cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Антоніо Вівалді
Антоніо Вівалді (4. марца 1678, Бенаткы – 28. юла 1741, Відень) быв італскый священик, бароковый музичный композітор і гуслёвый віртуоз. Ёго найзнамішым дїлом є ґрупа четверо гуслёвых концертів названа Четверо рочных сезон, котра належыть ку найзнамішым і найгранїшым композіціям своёй добы.
Катеґорія:Композіторы і музиканты
Ребус
Ребус — главолам, в котром з помочов образкох закодована даяка сентенция, выраз або просто слово, свого роду языкова забава, де ся може выхосновати омонимия, омофония, роздѣлы межи писаньом и читаньом слова, иншы языковы явы. Ребусы суть познаты уже од старовѣку.
Етимология
Слово "ребус" походить од res (предмет, дѣло, факт) и в том припадѣ означать представлѣня понять не словами, а образками, фигурами, респективно композициями з букв, знакох и образкох. Поважуе ся, же тото означѣня появило ся з латинской фразы Non verbis sed rebus, што значить Не словами, а дѣлами.
Елементы ребуса
Ребусы складують ся и читають ся подля заужитых правил. Тото суть лем основны з них: Понеже ребус — то забава языкова, в каждом языку можуть быти шпецифичны правила. Часто ся ку ребусу подавають и даякы помочны натякы и типы.
Референции
Катеґорія:Языковы забавы Катеґорія:Главолам
Народна школа (Мадярске кралевство)
Народна школа (мад. népiskola) быв тип школы, установленый законом ч. XXXVIII з року 1868 "О народных школах" Мадярского кралевства. Народны школы в Подкарпатю и на Словакии пережили Трианон и в роках 1919–1939 за Чехословакии были росширены и значно лѣпше выбавены. Року 1945 были ликвидованы и переведена была совѣтска образовна реформа.
Общы установы
Закон установив школоповинный вѣк 6–12–15 рокы. Кедь дѣтвак не ходив до школы, родичове або опѣкуны на первый раз были вызваны забеспечити повинну навщѣву школы, а наступно на них могла быти выписана грошова покута до четырьох разы, все наростаючыма суммами. Кедь и то не помогло, дѣтвак быв переданый органу опѣкы, котрый дозирав за тым, жебы быв каждоденно в школѣ.
Зачаточна народна школа
Школа мала 6 класс каждоденной наукы (од вѣку 6 рокы до 12 рокы). Дѣти, котрым ся выповнило 12 рокы мусѣли еще три рокы (до 15-рочного вѣку) навщивляти повторный курс (1-2 дны на тыждень, 5 годин тыжденно). В часѣ польных робот з дозволу школы ходило ся лем в недѣлю. Тоты установлѣня але не значили, же каждый мусѣв ту быти до 15-рочного вѣку: по 4 классах зачаточной школы мож было ити до высшых училищ (горожанска школа, середна школа).
Учебны предметы мали быти:
Высша народна школа
Мала два або три классы (хлопцѣ 3 рокы, дѣвкы 2 рокы). Мала ся зрядити в селах, де было хоть лем 5000 обывательох. Кедь мали пѣнязѣ, могли намѣсто того зрядити горожанку. До той школы могли ити тоты, што мали высвѣдчѣня за 6 класс зачаточной, або тоты, што склали вступный испыт.
Учебны предметы:
Горожанска школа
Мала шѣсть або 4 классы (хлопцѣ 6 рокы, дѣвкы 4 рокы). До горожанкы могли ити тоты, што мали высвѣдчѣня за 4 классы зачаточной школы, або склали вступный испыт. В первых 4 классах горожанкы учили ся такы предметы, як и в первых 4 классах середной школы (реалной гимназии), окрем латинского языка. Иншы предметы (главно практичной орьентации на потребы данного населеного пункта або региона) учили ся в послѣдных двох классах горожанкы. Горожанка давала неповне середне образованя и право вступу до учительскых семинарий, торговелных академий и наступной урядницкой роботы на низшых постах державной службы в торговли, банках и т.п.
Зарядникы школ и финансованя
Народны школы мала зрядити и тримати громада. Зарядниками школ могли быти окрем того церковны громады и приватны особы, наука в такых школах мала быти таксамо орьентована на повинны программы, котры закон предписовав про народны школы. Независимо од того Министерия школства могла зрядити и тримати державным коштом додаточны школы, де требало. Держава тыж мала 20 учительскых семинарий, де готовили учительох народных школ. Учитель народной школы мав достати окрем платнѣ «чистое бываня и керт маймень ¼ голда», а платня не смѣла быти менша од становленых норм:
Референции
Катеґорія:Образованя в Мадярском кралевствѣ
Смак
Смак є одчутя, котре доволює внимати хемічны субстанції, роспущены в слинах або у водї. У чоловіка суть смаковы рецепторы внимаючі гірьке, солодке, солене, квасне, умамі і в згодї з новыма дослїджінями і „калціове“ і „товсте“. Тоты рецепторы суть вшелияк уміщены в смаковых погарикох, котры суть передовшыткым на языку, але тыж в ротї над языком і карку. Чоловік мать дас 500-10000 смаковых погариків. Выслїдком того релатівно великого россягу є, же чутливость смаку у людей годна быти значно роздїлна. Дїти мають звычайно веце смаковых погариків як дорослы.
Референції
Катеґорія:Фізіолоґія
Мореплавець
Мореплавець — заникла професия з добы великых географичных объявлѣнь (XIV. – XVI. стороча). Великыма мореплавцями были Васко да Гама, Кристофор Колумб, Джеймс Кук або Фернан Магеллан, а тыж иншы объявителѣ и добывателѣ колоний в службах европскых пановникох.
Характеристика добы
Первы мореплавцѣ были Феничане, котры уже в XI. сторочу до н. е. проникли до Атлантичного океана и добрали ся до Англии, але они знали плавати лем при берегу. Аж XIII. – XIV. стороча принесли вынайджѣня и вылѣпшѣня компаса, котрый дав можность плавати крижом через моря, не держачи ся при берегу, и отворив добу великых географичных объявлѣнь.
Референции
Катеґорія:Заниклы професии Катеґорія:Водный транспорт
1190
Вмерли
Катеґорія:Рокы
(9543) Нѣтра
(9543) Нѣтра — планетка главного паса астероидох. Была объявлена 4. децембра 1983 словацкым астрономом Миланом Анталом в обсерватории Пискештетев, Piszkéstető, Мадярщина, и названа на честь города Нѣтра, историчного города в западной Словакии, котрый быв резиденциов князя Прибины и центром княжества Нитра в зачатку девятого стороча; история города звязана з первым христианским храмом на територии Словакии, а тыж з зачатком писемства на основѣ давной славянской азбукы глаголиця. Дочасна назва планеткы по объявлѣню была 1983XN1.
Гемер (окрес Ревуца)
Полога
Село лежить на югу Ревуцкого окресу. Найблизшы мѣста суть Торналя (4 км), Римавска Собота (27 км), Рожнява (30 км), Ревуца (42 км), Кошицѣ (100 км).
История
Перва документална упоминка походить з року 1198. В XIV. сторочу Гемер став ся центром жупы и другым найвекшым мѣстечком. Быв ту невеликый кральовскый замок, котрый в 1440-х роках завойовали гуситы, а в року 1459 выслободив го назад краль Матяш Корвин. О перебываню краля в Гемерѣ заховали ся людовы баи, а його памятку припоминать и бронзова статуя, отворена в року 1917, котрой автором быв Барнабаш Голлов. Уж од року 1616 село мало латинску школу. В XIX. сторочу ту ся додала евангелицка гимназия, де штудовали вецеры вызнамны представителѣ словацкой културной елиты (Янко Матушка, Павел Йозеф Шафарик, Янко Краль, Ян Калинчак, Само Халупка и др.)
1776
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Середня Европа
Середня Европа є реґіон лежачій міджі різно дефіновательныма областями выходной і западной Европы.
Історія терміну
Термін Середня Европа быв першыраз хоснованый на Віденьскім міровім конґресї, де быв так означеный простор днешнёго Нїмецька і Бенелуксу (Europe intermédiaire).
Скоре як фізічне зґрупованя є термін „Середня Европа“ сімболом зъєдночіня, у контрастї з Выходом репрезентованым Османьсков рішов і Російскым царьством і до першой світовой войны ся одрізняв од Западу так, же быв утвореный областями релатівного політічного конзерватівізму проти лібералізму на западї (Франція і Велика Брітанія) і впливу Французьской револуції. В 19. сторочу, коли ся Франція стала републіков і Брітанія была ліберална парламентна монархія, у котрій мав пановник дуже мало моци, Ракусько-Угорьско і Прусько (пізнїше часть Нїмецькой рішы), на другу сторону зістали конзерватівныма монархіями, у котрых пановник і ёго двір грав головну роль, вєдно з впливом церькви.
Особливый статус Середнёй Европы (ґеоґрафічно западный окрай выходной Европы; історічно і штруктурално выходный окрай Европы западнок) ся найлїпше одразило в статусї Нїмецька, котре ся розуміло находити у тій „середовікій полозї“ (Mittellage) і в часї першой світовой войны вывинуло концепт Нїмецьком овладаного середнёевропского простору, тзв. Mitteleuropa.
По першій світовій войнї, а то веце по Другій світовій войнї, лібералне і конзерватівне роздїлїня міджі Выход і Запад ся нарушыло і было вычеряне політічным дїлїнём міджі демократічны і автократічны країны.
Хоснованя терміну Середня Европа барз упало бігом Холодной войны, але у остатнїм часї ся все і все веце і веце хоснує, переважно у звязаности з недавным росшырїнём Европской унії.
Референції
Катеґорія:Европа Катеґорія:Регионы Европы
Нѣтра (вызнамы)
Нѣтра — историчный город в Словакии. З назвов Нѣтра суть звязаны тыж иншы статьи.
Кріжова Вес
Кріжова Вес є село в окресї Кежмарок в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Микола Губаш
Микола Губаш, * 2. юн 1860, Коцур, Бачка, Австро-Мадярщина – †12. юн 1909, Коцур, Бачка, Австро-Мадярщина — пѣвцоучитель и културный роботник меджи войводянскыма Руснаками в Коцурѣ.
Збераня фолклора
Учительство Миколы Губаша в Коцурѣ припало на добу народного пробуджѣня. Природно, же активно ся прислужив народной обродѣ. В року 1890 в Унгварѣ вышов Врабельов зборник Русскій соловей. Народныя пѣсни, в котром были 115 бачванско-рускы пѣсни, а меджи тыма и 9 пѣсни, зобраны и записаны Миколом Губашом. Тота зберка народных спѣванок была в цѣлой истории перва публикация бачванско-руского фолклора. А не лем фолклора, але вообще перва книжка, публикована в их бесѣдѣ. Якраз через тоту публикацию запалив ся интерес ку далеко на юг одвандровалому русинскому племени, резултатом котрого стали ся наступны етнографичны експедиции Володимира Гнатюка и др.
Контакты з Просвѣтов
Микола Губаш мав контакты з дѣятелями львовской Просвѣты, доставав од них книжкы про коцурску читалню и подавав им информации о Русинах з властных жерел, а тыж выпискы з книг иншых авторох, што писали о Русинах. Меджи иншым информовав, же «коцурска читалня заложена трудом селян в року 1878, а мать уже 50 членох, книжок рускых 70 кусы (векша часть од Товаришства “Просвѣта”), нѣмецких 25 кусы (бо суть и нѣмецкы члены), гроши 150 зл., котры походять зоз рочной (по 2 зл.) сплаткы од поедного члена». На тото реаговав його львовскый корешпондент, Михайло Павлик такым заключѣньом: «Мусиме в цѣлому зазначити, же тамошны нашы люде розвиты економично и духовно, ачей, найвецей меджи вшиткыма Русинами у нас, та ай на Украинѣ. Зато не чудо, же годны они платити по 2 золоты на читалню рочно и мають 150 золотых в покладници. Такого доднесь не мать ани една руска сельска читалня в Галичинѣ.»
Наконець, корунов сотрудництва зоз львовскыма Русинами быв 15. марец 1884, коли коцурска читалня стала ся членом львовской Просвѣты. Тото сотрудництво але подержало лем до року 1893, коли цѣлком нечекано вшиткы бачванскы члены львовской Просвѣты скасовали свое членство. Просвѣта дале посылала книжкы и звѣдовала ся, чом ся так стало, але одповѣдь не достала, а вшиткы книжкы были вертаны назад. В року 1897 Володимир Гнатюк в часѣ експедиции до Бачкы, достав одповѣдь, же «Просвѣта хылить ся ку Полякам».
Погляд на язык и народность
В конци XIX. стороча зачала ся научна дискузия о языку и народности войводянскых Русинох. Часть ученых твердила, же суть они Словаци, а их язык западнославянскый, инша часть — же суть восточны славяне (Украинцѣ або Русы, або едно и друге). Еще на зачатку полемикы коцурскый учитель Микола Губаш написав В. Гнатюкови свою позицию — тот народ рускый, бо ся сам так называть и другы го так называють: Мадяре, Нѣмцѣ, Словаци и Сербы. И дале писав, же котрому языку бачванско-рускый диалект найблизшый, тото най повѣдять языкознателѣ. Але каждый народ мать право жадати, жебы го другы народы так называли, як он сам себе называть.
Микола Губаш конштатовав, же войводянскы Русины «як една капка воды у морю, меджи Мадярами, Нѣмцями, Сербами и Словаками жие уж 150 рокы», а одколи повѣв тоты слова, утримали ся далшы понад 100 рокы.
Интересны факты
З информации Миколы Цапа о корешпонденции коцурской читалнѣ зоз львовсков Просвѣтов, можеме ся дознати, же
Референции
Катеґорія:Русиньскы народны дїятелї Катеґорія:Русиньскы педаґоґы
1775
Умерли
Катеґорія:Рокы
Застава Сполоченства Народох
Застава Сполоченства Народох ся складать зо золотого глобуса на синьом тлѣ, з 34 золотыма лучами довкола глобуса. Одношѣня сторон 3:5 aбо 1:2.
Лучѣ, котры обхватують глобус, творять писмено C, што симболизуе инициал официалной назвы Сполоченства: Commonwealth of Nations.
История
Застава была официално прията 26. марца 1976 в Лондонѣ.
В року 2013 дизайн заставы быв змѣненый. Глобус быв нахыленый, а число лучох было знижено з  61 на 34. Зачаточне число не мало ниякого шпециалного вызнаму. Сполоченство Народох никда не мало 61 члена. В сучасности Сполоченство мать 53 члены. Оправеный дизайн поуживать и кус иншы колоры.
Галерия: Застава Сполоченства Народох
Катеґорія:Сполоченство Народох
Болгары
Болгары — головна нація штату Болгарія. Сучасны Болгары суть потомкы Булгарів, туркіцкого або іраньского походжіня і племя южных славянів. На світі в сучасности жыє 7 міліонів Болгарів, зос того 6 міліона у Болгарії.
Референції
Катеґорія:Народы і етніка
1189
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Тетива (геометрия)
Тетива в геометрии — одрѣзок простой, споюючый двѣ любовольны точкы кривой линии.
Тетива AB, што переходить центром M кружницѣ е диаметром. Диаметер е найдовжа тетива кружницѣ.
Довжка тетивы
Довжка тетивы ровна: де
Референции
Катеґорія:Кривы
1820
Умерли
Катеґорія:Рокы
Дашгын Ґюльмамедов
Дашгын Ґюльмамед-огли Ґюльмамедов - (12 cептембера 1977, Качаган, Марнеулцкій район, Ґрузінцка ССР) Ґрузінцкый і Азербайджанцкый політік, писател і поет. Презідент КТГ.
Петро Свѣтлик
Штудии
Походив з родины селянина Михайла Свѣтлика, котрый в роках 1901–1905 мусѣв быти на заробках в США, жебы годен утримовати родину. Петро Свѣтлик закончив 6-класну народну школу в Имстичовѣ (1914), Ужгородску горожанску школу (1920) и Ужгородску учительску семинарию (1925). В часѣ штудий мав широкый круг интересох: история, землепис, краепис, музика; освоив языкы (идиш, мадярскый, нѣмецкый, словацкый, чешскый). Ещи в семинарии активно ся заинтересовав хоровым спѣвом и яко первый зоз семинаристох зачав дириговати хором на концертах (1923–1924).
Дашгын Ґюльмамедов
Катеґорія:Політічны лідеры Катеґорія:Писателї Катеґорія:Поеты Катеґорія:Стыржнї
Петро Свѣтлик
Педагогична робота
Петро Свѣтлик, як зазначив в автобиографии, идеалом про себе поважовав роботу учителя. Перве мѣсто учителя достав в Кушници (1925). Наступно учительовав во Великом Бычковѣ (1926–1928), Мукачовѣ (уп­раж­ни­­тельна школа при мукачовской учительской се­ми­нарии, 1928–1929), Новом Давыдковѣ (1929–1930). Всягды, де учительовав, организовав хоры, записовав русинскы спѣванкы, легенды, пословицѣ и приказкы, иншы етнографичны материалы, выступовав на основѣ зобраного в часописах Наш родный край, Подкарпатска Русь. В року 1930 Петро Свѣтлик достав атестацию квалификованого учи­те­ля го­ро­жанскых школ, склавши ек­за­мены в Празѣ, а з 15 августа 1930 аж до пен­зии працовав в Бѣл­ковской школѣ. В роках 1945–1963 быв директором Бѣлковской середньой школы.
Музикант, етнограф, литератор
Найвыразнѣйше зоставать в памяти як музикант: хормайстер, диригент, композитор и аранжер. Лишив по собѣ около 40 хоровых творох властного авторства, серед котрых выступуе и яко текстарь. Часть из них была записана и на грамофоновых плитах. В року 1937 з великым успѣхом выступовав з хором Бѣлковской горожанкы в Празѣ, а того року там вышла и книга чешскых, словацкых и подкарпаторускых легенд, з литературно-етнографичныма записками Петра Свѣтлика и Семена Петрашка. Выступовав тыж зо своима «записками» на темы историчны, етнографичны, фолклорны и з властныма литературныма творами. На жаль тота сторона его творчости недоста проштудована.
Референции
Катеґорія:Педаґоґы Катеґорія:Композіторы і музиканты
Любомль
Любомль (Лю́бомль, Luboml) є місто в Україні, Волиньска область. Находить ся на берегах рiкы Гапа, 122 км по штрасi и 133 км по желüзному путёви уд Луцька. Жиє тамкы 10 129 жытелїв. Перше ся споминать у 1287 році.
Катеґорія:Міста Україны Катеґорія:Волиньска область Катеґорія:Міста Волиньской области Катеґорія:Районі центры Волиньской области
Префикс
Властности
Векшина префиксох в русинском языку славянскы, позыченых мало, а суть переважно латинскы: а-, анти-, интер-, ултра-.
Словотворна функция префиксох найвеце продуктивна зоз часословами, з котрыма она приносить додаточны одтѣни змысла. Префиксы суть односно самостойны, понеже не зависять от вплыва флексии. На роздѣл од суфиксох, при словотворбѣ префиксы не створюють нову часть речи, не мѣняють лексико-граматичны властности слова.
Полонина
Полонина — буйны лучины, котры покрывають плоскы горскы хребты понад границьов лѣса. Полонины бывають обычайно сполоченскым маетком, на них ся выпасають через лѣто стада, выгнаны горѣ на пашу з околичных сел.
Префикс
Походжѣня
Исторично префиксы сформовали ся з первобытных приназывникох. З того вытѣкають их шпецифичны властности:
Полонина
Флора полонины представлена переважно субалпсков ростинностьов: пестротов трав ай заростами яфин и яловця. Рясность лучных трав на ланкастых берегах робить полонину файным пашковом.
Префикс
Референции
Катеґорія:Морфология (лингвистика)
Полонина
Етимология
Слово е славянского походжѣня. Праславянске *pol-nъ, звязане з pol-je — ровна земля, необроблена, безлѣса, повна дикоростучых, планых ростлин (аж оброблене поле е нива).
Лексема *polnina означать у восточных и западных славян отвореное, незароснутое лѣсом, ровное мѣсто, обычайно лука або паствиско. А понеже слово *polnina росширене у восточных и западных славян переважно в горскых регионах, та оно означать горску луку, паствиско. В южнославянскых литературных языках розвив ся новый вызнам, и *polnina зачала означати просто горы. Але во вельох южнославянскых диалектах заховав ся старый вызнам.
Референции
Катеґорія:Земны утворы
Світловый рік
Світловый рік (значка єдиніцї ly, з анґлічтїны light year) є єдиніця оддалености, хоснована головно в астрономії. Єден світловый рік є оддаленость, котру світло у вакуу перейде за єден Юліаньскый рік. Із знамой швыдкости світла c ся дасть выраховати, же 1 ly = 9 460 730 472 580 800 m ≈ 9,46 × 1012 км.
Світловый рік не є єдиніцёв часу. Хоснує ся на выражаня оддаленостей в астрономії, наприклад передовшыткым в популарній літературї, напримір на оддалености звізд. ВУ фаховій літературї ся преферує о дашто векша єдиніця парсек:
1 pc ≈ 3,2617-3,2619 ly
На куртшы оддалености ся хоснує астрономічна єдиніця:
63 241 AU ≈ 1 ly
Катеґорія:Астрономія
Рогожник (окрес Гуменне)
Рогожник (по ) є село на Словеньску в окресї Гуменне.
Полога
Оддалене од окресного мѣста Гуменне о 27 км на сѣвер-сѣверовыход. Лежить во вышцѣ 226 м н.м. Готарь села свойов розлогов 3,59 км2 е найменшый в окресѣ, на сѣверѣ сосѣдить з Притулянами, на юговыходѣ з Вышньов Ситницьов, на западѣ з Пискоровцями. До села ся мож достати автобусом сполочности SAD од Гуменного.
История
Село первый раз спомянуте в документах под роком 1454, належало панству Стропков. Мурованый грекокатолицкый храм Вознесения высвяченый в року 1927.
Обывательство
Зложіня обывательства подля народности (2011 р.) :
Русиньскый язык за материньскый означіли 11 жытелїв (28,2%).
Референції
Катеґорія:Населены пункты Словакии
Наркотик
Наркотик, од νάρκη затернутость, омертвѣня — застарѣле обще означѣня психоактивных субстанций, котры блокують або тлумлять нервову систему и так выволують нечувствительность (анестетикы, аналгетикы), сон (гипнотикы) або успокоѣня (седативы). В сучасности назва наркотик переважно ся поуживать на означѣня психоактивных субстанций, хоснованых в немедичных цѣлях, котры огрожують здоровля и суть включены до Спису наркотичных и психотропных субстанций, контролованы и ограничованы в хоснованю.
В малых давках дакотры наркотикы мають стимулуючу дѣю (алкогол, етер).
Наркотикы суть познаты уже понад 7000 рокы. В сучасности выроба, ширѣня и хоснованя наркотикох е под строгов контролов. Дозволены суть про медицинске и научне хоснованя.
Референции
Катеґорія:Психоактивны субстанции
Гєшем Наджафзадє
Гєшем Мірза огли Наджафзадє - Азербайджаньскый поет і писатель.
Катеґорія:Писателї Катеґорія:Поеты
Свіржава
Свіржава є выгадана в литературной творбі назва словеньской рікы Лаборець. Русиньскый (лемковскый) поет і співак Петро Мурянка є автором пісні Свіржава з драмы Сон Білого Хорвата.
См.тыж
Катеґорія:Выгаданы рікы
Буковскы Верхы
Буковскы Верхы (слов. Bukovské vrchy, русс. Буковские горы}, пол. Bukowskie Wierchy), часть восточных Карпат, положена на сѣверовостоку Земплина. З польского и украинского боку горске пасмо несе назву Бещады, а в ширшом поглядѣ Восточны Бескиды.
Рокытів коло Гуменного
Рокытів (по ) є село на Словеньску в окресї Гуменне.
Буковскы Верхы
Полога и назва
Пасмо Буковскы Верхы зачинать ся на сѣверозападѣ од верха Чернины в резерватѣ Удава, котрый е крайнов западнов частьов Народного парка Полонины, и тягне ся до крайной сѣверовосточной точкы  Кременець   на границѣ з Польщов и Украинов. Тот сѣверный гребѣнь чинить вододѣл межи поводями Лаборця –Уга и Сяна и е зачатком восточных Карпат. Буковскы Верхы суть частьов Народного парка Полонины, котрый цѣлком належить ку поводю Лаборця –Уга. Найвысша точка — Кременець, 1221 метр.
Жительство
До XIII. вѣка тота территория была незаселена. В XIV.–XVI. вѣках появила ся найвекша часть сел. Обывательство Буковскых Верхов творять переважно Русины грекокатолицкого и православного вѣросповѣданя, котры бесѣдують у-диалектом («пуйдякы»), подобным до диалекта Ужанской долины.
Юрий Калман Жаткович
Юрий Калман Жаткович, Zsatkovics György Kálmán (* 11. октобер 1855, Унгвар, Мадярске кральовство – † 25. септембер 1920, Стройно, Чехословакия) — грекокатолицкый священик, историк, писатель, етнограф, товмач, стрый Григория Жатковича, губернатора.
Выбор з творбы
На основѣ жерел.
Ґронсько
Ґронсько ци Ґренланд (по ґронськы: Kalaallit Nunaat, МФА: [kaˈla:ɫit ˈnuna:t] «земля Ґронцюв»; по данськы: Grønland) є самоуправна держава удну Королювства Данія, котра ся розміщат меджи Сіверным ледовым и Атлантічным океанами. Хоть ґеоґрафічно Ґронсько є частёв Сіверної Америкы, културно и политічно вно вже булш ги тысячу рокув приналежит ид Европі (конкретно д Норвеґії а пак ид Данії). З територіёв 2 166 086 км2 и з людностёв 56,6 тыс. Ґронсько є ай майбулшый остров и майменше густозалюднена територія світу.
Исторія
У передисторічнум часі (середина 3. тысячолітя до н.е.—14. столітя) Ґронсько населяли вшелиякі праескімоські културы, за котрых знаєме з археолоґічных найдень. Потому културу Дорсет, послідню праескімоську културу в Ґронську, вычередовала култура Туле — предкове днешніх Інуїтув, котрі міґровали з Аляскы и принесли на Ґронсько даякі технолоґічні иновації (приміром, псячый запряг ци здвоєный конець гарпуна).
Ісландсько-норська колонізація Ґронська ся зачала в 986. році. Колоністы на югозападі острова ділили го з представителями пузднёї културы Дорсет на сівері и востоці, а пак и з представителями културы Туле, приходячыма з сівера. Скандинавські поселенці стали пудданцями Норського королювства в 13. столітю (з кунця столітя — Калмарської унії). Из зачатком малої ледової добы силно ся змінив климат Ґронська. Перед тым на острові росли дерева, ростины дикі и хосенні (напр. ярець), пасла ся марга, айбо по зачатку малої ледової добы на острові быв зазначеный повторюючый ся голод, даколи процвітаючі городы (як то Братаглід) счезли, а поселенці зохабили остров.
По удмираню скандинавськых поселень остров фактічно перешов пуд контроль вшелиякых ґруп Інуїтув. Данія ся ниґда не зрекла свого права на Ґронсько и зась ствердила свуй суверенітет над островом кой ся з ним повбновив контакт. У 1721. році Данія послала до Ґронська експедицію, котра в 1728. році заложила город Ґотгоб (по данськы Godthåb, «добра надїя»; теперька ся зве Нук, «мыс»). Сесю експедицію мож тримати за часть данської колонізації Америкы. Кой ся в 1814. році зрушила унія меджи Даніёв и Норськом, бывші колонії Норська позад Кілського договору были удділені уд Норська и удышли Данії. Пак, у юлію 1931. року, Норсько окуповало и требовало Землю Еріка Рыжого, часть тогды незалюдненого восточного Ґронська, айбо в 1933. році Стала комора меджинародної справедливости вырішила сесь спор на хосен Данії.
По Другуй світовуй войні США розвило ґеополитічный интерес у Ґронську, и в 1946. році предложило го перекупити за сто миліонув доларув, айбо Данія сесю пропозіцію удверла. Єднакож у 1950. році Данія дозволила США повбновити авіабазу Туле. З 1960 до 1966 чинила ся проба избудовы секретної пудземної сіти пунктув запуску ядерных ракет у ледовуй поверьхности Ґронська, за яку ся Данія дознала лем у 1997. році.
По приятю нової данської констітуції в 1953. році скончив ся колоніалный статус Ґронська — остров став администратівнов частёв Данії, што росширило данське пудданство на Ґронцюв. Сесе привело ай ид зміні данської политикы в Ґронську — новов стратеґіёв Данії стала културна асимилація. У сесь період данська влада пропаґовала хоснованя лем данського в офиціалнуй сфері и требовала Ґронцюв ити до Данії на высокоє школованя. Много ґронськых діти выросло в данськых школах и зохабило свою капчу з отцюзнинов. Сеся політіка обернула Ґронцюв из традиційных ловцюв у городжан, айбо ид тому способила обновленю ґронської културної идентичности. З неї ся зародило двиганя про самостуйнусть, котроє досягло свуй верьх у 1970. роках. Выслідком политічных тяжкостий у зачлененю Данії до Европейського ґаздувського общества (ЕҐО) в 1972. році быв Акт за самоуправу, приятый у 1979. році, котрый дав Ґронську обмеджену автономію. Парламент Ґронська перебрав контроль над дакотрыми сферами днукашної политикы, а Парламент Данії удержовав повный контроль над вонкашнёв, обороннов политиков и природными ресурсами. Королева Данії Марґарета II. ся лишила головов державы. У 1985. році Ґронсько лишило ЕҐО позад ёго реґулацій у комерційнум рыбарьству и заказу выробкув з туленячої кожі.
У 2009. році (по референдумови в 2008. році) Ґронсько перебрало контроль над суднов владов, полиціёв и природными ресурсами. Данія утримує контроль над вонкашнёв и обороннов политиков. Ґронськый язык став єдиным офиціалным языком Ґронська. Помалу данські дотації Ґронську будут ся зменшовати як крочай ид независимости острова.
Влада
Голова державы в Ґронську є королева Данії Марґарета II. Данська влада именує Высокого комісаря, котрый ю представлят на острові. Теперішнёв комісарьков є Мікаела Енґел.
До Фолкетінґа, данського парламента, Ґронці выбирают двох заступцюв (з ушиткых 179). Сёгочасными заступцями сут Сара Олсвіґ з партії Народноє общество и Доріс Якобсен з партії Вперед.
Ґронсько має ай свуй парламент, у котрому є 31 член. Голова влады є премєр-министер, обычайно вто лидер векшинової партії. Теперішнім премєр-министром є Муте Буруп Еґеде, голова партії Народноє общество.
Административноє діленя
Ґронсько є збулша незаселеным, айбо ділит ся на чотыри території, котрі ся кличут комунами (ґр. kommunia): Сермерсок (Sermersooq, «много леду»), Куялек (Kujalleq, «южна»), Кеката (Qeqqata, «середня») і Касуїтсуп (Qaasuitsup, «темнота»). До жадної комуны не приналежит сіверовосток острова (Народный парк Сіверовосточноє Ґронсько) и авіабаза Туле, котра ся находит удну Касуїтсупської комуны.
Политика
У партійнуй системі теперька доминуют дві партії: «Народноє общество» (14 депутатув), бывші комуністы, пропаґуют соціалізм и независимусть уд Данії и «Вперед» (9 депутатув), соціал-демократы з подобными взорами. У парламенті заступлені ай инші партії: «Демократы» (4 депутатув), «Солидарнусть» (3 депутатув) и «Здруженя Кандидатув» (1 депутат).
Култура
Ґроньско Катеґорія:Ґроньско Катеґорія:Островы Сіверного ледового океану
Лехнїца
Лехнїца є село в окресї Кежмарок в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Пісочне
Пісочне (Пісочне) — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 811 (2001).
Історія
Заложене у 1502 роцї.
Катеґорія:Села Волиньской области
Антрополоґія
Антрополоґія (з ґрецького ανθρωπος антгропос чоловік) є наука занимаюча ся чоловіком, людьскыма громадами, културами і людством вообще. Належыть міджі наукы голістічны - усилує ся створити цїлковый образ чоловіка, занимать ся вшыткыма людми во вшыткых добах і тыж вшыткыма розмірами людства. Од анатомії ся одрізнять векшов вагов на функчны звязаности і вывой, од соціолоґії векшов вагов на єднотливого чоловіка і усїлём порозуміти ёго поглядам, од етноґрафії усїлём о зобщіня і захоплїня сполочного.
Роздїлїня
Антрополоґія ся традічно дїлить на дві основны области баданя з тым самым субєктом але розлічныма методами:
По іншім роздїлїню, котре выникло під впливом Франца Боаса в 20. сторочу в США, творить общу антрополоґію:
Історія антрополоґії
Фізічну антрополоґію як порівнаваюче штудіум людьскых рас основав нїмецькый анатом Блуменбах року 1775 роботов De generis humani varietate nativa (О вродженій пестрости людьского роду).
Выходна Европа
Выходна Европа є выходна часть Европы. Хоснованя терміну є нестале і дуже залежне на контекстї. До выходной Европы звычайно є заряджена Україна, европска часть Росії, Білорусія, Приднѣстровья і Молдавія і малыма частями своёй теріторії покрывають тыж державы Азербайджан, Ґрузіньско, Абхазія, Южна Осетія і Казахстан. Даколи ся до выходной Европы рахують тыж прибалтіцькы штаты: Естонія, Латвія і Літва.
Референції
.
Катеґорія:Европа Катеґорія:Регионы Европы
Степанакерт
Степанаке́рт ( Ստեփանակերտ) ай Ханкенди́ ( Xankəndi) — город в Нагорном Карабаху. Лежить на меджинародно вызнаной територии Азербайджана, котру фактично контролуе невызнана Република Арцах. Подля административного устрою Републикы Арцах, город републикового рангу Степанакерт — столиця штату; подля административного устрою Азербайджана, Ханкенди — город републикового рангу.
Етимология
Подля арменскых середновѣкых жерел Степанакерт быв розбудованый на мѣстѣ давного арменского села Вараракн ( Վարարակն скора ярь), а така была его локална арменска назва аж до року 1923, коли болшевици прейменовали го на честь Степана Георгиевича Шаумяна на прозывку Кавказскый Ленин, арменского болшевицкого комисаря, едного з вождьох Бакинской комуны.
Векшина азербайджанскых жерел твердить, же ту аж в конци XVIII. стороча, в добѣ Карабахского ханства, было створене Ханске село ( Xanın kəndi), познате под тов назвов, бо ту бывали лем ханска фамилия и родина, а од XIX. ст, в роках 1847–1923, уже под владов России, прейменовали го на Ханкенди ( Xankəndi).
История
По Октобровой револуции став ся объектом вымаганя арменской и азербайджанской републик. Жебы тот спор вырѣшити, была створена НКАО в составѣ Азербайджанской ССР. По роспадѣ СССР конфликт обновив ся. 2. септембра 1991 Степанакерт быв выголошеный за столицю Републикы Нагорный Карабах. На то влада Азербайджанской ССР 26. новембра 1991 прейменовала город на Ханкенди, ай  быв аж до мая 1992 тяжко обстрѣльованый, покы арменскы силы  Карабаха не вытѣснили противника з околичных высот и города Шуша.
Газдовство
Степанакерт — економичный центер Републикы Арцах (над 48% продукции републикы, 2020). Основный сектор газдовства — службы: финанчны, транспортно-логистичны, торговля, здоровництво, утриманя войсковых объектох. Потравиновый (коняк, конзервы) и легкый промысел (обувь, коверцѣ), продукция ставебных материалох, бутора и годинок.
Наука и култура
В городѣ суть: Арцахска державна универзита (1969), Арцахскый державный историко-краеписный музей (1939), Драматичный театер В. Папазяна (1932); Державны ансамблѣ: спѣванкы и танця НКР (1958), Арцахи баликнер (1992); Державный камерный хор Вараракн (1990). Каждорочно ся одбывать меджинародный фестивал класичной музикы Тнджре (од року 2010).
Референции
Катеґорія:Населены пункты Азербайджана
1187
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Горожанство
Горожанство, citizenship —  усталены правны одношѣня меджи особов и штатом, ку котрому она належить, и зо свого боку, мать право на его охрану. В ширшом смыслѣ така правна ситуация може быти звязана з належностьов ку сполоченству або унии штатох, котры суть споены сполочнов историев, културов и традициями (горожанство Европской унии). В штатах з монархичным заряджѣньом говорять намѣсто того о подданствѣ, што вособлять повязаня не зо штатом в цѣлому, но з особов монарха.
История
Горожанство найскорше взникло в полисах старовѣкой Греции. Горожанин полиса мав политичны права (право голоса), але тыж мав повинности плачѣня даней и военской службы. Концепт горожанства практично заник в середновѣку, коли намѣсто того пановали феудалны одношѣня сузерена и вазалох, землепана и панщарьох. Горожанство в сучасной формѣ ся вывинуло од конця XVIII. стороча (америцка и французска револуции).
Правны аспекты
Всеобща декларация прав чоловѣка 1948, (ст. 15), проголошуе право каждого чоловѣка на горожанство. Особливы ситуации горожанства (двояке горожанство або безгорожанство) не ведуть ку однятю прав и основных слобод, бо тоты, подля меджинародного права, належать особѣ независимо од ей горожанства. Во федеративных штатах звыкло быти в основѣ двояке горожанство: члена федерации и федерации в цѣлому (США, Швайц). З погляду меджинародного права в том припадѣ важать лем права и повинности особы лем яко горожанина федерации в цѣлому.
Зысканя горожанства
Майже кажда особа автоматично набывать горожанство при уроджѣню. В основѣ того суть два правны принципы, котры в каждом конкретном штатѣ можуть ся апликовати або в окремости, або в комбинации: Горожанство мож зыскати на властне жаданя, при том особа мать одповѣдати критериям, котры суть про то вызначены (натурализация), а тыж в даякых окремых ситуациях, напримѣр, оптация.
Утрата горожанства
Горожанства ся може зречи особа подля властной волѣ. З инициативы штату особѣ може быти одняте горожанство в припадах, установленых законом того штату.
Референции
Катеґорія:Межинародне право Катеґорія:Держава
Нішава (ріка)
Нішава є европска ріка, котра тече через штаты Булгарія, де прамінить і Сербія, де ся вливать до рікы Южна Морава на запад од міста Ніш.
Катеґорія:Рікы подля алфавиту Катеґорія:Рікы Сербии Катеґорія:Рікы Европы
Руська Кайня
Руська Кайня (по ) є село на Словеньску в окресї Гуменне.
1186
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Горожанска школа
Назначѣня и шпецифика
Горожанка была школа, котра давала образованя высшого ступѣня як высша народна школа, але не приготовляла абитуриенты на далшу науку во высшой школѣ, як середня школа (гимназия). До горожанкы могли ити тоты, што мали высвѣдчѣня за 4 классы зачаточной народной школы, або склали вступный испыт. В горожанцѣ хлопцѣ учили ся 6 рокы, дѣвкы 4 рокы. В классѣ не могло быти веце од 50 ученикох, а хлопцѣ и дѣвкы мали быти цѣлком одокремены. Найчастѣйше про то были окремы горожанкы про хлопцѣ и про дѣвкы. В первых 4 классах горожанкы учили ся такы предметы, як и в первых 4 классах середной школы (реалной гимназии), окрем латинского языка. Иншы предметы (главно практичной орьентации на потребы данного населеного пункта або региона) учили ся в послѣдных двох классах горожанкы. Высвѣдчѣня горожанкы давало право заняти низшы урядницкы посты в державной службѣ, в промыслѣ, торговли, або достати дале фахове образованя в фаховых школах и одповѣдно лѣпше плачену роботу.
Зачаткы и розвой
Приготовка учительох про горожанскы школы рушила ся уже од року 1873. Року 1880 в цѣлой державѣ было 57 хлопчачых и 53 дѣвочѣ горожанкы, а року 1913 уже 210 хлопчачых и 325 дѣвочых.
На Подкарпатю первы горожанкы были отворены в Береговѣ року 1873 (дѣвоча) и 1874 (хлопчача). Року 1938 в Подкарпатской Руси, что на тот час была уже в Чехословакии, фунговали 44 горожанкы, з них 21 з русинскым языком преподаваня, на Пряшовщинѣ — двѣ.
Финансованя
Горожанка подля закона была утримована мѣстнов громадов. Окрем того ученикы мали платити школное. Тоты, котры принесли высвѣдченя худобности, увольняли ся од школной оплаты. Зависимо од мѣры худобности мѣра увольнѣня мала 5 ступньох, аж до повного увольнѣня. Увольнѣня од школного тыж зависѣло од успѣшности в науцѣ и од справованя. Напр., в Мукачовской русско-мадярской горожанцѣ в первом поврочу уч. рока 1941/42 З того примѣра видиме, же повне школне платили лем 26% хлопцьох и 28% дѣвок. Учитель горожанкы быв плаченый 2,5 раз высше од учителя зачаточной народной школы и 1,5 раз высше од учителя высшой народной школы подля закона ч. XXXVIII з року 1868, але тыж тот закон забеспечовав, же в богатых громадах, де дотогды учителѣ мали высшу од законом становеной платню, буде им захована.
Референции
Катеґорія:Образованя в Мадярском кралевствѣ Катеґорія:Образованя в Чехословакии
(33158) Руфус
(33158) Руфус, Rúfus —  планетка главного паса астероидох. Объявили ю 26. фебруара 1998 словацкы астрономове в обсерватории Модра,  Словакия, и назвали на честь поета Милана Руфуса (1928–2009).
Планетка (33158) Руфус ся обертать довкола Сонця з периодом 4,37 рокы на середньом одстояню 2,67 AU.
Единкы часу
Единкы часу суть шпецифичны интервалы часу, хоснованы в штандартный способ на мѣряня або высловлѣня тырваня. Закладна единка часу в Меджинародной системѣ единок, Тhe International System of Units (SI), есть секунда, дефинована наслѣдовным способом.
(33158) Руфус
Референции
Катеґорія:Астрономія Руфус
Единкы часу
Иншы шпецифичны интервалы часу (единкы часу) суть одведены од закладной единкы.
История
Исторично единкы часу были основаны на периодах обертаня Землѣ довкола властной оси и довкола Сонця, а тыж обертаня Мѣсяця довкола Землѣ.
Основна единка про мѣряня куртых интервалох часу быв «день», численый яко повный цикл перемѣны сонѣчного освѣтлѣня (день и ночь).
Референции
Катеґорія:Єдиніцї часу
Александер Суворов
Александер Суворов,  Алекса́ндр Васи́льевич Суво́ров, *24. новембер (13. Юл. кал.) 1729, Москва – †18. май (6. Юл. кал.) 1800, Санкт-Петербург — российскый войвода, генералиссимус (1799), гроф Рымникскый и Священной римской империи (1789), князь Италийскый (1799).
Походжѣня и зачаток карьеры
В ходѣ Сѣмрочной войны (1756–1763) заслужив ся при взятю прусского Колберга и быв повысшеный на полковника (1762). Служив велительом Астраханского полку, а од року 1863 Суздальского.
Конець живота
В дорозѣ дому, на котру нерадый мусѣв пристати, Суворов ся похворѣв, а немилость императора його немочь лем згоршовала. В Санкт-Петербургу ся ладили на его честь ославы, але, прикованый ку постели, мусѣв перервати дорогу и спочивати во своем литовском маетку. Неодовго по тому, як прибыв до главного города, умер. Вшиток Санкт-Петербург го проводжав до гробу, на котром быв лаконичный надпис «Ту лежить Суворов». Погребеный в Александро-Невской лаврѣ.
Референції
Катеґорія:Российскы генералове
1185
Глави штатів
Катеґорія:Рокы
1 рік
1. рік — непереступный рік, котрий ся зачінав у понедїлёк по ґреґоріаньскім календарю. То є 1. рік нашого лїточіслїня, 1. рік 1. тысячроча, 1. рік I. стороча, 1. рік 1.-го десятьроча I. стороча, 1. рік 0.-х років.
Руська Поруба
Руська Поруба (по ) є село на Словеньску в окресї Гуменне.
Обывательство
Зложіня обывательства подля народности (2011 р.) :
Русиньскый язык за материньскый означіли 205 жытелїв (82,7%).
1772
Умерли
Катеґорія:Рокы
Орава (регион)
Регион Орава, Orava,  Orawa —  днешна назва традичного историчного региона, бывшой жупы Арва Мадярского кральовства, котра перестала екзистовати по Трианонѣ (1920) и в далшых роках была роздѣлена на словацкый и польскый регионы Орава.
История
Подля списованя з року 1910 языкове зложѣня обывательства жупы Арва было таке: По Первой свѣтовой войнѣ з роспадом Австро-Мадярщины настав спор о роздѣлѣ територии жупы меджи Польщов и Чехословакиев. Польща пристала на то, же достане 12 сел. В року 1924 додаточно ся догварили, же польска сторона доставать часть часть села Липниця Велька, котра зостала была на словацкой сторонѣ, а вымѣнов за то оддавать села Гладовка и Суха Гора. Але в року 1938 по Мюнхенской догварьцѣ, выхосновавши слабость опонентох, Польща забрала назад територии, одданы в року 1924 и еще иншы териториалны фрагменты. Наступно, 21. новембра 1939, Словакия, з дозволом Гитлера, забрала вшитку територию бывшой жупы Арва, и в року 1945 в таком россягу вошла она в обновлену Чехословакию. Наконець, териториалный спор меджи двома сосѣдныма штатами быв рѣшеный догодов з 13. юна 1958.
Польска Орава
До польской Оравы належать 14 сел, котры суть положены в Малопольском воеводствѣ, в повѣтѣ Новый Тарг, меджи нима векшы суть Яблонка (4767 особ) и Липниця Велька (5244 особ), а центром того региона ся поважуе Яблонка. Географично тота територия представлять собов Оравску котлину, найвекшый в Польщи регион, належный ку базену Чорного моря.
Словацка Орава
Словацка Орава ся означать як туристичный регион, без жадного одношѣня ку администативному дѣлѣню Словакии. Историчным и културным центром ся поважуе Долный Кубин. До Оравы входять три окресы: Долный Кубин, Наместово, Тврдошин, а жие там 134 889 обывательох (2011).
Тамара Байцура
Тамара Байцура, родж. Тамара Горшкова, *7. апрѣль 1932, Ленинград, СССР — историчка и професорка на Универзитѣ П. Й. Шафарика в Пряшовѣ.
Штудии и научна робота
В роках 1981–1987 была ведучов катедры истории. Научны ступенѣ и званя: кандидатка наук (1966), доцентка (1973), професорка (1983), докторка наук (1989).
Референции
Катеґорія:Історіци Катеґорія:Педаґоґы
Северна Америка
Северна Америка (North America, América del Norte, Norteamérica, Amérique du Nord) є контінент на северній земній півкулї і головно западній півкулї. На севері є ограніченый Северным ледовым океаном, на выходї Атлантічным океаном, на юговыходї Карібскым морём і на югу і западї Тихым океаном. З Южнов Америков є на юговыходї пропоєный Панамсков шыёв, кидь рахуєме Середню Америку до контіненту Северна Америка.
плус штаты Середнёй Америкы:
Катеґорія:Ґеоґрафія Катеґорія:Контіненты Катеґорія:Сіверна Америка
2. тысячроча до н. е.
'''2. тысячроча до н. е.''' — часова доба од 1. януара 2000 до н. е. по 31. децембра 1001 до н. е. подля грегорианского календаря, або юлианскы днѣ (JD)  –.
Референции
-
Поворськ
Поворськ (Поворськ) — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 1875 (2001).
Історія
Заложене у 1498 роцї.
Рожище
Рожище (Рожище, Rożyszcze) є місто в Україні, Волиньска область. Находить ся на берегах рiкы Стир, 22 км по штрасi и 31 км по желüзному путёви уд Луцька. Жиє тамкы 13 441 жытелїв. Перше ся споминать у 1377 році.
Поворськ
Історія
Катеґорія:Села Волиньской области
Рожище
Катеґорія:Міста Україны Катеґорія:Волиньска область Катеґорія:Міста Волиньской области Катеґорія:Районі центры Волиньской области
1184
Вмерли
Катеґорія:Рокы
1801
Умерли
Катеґорія:Рокы
Минарет
Минарет,  منارة‎‎, manara маяк — в ис­лам­ской ар­хи­тек­ту­рѣ тур­ня, з ко­т­рой муезин призы­вать вѣ­рных ку мо­лит­вѣ.
Архитектура
Во внутри минарета суть гарадичѣ, в найвысшой його части находить ся галерия, з котрой муезин призы­вать вѣ­рных. В святочны днѣ минарет звык быти освѣтльованый.
При мечету може быти до шѣсть минаретох. Форма минаретох указуе велике число вариантох: од масивных квадратовой основы або конусовидны зоз спиралныма гарадичами (Самарра, Ирак, 848–852) до взлѣтаючых в небо, тоненькых як церуза турецкых (тип 3):
История
Од зачатку VIII. стороча, в часѣ рос­ши­рѣ­ня гра­ниць ислам­ско­го свѣта, до­ми­­нуючый в ланд­шаф­тѣ города минарет выступать сим­во­лом могамеданского при­сут­ст­ва.
Найстаршый минарет, котрый ся захранив доднесь, находить ся в Тунисѣ, мать масивну квадратову форму, выставленый в роках 724–727.
Туря Пасіка
Туря Пасѣка, Тур'я Пасіка — село в Перечинском районѣ Закарпатской области Украины.
Полога
Село лежить на лѣвом березѣ рѣкы Турѣ, оддалене о 17 км од районного центра и желѣзничной штации Перечин. Через него бѣгне асфалтка Ужгород – Свалява.
Сельска рада
Ку Туряпасѣцкой сельской радѣ односять ся тыж населены пункты Завбуч и Раково.
История
Село первый раз упомянуте в историчных жерелах в року 1552.
В року 1910 в селѣ жили 1603 особы, з них Русины — 1565, Мадяре — 38, грекокатоликы — 1542, израелиты — 54. По Трианонѣ село одышло Чехословакии.
В року 1930 в селѣ было 1870 обывательох, з них Русинох — 1804, Еврейох — 42, Чехох и Словакох — 9, Мадярох — 7, чужоземцьох — 8. Грекокатолицка громада: 1811 особ, камяна церква св. Михаила (1810). Школы: русинска (6 клас), в приселку Завбуч — русинска (1 класа). Ставанка приватного автобуса.
В року 1944 в околици села быв чинный партизанскый оддѣл О.В. Тканка, до котрого вступили 36 обывателе села. 24. октобра 1944 в село зашла Червена армада, и зачав ся украинскый период его истории. В року 1969 в селѣ жили 1643 особы. В селѣ была централна канцеларня земледѣлского дружства («колгоспу им. Шевченка»), котрый диспоновав 3643 га землѣ и провадив мясо-молочне скотарство, была восямрочна украинска школа, клуб и библиотека. За повоенны рокы выставили 340 новых хыж.
Референции
Катеґорія:Села Україны Катеґорія:Населены пункты Украины Катеґорія:Населены пункты Закарпатской области
Призвиско
Призвиско, або фамилийне имя — имя, додаване до крестного имена, наслѣдоване и обще держане цѣлов родинов. В розличных културах свѣта суть розличны традиции формованя призвиска.
Призвиско ся региструе в державных и церковных матриках, мать правный статус и е средством официалной идентификации особы. Призвиско тыж е словом, а значить мать вшиткы лингвистичны властности, не мать лем едну: лексичне значѣня, котре вытратило ся, напримѣр Нѣмчук днесь уже не е сыном Нѣмця.
Етимология призвиск
Зачаточно призвиска привязовали особу до:
История заводжаня призвиск
На Подкарпатской Руси первы русинскы осады и кенизѣ, котры их залюдньовали, споминають ся по року 1213, коли «Коломанъ, молодшый сынъ Андрѣя ІІ., короля угорьського, стауся русськымъ корольомъ».
Понеже осадници по 6-12 рокох повинны были платити дань з газдовства, мусѣли быти на евиденции и мати официално зарегистрованы призвиска. Меджи первыма такыма задокументованыма русинскыма призвисками суть: 1215 (Сука, Тегзе), 1226 (Тегза-Болобан), 1336 (Кунак), 1360 (Стан), 1375 (Стоян), 1398 (Стойка).
Масове осадництво стало ся в роках 1300-1400, а процес цѣлком ся не завершив ани в 16. сторочу, понеже в полонинах еще все были вандровны пастыре, котры не хотѣли перейти на осѣдле бываня.
В Украинѣ первы призвиска зачали ся появляти лем в 18. сторочу, до того были лем крестны имена, патронимы и прозывкы.
Яко послѣдна в Европѣ, в року 1935, завела повинны призвиска Турция.
В Исландии призвиска не екзистують, особа идентификуе ся крестным имньом и патронимом.
Марта Кубишова
Марта Кубишова (Marta Kubišová *1. новембер 1942 Чешске Будейовице) — чешска спѣвачка, триразова витязька читательской анкеты Златый славик часописа Mladý svět.