cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
संस्कृतजालस्थानानि
केचन संस्कृतकार्योपकारकानि अन्तर्जालस्थाननाम् अनुबन्धाः
http://sanskrit.org
http://sanskrit-lamp.org
http://learnsanskrit.wordpress.com
http://sanskrit.jnu.ac.in/tinanta/
http://sanskritstudies.org
http://ildc.in
५०९
बाह्य-सूत्राणि
५०९ ५०९ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
संस्कृतजालस्थानानि
केचन संस्कृतकार्योपकारकानि अन्तर्जालस्थाननाम् अनुबन्धाः
http://sanskritischool.com
http://ourkarnataka.com
http://samskrutam.com/samskrit
http://sudharma.epapertoday.com
http://sanskrit.sriaurobindoashram.org.in
http://susanskrit.org
http://chitrapurmath.net/sanskrit/sanskrit_Iesson.asp
http://sanskritdocuments.org/atul/sangraha/englist.html
http://samskrutam.com/samskrit/studies/grammar.aspx
http://valmiki.iitk.ac.in
http://itslife.in
http://samskrtam.wordpress.com http://subhashitaratnavali.blogspot.com
http://sanskritpearls.blogspot.com
http://sites.google.com/site/vedicscripturesinc/home/subhashitani
http://subhashitani.wordpress.com/
http://archive.is/20121129185103/subhashithani.blogspot.com/
http://yeshlal.blogspot.com/
वर्गः:संस्कृतसम्बद्धानि जालस्थलानि वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:विषयः वर्धनीयः वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
१५१५
१५१५ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
प्राचीनवैज्ञानिकग्रन्थाः
भरतखण्डे अनेके पुरातनमहर्षयः स्वीयेन योगबलेन मनश्शास्त्रे प्रावीण्यं सम्पादितवन्तः आसन् इत्येतं सत्यांशम् अनेके जानीयुः । किन्तु ते वैज्ञानिकतत्त्वानि बहूनि अबोधयन् इत्येषः अंशः बहुभिः न ज्ञातः अस्ति । तैः बहवः वैज्ञानिकग्रन्थाः रचिताः । तेषु केषाञ्चन ग्रन्थानां लघुः परिचयः अत्र दत्तः वर्तते -
अरसीकेरेविधानसभाक्षेत्रम्
वर्गः:कर्णाटकस्य विधानसभाक्षेत्राणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
प्राचीनवैज्ञानिकग्रन्थाः
अंशुबोधिनी
विविधेषु ग्रहेषु विद्यमानायाः शक्तेः स्वरूपं प्रमाणञ्च निर्णेतुं कः मार्गः आश्रयणीयः इति बोधयति अयं ग्रन्थः । विविधेभ्यः ग्रहेभ्यः प्रसरमाणायाः शक्तेः स्वरूपस्य प्रमाणस्य च मापनयन्त्राणां निर्माणवधिः अत्र विद्यते । एतानि यन्त्राणि कथं सूर्यकिरणानि आकर्षन्ति, तेषां विभजनं, तेषां शक्तेः स्वरूपं मापनं च अत्र सविवरणं दत्तं विद्यते ।
विस्मयावहः अन्यः अंशः नाम तन्त्रीसाहाय्यं विना दूरे विद्यमानैः सह सुलभतया सम्भाषणं कर्तुं सहायकानां यन्त्राणां निर्माणविधिः अपि अत्र उपवर्णितः विद्यते ।
गोळाध्यायः
अस्य ग्रन्थस्य कर्ता भास्कराचार्यः । रेखागणितशास्त्रसम्बद्धः ग्रन्थः अयम् । अस्मिन् ग्रन्थे चतुश्शतसूत्रैः युक्ताः श्लोकाः सन्ति । खगोले ग्रहाणां चलनं, तेषां वेगः, तेषां दिग्दर्शनम् इत्यादीनां निश्चयविधिम् अयं ग्रन्थः बोधयति ।
यन्त्रसर्वस्वम्
महर्षिणा भरद्वाजेन प्रणीतः ग्रन्थः अयम् । अत्यद्भुते अस्मिन् ग्रन्थे विद्युदुत्पादकयन्त्राणि, विविधकार्येषु विद्युच्छक्तेः उपयोगः यथा स्यात् तथा करणयन्त्राणि, एतानि यन्त्राणि निर्मीय कथं कार्यं साधनीयम् इत्येतेषु विषयेषु गभीरविमर्शः अस्मिन् ग्रन्थे कृतः विद्यते ।
मालिनीशास्त्रम्
अस्य ग्रन्थस्य कर्ता महर्षिः ऋष्यशृङ्गः । प्रकृतौ दृश्यमानस्य बाह्यरूपस्य परिवर्तनं, भासः, भ्रान्तिः इत्यादीन् विषयान् प्रस्तौति अयं ग्रन्थः । प्रकृतौ विद्यमानानां जीविनां निर्जीववस्तूनाञ्च रूपेषु दृश्यमानः रूपभेदः वैज्ञानिकदृष्ट्या अत्र चर्चितः विद्यते ।
सूपशास्त्रम्
अयं ग्रन्थः पाकशास्त्रसम्बद्धः । ग्रन्थकर्ता महर्षिः सुकेशः । अस्मिन् ग्रन्थे १२८ विधानां पदार्थानां सज्जीकरणं संसूचितमस्ति । एते विविधरोगाणाम् अवरोधने कथं सहकुर्वन्ति इत्येषोऽपि विषयः अत्र चर्चितः अस्ति ।
सुशमीन्द्रतीर्थः
माध्वसमुदायॆ मध्वाचार्याणां परम्परायां आगतः साक्षात् राघवेन्द्रस्वामि सद्रुशः सुशमीन्द्रतीर्थः | समस्त भारतॆ अतीव प्रसिध्दः महानुभावाः तपस्विनः मुनिपुङ्गवाः राघवप्रियः सुशमीन्द्रतीर्थः |
प्राचीनवैज्ञानिकग्रन्थाः
गारुडम्
अस्य ग्रन्थस्य कर्ता मुनिः ’वल्लः’ । विषनिरोधकवस्तूनाम् उत्पादनविषयकः अस्ति । रसायनशास्त्रस्य नियमानुसारं विविधपदार्थानां संयोगेन विषनिरोधकवस्तूनां निर्माणविधानं सूचयति । अस्मिन् निर्दिष्टाः मार्गाः वैज्ञानिकाः स्पष्टाः निर्दुष्टाश्च ।
आत्रेयम्
शस्त्रचिकित्साशास्त्रसम्बद्धः ग्रन्थः अयम् । अस्य ग्रन्थस्य कर्ता महर्षिः आत्रेयः । आयुर्वेदे विभागद्वयम् - रोगलक्षणशास्त्रं, शस्त्रचिकित्साशास्त्रम् च । प्रथमः विभागः धन्वन्तरेः सम्बद्धः, द्वितीयः आत्रेयसम्बद्धश्च ।
सुशमीन्द्रतीर्थः
‎
प्राचीनवैज्ञानिकग्रन्थाः
अक्षरलक्षणगणितशास्त्रम्
अस्य ग्रन्थकर्ता महर्षिः वाल्मीकिः । अयं न रामायणग्रन्थस्य प्रणेता । अयं ग्रन्थः गणितशास्त्रसम्बद्धः । गणितशास्त्रे विद्यमानानां सर्वासां समस्यानां परिहरणाय ८४ सिद्धान्तैः युक्तः विद्यते अयं ग्रन्थः । अत्यन्तं सूक्ष्मबुद्धिः प्रदर्शिता वर्तते अस्मिन् ग्रन्थे ।
सुशमीन्द्रतीर्थः
वर्गः:तीर्थाभिधाः वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎ वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎ वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
प्राचीनवैज्ञानिकग्रन्थाः
सौदामिनीकुल
अस्य ग्रन्थस्य रचयिता महर्षिः मतङ्गः । भूगोले खगोले च विद्यमानानां वस्तूनां छायाचित्रस्वीकरणक्रमः अत्र सूचितः । खगोलस्थैः वस्तुभिः उत्पद्यमानानां शब्दतरङ्गाणां स्वरूपज्ञानस्य क्रमः, तेषां विभजनस्य क्रमः उपयोगक्रमश्च अस्मिन् ग्रन्थे उल्लिखितं वर्तते ।
अनुकरणशब्दशास्त्रम्
अस्य ग्रन्थस्य कर्ता महर्षिः कान्दिकः । अस्मिन् ग्रन्थे शब्दानां स्वरूपं, तेषां प्रतिफलनरीतिः, तेषाम् अनुरणनविधिः इत्यादिषु विषयेषु अत्र विवरणम् उपलभ्यते । शब्दस्वरूपस्य निर्णयाय इदं प्रमाणशास्त्रत्वेन परिगण्यते ।
चित्रकर्म
अस्य शास्त्रस्य कर्ता ऋषिः भीमः । अस्मिन् चित्रकलाकौशल्यं, वर्णसंयोजनं, छायाचित्रस्वीकरणम् इत्येतेषु विषयेषु विवरणम् उपलभ्यते । अस्मदीये वैदिकविज्ञानक्षेत्रे छायाचित्रस्वीकरणकला प्रसिद्धा आसीत् इत्येतम् अंशम् अयं ग्रन्थः प्रमाणीकरोति ।
ब्रह्माण्डशास्त्रम्
अस्य ग्रन्थस्य कर्ता महर्षिः वेदव्यासः । आकाशस्य अन्तरङ्गे बहवः लोकाः विद्यन्ते इति निरूपयति अयं ग्रन्थः । केन क्रमेण इमे लोकाः तत्र विद्यन्ते, तेषाम् आविष्करणमार्गः, छायापथस्वरूपम्, तेषां दर्शनाय दूरदर्शकयन्त्राणां रचना इत्येते सर्वे अपि विषयाः अस्मिन् ग्रन्थे विद्यन्ते ।
गेरण्डसंहिता
महर्षिः गेरण्डः तच्छिष्यः कपालिः इत्येतयोः संवादरूपः विद्यते अयं ग्रन्थः । अस्मिन् ग्रन्थे घटयोगवर्णनं विस्तृतरूपेण विद्यते । योगे घटयोगः विशेषप्राशस्त्यं वहति । योगासनानां द्वारा शारीरकशुद्धिं सम्पाद्य ततः समाधिस्थितिः प्राप्तुं शक्या इति वर्णयति अयं ग्रन्थः । अपि च सप्तविधैः साधनैः योगसिद्धिः प्राप्तुं शक्यते इति ग्रन्थोयम् उल्लिखति । ३५० सूत्रैः युक्तः अयं ग्रन्थः सप्तभिः अध्यायैः विभक्तः वर्तते । पारिशुद्ध्यता, आसनानि, मुद्राः, प्रत्याहारः, प्राणायामः, ध्यानम्, धारणम्, समाधिः - इत्येते एव ग्रन्थस्थाः अध्यायाः ।
आकाशतन्त्रम्
अस्य उद्ग्रन्थस्य कर्ता महर्षिः भरद्वाजः । अयं ग्रन्थः खगोलशास्त्रसम्बद्धः । अस्य निर्देशानुसारं बाह्याकाशः सप्तधा विभक्तः । तस्य लक्षणानि, तेषु अन्तर्भूतानां ग्रहाणां नक्षत्रव्यूहानां विषये अत्र विस्तृतं वर्णनं विद्यते.
लोहतन्त्रम्
अस्य ग्रन्थस्य कर्ता महर्षिः शाखायनः ।
वर्गः:विज्ञानम् वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
दार्जिलिङ्ग् चायम्
भारते वर्धमानानाम् अन्यचायानाम् (आसमचायादीनि) अपेक्षया दार्जिलिङ्ग् चायपत्राणि लघुनि भवन्ति । पारम्परिकरूपेण दार्जिलिङ्ग् चायपत्राणि कृष्णचायस्य(black tea) निर्माणार्थम् उपयुज्यते । यद्यपि दार्जिलिङ्ग्, चायचूर्णं हरितचायञ्च अधिकप्रसिद्धं, सुलभतया च प्राप्यते । अस्मिन् प्रदेशे श्वेतचायस्य कृषिः अपि लाक्षणिकरूपेण वर्धमाना अस्ति । भारतसर्वकारेण प्रसिद्धस्थानीयवस्तूनां संरक्षणाय २००३ तमे वर्षे विधिः(पञ्जीकरणं तथा संरक्षणविधिः, Registration & Protection Act, 1999) रचिता । २००४-०५ वर्षयोः GI tag प्राप्तवस्तुषु दार्जिलिङ्ग् चायमेव प्रथममासीत् ।
इतिहासः
१८४१ तमे वर्षे आर्थर् केम्बेल्(Arthur Campbell) इति जनैकेन दार्जिलिङ्गप्रदेशे चायकृषेः आरम्भम् अकरोत् इति प्रसक्तिः आर्थर् केम्बेल्-महोदयः भारतीयवैद्यकीयसेवायाः (Indian Medical Service) संस्थायाः शल्यचिकित्सकः आसीत् ।  १८३९ तमे वर्षे तस्य उद्योगस्य स्थानानन्तरं काठमाण्डुतः दार्जिलिङ्ग् प्रति जातम् । १९४१ तमे वर्षे सः कुमायुन्-प्रदेशतः चीनदेशीयानि चायबीजानि कृषिपरीक्षणार्थं दार्जिलिङ्ग् आनीतवान् । तदोत्तरसमये (१८४७ क्रै सं) ब्रिटिश्-सर्वकारेणापि प्रायोगिकरूपेण दार्जिलिङ्गप्रदेशे चायकृषेः वर्धनं कृतम् । यद्यपि वाणिज्यिकरूपेण अस्य उत्पादनं १८५० अनन्तरमेव जातम् । दार्जिलिङ्ग् टी कम्पानी इत्येतया संस्थया १८५६ तमे वर्षे आलुबाडि चायोद्यानस्य उद्धाटनं कृतम् । उत्तरकालेषु अन्याभिः बहुसंस्थाभिरपि अत्र चायोद्यानानि उद्घाटितानि ।
<!--==अवस्थानम्== भारतीय-चायपर्षदः (Tea Board of India) शोधनुगुणं दार्जिलिङ्ग् चायस्य वर्धनं केवलं पश्चिमवङ्गराज्यस्य उत्तरभागस्य शिलिगुडि उपविभागस्य According to the - "Darjeeling Tea" can only refer to tea that has been cultivated, grown, produced, manufactured and processed in tea gardens (see 'Tea Estates' section below) in the hilly areas of Sadar Subdivision, only hilly areas of Kalimpong Subdivision consisting of Samabeong Tea Estate, Ambiok Tea Estate, Mission Hill Tea Estate and Kumai Tea Estate, and Kurseong Subdivision excluding the areas in jurisdiction list 20, 21, 23, 24, 29, 31 and 33 comprising Siliguri subdivision of New Chumta Tea Estate, Simulbari and Marionbari Tea Estate of Kurseong Police Station in Kurseong Subdivision of the District of Darjeeling in the State of West Bengal, India grown on picturesque steep slopes up to 4000 ft (ca. 1200 m). Tea which has been processed and manufactured in a factory located in the aforesaid area, which, when brewed, has a distinctive, naturally occurring aroma and taste with light tea liquor and the infused leaf of which has a distinctive fragrance.
Adulteration and falsification are serious problems in the global tea trade; as of 2004, the amount of tea sold as Darjeeling worldwide every year exceeds 40,000 tonnes, while the annual tea production of Darjeeling itself is estimated at only 10,000 tonnes, including local consumption. To combat this situation, the Tea Board of India administers the Darjeeling certification mark and logo (see right). Protection of this tea designation is similar in scope to the protected designation of origin used by the EU for many European cheeses. According to the Tea Board, Darjeeling tea cannot be grown or manufactured anywhere else in the world, a labeling restriction similar to the E.U. protections for Champagne and Jamón ibérico.
दार्जिलिङ्ग् श्वेतचायम्
The white variant of Darjeeling tea has a delicate aroma and brews to a pale golden colour with a mellow taste and a hint of sweetness. Darjeeling white tea leaves are very fluffy and light; therefore, it is recommended to use more (by volume) when preparing it than one normally would for other teas.
The tea is hand-picked and rolled, then withered in the sun, making it a rare tea. It is grown in the rainy and cold climate of Darjeeling at altitudes up to 2000 metres.
दार्जिलिङ्ग् चायचूर्णम्
The oolong variant of Darjeeling tea has two distinct types: clonal and China. The China type is more similar to Taiwan oolong and the clonal type is totally different from it.
Darjeeling oolong is lighter than usual Darjeeling black tea during first flush, as it is semioxidized. The cup looks light orange and infusion remains green. Darjeeling oolong in second flush is more accepted worldwide. It is more thick in cup and dark orange in liquor with distinct muscatel flavours. The China type oolong has very rare muscatel flavour and sells somewhere around US$40–200 per kg. Clonal oolong has distinct flowery or spicy taste, so is not as well-accepted as Darjeeling oolong worldwide.
Not all Darjeeling gardens are qualified to produce Darjeeling oolong; only those with the following conditions are capable of making it: Lower-elevation gardens can produce teas of similar appearance, but the flavour differs greatly from the main characteristics of oolong tea.
Darjeeling oolong teas are made from finely plucked leaves, usually two leaves and a bud, and are sometimes withered naturally in sun and air. The withered leaves get hand-rolled and pan-fired at certain temperatures. This can also be done in machine: withered in trough, lightly rolled in a rolling machine and fired at 220 °C in a quality dryer with faster run-through, depending on the leaves used.
दार्जिलिङ्ग् चायस्य नामानि
Below, Darjeeling tea aficionados will find, a list of tea terms to describe the Darjeeling loose leaf teas in its raw, dry, or infused state.
• Bloom: A term used to refer to the silken sheen, silvery hairy lustre on the tea leaves, resulting from the neat distribution of fine pubescence on the leaf surface.
• Bright: Referring to the infused tea leaves. The hue ranges from lively bright colour, as opposed to dull and varies from a delicate lime green ( with hints of fading coppery ) in the first flush or spring flush tea leaves to a bright copper-purple in second flush tea leaves and to a pale brown in autumn flush tea leaves.
• Colour: It’s a term relating to the hue on dry tea leaves. Each flush has its own particular characteristics. •     First Flush Tea Leaves or Spring Tea as it is also commonly called has grayish-greenish. •     Second flush tea leaves or the summer tea leaves has a purplish-brown shade. •     Autumn Teas, have blackish brown hues.
• Even: A term used for infused leaves for the uniformity of colour and size of the tea leaves.
• Nose/Point: It’s a term referred to the infused leaves for their fragrance which has subtle hints of flowers or fruits or Muscatel character or sometimes showing characteristics of transuding all three combined.
• Stylish: A term used for referring to dry tea leaves which are wiry, neatly twisted and evenly sized.
• Tippy: A term commonly referred to the unopened buds on the tea bush which are transformed into silvery particles called Tips, and which provide an attractive appearance in the ‘finished’ tea.
चायस्य स्तराः
When Darjeeling teas are sold, they are graded by size and quality. The grades fall into four basic groups: whole leaf, broken leaf, fannings, and dust.
Whole leaf
Broken leaf consists of small tea leaves or pieces of large leaves.
Fannings consists of even smaller leaf sizes than the brokens.
Dust, the lowest grade, consists of small pieces of tea leaves and tea dust. S.    Souchong - A twisted leaf picked from the bottom of the tea bush. China produces this grade used in their smokey teas. Broken Leaf teas produce a darker cup and infuse faster than whole leaf teas.
चायस्य कृषिक्षेत्राणि
There are 78 tea estates (also called "tea gardens") in the Darjeeling hills that have been accorded the right to label its produce as "Darjeeling Tea" by the Tea Board of India. These estates cover over 17,500 hectares of land, producing over 9 million kg of tea per year and engaging about 50 percent the people of Darjeeling district. Each estate produces teas with different characteristics of taste and aroma.
The Touzi Section of the West Bengal government deals with the control and supervision of all tea gardens in the district of Darjeeling as per the provisions of West Bengal Estates Acquisition Act, 1953. All the tea gardens are leased out for a term of 30 years as per Form I, Schedule F of the WBEA Act. The Touzi Section realizes revenues in the form of land rent, penalty, and fines payable by a tea garden to the Collector.
Some of the popular estates include:
श्रमिकाः व्यावस्थाश्च
Darjeeling tea has been plagued by management-labour problems for several decades. Frequent lock-outs and low wages have been the chief sources of discontent among the tea garden workers. Tea estate managements have claimed that profits from tea estates have diminished over the years, but have been reluctant to make public their revenue figures, and there has been severe criticism of the tea garden owners and management for the exploitation of the tea garden workers by social workers and political activists. --->
पट्टदकल्लु
पट्टदकल्लु (Pattadakallu) कर्णाटकस्य बागलकोटेमण्डले विद्यमानं किञ्चन क्षेत्रम् । पूर्वं चालुक्यवंशीयानां प्रशासनम् अत्र आसीत् । अत्र दशदेवालयाः सन्ति । तेषु पापनाथः-विरूपाक्ष-मल्लिकार्जुनदेवालयाः मुख्याः सन्ति । विरूरुपाक्षदेवालयः विशालः अष्टमे शतके निर्मितः शिलादेवालयः । पट्टदकल्लु कन्नडशिल्पिनां प्रयोगालयः इति प्रसिद्धः अस्ति ।
कर्णाटके प्रशासनम् कृतवत्सु बादाम्याः चालुक्याः प्रमुखाः आसन्। एते क्रिस्ताब्दस्य ५३५ तः ७५७ वर्षाणि यावत् शासकाः आसन् । एते कला -संस्कृतिरक्षकाः शिल्पकलासक्ताः च । शिल्पानां विषये आसक्तियुक्ताः इति कारणादेव अनेकान् सुन्दरदेवालयान् निर्मितवन्तः । ग्रीक् भूगोळज्ञः टालेमी एतं प्रदेशं ज्ञातवान् आसीत् । सः एतं पर्तुगल् इति उल्लिखितवान् अस्ति । चालुक्याः एतत् नगरम् किसुवोळल् इति उक्तवन्तः । अत्र पट्टाभिषेकोत्सवम् आचरन्तः आसन् इति कारणात् पट्ट्दकल्लु इति नाम आगतम् अस्ति । विश्वसंस्था अपि विश्वपरम्परास्थानानां पट्टिकायाम् एतत् नगरं समायोजितवती अस्ति ।
मलप्रभानद्याः वामनाला प्रदेशे एतत् नगरम् अस्ति । शिल्पकलासम्पद्युक्तं नगरमिदम् । अत्र नवदेवालयाः सन्ति । सर्वे शिवदेवालयाः । गळगनाथ-जङ्गमेश्वर-विरूपाक्ष-मल्लिकार्जुन- त्रिलोकेश्वर-पापनाशदेवालयाः प्रमुखाः सन्ति ।
श्रीविरूपाक्षदेवालयः (लोकेश्वरदेवालयः) बृहदस्ति । क्रिस्ताब्दे ६४० तमे वर्षे निर्मितः । देवालयस्य वास्तुविन्यासः अतीव सुन्दरः अस्ति । पूर्वाभिमुखः देवालयः एषः । महाद्वारं, नन्दिमण्डपः, मुखमण्डपः, विशालसभामण्डपः, प्रदक्षिणपथम्, अन्तरालः, गर्भगृहम् इत्येते भागाः विशिष्टाः सन्ति । नन्दिमण्डपे ९ पाददीर्घः, ७ पादविस्तृतः, कृष्णशिलानन्दिविग्रहः अस्ति । सभाभवने १८ स्तम्भाः सन्ति । १८ जालन्ध्राः सन्ति । एतेषु सुन्दरशिल्पानि सन्ति । शिखरं ५८ पादमितोन्नतम् अतीव सुन्दरं च अस्ति । एतत् कञ्चीकैलासेश्वरदेवालयस्य साम्यं भजते इति मतम् अस्ति । हेवेल् नामकः चरित्रकारः पट्टदकल्लु स्थलं दृष्ट्वा 'चालुक्यविक्रमादित्यः चोळानां पल्लवानां केरलराजानां विषये साधितस्य विजयस्य अपेक्षया विरूपाक्षमन्दिरं निर्माय अपूर्वां कीर्तिं सम्पादितवान्’ इति उक्तवान् अस्ति।
धूमशकटमार्गः
गदग-बिजापुरमार्गे बादामी निस्थानम् अस्ति । ततः २९ कि.मी ।
वाहनमार्गः
बेङ्गळूरुतः ५०० कि.मी, बिजापुरतः १२० कि.मी। पट्टदकल्लु उत्सवः प्रतिवर्षं प्रचलति । सङ्गीत-नृत्य-जानपदसङ्गीतानाम् अपूर्वं मेलनं तदा भवति । समीपे बादामी शिलागुहाः पर्वते (२९ कि.मी) सन्ति । बनशङ्करीदेवालयः (२० कि.मी) दूरे अस्ति । महाकूटेश्वरदेवालयः अपि अतीव सुन्दरः महाकूटस्थले(२० कि.मी) अस्ति । बादामी चालुक्यानां राजधानी आसीत् । बादामीनगरे वसति व्यवस्था अस्ति ।
अत्र सर्वकारेण ‘पट्टदकल्लु उत्सवः’ प्रतिवर्षं सञ्चाल्यते ।
बाह्यानुबन्धाः
वर्गः:भारतस्य विश्वपरम्परास्थानानि वर्गः:कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि वर्गः:विषयः वर्धनीयः
उमरियामण्डलम्
उमरियामण्डलम् (उमरिया जिला, Umaria district) इत्येतत् भारतस्य मध्यभागे स्थितस्य मध्यप्रदेशराज्यस्य शहडोलविभागे अन्तर्गतं किञ्चन मण्डलम् अस्ति । अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् अस्ति उमरिया इति नगरम् ।
भौगोलिकम्
उमरियामण्डलस्य विस्तारः ४,०७६ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । मध्यप्रदेशराज्यस्य पूर्वभागे इदं मण्डलम् अस्ति । अस्य मण्डलस्य पूर्वे शहडोलमण्डलं, पश्चिमे कटनीमण्डलम्, उत्तरे सतनामण्डलं, दक्षिणे डिण्डोरीमण्डलम् अस्ति ।
जनसङ्ख्या
२०११ जनगणनानुगुणम् उमरियामण्डलस्य जनसङ्ख्या ६,४४,७५८ अस्ति । अत्र ३,३०,६७४ पुरुषाः, ३,१४०८४ महिलाः च सन्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते १५८ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् १५८ जनाः। २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः २४.९६% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९५० अस्ति । अत्र साक्षरता ६५.८९% अस्ति ।
उपमण्डलानि
अस्मिन् मण्डले पञ्च उपमण्डलानि सन्ति । तानि - चन्दिया, बान्धवगढ, नौरोजाबाद, पाली, मानपुर ।
चन्दिया
चन्दियाग्रामः उमरिया-नगरात् २१ कि. मी. दूरे अस्ति । अस्मिन् ग्रामे कालीदेव्याः एकं मन्दिरमस्ति । कालीदेव्याः मुखमुद्घाटितम् अस्ति, जिह्वा बहिरस्ति किन्तु तज्जिह्वा त्रुटिता अस्ति । भगवतोः सीतारामयोः अपि एकं मन्दिरम् अस्ति । इदं चन्दियाठाकुर इत्यस्य पीठम् आसीत् । अत्र शिवरात्रिपर्वणि त्रिदिवसीयमहोत्सवः भवति ।
पाली बीरसिंहपुर
पालीग्रामः उमरिया-नगरात् ३६ कि.मी. दूरे अस्ति । अस्मिन् ग्रामे बिरासिनीदेव्याः एकं मन्दिरम् अस्ति । इदानीं सा कालीदेवी इति नाम्ना प्रख्याता अस्ति किन्तु तस्याः मुखं पिनद्धम् अस्ति । वास्तविकतया इयं कङ्कालदेवी अस्ति । जनाः नवरात्रिपर्वणि, ’अक्टूबर’ एवं ’मार्च’ मासे च तत्र उत्सवम् आचरन्ति ।
अरिस्टाटल्
(कालः – क्रि.पू. ३८४ तः क्रि.पू.३२२)
thumb|150px|left|अरिस्टाटल् गुरुणा प्लेटोवर्येण सह । दक्षिणभागे विद्यमानः अरिस्टाटल्, वामभागे विद्यमानः च प्लेटो ।
क्रि.पू.३६७तमे वर्षे अरिस्टाटलस्य पिता दिवङ्गतः । तदा अरिस्टाटल् १७ वर्षीयः आसीत् । तदा सः अथेन्स्-नगरं गत्वा सुप्रसिद्धस्य तत्त्वशास्त्रज्ञस्य प्लेटोवर्यस्य शिष्यत्वं प्राप्नोत् । २० वर्षाणि यावत् प्लेटोसमीपे अध्ययनम् अकरोत् अरिस्टाटल् । अरिस्टाटल् अत्यन्तं बुद्धिमान् आसीत्, सदा प्रश्नान् पृच्छति स्म च । तस्मात् गुरुः प्लेटो सन्तुष्टः भवति स्म । अतः एव अरिस्टाटल् गुरोः प्लेटोः प्रियः शिष्यः सञ्जातः । अरिस्टाटल्स्य ३७तमे वयसि गुरुः प्लेटो अपि कालवशः जातः । तदनन्तरम् अरिस्टाटल् १२ वर्षाणि यावत् ग्रीस्-देशे, एषियामैनर्-देशेषु सञ्चरन्, पाठयन्, प्रकृतिवीक्षणं कुर्वन्, लिखन् च कालम् अयापयत् । सर्वदा तस्य् हस्ते किमपि एकं पुस्तकं भवति स्म एव । यत् यत् पश्यति तत् सर्वम् अपि टिप्पणिपुस्तके उल्लिखति स्म अरिस्टाटल् । जीविनां लोके स्वेन दृष्टं सर्वम् उल्लिखन् १८० प्रभेदान् मीनान्, शुक्तिमतान् प्राणीन्, जले वसतः जन्तून् च संशोध्य, नामोल्लेखं कृत्वा विवृतवान् आसीत् । तदनन्तरं भूमौ वसतः प्राणीन् अपि तत्र पट्टिकायां योजितवान् । तदनन्तरं तेषां सर्वेषां प्राणिनां दैहिकलक्षणानाम् अनुगुणं वर्गीकरणम् अपि अकरोत् । तस्मात् एव कारणात् अरिस्टाटल् जगति एव प्रथमः जीवविज्ञानि इति प्रसिद्धिम् अपि प्राप्नोत् ।
केषाञ्चन प्राणिनां कशेरुकं भवति ते कशेरुकाः । केषाञ्चन प्राणिनां कशेरुकं न भवति ते अकशेरुकाः । केचन प्राणिनः अण्डरूपेण जन्म प्राप्नुवन्ति । अन्ये केचन प्राणिनः मातृवत् रूपं प्राप्य जन्म प्राप्नुवन्ति । केषाञ्चन प्राणिनां शरीरस्य उष्णता तेषां वसतिस्थानस्य परिसरस्य अनुगुणं परिवर्तते । कदाचित् शीतलं कदाचित् उष्णं वा भवति शरीरम् । ते शीतरक्तप्राणिनः । केषाञ्चन प्राणिनां शरीरस्य उष्णता सर्वदा समाना भवति । ते च उष्णरक्तप्राणिनः । इत्येतान् अंशान् संशोध्य उल्लिखितवान् । अरिस्टाटल्स्य अपेक्षानुगुणं सस्यानं प्राणिनां च प्रभेदानां सङ्ग्रहणाय तस्य शिष्यः अलेक्साण्डरः व्याधान्, वाटिकारक्षकान्, धीवरान् च असूचयत् । जगति विद्यमानस्य सर्वस्य अपि देशस्य प्राणिवैविध्यं, सस्यवैविध्यं च सङ्ग्रहीतुं ग्रीस्-देशे, एषियाखण्डे च सहस्राधिकाः नियुक्ताः आसन् अलेक्साण्डरेण । तैः सङ्गृहीतं सर्वं प्राप्य अध्ययनं संशोधनं च कृत्वा अरिस्टाटल् "जीवशास्त्रस्य पितामहः” इति प्रसिद्धः सञ्जातः ।
जगतः ज्ञानभण्डारं प्रवेष्टुम् अरिस्टाटल् समीपे विद्यमाना कुञ्चिका नाम तर्कः एव । वस्तुस्थितिः तेन अरिस्टाटलेन प्राप्तस्य ज्ञानस्य आधारः आसीत् । परितः विद्यमानं सर्वम् अपि सूक्ष्मेक्षिकया परिशील्य, वास्तविकैः अंशैः सिद्धान्तं निरूपयतः तस्य वैज्ञानिकः मनोधर्मः आसीत् । अयम् अरिस्टाटल् न केवलं शिष्यान् बोधयति स्म अपि तु सामान्यानां जनानाम् अवगमनाय् उपन्यासम् अपि करोति स्म । अरिस्टाटल् ४०० पुस्तकानि लिखितवान् इति ज्ञायते । तस्य पुस्तकानि ४ शतकस्य ग्रीक्विद्वत्ततायाः विश्वकोषः इति वक्तुं शक्यते । सः खगोलविज्ञानविषये, भौतशास्त्रे, काव्ये, जीवशास्त्रे, प्राणिशास्त्रे, राज्यशास्त्रे, तर्कशास्त्रे, नीतिशास्त्रे, वाक्पटुत्वविषये च ग्रन्थान् अलिखत् । २०००वर्षेभ्यः पूर्वं तेन कृतानि संशोधनानि अवलोकनानि च अद्यतनीयाः विज्ञानिनः अपि अङ्गीकुर्वन्ति ।
क्रि.पू.३२३तमे वर्षे चक्रवर्ती अलेक्साण्डरः "ब्याबिलान्” इति प्रदेशे मरणम् अवाप्नोत् । तदा शिष्यस्य मरणवार्तां ज्ञात्वा, स्वस्य प्राणानाम् अपायम् अवलोक्य "काल्सिस्” इति प्रदेशं प्रति पलायनम् अकरोत् । तदनन्तरवर्षे एव ६३तमे वयसि क्रि.पू.३२२तमे वर्षे अरिस्टाटल् दिवं गतः । विश्वस्य इतिहासे एव "आश्चर्यकरः गुरुः” इति कीर्तिं प्राप्तवान् अस्ति अरिस्टाटल् ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:अन्यदेशीयवैज्ञानिकाः
राहुल देव बर्मन
भारतीयः सङ्गीतकारः।
बर्मन, राहुल देव वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
अविनाश काक
Bibliography
वर्गः:विज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:अन्यभाषायां सारमञ्जूषा वर्गः:जम्मूकाश्मीरराज्यस्य जनाः वर्गः:वैज्ञानिकाः
अभ्यङ्गः
दिनचर्यायाः विषयः एषः। अष्टाङ्गहृदये एवमुक्तम्, अभ्यङ्गमाचरेन्नित्यं स जराश्रमवातहा। दृष्टिप्रसादपुष्ट्यायुःसुत्वक्त्वदार्ढ्यकृत् ॥
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:योगः वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎ वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎ वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
सुवर्णम्
इत्युक्तत्वात् सुवर्णं जनानाम् अत्युत्तमं धनं भवति । अनेन कटकमकुटादिभूषणादिकं क्रियते । तद्धारणं परमं मङ्गलमिति मन्यन्ते आर्याः ।
तथा च श्रुतिः - अत्र अग्नेरपत्यमित्यनेन सुवर्णादिकं पृथ्वीगर्भे विशेषतः अग्निकार्येण जायत इत्युक्तं भवति । अत एव केचित् तार्किकाः सुवर्णरजतादिकं तैजसमिति मन्यन्ते । अन्ये तु पार्थिवमिति । वस्तुतत्त्वं तु मृत्पाषाणादिपार्थिवद्रव्यमेव जलसंसर्गेण अग्निपाकेन सूर्यरश्मिकृतप्रकाशापादनेन वायुसहायेन आकाशादृतावकाशेन च सुवर्णरत्नादिरूपेण जायते ।
सुवर्णं जाम्बूनदम्, इन्द्रगोपसन्निभं चन्द्ररश्म्याभम्, शबरोपमं शुकाभं पीतम् इति अनेकधा भवति । सुवर्णं पञ्चविधम् इत्यन्यत्र - प्राकृतं सहजं वह्निसम्भूतं खनिसम्भूतं रसेन्द्रवेधसञ्जातं चेति । तेषु रजोगुणसमुद्भवं प्राकृतम् । मेरूद्भवं सहजम् । वह्निसम्भूतम् - त्रिविधमेतत्सुवर्णं षोडशवर्णयुतम् ।
गिरिसम्भूतं खनिसम्भूतं च सुवर्णं चतुर्दशवर्णाढ्यम् । रसेन्द्रवेधसम्भूतं वेधजम् । सुवर्णं स्निग्धं (Beautiful) मेध्यं (Precious and valuable) विषगदहरं (kills poison) बृंहणं (contribute greatly to growth) वृष्यं (gives energy) च । सुवर्णभस्मविधयः रसरत्नसमुच्चये लोहनिरूपणे दर्शिताः ।
सुवर्णादिनाणकनिर्माणशाला (Mint)
सुवर्णाध्यक्षः सुवर्णरजतकर्मान्तानाम् असम्बन्धावेशनचतुश्शालाम् एकद्वारम् अक्षशालां (Laboratory) कारयेत् । विशिखामध्ये सौवर्णिकं शिल्पवन्तमभिज्ञानं प्रत्येकं च स्थापयेत् । इत्युक्त्वा सुवर्णप्रभेदविषये जाम्बूनदं शातकुम्भं हाटकं वैष्णवं शृङ्गशुक्तिजं जातरूपं रसविद्धमाकरोद्गतं च सुवर्णमिति दर्शयित्वा तस्य गौरववर्णादिकं (weight and carats) च निर्दिष्टम् । तद्विशेषविज्ञानाय शास्त्रान्तराणि विशेषतः वैद्यशास्त्राणि द्रष्टव्यानि ।
रसायनिकभावाः
सुवर्णं नवसप्ततितमं तत्त्वम् अस्ति। सुवर्णाणोः घनः १९९.९६ amu अस्ति। अस्य चिह्नम् Au अस्ति। सुवर्णम् उर्द्वतनीयम् आनत्यम् च अस्ति। अस्य सन्ततिः १३९०० kg/m३ ।
वर्गः:लोहाः वर्गः:भूविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
धर्मस्थलम्
धर्मस्थलं (Dharmasthala) कर्णाटकराज्ये विद्यमानं किञ्चन प्रसिद्धं तीर्थक्षेत्रम् । कर्णाटकस्य दक्षिणकन्नडमण्डलस्य प्रसिद्धेषु त्रिषु स्थलेषु अन्यतमं मुख्यं क्षेत्रम् अस्ति नेत्रावतीनदीतीरे स्थितम् इदं क्षेत्रम् । श्रीमञ्जुनाथस्वामिदेवालयः सोदे वादिराजस्वामिनः काले निर्मितः इति इतिहासेन ज्ञातुं शक्यम् । अधुनापि श्रीमञ्जुनाथस्वामिनः पूजा माध्वमतार्चकैः क्रियते । किन्तु अस्य क्षेत्रस्य व्यवस्थापकाः हेग्गडेवंशीयाः जैनजनाः इति तु विशेषः। श्रीमञ्जुनाथेश्वरस्य सन्निधाने विष्णुप्रतीकभूतः नरसिंहशालिग्रामः अस्ति । प्रतिदिनम् अन्नदानं विद्यादानम् औषधदानं च अत्र प्रचलति । सहस्रशः यात्रिकाः प्रतिदिनम् अत्र दर्शनाय आगच्छन्ति ।
मञ्जूषा वस्तुसङ्ग्रहालयः
धर्मस्थलक्षेत्रं भारतदेशे एव प्रसिद्धम् अस्ति । अत्र आराध्यः श्रीमञ्जुनाथेश्वरः । लघुपर्वते अण्णप्पास्वामीदेवालयः अस्ति । अन्यस्मिन् पर्वतशिखरे भगवतः बाहुबलेः मूर्तिः स्थापिता अस्ति । पर्वतारोहणाय सोपानानि निर्मितानि सन्ति । धर्मस्थलक्षेत्रे यात्रिकाणां वसतिभोजनव्यवस्थाः कल्पिताः । अत्र दर्शनीयं विशिष्टं स्थानं नाम मञ्जूषावस्तुसङ्ग्रहालयः । सर्वे अवश्यं पश्यन्ति एतत् । अस्य सङ्ग्रहालयस्य निर्माणे धर्मदर्शी श्री वीरेन्द्र हेग्गडेमहोदयः एव स्फूर्तिमान् । अत्र अतिविशिष्टानि वस्तूनि सन्ति । सुव्यवस्थितः सङ्ग्रहालयः एषः देवालयसमीपे अस्ति ।
पूर्वदेशीयानि पश्चिमदेशीयानि इतिहाससम्बद्धानि वस्तूनि अत्र सन्ति । टेरि टेल्ला अर्थोसेरास् अस्थीनि (४०० मिलियन् वर्षपुरातनम् ), जैनतीर्थङ्कराणां विग्रहाः हस्तिदन्ते चित्रितानि वस्तूनि, लोहवस्तूनि, मोहञ्जोदारोप्रदेशीयाः अलङ्कारसामग्र्यः, विविधानि नाणकानि मोगलमौर्यग्रीकविजयनगरवंशीयानां प्रशासनकालीनानि वस्तूनि सम्यक् प्रदर्शितानि सन्ति ।
विविधानाम् आयुधानां सङ्ग्रहः अत्र अस्ति । विशिष्टानि घटीयन्त्राणि, सङ्गीतवाद्यानि यथा स्याक्सोफोन्, स्प्यानिष् गिटार, प्राचीनम-मैक्रोफोन्, टेलिफोन्, टेलिग्राफयन्त्रम् इत्यादीनि अपूर्वाणि वस्तूनि सन्ति । विशेषतः वस्तुसङ्ग्रहालयस्य दर्शनेन इतिहासज्ञानस्य स्मरणं भवति ।  प्रातःकाले ९ वादनतः सायं षड्वादनपर्यन्तम् अत्र प्रवेशः अनुमतः । धर्मस्थलगमनाय राज्ये सर्वनगरेभ्यः अपि वाहनव्यवस्था अस्ति ।
धर्मस्थलप्रदेशे कार्त्तिकमासे लक्षदीपोत्सवः प्रचलति । प्रतिवर्षं धर्मसम्मेलनम् अपि प्रचलति । समीपे (२ कि.मी) नेत्रावतीनदी अस्ति । सुन्दरम् उद्यानवनम् अस्ति । देवालयव्यवस्थापकैः आवास-भोजन-दर्शन-पूजादिव्यवस्थाः कल्पिताः सन्ति । एकत्र धनधान्यव्यवहारः, यात्रिकाणाम् आगमनम् साहित्य-सङ्गीतनृत्योत्सवाः, कायकसेवा, दानम् इत्यादिभिः कारणैः‘अभिनवतिरुपति’, इति धर्मस्थलस्य नाम आगतम् अस्ति । कार्त्तिकमासे लक्षदीपोत्सवः वैभवेन प्रचलति । तदा लक्षाधिकजनाः अत्र आगच्छन्ति ।
धर्मस्थळक्षेत्रस्य रक्षकः अण्णप्पस्वामी लघुपर्वतप्रदेशे स्थितः अस्ति । रत्नगिरिपर्वते गोमटेश्वरस्य मूर्तिः (१९७३) प्रतिष्ठापिता अस्ति । मञ्जूषाकार्-यानसंग्रहालयः, मत्स्यागारः नेत्रावतीनद्यां स्नानम् इतरविशेषाः । सर्वधर्मसम्मेलनं सामूहिकविवाहसमारम्भाः अत्र प्रचलन्ति ।
रेलयानमार्गः
मङ्गळूरुनिस्थानतः ७५ कि.मी ।
वाहनमार्गः
मङ्गळूरुतः ७५ कि.मी । बेङ्गळूरुतः ३८० कि.मी
विमानमार्गः
मङ्गळूरुविमाननिस्थानकं (७५ कि.मी ) समीपे अस्ति ।
बाह्यानुबन्धाः
वर्गः:कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि वर्गः:कर्णाटकस्य तीर्थस्थानानि
बनशङ्करी
बनशङ्करी -विशिष्टा शक्तिदेवता माया । कर्णाटकस्य बागलकोटेमण्डले बादामी समीपे विद्यमानं पवित्रक्षेत्रम् एतत् । बनशङ्करी शाकाम्बरी बनदेवी इत्यपि एतां देवीं कथयन्ति । अत्र प्राचीनः द्राविडमिश्रशैल्यां निर्मितः बनशङ्करी देवालयः अस्ति । विजयनगरसाम्राज्यकाले रचितः एषः। बनशङ्करी अस्य क्षेत्रस्य अधिदेवता अस्ति । देव्याः मूर्तिः अष्टबाहुयुता सिंहस्योपरि उपविष्टा अस्ति । प्रतिदिनं सहस्रशः जनाः अत्र आगच्छन्ति । जनवरीमासे अत्र मासं यावत् विशेषयात्रामहोत्सवः भवति । बनशङ्करीजात्रे इति जनाः कथयन्ति । देवालयस्य पुरतः पवित्रं हरिश्चन्द्रतीर्थम् इति सरः अस्ति । नवरात्रिसमये बनशङ्करीक्षेत्रे विशेषः उत्सवः भवति । पूर्णिमायां तेप्पोत्सवः भवति तन्नाम देव्याः नैकविहारोत्सवः (तेप्पोत्सव) प्रचलति । देवालये वासभोजनादिपूजाहोमादिव्यवस्था अस्ति ।
मार्गः -
वर्गः:बागलकोटेमण्डलम् वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
बेलूरुविधानसभाक्षेत्रम्
कर्णाटकस्य अष्टाविंशतिलोकसभाक्षेत्रेषु अन्यतमम् अस्ति हासनलोकसभाक्षेत्रम्। अत्र अष्टविधानसभाक्षेत्राणि अन्तर्भवन्ति । तेषु अन्यतमम् अस्ति बेलूरुविधानसभाक्षेत्रम्। कर्णाटके विधानसभाक्षेत्रेषु अस्य सङ्ख्या १९५। बेलूरुविधानसभाक्षेत्रं मण्डलदृष्ट्या हासनमण्डले अन्तर्भवति । निर्वाचनक्षेत्रदृष्ट्या हासनलोकसभाक्षेत्रे अन्तर्भवति । बेलूरुविषये अधिकविवरणार्थं बेलूरु इति पृष्ठं पश्यन्तु ।
वर्गः:कर्णाटकस्य विधानसभाक्षेत्राणि वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
कल्पना (अभिनेत्री)
"मिनुगुतरेकल्पना" (Minugutare Kalpana) इति कन्नदचित्ररसिकनां मनसि चिरस्थानं प्राप्तवति।
सम्बद्धाः लेखाः
वर्गः:कन्नडचलच्चित्राभिनेत्र्यः वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
अकशेरुकाः
thumb|right|सामान्यः अकशेरुकः संशोधनार्थं स्वीकृतः
येषां प्राणिनां कशेरुः न भवति ते अकशेरुकाः इति उच्यन्ते । कशेरुः नाम पृष्ठास्थि । "पृष्टास्थिनः तु कशेरुका" इत्यमरः । वलयवत्सु कीटेषु केचन अकशेरुकाः वर्तन्ते । यथा सहस्रपदी वलयवान् अपि च अकशेरुकः भवति । कम् नाम शिरः । कम्=शिरः शेते अस्मिन्निति कशेरुः । न विद्यते कशेरुः यस्य सः अकशेरुकः । अस्य वर्गस्य प्रमुखाः सदस्याः कीटाः कर्कटाः अष्टपदिनः नक्षत्रमीनाः च  इत्यादि । प्राणिप्रपञ्चस्य ९६ प्रतिशत जीविनः अकशेरुकाः एव ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:प्राणिनः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया वर्गः:प्राणिविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
चार्ल्स् डार्विन्
(कालः – १२. ०२. १८०९ तः १९. ०४. १८८२)
अयं चार्ल्स डार्विन (Charles Darwin) प्रसिद्धः विज्ञानी, विकासवादस्य प्रतिपादकश्च । सः १८०९ वर्षे फेब्रवरिमासस्य १२ दिनाङ्के इङ्ग्लेण्ड्देशस्य श्राप्शैर् इति प्रदेशे जन्म प्राप्नोत् । अस्य पिता इरास्मस् डार्विन प्रख्यातः वैद्यः आसीत् । पितामहः एरास्मस् डार्विन् प्रख्यातः कविः वैद्यश्चापि । प्रपितामहः जोसय् वेड्ज्वुड् मृत्पात्राणाम् उपरि चित्रलेखकः कुशलकर्मी आसीत् । किन्तु अयं चार्ल्स डार्विन पिता इव, पितामहः इव वा वैद्यकीयं यद्यपि अपठत् तथापि तस्मिन् क्षेत्रे आसक्तः न अभवत् ।
किञ्चित् कालं यावत् क्रिश्चियन्–मतस्य मन्दिरे (चर्च्) अधिकारिरूपेण कार्यम् अकरोत् । तत्रापि अधिकं कालं स्थातुं न अशक्नोत् । हम्बोल्टस्य लेखनैः प्रभावितः सन् प्रकृतेः अध्ययनम् एव लक्ष्यत्वेन अचिनोत् । तेन तस्य चार्ल्स डार्विनस्य पितुः महान् कोपः एव आगतः । किन्तु अग्रे सः चार्ल्स डार्विन तस्मिन् क्षेत्रे सः अपारां कीर्तिं सम्पादितवान् । तेन चार्ल्स डार्विनेन तत् लक्ष्यं यदा सः १८३१ तम् वर्षे केम्ब्रिड्ज् मध्ये आसीत् तदा प्राप्तम् । तदवसरे सः विरामसमयं हेन्स्लो नामकेन सस्यविज्ञानिना प्रध्यापकेन सह विषयसङ्ग्रहणेन, भूविज्ञानस्य पठनेन च अयापयत् ।
तदनन्तरं सः चार्ल्स डार्विन सेड्जविक् नामकस्य भूविज्ञानिनः नायकत्वे यः परिशिलनप्रवासः आयोजितः तत्रापि उत्साहेन भागम् अवहत् । तदा भूविज्ञानी सेड्जविक् अस्य चार्ल्स डार्विनस्य बुद्धिमत्ताम् अजानात् । तस्य चार्ल्स् डार्विनस्य जीवनस्य प्रमुखः स्तरः यस्मिन् दिने सः बीगल्–नौकायाः प्रकृतितज्ञरूपेण (Naturalist) नियुक्तः तदा आरब्धः । सा नौका १८३१ तमात् वर्षात् आरभ्य १८३६ तमवर्षपर्यन्तं दक्षिण–अमेरिका, गालपगोस्–द्वीपाः, शान्तसागर–द्वीपाः इत्यादीनां भूप्रदेशाणां सन्दर्शनम् अकरोत् । तदवसरे अयं चार्ल्स डार्विन् महता प्रमाणेन अवशेषाणां सङ्ग्रहणम् अकरोत् । तेषां प्रदेशाणां जीवजातीनां वीक्षणं कृत्वा व्यापकरूपेण विवरणानि, अभिप्रायान् च अलिखत् ।
विभिन्नेषु द्वीपेषु वसतां प्राणिनां परस्परं सम्बन्धः भेदः वा, गतजीविनां जीवतां जीविनां च साम्यं, सूक्ष्माः च भेदाः तस्य मनः आकर्षन् । तत्सर्वम् उल्लिख्य तेन लिखितं "प्रकृतिविज्ञानिनः बीगल्-प्रवासः” नामकं पुस्तकम् अत्यन्तं मनोहरः प्रवास – साहित्यग्रन्थः । तस्य प्रवासस्य समये सः चार्ल्स डार्विन समुद्रयानस्य अनारोग्येण (Sea sickness) पीडितः आसीत् । तस्य परिणामरूपेण सः जीवनपूर्णम् अनारोग्येण पीडितः ।
thumb|right|200px|सप्तवर्षीयः चार्ल्स् डार्विन्
अयं चार्ल्स् डार्विन "लघुभेदयुक्ताः समानकुलस्य प्राणिनः, पक्षिणः, पुष्पाणि वा यदि समर्थतया जीवन्ति तर्हि ते तं भेदम् अग्रिमां वंशश्रेणीं प्रति तथैव प्रेषयन्ति” इत्यपि प्रत्यपादयत् । अयम् एव अंशः जीविजातेः उगमस्य कारणम् । आनुवंशिकस्य आधारः अपि अयम् एव । अनेन लिखितस्य “जीवजातीनाम् उद्भवः” (आरिजिन् आफ् स्पीशीस्) इति पुस्तकस्य १२५० प्रतयः अपि मुद्रणदिने (१८५९ तमवर्षस्य नवेम्बरमासस्य २४ तमः दिनाङ्कः) विक्रीताः अभवन् । तत् पुस्तकं जनानां चिन्तनक्रमे क्रान्तिम् एव अकरोत् । अनेन चार्ल्स डार्विनेन ये अंशाः प्रतिपादिताः ते अंशाः तत्पूर्वम् अन्यैः प्रतिपादिताः एव आसन् । परन्तु तेषु केनापि वैज्ञानिकाः सत्यांशाः न उल्लिखिताः आसन् । चार्ल्स डार्विन तु सर्वम् अपि विषयं वैज्ञानिकैः सत्यांशैः समर्थितवान् आसीत् । तदवसरे तेन यावती प्रशंसा प्राप्ता तावती एव टीका अपि प्राप्ता । तस्य चार्ल्स् डार्विनस्य समर्थकाः तं "जीवविज्ञानस्य ऐसाक् न्यूट्न्” इति प्रशंसितवन्तः । विरोधिनः तु "बैबल्–ग्रन्थस्य विरोधं कुर्वन् पापी” इति अवदन् । किन्तु सः चार्ल्स् डार्विन तु सर्वस्मात् अपि कोलाहलात् दूरे एव तिष्ठन् गृहे "मानवस्य उद्भवः” (दि डिसेण्ट् आफ् म्यान्) इति पुस्तकस्य लेखने मग्नः आसीत् । तदपि पुस्तकं प्रथमस्य पुस्तकस्य मुद्रणस्य १२ वर्षाणाम् अनन्तरम् अपि महान्तं कोलाहलम् एव अकरोत् । तस्मिन् पुस्तके सः "मनुष्याः कपिभिः उद्भूताः” इति न अवदत् । तत् स्थाने "पूर्वतनाः कपयः मनुकुलस्य सम्बद्धाः” इति उक्तवान् आसीत् । १९२५ तमवर्षपर्यन्तम् अपि अस्य चार्ल्स् डार्विनस्य पर-विरोधस्य चर्चाः प्रचलन्ति स्म ।
अस्य चार्ल्स डार्विनस्य अन्यानि पुस्तकानि अपि बहुप्रसिद्धानि आसन् । तानि सर्वाणि अपि पुस्तकानि शैल्याः तथा स्पष्टस्य निरूपणस्य कारणतः एव प्रसिद्धानि अभवन् । तानि च "प्रवालद्वीपस्य रचना तथा वितरणम्”, "अग्निपर्वतद्वीपाः”, "भूवैज्ञानिकानि वीक्षणानि” च । विंशतितमे शतके आनुवंशिकविज्ञानस्य क्षेत्रे जातानि नूतनानि संशोधनानि अस्य चार्ल्स् डार्विनस्य प्रकृतेः चयनस्य सिद्धान्तं किञ्चित् प्रमाणेन दुर्बलम् अकुर्वन् । तथापि सः इङ्ग्लेण्ड्देशे गण्यव्यक्तिः आसीत् । सः १८८२ तमे वर्षे एप्रिल्–मासस्य १९ दिनाङ्ग्के यदा मरणम् अवाप्नोत् तदा तस्य स्मारकम् अपि ऐसाक् न्यूटन्, मैकेल् प्यारेडे, चार्ल्स् लयाल् इत्यादीनां स्मारकसमीपे वेस्ट् मिनिस्टरस्य स्थाने एव कृतः ।
बाह्यानुबन्धः
वर्गः:अन्यदेशीयवैज्ञानिकाः वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
५१०
५१० तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
५१० ५१० वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
शीतरक्तप्राणिनः
केषाञ्चन प्राणिनां शरीरस्य उष्णता तेषां वसतिस्थानस्य परिसरस्य अनुगुणं परिवर्तते । कदाचित् शीतलं कदाचित् उष्णं वा भवति शरीरम् । ते शीतरक्तप्राणिनः इति उच्यन्ते ।
वर्गः:प्राणिनः वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎ वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया वर्गः:प्राणिविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
राजेन्द्रकुमार पचौरि
राजेन्द्रकुमारः पचौरिवर्यः क्रि.श.२००२तमवर्षात् इण्टर्गवर्नमेण्टल् प्यानल् आन् क्लैमेट् चेञ्ज् (IPCC) इति संस्थायाः अध्यक्षः सन् सेवाम् अकरोत् । अस्य अधिकारावधौ नैके विवादाः सञ्जातः । TERI इति प्रसिद्धसंस्थायाः भारते संशोधनस्य कार्यनीतेः च महानिदेशकः अभवत् । अपि च TERI  विश्वविद्यालयस्य कुलपतिः सन् सेवाम् अकरोत् । न्याषनल् अग्रो फौण्डेशन् (NAF) प्रशासनसमितेः सभापतेः स्थानम् आप्नोत् । कोलम्बियाविश्वविद्यालयस्य इण्टर्न्याशनल् रिसर्च् इन्स्टिट्यूट् फार् क्लैमेट् एण्ड् सोसैटी इति मण्डल्याः सभापतिरपि  अभवत् । वातावरणपरिवर्तनस्य विषये राजेन्द्रकुमारः निश्चितवादी इति ख्यातः । इदानीम् एषः येल् नगरस्य क्लैमेट् एण्ड् एनर्जि इन्स्टिट्यूट्  (YCEI) मुख्यः सन् सेवां करोति । क्रि.श. २००७तमवर्षस्य डिसेम्बर् मासस्य दशमदिने प्रचलिते नोबेल् शान्तिपुरस्कारस्य समारोहे अल्गोर् तथा IPCC मध्ये एषा प्रशस्तिः संविभक्तकाले पचौरिवर्यः IPCC प्रतिनिधिः सन् भागम् अवहत् ।
पृष्ठस्थभूमिः
भारतस्य नैनितालप्रदेशः राजेन्द्रस्य जन्मस्थानम् । लक्नौनगरस्य ला मार्टिनियेरि महाविद्यालये बिहारस्य जमालपुरस्य इण्डियन् रेल्वेस् इन्स्टिट्यूट् आफ् मेक्यानिकल् एण्ड् इलेक्ट्रिकल् अभियन्तृमहाविद्याये अध्ययनम् अकरोत् । विशेषवर्गस्य रेल्वेशिक्षार्थिनः इति परिगणितस्य क्रि.श. १९५८तमवर्षस्यस्य गणस्य सदस्यः आसीत् । वाराणस्याः डीसेल् लोकोमोटिव् वर्क्स् इति समवाये स्वस्य वृत्तिजीवनम् आरब्धवान् । यार्लिनगस्य नार्त करोलिना राज्यविश्वविद्यालययेन क्रि.श. १९७२तमे वर्षे राजेन्द्रकुमाराय यन्त्रोद्यमाभियन्तृविषये स्नातकोत्तरपदवी प्रदत्ता । अपि च क्रि.श. १९७४तमे वर्षे यन्त्रोद्यमाभियन्तुः अर्थशास्त्रस्य विषये संयुक्ता पिएच्.डी पदवी अपि प्राप्ता ।. नवदेहलीनगरस्य गाल्फपिङ्क् इत्यस्मिन् स्थाने एषः वसति । एषः राजेन्द्रकुमारः दृढसस्याहारी । अस्य कारणं तु एषः कश्चित् हिन्दुधर्मी अपि च मांसोत्पादनेन सम्भूयमानः पारिसरिकदुष्परिणामः अस्य सस्याहारास्य कारणम् ।
वृत्तिजीवनम्
NCसंस्थानस्य अर्थशास्त्रस्य उद्यमस्य च विभागे एष सहायकः प्राध्यापकः सन् (क्रि.श. १९७४तमवर्षस्य अगस्टमासतः क्रि.श. १९७५तमवर्षस्य मे मासाभ्यान्तरम्) सेवामकरोत् । पश्चिमवर्जिनिया विश्वविद्यालयस्य कालेज् आफ् मिनरल् एण्ड् एनर्जि रिसोर्स् इत्येतस्यां संस्थायां सन्दर्शकप्राध्यापकः अभवत् । राजेन्द्रकुमारः भारतं प्रत्यागत्य आन्ध्रप्रदेशस्य हैदराबादनगरस्य अड्मिनिस्ट्रेटिव् स्टाफ् कालेज़् आफ् इण्डिया इत्यत्र (क्रि.श. १९७५तमवर्षस् जून्मासतः १९७९तमवर्षस्य जून्-मासाभ्यान्तरम्) सदस्याध्यापकः इति उद्योगम् आरब्धवान् । पश्चात् समालोचनम् अन्वयिकसंशोधनविभागस्य निदेशकस्य स्थाने(क्रि.श. १९७५तमवर्षस्य जुलैमासतः १९८१तमवर्षस्य जून-मासाभ्यान्तरम्) उपविष्टवान् । क्रि.श. १९८१तमवर्षस्य एप्रिल् मासे एषः TERI इति संस्था निदेशक्त्वेन प्रविष्टवान् इदानीं मुख्यस्थः अस्ति ।  एषः रिसोर्स् सिस्टम्स् संस्थायां क्रि.श. १९८२तमवर्षतः विद्वन्मण्डल्याः कश्चित् ज्येष्ठसन्दर्शकसदस्यः असित् ।  अपि च वाषिङ्ग्टन् डि.सि.प्रदेशास्य विश्ववित्तकोशसंशोधनविद्युन्मानमण्डल्याः सन्दर्शकसदस्यः आसीत् । क्रि.श. २००२तमवर्षस्य एप्रिल् मासस्य २०तमे दिने इण्टर् गवर्नमेण्टल् प्यानल् आन् क्लैमेट् चेञ्ज् इति मण्डल्याः सभापतित्वेन निर्वाचितः । एषा WMO तथा UNEP द्वारा प्रतिष्ठापितस्य विश्वसंस्थायाः काचिन्मण्डली । वायुमण्डलस्य परिवर्तनस्य सूचनानां मौल्याङ्कनम् अस्याः उद्देशः । पचौरिवर्यः अनेकानि गण्यमन्यपदानि अलङ्कृतवान् । श्रीराम सैण्टिफिक् एण्ड् इण्डस्ट्रियल् रिसर्च् फौण्डेषन् इति संस्थायाः कार्याध्यक्षमण्डल्यां (क्रि.श. १९८७तमवर्षस्य नवेम्बर्मासे) नवदेहल्याः इण्डिया इण्टर्न्याषनल् सेण्टर् सङ्घटनस्य कार्यकारिरिसमितौ कार्यं कुर्वन्, नवदेहल्याः इण्डिया ह्याबिटेट् सेण्टर् प्रशासनपरिषदि सेवां निर्वहन्, एड्मिनिस्ट्रेतिव् स्टाफ् कालेज् आफ् इण्डिया इत्यस्य कार्याध्यक्षाणां प्राङ्गणे कार्यं निरूढवान् । एतावदेव नैव पेगासस् क्यापिटल् अड्वैसर्स्, ग्लोरि आयिल्, चिकागो क्लैमेट्, एक्स्श्चेञ्ज्, टोयोटा, ड्यूषे ब्याङ्क् अपि च NTPC इति समवाये अपि उपदेशकरूपेण कार्यमकरोत् । नैकेसङ्घसंस्तानाम् अयोगानां च ससस्यः सन् कार्याणि कृतवान् } इण्टर्न्याषनल् सोलार् एनर्जि सोसैटि इत्यस्य सदस्यः सन् (क्रि.श. १९९१तः १९९७पर्यन्तम्), वर्ल्ड् रिसोर्सस् इन्स्टिट्यूट् कौन्सिल् इत्यस्य सदस्यः सन्(क्रि.श. १९९२), सेवां कृतवान् । वर्ल्ड् एनर्जि कौन्सिल् इत्यस्य सभापतिपदमपि (क्रि.शा. ११९३तः १९९५पर्यन्तम्) अलङ्कृतवान् । इन्टर्न्याषनल् असोसियेषन् फार् एनर्जि इकानामिक्स् इत्यस्य अध्यक्षः (क्रि.श. १९८८तः १९९०पर्यन्तम्) पश्चात् सभापतिः चाभवत् । अपि च एषियन् एनर्जि इन्स्टिट्यूट् इत्यस्य अध्यक्षपदमपि (क्रि.शा. १९९२तः) समलमकरोत् । शक्तिसम्पन्मूलानानां समर्थनिर्वहणक्षेत्रसम्बद्धानां विश्वसंस्थायाः प्रगतिशीलकार्याणां कश्चित् (क्रि.श. १९९४तः १९९९पर्यन्तम्) अल्पकालीनोपदेशकः चाभवत् । क्रि.शा. २००१तमवर्षस्य जुलैमासे भारतस्य प्रधानमन्त्रिणः आर्षिकोपदेशकमण्डल्याः सदस्यः इति डा.आर्.के.चौदरी इत्यनेन नियोजितः।
IPCC मण्डल्या सह कार्यम्
क्रि.श. २००२तमवर्षस्य एप्रिल्मासस्य २०दिनाङ्के इण्टर्गौर्न्मेण्टल् प्यानल् आन् क्लैमेट् चेञ्ज् इति मण्डल्याः सभापतिः सन् पचौरिवर्यः निर्वाचितः । एतत् WMO तथा UNEP पक्षतया स्थापिता विश्वसंस्थायाः मण्डली एव । वायुमण्डलस्य परिवर्तनविषयसम्बद्धानां सूचनानां मौल्यङ्कनं अस्य संस्थायाः उद्देशेषु अन्यतमः । ref name="2002-04-20_ipcc"/>पचौरिवर्यः वातावरणपरिवर्तनस्य समस्यायाः विषये कार्यं कुर्वन् अस्ति । तस्मिन् विषये तस्य वचनानि एवं सन्ति । किं सम्भवति, किं सम्भविष्यति, इत्यस्मिन् ३५० अंशे विश्वं सर्वदा महत्वाकाङ्क्षि अत्यन्तं दृढसङ्कल्पयुक्तं च भवेत् । इति मम दृढभावः इति । अत्र सूचिता ३५०इति सङ्ख्या वातवरणस्य प्रतिदशलक्षं भागे कार्बन् डैआक्सैड्स्तरम् उल्लिखति । वातावरण्स्य स्थानान्तरगतस्य कस्यचित् बिन्दोः अथवा स्तरव्यत्यासकरणस्य NASA सङ्घटनस्य जेम्स् ह्यान्सन् सदृशानां अग्रमान्यानां विज्ञानिनाम् उन्नतस्तरस्य सुरक्षिता समितिः ।
नोबेल् संविभक्ता शान्तिप्रशस्तिः
क्रि.श. २००७तमवर्षस्य नोबेल् शान्तिपुरस्कारप्रशस्तिह् IPCC संस्था संयुक्तराष्ट्रस्य पूर्वतनाध्यक्षेन अल् गोर् इत्यनेन सह संविभक्ता । पचौरिवर्यः क्रि.श. २००२तमे वर्षे प्रथमवरं यदा निर्वाचितः एतम् आल् गोर् वर्यं निन्दितवान् । नोबेल् प्रशस्तिस्मितिः स्वस्य पत्रिकाप्रकाशने । एवम् अवदत् । क्रि.श. २००७तमवर्षस्य नोबेल् शान्तिप्रशस्तिम् इण्टर्गौर्नमेण्टल् प्यानल् आन् क्लैमेट् चेञ्ज् (IPCC) तथा आल्बर्ट् आर्नाल्ड् गोर् जूनियर् एतयोः मध्ये द्विधा समभागेन विरतणं करणीयम् । मानवनिर्मितस्य वातावरणपरिवर्तनस्य महोन्नतज्ञानसङ्ग्रहस्य प्रसारस्य च प्रयत्नान् अपि च एतादृशपरिवर्तनस्य प्रतिरोधावश्यकान् क्रमान् च परिगणय्य एवमस्माकं निर्धारः । क्रि.सा. २००७तमवर्षस्य डिसेम्बर् मासस्य एकादशे दिने पचौरिवर्यः तथा सहपुरस्कृतः आल् गोर् उभावपि नार्वेदेशस्य ओस्लो नगरे प्रसस्तिप्रदानावसरे स्वीकृतिभाषणम् अकुरुताम् । तद्दिने एव विश्वसंस्थायाः वातावरणसम्मेलनस्य नियोगिनः इण्डोनेषियायः बालि इति स्थाने गोष्टिगताः आसन् । पचौरिवर्यः तु वसुधैव कुटुम्बकम् इति भारतीय तत्त्वम् आधृत्य स्वभाषाणं कृत्वान् । जागतिके स्तरे सामान्यजनान् रक्षितुं प्रचालितजागतिकप्रयत्नानामुपरि एतत् तत्त्वं प्रभावं कुर्यात् इति प्रतिपादितवान् । स्वस्य भाषणे बहुवारम् एतं विषयम् उल्लिखितवान् । अपि च क्रि.श.१९८७तमे वर्षे माल्डीव्स् अध्यक्षस्य (मौमुल् अब्दुल् गयूम् ) वचनानि स्मृतवान् । विश्वस्य अत्यन्तं दीनराष्ट्रैः सम्बद्धानां वातावरणपरिवर्तनस्य परिणामानां विषये स्वस्य आदरं पुनः पुनः सूचित्वान् ।
बाह्यानुबन्धाः
वर्गः:भौतिकविज्ञानम् वर्गः:नोबेल्-पुरस्कारभाजः‎
१५१६
१५१६ तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।
बाह्य-सूत्राणि
Calendopedia
१५१६ १५१६ वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
मुम्बईमण्डलम्
महाराष्ट्रस्य किञ्चन मण्डलम् अस्ति मुम्बईमण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् अस्ति । अस्य मण्डलस्य नाम 'कोळी'जनानां देवी 'मुम्बा' इति, ताम् अनुसृत्य निर्धारितम् अस्ति ।
वर्गः:महाराष्ट्रराज्यस्य मण्डलानि वर्गः:महाराष्ट्रराज्यसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
निमित्तानि च पश्यामि...
श्लोकः
अयं भगवद्गीतायाः प्रथमोध्यायस्य अर्जुनविषादयोगस्य एकत्रिंशत्तमः (३१) श्लोकः ।
पदच्छेदः
निमित्तानि, च, पश्यामि, विपरीतानि, केशव । न, च, श्रेयः, अनुपश्यामि, हत्वा, स्वजनम्, आहवे ॥
अन्वयः
केशव ! विपरीतानि च निमित्तानि पश्यामि । आहवे स्वजनं हत्वा श्रेयः च न अनुपश्यामि ।
अर्थः
हे केशव ! अहं बहूनि दुश्शकुनानि पश्यामि । युद्धे स्वीयान् बान्धवान् हत्वा किञ्चिदपि श्रेयः न प्राप्नोमि ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः
http://www.gitasupersite.iitk.ac.in
31 वर्गः:शाङ्करभाष्यं योजनीयम् वर्गः:रामानुजभाष्यं योजनीयम् वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
थ्यालियम
एकं भौतिकतत्त्वम् अस्ति।
वर्गः:रसायनशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
अपना देश (संस्था)
अपना देश इति एका असर्वकारीया संस्था अस्ति । इयं संस्था मुख्यतः कर्णाटकराज्यस्य ग्राम्यप्रदेशानां आर्थिक-सामाजिकोन्नतिनिमित्तं कार्यं कुर्वती अस्ति । अस्याः संस्थायाः पुरोधा अस्ति भरत् लाल् मीना महोदयः ।
उद्देशः
इयं संस्था उद्देशप्रणोदितैः स्वेच्छसेवकैः निर्मिता । आन्दोलनरूपेण सर्वकारस्य मान्यता प्राप्ता एतया संस्थया । अस्याः मुखोद्देशाः सन्ति-
उपलब्धयः
पाठरता शिक्षिका|left|250px आपना देश संस्थायाः बहुविधाः प्रकल्पाः सन्ति यत्र धनस्य उपयोगेन विना कार्यम् अभवत् । यथा-
बाह्यसम्पर्काः
आधिकारिकं जालपुटम्
चित्रवीथिका
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धानि पृष्ठानि वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
पारदः
thumb|right| प्रवहमानः रजतद्रव्यपारदः पारदः अथवा मर्करी एकः रसधातुः, ऐयूपाक्-अनुसारं यस्य चिह्नम् Hg इति, परमाणु-क्रमाङ्कः ८० च वर्तते। गुरुभारिकः, रजतवर्णयुक्तः अयं धातुः STP  अवस्थायां, ब्रोमिन्वत्, द्रव्यरूपे विद्यते - इयमेव अस्य धातोः विशेषता। अस्य धातोः हिमाङ्कः −३८.८३ °C, क्वथनाङ्कः ३५६.७३ °C चास्ति। पारदः समस्ते जगति 'सिन्नबार' नामक पर्वतधातोः रूपेण अधिकतया प्राप्यते। अनेन पर्वतधातुना एव सिन्दूरं अपि प्रतिपद्यते। पारदः manometer-sphygmomanometer-पिञ्ज-तापमापकेयादिषु यन्त्रेषु युज्यते। किन्तु विषमयस्य पारदस्य प्रभावेन मिनमाट-इत्यादिरोगाः सम्भवन्ति। अतः तादृशाः धृतपारादाः यन्त्राः इदानीं न उपयुक्ताः अधिकतया जगति। पारद-उष्मा-विद्युद्दीपे अपि अस्य प्रयोगः।
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया वर्गः:रसायनशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स् वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः