cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ikigabane ca 40
5 Izo mbohe zipfungiwe mw'ibohero uko ari zibiri, uwo yahereza inyobwa umwami wa Misiri n'uwahereza imfungurwa, zipfungiwe mw'ibohero, zirotera rimwe mw'ijoro; umwe wese arota indoto ziwe zifise insobanuro yazo. 6 Mu gitondo, Yozefu yinjira aho bari, asanga barajonjogoye. 7 Abaza abo bakevyi ba Farawoni bari bacunganywe na we mu nzu ya shebuja ati: «Ni kuki mwijiriwe uyu musi?» 8 Bamwishura bati: «Twarose indoto ata n'umwe ari bushobore gusobanura.» Yozefu ababwira ati: «None si Imana ishobora gusobanura indoto? Nimuzinyiganire.» 9 Umukuru w'abahereza inyobwa yiganira Yozefu indoto ziwe, amubwira ati: «Narose mbona igiti c'umuzabibu imbere yanje; 10 ico giti c'umuzabibu cari gifise amashami atatu. Nya giti kirapfundika, ishurwe ryaco rirasambura, amahundo yaco yama ivyamwa bihishiye. 11 Nari mfise mu minwe igikombe ca Farawoni; mfata ivyo vyamwa, ndabikanyira mu gikombe ca Farawoni, nca nshira ico gikombe mu minwe ya Farawoni.» 12 Yozefu amubwira ati: «Ng'iyi insiguro yayo: ayo mashami atatu, ni imisi itatu. 13 Hasigaye imisi itatu Farawoni akakwunamura umutwe. Azogusubiza mu gikorwa cawe, uzoshira mu minwe ya Farawoni igikombe ciwe nk'uko wahora ubigira ubwa mbere umuhereza inyobwa. 14 Nivyakugendera neza, uribuka ico nakumariye; ndagusavye uze ungirire ubuntu; uramvugira kwa Farawoni anyibuke, unkuze muri iri bohero. 15 Baranyuruje bunyuruze mu gihugu c'Abahebereyi; kandi n'aha nta caha nakoze cotuma banshira muri uku kuzimu.» 16 Umukuru w'abahereza imfungurwa na we yumva ko Yozefu arotoye neza. Amubwira ati: «Nanje, narose nikoreye ibiseke bitatu birimwo imikate yera. 17 Mu giseke co hejuru, harimwo ubwoko bwose bw'ivyokurya vya Farawoni bikorwa n'uwucumba imikate, ibisiga bibirira mu giseke niremetse.» 18 Yozefu yishura avuga ati: «Ng'iyi insiguro yavyo: ivyo biseke bitatu, ni imisi itatu. 19 Hasigaye imisi itatu Farawoni akaguca umutwe, awumanike ku giti uribwe n'ibisiga.» 20 Ni uko rero, ku musi ugira gatatu, umusi w'ukwibuka ivuka ryiwe, Farawoni ategurira inzimano abasavyi biwe bose, araheza yunamura umutwe w'umukuru w'abahereza inyobwa n'umukuru w'abahereza imfungurwa. 21 Asubiza umukuru w'abahereza inyobwa mu gikorwa ciwe c'uguhereza inyobwa, na we aca ahereza Farawoni igikombe mu minwe, 22 umukuru w'abahereza imfungurwa na we, Farawoni aramunyongesha nk'uko Yozefu yari yabibasiguriye. 23 Ariko wa mukuru w'abahereza inyobwa ntiyibuka Yozefu, aramwibagira.
Ikigabane ca 38
Yuda n'umukazana wiwe Tamari
Carl Reiner
Carl Reiner (* 20.3.1922, The Bronx, New York – * 29.6.2020, Beverly Hills, California).
Masama
Masama ni igisagara mu Uburundi.
Mitakataka
Mitakataka ni igisagara mu Uburundi.
Amamuko
Amamuko ni kimwe mu bitabu bigize Bibiliya Nyeranda ikoreshwa n'abakirisu. Ico Gutabu kikaba kigabanganijwe mu bigabane 50 ndetse buri kigabane kikaba gifise imirongo yaco.
Ikigabane ca 1 Ikigabane ca 2 Ikigabane ca 3 Ikigabane ca 4 Ikigabane ca 5 Ikigabane ca 6 Ikigabane ca 7 Ikigabane ca 8 Ikigabane ca 9 Ikigabane ca 10 Ikigabane ca 11 Ikigabane ca 12 Ikigabane ca 13 Ikigabane ca 14 Ikigabane ca 15 Ikigabane ca 16 Ikigabane ca 17 Ikigabane ca 18 Ikigabane ca 19 Ikigabane ca 20 Ikigabane ca 21 Ikigabane ca 22 Ikigabane ca 23 Ikigabane ca 24 Ikigabane ca 25 Ikigabane ca 26 Ikigabane ca 27 Ikigabane ca 28 Ikigabane ca 29 Ikigabane ca 30 Ikigabane ca 31 Ikigabane ca 32 Ikigabane ca 33 Ikigabane ca 34 Ikigabane ca 35 Ikigabane ca 36 Ikigabane ca 37 Ikigabane ca 38 Ikigabane ca 39 Ikigabane ca 40 Ikigabane ca 41 Ikigabane ca 42 Ikigabane ca 43 Ikigabane ca 44 Ikigabane ca 45 Ikigabane ca 46 Ikigabane ca 47 Ikigabane ca 48 Ikigabane ca 49 Ikigabane ca 50
Pologne
Pologne (Polska) n’igihugu kiri kumugabane w'Uburaya.
Madrid
Madrid ni umurwa mukuru w'igihugu ca Esipanye.
Miheto
Miheto ni igisagara mu Uburundi.
Agasumo ka Mwaro
AGASUMO KA MWARO AGASUMO
Intara ya Mwaro izwi cane cane kubera aho bita Agasumo ka Mwaro "falls of Mwaro. Ahantu hari haragenewe ibanga ryo Kubandwa. Imbere y’uko Abapatiri baza mu Burundi, Abarundi bose bemera Imana (one God) hanyuma bagasenga Kiranga, ariwe yari icabona c’Imana. Kiranga bamusenga babicishije mu Kubandwa.
Sylvie Kinigi
Sylvie KINIGI(* 24.11.1952), umukuru w'igihugu c'Uburundi (1993—1994).
François Ngeze - Cyprien NTARYAMIRA
Ikigabane ca 39
Yozefu kwa Potifari
1 Bamaze kumanukana Yozefu mu Misiri, Potifari umugabo w'umunyamisiri, umwishikira kwa Farawoni akaba n'umukuru w'abarinzi, amugura n'Abayishemaheri bari bamumanukanye. 2 Umukama agumana na Yozefu, bituma aba umuntu atunganiwe. Yaba mu rugo kwa shebuja w'umunyamisiri. 3 Shebuja arabona ko Umukama ari kumwe na we, kandi ko ico yakora cose Umukama yakimuroraniriza. 4 Yozefu aratona kuri shebuja, kandi aramukorera. Na we amugira umubwiriza mukuru wo mu rugo rwiwe, aba ari we ashinga itunga ryiwe ryose. 5 Kuva aho amushingiye urugo rwiwe n'itunga ryiwe ryose, Umukama yaciye ahezagira urugo rw'uwo Munyamisiri, kubera Yozefu; umugisha w'Umukama ukwira ivyo atunze vyose, ivyo mu rugo n'ivyo mu mirima. 6 Ivyo atunze vyose yari yabishize mu minwe ya Yozefu, maze ntihagira ico aba agisubira kwitwararika atari ivyo arya vyonyene. Yozefu yari afise imero nziza akaryohera ijisho.
Yozefu n'umugore wa shebuja.
7 Ivyo biheze, umugore wa shebuja araramurira amaso yiwe kuri Yozefu, avuga ati: «Ingo turyamane.» 8 Ariko Yozefu aranka kandi abwira uwo mugore wa shebuja ati: «Ehe raba databuja, nta kintu co muri uru rugo yinona ari ho ndi, itunga ryiwe ryose yarishize mu minwe yanje. 9 Nta n'umwe muri uru rugo andusha ubukuru; nta co yanyimiriye atari wewe gusa kuko uri umugore wiwe. None nokora nte ikibi kinini gutyo, kandi ngacumura ku Mana?» 10 Yama abwira iryo jambo Yozefu uko bukeye uko bwije. Na we ntamwumvire ngo aryamane na we, canke ngo agumane na we. 11 Umusi urashika aho Yozefu agenda mu nzu gukora igikorwa ciwe, kandi nta mugabo n'umwe mu bantu b'urwo rugo yari mu nzu. 12 Wa mugore amusumira impuzu, amubwira ati: «Ingo turyamane.» Yozefu amutana iyo mpuzu mu minwe, arahunga, aja hanze. 13 Abonye amutanye impuzu yiwe mu minwe, ahunze agasohoka hanze, 14 wa mugore ahamagara abagabo baba mu rugo iwe ababwira ati: «Rabe! Batuzaniye umugabo w'umuhebereyi adukengera! Yansanze aho ndi ngo turyamane, nca nkoma induru cane. 15 Aho yumviye nshize ijwi hejuru nkoma induru, yaciye asiga impuzu yiwe hambavu yanje, arahunga, asohoka hanze.» 16 Agumiza iyo mpuzu ya Yozefu hambavu yiwe, gushika umugabo wiwe atahe i muhira. 17 Amubwira ivyo yahoze avuga ati: «Uwo muja w'Umuhebereyi watuzaniye, yansanze aho ndi ngo ampumbishe. 18 Nabaye ngishira ijwi hejuru nkoma induru, aca asiga iyi mpuzu yiwe hambavu yanje, ahungira hanze.» 19 Nyenurugo yumvise ivyo umugore wiwe amubwiye ati: «Ng'ivyo ivyo umuja wawe yangiriye», ishavu riramuniga.
Yozefu mw'ibohero
20 Shebuja wa Yozefu aramufata, amuta mw'ibohero, ahantu bapfungira imbohe z'umwami, aguma muri iryo bohero. 21 Umukama aba kumwe na Yozefu, amwereka ubuntu bwiwe, atuma arabwa ryiza n'umukuru w'ibohero. 22 Uwo mukuru w'ibohero ashinga Yozefu imbohe zose zo muri iryo bohero; ni we yagenzura ivyo bakorerayo vyose. 23 Umukuru w'ibohero ntiyabaye akigira ico araba mu vyo yashinze Yozefu vyose, kuko Umukama yari kumwe na we; ico cose yakora, Umukama yarakimutunganiriza.
Portugal
Portugal n’igihugu kiri kumugabane w'Uburaya.
Mpanda
Mpanda:
Mukindu
Mukindu ni igisagara mu Uburundi.
François Ngeze
François NGEZE,(*1953-) umukuru w'igihugu c'Uburundi 21-27 Gitugutu (Octobre) 1993.
Melchior NDADAYE - Sylvie KINIGI
Umukoto
Umukoto (Acacia polyacantha) n’igiti.
Mukugu
Mukugu ni igisagara mu Uburundi.
Mpanda, Gihanga
Mpanda ni igisagara kiri mw'ikomine ya Gihanga m'Uburundi.
Maya Angelou
Marguerite Annie Johnson (* 4.4.1928, St. Louis, Missouri).
Mpanda, Mpanda
Mpanda ni igisagara mu komine ya Mpanda mu Uburundi.
Strongyloidiasis
Indwara bita Strongyloidiasis n’indwara itegwa n’akayoka gatoyi cane kiburungushuye kitwa Strongyloides stercoralis, kaba mu bihugu vyinshi bishushe. Abantu bandura mugihe utwo tuyoka twinjiye mu mubiri tugaca dushika mu mara. Uwariwe wese akoze kw’ivu canke k’umwanda mukuru utwo tuyoka twagiyeko ashobora kwandura iyo ndwara. Abantu barenga imiliyoni 30 mu bihugu 70 bararwaye iyo ndwara yitwa ‘strongyloidiasis’ .
Mubungere
Mubungere ni igisagara mu Uburundi.
Zanandore
Zanandore ni igisagara kiri m'Uburundi.
Dan Castellaneta
Daniel Louis "Dan" Castellaneta (* 29.10.1957, Chicago, Illinois).
Ruzunga
Ruzunga ni igisagara mu Uburundi.
Umuceri
Umuceri ni igiterwa kirimwa mu Burundi, kandi kikaba gifungurwa n'abatari bake murico gihugu ndetse no mu makungu
Michel Micombero
Michel Micombero (* 26.08.1940, Rutovu, Uburundi — † 16.07.1983, Mogadiscio, Somariya), umukuru w'igihugu c'Uburundi (1966—1976) yari umunyagitugu w'amaraso watanze ihirikwa ry'ubutegetsi rya repubulika maze agaragara nk'umuntu wiganje, nyuma yo kugerageza kwica mu 1972 yashyize ahagaragara icyiswe Ikiza cyangwa itsembabwoko ry’Abarundi aho abantu bagera ku 300.000 bishwe, Micombero yirukanwe na Jean-Baptiste Bagaza ajya mu buhungiro muri Somaliya. muri 1977 aho yari gupfira mu 1983.
Musenyi
Musenyi ni igisagara co mugihugu c'Uburundi.
Rushakashaka
Rushakashaka ni igisagara mu Uburundi.
Bilariziyozi
Indwara ya Bilariziyozi (Schistosomiasis) n’indwara iterwa n’akayoka gatoyi cane kaba mu mazi atemba. Umuntu yandura iyo utwo tuyoka dutoyi tugiye k’umubiri wiwe. Inzoka zishobora kwinjira mu mubiri hanyuma zigashika mu mahaha no mu gitigu, ahozikurira hanyuma zigatangura guta amagi. Inzoka zishobora kuba mu mitsi, mu gitereko, canke mu mara imyaka myinshi cane. Iyo zitavuwe, izo nzoka n’amagi yazo zirashobora kwonona igitigu, amara, n’ igitereko. Nigake zitera ingorane zindi nk’ukuraba.
Nimba warabaye canke waragendeye intara habamwo inzoka zitera bilariziyozi ziba mu mazi (akarorero, mu bihugu bimwe vyo muri Afrika, mu gihugu bita’Caribbean’, ubumanuko bwo mu Bushinwa, Ubumanuko bushira ubuseruko bwo muri Aziya no mu ntara zishira ubuseruko), ushobora kuba waranduye kera.
Ikigabane ca 37
1 Yakobo yaba mu gihugu se yari yagiye arabamwo, ari co gihugu c'i Kanahani.
IVYEREKEYE YOZEFU
Indoto za Yozefu
James Comey
James Brien Comey, Jr. (* 14.12.1960, Yonkers, New York).
Ikigabane ca 37
2 Ng'ibi ivyerekeye uruvyaro rwa Yakobo: Yozefu, amaze imyaka icumi n'indwi, yaragirana ibitungwa na benewabo. Akiri umwana yamana n'abahungu ba Bireha n'abahungu ba Zirepa, abagore ba se, akaza aramenyesha se amajambo yabo mabi. 3 Yakobo ari we Isarayeri yakunda Yozefu gusumba abahungu biwe bose, kuko yari umuhungu wo mu busaza bwiwe. Yari yaramugiriye ikanzu y'amagarwe. 4 Benewabo barabona ko amukunda kubarusha bose, na bo ni ko kumwanka, ntibaba bagishobora kumuganiriza mu mahoro. 5 Yozefu ararota, arotorera benewabo; noneho barushirizaho kumwanka. 6 Ababwira ati: «Nimwumvirize indoto naraye ndose: 7 Twariko turatekera imiganda mu mirima, nza mbona umuganda wanje urivyuye urahagarara. Mbona imiganda yanyu irawukikije, yunamira umuganda wanje.» 8 Benewabo bamwishura bati: «Ugomba kuzotuganza nk'umwami? Canke kuzodutegeka?» Noneho barushirizaho kumwanka kubera indoto ziwe n'amajambo yiwe. 9 Yozefu asubira kurota izindi ndoto, azirotorera benewabo, avuga ati: «Nasubiriye kurota izindi ndoto: narose izuba n'ukwezi n'inyenyeri icumi n'imwe binyunamira.» 10 Azirotorera se na benewabo; se aramukankamira avuga ati: «Izo ndoto warose ni nyabaki? Ni ukuvuga ko jewe, nyoko wawe na benewanyu tuzoza gukubita inkoro hasi imbere yawe?» 11 Benewabo bamugirira ishari, ariko se wiwe azigama ayo majambo.
Melchior Ndadaye
Melchior NDADAYE (* 28.03.1953, Mwaro, Uburundi — † 21.10.1993, Bujumbura, Uburundi), Umukuru w'igihugu c'Uburundi (1993), ihirikwa ry’amaraso(iyicwa) ryakorewe Ndadaye ryateje ubwiyongere bw’ihohoterwa rya politiki hagati y’amoko yombi, ritangira intambara y’abenegihugu yo mu Burundi, izakomeza kugeza mu 2005 hamwe n’amatora ya Pierre Nkurunziza.
Igiharage
Igiharage (sg) / Ibiharage (pl) (Phaseolus vulgaris) ni igiterwa co mu bwoko bw'ibinyantete camira hejuru.
Rome
Rome ni umurwa mukuru w'Ubutariyano.
Buganda
Ni imwe mu makomine atandatu agize intara ya Cibitoke, ikaba ihana imbibe n'amakomine nka Murwi mu Buraruko, Rugombo mu Buraruko bushira Uburengero hamwe n'i komine ya Gihanga iri mu ntara ya Bubanza ihana urubibe n'intara ya Cibitoke mu Bumanuko; iyo Komine kandi ihana urubibe n'igihugu ca Republika Iharanira Intwarorusangi ya Kongo (République Démocratique du Congo) mu Burengero.
Nyunzwe
Nyunzwe ni igisagara mu Uburundi.
Ikigabane ca 37
Yozefu agurishwa na benewabo
Misiri
Misiri ni igihugu kiri muri Afurika. Misiri kikaba gihana imbibe n'ibihugu nka: Isarayeri, Libuya na Sudani.
Ikigabane ca 37
12 Benewabo bari bagiye kuragira ubusho bwa se i Sikemu. 13 Isarayeri abwira Yozefu ati: «Benewanyu ntibagiye i Sikemu kuragira? Ingo ndakurungike iyo bari.» Na we amubwira ati: «Ndi hano.» 14 Amubwira ati: «Genda urabe ko benewanyu bari mu mahoro, ko n'ibitungwa biri mu mahoro, uheze ugaruke kumbwira.» Amurungika mu kiyaya c'i Heburoni, Yozefu ashika i Sikemu. 15 Umuntu amusanga ariko arazimagirika mu gahinga. Nya muntu aramubaza ati: «Urondera iki?» 16 Yishura ati: «Ndondera benewacu. Ndagusavye undangire aho baragiye.» 17 Uwo muntu amwishura ati: «Bagiye bava ngaha, kuko nabumvise bavugana ngo nimuze tugende i Dotani.» Yozefu akomeza akurikira benewabo, abasanga i Dotani. 18 Bamubona akiri kure. Atarabashikira bamugira inama y'ukumwica. 19 Bavugana bati: «Ng'urya wa mugabo w'indoto araje. 20 Ubu rero, ingo tumwice, tumute muri kimwe muri ivyo bishimu, tuzovuga ko igikoko kibi camuriye, duheze turabe ico indoto ziwe zizana!» 21 Rubeni avyumvise, amukura mu vyara vyabo. Ababwira ati: «Ntitumwicire ubuzima.» 22 Kugira ngo amubakure mu vyara aheze amusubize se, Rubeni ababwira ati: «Ntimusese amaraso! Nimumute muri iki gishimu co mu bugaragwa, ariko ntimumukozeko iminwe.» 23 Yozefu ashikiriye benewabo, bamwambura ikanzu yiwe y'amagarwe yari yambaye. 24 Baramufata, bamuta mu gishimu; ico gishimu caragaragara, nta mazi yarimwo. 25 Hanyuma baricara ngo birire ivyokurya. Bararamuye amaso, babona umurongo w'ingamiya z'Abayishemaheri baje bava i Garahadi, ingamiya zabo zikoreye uburembo, imbazi zimoga neza n'imira. Bari babishoye mu Misiri. 26 Yuda abwira benewabo ati: «Twoba twungutse iki twishe mwenewacu tugapfukira amaraso yiwe? 27 Ingo tumugurishe ku Bayishemaheri, ariko ntitumukozeko iminwe, kuko ni mwenewacu, ni umubiri wacu.» Benewabo baramwumvira. 28 Haza abantu, abadandaza b'Abamadiyani bihitira, bakwega Yozefu, bamukura mu gishimu, bamugurisha ku Bayishemaheri amafeza mirongo ibiri, na bo bamujana mu Misiri. 29 Rubeni agarutse ku gishimu, asanga Yozefu atakiri muri co. Atabagura impuzu ziwe, 30 aca asubira kwa benewabo avuga ati: «Wa mwana ko atakiriyo none jeho ndagikwirwa hehe?» 31 Bafata ya kanzu ya Yozefu, bayivayanga mu maraso y'agahushi banize. 32 Barungikira se wiwe iyo kanzu y'amagarwe bavuga bati: «Ni iyo twatoye. Raba ko yoba ari ya kanzu y'umuhungu wawe canke ko atari yo.» 33 Arayimenya, araheza avuga ati: «Ni ikanzu y'umuhungu wanje. Igikoko kiryana caramuriye, yaratandaguwe Yozefu, yaratandaguwe.» 34 Yakobo atabagura impuzu ziwe, akenyera igunira, agandarira umuhungu wiwe imisi myinshi. 35 Abahungu biwe bose n'abakobwa biwe bose baza kumuhoza, ariko aranka guhozwa, ababwira ati: «Nzorinda mpamvya umuhungu wanje mu kuzimu nkimugandariye.» Se aguma amuririra. 36 Abamadiyani bamugurisha mu Misiri kwa Potifari, umugendanyi wa Farawoni, umukuru w'abarinzi.
Ishu
Ishu (sg) / Amashu (pl) (Brassica oleracea) n’ikiribwa.
Domitien Ndayizeye
Domitien Ndayizeye (* 2.05.1953, Murango, Uburundi), umukuru w'igihugu c'Uburundi (2003—2005).
Nyeshanga
Nyeshanga ni igisagara mu Uburundi.
Titi
Titi ni igisagara mu Uburundi.
Rambwe
Rambwe ni igisagara mu Uburundi.
Wickiana
Wickiana ni icegeranyo c’amasanamu ya Johann Jacob Wick (1522-1588), yashizwe hamwe mu bitabu 24 hagati y’umwaka w'1560 n’umwaka w'1587. N’isoko rikomeye ry’igihe igiporoti catangura mugihugu c’ubusuwisi.
Wick yabaye i Zurich mugihe hatwarwa na Heinrich Bullinger, umusubirizi wa Huldrych Zwingli. Yakurikiye ivyigwa bijanye n’inyigisho z'Imana i Tubingen kandi yari umwigisha w’ijambo ry’Imana kwishengero Predigkirche i Zurich. Munyuma zaho yari icegera c’umwungere wa Grossmünster.
Amaze gusezera iy’isi mu mwaka w'1588, ivyandiko vya Wick vyegeranijwe mu bice 24 baciye bashira muri Stiftsbibliothek ya Graossmünster. Mu mwaka w'1836, ivyo vyandiko vyimukanywe muri Bibliothèque y’igisagara ca Zurich. Hari n’ibindi vyegeranyo bishika kuri 52 biri muzindi ndimi atari Ikidagi. Vyinshi muri vyo bikomoka mu bisagara vya Augsburg, Nürnberg na Strassburg.
Ari mu masanamu canke muvyandiko, ivyo vyegeranyo bitwereka ivyaduka vyo muri ico gihe –ibigendajuru, nyamugigima, gutwagwa n’amazi-, abavukana ubumuga, n’ibindi vyinshi bijanye na kahise.
Ivyo vyegeranyo ni 439, murivyo hari 429 ari original na 10 vyongerejweko munyuma. Mu mwaka w'1925, batandukanije ivyandiko n’amasanamu. Vyose bikaba bishinguwe muri Zentralbibliothek yi Zürich.
Nyanza-Lac (igisagara)
Nyanza-Lac ni igisagara kiri m'Uburundi.
Akamangu H1N1 2009
Akamangu H1N1 2009 (izwi kandi ko ari “akamangu k’ingurube”) n’umugera mushasha ushobora kurwaza abantu. Umugera w’akamangu H1NI 2009 wandukira umuntu ku muntu nk’akamangu kaza rimwe mu mwaka. Kw’italiki ya 11 Ruheshi mu mwaka w’i 2009, Ishirahamwe Mpuzamakungu Ryo kw’Isi Yose Rijejwe Amagara y’Abantu ( WHO )ryanditse ko hateye ikiza c’indwara y’akamangu H1N1 2009. Ivyo n’ukuvuga ko umugera w’akamangu H1N1 wariko urandukira umuntu ku muntu mu bihugu vyishi.
Hari imirwi myinshi y’imigera itera indwara y’akamangu. Imwe yose bayiha izina bakurikije ibihimba vyayo. Umugera wa H1N1 bawise ubwambere “akamangu k’ingurube” kubera ugizwe n’ibice bibiri vyayo biva ku migera itera ingurube zikarwara. Indwara y’akamangu H1N1 2009 s’ico kimwe kubera irafise ibice biva ku migera y’akamangu gatera inyoni zishobora gufata n’ibice vy’imigera y’akamangu gatera abantu bakarwara. Kubera ko H1N1 ifise ibice vy’imigera idatera indwara ingurube bayita H1N1 aho kuyita “akamangu k’ingurube.”
Umwungu
Umwungu (Cucurbita pepo, Cucurbita mixta, Cucurbita maxima, Cucurbita moschata) n’ikiribwa kimez nk'icamwa gifungugwa gitetswe.
Ikaroti
Ikaroti (Daucus carota) ni ikiribwa, mukukirima babiba imbuto kikamira mukuzimu kimaze kwera bafungura imizi yaco.
Ikiraya
Ikiraya (sg) / Ibiraya (pl) (Solanum tuberosum) ni igiterwa kiribwa camira mukuzimu kumizi yaco nyene.
Mu kugitera barahamba ikiraya mw'isi, iyo kimaze gukura barasoroma ivyamwa vyamiye mw'isi.
Tomati
Tomati (Solanum lycopersicum) n’ikiribwa gikoreshwa cane cane mugukaranga imfungugwa.
Ntamba
Ntamba ni igisagara mu Uburundi.
Amateke
Iteke (Colocasia esculenta) ni ikiribwa gikomoka ku mugabane wa Aziya yo mu buseruko bushira ubumanuko. Igiterwa c'iteke kirarimwa mu bice vyinshi vyo muri Afirika, ndetse na hano mu Burundi. Ico giterwa camira mu kuzimu. Mu kugisoroma, barafurura mu kuzimu bagakurayo imyaho. Imyaho iba yakuriye kw'iteke ari ryo bita Igoma. Imyaho niyo bafungura bamanje kuyitegura mu guhwata hama bakayiteka. Amagoma rero niyo kandi aheza akaba imbuto igihe batera iteke.
Ibibiriya
Ibitabu vy'amategeko
Amamuko Ihunguka Bene Revi Iharura Ukwibutsa amategeko
Amateke
Barafungura kandi amababi y'amateke nayo nyene babanje kuyategura mu kuyateka. Afungurwa nk'imbogaboga, bakayita Igitika.
Ibibiriya
Ibitabu vy'akahise
Yehoshuwa Abacamanza Ruti I Samuweri II Samuweri I Abami II Abami I Ukwibutsa ivyabaye II Ukwibutsa ivyabaye Esidarasi Nehemiya Tobito Yudita Esitera I Abamakabe II Abamakabe
Ibitabu vy'Ubwitonzi
Yobi Amazaburi Imigani Kohereti Ururirimbo rw'agakura Ubwitonzi Mwene Siraki
Ibitabu vy'Abahanuzi
Izaya Yeremiya Ugucura intimba Baruki Ezekiyeri Daniyeri Hosheya Yoweri Amosi Hobadiya Yonasi Mika Nahumu Habakuki Sofoniya Hagayi Zakariya Marakiya
Inkuru nziza
Matayo Mariko Ruka Yohani
Ibikorwa vy'Abatumwa
Abatumwa
Amakete ya Pawuro mweranda
Abanyeroma I Abanyekorenti II Abanyekorenti Abanyegarati Abanyefezi Abanyefiripi Abanyekorosi I Abanyetesaronika II Abanyetesaronika I Timote II Timote Tito Firemo
Ikete ryandikiwe Abaheberi
Abaheberi
Boronshite
Boronshite nihamwe ibikororwa vyuzuranye muri twa dukenke tuja kubi haha, hama bigatera umuntu kunanirwa no kudahema neza.
Ibibiriya
Amakete yagenewe bose
Yakobo I Petero II Petero I Yohani II Yohani III Yohani Yuda
Ivyahishuriwe Yohani
Ivyahishuwe
Nigozi
Ngozi ni igisagara Kiri m'Uburundi.
Nyamivo
Nyamivo ni igisagara mu Uburundi.
Ndava, Bubanza
Ndava ni igisagara mu komine ya Babanza mu Uburundi.
Umusonga
Umusonga ufata kimwe nakimwe niyo ndwara y’imbeho giripe, aliko yoyo ifata rwose mumahaha. Umusonga mubisanzwe uterwa na giripe. Umusonga ushobora kwica mubakiri bato, abagikura nabakuze, abarwayi bafise sida, hamwe n’abantu basanzwe barwaye izindi ndwara kuko nta nguvu zo kurinda indwara bafise.
Sylvestre Ntibantunganya
Sylvestre Ntibantunganya (* 8.05.1956, Gishubi, Uburundi), umukuru w'igihugu ca Uburundi (1994—1996). Cyprien Ntaryamira - Pierre Buyoya
Umubiri
Umubiri ni umurwi w'ibihimba vyubatse umuntu canke igikoko.
Umubiri w'umugore
igitsina igituba rugongo Igisundi
Abakuru b'igihugu c' Uburundi
Petero NKURUNZIZA]]
= Abakuru b'igihugu c'Uburundi: =
Inyama
Inyama ni ikiribwa kiryoshe cane kiboneka habazwe igikoko, kikagurishwa amafaranga.
Mutambara
Mutambara ni igisagara kiri m'Uburundi.
Cyprien Ntaryamira
Cyprien Ntaryamira (* 6.03.1955, Mubimbi, Uburundi — † 6.04.1994, Kigali, Urwanda), umukuru w'igihugu ca Uburundi (1994). Sylvie Kinigi - Sylvestre Ntibantunganya
Ndava
Ndava (Uburundi):
Sickle-cell
Indwara yitwa Sickle-cell
Uturingoti tw’amaraso atukura nitwo dukwiza umwuka bita oxygen mu mubiri wose. Uturingoti tw’amaraso atukura dusanzwe dufise ishusho ryiburungushuye kandi tukagira akabiri koroshe, bigatuma amaraso atemba neza mu mubiri.
Iyo mibiri ifise iforoma riteye nk’ukwezi irashobora gufatana hanyuma igaca izibira uturingoti duto tw'amaraso, iyo umuntu yanduye indwara, aca yama akanye cane canke akenye amazi mu mubiri. Iyo uturingoti tw’amaraso tuzivye, ntampwemu zikwiye zishikira ivyo bice vy’umubiri. Uturingoti tw’amaraso iyo tuzivye turashobra gutuma umuntu aronka ububabare, akandura indwara canke bigatuma haba ibice vy’umubiri vyononekara. Ibi bishobora gutera ingorane zikomeye iyo amahaha n’ubwonko bishikiriwe, ndetse n'urupfu rukaziramwo.
Muzinda
Muzinda ni igisagara co mugihu c'Uburundi.
Mwaro
Mwaro ni igisagara mu Uburundi.
Musigati
Musigati ni igisagara kiri m'Uburundi.
Igitoke
Igitoke ni igiterwa camira hejuru, gishobora kuba imfungurwa canke kikavamwo umutobe be n'inzoga ariyo bita urwagwa.
Urwarwa ni inzoga ikanywa mu bitoke vy'imiīre, iyo nayo mukugira iboneke baraca ibitoke vyeze hanyuma bakabirindira ko bikaba bagaca babiziga. Babiziga mu rugarama(ikinogo bimba kugira bazobitarikemwo). Iyo vyamaze gukaba hageze ko babitarika, baracana umuriro murugarama bagaca barondera amababi kugira ntibibabuke. Iyo bimaze gusha, baca babishira mu bwâto bakabikanya hanyuma bagashira umutobe iruhande y'umuriro be n'umwanike canke umwambiro.
Muyange
Muyange ni igisagara kiri mugihugu c'Uburundi.
Muyebe
Muyebe ni igisagara kiri mugihugu c'Uburundi.
Santiago de Chile
Santiago ni umurwa mukuru wa Chile.
Ngonyi
Ngonyi ni igisagara mu Uburundi.
Brasília
Brasília ni umurwa mukuru wa Brazil.
Indwara y’Igitigu
Indwara y’Igitigu ni indwara iterwa n’umugera kandi igasinzikaza igitigu. Ishobora gutuma ugutakaza akayabagu, ukuruha cane, ugucibwamwo, ukuyorwa, ububabare mu nyama no mu nda, n’indwara y’umuhondo, itera amaso n’urukoba bigasa n’umuhondo. Iyo itavuwe, ishobora gutuma igitigu cononekara, kanseri y’igitigu, canke urupfu. Hafi y’ibice 30 kw’ijana vy’abafise indwara y’igitigu nta bimenyetso vyayo bafise. Iyo ndwara igwiriye canecane mu bakuze gusumba abana.
Gahama
Gahama ni igisagara co m'Uburundi.
Buta
Buta ni igisagara kiri m'Uburundi.
Musongati
Musongati ni igisagara kiri m'Uburundi. Kivugwa cane ko kigwiriyemwo ubutare bita Nickel.
Kiremba
Kiremba ni igisagara mu Uburundi.
Gasanda
Gasanda ni igisagara kiri m'Uburundi.
Binyuro
Binyuro ni igisagara mu Uburundi.
Rumonge
Rumonge ni igisagara kimwe mubisagara bigize igihugu c'Uburundi.
Ibitunguru
Ibitunguru (Allium cepa) n’ikiribwa gifasha abateka kugira ibifungurwa bigire akanovera n'akamoto keza kurusha UKo vyari. Igitunguru gikoreshwa kw'isi yose kandi n'abantu bose. Bagikoresha babanje kugikaranga canke bakagitekana n'ibiribwa. Hari kandi n'abagihekenya ari kibisi, mukugifungura bakirya imizi n'amababi. Har'ubwo no kwa muganga bahimiriza abafise indwara runaka kugifungura ari kibisi. Kiri ubwoko butandukanye kandi kikagira n'amabara atandukanye.
Nyanza-Lac
Nyanza-Lac:
John de Lancie
John Sherwood de Lancie, Jr. (* 3.20.1948, Philadelphia, Pennsylvania).
John Sherwood de Lancie Jr n'umukinyi wama film, akaba uwuyatunganya, akaba umuririmvyi,uwuvuza imiziki akongera akaba n'umuntu akina ivyo gutwenza abandi.
Abagize umuryango wiwe modifier - modifier le code - modifier Wikidata
John de Lancie est un acteur et producteur américain né le 20 mars 1948 à Philadelphie, en Pennsylvanie (États-Unis).
BiographieModifier
'de Lancie est connu pour avoir joué le rôle du personnage Q dans différentes séries Star Trek''. Son père était le hautboïste John de Lancie (1921-2002'''
St. Clair Shores
St. Clair Shores ni igisagara mu Michigan mu Leta z’Unze Ubumwe za Amerika.
Muyuga
Muyuga ni igisagara mu Uburundi.
Tegucigalpa
Tegucigalpa ni umurwa mukuru wa Honduras.
Montevideo
Montevideo ni umurwa mukuru w'igihugu c'Uruguay (dusoma IRIGWE). Ninaco gisagara kinini kuruta ibindi gifise n'ikivuko gikuru cico gihugu. Mu 2004, icogisagara cari kibamwo abantu bangana 1325968 hama be n'inkengera z'umuji kikagira abakibamwo basaga 1 668 335, ni ukuvuga hafi ica kabiri c'abanyagihugu bose ba Uruguay.
Roseville, Michigan
Roseville ni igisagara kiri i Michigan muri Leta z’Unze Ubumwe za Amerika.
Las Vegas
Las Vegas ni igisagara kiri muri Nevada muri Leta z’Unze Ubumwe za Amerika.
Edirne
Edirne ni igisagara kiri muri Turukiya.
Buenos Aires
Buenos Aires ni umurwa mukuru w'igihugu ca Argentine. Buenos Aires niwo muji munini w'iratiro w'ico gihugu ca Argentine. "Plaza de Mayo", iri hagati na hagati mu gisagara, ikikujwe n'amazu manini cane yo mu kinjana ca Cumi n'icenda (19è siecle) nka "la Casa Rosada", Inzu nziza cane ibamwo kandi igakorerwamwo n'umukuru w'igihugu irikumwe n'akaguriro kayo. Izindi nzu nziza nziza twovuga nka "le Teatro Colón", ikirasi kinini gifise ivyicaro vyababa 2 500, yinjiwe mu mwaka w'1908. Iyindi twovuga ni "le Malba", ikigo c'iratiro c'akaranga muri Amerika y'epfo.
Murehe
Murehe ni igisagara mu Uburundi.
Ikigabane ca 42
Yakobo arungika abahungu biwe mu Misiri
Yozefu amenya benewabo akabakarira
6 Yozefu na we yari yagizwe umukuru mu gihugu ca Misiri, ni we yagurisha ingano ku bantu bose mu gihugu. Benewabo na Yozefu barashika, bakubitira ibipfukamiro imbere yiwe, bunamika amaso hasi. 7 Yozefu abonye benewabo aca arabamenya, ariko we ntiyabimenyesha, atako arabakarira. Ababaza ati: «Mwaje muva hehe?» Bishura bati: «Twaje tuva mu gihugu ca Kanahani, twaje gusuma ivyokurya.» 8 Yozefu aramenya benewabo, ariko bo ntibamumenya. 9 Yozefu yibuka indoto yigeze kurota ziberekeye. Ababwira ati: «Muri abatasi, mwaje gutata ahoroshe kumenera muri iki gihugu.» 10 Bamubwira bati: «Oya Muhanyi, abasavyi bawe bazanywe n'ugusuma ivyokurya. 11 Twese tuvyarwa n'umugabo umwe, tukubwije ukuri, abasavyi bawe si abatasi namba.» 12 Ababwira ati: «Haba namba, mwaje gutata ahoroshe kumenera muri iki gihugu.» 13 Bishura bati: «Twebwe abasavyi bawe, twavukana turi icumi na babiri, tuvyarwa n'umugabo umwe mu gihugu ca Kanahani. Umuhererezi wacu yasigaranye na data uyu musi, uwundi na we ntakiriho.» 14 Yozefu ashira ijwi hejuru ati: «Ivyo nababwiye ni vyo, muri abatasi. 15 Ng'iki ico ndabategeyeko: ntimuzova ngaha umuhererezi wanyu adashitse hano, indahiro ni Farawoni! 16 Rungika umwe muri mwebwe aje kuzana mwenewanyu. Namwe nimugume muboshwe, kugira ngo duhinyuze amajambo yanyu, turabe ko muvuga ukuri. Ahandiho, ni izina rya Farawoni, muri abatasi!» 17 Araheza abamaza gatatu mw'ibohero. 18 Ku musi ugira gatatu, Yozefu ababwira ati: «Kore ico ngira ndababwire, muzobaho. Erega ndubaha Imanaa. 19 Nimwaba muri imvugakuri, umwe muri benewanyu nasigare muri iyi nzu mubohewemwo. Namwe nimugende, mushire ingano imiryango yanyu ishonje. 20 Hanyuma muzonzanire mwenewanyu mutoyi, kugira ngo duhinyuze amajambo yanyu, mwoye gupfa.» Bagira uko. 21 Babwirana bati: «Ni ivy'ukuri, turiko turishura inabi twagiriye mwenewacu; twarabonye amagorwa y'umutima wiwe igihe yadutakambira tukanka kumwumviriza. Ni co gituma aya magorwa yatuguyeko.» 22 Rubeni abishura avuga ati: «Sinari nababwiye nti: Ntimucumure kuri uwo mwana, ntimwumveb! None ehe turiko turabazwa amaraso yiwe.» 23 Na bo ntibamenye ko Yozefu yabitegera, kuko hagati yabo hariho uwusobanura. 24 Yozefu ava iruhande yabo, aja kurira, araheza agaruka aho bari arabavugisha. Abakuramwo Simeho, amubohesha babona.
Abahungu ba Yakobo basubira muri Kanahani.
Akadahoka
Akadahoka ni uruzi ruri mu gihugu c'Uburundi mu ntara ya Ngozi, rukaba rufise uburebure bwa metero 1 553. Akadahoka rukaba ruca muri Nyabuganga na Nyabubugu
Akabizi
Akabizi ni uruzi ruri mu ntara ya Ngozi, komine Kiremba mu Burundi. Akabizi ni uruzi rufise uburebure butari buto, rukaba ruca no mu turere twa Kabanga na Kigogo muri iyo komine nyene
Akagogo
Akagogo ni uruzi ruri mu Ntara ya Gitega mu Gihugu c' Uburundi.
Nyanza-Lac (ikidigi)
Nyanza-Lac ni ikomine  yo muntara ya Makamba, ikaba iri kunkengera zikiyaga Tanganyika, ni igisagara kiri  m'Uburundi.
Agasenyi
Rugata ni uruzi rwisuka muri Tanganyika Ruvuye mu mitumba miremire yo mu ma komine ya Rumonge, Burambi mu ntara ya Rumonge mu Gihugu c'Uburundi.
Amabendera ya Australiya
Australiya ifise amabendera atatu yemewe: Ibendera ry’igihugu cose, Ibendera ry'Abasangwabutaka, Ibendera ry'aba Torres Strait Islanders. Vyongeye intara yose ifise ibendera ryayo.
Ibendera ry’igihugu ca Australiya
Amabara y’ibendera ry’igihugu ca Australiya ni ubururu, iryera hamwe n’iry'agahama. Rifise ibice bikuru bikuru bitatu:
== Intara n’ibice vyisunga intara
Agatete
Agatete ni uruzi mu Uburundi.
Uretse kuba ari uruzi, Agatete kirafise irindi jambo mu mvugo y'ikirundi. Aha twovuga ko agatete kivugwa iyo umuntu yatangaye bivuye ku kintu abonye canke yumvise, agaheza akavuga ati nguye mu gatete ( agatete ).
Akaguya
Akaguya ni uruzi ruri mu gihugu c' Uburundi. Rutumbereye mu ntara ya Gitega
Ankara
Ankara, kera yitwa  Angora na Ancyre mu gihe ca kera cane ( Antiquité), ni  Umurwa mukuru wa Turukiya.
————
Kanada
Kanada(izina mu Cyongereza no mu Gifaransa : Canada ) ni igihugu kinini giherereye mu gice co mu buraruko y’umugabane wa Amerika ya Ruguru Gikikijwe n’ibahari ya Atalantike mu buseruko, ibahari ya Pasifike mu burengero n’ibahari ya Arikitike mu buraruko. Nico gihugu ca kabiri kinini ku isi mu buringanire nyuma y’u Burusiya, aho gifise uburinganire bwa kilometero kare 9,984,670. Kanada ihana imbibe na Leta Zunze Ubumwe z’Amerika mu majepfo no mu majaruguru y’uburengerazuba, ukaba ariwo mupaka muremure ku isi. Abantu baja muri Kanada kugira ngo baronke ubuhungiro, bahunga gutotezwa mu bihugu vyabo canke mukarere baherereye mwo.
Abakozi benshi mu kigo gifasha gutura nabo bari abimuka. Benshi bavuga izindi ndimi wongereyeko Icongereza canke Igifaransa.
Kanada yakira abimukira barenze 200,000 buri mwaka. Abageze kuri bane kw’ijana (4%), ni impunzi kandi zifashwa na Leta. Ivyo birashoboka kubera ikori itangwa n’abandi banyagihugu ba Kanada.
Akagoti
Akagoti ni uruzi ruri mu Ntara ya Cankuzo mu gihugu c' UBurundi. Rukaba rugenda ruca mu mitumba ya Rwantsinda, Nyamihanda, Nyabibuga na Rutimbura muri iyo Ntara nyene.
Kwama wacitse ivutu
Kwama wacitse ivutu. Ibitero bitavanako n’ivyo bimenyetso vyo kwama wacitse ivutu. Gucika ivutu bishika igihe umuntu afise umwitwaririko mwinshi w’ubwoba no kwamana umutima uhagaze. Akenshi bimara iminuta mikeyi, mugabo birashobora kumara igihe gito canke bikaza biraza bigenda gahoro gahoro.
Antakya
Antakya ni igisagara kiri muri Turukiya.
Akamurenda
Akamurenda ni umudugo canke Umusozi uri mu ntara ya Ruyigi mu gihugu c' Uburundi.
Akanweka
Akanweka ni uruzi ruri mu ntara ya Cankuzo mu gihugu c' Uburundi. Urwo ruzi rukaba rufise uburebure bwa metere 1 566.
Karaablar
Karaablar ni igisagara kiri muri Turukiya.
Ubwislamu mu Burundi
Kuva kera na rindi Abarundi bamye basenga Imana. Imbere ko abarundi bo hambere batangura kwigishwa ivy'amadini mashasha, barasenga icariho c'uwo biyumvira ko yoba asumba vyose akaba ari nawe yatumye abantu babaho. Baranashimira uwo bibaza ko asumba vyose kandi atanga vyose mu guterera. Mu guterera rero baragana inzoga,bagateka indya nziza bakongera bagatumira incuti n'abagenzi. Barashikanira uwo bibaza ko asumba vyose mu kumushikiriza imfungugwa nziza ahantu mw'ishamba bibaza ko uwo asumba vyose azohava aza kuvyakira. Ivyo babigira muntumero yo gushimira uwo bibaza ko asumba bose. Aho baba baronse umwimbu ukwiye canke nkiyo baronse umwana. Ivyo vyose babigira mu gikorwa bita KUBANDWA.
Kubwandwa rero cari igikorwa cagigwa n'abarundi bo hambere nka bose!Imbere y'uko ubukoroni (colonisation) butangura, abazungu baraje kwigisha amadini mashasha maze abarundi baheba Kiranga batangura gusenga Imana mu bundi buryo. Amadini y'Ubukirisu nka Gatorika (Eglise Catholique) niyo yiharije inyigisho z'Imana nshasha. Aba islamu nabo nyene ntibatanzwe kuza kwigisha ivy'Imana.Naho abarundi bari binjiye idini rishasha ry'ubukirisu, ubw'isilamu nabwo nyene bwararonse abanywanyi. Inyigisho nazo zabo zikaba zivuga ko :"Ata Mana Ikwiye Gusengwa vy'ukuri atari ALLAH kandi ko MUHAMADI ari Intumwa y'Imana".Ubwo butumwa bushasha bwaciye busubirira ubwo abera (missionnaires blancs) bari bigishije ko Yesu (Jésus) ari umwana w'Imana kandi ko UKWEMERA KWABO kugizwe n'UBUTATU BUTAGATIFU :Data,(Père) Mwana,(Fils) hamwe na Mutima Mweranda( Saint Esprit).Ubwisiramu rero buza buhakana ko Yesu atari umwana w'Imana ahubwo ari intumwa y'Imana nkuko nyanditswe mu gitabo ceranda Korani cahishuriwe intumwa ya Allah, Muhamadi. Ubwisilamu rero mu Burundi bushinga imizi bukebuke gushika n'ubu. Abemera idini rya Islamu babandanya bagwira gushika n'ubu aho bashika ku bice 15 kw'ijana! Benshi muribo bavuga ururimi rw'igiswahili (Swahili) kandi bakaba benshi baba mu dusagara dusanga mu gihugu cose c'Uburundi.
BIMWE MUVYO ABA ISLAMU BEMERA
Abisiramu baremera Imana Imwe Rudende, Intumwa zayo zose (harimwo ya Yesu),Ibitabo vyerenda (Korani, Zaburi, Injili), Umusi w'umuhero, Abamarayika, Urubanza rwo ku musi w'iherezo,Ijuru hamwe n'umuriro Udahera!
Gusenga muri Islamu Abasilamu bategetswe gusenga gatanu kumusi.Biratandukanye cane n'ivyo abakirisu bagira.Hanyuma umusi w'ikoraniro ryo kugenda kumviriza inyigisho ni ku musi wa Gatanu mweranda w'indwi.Uwo musi ni uwo gusangira igisabisho kandi utegetswe kuri bose. Igisabisho nyamukuru umusiramu wese ategerezwa kuvuga gatanu ku musi ni Ikigabane ca Mbere c'igitabo ceranda Korani naco kikaba kivuga giti:
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم
الْحَمْدُ للهِ رَبَ الْعَالَمِينَ
2.Amashimwe yose ni ay'Imana,Umufasha w'abantu bose
الرَّحْمـنِ الرَّحِيم
3.Nyene Imbabazi,Nyeningiro.
مَـالِكِ يَوْمِ الدِّين
4.Ni Wewe Uganza umusi w'umuhero.
5.Ni Wewe dusenga kandi ni Wewe dusaba imfashanyo.
اهدِنَــــا الصِّرَاطَ المُستَقِيمَ
6.Tuyobore Mana mu nzira igororotse.
صِرَاطَ الَّذِينَ أَنعَمتَ عَلَيهِمْ غَيرِ المَغضُوبِ عَلَيهِمْ وَلاَ الضَّالِّين
7.Inzira y'abo wayoboye, atari inzira y'abo washavuriye canke y'abazimiye.
Ikigabane ca 43
Yakobo yemera ko Benyamini agenda mu Misiri
1 Ikigoyi caguma kiremvya igihugu. 2 Aho bahereje kurya ingano bari bakuye mu Misiri, se ababwira ati: «Nimusubire kudusumira utwokurya.» 3 Yuda amubwira ati: «Wa mugabo yaraturahiye yisubiriza ati: Ntimuzorenguka imbere yanje mutari kumwe na mwenewanyu. 4 Niwaturungikana mwenewacu, tuzomanuka kugusumira ivyokurya; 5 utamurungitse na ho, ntituzomanuka, kuko uwo mugabo yatubwiye ati: Ntimuzondenguke mu maso mutari kumwe na mwenewanyu.» 6 Isarayeri avuga ati: «Ni kuki mwangirira nabi mu kubwira uwo mugabo ko mufise uwundi mwenewanyu?» 7 Na bo bavuga bati: «Uwo mugabo yaratubazagije ibitwerekeye n'ivyerekeye umuryango wacu, abaza ati: So wanyu aracariho? Hari uwundi muvukana mufise? Twamwishuye ku vyo yatubajije. None twari kumenya vy'ukuri ko ahava atubwira ati: Murazomanukane ino mwenewanyu?» 8 Yuda abwira se wiwe Isarayeri ati: «Ndungikana uwo musore duce duhaguruka, tugende; ni ho tuzobaho ntidupfe, twebwe nyene, na wewe nyene n'abana bacu. 9 Ndamwishinze jewe ubwanje, uramumbaza. Nintamukugarukanira, nintamugushikiriza, nzoba ndagucumuyeko ubuzima bwanje bwose. 10 Iyo tudateba gutya, ubu tuba tumaze kuvayo kabiri.» 11 Se wabo Isarayeri ababwira ati: «Nikwaba ari uko, nimugire ibi: Nimwakire ku vyimburwa muri iki gihugu, mubishire mu magunira yanyu, muzobishikanire uwo mugabo: uburembo bukeyi n'ubuki bukeyi, imbazi zimoga neza n'imira, ibiyoba n'amashakedi. 12 Mwitwaze ayandi mafeza, kandi musubizeyo amafeza mwasanze mu munwa w'amagunira yanyu, hari n'aho kwabaye ukwihenda. 13 Jane murumuna wanyu, muhaguruke, musubire kuri uwo mugabo. 14 Imana Mushoboravyose irabagirira imbabazi imbere y'uwo mugabo kugira ngo abarekurire mwenewanyu wundi, na Benyamini! Nayo jewe, ari uguhekurwa ndahekuwe.»
Dereköy
Dereköy ni igisagara kiri muri Turukiya.
Guhahamuka
Guhahamuka (PTSD). Ivyo bishobora gushika igihe umuntu yagize ubwoba cane canke yahuye n’ingorane zimutera ubwoba cane, nko gukubitwa, guhwana n’isanganya ry’icaduka, guterwa n’abasuma canke indwano za gisirikare. Abantu bahahamutse baguma bibuka ivyabaye, bakarara bararota ibiteye ubwoba, canke bigatuma bahwana n’ibisubira kubahahamura. Bashobora kwadukana ishavu canke bakiyotsa rwose ibibi boba barakoze, ubwoba, n’ibindi. Ukwo guhahamuka (PTSD) kurashobora kubera intambamyi ubuzima bw’umuntu bwa minsi yose. Guhahamuka birababaza cane kuko bituma uwahahamutse imiryango imikumira aho kumwegera ngo bamufashe.
Akamira
Akamira ni uruzi ruri mu ntara ya Ngozi komine Gashikanwa mu Burundi. Urwo ruzi rukaba rufasha cane mw'iterambere, cane cane mu burimyi. Rukaba rufise uburebure bwa metero 1537.
Ikigabane ca 43
Yozefu azimana benewabo
Akaguhu
Akaguhu ni uruzi ruri mu Burundi.
Ikigabane ca 43
15 Abo bantu bafata amashikanwa, bafata n'ayandi mafeza bitwaza, bajana na Benyamini, barahaguruka, bamanuka mu Misiri, barenguka imbere ya Yozefu. 16 Yozefu arabona ko bari kumwe na Benyamini, abwira umubwiriza wiwe ati: «Shikana aba bantu mu nzu, ubage igitungwa, ugikinjike, kuko aba bantu baza gusangira nanje ku mutaga.» 17 Uwo mubwiriza agira nk'uko Yozefu yavuze, ashikana abo bantu mu nzu kwa Yozefu. 18 Abo bantu baterwa ubwoba n'uko babinjije mu nzu kwa Yozefu, bavuga bati: «Ni ukubera ya mafeza basubiza mu magunira yacu aho duheruka ino. Batwinjije kugira ngo batugweko, badukubagure, batugire abaja, batware n'indogobwe zacu.» 19 Baraheza begera wa mugabo yari umubwiriza wa Yozefu, baramwikebukanya bageze ku muryango w'inzu. 20 Bavuga bati: «Muhanyi, aho duheruka ino, twari twamanukanywe n'ugusuma ivyokurya. 21 Dushitse aho turara, twabaye tugipfundurura amagunira yacu, tuza tubona umwe wese asanze amafeza yiwe mu munwa w'igunira ryiwe. Ayo mafeza ni yo tugarukanye ata na rimwe rivuyemwo, 22 kandi twamanutse tuzanye n'ayandi mafeza dusumisha ivyokurya. Ntituzi uwadushiriye ayo mafeza mu magunira yacu.» 23 Na we avuga ati: «Tekane ntimutinye! Imana yanyu, Imana ya so wanyu ni Yo yabashiriye iryo tunga mu magunira yanyu. Amafeza yanyu yari yanshikiriye.» Araheza asohora Simeho aramubazanira. 24 Nya mubwiriza yinjiza abo bantu mu nzu kwa Yozefu. Arabazanira amazi, boza ibirenge vyabo, yongera agaburira n'indogobwe zabo. 25 Baba barategura ya mashikanwa barindiriye ko Yozefu ashika ku mutaga; nkako, bari bumvise ko baza kubazimanira aho. 26 Yozefu yinjiye mu nzu, baca bamuhereza ya mashikanwa bari basanganywe mu nzu, bakubita inkoro hasi imbere yiwe. 27 Arababaza ko ari amahoro. Avuga ati: «Umutama so wanyu mwambwiye ari mu mahoro? Aracariho?» 28 Bamwishura bati: «Umusavyi wawe, data ari mu mahoro, aracariho.» Barunama, bakubita inkoro hasi imbere yiwe. 29 Hanyuma Yozefu araramura amaso abona mwenewabo Benyamini mwene nyina. Ababaza ati: «Uwo ni umwe mwenewanyu mutoyi mwambwira?» Amubwira ati: «Imana ikurabe ryiza mwananje.» 30 Kubera ikigumbagumba cinshi afitiye mwene nyina, Yozefu arivumbura, arondera aho aririra, yinjira mu cumba ciwe haba ari ho aririra. 31 Hanyuma ariyoza mu maso, arasohoka. Ariyumanganya, avuga ati: «Nimuzane ivyokurya.» 32 We bamugaburira ukwiwe, na bo babagaburira ukwabo. Abanyamisiri bafungurira hamwe na we, ariko bari ukwabo, kuko Abanyamisiri ntibashobora gusangira n'Abahebereyi kukomu Misiri kwari uguhumana. 33 Benewabo na Yozefu bicara imbere yiwe, imfura mu kibanza c'umukuru, umuhererezi mu kibanza c'umuto, bakaza bararabana, kuko ivyo vyari vyatumye bagwa mu gahundwe! 34 Yozefu yaza aragaburira umwumwe umutigiri uvuye ku vyokurya biri imbere yiwe. Ariko umutigiri wa Benyamini waruta gatanu iyo abandi bose. Baranywa hamwe na we, barahimba.
Akaremera (uruzi mu Uburundi)
Akaremera ni uruzi mu Uburundi.
Akaguhu
Akaguhu rukaba rutumbereye neza na neza mu ntara ya Bujumbura, benshi bita Bujumbura rural. Rufise uburebure bwa metero 2 045. Rutumbereye kandi mu turere twa Nyabwuya na Mitwenzi. Rusanzwe kandi rugenda ruraca gato gato no muri komine Mugamba intara ya Bururi.
Ikigabane ca 13
Aburamu na Roti batandukana
1 Aburamu araduga ava mu Misiri, we n'umugore wiwe, n'ivyo atunze vyose, na Roti bari kumwe, aja muri Negebu. 2 Aburamu yari atunze amasho, ifeza n'inzahabu vyinshi. 3 Agenda araca insago kuva muri Negebu gushika i Beteri mu kibanza carimwo ihema ryiwe ubwa mbere, hagati ya Beteri na Hayi. 4 Mu kibanza yari yarubatsemwo uruhimbi ubwa mbere, haba ari ho Aburamu yambariza izina ry'Umukama. 5 Roti yaguma agendana na Aburamu, na we nyene yari atunze ibitungwa bitobito na bininibinini hamwe n'amahema. 6 Iyo ntara irabagira, biranka ko babangikana, kuko bari batunze cane ku buryo batashobora kuguma babangikana. 7 Imitongano iraduka hagati y'abungere b'amasho ya Aburamu n'abungere b'amasho ya Roti. Abakanahani n'Abaperizi bari bakiba muri iyo ntara. 8 Aburamu abwira Roti ati: «Ntihakagire imitongano yaduka hagati yanje nawe, hagati y'abungere banje n'abungere bawe. Erega turi abavandimwe. 9 None iyi ntara yose ntiri imbere yawe? Niwigerure dutandukane; niwaja ibubamfu nje iburyo, niwaja iburyo nje ibubamfu.» 10 Roti araramura amaso, abona ibigobe vyose vya Yorodani, harimwo imigende y'amazi ikwiye. Umukama atarasibanganya Sodoma na Gomora mu mashorero ya Tsohari, hari heza nk'icibare c'Umukama, hari hateye nk'igihugu ca Misiri! 11 Roti ahitamwo ibigobe vyose vya Yorodani. Roti agenda agana ubuseruko, atandukana gutyo na mwenewabo. 12 Aburamu agerera mu gihugu ca Kanahani, Roti na we agerera mu bisagara vyo muri ivyo bigobe agenda arashinga insago gushika i Sodoma. 13 Abantu b'aho i Sodoma na bo bari abagome n'abacumuzi banyomoje mu maso y'Umukama. 14 Aburamu amaze gutandukana na Roti, Umukama amubwira ati: «Raramura amaso, uhere aho uri, witegereze mu buraruko no mu bumanuko, mu buseruko no mu burengero. 15 Egome, iyo ntara yose ubona ndayikugabiye mwe n'uruvyaro rwawe, na ntaryo! 16 Uruvyaro rwawe ruzongana n'umukungugu w'isi. Nihaba hari uwushobora guharura umukungugu w'isi, n'uruvyaro rwawe azoheza aruharure. 17 Haguruka, ugendure iyi ntara mu burebure no mu bwaguke, kuko ndayikugabiye.» 18 Aburamu yimukana amahema yiwe aja kugerera mu mimanda y'i Mamure, iri hafi y'i Heburoni, agereraho, ahubaka uruhimbi rw'Umukama.
Akaremera
Akaremera ni
Uruzi rutemba mu Burundi rukaba ruvukira mu ntara ya Ngozi mu buraruko bw'Uburundi. Urwo ruzi rufise umurebure bwa Metero 1 543
Akarenga
Akarenga ni uruzi ruri mu ntara ya Kayanza, komine Muhanga mu gihugu c' Uburundi.
Yenikadın
Yenikadın ni igisagara kiri muri Turukiya.
Budakdoğanca
Budakdoğanca ni igisagara kiri muri Turukiya. Ico gisagara kikaba gihereye mu karere ka Edirne mu Ntara ya Edirne nyene muri ico gihugu ca Turikiya nyene.
Akomeye mu mutwe
Akomeye mumutwe
Umuntu yitwa ko akomeye mumutwe igihe ashobora gukora neza mu buzima bwa minsi yose, agakorana n’abandi, agafata ingingo, akagira ico aterera mu kibano, akamenya ingene yigenza mu bintu bimusagirije uko vyoba biri kwose, ndetse no mu bihe bigoye, akongera agashika k'ukunezerwa bikwiye. Indwara zo mumutwe ni indwara zihungabanya amagara y’umuntu mumutwe.
Impunzi zirakunda gufatwa n’indwara zo mumutwe kubera ivyo zaciyemwo m'ubuzima bihahamura. Igihugu c’amavuko cabo kenshi kirakenye kandi nta mutekano ukiranga, bashobora kuba barahungabanirijwe m'ubuzima, barabuze canke barazimije ababo, canke bapfunzwe.
Akayogo
Akayogo ni uruzi ruri mu ntara ya Ruyigi, mu karere (intara kama) ka Buyogoma mu Burundi. Akayogo rukaba ari uruzi rutemba, rufise uburebure bwa metero 1615.
Akomeye mu mutwe
Umuntu avugwa ko akomeye mumutwe kandi, mu gihe ashobora kwikura mu ngorane zikomeye agafata ingingo nziza kandi ibereye.
Akimpama
Akimpama ni umusozi uri mu ntara ya Ruyigi, mu karere na komine Bweru mu gihugu c' Uburundi. Uwo musozi ukaba ufise uburebure bwa metero 1514.
Akomeye mu mutwe
Ubwoko bwinshi bw’indwara zo mu mutwe
Hari ubwoko bwinshi bw’indwara zo mu mutwe, hakaba n’uburyo bwinshi bwo kuzivura. Kwihebura ukaguma wijiriwe niyo ndwara yo mu mutwe ikunda kuboneka. Izindi ni :
Kolesterole
Ikinure nzibiramitsi bita “kolesterole’’ ni ikinure coroshe dusanga mu maraso. Ni ibisanzwe kugira ivyo binure kolesterole kuko bifasha mu kubumba uduhimba dutoduto twitanguriro turemye umubiri wacu. Ariko iyo ivyo binure bibaye vyinshi mu mubiri, bica bitera indwara y’umutima canke indwara iziba imitsi ijana amaraso mu bwonko.
Irwirirana ry’ibinure ‘‘kolesterole’’ ni kimwe mu bitera indwara y’umutima. Iyo hari ivyo binure kolesterole vyinshi mu maraso yawe, biraheza bikiyungiranya bikavurira imbere mu mpome z’imitsi mikuru itwara amaraso mu mutima. Haciye igihe ufise ivyo binure, bituma imitsi itimba, hanyuma igakongatara, hanyuma umurindi w’amaraso mu mubiri ukagabanuka canke bikazibira iyo mitsi. Ivyo rero bishobora gutera indwara y’umutima.
Irwirirana ry’ibinure nzibiramitsi “kolesterole” ntabimenyetso biboneka ryerekana, nico gituma bigoye kumenya ko uyigwaye utipimishije amaraso. Abantu bafise imyaka irenga 40 bategerezwa kuza baripimisha igipimo ca “kolesterole” kurugero muganga wabo yabahaye.
Sinanköy
ni igisagara kiri muri Turukiya.
Pierre Nkurunziza
Petero Nkurunziza (18 Kigarama 1964 – 8 Ruheshi 2020) Bujumbura, Burundi, ni umurundi w'umunyepolitike yarôngōye igihugu c'Uburundi mukiringo c'imyaka cumi n'itanu kuva muri Myandagaro 2005 gushika muri Ruheshi 2020.
Ubuzima
Nkurunziza yavutse 1963 mu murwa mukuru w'u Burundi, Bujumbura. Yize amashuri abanza mu ntara ya Ngozi n’ayisumbuye muri Kitenga mbere yuko arangiza kaminuza ya Burundi mu 1990 afite impamyabumenyi mu burezi na siporo. Se, Eustache Ngabisha, yatorewe kuba inteko ishinga amategeko mu 1965 nyuma aza kuba guverineri w'intara ebyiri mbere yo kwicwa mu 1972 mu gihe cy'ihohoterwa rishingiye ku moko ryahitanye abandi bantu 100.000 mu Burundi. Nkurunziza yari umwarimu wungirije muri kaminuza ya Burundi. , igihe intambara y'abenegihugu yatangiraga mu Burundi, nyuma y'iyicwa rya perezida wa mbere w'Abahutu, Melchior Ndadaye, mu 1993.
Yinjiye muri CNDD-FDD mu 1995 ari umusirikare, nyuma yuko ingabo zateye ikigo cya kaminuza, mu 2004 yagiranye ikiganiro na IRIN aho yibuka ibyabaye icyo gihe:
"Mu 1995, ingabo z'Abatutsi zateye mu kigo zica abanyeshuri 200. Bagerageje no kunyica. Abagabye igitero barashe ku modoka yanjye ariko ndasohoka ndahunga. Batwitse imodoka yanjye. Hanyuma ninjira muri CNDD-FDD nka a umusirikare. Iyi ntambara yaduhatiwe; ntabwo twatangiye. "
Nyuma yakurikiranye iterambere muri CNDD-FDD kugeza ageze ku mwanya w’umunyamabanga mukuru mu 1998. Mu 2001, yatorewe kuba umuyobozi.