cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Santo Domingo llaqta
Santo Domingo (kastilla simipi: Santo Domingo de Guzmán) llaqtaqa Duminikana mama llaqtap uma llaqtanmi. Santo Domingo 2 253 437 runakunam kawsachkanku (2006).
Muñgul simi
Muñkul simi (, Monggol kele) nisqaqa Mungulsuyup rimayninmi. Pichqa hunumanta aswan rimaqninmi kan.
Colonia
Colonia nisqaqa kaykunatam niyta munan: huk llaqtakunap sutin: Kastilla simipitaq kaykunatapas niyta munanmi:
Terengganu suyu
Wiñay kawsay
Terengganu suyu p'unchaw kamasqa.
Allpa saywachi
4°45′ C 103°0′ A
Pulitika rakiy
Terengganu suyu: 8 distritukuna:
Runakuna
1 210 500 runakuna.
Wikipidiya:Topónimos
Kayqa Wikipidiya:Llaqta sutikuna p'anqamanta kastilla simiman t'ikrasqam.
Convenciones de títulos - Topónimos
Cecilia Chacón
thumb|right|270px| Legisladora Cecilia Chacón Cecilia Isabel Chacón De Verttori sutiyuq warmiqa (* paqarisqa Chiklayu llaqtapi -  ), huk 🇵🇪 mama llaqtap pulitiku warmimpas.
Alianza por el Futuro, Alberto Fujimori partidupi wankurisqa kaspa, 2006 watapi Piruwpa Kunrisunman akllasqa karqan.
Fuerza 2011, Keiko Fujimori partidupi wankurisqa kaspa, 2011 watapi Piruwpa Kunrisunman akllasqa karqan.
Fuerza Popular, Keiko Fujimori partidupi wankurisqa kaspa, 2016 watapi Piruwpa Kunrisunman akllasqa karqan.
Yachay wasi: Reina de los Ángeles
Alma mater: Ricardo Palma Yachay Suntur
Selangor suyu
Selangor suyu nisqaqa (kastilla simipi: Estado de Selangor), huk 🇲🇾 mama llaqtayuq suyum. Uma llaqtanqa Shah Alam llaqtam.
Wiñay kawsay
Selangor suyu p'unchaw kamasqa.
Pulitika rakiy
Selangor suyu: 9 distritukuna:
Runakuna
6 448 400 runakuna.
Qayna distritu
Qayna distritu (kastilla simipi: Distrito de Cayna) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Wanuku suyupi, Ampu pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Qayna llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Celal Bayar
thumb|right|250px| Celal Bayar (1883-1986) right|200px| Mahmut Celal Bayar  sutiyuq runaqa (* paqarisqa Gemlik llaqtapi -  wañusqa Istanbul llaqtapi), 🇹🇷 mama llaqtayuq pulitikumi.
1950 watamanta 1960 watakama kuti Turkiyapa Umalliqnin qarqan.
Taytan: ; Maman:   Ñawpaq warmi: Reşide Bayar. Churinkuna (3).
Juan Rulfo
Juan Nepomuceno Carlos Pérez Rulfo Vizcaíno sutiyuq runaqa icha "Juan Rulfo" ( Huwan Rulhu Runa Simipi) (* paqarisqa Sayulapi -  wañusqa Mishiku llaqta) Mishiku mama llaqtayuq qillqaq runam, kastilla simipi qillqaqmi.
Tayta: Rulfo; Mama: Vizcaíno.
Warmikuna: Clara Angelina Aparicio Reyes Wawakuna: (Claudia Berenice, Juan Francisco, Juan Pablo wan Juan Carlos)
28
28 wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Toshiro Mifune
thumb|right|260px|Toshiro Mifune (1920-1997) Toshiro Mifune sutiyuq runaqa ( * paqarisqa Qingdao llaqtapi -  wañusqa Mitaka llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq runam qarqan.
28
Wañusqakuna
20er
Toshiro Mifune
Warmi: Sachiko Yoshimine. Churinkuna: Shiro (1950),  Takeshi (1952) wan Mika (1982).
27
27 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Manuel Puig
right|270px| Manuel Puig [[silq'uynin]]. Juan Manuel Puig Delledonne  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa General Villegas llaqtapi -  wañusqa Cuernavaca llaqtapi), 🇦🇷 mama llaqtap qillqaqmi yachaqpas karqan.
Tayta: Baldomero Puig ; Mama:  María Elena Delledonne
Kuala Lumpur
right|thumb|260px|Kuala Lumpur, Malasya. Kuala Lumpur ( malayo jawi: كوالا لومڤور; chun: 吉隆坡, pinyin: Jílóngpō, Yale cantones: Gātlùngbō; tamil: கோலாலம்பூர், tr.: Kōlālampūr) llaqtaqa 🇲🇾 mama llaqtap uma llaqtanmi.
Allpa saywachi
3°08′52″ C 101°41′43″ A
Runakuna
Kuala Lumpur 7 590 566 runam kawsachkanku.
Luis Galarreta
thumb|right|270px| Legislador Luis Galarreta Luis Fernando Galarreta Velarde sutiyuq runaqa (* paqarisqa Lima llaqtapi -  ), huk 🇵🇪 mama llaqtap taripay amachaq wan pulitiku Qharimpas.
Fuerza Popular, Keiko Fujimori partidupi wankurisqa kaspa, 2016 watapi Piruwpa Kunrisunman akllasqa karqan.
Alianza Unidad Nacional partidupi wankurisqa kaspa, 2006 watapi Piruwpa Kunrisunman akllasqa karqan.
Yachay wasi: CEP James Monroe
Alma mater: San Martín de Porres Yachay Suntur
Cemal Gürsel
thumb|right|350px| Cemal Gürsel (1895-1966) right|200px| Cemal Gürsel sutiyuq runaqa (* paqarisqa Erzurum llaqtapi -  wañusqa Ankara llaqtapi), 🇹🇷 mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitikumi.
1960 watamanta 1966 watakama kuti Turkiyapa Umalliqnin qarqan.
Taytan: ; Maman:   Ñawpaq warmi: Melahat Gürsel. Churi: (1) Özdemir.
Q'umirqucha
Q'umirqucha (kastilla simipi: Laguna Verde) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk qucham, P'utuqsi suyupi, Urin Lipis pruwinsyapi, Hatun Qitina kantunpi.
María Parado de Bellido
thumb|right|260px| Maria Prado de Bellido (1777-1822) María Parado de Bellido sutiyuq warmiqa (*5 ñiqin anta situwa killapi 1777 watapi paqarisqa Wamanqa llaqtapi - 27 ñiqin pawqar waray killapi 1822 watapi wañusqa Ayakuchu llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq qhichwa ankallis qarqan.
Bactrocera connexa
Bactrocera connexa nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
María Parado de Bellido
Piruw mama llaqtapi Ispaña kamachiyta 1822 watapi ankallikurqan.
Bactrocera connexa
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1982 por Hardy.
María Parado de Bellido
Taytan: Fernando Parado; Maman: Jacinta Jayo Qusan: Mariano Bellido. Wawakuna: 7 (Gregoria, Andrea, Mariano, Tomás, María, Leandra wan Bartola).
Sach'a-sach'amanta Qillqa (kuyuchisqa siq'isqa)
Sach'a-sach'amanta Qillqa (inlish simipi: The Jungle Book, kastilla simipi: El libro de la selva) nisqaqa 1967 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam, 1894 watamanta Sach'a-sach'amanta Qillqa sutiyuq kawsay rikch'amanta rurasqa. Kuyu walltay pusaqninqa Wolfgang Reithermanmi. Disney ruruchinapaqmi rurasqa.
Raleigh (North Carolina)
Raleigh (inlish simipi) llaqtaqa Hukllachasqa Amirika Suyukuna (USA) mama llaqtap aswan hatun llaqtanmi, North Carolina suyup uma llaqtan. Raleigh llaqtapiqa 405.791 runakuna (2008) tiyachkan.
29
29 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
20er
Uru Uru qucha
Uru Uru qucha (kastilla simipi: Lago Uru Uru) nisqaqa Buliwya suyupi huk qucham, Uru Uru suyupi, Pantaleón Dalence pruwinsyapi, Uru Uru pruwinsyapipas, Asanaki wallap kuntinpi.
Uywakuna
Pisqukuna:
Wiraqucha michikuna
Wiraqucha michikuna (inlish simipi: The Aristocats, kastilla simipi: Los Aristogatos) nisqaqa 1970 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Wolfgang Reithermanmi. Disney ruruchinapaqmi rurasqa.
Mijeil Saakashvili
Mikheil Saakashvili (Kartulsuyu simipi: მიხეილ ნიკოლოზის ძე სააკაშვილი), sutiyuq runaqa (* paqarisqa Tbilisi  llaqtapi - ). Kartulsuyu mama llaqtapi taripay amachaq wan pulitiku.
2004 watamanta 2007 watakama wan 2008 watakama ñawpaq kuti Kartulsuyupa Umalliqnin karqan.
2000 watamanta 2001 watakama ñawpaq kuti Kartulsuyupa Chaninchaq Ministrunin karqan.
Tayta: Nikoloz Saakashvili; Mama: Giuli Alasania.
Ñawpaq warmi: Sandra E. Roelofs Churinkuna: Eduard wan Nikoloz.
Yachaywasi:
Alma mater: Kiew Yachay Suntur
Mauro Ramos
Mauro Ramos de Oliveira sutiyuq runaqa (* paqarisqa Poços de Caldas llaqtapi -  wañusqa Poços de Caldas llaqtapi ) huk 🇧🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Axura distritu
Axura distritu (kastilla simipi: Distrito de Acora) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Punu pruwinsyapi, Punu suyupi. Uma llaqtanqa Axura (Ácora) llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa wata 1823
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
30
30 wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
30er
Bactrocera consectorata
Bactrocera consectorata nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Ukumari Wawqi
Ukumari Wawqi (inlish simipi: Brother Bear, kastilla simipi: Hermano oso, Tierra de osos) nisqaqa 2003 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Aaron Blaise, Robert Walkermi. Disney ruruchinapaqmi rurasqa.
Bactrocera consectorata
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1989 por Drew.
Cortés (Unduras) suyu
Cortés suyu (kastilla simipi: Departamento de Cortés), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa San Pedro Sula.
Chanrara mach'aqway
Chanrara, Chullchu icha Kaskawil mach'aqway (genus Crotalus) niqakunaqa huk miyusapa kiruyuq mach'aqwaykunam, Awya Yalapi kawsaq. Chupanpiqa chanrarayuqmi, awqakunata manchachispa ayqichinapaq.
Cortés (Unduras) suyu
3 923 km²
Munisipyukuna
12 munisipyukuna:
Pasochoa risirwa
Pasochoa risirwa (kastilla simipi: Refugio de Vida Silvestre Pasochoa) suyuqa amachasqam kachkan, Ikwadur mama llaqtapi, Pichincha markapi, Mejía kitipi, Uyumbicho kitillipi.
Lanka distritu
Lanka distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Langa) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lima suyupi, Waruchiri pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Lanka llaqtam.
Pasochoa risirwa
Yurakuna
thumb|left|160px|[[Akurma: (Equisetum bogotense)]]
Amu
Amu nisqa runaqa mana rimayta atiq runam. Achka ruqt'u runakunaqa amupas.
Pasochoa risirwa
Ñuñuqkuna
thumb|right|160px|[[Añas: Ch'imi khuchi sinqa añas (Conepatus semistriatus)]]
Pisqukuna
thumb|right|160px|Zenaida auriculata thumb|right|160px|(Basileuterus nigrocristatus) thumb|right|160px|[[Q'inti: (Ensifera ensifera)]]
Santo Toribio distritu
Santo Toribio distritu (kastilla simipi: Distrito de Santo Toribio ) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Waylas pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Santo Toribio llaqtam.
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
Llaqta (Ayllukuna):
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Punku p'anqa: Kurku kallpanchay
left|160px right|120px Kurku kallpanchay nisqaqa (inlish simipi: sport, kastilla simipi: deporte) runap kuyuyninwan, kallpasapa rurayninwan kallpanchayninmi.
Santo Toribio distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Punku p'anqa: Kurku kallpanchay
Katiguriya: Kurku kallpanchay
<div style="display:block;border:1px solid #483d8b;vertical-align: top;width:100%;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;">
<h2 style="padding:3px; background:#483d8b; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">Qillqakuna <td width="50%">
<div style="display:block;border:1px solid ##3B5AA3;vertical-align: top;width:100%; background-color:#EEF1FF;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;">
<h2 style="padding:3px; background:#483d8b; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">Rikcha:LinkFA-star.png Artículo destacado
<div style="display:block;border:1px solid #483d8b;vertical-align: top;width:100%; background-color:#EEF1FF;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#483d8b; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px Cosas que puedes hacer
<div style="display:block;border:1px solid #483d8b;vertical-align: top;width:100%; background-color:#EEF1FF;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#483d8b; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px Ulimpiku pukllaykuna
<div style="display:block;border:1px solid #483d8b;vertical-align: top;width:100%; background-color:#EEF1FF;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#483d8b; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px ¿Sabías que...
<div style="display:block;border:1px solid #483d8b;vertical-align: top;width:100%; background-color:#EEF1FF;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#483d8b; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px Sencillo de la semana
<div style="display:block;border:1px solid #483d8b;vertical-align: top;width:100%; background-color:#EEF1FF;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#483d8b; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px Wiñay kawsay
<div style="display:block;border:1px solid #483d8b;vertical-align: top; background-color:#EEF1FF;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#483d8b; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">Otros portales
Yuan
thumb|right|200px|Huk 🇨🇳 yuan ([[p'anqa kañina).]] Yuan nisqaqa Chunwa, '元') Chunwa Runallaqta Ripuwlikapa kañinanmi.
Dollar suñayakunapi p'anqa qullqikunapipas kaymi qillqasqa:
Suyucha
Suyucha nisqaqa uchuylla suyum. Kaykunatam niyta munan:
Upa
Upa nisqaqa (QSHKS qillqaypi opa nisqapas) huk k'aminam, ama nisunchikchu. Kaykunatam niyta munanman:
Ciudad Lineal distritu
thumb|right|290px|Arturo Soria rua thumb|right|290px|Cuña Verde wan Cementerio de La Almudena
Wamp'uq
Wamp'uq nisqaqa wamp'upi llamk'aq runam, wamp'u runa pruphisyunmi. Ima puririyman wamp'u puriyta kamachiqmi.
Ciudad Lineal distritu
Ciudad Lineal distritu; (kastilla simipi: distrito de Ciudad Lineal, nisqaqa huk distritum Madridpi, Madrid suyupi, Ispaña mama llaqtapi.
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
6 barriukuna: Ventas (15.1), Pueblo Nuevo (15.2), Quintana (15.3), Concepción (15.4) San Pascual (15.5), San Juan Bautista (15.6) Colina (15.7), Atalaya (15.8), Costillares (15.9).
Wiñay kawsay
5 Inti raymi killa 1948.
Tiyawaya distritu
Tiyawaya distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Tiabaya) Ariqipa llaqtap distritun, Piruw mama llaqtapi, Ariqipa pruwinsyapi, Ariqipa suyupi. Uma llaqtanqa Tiyawaya llaqtam.
Simikuna
Distritupiqa kastilla simitam, qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Vasco da Gama
Vasco da Gama (kastilla simipi: Vasco de Gama) sutiyuq runaqa (* 1469 paqarisqa Sines llaqtapi † wañusqa Cochín llaqtapi) purtuyis hatun wamp'u pusaq, tariykuqpas karqan, Ispañap qhapaqninkunapaq wamp'uq.
Antonio Rattín
Antonio Ubaldo Rattín sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Buenos Aires llaqtapi -  ) huk 🇦🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi, pukllaykamachiq wan pulitikumi qarqan.
Churinkuna:.
Patu Wayq'u
220px|thumb 220px|thumb Patu Wayq'u, Patu Punku, Pili Wayq'u icha Pili Punku (kastilla simipi: Cañón del Pato) nisqaqa Piruwpi huk ukhuq wayq'um, Anqash suyupi, Waylas pruwinsyapi, Wallanka distritupi. Wachwa qaqamayu, Ankash qallupi.
31
31 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
30er
Wayra
Wayra nisqaqa purichkaq wapsikunam, wayra pachapi.
El Paraíso suyu
thumb|300px|El Paraíso suyu saywitu (Unduras)
Yukio Hatoyama
Yukio Hatoyama, Yukiō Hatōyama (Nihun simipi: 鳩山由紀夫), sutiyuq runaqa ( * 11 ñiqin hatun puquy killapi 1947 paqarisqa Tokyo llaqtapi - ) Nihun mama llaqta Allwiya kamayuq  wan pulitiku.
El Paraíso suyu
El Paraíso suyu (kastilla simipi: Departamento de El Paraíso), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Yuscarán.
7 489 km²
Yukio Hatoyama
2009 watamanta 2010 watakama ñawpaq kuti Nihunpa Uma kamayuqnin karqan.
El Paraíso suyu
Wiñay kawsay
Kamasqa
José Olaya
thumb|150px|Monumento a José Olaya ([[Lima) Ulaayapaq Chukru yarpay]] Husi Silwiryu Ulaaya Palanra(José Silverio Olaya Balandra, Kastilla simipi) sutiyuq runaqa (* 19 Pawqar waray killa  1782 paqarisqa Chorrillos llaqtapi - 29 ñiqin inti raymi killapi 1823 wañusqa Lima llaqtapi),huk piruwanu ankallis karqan.
Yukio Hatoyama
Tayta: Iichirō Hatoyama; Mama: Yasuko Hatoyama.
José Olaya
Piruw mama llaqtapi Ispaña kamachiyta 1821 watapi ankallikurqan.
Hatun Piritaña
Hatun Piritaña (inlish simipi: Great Britain) nisqaqa Atlantiku mama quchapi huk wat'am, Irlantha wat'ap antinpi, Iwrupaman kapuq. Ilanda wat'apiqa Irlantha ripuwlikam, Hukllachasqa Qhapaq Suyuman kapuq.
Suyukuna
Hatun Piritañamanqa kay suyukunam kapunku:
José Olaya
Mama: Yaya:
Warmi: Churikuna:
El Paraíso suyu
Runakuna
427 232 runakuna
Roberto Scarone
Roberto Scarone Rivera sutiyuq runaqa (* paqarisqa Montevideo llaqtapi - †  wañusqa Montevideo llaqtapi) huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan Pukllaykamachiq karqan.
El Paraíso suyu
Munisipyukuna
19 munisipyukuna:
Xbox Cloud Gaming
Xbox Cloud Gaming (ñawpaqta Yuyay wakichiy xCloud sutiyuq, rimaypi xCloud sutiyuq ) Microsoftpata Xbox phuyu pukllay yanapakuyninmi. Qallariypiqa beta llamiykunapi lluqsirqa Nuwiyinri killapi 2019 watapi, chay yanapakuyqa qhipamanmi qallarirqan Xbox Game Pass Ultimate nisqaqta qillqayukhuqkuna nisqapaq 15 ñiqin tarpuy killapi 2020 watapi. Xbox Game Pass phuyu pukllayqa Ultimate kaqmanta suscriptores kaqkunaman qusqa mana yapasqa qullqiwan.
Xbox Cloud Gamingpata yanapakuyninpaq intirnit usqaylla mañakuyninkuna kayhinam:
Hutk'u
Hutk'u nisqaqa ima sinchi kaqpipas kichasqa kaqpas, payninta rinapaq, chimpanapaqmi. Hutk'una (taladru) nisqawanmi hutk'ukunata ruranchik.
Yukio Hatoyama
Churinkuna: 1.
Manku challwa
Manku challwa, Ch'ullatiklla tihiras challwa icha Tihiras challwa chaylla (Hemiodus unimaculatus) nisqaqa huk tihiras challwam, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi mayukunapi kawsaq, runap mikhusqan.
Pecados y Milagros
Pecados y Milagros nisqaqa (inlish simipi: "Sins and Miracles") huk Ñit'isqa phirurum mishikupi takiq Lila Downs 2011 watapi rurasqa, kuyu walltay pusaqninqa Aneiro Taño karqan.
Hutk'u
Kaypipas qhaway:
33
33 wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
30er
Sinru qillqa: Qillqaqkuna (Hukllachasqa Qhapaq Suyu)
Lista: Qillqaqkuna (Hukllachasqa Qhapaq Suyu)
34
34 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
30er
32
32 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Wañusqakuna
30er
Qurpanki distritu
Qurpanki distritu; (kastilla simipi: distrito de San Miguel de Corpanqui) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Bolognesi pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Qurpanki llaqtam.
Simikuna
Distritupiqa kastilla simita, qhichwa simita rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
35
35 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
30er
Qullpas distritu
Qullpas distritu (kastilla simipi: Distrito de Colpas) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Wanuku suyupi, Ampu pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Qullpas llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Puntuw distritu
Puntu distritu nisqaqa (kastilla simipi: distrito de Pontó) Piruw mama llaqtapi distritum, Wari pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Puntu llaqtam.
Maymanta sutin
Qhiswa simi Puntuwmanta ( planta en floración).
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Pukyu:
Pio Baroja
Pío Baroja y Nessi sutiyuq runaqa (*  paqarisqa San Sebastián llaqtapi -  wañusqa Madrid llaqta ñiqpi), huk 🇪🇸 mama llaqtap Hampikamayuq wan qillqaqmi yachaqpas karqan.
Tayta: José Mauricio Serafín Baroja Zornoza; Mama: Andrea Carmen Francisca Nessi Goñi.
Alma mater̠ː Complutense Yachay Sunturnin.
Cevdet Sunay
1966 watamanta 1973 watakama kuti Turkiyapa Umalliqnin qarqan.
Taytan: ; Maman:   Ñawpaq warmi: Atıfet Sunay. Churinkuna: (3).
Bactrocera contermina
Bactrocera contermina nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Sut'ichay
Sut'ichay, Sut'inchaku icha Sut'ichaku (definición) nisqaqa imamanpas, ima sananchamanpas, ima rimamanpas, imakaymanpas allin sut'inta, icha aswan sut'inkunata quymi, sapaq kaqninkunata quspa, rimasqapas icha qillqasqapas.
Sut'ichaywan chay imakaypa sut'inta huk imakaykunap sut'inkunamantam saywanchik.
Wamp'u runa
thumb|right|Wamp'u runakuna, [[USA Wamp'untin.]] thumb|right|[[Wamp'u sikllaq, hatun wayra tanqanayuq wamp'upi sikllana phirunkuta sikllachkaq.]] thumb|right|[[Wamp'u pusaq, 1941 watapi.]] Wamp'u runa nisqakunaqa wamp'u, hatun wamp'ukunapi llamk'aq runakunam, pruphisyunkunam.
37
37 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
30er
Qunchu
Qunchu nisqakunaqa p'uchquchiq, ch'ulla kawsaykuq kaq k'allampakunam.
Qunchuqa tukuchkaq, p'uchquchk'aq aqhapim, sirwisapim, winupim misk'imanta ethanultam tukuchin, chimlasayta lluqsichispa. Chay hinaqa misk'i kaqmanta waqtu upyanam tukukun.
Yuraq t'antata rurachkaptinkuqa, qunchu sankupi tukukuq chimlasay sankuta samp'achanmi.
Sutinchay
Sutinchay icha Sutichay nisqaqa pimanpas, imamanpas, ima sananchamanpas, imakaymanpas sutinta quymi.
Naoto Kan
Naoto Kan, Naotō Kan (Nihun simipi: 菅 直人), sutiyuq runaqa ( * 10 ñiqin kantaray killapi 1946 paqarisqa Ube llaqtapi - ) Nihun mama llaqta Pachaykamay kamayuq wan pulitiku.
2010 watamanta 2011 watakama ñawpaq kuti Nihunpa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Hisao Kan; Mama:.
Ñawpaq warmi: Nobuko Kan Churinkuna: 2 (Gentarō wan Shinjirō Kan).
Fahri Korutürk
right|200px| Fahri Korutürk sutiyuq runaqa (* paqarisqa Istanbul llaqtapi -  wañusqa Istanbul llaqtapi), huk 🇹🇷 mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitikumi.
1973 watamanta 1980 watakama kuti Turkiyapa Umalliqnin qarqan.
Taytan: ; Maman:   Ñawpaq warmi: Emel Korutürk. Churinkuna: (3).
36
36 wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Iray
thumb|Kawallukunata saruchispa riwita irachkanku, [[Ariqipa ñiqpi.]] thumb|Irana k'aspiwan irachkanku, [[Ransiyapi, Iwrupa chawpi pachapi.]] thumb|Irana [[k'aspi.]] thumb|Buwiskunata saruchispa riwita irachkanku, Menna aya ukhupi, [[Mawk'a Iqiptupi, 1422-1411 kñ.]] Iray  Chhalluy icha T'ustuy, kichwapi Chamichiy icha Haluchiy, ankash rimaypi Harutsiy (Saruchiy) icha Takatsiy (Takachiy) nisqapiqa qallchasqa, aymurasqa riwi yurakunata irana k'aspi (mayal) nisqawan takaspa murunkunatam chaskinchik icha ira nisqa patapi kawallukunata icha buwiskunata saruchispa chay riwita iranchik, murukunata chhallamanta rakinapaq.
Laraw distritu (Waruchiri)
Laraw distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Laraos) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lima suyupi, Waruchiri pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Laraw llaqtam.
Iray
Kunan pacha qallchana irana nisqa chakra kamay llamk'anawanpas qallchaspa iranku.
36
Wañusqakuna
30er
Robert Young
Taytanː Thomas E. Young, Mamanː Margaret Fyfe. Warmi: Betty Henderson (1933-1994). Churinkunaː (4) Carol Proffitt, Barbara Beebe, Kathy Young wan Betty Lou Gleason.
Sikas yura
Sikas yura (Cycadophyta) nisqa llat'an muruyuq yurakunaqa 360 rikch'aqmi, 11 rikch'anam, 3 rikch'aq ayllum. Piruwpi achka kaq sikas yuraqa waqra p'anqam, hukkunapas.
Layal Abboud
rikchacha Layal Abboud (ليال عبود layāl ʿab'boud; born 15 May 1982) is a Lebanese pop singer, folk music entertainer, sound-lyric poet, concert dancer, fit model, Muslim humanitarian and businesswoman.
Tihiras challwa
Tihiras challwa  (genus Hemiodus) nisqakunaqa huk challwakunam, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi mayukunapi kawsaq.
Azorín
José Augusto Trinidad Martínez Ruiz sutiyuq runaqa, icha  Azorín (*  paqarisqa Monóvar llaqtapi -  wañusqa Madrid llaqta ñiqpi), huk 🇪🇸 mama llaqtap qillqaqmi yachaqpas karqan.
Warmiː Julia Guinda Urzanqui
Alma mater̠ː Salamanca Yachay Sunturnin.
Héctor Scarone
thumb|right|270px|Uruwayi quchu (1930) Héctor Pedro Scarone Beretta sutiyuq runaqa (* paqarisqa Montevideo llaqtapi - †  wañusqa Montevideo llaqtapi) huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Frank Rijkaard
Frank Rijkaard sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Amsterdam (Urasuyu) llaqtapi -  ) mama llaqtayuq Urasuyu piluta hayt'aqmi.
Hawa t'inkikuna
.
Kenan Evren
thumb|right|250px| Kenan Evren (1917-2015) right|200px| Kenan Evren sutiyuq runaqa (* paqarisqa Alaşehir llaqtapi -  wañusqa Ankara llaqtapi), huk 🇹🇷 mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitikumi.
1980 watamanta 1989 watakama kuti Turkiyapa Umalliqnin qarqan.
Taytan: ; Maman:   Ñawpaq warmi: Sakine Evren (1944⁠–⁠1982). Churinkuna: (3) Şenay, Gülay, Miray.
Navaandorjiyn Jadambaa
Navaandorjiyn Jadambaa (Muñgul simi: Наваандоржийн Жадамбаа) (* 1900 - 1939) huk 🇲🇳 mama llaqtayuq pulitikumi qarqan.
Francisco Morazán suyu
Francisco Morazán suyu (kastilla simipi: Departamento de Francisco Morazán), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Chawpi Distritu.
8 619 km²
Pukaqucha
Pukaqucha (kastilla simipi: Laguna Colorada) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk qucham, Hatun Qitina kantunpi, Urin Lipis pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Eduardo Abaroa anti faunapaq mama llaqta risirwapi.
Francisco Morazán suyu
Runakuna
1 691 056 runakuna
Munisipyukuna
28 munisipyukuna:
Sinru qillqa: Qillqaqkuna (Biniswila)
Lista: Qillqaqkuna (Biniswila)
Q'ispi kay
Kay imayaykunam ancha q'ispi:
Raphi q'umir
Raphi q'umir (klorophila) nisqaqa yurakunap q'umir kawsaykuqkunapi kawsaykuq inti wayllaq (kloroplastu) nisqakunapi imayaymi, inti wayllanapaq.
Bactrocera contigua
Bactrocera contigua nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1989 por Drew.
Nicolas Anelka
Nicolas Anelka (* paqarisqa Versalles llaqtapi, Ransiya mama llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Mamallaqtapura Kupakuna
(*) Incluyendo la Selección
38
38 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
30er
Kusipata distritu
Kusipata distritu (kastilla simipi: Distrito de Cusipata) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Qispiqanchi pruwinsyapi, Qusqu suyupi. Uma llaqtanqa Kusipata llaqtam.
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Ch'uyanchaku
Ch'uyanchaku (explicación) nisqaqa ima nisqappas sut'inta allinta hap'iqanallapaq rimasqam icha qillqasqam.
Ramiro de Maeztu
Ramiro de Maeztu y Whitney  sutiyuq runaqa, icha  Azorín (*  paqarisqa Vitoria llaqtapi -  wañusqa Madrid llaqta ñiqpi), huk 🇪🇸 mama llaqtap qillqaqmi yachaqpas karqan.
Taytanː Manuel de Maeztu Rodríguez, Mamanː Juana Whitneɥ
39
39 wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Humu
220px|right|thumb|"Humumanta [[musquy", Francisco de Goya y Lucientes-pa siq'isqan.]] Humu, yuyayuy, yuyaymanay, sinchiyuyay icha allin yuyay nisqaqa runap imakaykunata musyayta, hap'iqayta, tapuychakuyta, mana niyta, paypura hayu kaqkunata musyayta, yuyaychakuspa musuq, manaraq riqsisqan imakaykunata sut'ichaytapas atiyninmi.
39
Wañusqakuna
30er
Humu
Humuyuq runaqa pachantinpi apanakuykunatam musyan, kikinman apanamuqtapas.
Hortaleza distritu
thumb|right|290px|Inlisya, Hortaleza thumb|right|290px|El Corte Inglés-Sanchinarro, Hortaleza
Hortaleza distritu; (kastilla simipi: distrito de Hortaleza, nisqaqa huk distritum Madridpi, Madrid suyupi, Ispaña mama llaqtapi.
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
6 barriukuna: Palomas (161), Piovera (162), Canillas (163), Pinar del Rey (164), Apóstol Santiago (165), Valdefuentes(166).
Runakuna
161 661 runa
José Antonio García Belaúnde
José Antonio García-Belaúnde sutiyuq runaqa (* paqarisqa Limaq llaqtapi - ) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq taripay amachaq, diplumatiku, pulitiku wan qillqaq runanam.
2006 watamanta 2011 watakamapi Piruwpa Hawa ministruninmi karqan.
Taytan: Domingo García Rada, Maman: Mercedes Belaúnde Yrigoyen.
Antapampa mayu
Antapampa mayu nisqaqa (kastilla simipi: Río Antabamba) Piruwpi mayum, Apurimaq suyupi, Antapampa pruwinsyapi, Aymara pruwinsyapi.
Norma Shearer
thumb|right|260px| Norma Shearer (1902-1983) Edith Norma Shearer sutiyuq runaqa (  paqarisqa Montreal llaqtapi -  wañusqa Los Angeles llaqtapi), huk 🇨🇦 mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.
Sarasara Pawqar pruwinsya
Wiñay kawsay
Kamasqa, Fernando Belaúnde Umalliqmi.
Allpa saywachi
thumb|left|160px|Sara Sara, 5.522 m
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Lapis challwa
Lapis challwa (Boulengerella maculata) nisqaqa, Q'inti challwa (kichwapi Kinti challwa) nisqapas, huk challwam, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi mayukunapi kawsaq.
Bactrocera continua
Bactrocera continua nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1919 por Bezzi.
P'uchquy
Alkul p'uchquy nisqataqa qunchukunam ruran, mana muksichaq kachkaptinqa. Chaywanqa chimlasaymi ethanulpas tukukun.
Mama aqha p'uchquy nisqatataq mama aqha añakikunam ruran, muksichaqta llamk'achispa. Chaywanqa ethanulmanta icha misk'imanta mama aqha, ethan p'uchqu (CH3COOH) nisqa karbuksi p'uchqum tukukun.
Rawapampa distritu
Rawapampa distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Rahuapampa) Piruw mama llaqtap distritum, Wari pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Rawapampa llaqtam.
Ima nin
Rawramanta (llamear, flamear, enardecer) > rawa > rawa + panpa > rahuapampa ( planicie del ardor)
Simikuna
Distritupiqa kastilla simitam, qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Isaac Asimov
Llimanta aswan riqsisqa qillqasqanqa Fundación nisqa kawsay rikch'anmi karqan.
Qillqasqankuna
Cronología de novelas y colecciones de relatos cortos de ciencia ficción
Suñaykuna
14 Doctor honoris causa
Miraywa
Miraywa nisqa kawsaqqa wawankunata wachaspa miraykuyta atinmi.
40
40 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Gracias a Dios (Unduras) suyu
thumb|300px|Gracias a Dios suyu saywitu (Unduras)
Gracias a Dios suyu (kastilla simipi: Departamento de Gracias a Dios), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Puerto Lempira.
16 997 km²
Wiñay kawsay
Kamasqa
Runakuna
88 314 runakuna
Munisipyukuna
6 munisipyukuna:
Tagalu simi
Tagalu simi (Tagalog) nisqaqa chincha Philipinakunapi runakunap rimayninmi, Philipinakunap tukri siminmi (philipinu nisqa), iskay chunka tawayuq hunuchá mama rimaqniyuq.
Uchumayu distritu
Uchumayu distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Uchumayo) Piruw mama llaqtapi distritum, Ariqipa pruwinsyapi, Ariqipa suyupi. Uma llaqtanqa Uchumayu llaqtam.
Simikuna
Distritupiqa kastilla simitam, qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Karu puriy
thumb|left|160px|Uchumayu chaka, Salaverry urqumanta rikusqa thumb|left|160px|[[Wamink'a Felipe Santiago Salaverry wank'a, Salaverry urqupi]] thumb|left|160px|Wamink'a [[Felipe Salaverry|Salaverry (1805/1806-1836)]]
41
41 wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
40er
Myanmar
Pirmaña icha Myanmar nisqaqa Asyapi huk mama llaqtam.
Tuku rit'i urqu
Tuku icha Wanaku Punta (kastilla qillqaypi Tucu icha Huanaco Punta) nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk rit'i urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi, Akya distritupi, Rikuway pruwinsyapipas, Qataq distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.479 mitrum aswan hanaq.
Siwuyanu simi
Siwuyanu simi (Sugboanon) nisqaqa chawpi, uralanpas Philipinakunapi runakunap rimayninmi, iskay chunka hunuchá mama rimaqniyuq.
42
42 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
40er
Faryd Mondragón
Faryd Camilo Mondragón Alí sutiyuq runaqa (* paqarisqa Cali llaqtapi -  ), huk 🇨🇴 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta: Mondragón; Mama:
Diego Guastavino
Diego Nicolás Guastavino Bentacor sutiyuq runaqa (* paqarisqa Montevideo llaqtapi)  huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Vitor distritu
Vitor distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Vitor) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Ariqipa pruwinsyapi, Ariqipa suyupi. Uma llaqtanqa Vitor llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Michelle Pfeiffer
thumb|right|300px|Michelle Pfeiffer (1958 - ) Michelle Marie Pfeiffer sutiyuq warmiqa (* paqarisqa Santa Ana llaqtapi - ) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq. kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Wakamayu challwa
Wakamayu challwa (genus Chalceus) nisqakunaqa huk challwakunam, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi mayukunapi kawsaq.
Vitor distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Qunchamarka distritu
Qunchamarka distritu (kastilla simipi: Distrito de Conchamarca) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Wanuku suyupi, Ampu pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Qunchamarka llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Watimala llaqta
Watimala llaqta  (kastilla simipi: Nueva Guatemala de la Asunción) llaqtaqa Watimala mama llaqtap uma llaqtanmi. Watimala llaqta 942 348 runakunam kawsachkanku (2002).
Qunchamarka distritu
Simikuna
Pukyu:
Watimala llaqta
Hawa t'inkikuna
thumb|250px|Oficina nacional de correos, Watimala, (1979)
Marceline Day
thumb|right|260px| Marceline Day (1908-2000) Marceline Newlin sutiyuq warmiqa, icha Marceline Day (  paqarisqa Colorado Springs llaqtapi -  wañusqa Cathedral City llaqtapi), huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.
Taytanː, Mamanː. Qusankuna: Arthur J. Klein / John Arthur..
Yuramarka listritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Qallariy
Qallariy (kastilla simipi: Génesis) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Ñawpa Rimanakuyninpi huk liwrum.
Yuramarka listritu
Simikuna
Pukyu:
Sinru qillqa: Qillqaqkuna (Ispaña)
Lista: Qillqaqkuna (Ispaña)
Allin Qhapaq
Allin Qhapaq (kastilla qillqaypi Allincapac, Allin Ccapac, Allin Japac) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Kallawaya wallapi, huk rit'i urqum, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Makusani distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.780 m / 5.800 mitrum aswan hanaq.
Moysespa kimsa ñiqin qillqasqan
Moysespa kimsa ñiqin qillqasqan, Iñiy uyaychaqpaq (Qosqo simipi), Iñiy matsiqpaq ( Ankash qallupi); (kastilla simipi: Levítico) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Ñawpa Rimanakuyninpi huk liwrum.
Puririchiy
Puririchiy (Qosqo simi), Purikuy (Ankash qallu) , ichapas Moysespa iskay ñiqin qillqasqan (kastilla simipi: Éxodo) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Ñawpa Rimanakuyninpi huk yachayp'anqam.
Intibucá suyu
thumb|300px|Intibucá suyu saywitu (Unduras)
Intibucá suyu (kastilla simipi: Departamento de Intibucá), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa La Esperanzam.
Kirilitsa
thumb|right|250px|Maypim kirilitsa siq'i lllumpata llamk'achinku. right|250px|thumb|Azbuka, ñawpaq [[rusu yachaqay liwru, Ivan Fyodorov-pa ch'ipachisqan 1574 watapi.]] Kirilitsa (rusu simipi: кириллица) icha Azbuka (rusu simipi: азбука) nisqaqa huk siq'i llumpam, huk islaw rimaykunap, huk rimaykunappas llamk'achisqan:
Intibucá suyu
3 123 km²
Wiñay kawsay
Kamasqa
Runakuna
232 509 runakuna
Munisipyukuna
17 munisipyukuna:
Kirilitsa
Islaw rimaykuna:
huk rimaykuna:
Kaymi kirilitsa sanampakuna:
Ramón Novarro
Taytan: Mariano N. Samaniego; Maman: Leonor Pérez Gavilán.
T'uqyaylla
thumb|[[C-4 nisqa t'uqyayllata allichachkanku.]] T'uqyaylla nisqakunaqa ruranakuspa sinchiyasqamanta wapsiman tukuspa t'uqyaq imaykanakunam, chaqrusqakunam, t'uqyachina ayñikunapaqpas llamk'achisqa.
Ñit'iy
Ñit'iy nisqaqa (kastilla simipi: presión) huk hallka k'iti k'ancharman aknaq kallpam:
Ñit'iypaq SI tupuqa kaymi:
Wayra pachapi wapsikunap Tiksimuyup hawanpi aknasqan wayra pacha ñit'iyqa - kuskanchakulla, kay pacha phatakuna nisqapi - 101 325 Pa (= 1013,25 hPa).
Manuel Mijares
thumb|right|260px|Manuel Mijares José Manuel Mijares Morán  sutiyuq runaqa (* paqarisqa Mishiku llaqtapi -   ) huk 🇲🇽 mama llaqtayuq takiqmi qarqan.
Taytan: José María Mijares; Maman: Maria del Pilar Morán. Warmi: Lucero Churinkuna: 2 (Manuel wan Lucero).
Tsakhiagiin Elbegdorj
thumb|right|260px| Tsakhiagiin Elbegdorj right|200px| Tsakhiagiin Elbegdorj Tsakhiagiin Elbegdorj (Muñgul simi: Цахиагийн Элбэгдорж, Cahiagín Elbegdor) (*  paqarisqa Zereg llaqtapi - ) huk 🇲🇳 mama llaqtayuq pulitikumi qarqan.
De facto
de facto nisqaqa (latin simi: "rurasqamanta") kaytam niyta munan: mana kamachipi qillqasqa kaptinpas, chiqaptaq kay hinam kachkan.
Tsakhiagiin Elbegdorj
manta -kama Mungul suyu Umalliqmi.
Warmiː Khajidsuren Bolormaa.
43
43 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
40er
Q'uñi kay
Q'uñi kay (kastilla simipi: temperatura) nisqaqa huk chhikan kaymi, imayaypa maychika q'uñi icha chiri kachkayninmi. Q'uñi kayqa imayaypa iñukukunap, iñuwakunap mana rikunalla kuyuykuyninmi.
Q'uñi kaytaqa q'uñi tupuna (termometro) nisqawanmi tupunchik.
Maryatana distritu
Maryatana distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Mariatana) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lima suyupi, Waruchiri pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Maryatana llaqtam.
Markapata distritu
Markapata distritu (kastilla simipi: Distrito de Marcapata) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Qispiqanchi pruwinsyapi, Qusqu suyupi. Uma llaqtanqa Markapata llaqtam.
Q'uñi kay
Kaymi huk q'uñi kay tupukuna:
Markapata distritu
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Pukyu:
Lon Chaney
thumb|right|260px| Lon Chaney (1883-1930) Leonidas Frank Chaney sutiyuq runaqa, icha Lon Chaney (  paqarisqa Colorado Springs llaqtapi -  wañusqa Los Angeles llaqtapi), huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.
Taytanː Frank Chaney, Mamanː Emma Alice Kennedy. Warmi: Cleva Creighton (1906-1915) / Hazel Hastings (1915-1930). Churiː Creighton Chaney (icha Lon Chaney Jr.).
Qinamari
Qinamari (kastilla qillqaypi Kenamari, Quenamari, Quinamari) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk urqum, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Anta Uta distritupi, Melgar pruwinsyapipas, Aqhuyani distritupi.
Wantar Chawpin
Wantar Chawin (kastilla simipi: Chavín de Huántar) nisqaqa huk mawk'a llaqtam, Wantar Chawpin listritupi, Wari wamanpi, Anqash suyupi, Piruwpi, Washa waqta Suyawkapi. Waras llaqtamanta manam karuchu.
1985 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
Mamacha Kandilarya Raymi (Punu)
Mamacha Kandilarya Raymi (kastilla simipi: Fiesta de la Candelaria) nisqaqa Punu llaqtapi, Piruwpi, huk hatun kathuliku raymim, sapa watapi hatun puquy killapi phistasqa.
Fernando Zavala
Fernando Martín Zavala Lombardi sutiyuq runaqa ( paqarisqa Taqna llaqtapi - ) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq musikuqmi wan pulitikupas, hukllachasqa suyukunayuqpas.
2016 watamanta 2017 watakama uma kamayuqmi.
2005 watamanta 2006 watakama Piruwpas Musiku ministrunmi karqan.
Mati upyana
thumb|250px|Mati upyana. thumb|250px|Bombilla nisqa. Mati upyana nisqaqa (waraniyi simipi: kaaiguá – kaa= yura, i= yaku, guá= -manta; "yakumanta yura") huk hatarichinapaq upyanam, kufiyna icha matiyna nisqa musphachinayuq, q'uñi yakuwan chaqrusqa mati wayusap ch'akisqa raphinkunamanta mati purupi rurasqa.
Pedro Santana
Pedro Santana y Familia ( * paqarisqa Hincha llaqtapi -  paqarisqa Santo Domingo llaqtapi). Duminikana mama llaqta awqaq pusaq, pulitiku wan Uma kamayuq.
Ñawpaq kuti Duminikanapa Umalliqnin karqan (3): (1844-1848, 1853-1856 y 1858-1861).
Tayta: Pedro Santana y Petronila; Mama: Familia Ñawpaq warmi: Micaela Rivera / Ana Zorrilla Churinkuna:
Yachaywasi:
Moysespa tawa ñiqin qillqasqan
Moysespa tawa ñiqin qillqasqan, Yupaykuna (Qosqo simipi) Yupakuna ( Ankash qallupi); (kastilla simipi: Números) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Ñawpa Rimanakuyninpi huk liwrum.
Bactrocera correcta
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1916 por Bezzi.
44
44 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Wañusqakuna
40er
Bactrocera coracina
Bactrocera coracina nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1971 por Drew.
Moysespa pichqa ñiqin qillqasqan
Moysespa pichqa ñiqin qillqasqan, Qhepa qelqa kamachi (kastilla simipi: Deuteronomio) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Ñawpa Rimanakuyninpi huk liwrum.
Alexey Leonov
thumb|right|250px|Alexey Leonov
Alexey Arkhipovich Leonov (rusiya somi : Алексе́й Архи́пович Лео́нов)  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Listvyanka llaqtapi - ) huk Susyalista Suwit Republikakunap Huñun 🇷🇺 mama llaqtatuq awqaq pusaq wan allwiya kamayuq (inhiñiru) runam qarqan.
Taytan:   ; Maman:. mi:Warmi: Yachay wasi:  Alma mater:   Yachay suntur.
Hawa t'inkikuna
260px|thumb|Vladimir Komarov, [[Yuri Gagarin, Valentina Tereshkova, Andrian Nikolayev, Konstantin Feoktistov wan Pavel Belyaev. Alexei Leonov, German Titov, Valery Bykovsky, Boris Yegorov wan Pavel Popovich. Star City.]]
Mario Yepes
Mario Alberto Yepes Díaz sutiyuq runaqa (* paqarisqa Cali llaqtapi -  ), huk 🇨🇴 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta: Yepes; Mama:
Punku p'anqa: Hampi yachay
<div style="display:block;border:1px solid #2E8B57;vertical-align: top;width:99%; background-color:white;margin-bottom:10px;margin-top:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:12px; background:#2E8B57; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:130%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;"> Hampi yachay
Hampi yachay nisqaqa runap qhali kayninmanta, unquyninkunamanta, unquymanta allinchaymanta, hampikunamantapas yachaymi.
<h2 style="padding:3px; background:#2E8B57; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">Qillqakuna <td width="50%">
Hawa T'inkikuna
Unquykuna
45
45 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Yuraq Unu
Yuraq Unu nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Kallawaya pruwinsya,pi Punu suyupi, huk urqum.
Punku p'anqa: Hampi yachay
Hawa T'inkikuna
<div style="display:block;border:1px solid #2E8B57;vertical-align: top;width:100%; background-color:white;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;">
<h2 style="padding:3px; background:#2E8B57; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">Rikcha:LinkFA-star.png Artículo destacado
<div style="display:block;border:1px solid #2E8B57;vertical-align: top;width:100%; background-color:white;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#2E8B57; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px Cumpleaños
<div style="display:block;border:1px solid #2E8B57;vertical-align: top;width:100%; background-color:white;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#2E8B57; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px Cosas que puedes hacer
<div style="display:block;border:1px solid #2E8B57;vertical-align: top;width:100%; background-color:white;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#2E8B57; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px ¿Sabías que...
thumb|right|300 px|Runa sunqup phatmankuna: 1. Paña sunqu uya (Atrium dextrum) 2. Lluq'i sunqu uya (Atrium sinistrum) 3. Hanan ch'illa sirk'a (Vena cava superior) 4. Hatun tawna sirk'a (Aorta) 5. Surq'an tawna sirk'a (Arteria pulmonaris) 6. Surq'an ch'illa sirk'a (Vena pulmonaris) 7. Lluq'i llaplla kirpana (Valva atrioventricularis sinsistra) 8. Hatun tawna sirk'a kirpana (Valva aortica) 9. Lluq'i sunqu wiksa (Ventriculus sinister) 10. Paña sunqu wiksa (Ventriculus dexter) 11. Urin ch'illa sirk'a (Vena cava inferior) 12. Paña llaplla kirpana (Valva atrioventricularis dextra) 13. Surq'an tawna sirk'a kirpana (Valva pulmonaris)
<div style="display:block;border:1px solid #2E8B57;vertical-align: top;width:100%; background-color:white;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#2E8B57; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px