cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ISO 639
Hierdie artikel handel oor die Engelse taal. Sien gerus Engels (dubbelsinnig) vir ander artikels met 'n soortgelyke titel. Engels (English (hulp·inligting)) is 'n Wes-Germaanse taal wat vanuit Engeland ontwikkel het. Dit is die derde mees algemene "eerste" taal (inheemse sprekers), met omtrent 335 miljoen mense in 2002. Engels het lingua franca-status in baie dele van die wêreld, as gevolg van die militêre, ekonomiese, wetenskaplike, politieke en kulturele invloed van die Verenigde Koninkryk en later die Verenigde State. Waar moontlik word omtrent alle studente wêreldwyd verplig om 'n bietjie Engels te leer, en kennis van Engels is feitlik 'n voorvereiste om te kan werk in vele velde en beroepe. Die meeste hoër akademiese inrigtings, byvoorbeeld, vereis 'n basiese vlak van Engels.
Engels English Gepraat in: Vlag van Australië Australië Vlag van Belize Belize Vlag van Botswana Botswana Vlag van Eritrea Eritrea Vlag van Ethiopië Ethiopië Vlag van Filippyne Filippyne Vlag van Ghana Ghana Vlag van Guyana Guyana Flag of Ireland Ierland Vlag van Indië Indië Vlag van Jamaika Jamaika Vlag van Kameroen Kameroen Vlag van Kanada Kanada Vlag van Kenia Kenia Vlag van Liberië Liberië Vlag van Malawi Malawi Vlag van Maleisië Maleisië Vlag van Namibië Namibië Vlag van Nieu-Seeland Nieu-Seeland Vlag van Nigerië Nigerië Vlag van Pakistan Pakistan Vlag van Papoea-Nieu-Guinee Papoea-Nieu-Guinee Vlag van Rwanda Rwanda Vlag van Sierra Leone Sierra Leone Vlag van Singapoer Singapoer Vlag van Soedan Soedan Vlag van Suid-Afrika Suid-Afrika Vlag van Suid-Soedan Suid-Soedan Vlag van Tanzanië Tanzanië Vlag van Uganda Uganda Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State Vlag van Zambië Zambië Vlag van Zimbabwe Zimbabwe Gebied: Afrika, Asië, Europa, Noord-Amerika, Oseanië Totale sprekers: 335 miljoen (as moedertaal)[1][2] 250 miljoen (as tweede taal)[1][2] 1,8 miljard (as derde taal)[3] Rang: 11 Taalfamilie: Indo-Europees Germaans Wes-Germaans Hoog-Duits Engels Skrifstelsel: Latynse alfabet Amptelike status Amptelike taal in: Flag of the United Nations Verenigde Nasies Vlag van die AU.png Afrika-unie Vlag van die Britse Statebond.png Britse Statebond Flag of Europe Europese Unie Flag of NATO.svg NAVO NAFTA logo.png NAFTA Vlag van Australië Australië Vlag van Belize Belize Vlag van Botswana Botswana Vlag van Eritrea Eritrea Vlag van Ethiopië Ethiopië Vlag van Filippyne Filippyne Vlag van Ghana Ghana Vlag van Guyana Guyana Flag of Ireland Ierland Vlag van Indië Indië Vlag van Jamaika Jamaika Vlag van Kameroen Kameroen Vlag van Kanada Kanada Vlag van Kenia Kenia Vlag van Liberië Liberië Vlag van Malawi Malawi Vlag van Maleisië Maleisië Vlag van Namibië Namibië Vlag van Nieu-Seeland Nieu-Seeland Vlag van Nigerië Nigerië Vlag van Pakistan Pakistan Vlag van Papoea-Nieu-Guinee Papoea-Nieu-Guinee Vlag van Rwanda Rwanda Vlag van Sierra Leone Sierra Leone Vlag van Singapoer Singapoer Vlag van Soedan Soedan Vlag van Suid-Afrika Suid-Afrika Vlag van Suid-Soedan Suid-Soedan Vlag van Tanzanië Tanzanië Vlag van Uganda Uganda Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State Vlag van Zambië Zambië Vlag van Zimbabwe Zimbabwe Gereguleer deur: geen Taalkodes ISO 639-1: en ISO 639-2: eng ISO 639-3: eng
██ Lande waar Engels 'n inheemse meerderheidstaal is ██ Lande waar Engels 'n amptelike maar nie inheemse meerderheidstaal is nie Nota: Hierdie bladsy kan IFA fonetiese simbole in Unicode bevat. Inhoud Betekenis	Wysig
EN: Engels gesimboliseer deur die taal-kode ISO 639-1 Moderne Engels, soms beskryf as die eerste wêreldwye lingua franca[4][5] is die belangrikste internasionale taal vir kommunikasie, wetenskap, lugvaart, vermaak, toerisme, radio, diplomasie en in die sakewêreld.[6] Die uitbreiding van die taal vanaf die Britse eilande tot oor die hele wêreld het saam met die groei van die Britse Ryk begin, en aan die einde van die negentiende eeu was die taal reeds wêreldwyd versprei.[7] Die taal is dominant in die Verenigde State en deur sy groeiende ekonomiese en kulturele invloed en sy magstatus sedert die Tweede Wêreldoorlog het die posisie van die taal wêreldwyd versterk.[5]
'n Goeie kennis van Engels is 'n vereiste in 'n aantal werkgebiede en beroepe soos geneeskunde en informatika; as gevolg daarvan verstaan ten minste een miljard mense die basiese beginsels van Engels. Dit is ook een van die ses amptelike tale van die Verenigde Nasies.
Taalkundiges soos David Crystal erken dat een van die gevolge van die groei van Engels (nes ander wêreldwye tale) is dat die taalkundige diversiteit op baie plekke ter wêreld verlore gaan, in besondere Australasië en Noord-Amerika.
Geskiedenis	Wysig
Engels ontstaan uit vele Germaanse dialekte, wat na Groot-Brittanje gebring is deur die Angelsaksiese koloniste aan die begin van die 5de eeu, veral die Angele, Saksers en die Jute.
Die taal word sterk beïnvloed deur die Oud-Noorse taal van die Vikings. Na die Normandiese verowering van Engeland in 1066, ondervind die taal 'n sterk Franse invloed en ontwikkel van Oudengels tot Middelengels. 'n Rede vir die verandering was die algemene gebruik van leenwoorde uit die Normandiese woordeskat en die gebruik van Normandiese spelreëls. Hedendaagse Engels ontwikkel self daaruit en gaan voort met die opneem van buitelandse leenwoorde, veral uit Latyn en Grieks. Dit neem ook leenwoorde oor vanuit die Indiese tale.
Die grammatikale struktuur van Engels is nog steeds oorwegend Germaans met enkele Romaans-ontleende sinskonstruksies. Van die totale Engelse woordeskat is baie woorde (ongeveer 60%) egter vanaf Franse en Latynse herkoms. Mense verwys soms na Engels as 'n oorbrugingstaal tussen die wêreld van die Germaanse en Romaanse tale.
Met Engels word deurgaans soos volg geperiodiseer:
Oudengels, 7de en 8ste eeu, ook bekend as Angelsaksies, soos verklaar in Beowulf. Middelengels, 12de-15de eeu, beïnvloed deur Normandies ('n Franse dialek) na die slag by Hastings. Nuwe-Engels, 16de eeu tot hede Moderne gebruik	Wysig
Die Engelse taal is vanaf die 20ste eeu die invloedrykste taal ter wêreld. Dit is deels as gevolg van die Britse koloniale uitbreiding in die 19de eeu waardeur Engels in baie voormalige kolonies nog steeds die vernaamste (amptelike en bestuurs-) taal is, maar veral ook deur die kulturele en wetenskaplike dominerende Verenigde State.
Eerste taal	Wysig
Engels is die amptelike taal van onder andere Australië, Belize, Nieu-Seeland en Nigerië en een van die amptelike tale van onder andere Kanada, Ierland en Suid-Afrika. Engels funksioneer de facto as amptelike taal van die Verenigde Koninkryk en die Verenigde State.
Tweede taal	Wysig
Engels word deur vele mense as tweede taal gepraat. As mens die eerste- en tweedetaalsprekers by mekaar optel, is die selfs die mees gebruikte taal ter wêreld. Beskou mens slegs die eerstetaalsprekers, dan word Engels nog oortref deur Mandaryns en Spaans. Die taal dien as lingua franca by die kommunikasie in wetenskap, tegnologie en in die internasionale politieke en ekonomiese verkeer oor die hele wêreld.
'n Inisiatief van die Universiteit van Cambridge, die University of Cambridge ESOL examination, is 'n reeks skooleksamens wat die beheersing van die Engelse taal deur nie-moedertaalsprekers toets. Wêreldwyd neem jaarliks 2 miljoen mense in meer as 130 lande aan die eksamens deel.
Woordeskat	Wysig
Engels het 'n baie groot woordeskat en daar kom gereeld twee woorde voor vir 'n enkele begrip: een Germaans en een Romaans (byvoorbeeld 'freedom' en 'liberty' beteken beide 'vryheid'). Die verskil in gebruik word grotendeels bepaal deur die register: die Germaanse woord by voorkeur in die daaglikse lewe en die Romaanse sinomieme in amptelike geskrewe taal. Die totale aantal woorde in die Engelse taal is 'n onderwerp van bespreking, maar volgens die Oxford Woordeboek is dit minstens 500 000.
Volgens die Shorter Oxford Dictionary is die woorde in Engels van hierdie oorsprong:
Elmadağ
thumb|umuhanda wa Elmadağ Akarere k’Elmadağ (izina mu giturukiya : Elmadağ ilçesi ) ni akarere kari mu ntara y’Ankara y’igihugu cya Turukiya. Akarere k’Elmadağ ni kamwe mu turere 16 tugize Intara y’Ankara. Akarere gatuwe n’abaturage bagera kuri 42.511 (abagabo 21.516 n’abagore 20.995), batuye kubuso bwa km² 568,07. center|thumb|420x420px|turkey
Igifijiyani
thumb|fiji Igifijiyani cyangwa Igifiji (izina mu gifijiyani Na vosa vaka-Viti) ni ururimi rwa Fiji. Itegekongenga ISO 639-3 fij. center|thumb|420x420px|Fiji flag
Elmadağ
Izina
Iryo zina ryakomotse ku magambo 2 yo m’ururimi rw’igiturukiya ariyo («elma» 'pome' na «dağ» 'umusozi').
Igifijiyani
Alfabeti y’igifijiyani
Igifijiyani kigizwe n’inyuguti 23 : a b c d e f g i j k l m n o p q r s t u v w y
ISO 639
Frans, inklusief oud-Frans en anglo-Frans: 28,3% Latyn: 28,24% Andere Germaanse tale (Oudengels/Middelengels, Oudnoors en Oud-Nederlands): 25% Grieks: 5,32% Andere tale/onbekend: ongeveer 8% Spelling	Wysig
Engels het 'n baie diep orthografie, dit wil sê daar is weinig verband tussen uitspraak en skryfwyse. 40 klanke word op 1120 verskillende wyses geskryf. Volgens ondersoeker Eraldo Paulesu van die Milaanse universiteit is dit die oorsaak dat in Engelstalige lande tweemaal soveel disleksie-diagnoses voorkom as in Italië. In Italiaans word 25 klanke op slegs 33 verskillende wyses geskryf.
Sien ook	Wysig
Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke Verwysings	Wysig
↑ 1,0 1,1 (en) "Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, English". Ethnologue. Besoek op 17 Januarie 2016. ↑ 2,0 2,1 (en) The Triumph of English, The Economist, 20 Desember 2001 ↑ (en) "Lecture 7: World-Wide English". EHistLing. Besoek op 26 Maart 2007. ↑ (en) "Global English: gift or curse?". Besoek op 4 April 2005. ↑ 5,0 5,1 (en) David Graddol (1997). "The Future of English?" (PDF). The British Council. Besoek op 15 April 2007. ↑ (en) "The triumph of English". The Economist. 20 Desember 2001. Besoek op 26 Maart 2007. ↑ (en) "Lecture 7: World-Wide English". eHistLing. Besoek op 26 Maart 2007. Verdere leesstof	Wysig
The Oxford Companion to the English Language, ed. Tom McArthur The Cambridge Encyclopedia of the English Language, deur David Crystal A History of the English Language deur Albert Baugh en T. Cable (London, 2002) Eksterne skakels	Wysig
Wikimedia Commons bevat media in verband met Engels. Sien Engels in Wiktionary, die vrye woordeboek. Wikipedia Sien gerus Wikipedia se uitgawe in Engels Ethnologue report for English The World's Most Widely Spoken Languages Cambridge Dictionary BBC - Radio 4 - Routes of English AskOxford.com: Global English English-English dictionary - kombineer inligting vanuit verskeie woordeboeke. Woordeboek Engels-Afrikaans-Engels Development of English Read Print Books - sluit baie publieke-domein werke in vanuit klassieke Engelse literatuur Learning Vocabulary Can Be Fun Vier aanlyn, interaktiewe speletjies om studente te help woordeskat aanleer. Indo-Europese tale: Kentum-tale: Germaanse tale Noord-Germaanse tale: Deens | Faroëes | Noors (Bokmål, Nynorsk) | Sweeds | Yslands Wes-Germaanse tale: Afrikaans | Duits | Engels | Fries (Noord-Fries, Oos-Fries/Saterfries, Wes-Fries) | Jiddisj | Limburgs | Luxemburgs | Nederduits | Nederlands (Oos-Vlaams, Wes-Vlaams) | Nedersaksies (Wes-Veluws) | Skots Oos-Germaanse tale: Boergondies (†) | Goties (†) | Vandaals (†)
Musigiti wa Gombe Central Nigeria-Ponoramio
thumb|Umusigiti wa gombe (GOMBE CENTRAL MOSQUE NIGERIA - panoramio) Umusigiti wa Gombe ( izina mu cyongereza' : Gombe Central Nigeria mosque-Ponoramio ni 'umusigiti' wo muri 'Nigeria'
Dian Fossey
thumb|319x319px|Imva ya Dian Fossey Dian Fossey (Diyane Fose) yavutse ku ya 16 Mutarama 1932 - apfa ku ya 26 Ukuboza 1985. Yari Umunyamerika w’inzobere mu kubungabunga ibidukikije no kwita ku nyamaswa z'inguge. Yamenyekanye cyane ku bw'ubushakashatsi bwimbitse yakoze ku matsinda y’ingagi zo mu misozi mu Rwanda kuva mu 1966 kugeza yishwe mu 1985. Yigaga imibereho y'ingagi buri munsi mu mashyamba yo mu birunga abanje kubishishikarizwa cyane yabanje gushishikarizwa kuhakorera n’umuhanga Louis Leakey. "Gorillas in the Mist" (Ingagi mu bihu), igitabo cyasohowe imyaka ibiri mbere y'urupfu rwe, ni inkuru ya Fossey ivuga ku bushakashatsi bwe bwa siyansi bwerekeye ingagi mu kigo cy’ubushakashatsi cya Karisoke ndetse n'akazi yakoze mbere yaho. Iyo nkuru yaje guhindurwamo firime yo mu 1988 yahawe izina rimwe. center|thumb|420x420px|amerika Fossey yari umwe mu bahanga mu bumenyi bw'inguge nini babayeho ku isi hose. Yari umwe mu bagize "Trimates", itsinda ryari rigizwe n’abahanga b’abagore bakomeye boherejwe na Leakey kugira ngo bige inguge nini (zirimo ingagi, inkende n'ibitera) bazisanze aho ziba.
Yamaze imyaka 20 mu Rwanda, aho yashyigikiye byimazeyo ibikorwa byo kubungabunga ibidukikije, arwanya cyane ubukerarugendo n'ubuhigi bwari bwibasiye izi nyamaswa ku buryo bukomeye. Ibi byatumye amenyekana cyane kandi abantu benshi na bo bamenya agaciro k'ingagi. Fossey n'ingagi babanaga baje kuzira urugomo rw'abahigi.
Nyuma y’iyicwa ry'ingagi, habayeho amakimbirane hagati ye n'abari bazishe. Mu gihe gito yahise yicirwa mu kazu yabagamo aho mu i birunga. kigeza ubu ntihavugwa rumwe ku waba yaramwishe.
Ibikorwa bya Fossey by'ubushakashatsi no kubungabunga ibidukikije byafashije cyane cyane kugabanya umuvuduko ingagi zicwagaho ku rugero zari ziri hafi kuzimira.
Ibyo yakoze byakomereje mu muryango yasize ashinze wo kubungabunga ingagi witwa Diana Fossey Gorilla Fund mu 1967. Uyu muryango ni na wo ikigo cy'ubushakashatsi cyizwi nka Karisoke Research Center.
Umunyamakuru w'umunyamerika wamamaye cyane nka Ellen DeGeneres akaba aheruka gutanga inkunga kuri uyu muryango yo kubaka ikindi kigo na cyo kizunganira ibi bisanzwe hafi na pariki y' ibirunga. Icyo kigo kizaba cyitwa Ellen DeGeneres Campus, giteganijwe kuzura muri 2021.
Ağrı
thumb|Inka za Agri Umujyi wa Ağrı (izina mu giturukiya : Ağrı ) n’umujyi wa Turukiya, n’umurwa mukuru w’Intara y’Ağrı. Abaturage 99,276. center|thumb|320x320px|turkey thumb|Umusozi wa Ağrı izuba rirenze
Umurenge wa Mageragere
thumb|umurenge wa mageragere ugaragara ku ikarita y'u Rwanda mu mujyi wa Kigali, akarere ka Nyarugenge Umurenge wa Mageragere ni umwe mu mirenge 10 igize Akarere ka Nyarugenge, ni Umurenge wahoze mu cyari Akarere ka Butamwa mbere y’ivugururwa ry’ubutegetsi.
Umurenge wa Mageragere ufite ubuso bwa km2 54.8 n’abaturage 16800. Ugizwe n’Utugari turindwi: Nyarufunzo, Kankuba, Mataba, Nyarurenzi, Runzenze, Ntungamo na Kavumu.
N’ubwo Mageragere iri mu mujyi wa Kigali, abaturage bayo bafite ubuzima bw’igiturage. Abo baturage barahinga kandi ingufu bakoresha mugutegura ibiribwa ni inkwi.
Muri iyi gahunda y’umwaka umwe, Umurenge uzita kubikorwa bizacyemura ibibazo abawutuye bose bahura nabyo. Ibi byose kandi Umurenge uzabikora utibagiwe ko bigomba kuba ibikorwa birambye, ni ukuvuga ko mu bizakorwa byose hazitabwa mu kubungabunga ibidukikije harwanywa isuri kandi hanarindwa amashyamba. Ibindi ni uko isuku izakomeza kuranga abaturage ba Mageragere kandi nk’uko bizwi ko Umuturage ariwe shingiro ry’amajyambere, hazakorwa ibishoboka byose ngo abaturage barindwe indwara z’ibyorezo nka SIDA na Malariya nizindi ndwara ziterwa nisuku nke cyangwa imirire mibi kandi banakangurirwe kujya mu bwisungane mu kwivuza.
Elvan Abeylegesse
thumb|Elvan Abeylegesse Elvan Abeylegesse, (nanone yahoze ari Hewan Abeye na Elvan Can umunyaTurukiya wavutse ku ya 11 Nzeri 1982) ni Umunyetiyopiya ukomoka muri Turukiya ukomoka mu gihugu cya Turukiya wo hagati kandi ufite intera ndende yiruka mu ntera kuva kuri metero 1500 kugeza kuri marato, kandi no mu irushanwa rya mbukiranya igihugu. Niwe wahoze afite agahigo ku isi- afite metero 5000, ku minota 14: 24.68.
Muri Kanama 2015, Ishyirahamwe ry’imikino ngororamubiri muri Turukiya ryemeje ko ikizamini cyo kurwanya ibyo ngera imbaraga cyakozwe mu marushanwa y’isi ya 2007 yaberaga mu mikino ngororamubiri cyagarutsweho kandi ugasanga ari cyiza ku kintu cyagenzuwe, kandi ko uyu mukinnyi yahagaritswe by'agateganyo mu gihe hagitegerejwe ko bamusuzuma 'B' -Urugero '. Niba byemejwe, Abeylegesse yahagaritse gutakaza umudari we muri 2007, ndetse n'ibindi bihembo guhera kuri iyo tariki. Ku ya 29 Werurwe 2017, IAAF yemeje ikizamini cyiza, ihagarika ibisubizo bye kuva ku ya 25 Kanama 2007 kugeza ku ya 25 Kanama 2009 (bityo imwambura imidari ibiri ya feza yari yatsindiye mu mikino Olempike yo muri 2008 ), imubuza imikino ngororamubiri imyaka ibiri.
Ibintu byingenzi byerekana umwuga
Ku ya 3 Kamena 2006, igihe cye cyo kwandika yakubiswe n'umunyetiyopiya Meseret Defar, wirutse muri 14: 24.53 mu mujyi wa New York.
Yirutse mu irushanwa rya mbere ry’isi 10K Bangalore muri 2008 arangiza ashyushye hamwe na Grace Momanyi, abasiganwa bombi amaherezo batangazwa ko batsinze.
Yahawe igikombe cya Pierre de Coubertin mu mwaka wo muri 2010, igihembo ngarukamwaka gitangwa na komite mpuzamahanga yo gukina imurikagurisha. Yagurije inkweto zo kwiruka umunywanyi Meselech Melkamu mbere gato yuko itangira rya metero 10,000 ry'anyuma muri Shampiyona yisi yaberaga mu isiganwa 2009. Melkamu amaze kwibagirwa kuzana inkweto ze kumurongo, yagiye gufata ifeza.
Abeylegesse yatsindiye irushanwa rya Ras Al Khaimah Half Marathon muri 2010 mu gihe cya 1:07:07. Iki nicyo gihe cyihuta cyane k'umugore mu marushanwa ya kimwe cya kabiri cya marato kandi amugira umugore wa gatandatu wihuta muri rusange. Yakinnye ibyifuzo byo guhindurwa burundu mu masiganwa maremare yo mu muhanda, ariko, avuga ko umukino wa mbere wa marato ugomba gutegereza kugeza nyuma yimikino Olempike izabera i Londres 2012.
Ihuza ryo hanze
Ikiciro:Umukinnyi wa etiyopiya
Ama Ata Aidoo
Ama Ata Aidoo, née Christina Ama Aidoo (wavutse ku ya 23 Werurwe 1942) ni umwanditsi wo muri Gana, umusizi, umwanditsi w'amakinamico n'umunyeshuri. Yari Minisitiri w’uburezi uyobowe na Jerry Rawlings administration. Mu 2000, yashinze Fondasiyo ya Mbaasem yo guteza imbere no gushyigikira umurimo w’abanditsi b’abagore b’abanyafurika.
Ubuzima bwo hambere
Aidoo yavutse ku ya 23 Werurwe 1942 i Saltpond mu mu gace ko hagati muri Gana, Amakuru amwe arimo Megan Behrent, kaminuza ya Brown, na Afurika Ninde wavuze ko yavutse ku ya 31 Werurwe 1940. Yakuriye mu rugo rw'umwami wa Fante, umukobwa wa Nana Yaw Fama, umutware wa Abeadzi Kyiakor, na Maame Abasema. Yakuze mugihe cy' ubwongereza bushya bwa neocolonialism bwaberaga mu gihugu cye. Sekuru yiciwe na neocolonialiste, ibyo bikaba byaratumye se yibanda ku kamaro ko kwigisha abana n'imiryango yo mu mudugudu n'amateka yabayeho. Ibi byatumye afungura ishuri rya mbere mu mudugudu wabo maze bituma Aidoo yiga mu ishuri ryisumbuye rya Wesley Girls aho yahisemo bwa mbere ko ashaka kuba umwanditsi.
Uburezi
Aidoo yize amashuri yisumbuye ya Wesley Girls i Cape Coast, kuva 1961 kugeza 1964. Amashuri yisumbuye, yiyandikishije muri kaminuza ya Gana, muri Legon aho yakuye impamyabumenyi ya Bachelor of Arts mu Cyongereza ndetse yandika n'ikinamico ye ya mbere yise “Dilemma of Ghost”, mu 1964. Ikinamico yasohowe na Longman umwaka wakurikiyeho, bituma Aidoo aba umukinnyi wa mbere w’amakinamico wo muri Afurika.
Filime
Niwe filime ya documentaire ya 2014, Ubuhanzi bwa Ama Ata Aidoo, yakozwe na Yaba Badoe.
Inyandiko
Ikinamico ya Aidoo irimo The Dilemma of Ghost, yakorewe i Legon mu 1964 (yatangajwe bwa mbere 1965) na Pittsburgh mu 1988, na Anowa, yasohowe mu 1971 ikorerwa i Londres mu 1991.
references
Ikiciro:Filimi Ikiciro:Filimi zo muri Gana Ikiciro:Afurika
Azali (film)
Azali ni film y'ikinamico yo muri Gana yasohotse 2018 iyobowe na Kwabena Gyansah. Yatoranijwe muri Gana muri Filime Nziza Mpuzamahanga igaragara mu bihembo bya 92 Awards Academy, ariko ntabwo yatowe. Bwari ubwambere Ghana itanga firime nziza muri Oscar award.
Parikingi ya nyabugogo
Nyabugogo Ni agace kitiriwe Umugezi wa Nyabugogo ni umwe mu migezi minini iri mu mujyi wa Kigali, akarere ka Nyarugenge, ikaba itemba igana mu mugezi wa Nyabarongo. niho hahurira ibwikorezi Bw'abantu n'ibintu niho haherereye sitasiyo nkuru yaho busi ziparika mu rwanda.aha dushobora kuvugako aribwo bwinjiriro bwumurwa mukuru w'u Rwanda. thumb|Gare ya nyabugogo Aha niho haba hari busi zerekeza mubice byose by'igihugu ziba ziri. Kandi ninaho haba hari na ma busi yekereza mubice by a Afrika y'uburasirazuba. kumwe na gare Ya Kicukiro Inyanza
Aho gare ya nyabugogo iherereye
gare ya nyabugogo iherereye mu Karere ka Nyarungege Mu Munjyi wa kigali, sitasiyo ya busi na tagisi ikora nk' iposita yubucuruzi yoherereza hagati yabantu bagenda. Gare ya nyabugogo iherere kuburere: -1.941261/30.044770. thumb|Gare ya nyabugogo 1.12km amajyarugu-uburengerazuba bwa kimisagara umujyi was kigali Rwanda.
Azali (film)
Umugambi
Umukobwa ukiri muto, Amina, abana na nyina, nyirakuru na nyirarume mu mudugudu muto hanze ya Accra. Abaho ubuzima bwiza ariko burambiranye nyina yifuza kumubohora. Nyirakuru yifuriza Amina kurongora umusaza ukomoka mu mudugudu wabo. Nyina wa Amina arigaragambya kandi agurisha Amina ku muntu atazi atizeye ka azabona ubuzima bwiza muri uyu mujyi. Mu rugendo rwe Amina ahura numusore nawe wagurishijwe akiri umusore kandi muburyo bumwe, aba inshuti ye yonyine. Bombi bahunze hamwe nitsinda rito ry'abana nabo bagurishijwe. Mugihe bombi batangiye imirimo itandukanye binyuze muri Accra bagerageza kubona ibyo bakomeza.
Ibihembo
Iyi filime yatowe mu byiciro 15 muri Gana Movie Awards 2018. Yakiriye nomination 19 muri Golden Movie Awards 2019. Ikiciro:Firime Ikiciro:Filimi zo muri Gana Ikiciro:Afurika
Umuryango w’Ubukungu bw’Afurika yo Hagati
Umuryango w’Ubukungu bw’Afurika yo Hagati cyangwa Uyu Muryango w’Ubukungu bw’Ibihugu byo muri Afurika yo Hagati (ECCAS cyangwa CEEAC ; izina mu Cyongereza: Economic Community of Central African States ; izina mu Gifaransa: Communauté Économique des États d'Afrique Centrale) ni umuryango ugamije guteza imbere ubufatanye mu by’ubukungu bw’ibihugu by’Afurika yo hagati. Intego zawo ni ukugera k’ubwigenge ibihugu bihuriyeho kuzamura ikigero cy’imibereho y’abaturage batuye ibihugu biwugize no guharanira ko hatabaho ihungabana ry’ubukungu binyuze mu bufatanye burimo umucyo.
Uyu Muryango w’Ubukungu bw’Ibihugu byo muri Afurika yo Hagati wavutse mu wa 1983. Ugizwe n’ibihugu 11 byo muri ako Karere harimo n’u Rwanda center|thumb|420x420px|amadorari
Intego za ECCAS/CEEAC
CEEAC/ECCAS igamije: guteza imbere ubukungu bw’ibihugu mu rwego rw’ubuhinzi n’ubworozi, umutungo kamere, ubucuruzi, inganda, itumanaho, gutwara ibintu n’abantu; guharanira imibereho myiza y’abaturage; gukuraho imisoro n’amahoro; gushyiraho politiki y’urujya n’uruza rw’abantu; gushyiraho Ikigega cy ubufatanye bugamije iterambere; gufasha ibihugu bikennye kurusha ibindi.
Icyerekezo cya ECCAS/CEEAC
CEEAC ubu ifite gahunda yo kuvugurura imikorere mu rwego rw’ubukungu no gukemura ibibazo bihungabanya amahoro n’umutekano.
Habitam Alemu
thumb|Habitam Alemu Habitam Alemu Bayih (yavutse ku ya 9 Nyakanga 1997) ni Umunyetiyopiya kazi wiruka intera yo hagati, wazobereye muri  metero 800.
Medellín
Medellín ni umujyi w'u Kolombiya.
Habitam Alemu
Umwuga
Alemu yaserukiye igihugu ciwe mu marushanwa y'isi yo muri 2015, kandi yarabaye mu barangihe mu marushanwa y'isi yo muri 2016. Mu mikino Olempike ya Rio 2016, yakoresheje uko ashoboye kugira ngo atere imbere binyuze mu bushyuhe, ariko asezererwa muri kimwe cya kabiri kirangiza.
Yashyize ku mwanya wa gatandatu muri metero 800 mu mikino Olempike ya Tokiyo yo 2020.
Alemu yinjije inshuro ebyiri zose muri metero 800 World indoor Tour, yatsinze muri 2019 no muri 2021.
Reba
Ikiciro:Umukinnyi wa etiyopiya
Hande Yener
thumb|Hande Yener Hande Yener cyangwa Makbule Hande Özyener (12 Mutarama, 1973, Istanbul, Turukiya) center|thumb|420x420px|Turkey
Umurenge wa Kanyinya
thumb|Umurenge wa Kanyinya urimo ibikorwa remezo bitandukanye ari naho dusanga ivuriro rya Kanyinya rwakirirwamo abarwayi ba COVID19 Umurenge wa Kanyinya ni umwe mu mirenge 10 igize Akarere ka Nyarugenge, ni Umurenge mushya mu mugi wa Kigali kuko wahoze mu cyari Akarere ka Shyorongi mbere y’ivugururwa ry’ubutegetsi. Umurenge wa Kanyinya ufite ubuso bwa km2 20.60 n’abaturage 9034. Ugizwe n’Utugari dutatu; Taba, Nyamweru na Nzove.
N’ubwo Kanyinya iri mu mujyi wa Kigali, abaturage bayo bafite ubuzima bw’igiturage. Abo baturage barahinga kandi ingufu bakoresha mugutegura ibiribwa ni inkwi.
Muri iyi gahunda y’umwaka umwe, Umurenge uzita kubikorwa bizacyemura ibibazo abawutuye bose bahura nabyo.
Umurenge wa Kigali
Umurenge wa Kigali nyuma y’ivugurura ry’imitegekere y’igihugu ugizwe n’ibyahoze ari Imirenge ya Rwesero, Kigali na Mwendo. thumb|Umujyi wa Kigali mu murenge wa Nyabugogo Rwanda Umurenge wa Kigali ufite: ubuso bungana na kilometero kare 32; abaturage 32,564; Utugari dutanu: Nyabugogo; Kigali; Ruriba, Mwendo no Rwesero. Ugizwe n'imidugudu mirogwine n'umunani (48)ariyo
Umurenge wa Kanyinya
Ku bijyanye n’nkiko gacaca uyu mwaka uzarangira amadosiye 1600 y’abaregwa yaramaze kuburanishwa. Uyu mwaka kandi uzarangjra abaturage b’Umurenge wa Kanyinya bafite amashyiga arondereza inkwi. Umurenge ushyize imbere imikorere myiza mu gutanga service vuba kubawugana, Umurenge ukaba usaba inkunga y’ Abawutuye bose ngo iyi gahunda izashyirwe mu bikorwa.
Umurenge wa Kigali
1.Nyabikoni 2.Kiruhura 3.Giticyinyoni 4.Nyabugogo 5.Ruhondo 6.Gatare 7.Gakoni 8.Kamenge 9.Karama 10.KadobogoI
Akagari ka Kigali nako gafite imidugudu 10
1.Muganza 2.Akirwanda 3.Kibisogi 4.Murama 5.Kagarama 6.Ryasharangabo 7.RuhangoII 8.Gisenga 9.Rubuye 10.KadobogoII thumb|Ikiraro cy' umugezi wa Nyabugogo gihuza abaturage bo Kumuhima na Gatsata
Akagari ka Ruliba nako gafite imidugudu 8
Umusigiti wa Akure Central Nigeria
thumb|Umusigiti wo muri NIjeriya Akure (akure Central Mosque (Nigeria) Umusigiti wa akure (izina mu Cyongereza : Akure central mosque) ni Umusigiti wo muri Nigeria.
Umurenge wa Kigali
1.RuhangoI 2.Ryamakimari 3.Tubungo 4.Ruzigimbogo 5.Ruliba 6.Nyabitare 7.Ruharabuge 8.Misibya
Akagari ka Mwendo nako gafite imidugudu 12
1.Ruhuha 2.Kanyabami 3.Ubuzima 4.Mwendo 5.Akagugu 6.Agakomeye 7.Umutekano 8.Amajyambere 9.Isangano 10.Karambo 11.Amahoro 12.Birambo
1.Vuganyana 2.Rweza 3.Akanyamirambo 4.Rwesero 5.Makaga 6.Akinama 7.Ruhogo 8.Musimba
■Mumajyaruguru yumurenge wa Kigali hari  umurenge wa Kanyinya
■Mumajyepfo yumurenge  wa Kigali hari umurenge wa Mageragere
■Muburasirazuba hari umurenge  wa Nyakabanda Kimisa garage thumb|Ihuriro ry' imodoka rya Nyabugogo rihuza abaturage b' imirenge yose y'umujyi wa kigali ndetse n'intara
■Muburengerazuba hari umurenge wa Rugarika na Runda.
Abaturage b’Umurenge wa Kigali barahinga kandi barorora.
Adana
Umujyi wa Adana (izina mu giturukiya : Adana ) n’umujyi wa Turukiya, n’umurwa mukuru w’Intara y’Adana. Abaturage 2,000,000. center|thumb|320x320px|turkey
Umugezi wa Fimi
thumb| Ikiyaga cya Mayi-Ndombe n'umugezi wa Fimi, mu mutuku Umugezi wa Fimi ni uruzi muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo. Itemba kuva ku kiyaga cya Mayi-Ndombe kugera ku mugezi wa Kasayi, nacyo kigahinduka muri Kongo. Imwe mu migezi ya Fimi ni uruzi rwa Lukeniye, rushobora kugendana kugera kuri Kole. Ikiciro:Umugezi wa congo
Urutare rwa Muzungu
Urutare rwa Muzungu ni ibuye ry’igitare rishaje rigari riri ku cyambu hafi y’ibiro by’Umurenge wa Mahama, mu karere ka Kirehe ni hamwe mu hantu heza abantu batemberera, bakahifotoreza.
Ni ibuye urebye wagira ngo ni ubutaka ariko rikaba ari urutare rushashe.
Malaika (actress)
Malaika Tenshi Nnyanzi uzwi cyane mwizina rye nka Malaika numukinnyi wa filimi muri  Uganda, umunyamakuru n'umunyamideli. Azwi cyane kubikorwa bya radio kuri D'Mighty Breakfast show kuri KFM na Malaika na Oulanya kuri Capital Fm ndetse nakazi yakoraga kuri Veronica's Wish, Bed of Thorns, The Honourables and Mela.
Kwerekana imiterere
Malaika yatangiye umwuga wo kwerekana imideli i Nairobi muri Kenya. Yayoboye kandi isosiyete icunga icyitegererezo hamwe numugabo kandi yerekanaga ibikorwa byabo mubirori byinshi birimo icyumweru cyimyambarire ya Swahili. Yavuye i Nairobi yimukira muri Uganda aho yakomereje umwuga we wo kwerekana imideli hamwe n'ibikorwa by'imyidagaduro. Ni ambasaderi wikirango Nice Vine.
Radiyo na televiziyo
Agarutse muri Uganda avuye muri Kenya, Malaika yinjiye muri Televiziyo ya Urban Group ya Vision Group nk'umufatanyabikorwa hamwe na Gaetano Kagwa mu kiganiro cya mu gitondo cyitwa Urban Today. Nyuma yaje kuva muri Urban Today yakira Fashionista mbere yuko ava muri Televiziyo ya Urban mu Gushyingo 2016. Yinjiye kandi mu muyoboro w’imyidagaduro wo muri Afurika yepfo Rockstar Group nk'isura nshya ya televiziyo yitwa SHOOOOSH! Malaika yatangiye umwuga we wo gukora kuri radio muri KFM i Kampala muri Mata 2017. Yafatanije nabandi mu ikiganiro cya mugitondo, D'Mighty Breakfast show hamwe na Brian Mulondo. Muri 2019, yavuye muri KFM yinjira muri Capital Fm atangira kwakira Malaika na Oulanya hamwe na Oulanya Columbus asimbuye Gaetano na Lucky mumwanya wabo wa Overdrive.
Gukina
Malaika yerekanye umwuga we wo gukina filime ya Nisha Kalema yo muri 2018 yerekana ikinamico ya Veronica's Wish akina nka Bankia. Yakiriye abahatanira ibihembo bibiri mu ruhare mu cyiciro cyiza cyo gushyigikira umukinnyi wa filime muri 2018 Uganda Film Festival Awards na ZAFAA Global Awards muri 2019. Nyuma yaje gukinishwa nka Stella muri 2019 Eleanor Nabwiso yayoboye film. Kuri uru ruhare, Malaika yatowe kandi yegukana igihembo cyumukinnyi witwaye neza muri 2019 Uganda Film Festival Awards. Yakinnye kandi nk'umukinnyi wa Mela Katende mu rukurikirane rw'amakinamico rwa Nana Kagga rwa Mela maze yinjira muri Honourables mu 2019 nk'umunyamuryango ukomeye.
Ubuzima bwite
Malaika yavukiye Malaika Nnyanzi ku babyeyi bava Uganda i Nairobi muri Kenya, aho se wahoze ari ingabo za Uganda yari yarajyanywe mu bunyage. Umuryango we wasubiye muri Uganda utura i Kampala. Yagiye ku ishuri ry’incuke rya Safari, Ishuri ry’ababyeyi rya Kampala, Ishuri ryisumbuye rya Gayaza na Makerere College mbere yo gusubira muri Kenya aho yarangirije impamyabumenyi ihanitse mu bucuruzi mpuzamahanga muri kaminuza nkuru y’Amerika yo muri Amerika. Muri 2018, ubwo yaganiraga na Crystal Newman kuri show ye Crystal 1 Ku ya 1, Malaika yaje gusohoka ameze nk'uwahohotewe na mugenzi we bakorana kubera igicuri, ikintu yari amaze imyaka irenga icumi yiherereye kandi kimutera kwiheba.
references
Ikiciro:Abakinnyi ba firime Ikiciro:Filimi Ikiciro:Afurika
Arende (film)
Arende, ni Sinema yo muri Afurika y’Epfo 1994 iyobowe na Dirk de Villiers. Muri iyi filime hagaragaramo Ian Roberts na Gavin van den Berg mu mwanya wa mbere hamwe na Diane Wilson, Keith Grenville na Percy Sieff mu nshingano zabo.
Iyi filime ivuga ibyerekeranye n’Intambara ya Anglo Boer nubuzima bwumuhinzi wigometse Boer Sloet Steenkamp na Kapiteni wingabo zUbwongereza James Kerwin. Filime yakiriwe neza kandi yegukana ibihembo byinshi mubirori mpuzamahanga bya firime.
References
Ikiciro:Filimi Ikiciro:Afurika y’Epfo‎ Ikiciro:Filimi zo muri Afurika y’Epfo‎
Dirk de Villiers
Dirk de Villiers (26 Nyakanga 1924 - 28 Ukuboza 2009), yari umukinnyi wa filime wo muri Afurika y'Epfo. Ufatwa nk'umukinnyi wa filime wamamaye cyane na 'Godfather' mu nganda za firime zo muri Afurika y'Epfo, de Villiers yakoze filime nyinshi zishimwa cyane mu mwuga umaze imyaka irenga mirongo itandatu.
Ubuzima bwite
Yavutse ku ya 26 Nyakanga 1924 mu isambu ya Villieria i Douglas, mu majyaruguru ya Cape, muri Afurika y'Epfo mu muryango ufite barumuna be batanu. Nyina yapfuye afite imyaka ine naho se ni umuhinzi wakomeje guhinga yarazwe na Cornelius Valkenburg de Villiers. Nyina amaze gupfa, Dirk na murumuna we Niel boherejwe kwa nyirasenge. Nyuma yaje gukurira ku nkombe z'umugezi wa Vaal aho yagiye mu mashuri menshi yo muri Jagersfontein, Marquard na Betelehemu.
Yashakanye n'umukinnyi wa filime Addy kuva 1950 kugeza yahukanye mu 1973. Abashakanye babyaranye abana batanu barimo Gys de Villiers. Gys kandi ni umukinnyi w'icyamamare akaba n'umwanditsi w'amakinamico muri sinema no muri Afurika y'Epfo. Yagiranye umubano na Miems Swanepoel imyaka mike kuva 1992.
Ku ya 24 Ukuboza 2009, yahuye n'indwara y'umutima maze yihutira kujya mu bitaro by'Urwibutso rwa Chris Barnard i Cape Town. Icyakora, yapfuye ku ya 28 Ukuboza 2009 afite imyaka 89, azize indwara y'ibihaha no kunanirwa k'umutima.
Umwuga
Mu 1942, de Villiers yatangiye gukina amakinamico menshi ya Johannesburg Afrikaans Amateur Abakinnyi (JAATS). Hanyuma yashinze ishyirahamwe ryamakinamico hamwe na Schalk Theron. Hamwe n'ikinamico, yize ibijyanye n'ubukanishi, aho yaje gukorera ku cyambu cya Cape Town. Hanyuma yagiye i Londres mu masomo y’ubuhanga bwo mu nyanja. Amaze kugaruka, yabaye injeniyeri w'ubwato.
Yatangiye umwuga wa film nkumukinnyi wa film Kruger Millions iyobowe na Ivan Hall. Muri filime, yakinnye nk'umuhemu wo mu mutwe wa Cavalier wiyahuye. Yakinnye kandi muri firime ,,, Kniediep, Kruger miljoene en Stadig oor die klippe. Tunga niggie yanjye, Kavaliers. Yayoboye filime ye yambere yumukobwa Jy Is My Liefling. Iyi filime yakinnye na Franz Marx mu nshingano ze za mbere na Min Shaw. Nyuma yo gutsinda mubucuruzi muri firime, yakoze firime zamamaye, Die Geheim Van Nantes. Filime yahinduwe na serivise izwi cyane ya Springbok Radio, ikinwamo amajwi yose. Mu 1968 yakoze firime ye yambere yuzuye, You Are My Darling kandi ashingwa nkumukinnyi wa firime wabigize umwuga.
Mu 1972, de Villiers yakoze firime ishimishije My Broer Se Bril. Hanyuma mu 1974, yayoboye filime ebyiri Met Liefde Van Adele na Nyiricyubahiro. Hagati aho, mu 1976, yakoze filime ye ya mbere yamamaye ku rwego mpuzamahanga Glenda na Die diamantjagters. Mu 1978, yakoze ikinamico yerekanwe na euthanasiya yitwa Besluit om te sterf. Hagati aho, de Villiers yashinze Roodepoort Amateur Theatre Organisation (RATO). Zimwe muri firime yakunzwe cyane zirimo: Geheim van Nantes, Kalahari Harry, Die Spaanse Vlieg, Daan en Doors op die dieggins, Broer se bril, Tant Ralie se losieshuis, Die lewe sonder jou, Die drie Van der Merwes, Met liefde van Adéle, My naam ni Dingetjie, Witblits en Peach Brandy, Dingetjie en Idi, Die wit sluier en Kaalgat tussen bapfa daisies.
references
Ikiciro:Afurika Ikiciro:Filimi
Kaitesi Usta
Kaitesi Usta ni umuyobozi w'urwego rw'igihugu rw'imiyoborere (RGB) mu Rwanda.
Amashuri yize
Kaitesi Usta afite impamyabumenyi y'ikirenga mu mategeko yakuyi muri kaminuza ya Utrecht mu Buholande, afite kandi impamyabumenyi y'icyiciro cya gatatu cya kaminuza mubijyanye n'amategeko yakuye muri kaminuza ya Ottawa muri Kanada, afite n'impamyabumenyi y'icyiciro cya kabiri cya kaminuza mu mategeko yakuye muri kaminuza y'u Rwanda.
Umwuga
Kaitesi Usta yabaye umwarimu muri kaminuza y'u Rwanda i Huye, yabaye umuyobozi wa koleji y'ubugeni n'ubumenyi rusange, yabaye umwe mu bakomiseri barindwi bari bagize Komisiyo Ishinzwe gufasha Inteko Ishinga Amategeko kuvugurura Itegeko Nshinga.
Icyoromo
thumb|kenya citizen Icyoromo (izina mu cyoromo : Oromoo cyangwa Afaan Oromoo) ni ururimi rwa Etiyopiya (Oromiya), Somaliya na Kenya. Itegekongenga ISO 639-3 orm. center|thumb|420x420px|imikino
Nyamyumba secondary school
thumb Ikigo kishuri giherereye mu karere ka Nyaruguru kizwi ku Izina rya Nyamyumba
QUEEN CHA
Mugemana Yvonne uzwi ku izina rya QUEEN CHA muri muzika nyarwanda,uririmba indirimbo mu njyana ya RnB na Afrobeat, mu ndirimbo zitandukanye kandi zikunzwe na benshi cyane cyane urubyiruko.
UBUZIMA BWITE
Queen Cha amazina ye nyakuri ni MUGEMANA YVONNE, akaba umukobwa w'imyaka 31 y'amavuko. kuko yavutse tariki 5 kamena 1991. avuka mu intara y'amajyepfo, mu akarere ka Muhanga kuri ubu akaba abarizwa i Nyamirambo mu umujyi wa Kigali.
IBYO YIZE
Queen Cha amashuri ye abanza yayize mu ishuri ESCAF(Ecole de Science Anglais Francais), yiga icyiciro rusange muri GSNDL (Groupe Scolaire Notre Dame de lourdes) Byimana, maze ayisumbuye ayasoreza mu rwunge rw'amashuri yisumbuye rw'i Butare. QUEEN CHA yarangije amashuri ya kaminuza mu mwaka wa 2014, muri Kaminuza Nkuru y'u Rwanda mu ishami ry 'ibinyabuzima ( Biologie).
IBIJYANYE NA MUZIKA
Queen Cha yatangiye kuririmba ajya muri muzika mu mpera z'umwka wa 2011, abifashijwemo na Riderman. Indirimbo ya mbere yasohoye ni iyitwa "uranyura" ndetse na "Windekura" ari nazo zatumye atangira kumenyekana, akomeza no gukora izindi ndirimbo zirimo nka 'Umwe Rukumbi" Njye Ndagukunda, icyaha ndacyemera, kizimyamoto, Iwawe, queenof queens yakoranye na Washington wo muri gihugu cy'abaturanyi cya Uganda. akaba yari muri the Mane. Akaba yarateganyaga gukorana na Producer Element.
1973
thumb|Umwaka wa 1973 thumb|Imodoka zari zigezweho zizwi nka BMW 3,5 CSL mu 1973-07-08 Sp)
Adapazarı
thumb|Adapazarı Umujyi wa Adapazarı (izina mu giturukiya : Adapazarı ) n’umujyi wa Turukiya, n’umurwa mukuru w’Intara ya Sakarya. Abaturage 243,204. center|thumb|320x320px|turkey
Umusigiti wa Grand Abuja ( Grand Mosque abuja)
thumb|Umusigiti wa Grand Mosque Abuja wa Nijeriya thumb|umusigiti wa Abuja Umusigiti wa Grand Abuja (izina mu Cyongereza: Grand Mosque Abuja ) uherereye mu igihugu cya Nigeria
Evren
Akarere k’Evren (izina mu giturukiya : Evren ilçesi ) ni akarere kari mu ntara y’Ankara y’igihugu cya Turukiya. Akarere k’Evren ni kamwe mu turere 16 tugize Intara y’Ankara. Akarere gatuwe n’abaturage bagera kuri 4.513 (abagabo 2.253 n’abagore 2.260), batuye kubuso bwa km² 179,74. thumb|Umusozi wa Mut-Mersin mumujyi wa Evren center|thumb|420x420px|turkey
Intangiriro
<templatestyles src="Intangiriro/styles.css"/>
<div class="main_box"> Murakaza neza ku rubuga ruhariwe
Wikipediya mu Kinyarwanda
Niba muvuga ikinyarwanda, iyi Nkoranya nzimbuzi nibe iyanyu <div id="page" class="content_box"> Inyandiko : gushakashaka • kwifashisha • kumenyesha
Inyandiko ziboneye • Inyandiko zinoze • Ibyiciro • Amahitamo
44px|link=Portail:Arts|Ubugeni n'Ubumenyamuntu Ubugeni n'Ubumenyamuntu -- 44px|link=Portail:Sciences|Ubumenyi bwimbitse n'ubumenyi bw'ibintu karemano Ubumenyi bwimbitse n'ubumenyi bw'ibintu karemano -- 44px|link=Portail:Sciences sociales|Ubumenyi nyamuntu na sociales Ubumenyi nyamuntu -- 44px|link=Portail:Société|Umuryango w'abantu Umuryango w'abantu -- 44px|link=Portail:Technologies|Ikoranabuhanga Ikoranabuhanga -- 44px|link=Portail:Vie quotidienne et loisirs|Ubuzima bwa buri munsi n'imyidagaduro Ubuzima bwa buri munsi n'imyidagaduro <div id="big_image"> Ifoto y'umunsi 962x962px <div class="image_text">Pariki ya Nyungwe <div id="community" class="content_box"> Kwakira abantu bashya n' umuryango
Umusigiti wa Sultan bello
thumb|Umusigiti wa Sultan bello muri nijeriya (Sultan bello mosque ) thumb|Uko umusigiti wa Sultan bello ugaragara inyuma thumb|umusigiti wa Sultan bello Umusigiti wa Sultan bello (izina mu Cyongereza:Sultan bello mosque) uri muri Nigeria
Intangiriro
Iby'ingenzi • Baza ikibazo • Amahame y'abashinze wikipediya • Ambasade Ubu hari inyandiko
Special:Statistics <div id="community" class="meta_box"> Amakuru arambuye kuri... --
Imishinga ifitanye isano na Wikipediya
Wikipediya icungwa na Wikimedia Foundation, umuryango udaharanira inyungu ari na wo unacunga indi mishinga myinshi ya projects:
Indimi Wikipediya ibonekamo
Hariho izindi Wikipediya nyinshi; zimwe muri zo zigaragaraho kuba nini cyane zagaragajwe hasi aha.
Urutonde rwose · Ihuzabikorwa ry'indimi nyinshi
fa:
Adıyaman
Umujyi wa Adıyaman (izina mu giturukiya :  Adıyaman ) n’umujyi wa Turukiya, n’umurwa mukuru w’Intara y’Adıyaman. Abaturage 202,735. center|thumb|320x320px|turkey
Umuryango Ugamije Iterambere ry’Afurika y’amajyepfo
Umuryango Ugamije Iterambere ry’Afurika y’amajyepfo cyangwa Umuryango w’Ubukungu bw’Ibihugu byo muri Afurika y’amajyepfo (SADC mu magambo ahinnye y’icyongereza; izina mu Cyongereza: Southern African Development Community)
Muri Mata 1980, ni bwo havutse Inama yitwaga Southern Africa Development Coordination Conference / SADCC, igamije gukura ku ngoyi ya gikolonize na politike ya apartheid ku bihugu bikikije Afurika y’Epfo. Iyo nama ni yo yaje kuvamo SADC nk’uko izwi ubu, ku wa 17 Kanama 1992, i Windhoek muri Namibia.
Intego n amahame bya SADC
Intego z’ingenzi z’uyu Muryango, ni ubusugire; ubufatanye, amahoro n’umutekano; uburenganzira bwa muntu, demokarasi no kubaka igihugu kigendera ku mategeko; ubureshye no gusangira ibyiza n’inyungu bituruka ku kwishyira hamwe; gukemura amakimbirane binyuze mu bwumvikane, n’ibindi. center|thumb|320x320px|SADC
Icyerekezo cya SADC
Ibihugu bigize SADC birateganya gukuraho imisoro n’amahoro (Free Trade Area) mu wa 2008, bityo rikaba isoko rimwe ryagutse.
12 Mutarama
thumb|Mutarama bisobanuye ukwezi kwa mbere kugaragara ku indangaminsi izwi nka calendar mu indimi z'amahanga 12 Mutarama 1
Umuryango w’Ibihugu by’Iburasirazuba bw’Afurika
thumb|President Kagame Umuryango w’Ibihugu by’Iburasirazuba bw’Afurika (EAC; izina mu Cyongereza East African Community). Ni umuryango uhuriwemo n’ibihugu 5 ari byo u Burundi, Kenya, u Rwanda, Tanzania na Uganda,1 mu gihe ibi bihugu bigize uyu muryango bishyigikiye ko habaho leta imwe bihuriyeho amperereza yakozwe ku banyatanzaniya yagaragaje ko 80% batabishyigikiye 2 tanzanita ifite ubutaka bunini binaruta ubw’ibindi bihugu byose byose muri uyu muryango biteranye. Kandi abanyatanzaniya bakaba banafite ubwoba ko ubutaka bwabo bwazigarurirwa n’abaturage bakomoka mu bindi bihugu bigize umuryango n’ibihugu by’iburasirazuba bwa afurika :Ibura ry’ubutaka buhagije ni ikibazo kiriho muri afurika y’iburasirazuba by’umwihariko muri kenya aho amakimbirane yabereye i Mount Elgon yabaye mu mwaka wa 2007 yahitanye abantu barenga 150 abandi barenga 60.000 bakavanwa mu byabo center|thumb|Burundi Uyu Muryango washyizweho mu wa 1993, ukaba igizwe na Kenya, Tanzania & Uganda. Watangiye mu by ukuri, mu wa 1996, ubwo Arusha muri Tanzania haberaga imihango yo gushyiraho Ubunyamabanga Bukuru bwawo. center|thumb|220x220px|Uganda center|thumb|Rwanda Kuko amarembo y ubukungu bw u Rwanda yerekeza mu Uburasirazuba, ni cyo cyatumye ku wa 12 Nzeri 1996, u Rwanda rwarasabye kwinjira muri East African Community. U Rwanda rwemerewe mu 2006 kuba umunyamuryango.
Muri Mutarama 2023, Umuryango w'Afurika y'Iburasirazuba (EAC) urateganya gutanga ifaranga rimwe mu myaka ine iri imbere. Inama y’abaminisitiri y’iryo shyirahamwe igomba gufata icyemezo ku bijyanye n’ikigo cy’ifaranga ry’Afurika y’iburasirazuba n’ishyirwaho ry’inzira yo gutanga ifaranga rimwe..
Intego za EAC
Uyu Muryango ugamije: gushimangira ubufatanye hagamijwe imibereho myiza y abaturage; imikoreshereze myiza y umutungo kamere no kurengera ibidukikije; gushimangira uruhare rw uburinganire mu iterambere; guharanira amahoro, umutekano n imibanire myiza y ibihugu bigize uwo Muryango; guharanira kugera kuri customs union/single market.
Icyerekezo cya EAC
Gushyiraho urubuga rumwe ruhuriweho n ibihugu bigize uwo Muryango (Political Federation).
Umugezi wa Elila
Umugezi wa Elila ni uruzi rw'umugezi wa Lualaba muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo. Irazamuka mu Ntara ya Mwenga yo mu Ntara ya Kivu ikanyura mu burengerazuba ikanyura mu Ntara ya Shabunda hanyuma Intara ya Pangi mu Ntara ya Maniema, ikinjira i Luwalaba hepfo gato ya Kindu. [1]
Mu gice cyo hejuru hari ibyatsi bizunguruka mu majyepfo y'uruzi, ariko imisozi ya Itombwe mu majyaruguru iragoramye, itwikiriwe n’ishyamba ry'imvura usibye aho amabuye ava mu misozi ihanamye. Iki gihugu kibamo ingagi. [2] Ikibaya cyo hagati na ruguru cya Elila gisanzwe kibamo abantu ba Lega. [3]
Igihe kimwe cyatekerezaga ko kizimangana, mu 2011 igikeri Hyperolius leucotaenius cyangiritse cya bonetse kandi gifotorwa ku nkombe za Elila. [4]
Inkomoko
Ikiciro:Umugezi wa congo
Umunsi w' igiti
thumb|IGITI Umunsi w' igiti mu Rwanda ni umunsi ngaruka mwaka wizihizwa hibandwa ku kamaro k' igiti mu mibereho ya muntu kandi ukaba n' umunsi washyizweho n' umuryango wabibumbye (UN)
Amavo namavuko
uyumunsi w' igiti watangiye kwizihizwa mu Rwanda hambere abanyarwanda bakawizihiza batera ibiti n' amashyamba ndetse hakabaho n' ibiganiro bisibanura akamaro k' amashyamba mu mibereho y' umuntu.
Ibyakozwen' uRwanda kuri uwo munsi
U Rwanda kuva rwatangira kwizihiza uwo munsi w' igiti mu Rwanda hakomejwe guterwa ibiti n' amashyamba, akenshi mu miganda ihuza abaturage kandi ukabona ko basobanukiwe n' akamaro k' amashyamba ndetse n' uburenganzira bwabo mu mibanire n' ibidukikije. mu mwaka wa 2019 kuwa 24 ukwakira nibwo umuryango w' abibumbye wifatanyije n' abanyarwanda mukwizihiza uyu minsi kandi hari mu muganda wo gutera igiti mu karere ka Kamonyi, aho umuyobozi w' umuryango w' abibumbye mu Rwanda Fode ndiayeyateye igiti kandi agashimira guverinoma y' u Rwanda ubushake n' umuhate ishyira mu gutera no kubungabungo ibiti n' amashyamba.
Akamaro k' igiti mu mibereho y' umuntu.
thumb|TREES igiti n' ingirakamaro cyane, n' isoko y' umwuka duhumeka, isoko y' imvura ndetse igiti cyifashishwa mu mirimo yaburimunsi umuntu akora abanyarwanda ibi barabisobanukiwe nkuko mu mwaka wa 2015 byagarutsweho na minisitire w' umutungokamere BIRUTA Vicentt aho yari yasuye akanifatanya nabatuye akarere ka gatsibo kumunsi w' igiti. aha abaturage bagaragaje ko igiti gikwiye kubungabungwa kandi nababyangiza bagomba gufatirwa ingamba zo kubakebura kuko igiti n' inyungu rusange.
Danieline Moore
Danieline Moore Kamya numukinnyi wa filimi muri Liberiya na rwiyemezamirimo. Mu 2007, yabaye Miss Liberia muri USA. Ni n'umuvugizi wa Africa Environment Watch.
Ubuzima bwite
Yashakanye na Kamya, umufasha we kuva kera kuva 2017.
Amarushanwa y'ubwiza
Yitabiriye amarushanwa y'ubwiza ya Miss Liberia yo muri Amerika 2006 nka "Miss Maryland" ariko yaje ku mwanya wa kane. Yatsinze irushanwa umwaka ukurikira.
Gukina
Moore yagaragaye muri firime, " crazy in love ", yakinanye kandi nabakinnyi ba Nollywood nka Jim Iyke Altorro Black na Crystal Milian. Filime yerekanwe bwa mbere i Beltsville, Maryland, muri Amerika. Ibirori byari byitabiriwe nabastar benshi ba Nollywood barimo Ramsey Nouah.
Ubucuruzi
Acuruza imitako bambara ; Nalu Couture na Glitz na Nalu,  yitiriwe umukobwa we. Niwe kandi washinze Cosmetics ya DKM n'umurongo wimyenda ya VIXEN muri Liberiya, kandi ari no mubukorikori bwa kalendari.
references
Ikiciro:Afurika Ikiciro:Filimi Ikiciro:Abakinnyi ba firime
Umurenge wa Kimisagara
thumb|Imiturire y'abaturage b'umurenge wa Kimisagara mu mujyi wa KIGALI Umurenge wa Kimisagara, ni umwe mu Mirenge icumi igize Akarere ka Nyarugenge. Umurenge wa kimisagara uri mu marembo y’Umujyi wa Kigali kandi uhana imbibi n’Imirenge ya :
Ufite ubuso bungana na 3.19 km2 n’umubare w’abaturage bangana na 34472.
Ugizwe kandi n’Utugali dutatu aritwo: Kimisagara, Katabaro, Kamuhoza.
Utugari twose tugizwe n’imidugudu 48.
Ingo zigize Umurenge zingana na 7042. Abaturage bagize Umurenge wa Kimisagara batunzwe ahanini n’imirimo ihemba, ubucuruzi buciriritse ndetse n’ibimina bibafasha kugera ku gishoro. thumb|Kimisagara Nk’uko Umurage ari ishingiro ry’ubukungu igihugu cyacu giteho byinshi, akwiye gusigasirwa ahabwa ibyangombwa by’ibanze birimo ubumenyi no kurindwa indwara n’ibindi bya muhungabanya.