cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paris
thumb| E Foro Paris Paris si o sherutno foro vi o bareder foro la Franchiyako. Palal o gin e manushengo katar o bersh 2014, kathe jiven 2,220,445 manusha.
Rusikani chhib
left|thumb|Rusikani Chib
8. April – E Romengoro Internacionalno Dive
8. April – E Romengoro Internacionalno Dive. Svako berš ko akava dive, but Romane organizacie aranžirinena festivalia, seminaria, koncertia, konferencie... Ko akava datum e beršeste 1971 hine o jekhto Romano kongresi ki London. Ko odova kongresi alje but Romane aktivistia kotar celo sveto. Tegani anđe pe but važna odluke:
Xramosariben
O xramosariben vaj lekhavimos si jekh făl te kerel komunikàcia kaj reprezentisarel i ćhib labărindoj vaj haznisarindoj varesave semnură p-e majbut suportură. Si jekh metodo kaj bazisarel pes p-e sajekh strukturură sar kana vakărel varekon, sar o leksikòno, i gramàtika thaj i semàntika ama majbut restriktcĕnça phandle k-i ortografăqi sistèma kaj si len savorre kulturură. O xramosariben si jekh godăqo aktivitèto kaj implikisarel majbut neuro-psixologićne thaj truposqe proćesură thaj o istemiben/labăriben ël sistemenθar te xramosarel/lekhavel te śaj del struktùra thaj te śaj amboldel ël manuśesqe gïndură anθ-ël reprezentàcie ël manuśesqe ćhibăqe kaj ći aven khoslărde sigo. O rezulteto ël xramosaribnasqo si generàl jekh tèksto bićhaldo varekasqe kaj si i drabarni, o drabarno vaj o ćititòri ël tekstosqo.
Rusikani chhib
Shopni:Slavikane chhiba
8. April – E Romengoro Internacionalno Dive
O dujto Romano kongresi hine ki Ženeva (Genève), ki Švajcaria e beršeste 1978. O trito Romano kongresi hine ko Getingen (Göttingen), ki Germania e beršeste 1981. O štarto Romano kongresi hine ko Šerok (Serock), ki Poljska e beršeste 1990 hem tegani anđa pe oficialno odluka o datum 8. April te ovel E Romengoro Internacionalno Dive. O panđto Romano kongresi hine ko Prag (Praha), ki Češka e beršeste 2000. O šovto Romano kongresi hine ko Lančiano (Lanciano), ki Italia e beršeste 2004. O eftato Romano kongresi hine ki Zagreb, ki Kroacia. Akala kongresia organizirini i Internacionalno Romani Unia.
Cher Lloyd
O Cher Lloyd (28 eftatonay 1993-) si yek romni gilavni andar i Anglando.
8. April – E Romengoro Internacionalno Dive
But Romane organizacie ko celo sveto aranžirinena festivalia, seminaria, koncertia, konferencie kuri oljengoro primarno cilji tano te ilustririnen i Romani problematika. Momentalno duj najbare "Romane" problemia tane: diskriminacia hem edukacia.
Xramosariben
Dikh vi
Standardizuime
Cher Lloyd
Shopni:Romane gilavne
Xramosariben
Dikh vi
Alfabèto
Devanagari
Romano lekhipen
Jasmine Tatjana Anette Valentin
I Jasmine Tatjana Anette Valentin si ek romni gilavni andar i Finland.
Albumurya
Shopni:Romane gilavne
Pichilemu
Pichilemu si ek foro ande Chile. Kathe jivisaren 12.392 manusha (2002). Manushego butvaripen: 16,54/km².
Dikh vi
Shopni:Chile
Aleksandro o Baro
O Aleksandros o III-to ël Maćedonăθar (Phurani Grekicka: Ἀλέξανδρος, biandilo p-o 1-to jùlio 356 AX thaj mulo p-o 10-to vaj 11-to jùnio 323 Anglal Xristosθe), prinʒardo butivar sar o Aleksandro o Baro, sas jekh thagar anθ-o phurano Grećikano thagariben anθ-i Maćedonia.
Invàzia anθ-i India
I Xindusthanesqi kampania ël Aleksandrosqi ël Barosqi śirdăs vaj kezdisardăs anθ-o 327 AX thaj geli ʒi k-o 325 AX. Palal ke mardăs tele o Akaemenid Persikano Thagariben, i Maćedonesqi armàta kerdăs aver expedìcia anθ-o Xindusthanesqo subkontinènto. Anθ-e na maj but sar duj berśa, o Aleksàndro buxlărdăs o Maćedonesqo Thagariben te xal ël teritorură anθ-e adĕsutne Punʒab thaj Sindh anθ-o adĕsutno Pakisthan, dindoj sar rezulteto grànice kaj gele maj dur anθ-i India sar kana i Persikani armàta kerdăs invàzia anθ-o Xindusthan.
Dikh vi
Proto-Rroma
Curitiba
350px|right|thumb|Curitiba, [[Paraná, Brazil]]
Curitiba, o bareder foro la sudutne Brazilyako, si o sherutno foro le statesko Paraná.
Avrune phandimata
Shopni:Braziliyake forurya
Distrikturya la Indiyake
Yek distrikto si yek rigyaripen kay yek stato la Indiyako (Bharatesko).
Borobia
right|300px
Distrikturya la Indiyake
Îndiyâ si rigyardo pe 28 staturya, 6 Yekipnaske teritorurya (YT) tay yek teritoriyo le sherutne forosko. Ando fishtesavo stato si yek guverno alsardo katar e manusha le statesko. Le Yekipnaske teritorurya si xulayarde katar o mashkarutno guverno, numa kay Dilli tay Pondisheri si guvernurya.
Borobia
Borobia si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Distrikturya la Indiyake
Fishtesavo stato vay YT si rigyardo pe distrikturya. Butvar, o foro kay so si o xulyaripnasko mashkar si vi la polisiyako tay krisako.
Borobia
Shopni:Soriya (provinciya)
Distrikturya la Indiyake
Le distrikturya si rigyade pe taluka vay tehsilurya (le palutne kay Sudutni Indiya), xulayarde katar yek talukdar vay tehsildar.
Dikhimos
thumb| [[Staturya tay teritorurya la Indiyake, ginyarde sar ando patrinipen]]
Dikh vi
Shopni:Bharat
Divisions administratives de l'Inde
Gipsy Kings
thumb|right|250px|Gipsy Kings Gipsy Kings ( Romani Chib: Romane Raya) yek Romano muzikyaki grupa katar Arles, ande Frânsiya, kerdjosavajli ando 1978to bersh.
Ext.
Shopni:Romane muzkake grupi Shopni:Franchiya
Houston
280px|right Houston si o foro ande PhSA.
Shopni:PhSA
Philadelphia
210px|right Philadelphia si o foro ande PhSA.
Shopni:PhSA
Cañamaque
right|300px
Cañamaque si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Buberos
right|300px
Buberos si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Los Angeles
thumb| O Rodeodrive Los Angeles si yek foro ande PhSA. Andar e Mahal Hollywood si e Film Shtudiyorenge kay e Manusha e fedesde Filma pe e Lumiya keren.
Shopni:PhSA
Boston
thumb| E Foro Boston
Shopni:PhSA
Calama
Calama si ek foro ande Chile. Kathe jivisaren 138.402 manusha (2002). Manushego butvaripen: 9,16/km².
Connect-R
O Connect-R (Ștefan Relu Mihalache) si ekh Romano gilavno andar e Rumuniya.
Calama
Dikh vi
Shopni:Chile
Connect-R
Shopni:Romane gilavne
Calatañazor
right|300px
Burgo de Osma-Ciudad de Osma
Burgo de Osma-Ciudad de Osma si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Baltimore
210px|right Baltimore si o foro ande PhSA.
San Francisco
San Francisco si yek foro ande PhSA. Andar e Foro si e Ginepaskengro Kompaniya Microsoft tay e Sonekaskro Vudar Furt (Ang: Golden Gate Bridge)
Shopni:PhSA
Calatañazor
Calatañazor si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Baltimore
Shopni:PhSA
Calatañazor
Shopni:Soriya (provinciya)
Budor
thumb Budor (simbol: ) si o yekto Shiyaron  andar e Kham-Sestemi.Budor si yek Baar-Shiyaron sar i Phuv.
Shopni:Chexanipen
Las Vegas
O Las Vegas si jekh fòro anθ-e SUA kaj si but prinʒardo pala lesqe lovença-khelindoj khera vaj kasinòură.
Shopni:PhSA
Burgo de Osma-Ciudad de Osma
Shopni:Soriya (provinciya)
Buitrago
right|300px
Buitrago si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Caltojar
right|300px
Caltojar si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Elefen
Phendăs jekh Elefenìsto: ”Ame nadis-amen ke plaćal tumen o Elefen!”
Caltojar
Shopni:Soriya (provinciya)
Candilichera
right|300px
Candilichera si yek gav kay Provinsya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya tay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Zichyújfalu
Avrutne phandimata
Shopni:Ungariya
Fauxmani
Jekh fauxmani (kombinàcia ël alavenθar faux, Francuzikani vorba manglindoj te phenel “xoxamno”, thaj Rromani) si jekh ʒeno vaj ʒeni kaj xoxamnes thovdăs vast p-i Rromani identitèta phenindoj ke si jekh Rrom vaj Rromni, Gipsi vaj Cigàno, vaj ke ferdi lesqo vaj laqo dùxo (ama na lesqe/laqe rat thaj kultura) si Rromano, vaj ke si ćhavo vaj ćhaj kaθar Rromane phuredada vaj parëntură ama kadava na-i ćaćo so phenel o murś vaj i ʒuvli, vaj raklo vaj rakli.
O termèno si jekh akuślibnasqo anav. Sar fenomèno, te avel jekh fauxmani si dikhlo sar jekh zuralo făl te kerel kulturàlno ćoriben, maj alosardes kana akava murś vaj ʒuvli, palal te xoxavel ke si Rrom vaj Rromni, athoska phenel ke śaj kerel reprezentàcia vaj ke śaj vakărel vaś komunitetură kaj na-i kheresθe. O fauxmanismo si vunivar vi prinʒardo sar jekh făl te kerel xoxaviben, nămosqo xoxaviben vaj rasialno paruviben.
Anθ-e Amerindikane vaj Nativne Amerikaqe kulturură si jekh but jekhfălno fenomèno kaj bućhol Pretendianismo, alav kaj kerel kombinàcia ël alavenθar “Pretend” thaj “Indian” (manglindoj te phenel “bi-ćhaćh/o [-i] Amerindikan/o [-i]”).
Anθ-i Anglikane Rromani ćhib (Romanićhelicka, ël Rromane ćhibăqe endajalektură kaj sas vakărde śirdindoj anθ-i phurani vrămă anθ-i Anglia), o alav wajdo vaj wido mangel te phenel sajekh butĭ sar “fauxmani”.
Cabrejas del Pinar
right|300px
Cabrejas del Pinar si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Proto-Rroma
Ël Proto-Rroma sas ël phure dada thaj daja ël Rromane manuśenqe anθ-o but phurano vaxt, anglal vaj anθ-o sajekh vaxt kana sas o nămosqo-biăndiben (i etnogeneza) ël Rromane manuśenqo. Sas manuśa kaθar majbut endaja vaj ćhela kaj si ël mule ël Rromenqo. Sar egzemplo, anθ-o phurano vaxt kana areslĭne anθ-i India vaj o Xindusthan ël Iranikane mule ël Rromenqe sas kerdi jekh integràcia ël Xindusthanesqe mulença ël Rromenqe.
Avere Xindusthanesqe grupură kaj si gïndisarde te aven maśkar ël Proto-Rromenθe si ël Raʒputa, ël Kśatriură, ël Brahminură, ël Doma, ël Banʒara, ël Sindhikane thaj avere. Jekh ćingar maśkar ël manuśenθe kaj roden pal-ël Proto-Rromenθe si ako ël Proto-Rroma sas maj but kaθar ël uće vaj opralutne manuśesqe grupură anθ-i India sar öl Brahminură vaj sas kaθar e telalutne manuśesqe grupură anθ-i India sar öl Dalitură.
Si but teoriură palal ël Proto-Rromenθe, thaj vuni maśkar lenθe si maj devlikane thaj avere maj śtincifike vaj ʒanglibnasqe. Sar egzemplo, but Rroma gïndisaren kë si śajutno kë öl Rroma aven kaθar o Israelo thaj kë sas jekh Israelosqi ćhel kaj geli k-i India anglal te ʒal karing i Evropa. Akaja ideologia śaj avel influencisardi kaθar ël Xristianikane devlikane patĭmata. Aver teoria phenel kë maśkar öl Proto-Rromenθe kamas-avel o Sumerikano Thagariben anθ-i Mesopotamia vaj o adĕsutno them o Iraq, kaj si les jekh anav kaj śaj vi kamas-avel anθar i Rromani vorba “Arakh”, nav kaj kamas-dine ël Proto-Rroma kana arakhle von jekh phuv kaj rodenas, akharde la “Arakh”.
Palal öl ADNosqe rodimata, sas jekh xamiben maśkar ël bi-Xindusthanesqe manuśenθe thaj ël Xindusthanesqe manuśenθe anθ-o Xindusthan anglal te geleθar öl Proto-Rroma kaθar o Xindusthan. Kodo znaćil kë si maśkar ël Proto-Rromenθe manuśa kaθar i India vaj Xindusthan ama vi manuśa kaθar avere thana anθ-i Ćentralo thaj Okcidentalo Asia thaj śaj vi ël Evropăθar, sar kamas aven ël adĕsutne phuvă ël themenqe sar o Òzbekisthan, o Afghanisthan, o Iran, o Arakh vaj Iraq, o Israelo vaj i Palestina, i Ukrajna, i Rusia, o Kazakhsthan, o Turkmenisthan, o Taʒikisthan, thaj avere sar i Grećia, kaθar avile but manuśa anθ-o Xindusthan anθ-o vaxt ël Aleksandrosqo o Baro.
Öl Nazistură sas interesime kaθar o śajiben kë öl Proto-Rroma sas “Arianură” anθar o fàpto kë i Rromani ćhib avel kaθar i Indo-Arianikane ćhibăqi familia, ama kana kerdĭne maj but xoxavibnasqe (pseudo-śtincifikne) rodimata, i samudaribnasqi vaj genocidalo konklùzia ël Nazistikane ideologiaqi sas kë öl Proto-Rroma sas xamime ël bi-Arianikane manuśença thaj pala kado motìvo trebalas mudarde savorre.
Carabantes
right|300px
Carabantes si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Caracena
right|300px
Moshchena
Moshchena si yekh importanto gav ande Ukraina. Kathe jivisaren 581 manusha (2010).
Shopni:Ukraina
Caracena
Shopni:Soriya (provinciya)
Radio Studio 54 Network
E Radyo Studio 54 Network si yek radio Stasyona andi Italiya.
miniatura|Logo Studio 54 Network
Bihari János
thumb|Bihari János (* 1764; † 1827) Bihari János [] (* 21 deshtonay 1764 ando Nagyabony (adyes Slovayko); † 26 Trintonay 1827 ande Peshta) sas yek Ungarikanô-Rom lavutari tay komponist.
Lesko trayo
Lesko Dat vi sas lavutari. 1801 voy kerdas leske brave romani banda ande Peshta. Apal bashavlas ande Pojony, Bech tay e intrego Ungariya.
Ludwig van Beethoven tay vi Franz Liszt les ashunadine tay les kamline. Liszt phenlas: "O bashajipe, lesko varajitoro lavuta gilyavas, uraylas po amare kan tay rovam..."(Pagina).
Bihari bashavlas kay o extrexane-ungarikane krayipe. Voy kherdas 85 gilya.
Shopni:Slovaiko Shopni:Ungariya
Castilfrío de la Sierra
right|300px
Carrascosa de la Sierra
right|300px
Carrascosa de la Sierra si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Castilfrío de la Sierra
Castilfrío de la Sierra si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Shukor
thumb|Shukor
Shukor (simbol: ) si o duyto Shiyaron andar e Kham- Sestemi. Shukor si yek Baar-Shiyaron sar e Phuv.
Miami
Miami si o foro ande PhSA.
Shukor
Anav
Sanskrit शुक्र, Shukra. Pe Romani Shukar.
Miami
Shopni:PhSA
Casarejos
right|300px
Casarejos si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Johann Trollmann
thumb|250px|right| Johann (Rukeli) Trollmann Johann Rukeli Trollmann (Jermanikani chib: Johann Wilhelm  Trollmann)  (1907-1943) And-o Trintonay [3-to chon] e bershesko 1933 kerdili kompetisiya e boksaki and-i Jermaniya tay yek but iklislo angluno (kampiyono) and-i kategoriya e dopash pharengi. Lesko alav sas Erich Seeling, no o komite e sportesko, kay sas sa nasista, peravda les kotar-o titlo odoleske so sas but, nas Jermano. 3i k-o Baredivay, na achilo niyek kampiyono and-akaya kategoriya. Kerdili palem i kompetisiya mashkar duy neve boksera: Yek "Ariyano", o Adolf Witt, tay p-e aver rig, o Yohan Rukeli Trollman. Akaya nevi kompetisia na fayol sas e nasistenke, odoleske so o Trollman sas Sinto, pinjardo sar Sinto : leske sportesko alav sas o "Zigeuner". Numay nas so te keren, ov sas but pinjardo tay sa e jermana kamen sas les but, sas zorales popularo. E Nazista na kamen sas te asbaven o xataripen e bute gadjenko tay mukhle les te kerel i kompetisiya, na chudine les avri. Mamuy leske sas o Witt, odoleske numay ov sas les shansa te marel e Trollmanes tay e Nazista usaren sas chachipenaske te peravdol o "Zigeuner", kay te iklon kadiyal kotar-i problema.
Devlesko Janglipen
Devlesko Janglipen Latinikanes:(Scientia religionum) Si
Śudro Mariben
miniatura|O sundal anθ-o 1959, kana sas o Śudro Maripen. O Śudro Mariben sas jekh vaxtesqo periòdo kana sas konflìkto maśkar ël Maladine Śtatură thaj o Sovietikano Khethaniben thaj ël avere thema kaj sas phralărde jekheça maśkar lenθe, o Okcidentàlno Blòko thaj o Orientàlno Blòko. I fràza śudro mariben sas labărdi sosqe na-s bari direktutni ćingar maśkar ël duj superzorĕnθe, numa svako them dăs vast duśmanikane katanură anθ-e bare regiunalne konfliktură kaj sas prinʒarde sar “pròksi” vaj bi-direktutne marimata. O konflìkto avilo pal-i ideologikàlo thaj geopolitikàlo ćingar kaj śirdăs kana solduj superzoră manglĭne te avel o maj zuralo them kaj sas les so maj but influència p-o sundal, pala kodo kë sas phralărde bisavaxtutnes te maren mamuj ë Nacistikane Nămcosθe thaj o Thagaribnasqe Žaponosθe anθ-o 1945. Paśal o barǎriben ël nuklearne jagalǎqe kidimata thaj ël bićhalimata ël kätànenqe, i ćingar te avel opralutno sas dikhli vi anθ-e bi-direktutne metodurǎ sar o godǎqo mariben, i propaganda, o śpioniben, ël buxlǎrde zumavimata te aćhaven o kiniben-bikiniben maśkar ël themenθe, e ćingara kana sas sportìvo evenimenturǎ thaj ël tehnologikane konkùrsurǎ sar o Spacǒsqo Konkùrso.
Devlesko Janglipen
thumb|300px|Fotografiya le: Kristanipen, Biboldopen, Hindipen, Islamipen, Buddapen, Shintopen, Sihkâpen, Bahaypen,Jajinipen
Johann Trollmann
P-o 9-to Shovtonay [6-to chon], o "Zigeuner" telavda e Wittes. Anda sa e 12 rondura, o terno Trollman (sas 26-bershengo) khelda truyal o Witt, marda les, kirdiyas virama tay agoral lasakerdilo o "Ariyano". E Nazista xale but xoli tay phende so i kompetisia iklisli chuch-chuch (nul-nul). Kana dikhle akava bangipen, sa e gadje so avile sas te dikhen i kompetisiya xolosayle, ushtile, kerde bari protesta tay phardine te phagen sa and-i sala.
Devlesko Janglipen
Aver Chiba
en:Religious studies, Anglikani Chib
Johann Trollmann
Agoral, e Nazista telile tay dine e Trollmanes o Titlo Jermaniako kampiyono e dopash-pharenko. Imediat, e sporteski revista "Bokssport" lias te kushel les, phenindor so leske dumukha nane jermanikane, so may but khelel teyatro desar boksa tay so si les "romano bianglikanaveripen" (so o aver manush nashti te mangel anglal sar ka marel, odoleske so e Roma nanay len Sistema and-i boksa). Pala oxto dives, line leskar palem o Titlo tay phagle leski karyera.
Marek Grechuta
Marek Michał Grechuta (1945 - 2006) polskine gilabno em filel.
Śudro Mariben
I orìgina ël frazaqi
K-o agor ël Sundalesqe Maribnasqo o II-to, o englezikano xramosarno o George Orwell labǎrdǎs i fràza śudro mariben (englezikanes: cold war), sar jekh generàlo fràza, anθ-o lesqo lil „Tu thaj i Bòmba Atòmika”, publikisardo p-o 19-to oktòmbra 1945 anθ-o Britanikani revista Tribune. Gïndisarindoj ka jekh sundal kaj ʒivelas anθ-i ućhalin ël śajipnasqi te merel anθ-o nukleàrno mariben, o Orwell dikhlǎs k-e durkerimata ël James Burnhamosqe kaj phende ke o sundal kamas avel maj rigǎrdo, xramosarindoj:"Kana dikhav sa o sundal, amaro drom but berśenθar na-i karing o bi-śerenqo societèto ama karing i nevǎrdi robia... Sas but dimata-dùma vaj vakǎrimata anθar i teoria ël James Burnhamosqi, nùma cïra ʒene inke dǐne godǐ ka so mangel te phenel la vaś ël ideologurǎ—kaj si, o fǎl te dikhel o sundal, o fǎl te pakǎl thaj i soćiàlo struktùra kaj kamas vazden pen anθ-jekh them kaj sas anθ-o sajekh vaxt biśajutno te avel lino kaθar aver them thaj anθ-jekh savaxtesqo „śudro mariben” ël paśutnença"
Devlesko Janglipen
Aver Chiba
de:religionswissenschaft ,Jermanikani Chib
fr: Sciences des religions ,Fransikani Chib
Carrascosa de Abajo
Carrascosa de Abajo si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Devlesko Janglipen
Aver Chiba
Tr: Din bilimleri, Turkikani Chib
Amaro Dad
(KERDO PALA E MILA LE DEVLESKI MANDAR LE TIGNESTAR, NAAYRAM}
Phandle Staturya la Amerikiyake
Ël Phandle Staturya la Amerikiyake (PhSA), Maladine Statura e Amerićiaqe (MSA), vaj Unitime State ël Amerikaθar (USA) sï jekh them anθ-i Norduni-Amerîka. O maj bare populaciàqo foro anθ-o them sï o Nevo York Foro tha o śerutno foro si o Washington DC.
Carrascosa de Abajo
Shopni:Soriya (provinciya)
Phandle Staturya la Amerikiyake
O akanutno preśedinto ël themesqo si o Joe Biden thaj i viće-preśedintka si i Kamala Harris.
Amaro Dad
O angluno teksto shay te avilya pe Aramaitska (e Isaeski chib), pale o yekto janglo teksto si pe Eladitska (diyalekto Koynê). Kana e Latinitska sas e may zorali ando kodo vaxt, vi o amboldipen pa kadaya chib sas but importanto:
Devlesko Janglipen
Internet Lekha
http://www.ditib.de/ Islami ( Jermanikani chib Tay Turkikani chib )
Kantabriya
Kantabriya si ekh komunitatya ande Spaniya. Palal o gin e manushengo katar o bersh 2011, kathe jiven 593,131 manusha. Mashkar lende, 30% jiven kay lako sherutno foro, Santander.
Amaro Dad
Yelenikani Chib
!Yelenikani lekhavipenasa !!Latinikane lekhavipenasa
Kantabriya
Shopni:Kantabriya
Phandle Staturya la Amerikiyake
O phuraniben ël themesqo ʒal kaθar ël XVII-to śeliberśesθar. Athoska anθ-ël berś 1776 deklarisardine e Indepencia kaθar i Bari Britanìa.
Centenera de Andaluz
right|300px
Phandle Staturya la Amerikiyake
Ama maj anglunes sas ël kolonìură e Efropaqe themenqe, sar anθ-i Florida, Virginia thaj Massachusetts, ël maj phurane thana kaj aresle e manuśa kaθar i Efropa.
But manuśa sas line ël Afrikăθar te keren butĭ sar sklàvură anθ-o them, maj anglunes k-o Jamestown anθ-o berś 1619. Pala kodova, sas maj but zakonură te kerel jekh rasistikani sistèma kaj ël parne manuśa sas ël vojaqe manuśa thaj ël manuśa kaj sas len kali mortĭ sas len i maj telutni pozìcia anθ-i societèta.
Devlesko Janglipen
Internet Lekha
https://web.archive.org/web/20150831093643/http://www.dmoz.org/Society/Religion_and_Spirituality/Christianity Kristiani ( Anglikani Chib)
Amaro Dad
Burgenland Romani
O Yesus le Yengerenge phenel, sar te molinen:
Avrune phandimata
Shopni:Kristiyanipen
Cidones
right|300px
Phandle Staturya la Amerikiyake
Palal o II-to Sundalesqo Mariben, ël Unitime State sas anθ-jekh konflìkto ël Sovietikne Thagaribnaça thaj ël Marksistikani ideologăça kaj bućholăs o “Śudro Mariben”.
Romani Arli Alfabeta
Romani Arli Alfabeta isi ola 32 bukve. I Romani Arli Alfabeta pisija o Sead Šerifi - Sejo. Ov ljelja iniciativa akava projekti te ovel čačipe hem đelo ko but phuvja ki Evropa te diskutirini akija tema e Romencar so vačerena Arli dialekti. I Romani čhib nane pisimi pana! I romani čhib prenosia pe mujea kotar generacia ki generacia. Romani čhib tani but barvalji čhib, ama sebepi e butberšengiri diskriminacia, čoripe hem migracia, o Roma na hine oljen vakti te pisinen piklji čhib. Avdije i Švecko, Germansko hem Englesko čhib isi oljen lafija kotar romani čhib, ama hem i romani čhib isi ola lafija kotar Indisko, Persisko, Armenisko, Arapsko, Kurdistansko, Grčko, Srpsko, Khorane… Sa o dialektia isi oljen efekti kotar i Romani migracia so čerđa pe, kotar odija phuv so bešena hem ki savi Romani grupa perena o Roma. Isi pobuter kotar 50 Romane dialektia ko sveto. Akala tane maškaro najpenđarde dialektia: Arli dialekti, Lovara, Sinti, Sepečides, Kelderaš, Kale... O dialektia but razlikuinena pe jekh jekhestar. Odoljese o Roma šaj but phareste te haljoven pe ako isi oljen avera dialektia. Avdije šaj hem o Roma so vačerena Arli dialekti, te phenen so isi oljen alfabeta, Romani Arli Alfabetahttps://romanihistoria.com/romanichib.html.
Marek Grechuta
Shopni:Polska
Johann Trollmann
O Trollman na achilo kadiyal, makhla pe bala lole tay avilo anda yek aver kompetisiya. Odovar na khelda troyal o aver boksiyero, achilo tordo k-o mashkar e ringesko sar belut tay xala sa e dumukha. K-o 5-to ronda, peravdilo sa pherdo rat tay sas avrichudino e sportestar.
Phandle Staturya la Amerikiyake
E 50 Śtatură
Anθ-o them si panʒvardeś śtaturǎ. Von si:
Johann Trollmann
Bersha palal, trin phrala leske sas bichalde and-e logora e konsentrasiyake tay ov gelo and-e Hitlereski armiya and-o b. 1939. Marda pe and-i infanteriya k-o rusikano chekat tay, kana avilo khere and-o b. 1942, te dikhel pe manushen, E Gestapo astarda les tay bichalda les and-o logoro e konsentrasiyako Neuengamme, kay musay sas te kerel e may phare buta. Kana e sorale SS-morshes e logoreske kidinon sas te keren sevka, akharen sas les te maren les p-i boksa, akana so sas 35-bershengo, bi xalo, bokhalo, khindo, nasvalo tay avel sas len p-o baro asaypen te peraven e "Jermaniake kampiyones" ay te lasakeren les. P-o 9-to Duytonay [2-to chon] 1943, e SS-morshes dine les kari (pushke) and-o Neuengamme tay mudarde les.
Castillejo de Robledo
right|300px
Johann Trollmann
Ando bersh 2003 (60 bersha pal leskero meripen) o "Deutscher Berufsboxerverband" (boksengero organisasyiona ando Jermaniya) delas les o titlo "Deutscher Meister" (jermano Kampiyon). Akana ando leskero Foro Hannover si o Johannes-Trollmann-Weg (Johann-Trollmann-Drom).
Castillejo de Robledo
Castillejo de Robledo si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Phandle Staturya la Amerikiyake
E 50 Śtatură
Shopni:PhSA
Cidones
Cidones si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Castilruiz
right|300px
Kuror
thumb Kuror (simbol: ) si ko Panjto Shiyaron   Anmaro  Kham-Sestemi. O Kuror si o baresto Shiyaron anmaro Kham-Sestemi tay  yek Zaro-Shiyaron
Psalmo 50
O Psalmo 50 si yek psalmo andar e Bibliya, but labyardo andi Estuni Ortodoksikani Khangeri. Ande Katolikane tay Protestantikane Khangerya si aver ginipen, lesko gin si Psalmo 51.
Castilruiz
Castilruiz si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Cerbón
right|300px
Cidones
Shopni:Soriya (provinciya)
Psalmo 50
LE DAVIDOSKI GILIDEVLIKANI/O PSALMO 50
Cerbón
Cerbón si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Manjor
thumb|
Manjor (Sanskritikanes: मङ्गल Maṅgala) ; simbol: )  si  o shtarto Shiyaron  Amaro Kham-Sestemi. Pe Manjor si ko baresto Paxro Amaro Kham-Sestemi O Olimpus Mons
Psalmo 50
HIPEN CHAILIOVLEANLES;LE BISIKADE TAY LE GARADE KE HHAKIARDIMNASKE
Śudro Mariben
I Rusikani Revolùcia
So maj but historiaqe ʒanglutne mothoven kë e orìgine ël Śudre Maribnasqo si anθ-o vaxt kaj sas tòkos palal o Sundalesqo Mariben o II-to, numa si varesave maśkar lenθe kaj phenen kë o Śudro Mariben ćhaćhes śirdǎs vaj astardǎs palal i 1917 berśesqi Oktòmbraqi Revolùcia anθ-i Rusikani Repùblika kana ël Bolśevikurǎ dǐne tele o Provizionàlo Guberno anθar i Rusia. Anθ-o Sundalesqo Mariben o I-to, ël Britikane, Francuzikane thaj Rusikane thagarimata sas phralǎrde anθ-o śirdiben sar ël bare Phralǎrde Zorǎ, thaj palal akava ël Amerikaqe pharlǎrdǐne pen lença sar jekh Khethani Zor anθ-o aprìlo 1917.
Cerbón
Shopni:Soriya (provinciya)
Centenera de Andaluz
Centenera de Andaluz si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Johann Trollmann
Shopni:Roma
Śudro Mariben
O Dùjto Lumǎqo Maripen
K-o agor ël berśenqo 1930, o Josef Stalin kerdǎs butǐ ël Avrutne Ministroça o Maksim Litvinov te vazden ël populàrne fronturǎ ël kapitalistikane partidǎnça thaj gubernença te maren mamuj o faśismo, madikh kë lenqo maj baro duśmàno sas o „sociàlo faśismo” ël avere soćialistikane partidǎnqo kaj sas anθ-o konkùrso ël komunistikane partidǎnça, thaj kodo kerdǎs o drom lokho vaś ël Nacisturǎ anθ-o Nǎmco. Anθ-o 1939, pala varesave zumavimata te kerel jekh kätànikano phralǎriben ël Britanǎça thaj Francaça mamuj o Nǎmco kaj na-s baxtagorutne, o Sovietikano Khethaniben phralǎrdǎs pes ël Nacistikane Nǎmcoça, kaj mirisardǎs varesave manuśen, madikh kë o Sovietikano Khethaniben deźa kerdǎs Amalipnasqo Pàkto ël faśisturěnça anθar i Italia anθ-o berś 1933.
Romani chib
I Rromani ćhib vaj Rromano vakăriben si jekh xindusthanesqe buxlăribnasqi vaj indikane diasporosqi ćhib anθar i indo-ariăne ćhibăqi familia. Kathe si maj paśal ël ćhibĕnça anθar o maśkarutno grupo (Ovestuni Hindi Gujarati, Bili, Kandesh, Rayengethem).
Psalmo 50
(KERDO PALA E MILA LE DEVLESKI MANDAR LE TIGNESTAR, NAYRAM)
Romani chib
Akana ël dialektură si len but alava (lafora) vaj vorbe anθar ël gaʒikane ćhibă thaj si varesave gramatikalne ververimata maśkar lenθe, ël dialektură vaj endajalektură (varietetură ël Rromane ćhibăqe kaj si dine dùma anθ-e ververe Rromane komunitetură). Sa kadea, sa ël Rromane ćhibăqe varietetură si len so maj but phurane alava kaj aven kaθar ël xindusthanesqe ćhibă. Avere ojkoklitićne vaj tematikne (nativne) alava aven kaθar ël persikane vaj iranikane ćhibă thaj ël armenikane thaj grećikane ćhibă.
Psalmo 50
E may jangli variyanta si pe Latinitska:
Romani chib
Avdives si but manuśa anθar o Rromano naròdo kaj ći maj ʒanen penqe ćhibă. Kadi situàcia areslăs anθar o motìvo kë sas butivar anθ-i hiśtòria zumavlimata te gaʒăren vaj te keren asimilàcia ël Rromenqe, sar egzemplo anθ-e maj but thema kaj ël thagara kerdĭne zakonură mamuj ël Rromane ćhibăθe kaj ći mukhlĭne ël Rroma te vakăren Rromanes bi te daran bilaćhe konsekvencurĕnθar.
Psalmo 50
Shopni:Kristiyanismo
Romani chib
Puranipen
Nay dudale dokumentura te arakhel o puranipen le vaxtosko kana le romenge phure telyarden le Indikane Supbarodvipestar. Atunch e akanutni Romani chib shay te anel janglimata andar o kodo vaxt.
But bersha sas phendo so e roma aven andar e bashavne (10.000 vay 12.000 jene) dine e Kanoyesko thagarendar Shankal le farsikaneske thagareske Behram Gur (po 5-to shelbersh AD).
Rahor
thumb Rahor (simbol: ) si o Efto Shiyaron Anmaro Kham-Sestemi. Rahor si yek Zaro-Shiyaron.
Romani chib
Puranipen
Kana le romenge phure telyarden palal o bersh 1000, o Yanko le Rejosko (vay o Ian Hankock) ke godisarel von sas andar le rajputa so marden ando kodo vaxt le xoraxanurensa. Mashkar e bersha 1001 tay 1026 AD, e xoraxaya (afghanurya tay turkurya), jangle sar Gaznavidurya, avilen kay Sind tay Panjab tay marden deshtueftavar le hindustanurensa tay peravden lenge thema vi forurya. E Rajputa (Rayenge Chave) sas Rekshoriya (soldiers) andar verver Jâtî (caste) kidine te maren le xoraxanensa. Von gelen ando maripen le lenge juvlensa tay shavensa vi but aver manusha te lacharen lenge butya, te anen tay keren xaben vi aver Jutimata.
Sar von telyarden? Vi kathe si sira janglimata. Yek Rajputikano Jâtî, e banjara, mothoden sar but lendar gelen ko oksidento ando kodo vaxt. Vi si janglo ke but hindustanurya sas phandavde le xorxanendar tay tradine ando akanutno Afganistan tay Mashkarutni Asiya. Kodola xoraxaya phenden but chibya, ama e prinjardi sas i farsikani. I romani si la but Farsikane lava tay 80% lendar si vi andi urdu chib. Urdu si i indo-ariaynikani chib le muslimanurenge ando Subbardodvip (but lendar aven andar le phandavne hindustanurendar). Palal so e aver muslimanurya, e Seljikurya, marden le Gaznaviduren ando bersh 1038, von marden vi i Armeniya ando 1071. Atunshi tradine but phandavde le lenge familiyensa andi Oriyentalutni Anatoliya.
I romani chib si la but Yelenikani (Greshikani) tay armenikane lava. Yekto le romenge phure beshlen andi Armeniya tay palal kodya ando Bisantino Thagaripen. Andi Armeniya von arakhlen o Kristiyanismo. Lava sar xanamik, Patraji aven andar i armenikani chib.
O Ian Hankock godisarel so ando Bisantino Thagaripen kerdilyas i romani chib andar sa e indo-ariyanikane chibya shirdipenastar. I Yelenikani chib (le thagaripnaski chib) si la duyto vastnipen (pashal e indo-ariyanikane chiba) ando romani chibyako kerdipen. Si but lava vi gramatikane elementurya (sufiksurya sar: -os, -is, -mos, -mata, -me(n), –as, -is, -isar-).
So phenen e romane lava pe romenge phure? Lava sar Kher, Udar, Gav, thagar, Bal, khayinisi indo-ariyane tay sikaven e phure shi sas phirutne jene po shirdipen. E lava le butenge so dikhen o phiripen si andar i Anatoliya: Grast, Char (te pravaren e grasta) si andar i armenikani, vurdon andar i Kurdikani, drom, petalo andar i Yelenikani. Kadala butya avilen vastne (importanto) andi Anatoliya tay kothar line lava te navyaren len. Vi e metalenge butya sas siklile andi Anatoliya. Le nava le metalenge si Yelenikani (bi o somnekay', o rup, tay o sastri so si indo-ariyane), vi le nava le labnenge te kerel buty le metalensa (sar karfin ...).
Ando 13-to shelbersh but roma gelen andi Evropa, avilen ande sa e thema la Evropake, palal kodya andi Amerika, Afrika, Avustraliya. Kana e roma sas xulavde but diyalekturya la romani chibyake inklen.
I akanutni chib
miniatura|300px Akana le diyalekturya si len but lava andar le gajikane vhibya tay avel nishte gramatikane ververimata. Vi si but roma so chi may phenen i chib.
Po akademikano nivo, varekon phenen si yek chib but diyalekturensa vi varekon phenen si mai but chibya. Kon phenen si yek chib sikaven lako ander so si ande sa e dialekturya. Mai sikaven la Evropake chibya sar i italiyanikani, i germanikani tay but aver si si len diyalekturya. Lenge vakyarne chi xatyaren mishto yek avreste tay trebun te den duma pi standardikani chib. I diskusia shay si la politikane phandimata. Sar andi Jermaniya, kay, palal o gogipen divide et impera (xulav tay xulayar), o guverno fal les mishto te arakhel duy sela (nasiye), Roma tay Sinti.
But vaxt e romane diyalekturya sas rigyarde ande vlax tay bivlax. Bernard Gillad Smith kerdyas yekto kadya ando 1915 ando lil The Report on the Gypsy Tribes on North-East Bulgaria.
E vlax diyalekturya si le romenge so beshen but vaxt po rumunikano phuv tay si len but lava la rumunikane chibyatar.
Shirindoy le bershesa 1982, o Marcel Courthiade, lekhlyas nishte artikolurya kay sikavel aver shaytnipen te rigyarel e dialekturya. Vov dikhel ande ververipen le diyalekturenge trin straturya.
Yekto si o strato le mai purane diyalekturenge: mechkari, kabuji, xanduri, drindari, erli, bugurji, mahajeri, ursari (rićhinari), spoitori ([[Xoraxane Roma]), karpatichi, Polaniya Roma, Kale (Finlandeske Roma), Sinte-Manush diyalekturya.
Po duyto si e diyalekturya: chergari, gurbeti, jambashi, fichiri, yek kotor le diyalekturenge navne vlax andi Rumuniya tay Bulgariya.
Vi ando trinto strato si: kalderash, lovari, machvano.
Yek tabelo le ververimatensa:
Thai ande Marcel Courthiadeske klasifikasiya vi aven e pogadiyalekturya (navyarde kadya palal o diyalekto pogadi andar i Bari Britaniya). Kadala kerdile andar i gajikani gramantika tay lava (andar o them kay kodole roma beshen) tay nishte romane lava. Pogadialekturya si vi andi Spaniya (kalo), Norvejiya (scandoromani) tay but aver.Dikh vi le Chiba le Romenge.
Chibyaki Shtandardisasiya
Dikh vi: Standardizuimi Romani chib vaj Standardizuyimi Romani qhib (Selahetin Kruezi)
Yek shtandardisasiyako zumavipen kerdivel ande shkole Rumuniyake. Kothe, o Gheorghe Sarău kerel pustika (lila) tay lavustika (diksionarya), te Jutisaren o siklyaripen la romane chibyako le Chavengre so janen vay na e chib familiyatar. Vov respektisarel le Marsel Courthiadeske rodimatenge (ke si trin straturya la romane chibyake tay ke nay yek chachi vlax romani chib/diyalekto) tay lenge zumavimata te kerel yek Shtandarduni Chib pashal i purani Chib.
Te kerel shtandardisasia,te avel yek "shuji" chib, sas alosarde indo-ariyane gramatikane elementurya vi lava andar verver romane dialekturya. Kana si may but forme ande dialekturya alosardyovel kodoya so si may pasharni la purane formate (byav feder sar abyav, abyau, akana sar akanak, chib sar shib, shunav sar ashunau vai ashunav, pes tay pen sar pe). Vi e purane gramatikane elementurya si Zutime (bareder feder sar may baro, yekhto te avel i pashnavni thai palal kodya i navni).
Kana si shayutnipen, andar e purane lava si navne e neve butya: xuryavno (airplane andi englizikani chib), vortorin (slide rule), palpaledikhipnasko (retrospectively), pashnavni (adjective). But neolojismurya si andar i rumunikani chib sar Vermeya (weather, time), primariya (town hall), frishka (cream), sfinto (saint, holy). Kana shay te avel, yek romani indo-ariyani forma si labyardi ando than le avere forme (murravno feder sar frizero, chingar sar skandalo, dabarel sar chitisarel). Si andine neolojismurya tay andar i hindikani chib sar bijli (bulb, electricity), viram (dot, point), lekhipen (writing) vi andar i englizikani chib (printisarel, Prezidento).
Ćhibăqire Atitudură
Sar o Rromano sundal si zorales buhliardo, si trebalno te djanas/zhanas ame ke si mai but atituduria vai ginduria mashkar el Rromende karing o pushiben el Rromania chibiako. Vuni Rroma mothovena ke nai lacho te avel i Rromani chib sikliardi katar el Gadje, thai vi ke ci trebal te sikliarel pes nic and-e shkole. Von mangen te avel (vaj te achel) i Rromani chib jekh garavdi chib. And-o aver vast si iekh verver gindo vai atitudo kai phenel ke si lachi butji te avel i Rromani chib vakiardi mai but and-e savorre thana, thaj te dezvoltisarel pes vi iekh zuravdi Rromani literatura, so mai but Rroma hramosarindoi mai but shukar Rromane gilia, lila, paramiciaqe pustika, videouria thai kadea mai dur.
El chibiakire atituduria si zorales phandle k-el chibiakire ideologiuria. Iekh ansamblo el chibiakire atituduriengo kerel iekh chibiakiri ideologia.
Bibliografiya
Shopni:Romani chhib Shopni:Mashkarutne Indo-Aryane chhiba
Cigudosa
right|300px
José Luís Peixoto
José Luís Peixoto - Portugaliya.
Cigudosa
Cigudosa si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
José Luís Peixoto
Shopni:Portugaliya
Santiago Tequixquiac
thumb|right|Plaza Cuauhtemoc, Tequixquiac Santiago Tequixquiac si ek foro, opretele 84 km ko nordest katar o Ciudad de Mexico, Mexiko. Kathe jivisaren 22.676 manusha (2010).
Shopni:Mexicoke forurya
Cirujales del Río
right|300px
Ciria
right|300px
Ciria si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Campora San Giovanni
thumb|right|Panorama Campora San Giovanni Campora San Giovanni si ek foro, opretele 45 km ko sud katar o Cosenza, Italiya. Kathe jivisaren 7.340 manusha (2009).
Dikh vi
Shopni:Italiyake forurya
Paraguay
thumb|right|420px|Parakvay E Ketnepen Parakvay (Spanyolikanes: República del Paraguay) si yek Them andi Suduni Amerika.
Cueva de Ágreda
right|300px
Cueva de Ágreda si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Cirujales del Río
Cirujales del Río si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Shani
thumbnail|right|400px|Shani dikhas kay le Cassini Shani (simbol: ) si o shovto Shiyaron  Anmaro  Kham-Sestemi. Shani si yek Zaro-Shiyaron.
Shopni:Chexanipen
Covaleda
right|300px
Covaleda si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Ketor
thumb|Ketor Ketor (simbol: ) si o Oxto Shiyaron Anmaro Kham-Sestemi. Ketor si yek Zaro-Shiyaron.
Zaro
Zaro si Kenoriya (Partikloriya) so nay dikhe tay  Panilo (liquid), Drado (firmly), si. Yek Zaro si Nitrojeno. Oksijeno mangen i Manusha te Sanzel (to breath)
Anav
O Lav si Indo-Arianikani  (Hindi Chib: ज़हर Zahar.) Ando (Anglikani Chib: Gas)
Finnosko tšimbengo instituutos
300px|right
Finnosko tšimbengo instituutos hin themmesko tšimbako saakako džaanibosko instituutos. Finnosko tšimbengo instituutosko tšeeriba hin finitiko ta sveittiko tšimbako omsorgiba ta laavesko liinengo laagiba ta roodiba.
Iquique
right|285px Ikvike si yek foro ande Chile. Kathe jivisaren 216.419 manusha (2002). Manushego butvaripen: 75,85/km².
Dikh vi
Shopni:Chile
Cubilla
right|300px
Cubilla si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Cubo de la Solana
right|300px
Cubo de la Solana si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Nacistikano Njamco
Dikh vi
Shopni:Nacistikano Njamco
Lebu
right|205px Lebu si yek foro kay Arauco (Chile). Manusha - 25 096 (2002). Forosko baripen - 56,9km2. Manushego butvaripen: 44,58/km².
Dikh vi
Shopni:Chile
Vung Tau
300px|thumb|Vung Tau si ekh gav kay Ba Ria-Vung Tau (Vietnam).
Shopni:Vietnam
Biobío
thumb|right|195px|
Biobío si ekh len ande Chile. 380 km.
Moscova
Moscova (Rusikanes: Москва) si o sherutno foro vi o bareder foro ande Rusiya.
Biobío
Avrune phandimata
Shopni:Chile
Moscova
Shopni:Rusiya
Deza
right|300px
Shopni:Soriya (provinciya)
Dévanos
right|300px
Dévanos si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Fresno de Caracena
right|300px
Espeja de San Marcelino
right|300px
Nha Trang
300px|thumb|Nha Trang si yek gav kay Khanh Hoa (Vietnam).
Fresno de Caracena
Fresno de Caracena si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Espeja de San Marcelino
Espeja de San Marcelino si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Fresno de Caracena
Shopni:Soriya (provinciya)
Nha Trang
Shopni:Vietnam
Espeja de San Marcelino
Shopni:Soriya (provinciya)
Lima
140px|right Lima si o sherutno foro vi o bareder foro ande Peru.
Shopni:Peru
Escobosa de Almazán
right|300px
Escobosa de Almazán si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Loa
thumb|right|215px|
Loa si ekh len ande Chile. 440 km.
Avrune phandimata
Shopni:Chile
Adolf Hitler
miniatura|O Hitler kana kerdǎs vìzita anθ-i Ǔgoslàvia O Adolf Hitler ( nǎmcicka: [ˈadɔlf ˈhɪtlɐ]; biǎndilo p-o 20-to aprìlo 1889 – mulo o 30-to aprìlo 1945) sas jekh Avstrikano-Nǎmcicko politìko kaj sas o diktatòro e Nǎmcosqo ël berśesθar 1933 ʒi k-o vov mudardǎs pes anθ-o 1945. Vov areslǎs politikalnes zoralo sar o baro śero ël Nacistikane Partidǎqo, thaj areslǎs te avel o ćancelòro anθ-o 1933 thaj palorral lǎs o anav Führer und Reichskanzler anθ-o 1934. Kana sas diktatòro, vov dǎs śirdipen k-o Dùjto Lumǎqo Maripen kana kerdǎs invàzia anθ-o Polàndo p-o 1-to septèmbro 1939. Vov implikisardǎs pes anθ-e kätanosqe operacie anθar sa o maripen thaj sas dośalo palal o Samudaripen: kana mudardǐne maśkar 500.000 thaj 7.500.000 Rromen thaj 6.000.000 Ʒidovurěn, maśkar averenθe.
Shopni:Nacistikano Njamco
Coscurita
right|300px
Coscurita si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Ido
miniatura|O Flàgo vaj Stǎgo ë Ïdosqe ćhibǎqo I ćhib Ido vaj Ido linguo si jekh konstruktime ćhib kaj avlăs kaθar i ćhib Esperanto pala niśte reforme kaj sas kerde laqe kaθar o originàlo kerdutno e Esperantosqo) kaj sas adoptirime sar Esperanto Reformirime anθ-o Pariź kaθar i Delegàcia vaś o adoptisaripen jekhe maśkarthemutne aźutipnasqe ćhibăqo (francuzikanes: Délégation pour l’adoption d’une langue auxiliaire internationale) p-o 24-to oktòbro 1907. Ido sas kerdi te na ovel la but vorbe kaj si len sajekh aśunimata, si dosta lokho te phenes e bută xarnes, lokhes siklili thaj labărdi. Voj si kerdi te ovel jekh maśkarthemutni aźutipnasqi ćhib vaś e manuśa anθar ververe thema thaj i ćhib si i maj baxtagorutni maśkar sa e ćhibă kaj sas derivutne kaθar i ćhib Esperanto, kaj sas akharde Esperantidură (korkorres: Esperantido).
Kerdi anθ-o 1907 kaθar o Louis Kouturat thaj o Louis de Beaufront, i ćhib Ido sas maj anglunes kerdi anθar o mangipen te reformărel e bilaćhe bută anθ-i ćhib Esperanto, ćhib kaj sas kerdi 20 berśa maj anglal e Idosθe te lokhărel i maśkarthemutni komunikàcia. O anav „Ido” avlǎs kaθar i Esperantosqi vorba „ido” kaj mangel te phenel „ćhavo”, sosqe i ćhib Ido si o „ćhavo” e Esperantosqi ćhibǎθar. Pala pesqo śirdipen vaj kezdisarimos, e Ido sas laćhes dikhli kaθar vunii anθar o Esperanto-komunitèto. Sa kadǎ, jekh bàjo nakhlo kana mulo biaʒukardes o maj baro thaj maj prinʒardo idìsto, o Lous Kouturat anθ-o berś 1914. Anθ-o berś 1928 o Otto Jespersen mukhlǎs o Ido ćhibǎqo miśkipen te kerel pesqi nevi ćhib: i Novial. Pala duj motìvurǎ, e Ido areslǎs maj xanci populàro: jekhtones, sas ćingarimata maśkar ël manuśa kaj manglǐne te keren penqe refòrmikane projèkturǎ maj śukar sar avrenθar; dujtones na-s but manuśa kaj ʒanenas kë sas śajutno te alosarel i ćhib Ido sar maśkarthemutni ćhib. Kadale bàjurǎ dukhavdǐne o miśkipen, nùma o Internèto dǎs vast te nevǎrel o popularipen vaj prinʒaripen e ćhibǎqo.
E Ido labǎrel sajekh 26 grafèmurǎ sar si anθ-o Englezikano alfabèto, nùma na-i len diakritikurǎ. I ćhib lel pesqe alava kaθar e Englezikane, Francuzikane, Nǎmcikane, Italikane, Latinikane, Rusikane, Śpanǒlikane thaj Portugalikane ćhibǎ, thaj si lokhes xalǎrdi kaθar ël manuśa kaj siklǐne i Esperantosqi ćhib.
Majbut butǎ anθ-i literatura sas ambolde k-i Ido, sar kamas-avel O Tikno Thagarorro (La Princeto), La Psalmaro (pustik anθar i Biblia), thaj La Evangelio di Lukas. Paś o berś 2000, sas maśkar 100-200 ido-vakǎrutne anθ-i lùmǎ, ama anθ-o akanutno vaxt sas rodimata kaj sikavlǐne ke i vakǎrutnenqi ginavni kamas-avel sar 1.000-5.000. Anθ-o berś 2020, e Ido sas la 24 manuśa kaj vakǎren la de kana biǎndile anθ-o Finlàndo.
Dikh vi
Shopni:Ido
Santiago de Compostela
Shopni:Spaniya
Bono
Yek Bono si yek tikno Fantasiyo-Manush But Manusha patsav andar Bonoria.
179px|
Aktivismo
O aktivismo śaj avel xatǎrdo sar i propaganda aktiva anθ-o servićio jekhe politika doktrìna vaj vaj jekhe partida, manglindoj te anel jekh paruvipen soćiàlo vaj politikano.
Kadi aktsunǎ nakhel manglindoj te barǎrel jekh kontroversàlo argumènto vaj mamuj kodolesθe. Fràzurǎ sar „aktivismo” thaj „aktivìsto”, labǎrde anθ-ěkh politikàlo kontèksto, avle vaś o jekhto var anθ-e revìsturǎ kaθar i Belgia, anθ-o berś 1916, phangle k-o miśkipen Flamengano (anθ-i francuzikani ćhib: flamingant, jekh miśkipen śirdino kaθar ël raśaja anθ-i Flàndra, tele i francuzikani okupàcia, śirdindoj ël berśeça 1792).
Estepa de San Juan
right|300px
Aktivismo
Jekh făl te kerel aktivizmo but manuśenqe sas te lekhaven. Sar egzemplo, o Thomas Paine lekhavdăs i pustikorri „Kaman Sens” kana manglăs te kerel protesto mamuj varesosθe.
Estepa de San Juan
Estepa de San Juan si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Tsigany
Tsigany si o foro ande Rusiya. Kathe jivisaren 32 manusha (2007).
Estepa de San Juan
Shopni:Soriya (provinciya)
Phan Thiet
300px|thumb|Phan Thiết Phan Thiết si yek Gav kay Binh Thuan (Viyetnam).
Aktivismo
Anθ-i Rromani kultura, jekh vaźno aspèkto si o Rromano aktivismo. Varesave Rroma xramosardine penqe amboldimata palal e devlikane lila sar i Biblia vaj i Kur’ani, kaj sas maj anglunes amboldini anθ-i Rromani ćhib kaθar o Muharem Serbezovski.
Duruelo de la Sierra
right|300px
Duruelo de la Sierra si ekh gav kay Provinciya Soriya, ande Komunitatya Kastiliya thay Leon (Spaniya).
Shopni:Soriya (provinciya)
Yama
thumb|Yama Yama (simboli: vay  ) si  yek Bono-Shiyaron  ando Kham-Sestemi
Bien Hoa
300px|thumb|Bien Hoa Bien Hoa si ekh gav kay Đồng Nai (Vietnam).
Shopni:Vietnam
Ben Tre
300px|thumb|Ben Tre Ben Tre si yek Gav kay Ben Tre, Mekong Delta (Vietnam).
Jegeya
O Jegeya si ko baro  Kalo  Than  kay  i  Chexaya tay Shiyaronuria si. O Jegeya Ekspandeya   so khares o Jegeya ves ko Siro bareder.
Ben Tre
Shopni:Vietnam
Jegeya
200px|thumb|E Jegeya
Anav
Jegeya si Indo-Arianikani Chib (Sanskritikanes:जगत्,, Jeget)
Coquimbo
right|215px Coquimbo si ek foro ande Chile. Kathe jivisaren 202.287 manusha (2012). Manushego butvaripen: 114,1/km².
Avrutne phandimata
Shopni:Chile
Hamburg
thumb| Hamburg
Hamburg si yek Foro andar e Jermaniya, ando Hamburg si yek baro Banderi.
Shopni:Jermaniyake forurya
Ba Don
Ba Don si ekh gav kay Quang Binh, Bac Trung Bo (Vietnam).
Shopni:Vietnam
Gray
Gray vay Grast'' si yek Vasho
thumb
Juklo
Yek  Juklo  si  yek Vasho. But Manusha Jiven per Juklenge khetenes.
thumb
Volapük
miniatura|O Johann Martin Schleyer sas o murś kaj kerdǎs o Volapük I Volapük ( englezikanes: /ˈvɒləpʊk/; Volapük [volaˈpyk], "I Ćhib e Ljùmăqi", vaj "Sundalesqo Vakăripen") ïsi jekh konstruktirime vaj kerdi ćhib kaj sas kerdi maśkar o berśa 1879 hem 1880 kaθar o Johann Martin Schleyer, jekh Katoliko raśaj anθar o Baden, nămcicko them, kaj dăs pes gogĭ ke o Del phendăs lesqe anθ-o suno te kerel jekh maśkarthemutni ćhib. Prinʒardi sar i jekhto bari konstruktirime maśkarthemutni aźutipnasqi ćhib, i gramatika ovel katar e Europaqe ćhibjandar thaj o vokabulàro avel and-jekh baro kotor katar i Englezitska (ku niśte Nămcitska thaj Francuzitska). Madikh, o alava si butvar paruvdărde prdal o prinʒaripnasqo śajutnipen.
Kham-Sestemi
upright=1.5|thumb|right thumb|upright=1.5| Kham-Sestemi tay Le Oxtar Shiyaronuria
Ko Kham-Sestemi si yek Chexay-Sestemi. Kay mare oxtar Shiyaronuria hin. I Shiyaronuria truyal anmaro Kham. I Phuv si o trinto Shiyaron ando Kham-Sestemi tay o Shiyaron kay le Manusha Jivel.