cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alberto Beingolea
Yachaywasi: Colegio San Luis Maristas (Barranco).
Juscelino Kubitschek
thumb|right|270px|Juscelino Kubitschek (1902-1976). right|220px|Juscelino Kubitschek Juscelino Kubitschek de Oliveira sutiyuq runaqa (* paqarisqa Diamantina llaqtapi -  wañusqa Resende llaqtapi). 🇧🇷 mama llaqtayuq pulitiku wan hampikamayuq qarqan.
Ñit'isqa ñawra phiruru
right|thumb|Ñit'isqa ñawra phiruru (DVD). Ñit'isqa ñawra phiruru, DVD (inlish simipi: digital versatile disc) nisqaqa achkiywan llamk'aq willa waqaychanam, sikllalla ñit'isqa phiruru (CD) nisqamanta aswan apanallam, ima willakunatapas, widyu nisqa kuyuq rikch'akunatapas, ruqyaykunatapas waqaychanapaq.
Shenyang
Pulitika Rakyi
thumb|left|280px|Pulitika Rakiy - Shenyang 9 distritukuna, 1 munisipyu-llaqta wan 3 cundadukuna:
Nanay mayu
Nanay mayu (kastilla simipi: Río Nanay) nisqaqa huk mayum, Piruwpi, Luritu suyupi.
Ruqyay musyana
thumb|230px|right|Ruqyay musyana. Ruqyay musyana icha ruqya hap'iq (mikruphunu, micrófono) nisqaqa ruqyayta hukchakuq pinchikilla puriyman ti'kranmi, waqaychanapaq.
Alipio Ponce
Taytan: Emilio Ponce; Maman: Tomasa Vásquez. Warmi: Violeta Corcuera Rodríguez Churinkuna: Celia Ponce Jáuregui de Velit, Josefina Ponce Cateriano de Pozo.
Alma materː Escuela de la Guardia Civil y Policía.
Ruqyaq
thumb|300 px|Ruqyaq (12 inch). thumb|300px|Mawk'a ruqyaqkuna. rikchacha|Uyari t'uqayaq Ruqyaq, T'uqyaq icha Ruqyana (altawus, altavoz) nisqaqa waqaychasqa ruqyaymanta paqarimuq hukchakuq pinchikilla puriyta ruqyaymanmi t'ikran.
Frederick Sanger
Taytan: Frederick Sanger, Maman: Cicely Crewdson.
Charles Barkley
thumb|Charles Barkley (1991)
Ada Carrasco
Taytan: Honorato Carrasco; Maman: Ada Navarrete Qusan: Churinkuna:  Malena Doria. Andrea Escalona.
Ultimate Fighting Championship
Llasaq rak'inakuna/Kunan pacha atipaqkuna
UFC kunan isqun llasa layakunata llamk'achin: 8 ñiqin ayriway killapi 2023 watapi musuqchasqa, UFC 287 nisqamanta qhipaman.
Jinan
thumb|right|290px|Jinan (Shandong) thumb|right|290px|Jinan Jinan ( chun simipi: 济南市, machu chun simipi: 濟南, phinyimpi: Jǐnán, machu: Tsinan), Chunwa llaqtap, Shandong pruwinsya uma llaqtanmi.
1691
1691 wataqa Griguryanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq illapachawwan qallarisqa chhasku watam).
Phuqpu Qullu
Phuqpu Qullu (kastilla simipi: Pocpo Collo) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Quchapampa suyupi, Killaqullu pruwinsyapi, Killaqullu munisipyupi, Killaqullu kantunpi.
1690
1690 wataqa Griguryanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam).
Katamayu
Katamayu (kastilla simipi: Catamayo) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk mayum, Loja markapi, Katamayu kitipi.
Ernesto Alonso
Warmikuna:.
Mariano Cornejo
Taytan: Mariano Lino Cornejo; Maman: Dorlisca Zenteno Infantas.
1919 Piruw Uma kamayuq.
Kuyuq rikch'a hap'ina
150px|thumb|Bolex, [[16 mm.]] Kuyuq rikch'a hap'ina icha Pilikula kamara nisqaqa kuyuq rikch'akunata hap'iq rikch'a hap'inam, chaqllisinchi allwiyawan pilikulayuq icha kuyuq rikch'a waqaychana allwiya (widyu, video) nisqayuq widyu rikch'a hap'inam (widyu kamara).
Yakuywa munisipyu
Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Juan Antonio Lavalleja
Taytan: Manuel Esteban Pérez de la Valleja Gómez; Maman: Ramona Justina de la Torre Ábalos. Warmi: Ana Monterroso Churinkunaː
Rico J. Puno
Enrico de Jesús Puno sutiyuq runaqa icha  Rico J. Puno  (*  paqarisqa Manila llaqtapi - †  wañusqa Bonifacio Global llaqtapi) huk 🇵🇭 mama llaqtayuq aranway pukllaq wan takiqsi qarqan.
Taytan: Felipe Puno Sr.; Maman: Corazon J. Puno.
1700
1700 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq killachawwan qallarisqa wakllanwatam).
Widyu rikch'a hap'ina
thumb|250px|Sony widyu kamara, [[Betacam SP dock recorder nisqayuq.]] Widyu rikch'a hapina icha Widyu kamara nisqaqa kuyuq rikch'akunata pinchikilla willakunaman t'ikraq rikch'a hap'inam, kuyuq rikch'a waqaychana allwiya hap'inam.
Moktar Ould Daddah
Warmi: Churinkuna (?):
José María Corbacho
Piruwpa Hawa ministrunin (1834). Taytan: Antonio Sánchez-Corbacho, Maman: Escolástica Abril. Warmi: María Manuela Tirado y Coronel-Zegarra. Churinkuna: Manuela Corbacho y Tirado; Enriqueta Corbacho y Tirado; José María Corbacho y Tirado; Juana Rosa Corbacho y Tirado.
Hajji Alejandro
Angelito Toledo Alejandro sutiyuq runaqa icha  Hajji Alejandro   (*  paqarisqa Manila llaqtapi - ) huk 🇵🇭 mama llaqtayuq aranway pukllaq, takiq wan takichaqsi qarqan.
Carlos Enciso
Warmiː. Churinkunaː Josep.
Klaus Wowereit
2001 watamanta ñawpaq kuti Berlinpas kurakanin karqan.
Fritz Pregl
Alma mater: Graz Yachay Sunturnin
Cariamanga
Cariamanga (kastilla simipi: Cariamanga) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Loja markapi, huk llaqtam, Calvas kitip uma llaqtanmi.
Kunming
Pulitika Rakyi
9 distritukuna, 4 munisipyu-llaqta wan 6 cundadukuna:
Hupayllay
(kastilla simi dibujar, diseñar, dibujo, diseño, boceto)
Arturo Corcuera
Daniel Arturo Corcuera Osores (Chanil Arturu Kurkuyra Usuris''') sutiyuq runaqa (* paqarisqa Truhillu llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq qillqaqsi qarqan.
Phuña
Phuña (genus Culcitium) nisqakunaqa huk ch'antasqa tuktuyuq yurakunam, chincha Antikunap hallkan nisqapi wiñaq.
Kyōto Yachay Sunturnin
thumb|right|280px| Kyōto Yachay Sunturnin thumb|right|150px Kyōto Yachay Sunturnin (nihun simipi: 京都大学; Kyōto Daigaku, 京大 Kyōdai; kastilla simipi: Universidad de Kioto) nisqaqa  Yachay sunturmi, Kyōto llaqta.
Amawaka runa
Amawaka, Amahuaca, Amaguaco, Ameuhaque, Ipitineri icha Sayaco (autodenominación: Yora) nisqakunaqa Amarumayu sach'a-sach'a suyupi, Brasilpi, Aqri suyupi, Piruwpipas, Mayutata suyupi, Ukayali suyupipas, tiyaq runa llaqtam, panu rimaykunaman kapuq amawaka simita rimaq.
Nivardo Carrillo
Taytan: Carrillo ; Mama:.
Ariqipa suyupi rimaykuna
Ariqipa suyu
Pukyu:
Traian Băsescu
Tayta: ; Mama:
Andrés Rodríguez
Andrés Rodríguez Pedotti sutiyuq runaqa (* paqarisqa San Salvador llaqtapi - †  wañusqa Musuq York llaqtapi), huk 🇵🇾 mama llaqtayyq awqaq pusaq, pulitikupas runam qarqan.
Chamikuru
Tiyay
Paykunaqa huk ayllu llaqtapi Wallaqa mayup patanpi tiyanku.
Guillermo Lasso
thumb|right|250px| Lasso (2017) Guillermo Alberto Santiago Lasso Mendoza sutiyuq runaqa ( paqarisqa Guayaquil llaqtapi - ) huk 🇪🇨 mama llaqtayuq pulitiku runam.
Kapanawa
Tiyay
Paykunaqa kimsa ayllu llaqtapi tiyanku.
Yawli distritu (Shawsha pruwinsya)
Simikuna
Pukyu:
Felipe Salaverry
Tayta: Salaverry
Pachachaka mayu
Pachachaka mayu (kastilla simipi: Río Pachachaca) nisqaqa Piruw llaqtapi huk mayum, Apurimaq suyupi, Antawaylla pruwinsyapi, Awankay pruwinsyapipas. Apurimaq mayuman purin.
Luma puka t'ika kisa
Luma puka t'ika kisa (Caiophora horrida Urban & Gilg) nisqaqa Piruwpi wiñaq hampi yuram.
Justin Bieber
thumb|right|Justin Bieber Justin Drew Bieber (Justin Bieber) sutiyuq runaqa huk Kanadayuq Pop takiqmi.
Idriss Déby
Taytan:, Maman:. Warmi: Hinda Déby / Amani Musa Hilai. Churinkuna (2): Mahamat wan Brahim
Marco Reus
Marco Reus ( paqarisqa Dortmund llaqtapi -  ) huk 🇩🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Gamochaeta americana
Q'itu-q'itu (Gamochaeta americana (Miller)) nisqaqa Piruwpi wiñaq hampi yuram.
Stan Lee
thumb|right|180px|Stan Lee (1922-2018) Stanley Martin Lieber  sutiyuq runaqa, icha Stan Lee ( paqarisqa Manhattan llaqtapi -  wañusqa Los Angeles llaqtapi) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq qillqaqmi.
Edgar Rice Burroughs
thumb|right|250px|Edgar Rice Burroughs (1875-1950) right|200px| Edgar Rice Burroughs sign Edgar Rice Burroughs  sutiyuq runaqa ( paqarisqa Chicago llaqtapi -  wañusqa Encino llaqtapi) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq qillqaqmi.
Luis José de Orbegoso
thumb|200px|Luis José de Orbegoso y Moncada Luis José de Orbegoso y Moncada sutiyuq runaqa (* 25 ñiqin chakra yapuy killapi-1795 paqarisqa Uskil llaqtapi - † 5 ñiqin hatun puquy killapi-1847 wañusqa Truhillu llaqtapi) huk piruwanu awqaq pusaqmi, kawpaqpas karqan. Piruwpi Umalliq (1833-1836).
Jair Bolsonaro
Jair Bolsonaroqa nirqan, Brasilpi awqakunap llaqta saruynin ancha allinmi karqan, nispa. Pantarqankutaq, t'ikrapuqnin runakunata mana wañuchispa. Kamachikuq awqaqkunaqa hayuqnin runakunata wañuchirqanman, nispa.
Kurikinka
Kurikinka icha Kurikinki (Phalcoboenus carunculatus) nisqaqa Awya Yalapi, Antikunapi kawsaq hap'iq pisqum.
Ayllu (Yupa yachay)
Kikillan kaqnin kaynin
Huk A-pa kaqnin, qillqasha e -wan, shutin kikillan kaqnin. Llapan m, A-pa kaqninwan, yuritsin m*e = e*m = m. Mana e tikratsintsu mayqan m-tapis.
Qespi kaqnin kaway
Llapan m, A-pa kaqninpa, kan huk kaqnin, qillqasha m-wan, shutin qespi kaqnin'. Rurana-wan yarqun m * m'= m' * m = e.
Kusasqa tika
Intip q'uñiyllap ch'akisqan aruwi nisqa tikamanta aswan sinchim.
K'isi K'isini
K'isi K'isini (Quisi Quisini / Quisiquisini) nisqaqa Antikunapi, Buliwyapi, huk urqum, Buliwyap Kunti Wallanpi, Uru Uru suyupi, Sajama pruwinsyapi, Karanka Kurawara munisipyupi, Sajama kantunpi, Umurata nina urquñiq, saywapi Buliwya - Chili. Pikchunqa mama quchamanta 5.395 mitrum aswan hanaq. thumb|left|180px|K'isi K'isini, Chunkara quchawan
Robert Louis Stevenson
thumb|right|250px|Robert Louis Balfour Stevenson (1850-1894) right|200px| Robert Louis Stevenson sign Robert Louis Balfour Stevenson  sutiyuq runaqa ( paqarisqa Edinburgh llaqtapi -  wañusqa Vailima llaqtapi) huk  mama llaqtayuq qillqaqmi.
Karapunku kitilli
Musiku
thumb|left|180px|Karapunkumanta maki kapchiy
Declaración de Santa Cruz
Santa Krus Nisha riman llapan shimikunata alli rikaanapaq, huk runa maakayninta  nimun.
Juan Gelman
Taytan: José Gelman; Maman: Paulina Burichson. Warmi: Mara La Madrid. Churinkunaː Nora Eva wan Marcelo Ariel.
Leymebamba
Leymebamba (kastilla simipi: Leymebamba icha Leimebamba) nisqaqa huk llaqtam, Piruwpi, Amarumayu suyupi, Chachapuyas pruwinsyapi, Leymebamba distritup uma llaqtanmi.
1750
1750 wataqa Griguryanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq killachawwan qallarisqa chhasku watam).
Yupa kamanpura
Mushuq rumilla patsachu (era neolítica) runakuna qallariyaran yupayta (contar), yapayta (sumar), qichuyta (restar), yayuyaran may karuyaqtan (distancia) aywayanqanta. Chunka (diez) rukanakuna-wan (dedos) yupayaran. Tsaynúpa yuritsiyaran chunkata, chunka atska yupay awaykunapa (sistemas de numeración) tákuna-n (base). Kanaqa kay qurqaku, rurananinntawan arupayan:
1751
1751 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq atipachawwan qallarisqa chhasku watam).
Glasgow
Kaypipas qhaway
thumb|center|350px|[[Hampden Park]]
Huraw
Huraw (kastilla qillqaypi: Nevado Jurau) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Waywash wallapi, huk rit'i urqum, Lima suyupi, Qaqatampu pruwinsyapi, Qaqatampu distritupi, Wanuku suyupipas, Lawriqucha pruwinsyapi, Hisus distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.674 mitrum aswan hanaq.
Yanashalla q'asa
thumb|right|200px| Yanashallash q'asa ñiqpi Yanashalla q'asa icha Yanashallash q'asa nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk 4.650m hanaq q'asam, Wallanka wallapi, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi, Akya distritupi, Wallanka distritupipas, Yanashallash urqu ñiqpi.
Apalli tukuytukshi (yupay yachay)
Tikrasha
Apalli tukuytukshi, espacio vectorial; apaq, vector; sutaq, escalar; qurqa, conjunto; rurana, operación; kaynin, elemento; apalli, vectorial;  tukuytukshi  espacio, ; kaynin, propiedad.
Chahta
Chahta (inlish simipi Choctaw) nisqa runakunaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapi (Oklahoma, Mississippi, Florida, Alabama, Louisiana suyukunapi) kawsaq indihina runa llaqtam, chahta simita rimaq, 150.000-manta aswan runam. Pichqantin Siwilchasqa Runallaqtamansi kapurqan.
Istriptukuku pharinhitis
Diagnóstico / Reqsichisa
Huk chanin qukun sapa hukman hina kay qatimuq criteriosman:
Ichaqa, kay Sociedad de Enfermedades Infecciosas de América mana ruwakuyninwanchu kachkan kay empíricos ruwaykunaman chanta antibióticos kaqkunallata qukunan tiyan ñin sichus cultivo lluqsiynin kusa kaptin chay. Pruebasqa mana ruwakunmanchu kimsa watayuq uraman wawakunapi imaraykuchus estreptococos kay A qutumanta chanta fiebre reumática mana rikukuqchu kanku, ichapas huk hermanuyuq kay unquywan kanman chay.
1762
1762 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq atipachawwan qallarisqa chhasku watam).
Peret
Churinkuna:.
Teófilo Castillo
Warmi: María Gaubeka.
Toaripi Lauti
Taytan: ; Maman: Ñawpaq warmi:Sualua Tui Churinkuna:.
Hillary Clinton
2016 watapi umallina akllanakuykunapi umallinata mañaspa Donald Trumppa atipasqa karqan.
Héctor Cornejo Chávez
Tayta: Héctor Cornejo Gilt; Mama: Laura Chávez Quesada de Cornejo.
Arturo Toscanini
Arturo Toscanini sutiyuq runaqa ( * paqarisqa Parma llaqtapi -  wañusqa Musuq York llaqtapi) huk 🇮🇹 mama llaqtayuq Yatawaki pusaq runam karqan.
Michael Phelps
Tayta: Fred Phelps, Mama: Deborah Sue “Debbie” Davisson Phelps.
Tampupampa kitilli
Tampupampa kitilli icha San José del Tambo kitilli (kastilla simipi: Parroquia San José del Tambo / Tambopamba) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, huk kitillim, Bolívar markapi, Chillanes kitipi.
Aguascalientes suyu
Pulitiku rakiy
11 munisipyukuna
Andrés Hurtado de Mendoza
Tayta: Diego Hurtado de Mendoza y Silva I Marqués de Cañete; Mama: Isabel de Cabrera y Bobadilla.
Rivera kitilli
Rivera kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Rivera) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asuwi kitipi, Kañar markapi. Uma llaqtanqa Rivera llaqtam.
Runakuna
Rivera kitillipiqa Kañari Kichwa runakunam tiyanku.
Pedro Pascual Farfán
Waras Hatun yaya (1908-1918).
1767
1767 wataqa Griguryanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq killachawwan qallarisqa chhasku watam).
Carmen Amaya
Runa: Juan Antonio Agüero.
Tarqu
thumb|230px|Tarqu, [[Musuq Silandapi, 2006]] Tarqu icha Yarawiska (Jacaranda mimosifolia) nisqaqa huk sach'am, Uralan Awya Yalapi wiñaq.
Javier Pérez de Cuéllar
Yvette Roberts
1765
1765 wataqa Griguryanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam).
Club Social y Deportivo Colo-Colo
Wiñay kawsay
, kamarisqa karqan.
Bryan Robson
Ñawpa warmi: Denise Brindley Churinkuna: Claire, Charlotte , wan Ben.
Mercedes Aráoz
Taytan: Juan Roberto Araoz Sillau ; Maman: María Luisa Fernández Sánchez. Ñawpa qusan: Churin: Daniela Rodríguez.
Martin Reim
Warmi: Churinkuna:
Churki
Churki (Prosopis ferox) nisqaqa huk thaqum, chaqallu sach'am.
1776
1776 wataqa Griguryanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq ch'askachawwan qallarisqa wakllanwatam).
Wapan kitilli
Wapan kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Guapán) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim Asuwi kitipi, Kañar markapi. Uma llaqtanqa Wapan llaqtam.
Qwant
Mask'ay kuyuchina, iOS kaqpi chaymanta Android kaqpi app kaqpi tarikun, Web wamp'uqkunapi wamp'uq asayrinahina churasqa kanman.
Fidel Ramos
1992 watamanta 1998 watakama ñawpaq kuti Philipinakunapa Umalliqnin karqan.
Ñawpaq warmi: Amelita Martínez. Churinkuna:
Yachay wasi:
Luis Cordero kitilli (Kañar)
Luis Cordero kitilli (kastilla simipi: Parroquia Luis Cordero) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, huk kitillim Asuwi kitipi, Kañar  markapi. Uma llaqtanqa Luis Cordero llaqtam.
San Miguel kitilli (Bolívar)
San Miguel kitilli (kastilla simipi: Parroquia ) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, huk llaqta kitillim Bolívar markapi, San Miguel kitipi. Uma llaqtanqa San Miguel llaqtam.
Atuq
Atuq (Vulpini; latin simimanta vulpes) nisqakunaqa huk aycha uquq ñuñuq uywakunam.
Qullqa chhalay
Qullqa chhalaykunapas atinkun chay valorkuna hinaspa instrumentukuna hurqunapaq hinaspa kutichipunapaq hinaspa capital eventokunamantapas, chaymantapas qullqi haykuykunata hinaspa dividendokunata paganankupaqpas.
Antikunapi sach'a kamay
Kay rikch'aqkunataqa Inkakunas ancha khuyaysapas qhawaykuspas, akllaspa mirachispapas wiñachirqan.
Ispañulkuna atipaspa, ancha achka sach'a-sach'akunata qullurqan, nisyu yamt'ata, k'ulluta hurquspa, michinakunata chaskispa.
Iskay chunka kaq pachakwatapiqa achka kalistukunatam (Eucalyptus spp.) Awstralyamanta apaykamuspa churarqan. Ichataq chay kalistukuna nisyu yakutam allpamanta hurqun.
Raquel Welch
Taytan: Armando Carlos Tejada Urquizo (1911–1976); Maman: Josephine Sarah Hall (1909–2000). Qusankuna: James Westley Welch (1959–1964) / Patrick Curtis (1967–1972) / Andre Weinfeld (1980–1990) / Richard Palmer (1999–2011). Churinkuna: (2) Damon Welch (1959) wan Tahnee Welch (1961).
1785
1785 wataqa Griguryanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam).
Tabaré Vázquez
2005 watamanta 2010 watakama Umalliq.
1786
1786 wataqa Griguryanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq illapachawwan qallarisqa chhasku watam).
Juneau (Alaska)
Juneau (inlish simipi) llaqtaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam, Alaska suyup uma llaqtanmi. Juneau llaqtapiqa 30.988 runa (2008) tiyachkan.
Johan Cruyff
Hendrik Johannes Cruijff sutiyuq runaqa, "Jopie" qayay sutiyuq, (* paqarisqa Amsterdam llaqtapi -  wañusqa Barcelona llaqtapi), huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi, pukllaykamachiqpas.
Ukhu Lunrun
Lunrun kamachiypa kamachiynin 1963
Kamachiymanhina Ukhu Lunrun boroughkuna kanku:
Mayutata suyupi rimaykuna
Mayutata suyu
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Anton van Dyck
Anton van Dyck sutiyuq runaqa paqarisqa Antwerpen llaqtapi -  wañusqa London llaqtapi) huk 🇧🇪 mama llaqtayuq llimphiq runas qarqan.
Ch'anta
"T'ikrasqalla mana allinchasqa chayraykutaq artikuluqa mana chiqachu" wak=An image of cutlery designed by Zaha Hadid|rikchacha| [[Cubiertos|Cubiertos nisqakuna arquitecto wan diseñador Zaha Hadid (2007) sutiyuqpa rurasqan. Tenedorpa puntan pisi oblicuo parten hinaspa cucharakuna, chaynallataq cuchillopa hapiqninpas, ejemplokunam kanku forma estéticapaq hinaspa función prácticapaqpas diseñanapaq.]] rikchacha| Ñawpaq hamut'ay ch'anta bosquejokuna arquitecto Erling Viksjøpa, kunan kaq wasikunawan musuq wasikuna yuyaykusqawan ima tinkusqankuta maskaspa. Ch'anta nisqaqa huk imayay icha llamk'ana ruranapaq icha huk rurana icha rurasqa ruranapaq icha chay planpa icha willaypa rurun prototipo, ruru icha rurasqa hinam. Ch'antay ruway rima, huk ch'anta ruwaypa puririynintam qawachin. Wakin kutikunapiqa, mana sut'i ñawpaq planoyuq imayaypa chiqan rurayninpas (ahinataq artesanía nisqapi, wakin ingenieriapi, codificación nisqapi, ch'anta gráfico nisqapipas) huk ch'anta ruway hinam qhawasqa kanman. Ch'antaqa wakin metakunata, harkaykunata ima hunt’ananmi; atinmi qhawariyta estética, funcional, económica, utaq sociopolítica nisqakunata; hinaspapas suyakunmi huk pachamamawan kuskachakunanpaq. ch'antakuna típico rikuchinakuna kanku arquitectura chaymanta ingeniería siq'ikuna, circuito diagramakuna, siray ruwaykuna chaymanta mana ancha hap'inapaq artefactokuna ahinataq negocio ruway modelokuna.
Anton Chekhov
Qillqasqankuna
right|thumb|300px|Chekhov - [[Cementerio Novodévichi]]
Régulo de Mora kitilli
Régulo de Mora kitilli (kastilla simipi: Parroquia Régulo de Mora ) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, huk kitillim Bolívar markapi, San Miguel kitipi. Uma llaqtanqa Régulo de Mora llaqtam.
Karurimana puklla
rikchacha| Huk puklla [[Yuyaysapa karurimana|umayuq karurimana pi pukllakuchkan]] Karurimana puklla icha apaychana puklla nisqaqa huk kuyuq rikch'a pukllam, aswanta apaychanapi pukllana. Kay rimaqa llapa pukllakunamantapas riman mayqin apaychana q'illaysapapipas pukllasqamanta, chaymanta apaychay karurimanamanta (tiksi karurimana icha yuyaysapa karurimana), tawllit, PDA makihap'ina puklla kunsula, apaychanapaq chawpin pukllachiq utaq t'iktuta yupana, llikayuq chaymanta mana llikayuq. Aswan ñawpaq riqsisqa pukllaqa huk apaychay karurimanapi karqan huk Tetris wakniraq Hagenuk MT-2000 q'illaysapapi 1994 watamanta.
San Pidru mayu (P'utuqsi)
Pukyunmi P'utuqsi suyupi, yaku tinkuqmi Sacani mayumanta Molinos mayumantawan, San Pedro de Buena Vista llaqtañiq.
Soledad Bravo
Taytan: Bravo. Qusan: Antonio Sánchez Churinkuna: Ana Sol.
Richmond upon Thames
rikchacha|254x254px|   Richmond tarikuyninmanta saywiti Richmond upon Thames (Inlis simipi: London Borough of Richmond upon Thames) Lunrun llaqtap uralan inti chinkaykuy chirunpi kaq Hawa Lunrun pa rak'inmi, Thamis mayup iskaynintin chirunpi Lunrun boroughpi sapallanmi. 1965 watapi kamasqa karqan, kimsa aswan huch'uy kunsiyukuna hukllachasqa kaptin, 1963 watapi Lunrun kamachiqkuna kamachiyninman hina. Richmond upon Thames London Borough Council nisqap kamachisqanmi, chunka hisq'unniyuq boroughkunapim rak'isqa. Runakunaqa 198.019 runakunam, hatun llaqtakunataq Barnes, East Sheen, Mortlake, Richmond, Twickenham, Teddington, Hampton. paña|rikchacha| Richmond llaqtamanta, East Twickenham llaqtamantawan hawamanta rikuna wichaymanta, Chawawarki killa 2015 watapi rikchacha|[[Hampton Court nisqa wasi|Hampton Taripay Suntur Qhapaqwasi]] rikchacha| [[Richmond Hill, Londres llaqtapi|Richmond urqumanta Terrace Gardenkunap hawanpi rikuna]]
Wawku
Wawku nisqaqa (ñawpa pacha kastilla simipi San Isidro del Huauco, 1940 watamanta Sucre, Antonio José de Sucre sutiyuqmanta sutinchasqa) Wawku distritup uma llaqtanmi.
Rosa Cerna Guardia
Rosa Cerna Guardia ( 1926 watapi paqarisqa Waras llaqtapi - wañusqa Barranco distritupi) huk  🇵🇪 mama llaqtap warmi, qillqaq, harawiqpas karqan; ruwaran umiñasimikamayta warmakunapap.
Benjamín Boza
Piruwpas Kunrisun Umalliq wan Ministru.
1799
1799 wataqa Griguryanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam).
Arturo Jiménez
Arturo Jiménez Borja sutiyuq runaqa (* 21 ñiqin anta situwa killapi 1908 paqarisqa Taqna llaqtapi - † 13 ñiqin qhulla puquy killapi 2000 wañusqa Lima llaqtapi) huk piruwanu raqay yachaq (arkhiyulugu), hampikamayuq, qillqaqmi karqan.
Magdalena Qaw
Hawa t'inkikuna
{Suyukuna (Piruw)}}
David Chaparro
1911 watamanta 1912 watakama wan 1938 watamanta 1942 watakama Qusqu kurakan.
Tayta: Chaparro; Mama: Pareja.
1804
1804 wataqa Griguryanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq ch'askachawwan qallarisqa wakllanwatam).
Juan Moscoso
Juan Tomás Moscoso sutiyuq runaqa (* 18 ñiqin pachakwata paqarisqa Qusqu llaqtapi - † 19 ñiqin pachakwata wañusqa Qusqu llaqtapi), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku runam.
Salankachi
Salankachi (Acalypha plicata) nisqaqa Buliwyapi wiñaq hampi yuram.
Facundo Vela kitilli
Runakuna
Kitillipiqa Waranka Kichwa runakunam tiyanku.
Salinas kitilli (Bolívar)
Runakuna
Kitillipiqa Waranka Kichwa runakunam tiyanku.
Hugo Gatti
Kaypipas qhaway
Piluta hayt'aq (Arhintina)
Héctor Veira
Héctor Rodolfo Veira sutiyuq runaqa, icha "El Bambino" (* 29 ñiqin aymuray killapi 1946 paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - ) huk Arhintina mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq karqan.
1809
1809 wataqa Griguryanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam).
Ismuwaqachi
Ismuwaqachi (Antennaria linearifolia) nisqaqa Buliwyapi wiñaq hampi yuram.
Simiátug kitilli
Simiátug kitilli (kastilla simipi: Parroquia Simiátug) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, huk kitillim Bolívar markapi, Waranta kitipi. Uma llaqtanqa Simiátug llaqtam.
Hatipusqa ruqutu
Arikipa suyupi aswan rurayan, sunanchaq mikuynin nisqa.
1812
1812 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq killachawwan qallarisqa wakllanwatam).
Rubén Vargas Ugarte
Taytan: Nemesio Vargas Valdivieso; Maman: Ugarte.
Vittorio De Sica
Taytanː Umberto De Sica, Mamanː Teresa Manfredi. Warmikunaː  Giuditta Rissone (1933 - 1968) / María Mercader (1968 - 1974). Churinkunaː̠ Emi De Sica, Vicky Lagos, Manuel De Sica wan Christian De Sica
Jorge Icaza
Wiñay kawsay
Yachakuyninta usaskir Ikuadur Universidad centralpi,     yacharan Kulumwyapi, qillqaqnuw  aranway pusaqnuwpas. Suqta aranway ruranakuta kamariran; chaymanta paqarichimuran, 1934 watapi aswan riqsisa suniwillayninta,Huasipungo sutiyuqta. Chayninwan tarisa uynita; qillqaq aswam ñawirisa Ikuadorpi, kay qispi llaqtahuñu mitapi karqan.
Maxim Gorky
Aleksey Maksimovich Peshkov (rusiya simi: Алексе́й Макси́мович Пе́шков or Пешко́в, Kastilla simipi: Máximo Gorki), Maxim Gorky (Максим Горький) sutiyuq runaqa (* (greg) ( (jul) )  paqarisqa Nizhny Novgorod llaqtapi  - †  (greg) ( (jul) ) wañusqa Moskwa llaqtapi), Rusiya mama llaqtamanta qillqaqmi karqan.
1817
1817 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq killachawwan qallarisqa chhasku watam).
Italyanu simikuna
rikchacha|389x389px| Khillay-Wata Italyapi, muyuriqninpipas hatun simi huñukuna. Chay simikunamanta wakinqa pisillatam llamiykunata saqirqaku, chaymi mana takyasqa ch'iklluyninkuqa kananpaq. [[Puniku runakunap Sarthinya man apamusqan puniku simiqa yuriqi, mana italyanu Paliw-Sarthiñanu, icha Nurahiku nisqawan kuska kawsarqan.]] Italyanu simikunaqa Inru-Iwrupayu simi ayllumanta huk k'allmatam ruwan, ñawpaq riqsisqa qillqayukuqninkuna Italya yaqa wat'api ñawpaq waranqa watakunapi Kiristup ñawpan pachapi rimasqa karqan. Ñawpa rimaykunamanta aswan chaniyuq simiqa latin simim karqan, Ñawpaq Rumap kamachiy siminmi, manaraq kuskan pacha kachkaptin huk Italyanu runa llaqtakunata atiparqan. Huk italyanu simikunaqa ñawpaq pachakwatakunapim chinkarqan, rimaqnin Rumap qhapaq suyunman hukllachasqa kaptin, ima latin simimanpas t'ikrakuptin. Kimsa ñiqin pachakwatamanta pusaq ñiqin pachakwatakama, nina similla latin (ichapas huk kursiku simikunamanta simip tikrakuyninwan kallpachasqa) imaymana rikch'aqmi karqan rumanu simikunaman, kunan pacha Italyanu simikunallam mama llaqtapi rimasqa, Qhispiq latin simipas kawsarqanmi.
Júlia Lopes de Almeida
Júlia Valentim da Silveira Lopes de Almeida sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa Rio de Janeiro llaqtapi - †   wañusqa Rio de Janeiro llaqtapi) huk 🇧🇷 mama llaqtayuq willay kamayuq wan qillqaqmi.
Taytan: Valentín José Lopes da Silveira; Maman: Adelina Lopes Pereyra. Warmiː Filinto de Almeida. Churinkunaː Afonso Lopes de Almeida, Albano Lopes de Almeida wan Margarida Lopes de Almeida.
Emomalii Rakhmon
Tayta: ; Mama:.
Victoria Porras Quintanilla
Victoria Porras Quintanilla sutiyuqqa, Saywa nisqapas (1967 watapi paqarisqa Wamanqa llaqtapi, Piruw llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq takiqmi. Damaris Mallma Porras sutiyuq takiq warmip mamanmi.
Ñuqanchik (karu rikuy)
thumb|Ñuqanchik nisqap sananchan. Ñuqanchik nisqaqa Piruwanu karu rikuy (TV Perú) nisqapi huk willay riqsichinam, qhichwa simipi kamarisqa ñawpaq kaqmi. Radio Nacional del Perú nisqapipas ankichinkum.
Inkapirka kitilli
Runakuna
Inkapirqa kitillipiqa Kañari runakunam tiyanku.
Mikasuki simi
Mikasuki simiqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapi kawsaq 500-chá Mikasuki, Simanoli runakunap rimayninmi.
Sallqa akllay
Llapa rikch'aq manas tiyaqlla kayninkunayuqchu, ichataq hukchakuq kayninkunayuqsi. Huk rikch'aqpi kawsaqpuraqa hayk'a aslla chikanyanakuq kikin kaqkunap kayninkunas. Huk kayninkunaqa manas allinchu, hukkunataq allinsi. Chay allin kayninkunayuq kikin kaqkunaqa kawsanqas, hukkunataq wañunqas.
Huk rikch'aqman kapuq kawsaqpura sallqa akllaptinqa, musuq rikch'aqkunas tukukun.
Ignacio Piñeiro
Taytan: Piñeiro ; Maman: Martínez.
Fenerbahçe SK
Wiñay kawsay
Kamasqa
Beşiktaş JK
Hawa t'inkikuna
600px|center|Beşiktaş İnönü istadyu
Boris Trajkovski
Warmi: Vilma Trajkovska Churinkuna: ?.
1825
1825 wataqa Griguryanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq illapachawwan qallarisqa chhasku watam).
María Rostworowski
Runakuna: Zygmunt Broel-Plater / Alejandro Diez Canseco Churinkuna: Krystyna Rita Juana María Broel-Plater. Yachaywasi:
Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin
Paul Rivet
thumb|right|260px| Paul Rivet (1876-1959) Paul Rivet sutiyuq runaqa ( paqarisqa Les Ardenes llaqtapi - wañusqa Paris llaqtapi) huk 🇫🇷 mama llaqtayuq runayachayyuq, piruwkiyuq.
Wilin
rikchacha|250x250px| Wilin llaqtata hinaspa muyuriqninpi hawamanta 1931 watapi Wilin icha Pitlihin (Arapya simipi: بيت لحم bayt lahm, Iwriyu simipi: בֵּית לֶחֶם Bēṯ Leḥem) nisqaqa Palistina mama llaqtapi, Cisjordania suyupi, yaqa 10 km karum huk llaqtam Jerusalén llaqtaq uray ladonpi. Wilin suyup uma llaqtanmi, yaqa 25.000 runakunayuq. Llaqtap qullqichakuyninqa aswantaqa turistakunap purichisqanmi; turismo internacional nisqa Navidad muyuriqpi, Navidad p'unchawpipas aswan hatunmi, chaypin cristianokuna Iglesia de la Natividad nisqaman peregrinacionman haykunku, chaytan yupaychanku Jesuspa Nacesqan p'unchaypa kasqan. Llaqtapa wichay punkunpim kachkan Raquelpa sepulturan, chaypim bibliapi matriarca Raquel pampasqa kachkan. Israelpa Cisjordania hark'asqanrayku llaqta muyuriqpi kuyuyqa pisillam.
Ventura kitilli
Ventura kitilli (kastilla simipi: Parroquia Ventura) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Kañar kitipi, Kañar markapi.
Lipis walla
Lipis walla (Cordillera de Lípez) nisqaqa ancha hatun urqukunam, Antikunapi, Chawpi Urqukunapi, Buliwyapi, Arhintinapipas. Uturunku nina urquqa llapan urqukunamanta aswan hatunmi.
Carlos Menem
Taytan: Saúl Menem (1898-1975), Maman: Mohibe Akil (1907-1977), Warmikuna: Zulema Yoma (1966-1991), Cecilia Bolocco (2001-2007) Churinakuna: Zulema María Eva Menem, Carlos Saúl Facundo Menem, Carlos Nair Menem Meza wan Máximo Saúl Menem Bolocco.
Anti Walla (Buliwya)
Anti Walla (Buliwya) (Cordillera Oriental (Bolivia)) nisqaqa Buliwya suyupi huk wallam, Antikunapi, Quchapampa suyupi, Santa Krus suyupipas.
George H. W. Bush
thumb|George H. W. Bush - HAS-pa 41 kaq umalliqnin, 1989 watapi. right|200px| George H. W. Bushpa [[silq'uynin.]] George Herbert Walker Bush sutiyuq runaqa ( paqarisqa Milton llaqtapi - wañusqa Houston llaqtapi), huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna pulitiku runam.
Vittorio Emanuele II
thumb|200px|right| Vittorio Emanuele II [[Qhapaq]] Vittorio Emanuele Maria Alberto Eugenio Ferdinando Luca Tommaso di Savoia, Vittorio Emanuele II sutiyuq runaqa ( * paqarisqa Torino llaqtapi - †  wañusqa Roma llaqtapi) 🇮🇹p qhapaqnsi karqan. Tayta: Carlos Alberto I; Mama: María Teresa de Austria-Toscana.
Cecilia del Risco
María Cecilia del Risco  sutiyuq warmiqa (* paqarisqa Limaq llaqtapi - ), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq makiyasiqmi qarqan.
Rosa García
Rosa Gisella García Rivas sutiyuq warmiqa (* paqarisqa Limaq llaqtapi - ), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq makiyasiqmi qarqan.
Sunin suyupi rimaykuna
Hunin suyu
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Pukyu Santa Rosa amachana sach'a-sach'a
Pukyu Santa Rosa amachana sach'a-sach'a (kastilla simipi: Bosque de Protección Puquio Santa Rosa) nisqaqa huk amachana sach'a-sach'am, Piruw mama llaqtapi, Qispi kay suyupi, Wiru pruwinsyapi, Chaw distritupi.
Carlos Reutemann
thumb|right|180px|Carlos Reutemann Carlos Alberto Reutemann (* paqarisqa Santa Fe llaqtapi - ) Arhintina awtu yallinakuy wan pulitiku qarqan. Santa Fe wamani Kamachiq runa.
Umberto II
thumb|200px|right| Umberto II [[Qhapaq]] Umberto Nicola Tommaso Gennaro Maria di Savoia-Carignano, Umberto II sutiyuq runaqa ( * paqarisqa Racconigi llaqtapi - †  wañusqa Genève llaqtapi) 🇮🇹p qhapaqnsi karqan. Tayta: Vittorio Emanuele III; Mama: Elena del Montenegro.
Krup
Signos y síntomas / Unanchakuna watupanakunawan
Wak sintomakunaqa kanman fiebre, rinitis aguda (aswan riqsisqa síntomas kay resfriado común)kaqmanta, chaymanta k’uykuchaykuy kay pared del tórax kaqpi. El babeo utaq kay unqusqa hina rikukuq, huk willay wak hina unquykunamanta.
Bacteriano
Kay bacteriano qutuqa rak’ikun kaypi: difteria laríngea, traqueítis bacteriana, laringotraqueobronquitis chaymanta laringotraqueo-bronconeumonía. Kay difteria laríngea rikhurin kay Corynebacterium diphtheriae kaqrayku kay traqueítis bacteriana, kay laringotraqueobronquitis chaymanta kay laringotraqueo- bronconeumonía kaqkunataq huk infección viral primaria kaqraykupuni rikhurin huk bacteriano secundario thaskiyninwan. Kay aswan riqsisqa rikhuriq bacterias kanku: Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Hemophilus influenzae, chaymanta Moraxella catarrhalis kaq ima.
Patofisiología
Kay infección viral kay crup ruwasqanqa punkichin kay laringe, tráquea, chaymanta hatun bronquios kay glóbulos blancos yaykuyninrayku (aswantataq histiocitos, linfocitos, células plasmáticas, chaymanta neutrófilos)kaqrayku. kay punkiyqa kay vías respiratoriasta tapaykun, chaymanta ancha sinchi chayqa mana samayta ahinallatapacha atikunchu, chaymanta kan kay t’uki ruqyasqa ima wayra lluqsiypuni estridor sutichasqa..
Wak
Ichapas mask’akurqanku wak tratamientos kay crup kappa, nimayqin allin lluqsiykunata qunchu kaykunawan llamk’anapaq hina. Yakup wapsinta utaq quñi wayrachata muskhiyqa huk ñawpa tratamiento kay auto-cuidado kaqmanta, mana chay allin hampichiyninta rikuchiy atirqankuchu chayrayku kunanpachaqa pisita ruwakun. Kay haminakuna tospaq kaqwan hampikunaqa, chantataq kay dextrometorfano chaymanta/utaq kayguaifenesina kaqniyuq, manallataq hampikunapaq kusachu. Ñawpapachapiqa muskhikuq karqa kay heliox kaq (huk piqtu kay helio kaqmanta kay oxígeno kaqwan) kay samana sayk’uyta pisillachinapaq, ichaqa mana ancha lluqsimuykuna tiyanchu kaywan hampikunapaq hina. Kay crup huk viral unquy kaptin, mana kay antibióticoskaqkunawan llamk’akunchu, ichapas huk infecion bacteriana secundaria rikhuriptin. Sichus huk infección bacteriana kaptin, kay antibióticos vancomicina chaymanta kay cefotaximakaqwan llamk’akunman. gripe Aswan sinchi kaqtinqa kay A o B ch’ujuyuq ima chay, kay antiviral inhibidores de la neuraminidasakaqta qukunman
Starbucks
Starbucks Corporation nisqaqa huk Hukllachasqa Amirika Mamallaqtakunamanta achka kawsayllaqtachasqa kaphiy wasikuna, kankachina wasikuna imap waskharnin, Seattle llaqtapi (Washington suyupi) umalliq wasiyuq. Tiksimuyuntinpi aswan hatun kaphiy wasikunam.
Tamauwipas Sinchawka
Tamawlipas Sinchawka (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Tamaulipas), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Victoria llaqta llaqtam.
Pulitiku rakiy
thumb|right|280px|Munisipyukuna (Tamaulipas) 43 munisipyukuna
Rumasa
Antikunapi lliwmanta astawan riqsisqa rikch'aqninkunaqa kaymi:
Tita Merello
Taytan: Santiago Merello; Maman: Ana Gianelli. Qusan: Luis Sandrini (1942-1948). Churinkuna: Libertad Mirtha Romero (1927–2014)
1841
1841 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam).
Jadán kitilli
Runakuna
Jadán kitillipiqa Kañari runakunam tiyanku.
Carl Friedrich Gauss
Qillqasqankuna
Gauss's collective works are online at dz-srv1.sub.uni-goettingen.de Uni-goettingen.de includes German translations of Latin texts and commentaries by various authorities.
Veracruz suyu
Pulitiku rakiy
thumb|right|280px|Munisipyukuna (Veracruz) 212 munisipyukuna
1847
1847 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam).
David Alfaro Siqueiros
Llimphykuna
thumb|right|250px|Mural de David Alfaro Siqueiros en el Tecpan thumb|right|250px|Mural San Miguel Allende thumb|right|250px|Mural "Las fechas de la historia" [[Universidad Nacional Autónoma de México.]]
Stendhal
Taytanː Chérubin Beyle; Mamanː Henriette Gagnon.
Sapalla yuyayka
Sapalla yuyaykapa kayninkuna
Allqu ukusshta tsarin.
Chandrasekhara Raman
20px|Nobel Suñay 1930 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Alma mater: Madras Yachay Sunturnin
1851
1851 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq killachawwan qallarisqa chhasku watam).
1852
1852 wataqa Griguryanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq atipachawwan qallarisqa wakllanwatam).
SSC Napoli
SSC Napoli (italya simipi: Società Sportiva Calcio Napoli) nisqaqa huk italyanu piluta hayt'ay klubmi.
Johnny Hallyday
Taytan: León Smet; Maman: Huguette Clerc. Warmi: Laeticia Hallyday, Adeline Blondieau, Sylvie Vartan, Babeth Étienne, Adeline Blondieau wan Nathalie Baye. Churinkuna: David Hallyday wan Laura Smet.
Kastilla qillqay
Kastilla qillqay nisqaqa (kichwapi kastilla killkay, kastilla qillqaypi castilla quillcai) kastilla simipi llamk'achisqa hina allin qillqaymi.
Alonso Berruguete
thumb|right|250px| Alonso Berruguete (1490-1561)
Gregorio Fernández
Alma mater:
Francisca Zubiaga
thumb|right|250px| Francisca Zubiaga (1803-1835) Francisca Zubiaga y Bernales sutiyuq warmiqa, icha "La Mariscala", "Doña Pancha". (* paqarisqa Urupisa llaqtapi -  wañusqa Valparaíso llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq qhichwa pulitiku ankallis karqan.
1856
1856 wataqa Griguryanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq intichawwan qallarisqa wakllanwatam).
Miguel Angel
Taytan: Ludovico di Leonardo Buonarroti Simoni, Maman: Francesca di Neri del Miniato di Siena.
1858
1858 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam).
1861
1861 wataqa Griguryanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq intichawwan qallarisqa chhasku watam).
Tommy Jonathan Sinaga
Yachaywasi: STIKOM Tunas Bangsa
Marciano Cantero
Horacio Eduardo Cantero Hernández  sutiyuq runaqa, icha Marciano Cantero (* paqarisqa Mendoza llaqtapi - ), huk 🇦🇷 mama llaqtayuq takiq, takichaq wan kitara waqachiq ruraq qarqan.
Taqna suyupi rimaykuna
Taqna suyu
Pukyu:
Chavela Vargas
María Isabel Anita Carmen de Jesús Vargas Lizano sutiyuq warmiqa icha Chavela Vargas (* paqarisqa San Joaquín llaqtapi  -  †  wañusqa  Cuernavaca llaqtapi),  Kustarika - Mishiku mama llaqtayuq takiqmi, taki qillqaqmi, kastilla simillapim qillqarqan.
Brigitte Bardot
thumb|right|260px| Brigitte Bardot, 1962 right|210px Brigitte Anne-Marie Bardot sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa Paris llaqtapi  - ) huk 🇫🇷 mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Voces del taíno
Tayinu simita ( idioma taíno)rimayaran Kariwi watakunapi ( Islas del Caribe), Kristupal Kulun ( Christopher Columbus)1492 watapi chamunqanchaw. Uraypa shamur qipan quri ashiqkuna Tawantinsuyu mamalalqtaman apayamuran, mana wiyasha simikunata.
Santa Isabel kitilli
Santa Isabel kitilli (kastilla simipi: Parroquia Santa Isabel) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Santa Isabel kitipi, Asway markapi. Uma llaqtanqa Santa Isabel llaqtam.
René Préval
René García Préval sutiyuq runaqa (* paqarisqa Port au Prince llaqtapi -  wañusqa Port au Prince llatapi), huk 🇭🇹 mama llaqtayuq Allpa llamk'ay yachaq wan pulitiku qarqan.
1868
1868 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq killachawwan qallarisqa wakllanwatam).
Conchuqu
Kananqa Kunchuku, huk llaqta, Wamani Pallaskapa k'itin, huk mayupa shutinpis. Kunchuku = ( País o tierra con agua, Kastilla shimichu).
1869
1869 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam).
Miguel de San Román
Yachaywasi:
Supay
thumb|200px|[[Punu suyupi diablada nisqa tusuy.]] Supay nisqaqa Tawantinsuyu iñiypi mana allin, millay kaykunas icha killkikunapas. Inka pachapi supaykunaqa ukhu pachap qhapaqninkunas karqan, wañusqa runakunata wanachaqsi. Kristiyanu iñiypitaq supay nispaqa Satanasta, millay kaq Saqratam sutichanku.
Aguascalientes
Aguascalientes (nawa simi Cuauhnáhuac) nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Aguascalientes suyu uma llaqtanmi.
William Luna
thumb|William Luna William Luna Moscoso sutiyuq runaqa ( paqarisqa Qusqu llaqtapi), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq kitara waqachiqmi, takiqmi, takichaqmi, taki qillqaqpas.
Zachary Taylor
Zachary Taylor sutiyuq runaqa (*24 ñiqin ayamarq'a killapi 1784 watapi Barboursville llaqtapi – † 9 ñiqin anta situwa killapi 1850 watapi Washington DC) Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaq pusaq wan ñawpa umalliqninsi karqan (1849 watamanta - 1850 watakama).
1873
1873 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq killachawwan qallarisqa chhasku watam).
Runa simi wayrasimipa
Wayrashimi Siima ( Radio Cima) Piskupanpapita alliq allilla 6 pullan yanu qallirimun rimar runashimichaw, willakamun willaychakunata, ñawirin wiñay kawayta, tapupan riqisha yachaq runakunata imaykapaq: hachakunapaq, uywakunapaq, waatakunapaq, yaparimun huk shutikuna runashimichaw, llapan ishkay chunkanaw. Huk kuti nimuran kakash manaqa urqu wallpa (gallo). Wiyaqkunapis tapukayamun, kutitsiyan musyananpaq, yachakunanpaq.
Piskupanpa hamaychay 20 sitimri 2014 wata, markapatachaw tinkuyaran munapaqkuna, ishkaq rimayamuran kechwachaw, mañayaran Limaqpita kutiqkunata kechwachaw rimayananpaq.
Max Castro
Taytan: Gabriel Antero Castro Torres; Maman: Esther Miranda Bustíos. Warmi: Catiusca del Castillo. Churinkuna: 3 (Max Jean Pierre, Max Jean Paul, Jehieli Katiuska).
Natawila kitilli
Runakuna
Natawila kitillipiqa Natawila, Otavalo Kichwa runakunam tiyanku. ,
1876
1876 wataqa Griguryanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq illapachawwan qallarisqa wakllanwatam).
Kutu-kutu yara
Kutu-kutu yara icha Kutu-kutu chaylla (Dunalia brachyacantha) nisqaqa Buliwyapi wiñaq hampi yuram.
Pawa
Willaku
paña|rikchacha| Sapallan t'inkisqa lista nisqapiqa sapa elementoqa willay chaniyuqmi, qatiq elementoman rikuchiqmi.
Caitro Soto
Taytan: Soto, Maman: de la Colina Gonzáles. Warmi:.
Wallpasqa simi
Wallpasqa simi  icha Wallpasqa rimay huk simiqa rimay achupallawan, simi kamachiywan picharip icha huk juch'uy qutup ruwasqa. Kay simiqa natural simimanta (ing: natural language, Natlang) mana kikinchu; natural simiqa wiñakun huk kawsay saphi rak'i-jina.
San Francisco de Campeche
Wiñay kawsay
Francisco de Montejo y León kamasqa.
Luis Fernández de Cabrera
thumb|right|250px| Luis Jerónimo Fernández de Cabrera (1589-1647) Luis Jerónimo Fernández de Cabrera y Bobadilla sutiyuq runaqa (* paqarisqa Madrid llaqtapi -  wañusqa Madrid llaqtapi ) huk 🇪🇸 mama llaqtayuq pulitiku qarqan.
Taytan: Diego Fernández de Cabrera y Mendoza, tercer conde de Chinchón, Maman: Inés Pacheco. Warmikuna: Ana Osorio Manrique / Francisca Enríquez de Rivera. Churi: Francisco.
Puka thumana
Puka thumana, pachila-pachila icha thumana chaylla (Gaultheria bracteata syn. rufescens) nisqaqa Antikunapi wiñaq wayuq thansacham, thumanam, hampi yuram.
Ednita Nazario
thumb|right|260px| Ednita Nazario Edna María Nazario Figueroa,  sutiyuq warmiqa, icha Ednita Nazario (* paqarisqa Ponce llaqtapi - ) 🇵🇷 mama llaqtapas takiq qarqan.
Allqu-allqu
Allqu-allqu icha allqu allqu (Eryngium nudicaule) nisqaqa Buliwyapi wiñaq hampi yuram.
Ika suyupi rimaykuna
Ika suyu
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Sultaki
Sultaki (Hypseocharis pimpinellifolia) nisqaqa Buliwyapi wiñaq hampi yuram.
Tuxtla Gutiérrez
Wiñay kawsay
Fray Antonio de Pamplona kamasqa.
Sipris yura rikch'aq ayllu
Rikch'aqkuna
Kaymi huk rikch'anakuna:
The Pebble and the Penguin
The Pebble and the Penguin (inlish simipi: The Pebble and the Penguin, kastilla simipi: Hubi, el pingüino) nisqaqa 1995 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Don Bluth, Gary Goldmanmi. Metro-Goldwyn-Mayer ruruchinapaqmi rurasqa.
Qipana muy
Mariya nin: Allaw wawallaata apayamun tuqllaskir, chukru waskawan tsapir, astir, lasaq tsakanata matankaskatsir, qaqllanpis yawar yawar llatana'', tsaynirmi waqan, mayunuwraq wiqinpis shutun waman Hisustuta arkarar.
Alberto Moreno
Alberto Moreno Pérez sutiyuq runaq ( paqarisqa Sevilla (Ispaña) llaqtapi -) mama llaqtayuq Ispaña piluta hayt'aqmi.
Robert Spaemann
Taytan: Heinrich Spaemann; Maman: Ruth Krämer.
Lingua Franca Nova
Lingua Franca Nova (LFN o elefen) nisqaqa George Boeree sutiyuq runapa rurasqan simim.
1897
1897 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam).
Universidade do Estado de Minas Gerais
Minas Gerais Yachay Suntur (purtuyis simipi: Universidade do Estado de Minas Gerais) nisqaqa Brasil mama llaqtapi huk yachay sunturmi.
1902
1902 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq atipachawwan qallarisqa chhasku watam).
Gustavo "Hit" Moreno
Gustavo Moreno  sutiyuq runaqa, icha  Gustavo "Hit" Moreno  (* paqarisqa Limaq llaqtapi  -  ),  🇵🇪 mama llaqtayuq takiqmi qarqan.
José Ángulo
Paqarisqa: Qusqupi, imaytan mana musyaychu.
Salinas kitilli (Impapura)
Salinas kitilli (kastilla simipi: Parroquia Salinas) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, huk chakrapura kitillim Impapura markapi, Ibarra kitipi. Uma llaqtanqa Salinas llaqtam.
Amelia Bence
Hawa t'inkikuna
̪
Antonio Cisneros
Churikuna: 3
Apuela kitilli
Apuela kitilli (kastilla simipi: Parroquia Apuela) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, huk chakrapura kitillim Impapura markapi, Kutakachi kitipi. Uma llaqtanqa Apuela llaqtam.
Maria Bethânia
thumb|right|270px|Maria Bethânia. Maria Bethânhia Vianna Telles Velloso icha Maria Bethânhia sutiyuq warmiqa (  paqarisqa Santo Amaro da Purificação llaqtapi  - ) huk 🇧🇷 mama llaqtap takiq wan musika takichaqmi karqan.
Jinchupalla urqu
Kay urqup sutinqa aymara simim: jinchu rinri, palla pallay, "rinri pallay".
1913
1913 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq atipachawwan qallarisqa chhasku watam).
Kashawan
Kasharay aqtsa ichin yuriipita, manaqa pipis mantsakaptin
Hak'alawa
Hak'alawa nisqaqa llullu chuqllumanta yanusqa lawam.
Qian Zhongshu
thumb|right|250px|Qian Zhongshu Qian Zhongshu (chunwa simi: 钱锺书 o 钱钟书, chunwa simi tradicional: 錢鍾書, pinyin: Qián Zhōngshū, Wade-Giles: Ch'ien Chung-shu; sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Wuxi llaqtapi -  wañusqa Pikkin llaqtapi  ) huk 🇨🇳 Runallaqta Republika mama llaqtami qillqaq qarqan.
Putumayu suyu
Runakuna
Putumayu suyupiqa Inga runakunam kawsanku, huk kichwa runa llaqtam, kichwa simita (inga kichwa) rimaq.
Georgius I Grisyamanta
thumb|300px|right|Georgius I, [[Grisyap Riy.]] right|200px|Georgius I Georgius I Grisyamanta Georgius Huk Ñiqin Grisyamanta (kastilla simi: Jorge I de Grecia, grisya simi: Γεώργιος A', Βασιλεύς των Ελλήνων; ) sutiyuq runaqa,   paqarisqa København llaqtapi -  wañusqa Salunika llaqtapi) huk p Riy.
Sawa simi
Sawa wanka , hatun rumi chakrakunata rakinanpaq, manaqa puriqkuna shutananpaq.
K'allana
thumb|Mana muksiyana [[asiru k'allana.]] thumb|[[Q'unchapi k'allanakuna.]] thumb|[[Yuyu chaqrusqa k'allanapi.]] K'allana nisqaqa k'apramantapas q'illaymantapas mikhuna wayk'ukunapaq wisinam, aslla yakuwan, ch'akilla yanunapaq.
Waylas suyu
Waylas suyuta kamarirqan Husi San Martin, Wawrapi 12. 02. 1821. Wamaninkuna: Waylas, Kunchuku, Wanuku, Qasatanpu, Wamali. Tikraran Wanuku suyuman, Yapay paqarirqan 1835 watapi; wamaninkuna; Santa, Waylas, Kunchuku, Wari, Qasatanpu. Qulluran 28. 02. 1839. Paqarirqan Ankachs suyu, sumachiyan Chili atinqanta, Piruw Puliwya urmanqanta; Waraq uma markan. Musyaqkuna mañayan kay suti kutimunanpaq.
Julio César Romero
Julio César Romero, "Romerito" sutipaq ruqnaqa, (* paqarisqa Luque llaqtapi -  ) mama llaqtayuq Parawayi piluta hayt'aqmi.