cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Михаил Мондич
13-­роч­ным хлопцем пошов учити ся до Прагы з помочов добро­дѣй­ного карпато-рус­ского общества «Возрождение». Там став ся чле­ном Народно-Тру­до­вого Союза (НТС), рус­ской емигрантской орга­ни­зации, яка в тот час борола ся против комму­нистич­ного СССР. В септембрѣ 1942 быв он заарештованый Гестапом в Смоленску, коли неле­гално пробовав перейти на русску оккуповану территорию. Нѣмцѣ го депортовали назад до Прагы, де рок одсидѣв в темници Панкрац. В року 1944 вернув ся дому до Нанкова. В року 1944 го взяли «добро­вольцом» до со­­вѣт­ского войська, а одты пак на службу до без­пе­кы (СМЕРШ) яко зна­ю­чо­го веце чу­жых языков. При той службѣ быв свѣд­ком арешту Ав­гус­тина Во­ло­шина в Празѣ.
Удало ся му утечи до Нѣмещины, жив уже под новым име­нем, з фалшо­ва­ны­ми документами, з помочов НТС. Спомины Мондича вышли в емигрантском ли­те­ра­турном алманаху «Грани» (специалный выпуск) в осе­ни 1948, под псевдом Николай Синевирский.
Референции
Катеґорія:Русиньскы писателї Катеґорія:Русскоязычны писателе
16. апріль
16. апріл — 106. день рока (107. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
25. марец
25. марец — 84. день рока (85. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
Михаил Михалина
Михаил Михалина (*15. марец 1924, Порошково, Подкарпатска Русь, Чехословакия— †30. август 1998, Ужгород, Украина) — вызнамный шпортовець Подкарпатской Руси, Мадярщины и Украины, заслуженый майстер шпорта СССР. Фотбалову карьеру зачав во клубѣ ШК Русь (1937), успѣшно выступав за тот клуб в майстровствѣ Мадярщины (1943-1944), по войнѣ бавяч, а неодовго капитан дружины Динамо (Киев) (1949-1955), од року 1955 тренер дружин Спартак (Ужгород), Спартак (Ивано-Франковск), Буковина (Чорновцѣ), предсѣдник федерации фотбала Закарпатской области.
Хронология фотбаловой карьеры
Михаил (Михайлович) Михалина зачав фотбалову карьеру яко 13-рочный юниор в ужгородском клубѣ ШК Русь, понад 15 рокы бавив в командах высшой лигы, а в другой половцѣ живота занимав ся тренерсков роботов и быв организатором шпорта:''
Честь памяти
Як честь памяти вызнамного шпортовця, в Ужгородѣ каждорочно одбывать ся юниорскый фотбаловый турнир.
Референции
Катеґорія:Русиньскы шпортовцы
1759
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Олександрія
Олександрія є місто в Україні, Кіровоградьска область. Находить ся на берегах ріки Інгулець, 75 км по штрасi уд Кропивницького. Жиє тамкы 83 339 жытелїв. Перше ся споминать у 1754 році.
Одказы
Катеґорія:Міста Україны Катеґорія:Кіровоградьска область
Краснодубя
Краснодубя (Краснодуб'я) — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 17 (2001).
Історія
Заложене у 1583 роцї.
Катеґорія:Села Волиньской области
Габсбурьска монархія
Габсбурьска монархія - бывша держава у середній Европі, екзістуюча у р. 1526 - 1867(1918). Голова монархії быв пановник з роду Габсбурьґів. Од рока 1867 ся трансформувало на Австро-Угорьско.
Катеґорія:Бывшы штаты
Мокролуг
Мокролуг (по ) є село в окресї Бардеёв в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Карл Лінней
Карл Лінней, по повышіню до шляхтицького ставу Карл вон Лінней або латиньскы Carolus Linnaeus, (23. мая 1707, Расгулт коло Стенброгулта, Шведьско – 10. януара 1778, Уппсала) быв швайчарьскый природонауковець і лїкарь, закладатель ботанічной і зоолоґічной сістематічной номенклатуры. Вытворив тыж класіфікацію природной сістемы орґанізмів.
Руски Керестур
Руски Керестур ; або и Руськый Керестур (Руски Крстур) — село в Сербії. Жытелїв — 5213 (на 2002). Руски Керестур найвекше населєне место Руснацох у дакедишнєй Югославиї, а нєшка у Сербиї и центер є образовного, културного и духовного розвою рускей националней заєднїци у Сербиї. Находзи ше на ровним, за польопривреду барз вигодним подручу южней часци Панонскей нїжини, медзи Дунайом и Тису. Настал зоз присельованьом Руснацох 1745. року. Находзи ше у општини Кула. Ґеоґрафски координати — 45.55°N, 19.4°W.
Спорт
Спорт у Руским Керестуре ма длугу традицию. Фодбалски клуб «Русин» формовани 1923 року, а з нього виросло Спортске дружтво «Русин» з вецей клубами у рижних спортских конарох. Тераз у составе Спортского дружтва «Русин» ше попри фодбалского клуба, находза и велї други клуби — рукометни (хлопски и женски), шаховски, столно тениски, конїцки, атлетски и карате клуб. Спортске дружтво «Русин» орґанизатор традицийних спортских бавискох «Яша Баков» турнирских змаганьох найуспишнєйших екипох медзи Руснацами.
Фодбалски клуб «Русин» формовала млада керестурска интелеґенция 1923. року. Перше урядове змаганє «Русин» бавел дома провиц Вепровачанох (нєшкайши Крущич). Конєчни резултат того першого стретнуца бул 2:2. На початку «Русин» змаганя бавел векшину зоз екипама зоз сушедних местох. Клуб ше першираз уключує 1935 року до першенства Суботицкого подсоюза.
Кустендільска область
Кустендíльска о́бласть (Област Кюстендил) — область на югозападї Булгарії. Адміністратівный центер — місто Кустенділь.
16. май
16. май — 136. день рока (137. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
Сергій Татусяк
Сергій Филиповыч Татусяк (нар. 5 квітня 1955, с. Жабокричка Чечельницький район, Вінницька область) — Українськый політик, Народный депутат Україны 4-го скликання. Голова Вінницької обласної Ради від 11 листопада 2010 до 21 лютого 2014.
Катеґорія:Політічны лідеры
Сполоченство Незалежных Штатів
Сполоченьство незалежных штатів (СНШ) (Содружество Независимых Государств) є орґанізація загорнююча 9 з 15 бывших републік Совєтьского союза: Арменії, Азербайджану, Білорусі, Казахстану, Кірґізстану, Молдовы, Росії, Таджікістану і Узбекістану. Туркменістан перервав своє членство 26. авґуста 2005 і теперь є придруженым членом. 12. авґуста 2008 ознамило Ґрузія одход зо СНШ. 14. авґуста пак ґрузіньскый парламент взглядом на озброєному конфлікту з Росіов голосованём ануловав договоры о членстві в СНШ.
Шатрандж
Шатрандж є стратеґічна дочечкова гра походжіным з Перьской рішы, де взникла даколи в 6. ці 7. сторочу із старшой гры індійского походжіня чатуранґа. Средством Арабів ся шатрандж дістала до Европы, де з нёй в 15. сторочу взникли модерны шахы. Тоты єй пак поступно вытиснули, бо были швыдкішы і тактічно інетереснїшы.
Екстерны одказы
Катеґорія:Гры
Елипса
Елипса — заперта крива, котра вытворить ся рухом точкы X по ровинѣ, в котрой суть двѣ заданы точки F_1 и F_2, называны огниска або foci фокусы, кедь ся рушать такым путьом, же  сума ей одстоянь до тых точок е незмѣнна, циже:
Змѣнной довжкы прямы |F_1X| и |F_2X| называють огнисковыма радиусами, а их сума, котра незмѣнна ровна довжцѣ главной оси, циже 2a.
Понятя елипсы широко хосноване в астрономии, математицѣ, физицѣ, техницѣ. Даколи ай в каждоденном животѣ потребуеме выкреслити елиптичну криву и легко то зробиме, выходячи з поданой дефиниции.
Математичный опис
Кедь зачаток координат положеный в центрѣ елипсы, x-ова ось буде главна ось, а y-ова ось буде бочна ось ось елипсы, тогды координаты точок будуть:
F1=(-e,0), F2=(e,0), A=(-a,0), B=(a,0), C=(0,b), D=(0,-b)
Канонична ровниця:
Параметричны ровницѣ:
Символы в ровницях означають:
A, B, C, D, E суть коефициенты, при чому A > 0, B > 0 aй A ≠ B
Иншы одношѣня: одстояня |F_1F_2|/2 — огнискове одстояня, а  - ексцентрицита. Круг е единечный припад елипсы, коли оба фокусы суть въедно, а ексцентрицита нулова.
Референции
Катеґорія:Кривы Катеґорія:Коничны перерѣзы
Бирмованя
Бирмованя, у войводянскых Русинох бирмалованя, або конфирмация, од confirmare укрѣпляти, утверджовати — една зоз святых тайн христианскых, вызнавана Католицков и Православнов Церквами.
У православных ся зве миропомазаньом и е удѣляне такой по крестѣ, а у католикох — по досягнутю вѣка 7–12 (в России — 15 рокы, при тому лем епископом. Тайна бирмованя доповнять и змоцнять надприродный характер оконченой скорше тайны крещѣня католика; через бирмованя вѣрный ся укрѣплять силов Духа Святого, достаючи його благодатны дары, и так ся еще тѣснѣйше споюе з Церквов.
У протестантох конфирмация ся не поважуе за святу тайну, а обряд конфирмации ся складать зо сповѣданя вѣры конфирмованым, морализуючого слова ку ньому од пастора и молитвы за нього, прочитаной пастором. Тот обряд служить актом славностного, усвѣдоменого и слободного выяву особной вѣры конфирмованого во Исуса Христа, яко Бога и Спасителя, и разом актом його остаточного приятя до церковного сполоченства.
Референции
Катеґорія:Христианскы тайны
Свагілі
Свагілі, самоназва Кісвагілі — язык, якым бісїдує коло 100 млн людей у выходній Африцї (Танзанія, Кенія ітд).
Свагілі — найбівшый з языків банту і єден з найзначнішых языків Африканьского контіненту. Будучі языком міджіетнічного контакту, свагілі є пошыреный на великій теріторії Выходной і Централной Африкы, од побережа Індійського океану на выходї до централных областей ДРК на западї, од Сомалі на северї до Мозамбіку на югу.
Свагілі є державным языком в Танзанії, Кенії і Уґандї. Він ся шыроко хоснує также в Руандї, Бурунді, Замбії, Малаві, на Коморьскых островах і на Мадаґаскарї. Свагілі — єдиный африканьскый язык, якый обтримав статус працовного языка Африцькой унії (з 2004).
Вонкашнї лінкы
Катеґорія:Банту языкы Катеґорія:Свагілі
Володимирскый район
Володимирскый район (укр. Володимирський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 2556,5 км² і 172 947 жытелїв. Центер - місто Володимир.
Катеґорія:Володимир-Волиньскый район Катеґорія:Районы Волиньской области
Мала Поляна
Мала Поляна (по ) є село на Словеньску в окресї Стропков.
Памяткы
Церьков святого Миколая єпіскопа з року 1759 (переміщеный до Їрасковых садів в чеськім містї Градец Кралове)
Карпаты
Карпаты (, Karpaten, Kárpátok, Carpaţi, ) — гірьска сістема у Европі, тягається од австрійско-чесыкых граніц аж по середину Сербії. Карпаты мають довжку 1.400 кілометрів і переходять через теріторії европскых країн Австрія, Чесько, Словеньско, Польско, Мадярьско, Україна, Румуньско і Сербія. Найвысшый берег Карпат є Ґерлах.
Катеґорія:Карпаты Катеґорія:Горства Австрии Катеґорія:Горства Чехии Катеґорія:Горства Словакии Катеґорія:Горства Польщи Катеґорія:Горства Мадярщины Катеґорія:Горства Украины Катеґорія:Горства Румынии Катеґорія:Горства Сербии Катеґорія:Горства Европы Катеґорія:Верхы
Сполоченство Націй
Commonwealth (цілым означінём Commonwealth of Nations, русиньскы Сполоченство націй або Сполоченство народів) є вольне здружіня Велика Брітанія і їх бывшых доміній і колоній. До року 1931 Commonwealth нїс означіня Брітаньска імперія, в роках 1931-1947 пак Брітаньске сполоченство націй. Днесь суть тоты терміны черяны тай особливо означіня Commonwealth ся хоснує по цїлый час єствованя того сполоченства, котрого формалнов головов є брітаньскый пановник, в сучасности Чарлз III.
Катеґорія:Сполоченство Народох
Бачка
Бачка, Бачка,  Bačka,  Báčka — в сучасности назва региона в меджирѣчу Дуная и Тисы при их сутоку.
География и клима
Южну и восточну границю региона творить Дунай, западну — Тиса. На югу сосѣдить з регионом Срѣм, Сербия, на востоку — Банат, Сербия, на западѣ з жупов Вуковар-Срѣм, Хорватия, на сѣверѣ з Мадярщинов (жупа Бач-Кишкун). Главный город — Новый Сад. Регион низинный, гор не мать, надморска вышка на сѣверѣ 140 – 150 m, на югу 108 – 113 m, при берегах рѣк 77 – 93 m. Рочны атмосферичны выпады 573 – 672 mm. Екстремумы температур суть +35°C и -19°C.
История
Територия належала Первой болгарской империи, Мадярскому кральовству, Османской империи, Габсбургской монархии, Австро-Мадярщинѣ, Югославскому кральовству, Югославии, Сербии и Чорной Горѣ, Сербии. Назва Бачка е людовов назвов бывшой жупы Бач-Бодрог Мадярского кральовства.
В роках 1941–1944 Мадяре вернули ся до Бачкы и територия жупы Бач-Бодрог была обновлена. В року 1991 при роспадѣ Югославии територия Бачкы была роздѣлена и 85% припало Сербии (Войводина), 14% Мадярщинѣ (жупа Бач-Кишкун) и 1% Хорватии (жупа Вуковар-Срѣм).
Демография сербской Бачкы
В року 2002 в сербской Бачцѣ списованя фиксуе 1.022.524 обывательох, з того: Найвысшый процент Русинох зафиксованый в роках 1948 аж 1953 — 2,18%. В року 1953 число бачванскых Русинох досягло максимум — 18162.
Референции
Катеґорія:Войводина Катеґорія:Историчны области Мадярщины
Поверьхнёва вода
Поверьхнёва вода, є вода вшыткых водных поверьхнёвых жрідел (море, рікы, рыбникы, потокы).
Біолоґічны параметры
Кваліта поверьхнёвой воды є не лем важна про стабіліту країны але дале і про купаня і добываня питной воды.
Референції
Катеґорія:Виды воды Катеґорія:Мікробіолоґія Катеґорія:Гідробіолоґія
Мартышка
Великость
Довжка: 34-37 цм.
Роспятя: 70-80 цм.
Вага: 90-175 ґ.
Свадьбяный шат
Чорна чапочка достане од чола на шыю і долов під око і к ухам, спідня часть головы, бокы шыї і цїлый спід білы, верьх тїла, крыл сивы. Хвостовы кровкы і хвіст білы, пірка на хвостї із сивов вонкашнёв заставков, крайнї з чорнов.Крайнї ручны пірка лїтаня суть тмавосивы, ку кінцю до чорна, на внутрїшнїй заставі білы. Дзёбак є червеный з чорным шпіцём і ногы суть червены.
Шат молодят
Як простый шат, але чоло з бурыма фляками, і решта чапочкы перемішана з буров. Пірка на хырбетї і кровкы з буброярджавыма концёвыма фляками. Пірка лїтаня тмавосивы, локтёвы із світлишыма шпіцями, хвіст сивкастый. Дзёбак є мясовый або жовтопомаранчовый з чорным шпіцём (поступно тмавне), ногы ружовы або жовтопомаранчовы. Шат 1.року - як простый шат, на верьху тїла зіставають дакотры пірка з шату молодят.
Еколоґія Гнїздить в колоніях (самостоятельных і вєдно з другыма видами крачок або мев) на морьскых побережах, у внутроземных областях і великых водоємах і рік. На гнїздиско прилїтать в апрілю. Гнїзда будує на земли на мало зароснутых місцях, часто лем на наплавенім шутрі. Од кінце апріля до юла зношать 1-4 яйця, сидять обоми птахы 21-22 днїв, при частім вырушованю ся може сиджіня протягнути аж на 30 днїв. Молодята ся 3-4 днї стримують в гнїздї, пізнїше ся скрывають в околицї. Згруба тыждень суть зогрїваны саміцёв і другый родіч приношать страву, пізнїше кормлять обоми родічі. Вылетять в 22-28 днях, іщі слїдуючі 1-2 суть кормлены родічами. Гнїздище опущають од авґуста, послїднї птахы ся в нашім пасмі можуть стримовати до октобра. Першыраз гнїздить векшына в 3. аж 4. роцї, найвысшый вік є 25 лїт. Страву творять передовшыткым малы рыбкы, котры ловить при трепаючім лїтяню над водным зеркалом, до котрого ся мече цїлов силов. Меншу часть творять хробакы і слимакы.
Референції
Катеґорія:Крачковы Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Горохівскый район
Горохівскый район (укр. Горохівський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 1122 км² і 53 406 жытелїв. Центер - місто Горохів.
Катеґорія:Горохівскый район Катеґорія:Районы Волиньской области
Кривлин
Кривлин (Кривлин) — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 170 (2001).
Катеґорія:Села Волиньской области
Сен-Жерменскый мирный договор
Сен-Жерменскый мирный договор, подписаный 10. септембра 1919 в Сен-Жермен-ан-Ле (Saint-Germain-en-Laye; при Парижу) Австриев, з едной стороны,  и державами побѣдницями в Первой свѣтовой войнѣ. Договор говорив о конци Австро-Мадярщины, заказовав аншлус, ограничовав збройны силы Австрии, и повиновав ю выплачовати репарации.
В договорѣ ся официално зафиксовав роспад Австро-Мадярщины и независимость новоствореных з ей територии держав. Договор прийшов на силу 16. юла 1920.
Парижскый мировый процес
Тому договорови в ходѣ мирового процеса предходив а за ним наслѣдовали далшы договоры:
Утраты Австрийского цѣсарства
Териториалны утраты: Напротив, на хосен Австрии оддали часть западных мадярскых земель, котры назвали Бургеланд, але в року 1921 их часточно, з городом Шопрон вернули.
Австрии было заказано мати всеобщу войскову повинность, морскый и воздушный флоты, а сухоземске войско не могло быти над 30 тысяч особ.
Референции
Катеґорія:Історія Европы Катеґорія:История Чехословакии Катеґорія:Мировы договоры Катеґорія:История Австрии
Свалявскый район
Свалявскый район, Свалявський район — административна единка Закарпатской области Украины. Мать розлогу 673 км2 и 54 900 жителей (2001).
История
Первы споминкы о районѣ суть з 13. ст., з 15. ст. територия во властности мадярского краля, од рока 1728 — маеток грофской родины Шенборн. Од 19. ст. зачинать ся розвой промысла: появлять ся хемична фабрика и пилы (фиресы). Хемична фабрика Szolyva аж до конця Первой свѣтовой войны была найвекша фабрика в цѣлом краю, еще в року 1926 ту мали заробок 1880 люди. В септембрѣ-октобрѣ 1914 российске войско обсадило значну часть Свалявского района, а 19. октобра 1914 дошло до Уклина и Свалявы. Подѣи того часу описав Иван Силвай в своей Автобиографии.
23. марца 1919 в Свалявѣ была выголошена совѣтска влада, котра одповѣдно до декретох совѣтского уряду в Будапештѣ зачала конфишкацию грошовых, промысловых и земледѣлскых маеткох, але продержала ся лем до конця апрѣля, коли была Свалява окупована чехословацкым войском.
5-14. децембра 1935 штрайковали 3000 роботникох дереворобных и лѣсовых и вымогли собѣ 10% векшу платню.
18. новембра 1944 в Свалявском районѣ отворив ся, подля официалной назвы «Сборный Пункт Военнопленных», СПВ, еден из шѣстьох интерначных лагрох СМЕРШ и НКВД СССР на територии Подкарпатской Руси нараз по ей ослободжѣню од фашистох. До 16. децембра 1944 ту были одвлечены 22 951 мужох мадярской и нѣмецкой народности, корѣнных обывателей Подкарпатской Руси, незаконно выголошеных за «военных заятцьох». Зачаточно тых людей скликали по селах на «маленьку триденну роботу», што обернуло ся мѣсяцями примусовой роботы и смертями од хворот. При убытку задарной «робочой силы», она поповняла ся путьом раций на подкарпатскых Румын, Словакох и Русинох, котрых забирали, выголошуючи за «колаборантох».
Економика
В роках 1958-1960 створеный Свалявскый лѣсокомбинат на выробу пиловых материалох, фурниру, паркетох, бутору, хемичных материалох. Другым вызнамным конарьом економикы района е купельництво: свалявска група курортох. Район богатый на природны жерела минералных вод, што окрем купелницкого вызнаму давать принос до економики, найпознатѣйшы значкы вод суть Поляна Купель, Поляна Квасова, Лужанска, Плосковска, Свалява и Нелѣпинска.
Референции
Катеґорія:Районы Закарпатской области
Нємцовцї (окрес Бардеёв)
Нємцовцї (по ) є село в окресї Бардеёв в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Федор Коріатович
Федор Коріатович (Корятович) *1331, Літовске королівство – †1414, Мукачів, Угорське королівство — літовський князь з Подолії з великокнязьской дінастії Ґедиміновичів. Угорський краль Жіґмонд дав в роцї 1396 князёви Коріатовичови як ленне (дочасне) володіня Мукачевську і Маковицьку домінії потім, што быв князь Коріатович выгнаный зос Подолії великокнязём літовськым Вітолдом. Князь Коріатович дав угорському кралёви Жіґмондови своє номінальне право володіня Подольского князївства. Коріатович ся зос своёв родинов і оточінём усадив у Мукачові, на замковым бралї, на якым основно розбудовав кріпость, яка тамкы вже стояла. Коріатович богато підпорёвав (подля даякых мнїнь докінце засновав) Мукачовскый монастырь, де є і похованый.
Фонема
Фонема — найменша (нероздїлна) штруктурно-семантічна звукова єдиніця, котра є способна выконовати даякы функції в бісїдованю. Фонема передовшыткым творить, роздїлює і розпознавать морфемы, слова, їх формы в языковім потоцї.
Референції
Катеґорія:Языкознавство Катеґорія:Фонетіка Катеґорія:Фонолоґія
Шахы
Шахы або шах (з перьского шаг, пановник) суть класічна дочечкова гра про двох грачів, в подобі змаганя тыж признана за область шпорту. Выникла в 15. сторочу в южній Европі управов перьской гры шатрандж, наслїдника старой індіцькой гры чатуранґа. Шахы ся грають на шаховницї, штворцёвій дочечцї роздїленой на 8×8 поличок де ся черять чорна і біла фарба. Каждый грач має на початку гры цїлком шістнадцять каменів шість сорт: краля, даму, по дві вежы, стрелців і коників і вісем пішаків. Грачі означованы як „білый“ і „чорный“ подля фарбы каменів з котрыма грають, черяво выконовають тягы, т.є пересуны каменів по шаховницї. Цілём гры є мат, такый атак краля супера, котрый ся не дасть одвернути. Шахы не обсягують елемент нагоды, партії рїшать здатности і зналости грачів.
Важнов частёв шаху є шахова теорія, котра днесь має характер наукы. Композічный шах розвивать умелецькый аспект шаху. Навчаня і граня шахів ся рекомендує як способ, як злїпшыти якость мыслїня і розвинути приязны властности характеру. Шахы суть єднов з найоблюбленїшых гер світа, котру грають міліоны людей як неформално на забаву, так як і змаганя. Шаховы запасы і турнаї ся орґанізують од початку той гры і шаховый шпортовый жывот ся выразно розвивать од послїднёй четвертины 19. стороча.
Референції
Катеґорія:Гры
Плебей
Плебей, plebeius од plebs люд, варощане — быв римскый варощан, котрый не мав предкох межи родовов шляхтов (патрициями). Плебеи могли быти привезены до Рима люде зо завойованых земель, люде з околичных племен, або иншы. Плебеи были слободныма обывателями Рима, але довгый час не мали политичны права. Громадный назывник плебс, plebs, окреслять плебейох як социалну версть.
История
Подля легенд кральове Тулл Гостилий (672-642 до н. е.) и Анк Марций (642-617 до н. е.) населили Рим людми зо завоеваных земель, давши им права варощан, але не давши права голоса и державной службы. Историк Бартолд Георг Нибур, подробно штудовав тему римского плебса и поважовав, же плебеи появили ся в Римѣ за краля Анка Марция (642-617 до н. е.).
З настаньом аристократичной републикы (509 до н. е.) недостаток политичных прав у плебейох указуе ся барз выразно. Не могли они служити в державных урядах, не могли вступити до сопружества з сынами и дѣвками патрицийох. Не мали права ани знати законы, котры принимав сенат. Занимали ся ремеслом, купецтвом, земледѣлством. Уж од 6. ст. до н. е. домагали ся плебеи, жебы им были придѣльованы землѣ на завойованых териториях, на котрых бы могли уживити ся. Богатшы плебеи домагали ся доступа до державных урядох.
Первый великый протест плебейох быв в року 494 до н. е., коли одышли гет з Рима на околичну Святу гору и одвергли участь во войнѣ против сосѣдного племени Еквох. Тым протестом домогли ся заведеня уряду трибуна, урядника, котрый мав обороняти их интересы. Подобным способом протестовали плебеи и другый раз (450 до н. е., 287 до н. е.): переставали фунговати городскы службы, замыкали ся бовты, земледѣлцѣ грозили городови голодом, вшыткы ся грозили одыйти з Рима и заложити нову осаду. Поступно собѣ вымогли все векшы права.
Куриозиты
Плебеи при ѣджѣню послужовали ся вшиткыма пятьма перстами, не мали ниякы обычаевы предписы, як ся справовати за столом. Не так было у патрицийох: ѣсти належало лем трема перстами, не поуживаючи перстенник и мизилник, перед ѣджѣньом мыти рукы, а в часѣ ѣджѣня великы кусы порѣзати на меншы.
Референции
Катеґорія:Старовікый Рим
Румуньско
Румуньско (Romania) - країна в середнїй Европі. Є членом Европской унії од року 2007. Головне місто є Букурешть. В Румуньску є офіціална мена леу. Густота залюднѣня — 84/км².
Румуньско Катеґорія:Европска унія Катеґорія:Країны
Орбита
Орбита в астрономии — траектория руху небесного тѣла в гравитачном полю другого, векшого тѣла (планеты, кометы в Сонѣчной системѣ и т. п.), в идеалѣ являючу собов кружницю, елипсу, параболу або гиперболу, в огниску котрых е центер мас системы. Идеална траектория може ся мѣняти под гравитачным оддѣйованьом не входячых до системы небесных тѣл, або иншых, негравитачных сил: свѣтловых, електромагнетичных, реактивных и др.
Елементы орбиты
Кедь не уважати на тоты орбиталны порухы, рух небесного тѣла одбывать ся подля Кеплеровых законох. Кеплер тыж означив шѣсть елементы, котры еднозначно описують орбиту:
Референции
Катеґорія:Небесна механика
Іваничівскый район
Іваничівскый район (укр. Іваничівський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 645 км² і 32 948 жытелїв. Центер - селище Іваничіі.
Катеґорія:Іваничівскый район Катеґорія:Районы Волиньской области
Свен Густавссон
Свен Роналд Густавссон, Sven Ronald Gustavsson; *1. юн 1938, Еребру, Швеция – †12. фебруар 2013, Уппсала, Швеция — шведскый слависта, згледователь «малых языкох».
Походжѣня и штудии
Походив зоз великой фармерской родины, де были семеро дѣти, а их фарма была недалеко од Еребру. По закончѣню середньой школы и военской службѣ штудовав славистику на Штокголмской универзитѣ (1957–1961). В Штокголмѣ наступив до ашпирантуры и працовав над докторсков дизертациов Accent Paradigms of the Present Tense in South Slavonic: East and Central South Slavonic, про котру материалы зберав в Хорватии, а котру обгаив в року 1969.
Научна робота
Од року 1970 быв доцентом на оддѣлѣню славистикы Штокголмской универзиты, од року 1977 — професор и ведучый оддѣлѣня славистикы на Уппсалской универзитѣ. Од року 2003 — професор емеритус в Уппсалѣ.
В року 1970 Свен Густавссон став ся едным з первых западных лингвистох, котры штудовали язык Руснакох Войводины. Бесѣду войводинско-сримскых Руснакох дефиновав як окрему славянску етноязыкову единицю ай симпатизовав «змаганям сего етносу заховати властну народностну самосвѣдомость».
Його принципиалный приступ ку штудиям языка выжадовав, жебы язык ся згледовав в контекстѣ културы, религии, исторично-политичных обстоянь, в котрых ся розвивав. Тото окреме важне, кедь иде о «малы», циже меншиновы языкы.
Референции
Катеґорія:Слависты Катеґорія:Русиньскы лінґвісты
Енерґетичні напиткы
Енерґети́чні напиткы (енерге́тикы) — безалкоґольні напиткы, у рекламнўй кампанії котрых робит ся акцент на іхню возможность стимульовати центральну нервôву систему людины тай повышати роботоспособность, а также на ото, ош уни ни давут людині уснути.
Катеґорія:Напої
Мразівцї
Мразівцї (по ) є село на Словеньску в окресї Стропков.
16. октобер
16. октобер — 289. день рока (290. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
Камінь-Кашырскый район
Камінь-Кашырскый район (укр. Камінь-Каширський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 1747 км² і 62 754 жытелїв. Центер - місто Камінь-Кашырскый.
Край Блекiнге
Блекiнге - Повна назва — Край Блекiнге (Blekinge län). Головне місто - Карлскруна (Karlskrona). офiциална лiтера регiона "K". офiцiaлнi код крайу "10".
Блекiнге
Брюс Лі
Брюс Лі або тыж Лі Юн Фан (27. новембер 1940, Сан Френсіско - 20. юл 1973, Гонґ Конґ) быв герець, майстер а популізатор боёвых умень. Засвятив ся тренінґу боёвых умень, што го пізнїше привело на філмове полотно. Своёв акторьсков роботов овплывнив накручаня філму а популаріту тогдышнїх акчных філмів. Курто по своїй смерти ся став леґендов а до днеська є знамый як вплывна фіґура боёвых умень 20. стороча.
Молодость
Народив ся як черверте з пятёх дїтей до родины Лі Гоі Хуен а Грейс Го в Сен Френсіску. Курто по народжіню ся цїла родина вернула до Гонґконґі. Мав дві старшы сестры Феобе тай Аґнес, старшого брата Петра і молодшого Роберта. Єдна із спомин, котры собі сокотив од дїтинства была японьска окупація в часї другой світовой войны. Зато же быв Гонґконґ брітаньсков колоніов од половины 19. стороча, з вплывом чуджой держав ся стрїчав од своёй молодости. Як му было 13 років започав треновати Вінґ Чун. Не присвятив ся лем бою. В роцї 1958 выграв гонґконґскый танечный конкурз в ча-ча. Тай дякуючі свому вродженому таленту ся указав в дакілько філмах. Ёго отець ся правом бояв о будучность свого сына, якый преферовав танець, бой і філм перед школов. Кідь ся Брюсь дістав до биткы, котру рїшыла поліція, родічі вырїшыли, же пришов час, абы схосновав своє америцьке обчанство і вернув ся до земли свого народжіня.
Учітель боёвых умень
Даякый час бывав у приятеля свого вітця в Сен Френсіску, де зараблав як інштруктор танця. Не вытримав там довго а скоро ся одстяговав до Сіетлу, де мала Рубі Чов свою рештаврацію, як дякуючі ёго вітцёви забеспечіла бываня і роботу. Приголосив ся тай старостливо доходив до Едісон Текнікал Ковлідж. Ёго резултаты в школї были дость добры, жебы го прияли на Юніверзіті ов Вошінґтон, де пізнїйше здобыв тітул бакаларя боёвых умень. Фрустрованый платнёв, што го жывила, засновав в роцї 1963 Йун Фан Ґунґ Фу Інстітъют, де учів за невелику платню кунґ-фу. В тім часї не были школы боёвых умень тїко росшырене, та же штуденты не браковали. Докінце міджі нима стритив Лінду Емері, с яков ся оженив в роцї 1964. Свою школу боёвых умень охабив на старости свому камаратови Такіму Кімурови а із женов ся перемістив до Овкленду к Джеймсови Лі, де вєдно одкрыли другу філіалку Йун Фан Ґунґ Фу Інстітъют. Брюс Лі учів хоцького, што ся не любило кітайскій мінорітї. Тото досягло верьх в дуелї, котрый мав закінчіти навчаня некітайскых штудентів, як бы Брюс прохрав. По нецїлій мінутї бой скінчів успіхом Брюса. Він сам але не быв з резултатом спокійный бы ся сподївав же скінчіть скорше. Тота битка го привела к снажіню лїпше проведжіня боёвых умень, як бо сторінцї фізічній, так і по сторінцї філозофічній і менталній. В тім часї выникла думка Джіт Куне До.
Предчасна смерть
Не дожыв ся премєры свого найзнамішого філму. 20. юла 1973 впав до комы і курто потім вмер. Болїла го голова і на тот боль, жебы го стишыв взав порошок (Equagesic). Болїня головы але было резултатом кровлї в мозґу, яка запрічініла набрнїня мозґу, што запрічінило смерть.
Юрий Костюк
Юрий Костюк, Юрій Юрійович Костюк, (правдиве призвиско Ко́стьо) *3. марца 1912, Сѣрма, жупа Угоча, Мадярске кральовство – †12. юла 1998, Пряшов, Словакия — подкарпатскый педагог, композитор и културный дѣятель.
Родина и штудии
Походив з родины жиляря Юрия Ко́стя (1882–1961) и Марты Фегер (1888–1966). Учив ся в народной школѣ Сѣрмы (1918–1924), в севлюшской горожанской школѣ (1924–1927), мукачовской учительской семинарии (1927–1931). З дипломов учителя зачаточной школы учительовав в Росвиговѣ, Кайдановѣ, Старому Давыдковѣ (1931–1935).
В тых роках екстерно ся учив на мукачовской гимназии, де матуровав в року 1935, а такой того року ся в Празѣ записав на третий курз конзерватории и на первый курз оддѣлѣня музичных наук филозофской факулты Карловой универзиты. В року 1936 ся оженив з 16-рочнов штудентков Йоланов Лаутнер з Мукачова, а року 1939 им ся родив сын Антон. Штудии завершив року 1938 и з двома пражскыма дипломами вернув ся на осень до Подкарпатской Руси.
Педагог, фолклориста, музикознатель
Дома быв професором музикы и спѣву в учительской семинарии Севлюша (1939–1941) и Ужгорода (1941–1944). В роках 1942–1943 усиловно зберав людовы спѣванкы меджи Русинами Войводины, румынского Марамуреша и в около 20 селах днешнього Закарпатя. Резултатом стала ся зберька Народнѣ пѣснѣ подкарпатскихъ русиновъ сполуавторох Д. Задора, Ю. Костя, П. Милославского (Унгваръ: ПОН, 1944; перевыдана 1992)
Основав около 40 фолклорны ансамблы в Подкарпатской Руси и Пряшовском краю. В послѣдных роках войны (1944–1945) быв капелмайстром Чехословацкого армадного корпуса. По демобилизации зостав в Чехословакии и працовав яко преподаватель музикы в середних школах в Празѣ (1945–1948), Пряшовѣ (1948–1958), организатор профессионалных фолклорных ансамблох в Пряшовском краю. Быв преподаватель, доцент (1966), ведучый катедры музикы (1966–1977) Универзиты Павла Йозефа Шафарика в Пряшовѣ.
Христианска Церковь
Христиа́нска Це́рковь, од Κυριακόν Божое — недѣлима сполочность людей, объединеных вѣров з Богом, Исусом Христом и Святым Духом.
Во Святом Писмѣ Церковь означена як сполочность христианох, умерлых и живых, складуючых трансцендентне «Тѣло Христово», «Головов» котрого е Христос. Церковь условно раздѣляють на Небесну (Пресвята Богородица, ангелы, святы и спасены христиане) и Земну, котра на Землѣ боюе з диаволом и его слугами.
Референции
Катеґорія:Хрістіанство Катеґорія:Теология
Російскый язык
Російскый язык, ці Русскый язык (Руштіна, русский язык) є найхоснованїшый славяньскый язык.
Референции
Катеґорія:Выходославяньскы языкы
Фридрих Дюрренматт
Творба
Ф. Дюрренматт быв автором драм, детективок, повѣдань, радиовых драматизаций, а тыж начеркох, лекций и литературных теоретичных робот. Своима сатирами критиковав модерне сполоченство. Його работы звучать песимистично, поуживать иронию, парадокси и абсурдности. Их нееднозначность привела ку взнику обсяглой секундарной литературы. Дюрренматт вѣруе, же свѣт ся не дасть змѣнити, же е катастрофично запущеный, а зато не можеме чекати даякы радикалны перемѣны на лѣпше: всякы змѣны, подля нього лем фиксують або ещи згоршують тот стан. Його погляды на моралность днешного часу тыж песимистичны — поважовав, же вшитко ся дасть купити за грошѣ, а то ещи вецей казить свѣт. Подля його филозофии, вшитко ся ставать нагодов, а кедь и не так, та нагода мать найвекшу участку в каждой подѣи. Дѣла його повны чутя негораздности бытя, представлѣня свѣта як блазинця або темницѣ, де чоловѣк едночасно арештант и дозорець, кат и жертва.
29. марец
29. марец — 88. день рока (89. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
Край Даларна
Даларна - Повна назва — Край Даларна (Dalarnas län). Головне місто - Фалун (Falun). офiциална лiтера регiона "W". офiцiaлнi код крайу "20".
Даларна
Підземна вода
Підземна вода загорнює вшытку воду, яка ся находить під земнов поверьхнёв, особливо у порах міджі частіцями ґрунту а в місцях, де є нарушена контінуіта горнин. Дослїджованём підземной воды ся занимать гідроґеолоґія. Підземна вода творить коло 20 % світовых засоб воды, хоснує ся часто як жрідло воды.
Формы
Вода під земнов поверьхнёв може быти притомна у формах:
Походжіня
Векшына воды під земнов поверьхнёв походить зо всяку поверьхнёй воды, тота ся кличе вадозна підземна вода. Часть той воды може быти довгу ґеолоґічну епоху заперта міджі непропустныма верствами і тоту підземну воду пак означуєме як фосілну. Як выступує з внутра Земли, іде о ювенілну підземну воду. Tота може выверати наприклад у вулканічных областях і тектонічных ломах. Вода котра зістане в седіментї, котрый ся до нёй укладав, ся зове конатна.
Референции
Катеґорія:Виды воды
Ківерцівскый район
Ківерцівскый район (укр. Ківерцівський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 1414 км² і 64 073 жытелїв. Центер - місто Ківерці.
Катеґорія:Ківерцівскый район Катеґорія:Районы Волиньской области
Микола Вегеш
Микола Вегеш (*28. новембер 1962, Межгорье (Закарпатска область), Украина) — историк, експерт з истории Подкарпатской Руси. Доктор историчных наук (1999), профессор (2001). Ректор Ужгородской народной универзиты (2005–2012). Член Дозорной Рады ВМГО «Союз обдарованой молодежи». Ученик академика Василя Грабовецкого.
Студии и карьера
Середну школу выходив в родном Межгорью (1979). Такой того року зачав студии на историко-педагогичной факултѣ Ивано-Франковского державного пединститута В. Стефаника, днесь Прикарпатска национална универзита Василя Стефаника. Быв проводником проблемного семинара з истории Украины добы феодализма под водством академика В. Грабовецкого (1979–1984).
В рр. 1984–1991 учительовав в Синевирской середной школѣ. В роках 1990–1994 студовав на аспирантурѣ катедры истории СССР (изгодя истории Украины) Ужгородской державной универзиты (УжДУ). Року 1994 перед ученов радов УжДУ обгаив кандидатску диссертацию «Карпатска Украина в роках 1938–1939: социално-економичны и политичны аспекты», одтогды робить яко доцент УжДУ.
Року 1998 на ученой радѣ Института истории Украины НАН Украины представив докторску диссертацию «Закарпатя в контекстѣ централноевропской политичной кризы перед Другов свѣтовов войнов». Року 1999 обгаив докторску диссертацию перед специалнов ученов радов Киевской националной универзиты Т. Г. Шевченка и зыскав докторат з истории.
В рр. 2000–2004 директор Института карпатознавства УжНУ.
Научны роботы
Микола Вегеш мать понад 850 публикаций, серед них 450 научных. Найповнѣйше его научны роботы представлены у двох многотомных выданях «Історичні дослідження: В семи томах» (Ужгород, 2000–2001) тай «Історія і політика в чотирьох томах» (2005).
Учебно-методичны приручкы: «Основи політології», «Вступ до геополітики», «Становлення і розвиток політичної думки в Україні», «Історія української державності», «Політологія: конспект лекцій», «Історична наука в Ужгородському державному університеті: матеріали до лекцій», «Українська державність у ХХ столітті», «Політологія в Ужгородському національному університеті та Болонський процес», «Як писати наукову роботу», «Зарубіжні футурологічні концепці на межі тисячоліть: порівняльний аналіз» и др.
Много робот публиковав в ЗША, Канадѣ, Великобритании, Чехии, Словакии, Мадярщинѣ, Румынии. Соавтор многых коллективных и енциклопедичных выдань. Под его редакциов выходить фахове выданя з проблем истории, политологии, етнологии и културолог «Carpatica-Карпатика». Библиографию робот Миколы Вегеша зобрав и выдав Мариан Токарь (2002).
Референции
Катеґорія:Русиньскы історіци
Богемство
Етимология
Слово „богем“ ся зачало хосновати во Франции од XIX. стороча, коли ся молоды умѣлцѣ зачали масово таборити подобно мигруючым Циганам, о котрых ся в тогдышной  Франции говорило, же пришли з Богемии Bohemie, циже з Чех.
Типичны знакы
Богемскый способ живота часто звязаным зо збываньом часу в товаришствѣ подобно ориентованых люди, в каварнях, зряджѣньом интелектуалных стрѣч зо спожитьом дрог, алкогола, a наймя в XIX. сторочу и питьом абсинту.
Окрем того богемы в политичных поглядах векшинов ся схыляли ку сполоченскому либерализму аж анархизму, передманжелскому сексу, сексу як иншпирации и гледаню новых вымѣрох, буярому сполоченскому животу и цѣлково уживаню живота наповно.
ШК Русь
Шпортовый клуб Русь Ужгород — славотна фотбалова дружина учительох Подкарпатской Руси 1920-1940-х рокох.
История клуба
ШК Русь Ужгород быв створеный 15. августа 1925. Его емблемов став ся герб Подкарпатской Руси з надписом СК Русь, в червеных и зеленых фарбах. Клуб збудовав штадион в Ужгородѣ, в року 1929 став ся шампионом Подкарпатской Руси, неодовго и Словакии (1933, 1936). Зато, же од року 1934 фотбалисты ШК Русь яко первы в Чехословакии лѣтали на свои мечи по републицѣ на аеропланѣ, достали назывку «лѣтаючы учителѣ». Од року 1935 клуб грав во высшой националной фотбаловой лизѣ Чехословакии. Часто в драматичных ситуациях выгравав над славотныма фотбаловыма клубами Прагы, Злина, Градця Кралове. Клуб став ся своефайтовов народнов гордостьов Русинох Чехословакии. В 1938-1944 ШК Русь грала в майстровствѣ Мадярщины в первой фотбаловой лизѣ. По приходѣ в Подкарпатску Русь Червеной армады и прилучѣню края ку СССР, восени року 1944, клуб был роспущеный.
Меджи найславнѣйшыма бавячами клуба быв непобѣдимый брамкарь Алекса Бокшай и резервный брамкарь Василь Федак, познатый организатор подкарпатского фотбала, а по року 1944 арештант ГУЛАГа. Тренер клуба: Отто Мазал-Шквайн.
Еще еден ШК Русь
Подкарпаторуска Жупа Фотбалова мала 12 шпортовых клубох, меджи нима быв тыж ШК Русь Хуст. Тот клуб закладеный быв в року 1934, але быв значно слабшый и нигда не грав во высшой лизѣ, хоть в року 1938 мав на то надѣю.
Авдотка
Авдотка (Burhinus oedicnemus) є середнї великый вид прибережного птаха з родины авдотковых (Burhinidae).
Опис
Великости мевы (довжка тїла 38-45 цм, роспятя крыл 76-88 цм), дуже невыразно зафарбленый, также легко утїкать нашому зраку. Лем на крылї мать контрастны чорны і білы смужкы. Найвыразнїшы суть ёго великы жовты очі і жовтый дзёбак з чорным шпіцём. Обі поглавя суть фарбов тоты самы, молоды птахы не мають выразне контрастне зафарблїня на крылах.
Росшырїня
Гнїздить в Европі, северній Африцї і на россяглій теріторії Азії. Часточно перелїтный, із зимовищами в югозападній Европі і Африцї.
Святый Дух
Особовыма призначностями Святого Духа суть: всевѣдучость, всеприсутность, вѣчность, всемогучость, творивость, сила очищѣня од грѣха, чудотворѣня, провидѣня и др., зашто ничим ся не поступать Богу-Отцю и Богу-Сыну, мать ту исту божеску природу (φύσις).
Авдотка
Росшырїня
Гнїздить в одкрытій країнї.
Святый Дух
Зато пристоить Му поклонѣня и прославлѣня, ровное з Отцьом и Сыном (Мафтей; 28:19). Святый Дух «глаголать пророкы» (говорить через апостолох) и явив ся людьом едным необычайным способом, коли на 50-й день Воскресѣня Христового спустив ся на апостолы в подобѣ языкох огня, а и нынѣ сходить на каждого истинного христиана через усиловну молитву и тайны.
Авдотка
Еколоґія
Найактівнїшый є через ніч. Жывить ся переважно безхырбетныма, але даколи ловить і малых ссавцїв або птахы. Гнїздо є корытко в голій земли, зношка рахує 2 53,7 x 38,6 мм великы яйця.
Святый Дух
Главна бо особова властность святого Духа — способность освячовати — реализуе ся во святых тайнах ай иншых богослужбах. Ку Святому Духу обернена молитва Царю небесный, котра ся широко поуживать и поза храмовыма службами в каждоденных припадах перед зачатком важного подузятя, жебы призвати Святого Духа на участникох. При крещѣню Исуса Христа на Йорданѣ Святый Дух зойшов на нього в подобѣ голуба (Лука; 3:22), зато голуб ся поважуе за символ Святого Духа, ай так найчастѣйше ся зображуе в малярствѣ.
Референции
Катеґорія:Догмы
Авдотка
Референції
Катеґорія:Авдотковы Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Кричевичі
Історія
Заложене у 1509 роцї.
Катеґорія:Села Волиньской области
Нижня Воля
Нижня Воля (по ) є село в окресї Бардеёв в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Швайц
Швайц (ци Швейцарія, Швайцарська Конфедерація) є країна в Западнуй Европі. Має гатары на западї з Франціëв, на сїверї з Нïмецьков Федеративнов Републіков, на востоцї з Австріëв и Княжеством Ліхтенштайн, а на юзї из Італіëв. У Швайцї суть четыри державных языкы: нїмецькый, французськый, таліянськый и ретороманськый. Швайц не є членом Европскої Унії. Головный варош — Берн. Майвеликі вароші суть: Цюріх, Базель, Женева, Лозана.
Александер Павловіч
Александер Павловіч (*19. септембра 1819, Шаріське Чорне (нынї Окрес Бардеёв, Пряшівскый край, Словеньско) — †25. децембра 1900, Свідник) - русиньскый поет, публіціста, фолклоріста, церьковный і културно–освітній дїятель.
Біоґрафія
Уродив ся 19. септембра 1819 в селї Шаріське Чорне, в родинї отця Ивана Павловича, священика, і матерї Анны Гладишовской, дївкы священика. Александер быв пятым сыном у фамилії. Мав 4 рокы, коли умер му отець, 9 рокы, коли умерла му мати. Як сирота 3 рокы побывав у Львові у свого уйка і там навщівляв польску школу. По скінчіню школы у Львові ся вернув на Підкарпатя (теперішню словеньску часть) до брата Йосифа, хмелёвского священика і 4 рокы навщівляв латиньску ґімназію в Бардеёві. 5 і 6 класу продовжовав в Мишковцї. У тім часї, жебы заробив, служыв і місцёвого лїкаря. Потом, як скінчів 6 класу ґімназія пішов штудовати філозофію на ґімназію в Яґру. Як 24 річный ся записав на яґерьску правничну академію. Не перешло велё часу і Александер дістав писмо од свого брата Йосифа, же єден богословець охабив штудія в Тырнаві і же єпіскоп Ґаґанець охотен Александра выслати місто нёго. На семінарії перебывав 4 рокы і в ёго класї были будучі словеньскы дїятелї Ян Паларік, Мартін Гаттала і Йозеф Вікторін.В році 1847 закінчив Трнавську духовну семінарію, і вернув ся на рідну Маковіцю де быв року 1848 высвяченый за священика. Перед револуціёв в 1848 ся зознамив з Духновічом, з котрого взяв приклад патріота і учітеля. В року 1849 ся переселив з Куримы до Пряшова, де 2 рокы працовав як архіварь єпіскопской канцеларії. Ту започав публіковати свої першы стишкы. В році 1851 дістав понуку професора на катедрї російского языка і літературы на кошіцькій ґімназії но він пожадав о місце священика в Біловежі де не было ани школы ани учітеля. Павловіч не чекав і сам зачав учіти дїти азбуку і катехізмы, рахункы і рисованя на своїй фарї. В року 1864 ся переселив до Вышнёго Свідника, де остав аж до смерти - веце як 36 років. Іщі як 81 старець тримав годины катехізму в школї. Аж до смерти носив довге волося. Умер 25. децембра1900 во віку 81 років.
Швайц
Швайц Швайц Катеґорія:Швайц
Александер Павловіч
Творба
Першый свій вірш «Горы, горы зелененькы, як вас не видати…» присвятив своїм родічам. Писав переважно по карпаторусиньскы. но много стишків написав і по выходословеньскы і по польскы. Написав россяглы історічноґрафічны і етноґрафічны працї і створив проґрам дослїджованя історії і културы. Російскый царь му як оцїнку за творчость послав півкілову пипку. Зато, же писав простонародно, тематічно богато, різныма жанрами і занимав ся актуалныма темами, быв дуже облюбленый в народї.
Референції
Катеґорія:Русиньскы поеты Катеґорія:Русиньскы умелцї Катеґорія:Русиньскы народны дїятелї Катеґорія:Поеты
Азоры
География
Азоры ся простерають од сѣверозапада на юговосток на 644 км. В архипелаге окрем 9 векшых островох суть даколько необываных рифох. Островы суть вулканичного походжѣня, высша точка — вулкан Пику на едноменном островѣ, 2351 м н. м., много термалных и минералных жерел. Клима субтропична, океанична, з малыма амплитудами температур. Середня температура януара ≈14 °С, юла ≈22 °С. Атмосферичны выпады рочно 700–800 мм. Азоры суть в области повышеного атмосферичного тискнѣня (Азорскый антициклон).
История
Азоры познавали уже Картагеняне, а в року 1427 их наново объявили Португалцѣ. Первый автономный штатут быв схваленый в року 1895. В року1976 Азоры зыскали самоурядованя (автономию), штатны символы (герб, застава), властны органы влады и легислативы.
Край Готланд
Готланд - Повна назва — Край Готланд (Gotlands län). Головне місто - Висбю (Visby). офiциална лiтера регiона "I". офiцiaлнi код крайу "09".
Готланд
Йерней Копитар
Йе́рней Копи́тар, Jernej Kopitar, *23. август 1780, Репнѣ, Австрийска империя – †11. август 1844, Вѣдень, Австрийска империя — словенскый филолог, слависта, народный будитель Словенцьох.
Творба и служба
Научных робот у Копитара не много. В року 1836, безмала 30 рокы по выданю граматикы вышла му друга книга, Glagolita Clozianus, де анализуе глаголичный памятник старославянского языка XI. стороча. Копитар вытычуе тезу о том, же глаголиця старша од кирилицѣ. Копитар быв автором идеи о паннонском походжѣню старославянского языка, точнѣйше, конкретно од паннонскых Словенцьох. Тоту идею подав спочатку в романтичной статьи Patrioticshe Phantasien eines Slaven (Vaterland Blätter, 1810) и зостав при ней до конця, тримав ся того погляду и його ученик Франц Миклошич, авшак днешна славистика тоту идею одвергла. Копитар быв твердый прихылник австрославизма и вѣровав, же вшиткы славяне Австрийской империи споять ся, а Вѣдень стане ся славянскым научным центром, ай вѣрно служив австрийской владѣ, але наивно не видѣв, же фактично ся тота влада усиловала понѣмечити славянох. Неприязно ся односив ку России и Русум як занимаючым вызнамнѣйшу позицию в славянском свѣтѣ и яко католик. Не быв тыж прихылный ани ку Чехум за их прорусскы симпатии. Яко цензор, быв барз проникливый, чого добрым доказом е, же нараз познав фалшованы рукописы кральоводворскый, зеленогорскый и другы, од чешскых «объявительох». Не быв все объективный и преферовав тых авторох, чии погляды были ближы ку його властным. Через свою завзятость набыв собѣ вельо неприятельох.
Великов заслугов Копитара было, же добыв про славистику Миклошича, котрый став ся його учеником и продовжив його дѣло. Поддержав тыж Вука Караджича, сербского народного будителя и реформатора языка. Копитарови удало ся вернути з Франции цѣнны словенскы рукописы, котры были вывезены в часѣ французской окупации. Копитаровы идеи дали плоды, коли в року 1843 в Лайбаху (дн. Любляна) зачала выходити перва новинка в словенском языку. 31. мая 1842 прусскый краль Фридрих Вилгелм IV. одзначив Йернея Копитара орденом За заслугы перед науков и умѣлством.
Референции
Катеґорія:Лингвисты Катеґорія:Перекладателе Катеґорія:Слависты
Тересва
Тересва, Терешва або Тересувка є містечко находжуче ся в сучасній Українї у Закарпатьскій области у Тячівскым раёнї.