cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jerusalem
Jerusalem (Yeruzalemu) ni umurwa mukuru wa Isilayeri.
Kibondo
Kibondo:
Ishengero ry'ukuri rya Yesu
"Ishengero ry'ukuri rya Yesu" ni ishengero ryigenga ryashizweho n'Umwami ubwiwe mu gisagara c'i Yerusaremu ryari rigizwe n'intumwa 12 n'abandi. IVYAKOZW 11:22 IVYAKOZW 9:31 ABAHEBURAYO 12:22/24. Ntaho tubona muri BIBIRIYA iryo mu gisagara ca Beijing kiri muri Chine mu gihumbi kimwe n'amajana icenda na cumi n'indwi (1917). Uyu musi, ugereranije, rifise abayoboke imiliyoni zibiri n'igice mu bihugu mirongo ine na bitanu no mu mpande z'isi yose uko ari zitandatu. Iryo shengero rikukira ishami ry'abakirisu b'abapentekoti ryabonye izuba mu kinjana ca mirongo ibiri. Intumbero yabo ni ukwigisha ubutumwa bwiza bw'agakiza mu mahanga yose imbere y'umuzo ugira kabiri wa Yesu Kristo. NAMBA KOKO CATEGORY YACU NGENDERWAKO Izi ngingo BIBIRIYA izivuga uku: Icambere uwizera akabatizwa umubatizo w'ukuri AZOKIZWA Mariko 16:16
Chiesanuova
Chiesanuova:
Bibiliya
Bibiliya ni igitabu ceranda c'ibarankuru, kigizwe n'ibitabu vyinshi kandi vya kera. Kivuga amakuru ajanye n'ukwemera kuva mu binjana vya kera. Ico gitabu ceranda kikaba kidufashe kuzirikana kuvy'ijambo ry'Imana.
Serravalle
Serravalle:
Berlin
Berlin ni umurwa mukuru w'igihugu c' Ubudagi.
Burundi Bwacu
Burundi Bwacu ni indirimbo ihayagiza igihugu c'Uburundi. Amajambo yayo yateguwe n'umugwi w'abanditsi bari bayobowe na Patiri Yohani Batista Ntahokaja. Umudiho wayo nawo wateguwe na Mariko Barengayabo. Iyo ndirimbo yatowe ngo ibe icivugo c'Uburundi mu 1962 igihe bwikukira.
Vietnam
Vietnam ni igihugu kiri muri Aziya.
Yezu Kirisitu
Ushingiye kuri Bibiliya ni umwana w'Imana. Ko Yesu canke Yezu (Jésus) ari umwana w'Imana kandi ko Ukwemera Kwabo kugizwe n' Ubutatu Butagatifu.
Varsovie
Varsovie (Warszawa) ni umurwa mukuru wa Pologne
.
Rutovu
Rutovu ni imwe mu makomine agize intara ya Bururi iri mu bumanuko bw'Uburundi. Iyo komine izwi canecane nkiyifise isoko rya Nile (source du Nil) ikagira kandi na piramide(pyramide). Ni ikomine rero ironka ingenzi nyinshi bivuye kurivyo bibanza vy'iratiro ifise.
Varsovie
Internet
Commons: Varsovie
Łobez
Internet
Commons: Łobez
Paris
Paris ni umurwa mukuru w'Ubufaransa.
Lisboa
Lisboa ni umurwa mukuru w'igihugu ca Portugal.
Ronald Reagan
Ronald Wilson Reagan (1911-2004), 40. Yari umukuru w'igihugu ca Leta z’Unze Ubumwe za Amerika (1981-1989).
Ville de Saint-Marin
Ville de Saint-Marin (Igisagara ca Saint-Marin) ni umurwa mukuru w'igihugu citwa Saint-Marin.
Kabezi
Kabezi ni igisagara kiri mugihugu c'Uburundi.
IProvense ya Cankuzo
Intara ya Cankuzo iri muntara cumi n'indwi z'Uburundi, ikaba ifise km 1,965 kandi ituwemwo nabantu 172,477.
Mwohero
Mwohero ni uruzi mu Uburundi.
Bukirasazi
Bukirasazi ni igisagara mu Uburundi.
Mirongo ibiri na umunani
Mirongo ibiri na umunani(28) ni igiharuro gifise ibiharuro bibiri: kabiri(2) hamwe n'umunani(8).
Kibondo, Uburundi
Kibondo ni igisagara kiri m'Uburundi.
Mirongo ibiri na cenda
Mirongo ibiri na cenda(29) ni igiharuro kigizwe n'ibiharuro bibiri: kabiri(2) hamwe n'icenda(9).
Hulk
Hulk (The Incredible Hulk) ni ururimi ruri mu ndimi zo muri Marvel.
Saratov
Saratov (ikirusiya: Саратов) ni igisagara kiri m'Uburusiya.
Kayogoro
Kayogoro ni igisagara kiri mugihugu c'Uburundimuntara ya makamba.
Muyaga
Muyaga ni ikaritiye iri mugisagara ca bujumbura, mugihugu c' Uburundi.
Magara
Magara ni igisagara kiri m'Uburundi.
Buhongo
Buhongo ni igisagara mu Uburundi.
Bulbostylis nemoides
Bulbostylis nemoides ni gutera.
Cankuzo
Cankuzo ni igisagara kimwe mubisagara bigize Uburundi.
Rwankona
Rwankona ni igisagara mu Uburundi.
Cumi na kane
Cumi na kane ni igitigiri kigizwe n'ibiharuro bibiri: rimwe(1) hamwe na Kane(4).
Ikiguruka
Igikoko gishobora kugira mukirere nk'inyoni.
Songa
Songa ni igisagara mu Uburundi.
Kraków
Internet
Commons: Kraków
Mirongo ibiri na kane
Mirongo ibiri na kane(24) ni igiharuro gifise ibiharuro bibiri: kabiri(2) hamwe na gatatu (4).
Mirong’ine
Mirong’ine ni igiharuro.
Aa achalensis
Aa achalensis ni gutera.
Mirongo ibiri
Mirongo ibiri canke Mirong’ibiri ni igiharuro kigizwe n'ibiharuro bibiri: kabiri(2) hamwe n'ubusa(0).
Aa argyrolepis
Aa argyrolepis ni gutera.
Mirong’itanu
Mirong’itanu ni igiharuro.
Rio de Janeiro
Rio de Janeiro ni igisagara kiri muri Brazil.
Polystachya maculata
Polystachya maculata ni gutera.
Cumi na gatanu
Cumi na gatanu(15) ni igiharuro kigizwe n'ibiharuro bibiri: rimwe(1) na gatatu(5).
Imburu
Imburu  (Varanus niloticus) ni igikoko kigenda cikwega ciburuta hasi.Gifise ibigaragamba kigafita amaguru ane. Kiba akenshi mumazi no k'umusozi.
Rwira
Rwira ni igisagara mu Uburundi.
Aa aurantiaca
Aa aurantiaca ni gutera.
Mirongo ibiri na gatandatu
Mirongo ibiri na gatandatu(26) ni igiharuro.
Mirongo ibiri na gatanu
Mirongo ibiri na gatanu(25) ni igiharuro kigizwe n'ibiharuro bibiri: kabiri(2) hamwe na gatanu(5).
Saint-Pétersbourg
Saint-Pétersbourg (ikirusiya: Санкт-Петербург) ni igisagara kiri m'Uburusiya .
Serravalle, Saint-Marin
Serravalle ni igisagara kiri muri Saint-Marin.
Mirong’itatu
Mirong’itatu ni igiharuro.
Cumi na gatandatu
Cumi na gatandatu(16) ni igiharuro.
Eartha Kitt
Eartha Mae Kitt (* 17.1.1927 - 5.12.208)
Kirundo
Kirūndo ni intârá iri mu buraruko bw'Uburundi.
Aa colombiana
Aa colombiana ni gutera.
Mirongo ibiri na rimwe
Mirongo ibiri na rimwe ni igiharuro.
Polystachya lacroixiana
Polystachya lacroixiana ni gutera.
Cumi n’icenda
Cumi n’icenda ni igitigiri kigizwe n'ibiharuro bibiri; Kimwe(1), na icenda(9).
Stary Dwór
Stary Dwór ni igisagara kiri muri Pologne.
Polystachya walravensiana
Polystachya walravensiana ni gutera.
Cohoha
Cohoha ni ikiyaga Kiri kumupaka w'Uburundi n'uRwanda neza na neza mu ntara ya kirundo gifise uburinganire bwa metero kwadarato mirongo indwi na zine (74km2).
Cumi na munani
Cumi na munani(18) ni igiharuro kigizwe n'ibiharuro bibiri: rimwe(1) hamwe n'umunani(8).
Mabaya
Mabaya ni igisagara mu Uburundi.
Urwanda
Urwanda ni igihugu kiri muri Afirika, muburaruko bw'Uburundi.
Aa erosa
Aa erosa ni gutera.
Mario
Mario numuntu wumuntu mumikino ya videwo ya Mario.
Mukabindi
Mukabindi ni uruzi mu Uburundi.
Aa leucantha
Aa leucantha ni gutera.
Mirongo ibiri na kabiri
Mirongo ibiri na kabiri ni igiharuro candikwa uku 22 mubiharuro bisanzwe.
Aa hartwegii
Aa hartwegii ni gutera.
Burumaniya
Burumaniya canke Myanmar (ikiburumaniya: မြန်မာပြည်) ni igihugu kiri muri Aziya.
IProvense ya Bubanza
Intara ya Bubanza iri muntara cumi n'indwi z'Uburundi.
Saint-Marin
Saint-Marin (ikitariyano: San Marino) ni igihugu kiri kumugabane w'Uburaya.
Aa calceata
Aa calceata ni gutera.
Luigi
Luigi numuntu wumuntu mumikino ya videwo ya Mario.
Rweru
Rweru ni ikiyaga mu Uburundi na Rwanda.
Murore
Murore ni igisagara mu Uburundi.
Vumbi
Vumbi ni igisagara mu Uburundi.
Domagnano
Domagnano ni igisagara kiri muri Saint-Marin.
Rugamura
Rugamura ni uruzi mu Uburundi.
Kiseperanto
Iki esiperanto (Esperanto) ni ururimi rw’isi; ruravugwa hose n'abantu bashaka kuvugana.
Fiorentino, Saint-Marin
Fiorentino ni igisagara kiri muri Saint-Marin.
Nyabarongo
Nyabarongo (canke Nyawarungu) ni uruzi turi mu Rwanda n'Uburundi.
Ingege
Ingege  (Oreochromis niloticus) ni igikoko kiri mubwoko bw'ifi. Ingege iraryohe cane
Montegiardino
Montegiardino ni igisagara kiri muri Saint-Marin.
Anastacia
Anastacia ni Umuririmvyi yamuka muri Leta zunze Ubumwe za Amerika. Akaba aririmba nk'uwabigize umwuga. Amazina yiwe yose ni Anastacia Lyn Newkirk, yavutse itariki 17 Nyakanga, 1968 mu Gisagara ca Chicago. Akaba aririmba indirindo za pop, soul na rock.
Aa fiebrigii
Aa fiebrigii ni gutera.
Nyandabwe
Nyandabwe ni uruzi mu Uburundi.
Acquaviva, Saint-Marin
Acquaviva ni igisagara co muri Saint-Marin.
Mirong’itandatu
Mirong’itandatu ni igiharuro kigizwe n'ibiharuro bibiri: gatandatu(6) hamwe n'ubusa(0).
Mirong’indwe
Mirong’indwe ni igiharuro.
Phyllanthus burundiensis
Phyllanthus burundiensis ni gutera.
Aa lorentzii
Aa lorentzii ni gutera.
Aa hieronymi
Aa hieronymi ni gutera.
Ruzizi
Ruzizi (canke Rusizi) ni uruzi ruri m'Uburundi.
Kiseperanto
'abantu
Habenaria lewallei
Habenaria lewallei ni gutera.
South Tucson
South Tucson ni igisagara mu Arizona mu Leta z’Unze Ubumwe za Amerika.
Mukagogo
Mukagogo ni uruzi mu Uburundi.
Leta z’Unze Ubumwe za Amerika
Cyabonye ubwigenge mu mwaka w'1776. Umukuru w'igihugu ni Joe Biden.
Aa denticulata
Aa denticulata ni gutera.
Faetano
Faetano ni igisagara kiri muri Saint-Marin.
Rugari
Rugari ni igisagara kiri m'
Mukenke
Mukenke ni igisagara mu Uburundi.
Akanyaru
Akanyaru ni uruzi rugendera cane cane mu Ruzi Nyabarongo rwo mu Rwanda. Akanyaru ruvukira mu buraruko bw'Uburundi, mu misozi miremire ku rubibe Uburundi buhana n'Urwanda, rugatemba rujana kuri urwo rubibe imbere y'uko rwisuka mu Ruzi Nyabarongo rwo mu Rwanda.
Rugari
Uburundi.
Finilande
Finilande canke Irepuburika ya Finilande (igifinilande: Suomi) ni igihugu kiri kumugabane w'Uburaya.
Mirongo ibiri na indwi
Mirongo ibiri n'indwi(27) ni igiharuro kigizwe n'ibiharuro bibiri: kabiri(2) hamwe n'indwi(7)
Roubaix
Roubaix ni igisagara kiri m'uburaruko bw'Ubufaransa.
Paltoga
Paltoga (ikirusiya: Палтога) ni igisagara kiri m'Uburusiya.
Rurubu
Rurubu (canke Ruvubu, Ruvuvu) ni uruzi ruri m'Uburundi na Tanzaniya.
Kiseperanto
b’ururimi rundi. L. L. Zamenhof yaruremye m'umwaka w'1887. Rwitiranwe Doktoro Esperanto (Umuganga Mw’icizigiro, izina y’umwandika mw’igitabo yambere y’ikisiperanto). Ururimi ruravugwa kuruta indimi zose ndemano.
Aa macra
Aa macra ni gutera.
Isato
Isato (Python sebae) ni igikoko (inzoka).Mukuryana gikomorana.
IProvense ya Bujumbura Rural
Intara ya Bujumbura Rural iri muntara cumi n'umunani zigize Uburundi. Uwahoze ari umukuru w'igihugu c'uburundi cypriano Ntaryamira akaba ariho yavukiye. Intara ya Bujumbura igizwe namakomine akurikira: Kanyosha,Nyabiraba,Isare,Mutambu,Mutimbuzi,Mubimbi,Kabezi,Mukike,Mugongomanga.
Borgo Maggiore
Borgo Maggiore ni igisagara kiri muri Saint-Marin.
Mirong’umunani
Mirong’umunani ni igiharuro.
Aa maderoi
Aa maderoi ni gutera.
Rumpu
Rumpu (Limnothrissa miodon) ni igikoko kiri m'ubwoko bw'ifi.
Muhembuzi
Muhembuzi ni uruzi mu Uburundi.
Aa microtidis
Aa microtidis ni gutera.
Aa nervosa
Aa nervosa ni igiterwa kivamwo amashurwe. Kiri mu bwoko bwa
Ijana
Ijana ni igiharuro.
Mukabagabaga
Mukabagabaga ni uruzi mu Uburundi.
Aa mandonii
Aa mandonii ni gutera.
Sabicea becquetii
Sabicea becquetii ni gutera.
Inguruguru
Inguruguru (Oreotragus oreotragus) ni igikoko kimeze nk'impene
Umuce:Ubumenyi bw'ibintu bifise ubuzima
Umusiha
Umusiha  (Lamprichthys tanganicanus) ni igikoko kiri m'ubwoki bw'ifi.
Ubutariyano
Irepuburika y’Ubutariyano ni igihugu kiri m' Uburaya.
Igihumbi
Igihumbi ni igiharuro kigizwe ni biharuro bine :igiharuro rimwe(1) nubusa butatu (000).
[Category:Ibiharuro]]
Inyika
Inyika  (Malapterurus electricus) ni igikoko kiri m'ubwoko bw'ifi.
Mugisomeka
Mugisomeka ni uruzi ruri m'Uburundi.
IProvense ya Cibitoke
Intara ya Cibitoke iri mu Ntara cumi n'Umunani zigize Uburundi.
Intara ya Cibitoke igizwe n'ama Komine atandatu ari yo akurikira:
-Buganda -Bukinanyana -Mabayi -Mugina -Murwi -na Rugombo
Intara ya Cibitoke ikaba ihana imbibe n'intara ya Bubanza, Kayanza RDC ndetse n'igihugu ca Rwanda.
Isasu
Isasu (Redunca redunca) ni igikoko co mw'ishamba kimeze nk'impene.
IProvense ya Bururi
Intara ya Bururi iri muntara cumi n'umunani zigize Uburundi. Igizwe n'amakomine atandatu ariyo: Bururi, Matana, Mugamba, Rutovu, Songa na Vyanda. Umugwa mukuru akaba ari Bururi. Bururi ihana urubibe n'intara ya Rumonge muburengero.
Aa paleacea
Aa paleacea ni igiterwa gifise amashurwe canke udusharo.
IProvense ya Bururi
Ibibanza vy'iratiro : - suruse ya Nil na piramide mu Rutovu - amashuha mu Rutovu - ishamba c'imeza rya Bururi
Bururi izwi nk'intara yavuyemwo abakuru b'igihugu c'uburundi babasirikare inyuma y'ukwikukira kw'uburundi mu 1962. Batwaye bakurikirana guhera mu mwaka w'i 1966 gushika mu 1993 vyisubiriza kandi kuva mu 1996 gushika mu 2003.
Abo bakuru b'igihugu akaba araba bakurikira:
- Michel Micombero (1940-1983) - Jean-Baptiste Bagaza (1946-2016) - Pierre Buyoya (1949-2020)
Irlanda
hh European country, extended for 78.000 km2 in most. Dublin is the capital.
Aa riobambae
Aa riobambae ni igiterwa co mu bwoko bw'amashurwe akoreshwa ugutandukanye kandi ahatandukanye.
Abahutu
Abahutu : Ubwoko bw'Abahutu ni ubwoko bw'abantu buboneka mu karere ka Afirika y'ibiyaga binini (mu Burundi, mu Rwanda, muri Repuburika iharanira intwaro rusangi ya Kongo, muri Tanzaniya be n'agace ko mu Buganda).
Mu Burundi no mu Rwanda, abahutu ni bo bagize igice kinini c'abantu baba muri ivyo bihugu.
Mu binjana n'ibindi vyagiye birakurirana, biravugwa ko abahutu be n'abatutsi(ubundi bwoko buri muri ako karere) bagiye bararwana gushitsa hatanguye intwaro y'abami iyo ikaba yari ihurikiyemwo ubwo bwoko bwose.
Abahutu n'abatutsi bafise imico n'imigenzo imwe. N'imbere yuko haza igikirisu, kandi bavuga indimi zigomba gusa : mu rwanda bavuga ikinyarwanda, Mu Burundi bakavuga ikirundi. Abahutu bari batunzwe ahanini no kurima, kudandaza n'utundi mugihe abatutsi bari aborozi cane cane b'inka. Iciyumviro c'amacakubiri cagiye gukomezwa n'abakoroni. Hagiye haraba intambara nyinshi zifatiye kuriryo vangura ry'amoko aho twovuga ihonyabwoko ryakorewe abahutu 1972 Mu Burundi hamwe n'ihonyabwoko ryakorewe abatutsi 1994 Mu Rwanda.
Inkomoko be na kahise Ingene baboneka kumubiri Muri poritike be no mu bikorwa vya reta Ayandi makuru
Aa rosei
Aa rosei ni icatsi.
Kanywambeho
Kanywambeho ni uruzi ruri m'Uburundi.
Ikambari
Ikambari canke isomvyi (Clarias gariepinus) ni ifi zirobwa mu nzuzi zo mu Burundi; cane cane mu tugezi ahantu haba hagwiriye ivyatsi biboze. no mu kiyaga ca Tanganyika zirabonekayo ariko ho zirakura cane gusumvya izo mu tugezi. Ifise urukoba runyerera cane ikiva mu mazi kandi nta bigaragamba ifise.
IProvense ya Karuzi
Intara ya Karuzi iri muntara cumi n'indwi z'Uburundi.
Filipine
Filipine, canke Republika ya Filipine ni igihugu kiri muri Aziya.
IProvense ya Gitega
Intara ya Gitega iri muntara cumi n'indwi z'Uburundi, ikaba ifise kirometero kwadaro 1,979 kandi ibamwo abantu 725,223 (2008). Ifise ama Komine 11 zigabuyemwo zone 32 n' imitumba (Corine) 265.
Impongo
Impongo (Tragelaphus scriptus) ni igikoko kiba mw'ishamba kikagira amahembe maremare cane kigasa nk'impene.
Aa schickendanzii
Aa schickendanzii ni gutera.
Ralphie May
Ralph Duren "Ralphie" May (* 17.2.1972, Chattanooga, Tennessee).
Ingeregere
Ingeregere (Philantomba monticola) ni igikoko kimeze nk'impene ,kiba mw'ishamba, kirabangutse cane kandi inyama zaco barazirya, kandi ziraryoshe cane.
Bishunzi
Bishunzi ni uruzi mu Uburundi.
Jim Meskimen
James Ross "Jim" Meskimen (* 10.9.1959, Los Angeles, California).
IProvense ya Kayanza
Intara ya Kayanza iri muntara cumi n'indwi z'Uburundi.
Gacucu
Gacucu ni uruzi gwo m 'Uburundi.
Ninoslav Marina
Ninoslav Marina (Skopje, Republic of Macedonia, September 25, 1974) is the Rector of the University of Information Science and Technology located in Ohrid, Republic of Macedonia.
UBUZIMA
Inyuma yo guheza igice ca mbere c’amashure ya kaminuza mugisata ca Electronical engineering kuri UKIM Skopje NM yaronse Ph.D kuri Ecole Pocytechnique Fédérale de Lausanne ( E.P.E.L ) mu mwaka wa 2014. Mubucuti yagiranye na Nokia research Centre muri Helsinki, ubumenyi bwiwe bwari mu vyigwa vy’itumatumanako n’ishirwamungiro muri wireless communications. Ninoslav Marina yari umuyobozi wa R & D muri Sowoon Technologies kuva 2005 – 2007. Kuva muri 2007 – 2008 yariko aragendera umunyeshure kuri Kaminuza yo muri Hawai i Manoa. Ivyo biheze kuva 2008 - 2009 yakoze nk’umudogoteri w’umushakashatsi muri Kaminuza ya Oslo. Mugihe co kuva muri 2010 – 2012. Ninoslov Marina yariko agendera position y’abadogoteri y’ubushakashatsi ikorana na Kaminuza Princeton. Nanubu aracagendera Princeton mumvo y’ubushakashatsi.
IVY’UBUSHAKASHAKA YA SHITSEKO
Prof. Marina yarigishije mumakaminuza mirongo ibiri harimwo Leta  nzuzubumwe, ubuyapani, Ubwongereza, Isirayeri, Uburusiya, Brazil, Hong Kong, Norway, Fineland, Poritigale hamwe na Repubulika ya  ceke. Arafise umwete uhambaye hamwe n’ubuhinga muri Fund raising biciye muma Repubulika atandukanye akora bene ivyo bikoresho hamwe n’amahinguriro. Vyiyongeyeko amaporogarame nka Swiss CTI  Swiss  NSF, Comisiyo y’ uburayi hamwe na ajanse y’uburayi ijejwe ivy’ikirere. Yarabaye umuhinga asuzuma akanasubiramwo muri comisiyo y’uburayi ya 6 na 7 muri porogarame y’inyubako. Dr Marina ni umwe mubagize Institute of Electronical and electronics engeneers (IEEE) akongera akaba umwe mubashinze ubugira kabiri ikigabane ca makedoniya ca (IEEE) mumajambo y’itumatumanako ry’amashirahamwe.
Ifumberi
Ifumberi (Cephalophus silvicultor) ni igikoko kijya gusa n'ihene, abenshi bakunze kuyirya.
Jim Varney
James Albert "Jim" Varney (* 2.10.1949, Lexington, Kentucky).
Aa weddelliana
Aa weddelliana ni icatsi kigira amashurwe meza.
Aa trilobulata
Aa trilobulata ni gutera.
Ikiyingiyingi
Ikiyingiyingi
Gucika ikiyingiyingi birashika kenshi muri Leta Zunze Ubumwe z’Amerika. Abakozi bo mu buvuzi baravura kandi bagakiza iyo ndwara babicishije mu kuvugana n’umurwayi, mu kumuha imiti, canke ivyo uko ari bibiri. Ni waba uzi umuntu arwaye gutyo, mwereke ko ubabaye umushigikire, mutege amatwi umwumvirize, wongere umuhanure kuvugana n’abakozi bo mu buvuzi.
Gahahe
Gahahe ni uruzi ruri m'Uburundi.
Abdominea minimiflora
Abdominea minimiflora ni gutera.
Gasuga
Gasuga ni uruzi gwo m'Uburundi.
Blake Clark
Blake Clark (* 2.2.1946, Macon, Georgia).Blake Clark n'umukinyi akongera akaba n'uwutegura filime afise ubwenegihugu bwa Amerika yavutse itariki 2/2/1946 i Macon muri Géorgie.
IProvense ya Kirundo
Intara ya Kirundo iri muntara cumi n'indwi z'Uburundi.
Acampe carinata
Acampe carinata ni gutera.
Kaduduri
Kaduduri ni uruzi ruri mugihugu c'Uburundi.
Acampe cephalotes
Acampe cephalotes ni gutera.
Kanyamanza
Kanyamanza ni uruzi ruri mugihugu c'Uburundi.
Muyinga
Muyinga ni igisagara kimwe mubisagara bigizebigihugu c'Uburundi.
Croacia
Croacia ni igihugu kiri k'umugabane w'Uburaya.
Acampe hulae
Acampe hulae ni gutera.
Moshchena
Moshchena n'umuji mu Ukraine.
Kwiyahura
Kwiyahura
Iyo abantu bacitse ibiyingiyingi canke barwaye indwara zindi zo mu mutwe, bashobora kugerageza kwikomeretsa canke kwiyica.
Rimwe na rimwe abantu biyahura kubera ko babona umenga n’ubuhungiro bw’ingorana barimwo canke bw’ububabare, ishavu, ivyo biyotsa, kuba ruhebwa canke nyamwigendako. Abantu baraheza bakiyumva nk’abari mu munyororo canke barengewe n’ibintu iyo bibaza ko ibintu bitazopfa bibaye vyiza gusumba canke ataco bashobora gukora kugira ngo bahindure ibintu n’ibindi. Ivyo birababangamira bikababuza kubona inyishu zibereye kandi zogira akamaro. Mu bwenge bwabo ntibipfuza gupfa ariko barondera aho bohungira. Abantu biyahura ntibabona ko bashobora guhindura ibibahanze canke ngo bamenye ingene bokwikura ivyiyumviro bibatuma bihebura.
Abahinga bavyigiye barashobora gufasha abantu kugira basubirane akanovera k'ubuzima, ubuzima bwabo bugasubira kubona intumbero kandi bakagira icitegererezo c'ubuzima bwabo. Kwiyahura rero ahanini biva k'umwiheburo urengeje, bigatuma yumva yopfa hakuguma mur'ayo magorwa.
Kwiyahura bikorwa mu buryo butandukanye: hari abisungaza ku kiziriko, hari abicumita cank bakirasa, hari abiha uburozi, hari n'abitega imiduga, n'ibindi.
Kanzigiri
Kanzigiri ni uruzi ruri mugihugu ciza c'Uburundi.
IProvense ya Makamba
Intara ya Makamba iri muntara cumi n'indwi z'Uburundi, ikaba ifise ibirometero 1,960 kandi ituwemwo n'abantu 430,899 (2008).
nyanzalac bukeye
Ngozi
Ngozi ni igisagara kiri mugihugu c'Uburundi.
IProvense ya Muramvya
Intara ya Muramvya iri muntara cumi n'indwi z'Uburundi.
Ubuganda
Ubuganda ni igihugu kiri muri Afirika.
Rudoviko Rwagasore
Umuganwa Rudoviko RWAGASORE
Rudoviko RWAGASORE yavutse itariki 10 nzero 1932 mu ntara ya Gitega. Yavyawe n'umwami MWAMBUTSA n´umwamikazi Tereza KANYONGA. Ahejeje kaminuza 1956 yaciye ataha i Burundi aca ashinga umugambwe UPRONA kugira ngo agwanye Ababirigi.
Matovu
Matovu ni uruzi mu Uburundi.
Bugezi
Bugezi ni uruzi ruri m'Uburundi.
Matonyango
Matonyango ni uruzi mu Uburundi.
Makamba
Makamba ni igisagara kimwe mubisaga bigize igihugu c'Uburundi.
Boliviya
Boliviya ni igihugu kiri muri Amerika.
Trpinja
Trpinja ni igisagara co muri Croacia.
Casokwe
Casokwe ni uruzi mu Uburundi.
Coganyana
Coganyana ni uruzi mu Uburundi.
Virus
Virus  : Agahimba ntagaburwa kerekana imero y’ikintu kakagira inkomezi zo guhindura canke gusubiriza agace karanga akamere nkomoko k’ikinyabuzima.
Ibiyayura umutwe
Ibiyayura umutwe ni ibintu bihindura ingene umubiri wawe usanzwe ukora. Bironona amagara kandi biragoye kuvyihanganira no kubiheba mugihe ubifata kenshi.
Inzoga hamwe n’ibiyayuramutwe bimwe bimwe biratuma umuntu yihebura, n’ukuvuga yuko bishobora gutuma umuntu yumva ko yijiriwe, agira ivyiyumviro bibi, canke acika ikiyingiyingi. Rimwe na rimwe abantu bijiriwe canke bihebuye baca banywa inzoga zikaze kugira ngo bibagire ingorane bafise canke bagabanye ububabare, ariko ntibabone ko ivyo bituma bihebura gusumba canke indwara yabo yongerekana. Ibiyayura mutwe ni ibintu umuntu yihereza bigatuma umubiri wiwe ukora ugutandukanye n'uko wohora ukora, ikigo kijejwe amagara y'abantu kw'isi OMS kivuga ko buri mwaka ibiyayura mutwe vyica za miliyoni z'abantu kw'isi nzima.
Cuhirwa
Cuhirwa ni uruzi mu Uburundi.
Ubugiriki
Ubugiriki canke Ubugereki ni igihugu kiri kumugabane w'Uburaya.
Acampe pachyglossa
Acampe pachyglossa ni gutera.
Majaba
Majaba ni uruzi mu Uburundi.
Acampe rigida
Acampe rigida ni gutera.
Vyambo
Vyambo ni uruzi mu Uburundi.
Ruyigi
Ruyigi ni igisagara kimwe mubisagara bigize igihugu c'Uburundi. Kandi Ruyigi ni intara imwe mu ntara zigize igihugu c'Uburundi Abanyagihugu: 44.220 (2022)
Acampe praemorsa
Acampe praemorsa ni gutera.
IProvense ya Muyinga
Intara ya Muyinga iri muntara cumi n'indwi z'Uburundi.
Ruhendano
Ruhendano ni uruzi mu Uburundi.
Ruzibazi
Ruzibazi ni uruzi ruri mugihugu c'Uburundi.
Mashigiko
Mashigiko ni uruzi mu Uburundi.
Bujumbura
Bujumbura ni umurwa mukuru w'igihugu c'Uburundi mu vyerekeye Ubutunzi.
Bujumbura ni umurwa mukuru w'uburund i muvyerekeye Ubutunzi inyuma y'aho Gitega ibaye umurwa mukuru wa politike. Nico gisagara cambere kinini mu Burundi kigatera caguka. Muri 2008 cari gifise uburinganire bungana n'ibirometero kwadarato 87 ubu naho kikaba kigeze ku birometero kwadarato 127. Ico gisagara cahora gifise ama komine 13 Ubu naho kikaba gifise ama komine 3 inyuma y'ingaburo nshasha y'ico gisagara. Ayo makomine atatu akaba ari Muha, Mukaza na Ntahangwa. Komine Ntahangwa ikaba iherereye mu buraruko bw'ico gisagara ikagarukira ku ruzi Ntahangwa, komine Mukaza nayo ikaba iherereye hagati, ikaba iri hagati y'uruzi Ntahangwa na Muha.Komine Muha Iherereye mu bumanuko bw'ico gisagara igahera ku ruzi Muha itera imanuka.
Bujumbura nyene kikaba arico gisagara kirangwamwo ikibuga c'indege mpuz' amakungu Melchior Ndadaye.
Argentine
Argentine (Alijantine) ni igihugu kiri muri Amerika y'epfo.
Acampe ochracea
Acampe ochracea ni gutera.
Acampe joiceyana
Acampe joiceyana ni gutera.
Chili
Chili ni igihugu kiri muri Amerika.
Musivyu
Musivyu ni uruzi ruri mugihugu c'Uburundi n'Urwanda.
Uruguay
Uruguay ni igihugu kiri muri Amerika.
Mutsindozi
Mutsindozi ni uruzi rumwe munzuzi ziri m'Uburundi na Tanzaniya.
Murugoti
Murugoti ni uruzi mu Uburundi.
IProvense ya Ngozi
Intara ya Ngozi iri muntara cumi n'indwi z'Uburundi.
Acanthopteroctetes bimaculata
Acanthopteroctetes bimaculata ni ikinyungunyungu (butterfly).
Muremure
Muremure ni uruzi rwo mugihugu c' Urwanda no mugihugu c'Uburundi.
Kayanza
Kayanza ni igisagara kiri mugihugu c'Uburundi.
Mumigomera
Mumigomera ni uruzi ruri m'Uburundi.
Munyegero
Munyegero ni uruzi ruri m'Uburundi.
IProvense ya Mwaro
Intara ya Mwaro iri muntara cumi n'umunani z'Uburundi. Intara ya Mwaro yavutse italiki 20 Nzero mu mwaka w' 1999 bagabuye kubiri intara ya Muramvya.
Imvukira z’iyo ntara zariyungunganije zirashiraho Kaminuza y’I Mwaro mu mwaka wa 2001. Iyo Kaminuza ifise icicaro cayo mu Kibumbu, misiyoni iri mu za mbere za kera mu Burundi.
Ikinyarwanda
Ikinyarwanda ni ururimi rw'abanyarwanda, ruvugwa kugataka k'Urwanda mumpande zose zigize iguhugu c'Urwanda. Ikinyarwanda gisa n'Ikirundi, ururimi rw'i Burundi, rukanasa n'Igiha cyo muri Tanzaniya. Nkico umuhungu umwe yitwa AMANI Nasson twasanzIkinyarwanda ni ururimi rw'abanyarwanda, ruvugwa kugataka k'Urwanda mumpande zose zigize iguhugu c'Urwanda. Ikinyarwanda gisa n'Ikirundi, ururimi rw'i Burundi, rukanasa n'Igiha cyo muri Tanzaniya. Nkico umuhungu umwe yitwa AMANI Nasson twasanze avuga. kuwushaka kumenya vyinshi kugiha yoturondera kuri email: amannassonmukosa25@gmail.com
Interahamwe
Interahamwe ni imbaraga z'abaturage b'abahutu b'abextremist b'igihugu c'u Rwanda. Mw'itsembabwoko ry'1994, Interahamwe zishe abatutsi (n'abahutu bateranije abatutsi) miliyoni. Interahamwe zise abatutsi inyenzi n'inzoka, na zise abahutu batari abatutsi ibyitso. Kuberako, zihisha muri Kongo. Zishaka gutsembesha abatutsi ibyuma n'imipanga.
IProvense ya Rutana
Intara ya Rutana iri muntara cumi n'indwi z'Uburundi.
Dong Hoi
Dong Hoi ni umu-hana muri Vietnam.
Krasnodar
Krasnodar (ikirusiya: Краснодар) ni igisagara kiri mugihugu c'Uburusiya.
Mukagera
Mukagera ni uruzi mu Uburundi.
Mukinashoza
Mukinashoza ni uruzi mu Uburundi.
Trojany
Trojany ni igisagara kiri mugihugu ca Pologne.
Bururi
Bururi ni intara yo mu bumanuko bw'igihugu c'Uburundi
Inandurwe
Inandurwe ni uruzi]gwo m'[[Uburundi.
IProvense ya Ruyigi
Intara ya Ruyigi iri muntara cumi nindwi z'Uburundi.
Rutana
Rutana ni ikomine iri muntara ya Rutana nyene. Iyo komine ifise imitumba mirongo itatu n'umunani.
Muramvya
Muramvya ni igisagara kimwe mubisagara bigize igihugu c'Uburundi. Kikaba kiri mugihugu hagati, ndetse muramvya yarabaye umugwa mukuru wa CAMI kungoma y'Abami.
.
Ububirigi
Ingoma y’Ububirigi ni igihugu c'Uburaya y'uburengero gisangiye imbibe n'Ubufaransa, Ubuholandi, Ubudagi, na Luxembourg
Venezuela
Venezuela ni igihugu kiri muri Amerika. Umurwa mukuru: Caracas.
Inkoronko
thumb|INKORONKO Inkoronko (Hippotragus equinus) ni igikoko gifise amahembe nk'impene.
Urupapuro nyamukuru
Izindi ndimi zo muri Afirika zitandikwa cane kumbuga ngurukanabumenyi
Afrikaans · Akan · አማርኛ · Bamanankan · Chi-Chewa · chiShona · chiTumbuka · Ɛʋɛ · Fulfude · Gĩkũyũ · هَوُسَ · Ìgbo · isiXhosa · isiZulu · Kinyarwanda · Kiswahili · Kongo · Lingala · Luganda · Malagasy · Oromoo · Sängö · seSotho · Sesotho sa Leboa · Setswana · SiSwati · Soomaaliga · ትግርኛ · Tshivenda · Twi · Wolof · Xitsonga · Yorùbá
__INDEX__ __NEWSECTIONLINK__
Évariste Ndayishimiye
Umukuru w'igihugu c'Uburundi Mukunzi Nsabimana Ken Blein (ikiyago) 18:38, 24 Ruhuhuma 2023 (UTC)
SOSUMO
Ihinguriro Mukunzi Nsabimana Ken Blein (ikiyago) 18:49, 27 Ruhuhuma 2023 (UTC)
Isoko rikuru ryo mu gisagara ca Bujumbura
Mu gihugu c'Uburundi igisagara ça Bujumbura kw'isoko rikuru riheruka gusha. Isoko rikuru rya Bujumbura riri hagati mu gisagara ca Bujumbura aho benshi mubahazi canke mubahatembera bahazi nka (Centre ville) ni ahantu hahurira abantu benshi cane mu micungararo itandukanye y'igihugu cane. Hari ibituro vyamamodoka yunguruza abantu mu zindi ntara zo mu Burundi. Isoko rikuru rya Bujumbura ryahiye igenekerezo rya 27/01/2013 ahahiriye ibintu vyinshi bituma nabantu benshi bahahombera ivyabo. Imbere yaho iryo soko risha ryari isoko rinini riteye igomwe kandi ryahurumbirwa nabantu benshi bavuye mu mihingo itandukanye y'igihugu cacu c'Uburundi. Abanyamahanga nab'Abarundi bose baraboneka mu micungararo y'iryo soko kandi ni kubera hegeranye nahantu hari ama hoteri, uburiro kandi iruhande yaho bakorera amaterefone aho bikunze kwita kuri Bata. Iryo soko ryegeranye nama komine ya Bujumbura nka Rohero, Asiatique kandi ikaba iri muri zone ya Rohero.
IKIRERE N'IBIDUKIKIJE
IKIRERE                                                                                                                 Turi mu bihe vyihindagurika vy'ibihe, hari igihe imvura igwa canke izuba ikaka.Izuba rirasa ari ryinshi kandi turi mu bihe vy'imvura, kenshi na kenshi izuba rirasa mugatondo hama kumugoroba imvura rikagwa.Mu burundi, dufatiye mu gisagara ca Bujumbura-Maire, izuba irashobora kuba iriko iraka utuvura tukagwa.Mu mwaka uheze mu mpera z'umwaka aho  twari twiteze imvura igwa siyo yaguye.Kuriyo mvo ivyokurya vyaciye bitankura kubura no kuzimba.Mu burundi, dufatiye mu gisagara co hagati ca Bujumbura-Mairie mu Gatumba bahangamiwe n'impanuka y'imvura zikomoka  kumindagurika y'ikirere,bica bituma yuko amazu atwagwa.Ikindi naco, imvura n'izuba birafise akamaro kanini mu buzima bw'abantu ahanini  mub'iterwa
Ikirere ca Rumonge
Rumonge, nk'intara, ihana imbibi n'intara ya Bujumbura mu majaruguru, intara ya Makamba mu majepfo, intara ya Bururi mu burasirazuba yamara mu burengerazuba, intara ya Rumonge ihana imbibi na Repubulika Iharanira Intwaro Rusangi ya Kongo.
Ku rundi ruhande, intara ya Rumonge ni imwe mu zo mu Burundi ziherereye ku nkombe z'ikiyaga ca Tanganyika, kandi ifite icambu cakira amato ava mu bihugu nka Tanzaniya, Republika Iharanira Intwaro Rusangi ya Kongo, Malawi na Zambiya.
Rumonge ni kamwe mu turere two mu Burundi dufite ubutaka bwimbuka cane. Hano hari imisozi, ibiyaya, inzuzi na Tanganyika.
Ikirere ca Rumonge kirashushe kandi kigakanya bisanzwe. Ubushuhe buri hagati ya dogere selisiyusi 18 na 33 ukabona impuzandengo y'imvura ya mm 800 kugeza 1200 kumwaka. Hamwe n'imvura yizewe, abarimyi barashobora kurima no kwimbura. Imvura itangira muri Gitugutu ikarangira muri Rusama.
Igihe c'impeshi kigeze (Ukwakira kugeza Gicurasi), amazu canke amashure bikunze gutwarwa n’imvura y’umwuzure mu turere dutandukanye tw’intara ya Rumonge, ariko kandi n’ibiti bifata insinga z’umuyagankuba wa REGIDESO.
Honduras
Honduras ni igihugu kiri muri Amerika.
Urupapuro nyamukuru
Ikirere ca Rumonge
Igihe c'urushana gikurikirwa n'igihe c'izuba arico twita igihe c'ici. Ici ritangura cane cane muri Ruheshi kugeza muri Nyakanga aho dusanga haba hari izuba ryinshi. Ntahonsigaye (ikiyago) 19:11, 30 Ndamukiza 2023 (UTC)
Bamba
Bamba ni igisagara kiri muri komine Musigati intara ya Bubanza, mu burengero bushira uburaruko bw'Uburundi.
Nouvelle-Zélande
Nouvelle-Zélande (icyongereza: New Zealand) ni igihugu co muri Oceania.
Novossibirsk
Novossibirsk (ikirusiya: Новосибирск) ni igisagara kiri m'Uburusiya.
Bihembe
Bihembe ni igisagara kiri m'Uburundi.
Bihembe, ni ijambo kandi rikoreshwa cane mu manza canke mu mvugo zisanzwe. Mu gusaba umugeni, mw'ijambo bavuga ngo " Ndabasavye inka, inka atari Bihembe, inka muntu. Aha rero, Bihembe ni ikigereranyo c'inka.
Ikigabane ca 29
Yakobo ahura na Rakeri
1 Yakobo arahaguruka, agenda mu gihugu ca bene Kedemu. 2 Araraba, abona iriba muri ako karere. Hariho imigwi itatu y'ibitungwa bitobito biryamye hambavu y'iryo riba, kuko ari ho vyashokera. Iryo riba ryari ripfundikijwe ibuye rinini. 3 Bahengera ubusho bwose bumaze gutororokana, bagatembagaza iryo buye ripfundikiye iriba, bagaheza bagashora ibitungwa; bihejeje kunywa bagaca basubira gupfundikira rya riba. 4 Yakobo arababaza ati: «Bavukanyi, mbega muri aba hehe?» Bavuga bati: «Turi abo i Harani.» 5 Ababaza ati: «None mwoba muzi Rabani mwene Nahori?» Bishura bati: «Turamuzi.» 6 Arababaza ati: «None arakomeye?» Bishura bati: «Arakomeye; mbere ng'urya n'umukobwa wiwe Rakeri azanye ibitungwa bitobito.» 7 Asubizayo ati: «Ehe haracari kare, ntiharagera ko mwegeranya ibitungwa bininibinini, nimushore ibitobito muheze muje kuba muraragiye.» 8 Bamusubiza bati: «Ntitubishobora igihe ubusho bwose butaratororokana, kuko ni ho baheza bagatembagaza ibuye, bakarikura kw'iriba, tukabona gushora ibitungwa bitobito.» 9 Yari akivugana na bo igihe Rakeri yashika azanye ibitungwa bitobito vya se, kuko yari umwungere. 10 Yakobo yabaye akibona Rakeri umukobwa wa inarume Rabani, be n'ubusho bwa inarume Rabani, yegera iriba, atembagaza rya buye ryari ripfundikiye iriba, ashora ibitungwa bitobito vya inarume Rabani. 11 Yakobo agwa mu nda Rakeri, aca araturikisha ararira. 12 Yakobo amenyesha Rakeri ko ari mwenewaboa na se wiwe, kandi ko ari umuhungu wa Rebeka. Na we aca yiruka kubibwira se. 13 Rabani yumvise inkuru ya mwishwawe Yakobo, yiruka kumusanganira, amugwa mu nda, aramusoma, araheza amujana i muhira iwe; Yakobo yiganira Rabani ivyo bintu vyose. 14 Hanyuma Rabani amubwira ati: «Ni ivy'ukuri, uri igufa ryanje, uri umubiri wanje.» Yakobo agumana na we ukwezi kwose.
Otiophora rupicola
Otiophora rupicola ni gutera.
Ikigabane ca 29
15 Rabani abwira Yakobo ati: «None, ngo ni uko uri mwenewacu uzonkorera ku busa? Mbwira ico nzoguhemba.» 16 Rabani yari afise abakobwa babiri. Umukuru yitwa Reya, umutoyi na we akitwa Rakeri. 17 Reya ntiyari akeye mu maso, Rakeri na we yari afise imero ihimbaye, aryoheye ijisho. 18 Yakobo agomwa Rakeri. Avuga ati: «Nzogukorera imyaka indwi umpe Rakeri, umwigeme wawe mutoyi.» 19 Rabani avuga ati: «Vyoba vyiza ndamuhaye wewe hako ndamuha uwundi mugabo; gumana nanje rero.» 20 Yakobo akora imyaka indwi ngo ace Rakeri, ayibonamwo imisi mikeyi kuko yamukunda cane. 21 Yakobo abwira Rabani ati: «Mpa umugore wanje, ndamurongore, kuko igihe twasezeranye kirageze.» 22 Rabani akoranya abantu bose b'aho hantu, abagirira umusi mukuru, arabazimana. 23 Ahengera ku mugoroba, afata umwigeme wiwe Reya amuzanira Yakobo, na we aramurongora. 24 Rabani atanga incoreke yiwe Zirepa, ayiha umukobwa wiwe Reya ngo imukorere. 25 Bukeye mu gitondo, Yakobo abona ni Reya aratangara. Abwira Rabani ati: «Wangiriye ibiki? Sinari nagukoreye ngo umpe Rakeri? None ni kuki wampenze?» 26 Rabani avuga ati: «Aha iwacu ntidutanga umutoyi ngo ace ku mukuru, ivyo ntibigirwa. 27 Banza umarane indwi n'uwo, tuzoheza tuguhe n'uwo wundi, hanyuma uzonkorere iyindi myaka indwi.» 28 Yakobo abigenza gutyo. Araheza amara indwi mu nkinga ari kumwe na Reya, hanyuma Rabani amushingira Rakeri umukobwa wiwe. 29 Rabani aha Rakeri umukobwa wiwe incoreke yiwe Bireha ngo imukorere. 30 Yakobo arongora na Rakeri, aba ari we akunda gusumba Reya. Yongera gukorera Rabani iyindi myaka indwi.
Abana ba Yakobo
31 Umukama abona ko Reya adakundwa, aramurondora, Rakeri na we aragumbaha. 32 Reya arasama inda, avyara umuhungu, amwita Rubeni kuko yibwira ati: «Umukama yabonye ukuntu nkengerwa, noneho ubu umugabo wanje agiye kunkunda.» 33 Asama iyindi nda, avyara umuhungu, avuga ati: «Koko, Umukama yarumvise ko nankwa, none aranyongeye uwu na we.» Araheza amwita Simeho. 34 Yongera gusama iyindi nda, avyara umuhungu, avuga ati: «Ubu hoho umugabo wanje azonkundwakaza kuko ndamuvyariye abahungu batatu». Kubera ico, amwita Revi. 35 Yongera gusama iyindi nda, avyara umuhungu, avuga ati: «Ubu nzohayagiza Umukama», araheza amwita Yuda. Aca aba arareka kuvyara.
Buramata
Buramata ni igisagara mu Uburundi.
Butanuka
Butanuka ni igisagara mu Uburundi.
Bubanza
Bubanza ni intara imwe mu ntara 18 zigize igihugu c'uburundi. Bubanza kandi ni igisagara muri iyo ntara nyene, mu Burundi. Intara ya Bubanza itumbereye mu burengero bw'Igihugu ikaba ihana imbibe N'intara za Kayanza, Cibitoke, Bujumbura na Muramvya n'igica ca Republika iharanira intwaro Rusangi ya Kongo (RDC).
IProvense ya Bujumbura Mairie
Intara ya Bujumbura Mairie iri muntara cumi n'indwi z'Uburundi.
Butega
Butega ni igisagara mu Uburundi.
Indonyi
Indonyi (Kobus ellipsiprymnus defassa) ni igikoko gifise amahembe maremare kikamera ariko nk'impene.
Buyongwe
Buyongwe ni igisagara mu Uburundi.
Imamfu
Imamfu (Pan troglodytes shweinfurtii) ni igikokokumeze nk'umuntu.
Cabire
Cabire ni igisagara mu Uburundi.
Ikigahugahu
Ikigahugahu (Musophaga rossae) ni igikoko (igiguruka) gifise amabara yirabura, ayatukura nay'ubururu !
Gahinasazi
Gahinasazi ni umudugudu (umutumba) uri muri Komini ya Musigati mu Ntara ya Bubanza mu majyaruguru y'uburengerazuba bw'Uburundi.
Intare
Intare or Intambwe (Panthera leo) ni igikoko kiba mw'ishamba, gifise inguvu nyinshi. Bacita kandi umwami w'ibikoko, canke umwami w'ishamba kuberako gikaze aho kiri ibindi bikoko birahatinya, ni igikoko kibangutse cane kuruta ibindi bikoko. Intare irya inyama na cane cane z'ibindi bikoko.
Gahise
Gahise ni igisagara mu Uburundi.
Ikigabane ca 30
1 Rakeri abonye ko atavyariye Yakobo, agirira ishari mukuruwe; araheza abwira Yakobo ati: «Mpa abahungu, ahandiho ngiye gupfa.» 2 Yakobo ashavurira Rakeri, amubwira ati: «Mbega jewe mbaye mu kibanza c'Imana, Yo itahaye inda yawe uruvyaro?» 3 Rakeri avuga ati: «Ng'iyo incoreke yanje Bireha, ryamana na we aheze avyarire ku bibero vyanje, nanje nzoronke uruvyaro kubera we.» 4 Amuha rero incoreke yiwe Bireha ngo imubere umugore, Yakobo aryamana na we. 5 Hanyuma Bireha asama inda, avyarira Yakobo umuhungu. 6 Rakeri avuga ati: «Imana yantunganirije kandi yumvise ijwi ryanje irampa umuhungu». Kubera ico, amwita Dani. 7 Bireha, incoreke ya Rakeri, asama iyindi nda, avyarira Yakobo umuhungu agira kabiri. 8 Rakeri avuga ati: «Narwanye na mukurwanje indwano z'Imana, ngirako ndamutsinda». Aca amwita Nefutari.
9 Reya abonye ko atakivyara, afata incoreke yiwe Zirepa ayiha Yakobo ngo imubere umugore. 10 Zirepa, incoreke ya Reya, avyarira Yakobo umuhungu. 11 Reya avuga ati: «Ndaronse umugisha», aca amwita Gadi. 12 Zirepa, incoreke ya Reya, avyarira Yakobo umuhungu agira kabiri. 13 Reya avuga ati: «Mbega amahirwe ngize! Nkako, abandi bigeme bazonyita muhirwe!», aca amwita Asheri.
14 Mu gihe c'ukwimbura ingano, Rubeni aragenda, yaha umukundanya mw'ishamba, araheza awuzanira nyina wiwe Reya. Rakeri abwira Reya ati: «Ndagusavye ungabanirize kuri uwo mukundanya w'umuhungu wawe.» 15 Reya amusubiza ati: «Wagize kunca ku mugabo, none untware n'umukundanya w'umuhungu wanje?» Rakeri avuga ati: «Yakobo nakurarire muri iri joro, nawe umpe uwo mukundanya w'umuhungu wawe.» 16 Ku mugoroba, Yakobo arashika avuye mu mirima, Reya arasohoka aja kumusanganira amubwira ati: «Uyu musi utaha iwanje, kuko nagwatirije umukundanya w'umuhungu wanje kugira ngo ndakuronke.» Araheza iryo joro aryamana na we. 17 Imana irumvira Reya, asama inda, avyarira Yakobo umuhungu agira gatanu. 18 Reya avuga ati: «Imana irampemvye kuko nahaye umugabo wanje incoreke yanje», aca amwita Isakari. 19 Reya asubira gusama inda, avyarira Yakobo umuhungu agira gatandatu. 20 Reya avuga ati: «Imana yampaye ingabirano nyayo! Ubu noneho umugabo wanje agiye kuzobana nanje, kuko ndamuvyariye abahungu batandatu», aca amwita Zaburoni. 21 Mu nyuma avyara umukobwa, amwita Dina.
22 Imana iribuka Rakeri, Imana iramwumvira, izibura inda yiwe. 23 Arasama inda, avyara umuhungu, avuga ati: «Imana iranteturuye!» 24 Amwita Yozefu, yibwira ati: «Ese Umukama yonyuhirira uwundi muhungu!»
25 Rakeri amaze kuvyara Yozefu, Yakobo abwira Rabani ati: «Ndekura ngende, ntahe iwanje mu gihugu canje. 26 Mpa abagore banje n'abana banje nakoreye, mpeze nigire. Urazi ibikorwa nagukoreye.» 27 Rabani amubwira ati: «Ndagusavye! Ese nogira iteka mu maso yawea! Narahishuriwe ko Umukama yampezagiye kubera wewe.» 28 Yongera avuga ati: «Mbwira impembo yawe nzoyiguha.» 29 Amubwira ati: «Urazi ukuntu nagukoreye, n'ukuntu ubusho bwawe bwabaye kubera jewe. 30 Ntaraza, itunga ryawe ryari rikeyi. Ariko maze gushika ryaciye rigwira riba ryinshi, n'Umukama araguhezagira. None nk'ubu nzokorera urugo rwanje ryari?» 31 Rabani avuga ati: «None nzoguha iki?» Yakobo yishura ati: «Nta co uzompa. Niwangirira ico ngira ndakubwire, nzosubira kukuragirira n'ukukurabira ibitungwa vyawe.
32 Uno musi ndagendura ibitungwa vyawe vyose, nisobanuriremwo umwagazi wose w'utudorodonzi canke w'utudomagu, intama yose ivyara mu ntama zose, impene yose ifise utudorodonzi canke utudomagu, iyo ni yo izoba impembo yanje. 33 Ubutungane bwanje buzokwibonekeza ejo, niwaza ukabona impembo yanje imbere yawe. Iyitazoba iriko utudorodonzi canke utudomagu mu mpene, iyitari iy'umugina mu ntama, izoba ari iyo nivye.» 34 Rabani avuga ati: «Ni ko, biraba nk'uko ubivuze.» 35 Uyo musi nyene, Rabani arobanura impfizi z'impene zifise utudorodonzi kandi ziriko utudomagu, izivyara zose ziriko utudorodonzi canke utudomagu, iyo yose yera n'iyo yose y'umugina mu ntama, aziragiza abahungu biwe. 36 Abarungika ahangana imisi itatu y'urugendo hagati ya we na Yakobo. Yakobo aguma aragiye ibitungwa vyasigaye vya Rabani.
Icongereza ka rurimi rwa kabiri
Icongereza ka rurimi rwa kabiri (ESL English as a second language )
Gashashara
Gashashara ni igisagara kiri m'Uburundi.
Icongereza ka rurimi rwa kabiri
Nimba umwana wanyu akurikira porogaramu ya ESL, icegeranyo kizokwerekana intambwe umwana yagize mu kwiga Icongereza, gifatiye ku rugero rwa ESL (nka hano musi), canke gifatiye ku rugero rw’ibice bitanu, canke bifatiye kuri izo ngero zompi. Hari igihe kandi umwigisha wa ESL ashobora nawe kugira ico avuze muri ico cegeranyo.
Kuvyerekeye ibindi vyigwa navyo, icegeranyo kizokwerekana intambwe y’umwana muri cigwa kimwe kimwe, hakurikijwe ku rugero rw’ibice bitanu.
Mu gihe umwana wanyu yoba amaze ibice bine canke munsi akurikirana porogaramu ya ESL mw’ishure ryishinga inyigisho za Australiya, icegeranyo c’umwana kizokwerekana intambwe amaze kugira mu kwiga icongereza, bakoresheje urugero rwa ESL, n’insiguro y’umwigisha. Hazoba kandi n’insiguro umwigisha ashikiriza kuvyerekeye intambwe umwana yagize muri ivyo vyigwa umwana akurikira.
Gushikiriza ivyegeranyo ku rugero rwa ESL vyerekeye ibice bitari bike mu buryo bwo kuvuga Icongereza bwigishwa kw’ishule. Mu gihe bakoresheje urugero ESL 1, bivuga ko umwana wanyu ariho agitangura kwiga Icongereza. Hakoreshejewe ESL 6 naho bivuga ko umwana wanyu yateye intambwe ikomeye mu congereza, bihagije kugira akurikire ivyigwa vyinshi kw’ishure.
Ni ngombwa gutahura ko kugira abana bakomeze batera imbere mu myaka y’ishule, hakenewe kuba bafise intambwe yisununuye mu congereza. Abanyeshule bari mu myaka yambere y’amashule mato mato (Kindergaten –2ème année) ntibasabwa kuba bari hejuru ya ESL 3.
Urugero rwa ESL
ESL 6 : Umunyeshure arashobora kuvugana n’abandi haba mu bo bamenyeranye canke batamenyeranye. Ivyo akabikora ata makosa kandi akoresheje amajambo atabayabaye. Mu gihe afise uwumufasha, uwo munyeshule ashobora kwiheza inzandiko zitoroshe, akaba kandi ashobora kungura ubuhinga bwo kwandika mu gukoresha neza umwanya no gusubiramwo.
ESL 5 : Umunyeshure ashobora gutanga ivyiyumviro kuvyerekeye ibintu bitari bike, birashobora guhinduka mu kuvuga atarinze kwiyumvira cane canke ngo avuge ata makosa. Mu gihe afise uwumufasha, uwo munyeshule ashobora kwihweza inzandiko atamenyereye, agashobora no kwandika no gukosora ibice bijanye.
ESL 3 : Umunyeshure ashobora kuganira n’abandi haba hanze hamwe n’abandi canke aho bigira. Mu gihe afise uwumufasha, uwo munyeshule ashobora gusoma no gutahura inzandiko agashobora no kwandika utuntu n’utundi canke ibintu bifise ishingiro.
ESL 1 : Umunyeshure niho agitangura kwiga Icongereza. Abanyeshure bamwebamwe barashobora kwisigura akoreshe ijambo rimwe rimwe. Abandi banyeshure bashobora kwisigura bakoresheje amajambo n’amungane asanzwe, bagashobora no gusoma no kwandika amungane asanzwe.
__INDEX__ __NEWSECTIONLINK__
Cibitoke
Cibitoke ni intara imwe muri cumi n'umunani zigize igihugu c'Uburundi. Iyo ntara ikaba iherereye mu burengero bushira uburaruko bw'ico gihugu. Ni intara uravye ahantu iherereye ihagaze neza kuko ihana urubibe n'ibihugu vy'Urwanda hamwe na Repubulika Iharanira Intwarorusangi ya Kongo(RDC). Ni intara izwi cane kubera yimbukamwo ibitoke vyinshi kandi hakaba havayo n'inzoga bita urwarwa ihingurwa mu bitoke benshi bakunze gutazira izina ry'imwe mu ma Komine agize iyo ntara bita Rugombo.
Hagati mu gihugu, intara ya Cibitoke ihana urubibe n'intara ya Kayanza hamwe n'intara ya Bubanza.
Uburundi
Repuburika y’Uburundi (Uburundi) ni igihugu kiri muri Afirika y’ubuseruko. Bukikujwe n'Urwanda mu buraruko; Tanzaniya mu buseruko hamwe na Repuburika iharanira intwaro rusangi ya Kongo RDC mu burengero. Ikiyaga Tanganyika kiri mu burengero bw’Uburundi kiri hafi y’umurwa mukuru w'ubutunzi Bujumbura kikaba ari ica kabiri kw’isi gifise munsi kure cane.
Akahise
Abashakashatsi bavuga ko Uburundi bwamyeho nk'igihugu cikwiye kuva mu kinjana ca 16. Mu mwaka w'1903 niho catakaza intahe y’ukwikukira igihe hashikiye abadagi; umwami w’ico gihe Mwezi Gisabo akaba yasinyanye nabo Amasezerano y’i Kiganda. Haheze ingwano ya mbere y’isi yose caciye gicurwa bufuni na buhoro n'igihugu c’Ububirigi. Uburundi bwarafatanijwe n’igihugu c'Urwanda: Rwanda-Urundi. Ku wa 1 Mukakaro 1962 niho casubira kuronka intahe yaco y'ukwikukira irondewe n'umuganwa Rwagasore Rudoviko umuhungu w'umwami Mwambutsa Bangiricenge akaba n'umukuru w’umugambwe w'Abadasigana UPRONA. Uburundi cari igihugu cifashe kandi cagutse. Mu nyuma ku ntwaro y'Ababirigi gitakaza Ubugufi, imwe mu ntara yari nini, ica yegukira igihugu ca Tanzaniya.
Akahise k’Uburundi karanzwe n’igihe c’ubwami bwa kera bwabayeho imbere y’ubukoroni, n’imbibe zitahindutse. Uburundi bwashinze imizi kuva mu kinjana ca 16 canke ca 17 mu karere karimwo abantu kuva mu kimpumbi ca mbere imbere y’umuzo wa Yezu Kirisu. Bwari Ubwami bushingiye ku migenzo n’amategeko kama y’Imana, umwe wese akamenya ico ajejwe ariko kandi ata migenderanire ishemeye n’amakungu iriho. Ico gihugu rero kitagira imihora co muri Afirika y’Ubuseruko, gitumbereye mu karere k’ibiyaga binini kikaba kigizwe n’abahutu (bangana n’ibice 85%), abatutsi (bangana n’ibice 14%) n’abatwa (bangana n’igice 1%) kikaba kirangwa n’imico imwe n’ururimi rumwe. Indimi zizwi kandi zikoreshwa mu kazi ni ikirundi, igifaransa; igiswahili gikoreshwa canecane mu buzima b'urudandazwa.
Kuva Uburundi buronse ukwikukira, bwagize ingorane nyinshi zijanye n’ivy'imibano na poritike zagumye zigaruka ari zo zatumye haba indwano, haba abahungiye mu mahanga abandi bakegeranirizwa hagati mu gihugu, harasamburwa inyubakwa rusangi n’ubutunzi. Ingwano yabaye mu Burundi mu 1993, niyo yabaye ndende cane kandi ni nayo yagize inkurikizi mbi cane ku vyerekeye poritike. Kukaba nkako, uretse ihagarikwa ry’umuzo w'intwaro rusangi n’itituka ry’ivyerekana iterambere mu vyerekeye ubutunzi ico kiza nyene c’intambara cateye, caranatumye haba itituka ry’ubutegetsi n’akaranga mu bice vyinshi vy’igihugu.
Kimwe mu bituma indyane zidahera, ni igwirirana ry’abantu mu matongo yaze n’inkurikizi zaryo ku butunzi busanzwe bushimikiye canecane k'uburimyi. Abenegihugu bangana n'imiriyoni umunani ugereranije bagwirirana ku rugero rugwijije na kabiri uko imyaka mirongo itatu iheze, bakagwira kurugero rungana n’ibice bitatu kw'ijana (3%) ku mwaka. Tugereranije, dusanga hafi ica kabiri c’abarundi bafise munsi y’imyaka 15, ibice bingana mirongo icenda kw'ijana (90%) babeshwaho n’uburimyi. Abangana n’ibice mirondo indwi (70%) nabo usanga baronka agahembo kari munsi y’idorari rimwe ry’Abanyamerika ku musi.
Inyuma y’ihagarikwa ry'intwaro rusangi mu 1993, ibihugu bigize kano karere (Ubuganda, Tanzaniya, Afirika y’epfo), bishigikiwe n’amakungu, vyarafashe ingingo yo kugarukana amahoro mu gihugu, ibiganiro vyatumye haba ishirwa ry’igikumu i Arusha ku masezerano y’amahoro n’umwumvikano mu Burundi. Amasezerano y’i Arusha ashimikiye ku mwumvikano n’ubumwe mu gihugu, agategekanya n’ingene abadasangiye ubwoko boserukirwa ata mahinyu. Ishirwa mu ngiro ry’Amasezerano ryabaye intango y’intwaro y’infatakibanza, mu ntambwe yashitseko iyihambaye ikaba yabaye ishikirizwa muri Gitugutu umwaka wa 2001, ry’ibwirizwa shingiro rigenga itunganywa ry’inzego mu kiringo c’amezi 36.
Imbogo
Imbogo (Syncerus caffer) ni igikoko kinini cane kimeze nk'inka,kikaba mw' ishamba.