cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Станїслав Конєчні
Од року 1990 Станїслав Конєчні ся наповно занимав штудіом історії Русинів і Українцїв на Словеньску і в середнїй Европі 20. стороча. Став ся сполуавтором восьмох моноґрафій і веце як 100 штудій і одборных статей, двох каталоґів, сценаря выставкы і реалізатором многых лекцій і научных презентацій на Словеньску і за ёго граніцями з области історії Русинів, історії іншых етнічных меншын і подобных тем. Вів рїшіня трёх научных і одборных проєктів, быв орґанізатором або єдным з орґанізаторів дакількох научных акцій міджінародного характеру.
С. Конєчні є членом Словеньской історічной сполочности, Асоціації україністів Словеньска, Світовой академії русиньской културы. В сучасности є председом Ученой рады Сполоченьсконаучного інштітуту САН в Кошіцях, членом Сейму САН в Братїславі і членом Научно-одборной рады Словеньского народного музея – Музея русиньской културы в Пряшові.
Жерела и одказы
Катеґорія:Русиньскы історіци
Портуґальске ескудо
Портуґа́льске еску́до (по портуґальскы: escudo [ɨʃˈkudu], щіт; сімбол:, код: PTE) было валутов Портуґалії до заведжіня евра 1. януара 1999. року і ёго вылучіня з обігу 28. фебруара 2002. року. Ескудо ся дїлило на 100 сентав (centavo, стотина).
Сентиментализм
Сентиментализм, од sentiment  чувство, умѣлецкый пруд в европской и америцкой литературе и умѣню в другой половцѣ XVIII. – зачатку XIX. стороча. Одмѣтуючи рационализм добы Просвѣтенства, сентиментализм чинив доминантов «людской природы» не розум, але чувство, и путь ку идеалной и взорной особности гледав через выслободжѣня и вышлайфованя «природных» чувств, одты векшый демократизм сентиментализма и усилованя указати богатый духовный свѣт простого чоловѣка.
Портуґальске ескудо
Сумы в ескудах ся писали як ескуды $ сентавы, де як роздїлёвач ся хоснує сімбол ескуда, т. є. 25$00 значіть 25 ескуд, 100$50 значіть 100 ескуд і 50 сентав.
Історія
Ескудо было заведене 22. мая 1911. року, по републіканьскій револуції 1910. року і замінило портуґальскый реал цїнов 1000 реалів за 1 ескудо. Аж до 90. років сінонімом слова escudo ся зоставало mil réis (тісяча реалів). Єден міліон реалів звали conto de réis ці лем conto. Пак так звали і тісячу ескуд, а теперька, хоць і рїдше, звуть 5 евр (~1000 ескуд).
Теріторія
Ескудо ся хосновало в самій Портуґалії, на Азорах і Мадейрї. У портуґальскых колоніях ескудо ся обычайно хосновало до їх независлости. Портуґальскы і даколи містны мінцы ся хосновали попри містных банковок. Вєдно з Портуґаліёв ескудо прияли Анґола, Капверды, Мозамбік, Портуґальска Ґвінея (днесь Ґвінея Бісау), Святый Томаш і Прінців остров, а пак і Выходный Тімор з Портуґальсков Індіёв. Із них ескудо доднесь хоснують лем Капверды. Макао в колоніальній добі, як і нынї, хосновало патаку.
Сентиментализм
Характерны авторы
Зачав пруд сентиментализму роман Сентименталне путованя Франциов ай Италов (1768) англицкого писателя Лоренса Стерна (1713—1768. Во XVIII. сторочу «сентименталне путованя» означало, же путник мав доста часу на роздумы и выяв своих чувств. Роман Стерна описуе вандрованя и росповѣдѣ головной поставы, Йорика, повны широкой гамы доймох, выволаных перипетиями путованя. Розповѣдь Йорика, на роздѣл од попередной литературной традиции — класицистичной ушорености и рационалной рецепции реалиты — приносить химерну мѣшанку интересных историй, фигльох, быстроумности, наплыва чувств и доймох, обдиву и погорчѣня, и живых рефлексий з увидженого.
Портуґальске ескудо
Мінцы
Міджі 1912 і 1916 ся выдавали стріберны мінцы цінов 10, 20, 50 сентав і 1 ескудо. Міджі 1917 і 1922 ся выдавали бронзовы 1 і 2 сентава і мідонікелёвы 4 сентава.
У 1920 были заведены бронзовы 5 сентав і мідонікелёвы 10 і 20 сентав, пак, у 1924 — бронзовы 10 і 20 сентав, 50 сентав і 1 ескудо з алумініового бронзу. Алумініовый бронз замінили мідонікелём у 1927.
Сентиментализм
Сентиментализм на Западѣ и Востоку
Наперек тому, же сентиментализм выник на Западѣ, там литературна критика не звыкла го означовати як окремый пруд, лем говорить о сентименталном романѣ, драмѣ, поезии, циже о сентименталности як категории, котра може быти властива умѣлецкым творам розличных епох и жанрох. В Россию сентиментализм прийшов через великый вплыв западных сентименталных романох и традично ся означав за окремый пруд.
Портуґальске ескудо
Мінцы
У 1932 завели стріберны 2½, 5 і 10 ескуд. 2½ і 5 ескуд разили до 1951, а 10 ескуд — до 1955 зо зниженым обсягом стрібра. У 1963 были заведены мідонікелёвы 2½ і 5 ескуд, пак алумініовы 10 сентав, бронзовы 10 і 20 сентав і 1 ескудо в 1969. Мідонікелёвы 10 і 25 ескуд были заведены у 1971 і 1977 у тому порядку. У 1986 была заведена нова, послїдня перед заведжінём евра мінцова сістема.
Послїдня серія
Послїдня серія портуґальскых банковок была выдана міджі 1995 і 1997. Она є присвячена великим мореплавцям віку заморьскых обявів.
Катеґорія:Ескудо Катеґорія:Валуты Катеґорія:Валуты Европы Катеґорія:Валуты штатів
Лобіо
Ло́біо (від груз. ლობიო — пасуля) — блюдо грузинськô, азербайджанськôй и армянськôй кухонь из стручкўв зеленôй пасулі, а также из выдваренôй червенôй пасулі из зилинню тай/авать зернами гранату. Подає ся из лавашом авать ґôмі.
Катеґорія:Їдла
Ґвінея (реґіон)
Катеґорія:Історічны реґіоны
1855
Умерли
Катеґорія:Рокы
Ал-Ґазалі
ал-Ґазалі (* 1059 Тус (Хурусан) – † 1111) быв єден з найвекшых ісламскых арабскых філозофів, ісламска паралела св. Томаша Аквіньского або Чу-Сіго.
Катеґорія:Іслам
Рим
Рим (, перезываный тыж Вічне місто) — є головне місто Італії, области Лаціо і провінції Рома. Є єдным з найстаршых міст Европы, быв заложеный перед веце як 2 700 роками.
По стороча быв головным містом Римской рішы, найміцнїшой европской державы старовіку. Латинчіна дала базу много світовым языкам, римске право ся стало прикладом много правных і політічных сістем.
На теріторії міста лежыть самобытный штат Ватікан, резіденція папу римского, головы католицькой церькви.
Катеґорія:Міста Італії Катеґорія:Головны міста Катеґорія:Населены пункты Италии Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту Катеґорія:Міста Европы
Японія
Япо́нія (日本; Ніхон/Ніппон), офіціално Япо́ньскый штат (日本国; Ніхонкоку/Ніппонкоку) — є островный штат во выходній Азії. На западї го Корейскый перелив оддїлює од берега Кореї, Японьске море го оддїлює од Северной Кореї і Росії. Японьскы островы Рюкю з выходу огранічують Выходокітайске море і на югу сягають аж ку Тайвану.
Назва Японії дослова значіть Земля выходячого сонця: 日 (ні, сонце) 本 (хон, походжіня) 国 (коку, государство). Кітайскы ся тоты знакы чітають Ж-пен-куо, скадыль видительно походять назвы в европскых языках (Japon [жапон], Japan [дж'пен]).
См. тыж
Катеґорія:Країны Катеґорія:Япония Катеґорія:Островны штаты
1237
Глави штатів
Катеґорія:Рокы
Орган (анатомия)
О́рган, од ὄργανον — нарядя — одокременый комплекс розличных типох бунок и тканей, выконуючый установлену функцию, або вецей функций, в живом организмѣ.
Дакотры органы творять едну, непрерывно злучену систему. Напримѣр, в системѣ травных органох природно и наслѣдно злучены функчно доповнячы едно друге органы: зубы, язык, гортанка, пролык, жалудок, черева, панкреас, печунка.
Референции
Катеґорія:Органы (анатомия)
Яна з Арку
Яна з Арку (*6. януар 1412, Домреми, днесь Домреми ла Пусел, Шампань – †30. май 1431, Руан, Нормандия), звана Орлеанска Дѣва, была французска народна героиня и бойовничка в Сторочной войнѣ з Англиов.
Дѣтство под знаком войны
Родила ся в фамилии заможных, але неграмотных селян. Ай сама она о собѣ говорила, же не знать ани А, ани Б. Уж од малости была серьозной и побожной натуры и под час молитв мала визии. Дѣтство ей пришло ся на завершуючый период 100-рочной войны и Шампань была в зонѣ английской оккупации. Село Домреми на граници Шампани и Лотарингии творило в той зонѣ остров французской самосвѣдомости. З Англиов же року 1420 в Труа кральова Изабела Баварска инициовала подписаня ментално хворым кралем Карлом VI. договора, подля котрого ей сын, престолонаслѣдник Карл, быв збавленый права наслѣдства на хосен английского краля Генри V., што фактично означало ликвидацию независимой Франции.
Окрем вонкашной, в державѣ точила ся домова война межи партиями, котры вели грофы з Арманьяку и герцогы з Бургундии. Престолонаслѣдник Карл, зо своима сторонниками "армяньяками" стягнув ся на юг од Луары, до кралевской резиденции в Шинону, сѣверна же часть Франции зоставала в руках "бургундян", котры были в союзѣ з Англиов.
Визия и одъѣзд до Шинону
Простым селянам, терпѣвшым наслѣдком обох войн, не розумѣвшым высоку политику, было ясно, же треба выгнати Англичаны и обновити централну власть (коруновати престолонаслѣдника). Обѣ державы были вычерпаны до крайности довгов войнов, ани Англия не была силнѣйша, лем добывала побѣды через нерѣшителность престолонаслѣдника Карла. Року 1428 Англичане рѣшили ся на обложѣна Орлеану. Пад Орлеану, ключовой твердынѣ на Луарѣ, отворив бы дверѣ на юг Франции.
И ту, в яри року 1429, на историчну сцену выступила Яна з Арку. Была пересвѣдчена, же чуе голосы Архангела Михаила, св. Катарины и св. Маргареты,  котры ей звѣстовали, же Бог на ню звѣрив ослободити Францию. Горяча вѣра и силы небесны помогли ей в фебруарѣ 1429 добрати ся до замка Шинон, де престолонаслѣдник Карл в упадку духа безрадно позерав, як Англичане наступають и пустошать державу. Знала пересвѣдчити престолонаслѣдника, же ю Бог послав и вселити в него вѣру. Достала невеликы едноткы кралевского войска, на чолѣ котрых в конци апрѣля рушила ся под Орлеан.
Добытя Орлеану и перелом войны
8. мая 1429 Орлеан быв ослободженый. Слава Орлеанской Дѣвы (фр. la Pucelle d’Orléans), як ю прозвали люде, скоро ширила ся по державѣ. По том первом успѣху одушевлене французске войско зачинать добывати еден за другым укрѣплены пункты, держаны Англичанами, и просувати ся на сѣвер. Деморализоване английске войско нераз оддавало укрѣплены пункты без боя. В Труа хотѣли Англичане поставити ся на одпор, але отворили брамы, лемшто еден монах-францискан повѣв, же Дѣва послана од Бога.
Корунация Карла VII.
17. юла 1429 в Реймсу быв  Карл VII. корунованый на краля. Тот акт быв безмѣрно важный, бо обновив наступство французскых кральох и централну французску владу. Пробудило ся и укрѣпляло ся штораз вецей и националне чутя Французох, и на сторону нового французского краля помалы переходили новы и новы его бывшы противникы. Авшак еще довгы два десятилѣтя мали минути, покаль удало ся выслободити вшиткы заяты Англичанами территории.
Родина д'Арк достала за вдячность од краля дворянство, а село Домреми — зостало навѣкы увольнене од плачѣня хотьякых даней.
Заятя и смерть
По успѣшном ослободительном походѣ, завершеном корунациов, зачали ся неудачѣ. По корунации краль глядав догоду з противником. Добытя Парижа не удало ся, и тут 8. септембра 1429 достала тяжку рану. Вылѣчивши ся, в яри року 1430 пришла на помочь Компьеню, городу кус оддаленому на сѣверовосток од Парижа, де Французы кралевской стороны были в обложѣню противника. Тут была 23. мая 1430 заята бургундянами и продана за великы грошѣ Англичанам.
Англичане перевезли ю до Руану, де быв их главный стан, и поставили перед английскый суд. Теперь достали можность помстити ся и зневажити противну сторону. Процесс держав довго, але его резултат быв наперед рѣшеный. Орлеанска Дѣва твердила, же была послана од Бога, требало доказати, же пришла од диавола. Была обвинена, же е босорканя и еретичка. Она вшак своима мудрыма одповѣдями приводила судьи в замѣшаня, и не могли ей вину доказати. В тых часах як босорканя и еретичка мала быти спалена на ватрѣ. В едну минуту одчаяня перед таков смертьов подписала признаня з блуду и роскаяня, за што ей кара смерти мала быти помягчена на доживотный арешт. Але скоро ся спамятала и выголосила, же од ней то вымогли насилством. Теперь уж была обвинена, же повторно пришла на босорацтво и герезу, и была спалена на мѣстском торжищу в Руанѣ 30. мая 1431. Ей геройске и христианске справованя под час екзекуции справило силный доим на ей каты и на свѣдкы. Карл VII. нич не зробив, обы выслободити Орлеанску Дѣву зо заятя.
Честованя памяти
Память Орлеанской Дѣвы была вшак так тѣсно звязана з дѣлом народной оброды Франции, же року 1450 краль росказав скликати новый объективный суд, котрый по терпезливом новом розслѣдованю в повности реабилитовав обвинену.
Популарность Орлеанской Дѣвы з часом все росла. 18. апрѣля 1909 в Катедралѣ Божой Матери в Парижу Папа Пий X. перед тысячами паломникох выголосив Яну з Арку за благоречену. 16. мая 1920 в Базилицѣ Святого Петра в Римѣ Папа Бенедикт XV. выголосив ю за святу, покровительку Франции. Покровительствуе тыж над вояками, мучениками, заятыми, патриотами, бойовниками за независимость. Католицка церковь держить праздник Святой Яны з Арку 30. мая.
Постава Орлеанской Дѣвы стала ся иншпирациов про многых вызначных писательох и малярьох.
По уплывѣ часу ставало ся все яснѣйшым, же великость ей чину спочивала в пробуджѣню народных сил, навернѣню до певности и рѣшимости в критичный момент, коли упадок духа потлумив дѣетворну волю народа, и то вшитко — заслуга Яны з Арку, котра ю подносить межи особности, што поправдѣ творили историю.
Чанахі
Чана́хі (груз. ჩანახი) — блюдо грузинськôй кухні, што складат ся из тушкованой баранины из ôвочами и подає ся у глиняному горнятку. Традиціональный набор ôвочўв для блюда— булі, парадичкы, баклажаны и цибуля, складині в горнятко шарами; кôлічество ôвочўв за масôв дôрівнює кўлькости и мняса.
Катеґорія:Їдла
1236
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Біціґель
Історія вынаходу і еволуція
Быв вынайдженый Карлом фон Дрезом в роцї 1817 в Карлсруе в Нїмецьку. Хоснованя біціґля спозначно выростло в часї Другой світовой войны, коли погонны материалы были выградно придїлёваны про войско. Але уж в 60-х роках минулого стороча наслїдком моторизації в США на біціґель зачали позерати, як на дїточу забаву. Авшак з ростом здравотных проблемів в претехнізованом сполоченстві од многых деценій мож видїти неустаючу ренесанцію біціґля. Од рока 1992 до 2002 было на світї выроблено веце як міліарда біціґлїв і їх продукція все росне.
Референції
Катеґорія:Біціґлї
Южна Африка (реґіон)
Южна Африка є реґіон лежачій в южній часті Африцького контіненту. До нёй належать штаты:
Катеґорія:Ґеоґрафія Катеґорія:Африка
Пєштяны
Пєштяны (по Piešťany) — місто на Словеньску, Трнавнского краю, адміністратівне центрум Пєштянкого окресу. У містї бывать нецілых 30.000 людей, по тым, як ся од міста одділила містьскa часть Банка.
Хормайстер
Хормайстер (з нѣм.) — хоровый диригент.
До середины XIX. стороча понятя хормайстра не было. Тоты функции сповняли капелници при пановницкых дворах, канторы и регенты в церковной сферѣ. Процесы вывоя музикалного вокалного умѣня, выокремлѣня свѣтского хорового спѣву в самостатну область, роздѣлѣня шпециализаций музичного интерпрета и музичного педагога привели до появлѣня професии хормайстра.
Референции
Катеґорія:Диригенты
Давидів
Давидів (по ) є село на Словеньску в окресї Воронов над Топлёв.
Екстерны одказы
Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту Катеґорія:Населены пункты Словакии
Орел (город)
Орел, Орёл — город в России, административный центер Орловской области и ровноименного района, до котрого але сам не входить.
Полога
Лежить о 368 км на югозапад од Москвы, на Середнорусской высочинѣ в европской части России, на обох берегах рѣкы Ока, е желѣзничным узлом. Рѣка несплавна. Орел и Орловска область входят до Централного федералного округа.
История
Основаный в року 1566 яко крѣпость на охрану южных границь Русского царства. В року 1987 мав 335 тысяч обывательох.
Город лежить при сутоку Окы з ей лѣвым притоком Орликом, од чого подля етимологох походить его назва.
Статус областного центра новоствореной Орловской области достав 27. септембра 1937, перед тым входив до Курской области.
Економика
Промысловы конарѣ: выроба потравин, включно з напиткамии 28,8 %; выроба машин и електрообладунку 27,3 %; выроба неметаличных минералных продуктох 19,9 %; металургия и выробкы з метала 18,0 %. Обсяг проданых товарох властной выробы, работ и служб, переведеных властныма силами в року 2010 чинив 25,7 млрд рубльох.
Наука и култура
Орел мать веце высокых школ, театрох, библиотек. В городѣ суть музеи Ивана Тургенева (родив ся в Орлѣ), Николая Лѣскова, историка Тимофея Грановского и др.
Галерия
Катеґорія:Населены пункты России
Слободны умѣня
Слободны умѣня, з liberalis ars — термин, котрый походить з античного свѣта, де слободныма умѣнями поважовали предметы общого розвою интелекту штудента в протикладѣ зоз професионалныма або техничныма предметами, потребныма про фахову приготовку. Иншака назва: гуманитарны умѣня.
Сѣм слободных умѣнь
Еще инша назва, сѣм слободных умѣнь, была в широком хоснованю в середновѣку. Не были то умѣня в сучасном вызнамѣ, але включали и основны наукы, котры еще ибыли лем во своем зачатку. Школны програмы дѣлили ся на два курзы, котры обнимали довъедна сѣм предметох.
Референции
Катеґорія:История образованя Катеґорія:Уменя Катеґорія:Середновік
1235
Умерли
Катеґорія:Рокы
Теметов Калвария
Теметов Калвария — найстарший теметов Ужгорода, положеный на грунку Калвария, в пѣшой доступности од центра города (не вецей як 1 км 48.62972°N, 22.29583°W). На теметовѣ суть погребены вецеры вызнамны особы истории Ужгорода и Подкарпатской Руси.
Етимология назвы
Назва Калвария, Calvaria — латинска назва грунка Голгота, на котром, подля Библии, в I. сторочу быв укрижованый Исус Христос, а е то тыж метафорична назва мук Христовых перед укрижованьом. Назва Calvaria про теметовы широко хоснована в свѣтѣ.
История
Теметов быв отвореный на Винничном груни, позднѣйше названом Калвария, в зачатку XVIII. стороча. В року 1759 обыватель Унгвара винарь Давид Петц подаровав городови свою винницю и фундуш на Винничном груни, што стало ся зачатком фундации теметова. Фонд поступно выростав, а в року 1826 старанями римокатолицкого плебана Йожефа Линци на верху груня была поставлена головна каплиця. Уже в року 1828 на грошѣ цехох музикантох, обувникох и горчарьох были выставлены первы четыри каплицѣ в сподньой части груня, котры символизовали четыри штации на крижной дорозѣ Исуса Христа до мѣста укрижованя. До року 1830 подля проекта инженера Якоба Лама была прокладена дорога од нижных каплиць ку главной на верху груня, тота улиця называла ся Калвария, в совѣтской добѣ — Цвинтарна, а днесь то улиця Тиха на сподѣ и улиця Далека на верху. В року 1839 сатмарскый римокатолицкый епископ своим коштом поставив пяту нижню каплицю, а до року 1850 иншы благотворителѣ выбудовали еще четыри далшы каплицѣ. Десяту каплицю в року 1874 выбудовав каноник Мукачовской грекокатолицкой епархии Андрѣй Чургович. Три далшы каплицѣ выставив познатый своима щедрыма пожертвами римокатолицкый плебан Андраш Будиш. В совѣтской добѣ атеистична влада головну каплицю на верху груня конфишковала и передала Ужгородской универзитѣ, а была там заряджена штация слѣдованя за сателитами, позната яко «обсерватория универзиты», котра фунгуе доднесь. Часть каплиць спустошили. Аж в 1990х роках были они обновлены.
Референции
Катеґорія:Ужгород Калвария
Ґрузовцї
Ґрузовцї (по ) є село в окресї Гуменне в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Список Сводеша
Список Сводеша включать базовы слова английского языка, котры служать на поровнаня з одповѣдныма словами в иншых языках. В представленой таблици про поровнаня суть восточно- и западнославянскы языкы, а тыж два южнославянскых — булгарскый и македонскый. Главне назначѣня списка — поровнати русинскый язык з его найблизшыма сосѣдами.
Великый список 215 слов быв складеный америцкым лингвистом Моррисом Сводешом (англ. Morris Swadesh) року 1952, изгодя быв ним складеный 100-словный список (1971–1972). Теперь суть хоснованы спискы 100 и 207 слов. Тоты спискы Сводеш хосновав як способ вызнаня близкости хотьякой пары языкох. Такый список найвеце хоснованых слов, котры суть найважнѣйшы во векшинѣ языкох тыж годен послужити про научѣня ся закладной бесѣды на другом языку, або и на даколькых языках нараз, бо про закладну бесѣду словник звекша хосеннѣйшый од знаня синтакса (мож зачати бесѣдовати зовсѣм не знаючи синтакс).
Русинскы слова суть записаны в традицийном етимологичном правописѣ, котрый не зависить од диалектох. Што ся дотыкать лексикы, понеже тота статья е перекладена, захранена в цѣлости лексика оригинала. В малом числѣ припадох учинены невеликы доповнѣня, тоты суть означены в референциях.
Референции
Катеґорія:Славяньскы языкы Катеґорія:Лингвистичны спискы
Драгомановка (правопис)
Драгомановка, драгоманівка — фонетичный правопис, выпрацованый в 1870-х рр. в Киевѣ групов украинскых филологох и културникох, веденой Павлом Житецкым, в интересах складаня словника украинского языка. До той групы входив и Михайло Драгоманов.
Основны принципы
Основным принципом была покладена одповѣдность едной литеры едной фонемѣ. Зато з азбукы были вылучены вшиткы литеры, котры означовали дифтонгы (є, ї, щ, ю, я). Намѣсто литеры щ было принято писати шч, а намѣсто йотованых є, ї, ю, я —  jе, jі, jу, jа (на зачатку слова, а инде позад гласных ай твердых согласных) або ье, ьі, ьу, ьа (по согласных на позначѣня их мягкости). Намѣсто -ться на конци часослов было предписане -тцьа.
История
Очевидный на том правописѣ вплыв фонетичного сербского правописа. Сам Павло Житецкый называв го «герцеговинков». В добѣ тогдышного ограничѣня украинского книгопечатаня в России (Емскый указ 1876) драгомановка на Украинѣ не была опубликована и хоснована. Але М. Драгоманов, по року 1876 на емиграции хосновав ю во своем выдавательствѣ (Женева, од 1878). З того часу про тот правопис усталила ся назва «драгомановка».
Интересны факты
Перве выданя роману «Хіба ревуть воли, як ясла повні?» Панаса Мирного вышло драгомановков (Женева, 1880).
Будапешт
Будапешт, Budapest — головный город Мадярщины з обывательством 1 752 286  особ (2019).
Полога
Лежить на обох берегах Дуная в области Пешт (Pest megye), котрой е тыж административным центром. Главный економичный, научный и културный центер Мадярщины. На правом грункастом березѣ Дуная лежить историчне ядро города — Будин, на лѣвом березѣ — низинный Пешт.
История
Взникнув в року 1873 злучѣньом Будина, Пешта и Оубуды (Buda, Pest és Óbuda ). Од року 1242 Будин быв главным городом Мадярского кральовства, а од року 1350 — сѣдлиском мадярскых кральох.
Транспорт
Еден з най­векшых транс­порт­ных уз­лох Ев­ро­пы: 10 напрямох же­лѣз­ницѣ (три желѣзничны дворцѣ), узел ав­то­до­рог, рѣч­ный пристав, мед­жи­народне летиско Фе­ригедь. Од року 1896 мать метро, друге по лондонском.
Новый Мосир
Новый Мосир (Новий Мосир) — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 219 (2001).
Будапешт
Референции
Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту Катеґорія:Населены пункты Мадярьска Катеґорія:Міста Катеґорія:Головны міста
Новый Мосир
Історія
Заложене у 1887 роцї.
Катеґорія:Села Волиньской области
Мечет
Ме́чет (مسجد‎‎, masdžid поклон до землѣ) — могамеданскый храм, сакралный объект ислама.
Джами
Мечеты суть двох типох: джами всезбераючый,    masdžid džami مسجد جامع‎, циже главный мечет, котрый в каждой комунитѣ годен быти лем еден, де вшиткы ся зберають на пятничну молитву, и обычайный мечет, котрых в комунитѣ годно быти вецей. Джами и звонку параднѣйшы од обычайных мечетох, аналогиов джами в христианствѣ може быти катедралный храм.
Архитектура
Шпецифична подоба мечета ся сформовала ку концьови VIII. стороча и обсягуе такы архитектурны елементы:
Внутро мечета не мать жадны парады (окрем цитатох из Корана), статуи и образы, застелено покровцями. Входячый мусить окончити ритуалне змываня и перед входом ся ззути.
Функции
Мечет обычайно служить и яко школа, библиотека, мѣсто сполоченскых сходин и т. п. На роздѣл од церкви, в мечети ся не окончують ритуалы и службы, споены з женитвов и роджѣньом, ани такы обряды як сповѣдь, покаяня, мированя.
Луговый лунь
Луговый лунь (Circus pygargus) є середнё великый хищ з родины ястрябовых. Самець є од саміцї іншакый тмавыма смужками на локтї, розлишованя саміць і молодых птахів є тяжше. Гнїздить в одкрытій країнї.
Референції
Катеґорія:Ястрябовы Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Балканіды
Балканіды є гірскый сістем на Балкані переважно у Булгарії.
Полёвый лунь
Полёвый лунь (Circus cyaneus) є середнё великый хищ з родины ястрябовых (Accipitridae).
Попис
Росте до довжкы 45-55 цм, роспятя крыл мать 97-118 цм. Саміцї суть переважно буры, з буро смугованым сподком і варіабілно жовткавым полём на верьхнїй сторонї крыла. Меншы самцї суть сивосинї з чорныма концями крыл, тмавым краём на їх спіднїй части і білым сподком тїла. Молоды птахы суть дуже подобны саміцям, од котрых ся одрізняють бурым, менше смугованым сподком тїла і векшым жовтобурым полём на верьхнїй части тїла. Подобно як совы мать і полёвый лунь завой коло оч.
Росшырїня
Гнїздовый ареал загорнять значну часть палеоарктічной области од Ірьска і северозападной Іспанії выходно аж по Камчатку. Часточно перелїтный, зимує в середнїй і южній Европі, северній Африцї, на Близкім і Середнїм Выходї і в Южній Азії.
Гнїздить в одкрытій країнї (тайґах, в болотистых плохах і в околицї плыткых озер з богатов веґетаціов, на підмокнутых луках, полях.
Гнїздиня
Векшына парів є моноґамных, у самцїв ся але обявує тыж поліґонія. Гнїздо на земли, скрыте міджі низшу богату веґетацію. У єдній давцї знесе 4-6 яєць о великости 42,0 x 34,1 мм. Інкубачна доба тырвать 29-31 днїв, на яйцях сидить самотна саміця. Молодята опірены по 29-42 днях.
Чахохбілі
Катеґорія:їдла Чахохбілі (груз. ჩახოხბილი) — традиціонноє другоє блюдо грузинськôї кухні, разновидность рагу. Назва походит выд слова «фазан»,  туму, бо у давнину го варили из сього птаха. У 21 стуліттьови фазана обычно замінявут курицьов. Также обизатільными  компонентами чахохбілі є парадичкы, прянôщі тай часнок.
Маґреб
Маґреб (арабштіна المغرب العربي ) значіть на арабскім языку "западный". Є то реґіон в Африці на северї Сагари, западніше од Нілу.Конкретно то суть штаты: Марокко, Западна Сагара, Алжір, Тунис, Лібія.
Катеґорія:Історічны реґіоны
1859
Умерли
Катеґорія:Рокы
Дзитрих
Дзитрих (по ) є село на Словеньску в окресї Воронов над Топлёв.
Юрай Крижанич
Юрай Крижанич, Juraj Križanić, *1618, Обрг, Османска империя, днесь Хорватия – †12. септембер 1683, Вѣдень, Священна Римска империя — хорватскый католицкый священик, филозоф, лингвист, зачинатель славистикы, историк, мисионер, котрый пропаговав унию Католицкой и Православной Церков и едноту славянских народох (панславизм).
Погляды и творба
Юрай Крижанич быв автором множества писань, котры были векшинов опубликованы в XIX. сторочу. В роботѣ Грамати́чно изка̂занје об ру́ском јези́ку (1665) подавать проект единого панславянского языка, цѣнну филологичну роботу, котров заслужив собѣ честный титул "отця славянской поровнателной филологии".
Найпознатѣйшый Крижаничов трактат Политика или разговоры об владательству (1663–1666), подавать проект системы идеалного державного заряджѣня, поддавать критицѣ розличны стороны живота русского сполоченства и програму його перетворѣня. Крижанич поважовав, же в России треба змоцнити централну владу, реформовати войско, реорганизовати вонкашну и внуторну торговлю, законодарно закрѣпити права вшиткых станох. Тоты погляды были зважены и послужили назнаком про културны и социалны реформы Петра I. Великого, котрый пановав в роках 1682–1725.
В року 1659 перейшовши Мадярщину, Угорску Русь и Галич, Крижанич два рокы пробыв в Малороссии. Ку тому периоду припадають два його писаня: Опис пути зо Львова до Москвы и "Слово ку Черкасам". В первом автор указуе на вплыв Полякох и Грекох, як причину недякы Малоросох ку Великоросам, в другом радить Малоросам подрядити ся Московии.
Кіровоградьска область
Кіровоградьска область (укр. Кіровоградьска область) – є єдна з областей Україны, з центром у Кропівныцькім.
Адміністратівне дїлїня
Районы Кіровоградьской области:
Катеґорія:Україна Катеґорія:Области Україны Катеґорія:Кіровоградьска область
Чихіртма
Катеґорія:їдла Чихіртма (груз. ჩიხირთმა) — блюдо грузинськôй кухні. Густый курячый суп из двома заправками — яєчнôв тай мучанôв. Рôблят на курячôму бульйôні, рідко — яловичôму. Характеризує ся пôвным отсуствійом овощнôй гущі.
Сімферополь
Сімферополь (Сімферополь; Симферополь; Aqmescit) є місто на Крымскім півострові, 336 330 жытелїв. Перше ся споминать у 1784 році. Подля україньской стороны (де юре), є то місто в Українї, центрум Автономной републікы Крым. Подля російской стороны, фактичный днешный стан — де факто, є то місто в Росії, центрум републікы Крым.
Катеґорія:Міста Україны
1234
Глави штатів
Катеґорія:Рокы
Тібет
Тібет (тібетьскы: བོད་ ) є історічна область в середнїй Азії.
Катеґорія:Азія
Балкан (верхы)
Балкан суть верхы называны і  Стара планина або Гемус на Балкані переважно у Булгарії. Засягують і до Сербії. Найвысшый верх Балкану є Ботев і мать надморску вышку 2.376 метрів над морьом. Суть головнов сучастьов гірского сістему Балканідів.
Културна і соціална антрополоґія
Културна і соціална антрополоґія є сполоченьска наука, котра ся занимать людьскыма културами, їх взником і вывоём, порівнаванём різных култур і значінём културы про чоловіка. На роздїл од соціолоґії але выходить од єднотливця і кладе вагу на то, як люде своїм културам і сполоченьствам розумлять. Прото ся інтересує тыж о історію і місцевы традіції.
Катеґорія:Култура
1233
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Андрій Савка
Біоґрафія
Катеґорія:Русиньскы збойници
Катик
Катеґорія:їдла Кати́к (азерб. qatıq, башк. ҡатыҡ, каз. қатық, кирг. катык, тат. катык, туркм. gatyk,тадж. қатиқ,чакка, узб. qatiq, уйг. қатиқ, крим. qatıq) — кисломолочный напиток, поширеный у кухнях народўв Близького и Сериднього Востôку.
Мисионер
Мисионер, од missio посланя, улога — шпециалный представитель религийной организации, посланый на еще не освоены територии з цѣльов росширѣня свойой вѣронаукы и зысканя новых вѣрных (неофитох).
Дзурдёш
Дзурдёш (по ) є село на Словеньску в окресї Воронов над Топлёв.
Каліґрафія
Каліґрафія, κάλλος «красне» + γραφή «писмо» — уменя красного писма, <tt>краснопис</tt>, а также чістописаня. В сучаснім розуміню занимать шыроку шкалу од школьскых взорів писаня до выразно індівідуалных умелецькых композіцій.
Історія писемности — то історія еволуції естетічных понять, што ся розвивають в рамках технічных навыків, швыдкости передачі інформації і матеріалных обмеджінь чоловіка, часу і простору.
Новы Кошары
Новы Кошары (Нові Кошари) — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 158 (2001).
Історія
Заложене у 1802 роцї.
1232
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Ганковцї (окрес Гуменне)
Ганковцї (по ) є село в окресї Гуменне в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Петро Линтур
Петро Линтур (Горонда, жупа Берег, Мадярске кральовство, 4. май 1909 — Ужгород, Украина, 2. фебруар 1969) — высокошколскый професор, фолклориста, литературознатель, сполоченскый активиста Подкарпатской Руси.
Студии и зачаток працовного живота
Родив ся в селянской родинѣ в русинском селѣ Горонда под Мукачовом. Абсолвовав Мукачовску русску гимназию (1930), Карлову универзиту в Празѣ (1935), а пак еще славянску филологию на Београдской универзитѣ в Београдѣ (1935—1936). Уже тогды спознав ся з Русинами Бачкы и зачав зо збераньем русинского фолклора. Свою працовну дорогу зачав на русской гимназии в Хустѣ року 1938 яко професор истории и русской литературы. Ту зорганизовав литературный кружок, выдав зберьку верши поетох-штудентох «Будет день» (1941). На то час пришов и зачаток его научной роботы у фолклористицѣ: публиковав три статьи: о кралю Матяшови, князю Ференцу ІІ. Ракоцию, цѣсареви Йозефу ІІ. в русинском фолклорѣ (1941); антологию Угро-русскія коляды, допроводжену основным аналитичным розбором.
Русофилство и боеваня за «русскость»
В часѣ войны яко русофил быв подозрѣваный и остро контролованый полициев. В року 1944 по вступѣ совѣтского войска до Подкарпатя став межи ведучы общественны активисты, быв участником зъѣзда народных комитетов, де ся принимала вызва о прилучѣню края ку СССР, подпредсѣдателем Народной Рады Закарпатской Украины, ведучым оддѣла умѣлств. В роках 1945—1946 брав активну участь в створѣню Ужгородской универзиты, музыкалного и малярского училищ, образовой галерии. Авшак не роздѣляв линию на украинизацию Подкарпатя. Брав участь в роботѣ православного зъѣзда (Мукачово, 18. новембер 1944), на котром было принято рѣшеня о прилучѣню Карпаторусской Церкви ку Московскому Патриархату. В децембрѣ 1944 побрав ся до Москвы з делегациев Православной Церкви. Пробовав пресвѣдчити совѣтске водство в мылности украинизации новоствореной Закарпатской Украины, выступав за ей статуованя як окремой Карпаторусской Совѣтской републикы або автономии в рамках Российской Федерации. Наперек вшиткым усилованям не домог ся нич и быв остро абрихтованый од партийного аппарата за ревизию генералной линии партии и намаганя захранити «русскы традиции края».
Резигнация и одход в науку
Тот неуспѣх наконец заставив го лишити вшиткы урядны посты и оддати ся цѣлком научной роботѣ. Од року 1949 складать испыт и доставать ся на двохрочны екстерны постдипломны студии до Московской штатной универзиты. Року 1950 лишать свои урядны посты и переходить на научну роботу до Ужгородской универзиты. Року 1953 здобывать степень кандидата наук з филологии на Московской штатной универзитѣ и зыскуе од року 1955 пост доцента в Ужгородѣ, де робить уж до самой смерти, 2. фебруара 1969.
Научна робота
Научна робота Петра Линтура мала 4 напрямы: подкарпатска литература и новинарство, фолклор, умѣлствознательство, педагогика, главныма з котрых были первы два.
Литературознательство
Една з первых его робот того напряму была ''А.А. Митракъ. Очеркъ жизни и дѣятельности'' 1937. Опубликовав тыж статьи о цѣлом рядѣ подкарпатскых литераторов (Д. Вакаров, А. Духнович, И. Керча, М. Попович, И. Силвай и др.), даколько робот, в котрых высвѣтляв вплыв русской литературы на подкарпатскых писателей и поетов. Сам Петро Линтур року 1948 быв приятый в члены Союза писателей, что было в тамтых часах и условиях знаком великой чести.
Фолклористика
Але найвекшых успѣхов и пересвѣдчивых резултатов добив ся во фолклористицѣ. Записав и выдав (в товмачѣню на украинскый язык, что было императивом линии на украинизацию ) народны казкы и баллады Подкарпатя, о котрых опубликовав и теоретичну роботу Народные баллады Закарпатья и их славянские связи (1963). Року 1972 в Берлинѣ по нѣмецькы опубликована приготовлена ним книга Украинскы народны казкы. Его зберькы казок тыж выходили в товмачѣню по чешскы и по русскы.
Жерела
Катеґорія:Русиньскы фолклорісты
Рододендрон Кочи
Рододе́ндрон миртоли́стный, циже рододе́ндрон Ко́чи , Rhododéndron myrtifólium — вѣчнозеленый крячок, ендем  Восточной Европы, вид рода Рододендрон (Rhododendron) родины Вересовы (Ericaceae).
Резус-фактор
Резус-фактор, Rh system, Rf factor, Rh — една з систем груп кровли, антиген, обсяглый в еритроцитах  чоловѣка и малф вида Macacus Rhesus, у котрых быв первый раз выявленый и так достав свою назву.
Рододендрон Кочи
Опис
Вѣчнозеленый низкоростлый крячок 10-40 цм высокый зоз продовгасто-елиптичныма листками, згоры поморщеныма, зосподу густо лусковатыма иржавого офарблѣня. Цвѣткы по 5-7 зобраны в амбрелы. Карпато-балканскый высокогорный вид. Цѣлкова плоха, занята видом около 20 тысяч га. Цвѣте в юлу-августѣ, плодоносить в августѣ-септембрѣ,.
Резус-фактор
В року 1940 Карл Ландштайнер и Александер Винер объявили еще еден антиген, котрый засадно вплывать на можность переливаня кровли. Быв он выявленый у лабораторной малфы вида Macacus Rhesus и названый резус-фактором. Люде ся дѣлять на двѣ групы: резус-позитивны (Rh+, около 85% людей) и резус-негативны (Rh-, около 15% людей), подля того, ци мають, або не мають тот антиген. При переливаню резус-негативным особам резус-позитивной кровли, або кедь резус-негативна тяготна жена мать резус-позитивный плод, можуть настати имунны компликации (гемолитична хворота новородженых и др,). В том припадѣ, жебы ся вываровати компликациям, женѣ инектують антирезус-гамма-глобулин. Иншак при переливаню кровли мусить быти выбрана не лем одповѣдаюча група системы AB0, але и одповѣдаючый резус.
Рододендрон Кочи
Ареал
Высокогорскый вид, локално росширеный во Восточных и Южных Карпатах, на Балканах (Болгария, Сѣверна Македония). В Украинѣ росширеный в алпском и субалпском поясах Карпат: Боржава, Чорногора, Свидовець, Мармарошскы Верхы во вышках 1350 аж 2050 м н. м. в административных регионах Закарпатска область и Ивано-Франковска область.
Референции
Катеґорія:Ендемы Катеґорія:Вересовы
Резус-фактор
Хоть Rh- выяв ся трафлять рѣдко во векшой части свѣта, стрѣчаме го приближно у 15 % европеоидох в Европѣ, Канадѣ и Споеных Штатах. Найвекше росширѣня того выява замерьковане меджи Басками в Пиренеях (25–35 %), Берберами Африкы и Бедуинами Синайского полуострова (18–30 %).
Референции
Катеґорія:Здоровя і медіціна Катеґорія:Гематология
Куримка
Куримка є село на Словеньску в окресї Свідник.
Памяткы
Церьков Покровы Пресвятой Богородицї з року 1923
Тройця (свято)
Тройця — едно з головных христианскых свят, инша назва котрого Пятидесятниця, на Украинѣ познате як Зелены свята. Тото свято не мать сталый датум, як и Великдень, з котрым споене, приходить ся о сѣм тыждни по Великодню. День, коли ся ославуе, называть ся Свята Недѣля.
Церковне наповнѣня
Свято называть ся еще Пятидесятниця и дотыкать ся зойтя Святого Духа на апостолох в пятьдесятый день по воскресѣню Христовом. Тото зойтя Святого Духа на апостолох описав евангелиста Лукач. Пятидесятниця, циже пятьдесятый день по Великодню, подля Старого Закона е третий найвекшый христианскый праздник.
Восточна Церковь славить во Святу Недѣлю зойтя Святого Духа и Святу Тройцю, Западна Церковь славить низпосланя Святого Духа на 50. день, а Пресвяту Тройцю на 57. день по Великодню.
Людова традиция
В русинской людовой традиции свято называть ся Русаля и поважуе ся за трете найвекше свято по Рождествѣ и Великодню.
Од Русаля зачинать ся лѣто. Назва Русаля походить од русалка: подля людовой повѣры коли зачинать ся лѣто, русалкы выходять з воды на берег, виють вѣнкы, спѣвають кариковы спѣванкы и зваблюють людей до свого подводного царства. Подля М. Шмайды у Русинох ся святкуе три дны: в пятницю рано жоны зберають зѣля «на девятьох меджах», з котрого давають и коровам, жебы было вельо молока, зберають росу, котров лѣчать очи; в суботу плетуть вѣнкы, ворожать, спѣвають и танцюють, парадять обыстя зеленыма голузками; на Святу Недѣлю ославы кулминують.
Тоты свята мають походжѣня поганске и Церковь их заказовала, але и наперек тому были ославованы.
З приходом христианства людове Русаля сплыло ся з церковным святом Тройцѣ.
Референції
Катеґорія:Посувны святкы
1231
Глави штатів
Катеґорія:Рокы
Андрій Шлепецькый
Андрій Шлепецькый (29. януара 1930 Великый Буковець (теперь Буковець) - 28. януара 1993 Пряшів) быв педаґоґ, науковый працовник і фолклоріста. Народив ся в рольницькій родинї. З области карпатістікы зоставив россяглу бібліоґрафію. Є автором выше 300 статей, 17 науковых робот, 12 публікацій. Писав і учебникы про україньскы школы. Много робот, котры написав зістало в рукописї. Доц.др. Андрій Шлепецькый ЦСц. быв дуже робітным, скромным чоловіком, котрый ниґда не забыв, де ёго коріня.
Катеґорія:Русиньскы науковцї
Лобіані
Катеґорія:їдла Лобіані (груз. ლობიანი) — традиціональні грузинські колачі из начинкôв из варенôй пасулі. Варіантом сього колача є рачулі лобіані (რაჭული ლობიანი — «рачинськый лобіані»), у якôму кроме пасулі є и бекон.
1863
Умерли
Катеґорія:Рокы
Иван Гендер-Суходольскый
Иван Гендер-Суходольскый, * 26. януар 1873, Абауйсолнок, Мадярске кральовство (село днесь в Мадярщинѣ) – † 4. януар 1952, Пряшов — писатель, педагог, русинскый сполоченскый дѣятель.
Референции
Катеґорія:Русиньскы педаґоґы Катеґорія:Русиньскы народны дїятелї Катеґорія:Русиньскы писателї
Валашківцї
Валашківцї, также Валя́шківцї (Valaškovce) — было село в Словеньску, на теріторії теперїшнёго окреса Гуменного, Пряшівского краю. Тут было близко 400 жытелїв. Містьска часть была хоснована примірно в роцї 1936 путём высланя з колишнёго села, котре нынї є воєньскым поліґоном.
Катеґорія:Бывшы населены пункты Катеґорія:Заниклы села Словеньска Катеґорія:Гуменне
Виговці
Виговцѣ Whig, множ. Whigs — давна назва англицкых либералох и их политичной партии. В 18-19 ст. виговцѣ были партия торгово-финансовой и промыселной буржуазии, опроти ториовцям — партии земелной аристокрации. Виговцѣ стояли за конститучну монархию, де влада краля мала быти ограничена парламентом, а их противникы ториовцѣ были за абсолутну монархию.
История
История партии виговцьох зачинать ся з вопроса о наслѣдникови краля Карла ІІ. (1660-1685), котрый быв бездѣтный и намѣряв передати трон братови, Якубу, герцогови Йоркскому, католикови. Виговцѣ яко протестанты добивали ся в парламентѣ принятя закона, котрым бы ся тото унеможнило. Ториовцѣ стояли за абсолутну владу краля. Коли виговцям удало ся достати надовго владу (1714–1760), они фактично установили практику кабинетного владнутя, представляючого политичны интересы не коруны, але векщины палаты общин, свого рода парламентску олигархию. По довгых роках то привело до упадка политичной моралкы и роста корупции.
Краль Георг ІІІ. наперек волѣ парламента быв годен два раз створити уряд по своей воли (1770, 1784) и тым зослабити владу виговцьох.
Але як наконець ториовцѣ надовго, до рока 1830 перебрали до своих рук парламент, они скоро вернули ся до моделу владнутя, выробленому виговцями.
По розвязаню партии виговцьох (6. юн 1859) ей наступником стала ся Либерална партия.
Етимология
Назва Whig походить зо Шкоции. Была то высмѣшна назывка шкотскых селян од выкрика «whiggam», котрым они поганяють конѣ. Подля иншой верзии «whiggam» пришло зоз шкотского гелского языка, де тото слово означать конокрада. В еще едной верзии слово WHIG складене з инициалох слогана шкотскых ковенантерох:en «We hope in God» (Надѣеме ся на Бога). Тоту назывку им дали ториовцѣ. Назвати чоловѣка виговцьом означало поровнати го з пресвитерианскыма ребелантами на западѣ Шкоции. Одповѣдно, назвати чоловѣка ториовцьом означало поровнати го з папишами ребелантами в Ирландии. Обѣ назвы задержали ся так довго зато, бо они стали ся безвыразныма словами, коли по куртом часѣ утратили свою высмѣшность.
Референции
Катеґорія:История Споеного кральовства Катеґорія:Организации в Споеном кральовствѣ
Култура
Словом култура (cultura, од латиньского colere, плекати, значіть, „што є плекане“) ся спочатку означовало плеканя рослин. Як метафору то повжыв Ціцеро про переклад Платонового понятя „старослтивость о душу“ а од 16. стороча ся повжывать на означіня зволеных людьскых актівіт, передовшыткым умелецькых (тзв. „высока култура“). До нёй належыть література, уменя, музика, припадно і наука і філозофія. В тім змыслї маме днесь културну рубріку в новинках або міністерство културы. Проти той выбраной, елітной высокой културї, потребуючой освіту, пак стояла „низка“ ці народна култура, пізнїше попкултура. Залежно од того ся пак люде і цїлы нації могли дїлити на веце ці менше култівованы, припадно варварскы. Дослїджованём културы ся занимать културолоґія.
Култура в шыршім змыслї
Напроти тому узкому значіню понятя културы уж пішов Йоганн Фольфґанґ фон Ґёте. В ёго понятю културы же не сміє хыбити „ани облечіня і звыкы стравованя, історія ани філозофія, уменя ани наука, дїтачі бавкы ани пословіцї, господарство ани література, політіка ани пріват, но ани картка на шкоды, выникаючі одлїснїнём гор. Акурат у тім шырокім значіню днесь понятя културы вжывать антрополоґія і соціолоґія.
Значіть, култура загорнює вшытко тото, з чім ся чоловік не родить, але
В тім шырокім значіню є култура повинным предположінём людьского жывота в громадї тай не годен єй брати лем як „надбудову“ матеріаловой „базы“, як то чінили марксісты. Матеріалова і културна ці духовна сторона чоловіка ся певно взаємно овплывнюють; росповіданя о тзв. „вовчіх дїтях“, выроснутых мімо людьску громаду але вказують, же без приналежной енкултурації, т.є. освоїня даякой културы не є чоловік способный навязати ани сексуалне одношіня. Културу годен найти наприклад і у пріматів, птахів ці рыб. Молоды макакы ся од матерї вчіють омывати бандуркы перед їджінём, молоды птахы наподобнюють спів дорослых.
Антрополоґ Кліффорд Ґіртз характерізує културу як „мережу значінь“, в котрій і з єй помочов чоловік жыє, котру приїмать од своёй громады і котры передавать своїм дїтям. Ґерт Гофстедетвердить, же то „колектівный софтвер“ громады. З іншого аспекту є то способ, як люде жыють в згодї із своїм вірованём, языком, історіов но і способом облїканя. Сполочны значіня, сімволы, способ справованя і ґеста створюють сполочный рамик людьского дїяня, выкликує взаємну довіру і помагать добрій комунікації.
Репродукція културы
Култура ся вызначує даяков немінностёв в часї, разом є спружна і приспособлива (адаптівна) на новы условія. Єй продовжованя ці репродукція ся забеспечує єднак спонтанно, наподобнёванём в родинї і пізнїше в околіцї верстаків, єднако сістематічно в школах. На ґенерачній передачі културы, т.є. передовшыткым языка, росповіданя, звыків, облїканя, моралкы або віры традічно брали участь дві ґенерації, особливо матїрь і баба (тзв. grandmother hypothesis). Днесь енкултурацію дїтей стале веце робить телевізія, што громаду міцно гомоґенізує: вшыткы слухають тых самых говорцїв і тоты самы росповіданя, перед очами мають тоты самы приклады справованя ітд.
Култура і цівілізація
Затоже ся култура выражать і передавать передовшыткым бісїдов, часто ся розуміть як вязана на даяке языкове середовище (русиньска, французька, нїмецька култура). Про іщі векшы і менше гомоґенны наднародны цїлкы ся хоснує понятя цівілізація, одказуюча к містьскому середовищу (латиньске civis, civilis) значіть к даякому козмополітізму. Навспак про меншы громады, маприклад локалны, професны або віковы ґрупы ся хоснує понятя субкултура (наприклад субкултура шоферів каміонів або тінеджерів). В подобнім змыслї ся повідать о фіремній културї, т.є. заведженым способом комунікації міджі працовниками, рїшіня конфліктів іпод.
В сучаснім рушным і ґлобалізованім світї ся вшелиякы културы, скорше веце ці менше оддїлены, часто стрїчають а зато же собі добрї не розумлять, выникають важны соціалны конфлікты.
Екстерны одказы
Катеґорія:Антрополоґія
Камышевый лунь
Камышевый лунь (Circus aeruginosus) є тонкый птах з ряду хищів.
Попис
Самцї суть світлишы, з тмавыма концями крыл, мають бурый бріх і довгый хвіст. Саміця є о дакус векша, цалково тмавша як самець, на голові мать жовту шпіцю і білый лем. Молоды птахы суть іщі тмавшы як саміцї, без чапочкы. Годен го познати подля ёго лїтаня низко над землёв.
Розмножованя
Камышевы лунї преферують одкрыту країну, про гнїзда собі выберають терстиновы поросты або полёвы културы. Гнїздить все коло воды. Гнїздо будує з быля і конариків.
Референції
Катеґорія:Ястрябовы Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Старовікый Рим
Старовікый Рим є традічне означіня штатного цілку, котрый выник в 8. ст. до н. е. на Апеніньскім півострові на території, де є днешнїй Рим, як містьскый штат, поступно опановав цїле Середоморя і в роцї 395 н.е. ся роздїлив на Западоримску рішу (заникла 476 н.е.) і Візантьску рішу (заникла року 1453 н.е.). Од часу опанованя Середоморя ся часто означує як Римска ріша.
Із старовікого Рима походить модерне право, хрістіаньска реліґія, части модерной філозофії і много іншых наук, як і основа днешнёй штруктуры многых штатів.
Історія старовікого Рима ся традічно дїлить на штири фазы:
Тоты штири фазы ся іщі дале дїлять на меншы части.