cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abulfaz Elchibey
Warmi: Halima Aliyeva Churinkuna: ? .
Waytara distritu
Simikuna
Pukyu:
Pisqupanpa
Pisqupampa (Anqash rimaypi: Pishqupanpa; kastilla simipi: Piscobamba) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Anqash suyupi, huk llaqtam, Mariscal Luzuriaga pruwinsyap uma llaqtanmi.
Sumaku
thumb|right|200px| [[Sumaku nina urqu, Sumaku Napu - Galeras mama llaqta parki]] Sumaku nisqaqa (kastilla simipi: Sumaco) Ikwadur mama llaqtapi huk nina urqum, Napu markapi, Orellana markapipas, Sumaku Napu - Galeras mama llaqta parki ukhupi. Pikchunqa mama quchamanta 3.732 mitrum aswan hanaq.
Néstor Quinteros
Néstor Quinteros Barsallo sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Taqna llaqtapi -  wañusqa Limaq llaqtapi), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq ñawikaruy aranway pukllaqmi karqan.
La Rioja wamani
Suyukuna
thumb|350px|Pulitika rakiy (La Rioja wamani) 18 suyukuna:
Yuyay
Yuyay nisqaqa (latin simipi: memoria), runap ima rurasqantapas, rikusqantapas, uyarisqantapas, willasqantapas, ima muchusqantapas pacha lluqsikurqaptinña musuqmanta yachayta, willayta atiyninmi.
Universitario de Deportes
47 mamallaqtapura participacionkunawan, Confederación Sudamericana de Fútbol nisqap kamarisqan oficial torneokunapi, Piruwpa equiponmi aswan continental copakunata pukllarqan. Klasiku awqankunaqa Alianza Lima, chaywanmi Piruw mama llaqtap hatun klasiku nisqawan ch'aqwan, Sporting Cristal, chay klubwan kunan pacha klasiku nisqawan ch'aqwan.
Muyupampa munisipyu
Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, waraniyi, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Santa Cruz del Valle Ameno kantun
Santa Cruz del Valle Ameno kantun (kastilla simipi: Cantón Santa Cruz del Valle Ameno) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Franz Tamayo pruwinsyapi, Apulu munisipyupi. Uma llaqtanqa Santa Cruz del Valle Ameno llaqtam.
Juvénal Habyarimana
Tayta: ; Mama:
1965
1965 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Llakipampa sallqa kawsay risirwa
Llakipampa sallqa kawsay risirwa (kastilla simipi: Refugio de Vida Silvestre Laquipampa) suyuqa amachasqam kachkan, Piruw mama llaqtapi, Lampalliqi suyupi, Phirriñaphi pruwinsyapi, Inkawasi distritupi.
Rodolfo Cerrón Palomino
Mama rimayninqa wanka simim. Alfredo Torero sutiyuq yachaqpa yachakuqnin kaspa, Universidad Nacional Mayor de San Marcos nisqa hatun yachay wasipim yachakurqan.
Rodolfo Cerrón Palominoqa Piruwpa hatun kamachinatam kastilla simimanta urin qhichwa simiman t'ikrarqan.
Tankayllu
Tankayllukunaqa waki palamam: Huk mama tankayllup wawankuna huk tankayllu wakitam ruran. Tankaylluqa allpa pirqakunapi wasichakun qillqana p'anqa hina q'isatam, tukuy tankayllu wakipaq.
Waqaypampa pruwinsya
Wiñay kawsay
Kamasqa, Alan García Umalliqmi.
Allin qillqay
Qhichwa simipiqa ufisyal nisqa siq'i llumpap sanampankunawan qillqaspa, Urin runasimi nisqa allin qillqaytam llamk'achinchik.
Heidelberg
Heidelberg llaqtapi tarikun unay pachamanta yachay sunturmi (Heidelberg Yachay Suntur).
Mayukillap Iskaynin pruwinsya
Simikuna
Kay pruwinsyapa qichwantam Anqas suyu Wanuku suyu runakuna hamutanman
Truyanu maqanakuy
Asllas truyanukuna ayqiyta atirqan, paypurataqsi Ayniyas.
Ayawi distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Avatar: The Way of Water
Avatar: The Way of Water (Qhishwa simipi: Avatar: Yaku Ñan) nisqaqa 2022 watapi ruwasqa Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq sumaq hamut'ay-yanqalla siq'isqa kuyuq wankillim, James Cameron sutiyuq runaqta pusasqan, ruwasqanpis. Rick Jaffawan Amanda Silverwan kuska yachanapaq qillqanta qillqarqan, kimsantin Josh Friedmanwan, Shane Salernowan qillqasqan willakuymanta. 20th Century Studios nisqaqta rakisqan, Avatar (2009) nisqaqta qatiqnin, Avatar siq'isqa kuyuq wankilliqta iskay ñiqin rakin. Sam Worthington, Zoe Saldaña, Stephen Lang, Joel David Moore, CCH Pounder, Giovanni Ribisi, Dileep Rao, Matt Gerald sutiyuq runakunam ñawpaq siq'isqa kuyuq wakillimanta llamk'ayninta musuqmanta ruwan, Sigourney Weavertaq huk llamk'aypi kutimun. Musuq llamk'aqkunamantaqa Kate Winslet, Cliff Curtis, Edie Falco, Jemaine Clement sutiyuq runakunam. Chay siq'isqa kuyuq wankillipiqa Na'vi Jake Sully (Worthington) ayllunwan, musuq runaqta manchachisqanwan, Pandora nisqaqta Metkayina ayllunwan pakakunku.
San Husiy distritu (Pakasmayu)
San Husiy distritu (kastilla simipi: Distrito de San José) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Qispi kay suyupi, Pakasmayu pruwinsyapi. Uma llaqtanqa San Husiy llaqtam.
Awqara distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Chitilla distritu
Chitilla (kastilla simipi: Chetilla) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka pruwinsyapi, Kashamarka suyupi, huk distritum. Chaypi kawsaq runakunaqa qhichwa simitam rimanku, ichaqa Kashamarka rimay kastilla simip ancha chikichasqanmi. Uma llaqtanqa Chitilla llaqtam.
Kwame Nkrumah
Wawakuna:
Yachaywasi:.
Zlatan Ibrahimović
Zlatan Ibrahimović (* paqarisqa Malmö llaqtapi -  ) huk 🇸🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Hukchakuq
Hukchakuq icha Chikanyaqlla (variable) nisqaqa yupanapi, pachaykamaypi hukyaq, chikanyaq, mana kaqlla kakuq chanim, huchham.
Urin Qichwa
Urin Qichwa nisqaqa urin Piruwpi, Buliwyapipas, Jujuypipas Qhichwa simipaq allin qillqayninmi.
Emil Kocher
thumb|right|260px|Emil Theodor Kocher (1841 - 1917) Emil Theodor Kocher (* paqarisqa Burgdorf llaqtapi -  wañusqa Bern llaqtapi); huk  mama llaqtayuq hampikamayuq qarqan.
Qawana distritu (Lukana)
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Chincha Baja distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Janq'uquta (Punu)
Janq'uqutaqa aymara simimantam, janq'u: yuraq, quta: qucha - "Yuraq qucha".
Achuma distritu
Achuma distritu (kastilla simipi: Distrito de Achoma) nisqaqa Qullqa qhichwapi huk distritum Piruw mama llaqtapi, Kaylluma pruwinsyapi, Ariqipa suyupi. Uma llaqtanqa Achuma llaqtam.
Quriqinqa
Quriqinqa (Curiquinca) nisqaqa Chili mamallaqtapi huk nina urqum, Sayrikapur qutupi, saywapi Chili-Buliwya (P'utuqsi suyu, Urin Lipis pruwinsya, San Pawlu Lipis munisipyu, Hatun Qitina kantun).
Pumaqucha (Ayakuchu)
Pumaqucha (kastilla qillqaypi: Lago Pumacocha) nisqaqa Piruwpi huk qucham, Ayakuchu suyupi, Willkawaman pruwinsyapi, Wischunku distritupi. Wischunku llaqtamantaqa 5 km karum.
Charles Richet
thumb|right|260px|Charles Richet (1850 - 1935) Charles Robert Richet sutiyuq runaqa (* paqarisqa Paris llaqtapi -  wañusqa Paris llaqtapi); huk 🇫🇷 mama llaqtayuq yachaq wan hampikamayuq qarqan.
25px|Nobel Suñay 1913 watapi Nobel Suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Hampi Yachaypi).
3 ñiqin qhulla puquy killapi
3 ñiqin qhulla puquy killapi p'unchawqa (03.01., 03-I, 3ñ inirupi) Griguryanu kalindaryupi watap kimsa kaq (3ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 362 p'unchaw (wakllanwatapi 363 p'unchaw) kanayuq.
Machariti munisipyu
Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, waraniyi, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Buena Fe kiti
Buena Fe kiti nisqaqa (kastilla simipi: Cantón Buena Fe) Ikwadur mama llaqtapi, Mayukuna markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa San Jacinto de Buena Fe llaqtam.
Barbara Eden
Taytan: Hubert Henry Morehead, Maman: Alice Mary Franklin. Qusankuna: Michael Ansara (1958-1974) / Charles Donald Fegert (1977-1983) / Jon Eicholtz (1991-presente) Churinkuna: Matthew Ansara (1965-2001).
Piruwpi pacha kuyuy (2007)
thumb|250px|Ima sinchi pacha kuyuy karqan. thumb|right|250px|Piruwpi pacha kuyuy (2007). Piruwpi pacha kuyuy (2007) nisqaqa 15 ñiqin chakra yapuy killapi 2007, 23:40:56 UTC pachapi qallarirqan, 210 sikundu pachata kuyuchispa, 8.0 graduyuq. Qallariy chawpinqa Piruwpa chalanpi karqan, tawa chunka kilumitru Hanan Chinchamanta karu kuntinpi, pachak pichqa chunka kilumitru Lima llaqtamanta karum urin kuntinpi, kimsa chunka isqunniyuq kilumitru allpa pachap ukhunpi.
Uchuy Allpamayu
Uchuy Allpamayu (kastilla simipi: Pequeño Alpamayo icha Alpamayo Chico) nisqaqa Antikunapi, Buliwyapi mama llaqtapi, huk urqumQhapaq Wallapi, Chuqiyapu suyupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.410 mitrum aswan hanaq.
Panama (pisqu)
Panama (Oxyura jamaicensis) nisqaqa Awya Yalapi kawsaq pisqum.
Louis XIV
Tayta: Louis XIII
Mama: Ana de Austria
Chawin distritu
Chawin distritu; (kastilla simipi: distrito de Chavín) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Chincha pruwinsyapi, Ika suyupi. Uma llaqtanqa Chawin llaqtam.
418
418 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Chinchiru (mawk'a llaqta)
Chinchiru (Chinchero) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk mawk'a llaqtam, Qusqu suyupi, Urupampa pruwinsyapi, Chinchiru distritupi.
Bactrocera abdolonginqua
Bactrocera abdolonginqua nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Ch'iti ch'uspi
Huk rikch'aqkuna
Kaymi huk rikch'aqninkuna:
Rump'u qillqana
thumb|Rump'u qillqanap ñawch'inpi kaq rump'uchan. Rump'u qillqana nisqaqa tullpuwan hunt'asqa wiruyuq, ñawch'inpi asiru rump'uchayuq qillqanam. Rump'ucha qillqana p'anqap hawanpi muyuriptin tullpu p'anqaman lluqsin, siq'ita ruraspa.
Chipaw distritu
Chipaw distritu (kastilla simipi:  Distrito de Chipao) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Ayakuchu suyupi, Lukana pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Chipaw llaqtam.
Elton John
thumb|right|230px|Elton John (2011) thumb|right|230px|Sombrero y máscara de escenario de Elton John [[1970watakuna|1970, Museo de los Niños de Indianápolis.]] Reginald Kenneth Dwight sutiyuq runaqa icha Elton John (* paqarisqa London llaqtapi - ) huk  🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 mama llaqtayuq rock takiqmi, yatana qallwa waqachiq, takina qillqaqmi, takichaqmipas karqan.
Taytan:, Maman:.
Sardina
Sardina (Sardina pilchardus) nisqaqa hatun mama quchakunapi kawsaq tullu challwam.
Qhawanakunti distritu
Simikuna
Distritupiqa kastilla simita, qhichwa simita rimanku.
Bactrocera abdomininigra
Wiñay kawsay
1989 watapi, tayta Drew-pa describisqanmanta, imaymana yachaykunata runakunaman riqsichipusqan.
David Bowie
thumb|right|230px|David Bowie (1974) David Robert Jones sutiyuq runaqa icha David Bowie (* paqarisqa London llaqtapi -  wañusqa New York llaqtapi) huk Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq rock takiqmi, piano wan qitara waqachiq, takina qillqaqmi, takichaqmipas karqan.
422
422 wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Otto Meyerhof
25px|Nobel Suñay 1922 watapi Nobel Suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Hampi Yachaypi).
San Félix phaqcha
San Félix phaqcha (kastilla simipi: Cascada San Félix) nisqaqa Buliwyapi huk phaqcham, Uchumachi urqupi, Chuqiyapu suyupi, Chinchay Yunka pruwinsyapi, Quruyqu munisipyupi, Quruyqu kantunpi.
Paulo Coelho
thumb|right|250px|Paulo Coelho (2007)
Uyariy
Uyariy nisqaqa ruqyay musyaymi.
424
424 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Ñawinpukyu
Ñawinpukyu (kastilla qillqaypi: Ñahuimpuquio, Ñahuinpuquio, Nauquinpuquio) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk qucham, Hunin suyupi, Chupaka pruwinsyapi, Awaq distritupi, Ñawinpukyu llaqta ñiqpi.
Ongón distritu
Ongón distritu (kastilla simipi: Distrito de Ongón) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Qispi kay suyupi, Patas pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Ongón llaqtam.
Amarilis distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Archibald Hill
25px|Nobel Suñay 1922 watapi Nobel Suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Hampi Yachaypi).
Urin Sudan
Urin Sudan nisqaqa Aphrikapi huk mama llaqtam. Uma llaqtanqa Yuba llaqtam.
Bactrocera aberrans
Bactrocera aberrans nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Llulla
Lulla icha llulla nisqaqa manam chiqapchu, runap munaylla mana chiqap nisqan, rimasqapas qillqasqapas.
Pilpichaka distritu
Simikuna
Pukyu:
Montalvo kiti
Montalvo kiti nisqaqa (kastilla simipi: Cantón Montalvo) Ikwadur mama llaqtapi, Mayukuna markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Montalvo llaqtam.
Chinchaw distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Musuqllaqta distritu (Chincha)
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
T'ira
Huklla runtuchamanta t'irakunaqa anchata rikch'anakunmi, yaqa chay hinallantaqmi, yaqa kaqllam kanku.
Bactrocera abscondita
Wiñay kawsay
1981 watapi, tayta Drew & Hancock-pa describisqanmanta, imaymana yachaykunata runakunaman riqsichipusqan.
Olympiakos FC
Olympiakos FC (grisya simipi: Oλυμπιακός Σύνδεσμος Φιλάθλων Πειραιώς, "Olympiakós Sýndesmos Filathlón Pireós"), icha ΠΑΕ Ολυμπιακός, nisqaqa huk Grisya mama llaqtap piluta hayt'ay klubmi.
Langusta
Langusta icha Yaku aqarway (familia Palinuridae) nisqakunaqa hatun mama quchakunapi kawsaq qaraqruyuwakunam.
Rex Harrison
Taytan: William Reginald Harrison; Maman: Edith Mary Carey. Warmikuna: Noel Marjorie Collette Thomas (1934-1942) / Lilli Palmer (1943-1957) / Kay Kendall (1957-1959) / Rachel Roberts (1962-1971) / Elizabeth Rees-Williams (1971-1975) / Mercia Tinker (1978-1990). Churinkuna:	Carey Harrison wan Noel Harrison.
Churupampa distritu (Wanuku)
Simikuna
Pukyu:
Llawta distritu
Simikuna
Distritupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
Yanaq distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
6 ñiqin qhulla puquy killapi
6 ñiqin qhulla puquy killapi p'unchawqa (06.01., 06-I, 6ñ inirupi) Griguryanu kalindaryupi watap suqta kaq (6ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 359 p'unchaw (wakllanwatapi 360 p'unchaw) kanayuq.
Mawkallakta kiti
Mawkallakta kiti nisqaqa (kastilla simipi: Cantón San Francisco de Puebloviejo) Ikwadur mama llaqtapi, Mayukuna markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Mawkallakta (Puebloviejo) llaqtam.
Kachiqucha Yuraqyaku mama llaqta risirwa
Yurakuna
thumb|left|160px|[[China t'ula Baccharis tricuneata]]
Charkas pruwinsya
Pulitika Rakiy
Iskay munisipyunmi kan.
Marqus distritu
Simikuna
Pukyu:
Nak'aq
thumb|right|220px|"Pistaku", huk [[Piruwanu retablo|piruwanu retablo]] Nak'aq, anqash rimaypi Pishtaq ( uta pishtakuq) nisqaqa saqra runas, huk runakunata sipiqsi, wirantas hurquq. Kay hinatam willakunku Antikunapi.
Wikipidiya:Pukyukuna
Chakrakunata anchata waqllichiq pisqu kaptinmi, runakunata manam munakunchu.
Liwrukuna
Internet llikapi allin tiyaykunata qhawachinapaqqa qillqasunchik:
Waras pruwinsya
Pulitika rakiy
Chunka iskayniyuq distritunmi kan.
K'upuraki distritu (Ariqipa)
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Pukyu:
Roque Santa Cruz
Taytan: Santa Cruz; Maman: Cantero.
Mama llaqta Kampiuonatukuna
{|align="center" bgcolor="#f7f8
Musuq Qulcha kantun
Musuq Qulcha kantun (kastilla simipi: Cantón Nueva Colcha) nisqaqa huk kantunmi Buliwyapi, P'utuqsi suyupi, Rafael Bustillo pruwinsyapi, Chayanta munisipyupi. Uma llaqtanqa Musuq Qulcha llaqtam.
Lulumpampa kitilli
thumb|right|290px|[[Kitu kitip kitillinkuna]] Lulumpampa kitilli icha San Antonio kitilli (kastilla simipi: Parroquia San Antonio, San Antonio de Lulumpamba, Lulumpamba) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk chakrapura kitillim, Pichincha markapi, Kitu kitipi.
Rubén Toribio Díaz
Rubén Toribio Díaz Rivas sutiyuq runaqa, "Panadero" (* paqarisqa Lima llaqtapi - )  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Quevedo kiti
Pulitika Rakiy
Kitillikuna:
Qullpachaq
Kawsa imayaypi achka k'illimsayaqwan t'inkisqa qullpachaqmi kan. Wanuchanapaq llamk'achinchik. Yurakunaqa t'inkisqa qullpachaqta allpamantam hurqunku, mana wayramanta atispanmi.
Wiña sach'a
Wiña sach'a, Wiña chaylla icha Wiñan nisqakunaqa (genus Schinopsis) mulli yura rikch'aq aylluman kapuq yurakunam, sach'akunam, Awya Yalapi wiñaq.
Rikch'aqkuna
Kaymi huk wiña sach'a rikch'aqkuna:
Aragun
thumb|right|280px|Aragun cortikuna thumb|right|280px|San Jorge raymi
Aragun, kastilla simipi Aragón nisqaqa huk suyum (comunidad autónoma) Ispaña mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Zaragoza llaqtam.
Pichincha llaqta
Pichincha (kastilla simipi: Pichincha) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Manawi markapi, huk llaqtam, Pichincha kitip uma llaqtanmi.
Samkayayku distritu
Samkayayku distritu (kastilla simipi: Distrito de San Francisco de Sangayaico) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Waytara pruwinsyapi, Wankawillka suyupi. Uma llaqtanqa Samkayayku llaqtam (San Francisco de Sangayaico).
AEK FC
AEK FC (grisya simipi: AEK - Αθλητική Ένωσις Κωνσταντινουπόλεως – Athlitiki Enosis Konstantinoupoleos), nisqaqa huk Grisya mama llaqtap piluta hayt'ay klubmi.
Runa wañuchiy
Runa wañuchiy nisqaqa huk runap kawsayninta tukuchiyninmi.
Pana qachu
Pana qachu, Ch'iki icha Tipi (Pennisetum clandestinum; Aphrikapi kikuyu) nisqaqa huk qachu yuram, anchata mast'arispa miraykuq rikch'am, chakrakunapi yurakunata ithichiq, Awya Yalapi musuq yuram, Aphrikamanta apamusqa.
Rómulo Betancourt
Mama:
Urdaneta kiti
Pulitika Rakiy
Kitillikuna:
Wamp'u distritu (Ariqipa)
Simikuna
Distritupiqa kastilla simita, qhichwa simita rimanku.
Sócrates Zuzunaga Huaita
Sócrates Zuzunaga Huaita sutiyuq runaqa (1954 watapi paqarisqa Sarasara Pawqar pruwinsyapi, Ayakuchu suyupi) piruwanu qhichwa simipi kastilla simipipas qillqaqmi.
Louis Braille
Louis Braille sutiyuq runaqa (* paqarisqa Coupvray llaqtapi; †  wañusqa París llaqtapi),  Ransiyayuq yachaychiq karqan, kuyu walltay wallpariqkunas.
Muni
Muni (genus Bidens) nisqakunaqa huk qurakunam.
José Antonio Páez
thumb|right|250px| José Antonio Páez Herrera sutiyuq runaqa (* paqarisqa Acarigua llaqtapi - †  wañusqa New York llaqtapi) huk Winisuylanu mama llaqtayuq Awqa suyuq wan pulitikumi, kawpaqpas karqan.
Frédéric Chopin
thumb|200px|Chopin, 1835 thumb|right|200px|Chopin, 1838 thumb|right|200px|Chopin, 1849 Frédéric Chopin sutiyuq runaqa (Żelazowa Wola llaqtapi (Pulunyapi) paqarisqa 1 ñiqin pawqar waray killapi 1810 p'unchawpi; † París llaqtapi (Ransiyapi) wañusqa 17 ñiqin kantaray killapi 1849 p'unchawpi), huk 🇵🇱 mama llaqtayuq yatana qallwa waqachiq wan rumantiku musika takichaqmi karqan.
Corrientes wamani
Suyukuna
thumb|350px|Pulitika rakiy (Corrientes wamani) 25 suyukuna wan uma llaqtakuna:
Saysa distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Bactrocera aculeus
Bactrocera aculeus nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Mura Tampu distritu
Simikuna
Pukyu:
Kenneth Branagh
Taytan: William Branagh; Maman: Frances Harper. Warmikuna: Emma Thompson (1989-1995) / Helena Bonham Carter (1994-1999) / Lindsay Brunnock (2003 watamanta). Churinkuna: (?)	.
Wanka distritu
Simikuna
Pukyu:
Waylas pruwinsya
Waylas pruwinsya (aymara simipi: Waylas jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Huaylas) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Anqash suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Qaras llaqtam.
Karu puriy
thumb|right|200px| [[Shuyturahup pikchun]]
Pachitiya pruwinsya
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu:
Waña Quta (sut'ichana)
'''
Chikusluwakya
1945 watapi Iskay ñiqin pachantin maqanakuy tukukuptin, Chikusluwakya musuqmantam tukukurqan. Alimankunataqa ayqichirqanku. 1948 watapi kumunistakunam atipayta hap'irqanku.
Ceferino Namuncurá
Taitan Manuel Namuncurá jatun mapuchi umalliq karqan. Caferino suyunpaq jamayta munarquan, kayrayku yachaywasi rinyta taitan munarqan. Salesianokunapa yachaywasi Buenos Airespi yachakirkan. Kaypi Carlos Gardel masin karqan. Kay yachaywasipi Ceferinoqa Gardelmanta sinchi allin takiq karqan.
Eduardo Abaroa
Taytan: Juan Abaroa ; Maman: Benita Hidalgo Ñawpaq warmi: Irene Rivero Pachas Churinkuna: 5 (Amalia, Andrónico, Eugenio, Antonia wan Eduardo)
Llasaq kay
Ahinataq:
18 ñiqin qhulla puquy killapi
18 ñiqin qhulla puquy killapi p'unchawqa (18.01., 18-I, 18ñ inirupi) Griguryanu kalindaryupi watap chunka pusaqniyuq kaq (18ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 347 p'unchaw (wakllanwatapi 348 p'unchaw) kanayuq.
Santa Ana (Ikwadur)
Santa Ana (kastilla simipi: Santa Ana) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Manawi markapi, huk llaqtam, Santa Ana kitip uma llaqtanmi.
P'allqay urqu
P'allqay (kastilla qillqaypi Palcay, Paljay) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, Willkapampa wallapi, huk rit'i urqum, Qusqu suyupi, Urupampa pruwinsyapi, Machu Pikchu distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.422 mitrum aswan hanaq.
Los Manglares de Tumbes mamallaqta willkachasqa
Fauna
Suchuqkuna:
468
468 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
José Bernardo Alcedo
Somos libres, seámoslo siempre nisqaqa (kastilla simipi), nisqa Piruwpa llaqta takinmi. Takinantaqa José Bernardo Alcedom kamarirqan, kastilla simipi rimankunatataq José de la Torre Ugartem qillqamurqan.
Jaufre Rudel
Jaufre aranwan uqsitan simipi riman : Jaufre Rudel trobador Blaiamanta karqan. Warmi curaca Tripolipa (Siriapi) munarquan rimaqkunatarayku kampaq mayarqan. Jaufre kamrayku Tripoliman wampurqan. Jatun quchapi onqoychirqan. Tripolipi warmipa arpankunapi wañurqan. Kam monja kawsaq munarqan, kayta karqan.
Uña Ramos
Uña Ramos (Umawaka, Arhintinapi, 1933 wata paqarirqan - París, Ransiyapi2014 wata wañurqan) arhintinamanta amawta takiq qinapa kan.
Tatabánya
Tatabánya nisqaqa Unriya mama llaqtapi huk llaqtam. Tatabánya llaqtapiqa 70 003 runakunam kawsachkanku (2012).
San Huwan distritu (Lukana)
San Huwan distritu (kastilla simipi:  Distrito de San Juan) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Ayakuchu suyupi, Lukana pruwinsyapi. Uma llaqtanqa San Huwan llaqtam.
Vinces kiti
Vinces kitiqa Jesuitu tayta Isidoro Wehinzamanta icha Tayta Vincesmanta (huk sacerdote) sutichasqa.
Pulitika Rakiy
Kitillikuna:
Tantasqa (Wanuku)
Tantasqa (kastilla simipi: La Unión) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk llaqtam, Wanuku suyupi, Mayukillap Iskaynin pruwinsyap uma llaqtanmi.
Ichhupampa distritu
Ichupampa distritu (kastilla simipi: Distrito de Ichupampa) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Kaylluma pruwinsyapi, Ariqipa suyupi, Qullqa qhichwapi. Uma llaqtanqa Ichhupampa llaqtam.
Yarumayu distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Nagykanizsa
Nagykanizsa nisqaqa Unriya mama llaqtapi huk llaqtam. Nagykanizsa llaqtapiqa 51788 runakunam kawsachkanku (2001).
Olympique Marseille
Olympique Marseille (ransiya simipi: Olympique de Marseille) nisqaqa huk ransiyaniyuq piluta hayt'ay klubmi.
Hawa t'inkikuna
thumb|center|480px|Vélodrome istadyu.
Unriya
Hunriya mama llaqtapi paqarisqa
Tivadar Csontváry Kosztka – Árpád Feszty – Mihály Munkácsy – Pál Szinyei Merse – Victor Vasarely
San Ignacio (Kashamarka)
San Ignacio nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Kashamarka suyupi, huk llaqtam, San Ignacio pruwinsyap uma llaqtanmi.
Tisaleo kiti
Pulitika Rakiy
Iskay kitillinmi kan:
Chukis distritu
Simikuna
Distritupi aswanta qhichwa simitam rimanku.
Szekszárd
thumb|right|290px| Szekszárd nisqaqa Unriya mama llaqtapi huk llaqtam. Szekszárd llaqtapiqa 36.000 runakunam kawsachkanku.
Lari distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Bactrocera albistrigata
Wiñay kawsay
1911 watapi, tayta Meijere-pa describisqanmanta, imaymana yachaykunata runakunaman riqsichipusqan.
Waqrachuqu
Waqrachuku (kastilla simipi: Huacrachuco) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk llaqtam, Wanuku suyupi, Marañun pruwinsyap uma llaqtanmi.
Carles Puyol
Yachay wasikuna:.
Sallqa waqlliy
Kay hinam sallqa pachata waqllinku:
Machiqinqa ayllu llaqta risirwa
Machiqinqa ayllu llaqta risirwa (kastilla simipi: Reserva Comunal Asháninka) suyuqa amachasqam kachkan, Piruw mama llaqtapi, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Icharati distritupi.
Fauna
Hamp'atukuna:
Runa llaqtakuna
Machiqinqa ayllu llaqta risirwapiqa manam runakuna tiyankuchu. Risirwa ñiqpi llaqtakunapiqa kawsanku: Poyeni, Puerto Rico, Miaría, Porotobango, Kitepampani, Tangoshiari, Kochiri, Mayapo, Camaná, Timpía, Poyentimani, Chakopishato, Koribeni, Alto Picha, Chakopishiato. 15 indihina ayllu llaqtaqa kan, 3.800 runa 768-chá ayllupi. Kitepampani llaqtachapiqa 30 runa kawsan (8 ayllu), Miaría llaqtapiqa 680 runa (122 ayllu) tiyan.
Pallqu distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Hatun Chimu pruwinsya
Pulitika rakiy
Tawa distritunmi kan.
Qusqu suyu
Pulitika Rakiy
Chunka kimsayuq pruwinsyanmi kan.
Dunakeszi
Dunakeszi nisqaqa Unriya mama llaqtapi huk llaqtam. Dunakeszi llaqtapiqa 29.977 runakunam kawsachkanku (2004).
Qusqu suyu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Suyupi paqarisqa
thumb|right|200px|María Sumire
22 ñiqin qhulla puquy killapi
22 ñiqin qhulla puquy killapi p'unchawqa (22.01., 22-I, 22ñ inirupi) Griguryanu kalindaryupi watap chunka pusaqniyuq kaq (22ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 343 p'unchaw (wakllanwatapi 344 p'unchaw) kanayuq.
Fernando Acevedo
Taytan: Acevedo, Maman: Portuguez. Churi:
493
493 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Tikunata wat'a
Tikunata wat'aqa (kastilla simipi: Isla Tikonata) Titiqaqa quchapi, Piruwpi, huk wat'am, Punu suyupi, Punu pruwinsyapi, Kapachika distritupi, Kapachika yaqa wat'ap antinpi.
Matías Ramón Mella
Yaya: Antonio Mella Álvarez ; Mama: Francisca Castillo
Qanchisqucha (Yunkay)
Qanchisqucha nisqaqa (Lago Canchiscocha) Piruw mama llaqtapi huk qucham, Anqash suyupi, Yunkay wamanipi, Killu distritupi.
Gdańsk
thumb|right|290px|Gdańsk Gdańsk (aliman simipi: Danzig) nisqaqa Pulunya mama llaqtapi huk llaqtam. Gdańsk llaqtapiqa 461.489 runakunam kawsachkanku (2014).
Bactrocera ambigua
Bactrocera ambigua nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Pelileo kiti
Pelileo kiti (kastilla simipi: Cantón Pelileo) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Tunkurawa markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Pelileo llaqtam.
Tibillo distritu
Simikuna
Distritupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
Pampas distritu (Tayaqaqa)
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Achiksamaytu
Achiksamaytu icha Usunu nisqaqa hanaq wayra pachapi intip achkiy illanchayninpi wayaymanta paqariq kimsantin muksichaq iñukuyuq iñuwakunam (O3), runapaq sinchi miyum.
Edith Noeding
Yachay wasi: Aliman.
Wirapukuti
Wirapukuti (Güirapucuti) nisqaqa Buliwya suyupi huk Waraniyi llaqtam, Santa Krus suyupi, Cordillera pruwinsyapi, Charawa munisipyupi.
Santa Krus Sukchapampa
Santa Krus icha Santa Krus Sukchapampa (kastilla simipi: (Santa Cruz de Succhubamba) nisqaqa Piruw mama llaqtap Kashamarka suyupi huk llaqtam, Santa Krus pruwinsyap uma llaqtanmi.
Juan Giha
Taytan: Juan Giha Ali, Mama: Nelly Yarur. Warmi: Joyce Abusada. Churi (1): Juan Ricardo.
Pinra distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Amarakaeri ayllu llaqta risirwa
Amarakaeri ayllu llaqta risirwa (kastilla simipi: Reserva Comunal Amarakaeri ) suyuqa amachasqam kachkan, Piruw mama llaqtapi, Mayutata suyupi, Manu pruwinsyapi, Fitzcarrald distritupi, Manu distritupi, Mayutata distritupi, Wipituchi distritupipas (-> Nota).
Fauna
Pukyu:
Zabrze
thumb|right|290px| Zabrze nisqaqa Pulunya mama llaqtapi huk llaqtam. Zabrze llaqtapiqa 177.188 runakunam kawsachkanku (2014).
Olga Orozco
Olga Orozco ( paqarisqa Toay llaqtapi –, Buenos Aires), huk 🇦🇷 mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.
Chiquimula suyu
Wiñay kawsay
Kamasqa.
Munisipyukuna
16 munisipyukuna Su extensión territorial se encuentra comprendida por los siguientes municipios:
Bactrocera amplexa
Wiñay kawsay
1984 watapi, tayta Munro-pa describisqanmanta, imaymana yachaykunata runakunaman riqsichipusqan.
Santa Lusiya distritu (Lukana)
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Cali
Cali, Santiago de Cali nisqaqa Kulumbyapi huk hatun llaqtam, Kawka qhichwa suyupi (Valle del Cauca).
Fausto Reinaga
José Félix Reinaga Chavarría icha Fausto Reinaga sutiwantapis riqsisqa ( Qullqichaka, P'utuqsi, Wuliwiya, 27 ñiqin ayamarq'a killapi 1906 watapi - La Pas, Wuliwiya, 19 ñiqin anta situwa killapi 1994 watapi) huk Wuliwiya mama llaqtamanta qillqaq karqan, yachaysapapis. Aswan hatun llamk'ayninqa 1970 watapi lluqsisqa The Indian Revolution nisqa llamk'aynin karqan.
Kawsaymanta willakuy
Ayllunqa San Lázaro, Pukamayu suyukunapi chakra allpayuqmi karqan. Reinagaqa ancha uchuyllaraq kachkaspanmi yuyaysapa kayninta qawachirqa, aswantaqa cuerponpi mana allin kasqanrayku, chaymi aycha llamkaypi participacionninqa, chaytaqa chakra llamkaymi mañakurqa, chaytaqa manam normaltachu ruwayta atirqa.
Yaqa 1960 watakamam Faustoqa marxismo nisqap anchata yanapaqnin karqan.
Phukllasqakuna
Llamk'asqankunataqa yanapaqnin, sobrinan Hilda Reinaga sutiyuq warmim musuqmanta lluqsichirqan.
Rimay taki
Rimay taki nisqaqa (kastilla simipi canto, canción) takisqa harawim, wachuchikunapi (wirsukunapi) rurasqa.
Awaycha distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Wałbrzych
thumb|right|290px| Wałbrzych nisqaqa (aliman simipi: Waldenburg) Pulunya mama llaqtapi huk llaqtam, Silisyapi. Wałbrzych llaqtapiqa 117.264 runakunam kawsachkanku (2014).
Cartagena (Kulumbya)
thumb|right|300px|Bocagrande y el puerto de Cartagena Cartagena icha Cartagena de Indias nisqaqa Kulumbyapi huk hatun llaqtam.
El Ingenio distritu
Simikuna
Distritupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
Punu suyu
Tusuy
Kallawaya pruwinsyapi tusuykuna:
Mario Puzo
Alma mater: City College of New York, Universidad de Nueva York.
Lagunillas munisipyu
Lagunillas munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Lagunillas) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Cordillera pruwinsyapi, Santa Krus suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Lagunillas llaqtam.
K'anas pruwinsya
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Bucaramanga
Bucaramanga nisqaqa Kulumbyapi huk hatun llaqtam.
Manuel Posada
Manuel Posada y Garduño sutiyuq runaqa (* paqarisqa San Felipe del Progreso llaqtapi -  †  wañusqa Lima llaqtapi) huk 🇲🇽 mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Miihiku llaqtapi karqan.
Petrarca
right|thumb|200px|Francesco Petrarca. Francesco Petrarca sutiyuq runaqa (* 20 ñiqin anta situwa killapi 1304 paqarisqa Arezzo llaqtapi - 19 ñiqin anta situwa killapi 1374 wañusqa Arquà Petrarca llaqtapi) huk italyanu, Toscanayuq qillqaqsi, yarawi qillqarqan.
Izabal suyu
Izabal suyu (kastilla simipi: Departamento de Izabal) nisqaqa huk suyum Watimala mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Puerto Barrios llaqtam.
Munisipyukuna
5 munisipyukuna:
Paryarqa Chawin distritu
Paryarqa Chawin distritu (kastilla simipi: Distrito de Chavín de Pariarca) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Wanuku suyupi, Wamali pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Paryarqa Chawin llaqtam.
Simikuna
Pukyu:
Sarin distritu
Sarin distritu (kastilla simipi: Distrito de Sarín) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Qispi kay suyupi, Wamachuku pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Sarin llaqtam.
Borussia Dortmund
thumb|290px| Signal Iduna Park istadyu, 2006 Borussia Dortmund icha BVB (Ballspiel-Verein Borussia 1909 e.V. Dortmund), Alimanya mama llaqtaqyuq piluta hayt'ay klubmi.
115
115 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Luis Arbulú
rikchacha|paña|280px|Luis Arbulú Luis Nemecio Arbulú Alcas sutiyuq runaqa (* paqarisqa Limaq llaqtapi - ), huk 🇵🇪 mama llaptayuq kallpanayuq, huk karu kaq purinakunapim (100 m, Hatun saltu).
Carmela Bolívar
Yachay wasi:.
Luis Arbulú
Yachay wasi:.
Bactrocera aneuvittata
Wiñay kawsay
1971 watapi, tayta Drew-pa describisqanmanta, imaymana yachaykunata runakunaman riqsichipusqan.
Jutiapa suyu
Jutiapa suyu (kastilla simipi: Departamento de Jutiapa), nisqaqa huk suyum Watimala mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Jutiapa llaqtam.
Bactrocera anfracta
Wiñay kawsay
1989 watapi, tayta Drew-pa describisqanmanta, imaymana yachaykunata runakunaman riqsichipusqan.
Puñus distritu
Simikuna
Kay distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
Harawi
Shuqan
Illakayan tsakanakuna, hatikayan
Philadelphia (Pennsylvania)
Yachachiy
Penn Yachay Suntur (inlish simipi: University of Pennsylvania, Penn, UPenn)
Ketty Baldwin
Taytan: Baldwin, Mama: Cahuas. Qusan:. Churi (?):.
Ufa
Ufa (rusu simipi: Уфа) nisqaqa Rusiya mama llaqtap huk llaqtam. Ufa llaqtapiqa 1.036.026 runakunam kawsachkanku (2005).
Siwayu distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Anwar Sadat
1970 watamanta 1981 ñawpaq kuti Ihiptupa Umalliqnin karqan.
Kaypipas qhaway
thumb|right|200px|Sadat wan [[Menachem Begin]] thumb|right|220px|Sadat tumba
Yitzhak Yedid
Yitzhak Yedid (יצחק ידיד , ( paqarisqa Yerushalayim) huk 🇮🇱 mama llaqtayuq takichaqmi qarqan.
122
122 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Gutiérrez munisipyu
Runakuna
Munisipyupiqa kay runa llaqtakunam tiyanku:
Pasqu suyu
Simikuna
Suyupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
Daniel Hernández distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
125
125 wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Muksichay
Muksichay nisqaqa huk qallawap - q'illaypa icha mana q'illaypa - muksichaqwan ruranakuyninmi, muksi tukukuyninmi. Chay muksichaypiqa muksichasqa qallawa iliktrunta quspa uksidakunmi, muksichaqtaq iliktrunta chaskisa ridusikunmi.
Nieva mayu
Nieva mayu nisqaqa (kastilla simipi: Río Nieva) Piruw mama llaqtapi huk mayum, Amarumayu suyupi, Bongará pruwinsyapi, Kunturkanki pruwinsyapi. Marañun mayuman purin.
126
126 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wamachuku pruwinsya
Pulitika rakiy
Pusaq distritunmi kan:
Władysław Hasior
Władysław Hasior ( paqarisqa Nowy Sącz llaqtapi -  wañusqa Warszawa llaqtapi), huk 🇵🇱 mama llaqtayuq ch'iquq (iskultur) qarqan, papa huñuka Wyszywanie Charakteru, Pamięci Dzieci Zamojszczyzn…
Anisu distritu
Anisu distritu icha Kurunil Castañeda distritu (kastilla simipi: Distrito de Coronel Castañeda) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Ayakuchu suyupi, Pariwanaqucha pruwinsyapi, huk distritum. Uma llaqtanqa Anisu llaqtam.
Pakcha (Ikwadur)
Pakcha (Phaqcha, kastilla simipi: Paccha) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Kuri markapi, huk llaqtam, Atawallpa kitip uma llaqtanmi.
Sacatepequez suyu
Runakuna
248 019 runakuna
Munisipyukuna
16 munisipyukuna:
Umakuna munisipyu
Simikuna
Cordillera munisipyupiqa kastilla, qhichwa, waraniyi, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
130
130 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Rosario (Arhintina)
Rosario llaqtaqa Arhintina mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Rosariopiqa 909.397 runakunam kawsachkanku (2001).
Munsun distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu:
Kjell Magne Bondevik
Kjell Magne Bondevik ( * paqarisqa Molde llaqtapi - ). Nurwiga mama llaqta pulitiku wan Uma kamayuq.
Octavio Paz
Hawa t'inkikuna
(} Vuelta y Partisan Review por Jaime Perales Contreras
Murrupun pruwinsya
Pulitika rakiy
Chunka distritunmi kan.
Brian Jones
thumb|right|220px|Brian Jones (1967) Lewis Brian Hopkins Jones sutiyuq runaqa, icha Brian Jones (* paqarisqa Cheltenham llaqtapi -   wañusqa Hartfield llaqtapi) huk 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 mamá llaqtayuq rock takiqmi, takina qillqaqmi, takichaqmipas qarqan.
Uksiday
Uksiday icha Uksidasyun (oxidación) nisqaqa qallawap icha t'inkisqap iliktrunta huk imayayman quyninmi. Huk imayaytaq chay iliktrunta chaskispa ridusikunmi. Uksidasqa qallawamantaqa katiyun nisqa pusitiwu chaqnasqa iyunmi tukukun, uksidasqa aniyun nisqa niyatiwu chantasqa iyunmantataq qallawam icha aswan pisi chantasqa iyunmi. Mana iyunkuna tukukuptinqa, kuwalinti t'inkisqam tukukun.
K'ili
K'ili (Rollandia microptera) nisqaqa Qullawpi (Buliwya, Piruw) kawsaq pisqum.
Yura wira
thumb|right|200px| Yura wira nisqaqa yurakunap rurunkunapi, murunkunapi kaq wiram, sapsilla puriqlla kaq, mana saksasqa wiru p'uchquyuq kaspam.
Chuqur-chuqur
Chuqur-chuqur icha Wira-wira (genus Gnaphalium) nisqakunaqa ch'antasqa tuktuyuq rikch'aq ayllupi kaq yura rikch'anam.
Ahmed Nazif
Yachaywasi: El Nasr Boys' School (EBS) yachay wasi.
Thorbjørn Jagland
Thorbjørn Jagland  ( * paqarisqa Molde llaqtapi - ). Nurwiga mama llaqta pulitiku wan Uma kamayuq.
Tayta: Helge Th. Jagland; Mama: Ingrid Bjerknes. Ñawpaq warmi: Hanna Grotjord Churinkuna: 2; Anders (*1978) wan Henrik (*1986).
Hatun Hakas distritu
Hatun Hakas distritu (kastilla simipi: Distrito de Jacas Grande) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Wanuku suyupi, Wamali pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Hatun Hakas llaqtam.
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Hugo Conte
Churin: Facundo Conté.
Suchitepéquez suyu
Wiñay kawsay
Kamasqa.
Ajaccio
right|200px| Ajaccio right|thumb|250px| Ajaccio llaqtaqa Ransiya mama llaqtapi huk Corse hatun llaqtam.
Mitu-mitu
Mitu-mitu icha mitu mitu (Crax) nisqakunaqa Chawpi Awya Yalapi, Urin Awya Yalapi kawsaq pisqukunam.
Sankay mama llaqta parki
thumb|right|290px|[[Usukuchi quchakuna, Sankay mama llaqta parki]] Sankay mama llaqta parki nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Chimpurasu markapi, Kañar markapi (Asuwi kitipi), Morona Santiago markapi, Tunkurawa markapipas huk mama llaqta parkim.
Chiqap uwas
Kay yurap rurunkunap (wayunkunap) hillinmanta winutam ruranchik. Rurunkunata ch'akispataq pasatam ruranchik.
Cajas mama llaqta parki
Cajas mama llaqta parki (kastilla simipi: Parque Nacional El Cajas) nisqaqa huk mama llaqta parkim, Ikwadur mama llaqtapi, Asway markapi, Tumipampa kitipi, Sayausí kitillipi, San Joaquín kitillipi, Chaucha kitillipi, Mullituru kitillipipas.
Hipólito Bouchard
Kawsay
Chaymanta Arhintina paypaq barkuta "La Argentina" qorka. Chaywan Bouchard
Waldo Kantor
thumb|right|260px|Waldo Kantor (1960-)
Luis Alberto Sánchez
Taytan: Leandro Sánchez Blanco; Maman: Carmen Margarita Sánchez Patiño.
Pullu distritu
Simikuna
Pukyu:
Ñawinpukyu distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Bactrocera aquila
Wiñay kawsay
1989 watapi, tayta Drew-pa describisqanmanta, imaymana yachaykunata runakunaman riqsichipusqan.
Waqllan distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Roald Amundsen
Taytanː Jens Amundsen; Mamanː Gustava Zahlqvist.
Nino Bravo
Willay pukyukuna
Autor: Guillermo J. Ortigueira / España, 2007 / Pub: Carena Editors Autor: Boro Aranda / España, 2007 / Pub: Ediciones Generales de la Construcción
Antapanpa pruwinsya
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Hirkan distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Taki kapchiy
Ñawrakuna
Taki kapchiy rikch'aqkuna:
Karl Landsteiner
Karl Landsteiner sutiyuq runaqa (* paqarisqa Wien llaqtapi -  wañusqa New York llaqtapi); huk 🇦🇹 mama llaqtayuq yachaq wan hampikamayuq qarqan.
Taki kapchiy
Musika huk yachay kanchakunawan
Musika & Pachaykamay
Musika & Kultura
Musika & (Arquitectura)
Ñasa Taki kapchiyp
Ñuqanchik musikapaq uyaliy, tantiyay, allichay.
Bactrocera arecae
Bactrocera arecae nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Chanka runasimi
Chanka rimay icha Ayakuchu-Chanka runasimi nisqaqa huk qhichwa simi k'iti rimaymi, Ayakuchu, Wankawillka, Apurimaq suyukunapi (Piruwpi) rimasqa. Chanka runa llaqtappas rimasqansi karqan.
Mohandas Gandhi
thumb|right|200px|Mohandas Gandhi
Tantamayu distritu
Tantamayu distritu (kastilla simipi: Distrito de Tantamayo) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Wanuku suyupi, Wamali pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Tantamayu llaqtam.
La Merced distritu
Simikuna
Pukyu:
Riduksi ruranakuy
Riduksi ruranakuy (redox) nisqaqa iskay imayaypura iliktrunpa huk imayaymanta huk imayayman riyninmi. Huk imayayqa chay iliktrunta quspa uksidakunmi, huk imayaytaq iliktrunta chaskispa ridusikunmi. Ridusikuq imayayqa uksidachiq nisqam, uksidakuqtaq ridusichiq nisqam. Uksidachiq ridusichiqtam uksidachin. Ridusichiqtaq uksidachiqtam ridusichin.
Kutupaksi mama llaqta parki
Yurakuna
thumb|left|160px|(Gentianella cerastioides), Kutupaksi thumb|left|160px|[[P'inqa phallcha (Gentiana sedifolia), Kutupaksi]] thumb|right|160px|(Halenia weddeliana), Kutupaksi thumb|right|160px|[[Chukirawa (Chuquiraga jussieui), Kutupaksi]]
Bactrocera arisanica
Wiñay kawsay
1933 watapi, tayta Shiraki-pa describisqanmanta, imaymana yachaykunata runakunaman riqsichipusqan.
Pinar del Río pruwinsya
Munisipyukuna
11 munisipyukuna:
Salpu distritu
Salpu distritu (kastilla simipi: Distrito de Salpo) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Qispi kay suyupi, Utusku pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Salpu llaqtam.
SL Benfica
thumb|right|260px|Benfica, Da Luz istadyu. SL Benfica (Sport Lisboa e Benfica) icha Benfica nisqaqa huk purtuyis piluta hayt'ay klubmi.
Wiñay kawsay
kamarisqa karqan, Lisboa llaqtapi.
Kurunawirus lliw unqurichiq
Tiqsi muyupi yupikuna
Kay unquyqa ancha tiqsi muyupi socioeconomicatam tipiqyachichkan, huñu pukllaykunata utaq kawsaykunata tanirichispan, chaynallataq hampikuna pisiyaptin manchakuy qatallichkan llapan kamaqkunapi, qhatu hampi ruraykuna, electronikuskuna hinallataq mikhuykunapas. Mana allin willakuykunam internetpi kan utaq conspiracion hamutaykuna añawmantapas, suyu runakuna chiqniy, usuchiy, chaynallataq manchakuymanta mikhunakunata qhatuy. Unquyta hatun muchuytahina tiqsi muyupi wakin rimariqkunam aswanraq Iskay ñiqin pachantin maqanakuymantapas kasqanta riqsirinku.
154
154 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
150er
SpongeBob SquarePants
SpongeBob SquarePants (inlish simipi: SpongeBob SquarePants, kastilla simipi: Bob Esponja) nisqaqa huk Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq kuyuchisqa siq'isqa ñawikaruy ñiqikuna, 1999 watapi rurasqa. Nickelodeon ruruchinapaqmi rurasqa.
Carlos Gardel
Pilikulakuna
El Tango de Broadway
Sinqa distritu
Sinqa distritu (kastilla simipi: Distrito de Singa) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Wanuku suyupi, Wamali pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Sinqa llaqtam.
Carlos Gardel
Pilikulakuna
El día que me quieras
Sinqa distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Bactrocera assamensis
Bactrocera assamensis nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Ramón Valdés
Warmi: Churinkuna:
Kylie Minogue
thumb|right|200px|Kylie Minogue, [[Köln llaqtapi, 2005]] Kylie Ann Minogue sutiyuq warmiqa ( paqarisqa Melbourne llaqtapi, Victoria, Awstralya-pi) huk 🇦🇺 mama llaqtayuq takiq warmim.
Rawakayku distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Olimpia
Wiñay kawsay
kamarisqa karqan, Asunción llaqtapi.
Maria Callas
Takikuna
Qollana ruwataki:
K'aklla tullu
thumb|275px|Uma tullu. Os zygomaticum = K'aklla tullu. K'aklla tullu (Os zygomaticum) nisqaqa uma tullup kinrayninpi kaq tullum, k'akllap ukhunpi.
Pukyu qillqa
Willay yachaypi pukyu qillqa nisqaqa wakichipaq wakichi rimaypi qillqasqam, runap ñawirinallam. Hunt'a t'ikrana (compiler, compilador) icha kunallan t'ikrana (interpreter, intérprete) nisqa wakichinam chay pukyu qillqataqa anta qillqamanmi t'ikran. Anta qillqaqa manam runapaqchu, ichataq antañiqiqpaqmi ñawirinallam, hap'iqanallam.
Kiswar distritu
Simikuna
Pukyu:
4 ñiqin hatun puquy killapi
4 ñiqin hatun puquy killapi p'unchawqa (04.02., 04-II, 4ñ phiwrirupi) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (35ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 330 p'unchaw (wakllanwatapi 331 p'unchaw) kanayuq.
Qayma listritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Illari yachay
paña|rikchacha| Kunan pacha [[Hawaman churanapaq tecnología|patahawa-churana illari k'aspikuna imprisu muyu nisqapi, hawanpi hatun churasqa muyu nisqawan.]] Illari yachay icha Pinchikiilla yachay (Kichwa simipi: sirma yachay) nisqaqta llamk'ayninqa pachana kamay, ?|pinchikilla k'illikachay nisqaqta huk yachay k'allma icha ch'apram, illarikunaqta lluqsiynin, puriynin, llamk'ayninpis sirma apaykachanakunawan llamk'achispa. Illarina yachay nisqaqa llamk'aq apaykachanakunatam llamk'achin illatari puriyninta llamphachiy icha mant'achiywan, chiqanchay nisqawan kamachinapaq, chaytaq klasiku pinchikilla k'illikachay nisqamanta t'aqakun, chaytaq mana pasivo nisqa efectosllatam llamk'achin, ahinataq ankallikuy, kallpay icha sinch'i kay, capacitancia, inductancia nisqakunatam llamk'achin, pinchikilla nisqaqta puriyninta kamachinapaq.
Jama kiti
Pulitika Rakiy
Kitillikuna:
Wasichay
thumb|right|200px|Q'iru wasi, [[Pulska]] thumb|right|200px|[[Wasi, Afrika]] thumb|right|200px|Jin Mao Tower, [[Chunwa]] thumb|right|200px|[[Bagan, Myanmar]] Wasichay nisqaqa wasi, pirqa ruraymanta maki kapchiymi. Pirqakunata wasi qatatapas rurananmi tiyan. Ayllu llaqtakunapiqa kunanraqmi q'iru wasi icha t'uru wasikunata wasichanku, ichhuwan, lukatawan icha huk yurakunawan qatachaspa. Kay pachaqa wamaqyachkaspa, aswan wasikunata sinchiyanawanmi ruranku, qatankunatataq tihakunawan icha aluminyu latawan. Pirqakunataqa pirqaq nisqa runakunam ruran.
Tika wasi
Tika wasitaqa chakisqa t'urumanta rurasqa tikakunawan (aruwi, adubi, adobe) pirqanchik, tikakunata huq'u t'uruwan t'inkispa.
Sallqapampa distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Jiang Qing
Jiang Qing, (Chinu simipi: 江青;, pinyin: Jiāng Qīng;; Wade.Giles: Chiang Ch'ing), Lǐ Shūméng, Madam Mao sutiyuq warmiqa, (*  paqarisqa Zuncheng (Shandong) llaqtapi -  wañusqa Beijing llaqtapi). Chunwa Runallaqta Republika mama llaqta kumunista pulitikupas.
Rinat Dasajev
Rinat Faizrajmánovich Dasajev (rusiya simi: Ринат Файзрахманович Дасаев) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Astrakhan llaqtapi - ) huk 🇷🇺 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Joan Sutherland
Joan Alston Sutherland sutiyuq warmiqa ( paqarisqa Sydney llaqtapi - wañusqa Les Avents llaqtapi) huk 🇦🇺 mama llaqtayuq taki aranway  takiqmi qarqan.
Ottawa
Ottawa nisqaqa Kanada mama llaqtap uma llaqtanmi.
166
166 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Awasrahu
Awasrahu (kastilla qillqaypi: Abasraju) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, Yuraq Wallapi, huk urqum, Waylas pruwinsyapi, Santa Krus distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.785 mitrum aswan hanaq.
Lachiwa misk'i
thumb|200px|right|Miski Lachiwa miski nisqaqa lachiwap tuktu misk'imanta rurasqan, lachiwanapi waqaychasqa misk'i imaykanam, qirisankunata mikhuchinapaq. Runakunaqa lachiwakunatam uywan, lachiwa misk'ita mikhunapaq hurquspa.
Llata distritu
Llata distritu (kastilla simipi: Distrito de Llata) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Wanuku suyupi, Wamali pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Llata llaqtam.
Hullaqa
Hullaqa, Chullasqa icha Huliyaka; (kastilla simipi: Juliaca) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Punu suyupi, huk llaqtam, San Ruman pruwinsyap uma llaqtanmi. Sinchi hat'unmi qhatu llaqtapa kanqa. Allin ñankunata kanchu, achqa llaqtakunakamapis chayamurkan: Qusqu, Ariqipa, Chuqiyapu, Lampa, Punu, Wankani, Kapachika, Asankaru, Escallani, waqkunata hina. Runakuna nirqapun wayrallaqta, sinchi wayrarakchu, kaypi phawarin chakra yapuy killa, tarpuy killantin.
Tiyaqkuna
Hullaqa kimsa distritukuna kan:
Karu puriy
Hullaqa llaqta achka kitikuna kapun, wakin wiñaykawsaynin wakin sallqaynin, hinaq kaypi wakin llumphasqa puriykuna kachkan Santa Catalina inlisya hina, Waynaruqi urqu, Chakas qucha, Qukan ayllu llaqtantin.
Yuraq Kristu, Waynaruqi urqu
thumb|right|border|150px|Las Calceteras wasiukhu qhatu.
Qulcha distritu
Simikuna
Pukyu:
Ankash qallu
Sinchiyachina/ acento
Shuqankuna
P'acha
thumb|230px|P'achakuna ([[Pakistanmanta)]] P'acha (Textil) nisqaqa imam awasqapas p'itasqapas. P'achakunata churakuspa p'achallikunchik mana chiriwanapaq, sumaqyananchikpaqpas. Chay p'achallikunapaq p'achataqa p'achallina icha churana ninchik.
Q'aytumantaqa awarank'uwan awasqa p'achata awanchik, miñi q'aytuta awanapi mast'asqa allwi q'aytukunanta allwispa.
171
171 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Bactrocera atrifemur
Wiñay kawsay
1994 watapi, tayta Drew & Hancock-pa describisqanmanta, imaymana yachaykunata runakunaman riqsichipusqan.
T'anta
right|thumb|250px|Awina, siwara, chaymanta rurasqa t'antakuna. thumb|Aliman sintinu chaqru t'anta. thumb|Ransis yuraq t'anta. thumb|Turkiya t'anta. thumb|Suwisya Knäcke nisqa. thumb|Inlish Toast nisqa. thumb|Sankhuta k'umpachkanku, Afganistanpi. T'anta nisqaqa ima riwi hak'umanta patasqapas (phutisqapas).