cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Джонатан Свифт
Послѣдны рокы
Од малости Свифт терпѣв на Меньерову хвороту, котра запричиняла мдлость и обертаня головы, але его ментална кондиция была неошкоджена. В року 1728, коли в Лондону достав вѣсть, же Естер Джонсонова при смерти, понагляв ся домов и быв при постели умераючой, обы ей облегчив одход. Але уж чув ся слабый, обы быти на ей погребѣ.
Уже в зачатку 1730 в его творбѣ звучить тема смерти, в року 1731 написав верш На смерть доктора Свифта, де зосумаризовав планы и резултаты свого живота.
Референции
Катеґорія:Англоязычны писателе
Каменка
Каменка (Monticola saxatilis) є перелїтный птах з родины дроздовых. Довга є приближно 19 цм. Самець мать арджаву грудь а синю голову, саміцї суть невыразны, буро флякасты із світлишым бріхом. Молоды птахы суть флякасты і фарбов припоминають самічкы. В часї гляданя стравы ся каменкы рушають выразныма прискоками, при якых характерістічно швігають хвостами.
Росшырїня
Росшыреный є в одкрытій країнї до надморьской вышкы 3 000 м над морём. Ареал росшырїня загорнює Европу а централну Азію аж по север Кітаї, зимує в Африцї южно од Сагары. Даколи жыє і в лїсовій країнї.
Гнїздїня
Найчастїше гнїздить на скалах або міджі великыма камінями, справила не высше як сїм метрів над землёв. Гнїздо собі будує неуправене а самічка до нёго несе 4-6 яєць. Час інкубації бывать 14-16 днїв а за згруба таку саму добу молодята опущають гнїздо.
Страва
Їсть передовшыткым вшелиячіну хробаків, але не одвергне ани різны бобулї ці далшы плоды.
Референції
Катеґорія:Дроздовы Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Містоназывникы
Містоназывникы (тыж прономіна, з латиньского pro-nomen - „за-імя“) є єдным з повнозначных змінных частей речі. Є то фактічно заперта ґрупа выразів. Містоназывникы заступують іншы части речі як назывникы, придавникы ці чісловникы. З той причіны містоназывникы односиме к указуючім словам.
Тіпы містоназывників
Містоназывникы ся звычайно дїлять на: -творены за помочі префіксу (да-, хоць- , де- , мало- , зрїдка- , ледва- , богзнать - іпод.) або суфіксу ( -сь) і вопросного містоназывника
Література
Катеґорія:Части речі
Приназывник
Приназывниками або Препозіціями ся называють неповнозначны незмінны слова, служачі на выражіня різнородных одношінь назывників, містоназывників і чісловників у непрямых падах к іншым словам.
Приназывникы стоять все перед тым меном, з котрым ся вяжуть: выйти з хыжы, пришов міджі людей, дївча із валалу, положыв на стіл, стоїть за стїнов, лежав під орїхом і т. д.
З прикладів видно, же приназывникы придають або доповнюють різнородне значіня непрямых падів (просторове, часове, прічінне, цїлёве, порівнуюче, способове і др.).
Подля свого походжіня ся приназывникы дїлять на неодводжены (прімарны) і одводжены (секундарны). Подля своёй штруктуры ся приназывникы дїлять на просты і зложены.
К неодводженым односиме тоты приназывникы, што суть стародавны і стратили своє споїня із словами свого походжіня, напр.: о, од, без, в, над, до, за, к, ід, з, із, по і ін.
К одводженым односиме приназывникы, што взникли од форм повнозначных слов по стратї свого первістного значіня, напр.: ''коло, подля, перед і т. д., а тыж такы, што ся ужывають в двоякім значіню, напр.: близко, навколо, спереду, зднука'' і др.
Приклады вязаня (споёваня) приназывників з непрямыма падами: – з ґенітівом: без, близко, до, з (зо), за, коло, од, подля, проти/проти, серед, спід, споза, у, окрем, вздовж, мімо, пля/попля, сперед, простів, із-за і др.; – з датівом: к (ку), ід; – з акузатівом: за, на, над, міджі, поміджі, по, поза, попід, про, через, в/во, о, під, през, понад,кріз, попід, зміджі, споміджі; – з локалом: в, на, о, по, попри, при; – з інштрументалом: з, за, із, над, міджі, перед, під/підо, долов/долї, горї.
Катеґорія:Части речі
Юрий Герц
Юрий Герц, *27. фебруар 1931, Лохово, Подкарпатска Русь, Чехословакия – †15. септембер 1992, Ужгород, Украина — русинскый малярь з Подкарпатя.
В року 1955 закончив Ужгородске училище ужиткового умѣня, де его учителями были Йосиф Бокшай, Адалберт Ерделий, Федор Манайло. Член Сполку малярьох Украины (1969), Заслуженый умѣлець Украины (1990), Шевченковскый лавреат (1994), Народный умѣлець Украины (2003).
Творба
Блискачый послѣдовник манайловской традиции духовности и людовости в малярствѣ. Майстер вельофигурных жанровых композиций. Пасионарный малярь народных вѣровань, обрядох, звычайох и бытя Карпатского краю. Умѣлець неповторного ай своефайтового многофаребного штилу, комбинуючого французскый поинтилизм, византскы рафинованы мозаикы и середновѣкы окенны витражы.
В совѣтской добѣ его псевдомажорны полотна зображовали щастливый колгоспный живот, чим заспокоив потребы официалного соцреализму. В роботах, котры не были мальованы про публичность, Ю. Герц обертав ся ку карпатскому фолклору. В постсовѣтском периодѣ ся заглубив до верховинской тематикы, главно святочных традиций, яко колядованя на Роздво, вертеп итп.
Шевченковску награду достав за цикл робот Фарбиста Верховина.
Референции
Катеґорія:Русиньскы малярї
Список кралїв Кенту
На теріторії Брітанії, завойованої анґлосаксами до початку VII ст. ся утворило 15 дрібных анґлосаксоньскых племінных князївств. В резултатї борьбы, в якій они неперестанно перебывали, ся сформовало сім кралёвств.
Ниже представленый хронолоґічный список кралїв єдного з них — Кенту.
Тыж посмоть
Катеґорія:Гептархія
Елатів русиньского языка
Елатів в русиньскому языку - ступінь на выражіня найвысшой міры якости. Творить ся од суперлатіву доданём префікса як-, напр.: якнайлїпшый, якнаймудрїшый, якнайстаршый'' і т. д.
Може ся творити і од основного ступня – позітіву дакотрых придавників доданём префікса пре-: милый – премилый, добрый – предобрый, мудрый – премудрый, красный – прекрасный, чудесный – пречудесный, великый – превеликый, давный – предавный, любый – прелюбый, дорогый – предорогый.
Жрідла
Катеґорія:Русинськый язык
Юрій Ґаґарін
Юрій Ґаґарін (Юрий Алексеевич Гагарин; 9. марца 1934 Клушіно, Западна область (днесь — Смоленьска область), РСФСР – 27. марца 1968, Новоселово, Владімірьска область, РСФСР) быв совєтьскый козмонавт, першый чоловік, котрый вылетїв до весміру (12. апріля 1961).
Референції
Катеґорія:Козмонавты
Конштантін I
Флавій Валерій Константін (27. фебруара даколи міджі роком 272 аж 285 в Наіссу, Горня Моесія – 22. мая 337 піля Нікомедії, Бітгінія), тыж знамый як Конштантін Великый, або Конштантін I., выходныма хрістіанами в почливости як Святый Конштантін, быв од року 306 римскый цісарём і од року 324 аж до своёй смерти неспохыбительным пановником цілой римской рішы.
Катеґорія:История христианства Катеґорія:Христианскы святы Катеґорія:Старовікый Рим
Луков (окрес Бардеёв)
Луків (по ) є село на Словеньску в окресї Бардеёв.
Памяткы
Церьков святого Кузьмы і Демяна з року 1708 (НКП)
NGC 11
NGC 11 є шпірална ґалаксія далеко дас 205 міліонів світловых років і росположена в сосвіздю Андромеды.
Референції
Катеґорія:Шпіралны ґалаксії
Културне Товарішство Русинів Румунії
Културне Товарішство Русинів Румунії, або Културне Товариство Русинів Романії (Uniunea Culturală a Rutenilor din România, UCRR) — політічна партія етнічной меншіны в Румунії, што представлена русиньской общіной.
Югославы
Югославы (Jugoslaveni; ; Jugoslovani; Jугословени / Jugosloveni, Jугославени / Jugoslaveni) — так званый «семый народ» Югославии. Быв вызнаный як окрема етнична списова група и первый раз фигуровав в списованю обывательства в року 1961.
История
До той групы были однесены и особы, што жили в историчных державах, з котрых взникла Югославия. Первый раз Югославы упоминав як народ краль Александер Караджорджевич, коли выголосив в року1929 Кральовство Югославия и декларовав, же Югославы суть единым народом, складеным зоз трьох племен. В том припадѣ народностна идентичность означать ся через належность ку державѣ, а не через етничне походжѣня (швайчарскый тип означѣня).
По заведжѣню новой списовой категории в списованях 1961, 1971 число Югославох наростало и досягло максимум в року 1981, коли были яко Югославы зафиксованы 1 219 000 особ. По роспадѣ Югославии (1991) векшина Югославох ся вернула ку свому етничному походжѣню, але еще все суть особы, якы ся идентификують як Югославы.
Референции
Катеґорія:Етнічны ґрупы
Сахел
Сахел є назвов краёвого тыпа в Африцї на южній окраїні Сагары. Загорнує смугу степу і саван.
Катеґорія:Африка
1803
''
Умерли
''
Берн
Берн (Bern) є де факто головным місто Швайцу, але неє найвекше місто того штату. Мать 141 049 обывателів.
Катеґорія:Головны міста Катеґорія:Міста Европы Катеґорія:Населены пункты Швайца
17. май
17. май — 137. день рока (138. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
Іван Новак
На початку 20-тых років 20. стороча брав участь на розвитку културы в ріднім селї. Ёго заслугов быв у Вышнїм Верліху збудованый културный дом і чітарень. Пізнїше основав і аматерьскый театровый ансамбель, котрому быв режісером і драматурґом. Тот ансамбель быв барз популарный в 30-тых роках.
Жрідла
Катеґорія:Русиньскы поеты Катеґорія:Русиньскы писателї Катеґорія:Русинскы драматици Катеґорія:Русиньскы умелцї
Ябко
Ябко є єдно найбіжнїшых видів овоцины, нелем в середнїй Европі. Є плодом яблонї.
Kulturapfel
Флавта
Флавта є дыховый музичный інштрумент.
Історічно ся флавта правдоподобно вывинула з пищалы і належыть так к найстаршым музичным інштрументам. Флавта была дуже популарнов в старовіку, де єй вынайджіня было часто споёване з вызначныма богами (напр. у Еґіпетї Усіром). Уж в Антіцї ся флавты роздїлили подля тонины на значне множество тіпів. По падї римской рішы стратила флавта своє значіня тай практічно не была до XVI. стороча хоснована.
Катеґорія:Аерофоны Катеґорія:Музичны інштрументы
Конштітуція
Конштітуція (з constitutio — «направа, установеня, складаня») — є основный закон (або їх сукупность) і найвысша правна норма правного порядку. Устава є правным выразом екзістенції штату і створює правила выконованя штатной моци і ґарантує основны людьскы права. Законы і підзаконны правны предписы мусять быти в згодї з конштітуціов і конштітучным законом (lex superior). Векшына модерных конштітуцій ся дасть змінити лем кваліфікованов векшынов.
Катеґорія:Політіка
Ясѣня
Полога
Лежить в долинѣ меджи горскыма пасмами Чорногора и Свидовець, над рѣков Чорна Тиса. Оддалене о 30 км од районного центра и 274 км од областного.
Середня рочна теплота +6°C, януара -6°C, юла +16,9°C.
История
Перва упоминка походить з року 1555 (Keoreosmezew, 1555).
В року 1930 в селѣ жили 10614 обывателѣ, з того Русины — 7365, Евреи — 1352, Мадяре — 1154, Чехы и Словакы — 497, иншы — 14, чужоземцѣ — 180. Религийны громады: 6454 — грекокатоликы, 1545 — римокатоликы, 923 — православны. В селѣ быв нотарскый уряд, пошта, телеграф, телефон; три лѣсовы и една земелна управа; иншпекторат, уряд и филиалкы цолной службы (так званы финанцы); жандарскый уряд и его филиалкы. Промысловы и транспортны объекты: електрарня, бензопумпа, три лѣсосплавны ставбы з клавзурами, желѣзнична штация в селѣ и мала штация на польско-чехословацкой граници (Зимир). В селѣ была русинска горожанка (4 класы) з чешскым оддѣлѣньом; державна русинска фахова школа роботы з деревом з тырвалов выставков гуцулскых людовых выробкох; русинска народна школа (5 клас), чешска народна школа (2 класы); болниця з двома дохторами.
В часѣ Другой свѣтовой войны бой за Ясѣня продовжав ся 17 днѣ, од 28. септембра 1944. Червена армада зашла в село 14. октобра 1944, утративши 413 воякох мертвыма. Зоз села звербовали на поповнѣня 300 обывательох.
Референции
Катеґорія:Населены пункты Украины Катеґорія:Населены пункты Закарпатской области
Клавір
Клавір (з латиньского claves = ключі, клавесы) є струновый ударный музичный інштрумент (званый тыж піано або фортепіано). Ёго звук выникать вібраціов струн, котры суть росколысаны ударом деревяных молоточків. Клавір може быти хоснованый як соловый і спроваджаючій інштрумент, ці як часть оркестра.
Катеґорія:Музичны інштрументы
Підляшукы
Пудляшукы (самоназва, Падляшукi, Підляшуки, Пoдляшуки) — автохтонна выходославяньска етнічна ґрупа на границях переважно білоруско-польскых (реґіон Подляше, пол. Podlasie), подля одгаду суть тыж в пограничу україньскым.
NGC 12
NGC 12 є шпірална ґалаксія далеко дас 181 міліонів світловых років і росположена в сосвіздю Рыб.
Підляшукы
Екстерны одказы
Катеґорія:Білорусія Катеґорія:Польско Катеґорія:Україна Катеґорія:Етнічны ґрупы
NGC 12
Референції
Катеґорія:Шпіралны ґалаксії
Імунітна сістема
Імунітна сістема є сукупность механізмів забеспечуючіх інтеґріту орґанізму розознаванём і ліквідаціов чуджіх або властных але потенціално шкодливых штруктур. Проявлює ся способностёв обороны орґанізму, але з другого бока і автотолеранціов.
Референції
Катеґорія:Імунолоґія
Мальцов
Мальцов (по ) є село на Словеньску в окресї Бардеёв.
Умѣлствознаня
Умѣлствознаня — група гуманитных и социалных наук, котра мать предметом штудий вытварны умѣлства.
Тота узка дефиниция найвецей хоснована, але даколи в широком смыслѣ до умѣлствознаня односять умѣлецку културу сполоченства в цѣлому, включно з иншыма видами духовной културы, як литература, музика, театер, филм.
Членѣня
Умѣлствознаня складать ся з теории умѣлства, истории умѣлства и умѣлецкой критикы.
Печунка
Печунка (лат.: iecur) є централный орґан метаболізму хырбетных і найвекша жляза в їх тїлї. У чоловіка печунка тыж найвекшый орґан в брісї. Є ключовым орґаном забеспечуючім черяня і переміняня субстанцій, є незаступимый про біотрансформацію субстанцій і детоксікацію орґанізми і мать участь тыж на травлїню стравы в тонкій кышцї. Міджі далшы єй функції належыть сінтеза протеїнів кровной плазмы в тім чіслї коаґулачных факторів, якы мусять быти про зражаня крові і продукцію гормонів, якы реґулують ґаздованя з водов і солёв, служыть і як склад копы субстанцій, як є ґліґоґен, желїзо або вітаміны.
Умѣлствознаня
История
Окремы зачаточны понятя умѣлствознаня были сформулованы уже в античной добѣ (Аристотел, Платон), ку далшому вывою наукы додали ренесанчны умѣлцѣ Леонардо да Винчи, Албрехт Дюрер, Джорджо Вазари.
В XVI.– XVIII. сторочу ся появили история умѣлства (Джорджо Вазари), теория умѣлства (Йоганн Йоахим Винкелманн), умѣлецка критика (Дени Дидро). Умѣлствознаня ся выокремило на самостойну науку и остаточно ся сформовало в XIX. сторочу.
Печунка
Вонкашнї лінкы
Катеґорія:Травляча сістема Катеґорія:Ендокрінны жлязы Катеґорія:Екзокрінны жлязы Катеґорія:Органы (анатомия)
Садова рудохвостка
Садова рудохвостка (Phoenicurus phoenicurus) є малый stěhovaný птах з ряду співаків.
Взгляд
Самець мать ясно біле чоло, бокы головы і горло чорны, верьхню часть тїла брылово синяво сиву, спідню часть, гудзіцю і хвіст арджаво червены, хвостовы пірка окрем середушнёго пару арджавы. Саміця є бураста, на спіднїй части арджава.
Росшырїня і становища
В середнїй Европі прилїтавать в першій половинї апріля, одлїтать в септембрі або аж в першій половинї октобра. Росшырена є в світлых листяных або змішаных лїсах, загородах і парках, векшынов в низинах.
Торвозавр
Торвозавр (Torvosaurus tanneri) — обровскый предаторскый дінозавр пізноюрськой епохы. Прыналежыть до родины Megalosauridae (челядь Spinosauroidea), найближшый близкый знаменитого меґалозавра. Быв до 12 метрів до довжкы. Катеґорія:Дінозавры
Топля
Топля (Тепла) є ріка на северо-выходнім Словеньску. Прамінить у карпатьскых горах коло села Лївовска Гута. Мать довжку 130 кілометрів, што єй рядить меджі найдовшы рікы на Словеньску (9.). Свою путь закінчує втоком до рікы Ондава выходні од Парховян.
1804
Вмерли
Катеґорія:Рокы
Івано-Франківск
Іва́но-Франкі́вск (Іва́но-Франкі́вськ) є місто в Українї, 238 196 жытелїв, адміністратівне центрум Івано-Франківской области. Перше ся споминать у 1662 році.
Катеґорія:Міста Україны Катеґорія:Івано-Франківска область
Андора
Андора (Andorra) — князївство в югозападнїй Европі лежаче міджі Франціёв на севері (56,6 км граніця) і Іспаніёв (63,7 км граніця) на югу в надморьскій вышцї 900 метрів над морём. Тот малый штат лежыть в круговітій котлинї обколесеный гребінями Піреней.
Референції
Країны Европы Катеґорія:Країны Европы Андора
Садова рудохвостка
Розмножованя
Садова рудохвостка гнїздить двараз до рока в дутинах вшыткых видів стромів (любить гнїздити і в одповідаючій будцї - вышка 20 цм, розмір дна 12 x 12 цм, Ø вступуной дїры 32 мм). Гнїздо може быти за даховыма грядами або в закутинах стїн. Складать ся з корінків, моху а сухой травы. Зачаток першого гнїздїня є в маї, другого кінцём юна. Саміця знесе 5-7 єднофаребных синёзеленых яєць з розмірами 18x13 мм, на котрых сидить 13-14 днїв. По вылягнутю родічі молодята кормлять дрібныма хробачками, мушками припадно ларвами. Молодята гнїздо опущають по 12 аж 14 днях. Садовы рудохвосткы бывають частыма гостителями зозуль.
Екстерны одказы
http://www.jynx-t.net/ptaci/rehek-zahradni-68260-16646144-0.html
http://www.priroda.cz/clanky.php?detail=81
Катеґорія:Дроздовы Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Иван Бирчак
Выбраны публикации
(подля стороны Dr. h. c. prof. RNDr. Ján Birčák, PhD., Katedra fyziky, matematiky a techniky / ODDELENIE FYZIKY)
Референции
Катеґорія:Русиньскы фізіци
Середня Африка
Зрїдка ся к тому же реґіону зараховує таксамо Анґола, Ґабон, Камерун, Конґо, Екваторіална Ґвінея і Замбія.
Катеґорія:Африка
Трубка
Трубка є дыховый музичный інштрумент, зо вшыткых теперь хоснованых дыховых інштрументів досягує найвысшых тонів (не рахувші їй меншу варіанту, піколо трубку). Мать шыроке схоснованя у вшыткых музичных жанрах - в класічній музицї, джезі, попі, латиньскоамерицькій музицї ітд.
Катеґорія:Музичны інштрументы Катеґорія:Аерофоны
Лібія
Лібія є арабскый штат на северї Африкы у Середоземного моря.
Катеґорія:Країны
Меґалозавр
Меґалозавр, «Термінатор»  (Scrotum humanum  , Edmarka rex , Megalosaurus bucklandii  , μεγάλοςσαῦρος)-род тероподів.Катеґорія:Дінозавры
Конґо (ріка)
Конґо - найводнїша ріка централной Африкы і друга найводїша на Земли по Амазонцї. Кідь іде о довжку, із своїма 4 667 км друга найвекша в Африцї по Нілї. Єй басейн є в Африцї найвекшый і є другым найвекшым басейном на світї (опять по Амазонцї). Мать розлогу 3 680 000 km² і находить ся переважно в Конзькій панві і близкых горах.
Референції
Катеґорія:Рікы подля алфавиту
Нумерованя комунит в Швайцу
Нумерованя комунит в Швайцу належить ку компетенции Федералного бюро штатистикы, Bundesamt für Statistik (BFS),   l'Office fédéral de la statistique (OFS),  Ufficio federale di statistica (UST), Uffizi federal da statistica (UFS).
Швайц дѣлить ся на 26 кантоны, котрым призначены идентификачны числа од 1 до 26. Про каждый кантон придѣленый россяг идентификачных нумерох, з котрых ся поеден призначать каждой комунитѣ.
Василь Масцюх
Василь Масцюх, Bazyli Maściuch; *30. марец 1873, Нова Весь, австрийска Галичина (днесь повѣт Новый Санч, Польща) – †12. марец 1936, Риманув-Здруй, Рѣчь Посполита II. — священик, професор, теолог, Апостолскый Администратор Лемковины.
По закончѣню гимназии в Новом Санчу выштудовав теологию на грекокатолицкых семинариях во Львовѣ и Перемышлю.
Наступно робив дизертацию (1899–1903) на Инштитутѣ Святого Августина Вѣденьской универзиты (доктор теологии, Th.D., 1903). Вернувши ся до Галичины, Василь Масцюх выучовав на теологичной семинарии в Перемышлю (професор церковного права, 1903–1914) и на Львовской универзитѣ, де быв повышеный до званя приват-доцента каноничного права (1912). В том часѣ написав свои найвызнамнѣйшы научны штудии о каноничном правѣ (Церковне право супруже, 1910; Право церковне, непубликована). Быв тыж нотарьом Перемышлянского епархиалного суда, референтом епископской конзистории, сполузакладательом Богословского научного товаришства во Львовѣ.
В септембрѣ 1914 отець Василь зостав австрийскыма верхностями арештованый ай интернованый в лагру Талергоф. Выслободив ся з нього в року 1916 дякуючи интервенции Львовской универзиты, але быв мобилизованый яко каплан про грекокатоликох до австрийского войска и посланый на талианскый фронт. В року 1918 трафив до талианского заятя и аж по войнѣ вернув ся на мѣсто приват-доцента до Львовской универзиты, а тыж служив парохом. В року 1934 Свята Столиця створила Апостолску Администрацию Лемковины. И 17. новембра того року отець Василь достав пост Администратора.
За тот куртый час, што му ся судило быти Администратором, створив курию Апостолской Администрации, навщѣвив з визитациов понад 30 парохий, зачав выдавати информачный билтен Вісти Апостольскої Адміністрації, 1935–1941, основав студитскый монастырь во Флоринцѣ. Його погляды на религийный и културный живот Лемкох найлѣпше указуе уже Перше пастирске посланіє, 1935 ай иншы статѣ, в котрых остро критикуе украинофилскый рух на Лемковинѣ.
Референції
Катеґорія:Русиньскы церьковны дїятелї Катеґорія:Апостолска Администрация Лемковины
NGC 13
NGC 13 є шпірална ґалаксія далеко дас 223 міліонів світловых років і росположена в сосвіздю Андромеды.
Референції
Катеґорія:Шпіралны ґалаксії Катеґорія:NGC обєкты
18. май
18. май — 138. день рока (139. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
Любче
Любче (Любче) — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 58 (2001).
Катеґорія:Села Волиньской области
Середнёафрицька републіка
Середнёафрицька републіка, скорочено САР (République centrafricaine; санґоськы: Ködörösêse tî Bêafrîka) є внутроземный штат в Середнїй Африцї.
Язык
Язык представлює сістему сімболів, знамых як лексемы. Наука, котра дослїджує язык в елементах, будові, розвитю і функції ся называть языкознавство або лінґвістіка. Людьскый язык як способ комунікації є природный феномен. На світї є много природных языків (т.є. тых, котры выникли натуралнов еволуціёв), но так само екзістують і штучны языкы як наприклад есперанто, а і многы языкы проґрамованя, як Java або Python.
Зборов
Зборов (по ) є село в окресї Бардеёв в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
Ґеоґрафія
Зборов лежыть офіціялно во вышкі 335 м.н.м в долині річкы Каменець.
Памяткы
У Зборові є вельо історічных памяток, котры розповідають о богатій історії общіны. Найвызначнійшы зос них суть: Ракоційовскый костел с. Софії, розвалины великолепного замку Зборов называный і (замок Маковіця), позостаткы каштеля Шередійовців і далшы.
Кореївцї
Кореївцї (по ) є село на Словеньску в окресї Свідник.
Памяткы
Церьков Покровы Пресвятой Богородицї з року 1764 (НКП)
Соймы
Соймы - село на Украіні. У Закарпатській области Міжгірського района.
Село было основано першым у Міжгірському районови, выхідцями карпаторусинами із нижньх районів!
Ізвесноє іщи із 1410 года. Людий у силі жиє — 1068 чилядників (на 2001 гід).
Одпочинок
Соймы ізвесні свойов мінеральнов водов,у котрої не є аналогів у світови і у міжнародній класифікації зареєстрована під собствиннов назвов «Соймянська».
Музей
У селови робит музий «Сільська хыжа».
Тай іщи є деревляна церква начало ХХ століття, накрыта бляхов.
Катеґорія:Села Закарпатьской области
Гуслї
Гуслї суть струновый слачіковый інштрумент з четверо струнами ладженыма у чістых квінтах: g, d¹, a¹, e². Мають глубоку традіцію в европскій класічній музицї, векшына композіторїв їм засвятила важну часть свого дїла. Суть найменшы з родины гуслёвых інштрументів, котры іщі окрем іншых обсягує віолу і віолончело. Близкый слачіковый інштрумент – контрабас, але своёв будовов належыть міджі ґамбы (так само як наприклад ренесанчный і бароковый інштрумент віола да ґамба).
Теология
Теология або богословие, з θεολογία theologia < θέος theos бог + λόγος logos слово — наука о Богу, або о богах и дотычных темах (чудеса, души, живот по смерти и т.п.). Термин ся вывинув и хосновав зачаточно в одношѣню до христианства, але можеме говорити и о теологии иншых набоженств. Люде, котры розвивають и учать теологию, звуть ся теологами або богословами.
Зрод и мотивы
Теология взникла з потребы охранити набоженство од поганскых филозофох, розличных сект и еретичных напрямох и сформовати основны систематичны позиции на котрых ся оно закладать. В таком розумѣню можеме говорити о теологии христианства, юдаизма, ислама.
Теология ся може выучовати з розличных мотивох. Вѣрникы учатся теологию, жебы лѣпше розумѣти свое властне набоженство. Основы, главны пункты теологии суть выкладены в катехизму.
Иншы люде можуть штудировати богословие про то, обы могли поровнати розличны набоженства.
Богословие в историчном вывою
В середновѣк у ся теология ся выучовала яко главный предмет на универзитах, а теологами были главнѣ монахы.
З розвоем природных наук зачала ся теология поважовати за науку шпекулативну и теоретичну, котрой верхотвором е Summa theologiae Томаша Аквинского.
В восточной Церкви систематизатором догматичного богословия став ся преподобный Иоанн Дамаскин.
Теология в сучасности
В сучасности теология е розвитов системов богословскых дисциплин, служачых роскрытю, обоснованю и охранѣ вѣры, богослужебной традиции Церкви, а тыж далшому розвою системы. Главны дисциплины суть:
Критика
Атеисты не вызнають ествованя природного и надприродного и означають теологию як учѣня о Богу и церковных догмах, про котре характерны догматизм, бездоказовость, схоластичность, котры не дозволяють поважовати теологию за науку.
Референции
Катеґорія:Теология
Уралскы языкы
Уралскы языкы — языкова родина.
Ку уралскым языкам належать веце-менше родинскы языкы, котры роздѣляють на такы групы:
1812
Умерли
Катеґорія:Рокы
Русинофил
Русинофил (од Русин и  φιλέω люблю) — особа русинского ци карпаторусинского етнолингвистичного походжѣня, котра поважуе, же Русины суть окремым народом.
Концьом 1890-х група подкарпатскых интелектуалох, видячи политичну и културну непродуктивность русофилства, отворила народовскый напрям — русинофилство. Социална база русинофилства была барз узка. Векшина руской интелигенции была промадярска, политично ай културно лоялна мадярскому штату. Русинофилы свѣдомо ся зрекли русского литературного языка и обернули ся ку людовой бесѣдѣ, видячи в том путь оброды и злукы интелигенции и простого люду. Сполчовав их тыжденник Наука, што выходив од року 1897. Познатыма дѣятелями русинофилского напряму были грекокатолицкый священик, публицист Августин Волошин, историк, етнограф Юрий Жаткович, литературознатель Гиадор Стрипскый, редактор Михаил Врабель тай иншы.
В медживойню, в чехословацкой добѣ, русинофилы зоставали найменше вывинутым прудом, авшак мали силну позицию меджи грекокатолицкым духовенством, котрое ся помалы очищало од мадяронства, глубоко закорѣненого за довгы рокы мадярской добы. В наступном куртом часѣ мадярской окупации (1939–1944) влада в Будапештѣ подтримовала вывой русинского языка и културы, Подкарпатское Общество Наук и его русофилскы публикации, але политичны организации были заказаны. В том истом часѣ русофилска чинность была толерована, а украинофилска гонена.
Референции
Катеґорія:Народы і етніка Катеґорія:Култура
Ондава
Ондава є ріка на северо-выходнім Словеньску. Прамінить в Карпатьскых горах коло села Ондавка. Мать довжку 146,5 кілометрів, што єй рядить меджі найдовшы рікы на Словеньску (7.). Свою путь закінчує на Словеньску у місці, де вєдно з ріков Латориця вытваряють ріку Бодроґ (северно од села Земплін).
Бирчак
Бирчак — призвиско, зафиксоване на русинскых териториях по обѣ стороны Лѣсистых Карпат. Походить од вецезначного апелатива бирка.
Русинска Википедия мать статьи о людях з призвиском Бирчак:
Референции
Катеґорія:Етимология
Никлёва
Никлёва (по ) є село на Словеньску в окресї Бардеёв.
Обывательство
Зложіня обывательства подля народности (2011 р.) :
Русиньскый язык за материньскый означіли 87 жытелїв (62,1%).
Памяткы
Церьков Покровы Пресвятой Богородицї з року 1730 (днесь сканзен - Музей народной архітектуры в Бардеёвскых Купелях)
Михалївцї
Михалївцї (по Michalovce) — місто на Словеньску у Кошіцькім краю, адміністратівне центрум Михалївского окресу. Є найвекше місто історічного краю Земплін.
У містї бывать 39.455 людей.
Полога
Михалївцї лежать на берегах рікы Лаборець. Од Кошіць суть оддалены о 60 km на выход, a од Ужгорода о 35 km на запад. Поблизь на выход лежить Земплинска ширява, друга найвекша водна плоха штату.
Історія
Найстарша задокументована споминка датована роком 1244, де ся Михалївцї споминають як осада, звана Possessio Mihal.
Народностне зложіня
Подля штатістік з року 2001:
Референції
Катеґорія:Міста Словеньска Катеґорія:Населены пункты Словакии
Рванда
Рванда офіціалнов назвов Рэспубліка Рванда (анґліцькы Republic of Rwanda, французькы République Rwandaise, рвандштінськы Repubulika y'u Rwanda) є маленькый внутроземний штат в Середнїй Африці.
Катеґорія:Країны
Нижня Полянка
Нижня Полянка (по ) є село на Словеньску в окресї Бардеёв.
Сланьске Нове Місто
Сланьске Нове Місто є село на Словеньску в окресї Кошіцї-околіця.
Референції
Катеґорія:Населены пункты в Словеньску
20. май
20. май — 140. день рока (141. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать.
NGC 14
NGC 14 є неправилна ґалаксія далеко дас 45 міліонів світловых років і росположена в сосвіздю Пеґаса.
Референції
Катеґорія:Неправилны ґалаксії Катеґорія:NGC обєкты
Летиция
Лети́ция, Leticia — город, положеный на югу (найюжнѣйша точка) Колумбии, на одстояню 1100 км од Боготы. основаный в року 1867. Центер департамента Амазонас.
Землепис
Город лежить на лѣвом березѣ Амазонкы и одстоить од Боготы на 1100 км. Амазонка ту творить границю: на правом березѣ стыкають ся границѣ Перу и Бразилии. Триграничный стык несе назву Трес Фронтерас.
Днешность
Город жие з туристикы и земледѣлства. Векшина обывательства суть приселенцѣ з Боготы и другых мѣст Колумбии, котрый влада стимуловала в роках 1940-1965 до переселѣня, жебы невтрализовати потенциалный сепаратизм мѣстного перуанского обывательства.
Референции
Катеґорія:Населены пункты Колумбии
Віслок
Віслок є ріка у юго-выходнім Польску.
Катеґорія:Рікы подля алфавиту Катеґорія:Рікы Польска Катеґорія:Рікы што зачінають на русиньскых землях Катеґорія:Рікы Европы
Коничны перерѣзы
Коничны перерѣзы суть кривы, котры ся утворюють на поверхни конуса, в точках перерѣзу его ровинов. Понеже тоты кривы утворены рѣжучов ровинов, суть они умѣщены цѣлком в ровинѣ и можуть быти описаны в двох координатах: x, y.
Геометричны характеристикы
Круг, елипса и парабола цѣлком мѣстять ся на едной полѣ коничной поверхнѣ, а гипербола займе обѣ полы: една часть гиперболы лежить на едной полѣ, а друга — на другой.
Форма кривой еднозначно дефинована ей ексцентрицитов: e=0 → кружниця, e<1 → елипса, e=1 → парабола, e>1 → гипербола.
Алгебраичный выраз
Всяку коничну криву мож описати алгебраичнов ровницьов де коефициенты a_{ij}, b_{i}, c суть реалны числа. Тота ровниця е алгебраичнов ровницьов другого ступня в координатах x, y.
Етимология назв
Автором назв коничных перерѣзох быв давногрецкый математик Аполлоний Пергскый. Назвы взникли з геометричной задачѣ приложѣня линии ку квадрату. Про параболу простоуголник, побудованый в ей каждой точцѣ од вершины зо сторонов, ровнов главной тетивѣ все е ровный квадрату. Зато назва παραβολή 'приложѣня', 'прировнаня'.
Кедь тоту геометричну задачу попробуеме зоз елипсов, плоха квадрата буде менша, а з гиперболов — векша од плохы простоуголника. Одты назвы ἔλλειψις 'недостаток' и  υπερβολή 'надбыток'.
Референции
Катеґорія:Коничны перерѣзы
Хулио Иглесиас
Хулио Иглесиас, Julio Iglesias, (*23. септембер 1943, Мадрид, Испания) — испанскый поповый спѣвак, лавреат оцѣны Grammy. Зоз майже 300 млн проданых албомох ся записав меджи найпродаванѣйшы свѣтовы музичны умѣлцѣ. Выдав 77 албомы, наспѣваны на 14 языках, зашто мав успѣх на цѣлом свѣтѣ.
Биография
Зачинав яко брамкарь Реал Мадрида, але через ранѣня наконець ся дав ку музицѣ. Тото было на конци 1960-х рокох. В 1970-х быв найлѣпшый в европскых гитпарадах з пѣснями Un Canto A Galicia, Quiereme Mucho (по испанскы и по французскы), Manuela и Le monde est fou, le monde est beau (по французскы). В року 1981 яко первый Испанець ся достав на чоло британской гитпарады зоз синглом Begin The Beguine (Volver A Empezar). За тым слѣдовали гиты Amor и Hey, то быв найпродаванѣйшый в Испании сингл 1980-х рокох. В Америцѣ и Австралии добыв успѣх аж в року 1984 з албомом 1100 Bel Air Place, де были два великы гиты — дуо зоз Вилли Нелсоном To All The Girls I've Loved Before и дуо з Дианов Росс All Of You. В 1990-х роках мав успѣхы з албомами Tango и Crazy, названыма подля титулных спѣванок, написаных Вилли Нелсоном.
В сучасности Хулио е другый раз женатый и мать восьмеро дѣти. Еден з них — познатый спѣвак Енрике Иглесиас.
Референции
Катеґорія:Співаци
Язык проґрамованя
Язык проґрамованя є середок на запис алґорітмів, котры можуть быти выконаны на компютерї. Запис алґорітму в зволенім языку проґрамованя ся зове проґрам.
Язык проґрамованя є комунікачным інштрументом міджі проґраматором, котрый в языку проґрамованя сформулує поступ рїшіня менованого проблему, і компютером, котрый проґрам інтерпретує технічныма середками. Язык проґрамованя є властнї сукупность правил на записованя алґорітмів, фахово повіджено є то формалный язык.
Языкы проґрамованя суть в рядї верзій і імплементацій, даколи говориме о діалектах языка проґрамованя. Єствують тыж штандарты про языкы проґрамованя, на єднотливы імплементації ся часто зазначує, котрому штандарту одповідать.
Катеґорія:Проґрамованя
Руснаци у Сербиї
Руснаци у Сербиї Русини у Србији — потомки приселєнцох зоз сиверовосточних жупанийох дакедишнєй Угорскей.
История
Руснаци на териториї нєшкайшей Сербиї жию вецей як 260 роки. У нашей богатей традициї 17. януар 1751. рок остал зазначени як окремни датум. Того дня Франц Йозеф де Редл, совитнїк царици Мариї Терезиї и администратор Кральовско-державного Бачкого дистрикту у Зомборе подписал перши урядови документ - Контракт о насельованю 200 руских грекокатолїцких фамелийох на тедишню пустару Вельки Керестур. Бул то официялни початок нєшкайшого Руского Керестура, найстаршого, найвекшого и найпознатшого места Руснацох у Войводини и Сербиї. Прето тот датум вибрани за нашо националне швето. Перши руски приселєнци поєдинєчно до Бачкей почали приходзиц уж штредком двацетих рокох XVIII столїтия, алє лєм єден попис зоз 1746. року шведочи о пребуваню векшого числа руских фамелийох недалеко од Керестура. Їх насельованє було повязане зоз общима обставинами. По законченю периода австро-турских войнох 1739. року Габсбурґска монархия пришла на маєток плодних, алє цалком пустих територийох южней Угорскей. Теди принєшена одлука же би ше вони населєли и привредно обновели. Медзи народами хтори сцигли и пущели коренї на плодней войводянскей ровнїни нашли ше и Руснаци. Вони ше приселєли зоз сиверовосточних жупанийох тедишнєй Угорскей, зоз обласцох хтори ше нєшка находза у восточней Словацкей, Закарпатскей обласци України и Мадярскей. Под подобнима условиями, 15. мая 1763. року у Зомборе подписани докумет о насельованю ище єдного руского штредку - Коцура. По одредби тих контрактох колонисти по националносци мушели буц Руснаци (Ruthen-и) по статусу шлєбодни людзе, по вири грекокатолїки (унияти). Од вредних жительох тих двох бачких населєньох перших 350 фамелийох, як и нових приселєнцох зоз старого краю Горнїци (горнїх крайох Австро-Угорскей), з часом ше розвила национална заєднїца Руснацох у Войводини. У другей половки XVIII вику жительство спомнутих населєньох нєпреривно росло. Пре нєдостаток жеми цали XIX и початок XX столїтия бул у знаку висельованя Руснацох зоз Руского Керестура и Коцура на бачку и сримску ровнїну дзе символично зашате коло дзешец нови руски колониї.
Просвита и образованє
Дружтво за руски язик, литературу и културу (основане 1970. року) у сотруднїцтве зоз Министерством просвити Републики Сербиї и Националним совитом рускей националней меншинии другима компетентнима институциями потримує виучованє руского язика як виборного предмета зоз елементами националней култури у школох у хторих нє исную можлївосци отримованя порядней настава на руским язику.
Предшколске воспитанє и образованє
Наймладши пестую мацерински язик у предшколскей установи у Новим Садзе, Вербаше и Кули, а порядни воспитни ґрупи предшколского возросту єст у Руским Керестуре, Коцуре и Дюрдьове.
Основне воспитанє и образованє
Порядна настава на руским язику ше роками орґанизує у трох основних школох: у Руским Керестуре, Коцуре и Дюрдьове.
Штреднє образованє и воспитанє
У Руским Керестуре 1945. року формована перша руска Ґимназия (як нїжша реална державна ґимназия) хтора робела по трансформованє до основней школи 1948/49. школского року, а од 1970. року по терашнї часи роби як подполна штредня школа. То єдина штредня школа на руским язику у Европи и швеце. Кадри з тей ґимназиї ношителє векшини активносцох на общим планє розвою при Руснацох, а окреме у образованю и култури.
Катедра за руски язик и литературу
На Филозофским факултету у Новим Садзе 1981. року отворена Катедра за руски язик и литературу хтора нєшка ноши назву Оддзелєнє за русинистику. На нєй по 2009. рок дипломовали 32 студенти. На Оддзелєню за русинистику на Филозофским факултету ше од 2007. року отрумую и мастер студиї.
Новини, часописи, рочнїки
После законченя Другей шветовей войни розвой рускей заєднїци предлужени, алє под другима условиями и зоз помоцу держави. Уж 1945. року обновює ше роботу Руских новинох под новим меном Руске слово. Новинско-видавательна установа Руске слово,нєшка зоз шедзиском у Новим Садзе основана кед и истоменово новини.
Кнїжки
НВУ Руске слово публикує кнїжки та вецей часописи и едициї, як цо то Часопис за литературу, културу и уметносц Шветлосц, Часопис за дзеци Заградка и Културно-политични часопис за младих МАК. Кнїжки и учебнїки публикую и Завод за видаванє учебнїкох у Беоґрадзе - Оддзелєнє у Новим Садзе, Дружтво за руски язик, литературу и културу и други видавателє, як, наприклад, Грекокатолїцка церква, Руска матка и други. На руским язику од 1945. (точнєйше, од 1921.) року по нєшка друковани вецей як 600 наслови кнїжкох.
Радио и ТВ
Руска заєднїца у Сербиї, ма и мрежу електронских медийох. Так у системи Радиодифузней установи Войводини, у рамикох Явного сервиса, Руснаци маю редакцию од 1948. року у рамикох Радио Нового Саду и редакцию Телевизиї од 1975. року, програму емитую каждодньово. Робя и даскельо руски редакциї у локалних радио станїцох.
Грекокатолїцка Церква
Од початку присельованя Руснацох до Бачкей окремну улогу мала Грекокатолїцка церква. Грекокатолїки за свойого духовного поглавара припознаваю римского папу, алє маю восточни обряд, хасную обичаї и церковнославянски кнїжки, а священїки маю право женїц ше. Коло церковних општинох, хтори були фундамент новим руским колонийом, одвивал ше дружтвени живот заєднїци. У Руским Керестуре парохия основана 1751. року, а лєм два роки познєйше почина робиц и школа хтора ше нєшка може похвалїц зоз 255-рочну традицию. Року 1777. за шицких грекокатолїкох у тей часци Габсбурґскей монархиї основана епископия, чийо шедзиско було у Крижевцох. Нєшка Руснаци у Войводини у церковней орґанизациї подпадаю под Апостолски еґзархат за грекокатолїкох у Сербиї и Чарней Гори хтори установени 2003. року. Його шедзиско у Руским Керестуре. После Керестура и Коцура, найстарша руска колония настала у городским штредку у Новим Садзе дзе 1780. року основана и треца руска парохия у Бачкей. На маєток крижевского епископа у Шидзе Руснаци ше починаю насельовац 1803. року. По Револуциї 1848/9. року, наставаю нови колониї у Беркасове и у Вербаше а од осемдзешатих рокох XIX столїтия звекшує ше число Руснацох у Дюрдьове и Ґосподїнцох. Наставаю и руски населєня у Бачинцох Бикич Долу и Сримскей Митровици. До Нового Орахова Руснаци ше населєли после Другей шветовей войни, а векше число припаднїкох нашей заєднїци ше почина зявйовац и у Суботици.
Жительство
Попис зоз 1848. року гутори же руска заєднїца мала 8 500 души. По першим державним попису Кральовини СГС зоз 1921. року Руснацох було 20 383 а 1971. року у Югославиї було 24 640 Руснацох. На попису 2002. року у Сербиї уписани 15 905 гражданє, хтори ше вияшнєли як Руснаци, цо виноши 0,2 % жительства Републики Сербиї. Од шицких населєньох у хторих жию Руснаци, Руски Керестур и Коцур остали як два найвекши и найзначнейши руски центри. Керестур, населєни зоз 6 000 жителями, зоз своїма образовнима, културнима и церковнима установами представя матку Руснацох у Сербиї. Коцур нешка ма коло 5 000 жительох од чого приблїжно 3 000 Руснаци.
Од розпаду Югославиї руске жительство ше стаємнє зменшує. Попис 2002 указуе число Руснацох у Сербиї уж лєм 11 483 души, гоч причина може буц нє лєм одход до иножемства, алє и факт, же 6,9% нє сцели виявец, лєбо з иншей причини зостала нє виявена їх народносц.
Жак Оффенбах
Жак Оффенба́х, Jacques Offenbach; * 20. юн 1819, Келн — † 5. октобер 1880, Париж — французскый композитор, театралный диригент, виолончелиста, импресарио, закладатель и выникаючый представитель французской опереты.
Живот и творба
Походив з жидовской родины, отець му, Исаак Юда Ебершт з Оффенбаха на Майнѣ, быв кантор и гуслиста в синагозѣ а дѣтвака од 6 рокы приучив ку гуслям а од 9 рокы ку виолончелу. Жак зо старшым братом и сестров одтогды уже выступовали публично яко родинне трио. Од року 1833 дав го отець учити ся на конзерваторию до Парижа.
Париж быв тогды музыкальный центер Европы. Оффенбах вшак учив ся на Парижской конзерватории лем рок, а пак скусив хлѣб вольного умѣлця яко композитор и виолончелиста. Концертовав по Западной Европѣ, а первый успѣх добыв в Лондонѣ, де выступовав перед Кралицьов Викториев и принцом Албертом (1844).
В роках 1850–1855 быв кадровым композитором и диригентом театра Комеди Франсез, а в роках 1855–1862 провадив властный театер Буфф Паризьен в Парижу не лем як его директор, але и композитор, и диригент и режисер. В театрѣ ся представляли курты музично-театралны сцены на 3–4 актеры, едноактовы опереты, а од року 1858 повноформатны опереты. Ту Оффенбах створив и представив едну з лѣпшых своих оперет, Орфея в пеклѣ (1858), котра стала ся остроумнов пародиев на традичну оперу и на французске буржуазно-аристократичне сполоченство. Творчость Оффенбаха зыскала найвекшый успѣх в 60-х роках, але и зоз добрыма зысками не знав добрѣ газдовати и его театер закончив финансовым крахом (1875). По програной франко-прусской войнѣ (1870–1871) в Парижу упадать интерес ку оперетной музицѣ.
Оффенбах скусив глядати проспериту в США (1876–1877), без очевидного успѣху: о побытѣ в США написав книгу Запискы путуючого музиканта (Notes d'un musicien en voyage, 1877).
Математічне доказательство
У математіцї є доказательство демонштрація потребной правдивости даякого тверджіня за даякых презумпцій (аксіомів). Математічне доказательство мусить быти основане вылучно на бесспорных правилах розума (тоты суть выражены в математічній лоґіцї у формі лоґічных аксіом), не допущать жаден поступ основаный на поглядї, експеріментї, інтуіції або скусености. Тото робить з математічного доказу найпевнїшый знамый способ овірїня правды дакого тверджіня. Тверджіня, в котрім є знаме математічне доказательство, ся зове математічне речіня.
Жак Оффенбах
Живот и творба
В послѣдны рокы живота композитор переживать новый розцвѣт творчости. В тоты рокы написав лирико-фантастичну оперу Казкы Гоффмана, котру завершив лем про клавир.
Математічне доказательство
Катеґорія:Математіка
Жак Оффенбах
Главнѣйшы дѣла
Оффенбах написав понад 100 музично-театралных дѣл, переважно оперет.
Ачей, найславнѣйшыма суть:
Референции
Катеґорія:Композіторы і музиканты
Ондавка (окрес Бардеёв)
Ондавка (по ) є село на Словеньску в окресї Бардеёв.
Дрез, Карл
Карл Дрез ( Karl Drais; *29. апрѣль 1785 – †10. децембер 1851) быв нѣмецкый вынаходник, котрый вынайшов "машину на бѣганя" (Laufmaschine), котру тыж называли велоципед, або дрезина. Тота мала двоколесову конштрукцию, на котрой пак основѣ розвив ся бицикель ай моторка, и котра была первым персоналным возилом. Иншыма вынаходами Дреза были еще перва печатна машинка зоз клавиатуров, стенограф, млинець на мясо ай економный варич.
Молоды рокы
Карл Дрез, на крестне имя Карл Фридрих Кристиан Лудвик барон Дрез фон Зауербронн, родив ся 29.04.1785 в Карлсруе, главном городѣ Вельгерцогства Баден, Германия. Его отець, Карл Вилгелм Фридрих Лудвик барон фон Дрез, и мати, Ернестина Кристина Маргарета (роджена баронесса фон Калтенгал) были з небогатого, але высоко вплывного рода. Року 1810 отець Карла Дреза став ся Найвысшым Судцьом Вельгерцогства Баден. Карловым крестным отцьом быв маркгроф Карл-Фридрих Баденскый. До школы молодый Карл Дрез ходив в Карлсруе, де закончив и гимназию року 1800 и одышов до Пфорцгайму, учити ся в приватной лѣсницкой школѣ, котру провадив его стрыйко, Фридрих Гайнрих Георг фон Дрез, де он быв заедно и учительом. Еднак, роботу про молодого лѣсника рѣдко де мож было достати, про то записав ся до наукы на Гайделбергску универзиту, де штудовав математику, физику и архитектуру до року 1805. Наконець быв достав званя оберфоштера в року 1810, але не быв назначеный на конкретное мѣсто. И так зоставало до року 1811, коли младшый Дрез зостав увольненый од службы, але му была захована платня, и так пошов до Маннгайму обы ся в повности вѣновати роботѣ над вынаходами. Европа терпѣла од слабой уроды в роках 1812-1815, а на то року 1815, выбухнув вулкан Тамбора в Индонезии. Ерупция в Индонезии мала еффект на вшиток свѣт, а в Европѣ цѣлое лѣто мож было видѣти снѣг. Тото заставило Дреза задумати ся, як бы мож в транспортѣ заобыйти ся без кони, про недостаток кормива, и привело го до вынайдѣня року 1817 "машины на бѣганя", велоципеда.
Вынаходы
Дрез быв плодовитый вынаходник, котрого найвекшым дѣлом была "машина бѣгти" (Laufmaschine), названа изгодя велоципед. Она мала двоколесову конштрукцию, и на той основѣ пак вывинув ся бицикель ай моторка, и была она первым персоналным возилом. Тото быв прототип бицикля, без педал, але колеса мав на мѣдяных ховзных ложисках и мав инновачны тертьовы гамы. Перва задокументована ѣзда одбыла ся 12. юна 1817 з Маннгайму до гостинця "Schwetzinger Relaishaus" в Райнау (днесь подгород Маннгайма), по найлѣпшой дорозѣ Вельгерцогства Баден. Тото было на одстояню около 7,5 км. Там обернув ся и вернув ся назад. Цѣла ѣзда забрала му около годины, але найвекшов сензациов было, же стало ся то без коня. Еднак, коли велоципед выпустили на торг, стало ся очевидным, же на дорогах, порытых возовыми колеями, тяжко держати ровновагу машины, и так ѣздцѣ велоципеда имили ся ходити по ходниках и рухали ся над мѣру скоро, огрожуючи пѣшых ходцьох. Наслѣдком было, же власти в Германии, Великой Британии, Споеных Штатох заказали хосновати велоципед, што урвало тоту моду на многы рокы.
Далшым вынаходом Дреза быв прототип печатной машинкы зоз клавиатуров (1821). Позднѣй вывинув прототип стенографа, машинкы, што мала 16 симболох (1829). Вынайшов пристрой на записованя клавирной музикы на папѣрь (1812), первый млинець на мясо и економный варич (1834). Вынайшов тыж два четыриколесовы возила, поганяны людсков мускулнов силов (1813/1814), и другое з них было выставлено во Вѣдню на конгрессѣ о роздѣлѣ Европы по поражцѣ Наполеона. В далшых роках вывинув поганяный ногами желѣзничный кочик (1843), котрый и понынѣ под назвов дрезина познатый на желѣзницях.
Дрез мав одкрытя и математичны: найшов приблизне рѣшѣня ровниць n-го ступеня (1810), бинарный алгоритм калкулации квадратного корѣня (1813).