cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Швейцарськый франк
Банкноты
Інформація ся дає чотырьма языками на вшыткых банкнотах. На банкнотах з німецькоязычныма особами на аверсі пише по німецькы и по романшськы, а на банкнотах з франко- ци таліянськоязычныма пише по французькы и по таліянськы. На реверсі пише другыма двома языками.
Електрика
Електрика є дефінована як згорнутя електростатічных явів (з котрых міджі першыма были силовы ефекты выкликаны тертём ізолантів і наступна поларізація матеріалів і електродінамічных в тім чіслї електромаґнетізму.
Швейцарськый франк
Банкноты
Конкурз на теперішню, девяту серію банкнот из темов Швейцарія удперта світови ся зачав у фебруарі 2005. Націоналный банк выбрав проект дізайнеркы Мануелы Пфрундер. Нові банкноты ся появили в період уд 2016. до 2019. рока. Пережа, восьма серія ся щи раз обстає в обігу.
Електрика
Явы споєны з електриков і маґнетізмом ся зовуть електромаґнетізм. Технічна область занимаюча ся електриков ся зове електротехніка.
Швейцарськый франк
Обіг
У октовбрі 2012. року повна ціна выданых монет и банкнот была 59,2 млрд. швейцарськых франкув.
Референції
Катеґорія:Франк Катеґорія:Валуты Европы Катеґорія:Хоснуючі ся валуты Катеґорія: Валуты штатів
Атлантида
Легенда о Атлантидѣ
За Атлантиду писали, же то остров, векшый, як Мала Азия и Либия довъедна. Десь, ещи за 9000 рокы до уроджѣня Солона, Атлантида была необычайно богата держава, всемогучы князьове котрой завоевали многы землѣ Середоморя, покля они не были зоперты и поражены стародавныма атенянами и их споенцями. Обывателе Атлантиды з часом ся стали злыма и безбожныма, и их остров быв пролыгнутый морьом по даколькых трясѣнях землѣ и потопах.
Легенда о Атлантидѣ не давать покой писателям, филмарям, малярям уже третье тысячроча, на тоту тему суть написаны уже понад 6 тысяч книг.
Походжѣня легенды
Сучасны учены о походжѣню легенды роздѣляють ся. Една часть поважуе, же то плод творивой фантазии Платона, але друга часть звязуе легенду з именом мифичного Атласа и баями, котры походять од давных обывательох Азорскых и Канарскых островох. Вшелияко, в центрѣ интереса е нарисованый Платоном образ чудесного живота обывательох щастливой Атлантиды.
Тоту красну приповѣдку выхосновав (а може и выгадав) Платон на политичне мифотворѣня, обы указав на примѣрѣ преисторичных Атен и Атлантиды вывой двох протикладных типох держав: морално и социално здоровой (преисторичны Атены) и нездоровой, деморализованой богатством и роскошом (Атлантида). Але сытость и деталность опису якраз другого типа заручили повѣданю о Атлантидѣ довгый живот. Атлантида ся стала прообразом далекого и щастливого края, ку котрому ся пак вертали наступны писателе.
В свѣтлѣ наукы
З погляду наукы екзистованя на днѣ Атлантичного океану заниклого континента з добы вывоя людства абсолутно вылучене.
Ещи и филозоф Аристотел, ученик Платона, категорично не принимав концепцию свого учителя и якраз при спорѣ о Атлантидѣ прорек свою знамениту фразу: «Платон ми приятель, но истина дорожа». При том вшитком и меджи ученыма суть такы, котры вѣрують, же Атлантида екзистовала, едным з них быв российскый геолог, академик Владимир Обручев, писатель фантастикы и популаризатор наукы.
Евергринскый штатный коледж
Евергринскый штатный коледж, The Evergreen State College — експерименталный штатный коледж слободных умѣнь в Олимпии, в штатѣ Вашингтон.
История
Коледж быв створеный рѣшѣньом влады штату HB 596 (Chapter 47, Laws of 1967) и од 24. януара 1968 достав свое днешне имя. В добѣ 1960–1970-х было створено веце такых коледжи, котры означовали за експерименталны, але з током часу они або заникли, або перешли на традичны методы едукации. Евергринскый штатный коледж в сучасности еден з немногых, котры зоставають вѣрны своему зачаточному напряму.
В истории коледжа ставали ся политичны шкандалы, котры негативно вплывали на его репутацию. Подля традиции штуденты самы выберають особу, котра повѣсть напутне слово дипломуючым абсолвентам коледжа при их промоции. В роках 1993 и 1999 такыма особами были выбраны засуджены на доживотя за забивство политичны меншиновы активисты. В року 2017 в коледжу взникли непорядкы на расовой основѣ. Резултатом е, же число охотных учити ся в коледжу падать, што веде ку ненаповнености буджета и вымушеному звекшѣню вартости наукы и додаточных коштох про штудентох.
Школне и додаточны поплаткы
В академичном року 2018–2019 школне про резиденты штата Вашингтон чинить $6 800, про нерезиденты — $25 000. Але окрем школного штудент платить учебны приручкы и книгы, убытованя и кост, транспорт ай персоналны потребы, так же цѣлково выйде рочно понад $22 326 про резиденты и понад $40 842 про нерезиденты. Але штудент може достати финанчну помочь аж до вышкы 47%, зависимо од успѣшности. В академичном року 2016–2017 62% штудентох доставали даяку финанчну помочь.
Штудийны програмы
Окрем програм бакаларскых штудий коледж готовить на ступень магистра екологии, магистра администрации, а од року 2021 штартуе програма магистер педагогикы, котра е в стадии приготовлѣня, але уж мож ся на ню наперед голосити. Магистерскый ступень мож зыскати не одрываючи ся од роботы, в вечерных годинах.
Референции
Катеґорія:Высокы школы США
Народный парк Полонины
Народный парк Полонины — народный парк в Словакии на границях з Польщов и Украинов в горском пасмѣ Буковскы Верхы. Зоз тов териториов сосѣдять Бещадскый народный парк,  Bieszczadzki Park Narodowy в Польщи и  Ужанскый народный природный парк,   Ужанський національний природний парк на Украинѣ. Народный парк Полонины выголошеный быв 1. октобра 1997 на плосѣ 298.05 км2 з охранным пасмом 109.73 км2.
Характеристика
НП Полонины лежить на крайном востоку Словакии, его найвысша точка — тромежа Верх Кременець (1221 м). 80% територии занимають буковы лѣсы, далшу вызнамну часть полонины. В року 2004 ту привезли невелике стадо зуброх. В року 2016 стадо числило около 25 екземплары.
В року 2007 была часть НП Полонины, де суть буковы пралѣсы записана до Свѣтовой дѣдовизны UNESCO. Парк отвореный про туристику цѣлорочно, мать веце значкованых ходникох.
Галерия
Кликнийте на образок про звекшѣня.
Референции
Катеґорія:Народны паркы
Дубриничѣ
Дубриничѣ — село бывшого Перечинского района Закарпатской области Украины. В року 2001 мало 2.154 обывательох. Сельской радѣ подряджене тыж село Пастилкы.
История
Перва упоминка в историчных жерелах о селѣ Dubrinics походить з року 1427.
В року 1910 (мадярска доба) зоз 1513 обывательох были: 1266 Русины, 182 Мадяре, 49 Нѣмцѣ. З того 1258 грекокатолици, 103 израелиты. До Трианона село належало ку Перечинскому округу (Perecsenyi járás) жупы Унг.
В року 1930 (чехословацка доба) зоз 1656 обывательох села Dubriniče (Bercsényifalva) были: 1439 Русины, 101 Евреи, 55 Чехы и Словаци, 11 Мадяре, 5 чужоземцѣ. Грекокатолицка громада числила 1459 особ и мала муровану церкву Успѣня Пресвятой Богородицѣ з року 1794. Штатны инштитуции: пошта, телеграф, телефон, жандарска станиця, лѣсорубный уряд, русинска школа (4 класы), чешска школа (1 клас). Транспорт: желѣзнична штация.
15. марца 1939 село окуповало мадярске войско, и фашистичный режим мобилизовав селян на рубаня лѣсу. По установлѣню совѣтско-мадярской границѣ в осени 1939 од мобилизации и репресий девятеро селян утѣкли до СССР (там были засуджены яко мадярскы шпионы и посланы до лагрох). 22. октобра 1944 Червена армада выслободила село и установила военну администрацию, котра поступовала так, якбы была на властной територии: нараз отворила сѣмрочну школу, сельскый клуб, библиотеку; везирство 4. Украинского фронту отворило в Дубриничу медицинску амбуланту, передало там безплатны лѣкы, дезинфекчны приправы ай инше, а до Червеной армады забрало (доброволно) 32 селян. В року 1946 створили деревопромыслове газдовство, «Дубриницький ліспромгосп», а в апрѣлю 1948 — земледѣлске дружство, первый в Перечинском округу «колгосп ім. В. І. Леніна». В апрѣлю 1955 лѣсорубы передчасно завершили 5-рочный план и дали державѣ 38,2 тысячѣ кубикы надплановой деревины.
Референции
Катеґорія:Населены пункты Украины Катеґорія:Населены пункты Закарпатской области
Берн (кантон)
Кантон Берн, Kanton Bern;  Canton de Berne — другый найвекшый зоз 26 швайчарскых кантонох ай подля плохы (по Граубюнденѣ), ай подля обывательства (по Цюриху). Административный центер кантона, а заедно и «федералный город» Швайца — Берн.
Кантон Берн билингвалный и станом на 31. децембер 2019 мав 1 039 474 обывательох, з котрых 16,6% были чужоземцѣ.
Полога
Кантон Берн положеный в западной серединной части Швайцу, а на сѣверѣ межуе з кантонами Юра и Золотурн, на западѣ — з кантонами Нушател, Фрибур и Во, на югу — з кантоном Вале, на выходѣ — з кантонами Ури, Нидвалден, Обвалден, Луцерн и Ааргау.
История
В року 1191 быв заложеный замок Берн як еден з оборонных пунктох Священной римской империи. В року 1292 в городѣ быв створеный парламент, а на другый рок император потвердив право Берна самому выбирати собѣ своих рыхтарьох (шултгайсох). 6. марца 1353 Берн прилучив ся ку союзу регионох и городох при Фирвалдштетском озерѣ — тот датум поважованый за момент його вступу до Швайчарской конфедерации. В роках 1360–1370 Берн достав право завойованя и прилучѣня ку собѣ (яко же про Империю) новых територий, а в року 1415 — право самому справовати завойованы колонии. Де факто, Берн пановав над цѣлов конфедерациев. В року 1648 подля Вестфалского мира Берн ся осамостатнив од Священной римской империи. Французска револуция, а пак поражка Наполеона Бонапарта означали конець «старого режима» и панованя Берна в Швайчарской конфедерации. Покорены ним землѣ назад ся стали самостатныма кантонами, а од року 1815 под меджинародныма гаранциями, подля Вѣденьского конгреса (1815).
Административне членѣня
Од 1. януара 2010 кантон Берн подѣленый на 10 административных окресох (Verwaltungskreis):
Испанцѣ
Испанцѣ (Шпанци, Шпаньелы), Españoles — романскый народ. Они суть хранителями испанской културы, истории и языка. Подля вѣры суть звекша католици.
Формованя културы
Зачаточны обывателе были Иберы и Келты. Во формованю испанской културы брали участь вельо народох. Од римскых добывательох зостав им язык, дорогы, памятникы, але ай многы римскы императоры (Траян, Гадриан, Марк Аврелий) были Испанцѣ. По Римлянах 800 рокы розвивали ся под арабскым вплывом.
Етничны групы
В сучасности (2000) найвекшы (понад 5%) етничны групы суть тоты: Конштитуция Испании дозвалять автономию народностей и их властны языкы або диалекты як официалны. Такых автономий е 17, а 6 з них мають и свои официалны языкы попри державном испанском. В народностных регионах мѣстны языкы ся выучують як рядный школный предмет, на них ся выдають новинкы, звучать они в радию и телевизии. Языкы Каталонцьох и Галициан суть романскы и можуть ся поважовати за диалекты испанского, а баскийскый язык еускера е цѣлком изолованый и не мать з романскыма нич сполочне.
Референции
Катеґорія:Народы і етніка
Самодержавие
Самодержавие установило ся од конця XV. стороча и удержовало ся до фебруара 1917. Титулы российскых самодержцьох были великый князь (1498–1547), царь (1547–1721), император (1721–1917).
Самодержець подля юридичной формулы «Монарх з Божой милости» мав свою владу од Бога, и тыж подля закона быв «найвысшый ооборонитель и стражник догматох пановной вѣры», а в том го подтримовала Православна Церковь. Первый пановник, котрый официално ся титуловав самодержець, быв великый князь Иван III. (1440–1462–1505), котрый пановав въедно з великов княгыньов Софиов Палеологовов, правонаслѣдницьов византского трона, а так поважовав себе за политичного наступника византскых императорох.
Сам термин самодержець калково утвореный з αύτοκράτωρ сам собѣ газда, циже слободный и независимый пановник,  што было частьов грекоязычного  титула византского императора.
Референции
Катеґорія:Монархия Катеґорія:История России
Руське
Руське было село на Словеньску в окресї Снина, в долинї рікы Цироха на ей лївом притоку Брестовый поток в надморской вышцї 470 м. Село заникло з причины выставбы водозбора Старина.
З історії
Першыраз спомянуте в роцї 1567. Спочатку належало гуменьскому панству, пізнїше веце фамилиям. В роцї 1980 было опущене зато бо там мала быти поставлена переграда Старина.
Днешнїй стан
На верху Великый Горб (650 м) е лыжарскый вытяг (306 м, з перепадом высот 130 м).
Референції
Катеґорія:Заниклы села Словеньска
Ератосфен з Кірены
Ератосфен з Кірены (ґрецькы: Ἐρατοσθένης, * міджі 276-272 роками п.н.е. в Кірены - † 194 п.н.е. в Александрії) быв математік, астроном, і очівісно найвекшый ґеоґраф антічного Ґрецька.
Катеґорія:Математіци
Гулливеровы вандровкы
Гулливеровы вандровкы,  Gulliver's Travels — фантастичный роман у формѣ подорожных записок од писателя Джонатана Свифта, написаный  яко синтеза  пародии на авантурны перипетии и сатиры на людску сполочность, котра выростать до антиутопии, кладучой под сомнѣв модерну рационалность, цивилизацию и представы о неминучом покроку и найвысшом поставлѣню чоловѣка в природѣ.
Поява романа
Гулливеровы вандровкы автор зачав писати еще за свого побыту в Лондонѣ од року 1714. В тых роках ториовска партия стратила моц, а з тым и Свифт утратив свой редакторскый пост в «The Examiner»-у. Опозиция ку новой владѣ вывинула ся в остру сатиру на практикы министерского председы Р. Волпола уж в первой части романа. Але минуло майже 12 рокы, покы 28. октобра 1726 книга увидѣла свѣтло свѣта в выдавательствѣ Бенджамина Мотта. Популарность книгы у читателя была невѣроятна: за даколько мѣсяци мусѣли книгу перевыдавати три раз.
Книга ся перевыдавать и доднесь. Интересно, же многы линии сюжета назначують реалны подѣи, котры Свифт  зажив в роках 1710–1714 в Лондонѣ, в часѣ интенсивных политичных баламут.
Штруктура и обсяг
Оригинална назва романа была: ''Вандровкы до даколькох оддаленых краин свѣта, в четырьох частях. Написав Лемюел Гулливер, спочатку шифный дохтор, а пак капитан даколькых шиф''. Четыри части мають нееднаке число капитол (8, 8, 11, 12), а им передпослане вступне слово фиктивного выдавателя Симпсона и допис «автора» — капитана Лемюела Гулливера тому выдавательови. «Правдивость» посилена доданыма мапами, портретом самого Гулливера, и формов росповѣди од 1. особы.
Шацованя
Свого часу Волтер быв в захватѣ од романа и учив ся од Свифта. Гулливеровы пригоды в наш час уж не суть прииманы як остра сатира на актуалный стан англицкого сполоченства 18. ст., але як сатира, яка бичуе слабости людства. В сучасности ширшый круг читательох цѣнить тоту книгу як авантурный роман, подорожны пригоды, вынаходливу фантастику.
Референции
Катеґорія:Англицка литература
1764
Умерли
Катеґорія:Рокы
1251
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Велькополя
Велькополя (по ) є село в окресї Гуменне в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Адаптація
Адаптація - уто процес пристосованя до условій середовища.
Катеґорія:Біолоґія
Воскресїня
Воскресїня мертвых — понятя, яке існує в богатёх реліґіях, міфах. Є частинов уявлїнь про загробный жывот. В хрістіанстві є доґма про воскресїня єднов з ґрунтовых.
В Біблії
В Біблії є описано 7 припадів воскресїня з мертвых і 1 припад воскресїня.
1844
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Круг
Кружніця у евклідовскій ґеометрії є плошна линия — множина вшыткых точок в ровинї, котры лежать в ровнакій вздалености, означованей як радіус, од певно даной точкы, званой середина (центер). Кружніцї суть просты заперты кривкы, што дїлять ровину на внутро і вонкайшок.
Аборигены
Слово аборигены ся ужыває на означіня корїнёвых обывателів той ці другой країны. Єднак найчастїше го вжывають до найдавнїших мешканців Австралії.
Жывотный штіл
Перші люде прибулы до Австралії з Юговыходной Азії. Оны жыли кочовными племінными ґрупами, займали ся полёваням з оштєпами і бумеранґами, ловыли рыбу зо жблюхів і сбіралы плоди, трави та корїня. Катеґорія:Етноґрафія
Велоципед
Велоципед (з фр. vélocipède) – прототип бицикля, на котром але еще не была ани трансмиссия, ани гамы, а рушаня, бѣг и спераня ѣздець  реализовав властныма ногами, операючи ся на землю.
Вынайдѣня
Первый велоципед справив  року 1817 барон Карл Дрез (Karl Drais). Сам вынаходник называв свой вынаход Laufmaschine (машина бѣгти). Перва задокументована ѣзда одбыла ся 12. юна 1817 з Маннгайму до гостинця "Schwetzinger Relaishaus" в Райнау (днесь подгород Маннгайма), по найлѣпшой дорозѣ Вельгерцогства Баден. Дорога там и назад вынесла 15 км, и ѣзда забрала му около годины, а найвекшов сензациов того часу было, же стало ся то без коня. Еднак по даскельо роках, коли велоципед вышов на торг, появили ся и тяжкости. Стало ся очевидным, же на дорогах, порытых возовыми колеями, тяжко держати ровновагу машины, и так ѣздцѣ велоципеда имили ся ходити по ходниках и рухали ся над мѣру скоро, огрожуючи пѣшых ходцьох. Наслѣдком было, же власти в Германии, Великой Британии, Споеных Штатох заказали хосновати велоципед.
Вынаход нараз достав знамости и популарности. Дрезов сочасник, молодый поет Ян Коллар, котрый в рр. 1817–1819 учив ся в Йенѣ бѣгав на такой машинѣ на ранде до своей милой. Колесарѣ и вынаходникы такой зачали з продукциов и вылѣпшѣньом машины. Уже в року 1918 была машина на бѣганя популарнов забавов и в Булоньском лѣсѣ в Парижу, де  достала назву велоципед.
Далшый вывин
Наслѣдком конштрукции велоципеда требало го выробити такой вышкы, котра бы в повности одповѣдала довжинѣ ног ѣздця, и так быв то транспорт аж понад мѣру индивидуалный. Тоту проблему вырѣшив вынаходник Жозеф Нисефор Ньепс (Joseph Nicéphore Niépce), сам активный ѣздець на велоципедѣ, котрый придумав сѣдло з регулованов вышков. Великое число вынаходникох и конштруктерох в наступных роках активно дали ся на вылѣпшѣня велоципеда. Главный принос належав англицкым и французскым вылѣпшователям. В другой половцѣ ХІХ. ст. во Франции интерес до той новоты и выроба ей упадае через франко-прусску войну (1870–1871). Центер выробы и вывину переносить ся до Англии и США. Року 1891 найлѣпшы бициклѣ выробляли в Англии, а цѣлково же в Европѣ и Америцѣ было около 1000 фабрик на выробу бицикльох. Але то уже была зовсѣм друга машина и веце росширила ся по свѣтѣ ей английска назва бицикель (англ. bicycle). Межи Русинами назва велоципед заховала ся лем у Лемкох в Польщи.
Референции
Катеґорія:Біціґлї
Геніческ
Геніческ (Генічеськ) — є місто в Українї, Херсоньска область. Ся находить на Азовскому морі, в сіверній части Україны. Має 19 501 жытелїв. Перше ся споминать у 1784 році.
Катеґорія:Міста Україны Катеґорія:Херсоньска область
Маръянівка
Маръянівка (Мар'янівка) — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 71 (2001).
Кістковы рыбы
Рыбы (Osteichthyes) є означіня (в дакотрых сістемах є то надкласа) на дві класу челюстьстнаты хырбетны быдла з промінливов тїловов теплотов, ноздратых (Sarcopterygii) і лучоплутвых (Actinopterygii). Іде о парафілетічный таксон - покы бы загорняв потомків послїднёго сполочного предка, загорняв бы і четыриножців враховано чоловіка.
Катеґорія:Рыбы
Адопціонизм
Адопціонизм - у христолôгії теорія, согласно з якôв Ісус Христос ги чулувік быв ни настоящым, а усиновленым Сыном Божым.
1250
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Крістофор Колумб
Крістофор Колумб, по таліаньскы Cristoforo Colombo, по шпанєльскы Cristóbal Colón, (1451 Генуа – 20. мая 1506 Вальядолід) быв таліаньскый мореплавець, новодобый обявитель Америкы.
Катеґорія:Вандровници
Торньошпалца
Торньошпалца, Tornyospálca — село жупы Саболч-Сатмар-Берег, округа Кишварда.
Полога
Лежить в сѣверовыходной части Мадярщины, на желѣзничной линии Матесалка – Чоп, о 25 км од украинской границѣ.
История
Перва упоминка в историчных жерелах походить з року 1212. Найстарша будова в селѣ — реформатска мурована церква з гуситской добы, XV. стороча.
Обывательство
Подля списованя з року 2011 в селѣ 93% обывательох Мадяре, 7% — Ромы.
Референции
Катеґорія:Населены пункты Мадярьска
Ядерна енерґетіка
Ядерна енерґетіка є галузь енерґетікы і промыслу, котра ся занимать передовшыткым выробов енерґії в ядерных електрарнях, і шыршім змыслї може іти о проєктованя і будованя ядерных апаратів (передовшыткым ядерных реакторів і ядерных електрарнї).
Як сіноніма ся про тот термін менше точно хоснують тыж терміны ядерный промысел, ядерна енерґія ці атомова енерґетіка або атомова енерґія, або (скорше сленґово) ядро ці атом. Означіня обсягуюче словну базу атом є але треба брати як неправилне і неточне (енерґія уволнена з атому є і хемічна енерґія, енерґія здобывана з фосілных палив).
Катеґорія:Економика
Димитрий Попович
Димитрий Попович, *7. новембер 1899, Онок, жупа Угоча, Мадярске кральовство – †3. октобер 1968, Хуст, УССР — священик, педагог, писатель.
Литературна творба
Дебутовав в року 1926 в украинском алманаху Трембита з куртым повѣданьом Дѣвочий сон, де выявив свой намѣр писати рафинованым украинскым литературным языком. Выдав книжкы Женскый вопрос (1923), Вам, солодкы браты (1926), Дорога правды (1927), Свѣтло в темнотѣ (1928), Молодым дѣвчатам (1929), учебникы про семинарию История Церкви Христовой (1925), Апологетика (1926), а тыж брожуру На земли Кирила и Мефодия (1926), приручник Мариинська конгрегация (1928), книжку Божа Мати (1931) — житие Богородицѣ, первый раз написане подкарпатскым священиком. Выступав зо статьями в новинках Свобода, Русин, Учитель, Верховина, журналах Душпастырь и Мисийный вѣстник.
В роках 1941–1944 сполупрацовав зоз ПОН и быв его членом. Публикуе цѣлый ряд повѣдань в Мисийном календарѣ (1941), Литературной Недѣли (1943–1944), а тыж окремыма брожурками — Из житя (1943), Адам и иншѣ оповѣданя (1944), зборник проповѣдей про гимназистох Будователѣ храмов (1944). По мадярскы публикуе цѣлый ряд статей религийной тематикы в журналѣ Греко-католицкый вѣстник, выдавать руськый переклад-адаптацию мадярского автора Л. Ердевди Стефан Касап (1943) о мисионеру.
Переважна линия творбы автора несе характер духовно-воспитателный и дидактичный, не позначена ниякыма политично-идеологичныма замѣрами, универзална и позачасова. Василь Маркусь в рецензии припоминать, же о. Димитрия называють подкарпатскым Тихомиром Товтом (быв то славный мадярскый духовный писатель).
В року 2016 ужгородске выдавательство Гражда выпустило книгу о. Дмитрия Поповича ''Пять збірок. Невольнича муза'', котра обсягуе его творбу з рокох 1955–1967.
Референции
Катеґорія:Русиньскы церьковны дїятелї Катеґорія:Русиньскы педаґоґы Катеґорія:Авторы книг дѣтям Катеґорія:Украинскы писателе
Ястряб голубятник
Попис
Ястряб голубятник є найвекшый представитель роду Accipiter. Мать курты шыроко закулятены крыла, довгый хвіст, вгодный про лїтаня поміджі стромы, силны пазуры, плоху голову, куртый шпіцятый дзёбак і буры аж помаранчовы очі. Самець мать сиву верьхню сторону тїла зо синїм надыхом, білы бровы і білый спід зо сивыма смугами. Саміця є выразно векша як самець і на роздїл од нёго мать верьхню часть тїла зо сивым надыхом. Молоды птахы суть зверьху буры і місто вовнок на грудї мають дакілько бурых фляків.
Хованя
] Ястряб голубятник є на векшынї теріторії сталым птахом, і кідь у дакотрых локалітах, напр. у Канадї або северній Азії, міґрує до южнїшых областей. Жыє скрытым способом жывота з богатшым поростом і збачіти го годен лем рідко, за стравов ся але даколи выдасть і до одкрытой країны. На уловок чекать зо своёй позоровательнї і потім выконує атак несподїванов швыдкостёв. Справила іде о опортуністічного хища, котрого стравов суть звычайно меншы виды птахів, окремо пак голубы, ластївкы, воровлї, хоць можуть напасти і векшы виды, наприклад бажанты або водны птахы, аж до великости дикой качкы.
Жрідла і референції
Катеґорія:Ястрябовы Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
1249
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Різдво Хрістове
Різдво Хрістове — велике хрістіаньске свято, день Народжіня Ісуса Хріста, Спасителя світу і Выкупителя людей з гріху.
Диригент
Диригент, од   Dirigent — музикант-интерпрет, ведучый оркестра, хора, ансамбла, оперной трупы и т.п.
Функция и техника
Диригент давать темпо и динамичный ритм музицѣ, веде групу музикантох зоз помочов поглядох, гестох, мимикы, рухох, што вшитко складать ся на диригентскый «язык». Суть тыж шпецифичны назвы той професии:
История
Диригентскый язык гестох од часу Старовѣкой Греции достав назву хейрономия, од χείρ  рука и νόμος закон, правило. Од XV. стороча задокументовано хоснованя диригентской паличкы, тактовкы. Од XVII.–XVIII. стороча появила ся система генерал-бас, де дириговав музикант, котрый играв партию генерал-баса на чембалови або органах, але и диригованя зоз тактовков дале ся хосновало. Од XVIII. стороча в диригованю все векша роль приходить первому гуслистови, котрый часом перестав зоз гров а смык поужив яко тактовку. Од XIX. стороча зоз векшым розвоем симфоничной музикы, росширѣньом зложѣня и компликованости оркестрох, гуслиста-диригент фурт менше участнить ся на грѣ, функция диригента остаточно выокремлять ся в самостатну.
Референции
Катеґорія:Диригенты
1846
Умерли
Катеґорія:Рокы
1248
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Алогы
Алогы — християнська секта, котра существолала у II стуліттьови у Малўй Азії тай у Римови. Секта щитала Ісуса обычным чулувіком, туму ни вызнавала Євангелія выд Іоана, де Ісус называв ся Сыном Божым у наслідок свôї духовнôй досконалости.
Катеґорія:Реліґія
Куба
Куба (Cuba), офіціално Републіка Куба (República de Cuba) — є найвекшый островный штат в Карібіку. Про свою природну красу є называнов перлов Карібіку. Куба є єднов з послїднїх країн світа опанованых комуністічнов партіов.
Катеґорія:Країны Катеґорія:Державы Сіверной Америкы
Парова машына
Парова машына є пістова тепелна машына, переміняюча тепелну енерґію водной пары на енерґію механічну, найчастїше ротачный рух.
Шашова
Демография
Подля списованя з року 2001:
История
Перва упоминка о селѣ походить з року 1352 (Sasow). Днешня назва упоминать ся од року 1920.
Шашова е Марианскым одпустовым мѣстом од року 1779, о чом свѣдчить лист Папы Пия VI. з 30. юна 1779. Од року 1845 одпуст ся одбывать каждорочно 15. августа на Успение Пресвятой Богородицѣ.
В року 1945 обновили руську школу. В року 1959 основане еднотне ролницке дружство. В року 1965 велика повѣнь наробила тяжкы шкоды.
Референции
Катеґорія:Марианскы мѣста
1247
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Вітязовцї
Вітязовцї (по ) є село в окресї Гуменне в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Конзистория
Конзистория, consistorium (зобраня, рада) — зобраня, рада, назначена про рѣшѣня важных дѣл:
Референции
Катеґорія:Католицтво
Русиньскый язык
Руси́ньскый язы́к (руська бесіда, руснацькый язык, руски язик) — є выходославяньска бісїда, котров говорять Русины Середнёй Европы. Дакотры языкознателї тримають, же він є окремый язык і зато має властный ISO 639-3 код. Іншы языкознателї го беруть як діалект україньского языка. Треба доповнити, же люде, котры говорять русиньскым языком, сами себе ниґда неозначають за Україньців, хоч Русины є історична назва и Україньців.
Лінґвоґеоґрафія
Русины (веце шпеціфічно Карпаторусины) жыють в Закарпатьскій области Україны, на северовыходї Словеньска, юговыходї Польска (де суть часто называны 'Лемко', з їх характерістічного слова лем, або Лишак) і Мадярску (де люде і їх язык ся зове Рутен).
Історія языка
Вшыткы пробы вытворити списовный язык про карпатьскых Русинів, якы сягають до 17. і зачатку 18. ст., были орьєнтованы на штири языкы: Церьковнославяньскый язык нїґда не міг выповняти тоту задачу зато, бо служыв лем на набоженьскы цілї  і сторічами ся в славяньскім світі на іншы цілї ани не вжывав. Російскый язык наперек многым пробам часто барз способных філолоґів як списовный язык не запустив корїня в русиньскім реґіонї главно зато, бо ёго языкова штруктура ся значно одлишовала од языковой штруктуры русиньского языка.
Славистика
Славистика — група научных дисциплин, придѣленых штудованю языкох и литератур, фолклора, истории, материалной и духовной културы славянскых народох.
Русиньскый язык
Історія языка
Покы іде о україньскый язык, найважнїша проба прияти го за списовный язык Русинів ся зреалізовала в 20. ст.. В процесї адоптації україньского языка за списовный язык словеньскых Русинів мож выдїлити три етапы: Історія списовного языка Русинів потверджує, же недостаток властной інтеліґенції, котра бы была главным представителём і ведучов силов у процесї розвоя і утверджованя народной ідентіты, быв главнов прічінов того, же Русины нїґда не были схопны довести ідею властного списовного языка до успішного кінця.
Славистика
Зрод славистикы зачав ся в XVI. – XVII. сторочу, коли ся появили первы славянскы граматикы и коли было написане Граматично изказанье Ю. Крижанича (1666). Первым великым славянскым филологом, заложившым основы славистикы быв Чех Йозеф Добровскый, котрый написав научну граматику старославянского языка (1822), чешску граматику (1809), историю чешского языка и литературы (1792) и окреслив круг проблем, стоявшых перед славистиков и не стратившых актуалность доднесь: поровнателны изгледованя славянскых языкох, штудии старославянского языка, модерных славянскых языкох, кирило-методска традиция (проблема взнику и вывоя славянского писемства).
Русиньскый язык
Історія языка
Історія русиньского языка охоплює дакілько сторіч. Лем од другой половины XIX. ст. ся розлічны варіанты русиньского языка зачали вжывати в школах, публікаціях, періодічных выданях і в уряднім контактї. Але непозераючі на то, же русиньскый язык нїґда не быв штатным языком, у розлічнім часї і в розлічных країнах, де жыли Русины, русиньскый язык набывав офіціалный статус в рамках автономных теріторій, як наприклад, у міджівойновій Підкарпатьскій Руси як части Чеськословеньска і по другій світовій войнї у Войводинї, бывшій Югославії.
Славистика
В року 1955 в Београдѣ быв основаный Меджинародный комитет славистох, котрый организуе приготовлѣня и одбываня конгресох славистох (обычайно кажды 5 рокы) и роботу меджинародных славистичных комисий в розличных областях славистикы.
Русиньскый язык
Історія языка
Повойновый час (од 1945 року) быв окреме тяжкый про русиньскый язык. Стало так зато, бо по другій світовій войнї і по приходї до влады комуністів у вшыткых европскых країнах, де жыли Русины (окрем бывшой Югославії), русиньскый язык быв выголошеный за діалект україньского языка. Хоць русиньскы діалекты ся продовжовали вжывати, літературна форма языка была вышмарена зо школ, періодічных выдань і публікацій. Докінця діалектны тексты у фолклорных зборниках або приклады русиньской белетрістікы у літературных антолоґіях, вшыткы мусили быти „українізованы“ перед тым, як ся зачали друковати.
Функціонованя русиньского языка на Словеньску
Кодіфікація русиньского языка на Словеньску (1995) была основным предположінём на заведжіня того языка до розлічных функціоналных сфер жывота Русинів. До року 1995 діалекты Русинів окрем того, же были основным середком комунікації в родинній сферї, т. є. у сферї каждоденного жывота того етніка, вжывали ся в ненорматівній подобі в медіалній, літературній, сценічно-театралній і в конфесійній сферї.
Писменность і алфавіт
Алфавіт Русиньского языка має 36 букв.
На передачу (означіня) гласных фонем в русиньскім алфавітї хоснуєме:
На переданя (означіня) согласных фонем в русиньскім алфавітї хоснуєме буквы: б, в, г, ґ, д, ж, з, й, к, л, м, н, п, р, с, т, ф, х, ц, ч, ш, щ.
Морфолоґія
Слова в языку ся дїлять подля того, што называють (повнозначны слова), або якы одношіня міджі словами выражають (неповнозначны, помічны слова).
На основі того звычайнї роздїлюєме вшыткы слова языка на десять частей речі, з котрых є шість повнозначных (автосемантічных), три помічны (сінсемантічны) а остатня часть речі выражать лем почутя і інтенції.
Повнозначні є назывникы: (сын, пес, хыжа, штат), придавникы (добрый чоловік, сестрина хыжа), чісловникы (єден, другый, трёми), містоназывникы (я, тот, што, там, вшыткы), часослово (мама біґлює, гырмить, дїдо сивіє), присловникы (красно/-нї співать, завтра прийде, є тепло, барз прісный)
Помічны: приназывникы (на дворї, з няньком, коло тебе), злучникы (брат і сестра; обіцяв, же напише), часткы (лем два рокы; не пише).
Цензура
Цензура, од censeo (=sus-censeo) сердити ся, осуджовати — иншпекция, осуджованя, вычитка, иншак речено: контрола, пересмотр, критика, посудок.
В широком смыслѣ цензура означать охрану державной тайны и як така е неоддѣлный елемент цивилизации. В узком смыслѣ иде о ситему дозора за публикациями и масмедиями.
Русиньскый язык
Морфолоґія
К змінным частям речі ся односять: назывникы, придавникы, чісловникы, містоназывникы – склонюють ся, і часослова – часують ся. Остатнї части речі суть незмінны.
Катеґорія паду, в русиньскім языку ся реалізує в шестёх рядах форм (а з вокатівом – в семох), котры творять сістему падовых форм:
Цензура
В законах о печатных выданях цензура означать попередну контролу печатного продукта уряднов особов —цензором, без котрой публикация, або публичне представлѣня (напримѣр на сценѣ) заказане.
Русиньскый язык
Морфолоґія
В тій сістемі форм номінатів є основнов словниковов формов і называть ся прямым падом, а остатнї пады ся называють непрямыма.
Назывникы (Субстантівы)
Назывник (тыж субстантів) є незмінна часть речі, повнозначне слово, котре означає назвы особ, звірят, предметів, властностей і дїй. Назывник є головнов (і кідь не єдинов) частёв речі, котрый у речіню выступує як арґумент часослова.
Цензура
История
В Мадярском кральовствѣ законом ч. XVIII з року 1848 цензура была «навѣчно заказана». В России цензура была скасована (з малыма выимками) по фебруарѣ 1917, але обновлена по октобрѣ 1917. Во векшинѣ европскых держав цензура официално скасована од половкы XIX. стороча, але дале екзистуе при надзвычайных ситуациях.
Русиньскый язык
Назывникы (Субстантівы)
У русиньскій ґраматіцї то є єдна з десятёх частей речі.
Цензура
Днешность
В сучасности в демократичных державах цензура в даякой мѣрѣ реализована через финанцованя масмедий, кампании «промываня мозгох», автоцензуру ай интернетову цензуру,
Русиньскый язык
Род назывників
Род є основным знаком каждого назывника.
Природный род є лем мужскый і женьскый, але подля ґраматічного роду ся назывникы задїлюють до трёх родів: мужского (брат, вітор, гриб), женьского (сестра, доля, совість) і середнёго (куря, окно, поле). В русиньскім языку суть дакотры назывникы сполочного (або двоякого) роду: сирота, калїка, потвора, пянюга і т. п.
Цензура
Референции
Катеґорія:Держава
Русиньскый язык
Чісло назывників
Катеґоріов чісла ся означать кількость предметів названых даным назывником.
В русиньскім языку розлишуєме дві формы чісла: єднотне чісло (сінґулар) і множне чісло (плурал).
Форма єднотного чісла означать, же названый предмет треба розуміти як єден, вычлененый із якогось множества предметів (хыжа, окно, чоловік, воробель). Форма множного чісла указує, же названый предмет ся розумить як два і веце єднакых предметів (хыжы, окна, люде, вороблї).
Містоназывникы (Прономіна)
Містоназывникы (тыж прономіна, з латиньского pro-nomen – „за-імя“) є єдным з повнозначных змінных частей речі. Є то фактічно заперта ґрупа выразів. Містоназывникы заступують іншы части речі як назывникы, придавникы ці чісловникы. З той причіны містоназывникы односиме к указуючім словам.
Чісловникы (Нумералії)
Чісловникы суть зміннов частёв речі. Называють кількость (множество) особ, предметів, дїй, властностей і їх порядок. Записують ся чіслом (ціфров) або словом.
Придавникы
Придавникы (тыж адъєктівы, з латиньского nomen adiectivum < adiectum „тото, што лежыть піля“) суть повнозначны змінны части речі, котры передають властности або одношіня назывників. У языках, якы розлишують роды, ся назывникы справила згодують з родом назывника, котрый розвивають.
Приназывникы
Приназывникы стоять все перед тым меном, з котрым ся вяжуть: выйти з хыжы, пришов міджі людей, дївча із валалу, положыв на стіл, стоїть за стїнов, лежав під орїхом і т. д.
З прикладів видно, же приназывникы придають або доповнюють різнородне значіня непрямых падів (просторове, часове, прічінне, цїлёве, порівнуюче, способове і др.).
Подля свого походжіня ся приназывникы дїлять на неодводжены (прімарны) і одводжены (секундарны). Подля своёй штруктуры ся приназывникы дїлять на просты і зложены.
К неодводженым односиме тоты приназывникы, што суть стародавны і стратили своє споїня із словами свого походжіня, напр.: о, од, без, в, над, до, за, к, ід, з, із, по і ін.
К одводженым односиме приназывникы, што взникли од форм повнозначных слов по стратї свого первістного значіня, напр.: ''коло, подля, перед і т. д., а тыж такы, што ся ужывають в двоякім значіню, напр.: близко, навколо, спереду, зднука'' і др.
Приклады вязаня (споёваня) приназывників з непрямыма падами:
Поздравы і вінчованя
— Добре рано!
— Добрый день!
— Слава Ісусу Хрісту! (Одповідь: Слава навікы.)
— Хрістос воскрес! (Одповідь: Воістину воскрес!)
— Дай, Боже, щастя! (Одповідь: Дай, Боже, і Вам!)
— Вітай! (Одповідь: Дякую!)
— Вітайте в нас! (Одповідь: Дякую!/Дякуєме!)
— Як ся ма(є)ш? (Одповідь: Дякую, добрї! Дякую, іде то! Дякую, помалы.)
— Як ся ма(є)те Вы (вы)? (Одповідь: Дякую/дякуєме, добрї! Дякую/дякуєме, іде то! Дякую/дякуєме, помалы.)
— Я ся маю добрї.
— Я ся маю плано.
— Тїшить ня/нас!
— І мене тїшить!
— Прошу, подьте дале!
— Няй ся любить!
— Перебачте!
— Досвіданя!
— Май ся!
— Майте ся добрї!
— Збогом!
— Агой!
— Чау!
— Вшытко добре!
— Красный день!
— Вшытко найлїпше!
— Добру забаву!
— Щастливу путь!
— Щастливо ся вернийте!
— Няй вам смакує!
— На здравя!
Референції
Катеґорія:Выходославяньскы языкы
Шаурма
Катеґорія:Їдла
Сіверна Африка
Сѣверна Африка в означѣню ОЗН загорнюе африцкы штаты, положены на берегах Середоземного моря:
Дефиниция
Державы Сѣверной Африкы звязаны сполочнов етничнов, културнов и языковов идентитов, характернов про тот регион. Найширше прията дефиниция вылучать з того списка Судан и Западну Сагару. З другой стороны, даколи ся дефинуе Сѣверна Африка в ширшом змыслѣ як пасмо, простерте од атлантичного берега Марокка на западѣ до Суецкого канала и Червеного моря на востоку, чим ся залучать ку региону тыж Мавритания, Мали, Нигер, Чад.
История и култура
Хоть не екзистуе обще прията дефиниция, але тот регион звязуе тыж сполочна история. Восточну часть од часох, котры зафиксовала истрия, обывали Берберы, западну — Копты. В 6.-10. ст. зачав ся присун Арабох з Близкого Востока и исламизация региона. Тот процес дефинуе културный профил региона доднесь.
Регион в минулости колонизовали Франция, Велика Британия, Испания и Италия, в сучасности заховали ся лем двѣ маленькы испанскы колонии: Сеута и Мелилла, на котры право оспорюе Марокко. Французска култура зоставать слѣдна в Магребѣ — западной части региона.
Ялинкы
Ялинкы (по ) є село на Словеньску в окресї Бардеёв.
Памяткы
Церьков Покровы Пресвятой Богородицї з року 1763 (НКП)
Рік
Рік є час, котрый перейде міджі двома повторїнями подїй звязаных з кружінём Земли коло Сонця.
Повязаны статї
Катеґорія:Календарь Катеґорія:Єдиніцї часу
Полтава
Полта́ва (Полта́ва) є місто в Україні, 298 652 жытелїв, адміністратівне центрум Полтавской области. Перше ся споминать у 899 році.
Катеґорія:Міста Україны Катеґорія:Населены пункты Полтавской области
Буживал
Буживал, Bougival — самосправна комунита на лѣвом березѣ рѣкы Сены, в околици Парижа, оддалена о 15 км на запад од его центра. Число обывательох — 8472 (2011). Буживал мать желѣзничну штацию и е мѣстом одпочивку парижанох, де можуть плавати и возити ся на човнах.
Културный предварош Парижа
В XIX.сторочу Буживал став ся луксушным културным предварошом Парижа.
Малебну околицю любили мальовати импресионисты Клод Моне, Пьер Огюст Ренуар и Алфред Сислей.
В року 1875 ту умер композитор Жорж Бизе, котрый тыж ту мав свой дом, автор оперы Кармен, написаной ним в Буживалу.
Мельниця
Мельниця (Мельниця) — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 573 (2001).
Буживал
Културный предварош Парижа
Ту ся одбывать рочно културный фестивал Festival de Bougival et des Coteaux de Seine.
Мельниця
Історія
Заложене у 1245 роцї.
Буживал
Галерия
Катеґорія:Населены пункты Франции
Мельниця
Історія
Катеґорія:Села Волиньской области
Свята Тройця
Свята Тройця — основна догма христианства, подля котрой Бог единый, але екзистуе во трьох подобах, ипостасях: Бог Отець, Бог Сын (Исус Христос), Бог Дух Святый.
История
Термин Тройця, Τριάς (Trias),  Trinitas — появив ся в конци другого стороча. Первый раз слово Тройця появило ся в роботѣ Феофила, шестого епископа Антиохии Сирийской Против Автолика в року 168.
Идея выволала остры споры в христианской Церкви (так званы тринитарны споры). Наконець была прията яко догма на Первом Никейском соборѣ в року 325 и потверджена на Первом Константинопольском соборѣ в року 381.
Едным з найвекшых богословох, занимавшый ся тым вопросом, быв Святый Августин, котрый оддав той темѣ 20 рокы: De Trinitate (О Тройци, 399-419).
Референции
Катеґорія:Догмы Катеґорія:Хрістіанство
Воскресїня Хріста
Воскресїня Хріста — воскресїня Ісуса Хріста з мертвых по трёх днях по смерти є централнов доктрінов в хрістіанстві, яка вігом стороч проповідала язычникам і є найвызначнїшов подїёв (і святом, знаным як Пасха ці Великдень) хрістіяньской громады. Апостол Павло повив, же як бы не быв Хрістос воскрес, тогды бы вшытка хрістіаньска віра была бы даремна:
Коли бы Хрістос быв не воскрес, тогды віра ваша даремна, вы в своїх щі гріхах, тогды то загынули ай тоты, што в Хрістови ся упокоїли! Коли ся мы надїяме на Хріста лем в тім жывотї, то мы найнещастнїшы од вшыткых людей! Та нынї Хрістос воскрес із мертвых, первісток серед покійных. Смерть бо через чоловіка, і через Чоловіка воскресїня мертвых. Бо так, як в Адамови вмерають вшыткы, так само в Христови вшыткы ожыють. (1 до Коринтян 15:19).
Згодно з Павлом, вшытка хрістіяньска віра залежыть од воскресїня Хріста. Хрістіане шторік святкують воскресїня Хріста як час найбівшого свята літурґічного рока - Великодня.
Жрідла про довірыгодность Воскресїня Ісуса Хріста
[http://www.setlab.net/?view=EmptyTomb Джош Макдауел. Свідчіня о воскресїню]
Катеґорія:Ісус Катеґорія:Хрістіанство
Олимпия, Вашингтон
Олимпия, Olympia — город на сѣверозападѣ США, административный центер штата Вашингтон.
История
Олимпия зачинала ся яко торговый пункт на граници америцкой територии, а в року 1851 Конгрес США установив мытный округ залива Пюджет и ту было сѣдлиско мытного уряда. В року 1853 Конгрес створив територию Вашингтон, а первый губернатор вызначив Олимпию яко главный город територии. Назва Олимпия была выбрана з той причины, же одси мож видѣти Олимпийскы горы. Територия Вашингтон достала статус штата в року1889, а Олимпия зостала главным городом. В роках 1949, 1965 и 2001 город утерпѣв шкоды од трясѣнь землѣ.
Днешность
Олимпия вдякы Евергринскому коледжу стала ся културным центром артистичного живота и родиском розличных молодежных рухох. Ту регуларно держать розличны рочны свята и фестивалы. Популарный Фармерскый маркет, котрый отвореный над 150 дни в року, де продавають свою продукцию понад 100 мѣстны фармеры.
Економика
Потравиновый промысел, спрацьованя дерева и метала. Найвекша часть працовного обывательства занята в розличных административных организациях штата Вашингтон (около 20 тысяч особ) и локалной влады (около 10 тысяч особ).
Референции
Катеґорія:Населены пункты США
Іван Орлай
Іван Орлай (1770, Комарівцї - 11. марец 1829, Одеса) - медік, історік, педаґоґ. Основну і середню школу закінчів у Мукачові, Ужгородї, Надькаролскій ґімназії і Великоварадиньскій академії (Румуньско). Высшу школу на філозофічній факултї у Львові. 6.5.1791 ся перестяговав до Санкт-Петербурґу. Діплом лїкаря здобыв в Санкт-Петербурґьскім медіко-хірурґічнім інштітутї (1791-93).
Жрідла
Катеґорія:Русиньскы педаґоґы Катеґорія:Медици
Бери-бери
Бери-бери, од beri слабость — хворотный стан, причиненый недостаточностьов витамина B1 (тиамину) в организмѣ. Хворота росширена в Южной и Восточной Азии. Засягуе нервну и кардио-васкуларну системы.
Типы и симптомы
Общы симптомы суть утрата апетиту, бездячность, порухы травлѣня, чутя затерпнутя и слабости в удах. При сухой бери-бери наставать поступна дегенерация нервох, раз в ногах, а пак и в руках, атрофия мускулох и утрата рефлексох. При вогкой бери-бери, што е острѣйша форма наростать запухнутость од надбытку течи в тканях, котра веде до слабой циркулации и наконець смерти од сердцьовой недостаточности. У годят, котрых плекають матери, што мають дефицит тиамину може настати нагло прогресуюча поруха сердця. Кедь е засягнута нервова система, штруктурны ошкоджѣня ей бунок в серьозных припадах можуть быти ненавратны.
Причины
Хворота ся розвивать при тырвалом недоживлѣню витаминами групы B, главнѣ B1(примарна B-авитаминоза). Секундарна B1-авитаминоза, котра мать не так зъявны симптомы, наставать в припадах:
Ризиковы факторы
Тяжа або лактация, алкоголизм, хроничны хвороты тонкых черев, переход на нормалне костованя по голодованю.
Лѣчѣня
Постельовый режим, великы давкы витамина B1 тай иншых зоз групы B, страва, богата на бѣлковины.
Референции
Катеґорія:Хвороты з несправной выживы
1245
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Коноплянка
Коноплянка (Carduelis chloris) є малый вид співака з родины вюрковых (Fringillidae).
Таксономія
Коноплянку першыраз описав шведьскый природонауковець Карл Лінней в роцї 1758 під назвов Loxia chloris. Ёго видове (а даколи і родове) імя - chloris - притім походять з ґрецького кглорос, што в перекладї значіть зеленый або жовтозеленый.
Опис
Є велика дас як воробель, росте до довжкы 14-15 цм, роспятя крыл мірять 20-23 цм. Мать завалисте тїло, велику голову а міцный кужелёвый дзёбак. Є сексуално діморфна, покы самцї суть зафарблены зелено-сиво, саміцї суть невыразно сивобуры з мягко кресленыма тмавшыма смугами на верьхнїй части тїла. Ногы суть у обох поглавях червено буры а очі і пірка лїтаня тмавы, особливо як летить та мож відїти жовтозеленый фляк на крылах і дві жовты смужкы на хвостї. Молоды птахы суть подобны саміцям, але мають світлишый, тмаво смужкованый спід тїла.
Лїтать вовнково.
Голос
Найчастїше ся озывать куртым „ґик“, „кіп“ або ступаючім „тюіі“. Спів є дзвонивый, часто в якбы летїв пергач а в базї звучіть дас як „дйип-дйип-дйип дйииррррррр-туй туй туй туй-дуіт-дъїп тъїп-тъїп-тъїп дирдирдииир“ іп.