cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Королик
Хованя
Гнїздить од апріля до юла. Будує собі скоро цїлком заперте гнїздо з вступнов дїров на верьху. Шторік мать дві зношкы по 8 аж 10 білых яєць із світло бурыма фляками о розмірах 13 × 10 мм. Час інкубації є 14 - 17 днїв. Молодята опущають гнїздо в 14. аж 15. днї жывота.
Жрідла і референції
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
1753
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Леонардо да Вінчі
Леонардо да Винчи, повне имя Леонардо ди сер Пьеро да Винчи, Leonardo di ser Piero da Vinci  (што означать: Леонардо, сын пана Пьера з мѣстечка Винчи); * 15. апрѣля 1452, Анкьяно при Винчи – † 2. мая 1519, каштель Кло Люсе д'Амбуаз (Clos Lucé d'Amboise) — многосторонна ренесанчна особа, свѣтознаный италийскый малярь, скулптор, архитект, натуралиста, музикант, вынаходник и конштруктер.
Референции
Катеґорія:Скулпторы Катеґорія:Архитекторы Катеґорія:Вынаходници
Рокытниця
Рокытниця (Рокитниця) — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 362 (2001).
Історія
Заложене у 1535 роцї.
Катеґорія:Села Волиньской области
Пупинация
Пупинация — метод поднятя индукчности телефонных линий, дозволяючый звекшити робочу довжину линии од 3 до 5 крат. Назва походить од имени вынаходника метода — Михайла Пупина, подавшого на патент свой вынаход в року 1899.
Проблема интерференции и слабнутя
Коли много телефонных дротох навѣшали на стовпы, указала ся проблема интерференции: взаимного вплыва, котрый приводив до перемѣшованя сигналох. Тоту проблему рѣшили, бо вынайшли, же кедь скрутити пару дротох, потребну про еден розговор, тогды сосѣдны пары на стовпѣ перестають заваджати една другой. Але зоставала проблема оддалености: при великых оддаленостях сигнал в крученой парѣ силно слабнув, и бесѣдникы не чули еден другого. Англицкый физик Оливер Гевисайд в року 1892 выступив з теориов, же тото слабнутя мож зменшити, кедь через певны дистанции додати до линии индукторы. Над тов проблемов робили Михайло Пупин з Колумбийской универзиты и Джордж Кемпбел з компании AT&T, а обое подали жаданя на патент. Наконець, в року 1904 быв патент признаный Пупину.
Реализация вынахода
Компания AT&T купила од Пупина монополне право на патент и до року 1917, коли монополия ся закончила, выплатила му $455 000 ($25 млн в 2011).
25. януара 1915 была святочно отворена трансконтинентална линия Ню Йорк — Сан Франциско, на яку спотребовали 2960 тон мѣдяного дрота. Меджи важныма особами, котры мали первый церемониалный розговор были оба меры и президент Вудро Вилсон з Вашингтона. В року 1927 в США было уже понад 5 млн км «пупинованых» телефонных линий, 10 крат вецей, як на зачатку стороча.
Референции
Катеґорія:Телекоммуникация
Регент
Регент, од regens — тот, што пануе — в монархичных державах дочасный едноособный владарь або владнуча колегия, котры реализують оправнѣня главы державы в припадѣ его малолѣтства, нездатности, тяжкой хвороты або довгой абсенции законного наслѣдника престола.
Регентство — една з инштитуций державного права в монархиях. В каждой державѣ, де ся регентство практикуе, предписаный свой порядок выбраня регента, вызначены особы, што годны быти регентами, и ситуации, коли регент може быти именованый або выбраный. Регентство могло ся реализовати на основѣ закона, або на основѣ звычаевой, або на основѣ тестамента владнучой особы. Регентами найчастѣйше стають ся найближшы сородникы по мужской линии, а кедь их не е — по женской. В припадѣ хвороты монарха регентом мог быти престолонаслѣдник.
Закарпатскый народный хор
Закарпатскый народный хор, официално: Заслуженый академичный Закарпатскый народный хор — професионалный умѣлецкый ансамбл спѣву и танцю, створеный в Ужгородѣ 25. септембра 1945 под тогдышнов назвов: Закарпатскый ансамбл пѣснѣ и танцю, а уже в року 1947 быв реорганизованый на Закарпатскый народный хор. По 12 роках достав титул заслуженого, а по далшых 50 роках — академичного.
В сучасности колектив з юридичным статусом Комунальний Заклад Культури "Заслужений академічний Закарпатський народний хор" Закарпатської обласної ради од септембра 2006 веде Наталия Петий-Потапчук. Е то единый в Украинѣ професионалный колектив, якый пропагуе и розвивать умѣня народностных меншин закарпатского края.
1171
Вмерли
Катеґорія:Рокы
1752
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Литература факту
Литература факту, non-fiction — литературный жанер, в котром зображены реалны, не вымышлены, люде и факты, але з помочов драматичных литературных техник прозовых жанрох.
Примерами суть биографии вызнамных людей, описы даякых подѣй, путьовы описы, мемоары. Русскый писатель Максим Горькый основав выданя сериала Живот прекрасных людей ( Жизнь замечательных людей), котрый дале жие и доповнять ся новыма книгами того жанру. Од научно-историчных робот на подобну тему литература факту ся розликуе тым, же стварять умѣлецкый синтез, яркый, максимално конкретный образ подѣй, портретно-психологичну характеристику историчной особы. Але при тому писательска фантазия твердо ограничена.
Америцкый писатель Трумен Капоте твердив, же придумав жанер «роман факту» в своей книзѣ Хладнокровно ( In Cold Blood, 1965). Се реална история бруталного забивства фармерской родины в Канзасѣ. Книга основана на шести роках тяжкых выгледовань и розговорох зоз сусѣдами и приятелями жертв и двох влапленых забивцьох. История ся повѣдать з никаня розличных персон, и автор ся не мѣшать властныма коментарями и не перекручуе факты.
20-ы рокы 20. стороча
Включѣня в литературу документалных материалох, патетика фактографичной точности была характерна про совѣтску прозу 1920-х. Фактография была глашена главным принципом умѣлецкой творбы в часописѣ «Новый Леф» (1927–1928). Але тота «литература факту» терпѣла на еднобокость и упрощенный образ подѣй. Там хыбила аналитична глубина, а особовый аспект, за правило, зоставав поза виджѣньом автора. Лефовцѣ фетишизовали документ, тогды як суть литературы факту — его оживлѣня, своефайтове высвѣчѣня.
Представникох ЛЕФу наподобньовала украинска група Нова Генерация. Але там не вшиткы писателе ся держали объективного поданя фактох и подѣй. Напримѣр, Олекса Влизько в книжцѣ Влакы йдуть до Берлину (Поїзди ідуть на Берлін) часто намѣсто объективного опису подавать, як сам означив, «учудненый план». В польской литературѣ вплывы идей литературы факту мож видѣти у С. Кисилевского, А. Чайковского, Г. Кралла.
В Споеных Штатах в року 1924 дѣяла група писательох и малярьох, звана Америцкый ЛЕФ ( American LEF), котру створив и провадив Давид Бурлюк.
Референції
Катеґорія:Литературны жанры
Матьяшовце
Матьяшовце є село в окресї Кежмарок в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Анґола
Анґола (Анґольска републіка, República de Angola) — штат лежачій на югу Африкы з 1600 км побережом Атлантіку.
Референції
Анґола
NGC 27
NGC 27 є шпірална ґалаксія далеко дас 292 міліонів світловых років і росположена в сосвіздю Андромеды.
Референції
Катеґорія:Шпіралны ґалаксії 0027
Мария Пуйманова
Биография
Ей отець, Камил Геннер ст., правник, быв универзитным професором на правницкой факултѣ Карловой универзиты. Брат, Камил Геннер мл., став ся вызнамным неврологом.
Понеже была слабого здоровя, освѣту достала приватно, а ей учительом литературы быв Франтишек Ксавер Шалда, вызнамный литературный критик и писатель.
8. юна 1912 оддала ся за Властислава Затку, сына заможного адвоката, а жила в Чешскых Будейовицях. Але тото манжелство скоро ся закончило ей нервовов хворотов и розводом.
Другый раз оддала ся в року 1919 за Фердинанда Пуймана, професора конзерватории, драматурга и режисера оперы Народного театра в Празѣ. Мала з ним двох сынох: Войтеха (1921), природника, и Петра (1929), прозаика и перекладателя. Выступовала яко публицистка и театрална критичка, много вандровала. Поступно ся одклоньовала во своих позициях од христианского социализма и од 1930-х рокох, видячи наслѣдкы господарской кризы, приклоньовала ся ку поглядам комунистичным.
В року 1932 навщивила СССР и выдала книгу Погляд на нову державу (Pohled do nové země), в котрой говорить о своей вѣрѣ в «свѣтло з востока».
1930-ы рокы тяжкой економичной кризы стали ся переломныма и в животѣ Пуймановой, она зближать ся з комунистами, и ей далша творба зачинать быти значно идеово овплывнена.
Од року 1956 терпѣла на рецидивны запалы плюц, што ся стали причинов ей смерти. Погребена на вышеградском теметовѣ Славин.
Творба
Мария Пуйманова дебутовала в роках 1909-1910 во выдавательствѣ Новина, де в его периодиках публиковала малы прозы, фейтоны, глосы. Первы ей литературны творы, одобраны редактором Ф. К. Шалдов были Децемброве повѣданя (1909) и повѣданя Вѣрино пятнадцятьроча (1910). Уже в первых творах зачав ся вырисововати ей метод: тонкый психологичный опис стану героя, его чутьох, думок, чинох.
В ранной творбѣ Пуйманова рисуе живот пражской интелигентской родины, в 1920-х роках до сферы ей творбы додавать ся живот простых людей, хоть зась лем переважно его моралны и психологичны стороны, але уже в романѣ Пациентка дохтора Гекла (1931)  главны поставы умѣщены до широкого сполоченского и цѣлодержавного контекста.
Главне мѣсто в творбѣ Пуймановой занимать роман-трилогия Люде на роспутю (1937) – Игра з огньом (1948) – Живот против смерти (1952), указуючый сполоченско-политичну историю Чехословакии в роках 1918–1945. Роман Люде на роспутю (1937) быв зачаточно задуманый як «розлеглый образ добового сполоченства, якый мав подати поставу Батьового сына, як носителя техничного прогреса», але под вплывом теории соцреализма, з котрым ся авторка освоила, перемѣнив ся на конфронтацию пролетарского и буржоазного свѣта. Тоту перемѣну остро видко в серединѣ роману, коли главный герой, Онджей Урбан, по закончѣню школы лишать Прагу и одходить гледати щастя на фабрицѣ промысловой империи Казмара (прототипом котрого быв Батя). Во двох далшых романах трилогии, дописаных уж в сталинской добѣ, идеологичный замѣр переважать над умѣлецкым, на передину ся высувать нитка историчных подѣй и колективны судьбы. Еще ай барз прихылна ку Пуймановой совѣтска критика мусить признати, же
Референции
Катеґорія:Чешскы писателе
1748
Вмерли
Катеґорія:Рокы
NGC 28
NGC 28 є еліптічна ґалаксія росположена в сосвіздю Фенікс.
Референції
Катеґорія:Еліптічны ґалаксії Катеґорія:NGC обєкты
1170
Глави штатів
Катеґорія:Рокы
19. октобер
19. октобер — 292. день рока (293. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
Едвард Вайда
Едвард Вайда є америцькый языкознатель русинського походженя, знамый дякуючи своюй роботї над предложенов Дене-єнісейськов языковов фаміліёв, цїлём чого є довести, же кетськый язык у Сібірї має общого языкового предка з языками На-Дене в Сївернуй Америцї. Зачав ся занимати кетськым у 90. роках, по роспадови Совєтського союзу; мав інтервю з носителями кетського на Нїмцях, пак пушов до Томска в югозападнуй Сібірї, жебы там робити в теренї. У авґустї 2008. ун став перьвым Сївероамеричаном, котрый навщивив кетську утцюзнину в Туруханськум районї (Красноярськый край, сїверно-середня Сібірь), де інтензівно робив з носителями щезаючого языка. Вайдова статя «Сібірська капча з языками На-Дене» была опублікована в 2010 у Антрополоґічных записках Аласького універзітету.
Референції
Катеґорія:Жыючі люде Катеґорія:Русиньскы Америчане Катеґорія:Русиньскы лінґвісты
NGC 30
Референції
Катеґорія:Шпіралны ґалаксії 0030
Рудка-Мириньска
Рудка-Мириньска (Рудка-Миринська) — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 145 (2001).
Катеґорія:Села Волиньской области
Лондон
Лондон (London) — є головне місто Споєного Кралёвства Великой Брітанії і Северного Ірьска лежачого на юговыходї землї коло устя рікы Темза. Продукує 20 % ГДП споєного кралёвства і лондонска Сіті є єдно з найвекшых світовых центер. Лондон є вєдно з містами Ню Йорк і Токіо єдным з найважливишых міста на світі. Термін Лондон ся хоснує про землї вымеджены як єден з анґліцькых реґіонів — Великый Лондон.
Катеґорія:Міста Великой Брітанії Катеґорія:Головны міста Катеґорія:Населены пункты Великой Британии Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту Катеґорія:Міста Европы
1747
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Йерей
Йерей, Ιερέας жрець, духовна особа — официална назва священика в Православной Церкви, котра прешла до христианской терминологии з античной обрядовости. в буквалной транслитерации.
Йерей стоить на другой ступени церковной иерархии. В зачатку быв выбераный церковнов комунитов, а так посвященый епископом на служѣня той комунитѣ. Одколи христианство ся стало державнов религиов, поставлѣня йерейох на пост одкончуе лем епархиалный архиерей, без полагоджѣня з комунитов. По вывою церковно-административного апарата старшый йерей достав титул протоиерей. Йерей мать право подавати вшиткы христианскы тайны, окрем тайны священства.
Референции
Катеґорія:Хрістіанство Катеґорія:Церковны титулы Катеґорія:Духовенство
1169
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Млінчекі
Млінчекі є село в окресї Кежмарок в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Патер ностер
Патер ностер (лат. Pater noster) — латинскоязычный вариант главной христианской молитвы, котру, подля евангелистох, учив сам Исус Христос и котра записана в Библии. Молитва тыж мать иншу латинску назву Oratio dominica, што значить Молитва Господня.
Обсяг
Молитва Патер ностер складать ся зоз семох пожелань. Первы три звязаны зоз славлѣньем Отця Небесного. Позосталы четыре суть просьбами о тѣлесный и душевный добробыт молящого ся.
Мѣсто в католицкой богослужбѣ
Молитва входить до канону богослужбы во векшинѣ обрядох. О найвысшом честованю той молитвы свѣдчить факт, же Католицка Церковь заказуе читати тоту молитву прозелитам церкви до того, покаль не будуть окрещены.
Мѣсто в русинской школѣ
До первой третины 19. ст. латина была главным языком наукы и державной справы в Мадярском кралевствѣ. Латинскы молитвы як каноничны тексты были найлѣпшым способом меморованя знань и рутины латинского языка. На той основѣ побудованый учебник (букварь) латинского языка, выданый року 1746 епископом Михаилом Мануилом Олшавскым. Под каждым рядком латинского текста слѣдуе рядок по церковнославянскы. Окрем иншого, сама можность такого метода выукы прививала ученикам розумѣня едности христианского свѣта.
Референции
Катеґорія:Христианскы молитвы
Часослова
Часослова (лат. verbum) є змінна часть речі, яка выражать дїяня (іти), статус (лежати) або зміну статусу (зачервенїти).
Особа
Тіпічно екзістують три катеґорії особы, котры означають одношіня дїяня к субєктови:
Чісло
Чісло (numerus) є ґраматічна катеґорія, котра выражать чісло субєктів дїяня.
Способ
Способ (modus) є катеґоріов часослова, котре пописує одношіня часослова і реалности ці умыслу.
Русинчіна розлишує лем способ ознамовый, условный і росказовый, дакотры языкы мають сістему часословных способів зложытїшу.
Рід
Часословный рід (genus verbi) є катеґорія часослова. Звычайно є в різных языках двоїтый, а то актів і пасів.
Вид
Вид (aspekt) є катеґоріов часослова, котра выражать, же часословне дїяня ся усвідомлює:
Референції
Катеґорія:Части речі
Белград
Белград, Белеград або Белеґрад (Београд) є найвекшым і головным містом у Сербії. Через місто тече ріка Дунай і Сава, котра ся до Дуная гев вливать. Белеград быв і головным містом Югославії. Белеград має 1,2 міліона жытелїв. Аґломерацїя Белеграду має 1,7 міліона жытелїв.
Катеґорія:Міста Сербії Катеґорія:Головны міста Катеґорія:Міста Европы Катеґорія:Населены пункты Сербії Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту
Апатрид
Апатри́д, од apatris и  ἀ + πατρίς  особа без домовины — физична особа, без горожанства або подданства, котра не мать ани доказы, што могли бы вызнати ей належность ку даякому горожанству ци подданству.
По цѣлом свѣтѣ суть около 10 милионы особ, котры не мають ниякого горожанства. Статус апатрида вызнавать ся за юридичну аномалию.
Конвенция ОЗН о статусѣ апатридох 1954 установила про них статус чужоземцьох; Конвенция о горожанствѣ одданой жены 1957 укладать, же побраня або розорваня сопружества з чужоземцьом, а тыж змѣна горожанства мужом не мають автоматично вплывати на горожанство жены (привести до его утраты); Конвенция о редукции бездомовинства 1961 предписуе приязный порядок набытя апатридами горожанства в мѣстѣ их сталого бываня, ориентуе на переважне право грунту при вызнаню горожанства особы, заказуе збавлѣня особы горожанства, кедь наслѣдком того она ся стане апартидом (окрем припадох незаконно набытого горожанства).
Референции
Катеґорія:Межинародне право Катеґорія:Держава
Зебра
Зебра, то дашто такого як кінь, але мать такы чорны і білы пругы. Знаєме три другы зебры: зебра кваґа (Equus quagga), зебра Ґревиго (Equus grevyi) і зебра гірська (Equus zebra). Шыткы три другы жыють лем в Африке.
1168
Глави штатів
Катеґорія:Рокы
Анґуіла
Анґуіла (Anguilla) — заморьска теріторія Великой Брітанії з автономнов адміністраціов.
Референції
Катеґорія:Країны
Константин Матезонскый
Константин Матезонскый, *1794, Российска империя – †28. децембер 1858, Унгвар, Мадярске кральовство — закладатель, диригент и хормайстер первого в Угорской Руси полифоничного (четыриголосого) хору Гармония (од р. 1834) в Унгварѣ.
Биографичны податкы
До Унгвару пришов в року 1833 з Перемышля, де быв под псевдонимом Бѣлорусин спѣваком катедралного хора. Призвиско Матезонскый выгадане, його особность повна тайны, дозвол на селитву в Унгварѣ не достав, бо не мав пас. Зато, же фахово ся розумѣв на музицѣ, было му понукнуте, жебы ся вернув до Перемышля за легитимациями, а так буде приятый за хормайстра катедралного хора. Понеже ниякых легитимаций не мав ани в Перемышлю, Матезонскый одышов до Мукачова, а одты дав знати, же го не пустили до Польщи. За первый рок жив в монастырю яко гость поета и священика Василя Довговича, декана Мукачовского деканата, котрый даколько разы писав до викаря Йоанна Чурговича, ци не мог бы Матезонскый достати пост без паса. Аж наконець в осени 1834 епархия пристала на то, жебы провадив церковный хор без легитимации особы. Была му становлена мѣсячна платня 10 флорины, але квартель и кост достав задарь в семинарии. Матезонскый жив фурт в худобности.
О свойом походжѣню и особности никому нич не прозрадив. Коли раз А. Духнович, з котрым ся приятелили, пробовав ся дознати тайну, напоивши свого сполубесѣдника вином, Матезонскый ся остро подхватив: «Знам, де сѣгаш, Россиянин тайну не вызрадить!» Умер хормайстер 28. децембра 1858 по тыждньовой хворотѣ — запалу печункы. В послѣдны минуты його живота коло постели умираючого были його ученици Иван Силвай, Андрей Медведий и диригент Гармонии Михайло Лихварчик.
Погребеный быв на теметовѣ при ужгородском замку. В совѣтской добѣ, при ликвидациии теметова, надгробок передали до фондох музея, умѣщеного в замку.
Хор и репертоар
Хор Матезонского называв ся Гармония. Полифоничный спѣв быв на тот час новотов не лем в Унгварѣ, але и в Австрийской империи. Хор продовжив свою чинность и по смерти Матезонского, веце як 100 рокы. Репертоар Гармонии чинили литургичны творы и духовны концерты Д. Бортнянского, украинскы и русинскы спѣванкы: Мир вам, братя; Руська земле, наша мати; Дай нам, Боже, добрый час; Думы мои, думы; Я Русин 6ыл; На войну иду; Ой, на горѣ жыто; а тыж русскы народны спѣванкы и романсы: Черная шаль, Выхожу один я на дорогу, творы О. Верстовского. Выступлѣня хора зыскали величезный успѣх, як свѣдчать рецензии в тогочасной пресѣ.
Од року 1936 Гармония выступовала на габах Радио Кошицѣ зо службов Божов, колядами, духовныма спѣвами и людовыма спѣванками. Послѣдным ей диригентом быв Никифор Петрашевич, высвяченый 23. марца 1941 в Ужгородѣ и абсолвовавшый Будапештску конзерваторию в року 1943.
Референции
Катеґорія:Диригенты
Суботица
Суботица або Суботіца або Суботиця є місто на самым севері Сербії. Находить ся у автономным краї Войводина. У місті жыє значна кількость мадярьского населїня. У роцї 2011 мала Суботица 97,910 обывателів.
Лос Анджелес
Лос Анджелес часто скорочено тыж Л.А., є по Ню Йорку друге найвекше місто США, середовище рівноменного окресу. Лос Анджелес є єдно з найвызначнїшых світовых центер културы, наукы, технолоґії, міджінародного обходу і едукації. Лежыть на западї країны у южной граніцї з Мексіком в штатї Каліфорнія на берегу Тихого океану. Властне місто має розлогу 1 290,6 км² і рахує 3 957 875 жытелїв (одгад ку 1. маю 2005), ціла метрополітна область пак 17 545 623.
Катеґорія:Міста США Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту Катеґорія:Населены пункты США
19. септембер
19. септембер — 262. день рока (263. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
Ружанець
[[Файл:Rosary - usage.svg|thumb|right|200px|Ружанцьовы молитвы
Крест : Апостолске Кредо
Червена / бордова : Патер ностер
Синя : Аве Мария+Глория Патри+ Фатимска молитва ]]
Ружанець (лат. rosarium — ружова заградка) — то вѣнець медитативно повтаряных молитв, котры творять вызначну традицию Католицкой Церковли. Ружанець тыж е назва сполочнѣ читаных молитв при службѣ ружанцьовой на честь Богородицѣ.
История и етимология
Росширеню ружанця в католицкой традиции заслужили ся католицкы реголникы Доминиканы. Зачаточно пацерковый вѣнець мав 150 пацерок, подля котрых были читаны 150 псалмы Псалтыри, а позднѣйше быв роздѣленый на десяткы и служив на читаня молитв Патер ностер и Аве Мария. Назва ружанець — одомашнена латинска назва. Русинска назва пацерки походить од назвы молитвы Патер ностер. Католицка традиция официально славить праздник Дѣва Мария Ружанцьова (7. октобер) на память витязства католицкой Европы над Османами при Лепанто (1571). Найвеце занимав ся подвигнутьом ружанця Папа Лев XIII., котрый ку тому выдав окремы енцикликы (1883, 1891,1895,1896),  цѣлком аж 20 пастырскых послань и установив, же через цѣлый мѣсяць октобер в мариинскых церквах каждоденно мать ся читати ружанець. Подля католицкого учѣня Дѣва Мария в Лурдах (1858) и Фатимѣ (1917) потвердила важность читаня ружанця. По тому, як Католицка Церковь признала правость зъявлѣния Дѣвы Марии во Фатимѣ (1930), ружанець быв доповненый Фатимсков молитвов. Року 2002 папа Ян Павел ІІ. додав ку трьом группам тайн ружанця еще едну — свѣтлы тайны (см. ниже), не повинны, але рекомендованы.
Молитвы ружанця
При читаню классичного ружанця служать ся пацерками, котры мають пять десяток. Молитвы ружанця, читають ся на перемѣну, зачавши од креста читать ся Апостолске Кредо (Вѣрую); на медалионѣ и векшой пацерцѣ —  Патер ностер (Отче наш); на трьох меншых пацерках Аве Мария (Богородице Дѣво), три раз; на едной векшой пацерцѣ (злучникови) — Аве Мария (Богородице Дѣво),  Глория Патри (Слава Отцю) и Фатимска молитва. Дале слѣдують циклы з пятьох десяток, кажда з котрых зачне ся спомянутьом тайны, молитвов Аве Мария (Богородице Дѣво), десять раз з тым, же в конци еще додасть ся Глория Патри (Слава Отцю) и Фатимска молитва; на каждой векшой пацерцѣ  —Патер ностер (Отче наш). При том ся молитвы допровожують медитациов о тайнах, дотычных евангелскых подѣй.
Виды тайн
Тайны суть радостны (напр. Рождество Исуса Христа), болестны (напр. Роспятя Исуса Христа), славны (напр. Воскресѣня Исуса Христа) и свѣтлы (напр. Крещѣня в Йордану). В каждой группѣ суть пять тайн, што одповѣдать пятьом десяткам ружанця. Про каждый припад читаня ружанця конкретный вид тайны про медитацию выберать ся подля специалной регулы, зависимо од дня тыждня и церковного календаря.
Иншы виды ружанця
Окрем того суть еще шпециалны виды ружанця, де ся медитуе о иншых радостных або болестных подѣях. Напримѣр, на день Дѣвы Марии Болестной (15. октобер) читать ся семиболестный ружанець (7х7), де ся споминать на сѣм утрапѣнь Богородицѣ  При читаню шпециалных ружанцьох тыж хоснують шпециалны виды пацерок.
Референции
Катеґорія:Католицтво Катеґорія:Христианскы молитвы
Тюшка
Тюшка — село в бывшом Межгорском районѣ (од року 2020 — Хустском) Закарпатской области Украины. В роках 1944–1997 село Тюшка было подряджене сельской радѣ Рѣчкы. Тюшковска сельска рада основана 21.05.1997.
История
Перва упоминка о селѣ Thywska «на запад од Волового» зафиксована под роком 1614. Село назване од потока Тюшка, котрого назва своим рядом може походити од зафиксованого у Даля тюшиться — мотати ся, крутити ся, плянтати ся. Од року 1751 ту позната деревяна церква Св. Николая з четырьма звонами, што стояла в готарѣ Вершок. Една велика буря з ней знесла крест, а там, де го понесло, в року 1808 поставили нову церкву. В роках 1991–1999 попри ней выставили муровану церкву, а стара деревяна згорѣла в року 2000. В року 1997 освятили тыж нову православну Дмитровску церкву. А року 2009 мукачовска фирма "Автоміст" зрядила в Тюшцѣ желѣзобетонный мост.
1745
Умерли
Катеґорія:Рокы
Тюшка
История
В року 1910 в селѣ евидовали 529 обывательох: 404 Русины, 118 Нѣмцѣ, 7 Мадяре. З них 409 грекокатолици, 120 израелиты.
В року 1930 зоз 529 заевидованых обывательох были: 409 Русины, 119 Евреи, 1 чужоземець. В селѣ была грекокатолицка русинска 2-класна школа.
Референции
Катеґорія:Населены пункты Украины Катеґорія:Населены пункты Закарпатской области
Кобылочка камышівка
Кобылочка камышівка (Locustella luscinioides) є середнї великый вид співака з родины Sylviidae. Цїлково є невыразно зафарблена – зверьха оливово сивобура, насподї брудно біла з арджаво сивыма боками. Гнїздить в розлеглых высокых тростинках.
Референції
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Русины в Словеньску
Руси́ны в Словéньску (Rusíni na Slovensku, Rusíni Slovenska) — суть єдной з славяньскых націоналных меншын, котры жыють в Словеньску. Русиньске населїня в основному жыє на северї і на выходї країны, поблизку од граніцї з Польсков і Українов. На переписі населїня в роцї 2021 было 23,7 тіс. жытелїв, што утверджають, што є Русинами. Тото складає 0,44% населїня Словеньска, а Русины были/є четвертов за чіселністю меншыной на Словеньску. Менше 1% населїня назвали русиньскый язык материньскым.
Култура
Сучасну културу розвивають переважно културні товарішства, музеї тай їх просвітны проґрамы, просвітны центры, центры одпочінку, театры, містьскы уряды, аматерьскы фолклорны колектіви, котры готовлять свої проґрамы русиньскім языку. Деревяны ґрекокатолицькы церькви на выходї Словеньска XVII.-XX. стороча, котры є націоналными културными памятками (переважно в окресах Свідник, Бардеёв та Снина), є популарными в світї
Реліґійный склад
Реліґійный склад населїня русиньской націоналности, за даными перепису 2011.
Пиночка звычайна
Таксономія
Пиночка звычайна была описана Карлом Лінеём в роцї 1758 під родовым іменом Motacilla. До роду Phylloscopus пак была заряджена в роцї 1826.
Творить 3 підвиды:
Опис
Дакус є менша як воробель, росте до довжкы 11-12,5 цм, роспятя крыл мірять 17-22 цм і важыть 7-15 ґ. Зверьха є зеленобура, спід тїла мать брудно білый аж жовткавый. Обі поглавя ся фарбами нияк не одрізняють, молоды птахы мають в порївнаню з дорослыма жовтїшый спід тїла.
Вабить двойслабічным „гиіт“. Спів ся складать з ряды простых повторяных піскавых звуків (смоть ).
Росшырїня
Гнїздить на россяглій теріторії Европы a в Азії, де засягує аж по выходну Сібірь. Є перелїтный із зимовищами в субсагарьскій Африцї. Підвид Phylloscopus trochilus yakutensis притім каждый рік міґрує далеко аж 12 000 км з выходной Сібірї до южной Африкы.
Примарно ся стримує в молодых одкрытых лїсах з густым підростом і стромами молодшыма 10-20 років, проникать але тыж до парків і загород. Найвекшых популачных густот досягує на місцях з водяныма елементами і богатым поростом берез, вильх, верб, чорніць, в чорнїцях будує гнїзда.
Еколоґія
Жывить ся хробачінов, ларвами, павуками а на осінь тыж різныма плодами. В середнїй Европі гнїздить 1x за рік од мая до авґуста. Кулёвите гнїздо з травы і моху постелене пірём з бочным вступом будує на земли в густій крячінї або в траві. В єдній зношцї є пак 4-8 світлых, червенобурых флякастых, 15,2 x 12,2 мм великых яєць, на котрых 12-14 денной інкубації мать участь лем сама саміця. Молодята гнїздо опущають по 13-14 днях. Поглавно дозрївать уж в першім роцї жывота а у вольній природї ся дожывать звычайно 2 рокы.
Чісленость
Европска популація є гадана згруба на 40 міліонів парів.
Референції
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Лоґіка
Катеґорія:Формалны наукы
Жирафа
Жирафа (Giraffa camelopardalis), то дашто такого як кінь, але мать такый довгый карк.
Жирафа є высока 5-6 метрів, їсть рослины і жыє в Африцї. Знаєме девять піддругів, котры ся розрізняють взорами скуры.
Сила
Сила є векторова фізікална величіна, котра выражать міру взаємного пособлїня тїлес або поль.
Катеґорія:Физикалны величины
Василь Діянич
Дѣянич Василь Васильович, псевдонимы: Турянин, В. Буревісник, Вася Ужанський; *15. юл 1925, Туря Быстра, Чехословакия — †19. юн 1980, Ужгород, Украина — поет, новинарь.
Биография
Родив ся в фамилии земледѣлця. В року 1943 закончив Ужгородску гимназию. Публиковати свои творы зачав в року 1941, писав по русскы. Его 8 верши появили ся в зборнику Тройка (1942), котрый достав позитивну критику в Литературной недѣли (1942).
Творба
Майже на каждом концертѣ Закарпатского народного хора звучали спѣванкы на его слова. В конци року 2015 ку 90-м недожитым уродинам поета Закарпатска областна писательска организация и меценаты выдали зберку его выбраных поезий, названу Горы вы мои мальованы.
1167
Глави штатів
Катеґорія:Рокы
Василь Діянич
Творба
Зберкы:
Референции
Катеґорія:Украинскы поеты Катеґорія:Новинаре
Таджікістан
Таджікістан (тадж. Тоҷикистон, [tɔdʒikisˈtɔn]), офіціално Републіка Таджікістан (тадж. Ҷумҳурии Тоҷикистон) — гориста країна в Середнюй Азії. Граничит из Афґаністаном на юзі, Узбекістаном на западі, Кірґізстаном на сівері тай Китайом на востоці.
Територія Таджікістана была частьов многых держав и імперій, межи ними державы Ахеменідув и Сасанідув, Монґольска и пак Російской імперов. Таджікістан из теперішніми гатарами ся появив у Совєтьскому союзі, спершу як автономна републіка в Узбекістані, пак уд 1929. года як окремішня совєтьска републіка. Скоро по независимости Таджікістана (9. септембра 1991) ся почала гражданьска война (1992 — 1997). Уд 1992 року в довжности главы державы є Емомалі Рахмон, фактично як авторітарный правитель.
Булшина жителюв сут таджікы подля народности и мусулмане подля реліґії. Економіка Таджікістана силно зависит уд пересылкы гроши из заробкув, майбулш из Росії (почти половка ГДП). Другыми важными секторами сут выроба памута тай алумінія.
Таджікістан Катеґорія:Штаты і теріторії, котры основаны 1991
Испанскы имена
Одданы жены
Жена по одданю свое призвиско не мѣнить, але може ку ньому додати призвиско мужа з помочов словка de, котре означать генитив, подобно тому як в чешчинѣ Vondrák → Vondráková (чия). Напримѣр, Мария Евгения Санчес Родригес, и в дѣвоцтвѣ и оддана зоставать зо своим именем, але може и додати призвиско мужа: Мария Евгения Санчес Родригес де Лопес Кампос, што укаже експлицитно, же е оддана, а призвиско ей мужа Лопес Кампос. При том ей просте имя буде Мария Санчес. Дѣтина той пары достане призвиско Лопес Санчес.
Походжѣня призвиск
Призвиска на -ес (-ez) суть даколишны патронимы, напримѣр Pérez означать сын Pedro-а, González — сын Gonzalo-а.
Иншак de указуе на призвиска, утворены од топонимох: de la Cueva, як apellido materno у спѣвака Хулио Иглесиаса (Julio José Iglesias de la Cueva).
Дакотры призвиска походять од опису вонкашности або занятя: Cortés (храбрый), Grande (великый), Herrero (коваль), Zapatero (шустер); або вытворох природы и чоловѣка: Torres (турнѣ), Vega (лучка), Serrano (верховина) и т. п.
Злучник y
Меджи двома призвисками в минулости звыкли класти злучник y (аналог русинского и), напримѣр Francisco José de Goya y Lucientes (1746–1828). Тото таксамо придасть ся на розознаня, же иде о два призвиска, коли отцьове призвиско (apellido paterno) може быти поплетено з другым крестным именом (segundo nombre). Кедь материно призвиско (apellido materno) ся зачинать на I, Y, або Hi+консонант, испанска евфония выжадуе замѣну злучника y на e, напримѣр, Eduardo Dato e Iradier.
Зложены крестны имена
Испанскы крестны имена суть обычайно зложены якнайменше з двох имен, хоть в практицѣ ся може хосновати лем едно з них, обычайно перве. Тоты додаточны крестны имена часто суть именами святых, котры тым способом ся стануть покровителями так поименованой особы. Найпаче популарны додаточны имена суть Jesús, José и María. И так, напримѣр, María Jesús — женске имя, хоть Jesús само по собѣ мужске, José María — мужске имя, хоть María само по собѣ женске имя.
Референції
Катеґорія:Имена
1744
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Крокодил
Крокодил (родина Crocodylidae), є родина ряду Крокодилообразных.
Правник
Правник — фаховый знатель права, обще означѣня особы, котра достала высокошколску правничу освѣту. Правниками называють тыж особ, котры штудують право на высокой школѣ, жебы зыскали правничу освѣту. Высокошколскы педагогы, котры выучують штудентох права суть правниками-теоретиками. Дипломованы правникы в державной або приватной службѣ суть праниками-практиками.
История
Римскый император Август быв первый, основавшый уряд правника: окремым найлѣпшым знателям закона (juris consultus) делеговав право, жебы в имени императора выповѣли свое суджѣня.
Намѣщѣня
Дипломованый правник в сучасности може зыскати намѣщѣня в державной правничой службѣ яко: або в приватном бизнисѣ яко правник фирмы, приватный адвокат або нотарь, а тыж на неправничых урядницкых постах, де е знаня права пожадане.
1166
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Бейсбал
Бейсбал (baseball) — шпортова гра з лобдов, до якой бють бейсбаловов паліцёв.
Жрідла
* Катеґорія:Шпортовы гры
Сима Цян
Сима Цян (кіт.: 司馬遷/司马迁 <Сима Ч'єн>; ся народив прибл. у 145 ці у 135 р. п. н. е., вмер прибл. у 90 р. до н. е.) — кітайскый історик («отець кітайской історіоґрафії») і писатель. Быв, як і ёго нянё Сима Тань, дворным історіоґрафом і астролоґом дінастії Хань.
Галицка совѣтска социалистична република
Галицка cоциалистична совѣтска република (ГССР) — куртожиюча державна формация, выголошена 15. юла 1920 Галицкым револучным комитетом (Галревком) на части територии Галичины, добытой Червенов армадов в часѣ польско-совѣтской войны (1920). ГССР заникла 21. септембра 1920 з одводом Червеной армады.
Територия
Териториално ГССР загортала Бережанскый, Борщаговскый, Бродовскый, Бучачскый, Гусятинскый, Залѣщицкый, Збаражскый, Зборовскый, Золочовскый, Подгаецкый, Рогатинскый, Скалскый, Теребовлянскый, Сокальскый, Тернопольскый, Чортковскый и, часточно, Бобрскый, Камянко-Струмиловскый, Перемышлянскый, Радеховскый повѣты на територии нынѣшных Тернопольской и Львовской областей.
Органы влады
Высшым органом влады републикы быв Галревком. Ему ся подпорядковали сельскы, мѣстечковы, повѣтовы ревкомы. Галревком сѣдлив в Тернополю. На чолѣ Галревкома став Володимир Затонскый. Официалныма языками были польскый, украинскый, идиш. В дѣловодствѣ, вшак, Затонскый хосновав лем русскый язык.
Галревком быв сформованый 8. юла 1920 в Киевѣ. По приходѣ Червеной армады в Галичину, перейшов до Тернополя (1. августа), а при контранаступѣ польского войска и одходѣ Червеной армады лишив Тернополь.
Политика влады
Политика влады была цѣлком координована з РСФСР. 15. юла 1920 Галревком выдав декларацию До працуючых цѣлого свѣту, до влад социалистичных совѣтскых републик и влад всѣх капиталистичных держав, 1. августа 1920 декрет О заведжѣню совѣтской влады в Галичинѣ. Далшыма декретами было ликвидоване приватне властництво на выробны средства, национализованы церковны маеткы и земля, а тыж организована надзвычайна комисия про бой з контрареволуциев.
Референции
Катеґорія:История Украины Катеґорія:История Польщи Катеґорія:Бывшы штаты Катеґорія:Штаты і теріторії, котры основаны 1920
Лоґічне проґрамованя
Лоґічне проґрамованя є в шыршім значіню хоснованя математічной лоґікы як средства про проґрамованя. Ёго початкы можеме выстоповати аж ку пропозіції Джона МкКартса advice taker (порадца) [1958]. У тій пропозіції служыть лоґіка про чісто декларатівну репрезентацію языка і доказователь вет (theorem-prover) або ґенератор моделів (model-generator) ся хоснує як рїшытель проблемів (problem-solver). Рїшіня проблемів ся так дїлить міджі проґраматора (ґарантує правилность проґраму в лоґічній формі) і доказователь вет або ґенератор моделів (одповідать за ефектівне рїшіня проблему).
Катеґорія:Проґрамованя
Агнета Бучко Папгаргаї
Агнета Бучко Папгаргаї (* 3. новембер 1951, Миклошевци, Хорватія) — поетеса, прекладателька, новинарка. В року 2005 ше стала лавреатку награди Александер Духнович за найлєпшу кнїжку на руским язику (Стриберни мотиль). Од року 1975 по одход до пензиї 2010 була новинарка и редакторка Рускей редакциї Радія Новый Сад.
Биография
Од року 1975 – редакторка рускей редакции радиа Нови Сад (културни програми и програми за дзеци). Ушорйовала емисию за младих “Одгуки з ровнїни“, емисию За наших роботнїкох у иножемстве, “Културну панораму“, “Емисию за дзеци“ и “Красне слово и музика“. Була часц ґлумецкей екипи емисиї „На габох музики и гумору“, бавела у радио драмох, участвовала у явних емисийох, була длуги роки рецитаторка. За 15 роки ґлумецкей активносци у руским театре, достала бронзову плакету 1996.
В року 2010 одошла до пензиї. Жиє у Новим Садзе.
Писательска творчосц
Ей поезия преважнє дзецинска лирика зоз идеализацию валала и валалского живота. Преклада по руски зоз сербского и русийского язикох (Б. Чопич, А. Чехов, О. Островский, А. Тишма, М. Салтиков-Щедрин).
Першу писню обявела у новинох Руске слово 1966. року. Обявела кнїжки поезиї: Облак одхилєни (1973), Птица у цмоти (1977), Позни роки (1984), Дзешец печаци цихосци (1989), Спокуси Злополя (2006) и Осце и черешнї (2015). Кнїжку прози за дзеци Стриберни мотиль и други сказки обявела 2004. року. Тота кнїжка є од текстох котри писала за емисию за дзеци.
Референції
Катеґорія:Русиньскы поеты Катеґорія:Русиньскы умелцї
Сремскі Карловці
Сремскі Карловці або Сремскы Карловцы (Сремски Карловци, Sremski Karlovci) є місто у Сербії. Находить ся у автономным краї Войводина на бокох верхів Фрушка гора. У роцї 2011 мали Сремскі Карловці 8 750 обывателів. Міджі 16. новембром 1698 і 29. януаром 1699 гев засідав войновий конґрес міджі штатамі т.н. Сятой Лиґы і Османьской імперії, на основі чого быв підписаный Карловацкый мір.
Катеґорія:Міста Сербії Катеґорія:Населены пункты Сербії Катеґорія:Населены пункты Войводины Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту Катеґорія:Южнобачскый округ
Архиерей
Архиерей,  ἀρχι- старшый +Ιερέας йерей — подля Нового Завѣта: синоним слова первосвященик, циже найстаршый священик; в ранньом христианстве, а од IV. стороча и православии — высша, третя (по дякови и йерейови) ступѣнь священства.
Подля титулу священослужителѣ ступѣни архиерея можуть ся одличовати и называти ся, напримѣр, епископами, архиепископами, митрополитами, патриархами, католикосами, папами.
Референции
Катеґорія:Хрістіанство Катеґорія:Церковны титулы Катеґорія:Духовенство
Ліман
Ліман (Лиман) — є місто в Українї, Донецька область. Має 22 400 жытелїв. Перше ся споминать у 1667 році.
Катеґорія:Міста Україны Катеґорія:Донецька область
Сергей Ейзенштейн
Сергей Михайлович Ейзенштейн, Сергей Михайлович Эйзенштейн,  Sergejs Eizenšteins; 22. януар 1898, Рига (теперь Латвия) – 11. фебруар 1948, Москва) — росийскый, спочатку театровый режисер але найвекшу славу собѣ здобыв на полю граного филма. Его найславнѣйшым филмом став ся Крижник Потемкин (СССР, 1925), котрый поважують за найлѣпшый филм свѣтовой кинематографии, а в Белгии в року 1958 в рамках World's Fair быв фахманами зволеный за найлѣпшый филм вшыткых доб.
Биография и творба
Сын богатого архитекта, Ейзенштейн в року 1915 зачав штудовати архитектуру на Ставебном инштитутѣ в Петроградѣ. В яри 1917 быв мобилизованый до войска, од року 1918 служив яко войсковый инженер в Червеной армадѣ, але при каждой можности споряжав театралны инсценации. Наконець быв придѣленый ку Политичному оддѣлу Западного фронта, и театрална пропаганда ся стала его войсковов повинностьов. В далшых роках Ейзенштейн перешов до Московского театра Пролеткулт, яко сценограф, а пак и режисер. Режисер Пролеткулта Всеволод Мейерхолд мав великый вплыв на Ейзенштейна, коли го ознакомив з концепциев биомеханикы циже подмѣненой спонтанности. Ейзенштейн з теории Мейерхолда вывинув свое властне «зоставлѣня атракционох» — поступность образчикох, сполочный емоционалный ефект котрых перевысшать суму его частей. Подля его теории, тот штил редагованя фунгуе аналогично диалектицѣ Маркса. Хоть Ейзенштейн мав намѣр чинити филмы про обычайного позирача, его интензивне поуживаня символизма и метафор, котре называв «интелектуалным монтованьом», даколи не мало порозумѣня од публикы. Наперек тому, же створив лем сѣм филмох за свою карьеру, его роботы указали, як филм годен выйти за рамкы свого попередника девятнадцатого стороча — викторианского театра — и створити абстрактны концепции з конкретныма образами.
Выбор з филмографии
Часть филмох была заказана цензуров, або знята з промѣтаня по куртом часѣ. Филмы, створены в заграничу (1929–1932), не достали схвалѣня в СССР.
Референции
Катеґорія:Російскы режісеры
1743
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Мармарошскы Верхы
Мармарошскы Верхы (Munții Maramureșului, Мармароси, Мармароські гори) — горске пасмо у Восточных Карпатах. Вѣк-гор — архей.
Полога
Векша часть того пасма простерать ся на территории Румынии. В границях Украины, до Ивано-Франковской и Закарпатской области) высягають его сѣверны и сѣверовосточны окраи, Раховскы Верхы (або Гуцулскы Алпы) и Чивчинскы Верхы. До рока 1944 Раховскыма Верхами закончовала ся границя Румынии з Чехословакиев, а Чивчинскыма Верхами — з Польщов, а на верху Стог (1653 м) стыкали ся три границѣ. Границю пасма творять рѣкы Бѣла Тиса з сѣверной стороны, и Вишеу з южной.
Призначности
Раховскы и Чивчинскы Верхы — еден из найменше доступных горскых районов Украины. Про доступ до тутешной приграничной зоны Украины, туристы потребують мати урядный дозвол од пограничной службы. Часть пасма Раховскы Верхы окрем того належить до природной резервации Карпатскый биосферный заповѣдник. На румынском боцѣ цѣла розлога Мармарошскых Верхов выголошена за Народный природный парк Мармарошскы Верхы.
Мармарошскы Верхы нетипичны про Карпаты. Суть они барз давны, сформовали ся в первогорной добѣ. Складены суть з метаморфозованых кришталичных усадженин: лупков, гнайсов и др. Верхы ту суть высокы, з прикрыма убочами и глубокыма узкыма долинами, напоминають алпскы ландшафты.
Референции
Катеґорія:Верхы и горскы пасма Катеґорія:Верхы и горскы пасма Украины Катеґорія:Верхы и горскы пасма Закарпатской области
Фрушка гора
Фрушка гора - суть горы у Сербії і на граніці Хорватії. Лежать у історічным краї Срем.
Катеґорія: Верхы Сербії Катеґорія: Верхы
Василь Комендар
Васи́ль (Ива́нович) Коме́ндарь, *2. марец 1926, Буштино, Подкарпатска Русь, Чехословакия – *24. юн 2015, Ужгород, Украина — ученый-биолог, професор, активный охранитель екологии Карпат.
Скалисты горы
Скалисты горы - (анґл. Rocky Mountains) — велике гірське пасмо на западї Северной Америкы.
Василь Комендар
Штудии
Учив ся в державной народной школѣ в Буштинѣ (1931–1937), де его отець служив за беделуша. По ей закончѣню склав испыт и быв приятый до емигрантской русской реалной гимназии в Празѣ. Роспад чехословацкой републикы и закрытя пражской гимназии в року 1939 вымусили го вернути ся и продовжити науку на гимназии в Хустѣ. Закончив гимназию в року 1946, уже при УССР, на тот час перетворену на середню школу №2 подля совѣтского взора, и продовжив штудии на новоствореной Ужгородской державной универзитѣ, на биологичной факултѣ, де выбрав собѣ шпецализацию на катедрѣ ботаникы. В року 1951 завершив высокошколскы штудии з дипломов во фаху: ботаник; учитель биологии и хемии.
Научна и педагогична робота
Од року 1951 штудовав на ашпирантурѣ (фах геоботаника, Инштитут ботаникы АН УССР, Киев) под научным веджѣньом дописного члена АН УССР, доктора биологии, професора Поварницина В. О. и в року 1954 успѣшно обгаив дизертачну роботу «Растительность горного хребта Черногора в Восточных Карпатах и её значение в народном хозяйстве», з чим зыскав ступѣнь кандидата биологичных наук во фаху геоботаника, ай того ж року зачав свою педагогичну карьеру яко старшый преподаватель катедры морфологии и систематикы ростлин.
Популаризатор наукы, еколог, етнограф
Во своих премногых буклетах, брожурах, книгах, радиорепортажах, выступах фурт поднимав остры проблемы захраны окружѣня, рѣдкостных видох, ай в морално-етичном аспектѣ. Надзвычайно новаторскым быв проект популарной телевизной програмы «Шовкова косиця» на областной телевизии, якого закладательом и ведучым быв проф. Комендарь. Его систематичны остры выступы мали великый сполоченскый резонанс. В роках 1960–1975 стояв на челѣ Закарпатского областного оддѣлѣня Товаришства охраны природы. Интересовав ся и лѣчивыма ростлинами Карпат, котры суть придатны в народной и традичной медицинѣ ай газдовствѣ («Лікарські рослини Карпат». Уж., 1971; «Медоноси Карпат». Уж., 1975 (сполув­­автор)). Выпрацьовав и запатентовав биологично активный придаток Балзам Комендаря.
Окреме треба упомянути его етнографичны штудии, котры выклав в написаных ним языком легенд, передайох и былиць начерках, новелах и повѣданях «Зелені перлини Кар­­пат» (1985, сполув­автор), «Барвінок для майбутнього» (1987; 1999), «У мандри до шовкової косиці» (2009; вшиткы – Ужгород). Его книга о лѣчивых ростлинах Карпат обсягуе велике число народных назв ростлин, котры являють интерес и про етнографох, и про лексикографох.
Юрий Кресила
Штудии
Выштудовав умѣлецко-промыслове училище в Угерском Градищу, Чехия (1951–1955) и Высшу школу вытварного умѣня в Братиславѣ (1955–1961). В Братиславѣ го учили вызнамны особности той добы: Д. Миллый ай иншы професоры.
Фаховы замѣстнаня
По закончѣню штудий пра­цовав яко малярь и педагог. Преподавав на катедрѣ вытварного умѣня педагогичной факулты Универзиты Павла Йозефа Ша­фарика в Пряшовѣ (1961–1963, 1967–1978); малярьом редакции часописа Друж­но вперед (1963–1967); доцентом Высшой школы вытварного умѣня в Братиславѣ (1978–1990), пак ся вернув до Пряшова на вольну ногу. За довгы рокы быв означованый дома и в заграничу як украинскый або словацкый малярь; од року 1989 быв участником колективных выстав русинского умѣня, организованых Русинсков Обродов.
Творба
В первых роках у Кресилы переважали фигуралны композиции на мотивы улицѣ, материнства, оголеной натуры, портреты, а од 1970-х рокох — пейзажы русинского краю. Про него суть характерны контрастны колоры и акцентованы контуры. Створив тыж форматны мозаикы на фасадах сполоченскых будов. Мав персоналны выставы: Гуменне (1962, 2007), Тренчин (1963), Свидник (1966), Снина (1976), Пряшов (1978, 1983), Братислава (1984), Баутцен (1979), Вѣдень (1981).
Референции
Катеґорія:Русиньскы малярї
1165
Глави штатів
Катеґорія:Рокы
Йоанн Кутка
Йоанн Кутка, *1750, Суков, жупа Шариш, Мадярске кральовство – †1812, Унгвар, Мадярске кральовство — церковный дѣятель, просвѣтитель.
Биография
Филозофию штудовав в Кошицях, теологию — в Мукачовѣ. Высвяченый на грекокатолицкого священика в року 1775, преподавав основы литургии в Мукачовской духовной семинарии (1777–1786) и быв ей ректором (1783–1786). Од року 1777 быв секретарьом епископа Бачинского, од року 1794 — каноником, а по смерти епископа (1809) — генералным викарьом капитулы, фактично старшов особов епархии.
1742
Умерли
Катеґорія:Рокы
Лупок
Лупок — горнина, котра в резултатѣ метаморфичных процессов под тискненьом и высшыма теплотами достала параллелну слоисту структуру.