cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Органичны злученины
Терминология
В терминологии органичных злученин поуживать ся троякы назвы: Назвы подля IUPAC суть часто довгы, непрактичны в хоснованю, зато продовжують жити и стары системы, але назвы IUPAC суть повинно поуживаны в научной и техничной литературѣ на точне означѣня злученины. Напримѣр, обычайный цукор каждый хемик назве тривиалнов назвов сахароза, а не его IUPAC назвов алфа-D-глукопиранозил-бета-D-фруктофуранозид.
Масер
Масер (з анґліцького "Microwave Amplification by Stimulated Emission of Radiation", т.є. зосилованя мікрововн стімулованов емісіёв жарїня) є апарат зосилуючій і ґенеру чій (мікрововнове) когерентне електромаґнетічне жарїня на основі стімулованой емісії, т.є. на тім самім прінціпі як ласер. Масер є часто означованый за попередника ласера. Уплатнїня находить окрем іншого і як безшумовый зосиловач сіґнала в радіотелескопах ці вид атомовых годин.
Катеґорія:Фізіка
Абрамова
Абрамова є село на юговыходї Польска, котре было до акції Вісла лемківске.
Референції
Катеґорія:Лемківскы села в Польску
Чоколада
Чоколáда — їстувный продукт, цукрарьскый выробок, выробеный з ферментованых, пекарьскых і покрупеных семя какаовоґо дерева.
Катеґорія:Їдла
Старославяньска Вікіпедія
Старославяньска Вікіпедія (Словѣньска Википєдїꙗ) — старославяньскоязычна часть Вікіпедії. Була створїня в септембрї 2006 року.
Днём 1 2023 року Старославяньскый оддїл Вікіпедії обсягує  NaN статьиs. Зарегистрированы NaN участникs, з них  учинили даяку операцію за послїдны 30 днї. Обще число оправ выносить.
Андреївка
Андреївка є село на юговыходї Польска, котре было до акції Вісла лемківске.
Поливка
Поливка
Андреївка
Референції
Катеґорія:Лемківскы села в Польску
Лумінісценція
Лумінісценція є спонтанне жарїня (звычайно) певных або капалных матеріалів, котре выникать як перебыток жарїня тїлеса над уровнёв ёго тепелного жарїня в даній спектралній области при даній теплотї, причім тото жарїня мать істуый час дозвукы, также тырвать до скінчіня впливаня.
Катеґорія:Фізіка
Худльово
Ху́дльово, Худльо́во,  Horlyó,  Chudlovo — село в Ужгородском районѣ Закарпатской области Украины, положене о 7 км на сѣвер од Середнього, административного центра селищской громады и оддалене о 28 км од районного центра.
Землепис
Через село тече рѣка Вйела. Нижний конець села положеный в надморской вышцѣ 107 м н.м., вышний — 204 м н.м.. Найвысша в околици гора Бе́рлог, Brloh, 554 м н.м. лежить на сѣвер од села, справа над дорогов до Анталовець.
История
В готарѣ села были найдены бронзовы артефакты, што свѣдчать, же тот готарь быв залюдненый од 2. тысячроча до н. е.. Перва задокументована упоминка о селѣ (под нынѣшнов назвов) датована роком 1764. Але село взникло овельо скорше: в року 1567 уже платили дань два газдовства, а в року 1715 в селѣ было уже 25 газдовств; в року 1751 уже мали «деревяну церкву св. Козмы и Дамяна зо вшиткыма образами и трьома звонами».
В роках 1820–1880 в сосѣдных Анталовцях была желѣзна гамора, а там была и концьова штация узкоколейной желѣзницѣ Анталовцѣ – Унгвар.
В року 1910 в селѣ зоз 1274 обывательох были: 1031 Русины, 172 Нѣмцѣ, 25 Мадяре. Подля вѣры: 1066 грекокатолици, 34 римокатолици, 173 израелиты.
В року 1930 в селѣ были 1232 обывателе. З того: 1005 Русины, 148 Евреи, 8 Мадяре, 7 Чехы и Словаци, 57 — иншы, 7 — чужинцѣ. Грекокатолицка громада числила 1039 вѣрникы и мала муровану церкву Вознесѣня з року 1798. В селѣ быв нотарскый уряд, русинска школа (4 класы) и желѣзнична заставка.
Червена армада выслободила село од нѣмецкых фашистох 26. октобра 1944 и зачала украинску добу истории села. Было створене земледѣлске дружство «Колгосп имени Фрунзе», што было найлѣпше в цѣлом районѣ подля высокой уроды грозна. В селѣ ся отворили середня школа, клуб, библиотека.
Ондриянкі
Катеґорія:Старорусиньскы села в Польску
Худльово
Референции
Катеґорія:Населены пункты Украины Катеґорія:Населены пункты Закарпатской области
Андрушківцї
Андрушківцї є село на юговыходї Польска, котре было до акції Вісла лемківске.
Референції
Катеґорія:Лемківскы села в Польску
Ласер
Ласер (з анґліцького Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation, т.є. 'зосилованя світла стімуловану емісію жарїня') є оптічне жрідло електромаґнетічного жарїня т.є. світла в шыршім змыслї. Світло є з ласера выжароване у формї узкого звязку; на роздїл од світла природных жрідел є когерентна і монохроматічне. Прінціп ласера хоснує законы квантовой механікы і термодінамікы.
Прінціп ласера
Ласер є твореный актівным середовищом (1), резонатором (3,4) і жрідлом енерґії (2).
Жрідлом енерґії, котре може представляти наприклад выбойка, є до актівного медія додавана ("помпована") енерґія. Тота енерґетічно выбудить електроны актівного середовища з базовой енерґетічной уровни до высшой енерґетічной уровни, дойде к тзв. ексцітації. Так є до высшых енерґетічных статусів выбуджена векшына електронів актівного середовища і выникать так тзв. інверзія популації.
Дякуючі уміщеню актівной части ласера до резонатора, твореного наприклад зеркалами, доходить ку одразу лучів фотона і знову перейде середовищом. Тото дале підпорує стімуловану емісію, і тым доходить к експоненціалному зосилованю току фотонів. Выслїднїй світловый луч пак опустить тїло ласера переходом кріз напівпропустне зеркало.
Катеґорія:Фізіка
Михаил Чикивдя
Михаил Васильович Чикивдя - русинськый поет, писатель и публіциста, зберач народного фольклора. Член Свалявського Общества Подкарпатськых Русинов (2016), Союза русинськых письменникüв Закарпатя (2017), Національної спілки журналістів України.
Выд зачатку літературнôї дїяльности и до типирь, пише у такых жанрах, ги стих, очерк, акростих, байка, поема. Чикивдя майже первый тко ввів акростих у русинську літературу.
У 2021. році дüстав ступень бакалавра еколоґії в Дрогобицькüм ДПУ ім. Івана Франка. На даный час выдав 11 книжок: пять зберькы поезії, три історичны роботы, дві зберькы давных співанок тай колядок, єдну зберьку акростихüв. Публиковав ся в журналі «Отцюзнина», русиньскых алманахах и тд. На теперь ся активно занимат поезійов, пише історичны тай етноґрафічны начеркы, головно про рідну Боржавську долину. Ізглядує народны назывкы Русинüв Пôдкарпатя, переписы людности Карпатськой Руси, зберат фолклор.
Пише русинськôв бисідôв, айбо читаво историчных и етноґрафічных очеркüв, у місну пресу, написав украйинськов.
Біографія
Михаіл Васильович Чикивдя уродив ся 2 юнія 2000 года у с.Березникы Свалявського района що на Подкарпатю, у простÿй русинськÿй сімї. З діточых году увлікав ся самоботнов русинськов. Йщи выд тоды зачав записовати русинські колядкы и спüванкы Березникüв
У 2016 г. выдав свÿй першый зборник пÿд названім «Сад русинськой пезії», якый быв красно оціненый не лиш унас на Подкарпатю, ай похвально спринятый Світовыми русинськыми Обществами. У томуж годови вступає в Свалявськоє районноє Общество Подкарпатськых русинов, де принимат активноє участіє у ранных заходах. 21 апріля читає свої стихы на Фестивали русинської поезії, якый проходив у Сивлюши за що быв удостоєный  грамотов-подяков од Закарпатського Областного Общества ім. А.Духновича, а 23 апріля  принимає активноє участіє на празнованії Дня Русина, якый прÿйшов у вароши Мукачово, де офіційно быв принятый у Союз русинськых писателю Закарпатя по мимо того получив почесну грамоту і спеціальный приз ім. И.Петровція од Крайового Общества русинов.
6-того октября 2017 рôку выдав другу збірку "Співанка русинської душі", у яку ввойшло 15 авторськый, 100 народный співанок, давні русинські колядкы и рождественна игра - бетлегем.
15-того децембра 2017 рôку выдав тритій зборник русинськых стихўв "Запискы з Боржавськой долины"
18 децембра 2017 рôку став первым в исторії обладатильом нарас двох призüв: Приз памняти И. Петровція 2017 и призом побідитиля "народного голосованя" Руської Примії 2017.
30 марта 2018 рôку выдав зборник написаный прôзôв "Березникы у давнину. Истôрія и етнокультура".
Первых днüв децембра выдав поетичный зборник "Русинська сатира".
8 юлія 2019 рóку выпустив истóричну книжку "Истóрія Віры Березникӱв".
Акростихы
Чикивдя ци ни первый ввів акростих у русинську літературу. Його акростихы так, ги и обычні стихы написані на усякі темы. Приміром:
Рўдна сторона для каждого сята,
''Отцюзнино! Ты у нас єдина!''
Диржімся в рокаши,не найде нас біда
И заживе щасливо русинська РОДИНА!
Низабудьме шуга Богу ся молити,
А Христос спасе, не дасть нас згубити!
Солонину и сыриць дусігав з торбинкы,
Огинь красно загурів - тріскотят іскринкы.
Стімулована емісія
Стімулована емісія є обще емісія когерентного електромаґнетічного жарїня з матеріалу выкликана жарїнём за сучасного переходу части квантовой сістемы з ексцітованого статусу до статусу базового. Знаме є передовшыткым єй схоснованя в ласерах ку зосилнїню світла жаданых властностей, але находить уплатнїня і в зосилованю електромаґнетічного жарїня з вовновыма довжками мімо область видимого світла і єй близкых (масер) ці про ускорїня частиць (пасер).
Михаил Чикивдя
Акростихы
Лишило ся из ліщанкы вытяти рожен,
Стімулована емісія
Катеґорія:Фізіка
Михаил Чикивдя
Акростихы
Ой як файно я заїм й сяду си пўд клен.
Ипну, дoбру, запашну спіки м солонину.
На стулі ищи булькы, сыр и цибулина
А я наллю йщи вина, туй и є гостина.
Тихинька уже настала нўчка,
Хôчу зась я здріти в твої вўчка
Ітак файнинькі вижу лиш у снах.
Яснинькый місяць засвітив над нами,
Сидиме мы двоє, и журбы ниє.
Нитко не знає, ци ходиме садами,
І шуга не пувість, що миж нами є.
Нись цілу нўчку будеме мы двоє,
Чикати сонце будеме убоє,
И пўдеме израна, садочком, по росах
Букўвчик малинькый пўд буком росте,
У густўм хамничку и по долах.
Косиця пахняча коло нього цвіте,
пÜду за ним пô всіх горах.
Вўн файно ся спрятав, пўд вялі листочкы,
Чикат, кôй пüде у кошарчик.
Из грибом біжу через зворы й мосточкы
Акростих "ТАЙСТРИНА" быв напичатаный у 9 выпуску журнала "Отцюзнина". 23 марта 2020 рôку издав книгу акростихüв "АКРО ПО-НАШОМУ".
Одказы
Катеґорія:Русиньскы поеты
Саркофаг
Саркофа́г, σαρκοφάγος — файта погребной лады, хоснована при погребѣ вызнамных особ и обычайно лишана на поверху землѣ в шпециалных мемориалных просторах або криптах.
Саркофагы мають форму подовгастой скрынѣ, а понеже суть назначены ку выставлѣню под голым небом, в мемориалах або криптах, суть украшены трималым декором: рѣзбами, барельефами и т.п. Найдавнѣйшы саркофагы, заховалы доднесь, суть зоз старовѣкого Египта.
Етимология
Зачаточно саркофагы правили из вапняникового камѣня, якобы способного скоро (до 40 днѣ) вберати до ся людскы позостаткы. Тот камень σαρκοφάγος λιθός sarkofagos litos ('камѣнь, пожираючый мясо') дав назву такым погребным ладам, и заховав ся надале, хоть они выробляли ся из иншого камѣня, або вообще из иншых материалох.
Фигуралный вызнам
В фигуралном вызнамѣ саркофаг може означовати всяку конштрукцию, назначену про тримале укрытя. Напримѣр, саркофагом называють укрытя над гаварованым енергоблоком Чорнобыльской АЕ.
Референции
Катеґорія:Погребны традиции
Берегы
Берегы є село на юговыходї Польска, котре было до акції Вісла лемківске.
Референції
Катеґорія:Лемківскы села в Польску
Ботар
Бо́тар, Бота́р,   Batár — село в бывшом Виноградовском районѣ Закарпатской области Украины, административно подряджене Неветленфолуской сельской радѣ.
История
В року 1930 (при Чехах) село мало 676 обыватели, з того Мадярох — 286, Русинох — 260, Еврейох — 6, иншых — 2, чужоземцьох — 122. В селѣ была русинска школа (3 класы). Грекокатолицка религийна громада числила 515 особ и мала муровану церковь Св. Михайла од року 1903.
Сельска рада
90365, с.Неветленфолу, вул.Фогодо, 36, тел. 46-7-22 Сільський голова	Оросі Йосип Павлович
Референции
Катеґорія:Села Україны Катеґорія:Населены пункты Украины Катеґорія:Населены пункты Закарпатской области
Русинска гимна
Русинска гимна Подкарпатскіи Русины поважуе ся написанов Александром Духновичом в поздных роках его творчости. Музику написав Стефан Фенцик (мелодия 1921, гармонизация 1939). Алтернативна мелодия в маршовом стилу хосновала ся в америцкой диаспорѣ (гармонизовав И. Тёрох в роцѣ 1927).
В досовѣтской добѣ од року 1920 текст Подкарпатскіи Русины служив за урядну гимну подкарпатскых Русинох.
Авторство и перва публикация
Прямого доказа, же Духнович быв автором того текста, не е, але позднѣйшы словацкы выглядователѣ поважують тото за цѣлком правдоподобне.
Русинскый текст опубликовав первый раз Михаил Врабель в зборнику спѣванок Русскій соловей в Унгварѣ в року 1890. Але в том текстѣ хыбили два рядкы, а имя автора не было подане. Фотопринтне перевыданя зборника Врабеля появило ся в Ужгородѣ в року 2014.
Автор мадярского текста Шандор Бонкало.
См. тыж
регионалны гимны:
Референции
Катеґорія:Народны гимны Катеґорія:Підкарпатьска Русь
Біла
Біла є село на юговыходї Польска, котре было до акції Вісла лемківске.
Референції
Катеґорія:Лемківскы села в Польску
Росош (Свалявскый район)
Росош - село у Свалявськôму районі на Закарпаті.
Катеґорія:Села Закарпатьской области
Джорджия
Джо́рджия, Georgia, [dʒɔːrdʒə] — штат на юго-выходѣ США, четвертый штат, подписавшый Конституцию США, 2. януара 1788, наймолодша з 13 бывшых британскых колоний, основана в року1732, еден зо закладаючых штатох США. котры в часѣ Америцкой войны за независимость, 4. юла 1776 ратификовали Декларацию независимости США. Административный центер и найвекшый город — Атланта.
Етимология назвы
Од року 1732 анлийска колония Джорджия названа на честь краля Джорджа ІІ. (1683–1727–1760).
История
Од зачатку в колонии было заказане рабство и питя алкоголу. В року 1776 въедно з 12 другыма колониями створила США. В року 1861 вышла из США и войшла в Конфедеративны штаты Америкы. в Джорджии ся в року 1864 одограли рѣшаючы бои домовой войны (1861–1865). А роках 1865–1870 Джорджия была под войсковым заряджѣньом федералного войска, а тото войско зоставало ещи на ей територии до року 1877. В 1960-х роках ту быв еден з центрох бою за людскы права.
Економика
Стара економика ся базовала на плантациях з рабами. Од зачатку XXI. стороча просперита штата основана переважно на секторѣ служб в Атланте и ей околицях, вдякы перфектной желѣзничной и воздушной комуникации в том городѣ. Атланта служить домом про основны комуналны службы штата, а тыж про банковску сферу, выробу продуктох стравованя и напиткох, информачных технологий и реално выступуе як едно з найлѣпшых мѣст в державѣ про корпоративны централы.
Обывательство
В зачатку XXI. стороча обывательство згруба на 2/3 европского походжѣня, а на 1/3 — африцкого. Суть незначны часткы азийского, латиноамерицкого и автохтонного походжѣня. Переважать вѣра протестантска, меджи Афроамеричанами зокрема силна Баптистична и Методистична Церквы.
Білцарева
Білцарева є село на юговыходї Польска, котре было до акції Вісла лемківске.
Референції
Катеґорія:Лемківскы села в Польску
Граматика Гарайды
Граматика Ивана Гарайды — послѣдна традична граматика русинского языка, практично хоснована перед тым як Русины Подкарпатской Руси были официально зликвидованы як народность в интересѣ наступной анексии територии и прилучѣня ку УССР (1944–1946). Автором граматикы быв Иван Гарайда, екзекутивный директор Подкарпатского Общества Наук и предсѣдник языковой секции общества. Появила ся зачатком рока 1941 в добродячной политичной обстановцѣ и доднесь зоставать найшырше хоснованов у публикациях за цѣлу историю русинского языка.
Предистория
В периодѣ куртого часу по 1. Свѣтовой войнѣ (од 1919) Подкарпатя, хоть и на велми куртый час, зыскало статус автономной територии в рамках Мадярщины под назвов Руська Крайна, в Будапешту отворила ся всеучилищна катедра русинского языка и литературы, были выданы грамматика (Волошина), читанка (Стрипского), антология литературы (Бонкала), словник (Годинкы) — вшытко в традиции дотогдышного розвою русинского языка, што означало церковнославянску основу зо штораз векшым хоснованем мѣстных особитостей.
По Трианонскому договору (1920) Подкарпатя перейшло Чехословацкой републицѣ зо статусом автономного края Подкарпатска Русь. Подля статуса вѣра, школство, язык мали быти цѣлком в руках мѣстной влады. Но тот статус до конця чехословацкой добы так и не быв зреализованый, намѣсто того до краю пришли украинскы и росийскы емигранты, котры од чешской администрации достали часто ключовѣ посты и спровоковали остры языковы и конфесийны споры. В сферѣ языка школства усиловали ся просадити граматику галицького емигранта Ивана Панькевича, чому противила ся русинска интелигенция.
Білична
Референції
Катеґорія:Лемківскы села в Польску
Граматика Гарайды
Главны особитости
Щи року 1830 Михаил Лучкай во своей граматицѣ так говорив: «§ 1. Славяне и Русины хоснують кириличны буквы, якых подля формы е 42, а подля звучаня лем 29…» Вшыткы далшы русинскы граматикы етимологичной традиции каждый раз изменшовали число букв (графем), бо тым путем постепенного упрощѣня перейшов и сам церковнославянскый язык.
Гарайдова граматика пише: «Руськый язык мае 34 буквы. Из них якѣсь (г, и, ѣ) зображують и два звукы». И то одповѣдать далшому важному постулату традиции русинского языка: диалектны, гваровы, фонетичны розлукы мають зоставати в устной бесѣдѣ, а нивеловати ся в литературной, писаной формѣ языка тым способом, же една буква зображать веце звукы. Говорячи о перезвуках о, е, Гарайдова граматика шпециално зазначать: сѣ перезвукы в письмѣ ани в пнях, ани в окончѣнях слов не означають ся; циже не пишеме кунь, кѣнь, добрум, добрѣм, али конь, добром. Подобну зазначку находиме во всѣх етимологичных граматиках од Лучкаевой по Гарайдову. Такым трѣбом, Гарайда у держаню традиции беспорочный.
З другого боку, што ся тыче векшого хоснованя мѣстной шпецификы, в Гарайдовой граматицѣ увидиме даякы крокы назад. Напримѣр, ъ на конци слов не хосновав уже Михаил Лучкай (1830). Ся хыба тягне за собов далшу — формалное хоснованя ь там, де мягченя не е: «изза научных причин… пишеме: идешь, любовь, мышь, церковь, ночь и т. д.» (Грйд 13). Ани сего не было уже у Лучкая. У Гарайды поданы формы девяносто, пятьсот (Грйд 56-57), коли у Лучкая народны формы видиме: девятьдесять, пятьсто (§ 29).
Формалное правило церковнославянского языка, же намѣсто и перед гласнов пишеме ї, не хосновав уже Ласлов Чопей (1883): приука, прияти, религия, спасение. Такых вад мож найти веце. И так, в части приближеня ко народному языку е великый простор про далшое вылѣпшеня, на возможность котрого указовав и сам автор у вступном словѣ (Грйд 7).
Важным аспектом е, же якраз така традична етимологична граматика може быти основов общерусинського языка. Доказом того е факт, же периодичны выданя, написаны подля той граматикы мали много передплатников и за границями Подкарпатя, напримѣр у Войводинѣ.
История хоснованя
Дякуючи тому, же Гарайда стояв у чолѣ Подкарпатского Общества Наук, доставшого до своих рук преференции у выдавательской чинности и покровительство од влады, тота граматика стала ся официалнов.
«На обкладинці і титульній стороні кожного примірника було проставлено штамп з паралельними написами угорською і руською (українською) мовами: „Одобривъ и позволивъ Регентский Комиссаръ Подкарпатской Территоріи розпорядженьемъ чис. 27.300/1941“. Отже, це був офіційний шкільний підручник…»
За односно куртый период тяжкых рокох войны — од яри 1941 такой до прихода Червеной Армады концьом октобра 1944 — язык Подкарпатской Руси, кодификованый зоз граматиков Гарайды, быв поужываный во вшыткых сферах живота края: у школствѣ, публичных проявах, периодичной пресѣ, державной администрации, официалных публикациях, книговыдавательствѣ и в роботѣ Подкарпатского Общества Наук. Изглядователь того периода Михаил Капраль пише у своей монографии, же по выходѣ граматикы в яри 1941 рока практично завершеный быв процес кодификации русинського литературного языка (Капраль, 164).
То бы нияк не могло стати ся, кедьбы Гарайда не операв ся на глубоку традицию дотогдышного розвою. А треба знати, же до Подкарпатской Руси в том часѣ припадала и часть восточного Земплина (днесь словацкого), ай же тота иста традиция заужыта была у класикох лемковской литературы в Польщи. Од Лучкая до Гарайды, ай щи много скорше, никто не выступовав з идеов створѣня регионалных языкох, але все ишло лем о еден литературный язык про вшыткых Русинох. Дякуючи тому школны учебникы про Русинох могли быти тоты исты всягды. Так Русины, котры ся переселяли до Бачкы од року 1751, уже в року 1754 зачали регуларну школну выуку зоз учебниками, принесеныма з Горницѣ.
Перспектива
Традиция, што ся потѣгать од Лучкая, Духновича до Гарайды е реалнов основов про выробѣня общерусинского литературного языка, она мае историчный грунт во вшыткых регионах бываня Русинох. Як видѣти зоз описох «локалных вариантох русинского языка», фонетичны розлукы меджи регионами (розлукы выгваряня) вытворили ся в резултатѣ интерференции з векшиновыма языками одповѣдных штатох. Они можуть быти трактованы, де е на то потреба, в локалных ортоепичных правилах. Споминана же традиция лежить в етимологии и не мать нич сполочне з так называным язычием (лексичнов и фразеологичнов мѣшанков), прото она лишать цѣлком отвореным простор про хоснованя русинской лексикы, як и про фонетичны и другы особитости, но лем такы, што общы, або можут быти толерованы в каждом регионѣ. До общых, напримѣр, належит «ы» по «г», «к», «х». До толерабелных, напримѣр, мож однести закончѣня -л в часословах 3. особы минулого часу: ходил, видѣл.
Референции
Катеґорія:Русинськый язык
Сіверносаамьска Вікіпедія
Сіверносаамьска Вікіпедія (Davvisámegiel Wikipedia) — сіверносаамьскоязычна часть Вікіпедії. Була створїня 20. юля 2004 року.
Днём 1 2023 року Сіверносаамьскый оддїл Вікіпедії обсягує  NaN статьиs. Зарегистрированы NaN участникs, з них  учинили даяку операцію за послїдны 30 днї. Обще число оправ выносить.
Одказы
Катеґорія:Языковы верзії Вікіпедії
Тибава
Ти́бава — село у Свалявському районі Закарпатськой области.
Ґеографія
На територі села протікає ріка Тибава (4 км). Село находит ся на южному – востоці выд Свалявы. Межує з Стройненськôв, Неліпинськôв, Дусинськôв сільськыми тай Свалявськôв міськôв  радами. Находит ся за 11 км від районного центру.
Исторія
Згадка про село є в писемных джерелах 1592 рôку. У часы антигабсбурзькых пôвстань другої половины XVII століття село было зруйнованоє; відновленоє в пирвўй половині XVIII стулітя. Тибава – єдно из найстарых сіл Свалявського району.
Історичноє минулоє села дусігат сивої давнины. Із народных переказўв узнаєме, що Тибава – давньоє село, якоє было ищи до появы Сваляви. У годы оккупації Тибавы хортистскôв Мадярщинов месні жителі помогали партизанам.На чисть погибшых  воинўв-односельчан у Тибаві у  1968 рôці установленый памятник.
Вызнамны родаци
Катеґорія:Населены пункты Закарпатской области Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту Катеґорія:Села Закарпатьской области Катеґорія:Населены пункты Украины
Білянка
Білянка є село на юговыходї Польска, котре было до акції Вісла лемківске.
Закон всокочіня енерґії
Закон всокочіня енерґії є єден з основных і найчастїше хоснованых фізікалных законів. Тот закон спрощено і неточно повіджено конштатує, же енерґію не годен выробити ани зничіти, лем переміняти на іншу файту енерґії.
Тота (припадно єй подобны) елементарны "дефініції" закона всокочіня енерґії суть правда інтуітівны, на роботу у фізіцї мають але шору ґанчів. Передовшыткым "пояснюючій" закон всокочіня енерґії за помочі значно нефізікалных, недефінованых і ваґных термінів, як "выробити", "знічіти", ці "перемінити", котры навеце мають антроморфный характер.
Теперішня, омного точнїша тай шырша дефініція закона всокочіня енерґії в теоретічній фізіцї ся операть о термін сіметрія проти часовому посунутю. 'Най є обща сістема сіметрічна проти операції часового посунутя. Пак ся в тій сістемі всокотить адітівна фізікална величіна, котра ся зове енерґія.'
Катеґорія:Фізіка Катеґорія:Физикалны законы
Роберт Юріч
Роберт Юріч (Robert Michael Urich) (19. децембер 1946 – 16. апріл 2002) быв америцькый філмовый, телевізный і театровый актор і телевізный продуцент русиньского і словацького походжіня. Через 30 річну карьєру грав в 15 телевізный серіях.
Референції
Катеґорія:Русиньскы Америчане Катеґорія:Филмовы артисты
Драчино
Драчино́  — село у Свалявському районі Закарпатськôй области. На потôчку Полінілі.
Катеґорія:Населены пункты Закарпатской области Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту Катеґорія:Села Україны Катеґорія:Населены пункты Украины
Неорганична материя
Неорганична материя е материя, котра не походить од живых организмох и не обсягуе карбон, выпродукованый нима. З неорганичной материи суть горнины, минералы, металы. Фактично, векша часть масы Землѣ е неорганична.
Характеристика
Про неорганичну материю найважнѣйшым е не то, з чого ся складать, але то, як взникла. Напримѣр, кедь говориме, же карбон е в каждой органичной материи, то не значить, же каждый материал з карбоном е органичный. Диаманты суть тыж з карбона але суть неорганичным материалом и не походять од живой природы. Неорганичны злученины з карбоном можуть мати вязбы и C-H, и C-C, але не обѣ нараз. Розличны неорганичны злученины з карбоном суть: Примѣром неорганичных материалох суть камѣнь, метал, керамика, скло. Они суть самы по собѣ стабилны, але годны реаговати з иншыма материалами. Неорганичны материалы, як и органичны, суть природны и синтетичны.
Неорганичны материалы подля их функчных властностей роздѣляють на металы, неметалы и композиты. З природной неорганичной сыровины люде научили ся выробляти неорганичны материалы, властности котрых мѣняють ся в широкой мѣрѣ, аж до протикладных. Примѣром суть литины, неорганичны скла, полупроводникы, керамика, керметы, диелектрикы.
В природѣ суть росширены тридименчны сѣтковиты полимеры, якы в подобѣ минералох находять ся в земной корѣ, напримѣр, кварц. Велике число неорганичных полимерох мож достати синтетично, напримѣр, полимеры сулфура, селена, телура, германия.
Іспаньска Вікіпедія
Іспаньска Вікіпедія (Wikipedia en español) — іспаньскоязычна часть Вікіпедії. Була створїня 20. мая 2001 року.
Днём 1 2023 року Іспаньскый оддїл Вікіпедії обсягує  NaN статьиs. Зарегистрированы NaN участникs, з них  учинили даяку операцію за послїдны 30 днї. Обще число оправ выносить.
Одказы
Катеґорія:Языковы верзії Вікіпедії
Балігород
Балігород є село на юговыходї Польска, котре было до акції Вісла лемківске.
Референції
Катеґорія:Лемківскы села в Польску
Класічна механіка
Класічна механіка є механіка, занимаюча ся механічныма явами макроскопічных тїлес, котры ся рушають швыдкостёв занедбательнов к швыдкости світла.
З такыма явами ся чоловік стрїчать коло себе каждоденно, зато была векшына механічных явів дослїджована уж в старовіку (Архімед, Герон). На самім кінцї середовіку пак зачали знову быти знаня точнїшы і дале росшырёваны Ґалілео Ґалілей, Блейз Паскал). Завершінём было дїло Ісаака Ньютона, котрый постуловав законы класічной механікы (Ньютоновы законы рушаня), перетырваючі аж до кінце 19. стороча. Зато бывать класічна механіка часто означована як Ньютонова механіка.
Ку кінцю 19. стороча были під час проб служачіх на становлїня швыдкости світла выявены роспоры з Ньютоновов теорія. Тоты роспоры ся вдало вылучіти Албертові Айнштайнові формулаціов теорії релатівіты. Релатівістічна фізіка є основана на подобных прінціпах як Ньютонова механіка, зато бывать так выникнута релатівістічна механіка днесь тримана за часть класічной механікы. Даколи ся у тій звязаности говорить о класічній релатівістічній механіцї, чім ся підчаркує роздїл од квантовой релатівістічной механікы.
Катеґорія:Механіка Катеґорія:Фізіка
Балутянка
Балутянка є село на юговыходї Польска, котре было до акції Вісла лемківске.
Референції
Катеґорія:Лемківскы села в Польску
Бальніця
Бальніця є село на юговыходї Польска, котре было до акції Вісла лемківске.
Референції
Катеґорія:Лемківскы села в Польску
Руан
Руан, Rouen — французскый рѣчный и морскый пристав на рѣцѣ Сейна в департаменту Сен-Маритим, главный город региона Нормандия.
Полога
Оддаленый о 100 км од устя Сейны, лежить о 110 км на сѣверозапад од Парижа.
История
В добѣ Римской империи быв познатым як Rotomagus. В року 876 го завоевали Нормане. Од року 1204 належав Французам. В року 1430 англицкы окупанты ту влапили Яну з Арку, а ещи и днесь мож видѣти турню, де была заперта. Руан богатый на историчны и архитектурны памятникы, и цѣла часть его несе назву город-музей ville-musée.
Референции
Катеґорія:Населены пункты Франции
Електромаґнетізм
Електромаґнетізмом ся розумить сукупность явів, в котрій ся проявує взаємна залежность Електрикы і маґнетізму. Електромаґнетізмом ся тыж може думати область фізікы, котра тоты яв дослїджує, припадно прямо теорія електромаґнетічного поля, котра електромаґнетічны явы высвітлює.
З абстрактнїшого погляду штандартного модела є електромаґнетічным проявом єдна з четверо основный інтеракцій (електромаґнетічной інтеракції).
Катеґорія:Фізіка
Баниця
Баниця є село на юговыходї Польска, котре было до акції Вісла лемківске.
Референції
Катеґорія:Лемківскы села в Польску
Едирне
Едирне, Edirne,  Αδριανούπολη,  Одрин,  Hadrianopolis — город на западѣ Турции в историчной Восточной Фракии.
Полога
Лежить в европской части Турции, оддаленый о 7 км од грецкой границѣ и о 20 км од болгарской.
История
Осаду заклали Фракийцѣ. В року 125 на мѣстѣ фракийской осады быв розбудованый город римскым императором Гадрианом и на честь императора достав назву Адрианополь, под котров быв познатый в Европѣ. Через свою стратегичну пологу быв вельо разы завойованый. Быв то главный город Османской империи од року 1413 по 1458 и просперовав як административный, торговый и културный центер. Остаточно належить Турции од року 1922.
Газдовство
Важный транспортный узел. Торговый центер земледѣлского района. Потравиновый промысел, памутова фабрика.
Референции
Катеґорія:Населены пункты Турции
Дусино
Катеґорія:Населены пункты Закарпатской области Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту
Катеґорія:Села Закарпатьской области Катеґорія:Населены пункты Украины
Маґнетічне поле
Катеґорія:Фізіка
Magnetismus
Владимир Маяковскый
Владимир Маяковскый, Влади́мир Влади́мирович Маяко́вский,  *19. юл 1893, Багдати, Российска империя  — †14. апрѣль 1930, Москва, СССР — ведучый русскый поет револуции 1917 и первого пореволучного периода, футуриста.
Походжѣня
Отець — Владимир Константинович Маяковскый (1857—1906), фоштер, немешского рода, из запорожского козацтва. Мати — Александра Алексеевна Павленко (1867—1954), родом из кубанского козацтва, подля слов поета, Украинка.
Хроника живота
Основны даты:
Творба
Вершы зачав писати в арештантской самотцѣ в року 1909. Тото сам поважовав зачатком своей творбы, хоть были они слабы и конфишкованы при выслободжѣню. Перва публикация была в року 1912 в манифестѣ групы футуристох, де неодовго став ся ей ведучым представительом. Одтогды поезия Маяковского ставать ся спозначно самоувѣрена и дерзка. Его поетична монодрама Владимир Маяковский достала сцену в Санкт-Петербургу уже в року 1913.
Маяковскый реформовав поезию, придавши там язык улиць и всякы смѣлы техничны новоты. Его вершы, передо вшыткым, были написаны про декламацию, про сцену и масового позирача. Коли ся стала российска револуции (1917), активно подтримовав болшевикох пропагандныма вершами, дидактичныма брожурами, выступами на сценах и рисованыма плакатами и карикатурами, удачно комбинованыма зоз стишками. На смерть Ленина (1924) одозвав ся поемов. Зачинать активно путовати по Европѣ и Америцѣ и свои доймы выливати в поезии и подорожных начерках (1924–1928).
В послѣдны два рокы живота в творбѣ Маяковского найвекшой силы достають критика негативных сторон совѣтского каждоденного живота и урядникох, котры «збуржоазнѣли». Вершинов такой «револучной» сатиры были гры Блощиця (" Клоп "), Парня ("Баня"), але тоты были официалныма органами окреслены як «идеологично хыбны», а в них нашли, же «не мають партийности, а заблудили з револучной дорогы». В року 1928 в Парижу ся спознав з емигрантков Татянов Яковлевов, котру нагваряв, жебы ся побрали, але неуспѣв. Хотѣв за нев прийти ещи раз в року 1929, але уже не дали му заграничну визу. Наросли тыж роздѣлы в поглядах з колегами в творчых групах. Цѣлый фебруар 1930 держала выставка  ''20 рокы роботы В. Маяковского'', але тоту проигноровали и высокы партийны урядникы и вплывовы литераторы.
Сума тых обстоянь в даякой мѣрѣ объяснять самогубство поета 14 апрѣля 1930. В предсмертной записцѣ (12 апрѣля) Маяковскый написав, же не мать иншого выйтя, и объяснив свой одход з живота приватными мотивами. По смерти Маяковского ширили ся сомнѣвы, же то было самогубство, але найновшы розслѣдованя потвердили автентичность предсмертной запискы и факт самогубства.
Наслѣдство и вызнам
Вшиток архив Маяковского по его смерти — рукописы, концепты, нотесы — зостали у Лилы Брик, на што юридично была оправнена предсмертнов записков. Она ладила до выданя и редаговала его книгы. В новембрѣ 1935 Лила Брик написала писмо Сталину, в котром ся поскаржила на черезмѣрны загамованя и перепоны при выданю книг Маяковского и увѣчнѣню его памяти. Сталин на ей писмѣ поклав резолуцию: «...Маяковскый быв и зоставать найлѣшым и найталантованшым поетом нашой совѣтской епохы. Неинтерес ку его памяти и его творбѣ — злочин. Лила Брик, подля мене, мать правду...»
Наклад книг Маяковского в СССР ку року 1966 перевысив 52 млн. екз., а были перекладены на 58 языкы народох СССР и на 39 чужоземны.
Творчость Маяковского и донынѣ зоставать великым умѣлецкым успѣхом русской поезии XX. ст. Идеологична кривость и пропагандна реторики не можуть перекреслити объективный вызнам и мѣру таланта поета, реформаторство якого означало поетичну револуцию. Не лем в русской, но ай во свѣтовой поезии тяжко найти ещи едного поета, чие новаторство мож бы было поровнати з тым, што зробив Маяковскый. Про его штил призначны выразна експресивность, звышена метафоричность. Вершы Маяковского часто суть як една велика росширена метафора. В такой функции хоснуе ай гиперболы, якы фантастично звекшують властности зображованого и так звышують емотивный доим од него. Маяковскый приносить «зламаный» синтакс намѣсто логично привычного порядка слов у речѣню. Его найлюбшый способ порвати традичный синтакс — се вшелиякы, даколи барз компликованы, формы инверзии, нарушѣня форм граматичной подрядности слов, тзв. «телеграфный» синтакс, што наподобнять штил телеграфных фраз. Маяковскый принес до русской поезии безпрецедентно велике множество неологизмох, демократизовав поетичный язык як в лексичном аспектѣ (прозаизмы, вулгаризмы, професионализмы итд.), але и в интонацийном, придавши поетичному слову выразны интонации прозаичной бесѣды.
Референции
Катеґорія:Русскоязычны писателе Катеґорія:Русскоязычны поеты
Вивьен Ли
Вивьен Ли, Vivien Leigh,  роджена  Vivian Mary Hartley, *5. новембер 1913, Дарджилинг, Британска Индия — *8. юл 1967, Лондон, Велика Британия — британска филмова и театрална актерка. За час своей филмовой карьеры достала два престижны Оскары за роль Скарлетт О'Гара во филмѣ Однесены вѣтром (1939) и за роль Бланш Дюбуа во филмѣ Трамвай желаня (1951).
Живот и творба
Походила з родины биржового маклера, родилась в Индии. Зачала актерску карьеру, поступивши в Лондонску Кральовску академию драматичного умѣня (1931). Того ж року оддала ся за свого первого мужа, британского адвоката Герберта Ли Голмана, и прияла его друге имя. за свое сценичне. В року 1932 по роджѣню дѣвочкы перервала штудии и заграла в даколькых британскых «шоровых филмах», але сензачный успѣх мала на сцене лондонского театра Амбасадор (1935). Хоть на тот час мала невышколеный сценичный голос, ей ужасне сценичне майстерство и красоту немож было игноровати, и того ж року 1935 она подписала контракт з филмовым магнатом Александром Кордом. В року 1936 успѣшно грала в парѣ з британскым актером.Лоуренсом Оливье, з котрым ся побрала в року 1940. Свѣтову славу достала в року 1939 рольов Скарлетт О'Гара во филмѣ Однесены вѣтром за романом Маргарет Митчелл.
В року 1944 достала травму в часѣ филмованя, наслѣдком котрой быв потрат. Од того часу ся у ней вывинула психична и тѣлесна нестабилность, прогресуюча туберкулоза, зосилнена погоршѣньом родинных односин з Лоуренсом Оливье, котры ся закончили розводом в року 1960. Свою карьеру она завершила на триумфалной нотѣ рольов Анны Петровны в нюйоркской постановцѣ подля гры Иванов од Антона Чехова (1966). В року 1967, в повном прудѣ далшых театралных проб, была найдена мертвов во своем лондонском бываню.
Референции
Катеґорія:Филмовы артисты Катеґорія:Артисты театра
Баріч
Баріч є село на юговыходї Польска, котре было до акції Вісла лемківске.
Референції
Катеґорія:Лемківскы села в Польску
Реализм (литература)
Реализм, realis реалный, сущный, правый, в контекстѣ литературы — тип умѣлецкой творбы, основаный на представлѣню о литературѣ як способѣ познаня и постигнутя людской особности и натуры, основаный на правдивом зображованю реалности.
Принципы
Видячи роль литературы в познаню чоловѣком себе и свѣта, реализм ся снажить выявити смысел животных явох, широко обняти реалность з ей противностями, вызнавать право писателя сягнути до вшиткых сторон живота без ограничѣня тем и сюжетох. Реализм указуе взаемодѣю чоловѣка з окружѣньом, вплыв сполоченскых условий на судьбы окремых люди и цѣлых сполоченскых груп и версти, вплыв социалных обстоянь на моралность и духовный свѣт люди, и наопак. Утверджуючи цѣнность моралных гледань, реалистична литература сповнять важну социално-воспитуючу роль. Реализм видить живот в розвою, указуе не лем его устояны формы, но и выявлять и фиксуе в образах взник новых форм живота и социалных односин, новых психологичных и сполоченскых типох.
Вывой
Реализм в литературѣ став ся ведучым напрямом в XIX. ст., (прийшов на змѣну романтизму), а дають ся ту окреслити розличны историчны етапы его вывоя: информативный реализм, критичный реализм, социалистичный реализм. В каждой историчной добѣ и у каждого писателя в основѣ были даякы идейно-сполоченскы аспекты живота и в даякой мѣрѣ идеологична и политична улога.
Референции
Катеґорія:Литературны термины Катеґорія:Литературны жанры Катеґорія:Умелецькы напрямы
Барічка
Барічка є село на юговыходї Польска, котре было до акції Вісла лемківске.
Референції
Катеґорія:Лемківскы села в Польску
Балканскый полуостров
География
Плоха 505 тысяч км2. Забѣгать до Середоземного моря на 950 км, омывать го Ядранске, Йонске, Егейске, Мраморне, Чорне море. Сѣверна границя бѣгне од Триестского залива ку Савѣ и по Савѣ, дале по Дунаю до устя. Западны берегы силно членены заливами, часто стромы и скалисты, восточны — обычайно низкы, простолинейны. В Греции вычленюють великы полуостровы Пелопонез и Халкидики. В Ядранском и Егейском морях вздовж береговой линиии многочисленны островы. Найвысша точка — гора Мусала, 2925 м в горском пасмѣ Рила в Болгарии.
Политична мапа полуострова
В сучасности на Балканском полуостровѣ часточно або в цѣлости положены тоты штаты: а тыж часточно вызнана:
Референции
Катеґорія:Полуостровы
Реторика
Рето́рика, ἡ ῥητορικὴ τέχνη ораторске умѣня  — филологична дисциплина, котра штудуе способы организации артистично выразной речи, передо вшиткым прозовой и устной речи, ораторске умѣня.
Сферы поуживаня
Основны сферы, де потребна и поуживана реторика суть:
История
Понеже до IV. ст. до н. е. не ествовало писомне засвѣдчѣня понятя ἡ ῥητορικὴ τέχνη  ораторске умѣня, его автором поважують Платона (диалог Горгий, около 385 до н. е.). Тот датум появы термину фактично фиксуе зачаток формованя реторикы як теории.
В середновѣку реторика была внесена в число семерох слободных умѣнь. В значной мѣрѣ реторика ся прислужила до вывою гомилетикы. В нововѣку реторика процвѣтала в добѣ романтизму и сентиментализму в прозѣ, а переливала ся и до поезии (Байрон, Пушкин, Украинка, Франко). Але од конця XIX. стороча, напротив, вельо умѣлцьох выступають против всякой реторикы (Пол Верлен, Антон Чехов). Зась новый поворот до риторикы як свого роду словесной гипнозы можеме видѣти в сполоченствах тоталитарного типу.
Законы реторикы
Антична реторика обсяговала учѣня Формализоване было учѣня за три штилы выкладу (зависимы од аудитории): высокый, середний, низкый; три цѣли реторикы: пересвѣдчити (logos), насолодити (ethos), прояти (pathos), три роды речницкых проявох: славностны, политичны, судовы.
Референции
Катеґорія:Реторика
Барвінок
Барвінок є село на юговыходї Польска, котре было до акції Вісла лемківске.
Колонізація екзопланет
Колонізація екзопланет є потенційно можливим кроком поширення жывота по галактиці. Цей напрямок є перспективним так як серед кандидатів для колонізації є екзопланети, що знаходяться в зоні придатній для жывота.
Основою розселення жывота в космосі є ідея панспермії. Тобто перенесення зародків життя з подальшим його розвитком на новій планеті. Колнізація сформованими людьми, на даному етапі розвитку технологій, малоімовірна.
Технічна можливість перельоту між звіздами була обрахована в проекті Дедал. Одними з перспективних планетних систем є Глізе 581, Глізе 667.
Одказы
Катеґорія:Колонізація космосу
Бахір
Бахір є село на юговыходї Польска, котре было до акції Вісла лемківске.
Референції
Катеґорія:Лемківскы села в Польску
Ґравітація
Ґравітація, ґравітачна інтеракція є універзалне силове вплываня міджі вшыткыма формами матеріалу тай актуално ся тым одрізнять од вшыткых другых інтеракцій. Ґравітачна інтеракція є найслабша з основных інтеракцій і мать бесконечный досяг і є все притяжлива. Найвызначнїшо вплывать на обєкты з великов масов (макросвіт). Про малы швыдкости і слабе поле ся про попис ґравітачной інтеракції хоснує, про ёго простоту і релатівну точность про малы швыдкости, Ньютонів ґравітачны закон. На силне поле і великы швыдкости (релатівістічны, ближачі ся швыдкости світла) ся хоснує обща теорія релатівіты (платить і на слабы поля і малы швыдкости). Глядана квантова теорія ґравітації предпокладать частицю звану ґравітон як далшу елементарну частицю.''
Катеґорія:Фізіка
Анна Галчакова
Анна Галчакова, Anna Halčaková (родж. Густякова), * 11. апрѣль 1929, Меджилаборцѣ, Чехословакия — † 26. юл 2006, Бардѣев, Словакия — русинска писателька Пряшовского края.
Биография
Походила зоз селянской родины з Меджилаборець. Середню школу выходила в Батьованах (днесь Партизанске).
За соткы километрох од родного дома очула ся через смерть свого отця, котрый умер 34-рочный, коли сама Анця мала лем 8 рокы. О два рокы мати створила нову родину, а 10-рочну Анцю выслали до новоствореного фабричного Батьового мѣста, де легко могла ся выучити, достати працу и застачити собѣ живобытя. Ту, в словацком окружѣню, бануючи за родныма сторонами и материнскым языком, зачала писати стишкы на взор народных спѣванок. Тоты литературны пробы барз тепло оцѣнила ей учителька, и так Анця Густякова вступила на литературну дорогу. Писала по русинскы и по словацкы.
По матурѣ працовала яко секретарька в державном апаратѣ и розличных установах, а по створѣню властной родины (1949) Анна Галчакова лишила працу и цѣлом оддала ся родинѣ.
Уже як жена и мати двох дѣтей все усиловала ся урвати часу на писаня. Писала все на родном диалектѣ, а книгы ей выходили в украинском выдавательствѣ, и хоть в той добѣ доста было двох книжок, выданых по украинскы, жебы стати ся членом Сполку украинскых писательох, она ся там не достала, може через диалект, котрого ся не хотѣла лишити, ай через то, же зоставала «народнов поетков и писательков», «не досягала вершин красного письменства». По револуции року 1989 были ей творы публикованы в русинскых выданях (Народны Новинкы, Русин, Русинскый народный календарь, зберька Муза спід Карпат и др.) и в русинском высыланю пряшовского радия. Послѣдны рокы свого живота, хвора, пережила в бардѣевском старобинцю, де умерла 26. юла 2006. Погребена была на другый день в Меджилаборцях.
Творба
Дебютовала циклом поезий в колективной зберцѣ Карпати, піснею вчаровані (1974). Вышли ей окремы властны книгы: Галчакова писала переважно лаборскым диалектом, а ей творы публиковали ся в литературной обробцѣ.
Референции
Катеґорія:Русиньскы писателї Катеґорія:Украинскы писателе
Юлиан Кольесар
Юлиан Кольесар, *15. юл 1927, Дюрдьов, Войводина, Кральовство Сербох, Хорватох и Словенцьох – †26. марец 1992, Монтреал, Канада — малярь, поет, етнограф русинской народностной ориентации.
Биография
Походив з родины Драгена и Меланы Кольесаровых. Род Кольесаровых занотованый в Дюрдьовѣ од зачатку русинского заселѣня в серединѣ XVIII. стороча. Юлиан Кольесар основну школу выштудовав в Дюрдьовѣ, пак ся в Новом Садѣ школовав за маляря во Школѣ ужиткового умѣня и закончив Высшу педагогичну школу (1949–1954). В року 1950 Юлианови и Верунѣ (родж. Гнип) ся уродили двойнята Ганча и Верунка, а одтогды про утриманя родины гледав заробкы в розличных мѣстах Югославии и в Белгии.
В року 1966 навсе охабив Югославию, жив даякы рокы в Парижу и США, де робив яко комерчный график (1969–1973), пак одышов до Монтреалу, де прожив звышок свого живота, присвятивши ся малярству и научной творчости.
Юлиан Кольесар умер в року 1992.в Канадѣ, де и похованый. В Дюрдьовѣ, в музею Руска одлога, основана експозиция его умѣня, выгледовацкых робот и зобраных ним етнографичных материалох. Рукописы его суть в Народном архивѣ Канады.
Умѣня
Ю. Кольесар поуживав розличны штилы и техникы, творив иконы в духу середньовѣкой иконографии, але тыж мальовав неорелистичны, експресионистичны, кубистичны и абстрактны полотна. Его творы суть близкы тематицѣ живота войводинскых Русинох, часто суть фаребнов реминисценциов из фоклористичного умѣня. Мав персоналны вы­ставкы в Ню-Йорку (1970–71), Филаделфии (1970, 1972), Чикагу (1972), Детройтѣ а Торонту (обѣ – 1973).
История, етнография
Ю. Кольесар заложив властне выдавательство и выдавав свои выгледованя з истории, историографии, етнографии, умѣня войводинскых Русинох, котры высылав розличным научным инштитуциям. Быв автором понад стовкы такых робот.
Но лем една з них нашла путь ку ширшому читательству, коли была перевыдана через 23 рокы по написаню: История руско­го народного мена, НВУ "Руске слово", Нови Сад, 1996. Причина в том, же автор в Югославии, а так и в ширшом научном свѣтѣ, быв persona non grata, а влада зробила вшитко, жебы го публично не споминали, а о его роботах не знали.