cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nicolás Avellaneda
Nicolás Remigio Aurelio Avellaneda sutiyuq runaqa (* paqarisqa Tukuman llaqtapi - †  wañusqa hatun qucha] llaqtapi) huk [[Arhintina mama llaqtayuq taripay amachaq, Willay kamayuq, pulitikupas runam karqan.
LaTeX
TeX hina, LaTeX qallarirqa huk qillqanapaq yanapakuy hina yupay yachaqkunapaq, antañiqiq yachaqkunapaq, ichaqa qallariyninmantapachapas, yachaqkunapas hap'irqanmi, paykunaqa qillqakunata qillqananku karqan, chaypiqa complejas yupay yachay expresionkunam icha mana latinmanta guionkunapas kanmi, ahinataq Arapiya simi, Riwanaqri simipi, Chuwna simipipas.
Nicolás Avellaneda
1874 watamanta pacha umalliq kachkaptin, 12 ñiqin kantaray killapi 1880 p'unchawpi awqaq pusaqkuna umallinamanta qarqurqan.
LaTeX
Imaynatataq llamk'an
Uraypi kaq rikuchinaqa LaTeX kaqman yaykuyta chaymanta llikachamanta tupaq lluqsiyta rikuchin:
Nicolás Avellaneda
Tayta: Marco Manuel de Avellaneda; Mama: Dolores de Silva y Zavaleta.
Isaac Albéniz
thumb|right|300px|Isaac Albéniz (1901)
Emilio Fernández
250px|thumb|right|Fernández y [[Marilyn Monroe, 1962]] Emilio Fernández Romo  sutiyuq runaqa, icha Indio Fernández (*  paqarisqa Mineral del Hondo llaqtapi -  wañusqa Mishiku llaqtapi) huk 🇲🇽 mama llaqtayuq aranway pukllaqmi wan kuyu walltay pusaqmi qarqan.
Taytan:  ;Maman: Warmi: Gloria De Valois Cabiedes / Gladys Fernández / Columba Domínguez. Churinkina: Adela Fernández y Fernández.
Nicolás Avellaneda
Warmi: Carmen Nóbrega Miguens. Churinkuna: (?).
Isaac Albéniz
Isaac Manuel Francisco Albéniz y Pascual sutiyuq runaqa (* paqarisqa Camprodón llaqtapi -  wañusqa Cambo-le-Bains llaqtapi) Ispaña mama llaqtayuq takichaq wan yatana qallwa waqachiqmi karqan.
Nicolás Avellaneda
Yachaywasi:.
Isaac Albéniz
Tayta: Ángel Lucio Albéniz y Gauna; Mama: María de los Dolores Pascual.
Warmi: Rosa Jordana y Lagarriga. Churinkuna: (3).
Ivan Bunin
Ivan Alekséyevich Bunin ( rusiya simi: Иван Алексеевич Бунин) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Voronezh llaqtapi -  wañusqa Paris llaqtapi) huk 🇷🇺 mama llaqtayuq  qillqaqmi qarqan.
Jorge Pérez
Jorge Nicolás Pérez López, icha "El Carreta" sutiyuq runaqa (* paqarisqa Waras llaqtapi  -  wañusqa Lima llaqtapi),  🇵🇪 mama llaqtayuq takiqmi wan kitara waqachiq, kastilla simillapim qillqarqan.
Ivan Bunin
20px|Nobel suñay Nobel Suñay Simi Kapchiypi 1933 watapis simi kapchiy Nobel suñaytas chaskirqan.
Jorge Pérez
Taytanː Silvio Pérez; Mamanː Rosa López.
Ignacio Qispi Ninawillka
Ignacio Qispi Ninawillka (Kastilla simipi: Ignacio Quispe Ninavilca)qa Waruchiri pruwinsyap kurakan karqan. Payqa, Piruw qispichinapaq awqanakuykunap pachanpi ancha hatun umalliq karqan. San Martinman sirvispa, Waruchiri runakunata umalliykun. Chaynatataq, Limata Ispaña runakunamanta sayapakuykun.
Kawsaynin
__UNANCHAY__
Huwan II
manta kama Tayta Papam.
Miguel Juárez
Miguel Ángel Juárez Celman sutiyuq runaqa (* paqarisqa Córdoba llaqtapi - †  wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk Arhintina mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikupas runam karqan.
1886 watamanta pacha umalliq kachkaptin, 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1890 p'unchawpi umalliqnamanta qarqurqan.
Carlos Pellegrini
1890 watamanta pacha umalliq kachkaptin, 12 ñiqin kantaray killapi 1892 p'unchawpi awqaq pusaqkuna umallinamanta qarqurqan.
Miguel Juárez
Córdoba Kamachiq runa (1880-1883)
Carlos Pellegrini
Tayta: Carlos Enrique Pellegrini; Mama: María Bevans.
Warmi: Carolina Lagos. Churinkuna: (?).
Miguel Juárez
Warmi: Benedicta Elisa Funes. Churinkuna: (?).
Liyun I
thumb|right|200px|San Liyun I Hatun San Liyun I Hatun, Liyun I huk ñiqin (latin simipi: Leo PP. I Magnus, Italya simipi: Leone I)  sutiyuq runaqa (*  390 watapi paqarisqa Toscana llaqtapi - †  wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
Miguel Juárez
Yachaywasi: Colegio Monserrat.
Liyun I
manta kama Tayta Papam.
Tayta: Quintianus.
1574 watamanta Kathuliku santu.
Raymi: 10 ñiqin ayamarq'a killapi.
Carlos Pellegrini
Yachaywasi:.
Manuel Quintana
Manuel Pedro Quintana sutiyuq runaqa (* paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - †  wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk Arhintina mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikupas runam karqan.
1904 watamanta pacha umalliq kachkaptin, 12 ñiqin pawqar waray killapi 1906 p'unchawpi awqaq pusaqkuna umallinamanta qarqurqan.
Tayta: Eladio de la Quintana y Uzín; Mama: María Manuela Bernardina Sáenz de Gaona y Álzaga.
Warmikuna: María del Carmen Susana Rodríguez Viana (1843-1930). Churinkuna (?):.
Victorino de la Plaza
Arhintina Hawa ministru (1882-1883 wan 1908-1910)
Manuel Quintana
Yachaywasi:.
Luis Sáenz Peña
Luis Sáenz Peña sutiyuq runaqa (* paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - †  wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk Arhintina mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikupas runam karqan.
Victorino de la Plaza
Warmi: Ecilda Belvis Castellanos (1870-1875) / Emily Henry (1884-1919). Churinkuna: (1) Victoriano de la Plaza Henry (*1885).
Luis Sáenz Peña
1892 watamanta pacha umalliq kachkaptin, 23 ñiqin qhulla puquy killapi 1895 p'unchawpi umalliqnamanta qarqurqan.
Victorino de la Plaza
Yachaywasi: ?.
Luis Sáenz Peña
Tayta: Luis Sáenz Peña; Mama: Rosario Celman.
Julio Roca
Alejo Julio Argentino Roca  sutiyuq runaqa (* paqarisqa Tukuman llaqtapi - †  wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk Arhintina mama llaqtayuq Awqaq pusaq wan pulitikupas runam karqan.
Eduardo Pondal
Eduardo María González-Pondal y Abente sutiyuq runaqa, icha Eduardo Pondal ( paqarisqa Ponteceso llaqtapi -  wañusqa La Coruña llaqtapi), huk 🇪🇸 mama llaqtayuq Galligu simi wan Kastilla simi qillqaqmi qarqan. Taytan: ;  Mama:. Warmi: Churinkuna:.
Uxío Novoneyra
Eugenio Novo Neira sutiyuq runaqa icha Uxío Novoneyra ( paqarisqa Parada llaqtapi - wañusqa Santiago de Compostela llaqtapi), huk 🇪🇸 mama llaqtayuq Galligu simi wan Kastilla simi qillqaqmi qarqan. Taytan: Xosé Novo López; Maman: Manuela Neira Bello. Warmi: Elba Rei Churinkuna:.
Giambattista Tiepolo
thumb|right|250px| Giambattista Tiepolo (1696-1770) 'Giambattista Tiepolo sutiyuq runaqa  (*  paqarisqa Venezia llaqtapi -  wañusqa Madrid llaqtapi), huk 🇮🇹 mama llaqtayuq llimphiqmi qarqan.
Luis Sáenz Peña
Warmi: Cipriana Lahitte. Churinkuna: (?) Roque Sáenz Peña.
Giambattista Tiepolo
Taytanː Domenico Tiepolo, Mamanː Orsetta Marangon. Warmiː Maria Cecilia Guardi Tiepolo (1719 watapimanta) Churinkuna̠ː (9) Giovanni Domenico Tiepolo, Lorenzo Tiepolo...
Eduardo Pondal
Alma materː Santiago de Compostela Yachay Sunturnin.
Uxío Novoneyra
Alma materː Yachay Sunturnin.
Eduardo Pondal
Qillqasqankuna
miniatura|200px|Queixumes dos pinos, 1886, [[Galligu Ñawiriy wasi.]]
Uxío Novoneyra
Qillqasqankuna
Harawikuna publicados na prensa (Alborada, Atlántida, Aturuxo, Cerna, Clave Orión, Dorna, Encrucillada, Grial, La Noche, Ólisbos, Ronsel etc.)
Luis Sáenz Peña
Yachaywasi:.
Julio Roca
1898 watamanta pacha umalliq kachkaptin, 12 ñiqin kantaray killapi 1904 p'unchawpi awqaq pusaqkuna umallinamanta qarqurqan.
René Houseman
René Orlando Houseman sutiyuq runaqa (* paqarisqa La Banda llaqtapi -   wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk 🇦🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Julio Roca
1880 watamanta pacha umalliq kachkaptin, 12 ñiqin kantaray killapi 1886 p'unchawpi awqaq pusaqkuna umallinamanta qarqurqan.
Tayta: coronel Segundo Roca; Mama: Agustina Paz.
Warmi:Clara Funes. Churinkuna: (?).
Yachaywasi: Colegio Nacional de Concepción (Uruwayi).
Paul Crutzen
rikchacha|paña|200px| Paul Jozef Crutzen (1933- ) Paul Jozef Crutzen sutiyuq runaqa (* paqarisqa Amsterdam llaqtapi -); huk  mama llaqtayuq  Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi qarqan.
left|30px| Nobel Suñay 1995 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi).
Taytan: Jozef Crutzen, Maman: Anna Gurk. Warmi:.
Alma mater: Stockholm Yachay Sunturnin
Luis Buñuel
thumb|right|250px|Luis Buñuel (1900-1983) Luis Buñuel Portolés sutiyuq runaqa ( * paqarisqa Calanda llaqtapi - wañusqa Mishiku llaqtapi) huk 🇪🇸-🇲🇽 mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq runam qarqan.
José Figueroa
José María Cornelio del Corazón de Jesús Figueroa Alcorta sutiyuq runaqa (* paqarisqa Córdoba llaqtapi - †  wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk Arhintina mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikupas runam karqan.
1886 watamanta pacha umalliq kachkaptin, 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1890 p'unchawpi umalliqnamanta qarqurqan.
Luis Buñuel
Taytanː Leonardo Manuel Buñuel González, Mamanː María Portolés Cerezuela. Warmiː Jeanne Rucar (1925-1983). Churinkunaː	Juan Luis Buñuel (1934-2017) wan Rafael Buñuel (1940-).
José Figueroa
Córdoba Kamachiq runa (1880-1883)
Luis Buñuel
Kuyu walltay pusaq
thumb|200px|Cabeza de Luis Buñuel, obra del escultor Iñaki, en el Centro Buñuel Calanda.
Mario Molina
Mario José Molina y Henríquez sutiyuq runaqa (* paqarisqa Mishiku llaqtapi -  wañusqa Mishiku llaqtapi); huk 🇲🇽 🇺🇸 mama llaqtayuq allwiya kamayuq  Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi qarqan.
José Figueroa
Tayta: José Cornelio de Figueroa Valverde; Mama: Teodosia Alcorta Isnardi.
Warmi: Josefa Julia María de las Mercedes Bouquet Roldán. Churinkuna: (?).
Mario Molina
Taytan: Roberto Félix Molina Pasquel (Veracruz, 1908), Maman: Leonor Henríquez (Veracruz). Warmi: Guadalupe Álvarez.
José Figueroa
Yachaywasi: Colegio Monserrat.
Mario Molina
Alma mater: Awtunuma Mishiku Yachay Sunturnin
Marcelo de Alvear
1922 watamanta pacha umalliq kachkaptin, 12 ñiqin kantaray killapi 1928 p'unchawpi umalliqnamanta qarqurqan.
Tayta: Torcuato Antonio de Alvear (*Montevideo, 1822); Mama: María Elvira Dolores Pacheco.
Warmikuna: Regina Pacini. Churinkuna (?):.
Yachaywasi: Colegio Nacional de Buenos Aires.
José de Uriburu
José Evaristo de Uriburu sutiyuq runaqa (* paqarisqa Salta  llaqtapi - †  wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk Arhintina mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikupas runam karqan.
Joaquín Crespo
Joaquín Sinforiano de Jesús Crespo  sutiyuq runaqa (* paqarisqa San Francisco de Cara llaqtapi - †  wañusqa La Mata Carmelera llaqtapi) huk Winisuyla mama llaqtapu awqaq pusaqmi wan pulitiku kawpaqpas karqan.
Tayta: Crespo; Mama:
José de Uriburu
Tayta: coronel Evaristo de Uriburu, gobernador de Salta; Mama: María Josefa Natalia Álvarez de Arenales y Hoyos
Joaquín Crespo
Warmi: Jacinta Parejo.
José de Uriburu
Warmikuna: Virginia Uriburu (1857-1871) wan Leonor Tezanos (1878-1914). Churinkuna (7): Rita Uriburu Uriburu (*1858), Sara Uriburu Uriburu (*1860), Jorge Uriburu Uriburu (*1862), Carlos Uriburu (*1866), Virginia Uriburu (*1868), José Evaristo Uriburu Tezanos Pinto (*1880) wan Leonor Uriburu Tezanos Pinto (*1885).
Yachaywasi:.
Otoniel Alcedo
Otoniel Alcedo Culquicóndor, S.D.B. sutiyuq runaqa (* paqarisqa Ayawaka llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi ), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.
1966 watamanta 1979 watakama Wamanqapi Hatun yaya qarqan.
Taytan: Alcedo; Maman: Culquicóndor.
Miguel Cabrejos
Héctor Miguel Cabrejos Vidarte, OFM sutiyuq runaqa (* paqarisqa Llama distritupi - ) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq  kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Truhillupi qarqan.
Hawa t'inkikuna
]
Hugo Garaycoa
José Hugo Garaycoa Hawkins  sutiyuq runaqa (* paqarisqa Kallaw llaqtapi -  † wañusqa Lima llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.
Federico Richter
Federico Richter Fernández-Prada, OFM sutiyuq runaqa (* paqarisqa Wanta llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi ), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.
1979 watamanta 1991 watakama Wamanqapi Hatun yaya qarqan.
Taytan: Richter; Maman: Fernández Prada.
Jacinto Valdivia
Mariano Jacinto Valdivia y Ortiz sutiyuq runaqa (* paqarisqa Ariqipa llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi ), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.
1940 watamanta 1956 watakama Waraspi Hatun yaya qarqan.
1956 watamanta 1971 watakama Wankayupi Uma Hatun yaya qarqan.
José Dammert
José Antonio Dammert Bellido sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Lima llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi ) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq  kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Kashamarkapi qarqan.
Lima Auxiliar Hatun yaya (1958-1962).
Hawa t'inkikuna
]
Sociedade Esportiva Palmeiras
Sociedade Esportiva Palmeiras nisqaqa huk brasilanu piluta hayt'ay klubmi.
Pedro Barreto
rikchacha Pedro Ricardo Barreto Jimeno, SJ sutiyuq runaqa (* paqarisqa Lima llaqtapi - ), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.
2001 watamanta 2004 watakama Jaénpi Hatun yaya qarqan.
2004 watamanta Wankayupi Uma Hatun yaya qarqan.
Eduardo Picher
Eduardo Picher Peña sutiyuq runaqa (* paqarisqa Lima llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi ), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.
1967 watamanta 1971 watakama Kallawpi Hatun yaya qarqan.
1971 watamanta 1984 watakama Wankayupi Uma Hatun yaya qarqan.
1984 watamanta 1996 watakama Piruw Awqaq suyupi Hatun yaya qarqan.
Frank Sherwood Rowland
rikchacha|paña|250px| Frank Sherwood Rowland (1927-2012) Frank Sherwood Rowland sutiyuq runaqa (* paqarisqa Delaware llaqtapi -  wañusqa Newport Beach llaqtapi ); huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq  Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi qarqan.
left|30px| Nobel Suñay 1995 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi).
Taytan:, Maman:. Warmi:. Churinkunaː Ingrid Rowland wan Jeff Rowland.
Alma mater: Wesleyana Ohiomanta Yachay Sunturnin
Suñaykuna
thumb|right|240px|Rowland Hall (California Yachay Sunturnin), Irvine suti after Rowland.
Desmond Hoyte
Hugh Desmond Hoyte sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Georgetown llaqtapi -  wañusqa Georgetown llaqtapi) huk 🇬🇾 mama llaqtayuq hamapikamayuq wan pulitiku qarqan.
1984 watamanta 1985 watakama Wayana Uma kamayuq.
Warmi: Churinkuna :.
Henrik Ibsen
thumb|right|230px|Henrik Ibsen (1828-1906). right|200px|Roald Amundsen silq'uymi. Henrik Johan Ibsen sutiyuq runaqa, ( paqarisqa Skien llaqtapi -  wañusqa Oslopi), huk 🇳🇴 mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.
Vincent Paulmanta
Taytan: Jean de Paul, Maman: Bertrande de Moras.
Yachaywasi:
Henrik Ibsen
Taytanː Knud Ibsen; Mamanː Marichen Altenburg Warmiː Suzannah Ibsen.
Alexander Kielland
thumb|right|230px|Alexander Kielland (1849-1906). Alexander Lange Kielland sutiyuq runaqa ( paqarisqa Stavenger llaqtapi - wañusqa Bergen llaqtapi), huk 🇳🇴 mama llaqtayuq qillqaq wan pulitikumi qarqan.
Taytanː Jens Zetlitz Kielland; Mamanː Warmiː. Churinkunaː
Henrik Pontoppidan
Henrik Pontoppidan sutiyuq runaqa ( * paqarisqa Fredericia llaqtapi -  wañusqa København llaqtapi)  mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.
20px|Nobel suñay Nobel Suñay Simi Kapchiypi 1917 watapis simi kapchiy Nobel suñaytas chaskirqan.
Michalis Kapsis
Michalis Kapsis  (grisya simi: Μιχάλης Καψής) sutiyuq runaqa (* paqarisqa Nikaia llaqtapi -  ) huk   mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Pedro de Villagómez
Pedro de Villagómez y Vivanco sutiyuq runaqa (* paqarisqa Castroverde de Campos llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi ) huk 🇪🇸 mama llaqtayuq taripay amachaq wan kathuliku taytakura qarqan.
Uma Hatun yaya Limapi qarqan.
Hatun yaya Ariqipapi (1632-1640).
Hawa t'inkikuna
]
Yerba Silvestre
Lita Velasquez Cueva sutiyuq warmiqa, icha Yerba Silvestre ( paqarisqa San Markus pruwinsyapi, Kashamarka suyupi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq takiq warmim.
Taytan:  ; Maman:. Churinkuna:
Ladislaw Unriyamanta I
Ladislaw Unriyamanta I (kastilla simipi Ladislao I de Hungría), László sutiyuq runaqa ( paqarisqa Lengyel Királyság llaqtapi - wañusqa Nyitra llaqtapi) huk 🇭🇺 mama llaqtayuq kathuliku santu qarqan.
Taytan: Béla Unriyamanta ; Maman: Richeza.
Hans Christian Andersen
Hans Christian Andersen sutiyuq runaqa ( * paqarisqa Odense llaqtapi -  wañusqa København llaqtapi)  mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.
Taytan: Hans Andersen; Mama: Anne Marie Andersdatter.
Forbes Burnham
Forbes Burnham sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kitty llaqtapi -  wañusqa Georgetown llaqtapi) huk 🇬🇾 mama llaqtayuq pulitiku qarqan.
Maksymilian Maria Kolbe
Maksymilian Maria Kolbe, OFM, (kastilla simipi Maximiliano María Kolbe), Rajmund Kolbe sutiyuq runaqa ( paqarisqa Zduńska Wola llaqtapi - wañusqa Aushcwitz llaqtapi) huk 🇵🇱 mama llaqtayuq kathuliku santu qarqan.
Forbes Burnham
Tayta: ; Mama:.
Maksymilian Maria Kolbe
14 ñiqin kantaray killapi Santu Maksymilian Kolbe raymi p'unchawninmi.
Forbes Burnham
Warmi: Bernice Lataste / Viola Burnham Churinkuna (6): Roxana, Annabella, Francesca, Melanie, Ulele, Kamana..
Maksymilian Maria Kolbe
Taytan: Juliusza Kolbe; Maman: Marianny Dąbrowskiej.
Witold Lutosławski
thumb|200px|W. Lutoslawski (1913-1994 Witold Roman Lutosławsk̈ sutiyuq runaqa ( paqarisqa Warszawa llaqtapi - † wañusqa Warszawa llaqtapi ), huk 🇵🇱 mama llaqtayuq rumantiku musika takichaqmi aarqan.
Taytanː Jósef Lutoslawski; mamanː Maria Olszewska.
Bjørnstjerne Bjørnson
thumb|right|230px|Bjørnstjerne Bjørnson (1832-1910). right|200px|Bjørnstjerne Bjørnson silq'uymi. Bjørnstjerne Martinus Bjørnson sutiyuq runaqa, ( paqarisqa Kvikne llaqtapi -  wañusqa Paris llaqtapi), huk 🇳🇴 mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.
Nobel Suñay|20px 1903 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.
Taytanː Peder Bjørnson; Mamanː Elise Nordraak. Warmiː Karoline Reimers. Churinː Bjørn Bjørnson, Bergljot Ibsen, Erling Bjørnson.
Jiddu Krishnamurti
thumb|right|250px| Jiddu Krishnamurti Jiddu Krishnamurti sutiyuq runaqa (జిడ్డు కృష్ణమూర్తి, ( paqarisqa Madanapalle llaqtapi -  wañusqa California llaqtapi), huk 🇮🇳  mama llaqtayuq qillqaq, yachay wayllukuqpas qarqan.
Taytan: Juddu Narianiah ; Maman: Sanjeevamma.
Theodoros Zagorakis
Theodoros Zagorakis  (grisya simi: Θεόδωρος Ζαγοράκης; ) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kavala llaqtapi -  ) huk   mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pulitiku qarqan.
Ruth Karina
Ruth Karina Armas Ríos sutiyuq warmiqa, icha Ruth Karina ( paqarisqa Pukallpa llaqtayuq - ) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq takiqmi qarqan. Tecnocumbia
"Cantores de la Amazonía"
Maman: Delicia Ríos Linares. Qusan: Churinkuna: (1) Jonathan Osambela Armas (1990)
Stanisław Krakówmanta
11 ñiqin ayriway killapi San Stanislaw raymi p'unchawninmi.
1072 watamanta 1076 watakama Kraków Hatun yaya.
Faustyna Kowalska
right|200px|Faustyna Kowalska Maria Faustyna Kowalska, ZMBM, (kastilla simipi María Faustina Kowalska), Helena Kowalska sutiyuq warmiqa ( paqarisqa Głogowiec llaqtapi -  wañusqa Łagiewniki llaqtapi) huk 🇵🇱 mama llaqtayuq kathuliku santas qarqan.
5 ñiqin kantaray killapi Santa Faustyna Kowlaska raymi p'unchawninmi.
Taytan: Stanislaus Kowalska; Maman: Marianna
Jonas Lie
thumb|right|230px|Henrik Ibsen (1833-1906). right|200px|Roald Amundsen silq'uymi. Ionas Lautriz Idemil Lie sutiyuq runaqa, icha Jonas Lie ( paqarisqa Modum llaqtapi - wañusqa Fleskum llaqtapi), huk 🇳🇴 mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.
Taytanː ; Mamanː Warmiː Thomasine Henriette Lie (1833–1907). Churinkunaː Erik Lie (1868–1943), Mons Lie wan Michael Strøm Lie.
Deepak Chopra
thumb|right|250px| Deepak Chopra Deepak Chopra  sutiyuq runaqa (hindi: दीपक चोपड़ा Dīpak Copṛā), ( paqarisqa Musuq Dilhi llaqtapi - ), huk 🇮🇳  mama llaqtayuq qillqaq wan hampikamayuqpas qarqan.
Taytan: Krishan Lal Chopra (1919–2001), Maman: Pushpa Chopra. Warmi: Rita. Churinkuna: Mallika wan Gotham.
Stanisław Kostka
Stanisław Kostka, SJ, (kastilla simipi Estanislao Kostka), sutiyuq runaqa ( paqarisqa Rostkowo llaqtapi - wañusqa Roma llaqtapi) huk 🇵🇱 mama llaqtayuq kathuliku santu qarqan.
15 ñiqin kantaray killapi Santa raymi p'unchawninmi.
Ana Kohler
thumb|right|250px|Ana Kohler Ana Kohler sutiyuq warmiqa, ( paqarisqa Flor de Punga llaqtapi (Kapilu distritupi) - ) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq takiqmi qarqan. Tecnocumbia
Yachaywasi: Rosa Agustina Donaye de Morey
Taytan: ; Maman:. Qusan: Kevin Borda Churinkuna: (2)
Martín Vizcarra
Martín Alberto Vizcarra Cornejo sutiyuq runaqa ( paqarisqa Lima llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq allwiya kamayuq wan pulitiku runam. Yachakuyninqa Mamallaqtap Ingenieria Yachaysunturpi karqan. Chaymantataq, Muqiwaman llamk'aq rirqan. p'unchawmanta Piruwpa umalliqninmi kachkan.
Pulitika Ñawpakawsay
2011 watamanta 2014 watakamam Muqiwa suyup umalliqninmi karqan. Chay pachapi, llapan huk llaqtakunap yachachikuyninta llallispa, lliw Piruwpi allinnin yachachikuyta qispichin.
Rossy War
thumb|right|250px|Rossy War (2014) Rosa Aurelia Guerra Morales sutiyuq warmiqa, icha Rossy War ( paqarisqa Valencia quchapi, Amaru suyupi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq takiq wan takichaq. Reina de la Tecnocumbia
Martín Vizcarra
Pulitika Ñawpakawsay
Achka sasachakuykunamanta, ñawpan Kuczynskiqa suyu umalliqta saqirqukupuptinmi, Vizcarraqa umalliqmanta punchawpi sullullcharqun.
Kaypipas qhaway
Wiñay kawsay (Piruw)
Miloš Forman
right|thumb|260px|Miloš Forman (2009) right|200px|Miloš Forman Jan Tomáš Forman sutiyuq runaqa icha Miloš Forman ( paqarisqa Čáslav llaqtapi - wañusqa Danbury llaqtapi) huk  🇨🇿 mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq qarqan.
Taytan: Otto Kohn. Warmi: Jana Brejchová (1958–1962) / Věra Křesadlová-Formanová (1964–1999) / Martina Zbořilová-Forman (1999–2018). Churinkuna: Matěj (1964) Petr (1964), Andrew (1999), James (1999).
Suphi Bereket
Subhi Bey Barakat al-Khalidi icha Suphi Bereket  (Arabya simipi: صبحي بك بركات الخالدي) sutiyuq runaqa (* paqarisqa Antiokia llaqtapi -  wañusqa Antakya llaqtapi), huk 🇸🇾 mama llaqtayuq  pulitiku, Uma kamayuq wan Umalliq.
Vicente Guerrero
Vicente Ramón Guerrero Salda̪ña sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Tixtla  llaqtapi - †  wañusqa  Cuilápam). huk 🇲🇽 mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku qarqan.
Suphi Bereket
1922 watamanta 1925 watakama ñawpaq kuti Siryapa Umalliqnin qarqan.
Vicente Guerrero
1829 ñawpaq kuti Mishikupa Umalliqnin qarqan. 1833 watamanta Miihiku Benemérito de la Patria.
Suphi Bereket
Tayta: ; Mama: Ñawpaq warmi: Halide Churinkuna:.
Juninho Paulista
Oswaldo Giroldo Júnior sutiyuq runaqa, icha Juninho Paulista ( paqarisqa São Paulo. - ) huk 🇧🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Iván Cruz
thumb|right|250px|Iván Cruz Víctor Francisco De La Cruz Dávila sutiyuq runaqa, icha Iván Cruz ( paqarisqa Kallaw llaqtapi - ) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq takiqmi qarqan. Bolero Riy.
Yachaywasi: Taytan: ; Maman:. Warmi: Churinkuna:
R. Lee Ermey
Ronald Lee Ermey sutiyuq runaqa, icha R. Lee Ermey (* paqarisqa Emporia llaqtapi –  wañusqa Santa Monica llaqtapi) huk Ñawikaruy wan kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan, Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq.
Agustín de Iturbide
1822 watamanta 1823 ñawpaq kuti Miihikupa Hatun Qhapaqnin qarqan.
Taytan: José Joaquín de Iturbide y Arreguí ; Maman: María Josefa de Arámburu y Carrillo de Figueroa Ñawpaq warmi: Ana María Huarte Churinkuna:
Alfonso López Trujillo
right|200px| Alfonso Lopez Trujillo [[silq'uynin]] Alfonso López Trujillo sutiyuq runaqa (* paqarisqa Villahermosa llaqtapi -  †  wañusqa Roma llaqtapi) huk 🇨🇴 mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.
Medellínpi Uma Hatun yaya (1979-1991)
Taytanː Aníbal López; Mamanː Ester Trujillo.
Ada Chura
thumb|right|250px|Ada Chura Ada Chura sutiyuq warmiqa, ( paqarisqa Taqna llaqtapi - ) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq takiqmi qarqan. Tecnocumbia kusituy: Ada y Los Apasionados.
Yachaywasi: Bolognesi
Taytan: ;Maman:. Qusan: Churinkuna:
Dilbert Aguilar
Dilbert Aguilar sutiyuq runaqa, ( paqarisqa Jaén llaqtapi - ) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq takiqmi qarqan. Cumbia piruwpi.
Yachaywasi: Taytan: ; Maman:. Qusan: Churinkuna: (3) Julia Fernanda
Teorias sobre el origen del quechua
Muchos autores plantean hipotesis diversas sobre el origen del quechua, estas son:
Alberto Torero Fernandes de Cordoba
Apoyandose en los estudios de Gari Parker, sostiene que el quechua tuvo su origen en la costa central en los departamentos de Lima, Ica y concretamente en Chincha surgio el llamado "quechua chinchano", este quechua tuvo dos vertientes el yungay que se dirigio a la costa norte y luego a la sierra norte; y el quechua chinchay se dirigio a la costa, sierra sur llegando a Cusco.
Gari Parker
Lingüista Norteamericano plantea que el quechua es de origen preinca, surgio en la costa central del Perú, ademas en el ecuador ya se hablaba el quechua a la llegada de los incas. Tanto Torero como Parker clasifican el quechua en dos grupos diferentes.
Manuel Gonzales de la Rosa
Erudito peruano, en su libro "Origen costeño del quechua" publicado en 1911, afirma que el quechua parte de la costa en los tiempos pre-incaicos, de la zona de Lima y no de Cusco, hubo alli en esos tiempos una capital como hoy, que podria ser la vecina pachacamaq que atraia peregrinos de 300 lenguas a la redonda.
Ibico Rojas
Plantea que el quechua tuvo sus origenes en el adoratorio de pachacamaq, que se encuentra en el valle de lurin (Lima)
Clemet Markham
Hiatoriador ingles afirma que el quechua tuvo como cuna los distritos aledaños de la antigua ciudad del Cusco, su uso se expandio y abarco desde Quito en Ecuador, en Colombia por el norte y por el sur hasta los confines Tucuman y Chile.
Inca Garcilazo de la Vega
Sostiene que el quechua fue creacion cusqueña, los incas utilizaban la lengua secreta a nivel de la elite gobernante en cambio el pueblo utilizaba la lengua general.
Cieza de Leon
Cronista español afirma que en el tawantinsuyo habria gran variedad de lenguas y seria imposible contar con interpretes y poder entender a cada cual, por eso los incas obligaron su pena de castigo que todos los naturales del imperio entendiesen y supiesen el quechua cusqueño
Paterson (New Jersey)
Paterson nisqa llaqtaqa, New Jersey suyup, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam.
Wiñay kawsay
-manta kamasqa.
Benjamin Rush
Benjamin Rush, sutiyuq runaqa (* paqarisqa Byberry llaqtapi - †  wañusqa Philadelphia llaqtapi) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq hampikamayuq, Chaqllisinchi yachachiq, qillqaq wan pulitikumi qarqan.
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2034
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2034  (inlish simipi: FIFA World Cup 2034, kastilla simipi: Copa Mundial de Fútbol de 2034) nisqaqa 2034 watapi  XXV ñiqin Piluta Hayt'ay Pachantin Kupam.
Benjamin Rush
Hukllachasqa Amirika Suyukunapi Llaqtayuq Maqanakuypi Kunfidirasqa Amirika Suyukunata llallispas Hukllachasqa Amirika Suyukunata musuqta hukllachaspas isklaw kaytas puchukachirqan.
Taytan: John Rush; Maman: Susanna Hall. Warmi: Julia Stockton (1759–1848). Churinkuna: 13
Alma mater: College of New Jersey (Princeton Yachay suntur)
Nicolás Bravo
Nicolás Bravo Rueda sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Chichihualco  llaqtapi - †  wañusqa  Chichihualco llaqtapi), huk 🇲🇽 mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku qarqan.
1839, 1842-1843 wab 1846 ñawpaq kuti Mishikupa Umalliqnin qarqan.
Taytan: Leonardo Bravo; Maman: Gertrudis Rueda de Bravo. Ñawpaq warmi: María Antonieta Guevara y Muñiz. Churinkuna:.
Pat Jennings
Pat Jennings sutiyuq runaqa (* paqarisqa Newry llaqtapi -  ) huk 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 mama llaqtayuq  piluta hayt'aqmi qarqan.
Yanurqu
Yanurqu nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
Gregorio Casal
250px|thumb|right|Gregorio Casal (1935-2018) José de Jesús Casillas Rábago  sutiyuq runaqa, icha Gregorio Casal (*  paqarisqa San Miguel el Alto llaqtapi -  wañusqa Tepatitlán de Morelos llaqtapi) huk 🇲🇽 mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan:  ; Maman: Warmi:  Maribel Robles. Churinkina:
Georges Delerue
thumb|right|260px|Georges Delerue, 1925-1992. Georges Delerue sutiyuq runaqa (* paqarisqa Roubaix llaqtapi - †  wañusqa Los Angeles llaqtapi) 🇫🇷 mama llaqtayuq takichaqmi qarqan.
Carl Ferdinand Braun
thumb|right|250px|Carl Ferdinand Braun (1850-1918) right|200px| Carl Ferdinand Braun [[silq'uynin]] Carl Ferdinand Braun  sutiyuq runaqa ( paqarisqa Fulda llaqtapi -  wañusqa New York llaqtapi) huk 🇩🇪 mama llaqtayuq Pachaykamay yachaq wan wallpariqmi qarqan.
20px|Nobel Suñay 1909 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Taytan: Konrad Braun; Maman:. Ñawpa warmi:. Churinkuna:.
Wakaluma
Wakaluma (Huacaloma) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
Qosqo yupaychana taki
Letra del himno
Qosqo qosqo willkasqan sutiyki
inka pacha tayta intinhina
teqsimuyun qhasqonpi apasunki
haylli taki unanchanta hina.
Mana llaliy sanaykiq pukaran
llaqtakunan much'aiykusunki
mat'iykiman pilluta churan.
Wiñay qosqo intiq qorimanyankuna
illaykikunata llank'arqan
haylliykikunatan pacha llaqllarqan
wankiykitataq kusi pacha.
Shukri al-Kuwatli
Subhi Bey Barakat al-Khalidi icha Shukri al-Kuwatli (Arabya simipi: شكري القوتلي) sutiyuq runaqa (* paqarisqa Damasku llaqtapi -  wañusqa Beyrut llaqtapi), huk 🇸🇾 mama llaqtayuq  pulitiku wan Umalliq.
Qosqo yupaychana taki
Letra del himno
Llapan suyukuna sayarichun
ch'aska takinkuta wach'ichispa
lliu pachataq yupay chasunkiku
Shukri al-Kuwatli
Yachaywasi:.
Qosqo yupaychana taki
Letra del himno
unanchanta k'umuy kachispa.
El Mirador
El Mirador (El Mirador) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
Qosqo yupaychana taki
Véase también
http://es.wikipedia.org/wiki/Himno_al_Cuzco
Hawasluma
Hawasluma (Habasloma) nisqaqa Piruw suyupi huk urqum, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi.
Chinkirma
Chinkirma (Tsinkirma), Puraki icha Ankilla (Electrophorus electricus) nisqaqa ancha suni challwam, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi kawsaq.
Pichikillawanmi challwakunata wañuchispa mikhun, awqakunatataq ayqichinmi.
Wallanka urqu (Kashamarka)
Wallanka (kastilla qillqaypi: Hualanga) nisqaqa Piruw suyupi huk urqum, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi.
Juan Luis Guerra
Juan Luis Guerra Seijas sutiyuq runaqa,  (*  paqarisqa Santo Domingo llaqtapi -  ) huk 🇩🇴 mama llaqtayuq bachata takiqsi, taki qillqaq, takichaqpas qarqan.
Taytan: Gilberto Guerra Pacheco; Maman: Olga Seijas Herrero. Warmi: Nora Clementina Altagracia. Churinkuna: Jean Gabriel wan Paulina Guerra.
Turanku
Turanku (Synbranchus marmoratus) nisqaqa 150 sintimutrukama suni challwam, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi mayukunap t'uru tiksinkunapi kawsaq.
Wayra pachata millp'uspa simi ukhuwanmi saman.
Federico Fellini
right|thumb|260px| Federico Fellini - 1965 right|200px|Federico Fellini Federico Fellini sutiyuq runaqa ( paqarisqa Rimini llaqtapi -  wañusqa Roma llaqtapi) huk  🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kuyu walltay pusaqmi qarqan.
Taytanː Urbano Fellini; Mamaː Ida Barbiani. Warmiː Giulietta Masina (1943-1993). Churinː Pier Federico -.
Costa-Gavras
Taytanː ; Mamaː. Warmiː Michèle Ray-Gavras (1968-watamanta). Churinkunaː Julie Gavras wan Romain Gavras.
Iródotos
200px|thumb|right|Iródoto wank'a, Athina Iródotos Alikarnasumanta (grigu simipi: Ἡρόδοτος Ἁλικαρνᾱσσεύς, Hēródotos Halikarnāsseús;  icha Heródoto (pusaq kaq Kristup ñawpan pachakatapis kawsasqa) huk grigu wiñay kawsay qillqaqsi runa karqan.
Joseph John Thomson
thumb|right|260px| Joseph John Thomson (1856-1940) 200px|right| Joseph John Thomson silquynin Joseph John Thomson sutiyuq runaqa (* watapi paqarisqa Manchester llaqtapi - †  watapi wañusqa Cambridge (Inlatirra) llaqtapi); huk 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 mama llaqtayuq Pachaykamay yachaqmi qarqan.
1906 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi Yachaytaqpi).
Alma mater: Owens College in Manchester (Manchester Yachay Sunturnin) wan Trinity College, Cambridge (Cambridge Yachay Sunturnin).
Anamelba
thumb|right|250px| Anamelba (1942-2011) Melba Annie Pinzás Salazar sutiyuq warmiqa, icha Anamelba ( paqarisqa Wanuku llaqtapi - paqarisqa Paterson llaqtapi ) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq takiqmi qarqan. Bolero nuwya.
Yachaywasi: Taytan: ; Maman:. Qusan: Julio Jaramillo Churinkuna: (2) Anamelba del Rocío Jaramillo Pinzás wan Iriana Yelda Quiroz Pinzás.
Puñay
Puñay nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk urqum, Chimpurasu markapi, Chunchi kitipi.
Gallorco
Gallorco (Gallorco) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
Guglielmo Marconi
20px|Nobel Suñay 1909 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Taytan: Giuseppe Marconi; Maman: Annie Jameson. Ñawpa warmi: Maria Cristina Bezzi Scali (1927-1937). Churinkuna: Maria Elettra.
Alma mater:
Luis Valcárcel
Luis Eduardo Valcárcel Vizcarra sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Muqiwa llaqtapi - †  wañusqa Lima llaqtapi), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq wiñay kawsay yachaq wan qillqaq runam, kastilla simipi qillqaqmi.
1945 watamanta Piruwpa Yachachiy Ministru 1947 watakama, Instituto de Estudios Peruanos Umalliq, Asociación Nacional de Escritores y Artistas (ANEA) Umalliq, Instituto Cultural Peruano Norteamericano Umalliq, wan Comité Interamericano del Folklore Umalliq; Director del Instituto Indigenista Peruano; Miembro del Comité Ejecutivo Peruano de la Unesco; Vicepresidente de la Academia Nacional de Historia, y del Centro de Estudios Histórico-Militares.
Taytan: Domingo Luis Valcárcel; Maman: Leticia Vizcarra Warmi: Martha Santos Churinkuna: Ada, Frank wan Margot.
Qillqasqankuna
Qillqankunapita kaykunatam akrantsink De su producción:
Terry McDermott
thumb|right|250px|Terry McDermott
James Dean
thumb|right|260px|James Dean (1931-1955) right|200px|James Dean James Byron Deann sutiyuq runaqa ( paqarisqa Marion llaqtapi - wañusqa Cholame llaqtapi) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: Winton Dean; Maman: Mildred Winslow.
Terry McDermott
Terence McDermott sutiyuq runaqa, icha Terry McDermott, (*  paqarisqa Kirby, Liverpool llaqtapi - † ), huk 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq qarqan.
Siwiñal
Siwiñal (Cerro Ceviñal) nisqaqa Buliwyapi, Antikunapi, huk urqum, Lipis wallapi, P'utuqsi suyupi, Urin Lipis pruwinsyapi, Ismuruku munisipyupi, Ismuruku kantunpi. Pikchunqa mama quchamanta 5.311 mitrum aswan hanaq.
Los Abortos
Los Abortos (Los Abortos) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
Liam Brady
thumb|right|250px|Liam Brady
Liam Brady sutiyuq runaqa, icha Chippy, (*  paqarisqa Dublin llaqtapi - † ), huk 🇮🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq qarqan.
Monigote
Monigote (Monigote) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
Witunal
Witunal (Cerro Vitunal) nisqaqa Buliwyapi, Antikunapi, huk urqum, Lipis wallapi, P'utuqsi suyupi, Urin Lipis pruwinsyapi, Ismuruku munisipyupi, Ismuruku kantunpi. Pikchunqa mama quchamanta 5.225 mitrum aswan hanaq.
Peter Shilton
Peter Leslie Shilton  sutiyuq runaqa, icha Peter Shilton, (*  paqarisqa Leicester llaqtapi - † ), huk 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq qarqan.
Chiman runa
Chiman icha Tsiman nisqaqa lliw simita rimaq runakunam, Uralan Awya Yalapi, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi, Buliwyapi, Beni suyupi, Ballivián pruwinsyapi, Moxos pruwinsyapi, Yakuma pruwinsyapipas tiyaq.
Kunkumpi
Kunkumpi (Megalobulimus maximus) nisqaqa ancha hatun ch'urum, rikch'aq ukupankum, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi kawsaq, yura mikhuq.
Chiman runa
Rimay
Huk sutikuna (qhichwa simi - chiman simi):
Muntunurqu
Muntunurqu (Montonorco) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
Mushquy
Mushquy (kastilla qillqaypi: Moshcoy) nisqaqa Piruw suyupi huk urqum, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi.
Albert Michelson
thumb|right|250px|Albert A. Michelson (1852-1931) right|200px| Albert Abraham Michelson2 [[silq'uynin]] Albert Abraham Michelson  sutiyuq runaqa ( paqarisqa Strzelno llaqtapi -  wañusqa Pasadena llaqtapi) huk 🇩🇪 mama llaqtayuq Pachaykamay yachaq wan wallpariqmi qarqan.
20px|Nobel Suñay 1907 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Taytan: Konrad Braun; Maman:. Ñawpa warmi: Margaret Hemingway (1877-1898); Edna Stanton (1899-). Churinkuna: (3).
Alma mater: Yachay Sunturnin.
William Henry Bragg
thumb|right|250px|William Henry Bragg (1862-1942) right|200px| William Henry Bragg [[silq'uynin]] William Henry Bragg sutiyuq runaqa ( paqarisqa Cumberland llaqtapi -  wañusqa London llaqtapi) huk 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 mama llaqtayuq  Pachaykamay yachaqq mi qarqan.
Los Tres Hijos del Palcayo
Los Tres Hijos del Palcayo (Los Tres Hijos del Palcayo) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
William Henry Bragg
20px|Nobel Suñay 1915 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Cipriano Castro
José Cipriano Castro Ruiz sutiyuq runaqa (* paqarisqa Capacho Viejo llaqtapi - †  wañusqa Santurce llaqtapi) huk Winisuyla mama llaqtapu awqaq pusaqmi wan pulitiku kawpaqpas karqan.
William Henry Bragg
Alma mater: King William's College wan Trinity College Cambridge Yachay Sunturnin.
Cipriano Castro
Tayta: José del Carmen Castro; Mama: Pelagia Ruiz.
Warmi: Zoila Rosa Martínez.
Llawturqu
Llawturqu (Llautorco) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, Qispi kay suyupipas, Hatun Chimu pruwinsyapi, Sayapullu distritupi, huk urqum.
Ariq urqu (Urin Lipis)
Ariq (Cerro El Volcán) nisqaqa Buliwyapi, Antikunapi, huk urqum, Lipis wallapi, P'utuqsi suyupi, Urin Lipis pruwinsyapi, Ismuruku munisipyupi, Ismuruku kantunpi. Pikchunqa mama quchamanta 5.471 mitrum aswan hanaq.
Ukupanku
Ukupanku, Kunkumpi icha Chinanku (genus Megalobulimus) nisqakunaqa ancha hatun ch'urukunam, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi kawsaq, yura mikhuq.
Rikch'aqkuna
Kaymi huk rikch'aqninkuna:
Usukuchi quchakuna
Usukuchi quchakuna (kastilla simipi: Lagunas de Ozogoche, jíbaro simimanta: ushu, juchi) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi 30-60-chá quchakunam, Chimpurasu markapi, Alawsi kitipi, Achupallas kitillipi.
Pasochoa
Pasochoa (kastilla simipi: Pasochoa) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk 4.200 m hanaq nina urqum, Pichincha markapi, Mejía kitipi, Uyumbicho kitillipi, Pasochoa risirwapi.
Cecilia Barraza
Cecilia Augusta Barraza Hora sutiyuq warmiqa (* paqarisqa Lima llaqtapi  - ),  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq takiqmi.
Beni kawsay pacha risirwa
Beni kawsay pacha risirwa (kastilla simipi: Reserva de Biosfera Estación Biológica del Beni) suyuqa amachasqam kachkan, Buliwya mama llaqtapi, Beni suyupi.
Shuturuma
Shuturuma nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
Beni kawsay pacha risirwa
Flora
thumb|right|180px|Socratea exorrhiza
Cecilia Barraza
Taytan: Barraza; Maman: Julia Hora († 2019) Aylluy: Carlos Barraza (tura) wan Miguel Barraza (tura).
Beni kawsay pacha risirwa
Fauna
Beni kawsay pacha risirwa 852 laya uywakuna kawsan, 480 laya pisqukuna..
Freestyle Script
Freestyle Script llaqtaqa font, 1981 runapaqjina Martin Wait. Wakicherqanku yanasapa Freestyle Script kay 1986 runapaqjina. Adobe, ITC, Letraset, publicadores Freestyle Script. Freestyle Script ari 4 wakicherqanku: Regular, Bold, SH Reg Alt, SB Reg Alt.
Santo Domingo urqu
Santo Domingo nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, Kashapampa distritupipas, huk urqum.
Nnamdi Azikiwe
Benjamin Nnamdi Azikiwe, Zik sutipaq runaqa (* paqarisqa Zungeru llaqtapi -  wañusqa Enugu llaqtapi). Niqirya pulitiku wan Umalliq.
1963 watamanta 1966 watakama kuti Niqiryapa Umalliqnin karqan.
Regla Torres
Regla Torres Herrera sutiyuq warmiqa (* 1975 paqarisqa La Habana llaqtapi - ) huk kubanu makiyasiqmi.
1992 watapiqa Ulimpiku pukllaykunapi Barcelona llaqtapi kuwanu makiyasiq warmikunawan. Ulimpiku pukllaykunapi Atlanta 1996 wan Sydney 2000.
Nnamdi Azikiwe
Tayta: Nnamdi Azikiwe; Mama:
Alma mater: Howard University, Washington DC wan Lincoln University.
Yamaqucha urqu
Yamaqucha (Yamacocha) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
Ch'akilla kantun
Ch'akilla kantun (kastilla simipi: Cantón Chaquilla) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Purqu munisipyupi. Uma llaqtanqa Ch'akilla llaqtam.
Qura yaku
Qura yaku nisqaqa ima qurakunamantapas, hampi yurakunamantapas rurasqa q'uñi yaku upyanam, hampinapaq llamk'achisqa, runap qhali kananpaq.
T'anta ruraq
thumb|250px|[[T'antay|T'antachkaq runa.]] thumb|250px|T'anta wasipi, [[Oslo llaqtapi.]] T'anta ruraq icha T'antaq nisqaqa t'antata pataq runam, pruphisyunmi.
Carlos Medinacelli kantun
Carlos Medinacelli kantun (kastilla simipi: Cantón Carlos Medinacelli) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Chinchay Chichas pruwinsyapi, Qutaqayta munisipyupi.
James Chadwick
thumb|right|200px|James Chadwick, (1891-1974). James Chadwick sutiyuq runaqa ( paqarisqa Bollington llaqtapi -  wañusqa Cambridge llaqtapi) huk 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿  mama llaqtayuq pachaykamay yachaqsi qarqan.
20px|Nobel Suñay 1935 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Big Flow Music
Big Flow Music nisqaqa huk 🇲🇽 mama llaqtayuq hip hop nisqa kusituymi.
James Chadwick
Niwtrun (1932 James Chadwick-p wallparisqan)
Taytan:, Maman:. Ñawpa warmi:.
Hawa t'inkikuna
20px|Nobel Suñay 1935 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Niwtrun (1932 James Chadwick-p wallparisqan)
Taytan:, Maman:. Ñawpa warmi:.
Alma mater: Cambridge Yachay Sunturnin wan Manchester Yachay Sunturnin.
Irpari
wak=Photograph of the entrance to the Ferrari head office and factory in Maranello, Italy|paña|rikchacha| [[Ferrari nisqa|Ferrari nisqaqa 2014 watapi tiksimuyuntinpi aswan kallpasapa irparim karqan, Brand Finance nisqamanhina. ]] rikchacha| [[Coca-Cola nisqa|Coca-Cola rima irpariqa huk sapaq irpari riqsinapaq rikch'a nisqa, pukllayman riq runakunap yuyayninta aysanapaq, utaq karurikunapi qhawaqpaq]] Irpari , Tuyru icha Marka (Katilla simipi: marca) nisqaqa huk ranqhaqpa allinnin utaq llamk'ayninta huk ranqhaqkunamanta t'aqaq suti, p'uchuka, ch'anta, unancha utaq ima ruwaypas. Irparikuna wakinapi, qhatuypi, chaymanta qatirachaypi llamk'achisqa kanku riqsichiypaq chaymanta, aswan chaniyuq, ruwanapaq chaymanta waqaychaypaq chanin irpari yupaychaypurahina riqsisqa imallapaq, irparip rantiqninkunapaq, hat'alliqninkunapaq chaymanta haywanakunayuqkunapaq allinninpaq. Irpari sutikunaqa wakin kuti ima kaqllapis icha rantiwasi irparikunamanta t'aqasqam.
Silvio Piola
Silvio Piola (* paqarisqa Robbio llaqtapi -   paqarisqa Gattinara llaqtapi) huk 🇮🇹 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Huwanpa Apokalipsisnin
Huwanpa Apokalipsisnin (grigu simipi:, kastilla simipi: Apocalipsis de San Juan) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Musuq Rimanakuyninpi huk liwrum, Iwanhilista Huwanpa grigu simipi qillqasqan. Dyuspa Simin Qillqap qhipaq ñiqin qillqanmi.
Miguel Bosé
Luis Miguel González Bosé sutiyuq runaqa icha Miguel Bosé (* paqarisqa Panama llaqtapi -  ), huk 🇪🇸 mama llaqtayuq takiqsi wan aranway pukllaq qarqan.
Taytan: Luis Miguel Dominguín; Maman: Lucia Borloni. Churinkuna: Diego, Tadeo, Ivo, Telmo.
Sencillos
Linda:
Miguel Bosé:
Chicas!:
Mam simi
Mam simi (Qyol Mam) nisqaqa Watimala mama llaqtapi huk rimaymi, Mam runakunap rimasqan, Maya rimaykunaman kapuq.
Miguel Bosé
Sencillos
Miguel:
Más allá:
¡Bravo muchachos!:
Made in Spain:
Bandido:
Los chicos no lloran:
Bajo el signo de Caín:
Laberinto:
Lo mejor de Bosé:
Q'illu akwa
Q'illu akwa (genus Nectandra) nisqaqa huk sach'akunam, Uralan Awya Yalapi wiñaq.
Miguel Bosé
Sencillos
Sereno:
Eugenio Espejo
Francisco Javier Eugenio de Santa Cruz y Espejo sutiyuq runaqa (1747 watapi paqarisqa Kitu llaqtapi - wañusqa Kitu llaqtapi), huk 🇪🇨 mama llaqtayuq hampikamayuq, taripay amachaq, qhichwa ankallis karqan.
Miguel Bosé
Sencillos
Por vos muero:
Eugenio Espejo
Piruw mama llaqtapi Ispaña kamachiyta 1780 watapi ankallikurqan.
1795 Kitupi ispañulkunap samk'ay wasinpis wañurqan.
Miguel Bosé
Sencillos
Velvetina:
Carlos Oneto
Carlos Alberto Oneto Villavicencio sutiyuq runaqa icha Pantuflas (* paqarisqa Lima llaqtapi  -  wañusqa Lima llaqtapi) huk 🇵🇪 kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Miguel Bosé
Sencillos
Papito:
Q'eqchí simi
Q'eqchí simi nisqaqa Watimala mama llaqtapi huk rimaymi, Q'eqchí runakunap rimasqan, Maya rimaykunaman kapuq.
Carlos Oneto
Taytan:   ; Maman:. Warmi: Churinkuna: Carlos wan Bettina,
Miguel Bosé
Sencillos
Cardio:
Papitwo:
Amo:
Chichir
Chichir nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kuntipampa distritupi, huk urqum.
Chati kantun
Chati kantun (kastilla simipi: Cantón ) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Chinchay Chichas pruwinsyapi, Qutaqayta munisipyupi. Uma llaqtanqa Chati llaqtam (38 llaqtayuq, 2001 watapi).
Pocahontas (kuyuchisqa siq'isqa)
Pocahontas nisqaqa 1995 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Mike Gabriel, Eric Goldbergmi. Disney ruruchinapaqmi rurasqa.
Isadora Duncan
thumb|right|200px|Isadora Duncan
Qusan: Serguéi Yesenin; Jules Grandjouan, André Caplet, Paris Singer, Edward Gordon Craig, Mercedes de Acosta.​ Churinkuna: Deirdre Beatrice Craig (1906-1913) wan Patrick Augustus Singer (1910-1913).
Leonid Brezhnev
260px|thumb|right|Leonid Brezhnev Leonid Ilyich Brežněv (rusu simipi: Леони́д Ильи́ч Бре́жнев) Leonid Brezhnev  sutiyuq runaqa ( paqarisqa Dniprodzerzhinsk llaqtapi - wañusqa Moskwa llaqtapi), huk 🇷🇺 mama llaqtayuq pulitiku qarqan.
Yana Urqu (Kashamarka)
Yana Urqu (Cerro Negro icha Cerro Grande Negro) nisqaqa Piruwpi, Kunti urqukunapi, huk urqum Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, Qispi kay suyupipas, Utusku pruwinsyapi, Uskil distritupi.
Leonid Brezhnev
Suwit Huñup pusaqnin karqan 1954 watamanta Nikita Kruschevta qatispa 1964 watapi wañuyninkama, Suwit Huñup Kumunista Partidunpa sapsi qillqaqninpas 1971 watamanta 1982 watakama.
Taytan: Ilya Yákovlevich Brezhnev; Maman: Natalia Denisovna.
Nikola Tesla
thumb|200px|Nikola Tesla. thumb|200px|Nikola Tesla ([[pinchikilla mast'ariy|hatun mast'ariy transfurmaturpa ñawpanpi, New York llaqtapi.]] Nikola Tesla sutiyuq runaqa ( paqarisqa Smiljan llaqtapi, Hurwatsuyupi; wañusqa New York llaqtapi), Sirbya-Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq allwiya kamayuq, pinchikilla yachaqsi tariqpas karqan, pinchikilla ruruchina pusaqpas.
Tayta: Milutin Tesla, Mama: Đuka Mandici.
Susana Dosamantes
thumb|right|250px| Susana Dosamantes (1948- ) María del Perpetuo Socorro Guadalupe Susana Rul Riestra sutiyuq warmiqa, icha Susana Dosamantes (* paqarisqa Guadalajara llaqtapi  - ), huk 🇲🇽 mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: ; Maman:. Qusan: Enrique Rubio / Carlos Vasallo / Luis Rivas. Churi: Paulina wan Enrique.
Mayuruna
Mayuruna, Mayoruna icha Matis nisqakunaqa, Matsé nikuq, Brasilpi, Amarumayu suyupi, Atalaia do Norte munisipyupi, Piruwpipas, Luritu suyupi, Rikina pruwinsyapi, Yaquerana distritupi, tiyaq runa llaqtam, panu rimaykunaman mayuruna simita rimaq.