समर्पितम् अस्ति । स्वामिनारायणः १८०१ तमे वर्षे स्वमिनारायणसंप्रदायम् आरब्धवान् आसीत् । अस्य मन्दिरस्य परिसरः २३ प्रहेलविस्तृतः अस्ति । अस्य मन्दिरस्य निर्माणे पारम्परिकपाषाणकलायाः उपयोगः कृतः अस्ति । अस्य मन्दिरस्य निर्माणे 'सिमेण्ट्'-उपयोगः न कृतः एव । अस्मिन् मन्दिरे ९३ स्तम्भाः, ४० वातायनानि च सन्ति येषाम् उपरि सूक्ष्मकला चकास्ति । मन्दिरस्य त्रयः मुख्यभागाः सन्ति । ते - हरिमण्डपं, विभूतिमण्डपं, प्रणादिमण्डपञ्चेति ।
वर्गः:गुजरातराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थानानि वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च...
पदच्छेदः
अप्रकाशः अप्रवृत्तिः च प्रमादः मोहः एव च तमसि एतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥ १३ ॥
अन्वयः
कुरुनन्दन ! अप्रकाशः अप्रवृत्तिः च प्रमादः मोहः एव च एतानि तमसि विवृद्धे जायन्ते ।
अर्थः
अर्जुन ! पुरुषस्य यदा विवेकभ्रंशः शास्त्रविहितकर्मसु अप्रवृत्तिः, कार्ये अनवधानम्, भ्रान्तिः निद्रा इत्यादयः भवन्ति तदा तमोगुणः वृद्धिं गतः इति ज्ञातव्यम् ।
सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
13 वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
कर्णाटकस्य एकीकरणम्
कर्णाटकस्य एकीकरणं तु क्रि.श. १९५६तमे वर्षे भारतस्य राज्यानां संविचयनकाले भाषाधारेण कन्नडभाषाभाषिकानां चत्वारभागान् मैसूरुसंस्थानेन सह विलीनस्य प्रक्रिया ।
एकीकरण्स्य सङ्घर्षः
कर्णाटकस्य एकीकरणं भवेदेव इति सङ्घर्षः स्वातन्त्र्यपूर्वादेव आसीत् । हैदराबदप्रदेशे सञ्चालिते काङ्ग्रेस् अधिवेशने कर्णाटकस्य एकीकर्णस्य अभ्यर्थना तिरस्कृता । कन्नडजनाः आशाभग्नाः अभवन् । कर्णाटकस्य काङ्गेस् नायकाः निजलिङ्गप्पस्य नेतृत्वेन हुब्बळ्ळिनगरे महासभाम् आयोज्य एकिकरणस्य विषये महानिर्णयस्य अवसरः प्राप्तः । तन्मध्ये सङ्घटनस्य संवर्धनार्थं समग्रराज्यं सञ्चार्य अन्नदानय्यः पुराणिकः अखिलकर्णाटकविद्यार्थिपरिषत् इति सङ्घटनं प्रतिष्ठापितवान् । अस्य प्रथमसम्मेलनं हैदराबादनगरे अयोजितवान् । कर्णाटकस्य ज्येष्ठा राजनीतिज्ञा मार्गरेट् आळ्वा अस्यां परिषदि सक्रिया आसीत् । अस्य सम्मेलनस्य सर्वानुमतस्य निर्णयस्य अनुसारम् अखिलकर्णाटकस्य विद्यार्थिपरिषदः सदस्याः जागरिताः एकिकरणसङ्घार्षे सक्रियाः भवेयुः इति अहूताः । अतः हुब्बळ्ळिनगरे  छात्राणां महाशोभायात्रा प्राचलत् । विरोधिनः हिंसाचारान् अकुर्वन् । आरक्षकाः परिषद्गणेन एव हिंसाचरिता इति विचिन्त्य अन्नदानय्य पुराणिकेन सहितं छात्रान् बद्धवन्तः । कर्णाटकस्य भूतपूर्वमुख्यमन्त्री एस्.आर्.बोम्मायी हुब्बळ्ळिनगरस्य ज्येष्ठः राजनीतिज्ञः न्यायवादी शेट्टर् न्यायालये वादं कृत्वा पुराणिकस्य विमोचनम् अकुरुताम् ।
अन्नदानय्यः पुराणिकः
कर्णाटकस्य एकीकरणस्य पश्चात् समाजस्य न्यायाङ्गस्य, साहित्यस्य सेवायाम् अन्नदानय्यः पुराणिकः निरतः अभवत् । एषः बेङ्गळूरुमहानगरस्य जयनगरे पत्न्या नीलाम्बिकया सह वसति । कन्नडभाषासेवार्थं नियतं श्रीसिद्धलिङ्गप्रकाशनं सञ्चालयति । पुत्री चन्द्रिका कन्नडभाषया प्रसिद्धा साहित्यकर्त्री, अकाशवाण्याः दूरदर्शनस्य मान्यकलवती अपि च शेषाद्रिपुरस्य सन्ध्यामहाविद्यालये कन्नडविभागाध्यक्षा । पुत्रः उदयशाङ्करपुराणिकः बहुराष्ट्रियसमवये तन्त्रज्ञमुख्यः अस्ति । कन्नडभाषा तन्त्रज्ञानसम्बद्धान् अनेकलेखान् वृत्तपत्रिकासु लिखितवान् । सूचनतन्त्रज्ञानविषये ग्रन्थन् अपि व्यरचयत् ।
४७२
४७२ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
४७२ ४७२ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
नामक्कलमण्डलम्
इतिहासः
चेर, चोळपाण्ड्यानां मध्ये प्रवृत्तस्य कलहस्य अनन्तरम् अस्मिन् मण्डले होय्सळवंशीयाः बलं प्राप्य चतुर्दशशतकपर्यन्तं शासनं कृतवन्तः । ततः १५६५ पर्यन्तं विजयनगरसाम्राज्यस्य प्रशासनम् आसीत् । १६२३ तमे वर्षे मधुरैनायकाः स्वीयं प्रशासनम् आरब्धवन्तः । तिरुमलनायकस्य द्वौ पोलिगरौ, रामचन्द्रनायकः गट्टि मुदलियारः च, सेलंप्रदेशं शासितवन्तौ । नामक्कलदुर्गः रामचन्द्रनायकेन निर्मितः । १६३५ तमवर्षस्य अनन्तरं अस्मिन् प्रदेशे क्रमशः बिजापुरस्य गोल्कोण्डायाः च मुस्लिमसुल्तानानां, मैसूरुराजानां, मराठानां, हैदरालेः च प्रशासनम् आसीत् । ततः टिप्पूसुल्तानस्य पराजयानन्तरम् अयं प्रदेशः ब्रिटिशैः आक्रान्तः अभवत् ।
भौगोलिकम्
नामक्कलमण्डलस्य उत्तरे सेलंमण्डलम्, पूर्वस्मिन् सेलंमण्डलस्य अत्तूरु उपमण्डलं तथा पेरम्बलूरु, तिरुच्चिराप्पळ्ळिमण्डले, दक्षिणे करूरुमण्डलम्, पश्चिमे ईरोडुमण्डलं च अस्ति । नामक्कलः तमिऴ्नाडोः वायव्यकृषिवायुगुणप्रदेशस्य भागः । कावेरी, वेल्लारुनद्योः मध्यभागे इदं मण्डलम् अस्ति ।
जनसंख्या
२०११ जनगणनानुगुणं नामक्कलस्य जनसंख्या १,७२१,१७९ । भारतस्य ६४० मण्डलेषु जनसंख्यादृष्ट्या अस्य मण्डलस्य २८२ तमं स्थानम् । अत्र जनसान्द्रता प्रतिचतुरश्रकिलोमीटर् ५०६ (१३१० प्रतिचतुरश्रमैल्) अस्ति । २००१-२०११ दशके जनसंख्यावृद्धिः १५.२५% आसीत् । नामक्कले पुं, स्त्री अनुपातः १०००:९८६, तथा साक्षरताप्रमाणं ७४.९२ अस्ति ।
कृषिः वाणिज्यं च
कृषिः नामक्कलमण्डलस्य प्रमुखम् अङ्गम् । कृषिकार्यं प्रावृषं, कूपान्, तडागान् च आधारीकृत्य प्रवर्तते । कृषिभूमेः ९०% भागः आहारसस्यानां कृष्यर्थम् उपयुज्यते । तण्डुलः, जोळः, रागी, हरितः, माषः, मुद्गः, कलायः, एरण्डः, तिलः, इक्षुखण्डः, कार्पासः इत्यादीनि अत्रत्यानि प्रमुखानि कृष्युत्पन्नानि । नामक्कले १९५६ तः ट्रक्यान, लारीयानानां कायनिर्माणोद्यमः प्रचलति । तिरुच्चेङ्गोडे बृहद्वाहनानां कार्यनिर्माणकार्यागारैः भारते एव सुप्रसिद्धः । नामक्कले निर्मिताः ट्रक्, कायाः विदेशेभ्यः अपि विक्रीयन्ते । नामक्कले प्रायः ३०० तथा तिरुच्चेङ्गोडेप्रदेशे १०० कार्यागाराः कायनिर्माणरताः सन्ति । अनेन २५००० जनानाम् उद्योगः लभ्यते । नामक्कले कुक्कुटपालनोद्यमः अपि बृहदाकारः अस्ति । तमिऴ्नाडुनः ६५% कुक्कुटाण्डाः नामक्कले एव उत्पाद्यन्ते ।
वीक्षणीयस्थलानि
कोळ्ळिमलै पर्वताः – नामक्कलपत्तनात् ४५ किलोमीटर् दूरे पूर्वघट्टप्रदेशे इमे पर्वताः सन्ति । एषाम् औन्नत्यं प्रायः १२०० मीटर् । अत्र बहूनि औषधीयसस्यानि वनस्पतयः च रोहन्ति । अरपालेश्वरदेवालयः, फलशाककृषिक्षेत्रम्, औषधीयसस्यकृषिक्षेत्रम्, अगयगङ्गाजलपातः, नौकागृहं, पेरियस्वामिदेवालयः, वीक्षणाट्टः, दूरदर्शकगृहं च अत्रत्यानि वीक्षणीयस्थलानि । अत्र प्रतिवर्षम् आगस्ट् मासे वल्विल् ओरि पर्व आचर्यते ।
सरलसंस्कृतशिक्षणम्
Founded: February 2014, Delhi, India
Founders: Vinod Kumar, Ganesh Hegde
Learn The Easy Way Sanskrit -सरलसंस्कृतशिक्षणम्
Learn The Easy Way Sanskrit provide you free open source to learn Sanskrit through Sanskrit, Hindi and English medium. चित्रपाठ्यम्=सरलसंस्कृतशिक्षणम्|लघुचित्रम्|Educational Services (Sanskrit) तत्रभवद्भिः संस्कृतम् अवगन्तुम् यत्र यत्र कष्टम् अनुभूयते तत्र सर्वत्र सरलसंस्कृतशिक्षणं सङ्कल्पनात्मकचित्रणद्वारा (Graphic Design) भवतां साहाय्यमाचरति इत्यत्र नास्ति संशयलेशोऽपि । तद्दिशि  आधारभूतसंस्कृतम् (Basic Sanskrit), रसमञ्जरी (शायरी), दैनिकवाक्यानि, चित्रपदकोशः, अनूदितगीतानि (Sanskrit Songs - संस्कृत गीतानि), NTA-Sanskrit NET, CTET, विषयाः, संस्कृतसम्भाषणम् (Spoken Samskrit/Sanskrit), शब्दरूपाणि (Shabdrupani), धातुरूपाणि (Dhaturupani), संस्कृतव्याकरणम् (Sanskrit Grammar), ध्वनिः, सुभाषितम् (Subhashitam), विचाराः, ई-पत्रिका इत्यादिभिः उच्चारणेन (pronunciation) सह मनोरञ्जकतया भवद्भ्यः ज्ञानग्रासप्रदानस्य एकः विशिष्टः नूतनश्च प्रयासः एषः । एतन्माध्यमेन यः कोऽपि पूर्वं संस्कृतम् अजानन् अपि शीघ्रगत्या संस्कृतम् अध्येतुं शक्नोति । जनं जनं प्रति संस्कृतं प्रापयितुं सरलसंस्कृतशिक्षणम् इत्येव नाम्ना वयं कटिबद्धाः स्मः । संस्कृतभाषायाः व्यावहारिकीकरणम् (communicational language) एव महदुद्देश्यमस्ति अस्माकम् । भवत्सु तादृशाः अपि स्युः यत् संस्कृतसेवां कर्तुम् इच्छन्ति किन्तु वेदिका न लब्धा स्यात् । तर्हि सरलसंकृतशिक्षणं भवद्भ्यः संकृतसेवार्थं वेदिकां दास्यति । यदि तादृशोत्साहः भवत्सु विद्यते अथवा जालपत्रस्य विषये कोऽपि विचारः विद्यते तर्हि भवन्तः जालपत्रमाध्यमेन, ई-मेल् माध्यमेन वा अस्मान् सम्पर्कयितुं शक्नुवन्ति । पुनः इतस्ततः द्रष्टव्यं किमस्ति? आरभामहे संस्कृतसेवाम्, आनयामः अस्मत्मित्राणि अपि ।
चलच्चित्रावली (Sanskrit Videos)
अस्मिन् पिञ्जे अनूदितगीतानि ग्राफिक्-चलच्चित्र-माध्यमेन भवन्ति । यदि भवतां समीपे अनूदितगीतानि सन्ति अथवा भवन्तः गायकाः सन्ति तर्हि संकृतसेवानिमित्तम् अस्माकं सम्पर्कं कर्तुं शक्नुवन्ति । अत्र भवतां कृते सर्जनात्मकतायाः उद्घाटनं कर्तुम् अवसरः प्राप्यते । वयं तादृशगीतानां चलच्चित्रनिर्माणं कृत्वा जालपुटे स्थापयामः । अनेन कोटिशः जनाः संस्कृतगीतमाध्यमेन सरलतया संस्कृतम् अवगन्तुं शक्नुवन्ति । पिञ्जेऽस्मिन् परिष्कारांशानां परामर्शाणाञ्च प्रतिक्रियया संस्कृतसेवा-कार्येऽस्मिन् भवतां समेषां स्वागतम् ।
चित्रपदकोषः (Sanskrit Dictionary)
अस्मिन् पिञ्जे मनुष्य-पशु-वनस्पति-स्वर्ग-भूमि-वारि-धी-काल-शब्द-दिक्-व्योम-वनौषधादिवर्गाणां (TECHNICAL) सचित्रं पदपरिचयं प्रदर्श्य (ग्राफिक्-डिजाइन-माध्यमेन) भाषाद्वये (हिन्दी-आङ्ग्लयोः) अर्थः प्रदत्तो वर्तते । प्रत्येकं पदस्य संस्कृतेन ध्वनिरूपं सम्पाद्य अनुपदमेव स्थापयिष्यते । पिञ्जेऽस्मिन् परिष्कारांशानां परामर्शाणाञ्च प्रतिक्रियया संस्कृतसेवा-कार्येऽस्मिन् भवतां समेषां स्वागतम् ।
रसमञ्जरी (Sanskrit Shayari - Shayari In Sanskrit)
अस्मिन् पिञ्जे रम्यम्, शृङ्गारः, प्रेम, औदासीन्यम्, मित्रता, भग्नहृदयम् इत्यादीनां सचित्रश्लोकान् प्रदर्श्य (ग्राफिक्-डिजाइन-माध्यमेन) हिन्द्याम् अर्थः प्रदत्तो वर्तते । प्रत्येकं श्लोकस्य संस्कृतेन ध्वनिरूपं सम्पाद्य अनुपदमेव स्थापयिष्यते । पिञ्जेऽस्मिन् परिष्कारांशानां परामर्शाणाञ्च प्रतिक्रियया संस्कृतसेवा-कार्येऽस्मिन् भवतां समेषां स्वागतम् ।
विचाराः (Sanskrit Thoughts - Thoughts In Sanskrit)
अस्मिन् पिञ्जे चाणक्य-बुद्ध-विवेकानन्दादीनां महतां सचित्रविचारान् प्रदर्श्य (ग्राफिक्-डिजाइन-माध्यमेन) भाषाद्वये (हिन्दी-आङ्ग्लयोः) अर्थः प्रदत्तो वर्तते । प्रत्येकं विचारस्य संस्कृतेन ध्वनिरूपं सम्पाद्य अनुपदमेव स्थापयिष्यते । पिञ्जेऽस्मिन् परिष्कारांशानां परामर्शाणाञ्च प्रतिक्रियया  संस्कृतसेवा-कार्येऽस्मिन् भवतां समेषां स्वागतम् ।
हास्यकणिका (Sanskrit Jokes - Jokes in Sanskrit)
अस्मिन् पिञ्जे सचित्रमाध्यमेन हास्यकणिकाः प्रदर्श्य (ग्राफिक्-डिजाइन-माध्यमेन) अन्यतरभाषायाम् (हिन्द्यां/ आङ्ग्ले) अर्थः प्रदत्तो वर्तते। प्रत्येकं हास्यकणिकायाः  संस्कृतेन ध्वनिरूपं सम्पाद्य अनुपदमेव स्थापयिष्यते। पिञ्जेऽस्मिन् परिष्कारांशानां परामर्शाणाञ्च प्रतिक्रियया संस्कृतसेवा-कार्येऽस्मिन् भवतां समेषां स्वागतम्।
सुभाषितानि (Subhashitani)
अस्मिन् पिञ्जे सुभाषितानां सङ्ग्रहं दत्वा (ग्राफिक्-डिजाइन-माध्यमेन) भाषाद्वये (हिन्दी-आङ्ग्लयोः) अर्थः प्रदत्तो वर्तते । प्रत्येकं सुभाषितस्य  संस्कृतेन ध्वनिरूपं सम्पाद्य अनुपदमेव स्थापयिष्यते । पिञ्जेऽस्मिन् परिष्कारांशानां परामर्शाणाञ्च प्रतिक्रियया संस्कृतसेवा-कार्येऽस्मिन् भवतां समेषां स्वागतम् ।
Explore The Sanskrit Language in the World
Dhaturoopani | Sanskrit Dhatus | Sanskrit Shabdha | Shabdroopani | Sanskrit Dictionary | Sanskrit Grammar | Sanskrit Shayari | Sanskrit Jokes | Sanskrit Thoughts | Sanskrit Quotes | Sanskrit Topics | Sanskrit Songs | Spoken Sanskrit | Teaching Sanskrit | Subhashitam | Basic Sanskrit | Sanskrit UGC-NET, TET, PGT, TGT etc.
सम्बद्धाः लेखाः
वर्गः:Education वर्गः:Educational
मारिया गोपर्ट-मेयर
सः विख्यातः वैज्ञानिकः।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:अन्यदेशीयवैज्ञानिकाः वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
बहुजनसमाजवादी पक्षः
बहुजनसमाज-पक्षः (आङ्ग्लः: Bahujan Samaj Party) भारतस्य एकः राष्ट्रस्तरीयः राजनैतिकपक्षः । अस्य पक्षस्य निर्माणं मुख्यतः भारतीय-वर्णव्यावस्थायां अधविद्यमानानां जनानां प्रतिनिधित्वेन कृतमासीत् । भारते बहुजन(शूद्रः)सम्प्रदायस्य जनसंख्या ८५% अस्ति । बहुजनसमाज-पक्षस्य राजनैतिकचिन्तनम् अम्बेड्करस्य मानवतावादी-विचारधारया अनुप्राणितम् ।
वर्गः:भारतीयराजनैतिकपक्षाः
१४७४
१४७४ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१४७४ १४७४ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
दुःखदौर्मनस्यांगमेजयत्वश्वासप्रश्वसा (योगसूत्रम्)
व्यासभाष्यम्
दुःखमाध्यात्मिकमाधिभौतिकमाधिदैविकं च । येनाभिहताः प्राणिनस्तदुपघाताय प्रयतन्ते, तद्दुःखम् । दौर्मनस्यमिच्छाविघाताच्चेतसः क्षोभः । यदङ्गान्येजयति कम्पयति तदङ्गमेजयत्वम् । प्राणो यद्बाह्यं वायुमाचामति स श्वासः । यत्कोष्ठ्यं वायुं निःसारयति स प्रश्वासः । एते विक्षेपसहभुवः, विक्षिप्तचित्तस्यैते भवन्ति । समाहितचित्तस्यैते न भवन्ति ॥३१॥
सम्बद्धाः लेखाः
योगदर्शनम्
पतञ्जलिः
अष्टाङ्गयोगः
अधिकवाचनाय
पतञ्जलियोगसूत्रम्
योगसूत्राणि शृण्वन्तु
आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्
स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः
वर्गः:समाधिपादः वर्गः:योगसूत्राणि वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:योगसूत्राणां चित्रसारमञ्जूषाकार्यम्
खानापुरविधानसभाक्षेत्रम्
कर्णाटकस्य अष्टाविंशतिलोकसभाक्षेत्रेषु अन्यतमम् अस्ति उत्तरकन्नडलोकसभाक्षेत्रम्। अत्र अष्टविधानसभाक्षेत्राणि अन्तर्भवन्ति । तेषु अन्यतमम् अस्ति खानापुरविधानसभाक्षेत्रम्।  कर्णाटके विधानसभाक्षेत्रेषु अस्य सङ्ख्या १४। खानापुरविधानसभाक्षेत्रं मण्डलदृष्ट्या बेळगावीमण्डले अन्तर्भवति । निर्वाचनक्षेत्रदृष्ट्या उत्तरकन्नडलोकसभाक्षेत्रे अन्तर्भवति । खानापुरविषये अधिकविवरणार्थं खानापुरम् इति पृष्ठं पश्यन्तु ।
वर्गः:कर्णाटकस्य विधानसभाक्षेत्राणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
राजेन्द्र यादव
हिन्दी लेखकः उपन्यासकारः च आसीत्।
पश्य
वर्गः:हिन्दीलेखकाः वर्गः:अन्यभाषासाहित्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:१९२९ जननम् वर्गः:२०१३ मरणम्
४७३
४७३ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
४७३ ४७३ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
छिन्दवाडामण्डलम्
भौगोलिकम्
छिन्दवाडामण्डलस्य विस्तारः ११,८१५ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । मध्यप्रदेशराज्यस्य दक्षिणभागे इदं मण्डलम् अस्ति । अस्य मण्डलस्य पूर्वे सिवनीमण्डलं, पश्चिमे नरसिंहपुरमण्डलम्, उत्तरे बैतूलमण्डलं, दक्षिणे महाराष्ट्रराज्यम् अस्ति ।
जनसङ्ख्या
२०११ जनगणनानुगुणं छिन्दवाडामण्डलस्य जनसङ्ख्या २०,९०,९२२ अस्ति । अत्र १०,६४,४६८ पुरुषाः, १०,२६,४५४ महिलाः च सन्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते १७७ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् १७७ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः १३.०७% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९६४ अस्ति । अत्र साक्षरता ७१.१६% अस्ति ।
उपमण्डलानि
अस्मिन् मण्डले एकादश उपमण्डलानि सन्ति । तानि- छिन्दवाडा, तामिया, परासिया, अमरवाड़ा, चौरई , उमरेठ, जुन्नारदेव, मोहखेड़, बिछुआ, सौसर, पांढुरना।
पातालकोट
पातालकोट तामिया-उपमण्डले स्थितमस्ति । अस्य स्थलस्य भौगोलिकं दार्शनिकं च वातावरणं सुन्दरम् अस्ति । अत्र १२००-१५०० फीट परिमितः गर्तः अस्ति । अतः अस्य स्थलस्य नाम पातालकोट अस्ति । उच्यते यत् अत्रैव राज्ञा मेघनाथेन भगवतः शिवस्य पूजा कृता । भगवतः शिवस्य कृपया राजा मेघनाथः पाताललोकम् अगच्छत् । जनाः वदन्ति यत् १८-१९ शताब्द्याम् अत्र राजशासनम् आसीत् । अस्मात् नगरात् पचमढीपर्यन्तं एकः सुरङ्गमार्गः आसीत् । अस्मिन् मण्डले छोटा महादेव गुफा, देवगढ-दुर्गः, कुकडीखापा एवं लिलाही जलप्रपातः, आदिवासी सङ्ग्रहालयः इत्यादीनि प्रमुखानि वीक्षणीयस्थलानि सन्ति ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
http://chhindwara.nic.in/ http://www.census2011.co.in/census/district/322-chhindwara.html
वर्गः:मध्यप्रदेशराज्यस्य मण्डलानि
मूढग्राहेणात्मनो यत्...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः सप्तदशोध्यायस्य श्रद्धात्रयविभागयोगस्य नवदशः (१९) श्लोकः ।
पदच्छेदः
मूढग्राहेण आत्मनः यत् पीडया क्रियते तपः परस्य उत्सादनार्थं वा तत् तामसम् उदाहृतम् ॥
अन्वयः
मूढग्राहेण आत्मनः पीडया परस्य उत्सादनार्थं वा यत् तपः क्रियते तत् तामसम् उदाहृतम् ।
अर्थः
अविवेककृतेन दुराग्रहेण, शरीरायासेन, शत्रोः विनाशार्थं च यत् तपः क्रियते तत् तामसम् इत्यभिहितम् ।
सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
19 वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य चतुर्दशः(१४) श्लोकः ।
पदच्छेदः
यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् तदा उत्तमविदां लोकान् अमलान् प्रतिपद्यते ॥ १४ ॥
अन्वयः
सत्त्वे प्रवृद्धे तु यदा देहभृत् प्रलयं याति तदा उत्तमविदाम् अमलान् लोकान् प्रतिपद्यते ।
१४७५
१४७५ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु...
अर्थः
सत्त्वगुणे प्रवृद्धे म्रियमाणः पुरुषः निर्मलान् तत्त्वज्ञानिनां लोकान् प्राप्नोति ।
सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
14 वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
१४७५
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१४७५ १४७५ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
शरद जोशी
हिन्दी लेखकः उपन्यासकारः च आसीत्।
पश्य
वर्गः:हिन्दीलेखकाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:अन्यभाषासाहित्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:१९३१ जननम्
राष्ट्रियविज्ञानदिनम् (भारतम्)
प्रतिवर्षं फेब्रवरीमासस्य २८ तमे दिने भारतदेशे विज्ञानदिनम् इति वैभवेन आचरन्ति । अस्य कारणं श्री. सि. वि. रामन् महोदयस्य नोबेलपुरस्कारप्राप्तिः । श्रीचन्द्रशेखरवेङ्कटरामन् श्रेष्ठः विज्ञानी आसीत् ‘रामन् एफेक्ट्’ इति तस्य शोधस्य नाम अस्ति । विज्ञानं नाम उपकरणं न किन्तु स्वतन्त्रालोचनाश्रमेण कार्यकरणम् इति रामन् उक्तवान् । चन्द्रशेखर-वेङ्कटरामन्- महोदयः तमीलुनाडुराज्ये तिरुचिरापल्ली-पत्तने ७ नवम्बर् १८८८ तमे दिने जन्म प्राप्तवान् । कावेरीनदीतीरे स्थिते नगरे रामन्-महोदयस्य उत्तमे कुले जन्म अभवत् । रामन्-महोदयस्य पिता चन्द्रशेखरः अय्यर् अध्यापकः आसीत् । माता च पार्वतीअम्माळ् सुसंस्कृता सङ्गीतज्ञा गृहिणी आसीत् ।
गृहे सङ्गीतज्ञानां प्रभावः आसीत् । बाल्ये सर्वत्र शालाध्ययने प्रतिभावान् रामन् महोदयः विज्ञाने आसक्तः अभवत् । चेन्नैनगरे प्रेसिडेन्सि महाविद्यालयतः एं. ए पदवीं प्राप्तवान् । सर्वविषयेषु कुतूहली रामन् सर्वतः उत्तरं प्राप्तुं प्रयत्नं करोति स्म । यत्किमपि पश्यति चेत् एषः मनसि ‘एतत् किमर्थम्’ इति चिन्तयति स्म । श्री रामन् महोदयः कलकत्तानगरे महालेखपालस्थाने नियुक्तः उद्योगम् आरब्धवान् । तदा भारतीयविज्ञानानुसन्धानसंस्थायाः सदस्यः अभवत् । भारतीयप्राशासनिकपदवीम् अपि प्राप्तवान् । १९१५ तमे वर्षे कलकत्तानगरे विज्ञान-महाविद्यालये प्राध्यापकः अभवत् । रामन्-महोदयः सदा मनसि विज्ञान-संशोधनविषये चिन्तयति स्म । प्रयोगशालासु नवीनसंशोधनातत्परः आसीत् । एदर्थम् इङ्गलैण्डदेशं गत्वा अनुभवं प्राप्तवान् ।
लण्डन् नगरे एकदा सागरजलं नीलवर्णं भाति, एतस्य कारणं किमिति विषये भाषणं कृतवान् । भौतशास्त्रसङ्घे भाषणकार्यक्रमः अभवत् भारतागमनानन्तरं संशोधनात्मक-लेखनानि लिखित्वा लण्डन-नगरे स्थितायै ‘शयल् सोसयिटी’ इतिसंस्थायै प्रेषितवान् अस्य प्रबन्धः अनेकविज्ञानिनां प्रशंसापात्रम् अभवत् । १९२४ तमे वर्षे ‘द्युति-शास्त्र’-सम्बन्धिप्रबन्धेन रामन् 'रायल् सोसायिटी'संस्थायाः सदस्यः घोषितः अभवत् । १९२५ तमे वर्षे रष्यादेशं गतवान् रामन् तत्रत्यायाः 'रष्यन् अकाडमी आफ साइन्स्' इतिसंस्थायाः गौरवम् प्राप्तवान् । १९२६ तमे वर्षे 'इण्डियन जर्नल आफ् फिसिक्स्' इति पत्रिकां प्रकटितवान् । सततम् अध्ययनशीलः, सङ्गीतप्रियः संशोधकः च श्री रामन् अनेक संशोधनकार्येषु तत्परः अभवत् ।
श्रीरामन् सूर्यस्य श्वेतकिरणविषये विशेषतः संशोधनं कृतवान् । श्वेतवर्णः सप्तवर्णविशिष्टः अस्ति । पारदर्शकवस्तुद्वारा किरणः गच्छति चेत् सप्तवर्णानज्ञातुं शक्यम् अस्ति । अनेन रासायनिकवस्तूनां परमाणुसदृशानां ज्ञातुं शक्यम् अस्ति इति निरूपितवान् । ‘रामन् रेखाः’ अथवा 'रामन् परिणामः' (रामन् इफेक्ट् ) इति प्रसिद्धः अयं विषयः रामन्-महोदयाय नोबेल- पारितोषकप्राप्तये कारणम् अभवत् । अनन्तरं विश्वे २००० संयुक्तवस्तूनां स्वरुपनिर्णये प्रमुखसहकारी अभवत् अयं विषयः । अतः एव २९३० फेब्रवरी २८ तमे दिने रामन् नोबेल-प्रशस्तिं प्राप्तवान् । रामन् महोदयस्य सर्वदा विज्ञानविषये चिन्तनं मुख्यं कार्यम् आसीत् । विज्ञानम् एव देवः इति सः ज्ञातवान् ।
बेङ्गलूरु नगरे रामन्-संशोधन-केन्द्रं स्थापितम् अस्ति । अत्र अनेकविध-संशोधन-कार्याणि सततं प्रचलन्ति । विज्ञानम् इत्यस्य व्यवस्थितं ज्ञानं इत्यर्थः । प्रत्यक्षम् इष्टमपि वैज्ञानिकरीत्या प्रमाणैः परिशीलनं विज्ञानक्षेत्रे भवति । तस्य वैज्ञानिकमनोभावना इति कथयन्ति । ज्ञानम् एव विज्ञानमिति आधुनिककाले प्रसिद्धम् अस्ति । भारतदेशे प्राचीन काले रामायण महाभारतपुराणेषु अनेक विषयाः सम्यक् निरुपिताः सन्ति । विज्ञानिनां कार्यं अपि सत्यस्य् दर्शनं । भारते आयुर्वेद, तन्त्रशास्त्र, वास्तुशास्त्र, रसायनशास्त्र्, रसविद्या, जयतिशशास्त्र इत्यादि विषयेषु ज्ञानिनः बहवः आसन् पाश्चात्यदेशेषु च अनेक विज्ञानिनः तत्वज्ञानिनः इति च ख्याताः सन्ति ।
ज्ञानिनां, तत्वज्ञानिनां, विज्ञानिनां जीवनक्रमः एव विशिष्टः भवति । परमाणुस्फोटकस्यापि समाजहिताय शान्तिकार्याय उपयोगः भवतु इति भारतीयानाम् अभिप्रायः । सर्वतः विज्ञानस्य संशोधनानां च फलानुभविनः लोके स्थिताः जनाः एव सर्वजनहिताय एव सर्वकार्याणि भवन्तु इति भारतीयाः वदन्ति । विज्ञानदिनस्य आचरणस्योद्देशः भाविप्रजासु अधुनातनविद्यार्थिषु सम्यकदर्शनस्य विज्ञानस्य परिचयः भवतु । अन्धविश्वासः नाशं गच्छ्तू । स्वतः आलोचनं कर्तुं बालाः उत्सुकाः भवन्तु इति । अम्मात् कारणात् महात्मनां जीवनदर्शनसाधनानि अधिकृत्य उपन्यासाः, प्रदर्शनानि, चित्रदर्शनानि, संशोधनानां विवरणानि कुर्वन्ति । पत्रिकासु आकाशवाणीदूरदर्शनादिषु उत्तमविज्ञा न साधकानां जीवनदर्शनं कारयन्ति । शैक्षणिकसंस्थासु विज्ञानप्रदर्शनानि आयोजयन्ति । विद्यालयस्तरे राज्यस्तरे देशस्तरे च विज्ञानवस्तुप्रदर्शकाणां विविधानि पारितोषकाणि यच्छन्ति ।
विज्ञानसंशोधनैः मानवानाम् अनेक रीत्या सौलभ्यं प्राप्तमस्ति । देशस्य अभिवृद्धये विज्ञानस्य पात्रं महत्वपूर्णमस्ति । दिनाचरणस्य पूर्वाजानां श्रमः सार्थकः भवतु । अग्रिम समाजस्य विज्ञानसम्शोधनानां लाभाः प्राप्ताः भवन्तु इति सदिच्छा अस्ति । एवं विश्वे एव विज्ञान दिनम् अतीव प्रसिद्धम् अस्ति ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:भारतस्य राष्ट्रियोत्सवाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
मार्टिन राइल
सः विख्यातः वैज्ञानिकः।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:अन्यदेशीयवैज्ञानिकाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
प्रेमचन्दः
मुंशी-प्रेमचन्दः (जुलायि 31, 1880 – अक्टू. 8, 1936) तु आधुनिकहिन्दी-उर्दु-साहित्ययोः प्रख्यातः लेखकः आसीत्। स तु भारते व्यापकतया एव विंशतितमस्य शताब्दस्य हिन्दी-उर्दुयोः अग्र्यः लेखकः गण्यते। अयं ह्येकः उपन्यासलेखकः, कथालेखकः, नाटककारश्चासीत्। अस्य तु उपन्याससम्राट् इत्यभिधानं प्रसिद्धम्।
जीवनम्
प्रेमचन्दस्तु जुलायिमासस्य 31 तमायां 1880 तमे क्रि.वर्षे वाराणसीनिकटे लमहीनाम्नि ग्रामे अजायत। अस्य पिता मुंशी-अजायबलालः प्रेषविभागे लिपिक आसीत्। तस्य पितरौ तस्य धनपतराय (अर्थात् धनस्य स्वामी) इति नामकरणमकुरुताम्। तस्य पितृव्यः सम्पन्नः भूपतिः कश्चित् महाबीराख्यः तं नवाब् इति नाम अददत्। अयं खलु प्रेमचन्दस्य प्रथमतया चितः साहित्यिकाभिधानमभूत्। तस्य प्रारम्भिकी शिक्षा स्थानीये एकस्मिन् मदरसा इति पाठशालायां अभवत्। तत्र स उर्दुभाषां पठितवान्। प्रेमचन्दस्य पितरौ तस्याल्पायुषि एव परलोकं गतवन्तौ।
साहित्यिक-कृतयः
प्रेमचन्दः त्रिशताधिकानि लघुकथाः लिखितवान् अपि च चतुर्दश उपन्यासाः रचितवान्। बहवस्तस्य निबन्धाः, पत्राणि, नाटकानि अनुवादाश्च सन्ति। प्रेमचन्दस्य बह्वः कृतयः आङ्ग्लभाषायां रूसीयभाषायां च अनूदिताः सन्ति।
तस्य अन्तिम उपन्यासः गोदान इत्ययं हिन्दीभाषायाः उत्कृष्टतमः उपन्यासः परिगण्यते। तस्य प्रमुखपात्रः होरी इत्ययं दरिद्रकृषकः। स तु उत्कण्ठितः एकां धेनुमवाप्तुम्। यस्मात् सा ग्रामीणे भारते सम्पत्त्याः प्रतिष्ठायाश्च प्रतिमानम्।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:भारतीयलेखकाः वर्गः:विषयः वर्धनीयः
१४७६
१४७६ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१४७६ १४७६ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
रजसि प्रलयं गत्वा...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य पञ्चदशः(१५) श्लोकः ।
तमिळलिपिः
वर्तमानस्थितिः
पञ्चदशशताब्द्यानन्तरं तमिळलिपिः वर्तमानतमिळलिपेः रूपधारणं कृतवती । परन्तु उनविंशशतके अस्याः लिपेः मुद्रणरूपम् आगमनस्य प्राक् किञ्चिदेव परिवर्तितम् आसीत् । १४०३ शकाब्दे(१४८३ ईसवीये) महामण्डलेश्वरस्य वालक्कायम् प्रदेशतः प्राप्तशिलालेखस्य अक्षराणि वर्तमानतमिळलिपिना सह समानतां भजते।
तमिळलिपेः यूनिकोड संस्करणम्
वर्गः:लिपयः
रजसि प्रलयं गत्वा...
अन्वयः
रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते तथा तमसि प्रलीनः मूढयोनिषु जायते ।
अर्थः
रजोगुणे प्रवृद्धे म्रियमाणः पुरुषः कर्मासक्तेषु मनुष्येषु जायते । तमोगुणे प्रवृद्धे म्रियमाणः तु विवेकरहितेषु पशुप्रभृतिषु जन्म प्राप्नोति ।
सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
15 वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
महम्मद् मुस्तफ झखारिया
वर्गः:बालपुरस्कारभाजः वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎ वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎ वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
मन्नू भण्डारी
हिन्दी लेखकः उपन्यासकारः च आसीत्।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:हिन्दीलेखकाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:अन्यभाषासाहित्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:१९३१ जननम्
कित्तूरुविधानसभाक्षेत्रम्
कर्णाटकस्य अष्टाविंशतिलोकसभाक्षेत्रेषु अन्यतमम् अस्ति उत्तरकन्नडलोकसभाक्षेत्रम्। अत्र अष्टविधानसभाक्षेत्राणि अन्तर्भवन्ति । तेषु अन्यतमम् अस्ति कित्तूरुविधानसभाक्षेत्रम्।  कर्णाटके विधानसभाक्षेत्रेषु अस्य सङ्ख्या १५। कित्तूरुविधानसभाक्षेत्रं मण्डलदृष्ट्या बेळगावीमण्डले अन्तर्भवति । निर्वाचनक्षेत्रदृष्ट्या उत्तरकन्नडलोकसभाक्षेत्रे अन्तर्भवति । कित्तूरुविषये अधिकविवरणार्थं कित्तूरु इति पृष्ठं पश्यन्तु ।
वर्गः:कर्णाटकस्य विधानसभाक्षेत्राणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
अपर्याप्तं तदस्माकं...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः प्रथमोध्यायस्य अर्जुनविषादयोगस्य दशमः (१०) श्लोकः ।
पदच्छेदः
अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् । पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम् ॥१०॥
अन्वयः
अस्माकं भीष्माभिरक्षितं तद् बलम् अपर्याप्तम् । इदं तु एतेषां भीमाभिरक्षितं बलं पर्याप्तम् (अस्ति) ।
अर्थः
यद्यपि अस्माकं सैन्यस्य रक्षकः भीष्मः तथापि सैन्यमिदम् असमर्थम् । पाण्डवानां सैन्यस्य रक्षकः यद्यपि भीमः तथापि तत्सैन्यम् अत्यन्तं समर्थम् इति मम प्रतिभाति ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
http://www.gitasupersite.iitk.ac.in/
10 वर्गः:शाङ्करभाष्यं योजनीयम् वर्गः:रामानुजभाष्यं योजनीयम् वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
मध्वाचार्यः
thumb|right|अस्मिन् स्थले श्रीमध्वाचार्यस्य मूर्तिः अस्ति
आचार्यस्य जन्म क्रिस्तशके १२३८ तमे वर्षे पाजकक्षेत्रे अभवत् । पाजक इति ग्राम उडुपी इत्यस्य नगरस्य समीपे अस्ति । मध्वाचार्यः मध्यगेहभट्ट-वेदवती इति दम्पत्यो: पुत्र: । पितरौ बालकस्य 'वासुदेव' इति नामकरणं कृतवन्तौ । ११ वर्षीयो वासुदेव: संन्यासं स्वीकृतवान् । १२४९ तमे संवत्सरे वासुदेव: अच्युतप्रज्ञनाम्नः आचार्यात् नामदीक्षां स्वीकृतवान् । आचार्यः अच्युतप्रज्ञः वासुदेवाय 'पूर्णप्रज्ञ' इति नाम दत्तवान् । तस्य अगाधं पाण्डित्यं दृष्ट्वा आचार्य: 'आनन्दतीर्थः' इति अपरं नाम दत्तवान् । किन्तु आचार्यः मध्वस्तु श्रुतिप्रतिपादितेन (यदी मनु प्रदिवो मध्व आदवे इति बळित्थासूक्ते) 'मध्व' इति नाम्ना एव प्रसिद्धः । तस्य सिद्धान्तस्य नाम तत्त्ववादः इति । किन्तु मध्वाचार्यस्य सिद्धान्तः 'द्वैतमतम्' इत्येव प्रसिद्ध: ।
इतिहासः
सुमध्वविजयः इति नारायणपण्डिताचार्यस्य महाकाव्यं मध्वाचार्यस्य जीवनचरित्रं, वैशिष्ट्यं च वर्णयति । 'अयं मध्वाचार्यः हनुमत्-भीम-अवतारयोः परं वायुदेवस्य तृतीयः अवतारः' इति तस्य प्रख्यातिः । एतस्य पिता मध्यगेह भट्टः । माता वेदवती । एकदा अनन्तेश्वरदेवालयस्य उत्सवे कश्चित् मानवः एकस्य दीर्घस्तम्भस्य उपरि आरुह्य सर्वान् उद्दिश्य उवाच 'लोके शास्त्रसंरक्षणार्थं जीवोत्तमः वायुदेवः पाजकक्षेत्रे सद्यकाले अवतारं प्राप्नोति' इति । तदनुसारेण क्रि.श.१२३८ तमे वर्षे पाजकक्षेत्रे मध्यगेहभट्टस्य निरन्तरभगवत्सेवया एव एतस्य जन्म अभवत् । एतस्य पूर्वाश्रमस्य नाम वासुदेव इति । बाल्यावस्थायामेव अनेकचमत्कारान् प्रदर्श्य वायुदेवस्य अवतारत्वं अप्रकटयत् । शास्त्रसंरक्षणार्थं भुवि आगतः सः एकादशे वयसि अच्युतप्रज्ञात् संन्यासदीक्षां स्वीकृत्य पूर्णप्रज्ञः इति नाम प्राप्तवान् ।
त्रयोदशे (१३) शतमाने प्रचलितायां बृहत्सभायां नैकविद्वद्वरेण्यै: पृष्टानां प्रश्नानां सुललिततया उत्तरं दत्त्वा सर्वज्ञसूरिः इति उपाधिं प्राप्नोति । स्पष्ट-सुललित-व्याख्यानमेव मध्वाचार्यस्य पाण्डित्यस्य वैशिष्ट्यम् । एवं वेदस्य अर्थत्रयं, महाभारतस्य दशार्थं, विष्णुसहस्रनामस्य शतार्थं प्रदर्श्य एषः केरळे 'विश्वम्' इति पदस्य पञ्चाशदधिकार्थान् प्रतिपादितवान् इति तु मध्वाचार्यस्य पाण्डित्यं द्योतयति ।
मध्वसिद्धान्तः
मध्वसिद्धान्तस्य प्रमेयम् एवं निरूपयन्ति श्रीव्यासराजश्रीमच्चरणाः — "श्रीमन्मध्वमते हरिः परतरः सत्यं जगत् तत्वतो भिन्ना जीवगणा हरेरनुचरा नीचोच्चभावं गताः। मुक्तिर्नैजसुखानुभूतिरमला भक्तिश्च तत्साधनं ह्यक्षादित्रितयं प्रमाणमखिलाम्नायैकवेद्यो हरिः॥"
विष्णुं केवलस्वतन्त्रं सर्वोत्तमं च मन्यन्ते माध्वाः। इतरदेवतादिः जीवसमूहः तस्मादवरः परस्परं तारतम्यशाली च। तद्यथा लक्ष्मीः विष्णोः साक्षादवरा। तदवरः चतुर्मुखः ब्रह्मा मुख्यप्राणश्च। तदवरा सरस्वती भारती च। तदवरः शिवः शेषः गरुडश्च। तदवराः षण्महिष्यः। तदवरा पार्वती वारुणी सुपर्णी च। इतरदेवताः ततोऽप्यवराः। इदं तारतम्यं नाम।
शिष्याः
मध्वाचार्येण प्रभाविताः शिष्याः नैके । तत्र च शास्त्रसंरक्षणार्थं संन्यासदीक्षां स्वीकृतवन्तः प्रमुखाः । तेषु अन्यतमः पद्मनाभतीर्थः शास्त्रप्रचारार्थं रामक्षेत्रादिषु नियुक्तः । तदन्याः अष्टयतयः उडुपीक्षेत्रे शास्त्रप्रचारार्थम्, एवं मध्वाचार्येण प्रतिष्ठापितस्य श्रीकृष्णस्य आराधननिर्वहणाय च नियुक्ताः । पञ्चदशे (१५) शतमाने वादिराजतीर्थेन श्रीकृष्णदेवालयस्य पुरतः एव सर्वेषां अष्टयतीनां कृते पृथक् रूपेण अष्ट मठाः स्थापिताः । मध्वाचार्यस्य चत्वारः साक्षात् शिष्याः तु-
बाह्यानुबन्धाः
वर्गः:प्राचीनगुरवः वर्गः:विषयः वर्धनीयः वर्गः:मध्ययुगीयधार्मिकव्यक्तयः वर्गः:भारतीयदार्शनिकाः
क्रिस्मस्
"शत्रुषु अपि स्नेहं कुर्वन्तु, ये भवद्भ्यः घृणां कुर्वन्ति, तेषामपि कल्याणं सम्पादयन्तु । ये भवद्भ्यो द्विषन्ति तेषामपि मंगलाय प्रार्थयन्ताम् । ये भवतः शपन्ति तानपि अनुकम्पताम् " इति सन्ति इमानि उपदेशवचनानि ख्रीष्टधर्मप्रवर्तकस्य ईसामसीहस्य । ईसामसीहः त्यागशीलः लोकोपकारकश्च महापुरुषः आसीत् । स विश्वं स्नेहस्य पाठममाठयत् ।  प्रायेण द्विसहस्रवर्षेभ्यः पूर्वं दिसम्बरमासस्य पञ्चविशे दिनाङ्के तस्य जन्म अभवत्।  तस्य महात्मनः जन्मनः उपलक्ष्ये एव सर्वे तस्य अनुयायिनः इमं दिवसं पर्वरुपेण मानयन्ति। प्रतिवर्षं च पर्व इदं महता उल्लासेन क्रिस्मसोत्सवरूपेण संपन्नः भवति । तस्यैव पुण्यस्मृतौ ख्रीष्टीयः संवत्सरः प्रचलति ।
दिनाङ्क-निर्णयः
क्रिस्मस् एकं सार्वत्रिकं विरामदिनम् अपि अस्ति । क्रैस्तानां जनसङ्ख्या न्यूनं यत्र अस्ति जपान्, तादृश देशेषु अपि क्रिस्मस् पर्व समये, वर्षस्य विरामदिनम्, जीसस् एतस्य यतार्थ जन्म दिनाङ्कम् तथा ऐतिहासिकता विषये अपि केाना: वादा: सन्ति । क्रिस्तस्य जन्मदिनं निर्धारकरणस्य यत्नं द्वितीय शतमानत: आरम्भ: अभवत् । क्रैस्त चर्च् एतस्मिन् समये एव स्वस्य सम्प्रदायान् स्थापयितुं प्रयत्नं कुर्वत् आसीत् । तस्मिन् कालस्य सामान्यत: सर्वं मुख्य चर्च् अपि क्रिस्तस्य जन्मदिनं डिसेम्बर् २५ इति अङ्गीकुम् । सामान्यतया सवेर्षु क्रैस्त देशेषु अपि क्रिस्मस् दिनं केवलं न, तस्मिन् पूर्वं कानिचन दिनानि तस्य अनन्तरं कानिचन दिनानि योजयित्वा आचरणं कुर्वन्ति ।
आचरणम्
ख्रीष्टानुयायिनः अस्मिन् दिने विशेषतः विविधवर्णैः गुब्बारगोलकैः अन्यैश्च क्रीडनकैः "क्रिस्मस्तरुम्" विभूषयन्ति । एषु कोऽपि वयस्को जनः "सेण्टाक्लाज" इति नामकस्य महात्मनः वेषं धरति, बालकेभ्यः चोपायनानि वितरति । तस्य दुग्धधवलानि श्मश्रूणि रक्तं लम्बमान च परिधानं विलोक्य बालाः हृष्यन्ति, करतलध्वनिं च कुर्वन्ति । अयं सेण्टाक्लाजः 'फादरक्रिस्मस्' इति नाम्नापि ख्यातः अस्ति । अत्र इयं जनश्रुतिः, यत् पुरा चतुर्थ शतमाने निकोलसनामा कश्चित् दयालुः धनिकः निर्धनानां साहाय्यम् अकरोत् । बालानां विषये एतस्य अधिका प्रीति: आसीत् । अत: एव बालानां कृते स: एव प्रति वर्षम् उपायनान् आनयति इति वदन्ति । कालान्तरे शनैः शनैः स एव "सन्तनिकोलस्" इति ख्यातो अभवत् । अनन्तरं तमेव जनाः "सेण्टाक्लाज" इत्यपि कथयन्ति स्म । क्रिसमस दिवसे ख्रीष्टानुयायिनः "चर्च" इति ख्यातेषु प्रार्थना-गृहेषु सम्भूय प्रार्थनां कुर्वन्ति । सायंकाले गृहे गृहे विविधोत्सवाश्च आयोज्यन्ते । रात्रौ प्रार्थना-गृहाणि निवास-गृहाणि च दीपैः प्रकाश्यन्ते । एवं बहुविधैः आमोदैः प्रमोदैः ख्रीष्टानुयायिनः इमं महोत्सवं सम्पादयन्ति ।
क्रिस्मस् पर्वणः पूर्वतनं दिनं ’क्रिस्मस् ईव्’ इति नाम्ना आचरन्ति । क्रिस्मस् पर्वणः अनन्तरं द्वादशं दिनं ”एसिफ़नि” इति नाम्ना आचरन्ति । यथा क्रिस्मस् नूतन वर्श्:आरम्भस्य समीपे अस्ति इति कारणत: क्रिस्मस् त: नूतन वर्षारम्भ पर्यन्तमपि केान देशेषु विराम: भवति ।
सामाजिकाचरणम्
अनेक स्थानेषु क्रिस्मस् कार्यक्रमान् आचरन्ति । क्रिस्मस् पर्वणः निमित्तं गातुम् इत्येव वेशेषगीतानि भवन्ति (क्रिस्मस् क्यारो्ल) । क्रिस्मस् निमित्तं विशेषं भोजनं तु भवति एव - अनेकदेशेषु क्रिस्मस् पर्वणः निमित्तम् एव विशिष्टानि खाद्यानि निर्मान्ति ।
धार्मिक आचरणानि
क्रिस्मस् पर्वसम्बंद्धानि धार्मिकाचरणानि डिसेम्बर् मासस्य प्रारम्भे ”अड्वेण्ट्” त: आरम्भ: भवति - इदं पर्व क्रिस्तस्य जन्म निरीक्षमाणं पर्व । क्रिस्मस् पर्वणः केभ्यश्चित् दिनेभ्यः पूर्वं चर्च् सदृश स्थानेषु कानिचन आचरणानि क्रियन्ते । क्रिस्मस् ईव् तथा क्रिस्मस् दिनेषु विशेष पूजाः चर्च् मध्ये कुर्वन्ति । क्रिस्मस् पर्वणः अनन्तरं द्वादशे दिने ”एपिफ़नि” आचरणानन्तरं क्रिस्मस् काल: समाप्यते ।
बाह्यसम्पर्काः
वर्गः:क्रैस्त-उत्सवाः
तत्प्रतिषेधार्थमेकतत्वाभ्यासः (योगसूत्रम्)
व्यासभाष्यम्
अथैते विक्षेपाः समाधिप्रतिपक्षास्ताभ्यामेवाभ्यासवैराग्याभ्यां निरोद्धव्याः । तत्राभ्यासस्य विषयमुपसंहरन्निदमाह— विक्षेपप्रतिषेधार्थमेकतत्त्वावलम्बनं चित्तमभ्यसेत। यस्य तु प्रत्यर्थनियतं प्रत्ययमात्रं क्षणिकं च चित्तं तस्य सर्वमेव चित्तमेकाग्रं नास्त्येव विक्षिप्तम् । यदि पुनरिदं सर्वतः प्रयाहृत्यैकस्मिन्नर्थे समाधीयते, तदा भवत्येकाग्रमित्यतो न प्रत्यर्थनियतम् । योऽपि सदृशप्रत्ययप्रवाहेण चित्तमेकाग्रं मन्यते, तस्यैकाग्रता यदि प्रवाहचित्तस्य धर्मस्तदैकं नास्ति प्रवाहचित्तं क्षणिकत्वात।
अथ प्रवाहांशस्यैव प्रत्ययस्य धर्मः स सर्वः सदृशप्रत्ययप्रवाही वा विसदृशप्रत्ययप्रवाही वा प्रत्यर्थनियतत्वादेकाग्र एवेति विक्षिप्तचित्तानुपपत्तिः । तस्मादेकमनेकार्थमवस्थितं चित्तमिति । यदि च चित्तेनैकेनानन्विताः स्वभावभिन्नाः प्रत्यया जायेरन्नथ कथमन्यप्रत्ययदृष्टस्यान्यः स्मर्ता भवेत्? अन्यप्रत्ययोपचितस्य च कर्माशयस्यान्यः प्रत्यय उपभोक्ता भवेत। कथम्चित्समाधीयमानमप्येतद्गोमयपायसीयं न्यायमाक्षिपति । किं च, स्वात्मानुभवापह्नवश्चित्तस्यान्यत्वे प्राप्नोति । कथं ? यदहमद्राक्षं तत्स्पृशामि, यच्चाप्रक्षं तत्पश्यामीत्यहमिति प्रत्ययः सर्वस्य प्रत्ययस्य भेदे सति प्रत्ययिन्यभेदेनोपस्थितः । एकप्रत्ययविषयोऽयमभेदात्माहमिति प्रत्ययः कथमत्यन्तभिन्नेषु चित्तेषु वर्तमानं सामान्यमेकं प्रत्ययिनमाश्रयेत्? स्वानुभवग्राह्यश्चायमभेदात्माहमिति प्रत्ययः । न च प्रत्यक्षस्य माहात्म्यं प्रमाणान्तरेणाभिभूयते । प्रमाणान्तरं च प्रत्यक्षबलेनैव व्यवहारं लभते । तस्मादेकमनेकार्थमवस्थितं च चित्तम् ॥३२॥
सम्बद्धाः लेखाः
पतञ्जलिः
अष्टाङ्गयोगः
अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः
अधिकवाचनाय
पतञ्जलियोगसूत्रम्
योगसूत्राणि शृण्वन्तु
आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्
स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः
वर्गः:समाधिपादः वर्गः:योगसूत्राणि वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:योगसूत्राणां चित्रसारमञ्जूषाकार्यम्
दातव्यमिति यद्दानं...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः सप्तदशोध्यायस्य श्रद्धात्रयविभागयोगस्य विंशतितमः(२०) श्लोकः ।
अर्थः
योग्ये प्रदेशे योग्ये च काले उपकारम् अकृतवते च शमादिगुणसम्पन्नाय पुरुषाय दातव्यम् इति बुद्ध्या यत् दानं क्रियते तत् सात्त्विकम् इत्युच्यते ।
सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
20 वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
४७४
४७४ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१४७७
१४७७ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१४७७ १४७७ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
कर्मणः सुकृतस्याहुः...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य षोडशः(१६) श्लोकः ।
पदच्छेदः
कर्मणः सुकृतस्य आहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् रजसः तु फलं दुःखम् अज्ञानं तमसः फलम् ॥ १६ ॥
अन्वयः
सुकृतस्य कर्मणः निर्मलं सात्त्विकं फलम् आहुः । रजसः फलं तु दुःखम् । तमसः फलम् अज्ञानम् ।
अर्थः
साधु विहितस्य कर्मणः सत्त्वप्रधानं स्वच्छं सुखं फलं कथयन्ति । रजोगुणस्य दुःखं तमसस्तु अज्ञानम्।
सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
16 वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
हळियाळविधानसभाक्षेत्रम्
कर्णाटकस्य अष्टाविंशतिलोकसभाक्षेत्रेषु अन्यतमम् अस्ति उत्तरकन्नडलोकसभाक्षेत्रम्। अत्र अष्टविधानसभाक्षेत्राणि अन्तर्भवन्ति । तेषु अन्यतमम् अस्ति हळियाळविधानसभाक्षेत्रम्।  कर्णाटके विधानसभाक्षेत्रेषु अस्य सङ्ख्या ७६। हळीयाळविधानसभाक्षेत्रं मण्डलदृष्ट्या उत्तरकन्नडमण्डले अन्तर्भवति । निर्वाचनक्षेत्रदृष्ट्या उत्तरकन्नडलोकसभाक्षेत्रे अन्तर्भवति । हळीयाळविषये अधिकविवरणार्थं हळीयाळ इति पृष्ठं पश्यन्तु ।
वर्गः:कर्णाटकस्य विधानसभाक्षेत्राणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
मासातोशी कोशिबा
सः विख्यातः वैज्ञानिकः।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:अन्यदेशीयवैज्ञानिकाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
अमृता प्रीतम
अमृता प्रीतम् (३१ आगस्ट् १९१९-३१ अक्टोबर् २००५) ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ' अमृता प्रीतम' भारतीया लेखिका कवयित्री च या पञ्जाबीभाषया हिन्दीभाषया च अलिखत् । पञ्जाबीभाषायाः इयं प्रथमा महिला उपन्यासरचयित्री, कवयित्री, प्रबन्धरकयित्री, २० शतकस्य प्रमुखा कवयित्री इति च परिगण्यते । षड्-दशकानाम् अस्याः वृत्तिजीवने तया शताधिकानि पुस्तकानि लिखितानि । काव्यं, जीवनचरितं, काल्पनिककथानकं, प्रबन्धाः, पञ्जाबीजानपदगीतसङ्ग्रहः, आत्मचरितञ्च अन्यतमानि सन्ति । एतेषु बहूनि पुस्तकानि अन्याभिः भारतीयभाषाभिः वैदेशिकभाषाभिश्च अनूक्तानि सन्ति ।
भारतीया लेखिका ।
वर्गः:पञ्जाबराज्यस्य व्यक्तयः वर्गः:महिला-लेखाभियानम् २०१५ वर्गः:पञ्जाबराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः