cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нѣмецке цѣсарство
Доба Бисмарка
Бисмарк быв канцлером безмала 20 рокы (1871–1890). В заграничной политицѣ успѣшно провадив мирну политику, што вело до змоцнѣня меджинародных позиций цѣсарства. В домашной политицѣ быв конзерватор, не розумѣв демократичны тенденции епохы, кажду политичну опозицию поважовав за «антидержавну». Бойовав против католикох (Пруссия была переважно протестантска), против социалистох, против либералох. Была доба техничной револуции, индустриализации, вывинула ся буржоазия, але в сполоченствѣ тон подавала все ще шляхта. Наконець, по рядѣ неуспѣхох, молодый цѣсарь Вилгелм II. одволав го з поста канцлера.
Доба Вилгелма II.
Другу половку истории Нѣмецкого цѣсарства называють добов Вилгелма II. з даколькых доводох. За тот час перемѣнили ся восьмеро канцлеры. Нелем в политицѣ, в газдовствѣ, але и в цѣлом духу цѣсарства настали великы перемѣны. В школствѣ и в науцѣ намѣсто гуманитарных наук наперед вышли практичны наукы, котры могли ся уплатнити в газдовствѣ, войску и политицѣ. Нѣмецкый промысел зачав добывати свѣтовы торгы, а нѣмецкый флот — моря.
Етна
8. марца 1669 Етна выбухнула и забрала живот понад 20 тысяч людей.
Нѣмецке цѣсарство
Доба Вилгелма II.
Подля промысловой выробы цѣсарство стало на друге мѣсто по США. Але Вилгелм II. не мав ни скушености, ни знаня, ни осторожности, такых як Бисмарк. Дух милитаризма чимдале веце отравльовав сполоченство, статочным чоловѣком быв поважованый лем тот, што одслужив во войску и вернув ся до цивилу вояком або офицером резервы. Нова загранична политика приводила цѣсарство до все векшой изолации. Во внуторной политицѣ были пороблены значны перемѣны во створѣню «социалного штату», од котрых цѣсарь чекав достати роботный люд на свою сторону, але коли видѣв, же ся так не стало, вернув ся ку реакчному курзу. При вонкашной могутности Нѣмецке цѣсарство зоставало в собѣ слабым и нестабилным.
Вилгелм II. хотѣв пановати самовладно, быти сам собѣ канцлер, персонално завдавати и вонкашну и внуторну политику. Его справованя ся даколи было нечекане и неадекватне. Болгарского царя публично копнув в гузицю, а российского великого князя ударив маршалскым жезлом по хребтови. В року 1913 Нѣмецке цѣсарство стало ся другов наймогутнѣйшов морсков державов по Споеном кральовствѣ. Нѣмецкы генералы рвали ся в бой и были пересвѣдчены, же добудуть скору и легку побѣду, и в лѣтѣ 1914 цѣсарь одважив ся на ризико великой войны.
Конець цѣсарства
Война од зачатку пошла не подля плана нѣмецкого генералного штабу, але подля властной логикы. Блискавична война не подарила ся, а перешла в позичне протистояня з величезныма материалныма и людскыма утратами. Роль цѣсаря, а тым веце его канцлерох, одсунула ся в тѣнь, в августѣ 1916 в цѣсарствѣ установила ся военна диктатура найвысшого велителя Паула фон Гинденбурга и велителя генералного штабу Ериха Лудендорфа. Ресурсы Нѣмецкого цѣсарства были близкы до вычерпаня, а шансы на побѣду близкы до нулы. Коли в року 1917 во войну на сторонѣ Антанты вступили США з их великыма ресурсами, резултат войны быв рѣшеный.
Тым часом револуция в России и ей выход з войны в марцу 1918 дав шанс Нѣмецкому цѣсарству отворити офензиву на западном фронтѣ, але переломити ход войны ани тото уже не могло. Зачала ся револуция, и 9. новембер 1918 став ся послѣдным дньом Нѣмецкого цѣсарства. Цѣсарь и монархы всѣх держав цѣсарства зрекли ся своих тронох.
Статья 227 Версайского договора поклала персоналну вину за Перву свѣтову войну на Вилгелма II. и мав быти судженый шпециалным судом пятьох главных витязных держав (США, Споене кральовство, Франция, Италия, Япония).
Референции
Катеґорія:История Германии Катеґорія:Заниклы штаты Германии
1730
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Сѣверный Кавказ
Сѣверный Кавказ — природный ай историчный регион Российской Федерации котрый поступно частями од XVIII. стороча (Петро І., Катарина II. Велика) быв завойованый Россиев, а цѣлком став ся ей териториев в року 1864, по закончѣню Кавказской войны.
Референции
Катеґорія:Росія
Лібералізм
Лібералізм (латиньскы liber слободный, liberalis слободы ся тыкаючій, слободомысельный) є політічна школа ці тыж філозофічный погляд, котрый стоїть на тім, же слобода мать пріорітне політічне значіня. Тота ідеолоґія спочатку выникла в 19. сторочу в Анґліцьку і має корїня в европскім просвітництви.
Golden Kids
Golden Kids было чешске спѣвачске трио, активне в роках 1968-1970 в зложѣню: Гелена Вондрачкова, Марта Кубишова и Вацлав Нецкарж. На концертах и записах их допроводжовала банда под назвов Оркестер Golden Kids. Тота была зложена зо закладной допроводной группы, доповньованой далшыма музикантами з великого Танечного оркестра Чехословацкого радиа. В 90-х роках еще ся одбыло даколько концертох Golden Kids, а далшы ся ладили на рок 2008. Але ку ним уже не дошло, а так трио дефинитивно заникло.
Курта история группы
Первый раз ся сполу вшыткы трое зышли в року 1965 на сценѣ пражского театра Рококо. Яко группа Golden Kids выступовали од новембра 1968 до фебруара 1970, коли ся трио роспало, з причины заказу далшого выступованя Марты Кубишовой. В роках 1968-1970 сполу записали много грамофоновых платнѣ (главнѣ синглы) и часто концертовали в Чехословакии и в заграничу.
Еще в 90-х роках одбыло ся даколько концертох, а далшы плановали ся на рок 2008. Але ку ним не дошло, и группа, очевидно, дефинитивно заникла. Агентура MM Praha (ей манажером быв Мартин Михал, муж Гелены Вондрачковой), зачала довгы судовы процессы против Мартѣ Кубишовой з причины страченого зыску з договореного, але не реализованого турне.
Допроводна группа
Члены допроводной группы:
Референции
Катеґорія:Ансамблы
Сільце
Сільце (Сільце) — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 468 (2001).
Історія
Заложене у 1543 роцї.
Катеґорія:Села Волиньской области
Феничане
Феничане, Φοινίκες Foiníkes,  Phoenices — старовѣкый семитскый на­род, жив­шый на восточном ­бе­резѣ Сере­до­зем­но­го мо­ря.
История
Вандровны предкы Феничан пришли на Евфрат около 2300 до н. е., а около року 2000 до н. е. уже вывинули ся канаанскы городы (Библ, Угарит). Вытисканы Арамейцями, Евреями, Филистейцями, од зачатку XII. стороча до н. е. осѣли на тѣсной прибережной смузѣ (Канаан, котрый давны Грекы называли Фенициев) на середомор­cком по­бе­ре­жу. Але дале продовжують успѣшно розвивати ся их великы феницкы го­ро­ды — Библ, Си­дон, Тир. Понеже не мали землю на земледѣлство, стали ся мореплавцями и торговцями.
В хо­дѣ ко­ло­ни­за­ции за далшы 5 аж 7 стороч Феничане заос­но­ва­ли ряд го­ро­дох да­ле­ко за границями Фе­ниции; найваж­нѣй­шы з них: на южном березѣ Кип­ра – Ки­тий (днесь Лар­на­ка), на сѣверном по­бере­жу Аф­ри­кы – Кар­та­гена, Ути­ка, на Си­ци­лии – Мо­тия, Па­норм (днесь Па­лер­мо), Ли­ли­бей (днесь Мар­са­ла), в Ис­па­нии – Га­дес (днесь Ка­дис).
Упадок феницкых колоний зачав ся в року 480 до н. е., коли были поражены Греками на Сицилии. В року 146 до н. е. римляне знищують Картагену. Феничане заникли в I. сторочу, ростопивши ся в иншых народах.
Култура
Феничане были торговым народом и найлѣпшыма мореплавцями свого часу. Были справныма ремеселниками, вынайшли пурпуровый фарбник. Возили на запад товары египетскы и вавилонскы, вымѣнюючи их на тамошну сыровину, а з тым ширили тыж и културу и вынаходы розвитого Востока на западны варварскы краи.
Нераз вынаходы, приписованы Феничанам, были нима лем позычены од другых народох и добрѣ освоены. Але великым приносом до свѣтовой културы было феницке писмо, з котрого пак розвило ся писмо грецке, латинске и кириличне.
Интересны факты
Днешны малтийцѣ суть потомками Феничан, котры их колонизовали в XIII. сторочу до н. е., а пак в VI. – III. сторочу до н. е. были под владов Картагены, циже довъедна тысяч рокы.
Референции
Катеґорія:Старовѣкы народы
Бородатка
Бородатка (Panurus biarmicus) є птах меншый як воробель. Є єдиным представителём роду Panurus, котрый є єдиным родом родины Panuridae. Мать довгый хвіст, самевь пополаву голову і великы баюсы, саміця мать голову буру і не мать баюсы. Молодята мають хырбет і хвіст переважно чорный. Самець і саміця мають жовтобурый хырбет і пополаве горло. Жыє релатівно невыразно в россяглых тростинках.
Голос
Ваблїня є "пінґ пінґ" або "джонґ джонґ", спів є тийе любозвучне сверликаня.
Росшырїня
Дуже островково в Европі (од южной Шкандінації по Середоморя) а в южній части Азії по Кітай.
Гнїздїня
Гнїздить в апрілю аж юлї двараз за рік. Гнїздо є глубока міскова будова з тростинковых листів уміщена в тростинї низко над водов. Саміця зношать 5 - 7 білых, рїдко чорно точкованых яєць, на котрых сидять обомі родічі дас 12 днїв. Молодята потім кормлять обомі родічі коло 10 - 13 днїв.
Страва
Хробакы, павукы, в зимі головно насїня тростины і іншых водяных рослин.
Стягованя
Бородатка є переважно сталый аж перелїтавый птах без выразного стягованя ся.
Референції
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Шилоклювка
Шилоклювка (Recurvirostra avosetta) є великый ржанкоподобный птах з родины шилоклювковых росшыреный в Европі і Азії. Є часточно перелїтна, векшынов міґрує до северной Африкы, южной Европы або южной Азії, в дакотрых країнах з приязнїшым кліматом єй годен відїти по цїлый рік.
Опис
Шилоклювка є тонкый птах роснучій до великости вороны. В зимнім шатї мать переважно чісто біле піря з чорным хырбетом, верьхнёв частёв горла і тимём. Характерістічным ознаком є довгый, тонкый догоры огнутый чорный дзёбак і довгы сїнявы аж чорны ногы. Обі поглавя суть фарбов такы самы, молоды птахы мають пісково зафарблене піря із сивыма кресбами.
Хованя
Шилоклювка є жытелём плыткых стоячіх вод, соленых озер або мочарїв з рїдкым веґетачным поростом.
Під час гляданя стравы смотрить до воды і як збачіть жертву, рушать своїм кривым дзёбаком з єдного бока до другого. Їй стравов суть дрібны водяны быдла. Найчастїше ся озывать мелодічным „плуіт плуіт“.
І мімо добы гнїздїня єй можеме часто збачіти в ґрупах другых прибережных птахів, в середнїй Европі ід найчастїше о мевы рехотусї. Мать высоко комплікованый свадьбяный церемоніал одбываючій ся у водї. Гнїздить в меншых колоніях, найчастїше в плытчінах од мая до юна і шторік кладе 3-4 яйця до плыткой ямкы в земли, векшынов постеленов куртов рослиновов веґетаціов. На яйцях сидять обоми родічі по 23-35 днїв. Такой по вылягнутю суть молодята самостатны і ідуть на свої першы експедіції за стравов. Єден з родічів їх притім бере до воды і учіть плавати. Молодята ся научать лїтати уж у віку 35-42 днїв, але іші все зіставають близко коло своїх родічів.
Референції
Катеґорія:Шилоклювковы Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Золотарьово (Закарпатска область)
Золотарьово, Ötvösfalva,  Zlatáry — село в Хустском районѣ Закарпатской области Украины, центер сельской рады.
Ракоці
Ракоці є знамый угорьскый шляхтічный род.
Золотарьово (Закарпатска область)
Золотарьовська сільська рада
Ракоці
Катеґорія: Шляхтічны роды
Золотарьово (Закарпатска область)
История
Перва упоминка походить з року 1409: Wthwesfalwa. Назва походить од ötvös 'ремеселник, котрый нараблять зо золотом, золотарь', але годна то быти не назва професии, а прозывка особы (закладателя, властника). Официална украинска назва Золотарьово — зеркалный переклад.
В року 1910 Золотарьово было переважно русинске, зоз 2032 обывательох были: 1957 Русины, 66 Нѣмцѣ, 9 Мадяре. Подля вѣры: 1965 грекокатолици, 66 израелиты.
В року 1930, в чехословацкой добѣ, село Zlatáry мало 2234 обывателе, з котрых были 2123 Русины, 102 Евреи, 2 Чехы и Словаци, 7 чужоземцѣ. Грекокатолицка громада: 2041 особа; мурованый храм Св. Йоанна Крестителя з року 1806. В селѣ была русинска школа (6 клас) и чешска (1 класа); ходив штатный автобус.
23. октобра 1944 з приходом Червеной армады ся зачала украинска доба истории села. Спочатку село было поименоване Золота́рьево, а пак подля украинскых норм Золотаре́ве. У Золотаревому была една восямрочна и три зачаточны школы, двѣ библиотекы и Културный дом. В року 1969 ту жили 3496 особ.
Референции
Катеґорія:Села Україны Катеґорія:Населены пункты Украины Катеґорія:Населены пункты Закарпатской области
1154
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Имстичово
Имсти́чово, Імстичово — село в бывшом Иршавском районѣ (од року 2020 в Хустском) Закарпатской области Украины, на лѣвом березѣ рѣкы Боржава, оддалене о 12 км од Иршавы.
Етимология назвы
Назва славянского походжѣня, правдоподобно, од апелатива мѣстич (варощан, мѣстскый обыватель), або од властного имени того ж походжѣня, на што указуе тыж присвойный наросток -ово.
История
Перва исторична упоминка о селѣ датована роком 1351.
16. юна 1654 обыватель Улашин в тестаментѣ одказав свою землю про монастырь, котрый монастырь пак быв основаный в року 1661 епископом Йоанникием Зейканом, тутешным родаком. В року 1748 там были лем три монахы, але в року 1772 епископ Бачинскый инициовав выставбу теперишного монастыря, а в року 1798 завершили выставбу мурованой Михайловской церкви и парохиалной церкви Рождества Богородицѣ. В року 1839 село обывали 847, а в року 1879 уже 1357 особ. З той добы ся заховала сельска печать, на котрой зображеный лев-сабляш.
В року 1910 належало ку Верховинскому округу ( Felvidéki járás) жупы Берег, ай мало 1863 обывательох русинской и мадярской народности, желѣзничну заставку, пошту и телеграф в Бѣлках.
В року 1930 зоз 2038 обывательох села были: Русины — 1906, Евреи — 124, Чехы и Словаци — 5, Мадяре — 1, чужоземцѣ — 2. Грекокатолицка парохия мала 1865 вѣрникы и муровану церкву Роздва Пр. Богородицѣ (1798). Грекокатолицкый монастырь ЧСВВ (1773) мав муровану монастырску церкву Св. Михаила (1798). Село мало русинску школу (5 клас). Фунговала узкоколейна желѣзниця, и в селѣ была заставка.
В року 1969 в селѣ быв 2701 обыватель. Село мало дружство («земледѣлска бригада колгоспу «За нове життя»»), котрому придѣлили 1500 га землѣ, з того 620 га ораницѣ; културны инштитуции были: восямрочна, зачаточна ай вечерня середня школы, школа з интернатом, библиотека, клуб.
Референции
Катеґорія:Населены пункты Украины Катеґорія:Населены пункты Закарпатской области
Семюел Джонсон
Семюел Джонсон, на прозывку '''Др. Джонсон''', *18. септембер 1709, Личфилд, Стаффордшир – †13. децембер 1784, Лондон — англицкый лексикограф, поет, писатель, литературный критик, една з найвекшых фигур в литературном и сполоченском животѣ XVIII. стороча.
Биография
Семюел Джонсон увидѣв свѣт в родинѣ дробного торговця книгами. В тяжкой бѣдѣ, без жадной материалной або моралной помочи пробивав собѣ путь твердов роботов и завойовав вызнамне положѣня в литературѣ.
Од малости терпѣв на скрофулозу ай иншы хвороты. В тых часах люде вѣрили, же дотык монарха лѣчить скрофулозу, и во вѣку 30 мѣсяци быв повезеный до Лондона, де достав «золотый дотык» кральовой, котрый носив до конця живота. Наслѣдовали далшы медицинскы операции, котры лишили на його твари и шии потворны рубцѣ; майже ослѣп на лѣве око и терпѣв на нервны тикы. Але быв силный, живый и, подля тогдышной моды, шпортово заложеный, любив ѣздецтво, пѣше ходжѣня, плаваня, а при том зостав и в старшом вѣку. Од року 1717 учив ся в середньой школѣ Личфилда, де главным методом наукы было битя. В року 1728 записав ся до Пемброк коледжа в Оксфордѣ, але в децембрѣ 1729 мусѣв лишити штудии, котры не мав з чого платити. В року 1731 умер му отець, лишивши му в наслѣдство ₤20. Пробовав роботу учителя, але неуспѣшно. В року 1735 оженив ся з Елизабет Портер, о 20 рокы старшов богатов вдовицьов, а так рѣшив материалны проблемы. Од року 1737 одышов до Лондона и заняв ся литературов, де досяг великого успѣху. В року 1765 достав честный титул Доктор права од Тринити-коледжа в Даблинѣ, а в року 1775 — Доктора цивилного права од Оксфордской универзиты. Погребеный во Вестминстерском опатствѣ.
Творба
Поема Джонсона Лондон, написана в духу Ювенала. достала похвалу од найлѣпшого поета той добы, Александра Поупа. Дале Джонсон написав подарену биографию Ричарда Севиджа (1744), за чим быв повѣреный зоставлѣньом выкладового словника англицкого языка. Тота робота забрала му сѣм рокы, але принесла му славу и поправила його материалну ситуацию. Наперек тому, же в словникарствѣ не мав предходникох, и його словник быв первым в англицкой лексикографии, он доднесь не стратив свою вартость, маючи приблизно такый вызнам, як русскый словник Даля.
Далшов великов роботов Джонсона став ся десятьтомный Животопис найвызнамнѣйшых англицкых поетох (The lives of the most eminent English poets, 1779—81), де автор выступать не лем як биограф, але и литературный критик.
Референции
Катеґорія:Англоязычны писателе Катеґорія:Поеты Катеґорія:Лексикографы
Д
Д — буква кіріліцї. Хоснує в усіх кірілічных алфавітах.
Замішанці
Замішанці - то є русинська етнографічна ґрупа в сївері от Коросно.
Они посилилися туй в 15-16 стороччах, на єднуй не занятуй землі, на май високих дарабах из гуршымы ґрунтовымы условіямы. Они заложили 10 сел. Довколашнї
їх полякы кликалы їх просто русинамы, а лемкы кликалы їх замішанцямы - «Замішанський Нарід». В 1936 році в сьому районі жило 7106 ґреко-католику. Катеґорія:Русины
Грузины
Ґрузіны — на­род, основне обывательство Грузии. Число во свѣтѣ ся одгадуе на 5 милионы.
Референции
Катеґорія:Народы і етніка
Педагог
О роли учителя
Платон поважовав професии учителя за нвйважнѣйшу меджи вшиткыма професиями, понеже, писав, же кедь шустер укаже ся слабым майстром, граждане од того будуть лем кус слабше обуты, але кедь воспитатель дѣтей буде злѣ выконовати свои функции, в державѣ выростуть цѣлы генерации невыученых и невоспитаных людей.
О особности педагога, его роли в науцѣ и воспитаню дѣтей писали русинскы педагогы Александер Духнович, Юрий Венелин-Гуца, Иван Орлай.
Референции
Катеґорія:Професії Катеґорія:Педагогика
1153
Умерли
Катеґорія:Рокы
Лінукс
Про хоснованы ліценції ся тыж їднать о слободно шырительный софтвер, также є можне го не лем хосновати, але і дале управляти і дістрібуовати (копіровати, роздїляти).
Катеґорія:Операчна сістема
Григорий Сковорода
Григо́рий Сковорода́, Григорій Савич Сковорода; *3. децембер 1722 (22. новембер Юл. кал.),Чорнухы, Киевска губерния, Российска империя — †9. новембер 1794 (29.октобер Юл. кал.),  Пан-Иванивка, Харьковске намѣстництво, Российска империя (днесь Харьковска область, Украина) — поет, педагог, вандровный филозоф.
Вербас (община)
Община Вербас — община в Южнобачском справном округу Автономного края Войводины в Републицѣ Сербия.
Григорий Сковорода
Биография
Походив з козацкой родины. В роках 1734–1753 (з перерывками) учив ся в Киево-Могылянской академии, де слухав лекции Георгия Конисского. В роках 1751, 1759–1769 преподавав в Переяславском и Харьковском колегиумах. Од року 1769 провадив живот вандровного филозофа («старчика»).
Вербас (община)
Общый опис
Община занимать плоху 376 km² (з того земледѣлскы землѣ 33 989 га, а лѣсы 124 га). Число обывательох (2011) — 42092, число занятых (2004) — 14130. Общину чинять город Вербас, ей центер, и шѣсть сел: Бачко Добро Поле, Змаево, Косанчич, Коцур, Равно Село, Савино Село. Школска выука одбывать ся во 8 основных и 3 середних школах.
Григорий Сковорода
Творба
Писав филозофскы диалогы и трактаты, байкы, вершы, писма, котры за его живота ся ширили лем в рукописных копиях. Первый раз были зобраны и опубликованы професором Багалейом в Харьковѣ, 1894. Багалей не быв наклоненый преувеличовати вызнам филозофскых робот Сковороды и прямо писав, же его живот интересный о много вецей, неж его творы. «Общый смысел живота Сковороды, — подля Багалея, — цѣлком злагодный з его филозофиов», и тото чинить его цѣнность. Багалей зазначав, же того погляду быв и граф Лев Николаевич Толстой.
Вербас (община)
Демография
Етничны групы, котры числять над 1% обывательох (2011) Абсолутну сербску векшину мають села Бачко Добро Поле, Змаево, Косанчич, Равно Село. В Коцурѣ найвекша народностна група обывательох — Русины, але мають они лем релативну векшину (под 50%).
Григорий Сковорода
Народностна идентификация
Сам Сковорода нигда не идентификовав себе як украинскый филозоф — «або му было вшитко едно, а може зато, бо доба национализмох ещи не пришла».
Вербас (община)
Референции
Катеґорія:Войводина Катеґорія:Южнобачскый округ
Григорий Сковорода
Народностна идентификация
Вытягованя Сковороды з «общерусскости» и перетворѣня на украинского филозофа ся зачало в конци XIX. стороча. А остаточно ставать ся чисто украинскым филозофом в часѣ, коли славили 200-роча его уродин (1922). Тогды в резултатѣ болшевицкой политикы «коренизации», котра в УССР достала форму «украинизации», Сковорода зачинать быти еднозначно украинскым филозофом. Лем меджи российскыма емигрантскыма ученыма ещи ай доднесь суть окреслѣня Сковороды як «первого филозофа на Руси», «первого вызнамного русского мыслителя» и подобны.
Пунктуація
Референції
*
Дебрецен
Де́брецен, Debrecen — город на выходѣ Мадярщины, другый найвекшый город (подля обывательства) по Будапештѣ, административный центер жупы Гайду-Бигар. Число обывательох дньом 1. януара 2019 — 201 432 особы.
Дебрецен — великый транспортный узел, важный экономичный и културный центер. Мать веце конари машинарства (в том числѣ вагоновый; выроба лагрох, медицинского обладунку, земледѣлскых машин), ай иншы промысловы конарѣ: хемия, фармацевтика, конфекция, бутор, скорарско-обувный промысел, потравинарство. Научный центер: универзита, инштитуты атомовых выгледовань и физикы Сонця. Културны объекты: музеи, театер, архитектурны памятникы XVIII.–XIX. стороча. 19 вв. Балнеологичны купелѣ.
История
Перва упоминка в историчных документах датована роком 1235, в року 1361 достав статус мѣстечка, в року 1693 — вольного кральовского города.
Од половкы XVI. стороча Дебрецен вылучно протестантскый. Великый двохтурневый реформатскый костел став ся архитектурным символом Дебрецена, а город достав назывку калвинского Рима.
Двараз в истории Дебрецен достав быв функцию главного города Мадярщины: в року 1849 ту ся перенесла револучна влада, ту парламент прияв Декларацию независимости, а в року 1944 ту были сформованы дочасна влада и парламент, котры выголосили войну нацистичной Германии.
Референции
Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту Катеґорія:Населены пункты Мадярьска Катеґорія:Міста
Документ (історія)
Найславнїшыма історічныма документами суть або опублікованы законы, або мелдованя о выгратых войнах ці другых успіхах володарїв і політічных держав. Їх выповідне значіня о жывотї людей в даякій добі або о способі функціонованя тогочасовой громады але бывать маленька. Про історіка суть зато общо інтереснїшы документы описуючі звычайны жывот чоловіка, соціалны одношіня, мыслїня, навыкы стравованя і подобны факты, з якых годен поскладати што найповнїшый образ даной добы і културы.
Референції
Катеґорія:Історія
Пенсилвания
Пенсилвания, Pennsylvania, официалнов назвов Сполоченство Пенсилвании,  Commonwealth of Pennsylvania — еден зоз штатох США, положеных на сѣверовостоку США. Вошла до США яко другый штат 12. децембра 1787.
География
Через середину територии тягне ся пасмо Апалачскых гор. Граничить зо штатами Делавер на юговостоку, Мериленд на югу, Западна Вирджиния на югозападѣ, Огайо на западѣ, озером Ири и Канадов на сѣверовостоку, штатом Ню Йорк на сѣверѣ и штатом Ню Джерзи на востоку.
Пенсилванска часть пасма Апалачскых гор мать середны высоты 500-800 м н.м. и занимать третину штата; на запад и на восток од него лежить ровнина. Рочны опады 900-1100 мм. .
Економика
Пенсилвания была главнѣ промысловый и торговый штат, але зо значнов частков и агровыробы, котрой основны културы были кендериця, пшениця, жито, кромплѣ и доган; и значнов тыж продукциов овоцины: яблок и грозна. В сучасности агровыроба е главным сектором економикы штата. В року 2011 штат експортовав агропродукцию на $1,7 млрд. Меджи иншыма штатами США Пенсилвания е ведучый продуцент
Пенсилвания — штат ч. 1 в США в банском промыслѣ. Добывать ся антрацит и иншы сорты угля, ропа, земный газ, желѣзна руда, в меншой мѣрѣ соль, мѣдь, цинк, мрамор и лупок. Иншы конарѣ промысла: оцѣлярство, зливарство, выроба машин, текстилный и кожарскый промысел. В том секторѣ была занята векша часть туньой робочой силы имигрантох з Европы, в том числѣ Русинох. В сучасности тот сектор стратив свою вагу в свѣтовой конкуренции, напримѣр компания U.S. Steel зо сѣдлиском в Питтсбургу е на 24. мѣстѣ в свѣтѣ. Векшу часть експорта и заграничной торговли реализуе Филаделфия, найвекшый город штата. В сучасности е финанчным и асекурачным центром, ту фунгуе бурза NASDAQ OMX PHLX.
Референции
Катеґорія:Штаты США
Угорьско
Угорьско была штатна єдиніця у Середній Европі. Угорьско было частьов різных штатів а в даскотрых епохах было і самостійный штат - напр. у роках 895 – 1000 існувало Угорьско як князівство, у роках 1000–1526 як кральовство. У роках 1526–1918 было Угорьско частьов Габсбурьской монархії.
Катеґорія:Бывшы штаты
Союз Совітскых Соціалістічных Републик
Совєтьскый союз, офіціална назва Союз Совітскых Соціалістічных Републик (Союз Советских Социалистических Республик) (СССР) – є бывшый штат, котрый ся розпространяв у Выходнїй Европі і Азії. Існував у рокох 1922–1991.
Катеґорія:Бывшы штаты Катеґорія:Европа Катеґорія:СССР
Лінґвістіка
Языкознавство або лінґвістіка (од lingua — язык) — наука котра дослїджує языкы.
Документ
Слово документ може быти хосноване у веце значінях. Обще є дачім, што правдиво захоплює даякы даны, тверджіня ці подїю.
1152
Глави штатів
Катеґорія:Рокы
1727
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Білорусины
Білорусины (беларусы, Białorusini— выходославяньскый народ котрый жыве у білшій своїй часті на теперїшнїй теріторії Білорусї. У теперїшнїй час около 10 млн на вшиткому світї відносят себе до Білорусів.
Етнонім
Термін «білорусины» або «білоруські» походит від імини топоніма «Біла Русь». Часто хосновалися серед населення Білої Русі етнонімы «литвины», «руські», «біло русины» або «русины», а типирішньоє імя «білорусы» появилося у XVII ст.
Референції
Катеґорія:Народы і етніка
Любка Сегеди Фалц
Любка Фалц, роджена Сегеди, *10, апрѣль 1932, Петровци, в тогдышной Югославии, днесь Хорватия – †10, апрѣль 2018, Винковци, Хорватия — учителька, поетеса, културна активистка.
Биография
В родных Петровцях выходила штыри класы закладной народной школы. Мала 11 рокы, коли одышла з родного села до Вуковару, де абсолвовала низшу гимназию и склала малу матуру, а пак штудовала на учительской школѣ в Осиеку. Яко 18-рочна зачала учительовати в положеном при Осиеку селѣ Овчара (днесь община Чепин), а ту зачала и писати поезию. Наступно учительовала в розличных селах, в том в Миклошевцях, а наконець за довгшый час в Дреновцях, одкы и пошла до пензии.
Послѣдны рокы свого живота жила во Винковцях, де и умерла. Спочивать на валалском теметовѣ в Петровцях, де ся ей одпровод одбыв 12. апрѣля 2018.
Была активна в сполоченском и културном животѣ. Една зо закладательок русинской организации в Хорватии, по роздѣлѣ югославянской державы — Руснак, дружтво Руснацох у Републики Горватскей (2003), перва, а пак честна предсѣдателька той организации. Довгорочна членка Дружтва за руски язик, литературу и културу, вызнаменана в року 2015 честнов наградов им. Осифа Фа за педагогичну и литературну чинность.
Творба
Свой первый верш, названый Квитки у полю, публиковала в року 1954 в русинском часописѣ Шветлосц. Далшы поезии появляла переважно во вуковарском часописѣ Нова думка, в народных календарях и в антологиях, довъедна их было понад 250. Выдала двѣ поетичны зберькы и приготовила третю, котру не встигла выдати:
Фурер
Фурер, або Фюрер (Führer — вождь, лідер) — офіціалный тітул главы штата в Націстічной Нїмецькы на період 1934—1945. Тітул офіціално мав лем Адолф Гітлер.
Катеґорія:Титулы
Середньое
Середнёе (або Середнёво) - село варошского типу в Ужгородському раёні Закарпатьскӯй Області. Росположеной в 22 км до вихода от Ужгорода. Названя села походить от того ож село є по серединї межы Ужгородом і Мукачовом на рïчки Виля.
Історія
Терен де теперь роположеной Сериднёво, бов заселеный йшьи в стародавность. Першой письмовой упоминаня датованой XIV стороччам.
Род Сас
Сас є назва шляхтічного роду у Угорьску і Галичу. Може найзнамійшым представительом роду Сас быв Адолф Добряньскый.
Иштван Семан
Иштван Семан, Szántay-Szémán István, *5. юла 1880, Абауйсанто, Мадярске кральовство — †22. децембра 1960, Мишколц, Мадярщина — грекокатолицкый священик, педагог, доктор теологии, писатель, генералный викарь.
Карьера
Матуровав в Пряшовѣ. На Будапештской универзитѣ зыскав докторат з теологии. 20. септембра 1903 прияв рукоположѣня в духовенство з рук епископа Ивана Вальи. Служив в парохом в селѣ Руска Нова Вес, пак помочным священиком в Пряшовѣ. В року 1905 зачав учити Закон Божый на Пряшовской кральовской католицкой прогимназии. Од року 1907 — школный иншпектор епархии, а од року 1916 — старшый иншпектор. Од року 1911 — апостолскый радник, в рокы войны — фелдкурат.
По Трианонѣ одышов до Мадярщины, быв занятый поступно на Министерствѣ народностей и в Народном Музею, а од року 1922 на Министерствѣ Вѣры и Школства.
В року 1925 пензионовав з урядництва и одышов до новоствореного в Мишколцу Апостолского Екзархату, де его первый екзарх Антал Папп именовав го генералным викарьом и старшым школным иншпектором. В року 1927 зыскав титул папского прелата, а 28. октобра 1938 Антал Папп повысив го на архипресбитера, што во Восточной Католицкой Церкви е найвысша годность по епископови. По смерти Антала Паппа стояв на челѣ екзархата цѣлый рок покы не быв выменованый новый екзарх, Миклош Дудаш, а пак надале зоставав генералным викарьом. В року 1934 за свои заслугы зыскав од Министерства Внутра дозвол на двоите призвиско Сантаи-Семан, Szántay-Szémán, котре одводить ся до его родиска, а пише ся з -y, што е знаком аристократичного рода, хоть до такого не належав.
Творчость
Проводив мадяризаторску политику. Автор роботы Каждоденный хлѣб (Mindennapi kenyér, 1910, 1930), учебникох про школы Пряшовской епархии, як Рутенска азбука и читанка (Rutén ABC és olvasókönyv, 1916) з церковнославянскыма текстами.
Выдав веце книг з русской литературы в перекладѣ по мадярскы, напримѣр: Зобрав и приготовив ку выданю зберьку русинского и словацкого фолклора Шариша Sáros vármegye tót-rutén népköltészete, котра была вызнаменана в конкурзѣ пряшовского литературного сполку. Тота зберька зостала невыдана.
Найвеце писав на теологичны темы, о восточном обрядѣ, унии, истории Грекокатолицкой Церкви. В року 1934 основав и быв редактором научного и церковно-политичного часописа Восточна Церковь (A Keleti Egyház), котрого кажде число доднесь не утратило цѣнность историчного жерела свого часу.
Ходулочник
Референції
Катеґорія:Шилоклювковы Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Игорь Янев
Игорь Янев (Игор Јанев, 29. септембра 1964, Београд, Сербия) — политолог, професор меджинародного права, бывшый македонскый дипломат.
Карьера
Игорь Янев достав ступѣнь доктора политичных наук на универзитѣ Скопие. Е фахманом з межинародного права. Року 2002 быв шпециалным радником министра загранича Републики Македонии. Занимать ся проблемов спора о назвѣ бывшой Социалистичной републикы Македония по розпадѣ федеративной Югославии и переговорами в первом рядѣ з Грециов односно замѣны дочасной назвы «Бывша Югославска Република Македония» под котров Македония была прията за члена ОЗН. Доктор Янев днесь е высшый научный сотрудник на Инштитутѣ политичных штудий в Београдѣ.
Публикации
Опубликовав веце як 160 научны статьи, 17 монографий и книг з политологии, межинародного права и межинародных односин. Найновшы публикации суть:
Референции
Катеґорія:Правници
Скулин
Скулин (Скулин) — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 943 (2001).
Катеґорія:Села Волиньской области
1151
Вмерли
Катеґорія:Рокы
1726
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Фабльо
Фабльо́, од fabliau, множ. fabliaux, од  fabula байка; повѣданко — невеликый веселого характера стишок, типово зоз восьмискладовыма рядками, римованыма попарно, в середновѣкой французской литературѣ.
Походжѣня
Суть познаты около 150 фабльо. Вшиткы часово суть з добы од половкы XII. стороча до половкы XIV. стороча и переважно походять зоз сѣверной Франции. Лем немногы фабльо суть чужоземного походжѣня, найчастѣйше же и тоты фабльо ся родили во Франции, за што свѣдчать историчны имена и подѣи, призначности зображеных манѣр тай инше. Из авторох фабльо мало котры суть познаты, такой вшиткы фабльо суть анонимны; их складовали вандровны музиканты и спѣвакы.
Штил и обсяг
Штил фабльо — недзбайливый, вулгарный; в них голый натурализм, без жадной идеализации; образность, описы природы, фантастика в фабльо начисто хыблять. Завершѣньом фабльо было моралне поучѣня, котре даколи привязало ся чисто звонку, а сам обсяг фабльо барз часто указовав безмѣрный цинизм. Попри любовных пригод до сюжету фабльо входили еще, напримѣр, битангства злодѣйох, высмѣваня священикох и буржоа; а поставами могли быти и святы, ба и сам Бог — вшитко в том истом, характерном про фабльо тонѣ. Умѣлецка сторона фабльо стояла, вообще, низко: фабльо были обернены ку невыбагливой публицѣ або читателям. Авшак, не мож не зазначити характерну про фабльо быстроту дѣи и живость диалогох. Главный же вызнам фабльо в розвою литературы быв тот, же в них первый раз в середновѣку указав себе новый дух, веселе, виталне одношѣня ку свѣтови намѣсто средновѣкой сериозности або хмуравости.
Референции
Катеґорія:Литературны жанры
Югославія
Югославія — є бывшый штат, котрый ся розпространяв на западнїм Балканї. Існував у рокох 1918—1941, 1945—1992 і 1992—2003. Країны, котры творили Югославію были: Сербія, Хорватія, Боснія і Герцеґовина, Словенія, Чорна Гора і Македонія. До Сербії належали і фурт належать Войводина і Косово як автономны области. Головным містом Югославії быв Белеград. У року 1991, кедь ся Югославія розпала, мала 21 міліонів жытелїв. По року 1991 зос Югославії ся стала федерація Сербска і Чорной Горы.
Катеґорія:Бывшы штаты
Лінґвістічна антрополоґія
Лінґвістічна антрополоґія є підобластёв антрополоґії (то єсть лінґвістіка в рамках Боасовського парадіґмату антрополоґії) і є емпірічно орьєнтованов областёв, котра бадать културу через языковы проявы. Алессандро Дуранті дефіновав лінґвістічну антрополоґію як інтердісціплінарне штудіум языка як жрідла културы і бісїды як културной праксї. З перспектівы погляду методы ся інтердісціплінаріта проявує комбінованём метод з области лінґвістікы, соціолінґвістікы і антрополоґії.
Катеґорія:Антрополоґія Катеґорія:Лінґвістіка
Айдахо
А́йдахо, Idaho  — штат на западѣ США з административным центром Бойси. Вошов до США яко сорок третий штат 3. юла 1890. Подля територии 14. найвекшый штат США.
Штат мать прозывку "Gem State" (штат-драгомит), што фигурално указуе на його натуралны богатства.
Землепис
Айдахо належить ку групѣ горскых штатох. На сѣверѣ граничить з Канадов. На западѣ сусѣдить зоз тихоокеанскыма штатами Вашингтон и Орегон. Иншы сусѣды суть горскы штаты: на выходѣ — Монтана и Вайоминг, на югу — Невада и Юта. Айдахо уживать собѣ зоз величезных непогубленых природных територий в том числѣ около 10 000 квадратных километрох дикой природы, на котрых рѣдко ся найдуть дорогы и транспорт. Ту в року 1936 отворили свѣтовой славы Сонѣчну долину — центер зимушных шпортох. Айдахо тыж мать великы засобы подземных вод, в тому числѣ термалных. Переважають западны вѣтры зоз Тихого океана, штат мать мягку климу, кедь поровнавати зоз иншыма штатами той географичной широкости ку выходу. Найвысша точка — верх Бора ( Borah), 3859 м н.м.
Обывательство
Понад 90% обывательства суть европского походжѣня, векшинов зоз Великой Британии, Германии, Ирландии, Франции, Италии и Польщи. Латиноамеричане чинять такой десятину обывательства. Суть тыж в малой части корѣнны америчане, азиаты и афроамеричане.
Референции
Катеґорія:Штаты США
Священик
Священик, в грецкой библийной терминологии Ιερέας иерей — особа, призвана до участи на Христовом священствѣ и сполупраци зоз своим епископом. Священик выконуе вшиткы богослужѣня и тайны Церкви, окрем епископской хиротонии и свячѣня мира.
Священик ся придѣлять епископом на конкретну парохию при згодѣ парохиянох. Одповѣдать перед епископом и Церквов.
Священиком годен быти лем чоловѣк, тѣлесно и душевно здоровый, морално певный, маючый богословске образованя. Од священика ся чекать жива участь в културном, сполоченском и социалном животѣ громады, але в рамках каноничных норм и вѣронаукы.
Старшы, скушены и выпробованы в службѣ священикы можуть достати сан протоиерея.
Референции
Катеґорія:Хрістіанство
Точка
Референції
Катеґорія:Пунктуація
Меджілабірцї
Меджілабірцї (по, містна назва Лаборец) суть русиньске місто на Словеньску в окресї Меджілабірцї. Місто лежыть на ріцї Лаборець, конкретнї меджі двома ёго раменами (єдно дістало потім назву Выдранька), з чого походжать ай назва міста.
Обывательство
Зложіня обывательства подля народности (2011 р.) :
Русиньскый язык за материньскый означіли 7186 жытелїв (57,7%).
1150
Глави штатів
Катеґорія:Рокы
Мелихар Гродецкый
Святый Мелихар Гродецкый SJ, Melchior Grodziecki,  Grodecz Menyhért,  Melichar Grodecki (* 1584, Чешин, Священна римска империя – † 16190907,  Кошицѣ, Мадярске кральовство) — быв йезуит каплан, мисионер, еден з трьох кошицкых мученикох, въедно з Штефаном Понграцом и Марком Крижевскым.
Биографичны даты
Родив ся в шлезском Чешинѣ, в року 1584. Походив зоз шляхетной родины. Во Вѣдню выштудовав йезуитску гимназию, пак в року 1603 в Брнѣ вступив до Товаришства Исусового. Од року 1608 в Празѣ абсолвовав теологичны и филозофичны штудии, по чому в року 1614 быв высвяченый на каплана ай вдякы его доброму чешскому языку служив службы по чешскы В року 1616 достав уряд директора Коледжа Святого Вацлава. В року 1618 быв посланый яко гарнизонный каплан до кошицкого пограничного гарнизона, солдатами котрого были Нѣмцѣ и славянскы народы, переважно Чехы и Поляци.
Мучеництво
В Кошицях утримовав тѣсны контакты з Марком Крижевскым и Штефаном Понграцом. 5. септембра 1619 Кошицѣ были добыты гайдуками Габора Бетлена и Дьердя Ракоция, и вшиткы трое католицкы священици были арештованы и мучены. Хотѣли од них, жебы переступили на калвинску вѣру. Коли того не домогли ся зачали их мордовати. Мелихар Гродецкый быв наконець в ночи на 16190907 забитый, и однята му была голова.
Референции
Катеґорія:Христианскы святы Катеґорія:Мисионеры
Репинноє
Репинноє або Репинный (укр. Репинне) — село у Міжгірському районі Закарпатської області котроє є заселено верховинськов етнічнов групов.
Історія
Першый рас споминат ся за село у 1457 годі. Село входит як і усьо Подкарпатя до Чехословакії. Після входу Мадярської армады стає частю Подкарпатського губернаторства.
Культура
У селі є деревляна греко-католицька церква сятого великомучиника Митра (ΧVIII ст., мармарошська готика) побудована у 1780 годі. До приходу совецької власти у селі была православна церква котру комуністична партія знищила. Ныні побудована нова православна церква.
Відома чилядь
Володимир Фединишинець - поет, письменник еден із активістів карпаторусинського руху на Закарпатті.
Йозеф Ґебелс
Паул Йозеф Ґебелс (Paul Joseph Goebbels;, Мёнхенґладбах, Рейньска провінція, Прусія, Нїмецька імперія — , Берлін, Націстічне Нїмецько) — нїмецькый політічный і штатный дїятель. Быв єдным з самых впливных політіків Націстічной Нїмецькы та єден з найблизшых довіреных особ Адолфа Гітлера. Міністер пропаґанды Націстічной Нїмецькы і Райхсляйтер (од 1933), Райхсканцеларь (30. апріля — 1. мая 1945).
1725
Умерли
Катеґорія:Рокы
Фацеция
Фацеция, facetia фигля, ущипкованя — жанер талианского повѣданка на подобу анекдоты, сформовавшый ся в XII. – XIII. сторочах и росширеный  меджи варощанами. В ренесанчной добѣ тоты сюжеты в руках скушеных писательох достали выцибрену и привабну форму, захранивши при том остроту обсягу.
Фацеция в литературѣ
Закладательом фацеции як литературного жанра поважують Поджо Браччолини; його зберька фацеций Poggii Florentini Oratoris clarissimi facetiarum liber, написана латинов меджи роками 1438 и 1452, была выдана в року 1470 и слPoggii Florentini Oratoris clarissimi facetiarum liberдом за ньов появило ся вельо наслѣдовань и перекладох до европскых языкох.
Обсяг
Фацеции суть обычайно курты, остроумны, нерѣдко нескромны и вулгарно-натуралистичны; их темам часто суть близкы ку сатиричным и гуморным сюжетам и каждоденным историям, окреме популарны были сюжеты о зрадливой або труцовитой женѣ, о хытракови, што дѣлив едного когута меджи веце людми.
Референции
Катеґорія:Литературны жанры
Репортаж
Репортаж (з франц. reporter – приносити) є літературна форма хоснована передовшыткым в журналістіцї, репортаж пописує і вказує правду на основі конкретных фактів, векшынов здобытых прямов участёв або позеранём ся.
Автор репортажы – репортер або репортерка – ся рушать на меджі новин і публіцістікы: подїю описує тай разом шацує, ёго одношіня є часто очівісне і мать вплыв на композіцію. Базовыма ознаками репортажы є предметность, акцент на детайл (потребує то внимавость репортера), быти акуратный і кідь годен обєктівный. Репортаж є акымесь росшыреныма новинами, подробнїше і „дірект у того“. Репортаж може быти написана + образова (новины), радіова ці телевізна.
Основныма методами творїня репортажы суть:
Векшынов іде о їх комбінацію, в дакотрый репортажах выразно переважує дакотра із компонентів, з чім є повязаный і выбер композіція (драматічна, лінеарна, ку контрасту, кругова). Репортер є позорователь (і часто ай участник) описованой подїї, што му приностиь шпеціфічный погляд на ню і чітателёви пак і лїпше переданя зажытка.
Референції
Катеґорія:Літературны понятя Катеґорія:Журналістічный штіл
Йенс Кристиан Скоу
Йенс Кристиан Скоу, *8. октобер 1918, Лемвик, Дания — †28. май 2018, Оргус, Дания — данскый дохтор и биохемик, лавреат Нобеловой награды з хемии (1997) за объявлѣня ензима натрий-калийова аденозинтрифосфатаза.
Штудии и карьера
Скоу родив ся в Лемвику, Дания в богатой фамилии торговця з деревом и угльом. Выштудовав сѣмрочный курс медицины на Копенгагенской универзитѣ (1944) и одбыв стажованя в клиницѣ в Йеррингу. Достав роботу хирурга в Ортопедичном шпиталю в Оргусу, а од року 1947 тыж научну выглядовательску роботу в Инштитутѣ Физиологии на Универзитѣ Оргус.
В року 1954 зыскав докторскый ступень Medicinae Doctor на Копенгагенской универзитѣ.
В року 1997 Скоу достав Нобелову награду з хемии за объявлѣня Na+-K+-АТФ-азы.
Од року 1988 быв на пензии, але дале занимав ся науков, свою послѣдну роботу опубликовав в року 2015.
Объявлѣня Na+-K+ пумпы
Скоу выокремив ензим АТФ-азу, котрый одповѣдать за транспорт йонох. Проникнувши до мембраны бункы тот ензим, активованый вонкашным калийом и внуторным натрийом, зачинать пумповати натрий вон, а калий довдну неврона, так подтримуючи высоку концентрацию калия во внутри бункы, спераючу взбуджѣня нерва. Объявлѣня Скоу вело ку найджѣню далшых йоновых пумп, включаючи тоту, што контролуе стягнѣня мускул.
1148
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Михал Мурцко
Михал Мурцко (*3. октобра 1940, Гайтівка − †20. марца 2016) - русиньскый публіціста, історік, етнолоґ. Быв членом історічной секції Общества Александра Духновіча у Пряшові. Автор многых публікацїй о русиньскых селах в Старолюбовнянскым окресі.
1724
Умерли
Катеґорія:Рокы
Плавунчік
Плавунчік (Phalaropus lobatus) є малый прибережный птах з родины бекасовых. Мать дуже тонкый дзёбак, якый є все цїлый тмавый. В свадьбянім шатї є пестро зафарбленый - тимя, лице, задня часть шыї, бокы груди суть сивы, бокы шыї до різной міры арджавы (у саміць веце), горло і фляк над оком суть білы. В простім шатї мать сивый хырбет з білавыма лемами, кус чорной фарбы мать в тылї і за оком. Гнїздить в мочарях, на граніцях лїса і в тундрї; засягує дале до внутроземных областей і высше до гор.
Референції
Катеґорія:Бекасовы Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
1147
Глави штатів
Катеґорія:Рокы
Новины
Новины суть єдна з основных новинарьскых актівіт, новинамы зовеме тыж резултат такых актівіт. Іде і орґанізоване інформованя публікы о подїях і інформаціях, їх выбер (gatekeeping), сортованя і базову інтерпретацію.
Новины бы мали быти:
Єдным з класічных прінціпів новин є „5 W“ – з анґліцького: ''Who? What? When? Where? and Why? – русиньскы: 'Хто? Што? Коли? Де? і Чом?'''.
Референції
Катеґорія:Новины
Тит Ливий
Походжѣня и мѣсто в сполоченствѣ
Походив зоз Патавии (днесь Падуа), з родины честованой и заможной, и, доставши добре воспитаня дома, побрав ся до Рима довершити ту свое образованя в филозофии, реторицѣ ай истории. Окрем того ся ту спознав з вельома важныма особностьми, аж и зоз самым цѣсарьом Августом и быв покликаный старати ся о литературны занятя молодого Клавдия, будучого императора (41–54).
Але сам Ливий не быв ближе звязаный зоз литераторами тогдышного Рима, Горацием, Вергилием и Овидием, ани з их патроном Меценасом, быв доста заможный, а не потребовав патрона. Ай цѣсарь Август зазначав отвореность и независлость его суджѣнь. Его главным интересом зоставала история.
Животне дѣло
Од молодости до конця живота писав Историю Рима од основаня, Ab urbe condita. Тота история обсяговала 142 книгы (подля днешных понять капитолы книгы), але до нас дошли лем книгы 1–10 и 21–45 (од основаня до 292 до н. е., а пак од 218 до н. е. до 167 до н. е.), фрагменты иншых книг, а тыж курты выклады обсягу части страченых книг, котры чинив сам автор во формѣ вводного слова ай их переказы од иншых авторох.
Ливиева История Рима од основаня написана превосходным языком и штилом, захватуючо, живо, емоционално. Автор не старать ся о историчну точность фактох, але главнѣ о патриотичный дух, звеличѣня Рима, реторично блискачы характеристикы историчных особ. Кладе собѣ дидактичну задачу, поважуючи, же позитивны историчны примѣры послужать выправлѣню нравох, што, своим чередом, приспѣе змоцнѣню державы. Ливия называли «римскым Геродотом», його робота была огромнѣ популарна, была взором про наступных историкох.
Въедно з Цицероном и Тацитом Ливий вывинув новый флексибилный штил латинского выкладу, придатный про опис розличных ситуаций. «Коли я пишу за античны збываня, мое думаня якось само ся чинить античным», — каже автор. Скупы архивалны зазначкы выкладуе сухым и формалным языком, але про битвы поужые поетичный и драматичный словник, выклад компонуе в духу найлѣпшых ораторох свого часу и досягуе ефект реалной атмосферы античности. Щире усилованя автора пояснити ход истории через моралность и характеры особ было його великым здобытком и вплынуло на позднѣйшых историкох.
Критика
Хоть сам Ливий лишив критичны зазначкы о фалшованях официалных римскых хроник, в античной истории ку XX. сторочу ся склала представа о небизовности автора. Але ганливы критикы Ливия од послѣдной третины XX. стороча зачали помалу утихати. Новы выгледованя в археологии, епиграфицѣ, лингвистицѣ потвердили вельо з фактох, поданых историком, котры ся поважовали за найменше бизовны. Роботу историка зачали вызнавати в цѣлому цѣнным жерелом зоз социалной, политичной истории и религии старовѣкого Рима и разом высоумѣлецкым дѣлом.
Референции
Катеґорія:Історіци Катеґорія:Старовікый Рим
1. тысячроча до н. е.
'''1. тысячроча до н. е.''' — часова доба од 1. януара 1000 до н. е. по 31. децембра 1 до н. е. подля грегорианского календаря, або юлианскы днѣ (JD)  –.
Референции
-
Прибережны птахы
Прибережны птахы (Charadrii) є підряд ржанкоподобных, загорнюючій малы (великости воробля) аж по середнї великы птахы бродунового тіпу, вязаны часто на воду (мокры лукы, мочарї…). Є то пестра ґрупа, ці уже іде о взляд, або о гнїздове середовище. Мають тонкый і довгый дзёбак, даколи і огнутый догоры або долов, котрый поужывають про найджіня стравы (дрібны жывотны) в мокрім ґрунтї, піску або багнї рыбників.