cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гиадор Стрипскый
Псевдонимы
Велику часть робот появив под вшелиякыма псевдонимами. Еден з них, хоснованый уже в року 1900 быв Ruszkóci (Русковецкый) од села Русковцѣ, де закончовав школу, иншы — Ядор, (Я.) Бѣленькій, Сидор Миколаєнко, С. Новик, Микола Стороженко, Тіадор Стрипський, Мікеш, Zoltán Kárpáti, Beloň Rusinský, Mikes Hiador и др.
Тематика робот и штил выкладу
Хоть Стрипского вецей вабила библиография, склало ся так, же його научна робота зачала ся и розвила ся в области етнографии, в коложварской добѣ. В духу коложварской школы етнографичны выгледованя звязуе нерозрывно з лингвистичныма, де на первое мѣсто все кладе народну бесѣду, подкреслять важность збераня лексикы и топонимох «из уст народа». Яко первый меджи русинскыма ученыма в року 1908 выхосновав фонограф и записав 50 народных мелодий, резултатом той експедиции была антология русинского фолклора (1921, зостала в рукопису). Про Стрипского характерный емоцийный, колоритный штил выкладу. Наконець, дають ся в ньом познати и его литературны пробы на переломѣ стороч и в первом десятьрочу XX. стороча: повѣданя Началникъ села (Недѣля, 1898, №39), Иванъ Желѣза (Недѣля, 1898, №47), Чорнокнижникъ (Недѣля, 1899, №1), Помочь в бѣдѣ (Недѣля, 1899, №12), Записки изъ Верховины (Унгваръ, 1907). Але найвеце притяговала Стрипского библиография, выгледованя и штудированя старшых и найстаршых литературных памяток. В року 1911 Стрипскый находить и открывать научному свѣту найстарше румынске выданя латинков. За тоту роботу в року 1913 доставать статус дописного члена Румынской Академии Наук. Статус вызнаваного библиографа в Мадярщинѣ заслужив выгледавши еще 452 мадярскы и 281 немадярскый титул старопечатных и рукописных книг. Тоту роботу продовжовав до самых послѣдных рокох живота. Меджи лингвистичныма роботами ученого найвекше мѣсто мала ономастика, занимав ся тыж етимологиев и лексикологиев русинскых и мадярскых слов, ужитковов лексикографиев (Великый словник словацкый, малый мадярско-польскый словник, русскый бесѣдник про Мадярох) и перекладами.
Сполоченско-политична активность
Окремо зазначають сполонченско-политичну активность Стрипского, в часѣ украинофилской добы його живота. В року 1916 з повѣрѣня мадярской влады выдавав в Будапештѣ илустрованый часопис Ukránia, котрый мав информовати мадярске сполоченство о Украинѣ (вышло 20 чисел). За совѣтской влады в Будапештѣ (1818–1919) быв редактором новинкы Руська правда, котра по первых пятьох числах выходила под назвов Русько-країнська правда и была уряднов новинков Руськой Крайны. Стрипскый в администрации Руськой Крайны быв ведучым организатором школованя. Склав и выдав Читанку для дорослих, де пропагуе галичскый вариант украинского языка як литературный язык, котрый, по його думцѣ, найлѣпше може замѣнити и злучити вшиткы подкарпатскы русинскы диалекты (в далшых роках одказав ся од того погляду). Быв инициатором основаня катедры русинистикы при филозофской факултѣ Будапештской универзиты.
Судьба архива Стрипского
Понеже в 1930-х роках Стрипскый активно занимав ся темами словацкой културы, католицкый Сполок св. Войтеха в Трнавѣ мало догварене, же одкупить од Стрипского цѣлый його архив по смерти. Вдова продала вшиток архив и библиотеку через чехословацку дипломатичну мисию до Трнавы. В року 1947 органичну цѣлость архива нарушив украиниста Иван Панькевич: не знаючи мадярскый язык, неоправдано роздѣлив материалы на мадярску,словацку и подкарпатску части. В року 1948 комунистична влада Чехословакии поддала Сполок св. Войтеха перзекуции, а библиотека и архив Стрипского были конфишкованы и переданы под мирянску администрацию, котра аж до року 1960 выдавала материалы без документованя. Резултатом того часть материалох ся стратила, напримѣр хыбить рукопис Ардялскі Русины (1906), написаный по украинскы про НТШ, за котрый Панькевич писав в року 1947, же и по 40 роках тот материал не стратив цѣнность, и чудовав ся, же чом не быв публикованый.
Референції
Катеґорія:Русиньскы лінґвісты Катеґорія:Русиньскы педаґоґы Катеґорія:Русиньскы новинаре Катеґорія:Библиографы
Крива (Хустскый район)
Крива — село в Хустском районѣ Закарпатской области Украины, центер сельской рады, котрой тыж подряджене село Залом.
География
Село лежить на лѣвом березѣ Тисы о 4 км пониже Хуста. В околици суть промысловы найдища доломитох и вапнянику.
История
Под роком 1405 село Крива жупы Угоча упомянуте в листинѣ краля Жигмонда Луксембургского, котров в числѣ иншых сел той околицѣ было дароване баронови Перенѣ.
В року 1910 зоз 576 обывательох были: Русины — 543, Нѣмцѣ — 32, Мадяре — 1. Подля вѣры: грекокатолици — 543, израелиты — 32. До Трианона село належало ку Затисянскому округу жупы Угоча.
В року 1930 в селѣ быв 721 обыватель, з того Русины — 687, Евреи — 15, Чехы и Словаци — 15, Мадяре — 2, Нѣмцѣ — 2. Грекокатоликох было 595, они мали муровану церкву Покровы Пресвятой Богородицѣ з року 1888; православны мали деревляну церкву Покровы Пресвятой Богородицѣ од року 1928. Была русинска школа (2 класы) и оддѣлѣня мытницѣ (финанцы).
Совѣтско-украинска доба зачала ся 23. октобра 1944 з приходом Червеной армады. в той добѣ в селѣ была восямрочна школа, културный дом, библиотека.
Референции
Катеґорія:Населены пункты Закарпатской области Катеґорія:Села Україны
25. фебруар
25. фебруар — 56. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать ( в переступнім роцї).
Филозоф
Филозоф — чоловѣк, котрый занимать ся вопросами в розличных областях филозофии, або выучуе тоту науку. Филозоф е мыслитель, котрый выпрацовуе свѣтонагляд.
Подля Платона зачатком филозофии е зачудованя над тым, як фунгуе свѣт, а з того добыте познаня филозоф кладе в основу свого живота. Слово филозоф походить од φιλόσοφος тот, што любить мудрость, а то подля Платона треба розумѣти так, же филозоф не е мудрый чоловѣк, але чоловѣк, котрый глядать мудрость.
Жебы быти филозофом, не мусай зыскати ступень PhD, ани абсолвовати даякы курзы филозофии, або прочитати хоть лем едну филозофичну книгу. Очевидно, тото вшитко поможе заострити думаня и забеспечити, жебы сьте не зачали «вынаходити колесо» еще раз, але само по собѣ тото не чинить филозофа.
Ян Чаплович
Биография
Походив зоз шляхтичского роду Ча́пловичох з Ясеновой, познатого од року 1320 (Csaplovics de Jeszenova; отець Йонаш Ча́плович, мати Юдита, роджена Су́диова).
Влѣтѣ в року 1808 одышов да Вѣдня. По року службы в мадярской кральовской канцеларни, в септембрѣ 1809 одышов до славонского торгового города Пакрац (днесь Хорватия), де до мая 1812 мав службу администратора и правничого комисаря тамошного грековосточного епископа.
Свой пензийный вѣк прожив во Вѣдню, де и умер. Зо свѣта одышов самогубством, через нестерпны болѣ од тяжкой хвороты.
Конор Макреґор
Ко́нор Макгре́гор (англ. Conor Anthony McGregor; ур. 14 июля 1988 рôку, Дублін, Ирландія) — ирландскый бôєць смішаных бойовых искуств, выступав также у профисіональнôму бôксі. Выступат пўд егідôв «UFC» у лигкўй висôвўй катигôрії. Бывшый чимпіон UFC у лигкўм висі (2016—2018) и у пôлулигкўм висі (2015—2016).
Ян Чаплович
Творба
Чаплович вшиток звышок часу, котрый му зоставав по його професионалной чинности, поуживав про писательску роботу во сферах права, географии и етнографии. Быв автором великого числа рецензий, гумористичных повѣдань, статей з найширшым кругом тем.
Його моттом было Slavus sum natis et educatus Я славянин родом и воспитаньом. Велике число робот засвятив етнографии славянскых народох Австрии и Мадярского кральовства. Писав живо и з гумором. В року 1818 в часописѣ Hesperus опубликовав етнографичну податку Beweise dass die Slowaken in Ungarn  Engländer sind (Доказ того, же Словаци в Мадярщинѣ суть Анличанами), котра за гумор была оцѣнена шпециалнов наградов 200 форинты.
Конор Макреґор
Катеґорія:Шпортовци
Ян Чаплович
Творба
Спочатку писав по латинскы, пак по словацкы и нѣмецкы, наконець и по мадярскы. По словацкы написав Slovenské verše (Pest, 1822), суть написаны бернолаковчинов. Зучастнив ся народовецкого руху, выступивши з брожуров Rozjimaní o zmaďařování země Uherské aneb o Nemaďarů v Uhřich na Maďary obracování (Praha, 1842).
Червоноград
Катеґорія:Міста Україны Катеґорія:Львівска область Катеґорія:Населены пункты Львовской области
Цівілізація
Понятя цівілізація мать веце значінь што ся односять к людьскій громадї. Слово цівілізація походить з латиньского слова про міщана або обчана, civis, з ёго адъєктівной формы, civilis. Быти "цівілізованым" значіло передовшыткым жыти в містї, в котрім платять правны нормы даной громады, в тім припадї римске обчаньске право, котры было згромаджене до консолідованый подобы в Corpus iuris civilis в 6. сторочу на імпулз візантьского цісаря Юстініана I. (483–565).
Катеґорія:Култура
Батурин
Батурин (Батурин) є місто на Україні у Чернїгівскій области. Є то бывша кріпость — резиденція гетманів Лівобережной Україны.
Катеґорія:Міста Европы Катеґорія:Міста Україны
Колледж Стейшн, Тексас
Колледж Стейшн, Тексас, College Station, Texas — универзитне мѣстечко в штатѣ Тексас, США. Половку его обывательох чинять штуденты, а другу половку професоры, их родины и люде, заняты в службах. В року 1990 число обывательох было 52 456, але в року 2018 вецей як подвоило ся: 118 064.
Основане в року 1877, коли ту отворили поштову штацию College Station на желѣзници, што днесь называть ся Southern Pacific.
Референции
Катеґорія:Населены пункты США
Шунява
Шунява є село в окресї Попрад в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Род (біолоґія)
Род (латиньскы genus) є надвидовый (інтершпеціфічный) таксон, т.є. є высшый як вид. Высшым таксоном як рід є родина. Рід належыть міджі таксоны основны (вид, рід, родина, ряд...), належыть до єрархічной ліннеёвской класіфікації з точно ограніченыма катеґоріями таксонів і прінціпами надряджености і підряджености.
Рід загорнює ґенетічно близкы виды на основі дослїджованой подобы: Кідь у перевірёваных орґанізмів є найджене достаточне чісло згодных ознаків, котры вказують на сполочне походжіня, (т.є. орґанізмы суть монофілетічны), суть заряджены до того самого роду.
Кідь ся холем два виды не найдуть подля высше уведженого, створить ся лем рід про єдиный вид. Такый рід ся зове монотіпічный.
Золото
Золото (Aurum, значка Au) є хемічно одолный, барз добрї тепелно і електрічно водячій, але і мягкый дорогый метал жовтой фарбы. Уж од давных доб быв хоснованый на выробу декоратівных річей і шперків і як мінове ручіня при емісії банковок. В сучасности є ай немаловажным матеріалом в електроніцї, де є цїнена ёго выняткова електрічна водивость і одолность проти корозії. В природї ся находить переважно чісте золото.
Катеґорія:Хемічны елементы Катеґорія:Металы Катеґорія:Золото
Антоним
Антоним од αντί anti: проти и ὄνομα onoma: имя — слово з протикладным лексичным вызнамом. Антонимия — одношѣня двох слов або выразох з протикладным вызнамом.
Автоантонимы
Суть слова, котры самы в собѣ обсягують протикладны вызнамы.
Напримѣр слово санкция означать и дозвол и заказ, а што з того буде в конкретном припадѣ, то можеме знати лем из контекста. На Россию накладены санкции — иде о заказ (експорта, импорта, въѣзда, выѣзда). N зостав арештованый зоз санкции прокурора — иде о дозвол арешту.
Про автоантонимию еще в року 1883 чешско-российскый лингвиста Винцент Шерцл понукнув термин енантиосемия.
Референции
Катеґорія:Семантика Катеґорія:Лексикология
Sui generis
Sui generis  [ˈsʊ.iː ˈɡɛnɛrɪs] — латинскый выраз, котрый означать еден в своем родѣ, уникатный.
История хоснованя
Од 1600-х рокох хоснованый в научном контекстѣ на означѣня единечных сутностей, законох, порух, ай хотьбы и камѣньох, котры были уникатны або видѣли ся быти единыма представителями свого класа ци групы. Од зачатку 1900-х выраз sui generis вышов за границѣ научного контекста и теперь поуживать ся в ширшом значѣню про вшитко, што е самостойне, единечне.
Примѣры хоснованя
Напримѣр, меджи великыма особами истории Леонардо да Винчи поважуе ся за persona sui generis — чоловѣк такой ужасной гениалности, котрому може нигда не буде пары.
Правный статус Святой Столицѣ характеризують як sui generis, понеже е то единечна ентита меджинародных односин.
Референции
Катеґорія:Латинскы правны выразы
Гажлін
Гажлін (по ) є село в окресї Бардеёв в Пряшовскім краю на северовыходї Словенска.
Загорода
Загорода є простор про плеканя рослин. Годна служыти про окрасны цїлї або быти вывжыта про плеканя рослин на їджіня. Науковым, дослїджовачім і педаґоґічным цїлям пак служать шпеціалізованы ботанічны загороды і арборета. Шпеціалнов загородов суть зоолоґічны загороды, якы сімулують природну околїцю звірят, котры в нїй ся находять. Загороды годни мати вшелияку подобу, суть напр. водяны загороды, зеновы загороды або японьскы сухы загороды. Загороды можуть быти даколи мішаны з далшыма країновыма елементами як суть алеї, паркы або лїсопаркы ітд.
Екстерны одказы
Катеґорія:Земледілство Катеґорія:Паркы і загороды
Чісло (чеперушка)
Чісло може означати:
WWE
«WWE» («World Wrestling Entertainment») — найвеликый промôушен реслінгу. Ôснована «WWE» была Вінсом МакМеном старшымм 24 января 1963 рôку у ЗША. «WWE» ділит ся на пять бриндўв: «RAW», «SmackDown Live», «NXT», «205 Live» та «Main event». Ôснована Родеріком Джеймсом МакМеном и Тутсом Мондтом в 1952 рôці и спиршу называло ся «Capitol Wrestling Corporation». Типирь «World Wrestling Entertainment» («WWE») є найвеликôв у Гамериці и у  всьôму світі фидираційôв професіонального реслінгу. Число любителюв даного вида спорта лише у ЗША складат 13 мільйонів чолôвік, а бôї ся транслювут у бўльш чим 150 краинах.
Катеґорія:Шпорт
Клара Балог
Клара Балог (*17. юл 1928, Ужгород, Чехословакия — †9. юн 2018, Ужгород, Украина) — хореографка и фолклористка на Подкарпатской Руси и Украинѣ.
Биография
Пришла на свѣт яко пята дѣтина зоз семерох в родинѣ школного беделуша (дозорцѣ) Федора Керечанина, котрый служив в престижной чешской школѣ в центрѣ Ужгорода (днешна школа №1), де родина достала двѣ комнаты в сутеренѣ. В родинѣ ся говорило трьома языками: з няньом по русинскы, з мамов по мадярскы, з бабов по нѣмецкы, а в школном дворѣ меджи дѣточыма забавами по чешскы.
В шѣстьрочном вѣку пошла до русинской зачаточной народной школы, а в 10-рочном до русинско-мадярской горожанкы (1938-1942), пак абсолвовала чешско-мадярску учительску семинарию (1943-1947). За час ей наукы в семинарии пережила въедно з Ужгородом четыри державы, а матуровала уже в Украинѣ, яко Украинка. На тот час учительска семинария была переменована на музично-педагогичне училище.
Клара Балог штудировала в селах народны танцѣ, подробно описала их и выдала книгу «Танці Закарпаття». На основѣ того створила понад 30 хореографичных композиций. Вела курсы народного танця и режисерску хореографичну роботу в Киевѣ, Пряшовѣ, США, Канадѣ, Франции.
Мати ей умерла в року 1966, отець в року 1978. Муж, Василь Балог, режисер областной телевизии, о рок скорше од ней. Дѣтей не мали.
Еще и 80-рочна каждоденно ходила на любену роботу, аж року 2013, коли серйозно охворѣла, мусѣла ся того лишити.
Погребена на теметовѣ Калвария 12. юна 2018.
В конци своей книгы споминок лишила нам одказ:
Референции
Катеґорія:Хореографы
Зороастрізм
Зороастрізм ці заратгуштрізм є дуалістічна реліґійна сістема, створена пророком Заратгтуштром. Зове ся тыж маздаізм од імена бога ці парсізм од ёго приверженців.
Катеґорія:Реліґія
13. юл
13. юл — 194. день рока (195. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать. В XX. и XXI. сторочах ему одповѣдать 30. юн юлианского календаря.
1360
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Ризетка
Ризетка — розйом для быстрого уключаня и выдключаня електричных пристрôйстрўв из пôмўчôв електричнôї вилкы. Має, зависимо выд типа, 2-3 отдєлы, у котрых нахôдят ся контакты пўд напругôв.
Катеґорія:Електротехнічны сучасткы
26. фебруар
26. фебруар — 57. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать ( в переступнім роцї).
Дѣвинскы Ворота
Дѣвинскы Ворота, Devínska brána,  Hainburger Pforte,  Porta Hungarica — геоморфологичный утвор на югозападном окраю Малых Карпат. На том мѣстѣ ся зачинають Карпаты.
География
Дѣвинскы Ворота — узина, 11 км довга и 2 аж 7 км широка, прорѣзана Дунайом в масивѣ Малых Карпат. Зачинать ся при сутоку Моравы з Дунайом, под замком Дѣвин. На лѣвом, словацком, березѣ доминуе верх Дѣвинска Кобыла, 514 м.н.м., на правом, австрийском — верх Гундсгаймер, 480 м.н.м.
История
Гранитна основа гор ту походить з периоду карбону. Територия была заселена од правѣку. На обох берегах Дуная ту были замкы, а од I. стороча до н. е. ишла туды тзв. янтарьова дорога, торговый путь меджи Римом и Шкандинавиев.
Референции
Катеґорія:Земны утворы
Цїлосвітова павучіна
Документы уміщены на компютеровых серверох суть адресованы за помочі URL, котрого сучастёв є і домена і назва компютера. Назва векшыны такых серверів зачінать скорочінём www, і кідь ся дасть хосновати хоцьяка назва, котра ся хоснує правилами URL.
Протокол HTTP ся днесь хоснує і про прямый перенос іншых документів, як лем файлів у форматї HTML і выраз World Wide Web ся поступно ставать про лаіцку публічность сінонімом про інтернетовы аплікації.
Автором вебу є Тім Бернерс-Лі, котрый го сотворив за свого дїяня в CERN. Пропоновав язык HTML і протокол HTTP, написав першый вебовый перезерач WorldWideWeb і кінцём рока 1990 спустив першый вебовый сервер на світї info.cern.ch. В октобру 1994 основав World Wide Web Consortium (W3C), котре дозерать на далшый вывой вебу.
Катеґорія:Інтернет
Промыслова револуція
Промыслова револуція быв час од 18. до 19. стороча, коли ся прінціпіално змінило сільске господарьство, выроба, здобываня і далшы господарьскы секторы.
Во выробнім процесї приходило к переходу од ручной выробы к фабрічній механізованій великовыроби, і тым доходило к роснучій дїльбі роботы і шпеціалізації (дале індустріалізації).
Дішло і ку прінціпіалным сполоченьскым, културным і політічным змінам во векшынї штатів світа. Тот процес започав у Великій Брітанії і потім продовжовав в далшых землях Западу. В тім процесї грали значну ролю новы научны і технолоґічны обявы. Допад промысловой револуції на громаду быв барз россяглый. Історіци согласять, же іде о єден з найважнїшых періодів людьской історії вообще. На кінцї того періоду дішло ку злїпшіню жывотной уровни головно в штатах, де ся удїяла індустріалізація.
Махикулы
Походжѣня назвы
Способы и техника будованя махикул была вынайдена во Франции, и там ся называли в старо-французчинѣ machecol (карколомы), а в середновѣкой латинѣ: machecollum.
Промыслова револуція
Катеґорія:Історія
Махикулы
Конштрукция
Махикулы представляли собов ганок, выстаючый навонок перед лице мура, опертый на конзолах. Ганок тот мав стрѣлницѣ и отворы, на котры мож было метати камѣня, лляти вар або горячу смолу на противника, котрый штурмовав замковы муры.
Жерела
Катеґорія:Фортификачны ставбы
Швабовце
Швабовце є село в окресї Попрад в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Цінь Ші Хуан-ді
Цінь Ші Хуан-ді (кітайскы 秦始皇帝), властным меном Ченґ (кітайскы 政), (октобер або новембер 260 п.н.е. – 10. септембра 210 п.н.е.) быв в роках 247 - 221 п.н.е. краль кітайского штату Чхін і першым цісарём зъєдиненой Кітаї (221 – 210 п.н.е.). Заложыв дінастію з тым самым іменом.
Юрій Панько
Доц. ПгДр. Юрій Панько, к.н.; Juraj Paňko, *3. май 1933, Рокытів коло Гуменного – †22. юн 2017, Орябина — вызначный русиньскый філолоґ, лінґвіста, славіста, лексікоґраф, автор сучасного словацько-русиньского словника, першый директор Інштітуту русиньского языка і културы в Пряшові.
Народив ся в русиньскім селї Рокытів коло Гуменного, там скончів народну школу, а пак в рр. 1945-53 ся учів в гуменьскій російскій ґімназії, де здобыв матуру. Штудовав україньскый язык і літературу, по чім, од 1957 р., учів в середнїй школї в Старій Любовни. В меджічасї екстерно штудовав російскый язык і літературу в Пряшові, а в 1962 р. ся став асістентом при Катедрї російского языка і літературы на Універзітї П. Й. Шафарика. Од 1964 р. быв ашпірантом на універзітї в Бырнї (днешня Масарикова універзіта), а в 1970 р. здобыв званя ПгДр. на основі докторьской дізертації. В 1975 р., не по своїй волї, мусив одыйти з роботы на універзітї, будучі пак технічным робітником в шпыталю, учітелём в Старій Любовни і выхователём на інтернатї в Пряшові. В 1990 р. ся вернув на Катедру російского языка і літературы УЙПШ в Пряшові (в 1991 р. обгаїв кандідатьску дізертацію, а в 1994 р. ся габілітовав на доцента), де до одходу на пензію вів лекції із сінтаксісу російского языка.
По політічных перемінах конця 1980-х років ся актівно залучів до русиньского оброджіня, будучі єдным з главных кодіфікаторів русиньского языка на Словакії, автором і співавтором публікацій з области правил русиньского языка, є автором сучасного двойтомного словацько-русиньского словника і другых лексікоґрафічных публікацій.
Жерела и одказы
Катеґорія:Русиньскы лінґвісты Катеґорія:Русиньскы педаґоґы
Бокша (окрес Стропков)
Бокша (по ) є часть міста (общіны) Стропков на Словеньску в окресї Стропков.
Звонимир Няради
Звони́мир Няра́ди, *14. фебруар 1966, Руски Керестур, Войводина, Сербия – †15. апрѣль 1993, Руски Керестур, Войводина, Сербия — дольноземскый русинскый поет и литературный критик.
Биография
По закончѣню гимназии в Руськом Керестурѣ штудовав русинскый язык и литературу на универзитѣ в Новом Садѣ. Выступовав з властнов творбов в додатку Литературне слово ку новинцѣ Руске слово, в часописах Мак, Шветлосц и др. Опубликовав двѣ поетичны зберькы (1987, 1990), на основѣ котрых критикы означили го за едного з найталентованѣйшых поетох молодшой генерации серед войводянскых Русинох. Його лирика интелектуална и наповнена роздумами о свѣтѣ и о своем мѣстѣ в нему. Веце разы быв лавреатом рочного фестивалу Струни шерца в Руськом Керестурѣ.
Няради розумѣв роль поета як поважну повинность перед своим народом, указав свое высокое усвѣдомлѣня истории, быв хроникарь, прямый свѣдок и участник тогдышных переломных часох.
Творба
Звонимир Няради, подля критикох, «лишив за собов найсубтилнѣйшу поезию в русинской литературѣ вообще», «належить ку найлѣпшым русинскым поетам Югославии». За живота выдав лем двѣ книжочкы, а третя, сумарна, му вышла посмертно, котру успорядив Ваня Дула: Посмертный Нярадийов magnum opus обсягуе двѣ зберькы поезий (Обшеднути зоз цинями, 1987 и Особне нєбо, 1990), кy тым доданы зложены ним поетичны доборы (Врацанє ґу гвиздом, 1988; Сон о пиcнї, 1992; Добудовйованє нєба, итд.). Помимо того, за Нярадийом остало цѣле море поезий в рукопису, котры представляють собов материал, ещи лем чекаючый на изглядователльох и упорядникох, а там наявна и поезия на сербском языку.
Выступовав тыж як литературный критик, котрый росширив простор толкованя новочасной русинской поезии, указав ся способным розумѣти и оцѣнити «иншу од своей поезию.... тактично, истиха, глубше, учуленѣйше, але все на справедливый способ», чим пересягнув границѣ на котрых стали найлѣпшы попередны критикы. .
Парк
Парк є часть міста або країны в котрій ся находить утримованый зеленый терен. Парк часто обколесує дакотры вызначнїшы будовы, наприклад замкы. Утримованя парку є звычайно фінанцоване містом або частёв міста, на котрій теріторії ся парк находить, або властник прилеглой будовы.
Повязаны статї
Катеґорія:Хоронены теріторії Катеґорія:Публічны пляцы Катеґорія:Природа Катеґорія:Паркы і загороды
Калиграма
Етимология
Термин походить од καλλιγραφία — красне писмо. Одты Аполлинер скомпоновав термин калиграма на означѣня фигурного стиха, поважуючи злучѣня поезии и визуалного умѣня за свой великый вынаход.
История
В середновѣку интерес ку ним обновив в добѣ ренесанции, а в року 1918 Гийом Аполлинер выпустив зберку Калиграмы, написану в той формѣ.
Референції
Катеґорія:Поезія
Пропаґанда
Пропаґанда (од propagare — оголошовати, росшырёвати, розмножовати) — є росшырёваня поглядів і інформацій за цілём выклинаня або зосилнїня даякых становиск або дїянь. Є то сістематічне вытварёваня потребного сполоченьского почутя за помочі презентованя сістематічно упорядкованых ідей, теорій, поглядів, доктрін ці ідеолоґій. Частёв пропаґанды є тенденчне пояснёваня і модіфікація становиск залежно од актуалной сітуації і пересвідчіня о правилности пропаґованой ідеї.
Катеґорія:Сполоченство
Тіп (біолоґія)
Поужытя
Тіпічне є хоснованя той таксономічной єдиніцї в царьстві жывых творів. В припадї дакотрых другых еукаріотічных ґруп тыж годен тот термін поужыти, але звычайно ся не хоснує про рослины і грибы. Подля установлїня Міджінародного коду ботанічной номенклатуры є в ботаніцї катеґорія тіп дефініторічно кладжена на уровень катеґорії оддїлу (divisio).
Референції
Катеґорія:Біолоґічна сістематіка
Зіґмунд Фройд
Зіґмунд Фройд (Sigmund Freud; 6. мая 1856, Пржібор – 23. септембра 1939, Лондін) — австрійскый лїкарь і псіхіатер жыдівского походжіня. Прославив ся передовшыткым як закладатель псіхоаналізы.
Катеґорія:Псіхолоґія
27. фебруар
27. фебруар — 58. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать ( в переступнім роцї).
Проґраматор
Катеґорія:Проґрамованя
Флоріда
Флоріда є єден зос штатів США. Лежыть на юго-выході федерації на півострові у побережья Атлантічного океана, котрый несе таку істу назву. Головным містом Флоріды є Таллагассі. Флоріда мать 18,8 міліонїв обывателїв a мать розлогу 170.451 км2.
Катеґорія:Штаты США
1359
Умерли
Катеґорія:Рокы
Василь Хома
Василь Хома (слов. Vasil Choma; *18. май 1927, Микова, окрес Стропков, Чехословакия — †21. апрѣль, 2017 Братислава, Словакия) — чехословацкый дипломат, литературознатель, педагог, русинскый сполоченскый активиста.
Штудии
Родив ся 18. мая 1927-го року в селѣ Микова в родинѣ земледѣлцьох. Школованя зачав в родном селѣ, абсолвовав горожанку в Межилаборцях, пак штудовав на гимназии в Пряшовѣ, а зматуровав на гимназии в Гуменном року 1949. Штудовав русскый язык и литературу на Филозофичной факултѣ Универзиты Коменского в Братиславѣ (1949–1951) и Ленинградской универзитѣ в Ленинградѣ (1951–1956). Интерес ку литературѣ достав еще на гимназии, и тото рѣшило выбор будучого фаха.
Фахова робота и далшы штудии
По закончѣню высокошколскых штудий найшов роботу ассистента на Высшой педагогичной школѣ в Пряшовѣ, де читав курс русской литературы (1956–1958). В роках 1958–1960 быв централным школскым иншпектором. Од року 1960 продовжав штудии на филозофичной факултѣ Универзиты Коменского в Братиславѣ. Ту наступив до екстерной аспирантуры на филозофичной факултѣ Карловой универзиты в Празѣ и року 1965 здобыв ступень кандидата наук з кандидатсков роботов на тему «Русска литературна критика 20. рокох». Габилитовав ся на доцента року 1969 на филозофичной факултѣ Универзиты Коменского в Братиславѣ з темов «Од футуризма ку литературѣ».
Дипломатична служба
В рр. 1969—1973 быв заступником министра културы Чехословацкой републикы в Празѣ. Пак перешов на Министерию загранича, де служив в розличных дипломатичных функциях: Пожадав о увольнѣня з дипломатичных служб и далшы три рокы робив в Словацком парламентѣ (Народной радѣ), пак одышов про несогласну политичну позицию, вернув ся до школства, на педагогичну факулту Универзиты Коменского в Братиславѣ, де робив до септембра 1993.
Од середины 1990-х активный участник русинского сполоченского живота. Умер 21. апрѣля 2017 в Братиславѣ у вѣку 89 рокы, недоживши пару тыжднѣ до 90-лѣтя.
Научна робота
Научны труды представлены веце як 200 статьями, рецензиями, науковыма выглядованями, 6 монографиями, переважно з области русской литературы совѣтской добы и украинской литературы Пряшовщины. Быв автором учебникох русинской литературы, приготовив три рочникы Русинского литературного алманаху. Автор книжкы «Розвиток русинської поезії на Словакії од 20-х до 90-х років ХХ. століття», написаной по украинскы.
Сполоченска робота
Быв инициатором заложѣня и первым предсѣдником Сполку русинскых писательох Словакии. Выхосновав свой авторитет и добив ся установлѣня литературной премии Александра Павловича про русинскых писательох Словакии, котра финансована з фондох Сполку словацкых писательох. Въедно зо свойов женов Мариов Хомовов, родженов Дупканичовов, выдали монографию «Возроджѣня Русинох».
Референции
Катеґорія:Русиньскы народны дїятелї Катеґорія:Дипломаты Катеґорія:Русинскы литературознателе Катеґорія:Державны урядници
Анода
Анода, подля дефиниции Майкла Фарадея, е тот пол (стискач, спой) биполарного електричного пристроя, через котрый до него приходить конвенчный (позитивный) електричный пруд.
Тота дефиниция доднесь зоставать найпростшов и найеднозначнѣйшов, котра еднако придатна про каждый можный припад хоснованя того термина.
Подля алтернативной дефиниции, анода може быти
Референции
Катеґорія:Електрохемия Катеґорія:Електротехніка
Первомайськ
Первомайськ є місто в Україні, Миколаївска область. Находить ся на берегах ріки Южный Буг, 169 км по штрасi и 315 км по желüзному путёви уд Миколаєва. Жиє тамкы 66 965 жытелїв. Перше ся споминать у 1676 році.
Катеґорія:Міста Україны Катеґорія:Миколаївска область
Бардеёв
Бардеёв (Бардійов; Bardejov) — є окресне місто в Пряшівскім краю. Находить ся на северовыходї Словеньска в реґіонї Шаріш. Тото історічне і купельне місто є про свій заховалый історічный центер од року 2000 записане міджі Локаліты світовой дїдовизны ЮНЕСКО в Европі.
Екстерны одказы
Катеґорія:Міста Словеньска Катеґорія:Окрес Бардеёв
Петро Скунць
Петро Скунць (*20. май 1942, Воловое (Ökörmező), Мадярщина — †30. апрѣль 2007, Ужгород) — вызначный украинскый поет.
Референции
Катеґорія:Украинскы поеты
Гервартов
Гервартов (по ) є село в окресї Бардеёв в Пряшовскім краю на северовыходї Словеньска.
Кеплеровы законы
Кеплеровы законы суть три научны законы руху планет доокола Сонця. Йоганн Кеплер поужив найновшы методы и найточнѣйшы астрономичны серсамы, доступны в его часѣ и вылѣпшив научны теории своих предходцьох.
Предходны теории
Миколай Коперник, Кеплеров предходця, зробив револуцию в астрономии, коли объявив, же Птолемейов геоцентричный модел вселеной хыбный, и выбудовав гелиоцентричный модел зоз Сонцьом в серединѣ Сонѣчной системы. Коперник, як и Птолемей поважовали, же «в небесах» вшитко заряджено правилно и ровномѣрно, зато орбиты планет суть круглы. Сонце, подля Коперника, мало быти в центрѣ тых орбит, а рух планет мав быти ровномѣрный. Але точны мѣряня не были в згодѣ з тым моделом. Причину той незгоды объявив Коперник и згорнув до трьох законох, котры вывели ся з точных мѣрянь.
Первый закон
Планеты обѣгають доокола Сонця по елиптичных орбитах, в едном сполочном огниску котрых лежить Сонце.
Другый закон (закон плох)
Плохы, описаны спойницьов Сонця и планеты за два еднакы интервалы часу, суть еднакы. Спойниця е мыслена линия, котра споюе центры мас планеты и Сонця. З того закона выплывать, же планета найскорше летить на орбитѣ в точцѣ, де е ку Сонцю найближа (присонѣчна точка, або перигелий), а найпомалше в точцѣ найвекшого оддалѣня (одсонѣчна точка, або афелий). Примѣром, Земля мать максималну орбиталну скорость 30,29 км/сек, минималну 29,29 км/сек.
Референции
Катеґорія:Небесна механика Катеґорія:Физикалны законы
Сѣдло (география)
Сѣдло в географии означуе выразне знижѣня горского гребеня меджи двома сосѣдныма верхами.
Сѣдло е точков, де найлегше мож перейти горскый гребень. Через сѣдло ведуть туристичны пѣшникы, а в околици сѣдла звыкли быти умѣщены туристичны хаты и салашы. Дакотры сѣдла служать як горскы переходы.
Референции
Катеґорія:Географична терминология
Іван Петровцій
Іван Петровцій (*24. мая 1945, Осій, Підкарпатьска Русь — †1. януара 2016, Ільниця, Закарпатьска область, Україна) — русиньскый поет, писатель з Підкарпатя.
Петровцій Іван ся родив у фамилійи до совітив заможної чиляди. Сїм класив удходив в Осойи, дисятый - в Ілници, дале пак робив грузчиком, разноробочым, банясом у Краснодонї, шовфером, токарьом. У армійи три з половков годы служив у Германійи - в Дрезденї. У 1973 годї кинчив ся вчити на французького філолога в Ужгороцькому универзититї. Робив два годы вчитильом у ридним селї Осойи, пак быв новинарьом.
За комунізму писав в україньскім языку. Тлумачів до україньского языка творы світовой літературы, головнї поезії. Быв членом „Спілки письменників України“ (скорше Совєтьского союза). З огляду на публічне презентованя ся за Русина быв з Общества україньскых писателїв вышмареный в роцї 2008.
Іван Петровцій є лауреатом премиї имени Дюлы Ійєша Мадярського Союза писательив (1994), премиї за лїпшу сатиру "Хытрый Петр" (1997), Меженародної премії за русинську літературу имени Александера Духновича (1998), Руської премиї (Швейцария, Австрия, Чехия, 2005) Русинськым интернет-уданьом “RUTHEN - GAZETA” признаный май лїпшым писатильом постсовіцького періода на Пидкарпацькив Руси.
Творба
В русиньскым языку:
Жерела и одказы
Катеґорія:Русиньскы поеты Катеґорія:Русиньскы писателї Катеґорія:Русиньскы умелцї Катеґорія:Украинскы писателе
Чанакя
Чанакя (в санскртї चाणक्य) (дас 350 п.н.е.-283 п.н.е.), даколи тыж называный Каутілъя або Вішнуґупта, быв конзултант Чандраґупты Мауръї, першого пановника Мауръёвской рішы.
Ціркус
Катеґорія:Релакс
28. фебруар
28. фебруар — 59. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать ( в переступнім роцї).
Царьство (біолоґія)
Царьство (латиньскы regnum) є найвысша основна катеґорія єрархічной класіфікації орґанізмів, творена тіпами (phyllum). На самін початку таксономії ся розлишовали дві царьства: Класічне старше дїлїня орґанізмів до пятёх царьств:
причім прокаріотне царьство ся може в різных розумінях роспасти на дакілько далшых, з якых найчастїшы суть:
Брусніця
Брусніця (по ) є село на Словеньску в окресї Стропков.
Будьи
Землепис
Лежить на юговосток од Будапешту, на Пештской ровнинѣ. Через село проходить главна штатна дорога 5202 Будапешт – Кечкемейт, котра споюе го тыж з окружным центром Добош. Село велике не лем во вызнамѣ правничом, але тыж и свойов розлогов: простерло ся на 25 км зоз сѣвера на юг. В катастрѣ села суть части, котры мають статус природного резервату, а его южна часть межуе з Народным Парком Кишкуншаг, котрый мать славу «пташого раю». Околиця богата озерами и болотами, але иншак барз добра микроклима и уродны землѣ роблять ю придатнов про земледѣлство, а так село мать велику участь в засобованю Будапешту земледѣлскыма продуктами.
История
Перва исторична споминка о селѣ походить з року 1321, коли мало назву Budymatheusfelde (Bugyi Máté földje), циже «земля Матѣя Будѣ». Подля мадярскых етимологох назва славянского походжѣня. По турецкой навалѣ село было домак спустошене, а заселене наново было аж по 200 роках, о чом свѣдчить заховала кругла печатка з написом ''Sig. Bugyiense 1728''.
Референции
Катеґорія:Населены пункты Мадярьска
Татранска Яворіна
Татранска Яворіна є село в окресї Попрад в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Гавай (США)
Катеґорія:Штаты США
Джохар Дудаєв
Джоха́р Дуда́єв (Dudin Musa-khant Dƶoxar, Дудин Муса-кӀант Джохар; ур. 15. фебруар 1944, с. Первомайськоє, Галанчозькый район, Чечено-Інгушська АССР, РСФСР, СССР — ум. 21. апріль 1996, Гехі-чу, Чеченьска Република Ичкерѣя) — чеченьскый воєнный, государственный тай пôлітичный діятиль, глава чечинського визвітельного двіженія у 1990-х роках, первый  президент Чеченьской Републикы Ичкерѣя.
У бывшôму Джохар быв генерал-майором авіації Советськôї армії.
Катеґорія:Політіци Катеґорія:Чечня Катеґорія:Генерал-майори
Пстрина
Пстрина (по ) є село на Словеньску в окресї Свідник.
Обывательство
Зложіня обывательства подля народности (2011 р.) :
Русиньскый язык за материньскый означіли 52 жытелїв (86,7%).
Українцї
Українцї (українці) — выходославяньска нація. До 20. стороча, окрім назвы "Україна, Вкраїна, Окраїна" вжывали: "Українцї (самоназву русь), русины, козакы. Тыж ся называли рутенами (галицькы українцї, черкасами). Їх одгадована кількость во світї є ~45 міліонов. Писмо — кіріліця.
Референції
Катеґорія:Україна Катеґорія:Славяне
Барон Мюнхаузен
Барон Мюнхаузен — фиктивна особа, литературна постава, створена нѣмецкым писательом Рудолфом Ерихом Распе, але тот литературный образ е звязаный з особов реално жившого нѣмецкого шляхтича, реалного барона Мюнхаузена, властным меном Karl Friedrich Hieronymus Freiherr von Münchhausen.
1357
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Александр Дуліченко
Автор нового понятя в лінґвістічній термінолоґії – славяньскый мікроязык. Дуліченко присвятив дакілько робот войводиньскому русиньскому языку (южнорусиньскому) іщі в 70-х рр. ХХ. стороча. Дало бы ся повісти, же стояв при зродї карпатьскых русиньскых літературных языків. Брав актівну участь на конґресах русиньского языка, де представлёвав свою концепцію славяньскых мікроязыків, ід котрым причленив і карпатьскый русиньскый язык. Великый вклад до русиньского языка зробив выданём антолоґії текстів Письменность и литературные языки Карпатской Руси (XV–XX вв.) (Ужгород 2008), на якых ілуструє розвиток русиньского языка од XV. стороча аж дотеперь. Неперерывно слїдує розвой славяньскых мікроязыків і сферы їх функціонованя, што попри языковых нормах і екзістенції письменности у дакотрых языків розвиваючіх ся дакілько сторіч творить основны признакы про фунґованя статусу літературного языка.
Карпатьскый русиньскый язык Дуліченко задїлює у своїй концепції к періферно-островным языкам з письменностёв од XV. стороча. З функціоналного аспекту го характерізує як полівалентный, функціонално розвиваючій ся, окреме у Словакії. Войводиньскый русиньскый язык (южнорусиньскый) задїлює к островным языкам з письменностёв од XVІІІ стороча.
Жерела и одказы
Катеґорія:Русинськый язык Катеґорія:Лингвисты
Богуш Носак Незабудов
Богуш Носак Незабудов, Bohuslav Timotej Ignác Nosák-Nezabudov, *3. фебруар 1818, Тисовец, Мадярске кральовство – †5. апрѣль 1877, Сабинов, Мадярске кральовство быв евангелицкый священик, романтичный поет, новинарь, перекладатель, нотарь.
Носак Незабудов быв запаленый организатор културно-образовной, народностно-просвѣтной и литературной чинности и активный участник словацкого народностного руху.
Походжѣня и штудии
Походив з родины учителя Андрея Носака и Марии Ковачовой. В року 1825 родина ся перенесла до Чиерной Леготы, де Андрей Носак быв спочатку учительом, а од року 1837 парохом до самой смерти (1854). Ту Богуслав выходив зачаточну школу, а в року 1829 дав го отець до латинской школы в Добшиной, одкы по двох роках одышов до евангелицкого лицея в Левочи на далшы штудии (1831–1838). Ту зачав свою литературну чинность и активно ся пустив до сполоченской роботы яко секретарь и библиотекарь Чехословацкой сполочности (Československá spoločnosť). Дале штудовав теологию в евангелицком лицею в Прешпорку (Братиславѣ) (1938–1840), де быв членом Славянского заряду (Ústav slovanský).
Священича служба
В року 1840 высвяченый за священика. Первый рок жив у свого отця в Чиерной Леготѣ, а в роках 1841–1842 быв капланом в Липтовском Микулашу. В новембрѣ 1842 тяжко ся похворѣв, мусѣв лишити священичу службу и вернув ся до Чиерной. Од 13. августа по 10. септембра 1843 вандровав по Выходной Словакии и Угорской Руси, а свои подорожны запискы под назвов Listy z neznámej zeme k L. (Людовиту Штурови) опубликовав в рочнику Орол Татрански (1845–1846). Ку священичой службѣ уже ся не вернув, а працовав приватным учительом в Пештѣ, а од року1845 быв Штуровым помочником в редакции Slovenských národných novín a Orla tatranského в  Прешпорку (Братиславѣ).
Урядницка и сполоченска чинность
Богуслав Носак быв участником Славянского зъѣзду в Празѣ 2.–12. юна 1848. В револучных роках 1848–1849 быв активным организатором народностной оброды, во Вѣдню приготовляв добровольцьох словацкого повстаня, быв другым секретарьом Словацкой Народной рады (SNR). По поражцѣ мадярской револуции в августѣ 1949 працовав на розличных урядницкых мѣстах (Раткова, Ревуца, Рожнява, Длга Вес, Мурань). В рокы реакции по австрийско-мадярской полагодѣ (1867) быв без права на пензию пропущеный з державной службы. З подломленым здоровльом быв вымушеный ити ку свому брату Богумилови, евангелицкому фарарьови в Сабиновѣ, де жив послѣдне десятьроча свого живота. Тоты рокы пережив у великой худобности. Обоме братя были членами Литературного заведения пряшевского, основаного Духновичом.
Творба
Велика часть творбы Богуслава Носака Незабудова вручена русинской тематицѣ. Ку найлѣпшому з того односять прозы Listy z neznámej zeme k L., Spomienky potiské, Laborec (Povesť rusínska). Ку русинской проблематицѣ обертать ся и в поемѣ Krásny Brod, вершах Krajina, Vicherlec, в котрых кличе Русинох ку народностно-културной обродѣ.
Чарлз Дарвін
Чарлз Дарвін [] (12. фебруара 1809 – 19. апріля 1882) быв анґліцькый вченый і закладатель еволучной біолоґії.
Горскый переход
Горскый переход — знижена часть гребеня або пасма гор, приступна про его перейтя (обычайно з ладныма приступовыма дорогами).
Подля походжѣня розличують:
См. тыж
Сѣдло (география)
Референции
Катеґорія:Географична терминология
Чарлз Дарвін
Катеґорія:Биологы
1356
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Домена (біолоґія)
Домен є звычайно найвысше хоснована таксономічна катеґорія (окрем даколи хоснованой супердомены Neomura).
Референції
Катеґорія:Біолоґічна сістематіка
Новинарь
Новинарь е чоловѣк, занятый в новинарствѣ, котрого служебныма повинностями суть збераня, овѣрьованя и ширѣня информаций.
Осиф Ґаґанець
Осиф Ґаґанець (*10. апріля 1793, Вышній Тварожець – †22. децембра 1875, Пряшів) — вызначный русиньскый народный обродженецькый дїятель, будитель Русинів, єпіскоп Пряшівской ґрекокатолицькой єпархії.
Новинарь
Новинарь в сучасном свѣтѣ
Новинарѣ в сучасности мають поле и средства роботы не лем в новинках, але в масмедиях вообще: радио, телевизия, интернет.
Осиф Ґаґанець
Біоґрафія
О. Ґаґанець ся народив у Вышнїм Тварожцю и быв хрещеный 10. апріля 1793. Походив з родины желїзничаря, варташа желїзничной лінії Дукля – Ґорлицї. Учів ся в основній школї в Бардеёві (1801–1804), ґімназіалны рокы провів у піарістічнім монастырю в столічным місті Шатораяуйгей (1805–1807). Штудовав філозофію на Великоварадиньскій академії (1811-12) і теолоґію на богословскій семінарії в Трнаві. За священика быв высвяченый в р. 1816 і за єпіскопа быв менованый папов Ґреґором XVI. другого авґуста 1842. Высвяченый быв в цісарьскій капліцї у Відню, за участи цісарьского двора, мукачевскым єпіскопом Василём Поповічом. Старав ся о выхову священиків-патріотів, якы в часах твердой мадярізації бы доказали свому народови передавати як церьковны, так і народны традіції з ґенерації на ґенерацію. Снажив ся рішати ай соціалны проблемы в єпархії. Силно выступав проти мадярізації Русинів і підпоровав русиньскых народных дїятелїв А. Духновіча і А. Добряньского. В року 1849 го закликали до Дебреціна, де тогды мала резіденцію мадярьска влада і мусив їм пояснити своє дїйствованя. По неуспішній револуції 1848–49 брав участь на готовлїню меморанда А. Добряньского з пожадавками русиньского народа. У септембрі р. 1862 довєдна з А. Духновічом і А. Добряньскым в Пряшові сполузасновав русиньску културну орґанізацію Общество св. Іоанна Крестителя.
Новинарь
Новинарь в сучасном свѣтѣ
Од XX. стороча робота новинаря одзначать ся векшов фаховостьов, котра была овплывнена четырьма факторами:
Осиф Ґаґанець
Література
Катеґорія:Русиньскы єпіскопы
Референції
Катеґорія:Русиньскы народны дїятелї Катеґорія:Русиньскы церьковны дїятелї Катеґорія:Грекокатолицкы епископы
Новинарь
Слобода слова и новинарска етика
Вельо новинарскых организаций выдали правила и кодексы новинарской етикы, але наперек тому в сучасном свѣтѣ множать ся примѣры дезинформации, ширѣня неовѣреных або замѣрно фалшованых новин (fake news), што в значной мѣрѣ уможнено сучасныма техниками масмедий.
Референції
Катеґорія:Новинарство Катеґорія:Професії
Тимур Муцураєв
Тиму́р Хамза́тович (Хаса́нович) Муцура́єв (МуцIурийн Хьамзатан кIант Тимур, 25. юл 1976, Грозный, СССР) — чеченскый автор-исполнітєль, участник вооружонного кôнфлікта у Чечні, на бôці Вооружонных сил ЧРИ.
29. фебруар
29. фебруар — 60. день переступного рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
1355
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Грабовець
Грабовець (по ) є село в окресї Бардеёв в Пряшовскім краю на северовыходї Словенска.
Югочешскый край
Югочешскый край, Jihočeský kraj (до 30. мая 2001 — Budějovický kraj) — еден зоз 14 самосправных крайох Чешской републикы.
Полога
На западѣ межуе з Плзеньскым краем, на сѣверѣ зо Середочешскым краем, на сѣвервыходѣ з краем Высочина, на выходѣ мать курту границю з Югоморавскым краем. На югу з австрийсков федералнов земльов Верхня Австрия, на юговыходѣ зоз Нижньов Австриев, а на югозападѣ з нѣмецков федералнов земльов Бавария.
Зложѣня
На день 1. януара 2020 зложѣня было таке:
Кежмарок
Екстерны одказы
Катеґорія:Окрес Кежмарок Катеґорія:Міста Словеньска
Сміла
Сміла є місто в Україні, Черкаска область. Находить ся на берегах ріки Тясмин, 30 км по штрасi и 24 км по желüзному путёви уд Черкас. Жиє тамкы 68 520 жытелїв. Перше ся споминать у 1542 році.
Катеґорія:Міста Україны Катеґорія:Черкаска область
Калиграмы (Аполлинер)
Калиграмы, Calligrammes: poèmes de la paix et da la guerre, 1913-1916 — зберка поезий Гийома Аполлинера, опубликована в року 1918.
Повна назва зберкы: Калиграмы: вершы мира и войны. Зберка одбивать скушености Аполлинера зоз вояцкого живота в Первой свѣтовой войнѣ в его споѣню з умѣлецкым свѣтом Парижа. Она являть окремый интерес як взор техникы фигурного верша, калиграмы, де текст спорядженый во визуалный образ, напоминаючый о темѣ верша.
Варїхівцї
Варїхівцї (по ) є село на Словеньску в окресї Стропков.
14. децембер
14. децембер — 348. день рока (349. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
Виктор Добрянскый
Виктор Добрянскый — грекокатолицкый священик, педагог, културный и политичный дѣятель русинофилской ориентации, публициста и организатор школства, старшый брат Адолфа Добрянского.
Образованя
Родив ся 3.марца 1816 в Рудльовѣ, Врановскый округ, жупа Земплин, Австрийска империя в родинѣ грекокатолицкого священика Ивана Добрянского и Шарлотты Сепешгазиовой, котра походила з нѣмецкых колонистох, циже про него нѣмецкый язык и русинскый были материнскыма. В Левочи выходив гимназию, пак абсолвовав теологию и филозофию на высшой школѣ во Вѣдню.
Културно-политична активность
Працовав яко префект интерната про дѣтей схудобнѣлого земянства (1840-1847), а од року 1847 — секретарь епископа Пряшовской грекокатолицкой епархии, радник и нотарь конзистории. В часѣ револуции рр. 1848-1849 быв вплывным каноником Пряшовской грекокатолицкой епархии и быв меджи тыма немногыма числом русинскыма интелигентами, котры прияли револуцию з великыма надѣями на то, же ей идеалы и цѣли послужать на хосен и народностным меншинам Мадярщины. Од представительох мадярской векшины вшакже не находив порозумѣня, а его усилованя о розвой русинского школства и културы были означованы як «панславизм». Про то он и его сполочници гледали порозумѣня во Вѣдню: 13. октобра 1849 быв на челѣ русинской делегации, сповномочненой епископом Осифом Гаганцьом, котра была прията императором Францом Йозефом І. и передала му Меморандум Русинох угорскых, быв ай едным з авторох того меморандума. Меморандум обсяговав 10 пунктох, в котрых были жаданя о ровны права Русинох з иншыма народностями, вытворѣня окремого Русинского округа з урядниками русинской народности, або овладаючыма русинску бесѣду, заведжѣня русинского языка як языка школной выукы и администрации в Русинском окрузѣ, вытворѣня гимназии и русинской академии в Ужгородѣ, выданя Русинского Вѣстника во Вѣдню, русинскы капланы в тых военскых еднотках, де вояци восточного обряда чинять векшину, ровна платня про русинскых урядникох, учительох, священикох и канторох, як в иншых частях монархии.