cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алканы
Алканы— ацикличны насычены гидрокарбоны, што мають атомы карбона вязаны меджи собов простов вязбов до простых або росконареных ланцох, общой формулы CnH2n+2, де n≥1 (метан, етан, пропан и т. д.).
Появлѣня и властности
Алканы чинять значну часть гидрокарбонох в ропѣ и природных горючых газах.Из ропы и природных горючых газох были выдѣлены вшиткы алканы нормалной штруктуры од метана (СН3) по тритриаконтан (С33Н68) включно. Векшина их хемичных реакций зачинать ся з розорваня вязбы С-Н, а их роспад при высокых теплотах одбывать ся передо вшиткым на вязбах С-С.
Агрегатный стан и схоснованя
Алканы суть газовиты при числѣ атомох карбону в молекулѣ до четырьох, текучы при 5–15, тверды при 16 и веце. Тверды алканы дѣлять ся на парафин и церезин. Газовиты и текучы алканы служать жерелом енергии, про выробу палив, а тверды — як техничны олайовы материалы и медицинскы масти.
Референции
Катеґорія:Гидрокарбоны
Microsoft Windows
Microsoft Windows — операчна сістема од фирмы Microsoft.
Історія
Перву верзию Microsoft вытворив року 1985.
Юлій Ставровскый-Попрадов
Юлій Ставровскый-Попрадов (18. януара 1850, Сулин - 27. марца 1899, Чертижне) - русиньскый будитель, поет, фолклоріста, публіціста, етноґраф, ґрекокатолицькый священик.
Біоґрафія
Уродив ся в селї Сулин в родинї де про походжіня ёго матери пановала атмосфера мадярьской културы. Учів ся в ріднім селї, в Подолинцї і Левочі. Потом штудовав на ґімназії в Пряшові (1863-68) і одты року 1868 пішов на духовный семінарь в Будапештї. Ту стрїтив російского діпломата К.Л. Кустодієвом, котрый силно впливав на ёго славяньскы і русофільскы погляды. По высвячіню на священика спочатку служыв в селї Орябина (1874-76), потом в роках 1877-78 працовав в єпіскопскій канцеларії пряшівского єпіскопа Николая Товта. Року 1879 по рекомендації Адолфа Добряньского перебрав місце попа в Чертіжнім де зістав до кінце жывота. Подля нёго про успішне завершіня народного оброджіня Русинів є кодіфікація русиньского языка, но сам писав підкарпатьсков варіантов російского языка.
Творба
Творба Ю. Ставровского-Попрадова складать ся з лірічной поезії, етноґрафічных нарисів і фолклорных записів. Друковав на сторінках сучасных ёму підкарпатьскых новинок і часописів: „Свѣтъ‟, „Новый свѣт‟, „Карпатъ‟, „Листокъ‟, але тыж в мадярьскоязычній періодіцї. Продовжуючі традіцію народных будителїв старшого поколїня, він вызывать Русинів „научіти ся самых себе‟. Тото пересвідчіня одбито в ёго статях о фолклорї і звыках свого народу: „Очерки изъ Подкарпатской Руси‟ (1872), „Сказкы изъ спишской Руси‟ (1872), „Ярмарка въ одномъ городѣ вышнаго Спиша‟ (1872), „Работа со льномъ и полотном у спишскихъ русскихъ‟ і іншых.
Ю. Ставровскый-Попрадов писав «підкарпатьскым варіантом» русского языка. Написав дакілько языкознательскых статей, присвяченых голосным і выкладовому языку в школах. Написав русскоязычный „Русскій букваръ‟, але тот зостав в рукопису. Меджі іншыма неопублікованыма роботами писателя мож спомянути публицистичну роботу „Отношеніе венгро-русскихъ к мадярамъ‟ і роботу на тему історії „Нѣчто объ образованіи венгро-русскаго народа‟. Ёго історічны роботы, присвячены Краснобрідьскому монастырю і селу Чертижне, были выданы в мадярьскім языку. Од часу смерти Ю. Ставровского-Попрадова ёго роботы были выданы Николаём Бескидом (1928) і Оленов Рудловчаковов (1984).
Ставровскый о литературном языку
Ставровскый во своих языковых симпатиях еднозначно и усвѣдомено ишов традичнов дорогов, указанов Духновичом, Што веце, такый погляд роздѣляли не лем его колегы и окружѣня, але и тогдышна наука Мадярщины. Зато, неисторичне е тверджѣня, же причинов была ограниченость Ставровского. В конци живота, склавши зберку проповѣдей так поясняв погляд на литературный язык: «...при составленіи этихъ проповѣдей я не могъ приняти во вниманіе всѣ нарѣчія, господствующія у нашего простонародія. Я писалъ потому на томъ, употребляемомъ у насъ вообще, литературном языкѣ, на котором писаны и сочиненія пок. Духновича, или торжественныя рѣчи нашихъ просвѣщенныхъ архіереевъ, или школьные учебники, издаваемые нашими епархіальными начальствами.»
Референції
Катеґорія:Русиньскы поеты Катеґорія:Русиньскы народны дїятелї Катеґорія:Русиньскы умелцї Катеґорія:Русскоязычны поеты
Гюстав Флобер
Походив з родины дохтора. Учив ся в Кральовском коледжу в Руанѣ, де указав ся его интерес ку истории и литературѣ. В року 1840 одышов до Парижу штудовати право. По трьох роках вызнали у него нервну хвороту, и быв му предписаный помалый способ живота. Флобер лишив штудии и вернув ся в родинный маеток Круассе под Руаном, де занимав ся переважно литературов. Быв маетный чоловѣк, што збавило го од потребы заробляти на живот пером або иншакым способом. Флобер не быв женатый и не мав дѣти. Зато годен быв покласти многы рокы на написаня едного-единого романа. Он вылѣпшовав свой штил з найвекшов усиловностьов. Его амбициев было добити ся, жебы штил быв «ритмичный, як стих, и точный, як язык наукы» (писмо з 24. апрѣля 1852 до Луизы Коле). По его думцѣ, «чим скорше слово прилипне ку речѣню, тым красшый ефект». Он часто повторяв, же синонимох не е, а же писатель мусить найти le seul mot juste, «тото едино валушне слово», обы точно передав свою мысель. Але въедно з тым все хотѣв ритмичность и гармонию звучаня складох во своей прозѣ, жебы она оддѣяла не лем на розум читателя, но ай на его подсвѣдомость так, як музика, и так мала ещи май проникливый ефект, неж просте чутя слов подля их номиналной вартости.
Сочасна Флоберу «добронамѣрена» буржоазна критика одзывала ся о его творбѣ ненавистно. Писателя обвинили з потуплѣня моралных идеалох, вулгарности, цинизму и т. п. Такой по выходѣ в свѣт романа Мадам Бовари Флобер быв прикликаный на суд, котрый, хоть оправдав писателя, но при том официално засудив реализм як «одмѣтаня красоты и добра».
Серед иншых его романох — екзотичный Саламбо (Salammbô, 1862), дѣя котрого ся точить в стародавной Картагенѣ; Сентименталне школованя (L'éducation sentimentale, 1869), класичный роман о росчарованю во добѣ социалных и политичных перемѣн; и Соблазн святого Антония (Tentation de saint Antoine, 1874), филозофичне зображѣня духовных мук; Три повѣсти (Trois Contes, 1877), што обсягуе три истории, котры ся одбывають в античной, середновѣкой и нынѣшной добѣ. Флобер, славный своим выграненым штилом, ся поважуе за вызнамного представителя французского реализма.
Референции
Катеґорія:Французскы писателе
Сомальска Вікіпедія
Сомальска Вікіпедія (Soomaali Wikipedia) — сомальскоязычна часть Вікіпедії. Була створїня в децембері 2004 року.
Лўтра
Лўтра — инструмент из двох довгых паль, скріпленых рядом поперечок, кутрі називавт ся щабля́ми. Испôльзує ся для пўднимання-ôпускання куды треба. Лўтры ищи гôдні быти мôтузковыми, де основа (рідше и щаблі) зрôблині из мôтузя, а также у выгляді вертикального ряду скоб у стіні (скобтрапы).
Катеґорія:Инструменты
Бодрог
Бодрог (мад., слов. Bodrog) — рѣка в Словакии и Мадярщинѣ правый приток Тисы, котрый зберать воды з Топлѣ, Ондавы, Лаборця, Уга и Латорицѣ. Басейн тых рѣк обнимать историчны жупы Берег, Унг, Земплин, Шариш.
Закладны информации
Рѣка Бодрог плавебна з даякыма ограничѣнями. Плавба ся дозвалять лем завидка, од выхода до западу сонця. Про великы лодѣ: максимална довжка 70 м, ширина 12 м; дозволена скорость хода 7 км/год. Про моторовы човны скорость ся не ограничать. Рѣка е около 30 м широка в горѣшном току. Кажду ярь обычайно ся выливать, при выливах уровень воды ся подойме на 4 и веце метры, а тогды не ясно, де главный тор плавбы. Нормално плавба ся зачинать в другой половцѣ мая.
Найвекшы мѣста над Бодрогом: в Мадярщинѣ — Калный поток и Токай, в Словакии — Стреда над Бодрогом. Рѣка богата на рыбы.
Регулация рѣкы
До ХХ. вѣка з причины низкых берегох и великых повеней корыто рѣкы мѣняло ся и кривуляло. Против повеней были выставлены охранны гатѣ в горѣшном току рѣкы, а в долушном выровнано корыто. В роках 1863-1887 были прорыты 13 каналы, выправляючы главне корыто в низинной части, де рѣка творила кривулѣ и рукавы. При довжцѣ долины 55 км, довжка корыта была 115–123 км. В резултатѣ той регулации плавебный тор став ся куртшый о 47,7 км. Днесь довжка Бодрога 65 км.
Словацка часть
Глубина воды в плывном торѣ — од 230 цм до 510 цм. Дно рѣкы пѣскове або мулисте. Рѣка лишать територию Словакии в надморской вышцѣ 94,3 м, а то е найнизше мѣсто в Словакии. Довжка словацкой части рѣкы чинить около 15 км, зо спадом 11 м.
Мадярска часть
В мадярской части при нынѣшной довжцѣ 50 км спад рѣкы чинить лем 3,5 м. О 10–км од границѣ рѣка ся росширять до 50-100 м.
Референции
Катеґорія:Рікы подля алфавиту Катеґорія:Рікы Мадярщины Катеґорія:Рікы Европы
Солонина
Солонина — тваринный пўдкожный жир, майчасто свинськый. До яловичовôї солонины раньше хосновали назву лўй, котра типирь выйшла из ужитку. Даколи, для назвы соленôї авать копченôї солонины, испôльзувт слово иностарнного походження — шпик.
Ныні, коли ширит ся здоровоє харчування из невеликым вмістом жирўв, солонина стає бўльше традиційнôв закускôв на національнôму стулі, ги основным блюдом..
Катеґорія:Їдла
Сад русинської поезії
"Сад русинської поезії" - первый зборник стихўв изданый молодым писатильом и поетом Михаілом Чикивдьом 15 октовбра 2016 рôку. У зборнику містит ся 35 стихўв на усяку тематику. Май бўльш у стихах описує ся любôв поета до Вўтчизны и русинського народа.
Илиада
Илиа́да, Ἰλιάς — найдавнѣйшый в цѣлости захраненый литературный памятник Старовѣкой Греции, епична поема, автором котрой ся поважуе Гомер. Обсягом поемы е епизода из круга подѣй Троянской войны.
Етимология назвы и штруктура поемы
Назва походить од иншого поименованя Трои — Илион Τροία, Ίλιον,  Trōia,  Īlium. Поема складена зоз 24 спѣвох и обсягуе около 16 000 дактиловых гекзаметрох, але тото роздѣлѣня на спѣвы не е авторске: сама поема походить найвѣроятнѣйше з половкы IX. стороча до н. е., а роздѣлѣня было додане, очевидно, в  II. сторочу до н. е. и число 24 выбране, понеже таке число букв грецкого алфавита.
Обсяг
В первом з 24 спѣвох наставать спор меджи Агамемноном, найвысшым велительом грецкых войск, котры уже 10 рокы ся усилують добыти Трою (Илион) а меджи Ахилом, найодважнѣйшым грецкым бойовником, зато же Агамемнон одняв му його военну корысть — найлюблену рабыню Брисеиду. Зато Ахил дале не бере участь в боях. Тот «Ахилов гнѣв» чинить главный конфликт Илиады. Бои при Трои дале помалы ся тягнуть. Поступно в далшых епизодах суть представлены найлѣпшы ноблесны бойовници в грецком и троянском войсках а суть описаны их премногы давны бойовы походы и припоминаны иншы митологичны подѣи. Трояне помалы зыскують перевагу, а заставить их лем Ахилов приятель Патрокло, котрый ся замаскуе Ахиловым вызбройом. Коли найодважнѣйшый троянскый бойовник Гектор в бою забие Патрокла, Ахил рѣшать, же мусить ся за смерть свого приятеля помстити. Вступить до бою и зажене троянске войско назад за муры города, забие Гектора а, против всякой етицѣ боя, поглумить ся над його мертволов. Наконець, выдасть ю лем на просьбы Гекторова отця, троянского краля Приама. Погребом Гектора Илиада ся закончуе, а вшиткы описаны подѣи занимають пятдесять еден день.
Вызнам в литературѣ
Гомерова Илиада е найстаршый и найдостойнѣйшый памятник, вытвореный античнов грецков културов. Од античной добы была поважована за взор и заклад выучованя. В поздном середновѣку, коли стала ся она познатов и в Западной Европѣ, указало ся, же про придворне сполоченство добы абсолутизма и католицкого конзерватизма Илиада была недоста «статочна» и «велебна» через безочливе одношѣня ку богам и героям, «вулгарный» штил, «низкы» поровнаня, недостойны епичной поемы. Ани еден з перекладательох Илиады аж до середины XVIII. стороча не одважив ся перекласти тото мѣсто Спѣву XI, 558—569, де троянскый герой Аякс поровнаный з твердоголовым сомаром. Наконець быв Гомер означеный за «людового поета», а в духу Илиады появили ся розличны наслѣдованя. Од XX. стороча Илиада утратила литературну актуалность.
Референции
Катеґорія:Старовіка Греция
Паска
Паска - Великôдный хліб у русинськўй, українськўй, білоруськўй и рôсійськуй кухнях. Для выпікання пасок є спиціальні формы — керамічні пасківникы (ныні испôльзувут и обычні блюдята.). Пасківникы змащувут смальцьом авать вершковым маслом, на третину наповнювут кістом и давут йôму «пўдыйти». Дальше обрôблявут прикрасами из кіста. Кладут паску и вынамавут ї из шпора из молитвôв..
Катеґорія:Їдла
Азербайджанска Совѣтска Социалистична Република
Азербайджанска Совѣтска Социалистична Република (од 5. децембра 1936 ; Азәрбајҹан Совет Сосиалист Республикасы — социалистичный штат, выглашеный 28. апрѣля 1920 на територии Азербайджанской Демократичной Републикы як независлый. До 5. децембра 1936 Социалистична Совѣтска Република Азербайджан (ССРА)  آذربایجان سوسیالیست شورا جومهوریتی, Azərbajcan Sosjalist Зyra Cumhyrijjəti. Позната тыж под куртанками АзССР, Азербайджанска ССР ай Совѣтскый Азербайджан.
Од 12. марца 1922 — часть Федеративного Союза Социалистичных Совѣтскых Републик Закавказя (ФСССРЗ), перетвореного пак на ЗСФСР, котра стала пак еднов зоз републик-закладательок СССР. 5. децембра 1936 Азербайджанска ССР директно вступила в состав СССР и зоставала в том статусѣ до рока 1991.
Землепис
Основна часть територии положена на юг од горной системы Великого Кавказа, включать найвысшу точку г. Базардюзю, 4466 м. Берегы Каспийского моря членены слабо, берегова линия мѣрять 800 км, вылагодны заливы — Апшеронскый, Кызылагач, Бакинскый; великы островы Жилой и Артема (тот гатьов споеный з берегом) — в Апшеронском архипелагу, островы Бакинского архипелага суть дробны. Природны богатства: ропа, газ, желѣзны и полиметаличны руды, алунит, камяна соль, минералны воды. Найвекшы рѣкы: Кура, Аракс.
Газдовство
АзССР — найстаршый ропо- и газодобывный район СССР. Промыслова добыча земного газа ту ся зачала в року 1928. На основѣ тых сыровин вывинули ся великы центры хемичного промыслу — Баку, Сумгаит, Нефтечала — Сальяны, Мингечаур. Далшый важный сектор електроенергетичный. В земледѣлствѣ в року 1985 сумарна плоха ораниць была1371 тысяч га, з того: Важнѣйшый конарь — пестованя памута, давав 50% зыску в агросекторѣ.
Референции
Катеґорія:Союзны републики в составѣ СССР Катеґорія:Бывшы штаты Катеґорія:Штаты і теріторії, котры основаны 1920
Клепач
Катеґорія:Ручны инштрументы
Відро
Відро — ємность для храніння рідин, дрўбных и серидніх ягўд тай ôвôчўв, сипучых матиріалўв ци мусора. Обычно відра рôблят у фôрмі удопертого звирьхы циліндра авать зрізаного конуса
Алкены
Алкены або олефины — органичны злученины, ненасычены гидрокарбоны зоз хоть лем еднов двоитов вязбов меджи атомами карбону в скелетѣ молекулы. Найпростѣйшым алкеном е етилен.
Дакотры алкены мають несистемны назвы, котры суть познатѣйшы и веце хоснованы в бѣжной практицѣ. Алкены з 2–4 атомами карбона в молекулѣ суть газовиты, з 5–16 — текучы, понад 16 — восковитой конзистенции. В природѣ суть мало росширены, найчастѣйше суть продукованы з алканох через створѣня двоитой вязбы.
Референции
Катеґорія:Гидрокарбоны
Алкины
Алкины — органичны злученины, ненасычены гидрокарбоны з еднов троитов вязбов меджи атомами в молекулѣ, CnH2n-2, n≥2. Найпростѣйшым алкином е етин, або ацетилен, C2H2.
Референции
Катеґорія:Гидрокарбоны
Ручка
Ручка — письмовый инструмент, з пôмучôв котрого мош лишати чорнильный слід на повирхні (обычно паперя).
Виды
Розрізнявут такі типы ручок: У кульковых і гельовых ручках даколи испôльзувт ся чорнила, кутрі мош истерти.
Катеґорія:Инструменты
Яромир Горжец
Яромир Горжец, Jaromír Hořec, *18. децембер 1921, Хуст, Подкарпатска Русь – †22. новембер 2009, Прага, родж. Halbhuber, быв чешскый поет, писатель, новинарь и публициста и педагог.
Референции
Катеґорія:Чешскы писателе
Білоруська Вікіпедія (офіціалным правописом)
Білоруська Вікіпедія офіціалным правописом (Беларуская Вікіпедыя) — білоруськоязычна часть Вікіпедії написана офіціалным правописом. Була створїня в 27. марца 2007 року.
Днём 1 2023 року Білоруськый оддїл Вікіпедії обсягує  NaN статьиs. Зарегистрированы NaN участникs, з них  учинили даяку операцію за послїдны 30 днї. Обще число оправ выносить.
Одказы
Катеґорія:Языковы верзії Вікіпедії Катеґорія:Славяньскы Вікіпедії
Маргарет Митчелл
Маргарет Митчелл, Margaret Munnerlyn Mitchell Marsh, *8. новембер 1900, Атланта — †16. август 1949, тыж там — америцка писателька, авторка романа Однесены вѣтром, Gone with the wind, 1936.
Маргарет росла в фамилии, де оба ей дѣды много росповѣдали о своих зажитках з добы Домовой войны в США, котра ся завершила вшиткого за 35 рокы до ей уроджѣня. Битанга дѣвчатиско, Маргарет ся бавила на войну в земляных укрѣплѣнях, котры ещи окружали ей родный город Атланту. Твердо любила тыж читати и в молодости написала вельо повѣдань. Яко внучка плантаторох-южан позирала на войну Юга и Сѣвера очима южанкы. Во своей юности была напорлива, хотѣла и знала выпробовати вшиткы свои можности. По закончѣню мѣстной школы одышла на сѣвер, де ся зачала учити в гуманитном женском Смит-коледжу в Массачузетсу (1918), але наступного року, коли умерла ей мати, вернула ся до Атланты, жебы вести газдовство про свого няня и брата. В роках 1922–1926 под псевдом Пегги Митчелл працовала про мѣстный тыжденник Ат­лан­та Джор­нал и так ся стала в родинѣ первов женов, котра сама собѣ заробляла на живот. Первый ей муж указав ся пяницьов и насилником, и Маргарет инициовала розвод. Друге малженство (1925) з Джоном Маршом было щастливе, Джон Марш став ся ей помочником, порадником и цѣнительом в литературной роботѣ. В року 1926 через травму ногы и наступный артритис мусѣла лишити репортерску роботу и цѣлком ся оддала писаню романа о домовой войнѣ, котрый забрав ей 10 рокы. Роман Однесены вѣтром вышов 30. юна 1936 и мѣстив вельо навѣяного родинныма повѣданями, а дашто и биографиев Маргарет. История пережитя его протагонисткы Скарлетт серед окрутностей войны и ей наслѣдкох мала одозваня у читательох цѣлого свѣта. За един день продали ся пятьдесять тысяч екземплары; за шѣсть мѣсяци выдали милион екземплары. Истории выдавательства США ещи не мала романа з векшым накладом. Ку зачатку XXI. стороча по цѣлому свѣтѣ ся продало над 30 милионы копий на понад 40 языках.
В року 1937 Маргарет Митчелл достала престижну награду Пулитцера за «лѣпшый роман рока». 15. децембра 1939 в Атлантѣ одбыла ся премьера филма з Вивьен Ли и Кларком Гейблом, котрый в року 1940 выграв 8 наград Оскар з 13 номинаций и ещи двѣ шпециалны награды. За наступны 30 рокы тот филм и его ререлизы в США и по свѣтѣ принесли найвекшый зыск в истории филмовой продукции. Президент Гарри Трумен назвав М. Митчелл «умѣлкыньов, што подаровала свѣтови безсмертну книгу». 11. августа 1949 писательку, як переходила дорогу, идучи до кина, зразило авто,  причинивши тяжкы раны, через котры по пятьох дньох умерла.
Референции
Катеґорія:Англоязычны писателе
Юлий Фирцак
Юлий Фирцак, Firczák Gyula, *22. август 1836, Худльово, Мадярске кральовство — †1. юн 1912, Унгвар, Мадярске кральовство — епископ мукачовскый Русинской Грекокатолицкой Церкви в Угорской Руси, сполоченскый и политичный дѣятель.
Родина и штудии
Походив з родины Василя Фирцака, грекокатолицкого священика, и Терезии Гаджегы. Гимназиалне образованя достав в Мукачовѣ, Унгварѣ, Кошицях и Сату Маре. В року 1855 епископ Василий Попович, котрый быв его близкым свояком, прияв го меджи семинаристы Унгварской духовной семинарии, а наступно послав до вѣденьского Барбареума. По закончѣню четырирочных богословскых штудий, зостав во Вѣдню ещи на еден рок, написав докторску роботу и зыскав званя доктора теологии. 26. септембра 1861 быв высвяченый на грекокатолицкого священика.
Священнича служба
Од року 1871 честный каноник, од 1876 — титуларный каноник. Од року 1875 директор дѣвочого сиротинця и женской учительской семинарии
Депутат Державного Сойма (парламента) Мадярского кральовства (1887–1890), де быв на чолѣ комитета народного образованя. Мав широкы контакты в мадярскых владных кругах. В року 1891 выбраный за епископа Мукачовской грекокатолицкой епархии (1891–1912).
Епископ Юлий в конци XIX. стороча поклав улогу унификации простопѣния Мукачовской грекокатолицкой епархии. Тоту улогу часточно выконав Иван Силвай, котрый склав Пѣсенникъ (1902), што пак быв перевыдаваный веце разы. Наконець, в року 1906, композитор, диригент и професор Унгварской грекокатолицкой учительской семинарии, Йоанн Бокшай склав цѣлоохопный зборник текстох и нот на основѣ спѣву кантора Унгварского катедралного собора Йосифа Малинича, под назвов Церковное простопѣніе.
Верховинска акция
Быв первым, што обернув позор будапештской влады на катастрофалну социалну ситуацию русинскых селян, котрой наслѣдком стала ся масова емиграция Русинох до США и Канады (Меморандум епископа Ю.Фирцака, 1896). Зачатком року 1897 подав до влады конкретный план помочи русинскым селянам (Меморандум.о спомоганю материалного и духовного процвѣтаня русинского обывательства в подножу сѣверовыходных Карпат). Реагуючи на то, влада уложила добрѣ вѣдомому економисту Едмунду Егану реорганизовати систему земледѣлства подкарпатского краю на економично рационалных принципах. Так ся зачала позната Верховинска акция. Хоть акция зоз забивством Егана ся пригамовала и не годна была зоперти емиграцию, але найновшы штудии приходять ку заключѣню, же «Мукачовска грекокатолицка епархия... змогла ся вплынути на розвой социално-економичного живота краю и призоперти вывой нежаданых процесох»; заслугы епископа Юлия 3. октобра 1911 были оцѣнены орденом.
Школство и просвѣта народа
Епископ Юлий быв найвецей активный во сферѣ доброчинства и образованя. Подля его директив священикы мали во своих парохиях створити «братства тверезности», касы самопомочи. З финанчнов помочов епархии были збудованы и поремонтованы около 200 школ по селах епархии, а в Унгварѣ оправленый сиротинець про дѣвок спочилых священикох, котрый быв реорганизованый на женску учительску семинарию (1903). В Сигетѣ з его помочов отворили интернат про сынох священикох, а в Унгварѣ — интернат про сирот. Епархия уфундовала штипендии про обдарованы селянскы дѣти. Языкова политика была ориентована на церковнославянскый язык богослужбы и русинскый язык казань.
В року 1895 старанями епископа Юлия ожило литературне Общество св. Василия Великого, што майже 20 рокы было нечинне.До работы Общества взяли ся молоды русинскы силы, як Евмений Сабов, Василь Гаджега, Августин Волошин, што голосили новый напрям ку руськой (русинской) народности. Появили ся рочны календарѣ, о два рокы — новинка Наука, але под натиском не перестаючой политикы помадярчѣня з кирилкы перешла на латинку, а од року 1899 органом Общества ся стала мадярскоязычна новинка GörögkatoIikus szemle. Але и так мадярскы официалны мѣста не мали ку Обществу довѣру, а мадярскы националисты видѣли го як потенциалного ширителя панславизма. Жебы мочи и дале выдавати руськоязычну периодику и книгы, од року 1902 Общество св. Василия Великого было трансформоване на комерчно-выдательскый сполок Unio.
Пафос
Пафос, (грец. πάθος — чуства, емоція) — риторична категорія, що отвічає стилю поведінкы, манеры авать спôсôбу передавання чуств, кутрі характеризувут ся емоційным пўднесенням, натхненням.
Виды
Катеґорія:Реторика
Домова война
Домова война або тыж горожанска война є такый озброєный конфлікт, в котрім обідві боюючі стороны творять (холем счасти) жытелї єдного штату боюючі справила на ёго теріторії.
Вгодну сітуацію на выник войны представлює слаба централна влада при выразнім реліґійнім, соціалнім ці націоналнім шпанованю, або екзістенції явного утиску ясно дефінованой части жытелїв. Засадный вплив може походити з історії даного штату або области.
Прічіны
Міджі основны прічіны вынику домовых войн належать націоналны і етнічны розлукы, моценьскы, господарьскы і ідеолоґічны розлукы тай реліґійны розлукы. Не все але годен войны подля того роздїлїня шпеціфіковати, бо даколи можуть быти основаны на веце прічінах (наприклад в домовій войнї в Росії ся боёвало як з ідеолоґічных, так з націоналных прічін, много повстань Ірів проти Брітаньскій надвладї было мотівованых як націонално, так і реліґійно).
Націоналны розлукы
Найчастїшы прічіны такой войны суть в пожадавках єднотливых етнік ці націй жыючіх внутрї многонаціоналных штатів, векшынов ходить о пожадавку автономії ці одторгнутя части теріторії країны, або о усиля дакотрого з етнік перебрати контролю над ряджінём штату. Прикладом може быти домова война в Югославії і їх наступницькых штатах, война в Косові і война у Рвандї.
Реліґійны розлукы
В сучасній добі не суть реліґійны домовы войны барз часты, часто ся навеце комбінують з націоналныма або моценьскыма войнами. Прикладом реліґійных домовых войн можуть быти гусітьскы войны в чеськых країнах в 15. сторочу.
Катеґорія:Домовы войны
Акцелерація
Акцелерація ці прискорїня є характерістіка рушаня, яка пописує, якым способом ся мінить швыдкость тїлеса (матеріалный пункт) в часї.
Акцелерація є векторова фізікална величіна, бо удавать як великость зміны, так і єй напрям.
Годен становити інштантну акцелерацію і середню годноту акцелерації.
Акцелерацію годен становити як дерівацію швыдкости подля часу.
Кідь не є уведжене інакше, означує акцелерація часову зміну швыдкости механічного рушаня. Обще ся акцелерація хоснує на означіня зміны швыдкости хоцьякого рушаня (напр. зміна швыдкости хемічной реакції, зміна швыдкости соціалных змін іпод.).
Як є акцелерація прямована проти напряму рушаня, пак бывать означована як спомалїня.
Приклад
Майме двох біжцїв на тій самій тратї, т.є. рушають ся по тій самій траєкторії. Тоты двоми біжцї най выбігнуть в тот самый момент і до цїля придуть тыж вєдно. Так годен повісти, же середнє значіня швыдкости обох біжцїв была тота сама. Кідь але в коментарю будеме чути, же в половинї тратї быв першый єден з біжцїв, пак рушаня обідвох заводників істотнї не были тоты самы. Першый заводник біжав першу половину швыдкіше як другый (та і так быв в половинї драгы скоре), закы другый заводник біжав швыдкіше в другій половинї тратї а то так, же до цїля прибігли вєдно. В половинї тратї дішло к даякій змінї. То єсть другый заводник прискорив, змінив свою швыдкость. Характерістіков той зміны є актуално прискорїня.
Катеґорія:Физикалны величины
Маґнет
Маґнет є обєкт, котрый в просторї в своїй околіцї створює маґнетічне поле. Може мати форму перманентного маґнета або електромаґнета. Перманентны маґнеты не потребують на свторёваня маґнетічного поля вонкашнї впливы. Находять ся природно в дакотрых камінях, але тыж ся дають выробити. Електромаґнеты потребують на створїня маґнетічного поля електрічный пруд - кідь ся звышыть пруд, звышыть ся і маґнетічне поле.
Властности маґнетів
Маґнеты суть притїгованы або оддалёваны іншыма матеріалами. Матеріал, котрый є силно притїгованый мать высоку пермеабіліту (пропустность). Желїзо і оцель суть два приклады матеріалів з барз высоков пермеабілітов і суть дуже силно притїгованыма маґнетами. Вода мать так низку пермеабіліту, же є маґнетічным полём легко оддалёвана. У вшыткого ся дасть зміряти пермеабіліта: у людей, ґазї і тыж вакуа у весмірі.
Овоцина
Як овоцину справила означуєме солодкы їдлы плоды, або насїня вецерочных рослин, найчастїше стромів. Наука, котра ся занимать годночінём єднотливых сорт овоцин, ся зове помолоґія. Старорімсков богынёв овоцины ці овоцинарьства была Помона, інакше розумена як персоніфікація овоцины. Овоцина є барз вызначным жрідлом вітамінів.
Електрон
Електрон є субатомарна частиця з  негативным електрічным набоём. Електроны творять обал атому коло атомового ядра. Електроны суть носителями набоя при веджіню електрічного пруду в ковох, полуводичях (маёрітны в тіпі N) і електрічных выбоях в ґазох і вакуу (наприклад катодове жарїня). Таке радіоактівне жарїня бета (β–) є творене електронами.
Овоцина
Не екзістує єднотна дефініція терміну овоцина. Єдинов можностёв, як точно становити што є а што не є овоцинов, є становити тото договором і таксатівно выменовати. Катеґорія:Біолоґія
Електрон
Катеґорія:Частицьова физика Катеґорія:Субатомарны частицы
Атланта, Джорджия
Атла́нта, Atlanta — город в США, административный центер и найвекшый город штата Джорджия, административный центр округа Фултон (окремы части города суть в округу Де-Калб).
Економичный вызнам
Атланта — центер важной сѣти желѣзничных линий и автобанох меджи штатами. Меджинародне летиско Хартсфилд Атланта лежить о 16 км на югозапад од центра Атланты и входить до числа найзатяженых во свѣтѣ. Финанчный, комерчный и дистрибутивный центер Юговыхода США. Конарѣ економикы: полиграфия и выдавательство, высокотехнологична продукция, телекоммуникации, авиаперевоз, военны и державны службы, банкы и асекурация, продукция аеропланох, напиткох, авт, електроникы и електричного обладунку, хемикатох, потравин и папѣрьовых выробкох.
Обывательство
Обывательство над 433 тыс. особ, в агломерации 4 063 800 особ, з них над 61% афроамеричане (2004).
Шкеры
Шкеры (тыж зрѣдка шкер о окремой скалѣ) – суть скалисты геологичны утворы, повсталы при морскых берегах в областях, до котрых выустюють фйорды. Шкерами тыж называють цѣлу область, заняту такыма утворами, напримѣр, цѣлый морскый берег Норвегии е такым шкеровым архипелагом.
Взник
Шкеры взникли едночасно з фйордами в конци ледовой добы. Шкеры ся вытворьовали найчастѣйше на выходѣ ледовых плит в море, под максималным тиском насуваючых ся масс леда, а тыж наступнов природнов ерозиов.
Характеристика шкерох
На шкерах може рости мох и трава, а тыж гнѣздять ся птицѣ.
В проливах межи шкерами навигация часто огрожена подводныма скалами, але суть вызначены безпечны навигачны водны линии, котры мають тоту перевагу, же суть хранены од морской непогоды за майже непрерывнов поступностьов шкер и скалистых островох.
Широкый пояс шкер, котрый хранить прибережны воды перед морскым прибоем и вѣтрами отвореного моря, служить великов выгодов про навигацию и рыболов, понеже давать можность плавбы и невеликым лодям. В шкерах рыболов доступный и в найстуденѣйшых мѣсяцях рока. Характерным примѣром може быти Норвегия з величезным зимушным рыбным ловом, котрый ся одбывать, главнѣ, вдну шкер.
Навигация в шкерах
А Европѣ храненыма каналами в шкерах мож перейти цѣлу трасу довжкы 1601 км вздовж берега Норвегии од Ставангера на югу до мыса Нордкапп на сѣверѣ, крайной сѣверной точкы норвежскых автодорог.
На тихоокеанском березѣ Сѣверной Америкы такый храненый внуторный проход веде од Ванкувера, Вашингтон (штат), США через Британску Колумбию, Канада, до Скейгвей, Аляска.
Вздовж западного берега Южной Америкы иде еще еден шкеровый охраненый проход довжков 800 км — од пролива Магеллана на сѣвер.
Референции
Катеґорія:Земны утворы
Антоній Бескид
Губернаторство
А. Бескид яко губернатор не лем морално, але и финанчно подтримовав русинске школство и културны организации. На потребы Общества Духновича подаровав 50 000 корун, што было на тот час великов сумов. Субсидовав гроши на библиотекы, школы, русинскы домы, памятникы русинскым будителям, выдаваня их книг. Подтримовав идею едности Русинох Подкарпатя и Словакии. Приоритов роботы губернатора поважовав розвой своефайтовой народной културы Русинох. В року 1924 организовав умѣлецко-етнографичну выставку, яка выволала великый интерес и за границями Чехословакии. Його старанями вышла триязычна монография Умѣня Подкарпатской Руси.
Тогочасны новинкы писали, же губернатор Бескид не мав ниякых прав. Од часу резигнации Жатковича пост губернатора ПодкарпатскоЙ Руси de facto быв чисто формалным, змѣнити ситуацию и свои права А. Бескид не пробовав, додержовав ся даного слова и не выступовав з опозичныма демаршами за довгы рокы свого губернаторства.
14. юла 1927 парламент схвалив закон ч. 125/1927, котрым была република роздѣлена на 4 краины: Чешску, Моравскошлезску, Словацку и Подкарпаторуску, в чолѣ каждой краины став краинскый президент, менованый президентом републикы и подрядженый министрови внутра. В Подкарпатской Руси быв то Антонин Розсыпал, перед тым вицегубернатор. Уряд губернатора зостав и надале, але теперь уже формалный de jure. Подля того закона намѣсто подкарпаторуского сойма мало ся выберати 18-членне краинске представительство, але хотьяке рѣшѣня його могло быти заблоковане краинскым президентом. Против того закона протестовали автономистскы партии и губернатор Бескид, указуючи, же негуе меджинародны и конштитучны завязаня сопротив Подкарпатской Руси. Жебы загасити огень критикы, министер внутра Йозеф Черны обѣцяв, же тот закон в одношѣню краины Подкарпаторуской стратить силу, коли буде заведена автономия. В року 1932 Бескидово официалне поданя президентови Т. Г. Масарикови, в котром поновно жадав сповнѣня завязань Чехословакии, дотычных русинской автономии, учинило великый розрух. Але закон зоставав на силѣ аж по рок 1937, а губернатор Бескид ся автономии не дожив.
Уже по його смерти приятелѣ споминали, же постаршый губернатор, котрого велми любили за його доброту и широке меценашство, чув ся в урядѣ губернатора вегзованым, його шикановали, виноватили в тому, што змѣнити не было в його силах.
Референции
Катеґорія:Русиньскы політіци Катеґорія:Державны урядници Катеґорія:Посланцьове парламента
Алтайцї
Алтайцї сут туркськый народ. Живут в Росії: в Републіцї Алтай, Алтайськум краёви, Тывї. Также живут у Монґолськум Алтаёви (Монґолія) а окрузї Алтай (Кітай).
Алтайцї ся подїлят на двї головні голузы:
З 2000 года у списанях жительства Телеуты а Кумандінцї ся рахувут за окремі народы.
Головна бескидска маґістрала
Головна бескидска маґістрала имени Казімєжа Сосновского (поль. Główny Szlak Beskidzki imienia Kazimierza Sosnowskiego, "GSB") — піша турістічна маґістрала, котра переходить з Устроня в Слезскых Бескидах до Волосатого в Буковскых Верхах (поль. Бещады).
Алтайцї
Літературный алтайськый язык ся ґрунтує на южных гварах.
Головна бескидска маґістрала
Найдовшый пішник в польскых горах, має около 496 км довгости, проходить през Слезскы Бескиды, Бескид Жывєцкий, Ґорце, Бескид Сондецкий, Низкы Бескиды та Бещады. Переходячы през найвысшы часткы польскых Бескид дозволяє приступ на: Стожек Вєлькі (чеськ. Велькі Стожек), Бараню Ґуру, Бабю Ґуру, Полицю, Турбач, Любань, Перегыбу, Раджєёву, Яворину Криницьку, Ротунду, Церґову, Хрещату, Смерек і Галич та до населеных понктов як: Устронь, Венґєрска Ґурка, Йорданув, Ранка-Здруй, Крощєнко над Дунайцем, Ритро, Крениця, Івонич-Здруй, Риманів-Здруй, Команьча, Тісна, Устрики Горішні т т.д.
Алтайцї
Чиселность
За списом жительства 2002 года у Росії назвали себе Алтайцями 67 239 чоловік: 62 192 в Републіцї Алтай а 1880 в Алтайськум краёви.
Історія
У бронзову тай желїзну добы на містї обываня днешных Алтайцюв ся нахожовали поселеня европеоідув. Починаючи из V. стороча до н. е. монґолські народы зачали змішовати ся из корінным обывательством. У різні епохы обывательство ся захвачовало Хунну, Жужанськым каґанатом, Туркськым каґанатом, Уйґурами а Кірґізами. У сесї часы обывательство потурчило ся културно а лінґвістично.
Головна бескидска маґістрала
ҐСБ а русиньскы терени
Головна бескидска маґістрала од Волосатого до долины рікы Ослава іде през терени де жыли Бойкы, а од долины Ославы до долины Попраду през Лемковину.
Алтайцї
Історія
Алтайцї прийшли на контакт из Русами у XVIII. сторочї. У самодержавії алтайцї были знаті ги ойраты. У тотї часы вельо Алтайцюв стали зависимыми од водкы, котру называли огнянов водов.
Головна бескидска маґістрала
Рекорди
Нынї найкоротший час абсолвованя цїлой маґістралі приналежыть до Мацєя Вєнцека (inov-8 team PL) і выносить 114 годин і 40 минут. Гевтот выкон доказал зробити в дні 20 - 24 юнія 2013. . Передтым лем-лем 7 років тот рекорд приналежал до Пётра Клосовіча, котрому в септембрі року 2006 абсолвованя цїлой маґістралі взяло 168 годин. Обидва біжцї зробили то з востоку на запад, лемже Пётр Клосовіч зробил то без підпорной ґрупы, заты як Мацєй Вєнцек з підпоров.
Жерела и одказы
Катеґорія:Верхы и горскы пасма Катеґорія:Туристика в Польску
Индоевропскы языкы
Индоевропскы языкы — найросширенѣйша языкова родина, представлена днесь во вшитком свѣтѣ.
Ку индоевропскым языкам належать веце-менше родинскы живы и мертвы языкы, котры роздѣляють на такы групы: Тоты групы ся еще роздѣляють на подгрупы. Окремы групы чинять албанскый, армянскый и грецкый язык. Ку индоевропскым языкам односять ся и дакотры одумерлы языкы, напримѣр, фракийскый.
Референции
Катеґорія:Індоевропскы языкы
Есей
Есей, essai — проба, шкица — прозове писаня филозофского, литературного, историчного, публицистичного або иншого характера, выкладаючое в емотивной, невязаной формѣ розмышляня автора.
Есей може быти аналитичный, интерпретачный або критичный але е невеликого розсягу и говорить о темѣ зоз субъективного и часто ограниченого погляду, кедь бы сьме го хотѣли поровнати з научнов роботов.
Авторство термина
Термин есей установив Монтень в 16. ст., а перед ним подобного рода писаня называли трактатами.
Референції
Катеґорія:Литературны жанры
Гамбург
Га́мбург, Hamburg  — город на сѣверѣ Германии и една зоз 16 федералных земель Федеративной Републикы Германии, «город-земля». Другый найвекшый (подля обывательства) город державы по Берлинѣ, семый найвекшый в Европской унии и найвекшый неглавный город в Европской унии.
Полога
Гамбург лежить на рѣцѣ Лаба, о 110 км од Сѣверного моря. Берегы рѣкы творять еден довгый природный морскый пристав. Гамбург — еден з найвекшых приставовых городох в Европѣ. За свою пологу быв часто называный «воротами до свѣту», Tor zur Welt.
Економика
Гамбург — великый транспортный узел, главный морскый пристав державы, домовскый пристав про половку шиф морской флоты ФРГ; накладовый оборот морского пристава 59,7 млн. т, рѣчного пристава — 9,2 млн. т (в року 1983). Меджинародне летиско Фулсбюттел. Важный промысловый, торговелный, финанчный и културный центер. Найвеце розвиты лодярство и з ним споены конарѣ машинарства, авиачный, електротехничный и радиоелектронный промысел, металургия нежелѣзных металох (мѣдь), точна механика; спрацьованя ропы, хемичный и гумоазбестовый, легкый и дереварскый, потравиновый (млинарскый, маслярскый, догановый, пивоварскый) промысел; выроба музичных инштрументох (клавиры).
Наука и култура, памяткы
Гамбург мать универзиту. инштитут нуклеарных изглядовань, културны инштитуции — державна опера, музеи: Алтонскый (история и култура сѣверной Германии), етнографии, Кунштгалле, умѣня и ремесел и др. Архитектурны памяткы XIV. – XIX. стороча.
Про пересмотр памяток кликнѣть на панорамѣ про звекшѣня и хоснуйте посувачкы.
Транспорт
Гамбург е узлом водных, воздушных и сухоземных дорог, едным з найважнѣйшых приставох Европы. Нижне пристанище принимать вшиткы морскы шифы, а верхне — лем шифы зо занурѣньом до 5 м. Право- и лѣвобережны части города злучены двома подводныма тунелами сумарной довжкы 3,3 км и понад 60 мостами. Внуторный транспорт города: метро, городска желѣзниця, компы и др.
Білоруська Вікіпедія (класічным правописом)
Білоруська Вікіпедія класічным правописом, на Тарашкевіце — білоруськоязычна часть Вікіпедії класічным правописом. Була створїня в 12. авґуста 2004 року.
Днём 1 2023 року Білоруськый оддїл Вікіпедії на Тарашкевіце обсягує  NaN статьиs. Зарегистрированы NaN участникs, з них  учинили даяку операцію за послїдны 30 днї. Обще число оправ выносить.
Одказы
Катеґорія:Языковы верзії Вікіпедії Катеґорія:Славяньскы Вікіпедії
Сінхротрон
Сінхотрон є конкретный тіп кругового ускорёвача частиць у котрім є маґнетічне поле і електрічне поле істым способом зосінхронізаоване з "перелетячіма" частицями.
Характерістіка
Сінхотроновый ускорёвач частиць (напр. електронів) ся складать з трёх частей: Лінеарного ускорёвача (LINAC), де ся звязок електронів „зконцентрує“ і акцелерує на енерґію в рядох стовок MeV, BOOSTER (ускорёвачі) де є звязок електронів акцелерованый на швыдкость близку швыдкости світла і енерґія ся рушать в рядох єдиніць GeV і STORAGE RING, де є луц складованый. Сінхотроновы жарїня выникаючі в STORAGE RING є дістрібуоване до BEAMLINES, на кінцї котрых суть лабораторія. Нероздїлнов частёв цалой сістемы є заперта вакуова трубка, в котрій ся величезнов швыдкостёв рушають електроны. Вакуум досяговане в сістемі і рушать ся в рядах 10-10 Pa. Дорога луча є коріґована маґнетами (DIPOLE, QUADRUPOLE, SEXTUPOLE a CORECTOR).
Катеґорія:Фізіка
Поема
Поема — лиричный або епичный жанер, реализованый в обсяжной вершованой формѣ, описуючый особливы подѣи або призначны характеры.
Вариации
Понятя поема у розличных авторох може мати широкы вариации. Доконця проза, в котрой выразно важить лиричный або епичный, патетичный, героичный выклад, даколи бывать называна поемов. Примѣром може быти Духновичова «идилска повѣсть» Милен и Любица, ай часто вообще проза добы романтизма, як, кажѣм, Пастырь в полонинах Кралицкого. Таке фигуралне розумѣня поемы не треба поплести з поемов в прозѣ, окремым жанром шпецифичной поезии.
Зависимо од подѣлу лиричного або епичного, поема може мати цѣлком иншакый характер. Напримѣр, Гомерова Илиада — епична героична поема, а Поема без героя Ахматовой — чисто лирична.
Поема — жанер, котрый ся вывинув на граници епоса, лирикы и драмы, синтетизовавши их характерны средства и поступы, чим ся и объяснять его вариабелность. Поема взникла уже в старовѣку и зоставать продуктивным литературным жанром донынѣ.
Референции
Катеґорія:Литературны жанры Катеґорія:Литературны термины
Лаба
Ла́ба,  Elbe,  Labe  — рѣка базена Сѣверного моря з вытоком в Чехии, основным током на територии Германии. Довжка току — 1094 км, плоха базена — 148 268 км2, середный проток в устю — 870 м3/сек.
При сутоку з рѣков Влтава мать од ней меншый проток и меншу довжку, про то мала бы ся Лаба поважовати за приток Влтавы. Але исторично ся склало, же ся за основный ток бере Лаба. Кебы ся склала довжка току Чорного потока, Теплой Влтавы, Влтавы и Лабы, цѣла довжка току Лабы чинила бы 1329 км.
Характеристика току
Плавба на територии Германии е стабилна, на територии Чехии периодично перервана при низкых уровнях воды. Плавебным актом з року 1821 Лаба од сутоку з Влтавов до моря выголошена за меджинародну водну дорогу и е вольно приступна про меджинародну плавбу.
Референції
Катеґорія:Рікы Германии Катеґорія:Рікы Чехии Катеґорія:Рікы подля алфавиту Катеґорія:Рікы Европы
Троянска война
Троянска война, Τρωικός Πόλεμος Troikos Polemos,  Bellum troianum — легендарна война Ахейцьох, веденых пановником Микен Агамемноном, против Троянцьох, датована в давногрецкых жерелах зачатком  XII. стороча до н. е.
Референции
Катеґорія:Старовіка Греция
Керецькы
Керецькы (мад. Kerecke) — село у Свалявському райôні Закарпатської области. Находит ся за 22 км на южный восток выд районного центру, из усіх бокўв убтягнутоє горами. На севері — полонина Стой, на заході — Бужора. Через село протікат ріка Боржава. Село находит ся на межи Свалявского та Іршавського районўв.
Катеґорія:Села Закарпатьской области
Плод (ботаніка)
Плод (fructus) є рослиновый орґан обсягуючій насїня. Выникать перемінов пестика, припадно другых квітовых частей, по оплоднїню [яєчко|яєчок]] і ёго функція є выжыва і охорона насїня, припадно поміч на шырїня. Найвекшы плоды мають грызна дыня (до 70 кґ) ці дыня (аж 821 кґ).
Цітрон
Цітрон є плод цітроновника (Citrus limon). Плоды цітрона суть тзв. гесперідія і суть яйцёвитой формы, великости курячого яйця ці меншы.
Обсяг
Цітроны обсягують велике множество киселіны цітроновой (45-50 мґ/100 ґ) і приближно коло 87 % воды, і зато ся хоснують як природне оквашовадло до много їдел, або ся з них тискать квасна щава. Дале обсягують біофлавоніды, пектін, пахнячі сіліцї, провітамін А, вітамін Б, дас 3 % сахарідів. Тыж є жрідлом калція, драслика, фосфору, горчіка, желїза, зінку і другых.
Походжіня
Цітрусы з рядів цітроновників походять зо субтропів, але цітрус годен плекати ай у нас в мірнім пасмі а то в скленниках ці дома при цімровых теплотах.
Органична материя
Органична материя — обычайна назва про материалы, котры взникли прямо або непрямо зоз живой материи або продуктох ей животной чинности в атмосферѣ, поверховых або подземных водах, усаденинах и грунтах. Можуть быти тверды, текучы и газовиты. Органичны материи суть мѣшанинов розличных хемичных злученин, котры обсягують карбон; первый раз были найдены в организмах звѣрины и ростлин, а занимать ся нима шпециалный роздѣл хемии — органична хемия.
Характерным про вшиткы органичны материалы е их горючость.
Примѣры
Типичным примѣром органичных материалох суть дерево, ропа, природный газ. Напримѣр, природный газ зложеный з метану (70 — 98%), але там е и етан, пропан,  бутан и газы неорганичной природы, а в каждом найдищу е зложѣня инше. Так е и з иншыма органичныма материалами.
Референции
Катеґорія:Орґанічна хемія
Мяз
Мязы, мускулы, мышкы, од μυς — мышка, мускула;  musculus — мышка, мускула, роблять рухову (моторну) функцію. Спроста суть мясны тканины, котры ся лучать до костий альбо обволачать людьскы орґаны а напружїнём рушають нима, пособлюючі фунґованя вшыткого организма. Бункы мязовой тканины ся звуть міоцітами. У цітоплазмї міоцітів ся находять міофібрилы, котры ся складають зо скоротливых протеінів. Дякы міофібрилам мязова бунка може ся напружовати пособіньом нервовых імпульсів.
Ґреп
Ґрепфруйт, скорочено ґреп (Ботанічно Citrus paradisi або Citrus × paradisi), є субтропічне дерево плекане про свої цітрусовы плоды той самой назвы.
Мяз
Референції
Катеґорія:Фізіолоґія
Ґреп
Історія
Ґрепфруйт быв першыраз обявленый на острові Барбадос в Карібскім морю, одкы быв одвезеный до Америкы. Ґреп ся пак плекав як окрасна рослина, як овоцина є але популарный аж од 19. стороча. Днесь познаме штири фаребны файты: білый, жовтый, ружовый і червеный.
Попис
Ґрепфруйты звычайно роснуть до вышкы 5-6 метрів, зрїдка аж 13-15 м. Листя суть тмаво зелены, довгы аж 150 мм, узкы і не опадують. Квіты мають 5 і суть великы асі 5 центіметрів. Плод - ґрепфруйт - мать жовту скорку і в діаметрї мать 10-15цм. Внутрїшня їдла часть є дїлена, єй фарба ся мінить од білой і ружовой аж по червену. Одрізняють ся і солодкостёв. Ґрепфруйтовый стром шторік родить аж 700 кусів ґрепів. Плекать ся в Бразілії, Ізраілї, Тексасї, Каліфорнії, на Флорідї або і в Турції і в Іспанії.
Здоровя
Ґрепфруйт обсягує богате множество вітамінів C, B1 і K, самый плод є наповненый благодарно пособлячіма природныма флавоноідами.
Катеґорія:Ростлины
Органичны злученины
Органичны злученины суть хемично чисты материалы, котры ся складують з молекул едного типа, котры все обсягують карбон. Занимать ся нима шпециалный роздѣл хемии — органична хемия.
Класификация
Органичны злученины подля штруктуры карбонового скелета молекулы дѣлять ся на ацикличны и цикличны. — гидрокарбоны з отвореным ланцом атомох (алифатичны). Они ся еще дѣлять на насычены и ненасычены. Насычены суть гидрокарбоны, де атомы карбона вязаны меджи собов и з атомами гидрогена простыма (еднистыма) вязбами (алканы) з общов формулов CnH2n+2. Ненасычены суть гидрокарбоны олефины з общов формулов CnH2n, што обсягують двоиту (олефинову) вязбу; дале ацетиленовы — троиту, диеновы — двѣ двоиты (олефиновы) вязбы з общов формулов CnH2n-2 и так дале. — злученины зо замкненым (перстеньовым, або цикличным) ланцом атомох. Они ся еще дѣлять на изоцикличны и гетероцикличны.
Гидрокарбоны утворюють гомологичны ряды, в якых каждый далшый член од попередного одличуе ся на групу СН2 (гомологичный роздѣл). Кедь в гомологичном рядѣ еден або даколько атомы гидрогена будуть вымѣнены функционалныма групами: X (хотьякый галоген), ОН, NН2, NO2, СООН и т. д., одповѣдно утворять ся гомологичны ряды галогендериватох RХ, алкоголох ROH, аминох RNH2, нитрозлученин RNO2, квасох RCOOH и т. д., де R — радикал (CnH2n+2, CnH2n, CnH2n-2 и т. д.).