cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
भारतस्य स्वातन्त्र्यसङ्ग्रामः
thumb|300px|प्रथमस्वातन्त्र्यसङ्ग्रमदृश्यम् भारतीयः स्वातन्त्र्यसङ्ग्रामः राष्ट्रीयस्य क्षेत्रीयस्य च उत्तेजनस्य प्रयत्नस्य च फलस्वरूपः । भारतीराजकीयसङ्घटनैः सञ्चालितः अहिंसातत्त्वबद्धं ससैन्यान्दोलम् आसीत् । सर्वजनानम् एकमेव लक्ष्यं एक एव उद्देशः आङ्गप्रशासनं समूलम् उन्मूलयित्वा भारतमातुः दास्यविमोचनम् । अस्य आन्दोलनस्य आरम्भाः क्रि.श.१८५६ वर्षे अभवत् यस्य सिपायी विद्रोहः इति आङ्ग्लाः अवदन् । भारतस्य स्वातन्त्र्यता प्राप्तये सहस्राधिकाः स्वप्राणान् समर्पयन् । क्रि.शा१९३०तमे वर्षे भारतीयकाङ्ग्रेस् सम्भूते अधिवेशने पूर्णस्वातन्त्र्यस्य अभ्यर्थनम् आङ्ग्लानां पुरतः प्रस्तावितवन्तः ।
प्रधानाः भारतस्वातन्त्र्यपूर्वघटनाः
वर्गः:भारतस्य स्वातन्त्र्यान्दोलनानि वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वृत्ताछन्दः
वृत्ता।
थ्
अस्य उच्चारणस्थानं दन्ताः सन्ति । एषः व्यञ्जनवर्णः। तवर्गस्य द्वितीयः वर्णः | महाप्राणवर्णः अयम् ।"कादयो मावसानाः स्पर्शाः" । लृतुलसानां दन्ताः -सि० कौ०
वृत्ताछन्दः
प्रतिचरणम् अक्षरसङ्ख्या ११
थ्
नानार्थाः
“थं रक्षणे मङ्गले च साध्वसे च नपुंसकम्। शिलोच्चये पुमानेव क्वचित्तु भयरक्षणे॥“ – मेदिनीकोशः
वृत्ताछन्दः
ननसगगुरुरचिता वृत्ता। – केदारभट्टकृतवृत्तरत्नाकर:३.४१
।।। ।।। ।।ऽ ऽऽ
थ्
नानार्थाः
वर्गः:वर्णमाला वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वृत्ताछन्दः
न न स ग ग।
यति: चतुर्भि: सप्तभि: च।
थ्
नानार्थाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वृत्ताछन्दः
उदाहरणम् -
यदि विगलितबलधर्म: स्याद् यदि बहुबलमपि चाधर्मे। मदवतरणसमय: पार्थ, सदवनखलदमनायायम्॥
वर्गः:छन्दांसि वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
द्
अस्य उच्चारणस्थानंदन्ताः सन्ति । एषः व्यञ्जनवर्णः। तवर्गस्य तृतीयः वर्णः । अल्पप्राणवर्णः अयम् ।"कादयो मावसानाः स्पर्शाः" । लृतुलसानां दन्ताः -सि० कौ०
नानार्थाः
“दः पुमानचले दत्ते स्त्रियाम् शोधनदानयोः। छेदोपतापरक्षासु पुमांस्तु दातरिस्मृतः” –मेदिनीकोशः “दः पुंसि दातरि च्छेदे दा स्त्रियाम् क्षान्तिदानयोः। दं क्लीबे पानवैराग्यकलत्रेष्ववलोकने। भेद्यलिङ्गस्त्वयं मूके गृहीते द्रावके शुचौ॥“- नानार्थरत्नावलिः
वर्गः:वर्णमाला वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
भद्रिका
प्रतिचरणम् अक्षरसङ्ख्या ११
ननरलगुरुभिश्च भद्रिका।– केदारभट्टकृतवृत्तरत्नाकर:३.४२
।।। ।।। ऽ।ऽ ।ऽ
न न र ल ग।
यति: पादान्ते।
उदाहरणम् -
विगलितबलधर्मता यदाथ च बलवदधर्ममार्गता। स्वयमहमवतारमादधे, सदवनखलदण्डनोद्यत:॥
वर्गः:छन्दांसि वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
एच् डी कुमारस्वामी
एषः एकः राजकीयनायकः (कन्नडभाषायां: ಹೆಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ) विद्यते । डिसेम्बर् मासस्य १६ दिनाङ्के १९५९ तमे वर्षे जन्म प्राप्तवान् । एषः कर्णाटकस्य पूर्वतनो मुख्यमन्त्री आसीत् (फ़ेब्रवरी ४ २००६ तः अक्टोबर् ९, २००७ । पूर्वतन प्रधानमन्त्रेः देवेगौडस्य पुत्रः वर्तते ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:कर्णाटकराज्यस्य मुख्यमन्त्रिणः वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:भारतीयराजनेतारः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:जीवतव्यक्तयः वर्गः:१९५९ जननम्
ध्
नानार्थाः
“धो ना धर्मे कुबेरे च क्लीबं तु वसुनि स्मृतम्”- मेदिनीकोशः “धःपुंसीन्द्रे ध्वनौ ध्याने श्रीदे धन्वन्तरौ घटे। धं वेश्मनि ”
वर्गः:वर्णमाला वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
व्यावसायिकसङ्गठनानां प्रकाराः
व्यवसायस्य आरम्भे विशेषतः व्यावसायिकसंरचनायाः समीचीनरूपस्य चयनस्य दृष्ट्या बहवः महत्त्वपूर्णाः निर्णयाः करणीयाः सन्ति । स्वविकल्पेषु शोधं कर्तुं पर्याप्तं समयं गृहीत्वा प्रमुखसङ्गठनसंरचनानां प्रत्येकं कथं कार्यं करोति इति अवगन्तुं भवतः कम्पनीयाः कृते उत्तमं विकल्पं कर्तुं साहाय्यं कर्तुं शक्नोति।
व्यावसायिकसङ्गठनानां पञ्चरूपेषु निम्नलिखितम् अन्तर्भवति ।
साझेदारी
निगम
सहकारी
सीमित देयता कम्पनी
व्यावसायिकसाझेदारी सामान्यं वा सीमितं वा इति वर्गीकरणं कर्तुं शक्नुवन्ति । सामान्यसाझेदारी उभौ भागिनौ कस्यापि व्यवसायऋणस्य शतप्रतिशतम् उत्तरदायित्वं युक्ते व्यवसाये निवेशं कर्तुं शक्नोति । तेषां औपचारिकसम्झौतेः आवश्यकता नास्ति। तदनुपातेन सीमितसाझेदारीषु स्वामिनः राज्येन सह कागदपत्राणि दाखिल्य औपचारिकसमझौतानि रचयितुं प्रवृत्ताः भवन्ति येषु साझेदारीयाः सर्वेषां महत्त्वपूर्णविवरणानां वर्णनं भवति, यथा कतिपयऋणानां उत्तरदायी कोऽस्ति
निगमः एकः व्यापारिकः संगठनः अस्ति यः स्वस्य भागधारकेभ्यः अद्वितीयं पृथक् च संस्थारूपेण कार्यं करोति । निगमः भागधारकेभ्यः लाभं लाभांशं वा वितरितुं पूर्वं स्वस्य करं ददाति । निगमस्य मुख्यतया त्रीणि रूपाणि सन्ति : एकः C निगमः, एकः S निगमः तथा एकः LLC, अथवा सीमितदायित्वनिगमः ।
एकल स्वामित्व
व्यापारसंरचनायाः एतत् लोकप्रियरूपं स्थापनं सर्वाधिकं सुलभम् अस्ति । एकलस्वामित्वस्य एकः स्वामिः भवति यः सर्वान् व्यापारनिर्णयान् करोति, व्यापारस्य स्वामिनः च भेदः नास्ति ।
सहकारी, अथवा सहकारी, निजीव्यापारः, संस्था वा कृषिक्षेत्रं यस्य स्वामित्वं व्यक्तिसमूहस्य भवति, साधारणलक्ष्यस्य पूर्तये च चालयति । एते स्वामिनः मिलित्वा व्यापारस्य संचालनं कुर्वन्ति, ते च लाभादिलाभान् साझां कुर्वन्ति । अधिकांशतः सहकारस्य सदस्याः अथवा अंशस्वामिनः अपि व्यवसायाय कार्यं कुर्वन्ति, तस्य सेवानां उपयोगं च कुर्वन्ति ।
लघुव्यापाराणां कृते व्यावसायिकसंरचनायाः सर्वाधिकं सामान्यं रूपं सीमितदायित्वकम्पनी, अथवा LLC अस्ति, या पृथक् कानूनी संस्थारूपेण परिभाषिता अस्ति तथा च स्वामिनः असीमितराशिः भवितुम् अर्हति तेषु सामान्यतया एकलस्वामित्वरूपेण करः भवति, मुकदमे बीमायाः आवश्यकता भवति । व्यापारस्य एतत् रूपं अन्यरूपानां संकरं भवति यतोहि अस्मिन् निगमस्य केचन लक्षणानि अपि च साझेदारी अपि सन्ति अतः तस्य संरचना अधिका लचीली भवति
सम्बद्धाः लेखाः
वर्गः:व्यवसायः
श्येनिका
श्येनिका।
प्रतिचरणम् अक्षरसङ्ख्या ११
श्येनिका रजौ रलौ गुरुर्यदा। – केदारभट्टकृत- वृत्तरत्नाकर:३.४३
ऽ।ऽ ।ऽ। ऽ।ऽ ।ऽ
र ज र ल ग।
उदाहरणम् -
धर्महान्यधर्मसुस्थिती यदा ,संसृजाम्यहं स्वयं तदार्जुन। साधुरक्षणं खलप्रणाशनं,धर्मसंस्थितिं विधातुमेव च॥
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:छन्दांसि वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
भगिनी निवेदिता
भगिनी निवेदिता (Margaret Elizabeth Noble, भगिनी निवेदिता) इति स्वामिविवेकानन्देन प्रदत्तं नाम । तस्याः वास्तविकं नाम तु मार्गरेट् एलिजबेथ् नोबल् आसीत् । भारतस्य स्वतन्त्रतासङ्ग्रामे तस्याः अपि अविस्मरणीयं योगदानं वर्तते । मेडलीन् स्लेड्, एनी बेसन्ट् सदृशम् एषा अपि भारतमातुः विदेशिपुत्री । एषा अपि सर्वस्वं त्यक्त्वा भारतस्वतन्त्रतायै योगदानम् अयच्छत् । मेडम कामा-द्वारा निर्मितस्य "वन्दे मातरम्"-ध्वजस्य अनुसरणं कृत्वा अनया अपि भारतीयराष्ट्रध्वजस्य निर्माणे स्वयोगदानं कृतम् । स्वामिविवेकानन्दस्य जीवनीलेखने अपि एतस्याः महद्योगदानं वर्तते ।
जन्म, परिवारश्च
विंशतितमेऽब्दे भारतवत् अन्ये बहवः देशाः अपि इङ्ग्लैण्ड-देशस्य अधीनाः आसन् । तेषु आयर्लैण्ड-देशः अपि अन्यतमः । भारतीयक्रान्तिकारिवत् तस्मिन् देशे अपि स्वतन्त्रयोद्धारः मातृभूमेः स्वतन्त्रतायै सक्रियाः आसन् । आयर्लैण्ड-देशे सेम्युअल् नोबल्-नामकः एकः ‘पादरी’ (padre) आसीत् । सः धर्मप्रचारेण सह मातृभिमिस्वतन्त्रतायै अपि कार्यं करोति स्म । सेम्युअल् इत्यस्य पत्नी मेरी यदा प्रसूता आसीत्, तदा सा अवदत्, “यदि आवयोः शिशोः जन्म निर्विघ्नेन भविष्यति, तर्हि आवां स्वशिशुम् ईश्वरसेवायां योजयिष्यावः” इति । परन्तु सेम्युअल् अवदत्, “न भोः ! आवयोः शिशुः ईश्वरकार्याय न किन्तु मातृभूमिस्वतन्त्रतायै कार्यं करिष्यति” इति ।
१९६७ तमस्य वर्षस्य 'अक्तूबर'-मासस्य अष्टाविंशतितमे (२८/१०/१९६७) दिनाङ्के तयोः गृहे कन्यायाः जन्म अभवत् । सा कन्या एव मार्गरेट् अर्थात् भगिनी निवेदिता । निवेदितया बाल्यं आयर्लैण्ड-देशे तस्याः पितामह्याः गृहे व्यतीतम्, यतो हि तस्य पिता धर्मप्रचारस्य, देशस्वतन्त्रतायाः च कार्ये व्यस्तः आसीत् । तस्य पिता देशसेवायाः विचारान् निवेदितायाः मनसि आरोपयत् । परन्तु १८८२ तमे वर्षे ३४ वर्षस्य वयसि तस्याः पितुः अवसानम् अभवत् । तदा निवेदितायाः आयुः पञ्चदश आसीत् । पितुः अवसानानन्तरं गृहनिर्वाहस्य दायित्वं निवेदितायाः उपरि आपतितम् । अतः १८८४ तमे वर्षे सा एकस्यां शालायां शिक्षिकात्वेन कार्यं प्रारभत । परन्तु देशसेवायै जन्मधृता निवेदिता कुत्रापि शान्त्या वृत्त्युपार्जनं कर्तुं न शक्तवती । सा षड्वर्षेषु भिन्नेषु चतुर्षु स्थानेषु कार्यं कृतवती । अन्ततो गत्वा सा १८९२ तमे वर्षे लण्डन-महानगरम् अगच्छत् ।
शिक्षणम्
पितुः मरणानन्तरं वृत्त्युपार्जनेन सह निवेदिता पठन्ती अपि आसीत् । तस्याः माता मेरी निवेदितां, तस्याः अनुजां च पठितुं 'होलीफाक्स'-कलाविद्यालयं प्रैषयत् । तयोः सहोदर्योः सम्यगध्ययनेन विद्यालयस्य शिक्षकाः सन्तुष्टाः आसन् । ते अध्ययने अतिचतुरे आस्ताम् । तस्मिन् विद्यालये ते सङ्गीत-चित्र-नृत्यादीनाम् अभ्यासम् अकुरुताम् । तस्मिन् विद्यालये अध्ययनं समाप्य निवेदिता 'केस्विक्'-विद्यालये शिक्षिकात्वेन कार्यं प्रारभत ।
स्वामिविवेकानन्देन सह मेलनम्
बाल्यकालात् निवेदितायाः स्वप्नम् आसीत् यत्, “आयर्लैण्ड-देशः स्वतन्त्रः स्यात्” इति । तस्याः पित्रोः संस्काराः अपि तथैव आसन् । लण्डन-महानगरं सम्प्राप्य तस्याः आयर्लैण्ड-देशस्य क्रान्तिकारिभिस्सह सम्पर्कः अभवत् । १८९३ तमे वर्षे अमेरिका-देशस्य शिकागो-महानगरे विश्वधर्मपरिषदि सा भागम् अवहत् । तत्र भारतस्य प्रतिनिधेः स्वामिविवेकानन्दस्य भाषणं श्रृत्वा सा प्रेरणां प्रापत् । स्वामिववेकानन्देन तस्यां परिषदि यत् भाषणं दत्तमासीत्, तेन सर्वेषां हृदयम् अजयत सः । ततः विवेकानन्दः इङ्ग्लैण्ड-देशस्य लण्डन-महानगरे 'लेडी ईझाएल्' इत्यस्याः गृहम् अगच्छत् । तस्मिन् गृहे स्वामिविवेकानन्दस्य प्रवचनम् आसीत् । तस्मिन् प्रवचने पञ्चदश जनाः आसन् । तेषु निवेदिता अपि अन्यतमा । ततः तु निवेदिता विवेकान्दं प्रति मुग्धा अभवत् । विवेकानन्दः तदनन्तरवर्षे यदा पुनः लण्डन-महानगरम् अगच्छ्त्, तदारभ्य निवेदितायाः परिचयः विवेकानन्देन सह अवर्धत । परन्तु स्वामिना सह सा अधिकं समयं न यापयत् । एकदा सा विवेकानन्दं पत्रम् अलिखत्, “भोः स्वामिन् ! भारतम् आगन्तुकामा अहं भवतः आज्ञायाः प्रतीक्षां कुर्वती अस्मि” । निवेदितायाः पत्रं पठित्वा विवेकानन्दः किंवक्तव्यमूढः अभवत्, यतो हि स्वामी जानाति स्म यत्, “सा विदेशस्य शीतवातावरणे निवसितुम् अभ्यस्ता अस्ति । भारतस्य उष्णवातावरणे सा कथं निवत्स्यति ?” इति । परन्तु निवेदितायाः निर्णयः दृढः आसीत्, अतः स्वामी तस्यै भारतम् आगन्तुम् आज्ञाम् अयच्छत् ।
भारतागमनम्
१८९८ तमस्य वर्षस्य 'जनवरी'-मासस्य अष्टाविंशतितमे (२८/१/१८९८) दिनाङ्के मोम्बासा-नामकेन जलयानेन सा कोलकाता-महानगरं प्रापत् । मासद्वयं यावत् सा भारतस्य संस्कृति-इतिहास-जीवशैल्यादिवषये गहनाध्ययनम् अकरोत् । स्वामिना प्रदर्शितध्यानमार्गस्यापि सा अनुसरणम् अकरोत् । ततः १९९८ तमस्य वर्षस्य 'मार्च'-मासस्य पञ्चविंशतितमे (२५/३/१९९८) दिनाङ्के स्वामिविवेकानन्दः तस्यै दीक्षाम् अददत् । दीक्षाकाले स्वामी तस्यै मन्त्रम् अयच्छत्, “भारते स्निह्यताम्, भारतस्य सेवा क्रियताम् (Love India, Serve India)” इति । स्वामी निवेदितायै उपादिशत् यत्, “भारतस्य यथार्थतया यदि त्वं सेवां कर्तुम् इच्छसि, तर्हि भारतस्य आत्मनि लीना भव । भारतीयानां सुखदुःखानि, अज्ञानम्, अन्धविश्वासम्, आपत्तिं च स्वस्य मत्वा सहस्व । साधनया, तपश्चर्यया च तेषां निवारणं कुरु । तदैव त्वं स्वोद्देशे सफला भविष्यसि” इति । दीक्षाकाले एव मार्गरेट् इत्यस्मात् निवेदिता इति स्वामिना तस्याः नामान्तरणं कृतम् । ततः सा निवेदिता इति प्रसिद्धा अभवत् । कालान्तरे भगिनी शब्दः अपि तस्याः नाम्ना सह अयुजत् (जुड़ गया) । अतः भगिनी निवेदिता इति सा प्रसिद्धा ।
तस्मिन् एव काले कोलकाता-महानगरे 'प्लेग'-रोगेण यमरूपं धृतम् आसीत् । जनाः औषध-सेवा-उपचारादीनाम् अभावेन मरन्तः आसन् । निवेदिता तेषां रोगिणां कृते धनसञ्चयस्य कार्यं प्रारभत । अविरतपरिश्रमेण सा रोगिणाम् उपचारार्थं धनम् एकत्रितम् अकरोत् । रागिणां सेवायै सा सर्वदा तत्परा आसीत् । ततः सा भारतभ्रमणं प्रारभत । भारतयात्राकाले सा विविधयोगिभिः ध्यान-योग-समाधि-विषये अपठत् । १९०० तमे वर्षे पेरिस-महानगरे विश्वधर्मपरिषदः आयोजनम् आसीत् । निवेदिता स्वामिना सह तस्यां परिषदि भागम् अवहत् । परन्तु ततः आगमनानन्तरं स्वामिनः स्वास्थ्यं शिथिलम् अभवत् । एकदा स्वामी निवेदिताम् अवदत्, “इतःपरं त्वया स्वविवेकेनैव अग्रे गन्तव्यमस्ति । तव अन्तरात्मा यस्मिन् मार्गे प्रति नयति, तं मार्गं प्रति गच्छतु” इति ।
भारतीयस्वतन्त्रतान्दोलने योगदानम्
विवेकान्दस्य आदेशानन्तरं निवेदिता सर्वत्र एकाकी एव अटति स्म । सा इङ्ग्लैण्ड-देशस्य यात्राम् अकरोत् । तस्मिन् काले इङ्ग्लैण्ड-देशे जनाः हिन्दुधर्मम् अङ्गीकर्तुम् आरब्धवन्तः आसन् । तेन तत्रस्थाः क्रिस्त-जनाः रुष्टाः आसन् । ते भारतीयसंस्कृतेः अपमानं कुर्वन्ति स्म । सा यदा इङ्गलैण्ड-देशे आसीत्, तदा तया अनुभूतं यत्, "इङ्ग्लैण्ड-भारतयोः मित्रता न भवितुम् अर्हति । अतः भारतेन तु स्वतन्त्रतायाः कृते सङ्घर्षः एव करणीयः" इति । भारतं प्रत्यागत्य सा बहुत्र भाषणानि अकरोत् । तस्याः भाषणेषु भारतं प्रति प्रेम एव आसीत् । सा ऐच्छत् यत्, “भारतीयाः स्वयं जागरूकाः भवेयुः, स्वमातृभूम्यै युद्धं कुर्युः” इति । अतः सा भारतीयानां शिक्षायाः कार्यं प्रारभत, येन सुशिक्षिताः भारतीयाः स्वभाग्यं स्वयमेव लेखितुं समर्थाः भवेयुः । निवेदितायाः देशसेवाकार्यं पश्यन्तः भारतस्य राष्ट्रियनेतारः तया सह सम्पर्कम् अस्थापयन् । राष्ट्रियनेतॄणां निवेदितया सह सम्बन्धे वर्धिते सति आङ्ग्लसर्वकारः निवेदितायाः पृष्ठे गुप्तचरान् न्ययुङ्क्त । तस्याः पत्रेषु अपि आङ्ग्लसर्वकारस्य गृध्रदृष्टिः आसीत् ।
मृत्युः
भगिनी निवेदिता राष्ट्रियप्रवृत्तिभिः सह सल्लग्ना आसीत्, परन्तु तया समाजसेवायाः कार्यम् अपि क्रियमाणम् आसीत् । सा भारतमातुः सेवायै स्वजीवनं समार्पयत् । सा स्वस्वास्थ्यस्यापि चिन्तनं नाकरोत् । भारतस्य ऊष्णवातावरणे यद्यपि सा कष्टमनुभवति स्म, तथापि स्वास्थ्यस्य चिन्ताम् अकृत्वा सा सम्मेलन-प्रवचन-भाषणादिकार्याणि अविरतं करोति स्म । परन्तु स्वजीवनस्य अन्तिमदिनेषु तया तत्सर्वं त्यक्तम् । १९११ तमस्य वर्षस्य 'अक्तूबर'-मासस्य त्रयोदशे (१३/१०/१९११) दिनाङ्के चतुश्चत्वारिंशत् (४४) वयसि वङ्गप्रदेशे तस्याः निधनम् अभवत् । भारतमातुः निःस्वार्थभावेन सेवां कृतवत्यै तस्यै कोटि कोटि नमस्काराः ।
बाह्यानुबन्धाः
http://www.bhagininiveditacollege.in/
http://bhagininiveditabank.com/
https://en.wikipedia.org/wiki/Bhagini_Nivedita_(film)
https://en.wikipedia.org/wiki/Sister_Nivedita
http://bngvn.org/
https://en.wikipedia.org/wiki/Kishore_Bharati_Bhagini_Nivedita_(Co-ed)_College
http://www.du.ac.in/du/index.php?page=bhagini-nivedita-college
http://www.jagranjosh.com/articles/bhagini-nivedita-college-du-notified-recruitment-to-17-assistant-professor-posts-2013-1380005219-1
वर्गः:महिलास्वातन्त्र्ययोधाः
आपस्तम्बकल्पसूत्रम्
आपस्तम्बग्रन्थे धर्मशास्त्रस्यानेकमाननीयविषयाणां सिद्धान्तानाञ्च विवेचनमस्य. व्यापकदष्टे: परिचायकमस्ति । महर्षिणा गौतमेन वर्णसाकर्ययुक्तानां जातीनां वर्णनं कृतम्, परञ्चापस्तम्बोऽस्मिन् विपये मौनभावं धारयति । इमे नियोगस्य निन्दा कुर्वन्ति प्राजापत्यविवाहच समुचितो विवाह इत्यस्मिन् पक्षे सन्ति । एषां कालो बौधायना त्पश्चाद्वर्ती स्वीकर्तव्यः ।
निवासः
आपस्तम्बस्य निवासस्थानविषये विद्वत्सु मतभेदस्तिष्ठति। डॉ० बूलरमतेनायं दक्षिणभारतस्य ग्रन्थकारः सिद्धचति । आपस्तम्बेन स्वधर्मसूत्रे आसनोपविष्टानां पुरुषाणां हस्ते जलार्पणां श्राद्धीयप्रथामुदीच्यानां सम्प्रदाय इति कथितः । 'उदीच्यवृत्तिश्चेदासनगतेषूदपात्रानयनमिति । अस्मिन्नेव प्रमाणे ब्यलरे दाक्षिणात्यः प्रमाणीकृतः । परञ्च वस्तुस्थितिः विपरीता वर्तते ।
(क) विविधैः प्रमाणस्ते उत्तरदेशीयाः प्रतीयन्ते । सीमन्तप्रकरणे गायकान् अनयोर्मन्त्रयोः गायनस्य विधानं कृतमस्ति -
यौगन्धरिरेव नो राजेति साल्वीरवादिषुः ।
विवृत्तचक्रा आसीनास्तीरेण यमुने तव ।।
सोम एव नो राजेत्याहुब्राह्मणी प्रजाः ।।
विवृत्तचक्रा आसीनास्तीरेणासौ तव' ।
'उदुम्बरास्तिलखला भद्रकारा युगन्धराः ।
भूलिङ्गाः शरदण्डाश्च साल्वावयवसंज्ञिताः' ।
एष्ववयवेषु युगन्धरस्य राज्ञः उल्लेखः उपरिनिर्दिष्टे आपस्तम्बगृह्यस्य प्रथमे पद्ये 'यौगन्धरिः' इत्यत्र विद्यते । अस्योल्लेखस्य कर्ता आपस्तम्बो यमुना-साल्वदेशाभ्यां परिचितः कोऽप्युत्तरभारतीयो जनः । नास्त्यत्र सन्देहावसरः ।
( ख ) श्रौतसूत्रे आपस्तम्बेन कुरुक्षेत्रस्य समीपवर्तिनां प्रख्यातस्थानानां नाम्ना निर्देशः कृतः । तेषु महत्त्वपूर्णानि स्थानानि सन्ति- परिणः, प्लाक्षप्रस्रवणः, त्रिप्लक्षः, अप्ययश्च ( द्वषद्वतीनद्याः लुप्तस्थानानि )। अपरञ्च ते कुरूणां पञ्चालानाञ्च बहुशः उल्लेखाः कुर्वन्ति, तथैव तन्निमित्तानां विशेषयज्ञानामपि । तेन नैमिषारण्यनिवासि भ्योऽपि यागविधानस्योल्लेखः कृतः । परिणामतः आपस्तम्बश्रौतसूत्राणां भौगोलिको देशः कुरुक्षेत्रं, तनिकटवर्तिनो भूक्षेत्रम् । इत्यनेन सिद्धयति-उत्तरभारतमापस्तम्बस्य विशेषपरिचितं स्थानमस्ति । एतद्विपरीतमेषु सूत्रेषु दक्षिणभारतस्य देशस्य तत्रत्य निवासिनाञ्च विषये कोऽपि निर्देशो न मिलति ।"
(ग) एषु सूत्रेषु प्रयुक्ताः शब्दाः संस्कृते अप्रसिद्धास्तथा कुरुपाञ्चालस्य देशभाषा यामद्यापि प्रचलिताः सन्ति । आपस्तम्बश्रौतसूत्रे अश्वाय प्रयुक्तः घोटशादो हिन्दी भाषायाः 'घोड़ा' इत्येवास्ति । तथैवारण्यमेषस्यार्थे प्रयुक्तः 'भयेडक'शब्दः हिन्दी. भाषायाः 'भेड़ा'शब्देन साम्यं स्थापयति । द्राविडीभाषायाः कोऽपि शत प्रयतो नास्ति। डॉ० गार्वमहाशयस्येदमनुमानं यत्-तम्बलवीणायाः प्रयोग नमिल देशीयवीणाय सूत्रेषु कृत इत्यप्रामाणिकः । गोभिलगृह्यसूत्रे ब्रह्मचारिणो विभिन्न वर्णानां रसनाविधानाय 'तम्बल शब्दस्य प्रयोगो दृश्यते यत्र टीकाकारेण भट्टनारायणेन तम्बस्यार्थः 'शण' इति कृतः, तद्यथा-'मुञ्जकाशौ प्रसिद्धौ तम्बल: शण उच्यते' ।
जैमिनीयगृह्यसूत्रं वैश्याय 'तमल'निमिता रशना इत्यस्य विधानं करोति । श्रीमता घरदत्तेन स्वटीकायां तमलं मूलोदकसंज्ञकस्तरुः स्वीकृतः । तथा च तमलो मूलोदक संज्ञो वृक्षः, तस्य त्वचा तामली इति । गोपीनाथभट्टास्तु ताम्बली-तामलीशब्दो पर्यायवाचिनो स्त. इत्यामनन्ति । तमलोऽथवा तम्बलो वृक्षविशेषस्याभिधानमस्ति । फलतः आपस्तम्बश्रौतसूत्रे प्रयुक्तस्य तम्बलवीणा'शब्दस्यार्थः–तम्बलवृक्षस्य त्वग्निमिता वीणा विद्यते। अतोऽमुं शब्दं द्राविडीभाषायाः शब्दः इति कथनं नितान्तमनुचितमस्ति ।
एभिः प्रमाणः आपस्तम्बस्य जन्मस्थानम् ‘उत्तरभारतम्'निश्चित रूपेणास्ति दक्षिण भारतस्य न भवितुमर्हति—इति निष्कर्षः ।
भारतरत्नम्
पीठिका
भारतरत्नप्रशस्तिः भारतवर्षस्य अत्युन्नता प्रशस्तिः । ये देशस्य प्रगतये श्रेष्ठं प्रदानं कुर्वन्ति, तेभ्यः प्रदेशया खलु प्रशस्तिरयम् । स्वार्थम् अगणयित्वा सर्वस्वं समर्पितवन्तः प्रशस्तिम् इमाम् अर्हन्ति । ये महाजनाः साहित्यम् सङ्गीतम्, कला विज्ञानम्, सार्वजनिकसेवा  इत्यादिषु क्षेत्रेषु श्रेष्ठतमं कार्यं साधयन्ति तेभ्यः इयं प्रशस्तिः दीयते । अस्य आरम्भः क्रि.श.१९५४तमे वर्षे अभवत् । आरम्भे मरणोत्तरं प्रशतिप्रदानस्य पद्धतिः नासीत् । क्रि.श.१९५५तमवर्षादनन्तरं  मरणोत्तरमपि दीयते । अद्यपर्यन्तं सप्तजनेभ्यः मरणोत्तरा प्रशस्तिः समर्पिता । भारतत्नप्रशस्तिभाक् भारतीय़ः एव भवेत् इति  नियमः नास्ति चेदपि अधिकतया भारतीयसञ्जातेभ्यः एव दत्ता । अद्य पर्यन्तं केवलं द्वावेव (नेल्सन् मण्डेला क्रि.श.१९९०, अब्दुल् गफर् खान् क्रि.श.१९८८)
प्रशस्तिलक्षणम्
भारतरत्नप्रशस्तेः पदकम् अश्वत्थपत्रस्य आकारेण भवति । स्वर्णरचितस्य अस्य मुखपुटे रजतवर्णे सूर्यचित्रं रचितं भवति । अपि च देवनागरीलिप्यां भारतरत्न इति उत्कीर्णं शोभते । अपरे पुटे भारतराष्ट्रचिह्नं सिहशीर्षमुद्रा, सत्यमेव जयते इति ध्येयवाक्यं च लिखितं भवति ।
बाह्यसम्पर्कतन्तु
वर्गः:भारतरत्नपुरस्कारः‎
यशोरेश्वरी (ईश्वरीपुरम्)
जेस्सोरेश्वरी/यशोरेश्वरी (ईश्वरीपुरम्) एतत् शक्तिपीठं बाङ्ग्लादेशस्य सातखीरमण्डलस्य ईश्वरीपुरम् इत्यत्र अस्ति । बाङ्ग्लादेशस्थं पञ्चमं शक्तिपीठम् एतत् ।
सम्पर्कः
एतत् स्थानं सातखीरमण्डलस्य श्यामनगरसमीपे अस्ति । किन्तु अत्र प्राप्तुं न्यू दौलतपुरतः प्रस्थितं चेत् वरम् ।
वैशिष्ट्यम्
वर्गः:शक्तिपीठानि वर्गः:बाङ्ग्लादेशस्य तीर्थक्षेत्राणि वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
यादव:
यादव: भारते पारम्परिकरूपेण अ-अभिजात-कृषक-गोपालन-समुदायस्य अथवा जाति-समूहस्य उल्लेखं करोति यत् १९-२० शताब्द्याः आरभ्य सामाजिक-राजनैतिक-पुनरुत्थानस्य आन्दोलनस्य भागत्वेन पौराणिक-राजा यदु-तः वंशस्य दावान् अकरोत्। यादवपदेन अधुना हिन्दीमेखलाया: अहिर्-महाराष्ट्रस्य गवली इत्यादीनि अनेकानि पारम्परिकानि कृषक-गोपालन-जातयः आच्छादितानि सन्ति।
ऐतिहासिकदृष्ट्या अहिर-यादव-समूहयोः जाति-स्तरीकरणे अस्पष्टः संस्कार-स्थितिः आसीत्। उन्नीसवीं शताब्द्याः अन्ते विंशतिशतकस्य आरम्भात् च यादव-आन्दोलनेन संस्कृतीकरणेन, सशस्त्रसेनासु सक्रियभागीदारी,अन्येषां, अधिकप्रतिष्ठितव्यापारक्षेत्राणां समावेशार्थं आर्थिकावकाशानां विस्तारः, सक्रियभागीदारी च स्वघटकानाम् सामाजिकस्थानस्य उन्नयनार्थं कार्यं कृतम् अस्ति। राजनीति यादवनेतारः बुद्धिजीविनः च प्रायः यदुतः, कृष्णात् च स्वस्य दावितवंशस्य विषये केन्द्रीकृताः सन्ति, यत् तेषां तर्कः अस्ति यत् तेभ्यः क्षत्रियपदवीं ददाति, तथा च क्षत्रियसदृशशौर्यं बोधयितुं समूहकथायाः पुनर्निर्माणे प्रयासः निवेशितः, तथापि, समग्रस्य विषयस्य तेषां आन्दोलनं बृहत्तरस्य भारतीयजातव्यवस्थायाः सन्दर्भे प्रकटतया समतावादी न अभवत्।
आधुनिक भारते यादव
यादवः अधिकतया उत्तरभारते, विशेषतया च हरियाणा, उत्तरप्रदेश, बिहारदेशेषु च निवसन्ति। परम्परागतरूपेण ते अ-अभिजातगोपालनजातीयाः आसन्। तेषां पारम्परिकव्यापाराः कालान्तरे परिवर्तन्ते स्म तथा च बहुवर्षेभ्यः यादवः मुख्यतया कृषिकार्य्ये संलग्नाः सन्ति, यद्यपि मिशेलुट्टी १९५० तमे दशके "पुनरावर्तनीयं प्रतिरूपं" अवलोकितवान् यत्र आर्थिकप्रगतिः पशुसम्बद्धव्यापारेषु परिवहनपर्यन्तं ततः निर्माणपर्यन्तं च संलग्नतायाः माध्यमेन प्रगतिशीलः अस्ति। उत्तरभारते सेनायाः, पुलिसस्य च सह रोजगारः अन्ये पारम्परिकाः व्यवसायाः सन्ति, अधुना तस्मिन् क्षेत्रे सर्वकारीयरोजगारः अपि महत्त्वपूर्णः अभवत्।
स्वातन्त्र्योत्तर
मण्डेलबामः टिप्पणीं कृतवान् यत् सफलतां प्राप्यमाणानां सदस्यानां प्रतिबिम्बितवैभवे समुदायः कथं डुबति, यत् "यादवप्रकाशनानि न केवलं तेषां पौराणिकपूर्वजानां, तेषां ऐतिहासिकराजानाञ्च, अपितु विद्वान् विद्वानाः, धनी उद्योगिनः, उच्चनागरिकाः च अभवन्, तेषां समकालीनानाम् अपि उल्लेखं गर्वेण कुर्वन्ति सेवकाः" इति। अन्येषु जातिसमूहेषु अपि एषः लक्षणः द्रष्टुं शक्यते इति सः टिप्पणीं करोति।
वर्गीकरणे
यादवः भारतीयराज्येषु बिहार, छत्तीसगढ, दिल्ली,हरियाणा, झारखण्ड, कर्नाटक, मध्यप्रदेश, ओडिशा, राजस्थान, उत्तरप्रदेश, पश्चिमबङ्गराज्येषु अन्यपिछड़ावर्गेषु वर्गे समाविष्टाः सन्ति २००१ तमे वर्षे उत्तरप्रदेशे सामाजिकन्यायसमित्या सार्वजनिककार्यालयेषु केषाञ्चन ओबीसी-विशेषतः यादवानां अतिप्रतिनिधित्वस्य सूचना दत्ता; तया ओबीसी-वर्गस्य अन्तः उपवर्गाणां निर्माणं करणीयम् इति सुझावः दत्तः। अस्य परिणामः अभवत् यत् यादव/अहिरः त्रिभागीयस्य ओबीसी वर्गीकरणव्यवस्थायाः कभागे सूचीकृतः एकमात्रः समूहः अभवत्।
उल्लेख:
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः वर्गः:हिन्दुधर्मः वर्गः:हिन्दुधर्मस्य जनाः
सरलादेवी चौधुराणी
सरलादेवी चौधुराणी (সরলা দেবী চৌধুরানী, सरलादेवी चौधुराणी) वङ्गप्रदेशीया क्रान्तिकारिणी आसीत् । सा रवीन्द्रनाथ ठाकुर इत्यस्य भागिनेयी (niece) आसीत् । सा आङ्ग्लविरोधीनि कार्याणि अकरोत् परन्तु एकवारमपि कारावासस्य दण्डं तस्यै न अयच्छन् आङ्ग्लाः । इतिहासकाराः वदन्ति यत्, “रवीन्द्रनाथस्य आङ्ग्लसर्वकारेण सह मधुरसम्बन्धः आसीत् । अतः आङ्ग्लाः तस्य भागिनेय्यै कदापि कारवासस्य दण्डं नायच्छन्” इति ।
संवादशाला
[प्रदीपयेमजगत्सर्वं ध्येयजीवनज्वालया] संस्कृतभारत्याः प्रशिक्षणप्रकल्पेषु अन्यतमः अयं संवादशाला । देहलीनगर्यां एतस्य केन्द्रम् वर्ततॆ ।
सरलादेवी चौधुराणी
जन्म, परिवारश्च
१८७२ तमस्य वर्षस्य 'सितम्बर'-मासस्य नवमे (९/९/१८७२) दिनाङ्के पश्चिमबङ्गालराज्यस्य कोलकाता-महानगरे सरलादेव्याः जन्म अभवत् । तस्याः पितुः नाम जानकीनाथ घोषाल, मातुः नाम स्वर्णकुमारी आसीत् । सरलादेव्याः पितरौ स्वतन्त्रता-सङ्ग्रामस्य सक्रियकार्यकर्तारौ आस्ताम् । पिता जानकीनाथः बङ्गाल-कोङ्गेस-पक्षस्य सदस्यः आसीत् । माता स्वर्णकुमारी प्रख्यातलेखिका आसीत् । स्वर्णकुमारी रवीन्द्रनाथस्य अग्रजा आसीत् ।
क्षीरिणीसस्यम्
इदं क्षीरिणीसस्यं भारते वर्धमानः कश्चन सस्यविशेषः । इदं सस्यं भारते सर्वत्र वर्धते । अस्य सस्यस्य पर्णानि २ – ४ अङ्गुलं यावत् दीर्घाणि, हरितवर्णीयानि च भवन्ति । अस्य पुष्पाणि हरितमिश्रित – नीललोहितवर्णीयानि भवन्ति । फलानि च ४ – ६ अङ्गुलं यावत् दीर्घाणि भवन्ति । फलानाम् अन्तः सपादैकम् अङ्गुलं यावत् दीर्घाणि, कृष्णवर्णीयानि बीजानि भवन्ति । इदं सस्यं द्विविधं भवति । श्वेतं (पेमिडिस्मस् इण्डिकस्), कृष्णम् (इकोकार्डस् प्रटिसेन्स्) च इति । अधिकतया श्वेतसस्यम् एव औषधत्वेन उपयुज्यते ।
संवादशाला
संस्कृतच्छात्राणां परिचयः न तेषां वेषेण अपि तु वाण्या भवति । यदि वाण्याः संस्कृतं निस्सरति तर्हि लोके सः स्वयमेव संस्कृतच्छात्रः इति अभिज्ञानं प्राप्नोति । अपि च जनाः तं संकृतच्छात्रः इति परिचिन्वन्ति । इदानीन्तन - संस्कृतशिक्षणे यः अनुवादविधिः प्रचलति ,तस्मात् कारणात् ज्ञानवान् सन् अपि संस्कृतच्छात्रः संस्कृतसम्भाषणे समर्थः न भवति । दैनन्दिन-व्यवहारे वयं यथा सहजतया सरलतया धाराप्रवाहेण च मातृभाषया वार्तालापं कुर्मः,तथैव संस्कृतेन अपि सहजतया सरलतया धाराप्रवाहेण च सम्भाषणं सम्भवम् अस्ति ।
क्षीरिणीसस्यम्
इतरभाषाभिः अस्य क्षीरिणीसस्यस्य नामानि
इदं क्षीरिणी-सस्यम् आङ्ग्लभाषयाHemidesmus Indicus इति उच्यते । हिन्दीभाषया“कालीसर” इति, तमिळ्भाषायां “नन्नारिम्” इति, मलयाळभाषया“नन्नारिवर्” इति, कन्नडभाषया“नामद बेरु” अथवा “सारीव” इति उच्यते ।
संवादशाला
लोके शाला इति शब्दः बहुप्रसिद्धः । विभिन्ने अर्थे एतस्य शब्दस्य प्रयोगः भवति । विभिन्नकार्यार्थं लोके शालाः सन्ति । वयं जानीमः एव यत् सम्भाषणार्थं संवादस्य आवश्यकता भवति इति। सम्भाषणे तु संवादस्य प्राधान्यं भवति । संवादस्य अभ्यासार्थं संस्कृतेन सम्भाषणार्थं चाऽपि एका शाला  देहल्यां प्रचलति। एतस्यां शालायां संस्कृतसंवादस्य प्राधान्यम् अस्ति । अतः एतस्याः शालायाः नाम संवादशाला इति । एतस्यां संवादशालायां  संस्कृतसम्भाषण-यज्ञः निरन्तरं प्रचलति ।  {1999} नवदशशतनवनवतितमात् वर्षात् एषा संवादशाला निरन्तररूपेण प्रचलन्ती अस्ति । अत्र  त्रिपुरा, नागालैण्ड, मिझोरम,अरुणाचलप्रदेशः इत्यादीनि राज्यानि विहाय  भारतदेशस्य अन्येभ्यः सर्वेभ्यः राज्येभ्यः छात्राः संस्कृतानुरागिणः च संवादशालाम् आगत्य भाषाशिक्षणकौशलं प्राप्नुवन्ति । न केवलं भारतात् अपि तु विश्वस्य विभिन्नेभ्यः देशेभ्यः संस्कृतानुरागिणः अत्र आगत्य सम्भाषणशालिनः भवन्ति ।  अत्र छात्राणां स्तरानुगुणं  भिन्नभिन्नगणे अध्ययनं प्रचलति ।
सरलादेवी चौधुराणी
जन्म, परिवारश्च
१९०१ तमे वर्षे तस्याः विवाहः पञ्जाबराज्यस्य आर्यसमाजस्य नेत्रा रामभुज दत्त चौधुराणी इत्यनेन सह अभवत् । सः पञ्जाबराज्यस्य सक्रियक्रान्तिकारिषु अन्यतमः आसीत् । तयोः पुत्रस्य नाम दीपक दत्त आसीत् । दीपकः महात्मनः पौत्र्या राधया सह विवाहम् अकरोत् ।
क्षीरिणीसस्यम्
आयुर्वेदस्य अनुसारम् अस्य क्षीरिणी-सस्यस्य प्रयोजनानि
वर्गः:औषधीयसस्यानि वर्गः:सस्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
संवादशाला
श्रवणम्, भाषणम्, पठनम्, लेखनम्, च भाषायाः यानि कौशलानि सन्ति  तेषां कौशलानाम् अत्र विकासः भवति ।  अत्रागत्य  संस्कृतस्य संस्कृतेन पठनं पाठनं च सहजतया सरलतया आकर्षकतया च कथं कर्तुं शक्नुमः इति नूतनां दृष्टिं प्राप्नुवन्ति छात्राः ।
सरलादेवी चौधुराणी
शिक्षणम्
१८८६ तमे वर्षे सा कोलकाता-विश्वविद्यालये प्रवेशं प्रापत् । १८९० तमे वर्षे बी.ए.-पदवीम् (आङ्ग्लविषये) अलभत । तस्मिन् वर्षे सा सुवर्णपदकम् अपि प्राप्तवती आसीत् ।
संवादशाला
संवादशाला मे (May) मासतः फरवरी (February) मासं यावत्   निरन्तरं प्रचलति । प्रतिमासं वर्गद्वयं भवति । प्रथमवर्गः –प्रतिमासं प्रथमदिनाङ्कतः चतुर्दशदिनाङ्क-पर्यन्तं प्रचलति । द्वितीयवर्गः - प्रतिमासं षोडशदिनाङ्कतः नवविंशतिदिनाङ्क-पर्यन्तं प्रचलति ।
सार्कः साहित्यप्रशस्तिः
एषा सार्कः साहित्यप्रशस्तिः दक्षिण एशिया कृतां साहित्यक्षेत्रीयाम् विशिष्ठ सिद्धिम् अभिलक्ष्य दीयते ।
संवादशाला
वर्गे भागं ग्रहीतुं वर्गारम्भदिनात्  एकदिनपूर्वं  वर्गस्थानं प्राप्तव्यं भवति ।  संवादशालायां प्रवेश-अर्हता  स्नातककक्षा [शास्त्री / B.A.], स्नातकोत्तरकक्षा [आचार्यः M.A.],शोधच्छात्राः [P.H.D.] इत्यादिषु कक्षाषु अध्ययनं कुर्वाणाः छात्राः, संस्कृतशिक्षकाः, शोधकर्तारः, संस्कृतानुरागिणः च अत्र प्रवेशं प्राप्तुं अर्हन्ति । मनः बुद्धिः च अध्ययने योजनाय छात्राः वर्गे जङ्गमवाण्याः प्रयोगं न कुर्वन्ति । अपि च वर्गनियमानां पालनं कुर्वन्तः सर्वेऽपि छात्राः चतुर्दशदिनानि यावत् सम्भाषणरूपि-यज्ञशालायाम् एतस्यां संवादशालायां स्वस्य ज्ञानवर्धनं कुर्वन्तः भाषासौष्ठवं सम्भाषणकौशलं च सम्पादयन्ति ।
सरलादेवी चौधुराणी
भारतस्वतन्त्रान्दोलने योगदानम्
सरलादेव्याः पितरौ स्वातन्त्र्यक्रान्तिकारिणौ आस्ताम् । अतः राष्ट्रभक्तिः सरलादेव्याः रक्ते आसीत् । पञ्चविंशतितमे वयसि सा वङ्गभाषायाः ‘भारती’-नामिकायाः क्रान्तिकारिपत्रिकायाः सम्पादनकार्यं प्रारभत । वर्षद्वयं यावत् सा 'भारती'-पत्रिकायाः सम्पादनकार्यम् अकरोत् । ततः सा साक्षात् स्वातन्त्र्यान्दोलने भागम् अवहत् । सा एकं गीतम् अलिखत् । तत् गीतं देशभक्तिभावजनकम् आसीत् इति कोङ्ग्रेस-पक्षस्य सप्तदशे अधिवेशने तत् गीतं सर्वे अगायन् ।
संवादशाला
शिबिरस्थानम् [ पत्रसंकेतः ]
सार्कः साहित्यप्रशस्तिः
उल्लेखाः
वर्गः:सामाजिकपुरस्काराः वर्गः:साहित्यपुरस्कारभाजः
न्
अस्य उच्चारणस्थानंदन्तनासिकम् सन्ति । एषः व्यञ्जनवर्णः। तवर्गस्य पञ्चमः वर्णः । ।"कादयो मावसानाः स्पर्शाः" । लृतुलसानां दन्ताः -ञमङणनानां नासिका च”सि० कौ०
संवादशाला
संवादशाला, दुर्गामन्दिरपरिसरः, सेवाधामविद्यालयस्य समीपॆ, मण्डोलीग्रामः, [ नन्दनगर्याः समीपॆ ] देहली- ११००९३ दूरभाषा- ०११- ६५१३५३३७, ०१२०-२६८२०५५
न्
नानार्थः
“नकारः सौगते बुद्धौ स्तुतौ वृक्षे प्रकीर्तितः”- एकाक्षरकोशः “हेरम्बे नः पुमान् ना स्त्री नाभौ नं ज्ञानवाद्ययोः” – नानार्थरत्नावलिः
वर्गः:वर्णमाला वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
संवादशाला
वर्गः:संस्कृतभारती वर्गः:परिशीलनीयानि वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
सरलादेवी चौधुराणी
लक्ष्मीभण्डार-केन्द्रस्य स्थापना
१९०० तमे वर्षे तया लक्ष्मीभण्डार-केन्द्रस्य स्थापना कृता । स्वदेशी-आन्दोलने तत् केन्द्रमपि तस्याः योगदानम् आसीत् । तस्मिन् केन्द्रे खादि-वस्त्रसम्बन्धीनि कार्याणि भवन्ति स्म ।
श्रीरङ्गगद्यम्
लघुचित्रम्|280x280अणवः| रङ्गनाथस्य तस्य पत्न्याः च प्रतिमाः, अस्मिन् ग्रन्थे प्रशंसिताः, श्रीरङ्गम् श्रीरङ्गगद्यम् इति हिन्दुदार्शनिकेन रामानुजेन ११ शताब्द्याः अन्ते लिखिता संस्कृतगद्य रचना । श्रीवैष्णवविचारधारायां प्रथमासु भक्तिप्रार्थनासु अन्यतमम् अस्ति तथा च अस्याः शैल्याः अपि रघुवीरगद्यम् इत्यादीनां बहूनां भक्ति गद्य रचनाय  आधारः अस्ति। श्रीरङ्गं सहितं १०८ दिव्यादेशवैष्णवमन्दिरेषु अस्य पाठः भवति ।
रचना
रामानुजः तस्य शिष्यैः सह श्रीरङ्गम स्थले रङ्गनाथस्वामीमन्दिरं पाङ्गुनीउत्तिरामदिने, तमिळ् पञ्चाङ्गस्य पाङ्गुनीमासस्य (वसन्तऋतौ) एकस्मिन् दिने उत्तमिरामनामकस्य तारकस्य आरोहणदिने गतवान् । तमिलपौराणिककथासु, उत्तमिरामः आरोहणे आसीत् यदा मन्दिरस्य देवी श्रीरङ्गनयाकी तायार्, लक्ष्मी, जन्म प्राप्नोत् । रामानुजः दिवसस्य उत्सवैः प्रेरितः सन् श्रीरङ्गगद्यम्, शरणागतिगद्यम्, वैकुण्ठगद्यम् च रचितवान् ।
रामानुज: श्रीरङ्गगद्ये वेदान्तस्य भाष्यानां विपरीतम्, विस्तृतदार्शनिकविमर्शाः च नास्ति । अपि तु भक्तिस्य शुद्धाभिव्यक्तिः अस्ति| तथा च ईश्वरस्य, रङ्गनाथस्य, असंख्यगुणस्य विस्तृतं वर्णनं ददाति| यत् सः कल्याणगुणं "सद्गुणी" इति अर्थं वदति
प्रथमं सः रङ्गनाथं ज्ञान: (सत्यं सिद्धं च ज्ञानि), बलवान् वा शक्तिमान्, अस्मिन् सन्दर्भे समग्रं ब्रह्माण्डं समर्थ:, ऐश्वर्य: (ब्रह्माण्डस्य अतुलनीयं धनं शासकपोत: च), वीर्यवान् (अथकं पौरुषं), शक्तिंमान् (कर्मशक्तिः) इति वर्णयति अतिरिक्त सहायता विना), अग्नि (अतुलनीय तेजोवन्त:), शैशिल्य: (शुद्धतम चरित्र), वात्सल्य: (शुद्ध अशमित प्रेम), मार्दव: (भक्तों के प्रति स्नेहपूर्ण कोमलता), आर्जव: (ईमानदारी), सौहार्ध: (केवल शुभचिन्तन), साम्य:( समता), करुण्यः (दयालुः), माधुर्यः (शत्रुभ्यः अपि मधुरः), गंभीर्यः (महिमा च कुलीनता च), औधार्यः (उदारतापूर्वकं ददाति), चातुर्यः (बुद्धिः, शत्रून् अपि मित्रेषु परिवर्तनस्य क्षमता), स्थैर्यः (चयनितमार्गे स्थातुं निश्चितः), धैर्य: (भक्तानां सहायतां आनेतुं अनिर्भयसाहसः), शौर्य: (एकलं युद्धं कर्तुं क्षमता), पराक्रमः (अप्रयत्नेन युद्धेषु जित्वा), सत्य काम: (नित्यं तव इच्छां पूर्णं कृत्वा), सत्यसंकल्प: (तव कर्माणि पूर्णतया निष्पादितानि), कृतिथ्वम् (ईश्वरस्य कर्तव्यं निर्वहन्), क्रुथङ्गनाथ: (तस्मै अर्पितां किञ्चित् अपि पूजां कृतज्ञतापूर्वकं स्मरन्) तथा सर्वेषां एतादृशानां सर्वेषां असंख्यगुणानां भण्डारः सागरः च स परब्रह्मणः पुरुषोत्थमान् (पुरुषोत्तमः) |
तदनन्तरं कथं संसारे निम्ग्न:, पापफलं कर्माणि कर्तुं स्वकर्मणा बद्धः इति व्याख्यायते। न ज्ञानयोगः, न च कर्मयोगः, भगवद्गीतायां वर्णितः सद्कर्मभागः,स्वकीय मोक्षप्राप्त्यर्थं तस्य सहायकः भवति ।
अन्ते सः याचते यत् सः यथा एतावता प्रकारेण अयोग्यः अस्ति तथापि सः रङ्गनाथस्य कृपां प्रदातुम्।
सन्दर्भाः
वर्गः:मन्त्राः
सरलादेवी चौधुराणी
सुहृद्-समित्याः अध्यक्षा
१९०१ तमे वर्षे वङ्गप्रदेशस्य मेमणसिंह-मण्डले एका समाजसेविनी 'सुहृद् समितिः' कार्यरता आसीत् । परन्तु वङ्गप्रदेशस्य विभाजनेन सा समितिः राजनैतिककार्याणि प्रारभत । अरविन्द घोष, बिपिनचन्द्र पाल, सुबोध मलिक इत्यादयः तस्याः समित्याः सभ्याः आसन् । तस्याः समित्याः नेतृत्वं सरलादेवी स्व्यकरोत् । सा धार्मिककार्यक्रमस्य माध्यमेन जनमनसि राष्ट्रभावनायाः बीजारोपणस्य कार्यम् अकरोत् । देशभक्तिगीत-नाटक-कथा-माध्यमेन सुहृद्-समित्याः कार्यकर्तृभ्यः सा प्रशिक्षणं यच्छति स्म । शस्त्र-शास्त्र-युद्धादीनां प्रशिक्षणमपि तत्र भवति स्म । पञ्जाबराज्यस्य बहुषु स्थानेषु तया आर्यसमाजस्य स्त्रीशाखायाः आरम्भः कृतः । सरलादेव्याः कार्याणि आङ्ग्लसर्वकारविरोधिनी आसन् । अतः आङ्ग्लसर्वकारः तस्याः कार्याणि ज्ञातुं गुप्तचरम् अपि न्ययुङ्क्त ।
१९०८ तमस्य वर्षस्य ‘मई’-मासस्य प्रथमे (१/५/१९०८) दिनाङ्के लाहोर-महानगरे तया भाषणं कृतं यत्, “प्रत्येकोऽपि भारतवासी देशं प्रति निष्ठायाः शपथं स्वीकुर्यात् । स्वस्य पूर्वजेभ्यः श्रद्धां वर्धेत । भारतस्य प्राचीनस्मारकानि रक्षयित्वा इतिहासस्य अध्ययनं कुर्यात् । भारतीयभाषाणाम् अध्ययनं कुर्यात्” इति । तत् भाषणं लाला लाजपतराय इत्यनेन अपि श्रुतम् आसीत् ।
वर्तमानपत्रमाध्यमेन तया आङ्ग्लविरोधीनि कार्याणि क्रियमाणानि आसन् । सा लाहोर-महानगरात् प्रकाशितस्य 'हिन्दुस्थान'-समाचरपत्रस्य सञ्चालनं करोति स्म । सर्वकारविरोधिसाहित्यस्य निर्माणं तत्रैव सा करोति स्म । 'हिन्दुस्थान'-साचारपत्रस्य मुद्रणकार्यार्थं षड् मुद्रणयन्त्राणि आसन् । तेषु षड् यन्त्रेषु त्रीणि यन्त्राणि सर्वकारविरोधिपत्रिकायै आसन् । अन्यानि त्रीणि यन्त्राणि सामान्यकार्येभ्यः आसन् । आङ्ग्लसर्वकारद्वारा यदि एकस्य भागस्य मुद्रणकार्यं स्थगितं भवति स्म, तर्हि अन्यभागे कार्यं भवितुम् अर्हति स्म ।
अहिंसकान्दोलने योगदानम्
महात्मनः सम्पर्केण सरलादेवी अहिंकमार्गं प्रति अगच्छत् । तया क्रान्तिकारिप्रवृत्तिः त्यक्ता । महात्मना स्थापिते साबरमती आश्रमे सा निवासम् अकरोत् । खादि-वस्त्रधारणं, तन्तुकरणयन्त्रेण नित्यं खादि-वस्त्रनिर्माणं च तस्याः विचारपरिवर्तनम् अकरोत् । आश्रमे स्थित्वा तया आश्रमकार्येषु सहयोगः कृतः । महात्मना प्रेरितेषु अनेकेषु आन्दोलनेषु तस्याः योगदानम् आसीत् ।
१९१९ तमे वर्षे पञ्जाबराज्ये जलियावालाबाग इत्यस्य निर्ममहत्याकाण्डस्य विरोधं सरलादेवी अपि अकरोत् । महात्मा यदा जलियाववालाबाग-स्थलं गतः आसीत्, तदा सरदादेव्याः गृहे एव निवासम् अकरोत् ।
मृत्युः
१९४५ तमस्य वर्षस्य 'अगस्त'-मासस्य अष्टादशे (८/८/१९४५) दिनाङ्के द्विसप्ततिवयसि सरलादेव्याः निधनम् अभवत् । स्वतन्त्रभारतं द्रष्टुं न शक्तवती सा । परन्तु स्वतन्त्रभारतस्य जनेभ्यः सा प्रेरणा अस्ति । तस्याः कार्याणि स्त्रीशक्त्याः बोधं कारयन्ति । नेतृत्वस्य अदम्यशक्तिः, निर्णयशक्तिः, निर्भयता इत्यादयः तस्याः मुख्यगुणाः आधुनिकयुगे अस्माभिः अपि अनुसरणीया एव ।
सम्बद्धाः लेखाः
महात्मा गान्धी
तन्तुकरणयन्त्रम्
जलियावाला बाग
बाह्यानुबन्धाः
http://banglarmati-banglarjol.blogspot.in/2011/05/agniyuger-agnikanya-sarala-devi.html
http://muse.jhu.edu/journals/journal_of_colonialism_and_colonial_history/summary/v005/5.1chandra.html
http://www.dewanand.com/wfor0439.htm
वर्गः:महिलास्वातन्त्र्ययोधाः
भल्लातकः
thumb|200px|right|भल्लातकवृक्षः एतत् भल्लातकम् अपि भारते वर्धमानः कश्चन फलविशेषः, बीजविशेषः च । इदं भल्लातकम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । एतत् भल्लातकम् आङ्ग्लभाषायां Cashew इति उच्यते । एतत् भल्लातकं न केवलं भारते अपि तु जगतः सर्वेषु देशेषु प्रायः उपयुज्यते । अस्य भल्लातकस्य फलं बीजं च इति उभयम् अपि आहारत्वेन उपयुज्यते । अत्र तु भल्लातकस्य बीजस्य विषये उच्यते न तु फलस्य विषये । एतत् भल्लातकं मधुराणां भक्ष्याणां निर्माणे तथा कटूनां खाद्यानां च निर्माणे अपि उपयुज्यते । एतत् भल्लातकं Dryfruits इति यानि उच्यन्ते तेषां शुष्कफलानां गणे अन्तर्भवति । thumb|200px|right|बीजसहितं भल्लातकफलं thumb|150px|right|वर्धमानं भल्लातकम्
आयुर्वेदस्य अनुसारम् अस्य भल्लातकस्य स्वभावः
एतत् भल्लातकं मधुररसयुक्तम् । भल्लातकम् उष्णवीर्ययुक्तम् अपि । thumb|150px|left|भल्लातकशाखा, पुष्पं, फलं, कीजं चापि
वर्गः:शुष्कफलानि वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः‎ वर्गः:विषयः वर्धनीयः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
हिमंत बिस्वा शर्मा
हेमन्तबिस्वशर्मा फेब्रुवरीमासस्य प्रथमे(१) दिनाङ्के, १९६९तमे वर्षे, जोरहाटनामके स्थाने, असमराज्ये, भारते जन्म लब्धवान्।महोदयस्य पितुः नाम कैलाश नाथ शर्मा तथा मातुः नाम मृणालिनी देवी, महोदयः रिनिकी भुयिया शर्मणः पतिः वर्तते।
महोदयस्य पितुः नाम कैलाश नाथ शर्मा तथा मातुः नाम मृणालिनी देवी । महोदयः रिनिकी भुयिया शर्मणः पतिः वर्तते।
हेमन्तवर्यस्य द्वे अपत्ये स्तः(एको पुत्रः,एका पुत्री)। पुत्रस्य नाम नंदिल बिस्व शर्मा तथा पुत्र्याः नाम सुकन्या शर्मा इति अस्ति।
प्रारम्भिकं जीवनम्
श्रीहेमन्तवर्यः भारतस्य असमराज्ये जोरहाटनामके जनपदे जन्म प्राप्तवान् ।  तस्य पिता कैलाशनाथ शर्मा एकः सुप्रसिद्धः लेखकः अस्ति परन्तु अधुना सः दिवंगतः, तस्य माता मृणालिनी देवी अपि असमसाहित्यसभातः सम्बद्धा वर्तते।
हेमन्तवर्यः स्वविश्वविद्यालयीयां शिक्षां गुवाहाट्याम् एव प्राप्तवान्।
महोदयः १९९२तमे वर्षे "राजनीति विज्ञान" इत्यस्मिन् विषये स्नातकोत्तरम् अकरोत्।
महोदयेन अधिवक्तृविद्याभ्यासं  एलएलबी  अपि २००१तमे वर्षे अक्रियत ।
२००१तमवर्षे जून्मासस्य सप्तमे दिनाङ्के सः विवाहम् अकरोत्।
२००६तमे वर्षे सः स्वविद्यवारिदिम् पीएचडी अपि समापितवान् ।
महोदयः रिनिकी इत्येनां जुनमासस्य सप्तमे दिनाङ्के २००१तमे वर्षे परिणीतवान्।
राजनैतिकं जीवनम्
महोदयः "काॅटन काॅलेज" नामाख्ये विश्वविद्यालये १९९१तः - १९९२पर्यन्तं "महासचिव रूपेण" चितः आसीत्।
महोदयः २००१तमे वर्षे "भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस" दलस्य विधायकत्वेन "जालुकबारी" आसनात् जयं प्राप्तवान् तत्र तेन  "भृगुफुकनः" यः पूर्वम् असमगणपरिषदः दलस्य सदस्यः आसीत् (कैश्चित् सः हेमन्तवर्यस्य प्रारम्भिकराजनीतेः गुरुरूपेणापि गण्यते) ,( तथा तदा भृगुफुकनः NCPदलीयः आसीत् ) पराजितः।
ततः परमपि सः २००६तमे वर्षे पुनः विधायकत्वेन आगतः तस्य लोकप्रियता बहु तीव्रगत्या वर्धते स्म तस्मादेव पुनः सः २०११तमे वर्षे तृतीयवारमपि जयं प्राप्तवान्।
परन्तु २०१४तमे वर्षे वर्धमानायाः प्रसिद्ध्याः अनुगुणं न सः सम्मानं प्राप्तवान् कांग्रेसदलेन तथा च पूर्वमुख्यमंत्रिणा "तरुण गोगोई" इत्यनेन साकं मतभेदानां कारणेन(मतभेदानां मुख्यं कारणम् आसीत् तरुणगोगोईवर्यस्य पुत्राय गौरवगोगोई इत्यस्मै दीयमाना महत्ता तथा स्वस्य गौणत्वं च) सः जुलैमासस्य २१तमे दिनाङ्के राज्यसर्वकारस्य सर्वेभ्यः विभागेभ्यः त्यागपत्रम् अददात्।
ततः २०१५तमे वर्षे कांग्रेसदलम् अपि त्यक्तवान् ,(तत्समयसम्बद्धा एका घटना वर्तते यत् तदा हेमन्तवर्यः तत्कालीनं कांग्रेसमहासचिवं "राहुलगांधिनम्" उपगम्य अपि सर्वं निवेदितवान् परन्तु तत्र राहुलगांधी तस्य वार्ताम् अश्रुत्वैव स्वशुनकं सुपिष्टकं खादयति स्म) तत्र अपेक्षानुगुणं सम्मानम् अप्राप्य ततः राजनीतिकक्षेत्रे स्वस्य नूतनं जीवनम् आरब्धवान् भाजपादलस्य सदस्यत्वेन, अगस्तमासस्य २३तमे दिनाङ्के सः भाजपादलस्य सदस्यताम् अगृह्णात्।
भाजपादलम् आगत्य सः स्वकार्याणां प्रभावेन अचिरादेव दले राज्यस्य जनानां दृष्टौ च उच्चं स्थानम् अवाप्नोत् । अधुना सः उत्कृष्टवक्ता तथा च स्वजनसभासु महान् जनसम्मर्दस्य कृते बहुचर्चितः भवति।
तदा एव असमराज्ये बहूनि विकासकार्याण्यपि जातानि येषां साक्षात् प्रभावः मतदातृषु अभवत् यथा चिकित्सकीयमहाविद्यालयानां निर्माणं शिक्षकपदेषु नियुक्तिः इत्यादीनि, येन भाजपादलं पुनः २०२१तमस्य निर्वाचनप्रक्रियायां ७५ आसनेषु जयं प्राप्तवान्।
भाजपादलम् आगमनात् पूर्वम् कांग्रेससर्वकारे २००६तमे वर्षे अपि सः चिकित्साक्षेत्रे कानिचन उत्तमानि कार्याणि कृतवान् यथा नेश्नल् रूरल् हेल्थ् मिशन् इत्यस्य प्रारम्भं सः एव कृतवान् तथा असमराज्यस्थानां कृते चतुर्विंशतिहोराः यावत् आपत्कालीनां रुग्णवाहिकायाः सेवाम् अपि आरब्धवान्, तथा महिलानां स्वास्थ्याय "आशा तथा ममता" नाम्नोः द्वे योजने अपि आरब्धवान्।
राष्ट्रीयराजनीतिमध्ये महोदयः तदा ख्यातिं प्राप्नोत् यदा भाजपादलशीर्षनेतृभिः निर्वाचनप्रक्रियानन्तरं सर्वानन्द सोनोवालस्य स्थाने मुख्यन्त्रिरूपेण हेमन्तवर्यस्य नामोद्घोषणम् अक्रियत ,अनन्तरं मे-मासस्य दशमे दिनाङ्के २०२१तमे वर्षे असमराज्यस्य पञ्चदशः मुख्यमन्त्रित्वेन राज्यपालः "जगदीश मुखिया" वर्यः तं शपथं कारितवान् ।
क्रीडाप्रियता
तस्य क्रीडाप्रियता अनेनापि ज्ञायते यत् सः २०२१तमे वर्षे जापानदेशे सम्पन्नासु "ओलम्पिक्स"(टोक्यो- २०२०) क्रीडासु असमराज्यस्य पुत्रीं मुष्टिपातक्रीडायां रजतपदकं विजेत्रीं लवलीना बरगोहेन इत्येनां राज्यस्य आरक्षकविभागे डीएसपी  इत्यस्मिन् पदे नियुक्तवान्।
अन्यप्रसङ्गाः
बहुधा हेमन्तवर्यः स्ववचनानां कारणेन विवादेषु अपि भवति।
(पूर्वोत्तरस्य चाणक्यः) इत्यनेन नाम्ना अपि सः ज्ञायते, भाजपादलस्य "कांग्रेस मुक्त अभियान" इत्यस्य पूर्वोत्तरराज्यानाम् अपि सः प्रमुखः वर्तते।
एतेन सहैव पूर्वोत्तरराज्येषु भाजपादलस्य प्रसारे अपि महोदयस्य महत्त्वपूर्णा भूमिका वर्तते।
असमराज्ये मदरसा इत्येतेषां पिधानं कारयिष्यामि, मुस्लिमजनानां मतं न आवश्यकम्, नाहं मतप्राप्त्यर्थं तेषां पार्श्वे  गच्छेयम् इत्येतादृशानि तस्य वचनानि प्रसिद्धान्यभवन्।
एतेषु एव मियां-मुस्लिमविवादोऽपि अन्यतमः।
सामान्यतः सः स्पष्टवक्तृरूपेणापि ज्ञायते।
२०२२तमे वर्षे फेब्रुवरीमासस्य १६तमे दिनाङ्के सः उद्योगपतिं "रतन टाटा" इत्येनम् असमराज्ये कर्करोगनिवारणाय कृतान् प्रयासान् आलक्ष्य असमराज्यस्य असमवैभव इत्यनेन सम्मानेन अलङ्कृतवान्।
हस्ताक्षरानन्तरं तस्य आतङ्कवादिनः दलस्य प्रायः १५००तः अपि अधिकाः शस्त्रधारिणः योद्धारः समर्पणं कृतवन्तः अस्मिन् सम्पूर्णे प्रकरणे हेमन्तवर्यस्य अपि महत्तवपूर्णं योगदानमासीत्।
२०२१तमवर्षस्य जुलैमासस्य २६तमे दिनाङ्के असम-मिजोरमयोः राज्ययोः मध्ये सीमाविवादपुरस्सरं बहुः अधिकः विवादः जनहानिः च जाता यस्यां असमराज्यस्य पञ्चारक्षकान् समेत्य षड्जनाः दिवंगताः तथा च कछारजनपदस्य आरक्षकाधीक्षकः "निंबालकर वैभव चन्द्रकांत"वर्येण साकं नैके आरक्षकजनाः सामान्यजनाः च व्रणिताः अभवन्।
असमस्य बराकघाट्याः कछार-करीमगंज-हैलाकांडी इत्येतेषां जनपदानां सीमा मिजोरमराज्यस्य आइजोल-कोलासिब-मामितजनपदैः सह १६४ किलोमीटर यावत् दीर्घा लगन्ती अस्ति ।
तत्र बहुवर्षेभ्यः विवादः प्रचलन् आसीत् तथा २०२१तमे वर्षे जातस्य विवादस्य उपरि हेमन्तवर्यः तदा उक्तवान् यत् यदि संसद् श्वः एव नियमं निर्माय  सम्पूर्णां बराकघाटीम् अपि मिजोरमराज्याय ददाति  चेदपि मम कापि समस्या नास्ति परन्तु तावत् असमराज्यस्य भूमिं कोऽपि नेतुं न शक्नोत्येव।
तथा च एतत् प्रकरणं उच्चतमन्यायालये नेष्यामि इत्यप्युक्तवान्।
अनन्तरं सः मिजोरमराज्यस्य मुख्यमन्त्रिणा जोरमथंगावर्येण सार्धम् उपविश्य सर्वपक्षाणां शान्त्यर्थं चर्चामपि अकरोत्।
महोदयः प्रथमवारं १९९६तमे वर्षे जालुकबारी-आसनात् कांग्रेसदलपक्षतः निर्वाचने भागम् अगृह्णात्, परन्तु तत्कालीनः असमगणपरिषदः ज्येष्ठनेता भृगुफुकनः तस्योपरि जयं प्राप्नोत्।
परन्तु अनेन पराजयेन न सः खिन्नताम् अनुत्साहं वा आप्नोत् अपितु सामान्ये समाजे जनेषु कार्यं कुर्वता तेन पुनः ततः जालुकबारी-आसनाद् एव २००१तमे वर्षे भृगुफुकनः पराजितः।
सम्प्रति एषः सामान्यजनतासु तावान् प्रसिद्धः वर्तते यत् तस्य विषये जनाः एवं वदन्ति यत् यदि सः निर्वाचनप्रचाराभियाने प्रचारं कर्तुम् अपि यदि नागच्छेत् तथापि जयं तु प्राप्नुयादेव।
रोचकानि तथ्यानि
तस्मिन् एव समये हेमन्तवर्यः गोगोईवर्यस्य दक्षिणहस्तरूपेणापि  प्रख्यातः आसीत् तथा Shadow CM इति नाम्ना अपि ज्ञायते स्म।
महोदयः नैकैनां पुस्तकानां लेखकोऽपि वर्तते।
यथा तस्य एकं पुस्तकं बहु चर्चित अस्ति - भिन्ना समय अभिन्ना मत इत्येतत् सुप्रसिद्धं पुस्तकम् असमराज्यस्य  तथा च पूर्ववर्तीराज्येषु स्थितान् सामाजिक-राजनैतिक-आध्यात्मिक-सांस्कृतिकविषयान् संगृह्णाति, एतस्य प्रकाशकः लायर्स बुक् स्टाल विद् सरस्वती प्रिन्टर्स वर्तते, एतस्य चतुर्थं संस्करणं २०१९तमस्य वर्षस्य जैन्युवरि-मासस्य प्रथमे दिनाङ्के प्रकाशितम्।
महोदयः आबाल्यादेव राजनैतिकक्षेत्रे सक्रियः अस्ति, प्रायः एषः यदा दशवर्षीयः आसीत् तदा आरभ्य एव भृगुफुकनवर्येण(यस्य उपरि एव अग्रे जयं प्राप्तवान्)  अन्यैः जनैः च साकं राजनैतिककार्येषु लग्नः वर्तते।
महोदयः भ्ररमणशीलः पठनशीलश्च वर्तते इत्यपि श्रूयते।
एषः बाल्याद् एव कुशाग्रबुद्धियुक्तः तथा पठने निपुणः अस्ति।
विवादाः
महोदयः प्रायः सर्वदा विवादेषु लिप्तः अपि भवति एव, समान्यतः तेषां कारणं तस्य वचनान्येव।
यथा २०१९तमे वर्षे इण्डिया टुडे काॅन्क्लेव  इत्यस्मिन् कार्यक्रमे "नागरिकता संशोधन विधेयक" इत्यस्य उपरि पूर्वोत्तरराज्यस्येषु प्रचाल्यमानेषु विरोधप्रकरणेषु राजदीप सरदेसाई इत्यस्य प्रश्नस्य उत्तररूपेण तेनोक्तं यत्
"राजनैतिकक्षेत्रे कदाचित् कठोराः निर्णयाः आवश्यकाः भवन्ति, नागरिकतायाः विषये विदेशेषु वसतां हिन्दु-जैन-बौद्ध-सिक्खा-इत्यादीनां कृते भारतीयनागरिकतादानस्य यः निर्णयः स्वीकृतः सः युक्तः एव तथा च विभाजनसमये मुस्लिमजनानां कृते पाकिस्तानबाङ्ग्लादेशौ दत्तौ तत्र वसतां जनानां श्रद्धा तु कुरान पुस्तकेऽस्ति तथा हिन्दूनां गीतायाम्, वयं तु केवलां नागरिकतां ददानाः स्मः।"
तस्मिन् एव कार्यक्रमे एआईएमआईएम दलप्रमुखः असद्दुद्दीन ओवैसी उक्तवान् यत् हिन्दुः भवतु मुस्लिम वा यदि  बहिः  प्रेषणीयं चेत् सर्वान् शरणार्थिनः प्रेषयन्तु तदा तेन सह जाते घोरे विवादे हेमन्तवर्यः उक्तवान् यत् हिन्दून् पाकिस्तानं प्रेषकं लोकतन्त्रं नाहं स्वीकरिष्ये(यतोहि तत्र हिन्दुभिः सह कीदृशः व्यवहारः भवति तत् सर्वे जानन्ति एव)।
सद्यः एव २०२२तमे वर्षे कर्नाटके प्रवर्तमाने हिजाब् प्रकरणे सः उक्तवान् यत् हिजाब् प्रकरणं ज्ञानस्य नास्ति अपितु ज्ञानालये सम्प्रदायस्य अस्ति, मुस्लिमजनानां कृते हिजाब् इत्यस्य न अपितु शिक्षायाः आवश्यकता वर्तते।
एवमेव २०२२तमे वर्षे उत्तराखण्डराज्ये प्रवर्तमाने निर्वाचनप्रचाराभियाने महोदयस्य एकं कथनं बहु विवादमवाप्नोत्।
उत्तराखण्डराज्ये भाजपादलस्य प्रत्याशिनः कृते प्रचारं कुर्वन् सः उक्तवान् यत् "कांग्रेसदलस्य पूर्वप्रमुखः राहुलगांधी भारतीयसेनया कृतस्य सर्जिकल स्ट्राइक  अभियानस्य अपि साक्ष्यं पृच्छति स्म किं तस्य सेनायाः उपरि विश्वासः नास्ति अथवा जनरलविपिनरावतस्य उपरि विश्वासः नास्ति" अग्रे अनुवर्तमानः हेमन्तवर्येण उदीरितं यत् "किं वयं कदाचित् साक्ष्यं पृष्टवन्तः यत् भवान् राजीवगांधिनः एव पुत्रोऽस्ति उत न"
हेमन्तवर्यस्य अस्मिन् कथने बहु अधिक विवादः जातः कांग्रेसदलस्य प्रवक्ता रणदीप सुरजेवाला उक्तवान् यत् (कांग्रेसदलात् पलायितः) हेमन्तबिस्वशर्मणः मानसिकं सन्तुलनं लुप्तं जातम् इति।
सम्बद्धाः लेखाः
वर्गः:असमराज्यस्य व्यक्तयः
यथा दीपो निवातस्थो...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः षष्ठोध्यायस्य आत्मसंयमयोगस्य नवदशः(१९) श्लोकः।
पदच्छेदः
यथा दीपः निवातस्थः नेङ्गते सोपमा स्मृता 	योगिनः यतचित्तस्य युञ्जतः योगम् आत्मनः ॥
अन्वयः
यथा निवातस्थः दीपः न इङ्गते सा आत्मनः योगं युञ्जतः यतचित्तस्य योगिनः उपमा स्मृता ।
अर्थः
वायुविरहिते स्थाने वर्तमानः दीपः न चलति । तथा नियतान्तःकरणस्य योगम् आचरतः ध्यानमग्नस्य 	योगिनः चित्तमपि निष्कम्पं तिति । अतः सः दीपः तादृशचित्तस्य उपमा भवितुमर्हति ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
19 वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
शार्दूलविक्रीडितच्छन्दः
शार्दूलविक्रीडितम्।
लक्षणम्
प्रतिचरणम् अक्षरसङ्ख्या १९
यस्य चतुर्षु चरणेषु क्रमेण मगण:सगण:जगण:सगण:तगण:तगण:गुरुवर्णश्च भवेत् तत् शार्दूलविक्रीडितम् नाम इति वृत्तम् भवति । तस्य लक्षणम् आचार्यपिङलेन इत्थं निर्दिष्टम्
ऽऽऽ ।।ऽ ।ऽ। ।।ऽ ऽऽ। ऽऽ। ऽ
म स ज स त त ग। यति: द्वादशभि: सप्तभि:च।
सूर्याश्वैर्यदिमः सजौ सततगाः शार्दूलविक्रीडितम् अस्मिन् वृत्ते सूर्यैः(द्वादशभिः) अश्वैः(सप्तभिः) च वर्णैः यतिः भवति ।
उदाहरणम्
पावकः[अग्निः] जलेन, घर्मः छत्रेण, मदयुक्तो हस्ती तीक्ष्णाङ्कुशेन, गोरासभौ दण्डेन, व्याधिः भेषजचिकित्सया, विषं च विविधमन्त्रप्रयोगैः शाम्यति । इत्थं लोके सर्वस्य अपि शास्त्रविहितं औषधम् अस्त्येव परन्तु मूर्खजनस्य लोके प्रतीकारः एव न दृश्यते।
"कस्तूरीतिलकं ललाटफलके,वक्षस्स्थले कौस्तुभं । नासाग्रे नवमौक्तिकं,करतले वेणुं,करे कङ्कणं। सर्वाङ्गे हरिचन्दनञ्च कलयन्,कण्ठे च मुक्तावलीं, गोपस्त्रीपरिवेष्टितो विजयते गोपालचूडामणिः॥"
मुग्धा दुग्‍धधिया गवां विदधते कुम्‍भानधो बल्‍लवा: । कर्णे कैरवशंकया कुवलयं कुर्वन्ति कान्‍ता अपि ।। कर्कन्‍धुफलमुच्चिनोति शबरी मुक्‍ताफलाशंकया । सान्‍द्रा चन्‍द्रमसो न कस्‍य कुरूते चित्‍तभ्रमं चन्द्रिका ।। धर्मग्लानिरधर्मपुष्टिरवनौ जायेत काले यदा, जन्मध्वंसविवर्जितस्य जननं मायाबलान्मे तदा॥ साधुत्राणखलप्रणाशनपरो धर्मं च संस्थापये, दिव्यं जन्म च कर्म वेत्ति मम यो मामेति कौन्तेय स:॥
लक्षणसमन्वयप्रकारस्तु पूर्वोक्तः एव।
यथा-
शक्यो वारयितुं जलेन हुतभुक् छत्रेण सूर्यातपो,
ऽ ऽ   ऽ । । ऽ  । ऽ । । । ऽ   ऽ ऽ ।  ऽ ऽ । ऽ
नागेन्द्रो निशिताङ्कुशेन समदो दण्डेन गोगर्धभौ।
ऽ ऽ ऽ  । ।  ऽ    ।ऽ । । । ऽ   ऽ ऽ ।  ऽ ऽ । ऽ
व्याधिर्भेषजसङ्ग्रहैश्च विविधैर्मन्त्रप्रयोगैर्विषम्,
ऽ ऽ ऽ । । ऽ  । ऽ ।  ।  । ऽ ऽ  ऽ । ऽ ऽ । ऽ
सर्वस्यौषधमस्ति शास्त्रविहितं मूर्खस्य नास्त्यौषधम्।।
ऽ ऽ ऽ । । ऽ  ।    ऽ ।  । । ऽ  ऽ ऽ ।  ऽ    ऽ  । ऽ उदाहरणम् २ धर्मग्लानिरधर्मपुष्टिरवनौ जायेत काले यदा, जन्मध्वंसविवर्जितस्य जननं मायाबलान्मे तदा॥ साधुत्राणखलप्रणाशनपरो धर्मं च संस्थापये, दिव्यं जन्म च कर्म वेत्ति मम यो मामेति कौन्तेय स:॥
वर्गः:छन्दांसि वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:संसारमञ्जूषा योजनीया