cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Руська народна републіка Лемків
Зложѣня и чинность влады
Польска влада не противостала активно лемковскым усилованям до часу, чекаючи покаль вопрос остаточно рѣшить Парижска конференция. Але 23. януара 1919 Начальный совѣт Лемковщины выголосив самороспуск и передав владу в рукы Карпаторуськой народной рады в Пряшовѣ, одкы выходили прочехословацкы и антипольскы прокламации. На то было на Лемковину послане польске войско з акциов, котру пак назвали «фебруаровов пацификациов». Были арештованы ведучы лемковскы дѣяче, о. Михайло Юрчакевич скрыв ся на Словакию. В акции были забиты двое и ранены веце людей, войско допустило ся самовольных реквизиций и конфишкаций. Ведучу роль одтеперь заняв Ярослав Качмарчик, котрый быв наставленый гледати компромис з польсков владов. Качмарчик од Варшавы достав обѣцянку, же репресивны акции и бранка до войска перестануть.
Новоселиця (Межгорскый район)
История
За «другых Мадяров» (1939–1944) веце як 60 людей из села утѣкли до Совѣтского Союзу. Червена армия пришла в село 13. октобра 1944. Року 1969 в селѣ жило 1258 людей. Была розмѣщена централна управа колгоспу «Перемога». В Новоселици были зачаточна школа, восямрочна школа, клуб, болниця на 15 постелей.
Руська народна републіка Лемків
Зложѣня и чинность влады
Качмарчик пробовав тыж в Ужгородѣ догваряти ся о злучѣню вшиткых Русинох в едной Карпатской Руси, але не схвалив то ани Григорий Жаткович, котрый ся бояв, же ся тым скомпликуе вопрос границь русинской територии.
Новоселиця (Межгорскый район)
Заимавости
Подля дакотрых жерел, в околици села находять ся слѣды едной давной шахты, такого типа, в якых добывала ся соль еще за доб римлянскых в давной Дакии, до котрой належав и Мараморош. Были то ямы, до 40 м глубокы, 4–8 м широкы и 15–30 м довгы. Тот способ добываня соли удержав ся до середновѣку.
Руська народна републіка Лемків
Конець републикы
По абсолутном неуспѣху заграничной дипломации и дочасном примирю на домашном полю, а тыж з причины зачатку земледѣлскых робот, ярь и лѣто року 1919 минуло в повном затиху, даяка политична активность указала ся аж восени, коли, нарушивши обѣцянку Варшавы, мѣстна влада зачала пробовати брати Лемкох до войска. Але поправдѣ заострила ся ситуация, коли в януарѣ 1920 бранка зачала ся уже з дозволу централной влады, а интервенции Качмарчика не дали резултату.
1622
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Новоселиця (Межгорскый район)
Референции
Катеґорія:Села Україны Катеґорія:Населены пункты Закарпатской области Катеґорія:Населены пункты Украины
Руська народна републіка Лемків
Конець републикы
12. марца 1920 во Флоринцѣ зобрали ся около 50 найактивнѣйшых дѣячи Лемковины и выбрали 26-членный «парламент» Верховный Совѣт Лемковской Руси, котрый пак выбрав 5-членный «уряд» Исполнительный Комитет: премьер Ярослав Качмарчик, министер рольництва Микола Громосяк, министер внуторных дѣл о. Дмитро Хыляк, министер заграничных дѣл о. Василь Курилло, з неяснов функциов Захарий Копыстянскый, адвокат з Перемышля, котрый але не брав ниякой участи в далшых подѣях. Быв принятый меморандум, котрый жадав плебисцит на територии польской и словацкой Лемковин, а перед тым одтягнутя польского и чешского войск. Наступно зачала ся агитация обывательства бойкотовати контингенты и бранку.
Польска влада нараз послала войско, и република зостала ликвидована.
Суд
6. януара 1921 Ярослав Качмарчик, Микола Громосяк и о. Дмитро Хыляк были арештованы и оскаржены з пробы одорвати часть територии Польщи. Суд одбыв ся 10. юна 1921 в Новом Сончу, и вшиткы трое были признаны невинныма як такы, котры сповняли волю народа.
Референции
Катеґорія:Лемковска република Флоринкы Катеґорія:Русины Катеґорія:Бывшы штаты
7. апріль
7. апріль — 97. день рока (98. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
Руал Амундсен
Руал Амундсен (16. юл 1872 – юн 1928 Барентсове море) быв норьскый поларный бадатель, як першый чоловік досягнув южного полу. Став ся піонїром поларного баданя воздухошыфами і летадлами. Загынув при ратунковій місії шпераючій по воздухошыфі Італія.
Катеґорія:Океанологи
Ратнівскый район
Ратнівскый район (укр. Ратнівський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 1437 км² і 51 851 жытелїв. Центер - селище Ратне.
Катеґорія:Ратнівскый район Катеґорія:Районы Волиньской области
Поляковцї
Поляковцї (по ) є село в окресї Бардеёв в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Высокы Татры (горы)
Высокы Татры - горы у Европі, на теріторії країн Словеньско і Польско. Высокы Татры суть частёв гірьской сістемы Карпат і творят їх найвысшу часть. Найвысшый берег Высокых Татер є Ґерлах.
Катеґорія:Ґеоґрафія Катеґорія:Горы
1295
Умерли
Катеґорія:Рокы
1640
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Єдно виданіє
Єдно виданіє - проза од Еміла Кубека. Написана на початку 20. стороча.
1294
Вмерли
Катеґорія:Рокы
ОПЕК
Орґанізація країн експортуючіх ропу (скорочено OPEC з анґл. Organization of the Petroleum Exporting Countries) є міджівладна орґанізація здружуюча 12 країн експортуючіх ропу. ОПЕК коордінує економічну політіку членьскых країн, і то особливо в области веджіня говорїв оглядом обєму продукції та й цїн ропы. Резіденція орґанізації є у Віднї.
Членьскы країны ОПЕК днесь контролюють 75 % вшыткых світовых ропный засоб, в цїлосвітовій мірї так забеспечують єдну третину вшыткой ропной продукції тай цїлу половину з обєму експорту ропы.
Катеґорія:Міджінародны орґанізації
Чоп
Чоп (Чоп) — є місто на югозападнім рогу Закарпатьской области на западї Українї. Лежыть на граніцї з Мадярьском тай Словеньском на узкій смузї міджі ріками Тиса і Латориця, дас 25 км на юг од областного центера Ужгорода.
Історія
В часї міджівойновой Першой републікы Чеськословеньска належав Чоп к Словеньску; під політічный і судный район з резіденціов в Кралёвскім Хылмці. При передаваню Підкарпатьской Руси Совєтьскому Союзу в роцї 1945 належав як стратеґічный железнічный ґуз (стрїчають ся ту штрекы од Кошіць, Будапештї, Ужгорода і Мукачова) к теріторії выходного Словеньска, котре было передане СССР, і наперек тому же адміністратівно не лежало на земли підкарпаторуській.
Обывателї
Жыє гев неповных 9000 людей, з них коло 40 % суть Українцї і Русины, 40 % Мадяре, решту пак Циґане, Росіяне, Білорусы, Словаци і Жыде.
Значіня
Чоп є знамый передовшыткым зато, же є першов україньсков железнічнов станіцёв по приходї із Словеньска або Мадярьска (з Мадярьском є там і рядна драга і гранічный переход). Вєдно з Чєрнов над Тисов і Загоны так творять великый тай комплікованый железнічный ґуз, бо ся там стрїчать нормалный европскый розход шын (1435 мм) з російскым (1520 мм). Заставують ту влакы споюючі Братїславу, Кошіцї, Відень тай Будапешт а через Чоп, Мукачово а Львів з Київом а Москвов; тым ся ту выміняють подвозкы. Далша, менше затяжена штрека іде через Ужгород і Самбір до Львова.
Екстерны одказы
Катеґорія:Міста Україны Катеґорія:Закарпатьска область
Перицентер
[[File:Apside general scheme.png|thumb|400px| Земля зоз сателитом:
1. Земля 2. сателитна орбита 3. сателит 4. линия земского ровника
5. земска ось 6. перигей 7. апогей 8. линия апсид
]] Перице́нтер, од περί 'около', κεντρον  'центер', або таксамо периа́псис — точка орбиты небесного тѣла, найблизша ку централному тѣлу, доокола котрого одбывать ся рух. Найоддаленѣйша од централного тѣла точка орбиты называть ся апоцентер.
Линия апсид — линия, яка споюе перицентер из апоцентром; у елиптичных орбит линия апсид сплывать зоз главнов осьов елипсы.
На орбитах планет Сонѣчной системы перицентер называють перигелиом, на орбитах Мѣсяця и штучных сателитох Землѣ — перигеом, на орбитах двоитых звѣзд — периастром.
Референции
Катеґорія:Небесна механика
Смолник (Бещадскый повіт)
Смолник Smolnik – село в Польщи, положене в Подкарпатском воеводствѣ, в Бещадском повѣтѣ, в гминѣ Лютовиска, над рѣков Сан при воеводской дорозѣ ч. 896. Найблизшым мѣстом суть Устшыки Дольне в одстояню 23,7 км.
История
Село находить ся недалеко од осады Журавин, котра уже ествовала в року 1444 и была найдавнѣйшов осадов в горном току Сана. Сам Смолник быв заложеный по року 1530 на волошском правѣ, а еще и в року 1855 спомянутый в штатистичном справозданю яко Смолник при Журавину. В даньовых реестрах споминать ся первый раз под роком 1589. В року 1889 в селѣ были 562 обывателе, з того грекокатоликы — 371, римокатоликы — 83, израелиты — 74; подля народности были 337 Русины, 160 Поляци, 26 Нѣмцѣ.
Од року 1945 по 1951 село належало до Львовской области УССР, а пак было вернуте Польщи але без обывательства, котре примусово розселили в УССР. Помалы хыжы были розобраны, окрем церкви.
Днешность
Село днесь находить ся на храненой територии Ландшафтного Парка Долины Сана, Park Krajobrazowy Doliny Sanu. Векшина територии парку лежить над 500 м над морьом, и 80% покрыто игелкастыма лѣсами. В самом Смолнику ку храненым объектам парку належить бойковска церква Св. Архангела Михаила з року 1791. Церква того типу е една з двох, котры ся заховали в Польщи, друга е в сканзенѣ в Саноку. Днешне село выбудоване зостало на новом мѣстѣ, о 1 км на сѣвер од памятковой церкви. Церква од року 2013 е в Свѣтовой дѣдовизнѣ UNESCO.
Ку шолтыству Смолник належить и осада Журавин, котра лежить прямо на украинской граници и числить 11 особ. Шолтыска обох локалит — Małgorzata Pełdiak.
Вызнамны особы
В Смолнику в роках 1918-1935 служив о. Йоанн Полянскый, грекокатолицкый священик и русинскый народовець. В той добѣ грекокатолицка громада числила понад 400 вѣрникох.
Референции
Катеґорія:Населены пункты в Польску
Карл Фрідріх Ґаус
Йоганн Карл Фрідріх Ґаус (нїмецькы Gauß, латиньскы Carolus Fridericus Gavss) (30. апріля 1777, Брауншвеіґ - 23. фебруара 1855, Ґоттінґен) быв славный нїмецькый математік і фізік. Міджііншым ся занимав ґеометріов, математічнов аналізов, теоріов чісел, астрономіов, електростатіков, ґеодезіов і оптіков. Вызначно овпливнив векшыну областей знаня.
Чеськословеньско
Чеськословеньско, ці Чехословакія (Československo, Česko-Slovensko) — быв штат, котрый екзістовав в середній Европі в роках 1918-1939 і потім в роках 1945-1992. Головне і найвекше місто Чеськословеньска была Прага. Чеськословеньско в роках 1918-1939 мало 140.446 км² і 15 мілїонів жытелїв. У роках 1945-1992 мало 127.876 км² і 15 мілїонів жытелїв.
1918-1939
Чеськословеньско взникло 28. октобра 1918 выголосінём Народного выбору на основі Версайскых міровых договорів. Од 14. марцу 1939 до маю 1945, коли ся скінчіла война, штат неексістовав. Адміністратівнї было Чеськословеньско од року 1920 ділене на штірі провінції - Чехы, Мораву а Слезьско, Словеньско і Підкарпатьску Русь.
1945-1992
У року 1945 Чеськословеньско взникло де юре у передвойновых гранїцёх, але од 29. юна 1945 уж без Підкарпатьской Руси, котру Чеськословеньско мусіло передати Совітскому Союзу. Дотепер дефінітівный конец штату Чеськословеньско значів датум 1. януара 1993, коли ся Чеськословеньско мірно розпало.
Ґеоґрафична полога
Теріторія Чеськословеньска засяговала на землі сучасных штатів Чесько, Словеньско, Україна і Польско.
Ґерлах (гора)
Ґерлах - гора на Словеньску, яка мать вышку 2655 м. н. м. Ґерлах лежыть у Высокых Татрох і є їх найвысшый берег. Сучасно є Ґерлах найвысшый берег Словеньска і Карпат. У Европі севернійше не є высшый берег як Ґерлах.
Катеґорія:Верхы и горскы пасма Словеньска
Виктория (Австралия)
Виктория, Victoria, покуртано Vic — штат на юговостоку Австралии зоз административным центром Мелбурн. В Мелбурну жиють 3/4 обывательства штату Виктория.
История и назва
Штат быв названый подля кральовной Виктории, коли выдѣлив ся з Нового Южного Велса в року 1851. Еще еден австралийскый штат, Квинсленд, быв названый на ей честь.
Землепис
Штат Виктория на сѣверѣ сосѣдить з Новым Южным Велсом, на западѣ — з Южнов Австралиев, на юговостоку омывать ся Тасмановым морьом, на югозападѣ — Индийскым океаном.
Розлога штату Виктория чинить 237 659 км2, и так е штат другым найменшым в Австралии по Тасмании.
Политичне зряджѣня
Парламент штата складать ся з двох комор: нижна комора (Асамблея) 88-членна, верхна комора (Рада) 40-членна. Подля Вестминстерской традиции, партия, што зыскала векшину в Асамблеи, формуе владу, котра пак одповѣдать перед парламентом. Губернатор е представительом Британской Коруны, менуе премьер-министра, надавать кральовске схвалѣня легислативным актам, мать право роспустити парламент и огласити новы вольбы.
1660
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Лондонске кральовске общество
Взник
Общество створене 28. новембра 1660 групов з 12 членох яко приватна организация. Листинов краля Чарлза II. общество было зарегистроване и мало право носити титул кральовского, але при том зостало организациов, независимов од штатной моци.
Днешность
Од 1. децембра 2015 Президентом общества е Др. Венки Рамакришнан. Членство числить около 1700 особ, а рочно ся выберають новых до 52 члены зоз Споеного кральовства и Коммонвелсу ай до 10 заграничных членох.
Референции
Катеґорія:Научны организации
Сіціліанська защита
Сіціліанська защита — шахматный дебют за чорных, є бізувным удвітом на первый ход білых е4, удвітным ходом с5, чорні ся ціплявут ид польови d4.
Історія
Сіціліанська защита ся появила як удвіт на е4, якый ся часто поважовав ги ідеалный дебют, с5 бере под контроль важноє поле, і одходит од таліянської партії вадь іспанської партії, при тум суть варіанты у якых, приміром отровеного пішака, єден недобрый ход веде ид катастрофі.
Варіанты
1. e4 c5 2. d4 cxd4 3. c3 — ґамбіт Сміта-Мора, білі дуставут лїпшину у розвуйови, айбо жертвувут пішака, поважує ся за недобрый дебют, чорні простыми ходами урівнювут позіцію, ай набывавут лїпшину из часом.
1. e4 c5 2. Kf3 d6 — модерн «сіціліанка», має множество пудвидув
1. e4 c5 2. Kf3 d6 3. d4 cxd4 4. Kxd4 Kf6 5. Kc3 a6 — варіант Найдорфа, єден из майхоснованых, у нього суть такі варіації:
Рожищеньскый район
Рожищеньскый район (укр. Рожищенський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 928 км² і 40 395 жытелїв. Центер - місто Рожище.
Катеґорія:Рожищеньскый район Катеґорія:Районы Волиньской области
Пико (вулкан)
Пико, Montanha do Pico — стратовулкан на островѣ Пико, в атлантичном архипелагу Азоры, а тыж найвысшый верх Португалии и третий найвысшый верх Атлантичного океана.
История
Вывержѣня вулкана Пико в истории часто ся ставали з бочных каналох на его флангах, а не з кратера на вершку. В роках 1562–1564 вывержѣня на юговосточной обочи привело ку потокам лавы, котрые аж досягли берег океана. Далше подобне велике флангове вывержѣня стало ся в року 1718. Послѣдне вывержѣня было в децембрѣ 1720.
Регионалный центер сейсмичного и вулканологичного мониторинга, CIVISA Centro de Informação e Vigilância Sismovulcânica dos Açores, зафиксовав 29 септембря 2009, же фумарола на додаточном, меншом конусѣ (Пикиньо) зачала выпущати вулканичны газы, але было то в границях нормы и вулкан зоставать в заспалом станѣ.
Геология
Сучасный рельеф острова сформованый трьома историчныма ерупциями (1562, 1718 и 1720). Штруктурно ся роздѣлять на сам вулкан и восточну роспукленинову зону. Вулкан мать на вершку кратер 500 м широкый и 30 м глубокый. З едного боку ся над кратером здвигать на вышку 70 м малый вулканичный конус, котрый творить правдивый вершок горы и называть ся Пикиньо,  Piquinho малый вершок. На вершку Пикиньо лежить зона, де фурт выходить горяча водяна пара (50 °C аж 75 °C). Суть тыж иншы каналы выхода пары и газох во вышках 1500 м и 2000 м.
Референции
Катеґорія:Верхы и горскы пасма Катеґорія:Верхы и горскы пасма Португалии Катеґорія:Вулканы
Шкандінавскы языкы
Шкандінавскы языкы (, skandinavískt) — суть ґрупа языків, якыма ся бісідує або бісідовало у шкандінавскых штатох (Даньско, Швеція, Норьско, Ісланд).
Катеґорія:Ґерманьскы языкы
Табак
Екстерны одказы
Катеґорія:Дроґы Катеґорія:Псіхоактівны рослины
Карпатьска Русь
Карпатьска Русь ся дїлить на штири реґіоны, граніцї якых вызначують штаты, в котрых ся находять: Лемковина (Польща), Пряшівщіна (Словеньско), Підкарпатя (Україна) і Мармарош (Румунія).
1293
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Ірьско
Ірьско, Ireland,  Éire є  островный штат в западній Европі. Головне місто є Даблин. Офіціална мена є Евро. Ірьско є членом Европской унії од року 1973. Популація — 5,123 міліонів жытелїв (2022 р.); густота популації — 77,8/км². Теріторія — 84 421 км².
Катеґорія:Країны Европы Катеґорія:Европска унія Катеґорія:Країны Катеґорія:Ирска република Катеґорія:Островны штаты
Трансатлантичный перелет Олкока и Бравна
Трансатлантичный перелет Олкока и Бравна — первый перелет аероплана над цѣлым Атлантичным океаном без меджипристаня, котрый успѣшно реализовали 14.–15. юна 1919 Англичане пилот Джон Олкок и навигатор Артур Виттн Бравн.
Конкурз
В новембрѣ року 1918 британска новинка Daily Mail выголосила награду ₤10 000 тому, ко первый перелетить Атлантик з берега на берег за час не векшый од 72 годин. В ходѣ перелета дозволяло ся меджиприставаня на водѣ.
За два тыжднѣ до Олкока и Бравна, в маю 1919, перелетѣли океан Америчане на гидропланѣ NC-4, але то им забрало 23 днѣ зоз шѣстьма приставанями на воду, ци же не сповнили жаданя конкурза.
Перелет
Перелет быв на граници можностей тогдышной авиации, але Олкок и Бравн были скушены военны авиаторы. Од фирмы Vickers достали модификованый аероплан Vickers Vimy, котрый быв доправленый шифов на мѣсто штарта в Сент Джонс, Нюфаундленд (47.56°N, -52.7°W) и складеный техниками фирмы. Аероплан мав два моторы Rolls-Royce Eagle выконом по 360 кони каждый. Лет штартовав в 1:45 пополудне 14. юна 1919. Др. Робинсон, поштмайстер Нюфаундленда, насмѣлив ся им довѣрити 197 писем, адресованых до Лондона, франкованых без значкы «авиапошта», котра тогды еще не была придумана. Лет быв тяжкый. Перед нима была дорога довжков 1890 морскых мил, мусѣли взяти необычайно вельо палива, и аероплан не бировав набрати высоту. Первы годины лета перешли в чистом небѣ, але в 5 годин пополудне не горизонтѣ указав ся фронт молгы, котрый не было мож обыйти. Летѣли годинами в молзѣ, наслѣпо, аж ту правый мотор зачав стрѣляти, як куломет, з выфуковой цѣвы зачав выбивати огень. Ку тому додало ся, же перестало фунговати радио, чим стратили контакт зо земльов, и перестав огрѣв кожаных лѣтачскых комбинезонох, од чого в отвореной кабинѣ зачали мерзнути. Быв момент, коли зачали тратити высоту и знизили ся над розбуреным океаном так, же чули на гамбах соленый смак пѣны. Але Олкоку подарило ся зареаговати и вывести аероплан на безпечну траекторию. Наконець, в другой половцѣ дистанции трафили до пасма ледового дождя, и зачало забивати вступны воздуховы цѣвы, од чого моторы могли стати. Бравн пять разы вылѣзав на заледенѣлы крыла и, хапаючи ся за подпоры, добирав ся ку моторам и чистив цѣвы. Зоставало им уже лем 30 минут лету до Европы. Спустили ся на меншу высоту и лед ся зачав топити. Неодовго увидѣли землю. Гледали мѣсто, де бы могли пристати, и нашли зелене поле, котре ся видѣло вгодне. Люде на земли махали им руками, даючи знак, же там не мож пристати, але они то порозумѣли як привѣтаня и пристали просто на мочарь Derrygimla Moor, Клифден, Ирландия (53.44°N, -10.02°W). Vickers Vimy, котрый наперек вшиткым тяжкостям перелетѣв над океаном 1890 мил за 15 годин 57 минут проорав колесами четыри коляи и уткнув ся носом в болото. Прикапчаны ремѣнями, Олкок и Бравн не мали жадного зранѣня.
Вызнаменаня
Коли Олкок и Бравн были доправлены до Лондона, при горячых вѣтанях, речах, банкетах и славностях, Олкок з балкона Аероклуба на Клиффорд Стрит выголосив свою найкуртшу речь: «Повѣм курто. Вы нас чекали. Мы ту!» Олкок и Бравн достали заслужены ₤10 000 з рук Винстона Черчила и частков ₤2 000 подѣлили ся з механиками од фирм Vickers и Rolls-Royce, котры приготовили ку лету аероплан. Прияв их в Букингемскых палатах краль Георг V. и обое достали рыцарскый титул.
Референции
Катеґорія:Воздушный транспорт
Наркоз
Наркоз — загальноє знибôлюваня, подобноє до состоянія штучного сну, из пôвнôв, авать частичнôв втратôв сознанія и втратôв бôльовôї чутливости.
Катеґорія:Здоровя і медіціна
Воля-Любитівська
Воля-Любитівська (Воля-Любитівська) — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 397 (2001).
Історія
Заложене у 1570 роцї.
Катеґорія:Села Волиньской области
Хітча
Обывательство
Русиньскый язык за материньскый означіли 71 жытелїв (12,9%).
Карібске море
Карібске море — частина Атлантічного океану, міджі Южнов а Централнов Америков і Антілскыма островами.
Катеґорія:Моря
Дôпінг
Дôпінг — вещества, зокрема фармакологічні, що при ввидинні у орґанізм сприявут активізації його роботы и рôсту, стимуляції фізичнôй и нервнôй діятельности и так дальше.
Після дождя — сонце
Після дождя — сонце - проза од Еміла Кубека. Написана на початку 20. стороча.
Старовижівскый район
Старовижівскый район (укр. Старовижівський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 1122 км² і 31 012 жытелїв. Центер - селище Стара Вижівка.
Після дождя — сонце
Катеґорія:Русиньска література Катеґорія:Творбы Емила Кубека
Старовижівскый район
Катеґорія:Старовижівскый район Катеґорія:Районы Волиньской области
Небесный екватор
Небесный екватор — представляна линия (великый круг) на представляной небесной сферѣ, утворена сѣчнов ровинов, простопаднов оси обертаня Землѣ, ростинаючов небесну сферу на двѣ ровны части, сѣверну и южну полукулю.
Референции
Катеґорія:Астрономична терминология Катеґорія:Географична терминология Катеґорія:Сферична астрономия
Порубка (окрес Бардеёв)
Порубка (по ) є село в окресї Бардеёв в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Турійскый район
Турійскый район (укр. Турійський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 1205 км² і 26 570 жытелїв. Центер - селище Турійск.
Катеґорія:Турійскый район Катеґорія:Районы Волиньской области
Міджінародный суд
Міджінародный суд (МС) (анґліцькы International Court of Justice (скорочіня ICJ), французькы Cour Internationale de Justice (скорочено CIJ)) є головным судным орґаном Орґанізація споєный націй. Є уміщеный в Нідерландії в Гааґу в Палаці міру. Быв зрядженый в року 1945 на базї Харты ОСН як наступник Сталого двора міджінародной справедливости. Головным документом дїяня того суду є Штатут Міджінародного судного двора. Штатут є в базї згодный зо штатутом свого попередника і творить неоддїлїтельну часть Харты ОСН. Їдначій порядок собі МС приїмать і мінить сам. Урядным языком є французькый язык і анґліцькый язык.
Головнов задачов суду є рїшыти споры міджі штатами і давати посудкы о правных вопросох на жадость компетентных орґанів.
Катеґорія:Міджінародны орґанізації
Перигелий
Перигелий, од περί 'около', ήλιος  'сонце', найближа ку Сонцю точка орбиты небесного тѣла, обѣгаючого доокола Сонця. Одстояня перигелия од центра Сонця называть ся перигелийным одстояньом.
Формов орбиты може быти еден зоз коничных перерѣзох: елипса, парабола або гипербола. Перигелий в просторѣ може ся перемѣщовати вод вплывом збурюючых гравитачных сил. Такы перемѣщѣня зафиксованы у найблизшой ку Сонцю планеты — Меркура, котры мож объяснити подля уточненого закона гравитации, выплываючого з общой теории релативиты.
Референции
Катеґорія:Небесна механика
Мирослава Хомяк
Мирослава Хомяк,  Mirosława Chomiak, *24. марца 1942, Устя Рускє — польска языкознателька, педаґоґ і кодіфікатор лемківского языка в Польщы.
Биография
Мирослава Хомяк узріла світ 24. марца 1942 в Устю Рускым, одкале як пятрічна дітина была насильно выгнана вєдно з родином на західні землі повоєнной Польщы (1947).
До рідного села змогла вернути в 1972 р., де прожыват доднес. Скінчыла росийску філолоґію і протягом такой 40 років выкладала тот язык в середній школі. Професийне знаня східньославяньского языка дало єй можніст досліджати єй рідный – лемківскій.
Коли в Польщы была основана перша повыселенча лемківска орґанізация – Стоваришыня Лемків (апріль 1989 р.), Мирослава Хомяк была єдном з делеґаток на І Конґрес орґанізациі, а дальше выбрана як член Головного Заряду. Вєдно з тым взяла активну участ при першых роботах кодифікациі лемківского вариянту русиньского языка.
Мирослава Хомяк є сполуавторком публікації "Граматика лемківского языка".
Оцініня
Через рокы свойой діяльности была орґанізаторком та активном участничком семінарів для учытелів лемківского языка. Мирослава Хомяк являт ся авторком вельох книжок присвяченых методиці вчыня лемківского языка, котрых лем деякы приміры можете видіти горі (в пізнійшых роках зрыхтувала пару публикаций вєдно з Фундацийом Спераня Лемківской Меншыны «Рутеніка»). За свою роботу была нагороджена польском державом медальом Комісиі Нацийональной Едукациі і Золотым Крестом Заслугы. Єст лавреатком престіжной Преміі ім. Кірила і Методия признаной Світовым Конґресом Русинів і Фундацийом Штефана Чепы. В 2012 р. лемківскє середовиско в Польщы подякувало Мирославі Хомяк за єй значучы осягніня признаньом Нагороды ім. Никыфора (Епифана Дровняка), яка єст схвалена Капітулом Стоваришыньом Лемків.
Референции
Катеґорія:Русиньскы лінґвісты Катеґорія:Русиньскы педаґоґы
Осло
Катеґорія:Головны міста Катеґорія:Міста Европы Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту Катеґорія:Населены пункты Норвегии
Каспіцьке море
Каспіцьке море - найвекше безстічне озеро на Земли у Евразії.
Катеґорія:Озера
Скулптор
Скулптор — умѣлець або ремеселник, котрый створюе просторовы артистичны фигуры из гипса, бетона, метала, дерева, камѣня або иншых материалох.
Умѣлство и майстерство скулптора были оддавна цѣнены, а его робота — добрѣ плачена. Створѣня скулптуры — зложеный процес, потребуючый шпециалных зналости и майстерности. Найчастѣйше будучы майстры скулптуры, зачинають свою творчу дорогу з наукы рисованя.
Референции
Катеґорія:Скулпторы
Магабгарата
Магабгарата («Велика розповідь за потомкув Бгараты», на санскріті महाभारतम्, Mahābhāratam) є давный індійськый епос, єден из двох главных санскрітськых епосув вєдно из Рамаянов. Має булше як 100 тысяч куплетув, провто ся часто называт майдовжым епосом на світі. Кроме епічної розповіди має богатый філософськый, політичный и правовый матеріал, міфы, ґенеалоґії, ґімны тай ин. У Магабгарату входит Бгавад Ґіта, єден из майважных текстув у гіндуізмі. Оцінює ся, ож булша часть епоса была складена в період межи III. сторучом до н. е. и ІІІ. ст. н. е., а історичні факты в основі текста ся удбыли дас у IX-VIII. ст. до н. е.
Катеґорія:Старовіка Індія
Стрый
Стрый може быти:
1291
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Карл Маркс
Карл Маркс, Karl Heinrich Marx, (*5. май 1818, Тревир, Кральовство Пруссия — †14. марец 1883, Лондон, Велика Британия), — нѣмецкый филозоф, политичный публициста, критик класичной економии, теоретик роботницкого руху, социализму и комунизму. Идеи Маркса достали назву марксизм и досправды лишили глубокый слѣд в истории.
Зачаток карьеры
Быв старшый выжившый хлопець (два его старшы братя умерли) межи девятьма дѣтми в родинѣ успѣшного адвоката, высокообразованого чоловѣка, котрый интересовав ся Кантом и Волтером и быв участником политичного живота в Пруссии. Яко шѣстьрочный быв покрещеный в лутеранской церкви, але омного векшый од религийного мали на него вплыв радикалны социалны идеи. Уж во школѣ быв дискриминованый через свое еврейске походжѣня, а то вызначило его негативне поставлѣня ку религии и тужбу по социалных перемѣнах. Зачав штудовати право на универзитѣ в Бонну (1835), але пак перешов на престижнѣйшу универзиту Фридриха-Вилгелма в Берлинѣ (1836).
В року 1841 обгаив докторску роботу на универзитѣ Йены. В року 1842 зачав робити в либералных новинках Rheinische Zeitung (Ринскы новинкы), неодовго став ся их редактором. Хоть новинкы держали ся в рамках дозволеного, говорили о дѣлах неприкрыто, а были по року закрыты реакчнов пруссков владов.
Револучны рокы
В року 1943 побрав ся з Дженни, о четыри рокы старшов од него аристократков, чия цѣла родина была против того, окрем Дженниного отця, котрый быв социалистично наставеный и быв од Карла в захватѣ. Молоды одышли на бываня до Парижа, што быв тогды центром социалистичного руху. Ту спознав ся з Фридрихом Енгелсом, своим еднодумником, а въедно выступовали зоз статьями в Нѣмецко-французском рочнику, де первый раз появили ся его надале часто цитованы слова о религии як «опиумѣ про народ», и его вызвы на «повстаня пролетариату». В року 1845 быв з Парижа выказаный на жадость прусской влады, а одышов до Белгии, де зрюк ся свого прусского державлянства.
Ту въедно з Фридрихом Енгелсом створив меджинародну организацию роботникох Комунистична Лига, во фебруарѣ року 1848 опубликовав памфлет Комунистичный манифест, котрый лондонскы комунисты нараз прияли як свой манифест, и котрый став ся програмным документом марксизма.
Во Франции, Италии, Австрии выбухла револуция, револучна влада позвала Маркса до Парижу, якраз вчас, бо го белгийска влада ладила выказати з Белгии.
Коли револуция перешла до Австрии, Маркс вернув ся дому и зачав выдавати револучны Neue Rheínische Zeitung (Новы ринскы новинкы), финансованы буржоазиев. В тот час въедно з Енгелсом пропаговали думку, же на пролетарску револуцию еще не пришов час, Комунистичный манифест треба одкласти на полицю, Комунистичну Лигу роспустити, а домогати ся конштитучной демокрации. Коли револучна габа зачала спадати, а краль зликвидовав Прусску Асамблею в Берлинѣ, Маркс вызвав люд ку зброи, на што буржоазия закрыла финансованя новинок, а сам Маркс быв поставленый перед суд за ряд вин, меджи котрыма была и тота, же пропаговав неплачѣня даней. Суд го оправдав, але такой выказав з державы яко не маючого державлянства.
Выгнанцьом в Лондонѣ
В маю 1849 одышов до Франции, але и тамошна постреволучна влада го выказала, в августѣ 1849 одышов до Лондона, де прожив цѣлу другу половку свого живота. В року 1864 Маркс став ся организаторм и вождьом меджинародного роботницкого Интернационала.
Интернационал 1869 вырос до 800 тысяч членох, але во веджѣню зачали ся сперекы, Маркс быв обвиненый, же хоче зрядити властну диктатуру над роботницкым рухом; на конгресѣ в року 1872 Марксу удало ся поразити опонентох и выгнати их з организации, але одтогды организация упадала и остаточно была роспущена в року 1876.
На гробѣ Маркса суть написаны два вызнамны цитаты з его творох: «Роботници вшиткых земель, спойте ся» (з Комунистичного манифеста) и «Филозофы лем объясняли свѣт розличныма способами, але цѣль е тота, обы го змѣнити» (з Тез о Фойербаху).
Родина
Члены родины: Служниця: Подля непотвердженых жерелами информаций, Карл и Дженни мали в року 1857 еще едно дитинча, котре умерло скоро по породѣ, безименне. В пореволучных роках 1849-1863 родина жила барз худобно.
Од року 1964 их финанчна ситуация ся полѣпшила, достали наслѣдство по смерти матери: того року перейшли до лѣпшого дому, а зачали у себе споряджати балы. Року 1869 Енгелс продав часть свого бизнеса, выплатив вшиткы Марксовы довгы (за лондонскы рокы было того 210 либер) и порядив му пензию во вышцѣ 350 либер рочно. Тота сума умѣстила родину меджи горны 2% бритского обывательства.
Марксизм в сучасности
Найвекшой славы заслужив собѣ Маркс в добѣ ествованя «социалистичного табора» краин под контролов СССР: быв он честованый як «учитель и вождь меджинародного пролетариата», котрый указав «людству путь ку комунистичному оновлѣню свѣта».
В сучасности вшак марксизм утратив авториту ай у абсолутной векшины комунистичных партий свѣта.
Референции
Катеґорія:Економы Катеґорія:Історіци Катеґорія:Філозофы
Міджінародный меновый фонд
Міджінародный міновый фонд (International Monetary Fund, скорочено IMF) є міджінародна орґанізація придружена к ОСН, котра собі кладе за цїль злегчіти мінову сполупрацу, підпоровати стабіліту зміновых курзів і посередництвом пожычок підпоровати штаты, котры зазнавають господарьскы проблемы.
Катеґорія:Міджінародны фінанчны орґанізації
Тірана
Тірана — є головне місто Албанії. Мать 618. тіс. обывателїв.
Катеґорія:Головны міста Катеґорія:Міста Европы Катеґорія:Міста
Шпанєльскый язык
Шпанєльскый язык або тыж іспаньскый язык (ці кастілчіна) є єдным з найросшыренїшых світовых языків. Належыть до родины романьскых языків. Шпанєлчіна є урядным языком в Шпанєльску, у векшынї штатів Южной і Середнёй Америкы і в Ровниковій Ґвінеї, дуже росшырена є тыж в США, на Філіпінах і в много далшых країнах світа. Чісло родженых говорцїв ся рушать коло 400 міліонів.
Катеґорія:Языкы
1673
Умерли
Катеґорія:Рокы
Василь Федак
Василь Федак, Fedák László,  Vasil Fedák,  Василь Васильович Федак (*15. септембер 1911, Унгвар, Мадярске кральовство — †20. октобер 1991, Ужгород, Украина) — русинскый шпортовець, шпортовый новинарь, администратор и тренер.
Биография
По народной школѣ од року 1921 учив ся в Ужгородской гимназии, од року 1930 на филозофской факултѣ Карловой универзиты, але по двох роках лишив штудии через материалны проблемы и зачав учительовати в народной школѣ в селѣ Нижна Солотвина Ужгородского района.
В штудентскы рокы быв членом физкултурного сполку Сокол, од року 1925 член шпортового клуба Русь Ужгород, брамкарь в его фотбаловой дружинѣ.
В роках 1933-1934 служив в чехословацком войску и на 6-мѣсячных курсах зыскав офицерску шаржу резервисты. По демобилизации учительовав в Сторожници и Великой Доброни.
Подкарпатска фотбалова дружина, сформована Федаком, успѣшно выступила (поза конкурзом, бо Подкарпатска Русь официално еще не входила в состав СССР) на Спартакиадѣ Украины в маю 1945. Тото было своефайтовым одкрытьом и въедно з тым шоком про организаторох Спартакиады, бо Подкарпатска Русь («Закарпатская Украина») в тогдышной совѣтской пресѣ была мальована яко край бѣдных, угнетеных и нещастных, жаждущых приединити ся ку прогресивному СССР.
Василь Федак з великым успѣхом створьовав шпортовы комитеты в округах, шпортовы рады в организациях, зыскавши великый авторитет. Совѣтска влада але такых людей поважовала за небезпечных, в року 1948 быв заарештованый и обвиненый з антисовѣтской националистичной чинности, а 18. децембра 1948 Закарпатскым областным судом засудженый на 25 рокы направно-працовного табора и посланый в табор №5 на Колыму. По смерти Сталина, 1. марца 1954 написав скаргу Генералному прокурору СССР, в котрой заверг вшиткы пункты обвинѣня. 29. новембра 1955 быв пущеный на слободу, одсидѣвши невинно 7 рокы.
Але еще далшы 30 рокы носив на собѣ печать «несполягливого» и были му чинены всякы перепоны, жебы ся не мог вернути ку шпорту и новинарству.
20. фебруара 1992 быв регабилитованый, посмертно.
Шпортова и новинарска чинность
Зоз клубом ШК Русь выступовав од 16-рочного вѣку в молодежной презентации, а од року 1930 в основной дружинѣ. Много занимав ся з дѣточыма фотбаловыма групами, в котрых число дѣтей доходило до 120. В роках 1930-1944 публиковав понад 300 шпортовых статей.
В року 1936 опубликовав двѣ книжочкы:
Од року 1939 быв тренером молодежной презентации клуба ШК Русь Унгвар, што быв участником в сѣверной групѣ другой лигы националного майстровства, NB II Északi csoport. З приближѣньом фронта майстровство перестало, а з тым закончила ся тыж история клуба.
В року 1945 Василь Федак организовав понад 100 шпортовцьох на перву повоенну спартакиаду в Киевѣ, де подкарпатскы фотбалисты были найлѣпшы, давши 58 голох, а доставши лем 5.
Од януара 1947 — головный администратор новоствореной фотбаловой дружины Спартак Ужгород (другой лигы), до котрой вошли лѣпшы бавячи заниклого клуба ШК Русь Ужгород.
В року 1994 вышла му посмертно книжка Закарпаття в спортивному вимірі, котра стала ся по сути енциклопедиов шпорта в краю в 20. ст.
Референции
Катеґорія:Русиньскы шпортовцы
Сіцілія
Сіцілія є найвекшый остров у Середоземнім морю. Ґеоґрафічно лежыть в Европі. Політічно належыть штату Італія. Остров мать розлогу 25.834 кілометрів квадратных і жыє на нім цца. 5 міліонів жытелів. Головне і найвекше місто Сіцілії є Палермо. Далшы великы міста Сіцілії суть Катанія, Мессіна і Трапані.
Катеґорія:Островы Италии Катеґорія: Островы у Европі Катеґорія:Островы Середоморя Катеґорія:Регионы Италии
Тукы
Тукы суть една зоз трьох основных поживнин, потребных про организм, заровно з протеинами и сахаридами. Тукы суть з хемичного погляду органичны злученины, естеры глицерола и едноосновных мастных квасох (триацилглицеролы); односять ся ку липидам. В живых организмах суть едным з основных компонентох бунок и тканей. Суть они и жерелом енергии в организмѣ; енергетична вартость чистого тука 3770 кДж/100 г. Природны тукы дѣлять ся на животинны масти и ростлинны олаи.
Термины масть, олай и липид не суть синонимами. Масти суть тукы, котры при хыжной теплотѣ (20°C) суть в певном станѣ, олаи — в текучом станѣ. Тукы зась суть лем една група липидох, и не загортають, напримѣр, холестерол и ему подобны липиды.
Типы тукох
Тукы ся подставово дасть роздѣлити на три типы: ненасычены, насычены и трансмасти.
Насычены тукы
Насычены тукы, saturated fats, суть переважно животинны масти, певной конзистенции при хыжной теплотѣ,  а з хемичного погляду в их молекулах вязбы суть лем просты.
Суть в мясѣ, солонинѣ, молоцѣ, сырѣ.
Поважуе ся, же тоты масти, спожиты над мѣру, можуть быти причинов сердечно-судинных хворот, а тыж надмѣрной отылости. Подля рекомендаций медикох не мали бы перевысити 25-30% калорийности денной нормы.
Трансмасти
Суть то розличны маргарины и подобны тукы. Они суть вгодны про многоразове смажѣня, зато суть облюбены про рестораны, фастфуды и промыслово выроблены готовы пакованы закускы.
В року 2003 Свѣтова Организация Здоровництва выдала варованя, же трансмасти суть найвеце шкодливы про здоровля и не мали бы перевысшовати 1% калорийности денной нормы.
Референции
Катеґорія:Тукы
Шацькый район
Ша́цькый райо́н (укр. Шацький район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 759 км² і 17 090 жытелїв. Центер - селище Шацьк.
Катеґорія:Шацькый район Катеґорія:Районы Волиньской области
Америка
Америка є другый найвекшый із шестёх контінентів на Земли. Є то єдиный контінент, котрого цїла теріторія лежыть на Западній півкулї тай разом (тыж як Африка) на южній і северній півкулї. Традічным датумом обявлїня Америкы Европанами є рік 1492, коли на берегы того контінента приплавала флотіла керована Кріштофом Колумбом. З Европы але з великов правдоподобностёв стали на америцьку землю як першы Вікінґы, а то уж о дакілько сто років оперед Колумбом.
З фізічно-ґеоґрафічного погляду ся выдрізнять Северна, Середня і Южна Америка, якы од ся дїлить Тегуантепецька, респ. Панамска шыя. Западны побережа омывать Тихый океан, выходны Атлантичный океан, на северї контінент засягує ай до Северного ледового океана. Америка закрывать 8,3 % поверьхнї Земли (28,4 % певнины) тай жыє в ній дас 14 % людской популації (900 міліонів).
Референції
Катеґорія:Контіненты
Геттингенска академия наук
Геттингенска академия наук, Akademie der Wissenschaften zu Göttingen — сполоченска некомерчна организация в Геттингену, главный научно-выгледовный центер Нижньой Саксонии, членска организация Союза нѣмецкых академий наук.
Взник
Геттингенска академия наук основана в року 1751 и е друга найстарша нѣмецка академия (по Берлинской академии наук).
Шпецифика
Шпецификов нововзниклой инштитуции, на роздѣл от иншых академий наук XVIII. стороча, была якнайблизше споѣня зоз универзитов. В сущности, обѣ организации од зачатку были заряджены як звязаны:.универзита была позвана выучити молодежь, а пак академии ся клало за повинность реализовати выгледованя и приспѣвати ку процвѣтаню наук. Членом академии мог ся стати каждый професор зоз универзиты, котрый рѣшив ся вецей оддати не так преподаваню, як научно-выгледовной чинности. И так ся первым президентом академии став еден зоз ведучых особ Геттингенской универзиты, прославленый анатом Албрехт Галлер (1708—1777). Ай днесь академия, в сущности, е научно-выгледовнымм и експертным центром при универзитѣ и реализуе понад 20 довготерминовых програм державного и меджинародного вызнаму.
Референции
Катеґорія:Научны организации
1691
Вмерли
Катеґорія:Рокы
1290
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Шпорт
Слово шпорт є анґлосаского походжіня і одводжує ся од слова disport. Значіть обвеселіня, утїкнутя од роботы, од повинностей ку забави.
Терміном шпорт ся днесь обвыкло означує рухова (фізічна) актівіта роблена подля становленых правил і звыків, котрых резултаты суть навеце мірятелны або порівнательны з іншыма потребителями той самой шпортовной галузы.
Катеґорія:Релакс *
Бгутан
Бгутан - є внутроземний штат в южній Азії. Лежыть на выходнім кінцю Гімалайскых гор. На югу, выходї і западї сусідує з Індійов, а на северї з Тібетсков автономнов областю Кітайскої Народної Републікы. Форма влады - конштітуційна монархія.
Бгутан
Католицька церьков
Понятя католицька церьков ся хоснує в много значінях, з котрых суть найважнїшы тоты: Католицька церьков є часто черяный з католицтвом. В різных контекстах може значіти:
Катеґорія:Католицтво
Зарѣча (Івано-Франківска область)
Зарѣча, Заріччя — село в Надворнянском районѣ Ивано-Франковской области Украины. Число обывательох — 3841 (2021). Орган мѣстной администрации — Делятынска селищна рада.
География
Зарѣча лежить в покутскому передгір’ї, о 14 км од міста Надвірна.
История
Перва документована упоминка о Зарѣче датована 4. марца 1463.
В августѣ 1944 через село переходили партизаны. За помочь партизанам фашисты пострѣляли над 24 обывательох и спалили велику часть села.
Референции
Катеґорія:Населены пункты Украины Катеґорія:Населены пункты Ивано-Франковской области
Алчевск
Алчевск (Алчевськ) є місто в Україні, Луганьска область. 42 км по штрасi и 45 км по желüзному путёви уд Луганьска. Жиє тамкы 113 002 жытелїв. Перше ся споминать у 1895 році.
Катеґорія:Міста Україны Катеґорія:Луганьска область
Кому што Бог обіцяв
Кому што Бог обѣцял - проза од Емила Кубека. Написана на початку 20. стороча. Опубликовано в первом томѣ едиции Народны повѣсти и стихы во выдавательствѣ Обрана, Scranton, Pa, 1922, з подтитулком: Повѣсть з народного житя. Живот емигрантов быв главнов темов америцко-руськой литературы. При ей читаню познаеме и причины емиграции, але и проблемы културной адаптации в Америцѣ и звязи зо старым краём. Главнов причинов емиграции з Европы были економичны тяжкости, айбо литература указуе ай на то, же важныма причинами одвандрованя бывала и нещастна любовь и туга за новым приятельством. Америка ся так стала мѣстом, де ся забыло на емоции и хыбы прошлости, де затраченый чоловѣк мог ся очистити од вины и ганьбы. Таку тему мае ай сесе Кубеково повѣданя. Иван Промах, котрый одвандровав до Америкы з причины нероздѣленой любви, по десять роках вертать ся дому. Зачинать успѣшно газдовати на зависть валалчанам, але тота стара любовь его не угасла и ставать ся доминуючов и рушаючов силов его далшого поступованя.
Вонкашны одказы
Повный текст в кириллицѣ
Катеґорія:Русиньска література Катеґорія:Творбы Емила Кубека
Дубай
Дубай быв важным торговым пунктом из зачатку XX. столітя, розвитя города пак приспішила выроба ропы. Днешня економіка Дубая зависит уд торгу, турізма, авіації, нерухомости тай фінансовых служб. Населеня Дубая числит приблизно 3,4 млн жителюв.
Катеґорія:Споєны Арабскы Еміраты Катеґорія:Міста
Патриция Крафчик
Патриция Крафчик, * 19490305, Кливленд, Огайо — универзитна професорка и културна активистка русинского оброджѣня в США.
Походжѣня
Патриция Крафчик походить з родины карпаторусинскых и словацкых емигрантох (зоз русинскых сел Руська Воля и Чирч, ай словацкых Фричовець и Кошицкой Новой Всѣ) в тогдышной Австро-Мадярщинѣ з добы перед Первов свѣтовов войнов; днесь то Словакия.
Штудии и педагогична робота
Штудовала русску филологию на Универзитѣ Индианы (1967–1971, бакаларь) и Колумбийской универзитѣ (1980, доктор в русской литературѣ и славянском фолклорѣ). Преподавала русску литературу на Питтсбургской универзитѣ (1980–1985), Дикинсоновом коледжу в Карлайслу, Пенсилвания (1985–1989), и в Евергринском штатном коледжу в Олимпии, Вашингтон (1989–доднесь).
Робота про русинску културу
Была закладательков и довгорочнов редакторков часописа Carpatho-Rusyn American (1978–1984, 1988–1997), сполуредакторков едиции Класикы карпаторусинской наукы, в котрой доднесь вышли уже 14 томы, а суть то цѣнны монографии вызнамных ученых, як примѣром Александер Бонкало, Атанасий Пекар, Алексей Петров. Организовала даколько конференций зоз карпаторусинской тематикы через вплывну фахову Америцку асоциацию про розвой славистичных штудий (AAASS, днесь ASEEES). Была едным з организаторох каждорочной лѣтньой школы Studium Carpato-Ruthenorum, котра од року 2010 стабилно фунгуе на Пряшовской универзитѣ, а перешло ньов за первы 10 рокы далеко понад 200 штудентох. За тым стоить велика участь Патриции Крафчик, котра все помогла каждому зо заинтересованых жадательох рѣшити вшиткы проблемы, котры мог мати. Окрем рекрутованя штудентох выучуе на той школѣ етнографию, а тыж участнить ся при выуцѣ русинского языка. Од основаня доднесь е активнов сполупрацовничков Карпаторусинского выглядовного центра (Carpatho-Rusyn Research Center).
Референции
Катеґорія:Педаґоґы Катеґорія:Учены Катеґорія:Русиньскы Америчане
Бачка (Бускый район)
Ба́чка, Baczka  — село в Буском районѣ Львовской области Украины. Число обывательох — 34. Орган мѣстной администрации — Турянска сельска рада.
История
Перва упоминка походить з року 1400. До створѣня Буского района (1939) належало ку Бродскому району. В селѣ была филиалка грекокатолицкой парохии Переволочна.
Референции
Катеґорія:Населены пункты Украины
Естонска Совѣтска Социалистична Република
Естонска Совѣтска Социалистична Република (Eesti Nõukogude Sotsialistlik Vabariik; Эстонская Советская Социалистическая Республика) — одна с совѣтскых републик, начала екзистоваты 21. юл 1939 после окупации Совѣтского Союза Естонской Републикы.
Катеґорія:Союзны републики в составѣ СССР
ЮНЕСКО
ЮНЕСКО, UNESCO є анґліцьке скорочіня респ. акронім назвы United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, што значіть Орґанізація ОСН про едукацію, науку і културу. ЮНЕСКО є єдна зо 14 міджіштатных фаховых орґанізацій (аґентур) ОСН. Резіденцію мать в Паріжі.
Катеґорія:Міджінародны орґанізації
Ворона (Ковельскый район)
Ворона (Ворона) — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 224 (2001).
Історія
Заложене у 1676 роцї.
Катеґорія:Села Волиньской области
Болівія
Болівія (ісп. Bolivia, [bo.ˈli.βja]), офіціално Многонаціонална держава Болівія (Estado Plurinacional de Bolivia) є держава в Южнуй Америці. Сукре є столиця подля констітуції, айбо правительство ся збулша находит у вароші Ла Паз. Майбулшый город є Санта Круз де ла Сієрра, промысловый центер на востоці Болівії. Граничит из Перу, Бразилійов, Параґвайом, Арґентинов тай Чіле. Третина країны лежит у горах Андах. Болівія є многоетнічна и многокултурна держава. Домінуючым языком є іспанськый, айбо офіційный статус мают 36 далшых містных языкув, змежи котрых майбулші сут ґуарані, аймара тай кечуа.