cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
श्रीरामवेलणकरः
राज्ञी दुर्गावती
नेतारो बहवो वसन्ति भुवने सत्तासनाधिष्ठिता
नित्यं सर्वजनोपदेशचतुराः स्वर्थार्जने निर्जिताः।
त्यक्तासुर्विरला तु भूमितनया राज्ञीव दुर्गावती
तस्या जीवनमृत्युकाव्यचरितं स्फूर्तिप्रदं स्यादिह॥
कालिन्दी
कालिन्दीति रूपके कवेर्व्यङ्ग्योऽभिप्रायः अयं विद्यते -
‘भारतीयाचारविचाराणाम् ऐक्यं कथं च मृग्यते तद् अपि हिंसाहिंसाविवादेन नाटकेऽस्मिन् दर्शितम्' इति । वङ्गराजो दुर्गेश्वरः अयोध्याधिपतेः तनयां कालिन्दीं वरयामास । स तु हिंसाप्रिय इति अयोध्याधिपतिस्तस्य प्रार्थनां नोरीकरोति स्म । तं च दुर्गेश्वरं युद्धात् विरमयितुं मगधाधिपतिः सुधांशुः स्वात्मानं बन्दिनं कारयित्वा प्राणार्पणेन राष्ट्ररक्षायै समुद्यतोऽभवत् । तस्य भार्या मन्दाकिनी दुर्गेश्वरमाह -
सेना प्रयातु भवतो निजवङ्गदेशं
युद्धं च यातु विलयं जनहानिहेतु।
नो चेद् रणाय मगधा अभियान्तु वङ्गैः
यद् भावि तद् भवतु नो नियतीच्छयैव।।
निर्वहणे सुधांशुरहिंसाया मर्म अवगच्छति। नाटकस्यास्य भौगोलिकत्वं लाक्षणिकत्वं चाद्वितीयमेव । अत्र चण्डप्रतापः (सूर्यः) हिमानी (हिमसंहतिः) कालिन्दी (यमुना) मन्दाकिनी (गङ्गा) चेत्यादीनि पात्राणि प्राकृतिकं मानवीयं चोभयविधरूपे प्रकटयन्ति ।
कैलासकम्पम्
देवाधीशप्रकटितमहा उत्तरस्यां दिशायां
देवावासः प्रवितततनुर्यः स्थितो देवतात्मा।
अस्त्रं हैमं स्वयमिदमुमातात एष व्रतस्थो
न्यस्यत्युग्रं भरतवसुधारक्षणे दक्षिणौऽसौ।।
पद्यात्मकेऽस्मिन् रूपके नूतनच्छन्दांसि प्रयुक्तानि ।
स्वातन्त्र्यलक्ष्मीः
स्वातन्त्र्यलक्ष्मीरिति नाटके झाँसीराज्ञी लक्षीदेव्याः शौर्यगाथा गुम्फिता । अत्र त्रयोऽङ्का लसन्ति । राज्ञ्या उदात्तकार्याणाम् अनुशंसा एवं कृता -
सुरधनुषा वरजनुषा भान्ति विभापूर्णाः।
कर्णम् मल्लेश्वरी
जन्म, परिवारश्च
तस्याः एकः भ्राता, चतस्रः भगिन्यश्च सन्ति । भ्रातुः नाम रवीन्द्रकुमार इति । भगिन्यः – नरसम्मा, कृष्णाकुमारी, कल्याणी, माधवी च । स्वबान्धवेषु वयसि सा तृतीयम् अपत्यम् अस्ति ।
तस्याः भगिनी कृष्णाकुमारी अपि भारोत्तोलिका अस्ति । कृष्णाकुमारी अपि राष्ट्रियस्तरस्य स्पर्धायां सम्भजति ।
ई. स. २००० तमे वर्षे तस्याः भारोत्तोलनस्पर्धायाः विषये विवादाः प्रचलन्तः आसन् । किन्तु कांस्यपदके प्राप्ते सति तस्याः पिता अस्यै स्पर्धायै उररीकृतः ।
बाल्यम्
मल्लेश्वर्याः पारिवारिकजनाः श्रीकाकुलम-मण्डले निवसन्ति स्म । तथापि तया स्वस्याः बाल्यस्य कानिचित् वर्षाणि आन्ध्रप्रदेश-राज्यस्य प्रकासम् -मण्डलस्य दोनकोण्ड-पत्तने व्यतीतानि आसन् । बाल्ये अपि तस्याः मनसि भारोत्तोलनस्य एव प्रभावः आसीत् ।
शिक्षणम्
‘अम्दला विलासा’-ग्रामस्य “झेड्.पी.पी.जी. (Z.P.P.G.)-उच्चविद्यालये” मल्लेश्वरी अधीतवती । सा भारतस्य बह्व्यीः भाषाः जानाति । यथा – हिन्दी, आङ्ग्ल्, तेलुगू, बङ्गाली, पञ्जाबी इत्यादयः । एतासु भाषासु तस्याः महत्प्रभुत्वम् अस्ति । सा लघुवयसः एव भारोत्तोलनस्य शिक्षणं प्रापत् ।
आन्ध्रप्रदेश-राज्यस्य श्रीकाकुलम-मण्डलस्य ऊसवनीपेट-ग्रामे “नीलमशेट्टी अप्पन्ना” इत्याख्यः प्रशिक्षकः आसीत् । तेन एव आरम्भे मल्लेश्वर्यै अस्याः क्रीडायाः प्रशिक्षणं प्रदत्तम् आसीत् । तस्याः उत्साहं दृष्ट्वा सर्वे प्रोत्साहनम् अकुर्वन् । तस्मिन् समये “स्पोर्ट्स् अथॉरिटी ऑफ् इण्डिया (ASI)” इत्यनया संस्थया “विशेष क्षेत्र खेल परियोजना” प्रचालिता आसीत् । तस्यां योजनायाम् एव मल्लेश्वरी प्रशिक्षणं प्रापत् ।
अस्याः क्रीडायाः मार्गदर्शकः “पाल सिंह संधू” अपि आसीत् । किन्तु प्रारम्भे मार्गदर्शकः तस्याः विरोधं करोति स्म । सः स्पर्धायां चयने अपि साहाय्यं न करोति स्म, अपितु विघ्नकरः भवति स्म ।
यदा रूस् -देशे ओलम्पिक्-स्पर्धा अभवत्, तदा तत्र लिओनिद् तरनेन्को (Leonid Taranenko) इत्याख्यः तस्याः क्रीडामार्गदर्शकः आसीत् । यदा तया सा स्पर्धा जिता, तदा तस्याः स्पर्धायाः सम्पूर्णः श्रेयः लिओनिद् तरनेन्को (Leonid Taranenko) इत्याख्याय प्रदत्तः आसीत् । यतः तेन मल्लेश्वर्याः हार्दं मार्गदर्शनं कृतम् आसीत् ।
विवाहः
मल्लेश्वर्याः विवाहः ई. स. १९९७ तमे वर्षे “राजेश त्यागी” इत्याख्येन सह अभवत् । राजेशः अपि भारोत्तोलकः अस्ति । सः C.R.P.F. (Central Railway Police Force) इत्यस्मिन् विभागे कार्यरतः अस्ति । तयोः पुत्रद्वयम् अस्ति । शरच्चन्द्रः, अङ्गदः च ।
स्पर्धायां भारतदेशाय स्पर्धकद्वयस्य एव चयनं भवेत् इति निर्णयः आसीत् । तदा तिस्रः प्रत्याशिन्यः आसन् । तासु मणिपुर -राज्यस्य प्रसिद्धा भारोत्तोलिका कुञ्जरानी देवी अपि आसीत् । अन्ते कुञ्जरानी इत्याख्या निष्कासिता । तदैव बैङ्कॉक्-एशियाई-स्पर्धायां मल्लेश्वर्या वृता । तत्र सा रजतपदकं प्राप्तवती ।
क्रीडाजीवनम्
भारोत्तोलनं मुख्यतः पुरुषाणां क्रीडा मन्यते । तथापि मल्लेश्वरी अस्यां क्रीडायां प्रवेशं प्राप्तुम् इच्छति स्म । अस्यां क्रीडायां तस्याः अभिरुचिः आसीत् । अतः द्वादशे वर्षे सा अस्याः भारोत्तोलनक्रीडायाः अभ्यासं आरम्भं कृतवती ।
किन्तु पुरुषाणां क्रीडा अस्ति इति नियमानुगुणं बहवः जनाः तस्याः विरोधं कृतवन्तः । किन्तु अन्ते प्रशिक्षकः, पारिवारिकजनाः, मित्राणि च तस्याः समर्थनं, प्रोत्साहनं च अकुर्वन् ।
श्रीरामवेलणकरः
स्वातन्त्र्यलक्ष्मीः
पराजयेऽप्यनादरो नातिगतो रिपुणा
प्रधानमन्त्रिजनधनयोजना
प्रधानमन्त्रिजनधनयोजना (सङ्क्षेपः - पीएमजेडीवाई) भारते वित्तीयसमावेशाय राष्‍ट्रिययोजना अस्ति । एषा योजना भ्रष्टाचारविरुद्धं भारतसर्वकार स्य अभियानाङ्गम् । तस्याभियानस्य अन्तर्गततया वित्तीयक्षेत्रे समाविष्टानां वित्तीयसेवानाम् उपयोगं सुनिश्चितं कर्तुम् एतस्याः योजनायाः आरम्भः अभवत् । एतस्याः योजनायाः उद्देश्‍यम् आदेशं सर्वेभ्यः परिवारेभ्यः वित्तकोषस्य सुविधा प्रदानम् अस्ति । अत्र प्रत्येकस्य परिवारस्य कृते वित्तकोषलेखां प्रदातुं प्रयासः भवति । एतस्याः योजनायाः घोषणा अगस्त १५ २०१४ दिनाङ्के अभवत् । ततः तस्याः शुभारम्भः २८ अगस्त २०१४ दिनाङ्के भारतीयप्रधानमन्त्री श्रीनरेन्द्र मोदी अकरोत् । एतस्याः परियोजनायाः औपचारिकारम्भात् पूर्वं प्रधानमन्त्री सर्वेभ्यः वित्तकोषेभ्यः वि-पत्रं प्रेषितवान् । तस्मिन् विपत्रे सः अलिखत् यद्, प्रत्येकाय परिवाराय वित्तलेखा स्यात् । अहम् एतस्याः योजनायाः कृते राष्‍ट्रियप्राथमिकतां घोषयामि । भवन्तः अविरतं परिश्रमं कृत्वा सप्तकोटितः अधिकेभ्यः परिवारेभ्यः एतस्याः योजनायाः अन्तर्गततया वित्तलेखाः उद्घाटयन्तु इति । योजनायाः उद्घाटनदिने एव १.५ कोटिः लेखाः सर्वैः वित्तकोषैः उद्घाटिताः ।
लक्ष्यम्
पीएमजेडीवाई इत्येतस्याः योजनायाः अन्तर्गततया षट्सु स्तम्भेषु व्यापकवित्तीयसमावेशनस्य लक्ष्यं निर्धारितम् अस्ति -
द्वितीयचरणः (१५ अगस्त २०१५ तः १५ अगस्त २०१८)
एतस्मादतिरिक्तम् एतस्मिन् चरणे पर्वतीय-जनजातीय-दुर्गमक्षेत्रेषु निवसद्भ्यः परिवारेभ्यः एतस्याः योजनायाः लाभः प्रापणीयः । ततोधिकम्, एतस्मिन् चरणे परिवारस्य शेषवयस्केषु सदस्येषु. विद्यार्थिषु चापि ध्यानं भविष्यति ।
निष्पादनम्
२८ अगस्त २०१४ दिनाङ्के योजनायाः उद्घाटनदिने सम्पूर्णे भारते समस्तवित्तकोषैः अनुमानेन ६०००० शिबिराणि आयोजितानि । तस्य परिणामस्वरूपं, योजनायाः प्रथमदिने एव  १.५ कोटिः वित्तकोषलेखाः उद्घाटिताः । प्रधानमन्त्री एतस्य अभूतपूर्वस्य अवसरं, 'भारताय "वित्तीयस्वतंत्रतादिवस"त्वेन' समबोधयत् । २ अक्तूबर २०१४ पर्यन्तं पीएमजेडीवाई-योजनायां ५.२९ कोटिः लेखाधारकाः आसन् । तेषु ग्राम्यक्षेत्रात् ३.१२ कोटिः, नगरविस्तारात् २.१७ कोटिः आसन् । १.७८ कोटिषु लेखासु रुप्यक-पत्रम् अपि प्रकाशितम् । केन्द्रशासितप्रदेशयोः, पुदुचेरी, चण्डीगढ इत्येतयोः, गुजरातराज्य स्य मेहसाणामण्डले, पोरबन्दरमण्डले च वित्तकोषीयसुविधायाः प्रावधानेन सह समस्तपरिवाराणां कृते पीएमजेडीवाई-योजनायाः अन्तर्गततया वित्तकोषीयलेखाः निर्मिताः ।
लेखाधारकेभ्यः सुविधाः
प्रधानमन्त्रिणः नरेन्द्रमोदि नः अतिमहत्त्वाकाङ्क्ष्याः एतस्याः योजनायाः आकर्षणं वर्धयितुं केन्द्रसर्वकारेण जनधनयोजनायाः अन्तर्गततया याः लेखाः उद्घाटिताः, तासां कृते विशेषसुविधाः उद्घोषिताः । हरियाणाग्राम्यवित्तकोषस्य क्षेत्रीयप्रबन्धकः आर्. एस्. शर्मा इत्येषः अवदत् यद्, जनधनयोजनायाः अन्तर्गततया ये धारकाः लेखाः उद्घाटितवन्तः, तेभ्यः नियमाः सरलाः कृताः । ते धारकाः यदि स्वलेखायां स्थितस्य धनस्य पृच्छाम् अपि करिष्यन्ति, तर्ह्यपि तद् लेखाव्यवहारत्वेन (Account Transaction) परिगणिष्यते । पूर्वं तु ये धारकाः लेखा-तः धनं स्वीकरिष्यन्ति, लेखायां धनं स्थापयिष्यन्ति वा चेदेव, तेषां तद् आदानप्रदानं लेखाव्यवहारत्वेन (Account Transaction) परिगण्यते स्म । केन्द्रसर्वकारेण नियमेऽस्मिन् शिथिलातायाः परिचयः दत्तः, यतो हि सर्वकारः अधिकाधिकेभ्यः भारतीयेभ्यः सुरक्षाकवचस्य सुविधां दातुम् इच्छति इति । अत्र उल्लेखनीयम् अस्ति यद्, लेखाव्यवहारस्य अवधिः ४५ दिवसानामेव आसीत्, सर्वकारः तं नियमं परिवर्त्य लेखाव्यवहारस्य अवधिं ९० दिनानाम् अकरोत् । अनेन शिथिलनियमेन अधिकानां लाभः भविष्यतीति सः अयोजयत् । एतस्यां योजनायां शून्य-लेखा, निःशुल्कं रूप्यकपत्रम्, अधिककर्षणलेखा-सुविधा इत्यादयः सुविधाः तदैव प्राप्यते, यदा लेखायां ४५ दिनेषु निश्चतधनराशेः निवेशः भवेत्, लेखायां समयानुसारं लेखाव्यववहारः भवेच्च । उक्ताः सर्वाः सुविधाः प्राप्तुं पूर्वं ४५ दिनानाम् अवधिः आसीत्, परन्तु तत्र परिवर्तनं कृत्वा केन्द्रसर्वकारेण ९० दिनानि घोषितानि । अतः अधिकाधिकाः जनाः एतस्याः योजनायाः लाभं स्वीकर्तुं शक्नुवन्ति ।
गिनिस-पुस्तके जनधनयोजनायाः समावेशोऽपि अभवत् । जनधनयोजनायाः विषये नरेन्द्रमोदी स्वस्य मनोवार्ताकार्यक्रमे उद्घोषणाम् अकरोत् । योजनायां सहयोगं कर्तुं सः देशवासिभ्यः अभिनन्दनानि अपाठयच्च ।
निवेशः
प्रधानमन्त्रिजनधनयोजनयाः साङ्ख्यिकी (६ जुलाई २०१६ पर्यन्तम्) (सर्वाः वित्तसङ्ख्याः कोटौ सन्ति)
विज्ञापनानि
जनधनयोजनायाः प्रचाराय केन्द्रसर्वकारेण बहूनि विज्ञापनानि कृतानि । तेषु विज्ञापनेषु एकस्मिन् विज्ञापने शताब्देः महानायकत्वेन प्रसिद्धः अमिताभबच्चनः अपि विज्ञापनम् अकरोत् ।
श्रीरामवेलणकरः
स्वातन्त्र्यलक्ष्मीः
स्वागतमातिथ्यमहो प्रियभगिनीप्रेम्णा।।
प्रधानमन्त्रिजनधनयोजना
विज्ञापनानि
गृहे गृहे एका वित्तलेखा, ( घर घर में एक बैंक खाता,)
श्रीरामवेलणकरः
स्वातन्त्र्यलक्ष्मीः
वारिदानैर्नदीं सन्तृषितोषिका अनिललहरी यथा श्रान्तविश्रामिका।
प्रधानमन्त्रिजनधनयोजना
विज्ञापनानि
भविताऽस्माकं भाग्यविधाता (बनेगा अपना भाग्यविधाता) ।
श्रीरामवेलणकरः
स्वातन्त्र्यलक्ष्मीः
पीडितालोकने तापहरणार्थिना रीतिरेषा सतां सन्तता स्वीकृता।।
प्रधानमन्त्रिजनधनयोजना
अधिकवाचनाय
http://www.kotak.com/sites/default/files/pradhan_mantri_jan_dan_yojana_knowmore.pdf
श्रीरामवेलणकरः
छत्रपतिशिवराजम्
पञ्चाङ्कस्यास्य नाटकस्य प्रणयनं श्रीरामेण १९७४ ई० वर्षे निष्पन्नम् । अत्र सप्तदशशतके शिवराजस्य राज्यस्थापनं प्रजापालनं च मनोरमं वर्णिते । तस्य स्वराज्योपलब्धिः लोककल्याणयोजनानां कार्यान्वितिश्च सुतरां प्रेरणास्पदौ स्तः । अत्र विंशतिदृश्यानि पञ्चविंशति च पात्राणि विलसन्ति । अद्यतनीनमहानाटकेषु अस्य वैशिष्ट्यं सुव्यक्तमेव । यतो हि एकस्मिन् दिवसे सम्पूर्णस्यास्य अभिनयः कर्तुमशक्यः । अत एव पाठ्यनाटककोटौ इदं परिगणनीयम् । मञ्चनात् प्रागेवास्य प्रथमसंस्करणं विक्रीतमिति लोकप्रियत्वमस्य निःसन्दिग्धम्।
तिलकायनम्
अस्मिन् रूपके त्रिष्वङ्गेषु तिलके निक्षिप्ता अभियोगाः कथं न्यायालये विचारिता इति सरसं प्ररोचितम् । अत्र गीतानां स्त्रीपात्राणां चाभावो विद्यते । अस्य प्रकाशनं १९७७ ई० वर्षे १५ अगस्तदिवसेऽभवत् ।
लोकमान्यस्मृतिः
द्वयङ्केऽस्मिन् रूपके संगीतस्य स्त्रीपात्राणां च बाहुल्यम् । लोकमान्यश्चरमाङ्क एव रङ्गमवतरति एकोक्त्या प्रजायै च धन्यवादान् वितरति । अस्याभिनयः पुण्यपत्तने १९७७ ई० वर्षे संजातः ।
कर्णम् मल्लेश्वरी
क्रीडाजीवनम्
सा यष्टिकायाः द्वयोः शीर्षयोः पाषाणौ बद्ध्वा संतुलनाय अभ्यासं करोति स्म । तदनन्तरं सा व्यायामशालां गच्छन्ती आसीत् । प्रातःकाले, मध्याह्ने, सांयकाले च सा अभ्यासम् एव करोति स्म । निरन्तरम् अभ्यासेन तस्याः स्नायवः दृढीभवन्ति स्म । अतः तस्यै आदिनं शारीरिकपीडा भवति स्म । तथापि प्रातःकाले पुनः व्यायामशालां गच्छति स्म ।
तया स्वस्याः सम्पूर्णं जीवनं भारोत्तोलनाय समर्पितं कृतम् आसीत् । अतः सा कुत्रापि न गच्छति स्म । सा क्षेत्रीयासु, राष्ट्रियासु च प्रतियोगितासु प्रविष्टवती । सर्वासु प्रतियोगितासु सा भागं गृहीतवती । अनन्तरं सा प्रतियोगितासु जयं, पुरस्कारान् च प्रापत् ।
भारते राष्ट्रियस्तरस्य कनीयानां (Junior) भारोत्तोलनस्पर्धा आसीत् । तस्यां स्पर्धायां मल्लेश्वरी प्रथमस्थानं प्राप्तवती । तदनन्तरं ई. स. १९९२ तमे वर्षे थाइलैण्ड् -देशे एशिया -खण्डस्य विजेतृक्रीडास्पर्धा अभवत् । तस्यां स्पर्धायां सा भागमगृह्णात् । ततः तया त्रीणि रजतपदकानि जितानि ।
ई. स. १९९४ तमे वर्षे तुर्की -देशे वैश्विकविजेतृस्पर्धायाः आयोजनम् अभवत् । तदा तस्यां स्पर्धायां मल्लेश्वरी द्वितीयस्थानं प्राप्तवती आसीत् । किन्तु किञ्चिद्दिवसानन्तरं सर्वैः ज्ञातं यत् – “चीन -देशीयेन स्पर्धकेन मादकद्रव्यस्य उपयोगः कृतः आसीत् । अतः सः स्पर्धकः अयोग्यः उद्घोषितः । तेन कारणेन सः तत्रापि प्रथमस्थानं प्रापत् ।
ई. स. १९९५ तमे वर्षे कोरिया -देशे वैश्विकस्तरस्य भारोत्तोलनस्पर्धा आयोजिता । तस्यां तया ११३ कि. ग्रा. भारं उत्तोलितम् । तेन सा विश्वभारोत्तोलकस्य पुरस्कारं प्रापत् ।
ई. स. १९९४ तः १९९५ पर्यन्तं सा मानसिकस्थितिः समीचीना नासीत् । यतः तत्कालीनाः क्रीडासमीक्षकाः मल्लेश्वर्याः समीक्षां कुर्वन्ति स्म । ते कथयन्ति स्म यत् – “मल्लेश्वर्याः शारीरिकभारः अधिकः अस्ति । सा यविरां पिबति” इति । अनेन कारणेन कानिचिद्दिनानि यावत् तस्याः मानसिकस्थितिः असन्तुलिता जाता । किन्तु दृढविश्वासेन सा पुनः अभ्यासरता अभवत् ।
ई. स. १९९६ तमे वर्षे “आउट्लुक्”-नामिकायाः साप्ताहिक्याः प्रथमः वार्षिकोत्सवः आसीत् । अतः तन्निमितं साप्ताहिक्यां भारतस्य पञ्चाशत् विशिष्टमहिलानाम् उल्लेखः प्रदत्तः आसीत् । तासु महिलासु मल्लेश्वरी अपि अन्यतमा आसीत् ।
ई. स. २००० तमे वर्षे सिडनी -महानगरे ओलम्पिक्-क्रीडा अभवत् । तस्याम् अपि मल्लेश्वरी भागं गृह्णीतवती । तस्याः नाम ६३ कि. ग्राम् भारोत्तोलनस्पर्धायाम् आसीत् । किन्तु तदा मल्लेश्वर्याः भारः ६९.९० किलोग्राम् आसीत् । अतः सा “भारतीयोत्तोलनसमित्या ” (Indian Weight-lifting Association) सा ६९ कि. ग्राम् भारोत्तोलनस्पर्धायां समावेशिता ।
Anti Doping Agency इत्यस्याः संस्थायाः अधिकारिभिः मल्लेश्वर्याः परीक्षणं कृतम् आसीत् । कारणं अधिकारिणः शङ्काम् अकुर्वन् यत् – “मल्लेश्वर्या मादकद्रव्यं तु न सेवितं वा” ? इति । यतः मादकद्रव्यैः ऑक्सीजन् -वायोः संवाहिकानां रक्तकोशिकानां वृद्धिर्भवति ।
सामान्यतः एकस्य क्रीडालोः एकं वारं एव परीक्षणं क्रियते । किन्तु तदा मल्लेश्वर्याः द्विवारं परीक्षणं कृतम् । तथापि मल्लेश्वर्याः मनसि उद्वेगस्य प्रभावः नासीत् । अन्ते सा सम्पूर्णे परीक्षणे उत्तीर्णा जाता ।
श्रीरामवेलणकरः
सम्बद्धाः लेखाः
नाट्यशास्त्रम्
महाभारतम्
महाराणा प्रताप
संस्कृतम्
उद्धरणम्
वर्गः:विंशतिशताब्द्याः नाट्यकाराः वर्गः:संस्कृतकवयः वर्गः:महाराष्ट्रराज्यस्य व्यक्तयः वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम्
कर्णम् मल्लेश्वरी
क्रीडाजीवनम्
तस्यां स्पर्धायां चीन-देशस्य “लिन्-विनिङ्ग्” (६६.७४ कि. ग्रा.), हङ्गरी-नगरस्य “से-अर्ज्-बीयट्-मारकुस्” (६७.७६ कि. ग्रा.), भारत-देशस्य “कर्णम् मल्लेश्वरी (कि. ग्रा.)” च आसीत् । तेषु “लिन् विनिङ्ग्” स्वर्णपदकं, “से-अर्ज्-बीयट्-मारकुस्” रजतपदकं, “कर्णम् मल्लेश्वरी” कांस्यपदकं च प्रापत् ।
सिडनी-नगरस्य ओलम्पिक्-स्पर्धायां मल्लेश्वर्या २४० कि. ग्रा. भारं उत्तोलितम् आसीत् । अस्याः सफलतायाः कारणात् पदकसूचौ भारत-देशस्य नाम ७१ क्रमाङ्के अभवत् । २००० तमे वर्षे सिडनी-नगरस्य ओलम्पिक्-स्पर्धासु महिलायाः भारोत्तोलनस्पर्धा प्रथमवारम् आयोजिता ।
कास्यपदकं प्राप्य मल्लेश्वर्या उक्तं यत् – “अनेन पुरस्कारेण, सम्माननेन चाहं प्रसन्नाऽस्मि” । यतः ओलम्पिक्-स्पर्धासु सा प्रथमा महिला आसीत्, यया पदकं सम्प्राप्तम् ।
अस्याः विशिष्टसफलतायाः कारणेन “टाईम्”-नामिकायां पत्रिकायां “वर्षस्य प्रथमा एशियाई-महिला” इति सम्बोधनेन मल्लेश्वर्याः सम्मानः कृतः ।
ओम प्रकाश चौटाला इत्याख्यः हरियाणा -राज्यस्य तत्कालीनः मुख्यमन्त्री आसीत् । तेन विशिष्टसफलतायाः कारणेन मल्लेवर्याः अभिनन्दनं कृतम् आसीत् । अतः मल्लेश्वरी तस्मै स्वीयां कृतज्ञताम् आविष्कृतवती ।
मल्लेश्वर्याः विशिष्टसफलतायाः कारणेन तत्कालीनेन प्रधानमन्त्रिणा “अटल बिहारी वाजपेयी ” इत्याख्येन उक्तं यत् – “भवत्याः विशिष्टसफलतायाः कारणेन अस्माकं देशः गर्वान्वितः जातः । निश्चितमेव अयं महान् सम्मानः वर्तते इति । भारत -देशस्य महिलाभ्यः अपि महत्वपूर्णम् उदाहरणम् अस्ति । भवत्याः प्रदर्शनेन भारत-देशस्य युवकाः प्रेरिताः भविष्यन्ति” इति ।
बालिकाः समस्यानां निवारणारणार्थं मल्लेवर्याः पार्श्वे गच्छन्ति स्म । किन्तु तस्याः संस्थायाः महासचिवः बालिकाः प्रपोथति स्म । अतः सा क्रीडायाः स्वरूपं परिवर्तयितुम् असमर्था जाता ।
मल्लेश्वरी उवाच यत् – “अहं ज्येष्ठा भारोत्तोलिका अस्मि । तथापि बालिकाः मया सह सम्भाषणं कर्तुम् असमर्थाः” । अस्मात् कारणात् मल्लेश्वर्या ई. स. २०११ तमस्य वर्षस्य दिसम्बर-मासे संस्थायै त्यागपत्रं प्रदत्तम् ।
अनन्तरं तया उक्तं यत् – “भारत-देशे क्रीडासंस्थायाः अधिकतमाः पालकाः चालकाः च संस्थया सह संलग्नाः न भवन्ति । ये देशाः भारतस्य तुलनायां लघवः वर्तन्ते, ते देशाः अपि ओलम्पिक्-स्पर्धायां पञ्च षड् वा पदकानि प्राप्नुवन्ति । यतः तेषु देशेषु भूतपूर्वाः क्रीडालवः क्रीडाविषये संलग्नाः भवन्ति । वयं वैदेशिकेभ्यः मार्गदर्शकेभ्यः (Coach) धनव्ययं कुर्मः, किन्तु स्वदेशस्य भूतपूर्वक्रीडालूनां साहाय्यं न स्वीकुर्मः । भारोत्तोलनस्पर्धायै मम मनसि महान् स्नेहः विद्यते । किन्तु यदि क्रीडासंस्थायाः कार्यशैल्यां परिवर्तनं न भवेत्, तर्हि भविष्यत्काले भारतम्अपरा कर्णम् मल्लेश्वरी प्राप्तुं न शक्ष्यति ।
स्वप्नः
मल्लेश्वरी हरियाणा-राज्ये एकां भारोत्तोलनसंस्थां स्थापयितुं इच्छति स्म । सा इच्छति यत् – भारतस्य महिलाः अपि क्रीडायां सोत्साहं भागं गृह्णीयुः । मुख्यमन्त्रिणा अपि सा उक्ता यत् – भविष्यत्काले क्रीडालुभ्यः हरियाणा-राज्ये एका भारोत्तोलनसंस्था भवेत् इत्यस्मिन् विषये हरियाणा-राज्यसर्वकारः चिन्तयति ।
प्रशस्तयः
मल्लेश्वरी स्वस्याः क्रीडाजीवने बहून् पुरस्कारान्, सम्माननानि च प्रापत् । अधः तेषां वर्णनं कृतम् अस्ति यत् –
सन्दर्भाः
वर्गः:भारतीय-भारोत्तोलन-क्रीडालवः वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎ वर्गः:महिला-लेखाभियानम् २०१५
एस्वातीनी
एस्वातीनी, बीआईएस 2018 स्वाज़ीलैण्ड, आधिकारिक नाम किंगडम ऑफ़ एस्वातीनी (अंग्रेज़ी: Kingdom of Eswatini), अफ्रीका-महाद्वीपे दक्षिणे देश: अस्‍ति.
टिप्पणी
वर्गः:आफ्रिकाखण्डस्य राष्ट्राणि वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
१२८३
१२८३ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१२८३ १२८३ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
१८९२
१८९२ तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकम् अधिवर्षम् आसीत् ।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१८९२ १८९२ वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
नवदेल्ही
नवदिल्ली (आधारशिला १९११) भारतस्य राजधानी भवति। इदम् भारतसरकारस्य दिल्लीसरकारस्य च केंद्रम् अपि भवति। ऎडविन लुट्यन्स च् हर्बर्ट बेकर च अस्मिन् नगरस्य प्रयोजनम् अकुरुताम्। अस्मिन् नगरे इंडियागेट, जंतर-मंतर, राष्ट्रपति भवन, केन्द्रीय सचिवालय, कनाट प्लेस, आदि प्रमुख स्थला:सन्ति।#पुनर्निदेशन देहली
भगिनी नगराणि
ckb:دێھلی نۆ mzn:نودهلي Yancuīc Delhi
बैलहोङ्गल्
कर्णाटकराज्ये किञ्चन प्रमुखं मण्डलम् अस्ति बेळगावीमण्डलम् अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् अस्ति बेळगावी नगरम् । अस्मिन् मण्डले दश उपमण्डलानि सन्ति । तेषु अन्यतमम् अस्ति बैलहोङ्गल्-उपमण्डलम् ।
भौगोलिकता
एतत् उपमण्डलं बेळगावीनगरस्य उत्तरभागे विराजते । मण्डलकेन्द्रात् बेळगावीनगरात् ४५कि.मी.यावत् दूरे अस्ति बैलहोङ्गल् । पूर्वम् एतत् उपमण्डलं सम्पगांवनाम्ना प्रसिद्धम् आसीत् । एतस्य उपमण्डलस्य चिस्तीर्णता ११२२.४०चतुरस्रकिलोमीटर्। अत्र १२६ ग्रामाः, १४ पञ्चायतकेन्द्राणि सन्ति । २००१तमवर्षस्य गणनानुसारम् अस्य उपमण्डलस्य जनसङ्ख्या ३५६,४०० ।
इतरविवरणानि
२००१तमवर्षस्य जनगणनानुसारं बैलहोङ्गलनगरस्य जनसङ्ख्या ४३,२१५ आसीत् । २०११तमवर्षस्य गणनानुसारं  ५८,१९६ । एतेषु पुरुषाः५१%, महिलाः ४९%। बैलहोङ्गलनगरे साक्षरताप्रमाणं ६८%( राष्ट्रियसाक्षरताप्रमाणस्य ५९.५% अपेक्षया अधिकम्) । एतेषु ७२% पुरुषाः, ६४%महिलाः च साक्षराः सन्ति । १३% साक्षराः ऊनषड्वर्षीयाः। कन्नडभाषा अधिकतया व्यवह्रीयमाणा भाषा । २०११तमवर्षस्य गणनानुसारं ७८% साक्षराः सन्ति ।एतेषु ८५% पुरुषाः, ७१%महिलाः च साक्षराः सन्ति ।
पौरशासनम्
नगरस्य शासनं बैलहोङ्गलपुरसभा(बैलहोङ्गलमुनसिपल् कौन्सिल्) करोति । अस्याः पुरसभायाः स्थापना १९१९तमे वर्षे अभवत् । ततःपूर्वं १९०५ तमवर्षस्य बाम्बे एक्ट् III अनुसारं शासनम् प्रचलति स्म। अद्यत्वे मुन्सिपल् कौन्सिल् नगरे निर्माणकार्य़ाणि, आरोग्यं, स्वच्छता, जलव्यवस्था, कार्यव्यवस्था, करसङ्ग्रहणम् इत्यादिविभागान् निर्वहति । नगराध्यक्षः प्रमुखहः भवति । अध्यक्षस्य साहाय्यार्थं साहाय्यकाधिकारी, इतरे नगरसभासदस्याः च भवन्ति । एतत् नगरं द्वात्रिंशद्धा विभक्तम् अस्ति । कौन्सिलर्स् (पुरसभासदस्याः) प्रतिपञ्चवर्षं बैलहोङ्गलनगरजनैः निर्वाचनद्वारा चीयन्ते ।एते सदस्याः एव नगराध्यक्षं चिन्वन्ति ।नगराभिवृद्धिं अभिवर्धनं च बैलहोङ्गलमुन्सिपल् कौन्सिल् निर्वहति । नूतनविस्तरणानि, मार्गनिर्माणं, नगरविस्तरणं, भूमेः स्वाधीनीकरणं च अत्र अन्तर्भवति । बैलहोङ्गल-उपमण्डलम् बैलहोङ्गलविधनसभाक्षेत्रम् अपि अस्ति । एतत् विधानसभाक्षेत्रं बेळगावीलोकसभाक्षेत्रे अन्तर्भवति ।
आर्थिकता
उत्तरकर्णाटके कार्पाससंस्करणस्य प्रमुखं केन्द्रम् अस्ति बैलहोङ्गलनगरम् । एतादृशं संस्करणघटकम् ऐदम्प्राथम्येन १९११तमे वर्षे अस्य नगरस्य उत्साहियुवकेन श्रीमता शङ्करकामतवर्येण स्थापितम् । एतत् सम्बद्धानि यन्त्रोपकरणानि तस्मिन् काले तेन इङ्ग्लेण्डदेशतः आनायिताः आसन् । नगरस्य अभिवृद्धये एतत् अपि कारणीभूतम् अभवत् ।अद्यत्वे बहूनि नूतनानि आधुनिकानि यन्त्राणि नगरे सन्ति । कृषिः जनानां प्रमुखः उद्योगः अस्ति । अस्मिन् मण्डले प्रमुखतया कार्पासः, कलायः, यावानलः, गोधूमः, जूर्णं, इक्षुदण्डः च वर्धन्ते । सर्वकारद्वार कृष्युत्पन्नविक्रयणसमित्याः विपणिः (Agricultural Produce Market Committee-APMC) अत्र १९३६तमे वर्षे स्थापिता अस्ति । अत्र कृषकाः स्वोत्पन्नानाम् विक्रयणेन योग्यं मूल्यं प्राप्तुं शक्नुवन्ति ।
समीपवर्ति रेलस्थानकम्
बेळगावी, धारवाड
समीपवर्तिमन्दिराणि
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
३१९
३१९ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
३१९ ३१९ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
केरलविश्वविद्यालयः
वर्गः:केरलाराज्यस्य विश्वविद्यालयाः वर्गः:भारतस्य विश्वविद्यालयाः वर्गः:समाजसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
तेषामहं समुद्धर्ता...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः द्वादशोऽध्यायस्य भक्तियोगस्य सप्तमः(७) श्लोकः ।
१२८४
१२८४ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।
तेषामहं समुद्धर्ता...
पदच्छेदः
तेषाम् अहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात् भवामि नचिरात् पार्थ मयि आवेशितचेतसाम् ॥ ७ ॥
१२८४
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
तेषामहं समुद्धर्ता...
अन्वयः
ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि सन्न्यस्य मत्पराः अनन्येन योगेन माम् एव ध्यायन्तः उपासते । पार्थ ! अहं नचिरात् मयि आवेशितचेतसां तेषां मृत्युसंसारसागरात् समुद्धर्ता भवामि ।
१२८४
बाह्य-सूत्राणि
१२८४ १२८४ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
तेषामहं समुद्धर्ता...
अर्थः
पार्थ ! ये जनाः तु सर्वाणि आचरणानि मयि वासुदेवे समर्प्य मन्मनसः अनन्येन समाधिना एव मां चिन्तयन्तः भजन्ते, मयि प्रवेशितचित्तानां तेषां जनानां मरणादियुक्तात् संसारसमुद्रात् अहं शीघ्रम् उद्धारकः भवामि ।
सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
07 वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वि सीतारामय्य
वि.सीतारामय्यः(V Sitaramayya)। वि.सी. इत्येव प्रख्यातः वि.सीतारामय्यः अनुशासनसंयमयोः निमित्तं प्रसिद्धः कन्नडस्य ज्येष्ठः विद्वान् । एतस्य जन्मस्थानं बेङ्गळूरुग्रामान्तरमण्डलस्य ,देवनहळ्ळी-उपमण्डलयस्य बूदिनगेरे ग्रामे १८९९ तमे वर्षे द्वितीयदिनाङ्के जन्म अभवत् । पिता वेङ्कटरामय्यः, माता दोड्डवेङ्कटम्मा। मैसूरुमहाविद्यालये उन्नतशिक्षणं प्राप्य सीतारामय्यः १९२० तमे वर्षे बि.ए.पदवीं,१९२२ तमे वर्षे यम्.ए पदवीं च प्राप्तवान् । तदनन्तरं मुम्बयीं गत्वा एल्.एल्.बी पदवीं प्राप्य मैसूरुनगरं प्रति प्रत्यागतवान् । कानिचन वर्षाणि यावत् प्रौढशालायां शिक्षक रूपेण सेवां कृत्वा १९२८ तः १९५०पर्यन्तं मैसूरु विश्वविद्यालये कन्नडाध्यापकः, प्राध्यापकः च ब्भूत्वा  सेवां कृत्ववान्। अन्ते बेङ्गलूरु सेन्ट्रल् महाविद्यालयस्य कन्नडविभागस्य मुख्यस्थः सन् १९५८ तमे वर्षे निवृत्तः जातः । निवृत्तेः अनन्तरं बेङ्गळूरूआकाशवाणीकेन्द्रस्य भाषणविभागे कानिचनवर्षाणि यावत्  निर्मापकत्वेण कार्यनिर्वहणं कृतवान् । वि.सीतारामय्यः बौद्धिकसम्पदः खनिः । एषः कविः, विमर्शकः, नाटककारः, अनुवादकः, पत्रिकयाः सम्पादकः च भूत्वा कर्णाटकस्य कृते यां  सेवां कृतवान् सा अनुपमा अस्ति । प्रबुद्धकर्णाटकस्य सम्पादकः, ‘कन्नड नुडि’ पत्रिकायाः सम्पादकः, कन्नडसाहित्यपरिषदः  ‘परिषत्पत्रिकायाः सम्पादकरूपेण  च कृता एतस्य सेवा अमोघा अस्ति ।
प्रशस्तयः
वि. सीतारामय्यः१९५४ तमे वर्षे कुमटानगरे प्रचलितस्य ३६ तमस्य कन्नडसाहित्यसम्मेलनस्य अध्यक्षस्थानम् अलङ्कृतवान् आसीत् । एतस्मै १९७३ तमे वर्षे केन्द्रसाहित्य-अकाडेमीप्रशस्तिः प्राप्ता ।कर्णाटकराज्यस्य छात्रेभ्यः सर्वेषु वर्गेषु कन्नडमाध्यमेण शिक्षणं भवेत् इति वक्त्तृषु वि.सीतारामय्यः अपि अन्तर्भूतः । एषः कन्नडभाषायाम् आङ्लभाषायां च परिणतिं प्राप्य ग्रन्थरचनां कृतवान्।
जीवनचित्राणि
एतानि वि.सीतारामय्येण आङ्ग्ल भाषया लिखितानि जीवनचित्राणि ।
वर्गः:कन्नडसाहित्यकाराः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:अन्यभाषासाहित्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
धारणाशक्तिमुद्रा
धारणा इत्युक्ते ग्रहणम् । श्वासस्य अन्तर्-कुम्भक करणम् । अनया मुद्रया श्वासस्य अधिककालपर्यन्तं श्वासकोशे ’कुम्भकं’ कर्तुं शक्यते । तस्मात् श्वासस्य गतिः सामान्या भवति ।
करणविधानम्
पूरक करणसमये अङ्गुष्टस्य अग्रभागं नोदयित्वा अधिकसमये कुम्भकं कर्तुं शक्यते । अङ्गुष्टस्य मध्यभागं नोदयित्वा क्रियते चेत् इतोपि अधिकसमयपर्यन्तं कुम्भकं कर्तुं शक्यते । अङ्गुष्टस्य मूले नोदयति चेत् ततोपि अधिककालपर्यन्तं श्वासकुम्भकं कर्तुं शक्यते ।
श्वासपूरणं कृत्वा अनन्तरम् अङ्गुष्टस्य अग्रभागं, मध्यभागं, मूलभागं वा नोदनेन दीर्घश्वासस्वीकरणं शक्यते । पूर्वापेक्षया द्विगुणित कालपर्यन्तं श्वासकुम्भकं कर्तुं शक्यते ।
परिणामः
दीर्घश्वासग्रहणद्वारा उदरे वायुः पूर्णः भूत्वा निश्वाससमये उदरस्य कश्मलानि बहिः आगच्छति । रक्तशुद्धिः च भवति ।
उपयोगः
धारणाशक्तिमुद्रया श्वासकोशाय अधिकः प्राणवायुः लभ्यते । शरीराय बलं प्राप्तं भवति । आयुष्यवृद्धिः भवति ।
वर्गः:योगमुद्राः वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
संयोगितास्वयंवरम्
संयोगितास्वयंवरम् इति मूलशङ्करस्य द्वितीयं नाटकं १९२८ ख्रीष्टाब्दे प्रकाशितमभूत् । अस्याभिनयो राजसूययज्ञावसरे समवेतानां नरपतीनां मनोरञ्जनार्थमभवत्। संयोगितास्वयंवरं विंशशतकस्य श्रेष्ठं नाटकं मन्यते।
विषयवस्तु
कन्नोजाधिपतिः जयचन्दो राजसूययज्ञं कुर्वाणोऽस्ति । तेन दिल्लीश्वरः पृथ्वीराजो ऽप्यामन्त्रितः किन्तु पृथ्वीराजः पत्रद्वारा तं राजसूययज्ञस्य अनधिकारिणं सूचयति । जयचन्दो राजसूययज्ञावसरे स्वकीयकन्यायाः संयोगिता याः स्वयंवर कर्तुमभिलषति । संयोगिता पृथ्वीराजे बद्धानुरागा वर्तते । क्रोधान्धेन पित्रा सा गङ्गा तटे वनदुर्गे कारागारे प्रेषिता। प्रेमविह्वलहृदया संयोगिता मदनलेखं लिलेख तं च मदनिकाद्वारा पृथ्वीराजसन्निधौ प्रेषितवती । तत्रेदं लिखितमासीत् -
निर्घृणमनसिजविशिखैः विलुप्यमानां त्वदाश्रयामबलाम्।
प्राणेश्वर परिपालय परमशरण्यः श्रुतस्त्वमार्तानाम्॥
पृथ्वीराजोऽप्येतत्पठित्वा स्नेहपरायणो जातः । तेनापि निम्नाङ्कितं प्रणयपत्रमेकं तदन्तिकं प्रेषितम् -
अयमागतो जनस्ते प्रणयपरवशः स्मरोषितः शरणम्।
को नु यदृच्छोपगतं पीयूषरसं न सेवते दयिते।।
मिथोऽनुरागाभ्युदयप्रहर्षितः, स्वयंवरां मे तनयां समर्प्य।
सम्राट स्वयं विक्रमशालिने ते कृतार्थतामद्य गतोऽस्मि सान्वयः।।
उद्धरणानि
वर्गः:विंशतिशताब्द्याः नाटकानि वर्गः:चौहानवंशः वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
१८९३
१८९३ तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् ।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१८९३ १८९३ वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
ईश्वरचन्द्र विद्यासागर
ईश्वरचन्द्र विद्यासागरः (ঈশ্বরচন্দ্র বিদ্যাসাগর Ishshor Chôndro Biddashagor २६ सेप्टेम्बर् १८२०-२९ जुलै १८९१) एकः विशिष्टबाङ्गाली-शिक्षाविद् समाजसंस्कारकः गद्यकारश्च आसीत् । तस्य प्रकृतनाम ईश्वरचन्द्र बन्द्योपाध्याय(ঈশ্বরচন্দ্র বন্দ্যোপাধ্যায়, Ishshor Chôndro Bôndopaddhae) इति आसीत् । संस्कृतभाषायाः तथा साहित्यस्य अगाधपाण्डित्यनिमित्तं विद्यासागरः इति उपाधिं प्राप्तवान् आसीत् । संस्कृतं व्यतिरिच्य बाङ्गला-आङ्ग्लभाषयोः अपि विशेषवुत्पत्तिः आसीत् तस्य । ईश्वरचन्द्रः एव प्रथमबाङ्गलालिपेः संस्कारकः आसीत् । सः महान् समाजसेवी अपि आसीत् । विधवायाः विवाहः, स्त्रीशिक्षायाः प्रचलनेद्यादि समाजसंस्कारकानि कार्याणि तेन कृतानि । बहुविवाहः, बाल्यविवाहसदृशस्य सामाजिकाभिशापस्य दूरीकरणेऽपि कृतभूरिपरिश्रमः ईश्वरचन्द्रः । बङ्गनवजागरणस्य अयं अग्रणी महापुरुषः दयासागरः नाम्नाऽपि ख्यातः । दरिद्रार्तपीडितजनानां साहाय्यं कर्तुं सः सर्वदा तत्परः आसीत् । तस्य आर्थिकसङ्कटसमयेऽपि ऋणं स्वीकृत्य परोपकारम् अकरोत् । ईश्वरचन्द्रस्य वज्रकठिनं चरित्रम् समग्रदेशे विख्यातम् आसीत् । मधुसुदन दत्त महोदयस्य मतानुसारं ईश्वरचन्द्रस्य ऋषिणां सदृशी प्रज्ञा, आङ्ग्लजनानां सदृशी कार्यशक्तिः, एवञ्च वङ्गमातुः सदृशी हृदयवृत्तिः आसीत् ।
शैशवकालः
ईश्वरचन्द्र विद्यासागरः १८२० वर्षस्य सेप्टेम्बर्-मासस्य २६ तमे दिनाङ्के (वङ्गाब्दः-१२२७; १२ आश्विनमासः) जनिमलभवत । पश्चिमवङ्गराज्ये वर्तमानस्य पश्चिममेदिनीपुर-मण्डलस्य वीरसिंहग्रामे तस्य जन्म अभवत् । पूर्वं अयं ग्रामः हुगलिमण्डलस्य अंशः आसीत् । ईश्वरचन्द्रस्य पितामहः रामजय तर्कभूषण दृढचेता व्यक्तिः आसीत् । तेनैव ईश्वचन्द्रस्य नामकरणं कृतम् आसीत् । कोलकातायां ईश्वरचन्द्रस्य पिता ठाकुरदास कार्यं करोति स्म । सपरिवारं कोलकातायां निवासः तस्य साध्यस्यः अतीतः आसीत् । एतस्मात् बालकः ईश्वरचन्द्रः वीरसिंहग्रामेव माता भगवती देव्या सह वसति स्म ।
टिप्पणी
वर्गः:भारतीयलेखकाः वर्गः:पश्चिमवङ्गस्य लेखकाः वर्गः:पश्चिमवङ्गराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
मथुरा
भारतदेशे किञ्चन राज्यम् अस्ति उत्तरप्रदेशराज्यम्। अस्य राज्यस्थं किञ्चन मण्डलम् अस्ति मथुरामण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् अस्ति मथुरानगरम्। मथुरा भारतस्य उत्तरप्रदेशे काचित् नगरी अस्ति । भगवतः कृष्णस्य जन्म अत्र अभवत् ।मथुरा देहलीतः १३४ कि.मी. । आग्रातः ५७ कि.मी. दूरे अस्ति । श्रीकृष्णस्य जन्मस्थानम् इति पुराणद्वारा ज्ञायते । अत्र अनेके देवालयाः मुस्लिंजनानाम् आक्रमणेन विनष्टाः आसन् । केचन पुननिर्मिताः सन्ति । श्रीकृष्णस्य मथुरानाथमन्दिरम् अतीव सुन्दरम् अस्ति । चित्रकला सङ्ग्रहालयः इव अस्ति । गर्भगृहे श्रीकृष्णमूर्तिं परितः रजतगावः निर्मिताः सन्ति। केशवमन्दिरसमीपे भागवतमन्दिरमिति सभाभवनम् अस्ति । एतत् प्रार्थनामन्दिरम् इत्यपि प्रसिद्धमस्ति । केशवमन्दिरस्य आवरणे क्रिस्ताब्दे १६६१ तमे वर्षे निर्मितं जातिमस्जिद् इति मुस्लिं प्रार्थनामन्दिरमस्ति । चतुस्तरीयभवनम् एतत् यमुनानदीतीरे अस्ति । समीपे कलासङ्ग्रहालये मूर्तिशिल्पानि नाणकानि बुद्धस्य लोहविग्रहाः च सन्ति । मथुरातः १०कि.मी. दूरे वृन्दावनम् अस्ति । अत्रैव श्रीकृष्णः बाल्ये वेणुवादनं विविधलीलाः च प्रदर्शितवान् । अत्र चैतन्यमहाप्रभुः भक्तेः महिमानं प्रदर्शितवान् । मीरा-गोपीनाथ- मदनमोहन-राधारमण-बिर्लामन्दिराणि अपूर्वाणि सन्ति ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:उत्तरप्रदेशराज्यस्य तीर्थक्षेत्राणि वर्गः:भारतस्य नगराणि वर्गः:उत्तरप्रदेशराज्यस्य प्रमुखनगराणि वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः वर्गः:भारतस्य तीर्थक्षेत्राणि वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
३२०
३२० तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
३२० ३२० वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
मुष्ठिमुद्रा
करणविधानम्
चतस्रः अपि अङ्गुल्यः अङ्गुष्टस्य मूले योजनीयाः । अङ्गुष्टम् अनामिकायाः पृष्टभागे स्थापनीयम् ।
परिणामः
इयं वायुमुद्रा, शून्यमुद्रा, सूर्यमुद्रा, जलोदरनाशकमुद्राश्च संमिश्रमुद्रा अस्ति ।
उपयोगः
निरुत्साह्समये, अधैर्यसमये, बहु शैत्यसमये, बुभुक्षा क्षीणसमये, श्थूलकाये, वायुनलिकायां अधिककफसमये, पक्क्ष्मनिर्याससमये, शरीरे जडभरिते च दिने ५० निमेषपर्यन्तं मुद्रा करणीया । दिने १५ निमेषपर्यन्तं त्रिवारम् अपि कर्तुं शक्यते । तत्पश्चात् प्राणमुद्रा अपि करणीया ।
वर्गः:योगमुद्राः वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
सूर्या
लघुचित्रम्|सूर्या आदित्यसूर्यस्य पुत्री सूर्या । एतस्याः विवाहः चन्द्रमसा सह अभवत् । वेदे एतयोः विवाहस्य वर्णनम् अस्ति । (सूर्या सूर्यदेवस्य पत्नी इति बृहद्देवता वदति । तस्य सप्तमाध्यायस्य १२१तम श्लोकः एतस्य आधारः । उषा रूपत्रयेषु सूर्यदेवेन सह दृश्यते । सूर्यदेवस्य उदयात् पूर्वम् उषा मध्याह्ने सूर्या सायङ्काले वृषाकपायी रूपेण इति ।) ऋग्वेदस्य १० मण्डलस्य ८५ तमे सूक्ते सूर्यायाः ४७ ऋचः सन्ति । एतद् विवाहसम्बद्धं सूक्तमस्ति । आरम्भस्य ऋचौ चन्द्रमसा सह सूर्यायाः विवाहस्य चित्रणमस्ति । हिन्दूवेदशास्त्रस्य सर्वेभ्यः आख्यानेभ्यः अपि आध्यात्मिकादिदैविका दिभौतिकाः इति अर्थत्रयं भवति । एवमेव वेदानाम् ऋचाम् अपि अर्थत्रयं भवति । तथापि तत्र आध्यात्मिकार्थरूपमेव प्रमुखम् । एवं चेत् तेभ्यः ऐतिहासिकमहत्वम् अथवा अर्थः नास्ति इत्यर्थः न । सः अर्थः अपि अस्ति ।
चन्द्रमसा सह विवाहः
एतादृशः ऐतिहासिकार्थस्य चन्द्रमसः सूर्यादेव्याः च विवाहस्य विवराणि एतेषु ऋक्षु सन्ति । एवमेव चन्द्रस्य सूर्यदेवस्य च नक्षत्र(ग्रह)रूपस्य प्राप्तिः । अत्र अलङ्कारिकभाषायाम् अध्यात्मिकवर्णनम् अस्ति । अत्र एतम् अधिष्ठात्रीदेव्याः रूपेण दृष्टवन्तः सन्ति । सूर्यादेव्याः चन्द्रमसः च विवाहः अभवत् । सा पतिगृहं प्रस्थितवती । मनोवेगरथे सा उपविष्टवती । साक्षात् सूर्यदेवः एव श्वशुरः इत्युक्ते वक्तुं किम् अस्ति तत्र ? स्वर्णमयरथे वरदक्षिणा रूपेण दत्तानि वज्रवैढूर्यमौक्तिकमाणिक्यानाम् अगणिता राशिः एव आसीत् । विविधाः वस्त्रालङ्काराः अपि तत्र आसन् । सूर्यः बहुसङ्ख्यया धेनूः दत्तवान् । रथः बहुसुन्दरः आसीत् । श्वेतवर्णस्य बलिष्ठवृषभद्वयं रथे बद्धमासीत् । रथस्य उपरि सुन्दरशिबिका इव पेटिका आसीत् ।
देव्योपदेशाः
अत्र सूर्यादेव्याः मधुरोपदेशान् द्रष्टुं शक्यते । हे नववधूः भवत्याः पत्युः गृहे सकलवस्तूनाम् अभिवृद्धिः भूत्वा, तेन भवत्यै, सर्वेभ्यः प्रजाभ्यः शुभं भवतु । अस्मिन् गृहे भवती एव यजमाना सती सर्वदा जागरिता सर्वेषां सेवां कुर्वती भवतु । पत्या सह भवत्याः शरीरसंसर्गस्य उत्तमस्थितिः भवतु । ज्ञानयोग्यस्य परमात्मनः ध्यानं कुर्वन्तौ भवन्तौ वार्धक्यपर्यन्तं मिलित्वा सरसेन, परस्परआनन्देन तिष्ठताम् । हे स्न्षे  भवती मलिनं वस्त्रं क्षिपतु  ।  वेदपठितारेभ्यः सत्पुरुषेभ्यः दानं ददातु ।  असह्यस्थितिः, मलिनवस्त्रधरणं, प्रतिदिनं स्नानेन विना स्थितिः, आलस्यस्थितिः  एतैः रोगाः प्रसृताः भवन्ति ।  पत्न्याः मलिनतायाः कारणेन पत्युः अनिष्ठं भवति । अतः पत्नी एतेन सर्वदा दूरे भवेत् ।  पत्युः शुभम् इच्छन्ति चेत् पत्न्यः शुभ्राः भवेत् ।  मलिनतायाः कारणेन शरीरः रोगग्रस्तः भवति । शरीरकान्तिः नष्ठा भवति । एतस्याः पतिः अपि शोभाहीनः, रोगिष्ठः च भवति । हे स्नुषे सौभाग्यार्थम् अहं (यः पतिः भवति) भवत्याः पाणीग्रहणं करोमि । मया सह भवती अपि अभिवृद्धिं प्राप्नोतु । हे भगवन् भवान् एतां वध्वं, सुपुत्रवतीं, सौभाग्यवतीं च करोतु । एतस्याः गर्भे दशसुपुत्राः जन्म प्राप्नुवन्तु । हे वधूः  भवत्याः उत्तमस्वभावेन श्वश्रोः गृहे भवती साम्राज्ञी भवतु । ननान्दानां, देवराणां च साम्राज्ञी भवतु ।  भवत्याः सुन्दरव्यवहारेण, सेवया च सर्वेषां मनांसि भवती आकर्षतु ।
""
वर्गः:पौराणिकधार्मिकमहिलाः वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎ वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎ वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
यदा यदा हि धर्मस्य...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः चतुर्थोध्यायस्य ज्ञानकर्मसंन्यासयोगस्य ७ (७) श्लोकः ।
अन्वयः
भारत ! यदा यदा धर्मस्य ग्लानिः, अधर्मस्य च अभ्युत्थानं भवति तदा अहम् आत्मानं सृजामि ।
शाङ्करभाष्यम्
तच्च जन्मं कदा किमर्थं चेत्यिच्यते-यदेति। यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्हानिर्वर्णाश्रमादिलक्षणस्य प्राणिनामभ्युदयनिःश्रेयससाधनस्य भवति भारत, अभ्युत्थानमुद्भवोऽधर्मस्यतदा तदात्मानं सृजाम्यहं मायया।।7।।
अधिकवाचनाय
वर्गः:ज्ञानकर्मसंन्यासयोगः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
लोहपिण्डप्रक्षेपणक्रीडा
लोहपिण्डप्रक्षेपणकला (Shot-put)
लोहपिण्डप्रक्षेपणविधिः
यद्यपि सर्वेपि जना एवमेव विचारयन्ति यद्-"गोलकस्य प्रक्षेपणाय साधारण्येन हस्ते लोहपिण्डं तस्य शक्त्यनुसारं दूरे प्रक्षेपणं यः कोऽपि जनः स्वेच्छया कर्तुं शक्नोति तत्र नास्त्यावश्य्कता कस्यापि विधि- विशेषस्य ।" तथापि तेषामियं विचारणा नास्ति समुचिता । यतो हि किमपि कार्यं नियमविरहितं कृतं चेत् तत् सभ्यसमाजे प्रशस्यं न भवति । किञ्च समवाये प्रतिस्पर्धार्थं समागता नानादेशीयाः क्रीडका उपस्थाय यदा विधिपूर्वकं क्रीडा-कौशलं दर्शयन्ति तदा विढि-ज्ञान-रहितो जनः कथमपि प्रक्षे पणादिकलाः प्रदर्शयन्नपि प्रशंसनीयो न भवति । अज्ञानादल्पज्ञानाच्च विहितं कर्म न भवति सुखायापि । अतो विधिज्ञानमत्रावश्यकं विद्यत इति धियाऽत्र कांश्चिन्नियमान विवृणुमः । अस्य लोहपिण्डप्रक्षेपणविधेः क्रमेण- (१) "लोह-पिण्ड-ग्रहणम् (२) गोलकस्य स्कन्धभागे धारणं (३) गोलक-प्रक्षेपण्स्य प्रथमा स्थितिः, (४) आंग्लवर्णमालायाः T टी-अक्षरनिर्माणं, (५) परिधौ स्थानपरिवर्तनं (६) लोहपिण्डस्य मोचनं (७) सन्तुलनप्राप्तिस्तथा (८) सिद्धान्तज्ञानं" चेत्यष्तौ विषयाः स्मर्तव्याः सन्ति । एतेषां क्रमिकः परिचय इत्थं विद्यते -
लोहपिण्डग्रहणम्
दक्षिणहस्त-हस्ततलाङ्गुलीमूलैः पिण्डं गृह्यते । अनेके प्रक्षेप्तारो-येषामङ्गुल्यः शक्तिमत्यो भवन्ति ते -गोलकमङ्गुलीनामुपर्यपिधारयन्ति । अङ्गुष्ठं कनिष्ठिकां च विसृज्यान्या अङ्गुल्यस्तदगोलकस्य पृष्ठेव्याप्ता भवन्ति । कनिष्ठिकाङ्गुष्ठयोः साहाय्येन लोहपिण्डं नियन्त्र्यते । ह्स्तेऽङ्गुष्ठवर्ति भागः शक्तिशाली भवत्यतो गोलकस्य भारोऽपि तस्मिन् भाग एव विशिष्य दीयते ।
प्रविधेरनुसारं लोहपिण्डमधिकाधिमङ्गुलीनां शिखरभागेषु स्थाप्यते यतः सम्पूर्णो ह्स्तस्तत्प्रक्षेपणकाले दोलायन्त्रस्य कार्यं करोति । दोलायन्त्रं यावत् प्रलम्बं भवति ताव्देव शक्तिशालि मन्यते परमयं विधिर्हस्तस्य निर्मितौ तथा ङ्गुलीनां शक्तावाश्रितोऽस्ति । यतो हि यथायथा लोहपिण्डमङ्गुलीनामग्रभागं प्रति नीयते, धारण्शक्तिर्न्यूना जायते किञ्च तत्प्रक्षेपण्समये तदुपरि नियन्त्रणं न तिष्ठति ।
गोलकस्य स्कन्धभागो धारणम्
प्रक्षेप्यं लोहपिण्डं दक्षिणकर्णस्याधः कण्ठस्यास्थि तथा चिबुकं स्पृशत् स्कन्धस्य रेखातोऽग्रे गृह्यते । अङ्गुष्ठस्तथा कनिष्ठिका पुरो भागे कूर्पर्-मणिबन्धौ च सर्वथा गोलकस्याधः शरीरेण ४५ अंशस्य कोणं विदधत्यो भवन्ति । तदानीं गोलकस्य सकलो भारो हस्तस्योपरि तिष्ठति ।
आङ्ग्लवर्णमालायाः T टी-अक्षरनिर्माणम्
सामान्यस्थितावागमनात् परं प्रक्षेप्ता स्वशरीरं टी वर्णाकृतिकं विदधाति येन तस्य वामपादो निर्वलितस्तथा तत्तलस्य भाग आकाशं प्रति तिष्ठति । कबन्धादुत्तरो भागोग्रेऽवनतस्तथा सव्येतरो हस्तः पूर्णरुपेणाग्रे भवति । शरीरं भूमेः समानान्तरं कृत्वा गोलकस्य हस्तस्य च स्थितिः पूर्ववदेवारक्ष्यते । टी वर्णाकृति-स्थित्यनन्तरं वामपदो जानुतो वलितुं प्रवर्तते तथैव दक्षिणपादोऽपि वलति । दक्षिणे पादतले भाराधिक्यं शरीरं चाधिकाधिकमधोऽवनतं वक्षो दक्षजङ्घां जानु च स्पृशति । दक्षिणहस्तस्य च स्थितिः पूर्ववदेव भवति ।
परिधौ स्थान परिवर्तनम्
गोलकप्रक्षेप्ता साम्प्रतं प्रक्षेपणस्यान्तिमायां स्थितौ वर्तमानः स्वं शरीरं सर्वथा सङ्कुचति परिधेः पृष्ठभागे पूर्णशक्त्या गत्या च व्रजति । अस्यामवस्थायां (क) कबन्धतः शरीरस्थ भारस्य पृष्ठे नयनमसन्तुलनावस्थायाश्च निर्माणं ,(ख) वामपादस्य पृष्टभागं प्रति निम्नं तथा तीव्रमुच्छलनं (ग) दक्षपादस्य शक्तिमत्कर्षणं तथा पादतलस्य पार्ष्णि प्रति गच्छतः शरीरभारस्य पृष्ठे क्षेपणमिति त्रीणि कार्याणि युगपद भवन्ति । तदानीं शरीरस्य विभिन्नाङ्गनां स्थितयोऽपि ययायथं व्यवस्थाप्या भवन्ति ।
सन्तुलनप्राप्तिः
लोहपिण्डमुक्त्या शरीरमसन्तुलितं भवति परिधेर्बहिः प्रक्षेपको न पतेदेतदर्थं स दक्षपादमग्रे नयति वामं पादं च पृष्ठे करोति ।
सिद्धान्तज्ञानम्
गोलकप्रक्षेपणे मुख्यत्वेन द्वौ सिद्धान्तौ ज्ञातव्यौ स्तः । १ गोलकमोचनकालिकी गतिः २ समस्तानां कार्यशीलानां मांसपेशीनां शक्तेः समूहिकं तथा समुचितायां दिशि कार्यम् । अत्र प्रथमे सिद्धान्ते शरीरिकशक्तेस्तीव्रताऽधिकाधिकं दूरतायै समयाय च विद्यते । द्वितीये च शक्तीनामुचितदिशि गोलक प्रक्षेपणे सामूहिकः क्रमबद्धश्च योग आवश्यकः । प्रक्षेपकाले प्रारम्भिकी गतिशक्तिः समतलीया तथा मोचनवेलायां लम्बवदुच्छलनमधिकं भवतः । अनयोर्योगेन मुक्तं लोहपिण्डं समुचिते कोणे गच्छति विशिष्य दूरत्वं च वणुते । शारीरिकशक्तीनामुचितेन कमेण प्रभावशालिनि समये प्रयोगः, प्रक्षेप्तुर्गोलकक्षेपणं यावत् पॄथ्व्या सम्बन्धः प्रारम्भादन्तं यावत् सर्वथा सतर्कतादयो गुणा अस्मिन् प्रक्षेपणविधौ सहयोगिनो भवन्ति साफल्यं च वितरन्ति ।
आधारः
अभिनवक्रीडातरङ्गिणी
वर्गः:प्रक्षेपणक्रीडाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
अर्कसस्यम्
इदम् अर्कसस्यं भारते सर्वत्र वर्धमानं किश्चन सस्यविशेषम् । इदं सस्यं सर्वेषु प्रदेशेषु अपि वर्धते । कम्बोडिया, इण्डोनेषिया, मलेष्या, फिलिफैन्स्, थाय्लेण्ड्, श्रीलङ्का, भारतम् इत्यादिषु देशेषु अधिकतया वर्धते । अस्मिन् अर्कसस्ये मदर् आल्बन्, अदर् प्लूविल्, ब्ल्याक् आसिड्, रेसिन्, एल्लो रेसिन् इत्यादयः अंशाः भवन्ति । इदं सस्य औषधत्वेन केवलम् उपयुज्यते न तु आहारत्वेन । अस्य अर्कसस्यस्य मूलं त्वक्, पुष्पं पर्णं चापि औषधत्वेन उपयुज्यते । रथसप्तम्याम् अस्य पर्णानि शिरसि संस्थाप्य स्नानं कुर्वन्ति । शनिवासरेषु, विशेषदिनेषु च अस्य पर्णैः निर्मितः हारः आञ्जनेयस्य श्रेष्ठः इति धार्मिकः विश्वासः अस्ति भारते । अस्य पुष्पाणि श्वेतवर्णीयानि, मन्दनीललोहितवर्णीयानि च भवन्ति । अस्य पर्णानि स्थूलानि, हरिद्वर्णीयानि च । पर्णानाम् उपरि श्वेतवर्णीयं किमपि चूर्णं स्थापितम् इव भवति । अस्य पर्णं वा काण्डं वा कर्तयामः चेत् श्वेतवर्णीयः द्रवपदार्थः ततः निस्सरति । अतः एव आङ्ग्लभाषया तस्य “मिल्क् वीड्” इत्यपि उच्यते । अस्य अर्कसस्यस्य वल्कलैः रज्जुः, मीनग्रहणजालं चापि निर्मातुं शक्यते । अस्य सस्यभागः अन्येषां सस्यानां गोभरत्वेन अपि उपयुज्यते । सावयवकृषौ उपयुज्यमानेषु सप्तवर्णकषायं तथा च दशवर्णकषायेषु अस्य अर्कस्य पर्णानि उपयुज्यन्ते । जैविकरससारेषु (बयो डैजेस्टर्) रञ्जकस्य अंशस्य वर्धनार्थम् अर्कपर्णानि एव अधिकतया उपयुज्यन्ते ।
इतरभाषाभिः अस्य अर्कसस्यस्य नामानि
इदम् अर्कसस्यम् आङ्ग्लभाषया“जेग्याण्टिक् स्वालोवर्” अथवा “क्रौन् फ्लवर्” इति उच्यते । सस्यकुले इदम् अर्कसस्यं Calotropis Giganatica इत्यस्मिन् कुले अन्तर्भवति । हिन्दीभाषया“मड्डर्” अथवा “अफेद् अरा” इति, तेलुगुभाषया “एक्क” अथवा “जिल्लेडि पूवु” इति, तमिळ्भाषायां “बडबडम्” अथवा “एरक्कु” इति, मलयाळभाषया “इरिक्क” इति, कन्नडभाषया “एक्के” इति च उच्यते ।
आयुर्वेदस्य अनुसारम् अस्य अर्कसस्यस्य प्रयोजनानि
इदम् अर्कसस्यं यद्यपि किञ्चित् लघु सस्यं तथापि प्रयोजनस्य विषये महत् एव । अस्य अर्कवृक्षस्य रसः तिक्तः तथा कटुः च । १.	अस्य अर्कसस्यस्य त्वक् कफं निवारयति, वमनम् अपि कारयति । २.	अस्य अर्कस्य पुष्पं जीर्णकारकम् । ३.	चर्मरोगेषु, “सिफिलिस्”क्षीणतायां, “सिफिलिस्”व्रणेषु, अतिसारे, आमवाते च अर्कस्य उपयोगः हितकरः । ४.	अस्य अर्कसस्यस्य मूलं त्वक् च गजपादरोगे, चर्मरोगे, उदररोगे (उदरे जलं सङ्गृहीतं चेत्) च उपयुज्येते । ५.	अस्य अर्कस्य रसः शिरसि जातानां कीटानां (कन्नडभाषया“हुळुकड्डि” इति वदन्ति) निवारणे, गुदद्वारे जाते “फिस्टुला”रोगे, मूलव्याधौ च उपयुज्यते । ६.	दन्ताः कीटविद्धाः इति कारणात् दन्तवेदना यदि जायते तर्हि अर्कस्य रसे कार्पासं निमज्ज्य तस्मिन् दन्ते स्थापनेन वेदना अपगच्छति । ७.	“सिफिलिस्”रोगे अस्य अर्कस्य मूलस्य त्वचा धूमपानं कारयन्ति । ८.	अस्य अर्कस्य पर्णानि शुष्कीकृत्य चूर्णीकृत्य व्रणेषु लेपनेन व्रणाः अपगच्छन्ति । ९.	अर्कपर्णस्य चूर्णम् अपस्मारे, “हिस्टीरिया”रोगे, हनुग्रहे, विषजन्तूनां दशने च उपयोक्तुं शक्यते । १०.	अस्य अर्कस्य पुष्पं कासे, श्वासावरोधे, अग्निमान्द्ये च उपयोक्तुं श्क्यते । ११.	पादे कण्टकं लग्नं चेत् अस्य अर्कस्य पर्णस्य रसस्य स्थापनेन कण्टकं बहिः आगच्छति । १२.	इदम् अर्कं “होमियोपति” औषधानां निर्माणे अपि उपयुज्यते । १३.	धेनूनां नेत्रसमस्या अस्ति चेत् सूर्योदयस्य अवसरे लभ्यमानां तुषारयुक्तानाम् अर्कपर्णानां रसेन औषधं निर्मान्ति । १४.	अर्कलवणं १२५ ग्रां यावत् जलेन सह वा मधुना सह वा दिने द्विवारम् इव उपयोक्तव्यम् । १५.	अस्य अर्कपर्णस्य मूलस्य च उपयोगः कल्कस्य निर्माणे, वटिकायाः (गुलिका) निर्माणे च क्रियते ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:औषधीयसस्यानि
रामनाथमिश्रः
रमानाथमिश्रस्य प्रतिभाया विकास उत्कलस्य विद्वन्मण्डितबालेश्वरनगरे सञ्जातः । एतस्मान्नगरान्नातिदूरे मणिखम्भनामके ग्रामेऽसौ १९०४ ख्रीष्टाब्दे जन्म लेभे। अनेनानेकरूपकाणि विरचितानि। तेषु चाणक्यविजयं, पुरातनवालेश्वरं, समाधानं, प्रायश्चित्तम्, आत्मविक्रयं, कर्मफलं श्रीरामविजयञ्चेति सुप्रसिद्धानि ।
चाणक्यविजयम्
चाणक्यविजयं कवेः श्रेष्ठं रूपकं मन्यते। अस्मिन् पञ्चाङ्काः विद्यन्ते । नाटकमिदं १९३८ ख्रीष्टाब्दे विरचितम् । अस्याभिनयोऽखिलभारतीयप्राच्य-सम्मेलनस्य विंशतमे अधिवेशने भुवनेश्वरे सञ्चातः ।
मुद्राराक्षसं नाम नाटकमस्य उपजीव्यमस्ति, तथापि कविनेदं विलक्षणप्रतिभाबलेन नूतनरूपपरिमण्डितं कृतम् । अस्मिन् रूपके नन्द वधस्य चन्द्रगुप्त राज्याभिषेकस्य च वर्णनमुपलभ्यते ।
श्रीरामविजयम्
श्रीरामविजये नाटके पञ्चाङ्काः सन्ति । रूपकेऽस्मिन् ताडकावधतो रावण वधपर्यन्तं कथास्ति ।
समाधानम्
समाधानं पञ्चस्वङ्केषु संविभक्तम् । रूपकेऽस्मिन् योरपीय-पद्धतिम् अनुसृत्य छात्राणां गन्धर्वरीत्या वैवाहिकसमस्यायाः समाधानं प्रस्तुतम् ।
सम्बद्धाः लेखाः
नाट्यशास्त्रम्
महाभारतम्
महाराणा प्रताप
संस्कृतम्
उद्धरणम्
वर्गः:विंशतिशताब्द्याः नाट्यकाराः वर्गः:संस्कृतकवयः वर्गः:ओडिशाराज्यस्य व्यक्तयः वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम्
सिरिया
सूरिया(Syria) एशियाखण्डस्य एकः देश: । सूरियादेशस्य आधिकारिकनाम अरबप्रजातन्त्रिक-सूरिया (الجمهورية العربية السورية अलजुम्हूरिय्या अल अरबिय्या अस्सूरिय्या) इति ।
बाह्यसम्पर्काः
वर्गः:एशियाखण्डस्य राष्ट्राणि वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
गुल्बर्गालोकसभाक्षेत्रम्
विधानसभाक्षेत्राणि
गुल्बर्गालोकसभाक्षेत्रे प्रकृतं कर्णाटकस्य विधानसभायाः अष्टविधानसभाक्षेत्राणि अन्तर्भवन्ति ।
लोकसभासदस्याः
वर्गः:कर्णाटकस्य लोकसभाक्षेत्राणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
कङ्गारू
कंगारू आस्ट्रेलिया-देशे स्तनधारी पशुः अयं बाहुल्येन प्राप्यते । आस्ट्रेलिया-देशस्य राष्ट्रियपशुरपि एषः ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:प्राणिनः वर्गः:प्राणिविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
पी टी उषा
पिलवुल्लकण्डितेक्केपरम्बिलुषा(P. T. Usha) (പിലാവുള്ളകണ്ടി തെക്കേ പറമ്പിൽ ഉഷ; जननम् - जून् २७, १९६४; पी टी उषा इति प्रसिद्धा) केरलराज्यात् भारतीया क्रीडका अस्ति। १९७९ तः भारतीयक्रीडापटुभिः सह तस्याः सम्पर्कः वर्तते । भारतस्य अत्युत्तमक्रीडापटुषु एषा अन्यतमा इति परिगण्यते। भारतीयरेखामार्ग-क्षेत्रयोः राज्ञी इत्यपि सा निर्दिश्यते। पय्योलि एक्स्प्रेस् इति तस्याः उपनाम। अद्यत्वे सा केरके कोयिलण्डिप्रदेशे 'उषाक्रीडाशालां' चालयति। पि टि उषा केरलराज्ये कोझिकोड्जनपदे पय्योलिग्रामे जन्म प्राप्नोत्। १९७६ तमे वर्षे केरलसर्वकारेण महिलानां कृते क्रीडाशाला आरब्धा। उषा स्वस्य जनपदस्य प्रतिनिधित्वेन तत्र अवसरं प्राप्नोत्।
वृत्तिजीवनयात्रा
१९७९ तमे वर्षे राष्ट्रियविद्यालयक्रीडासु सा भागम् अवहत् । तत्र एतस्याः प्रतिभाम् अभिज्ञातवान् ओ एम् नम्बियार् सदा तस्याः प्रशिक्षकत्वेन अतिष्ठत् । १९८० तमे वर्षे मास्को-ओलिम्पिक्स्-क्रीडाकूटे तया रङ्गप्रवेशः कृतः । किन्तु तस्मिन् तस्याः प्रदर्शनं नीरसं जातम् । १९८२ तमे वर्षे नवदेहल्याम् एश्याक्रीडाकूटे १०० मी २०० मी स्पर्धासु रजतपदकं प्राप्तवती । अग्रिमे वर्षे कुवैत्-एशियाकूटे तया स्वर्णपदकं जितम् ४०० मी धावनस्पर्धायाम् । १९८३ तः ८९ पर्यन्तं तया १३ स्वर्णपदकानि प्राप्तानि । १९८४ तमे वर्षे लास्-एञ्जलीस्-ओलिम्पिक्स्-क्रीडाकूटे ४०० मी कूर्दन-धावनस्पर्धायाम् उपान्त्यस्पर्धायां प्रथमस्थानं प्राप्नोत् । किन्तु अन्तिमस्पर्धायां क्षणस्य शतांशेन सा कांस्यपदकात् च्युता जाता । उपान्त्यस्पर्धायां जयं प्राप्तवती सा ओलिम्पिक्-अन्तिमस्पर्धायां भागम् ऊढवत्सु भारतीयमहिला-क्रीडापट्वीषु प्रथमा, भारतीयक्रीडापटुषु पञ्जमी च जाता ।
दक्षिणकोरियादेशस्य सियोल्-नगरे जाते १० एशियन्क्रीडाकूटे उषया ४ स्वर्णपदकानि, १ रजतपदकञ्च प्राप्तम् । अत्र तया भागम् ऊढवत्सु सर्वासु स्पर्धासु विक्रममेव साधितवती । १९८५ तमे वर्षे जकार्तायां जाते एशियन्क्रीडाकूटे तया ५ स्वर्णपदकानि जितानि । क्रीडापटुना एकस्मिन्नेव अन्ताराष्ट्रिये क्रीडाकूटे एतावतां पदकानां प्राप्तिः नूतनः विक्रमः जातः । एतावता उषया १०१ अन्ताराष्ट्रियपदकानि जितानि सन्ति । सा दक्षिणरेल्वेविभागे अधिकारिणी अस्ति । तया '' पद्मश्री अर्जुनप्रशस्तिः''' च प्राप्ता अस्ति ।
जागतिकविक्रमः
१९८५ तमे वर्षे जाते जकार्ता-एशियन्-क्रीडाकूटे तया १००, २००, ४०० धावनस्पर्धासु, ४०० प्रतिरोधधावनस्पर्धायां च स्वर्णपदकं ४ X ४०० मी रिलेस्पर्धायां च कांस्यपदकं प्राप्तवती । एकस्मिन् क्रीडाकूटे कयाचित् महिलया एतावन्ति स्वर्णपदकानि न प्राप्तानि । अतः अयमस्ति कश्चन विक्रमः ।
बाह्यशृङ्खला
वर्गः:विषयः वर्धनीयः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎ वर्गः:भारतीय-अथ्लेटिक्स्-क्रीडालवः
१२८५
१२८५ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१२८५ १२८५ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
नमस्तेमुद्रा
अस्माकं संस्कृतेः द्योतकम् अस्ति नमस्तेकरणम् । परस्परं यदा मिलामः तदा नमस्ते इति उक्वा नमस्तेमुद्रा करणीया ।
परिणामः
पञ्चतत्वाणाम् अपि समतोलनं भूत्वा शरीरस्य बलं वर्धते । विद्युत्कान्तीयतरंगाः परस्परं हस्तयोः प्रविष्य मस्तिष्कं दृडं भूत्वा विविधअङ्गांगयोः बलवृद्धिः भवति ।
उपयोगः
मनसः शान्तिं, नम्रतां वर्धयति । प्रीतिं, सद्भावनां च जाग्रतं करोति । शिरोवेदनां दूरीकरोति ।
वर्गः:योगमुद्राः वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
३२१
३२१ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
३२१ ३२१ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
भक्तियोगः
अध्यायस्य सारः
भक्तियोगो गीताज्ञानस्य अमृतफलम् अस्ति । अयमेव 'राजविद्या’ शब्देनापि प्रोक्तः । अपि चायं सर्वेषां रहस्यानां रहस्यम् अस्ति । भक्तिं विना साधकस्य साधनरुपम् आचरणम् अपूर्णमेव तिष्ठति । विराटरुपिणो दर्शनस्यान्ते भगवान् श्रीकृष्णः प्रतिपादयति यद देवदुर्मभस्य विराटरुपिणः साक्षात्कारो न वेदेन, न तपस्यया, न दानेन, च चेज्यया विधातुं शक्यते अपितु अनन्यभक्त्यैव सः सम्भवति । अनयैव जीवः ईश्वरं प्रत्यक्षं द्रष्टुं क्षमते, तत्त्वतो ज्ञातुं शक्नोति, भगवता सह ऐक्यभावमपि लब्धुं क्षमते ! अनन्यभक्तितत्त्वस्य स्वरुपम् श्रीमद्भगदगीतायामेवं प्रकारेण निरुपतिम् –