cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Калуш
Катеґорія:Міста Україны Катеґорія:Івано-Франківска область
Иршавскый район
Полога и природа
Район находить ся в централной части Закарпатской области и сосѣдить на сѣверѣ зо Свалявскым районом, на  югозападѣ и югу — з Береговскым и Виноградовскым районом, на западѣ з Мукачовскым районом, на сѣверовостоку — з Межгорскым, на юговостоку з  Хустскым. Плоха — 943 км2, з того лѣсы — 54%, ораниця — 12%. Главна рѣка — Боржава, правый приток Тисы. Року 2009 створеный Националный природный парк «Зачарований край» плохов 6101 га, в околици Илницѣ, де мож видѣти уникатный вытвор природы — Смерековый камень.
История
Район належить до найдавнѣйше заселеных в области. До Трианона (1920) — округ (Ilosvai járás) жупы Берег. До р. 1953 — Иршавскый округ.
Обывательство
Року 1969 в районѣ жили 91 тыс. людей, понад 93% в селах. Подля списованя рока 2001 в районѣ жили 100,881 тысяч людей, з того в селах — 91,366 тыс., в Иршавѣ — 9,515 тысячи. . На зачаток рока 2016 в районѣ было 99.998 обывателей, з того в селах — 90.753, в Иршавѣ — 9.245.
Продукция
Основны агрокултуры: тенгериця, пшениця, жито, овес, з техничных култур — доган. Промысловый конарь представляли подникы в минулому союзного и републичного значѣня: Иршавскый абразивный завод, Илницкый завод машинобудовных узлох, Кушницкый лѣсокомбинат, Иршавскый комбинат гнутых мебльох, Илницка банска справа, Приборжавскый вапняный завод, Иршавскый винный завод, Иршавска ткацка фабрика, Иршавскый стройремонтный завод. В промыслови было занято понад 5 тысяч люди. В сучасности, вшак, велика часть товарень заникла в резултатѣ приватизации и розорваня економичной кооперации. Дакотры обновили технологии и обладунок и продовжують роботу з меншым числом персонала. Напримѣр, Иршавскый абразивный завод обстояв в конкуренции, хоть замѣстнавать лем 126 особ. Практично заникла Боржавска желѣзниця Берегово — Кушниця, што фунговала од року 1908.
Референции
Катеґорія:Районы Закарпатской области
Інн
Катеґорія:Рікы подля алфавиту Катеґорія:Рікы Австрии Катеґорія:Рікы Швайцу Катеґорія:Рікы Германии Катеґорія:Рікы Европы
Доманин
Доманин, Domanín — село в окресѣ Йиндржихув Градец Югочешского краю в Чешской републицѣ. Административно належить ку «малому окресу» Тршебонь. Обывательство — 390 особ (2020).
История
Перва писемна упоминка походить з року 1367. Хроника села пише, же од року 1307 Доманин належав клаштеру августинианох, а по ликвидации клаштера цѣсарьом Йозефом II. став ся властностьов князя Яна Непомука зо Шварценберга. За гуситскых войн село было выпалене, а така судьба го постигла и в часѣ Тридцятьрочной войны.
Окрему историю мать модерна каплиця Св. Вацлава в центрѣ села. Каплицю выбудовало за свои грошѣ (над 100 000 Kč) Министерство школства в року 1924, на тот час то были великы грошѣ. А зробило так за то, же село мало в старой каплици барз цѣнный образ Покладаня Господа Исуса до гроба з XIV. стороча, дарованый августинианами, а боячи ся, же го украдуть, або же ветешна каплиця завалить ся, оддали образ до чехословацкой штатной образарнѣ. Коштом министерства была зготовлена копия, котра умѣщена в новой каплици.
1345
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Пятніця
Пятніця є означіня про пятый день по недїлї (одты і ёго назва).
4. марец
4. марец — 63. день рока (64. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
Професія
Професія є основный фах, занятя, тіп роботы, што выжадує одподвідну кваліфікацію.
Референції
Катеґорія:Професії Катеґорія:Чоловік
Вільшавка
Вільшавка (по ) є село на Словеньску в окресї Стропков.
Обывательство
Зложіня обывательства подля народности (2011 р.) :
Русиньскый язык за материньскый означіли 119 жытелїв (50,4%).
Михайло Юрчакевич
Михайло Юрчакевич (*29. октобра 1869, Росстайне – †6. септембра 1952, Щецин) — грекокатолицкый священик, предсѣдник влады Лемковской републикы Флоринкы. Участник и представитель лемковской делегации на Парижской мирной конференции (1919), въедно з Александром Циханьскым и Ярославом Качмарчиком.
Штудии и священича служба
В року 1889 закончив класичну гимназию в Яслѣ, продовжив науку в духовной семинарии Барбареум в Вѣдню. Рукоположеный в року 1894. В роках 1894–1896 быв администратором парохии в Кривому, наступно в роках 1896–1898 администратором парохии в Росстайном. В роках 1898-1923 парох в Чорному, в роках 1924–1947 парох во Ветлинѣ.
Послѣдны рокы
Под тиском польской влады перемышльскый епископ Йосафат Коциловскый перенюс в року 1924 отця Юрчакевича до села Ветлин (9 км од Ярослава). В часѣ Акции Висла быв выселеный до Щецина, де быв даякый час в арештѣ и де е похованый.
Референции
Катеґорія:Лемковска република Флоринкы Катеґорія:Русиньскы політіци Катеґорія:Русиньскы церьковны дїятелї
Мирон Будински
Мирон Будински, *19. фебруара 1931, Руски Керестур – †2. юния 2018, Нови Сад — познати писатель и професор медзи Руснацами у Войводини.
Животопис
Мирон Будински ше народзел у Руским Керестуре 19. фебруара 1931. року. Оцец му бул познати друкарски роботнїк и вельорочни театрални аматер у Руским Керестуре. Мирон основну школу закончел у своїм валалє, а 1. класу нїзшей ґимназиї школского 1943/44 року у Ужгородзе. 2, 3. и 4. класу нїзшей ґимназиї зоз одличним успихом закончел у Руским Керестуре и бул ошлєбодзени од покладаня малей матури. Висши класи ґимназиї зоз вельку матуру закончел у Бачким Петровцу 1951. року, а Природно-математични факултет у Беоґрадзе 1955. року.
Уж такой по законченю студийох, школского 1955/56 року, роби як професор у ґимназиї у Старей Пазови, а вец у индустрийней школи зоз практичну обуку од 1957. по 1960. рок. Од 1960. року постава асистент на Технїчним факултету у Новим Садзе и ту роби полни єденац роки. Потим роби як професор математики у ґимназиї у Србобранє од 1971. по 1973. рок. И, 1973. року, ше конєчно враца на место фахового сотруднїка на Технїчни факултет у Новим Садзе и ту остава по 1996. рок, кед одходзи до пензиї. Умар у новосадским шпиталю, после чежкей хороти, 2. юния 2018. року. Поховани 5. юния 2018. року на Новосадским теметове.
Творчосц
Мирон Будински охабел вельки шлїд у рускей литератури, витвореней на войводинских просторох. Велї ґенерациї школярох у рамикох школскей лектири читали його „Воденїчку на стриберним потоку“, а його писнї и приповедки читали у „Пионирскей заградки“. Будински єден спомедзи перших пейцох руских писательох постал член Дружтва писательох Войводини од 1971. року. Було му то вельке припознанє за кнїжку сказкох за дзеци „Воденїчка на стриберним потоку“, єдину кнїжку на руским язику котра дожила три свойо виданя!
Старши любителє рускей литератури уж од 1948. року у календарох, а од 1952. року и у часопису „Шветлосц“ мали нагоду читац його поетски и прозни витвореня аж по 1970. рок, кед пре обєктивни причини престал активно сотрудзовац зоз руску периодику. Алє, його твори були и далєй заступени у наших антолоґийох, а обявйовани су и на сербским, словацким, українским, македонским и румунским язику. То найлєпши доказ же твори Мирона Будинского здобули тирвацу вредносц и достойне место у рускей културней скарбнїци.
Че Ґевара
Ернесто Че Ґевара (Ernesto Che Guevara; 14. юна 1928, Росаріо, Арґентіна – 9. октобра 1967, Ла Гіґуера, Болівія, звычайно прозываный як Че Ґевара (Che Guevara)) — быв арґентиньскый лїкарь, марксістічный револуціонарь і ведучій кубиньскых ґеріл.
Выходна півкуля
Выходна півкуля або выходна гемісфера є часть земекулї, котра ся находить выходно од основного мерідіану і западно од 180° выходной довжкы. Належыть до нёй векша часть Европы і Африкы і цала Азія і Австралія.
Друга половина є означована як Западна півкуля.
Референції
Катеґорія:Земля Катеґорія:Ґеоґрафія Катеґорія:Географична терминология Катеґорія:Півкулi Земли
Карпатске простопѣние
Карпатске простопѣние — уникатна форма вокалной литургийной музикы на Карпатской Руси.
Опис
На роздѣл од богослужебной музикы, написаной про церковный хор, карпатске простопѣние спѣвають унисоно вшиткы парохиане под веджѣньом пѣвцоучителя, дяка, кантора. Мелодика и способ поданя простопѣния одличують карпатскых Русинох (заедно грекокатоликох и православных) од вшиткых иншых выходнославянскых народох. Унисоно спѣв зосилнять едноту громады, въедно з тым додаючи каждому чутя особного вдохновѣня.
Р
Р — буква кіріліцї. Хоснує в усіх кірілічных алфавітах (17-та в булгарьском, 18-та в російском і білоруськом, 20-та в сербском, 21-ша в македоньском і в україньском алфавітї).
Евсевий Кесарийскый
Евсевий Кесарийскый, Εὐσέβιος τῆς Καισαρείας, тыж называный Евсевий Памфилов,   Εὐσέβιος ὁ Παμφíλου,  Eusebius Pamphili, *cca 265, Кесария Палестинска, Византска империя – †cca 340, там же — епископ, екзегет, полемиста ай историк, чий опис первых стороч христианства в його церковной истории е межником в христианской историографии.
Биография
Евсевий быв окрещеный и высвяченый в Кесарии, де быв учеником великого теолога Памфила, гоненого Римлянами за його вѣру и умершого в мучеництвѣ в року 310. Понеже гонѣня на вѣру при императорѣ Диоклетианѣ не переставало, Евсевий утѣк до Тиру, а пак до Египту. На память и з великого честованя свого учителя Евсевий прибрав собѣ патроним Памфилов. Евсевий захранив велику кесарийску библиотеку, котру зберав въедно зо своим учительом, а котра хоть не дошла до нашого часу, але послужила за основу и богато цитована в роботах Евсевия.
В року 311 вышов едикт императора Галерия о вѣротерпимости и Евсевий ся вернув до Кесарии, де в року 313 быв рукоположеный на епископа. Од року 323 Евсевий быв близкый ку двору императора Константина Великого и мав там высоку авториту до самой смерти.
Творба
Од року 318, коли ся роспалили христологичны споры довкола арианства и Арий быв выказаный з Александрии, он найшов собѣ симпатию в Кесарии и фактично говорив о Евсевиови як о свойом найвекшом прихылникови. Але в реалности Евсевий усиловав ся примирити обѣ стороны конфликта, прихыляючи ся ку субординационизму Оригена. Так и во своей творбѣ Евсевий выступуе лем як компилатор, цитуючи едного и другого автора, а лем там, де ся выявлять незгода меджи нима, додаючи кус свого авторского текста, в котром пробуе тоту незгоду потолковати и умѣрнити.
Евсевий написав множество робот апологетичного, библийно-экзегетичного, историко-гагиографичного, полемичного обсягу. Найпознатѣйшы суть:
Оцѣнѣня
Книгы Евсевия характерны систематичностьов и множеством обширных цитатох зоз иншых авторох, котрых творы ся стратили, зато якраз Евсевия нераз называли «отцьом христианской историографии».
Од боку церковного суджѣня о Евсевиови были нееднозначны. По його смерти дакотры восточны Церквы записали го меджи святы. Але факт, же не занимав тверду позицию односно догматох Церкви дав можность далшой полемикы, и быв на наступных Вселенскых соборах поддаваный все векшой критицѣ, аж наконець константинопольскый патриарх Фотий I. Великый выголосив го за еретика.
Референции
Катеґорія:Теология Катеґорія:Єпіскопы Катеґорія:Історіци
14. юл
14. юл — 195. день рока (196. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
Мозес Гомберг
Мозес Гомберг, Moses Gombeгg, *8. фебруар 1866, Елисаветград, Россия — †12. фебруар 1947, Анн Арбор, Мичиган, США, америцкый хемик-органик.
Биография
Родина Григория Гомберга и Марии Резниковой з дѣтми охабили Россию в року 1884, лишивши там вшиток свой маеток, понеже головѣ родины и его 18-рочному сыну Моисею грозив арешт за участь в политичном комплотѣ против режима. Оселили ся в Чикагу, де Моисей-Мозес за два рокы научив ся англицкый язык, склав матуриту и в року 1886 зачав штудии на Мичиганской универзитѣ. В року 1890 зыскав бакаларскый ступень, в року 1892 — магистерскый, в року 1894 обгаив докторску роботу з органичной хемии. Од року 1893 до року 1936, коли пензионовав, служив на мѣстѣ асистента, а пак професора во своей alma mater. В року 1925 став ся деканом хемичной факулты.
Референции
Катеґорія:Хемици
Дізъюнкція
Лоґічна дізъюнкція (хоснує ся про ню сімбол ∨) є выроковый злучник, котрой значіня є правдов акурат тогды, кідь холем єден зо вступных операндів є правдов.
Два вырокы споєны дізъюнкціов творять вырок (называный і дізъюнкціов тых двох выроків), котрый є правдивый точно тогды, як є правдивый холем єден зо споёваных выроків. У говоровім языку ся переважно выражать злучником або.
Дізъюнкція веце выроків (ґруп выроків) є правдива точно тогды, як є правдивый холем єден з тых выроків. Дізъюнкція порожнёй множины выроків ся бере як неправдивый вырок.
Катеґорія:Математічна лоґіка
Пінязї
Пінязї суть з економічного погляду такый товар, котрый ся хоснує в дакотрій громадї як шыроко приїманый середок зміны (на плачіня), т.є. товар, на котрый платить, же велика векшына непрямых змін в даякій громадї ся реалізує його посередництвом.
Катеґорія:Економика
1344
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Абстрактный експресионизм
Абстрактный експресионизм — конарь абстракционизма в америцком малярствѣ, котрый ся вывинув зачатком 1940-х рокох и росширив ся на Западѣ в 1950-х рокох. Зачаток того напряма звязаный з притоком надреалистох з Европы, котры утѣкали од нацизма.
Представителе того напряму мали интерес ку автоматичному писаню.
Найвызнамнѣйшыма америцкыма абстрактныма експресионистами были Джексон Поллок, Виллем де Кунинг, Франц Клайн и Марк Ротко. Хоть тот конарь мав розличны голузкы, сполочным про них суть абстрактны формы, не взяты з реалного видимого свѣта, и експресивне, спонтанне емоционалне самовыражѣня через значну слободу техникы з окремым акцентом на выхоснованя перемѣнчивого физичного характера фарб про досягнутя цѣли, жебы пробудити выразны якости (напримѣр, чувственость, динамизма, насилство, тайну, лиризм).
И
И — буква кіріліцї. Хоснує в усіх кірілічных алфавітах, окрем білоруського алфавіта.
Морава (верхний приток Дуная)
Морава середнёевропська ріка довга 329 кілометрів. Протікать теріторіями Чеська, Словеньска і Австрії. Морава ся вливать до рікы Дунай під бурґом Дєвін на граніцї Словеньска і Австрії як його лівый приток.
Катеґорія:Рікы подля алфавиту Катеґорія:Рікы Словакии Катеґорія:Рікы Чехии Катеґорія:Рікы Австрии Катеґорія:Рікы Европы
Малме
Малме, Malmö, выгваряня ) — третий найвекшый город Шведского кральовства. Популация 334 987 (2018). Прогноза популации +57700 (2016–2019). Малме основаный в року 1275. Aдминистративный центер края Сконе (Region Skåne). Часова зона UTC+1, влѣтѣ UTC+2. Телефонный код +46-40. Поштовый индекс 210 00 - 219 99.
История
Найстарша документована споминка о Малме датована роком 1275, а поважуе ся, же быв основаный незадовго перед тым.
В середновѣку быв центром торговлѣ геринками. До року 1658 быв под владов Дании, а одтогды доднесь — Швеции. Великый економичный рост дознав од року 1856, коли ту пришла желѣзниця.
Стара часть Малме захранила середновѣку архитектуру. Меджи найстаршыма памятками готичный храм Св. Петра (XIV. стороча).
Референции
Катеґорія:Населены пункты Швеции
7. марец
7. марец — 66. день рока (67. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
Азербайджан
Азербайджан, офіціална назва Азербайджаньска републіка (Azərbaycan Respublikası) — найвекша і найвеце залюднена країна в области Кавказу. Густота залюдненя — 105/км².
Референції
Азербайджан Азербайджан Катеґорія:Штаты і теріторії, котры основаны 1991
Ганс Крістіан Андерсен
Ганс Крістіан Андресен (*2. апріля 1805, Оденсе — †4. авґуста 1875, Копенгаґен) — даньскый писатель, приповідкарь, автор знамых приповідок на цїлім світї «Храбрый циновый воячок», «Брыдке кача», «Снїгова кралёвна», «Прінцезна на горошку» та іншых. Приповідкы Андерсена переложены были бівше, як 150 языками світу.
Вонкашнї лінкы
Катеґорія:Даньскы писателї Катеґорія:Авторы книг дѣтям Катеґорія:Приповѣдкарѣ
Великы Комяты
Великы Комяты — село в Береговском районѣ (бывшом Виноградовском районѣ) Закарпатской области Украины, центер сельской рады.
Полога
Село лежить над рѣков Боржавов о 13 км на сѣвер од Виноградова.
История
Перва упоминка в историчных жерелах походить з року 1345. Парохия в селѣ упомянута од року 1574. В року 1790 на мѣстѣ старой деревяной церкви высвятили грекокатолицку муровану Михайловску. В роках 1906 высвятили другу грекокатолицку муровану церкву, Св. Духа, копировану зоз катедралного собора Амстердама. В року 1815 в приселку Малы Комяты высвятили третю грекокатолицку муровану церкву Жон-мироносиць.
Списованя року 1910 заевидовало 3139 обывательох, з того были: 2700 Русины, 414 Нѣмцѣ, 23 Мадяре; подля вѣры: 2718 грекокатолици, 414 израелиты.
Списованя року 1930 указало 3270 обывательох, а тоты были: 2868 Русины, 362 Евреи, 30 Чехы и Словаци, 5 Мадяре, 5 чужоземцѣ; подля вѣры: 2796 грекокатолици. В селѣ были нотарьскый, жандарьскый и поштовый уряды, русинска школа (6 клас) и чешска (4 класы).
Днешность
Село мaть середню школу, дом културы, водовод.
Референции
Катеґорія:Населены пункты Украины
Василь Гренджа-Донскый
Василь Гренджа-Донскый [Grendᶚa] (* 24. апрѣль 1897, Воловое, Мараморош, Мадярске кралевство (днесь Межгорье, Украина) — †25. новембер 1974, Братислава, Чехословацка Социалистична Република) — украинскый писатель Чехословакии, политичный активиста Карпатской Украины, редактор новинкы Карпатской Украины Нова свобода.
Биография
Уродив ся в 9-дѣтной селянской родинѣ яко старшый сын. Курс зачаточной школы освоив во фарской школѣ. Робив поштарем на мѣстном поштовом урядѣ. Закончивши заочно неповный курс середной школы,  року 1915 наруковав до войска, а неодовга быв раненый на российском фронтѣ Первой свѣтовой войны и лѣчив ся у Будапештѣ. Перебываючи на реконвалесценции в Будапештѣ учив ся на Торговелной академии и Академии Умѣлств. Року 1918 вертать ся до войска и служить на румынском и тальянском фронтах. Горячо принимать револучны подѣи в Мадярщинѣ. Року 1919 вступать до мадярской Червеной армады. Перва его жена была Мадярка и велика патриотка, под ей вплывом зачинать писати свои первы творы по мадярскы. 16-рочна Мария (Монцика) Вилгелм (1903–1983), родом з Бачкы, з котров побрали ся в новембрѣ 1919, подаровала му двох дѣвок: Алису (Ержику, 1921) и Олгу (1927). В роках 1918–1922 в Будапештѣ продовжив науку на специалных офицерскых курсах, доповнюючи свою освѣту, што дало му можность достати роботу книговода (бухгалтера) в асекурацийном сполку. Вернувши ся до краю в маю 1922, достав мѣсто книговода в Подкарпатском банку в Ужгородѣ, вдяка чому добрѣ забезпечив материално свою фамилию. Обстояня в краю под новов чешсков администрациов нашов зовсѣм змѣненыма. З року 1923 принимать украинофилску орьентацию, зачинать активно робити в Просвѣтѣ и украинскых новинках, публиковати свои поезии. Первы зберькы писав сперву по руськы (Квѣты з терньом, 1923), пак по украинскы етимологичным правописом (Золотѣ ключѣ, 1923). Дале перешов, яко первый в краю на фонетичный правопис (Шляхом терновим, 1924). Року 1926 з урядного дозволу змѣнив прозвище на Гренджа-Донскый. Того же року выходить его перва прозова книжка Оповідання з Карпатських полонин  Року 1928 став ся первым украинскым писательом, чия книжка была опубликована в Совѣтской Украинѣ (Тернові квіти полонин, 1928, Харьков). Року 1930 розышли ся з первов женов, Алиса зостала з отцем в Ужгородѣ, а жена з малов Олгицов одышли до Будапешту навсе. 25. апрѣля 1933 побрав ся з Марусев Рущаковов (1912–1990), простов верховинков з Волового, 15 рокы молодшов од него. У Воловом его будуча жена была учительков ручных робот (вышиваня) в горожанцѣ. З нев мав сына Ивана (1945).
В януарѣ 1935 став членом проводу Украинского националного объеднаня (УНО), в периодѣ Карпатской Украины редаговав у Хустѣ новинку Нова свобода. По утлумѣню новопроголошеной републикы мадярскым войском 15. марца 1939 трафив до концтабору с. Крива, а пак Варюлопош (коло Нѣредьгазы), а по вывольнѣню 7. августа 1939 переселив ся до Братиславы, де жив до конця живота.
За Тисового режиму быв ведучым украинской програмы словацкого радия. По приходѣ Червеной армады наступив до рядов коммунистичной партии Чехословакии (1945) и брав участь в антифашистичном руху. В добѣ украинизации активно помагав новым украинскым периодикам Дзвіночок, Піонерська газета, Дружно вперед, Дукля и публиковав в них свои творы. В послѣдны рокы свого живота занимав ся редагованьем своих ранных творов, вымѣнюючи слова и выразы руськой бесѣды на литературны украинскы.
Референции
Катеґорія:Украинскы писателе Катеґорія:Украинскы поеты
1343
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Археолоґ
Археолоґ є особа выконуюча археолоґічне дослїджованя на археолоґічных локалітах і повязаны актівіты, якыма суть документація баданя. Про свою роботу хоснує археолоґічны методы і поступы. Дакотры археолоґове ся занимають експеріменталнов археолоґіов, другы ся шпеціялізують на різны археолоґочны підобласти, як є наприклад правіка археолоґія або класічна археолоґія.
Референції
Катеґорія:Професії Катеґорія:Археолоґія
Кохановцї (окрес Бардеёв)
Кохановцї (по ) є село в окресї Бардеёв в Пряшiвскім краю на северовыходї Словеньска.
Бушовце
Бушовцѣ (слов. Bušovce, мад. Busóc, нѣм. Bauschendorf) є село в окресѣ Кежмарок в Пряшовском краю на сѣверовыходѣ Словакии.
Полога
Бущовцѣ лежать при главной дразѣ, ведучой до Подолинця, за 6 км од него, при рѣцѣ Попрад, о 4 км за Спишсков Белов.
История
Село первый раз документално упоминать ся под роком 1286 под назвов Страгар, а властниками ей были предкы родины Швабиовцьох. Позднѣйша назва села была Busóc мад., Bauschendorff нѣм. (1564). Землепаны в селѣ были переважно Нѣмцѣ.
В року 1787 мало село 81 хыжу и 589 обывательох, в року 1828 — 98 хыж и 730 обывательох.
В року 1818 в селѣ быв высвяченый деревяный евангелицкый костел, котрый але згорѣв 2. юла 1877 при великом пожарѣ, котрому подлягло цѣле село окрем трьох хыж. 2. мая 1879 зачали выставбу мурованого евангелицкого костела, котрый высвятили 18. апрѣля 1881.
В року 1910 в селѣ были 438 обывателе нѣмецкой и словацкой народности, желѣзнична штация, поштовый и телеграфный уряд, цех на выробу дамаста и грубого полотна, филиалка кежмаркской текстилной фабрикы Wein.
По Другой свѣтовой войнѣ были тутешны Нѣмцѣ депортованы, а село заняли новы обывателе.
Културны памяткы
Найвызнамнѣйшов културнов памятков села е римокатолицкый костел св. Лаурентиуса зачаточно выставленый в готичном штилу в 14. ст. и бароково реконштруованый в 17. ст. Зоз готичного храма заховала ся статуя Дѣвы Марии з року 1400, умѣщена в фондах Словацкой народной галереи.
Референции
Катеґорія:Населены пункты Словакии
Юрко Цимбора
Юрко Цимбора, Juraj Cimbora, * 6. юн 1919, Свидник, Словакия – † 1. октобер 1989, Пряшово, Словакия — педагог, хормайстер, композитор, фолклориста меджи Русинами Восточной Словакии.
Биография
Юрко Цимбора, родак зо Свидника, походив зоз селянской родины.
Абсолвовав Пряшовску грекокатолицку учительску руську семинарию (1938), пак концьом 1930-х ай в 1940-х роках по русинскых селах Пряшовского края и меджи штудентами Пряшовской русской гимназии пропаговав балалайкову музику.
Од року 1949 учительовав в Хмельовой, Гаваю, во Свиднику, Гуменному и на середной педагогичной школѣ в Пряшовѣ (1949–1957). В року 1955 в Братиславѣ абсолвовав шпециалны курзы хорового спѣваня, а од року 1958 став ся умѣлецкым ведучым Поддуклянского украинского людового ансамбла PULS (1958 – 1967, 1970 – 1980). Быв там фахман на вшитко: хормайстер, хореограф, драматург, композитор и текстарь, а то му ся дарило, бо в повности знав мѣстну людову музику.
О животѣ и творбѣ Юрка Цимборы в року 2016 выдав книжку Ян Калиняк, з котрой ся мож дознати, же не лем записовав людовкы, але компоновав музику про хореографичны сцены, писав властны тексты спѣванок, инштрументалну музику, написав ай оперету в трьох дѣях Рождение жизни, 1947, котру в добѣ наставшой украинизации переробив на украинску: Незабутня весна, 1969. В той добѣ мусѣв писати и парадны соцреалистичны украинскы кантаты: Спів нашой молоді, Назавжди відкинуто горе, У сонячнім колі, Сонце Жовтня, Слався Жовтень, Наш прапор багряний, Фестивальна пісня, Слава героям и далшы.
Творба
Позберав скоро 1 000 народных спѣванок. Автор даколькох публикаций и зборникох, еден час сполупрацовав з катедралным хором св. Йоана Крестителя. Тоты, котры го в хорѣ знали, доднесь на нього споминають з ласков и почливостьов. Быв решпектованый нелем як фахман в области музикы, але и як вѣруючый чоловѣк, котрый моцно любив свой старославянскый обряд и Грекокатолицку Церковь.
Референции
Катеґорія:Композіторы і музиканты Катеґорія:Педаґоґы Катеґорія:Русиньскы фолклорісты
Ъ
Ъ (чітати ся як «твердый знак», ці «дебело їер») — буква кіріліцї. Хоснує в русиньском, російском і в булгарьском алфавітї.
Йоганн Себастьян Бах
Йоганн Себастьян Бах (31. марца 1685 – 28. юла 1750) быв нїмецькый музичный складатель і віртуоз гры на клавесовы інштрументы, єден з найвекшых музичных ґеніїв вшыткых доб.
Катеґорія:Композіторы і музиканты
Пісня
Піснї ся дають дїлити по різных катеґоріях Катеґорія:Музика
1342
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Йоганн Кеплер
Йоганн Кеплер, Johannes Kepler, *27. децембра 1571 Вайл дер Штадт – †15. новембра 1630 Регенсбург — быв нѣмецкый математик, астролог и астроном.
Живот
Кеплер походив з родины гет скромных статкох и не мог думати о высокых школах, але в конци XVI. стороча, коли вшитко школованя было в руках Церкви, ему пощастило, же достав герцогску штипендию од пановника мѣстечка Вайл дер Штадт, жебы ся учив на лутеранской семинарии. Ай сам он ладив быти священиком, але его наданость ку наукам, окреме ку математицѣ, наконець привела го на высшу школу, де професор математикы, в минулости лутеранскый священик, котрый скрыто подтримовав идеи Коперника передав тот интерес свому способному штуденту.
Кеплер, гледаючи математичну гармонию свѣта, сотвореного Богом, подъяв ся математично систематизовати идеи Коперника. Учив ся на Универзитѣ Тюбинген, выучовав математику и етику в Грацу, складовав календарѣ и астрологичны прогнозы.
Доставши зимницю, Йоганн Кеплер умер в року 1630 в Регенсбургу, де пошов, жебы му выплатили проценты з австрийскых облигаций, котры у него были.
Творба
В роботѣ Предвѣстник, циже Космографична тайна (Prodromus sive Mysterium cosmographicum, 1596) выклав божественный математичный порядок небес: шѣсть планет вызначають пять интервалох, котры одповѣдають пятьом «платоновским» многогранникам. Быв придворным математиком в Празї при дворѣ краля Рудолфа II., помочником Тихо Браге. Ту, обробляючи его точны мерькованя за рухами Марса, сформуловав первы два законы обертаня планет: планеты ходять не по круговых орбитах, але по елипсах, в едном огниску котрых лежить Сонце; планеты ся рухають зоз таков скоростьов, при котрой радиусы, споюючы их зо Сонцьом, описують еднакы плохы за два еднакы интервалы часу (Нова астрономия — Astronomia nova, Pragae, 1609). По часѣ тоты законы были росширены на вшиткы планеты и сателиты. Третий закон — квадраты обѣжного часу двох планет односять ся, як кубы их середних оддаленостей од Сонця — выкладеный в Гармонии свѣта (Harmonices mundi, 1619). Про математику окремый вызнам мала робота Стереометрия винных бочок (1615), в котрой Кеплер вычисляв объемы тѣлес, што ся творять при обертаню коничных профилох довкола оси, яка з нима в едной ровинѣ. Он тыж поужив логаритмы на складаня новых таблиць руху планет (1627). Его Куртый начерк коперниканской астрономии (Epitome astronomiae Copernicanae, 1621) быв найлѣпшым учебником астрономии той добы. Объявлѣня Кеплера мали величезный вызнам про филозофскый и научный розвой Новой добы.
Референции
Катеґорія:Астрономы Катеґорія:Математіци
Скворець рожевый
Дорослы птахы суть незамінительны, переважно ружовы, із світло помаранчовыма ногами і дзёбаком і блищачо чорнов головов, крылами і хвостом. Самцї в часї розмножованя мають навысше выразно продовжены пірка на голові, котры при взруху ся взтычать. Тыж як далшы виды шпаків і скворець ружевый є дуже соціалный і на зиму творить великы ґрупы птахів. Є вшыткопожераючій, але в страві преферує вшелиякы хробачіны.
Жрідла
Катеґорія:Шпаковы Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Рабство
Рабство є означіня сістемы, в котрій ся хоснує робота неслободных людей (рабів), котры суть по правній і фактічній сторонї торговным маєтком збавленым особной слободы.
Катеґорія:Сполоченскы системы
З
З — єденадцята буква русиньского алфавіта, буква кіріліцї. Хоснує в усіх кірілічных алфавітах.
8. марец
8. марец — 67. день рока (68. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
Лазурівка
Лазурівка (Cyanistes caeruleus) є дрібный синицёвый співак шыроко росшыреный в мірній і субарктічній Европі і западній Азії.
Опис
Їй шпеціфічнов ознаков, котра єй одрїзнять од подобной звычайной синицї, є синє тимя головы і тмава смуга через очі і спідню часть горла. Чоло і лиця мать білы, затылок, крыла і хвостовы пірка синї, хырбет жовткасто зеленый, бріхова часть тїла є сирово жовта з узков чорнов смужков, ногы синяво сивы і фарба оч тмаво бура. Молоды синицї суть наперед сивы із світло синєм надыхом на крижах, пізнїше здобывають выразне жовтїше зафарблїня як їх родічі.
Хованя
Лазурівка є сталый вид. Жыє в листяных і змішаных лїсах, парках, алейах, загородах, але і в сентрах векшых міст. На зиму творить змішаны ґрупы а тыж як другы виды синицї вынимать ся і тот вид незвычайнов чіперностёв і велёраз під час гляданя стравы вісить долов головов. Неприязны хвилї перебывать скрыта в невеликій ямцї в земли. Лазурівка ся найчастїше озывать выразным „ті-ті-ті“, як варовный звук хоснує выразне „чіір“.
В природї ся звычайно дожывать 1,5 рока.
Страва
Лазурівка належыть міджі цїнных пожерачів рослиновых шкодцїв, як суть наприклад гусеніцї мотыля, вшелиякы мушкы, хоць на ярь любить обжерати і молоды квітя листяных стромів або різне насїня, особливо пак сонячніцёвы. В зимушнім часї собі страву рада спестрить бурьскыма орїшками або шмальцём в сітьцї.
Розмножованя
Гнїздить в дуплах стромів або в деревяных будьках завішеных на стромах а до свого гнїзда ся вертать каждый рік.
Як є їй гнїздо огрожене, зъїжыть хохолку на голові, зачне сычати і до предатора неогрожено клювати. Гнїздо собі будує звычайно з мохів, піря або різной травы а єдну аж дві зношкы яєць кладе міджі апрілём і маём. Єдна зношка бывать в порївнаню з іншыма співаками дуже богата і обычайно рахує сїм аж дванадцять білых, червенкасто флякастых яєць.
Молодята опущають гнїздо по 17-18 днях жывота.
Таксономія
Лазурівку першыраз описав Карл Лінней в роцї 1758 в своїм дїлї Systema naturae (Сістема природы) під науковым іменом Parus caerulaus.
Розознаваме у нёй дакілько підвидів:
Референції
Катеґорія:Синицёвы Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
14. юн
14. юн — 165. день рока (166. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
Кесария Палестинска
Кеса́рия, קֵיסָרְיָה, Кейса́рия;  Καισάρεια;  Caesarea Maritima або Caesaraea Palaestina — давный город, на березѣ Середоземного моря, в сучасности руины в Народном парку днешного Израела.
История
Кесария была закладена Иродом Великым на мѣстѣ бывшого феницийского города, котрый ся звав Стратонова турня (Turris Stratonis), але быв наново роскошно розбудованый и названый на честь римского императора Кесаря Августа. Кесария — мѣсто подѣй, описаных в Библии. Ту довгый час жив и писав свои роботы вызнамный церковный историк Евсевий.
Интересны факты
В археологичных выкопавках в року 1961 быв ту найденый римский запис, в котром ся упоминать Понтий Пилат, прокуратор Юдеи в часѣ укрижованя Исуса, а то быв первый в истории бизовно датованый приживотный запис о прокураторѣ.
Референции
Катеґорія:Старовікый Рим Катеґорія:Византска империя
1632
Жерела и одказы
Катеґорія:Рокы
Віслава
Віслава (по ) є село на Словеньску в окресї Стропков.
Ташизм
Ташизм,. tachisme, од tache фляк — пруд в западноевропском абстракционизмѣ 1950-х – 1960-х рокох. Ташисты мальовали образы методом «психичной импровизации»: флякы фарбы ляпкали на полотно скорыма рухами, обычайно без наперед обдуманого плана.
Віслава
Обывательство
Зложіня обывательства подля народности (2011 р.) :
1341
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Ташизм
Ташизм е европскым аналогом америцкого абстрактного експресионизма, але на роздѣл од него характерный менше атакуючов манѣров взаимодѣи пензля з полотном, векшов легкостьов форм и уважаньом на колоры. Сопротив америцкых тоты образы суть вецей елегантны и лиричны, часто з грациозными линиями и мѣшаными приглушеными колорами.
Дакотры образы ташистох будять асоциации з природныма явами (водна стихия, горны ландшафты и т. п.), з объектами микросвѣта. Ташизм як лиричну абстракцию односять до ширшого понятя информалне умѣня (art informel).
Віслава
Обывательство
Русиньскый язык за материньскый означіли 88 жытелїв (39,1%).
Коростень
Коростень є місто в Українї, Жытомирьска область. Жыє тамкы 65 647 жытелїв. Перше ся споминать у 709 роцї.
Катеґорія:Міста Україны Катеґорія:Жытомирьска область
Джеймс Олдридж
Джеймс Олдридж, повным меном Гаролд Едвард Джеймс Олдридж, Harold Edward James Aldridge (*10. юл 1918 — †23. фебруар 2015) быв австралийскый писатель и новинарь. Его военны корешпонденции з Другой свѣтовой войны были публикованы по цѣлом свѣтѣ, и быв он автором понад 30 книг, як белетричных, так и литературы факту, главнѣ романох о войнѣ, пригодах и книг про дѣтей.
Живот и карьера
Олдридж родив ся в Уайт Гиллс, передмѣстю Бендиго, штата Виктория в Австралии. В серединѣ 1920-х фамилия переселила ся до Свон Гилл, и многы з его австралийскых сужетох суть заложены на его споминках зоз тамошного живота. В року 1938 Олдридж переселив ся до Лондону и бывав там до конця живота.
Его другый роман Морскый орел (1944), котрый повѣдать о австралийскых вояках в часѣ бойох и утраты Креты в року 1941, быв тыж успѣшный, хоть и не мав самы добры рецензии, як первый. Але америцкый критик Н.Л. Ротман в Saturday Review хвалив роман за его "позачасовость" и высокоякостну росповѣдь. Ранны романы Олдриджа были под силным вплывом Ернеста Гемингвея. За Морского орла Олдридж достав в року 1945 литературну награду.en:John Llewellyn Rhys Prize
Олдридж успѣшно выступив и з малыма прозами повѣданя, новела. Австралийскы спомины, атмосферу дѣтства зобразив в книзѣ Золото и пѣсок, 1960.
Олдридж веце раз навщивив СССР, его романы суть антифашистичного и антиколониалного замѣряня.
Од року 1951 Олдридж входив до веджѣня организации Писателе за мир. Року 1973 достав меджинародну награду Ленинска премия за упевнѣня миру.
В року 1972 достав золоту медалю од Меджинародной Организации Новинарьох (Organisation of International Journalists). Его дѣла опубликованы на 40 языках.
Референции
Катеґорія:Англоязычны писателе
Йоганн Вольфґанґ фон Ґёте
Йоганн Волфґанґ фон Ґёте (Johann Wolfgang von Goethe; 28. авґуст 1749, Франкфурт над Моганом – 22. марец 1832, Веімар) - нїмецькый поет, прозаік, драматік, історік уменя і умелецькый крітік, правник і політік, біолоґ і ставитель.
Категорія:Поет
Косово
Косово, або тыж Републіка Косово (Kosova, Kosovë, Republika e Kosovës; Косово, Република Косово / Kosovo, Republika Kosovo) — часточно признаный внутроземный штат лежачій юговыходній Европі на Балканьскім півострові. Головне місто є Приштина. Презідент — Вйоса Османі.
Катеґорія:Країны Европы Катеґорія:Країны
Малі
Малі — внутроземный штат в Африцї. Головне місто є Бамако. Катеґорія:Країны
1340
Вмерли
Катеґорія:Рокы
1452
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Бамако
Бамако — головне місто Малі.
Катеґорія:Головны міста
Гектор Берліоз
Луї Гектор Берліоз (Louis Hector Berlioz; *11. децембра 1803, Ла-Кот-Сент-Андре — †8. марца 1869) — французькый композітор, діріґент, музичный писатель. Член Інштітуту Франції (1856).
Бібліоґрафія
Катеґорія:Французькы композіторы Катеґорія:Композіторы епохы романтізму Катеґорія:Оперны композіторы
Йоганн Ґутенберґ
Йоганн Ґутенберґ (1397/1400, Могуч – 3. фебруара 1468, Могуч) быв вынаходником технолоґії механічного друку книжок помочов кладеных букв.
Катеґорія:Вынаходници
Орест Дубай ст.
Орест Дубай ст. (* 15. август 1919, Великы Поляны – † 2. октобер 2005, Братислава) — академичный малярь, еден з найвызнамнѣйшых русинскых графикох XX. стороча в Словакии.
Школы
Орест Дубай родив ся в днесь неекзистуючом селѣ Великы Поляны, што было в окресѣ Снина, а в року 1981 было евакуоване з причины выставбы водного дѣла Старина. Учив ся на Мукачовской русской гимназии, пак в роках 1939–1943 продовжовав зоз штудиями рисованя на Словацкой высокой школѣ техничной в Братиславѣ (Slovenská vysoká škola technická v Bratislave — SVŠT), на оддѣлѣню вытварного умѣня и рисованя.
Карьера
В року 1948 выучовав вытварне умѣня на педагогичной факултѣ Универзиты Коменского в Братиславѣ, а в роках 1949–1984 на Высокой школѣ вытварных умѣнь (VŠVU) в Братиславѣ, котрой в роках 1968–1971 быв ай ректором. В року 1964 став ся честным членом Флорентийской Академии Умѣня (Accademia Fiorentina Delle art). В року 1977 быв вызнаменаный званьом Народный умѣлець, а тыж добыв Grand Prix на Биеннале словацкого графичного умѣня в Банской Быстрици. В року 1981 признана му награда Ex aeguo в конкурзѣ модерной словацкой графикы в Банской Быстрици.
Родина
Побрав ся з Аннов Вышнов (*1920–†2013), а мали двох сынох: Ореста Дубая, маляря, и Юрая Дубая, архитектора.
Творба
Найвеце познатый своима графичныма дѣлами и книжныма илустрациями. Меджи знамыма суть In memoriam Tokajík 19.XI.1944 (1949), илустрации в книжцѣ поезий Богдана-Игоря Антонича, мозаикы в шпиталю в Бардѣйовѣ, декоративне скло про Chemko Strážske, композиции на фасадѣ будовы пивовару во Великом Шаришу, таписерии на Братиславском замку. В роках 1988 аж 1989 подаровав велику колекцию зоз майже 800 своих робот Вигорлатскому музею в Гуменном, што тогды было еще Крайознавчым музейом, яко дар родному краю. Од року 1994 музейна галерия несе честну назву Галерийна сѣнь Ореста Дубая.
Референции
Катеґорія:Вытварници Катеґорія:Педаґоґы
Чіле
Чіле (Chile, офіціално Републіка Чіле (República de Chile) — країна на югу Южной Америкы.
Екстерны одказы
Чіле Катеґорія:Чіле Катеґорія:Южна Америка
Общество св. Іоанна Крестителя
'''Общество св. Іоанна Крестителя''' (Сполок св. Яна Крестителя; Чин св. Яна Крестителя) - русиньска културна орґанізація. Орґанізація была заснована в септембрі рока 1862 русиньскыма народныма дїятелямі А. Духновічом, А. Добряньскым і О. Ґаґанцём в Пряшові.
Членамі общества былі вызначны русиньскы дїятелї выходного Словеньска, словеньскы писателї і журналісты ай російскы славісты дїючы в Австрійскій імперії.
Проґрамом общества было културне, реліґійне і народне взростаня Русинів, передовшыткым через матеріалну, духовну і освітну поміч про русиньскых ґрекокатолицькых штудентів. Общество так заложыло в Пряшові інтернат про штудентів з немаєтных родин, якый ся называв Алумнеум.
Общество заникнуло в роцї 1874. Было оновене в роцї 2003.
Референції
Катеґорія:Русиньскы орґанізації
Чесько
Чесько, або тыж Чехія (Česko), офіціална назва Чеська републіка (Česká republika) — країна в середнїй Европі. Чесько є членом Европской унії од року 2004. В Чеську є офіціална мена Чеська коруна. Головне місто то Прага.
Чесько Катеґорія:Европска унія Чесько Катеґорія:Чесько
Гавка
Гавка є село в окресї Кежмарок в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Співак
Співак або вокаліста є музикант, якый створює гудьбу помочов свого голосу. Звычайно під понятём співак розуміме тото, же музикант інтерпретує мелодію. Дакус шырше значіня мать вокаліста. Тот може інтерпретовати і немелодічны звукы, в тім чіслї говореного слова або рапу.
Референції
катеґорія:Спів Катеґорія:Музичны термінолоґії Катеґорія:Професії
Дубай (чеперушка)
Дубай може означати:
1471
Вмерли
Катеґорія:Рокы
1339
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Комаров (окрес Бардеёв)
Комаров (по ) є село в окресї Бардеёв в Пряшiвскім краю на северовыходї Словеньска.
29. авґуст
29. авґуст — 241. день рока (242. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
Кухары
Кухары (Кухарі) — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 341 (2001).
Катеґорія:Села Волиньской области
Брод
Брод — неглубокое мѣсто на водѣ, де мож перейти не плавлючи.
Од того значѣня утворили ся назвы вецерых населеных мѣст:
Вышнїй Грабовець
Вышнїй Грабовець (по ) є село на Словеньску в окресї Стропков.
Ростокы (окрес Свідник)
Ростокы (по ) суть село в окресї Свідник в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Обывательство
Зложіня обывательства подля народности (2011 р.) :
Русиньскый язык за материньскый означіли 98 жытелїв (28,4%).
Великый Новгород
Великый Новгород (до року 1999 офіціална назва — Новгород) — місто в Росії, адміністратівный центер Новгородской области. Лежыть у северозападнїй части Росії, на ріцї Волхов, 200 км на юг од Санкт-Петербурґа. Населення - 225 тис. людей.
Історія
Перше ся споминать у 859 році.
Катеґорія:Міста Росії
Азтекы
Азтекы — найвекшый народ америцькых індіанів Мексіка, котрый пришов до централной частины країны із севера в 12. сторочу. Інша автентічна назва азтеків — мешіка. Вважать ся, же в 1325 р. зачали будовати свою столицю — Теночтитлан (на місцї сучасного Мексіка). Теночтитлан ся поступно став столицёв імперії, котра ся розлїгала далеко за граніцями Мексіцькой долины.
Катеґорія:Середновік Катеґорія:Народы і етніка
Анна Плїшкова
Анна Плїшкова (* 27. юна 1964, Снина, Чеськословеньско) — директорка Інштітуту русиньского языка і културы Пряшівской універзіты (2008), академічна выкладателька, русиньска журналістка.
В роцї 1987 закінчіла Філозофічну факулту Універзіты Павла Йозефа Шафаріка в Пряшові — учітельство україньского языка і літературы і словацького языка і літературы, в роках 1987—1991 была редакторков україньскоязычных новинок Нове життя, в роках 1991—1998 была редакторков русиньскоязычных періодік — часопису і новинок «Русин» і «Народны Новинкы». В часі, кедь была новинарьков и редакторков, брала участь в роботї над «Орфоґрафічним словником русиньского языка» (1994).
В роцї 2010 ся габілітовала в Братїславі на Філозофічній факултї Універзіты Яна Амоса Коменьского і здобыла научно-педаґоґічный тітул «доцент» в штудійнім одборї «Славяньскы языкы і літературы» із замірянём на русиньскый язык. Од року 2008 была директорков Інштітуту русиньского языка і културы Пряшівской універзіты. Од року 2010 ся на Пряшівскій універзітї стала ґарантков бакаларьского і маґістерьского штудійного проґраму «Русиньскый язык і література», а од року 2014 і сполуґарантков докторьского штудійного проґраму Славістіка — русиньскый язык і література.
Анна Плїшкова є авторков многых научно-педаґоґічных публікацій; 4 научных моноґрафій, авторков і сполуавторков (вєдно з колеґом і ментором доц. ПгДр. Василём Ябуром, к. н., пізнїше і з ПгДр. Кветославов Копоровов, ПгД.) 5 высокошкольскых і 8 середнёшкольскых учебників і понад 100 научных і одборных домашнїх і загранічных публікацій.
За свою роботу у сферї русиністікы была оцїнена Преміёв св. Кіріла і Мефодїя за розвой русиньского языка, Преміёв Антонія Годинкы за розвой русиньского языка і літературы, Цїнов ректора Пряшівской універзіты i Бронзовов медайлов Пряшівской універзіты за вызначный вклад до наукы і освіты Пряшівской універзіты.
За свою научно-педаґоґічну роботу в сферї русиністікы ся в роцї 2008 дістала до персоналной енціклопедії «Who is Who v Slovenskej republike».
Референции
Катеґорія:Русиньскы лінґвісты Катеґорія:Русиньскы педаґоґы Катеґорія:Русиньскы новинаре Катеґорія:Снина Катеґорія:Пряшівска універзіта Катеґорія:Уродили ся 1964
Баньска Щавніця
Баньска Щавніця (по Banská Štiavnica) — місто на Словеньску Банскобістріцького краю, адміністратівне центрум окресу Баньска Щавніця. Баньска Щавніця є історічне баньске місто ключовым значінём про Австрійску імперію (особливо ложіска стрібра).
У містї бывать 10.191 людей.
Хордовы
Хордовы (Chordata) є тіп другоротых быдел, якый включать хырбетных і пару близкых ґруп безхырбетных. Суть двосторонно сіметрічны, в дакотрім часї свого жывота мають осовый скелет, нервову трубіцю, жабровы щербы, ендосты і свалнатый хвіст аж на аналну дїру. Притім платить, же нервова трубіця є на сторонї хырбета, хырбетова оса проходить централно а сердве є уміщене на бріховій части. Міджі хордовых належыть і чоловік.
Хордовы ся вывинули правдоподобно по початку камбрія (дас перед 530 міліонами років). Затля познаме коло 45 000 видів.
Референції
Катеґорія:Жывотины
Четверь
Четверь є означіня про четвертый день по недїлї (одтыль і ёго назва).
Степан Фодор
Степан Фодор, Фо́дор Степа́н Степа́нович, Fodor István; *2. новембер 1907, Нижня Грабовниця (днесь часть Чинадьова), Мадярске кральовство — †23. май 2000, Ужгород, Украина — вызнамный украинскый ботаник мадярского походжѣня, доктор биологичных наук, професор катедры ботаникы Ужгородской универзиты.
Биография
Походив з мадярско-нѣмецкой родины з русинско-нѣмецко-мадярской Нижньой Грабовницѣ. Отець му, Иштван Фодор (1874–1948), быв директор-учитель мѣстной школы, мати Анна Кершбаум (1882–1958), была з нѣмецкых колонистох, побрали ся в року 1905.
Степан Фодор закончив реалну гимназию в Мукачовѣ (1919–1928) и природницку факулту Карловой универзиты в Празѣ (1928–1934). Выучовав природо- и землепис в ужгородской реалной гимназии. Пак го пересунули до ужгородской дѣвочой гимназии, де залюбив ся до едной гимназисткы, Ирины Иванчо, з котров ся побрали в року 1938, як закончила гимназию. В року 1942 быв взятый до войска, в конци войны трафив до заятя, одкы вернув ся в року 1946.
В Ужгородѣ ся в року 1946 отворила универзита, и там го взяли як научного сполупрацовника, а неодовго став ся директором новоствореной ботаничной заграды. В року 1956 в Киевской универзитѣ обгаив кандидатску дизертацию з темов Дендрофлора Закарпаття і шляхи її збагачення, а в року 1973 в Московской универзитѣ — докторску з темов Флора Закарпатья и возможности ее использования в народном хозяйстве. Активно працовав як професор катедры ботаникы до року 1987, коли пензионовав.
Научна робота
Степан Фодор быв автором и сполуавтором понад 100 публикаций, серед котрых найпознатшы суть: "Флора Закарпаття" (1974), "Екзоти Карпат" (1985), "Ботанічні скарбниці Карпат" (1990). Розробив и читав курзы "Ботаника" (высшы ростлины), "Мѣстна флора", "Систематика высшых ростлин", "Еволуция высшых ростлин" и "Великый практикум з ботаникы". Быв научным ведучым вельох дипломных и курзовых робот, кандидатскых дизертаций.
Сполоченска чинность
Степан Фодор быв активистом вельох сполоченскых организаций: членом редакчной колегии часопису "Tiscia" (Сегед, Мадярщина), ведучым секции "Памяткы природы" Закарпатской областной организации Украинского товаришства санованя природы, началником Ужгородского оддѣлѣня Московского общества изгледовачох природы (МОИП).
Честь памяти
На честь Степана Фодора описаный новый вид Crepis fodorii Pénzes. В року 2007 в Ужгородѣ на его честь была юбилейна научна конференция, выданый юбилейный зборник "A Kárpátok büvöletében élt. Fodor István botanikus centenáriúmi emlékkönyve", а на хыжи, де бывав (на рогу Капитулной и Замковой), отворена памятна табла. За ним названый Научно-згледный центер Закарпатского мадярского инштитуту имени Ференца Ракоция ІІ. (Берегово).
Референции
Катеґорія:Педаґоґы Катеґорія:Биологы
Йоганнес Брамс
Йоганнес Брамс (7. мая 1833, Гамбурґ – 3. апріля 1897, Відень) быв нїмецькый музичный складатель, клавіріста і діріґент з часів романтізму.
Катеґорія:Композіторы і музиканты
1704
Вмерли
Катеґорія:Рокы
1338
Вмерли
Катеґорія:Рокы