cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kusupampa kitilli
Kusupampa kitilli (kastilla simipi: Parroquia Cusubamba) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Kutupaksi markapi, Salcedo kitipi. Uma llaqtanqa Kusupampa llaqtam.
4 ñiqin qhapaq raymi killapi
4 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (04.12., 4-XII, 4ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 338 kaq (338ñ - wakllanwatapi 339ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 27 p'unchaw kanayuq.
Blondie
right|250px|Blondie logo thumb|right|250px|Blondie 1977 Blondie nisqaqa huk new wave wan pop rock kusituymi, New York llaqtayuq 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukunapi). 1974 watapim rakinakurqan.
Herbert Blaize
Herbert Augustus Blaize sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Beausejour llaqtapi -  wañusqa St. George's, Grinada llaqtapi) huk 🇬🇩 mama llaqtayuq  pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama:.
Warmi: Dame Venetia Blaize Churinkuna: Norma Blaize, Carol Jerome, Marion Fleary, Samuel Blaize, Marvin Blaize, Christopher Blaize.
Biblián
Biblián (kastilla simipi: Biblián) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Kañar markapi, huk llaqtam. Biblián kitip uma llaqtanmi.
Runakuna
Biblián kitillipiqa Kañari Kichwa runakunam tiyanku.
Sunkha klawil
Sunkha klawil (Dianthus barbatus) nisqaqa huk quram, rikch'aq klawilmi.
5 ñiqin qhapaq raymi killapi
5 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (05.12., 5-XII, 5ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 339 kaq (339ñ - wakllanwatapi 340ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 26 p'unchaw kanayuq.
7 ñiqin qhapaq raymi killapi
7 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (07.12., 7-XII, 7ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 341 kaq (341ñ - wakllanwatapi 342ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 24 p'unchaw kanayuq.
Robert Downey Jr.
thumb|right|260px| [[Mel Gibson wan Robert Downy Jr.]] Robert John Downey Jr. sutiyuq runaqa, icha Robert Downey Jr. (* paqarisqa New York llaqtapi  - ) huk  🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kuyu walltaypipas aranway pukllaqmi karqan.
Taytan: Robert Downey Sr.; Maman: Elsie Ann. Warmikuna: Deborah Falconer (1992-2004) / Susan Levin (2005 watamanta). Churinkuna: 3.
Taqura kantun
Taqura kantun (kastilla simipi: Cantón Tacora) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Tumawi munisipyupi. Uma llaqtanqa Taqura llaqtam (728 llaqtayuq, 2001 watapi).
François Hollande
François Gérard Georges Hollande sutiyuq runaqa ( paqarisqa Rouen llaqtapi) huk 🇫🇷 mama llaqtayuq taripay amachaqmi, pulitikupas. 2012 watamanta 2017 watakama Ransiyap umalliqninmi karqan.
Mulalillu kitilli
Mulalillu kitilli (kastilla simipi: Parroquia Mulalillo) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Kutupaksi markapi, Salcedo kitipi. Uma llaqtanqa Mulalillu llaqtam.
Klawil
Rikch'aqkuna
Kaymi huk rikch'aqninkuna:
Mulalillu kitilli
Runakuna
Kitillipiqa Pansaliyu Kichwa runakunam tiyanku.
6 ñiqin qhapaq raymi killapi
6 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (06.12., 6-XII, 6ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 340 kaq (340ñ - wakllanwatapi 341ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 25 p'unchaw kanayuq.
François Hollande
1997 watamanta 2008 watakama Ransis Susyalista Partidup umalliqninmi karqan. 2012 watapitaq akllanakuypi akllasqa kaspa Ransiyap hatun umalliqninmi tukurqan.
1988 watamanta 1993 watakama, huk kuti 1997 watamanta kunankama Correze k'itip diputawninmi. Hinallataqmi 1997 watapi Ransis Susyalista Partidup hatun pusaqninmi tukurqan. 2008 watapi chay karguta saqirqaptin, Martine Aubrymi partidup umalliqninmi tukurqan. 2011 watapi partidu runakuna payta akllakurqan 2012 watapi akllanakuykunapi Ransiyap hatun umalliqnin tukunanpaq. Chaywan 2012 watapi akllanakuykunapaq lluq'i nisqap hatun pusaqninmi tukurqan, paña nisqap hatun pusaqnintaq Nicolas Sarkozymi karqan, 2007 watamantaña kaq Ransiyap hatun umalliqinmi. Huk partidukunap pusaqninkunapas hatun umalliqman tukunatam munarqan: sinchi lluq'i nisqamanta Jean-Luc Mélenchon, sinchi paña nisqamanta Marine Le Pen, chawpi nisqamanta François Bayrou.
p'unchawmanta huk pusaqkunamanta yalliq akllaykunata tantachiptinkum, François Hollande Ransiya mamallaqtap hatun umalliqninman tukurqan. Hollandeqa Jean-Marc Ayrault sutiyuq masinta uma kamayuqman tukunanpaq akllarqan.
Kaypipas qhaway
Wiñay kawsay (Ransiya)
8 ñiqin qhapaq raymi killapi
8 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (08.12., 8-XII, 8ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 342 kaq (342ñ - wakllanwatapi 343ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 23 p'unchaw kanayuq.
Chris Stein
thumb|270px|Christopher Stein Christopher Stein sutiyuq runaqa, icha Chris Stein ( (* paqarisqa New York llaqtapi - ) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna  mama llaqtayuq takichaq, takiqmi, tintawku waqachiqmi, aranway pukllaqpas.
Warmi: Barbara Sicuranza, Churinkuna : Akira wan Valentina (2).
Alvin and the Chipmunks
Alvin and the Chipmunks kay qhipaq lliw runa karqan 20th Century Fox.
Henri Camara
thumb|right|250px| Henri Camara Henri Camara sutiyuq runaqa (* paqarisqa Dakar llaqtapi - ) huk 🇸🇳 mama llaqtayuq piluta hayt'aq wan Sinigal quchu piluta hayt'ay.
Hatun kuyllin
Hatun kuyllin (Pteroglossus pluricinctus) nisqaqa pisqum, huk laya kuyllinmi, Brasilpi, Kulumbyapi, Ikwadurpi, Piruwpi, Winisuylapi kawsaq.
Souphanouvong
Souphanouvong sutiyuq runaqa (* paqarisqa Luang Prabang suyupi -  wañusqa Vientiane llaqtapi) huk Law suyu mama llaqta pulitiku karqan.
Tapiete runa
Tapiete (Tapieté, Guasurango, Tirumbae, Yanaigua, Ñanagua) nisqaqa lliw tupi waraniyi rimayta rimaq runakunam, Urin Awya Yalapi, Hatun Chaku suyupi, Arhintinapi, Parawayipi, Buliwyapipas, Tarija suyupi, Hatun Chaku pruwinsyapi, Villamontes munisipyupi tiyaq.
Rimay
Tapiete runakunaqa huk tupi-waraniyi rimaytam rimanku.
Huk sutikuna (qhichwa simi - tapiete simi)
T'ika T'ika kantun
Tika Tika kantun (kastilla simipi: Cantón Tica Tica) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Tumawi munisipyupi. Uma llaqtanqa T'ika T'ika llaqtam.
Ch'iri-ch'iri
Ch'iri-ch'iri (Grindelia boliviana) nisqaqa Urin Awya Yalapi kawsaq hampi yuram, q'illuta t'ikan sunch'u hinam.
Sadio Mane
thumb|right|250px| Sadio Mane Sadio Mane sutiyuq runaqa (* paqarisqa Dakar llaqtapi - ) huk 🇸🇳 mama llaqtayuq Piluta hayt'aq wan Sinigal quchu piluta hayt'ay.
K'ichkiraphi qalawala
K'ichkiraphi qalawala icha Qalawala chaylla (Polypodium angustifolium SWARTZ) nisqaqa Urin Awya Yalapi kawsaq raki-rakim, rikch'aq qalawalam.
Mesut Özil
Mesut Özil ( paqarisqa Gelsenkirchen llaqtapi -  ) huk 🇩🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Vincent Enyeama
thumb|right|250px| Vincent Enyeama Vincent Enyeama sutiyuq runaqa (* paqarisqa Kaduna llaqtapi - ) huk 🇳🇬 mama llaqtayuq piluta hayt'aq wan Nikirya quchu piluta hayt'ay.
Alvin and the Chipmunks: The Road Chip
Alvin and the Chipmunks: The Road Chip kay qhipaq lliw runa karqan 20th Century Fox.
9 ñiqin qhapaq raymi killapi
9 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (09.12., 9-XII, 9ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 343 kaq (343ñ - wakllanwatapi 344ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 22 p'unchaw kanayuq.
Milagro
Milagro icha San Francisco de Milagro (kastilla simipi: Milagro / San Francisco de Milagro) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Wayas markapi, huk llaqtam, Milagro kitip uma llaqtanmi.
11 ñiqin qhapaq raymi killapi
11 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (11.12., 11-XII, 11ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 345 kaq (345ñ - wakllanwatapi 346ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 20 p'unchaw kanayuq.
14 ñiqin qhapaq raymi killapi
14 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (14.12., 14-XII, 14ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 348 kaq (348ñ - wakllanwatapi 349ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 17 p'unchaw kanayuq.
Tampu (Kañar)
Tampu (kastilla simipi: El Tambo) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Kañar markapi, huk llaqtam, Tampu kitip uma llaqtanmi.
Tumas distritu (Lima)
Tumas distritu (kastilla simipi: Distrito de Tomas) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi.
Wiñay kawsay
Kamasqa, Oscar R. Benavides Umalliqmi.
Rimaykuna
Tumas distritupiqa Yawyu runasimitam rimanku, Tumas-Alis k'iti rimaytam. Kunan pachataq aswanta kastilla simitam rimanku.
12 ñiqin qhapaq raymi killapi
12 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (12.12., 12-XII, 12ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 346 kaq (346ñ - wakllanwatapi 347ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 19 p'unchaw kanayuq.
Yatiri
Yatiriqa Wuliwya, Chili, Peruw suyukunapi aymara runakuna ukhupi hampiq, ayllu hampiqmi kanku, paykunan ruwayninkupi kuka hina unanchakunata, materialkunatapas utilisanku. Yatiri nisqaqa huk subclase especial nisqa aswan genérica categoría Qulliri, huk término mayqin tradicional hampiqpaqpas aymara wakipi llamk'achisqa.
Kawpaymanta
Wuliwya suyupi kunan sucesokuna kasqanraykun, Yatiris nisqakunapas imapas ruwayninkuwan tupaqpas ancha riqsisqaña kapun, huk reacción hina, tiksimiyuntinpi churay manta hinallataq cultura occidental nisqamanta amenazakuna qhawarisqa contra, aswantaqa imapas EE.UU. El Diario, Bolivia suyupi periodico, riman Pachamamaman huk chay hina dioskunamanpas haywasqankumanta, aswan kunan pacha 2007 watapi kamachiy ruwaykunapi, umalliqpa umallisqan.
Tirminu yachay
Aymara ayllu ukupi Yatiripa ruwayninta hamutanapaqqa achka aymara simikuna, rimaykuna ima mana qunqanapaqmi. Kay hamutaykuna aymarapi churanapi sapallan kasqanrayku, mana allin inglés tikray kanchu. Qulliri hampi qurakunawan tinkisqa hampiqkunam, manataqmi ima iniciacion especialtapas necesitankuchu vocacionninkuta hapinankupaq. Layqa, ñawpaqmantapacha sapaqchasqa, karunchasqa, aymara ayllu llaqtakunap hawanpi tiyanku, sapokunata, mach'aqwaykunata ima ritualkunapi llamk'achinku, wakkunata mana allinta ruwanankupaq. Hukninmi layqa tukupun rimanakuspa (aswantaqa huk chaninpaq) kay ritualkunata ruwanankupaq huk runata dañanankupaq, huk clientepa sutinpi. Rayuqa llimp’imanta, aychapi rikuchiykunamantawan riman. Rayowan llallichisqakunataqa sapa kutim rayun purita nispa sutichanku ("llamado por rayo") o purita ("chayamuy"). Chayqa kay purita pikunachus yatiri kanankupaq waqyasqa kanku. Hampiy ceremoniankupi, yatiri achachilas (hukkunawan) tinkuchina y ruwitus. Achachilas biológico ñawpa taytakunamanta hukniray ñawpa taytakuna kanku, ruwitus runaq uma tullunkunan, chaykunatan qhawarinku wañusqa kuraq runakuna hina, generacional otaq cultural nisqapipas. Ch'amakani ("pipas tutayaqniyuq utaq dueño") kuraq yatiri pichus yatiri aprendizpa capacitacionninta ruwan -kay.
Yatiriman tukupuymanta
Runapa yatiri kananpaq waqyakuyninpiqa achka imakunam pukllakun. Pimanchus runa kanqa chayqa, ima pachachus nacesqanwan, patronanwan, ichutata ichumama ima afectasqa kachkan (huk específico clase padrino). Kay waqyakuypa takyachiyninqa ichaqa llimp’i llimp’iwanmi riqsichikun, chaymi mana casarasqa aymarawan ovejakunata michiq lloqsispa pasakun. Chay llimp’iqa purita nispa marcan, "huk maqasqa". Ichaqa wakin kutipiqa mana waqyasqa runataqa llimp’i llimp’i llimp’inqa, pantata tukuchispa "pantasqa maqasqa runa". Rayo rawraypi, purita wañusqa, wañuymanta wakmanta naceyman pasasqanmanta ninku; chiqaptaqa sichus pipas huk testigo kay huelga nisqataqa creenku purita wañunqa. Sichus huk runa yatiri señalninkunata hap’in chayqa, llimp’iwan k’irisqaña, purita manataqmi yatiri tukunanpaq waqyakuytaqa mana chaskiyta atinchu. Chaynallataqmi, mana señalkunayuq, mana maqasqa runapas, manapaschá yatiri kayta maskanmanchu. Huk kuti yatiri -to-be iskay kimsa watayuqña, payqa ch'amakani tarinanpaq puriyta qallarikun, kuraq yatiri pichus payta yachachinqa. Hilario, yatiri tapusqa Tomas Huanca 1987 watapi tesisninpi kimsa kutita purirqa ch'amakani 's llaqtanpi, sapa kuti puriq musiku hina, huk kuti chaypi Hilariomanta tutorías chaskisqa, ch'amakani. Candidato yatiri kananpaq listoña kaptin, achachila permisota mañakunqa (ancha ancestro espiritual) a través de su ch'amakani.
Yatiriq ruwaynin hampiypi
A yatiri aymara ayllupi hunt’asqa participante; paypa ruwaynin especialqa manan kacharichinchu llapa llaqta runakunaq ruwayninkunamanta, chakra llank’aymantawan. Payqa manan hayk’aqpas hampiypi ñawpaq kaq kuyuytaqa ruwanchu, aswanpas suyanpunin pipas quejayoq otaq ima sasachakuyniyoqpas tapunanta. Imaynan obligasqa kashan mañakuykunata suyananpaq, chay hinallataqmi yatiri chaynallataqmi obligasqa kachkan llapa payman hamuqkunata hampinanpaq. Payqa wasinpim ruwayninta ruwan unquqpa qayllanpi utaq unquqpa rantinpi ruwaq runapa qayllanpi. Wakin kutipiqa, yatiri 's ritual yanapaqkunam qawachinqaku unquqta kikinpi hampinanmanta, utaq ritual sitioman rinanpaq ofrenda qunanpaq. Hinallataqmi wasin hawapipas practicanqa unquq chayta mañakuptinqa. yatiri yanapaq principalpa hampiy ceremoniaqa riwutu otaq runaq uma tullun. Riwutu wañuchisqa ñawpaq taytakuna kanku, aswantaqa "suwakuna" nisqawan, runakunaq pachanwan wañusqakunaq pachanwan chawpichaq hina qhawarisqa kanku. Chay riwutu saxra kuska churasqa balakuna (huch’uy q’illay utaq rumi, llimp’iwan hukllachasqa), tari llama millwa, coca, santokunapa esculturankunapas. Si yatiri chinkasqa imapas tarinanpaq utaq suwakunapa apasqan kaqta tarinanpaq mañakuptinkuqa, ceremoniapiqa velakunatam servichikunman. Pitapas onqoqta hampinanpaqqa huk isi yanapachikunman - chaymi unquqta llamiykusqa.
Tulapampa kantun
Tulapampa kantun (kastilla simipi: Cantón Tolapampa) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Tumawi munisipyupi. Uma llaqtanqa Tulapampa llaqtam.
Tupi distritu
Tupi distritu (kastilla simipi: Distrito de Tupe) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi.
Toni Kroos
Toni Kroos ( paqarisqa Greifswald llaqtapi -  ) huk 🇩🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Qhichwa yawar ch'unqa
Qhichwa yawar ch'unqa icha Yawar ch'unqa chaylla (Oenothera rosea) nisqaqa huk Awya Yalapi wiñaq quram, kulli tuktuyuq yawar ch'unqam, hampi yuram.
Simp'a
thumb|200px|Simpayuq [[p'asña, Kanadapi.]] Simp'a, kichwapi Himpa nisqaqa ñaqch'asqa chukchapas, q'aytupas, qara lasuchakunapas kimsamantapas tawamantapas q'iwispa awasqa hina allichasqam.
Nipiña mayu
thumb|right|250px|Nipiña mayup qhichwan Nipiña mayu (kastilla simipi: Río Nepeña) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk mayum, Anqash suyupi, Santa pruwinsyapi. Pasiphiku mama quchaman rin.
Simp'a
Antikunapi chay simpakunayuqqa warmikunallam.
Mullikintil kitilli
Mullikintil kitilli (kastilla simipi: Parroquia Mulliquindil / Santa Ana) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Kutupaksi markapi. Salcedo kitipi. Uma llaqtanqa Santa Ana llaqtam.
Runakuna
Kitillipiqa Pansaliyu Kichwa runakunam tiyanku.
The Alvin Show
The Alvin Show kay qhipaq mama karqan kanqaku Alvin and the Chipmunks.
Qiswa ñukch'u
Qiswa ñukch'u (Bartsia gracilis) nisqaqa Piruwpi kawsaq yuram.
Didí
Waldir Pereira, "Didí", sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Rio de Janeiro llaqtapi - †   paqarisqa Rio de Janeiro llaqtapi ) huk 🇧🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq karqan.
15 ñiqin qhapaq raymi killapi
15 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (15.12., 15-XII, 15ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 349 kaq (349ñ - wakllanwatapi 350ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 16 p'unchaw kanayuq.
Alvin and the Chipmunks Meet Frankenstein
Alvin and the Chipmunks Meet Frankenstein kay qhipaq lliw runa karqan.
Víctor Cámara
Víctor Manuel Cámara Parejo sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Karakas llaqtapi  - ) huk 🇻🇪 mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.
16 ñiqin qhapaq raymi killapi
16 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (16.12., 16-XII, 16ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 350 kaq (350ñ - wakllanwatapi 351ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 15 p'unchaw kanayuq.
Víctor Cámara
Taytan: Carlos Cámara, Mamanː Elisa Parejo. Warmiː Yvette Gazzaneo. Churiː Samantha Marina.
Alvin and the Chipmunks Meet the Wolfman
Alvin and the Chipmunks Meet the Wolfman kay qhipaq lliw runa karqan.
Felipe Baloy
thumb|right|250px| Felipe Baloy Felipe Abdiel Baloy Ramírez sutiyuq runaqa (* paqarisqa Panama llaqtapi - ) huk 🇵🇦 mama llaqtayuq piluta hayt'aq wan Panama quchu piluta hayt'ay.
Pansaliyu kitilli
Pansaliyu kitilli (kastilla simipi: Parroquia Pansaleo) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Kutupaksi markapi, Salcedo kitipi. Uma llaqtanqa Pansaliyu llaqtam.
Runakuna
Kitillipiqa Pansaliyu Kichwa runakunam tiyanku.
Khalifa bin Hamad al Thani
Emir  Khalifa bin Hamad al Thani (arabya simipi: خليفة بن حمد آل ثاني) sutiyuq runaqa (* paqarisqa Rayyan llaqtapi - ) huk Qatar mama llaqtapi pulitiku karqan.
Tayta: Ahmad Al-Jaber Al-Sabah; Mama:.
Qatar Yachachiy ministru (1957-1970)
13 ñiqin qhapaq raymi killapi
13 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (13.12., 13-XII, 13ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 347 kaq (347ñ - wakllanwatapi 348ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 18 p'unchaw kanayuq.
Teófilo Cárdenas Alvarado
Teófilo Cárdenas Alvarado sutiyuq runaqa, Rumi Ñawi nisqapas ( paqarisqa Qusqu llaqtapi - 2000 watapi wañusqa) huk piruwanu qhichwa simipi qillqaqmi karqan, Qhichwa Simi Hamut'ana Kuraq Sunturpi wankurisqa.
Olmedo (Loja)
Olmedo (kastilla simipi: Olmedo) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Loja markapi, huk llaqtam, Olmedo kitip uma llaqtanmi.
Teófilo Cárdenas Alvarado
1985 watapi Piruwpa llaqta takintam qhichwa simiman t'ikrarqan, huk t'ikraqkuna hinam.
Blas Pérez
thumb|right|250px| Blas Pérez Blas Antonio Miguel Pérez Ortega sutiyuq runaqa (* paqarisqa Panama llaqtapi - ) huk 🇵🇦 mama llaqtayuq piluta hayt'aq wan Panama quchu piluta hayt'ay.
Magdalena munisipyu
Magdalena munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Magdalena) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Iténez pruwinsyapi, Beni suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Magdalena llaqtam.
Kantunkuna
Kimsa kantunmi kan:
Runakuna
Munisipyupiqa astawan mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
19 ñiqin qhapaq raymi killapi
19 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (19.12., 19-XII, 19ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 353 kaq (353ñ - wakllanwatapi 354ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 12 p'unchaw kanayuq.
Magdalena munisipyu
Hawa t'inkikuna
Magdalena
Baure munisipyu
Baure munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Baures) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Iténez pruwinsyapi, Beni suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Baure llaqtam.
20 ñiqin qhapaq raymi killapi
20 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (20.12., 20-XII, 20ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 354 kaq (354ñ - wakllanwatapi 355ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 11 p'unchaw kanayuq.
Baure munisipyu
Runakuna
Munisipyupiqa astawan mana indihina runakunam tiyanku.
Jaber III
Emir Jaber III, Jaber Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah (arabya simipi: جابر الأحمد الجابرالصباح ) sutiyuq runaqa (* paqarisqa Kuwait llaqtapi -  wañusqa Kuwait llaqtapi) huk Kuwait mama llaqtapi pulitiku karqan.
Mel Gibson
thumb|right|260px| Mel Gibson wan [[Robert Downey Jr. ]] right|200px| Mel Columcille Gerard Gibson sutiyuq runaqa, icha Mel Gibson. (* paqarisqa Peekskill llaqtapi  - ) huk  🇦🇺 🇺🇸 🇮🇪 mama llaqtayuq kuyu walltaypipas aranway pukllaqmi karqan.
Taytan: Hutton Gibson; Maman: Anne Reilly. Warmikuna: Robyn Moore (1980-2011) / Oksana Grigorieva (2009-2010) / Rosalind Ross (2014 watamanta). Churinkuna: 9. Hannah (1980), gemelos Edward y Christian (1982), Willie (1985), Louis (1988), Milo (1990) wan Tommy (1999).
Baure munisipyu
Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Shunku kitilli
Shunku kitilli (kastilla simipi: Parroquia El Corazón) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Kutupaksi markapi, Panwa kitipi. Uma llaqtanqa Shunku (El Corazón) llaqtam.
Jaber III
Tayta: Ahmad Al-Jaber Al-Sabah; Mama:.
Shunku kitilli
Runakuna
Kitillipiqa Pansaliyu Kichwa runakunam tiyanku.
Tumawi kantun
Tumawi kantun (kastilla simipi: Cantón Tomave) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Tumawi munisipyupi. Uma llaqtanqa Tumawi llaqtam.
17 ñiqin qhapaq raymi killapi
17 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (17.12., 17-XII, 17ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 351 kaq (351ñ - wakllanwatapi 352ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 14 p'unchaw kanayuq.
Jérôme Boateng
Jérôme Agyenim Boateng ( paqarisqa Berlin llaqtapi -  ) huk 🇩🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
P'irka
P'irka icha Sillkiwa (Bidens siegesbeckia) nisqaqa Piruwpi kawsaq hampi yuram, munim.
Motorhead
thumb|350px|right|Motörhead thumb|400px|right|[[Lemmy, 2005 watapi.]] Motörhead nisqaqa huk Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtayuq rock.
Jaber III
Kuwait Musiku ministru (1961-1965)
18 ñiqin qhapaq raymi killapi
18 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (18.12., 18-XII, 18ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 352 kaq (352ñ - wakllanwatapi 353ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 13 p'unchaw kanayuq.
Urqu kisa
Urqu kisa (Caiophora pentlandii)  nisqaqa Piruwpi kawsaq hampi yuram.
Waka sullu
Waka sullu (Bomarea involucrosa) nisqaqa Piruwpi kawsaq yuram.
Johnny Cash
thumb|right|250px|Johnny Cash (1969) Johnny Cash sutiyuq runaqa ( paqarisqa Kingsland llaqtapi -  wañusqa Nashville llaqtapi) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtap aranway pukllaqmi.
Warmi: Vivian Liberto (1954-1967) / June Carter Cash (1968-2003) Churinkuna: Rosanne, Kathy, Cindy, Tara, John Carter Cash.
21 ñiqin qhapaq raymi killapi
21 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (21.12., 21-XII, 21ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 355 kaq (355ñ - wakllanwatapi 356ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 10 p'unchaw kanayuq.
Huacaraje munisipyu
Huacaraje munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Huacaraje) nisqaqa kimsa ñiqin munisipyu Iténez pruwinsyapi, Beni suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Huacaraje llaqtam.
Runakuna
Munisipyupiqa astawan mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Wayra sach'a
Wayra sach'a (Descurainia perkinsoniana) nisaqaqa Piruwpi kawsaq yuram.
Jeannette Rodríguez
Jeannette Josefina Rodríguez Delgado sutiyuq warmiqa, (* paqarisqa Karakas llaqtapi - ), huk 🇻🇪 mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.
Taytan: Rodríguez, Mamanː Delgado. Qusanː. Churinkunaː.
Michi-michi
Michi-michi (Cypella herrerae) nisqaqa Piruwpi kawsaq yuram.
Khira
Khira (Lupinus paniculatus icha Lupinus microphyllus) nisqaqa Piruwpi kawsaq yuram.
Miles Davis
Miles Dewey Davis III, Miles Davis sutipaq runaqa (* paqarisqa Origen Alton llaqtapi, Illinois suyupi - †  wañusqa Santa Mónica llaqtapi), Hukllachasqa Amirika Suyukuna takichaq wan Jazz trumpitista.
Tayta: Miles Dewey Davis, Jr., Mama: Cleota Mae (Henry) Davis.
24 ñiqin qhapaq raymi killapi
24 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (24.12., 24-XII, 24ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 358 kaq (358ñ - wakllanwatapi 359ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 7 p'unchaw kanayuq.
Jorge Burruchaga
thumb|right|250px| Jorge Burruchaga Jorge Luis Burruchaga  sutiyuq runaqa (* paqarisqa Gualeguay llaqtapi -  ) huk 🇦🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aq wan pukllaykamachiqmi qarqan.
25 ñiqin qhapaq raymi killapi
25 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (25.12., 25-XII, 25ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 359 kaq (359ñ - wakllanwatapi 360ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 6 p'unchaw kanayuq.
Uqhururu
Huk yurakuna:
22 ñiqin qhapaq raymi killapi
22 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (22.12., 22-XII, 22ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 356 kaq (356ñ - wakllanwatapi 357ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 9 p'unchaw kanayuq.
Osvaldo Ríos
thumb|right|250px| Osvaldo Ríos, 2014 Osvaldo Ríos Alonso sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Carolina llaqtapi - ) huk 🇵🇷 mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.
Uwina kantun
Uwina kantun icha Upina kantun (kastilla simipi: Cantón Ubina) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Tumawi munisipyupi. Uma llaqtanqa Uwina (icha Upina) llaqtam.
23 ñiqin qhapaq raymi killapi
23 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (23.12., 23-XII, 23ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 357 kaq (357ñ - wakllanwatapi 358ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 8 p'unchaw kanayuq.
Enrique Solari
Enrique Solari Swayne sutiyuq runaqa (* 1915 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - * 1995 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq qillqaqmi, nuna yachaqpas qarqan.
Muraspunku kitilli
Muraspunku kitilli (kastilla simipi: Parroquia Moraspungo) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Kutupaksi markapi, Panwa kitipi. Uma llaqtanqa Muraspunku llaqtam.
Enrique Solari
Taytan: Carlos Solari Sánchez-Concha. Maman: María Virginia Swayne Mendoza
Muraspunku kitilli
Runakuna
Kitillipiqa Pansaliyu Kichwa runakunam tiyanku.
Enrique Solari
Yachaywasi: Colegio Nuestra Señora de Guadalupe. Alma máter: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin.
Aveiro distritu
Pulitika rakiy
19 munisipyumikan:
Sami Khedira
Sami Khedira ( paqarisqa Stuttgart llaqtapi -  ) huk 🇩🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Oscar Ruggeri
Oscar Alfredo Ruggeri sutiyuq runaqa (* paqarisqa Corral de Bustos llaqtapi -  ) huk 🇦🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aq wan pukllaykamachiqmi qarqan.
29 ñiqin qhapaq raymi killapi
29 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (29.12., 29-XII, 29ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 363 kaq (363ñ - wakllanwatapi 364ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 2 p'unchaw kanayuq.
26 ñiqin qhapaq raymi killapi
26 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (26.12., 26-XII, 26ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 360 kaq (360ñ - wakllanwatapi 361ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 5 p'unchaw kanayuq.
27 ñiqin qhapaq raymi killapi
27 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (27.12., 27-XII, 27ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 361 kaq (361ñ - wakllanwatapi 362ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 4 p'unchaw kanayuq.
Wiñaq distritu
Wiñaq distritu (kastilla simipi: Distrito de Viñac) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi.
Wiñay kawsay
Kamasqa 1825 watapi.
Rimaykuna
Wiñaq distritupiqa Yawyu runasimitam rimanku, Madiyan-Wiñaq, Apuriy k'iti rimaykunatam.
Louis Armstrong
Louis Daniel Armstrong, "Satchmo" sutiyuq runaqa (* paqarisqa  New Orleans llaqtapi, Illinois suyupi - †  wañusqa New York llaqtapi), 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama Calatayud takiq, takichaq wan Jazz trumpitista.
Taytan: William Armstrong, Jr.; Maman: Mary "Mayann" Albert (1886–1942).
Lisboa distritu
thumb|300px|Munisipyukuna (Lisboa distritu) Lisboa distritu (kastilla simipi Distrito de Lisboa, nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Lisboa llaqtam.
Pulitika rakiy
16 munisipyumikan:
Jorge Valdano
thumb|right|250px| Jorge Valdano Jorge Alberto Francisco Valdano Castellanos  sutiyuq runaqa (* paqarisqa Las Parejas llaqtapi -  ) huk 🇦🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aq wan pukllaykamachiqmi qarqan.
Alexandre Dumas
Alexandre Dumas (kastilla simipi: Alejandro Dumas) sutiyuq runaqa (* paqarisqa Villers-Cotterêts llaqtapi  - †  wañusqa Puys llaqtapi), Ransiya mama llaqtamanta qillqaqmi karqan.
Tayta: Thomas Alesandre Davy de la Pailleterie.
Ramón Campaña kitilli
Ramón Campaña kitilli (kastilla simipi: Parroquia Ramón Campaña) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Kutupaksi markapi, Panwa kitipi. Uma llaqtanqa Ramón Campaña llaqtam.
Runakuna
Kitillipiqa Pansaliyu Kichwa runakunam tiyanku.
Mats Hummels
Mats Julian Hummels ( paqarisqa Bergisch Gladbach llaqtapi -  ) huk 🇩🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Baba (Ikwadur)
Baba nisqaqa (kastilla simipi: Baba) Ikwadur mama llaqtapi, Mayukuna markapi, huk llaqtam, Baba kitip uma llaqtanmi.
Vallegrande munisipyu
Vallegrande munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Vallegrande) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Vallegrande pruwinsyapi, Santa Krus suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Vallegrande llaqtam.
Kantunkuna
16 kantunmi kan.
Runakuna
Munisipyupiqa astawan mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Kinuqay distritu
Kinuqay distritu (kastilla simipi: Distrito de Quinocay) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi.
Wiluyu kantun
Wiluyu kantun (kastilla simipi: Cantón Viluyo) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Tumawi munisipyupi. Uma llaqtanqa Wiluyu llaqtam (aymara simikunamanta wila puka, uyu kancha, "wila kancha").
Djalma Santos
Dejalma Pereira Dias dos Santos, "Djalma Santos", sutiyuq runaqa (*  paqarisqa São Paulo llaqtapi, Brasil mama llaqtapi -  wañusqa Uberaba llaqtapi ) huk  🇧🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
30 ñiqin qhapaq raymi killapi
30 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (30.12., 30-XII, 30ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 364 kaq (364ñ - wakllanwatapi 365ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 1 p'unchaw kanayuq.
31 ñiqin qhapaq raymi killapi
31 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (31.12., 31-XII, 31ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 365 kaq (365ñ - wakllanwatapi 366ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninmi, qhipaq kaq p'unchawninmi.
Witis distritu
Witis distritu (kastilla simipi: Distrito de Vitis) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi.
Kinuqay distritu
Wiñay kawsay
Kamasqa, Manuel Prado Umalliqmi.
Witis distritu
Wiñay kawsay
Kamasqa, Manuel Prado Umalliqmi.
Rimaykuna
Witis distritupiqa Yawyu runasimitam rimanku, Wankaya-Witis k'iti rimaytam. Kunan pachataq aswanta kastilla simitam rimanku.
28 ñiqin qhapaq raymi killapi
28 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (28.12., 28-XII, 28ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 362 kaq (362ñ - wakllanwatapi 363ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 3 p'unchaw kanayuq.
Nery Pumpido
thumb|right|250px| Nery Pumpido Nery Alberto Pumpido Barrinat  sutiyuq runaqa (* paqarisqa Monje llaqtapi -  ) huk 🇦🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aq wan pukllaykamachiqmi qarqan.
Emilio Butragueño
Emilio Butragueño Santos, "El Buitre" sutipaq runaqa, (* paqarisqa Madrid (Ispaña) llaqtapi -  ) mama llaqtayuq Ispaña piluta hayt'aqmi.
Ñukñu pichana
Ñukñu pichana (Scoparia dulcis) nisqaqa Piruwpi kawsaq yuram.
Emilio Butragueño
Tayta:
Yachay wasikuna: Colegio San Antón wan Colegio Calasancio.
Pinllupata kitilli
Runakuna
Kitillipiqa Pansaliyu Kichwa runakunam tiyanku.
Beja distritu
Beja distritu (kastilla simipi Distrito de Beja, nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Lisboa llaqtam.
Ayawaka distritu
Ayawaka distritu (kastilla simipi: Distrito de Ayabaca) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Piwra suyupi, Ayawaka pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Ayawaka llaqtam.
Marcelo Trobbiani
thumb|right|250px| Marcelo Trobbiani Marcelo Antonio Trobbiani Ughetto  sutiyuq runaqa (* paqarisqa Casilda llaqtapi -  ) huk 🇦🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aq wan pukllaykamachiqmi qarqan.
Trigal munisipyu
Runakuna
Munisipyupiqa astawan mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Q'illu mayu
thumb|280px|right|[[Liujiaxia Presa, Yongjing, Gansu]] Q'illu mayu (kastilla simipi: Río Amarillo) nisqaqa Asyapi huk 5 464 km suni mayum.
Yura kantun
Yura kantun (kastilla simipi: Cantón Yura) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Tumawi munisipyupi. Uma llaqtanqa Yura llaqtam.
San Jacinto de Buena Fe
San Jacinto de Buena Fe nisqaqa (kastilla simipi: San Jacinto de Buena Fe) Ikwadur mama llaqtapi, Mayukuna markapi, huk llaqtam, Buena Fe kitip uma llaqtanmi.
San Pedro de Pilas distritu
San Pedro de Pilas distritu (kastilla simipi: Distrito de San Pedro de Pilas) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi. Uma llaqtanqa San Pedro de Pilas llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa, Manuel Prado Umalliqmi.
Frías distritu
Frías distritu (kastilla simipi: Distrito de Frías) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Piwra suyupi, Ayawaka pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Frías llaqtam.
Hamp'ara muyuriq pacha
Antañiqiqy piqa, huk hamp'ara muyuriq pacha (Inlis simipi: Desktop enviroment (DE)) nisqaqa huk ruwana hamp'ara mitaphura kaqmanta ruwasqa huk wakichikuna huñu huk antañiqiq llamk'aykuna llikacha patapi puriq chaymanta huk sapsi qillqa ruwaq chawpin-uya (GUI) kaqwan kuskanchasqa, wakin kuti huk qillqa shellhina willasqa.
Hamp'ara muyuriq pachaqa aswanta sapallap antañiqiq kunapi rikusqa karqan, apaychana antañiqiup wicharinankama. Hamp'ara GUIkuna ruwaqta yanapanku mana sasachu yaykuyta chaymanta willañiqikunata llamk'achiyta, chaymanta aswanta mana llapa ruwanakunaman yaykuyta qunkuchu kay urapi llamk'aykuna llikachapi tarisqa. Aswanpas, ñawpaqmanta kamachina-siq'i chawpin-uya (CLI) llamk'achisqaraq llamk'achkan mayk'aq hunt'asqa kamachiy llamk'aykuna llikachamanta mañasqa. paña|rikchacha| Unixhina llamk'aykuna llikcahakunapaq aswan riqsisqa kunan pacha hamp'ara muyuriq pachakunamanta pisi pacha chiru (uqi ñiqi riqsinapaq rikch'akuna mayk'aq llamk'aypa wiñaynin qallarisqanmanta rikuchin, llimp'isqa riqsinapaq rikch'akuna llamk'aypa ñawpaq lluqsiyninta rikuchin)
Mukachi
Mukachi (kastilla simipi: Mocache) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Mayukuna markapi, huk llaqtam, Mukachi kitip uma llaqtanmi.
Isabel Pantoja
thumb|right|260px| Isabel Pantoja (1956 - ) right|200px| Isabel Pantoja María Isabel Pantoja Martin sutiyuq warmiqa, icha Isabel Pantoja  (* paqarisqa Sevilla llaqtapi - ) huk 🇪🇸 mama llaqtayuq aranway pukllaq wan takiqmi.
Taytan: Juan Pantoja Cortés (1922-1974); Maman: Ana María Martín Villegas (p.22/5/1931). Qusankuna: Francisco Rivera "Paquirri" (1983-1984) / Julián Muñoz. Churinkuna: Francisco José Rivera Pantoja (p. 1984) wan María Isabel Pantoja Martín (p. 1995).
Hamp'ara muyuriq pacha
Llamk'aykuna llikacha yanapakuy
Hamp'ara muyuriq pachakunaqa aswan achka kunan pacha llamk'aykuna llikacha llamk'achinku, iskaynintin llamp'ukaq purupiyirat (Windows, Macintosh - Classic chaymanta Cocoa) chaymanta kicha pukyu-qillqa utaq yanqhalla llamp'ukaq (GNOME, KDE, CDE, Xfce, LXDE utaq InnovaDE, sapa kuti llamk'achisqa Linux utaq BSD rak'iykuna).
Kimpi
Kimpi (Coronopus didymus) nisqaqa huk yuram.
Sicchez distritu
thumb|right|200px|[[Sicchez llaqtap kanchan]]
Sicchez distritu (kastilla simipi: Distrito de Sicchez / Sicches) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Piwra suyupi, Ayawaka pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Sicchez llaqtam.
Uqi qura
Uqi qura icha Uqiqura (Descurainia titicacensis) nisqaqa huk Urin Awya Yalapi kawsaq yuram.
Lagunas distritu (Ayawaka)
Lagunas distritu (kastilla simipi: Distrito de Lagunas) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Piwra suyupi, Ayawaka pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Lagunas llaqtam.
Braga distritu
Pulitika rakiy
14 munisipyumikan:
Ch'urquwita kantun
Ch'urquwita kantun (kastilla simipi: Cantón Churcuita) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Purqu munisipyupi. Uma llaqtanqa Ch'urquwita llaqtam.
Kapchisqa ankucha llika
thumb|right|220px|Kapchisqa llika kikinqa qillqasqanta Antañiqiq yachaypi wakin yachaykunatapas, Kapchisqa Ankucha Llika (KAL) icha Artiphisiyal Ankucha Llika kayqa huk tiknika yachaymi kan. Paykunaqa uywanakunap, runakunap ankucha llikanhina chaykunahina mirachisqam kanku (ñuqtum aswan yupaychasqam). Chay mudiluqa makiqta ima willakuqta riqsinankupaq yachachipun.
Néstor Clausen
thumb|right|250px| Néstor Clausen Néstor Rolando Clausen  sutiyuq runaqa (* paqarisqa Arrufo llaqtapi -  ) huk 🇦🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aq wan pukllaykamachiqmi qarqan.
Sergio Batista
thumb|right|250px| Sergio Batista Sergio Daniel Batista sutiyuq runaqa (* paqarisqa Buenos Aires llaqtapi -  ) huk 🇦🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aq wan pukllaykamachiqmi qarqan.
Júnior
Leovegildo Lins da Gama Júnior sutiyuq runaqa, icha "Júnior" (*  paqarisqa João Pessoa llaqtapi, Brasil mama llaqtapi - ) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
San Juan Pastukalli kitilli
San Juan Pastukalli kitilli (kastilla simipi: Parroquia San Juan de Pastocalle) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Kutupaksi markapi, Latakunka kitipi.
Runakuna
Kitillipiqa Pansaliyu Kichwa runakunam tiyanku.
Willk'uyuyu
Willk'uyuyu (Lepidium sativum) nisqaqa huk laya hampi yurap sutin.
Montero distritu (Ayawaka)
Montero distritu (kastilla simipi: Distrito de ) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Piwra suyupi, Ayawaka pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Montero llaqtam.
Jilili distritu
Jilili distritu (kastilla simipi: Distrito de Jilili) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Piwra suyupi, Ayawaka pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Jilili llaqtam.
Poyang qucha
Poyang qucha nisqaqa (chinu simipi: 鄱阳湖, pinyin: Póyáng Hú) Chunwa mama llaqtapi huk hatun qucham. Poyang quchaqa 3 585 km² hatunmi. Quchap hawanqa mama quchamanta 280 mitrum aswan hanaq.
Llaqtakuna
thumbnail|260px|right|Poyang qucha Manyanpi llaqtakuna:
Kiswar yura rikch'aq ayllu
Kiswar yura rikch'aq ayllu (Scrophulariaceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi.
Quchawa kantun
Quchawa kantun (kastilla simipi: Cantón Cuchagua) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Tumawi munisipyupi. Uma llaqtanqa Quchawa llaqtam.
Kiswar yura rikch'aq ayllu
Tuktunkuna
thumb|left|140px|[[Verbascum: tuktu siq'intin.]] Tuktunkunaqa tawantin icha pichqantin raphimuyum, iskaykinraymi, wakin wakinllapi wach'illam. Akilla, wayta raphikunaqa huñusqam. Huklla sisa raphi muyum. Ruru raphintinqa hawa tiyaqmi. Tuktu minuywanqa kay hinam:
Rurunqa murusapa p'uru rurum (kapsulam).
Rikch'aqkuna
Kaymi huk kiswar hina yurakuna:
Miguel Hidalgo
Miguel Gregorio Antonio Ignacio Hidalgo y Costilla y Gallaga Mondarte Villaseñor, Miguel Hidalgo sutiyuq runaqa (* paqarisqa Pénjamo, Guanajuato llaqtapi – †  paqarisqa Chihuahua llaqtapi) mishikunapas tayta kura wan militar.
Grecia Colmenares
thumb|right|260px| Grecia Colmnares Grecia Dolores Colmenares Mieussens sutiyuq warmiqa, icha Grecia Colmenares  (* paqarisqa Valincia llaqtapi - ), huk 🇻🇪 mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.
Taytan: Lisandro Ernesto Colmenares, Mamanː Grecia Mieussens. Qusankuna:	Henry Zakka (1979-1983) / Marcelo Pelegri (1986-2005). Churinː Gianfranco Pelegri Colmenares.
Paqaypampa distritu
Paqaypampa distritu (kastilla simipi: Distrito de Pacaipampa) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Piwra suyupi, Ayawaka pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Paqaypampa llaqtam.
Tuwakasu kitilli
Tuwakasu kitilli (kastilla simipi: Parroquia Toacaso) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Kutupaksi markapi, Latakunka kitipi. Uma llaqtanqa Tuwakasu llaqtam.
Runakuna
Kitillipiqa Pansaliyu Kichwa runakunam tiyanku.
Kunturiri kantun
Kunturiri kantun (kastilla simipi: Cantón Condoriri) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Purqu munisipyupi. Uma llaqtanqa Kunturiri llaqtam.
Kim Jong-pil
Kim Jong-pil, (Kuriya simipi: 김종필) sutiyuq runaqa, ( paqarisqa Buyeo kuntipi -  wañusqa Siul llaqtapi), huk 🇰🇷 mama llaqta willay kamayuq wan pulitikumi qarqan.
Taytan: ; Maman:. Ñawpaq warmi: Park Yeong-ok Churinkuna: (2).
Pierre Littbarski
Pierre Michael Littbarski sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Berlin llaqtapi -  ), huk 🇩🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Palenque (Ikwadur)
Palenque (kastilla simipi: Palenque) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Mayukuna markapi, huk llaqtam, Palenque kitip uma llaqtanmi.
Pierre Littbarski
Tayta: Littbarski, Mama:.
Warmikuna: Churinkuna: (?)
Hawa t'inkikuna
.
Nintendo Pachantin Kupa
Nekketsu High School Dodgeball Club: Soccer
Chiqakunamanta rikuchiy 8 hayñikama, mana Atsushi, Genei, Hiroyuki, Kunio, Masa, Mashiro, Susumu y Takashi wakin Samiqwanqa llamk'ankiman 13 hina willaptinqa.
Muru Muru munisipyu (Vallegrande)
Muru Muru (kastilla simipi: Moro Moro) nisqaqa kimsa ñiqin munisipyu Vallegrande pruwinsyapi, Santa Krus suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Muru Muru llaqtam.
Nintendo Pachantin Kupa
Nintendo World Cup
Veinticinco nisqa ruraq runakunaqa awqaqninkunawan maqanakusqan, kay maqasqankumanta suqta chunka runakunaqa wañukusqan. (No.1) Piruw Mamallaqtaqa Ispañamanta wata 28 p'unchaypi qispikusqa. Chaymanta Piruwanu runakunapaq anchata yupaychasqa p'unchaymi kan Piruw 1996.
Biwa qucha
Biwa qucha (nihun simipi: 琵琶湖, Biwa-ko, Kastilla simipi: Lago Biwa),  hatun qucham, Nihunpas mama llaqtakunapi. Poyang quchaqa 670,33 km² hatunmi. Quchap hawanqa mama quchamanta 85,614 mitrum aswan hanaq.
Muru Muru munisipyu (Vallegrande)
Kantunkuna
Pichqa kantunmi kan.
Biwa qucha
Llaqtakuna
thumbnail|260px|right|Biwa qucha Manyanpi llaqtakuna:
Muru Muru munisipyu (Vallegrande)
Runakuna
Munisipyupiqa astawan mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Suyu distritu
Suyu distritu (kastilla simipi: Distrito de Suyo) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Piwra suyupi, Ayawaka pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Suyu llaqtam.
Ayamaych'a
Ayamaych'a (genus Rhinanthus) nisqakunaqa Ayamaych'a yura rikch'aq aylluman kapuq yurakunap rikch'anam, atam yurakunam.
Mulalu kitilli
Mulalu kitilli (kastilla simipi: Parroquia Mulaló) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Kutupaksi markapi, Latakunka kitipi.
Runakuna
Kitillipiqa Pansaliyu Kichwa runakunam tiyanku.
Postrer Valle munisipyu
Postrer Valle munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Postrer Valle) nisqaqa tawa ñiqin munisipyu Vallegrande pruwinsyapi, Santa Krus suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Postrer Valle llaqtam.
Kantunkuna
Kimsa kantunmi kan.
Runakuna
Munisipyupiqa astawan mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Montalvo (Ikwadur)
Montalvo nisqaqa(kastilla simipi: Montalvo) Ikwadur mama llaqtapi, Mayukuna markapi, huk llaqtam, Montalvo kitip uma llaqtanmi.
Kaypipas qhaway
thumb|left|160px|Juan Montalvo
Bragança distritu
Bragança distritu (kastilla simipi Distrito de Bragança, latin: Bracara Augusta), nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Bragança llaqtam.
Pulitika rakiy
14 munisipyumikan:
Karma kantun
Karma kantun (kastilla simipi: Cantón Karma) nisqaqa Buliwya suyupi, huk kantunmi P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Purqu munisipyupi. Uma llaqtanqa Karma llaqtam.
Sapillikha distritu
Sapillikha distritu (kastilla simipi: Distrito de Sapillica) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Piwra suyupi, Ayawaka pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Sapillikha llaqtam.
Debian
rikchacha|Debianpa riqsinapaq rikch'an Debian icha Debian GNU/Linux nisqaqa huk Linux rak'iymi, yanqhalla, kicha pukyu-qillqa ima llamp'ukaqkunamanta ruwasqa, ayllu yanapasqa Debian Yuyay-wakichi nisqap ruwasqan, Ian Murdock sutiyuq runap kamasqan 16 ñiqin anta situwa killapi 1993.
Paymas distritu
Paymas distritu (kastilla simipi: Distrito de Paimas) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Piwra suyupi, Ayawaka pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Paymas llaqtam.
Debian
Debian (0.01) nisqap ñawpaq kaq llamk'ayninqa p'unchawpim lluqsirqan 15 ñiqin tarpuy killapi 1993 watapi, ñawpaq kaq takyasqa llamk'aynin (1.1) 17 ñiqin qhapaq raymi killapi 1996 watapi lluqsirqan. Debian Stable k'allmaqa aswan riqsisqa p'anqachasqa sapallap antañiqiqkuna kaqpaq chaymanta qaraqkuna kaqpaq. Debian nisqapas achka huk rak'inakunapa saphinmi, aswan riqsisqa Ubuntu.
Violeta Bermúdez
Violeta Bermúdez Valdivia sutiyuq warmiqa ( paqarisqa Limaq llaqtapi - ), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku karqan.
-manta Piruwpa Uma kamayuq.
Debian
Wiñarichiy
Debian mayt'up kawsayninmanta siq'i
Violeta Bermúdez
Taytan: Adrián Bermúdez Morales; Maman: Violeta Valdivia de Bermúdez. Qusan: Samuel Abad Yupanqui.
Yachaywasi: Colegio Nacional de Mujeres Rosa de Santa María (Limaq). Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin.
Uqururu ch'inkil
Uqururu ch'inkil, Berros icha Uqururu chaylla (Nasturtium officinale) nisqaqa yakupi wiñaq quram, hampi yuram.
Jaime Yzaga
Taytan: Miguel Yzaga Castañeda, Maman: Hilda Tori Guerrero. Warmi: Claudia Vásquez de Velasco Presa (p.1972).
BSD
rikchacha|BSDpa riqsinapaq rikch'an BDS, Berkeley Software Distribution icha Berkeley Standard Distribution nisqaqa huk saqisqa llamk'aykuna llikacham, Research Unix nisqapi llamk'achisqa, Computer Systems Research Group (CSRG) nisqap ruwasqan, rakisqanpas, California Hatun Yachay Sunturpi, Berkeley llaqtapi. "BSD" nisqaqa sapa kuti kicha pukyu-qillqa mirayninkunatam riman, FreeBSD, OpenBSD, NetBSD, DragonFly BSD nisqapas.
Wañaykawsay
wak=A simple flow chart showing the history and timeline of the development of Unix starting with one bubble at the top and 13 tributaries at the bottom of the flow|rikchacha|300x300px| [[Unix llikachakunap pisiyachisqa wiñaynin. Mana rikuchisqachu kanku Junos, PlayStation 3 sistema software chaymanta wak purupiyirat p'allqakuna.]]
Chalaco distritu
Chalaco distritu (kastilla simipi: Distrito de Chalaco) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Piwra suyupi, Murrupun pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Chalaco llaqtam.
Uchuku
Uchuku icha Uchu Lawa nisqa huk Aykili Puruwinsiya, Quchapampa, Wuliwya suyumanta mikhunam. Kay mikhunaqa hak'usqa ch'aki luqutu yuq, papakunayuq, wallpa aychayuq, ruwllariyu hak'u (harwisqa), chuñu yuq, runtuyuq, ch'ilasqa inchikninyuq, chilliqchi t'ikayuq, llaruniyuq utaq phiriyukunayuq wan wayk'usqa.
Castelo Branco distritu
Pulitika rakiy
14 munisipyumikan:
Chilli
Chilli icha Chili (Aphandra natalia) nisqaqa Urin Awya Yalapi kawsaq yuram (Ikwadur, Brasil, Piruw).
Choi Kyu-hah
Choi Kyu-hah, (Kuriya simipi: 최규하) sutiyuq runaqa, ( paqarisqa Wonju kuntipi -  wañusqa Siul llaqtapi), huk 🇰🇷 mama llaqta  pulitikumi qarqan.
Taytan: ; Maman:. Ñawpaq warmi: Hong Gi Churinkuna: (?).
Ubuntu
rikchacha|Ubuntup riqsinapaq rikch'an rikchacha|Ubuntu 22.10 Kinetic Kudup hamp'ara Ubuntu nisqaqa Linux rak'iymi Debian pi sayasqa, aswantataq yanqhalla, kicha pukyu-qillqa llamp'ukaqkunamanta ruwasqa. Ubuntuqa kimsa p'anqachasqakunapim tukri lluqsimun: Hamp'ara, Qaraq, hinaspa Core Internetpa imakuna nisqa q'illaysapakunapaq antapunqukunapaqpas. Llapan p'anqachasqakunaqa antañiqiqllapim purinman, icha virtual makiqpipas. Ubuntu nisqaqa puyu yupaypaq ancha riqsisqa llamk'aykuna llikacham, OpenStack nisqap yanapayninwan. Ubuntupa ñawpaqmanta churasqa mesanqa wasi ukhupi Unity kaqmanta GNOME kaqman kutimurqa yaqa 6.5 watamanta 2017 watapi 17.10 kaq laya lluqsiptin.
Wak kaqninkuna
rikchacha| Ubuntu ayllu sach'a
Cheikh N'Doye
thumb|right|250px| Cheikh N'Doye Cheikh N'Doye sutiyuq runaqa (* paqarisqa Rufisque llaqtapi - ) huk 🇸🇳 mama llaqtayuq Piluta hayt'aq wan Sinigal quchu piluta hayt'ay.
Matansa distritu
Matansa distritu (kastilla simipi: Distrito de La Matanza) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Piwra suyupi, Murrupun pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Matansa llaqtam.
Antikuchu
Kunan pachaqa kay mikhunaqa (hukniray pankañayuq, imaymana kayninniyuq) Piruw, Arhintina, Wuliwya, Chili suyukunapi mikhuna yachaypi takyasqa. rikchacha|230x230px| [[Pancho Fierro sutiyuq runap ruwasqan antikuchuq (1850).]]
Wiririma
Wiririma (Astrocaryum jauari) Brasilpi kawsaq laya chunta yuram.
Roberto Rivelino
Roberto Rivelino sutiyuq runaqa, icha "Rivelino", (*   paqarisqa São Paulo llaqtapi, Brasil mama llaqtapi -  ) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Katarama
Katarama (kastilla simipi: Catarama) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Mayukuna markapi, huk llaqtam, Urdaneta kitip uma llaqtanmi.
Tanikuchi kitilli
Tanikuchi kitilli (kastilla simipi: Parroquia Tanicuchí) nisqaqa huk kitillim Ikwadur mama llaqtapi, Kutupaksi markapi, Latakunka kitipi.
Runakuna
Kitillipiqa Pansaliyu Kichwa runakunam tiyanku.
Lamine Gassama
thumb|right|250px|Lamine Gassama Lamine Gassama sutiyuq runaqa (* paqarisqa Marseille llaqtapi - ) huk 🇸🇳 mama llaqtayuq Piluta hayt'aq wan Sinigal quchu piluta hayt'ay.
Salitral distritu
Salitral distritu (kastilla simipi: Distrito de ) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Piwra suyupi, Murrupun pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Salitral llaqtam.