cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Марта Кубишова
Биография
Родила ся 1. новембра 1942 в Чешскых Будейовицях в родинѣ дохтора-интернисты. Року 1952 родина переселила ся в Подебрады. Ту закончила гимназию. Аматерско спѣвала з мѣстным купельовым променадным оркестром. Три рокы (1959–1962) робила в скларнях и усиловала ся достати рекомендации на вступну бесѣду до высшой школы, жебы могла штудовати медицину, але не достала. Нагодов натрафили на инзерат в новинцѣ, же в театрѣ Стоп в Пардубицях выголошеный конкурз, попробовала свое щастя — и удало ся. Сезон 1962–1963 выступовала в том театрѣ. Року 1963 зыскала ангажман в театер Алфа в Плзни, а року 1964 — в театер Рококо в Празѣ. Тут в децембрѣ 1965 первый раз зышла ся з Геленов Вондрачковов и Вацлавом Нецкаржом в едной постановцѣ.
Року 1966 на фестивалу Братиславска Лира в дуету з Геленов Вондрачковов зыскали стрѣберну Братиславску Лиру. Року 1967 уже индивидуално зыскала золоту Братиславску Лиру.
По оккупации Чехословакии войсками Варшавского договора (1968) Мартина спѣванка Молитва про Марту в сполоченствѣ брала ся за свого рода протест. В читательской анкетѣ Златый славик од часописа Mladý svět Марта Кубишова три раз достала тот почестный титул (1966, 1968, 1969). Але року 1969 награду перебрала уже не публично, а лем за дверима кабинета редакции. Часы ся змѣнили: в фебруарѣ року 1970 Прагоконцерт зоз фалшованыма «доказами» заказав Мартѣ Кубишовой умѣлецку чинность.
Первый публичный выступ Марты Кубишовой одбыв ся аж по 19 роках, коли на дозволеном митингу (10. децембер 1988) з нагоды 40-роча выголошѣня Декларации людскых прав заспѣвала державну гимну. А первый властный концерт, котрый значив обновлѣня умѣлецкой чинности мала, аж по 20 роках, в пражском палацу Луцерна (2. юн 1990), де ей была официално передана и награда Златый славик. Позднѣйше вышло на яво, же року 1970 в анкетѣ часописа Mladý svět зыскала тот титул четвертый раз, але коммунистичны власти не дозволили тото огласити.
Марта Кубишова заграла тыж з успѣхом в даколькох филмах и музикалах. Од року 1998 стало выступуе в Театрѣ Унгелт в Празѣ.
Золоты дѣти
1. новембра 1968 взникло популарне трио Golden Kids (Гелена Вондрачкова, Марта Кубишова, Вацлав Нецкарж). Вшыткы трое были на вершинѣ свого умѣлецкого выкону, принесли много новаторства, главнѣ в комбинации танця и спѣву. Выступовали з великым успѣхом дома и в заграничу. Зыскали восторженны одзывы од критикы. Але зачатком року 1970 трио перестало выступовати з причины заказу умѣлецкой чинности Марты Кубишовой.
Сполоченска активность
Активно участнила ся в сполоченскых протестах Пражской яри.
В роках 2012–2014 выступала в концертах на подпору людскых прав в КНР.
Членка справы Надации на охрану звѣрят.
Приватный живот
Младшый брат Марты Кубишовой року 1968 емигровав до Канады и жие там доднесь. Року 1969 оддала ся за режиссера Яна Ньемца. По заказѣ умѣлецкой чинности мусѣла живити ся як проста неквалификована роботничка: лѣпила мѣщушкы на пакованя бавок. Тяжко переживала драматичны змѣны. Року 1971 пережила потрат и клиничну смерть. Року 1972 розвела ся, а бывшого мужа принутили емигровати. Року 1974 оддала ся за режисера Яна Моравця. Року 1979 им ся родила дѣвочка Катка.
Конець спѣвачской карьеры
Марта Кубишова рѣшила закончити свои спѣвачскы выступлѣня. 16 марца 2016 выступила в Театрѣ Унгелт з програмов Послѣдный рецитал, а на 1. новембер 2017, на свое 75-лѣтя анонсовала свой выступ з тов програмов, послѣдный в своей спѣвачской карьерѣ.
Референции
Катеґорія:Співаци Катеґорія:Артисты театра Катеґорія:Филмовы артисты Катеґорія:Жыючі люде
1183
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Герб Закарпатської области
Герб Закарпатської области, бывшої Пудкарпатської Руси и теперішнёї Закарпатської области представлят собов розтятый щит. У правум поли щита сут сім рувных горизонталных смуг з учередованём лазурового и золотого, де перша смуга лазурова, друга — золота; у лівуй части на срібернум поли є червеный медвідь, што стоїт на задних лабах и позират наліво.
Исторія
Творбу штатных символув Чехословакії повірили новостворенуй гералдичнуй комисії Министерства вднушніх діл. Комисія прияла принцип хоснованя гербув тзв. «историчных земель». Пудкарпатська Русь, першый раз изъєдинена, свуй герб не мала. 3. януара 1920 министерство выжадало проєкты нового герба уд администратора Пудкарпатської Руси, айбо удповіди не было. Член гералдичної комисії професор Ґустав Фрідріх предложив «медвідя, што ся находит у гербови Ужгорода [професорова хыба, в ужгородськум гербови медвідя ниґда не было]; што ся тыче фарб, пропонує ся компромісноє рішеня, обы в гербови представити чотыри фарбы [за синё-жовті фарбы аґітовала Директорія; москвофілы аґітовали за біло-синё-червеный триколор]».
10. марта в Празі находила ся пудкарпатська делеґація, котра ся не высловила против предложеного герба. 17. марта Цивілна управа Пудкарпатської Руси удослала опис проєктув уд партії Гагатка-Цуркановича и партії Волошина. 6. апріля выйшов заключный документ у ділі герба. Проєкт партії Волошина, котрый мав у собі елементы 7 жупных гербув, быв удмітеный позад своёї зложености. Обы не укликати недовольнусть иншої партії, министерство не прияло ани проєкт партії Гагатка, повернувши ся ид Фрідріховому проєктови.
Жерелопис
Катеґорія:РусиныКатеґорія:Підкарпатьска Русь
Анна Порачова
Анна Порачова є русиньска співачка. Є єдна із найвызначнішых солісток русиньской народной музикы.
Референції
Катеґорія:Співаци Катеґорія:Русиньскы умелцї Катеґорія:Русиньскы співаци
1766
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Йосиф Бокшай
Йосиф Бокшай (2. октобра 1891, Кобылецка Поляна – 19. октобра 1975, Ужгород) - вызначний маляр, ілустратор, заснователь підкарпатьской малярской школы, педаґоґ. Довєдна з А. Ерделійом і Ф. Манайлом належали міджі трий ключовы фіґуры той школы.
Умелецьку освіту здобыв на Будапештяньскій академії умень. По прыпоїню Підкарпатьскій Руси ід Чехословакії ся актівно запоював до културного жывота Підкарпатя. У 1927-ім році вєдно із далшым вызначным русиньскым малярьом А. Ерделійом засновав в Ужгороді Публічну школу мальованя. Є і автором ілустрацій школьскых учебників і монументалных іконостасовых образів на Підкарпатьскій Руси, выходнім Словеньску і Мадярьску.
Референції
Катеґорія:Підкарпатьска Русь Катеґорія:Русиньскы умелцї Катеґорія:Русиньскы малярї
Право грунту
Право грунту, циже принцип права ґрунту, jus soli — принцип автоматичного набытя особов горожанства од мѣста (штату) уроджѣня, независимо од горожанства ей родительох. Переважно тот принцип хоснованый в Америцѣ.
На практицѣ в чистой формѣ принцип jus soli не хоснують в легислативѣ тых штатох, де ся поуживать, векшинов ся комбинуе з принципом права крови. Кедь дѣтвак ся уродить в летадлѣ або на шифѣ в отвореном морю (екстериториално), набывать горожанство того штату, в котром зарегистроване летадло, ци под заставов котрого плавать шифа.
Референции
Катеґорія:Межинародне право Катеґорія:Держава
NGC 15
NGC 15 є шпірална ґалаксія далеко дас 290 міліонів світловых років і росположена в сосвіздю Пеґаса.
Референції
Катеґорія:Шпіралны ґалаксії Катеґорія:NGC обєкты
Кошицкы мученици
Кошицкы мученици — три духовны особы: Марко Крижевскый, католицкый каноник, ай Штефан Понграц и Мелихар Гродецкый, члены Товаришства Исусового, котры были замордованы 7. септембра 1619 в Кошицях в часѣ повстаня Габора Бетлена за то, же ся не зрекли своей вѣры. Папа Иоанн Павел II. в часѣ своей навщѣвы Кошиць 2. юла 1995 их выголосив за святых.
Историчне тло
В добѣ Реформации Середня Европа была польом религийных и политичных бойох, котры еще згоршовала османска окупация значных територий. В конци XVI. – зачатку XVII. стороча територия Угорской Руси была на розграничу религийном (лутеранска вѣра на западѣ, калвинска — на выходѣ, православна — на сѣверѣ, католицка — на югу) и политичном (угорска католицка шляхта на западѣ, ардялска протестантска — на выходѣ). Архиепископ естергомскый Петер Пазмань (1616–1637), операючи ся на йезуитох, пробовав вернути доминуюче положѣня католицкой церкви в Кошицях, де на тот час уже переважали протестанты, ай им належала и влада в городѣ. В городѣ было невелике цѣсарске гарнизонне войско под везирством капитана Андрея Доци.
Масакра в Кошицях
Доци видѣв, же его сила была зовсѣм недостаточна, коли под стѣны города 3. септембра 1619 пришло антигабсбургске повсталецке войско, ведене Дьердьом I. Ракоцим, котрый быв во споенецтвѣ з Османами. Повсталцѣ жадали выданя им капитана Доци на екзекуцию. На другый день магистрат догварив ся з Ракоцим, же впустять го до Кошиць, але лем з невеликов частьов войска, а же не буде проллята кровь ани католицкых вѣрникох, ани священикох. 5. септембра войско зашло до города и нараз догварька была нарушена. Капитан Доци быв закованый в желѣза и одвезеный до Ардялу, а Ракоци и тото дозволив, жебы трьох католицкых священикох держали под твердым арештом. Два днѣ им не дали ѣсти, а пак зачали их нагваряти, жебы ся зрекли своей вѣры и перешли на калвинску. По неуспѣшных пробах, 7. септембра около полуночи их поддали страшным мукам, а пак Маркови и Мелихарови одняли головы. Штефана же, у котрого не видѣли ани меншого знака живота, вергли у яму з гноем. а пак ку ньому вергли и два безголовы тѣла его товаришох.
Учтѣня памяти
Сакристиов домашной каплицѣ трьох попох, по часѣ, учув стоны отця Штефана, але не годен быв му помочи, бо не смѣв выйти вон. Забитый быв ай тот варошскый урядник, котрый годен быв помочи католикам. И так отець Штефан умер по двадцятьох годинах мукы. Аж як повсталцѣ одышли, тѣла трьох мученикох были перенесены на достойное мѣсто и погребены... По повроку од той подѣи якраз в том домѣ, де ся она стала, складовали мирный договор ардялскый князь Габор Бетлен и палатин мадярского краля Жигмонд Форгач. Бетлен на заключной гостинѣ хотѣв просити палатинову жену, побожну Палффи Каталину, до танцю, але она лем под такым варунком на то пристала, же роскаже выдати ей тѣлесны остаткы трьох мученикох. И то стало ся. Дорогы реликвии дала обвити червеным шовком и умѣстити в родинном храмѣ в Нижньой Шебастовой.
В сучасности части тых реликвий суть роздѣлены меджи розличныма храмами, звязаныма з животом трьох мученикох. Процес канонизации зачав уже в року 1628 Петер Пазмань, архиепископ естергомскый, але аж 15. януара 1905 Папа Пий X. их выголосив за блаженых, а 2. юла 1995 Папа Иоанн Павел II. их канонизовав яко святых. На их честь суть освячены костелы в Кошицях и в Гуменном. В римокатолицком календарю их святок припадать на 7. септембер.
Референции
Катеґорія:Христианскы святы
Мартонѣ (село)
Мартонѣ, Martonyi — село в регионѣ Сѣверна Мадярщина, в округу Еделинь, при граници з Кошицкым крайом Словакии.
Полога
Село лежить о 50 км на сѣвер од Мишколца на слѣпой трикилометровой дорозѣ 26123, котра одбочуе з дорогы 2613 на територии села Солонна.
История
Археологы нашли в катастрѣ Мартонѣ слѣды людской осады з правѣку. Перва упоминка в историчных жерелах походить з року 1249, коли Мартонѣ была земля, належна ку селу Солонна. В року 1293 упоминать ся уже як самостатне село, а назву несе од Святого Мартона, свого покровителя. Од року 1402 земане Бебекы достали од краля Матяша дозвол горництва, и тутешнѣ копалнѣ желѣзной руды фунговали до року 1951, застачаючи желѣзарню в Диошдьеру.
В року 1910 село односило ся ку жупѣ Боршод, округу Еделинь, мало копалню желѣзной руды, поштовый и телеграфный уряды были в сосѣдной Солоннѣ.
Обывательство
Подля списованя року 1910, село мало 613 обывательох мадярской народности. В сучасности (2011) в селѣ зоз 392 обывательох Мадяре чинять 98%, а меншиновы 2% голосять ся ку ромской народности.
Интересны факты
В лѣсѣ около села сходили ся границѣ трьох историчных жуп: Боршод, Турня, Абов, але само село належало ку жупѣ Боршод.
1182
Глави штатів
Катеґорія:Рокы
Бернардо де ла Торре
Бернардо де ла Торре, Bernardo de la Torre, быв испанскый мореплавець, котрый записав ся до истории XVI. стороча  як изгледователь западной части Тихого океана на юг од Японии.
Експедиции
В року 1542 плавав в експедиции на шѣстьох шифах под веджѣньом Руи Лопеса де Виллалобос, Ruy López de Villalobos, котра перетяла Тихый океан и досягла острова Минданао (днесь Филипины). Виллалобос послав Бернарда де ла Торре на шифѣ San Juan de Letrán, жебы гледав одты путь назад ку западному берегу Мексика. Тото была уже четверта проба, а и тота была неуспѣшна. Де ла Торре досяг 30°N, але, подобно своим попередникам мусѣв ся вернути через штормы.
Во своей плавбѣ Де ла Торре быв первый з европскых мореплавцьох, котрый увидѣв веце островох Японии: Окино-торишима, евентуално Минами-торишима, Бонинскы островы з найвекшым островом Чичиджима и Вулкановы островы з найвекшым островом Иводжима. О его объявлѣнях написав хронику Хуан де Гаетано, Juan de Gaetano, в року 1546 под назвов Путованя ку западным островам,  Viaje a las islas de Poniente.
Референции
Катеґорія:Вандровници Катеґорія:16. стороча
Адалберт Ерделій
Адалберт Ерделій (Войтєх Ерделій), (правым меном Іван Гриць) (25. мая 1891, Загатя – 19. септембра 1955, Ужгород) - вызначний маляр, заснователь підкарпатьской малярской школы. Довєдна з Й. Бокшайом і Ф. Манайлом належали міджі трий ключовы фіґуры той школы.
Біоґрафія
Народив ся Адалберт Ерделій як Іван Гриць в селі Загатя на Підкарпатю, котре втогды належало Австро-Угорьску, 25-го мая 1891-го року.
Умелецьку освіту здобыв на Будапештяньскій академії умень в рр. 1911 – 1915. Потім вернув ся на Підкарпатя до Мукачова і у 1921-ім році ся там став членом общества умелців, котре засновав Юлій Віраґ. Но тото общество фунґовало лем куртый час. Міджі роками 1922 – 1926 Ерделій робив у Мнихові. У тім місті в Німецьку одбыла ся у р. 1923 його перша персонална выставка.
Повернувшый ся на Підкарпатя Ерделій у 1927-ім році вєдно із далшым вызначным русиньскым малярьом Й. Бокшайом засновав в Ужгороді Публічну школу мальованя, но о два рокы пізніше знова одходить із Підкарпатя і працює в рр. 1929 – 1931 в Паріжі. Там належав до ґрупы постімпресіоністів вєдно із такыма менами як Анрі Матіс, Моріс ды Фламінк ці Андре Деран. Найвекшый вплив на Ерделія мала творчость Пола Сезана. Як раз перебываня в Паріжі із Адалберта Ерделія зробило умелця світового мена, вызначного европского маляря – постімпресіоністу і майстра портрету.
По навернутю до Ужгорода Ерделій брав актівну участь на основаню Общества дѣятелей изобразительныхъ искусствъ на Подкарпатьской Руси (1931), котре ся стало основов про формованя Підкарпатьской школы мальованя. Много років быв головов того общества, орґанізовав много выставок як на Підкарпатьскій Руси, так і в іншых містах Чехословакії.
Ерделій быв і педаґоґом. Учів у Мукачівскій ґімназії, Ужгородьскій ґрекокатолицькій учітельскій семінарії і в Публічній школі мальованя.
Через Другу світову войну Ерделій сотворив свої найкрасшы образы, головно портреты.
Од року 1945 аж до смерти у р. 1955 Ерделій учів у Ужгородьскім учілищі ужыткового вытварництьва. Його намага перетворити Ужгородьску публічну школу мальованя на академію умень по взорі Западньой і Середньой Европы была высміяна. Добровольне зъєдиненя умелців Підкарпатя, котре сотворив і быв його головов, по войні стало ся тіпічным совітьскым обществом малярів, котре было під контрольов комуністів і вырішыло „перевыховати“ у Европі прославленного майстра в дусі соціалістічного реалізму.
Під тиском общества малярів і совітьскых властей Ерделій зробив дакілько творів в дусі соціалістічного реалізму, но і так намагав ся тым творам печатати властну умелецьку оріґіналность. Фактічно Ерделій зістав чуджім про совітьску сістему, не прияв єй, і зістав повно ізолованым од навколишнього світа аж до свойой смерти.
Умер 19.го септембра 1955-го року як 64-річный в Ужгороді, у розквіті творчіх сил.
Референції
Катеґорія:Підкарпатьска Русь Катеґорія:Русиньскы умелцї Катеґорія:Русиньскы малярї
Северне море
Северне море є крайнє, шелфове море Атлантічного океану. Находить ся на северозападї Европы. На западї є огранічене Брітаньскыма островами, Оркнеями і Шетландами, на выходї Шкандінавскым і Ютьскым півостровом і на югу берегом Европы. Омывать берегы Великой Брітанії, Франції, Белґії, Голандії, Нїмецька, Даньска і Норьска. Має розлогу 570 000 км². Досягує середнёй глубкы 96 м і максімалной 809 м в Скаґерраку. Цілковый обєм воды є 42 000 км³.
Катеґорія:Моря
Антіґуа і Барбуда
Антіґуа і Барбуда (Antigua and Barbuda) — є островный штат в середнїй Америцї, котрый лежыть на трёх островах (Антіґуа 279,6 км², Барбуда 160,5 км² і Редонда 1,5 км²) в Малых Антілах. Побережа на выходї Атлантіку і на западї Карібского моря є довге 153 км.
Референції
Катеґорія:Країны Катеґорія:Островны штаты
Устилуг
Устилуг (Устилуг, Uściług) є місто в Україні, Волиньска область. Находить ся на берегах рiкы Западный Буг, 90 км по штрасi и 150 км по желüзному путёви уд Луцька. Жиє тамкы 2205 жытелїв. Перше ся споминать у 1150 році.
Катеґорія:Міста Україны Катеґорія:Волиньска область Катеґорія:Міста Волиньской области
Любіца (окрес Кежмарок)
Любіца є село в окресї Кежмарок в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Погінькы
Погінькы (Погіньки) — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 205 (2001).
Історія
Заложене у 1502 роцї.
Катеґорія:Села Волиньской области
Северный ледовый океан
Северный ледовый океан — найменшый океан на Землї, лежачій навколо Северного полу, меджі Севернов Америков і Евразіов.
Катеґорія:Океаны Катеґорія:Сіверный ледовый океан
Емилиан Грабовскый
Емилиан Грабовскый,  Еміліан Романович Грабовський, * 20. новембер 1892, Ужгород, Угорска Русь, Мадярске кральовство – † 20. октобер 1955, Ужгород, Закарпатска область, Украина— подкарпатскый малярь и график, польского походжѣня.
Биография
Походив зоз многодѣтной родины польского емигранта, участника повстаня 1863, и быв наймолодшым в родинѣ. Уже в зачаточной школѣ выказав наданость ку мальованю. В септембрѣ 1911, по закончѣню Ужгородской гимназии з одзначѣньом, склав вступный испыт до училища ужиткового умѣня в Будапештѣ (1911–1915). Продовжив штудии на Высшой школѣ вытварного умѣня в Будапештѣ (1915–1917), котру на третьом рочнику мусѣв лишити через финанчну тѣсню. До року 1918 жие во Великой Бани, Nagybánya, де ся прилучать ку богатой традициями великобанской малярской школѣ, але в року 1919 через смерть матери вертать ся до Ужгороду. Ту въедно з Ерделийом, Бокшайом ай иншыми малярями активно ся участнить  творчого живота Подкарпатя. На улици Собранецькой в родичовском домѣ отварять свою майстерню. В 1920-х роках бере участь в малярскых выставках в Ужгородѣ, Мукачовѣ, Береговѣ. Кошицях, помалы доставать вызнаня.
Несталы заробкы го примушують в року 1926 одыйти до Будапешту, де бывали его братя, и прияти пост рештавратора образох в Мадярском кральовском земледѣлском музею. Але в 1930-х роках економична криза заберать од него ай тот заробок. До Ужгороду ся вертать ещи раз в року 1939, жие во великой худобности, заробляючи на живобытя як помочник библиотекаря мерии аж до року 1944. Аж послѣдне десятьроча свого живота, в повойновой добѣ, мав можность в повности оддати свою енергию умѣню. В року 1946 прияв го за члена Сполок совѣтскых малярьох УССР, образы Грабовского купуе Державна закупна комисия при Кабинетѣ Министрох УССР. Од року 1945 бере активну участь в областных, републичных и всесоюзных выставках. Зокрема, в року 1947 его образ Рѣка Латориця быв експонованый на Всесоюзной умѣлецкой выставцѣ в Москвѣ.
В децембрѣ 1953 в Ужгородѣ ся отворила персонална выставка Грабовского, до котрой ся приготовляв довго й серйозно. Там представив 96 творы, з них — 32 мальбы, иншы — графика. В часѣ организации выставкы умѣлець быв уже тяжко хворый. 20. октобра 1955 Емилиан Грабовскый умер.
Творба
Умѣлецке наслѣдство Грабовського обсягуе понад 500 малярскы и графичны творы, переважно пейзажы. В них ся все усиловав точно, правдиво указати краину, майстерно передавав настрой, певный стан природы. Майстру ся удавало влапити и зафиксовати на полотнѣ тот момент, коли послѣдны лучи сонця падуть на землю, а пак уже настане змерьк, або ранну мряку в горах, яка туй-туй ся розыйде. Типовы назвы образох: «Лѣтный змерьк», «Зимова мряка», «Перед бурьов».
Наперек тиску, котрый чинила комунистична влада на умѣлцьох, обы служили идеологичным потребам режиму, Грабовскый продовжовав творити во своем старом штилу, лем на вонок, ту-там додавав своим мальбам назвы, котры мали одбивати совѣтскы политичны реалии 1950-х: Колгоспны стогы (1950), Путик в колгоспных полях при Доманинцях (1950).
Референции
Катеґорія:Русиньскы малярї
1765
Умерли
Катеґорія:Рокы
Вулкан
Вулкан — ґеолоґічне утворїня (ґеотектонічный яв), котре выникать над каналами і тріщинами в земній корї, по якых на поверьхню ся выметує лава, попіл, горячі ґазы, водяна пара тай уломкы скал.
Галузь ґеолоґії, котра вчіє вулканы ся зове вулканолоґія.
Марта-Марґаріта (остров)
Марта-Марґаріта — остров, якый ся находить на ріцї Латориця, в северозахідній части міста Свалява, у 100-та метрах ниже за током од автомобілового мосту.
Ріка Латориця, лївый приток Бодроґу, протікаючій біля острова, ся ділить на два рукавы.
Тот остров ся став дуже популарным місцём серед рыбалок тай одпочивальників.
Історія
26.06.2013 року з острівця "Марта-Маргарита" на Латориці рятувальники евакуювали чоловіка.
Жрідла
Катеґорія:Україньскы Карпаты Катеґорія:Ріковы островы Україны Катеґорія:Островы Закарпатьской области
19. апріль
19. апріль — 109. день рока (110. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
Нижня Шебастова
Нижня Шебастова, Nižná Šebastová — бывше село, днесь катастрална часть Пряшова. Лежить в сѣверовыходной части мѣста одкы ся иде до Свидника.
Обывательство — около 3 000 особ.
Нижня Шебастова мать властну желѣзничну заставку Prešov – Nižná Šebastová.
В словнику Елека Фейньеша (1851) упомянута яко словацке село о едну милю оддалене од Пряшова з 941 обывательом католицкой вѣры, 10 — евангелицкой и 10 — юдейской.
Референции
Катеґорія:Заниклы села Словеньска
NGC 17
Референції
Катеґорія:Шпіралны ґалаксії
1181
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Ле Корбизье
Ле Корбизье, властным йменом Шарл-Едуар Жаннере-Гри, фр. Charles-Edouard Jeanneret-Gris (6. октобра 1887, Ла-Шо-де-Фон, фр. La Chaux-de-Fonds, Швайц – 27. августа 1965, Рокебрин-Кап-Мартен фр. Roquebrune-Cap-Martin, Франция). Походжѣньом франко-швайчарскый архитектор, урбаниста, теоретик архитектуры и малярь. Своим радикалным дѣлом и вытварным чутьом выразно овплывнив вывой модерной архитектуры. Признаваный за найвекшого архитектора 20. стороча.
Биография
Отець му быв ремеселник-годинарь, котрый смалтовав шкатулкы и годинкы, а мати выучовала игрѣ на пианѣ. Старшый брат му став ся аматерскым гудаком. З отцьом и старшым братом часто ходив по верхах околичных гор, и як написав пак у споминках: "мы фурт были на верхах гор; мы выростали, навыкнуты на широкы просторы." Учив ся гравированя и ражѣня в умѣлецкой школѣ в родном мѣстѣ (1900-1904), жебы ити по слѣдах отцьового ремесла. Тото была его цѣла фахова наука. Професор кресбы, Шарл Л'Еплаттенье радив свому ученику ити дале учити ся на архитектора. "Мав ем страх перед архитектуров и архитекторами," споминав тот "...мав ем 16 рокы, выслухав ем вердикт и покорив ся. Пошов ем в архитектуру." Сам себе называв самоуком, бо вшитко инше научив ся з властной практикы и в своих подорожах по Европѣ.
Творба
Творба ле Корбизье обсягуе, окрем главного конаря — архитектурных проектох, малярство, скулптуру и книгы на тематику вытварництва, переважно о архитектурѣ. Первый честный диплом достав уже в року 1902 на межинародной выставцѣ умѣлецкых ремесел в Туринѣ, коли еще лем учив ся в умѣлецкой школѣ. На первой етапѣ занимав ся архитектурныма проектами приватных вилл, а по переселѣню до Парижа активно и малярством. Року 1918 выдавать в соавторствѣ свою перву книгу Après le cubisme (По кубизмѣ). В 1920-х роках сформуловав свои славны "5 выходиск новой архитектуры", а в року 1925 на межинародной выставцѣ в Парижу подля его проекту быв выставленый французскый павилон Esprit Nouveau (Новый дух). В другой половцѣ 1920-х ставать ся членом редакторской колегии часописа Современная архитектура, выдаваного в СССР. Ставать ся познатым и в заграничу и доставать там заказкы на солидны проекты. В року 1928 зо своим проект выгравать конкурз и будуе помпезный будинок Центросоюза в Москвѣ. В 1930-х роках походив Сѣверну и Южну Америкы з лекциями по универзитах и з участьов во многых архитектурных и урбанистичных проектах. В 1950-х роках реализовав много грандиозных проектох в Индии, быв конзултантом при проектованю Главного стана ОЗН в Ню Йорку.
1763
Умерли
Катеґорія:Рокы
Ігляны
Обывательство
Зложіня обывательства подля народности (2011 р.) :
Русиньскый язык за материньскый означіли 22 жытелїв (1,5%).
Референції
Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту Катеґорія:Населены пункты Словакии
Пірникоза чорношыйка
Пірникоза чорношыйка (Podiceps nigricollis) мала пірникоза з россяглым ареалом росшырїня. Жыє в западній, середнїй, южній і выходній Европі, западній і выходній Азії, северній і южній Африцї а і на западї Северной Америкы.
Попис
Пірникоза чорношыйка є о дашто менша як поганка. Мать релатівно курте тїло, робустну голову з тонкым дзёбаком з выразно догоры огнутов спіднёв челюстёв. В лїтї є своїм пестрым зафарблїнём напросто незамінительна. Мать червенобуры бокы, гудзіцю і чорне горло і голову зо жовтыма пірками за очками. В зимнім шатї є сива з чорным тимём головы і може быти часто мылена з пірникозов ушастов. Поглавя ся фарбов не одрізняють, свіжо вылягнуты молодята суть білы з чорныма смугами.
Хованя
Пірникоза чорношыйка выглядавать достаточно зароснуты стоячі водны плохы. Є часточно перелїтна, на зиму векшына екземпларів міґрує до южной і западной Европы.
Нияк окремо ся не озывать з вынятком токаня, коли у нёй, кідь маме серенчу, можеме послухати піскаве „пуііі (бібіб)“.
Пірникоза чорношыйка ся ховать по цілый рік дуже посполито. Знать ся выборно потапляти і плавати, на суші ся рушать барз немоґаво. Свій уловок, котрый з векшыны творять водны жывы, находить так, же покійно смотрить до воды а як дашто збачіть, такой ся за тым потопить. Нагодно свій їдалный список спестрить і хробаками і ларвами. Кідь збачіть небезпеченство, дуже часто ся намісто одлечіня потопить під воду.
Гнїздить од апріля до юна, часто в сполочности з мевов рехотусов. Гнїздо, котре собі будує з конарїв і тростинкы плаве на уровни воды. Звычайно кладе 2 яйця, котры ся інкубують 20 аж 21 днїв. Першых дакілько тыжднїв по вылягнутю возять родічі свої молодята на хырбетї.
Жрідла і референції
Катеґорія:Пірникозовы Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
NGC 18
NGC 18 є двозвізда росположена в сосвіздю Пеґаса.
Референції
0018 Катеґорія:Двозвізды
1180
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Фатима (Португалия)
Фа́тима — мѣстечко в Португалии, едно из найславнѣйшых на свѣтѣ католицкых паломницкых мѣст.
Опис мѣста
Фа́тима мать нецѣлых 12 000 обывательох. Лежить в округу Сантарем во середной Португалии, 187 км на юг од Порто и 123 км на сѣвер од Лисабону. Фа́тима притягуе вѣрникы з цѣлого свѣта. Стала ся славным одпустовым мѣстом по тому, як ту в року 1917 трьом малым пастушкам зъявила ся Дѣва Мария.
Зъявлѣня
Kу первому зъявлѣню пришло в часѣ Первой свѣтовой войны 13. мая 1917, коли сородинцѣ Франциско и Яцинта Марто въедно з Луциов Сантос пасли статок в готарѣ Кова да Ирия (Cova da Iria), де их родичѣ мали паствиско. Кова да Ирия мать форму природного амфитеатра диаметром около 500 м. Подля свѣдчѣня дѣтей, Дѣва Мария зъявила ся над дубом, заллята сонѣчным свѣтлом. Передповѣла конець войны и обѣцяла помоч вшиткым, котры ся ку ней обернуть в молитвах. Зъявлѣня ся повтаряли аж до октобра, все в тринадцятом дню мѣсяця, все в еден час. При послѣдном зъявлѣню, 13. октобра 1917 ся до готаря Кова да Ирия выправили 70 тысяч людей, межи нима новинарѣ и фотографы, понеже дѣти твердили, же того дня стане ся чудо. Падав густый дождь, але несчислимое множество людей увидѣли, же наполудне ся хмары розрѣдли и отворили сонѣчный диск, што обертав ся в небесах и заливав цѣлу околицю рознофаребным свѣтлом. Пак ся сонце оддѣлило од небес и спустило ся клюкато долу, а наконець вернуло ся на свое мѣсто, а люде, котры были перед тым промокли, стали ся цѣлком сухы. Тот припад познатый як „сонѣчне чудо".
Католицка Церковь вызнала правость зъявлѣнь во Фáтимѣ року 1930.
Днешность
Фáтиму навщѣвлять денно множество паломникох. Зберають ся в Кова да Ирия, на великом просторѣ, де на мѣстѣ зъявлѣня выбудована капличка. На оддалѣню выбудована гигантична базилика Дѣвы Марии Ружанцьовой в неокласицистичном штилу з централнов вежов высоков 65 метры, котрой выставбу зачали в року 1928. В базилицѣ суть крипты Франциска и Яцинты, двох из трьох дѣтей, котрым ся зъявила Дѣва Мария. Франциско умер року 1919, а Яцинта — року 1920. В року 2000 обоме были проглашены за благореченых Папом Яном Павлом II., а в святочной омши з нагоды стороча первого фатимского объявлѣня (13. май 2017) Папа Франциск выголосив их за святых. Третя з них, Луция Сантос, монашка, умерла року 2005, и тыж ту похована.
Референции
Катеґорія:Населены пункты Португалии Катеґорія:Марианскы мѣста
Северный пол
Северный пол на Земли є місце, де земна ось перетинать земный поверьх і з котрого ся навеце Земля при поглядї долов явить, як кібы ся крутила проти ходу годиновой ручкы. Северный пол ся находить приближно серед Северного ледового океану. Ґеоґрафічный северный пол є сітуованый на 90° земной шыркы.
См. тыж
Катеґорія:Ґеоґрафія Катеґорія:Географична терминология
Фотбалова федерація Косова
Фотбалова федерація Косова - є главна орґанізація фотбала у Косово. Основана у 1946 рôці як отдєл Футбольнôї асоціації Югославії.
Катеґорія:Фотбаловы орґанізації
Оравскый замок
Оравский замок,  Oravský hrad,   Árva vára — замок в Словакии в селѣ Оравскый Подзамок, вызнамна доминанта региона Орава, еден з перворядных памятникох замковой архитектуры Словакии, храненый народный  памятник културы.
Полога
Замок лежить о 10 км на сѣверовыход од Долного Кубина, в катастрѣ Оравского Подзамку, над рѣков Орава, на около 100-метровой вышкы скалѣ.
История
Перва документална упоминка Оравского замка датована роком 1267. Замок тогды належав кралю Бейлови IV., пак дале його наступникам. Од року 1370 замок мав статус жупного замка, а в ньому з кральового повѣрѣня владли замковый жупан (árvai várispán). В року 1484 краль Матяш Корвин поклав за жупана свого немалженского сына Яноша Корвина и даровав му грофску титулу, аж в року 1495 (по смерти Матяша Корвина) тоты, въедно з иншыма маетками одняв му магнат Иштван Заполяи. В року 1556 замок достала до тырвалой держбы родина Турзовцьох (Thurzók) за 18 338 золотых, аж покля им кральовскый двор выдаткы не верне, а од року 1606 — уже яко дѣдичный маеток «за мечом и кудельов». В року 1621, коли выгасла мужска линия рода, женска линия, 7 сестер, створили тзв. Оравскый компосесорат (Оравске замкове панство), маеткы котрого ся все справовали выбраным справцьом: так ся удало захранити и успѣшно розбудововати замок, а в року 1868 ай отворити ту музей, еден з найстаршых в Словакии. По Другой свѣтовой войнѣ маеток панства быв знародненый.
Части замка
Оравскый замок ся складать з трьох части:
Стог (1653 м)
Стог (1653 м) — верх в Восточных Карпатах на стыку трьох горскых пасем: Чорногора, Гуцулскы Алпы и Чивчин. Вышка над морьом — 1653 м.
Полога
Верх находить ся на межи Закарпатской тай Ивано-Франковской области, на граници Украины з Румыниев. До Другой свѣтовой войны на верху Стог сходили ся границѣ Польщи, Румынии и Чехословакии. Верх лежить в пасмѣ Мармарошскы Верхы и е частьов Гуцулскых Алп, што тягнуть ся одты поздовж румынской границѣ на запад. Векша часть того пасма въедно з найвысшов точков находить ся в Румынии (Munții Maramureșului). На сѣверозападной убочи Стога выкырлюе поток Стоговець, котрый, зливаючи ся з потоком Балзатул, выбиваючым сѣвернѣйше спод Мармарошского гребѣня, давать зачаток рѣчкы Бѣла Тиса. Тоты водотокы суть сѣвернов границьов пасма Мармарошскы Верхы.
Ростинность
Вершок горы положистый, порослый травов и крячковатыма поростами, Дагде суть плохы криволѣся и ядловця сибирского (Juniperus sibirica Burgsd.). Дакотры виды — рододендрон восточнокарпатскый Rhododendron myrtifolium Schott et Kotschy, сон бѣлый Pulsatilla scherfelii (Ullep.) Skalický (P. alba auct. non Rchb.) — записаны до Червеной книгы Украины.
Околиця и приступ
На cѣвер од Стога бѣгне гребѣнь з верхами Щавник (1378 м) и Выход (1471 м), через тоты мож выйти на верх Чорна Гора (2021 м). На юговостоку од Стога простерло ся пасмо Чивчинскы горы, на запад — вздовж границѣ Гуцулскы Алпы (Раховскы горы, Мармарошскы Верхы). Понеже ту е пригранична зона Украины, туристы потребують мати урядный дозвол од пограничной службы.
Найблизшый приступ: Рахово, Дѣлове (Требушаны).
Середа
Середа є єден із сїм днїв тыждня. Ёго назва повідать, же іде о середину тыждня, што є выводжене з позіції середы як середнёго дня тыждня в традічнім жыдівскім і хрістіаньскім календарю.
Маєре (окрес Кежмарок)
Маєре є село в окресї Кежмарок в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Апостроф
Апостроф, ἀπόστροφος  оберненый набок або назад — надрядковый знак во видѣ запятой (протинкы).
Хоснованя
Апостроф ся поуживать:
В англицком языку и дакотрых иншых може означати тыж вылишеня согласных, ай вецеро вылишеных букв, або и цифер (gov't ← government; Haggyá’ má’ békibe’ ← Haggyátok már békiben; EXPO'98 ← EXPO 1998).
В англицком языку тыж означать посесивность (властництво): Jane's and nobody else's Джейнин а ничий иншый.
В нѣмецком языку апостроф може указовати на вылишену гласну в зачатку, серединѣ або в конци слова абож при злитю двох слов, напр.: wie’s ist, hätt’ich. Даколи тыж означать генитив во словах, законченых на s, напр. «Demosthenes’ Reden».
До року 1928 апостроф в русской ортографии поуживали намѣсто Ъ (твердого знака).
В украинском и бѣлорусском языках апостроф поуживать ся як роздѣловый знак на означѣня роздѣлного выгваряня намѣсто Ъ (твердого знака).
Референции
Катеґорія:Типография
Горганы
Горга́ны — горске пасмо Восточных Карпат, положене в Закарпатской (менша часть) и Ивано-Франковской (векша часть) областях. Загортать часть карпатского вододѣлного хребта од Торуньского перелаза до Татарского. Найвысша точка — 1836 м н.м. (Сивуля).
Характерны суть спадисты схылы и остры гребенѣ. Пороснуты буковыма и ялицьово-смерековыма лѣсами до вышкы 1400 м; высше — криволѣся и голы гребенѣ, на вершках камяны сути. Ту находить ся ровноименный природный резерват.
Етимология назвы
Камяный одломок скалы, острый скалный камѣнь в языку галицкых Гуцулох зве ся górgan, а цѣле поле такых одламкох, суть — gorgánie.
Про Горганы не суть характерны полонины, напротив дуже часто ся стрѣчають сути на обочах и камяны поля на гребенях, з чого походить назва пасма.
Туристика
Горганы — популарный регион «авансованой» туристикы. Е то найдикѣйша, тяжко доступна часть Восточных Бескидох. В Горганах не е гладкых гребеньох, подобных полонинскым, зато потребують од туристох веце намагы.
Референции
Катеґорія:Карпаты
Біoбіo (ріка)
Бioбio — ріка в Чіле(380 км).
Референції
Катеґорія:Рікы подля алфавиту Катеґорія:Чіле
Лев Толстой
Лев Никола́евич Толсто́й (1828 - 1910) — російскый писатель і філозоф, представитель реалізму.
Катеґорія:Російскы писателї Катеґорія:Русскоязычны писателе
19. децембер
19. децембер — 353. день рока (354. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
NGC 19
NGC 19 є шпірална ґалаксія далеко дас 222 міліонів світловых років і росположена в сосвіздю Пеґаса.
Референції
Катеґорія:Шпіралны ґалаксії Катеґорія:NGC обєкты
1762
Умерли
Катеґорія:Рокы
Хрипка
Хрипка — наказливе інфекційне вірусне захворїня дыхальных дорог. Входить до ґрупы наказливых респіраторных вірусных інфекцій. Періодічно ся розносить в подобі епідемій та пандемій (захворїня хрипков переважує через зиму). В нашых часах одкрыто веце як 2000 варіантів вірусу хрипкы, якы ся міджі собов лучать антиґенным спектром.
Хрипка мать сімптомы, подобны на другы респіраторны вірусны інфекції, але є о велё небеспечнїша.
Референції
Катеґорія:Вірусы Катеґорія:Хрипка
Муезин
Муезин, مؤذن‎, muazzin — служитель мечета, котрый пять раз денно окончуе азан — ритуалный призыв вѣрникох зоз минарета  ку молитвѣ.
Функции
В зачатку муезин навщѣвляв вшиткых вѣрникох и так зберав их на молитву, пак позднѣйше, коли ся появили минареты, зачав их скликовати одты. В малых мечетах функции муезина ай имама часто окончуе тот истый чоловѣк. Кедь група вѣрных окончуе сполочне молѣня мимо мечету, функции муезина (як ай имама), може выконовати дакотрый из них. Во великых мечетах функции муезина несе, за правило, шпециалный служитель, а до його повинности часто окрем выголошѣня азана належить тыж рецитация Корана, муезин годен тыж выконовати функции имама при його абсенции. В Российской империи муедзины, як ай имамы, ся утверджовали окремым указом по одбытю испыта муфтиатѣ, а их пост належав до категории могамеданске духовенство.
Пожады на кандидата
Муезин мусѣв мати силный, але приемный голос, жебы го чули вшиткы обывателѣ. Мелодичному выголошѣню азана учили тых дѣтей, у котрых ся указала наданость ку спѣву. Даколи уряд муезина ставав ся дѣдичный. Кедь в родинѣ быв слѣпый хлопчик, про нього уряд муезина давав можность заробити на житя, бо муезин быв плаченым служительом мечета. Слѣпый муезин мав тоту перевагу, же не годен быв видѣти, што ся дѣе во дворах обывательох, окреме, же не мог видѣти жоны.
Референции
Катеґорія:Професії Катеґорія:Исламска терминология
1179
Глави штатів
Катеґорія:Рокы
1178
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Поповичі
Поповичі (Поповичі) — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 350 (2001).
Історія
Заложене у 1545 роцї.
Леонард Ейлер
Леонард Пол Ейлер (15. апріля 1707 Басілей, Швайцарія – 18. септембра 1783 Санкт-Петербурґ, Росія) быв швайчарьскый математік і фізік.
Катеґорія:Математіци Катеґорія:Физици
Епідемія
Епідемія (од epi- — «серед» і demos — «народ») — тіп захворїня, яке є нове про дану популацію бігом періоду всокочіня імунітной «памняти» та росшырює ся швыдко, што значно перевысшує сподївану, засновану на недавній опереднїй скушености (значіть чіслї новых припадів за єдиніцю часу).
Референції
Катеґорія:Епідеміолоґія
Мадярска Людова Република (1918-1919)
Мадярска Людова Република, Magyar Népköztársaság —  была официална назва мадярской державы, котра екзистовала меджи 16. новембром 1918 и 21. марцом 1919, а пак од 1. августа 1919 до 7. августа 1919, а дале ю поступно зась вымѣнило Мадярске кральовство. Тота штатна формация мать тыж неофициалну назву Перва мадярска република, на час около четырьох мѣсяци ей екзистенцию перервала Мадярска Совѣтска Република.
Астрова револуция
В конци року 1918 став очевидным наступаючый роспад Австро-Мадярщины. Император Австрии Карл I. (разом мадярскый краль Кароль IV.) попробовав зоперти тот процес и 16. октобра выдав манифест о претворѣню Австрии на федеративну державу, де «каждый народ створить на своей територии окрему державу». Але тот манифест не росширяв ся на Мадярске кральовство. Монарх хотѣв дале мати сполочне войско и вонкашну политику.
В Будапештѣ вызрѣвала револуция. Опозиция, ведена грофом Мигальом Карольи, 25. октобра 1918 створила Мадярску Народну раду (Magyar Nemzeti Tanács), складену з буржоазных радикалох и социал-демократох.
Карольи одышов до Вѣдня просити мандат на сформованя влады, але вернув ся 27. октобра з пустыма руками. Коли вшак револуционарѣ 30. октобра заяли будинок влады, пошту, штацию, телеграф и телефон, а 31. октобра цѣлый Будапешт быв в руках Народной рады, краль телефоном выменовав Мигаля Карольи на пост премьер-министра, аж и подрядив му збройны силы. Краль признав тыж независимость мадярской державы и ей войска.
Република под владов Карольи
13. новембра 1918 краль Кароль IV. выголосив зречѣня ся од участи в державных дѣлах Мадярщины. 16. новембра 1918 Мадярска Народна рада и влада проголосили Мадярску Людову Републику и роспустили парламент.
Меджи историчныма меншинами Мадярского кральовства Русины были едина меншина, котра домогала ся о свои права и територию мирным путьом, подля того як зачаточно думав Карольи. Министер без фотела Орест Сабов, котрого функциов были вшиткы вопросы, звязаны з Русинами, 10. децембра 1918 зобрав до Будапешту зъѣзд представительох Русинох, жебы обговорити их пожаданя. Хоть на том зъѣздѣ не пришли на остаточне едине рѣшѣня, а заключили продовжити обговорѣня в краю, влада Карольи 21. децембра 1918 ввела в дѣю (опубликовала) Народный закон о Руськой Крайнѣ, народностной автономии Русинох
19. марца 1919 французскый подполковник Викс, представитель Антанты в Будапештѣ передав мадярской владѣ ноту, котров ся ултимативно пожадовало, жебы одступила Румынам територию до линии Арад — Сату Маре. Тоты пожаданя не мож было прияти, але и не было силы, котра бы могла тому противостати. Карольи подав демисию и лишив формованя новой влады на министра Жигмонда Кунфи, социалиста з комунистичным нахылом. Кунфи покликав до влады Бейлу Куна з колегами, котрый обѣцяв, же Совѣтска Россия поможе Мадярам вернути страчены територии. Комунисты моментално запановали во владѣ и 21. марца 1919 была выголошена Мадярска Совѣтска Република.
Обновлѣня и пад републикы
По падѣ Совѣтской републикы 1. августа 1919 быв створеный социал-демократичный кабинет, на чолѣ котрого став Дюла Пейдл. Пейдлова влада усиловала ся вернути державу ку тому стану, котрый быв до марца 1919, а мала дочасный статус, покаль ся не одбудуть парламентны выберанкы. На то Пейдл зыскав згоду представительох Антанты во Вѣдню, в надѣи, же достане его влада меджинародне вызнаня, але го не достав.
Декретом №1 з дня 2. августа 1919 была обновлены стары тип и назва державы Мадярска Людова Република, Magyar Népköztársaság. Такой тот день достали слободу вшиткы «контрареволуционарѣ», котры были арештованы комунистичнов владов, били ликвидованы револучны трибуналы и на их мѣсто обновленый старый, «буржоазный» суд. В наступных днях вшитка знароднена властность (фабрикы, будовы, торговы капациты, земля) были вернуты их властникам.
Влада але не мала реалной военской силы на утриманя порядка и оборону територии, румынскы войска, котры перед тым над Тисов розбили совѣтске войско, теперь приближали ся ку Будапешту, путьом рабуючи вшитко, на што мали дяку, и 4. августа 1919 заяли город. Од Сегеда зближало ся мадярске войско, ведене контрадмиралом Миклошом Горти. При такых обстоянях навечур 6. августа 1919 невелика числом група, котра себе называла Бѣлый Дом, ведена Иштваном Фридрихом принутила Пейдлов кабинет до резигнации и перебрала владу. Фридрих не таив ся з тым, же хоче обновити монархию. Фридрих быв подтриманый румынскым окупачным войском и ерцгерцогом Йозефом Августом Габсбургом, котрого краль Кароль IV. послав еще в октобру 1918 як регента, оправненого сформовати мадярску владу.
Уже в первом декретѣ новой влады з 8. августа 1919 з назвы державы однято слово Людова: Мадярска Людова Република и де факто и формално была ликвидована.
Референции
Катеґорія:История Мадярщины Катеґорія:Бывшы штаты Катеґорія:Штаты і теріторії, котры основаны 1918
Середнїй Выход
Середнїй Выход (арабскы: الشرق الأوسط, гебрейскы המזרח התיכון) є ґеоґрафічне означіня про область країн Арабского півострова і околїтых штатів на граніцї югозападной Азії і северовыходной Африкы. Стрічають ся там не лем три контіненты але і три вызначны реліґії - хрістіанство, юдаізм і іслам. Особісто од кінце другой світовой войны зажывать тот реґіон войны і непокої. Дакотры теріторії Середнёго Выходу суть богаты на поклады ропы.
Василь Габда
Василь Габда, * 11. юл 1925, Ужгород, Чехословакия – †22. август 2003, Ужгород Украина — малярь, театралный декоратор и педагог, представитель Подкарпатской школы малярства.
Биография
Учив ся в Ужгородской гимназии в (1935–1943), де перву науку малярства достав од Й  Бокшая. Штудовав архитектуру в Будапештѣ (1944–1945), выштудовав Ужгородске умѣлецко-промыслове училище (1946), де його учителями были Й. Бокшай, А. Ерделий, Ф. Манайло.
Працовав преподавательом училища (1947–1948) и декоратором музично-драматичного театра в Ужгородѣ. Габда — еден з основных представительох Подкарпатской школы малярства, майстер постимпресионистичного карпатского пейзажа.
Його облюбены темы: лиричны крайовиды, рафиноване малярство тишины. Палета фарб спокойна, тепла и ясна, здержана переважно в синьо-зеленых ай лиловых тонах.
Векшы персоналны выставкы: Ужгород (1985); в Словакии: Кошице (1985), Требишов (1995), Комарно (1999). Образы Габды суть представлены в галереях Украины, России, Побалтя, Мадярщины, Германии, Японии, Канады, США, Венезуелы.
NGC 29
Референції
Катеґорія:Шпіралны ґалаксії
Федор Ковач
Федор Ковач, Fedor Kováč  Федір Ковач, *7. марец 1931, Рокытовцѣ, днесь окрес Меджилаборцѣ, Словакия – *11. юл 2009, Пряшов, Словакия — педагог, историк литературы, перекладатель и културно-сполоченскый дѣятель украинской народностной ориентации в Словакии.
Штудии, педагогична и сполоченска робота
Абсолвовав русску гимназию в Гуменному (1952) ай филологию на Киевской державной универзитѣ (1953-1958). Учитель в добѣ украинизации школ (1958–1960), ведучый редакции украинской литературы на Словенском педагогичном выдавательствѣ в Пряшовѣ (1960–1963), секретарь Централного Комитета КСУТ в Пряшовѣ (1964–1969). Од октобра 1969 выучовавав украинску литературу на Пряшовской универзитѣ П. Й. Шафарика (1969-2006). Кандидат наук (1971), доцент (1974). Од року 1979 стояв на челѣ КСУТ аж до его занику (1990); головный редактор украинского пряшовского часопису Дукля (1971–1989), посланець Словацкой Народной Рады и член Рады про народностны меншины при словацкой владѣ (1981–1990). На тых функциях неодступно стояв на позиции, же "Русины суть голузков украинского народу".
Литературознатель и перекладатель
Его первы литературознательскы публикации были о подкарпатскых писателях XIX. стороча, напримѣр монография «''Життя і творчість О. Павловича», але векшинов его штудии суть о творчости украинскых писательох Словакии в повойновой добѣ: «Деякі проблеми розвитку української літератури в Чехословаччині» (1973), «Слово про поезію та поетів» (1978), «Прозові твори В. Зозуляка», «Діалоги''» (1988).
Енциклопедиста
Федор Ковач быв головным упорядником "Крайового словника Русинох-Украинцьох Пряшовского края" (1999). Быв автором понад 100 гасел о украинской литературѣ в контекстѣ свѣтовой литературы: «Encyklopédia literárnech diel» (1989).
Референции
Катеґорія:Енциклопедисты
19. май
19. май — 139. день рока (140. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.