cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
San Juan Siwas distritu
San Juan Siwas distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de San Juan de Siguas) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Ariqipa pruwinsyapi, Ariqipa suyupi. Uma llaqtanqa San Juan Siwas llaqtam.
Simikuna
Distritupiqa kastilla simitam, qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
280
280 wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Matu distritu
Matu distritu (kastilla simipi: Distrito de Mato) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Waylas pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Matu llaqtam (kastilla simipi: (Villa Sucre icha Mato).
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Pukyu:
Kartulsuyu
Kartulsuyu icha Hiyurhiya nisqaqa (kartul simipi: საქართველო Sakartvelo; inlish simipi, kastilla simipi: Georgia) Asyapi Iwrupapipas huk mama llaqtam. Uma llaqtanqa Tbilisi llaqtam.
Regina Duarte
thumb|right|250px| Regina Duarte Regina Blois Duarte sutiyuq warmiqa (* paqarisqa Franca llaqtapi -  ) huk 🇧🇷 mama llaqtayuq aranway pukllaq.
Taytan: Jesus Duarte, Maman: Dulce Blois. Qusan: Marcos Cunha (1969-1975) / Daniel Filho (1978-1979) / Del Rangel (1983-1995) / Eduardo Lippincott (2000–). Churinkuna: GAndré Duarte (p. 1970), Gabriela Duarte (p. 1974) wan João Gomez (p. 1981).
Joe Arroyo
Alvaro José Arroyo González, "Joe Arroyo" sutiyuq runaqa (* paqarisqa Cartagena llaqtapi  -  wañusqa Barranquilla llaqtapi),  🇨🇴 mama llaqtayuq takiqmi, kastilla simillapim qillqarqan.
Urin Hatunmayu suyu
Uralan Hatunmayu suyu (Purtuyis simipi: Estado do Rio Grande do Sul) nisqaqa Brasil mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqta: Porto Alegre.
Chinchay Hansuyu
Noord-Korea Nordkorea Corea d'o Norte كوريا الشمالية Corea del Norte Şimali Koreya Šiaurės Kuoriejė Паўночная Карэя Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка Северна Корея উত্তর কোরিয়া ཁྲའོ་ཤན་བྱང་རྒྱུད ঔয়াং কোরিয়া Republik Poblel ha Demokratel Korea Sjeverna Koreja Corea del Nord cbk-zam:Corea del Norte Amihanang Korea crh:Şimaliy Koreya Severní Korea Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika Gogledd Corea Nordkorea Nordkorea Korya Zımey Pódpołnocna Koreja އުތުރު ކޮރެއާ བྱང་ཀོ་རི་ཡ་ North Korea Βόρεια Κορέα North Korea Nord-Koreio Corea del Norte Põhja-Korea Ipar Korea fa:کره شمالی Korean demokraattinen kansantasavalta Norðurkorea Corée du Nord Corê du Nord Noard-Korea An Chóiré Thuaidh Coirea a Tuath Corea do Norte - 북한 Yn Chorea Twoaie קוריאה הצפונית उत्तरी कोरिया Sjeverna Koreja hsb:Sewjerna Koreja Kore dinò Észak-Korea Հյուսիսային Կորեա Corea del Nord Korea Utara Nord-Korea Nord-Korea Norður-Kórea Corea del Nord 朝鮮民主主義人民共和国 Koréa Lor ჩრდილოეთი კორეა Солтүстік Корея ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ 조선민주주의인민공화국 Korêya Bakur Корея Войтыр Демократия Республика Korea Gledh Respublica Populi Democratica Coreae Korea del Nord Demokratesch Volleksrepublik Korea Noord-Korea Corea del Nòrd Šiaurės Korėja Ziemeļkoreja Korea Avaratra Демократска Народна Република Кореја ഉത്തര കൊറിയ Хойд Солонгос उत्तर कोरिया Korea Utara Republik Engame Korea Corea Mictlāmpa Noordkorea Noord-Korea Nord-Korea Nord-Korea nov:Nord Korea Corèa del Nòrd Корейы Адæмон Демократон Республикæ Pangulung Korea Korea Północna Coréa dël Nòrd د کوريا ولسواک خلق جمهوريت Coreia do Norte Coreea de Nord Корейская Народно-Демократическая Республика sah:Хоту Кэриэйэ Corea dû Nord Davvi-Korea Demokratska Narodna Republika Koreja North Korea Kórejská ľudovodemokratická republika Severna Koreja Korea Veriore Северна Кореја Koréa Kalér Nordkorea Korea Kaskazini szl:Koryjo Půunocno வடகொரியா ఉత్తర కొరియా Куриёи Шимолӣ ประเทศเกาหลีเหนือ Demirgazyk Koreýa Hilagang Korea Not Koria Kuzey Kore Корея Калык-Демократи Республика شىمالىي چاۋشيەن Північна Корея شمالی کوریا Koreya Xalq Demokratik Respublikasi Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên Nolüda-Koreyän Amihanan nga Korea wuu:朝鲜 צפון קארעע 朝鲜民主主义人民共和国 朝鮮民主主義人民共和國 Tiâu-sián 北韓
Kumamoto
300px|thumb|right|Kumamoto llaqta Kumamoto (nihun simipi: 北九州市, Hepburn: Kumamoto-shi?), Nihun mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Uma llaqtam Kumamoto llaqta kamachiy llaqtam, Kyūshū suyu hatun llaqta. 389,36 km2
Wiñay kawsay
Kamasqa.
Thay simi
Thay simi (ภาษาไทย, phasa thai) nisqaqa Thaysuyup rimayninmi. Iskay chunka hunuchá rimaqninmi kan.
Kumamoto
Runakuna
734 294 runakuna.
Israyil
Israyil nisqaqa Asyapi mama llaqtam. Uma llaqtanqa Yerushalayim llaqtam, ichataq achka mama llaqtakunap ambahadankunaqa Tel Awiw llaqtapim.
Kumamoto
Distritukuna
5 distritukuna (ku):
279
279 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
281
281 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Maskapaycha
thumb|[[Waskar Inka, mat'inpi maskapaychayuq.]] Maskapaycha icha Maskaypacha nisqaqa Sapa Inkap llawt'unpa mat'inpi watasqa puyllu (paycha), puka wikuña millmamanta awasqa, quriqinqimanta iskay phuruyuq.
Meg Ryan
thumb|right|250px|Meg Ryan Margaret Mary Emily Hyra sutiyuq warmiqa, icha Meg Ryan (* paqarisqa Fairfield llaqtapi - ) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: Harry Hyra; Maman: Susan Duggan). Qusankuna: Dennis Quaid (1991 watamanta 2001 watakama). Churinkuna: (2)  Jack Quaid wan  Daisy True.
Bactrocera chonglui
Bactrocera chonglui nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1996 por Chao & Lin.
Qarampuma distritu
Qarampuma distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Carampoma) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lima suyupi, Waruchiri pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Qarampuma llaqtam.
Wallanka distritu (Bolognesi)
Wallanka distritu; (kastilla simipi: distrito de Huallanca) nisqaqa Piruw suyupi, huk distritum Bolognesi pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Wallanka llaqtam.
Simikuna
Distritupiqa kastilla simita, qhichwa simita rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Shilltipu
Shilltipu icha Shiltipu (Microsciurus flaviventer) nisqaqa huk Urin Awya Yalap paray sach'a-sach'ankunapi kawsaq waywacham.
Willk'i distritu
Willk'i distritu (kastilla simipi: Distrito de Vilque) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum Punu pruwinsyapi, Punu suyupi. Uma llaqtanqa Willk'i llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Masin listritu
Masin listritu (kastilla simipi: distrito de Masin) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Wari pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Masin llaqtam.
Ima nin
Masin, mahin ( su prójimo, su cercano, un parecido, otro como él)
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Kartul simi
Kartul simi icha qhiyurqya simi (ქართული Kartuli) nisqaqa Kartulsuyup rimayninmi. Tawa hunuchá rimaqninmi kachkan.
Emilio Colombo
Emilio Colombo sutiyup runaqa (* paqarisqa Potenza llaqtapi -   wañusqa Roma llaqtapi) Italya mama llaqtap willay kamayuq wan pulitiku, uma kamayuqninmi kachkan.
Tayta: ; Mama:
Alma mater:.
Diego Velázquez de Cuéllar
thumb|right|Diego Velázquez de Cuéllar Diego Velázquez de Cuéllar sutiyuq runaqa (* 1465 watapi paqarisqa Cuéllar llaqtapi - † wañusqa Santiago de Cuba) 🇪🇸 mama llaqtayuq awqaq pusaq, ruruchiq wan pulitiku qarqan.
Rikch'a kapchiy
thumb|[[Mona Lisa, Leonardo da Vinci-p llimphisqan.]] Rikch'a kapchiy nisqaqa runap makinwan rurasqan rikch'akunam, llimphisqapas siq'isqapas huk hina rurasqapas, ch'iqusqapas ch'ipachisqapas.
Diego Velázquez de Cuéllar
1511 watamanta 1524 watakama Kuba Kamachiq runa. Tayta: ; Mama:
Warmi: María de Cuéllar
Birmanu simi
Birmanu simi icha Myanmar simi (မြန်မာစာ) nisqaqa Myanmarpa rimayninmi. Tawa chunka hunumanta aswan rimaqninmi kan.
Ha Nui
Runakuna
3 100 000-chá runayuq.
Llaqtaqa Pukamayup paña manyanpim. 1954 watamanta 1975 watakama Chincha Witnampa uma llaqtanmi karqan.
283
283 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Centro distritu
thumb|right|280px|Ispaña plasa
Takil kitilli
Takil kitilli (kastilla simipi: Parroquia Taquil (Miguel Riofrio)) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Loja kitipi, Loja markapi. Uma llaqtanqa Takil llaqtam.
Centro distritu
Centro thisritu icha Centro marka Matrit; (kastilla simimanta: distrito Centro de Madrid), nisqaqa huk distritum Madridpi, Matrit suyupi, Ispaña mama llaqtapi.
Takil kitilli
Kay llaqtap suntinqa Wanka qhichwamantam.
Centro distritu
Tiyaqkuna
149,718 centruq distritu tiyaq
Raymikuna
thumb|right|280px|Madrid
Juan de Altamirano
Juan de Altamirano sutiyuq runaqa (* S XV) 🇪🇸 mama llaqtayuq taripakuq wan pulitiku qarqan.
Warmi:
Mali
Mali nisqaqa Aphrikapi huk mama llaqtam.
Uma llaqta: Bamaku
285
285 wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Arminya simi
Arminya simi (Հայերեն icha հայերեն լեզու, Hayeren lezu) nisqaqa Arminyap, Urqusapa Kharabaqpapas rimayninmi. Qanchis hunuchá rimaqninmi kan.
Rikuway distritu
Rikuway distritu (kastilla simipi: Distrito de Recuay ) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Anqash suyupi, Rikuway pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Rikuway llaqtam.
Simikuna
Distritupiqa aswanta kastilla simita rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Manuel de Rojas
thumb|right|Manuel de Rojas y Córdova Manuel de Rojas sutiyuq runaqa (* ?? watapi paqarisqa Cuéllar llaqtapi - † ~ 1561 watapi wañusqa Cuéllar) 🇪🇸 mama llaqtayuq awqaq pusaq, ruruchiq wan pulitiku qarqan.
1524 watamanta 1525 watakama wan 1532 watamanta 1534 watakamaKuba Kamachiq runa. Tayta: Gómez de Rojas; Mama: María de Torres Córdova Hinestrosa.
Warmi: María Magdalena Velázquez
Tibet simi
U-Tsang Tibet simi, Tibetu simi icha Yu-Chan Phuyik simi (བོད་སྐད, Poig ka) nisqaqa Tibetpa rimayninmi. Suqta hunumanta aswan rimaqninmi kan.
Allwiya
Allwiya, Hatallichakuy, Paqchi icha Tiknika nisqaqa (kastilla simimanta: técnica, grigu simi τέχνη "aypay", "kapchiy") runakunap allin llamk'anapaq ima rurasqakunapas, llamk'anakunam.
Waytasapa krus k'aspi
Waytasapa krus k'aspi, Sisasapa krus k'aspi icha Krus k'aspi chaylla, kichwapi Krus kaspi (Brownea grandiceps) nisqaqa huk chaqallu sach'am, Urin Awya Yalapi wiñaq, rikch'aq krus k'aspim.
284
284 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Amu kaskawil
Amu kaskawil (genus Bothrops) niqakunaqa huk miyusapa kiruyuq mach'aqwaykunam, Uralan Awya Yalapi kawsaq. Kaskawil niptinkupas, manam kaskawil mach'aqway (Crotalus) hina chupanpi chanrarayuqchu.
Felipe Pinglo Alva
Felipe Pinglo Alva sutiyuq runaqa (* paqarisqa Lima llaqtapi  -  †  wañusqa  Lima llaqtapi),  Piruw mama llaqtayuq takichaqmi, takiqmi, taki qillqaqmi, kitara waqachiqmi karqan, kastilla simillapim qillqarqan.
Aniceto Arce
thumb|right|260px|Aniceto Arce (1824-1906) Aniceto Arce Ruiz sutiyuq runaqa ( paqarisqa Tarija llaqtapi -  wañusqa Chuqichaka llaqtapi) huk 🇧🇴 mama llaqtayuq taripay amachaq, ruruchiq wan pulitiku karqan.
Wuliwiyanu umalliqmi karqan (15-VIII-1888 - 11-VIII-1892).
Taytan: Diego de Arce; Maman: Francisca Ruiz de Mendoza. Warmi: Amalia de Argandoña.
Wayusa
thumb|240px|[[Asiwu (Ilex aquifolium)]] Wayusa (genus Ilex) nisqakunaqa yaqa tukuy Tiksimuyuntinpi wiñaq thansakunam, sach'akunam, 2-25 mitru hatun, rakisqa china urqu yuram, palamap sisachasqan, hukllam rikch'ana Aquifoliaceae nisqa rikch'aq ayllupi.
Allwiya kamay
rikchacha|Allwiyakama Allwiya kamay, Allwiyakama, Paqchi ruray, Tik icha Ruwapayay yachapayay kamay (tecnología, grigu simimanta: τεχνολογία) nisqaqa runap allwiyanmanta allin yachaywan aypalla ruranapaq yuyaykuyninmi.
Misael Pastrana
thumb|right|260px| Misael Eduardo Pastrana Borrero (1923-1997) Misael Eduardo Pastrana Borrero sutiyuq runaqa ( paqarisqa Neiva llaqtapi - wañusqa Bogotá llaqtapi) huk 🇨🇴 mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikumi qarqan.
1970 watamanta 1974 watakama Kulumbya Umalliqmi qarqan.
Taytan:	Misael Pastrana Pastrana; Maman: Elisa Borrero Perdomo. Warmi: María Cristina Arango Vega. Churinkuna: Juan Carlos, Andrés, Jaime wan Cristina.
Alma máter: Universidad Nacional de Colombia.
Suyu rikuchiq
thumb|Suyu rikuchiq. thumb|Ch'aki suyu rikuchiq, [[Petrus Peregrinus de Maricourt-pa siq'isqan 1269 watapi (Epistola de magnete).]] thumb|Suyu rikuchiqpa wayra waytan, 1607 watamanta. thumb|Wamp'una suyu rikuchiq. Suyu rikuchiq nisqaqa (grigu simipi πυξίς, πυξίδα [pyxís, pyxída], kastilla simipi brújula, inlish simipi compass) rikuchiq iñukunata rikuchina antacham, khillaymanta rurasqa maqnitiku kaq muyuriqlla akwayuq wayra waytam.
Tiksimuyu maqnitiku suyuyuq kaptinmi, chincha qhipa ñiqpi maqnitiku "uralan" nisqa qhipa, uralan qhipa ñiqpitaq maqnitiku "chincha" nisqa qhipataq kaptinmi, chay maqnitiku akwaqa chincha qhipanta Tiksimuyup chincha qhipanmanmi t'ikran, uralan qhipantataq Tiksimuyup uralan qhipanmanmi. Chay hinam rikunchik maypim chincha maypim uralan kachkan. Chay hinam ñanninchikta tarinchik, wamp'upi hatun quchantinpi, mana riqsiqa allpantinpipas.
286
286 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Naha
300px|thumb|right|Naha llaqta Naha (nihun simipi: 那覇市, Hepburn: Naha-shi?), Nihun mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Uma llaqtam Okinagawa llaqta kamachiy llaqtam, Kyūshū suyu hatun llaqta. 38,99 km2
Wiñay kawsay
Kamasqa.
Runakuna
310 476 runakuna.
Witnam simi
Witnam simi (tiếng Việt, tiếng Việt Nam, Việt ngữ) nisqaqa Witnampa rimayninmi. Qanchis chunka qanchisniyuq hunuchá rimaqninmi kan.
Fredrik Reinfeldt
John Fredrik Reinfeldt  ( * paqarisqa Österhaninge llaqtapi - ). huk 🇸🇪 mama llaqtayuq musikuq wan pulitikumi qarqan
Taytan: Bruno Reinfeldt; Maman: Birgitta Reinfeldt Ñawpaq warmi: Filippa Reinfeldt Churinkuna:
Yachaywasi:
Omar Torrijos
Omar Efraín Torrijos Herrera sutiyuq runaqa, (* 13 ñiqin hatun puquy killapi 1929 paqarisqa  (Santiago) llaqtapi - † 31 ñiqin anta situwa killapi 1981 wañusqa Marta Urqupi), huk 🇵🇦 mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku qarqan.
1968 watamanta 1981 watakamam ñawpaq kuti Panamapa Umalliqnin karqan.
Taytan: José María Torrijos Rada Maman: Joaquina Herrera. Ñawpaq warmi: Raquel Pauzner. Churinkuna: Dumas, Raquel de Maria wan Omar José Torrijos Pauzner. Carmen Alicia, Martín Torrijos Espino y Tuira Torrijos.
Yachaywasi: Escuela "Juan Demóstenes Arosemena"
Qillqaqkuna
Kastilla simipi:
Inlish simipi: right|thumb|270px|Omar Torrijos acompañando a campesinos del campo panameño. El gobierno de Torrijos fue conocido por sus políticas de redistribución de tierras
287
287 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Yana Walla
thumb|right|290px|[[Quñuqranra (5.181 m), Yana Walla]] Yana Walla nisqaqa (kastilla simipi: Cordillera Negra) Antikunapi, Piruw llaqtapi, Kunti Wallapi, Waylas qhichwap kuntinpi kaq wallam, Anqash suyupi (97%), Lima suyupipas (2%).
Allpa saywachi
Lliwmanta aswan pikchunkunaqa kaymi: Ruqarri (5.187 m), Quñuqranra (5.181 m), Rumi Krus (5.020 m), Sinal Qhapaq Urqu (5.006 m), Wankapiti (4.988 m).
Yana Wallap chinchanpi antinpipas Santa mayum. Urinpitaq Patiwillka mayum. Chawpinpi, Waras llaqta ñiqpitaq Kasma mayum urqukunata chimpan.
Aswan hanaq q'asanqa Wankapiti q'asam (4.680 m hanaq).
Bixente Lizarazu
Warmi: Claire Keim Churinkuna: Uhaina
Hernando de Soto
300px|right|Hernando de Soto (1500-1542) Hernando de Soto sutiyuq runaqa (* 1500 watapi paqarisqa Jerez de los Caballeros llaqtapi - Mississippi mayupi) 🇪🇸 mama llaqtayuq awqaq pusaq, ruruchiq wan pulitiku qarqan.
1537 watamanta 1539 watakama Kuba Kamachiq runa. Tayta: ; Mama: María.
Warmi:
Khimir simi
Khimir simi icha Kambuyanu simi (Phéasa Khmér) nisqaqa Kambuyap rimayninmi. Iskay chunka hunuchá rimaqninmi kan.
Bread
thumb|250px|Bread, 1968. Bread (inlish simi, q'umir p'unchaw) nisqaqa huk pop rock, folk rock kusituymi, Los Angeles llaqtayuq 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukunapi). 1968 watapim rakinakurqan.
Rekupilasyunkuna
thumb|300px|David Gates (takiq), Bread, TV Hotel Ninety (1973).
El Salado fauna risirwa
El Salado fauna risirwa (kastilla simipi: Reserva de Producción Faunistica Manglares El Salado) suyuqa amachasqam kachkan, Ikwadur mama llaqtapi, Wayas markapi, Wayakil kitipi.
Madidi mamallaqta parki
Madidi mamallaqta parki nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk mamallaqta parkim Abel Iturralde pruwinsyapi, Franz Tamayo pruwinsyapi, Bautista Saavedra pruwinsyapipas, Chuqiyapu suyupi,Amarumayu sach'a-sach'a suyupi.
Hans-Dietrich Genscher
thumb|right|Hans-Dietrich Genscher (1927- ) Hans-Dietrich Genscher sutiyuq runaqa ( (* paqarisqa Reideburg llaqtapi - ) Alimanya mama llaqtap pulitiku qarqan.
1974 watamanta 1992 watakama kunti Alimanya mama llaqtap Hawa ministruninmi kachkan.
Madidi mamallaqta parki
Tiyay
Saywakuna:
Hans-Dietrich Genscher
Warmi: Barbara Schmidt Genscher.
Madidi mamallaqta parki
Flora
thumb|left|160px|[[Yawar wiqi Ochroma pyramidale]] |thumb|left|160px|Schizachyrium condensatum thumb|left|160px|Tabebuia aurea thumb|left|160px|Byrsonima crassifolia Chunta yura rikch'aq ayllu: Taraputu sach'a Iriartea deltoidea
288
288 wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Hans-Dietrich Genscher
Alma mater: Freiburg im Breisgau Yachay suntur.
Madidi mamallaqta parki
Fauna
thumb|left|160px|[[Wakamayu: Ara chloroptera]] thumb|left|160px|[[Wankana: Tayassu pecari]] thumb|left|160px|Blastoceros dichotomus thumb|right|160px|Chloroceryle inda, Madidi mamallaqta parkipi, [[Chalalan qucha / Tuychi mayu]] thumb|right|160px|[[Machin: Yana machin Cebus apella]]
Chimpurasu fauna risirwa
Chimpurasu fauna risirwa (kastilla simipi: Reserva de Producción Faunistica Chimborazo) suyuqa amachasqam kachkan, Ikwadur mama llaqtapi, Bolívar markapi, Chimpurasu markapi, Tunkurawa markapi.
Madidi mamallaqta parki
Fauna
Ñuñuqkuna: 156 rikch'aq
Chimpurasu fauna risirwa
Yurakuna
thumb|left|160px|[[Thurpay: (Nototriche jamesonii), yaqa 5.000 m hanaq]] thumb|left|160px|[[Chukirawa (Chuquiraga jussieui), Chimpurasu]] thumb|left|160px|(Xenophyllum humile)
Madidi mamallaqta parki
Fauna
Pisqukuna: 867 rikch'aq (~ 1.150)
Chimpurasu fauna risirwa
Chimpurasu fauna risirwallapi wiñaq yurakuna
Chimpurasu fauna risirwallapi wiñaq yurakuna kanmi:
Madidi mamallaqta parki
Fauna
Allpa yaku kawsaqkuna: 84 rikch'aq
Franco Nero
Francesco Clemente Giuseppe Sparanero sutiyuq runaqa, icha Franco Nero  (*  paqarisqa San Próspero llaqtapi  -  ) huk 🇮🇹 mama llaqtapas kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan.
Chimpurasu fauna risirwa
Pisqukuna
thumb|right|200px|[[Q'inti: (Oreotrochilus chimborazo)]]
Franco Nero
Warmiː Vanessa Redgrave Churinkuna (1)ː Carlo Nero.
Madidi mamallaqta parki
Fauna
Suchuqkuna: 71 rikch'aq
Chimpurasu fauna risirwa
Ayllukuna
Chimpurasu risirwapiqa achka ayllu llaqtakunam: San Pablo de Totorillas, Santa Teresita de Guabug, Chorrera Mirador hukkunapas.
Madidi mamallaqta parki
Fauna
Challwakuna: 192 rikch'aq
Pillpintukuna: 15 rikch'aq
Runakuna
thumb|right|220px|[[Madidi mayu]] Madidi mamallaqta parkipiqa, parki ñiqpipas, 31 ayllu llaqtapi 3.900-chá runa tiyan (mamallaqta parki: 9 ayllu llaqta, IMNA k'itipi: 22 ayllu llaqta): Qhichwa runakuna (Tuychi mayu patanpi), Takana runakuna (Ixiamas Tumupasapas k'itikuna), Araona runakuna (Madidi mayu patanpi). Runakuna aswanta llaqtakuna ñiqpi tiyanku.
Karu puriy
thumb|right|180px|Madidi mamallaqta parki thumb|right|180px|[[Chalalan qucha wan Santa Rosa qucha (hatun qucha, uralan) wan]] (Madidi mamallaqta parki uhupi ñiqpipas)
Alfonso López Michelsen
thumb|right|260px| Alfonso López Michelsen (1913-2007) Alfonso López Michelsen sutiyuq runaqa ( paqarisqa Bogotá llaqtapi - wañusqa Bogotá llaqtapi) huk 🇨🇴 mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikumi qarqan.
Mariano Baptista
thumb|right|260px| Mariano Baptista Caserta (1832-1907) Mariano Baptista Caserta sutiyuq runaqa ( paqarisqa Calchani llaqtapi - wañusqa Quchapampa llaqtapi) huk 🇧🇴 mama llaqtayuq willay kamayuq wan pulitiku karqan.
Alfonso López Michelsen
Taytan:	Alfonso López Pumarejo; Maman: María Michelsen Lombana. Warmi: Cecilia Caballero Blanco. Churinkuna: Alfonso, Juan Manuel wan Felipe López Caballero (1947– ).
Alma máter: Universidad Nacional de Colombia.
Bactrocera cibodasae
Bactrocera cibodasae nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1994 por Drew & Hancock.
Awariku kiti
Awariku kiti (kastilla simipi: Cantón Aguarico) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Orellana markapi huk kitim. Uma llaqtanqa Nuevo Rocafuerte llaqtam.
Runakuna
Awariku kitipiqa Napurunakunam Waorani runakunapas tiyanku. Napurunakunaqa Nuevo Rocafuerte kitillipi, Capitán Augusto Rivadeneira kitillipi, Wiririma kitillipi Tiputini kitillipipas kawsanku. Waorani runakunaqa Tiputini kitillipi, Yasuni kitillipi Wiririma kitillipipas tiyanku.
Pulitika Rakiy
Suqta kitillinmi kan:
289
289 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Camilo Torres
Camilo Torres Tenorio sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Popayán llaqtapi - †  wañusqa Bogotá llaqtapi), mama llaqtayuq Kulumbya Taripay amachaq wan pulitiku karqan.
1812 watamanta 1814 watakama, 1815 watamanta 1816 watakama Kulumbyapa umalliqninmi karqan.
Llat'an sisa krus k'aspi
Llat'an sisa krus k'aspi, kichwapi Krus kaspi, Kruskaspi (genus Browneopsis) nisqakunaqa huk chaqallu sach'akunam, Urin Awya Yalapi wiñaq, rikch'ana pusaq rikch'aqniyuq.
Krus k'aspi rikch'aqkuna
Kaymi tukuy rikch'aqninkuna:
Pamparumas distritu
Pamparumas distritu (kastilla simipi: Distrito de Pamparomas) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Waylas pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Pamparumas llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Hubert Védrine
thumb|right|Hubert Védrine (1947- ) Hubert Védrine sutiyuq runaqa ( (* paqarisqa Saint-Silvain-Bellegarde llaqtapi - ) Ransiya mama llaqtap pulitiku qarqan.
1997 watamanta 2002 watakama Ransiya mama llaqtap Hawa ministruninmi kachkan.
Chikla distritu
Chikla distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Chicla) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lima suyupi, Waruchiri pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Chikla llaqtam.
Hubert Védrine
Warmi:.
Alma mater:.
Chikla distritu
Allpa saywachi
thumb|left|160px|Antikuna q'asa (Tíclio)
You.com
Willarina
Kay web kitiqa 2020 watapi iskay ñawpaq Salesforce llamk'aqkunap kamasqanmi karqan, Bryan McCann wan Richard Socher. Mask'ay kuyuchinapa willakusqanmanta qatispa, 2021 watapi beta llaqtapaq kichasqanmanta, $20 hunu dular qullqita chaskirqa Marc Benioff, Salesforce kamaqmanta.
José Cardona
José Enrique «Indio» Cardona Gutiérrez (*  paqarisqa El Higuerito llaqtapi —   wañusqa San Pedru Sulapi), Unduras mama llaqtape piluta hayt'aq
292
292 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
You.com
Willarina
2022 watapi Marsu killapi, chay imprisaqa YouWrite nisqatam qallarichirqan, GPT-3 qillqa ruwaqmi, illari chaski nisqakunata huk qillqakunatapas qillqanapaq.
José Cardona
Tayta: José de la Cruz Cardona; Mama: Petrona Gutiérrez
You.com
Willarina
2022 watapi Disiyimri killapi, chay llamk'ayqa YouChat nisqatam qallarirqan, huk Generative Pre-trained Transformerpi sayasqa rimanakuy antapunqu, ñawpaqta OpenAI nisqap GPT-3.5 nisqapi sayasqa.Google mask'ayta llamk'achin tukuy maskana ruwaykunapaq chaymanta Microsoft Bing aswan sapanchasqa maskanakunapaq, ahinataq qillqa phatmakuna.
Mask'ana ruwasqakuna
Maskanapaq mask'ay kuyuchina ruwaykunata rikuchin sapanchasqa web kitikunahina t'aqasqa, kayhina, Reddit. Kay katiquriyakunataqa llamk'achiqmi t'aqayta atin. Web ruwaykunapaq, Microsoft Bing ruwasqakunata llamk'achin.
José Cardona
Warmi:.
Christophe Dugarry
Christophe Dugarry (* paqarisqa Saint-Jean-de-Luz llaqtapi - ) huk 🇫🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Warmi: Churinkuna:
Mario Lopez
thumb|right|260px| Mario Lopez (1973 - ) Mario López Jr. sutiyuq runaqa ( paqarisqa San Diego llaqtapi - ), huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.
Pillku Mayu
Pillku mayu (kastilla qillqaypi Pilcomayo, waraniyi simipi Araguay) nisqaqa huk 1.590 km suni mayum Arhintina mama llaqtapi, Parawayi mama llaqtapi, Buliwya mama llaqtapipas (Chuqichaka suyu, Uru Uru suyu, P'utuqsi suyu, Tarija suyu). Pukyu mayunqa Jach'a Juqhu mayum, Wari munisipyupi, Uru Uru suyupi. Pillku mayuqa qallarin yaku tinkuqpim Chillawamanta Kachi mayuwan, P'utuqsi suyupim, Tomás Frías pruwinsyapi, Urmiri munisipyupi, Qawayu kantunpi.
Serebro
Serebro ( icha Siripru) nisqaqa huk Rusiya llaqtayuq Pop kusituymi.
Law simi
Law simi (ພາສາລາວ phaasaa laao) nisqaqa Lawuspa rimayninmi. Kimsa hunumanta aswan rimaqninmi kan.
Yuraqsisa krus k'aspi
Yuraqsisa krus k'aspi icha Krus k'aspi chaylla, kichwapi Krus kaspi (Browneopsis ucayalina) nisqaqa huk chaqallu sach'am, Urin Awya Yalapi wiñaq, rikch'aq llat'an sisa krus k'aspim.
Tom Tryon
Taytan: Arthur Lane Tryon.
Romy Schneider
thumb|right|250px|Romy Schneider (1938-1982) Rosemarie Magdalena Albach sutiyuq warmiqa icha Romy Schneider (* paqarisqa Wein llaqtapi  -  wañusqa Paris llaqtapi) huk 🇫🇷 mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: Wolf Albach-Retty ; Maman: Magda Schneider. Qusankuna: Harry Meyen (1966-1975) / Daniel Biasini (1975-1981) / Alain Delon (1959–1963) / Laurent Pétin (1981–1982).
Ridoyanul Hoq
Ridoyanul Hoq sutiyuq runaqa Bangladesh mama llaqtayuq siq'isqa pilikulapi aktor wan siq'isqa pilikula ruraqmi. Payqa ancha riqsisqam chay peliculawan Mother Teresa: No Greater Love, The Noel Diary, Duran Duran: A Hollywood High.
Mario Lopez
Taytan: Mario Lopez Sr.; Maman: Elvira. Warmikuna: Ali Landry (2004-2004) / Courtney Mazza (2012 watamanta). Churinkuna: 3
Bactrocera cinnamea
Bactrocera cinnamea nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1989 por Drew.
Tarujani listritu
Tarujani (Aymara simi taruja taruka, -ni -yuq, "tarukayuq", kastilla suti Distrito de San Juan de Tarucani) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Ariqipa pruwinsyapi, Ariqipa suyupi. Uma llaqtanqa Tarujani llaqtam.
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
Thatkichiq (antañiqiy)
Antañiqiypi, antañiqiq hamut'ay pipas, Thatkichiq icha Thatkichiy hukkay (Waq qillqay atina Thatkichiq/Thaskichiq/Thatkichaq/Thaskichaq) nisqaqa hawa willay pukyupi llamk'anakunata ruwaq, llamk'anakunata ruwaq, llamk'achiq icha huk willaypa puriyninpi. Aswantaqa huk t'unathatkichiqpata rikch'aynintam hapin, chaytaqa huklla q'illay–uxidu–kuska purichiq hukllachasqa sirk'a chip nisqapim rurayta atin. Ñawpaqqa, ruraqkunaqa achka sapan ch'usaq phawaqkunawan, achka sapan transistorkunawan, icha achka hukllachasqa sirk'akunawanmi rurasqa karqan. Kunan pachaqa ruraqkunaqa churasqa transistorkunatam llamk'achinku.
Tarujani listritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
291
291 wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Tarujani listritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Thatkichiq (antañiqiy)
Chay simiqa sapa kuti llamk'achisqam, huk llamk'anapi chawpi thatkichiy hukkay (CTH) nisqamanta rimanapaq. Ichaqa huk kuska thatkichiy rantikunamanpas, ahinataq qillaq icha kapchi thatkichiy hukkay (GPU) nisqamanpas rimayta atinmi. rikchacha| Transistor yupay pachawan, Moore kamachiyta rikuchispa
Tarujani listritu
Simikuna
Pukyu:
Thatkichiq (antañiqiy)
Kanankuna
Grafico llamk'ana unidadkuna (GPU) achka computadorakunapim kachkan, computadorap siq'i llamk'ayninta allinta ruranapaqmi rurasqa, lineal algebra nisqapas. Paykunaqa ancha paralelo kanku, chaymanta CPUkuna aswan allinta ruwanku ruwanakunapi mayqinkunachus serie ruwayta munanku. GPUkuna qallariypi siq'ikunapi llamk'achinapaq kaptinpas, pachawan llamk'ana kamachiyninkuna mast'arisqa, chaymanta makina yachaypaq ancha chaniyuq llamk'anaman tukusqa.
Maquina yachaypaq llamk'achisqa achka rikch'aq procesadorkunam kan. Kaykunaqa AI utqaylla ruwaqkunap categoría nisqaman urmaykun ( neural procesamiento unidadkuna, icha NPUs nisqapas) chaymanta rikuy ruwana unidadkuna (VPUs) chaymanta Google Tensor Processing Unit (TPU) nisqapas.
Chabuca Granda
right|thumb|250px|Chabuca Granda munumintu María Isabel Granda Larco, Chabuca Granda sutiyuq warmiqa (* paqarisqa Qutapampa llaqtapi  - †  wañusqa Miami llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq takiqmi, taki qillqaqkuna  takichaqmi qarqan, kastilla simillapim qillqarqan.
Thatkichiq (antañiqiy)
Kanankuna
Chip de sonido nisqawan tarjeta de sonido nisqawanmi uyarinapaq, llamk'achinapaq ima llamk'achisqa. Digital señal ruwaqkuna (DSP) nisqakunaqa digital señalkunata llamk'achinapaqmi. Imahina señal ruwaqkuna DSPkuna kanku, aswanta siq'ikuna ruwanapaq especializasqa.
Chabuca Granda
Taytan: Eduardo Antonio Granda San Bartolomé; Maman: Isabel Susana Larco Ferrari. Qusan: Enrique Demetrio Fuller da Costa (1942-1983). Churinkuna: 3, Eduardo Enrique, Teresa María Isabel wan Carlos Enrique Fuller Granda.
Thatkichiq (antañiqiy)
Kanankuna
Pachaykamay thatkachiy hukkaykuna (PPU) ruwasqa kanku allinta fisikawan tupaq yupaykunata ruwanapaq, aswanta video pukllaykunapi.
Pampa-kamachiy atiy punku chichukuna (FPGAs) huk especializado circuitokuna kanku mayqinkunachus wak propósitos kaqpaq wakmanta ruwasqa kankuman, aswanta huk particular ruwana dominio kaqpi wichq'asqa kaymanta ruway pachapi.
Santiago kitilli (Loja)
Santiago kitilli (kastilla simipi: Parroquia Santiago) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Loja kitipi, Loja markapi.
Thatkichiq (antañiqiy)
Kanankuna
Elemento icha Unidad de Procesamiento Sinérgico (SPE icha SPU) nisqaqa huk componente Célula microprocesador nisqapi.
Huk rikchaq circuito tecnología nisqapi sayasqa procesadores nisqakunam ruwasqa kachkan. Huk rikch'anachiyqa kuantiku ruraqkunam, kuantiku fisikatam llamk'achinku, klasiku computadorakunapi (ñawpaq sirk'akunata llamk'achiqkuna) mana atikuq algoritmokunata atichinankupaq. Huk rikch'anachiyqa fotoniku ruraqkunam, kuskan pusaq iliktruniku nisqap rantinpi k'anchaywan yupaykunata ruranapaq. Ruwayqa fotodetectorkunawanmi rurasqa, procesadorpa ukunpi láserkunap rurasqan k'anchayta musyaspa.
Pukyukuna
<references group="" responsive="1">
San Pedro de Chana distritu
San Pedro de Chana distritu (kastilla simipi: distrito de San Pedro de Chaná) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Wari pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Chana llaqtam.
Maymanta sutin
Chanaqa samun chaanamanta; maypi chaana = (lugar donde se arriba, punto de llegada, Kastilla simipi).
Chamartín distritu
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
6 barriukuna: El Viso (51), Prosperidad (52), Ciudad Jardín (53), Hispanoamérica (54), Nueva España (55) wan Castilla (56).
San Pedro de Chana distritu
Simikuna
Distritupiqa achka runam qhichwa simitam rimanku (94,7 %).
Chamartín distritu
Runakuna
142 626 runa
San Pedro de Chana distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Chamartín distritu
Wiñay kawsay
5 Inti raymi killa 1948.
San Pedro de Chana distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Wasta distritu
Wasta distritu; (kastilla simipi: distrito de Huasta) nisqaqa huk distritum. Bolognesi pruwinsyapi, Anqash suyupi, Piruw mama llaqtapim kachkan. Uma llaqtanqa Wasta llaqtam.
San Pedro de Chana distritu
Simikuna
Pukyu:
Wasta distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
293
293 wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Saratow
thumb|right|285px|Saratow Saratow nisqaqa (rusu simipi: Саратов) Rusiya mama llaqtapi, Wolga suyupi, huk llaqtam. Saratow llaqtapiqa 836.900 runam kawsachkan (2012).
Wasta distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
294
294 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
295
295 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Bactrocera cilifera
Bactrocera cilifera nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Fabien Barthez
Fabien Alain Barthez (* paqarisqa Lavelant llaqtapi - ) huk 🇫🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Bactrocera cilifera
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1912 por Hendel.
Fabien Barthez
Warmi: Churinkuna:
José Manuel Pando
thumb|José Manuel Pando Solares (1848-1917) José Manuel Pando Solares sutiyuq runaqa ( paqarisqa Luriway llaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Wuliwiyapi,  wañusqa Kenko llaqtapi, Wuliwiyapi), huk 🇧🇴 mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Wuliwiya suyup umalliqninmi karqan ( 1899 watamanta  1904 watakama).
Taytan: Manuel Pando; Maman: Petrona Solares. Warmi: Carmen Guarachi.
Elmer Yaipén
Elmer Celestino Yaipén Uypan sutiyuq runaqa, icha El Faraón de la Cumbia, ( paqarisqa Monsefú llaqtapi - wañusqa Chiklayu llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq takiqmi qarqan. Cumbia piruwpi.
Taytan: Emilio Yaipén Caicedo; Maman: Bertha Uypan. Warmi: María Elena Quequén. Churinkuna: (4) Elmer, Andy, Jimmy wan Christian.
Bactrocera circamusae
Bactrocera circamusae nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1989 por Drew.
Lech Kaczyński
Lech Aleksander Kaczyński sutiyuq runaqa (* paqarisqa Warszawa  llaqtapi - †  wañusqa Smolensk llaqtapi ), huk 🇵🇱 mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku.
Islay pruwinsya
Islay pruwinsya (aymara simipi: Islay jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Islay) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Ariqipa suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Mullintu llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa.
Pulitika rakiy
Suqta distritunmi kan:
Simikuna
Pruwinsyapiqa kastilla simitam, qhichwa simitam rimanku. /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu:
Lech Kaczyński
Taytan: Maman: Ñawpaq warmi: Maria Mackiewicz Churinkuna: Marta Kaczyńska.
Islay pruwinsya
Pruwinsyapi paqarisqa
thumb|left|120px|[[Deán Valdivia]] Juan Gualberto Valdivia Cornejo paqarimurqa Islay pruwinsyapi.
Sunqu wat'a risirwa
Sunqu wat'a risirwa, Shunku wata risirwa (kastilla simipi: Reserva de Vida Silvestre Isla Corazón y Fragatas) suyuqa amachasqam kachkan, Ikwadur mama llaqtapi, Manawi markapi, San Vicente kitipi, Sucre kitipipas.
Johor suyu
Johor suyu nisqaqa (Negeri dan Jajahan Takluk Johor Darul Ta'zim, kastilla simipi: Johore), huk 🇲🇾 mama llaqtayuq suyum. Uma llaqtanqa Johor Bahru llaqtam.
Tallahassee (Florida)
Tallahassee (inlish simipi) llaqtaqa Hukllachasqa Amirika Suyukuna (USA) mama llaqtap aswan hatun llaqtanmi, Florida suyup uma llaqtan. Tallahassee llaqtapiqa 172.574 runakuna (2008) tiyachkan.
Johor suyu
Wiñay kawsay
Johor p'unchaw kamasqa 1528 watapi.
Bactrocera citima
Bactrocera citima nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1973 por Hardy.
Johor suyu
Pulitika rakiy
Johor suyu: 10 distritukuna:
296
296 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Lech Kaczyński
Yachaywasi:
Warszawa Yachay Suntur
Maurice Couve de Murville
1958 watamanta 1968 watakama Ransiya mama llaqtap Hawa ministruninmi kachkan.
Warmi:.
Krzysztof Penderecki
thumb|right|200px|Krzysztof Penderecki (1933-2020) Krzysztof Eugeniusz Penderecki sutiyuq runaqa ( paqarisqa Dębica llaqtapi - wañusqa Kraków llaqtapi), huk 🇵🇱 mama llaqtayuq Yatawaki pusaq wan takichaqmi qarqan.
Taytan:, Maman:.
Cuenca distritu (Waruchiri)
Cuenca distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Cuenca) Piruw mama llaqtapi distritum, Lima suyupi, Waruchiri pruwinsyapi. Uma llaqtanqa San José de los Chorillos llaqtam.
Chukuwitu distritu
Chukuwitu distritu icha Chukuytu distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Chucuito) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Punu pruwinsyapi, Punu suyupi, 1823 watapi kamasqa. Uma llaqtanqa Chukuwitu (icha Chukuytu) llaqtam.
Tikapampa distritu
Tikapampa distritu (kastilla simipi: Distrito de Ticapampa ) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Anqash suyupi, Rikuway pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Tikapampa llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Chukuwitu distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Tikapampa distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Chukuwitu distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Tikapampa distritu
Simikuna
Pukyu:
Chukuwitu distritu
Simikuna
Pukyu:
Santa Klara wat'a risirwa
Santa Klara wat'a risirwa (kastilla simipi: Reserva de Vida Silvestre Isla Santa Clara) suyuqa amachasqam kachkan, Ikwadur mama llaqtapi, Kuri markapi.
Héctor Bailetti
Héctor Alberto Bailetti Córdova sutiyuq runaqa (* paqarisqa Hanan Chincha llaqtapi - )  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Taytan:  ; Maman:. Warmi:
Kamanti distritu
Kamanti distritu (kastilla simipi: Distrito de Camanti) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Qispiqanchi pruwinsyapi, Qusqu suyupi. Uma llaqtanqa Chunka Pichqayuq Waranqa llaqtam.
Runakuna
Distritupiqa Amarakaeri runakunam tiyanku.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Kedah suyu
Kedah suyu nisqaqa (Kedah Darul Aman, kastilla simipi: Estado de Kedah), huk 🇲🇾 mama llaqtayuq suyum. Uma llaqtanqa Alor Setar llaqtam.
Allpa saywachi
6°07′42″ C 100°21′46″ A
Pulitika rakiy
Kedah suyu: 12 distritukuna:
Runakuna
2 071 900 runakuna.
297
297 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Donald Tusk
Donald Franciszek Tusk ( * paqarisqa Gdańsk llaqtapi - ). Pulunya mama llaqta wiñay kawsayuq, pulitiku wan Uma kamayuq.
16 ñiqin aymarq'y killapi 2007 watamanta ñawpaq kuti Pulunyapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Donald Tusk (1930–1972), Mama: Ewa Tusk (1934–2009) Ñawpaq warmi: Małgorzata Tusk Churinkuna: 2 (Michał (*1982) wan Katarzyna (*1987)).
Yachaywasi:
Bactrocera citroides
Bactrocera citroides nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1989 por Drew.
Krus k'aspi
Krus k'aspi, kichwapi Krus kaspi, Kruskaspi nisqakunaqa huk chaqallu sach'akunam, Urin Awya Yalapi wiñaq. Iskay rikch'anam: Brownea, Browneopsis.
Krus k'aspi rikch'aqkuna
Kymi huk rikch'aqninkuna:
Santa Isabel Siwas distritu
Santa Isabel Siwas distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Santa Isabel de Siguas) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Ariqipa pruwinsyapi, Ariqipa suyupi. Uma llaqtanqa Santa Isabel Siwas llaqtam (79 runa, 2007 watapi).
Simikuna
Distritupiqa kastilla simitam, qhichwa simitam rimanku.
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
San Markus listritu (Anqash)
San Markus listritu (kastilla simipi: Distrito de San Marcos) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Wari pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa San Markus llaqtam.
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Bactrocera cogani
Bactrocera cogani nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 2006 por White.
Ch'antasqa tuktuntin
thumb|Ch'antasqa tuktuntin (t'iktulla siq'isqa). thumb|[[Inti wayta (Helianthus) nisqap ch'antasqa tuktuntinnin, pila tuktuchayuq, qallu tuktuchayuqpas.]] Ch'antasqa tuktuntin (latin simipi: capitulum, "umacha", huk rimaykunapi "isankacha" nisqapas) huk yurakunap ch'antasqa tuktu-tuktunkunam, ch'antasqa tuktuyuq (Compositae icha Asteraceae) nisqa yurakunapi, huk wakin yurakunapipas. Chay tuktunkunaqa huklla wayta hinam rikch'akun, achka ch'iñicha tuktuyuq kaspapas, pila tuktuchayuq, qallu tuktuchayuqpas.
Kelantan suyu
Kelantan suyu nisqaqa ( Darul Nain, kastilla simipi: Estado de Kelantan), huk 🇲🇾 mama llaqtayuq suyum. Uma llaqtanqa Kota Bharu llaqtam.
Wiñay kawsay
Kelantan suyu p'unchaw kamasqa.
Runakuna
1 459 994 runakuna.
298
298 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Micaela Bastidas
thumb|Micaela Bastidas Phuyuqhawa Mikayla Wastiyas Phuyuqhawa, icha sutin kanman (Micaela Bastidas Puyucahua) sutiyuq warmiqa ( paqarisqa Tampurqu llaqtapi; wañusqa Qusqu llaqtapi) huk piruwanu qhichwa ankallis karqan.
Mikaylap mamansi Josefa Phuyuqhawa, taytantaqsi Manuel Bastidas sutiyuq karqan, inka panakayuqsi.
Mikaylaqa, 16 watayuqsi kaspa, Nuestra Señora de la Purificación sutiyuq inlisyapi Surimana llaqtapi 22 watayuq José Gabriel Kunturkankitawansi kasarakurqan. Kimsa wawansi karqan, Hipólito (1761), Mariano (1762), Fernando (1768) sutiyuq.
Piruw mama llaqtapi Ispaña kamachiyta 1780 watapi ankallikurqan.
1781 watapi Ispañulkuna Mikaelata, Hipólito sutiyuq kuraq wawantawan, qusantawan hipachispa wañuchirqan. Fernandos mamanpa wañuyninta rikurqan. Chaymantataqsi Tumasa Titu Kuntimaytatapas wañuchirqanku.
Ismael Montes
thumb|right|260px|Ismael Montes Ismael Montes Gamboa sutiyuq runaqa ( paqarisqa Kuru Kuru llaqtapi - wañusqa Chaco llaqtapi), huk 🇧🇴 mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Wuliwiya suyup umalliqninmi karqan ( 1904 watamanta 1909 watakama;  1913 watamanta  1917 watakama).
Ismael Montes Jatun Yachay Wasi Yachachiqkunaq Wakichikunankupaqqa, Wak'as munisipyupi, Quchapampa suyupi, Ismael Montesmantam sutichasqa.
Michel Hidalgo
thumb|250px|Michel Hidalgo. Michel François Hidalgo (* paqarisqa Leffrinckoucke llaqtapi -  wañusqa Marseille llaqtapi) huk 🇫🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq qarqan.
Laurent Blanc
Laurent Blanc (* paqarisqa Alès llaqtapi - ) huk 🇫🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq karqan.
Punku p'anqa: Allpa llamk'ay
<div style="display:block;border:1px solid #006400;vertical-align: top;width:99%; background-color:white;margin-bottom:10px;margin-top:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:12px; background:#006400; color:#FFFFFF; text-align:center; font-weight:bold; font-size:130%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;"> Allpa llamk'ay right|200px left|170px Allpa llamk'ay nisqaqa runap yurata uywatapas kamachiynin. Chay kamachiyninwanqa runap manañam chakunan, sallqa yurakunata pallanan chayllachu atin. Allpa llamk'ayqa iskaynintin kuraq llamk'aymi: Allpa llamk'ay <div style="display:block;border:1px solid #006400;vertical-align: top;width:100%;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;">
Laurent Blanc
Warmi: Churinkuna:
Punku p'anqa: Allpa llamk'ay
<h2 style="padding:3px; background:#006400; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">Qillqakuna <td width="50%">
Hawa t'inkikuna
<div style="display:block;border:1px solid #006400;vertical-align: top;width:100%; background-color:white;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;">
<h2 style="padding:3px; background:#006400; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">Rikcha:LinkFA-star.png Artículo destacado
<div style="display:block;border:1px solid #006400;vertical-align: top;width:100%; background-color:white;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#006400; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px ...
<div style="display:block;border:1px solid #006400;vertical-align: top;width:100%; background-color:white;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#006400; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px ¿Sabías que...
<div style="display:block;border:1px solid #006400;vertical-align: top;width:100%; background-color:white;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#006400; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px Cosas que puedes hacer
Wiru yura rikch'aq ayllu
Kaymi huk Wiru yurakuna:
<div style="display:block;border:1px solid #006400;vertical-align: top;width:100%; background-color:white;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#006400; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px
<div style="display:block;border:1px solid #006400;vertical-align: top;width:100%; background-color:white;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#006400; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px Wikiproyectos