cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Frederick Sanger
rikchacha|paña|200px| Frederick Sanger (1918-2013) Frederick Sanger (* paqarisqa Gloucestershire llaqtapi - †  wañusqa Cambridge (Inlatirra) llaqtapi) huk 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 (Hukllachasqa Qhapaq Suyu) mama llaqtayuq Kawsay chaqllisinchi yachaqmi qarqan.
1958 wan 1980 Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Alma mater: Cambridge Yachay Sunturnin
Thesisː The metabolism of the amino acid lysine in the animal body (1943).
Ada Carrasco
Ada Carrasco Navarrete sutiyuq warmiqa (* paqarisqa Mishiku llaqtapi  -  wañusqa Mishiku llaqtapi ) huk 🇲🇽 mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Charles Barkley
Charles Wade Barkley sutiyuq runaqa, icha Charles Barkley (* paqarisqa Leeds llaqtapi -  ), Hukllachasqa Amirika Suyukunapas isanka rump'u
Suñaykuna
thumb|300px|[[Barack Obama wan Charles Barkley]]
Ada Carrasco
Kaypipas qhaway
= Hawa t'inkikuna ==
Tumayapu munisipyu
Tumayapu, Chaka icha El Puente (kastilla simi: El Puente; Tomayapo) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, Eustaquio Méndez pruwinsyapi, Tarija suyupi.
Kantunkuna
Isqun kantunmi kan.
Runakuna
Munisipyupiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Rikch'a waqaychana sinta
Kuyuq rikch'a waqaychana sinta icha Rikch'a waqaychana sinta (widyu sinta) nisqaqa ch'iñicha llut'ariylla k'atachakunawan llusisqa plastiku sintam, kuyuq rikch'akunata pilikulapi hina waqaychanapaq.
Rikch'a hap'ina
thumb|300px|Rikch'a hap'inap ukhun. thumb|300px|Rikch'a hap'iqpata kuyuq rikch'a Rikch'a hap'ina, Ch'itukch'atak icha Phutu kamara nisqaqa rikch'akunata hap'ispa waqaychanapaq llamk'anam.
Klasiku nisqa rikch'a hap'inawanqa rikch'akunata pilikula nisqapas achkiypi ruranakuq t'inkisqakunayuq sintapim hap'inchik.
Iliktruniku rikch'a hap'inawantaq rikch'akunata pinchikilla musyanawan willa waqaychanapim waqaychanchik.
Rikch'a hapinaqa ch'usaq kaham, huklla achkiyta yaykuchiq hutk'uyuq. Chay hutk'upiqa pallana lintim, kahap ukhunpi kaq huk lawpi kaq pilikulapi t'ikrasqa rikch'ata ruranapaq. Hutk'uta tuyllalla achkiypaq kichaptinqa, chay ukhupi sintapi chaqllisinchi t'inkisqakunam achkiypi rikch'atam ruran.
Kuyuq rikch'akunata pilikulapi hap'iq kamarataqa kuyuq rikch'a hap'ina ninchikmi.
Ultimate Fighting Championship
rikchacha|Ultimate Fighting Championshippa riqsinapaq rikch'an Ultimate Fighting Championship (UFC) nisqaqa huk Hukllachasqa Amirika Suyukunap chaqrusqa awqaq suyu (MMA) nisqap kallpachaq llamk'ayninmi, Las Vegas llaqtapi, Nevada suyupi. Zuffa nisqap kapuyninmi, llamk'achisqanpas, Endeavour Group Holdings nisqap tukuyninpa kapuyninmi. 2022 watamanta aswan hatun MMA tanqamuy hatun ruruchiqmi Tiksimuyuntinpi ruwaykunata ruwan, chaykunam qawachin 12 llasa kay rak'iykunata (pusaq qharikunapaq tawa warmikunapaqpas) hinaspapas Hukllachasqa Chaqrusqa Takanakuy Kapchiy Kamachina nisqatam kasukun. 2022 watapi, 600 ruwanakunamanta aswanniyuq ruwarqa. Dana White 2001 watamanta pacha umalliqninmi karqan. Whitepa kamachiyninpiqa, tiksimuyuntinpi achka waranqa waranqa qullqiyuq hatun ruruchiqmanmi wiñarqan.
Warmikunap MMA
lluqi|rikchacha| [[Ronda Rousey sutiyuq warmi|Ronda Rousey ñawpaq warmi UFC atipaqmi karqan. Payqa 135 liwraq Bantamweight Championship nisqatam defienderqan 23 ñiqin pawqar waray killapi 2013 watapi, 15 ñiqin inti raymi killapi 2015 watapi.]]
Chiwa
rikchacha| [[Chris Weidman sutiyuq runam|Chris Weidman Anderson Silvata UFC 162 nisqapi phiñachiptin Pusaqk'uchu nisqap illapay.|manaima]]
Llasaq rak'inakuna/Kunan pacha atipaqkuna
lluqi|rikchacha|1000x1000px
Rustir nisqa
20 ñiqin chakra yapuy killapi 2020 watapi UFC nisqap listanqa 71 mama llaqtakunamanta maqanakuqkunamantam karqan.
Liwra-liwrapaq
27 ñiqin kantaray killapi 2020 watapi, Bruno Massami Twitter nisqawan willarqan UFC liwramanta liwraman rankingninta t'aqananpaq yuyaykusqanmanta. Qharikunapas warmikunapas kikinkumanta liwramanta liwraman ranking nisqayuqmi kanqa.
Qharikuna liwra-liwrapaq ranking
Rankings musuqchasqa 11 ñiqin ayriway killapi 2023 watapi, UFC 287manta qhipaman.
Warmikunapa libra-liwrapaq ranking
Rankings musuqchasqa 11 ñiqin ayriway killapi 2023 watapi, UFC 287manta qhipaman.
Jinan
Pulitika Rakyi
thumb|left|280px|Pulitika Rakiy - Jinan 6 distritukuna, 1 munisipyu-llaqta wan 3 cundadukuna:
Lewisham
Lewisham nisqaqa huk suyupi, Lunrun mama llaqtap uralan inti lluqsimuy waqtapi k'iti, Charing Cross k'itimanta 6 milla utaq (10 km) uralanpi. Kayqa London Borough of Lewisham nisqap hatun suyunmi, 1889 watakamataq Kent llaqtap ñawpaq suyunpa ukhunpi karqan. Lunrun Musika nisqapiqa riqsisqam, Hatun Lunrun llaqtapi 35 hatun chawpikunamanta hukninmi, hatun rantikuna wasiyuq, k'ikllu qhatuyuqpas. wak=Razzle Dazzle Boogie Woogie by Phil Coy (2013)|rikchacha| Razzle Dazzle Boogie Woogie sutiyuq runaqa Phil Coypa ruwasqanmi (2013), Lewisham. Chunka llimp’i t’uqyay wakmanta kawsaq qhipa k'achasqa qhispillu uya llut'asqa, ruk'asqa saynatachi patrunpi sayasqa. rikchacha| Lewisham llaqta wasi, 1932 watapi tukusqa rikchacha| Lewisham Metropolitan Borough nisqap boroughkunata 1916 watapi rikurimusqanmanhina rikuchiq saywiti.
Apaykachana
rikchacha| Lewisham DLR yaykuna|manaima
Kallnimillawanki
Kallnimillawanki (Calceolaria tomentosa Ruiz & Pav.) nisqaqa Piruwpi wiñaq hampi yuram.
Nazaria Ignacia March
Santa Nazaria de Santa Teresa ,  Nazaria Ignacia March Mesa sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa Madrid llaqtapi - †  wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk 🇪🇸 🇧🇴 mama llaqtayuq kathuliku Santu qarqan.
6 ñiqin anta situwa killapi Santa Nazaria Ignacia March raymi p'unchawninmi.
Taytan: José March; Maman: Nazaria Mesa.
Sinta ruqyay yuyana
thumb|250px|Kichasqa sinta ruqyay yuyana. thumb|250px|[[Kasiti ruqyay yuyana.]] Sinta ruqyay yuyana, rimay hallch'ana icha rimay hap'iqa (maqnituphun) nisqaqa ruqyay waqaychana sintapi ruqyayta waqaychanapaq, sintapi yuyasqatataq ruqyachinapaq pinchikilla llamk'anam.
Puqu-puqu
Puqu-puqu (Calceolaria scabra Ruiz & Pav.) nisqaqa Piruwpi wiñaq hampi yuram.
Mariano Santos
Mariano Santos Mateo sutiyuq runaqa (* paqarisqa Lukri llaqtapi - †  wañusqa Qusqu llaqtapi), 🇵🇪 mama llaqtayuq Chapaq runapas.
Taytan: Carlos Santos Ego; Maman: Antonia Mateo Chara. Warmi: Julia Herrera.
Yachay wasi:
Alma materː Escuela de la Policía, Ariqipa.
Sinta ruqyay yuyana
Ruqyayta yuyachkaptinchikqa ruqyay musyana (mikruphunu) nisqa ruqyayta hukchakuq pinchikilla puriyman ti'kranmi. Ruqyay musyanapi ruqyay umacha chay hukchakuq pinchikilla puriyatam hukchakuq llut'ariy k'itikunaman t'ikran, chaywan sintapi ch'iñicha llut'ariylla k'atachakunata llut'arichispa. Chaywan ruqyayqa sintapi waqaychasqam. Qulluy umacha nisqataqmi mawk'a yuyasqa ruqyaykunata qullun.
Sintapi waqaychasqata ruqyachkaptinchikqa kaqlla ruqchay umacha sintapi llut'arichisqa k'atachakunap llut'ariy k'itimanta hukchakuq pinchikilla puriymanmi t'ikran. Ruqyaq icha ruqyana (altawus) nisqakunam chay hukchakuq pinchikilla puriytaqa ruqyaymanmi t'ikran.
Eddie Palmieri
right|260 px Eduardo Palmieri Morales sutiyuq runaqa icha Eddie Palmieri (* paqarisqa New York llaqtapi -), huk 🇵🇷 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq takichaqsi qarqan.
Taytan: Palmieri. Maman:  Morales. Churinkuna:.
1692
1692 wataqa Griguryanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq ch'askachawwan qallarisqa wakllanwatam).
Tiqri mayu
Tiqri mayu (kastilla simipi: Río Tigre) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Ikwadur mama llaqtapipas huk 598 km suni mayum, Luritu suyupi, Pastasa markapipas, Mera kitipi (Tiqri mayu icha Pintuyaku), Pastasa kitipi (Tiqri mayu icha Pintuyaku). Marañun mayuman purin.
Juan Jiménez Mayor
Juan Jiménez Mayor sutiyuq runaqa ( paqarisqa Lima llaqtapi  -  ) huk piruwanu taripay amachaq wan llaqta pusaqpas. Chayrayku Ollanta Humala payta Piruwpa uma kamayuqninman rurarqan, Oscar Valdés saqirqaptinmi  kama.
Katamayu llaqta
Katamayu (kastilla simipi: Catamayo) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Loja markapi, huk llaqtam, Katamayu kitip uma llaqtanmi.
1688
1688 wataqa Griguryanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq intichawwan qallarisqa wakllanwatam).
Palkasu mayu
Palkasu mayu (kastilla simipi: Río Palcazu) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk 182 km suni mayum, Pasqu suyupi, Uqshapampa pruwinsyapi. Pachitiya mayuman purin.
1693
1693 wataqa Griguryanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq intichawwan qallarisqa chhasku watam).
Wamanlipa
Wamanlipa (Senecio caementarius) nisqaqa huk quram, Anti suyupi wiñaq, ch'antasqa tuktuyuq rikch'aq aylluman kapuq.
1694
1694 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq killachawwan qallarisqa chhasku watam).
Amancio Chávez
Amancio Chávez ( maypis Runa Simipi Amanshu Chawis), kay watapi wañusqa, Limaq markacpi. Pay, Santiago Antunez Mayolo Waraq suntur wasipi achka wata yachahisqa. Yanaparan Gary Parkerta Diccionario Ancash Huailas yuritsinanpaq.
Astawan panq'akunata qillqasqa.
Yuruá mayu
Yuruá mayu (kastilla simipi: Río Yuruá (Piruwpi) / Juruá) nisqaqa huk 3.350 km suni mayum, Piruwpi, Ukayali suyupi, Brasilpipas, Aqri suyupi. Amarumayuman purin.
Ernesto Alonso
Ernesto Ramírez Alonso  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Aguascalientes llaqtapi  -  wañusqa Mishiku llaqtapi) huk 🇲🇽  mama llaqtayuq aranway pukllaqmi.
Taytan:  ; Maman:
Mariano Cornejo
thumb|right|Mariano Cornejo (1866-1942)
Javier Velásquez
Ángel Javier Velásquez Quesquén (* paqarisqa Lampalliqi llaqtapi - ) piruwanu kamachiy amachaqmi runa pulitika nisqapas. Piruw mama llaqtayuw Taripay amachaqmi.
Mariano Cornejo
Mariano Hilario Cornejo Zenten ( paqarisqa Ariqipa llaqtapi -  wañusqa Paris  llaqtapi) huk 🇵🇪 Mama llaqta taripay amachaqsi wan pulitiku runa karqan.
Javier Velásquez
Tayta:, Mama.
Pedro Chávez de la Rosa
thumb|right|250px| Pedro Chaves de la Rosa (1740-1819) Pedro José Chaves de la Rosa sutiyuq runaqa (* paqarisqa Cádiz llaqtapi -  wañusqa Chiclana de la Frontera llaqtapi ) huk 🇪🇸 mama llaqtayuq kathuliku Dyusmanta yachachiq wan taytakura qarqan.
Mariano Cornejo
Warmi: Clorinda Cano.
Javier Velásquez
Yachay suntur: Mama llaqtap Pedro Ruiz Gallo Yachay Sunturnin
Mariano Cornejo
Kallpachaq mama: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin.
Inverness
thumb|right|Inverness Mayu Inverness (Gaelic simi: Inbhir Nis) llaqtaqa Iskusya mama llaqtapi huk llaqtam. Inverness llaqtapiqa 70.207 runakunam kawsachkanku (2001).
Mariano Cornejo
1919 Asambliya Kunstituyinti Umalliqmi.
Mariano Valcárcel
thumb|right|Mariano Valcárcel (1850-1921)
Andrés Martínez de Orihuela
thumb|right|250px|Andrés Martínez (1795-1856) Andrés Martínez de Orihuela sutiyuq runaqa (* paqarisqa Ariqipa llaqtapi - †  wañusqa Ariqipa llaqtapi),  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq willay kamayuq, taripay amachaq wan pulitiku runam.
Mariano Valcárcel
Mariano Nicolás Valcárcel Salazar ( paqarisqa Ariqipa llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi) huk 🇵🇪 Mama llaqta taripay amachaqsi wan pulitiku runa karqan.
Andrés Martínez de Orihuela
Piruwpas Kunrisun Apulliq, Musiku ministru wan Paqtachaypaq ministru.
Mariano Valcárcel
Taytan: Baltazar Valcárcel; Maman: Valentina Salazar.
Pedro Chávez de la Rosa
Hatun yaya Ariqipapi (1788-1805).
Andrés Martínez de Orihuela
Taytan: Antonio Martínez, Maman:   Petronila de Orihuela y Olazábal. Warmi: Felipa Abril y Olazábal. Churinkuna:.
Alma mater: Seminario de San Jerónimo
K'ita tumpu
K'ita tumpu icha tintin (Passiflora pinnatistipula) nisqaqa Piruwpi wiñaq hampi yuram.
Pedro Chávez de la Rosa
Osuna Yachay Sunturninpa Riktur.
Taytan: Salvador Josef Chaves de la Rosa, Maman: Rosa Violante Galván y Amado.
Alma mater: Osuna Yachay Sunturnin.
Mariano Valcárcel
1890 watamanta 1891 Piruw Chapaq minitru wan Uma kamayuq.
Kaypipas qhaway
̈* Lizardo Montero
1697
1697 wataqa Griguryanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam).
Amakari
Amakari (Bocconia) nisqakunaqa huk yurakunam, thansakunam, P'akincha yura rikch'aq ayllu (Papaveraceae) nisqaman kapuq.
Rikch'aqkuna
Kaymi huk rikch'aqninkuna:
Tiqllaywarmi
Tiqllaywarmi (Senecio rhizomatosus) nisqaqa huk quram, Anti suyupi wiñaq, ch'antasqa tuktuyuq rikch'aq aylluman kapuq.
Aberdeen
thumb|right|Aberdeen wasikuna Aberdeen (kastilla simipi: Aberdeen, (Iskusya simi: Aiberdeen Gaelic simi: Obar Dheathain) llaqtaqa Iskusya mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Aberdeen llaqtapiqa 212.125 runakunam kawsachkanku (2001).
Hakira
Hakira (kastilla simipi: Haquira) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk llaqtam Kutapampa pruwinsyapi, Apurimaq suyupi, Hakira distritup uma llaqtanmi.
Pukina simi
Pukina simi nisqaqa ñawpa pacha Antikunapi huk rimaysi karqan, Titiqaqa qucha patanpi, Arika, Taqna, Muqiwa k'itikunapi rimasqas. Kastilla kamachiy pachapis wañurqan.
Paul Dirac
thumb|right|200px|Paul Dirac, 1930. Paul Adrien Maurice Dirac sutiyuq runaqa (8 ñiqin chakra yapuy killapi 1902 watapi paqarisqa Bristol llaqtapi - 20 ñiqin kantaray killapi 1984 watapi wañusqa Tallahassee llaqtapi) huk 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtayuq pachaykamay yachaqsi qarqan.
Pukina simi
Rimana taqi
Pukina yupana chay lawnpi simikunawan:
José Paz Soldán
thumb|right|260px| José Gregorio Paz Soldán (1808-[[1886]]  José Gregorio Paz Soldán y Ureta sutiyuq runaqa (* paqarisqa Ariqipa llaqtapi -  wañusqa Limaq llaqtapi), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq taripay amachaq qarqan.
Pukina simi
Rimana taqi
! Yupana !! Pukina !! Kallawaya !! Uru/Chipaya!! Aymar ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10
John Bardeen
thumb|right|250px|John Bardeen (1908-1972). John Bardeen sutiyuq runaqa ( paqarisqa Madison llaqtapi - 30 ñiqin qhulla puquy killapi 1991 watapi wañusqa Boston llaqtapi) huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pachaykamay yachaqsi qarqan.
Paul Dirac
20px|Nobel Suñay 1933 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Thurpay
Thurpay (Nototriche spp.) nisqaqa Piruwpi wiñaq hampi yuram.
John Bardeen
20px|Nobel Suñay 1956 Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi: William Shockley wan Walter Brattain.
Paul Dirac
Taytan: Dirac, Maman:. Ñawpa warmi: Magrit Wigner.
Alma mater: Cambridge Yachay Sunturnin wan Florida Yachay Sunturnin.
John Bardeen
20px|Nobel Suñay 1972 Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi: Leon N Cooper wan John Robert Schrieffer.
Taytan: Bardeen, Maman:.
Alma mater: Wisconsin-Madison Yachay Sunturnin
Augusto Vargas
Augusto Vargas Alzamora S.J. sutiyuq runaqa (* paqarisqa Lima llaqtapi -  †  wañusqa Lima llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq hisuita, kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Limapi karqan.
Limapi Uma Hatun yaya (1989-1999)
Tayta: Eduardo Vargas O’Dowling, mama: María Luisa Alzamora Bustamante.
Pukina simi
Rimana taqi
Pukina suti rantikuna chay lawnpi simikunawan:
! Qhishwa !! Pukina !! Kallawaya !! Uru !! Aymar ! ñuqa ! qam ! pay ! ñuqayku ! ñuqanchik ! qamkuna ! paykuna
Jorge Chiarella
Jorge Enrique Chiarella Krüger sutiyuq runaqa (* paqarisqa Limaq llaqtapi  -  wañusqa Limaq llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq willay kamayuq, takichaq, qillqaq wan aranway pukllaqmi karqan.
1696
1696 wataqa Griguryanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq quyllurchawwan qallarisqa wakllanwatam).
Pukina simi
Rimana taqi
Loukotka qta (1968) Puquina, Kallawayamanata rima listakuna.
Jorge Chiarella
Taytan: Jorge Chiarella Füller, Maman: Rosa Natalia Kruger Mora. Warmi:
1695
1695 wataqa Griguryanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq atipachawwan qallarisqa chhasku watam).
Pukina simi
Rimana taqi
! Rima !! Pukina !! Kallawaya ! huk ! iskay ! kimsa ! uma ! ñawi ! maki ! warmi ! yaku
José Paz Soldán
Piruwpa Uma kamayuq (1862-1863).
1861 watamanta 1863 watakamapim Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin Rikturnin.
Piruwpa Hawa ministrunin (1845-1848, 1853-1854 wan 1862-1863). Taytan: Manuel de Paz y Paz-Soldán, Maman: Gregoria de Ureta y Araníbar. Warmikuna: María Mercedes Martínez y Orihuela / Grimanesa de Zavala y de la Puente / Jesús María de Rivero. Churinkuna: Petronila wan José Luis Paz-Soldán Martínez / José Gregorio wan María Paz-Soldán y Závala / Daniel, Elvira, María wan Víctor Paz-Soldán y Rivero.
Yachaywasi: Seminario de San Jerónimo. Alma mater: Mama Llaqtap San Aqustin Yachay Sunturnin.
Fernando Cuéllar
thumb|right|260px|Fernando Cuéllar (1945-2008) Fernando Cuéllar Ávalos sutiyuq runaqa, icha "Gato", (* paqarisqa Muqiwa  llaqtapi  - †  wañusqa Lima llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yakuywa munisipyu
Yakuywa (kastilla simipi: Yacuíba) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Hatun Chaku pruwinsyapi, Tarija suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Yakuywa llaqtam.
Kantunkuna
Kimsa kantunmi kan.
Kantun - Uma llaqta:
Runakuna
Munisipyupiqa aswanta mana indihina runakunam Qhichwa runakunapas tiyanku.
Park Geun-hye
thumb|right|280px Park Geun-hye, (Korianu simipi: 박근혜, hanja simipi: 朴槿惠, Bak Geunhye, Pak Kŭnhye) sutiyuq warmiqa, 2 ñiqin hatun puquy killapi 1952 watapi paqarisqa Daegu) llaqtapi - ). huk 🇰🇷 mama llaqta pulitiku qarqan.
2013 watamanta ñawpaq kuti Tayhan Republikapas Umalliqnin karqan.
Tayta: Park Chung-hee; Mama: Yuk Young-soo
Phapa
Phapa nisqaqa ch'ulla ruk'anayuq, iskay ruk'anayuq nisqa yura mikhuq ñuñuq uywakunap ancha rahku sillunmi.
Yakuywa munisipyu
Runakuna
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Juan Antonio Lavalleja
Juan Antonio Lavalleja y de la Torre sutiyuq runaqa (* paqarisqa Minas llaqtapi - † wañusqa Montevideo llaqtapi, Uruwayipi) huk uruwayipi awqaq pusaq wan pulitiku runam qarqan.
1853 Uruwayi triunviru qarqan.
Yachaywasi:
Minas
thumb|right|250px| Rivera cancha Minas llaqtaqa Uruwayi mama llaqtapi Lavalleja suyupi huk llaqtam. 34°22′00″S 55°14′00″O
Wiñay kawsay
1783 watamanta Villa de la Concepción de las Minas. Rafael Pérez del Puerto.
Taruka rinri
Taruka rinri icha Taruka ninri (genus Hieracium) nisqakunaqa huk yura rikch'anam, ch'antasqa tuktuyuq rikch'aq aylluman kapuq.
Minas
Runakuna
2011 watapi runa yupaikamaqa 45,638 runayuqmi kachkan.
1699
1699 wataqa Griguryanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq intichawwan qallarisqa chhasku watam).
Kim Hwang-sik
Kim Hwang-sik, (Kuryu simipi: 김황식, hanja simipi: 金滉植) sutiyuq runaqa, ( paqarisqa Jangseong) llaqtapi - ). huk 🇰🇷 mama llaqta pulitiku qarqan.
2010 watamanta 2013 watakama ñawpaq kuti Tayhan Republikapas Uma kamayuqnin karqan.
Tayta:
Ñawpaq warmi: Churinkuna:
Qillqaqkuna
Kastilla simipi:
1698
1698 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam).
Kim Hwang-sik
Qillqaqkuna
Inlish simipi:
Oh Se-hoon
Oh Se-hoon, (Kuriya simipi: 오세훈, hanja simipi: 吳世勳) sutiyuq runaqa ( paqarisqa Seongdong-gu, Siul llaqtapi - ). 🇰🇷 mama llaqta taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
2006 watamanta 2011 watakama ñawpaq kuti Siulpas kurakanin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Song Hyeon-ok Churinkuna: (2) Oh Joo-won wan Oh Seung-won
Die Welt
right|250px| thumb|right|250px|Die Welt mit'awa Die Welt, huk 🇩🇪 mama llaqtayuq mit'awa.
Wiñay kawsay
Hamburg llaqtapi kamasqa. Axel Springer.
Kuyuq rikch'a
thumb|right|300px|Tiksimuyuntinpi mama llaqtap widiyu istandarninkuna. {{legend|#70ff70| [[NTSC}} {{legend|yellow| PAL icha PAL-man hukchasqa}} {{legend|orange| SECAM}} {{legend|#9fdba4| mana riqsisqa}}]] Kuyuq rikch'a, kuyuq-rikch'a, Kuyuq rikch'a waqaychana allwiya icha Wiryu (video) nisqaqa pinchikillawan rikch'akunata pilikulapi hina apamuna - karurikunapi -, waqaychanapas - rikch'a waqaychana sintapi, ñit'isqa ñawra phirurukunapi.
Pukara (Quchapampa)
Pukara (kastilla simipi: Pucara) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Quchapampa suyupi, Killaqullu pruwinsyapi, Killaqullu munisipyupi, Killaqullu kantunpi.
Francisco Lombardi
right|thumb|260px| Francisco Lombardi Francisco José Lombardi Oyarzu sutiyuq runaqa ( watapi paqarisqa Taqna llaqtapi - ) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq runam.
Taytan: Francisco Lombardi, Maman: María Oyarzu. Warmi: Giovanna Pollarolo. Churinkuna: Joanna Lombardi wan Diego Lombardi.
Yachaywasi: Colegio Nacional Coronel Bolognesi (Taqna) wan Colegio de la Inmaculada (Limaq).
1701
1701 wataqa Griguryanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam).
1703
1703 wataqa Griguryanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam).
1702
1702 wataqa Griguryanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq illapachawwan qallarisqa chhasku watam).
Chakmay
Chakmay icha Chaqmay nisqawan sallqa pacha allpata ñawpaq kutim yapunchik, chakrata ruranapaq.
Chico Buarque
thumb|right|270px|Chico Buarque. Francisco Buarque de Hollanda icha Chico Buarque sutiyuq runaqa (  paqarisqa Rio de Janeiro llaqtapi  - ) huk 🇧🇷 mama llaqtap wiyulin waqachiq wan musika takichaqmi karqan.
Tayta: Sérgio Buarque de Hollanda; Maman: Maria Amélia Buarque de Hollanda Warmi: Marietaa Severo (1966-1999).
Diskukuna
thumb|220px|Chico Buarque, en concierto.
Bild
right|250px| thumb|right|250px|Bing mit'awa Bild , huk 🇩🇪 mama llaqtayuq mit'awa.
Wiñay kawsay
Hamburg llaqtapi kamasqa 1952 watapi. Axel Springer.
1704
1704 wataqa Griguryanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq k'uychichawwan qallarisqa wakllanwatam).
Emilio Lafferranderie
Emilio Lafferranderie Lescano sutiyuq runaqa, icha El Veco (* paqarisqa Minas llaqtapi - †  wañusqa Limaq llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kurku kallpanchay willay kamayuqmi qarqan.
Warmiː. Churinkunaː
Siqsiy
Siqsiy, chinchaysuyupi shiqshiy nisqaqa qarapi nanaymi, chaywan runa (icha uywa) aspikunmi.
Uyarina
thumb|right|200px|Uma uyarina rikchacha|200x200px|Mana yawrikayuq ninri uyarina rikchacha|200x200px|Ninri uyarina Achka chawpinniyuq Uyarina (awrikular, auriculares) nisqaqa waqaychasqa ruqyaymanta paqarimuq hukchakuq pinchikilla puriyta ruqyaymanmi t'ikran, ichataq manam sinchichu, asllatam ruqyaq, rinri sispa uyarina.
Chengdu
thumb|right|290px|Chengdu (Sichuan)
Chengdu ( chun simipi: 成都, phinyimpi: Chéngdū, machu: Chengtu), Chunwa llaqtap, Sichuan pruwinsya uma llaqtanmi.
Pulitika Rakyi
thumb|left|280px|Pulitika Rakiy - Chengdu 9 distritukuna, 4 munisipyu-llaqta wan 6 cundadukuna:
Waylluy
thumb|200px|Venuspa atiynin, [[Angelo Bronzino-p llimphisqanpa rakin. Qhariqa warmita much'achkanmi.]] Waylluy nisqaqa huk qharip huk warmip anchata munanakuspa khuyanakuyninmi.
Moktar Ould Daddah
Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya (arabya simipi: مختار ولد داداه) sutiyuq runaqa (* paqarisqa Boutilimit llaqtapi -  wañusqa París llaqtapi) huk Muritanya mama llaqta taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Muritanya Umalliq (1960-1978).
Tayta:, Mama:.
Goh Kun
Goh Kun, (Kuriya simipi: 고건, hanja simipi: 高建博) sutiyuq runaqa, ( paqarisqa Keijo - ) llaqtapi - ), huk 🇰🇷  mama llaqta pulitiku qarqan.
Pawqar waray killapi 2004 watamanta aymurayi killapi 204 watakama ñawpaq kuti Tayhan Republikapas Umalliqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Qillqaqkuna
Kastilla simipi:
Runamanayupa
Allqupa chakin, Silla qawi, Runamanayupa, Runap manayupanan icha Manayupa chaylla (Desmodium molliculum) nisqaqa Piruwpi wiñaq hampi yuram.
José María Corbacho
thumb|right|260px| José María Corbacho (1785-[[1843)]] José María Sánchez-Corbacho y Abril sutiyuq runaqa (* paqarisqa Ariqipa llaqtapi -  wañusqa Limaq llaqtapi), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq harawi qillqaq, taripay amachaq wam pulitiku qarqan.
Goh Kun
Qillqaqkuna
Inlish simipi:
Umar Siiwuri ( Sívori)
Inriki Umar Siiwuri (Enrique Omar Sívori, Kasitlla simipi) (* paqarisqa San Nicolás de los Arroyos llaqtapi, Arhintina mama llaqtapi -   paqarisqa San Nicolás de los Arroyos llaqtapi, Arhintina mama llaqtapi ) huk 🇦🇷 🇮🇹 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
José María Corbacho
Yachaywasi: Seminario de San Jerónimo. Alma mater: Convictorio de San Carlos wan Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin.
Qullpapampa
Qullpapampa (kastilla simipi: Collpapampa) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Quchapampa suyupi, Killaqullu pruwinsyapi, Tikipaya munisipyupi.
Karapari munisipyu
Karapari (kastilla simipi: Caraparí) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Hatun Chaku pruwinsyapi, Tarija suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Karapari llaqtam.
Umar Siiwuri ( Sívori)
Trio Magicoː John Charles, Omar Sívori wan Giampiero Boniperti.
Karapari munisipyu
Kantunkuna
Tawa kantunmi kan.
Kantun - Uma llaqta:
Runakuna
Munisipyupiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, qhichwa, waraniyi simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Sapsi suri
Awistrus (Struthio camelus) nisqaqa ancha hatun pisqum, manam phawayta atiqchu, chakillapam puriq. Rikch'aq ayllunpi huklla rikch'aqninmi. Llapan phuruyuq uywakunamanta aswan hatunmi. Afrikapi kawsan. Chakisapataq, chankasapataq, kunkasapataq. Hatun chakiwanmi utqhayllapuni p'itan (74-chá km/u).
Awistrusqa yurakunatam aswanta mikhun, hinallataq, palamakunatam.
Qhaya-qhaya
Qhaya-qhaya icha qhaya qhaya (Solanum americanum) nisqaqa Piruwpi wiñaq hampi yuram.
Mama Llaqtap San Aqustin Yachay Sunturnin
thumb|right|200px|Mama Llaqtap San Agustín Yachay Sunturnin. Mama Llaqtap San Aqustín Yachay Sunturnin (kastilla simipi: Universidad Nacional de San Aqustín, UNSA) nisqaqa Piruwpi, Ariqipa llaqtapi huk yachay sunturmi.
Juan Camilo Mouriño
Juan Camilo Mouriño Terrazo (* paqarisqa Madrid llaqtapi, Ispaña - †  wañusqa Mishiku llaqtapi) sutiyuq runaqa huk mishiku runa pulitiku, ikunumista runam, umalliq ranti.
Mama Llaqtap San Aqustin Yachay Sunturnin
Wiñay kawsay
Riyal wan Puntifisya "Intra Claustra" Yachay Sunturnintaqa Kliminti XI sutiyuq Tayta Papam wan Wilipi V Qhapqaq kamarirqan. Chayrayku mi kachkan. Mama Llaqtap San Aqustín Yachay Sunturnintaqa
Juan Camilo Mouriño
Tayta: Carlos Mouriño Atanes; Mama: Ángeles Terrazo.
Frederick Soddy
rikchacha|paña|200px| Frederick Soddy (1877-1956) Frederick Soddy (* 2 ñiqin tarpuy killapi 1877 watapi paqarisqa Eastbourne llaqtapi - † 22 ñiqin tarpuy killapi 1956 watapi wañusqa Brightone llaqtapi); Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq mama llaqtap huk Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
left|30px| Nobel Suñay 1921 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: Benjamin Soddy, Mama:.
Warmi: Winifred Beilby
Alma mater: Oxford Yachay Sunturnin
Suphullu
thumb|250px|Suphullu. Suphullu nisqaqa runap qaranpi achka q'uñiymanta, rawraymanta icha nisyu llamk'aymanta, ñit'iymanta paqariq kurku puriqllawan hunt'asqa phukpu hinam, nanaysapa t'uqyayta atiq.
1705
1705 wataqa Griguryanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq killachawwan qallarisqa chhasku watam).
Roberto Carlos (takiq)
thumb|right|270px|Roberto Carlos, 2009. thumb|right|270px|Roberto Carlos, 70's. Roberto Carlos Braga icha Roberto Carlos sutiyuq runaqa (  paqarisqa Cachoeiro de Itapemirim llaqtapi  - ) huk 🇧🇷 mama llaqtap takiq wan musika takichaqmi karqan.
Tayta: Robertino Braga (Alegre, 27.3.1896 — 27.1.1980); Maman: Laura Moreira Braga (Mimoso do Sul, 10.4.1914 — Rio de Janeiro, 17.4.2010). Warmi: Cleonice Rossi (1968-1990). Churinkuna: Roberto Carlos Segundo "Segundinho", icha Dudu Braga (1969) wan Luciana (1971)
Yana rayan
Yana rayan (Sambucus nigra) nisqaqa huk rikch'aq rayanmi, thansam, hampi yuram. Yuraq tuktunmi, yana rurunmi.
1707
1707 wataqa Griguryanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam).
1708
1708 wataqa Griguryanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq illapachawwan qallarisqa wakllanwatam).
Jan Sterling
290px|thumb|Jan Sterling ([[1953).]] Jane Sterling Adriance sutiyuq warmiqa, icha Jan Sterling (chiqap)  (*  paqarisqa New York llaqtapi -  wañusqa Los Angeles llaqtapi), huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan.
Qusankuna: John Merivale (1941-1948) / Paul Douglas (1950-1959). Churinkuna: (2).
Taiyuan
thumb|right|290px| Shanxi Istadyu
thumb|right|290px|Taiyuan (Shanxi)
Hajji Alejandro
Taytan: ; Maman:. Warmiː Rio Díaz (†). Churinkunaː Ali wan Rachel Alejandro.
Taiyuan
Tayyuwan (Taiyuan, Kastilla simipi) ( chun simipi: 太原, phinyimpi: Tàiyuán, machu: Jinyang), Chunwa llaqtap, Shanxi pruwinsya uma llaqtanmi.
Llaqta pusana rakiy
thumb|left|280px|Pulitika Rakiy - Taiyuan suqta (6) listritukuna, huk(1) munisipyu-llaqta wan kimsa(3) kunyayukuna:
Miguel Irízar
Miguel Irízar Campos C.P. , sutiyuq runaqa (* paqarisqa Ormáiztegui llaqtapi -  †  wañusqa Deusto llaqtapi) huk 🇪🇸 mama llaqtayuq kathuliku Taytakura wan Hatun yaya qarqan.
Kallaw Hatun yaya (1995-2011).
1706
1706 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq atipachawwan qallarisqa chhasku watam).
Erich Maria Remarque
thumb|right|250px|Erich Maria Remarque (1898-1970) right|200px| Erich Paul Remark sutiyuq runaqa, icha Erich Maria Remarque (* paqarisqa Osnabrück llaqtapi -  wañusqa Locarno llaqtapi) huk 🇩🇪 mama llaqtayuq qillqaq wan willay kamayuqmi qarqan.
Taytan: Peter Franz Remark (14.VI.1867 paqarisqa), Maman: Anna Maria Stallknecht. Warmikunaː Ilse Jutta Zambona (1925-1930) / Paulette Goddard (1958) /	Marlene Dietrich (1931- 1934). Churinkunaː
Alwatrus
Alwatrus icha Albatros (familia Diomedeidae) nisqakunaqa huk ancha allinta phawaq, ancha karu phawayta atiq pisqukunam, challwa, umachaki mikhuq, chalakunapi q'isachaq. Huk rikch'aqninkunaqa lliw phawaq uywakunamanta aswan suni rapra mast'ariyniyuqmi, 3,6 mitrukama.
1709
1709 wataqa Griguryanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam).
Ulla Ulla mama llaqta fauna risirwa
Ulla Ulla mama llaqta fauna risirwa (kastilla simipi: Reserva Nacional de Fauna Ulla Ulla) nisqaqa, kamasqa 1972 watapi, huk amachasqa sallqa suyum karqan, Buliwyapi, Franz Tamayo pruwinsyapi, kunanmi Apulupampa sallqa pacha suyu uhupiqa.
T'ikasapa phawka
T'ikasapa phawka icha Phawka chaylla (Flourensia polycephala) nisqaqa Piruwpi wiñaq hampi yuram, rikch'aq phawkam.
1710
1710 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq intichawwan qallarisqa chhasku watam).
Sirpita
Sirpita (kastilla simipi: Sirpita) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Quchapampa suyupi, Killaqullu pruwinsyapi, Tikipaya munisipyupi.
Carlos Enciso
Carlos David Enciso Pérez Palma sutiyuq runaqa, icha Carlos Enciso (* 1947 watapi paqarisqa Limaq llaqtapi - † wañusqa Limaq llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq kurku kallpanchay willay kamayuqmi qarqan. 2019 Kurunawirus unquyuq.
Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin.
Klaus Wowereit
Klaus Wowereit sutiyuq runaqa ( paqarisqa Berlin llaqtapi - ). 🇩🇪 mama llaqta taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
Tayta: ; Mama:
Parija: Jörn Kubicki.
Puna yawar ch'unqa
Puna yawar ch'unqa, Altu yawar ch'unqa, Q'illu t'ika yawar ch'unqa icha Ch'iñi sapay warmi (Oenothera multicaulis) nisqaqa Antikunapi wiñaq quram, q'illu tuktuyuq yawar ch'unqam, hampi yuram.
Fritz Pregl
rikchacha|paña|200px| Fritz Pregl (1869-1930) Fritz Pregl (* 3 ñiqin tarpuy killapi 1869 watapi paqarisqa Ljubljana llaqtapi - † 13 ñiqin qhapaq raymi killapi 1930 watapi wañusqa Graz llaqtapi); Awstiriya mama llaqtap huk Hampikamayuq wan Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
left|30px| Nobel Suñay 1923 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: Fritz Pregl, Mama:.
Warmi:
Bastian Schweinsteiger
Bastian Schweinsteiger sutiyuq runaqa (* paqarisqa Kolbermoor bei Rosenheim llaqtapi) huk 🇩🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Hawa t'inkikuna
.
Villamontes munisipyu
Villamontes munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Villamontes) nisqaqa kimsa ñiqin munisipyu Hatun Chaku pruwinsyapi, Tarija suyupi, Buliwya mama llaqtapi, Pilkumayu patanpi. Uma llaqtanqa Villamontes llaqtam.
Kulina runa
Kulina, Culina, Kulino, Kulyna, Kurina, Kollina, Madija icha Madihá (autodenominación: Madija) nisqakunaqa Brasilpi, Amarumayu suyupi, Aqri suyupipas, Piruw mama llaqtapipas, Ukayali suyupi, Purus pruwinsyapi, tiyaq runa llaqtam, arawak rimaykunaman kapuq kulina simita rimaq.
Brasilpi
Brasilpiqa 865-chá Kulina runa tiyan.
Waripampa (Hunin)
Waripampa (kastilla simipi: Huaribamba) nisqaqa huk llaqtam, Piruwpi, Hunin suyupi, Shawsha pruwinsyapi, Waripampa distritup uma llaqtanmi.
Villamontes munisipyu
Kantunkuna
Huk kantunmi kan.
Runakuna
Munisipyupiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Jean Sibelius
thumb|right|270px|Jean Sibelius. right|270px|Jean Sibelius silq'uynin. thumb|right|270px|Jean Sibelius, 1891. Johan Julius Christian Sibelius icha Jean Sibelius sutiyuq runaqa (  paqarisqa Hämeenlinna llaqtapi  - †  wañusqa Järvenpää  llaqtapi) huk 🇫🇮 mama llaqtap wiyulin waqachiq wan musika takichaqmi karqan.
Villamontes munisipyu
Runakuna
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Jean Sibelius
Tayta: Christian Gustaf Sibelius; Maman: Maria Charlotta Borg Warmi: Aino Järnefelt (1871-1969). Churinkuna: Heidi Blomstedt.
Villamontes munisipyu
Simikuna
Munisipyupiqa kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku.
1712
wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq atipachawwan qallarisqa wakllanwatam).
Sanu-sanu
Sanu-sanu, Pampa pinku-pinku icha Pinku-pinku chaylla (Ephedra rupestris Benth.) nisqaqa Antikunapi wiñaq rikch'aq pinku-pinkum, hampi yuram.
Francis Aston
rikchacha|paña|200px| Francis W. Aston (1877-1945) Francis William Aston (* 1 ñiqin tarpuy killapi 1877 watapi paqarisqa Harborne llaqtapi - † 20 ñiqin ayamarq'a killapi 1945 watapi wañusqa London llaqtapi); Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq mama llaqtap huk Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
Han Seung-soo
Han Seung-soo, (Kuryu simipi: 한승수) sutiyuq runaqa, ( paqarisqa Gangwon llaqtapi -  ). huk 🇰🇷 mama llaqta musikuq wan pulitiku qarqan.
Francis Aston
left|30px| Nobel Suñay 1922 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Han Seung-soo
2008 watamanta 2009 watakama ñawpaq kuti Tayhan Republikapas Uma kamayuqnin karqan.
Tayta:
Francis Aston
Tayta: William Aston, Mama: Fanny Charlotte Hollis.
Han Seung-soo
Ñawpaq warmi: Churinkuna:
Francis Aston
Warmi: Winifred Beilby
Han Seung-soo
Qillqaqkuna
Kastilla simipi:
Luis Sánchez Cerro
thumb|200px|Luis Miguel Sánchez Cerro Luis Miguel Sánchez Cerro  sutiyuq runaqa (*12 ñiqin chakra yapuy killapi 1889 paqarisqa Piwra llaqtapi - †30 ñiqin ayriway killapi 1933 wañusqa Lima llaqtapi) huk piruwanu awqaq pusaqmi, kawpaqpas karqan.
Han Seung-soo
Qillqaqkuna
Inlish simipi:
Francis Aston
Alma mater: Birmingham Yachay Sunturnin
Kunming
thumb|right|290px|Kunming (Yunnan)
Kunming ( chun simipi: 昆明, phinyimpi: Kūnmíng), Chunwa llaqtap, Yunnan pruwinsya uma llaqtanmi.
Luis Sánchez Cerro
Tayta: Antonio Sánchez Mama: Rosa Cerro
Lupita Ferrer
Yolanda Guadalupe Ferrer Fuenmayor sutiyuq warmiqa, icha Lupita Ferrer (* paqarisqa Marakaypu llaqtapi  -  ) huk 🇻🇪 mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.
Taytan: Ferrer, Mamanː Fuenmayor.
Luis Sánchez Cerro
27 ñiqin chakra yapuy killapi 1930 p'unchawpis huk awqaq pusaqkunawan Augusto B. Leguía sutiyuq Piruwpa umalliqninta wamink'a maqaypi kamachinamanta qarqurqan. Allpa wira ruruchina, huk hatun ruruchinakunatam llaqtarirqan.
Makara
Makara (kastilla simipi: Macará) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Loja markapi, huk llaqtam, Makara kitip uma llaqtanmi.
P'allqamayu llaqta
P'allqamayu (kastilla simipi: Palcamayo) nisqaqa huk llaqtam, Piruwpi, Hunin suyupi, Tarma pruwinsyapi, P'allqamayu distritup uma llaqtanmi.
1711
1711 wataqa Griguryanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq killachawwan qallarisqa chhasku watam).
1714
1714 wataqa Griguryanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam).
Tokyo Yachay Sunturnin
thumb|right|280px| Tokyo Yachay Sunturnin thumb|right|150px Tokyo Yachay Sunturnin (nihun simipi: 京都大学東京大学 Tōkyō Daigaku?, 東大 Tōdai), i; kastilla simipi: Universidad de Tokio) nisqaqa Yachay sunturmi, Tokio llaqta.
Wiñay kawsay
Tokyo Hatun Yachay Sunturnintaqa 1877 watapi.
Hupayllay
Hupayllay manaqa Wankichay huk imatapas qhawa qhawaykur qaspinchik, ima raprapi, payniraqllata.
Arturo Corcuera
Qillqasqankuna
Tantanakuna
Hangzhou
thumb|right|290px|Hangzhou (Zhejiang)
Hangzhou ( chun simipi: 杭州, phinyimpi: Hángzhōu, machu: Hangchow), Chunwa llaqtap, Zhejiang pruwinsya uma llaqtanmi.
Pulitika Rakyi
thumb|left|280px|Pulitika Rakiy - Hangzhou 8 distritukuna, 3 munisipyu-llaqta wan 2 cundadukuna:
1715
1715 wataqa Griguryanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam).
1717
1717 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq atipachawwan qallarisqa chhasku watam).
Carlos Tovar
Carlos Tovar Venegas sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Chankay llaqtapi - †  wañusqa Chankay llaqtapi),  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aq wan pukllaykamachiqmi qarqan.
Taytan: ; Maman:.
Chunka isqun
Chunka isqunqam huk yupay (19) payqa wari yupam, chunka puwaq (18)ta qatillan,  ishskay chunka (20)ta ñawparin.
Phuña
Kaymi huk rikch'aqninkuna:
Kyōto Yachay Sunturnin
Wiñay kawsay
Kyōto Hatun Yachay Sunturnintaqa 1897 watapi.
Amawaka runa
Brasilpi
Brasilpi 220-chá runa Aqri suyupi Yuruá mayup patanpi aswanta kawsan.
Piruwpi
Paykunaqa kay mayukuna ñiqpi tiyanku: Mapuya mayu, Curanja mayu, Sipawa mayu, Inuya mayu,  Yuruá mayu.
1713
1713 wataqa Griguryanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq illapachawwan qallarisqa chhasku watam).
Sankurima
Sankurima (genus Espeletia) nisqakunaqa huk ch'antasqa tuktuyuq yurakunam, chincha Antikunap hallkan nisqapi wiñaq.
Eberhard Diepgen
thumb|right|300px|Eberhard Diepgen
Eberhard Diepgen sutiyuq runaqa ( paqarisqa Berlin llaqtapi - ). 🇩🇪 mama llaqta taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1991 watamanta 2001 watakama wan 1984 watamanta 1989 watakama ñawpaq kuti Berlinpas kurakanin karqan.
Tayta: ; Mama:
Qallaqchullpa
Qallaqchullpa (kastilla simipi: Callajchullpa) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Quchapampa suyupi, Killaqullu pruwinsyapi, Tikipaya munisipyupi.
Momoko Kōchi
thumb|right|260px|Momoko Kōchi (1932-1998) Momoko Kōchi (nihun simipiː 河内 桃子 Kōchi Momoko) sutiyuq warmiqa ( * paqarisqa Taitō llaqtapi -  wañusqa Shibuya llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.
Taytanː Nobuhiro Ōkōchi. Qusanː Sadataka Hisamatsu (1961-1998). Churiː Emiko Hisamatsu.
Nagoya Yachay Sunturnin
thumb|right|280px| Nagoya Yachay Sunturnin right|200px Nagoya Yachay Sunturnin (nihun simipi: 名古屋大学 Nagoya daigaku?), Meidai (名大?), ; kastilla simipi: Universidad de Nagoya) nisqaqa  Yachay sunturmi, Nagoya llaqta.
Wiñay kawsay
Nagoya Hatun Yachay Sunturnintaqa 1939 watapi.
1716
1716 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq intichawwan qallarisqa wakllanwatam).
1718
1718 wataqa Griguryanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam).
Uriondo munisipyu
Uriondo munisispyu (kastilla simipi: Municipio Uriondo) nisqaqa huk ñiqin munisipyu José María Avilés pruwinsyapi, Tarija suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Uriondo llaqtam.
Kantunkuna
Kimsa kantunmi kan.
Runakuna
Munisipyupiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Waylla qata
thumb|200px|Waylla qata, [[Takana runakuna, Buliwyapi.]] thumb|200px|right|[[Machu Pikchupi musuq waylla qatayuq rumi wasikuna, pata-pata hawapi.]] thumb|200px|right|[[Machu Pikchupi musuq waylla qatayuq rumi wasi, pata-pata hawapi.]] thumb|200px|right|Waylla qata, [[Sankay mama llaqta parkipi, Ikwadurpi.]] Waylla qata nisqaqa sinchi ch'aki qachumanta - ichhumanta, irumanta, chilliwamanta - rurasqa wasi qatam. Wasi waylla qatachaytaqa wayllay ninchikmi.
Waylla qatataqa k'ullu chakakuqkunam, q'iru k'aspikunam apanmi.
Inkakuna tukuy hatun rumi wasinkunatapas wayllaqsi karqan. Hinallataqmi kunankamapas ayllu llaqtachakunapi wayllanku, ichataq kay pacha musuqyaptinmi chay wayllayqa pisi-pisiyachkan.
Nivardo Carrillo
Nivardo Carrillo sutiyuq runaqa (* paqarisqa Chumpiwillka pruwinsyapi -  ) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq takiq wan kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Warmi:
Churinkuna:
1720
1720 wataqa Griguryanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq ch'askachawwan qallarisqa wakllanwatam).
Uquriña
Uquriña (kastilla simipi: Ucureña) nisqaqa Buliwya suyupi huk llaqtam, Quchapampa suyupi, Klisa pruwinsyapi, Klisa munisipyupi.
Numatsiqinqa
Numatsiqinqa (Nomatsiguenga, autodenominación: Matsiguenga, Atiri) nisqakunaqa Piruwpi, Hunin suyupi, Satipu pruwinsyapi, Masamari distritupi, Pangoa distritupi, Satipu distritupipas tiyaq runa llaqtam, arawaka simita rimaq.
1719
1719 wataqa Griguryanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq illapachawwan qallarisqa chhasku watam).
Numatsiqinqa
Tiyay
Paykunaqa 11 ayllu llaqtapi tiyanku.
Parutani
Parutani (Parotani) nisqaqa Buliwya suyupi huk llaqtam, Quchapampa suyupi, Killaqullu pruwinsyapi, Sipi Sipi munisipyupi.
Marco Antonio Corcuera
thumb|right|250px| Marco Antonio Corcuera (1917-2009) Marco Antonio Corcuera Díaz sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Quntumasa llaqtapi -  wañusqa Truhillu llaqtapi  ) huk Piruw mama llaqtayuq qillqaqsi karqan.
Tayta: Oscar E. Corcuera Florián, mama: Teodosia Díaz Alfaro.
Qillqasqankuna
miniaturadeimagen|derecha|Dedicatorias a Marco Antonio Corcuera
Sócrates
Sócrates Brasileiro Sampaio de Souza Vieira de Oliveira icha Doutor Sócrates, Doutor, Magrão icha Sócrates chaylla ( paqarisqa Belém llaqtapi -  †  wañusqa São Paulo llaqtapi) huk 🇧🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Ariqipa suyupi rimaykuna
Ariqipa suyu
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Katakucha
Katakucha (kastilla qillqaypi: Catacocha) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Loja markapi huk llaqtam, Paltas kitip uma llaqtanmi.
Heidelberg Yachay Sunturnin
thumb|right|280px| Heidelberg Yachay Sunturnin thumb|right|150px Heidelberg Yachay Sunturnin (alimanya simipi: Ruprecht-Karls-Universität Heidelberg; kastilla simipi: Universidad Ruprecht Karl de Heidelberg, icha Universidad de Heidelberg) nisqaqa 🇩🇪 Yachay sunturmi, Heidelberg llaqta.
Wiñay kawsay
Heidelberg Hatun Yachay Sunturnintaqa.
Karl Friedrich Schinkel
thumb|right|250px|Karl Friedrich Schinkel (1781-1841) Karl Friedrich Schinkel sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Neuruppin llaqtapi - †  wañusqa Berlin llaqtapi), huk 🇩🇪 mama llaqtayuq wasichay kamayuq (arkitiktu) wan llimphiqmi qarqan.
Taytanː Johann Cuno Christian Schinkel; Mamanː Dorothea Schinkel.
Usqhullu
Usqhullu icha Usqu misi (Leopardus colocolo) nisqaqa huk aycha uquq ñuñuq, aycha mikhuq uywam.
Chupasapa chawkatu
Chupasapa chawkatu (Mimus longicaudatus) nisqaqa Piruwpa qunti yunkanpi kawsaq chawkatu pisqum. Huk pisqukunap takinankunatam qatichikun.
Walter Momper
thumb|left|Walter Momper (2014) thumb|right|Walter Momper thumb|DDR Ministerrat nisqap umalliqnin [[Hans Modrow, BRD kansillir (Bundeskanzler) Helmut Kohl, Kunti Berlinpa Hatun Kurakan Walter Momper, qhipaqninkupi (Kohl, Momperpa chawpinpi) Anti Berlinpa Hatun Kurakan Erhard Krack, Brandenburg Punku (Brandenburger Tor) kichasqa kaptinña, .]] Walter Momper sutiyuq runaqa ( paqarisqa Sulingen llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtayuq pulitikum.
1989 watamanta 1991 watakama Berlinpa kurakanmi karqan.
Traian Băsescu
Traian Băsescu sutiyuq runaqa (* paqarisqa Basarabi llaqtapi - ) huk Rumanya mama llaqtayuq allwya kamayuquqmi wan pulitiku kawpaqpas karqan.
Warmi: Maria Băsescu.
Andrés Rodríguez
1989 watamanta 1993 watakamaqa kuti Parawayip umalliqninmi.
Taytan: Andrés Rodríguez; Maman: Pedotti.
Warmikuna: Nélida Reig Castellanos. Churinkuna:.
Chamikuru
Chamikuru icha Chamicuro nisqakunaqa Piruwpi, Luritu suyupi, Hanaq Amarumayu pruwinsyapi, Lagunas distritupi, Wallaqa mayup patanpi, tiyaq runa llaqtam, arawaka simita rimaq.
Tantanakuykuna
mana
Pablo Amaringo
Pablo César Amaringo Shuña sutipaq runaqa, (* 1938 paqarisqa Puerto Libertad, Piruwpi - † wañusqa Piruw), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq llimphiqmi qarqan.
Taytan: Amaringo; Maman: Shuña. Warmi:.
T'ipki
thumb|T'ipki. T'ipki icha T'upu nisqaqa iskay icha achka p'acha rakikunata t'uksispa huñunapaq yawri hina irramintacham, asirumanta icha huk q'illaymanta rurasqa. Mana yawri hinaqa, t'ipki hutk'unnaqmi.
1721
1721 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq intichawwan qallarisqa chhasku watam).
1722
1722 wataqa Griguryanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq killachawwan qallarisqa chhasku watam).
Yunchara munisipyu
Yunchara munisipyu (kastilla simipi: Municipio Yunchará) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, José María Avilés pruwinsyapi, Tarija suyupi. Uma llaqtanqa Yunchara llaqtam.
Runakuna
Munisipyupiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
1724
1724 wataqa Griguryanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq quyllurchawwan qallarisqa wakllanwatam).
Chincha chawkatu
Chincha chawkatu (Mimus polyglottos) nisqaqa Chinchay Awya Yalapi, Mishikupipas kawsaq chawkatu pisqum. Huk pisqukunap takinankunatam qatichikun.
Huertas distritu
Huertas distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Huertas) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Shawsha pruwinsyapi, Hunin suyupi. Uma llaqtanqa Huertas llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
1723
1723 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq atipachawwan qallarisqa chhasku watam).