cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
मन्दिरसंस्थानम्
मन्दिरसंस्थानम् (מכון המקדש - The Temple Institute) इजराइल -देशस्य कश्चन सङ्ग्रहालयः । तत्र अनुसंधानसंस्थानं, यरूशलेम-नगरस्य  शिक्षाकेन्द्रम् अपि अस्ति । एतस्य १९८७ तमवर्षे रब्बी इजरेल एरियल द्वारा स्थापना अभवत्। आणि दोन इत्यनेन यरुशलेममन्दिरम् समर्पितम्।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:मन्दिराणि वर्गः:हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
१२५८
१२५८ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१२५८ १२५८ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
वृत्तिसारूप्यमितरत्र (योगसूत्रम्)
व्यासभाष्यम्
व्युत्थाने याश्चित्तवृत्तयस्तदवशिष्टवृत्तिः पुरुषः । तथा च सूत्रं—एकमेव दर्शनं, ख्यातिरेव दर्शनमिति । चित्तमयस्कान्तमणिकल्पं सन्निधिमात्रोपकारि दृश्यत्वेन स्वं भवति पुरुषस्य स्वामिनः । तस्माच्चित्तवृत्तिबोधे पुरुषस्यानादिः सम्बन्धो हेतुः ॥४॥
ताः पुनर्निरोद्धव्या बहुत्वे सति चित्तस्य—
भावार्थः
यदि पुरुषः समाधि-अवस्थां न भवति, तर्हि सः कीदृशः भवति। सः तु सर्वदा स्वरूपे एव स्थितः भवति, परन्तु स्वरूपे न अनुभूयते। कथं पुरुषः स्वरूपे स्थितः न दरीदृश्यते, तर्हि उत्तरं भवति यत्, दर्शितविषयत्वात्। यतः पुरुषः नित्यः शुद्धः अस्ति, परन्तु प्रदर्शतस्य जगतः सुखं, दुःखं च सः आत्मनि आरोप्य नित्यावस्थायां स्थितोऽपि तथा प्रतीतो न भवति। बाह्ये जगति यदि दुःखम् उत्पद्यते, तर्हि सः आत्मानम् एव दुःखितं स्वीकरोति। एतस्य एव वर्णनम् अत्र क्रियते।
व्युत्थाने याश्चित्तवृत्तयः तद्+अविशिष्टवत्तिः पुरुषः । तथा च सूत्रम् - 'एकमेव दर्शनं, ख्यातिरेव दर्शनम्' इति । चित्तमयस्कान्तमणिकल्पं सन्निधिमात्रोपकारि दृश्यत्वेन स्वं भवति पुरुषस्य स्वामिनः । तस्माच्चित्तवृत्तिबोधे पुरुषस्यानादिः सम्बन्धो हेतुः॥४॥
व्युत्थानकाले यादृश्यः चित्तवृत्तयः भवन्ति, तथैव पुरुषः अपि (तस्मिन् समये) तत्प्रकारक्यां स्थित्याम् अस्ति इति प्रतीतिः भवति । एतस्मिन्नेव सन्दर्भे पञ्चशिखाचार्यः एकं सूत्रम् अयच्छत् -
दर्शितविषयत्वात् -  दर्शिताः ( बुद्ध्या ) विषयाः यस्यै सा दर्शितविषया (चितिः), तस्याः भावः दर्शितविषयत्वम्, तस्मात् तथोक्तात्, बुद्धिद्वारा प्रदर्शितानां विषयाणां ( प्रतिसंवेदनकर्त्री ) अस्ति, अतः चितेः ( अर्थात् पुरुषस्य )
वृत्तिसारूप्यम् (भवतीति शेषः)- (बुद्धेः) वृत्तिभिः (सह) सारूप्यम् ( समानरूपत्वम् ) इति वृत्तिसारूप्यम्।
चित्तवृत्तिभिः सह समानरूपता भवति अर्थात् (विषयाणाम् अनुसारं) वृत्तयः यत्-यत् रूपं धरते, तद्रूपयुक्ता एव चितिशक्तिः अपि प्रतीयते। अत्र एतत् स्मरणीयम् अस्ति यत्, चितिशक्तेः प्रतीतिः एव तत्तद्रूपेण भवति, वस्तुतः चितिशक्तेः रूपपरिवर्तनं किञ्चिदपि न भवति।
बुद्धिवृत्तयः विषयाकाराकारिताः भवन्ति, अतः विषयभेदेन विषयाकाराकारितायाः बुद्धिवृत्तेः रूपम् अपि परिवर्तितं भवति। अत्र बुद्धिवृत्तेः यत् रूपं भवति, तस्य-तस्य वृत्तिरूपस्य अभिमानिनी उत प्रतिसंवेदिनी कूटस्था नित्या चितिशक्तिः अप तस्मिन्-तस्मिन् परिवर्तितरूपे प्रकाशिता भवति। यथा - घटस्य ज्ञानकारयित्री बुद्धिवृतिः घटाकाराकारिता भवति, पटस्य ज्ञानकारयित्री पटाकाराकारिता च भवति।
अधुना घटरूपायाः वृत्तेः अभिमानयुक्ता ( उत उपरागयुक्ता ) एषा चितिशक्तिः अपि 'घटज्ञानवती ( अहम्' ), 'पटज्ञानवती ( अहम्' ) - एवं प्रकारेण परिवर्तनशील-रूपयुक्ता प्रतीता भवति। एतत्प्रकारकं वृत्त्यभिमानम् उत वृत्त्युपरागः एव चितिशक्तौ बुद्धिवृत्तेः प्रतिबिम्बनम् इत्युच्यते। एतदेव चितिशक्तिेः प्रतिसंवेदनम् उच्यते।
इतरत्र - अन्यत्र, व्युत्थानकाले (निरुद्धभिन्नासु अवस्थासु) ।
'बुद्ध्या निवेदितविषयत्वादित्यर्थः, निवेदनञ्च स्वारूढविषयस्य प्रतिबिम्बरूपेण चित्याधानम्।
विशेषार्थः
तदविशिष्टवृत्तिः पुरुषः — अत्र 'तत्' शब्देन बुद्धिवृत्तेः परामर्शः ज्ञातव्यः भवति। अतः (बुद्धिवृत्तिभिः) ताभिः अविशिष्टा (अभिन्ना, समाना वा) वृत्तिर्यस्य तादृशः तदविशिष्टवृत्तिः पुरुषः अर्थात् पुरुषः बुद्धिवृत्तेः समानवृत्तियुक्तः ( प्रतीयमानस्थितियुक्तः )प्रतीयते।
'ताभिरविशिष्टा अविलक्षणवृत्तयो यस्य पुरुषस्य स तथा'।
'एकमेव दर्शनं ख्यातिरेव दर्शनम् ।' — (व्युत्थानकाले) पुरुषस्य, बुद्धेः च समानं दर्शनम् उत प्रकाशनं भवति, अर्थात् उभयोः प्रतीतिः एकेन एव रूपेण भवति। तच्च प्रकाशनं बुद्धिवृत्तेः रूपस्य एव भवति। एवं प्रकारेण उभयमपि तत्त्वं समानरूपं प्रतीयते। एतत् प्रतीयमानं रूपं बुद्धिवृत्तीनां रूपं भवति किम्? अथवा पुरुषस्य ? अथवा अन्यस्य कस्याऽपि ? इत्येतेषाम् उत्तरम् एतस्य सूत्रस्य अन्तिमे भागे प्रदत्तम् अस्ति यत् एषः रूपः ख्यातियुक्तः एव रूपः अस्ति, अर्थात् एषः रूपः बुद्धिवृत्तीनाम् एव रूपम् अस्ति।
सूत्राभिप्रायः
व्युत्थानकाले पुरुषबुद्धिवृत्त्योः प्रकाशनं समानाकारमेकाकारमेव भवति । भवत्यत्र विचिकित्सा - कथं पुरुषाकारेण बुद्धिप्रकाशनं भवति ? किं वा बुद्धिवृत्त्याकारेण पुरुषस्य प्रकाशनम् आहोस्विदुभयोरपि प्रकाशनमन्यस्य कस्यचिद्वस्तुनः रूपेण भवतीत्यत्र सूत्रस्योत्तरार्द्धः । यथा-तच्च प्रकाशनं बुद्धिवृत्तिरूपेण ख्यात्याख्येनैव भवति ।
सम्बद्धाः लेखाः
पतञ्जलिः
अष्टाङ्गयोगः
अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः
अधिकवाचनाय
पतञ्जलियोगसूत्रम्
योगसूत्राणि शृण्वन्तु
आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्
स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः
वर्गः:समाधिपादः वर्गः:योगसूत्राणि वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:योगसूत्राणां चित्रसारमञ्जूषाकार्यम्
रणजीत सिंह
अस्य नाम्ना भारतगणराज्ये कन्दुकक्रीडायाः श्रृखला भवति ।
वर्गः:भारतीयक्रीडापटुसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:भारतीयक्रिकेट्-क्रीडापटवः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
सिन्धुलिपिः
कालः
Thumb|200px|left|सिन्धुलिपिः सिन्धुसभ्यतायाः कालः मिश्रदेशस्य प्राचीनसभ्यतावत् अनिश्चितः अस्ति । मिश्रदेशस्य सुमेरप्रदेशीयस्य वा सभ्यतायाः कालनिर्णये तत्र प्राप्ताः लेखनसामग्राद्याः बहुसहायकाः अभवन् । इदनीमवधिः सिन्धुलिपेः आविष्कारः न अभूत् । प्रसिद्ध'मेसोपटेमिया'सभ्यतायाः खननसमये तत्र सिन्धुप्रदेशस्य मुद्राः अलभन् । अर्थ्यात् सिन्धुजनानां वाणिज्यं क्रैस्तपूर्वं २६००-२००० शताब्द्यां मेसोपटेमियापर्यन्तं विस्तृतमासीत् । तस्मात् बुधैः अनुमीयते यत् सिन्धुलिपेः कालः ३५००-३००० क्रैस्तपूर्वमस्ति ।
वैशिष्ट्यम्
सिन्धुप्रदेशतः प्राप्तेषु निदर्शनेषु एकत्र २६ अधिकसांकेतिकाक्षराणि च लब्धानि । अस्याः लिपेः आविष्कारनिमित्तं बहुशोधकार्याणि अभवन् । परन्तु विद्वत्सु लिपेः आविष्करणविषये मतैक्यताऽभावः एव दृश्यते । १८७३ तमे वर्षे अलेक्जन्डर कानिंहाम् प्रथमवारं सिन्धुलिप्या उत्कलितमुद्रां प्रकाशितवान् । तदनन्तरं प्रायः ४००० सांकेतिकचिह्नसमन्वितानि वस्तूनि शोधखननात् प्राप्तानि । सिन्धुलिपेः लेखनगतिः वामतः, दक्षिणतः तथा उभयतः (boustrophedonic style) आसीत् । सिन्धुलिपेः प्रायः ४००-६०० मौलिकसांकेतिकचिह्नानि सन्ति (Wells 1999)। अनेके लिपिविशेषज्ञाः मन्यन्ते यत्- लिपेः स्वरूपम् संश्लेषात्मकभाषां सूचयति इति ।
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
दीमापुरमण्डलम्
दीमापुर मण्डलः नागालैंड राज्ये स्थित एकः मण्डलः। अस्य मण्डलस्य केन्द्रः चुमुकेदिमा नगरः।
रामानुजाचार्यः
रामानुजाचार्यः (क्रि.श.१०१७तः११३७पर्यन्तम्) विशिष्टाद्वैतस्य आद्यः प्रवर्तकः । अस्य वैष्ण्वस्य भक्तिपरम्परायां प्रभावः अस्ति । वैष्णवाचार्याणां परम्परायाम् एव रामानुजाचार्यस्य शिष्यः रामानन्दः आगतः यस्य शिष्यौ कबीरः सूरदासः च आस्ताम् । रामानुजः वेदान्तदर्शनाधारितं स्वस्य नूतनं विशिष्टाद्वैतवेदन्तं लिखितवान् । वेदान्तम् अतिरिच्य श्रीरामानुजः ६-१०शताब्दस्य रहस्यवादिनां भक्तिमार्गिणाम् आल्वार् सताम् भक्तिमार्गं, दक्षिणस्य पञ्चरात्रपरम्परां स्वस्य विचाराणाम् आधारम् अकरोत् ।
जीवनम्
क्रि.श. १०१७तमे वर्षे दक्षिणभारतस्य तमिळुनाडुराज्यस्य पेरम्बदूरुक्षेत्रस्य तिरुकुदूरुग्रामे अस्य जन्म अभवत् । रामानुजः बाल्ये काञ्चीप्रदेशे प्रकाशगुरुणा वैदिकशिक्षां प्राप्तवान् । पश्चात् आलवन्दार् यामुनाचर्यस्य प्रधानशिष्यः अभवत् । गुरोः इच्छानुसारं ब्रह्मसूत्रस्य, विष्णुसहस्रनाम्नः, दिव्यप्रबन्धनस्य च टिकां लेखितुं सङ्कल्पितवान् । क्रमेण गृहस्थाश्रमं त्यक्त्वा श्रीरङ्गस्य यतिराजयतिना सन्न्यासदीक्षां प्राप्तवान् । मैसूरुप्रान्तस्य श्रीरङ्गतः चलन् रामानुजः शालग्रामं प्राप्य तत्र वासम् अकरोत् । तस्मिन् प्रदेशे द्वादशवर्षाणि वैष्णवमतस्य प्राचारम् अकरोत् । पश्चात् अस्य प्रचारार्थमेव समग्रदेशस्य भ्रमणम् अकरोत् । क्रि.श. ११३७तमे वर्षे रामानुजाचार्यः ब्रह्मलीनः अभवत् ।
विशिष्टाद्वैतदर्शनम्
रामानुजाचार्यस्य दर्शने परमस्त् सम्बन्धे स्तरत्रयं विस्वस्तम् । ब्रह्म अर्थात् ईश्वरः, चित् अर्थात् आत्मा, अचित् अर्थात् प्रकृतिः । वस्तुतः चित् इत्युक्ते आत्मतत्त्वम्, अचित् इत्युक्ते प्रकृतितत्त्वम्, ईश्वरेण पृथक् न भवन्ति । विशिष्टरूपेण ब्रह्मणः एव रूपाणि भवन्ति ईश्वरेण आधारितानि च भवन्ति इति एव रामानुजाचार्यस्य विशिष्टाद्वैतसिद्धान्तः । यथा शरीरम् आत्मा च पृथक् न स्तः तथैव आत्मनः उद्देशं पूरयितुं शारीरं कार्यं करोति । एवमेव ब्रह्मणः पृथक् चित् अथवा अचित् तत्त्वस्य न किमपि अस्तित्वं भवति । रामानुजाचार्यस्य मतानुगुणं भक्तिः नाम पूजा, भजनं कीर्तनम् नास्ति । किन्तु भक्तिः नाम ईश्वरस्य ध्यानम् अथवा प्रार्थना एव । सामाजिकपरिप्रेक्ष्येण रामानुजाचार्यः भक्तिं जातिवर्गतः पृथक् न कृतवान् सर्वेषां भक्तिः साध्या इति दर्शितवान् ।
दीमापुरमण्डलम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
रामानुजाचार्यः
बाह्यनुबन्धाः
वर्गः:विशिष्टाद्वैतवेदान्तः वर्गः:प्राचीनगुरवः वर्गः:विषयः वर्धनीयः वर्गः:मध्ययुगीयधार्मिकव्यक्तयः
१८८५
१८८५ तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् ।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१८८५ १८८५ वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
२९७
२९७ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
२९७ २९७ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
अद्वैतवेदान्तः
अद्वैतवेदान्तः (ISO 15919: Advaitavēdāntaḥ) दर्शनेषु अन्यतमः। न द्वैतम् अद्वैतम् । ज्ञानस्य चरमस्थितिरेव अद्वैतमित्युच्यते । शङ्कराचार्याणाम् आगमनात् प्रागपि अद्वैतसिद्धान्तः आसीत् । परन्तु शङ्कराचार्याणाम् आगमनानन्तरं प्रसिद्धिं गतम् एतत् दर्शनम् । अस्य मतस्य प्रवर्तकः शङ्कराचार्यः । अद्वैतदर्शनं शङ्कराचार्यः प्रस्थानत्रयेण श्रुति स्मृति सूत्रैः समर्थितवान् अस्ति। अतः अस्य दर्शनस्य "शाङ्करदर्शनम्" इत्यपि प्रसिद्धिः अस्ति। अस्मिन् दर्शने जीवब्रह्मणोः ऐक्यं प्रतिपादयन्ति। प्रपञ्चे जीवभावङ्गतस्य विवेकिनः प्रत्येकपुरुषस्य धर्मार्थकाममोक्षाख्याः चत्वारः पुरुषार्थाः सन्ति । चतुर्षु एतेषु आद्यास्त्रयः पाञ्चभौतिकेऽस्मिन् प्रपञ्चे भौतिकस्य जीवस्य कृते इहफलभोगत्वेन विहिताः भवन्ति । अन्तिमः मोक्षः परमसुखात्मकः इति कथनात् अयं परमपुरुषार्थः भवति । चतुर्णामेतेषां चतुर्वर्गत्वेन व्यवहारः। वर्गचतुष्टये आद्यास्त्रयः तत्तत्पुरुषमत्यनुसारम् उत्पन्नत्वात् एतेषाम् अनित्यत्वम् उच्यते । अन्तिमत्वेन निर्विशेषात्मकं सुखं प्राप्यते इत्यतः मोक्षः नित्यः इति शास्त्रेषु गीयते। नित्यभूतस्यास्य मौक्षस्वरूपस्य प्राप्त्यर्थं विभिन्नाः दर्शनकाराः भिन्नभिन्नप्रकारेण स्वमतं व्याचक्षुः । वेदान्तशास्त्रे केवलमात्मस्वरूपं प्रतिपाद्यते इति हेतोः मुमुक्षुः वेदान्तशास्त्रपठनश्रवणमननादिषु प्रवृत्तो भवति । तस्मात् एतत् शास्त्रं सर्वेषां शास्त्राणां शिरोमणिभूतं भवति । अस्मिन्नपि शास्त्रे आत्मनः स्वरूपप्रतिपादनं महता विस्तरेण प्रतिपादितमस्ति । यत्र समस्तवेदमन्त्राणां लक्ष्यत्वेन अन्तिमं तत्त्वमेकं वर्णितं भवति तत् वेदान्तशास्त्रमित्युच्यते ।
उपनिषन्मन्त्रसमूहस्यापि वेदान्तः इति संज्ञा, यतः समस्तवेदानां परमलक्ष्यात्मकं तत्त्वमुपनिषन्मन्त्रेषु निगदितमस्ति । परिदृश्यमानस्य चराचरात्मकस्य सकलप्रपञ्चस्य सृष्टिकर्तृत्वेन मूलकारणं यद् ब्रह्म, तस्य सम्पूर्णं विवेचनात्मकं ज्ञानमुपनिषत्स्वेव लभ्यते, एवमन्यत्र न प्राप्यते । अतः वेदानामन्तिमं रहस्यमुपनिषदि कथितत्वात् उपनिषत् वेदान्तत्वेन आद्रियते । उक्तं च वेदान्तो नाम उपनिषत्प्रमाणम् इति । परन्तु उपनिषत्सु अत्यन्तरहस्यत्वेन गूढतमभावाः सन्तीति कृत्वा उपनिषदर्थं सर्वैः ज्ञातुं न शक्यते । सर्वेषां सम्यगवबोधनाय परमकारुणिकः वेदव्यासः उपनिषत्सारभूतानाम् अर्थान् एकीकृत्य सूत्ररूपेण प्रणिनाय । यानि इदानीं गीयन्ते ब्रह्मसूत्राणि अथवा वेदान्तसूत्राणि इति । ब्रह्मसूत्रात्मकः भागः अत्यल्पः, अथापि महत्वपूर्णः इति कृत्वा एतेषां सूत्राणां व्याख्याने आहत्य एकादशजनाः स्वजन्म समर्पितवन्तः ।
सृष्टिप्रक्रिया कारणवादः च
ब्रह्म मायोपाधिना सहितः ईश्वरो भूत्वा जगतः सृष्टेः कारणीभूतः अस्ति । जगतः सृष्टिः इच्छापूर्विका । अस्यां सृष्टिप्रक्रियायां ईश्वरः निमित्तकारणम् भवति । ईश्वरस्य सङ्कल्पेनैव आदौ आकाशस्य समनन्तरं क्रमशः वायोः, तेजसः, जलस्य, पृथिव्याः च पञ्चभूतानां सृष्टिः अभवत् । एतेषु आकाशे शब्दगुणः, वायौ शब्दः स्पर्शश्च, तेजसि शब्दः, स्पर्शः, रूपञ्च, जले शब्दः, स्पर्शः, रूपम्, रसश्च, पृथिव्यां शब्दः, स्पर्शः, रूपम्, गन्धः च गुणाः भवन्ति । एतानि पञ्चभूतानि मायया सहितानि ।
सत्यत्वं ख्यातवादः च
ज्ञानानां विषये दार्शनिकाः विवेचितवन्तः । पञ्चविधख्यातयः निरूपिताः सन्ति । आख्यातिः, असत्ख्यातिः, आत्मख्यातिः, अन्यथाख्यातिः, अनिर्वचनीयख्यातिः च । मीमांसकानाम् आख्यातवादः, माध्यमिकबौद्धानाम् असत्ख्यातिवादः, योगाचार्याबौद्धानाम् आत्मख्यातिवादः, तार्किकानाम् अन्याथाख्यातिवादः, अद्वैतिनाम् अनिर्वचनीयख्यातिवादः च । माया सत्, असत्, सदसत्, इति निर्वचनं न शक्यते । अतः अनिर्वचनीयम् अस्ति माया । मायायाः स्वरूपं शङ्कराचार्यः विवेकचूडामणौ वर्णितवान् अस्ति ।
मोक्षस्वरूपम्
चतुर्विधपुरुषार्थेषु मोक्षाख्यः अन्यतमः । मोक्षः आत्मनः सहजस्वरूपम् । स्वाभाविकतया जीवः नित्यशुद्धबुद्धमुक्तः । मोक्षः प्राप्यः उत्पाद्यः वा न । बृहदारण्यकोपनिषदः शाङ्करभाष्यस्य सुरेश्वराचार्यः व्याख्यानं कृतवान् । तस्मिन् मुक्तेः स्वरूपम् निरूपितवान्, कश्चित् राजकुमारः बाल्ये व्याधकुले प्रवृद्धः। कालान्तरे नाहं व्याधः राजकुमारोऽहम् इति ज्ञातवान् । तथैव, जीविः तत्त्वमसि इत्यादिभिः महावाक्यैः अज्ञाननिवृत्तिं सम्प्राप्य, जीवब्रह्मणोः अभेदं ज्ञात्वा च स्वस्वरूपभवनम् मोक्षः । सहजस्वरूपस्य अज्ञानावरणनिवृत्तिः एव वेदान्तस्य लक्ष्यम् इति शङ्कराचार्यः प्रतिपादितवान् अस्ति । ब्रह्मणः अपरोक्षज्ञानमेव मोक्षसाधनम् । ब्रह्मज्ञानं श्रवणात् अनुभवे पर्यवसतं भवति । ब्रह्मणः विषये श्रुत्याद्याः, अनुभवाः च प्रमणभूताः । ब्रह्मज्ञानं मोक्षसाधनम्  न तु शाब्दज्ञानम्  इति शङ्कराचार्यः उल्लिखति । तत् एवम्,
माया
अविद्या, अनिर्वचनीया च या सा माया । या मा सा माया इत्यपि कथयन्ति । मा नाम त्रिकालेश्वपि न विद्यते किन्तु अस्ति इति भाति । यद्यपि आत्मनः एकत्वे अन्यत् सर्वं मिथ्या इति सिध्यति तथापि संक्षेपेण तस्य मिथ्यास्वरूपस्यापि उपवर्णनं भवति । तथा हि- दृश्यप्रपञ्चः बुद्ध्यादयश्च मिथ्याभूताः इति अस्मिन् वेदान्तशास्त्रे प्रतिपाद्यते । अद्वितीयः सः परमात्मा स्वशक्त्या विचित्ररूपेण परिदृश्यमानम् अमुं प्रपञ्चं सृजति, अनन्तरं च सृष्टं सर्वं जगत् स्वात्मनि विलीनं करोति । प्रपञ्चस्य जन्मनाशौ भवतः इति श्रुतिस्मृतिभ्याम् अभ्युपगतत्वात् दृश्यमानः प्रपञ्चः मिथ्या भवति ।
अविद्या
अविद्यायाः अस्तित्वे किं प्रमाणम् ? समाधानत्वेन "अहमज्ञः, मामन्यं च न जानामि" इत्यादि सांव्यवहारिकं वचनमेव अविद्यायाः सत्त्वे प्रमाणं भवति इत्युच्यते ।
ब्रह्म
जीवब्रह्मणोः एकता उच्यते, जीवस्तु ज्ञातः ब्रह्म तु न ज्ञातम्, अज्ञाते ब्रह्मणि कथमेकता? यदि ब्रह्म ज्ञातुमित्युच्यते तर्हि किं प्रमाणम् ? इति विचारे पूर्वपक्षी वदति, ननु ब्रह्मज्ञाने प्रत्यक्षं न प्रमाणम् । यतः ब्रह्मणः अतीन्द्रियत्वात् । अतीन्द्रियं न कदापि प्रत्यक्षीक्रियते। प्रत्यक्षानुमानोपमानानां प्रमाणानां ब्रह्म विषयत्वाभावात् इमानि ब्रह्मणि ब्रह्मसाधने न क्षमन्ते । अन्तिममागमप्रमाणमस्त्येव । तेन ब्रह्मणः अस्तित्वे ब्रह्मस्वरूपज्ञाने प्रमाणत्त्वमस्त्त्येव । श्रुतिभिः ब्रह्म आगमगम्यत्वेनोक्तम् ।
अध्यासः
अध्यासो नाम "अतस्मिंस्तद्बुद्धिः" इति भाष्यकारस्य वचनम् । तद्यथा- पुत्रभार्यादिषु विकलेषु सकलेषु वा अहमेव विकलः सकलो वेति बाह्यधर्मान् अध्यस्यति । स्थूलोऽहम्, कृशोऽहम्, गौरोऽहम्, तिष्ठामि इत्यादि देहधर्मान् स्वात्मनि अध्यस्यति ।
अवस्थाः
जीवस्य जाग्रत्, स्वप्न, सुषुप्तिः इति तिस्रः अवस्थाः सन्ति। एवमेव व्यवहारावस्था, विचारावस्था, विज्ञानावस्था इति दशाभेदेन भिद्यन्ते अवस्थाः। न निरोधो न चोत्पत्तिः न बद्धो न च साधकः। न मुमुक्षुः न वै मुक्तः इत्येषा परमार्थतः॥
प्रमाणानि
अद्वैतवेदान्ते ६ प्रमाणानि सन्ति। तानि,
बाह्यानुबन्धः
‎
वर्गः:अद्वैतदर्शनम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎ वर्गः:दर्शनानि वर्गः:वेदान्तः
केफाइरमण्डलम्
मण्डलः, किफिरे वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
१२५९
१२५९ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१२५९ १२५९ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
वृत्तयः पञ्चतय्यः क्लिष्टाऽक्लिष्टाः (योगसूत्रम्)
व्यासभाष्यम्
क्लेशहेतुकाः कर्माशयप्रचयक्षेत्रीभूताः क्लिष्टाः । ख्यातिविषया गुणाधिकारविरोधिन्योऽक्लिष्टाः । क्लिष्टप्रवाहपतिता अप्यक्लिष्टाः । क्लिष्टच्छद्रेष्वप्यक्लिष्टा भवन्ति । अक्लिष्टच्छिद्रेषु क्लिष्टा इति । तथाजातीयकाः संस्कारा वृत्तिभिरेव क्रियते, संस्कारैश्चैव वृत्तय इति । एवं वृत्तिसंस्कारचक्रमनिशमावर्तते । तदेवंभूतं चित्तमवसिताधिकारमात्मकल्पेन व्यवतिष्ठते प्रलयं वा गच्छतीति । ताः क्लिष्टाश्चाक्लिष्टाश्च पञ्चधा वृत्तयः ॥५॥
विशेषम्
1) पञ्चतयी - पञ्चावयवी - 5 limbs or parts
2) क्लिष्टा - रागादि-सहिता - With trouble
अविद्यादि-पञ्चक्लेशेभ्यः उत्पद्यमानाः, कर्मसंस्कारसमूहोत्पादिकाः च वृत्तयः क्लिष्टाः उच्यन्ते।
3) अक्लिष्टा - रागादि-रहिता - Without trouble
विवेकख्यातिविषयकानां गुणानां कार्यस्य विरोधिन्यः वृत्तयः अक्लिष्टाः उच्यन्ते। एताः वृत्तयः क्लिष्टप्रवृत्तिषु पतिताः अपि अक्लिष्टाः भवन्ति। अर्थात्, क्लिष्टवृत्तीनां विरोधिषु अवसरेषु अर्थात् अभ्यासवैराग्यदशायां स्थिता क्लिष्टाः अपि वृत्तयः अक्लिष्टाः उच्यन्ते। अपरशब्देषु - याः वृत्तयः स्वविरोधिनीषु वृत्तिषु सर्वदा आवृत्ताः भवन्ति चेदपि स्वस्य स्वभावात् च्यूताः न भवन्ति, ताः अक्लिष्टाः वृत्तयः भवन्ति।
क्लिष्टाक्लिष्टवृत्तिभिः क्लिष्टाक्लिष्टसंस्काराः उत्पाद्यन्ते, ते संस्काराश्च तादृशीः वृत्तीः एव आकर्षयन्ति। एवं प्रकारेण चित्ते समानसंस्काराणां, समानवृत्तीनां च चक्रं सर्वदा प्रचलति।
सम्बद्धाः लेखाः
योगदर्शनम्
पतञ्जलिः
अष्टाङ्गयोगः
अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः
अधिकवाचनाय
पतञ्जलियोगसूत्रम्
योगसूत्राणि शृण्वन्तु
आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्
स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः
वर्गः:समाधिपादः वर्गः:योगसूत्राणि वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:योगसूत्राणां चित्रसारमञ्जूषाकार्यम्
न वेदयज्ञाध्ययनैः...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः एकादशोऽध्यायस्य विश्वरूपदर्शनयोगस्य अष्टचत्वारिंशत्तमः(४८) श्लोकः ।
अन्वयः
कुरुप्रवीर ! नृलोके वेदयज्ञाध्ययनैः एवंरूपः अहं द्रष्टुं न शक्यः दानैः न, क्रियाभिः च न, उग्रैः तपोभिः न ।
अर्थः
कुरुश्रे ! मृत्युलोके माम् एतादृशरूपं जनाः वेदानां कल्पसूत्रादीनां वा अध्ययनेन द्रष्टुं न 	शक्नुवन्ति । न दानेन, न कर्मणा नापि तीव्रेण तपसा । केवलं भवान् माम् ईदृशं दृष्टवान् ।
सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
48 वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
मया प्रसन्नेन...
श्लोकः
श्रीभगवानुवाच -
अयं भगवद्गीतायाः एकादशोऽध्यायस्य विश्वरूपदर्शनयोगस्य सप्तचत्वारिंशत्तमः(४७) श्लोकः ।
पदच्छेदः
मया प्रसन्नेन तव अर्जुनेदं रूपं परं दर्शितम् आत्मयोगात् तेजोमयं विश्वम् अनन्तम् आद्यं यत् मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम् ॥ ४७ ॥
अन्वयः
अर्जुन ! प्रसन्नेन मया आत्मयोगात् तेजोमयं विश्वम् अनन्तम् आद्यं यत् मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम् इदं परं रूपं तव दर्शितम् ।
अर्थः
हे अर्जुन ! अनुग्रहबुद्धिना मया स्वसामर्थ्यात् कान्तिमयं समस्तम् अन्तशून्यं प्रथमम् एतत् उत्कृष्टं स्वरूपं ते प्रदर्शितम् । मम एतत् रूपं भवदितरेण न कदापि पूर्वं दृष्टम् ।
सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
47 वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
यतेन्द्रियमनोबुद्धिः...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः पञ्चमोध्यायस्य कर्मसंन्यासयोगस्य अष्टाविंशतितमः (२८) श्लोकः ।
पदच्छेदः
यतेन्द्रियमनोबुद्धिः मुनिः मोक्षपरायणः विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः ॥ २८ ॥
अन्वयः
यः स्पर्शान् बाह्यान् बहिः चक्षुः च एव भ्रुवोः अन्तरे कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ प्राणापानौ समौ 	कृत्वा यतेन्द्रियमनोबुद्धिः मोक्षपरायणः विगतेच्छाभयक्रोधः मुुनिः (वर्तते) सः सदा मुक्तः एव ।
शाङ्करदर्शनम्
यतेन्द्रिय इति। यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्यतानि संयतानीन्द्रियाणि मनो बुद्धिश्च यस्य स यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मननान्मुनिः संन्यासी मोक्षपरायण एवं देहसंस्थानोमोक्षपरायणो मोक्ष एव परमयनं परा गतिर्यस्य सोऽयं मोक्षपरायणो मुनिर्भवेत्। विगतेच्छाभयक्रोध इच्छा च भयं च क्रोधश्चेच्छाभयक्रोधास्ते विगता यस्मात्स विगतेच्छाभयक्रोधः।य एवं वर्तते सदा संन्यासी मुक्त एव सः। न तस्य मोक्षोऽन्यः कर्तव्योऽस्ति ।।28।।
अधिकवाचनाय
वर्गः:कर्मसंन्यासयोगः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
कच्छहरितभूमिः
कच्छहरितभूमिः (Grasslands of Kutch) इत्यस्मिन् कच्छप्रदेशस्य हरितभूमिः, कच्छप्रदेशे विद्यमानाः तडागाश्च अन्तर्भवन्ति । अयं प्रदेशः प्रमुखपक्षिप्रदेशत्वेन परिगण्यते । विशेषतः 'बन्नी'नामकहरितभूमौ विद्यमानः 'चर्री'सरोवरः मुख्यपक्षिप्रदेशः । 'नलिया' इत्यस्य समीपे विद्यमाने लाला 'बस्टर्ड्' पक्षिधाम्नि तु 'ग्रेट् इन्डियन् बस्टर्ड्', 'मेक्क्वीन्स् बस्टर्ड्', 'लेस्सर् फ्लोरिकन्', 'लार्क्', 'वार्ब्लर्', 'वीट्-इयर्', 'स्याण्ड्ग्रौस्', 'ब्लेक् फ्रेङ्कोलिन्' इत्येते विदेशीयपक्षिविशेषाः दृश्यन्ते । 'स्टोलिक्स्कास् बुश्चेट्', 'वैट्-नेप्ड्-टिट्' इत्येतौ द्वौ विरलपक्षिविशेषौ अस्मिन् धाम्नि, 'बन्नी'नामकहरितभूमौ एव दृश्येते । 'ग्रे हैपोकोलियस्' इति कश्चन पक्षिविशेषोऽपि अत्र द्रष्टुं लभ्यते । शैत्यकाले 'बन्नी'हरितभूमौ 'टाव्नी' इत्यादिगरुडाः अधिकसङ्ख्यासु दृश्यन्ते ।
वर्गः:गुजरातराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थानानि वर्गः:गुजरातराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
प्रभासंयोगः
thumb|right|300px|पादपपर्णेषु प्रभासंयोगः प्रतिपद्यते सा प्रक्रिया यस्याम् पादपपत्राणि स्वस्मिन् स्थितेन रञ्जकेन सौर्यप्रभाम् अवशुष्यन्ति, तथा पार्थिवरसेन वायुनाश्च सह संयोगेन भोज्यम् मलम् च उत्पादयन्ति, तत् प्रभा-संयोगः अथवा प्रकाश-संश्लेषण कथ्यते। एतायै प्रक्रियायै पादपमूलः पार्थिवरसान् (जलम् खानिजपदार्थान् च) मृदायाः शोषयति। ततः पार्थिवरसाः स्यन्दनेन पत्रे यान्ति। वायौ उपस्थितम् विक्षामः द्वयाम्लजनेयः रंध्रात् पर्णे प्रविशति । पत्रेषु एकं पर्णहरितरञ्जकम् उपस्थितम् यत्  सौर्यऊर्जाम् शोषत्वा ताम् जलेन विक्षाम-द्वयाम्लजनेयेनच सह संश्लेषणेन भोज्यरूपे शर्करा (विक्षामोदितम्) मलरूपे प्राणवायुश्च उत्पादयति। अतः एव पर्णम् पादपस्य पाकशाला इति कथ्यते। एषा प्रक्रिया एव वायुमण्डले  प्राणवायोः निर्माणस्य कारणं तथा पृथिव्याम् अन्यजैविकप्रक्रमाय ऊर्जायाः प्रदायिका।
निर्देशाः
वर्गः:सस्यविज्ञानम् वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया वर्गः:सस्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
हुम्नाबाद्
कर्णाटके किञ्चन प्रमुखं मण्डलम् अस्ति बीदरमण्डलम् । अस्मिन् मण्डले पञ्च उपमण्डलानि सन्ति । तेषु अन्यतमम् अस्ति हुम्नाबाद्। अस्य केन्द्रम् अपि हुम्नाबाद् एव । राष्ट्रियराजमार्गसङ्ख्ज्या ९ तथा राज्यराजमार्गसङ्ख्या २१८ एतत् नगरं सम्पर्कयतः । हुम्नाबाद् उपमण्डलं वीरभद्रेश्वरमन्दिरद्वारा तथा माणिकनगरकारणतः प्रसिद्धम् अस्ति । प्रसिद्धौ राजकारणिनौ रामचन्द्रवीरप्पः, बसवराजपाटीलः च अत्रत्यौ ।
भौगोलिकता
अस्य नगरस्य निर्देशाङ्कौ १७.७७° उ ७७.१३°पू.[1] । समुद्रस्तरतः ६३८मीटरोन्नते स्थाने (२०९३फीट्) अस्ति । इतः सामान्यतः ४०कि.मीयावत् गमनेन पूर्वभागे आन्ध्रप्रदेशः, पश्चिमभागे महाराष्ट्रं च प्राप्यते ।
इतरविवरणानि
२००१तमवर्षस्य जनगणनानुसारम् एतस्य नगरस्य जनसङ्ख्या ३६,५११। एतेषु ५२% पुरुषाः, ४८% महिलाः । साक्षरता प्रमाणं ६४%(राष्ट्रियसाक्षरताप्रमाणस्य ५९.५% अपेक्षया अधिकम्) अस्ति । पुरुषाणां साक्षरताप्रमाणं ७१%, महिलानां च ५५% । १६% साक्षराः ऊनषड्वर्षियाः। कन्नड तथा उर्दु भाषे व्यापकतया व्यवहारे स्तः । तेलुगुभाषा, मराठीभाषा च अल्पप्रमाणेन व्यवहारे स्तः ।
वर्गः:कर्णाटकस्य प्रमुखनगराणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
इक्केरि
इक्केरि शिवमोग्ग मण्डलस्य सागर उपमण्डले अस्ति। एतत् स्थलं सागर नगरात् ६ किलो मीटर् दूरे सह्याद्रि श्रेण्याः सुन्दरपरिसरे अस्ति।
स्थानिकनिवेशः : 14º 08' द रे. 75º 5' पू रे
अत्रत्यः '"अघोरेश्वर देवालयः" सुप्रसिद्धः वर्तते। एतस्य देवालयस्य वामपार्श्वे अखिलाण्डेश्वरी देव्याः आलयः अपि अस्ति।
इतिहासः
इक्केरि १६, १७तमयोः शतमानयोः केलदि नायकानां वैभवान्विता राजधानी भूत्वा विरराज। इदानींतनी एषा पळ्ळी १५६० तः १६३९पर्यन्तं केलदी नायकानां राजधानी आसीत्| वीरभद्रनायकस्य शासनकाले (१६३९) इक्केरी विजयनगरराजानां अधीनतायाः मुक्त्वा स्वतन्त्रं संस्थानम् अभवत्| अनन्तरं केलदी संस्थानस्य एते नायकाः स्वराजधानीं इक्केरीतः बिदनूरु प्रति स्थानान्तरं अकुर्वन्| तथापि इक्केरी केलदी नायकानां राज्धानी इति चिरकालं यावत् गौरवं प्राप्नोत्| इक्केरीतः टंकशाला स्थानान्तरितः अपि "'इक्केरि पगोडा'", '"इक्केरि पण'" इत्यादयः प्रचलिताः आसन्।
इक्केरि नगरं परितः विशालस्य दुर्गभित्तेः त्रयः आवरणाः आसन्। दुर्गस्य मध्ये राजप्रासादः भव्याः सौधाश्च आसन्। गतवैभस्य चिन्हमिव इदानीं अघोरेश्वरस्य देवालयः केवलं अवशिष्टः। एतस्य देवालयस्य स्तम्बद्वयस्य अन्तरं पूगवाटिकस्य प्रमाण्बद्धं मानमिति वदन्ति स्म। एतस्य मानस्य '"दायम्'" इति वदन्ति स्म।
अघोरेश्वरदेवस्थानः
लघुत्तम|अघोरेश्वरदेवस्थानः अघोरेश्वरदेवस्थानः होय्सळ-कदम्ब शैल्याम् अस्ति। केलदि नायकानाम् अवधौ एतस्य निर्माणं '"होम्बुजद वेंकटय्य'" इति शिल्पकारः अकरोत् इति अस्मिन् देवालये एव स्थिते शिलालेखे हळेगन्नड लिप्यां लिखितम् अस्ति। उत्तर-दक्षिण दिशि स्थिते अस्मिन् देवालये गर्भगृहं, अर्धमण्डपःं, मुखमण्डपः च अस्ति। अपि च पुरतः नन्दि विग्रहस्य प्रत्येकः मण्डपः अस्ति। गर्भगृहे शिलायाः शिवलिंगः अस्ति। अस्मिन् देवालये अघोरेश्वरस्य ३२ हस्तयुक्तः उत्सवमूर्तिः अस्ति। अर्धमण्डपे अमृतशिलया निर्मितः ह्रस्वः नन्दि विग्रहः अस्ति। अर्धमण्डपस्य पार्श्वद्वये अघोरेश्वरस्य परिवारस्य चित्रणमस्ति। वामभागे महिषमर्दिनी भैरवस्य च चित्रे स्तः। दक्षिणे गणपति, षण्मुखस्य च विग्रहौ स्तः। पुरतः मुखमण्डपः चित्रितानां शिलास्तम्भानाम् आधारे स्थितः। एत्स्मिन् देवालये द्राविड शैल्याः कलशः शृंगो वा वर्तते। देवालयस्य पश्चिमस्यां दिशि अस्यामेव शैल्यां किन्तु ह्रस्वस्वरूपः अखिलाण्डेश्वरी देव्याः देवालयः अस्ति। अघोरेश्वर देवालयस्यास्य पुरतः कृष्णशिलया निर्मितः बृहद्गात्रः नन्दि विग्रहः वर्तते। उपविष्टस्य वृषभस्याकारस्य विग्रहस्यास्य पाददेशे लघुबालानां गमनप्रमाणं स्थलं वर्तते। अत्र गच्छति चेत् इष्टार्थप्राप्तिः भवति इति प्रतीतिरस्ति। अस्य देवालयस्य बहिरावरणः हरिद्वर्णया तृणशय्यया अतीव शोभते।
किंवदन्ती
लघुत्तम|इक्केरि देवालयस्य भित्तौ चित्रितं पल्लीद्वयम्।
२९८
२९८ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
२९८ २९८ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
सर्वाङ्गासनम्
अस्य आसनस्य रोगनिवारणशक्तिः प्रसिद्धा एव । हृदयस्य ऊर्ध्वभागस्थाः रक्तनाडयः अस्य आसनस्य परिशीलनवेलायां अधोमुखस्थाः भवन्ति इत्यतः मस्तिष्के रक्तस्य शेखरणं जायते । हृदयं प्रति रक्तप्रसारणं कुर्वतां रक्तसञ्चयिनीनां विश्रान्तिः लभ्यते इत्यतः पादयोः दृश्यमान रक्तधमनीस्थूलता नश्यति । गले वर्तमानानां स्नायूनां बलं लभ्यते । सजलांशकाङ्गारकस्य परिणामनियन्त्रणद्वारा दुर्मेदसः नाशः भवति । एवं शरीरस्य घनत्वमपि लघुः भवति ।
वर्गः:योगासनानि वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
महामनेजलपातः
महामनेजलपातः – कर्णाटकस्य उत्तरकन्नडमण्डलस्य जोयिडातालूकुमध्ये मण्डलकेन्द्रकारवारतः ७५कि.मीदूरे उळविग्रामः अस्ति । ततह् आकळगविमार्गे १कि.मी.गत्वा दक्षिणभागे ४कि.मी.गम्यते देत चन्नबसवेश्वरस्य पुण्यक्षेत्रम् अस्ति। ततः तिम्मापुरमार्गे घट्टप्रदेशम् अवतीर्य शिवपुरं गत्वा १०कि.मी. पादसञ्चारः क्रियते चेत् महामनेजलपातः अस्ति । तत्र काचित् आज्ञातवनजलराशिः २५मी.प्रपाते ६०पादपरिमिते वैशाल्ये पतति । भोजनवासादिव्यवस्थाः उळवि चेन्नबसवेश्वरकुटीरे भवितुमर्हति ।
वर्गः:कर्णाटकस्य जलपाताः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
दीमापुर्
दीमापुर नागालैंड राज्ये स्थित एकः नगर। एतद दीमापुर मण्डलस्य केंद्र अस्ति।
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः वर्गः:नागालैंड मण्डलाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
मा ते व्यथा मा च...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः एकादशोऽध्यायस्य विश्वरूपदर्शनयोगस्य नवचत्वारिंशत्तमः(४९) श्लोकः ।
पदच्छेदः
मा ते व्यथा मा च विमूढभावः दृष्ट्वा रूपं घोरम् ईदृक् मम इदम् व्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनः त्वं तत् एव मे रूपम् इदं प्रपश्य ॥ ४९ ॥
अन्वयः
घोरम् ईदृक् मम रूपं दृष्ट्वा ते व्यथा मा, विमूढभावः च मा । त्वं व्यपेतभीः प्रीतमनाः मे तत् एव इदं रूपं पुनः प्रपश्य ।
अर्थः
भयरम् ईदृशं मम इदं स्वरूपम् अवलोक्य तव भयं मास्तु । त्वम् अपगतभयः सन्तुष्टचित्तः मम 	स्थितपूर्वं तदेव स्वरूपं पुनः पश्य ।
सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
49 वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
चिञ्चोळीविधानसभाक्षेत्रम्
कर्णाटकस्य अष्टाविंशतिलोकसभाक्षेत्रेषु अन्यतमम् अस्ति बीदरलोकसभाक्षेत्रम्। अत्र अष्टविधानसभाक्षेत्राणि अन्तर्भवन्ति । तेषु अन्यतमम् अस्ति चिञ्चोळीविधानसभाक्षेत्रम्।  कर्णाटके विधानसभाक्षेत्रेषु अस्य सङ्ख्या ४२। चिञ्चोळीविधानसभाक्षेत्रं मण्डलदृष्ट्या गुल्बर्गामण्डले अन्तर्भवति । निर्वाचनक्षेत्रदृष्ट्या बीदरलोकसभाक्षेत्रे अन्तर्भवति ।
वर्गः:कर्णाटकस्य विधानसभाक्षेत्राणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
अमरमङ्गमलम्
अमरमङ्गमलम् इति राणाप्रतापस्य जीवनी अस्ति। अस्य नाटकस्य निम्नश्लोकः प्रसिद्धिङ्गतः -
सन्तु स्वधर्मनिरता मनुजा समस्ताः
प्रीतिं सजातिषु भजन्तु विहाय मायाः ।
सम्पूजयन्तु जननीमिव जन्मभूमिं
भूपालभक्तिनिरताश्च चिरं भवन्तु।।
विषयवस्तु
प्रथमाङ्के राणाप्रताप पुत्रः चितौड-दर्शनार्थं भगवत्याश्च अर्चनार्थमुत्सुकोऽस्ति । यथा -
आजीवनं भवदुपासनमेव धर्मस्त्वद्गौरवाय मरणं च सुखं यदीयम्।
द्वितीयाङ्कस्य पूर्वं विष्कम्भके मानसिंहेन गुप्तचरद्वय-साहाय्येन अमरसिंहस्य पतनार्थं योजनैका निर्मिता । तस्य समरसिंहनामा गुप्तचरोऽमरसिंहेन सह निवसति स्म | मानसिंहेन स्वयंवरप्रार्थिनी काचित् क्षत्रियकुमारी तन्निकटं प्रेषिता । सोऽमरसिंहस्य विनाशं कामयाञ्चक्रे ।
द्वितीयाङ्के देव्यामरसिंहः प्रार्थितो वीराया पाणिग्रहणाय | अमरेण प्रतिज्ञातमासीद् यत्, चित्तौडविजयमन्तरा नाहं काञ्चित् कामिनीं कामयिष्ये । वीराब्रवीद् यदमरसिंहेन मे विवाहो भवेन्न वा किन्तु स चित्तौडाक्रमणसंशये मा पतेत् । अहं तस्य दर्शनमात्रेण जीविष्यामि । चित्तौडाक्रमणस्य योजनां दृढीकर्तुं विचारविमर्शार्थं सामन्तानां सभा मिलिता । राणाप्रतापः संस्मृतः सर्वैः । तत्र सामन्तानां पारस्परिकविरोधिविचारैर्योजना न सम्यक् परिणता ।
तृतीयाङ्कस्य पूर्वं विष्कम्भकानुसारम् अमरसिंहो नवनिर्मिते प्रासादे निवासं चक्रे । तत्र स विलासपरायणः सञ्जातः । राजगुरुणा राणाप्रताप-मानसिंहयोः प्रकरणविषयकान् अधिक्षेपान् कण्ठाग्रीकारयित्वा शुका वलिरेका मानसिंहस्यावासं प्रति प्रेषिता । अप्रियां शुकवाणीं समाकर्ण्य मानसिंहः क्रोधान्धोऽभवत् । तेनैकः शुकोऽपि क्रोधावेगेन हतः।
एकस्मिन् दिवसे एकतिङ्गनाथस्य पुरोहितस्तत्राजगाम । तेन मानसिंहसमर्पिता पूजा-सामग्री न स्वीकृता । एतद् अपमाननम् असहमानो मानसिंहः प्रतिज्ञातवान् यद् अमरसिंहस्य विनाशं कृत्वैवाहं विश्रामं लप्स्ये।
चतुर्थाङ्कानुसारम् अमरसिंहेन मुगल सेनायाः प्रतिरोधार्थं भिल्लानां महती सेना निर्मिता । शालुम्ब्रापति-भणसिंह-बान्दा-ठक्कुरप्रभृतयः सामन्तास्तस्य विलासनिकेतनमागत्य तं युद्धार्थं प्रेरयामासुः । अमरसिंहेन सकपटं तेषामुपेक्षा कृता । ततोऽनादृतेन शालुम्ब्रापतिन अधिक्षिप्तोऽसौ -
क्व ते यातं तेजः क्व पुनर्गमत्ते भुजबलं
क्व वा देशप्रेमा क्व च यवन-विद्वेष-गरिमा।
चितोरोद्धारार्थं ननु यदवलम्बोऽजनिभवान् ॥
युद्धं प्रारब्धम् । यवन-प्रेरितानां भीषणाग्नेयास्त्राणां भयेन क्षत्रियसेना रणपराङ्मुखीव बभूव । उदयपुरं लक्ष्यीकृत्य यावनी सेना प्रतिपदमऽग्रेऽभवत् । पलायमानां सेनां विलोक्य अमरसिंहस्य पत्न्या तारस्वरेण निगदितम् -
शृणुत शृणुत पुत्रा मातरं मामवेक्ष्य
त्यजत समरभीतिं यात वैरिक्षयाय।
सकलविजययात्रा मण्डिताः पुण्यकीर्त्या
वरमुचितमभीष्टं प्राप्स्यथ प्रीतिपूर्णाः॥
एतच्छ्रुत्वा द्विगुणितोत्साहै वीरैः प्रतिज्ञातम् - विजयतां जननि ! एते वयं वैरिक्षयाय प्रस्थिता एव, मेवाडस्य विजयोऽभूत् । महाराज्ञी नगरगमनार्थं समुद्यतासीत् । अमरसिंहेन सो वीराङ्गना प्रशंसिता -
त्वं राजनीतिनिगमे मम शिक्षयित्री
शिष्यासि मे रणकलासु कृतश्रमा त्वम्।
सर्वापदि स्थिरमतिः सचिवोऽसि मे त्वं
त्वं गेहिनी सदृशदुःखसुखा सखी च ।।
षष्ठाङ्कानुसारं वीरा क्वचिदन्यत्र जगाम । तया वृद्धया तापस्याः वेषं परिधाय दुर्गापाठार्थं बहवो ब्राह्मणाः समाहूताः । ते सर्वेऽपि विप्रवेषधारिणो पुस्तक-वेष्टन-निहित-शस्त्रा वीरसैनिका आसन् ।
सप्तमाङ्के चित्तौडस्य विजयार्थं प्रयाणवेलायां सेनापति-पद-प्राप्त्यर्थं भणसिंह-वान्दाठक्कुरयोः वाग्युद्धं विलक्षणमेवास्ति । पुरोहितस्य प्रयासेन तावुभावपि शान्तौ बभूवतुः।
अष्टमाङ्के चित्तौड-विजयो वर्णितः । सागरसिंहस्तत्र देवीपूजार्थमागच्छति, कालभैरव-सन्देश-शङ्कितः सागरसिंहः स्वकीयम् आमात्यमब्रवीत् -
एवं मूढधियो गतो बहुतिथः कालोऽल्पभाग्यस्य मे ।
यस्मिन् नो गणितं कुलं न महिमा धर्मो न शौर्यं न च ।।
सागरो लज्जित आसीत् । तस्य मानसिकग्लानिरित्थं वर्तते -
वर्तन्ते बहवः सुमन्दमतयो ये पापवृत्तिं श्रिताः
सर्वेषामहमेव निन्दिततमो लज्जाघृणावर्जितः।
दास्योर्दास्यमुपागतेन हि मया तस्यैव वृद्ध्यै प्रभो-
रम्बायाः परिधानमम्बरमहो हर्तुं समाकृष्यते।।
सागरेण राज्यममरसिंहाय समर्पितम् । अमरसिंहस्य राज्याभिषेकः संवृत्तः ।
विशेषम्
नाटकस्य प्रस्तावनानुसारं रामचन्द्र स्य द्वितीयपुत्रो लवो राजस्थान स्य प्राचीनतमो राजा समभूत् । बावरात् संग्रामसिंहः पराजितोऽभूत् । उदयसिंहः संग्रामसिंहस्य पुत्र आसीत् । उदयसिंहस्य पुत्रो राणाप्रतापः प्रसिद्ध एवास्ति । तेन चित्तौडस्योद्धारार्थं व्रतं गृहीतम् । प्रतापस्य पुत्रेणामरसिंहेन पर्णशालायाः स्थाने सौधावलिर्निर्मिता । अकबर स्य मृत्योरनन्तरं जहाँगीरेण मेवाड-विजयार्थं महती सेना प्रेषिता ।।
जहाँगीरेण चित्तौडप्रदेशे सागरस्य स्वयमेवाभिषेको विहितः। चण्डस्य पितुः कयाचिद् राजकन्यया विवाहोऽजनि । सा मुकुलनामधेयं तनयमसूत । स एव राज्यस्य उत्तराधिकारिपदम् अलञ्चकार । प्रतापस्य कनिष्ठभ्राता शक्तसिंह इति श्रूयते । स दिल्ली श्वरस्य शरणमागतवान् । स पुनः प्रतापस्य पराक्रमेण तस्य चरणौ स्पृष्ट्वा क्षमां ययाचे । अस्यैव शक्तसिंहस्य ज्येष्ठपुत्रो भणसिंह आसीत् ।
कापटिकपात्रस्य समरसिंहस्य कार्यं छायातत्त्वानुसारि वर्तते । सोऽमरसिंहस्य विनाशार्थं कूटनीतिं प्रपञ्चयति । कविस्तस्य विषये ब्रवीति -
कपटो हृदये कपटो वचने कपटो नयने कपटो वपुषि।
कपटस्त्वचि चेति समृद्धगुणः परवञ्चनवर्त्मनि दक्षतरः ।।
वेश्यायाः मायारोदनं श्रुत्वा समरसिंहो निगदति -
'अहो निपुणता वाराङ्गनायाः, यया तावद् असम्भिन्नस्वरवर्णवचनया तथा अयमार्तध्वनिरुत्थापितो यथा जानतोऽपि मे सहसाभूतार्थपरिशङ्किनी बुद्धिः समुत्पन्ना ।'
द्वितीयाङ्कस्यारम्भे जरत्याः स्वगतद्वारार्थोपक्षेपणं निर्दिष्टम्
१. सा विषप्रयोगेणोपायान्तरेण वा सस्त्रीकममरसिंहं मारयितुकामा।
चतुर्थाङ्के समरसिंहस्य स्वगते अर्थोपक्षेपणमस्ति यद्, दिल्लीश्वरस्य महती सेना निकटमागता । तदाप्यमरसिंहो निरुद्यमो वर्तते । द्वितीयाङ्कस्य मध्ये वीरा कथयति यदधुना नाहं राजकुमारस्य भक्षिका प्रत्युत रक्षिकास्मि –
द्वितीयाङ्कस्य रङ्गमञ्चे गीतस्यायोजनं लोकरञ्जकं संविधानमस्ति । सुबला गायति -
'''देव ! सुधाकर ! किर करं, दिनकर दुर्जयतिमिरहरम्।'''
तत्र सुखोदयलालसहृदयं सेवतां विमलममृतम्॥
अङ्कभागे नायकेन सर्वत्र भाव्यम् । द्वितीयाङ्कस्य प्रारम्भिकभागे नत्वेवं दृश्यते । सप्तमाङ्केऽपि चैवं विधा स्थितिरेवास्ति । अङ्केषु कार्यहीनः संवादः प्रचुरः । क्वचिदाङ्गिकाभिनयस्य समावेशोऽपि लक्ष्यते । यथा - "इति खड्गमादत्ते ( समरसिंहः )"
यदा सेनापतिः पुरोहितं ग्रहीतुं गच्छन्ति, तदासौ पुरोधा दण्डेन ताडयति । अमरसिंहस्य विलासवेशेऽपि खड्गोधूननं लोकोत्तेजकं संविधानम् ।
पञ्चाननस्य लोकोक्तयो यथास्थानं सन्निवेशिताः सुमण्डिताश्च सन्ति । यथा -
१. को नाम स्वतन्त्रः स्वयमुपनतं पीयूषं नाभिनन्दति।
२. सागरमुत्तीर्य बेलायां मग्नप्रायोऽस्मि।
४. प्रमादे हि प्रभवो रक्षणीया मन्त्रिभिः।
उद्धरणानि
वर्गः:विंशतिशताब्द्याः नाटकानि वर्गः:भारतम् वर्गः:महाराणाप्रतापः वर्गः:महिलासम्बद्धं वर्णनम् वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
सावेरि (रागः)
सावेरीरागः कर्णाटकसङगीतेषु प्रसिद्धः रागः। अयम् रागः १५तम् मेळकर्तारागस्य मायामाळवगौळा रागस्य् जन्य रागः। अनेन करुणारसम्, भक्त्रिभावश्च जनयितुम् शक्त्यते इति ख्यातिः।.
घटना लक्षणश्च
अयम् रागः औडवसम्पूर्णः रागः। (आरोहणे पञ्चस्वराः अवरोहणे सप्तस्वराः च )
अस्मिन् शुद्धऋषभम्, शुद्धमध्यमम् शुद्ध धैवतम् च उपयुज्यन्ते। आवरोहणे तु काकलि निषादम्, शुद्धधैवतम्, शुद्धमध्यमम्, अन्तर गान्धारम्, शुद्ध ऋषभम् च उपयुज्यन्ते। ऋषभम्, धैवतम् च अस्य रागस्य जीवस्वराः
माली
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:आफ्रिकाखण्डस्य राष्ट्राणि वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
२९९
२९९ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
२९९ २९९ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
जगदीश शेट्टर्
जगदीश शिवप्प शेट्टर्  कर्णाटाकस्य उत्तरभागस्य प्रजाप्रतिनिधिः, २०वर्षाणि न्यायवादिनः वृत्तिं परिपालितवान्,भारतीयजनतापक्षस्य former समर्थः नेता, भूतपूर्वकरमन्त्री, सद्यः कर्णाटकस्य मुख्यमन्त्री अस्ति । विद्यार्थिजीवने अखिलभारतीयविद्यार्थिपरिषदः सक्रियसदस्यः सर्वदा नयकत्वगुणयुतः, सामाजिकसङ्घर्षेषु अपि भागं स्वीकारोति । राष्ट्रियस्वयंसेवकसङ्घस्य दृढानुयायी हिन्दुत्वस्य परमाभिमानी अस्ति । क्रि.श. १९९०तमवर्षतः भा.ज.प.मध्ये सक्रियकार्यकर्ता सन् क्रि.श. ११९४तः कर्णाटकस्य राजतन्त्रे विशिष्टं स्थानं मानं च रक्षितवान् ।
बाल्यं शिक्षा च
जगदीश शेट्टर् क्रि.श. १९५५तमवर्षस्य देसेम्बर्मासस्य सप्तदशमे दिने भारतस्य कर्णाटकरज्यस्य बागलकोटेमण्डलस्य बादामी इति उपमण्डलस्य करूरुग्रामे अजायत । अस्य पिता शिवप्प शिवमूर्ति शेट्टर् माता बसवण्णेम्मा च । एतेयोः दम्पत्योः चतृषु अपत्येषु ज्येष्टपुत्रः जगदीशः । अस्य द्वौ अनुजौ एका अनुजा च सन्ति । क्रि.श. १९८४तमे वर्षे शिल्पा इति कन्यां परिणीतवान् । फलरूपेण प्रशान्तः, सङ्कल्पः इति पुत्रौ अभवताम् । ज्येष्ठपुत्रस्य जगदीशस्य सर्वविधगुरुः पिता शिवप्पः एव । पितृव्यः सदाशिवः अपि गुरुस्थाने आसीत् । धारवाडमण्डलस्य हुब्बळ्ळिनगरस्य बासल् मिशन् शालायां प्राथमिकशिक्षा प्रौढशिक्षा च सम्पन्ना । तस्मिन् एव नगरे जे.बि.कामर्स महाविद्यालये बिकां पदवीं प्राप्तवान् । पश्चात् धारवाडनगरस्य कर्णाटकविश्वविद्यालयतः स्नातकोत्तरपदवीं प्राप्य जे.एस्.एस्.सक्रि अधुनिकन्यायमहाविद्यालये एल्.एल्.बि.पदवीम् अधीतवान् ।
वृत्तिजीवनम्
जगदीशा शेट्टर् पश्चान् हुब्बळिमध्ये एव २०वर्षाणि न्यायवादिनः वृत्तिं परिपालतवान् । न्यायवादी पिता एस्.एस्.शेट्टर् एव जगदीशस्य वृत्तिजीवनस्य प्रेरकशक्तिः । अस्य पिता निरन्तरं पञ्चवारं हुब्बळ्ळिधारवाडपत्तनयोः पुरप्रभुः अभवत् । जनसङ्घः इति पक्षद्वारा द्विवारम् अस्याः पुरसभायां पूज्यमहापौरः आसीत् । हुब्बळ्ळिनगरस्य नगरसहरारीवित्तकोशस्य निदेशकः ५०वर्षाणि आसीत् । जगदीशास्य प्रितृव्यः सदाशिव शेट्टर् क्रि.श. १९६७तमे वर्षे हुब्बळ्ळिनगरस्य विधानसभासदस्यः भूत्वा दक्षिणभारते प्रथमवारं जनसङ्घस्य प्रतिनिधिरभवत् । एतावति राजनीतिपृष्टभूमियुक्ते कुटुम्बे संवृद्धः जगदीशः छात्रजीवनकाले एव अखिलभारतीयविद्यार्थिपरिषदि सक्रियः अभवत् । सर्वेषु विचारेषु नायकत्वं प्राप्नोति स्म । नकेवलं शैक्षणिकक्षेत्रे प्रत्युत सामाजिकसङ्घर्षेषु अपि उन्मुखी आसीत् ।
राजनीतिप्रवेशः
अनेन सह राष्ट्रियस्वयंसेवकसङ्घस्य सक्रियकार्यकर्ता अभवत् । तेन माध्यमेन एव भारतीयजनतापक्षं (भा.ज.प) प्रविश्य क्रि.श. १९९०तमे वर्षे हुब्बळ्ळिधारवाडयमलनगरस्य भा.ज.प.घटकाध्यक्षः अभवत् । निरन्तरं चत्वारि वर्षाणि एतत् पदं परिपालितवान् । तस्य सामर्थ्यं ज्ञात्वा पक्षवरिष्टाः क्रि.सा. १९९४तमे वर्षे भा.ज.पक्षस्य धारवडमण्डलस्य अध्यक्षत्वेन न्ययोजयत् । जगदीशशेट्टर्वर्यस्य राजतन्त्रजीवने परिवर्तनं क्रि.श. १९४४तमवर्षस्य निर्वाचनस्य परिणामेन आनीतम् । तस्मिन् विधानसभानिर्वाचने हुब्बळ्ळिग्रामीणक्षेत्रतः जगदीशः १६सविरमतनाम् अन्तरेण विजयम् आप्नोत् । तद्दिनादारभ्य अद्यपर्यन्तं राजतन्त्रजीवने परावर्त्य न दृष्टवान् एव । तदारभ्य अद्यपर्यन्तम् एतेन कारणेन एव हुब्बळ्ळीग्रामीणक्षेत्रं भा.ज.पक्षस्य सुदृढकोटः एव अस्ति । विधनसभासदस्यत्वेन प्रजाप्रशंसाभाक् जगदीशः क्रि.श. १९९६तमे वर्षे भा.ज.पक्षस्य राज्याध्यक्षः अभवत् । क्रि.श. १९९९तमे वर्षे सम्भूते विधानसभानिर्वाचने २५सहस्रमतानाम् अन्तरेण विजयं प्राप्य विधानसभासदस्यः अभवत् । विधानसभायाः प्रतिपक्षस्थने समारूढः प्रशासनपक्षस्य निदेशयन् अनेकानि समाजोपयोगिकार्णाणि कारितवान् । तत्रापि विशेषतः निर्लक्षितस्य उत्तरकर्णाटकस्य ग्रमाणाम् अभिवृद्धये प्रायतत । क्रि.श. २००४तमे वर्षे २६मतानाम् अन्तरेण जित्वा विधनसभासदस्यः अभवत् । एतावतिकाले पर्याप्तां राजनीतिपरिणतिं प्राप्य क्रि.श. २००५तमे वर्षे पक्षस्य राज्याध्यक्षः अभवत् । क्रि.श. २००६तमे वर्षे जनतादलमिति पक्षेणसह संयुक्तसर्वकारे करविभागस्य मन्त्री अभवत् । क्रि.सा. २००८तमे वर्षे निर्वाचने स्वक्षेत्रस्य जनप्रियविधानसभासदस्यः भूत्वा अनिच्छान् अपि विधानसभाध्यक्षः अभवत् । नूतनविधानसभासदस्यानां कृते प्रशिक्षाकार्यागरम् अयोजितवान् । तस्मिन् कार्यक्रमे भूतपूर्वं राष्ट्रपति बहुजनप्रियम् अब्दुल् कलामस्य अयोजितवान् । तत् पश्चात् क्रि.श.२००९तमवर्षतः २०१२तमवर्षस्य जून् १२पर्यन्तं कर्णाटकराज्यस्य ग्रामीणाभिवृद्धेः पञ्चायतराज्यस्य सचिवः अभवत् ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:कर्णाटकराज्यस्य मुख्यमन्त्रिणः
१२६०
१२६० तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१२६० १२६० वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
कच्छलघुरणः
कच्छलघुरणः (કચ્છનું નાનું રણ, Little Rann of Kutch), रणः च गुजरातराज्यस्य पश्चिमभागे स्थिते कच्छमण्डले वर्तते । रणे वन्यगर्दभधाम अस्ति । लघुरणः, तं परितः विद्यमानः परिसरश्च अस्मिन् अन्तर्भवति । इदं धाम ४९५० चतुरस्रकिलोमीटर्परिमितं विस्तृतम् अस्ति । समग्रे विश्वे वन्यगर्दभः केवलम् अत्रैव दृश्यते । अस्य गर्दभस्य वर्णः, आकारश्च सामान्यगर्दभेभ्यः भिन्नः वर्तते । 'नीलगाय'/'ब्लू बुल् एण्टिलोप्', 'ब्लेक्-बक्'/'इण्डियन् एण्टिलोप्', 'चिङ्कारा'/'इण्डियन् गेजेल्', वृकः, शृगालः इत्यादिवन्यमृगाः अस्मिन् परिसरे दृश्यन्ते । अत्र केचन विदेशीयपक्षिणः अपि दृश्यन्ते, यथा 'लार्क्', 'वीट्-इयर्' । 'मेक्क्वीन्स् बस्टर्ड्' नामकः विदेशीयपक्षी अत्र शैत्यकाले दृश्यते । मरुभूमेः अन्ते/सीमायां केचन लघुतडागाः, जलाढ्यप्रदेशाश्च सन्ति यत्र जलचरपक्षिणः दृश्यन्ते । तत्रैव शैत्यकाले 'फ्लेमिङ्गो', 'पेलिकन्', बकः, 'स्टोर्क्', चक्रवाकः इत्यादिपक्षिणः दृश्यन्ते । लघुरणः 'लेसर्-फ्लेमिङ्गो' इत्याख्यपक्षिणां सन्तानोत्पत्तिकेन्द्रमप्यस्ति ।
वर्गः:गुजरातराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थानानि वर्गः:गुजरातराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
गीत सेठी
गीत सेठी भारतीय बिल्लियार्द्स केलीकारः।
व्यक्तिः वर्गः:भारतस्य क्रीडापटवः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:गुजरातराज्यस्य व्यक्तयः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
प्रमाणविपर्ययविकल्पनिद्रास्मृतयः (योगसूत्रम्)
व्यासभाष्यम्
इन्द्रियप्रणालिकया चित्तस्य बाह्यवस्तूपरागात्तद्विषया सामान्यविशेषात्मनोऽर्थस्य विशेषावधारणप्रधाना वृत्तिः प्रत्यक्षं प्रमाणम् । फलमविशिष्टः पौरुषेयश्चित्तवृत्तिबोधः । बुद्धेः प्रतिसंवेदी पुरुष इत्युपरिष्टादुपपादयिष्यामः । अनुमेयस्य तुल्यजातीयेष्वनुवृत्तो भिन्नजातीयेभ्यो व्यावृत्तः सम्बन्धो यस्तद्विषया सामान्यावधारणप्रधाना वृत्तिरनुमानम् । यथा देशान्तरप्राप्तेर्गतिमच्चन्द्रतारकं चैत्रवत्, विन्ध्यश्चाप्राप्तिरगतिः । आप्तेन दृष्टोऽनिम्तो वार्थः परत्र स्वबोधसङ्क्रान्तये शब्देनोपदिश्यते । शब्दात्तदर्थविषया वृत्तिः श्रोतुरागमः । यस्याश्रद्धेयार्थो वक्ता न दृष्टानुमितार्थः स आगमः प्लवते । मूलवक्तरि तु दृष्टानुमितार्थे निर्विप्लवः स्यात॥७॥
विशेषम्
1) प्रमाणम् - real or right knowledge, valid proof, seeing clearly
प्रमीयते विश्वमनेनेति । प्र + मा + ल्युट् ।
2) विपर्ययः - unreal cognition, indiscrimination (इन्डिस्क्रिमिनेशन), perverse (पवर्झ) cognition, wrong knowledge, misconception, incorrect knowing, not seeing clearly
वि+पर्यय -
3) विकल्पः - imagination, misconception or delusion, fantasy, hallucination (हेलुसनेशन्स्)
विरुद्धं कल्पनमिति । वि + कृप + घञ् । भ्रान्तिः।
नि + द्रा--भावे अ।
5) स्मृतिः - memory, remembering
(स्मृ + क्तिन् ।) अनुभूतविषय- ज्ञानम् ।
सम्बद्धाः लेखाः
योगदर्शनम्
पतञ्जलिः
अष्टाङ्गयोगः
अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः
अधिकवाचनाय
पतञ्जलियोगसूत्रम्
योगसूत्राणि शृण्वन्तु
आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्
स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः
वर्गः:समाधिपादः वर्गः:योगसूत्राणि वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:योगसूत्राणां चित्रसारमञ्जूषाकार्यम्
लोङ्लोङ्-मण्डलम्
लोङ्लेङ् मण्डलः नागालैंड राज्ये स्थित एकः मण्डलः। अस्य मण्डलस्य केन्द्रः लोङ्लेङ् नगरः।
मण्डलः, लोङ्लेङ् वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
इत्यर्जुनं वासुदेवः...
श्लोकः
सञ्जय उवाच -
अयं भगवद्गीतायाः एकादशोऽध्यायस्य विश्वरूपदर्शनयोगस्य पञ्चाशत्तमः(५०) श्लोकः ।
पदच्छेदः
इति अर्जुनं वासुदेवः तथा उक्त्वा स्वकं रूपं दर्शयामास भूयः आश्वासयामास च भीतम् एनं भूत्वा पुनः सौम्यवपुः महात्मा ॥ ५० ॥
अर्थः
श्रीकृष्णः एवम् अर्जुनं पूर्वोक्तप्रकारेण कथयित्वा स्वीयम् रूपं पुनः दर्शयामास । ततश्च 	महानुभावः सः सौम्यशरीरः सन् भयग्रस्तम् एनम् अर्जुनं सान्त्वयामास ।
सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
50 वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
कालीपदः
कालीपदस्य उपनाम काश्यपकविरस्ति । वङ्गदेशीयः एषः कविः संस्कृतभाषायां, वङ्गभाषायां च रचनाः अकरोत्।
कुटुम्बः, अध्ययनं च
अद्यतनस्य बाङ्गलादेश स्य फरीदपुरमण्डले कविरयं तर्कभूषणस्य हरिदासशर्मणस्तनय आसीत् । अयं १८८८ ख्रीष्टाब्दे जन्म लेभे। अस्य परिवारः कान्यकुब्जप्रदेशीयः श्रूयते । कालीपदस्य पौर्विको भ्राता हरिदाससिद्धान्तवागीश आसीत् । अनेन महामहोपाध्यायस्य शिवचन्द्रसार्वभौमस्य सकाशात् संस्कृत मधीतम् ।
वृत्तिः, उच्चशिक्षा च
कालीपदेन विद्यालयेषु संस्कृतस्य अध्यापनं प्रारब्धम् । स कोलकाता नगर्यो राजकीय-संस्कृत-विद्यालये न्यायविभागे प्राध्यापकपदम् अलञ्चकार । बहूनां पत्रिकाणां सम्पादनमनेन कृतम् । संस्कृतपरिषदः पत्रिकायामस्य निबन्धाः काव्यमालिकाश्च प्रायशः प्रकाशिताः । १९७२ ईशवीये वर्दवान-विश्वविद्यालयेन असौ ‘डी० लिट्’ इत्युपाधिना समलङ्कृतः ।
रचनाः
तेन बहूनि पुस्तकानि विरचितानि । महाकाव्य-काव्यगद्य-पद्य-समालोचना-दर्शनादि-विविध-विषयेषु अनेन ग्रन्था लिखिताः । तेन निम्नलिखिताः दर्शन-ग्रन्था विरचिताः -
१. न्याय-परिभाषा
२. जातिबाधक-विचारः
३. ईश्वर-समीक्षा
४. न्यायवैशेषिकतत्त्वम्
वङ्गभाषायामपि कवेरस्य रचना नितरां प्रसिद्धाः।
कालिपदेन वाराणसेय-संस्कृत-विश्वविद्यालये न्याय-वैशेषिक-दर्शनमधिकृत्य यदध्यक्षीयभाषणं प्रस्तुतम्, यानि च गङ्गानाथझास्मृति-समारोहे त्रीणि व्याख्यानानि समारोपितानि तानि सर्वाण्यपि प्रकाशितानि । स १६७२ ईशवीये दिवङ्गतः।
अनेन विरचितानि त्रीणि नाटकानि सन्ति ।
१. नलदमयन्तीयम् ।
२. माणवक-गौरवम्।
३. अशान्तरत्नाकरम् ।
४. स्यमन्तकोद्धारम् ।
माणवक-गौरवम्
माणवक-गौरवस्य प्रथमाभिनयः संस्कृत-साहित्य-परिषदादेशानुसारं प्रयुक्तः । अस्यैवाङ्कस्य तृतीयदृश्यपटे कात्यायनो गुरोः परुषताविषये ब्रवीति -
सर्वाः शिष्यहितायैव गुरोः परुषवृत्तयः।
विद्विषन्ति गुरुं मूढाः पुरुषाः पापपङ्किलाः।।
प्रशान्तरत्नाकरम्
प्रशान्तरत्नाकरस्य रचयिता कालीपदो वर्तते। तस्य अनुबन्धिकायां कालीपदो लिखति यद्, आदिकविः प्रथमं दस्युरासीत् । कथेयं न केवलम् अध्यात्मरामायणे प्रत्युतान्यत्रापि प्राप्यते । एतदपि नाटकं संस्कृत-साहित्य-परिषदः सदस्यैरभिनीतम् ।
नल-दमयन्तीयम्
नलदमयन्तीयस्य रचना कालीपदेन १६२७ ख्रीष्टाब्दे कृता । नाटकमिदं कालानुरूपं वर्तते । कविः कथयति -
काव्यं तदा कवयितुः कविता चकास्ति।
वीरस्य भूषणमरातिवधे कृपाणं