cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Теребле-Рѣцка гидроелектрарня
Реализация проекта
Лѣпшы часы настали аж по 22 рокох, коли Совѣтскому Союзу подарило ся забрати Подкарпатску Русь од Чехословакии и была потреба на кажду киловаттгодину. Же быв проект патентованый, з того собѣ нич не робили. Тыж добрѣ пришло, же Финландия, як програвша войну мала выбудовати про СССР даколько промысловых объектох, а меджи нима и Теребле-Рѣцку гидроелектрарню. Ставбу зачали в року 1949, проект инженера Крижкы не дознав жадных змѣн: три пелтоновы турбины, кажда на выкон 9 МВт, една за другов, довъедна 27 МВт. Од року 1956 крутять ся непрерывно и понынѣ, накурто ставали лем тогды, коли рѣка пересыхала.
Совѣтскы новинкы и книгы писали, же Теребле-Рицка гидроелектрарня стала ся «стѣлеснѣньом смѣлой творчой мысли совѣтскых инженерох». Из зоны затоплѣня были переселены 186 газдовств, велика часть из них до Батьова.
Референции
Катеґорія:Енергетика
Натурална школа
Взник
Назву Натурална школа придумав Ф. В. Булгарин и первый раз ся появила в новинцѣ Северная пчела ч. 22, 26.02.1846 в его полемичной статьи з намѣром понизити новый литературный пруд. Але Белинскый придав тому пруду позитивный вызнам, окресливши го як социалну завданку и потребу часу, и зачав хосновати тоту назву як термин на означѣня рамена русского реализма, звязаного з традициями Н. В. Гоголя. Сформованя ся Натуралной школы припало на рокы 1842–1845, коли група писательох (Н. А. Некрасов, Д. В. Григорович, И. С. Тургенев, А. И. Герцен, И. И. Панаев, Е. П. Гребѣнка, В. И. Даль) сполчила ся под идейным вплывом Белинского при часописѣ Отечественные записки.
Далшый вывой
Натурална школа была критикована зо всѣх бокох за «прихылность ку низкому люду», «смѣтьофилство», политичну несполягливость (Булгарин), намѣрено негативный погляд, наслѣдованя найновшой французской литературы. По смерти Белинского (1848) сама назва Натурална школа была заказана цензуров. В 1850-ых рокох намѣсто того хосновали термин «гоголевскый напрям». В наступном часѣ термин «гоголевскый напрям» достав ширшый вызнам, як властно Натурална школа, став ся синонимом критичного реализма.
Частиця
Частиця є дуже мала часть матеріалу, котра ся проявує своїма характерістічныма властностями (енерґії, масы, електрічным набоём, спіном, хемічнов реактівностёв, добов жывота, іі.).
Катеґорія:Фізіка
Вовнїня
Як вовнїня ся означує шырїня колысаня простором.
Цілы процес вовнїня годен демонштровати на прикладї вязаных осцілаторів. Кідь маме вязаны осцілаторы, переношать ся енерґія колысаня поступно з єдного осцілатора на другый і назад. Подобно то фунґує міджі частицями в латках, міджі котрыма екзістують вязобны силы. Енерґія колысавого рушаня єдной частицї ся поступно переношать на частицї в околицї. Резултатом є факт, же енерґія колысавого рушаня ся в матеріалї поступно шырїть і переношать і на одлеглїшы частицї. Тїлесом ся пак переміщує колысаве рушаня (і з ним і енерґія того рушаня), без того, жебы ся ціле тїлесо перемістило. Тым способом ся в матеріалї шырить іста зміна, тзв. розрух.
Катеґорія:Фізіка
Мадярскый язык
Мадярскый язык, magyar nyelv — угрофинскый язык з родины уралскых, еден з угорскых языкох.
Катеґорія:Языкы
Ареал и число бесѣдникох
Мадярскый язык мать главный ареал в Мадярщинѣ (над 10 млн. особ, 98% обывательства), в Румынии (по розличных шацованях — од 1,7 до 3 млн.), около 600 тыс. Мадярох жиють на територии Словакии, около 450 тыс. во Войводинѣ, десяткы тысяч — в Австрии. В Украинѣ жиють 156,6 тыс. Мадярох. (2001). Обще число мадяроязычных особ во свѣтѣ шацують на 14,5 млн.
Мадярскы меншины появили ся в державах, межуючых з Мадярщинов по року 1920, коли в резултатѣ Трианона, од Мадярщины были одняты 2/ 3 ей територии.
Мадярскый язык — найвекшый зоз вшиткых уралскых языкох.
Родинскы языкы
Покля иде о язык, найблизшов родинов Мадярам суть Ханты и Манси, народы сѣверного Урала. Тото е их самоназва, а в царской России называли их одповѣдно Остяками и Вогулами. Подля днесь принятой класификации тоты три языкы творять групу угорскых языкох.
История
Мадяры принесли зо собов з уралской праотчизны много ирано-туркийскых слов, в конци ІХ. ст. занявши територию Карпатской котлины, перебрали много нѣмецкых, славянскых, талианскых и латинскых слов. Славянска лексика переважно газдовска, нѣмецка переважно военска и технична, латинска переважно умѣлецка и научна. Туркийска лексика додала ся еще в часѣ османской окупации (1526-1687) Мадярского кральовства. Мадярскый литературный язык сформовав ся трудами Петера Пазманя около року 1600, але урядным языком став ся аж в року 1836, перебравши тоту роль од латины. Од року 1844 став ся основным урядным языком (державным языком), дозволяючым хосновати меншиновы языкы в окремых припадах.
Але перед тым нико не зробив вецей про розвой и обновлѣня языка од двох Давидох Сабовох. Спочатку Давид Сабов Баровти склав Малый словник (Kisded Szótár, 1789), котрый быв написаный дактиловыма вершами, а пак в другом выданю в року 1792 вышов в формѣ звычайного выкладового словника, де автор подав найинтереснѣйшы стары и новы зобраны ним слова, а додав и диалектизмы. А до тых ещи додав и дакотры створены ним самым неологизмы, напр.: erény цнота, szörnyeteg  потвора. А пак ещи в новинцѣ подав велике множество пословиць и пригварьок, чим зробив службу, доднесь не стратившу цѣнность. Од него намного майсмѣлый, але менше хосновливый быв Давид Сабов Барцафалви, котрый продуковав неологизмы, як фабрика, «на провбу», же най сполоченство рѣшить, котры прийме. Достав немилосердну критику, а з его щедрой продукции лем мизерна часточка зостала доднесь в поужитю.
Придатны одказы
Катеґорія:Угорскы языкы Катеґорія:Мадярьско Катеґорія:Мадярскый язык Катеґорія:Официалны языкы Евроунии
Brexit
Выступлїня Споєного кралёвства з Европской унії, скорочено Brexit (Брекзіт) — є політічный ціль ґруп конзерватівной опозіції і націоналістів у Брітанії. Року 2016 одбыв ся референдум, де люде проголосовали за одпоїня.
Референції
Катеґорія:Европска унія Катеґорія:Выступлїня Споєного кралёвства з Европскей унії
Жупа Шаріш
Шарішска жупа (лат. comitatus Sarossiensis, мад. Sáros vármegye, слов. Šarišská župa) была єднов з жуп (адміністратівных єдиніць) Угорьского кралёвства. Гранічіла з австрійсков коруннов землёв Галичінов і угорьскыма жупами Спіш, Абов і Земплін. У сучасности ся находить на северо-выходї Словакії.
Демоґрафія
Подля списованя 1910. року жупа мала 161 989 жытелїв, котры ся приголосили ку такым материньскым языкам: і такым конфесіям:
Окресы
В роцї 1910. ся Шарішска жупа дїлила на такы окресы (мад. járás): {{legend|#90EE90|Бардеёв (Bártfa)}} {{legend|#FFC0CB|Пряшів (Eperjes)}} {{legend|#D8BFD8|Свідник (Felsővízköz)}} {{legend|#FFFACD|Ґіралтівцї (Girált)}} {{legend|#F8DE7E|Липаны (Héthárs)}} {{legend|#A4DDED|Сабінов (Kisszeben)}} {{legend|#90EE90|Лемешані (Lemes)}} і такы міста з маґістратами (rendezett tanácsú város): {{legend|#C2B280|Пряшів, Бардеёв і Сабінов}}
Катеґорія:Жупы Мадярского кральовства
Тундра
Катеґорія:Географична терминология
Калька
Калька (з фр. calque — копія) — языкова єдиніця (слово ці фраза), пожычена з іншого языка буквалным (дословным ці докорїнным) переложінём.
Калькы ся дїлять на: Словотворны — репродукує ся морфолоґічна штруктура слова: Фразеолоґічны — дословноє переложіня ідіоматічного словоспоїня: Семантічны — пожычіня переносного значіня слова:
Словотворна калька обычайно є ай семантічнов. Наприклад, «председа», так само як і лат. praesidens — не просто тот, хто сидить перед дакым, а тот, хто при сёму выконує даякы функції (ай не є нутно, же десь сидить). Даколи передача іншоязычного слова не є цалком точнов: порівн. рус. «залежати» і рос. «зависеть» (обидва з лат. dependere, де pendere — «вісїти»). Катеґорія:Лінґвістіка
Гортен
Гортен — город и община в области Вестфолд в Норвегии. До общины Гортен належать сосѣдны локалиты Борре (Borre), Асгардштранд (Åsgårdstrand), Скоппум (Skoppum), Никирке (Nykirke).
Полога
Гортен лежить на западном березѣ Осло-фйорда, на юг од Осло, на одстояню около 100 км автомобиловов дорогов.
История
В року 1552 на мѣстѣ города было фармерске газдовство Гортан, од котрого мае назву нынѣшный город. В року 1582 отворила ся компова переправа из Гортена в Мосс, на другый берег Осло-фйорда. Од року 1818–19 в Карлйогансверну (днесь е в межах Гортена) умѣстив ся штаб и база военного флота. В року 1910 Гортен мав 9823 обывателе и быв главным военным укрѣпленым сѣдлиском кралевского военно-морского флота. В рр. 1940–1945 Гортен быв оккупованый нѣмецкым войском.
Референции
Катеґорія:Населены пункты Норвегии
Оптіка
У своїм оріґіналнім значіню представлює оптіка часть фізікы, котра ся занимать світлом, ёго шырїнём в різных середовищах і на їх граніцях, занимать ся взаємным пособінём світла і латкы, бадать подстату світла і далшы явы, котры суть зо світлом повязаны. Світло є але лем частёв спектра електромаґнетічного жарїня. Тыж остатнї виды жарїня мають велике множество властностей, котры є вгодне пописовати средством оптікы. Опітку є так можне розуміти як науку о жарїню.
Катеґорія:Фізіка Катеґорія:Оптіка
89 Юлія
89 Юлія — астероід головного поясу, обявленый 6. авґуста 1866 року французькым астрономом Едуардом Стефаном у Марсельськой обсерваторії, Франція. Астероід є названый на честь хрістіаньской святой Юлії корсіканьской, котра померла в V. сторочу.
Астероід належыть до астероідів тіпу S не перетинатз орбіт Земли, і обертать ся навколо Сонця за 4,07 юліаньскых років.
Референції
.
Катеґорія:Головный пояс астероідів Катеґорія:Астероіды тіпу S Катеґорія:Астрономія Катеґорія:Астероіды
Електромаґнетічне спектрум
Електромаґнетічне спектрум (даколи зване Максвелова дуга) загорнює електромаґнетічне жарїня вшыткых можных вовновых довжок. Електромаґнетічне жарїня о вовновій довжцї λ (у вакуу) мать фреквенцію ф і ёму приписованый фотон мать енерґію Е. Одношіня міджі нима выражають наслїдны формулы: де c є швыдкость світла (3×108 m/s) a h = 6.6252 × 10−34 J·s = 4.1 μeV/GHz є Планкова конштанта.
Катеґорія:Фізіка
Лев Троцкый
Лев Давыдович Троцкый, Leon Trotsky; имя при уроджѣню — Лейба Давидович Бронштейн; *7. новембер (26. октобер Юл. кал.) 1879, Яновка, Украина, Российска империя – †21. август 1940, Койоакан, Мексико — комунистичный теоретик и агитатор, еден з организаторох Октобровой револуции в России, организатор и высшый велитель Червеной армады.
По смерти лидера револуции Владимира Ильича Ленина в бою за владу Йосиф Сталин вышов побѣдником, а Троцкый быв одстраненый од вшиткых урядных функций и наступно высланый (1929). Зоставав лидером антисталинской опозиции в заграничу аж допокы быв забитый сталинскым агентом.
В Октобровой револуции
В маю 1917 Троцкый достав ся до Петрограду. На тот час «Августовый блок» роспав ся (1914), а болшевици выдѣлили ся в окрему партию РСДРП(б) (1917). Троцкый прилучив ся ку Меджирайонной организации социал-демократох, часто и успѣшно выступуе на митингах. На 6. зъѣздѣ РСДРП(б) в юлу 1917 «меджирайонцьох» принимають до болшевицкой партии, а Троцкого выбирають честным предсѣдником зъѣзда, членом ЦК. В септембрѣ 1917 ставать ся предсѣдником Петрогроградского Совѣта и входить до первого зложѣня Политбюро ЦК. В Октобровой револуции Троцкый организовав совѣтскы военны операции в Петроградѣ, главном городѣ Российской империи. Ку зачатку новембра Троцкый практично обрабовав главный город. 13. новембра баленый либералный политик Александр Керенскый.пробовав вернути Петроград вѣрным войском. Войско Керенского стрѣтило ся з войском Троцкого в Пулковской битцѣ. Троцкый поразив Керенского, и так болшевици достали под повну контролу Петроград.
В первой совѣтской владѣ Троцкый достав функцию наркома (народного комисаря) загранича. Брав участь в сепаратных переговорах з Нѣметчинов в Брест-Литовску, де заяв позицию «ни миру, ни войны, а войско роспустити». В року 1918 достав пост наркомвоенмора (велитель войска и морскых сил), головов Реввоенсовѣта. Тройкый быв фактичным организатором Червеной армады. При тому широко поуживав репресии. Быв двакрат вызнаменаный орденом Червеного Прапора. Троцкый ся став подля авториты другым по Ленинови лидером державы.
Бой зо Сталином за наступництво
Лев Троцкий а Йосиф Сталин были политичныма соперниками. По тому, як Владимир Ленин, первый вожда совѣтской державы, достав мозговый удар зачатком року 1923, Троцкий и Сталин вступили до боя за владу. Сталин скоро зыскав перевагу: в апрѣлю 1923 он укрѣпив свою владу в ЦК болшевицкой партии. Одтогды пробы Троцкого напасти на Сталина не мали шансу на успѣх. Авшак, бой ся потяг до конця 1920-х рокох. В конци Сталин поразив Троцкого и фактично став ся диктатором над Совѣтскым Союзом.
Троцкый быв выказаный з партии болшевикох (1927), высланый до Алматы (1928), наконець, выказаный зо Совѣтского Союза (1929) и збавленый горожанства (1932).
Помста Сталина
Ани на третьой емиграции Троцкий не дав собѣ покой. В Парижу выдавав часопис Опозичны вѣдомости, Бюлетень оппозиции (большевиков-ленинцев), што выходив в роках 1929–1941, остро критизовав политику Сталина и вызывав ку политичной револуции в СССР и обалѣню диктатуры «бюрократичной касты». Подля росказу Сталина НКВД организовав физичну ликвидацию Троцкого. Первый атентат 24. мая 1940 быв неуспѣшный. Але 20. августа 1940 испанскый комуниста и агент НКВД Рамон Меркадер ударом ледового чекана смертелно поразив Троцкого, котрый на другый день умер. В роках 1937–1941 восьмеро особ з близкой родины Троцкого были пострѣляны або умерли в лаграх. Его старшый сын Лев умер в Парижу при нецѣлком выясненых обстоянях.
Референции
Катеґорія:СССР Катеґорія:Комунизм Катеґорія:Політічны лідеры
Механизм
Механизм — система тѣлес, назначена на перетворѣня руху едного або даколькых тѣлес в потребны рухы иншых твердых тѣлес.
Кедь в перетворѣню руху беруть участь текучы або газовиты тѣлеса, тогды говорять о механизмѣ. гидравличном або пневматичном. Обычайно механизм мать еден входный член, котрый доставать рух од мотора, а еден выходный член, злученый з робочым органом машины або указовачом пристроя. Механизмы суть плоскы, у котрых траектории руху членох лежать в паралелных плоскостях, и просторовы, тридимензийны.
Референции
Катеґорія:Механизмы
РСФСР
Російска Совѣтска Федератівна  Социалистична Републіка (РСФСР) (рос. Росси́йская Сове́тская Федерати́вная Социалисти́ческая Респу́блика, РСФСР) — совѣтска републіка, выглашена на части территории бывшой Российской империи, една из держав-закладательок СССР, союзна републіка в его составѣ.
Історія
Катеґорія:Союзны републики в составѣ СССР Катеґорія:Бывшы штаты
Нурсултан Назарбаев
Нурсулта́н Аби́шевич Назарба́ев, ; *6. юл 1940, с. Чемолган, Каскеленскый район, Алматинска область, Казахстан, СССР) — совѣтскый и казахстанскый державный и политичный дѣятель, Президент Републикы Казахстан од 24. апрѣля 1990 по 20. марец 2019 . Резигновавши з функции Президента Републикы Казахстан, зостав во функции головы Рады безпекы Казахстана и предсѣдника владнучой партии Нур Отан, а тыж зоставать членом Конштитучной рады Казахстана.
Карьера
Назарбаев зачав працовный живот яко роботник на ставбѣ и в ливарни, во вѣку 22 рокы вступив до партии, быв посланый учити ся професии металурга, працовав на розличных роботницкых професиях в желѣзарни, а од вѣку 29 рокы — на партийной роботѣ, де поступно зробив вызнамну карьеру: во вѣку 39 рокы уже занимав высшы партийны и державны функции. 24. апрѣля 1990 парламентом выбраный на новозрядженый пост Президента. 1. децембра 1991 на всенародных выберанках быв з подтримков 98,7% выбраный на Президента Казахстана (в обох припадах иншых кандидатох не было). В року 1991 не поддержав роспад СССР и не быв причастный до того. Президентом быв без малого 30 рокы вдякы шпециалному закону, котрый то про нього персонално уможнив.
Критика
Назарбаев был обвиненый даколькыма правозащитныма организациями з нечестованя людскых прав и, подля The Guardian, дусив дисидентство и выбудовав авторитарный режим. Жадны выберанкы, одбыты в Казахстанѣ од момента настаня независимости, не были прияты Западом як слободны и справедливы.
Референции
Катеґорія:Президенты Казахстана
Австралія (контінент)
Австралія — контінент з цїлковов розлогов через 7 659 861 км², што представлює 5 % цілкового поверьху сушы на Землї. На ёго теріторії ся находить 1 штат. Лежыть на южной півкулї. З векшой части є обколесена океанами, на выходї Тихым океаном і на западї Індійскым.
Катеґорія:Контіненты Катеґорія:Австралия и Океания
Ярославль
Яросла́вль — місто в Росії, адміністратівный центер Ярославской области.
Лежыть у центральній части Росії на ріцї Волга.
Перше ся споминать у 1010 роцї.
Катеґорія:Міста Росії
Алберт Айнштайн
Алберт Айнштайн (Albert Einstein; 14. марца 1879, Улм, Нїмецько – 18. апріля 1955, Прінстон, Ню Джерзі, США) — теоретічный фізік, єден з найвызначнїшых вченых вшыткых доб.
Лавреат Нобелової премії з физикы (1921).
См. тыж
Катеґорія:Физици Катеґорія:Нобеловы лавреаты з физикы Катеґорія:Філозофы
Апликованы наукы
Апликованы наукы суть такы, котры на основѣ законох, окресленых фундаменталными науками, штудирують конкретны формы прояву тых законох, хосенны про рѣшѣня актуалных проблем социалного и практичного характера.
Апликованы наукы не лем выхосновують резултаты фундаменталных наук, але и мають хосенный обернутый вплыв на фундаменталны наукы, понеже их фундаменталны резултаты можуть быти реализованы на практицѣ лем через апликованы наукы, а объективным критериом ефективности фундаменталных наук поважуе ся не лем добытя базовых знань за объективный свѣт, але и реална або хоть лем перспективна можность практичного схоснованя тых знань. На одплату, апликованы наукы свою ефективность указують подля мѣры задоволѣня практичных потреб, социалного очекованя.
Референции
Катеґорія:Аплікованы наукы Катеґорія:Наука
Запята
Запята ( , ) є знак пунктуації, котрый ся хоснує як оддїлёвач части речіня. У дакотрых країнах ся повжывать ты ж як оддїлёвач десятинных місць.
Референції
Катеґорія:Пунктуація
Швыдкость світла
Швыдкость світла (або іншого електромаґнетічного жарїня) у вакуу є дефінована точным чіслом 299 792 458 метрів за секунду. Означує ся буквов c.
Катеґорія:Физикалны конштанты
Гертз
Гертз (значка Hz) є головнов єдиніцёв фреквенції в сістемі SI. Єдиніця є названа по фізікови Геінріха Гертза, бадателя в области електромаґнетічных вовн.
Єдиніця выражать кілько ціклічно ся повторячіх дїй ся одбуде за єдну секунду. Фізікалный розмір єдиніцї є так с−1.
Катеґорія:Система SI
Водне колесо
Водне колесо — найпростѣйшый водный мотор, гидравличный механизм, маючый колесо з лопатнями, котре ся обертать потоком воды.
Водне колесо было хосноване од старовѣку аж до XX. стороча.
Выкон водного колеса
Выкон водного колеса зависить од протока (литры за секунду) и вышкы спаду (роздѣл меджи горѣшнов и споднов ровинов воды в метрах), а од того ся дасть выраховати.
Кедь маса воды Q л за едну секунду (проток) спаде з вышкы h м (спад), грубый выкон буде Тот грубый выкон але зменшить ся вытратами в самом механизмѣ (тертя), а тыж часть воды стратить ся мимо механизму. Тоты безхосенны вытраты подля типа колеса можуть быти 10-45% цѣлого грубого выкона. Тото, што зостане е ужиточный выкон водного колеса P_u, а одношѣня ужиточного и грубого выкона буде его ефективность
Типы водного колеса
Водне колесо подля системы притоку воды може быти з горѣшным, середным або сподным притоком. Розличны конштрукции мають свою сферу хоснованя и розличну ефективность.
Приток згорѣ
Такы колеса суть придатны при спадѣ 3-12 м, а при протоку 50-800 л/сек. Вода оддѣюе на колесо своев гравитачнов масов.
Приток зоз середины
Кедь у того типа колеса вода паде на лопатнѣ кус выше од оси колеса, тоты колеса суть про спад 5-8 м, а проток 30-1300 л/сек. Дѣе гравитация масы воды. Кедь же у того типа колеса вода паде на лопатнѣ кус ниже од оси колеса, оддѣюе не лем своев масов, але и своев скоростьов руху. Такы колеса поуживають при спадѣ 2,5-4,5 м, а протоку 120-6000 л/сек.
Ефективность того типа колеса 50-60%.
Лугачовіці
Лугачовіці Luhačovice — курорт і місто у Злінскым краю  на Мораві у Чешскій републиці.
Водне колесо
Приток зосподу
В том припадѣ вода трафлять на колесо доста глубоко под его осьов, а переважно оддѣюе скоростьов свого руху. Ужиточны при спадѣ 0,2-1,7 м, а протоку 100-4000 л/сек. Такы водны моторы ся поуживали на рѣчных лодях.
Лугачовіці
Катеґорія:Міста Европы Катеґорія:Курорты Катеґорія:Головны міста Катеґорія:Населены пункты Чехии
Олаф Брох
Олаф Брох (норв. Olaf Broch; *4. август 1867, Гортен, Норвегия — †28. януар 1961, Осло, Норвегия) — норвежскый филолог, слависта, перекладатель, историк.
Водне колесо
Приток зосподу
Тот тип колеса мав найменшу ефективность — 20%, а лем в XIX. сторочу досяг 50-60%.
Референции
Катеґорія:Водны ставбы
Олаф Брох
Биография
Родив ся в Гортенѣ 4. августа 1867 в родинѣ торговця и пивовара Йогана Антони Цинке Броха (Johan Anthony Zincke Broch). Его сестра Лагерта Брох (Lagertha Broch) была дѣточа писателька, брат Ялмар Брох (Hjalmar Broch) быв зоолог, универзитный профессор в Осло.
Штудовав на универзитѣ в Христиании, котрый закончив року 1893. Од року 1896 — доцент там же. В роках 1900–1937 — профессор славянскых языкох на универзитѣ. Штудовав славистику в Лайпцигу и Санкт-Петербургу. Член академии наук Норвегии (1896), заграничный член-дописователь Петербургской АН (1916), РАН (1917), АН СССР (1925). В року 1949 вылученый зоз членства в Академии наук СССР «за антисовѣтскы публикации». .
Научна робота
Яко лингвиста главны роботы написав в области славянской диалектологии и фонетикы славянскых языкох Мадярского кралевства и России.
В року 1895 перебывав на Подкарпатской Руси и интересовав ся главнѣ диалектами на словацко-русинском языковом пограничу.
Угроруськы лингвисты з ентузиазмом прияли Олафа Сабова на Подкарпатской Руси и видѣли в его роботѣ потверджѣня познатой тезы Александра Духновича о неможности покласти фонетику в основу литературного языка подкарпатскых Русинох. Зо свого боку Олаф Брох тыж позитивно упоминать во своей роботѣ Угрорусское нарѣчіе села Убли отця Евмения Сабова, як надѣйного лингвисту, котрый легко освоив его методику и способный продовжити самостойно начату ним языкознательску роботу.
В России интересовав ся диалектами Вологодской и Калужской губерний, яко историк в совѣтскых архивах штудировав документы, дотычны односин России зо шкандинавскыма державами.
Переклады русской литературы
Олаф Брок товмачив по норвежскы русскых классикох (Лев Толстой, Федор Достоевскый).
Референции
Катеґорія:Лингвисты Катеґорія:Перекладателе Катеґорія:Слависты
Южна півкуля
Южна півкуля або южна гемісфера є термін означуючій половину Земли, котра ся роспростерать южно од ровника.
Належыть до нёй векша часть Южной Америкы, часть Африкы і цала Австралія.
Друга половина є означована як Северна півкуля.
Повязаны статї
Катеґорія:Півкулi Земли Катеґорія:Ґеоґрафія Катеґорія:Земля Катеґорія:Географична терминология
Себуаньска Вікіпедія
Днём 1 2023 року Себуаньскый оддїл Вікіпедії обсягує  NaN статьиs. Зарегистрированы NaN участникs, з них  учинили даяку операцію за послїдны 30 днї. Обще число оправ выносить.
Одказы
Катеґорія:Языковы верзії Вікіпедії
Ханты язык
Ха́нты язы́к, остя́цкый — язык Хантох — домородцьох сѣвера западной Сибирии, жиючых в порѣчу Оби в середном и нижном току и при Иртышови. Подля списованя 2002, число Хантох было 28,7 тыс. особ. Гро Хантох жие в Ханты-Мансийском (окрем его западных районох, заселеных Манси) и Ямало-Ненецком автономных округах (25,9 тыс. особ), зосталы — на сѣверо-западѣ Томской области. Число Хантох бѣгом 20. ст. помалы наростать, але тых, котры поважують ханты язык материнскым, спозначно малѣе: в року 1959 их было 77% при обывательствѣ в 19 410 особ, в 1970 — 68,9% (при 21 138 особ), в 1989 — 61% (при 22 500 особ), а в 2010 — 31% (при 30 900).
Диалекты
Ханты язык мать много диалектох, число котрых е предметом спора лингвистох. Сосѣдуючы диалекты суть взаимно порозумѣлы, але оддалены од себе можуть ся порозумѣти лем тяжко. Часть описаных лингвистами диалектох суть уже мертвы. Найвеце уживаны в медиях суть диалекты приобской групы: казымскый, середно-обскый, шурышкарскый.
Литературный язык
Литературный ханты язык быв створеный в зачатку 1930-х на основѣ латинкы, а в року 1937 переведеный на кирилицю. В сучасности еднотный литературный язык не ествуе, а публикации суть в четырьох диалектах. Язык ханты е предметом школной выукы в зачаточных класах школы. Выходять новинкы, радиовы высыланя, переважно на казымском диалектѣ.
Родинскы языкы
Найближе ку ханты языкови стоить манси язык з котрым въедно творять обско-угорску групу. Днешный мадярскый язык абсолутно росходить ся з обско-угорскыма языками, так же не може быти ани гадкы о взаимной порозумѣлости. Але тоты языкы мають цѣлый ряд сполочных черт, котры перешли з протоугорской добы, напримѣр объектна конъюгация. Але в лексицѣ од той добы заховало ся лем около 160 слов, переважно зо сферы хова кони.
Референции
Катеґорія:Угорскы языкы
(3628) Божньемцова
Планетка (3628) Божньемцова ся обертать довкола Сонця з периодом 4,05 рокы на середньом одстояню 2,54 AU. Розмѣр планеткы 6,9 км, период властной ротации 3,335 годины.
Подля класификации SMASS, 3628 Božněmcová — ясный астероид, што належить ку рѣдкой групѣ спектралного типу O, зоз спектром, подобным метеоритам хондритового типу L6 и LL6.
Референции
Катеґорія:Астрономія Божньемцова
Николай Чернышевскый
Николай Гаврилович Чернышевскый, *12. юл (24. юл) 1828, Саратов, Россия – †17. октобер (29. окт.) 1889, Саратов, Россия — российскый литературный критик, револуционарь-демократ, филозоф, публициста, писатель.
Николай Гаврилович Чернышевскый быв сын протоиерея. Учив ся в духовной семинарии в Саратовѣ, а пак абсолвовав историко-филологичну факулту Санкт-Петербургской универзиты (1850). Быв професором в Саратовской гимназии, пак в Санкт-Петербургском кадетском корпусѣ. Од року 1853 став ся едным з ведучых редакторох журнала Современник. В року 1855 обгаив дизертацию Естетичны одношѣня умѣня ку реалитѣ, в котрой говорив, же умѣня мать служити сполоченству и вылѣпшѣню живота. В роках 1655–1856 опубликовав Начеркы гоголевской добы русской литературы, де въедно з литературныма проблемами ся доткнув социалных и филозофскых. Зачатком 1860-х — вызнаный лидер социал-револучной интелигенции. Арештованый в юлу 1862. В арештѣ, в Петропавловской твердыни, написав роман Што робити?. Засудженый на 7 рокы каторгы за револучну агитацию и доживотне высланя без права литературной роботы. Каторгу одбывав на Сибирии за Байкалом, а высланя в ещи май глухом закутѣ в Якутии, одкы в року 1883 было му дозволене перейти до Астрахани, а незадовго до смерти достав дозвол ся вернути домов. Умер 17. октобра 1889 в Саратовѣ.
Николай Чернышевскый быв ориентованый прозападно и выступав против националистох-славянофилох. В СССР быв часто поважованый за найвекшого револуционаря з добы до Ленина.
Референции
Катеґорія:Русскоязычны писателе Катеґорія:Російскы писателї
Ултрафіалове жарїня
Ултрафіалове (скорочено UV) жарїня є електромаґнетічне жарїня з вовновов довжков куртшов як мать видительне світло, але довшов як мать рентґенове жарїня. Чоловік го не видить, але суть быдла (птахы, плазы, дакотры хробакы), котры го годны внимати. Ёго природным жрідлом є Сонце.
Катеґорія:Фізіка Катеґорія:Електромаґнетічне жарїня
Саратов
Саратов — город, и административный центер Саратовской области, на рѣцѣ Волга, в европской части России.
Полога
Лежить в середньом току рѣкы Волга на правом березѣ Волгоградского водоема, великый пристав и желѣзничный узел.
История
Основаный в року 1509 як твердыня на оборону од нападу кочовникох. В року 1616 быв спустошеный и перейшов на инше мѣсто, в року 1674 ещи раз спустошеный в часѣ повстаня, зачим быв обновленый на старом мѣстѣ. Од року 1870 великый торговый центер, понеже став ся звязаный желѣзницьов з Москвов.
Днешность
Саратов — великый промысловый комплекс, котрый ся простер вздовж рѣкы на многы километры. Мост через Волгу, отвореный в року 1965 зоз довжков 2,8 км — еден з найдовжых в Европѣ. Найвекшы промысловы конарѣ: машинарство и хемия. В регионѣ ся добывать ропа и земный газ, з котрых ся в городѣ выраблять шпиритус, синтетичны волокна, ацетон и амониум сулфат. Мать универзиту од року 1909 и вельо иншых высокых школ.
Город мать четыри театры, краеписный музей, музеи писательох Н. Г. Чернышевского и К. А. Федина.
Референции
Катеґорія:Населены пункты России
Максимильен Робеспьер
Максимильен Франсуа Мари Изидор де Робеспьер (*Аррас (дн. департамент Па-де-Кале), 6. май 1758 – †Париж, 28. юл 1794), адвокат, французскый политик, вызначный дѣятель Великой французской револуции, проводна постава якобинской диктатуры.
Молоды лѣта
Отець му быв солидный правник, а мати — дѣвка газды пивовара. Далшы предкы были нотаре в селѣ коло Арраса. Максимильен быв старшый з четырьох дѣти, а мав еще двох сестер и найменшого брата Августина, котрый пак пошов его слѣдами. Осемрочну школу выходив в Аррасу, пак штудовав право на Lycée Louis-le-Grand в Парижу. Ту запознав ся з идеями Жан-Жака Руссо и став ся их запаленым застанцьом.
Карьера
По штудиях, од року 1781, быв успѣшным правником в Аррасу. В року 1789 быв выбраный за посланця до Народной Асамблеи, де спочатку выдѣльовав ся своим провинциализмом, але неодовга зыскав собѣ честь и авториту. Быв едным з главных авторох Декларации прав чоловѣка и гражданина (1789) и став ся ведучым членом клуба якобинох. Од зачатку Великой французской револуции быв на главных ролях лѣвицѣ и быв автором револучного гесла «Слобода, ровность, братство», котрое ся пак стало девизов Французской републикы.
Наслѣдно быв вѣрный своим принципам, жив скромно, як и в тых часах, коли быв лем простым адвокатом. В року 1793 став ся ведучов фигуров Комитету про сполоченске благо и зыскав собѣ велику популарность межи простым людом як некомпромисный прихылник револучного террора против контрреволуции и политичных оппонентох, котрый быв установленый в тяжкой добѣ револучных перемѣн и чужоземной интервенции.
Рокы 1793–1794 достали у историкох означѣня Влада Терора (фр. la Terreur). За тоты рокы число забитых подля засуду влады было около 17 тысяч особ, а окрем того около 40 тысяч были забиты без всякого засуду, главнѣ высланныма до провинций всевладныма комисарами, 300 тысяч были выгнаны и збавлены маеткох и 500 тысяч были арештованы.
Наконець свою некомпромисность обернув и против своих бывшых сполочникох, Жака-Рене Ебера (марец 1794) и Жоржа Дантона (апрѣль 1794). Робеспьер зыскав собѣ вельо неприятельох в своем окружѣню. В Комитетѣ про сполоченске благо з 12 членох зостали лем двое (Сен-Жюст и Кутон), на кого годен быв ся сполягти. Од 1. юла Робеспьер перестав ся появляти в Комитетѣ. Появив ся 26. юла и выступив там з грозныма словами о неприятелях револуции и комплотерах, але конкретны имена одказав ся назвати. Тото збудило еще векшый страх у его неприятельох.
27. юла 1794 быв организованый переворот. Робеспьер быв обвиненый за вшитку пролиту кровь и арештованый, не дали му ани слово повѣсти на свою оборону, а на другый день быв з еще 20 револуционерами, котрых поважовали за его прихылникох, гилотинованый без суда и без права обороны.
Референции
Катеґорія:Політіци Катеґорія:Правници Катеґорія:Державны урядници Катеґорія:Посланцьове парламента
Теорія
Теорія є сукупность тверджінь о предметї баданя, котры поважуєма за правдивы. Выжадує ся, абы не была в роспорї з дотеперїшнїма скусеностями і выслїдками експеріментів і была внутрїшнё конзістентна. Наспак теорії є обернута пракс, емпірія.
Катеґорія:Наука
Інфрачервене жарїня
Катеґорія:Фізіка Катеґорія:Електромаґнетічне жарїня
Квантованя
Квантованя є во фізіцї процес, при котрім ся класічны фізікалны обєкты і величіны пописуючі гованя нагороджують одповідаючіма математічныма штруктурами квантовой теорії (напр. оператор, вовнова фунція, статусовый вектор, дороговый інтеґрал іпод.) і законами класічной фізікы, пописуючой одношіня міджі величінами, ся черяють одповідаючіма законами квантовой теорії.
Тото процес уможнює пописати і пояснити квантове хованя сістем і міджііншым і факт, же дакотры величіны набывають лем діскретный годнот.
Катеґорія:Фізіка
Російска Вікіпедія
Російска Вікіпедія (Русская Википедия) — є російскоязычна часть Вікіпедії, міджінародной інтернетовой енціклопедії з отвореным обсягом, на котрого творбі сполупрацують добровольны редакторы з цілого світа. Цїлый проєкт враховано російской части забеспечує Фонд Вікімедія основана в згодї із законами штату Флоріда (США). Російска верзія є за чіслом статей 7. з 299 екзістуючіх языковых верзій.
Днём 1 2023 року російскый оддїл Вікіпедії обсягує  NaN статьиs. Зарегистрированы NaN участникs, из них  учинили даяку операцію за послїдны 30 днї. Обще число оправ выносить.
Назва «Російска» означає не приналежність до етносу або держави, а лише язык, якім написаны статті.
Одказы
Катеґорія:Языковы верзії Вікіпедії
Евразія
Евразія — є своёв розлогов 54 300 000 км² найроссяглїшый (найвекшый) і з веце як 5,5 міліардами жытелїв найлюднатїшый контінент. Катеґорія:Контіненты
Напад НАТО на СРЮ
Напад НАТО на СРЮ, Operation Allied Force операция «Споенецка сила» — военна операция НАТО против Союзной Републикы Югославии в часѣ од 24. марца до 10. юна 1999 в добѣ войны в Косовѣ.
Северна півкуля
Северна півкуля або северна гемісфера є термін означуючій половину Земли, котра ся роспростерать северно од ровника.
Напад НАТО на СРЮ
Союзна Република Югославия была обвинена з того, же в Косовѣ допущать ся етничных чисток Албанцьох, югославскы безпечностны силы твердили, же они ведуть операции против озброеных албанскых терористох, подтримованых зо загранича. Дипломатичным способом заставити выгнаня Албанцьох и донутити СРЮ одтягнути войско з Косова не удало ся.
Северна півкуля
Належыть до нёй цала Северна Америка.
Напад НАТО на СРЮ
Засяг НАТО став ся без сугласу Рады безпечности ОЗН, против того были Россия и Китай.
Северна півкуля
Друга половина є означована як Южна півкуля.
Повязаны статї
Катеґорія:Півкулi Земли Катеґорія:Ґеоґрафія Катеґорія:Земля Катеґорія:Географична терминология
Напад НАТО на СРЮ
НАТО в нападѣ поужило и заказаный меджинародным правом вызброй, напримѣр казетовы и радиоактивны бомбы. Резултатом того были до року 2004 зарегистрованы 30 тысяч новозахворѣлых на раковину, а зоз умертностьов з той причины Сербия стала на перву позицию в Европѣ.
Референции
Катеґорія:Войны 20. стороча
Лом світла
Кідь ся вовнїня дістане ку граніцї двох середовищ, у котрых мать вовнїня різну фазову швыдкость, може дійти при переходї вовнїня тов граніцёв ку змінї напряму шырїня вовнїня. Тот яв ся означує як лом вовнїня (або тыж рефракція). Лом вовнїня є обща властность вовнїня выходяча з Гуіґенсового прінціпу.
Лом світла
Лом світла є оптічный яв, ку котрому дійде на граніцї двох середовищ, котрыма світло перейде. Є выслїдком різных швыдкостей шырїня світла в різных середовищах і окрем світла платить про вшытко електромаґнетічне жарїня.
Катеґорія:Фізіка‏‎
Вакуум
Вакуум значіть порожнїй простор, в котрім є тиск ґазу значно низшый як в нормалного атмосферічного тиску. Різны ступенї вакуа мають дуже пестре технічне схоснованя у вакуовій техніцї.
Світло
Видиме світло
Видиме світло  є часть електромаґнетічного спектра о фреквенції 3.9×1014 Hz (гертз) аж 7.9×1014 Hz, де швыдкость (c), фреквенція (f або ν), і вовнова довжка (λ) утримують одношіня:
і швыдкость світла у вакуу c є конштанта. В оптіцї ся тыж хоснує кругова фреквенція ω, котра є споєна з фреквенціов f одношінём ω = 2πf. Вовнова довжка видительного світла у вакуу є 400 нм аж 800 нм.
Россяг вниманых вовновых довжок є становленый передовшыткым тым, же в области видитемого світла є максімум електромаґнетічного жарїня зо Сонця допадаючого на Землю, і так є у тім россягу найлїпше відїти.
Шырїня світла
Характер світла ся пробовали вчены трафити довгый час. Наприклад Платон собі думав, же людьскы очі суть актівныма жрідлами світла. Ёго понятя оптікы было актуално інверзне к днешнїй лучовій оптіцї (тоты самы лучі, але спачный напрям світла). Єдным з першых фізіків в днешнїм змыслї слова быв Ісаак Ньютон, котрый розумів світло як ток частиць в механічнім змыслї. Теорія але была в роспорї з експеріментом, бо за тов теоріов доходило к лому світла од колміцї допаду при переходї світла з оптічно рідшого середовища до оптічно густїшого (тіпічно воздух-скло). Вовнова теорія доказала подати пояснїня і много іншых явів. Частицёвый погляд на світло быв знову ожывленый аж квантовов фізіков.
Швыдкость світла у вакуу
Швыдкость світла в доконалім вакуу c была міряна многораз в історії. Єдно з першых документованых мірянь ведучіх к приближному резултату учінив Дан Оле Ромер року 1676. У звязаности з проблематіков навіґації мореплаваня позоровав рушаня планеты Юпітер і ёго місяця Іо телескопом, де зазначів одхылку в помыселній дорозї кружіня То. Міряв час штиридцять кружінь. А то при рушаню ся Земли в напрямі к Юпітеру і од нёго. Розознав розлуку 22 минут і тоту правилно прираховав конечной швыдкости світла. О кідь Ромер з тым найджінём дале не робив, многы з того значіня пізнїше выраховали швыдкость світла. Першым быв вызначный нідерландьскый математік, фізік і астроном Хрістіан Гуіґенс.
Далше міряня было выконане по пристаню на Місяцї : по уміщіню зеркала на ёго поверьхню ся зміряв час, за котрый ся одбитый луч вернув назад на Землю.
Взглядом к тому, же швыдкость світла у вакуу є універзалнов конштантов, котрой великость є становлена значінём c=299 792 458 м/с, і час годен міряти в сучасній добі з высоков точностёв, є значіня довжкы метер дефінована помочов швыдкости світла у вакуу.
Швыдкость шырїня в іншых середовищах
В іншім середовищу ся світло шырить швыдкостёв v, котра є все низша як c. Подїл тых швыдкостей є рівный індексу лому даного середовища n, т.є. n = c/v. В резултатї того доходить на граніцях матеріалів з різныма значінями n к лому світла.
Точнїше повіджено, тото ся тыкать середовища без дісперзії, т.є. припадів, коли індекс лому не залежыть на вовновій довжцї. В середовищу з дісперзіов треба одрізняти фазову і ґрупову швыдкость: фазова швыдкость описує швыдкость шырїня плох з тов самов фазов, причім ґрупова швыдкость ся односить к обалцї амплітуды, ці ку швыдкости шырїня сіґналу (інформації).
Кідь є залежность індексу лому на круговій фреквенції n(ω), пак ся фазова швыдкость рівнать:
і ґрупова швыдкость є:
Ґрупова швыдкость не може перевышыти годноту c у згодї з теоріёв релатівіты. Напроти тому ся фазова швыдкость, котра не є споєна з переношанём інформації, може набывати скоро хоцьякы значіня, высшы як c ці докінце мінусовых (смоть тыж індекс лому).
Шырїня світла в матеріалї можеме внимати як повторяне абсорбованя і выжарованя фотонів, і то так, же по ожарїню ся дістане атом до ексцітованого статусу, у котрім перебуде лем куртый час і наслїдно фотон выжарить назад, тот наслїдно поїсть далшый атом ітд.... Світло ся рушать помалше, бо атомы перебывають в ексцітованім статусї даякый час. То єсть світло ся в матеріалї шырїть так скоро як у вакуу, але є в кусї абсорбованый і выжарованый атомами матерії.
Абсорбція світла
Як світло трафіть на поверьх, часть є абсорбована атомами зверьху даного матеріалу, причім поверьхня ся барз слабо огрїє. Каждый вид атому абсорбує даякы вовновы довжкы (фарбы) світла. Фарба поверьхнї залежыть од того, як вовновы довжкы вбере і котры одбє. Лист є так видженый як зеленый, бо абсорбує вшыткы фарбы окрем зеленой, і мы видиме лем одбиване зелене світло.
Інтерференції
К інтерференціям доходить, кідь ся стрїтять дві вовны світла. Як ся зыйдуть, пак ся взаємно посилнять. Тому ся говорить позітівна (тыж конштруктівна) інтерференція і виджена є як ясне світло. Кідь ся не згодують, пак можуть єдна другу зрушыти. То є неґатівна (дештруктівна) інтерференція і тоту є видно як тїнь. Інтерференчны смужкы (Фізеауовы смужкы) суть смугы світла і тїня створены черявым зосилнїнём і ослаблїнём складаючіх ся світловых звязків.
На інтерференчны максіма (конштрукт. інтерфер.) платить: 2 × n × d = (m − 1) × λ
На інтерференчны мініма (дештрукт. інтерфер.) платить: 2 × n × d = (2 × m − 1) × (λ / 2)
де d є найкуртша сторона триуголника, m є чісло максім (мінім) – m = {1, 2, 3, …}, n індекс лому середовища і λ сімболізує вовнову довжку допадаючого жарїня.
Фарба і вовнова довжка
Різны фреквенції світла видиме як фарбы, од червеного світла з найнизшов фреквенціов і найдовшов вовновов довжков по фіалову з найвысшов фреквенціов і найкуртшов вовновов довжков.
Такой піля видимого світла ся находить ултрафіалове (UV), в напрямі до куртшых вовновых довжок, і інфрачервене жарїня (IR), напрямом до довшых довжок. І кідь люде не видять IR, можуть влизке IR чути як тепло своїма рецепторами в скорї. Ултрафіалове світло ся зясь на чоловіку проявить звышінём піґментації скоры, знамым як опалїнём.
Міряня світла
Наступныма величінами пописуєме світло:
світло тыж можеме пописати за помочі тых величін:
Выужытя світла
Світло ся хоснує в много апаратах (LCD образовках, DVD перегравачах, мобілах), з ёго помочов зварює і рїже, або наприклад оперує в медіцінї. Світло ся хоснує в много областях (міджі них належыть напр. комунікація, здравотницьтво, выробны технолоґії). За помочі світла люде позорують і далекы весмірны тїлеса, котру выжарують, одбивають або іншым способом суть овпливнены світлом.
Аудіовізуалны документы
Катеґорія:Фізіка Катеґорія:Електромаґнетічне жарїня
Джудо
Джудо (По японьскы: 柔道; дословно субтілна драга) є штіл японьского боёвого уменя і барз росшыреный шпорт.
Джудо, ціла назва Кодокан Джудо, выникло з дакілько школ джіу-джітсу (анґл. транс. jiu-jitsu), котры выучовали себеобрану неозброєного чоловіка у тогдышнїм понятю. Себеобрана рішыла реалны боёвы сітуації, котры выникали за боя хлопа проти хлопови. Як дакотрый з боёвників пришов о свою збрань, настала сітуація, коли мусив боёвати о свій жывот. Успішне выконаня тых технік пак кінчіло смертёв атакера або ёго дештруктівным пошкоджіным т.є. поламаныма костями, выклубенинами ітд. Метов джуда є мати можность вольбы по успішно выконаній обранї атакера поранїнём або лем здобытём контролї і пояснити ёму збыточность ёго почінаня. Той метї одповідать і складба технік ваза. Колысков джуда є Японія.
Катеґорія:Шпорт
Нагорный Карабах
Нагорный Карабах — окреслѣня, котре ся поуживать зоз вецеро вызнамами:
Ратко Янев
Ратко Янев, Ратко Јанев,   Радко Кръстев Янев, *30. марец 1939 – †31. децембер 2019 — македонскый нуклеарный физичарь, академик Македонской академии наук и умѣнь.
Биография
Уродив ся 30. марца 1939 в Сандански, Царство Болгария. Сѣверномакедонскый академик од року 1988. В добѣ 1972–1987 быв ведучым изглядовательом на Инштитутѣ физикы в Београду, де зробив значны научны объявы в розличных роздѣлах нуклеарной физикы и лишив тырвале научне дѣдичство, котре ся складать зоз понад 300 научных статей, многых книг и монографий. Быв он членом розличных заграничных академий, преподавав в Принстону, и в часѣ своей научной карьеры стояв в челѣ програмы изглядовань в контролованой термонуклеарной фузии про Меджинародну Агенцию Атомовой Енергии (IAEA). Умер 31. децембра 2019. Погребеный 3. януара 2020 в Београду на теметовѣ Нова Бежания.
Референции
Катеґорія:Физици
Нїмецька Вікіпедія
Нїмецька Вікіпедія (Deutsche Wikipedia) — нїмецькоязычна часть Вікіпедії, находит ся на третєм місцї по чіслу статей серед усїх роздїлів Вікіпедії. Була створїня 16. марца 2001 року.
Днём 1 2023 року Нїмецькый оддїл Вікіпедії обсягує  NaN статьиs. Зарегистрированы NaN участникs, з них  учинили даяку операцію за послїдны 30 днї. Обще число оправ выносить.
Одказы
Катеґорія:Языковы верзії Вікіпедії
Minecraft
Minecraft (Майнкрафт) — компютерна інді-бавка у жанрови пісковниця, учинена шведьскым проґраматором Маркусом Персоном тай упущена го фірмов Mojang AB.
Режімы гры
Minecraft має 5 режімов гры: Ужываня (Survival), Гардкор (Hardcore), Креативный (Creative), Пригода (Adventure) тай Позорователь (Spectator).
Ужываня
То основный режім гры, во котрым іграч байлує выжити в непривітном світї.
Пригодньскый режім
Іграч не може розміщати блоки. Блоки можно уништожити, лем коли ся у іграча є способный інструмент.
Список верзій
Список верзій станом на 1  2023 рік. Верзії од 1.0 і до 1.19.3:
Языкы
В Minecraft'ї є бівше 75 языків (тім чіслї і русиньскый, котрый явив ся з верзії 1.18)
Александер Стойка
Александер Стойка, *16. октобер 1890, Карачин, Жупа Угоча, Мадярске кральовство — †31. май 1943, Ужгород, Мадярске кральовство — Епископ Мукачовскый (од 3. мая 1932 по 31. мая 1943), русинскый сполоченскый дѣятель.
Епископска служба
В часѣ свого епископства рукоположив 158 священикох, выставив 67 новых церков и много храмох одрештавровав. Оживив духовный живот, побывав майже в каждой парохии, основав часописы Душпастырь и Добрый пастырь. По его смерти з оглядом на военный час Папа не меновав нового епископа, а од 6. януара 1944 повѣрив Миклоша Дудаша, епископа гайдудорожского, функциев апостолского администратора Мукачовской грекокатолицкой епархии.
Сполоченска чинность
Епископ Александер Стойка быв талантованый казатель, добрѣ розумѣв ся до литературы и финанцовав новинку Недѣля, котра выдавала ся чисто русинсков людовов бесѣдов и держала ся прорусинской и прочехословацкой ориентации. Русинофилска ориентация в културѣ, котра была перед тым найслабша, в часѣ его епископства зачала ся ясно проявляти.
Быв познатый своев харитативнов чинностьов. Выпрацовав програмы помочи худобным и зберав на то грошѣ по цѣлой републицѣ. Една з такых програм была Великодна акция, котра застачила бѣлу паску про кажду худобну родину. Отворив интернаты Конвикт и Алумнеум про дѣтей-сирот зоз священичых родин ай интернат про женску учительску семинарию в Ужгородѣ. Александер Стойка быв тыж познатый як меценаш, котрый давав заказкы русинскым малярям як Адалберт Ерделий, Йосиф Бокшай ци Александер Грабарь. Быв наремный збератель, его колекция образох, книг и рукописох была найвекша в краю, але по ликвидации Грекокатолицкой Церкви комунистичным режимом была тота колекция конфишкована. Книгы свѣтскы пошли до универзитной библиотекы, часть инкунабул — до московскых библиотек, а книгы богословскы и чуджоязычны — до макулатуры, рукописы — до мѣстного музею, образы — до новой областной галерии, при чому часть из них, не знати як, «пропала».
Од 1. юла 1939 быв менованый посланцьом верхньой палаты мадярского парламента, де въедно з посланцями нижньой палаты Андрейом Бродийом, Михаилом Демком, Стефаном Фенциком усиловали ся о автономию краю, але не успѣли.
Културна ориентация
Быв прихылник русинской ориентации,  але робив вшитко можне, жебы оминути конфронтацию меджи розличныма културныма напрямами. Коли мадярска влада чинила лапачкы на руську молодежь украинофилской ориентации, арешты тай интернованя в лаграх, епископ указав себе як правдивый патриот. Наслѣдком его интервенованя были выпущены на волю понад 200 штуденты, часть из котрых з его помочов достала дозвол ай завершити свои штудии.