cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
विजयनगरविधानसभाक्षेत्रम्
कर्णाटकस्य अष्टाविंशतिलोकसभाक्षेत्रेषु अन्यतमम् अस्ति दक्षिणबेङ्गळूरुलोकसभाक्षेत्रम् । अत्र अष्टविधानसभाक्षेत्राणि अन्तर्भवन्ति । तेषु अन्यतमम् अस्ति विजयनगरविधानसभाक्षेत्रम् । कर्णाटके विधानसभाक्षेत्रेषु अस्य सङ्ख्या १६७ । विजयनगरविधानसभाक्षेत्रं मण्डलदृष्ट्या बेङ्गळूरुनगरमण्डले अन्तर्भवति । निर्वाचनक्षेत्रदृष्ट्या दक्षिणबेङ्गळूरुलोकसभाक्षेत्रे अन्तर्भवति ।
वर्गः:कर्णाटकस्य विधानसभाक्षेत्राणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
सुचेतस् (द्रुह्यु)
सः प्राचीनभारतस्य राजा आसीत्।
वर्गः:प्राचीनराजाः वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
१४२८
१४२८ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
१४२८ १४२८ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
सुचेता कृपलाणी
सुचेता कृपलाणी (सुचेता कृपलाणी, Sucheta Kriplani) भारतस्वतन्त्रतायां महत्त्वपूर्णं योगदानम् अकरोत् । स्वतन्त्रतानन्तरम् अपि भारतगणराज्यस्य व्यवस्थापने तस्याः महद्योगदानं वर्तते । सा भारतगणराज्यस्य प्रप्रथममहिलामुख्यमन्त्रित्वेन गौरवं प्रापत् । सा उत्तरप्रदेशराज्यस्य मुख्यमन्त्री पदं व्यभूषयत् । तस्याः पतिः जीवरामः अपि स्वतन्त्रसेनानी आसीत् । अन्तिमश्वासपर्यन्तं तौ दम्पती भारतस्य सेवाम् अकुरुताम् ।
जन्म, परिवारश्च
१९०८ तमस्य वर्षस्य जून-मासस्य पञ्चविंशतितमे (२५/६/१९०८) दिनाङ्के हरियाणाराज्यस्य अम्बाला-नगरे सुचेतायाः जन्म अभवत् । तस्याः पिता सत्येन्द्रनाथः पञ्जाबराज्यस्य सर्वकारिवैद्यालये चिकित्साधिकारी (Medical Officer) आसीत् । सत्येन्द्रनाथ मजूमदार मूलतः वङ्गप्रदेशीयः आसीत् । परन्तु आजीवकार्थं सः हरियाणाराज्ये निवसति स्म । सः ब्रह्मसमाजस्य अनुयायी आसीत् ।
शिक्षणम्
यतो हि सत्येन्द्रनाथः सर्वकारस्य अधिकारी आसीत्, अतः तस्य पौनःपुन्येन स्थानन्तरणं भवति स्म । तस्मात् कारणात् सुचेतायाः शिक्षणं विभिन्नेषु राज्येषु, विभिन्नेषु नगरे च अभवत् । सा इलाहाबाद, देहली, लाहोर इत्यादिषु नगरेषु अध्ययनम् अकरोत् । शैक्षणिकज्ञानार्जनेन सह तस्याः रुचिः देशस्वतन्त्रयाम् अपि आसीत् । अतः सा पितृभ्यां देशस्वतन्त्रायाः विषये अपि ज्ञानं प्राप्नोति स्म ।
पञ्जाबराज्ये यदा जलियावालाहत्याकाण्डः अभवत्, तदा सुचेतायाः परिवारः पञ्जाबराज्ये एव निवसति स्म । तस्मिन् वर्षे तस्याः वयः एकादशं वर्षम् आसीत् । तस्मिन् वर्षे यः जलियावालाहत्याकाण्डः अभवत्, तेन तस्याः मनसि आङ्ग्लानां प्रति द्रोहः समुद्भूतः । ततः सा देहली-महानगरस्य इन्द्रप्रस्तमहाविद्यालये, सेण्ट् स्टेफन्स्-महाविद्यालये च अध्ययनम् अकरोत् । यतो हि तस्याः पितुः स्थानान्तरं देहली-महानगरे अभवत् । ततः सर्वकारस्य आदेशेन सत्येन्द्रनाथः सपरिवारं लाहोर-महानगरम् अगच्छत् । १९३१ तमस्य वर्षस्य मार्च-मासस्य त्रयोविंशतितमे (२३/३/१९३१) दिनाङ्के आङ्ग्लाः कारागारे एव भगत सिंह, राजगुरु, सुखदेव इत्येषां हत्याम् अकुर्वन् । सा दुर्घटना सुचेतायाः मानसपटले क्रोधस्य, शोकस्य च भावम् औद्भावयत् । तस्मिन् दिने सा तेषां क्रान्तिकारिणाम् अन्तिमयात्रायाम् अपि उपस्थिता आसीत् । तस्मिन् वर्षे सा एम्. ए पदवीं प्रापत् । आविद्यालयं तस्याः प्रथमक्रमाङ्कः आसीत् ।
व्यवसायः
१९३१ तमे वर्षे सा एम्. ए. इत्यस्य पदवीं प्रापत् । ततः सा वृत्त्युपार्जनाय सज्जा आसीत् । तस्याः उज्वलेन शिक्षणेन प्रभाविताः अनेकाः विश्ववद्यालयाः तस्यै प्राधापिकायाः पदं दातुं तत्पराः आसन् । यस्मिन् लाहोर-विश्वविद्यालये सा अपठत्, तस्मिन् अपि सा प्राध्यापिकात्वेन कार्यं कर्तुं शक्नोति स्म । परन्तु तस्याः चिन्तनम् आसीत् यत्, "यत्र कार्यं करोमि, तत्र वृत्तिना सह देशकार्यम् अपि मया कर्तव्यम्" इति । लाहोर-विश्वविद्यालयः आङ्ग्लसर्वकारेण सञ्चालितः विश्वविद्यालयः आसीत् । अतः तया उत्तरप्रदेशराज्यस्य वाराणस्यां नवरचिते बनारसहिन्दुविश्वविद्यालये कार्यं प्रारब्धम् ।
स्वतन्त्रान्दोलने योगदानं, विवाहश्च
यदा सुचेता बनारसहिन्दुविश्वविद्यालये प्राध्यापिका आसीत्, तदा महात्मना सविनयनियमभङ्गान्दोलनस्य उद्धोषणा कृता आसीत् । तस्मिन् काले बनारसहिन्दुविश्वविद्यालयः राजकनैतिकक्षेत्रस्य केन्द्रम् आसीत् । सर्वे माहान्तः नेतारः तस्मिन् विश्वविद्यालये विद्यार्थिनः देशभकत्याः उपदेशान् यच्छन्ति स्म । तं विश्वविद्यालयं तेषाम् आवागमनम् अतिसामान्यम् आसीत् । अनेकाः विद्यार्थिनः, शिक्षकाः अपि प्रत्यक्षाप्रत्यक्षरीत्या स्वतन्त्रतासङ्ग्रामे योगदानं यच्छन्ति स्म । सुचेता अपि स्वविद्यार्थिनः स्वतन्त्रतासङ्ग्रामे सक्रियरूपेण भागम् ओढुं प्रेरयति स्म ।
१९३४ तमे वर्षे भारतस्य बिहारराज्ये विनाशकारी भूकम्पः अभवत् । तेन भूकम्पेन अनेके भारतीयाः पीडिताः । भोजन-आवास-वस्तु-वस्त्र-पठनादीनाम् अभावेन जनसामान्यानां स्थितिः अतिदयनीया आसीत् । परन्तु सर्वकारः भूकम्पपीडितेभ्यः किमपि न करोति स्म । अतः महात्मा गान्धी भूकम्पपीडितानां साहाय्यार्थं डॉ. राजेन्द्र प्रसाद इत्येनं बिहारराज्यं प्रैषयत् । ततः सः अपि सेवायै बिहारराज्यम् अगच्छत् । बिहारराज्ये जयप्रकाश नारायण, महात्मा, डॉ. राजेन्द्र प्रसाद इत्यादीनां नेतृत्वे अनेके क्रान्तिकारिणः देशसेवायाः कार्ये रताः आसन् । तेषु क्रान्तिकारिषु सुचेता अपि आसीत् । तस्मिन् वर्षे बिहारराज्यं भारतीयक्रान्तिकारिणाम् अस्थायि निवासस्थानम् अभवत् । सुचेतायाः सम्पर्कः अन्यक्रान्तिकारिभिः सह अभवत् । सा देशसेवायाः अनेकान् नूतनमार्गान् प्रापत् । तस्मिन् वर्षे तस्याः परिचयः जीवराम भगवानदास कृपलाणी-नामकेन समाजसेवकेन सह अभवत् । तयोः देशभक्त्याः उद्देशेन सह, विचाराः अपि समानाः आसन् । अतः तयोः मित्रता प्रेमसम्बन्धे पर्यणमत (परिणमित हुआ) ।
१९३६ तमे वर्षे परिणेया (विवाहयोग्या) सा जीवराम भगवानदास कृपलाणी इत्यनेन सह विवाहसूत्रेण अबध्नात् । ततः सा भारतीयराष्ट्रियकॉङ्ग्रेस-पक्षेण सह सल्लग्ना । तयोः वैवाहिकं जीवनं कलहाभावयुक्तम् आसीत् । सामान्यतः पत्युः व्यक्तित्वस्य छायायां पत्न्याः व्यक्तित्वं प्रच्छन्नम् (अदृश्यवत्) भवति । यथा महात्मनः व्यक्तित्वेन कस्तूरबा इत्यस्याः व्यक्तित्वम् आच्छादितम् । परन्तु स्वस्याः सुदृढविचारैः, द्रढसङ्कल्पशक्त्या च सुचेता समाजे प्रतिष्ठां प्रापत् ।
राजनीतिक्षेत्रे सुचेता
जमनालाल बजाज-नामकः कश्चन समाजसेवी वर्धा-आश्रमस्य महिलाविभागस्य दायित्वम् वोढुं सुचेतां न्यवेदयत् । यद्यपि सुचेता जानाति स्म यत्, आश्रमस्य जीवनं काठिन्येन, अभावेन च परिपूर्णं भवति, तथापि सा आश्रमस्य महिलाविभागस्य दायित्वम् अङ्ग्यकरोत् । आश्रमे यदा सुचेता निवसन्ती आसीत्, तदा सा कॉङ्ग्रेस-पक्षे अपि कार्यं प्रारभत । सा कॉङ्ग्रेस्-कार्यालयस्य विदेशविभागे कार्यं प्रारभत । भारतस्वाधीनतायां वैदेशिकभारतीयः अपि स्वयोगदानं दद्युः इति तस्याः लक्ष्यम् आसीत् । अतः सा वैदेशिकभारतीयः एतस्य पाक्षिकपत्रस्यापि मुद्रणम् आरभत । ततः तस्य पाक्षिकस्य दायित्वं राममनोहरेण स्वीकृतम् । अतः सुचेता कॉङ्ग्रेस-कार्यालयस्य महिलाविभागे कार्यं प्रारभत ।
सत्याग्रहान्दोलने सुचेता
१९४० तमे वर्षे महात्मा सत्याग्रहान्दोलनस्य घोषणाम् अकरोत् । सः विनोबा भावे इत्येनं प्रप्रथमसत्याग्रहित्वेन उदघोषयत् । महात्मा उत्तरप्रदेशराज्यस्य सत्याग्रहित्वेन सुचेतायै दायित्वम् अयच्छत् । १९४० तमस्य वर्षस्य दिसम्बर्-मासे सत्याग्रहं कर्तुं सुचेता उत्तरप्रदेशराज्यस्य फैजाबादमण्डलम् अगच्छत् । परन्तु फैजाबादमण्डले सत्यग्रहारम्भात् प्रागेव आङ्ग्लाः तां कारागारं प्रैषयन् । अभियोगे न्यायाधीशः सुचेतायै एकवर्षं यावत् कारावासस्य दण्डम् अयच्छत् । केचन मासाः सा फैजाबाद-नगरस्थे कारागारे आसीत् । ततः आङ्ग्लाः तां लखनऊ-महानगरस्थं कारागारं प्रैषयन् । कारावाससमये सा अस्वस्था अभवत् । मरणस्थितौ सत्यपि आङ्ग्लाः दण्डसमाप्तिं यावत् तां कारागारात् नामुञ्चन् ।
त्यजतु भारतम् आन्दोलनम्
१९४१ तमे वर्षे यदा सुचेता कारागारात् विमुक्ता, तदा सा अस्वस्था आसीत् । अतः कानिचन दिनानि विश्रान्तिं स्वीकृत्य सा पुनः देशसेवायाः कार्ये सल्लग्ना अभवत् । १९४२ तमस्य वर्षस्य अगस्त-मासे मुम्बई-महानगरे कॉङ्ग्रेस-पक्षस्य राष्ट्रियाधिवेशनम् आसीत् । तस्मिन् अधिवेशने त्यजतु भारतम् इत्यस्य आन्दोलनस्य घोषणा अभवत् । त्यजतु भारतम् आन्दोलनम् आरभेत, तस्मात् पुरा एव आङ्ग्लाः महात्मानं कारागारं प्रैषयन् । तेन सह अनेकान् क्रान्तिकारिणः आङ्ग्लाः कारागारं प्रैषयन् । तेषु क्रान्तिकारिषु जीवराम भगवानदास कृपलाणी अपि आसीत् । सर्वेषां नेतॄणां कारावासेन आन्दोलनस्य असफलतायाः स्थितिः औद्भविष्यत्, परन्तु सुचेता, कस्तुरबा, मणिबेन इत्यादीनां महिलाक्रान्तिकारिणीनां नेतृत्वे आन्दोलनं जनसामान्यानाम् आन्दोलनत्वेन प्रसिद्धम् अभवत् । ततः कस्तुरबा, मणिबेन इत्यादीनां कारावासानन्तरं ये क्रान्तिकारिणः गुप्तवासं स्वीकृत्य आन्दोलनं कुर्वन्तः आसन्, तैः सह मिलित्वा सुचेता आन्दोलने सक्रिययोगदानम् अयच्छत् । गुप्तवासिनः क्रान्तिकारिणः आङ्ग्लविरुद्धं प्रचाराय आकाशवाणीकेन्द्रस्य स्थापनाम् अकुर्वन् । तस्य केन्द्रस्य उद्घोषिका (R.J.- Radio jockey) उषा महेता आसीत् । परन्तु बहुस्वल्पे काले एव आङ्ग्लैः तत् केन्द्रं प्रतिबन्धितम् (अवरोधितम्) ।
१९४४ तमे वर्षे सुचेतायाः गुप्तवासस्य अन्तः अभवत् । सर्वकारविरोधिकार्याणाम् अपराधार्थम् आङ्ग्लाः तां कारागारं प्रैषयन् । कांश्चन मासान् यावत् सा पटना-नगरस्य कारागारे आसीत् । ततः आङ्ग्लाः तां लाहोर-महानगरस्थं कारागारं प्रैषयन् । १९४५ तमे कॉङ्ग्रेस-पक्षस्य आङ्ग्लसर्वकारस्य च राजनैतिकसन्धिः अभवत् । तस्याः सन्धेः अनन्तरं कॉङ्ग्रेस-पक्षस्य सर्वान् नेतॄन् आङ्ग्लाः अमुञ्चन् । तेषु सुचेता अपि अन्यतमा आसीत् ।
भारतस्वतन्त्रतानन्तरं सुचेता
१९४७ तमस्य वर्षस्य अगस्त-मासस्य पञ्चदशे (१५/८/१९४७) दिनाङ्के भारतगणराज्यं स्वतन्त्रम् अभवत् । भारतविभाजनेन भारतस्वतन्त्रतायाः उत्सवः शोके परिवर्तितः । आभारतं साम्प्रदायिकहिंसाः भवन्त्यः आसन् । प्रतिवीथिकासु रक्तपातं दृष्ट्वा स्वतन्त्रताक्रान्तिकारिणां अक्षिभ्यां रक्ताश्रूणि पतन्ति आसन् । यस्य देशस्य विमुक्त्यै ते स्वजीवनं समार्पयन्, तस्य देशस्य साम्प्रदायाधारितेन विभाजनेन सह साम्प्रदायिकहिंसाः तेषां दुःखस्य कारणम् आसीत् । सुचेता यत् स्वप्नं बाल्यकालात् पश्यन्ती आसीत्, तत् स्वप्नं पूर्णम् अभवत् । भारतगणराज्यं स्वतन्त्रम् अभवत् । परन्तु सुचेतायाः स्वेप्ने भारतविभाजनाय किमपि स्थानं नासीत् । भारतविभाजनेन सा दुःखिता आसीत् । सा साम्प्रदायिकहिंसायां ये जनाः पीडिताः आसन्, तेषां साहाय्यार्थं पञ्जाबराज्यम् अगच्छत् ।
१९४८ तमे वर्षे पूर्वपाकिस्थानदेशे हिन्दुजनविरुद्धं हिंसात्वात् तस्मात् देशात् हिन्दुजनाः भारतम् आगच्छन्तः आसन् । आगताः हिन्दुजनाः बङ्गाल-बिहार-असम-राज्येषु शरणार्थित्वेन निवसन्ति स्म । तेषां शरणार्थिनां निवासव्यवस्थां कर्तुं भारतसर्वकारेण एकस्याः समितेः रचना कृता । तस्याः समितेः अध्यक्षा सुचेता कृपलाणी आसीत् ।
उत्तरप्रदेशराज्ये सुचेता
दीर्घकालं यावत् कॉङ्ग्रेस्-पक्षस्य सदस्यत्वेन कार्यं कृतवती सुचेता पक्षे समर्थनेतृषु अन्यतमा अभवत् । अतः पक्षः तस्यै महासचिवत्वेन दायित्वम् प्रादीयत (अयच्छत्) । १९५९ तमे वर्षे सुचेता कॉङ्ग्रेस्-पक्षस्य महासचिवत्वेन कार्यं प्रारभत । १९६२ तमे वर्षे सा उत्तरप्रदेशराज्यस्य महिला एवं श्रमविभागस्य मन्त्री अभवत् । १९६३ तमस्य वर्षस्य 'अक्तूबर'-मासस्य द्वितीये (२/१०/१९६३) दिनाङ्के उत्तरप्रदेशराज्यस्य मुख्यमन्त्रित्वेन सुचेता कृपलाणी कार्यं प्रारभत । सा भारतगणराज्ये प्रप्रथममहिलामुख्यमन्त्रित्वेन गौरवं प्राप्नोत् । वर्षत्रयं सा निष्ठया मुख्यमन्त्रीत्वेन कार्यम् अकरोत् । परन्तु ततः कॉङ्ग्रेस्-पक्षस्य आन्तःकलहेन त्रस्ता सा १९६७ तमस्य वर्षस्य 'मार्च'-मासस्य त्रयोदशे (१३/३/१९६७) दिनाङ्के पदत्यागम् अकरोत् । ततः तया राजनीतिक्षेत्रात् संन्यासः स्वीकृतः ।
मृत्युः
सुचेता कृपलाणी राजनीतिक्षेत्रे तु निष्क्रिया आसीत् । परन्तु तया सामाजसेवायाः कार्याणि अन्तिमसमयपर्यन्तं न त्यक्तानि । सा स्वजीवनस्य अन्तिमसमयस्य उपयोगं समाजसेवायै अकरोत् । १९७४ तमस्य वर्षस्य 'नवम्बर'-मासस्य एकोनविंशतितमे (२९/११/१९७४) दिनाङ्के सा हृदयाघातेन ग्रस्ता । ततः देहली-महानगरस्य ए. आई. एम्. एस्. (All-India Institute of Medical Science) रुग्णालये तस्याः स्व १९७४ तमस्य वर्षस्य 'दिसम्बर'-मासस्य प्रथमे (१/१२/१९७४) दिनाङ्के तस्याः मृत्युः अभवत् ।
सम्बद्धाः लेखाः
मुख्यमन्त्री
उत्तरप्रदेशराज्यम्
बनारसहिन्दुविश्वविद्यालयः
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
http://www.thecolorsofindia.com/interesting-facts/government/first-woman-chief-minister-in-india.html
http://www.iloveindia.com/indian-heroes/sucheta-kripalani.html
http://www.indianetzone.com/2/sucheta_kriplani.htm
http://www.thesindhuworld.com/sucheta.html
http://www.womenplanet.in/first-woman/chief-minister-of-india
http://www.womenplanet.in/biography/sucheta-kriplani
http://indianeducation1.weebly.com/sucheta-kriplani.html
http://politics.jagranjunction.com/2011/12/16/first-women-chief-minister-of-india-sucheta-kriplani/
वर्गः:महिलास्वातन्त्र्ययोधाः
सुदेव (काशी)
वर्गः:प्राचीनराजाः वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
कम्प्लीविधानसभाक्षेत्रम्
कर्णाटकस्य अष्टाविंशतिलोकसभाक्षेत्रेषु अन्यतमम् अस्ति बळ्ळारीलोकसभाक्षेत्रम्। अत्र अष्टविधानसभाक्षेत्राणि अन्तर्भवन्ति । तेषु अन्यतमम् अस्ति कम्प्लीविधानसभाक्षेत्रम्।  कर्णाटके विधानसभाक्षेत्रेषु अस्य सङ्ख्या ९१। कम्प्लीविधानसभाक्षेत्रं मण्डलदृष्ट्या बळ्ळारीमण्डले अन्तर्भवति । निर्वाचनक्षेत्रदृष्ट्या बळ्ळारीलोकसभाक्षेत्रे अन्तर्भवति । एतत् क्षेत्रं अनुसूचितजातीयानां (SC) कृते आरक्षितम् अस्ति । कम्प्लीविषये अधिकविवरणार्थं कम्प्ली इति पृष्टं पश्यन्तु ।
वर्गः:कर्णाटकस्य विधानसभाक्षेत्राणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
बुल्गारिया
thumb|250px|बुल्गारिया
बुल्गारिया यूरोपमहाद्वीपे विद्यमानः कश्चन देश: । अस्य राजधानी - सोफिया । अत्रत्या जनसंख्‍या - ८ मिलियनपरिमितम् ।
Links
वर्गः:यूरोपखण्डस्य देशाः वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
दिवोदास २ (काशी)
सः प्राचीनभारतस्य राजा आसीत्।
वर्गः:प्राचीनराजाः वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
बलि (आनव)
सः प्राचीनभारतस्य राजा आसीत्।
वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
४३१
४३१ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
४३१ ४३१ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
विदिशामण्डलम्
विदिशामण्डलम् (विदिशा जिला, Vidisha district) इत्येतत् भारतस्य मध्यभागे स्थितस्य मध्यप्रदेशराज्यस्य भोपालविभागे अन्तर्गतं किञ्चन मण्डलम् अस्ति । अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् अस्ति विदिशा इति नगरम् ।
भौगोलिकम्
विदिशामण्डलस्य विस्तारः ७,३७१ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । मध्यप्रदेशराज्यस्य मध्यभागे इदं मण्डलम् अस्ति । अस्य मण्डलस्य पूर्वे सागरमण्डलं, पश्चिमे भोपालमण्डलम्, उत्तरे अशोकनगरमण्डलं, दक्षिणे रायसेनमण्डलम् अस्ति । अस्मिन् मण्डले बेटवानदी, सिन्धनदी च प्रवहति ।
जनसङ्ख्या
२०११ जनगणनानुगुणं विदिशामण्डलस्य जनसङ्ख्या १४,५८,८७५ अस्ति । अत्र ७,६९,५६८ पुरुषाः, ६,८९,३०७ महिलाः च सन्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते १९८ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् १९८ जनाः। २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः २०.०९% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-८९६ अस्ति । अत्र साक्षरता ७०.५३% अस्ति ।
उपमण्डलानि
अस्मिन् मण्डले दश उपमण्डलानि सन्ति । तानि- विदिशा, सिरोज, कुरवाई, लटेरी, शमशाबाद, नाटेरा, बासोदा, टिवण्डा, गुलाबगञ्ज, ग्यारसपुर ।
उदयगिरि-गुहा
उदयगिरि-गुहा पर्वतात् निर्मिता अस्ति । इदं स्थलं विदिशा-नगरात् ६ कि. मी. दूरे स्थितमस्ति । इदं स्थलं बेस एवं बेटवा इत्येतयोः नद्योर्मध्ये स्थितमस्ति । अत्र बहूनि मन्दिराणि अपि सन्ति । एतानि मन्दिराणि उदयगिरिमन्दिराणि इति कथ्यन्ते । इदं स्थलं प्राकृतिकसौन्दर्ययुक्तम् अस्ति । पर्यटकाः भ्रमणार्थं तत्र गच्छन्ति ।
उदयेश्वर-मन्दिरम्
उदयेश्वर-मन्दिरं बासोदा-उपमण्डलस्य उदयपुर-ग्रामे स्थितमस्ति । अस्मिन् मन्दिरे एकः प्राचीनसंस्कृतशिलालेखः अस्ति । उदयपुर-ग्रामः परमार-वंशीयेन राज्ञा उदयादित्येन अन्वेषितः । सिंरोज नगरस्य समीपं सेमरखेड़ी दर्शनीय अस्ति ।तै एक तीर्थस्थलं अस्ति। }}
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
http://www.vidisha.nic.in/ http://www.census2011.co.in/census/district/310-vidisha.html
वर्गः:मध्यप्रदेशराज्यस्य मण्डलानि
१४२९
१४२९ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
१४२९ १४२९ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
अरावली
अरावली (अरावली, Aravali) राजस्थानस्य कश्चन पवित्रः पर्वतः । “पारियात्र” इत्येतत् अस्य पर्वतस्य प्राचीनं नाम । अस्य पर्वतस्य कारणतः एव राजस्थानं पौराणिकसाहित्येषु “पारियात्रमण्डलम्” इति निर्दिष्टम् । अयं पर्वतः पवित्रतायाः दृष्ट्या कैलाससमः इति एव अस्माकं विश्वासः । अद्भुतं प्राकृतिकं सौन्दर्यम् अस्य पर्वतस्य । सिन्ध् तथा पञ्जाबप्रान्तेभ्यः आगतानाम् आक्रमणकाराणाम् अवरोधाय रजपूतवीराणाम् आश्रयस्थानम् आसीत् एषः पर्वतः । देशस्य स्वातन्त्र्याय मातॄणां मानरक्षणाय च जातानां युद्धानां साक्षिरूपेण अनेके दुर्गाः इदानीम् अपि विराजमानाः सन्ति अत्र । अयं पर्वतः राजस्थानस्य दक्षिणभागतः देहलीपर्यन्तं प्रसृतः अस्ति । अबूपर्वतः अरावल्याः दक्षिणभागः । अयं प्राचीनकाले अर्बुदक्षेत्रम्, अर्बुदाचलम् इति वा निर्दिश्यते स्म । ११ शतकपर्यन्तं वैष्णवानां शैवानां च आराधानाक्षेत्रम् आसीत् एतत् । अनन्तरं जैनानां प्रभावः अधिकः जातः अत्र । अस्य पर्वतस्य प्रशान्तस्थाने वसिष्ठः, भृगुः, गौतमः इत्यादयः ऋषयः वसन्ति स्म । एतेषां सर्वेषां तपोभूमिः अयं पर्वतः पवित्रं तीर्थक्षेत्रम् इति महाभारतस्य कालात् आरभ्य अपि प्रसिद्धः अस्ति । अरावलिपर्वतपङ्क्तौ अबूपर्वतः एव अत्यन्तम् उन्नतः । राजस्थानस्य सिरोहिजनपदे आरब्धः अयं पर्वतः समुद्रतः १५२५ मीटर् यावत् उन्नतः अस्ति । अस्मिन् प्रदेशे १३ शतके परमाराः, चौहाणाः, रणकुम्भाः इत्येतेषां रजपूतानां शासनम् आसीत् । अस्मिन् पर्वते बहूनि श्रद्धाकेन्द्राणि सन्ति । पर्वतस्य आरम्भे मानपुरम् इत्यत्र हृषीकेशमन्दिरम् अस्ति । एतत् मन्दिरं द्वारकायाः द्वारम् इति उच्यते । जरासन्धस्य पीडातः यादवानां रक्षणाय श्रीकृष्णः तान् सर्वान् मथुरातः द्वारकां प्रति अनयत् । अस्मिन् पर्वते सूर्यकुण्डं, कर्णेश्वरमहादेवमन्दिरं च अस्ति । ततः मैलत्रयदूरे (३ मैल्) वसिष्ठाश्रमः अस्ति । पुरा नन्दिन्याः प्राप्त्यर्थं कौशिकेन (विश्वमित्रः) युद्धं कृतम् अस्मिन्नेव स्थाने । अत्रत्ये मन्दिरे वसिष्ठस्य ध्यानस्थमूर्तिः अस्ति । पार्श्वयोः रामस्य, लक्षमणस्य, अरुन्धत्याः, नन्दिन्याः च मूर्तयः सन्ति । तत्रैव पार्श्वे किञ्चित् अग्निकुण्डम् अपि अस्ति । वसिष्ठादयः ऋषयः अस्मिन् कुण्डे यज्ञं कृत्वा रजपूतानां चत्वारि अग्निकुलानि निर्मितवन्तः इति आख्यायिका अपि अस्ति । ततः ८ मैल् यावत् घट्टप्रदेशम् आरुह्य उपरि गतं चेत् अबुनगरं प्राप्यते । एतत् नगरं १४ मैल् यावत् दीर्घं, ४ मैल् यावत् विशालं च अस्ति ।
अबुनगरस्य समीपे “नाखितलाव्” इति कश्चन सरोवरः अस्ति । अबुनगरस्य सौन्दर्यवर्धकम् एतं सरोवरं देवाः नखैः निर्मितवन्तः इति । ८०० मीटर् यावत् दीर्घः, ४०० मीटर् यावत् विशालः, ६-९ मीटर् यावत् गभीरः च अयं सरोवरः अत्यन्तं सुन्दरः । एतं सरोवरं परितः सुन्दराणि उद्यानानि सन्ति । अत्रत्यम् अन्यदेकम् आकर्षणं नाम परितः विद्यमानाः महाशिलाः । मानवस्य विविधप्राणिनां च आकृतियुक्ताः शिलाः सर्वेषां मनः आकर्षन्ति । कस्याञ्चित् शिलायां जले कूर्दितुं सिद्धः मण्डूकः इव अस्ति चेत् अपरा [[नन्दी इव अस्ति । अन्या एका उष्ट्रः इव अस्ति चेत् पुनरेका भगवद्भक्त्यां रता विरक्ता इव दृश्यते । सरोवरस्य एकस्मिन् पार्श्वे १४ श्तके स्वामिरामानन्देन स्थापितं रघुनाथमन्दिरम् अस्ति ।
अबूतः ३ किलोमीटर् दूरे अर्बुदादेव्याः गुहामन्दिरम् अस्ति । एषा अस्य पर्वतस्य स्थलदेवता । अस्याः दर्शनार्थं शिलानां मध्ये प्रकृत्या निर्मितानि प्रायः ३०० सोपानानि आरुह्य गन्तव्यम् । अबूतः २-३ मैल् दूरे “देवळवाड” इत्येकं नगरम् अस्ति । इदानीं तत् दिलवाड इति प्रसिद्धम् । एतत् जैनानां पवित्रं तीर्थक्षेत्रम् । अत्र जैनानां प्रमुखाणि ५ मन्दिराणि सन्ति । एतत् क्षेत्रं प्रति वर्षस्य सर्वस्मिन् अपि काले यात्रिकाः आगच्छन्ति । तेषु ५ मन्दिरेषु “विमलवसहि” “लूणवसहि” इत्याख्ये द्वे मन्दिरे अत्यन्तं प्रसिद्धे । विमलवसहिमन्दिरं गुजरातस्य चालुक्यराजस्य प्रथमभीमदेवस्य मन्त्रिणा विमलशा इत्येतेन निर्मितम् । क्रि.श.१०३१तमे वर्षे आरब्धम् अस्य मन्दिरस्य निर्माणकार्यं क्रि.श.१०८०तमे वर्षे समाप्तम् । अस्य मन्दिरस्य निर्माणार्थं तदानीन्तनकाले एव १८ कोटिमितानि रूप्यकाणि व्ययीतानि इति । एतत् मन्दिरं जैनानां प्रथमतीर्थङ्कराय ऋषभदेवाय अर्पितम् । शिल्पकलाक्षेत्रं प्रति जैनानाम् अत्युत्तमम् उपायनम् एतत् मन्दिरम् इति उक्तं चेत् सा अतिशयोक्तिः न । बहिस्तात् दर्शनेन सामान्यं मन्दिरम् इव अस्ति । अन्तः प्रवेशानुक्षणं विस्मयलोकं प्रविष्टवन्तः इव भाति । अमृतशिलया निर्मितानि शिल्पकार्याणि अत्यन्तं सुन्दराणि सन्ति । “लूणवसहि”मन्दिरं वस्तुपालः तेजपालःच इति नामकौ सहोदरौ निर्मितवन्तौ । द्वाविंशतितमाय तीर्थङ्कराय अर्पितम् अस्ति एतत् मन्दिरम् । कृष्णशिलया निर्मिता रत्नैः विभूषिता तीर्थङ्करस्य मूर्तिः अपि अस्ति अत्र । अस्य मन्दिरस्य रचना अपि विमलवसहि-मन्दिरस्य रचना इव अस्ति । शिल्पकलाकार्यम् इतोपि सुन्दरम् अस्ति । अस्मिन् मन्दिरे प्रगल्भशैल्याः स्थापत्यकलायाः विलासः नेत्रे विस्फारयति । सभामण्डपस्य भित्तिषु कृतं शिल्पकार्यम् अत्यन्तं सुन्दरम् अस्ति । तत्र मध्ये विद्यमानः ताटङ्कः तु अद्भुतायाः कलायाः सङ्केतः इव अस्ति ।
चौमुखजीमन्दिरं, शान्तिनाथमन्दिरं, वच्छाशहमन्दिरं च अन्यानि त्रीणि मन्दिराणि । वस्तुपालः तेजपालः इति नामकौ सहोदरौ यद्यपि जैनमतानुयायिनौ तथापि तौ अन्यमतानां श्रद्धाकेन्द्राणां निर्माणार्थम् अपि साहाय्यं कृतवन्तौ । गातेश्वरमन्दिरस्य, ब्रह्मशालायाः, दानशालायाः, धर्मशालायाः, कूप-कासाराणां च निर्माणार्थं साहाय्यं कृतवन्तौ । दिलवाडतः ३-४ कि.मी. दूरे अचलेश्वरस्य मन्दिरम् अस्ति । अस्मिन् मन्दिरे दर्शनयोग्याः विषयाः बहवः सन्ति । कम्पमानम् अर्बुदगिरिं शिवः अङ्गुष्ठेन नुत्त्वा अचलम् अकरोत् इति । अतः अत्र अचलेश्वरस्य महामन्दिरं निर्मितम् अस्ति । शिवस्य अङ्गुष्ठः, पित्तलस्य नन्दिविग्रहः च दर्शनयोग्यौ स्तः । क्रि.श.८१३तमे वर्षे एतत् मन्दिरं निर्मितम् । ततः किञ्चित् दूरे “अचलगढ”नामकं दुर्गम् अस्ति । एतत् परमारवंशीयाः राजानः ९ शतके निर्मितवन्तः स्युः इति अभिप्रायः । क्रि.श.१४३३तमे वर्षे मेवाडस्य राजा राणाकुम्भः एतत् दुर्गं सम्यकारयत् । अत्र जैनानां चत्वारः सुन्दराः देवालयाः सन्ति । इतः मैलद्वयमिते (२ मैल्) दूरे विद्यमाने बरियाग्रामे कोटेश्वरमहादेवस्य मन्दिरम् अस्ति । एतस्मात् बरियाग्रामात् एव अबूपर्वतपङ्क्तेः अत्यन्तम् उन्नतस्य गुरुशिखरस्य यात्रा आरप्स्यते । एतत् शिखरं समुद्रतः ५६५३ पादमितम् उन्नतम् अस्ति । एतत् दत्तात्रेयस्य आवासस्थानम् । अत्रत्ये मन्दिरे दत्तात्रेयस्य पदचिह्नानि सन्ति । पर्वताग्रे महर्षेः अत्रेः आश्रमः अस्ति । एवं प्रतिपदं श्रद्धाकेन्द्रयुक्तः अयं पर्वतः अस्माकम् इतिहासस्य मूकसाक्षी इव स्थितः अस्ति । अस्य उपत्यकायां कति घोरयुद्धानि अजायन्त ? कति पद्मिन्यः मानरक्षणार्थम् आत्माहुतिम् अकुर्वन् वा ? इत्यादिकं सः एव जानाति अथवा भगवान् एव जानीयात्, नान्यः कोऽपि जानाति । हलदीघाटयुद्धे शत्रवः मेवाडं स्व्यकुर्वन् इति प्रातःस्मरणीयः राणाप्रतापः स्वर्णस्थालिकया भोजनं, सुखशय्यां च त्यक्तवान् आसीत् । तेन पुनः स्वातन्त्र्यवायुसेवनं कृतम् अस्याः एव अरावल्याः साहाय्येन ।
हरितवर्णस्य तृणकवचः, महाशिलाः, सरोवराः, आश्रमाः, मन्दिराणि एवं विविधैः प्राकृतिकरम्यदृश्यैः विराजते अयम् अरावलिपर्वतः । अस्मात् पर्वतशिखरात् सूर्यास्तदर्शनम् एव आनन्ददायकम् । एतदर्थम् एव बहवः जनाः अत्र आगच्छन्ति । एतद् वैभवं द्रष्टुमेव अस्मभ्यं दृष्टिशक्तिं ददातु इति अन्धाः अत्र सूर्यं प्रार्थयन्ति । अन्ताराष्ट्रियं प्रवासिस्थानम् अबु अस्वस्थमनसे देहाय च मुदं ददाति ।
डेनमार्क
thumb|right|200px thumb|right|200px
डेनमार्क यूरोप- महाद्वीपे देश: अस्‍ति. एतत यूरोप-संघस्‍य भागं अस्‍ति. इदम्‌ स्‍केंडेनेविया क्षेत्रे मन्‍यते.राजधानी - कोपनहागन
सम्‍बद्घ विषय:
वर्गः:यूरोपखण्डस्य देशाः वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
किरण बेदी
<!--
--> thumb|right|200px|किरण बेदी '''डॉ. किरण बेदी''' (ਕਿਰਨ ਬੇਦੀ, Kiran Bedi,(किरण बेदी) आई. पी. एस्. (भारतीय पुलिस् सेवा) इत्यस्याम् उच्चाधिकारिरूपेण प्रथमा महिला आसीत् । सा आई. पी. एस्. इत्यस्यां विभिन्नानि पदानि अलङ्कृत्य जनसेवाम् अकरोत् । ’संयुक्त आयुक्त पुलिस् प्रशिक्षण’, ’पुलिस् स्पेशल् आयुक्त’ (खुफिया) इत्यनयोः संस्थयोः तया कार्यं कृतम् आसीत् । वर्तमाने सा ’संयुक्त राष्ट्र संघ’ इत्यस्य सङ्घटनस्य ’शान्ति स्थापना ऑपरेशन्’-विभागे ’नागरिक पुलिस मार्गदर्शक’ इतीदं पदम् अलङ्कृत्य कार्यरता अस्ति । २००२ तमे वर्षे सा ’भारत की प्रशंसित महिला’ इत्युपाधिना सम्मानिता ।
बाल्यं परिवारश्च
डॉ. बेदी इत्यस्याः जन्म १९४९ तमस्य वर्षस्य जून-मासस्य नवमे दिनाङ्के (९/६/१९५९) पञ्जाबराज्यस्य अमृतसर-नगरे अभवत् । तस्याः पितुः नाम प्रकाश लाल, मातुः नाम प्रेमलता अस्ति । तस्याः तिस्रः भगिन्यः सन्ति । fucked by jony sins h
शिक्षणम्
अमृतसर-नगरस्य सेक्रेड् हार्ट् कॉन्वेन्ट् स्कूल् इत्यस्मिन् विद्यालये किरण १९५५ तः १९६४ पर्यन्तम् अधीतवती । तत्र सा नॅशनल् केडेट् कॉर्प्स् (एन्. सी. सी.) प्रविष्टवती । १९६४ तः १९६८ पर्यन्तं तया अमृतसर-नगरस्य गवर्न्मेण्ट् कॉलेज् फॉर् विमेन् इत्यस्मिन् महाविद्यालये आङ्ग्लभाषायाः (ऑनर्स्) विषये स्नातकस्य (बी. ए.) अध्ययनं कृतम् । महाविद्यालये सा नॅशनल् केडेट् कॉर्प्स् (एन्. सी. सी.) इत्यस्य सर्वश्रेष्ठ केडेट् इति पुरस्कृता । १९७० तमे वर्षे सा पञ्जाबविश्वविद्यालयात् राजनीतिविज्ञान-विषये (पोलिटिकल् साइन्स्) स्नातकोत्तरपदवीं प्राप्तवती । १९८८ तमे वर्षे सा दिल्ली विश्वविद्यालयात् न्यायविषये (law) स्नातकपदवीं प्राप्तवती । १९९३ तमे वर्षे किरण बेदी नवदेहली-नगरस्य ’राष्ट्रीय तकनीकी संस्थान’ इत्यस्याः संस्थायाः ’सामाजिक विज्ञान में नशाखोरी तथा घरेलु हिंसा’ इति विषयम् अधिकृत्य पी. एच्. डी. पदवीं प्राप्तवती ।
अभिरुचिः
बाल्ये टेनिस्-क्रीडायां तस्याः अभिरुचिः आसीत् । सा टेनिस्-क्रीडायाः श्रेष्ठक्रीडालुः आसीत् । अस्यां क्रीडायां तया बहवः पुरस्काराः अपि जिताः । ऑल इण्डिया टेनिस् चॅम्पियन्शिप्, ऑल एशियन् टेनिस् चॅम्पियन्शिप् इत्येतयोः अपि सा विजयित्री आसीत् । किन्तु समयान्तरे तस्याः रुचिः सामाजिकक्षेत्रे परिवर्तिता जाता । तस्याः जीवनं स्वस्याः कर्तव्यपालने एव गतम् । किरण बेदी इत्यस्याः जीवनस्य दृष्टिकोणः भिन्नः एव अस्ति । बाल्यावस्थायाः एव तस्याः मनसि उच्चविचाराः आसन् । तेन कारणेन तया देशाय समाजाय च निष्ठापूर्वकं कार्यं कृतम् अस्ति क्रियमाणम् अस्ति च ।
प्रथमा महिला आई. पी. एस्. अधिकारी
किरण बेदी आई. पी. एस्. (भारतीय पुलिस् सेवा) इत्यस्यां प्रथमा महिला अधिकारी आसीत् । सा भारतीय पुलिस् सेवायां प्रप्रथमं पुलिस् महानिदेशकत्वेन (ब्युरो ऑफ् पुलिस् रिसर्च् ऍण्ड् डेवलप्मेण्ट्) स्वस्याः दायित्वम् अवहत् । १९७२ तमे वर्षे आई. पी. एस्. प्रशिक्षणं प्राप्य सा तत्पदम् अलङ्कृतवती । तदनन्तरं स्वस्याः कार्याणां प्रभावेन पदोन्नतिं प्राप्य तया बहूनि पदानि अलङ्कृतानि । यथा –
तिहाड-कारावासिनां स्वभावे परिवर्तनम्
दिल्ली-नगरस्थे तिहाड-नामके भारतस्य बृहत्तमे कारागारे यदा किरण महानिरीक्षिका आसीत् तदा तया कारागारस्य कारावासिनां हृदयपरिवर्तनाय एकम् अभियानं चालितम् आसीत् । कारावासिभ्यः योगस्य, ध्यानस्य, संस्काराणां च शिक्षणस्य व्यवस्था तया कृता । यद्यपि इदं कार्यं बहुकठिनम् आसीत् तथापि दृढनिश्चया किरण बेदी तिहाड-कारागारम् आश्रमवत् परिवर्तितवती । अनेन प्रसङ्गेन अपि सम्पूर्णे भारते किरण बेदी इत्यस्याः ख्यातिः वर्धिता ।
क्रेन् बेदी
किरण बेदी यदा नवदेहली-नगरस्य ट्रॅफिक् कमिशनर् आसीत् तदा एकस्मिन् दिवसे तत्कालीनेन प्रधानमन्त्रिणा इन्दिरा गान्धी इत्याख्यया यातायातनियमस्य भङ्गः कृतः आसीत् । कर्तव्यपराधीना किरण बेदी इन्दिरा गान्धी इत्यस्याः वाहनं क्रेन्-यन्त्रेण नीतवती आसीत् । तत्कालादेव किरण बेदी ’क्रेन् बेदी’ इति प्रसिद्धा अभवत् । अस्य प्रसङ्गस्य प्रभावेन इन्दिरा गान्धी उक्तवती यत् – “अस्माकं भारतदेशे किरण बेदी सदृशानाम् अधिकारिणाम् आवश्यकता वर्तते” इति ।
सम्माननं पुरस्काराः च
किरण बेदी इत्याख्यायाः दृष्टिकोणः मानवीयः निर्भयश्च आसीत् । तया तेन दृष्टिकोणेन एव पुलिस् कार्यप्रणाल्यै नैकानि महत्वपूर्णानि योगदानानि दत्तानि सन्ति । निःस्वार्थकर्तव्यपरायणतायाः कारणेन सा शौर्य-पुरस्कारं प्राप्तवती । तया प्राप्ताः अन्ये विशिष्टाः पुरस्काराः – सर्वे पुरस्काराः किरण बेदी इत्याख्यायाः वीरतायाः प्रतीकाः सन्ति । तया यत्किमपि कृतं तत् समाजसेवायै एव कृतम् अस्ति, न तु पुरस्कारेभ्यः ।
किरण इत्यस्याः जीवनाधारितं चलच्चित्रम्
किरण बेदी भारतस्य प्रथमा महिला आई. पी. एस्. अधिकारी अस्ति । इदं तस्याः जीवनस्य गौरवं वर्तते । ऑस्ट्रेलिया-देशस्य निर्मात्रा मेगन् डनमैन् इत्याख्यया किरण बेदी इत्यस्याः जीवनाधारितं ’यस् मैडम्, सर्’ नामकम् एकं चलच्चित्रं निर्मितम् अस्ति । इदं चलच्चित्रं सैण्टा बारबरा अन्ताराष्ट्रिये चलच्चित्रसमारोहे द्वाभ्यां पुरस्काराभ्यां सम्मानितम् अभवत् । तया निर्मितं चलच्चित्रं सर्वश्रेष्ठजीवनाधारितेन चलच्चित्ररूपेण सम्मानितम् अभवत् । तस्य चलच्चित्रस्य निर्माणे षड्वर्षाणि व्यतीतानि । तस्य चलच्चित्रस्य निर्माणकाले बह्व्यः आर्थिकसमस्याः अपि आगताः । किन्तु अन्ते नैजनिवेशकानां साहाय्येन इदं चलच्चित्रं सम्पूर्णम् अभवत् । मेगन् डनमैन् कथयति यत् – “इयं केवलं भारतीया कथा नास्ति किन्तु अनेन चलच्चित्रेण वर्तमानकालस्य जनव्याधीनां निवारणाय जनेषु आशाः जागरिताः भवन्ति” । अस्मिन् वृत्तिचित्रे किरण बेदी इत्यस्याः जीवनचरित्रस्य, कार्यपद्धत्याः, तिहाड-कारागारस्य कारावासिनां जीवने परिवर्तनस्य घटनायाः च वर्णनं कृतम् अस्ति । ततः परं किरण बेदी इत्यस्याः व्यक्तित्वाधारितानि, जीवनाधारितानि अनेकानि चलच्चित्राणि निर्मितानि सन्ति ।
समाजसेवा
किरण इत्याख्यायाः समाजसेवायाम् अपि अभिरुचिः वर्तते । स्वस्याः वृत्त्याः कार्यकाले किरण बेदी इत्यनया समाजसेवायै द्वयोः स्वयंसेविसङ्घटनयोः स्थापना कृता आसीत् । १९८७ तमे वर्षे तया नवज्योति, १९९४ तमे वर्षे इण्डिया विजन् फाउण्डेशन् इत्येतयोः संस्थयोः प्रारम्भः कृतः । तयोः संस्थयोः साहाय्येन जनानां व्यसनमुक्त्यर्थं, निर्बलजनानां साहाय्यार्थं च बहूनि कार्याणि कृतानि सन्ति । निर्धनानाम्, अशक्तानां, बालकानां, स्त्रीणां च उज्ज्वलभविष्यस्य निर्माणार्थं, प्राथमिकशिक्षणप्रदानाय, प्रौढशिक्षणप्रदानाय एते संस्थे कार्यं कुरुतः । ’नवज्योति-संस्था’ व्यसनमुक्तिकार्येण सह ग्रामीणक्षेत्रेषु जनेभ्यः, कारावासिस्त्रीभ्यः च व्यावसायिकं प्रशिक्षणं परामर्शं च ददाति । व्यसनमुक्त्यर्त्थं ’युनाइटेड् नेशन्स्’ इत्यनया संस्थया ’सर्ज् सॉइटीरॉफ् मेमोरियल् अवार्ड्’ इत्यनेन पुरस्कारेण इमे संस्थे सम्मानिते ।
स्वैच्छिकसेवानिवृत्तिः
किरण बेदी वृत्तिजीवने बहूनि वर्षाणि देशसेवायै कार्याणि कृतवती । अन्ये जनाः पदोन्नत्यै कार्याणि कुर्वन्ति । किन्तु किरण बेदी स्वाभिमानेन स्वस्याः कार्याणि करोति । किरण बेदी इत्यस्याः कार्यं दृष्ट्वा एकदा दिल्ली-राज्यस्य उपराज्यपालेन किरण बेदी इत्यस्याः समक्षं दिल्ली-नगरस्य पुलिस् कमिशनर् पदस्य प्रस्तावः उपस्थापितः । किन्तु गृहमन्त्रालयः तत् न ऐच्छत् । गृहमन्त्रालयः किरण बेदी इत्यस्याः स्थाने वाई. एस्. डडवाल इत्याख्याय तत्पदं दातुम् ऐच्छत् । १९७४ तमे वर्षे वाई. एस्. डडवाल इत्याख्याय पुलिस् कमिशनर् पदं दत्तम् । तेन कारणेन खिन्ना किरण बेदी स्वाभिमानेन २००७ तमस्य वर्षस्य दिसम्बर-मासस्य २६ तमे दिनाङ्के (२६/१२/२००७) स्वेच्छया सेवायाः निवृत्ता अभवत् । तस्मिन् काले सा ’भारतीय पुलिस् अनुसंधान एवं विकास ब्युरो’ इत्यस्य महानिदेशकपदे कार्यरता आसीत् ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:पञ्जाबराज्यस्य व्यक्तयः
बळ्ळारीविधानसभाक्षेत्रम्
कर्णाटकस्य अष्टाविंशतिलोकसभाक्षेत्रेषु अन्यतमम् अस्ति बळ्ळारीलोकसभाक्षेत्रम्। अत्र अष्टविधानसभाक्षेत्राणि अन्तर्भवन्ति । तेषु अन्यतमम् अस्ति बळ्ळारीविधानसभाक्षेत्रम्।  कर्णाटके विधानसभाक्षेत्रेषु अस्य सङ्ख्या ९३। बळ्ळारीविधानसभाक्षेत्रं मण्डलदृष्ट्या बळ्ळारीमण्डले अन्तर्भवति । निर्वाचनक्षेत्रदृष्ट्या बळ्ळारीलोकसभाक्षेत्रे अन्तर्भवति । एतत् क्षेत्रं अनुसूचितजनाङ्गस्य (ST) कृते आरक्षितम् अस्ति ।
वर्गः:कर्णाटकस्य विधानसभाक्षेत्राणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
मृदुकन्दुक-क्रीडा
खेला:‎
वर्गः:कन्दुकक्रीडाः वर्गः:क्रीडासम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वन्दे मातरम्
प्रारम्भे एतस्मिन् गीते पङ्क्तिद्वयम् आसीत्, तत् अपि संस्कृते एव । १८८२ तमे वर्षे यदा सः आनन्दमठः नाम्ना वङ्गभाषया कादम्बरीं लिखितवान्, तदा वन्दे मातरम्-गीतस्य अपि विस्तारं कृत्वा योजितवान् । विस्तारावसरे अस्मिन् वङ्गशब्दाः अपि योजिताः अभवन् । आनन्दमठे  क्रूरैः मुस्लिमराजैः संन्यासिनां विरोधः यः प्रदर्शितः तस्य कथा अस्ति । एतस्यां कादम्बर्यां संन्यासिनः वन्दे मातरं गीत्वा उत्साहं प्राप्य युद्धं कृतवन्तः ।
गीतम्
वन्दे मातरम् सुजलां सुफलां मलयजशीतलाम्
सस्य श्यामलां मातरं. शुभ्र ज्योत्स्ना पुलकित यामिनीम्
फुल्ल कुसुमित द्रुमदलशोभिनीम्, सुहासिनीं सुमधुर भाषिणीम्. सुखदां वरदां मातरम् .. वन्दे मातरम्
के बोले मा तुमी अबले बहुबल धारिणीं नमामि तारिणीम् रिपुदलवारिणीं मातरम् .. वन्दे मातरम्
तुमि विद्या तुमि धर्म,तुमि हृदि तुमि मर्म त्वं हि प्राणाः शरीरे
बाहुते तुमि मा शक्ति, हृदये तुमि मा भक्ति, तोमारै प्रतिमा गडि मंदिरे मंदिरे .. वन्दे मातरम्
त्वं हि दुर्गा दशप्रहरणधारिणी कमला कमलदल विहारिणी
वाणी विद्यादायिनी,नमामि त्वाम् नमामि कमलां अमलां अतुलाम् सुजलां सुफलां मातरम् .. वन्दे मातरम्
श्यामलां सरलां सुस्मितां भूषिताम् धरणीं भरणीं मातरम् .. वन्दे मातरम्
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:भारतम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
मेथिका
इयं मेथिका अपि भारते वर्धमानः कश्चन धान्यविशेषः । इयम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । एषा मेथिका आङ्लभाषायां Methi इति उच्यते । अस्याः सस्यशास्त्रीयं नाम अस्ति Tyrigonella foenum graecum इति । एतस्याः मेथिकायाः दीपनी, उग्रा, कुञ्चिका, बहुपत्रिका, मल्लिका, शितवीर्या, ज्योतिष्का, वल्लरी, शिखी इत्यादीनि अन्यानि नामानि अपि सन्ति । अस्य मेथिकासस्यस्य बीजं पर्णं चापि उपयुज्यते । एषा मेथिका यथा आहारत्वेन उपयुज्यते तथैव औषधत्वेन अपि उपयुज्यते ।
आयुर्वेदस्य अनुसारम् अस्याः मेथिकायाः स्वभावः
इयं मेथिका कटुरसयुक्ता, तिक्तरुचियुक्ता च । एषा मेथिका पचनार्थं लघु, रूक्षा च । अस्याः मेथिकायाः बीजानि लघ्वाकारकाणि, अत्यन्तं तिक्तानि च भवन्ति ।
अपूर्वसस्यं मेथिका प्रायः सर्वैः अपि ज्ञायते एव । एतस्य लघुनः सस्यस्य पुष्पाणि श्वेतानि भवन्ति । एतस्य बीजकोशे १०-२० लध्वाकाराणि धूसरवर्णेपेतानि उग्रगन्धयुक्तानि बीजानि भवन्ति । एषः उग्रगन्धयुक्तः बीजकोशः तिक्तरुचियुक्तः भवति । एतस्मिन् बिजकोषे जीवसत्त्वानि खनिजांशाः च अधिकप्रमाणेन भवन्ति । प्रोटिन्- अंशः अपि अधिकप्रमाणेन भवति । भारतीयपाके एतस्याः उपयोगः अधिकः। आयुर्वेदः अपि मेथिकायाः महत्त्वं विशेषतः विवृणोति । रक्तशर्करांशस्य न्यूनीकरणे एतस्याः विशेषसामर्थ्यम् अस्ति इत्यतः मधुमेहरोगचिकित्सायाम् एषा उपकारिका । एतस्याः पर्णानि जीर्णाकारकाणि विशेषतः । एत्स्याः नियतसेवनं रक्तहीनतायाः निवरकं भवितुम् अर्हति । एतस्याः पर्णैः निर्मितं लेप्यं व्रणजातां स्पीततां न्यूनीकर्तुम् अर्हति ।
<!मेथी के औषधीय प्रयोग
आयुर्वेद के अनुसार डाइबिटीज व मधुमेह में मेथी का सेवन बहुत लाभदायक माना गया है। मेथी को भारतभर में आमतौर पर सेवन किया जाता है। यदि मेथी की सब्जी लोहे की कढ़ाही में बनायी गई तो इसमें लौह तत्व ज्यादा बढ़ जाती है। एनीमिया यानी खून की कमी के रोगियों को यह बहुत फायदेमंद है।
किसी भी व्यक्ति की कैल्सियम की दिनभर की जरूरत 400 मि. ग्राम कैल्सियम मिल जाता है। विटामिन ए और सी भी मेथी में खूब रहता है। ये दोनों विटामिन मेथी दानों की तुलना में मेथी की सब्जी में ज्यादा होते है। साधारण मेथी चम्पा व कसूरी मेथी। मेथी व मेथी दाना डाइबिटीज रोगियों के लिए बहुत अधिक लाभदायक है।
यदि दिनभर में 25 से 100 ग्राम तक मेथी दाने किसी भी रूप में सेवन कर लिया जाए तो रक्त शुगर की मात्रा के साथ बढ़ा हुआ कोलेस्ट्रोल भी धीरे-धीरे कम होने लगता है। रोगी राहत महसूस करता रहता है। पीसे हुए मेथी दाने 50 से 60 ग्राम मात्रा को एक ग्लास पानी में भिगो दें। 12 घंटे बाद छानकर पीएं। इस तरह से सुबह-शाम रोज दो बार पीते रहने से मधुमेह में आराम मिलता है। इसके अलावा मेथी के पत्तों की सब्जी भी खाएं।
मेथी बहुत ही कारगर औषधि है। इसके साथ ही यह पाचन शक्ति और भूख बढ़ाने में मदद करती है। अन्य गुणों में बारे में जानिए।
बदहजमी/अपच : घरेलू उपचार में मेथी दाना बहुत उपयोगी होता है। आधा चम्मच मेथी दाना को पानी के साथ निगलने से अपच की समस्या दूर होती है।
साइटिका व कमर का दर्द : आयुर्वेदिक चिकित्सकों के अनुसार मेथी के बीज आर्थराइटिस और सााइटिका के दर्द से निजात दिलाने में मदद करते हैं। इसके लिए 1 ग्राम मेथी दाना पाउडर और सोंठ पाउडर को थोड़े से गर्म पानी के साथ दिन में दो-तीन बार लेने से लाभ होता है।
डायबिटीज : इस रोग से दूर रहने के लिए प्रतिदिन 1 टी स्पून मेथी दाना पाउडर पानी के साथ फांकें। इसके अलावा एक टी स्पून मेथी दाना को एक कप पानी में भिगो कर रात भर के लिए छोड़ दें। सुबह इसका पानी पिएं। इससे सीरम लिपिड लेवल कम होता और वजन भी संतुलित रहता है।
उच्च रक्तचाप : 5-5 ग्राम मेथी और सोया के दाने पीसकर सुबह-शाम पीने से ब्लड प्रेशर संतुलित रहता है।
न्यूट्रीशनल वैल्यू चार्ट प्रति 100 ग्राम मेथी दाना में आर्द्रता - 13.70ग्राम प्रोटीन - 26.20ग्राम वसा - 5.80ग्राम मिनरल्स - 3.0ग्राम फाइबर - 7.20ग्राम कार्बोहाइड्रेट - 44.1ग्राम एनर्जी - 333.0 किलोकैलरी कैल्शियम - 160.0मिग्रा. फास्फोरस - 370.0मिग्रा. आयरन - 6.50मिग्रा. मेथी घर-घर में सदियों से अपना स्थान बनाए हुए है। खास तौर पर इसका प्रयोग मसालों में किया जाता है। इसके बीजों में फॉस्फेट, लेसिथिन और न्यूक्लिओ-अलब्यूमिन होने से ये कॉड लिवर ऑयल जैसे पोषक और बल प्रदान करने वाले होते हैं। इसमें फोलिक एसिड, मैग्नीशियम, सोडियम, जिंक, कॉपर, नियासिन, थियामिन, कैरोटीन आदि पोषक तत्व पाए जाते हैं।
मेथी का प्रयोग स्वाद बढ़ाने के लिए ही नहीं बल्कि सौंदर्य बढ़ाने के लिए भी किया जाता है। मेथी में कैंसर रोधक तत्व भी पाए जाते हैं। इसका उपयोग डायबिटीज, हाई ब्लड प्रेशर और पेट संबंधी समस्या में फायदेमंद होता है।>
चित्रवीथिका
File:Fenugreek seeds.jpg|मेथिकाबीजानि File:Fenugreek seeds.jpg|मेथिकाबीजानि चित्रम्:Illustration Trigonella foenum-graecum0 clean.jpg|मेथिकासस्यम् File:Trigonellae foenugraeci semen 075308.jpg|मेथिकाबीजानि वर्गः:गन्धद्रव्याणि वर्गः:गृहौषधम् वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:विषयः वर्धनीयः
लाइनस टोर्वाल्ड्स
सः विख्यातः वैज्ञानिकः।
बाह्यसपर्कतन्तुः
वर्गः:अन्यदेशीयवैज्ञानिकाः वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
४३२
४३२ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
४३२ ४३२ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
हस्तकन्दुकक्रीडा
हस्तकन्दुकक्रीडा(Handball) कन्दुकक्रीडासु अन्यतमा ।
वर्गः:कन्दुकक्रीडाः वर्गः:क्रीडासम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
देहली मेट्रो
देहली मेट्रो देहलीनगरस्य काचित् परिवहनसुविधा। २००२ तमे वर्षे देहली मेट्रो रेलयानानि सामान्यनागरिकेभ्यः तत्कालीनेन प्रधानमन्त्रिणा अटलबिहारीवाजपेयिना उद्घोषितः।
सन्दर्भ
वर्गः:देहलीराज्यम्
बळ्ळारीनगरविधानसभाक्षेत्रम्
वर्गः:कर्णाटकस्य विधानसभाक्षेत्राणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
भाग्यसूक्तम्
भाग्यसूक्तम् वैदिक सूक्तेषु भाग्य वर्धानायै निथ्यम ध्येयम् इति केचित्। अस्य छन्दसि देवता रूपेण अग्निः इन्द्रः मित्रः वरुणः अश्विनी भग पूषा ब्रह्मणस्पति सोमः रुद्रः इति यमपि देवम् अनेन सूक्तेन स्तोतुम् श्क्यते इति सूचितम्
भाग्यसूक्तस्य छन्दः
मैत्रावरुणै वसिष्ठः ऋषिः जगतितृष्टुभौ  छन्दः   अग्निरिन्द्रोमित्रावरुणाश्विभगपूषा ब्रह्मणस्पति सोमो रुद्रो देवता
सूक्तम्
वर्गः:सूक्तानि वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
१४३०
१४३० तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१४३० १४३० वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
माया डोंग्रे
वर्गः:बालपुरस्कारभाजः वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎ वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎ वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
श्येनः
श्येनः कश्चन महापक्षी। श्येनस्य ७४ प्रभेदाः वर्तन्ते इति जीवविज्ञानिनः वदन्ति।
प्रकृतिः
श्येनः आकारेण महान् भवति। सः मांसं खादति। मांसखादने तस्य चञ्चूः, पादनखाश्च अनुकूलाः भवन्ति। अन्यपक्षिणां चञ्च्वाः अपेक्षया श्येनस्य चञ्चूः भारयुता बलिष्ठा च भवति। प्रायेण श्येनः कृष्णवर्णीयः भवति। श्येनः आकाशे उपरिभागे एव डयते। तस्य नेत्रं तीक्ष्णं भवति। मारिषस्य श्येनस्य नेत्रस्य प्रमाणं मानवनेत्रस्य प्रमाणात् द्विगुणितं वर्तते। श्येनस्य दर्शनशक्तिः मानवस्यापेक्षया चतुर्गुणिता भवति।. पुंश्येनस्य अपेक्षया स्त्रीश्येन आकारेण महान् भवति। महावृक्षेषु बहु उपरिभागे श्येनाः नीडं रचयन्ति। प्रायेण श्येनः अण्डद्वयं सृजति। परन्तु प्रथमतया जातः शिशुः अपरम् अण्डं नाशयति। एवं प्रथमशिशुः प्रायेण स्त्री एव भवति, यश्च आकारेण महान् भवति। स्टेल्लर् समुद्रश्येनः प्रायेण ९ के.जि भारयुतः भवति। एषः श्येनेषुः भारतमः। न्यूनभारयुतः श्येनो नाम सौत् निकोबार् सर्पेण्ट् श्येनः। सः 450 ग्रां परिमितः भवति।
प्रभेदाः
मुख्यरूपेण श्येनानां चत्वारः प्रभेदाः प्रसिद्धाः। मीनश्येनाः, लघुपादश्येनाः, सर्पश्येनाः महारण्यश्येनाः चेति। मीनश्येनाः महाश्येनाः। उत्तरअमेरिकादेशे प्रायेण समुपलभ्यन्ते। एते समुद्रजीविनः भुक्त्वा जीवन्ति। लघुपादश्येनाः सर्वत्र वसन्ति। सर्पश्येनाः सर्पं भुञ्जते। एते आफ्रिकाखण्डे एशियाखण्डस्य दक्षिणभागे च वसन्ति। महारण्यश्येनाः अमेरिकाखण्डस्य अरण्येषु भवन्ति।
सांस्कृतिकं महत्त्वम्
प्रायेण सर्वेषां देशानां संस्कृतिषु श्येनपक्षी विशिष्टं स्थानम् आवहति। विष्णोः वाहनं गरुडः श्येनस्य चञ्चूं पक्षौ च धरति इति कथा प्रसिद्धा। एटाना इति राजानां कश्चन श्येनः स्वर्गं नीतवान् इति ग्रीक् देशीयकथायां वर्णितं वर्तते। श्येनः साक्षात् सूर्यं द्रष्टुं शक्नोति इति लुकान् इत्यस्य पिल्ली इत्यस्य च मध्यकालीन लेखकयोरभिप्रायः। केनडादेशे श्येनस्य आखेटकं निषिद्धं वर्तते।
उल्लेखाः
वर्गः:पक्षिणः
बाबर
मुगलसाम्राज्यस्य स्थापकः साम्राट्। लोधीराजवंशस्य अन्तिमं राजानम् (इब्राहिम् लोधि) पाणिपत्युद्धे विजित्य भारतस्य साम्रात् अभूत्। 250px|साम्राट् बाबरः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
ब्रूनै
thumb|right|200px thumb|right|200px thumb|right|200px ब्रूनै एशिया- महाद्वीपे देश: अस्‍ति. राजधानी - बन्‍दर श्री भगवान
बाह्यशृङ्खला
वर्गः:एशियाखण्डस्य राष्ट्राणि वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
सण्डूरुविधानसभाक्षेत्रम्
कर्णाटकस्य अष्टाविंशतिलोकसभाक्षेत्रेषु अन्यतमम् अस्ति बळ्ळारीलोकसभाक्षेत्रम्। अत्र अष्टविधानसभाक्षेत्राणि अन्तर्भवन्ति । तेषु अन्यतमम् अस्ति सण्डूरुविधानसभाक्षेत्रम्।  कर्णाटके विधानसभाक्षेत्रेषु अस्य सङ्ख्या ९५।सण्डूरुविधानसभाक्षेत्रं मण्डलदृष्ट्या बळ्ळारीमण्डले अन्तर्भवति । निर्वाचनक्षेत्रदृष्ट्या बळ्ळारीलोकसभाक्षेत्रे अन्तर्भवति । एतत् क्षेत्रं अनुसूचितजनाङ्गस्य (ST) कृते आरक्षितम् अस्ति । सण्डूरुविषये अधिकविवरणार्थं सण्डूरु इति पृष्टं पश्यन्तु ।
वर्गः:कर्णाटकस्य विधानसभाक्षेत्राणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
बहामास
thumb|right|200px thumb|right|300px
बहामास केरिबियन-क्षेत्रे देश: अस्‍ति. राजधानी - नसौ
सम्‍बद्घ विषय:
बाह्यसम्पर्काः
वर्गः:उत्तर-अमेरिकाखण्डस्य देशाः वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
बिलियर्ड्स्-क्रीडा
गुलिशङ्कुक्रीडा(क्यू-क्रीडा, बिलियर्ड्स्-क्रीडा)(Cue sports,billiard sports) आङ्ग्लेयानां क्रीडा वर्तते । एषा क्रीडा क्यू दण्डस्य सहायेन क्रीडन्ति ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:कन्दुकक्रीडाः वर्गः:क्रीडासम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
ग्रेनाडा
thumb|right|200px thumb|right|200px
ग्रेनाडा केरिबियन-क्षेत्रे देश: अस्‍ति. राजधानी -
सम्‍बद्घ विषय:
External links
वर्गः:दक्षिण-अमेरिकादेशाः वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
तस्माद्यस्य महाबाहो...
तस्माद्यस्य महाबाहो इत्यनेन श्लोकेन भगवान् श्रीकृष्णः युक्तपुरुषस्य बुद्धिस्थिरतां वर्णयति । पूर्वस्मिन् श्लोके भगवान् अयुक्तस्य मनुष्यस्य बुद्धिः कथम् अस्थिरा भवति इत्यस्य वर्णनम् अकरोत् । अत्र युक्तस्य पुरुषस्य बुद्धिः कथं स्थिरा भवति इति कथयति ।
पदच्छेदः
तस्मात्, यस्य, महाबाहो, निगृहीतानि, सर्वशः । इन्द्रियाणि, इन्द्रियार्थेभ्यः, तस्य, प्रज्ञा, प्रतिष्ठिता ॥
अन्वयः
महाबाहो ! तस्मात् यस्य इन्द्रियाणि इन्द्रियार्थेभ्यः सर्वशः निगृहीतानि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता (भवति) ।
भावार्थः
अतः हे महाबाहो ! यस्य मनुष्यस्य इन्द्रियाणि इन्द्रियविषयेभ्यः सर्वथा निगृहीतानि (वशीकृतानि) सन्ति, तस्य बुद्धिः स्थिरा अस्ति । अत्र इन्द्रियाणां वशीकरणस्य यः विषयः षष्टतमात् श्लोकात् आरब्धः आसीत्, तस्य विषयस्य "तस्मात्" इत्यनेन शब्देन उपसंहारं करोति । एवम् उपसंहारं कुर्वन् भगवान् वदति यत्, यस्य मनः, इन्द्रियाणि च संसारात् आसक्तानि न सन्ति, तस्य बुद्धिः प्रतिष्ठिता अस्ति इति ।
अत्र 'सर्वशः' इत्यस्य शब्दस्य तात्पर्यम् अस्ति यत्, सांसारिकप्रवृत्तिषु उत एकान्तचिन्तने कस्याञ्चित् अवस्थायाम् अपि तस्य मनुष्यस्य इन्दियाणि भोगेषु उत विषयेषु प्रवृत्तानि न भवन्ति । व्यवहारकाले अनेके विषयाः तस्य सम्मुखम् उपस्थिताः भवन्ति, परन्तु सः विचलितः न भवति । तस्य मनः अपि इन्द्रियैः सह युक्तं सत् बुद्धिं विचलितां कर्तुं न प्रभवति । यथा पर्वतं कोऽपि चालयितुं न सम्भवति, तथैव तस्य बुद्धिः दृढा भवति । तां बुद्धिं कोऽपि विचालयतुं न शक्नोति । किञ्च तस्य मनसि विषयाणां महत्त्वं नास्ति ।
'निगृहीतानि' – इत्यस्य तात्पर्यम् अस्ति यत्, इन्द्रियाणि विषयेभ्यः पूर्णतया विमुखीनि भवन्ति । अर्थात् विषयेषु इन्द्रियाणां किञ्चिदपि रागः, आसक्तिः, आकर्षणं च नावशिष्यते । यथा सर्प स्य दन्ते निष्काषिते सति तस्मिन् विषं न भवति, तथैव इन्द्रियाणां रागद्वेषेभ्यः मुक्तिः विषयुक्तदन्तेभ्यः मुक्तिवत् अस्ति । यथा विषदन्ते गते सति यद्यपि सर्पः दंशति, तथापि तस्य प्रभावः न भवति, तथैव इन्द्रियाणां रागद्वेषरहिते सति साधकस्य पतनं न भवति ।
एतस्य सम्पूर्णस्य श्लोकस्य तात्पर्यम् अस्ति यत्, साधकेन दृढतया स्वपरमात्मप्राप्तेः लक्ष्यं प्राप्तुं सङ्कल्पः करणीयः । भोगः, सङ्ग्रहः च न मे लक्ष्यम् इति तेन साधकेन सावधानतया चिन्तनीयम् । एवं यदि सावधानतया सङ्कल्पं नैरन्तर्येण पालयति, तर्हि तस्य साधकस्य बुद्धिः स्थिरा भवति ।
शाङ्करभाष्यम्
यततो हि इत्युपन्यस्तस्यार्थस्य अनेकधा उपपत्तिमुक्त्वा तं चार्थमुपपाद्य उपसंहरति  -
इन्द्रियाणां प्रवृत्तौ दोष उपपादितो यस्मात्  तस्मात् यस्य  यतेः हे  महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः  सर्वप्रकारैः मानसादिभेदैः  इन्द्रियाणि इन्द्रियार्थेभ्यः  शब्दादिभ्यः  तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ।।
भाष्यार्थः
यतः इन्द्रियाणां प्रवृत्तौ दोषः सिद्धः अस्ति, अतः हे महाबाहो ! यस्य साधकस्य इन्द्रियाणि विषयेभ्यः सर्वथा अर्थात् मानसिकादिभेदेभ्यः निगृहीतानि सन्ति, तस्य बुद्धिः प्रतिष्ठिता अस्ति ।
== रामानुजभाष्यम् == तस्माद्  उक्तेन प्रकारेण शुभाश्रये मयि निविष्टमनसो  यस्य इन्द्रियाणि इन्द्रियार्थेभ्यः सर्वशो निगृहीतानि तस्य  एव आत्मनि  प्रज्ञा प्रतिष्ठिता  भवति।
अधिकवाचनाय
68 वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
१४३१
१४३१ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१४३१ १४३१ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
अर्थालङ्कारः
ये अलङ्काराः अर्थेन काव्ये चमत्कारम् उत्पादयन्ति, न तत्र शब्दस्य प्राधान्यम्, ते अर्थालङ्काराः(Arthalankara) उच्यन्ते । उपमा, रूपकम्, उत्प्रेक्षा, दृष्टान्तः इत्यादयः अर्थालङ्काराः सन्ति । श्लेषः शब्देन अर्थेन च उभयेन चमत्कारमुत्पादयति, अत एव एषः उभयकोटिषु पतति । अधोलिखिता अर्थालङ्काराणाम् सूची अस्ति।
वर्गः:अर्थालङ्काराः वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎ वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः‎ वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎ वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
४३३
४३३ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
४३३ ४३३ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
हुब्बळ्ळी
हुब्बळ्ळी (Hubballi) -कर्णाटकराज्ये धारवाडमण्डले विद्यमानं प्रमुखं नगरम् एतत् । प्रसिद्धः श्रीसिद्धरूढस्वामिमठः मूरुसाविरमठः, मुरुघामठः, नृपतुङ्गबेट्ट, श्रीसाईबाबामन्दिरं, केदारलिङ्गज्योतिनां मन्दिरं, वरुरुप्रदेशे (१६ कि.मी) जैनानां नवग्रहतीर्थक्षेत्रं, भवानीशङ्करदेवालयः (२९ कि.मी दूरे ) दर्शनीयानि सन्ति । शिवरात्रिसमये सिद्धारूढमठे उत्सवः प्रचलति । अत्र श्रीसिद्धारूढस्वामिनः स्मारकम् अस्ति । हुब्बळ्ळीतः ३५ कि.मी दूरे अण्णिगेरे स्थले श्रीः अमृतेश्वरदेवालयः अस्ति । शिलादेवालये ७६ स्तम्भाः सन्ति । प्राकारे देवानां पौराणिकविषयानां च चित्रणम् अस्ति । होय्सल-चालुक्य-विजयनगर -आदिलषाहीशासनम् अत्र आसीत्।
बाह्यानुबन्धः
वर्गः:कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
इन्दिरागान्धीजयन्ती
नवम्बरमासस्य १९ तमे दिने श्रीमत्याः इन्दिरागान्धिमहोदयायाः जन्मदिनं देशे सर्वत्र आचरन्ति । श्रीमती इन्दिरागान्धिः भारतदेशस्य प्रथमप्रधानमन्त्रिणः श्रीजवाहरलालमहोदयस्य एका एव पुत्री आसीत् ।
बाल्यम्
श्रीमती इन्दिराप्रियदर्शिनी १९१७ तमे वर्षे नवम्बरमासस्य १९ तमे दिने जन्म प्राप्तवती । अस्याः पिता श्रीजवाहरलालनेहरुः भारतदेशस्य स्वातन्त्र्यान्दोलने सक्रियः नायकः आसीत् । पितामहः श्री मोतीलालनेहरुः अलहाबादनगरे श्रेष्ठः न्यायवादी आसीत् । आनन्दभवनम् इति नेहरुकुटुम्बस्य राजगृहमिव भव्यम् आवासस्थानम् आसीत् । इन्दिराप्रियदर्शिनीमहोदयायाः माता श्रीमती कमलानेहरुः देशभक्ता सदाचारसम्पन्ना आसीत् । भव्ये गृहे इन्दिराप्रियदर्शिनी बाल्यं वैभवेन न यापितवती । अस्य कारणं मातुः अनारोग्यम् । अतः एव श्रीमती इन्दिराप्रियदर्शिन्याः विद्याभ्यासोऽपि क्रमपूर्वकं नाभवत् ।