cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aqu distritu (Kunsipsyun)
Aqu distritu (kastilla simipi: Distrito de Aco) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Hunin suyupi, Kunsipsyun pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Aqu llaqtam.
Simikuna
Pukyu:
Chaki t'aklla
thumb|right|200px|[[Qhichwa runa, karu puriqkunaman chaki t'akllawan yapuyta qhawachichkaq, Hatunqulla llaqtapi.]] Chaki t'aklla nisqaqa huk yapuna llamk'anam, chakillawan yapunapaq, mana huk t'aklla hinachu.
Luján Pallan
thumb|right|250px|Luján Pallan
Giuseppe Garibaldi
Warmi: Ana Maria de Jesus Ribeiro, "Anita Garibaldi" sutipaq warmiqa. Wawakuna: Menotti, Rosita, Teresita wan Ricciotti. thumb|right|180px|Garibaldi panaqa (1878)
Saint-Omer
Kuraka: Bruno Magnier (2008-2014)
Yu Lan
thumb|right|260px|Yu Lan (1921-2020) Yu Lan sutiyuq warmiqa, (Chun simi: 于蓝; pinyin, Yú Lán— ) (*  paqarisqa Xiuyan llaqtapi -   wañusqa Pikkin llaqtapi) huk 🇨🇳 mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.
Quyllariskisqa distritu
Quyllariskisqa distritu (kastilla simipi: Distrito de Goyllarisquizga) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Daniel Alcides Carrión pruwinsyapi, Pasqu suyupi. Uma llaqtanqa Quyllariskisqa llaqtam.
Tutuma
Tutuma,  khuya pillchi icha pilchi (Crescentia cujete) nisqaqa Awya Yalapi wiñaq sach'am.
Sila Calderón
Alma mater: 🇺🇸 Manhattanville College.
Wik'uña
Wik'uña (Vicugna vicugna) nisqaqa huk ñuñuq, iskay ruk'anayuq sallqa uywam. Millmanmantaqa puchkaspa awaspa p'achatam ruranchik.
Jaruma pruwinsya
Pulitika Rakiy
Qanchis munisipyunmi kan.
Tantarika distritu
Tantarika distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Tantarica) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Kashamarka suyupi, Quntumasa pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Qatan llaqtam.
Leonardo Villar
Taytan:  ; Warmi:.
Yanaq distritu (Anqash)
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Liuba María Hevia
Taytan: Hevia ; Maman:.
Wikipidiya:Ayllupaq p'anqa/2013
Be a Wikimedia fundraising "User Experience" volunteer!
The only pre-requisite is for the volunteer to actually live in the country and to have access to at least one donation method that we offer for that country (mainly credit/debit card, but also real time banking like IDEAL, E-wallets, etc...) so we can do a live test and see if the donation goes through. **All volunteers will be reimbursed of the donations that eventually succeed (and they will be very low amounts, like 1-2 dollars)**
I want to be kept up to date about Wikidata
Distributed via Global message delivery. (Wrong page? Fix here.)
Wikidata phase 1 (language links) live on this Wikipedia
I want to be kept up to date about Wikidata To stay up-to-date on everything happening around Wikidata please subscribe to the newsletter that is delivered weekly to subscribed user’s talk pages.
Convert complex templates to Lua to make them faster and more powerful
(Please consider translating this message for the benefit of your fellow Wikimedians)
Wikidata phase 2 (infoboxes) coming to this Wikipedia
Where can I find more information and ask questions? We have collected the main questions in an FAQ for this deployment. Please ask questions you might have on the FAQ’s discussion page.
Distributed via Global message delivery. (Wrong page? Fix here.)
Request for comment on inactive administrators
Read this message in English / Lleer esti mensaxe n'asturianu / বাংলায় এই বার্তাটি পড়ুন / Llegiu aquest missatge en català / Læs denne besked på dansk / Lies diese Nachricht auf Deutsch / Leś cal mesag' chè in Emiliàn / Leer este mensaje en español / Lue tämä viesti suomeksi / Lire ce message en français / Ler esta mensaxe en galego / हिन्दी / Pročitajte ovu poruku na hrvatskom / Baca pesan ini dalam Bahasa Indonesia / Leggi questo messaggio in italiano / ಈ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಓದಿ / Aqra dan il-messaġġ bil-Malti / norsk (bokmål) / Lees dit bericht in het Nederlands / Przeczytaj tę wiadomość po polsku / Citiți acest mesaj în română / Прочитать это сообщение на русском / Farriintaan ku aqri Af-Soomaali / Pročitaj ovu poruku na srpskom (Прочитај ову поруку на српском) / อ่านข้อความนี้ในภาษาไทย / Прочитати це повідомлення українською мовою / Đọc thông báo bằng tiếng Việt / 使用中文阅读本信息.
VisualEditor and your Wikipedia
The Wikimedia Foundation will soon turn on VisualEditor for all users, all the time on your Wikipedia. Right now your Wikipedia does not have any local documents on VisualEditor, and we hope that your community can change that. To find out about how you can help with translations visit the TranslationCentral for VisualEditor and read the easy instructions on bringing information to your Wikipedia. The User Guide and the FAQ are very important to have in your language. We want to find out as much as we can from you about VisualEditor and how it helps your Wikipedia, and having local pages is a great way to start. We also encourage you to leave feedback on Mediawiki where the community can offer ideas, opinions, and point out bugs that may still exist in the software that need to be reported to Bugzilla. If you are able to speak for the concerns of others in English on MediaWiki or locally I encourage you to help your community to be represented in this process.
HTTPS for users with an account
Greetings. Starting on August 21 (tomorrow), all users with an account will be using HTTPS to access Wikimedia sites. HTTPS brings better security and improves your privacy. More information is available at HTTPS.
Request for consultation on community logo
First, I’d like to apologize for the English. If you can, please help to translate this for other members of your community.
Speak up about the trademark registration of the Community logo.
We want to make sure that everyone get a chance to speak up so that we can get clear direction from the community. We would therefore really appreciate the community's help in translating this announcement from English so that everyone is able to understand it.
Introducting Beta Features
Beta Features is now ready for testing on MediaWiki.org. It will also be released on Wikimedia Commons and MetaWiki this Thursday, 7 November. Based on test results, the plan is to release it on all wikis worldwide on 21 November, 2013.
Enjoy, and don't forget to let developers know what you think! Keegan (WMF) (talk) 20:31 5 nuw 2013 (UTC)
Allpa
rikchacha|Allpa Allpa icha Hallp'a nisqapiqa yurakunam wiñanku. Chayrayku chakrakunapi allin allpa kananmi. Allpa ukhunpiqa yaku kananmi, icha parananmi.
Tukuy tiksi muyupi allpantinkunataqa allpa pacha ninchikmi.
Pawqar distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Qhapaq p'anqa/Sillp'a
Wikipidiya-pi napaykuykiku masillay. Achka simikunapim qispi insiklupidiyata rurachkayku. 2003 watapi tiksipusqam karqan. Kunan pachaqa Qhichwa Wikipidiyap Sapaq:Statistics qillqasqanñam kachkan.
Surakachi munisipyu
Simikuna
Surakachi munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Hatun Wayllaqucha
Hatun Wayllaqucha (kastilla simipi: Laguna Pastos Grandes) nisqaqa huk kachi qucham, Buliwyapi, P'utuqsi suyupi, Chinchay Lipis pruwinsyapi, Qulcha "K" munisipyupi, Suniqira kantunpi.
Aníbal Acevedo
Yachaywasi:
Laris distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Pukyu:
Ch'apu-ch'apu
Ch'apu-ch'apu (Ranunculus pilosus) nisqaqa huk quram, rikch'aq waranqaysum.
Siwi (sut'ichana)
thumb|Kay hinatam siwi rikch'akun. Siwi nisqaqa ima muyu kaqpas, p'allta muyu hina, chawpinpitaq ch'usaq kaq. Ahinataq q'illaymanta siwikunata ruk'ananchikmanmi chhitanchik.
Tehran
Tehran (Pharsi simipi: تهران Tehrān, Kastilla simipi: Teherán) icha Teheran hatun llaqtaqa Iran mama llaqtap, uma llaqtami.
Nâzım Hikmet
Taytanː Nazım Hikmet Bey; Mamanː Ayşe Dshalila. Warmiː Münevver Andaç. Churinkunaː.
Uwiha
Uwiha, Ukya, Uusha icha Wisha (Ovis aries, kastilla simimanta: oveja) nisqaqa runap uywasqan huk ñuñuq uywam.
Luigi Galvani
Yaya: Domenicoo Galvani; Mama: Barbara Foschi. Ñawpa warmi:. Churinkuna :
Wikipidiya
10,000+ artikulu
Acèh / بهسا اچيه • Alemannisch • አማርኛ • Aragonés • Kreyòl Ayisyen • বাংলা • Banyumasan • Башҡортса • Беларуская (Тарашкевіца) • भोजपुरी • Bikol Central • Boarisch • Bosanski • Brezhoneg • Буряад • Чӑвашла • Chavacano de Zamboanga • Corsu • Diné Bizaad • Emigliàn–Rumagnòl • Fiji Hindi / फ़िजी बात • Føroyskt • Frysk • Gaeilge • Gàidhlig • ગુજરાતી • Hak-kâ-fa / 客家話 • Hmoob • Hornjoserbsce • Ido • Ilokano • ইমার ঠার/বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী • Interlingua • Иронау • Íslenska • Jawa / ꦧꦱꦗꦮ • Kapampangan • ಕನ್ನಡ • Kurdî / كوردی • • کوردیی ناوەندی Кыргызча / qırğızça / اوزبیکچه • Мары • Kotava • Lëtzebuergesch • Limburgs • Malti • मैथिली • 古文 / 文言文 • മലയാളം • मराठी • مصرى • / Mäzeruni مازِرونی • მარგალური • Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ / 閩東語 • Монгол • Молдовеняскэ • Nāhuatlahtōlli • नेपाल भाषा • नेपाली • Nordfriisk • Марий • ଓଡି଼ଆ • ਪੰਜਾਬੀ (ਗੁਰਮੁਖੀ) • پښتو • Piemontèis • Plattdüütsch • Ripoarisch • Runa Simi • संस्कृतम् • Саха Тыла • شاہ مکھی پنجابی (شاہ مکھی) • Scots • Sesotho sa Leboa • Сибирской говор • Sicilianu • سنڌي / सिनधि • Melayu sareng Buku / ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ • Kiswahili • Tarandíne • བོད་ཡིག • తెలుగు • Türkmençe / түркмен / تۆرکمنچه‎ • ᨅᨔ ᨕᨙᨁᨗ / Basa Ugi • Vèneto • Walon • 吳語 • ייִדיש • Yorùbá • Žemaitėška • 粵語 / 粤语 • ភាសាខ្មែរ • සිංහල
Yupan distritu
Simikuna
Pukyu:
Jean de La Fontaine
Jean de La Fontaine sutiyuq runaqa (* paqarisqa Château-Thierry llaqtapi  - †  wañusqa París llaqtapi), Ransiya mama llaqtamanta harawi qillqaqmi karqan.
Suchuq waranqaysu
Suchuq waranqaysu icha Q'illu-q'illu (Ranunculus repens) nisqaqa huk quram, rikch'aq waranqaysum, Iwrupamanta hamuq, kunantaq Awya Yalapipas wiñaq.
Inkawasi distritu
Wiñay kawsay
Kamasqa pi, Ollanta Humala Umalliq.
Sandia, Piruw
Sandia nisqaqa (kastilla simipi: Sandia) Piruw mama llaqtapi, Punu suyupi, huk llaqtam, Sandia pruwinsyap uma llaqtanmi.
Qutus
Qutus (Ccotos) nisqaqa Piruw suyupi huk yaqa wat'am llaqtapas, Kapachika yaqa wat'api, Titiqaqa quchapi, Punu suyupi, Punu pruwinsyapi, Kapachika distritupi..
San Pedro de Pillao distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Sawaya pruwinsya
Runakuna
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
950
950 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Ñaqch'a
thumb|250px|Ñaqch'a. Ñaqch'a nisqaqa chukchakunata llump'achanapaq kaqmi.
Chaqna
thumb|[[Wamp'uwatanapi wamp'umanta chaqnarachkanku, Haikou llaqtapi, Hainan, Chunwapi]] Chaqna nisqaqa ima chaqasqapas, chaqnanapas, runa wisapi q'ipi, kawallu, ima chaqna uywa, qallapurina, wamp'u, antawapipas, apaykachanapaq.
Mayllakuy
Chukchankunataqa chuksa t'aqsanawanmi t'aqsakun.
Santa Ana de Tusi distritu
Simikuna
Pukyu:
Burt Lancaster
thumb|right|290px|Vera Cruz 1954 kuyu walltay) Burton Stephen Lancaster sutiyuq runaqa icha Burt Lancaster (*  paqarisqa New York llaqtapi  - †  wañusqa Los Angeles llaqtapi) huk kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan, Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq. 1960 Oskar Suñay.
Titiqaqa qucha
Llaqtakuna
thumbnail|160px|left|Titiqaqa qucha, [[Qupaqhawana llaqtawan]] Manyanpi llaqtakuna:
Karu puriy
thumb|left|160px|[[Chullpakuna, Sillustani ]]
Hawa t'inkikuna
Manifiesto de Taquile (Kastilla simipi)
Armando Calderón
thumb|right|280px|Armando Calderón (1948-2017) Armando Calderón Sol sutiyuq runaqa (* paqarisqa San Salvador llaqtapi - ! wañusqa Houston llaqtapi), huk 🇸🇻 mama llaqtayuq pulitiku, ruruchiq wan taripay amachaq qarqan.
Gabriele D'Annunzio
Gabriele D'Annunzio sutiyuq runaqa  (*  paqarisqa Pescara llaqtapi - †  wañusqa Gardone Riviera llaqtapi), huk 🇮🇹 mama llaqta manta awqaq pusaq, willay kamayuq wan qillqaqmi karqan.
Taytan: Paolo D'Annunzio; Maman: Luisa de Benedictis. Warmikuna: Alessandra di Rudinì / Eleonora Duse.
Sampaya kantun
Sampaya kantun (kastilla simipi: Cantón Zampaya) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, Chuqiyapu suyupi, Manqu Qhapaq pruwinsyapi, Qupaqhawana munisipyupi. Uma llaqtanqa Sampaya llaqtam.
Chun Doo-hwan
1980 watamanta 1988 watakama ñawpaq kuti Uralan Hansuyupa Umalliqnin karqan.
Santa Clara (Villa Clara)
Runakuna
207 963 runakuna
Juan Vicente Torrealba
right|thumb|300px| Juan Vicente Torrealba (1917-2019) Juan Vicente Torrealba icha  Hugo Blanco sutiyuq runaqa ( paqarisqa Karakas llaqtapi - wañusqa Karakas llaqtapi ), huk 🇻🇪 mama llaqtayuq takichaq wan harpa waqachiqpas qarqan.
San Salvador distritu
Simikuna
Pukyu:
Lariqaqa pruwinsya
Simikuna
Lariqaqa pruwinsyapiqa aymara, kastilla, qhichwa, simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Antachikaru
thumb|right|Antachikaru 1922 thumb|Antachikaru [[Puma SA 330.]] thumb|right|Antachikaru HH-43 Huskie. thumb|right|wayra pillwinku thumb|
Kustarika
thumb|right|300px|Saywitu
Kustarika icha Kusta Rika llaqtaqa Chawpi Awya Yalapi huk mama llaqtam. Uma llaqtanqa San José llaqtam (1.345.750 runakuna (2005)).
San Pedro de Buena Vista munisipyu
Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Awankay distritu
Awankay distritu (kastilla simipi Distrito de Abancay) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Awankay pruwinsyapi, Apurimaq suyupi. Uma llaqtanqa Awankay llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
960
960 wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
James Watt
thumb|right|200px|James Watt (1736-1819) thumb|right|200px|[[Wapsi kuyuchina, James Watt wallpariq]]
959
959 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Maqati distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Chaqna antawa
thumb|Llasa chaqna antawa. right|thumb|Chaqna antawa churana, qhipaqpi [[Silo, Alcalá la Real, Jaén, Ispaña.]] thumb|[[Qhuya chaqna antawa (dumper).]] thumb|right|[[Urmiyun chaqna antawa, Miranda de Ebro.]] Chaqna antawa icha Kamiyun chaqnakunata, qhatunakunata apanapaq antawam.
961
961 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Puruwinsa
Puruwinsapa simin provençal simi (occitan simi).
Pampa husqa
Pampa husqa (Dalea pazensis) nisqaqa Buliwyapi Piruwpipas wiñaq yuram.
Qumas distritu (Hunin)
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Pukyu:
Paqucha
Awasqa p'acha paquchamanta
P'achataq q'aytumantam ruranchik. Chay q'aytuqa millmamanta icha yurakunap q'aytuchamantam - utkumanta icha huk yuramanta - puchkanchik. Utku yura lliwmanta aswan chaninchasqa q'aytucha yuram. Imatatak ruwawak paqucha willmawan:
Paqucha Thiqti
Imawatak kay sumaq paqucha thiqtita mayk'uruwak:
Jurinuqa kantun
Kantunpi paqarisqa
thumb|left|160px|[[Evo Morales, Buliwyap umalliqnin]] Evo Morales, Buliwya suyup kunan umalliqnin paqarimurqa Jurinuqa kantunpi, Isallawi llaqtapi,.
Tapuq distritu
Simikuna
Pukyu:
ChatGPT
ChatGPT huk prututipu hina 30 ñiqin inti raymi killapi 2022 watapi qallarisqa, chaymanta usqhaylla qhawayta huñurqan sut'i kutichiyninkunarayku chaymanta artikuladu kutichiyninkunarayku achka yachaypa domainkunapi. Mana kaqlla chiqap kayninmi riqsichikurqa huk hatun mana allin kananpaq. ChatGPT lluqsisqanmanta qhipaman, OpenAI $29 waranqa hunu dularwan chaninchasqa karqan.
Nordrhein-Westfalen
Uma llaqtanqa Düsseldorf llaqtam.
Gaston Febus
Kausay
Gaston Febus Montcada pukarapi (Ortèspi) 1331pi paqarirquan. Taytan Gaston II ñiqin Fois-Bearnpa karqa, maman Eleonor Comengepa karqa.
Simintu
Portland simintu nisqaqa kaykunamantam chaqrusqa:
Muru distritu
Simikuna
Distritupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Taray distritu
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
Ringo Starr
Taytan: Richard Starkey, Maman: Elsie Gleave Parkin. Warmikuna: Maureen Cox (1965-1975) / Barbara Bach (1981 watamanta). Churinkuna: Zak Starkey, Lee Starkey wan Jason Starkey.
Kuyuchina
Kaymi huk kuyuchina layakuna:
Bètlòc pukara
Bètlòc pukara Bearnpi (hatun llaqta Bètlòcpi) kan. Chunka kimsayuq ñiquin wiñaypi sayarichisqa karqa qaylla Paupa Gave mayu.
Yaku purichina
thumb|right|[[Arizona suyupi kaq witkhu (acueducto): Central Arizona Project Aqueduct (HAS).]] thumb|right|Allpa ukhupi yaku purichina wiru. Yaku purichina nisqaqa yakuta maymanpas purichinapaq rarqam, wirum icha pilam. Yakutaqa purichinanchik chakrakunata parqunapaq icha llaqtakunata, wasikunata yakuwan t'itunapaq, runap upyananpaq.
Sipán
Sipán nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Lampalliqi suyupi, huk mawk'a llaqtam.
Heroínas Toledo distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
T'uru T'uru munisipyu
Simikuna
Munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Upyana yaku
right|thumb|Chay yakuqa allin upyanachu? [[Aprikapiqa runakunap 45 %-llanmi allin upyana yakuyuq kachkan.]] Upyana yaku nisqaqa runap upyananpaq yakum.
Naranjito kiti
Pulitika Rakiy
Kitillikuna:
Florida pruwinsya
Allpa saywachi
thumb|left|190px|[[Cuevas mayu]]
Illwa
Illwa nisqaqa (Chawpi ch'iqtan siq'i nisqapas, QSHKS qillqaypi: Chawpi ch’eqtan seq’e, kastilla simipi: radio) nisqaqa p'allta muyup chawpinta hawanwan kuskachaq siwk siq'imi, raqtap ch'iqtanmi.
Peter Snell
Apuwasinyuq pukllaykuna 1964 Tokyo, Apuwasinyuq pukllaykuna 1960 Roma.
Chawpimarka distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Pukyu:
Kunquña
Kunquña (Peperomia galioides) nisqaqa Piruwpi wiñaq yuram.
Santa María de Nieva
Santa María de Nieva (kastilla simipi: Santa María de Nieva) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Amarumayu suyupi, huk llaqtam, Kunturkanki pruwinsyap uma llaqtanmi.
Sirka distritu
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
Iwrupa
Iñiy
Iwrupapi iñiykuna:
Kunsipsyun distritu (Hunin)
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Nieva distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Lota
right|120px Lota nisqaqa Chili mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Lota llaqtapiqa 49.089 runakunam kawsachkanku (2002).
Utkupampa
Utkupampa icha Hatun Bawa (kastilla simipi: Bagua Grande) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Amarumayu suyupi, huk llaqtam, Utkupampa pruwinsyap uma llaqtanmi.
Takakuma munisipyu
Runakuna
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Panpa suyu
Panpa suyu nisqaqa (kastilla simipi: figura) ima huk p'alltapi kaqpas. Allin aswan nisqa Rikuynin, mana panpallapichu.
John Cale
Tayta: William Arthur George Cale, Mama: Margaret Davies. Warmikuna: (3) Betsey Johnson / Cynthia "Cindy" Wells / Risé Irushalmi Churinkuna: Eden Myfanwy Cale.
Punqu
Kaypipas qhaway
Huk mana qispi runayuq wakikuna:
Tunki
Tunki (Rupicola peruviana) nisqaqa huk pisqum, Piruwpi rupa-rupa nisqap sach'a-sach'akunapi kawsaq, ruru mikhuq.
Apuyaya
Kiristiyanu iñiypiqa huklla Thiyusmi kaspa, chay Thiyusqa kimsantin hinam:
Samanku distritu
Samanku distritu (kastilla simipi: Distrito de Samanco) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Anqash suyupi, Santa pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Samanku llaqtam.
Qina
Qina nisqaqa huk Tawantinsuyupi paqarisqa phukuna waqachinam, sach'a k'aspimanta icha tullumanta rurasqa.
Iti distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Qullqichaka munisipyu
Qullqichaka (kastilla simipi: Colquechaca) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Chayanta pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Qullqichaka llaqtam.
Iti distritu
Simikuna
Pukyu:
Baku
Pulitika rakiy
12 rayonukuna.
Qullqichaka munisipyu
Pukyukuna
* [www.ine.gov.bo
Ladislao Cabrera pruwinsya
Pulitika Rakiy
Iskay munisipyunmi kan:
Christoph Theinert
Christoph Theinert
Manqu Qhapaq pruwinsya
Runakuna
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Mutur phirunku
thumb|250px|125 [[wayru sintimitruyuq mutur phirunku: Cagiva Planet, Italyapi rurasqa.]] thumb|210px|Daimler-Maybach-pa rurasqan "Reitwagen" nisqa. Mutur phirunku, Mutur iskaymuyu, muturmuyu icha Mutusikilita nisqaqa (kastilla simipi: motocicleta) allpa wira mikhuq rawray kuyuchinayuq, iskaymuyu hina iskay qallayuq apaykachanam, ñankunapi purinapaq.
Ranieri Mazzilli
thumb|right|270px|Jânio Quadros (1910-1975). right|220px|Ranieri Mazzilli Pascoal Ranieri Mazzilli sutiyuq runaqa (* paqarisqa Caconde llaqtapi -  wañusqa São Paulo llaqtapi), huk 🇧🇷 mama llaqtayuq taripay amachaq, willay kamayuq wan pulitiku qarqan. Taytan: ; Maman:. Warmi: Silvia Mazzilli. Churinkuna:.
Wiyacha munisipyu
Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
María Elena Walsh
María Elena Walsh sutiyuq warmiqa (* 1 ñiqin hatun puquy killapi 1930 watapi paqarisqa Ramos Mejía llaqtapi - 10 ñiqin qhulla puquy killapi 2011 watapi wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk 🇦🇷 mama llaqtayuq qillqaq wan takichaq runam.
Isla del Gallo
Willakuy
Pasiphiku mama quchapi, Chawpi Awya Yalapi ancha qayllapi, Tumaco munisipyu, Nariño Departamentoman kapuq. Legalmenteqa tupanmi República de Colombiawan, chaymi huknin aswan munay sitiokuna Colombia occidentalpi. Tumaco munisipyu ukhupiqa riqsisqa Isla del Gallo nisqa, Pacífico suyupi q'uñi paraiso.
Wikipidiya:Ayllupaq p'anqa/2007
thumb|250px|right|Qhichwa [[Wikipidiya:Ayllupaq p'anqa Archiwukuna: * Wikipidiya:Ayllupaq p'anqa/2007 * Wikipidiya:Ayllupaq p'anqa/2008 * Wikipidiya:Ayllupaq p'anqa/2009]] Wikipidiya:Ayllupaq p'anqa/2007
Musuq Plantillakuna
Es necesario hacerles saber que ya hay nuevas plantillas:/It's necessary to let you all know that we have some new templates: Si encuentran que las plantillas tienen errores ortográficos y/o gramaticales, corregidlos, por favor./If you find some grammatical/orthographic mistakes, correct them, please.--Carlos 23:14 30 abr 2007 (UTC)
Piriniyukuna
Willana sutiwan
Ñaupa willana yupan : Hercules llakisqa Pirenepa wañuyrayku karqa, kayrayku ancha hatun rumikunata kachaykurqa, Ajna Pirenekuna ruwarqa.
Pawqartampu distritu
Pawqartampu distritu (kastilla simipi: Distrito de Paucartambo) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Pawqartampu pruwinsyapi, Qusqu suyupi. Uma llaqtanqa Pawqartampu llaqtam.
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Lukumpa distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Papa rikch'ana
Rikch'aqkuna
Kaymi huk rikch'aqninkuna:
Santa distritu
Simikuna
Pukyu:
Qullqiri
Qullqiri (kastilla simipi: Colquiri) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Chuqiyapu suyupi, Inkisiwi pruwinsyapi, Qullqiri munisipyup uma llaqtanmi.
Ganja
Wiñay kawsay
Ganja 313 300 runam kawsachkanku.
Pulitika rakiy
2 rayonukuna.
Hawa t'inkikuna
(inlish simi)
César Calvo
Taytan: César Calvo de Araujo, Maman: Graciela Soriano Narváez.
Fransiscanu San Ruman Llachay Wasi
Kunan
Hatuchaq kanchu, chunkatawayuq mitru hananpaq
Diego Martínez
thumb|250px|right| Diego Martínez ((1883-1962) Diego Martínez Barrio sutiyuq runaqa (* paqarisqa Sevilla llaqtapi -  wañusqa París llaqtapi). Ispaña mama llaqtap willay kamayuq wan pulitiku qarqan.
Santiyaku mayu listritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Killawaya munisipyu
Kantunkuna
Huk kantunmi kan: Killawaya kantun.
Hisuw
Hisuwqa Bethlehem (Wilín) llaqtapim paqarirqan. Huryu kaspa, aramayu simitam rimarqan. Mamanpa sutinqa Mariya karqan. Mariyap qusanqa, Husiy (Joseph, José) sutiyuq, llaqllay kamayuqmi karqan.
Runa ñit'inakuy
Runa ñit'inakuy (kastilla simipi: densidad de población) nisqaqa huk hallka k'iti k'ancharpi kawsaq runakunatam niyta munan.
Amasiq simikuna
Kaymi lliwmanta aswan kaq berber rimaykuna:
Phinsuyu
Phinsuyu, Suwami icha Phinlantha (Phinis simipi Suomi, Suysu simipi Finland) Chincha Iwrupapi mama llaqta kan. Uma llaqtanqa Helsinki (Suysiya simipi: Helsingfors) llaqtam. Qispi llaqtap kamachiynin kan. Hatun kamachiq warmi kan, pay Sauli Niinistö sutikun.
Ravelo munisipyu
Ravelo munisipyu icha Muru Muru munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Ravelo, Agustín Ravelomantam sutichasqa, 1913 watakama Moro Moro ) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Chayanta pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Ravelo llaqtam.
Pulitika rakiy
Suqta kantunmi kan.
Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Wayllan distritu
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
Matawasi distritu
Matawasi distritu (kastilla simipi: Distrito de Matahuasi) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Hunin suyupi, Kunsipsyun pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Matawasi llaqtam.
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Litoral pruwinsya
Litoral pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Litoral de Atacama) nisqaqa Buliwyapi, Uru Uru suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Wachaqalla llaqtam.
Kunturay
Kunturay (kastilla simipi: Condoray) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum Chunta wallapi. Pikchunqa mama quchamanta 5.055 mitrum aswan hanaq.
Umasuyu pruwinsya
Simikuna
Pruwinsyapiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Kikash
thumb|right|200px|[[Akya llaqtawan Kikash urqu]] Kikash (kastilla qillqaypi: Cerro Quicash) nisqaqa Piruw llaqtapi, Antikunapi, huk urqum, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi, Akya distritupi.
Pedro Carbo kiti
Pedro Carbo kiti (kastilla simipi: Cantón Pedro Carbo) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Wayas markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Pedro Carbo llaqtam.
Rawray kuyuchina
Rawraywan tukukuq wapsikunam ñit'iyninwan asiru tiñiqipi asiru tanqana p'alltata tanqan. Chaywanmi tanqana p'allta huk asiru k'aspitam hukchaqlla hawaman urawan tanqapayanmi. Chay k'aspimanta kuyupayayqa muquyuq k'aspiwan muyuriq asiru t'urpimanmi astakun. Tanqana p'allta uraman tanqasqa kaptin, hawan kutimun muyuriq t'urpipi kachkaqraq kuyu michawan. Chayqa iskay ñiqin kuyuy mit'a nisqam.
Yachay suntur
300px|thumb|Makipuray [[amawta yachachikuqkunawan huk Suwiri suyupi yachay sunturpim.]]
Yachay suntur icha Hatun yachay wasi (kastilla simipi: Universidad) nisqaqa runakunap hanaq yachayninpaq rurasqan yachachiy wasim. Yachay sunturpiqa k'uskiykunku, yachaytataqmi, k'uskispa musuq tarisqakunatapas yachakuqkunaman yachachinku.
Alicia Maguiña
Alicia Rosa Maguiña Málaga sutiyuq warmiqa (* paqarisqa Limaq llaqtapi  -  wañusqa Limaq llaqtapi), huk 🇵🇪} mama llaqtayuq takiqmi, takichaqmi karqan, kastilla simillapim qillqarqan.
Alfredo Pérez Rubalcaba
Yachaywasi:.
Alma mater: Complutense Madridmanta Yachay Suntur.
Yawatisuyu
Pulitika Rakiy
Kimsa kitinmi kan.
Buliwya Achka Nasyun Kamachi Quq Rimana Huñunakuy
Buliwya Achka Nasyun Kamachi Quq Rimana Huñunakuy nisqaqa (Asamblea Legislativa Plurinacional de Bolivia) nisqaqa Buliwyap rimana huñunakuy wasinmi.
Sinru qillqa: Cutervo mama llaqta parkipi flora
Sinru qillqa: Cutervo mamallaqta parkipi flora
Pteridophyta
Grammitaceae
Lophosoriaceae
Lycopodiaceae
Selaginellaceae
Cyclanthaceae
Poaceae
Warayu pruwinsya
Simikuna
Warayu pruwinsyapiqa kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku.
Sinru qillqa: Cutervo mama llaqta parkipi flora
Cornaceae
Ericaceae
Lacistemaceae
Oleaceae
Onagraceae
Rubiaceae
Verbenaceae
Puerto de Mejillones pruwinsya
Puerto de Mejillones pruwinsya (aymara simipi: Puerto de Mejillones jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Puerto de Mejillones) nisqaqa Buliwyapi, Uru Uru suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa La Rivera llaqtam.
Qarapuku
Qarapuku (kastilla simipi: Puerto Carabuco) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Chuqiyapu suyupi, Eliodoro Camacho pruwinsyapi, Qarapuku Chawaya munisipyup uma llaqtanmi.
Kisilluhanka
Kisilluhanka (kastilla qillqaypi: Quesillojanca) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum, Rawra wallapi, Lima suyupi, Uyun pruwinsyapi, Uyun distritupi, Qaqatampu pruwinsyapipas, Qaqatampu distritupi, Wanuku suyupipas, Lawriqucha pruwinsyapi, Kawri distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.320 mitrum aswan hanaq.
Kamilaqa distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Wanipaqa distritu
Wanipaqa distritu (kastilla simipi: Distrito de Huanipaca) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum,  Awankay pruwinsyapi, Apurimaq suyupi. Uma llaqtanqa Wanipaqa llaqtam.
Pumapampa distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Juan Valer
Taytan: ;  Maman: Warmi: Marina Collado. Churinkuna: Valeria wan Giovanni Valer.
Pedro de Alvarado
thumb|right|200px|Pedro de Alvarado. thumb|right|200px|[[Nawakunap "inti" nisqan Alvarado-p wañusqan maqanakuypi.]] Pedro de Alvarado sutiyuq runaqa (1486 watapi paqarisqa Badajoz llaqtapi, Ispañapi 4 ñiqin inti raymi killapi 1541 wañusqa Guadalajara (Mishiku) llaqtapi, Mishikupi) Kastilla Atiy nisqapi huk ispañul kunkistadursi karqan.
Lukumpa
Lukumpa (kastilla simipi: Locumba) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Taqna suyupi, huk llaqtam, Jorge Basadre pruwinsyap uma llaqtanmi.
Domingo González
Domingo González Mateos sutiyuq runaqa, icha Dominguín ( paqarisqa Quismondo llaqtapi – wañusqa Madrid llaqtapi), huk 🇪🇸 mama llaqtayuq turup wañuchiq.
Zhao Ziyang
Zhao Ziyang , Zhao Xiuye (Chinu simipi:  赵紫阳, chino tradicional: 趙紫陽, pinyin: Zhào Zǐyáng, Wade-Giles: Chao Tzu-yang) sutiyuq runaqa, 17 ñiqin kantaray killapi 1919 paqarisqa Henan llaqtapi - 17 ñiqin qhulla puquy killapi 2005 paqarisqa Pikkin llaqtapi) Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtap pulitiku qarqan..
Achiksamaytu p'istu
Achiksamaytu p'istu nisqaqa Tiksimuyup wayra pachanpi hanaq kaq p'istum, maypichus intip achkiy illanchayninpi wayaymanta (O2) achiksamaytum (O3) paqarin.
Qiru distritu
Simikuna
Kay distritupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Liyun Waqanan
Liyun Waqanan (León Huacanan / León Huaccanan) nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk rit'i urqum, Rawra wallapi, Lima suyupi, Uyun pruwinsyapi, Uyun distritupi, Qaqatampu pruwinsyapipas, Qaqatampu distritupi, Wanuku suyupipas, Lawriqucha pruwinsyapi, Hisus distritupi, Kawri distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.420 mitrum aswan hanaq.
Wankarani distritu
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
Pukyu:
Chinchay Yunka pruwinsya
Pulitika Rakiy
Iskay munisipyunmi kan.
Runakuna
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Simikuna
Pruwinsyapiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Yachachiy
thumb|right|230px|[[Unidad Académica Campesina-Carmen Pampa]]
Adolfo López
Tayta: Gonzalo de Murga - Mariano Gerardo López Sánchez; Mama: Elena Mateos Vega.
Warmikuna: Eva Sámano / Angelina Gutiérrez Sadurni Churinkuna: Eva Leonor, Adolfo wan Angelina.
Guadalupe Pallan (Mishiku)
Raymi: 12 ñiqin qhapaq raymi killapi.
Makiq yachay
Kaqchisqa yachay
Makiq yachay (ML), sapaq yachay hina musuqmanta kamarisqa, 1990 watakunapi t'ikayta qallarirqan. Chay yachay pampaqa chhalasqa chayananta Kapchisqa yachayman chayananpaq, chaynapi allichay atiy sasachakuykunata atipananpaq, chay sasachakuykunaqa ruway atiy. Kapchisqa yachaymanta saqisqan chaskisqan unanacha qatinamanta karunchakurqa, chaymanta estadísticakuna, uyphu umachasqa kutina, probabilidad ñasa manta qhawachisqa yachana ñanman, qatinakunaman ima.[7]
Kapchisqa yuyay
Umachasqa kutichina
Umachasqa kutichina[93] nisqa yachaykunata riqsichinapaq, sasachakuy allichaypaqpis, ichaqa huk sasachakuykunamanpis churakunman. Kayhinapaq, satplan allquritmuqa yuyanchakuypaq umachasqa kutichinawan yanapachikun, inductiva Umachasqa kutichina kamachina qillqana nisqataq yachaypaq yachana ñan.
Chinchay Qaranqa pruwinsya
Pulitika Rakiy
Isqun kantunmi kan:
Nicomedes Santa Cruz
Nicomedes Santa Cruz Gamarra sutiyuq runaqa (* paqarisqa La Victoria distritu, Limaq llaqtapi  -  †  wañusqa  Madrid llaqtapi), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq takichaqmi, takiqmi, taki qillqaqmi karqan, kastilla simillapim qillqarqan.
Uma kamayuq
Uma kamayuq icha Ñawpaq umalliq yanapaq (kastilla simipi: Primer Ministro) nisqaqa mama llaqtap kamachinanpa pusaqninmi kawpaq runa.
Pichirwa distritu
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
San Miguel distritu
Wiñay kawsay
Kamasqa, Augusto Leguía Umalliq.
Gustavo Díaz Ordaz
Gustavo Díaz Ordaz Bolaños sutiyuq runaqa (* paqarisqa Serdán llaqtapi – †  wañusqa Mishiku llaqtapi) mishikunapas taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
Tomás Frías Ametller
Taytan: José María Frías; Maman: Alejandra Ameller. Warmi: Raymunda Ballivián.
Tomás Frías pruwinsyaqa Tomás Frías Ametllermantam sutichasqa.
Pachakamaq
Pachakamaq nisqapaq qhawariy:
Qataqura
Qataqura (kastilla simipi: Catacora) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Chuqiyapu suyupi, José Manuel Pando pruwinsyapi, Qataqura munisipyup uma llaqtanmi.
Ryan O'Neal
260px|thumb|right| Ryan O'Neal right|200px|Ryan O'Neal silq'uynin Charles Patrick Ryan O'Neal sutiyuq runaqa, icha Ryan O'Neal , ( paqarisqa Los Angeles llaqtapi - llaqtapi), huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Tiyupunti munisipyu
Kantunkuna
Kantun - Uma llaqta:
Apuwasinyuq pukllaykuna 1896
thumb|thumb|250px|Demetrius Vikelas - MAP Kumiti Umalliqnin
Uyaywa
Uyaywayqa tawantin kayniyuqmi:
Hayaq
Q'apachana Upyana Mikhuna
Tinkurachina siwi
Kimra siwi icha Tinkurachina hanaq (latitud) nisqaqa chawpipacha siq'imanta qhipakunakama yupasqam. Chawpipachapiqa ch'usaq k'atma (0°), chinchay qhipapiqa chinchay hanaq isqun chunka k'atma (90° Ch / 90° N), urin qhipapitaq urin hanaq isqun chunka k'atma (90° Ur / 90° S).
Yunque
Yunque (kastilla simipi: Yunque) nisqaqa Antikunapi, huk urqum Buliwya suyupi, Kimsa Krus wallapi (saywa: Inkisiwi pruwinsya / Loayza pruwinsya), Chuqiyapu suyupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.600 mitrum aswan hanaq.
Musuq Qanchisnintin Tiksimuyu Achachilla
Weltwunder
Wawa hampikamayuq
thumb|right|220px|Wawa hampikamayuq & wawa thumb|right|220px| thumb|right|220px| Wawa hampikamayuq nisqaqa (kastilla simipi: pediatra) wawakunap unquyninkunamanta yachaq hampikamayuqmi, wawakunata, wamrakunata yanapaq.
Kiristuyuyay iñiy
Tiksinkuna
Apustulu Pawlu Kiristiyanuiñiytaqa mana huriyu kaq llaqtakunaman yachachirqan. Payqa hinapas wañuchisqa karqan.
Teodoro Núñez Ureta
Teodoro Núñez Ureta sutiyuq runaqa (1912 paqarisqa Ariqipa llaqtapi, Piruwpi, 1988 wañusqa Lima llaqtapi, Piruwpi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq llimphiq runam qarqan.
San Luis distritu (Lima pruwinsya)
San Luis distritu (kastilla simipi: Distrito de San Luis) nisqaqa Lima pruwinsyapi huk distritum, Piruw mama llaqtapi.
Wiqu distritu
Wiqu distritu (kastilla simipi: Distrito de Vicco) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Pasqu pruwinsyapi, Pasqu suyupi. Uma llaqtanqa Wiqu llaqtam.
Justo Figuerola
thumb|right|230px|Justo Figuerola (1771-1891) Justo Figuerola de Estrada (* paqarisqa Lampalliqi llaqtapi - †  wañusqa Lima llaqtapi). Taripay amachaq, pulitiku, Piruw Umalliq (1843; 1844).
Johnny Albino
Johnny Albino sutiyuq runaqa icha Johnny Albino (* paqarisqa Yauco llaqtapi -  wañusqa New York llaqtapi) Burinkin mama llaqtapas takiqsi karqan.
Isqun ñiqin anta situwa killapi distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Nicario Jiménez Quispe
Nicario Jiménez Quispe sutiyuq runaqa (1957 watapi paqarisqa Alcamenca llaqtapi Ayakuchu llaqta ñiqpi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq maki kapchiq runam.
Kachura distritu
Kaypipas qhaway
thumb|left|200px|[[Chuqik'iraw, Kachura distritumanta rikuska]]
Puytu
thumb|right|200px|Puytu. thumb|right|200px|Puytu. P'uytu, Puytu, T'iksu icha Rumpu (Rhombus) nisqaqa tawantin kaqlla manyayuq tawa k'uchum, iskaynin chimpa manya chimpanasqam, iskaynin chimpa chhukataq kaqllam.
Kunchuku distritu
Kunchuku distritu (kastilla simipi: Distrito de Conchucos) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Anqash suyupi, Pallasqa pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Kunchuku llaqtam.
Santa Elena kiti
Santa Elena kitiqa Wayas markap kitin karqan.
Yale Yachay Suntur
thumb|200px|Yale Yachay Suntur. Yale Yachay Suntur (inlish simipi: Yale University) nisqaqa 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtapi huk yachay sunturmi.
Pinchikilla ruraq
thumb|Bridal veil Falls pinchikillachanapi pinchikilla ruraq, [[Telluride, Colorado, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi.]]thumb|Uchuylla yachaqana pinchikilla ruraq. thumb|Ima hinatam Lorentz kallpa llamk'an. Pinchikilla ruraq (generator) nisqaqa kuyuy michata pinchikilla michaman t'ikraq llamk'anam.
Apuwasinyuq pukllaykuna 1904
watamanta watakama.
Yanakancha distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Qhurkha runa
Pukyukuna
<references group="" responsive="0">
Winisuyla
Winisuyla icha Winiswila (kastilla simipi: Venezuela) Urin Awya Yalapi mama llaqtam. Uma llaqtanqa Karakas llaqtam. Winisuylapiqa 28 549 745 runa kawsachkanku (2009). Hanaq kay: 916.445 km².
Tiñiqi
Tiñiqip llapa hallka k'iti k'ancharnintinqa, S nisqaqa kay hinam:
Inti Raymi
Tawantinsuyu achapiqa Inkakuna sapa watas chay Inti Raymita phistarqan.
Quri Ch'uma
Quri Ch'uma (kastilla qillqaypi: Nevado Korichuma / Corri Chuma / Khori Chuma / Inmaculado) nisqaqa Antikunapi huk urqum, Buliwya suyupi, Kimsa Krus wallapi, Chuqiyapu suyupi, Loayza pruwinsyapi (saywapi Malla munisipyu, Malla kantun - K'ayruma munisipyu, Tienda Pata katun). Pikchunqa mama quchamanta 5.312 m / 5.500 mitrum aswan hanaq.
Kapinuta
Kapinuta (kastilla simipi: Villa Capinota) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi, Quchapampa suyupi, huk llaqtam, Kapinuta pruwinsyap uma llaqtam.
Gary Cooper
thumb|right|290px|Gary Cooper - Morocco pilikula (1930) Frank James Cooper sutiyuq runaqa, Gary Cooper (* 7 ñiqin aymuray killapi 1901 paqarisqa Helena llaqtapi Montana suyupi - † 13 ñiqin aymuray killapi 1961 wañusqa Los Angeles llaqtapi, California suyupi) huk kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan, Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq. Oskar Suñaytas chaskirqan.
Puwpu pruwinsya
Runakuna
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Tinyawarku distritu
Tinyawarku distritu (kastilla simipi: Distrito de Tinyahuarco) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Pasqu pruwinsyapi, Pasqu suyupi. Uma llaqtanqa Tinyawarku llaqtam.
Wantuwal distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
László Kubala
László Kubala (Kastilla simipi: Ladislao Kubala) László Kubala Stecz sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Budapest llaqtapi - †  wañusqa Barcelona llaqtapi)  huk 🇭🇺 🇪🇸 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Huriyu iñiy
thumb|100px|Hudyu iñiypa sananchan: David quyllur. thumb|right|230px|[[Tora, hudyukunap willka qillqan, Sinaguga nisqa hudyu manqus wasipi]] Huriyu iñiy icha Mushiyuyay nisqaqa huriyukunap, israyil runa llaqtap iñiyninmi.
Hudyukunaqa huklla apuyayapi iñinmi.
Siq'i llumpa
thumb|250px Siqi llumpa ichaqa alphawitu (kastilla simipi: alfabeto) nisqawanqa, lliw sanampantinwan rimaypi willakunatam qillqanchik.
Awqa
Awqa nisqaqa huk runap hayun, chiqniq, mana yanaqichu kaq runam. Maqanakuypi awqakunaqa maqanakunkum.
Bactrocera inconstans
Bactrocera inconstans nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Describisqanmanta tayta Drew, 1989.
Wayna Pikchu
Wayna Pikchu (kastilla simipi: Huayna Picchu) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk urqum, Qusqu suyupi (Qosqo), Urupampa pruwinsyapi, Machu Pikchu distritupi, Machu Pikchu llaqta ñiqpi.
Villa Serrano
Kay llaqtaqa José Mariano Serranomantam sutichasqa (1788 - 1852).
Luis Echeverría
Alma materː
Atipachawwan qallarisqa chhasku wata
Kayqa atipachawwan qallarisqa chhasku watapaq kalindaryum, ahinataq 2002 icha 2013.
Way Way distritu
Way Way distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Huay-Huay) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Hunin suyupi, Yawli pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Way Way llaqtam.
San Miguel de El Faique distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Batallas munisipyu
Kantunkuna
Pusaq kantunmi kan.
Chunkantin huchha llika
Kay hinam chunkantin huchha llika: huk (1) - (chunka kuti) --> chunka (10) - (chunka kuti) --> pachak (100) - (chunka kuti) --> waranqa (1.000) - (chunka kuti) --> chunka waranqa (10.000) - (chunka kuti) --> pachak waranqa (100.000) - (chunka kuti) --> hunu (1.000.000) - (chunka kuti) --> chunka hunu (10.000.000) - (chunka kuti) --> pachak hunu (100.000.000) - (chunka kuti) --> lluna (1.000.000.000) - ...
Bactrocera indonesiae
Bactrocera indonesiae nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
José María Linares
Wuliwiya suyup umalliqninmi karqan ( 1857 watamanta – 1861 watakama). Wuliwiya suyup Hawa ministrunin (1839-1841).
Roberto Martínez Vera-Tudela
Roberto Joaquín Martínez Vera-Tudela ( * paqarisqa Lima llaqtapi, Piruw mama llaqtapi - ) sutiyuq runaqa huk Piruw mama llaqtayuq wan Universitario de Deportes piluta hayt'aqmi. Kunanqa Estudiantes-Grau Defensor Villa del Mar (Villa El Salvador distritu) klubpa umalliqninmi.
Laqapampa distritu
Simikuna
Distritupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
Q'aytu kuru
Q'aytu kuru (Nematoda) nisqakunaqa huk uywa rikch'aq putum. Sillwi kurukunaqa sillwinnaq, llusp'i, chakinnaq uywachakunam. Aswan q'aytukunaqa allpapi mayninpipas kawsaptin, huk achka rikch'aqkunataq uywakunapi runapipas atam kaspa kawsanku. Huk q'aytu kurukuna yura mikhuqmi, hukkunataq aycha mikhuqmi.
Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Suntur
thumb|right|250px|Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Sunturpa k'itinpa parkin. thumb|right|250px|Jorge Dintilhac. Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Suntur (kastilla simipi: Pontificia Universidad Católica del Perú, PUCP) nisqaqa Piruwpi, Lima llaqtapi huk kathuliku yachay sunturmi.
Daniel Defoe
thumb|270 px|right|Daniel Defoe - James Charles Armytage llimphiy Daniel Defoe (* paqarisqa Cripplegate llaqtapi - †  wañusqa Moorfields llaqtapi) huk Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtayuq qillqaq wan willay kamayuq runam karqan.
Uruya distritu
Wiñay kawsay
Kamasqa.
Alto de la Alianza distritu
Simikuna
Pukyu:
Talina kantun
Talina kantun (kastilla simipi: Cantón Talina) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Urin Chichas pruwinsyapi, Tupisa munisipyupi. Uma llaqtanqa Talina llaqtam (270 runa, 2001 watapi).
Bulo Bulo
Bulo Bulo (kastilla simipi: Bulo Bulo) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Quchapampa suyupi, Tutura pruwinsyapi, Mayupura munisipyupi (Bulo Bulo kantun).
San Javier (Cercado)
San Javier (kastilla simipi: San Javier) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Beni suyupi, San Javier munisipyupi, huk llaqtam, Cercado pruwinsyap uma llaqtanmi.
Maywiy kutinchiq
thumb|360px|1. Wakin kutinchiqniyuq kaq maywiykuna, [[pillunya suni kayninqa t'ikrasqa yupayninmi.]] Maywiy kutinchiq (frecuencia) nisqaqa imay maywiypa (achkiypa, ruqyaypa) huk mit'awipi kutipayayninmi.
Simón Bolívar distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Quri distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Ch'aki munisipyu
Runakuna
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Wach'i raya
Wach'i raya, kichwapi Wachi raya (Plesiotrygon iwamae) nisqaqa huk rayam, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi mayukunap ukhunpi kawsaq.
Suntur distritu
Suntur distritu (kastilla simipi: Distrito de Sondor) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Wankapampa pruwinsyapi, Piwra suyupi, 2 ñiqin qhulla puquy killapi (umalliq Ramón Castilla). Uma llaqtanqa Suntur llaqtam.
Runakuna
8 399 runakuna (4 318 qhari, 4 081 warmi).
Chinchay Unriya
Llaqtakuna
Miskolc, Eger, Salgótarján, Ózd, Kazincbarcika, Sárospatak, Sátoraljaújhely, Tiszaújváros, Tokaj, Gyöngyös, Hatvan, Balassagyarmat.
Wálter Guevara Arze
Wálter Guevara Arze sutiyuqqa ( paqarisqa Jayupaya pruwinsyapi, Buliwyapi, wañusqa Chuqiyapu llaqtapi, Buliwyapi) Buliwya suyup umalliqninmi karqan ( 1979 watamanta  1979 watakama).
Llaqta
Kaytam niyta munayta atinmi:
Juan Bautista Egusquiza
Taytan: Camilo Egusquiza ; Maman: Isabel Isasi. Warmi: Casiana Isasi. Churinkuna: ?
Gerhard urqu
Gerhard (kastilla simipi: Gerhard) nisqaqa Antikunapi, huk urqum Buliwya suyupi, Kimsa Krus wallapi (Saywa: Inkisiwi pruwinsya / José Ramón Loayza pruwinsya), Chuqiyapu suyupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.304 mitrum aswan hanaq.
David Padilla Arancibia
David Padilla Arancibia sutiyuqqa ( paqarisqa Chuqichaka llaqtapi - wañusqa Chuqichaka llaqtapi) huk  🇧🇴 suyup umalliqninmi karqan ( 1978 watamanta  1979 watakama).
Riqsichana nuna yachay
Pukyukuna
<references group="" responsive="1">
Markapumaqucha distritu
Markapumaqucha distritu (kastilla simipi: Distrito de Marcapomacocha) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Hunin suyupi, Yawli pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Markapumaqucha llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Surqu listritu (Limaq pruwinsya)
Wiñay kawsay
Kamasqa 1821 wata. Distritupas kamasqa 16 ñiqin qhapaq raymi killapi 1929 watapi wata, Kamachina N° 6644.
Uywakuna
Pantanos de Villa sallqa kawsay risirwapiqa kanmi 155 laya pisqukuna, 12 laya challwakuna, suchuqkuna, khankiqkunapas.
Chikitus pruwinsya
Runakuna
Pruwinsyapiqa kay runa llaqtakuna tiyanku:
Jost Gippert
Digital Humanities
Jost Gippert TITUS proyectoq paqarichiqninmi, qullananmi 1987 watamanta. 1999 proyectota ARMAZI paqarichiran.
Juan Pereda Asbún
Juan Pereda Asbún sutiyuqqa ( paqarisqa Chuqiyapu llaqtapi, Buliwyapi) Buliwya suyup umalliqninmi karqan ( 1978 watamanta 1978 watakama).
Qalana distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Tegucigalpa
Tegucigalpa  (kastilla simipi: Real Villa de San Miguel de Tegucigalpa de Heredia) llaqtaqa Unduras mama llaqtap uma llaqtanmi. Tegucigalpa llaqta 1 250 000 runakunam kawsachkanku (2005).
Tatsuya Mihashi
thumb|right|260px| Tatsuya Mihashi (1923-2004) Tatsuya Mihashi  (nihun simi: 三橋達也) sutiyuq runaqa ( *  paqarisqa Tokyo llaqtapi -  wañusqa Tokyo llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq runam qarqan.
Sondorillo distritu
Runakuna
10 518 runakuna (4 318 qhari, 4 081 warmi).
San Pidru urqu
San Pidru (kastilla simipi: San Pedro) nisqaqa Antikunapi, huk urqum Buliwya suyupi, Kimsa Krus wallapi (Saywa: Inkisiwi pruwinsya / José Ramón Loayza pruwinsya), Chuqiyapu suyupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.590 mitrum aswan hanaq.
Paco de Lucía
Francisco Sánchez Gómez  sutiyuq runaqa, icha Paco de Lucía (* paqarisqa Algeciras llaqtapi -  wañusqa Cancún llaqtapi), huk 🇪🇸 mama llaqtayuq Flamenco kitara waqachiq ruraq karqan.
Sondorillo distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Yarusyaqan distritu
Yarusyaqan distritu (kastilla simipi: Distrito de San Francisco de Asís de Yarusyacán) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Pasqu pruwinsyapi, Pasqu suyupi. Uma llaqtanqa Yarusyaqan llaqtam.
Akshay Kumar
250px|thumb|right|Akshay Kumar Rajiv Hari Om Bhatia  sutiyuq runaqa, icha Akshay Kumar (* paqarisqa Amritsar llaqtapi - ) huk 🇮🇳 mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.
Lukana wamani
Wiñay kawsay
Kamasqa.
Muruqucha distritu
Simikuna
Distritupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
Garrincha
Manuel Francisco Dos Santos icha Garrincha (*Pau Grande, Rio de Janeiro, Brasil, (*28 ñiqin kantaray killapi 1933 - 20 ñiqin qhulla puquy killapi 1983) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Riqsichana antañiqiy
Pukyukuna
<references group="" responsive="0">
Sallqa amachay
Sallqa suyu amachay
Sallqa suyu amachaywanqa runakuna amachasqa sallqa suyu nisqa sapaq suyuman ama richunchu, icha chayman rispapas ima yuratapas, uywatapas icha k'allampatapas ama chakunchu, ama pallanchu, ama wañuchichunchu.
Eloy Alfaro
1897 watamanta 1901 watakamam wan 1906 watamanta 1911 watakamam ñawpaq kuti Ikwayurpa umalliqnin karqan.
Hipachiy
Huñusqa Nasyunkunaqa 1948 watapi Pachantin llaqtakunapi runap allin kananpaq hatun kamachikuy nisqapi hipachiymanta amachayta runa hayñimanmi rimarirqan.