cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
११९५
बाह्य-सूत्राणि
११९५ ११९५ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
हिमालययात्रा
प्रीचीना एषा यात्रा भक्तानाम् आध्यात्मिकविकासस्य मूसस्रोतः अस्ति ।
वर्गः:हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
१८०
१८० तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१८० १८० वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
वृक्षायुर्वेदः
वृक्षायुर्वेदस्य उल्लेखः
अथर्ववेदः, वराहमिहिरस्य बृहत्संहिता, शार्ड्गधरपद्धतिः इत्यादिषु प्राचीनग्रन्थेषु वृक्षायुर्वेदस्य विचारः बहुधा चर्चितह् दृश्यते । स च वृक्षायुर्वेदविचारः तावत् अतिप्राचीनः । महर्षिः पराशरः (क्रि पू २००) अपि वृक्षायुर्वेदविषये चर्चां कृतवान् अस्ति । तेन उक्ताः बहवः विचाराः अद्यापि सस्यशास्त्रक्षेत्रे अपूर्वत्वेन परिगण्यन्ते । सस्यशास्त्रम् अधिकृत्य गंभीरम् वैज्ञानिकं च विवरणम् अत्र कृतं दृश्यते । महर्षिः पराशरः वृक्षाणां विभिन्नपरिवारान् उल्लिखितवान् अस्ति ।
पराशरस्य विभागक्रमः
पराशरेण कृतः विभागक्रमः तथा वैज्ञानिकः च अस्ति यत् अद्यापि आधुनिके सस्यशास्त्रे सः विभागक्रमः अनुस्रियते ।
पराशरमुनिः सस्यानां रसकोशः (Plant cell) विषये विस्तरेण कथयति स्वग्रन्थे । तेन कथितं तावत् आश्चर्यकरं वैज्ञानिकं च अस्ति यत् सूक्ष्मदर्शकादिसाहाय्यं विना अपि सः यत् कथितवान् तत् राबर्टहुक्केन (क्रि श १६६५) सूक्ष्मदर्शकसाहाय्येन यत् विवरणं दत्तं ततोऽपि वैज्ञनिकं निर्दुष्टं च अस्ति । पराशरमुनेः विवरणं तावत् - राबर्टहुक् तु एतावत् एव वदति - "सस्येषु केचन विभागाः भवन्ति । ते च मधुकोषरचनासादृश्यं वहन्ति" इति । सस्यानि मृत्तिकातः द्रवरूपम् आहारं प्राप्नुवन्ति इत्येषः अंशः अस्मत्प्राचीनैः सुविदितः एव आसीत् । वृक्षायुर्वेदः 'पादप'शब्दः (पादैः पिबति इति पादपः) एतम् एव अथं द्योतयति । महाभारतस्य शान्तिपर्वणि - 'वृक्षः केन प्रकारेण भूमितः जलं स्वीकरोति' इत्येषः अंशः एवं निरूपितः - सस्यानाम् एषा जलोद्धरणप्रकिया आधुनिकविज्ञाने SUCTION FORCE इति उच्यते । एषः सिद्धान्तः १८१४ तमे क्रिस्ताब्दे डिक्सन्-जाली-(Dixon & Jolly)नामकाभ्याम् अमेरिकादेशीयाभ्यां सस्यशास्त्रीयाभ्यं प्रतिपादितः ।
ऋग्वेदे उल्लेखः
ऋग्वेदे एव (क्रि पू ६०००) Morphological character तत्त्वस्य आधारेण सस्यानां विभागः कृतः दृश्यते । सस्यभागाः ये यजुर्वेदे उक्ताः (पुष्प-पर्ण-काण्ड-मूलादयः) ते एव सन्ति व्यवहारे आधुनिककाले अपि । सस्यजीवनस्य अध्ययनं भारते प्राचीनकालात् अपि प्रवर्तते एव । अथर्ववेदः सस्यानाम् आकारं, गुणधर्मान्, लक्षणानि च अवलम्ब्य सस्यानां विभागं करोति । सस्यानां विभागाः केचन -
एषः सस्यविभागक्रमः ५००० वर्षेभ्यः पूर्वमेव कृतः आसीत् । किन्तु पाश्चात्त्यदेशेषु तु ग्रीक्देशीयः थियोप्रस्टस्वर्यः सस्यशास्त्रस्य संस्थापकः इति परिगण्यते, येन क्रि पू तृतीये शतके सस्यविभागक्रमः कृतः ।
ऋग्वेदे दर्शितः विभागक्रमः
ऋग्वेदे सस्यानां विभागः यः उक्तः सः एव आधुनिकैः अपि उक्तः अस्ति ।
सुश्रुतस्य विभागक्रमः
सुश्रुतः चतुर्विधविभागं दर्शयति - वनस्पतयः, वृक्षाः, वीरुधः, ओषधयः चेति । 'अपुष्पाः फलवन्तो वनस्पतयः । पुष्पफलवन्तो वृक्षाः । प्रतानवत्यः स्तम्बिन्यश्च वीरुधः । फलपाकान्ताः ओषधयः' इति सः विवृणोति । एतत् एव विवरणं मनुः (१-४६-४८) अपि ददाति -
चरकस्य विभागक्रमः
चरकः स्थावराणां षड् भेदान् वदति - चरके सस्यजातिलक्षणं यत् उक्तं तत् विशेषावधानम् अर्हति - 'ऊर्ध्वं स्रोतः आहारसञ्चारो येषां ते तमःप्रधानाः अव्यक्तचैतन्याः अन्तःस्पर्शमेव जानन्ति, नान्यत् तदप्यन्तरेव जानन्ति, न बहिः, विशेषेणः अव्यवस्थितपरिणामाद्यनेकभेदवन्तः' इति ।
वराहमिहिरस्य विभागक्रमः
आधुनिकविज्ञानेन परिगण्यमानाः सस्यव्याधयः वराहमिहिरेण स्वकीये बृहत्संहितानामके ग्रन्थे उक्ताः सन्ति । ते च - बृहत्संहितायाम्       आधुनिकविज्ञाने
वर्गः:सस्यविज्ञानम् वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
विशाखपट्टणमण्डलम्
thumb|right|300px|विहन्ह्गमवीक्षा विशाखपट्टणस्य
विशाखपट्टणमण्डलम् (Visakhapatnam District)आन्ध्रप्रदेशस्य किञ्चनमण्डलं विद्यते। अस्य नगरस्य नाम कार्तिकेयात् आगतमस्ति । सुन्दरं सागरतीरं नौकानिस्थानं नौकानिर्माणकेन्द्रं च अत्र सन्ति । रामकृष्णसागरतीरम् अतीव सुन्दरम् अस्ति। दीपगृहम् (लैट् हौस्) इतः ६४ कि.मी पर्यन्तं प्रकाशं प्रसरति। अस्य समीपे सिंहाचलप्रदेशे पर्वते श्री लक्ष्मीनरसिंहस्वामी देवालयः अस्ति। गन्तुं ५०० सोपानानि सन्ति । ११ शतकीयः देवालयः एषः शिल्पकलायुक्तः अस्ति। ओरिस्साशैल्या भागवतः लीलाविनोदप्रसङ्गाः भित्तिषु चित्रिताः सन्ति। नौकानिर्माणकेन्द्रं परितः सुन्दरम् उद्यानम् अस्ति । विशाखपट्टणनगरे उत्तमवसति, भोजनव्यवास्था अस्ति ।
इतिहासः
विश्वविख्यातसिंहाचलपुण्यक्षेत्रं विद्यते अस्मिन् मण्डले विशाखपट्टणम् । एतत् यावद्भारतदेशे बृहन्मण्डलम् आसीत् स्वातन्त्र्यात् पूर्वम् । मौर्याः, शातवाहनाः, विष्णुकुण्डिनः, चालुक्याः गजपतयः विजयनगराधीशाः, गोल्कोण्डसाम्राज्याधीशाः इत्यादीनां परिपालनानन्तरं ब्रिटिषाधिपत्यं गतम् । १८७९ काले वीरय्यदोराध्वर्यवे रम्पाविप्लवम्, १९२२ वर्षे गिरिजनैः सवरविप्लवं समजनि। ब्रिटिष्परिपालनविरोधिनः अल्लूरिसीतारामराजादीनां नायकत्वे नर्सीपट्टनं, रम्पचोडवरप्रान्तेषु वनवासिनः उद्यमं कृतवन्तः। किन्तु ब्रिटिष् सर्वकारः तान् उद्यमनायकान् पाशविकरीत्या मारितवान् । स्वातन्त्र्यानन्तरम् एतस्य मण्डलस्य द्विवारं विभजनं जातम् । ततः केचन प्रान्ताः श्रीकाकुले, केचन प्रान्ताः विजयनगरे च सम्मिलिताः । भौगोलिकम् अस्य सीमायां प्राग्दिशि बङ्गालाखातसमुद्रः, पश्चिमदिशि ओरिस्साराज्यम्, उत्तरदिशि विजयनगरमण्डलं, दक्षिणदिशि पूर्वगोदावरीमण्डलं च वर्तन्ते । अस्य मण्डलस्य भूभागे ४२% अरण्यं वर्तते । ५ सङ्ख्याख्यः राजमार्गः अस्मिन् मण्डले १६९ कि.मी. मिते दूरे विस्तृतः ।
कृषिः वाणिज्यं च
पाञ्चालिकानां निर्माणे सुप्रसिद्धः एटिकोप्पाकग्रामः वर्तते । मण्डलेऽस्मिन् बाक्सैट् वेर्मिक्युलेट् च उपलभ्येते । वातावरणे आर्द्रता अधिकः अस्ति । झञ्झवातस्य आधिक्येन पीड्यते इदं मण्डलम् । ३०% कृषिः क्रियते विद्यमानभूमौ । ४०% भूमिं प्रति जलयोगः अस्ति । १९३३ वर्षे नौकाकेन्द्रं निर्मितम् । विशाखपट्टणे केन्द्रराज्यसर्वकारयोः संस्थानि स्थापितानि । साहजिकं नौकाकेन्द्रं भारते अत्रैव विराजते । नौकाविमानरक्षणयन्त्रादिपरिकराणां निर्माणे, तेलस्वच्छता इत्यादिविभागेषु उपाधिः अधिकतया कल्प्यतेऽस्मिन् मण्डले ।
वीक्षणीयस्थलानि
पर्यटकानाम् आकर्षकस्थानानि अनन्तगिरिः, चिन्तपल्लि, सीलेरु, अरकु, भीमिलि इत्यादीनि । सिंहाचलं श्रीवराहलक्ष्मीनरसिंहस्वामी देवालयः, डाल्विन्स् नोस्, रामकृष्णसागरः, काळिकादेवी आलयः, कैलासगिरि, रिषिकोण्डासागरः, इन्दिरागान्धिजन्तुप्रदर्शनशाला, बीमिली सागरः, सत्यनारायणस्वामी देवालयः, आन्ध्रविश्वविद्यालयः इत्यादीनि सन्ति।
उपमण्डलानि
thumb|center|500px|विशाखपट्टणस्य पार्श्वे विद्यमानसमुद्रतीरम्
धूमशकटमार्गः
चेन्नै- हौरामार्गे विशाखपट्टणनिस्थानम् अस्ति ।
वाहनमार्गः
आन्ध्रप्रदेशस्य महानगरेभ्यः सम्पर्कः अस्ति ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:आन्ध्रप्रदेशस्य मण्डलानि
द्वितीयः चन्द्रगुप्तः
चन्द्रगुप्तविक्रमादित्यः (महान् विक्रमादित्यः इति नाम्नि प्रसिद्धः)गुप्तवंशे भारतस्य महान् राजा आसीत्। सः ३७५ वर्षादारभ्य ४१५ पर्यन्तम् प्रशास्ति स्म। तस्य पिता समुद्रगुप्तमहाराजः आसीत्। तस्य अधिपत्यम् एव भारतसुवर्णकाल: इति कथ्यते स्म।
चरितम्
चन्द्रगुप्तविक्रमादित्यस्य माता राज्ञी दत्तदेवी आसीत्। तस्य पितुः मरणानन्तरम् तस्य भ्राता रामगुप्तः द्रुवस्वमिनीम् परिणीय राजा अभवत्। रामगुप्तः स्वरक्षायै स्वपत्नीं शकाधिपाय रुद्रसिंहाय परिददाति स्म। विक्रमादित्यः राज्ञ्याः वेषं ध्रुत्वा रुद्रसिंहस्य समीपं गतवान्। सः तम् शकाधिपं हतवान्। ततः स्वभ्रातरम् अपि हत्वा स्वभ्रातृजायाम् प्रीणयति स्म। एतत् विशाखदत्तस्य देवीचन्द्रगुप्तम् नाम नाटके कथितम् । सः नागराजकुमारीम् कुभेरनागाम् अपि परिणीतवान्। तयोः पुत्री प्रभावती वाकाटकमहाराजस्य रुद्रसेनस्य पत्नी आसीत्।
देहल्या: अयस्स्तम्भ:
thumb|180 px|अयस्तम्भम् सः एकम् अयस्स्तम्भं स्थापितवान्। एतत् विष्णुमन्दिरे ध्वजस्तम्भरूपेण आसीत्। बहुभ्य: वर्षेभ्य: बहि: भूत्वा अपि अत्र इदानीमपि अयस्किट्टं नोत्पन्नम् । एतेन भारतस्य अयस्काराणाम् कुशलता पौराणिकभारतलोहकर्मशास्त्रस्य महत्वं ज्ञायते ।
कथाः
सिंहासनद्वात्रिंशिका-वेतालपञ्चविंशतिनामकयो: ग्रन्थयोः तस्य कथाः सन्ति।
वैदेशिकविजयम्
सः पश्चिमोत्तरदिशि वक्षुतीरे वसतः पारसिकान् कम्बोजान् हूणान् पूर्वस्यां दिशि च किरातान् किन्नरान् च जितवान्।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
चन्द्रगुप्तः, द्वितीयः वर्गः:विषयः वर्धनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
पर्वतारोहणक्रीडा
पर्वतारोहणक्रीडा(Rock climbing) साहसिकक्रीडायाम् अन्यतमा क्रीडा । thumb|right|150px|पर्वतारोहणदृश्यम् पर्वतारोहणम् एका क्रिया भवति यत्र भागिनः प्राकृतिक-कृत्रिमशिलाभित्तेः आरोहणम्, अवरोहणम् अथवा पर्वतपरिभ्रमणं कुर्वन्ति । पर्वतस्य लक्ष्यप्रदेशपर्यन्तम् आरुह्य क्षेमेण पुनरागमनं पर्वतारोहणस्य उद्देशः ।
इतिहासः
चित्रकलायाः कालनिर्णयानुसारं(Painting dating) ज्ञायते यत् क्रि पू ४०० तमे वर्षे चीनादेशस्य पुरुषाः प्रथमवारं पर्वतारोहणं कृतवन्तः इति । पुराकाले अमेरिकादेशे १२ तमे शताब्दे अनसाजिजनाः अत्युत्तमाः पर्वतारोहिणः आसन् इत्यत्र प्रमाणानि लभ्यन्ते । पुराकाले यूरोप्-प्रदेशे पर्वतारोहिणः पर्वतस्य तन्त्रज्ञानस्य साहय्येन समीक्षाध्ययनं कुर्वन्ति स्म । १८८० तमे वर्षे यूरोप्-प्रदेशे पर्वतारोहणम् बहवः स्वेच्छया आरम्भं कृतवन्तः । प्रथमा विक्टोरियाशासनकाले अल्प्स्पर्वतश्रेण्यायाः आरोहणं प्रमुखम् आसीत् । युरोप्-खण्डस्य विभिन्नप्रदेशेषु पर्वतारोहणम् आसीत् । १९ शताब्देः अन्तिमचतुर्थांशे पर्वतारोहणं क्रीडारूपं प्राप्तम् । पर्वतारोहणम् कालान्तरे अत्लेटिक्स्-क्रीडायाः भागः अभवत् । पर्वतारोहणं १९२० तमात् वर्षात् १९६० तमस्य वर्षस्य मध्यकालीनसमये बहु प्रसिद्धम् अभवत् । अतः वर्तमानकाले आरोहणस्य तन्त्रज्ञानं बहु विकसितं वर्तते ।
पर्वतारोहणप्रकाराः
२ सामाग्रीरहित-आरोहणम्
३ बौल्डरिङ्ग्-आरोहणम्
५ लीड्-आरोहणम्
६ स्पोर्ट्-आरोहणम्
८ बाटम्-रोप्-आरोहणम्
९ टाप्-रोप्-आरोहणम्
अन्तर्दौवारिक-आरोहणम्
सामान्यतः एतादृशस्थले आरोहणस्य अभ्यासार्थं भवनस्य अन्तः कृत्रिमतया पर्वतस्य रचनां कुर्वन्ति । अस्य साहाय्येन आरोहणस्य कुशलतां वर्धयितुं, तन्त्रविषये ज्ञातुं, अभ्यसितुं च शक्यते ।
बाह्य-आरोहणम्
घर्मकालेषु पद्भ्यामारोहणे दृढग्रहणम् आरोहकानां भवति । समीचीनम् आरोहणशिक्षणेन आरोहकाः रात्रौ, प्रतिकूलवातावरणे वा आरोहणार्थं कुशलाः भवन्ति । वस्तुतः रात्रौ, प्रतिकूलवातावरणे वा आरोहणं बहु अपायकरं भवति ।
आधाराः
वर्गः:क्रीडाः वर्गः:अन्यभाषालेखाः वर्गः:क्रीडासम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
फ्लोरिडा
लघुत्तम| संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य प्रदेश: अस्‍ति।
बाह्यसम्पर्काः
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
देवदास
उपन्यास चलचित्र
वर्गः:हिन्दीलेखकाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:अन्यभाषासाहित्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
शरीरं च रक्तवाः स्रोत
एतत् शरीरम् | इदं सर्वेषां भगानाम् आयतनम् | सुखस्य दुःखस्य चानुभवः भोगः | अस्य देहस्येशः जीवः | अस्मिन् देहे अनेकानि अङ्गानि सन्ति | एतैः अङ्गैः जीवः सुखं दुखं चानुभवति | वयं शीर्षेण देवं प्रमामः | रसनया देवस्य गुणान् गायामः | तथा तया रसम् आस्वदयमः | नेत्राभ्यां देवस्य सुन्दरं रूपं पश्यामः | घ्राणेन गन्धं जिघ्रामः | सज्जनाः चित्तेन सत्कार्याणी संकल्पायन्ति | दुष्टाः कुकार्याणि संकल्पयन्ति | वयं कराभ्यां देवं साज्जनम् चार्चामः | पादाभ्यां देवालयं गच्छामः |
हस्तौ चरणौ च
इमौ हस्तौ | प्रतिहस्तं पञ्च अङ्गोल्यः सन्ति | ताः अङ्गुष्ठः, तार्जनी, मध्यमा, अनामिका, कनिष्ठिका च | सर्वेषु कार्येषु येताः उपयुज्यन्ते | एतौ चरणौ | पादाभ्यां चलामः, धावामः, तिष्ठामः, गच्छामः, आगच्छामः च | जनाः एतैः सर्वैः अङ्गैः सत्कार्याणि कुकार्याणी च कुर्वन्ति | असत्कार्यैः तात्कालिकं सुखं भवति | सत्कार्यैः शाश्वतं सुखं भवति | असत्कार्यम् अयशस्करम् | परिणामे अपारं दुखं भवति | सत्कार्येण चित्तं प्रसन्नं शान्तं च भवति |
ज्ञनेन्द्रियाणि
पञ्च ज्ञनेन्द्रियाणि नेत्रं, कर्णं, नासिकां, जिव्हा, त्वक् इति | नासिकायाः कार्यं श्वास - निष्वसं गन्धं ग्रहणं च | श्वास - निष्वसं अस्माकं जीवनं | अतः नासिका अतीव मुख्यम् इन्द्रं | द्वे भागानि सन्ति | शीतल वायोः आगमनं सोष्मवायोः निर्गमनस्य अनुभवं नासिकायाः अग्रे एव भवति | अपरं इन्द्रियं अस्ति कर्णः | ते द्वे स्तः | कर्णस्य कार्यं अस्ति श्रवणं | मधुरं कर्कषं मृदुलं इति विविधाः स्वराः अस्माभिः कर्णेन श्राव्यते | केचन मुदं ददाति केचन खेदं च ददाति | अति सूक्ष्मं शब्दं यथा हृदयं परिचालन अपि अस्माभिः आकर्ण्यते | अत एव अतीव मुख्याः इन्द्रियाः कर्णः | जिव्हा एका भवति | जिभायाः सहायेन वयं वक्तुं शकमः | अस्माकं मनोभावानि व्यक्तं कर्तुं शकमः |भोजनस्य रुचिं अपि जिभायाः सहायेन वयं अनुभवामः | षट् रुचीनां आम्ल, ताक्त, लवण, कटु, मधुर, कशाय परिचयं ददाति जिव्हा | एषा जिव्हा अस्माकं मुखस्य अन्तः दन्तानां पृष्टे स्थिता भवति | आश्चर्यकरम् यत् एषे जिव्हा दन्तानां मध्ये न आगच्छति ! नेत्रे द्वे | प्रपञ्च दर्शनं ददाति नेत्रं | सप्त वर्णानां सौन्दर्यस्य अनुभवं प्राप्तुं नेत्रं आवश्यकम् | अन्यस्य मनः नेत्रं दर्शयति | यदा मनसि दुखः भवति तदा नेत्रे अश्रूणि आगच्छति | अत एव अतीव मुख्यः इन्द्रयः नेत्रः | अतीव विशालः इन्द्रः त्वक् | शीत उष्णयोः अनुभवः त्व च एव ददाति | मनुष्यस्य बाह्य सौन्दर्यं त्वक् एव परीचयति | देशस्य बाह्य रक्ष्ण कार्यं त्वचा करोति | किन्तु मनुष्यस्य सौन्दर्यं त्वचायः अन्तः मनसि एव भवति |
वर्णस्य भग्नः
हृ अक्षरं हरति शब्दात्, द ददाति शब्दात्, य इति वर्णं अयति इति शब्दात् उदृतं अस्ति | अस्माकं शरीरे रसस्य प्रमुख स्थानं हृदयं एव अस्ति | शुशृत महोदयः तस्य पुस्तकं "शुभृत संहितायां" चतुविशति धमन्यः हृदयात् बहः आगच्छति |
आधुनिक-उपन्यासरचयितारः
आधुनिककाले गद्यकाव्यम् उपन्यासेति संज्ञ्या ख्यातिं गतमस्ति । यदाह गद्यकाव्यमीमांसायाम् अम्बिकादत्तव्यासः -
वर्गः:आधुनिक-उपन्यासरचयितारः वर्गः:संस्कृतलेखकसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
दाक्षम्
दाक्षक:
दाक्षकी
युग्मदण्डम्
वियुग्मदण्डम्
युग्मवलयम्
दोलवलयम्
स्थिरवलयलम्
मुक्तस्थव्यायाम:
लोटनम्
अभयसिंहः
अभयसिंहः सुप्रसिद्धः चलच्चित्रनिदेशकः । अस्यैव गुब्बच्चिगळु इति प्रथमं कन्नडचलच्चित्रं राष्ट्रियपुरस्कारेण पुरस्कृतम् ।
दाक्षम्
उत्पतनी
अभयसिंहः
सम्बद्धाः लेखाः
वर्गः:चलच्चित्रनिर्देशकाः वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
दाक्षम्
सौबल:
वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:दाक्षम् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
जार्जिया (अमेरिका देशस्य प्रदेशः)
लघुत्तम|
संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य प्रदेश: अस्‍ति।
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
लास एंजलस
लास एंजलस केलिफोर्निया प्रदेशस्य नागरी अस्ति। केलिफोर्निया प्रदेशस्य जनाकिर्णतमा नगरी अस्ति।
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
मवु
भारतदेशे किञ्चन राज्यम् अस्ति उत्तरप्रदेशराज्यम्। अस्य राज्यस्थं किञ्चन मण्डलम् अस्ति मवुमण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् अस्ति मवुनगरम्।
वर्गः:उत्तरप्रदेशराज्यस्य प्रमुखनगराणि वर्गः:उत्तरप्रदेशराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
ऐडहो
लघुत्तम संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य प्रदेश: अस्‍ति।
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
जूनियर् एन् टि आर्
जूनियर् एन् टि आर् (Junior NTR) तेलुगु भाषायाः प्रसिद्धचित्रनटः वर्तते ।
External links
वर्गः:तेलुगुचलच्चित्राभिनेतारः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं न लब्धम्
११९६
११९६ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
अनन्याश्चिन्तयन्तो मां...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः नवमोध्यायस्य राजविद्याराजगुह्ययोगस्य द्वाविंशतितमः(२२) श्लोकः ।
११९६
बाह्य-सूत्राणि
११९६ ११९६ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
अनन्याश्चिन्तयन्तो मां...
पदच्छेदः
अनन्याः चिन्तयन्तः मां ये जनाः पर्युपासते तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहामि अहम् ॥ २२ ॥
अन्वयः
अनन्याः ये जनाः मां चिन्तयन्तः पर्युपासते नित्याभियुक्तानां तेषां योगक्षेमम् अहम् वहामि ।
अर्थः
ये जनाः इन्द्रादीन् विहाय मामेव शरणम् आपन्नाः सेवन्ते तेषाम् अप्राप्तस्य प्राप्तिं स्थितस्य च परिरक्षणम् अहं करोमि ।
सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
22 वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
श्रीलङ्का
श्रीलङ्का (सिंह‌ल: ශ්‍රී ලංකාව, तमिऴ्: இலங்கை, Sri Lanka), आधिकारिकरूपेण लोकतान्त्रिक समाजवादिकगणराज्यश्रीलङ्का (Democratic Socialist Republic of Sri Lanka), एशियामहाद्वीपे दक्षिणदिशि विद्यमानः कश्चन देशः । अस्य अन्यत् नाम सिंहलद्वीप: इति। अस्य द्वीपराष्ट्रस्य राजधानी कोलम्बो अस्ति। अस्य देशस्य उत्तरभागे भारतदेश:, पूर्वभागे मालदीव च स्तः । अस्मिन् देशे सिंहल-तमिलसमुदायौ वसतः। अत एव सिंहलभाषा तमिऴभाषा च अत्र प्रमुखे भाषे स्तः। लङ्कायाः उल्लेख: रामायणमहाग्रन्थे भवति। पाकजलसन्धेः मध्ये रामायणस्य कालीना रामसेतुः विद्यते इति प्रमाणितम् अस्ति ।
इतिहासः
रामायणकाले स्वर्णलङ्का इति उल्लिखितं स्थानमेव इदानीं श्रीलङ्कादेशः अस्ति । पूर्वं रावणस्य राजधानी आसीत् । अत्र इदानीं रामायणस्य स्मारकाणि, स्थानानि, वस्तूनि सङ्गृहीतानि सन्ति । एषः प्रदेशः उष्णवलये अन्तर्भवति । अतः अत्र विशिष्टं वातवरणं द्रृष्टुं शक्यते । अत्र अनेके पर्वताः, जलपाताः, वनानि च सन्ति । शिल्पकला, तान्त्रिककुशलता तृतीयशतकतः १४ शतकं यावत् अभिवृद्धिपथे आसीत् ।  श्रीलङ्कादेशे क्याण्डी, अनुराधपुरं पोलोन्नरवं प्रवासी स्थलानि सन्ति। नेगम्बोसिगिरिया, नुवार, इलियपिन्नवेल, कोलम्बो इत्यादीनि प्रेक्षणीयानि स्थाननि सन्ति ।  नेगम्बो (४१ कि.मी.) कोलम्बो समीपे डच्जनैः निर्मितं नगरमस्ति ।
दर्शनीयस्थानानि
अत्र दुर्गाणि नालाः (१०० कि.मी.) आकर्षकाः सन्ति । सिगरिया राजगृहं सा.श.४९५-६४७ समये निर्मितम् आकर्षकमस्ति । एतत् ग्रीष्मकालीनं राजगृहमासीत् । १२०० सोपाननि आरुह्य एतत् प्राप्तव्यम् । अतः एव संस्मरणीयः पर्वतः इति ख्यातः अस्ति । श्रीलङ्कादेशस्य अष्टमं अद्भुतमिव अस्ति शिलासमुच्चयः । सुन्दरतया शयानः सिंहः इवास्ति । क्याण्डीस्थानं कोलम्बोतः १२५ कि.मी. दूरे अस्ति । ५०० मीटर् उन्नते स्थले एतत् नगरमस्ति । पूर्वं देशस्य राजधानी आसीत् । अत्र गौतमबुद्धस्य चतुर्थशतककालीनः देवालयः अत्र अस्ति । जूलै-आगस्टमासयोः अत्र विशेषकार्यक्रमाः भवन्ति । तदा उत्सवे अलङ्कृताः गजाः, क्याण्डन् नृत्यजनाः, भेर्यादिविविधवाद्यानि यात्रायां सम्मिलितानि भवन्ति । नुवारम् इलियं प्रदेशः सागरस्तरतः अतीवोन्नते (२००० मीटर्) स्थितः गिरिधामप्रदेशः अस्ति । इतः दृश्यवीक्षणम् अतीव सन्तोषदं भवति ।कोलम्बो नगरं प्रमुखनौकानिस्थानमस्ति । अत्र वाणिज्यव्यवहाराः राजनीतिकार्याणि च प्रचलन्ति । जनाः स्नेहप्रियाः विश्रान्तिप्रियाः च सन्ति ।
पुरणेतिहाससाक्षिणः
कोलम्बोसागरतीरं १३४० कि.मी. दीर्घमस्ति । सुन्दरस्थलमेतत् विहारयोग्यम् । समीपे राम्बोडजलपातः अस्ति । श्रीलङ्कादेशस्य अतीवोन्नतः पर्वतः (१२४५ मीटर्) आदाम्पिक् इत्यस्ति । तत्र शिलयां बृहत्पादचिन्हानि (१६०.७५ सेण्टी मीटर्) दर्शनीयानि । बुद्धस्य पादौ इति बौद्धाः विश्वसन्ति। आडन् पादौ इति क्रैस्ताः वदन्ति । आड् स्वोच्चाटनानन्तर अत्र एकपादेन स्थितवान् इति प्रतीतिः अस्ति । श्रीलङ्कादेश विश्चसंस्या इतिहासकालिक विशिष्ट क्षेत्रेषु एक घोषितवति अस्ति ।सर्वधर्मायाः जनाः अत्र निवसन्ति । भारतस्य दक्षिणे भागे हिन्दुमहासागरे स्थित बृहतद्वीपः ।
जलमार्गः
रामेश्वरतः जलमार्गेण नौकायानगमनं शक्यम् । चेन्नैनैतः विमानयानसम्पर्कः अस्ति ।
क्रीडाः
श्रीलङ्कादेशस्य राष्ट्रियक्रीडा वालीबाल्-क्रीडा अस्ति । किन्तु अस्य देशस्य सर्वप्रसिद्धा क्रीडा क्रिकेट्-क्रीडा अस्ति ।
ओमाहा
आमोहा नगरम् अस्ति।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
हर्षवर्धनः
सः भारतस्य महाराजः आसीत्। सः संस्कृतनाटकानि अपि लिखितवान्। तानि रत्नावली, नागानन्दम् ,प्रियदर्शिका च। परन्तु, स नैषधीयचरितकर्ता श्रीहर्षः नास्ति। महाकविः बाणभट्टः अपि तस्य राजसभायाम् एव आसीत्।
हर्षः ३६८० तमे कलिवर्षे (आधुनिककालस्तु  ६--७ शताब्दमध्यकालः भवेत्)  श्रीकण्ठनाम्नि जनपदे स्थाण्वीश्वराख्ये नगरे प्रभाकरवर्धनो नाम राजा बभूव।तस्य यशोवत्यां राज्यवर्धनो हर्षवर्धन इति च द्वौ पुत्रौ,राज्यश्रीरित्येका कन्या चाजायन्त।तस्य जामातुः ग्रहवर्मणो हन्तारं मालवेश्वरं राज्यवर्धनो मारितवान्। कर्णसुवर्णपतिना गौडाधिपेन शशाङ्कनरेन्द्रगुप्तेन राज्यवर्धने निहते ३७१० तमे वर्षे हर्षवर्धनः सिंहासनमारूढवान्। अस्य शीलादित्य इति कुमारराज इति नामनी आस्ताम्।अनेन वीरेण गौडाधिपजयाय प्रस्थितेन कामरूपाधिपो भास्करवर्मा सख्यं कृतवान्।प्रतापे विदुषामादरणे च विक्रमार्कतुल्यः श्रीहर्षोऽभवत्।अनेन बुद्धमतमादृतमासीत्। कान्यकुब्जमपि(कनोज्) अस्य वशे स्थितम्।
हर्षवर्धनः वर्गः:संस्कृतलेखकाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये वर्गः:संस्कृतलेखकसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:षष्ठमशताब्द्याः कवयः
१८१
१८१ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१८१ १८१ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
मलयाळं विकिपीडिया
स्वतन्त्रसद्यस्क विज्ञानकोश्स्य विकिपीडियायाः मलयाळभाषाविभागः भवति मलयाळविकिपीडिया । ज्ञानसम्पादनम्, ज्ञानभाजनम्, ज्ञानस्वतन्त्रीकरणमित्यादिभिः लक्ष्यैः सुगुणविज्ञानकोशनिर्माणं कामयमानः परस्परमाद्रियन्तः विज्ञानपिपासवः सद्यस्कसमूहः मलयाळविकिपीडियायाः अस्याः पृष्ठभूमौ कार्यं कुर्वन्तः सन्ति।
२००२ डिसम्बर् २१ दिनाङ्के तत्कालीन अमेरिकन् विश्वविद्यालये शोधच्छात्रः तिरुवनन्तपुरं वास्तव्यः श्री एम् पि विनोदेन मलयाळविकिपीडियायाः प्रस्तुत यु आर् एल् http://ml.wikipedia.org/ इति परिवर्त्य तत्प्रचारार्थं च प्रयत्नमकुर्वन् । परं तत् पूर्वमेव परीक्षणरूपेण मलयाळविकिपीडिया आसीत् इति दृश्यते । किन्तु स्वीय डोमैन् तथा विकीसमूहश्च मलयाळस्य नासीत् । २००२ डिसम्बर् २१ तारिकायां दृश्यमाने अस्मिन् जालविलासे मलयाळविकिपीडिया प्रारब्धा । तस्मात् औद्योगिक मलयाळ विकिपीडीया २००२ डिसम्बर् २१ तारिकायामारब्धा इति वक्तुं शक्यते । तद्दिने श्री विनोदेन लिखितं मलयाळ अक्षरमाला इति लेखनं मलयाळविकिपीडियायां ऐदम्प्रथमं विज्ञानसम्बद्धं लेखनं भवति । http://ml.wikipedia.org/ इति सङ्केतपरिवर्तनानन्तरं वर्षद्वयं यावत् मलयाळविकिपीडियामिमां सजीवां कर्तुं श्री विनोदः प्रयत्नमकुर्वन् । बहुकालं यावत् ते एकदायित्वेनैव प्रवर्तितवन्तः । विविधेषु मलयाळसद्यस्क विभागेषु तथा चर्चावेदिषु च स्पष्टमलयाळ पठन,लेखन साहाय्यमन्विष्य तेषां बह्व्यः लेखाः दरीदृश्यन्ते । मलयाळविज्ञानकोशस्यास्य प्रारम्भकाले विद्यामानाः सदस्याः सर्वे अपि वैदेशिकाः मलयाळिनः आसन् ।
मलयाळं युनिकोड् तथा विकिपीडिया
प्रारम्भदशायां मलयाळसदृशभाषायाः सङ्कणकयन्त्रे लेखितुं पठितुं च उपयुक्तानां लिपीनां व्यवस्था नासीत् । तस्मात् एता्सु भाषासु लिखितान् लेखान् पठितुं तत्तत् लेखकैः उपयुक्तानां वर्णलेखानां सङ्कणकयन्त्राणां च उपयोगः कर्तव्यः आसीत् । युनिकोड् इति सङ्कणकलिपिव्यवस्थायाः आगमनेन सङ्कणकयन्त्रे मलयाळलेखनं पठनं च सुकरमभवत् । अस्याः लिपिव्यवस्थायाः सार्वत्रिकोपयोगेन मलयाळविकिपीडिया सजीवा जाता ।
परिवृद्धौ मन्दता
एतादृशीं बृहतीं पद्धतीं अल्पीयानां सदस्यानां साहाय्येन अग्रेनयनमसाद्ध्यमासीत् । अतः प्रारम्भदशा मन्दतया आसीत् । २००२ प्रारब्धायमस्यां विकिपीडियायां २००६ पर्यन्तं न कापि पुरोगतिः जाता । २००४ मध्यकाले मलयाळं युनिोकोड् साहाय्येन तथैव इतर टङ्कणसामग्रीनां साहाय्येन केचन विकिपीडियायां लेखनमारब्धवन्तः । प्रारम्भकाले इतर विकिपीडिया सदृशं अस्यामपि विकिपीडियायां लखुलेखाः एव अधिकतया आसीत् । सम्भूय शतमपि नासीत् । २००४ डिसम्बर् मासे शतसङ्ख्या लेखनानि मलयाळविकिपीडियायां सृजानि । २००५ मध्यकाले नूतनानां सदस्यानां आगमनेन मुखपुटनिर्माणं, लेखनानां विषयानुसारेण क्रमीकरणं च प्रारबब्धम् । २००५ सप्टम्बर् मासे प्रथमप्रचालकः नियुक्तः । तदानीमारभ्य साङ्केतिककार्येषु मलयाळं विकिपीडिया स्वयम्पर्याप्तता सम्पादिता ।
विकासः
मलयाळटङ्कण ज्ञानिनः नासन् इत्यतः विकिपीडियायाः अस्याः विकासः ह्रासोन्मुखः आसीत् । युनिकोड् इत्यस्य उपयोगेन २००६ तः केरळे तथा विदेशेषु च विद्यमानाः केरळीयाः आहिकजाले टङ्कणस्य अभ्यासेन मलयाळ विकिपीडियां प्रति सश्रद्धानः सञ्जाताः। एवं सजीवप्रवर्तकानां साहाय्येन मलयाळ विकिपीडियायां विद्यमानानां लेखनानां सङ्ख्यायाम्, इतिवृत्ते च प्रगतिः सञ्जाता । अत्र लेखसङ्ख्या २००६ अप्रिल् १० दिनाङ्के ५००, सप्टम्बर् मासे १०००, नवम्बर् मासे १५००, २००७ जनवरि १५ दिनाङ्के २०००, जूण् ३० तमे दिनाङ्के ३००० इति च वर्धितम् ।
दिव्यादानानि
२००७ डिसम्बर् मासस्य १२ तमे दिनाङ्के मलयाळ विकिपीडियायां लेखनानां संख्या ५,००० जाता।
२००८ एप्रिल् मासस्य ९ तमे दिनाङ्के लेखनानां संख्या ६,००० जाता।
२००८ जूलै मासस्य १९ तमे दिनाङ्के लेखनानां संख्या ७,००० जाता।
२००८ जूलै मासस्य १९ तमे दिनाङ्के मलयाळ विकिपीडियायाः मुख्य पुटं नवीकृतम्।
२००९ फेब्रवरि मासस्य २४ तमे दिनाङ्के संख्या ९,००० जाता।
२००९ जूण् मासस्य १ दिनाङ्के लेखनानां संख्या १०,००० जाता।
२००९ सेप्तम्पर् मासस्य २७ तमे दिनाङ्के लेखनानां संख्या ११,००० जाता।
२०१० फेब्रवरि मासस्य १९ तमे दिनाङ्के लेखनानां संख्या १२,०००जाता।
२०१० जूण् मासस्य २५ तमे दिनाङ्के लेखनानां संख्या १४,००० जाता।
२०१० डिसम्बर् मासस्य २१ तमे दिनाङ्के मलयाळविकिपीडियायाः अष्टम जन्मदिवसे १६,००० अधिकाः  लेखाः प्राप्ता।
२०११ मार्च मासस्य १० तमे दिनाङ्के लेखनानां संख्या १७,००० जाता।
२०११ मेय् मासस्य २२ तमे दिनाङ्के लेखनानां संख्या १८,००० जाता।
२०११ सेप्तम्बर् मासस्य ५ मे दिनाङ्गे लेखनानां संख्या २०,००० जाता।
२०१२ जूलै मासस्य २६ तमे दिनाङ्के मलयाळं विकिपीडियायां समीकरणप्रक्रियायाः संख्या पञ्चदश लक्षाधिकाः जाता।
२०१२ सेप्तम्बर् मासस्य २५ तमे दिनाङ्के मलयाळं विकिपीडियायां अङ्गत्वं स्वीकृत उपयोक्तृणां संख्या ४०,००० अधिकः जाता।
२०१२ नवम्बर् मासस्य ६ मे दिनाङ्के मलयाळं विकिपीडियायां विद्यमान लेखनानां समीकरणप्रक्रियायाः संख्या षोडश लक्षाधिकाः जाता।
२०१२ नवम्बर् मासस्य १२ तमे दिनाङ्के मलयाळं विकिपीडियायां लेखनानां संख्या २७,००० जाता।
२०१२ डिसम्बर् मासस्य २१ तमे दिनाङ्के मलयाळं विकिपीडियायां दशमवार्षिकोऽपि कृतं वर्तते।
२०१३ जनवरि मासस्य २३ तमे मलयाळं विकिपीडियायां लेखनानां संख्या २९,००० जाता।
२०१३ एप्रिल् मासस्य ४ दिनाङ्के मलयाळं विकिपीडियायां विद्यमान लेखनानां समीकरणप्रक्रियायाः संख्या अष्टादश लक्षाधिकाः जाता।
२०१३ एप्रिल् मासस्य ९ मे दिनाङ्के मलयाळं विकिपीडियायां लेखनानां संख्या ३०,००० जाता।
२०१३ आगस्त् मासस्य १६ तमे दिनाङ्के विकिपीडियायां विद्यमान लेखनानां संख्या ३२,००० जाता।
२०१४ जूलै मासे मलयाळं विकिपीडियायां विद्यमान लेखनानां संख्या ३६,००० जाता।
२०१५ फेब्रवरि मासे मलयाळं विकिपीडियायां विद्यमान लेखनानां संख्या ३८,००० जाता।
२०१५ मेय् मासस्य २६ तमे दिनमाङ्के मलयाळं विकिपीडियायां विद्यमान लेखनानां संख्या ३९,००० जाता।
२०१५ मेय् मासस्य ३० तमे दिनाङ्के मलयाळं विकिपीडियायां अङ्गत्वं स्वीकृत उपयोक्तृणां संख्या ७०,००० अधिको जाता।
२०१५ सेप्तम्बर् मासस्य ६ मे दिनाङ्के मलयाळं विकिपीडियायां विद्यमान लेखनानां संख्या ४०,००० जाता।
मलयाळ भाषा लेखनार्थम् उपायः
सामान्यतया सर्वे "मोष़ि" इति व्यवस्थामुपयुज्य एव मलयाळं टङ्कणं कुर्वन्ति। लिख्यमान मलयाळपदानां समानतया विद्यमान आङ्गल अक्षराणि प्रयुज्य प्रकारनियमनः क्रियते। पद्धतीरियं शास्त्रीयरीत्या लिपेः परिवर्तनमिति कथ्यते। लिपेः परिवर्तनार्थं विविधाः प्रकाराः वर्तन्ते। तत्र प्रसिद्धं वर्तते मोष़ि इति व्यवस्था। १९९८ आरभ्य प्रचुरप्रचारो विद्यमानेषु लिपिषु मङ्गळीष् कुञ्चिकासंयोगः एव मलयाळ टङ्कणार्थं मलयाळिनः उपयुक्तवन्तः। अन्यतरा एका लिप्यन्तरीकरण रीतिः भवति स्वनलेखा इति।
बाह्य उपकरणानाम् असह्हायत्वेन विकिपीडियायां मलयाळं टङ्कणं कर्तुं इन्बिल्ट टूळ् मलयाळ विकिपीडियायां योजितवन्तः। एतत्द्वारा लिपिपरिवर्तनप्रक्रियायां, अभिलिखित प्रक्रियायां च मलयाळं टङ्कणं कर्तुं शक्यते।
विकिपीडियायाः एकं लेखनस्यापि याथार्तिक रचयिता नास्ति। एकस्य लेखनस्य पृष्ठभूमौ बहूनां योगदानं भवति। बहूनां परिवेषणेन परिमार्जनेन च लेखानां गुणवत्ता संवर्द्धते इति अस्याः विकिपीडियायाः स्वभावः भवति। उदाहरणार्थम् एकस्य वाक्यस्य पुनः पुनः पठनेन केचन जनाः तस्य विषयविशदांशाः योजयन्ति। एका पङ्क्ति लेखने अन्ये उपयुक्तारः अन्ये विषयाः संयोज्य लेखनं बृहत् रूपेण क्रियते।
एवमेव बहूनां परिश्रमफलेन मलयाळ विकिपीडिया मध्ये इदानीं बहूनि लेखनानि दरीदृश्यन्ते। प्रतिमासे ३०० नूतनानि लेखनानि योजयन्ति। कानिचन लेखनानि सचित्रयुक्तानि च भवन्ति।
सम्बद्धाः लेखाः
वर्गः:लेखाभियानम् २०१८ तिरुपतिः वर्गः:विकिपीडिया-जालस्थलानि
द प्रेस्टीज्
उल्लेखः
प्रेस्टीज्, द वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
सोमनाथपुरम्
सोमनाथपुरं (Somanathapura) कर्णाटकस्य मैसूरुमण्डले स्थितः प्राचीनः अग्रहारः अस्ति । अत्र १३ शतकीयः प्रसन्नकेशवः अथवा लक्ष्मीकेशवदेवालयः अस्ति । एषः देवालयः विशालः अस्ति । अस्य प्राङ्गणम् २१५ X १७७ पादपरिमितम् अस्ति । प्रवेशाय महाद्वारमस्ति। गर्भगृहं परितः भवनेषु ६४ गुहा इव रचनाः सन्ति । तासु प्रत्येकस्मिन् देवदेवतानां शिल्पं स्यात् इति अभिप्रायः । एषः देवालयः होय्सळशौल्या अस्ति । उन्नतं प्राङ्गणं नक्षत्राकारकम् अस्ति । एषः त्रिकूटाचलः। अस्य आवारेषु स्थितानि शिल्पानि अद्भुतानि मनमोहकानि च सन्ति । देवालये ३ गर्भगृहाणि सन्ति । एकस्मिन् वेणुगोपालः, अन्यस्मिन् जनार्दनः, मध्ये केशवः च सन्ति । प्राचीनः केशवविग्रहः केनचित् चोरितः । इदानीं नूतनविग्रहः स्थापितः अस्ति ।
इलेनॉइस्
लघुत्तम संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य प्रदेश: अस्‍ति।
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
पोरबन्दरमण्डलम्
भौगोलिकम्
पोरबन्दरमण्डलस्य विस्तारः २,२९५ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । गुजरातराज्यस्य पश्चिमभागे अर्थात् सौराष्ट्रे इदं मण्डलम् अस्ति । अस्य मण्डलस्य पूर्वे राजकोटमण्डलं, पश्चिमे अरब्बीसमुद्रः, उत्तरे जामनगरमण्डलं, दक्षिणे अरब्बीसमुद्रः अस्ति । अस्मिन् मण्डले ६६० मिल्लीमीटर्मितः वार्षिकवृष्टिपातः भवति । अस्मिन् मण्डले चतस्रः नद्यः प्रवहन्ति । ताः यथा- भादर, ओझत, मीनसरः, मधुवन्ती ।
जनसङ्ख्या
२०११ जनगणनानुगुणं पोरबन्दरमण्डलस्य जनसङ्ख्या ५,८६,०६२ अस्ति । अत्र ३,००,९६७ पुरुषाः २,८५,०९५ महिलाः च सन्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते २५५ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् २५५ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः ९.१७% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९४७ अस्ति । अत्र साक्षरता ७६.६३% अस्ति ।
उपमण्डलानि
अस्मिन् मण्डले त्रीणि उपमण्डलानि सन्ति । तानि- १ कुतियाणा २ पोरबन्दर ३ राणावाव
कृषिः वाणिज्यं च
कलायः, 'बाजरा', गोधूमः, 'जवार्', धान्यानि, कार्पासः, एरण्डं, पलाण्डुः, वृन्ताकं, वार्तिकी च अस्मिन् मण्डले उत्पाद्यमानानि प्रमुखाणि कृष्युत्पादनानि सन्ति । 'सिमेण्ट्', रासायनिकोद्यमः, लोहसम्बद्धाः उद्यमाः, नौकानिर्माणम्, मत्स्यसंस्करणं च अस्य मण्डलस्य प्रमुखाः उद्यमाः सन्ति ।
वीक्षणीयस्थलानि
कीर्तिमन्दिरम् इत्येतत् गान्धेः जन्मस्थलम् अस्ति । भारतमन्दिरं, नेहरू-तारालयः, विजयविलासश्च प्रसिद्धानि वीक्षणीयस्थलानि । पोरबन्दर-तः ३० किलोमीटर्दूरे बरडा-गिरिधाम अस्ति । इदमपि वीक्षणीयस्थलम् । अस्य मण्डलस्य भासरानामके ग्रामे सप्तमशतके निर्मितानि सप्त मन्दिराणि सन्ति । माधवरायजी हवेली मन्दिरं, सुदामपुरी मन्दिरं, हजूर् सभा, सागरतटाः च अस्य मण्डलस्य अन्यानि वीक्षणीयस्थलानि सन्ति ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:गुजरातराज्यस्य मण्डलानि
चलच्चित्रकार्यावली
मूलसङ्ग्रहः
{| style="width:100%;" {| class="wikitable sortable" ! Year !! Film !! Language !! Notes अत्युत्तमसङ्गीतनिदेशाकः इति चलच्चित्रराष्ट्रियप्रशस्तिः । Tamil Nadu State Film Award for Best Music Director Listed in TIME's "10 Best Soundtracks" of all time in २००५ हिन्दीभाषा || Academy Award for Best Original Song for "Jai Ho" Nominated—Academy Award for Best Original Song for "O…Saya" BAFTA Award for Best Film Music Broadcast Film Critics Association Award for Best Composer Golden Globe Award for Best Original Score Grammy Award for Best Compilation Soundtrack Album Grammy Award for Best Song Written for a Motion Picture, Television or Other Visual Media for "Jai Ho" Satellite Award for Best Original Score Nominated—Satellite Award for Best Original Song for "Jai Ho" World Soundtrack Award for Best Original Song for "Jai Ho" Nominated—World Soundtrack Award for Best Original Song for "O Saya" Nominated—World Soundtrack Award for Best Original Soundtrack of the Year Broadcast Film Critics Association Award for Best Song for "If I Rise" Nominated—Golden Globe Award for Best Original Score Nominated—Satellite Award for Best Original Score Nominated—Satellite Award for Best Original Song for "If I Rise" Denver Film Critics Society Award for best Song "If I Rise" World Soundtrack Award – Public Choice Nominated—World Soundtrack Award for Best Original Song for "If I Rise" [वर्गः:चलच्चित्रक्षेत्रम्]] वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
समन्ता रुत् प्रभु
चलच्चित्रनायिका विद्यते।
सम्बद्धाः लेखाः
वर्गः:तेलुगुचलच्चित्राभिनेत्र्यः वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया वर्गः:जीवतव्यक्तयः वर्गः:१९८७ जननम्
रायगढमण्डलम् (छत्तीसगढराज्यम्)
रायगढ्मण्डलम् (Raigarh District) छत्तीसगढराज्ये स्थितं किञ्चन मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं रायगढ् नगरम् ।
भौगोलिकम्
रायगढ्मण्डलस्य विस्तारः ६५३० चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति ।
जनसङ्ख्या
२००१ जनगणनानुगुणं रायगढ्मण्डलस्य जनसङ्ख्या १४९३६२७ अस्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते २११ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् २११ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः १८.०२% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९९३ अस्ति । अत्र साक्षरता ७३.७% अस्ति ।
बाह्यानुबन्धाः
वर्गः:छत्तीसगढराज्यस्य मण्डलानि
प्रतिहाराः
प्रतिहाराः ६ शतकतः ११ शतकपर्यन्तम् इदानीन्तनं राजस्थानम्, उत्तरभारतस्य प्रदेशान् च शिष्टवन्तः । भारतं शिष्टवत्सु राजवंशेषु अन्यतमः अयं राजवंशः ।
इतिहासः, भारतस्य वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
न मे पार्थास्ति कर्तव्यं...
न मे पार्थास्ति कर्तव्यम् इत्यनेन श्लोकेन भगवान् श्रीकृष्णः लोकसङ्ग्रहपुष्टिं करोति । पूर्वस्मिन् श्लोके श्रेष्ठपुरुषाणाम् उदाहरणं दत्त्वा तेषाम् अनुसारं जनसामान्यः आचरणं करोति इति उक्त्वा अत्र भगवान् स्वस्य उदाहरणं दत्त्वा लोकसङ्ग्रस्य अत्यावश्यकत्वं बोधयति । सः कथयति यद्, हे पार्थ ! मम कृते त्रिषु लोकेषु अपि न किमपि कर्तव्यम् अस्ति, न तु किमपि अप्राप्यञ्च । तथापि अहं कर्तव्यकर्मसु रतो भवामि इति ।
पदच्छेदः
न मे पार्थ अस्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन न अनवाप्तम् अवाप्तव्यं वर्ते एव च कर्मणि ॥ २२ ॥
अन्वयः
पार्थ ! त्रिषु लोकेषु मे किञ्चन कर्तव्यं नास्ति । अनवाप्तम् अवाप्तव्यं च नास्ति । (तथापि) कर्मणि एव वर्ते ।
अर्थः
अर्जुन ! त्रिभुवनेषु मम किमपि कर्म नास्ति । अप्राप्तं प्राप्तव्यम् अपि नास्ति । तथापि अहं कर्मणि प्रवृत्तोऽस्मि ।
भावार्थः
'न मे पार्थास्ति... नानवाप्तमवाप्तव्यम्' – भगवान् न कस्मिँश्चित् एकस्मिन् लोके सीमितः भवति । अतः सः त्रिषु लोकेषु स्वस्य कर्तव्याभावं वदति । किञ्च तस्य कृते किमपि प्राप्तव्यं नास्ति । मनुष्यादयः किमपि प्राप्तुमेव कर्म कुर्वन्ति । भगवान् उपर्युक्तेषु पदेषु अतीव विलक्षणं विषयम् उपस्थापयति यत्, यद्यपि मह्यं किमपि प्राप्तव्यं नास्ति, तथापि अहं कर्म कुर्वन्नस्मि इति । भगवान् लोकहिताय एव अवतारं स्वीकृत्य साधूनाम् उद्धारं, पापीनां च विनाशं कृत्वा धर्मस्थापनां करोति । अवतारकार्यं विहाय भगवतः सृष्टिरचनादीनि कार्याणि अपि जीवोद्धाराय एव भवन्ति । सर्वलोकः पुण्यकर्मणः उपभोगाय अस्ति । चतुराशीतिः योनयः, नरकं च पापकर्मणां फलभोगाय सन्ति । मनुष्ययोनिः पुण्यपापेभ्यः परा स्वकल्याणसाधनस्य साधनम् अस्ति । मनुष्य पापपुण्येभ्यः परः तदैव भवितुं शक्नोति, यदा सः त्रयाणां शरीराणां सर्वाणि कार्याणि संसाराय कुर्यात् । अर्थात् स्थूलशरीरेण जायमाना क्रिया, सूक्ष्मशरीरेण जायमानं चिन्तनं, कारणशरीरेण उद्भूता स्थिरता च अन्येषां हिताय एव भवेयुः, न तु स्वस्य कृते । यतो हि तानि शरीराणि अपि संसारस्य एव सन्ति ।
वस्तुतः मनुष्यस्य कृते अपि किमपि कर्तव्यं न भवति । परन्तु एतस्य गभीरं ज्ञानम् अपेक्ष्यते । तेभ्यः मनुष्येभ्यः कर्तव्यस्य आवश्यकता न भवति, ये सर्वदा अन्येभ्यः कार्यं कुर्वन्ति । ते जानन्ति यद्, परमात्मतत्त्वं नित्यप्राप्यम् अस्ति । तस्य स्वरूपम् अपि नित्यम् अस्ति । प्रत्युत कर्म, तत्फलञ्च अनित्यम् अस्ति । अनित्यस्य नित्येन सह कोऽपि सम्बन्धः अस्थाने एव इति । यदि मनुष्येभ्यः अपि कर्तव्यकर्मणः प्रावधानं नास्ति, तर्हि ईश्वरस्य कृते तु कथं स्यात् ? अत एव भगवान् श्रेष्ठपुरुषेभ्यः अपि कर्तव्यकर्मणः अभावं कथयति । भगवान् तु श्रेष्ठपुरुषैः सह स्वस्य एकताम् अपि प्रदर्शयति । यथा भगवान् त्रिषु लोकेषु आदर्शपुरुषः अस्ति, तथैव संसारे तत्त्वज्ञः पुरुषः आदर्शः भवति ।
'वर्त एव त कर्मणि' – अत्र 'एव' पदेन भगवतः तात्पर्यम् अस्ति यद्, अहम् उत्साहेन, तत्परतया, अलसरहितेन च सावधानो भूत्वा साङ्गोपाङ्गं कर्तव्यकर्माणि करोमि । नाहं कर्मणां त्यागं करोमि, न च उपेक्षाम् इति । भगवान् सदैव कर्तव्यपरायणः भवति, सः कदापि स्वकर्तव्याच्च्युतो न भवति । अतः भगवत्परायणेन साधकेनापि कदापि कर्तव्यकर्मणः त्यागः न करणीयः । कर्तव्यच्युतः साधक एव भगवत्तत्त्वस्य अनुभवाद् विमुखो भवति । प्रतिक्षणं कर्तव्यपरायणः साधकः सर्वदा भगवत्तत्त्वानुभवे रतः भवति ।
शाङ्करभाष्यम्
यद्यत्रते लोकसंग्रहकर्तव्यतायां विप्रतिपत्तिस्तर्हि मां किं न पश्यसि-न मे इति। न मे मम पार्थ, नास्ति न विद्यते कर्तवेयं त्रिष्वपिलोकेषु किंचिन किंचिदपि।कस्मान्नानवाप्तमप्राप्तमवाप्तव्यं प्रापणीयं तथापि वर्त एव च कर्मण्यहम्।।22।।
अधिकवाचनाय
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
आचार्य महापूर्ण: (पेरिय नम्बि )
परिचय:
कमलापतिकल्याणगुणामृतनिशेवया ।
पालाः
पालानां साम्राज्यम् इदानीन्तनात् बिहारतः बङ्गालपर्यन्तं विस्तृतम् आसीत् । पालाः ८ शतकतः १२ शतकपर्यन्तं शासनम् अकुर्वन् भारते । भारतं शिष्टवत्सु राजवंशेषु अन्यतमः अयं राजवंशः ।
आचार्य महापूर्ण: (पेरिय नम्बि )
परिचय:
पूर्णकामाय सततं पूर्णाय महते नम: ।।
पालाः
इतिहासः, भारतस्य वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
आचार्य महापूर्ण: (पेरिय नम्बि )
परिचय:
கமலாபதி கல்யாண குணாம்ருத நிஷேவயா |लघुचित्रम्|Periya-nambiபூர்ண காமாய ஸததம் பூர்ணாய மஹதே நம: ||
आचार्य महापूर्ण: श्रीवैष्णव संप्रदायस्य महानाचार्येषु एक: । स: विशिष्टाद्वैतसिद्धान्तसंस्थापकस्य रामानुजाचार्यस्य गुरूषु एक: ।
जीवनं
महापूर्णस्य जन्म क्रि.श ११ शताब्दे अथवा १२ शताब्दे अभवत् । तस्य जन्म दक्षिणभारतस्य चोलदेशस्य श्रीरङ्गक्षेत्रे  चोलियर् कुले अभवत् । स: यमुनाचार्याणां शिष्य: आसीत् । स: श्रीरङ्गनाथस्य आलयसेवायां स्वगुरो: सहाय्यम् अकरोत् । स: रामानुजाचार्यं श्रीवैष्णसंप्रादये प्रविष्टुं प्रमुखपात्रं निर्वहति स्म ।
रामानुजं श्रीवैष्णवं कर्तुं स: काञ्चीपुरं गतवान् । तदैव रामानुजोऽपि काञ्चीपुरात् महापूर्णं द्रष्टुं प्रस्थानम् अकरोत् । तदा ते मदुरान्तके अन्योन्यं द्रष्टवन्तौ । स: रामानुजाय श्रीवैष्णव-पञ्चसंस्कारं अकारयति स्म मदुरान्तके एव। तदनन्तरं रामानुजेन काञ्चीं गत्वा तस्मै शास्त्रशिक्षणं प्रयच्छति स्म । तत्र रामानुजस्य धर्मपत्न्या: तञ्जम्बाया: दुर्व्यवहारस्य कारणात् ते पत्न्या सह श्रीरङ्गं गन्तुं प्रस्थानम् अकरोत् ।
स: पेरिय नम्बि ( तमिल् भाषायां ), पराङ्कुशदास: , पूर्णाचार्य: इति नामै: अपि स्मृत: ।
एम्पेरुमानार्, मालैकुनिय निन्रार्, आरुयिल् शठकोपदासर् , अणियरङ्गत्तमुदनार् पिल्लै , तिरुवैकुलमुदयार् भट्टर् आदय: तस्य शिष्या: आसन् ।
सम्बद्धाः लेखाः
वर्गः:भारतीयदार्शनिकाः
महाराजागञ्ज, उत्तरप्रदेशः
भारतदेशे किञ्चन राज्यम् अस्ति उत्तरप्रदेशराज्यम्। अस्य राज्यस्थं किञ्चन मण्डलम् अस्ति महाराजागञ्जमण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् अस्ति महाराजागञ्जनगरम्।
वर्गः:उत्तरप्रदेशराज्यस्य प्रमुखनगराणि वर्गः:उत्तरप्रदेशराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
११९७
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
११९७ ११९७ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
चोळवंशः
thumb|चोऴसाम्राज्यमानचित्रम् भारतस्य दक्षिणदिशि आसन् चोऴानां, पाण्ड्यानां, चेराणां च राज्यानि । उत्तरभारते विद्यमानानि महासाम्राज्याणि पश्चिमतः तथा मध्य-एषियातः निरन्तरं जातानाम् आक्रमणानां कारणतः शिथिलानि अभवन् । तदा भारतस्य कलायाः तथा संस्कृतेः च केन्द्रं फलवत्याः इण्डो-गङ्गाप्रस्थभूमितः दक्षिणदिशि अपसृतम् । तावत् पर्यन्तम् एतानि राज्यानि प्रबलानि न आसन् । परस्परं कलहं कुर्वन्ति स्म । तदनन्तरं क्रमशः एते प्रबलाः अभवन् । कालान्तरे आग्नेय-एषियायाम् अपि राज्यस्थापनम् अकुर्वन् । दक्षिणे ९-१२ शतके महासाम्राज्यम् आसीत् चोऴसाम्राज्यम् । पूर्वतनसाम्राज्यानि इव एते अपि भारते प्रख्यातानि स्मारकाणि निर्मितवन्तः । भारतस्य दक्षिणभागस्य अन्तिमभागे एतेषां साम्राज्यम् आसीत् इति कारणतः एते श्रीलङ्कायाः शासनम् अपि अकुर्वन् । आग्नेय-एष्या-संस्कृतिः एतेभ्यः प्रभाविता अभवत् । एतेषां नौसैन्यम् अत्यन्तं बलयुतम् आसीत् इत्यनेन श्रीलङ्कायाः उपरि, बङ्गालकोल्लि-उपरि च नियन्त्रणम् आसीत् एतेषाम् । एतत् साम्राज्यं शिष्टवान् राजराजचोऴः भारतस्य सर्वोत्तमेषु सम्राजेषु अन्यतमः इति परारिगण्यते ।
वर्गः:साम्राज्यानि‎ वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
१८२
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१८२ १८२ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
गङ्गोत्री
पवित्रतम यात्राधाम अस्ति ।
गङ्गोत्री भारतस्य उत्तराखण्डराज्यस्य उत्तरकाशीमण्डलस्य एकं नगरम्, नगरपञ्चायतम् (नगरपालिका) च अस्ति । उत्तरकाशीतः मुख्यमण्डलस्य मुख्यालयात् ९९ कि.मी दूरे अस्ति । भागीरथीनद्याः तटे स्थितं हिन्दुतीर्थनगरम् अस्ति – गङ्गानद्याः उत्पत्तिस्थानम् । अयं नगरः बृहत्तरहिमालयनशृङ्खलायां ३,१०० मीटर् (१०,२०० फीट्) ऊर्ध्वतायां स्थितः अस्ति । लोकप्रियहिन्दुकथायाः अनुसारं यदा भगवान् शिवः स्वकेशानां कुण्डलात् महाबलं नदीं मुक्तवान् तदा  देवी गंगा अत्र अवतरति स्म |
गङ्गोत्री महत्वम्
गङ्गोत्री लघु चारधाम तीर्थपरिधिस्थलेषु चतुर्षु स्थलेषु अन्यतमम् अस्ति । गङ्गानद्यः उत्पत्तिः गंगादेव्याः आसनम् अपि अस्ति । स्रोते भागीरथी इति नाम्ना देवप्रयागात् प्रभृति यत्र अलकनन्देन सह मिलति तत्र गङ्गा (गङ्गा) इति नाम लभते । पवित्रनद्याः उत्पत्तिः गङ्गोत्रीहिमशैलस्य गौमुखे अस्ति, गङ्गोत्रीतः १९ कि.मी. मूलगङ्गोत्रीमन्दिरस्य निर्माणं नेपालीसेनापतिना अमरसिंहथापेन कृतम् । प्रतिवर्षं दीपावलीदिनात् आरभ्य अयं मन्दिरः अक्षयतृतीये पुनः उद्घाटितः भवति ।[१] अस्मिन् काले हरसिल्-समीपस्थे मुखबा-ग्रामे देव्याः मूर्तिः रक्षिता भवति । मन्दिरस्य संस्कारकर्मणां निरीक्षणं पुजारीनां सेमवालपरिवारेण क्रियते । एते पुजारी मुखबाग्रामस्य सन्ति।
वर्गः:हिन्दुतीर्थक्षेत्राणि वर्गः:हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
गंगोत्री मन्दिरम्
गङ्गादेव्याः समर्पितं मन्दिरं पवित्रशिलायाः समीपे स्थितम् अस्ति यत्र राजा भगीरथः शिवस्य आराधनाम् अकरोत् । हिन्दुसंस्कृतेः अनुसारं गङ्गा देवी भगीरथराजस्य पूर्ववर्तीनां पापानां मुक्तिं कर्तुं नदीरूपं गृहीतवती, तस्य कतिपयशताब्दपर्यन्तं तीव्रतपस्य अनुसरणं कृत्वा। भगीरथ शिला पवित्रं पटं यत्र राजा भगीरथः ध्यानं कृतवान्। अस्मिन् स्थाने गङ्गा पृथिवीं स्पृष्टवती इति मन्यते । अन्यस्याः आख्यायिकानुसारं महाभारतस्य महाकाव्ययुद्धे स्वजनानाम् मृत्योः प्रायश्चित्तार्थं पाण्डवाः अत्र महान् ‘देवयज्ञः‘ अकुर्वन् । भागीरथीतटे पैतृकसंस्कारं कृत्वा पूर्वजस्य आत्मा पुनर्जन्मचक्रात् मुक्तः भवति तथा च तस्य जले पवित्रं डुबकी मारयित्वा वर्तमानकाले अपि पूर्वजन्मेषु कृतानि पापानि शुद्धयन्ति इति हिन्दुजनाः मन्यन्ते |
गङ्गोत्रीमन्दिरं मेमासे अक्षयतृतीया शुभदिने उद्घाट्यते, नवम्बरमासे यमद्वितीये अथवा भाई दूजदिने बन्दं भवति । शेषषड्मासान् यावत् गङ्गोत्रीमन्दिरं बन्दं वर्तते । देवी शिशिरमासेषु मुखबा इति ग्रामं प्रति स्थानान्तरं करोति । मेमासे गङ्गादशहराः गङ्गायाः जन्मदिवसः इति महता धूमधामेन आचर्यते ।
स्वामिनारायणदर्शनम्
स्वामिनारायणसम्प्रदायापरनाम्ना प्रसिद्धं दर्शनमिदमधुना विश्वविततमस्ति । भगवता स्वामिनारायणेन प्रवर्तितं दर्शनमिदं शतकद्वयादारभ्य जगतितले वर्तते । गुर्जरदेशे विशेषेण दर्शनस्यास्य अनुयायिनः सन्ति । स्वामिनारायणेन भगवता श्रृतिस्मृतितर्कबलानुगृहितं जीवेशमायाब्रह्मपरब्रह्मेति पञ्चतत्त्वप्रतिपादनपूर्वकं स्थापितमिदं दर्शनम् । भगवत्स्वामिनारायणस्य निरूपानुसारेण आचार्येण महामहोपाध्यायेन वेदान्तमार्तण्डेन दर्शनकेसरिना स्वामिभद्रेशदासेन प्रमुखस्वामिमहाराजशिष्येण प्रस्थानत्रयीम् आधारीकृत्य स्वामिनारायणभाष्यं लिखितम्। तत्र जीवः ईश्वरः माया ब्रह्म परब्रह्म इति पञ्चतत्त्वानां निरूपणं याथार्थ्येन कृतम्। अक्षरब्रह्मण ईश्वरस्य च निरूपणं सम्प्रदायस्यास्य वैशिष्ट्यं वर्तते।
वर्गः:हिन्दुचिन्तनानि वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
लिपिः
लिपिः लेखनस्य विधिः अस्ति. वेदिकसभ्यतायां सरस्‍वतीलिपिः विश्वस्य प्रचिन्तं लिपिः अस्ति.
ब्राह्मीलिपिः अपि प्राचीनं अस्ति.
वर्गः:लिपयः वर्गः:लिपिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्मांट
वर्माण्ट् संयुक्तराज्यसंस्थायाः ईशानदिशि न्यू इङ्ग्लैण्ड्-प्रदेशे स्थितं राज्यम् अस्ति । वर्माण्ट्-राज्यस्य दक्षिणदिशि म्यासाचुसेट्स्-राज्यं, पूर्वदिशि न्यूहैम्पशायर-राज्यं, पश्चिमदिशि न्यूयॉर्क-राज्यं, उत्तरदिशि कनाडादेशस्य क्युबेक्-प्रान्तः च अस्ति  १७९१ तमे वर्षे १४ तमे राज्यत्वेन संघे प्रवेशं प्राप्तम् अयं न्यू इङ्ग्लैण्ड्-देशस्य एकमेव राज्यम् अस्ति यस्य सीमा अटलाण्टिकमहासागरेण नास्ति ।  २०२० तमे वर्षे अमेरिकीजनगणनानुसारं अस्य राज्यस्य जनसंख्या ६४३,५०३ अस्ति, येन वायोमिङ्ग्-देशस्य पश्चात् अमेरिके द्वितीयं न्यूनतमजनसंख्यायुक्तं स्थानं प्राप्तम् ।  क्षेत्रफलेन राष्ट्रस्य षष्ठं लघुतमं राज्यम् अपि अस्ति ।  राज्यस्य राजधानी माण्ट्पेलिएर् अमेरिके न्यूनतमजनसंख्यायुक्ता राज्यराजधानी अस्ति, तस्य सर्वाधिकजनसंख्यायुक्तं नगरं बर्लिङ्गटनं राज्यस्य बृहत्तमं भवितुं न्यूनजनसंख्यायुक्तं नगरम् अस्ति।
केचन १२,००० वर्षाणि यावत् अस्मिन् क्षेत्रे आदिवासिनः निवसन्ति । एल्गोन्क्वियन्-भाषिणः अबेनाकी-इरोक्वियन्-भाषिणः मोहाक्-इत्येतयोः प्रतिस्पर्धात्मकाः जनजातयः यूरोपीय-सङ्घर्षस्य समये अस्मिन् क्षेत्रे सक्रियताम् आचरन्ति स्म  १७ शताब्द्यां फ्रांसीसी-उपनिवेशकाः फ्रान्स-राज्यस्य न्यू-फ्रांस्-उपनिवेशस्य भागत्वेन अस्य प्रदेशस्य दावान् कृतवन्तः ।  ग्रेट् ब्रिटेनराज्येन अटलाण्टिकतटस्य दक्षिणदिशि उपनिवेशान् निवेशयितुं आरब्धस्य अनन्तरं यूरोपस्य अतिरिक्तं उत्तर-अमेरिकादेशे द्वयोः राष्ट्रयोः स्पर्धा अभवत् ।  १७६३ तमे वर्षे सप्तवर्षीययुद्धे पराजितः सन् फ्रान्स्-देशः मिसिसिप्पी-नद्याः पूर्वदिशि स्थितं स्वक्षेत्रं ग्रेट् ब्रिटन्-देशाय समर्पितवान् ।
तदनन्तरं समीपस्थाः ब्रिटिश-त्रयोदश-उपनिवेशाः विशेषतः न्यू-हैम्पशायर-न्यूयॉर्क-प्रान्तयोः वर्तमान-वर्माण्ट्-देशं व्याप्य कनेक्टिकट्-नद्याः पश्चिमदिशि न्यू-हैम्पशायर-अनुदान-नामकस्य क्षेत्रस्य विस्तारस्य विषये विवादः अभवत् न्यूयॉर्क-नगरस्य प्रान्तीयसर्वकारेण अस्मिन् क्षेत्रे आवासिनां कृते भूमि-अनुदानं विक्रीतम्, यत् न्यू-हैम्पशायर-सर्वकारस्य पूर्वानुदानेन सह विग्रहं कृतवान् ।  ग्रीन माउण्टन् बॉयस् मिलिशिया न्यूयॉर्कद्वारा प्रदत्तभूमिपदवीभिः सह नव आगतानाम् आवासिनां विरुद्धं स्थापितानां न्यू हैम्पशायर-भूमि-अनुदान-आवासिनां हितस्य रक्षणं कृतवती  अन्ततः न्यू हैम्पशायर-भूमि-अनुदान-उपाधिभिः सह आवासिनां समूहेन अमेरिकन-क्रान्ति-युद्धस्य समये १७७७ तमे वर्षे वर्माण्ट्-गणराज्यस्य स्वतन्त्रराज्यरूपेण स्थापना कृता  वर्माण्ट्-गणराज्येन अन्येभ्यः राज्येभ्यः पूर्वं दासतायाः उन्मूलनं कृतम् ।
१९ शताब्द्याः मध्यभागे वर्माण्ट्-देशः उन्मूलनवादीभावनायाः प्रबलः स्रोतः आसीत्, यद्यपि दक्षिणकर्पासस्य उपरि अवलम्बितस्य अस्मिन् प्रदेशे वस्त्रचक्रेण विकासेन किङ्ग् कपास इत्यनेन सह अपि बद्धः आसीत् अमेरिकनगृहयुद्धे भागं ग्रहीतुं सैनिकानाम् एकं महत्त्वपूर्णं दलं प्रेषितवान् ।
२०१८ तमे वर्षे वर्माण्ट्-देशस्य ३४ अरब-डॉलर्-रूप्यकाणां आर्थिकक्रियाकलापः सकलराष्ट्रीयउत्पादेन अमेरिकीराज्यानां प्रदेशानां च सूचीयां अन्तिमस्थाने आसीत् किन्तु प्रतिव्यक्तिं सकलराष्ट्रीयउत्पादेन ३४ तमे स्थाने आसीत् । २००० तमे वर्षे राज्यस्य विधायिका प्रथमतया समलैङ्गिकदम्पतीनां नागरिकसङ्घं मान्यतां दत्तवती ।  २०२१ तमे वर्षे संयुक्तराष्ट्रसङ्घस्य मानवविकाससूचकाङ्के अमेरिकीराज्येषु प्रदेशेषु च अयं राज्यः १२ तमे स्थाने अस्ति ।
स्थलनाम
१७७७ तमे वर्षे तदा न्यू हैम्पशायर ग्राण्ट् इति नाम्ना प्रसिद्धः प्रदेशः स्वतन्त्रः इति घोषितवान्, न्यू कनेक्टिकट् गणराज्यम् इति । षड्मासाभ्यन्तरे अस्य नाम परिवर्तनं वर्माण्ट् गणराज्यम् इति अभवत् ।  ग्रीन-पर्वतस्य प्रारम्भिकः ज्ञातः सन्दर्भः १७७२ तमे वर्षे ग्रीन-पर्वत-बालकस्य सन्दर्भे अस्ति ।वास्तवतः "ग्रीन-पर्वत" इत्यस्य उपयोगं कुर्वन्तः दस्तावेजाः "वर्मोण्ट्" इत्यस्य उल्लेखं कृत्वा पूर्वं भवन्ति, यत् १७७८ तमे वर्षे प्रथमवारं आङ्ग्ल-प्रकाशनेषु दृश्यते, यत्र क  नक्शा बर्नार्ड रोमन्स् द्वारा।  १७६० तमे वर्षात् पूर्वं कोऽपि फ्रेंच-दस्तावेजः (पत्राणि, पत्रिकाः, सैन्यप्रतिवेदनानि, नक्शाः च समाविष्टाः) वर्माण्ट्-सदृशस्य कस्यापि नामस्य सन्दर्भं न ददाति ।  क्लाउड् जे. १७८० तमे वर्षात् पूर्वं थोमस जेफ्रीस्, जॉन् माण्ट्रेसोर इत्यादीनां सर्वेक्षणानाम् अथवा संकलनानाम् आधारेण निर्मितस्य कोऽपि मानचित्रे वर्माण्ट् अथवा ग्रीन पर्वताः न सन्ति । अतः ऐतिहासिक अभिलेखः सूचयति यत् वर्माण्ट् इति नाम प्रथमवारं १७७० तमे दशके व्यापकरूपेण प्रयुक्तम्, आरम्भे ग्रीनपर्वत इति ।
Culture and history
वर्गः:अमेरिकादेशः वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
राजपूताः
राजपूता: (संस्कृततः राज-पुत्रस्य अर्थः "राज्ञः पुत्रः"; ठाकुरः इति अपि ज्ञायते) भारतीय उपमहाद्वीपात् उत्पन्नः सामाजिकस्थितेः वंशवंशस्य च विचारधारां साझां कुर्वन्तः जाति-स्थानीयसमूहानां विशालः समूहः अस्ति। राजपूत इति पदं ऐतिहासिकरूपेण योद्धात्वेन सह सम्बद्धानां विविधानां पितृवंशानां कुलानाम् आच्छादनं करोति। अनेकाः वंशाः राजपूतस्य स्थितिं दापयन्ति, यद्यपि सर्वे दावाः सर्वत्र स्वीकृताः न सन्ति। आधुनिकविद्वानानां मते प्रायः सर्वेषां राजपूतगोत्राणां उत्पत्तिः कृषिक्षेत्रे अथवा गोपालनसमुदायेषु एव अस्ति।
वर्गः:भारतस्य राजवंशाः वर्गः:हिन्दुधर्मस्य जनाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
मुक्तानन्दस्वामी
मुक्तानन्दस्वामी श्रीस्वामिनारायणसम्प्रदायस्य महान् दार्शनिको बभुव । ब्रह्मसूत्राणां व्याख्यानं कृत्वा दर्शनजगति स्वस्य दर्शनस्य स्थापनायां महत्वपूर्णंकार्यं कृतवान् । सर्वेषु स्वामिनारायणीयेशु दार्शनिकेशु प्रमुख: मुनि: मुक्तानन्दः ।
मुक्तानन्दस्वामिनः संस्कृतभाषानिबद्धा: ग्रन्था: ।
इत्यादयः भाषाग्रन्था: सन्ति ।
वर्गः:गुजरातराज्यस्य व्यक्तयः वर्गः:गुजरातराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
मांसाहारः
प्राणिजन्यः आहारः मांसाहारः इति उच्यते ।