cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mohel
O zakono s a s dino ande Genesis le 7:9-14 ai sas iek semno le kontraktosko mashkar O Del ai le shave le Abrahamoske: "Ande tumari vitsa, swako mursh; Te thol Sirkunsision pe peste po oxto dies... Ai murho kontrakto avela ande tumaro stato ai beshela iek nevo kontrakto kai shoxar chi getolpe. Ai o manush kai nai Sirkunsision pe leste ando stato, ai kai nai Sirkunsision pe oxto dies, kodo manush avela shindo mashkar pesko narodo, ke wo phaglia murho kontrakto.
Ai ando Leviticus 12:1-3 mothol: Ai o Del phendia le Mosesoske, "Den duma le Zhidovonsa, ai phenes lenge, te si ek zhuvli phari, ai te kerdiola iek glata, o oxto dies avela Sirkunsision la glata.
Mexico City
Mexico City si yek Foro ande Mexico.
Muhammad
O Muhammad, arakhadilo mashkar 570 ai 573 ando Mecca. mulo po 8. O jungo 632 ande Medina, sas o manush kai thodia Islam. Kado manush sas jindo sar profeto ai sar tradino katar O Del ande Islam.
Denver
Shopni:PhSA
El Salvador
250px|right|thumb|El Salvador E El Salvador si yek them.
Baltikane chhiba
Le Baltikane chhiba si chhiba le Baltikane selyange, ekh familyorri andar i familiya le Indo-Europikane chhibyange. Kadale chhiba si labyarde kai Baltikani rig (Nordutni Europa). But vakyarne le akanutne baltikane chhibange si andar le thema Lituaniya thai Latviya.
Xulavipen
Kadaya familiya chhibavipnaski xulavdyovel pe dui riga:
(†—Xasardi, muli chhib)
Puranipen
O angluno dokumento pe baltikane chhiba si o Lavustik Elbing Prusikano, ekh Prusikano - Jermanikano lavustik, opretele 1350to bersh.
Shopni:Baltikane chhiba
Sirkunsision
Sirkumsisyon znachil shinde o kotor le Manush Kar. Te si mai mishto hygeniko. Le Sirkumsisyon ai le Muslimuria praktičă la. But Amerikanske manush si Sirkumsisyon pala arakhadilo, ke pala motivuria higenike ai kulturale. Le Yavudis sas Sirkumsisyon pala 8 dies pala o pervo kai arakhadilo.
Shopni:Bibarile lekha
Hamsa
O Hamsa si iek semno kai si phaglo ando Easto ai o North Africa. Kotse sas kai lasharde le khangeria andre ai andre e phuv sas wusharde, pe ziduria le khereske ai le dieli private, kai sas kerde kruglom le koltsunge, vuzhe, ai akana le manush kai lenas sama katar le khera, le pharipe, ai mashkar le pharaxoduria, etc. ai le Kristoske mothonas "O vas la Mariako e shei bari." Kotse si ek khash kai si phuterdo, kai si mashkar kodo iakh. Butivar o bi lashimos si sar iek zhungalo manush kai kerel so mangel. Ande le Zhiduvuria e iakh si te avel parhudilo katar e chererhai le Davidoski, ai katar aver manush kai sas Zhiduvuria. O anav la dilesko avel katar o anav le pansh zhene.
Armeniya
250px|right|thumb|Armeniya E Armeniya si yek them.
Buddapen
O Buddhism si ek religio orijinal ai filosofia. Kotse geli ande India le 6th century BC, ai nakhlia but anda Central ai Southeast Asia. Balo sas katar o sicharimos le Gautama Siddhartha (Buddha Shakyamuni), iek manush kai gindilas pa India beshelas mashkar o 560 BC ai 480 BC. Pala e vriama, o Buddhism parhudilo but dieluria, akana si ek religio kai si xulade la, bi iek shib swunto ai bi iek dogma kai si swunto. E amperetsia si ande India, Nepal, China, Japan, Sri Lanka, Korea, Mongolia, Myanmar, Thailand, Vietnam, Laos, Cambodia, Indonesia ai Malaysia. Sas pashte 600 milion pala sa e lumia, o Buddhism si e shtarto religio la lumiake pala Kristo, o Islam ai o hinduismo.
Ladyhigh
dreapta|miniatura|LadyHigh O LadyHigh si yek gilavni andar i PhSA.
François Hollande
miniatura|François Hollande - 2017 miniatura|François Hollande - [[Barack Obama]] miniatura|Francois Hollande - [[Vladimir Putin]] François Gérard Geroges Nicolas Hollande (1954) hin 24. Franchiyako prezidento (2012-2017).
Fatima
Fatima bint Muhammad (b. Mecca, c. 605 vai 615 AD) – mulo o 28 avgusto 632) sas e mai terni shei le profetoski o Muhammad ai Khadija, e rhomni le Ali ai e dei le Al-Hasan ai Al-Husayn. E dragostia si la ai respektil sa le manush kai pachanpe ando Del, ai woi sas lake shave kai sas mai drago lako dadesko, ai zhutisardia les ande lesko chino. Woi drago sas te zhutil peske shaven ai pesko rhom, ai te lel sama katar peske shave ai katar pesko rhom. Woi sas ferdi iek shav le Muhammad te avel les glate zhuvindo mai but sar te avilino tsinorho. Kodola manush si hulade ande sa e lumia kai si Islam, ai sai zhanen les sar o Sayid. Le desh u ieke ketani kai poronchinas pe Mêsire kana karfosardia o trushul, ai kodola kai poronchinas po trushul phende ke sas andai vitsa le Fatimaski.
Sveko
250px|right|thumb|Sveko E Sveko si yek them.
Trushul
Iek trushul si ek patreto vai kerel anda dui linia perpendiculare, kai hulavel iek vai dui linia ande dui halova iek fielo. Line sas normale orientade horizontale ai vertikale; Te na nichi, X-shapena, antunchi sai mothon o trushul le Swuntone Andreesko. O trushul si ek semno kai O Del sikavel peski dragostia le manushenge. Sakadia kodia semno s a s kai O Jesus Kristo dia pesko traio te skepil le manushen. Ai porme o Pavlo sas thodino te sikavel sar o shav le Kristosko kal Cooncilo le Nicaeake ando 325 AD katar o Constantine o baro. Mai anglal sar te avel vazdino iek semno sa o Kristo, kodo manush sas jindo sar iek manush phanglo. Laši vastensa sas le shtar poxtan vai le shtar poxtan.
Honduras
250px|right|thumb|Honduras E Honduras si yek them.
Kristiyanismo
O Kristo si o mai baro religio la lumiako pala but manush kai lenpe pala leste (pashte 2.4 miliardia). Ai kodola kai si anda pachamos si akharde le Kristoske. Le shave le Devleske pachaiepe ando Jesus Kristo sar O Shav le Devlesko, ai o duito anda le trin. Si ek religio kai si andai Abrahama monotheistic, ai kodia znachil ke si ferdi iek Del. Si peske vuni ande Judea. Kodia si pala o traio ai o sicharimos le Jesus.
Minneapolis
O Minneapolis si jekh fòro anθ-ël SUA vaj PhSA. Si o maj baro fòro anθ-o śtato Minnesota, ama na-i o śerutno fòro, kaj si o Svünto Pavèlo (vaj San Pavlo [englezikanes: Saint Paul]) kaj si aver fòro paśal o Minneapolis.
Shopni:PhSA
Sulukule
O mai phuro Xoraxane Roma sas anda Istanbul 1054, ai vi wo sas andai Sulukule pasha zido le forosko Theodosian. O foro 2007 sas uni anda le proste khera pharhade. Ande November 2007, o European Parliament dikhlia vi le planuria te mudarel ai te relocarel ame. Ande April ai ande May 2009, e rik e pervo data sas phandado ai thodino semno pe zor. 3400 manush beshenas, but Romana, trubusarde te gele ande aver foruria.
Trinidad thai Tobago
250px|right|thumb|Trinidad thai Tobago E Trinidad thai Tobago si yek them.
Uzbekistan
250px|right|thumb|Uzbekistan O Òzbekisthan (òzbekikani ćhib: Oʻzbekiston, Ўзбекистон, phendo [ozbekiˈstɒn]), ofićialnones i Republìka ël Òzbekisthanesqi, si jekh them anθ-i Asia Ćentràlno. O them na-i les akcèso k-o baro pani thaj si dujvar durărdo ël panăθar anθar o fàpto kë le thema kaj si paśal lesθe na-i nić len akcèso k-o baro pani. Paśal o Òzbekisthan si panʒ avere thema: o Kazakhsthan k-o nòrdo; o Kirgizsthan k-o nòrdèsto; o Taʒiksthan k-o sùdèsto; o Afghanisthan k-o sùdo; thaj o Turkmènisthan k-o sùdvèsto. O śerutno thaj maj baro foro si o Tośkènto. O Òzbekisthan si anθ-o xoraxanikano sundal, thaj si vi mèmbro ël Organizàcia ël Xoraxanikane Śtaturĕnqi. I òzbekikani ćhib si vakărdi kaθar so maj but ʒene anθ-o Òzbekisthan, ama i rusikani ćhib si vi butvar vakărdi thaj xatărdi anθ-e sa o them. Vi i taʒikicka si jekh minoritetăqi ćhib, maj alosardes anθ-o Samarqàndo thaj i Bukhara. O Islam si i maj bari relìgia kothe, so maj but maśkar ël òzbekurĕnθe isindoj musulmanură anθar i sunnikani śkola.
Hiśtòria
Öl jèkhto ʒene kaj si ʒangle kë beśle anθ-o Ćentràlno Àsia sas öl Scythianură (phende vi Skifură vaj Sćice) kaj avile ël nòrdikane ćharale phuvănθar kaj si akanutne òzbekăqo teritòrio, trujal o jèkhto mileniùmo AK (anglal Krìstosθe); kana kadale dromutne avile te beśen anθ-o than von kerde jekh buxlărdi sistèma te anel o pani paśal ël lenănθe vaj dorăvurĕnθe. Ka akava vaxt, ël fòrură sar Bukhoro (Bukhara) thaj Samarqàndo barărlĭne pen sar śere ël thagaribnasqe thaj ël uće kulturàqe. Kana avel o panʒto śeliberś AK, o Baktriàno, Sogdian-òsqo thaj Tokharian-ènqo thagarimata avile zurale anθ-i regiùna.
Sar dezoltisardisàjlăs o keźlano kiniben-bikiniben maśkar i Èstikani Àsia thaj o Vèsto vaj Okcidènto, ël Persikane fòrură xalen ël loven thaj aven śerutne fòrură ël lovenqe kaj sas but balamnenqe khera. Labărindoj jekh buxlărdo phralăriben ël forurĕnqo thaj gavenqo anθ-i provìncia Transoksiana, thaj maj dur ël èstosθe kaj si akana o Xinjiango, ël Sogdianosqe maśkarutne balamne avile ël maj barvale maśkar kadale Persikane balamnenθe. So dăs sar rezultèto akava bikiniben-kiniben kaj avlăs te avel prinʒardo sar o Keźlano Drom, sas kë o Bukhoro thaj o Samarqàndo avile but but barvale fòrură, thaj vunivar i Transoksiana (Mawarannahr) sas jekh maśkar ël maj kandinărutne thaj zurale Persikane phuvă anθ-o phurano vaxt.
Sunet ande phurano Mesire
Tume trobul te zhutin le Mastabas andai Ankhmahor kai trobul te mudaren le rashange pel khashta kai trobul te keren sar lende manush kai mangen te keren semno ando stato. O phuro zakono sikavel ke o semno sas mai anglal sar te avel katar o Mesire. Akana e patreto kai sikavel sas ando Easto sar sas pasha o wudar ando greposhevo. O mursh te avel sunet pe phuv ande Mesire, ai te avel suneti pe lende te dikhen andel kaplitsi, ai vi pe sa le manush kai si ande Mesire de but vriama. O suneti le murshesko si te ankalavel avri anda stato. Si pra but bersh pala but narodo kai si ande lumia. O suneti le murshesko si mai anglal sar te kerel buchi ande lumia. O Del zhanel ke o sunet si ferdi ek mai chorho; ai ferdi xantsi andal dieli le Mesire si garade katar o sunet kai sas mai anglal. Amperato amperetsia, 6 Dinasti, Amperato Teti, ca. 2345-2333 BC. O greposhevo le Ankhmahorosko, o nekropolis le Saqqara. O Sunet le Zhidovongo sas kerdo mashkar le mursh kai sas andai Mesire kana dikhle sar te avel mashkar o mursh. Ai akana le dieli kai sikaven ke sas kerde mai anglal sar le terne, amborim sai kerdiolas sar iek zakono mashkar le mursh. Na o chacho sunet nai, ke si ek manush kai kerel buchi ande Mesire, vai ke si iek manush kai kerel buchi ande khangeri. Nai chacho, ke sas kerdo te avel sunet pe zhuvli.
Bijav Sunet
O Sirkunsision le chavenge beshel pe phuv kai si ek zakono Musulmansko ai kai tradicion e kultura, ai mai but narodo andai familia le Xoraxane Roma luvudisarde kotse chave.
Biboldopen
Evrejismo (anθar i grekicka Iouda ïsmos, anθ-i evrejesqi ćhib : יהודה, Yehudah, „Iuda”; anθ-i evreiesqi ćhib: יַה 1458דוּת, Yahadut, caracterele distinctive a iudaicului e áqnov), cunoscut și sub numele de religie mozaic ă (dup ă principalul profet evreu, Moise) si jekh religia anθar o Evrejikano nămo. Le zakonuria le Zhidovonge sas iek zakono ande khangeri kai inkerdion katar O Kristo ai katar O Islam. Ai so phendia E Vorba le Devleski katar le Zhiduvuria avili ande amperetsia le Judahoski, anda kodia avili e vitsa le Judahoski o shtarto shav le Iakovosko, o shav le desh u dui shel (XVIII shel) palal o baro tampla ando Jerusalem.
Bijav Sunet
Shopni:Bibarile lekha
San Marino
250px|right|thumb|San Marino E San Marino si yek them.
Kristanipen
O lashimos le Kristosko si o pachamos ando Jesus sar O Shav le Devlesko ai o Messiah. Le shave le Devleske pachanpe ke O Jesus, sar o Messiah, sas thodino katar O Del te avel skepitori le manushenge, ai ke O Jesus avela te kerdiol sa le profesia kai si neve katar o phurano kontrakto.
Lebnaniya
Shopni:Asiyake thema
Kristanipen
Shopni:Bibarile lekha
Illinois
thumb|right|420px|Stago E Illinois si yek stato andi PhSA.
Jorjiya
250px|right|thumb|Georgia E Georgia si yek them.
Libiya
250px|right|thumb|Libya E Libya si yek them andi Afrika.
Shopni:Afrikaqe thema
Dasikane Roma
O Dasikane si o anav le Kristanipen Romane manusha ande Balkanurya en but (Bulgariya beshena, marka ke si le kolaver grupuria vai profesia. Dasikane Roma von bolde. Pala kodia le manush kai si andai vitsa le foroske traiin ande aver gava la lumiake. Dasikane na mangava o Xoraxane Roma.
Tunisiya
Shopni:Thema Shopni:Afrikaqe thema
Mish
O Mish, sî yek organo
Costa Rica
250px|right|thumb|Costa Rica E Costa Rica si yek them.
Balkanurya
Balkanos si jekh geografički área ande Oriyentutni Europa. Antunchi o them lel o anav anda plai le Balkanosko kai bariol pe sa e Bulgariya.
Islamipen
E kultura islamichi ai e kultura musulmana dikhen sar le praktimata kulturale kai si chidine le narodoske islamichi historia. E pervo data le phurane dieli la phuviake kai si e phuv le muslimanski, de katar e Rashidun kai sas o Caliphate zhi ka vriama le pervo kai sas e Umayyad ai e vriama le pervo kai sas e vriama le Abbasidoski, ai sas mai anglal Arabo, o Byzantine, o Persia ai o Levantine. E kultura musulmana bariolas sigo katar le amperetsia le islamoske, ai hulelas but pe la phuvia kai si o Persia, e Egypt, o North Caucasian, o Turkic, o Mongol, o Indian, Bangladeshi, o Pakistani, o Malay, o Somali, o Berber, o Indonesian, ai o Moro. E kultura islamichi inkerel sa o zakono kai kerdia pe sa e pachamos le Islam. Si aver fialuria te aplichal le pachamos kai si ando islam andel kolaver kultura ai andal zakonuria.
Balkanurya
Shopni:Bibarile lekha
Islamipen
Shopni:Bibarile lekha
Grenada
250px|right|thumb|Grenada E Grenada si yek them.
Ethiopia
250px|right|thumb|Ethiopia E Ethiopia si yek them.
Sinti
thumb|Sinti Thai leske vurdon, 27 Deshduduynaih 1937
San Diego
San Diego si yek Foro ande PhSA.
Chuchi
O Chuchi, sî yek organo
Sinti
Sinte rmo: Sinte  si jekh kotor ël Rromane manuśenqo kaj avilo anθ-o XV-to śeliberś anθ-ël akanutne thema Nămco vaj Germania thaj Estrexa. Palal kodya rigyarden pen pe duy droma: le Eftavagarya tay le Estraxarya. Le Eftavagarya gelen ki akanutni Franchiya kay xamomen le thanutne romensa, navyarde Manusha. Le Estraxarya gelen kay Italiya tay Estutni Europa buteder kay thema Kroatiya, Ungariya, Transilvaniya, Chexiya tay Slovakiya.
Maśkar lenθe si bare baśavne thaj gilavne, sar sas o Django Reinhardt, vi anθ-o mal ël sportosqo, sar o boksèri Johann Rukeli Trollmann
Puranipen
Le Sinte so avilen andar e bersh 713 kay o Thagaripen Sindh andar akanutno Them Pakistan. So meras leske Rai o Raja Dahir andar e bersh 712.
San Diego
Shopni:PhSA
Sinti
Sintetikes
thumb|„Zigeunermission“(Sintengre Missiona) I Berliner Stadtmission ani Bibla hi tchindlo „I Diwije wen aan leskro Momli narshen“ [[Jesaja 60:3, Biltdo aan o Bersh 1913]] I Sinte han  Indo-ariantike Menshe, Yon waiann aan kau Berscha 711–713  dran o Them Sindh. Aano Them Sindh wajan Arabtike  Lurdepangre un laiyan Sindh dree. o Sindhengo Rai Dahir  muyas aano Bersh 712, I Arabaria  anan  o Hindipen koi drane win un Sindh wass yekh Islamtiko Them. Buht Sindhi nashann dran o  Them Sindh win. i Sindhi his buht ziro Shtildes aan o Farsiantiko Them un aan o  Bisantintiko Them Speteda  nina ano Osmantiko Them. Yon Hunte budran fo lenge. Kawa his buht Shele bersha Yaaghe. An kau Bersch 1407 dekhan i Gadje  o yekhesda koppo i Sindhi aan o Them Gadjkeno aan  i  Foro  Hildesheim. Ko diwes karenn i Sindhi "Sinti" aap Sintikes "Sinte" yon djiwenn aan Westengo  un  Mashkralengo Europa.
Basch i Sinte del nina buht prindchede Bashepangre, Yek wass O Django Reinhardt. Un aan i Kelsastepen (Sporto) O Johann Rukeli Trollmann O Prindchedo Boksari.
New York (stato)
thumb|right|420px|Stago E New York si yek stato andi PhSA.
Morocco
250px|right|thumb|Morocco E Morocco si yek them.
Shopni:Thema Shopni:Afrikaqe thema
Sap
Sap si yek Vasho
Maryland
thumb|right|420px|Stago E Maryland si yek stato andi PhSA.
Xoraxane Roma
Xoraxane Roma, yada (Horahane, Khorakhane, Chorachane, Turski tsigani, Turko Çingenesi, turkogifti) o anav le Islam i Islamipen Kulturo ando barvalo Otomano Thagaripen. Amare Xoraxane Roma avile Pakistan/Sind-Punjab. But Xoraxane Roma beshena ko Turkiya, Balkanurya (Bulgariya, Shkiperiya, Nordutni Makedoniya, Montenegro, Yelenistan, Kosovo, Serbiya, Rumuniya-Dobrogea) othe da isi but Xoraxane Roma beshena. Xoraxane Roma, phende ke ame sam Turko i Turkikani chib yada Arli dialekti, numa nai Romane manusha, en but baro grupul si o Turko-Romano. Kaj Xoraxaj mursh si Sirkunsision, ai o festival si akhardo Bijav Sunet. Si but aver Xoraxane Roma grupuria. Xoraxane Roma na mangava o Dasikane Roma. Ko Turkija othe Malatya konstruil jekh Palacio ando bersh 1224, Chingene Han Mansur bin Yakub. Won sas ek lasho than mashkar o narodo Romano.
Jajinipen
O Jajinipen, kai s as tradino akhardo Jain Dharma, si iek andal mai phure religiona ai philosophia la lumiake, inker sas les vuni ande mai anglal sar te zhal ande India. Sas tradino te mothol ke kodo pachamos sas phendo pala bish tai shtar manush kai avile pala o foro kai busholas Tirthankaras, ai porme o paluno sas o Mahavira; uni manush kai sas historia phende sas ke wo thodia o baro Jainismo ande kodia vriama.
Islam
O Islam si ek religio monotheistic o Abrahamosko. Sa e lashi viasta kai sicharel ai sa le pachamos si ramome ande Vorba le Devleski kai si ande Kuran. O manush kai pachalpe ande Islam si akharde muslimos. Ek bi musulmano si akhardo Kafir ande Islam. O Islam mothol ke pachalpe ande voia le Devleski. Won pachanpe ke o Quran sas phendo le Muhammad katar o angelo Gabriel. Ai o Kuran gindil ke E Vorba le Devleski. Le manush kai musai pachaiepe ando Del dikhen o Muhammad sar ek profeto ai ek tradino le Devlesko. Uni pachamos ai zakonuria pa so muslimos avel katar le dieli kai o Muhammad sicharelas o Hadith.
Reno, Nevada
Reno si yek Foro ande PhSA.
Kafa
I kafa si jekh piimos vaj piiben kaj si les kafajin anθa-lesθe. Akaja substànco śaj aźutil tuqe te xatăres kë si tut maj but energìa vaj kë ći trebal tuqe te soves.
Tanzania
250px|right|thumb|Tanzania E Tanzania si yek them.
Rihanna
O Rihanna si yek gilavni andar i Barbados.
Belize
250px|right|thumb|Belize E Belize si yek them.
Balkandjis
O Balkanjis, kai si zhi adies iek manush kai phirel andek than kai nai chacho, wo sas o mai baro ande Bulgaria. Balkandjis sas les jekh partia Roma ke sas les but fialuria.
Xoraxane Roma
Xoraxane Roma grupu
Shopni:Bibarile lekha
Scarface
O “Scarface” si jekh amerikàqo kriminàlno dramtikosqo filmo realizme kaθar o Brian de Palma thaj xramosardo kaθar o Oliveri Stone. Bizorales phandlo k-i paramići ël sajekhesqe akharde lilăθar kaθar o berś 1929 thaj kerindoj butĭ vi sar jekh biphandli neve-interpretàcia ël filmosθar ël 1932-osqe, vov mothovel i paramići jekhë naślo kubàno Tony Montana (khelavdo kaθar o Al Pacino), kaj aresel bilovenqo anθ-i Miami kana si o Mariel Boatlifto thaj avel zuralo thaj butmudarutno raj ël farmaćĕnθar vaj drògurĕnθar. Anθ-o filmo khelen vi o Steven Bauer, Michelle Pfeiffer, Mary Elizabeth Mastrantonio thaj o Robert Loggia. O redźizòro o De Palma dăs patĭv ël liparimatenqe ël Howard Hawks-osqe thaj o Ben Hecht-osqe, ël xramosarne ël originàlne filmosqe.
Dikh vi
Pariź
Sihkâpen
O Sikhism si ek religio monotheistiko kai parhudilia ande o trito shelo ai thodino ande le pachamos le Guru Nanak Dev, kai arakhadilo ande 1469 ando Punjab, adies ande Pakistan. Ai so mothol E Vorba le Devleski si "sikh" phenav vorta iek kai sicharel katar iek shishya, "disiplo", "studenti" vai "disiplo". Ando Punjabi le vorbi "sikh" znachil te sichol. Le manush kai traiin ando Sikhism, won chi mangen katar le manush kai chi pachanpe ando Del ai kai chi pachanpe ando Del o mui, won kerdile iek them baro lengo zakono ai lengo pachamos. O Sikhism adies si mashkar le 25 ai le 27 milyon pala lende, ai but anda lende traiin ande India. Si mashkar le mai terne religionsa ande lumia. O Sikh si ek disiplo le Guru Granth Sahib, kai mai baro lo sar iek swunto klishka, wo si le Sikhoske kai sikavel lesko drom ai sicharel les sa data. O Sikhism si les desh gurus. O Guru Nanak sas thodino ande lesko than le inia gazdaske pala leske amperatsi, ai o deshto Guru Gobind Singh sas phendo ande peske martia sar "O guru le Devlesko kai si ande Sikh sa data."
Scarface
Dikh vi
Al Kapòn
Kansas City
Shopni:PhSA
Scarface
Dikh vi
Florida
Kuba
Monaco
250px|right|thumb|Monaco E Monaco si yek them.
Xoraxane Roma
Xoraxane Roma grupu
ve si but daha aver Xoraxane Roma grupuria
Sir
Sir si yek Xapen
Turko
Turko si yek etnički grupo ko Turkiya. Ande but them a la lumiyake si yek bari dijasporo le Turkeski, mai but ande niva le Europana ai ande lende, swako fiyelo ande Jermaniya.
Muhammad Ali Basha
Muhammad Ali Basha (4 marto 1769 – 2 avgusto 1849) sas ek baro Albanesko andai armia o Otomano Thagaripen, ai wo kerdilo Vāli ai phendiasas ke khediv sas andai Mêsire ai Sudan. O baro Raj sap thodias ande Mêsire zhi kai godi sas e vriama le Mêsire revolucionisardia ande 1952.
Dasikane Roma
Shopni:Bibarile lekha
Muhammad Ali Basha
Shopni:Bibarile lekha
Rona Hartner
Voj kheldăs anθ-o fìlmo Gaʒo Dilo.
O dad thaj i dej ël gilavnăqe ći pakăn anθ-o Devel. Thaj kodolesθar mukhle la penqi ćhej te alosarel voj korkorres pesqi relìgia anθ-o avutno vaxt, ama i dejaqi dej, ći manglindoj te nakhavel kadi butĭ, garavdes boldăs ël Ronă, anθ-o stìlo ortodòkso. ʒi ka sas 17 berśenqi, ći ʒanglăs kë sas boldi. Vorta savo, pala jekh experiènca kaj sas la anθ-jekh divàno jekhë kolegnăça, konvertisardăs k-o katolisismo.
Azerbayjan
250px|right|thumb|Azerbaijan E Azerbaijan si yek them.
Hotchi
Hotchi si yek Vasho
Ada Kaleh
O Ada Kaleh (o baro kher le izulako) sas ek izula ieke manusheske kai busholas Duna, ai le Turko manush kai sas les mudarde katar o 1968 ke kerdia ko Turkija e phuv la putieraki kai sas Romania ai Yugoslavia. Kotse sas thodino ando pai palai poza le paiesa kai bariolas e amperetsia, ai kadia bariolas le paiesa le Danubeske ande kado them. Kotse beshelas opre andek foro Romano kai busholas Orșova, ai andek gav serbia kai busholas Tekija.
Scarface
Dikh vi
Miami
Kansas City
Kansas City si yek Foro ande PhSA.
Rona Hartner
Rona Hartner (b. 9 màrto 1973, Bukureśto) si jekh filmosqi khelavni, gilavni thaj kompozitòrka rumunikani kaj si la origine nămcikane, akanutnes beśli anθ-i Frànca.
Kosovo
E Kosovo si ek reparativ ande le Balkanske o Peninsula. E Republika le Kosovo si pashte 1.9 milyon manush barvalo ai avela jinde sar iek rejima stabilizado. O baro foro si e Pristina. But Xoraxane Roma beshena ko Kosova.
Shopni:Bibarile lekha
Luli
Ai o narodo kai si o Luli akharenas les "Roma kai si ande Central Asiya" de kotsar gele anda foro o Multan ande China ai kotsar gele ande plai ande Central Asiya ai ande Caucasus. Won beshenas ande but thema sar o Uzbekistan, o Turkmenistan, o Kyrgyzstan, o Kazakhstan, o Tajikistan, e Crimea, won si manush kai pachanpe ando Del o Sunni ai won si manush kai pachanpe ando Del le phurane e vitsa le themeske. Le archiva Ottomanoske andal XVIII ai XIX sigo, phende le shtar clani pa lesko anav Türkmen Kıpti, kai dia duma ek dialekto turco le xantsi vorbensa Romaneske ande lengo jargon ai won sas Alevi andai Bektashi. Kotse gele andai XV shel ande Asia ande Anatolia ai ande Dulkadiro ğlu, kai si Kahramanmara ş kana sas e amperetsia Ottomana, ai kotse beshle ando baro kher le Balkanonge ai o Crimean Khanate. Le Turkikani chib divininas andai Varna ande Bulgaria, ai andai Dobruja-Romania, ai andai Roma kai busholas Crimea, won mothonas ke won si manush Turkmen, ai mothonas ke won avena anda kadia vitsa.
Arabo grast
Le grast arabese si sar le gras le grastenge, kai si respektime le gojaver ai lasho. Ai wo si mai phuro sar le grastenge, ai arakhlia sar le grastenge, ai arakhlia ke sas sar le grastenge kai miazonas sar le Arabese kana avile shtar 500 bersh palpale. Arabo gelilo ande pusta, numa o Beduin drago sas leske, ai butivar angerdia les ka kher le familiange te beshen.
Bir Tawil
Bir Tawil si yek 2,060 kvadrata kilometri bi habiardo mashkar o Gretsia le Mêsire ai Sudanesko. Kotse busholas les pala yek xain kai beshel ande kodo than kai bushol Wadi Tawil, kodo xain sas lungo.
Nicaragua
250px|right|thumb|Nicaragua E Nicaragua si yek them.
Yagli Gureshi
Yagli Gureshi (turkisko: Yağlı güreş) si jekh sport ande Turkiya. Sa nachinaisailo sar yek narodo sport, numa de sar kerdilo yek national sport. Baro kontrakto le maslinenge kerdiol ando Turkiya de xantsi po shtarvardesh sigo.
Rafael Orozco Maestre
O Rafael José Orozco Maestre (24 Tritonai, 1954 – 11 Shovtonai, 1992) sas yek gilavno andar e Kolombiya.
Avrune phandimata
Shopni:Muzika
Bir Tawil
Shopni:Thema
Ananda Marga
Ananda Marga (o drom le šoresko) si ek swunto ai duxosko filosofi, o drom le traiosko, ai ek narodo ai o organizacio kai si pe late. Kotse sas fundarde ando Bihar, India o 1955 le Prabhat Ranjan Sarkar (1921-1990). Lesko anav duxosko si Shrii Shrii Anandamurti. E krenzha mothol peski buchi sar iek podarka te kerel khonik te sai skepil so si les ande lesko ilo ai te sai kerel so godi si les e putiera le duxoski, le zoraske ai le putierasa le duxoski. Won mothon ke si ek religio numa chaches si les andek nevo than kai ingerel ka e vuhindo. O Tantra ai o Yoga si ek baro than.
=Le 16 punte ==
Didikoy
Didikoy si yek termino kai bushol Romani la shibasa yeke manusheske kay si del partia Romanos. Inker ande Bari Britaniya sas iek phurani jili pa Didikoy,. Pa Paspati ande peski klishka de 1860-1863, wo ramosardia ke o Osmano chacho Turko butivar ansurilaspe ek zhuvli Roma Djeni. Le turkiske divininas andal mursh kai si musulmana andai Bulgaria gele ande Polonia sar manush kai keren buchi le gastensa, ai ansurisarde la zhuvlia kai si poloniana, ai arakhle glate lensa. Kado foro si akhardo Melezi (dopash rat), ek Turko andel Romanuria dialecturia le Xoraxane Roma le manushenge kai si le ek bari vitsa le romesko andek than.
Al Kapòn
Alphonse Gabriel Capone (/kəˈpoʊn/; 17-to januaro 1899 – 25-to januaro 1947), vunivar prinʒardo sar pesqi porèkla: "Scarface" (so znaćisarel “Ćikatriz p-o Muj”), sas jekh amerikàqo gàngsteri thaj biznismàno kaj avlăs lesqe bilaćho prinʒariben kana sas o vaxt ël Prohibicăqo, kana o zakono sas protiv ël pimatenθe, sar o śerutno baro ë Chikago Outfit-osθar. Lesqo eftaberśenqo vaxt sar krimininàlno śero avlăs ka jekh agor kana gelo k-o phandliben kana sas 33 berśenqo. miniatura|O Al Kapon anθ-o berś 1930.
O Kher i Devleski daj Maria
O Kher i Devleski daj Maria (Turkikani chib, Meryem Ana Evi) si iek kher katoliko ai muslimos pasha Ephesus ando Turkiya. Ai o kher sas thodino ande XIX sigo, kana le manush gindinas ke sas drago le Annas Katharina Emmerich (1774–1824), ek chachi katoliko. Kadala viziona sas phende sar ek klishka pala lako martia kai sas la Clemens Brentano. E khangeri katoliko chi meklia les khonik te kerel kris pe so godi sas o kher, numa uni zhene avile te dikhen les swako data sar dikhlia les. O dat le Iovanosko o Pavlo II mardia le Emmeriches le 3 Oktobros 2004. Le manush kai lelas sama katar o kher ai kai zhanas ando kher pachanaspe ke o Iovano lia la Maria e dei le Jesusoski, ai beshelas kotse zhi kai avela opre. Hatar 1896, o Pope Leo XIII dikhlia le khera, ai mai sigo dikhlia le dades kai sas ando 2006 le Pope Benedict XVI.
Ruv
O ruv (Kanis lupus, butipen: ruva) si jekh ʒuklikano ʒivutro (vasho) kaj beśel anθ-i Eurasia thaj i Nordutni Amerika. Vov si akhardo vi „parnićoso ruv“. Maj but sar trinvardeś fălură e ruvenqe/kanis lupusenqe sas prinʒarde ʒi k-akana. Vi o ʒukel thaj o dingo si ruva, ama e parnićose ruva, kaj si ferdi e ʒukela kaj si veśesqe; ći beśen anθ-e khera e manuśença. O ruv si o maj baro anθar i familia Kanidae, thaj maj dur si verver kaθar e avere Kanis ʒivutrenθe sosqe pesqe kana thaj nakh si maj xanci śingale, pesqo trupo si maj xurdo thaj si les maj lungo pori. Sa kadea, o ruv si dosta jekhfălno ka-e maj xurde Kanis, sar o kojote thaj o sumnakuno ʒakal, te bianel lença xamime xurdorre kaj śaj vi len te bianen ʒuklorre maj dur. E ruvesqe bala si butivar parnićose, lole vaj kale, ama anθ-i arktiko śaj aven vi paśal sa parne.
Romanistan
De anda gor le 1950, le Romane manusha kai poronchinas pe mangle katar O te keren pesko Stato, kana dikhenas ke kerdilia pesko stato ando Bir Tawil. l, numa lengo rhugimos nas kanch.
Kim Kardashian
I Kim Kardashian si jekh soćialiteca thaj ćerxaj anθar e PhSA. Voj si but prinʒardo anθ-e media sosqe voj sas p-o realitetipnasqe televizorosqi progràma „Keeping up with the Kardashians“ (kaj si jekh fràza kaj avel e Amerikaqe idiomosθar „Keeping up with the Joneses“, manglindoj te phenel ke si but vaźno/vastno te participisarel and-e sociale konkursură e lovença). Sar socialitèca, si but prinʒardi pal-e bută kaj kerel avere manuśnănça sar kam-vel te meretisarel pes e Kanye Westoça vaj te maladŏvel preśedintença thaj barvale manuśença. Laqe phenă avile vi len but prinʒărde manuśnă pala laθe.
Romanistan
Shopni:Thema
Kim Kardashian
Pàqi familia thaj pàqo tràjo
Kana sas terni siklǒvlǎs ka-i Bari Śkola „Marymount”, jekh śkola romano-katolika vaś ćeja anθar o Los Angeles. Anθ-o 1994, penqo dad sas advòkato vaś o khelutno ël amerikaqe fòtbalosqo thaj aktòro, o O. J. Simpson anθ-jèkh bàjo kana phende ke mudardǎs pesqe ʒuvlă. O Simpson si kǐrvo ël Kim Kardashianqo. O dad ël Kimaqo mulo anθ-o berś 2003 anθar jekh nasvalimos.
Megleno-Romanuria
Le Megleno-Romanuria si but narodo mashkaral Romanuria-Pechenego-Kumanovo won avile andai Wallachia. Kotse beshle efta gava kai busholas Moglena karing e Zentralno Makedoniya ande Gretsia ai ande iek gav kai busholas Huma, nakhelas inchal e Norte ande Makedoniya. Le manush kai beshenas ande gav kai si Nanti parhudile ande Islam ande le 17th ande le 18th shela ai akharenas le Nântinets (turski: Karacaovalılar; le Grekuriake: Karadjovalides). Pala o kontrato le Lausanne sas thodino ande 1923, le musulmane Megleno-Romaniane ai le kolaver musulmane line avri andai Gretsia te beshen ando Turko-Trakiya, ande Edirne, kai butivar ansurinas le manushensa kai den duma pa Pomak ai le kolaver grupos ande Turkiya.
Shopni:Manush
Kakava
Shopni:Turkiyake thanimata
Dùjto Mariben ël Lumăqo
miniatura|Ël bare śere ël themenθar kaj mardǐne-pen mamuj ë Hitleresθe sas o Winston Churchill anθar i Bari Britania, o Franklin Roosevelt anθar i Amerika thaj o Jozef Stalin anθar i Rusia vaj Sovietikano Jekhthaniben. O II-to Lùmăqo Mariben, o Dùjto Sumnalesqo Maripen vaj o Mariben ël Lùmăqo o Dùjto, butvar skurtisarde sar LMII vaj ML2 sas jekh baro konflìkto kaj gelo kaθar o 1939 ʒi k-o 1945. So maj but maśkar ël themenθar ël lùmăqe, thaj sa ël zorale thagarimata thaj demokràcie, mardĭne pen sar duj duśmanalne marutne phralăribnasqe organizàcie: O Aliàcii thaj o Àksiz. Maj but partićipantură zumavlĭne zorales te keren butĭ ël lovenqe, industriàlne thaj ʒanglibnasqe kapabilitèturĕnça anθ-o kadava totàlno mariben, kaj kerdăs te avel pharo te ʒanel ël ververimata maśkar ël marutne thaj ël bi-marutne resursură. Ël aviònură lĭne jekh but vaźno pàrtia anθ-o mariben, thaj kerdĭne śajutno te kerel o strategikano bombardamento ël populaciaqe thanenqo thaj o posibilitèto te bićhalel ël duj nùkleàrne armură kaj sas haznisarde anθ-o mariben. O Dùjto Lùmăqo Mariben sas o maj mudaribnasqo mariben anθ-i hiśtòria, dindoj sar rezultèto maśkar 70 thaj 85 milionură de manuśa kaj mule ël maribnasθar, so maj but maśkar lenθe sas bi-marutne ʒene. Deśa ël milioànenθar mule vi anθar ël genoćidenθar (sar o Holokausto vaj Samudariben), i bari bokh, tikne samudarimata thaj o nasvaliben. Kana o Aksìzo sas sa mudardo, o Nămco thaj o Žapòno sas okupatime, thaj ël maribnasqe kriminálne krisa sas akharde te keren butĭ protiv ël kondukatòrurĕnθe ël Nămcosqe thaj Žaponòsqe.
Reno, Nevada
Shopni:PhSA
Dùjto Mariben ël Lumăqo
Ël motìvură palal o Lùmăqo Mariben o II-to si butvar akharde anθ-ël pućhimata, nùma ël bută kaj kerdĭne drom karing lesθe sas ël marimata maśkar ël Italiaθe thaj ël Etìŏpiaθe, anθ-i Śpană, maśkar ël Xitajaθe thaj ël Źaponosθe, ël konfliktură maśkar ël Źapònosθe thaj ël Sovietikne Thagaribnasθe, o vazdăriben ël faśismosqo anθ-i Èvròpa, thaj i bilaćhi situàcia palal o Lùmăqo Mariben o I-to. O Lùmăqo Mariben o II-to si generalnes prinʒardo sar astardo p-o 1 septèmbra 1939, kana o Nacionàlne Soćialisto Nămco, telal o Hitleri, kerdăs invàzia ël Polandòsθar. O Jekhethanekerdino Thagariben thaj o Frànco deklerisarde ël mariben protiv ël Nămcòsθe p-o 3 septèmbra. Telal o Molotov-Ribentrop Xatăriben kaθar o ćhon o avgòsto ël 1939-esqo, o Nămco thaj o Sovietikno Khetaniben divisarde o Polàndo thaj alosarde penqe “thema kaj sas len influència” anθ-e Finlànda, Estonia, Latvia, Lituvania thaj Rumunia. Kaθar o agor ël berśesqo 1939 ʒi k-o astariben ël 1941-esqo, anθ-ë jekh serìe kampànurĕnθar thaj xatărimata, o Nămco xalas vaj sas les i zor anθ-e so maj but thana anθar ël kontinènto ël Èvropăqo, thaj kerdăs phralăriben ël Italiàça, ël Źaponoça thaj avere themença kaj akharde sas o Aksìso.