cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
रागद्वेषवियुक्तैस्तु...
भावार्थः
'प्रसादमधिगच्छति' – रागद्वेषरहितो भूत्वा विषयसेवकः साधकः अन्तःकरणस्य प्रसन्नतां (स्वच्छतां) प्राप्नोति । सा प्रसन्नता एव मानसिकतपः अस्ति । तत् तपः शारीरिकवाचिकतपसोः अधिकं श्रेष्ठम् अस्ति । अतः साधकः न तु रागपूर्वकं विषयानां सेवनं कुर्यात्, नैव द्वेषपूर्वकं विषयानां त्यागः । यतः रागद्वेषौ मनुष्यस्य सम्बन्धः संसारेण सह योजयतः । रागद्वेषयोः रहितेन्द्रियेभ्यः विषयाणां सेवने कृते या प्रसन्नता भवति, तां प्रसन्नतां प्रति भोगाभावे, सङ्गरहितत्वे च सा प्रसन्नता परमात्मप्राप्तेः करणं भवति ।
शाङ्करभाष्यम्
सर्वानर्थस्य मूलमुक्तं विषयाभिध्यानम्। अथेदानीं मोक्षकारणमिदमुच्यते - रागद्वेषेति ।
रागद्वेषवियुक्तैः  रागश्च द्वेषश्च रागद्वेषौ तत्पुरःसरा हि इन्द्रियाणां प्रवृत्तिः स्वाभाविकी तत्र यो मुमुक्षुः भवति सः ताभ्यां वियुक्तैः श्रोत्रादिभिः  इन्द्रियैः विषयान्  अवर्जनीयान्  चरन्  उपलभमानः आत्मवश्यैः  आत्मनः वश्यानि वशीभूतानि इन्द्रियाणि तैः आत्मवश्यैः  विधेयात्मा  इच्छातः विधेयः आत्मा अन्तःकरणं यस्य सः अयं  प्रसादम् अधिगच्छति । प्रसादः प्रसन्नता स्वास्थ्यम्।।
भाष्यार्थः
विषयचिन्तनं सर्वेषाम् अनर्थानां मूलत्वेन परिगणतिम् । अधुना तदेव मोक्षसाधनत्वेन प्रतिपादयति –
आसक्तिः, द्वेषश्च रागद्वेषः उच्यते । एतयोः कारणेनैव इन्द्रियाणां स्वाभाविकप्रवृत्तयः भवन्ति । परन्तु यः मुमुक्षुः स्वाधीनान्तःकरणी भवति । सः स्वाधीनान्तःकरणी मुमुक्षुः इच्छानुसारम् अन्तःकरणं वशीकरोति । तादृशः पुरुषः रागद्वेषरहितः सन् श्रोत्रादीन्द्रियैः अनिवार्यविषयाणामेव ग्रहणं कुर्वन् प्रसादं प्राप्नोति । प्रसन्नता, स्वास्थ्यं च प्रसादः उच्यते ।
== रामानुजभाष्यम् == उक्तेन प्रकारेण मयि सर्वेश्वरे चेतसः शुभाश्रयभूते न्यस्तमना निर्दग्धाशेषकल्मषतया  रागद्वेषवियुक्तैः आत्मवश्यैः इन्द्रियैः विषयान् चरन्  विषयान् तिरस्कृत्य वर्तमानो  विधेयात्मा  विधेयमनाः  प्रसादम् अधिगच्छति।  निर्मलान्तःकरणो भवति इत्यर्थः।
यः पूर्वोक्तविध्यनुसारं चित्तस्य शुभाश्रयरूपिणि मयि सर्वेश्वरे भगवति मनः निदधाति, तस्य समस्तपापानि पूर्णतया भस्मीभूतानि सन्ति सः रागद्वेषरहितः, स्ववशीभूतानाम् इन्द्रियाणां माध्यमेन विषयाणां सेवनं करोति । सः जितेन्द्रियः पुरुषः प्रसादं प्राप्नोति । अभिप्रायः अस्ति यद्, तस्य अन्तःकरणं निर्मलं भवति इति ।
अधिकवाचनाय
64 वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
बाङ्गलालिपिः
उच्चस्तरीकरणम्
এটা সম্ভবত হয় যে প্রমিতকরণ বর্ণমালার ব্যাপকভাবে কম্পিউটারে এটি typeset প্রয়োজন দ্বারা প্রভাবিত হবে. বড় বর্ণমালার কিছু অনিয়মিত conjuncts omitting, হওয়া ASCII অক্ষর সেটের মধ্যে, অকপটতা একটি বড় চুক্তি, সঙ্গে প্রতিনিধিত্ব করা যাবে. কাজ বিকাশ 2001 কাছাকাছি থেকে চলছে হয়েছে ইউনিকোড ফন্ট, এবং এটা ঐতিহ্যগত এবং আধুনিক দুই ধরন, বিভক্ত করবে বলে মনে হয়.
এই এবং বাংলা ভাষা, একটি সঙ্গে তার আচরণ উইকিপিডিয়া অন্যান্য নিবন্ধে [বাঙালি [Romanization | Romanization]] বাংলা phonology মধ্যে specializing ভাষাবিদ ব্যবহৃত প্রকল্প IPA বরাবর অন্তর্ভুক্ত করা হয় ট্রান্সক্রিপশন.
পশ্চিমবঙ্গ সরকারের সাম্প্রতিক প্রচেষ্টার প্রাথমিক বিদ্যালয় গ্রন্থে বাংলা বানান সরল উপর দৃষ্টি নিবদ্ধ করা. It seems likely that the standardization of the alphabet will be greatly influenced by the need to typeset it on computers. The large alphabet can be represented, with a great deal of ingenuity, within the ASCII character set, omitting certain irregular conjuncts. Work has been underway since around 2001 to develop Unicode fonts, and it seems likely that it will split into two variants, traditional and modern.
In this and other articles on Wikipedia dealing with the Bengali language, a Romanization scheme used by linguists specializing in Bengali phonology is included along with IPA transcription.
A recent effort by the government of West Bengal focused on simplifying Bengali orthography in primary school texts.
स्वरवर्णाः
The Bengali script has a total of 11 vowel graphemes, each of which is called a স্বরবর্ণ shôrobôrno "vowel letter". These shôrobôrnos represent six of the seven main vowel sounds of Bengali, along with two vowel diphthongs. All of these are used in both Bengali and Assamese, the two main languages using the script. There is no standard character in the script for the Bengali main vowel sound, and vowel length differences thought to be represented by different vowel graphemes (e.g., hrôshsho i vs. dirgho i) do not hold true for the spoken language. Also, the grapheme called ri does not really represent a vowel phoneme, rather the sound.
When a vowel sound occurs at the beginning of a syllable or when it follows another vowel, it is written using a distinct letter. But when a vowel sound follows a consonant (or a consonant cluster), it is written with a diacritic which, depending on the vowel, can appear above, below, before or after the consonant. The diacritic cannot appear without a consonant. A diacritic form is named by adding a "-kar" to the end of the name of the corresponding vowel letter (see table below).
An exception to the above system is the vowel. This has no diacritic form, but is considered inherent in every consonant letter. To specifically denote the absence of this inherent vowel following a consonant, a diacritic called the hôshonto (্) may be written underneath the consonant.
Although there are only two diphthongs in the inventory of the script, the Bengali sound system has in fact many diphthongs. Most of these diphthongs are represented by juxtaposing the graphemes of their forming vowels, as in কেউ keu.
The table below shows the vowels present in the modern (i.e., since late nineteenth century) inventory of the Bengali alphabet, which has abandoned three historical vowels, rri, li, and lli, traditionally placed between ri and e.
व्यञ्जनवर्णाः
Consonant letters are called ব্যঞ্জনবর্ণ bênjonbôrno "consonant letter" in Bengali. The names of these letters are typically just the consonant sound plus the inherent vowel ô. Since the inherent vowel is assumed and not written, most letters' names look identical to the letter itself (e.g. the name of the letter ঘ is itself ঘ ghô). Some letters that have lost their distinctive pronunciation in Modern Bengali are called by a more elaborate name. For example, since the consonant phoneme can be written ন, ণ, or ঞ (depending on the spelling of the particular word), these letters are not simply called nô; instead, they are called দন্ত্য ন donto nô ("dental n"), মূর্ধন্য ণ murdhonno nô ("cerebral n"), and ঞীয়/ইঙ niô/ingô. Similarly, the phoneme can be written শ talobbo shô ("palatal s"), ষ murdhonno shô ("cerebral s"), or স donto shô ("dental s"), depending on the word. Since the consonant ঙ cannot occur at the beginning of a word in Bengali, its name is not ঙ ngô but উঙ ungô (pronounced by some as উম umô or উঁঅ ũô). Similarly, since semivowels cannot occur at the beginning of a Bengali word, the name for "semi-vowel " য় is not অন্তঃস্থ য়  but অন্তঃস্থ অ ôntostho ô.
In the earlier inventories of the Bengali alphabet, one can find a second bô (called ôntostho bô) following lô. This ôntostho bô originally represented a or  sound, but later merged with the borgio bô in the Bengali language. The two bô's were represented with identically but occurred in two different places in the inventory. In the orthography of Bangladesh, only borgio bô is retained. The ôntostho bô continues to be used in the Indian state of West Bengal.
The table below presents the Bengali consonant letters in their traditional order.
व्यञ्जनसंयुक्तवर्णाः
Up to four consecutive consonants not separated by vowels can be orthographically represented as a ligature called a "consonant conjunct" (Bengali: যুক্তাক্ষর juktakkhor or যুক্তবর্ণ juktobôrno). Typically, the first consonant in the conjunct is shown above and/or to the left of the following consonants. Many consonants appear in an abbreviated or compressed form when serving as part of a conjunct. Others simply take exceptional forms in conjuncts, bearing little or no resemblance to the base character.
Often, consonant conjuncts are not actually pronounced as would be implied by the pronunciation of the individual components. For example, adding ল lô underneath শ shô in Bengali creates the conjunct শ্ল, which is not pronounced shlô but slô in Bengali. Many conjuncts represent Sanskrit sounds that were lost centuries before modern Bengali was ever spoken, as in জ্ঞ, which is a combination of জ jô and ঞ niô, but is not pronounced jnô. Instead, it is pronounced ggõ in Bengali. Thus, as conjuncts often represent (combinations of) sounds that cannot be easily understood from the components, the following descriptions are concerned only with the construction of the conjunct, and not the resulting pronunciation. Thus, a variant of the IAST romanization scheme is used instead of the phonemic romanization.
विशिष्टरूपानि
Some consonants fuse in such a way that one stroke of the first consonant also serves as a stroke of the next.
सम्भावितरूपानि
Some consonants are simply written closer to one another to indicate that they are in a conjunct together.
जटिलरूपानि
Some consonants are compressed (and often simplified) when appearing as the first member of a conjunct.
सङ्कीर्णरूपानि
Some consonants are abbreviated when appearing in conjuncts, losing part of their basic shape.
विविधरूपानि
Some consonants have forms that are used regularly, but only within conjuncts.
वैकल्पिकसंयुक्तरूपानि
When serving as a vowel sign, উ u, ঊ ū, and ঋ take on many exceptional forms.
Conjuncts of three consonants also exist, and follow the same rules as above. Examples include স sô + ত tô +র rô = স্ত্র strô, ম mô + প pô + র rô = ম্প্র mprô, ঙ ŋô + ক kô + ষ = ঙ্ক্ষ, জ jô + জ jô + ৱ wô = জ্জ্ব jjwô, ক kô + ষ  + ম mô = ক্ষ্ম. Theoretically, four-consonant conjuncts can also be created, as in র rô + স sô + ট + র rô = র্স্ট্র, but these are not found in real words.
अन्यरूपानि
ঃ -h and ং -ng are also often used as abbreviation marks in Bengali, with ং -ng used when the next sound following the abbreviation would be a nasal sound, and ঃ -h otherwise. For example ডঃ ḍôh stands for ডক্টর ḍôkṭor "doctor" and নং nông stands for নম্বর nômbor "number". Some abbreviations have no marking at all, as in ঢাবি ḍhabi for ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয় Ḍhaka Bishshobiddalôe "Dhaka University". The full stop can also be used when writing out English letters as initials, such as ই.ইউ. i iu "E.U.".
The jôphôla is sometimes used as a diacritic to indicate non-Bengali vowels of various kinds in transliterated foreign words. For example, the schwa is indicated by a jôphôla, the French u and the German umlaut ü as উ্য, the German umlaut ö as ও্য or এ্য, etc.
समं सर्वेषु भूतेषु...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः त्रयोदशोध्यायस्य क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगस्य सप्तविंशतितमः(२७) श्लोकः ।
सिङ्गभूपालः
सिङ्गभूपालः (Singhbhupal) संस्कृतस्य एकः अलङ्कारिकः आसीत् । एतस्य पितुः नाम अनन्तः, मातुः नाम अन्नमाम्बा । एतेन इति ग्रन्थाः लिखिताः । ‎
समं सर्वेषु भूतेषु...
पदच्छेदः
समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम् विनश्यत्सु अविनश्यन्तं यः पश्यति सः पश्यति ॥ २७ ॥
सिङ्गभूपालः
सम्बद्धाः लेखाः
वर्गः:आलङ्कारिकाः वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎ वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:संस्कृतलेखकसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎ वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
समं सर्वेषु भूतेषु...
अन्वयः
सर्वेषु भूतेषु समं तिष्ठन्तं विनश्यत्सु अविनश्यन्तं परमेश्वरं यः पश्यति सः पश्यति ।
बाङ्गलालिपिः
अन्यरूपानि
The apostrophe, known in Bengali as ঊর্ধ্বকমা urdhokôma "upper comma", is sometimes used to distinguish between homographs, as in পাটা paţa "plank" and পা'টা paţa "the leg". Sometimes a hyphen is used for the same purpose (as in পা-টা, an alternative of পা'টা).
संख्याः
The Bengali script has ten digits (graphemes or symbols indicating the numbers from 0 to 9), which are variants of Indian numerals (known as Arabic numerals in the West). Bengali digits have no horizontal headstroke or "matra".
समं सर्वेषु भूतेषु...
अर्थः
निखिलेषु प्राणिषु अविशेषेण विद्यमानम्, प्राणिषु म्रियमाणेष्वपि अम्रियमाणम्, परमात्मानं मानवः पश्यति सः एव सम्यक् पश्यति । स एव ज्ञानी, नान्यः।
सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
27 वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
बाङ्गलालिपिः
संख्याः
Numbers larger than 9 are written in Bengali using a positional base 10 numeral system (the decimal system), just as in English. A period or dot is used to denote the decimal separator, which separates the integral and the fractional parts of a decimal number. When writing large numbers with many digits, commas are used as delimiters to group digits, indicating the thousand (হাজার hajar), the hundred thousand or lakh (লাখ lakh or লক্ষ lokkho), and the ten million or hundred lakh or crore (কোটি ' or ক্রোড় ') units. In other words, going leftwards from the decimal separator, the first grouping consists of three digits, and the subsequent groupings always consist of 2 digits.
For example, the English number 17,557,345 will be written in traditional Bengali as ১,৭৫,৫৭,৩৪৫ (এক কোটি, পঁচাত্তর লাখ, সাতান্ন হাজার, তিন শ পঁয়তাল্লিশ , "one crore, seventy-five lakhs, fifty-seven thousand, three hundred forty-five").
मात्रा
Whereas in western scripts (Latin, Cyrillic, etc.) the letter-forms stand on an invisible baseline, the Bengali letter-forms hang from a visible horizontal left-to-right headstroke called মাত্রা matra (not to be confused with its Hindi cognate matra, which denotes the dependent forms of Hindi vowels). The presence and absence of this matra can be important. For example, the letter ত and the numeral ৩ "3" are distinguishable only by the presence or absence of the matra, as is the case between the consonant cluster ত্র  and the independent vowel এ. The letter-forms also employ the concepts of letter-width and letter-height (the vertical space between the visible matra and an invisible baseline).
लेखनचिह्नानि
Bengali punctuation marks, apart from the downstroke daŗi (|), the Bengali equivalent of a full stop, have been adopted from western scripts and their usage is similar. Commas, semicolons, colons, quotation marks, etc. are the same as in English. The concept of using capital letters is absent in the Bengali script, hence proper names are unmarked.
आकारः
The consonant graphemes and the full form of vowel graphemes fit into an imaginary rectangle of uniform size (i.e. uniform width and height). The size of a consonant conjunct, regardless of its complexity, is deliberately maintained the same as that of a single consonant grapheme, so that diacritic vowel forms can be attached to it without any distortion.
रिक्तस्थलम्
In a typical Bengali text, orthographic words, i.e., words as they are written, can be seen as being separated from each other by an even spacing. Graphemes within a word are also evenly spaced, but this spacing is much narrower than the spacing between words.
शब्दस्य वैविध्यत्वम्
In every Bengali orthographic word, one can find different kinds of graphemes and their combinations, and they are as follows:
धाराहीनता
The following inconsistencies are inherent in the Bengali script and orthography. They often put additional burden on the person learning the script. The inconsistencies manifest themselves in various ways. Sometimes there are multiple different letters or symbols for the same sound (over-production). Sometimes a letter loses its original sound value. In other instances, the coverage of phonological information by the script is incomplete, inconsistent and/or ambiguous. Most of these inconsistencies can be attributed to the fact that the script was originally conceived to represent Sanskrit sounds.
इ एवं उ स्वरयोः विशिष्टोच्चारणम्
The Bengali script has two symbols for the vowel sound and two symbols for the vowel sound. This redundancy stems from the time when this script was used to write Sanskrit, a language that had a short and a long, and a short  and a long. These letters are preserved in the Bengali script with their traditional names of hrôshsho i/u (lit. "short i/u") and dirgho i/u (lit. "long i/u") despite the fact that they are no longer pronounced differently in ordinary speech. These graphemes do serve an etymological function, however, in preserving the original Sanskrit spelling in tôtshomo Bengali words (i.e., words that were borrowed from Sanskrit).
स्वरवर्णः ऋ
The grapheme called ri does not really represent a vowel phoneme in Bengali, rather the consonant-vowel combination. Nevertheless, it is included in the vowel section of the inventory of the Bengali script. This inconsistency is also a remnant from Sanskrit, where the grapheme represents a retroflex approximant, a sound considered a vowel in Sanskrit.
स्वरवर्णोच्चारणम्
Even though the near-open front unrounded vowel is one of the seven main vowel sounds in the standard Bengali language, no distinct vowel symbol has been allotted for it in the script, since there is no  sound in Sanskrit, the primary written language when the script was conceived. As a result, this sound is orthographically realized by multiple means in modern Bengali orthography, usually using some combination of এ, অ, আ and the jôfôla (diacritic form of the consonant grapheme য ôntostho jô) as seen in the following examples:
ত(त) एवं ৎ(त्)
In native or tôdbhôbo Bengali words, syllable-final ত tô is pronounced, as in নাতনি "grand daughter", করাত  "saw", etc.
ৎ (called খণ্ড-ত  "broken tô") is always used syllable-finally and always pronounced as. It is predominantly found in loan words from Sanskrit such as ভবিষ্যৎ "future", সত্যজিৎ  "Satyajit (a proper name)", etc. It is also found in some onomatopoeic words (such as থপাৎ  "sound of something heavy that fell", মড়াৎ  "sound of something breaking", etc.), as the first member of some consonant conjuncts (such as ৎস tsô, ৎপ tpô, ৎক tkô, etc.), and in some foreign loanwords (e.g. নাৎসি  "Nazi", জুজুৎসু  "Jujitsu", etc.) which contain the same conjuncts.
This is an over-production inconsistency, where the sound is realized by both ত and ৎ. This creates confusion among inexperienced writers of Bengali. There is no simple way of telling which symbol should be used. Usually, the contexts where ৎ is used need to be memorized, as these are less frequent.
শ(श), ষ(ष) एवं স(स)
Three graphemes—শ talobbo shô "palatal s", ষ murdhonno shô "cerebral s", and স donto shô "dental s"—are used to represent the voiceless palato-alveolar fricative, as seen in their word-final pronunciations in ফিসফিস "whisper", বিশ  "twenty" and বিষ  "poison". The grapheme স donto shô "dental s", however, does retain the voiceless alveolar fricative  sound when used as the first component in certain consonant conjuncts as in স্খলন  "fall", স্পন্দন  "beat", etc.
জ(ज) एवं য (य)
There are two letters (জ and য) for the voiced postalveolar affricate. Compare জাল "net" and যাও  "Go!".
ণ(ण)
What was once pronounced and written as a retroflex nasal ণ is now pronounced as an alveolar  (unless conjoined with another retroflex consonant such as ট, ঠ, ড and ঢ), although the spelling does not reflect this change.
रोमनलिप्यन्तरकरणम्
The romanization of Bengali is the representation of the Bengali language in the Latin script. While different standards for romanization have been proposed for Bengali, these have not been adopted with the degree of uniformity seen in languages such as Japanese or Sanskrit. Most standardized Bengali romanizations are adapted from standards proposed for Indic languages, and these models are compared below.
इतिहासः
The Portuguese missionaries stationed in Bengal in the 16th century were the first people to employ the Latin alphabet in writing Bengali books, the most famous of which are the Crepar Xaxtrer Orth, Bhed and the Vocabolario em idioma Bengalla, e Portuguez dividido em duas partes, both written by Manuel da Assumpção. But the Portuguese-based romanization did not take root. In the late 18th century Augustin Aussant used a romanization scheme based on the French alphabet. At the same time, Nathaniel Brassey Halhed used a romanization scheme based on English for his Bengali grammar book. After Halhed, the renowned English philologist and oriental scholar Sir William Jones devised a romanization scheme for Bengali and for Indian languages in general, and published it in the Asiatick Researches journal in 1801. This scheme came to be known as the "Jonesian System" of romanization, and served as a model for the next century and a half.
भाषान्तरीकरणम् vs लिप्यन्तरीकरणम्
The Romanization of a language written in a non-Roman script can be based on transliteration (orthographically accurate, i.e. the original spelling can be recovered) or transcription (phonetically accurate, i.e. the pronunciation can be reproduced). This distinction is important in Bengali as its orthography was adopted from Sanskrit, and ignores sound change processes of several millennia. To some degree, all writing systems differ from the way the language is pronounced, but this may be more extreme for languages like Bengali. For example, the three letters শ, ষ, and স had distinct pronunciations in Sanskrit, but over several centuries, the standard pronunciation of Bengali (usually modeled on the Nadia dialect), has lost these phonetic distinctions (all three are usually pronounced as IPA ) while the spelling distinction nevertheless persists in orthography.
In written texts, it is easy to distinguish between homophones such as শাপ shap "curse" and সাপ shap "snake". Such a distinction could be particularly relevant in searching for the term in an encyclopedia, for example. However, the fact that the words sound identical means that they would be transcribed identically; thus, some important meaning distinctions cannot be rendered in a transcription model. Another issue with transcription systems is that cross-dialectal and cross-register differences are widespread, and thus the same word or lexeme may have many different transcriptions. Even simple words like মন "mind" may be pronounced "mon", "môn", or (in poetry) "mônô" (e.g. the Indian national anthem, Jana Gana Mana).
Often, different phonemes (meaningfully different sounds) are represented by the same symbol or grapheme. Thus, the vowel এ can represent both (এল elo  "came"), or  (এক êk  "one"). Occasionally, words written in the same way (homographs) may have different pronunciations for differing meanings: মত can mean "opinion" (pronounced môt), or "similar to" (môto). Thus, some important phonemic distinctions cannot be rendered in a transliteration model. In addition, when representing a Bengali word to allow speakers of other languages to pronounce it easily, it may be better to use a transcription, which does not include the silent letters and other idiosyncrasies (e.g. স্বাস্থ্য shastho, spelled <swāsthya>, or অজ্ঞান ôggên, spelled <ajñāna>) that make Bengali orthography so complicated.
रोमनलिप्यन्तरकरणस्य तौलनम्
Comparisons of standard romanization schemes for Bengali are given in the table below. Two standards are commonly used for transliteration of Indic languages including Bengali. Many standards (e.g. NLK / ISO), use diacritic marks and permit case markings for proper nouns. Newer forms (e.g. Harvard-Kyoto) are more suited for ASCII-derivative keyboards, and use upper- and lower-case letters contrastively and forgo normal standards for English capitalization.
उदाहरणानि
The following table includes examples of Bengali words Romanized using the various systems mentioned above.
रोमनलिप्यन्तरकरणस्य उद्धरणम्
The IPA (International Phonetic Alphabet) transcription is provided in the rightmost column, representing the most common pronunciation of the glyph in Standard Colloquial Bengali, alongside the various romanizations described above.
यूनिकोड संस्करणम्
Bengali script was added to the Unicode Standard in October, 1991 with the release of version 1.0.
The Unicode block for Bengali is U+0980 ... U+09FF:
अभ्र धन्यात्मक-उत्टङ्कनविधिः
This keyboard is an integral part of an open source initiative, Avro Keyboard, by Omicron Lab
बिजयउत्टङ्कनविधिः
The Bijoy keyboard layout was commercialized by Mostafa Jabbar as part of the Bengali software package Bijoy Ekushe.
इन्स्क्रिप्ट्उत्टङ्कनविधिः
The InScript keyboard layout was designed by the Indian government to standardize the inputting of Indic scripts.
प्रभात्उत्टङ्कनविधिः
People used to typing Romanized forms of Bengali will find it easier to use a more phonetic layout such as the shown below, which is one of several Bengali input methods available.
Grapheme frequency
According to Bengali linguist Munier Chowdhury, the following 9 graphemes are the most frequent in Bengali texts:
लेखः १: मानवाधिकारस्य विश्वव्यापीघोषणा(Universal Declaration of Human Rights)
Bengali in Bengali alphabet
Bengali in Romanization
Bengali in IPA
Gloss
Translation
Amar Shonar Bangla
The following is a sample text of script, from the song Amar Shonar Bangla (আমার সোনার বাংলা) written by Rabindranath Tagore (রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর ). The song was later adopted as the National anthem of Bangladesh.
जन-गण-मन
জনগণমন-অধিনায়ক জয় হে ভারতভাগ্যবিধাতা!
পঞ্জাব সিন্ধু গুজরাট মরাঠা দ্রাবিড় উৎকল বঙ্গ
বিন্ধ্য হিমাচল যমুনা গঙ্গা উচ্ছলজলধিতরঙ্গ
তব শুভ নামে জাগে, তব শুভ আশিস মাগে,
গাহে তব জয়গাথা।
জনগণমঙ্গলদায়ক জয় হে ভারতভাগ্যবিধাতা!
জয় হে, জয় হে, জয় হে, জয় জয় জয়, জয় হে ॥
In Romanization:
Jônogônomono-odhinaeoko jôeô he Bharotobhaggobidhata! Pônjabo Shindhu Gujoraţo Môraţha Drabiŗo Utkôlo Bônggo, Bindho Himachôlo Jomuna Gôngga Uchchhôlojôlodhitoronggo, Tôbo shubho name jage, tôbo shubho ashish mage, Gahe tôbo jôeogatha. Jônogônomonggolodaeoko jôeô he Bharotobhaggobidhata! Jôeo he, jôeo he, jôeo he, jôeo jôeo jôeo, jôeo he!
--->
बाह्यानुबन्धाः
वर्गः:लिपयः वर्गः:लिपिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
ब्रह्मगिरिः
ब्रह्मगिरिः (Brahmagiri) कर्णाटकराज्यस्य कोडगुमण्डलस्य सह्यपर्वतश्रेणिषु विद्यमानेषु शैलेषु अन्यतमः अस्ति । समुद्रतटतः १६०८ मीटर्मितौन्नत्ये केरलस्य वैनाडुमण्डल-कर्णाटकराज्यस्य कोडगुमण्डलयोः मध्ये अयं पर्वतः स्थितः । दक्षिणभारतस्य जीवनदी कावेरी इत एव प्रवहति । कावेरीनद्याः उद्गमस्थानं तलकावेरी इति प्रसिद्धं पुण्यक्षेत्रं ब्रह्मगिरेः मूले अस्ति । प्रकृत्या रमणीयस्य अस्य स्थानस्य कर्णाटकस्य काश्मीरः इत्येव प्रसिद्धिः वर्तते ।
बाह्यानुबन्धाः
वर्गः:कर्णाटकस्य पर्वताः वर्गः:कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
दक्षिण अमेरिका
भूविवरणम्
दक्षिण-अमेरिकाभूखण्डे जगति अत्युन्नतः जलपातः एञ्जल् जलपातः अस्ति । जलपरिमाणस्य दृष्ट्या अपि अतिबृहत् नदी अमेजान् नदी, अत्युन्नतपर्वतश्रेणी आण्डीस् पर्वतश्रेणी, अत्यन्तम् आर्द्रं मरुस्थलम् अटकामा, अतिबृहत् अरण्यम् इति ख्यातम् अमेजान् अरण्यम्, अत्युन्नता राजधानी ला पाज्, बोलिविया, वाणिज्यनौकानिर्वहणसमर्थम् अत्युन्नतं सरोवरम् टिटिलिकासरोवरम्, तथैव भूमेः अत्यन्तं दक्षिणे स्थितं नगरम् (प्युर्तो तोरो) चिलिराष्ट्रस्य नगरं च दृश्यन्ते ।
परिसरः
अस्मिन् खण्डे जनवरिमासे ग्रीष्मकालः जुलैमासे शैत्यकालः भवति । मकरवृत्तं खण्डस्य मध्यभागे सञ्चरति इत्यतः अस्य उत्तरभागः सदा अधिकोष्णप्रदेशः भवति । जनवरिमासे आण्डीस् पर्वतावली हार्न्-भूशिरप्रदेशौ विहाय अवशिष्टेषु भागेषु २०० सेण्टिग्रेड्मितम् औष्ण्यं भवति । पर्वतावली-पटगोनियाप्रदेशेषु १०० सेण्टिग्रेड्मितम् अथवा ५० सेण्टिग्रेड्मितम् औष्ण्यं भवति । जुलैमासे मकरवृत्तस्य उत्तरभागे २०० सेण्टिग्रेड्मितम् औष्ण्यं भवति । पर्वतश्रेणीषु ५० सेण्टिग्रेड्मितम् औष्ण्यं भवति । अर्जेण्टीना, चिलि, बोलिवियाप्रदेशेषु विद्यमानासु आण्डीस्श्रेणीषु औष्ण्यं भवति ५० सेण्टिग्रेड्मितस्य अपेक्षया न्यूनं भवति । पटगोनियायां शुष्कशैत्यं भवति ।
वृष्टिः
मकरवृत्तस्य उत्तरभागे वृष्टिः तृप्तिकरी भवति । दक्षिणभागे विशेषतया पटगोनियाप्रदेशे शुष्कता भवति । चिलिदेशस्य उत्तरार्धे अपि शुष्कता भवति । कोलम्बिया, वेनेज्वेल, ब्रेझिल्देशस्य पश्चिमार्धे च २००० मि मीटर्मितस्य अपेक्षया अधिका वृष्टिः भवति । केषुचित् स्थलेषु ३००० - ४००० मि मी वृष्टिः भवति । अर्जेण्टिनायां वृष्टिः न्यूना । ब्रेझिल्देशस्य पूर्वसमुद्रतीरप्रदेशे ५०० मि मी वृष्टिमात्रं भवति । thumb|left|सदस्यदेशाः
प्राकृतिकसम्पत्तिः
ओरिनोकोनद्याः खातप्रदेशः ल्यानोस् इति निर्दिश्यते । कोलम्बिया-वेनेज्वेलप्रदेशेषु विस्तृते अस्मिन् समृद्धतृणानि वर्धन्ते । ग्रीष्मकाले आतपः वृष्टिश्च अधिका भविष्यति । शैत्यकाले वृष्टिः न भवति । ब्रेझिल्-उत्तरार्धे तन्नाम समभाजकवृत्तस्य उष्णप्रदेशः आर्द्रप्रदेशश्च सेल्वास् इति कथ्यते । अत्र नैरन्तर्येण वृष्टिः भवति । अत्र नित्यहरिद्वर्णयुतम् अरण्यं कानिचन पर्णपातारण्यानि सन्ति । वन्यजीविनः अधिकाः भवन्ति अत्र । ब्रेझिलस्य उन्नतप्रदेशाः काम्पोस् इति उच्यन्ते । अस्य वायव्यभागे कटिङ्गा विद्यते । आर्द्रयुक्तम् औष्ण्यम् अत्र अधिकम् । गोपालनम् अत्रत्यः विशेषः । उरुग्वे-अर्जेण्टीनायायाः उत्तरार्धभागश्च पम्पास् इति कथ्यते । अत्र वृष्टिः भवति अल्पा । अल्फा अल्फा नामकं तृणम् अत्र अधिकप्रमाणेन वर्धते इत्यतः अत्र मेषपालनं महान् उद्योगः । दक्षिणभागे पटगोनियामरुभूमिः विद्यते । कोलम्बिया, पेरु, इक्वाडर्, बोलिमियादिषु उन्नतः 'आण्डीस् उपत्यका' विद्यते । अत्र शीतलं वातावरणं भवति । शिखराणि हिमाच्छादितानि भवन्ति । उत्तरस्य चिलि, पेरु-प्रदेशस्य दक्षिणसमुद्रतीरप्रदेशः अटकाममरुभूमिः अस्ति । अयं प्रदेशः शुष्कः शैत्ययुक्तश्च । चिलेः दक्षिणार्धे उष्णवलयस्य 'शीतलवातावरणयुक्तं वृष्टि-अरण्यानि सन्ति ।
नद्यः जलसम्पत्तिश्च
अस्मिन् खण्डे विद्यमाना प्रमुखा नदी अमेजान् । अस्य दैर्घ्यमस्ति ६४३७ कि मीटर्मितम् । सावोफ्रान्सिस्को, अराग्वेया, पुरुस्, टपजोस्, झिङ्गु, निग्रो, ब्राङ्को कोलम्बिया प्रदेशेभ्यः आगच्छन्ती जापुर, पेरुतः आगच्छन्ती उकायलि इत्यादयः अस्याः उपनद्यः सन्ति । इयम् ओरिनोको, वेनेज्वेलप्रदेशेषु वहति । पराननदी ब्रेझिल्तः प्रस्थाय पराग्वे अर्जेण्टैनयोः द्वारा दक्षिण-अट्लाण्टिक्-सागरं प्रविशति । अस्याः उपनदी पिल्कोमावो । उरुग्वेनदी ब्रेझिल्प्रदेशे उद्गत्य उरुग्वेप्रदेशस्य पश्चिमसीमायां वहन्ती परानां तस्य मुखजप्रदेशे सङ्गच्छते । अर्जेण्टैनायाः दक्षिणभागे सलाडो, निग्रो चुबुत् नद्यः विद्यन्ते । पेरुप्रदेशे विद्यमानः इटिकाकासरोवरः एण्डीस्पर्वतावल्याः उपत्यकायां विद्यमानः कश्चन् मधुरजलस्य सरोवरः । अटकोम-पटगोनियप्रदेशौ विहाय अस्मिन् खण्डे जलाभावः न विद्यते ।
खनिजाः उद्यमश्च
ब्रेझिल्देशे मेङ्गनीस्, अयः, स्वर्णं, रजतं, सीसं, पुष्पाञ्जनं, वज्रखनयः सन्ति । रियोडि जानिरो, बेलेम्, मनौस्, मसीज्, नाताल, कर्टिबा, साल्वडार्, ब्रासिलिया (राजधानी), सावो-पालो, बेलो, हारिझाण्टे इत्यादीनि औद्यमिकस्थानानि सन्ति । अत्र वस्त्रम्, आहारसंस्करणं, तमाखुवस्तूनि, अयः, वज्रचूर्णम् (सिमिण्ट्), रासायनिकवस्तूनि, तैलशुद्धीकरणम् इत्यादयः उद्यमाः सन्ति । उरुग्वेदेशे इन्धनतैलस्य निक्षेपाः सन्ति । पराग्वेप्रदेशे इन्धनतैलस्य पुष्पाञ्जनस्य खनिः वर्तते । माण्टेवीडो (राजधानी) किञ्चन उद्यमक्षेत्रमस्ति । बोलिविया पुष्पाञ्जन-गन्धकखनिजौ स्तः । अपि च अण्टिमनि, अयः, पुष्पाञ्जनं, ताम्रं, टङ्ग्स्टन्, इन्धनतैलञ्च लभ्यते । अर्जेण्टिनयां विविधाः खनिजाः उपलभ्यन्ते । अत्र इन्धनतैलं, खनिजाङ्गारं, टङ्ग्स्ट्न्, अनिलः, गन्धकः इत्येतेषां खनिजनिक्षेपाः सन्ति । अत्र आहारसंस्करणं, वस्त्रं, यन्त्रोपकरणं, रासायनिकवस्तूनि, वाहनं, विमानं, कागदं, वज्रचूर्णम्, अयः, चर्मवस्तूनि च सिद्धानि भवन्ति । उद्यमे बोनास् एर्स्, बहिया ब्लाङ्का च प्रमुखस्थलं वर्तते । चिलिदेशे अयः, ताम्रं, रजतं, विशेषतया नैट्रेट्, मेङ्गनीस्खनिजाः सन्ति । आहारसंस्करणं, वस्त्राणि, रासायनिकवस्तूनि, चर्मवस्तूनि, कागदं, अयः, धातुनः वस्तूनि इत्येतेषाम् उद्यमाः वर्तन्ते । पेरुदेशे मेङ्गनीस्, रजतम्, अण्टिमनि, गन्धकं, पुष्पाञ्जनं, ताम्रं, स्वर्णं, इन्धनतैलम् इत्यादीनां खनिजनिक्षेपाः सन्ति । राजधानी लिमा किञ्चन प्रमुखम् उद्यमस्थानम् । अत्र शर्करा, वस्त्रं, काफी, दारु, तमाखुवस्तूनि, रासायनिकगोभरोद्यमः विद्यन्ते । इक्वाडर्देशे इन्धनतैलस्य निक्षेपाः सन्ति । कोलम्बियायां दस्ता, तैलम्, अयः, खनिजाङ्गारस्य निक्षेपाः सन्ति । बोगोट कश्चन महतः उद्यमस्य क्षेत्रम् । वेनेज्वलायाम् इन्धनतैलं, खनिजाङ्गारः, स्वर्णम्, अनिलानां निक्षेपाः सन्ति । मरकैबो कारकास् इत्येतौ महदुद्यमक्षेत्रम् । गयाना, सुरिनाम प्रदेशयोः बाक्सैट्-निक्षेपाः सन्ति । thumb|center|800px|इगुझुजलपातः
पर्वताः
पश्चिमकरालीप्रदेशस्य समानान्तरे कोलम्बियायाः उत्तरतः दक्षिणकोलेरोडोखातपर्यन्तम् एण्डीस् पर्वतश्रेण्यः सन्ति । समभाजकवृत्ततः इक्वाडर्देशे ५८९७ मी उन्नतः कोटोपाक्सि, ६२६८ मी उन्नतः चेम्बोराजोशिखरौ स्तः । पेरुदेशे ६७६८ मी उन्नतः हुवास्करन्, ६६३२ मी उन्नतः येरुपाज, ६३८४ मी उन्नतः उत्तर जौसङ्गटे, ६४२५ मी उन्नतः नोडो कोकोपुना शिखराणि विद्यन्ते । बोलिवियादेशे ७०१८ मी उन्नतः अङ्कोहुमाशिखरं विद्यते । बोलिविया-चिलिदेशयोः बोलिविया-उपत्यका विद्यते । पोपो टिटिकाकासरोवरौ अत्रैव विद्यन्ते । अर्जेण्टिनायां ६८६३ मी उन्नतः जजोस्डेल्, सलाडो, ६२५० मी उन्नतः पमाटीना, ६३८० मी उन्नतः कोडेल्टोरो, ७०२० मी उन्नतः अकङ्कागुवशिखराणि सन्ति । चिलिदेशे ५९७० मी उन्नतः सैरेकबुर्, ६७२३ मी उन्नतः उलैलको शिखराणि सन्ति । एण्डीस्पर्वतानां दक्षिणभागे पटगोनियनामिका शुष्कमरुभूमिः विद्यते । ब्राझिलस्य पूर्वार्धे उन्नताः प्रदेशाः सन्ति । गयानायां गयाना-उन्नतप्रदेशाः सन्ति । एतेषु प्रदेशेषु २०००-३००० मी उन्नतानि शिखराणि विद्यन्ते ।
सस्यानि
अमेजान्-खातम्, ब्रेझिलस्य पूर्वकरावली-पर्नैबानदीखातम्, वेनेज्वेलस्य पश्चिमार्धभागः, कोलम्बियायाः दक्षिण-पश्चिमभागे, इक्वाडर्, पेरु (करावलीरहितम्), बोलिविया, पेराग्वे, अर्जिण्टिनायाः उत्तरभागः केचन, चिलिदेशस्य दक्षिणभागः इत्येतेषु अरण्यानि सन्ति । अमेजान्खाते समभाजकवृत्तस्य वृष्टि-अरण्यानि विद्यन्ते यत्र नित्यहरिद्वर्णयुक्तानि सस्यानि पर्णपातसस्यानि च विद्यन्ते । महोगनि-रब्बर्-वृक्षाः अत्र अधिकाः । ब्रेझिलस्य उत्तमकृषिभूमौ कदली, तमाखुः, यावानलः, इक्षुदण्डः, कार्पासः च वर्धन्ते । काफी फलानि च वर्धन्ते अत्र । उरुग्वेदेशे व्रीहिः, इक्षुदण्डः, अर्जेणीनादेशे गोधूमः, चायं, यावानलः, फलानि च वर्धन्ते । पराग्वेदेशे यावानलः, चिलिदेशे गोधूमः, व्रीहिः, गयानायां व्रीहिः, इक्षुदण्डः, वेनेज्वेलायां व्रीहिः, काफी, कोलम्बियादेशे काफी, व्रीहिः, यावानलः, इक्वाडर्देशे कदली, काफी, यावानलः, इक्षुदण्डः, पेरुदेशे गोधूमः, काफी, यावानलः, इक्षुदण्डश्च वर्धन्ते । अर्जेण्टिनायाः पटगोनियाप्रदेशे बोलिवियायाञ्च क्षीरकृषिः विद्यते । ब्राझिल्, उरुग्वे, वेनेज्वेल्, अर्जेण्टिनायाः उत्तरभागः इत्येतेषु मांसनिमित्तं गावः वर्धन्ते । ब्रेझिल्देशे अनेकविधानि दारूनि, टेम्बो (एतेन क्रिमिनाशकं निर्मान्ति), येर्बामट् (चायविधम्), सिञ्चोना (एतेन क्षयरोगनिवारकं क्विनिन् उत्पाद्यते), रब्बर्वृक्षः, अनेकविधानि अर्चिड्सस्यानि च वर्धन्ते ।
प्राणिपक्षिणः
अत्र सामान्यगात्रकाः अनेके वन्यप्राणिनः विद्यन्ते । विविधाः वानराः, रक्तहरिणः, टापिर्, तरक्षुः, पुमा, ओसेलाट्, स्लाथ्, पिपीलिकाखादयता प्राणी, अर्माडिलो इत्यादयः वन्यप्राणिनः सन्ति । सर्वदा शुकाः, मकाव्-पक्षिणश्च गणशः अत्र उड्डयन्ति । बृहत्जलूकाः, असङ्ख्याः जतुकाः च अत्र वसन्ति । अत्र ३०,००० अपेक्षया अधिकाः पतङ्गाः सन्ति । अमेजान्-नद्यां २०,००० अपेक्षया अधिकाः विविधाः मीनाः सन्ति । नदीमुखजप्रदेशे शार्क्, खड्गमीनः, कर्कटकः, समुद्रवल्ली इत्यादीः आहाराय अधिकप्रमाणेन गृह्णन्ति । चिलिदेशः भौगोलिकदृष्ट्या अनानुकूलांशैः युक्तः अनेकैः द्वीपैः युक्तः, पर्वतश्रेणिभिः, मरुभूमिभिः युक्तः कश्चन देशः । अत्र वन्यजीविनः अल्पाः । ४०% अक्षांशस्य दक्षिणभागे सरोवरैः युक्तानि अरण्यानि सन्ति । अरण्येषु सैपेन्, ओक, सूचीपर्णीवृक्षाः वर्धन्ते । अस्याः रेखायाः उत्तरदिशि फलयुक्तः प्रदेशः शाद्वलानि च विद्यन्ते । इतः अग्रे मरुभूमियुक्तारण्येषु पुमाप्राणी दृश्यते सामान्यतः । वनमार्जालः, चिञ्चिला च पर्वतप्रदेशेषु वसन्ति । उलूकः, गृध्रः च अत्र दृश्यन्ते । द्वीपसमूहानां महध्ये समुद्रेषु तरणपटवः पक्षिणः दृश्यन्ते ।
वर्गः:भूखण्डाः
पारसनाथः
अयं पारसनाथपर्वतः जैनानां पवित्रं क्षेत्रम् । पारसनाथः इति पार्श्वनाथस्य अपभ्रंशरूपम् । जैनसम्प्रदायस्य सर्वस्य अपि विभागस्य परमश्रेष्ठं क्षेत्रम् एतत् । एतत् झारखण्डराज्यस्य हजारिबाग्-मण्डले अस्ति । जैनसम्प्रदाये २४ जनाः तीर्थङ्कराः सन्ति । तेषु आदिनाथः कैलासे, वासुपूज्यः चम्पापुर्यां, नेमीनाथः गिरिनारे, अन्तिमः तीर्थङ्करः महावीरः पावापुर्यां च निर्वाणं प्राप्नुवन् । २३ तमः तीर्थङ्करः पार्श्वनाथः अत्र निर्वाणं प्राप्तवान् । तस्मात् कारणात् एतत् पारसनाथक्षेत्रम् इति उच्यते । जैनग्रन्थेषु सम्मेदगिरिः, सम्मेदशिखरं, सम्मेदाचलः इति वा अस्य पर्वतस्य उल्लेखः कृतः दृश्यते । अस्य शिखराग्रे पार्श्वनाथमन्दिरम् अस्ति । मन्दिरे पार्श्वनाथस्य ध्यानावस्थायाः मूर्तिः अस्ति । मूर्तेः उपरि सर्पफणः अस्ति । अस्मिन् मन्दिरे महावीरस्य मूर्तिः पादुका च अस्ति । अन्येषाम् अपि मुक्तात्मानां चरणचिह्नानि अपि अत्र पूज्यन्ते । पार्श्वनाथस्य अपेक्षया पूर्वं निर्वाणं प्राप्तवतां ९ तीर्थङ्कराणाम् अपि मन्दिराणि सन्ति अत्र ।
अस्य पर्वतस्य उपत्यकायां “रज्जुपालिका” नाम नदी प्रवहति स्म इति उल्लेखः दृश्यते । अस्याः नद्याः तटे ध्यानस्थः महावीरः उत्तरफल्गुणिनक्षत्रे यदा चन्द्रः आसीत् तदा केवलज्ञानं प्राप्नोत् । तदनन्तरं सः जिनः, अर्हन्, केवलिन् च अभवत् । समीपे एव “मधुबन” इत्यत्र श्वेताम्बराणां देवालयाः, दिगम्बराणां धर्मशालाः च सन्ति । शत्रुञ्जयः, गिरिनार्, अबू, अष्टपादः, पारसनाथः च जैनानां पवित्राणि ५ क्षेत्राणि । एतानि प्राचीनकालात् आरभ्य अद्य पर्यन्तम् अपि सहस्रशः यात्रिकान् आकर्षन्ति । पारसनाथं परितः लघु लघु शिखराणि सन्ति । तत्र सर्वत्र अपि तीर्थङ्कराणां स्मारकाणि सन्ति । एतेषां सर्वेषाम् अपि शिखराणां प्रदक्षिणं भक्तिभावुकाः जैनयात्रिकाः पादरक्षां विना कुर्वन्ति । २३तमः तीर्थङ्करः पारसनाथः अस्माकं समाजस्य कश्चन अपूर्वः सिद्धपुरुषः । सः काश्याः राज्ञः अश्वसेनस्य पुत्रः । तस्य जीवनस्य प्रमुखाः ५ घटनाः अपि चन्द्रः यदा विशाखानक्षत्रे आसीत् तदा घटिताः इति वदन्ति । तस्य स्वर्गतः भुवं प्रति अवतरणं, मातुः गर्भप्रवेशः, केशमुण्डनं, केवलज्ञानप्राप्तिः, निर्वाणप्राप्तिः च ताः ५ घटनाः । पार्श्वनाथः ३०तमे वयसि गृहं त्यक्तवान् । शरीरस्य आवश्यकताः अपरिगणय्य ८३ दिनानि यावत् ध्यानम् अकरोत् । ८४तमे दिने धातकीवृक्षस्य अधः तेन केवलज्ञानं प्राप्तम् । अनन्तरं २० वर्षाणि यावत् केवलिन् सन् देशसञ्चारम् अकरोत् सः । १००तमे वयसि सम्मेदशिखरे निर्वाणं प्राप्तवान् । जैनयात्रिकाः मधुबने विद्यमानस्य मन्दिरस्य दर्शनं कृत्वा पारसनाथपर्वतस्य आरोहणस्य आरम्भं कुर्वन्ति । एषा यात्रा सामान्यतया आश्वयुजमासतः फाल्गुणपर्यन्तं प्रचलति । अस्मिन् पर्वते गन्धर्वमाला, सीतामाला चेति प्रवाहद्वयम् अस्ति । उपरि गमनाय मधुबनतः उत्तमः मार्गः अपि निर्मितः अस्ति । तेन मार्गेण ६ मैल् यावत् अग्रे गतं चेत् गौतमस्वामीमन्दिरं प्राप्यते । तत्र सर्वेषां २४ तीर्थङ्कराणां चरणचिह्नानि स्थापितानि सन्ति । पर्वताग्रे विद्यमाने जलमन्दिरे पार्श्वनाथस्य श्यामलवर्णस्य मूर्तिः अस्ति । २० जैनतीर्थङ्करैः निर्वाणं प्राप्तम् एतत् स्थानं “जैनकाशी” इति उक्तं चेत् तत्र दोषः न स्यात् ।
पारसनाथः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:विषयः वर्धनीयः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वासिष्ठम् साम इत्यस्य रूपसिद्धिप्रक्रिया
वासिष्ठम् साम इत्यस्य तद्धितान्तस्य पदस्य पाणिनीयव्याकरणानुसारम् रूपसिद्धिप्रक्रिया वसिष्ठ अर्थवदधातुरप्रत्यः प्रातिपदिकम् । पा. 1.2 इति सूत्रेण वसिष्ठ शब्दस्य प्रातिपदिकसंज्ञा भवति। प्रातिपदिकसंज्ञा भवति। प्रातिपदिकसंज्ञायाः फलम् – ङ्याप्प्रातिपदिकात् । इत्यधिकारे स्वौजसमौट्...। इति सूत्रेण विवक्षानुसारम् तृतीया-एकवचनस्य टा प्रत्ययो भवति । तेन वसिष्ठ +  टा इति स्थितम् । अत्र विवक्षानुसारम् दृष्टं साम । 4.2.7पा. 4.2.1 सूत्रेण वसिष्ठ + टा इति तृतीयान्तात्प्रातिपदिकात् अण् प्रत्ययो भवति। ततः - वसिष्ठ + टा + अण् हलन्त्यम्। इति ण् वर्णस्य इत्संज्ञा, तस्य लोपः। इति लोपे, अदर्शनम् लोपः। इत्यदर्शने च कृते - वसिष्ठ + टा + अ इति स्थितम् । अत्र अण् प्रत्ययस्य तद्धितसंज्ञा अस्ति। ( तद्धिताः। पा. 4                    इत्यस्य अधिकारे अण् प्रत्ययस्य विधायकम् सूत्रमस्ति, अतः) तत्फलम् – कृत्तद्धितसमासाश्च। पा. 1.2. इति सूत्रेण वसिष्ठ + टा + अ इति तद्धित- प्रत्ययान्तस्य समुदायस्य प्रातिपदिकसंज्ञा। प्रातिपदिकत्वात् – सुपो धातु- प्रातिपदिकयोः। पा. 2.4. इत्यनेन सुपः अर्थात् टा प्रत्ययस्य लुक् = अदर्शनम् भवति। ततः - वसिष्ठ + अ इति स्थितम् । तदन्तरम् अत्र यस्मात्प्रत्ययविधिस्तदादि प्रत्यये∫ङ्गम् । इति सूत्रेण अ प्रत्यये परे वसिष्ठ इत्यस्य तदादिभागस्य अङ्गसंज्ञा। तत्फलम् – अङ्गस्य । पा. 6.4.1 इत्यधिकारे तद्धितेष्वचामादेः। (સૂત્રાર્થ - णित्, ञित्                    तद्धित પ્રત્યયોના પરમાં રહેતાં अंग ના આદિ अच् ને વૃદ્ધિ થાય છે.) इत्यनेन अ इति तद्धिते प्रत्ये परे अचामादेः अचः अर्थात् वकारस्थस्य अकारस्य वृद्धिः अर्थात् आ भवति । वासिष्ठ + अ अत्र यचि भम् । पा. 1.4. इति सूत्रेण अप्रत्यये परे वसिष्ठ इत्यस्य भसंज्ञा । भसंज्ञायाः फलम् यस्येति च। पा. 6.4. इत्यनेन सूत्रेण अकारस्य लोपो भवति। वासिष्ठ् + अ = वासिष्ठ तदनन्तरम् प्रातिपदिकसंज्ञायाः द्वितीयमपि फलम् प्राप्यते । तच्च ङ्याप्प्रातिपदिकात् । इत्यधिकारे स्वौजसमौट... । इत्यनेन सूत्रेण विवक्षानुसारम् प्रथमैकवचनस्य सु प्रत्ययो भवति। वासिष्ठ + सु अत्र नपुंसकलिङ्गस्य विवक्षा अस्ति, अतः अतो∫म् । पा. 7.1. सूत्रेण सुप्रत्ययस्य स्थाने अम् आदेशो भवति । ततः अमि पूर्वः। इति सूत्रेण पूर्वरूपैकादेशे कृते । वासिष्ठम् इति रूपम् सिद्ध्यति ।।
वर्गः:परिशीलनीयानि वर्गः:व्याकरणस्य लेखाः वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
जोर्ज एफ स्मूट
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:अन्यदेशीयवैज्ञानिकाः वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
कोलकाता उच्चन्यायालयः
right|thumb|250px|कोलकाता-उच्चन्यायालयस्य पुरातनं चित्रम् कोलकाता-उच्चन्यायालयः(কলকাতা উচ্চ আদালত, Calcutta High Court) भारतस्य प्राचीनतम उच्चन्यायालयः । १८६१ तमे सम्बत्सरे निर्मित उच्चन्यायालयः इति अध्यादेशनुगुणं(High Courts Act, १८६१) कोलकाता उच्चन्यायालयस्य संरचना अभूत् । अयं न्यायालयः १८६२ वर्षस्य जुलै मासस्य प्रथमे दिनाङ्के कार्यारम्भम् अकरोत् । प्रारम्भिकदिनेषु अस्य नाम आसीत् है कोर्ट् अफ़् जुडिकेचर् एट् फोर्ट् विलियम्(High Court of Judicature at Fort William)। वर्तमानकाले समग्रपश्चिमवङ्गः तथा अण्डमाननिकोबारद्वीपसमूहः (भारतस्य केन्द्रशासितराज्यम्) कोलकाता उच्चन्यायालस्य अधिकारक्षेत्रे अन्तर्भवति । अण्डमानराज्यस्य राजधान्यां पोर्ट् ब्लेयर्नगर्य्यामपि कोलकाता उच्चन्यान्यालस्य विशेषकार्यालयः अस्ति ।
भवनेतिहासः
उच्चन्यायालयस्य भवननिर्माणस्य सुदीर्घः इतिहासः अस्ति । भवनमिदं बेल्जियम् इति देशस्य ('इप्रेश्'प्रदेशः) क्लथ् हाल् भवनस्यानुकरणे निर्मितम् । अत्रोल्लेख्यः विषयः यत् प्रथमविश्वयुद्धानन्तरं 'क्लथ् हाल्' भवनं क्षतिग्रस्थमासीत् । अतः भवनस्य पुनर्निर्माणनिमित्तं बेल्जियम् देशस्य 'इप्रेश्'नगरस्य नगरपालकः कोलकातातः उच्चन्यायालयस्य भवनस्य निर्माणविधिम् अयाचत् ।
संवरणः
वर्गः:पौरवकुलस्य राजानः वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
लिङ्गसुगूर
कर्णाटकस्य रायचूरुमण्डलस्य लिङ्गसूरुग्रामे पूर्वशिलायुगस्य कालीना मसृणशिलापरशुः प्राप्तः अस्ति|
वर्गः:रायचूरुमण्डलम् वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
उपवेदः
ऋग्वेदो यजुर्वेदस्सामवेदोऽथर्ववेदश्चेति चत्वारो वेदाः । तेषु एकैकमपि वेदमनुबध्य उपवेदाः विद्यन्ते । तथा च उपवेदाश्च चत्वारः सन्ति ।
आयुर्वेदः
तत्र ऋग्वेदस्योपवेदः आयुर्वेदः । अयम् अथर्ववेदस्योपवेद इति केचिदभिप्रयन्ति ।  आधुनिकोपकरणानामसद्भावेऽपि निरीक्षणपरीक्षणैः शरीरघटनाम् ओषधीनां रासघटनां प्रभावञ्चावगत्य विरचितः आयुर्वेदः ।  आयुर्वेदाचार्याणां परम्परासु धन्वन्तरिः, चरकः, सुश्रुतः, वाग्भटः, नागार्जुनः इत्यादयः प्रातः स्मरणीयाः भवन्ति ।  मानुषाणामिव वृक्षमृगादीनामपि चिकित्सा क्रियते स्म इति ज्ञायते । चिकित्सायाः अष्टविभागाः भवन्ति ।  ते च शल्यम्, शालाक्यम्, कायचिकित्सा, भूतविद्या, कौमारभृत्यम्, अगदतन्त्रम्, रसायनतन्त्रम्, वाजीकरणम् इति व्यपदिश्यन्ते ।
धनुर्वेदः
यजुर्वेदस्योपवेदः धनुर्वेदः । एतस्य राजविद्या इत्यपि नामान्तरमस्ति । आयुधानां विविधवाहनानां च विवरणात्मकोऽयं वेदः । अङि्गरसः भारद्वाजस्य च ग्रन्थाः अत्र प्रामाणिकाः । यन्त्रसर्वस्वमिति बृहत्तमस्य ग्रन्थस्य एकदेशः भवति विमानशास्त्रम् । भरद्वाजस्य ग्रन्थे नारायणमुनिविरचिताया विमानचन्द्रिकायाः, शौनकरचितस्य व्योमयानतन्त्रस्य गर्गप्रणीतस्य यन्त्रकल्पस्य वाचस्पतिरचितस्य यानबिन्दोः अथ च अनेकानां ग्रन्थानां सूचनाः समुपलभ्यन्ते ।
गान्धर्ववेदः
गान्धर्ववेदः सामवेदस्योपवेदः । अस्मिन् सङ्गीतशास्त्रतत्वानि व्याख्यायन्ते । अत्र श्रीनारदमुनिप्रणीता नादसंहिता प्रामाणिक ग्रन्थः । उत्तरभारते प्रचलितं हिन्दुस्थानीसङ्गीतं दक्षिणभारते प्रचलितं कर्णाटकसङ्गीतं च तामेतां नारदीयसंहितामाश्रित्य व्यवस्थापिते भवतः ।  संहितायाममुष्यां विविधाः रागाः तालक्रमाः विभिन्नरागयुक्ताः वर्णाः कीर्तनानि च दत्तानि सन्ति । नाट्यशास्त्रस्य गेयप्रकाराः अस्मिन्नेवान्तर्भवन्ति । अभिनेयप्रकारास्तु शिल्पशास्त्रेऽन्तर्भवन्ति ।
अर्थवेदः
अथर्ववेदस्योपवेदः अर्थवेदः । राजनीतिः अर्थशास्त्रम् शिल्पशास्त्रम् नाट्यशास्त्रम् च अत्र प्रधानतया प्रतिपाद्यन्ते । तन्त्रशास्त्रम् वास्तुशास्त्रम् चात्रैवान्तर्भवतः । विश्वकर्मा, त्वष्टा, मयः काश्यपः च शिल्पशास्त्रस्योपज्ञातारः प्रणेतारश्च । नारदः भारद्वाजः शुक्रः कौट्ल्यः इत्यादयः अर्थशास्त्रस्य प्रणेतार इति किर्तिताः । एतैः शिल्पविद्यायां शास्त्राणि निरमीयन्त । त एव अस्मिन् विषये प्रामाणिकग्रन्थाः इति च शिल्पशास्त्रग्रन्थेषु पश्यामः ।
१४१४
१४१४ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
उपवेदः
अर्थवेदः
वर्गः:वेदाः वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
१४१४
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१४१४ १४१४ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
सोमक
सः पौरवकुलस्य राजा आसीत्।
वर्गः:पौरवकुलस्य राजानः वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
सिरगुप्पविधानसभाक्षेत्रम्
कर्णाटकस्य अष्टाविंशतिलोकसभाक्षेत्रेषु अन्यतमम् अस्ति कोप्पळलोकसभाक्षेत्रम्। अत्र अष्टविधानसभाक्षेत्राणि अन्तर्भवन्ति । तेषु अन्यतमम् अस्ति सिरगुप्पविधानसभाक्षेत्रम्।  कर्णाटके विधानसभाक्षेत्रेषु अस्य सङ्ख्या ९२। सिरगुप्पविधानसभाक्षेत्रं मण्डलदृष्ट्या कोप्पळमण्डले अन्तर्भवति । निर्वाचनक्षेत्रदृष्ट्या कोप्पळलोकसभाक्षेत्रे अन्तर्भवति । एतत् क्षेत्रं अनुसूचितजनाङ्गस्य (ST) कृते आरक्षितम् अस्ति । सिरगुप्पविषये अधिकविवरणार्थं सिरगुप्प इति पृष्टं पश्यन्तु ।
नौरु
right|200px thumb|right|200px
नौरु प्रशान्‍त महासागरे मध्‍ये द्वीपदेश: अस्‍ति।
सम्‍बद्घ विषय:
External links
स्थलम् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:देशाः
रसार्णवसुधाकरः
रसर्णवसुधाकरः(Rasarnavasudharaka) इति ग्रन्थः सिङ्गभूपालेन लिखितः । अत्र विलासत्रयं वर्तते । अत्रच काव्यलक्षणं, शब्दशक्तयः, ध्वनिः, गुणाः, दोषाः, ६२ अलङ्काराः, नायक-नायिकायोः लक्षणानि, रूपकाः, अर्थप्रकृतयः , इत्यादयः विचाराः चर्चिताः ।
वर्गः:अलङ्कारग्रन्थाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
कुरुः (पौरवकुलस्य राजा)
सः पौरवकुलस्य राजा आसीत्।
वर्गः:प्राचीनराजाः वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वल्लभाचार्यः
वल्लभाचार्यः वल्लभः इत्यपि ख्यातः। सः कृष्णाश्रितं पुष्टिमार्गं ब्रज् प्रदेशे प्रख्यापितवान्। तस्य सिद्धान्तः शुद्धाद्वैतः इति ख्यातः वल्लभाचार्यः तेलुगुब्राह्मणकुटुम्बे जन्म प्राप्तवान्। तस्य पितरौ मुस्लिं जनानाम् आक्रमणकारणतः वाराणसीतः चम्पारण्यम् आगतौ। वल्लभः बाल्यकाले एव वेदान् उपनिषदः च पठित्वा ततः परं २० वर्षाणि यावत् आभारतम् अटितवान्। सः भक्तिमार्गस्य प्रमुखः नायकः अभवत्। वल्लभाचार्यस्य शिष्यैः लिखिते वल्लभाचार्यचरिते वल्लभाचार्यः रामानुज-मध्वाचार्यप्रभृतीनां शिष्यान् वादे पराजितवान् इति उल्लेखः दृश्यते। सः पुष्टिमार्गस्य प्रवर्तकः आसीत्। वेदान्ततत्वात् स्वयं ज्ञानं प्राप्य सः पुष्टिमार्गम् आरब्धवान्। सः वैराग्ययुतं जीवनं मठेषु वासं च न अङ्गीकृतवान्। तत्स्थाने कृष्णस्य उपासनया मोक्षं गृहस्थोऽपि प्राप्तुं शक्नोति इति प्रत्यपादयत्। अस्य विचाराः उत्तरप्रदेशस्य पश्चिमभागे राजस्थाने मध्यप्रदेशे च प्रसृताः। विष्णुस्वामिना सह वल्लभाचार्यस्य सम्बन्धः आसीत्।.
सः अनेकान् ग्रन्थान् अरचयत्। तेषु अनुभाष्यम्(ब्रह्मसूत्रस्यभाष्यम्), षोडशग्रन्थः, भागवतभाष्यम् च प्रसिद्धम्। वल्लभाचार्यस्य कीर्तनानि बालकृष्णस्य, यशोदायाः च माहात्म्यं वर्णयन्ति। वल्लभाचार्यसम्बद्धानि वस्तूनि ब्रजप्रदेशे नाथद्वारा इत्यत्र सङ्ग्रहीतानि सन्ति।
बाल्यम्
वल्लभाचार्यस्य वंशीयाः आन्ध्रप्रदेशतः वाराणसीं गतवन्तः। वल्लभाचार्यस्य वंशजं यज्ञनारायणभट्टं भगवान् श्रीकृष्णः स्वप्ने एवमादिष्टवान् आसीदिति ऐतिह्यं श्रूयते। यथा- यदा भवद्वंशीयाः शतं सोमयागान् कुर्वन्ति तदा अहमेव भवद्वंशे अवतरामि इति। लक्ष्मणभट्टस्य काले तद्वंशीयाः शततमं सोमयागम् अकुर्वन्। लक्ष्मणभट्टस्य पुत्रत्वेन वल्लभाचार्यः १९४९ तमे वर्षे वैशाख-एकादश्यां चम्पारण्ये जातः। वल्लभाचार्यस्य माता इल्लम्मा।