cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Roh Moo-hyun
{{Pulitiku runa }} Roh Moo-hyun Korianu simipi:노무현, hanja simipi: 盧武鉉, No Muhyeon, No Muhyǒn sutiyuq runaqa, (* 1 ñiqin tarpuy killapi 1946 paqarisqa Gimhae llaqtapi - 23 ñiqin aymuray killapi 2009 wañusqa Yansang llaqtapi -  ), Uralan Hansuyupa mama llaqta pulitiku qarqan.
2003 watamanta 2008 watakama ñawpaq kuti Uralan Hansuyupa Umalliqnin karqan.
Tayta: ; Mamma
Ñawpaq warmi: Kwon Yang-sook Churinkuna:
Star Peru
Star Perú nisqaqa huk piruwanu antanka ruruchinam. Uma tiyananqa Lima llaqtapim, Piruwpi.
Raspberry Pi
rikchacha|Raspberry Pi Raspberry Pi huk huch'uy huklla-tawlla antañiqiqkuna (inlish simipi: single-board computerkuna) nisqakunam, Hukllachasqa Qhapaq Suyupi Raspberry Pi Foundation nisqap Broadcom nisqawan kuska ruwasqa. Raspberry Pi llamk'ayqa qallariypiqa yachaywasikunapi, wiñaq suyukunapipis antañiqiq yachay wasika nisqa yachachiyta kallpachayman k'umuykurqan. Kay ñawpaq mudiluqa astawan riqsisqa tukurqa kay suyasqamanta, ranqhaspa hawa kay chayanan qhatu munasqanmanta kayhina llamk'aykunapaq kayhina atipayasqa llamk'aq yachay. Askha kitikunapi anchata llamk'achisqa, ahinataq pacha qhawaypaq, pisi qullqiyuq kasqanrayku, mudularidadninrayku, kichasqa ruwasqa kasqanrayku ima. Chayqa antañiqiqmanta chaymanta iliktrunikamanta kusirikuqkuna llamk'achinku, HDMI chaymanta USB kamachiykunata hap'isqanrayku.
Fois suyu
Fois suyu ñaupa suyu Pirineos urqukunapi karqa. Kunan Ransiyapi (riqyun Midi-Pyrénéespi). Ñaupa uma llaqtankuna Fois karqa.
1290pi Fois Bearnwan huj suyu karqanku.
Foispa simin occitan simi kan.
Peter Snell
rikchacha|paña|280px|Peter Snell (1938-2019) Peter George Snell sutiyuq runaqa (* paqarisqa Opunake llaqtapi -  wañusqa Dallas llaqtapi), huk 🇳🇿 karu kaq purinakunapim (800 m, 1500 m).
Coromoto Pallan
thumb|right|250px|Coromoto Pallan
Coromoto Pallan (kastilla simipi: Virgen de Coromoto, Nuestra Señora de Coromoto ) nisqaqa Winisuyla mama llaqtapi huk raymim, chakra yapuy killapi. Coromoto Pallanqa Winisuylap wan Guanare patronanmi nisqa. thumb|right|250px|Coromoto Pallan.
Raymi: 11 ñiqin tarpuy killapi.
Fois pukara
Fois pukara nisqaqa Fois llaqtapi huk pukaram (Fois Fois suyupa mamallaqtan karqa).
Gaston Febus (Foispa Bearnwanpa hatun inka) kay pukarayuq karqa.
Chante Ransyia Foisñiyuq karqa.
Joan Armand deu Peirèr (Tres Vièlaspa conde muskitirukunapawan tuqin) kay pukarata kamarqa.
Kunan Fois pukaraqa musiyum kachkan.
Yaku wiru
thumb|[[Romanukunap rurasqan titimanta yaku purichina (Bath (Somerset), Hukllachasqa Qhapaq Suyu).]] thumb|[[Antamanta yaku purichinakuna.]] Yaku wiru icha Yaku pila nisqaqa wiru rikch'aq wichq'asqa yaku purichinam, upyana yakuta runap wasinkunaman, wasip ukhunpipas purichinapaq. Yaku shuqush huk sutin kanman, kikinniq.
Q'imi llaqta
Q'imi (kastilla simipi: Quime) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Kimsa Krus wallapi, huk llaqtam, Chuqiyapu suyupi, Inkisiwi  pruwinsyapi, Q'imi munisipyup uma llaqtanmi.
Chawpimarka distritu
Chawpimarka distritu (kastilla simipi: Distrito de Chaupimarca ) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Pasqu pruwinsyapi, Pasqu suyupi. Uma llaqtanqa Chawpimarka llaqtam.
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
973
973 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
974
974 wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Yola Mamani
Yolanda Mamani (Santa María Grande, Omasuyos pruwinsya 1984) payqa huk ruak rimarik warmin, ashuampis wayrawasikunapi parlarin, prugramakunata wayrawasipi paqarichin, Youtubepi vidiukunata ruran. Aknallatapis wasi llamk'aqmi, Wuliwiya pi payqa riksisqa karqan wayrawasipi parlariqtin Soy Trabajadora del Hogar. nisqapi.
Kausay
Yola Mamaniqa Chuqiyapu llaktaman chayarqan pay 9 watayuk kaktin, tianwan tiyarqan, payqa aymara simillata parlarqan, ayllumpaq simin, 12 wata kaspa llamk'ayta qallarirqan kay wasipi llamk'ak hina. 13 watayuk kaspa tapusqa karqan "chay aymara pachaykita chutikuy" nispa, hinatan payqa kutipakuyta qallarin chola hina, kunan kama cholahinan pachakun.
Llamk'arqan
2009 watamanta payqa wayrawasita puririchin: Soy Trabajadora del hogar, con orgullo y dignidad kay Radio Deseo wayrawasipi, kay prugramanpi willakuykunata apachimun ashunta warmi wasi llamk'aqkunamanta, Wuliwiya suyupi, ashuampis parlarin imaynatachus wuliwiya suyu puririshan, aknallataq warmi kunamanta.
Prugraman 7 chikuytan riman:
Thomasomys burneoi
Burneo ch'uspi ( Thomasomys burneoi ) nisqaqa Cricetidae nisqa rikch'aq ayllupi huk rikch'aq q'illaymi.
Yola Mamani
Riksichikuy
Kay 2012 watapi, rimasqan: Puestos de venta convertidos en mingitorios, llalliparqan Premio Municipal de Periodismo.
Thomasomys burneoi
Willay
Chaytaqa tarirqanku Andes nisqapi kaq Parque Nacional Sangay nisqapi humedad montane sach’a-sach’api, 3.400manta 3.900 metrokama altitudpi. 167-184 mm suni kayninwan, Ikwadur mama llaqtapi Thomasomys nisqa rikch'aqkunamanta aswan hatunmi.
Etimología nisqamanta
Chay rikch'aq "burneoi" sutiqa Ikwadur mama llaqtayuq ñuñuq yachaq Santiago F. Burneo sutiyuq runatam yupaychan, Pontificia Universidad Católica del Ecuador nisqamanta.
Pukarahu (Wallanka walla)
Pukarahu (kastilla qillqaypi Pucarajo, Pucarraju) nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk urqum, Wallanka wallapi, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi, Wallanka distritupi, Wari pruwinsyapipas, San Markus distritupi, Yanashallash q'asap chinchayninpi tiyaq.
Bill Cosby
William Henry Bill Cosby Jr. sutiyuq runaqa icha Bill Cosby (*  paqarisqa Philadelphia llaqtapi  -  ) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtap Ñawikaruypi aranway pukllaqmi karqan.
Taytaː James Henry Lancaster; Mamaː Elizabeth Roberts Warmi: Camille Olivia Hanks (1964-) Churinkuna: Erika Ranee (1965), Erinn Charlene (1966), Ennis William (1969-(†) 1997), Ensa Camille (1973) wan Evin Harrah (1976).
Banco Interbank
thumb|right|220px|Plaza Vea, San Miguel thumb|right|220px|[[Banco Interbank wasi, La Victoria distritu, Lima pruwinsya]] Banco Interbank nisqaqa huk piruwanu ruruchinam. Uma tiyananqa La Victoria distritupim, Lima pruwinsyapi, Lima suyupi, Piruwpi.
Puntawayi
Puntawayi (kastilla simipi: Puntahuayi) nisqaqa Antikunapi, Piruw suyupi, huk urqum Wallanka wallapi, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi, Wasta distritupi, Wallanka distritupi.
Alaruqu kantun
Alaruqu kantun (kastilla simipi: Alaroco) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, Uru Uru suyupi, Sawaya pruwinsyapi, Sabaya munisipyupi. Uma llaqtanqa Alaruqu llaqtam.
Bangkok
right|thumb|Bangkok, Thaysuyu. right|thumb|280px|Bangkok, Thaysuyu. Bangkok (thay simi: กรุงเทพ ฯ, Krung Thep Maha Nakhon) icha Bangkoka, llaqtaqa Thaysuyu mama llaqtap uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay
Bangkok 6 642 566 runam kawsachkanku.
Pulitika rakiy
500px|right
Musuq Chimputi distritu
Musuq Chimputi distritu (kastilla simipi: Distrito de Nuevo Chimbote) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Anqash suyupi, Santa pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Buenos Aires llaqtam.
Simikuna
Distritupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
Santa María de Nieva
Runakuna
Nieva distritupiqa Awahun runakunam tiyanku.
Musuq Chimputi distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
975
975 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Sirka distritu
Sirka distritu (kastilla simipi Distrito de Circa) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Awankay pruwinsyapi, Apurimaq suyupi. Uma llaqtanqa Sirka llaqtam (341 runa, 2007 watapi).
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
San Martín de Porres distritu
thumb|right|280px|Martin de Porres (2007) San Martín de Porres distritu; (kastilla simipi: distrito de San Martín de Porres) nisqaqa huk distritum Lima pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Wayllamarka Krus kantun
Wayllamarka Krus kantun (kastilla simipi: Cantón Cruz de Huayllamarca) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Uru-Uru suyupi, Urin Qaranqa pruwinsyapi, Antamarka Belen munisipyupi. Uma llaqtanqa Wayllamarka Krus llaqtam (112 llaqtayuq, 2001 watapia).
San Martín de Porres distritu
Wiñay kawsay
P'unchaw kamasqa 22 ñiqin aymuray killapi 1950 watapi, Manuel A. Odría Umalliq.
Runakuna
525 155 runakuna.
Pasaq llaqta
Pasaq nisqaqa (kastilla qillqaypi: Pasac) Piruw mama llaqtapi huk llaqtam, Lima suyupi, Waral pruwinsyapi, Atavillos Alto distritupi.
Iwrupa
Yurupa|thumb|right|290px| Yurupa|thumb|right|290px| Iwrupa, Yurupa icha Khanawi nisqaqa huk allpa pacham. Iwrupapiqa hatun mitmachaq mama llaqtakunam karqan, Apya Yalata atiqkunapas. Kunan pachaqa Yurupapi Chinchay Apya Yalapipas lliw tiksi muyuntimpi aswan qullqiyuq mama llaqtakunam.
Yatawaki
thumb|250px|Yatawaki. thumb|right|250px|Yatawaki & Yatana qallwa (Yatana qallwa kunsirtu) thumb|right|200px|Director de orquesta thumb|right|200px| Yatawaki icha Urkista (kastilla simipi: orquesta, italya simipi: orchestra, grigu simimanta ορχήστρα [orkhī´stra]) nisqaqa takiqkunap, waqachinata waqachiqkunappas huñunmi, klasiku musika huk hina musikatapas ruranapaq.
Ukhu yachay
wak=Representing images on multiple layers of abstraction in deep learning|rikchacha| Ukhu yachaypi achka qata charina rikuna nisqapi siq'ikunata rikuchiy Ukhu yachay icha Ukhu yachaqay (inlish simimanta Deep Learning) nisqaqa astawan hatun ayllu atipayasqa llamk'aq yachay ñankunap huknin, kapchis ankucha llikakunapi, qhawachiq yachaywan. Yachayqa qhawasqa, kuska qhawasqa utaq mana qhawasqa kanman.
Matash
Matash nisqaqa Antikunapi, Piruw suyupi, huk urqum Wallanka wallapi, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi.
Yatawaki
Klasiku nisqa yatawakiqa tawantin waqachina huñuyuqmi (wichq'achiqpi: italya simipi):
Iwrupa
Yurupapi uma llaqtakuna
• Tirana • Andorra la Vella • Brussel • Sarajevo • Sofiya • København • Berlin • Tallin • Helsinki • Paris • Athina • Baile Átha Cliath • Reykjavík • Roma • Astana • Zagreb • Riga • Vaduz • Vilnius • Luksimbur • Valletta • Skopje • Chişinău • Munaku • Podgorica • Amsterdam • Oslo • Wien • Warszawa • Lisboa • Bukuresti • Moskwa • San Marino • Stockholm • Bern • Beograd • Bratislawa • Ljubljana • Madrid • Praha • Ankara • Kiyiw • Budapest • London • Watikanu llaqta • Minsk
Jesu Kristu
Jesu Kristu icha Hisu Kristu (grigu simimanta: Ιησούς Χριστός [Iēsoús Khristós], Χριστός = "Hawisqa") kristiyanu iñiykama wañuymanta sayarispa kawsarisqa Jesusmi, Yaya Dyuspa churin. Dyuspa pañanpi hanaq pachapi tiyansi. Chaymantas hamunqa runakunata tarinapaq.
Christ
Ch'allapata yaqa wat'a
Ch'allapata yaqa wat'a (kastilla simipi: Península de Challapata) nisqaqa Titiqaqa quchapi huk yaqa wat'am, Buliwyapi, Chuqiyapu suyupi, Eliodoro Camacho pruwinsyapi, Iskuma munisipyupi, Challapata yaqa wat'a kantunpi.
Kunsipsyun distritu (Hunin)
Kunsipsyun distritu (kastilla simipi: Distrito de Concepción) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Hunin suyupi, Kunsipsyun pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Kunsipsyun llaqtam.
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Yanatili distritu
Yanatili distritu (kastilla simipi: Distrito de Yanatile) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Khallka  pruwinsyapi, Qusqu suyupi. Uma llaqtanqa Ukhuraqra (Quebrada Honda) llaqtam.
Runakuna
Yanatili distritupiqa Machiqinqa runakunam tiyanku.
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Lista: Yachay sunturkuna (Piruw)
Kay listapiqa siq'i llumpap ñiqinkama Piruw mama llaqtap tukrilla riqsichisqan yachay sunturkunam:
Sapsi yachay sunturkuna
Yachay suntur, May llaqtapi, Tukri internet tiyanan
Nieva distritu
Nieva distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Nieva) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Amarumayu suyupi, Kunturkanki pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Santa María de Nieva llaqtam.
Runakuna
Nieva distritupiqa Awahun runakunam tiyanku.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Pukyu:
Jânio Quadros
thumb|right|270px|Jânio Quadros (1917-1992). right|220px|Juscelino Kubitschek Jânio da Silva Quadros sutiyuq runaqa (* paqarisqa Campo Grande llaqtapi -  wañusqa São Paulo llaqtapi). 🇧🇷 mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan. Taytan: ; Maman:. Warmi: Eloá do Vale Quadros. Churinkuna:.
Yachaywasi:
Alma mater: São Paulo Yachay suntur
Janet Leigh
thumb| Janet Leigh (1927-2004). right|220px| Janet Leigh Jeanette Helen Morrison sutiyuq warmiqa, icha Janet Leigh ( paqarisqa Merced llaqtapi - wañusqa Los Angeles llaqtapi) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq qillqaq, takiq, wan aranway pukllaqmi karqan.
Taytan: Frederick Robert Morrison, Maman: Helen Lita Westergaard. Qusankuna: John Carlisle (1942-1942) / Stanley Reames (1945-1949) / Tony Curtis (1951-1962) / Robert Brandt (1962 watamanta). Churinkuna: Kelly Curtis wan Jamie Lee Curtis.
Takakuma munisipyu
Takakuma munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Tacacoma) nisqaqa kimsa ñiqin munisipyu Lariqaqa pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Takakuma llaqtam.
Kantunkuna
Pichqa kantunmi kan:
Runakuna
Munisipyupiqa astawan Aymara runakunam, Qhichwa runakunam tiyanku.
Simikuna
Takakuma munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa, simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Ñuñoa (Chili)
thumb|right|200px|Ñuñoa
Ñuñoa (runa simipi: Ñuñuwa) nisqaqa Chili mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Ñuñoa llaqtapiqa 163.511 runakunam kawsachkanku (2002).
Coronel (Chili)
right|120px Coronel nisqaqa Chili mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Coronelpiqa 95.527 runakunam kawsachkan (2002 watapi).
Kwirnunpunta
Kwirnunpunta (kastilla simipi: Cuernunpunta) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum Wallanka wallapi, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi.
John Cale
thumb|right|230px|John Cale right|230px|John Cale John Davies Cale sutiyuq runaqa icha John Cale (* paqarisqa Garnant llaqtapi -  ) huk   (Hukllachasqa Qhapaq Suyu) mama llaqtap rock takiqmi, viola, piano wan qitara waqachiq, takina qillqaqmi, takichaqmipas karqan.
Punqu
right|200px|thumb|Punqu [[qhatu – Gustave Boulanger-pa llimphisqan (1882-cha watapi).]] thumb|[[Hipachiy|Hipachisqa Punqu, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi, 1863 watapi.]] Punqu (Kastilla simipi: esclavo "islaw, utaq yanakuna") nisqaqa mana qhispi kaq, imallatapas hatallisqa runam. Punqupaqa patrunninpaq yanqalla llamk'ananmi atin. Chay Punqu musiku llikataqa Punquy (esclavitud) ninchikmi.
Francisco Franco
Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco Bahamonde sutiyuq runaqa (* paqarisqa Ferrol llaqtapi - †  wañusqa Madrid llqatapi). Ispaña mama llaqtap awqaq pusaq wan pulitiku qarqan.
1936 watamanta 1975 watakama ñawpaq kuti Ispañapa Umalliqnin karqan.
Tayta: Nicolás Franco y Salgado-Araújo, (1855 - 1942) ; Mama: María del Pilar Baamonde y Pardo de Andrade (1865 - 1934). Ñawpaq warmi: Carmen Polo Churinkuna: Carmen Franco.
Yachaywasi:.
Alma mater: Toledo Academia Infantería.
Chuntu
thumb|Chuntu. Chuntu, Mintu icha Wamp'ar (kastilla simipi: pirámide) nisqaqa huk pachankam, kimsak'uchu hina uyakunayuq, tiksi uyantaq k'imsak'uchum icha manam kimak'uchuchu. Chay kimsak'uchu hina, mana tiksi kaq uyankunaqa huk ñawch'in nisqa iñupim tinkunakun. Tiksi uyanqa achka k'uchum. Chay tiksiqa allinlla, huklla suni kaq manyayuq kaptinqa, allinlla chuntu ninchik.
Kimsak'uchulla chuntutaqa tawantin kimsak'uchu (tetrahedron) ninchikmi.
Pirushtu, Ankash qallupi
P'ulin
Chuntup p'ulinnintaqa kay hinam yupahap'inchik: ; A = tiksip hallka k'iti k'ancharnin, h = ñawch'inpa hanaq kaynin tiksimanta.
Hallka k'iti k'anchar
Allinlla chuntup hallka k'iti k'ancharninta kay hinam yupahap'inchik:
Layakuna
Piramide
Hatun Awqa
Hatun Awqa, Jatun Auka nisqaqa huk pilikulam, 1973 watapi Piruwpim rurasqa qhichwa simipi. Kuyu walltay pusaqninqa Buliwya mamallaqtayuq Jorge Sanjinés karqan.
Kay pilikulaqa chakraruna pusaq Saturnino Huillca Quispe sutiyuqmi Piruwpi runakunap kawsasqanmanta willan. Huk asindadu huk runata wañuchirqaptin, pulisiya mana imatapas rurarqaptin, chay asindapi Qhichwa runakuna sayarin, asindaduta hap'ispa. Kastillanu rimaq ankallikuna hamurqaspa, qhichwa runakunata tapuspa chay asindaduta wañuchin. Chaymantataq pulisiya Hukllachasqa Amirika Suyukunamanta hamuq yanapaqkunawan chay runakunata ankallikunatapas sipin.
Nobol kiti
Nobol kiti (kastilla simipi: Cantón Nobol) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Wayas markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Nobol (Narcisa de Jesús) llaqtam.
Pulitika Rakiy
Kitillikuna:
Kipa (yura)
Kipa (Fabiana ramulosa) nisqaqa Chilipi wiñaq hampi yuram.
Mansanaris distritu
Mansanaris distritu (kastilla simipi: Distrito de Manzanares) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Hunin suyupi, Kunsipsyun pruwinsyapi. Uma llaqtanqa San Miguel llaqtam.
Chay sirenacha
rikchacha Chay sirenacha nisqaqa Danmarkamanta Hans Christian Andersen sutiyuq runap qillqasqan. Chay willakuyqa qatipanmi huk sirena sipaspa puriyninta, payqa munanmi lamar qochapi kawsayninta saqeyta sirena hina runa almata chaskinanpaq.
Mansanaris distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Wayta pata
thumb|right|200px|[[Wayta pata, Piruw]] Wayta pata nisqaqa waytasapa, sach'aspa muyam.
Mansanaris distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Pukyu
thumb|right|Huk pukyu, [[Hukllachasqa Amirika Suyukuna|USA-pi (Mackinac wat'a, Michigan]] Pukyu nisqapiqa mayup yakunmi allpamanta paqarin.
Apuyaya
thumb|right|250px|Thiyuspa uywakunata kamasqan, Grabow llaqtapi usun ([[Alimaniyapi), Meister Bertram von Minden-pa llimphisqan, 1375-1383.]] thumb|right|250px|Thiyuspa intita killata kamasqan, [[Michelangelo-p llimphisqan.]] Apuyaya nisqaqa (kastilla simipi: Dios, latin simipi: Deus, grigu simipi: Θεός) hatun kamaq, tukuy imappas tukuy runappas tukuy pachappas ruraqnin niyta munan. Iñiq runaqa Thiyusninta icha Thiyusninkunata yupaychanmi.
Huk iñiykunapiqa achka Thiyus kaykunatam yupaychanku, ahinataq ñawpa Kiriqukuna (grigu Thiyuskunata), Rumanukuna (romanu Thiyuskunata), Mishikakuna (mishika Thiyuskunata), Inkakuna (Tawantinsuyu iñiy) ima. Chay iñiykunataqa achka apu iñiy (politheïsmos) ninchikmi.
Huktaq iñiykunapi hukllam Thiyusta yupaychanku, ahinataqmi huriyukuna, Kiristiyanukuna, muslimkunapas. Chay iñiykunatataq huklla apu iñiy (monotheïsmos) ninchikmi.
Kiristiyanu Thiyusmantaqa iñiymantapas Thiyuspa Simin Qillqam willakun.
Samanku distritu
Simikuna
Distritupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Musu runa
Musu runa (kastilla simipi: Moxos, Moxeño, Mojeño) nisqaqa lliw arawak rimaykunaman kapuq musu simita rimaq runakunam, chinchay Buliwyapi, Beni suyupi, tiyaq.
Tiyay
Mayukuna: Hatun Sach'amayu, Mamuriy mayu
Rimay
Moxos runakunaqa musu simitam rimanku.
Huk rimakuna (Qhichwa simi - musu simi):
Leopoldo Lugones
Leopoldo Lugones Argüello  sutiyuq runaqa  (*  paqarisqa Villa de María del Río Seco llaqtapi -  Tiqri wañusqa llaqtapi), Arhintina mama llaqtamanta willay kamayuq wan qillqaqmi yachaqpas karqan.
Tayta: Santiago Martín Lugones; Mama: Custodia Argüello Warmi: Juana Agudelo Churinkuna: Leopoldo "Polo" Lugones.
Comenge
Comenge ñaupa suyu Pirenekunapi karqa. Kunan Ransiyapi, riqyun Midi-Pyrénéespi (Haute Garonnepi).
Ñaupa uma llaqtankuna Sant Gaudenç. Kunan Tolosa Lengadòcpi Haute Garonne uma llaqtan.
Simin Gascon simi (occitan simi) kan.
Chiguayante
right|120px Chiguayante nisqaqa Chili mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Chiguayantepiqa 81.302 runakunam kawsachkan (2002 watapi).
Shamayka
Shamayka icha Hamayka icha Jamayka llaqtaqa Chawpi Awya Yalapi huk mama llaqtam.
Shamaykapiqa 2.651.000 runakunam kawsachkanku.
Tom Cruise
260px|thumb|right| Tom Cruise right|200px| Tom Cruise silq'uynin Thomas Cruise Mapother IV sutiyuq runaqa, icha Tom Cruise, ( paqarisqa Siracusa llaqtapi - llaqtapi), huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Taytanː Thomas Cruise Mapother III, Mamanː Mary Lee. Warmikuna: Mimi Rogers (1987-1990) / Nicole Kidman (1990-2001) / Katie Holmes (2006-2012) / Rebecca De Mornay (1983-1985) / Penélope Cruz (2001-2004). Churinkunaː: (3).
Iti distritu
Iti distritu (kastilla simipi: Distrito de Ite) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Taqna suyupi, Jorge Basadre pruwinsyapi, huk distritum. Uma llaqtanqa Iti llaqtam.
Baku
right|thumb|280px|Baku, Asarsuyu. Baku (asar simi: Bakı, rusu simipi: Баку) icha Bakú, llaqtaqa Asarsuyu mama llaqtap uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay
Kuraka Hajibala Abutalybov.
Baku 2 122 300 runam kawsachkanku.
Iti distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Baku
Wiñay kawsay
40°23′43″N 49°52′56
Qullqichaka munisipyu
Pulitika rakiy
Pichqa kantunmi kan.
Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna
Munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Kunkush Q'asa
Kunkush Q'asa (kastilla simipi: Abra Cuncush) nisqaqa Antikunapi, Piruw suyupi, huk urqum Wallanka wallapi, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi.
José Miaja
José Miaja Menant sutiyuq runaqa (* paqarisqa Oviedo llaqtapi -  wañusqa Mishiku llaqtapi). Ispaña mama llaqtap Awqaq pusaq wan pulitiku qarqan.
Tayta: Miaja; Mama: Menant. Ñawpaq warmi: Wawakuna:.
Yachaywasi:.
Pachamanka
thumb|right|Pachamanka thumb|right|Pachamanka Pachamanka icha Watya allpapi kaq mankapi yanusqa mikhunam.
K'urpa ruphachisqapi papapas uqapas huk rurukunapas wayk'uy, chayachiy.
Watya nisqaqa Piruwpi huk mikhunam
Watya ruranapaqqa misk’i papakunata akllana, hurnuta k’urpakunamanta pirqaspa k’iriwan q’uñichina chaymantaq papata churaykuna.
Brian De Palma
right|thumb|260px| Brian De Palma Brian Russell De Palma sutiyuq runaqa,  paqarisqa Newark llaqtapi -  ) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq runam.
Taytan: Anthony Federico De Palma; Maman: Vivienne Muti. Warmikuna: Nancy Allen (1979-1983) / Gale Anne Hurd (1991-1993) / Darnell Gregorio-De Palma (1995-1997). Churinkuna: Lolita (1991) wan Piper De Palma (1996).
Muya
thumb|[[Muya, Wayakil]] thumb|200px|[[Muya, Wayakil]] Muya nisqaqa tukuy rikchaq qurayuq, wayuqsapa, waytasapa chakracham.
Mallkisapa allpatataq mallki-mallki ninchikmi.
Likuma
Likuma (kastilla simipi: Licoma) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Chuqiyapu suyupi, Inkisiwi pruwinsyapi, Likuma Pampa munisipyup uma llaqtanmi.
Waychu mayu (Buliwya)
Waychu mayu (kastilla simipi: Río Huaycho) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk mayum, Chuqiyapu suyupi, Eliodoro Camacho pruwinsyapi, Waychu munisipyupi. Titiqaqa quchaman rin.
Suqtawask'a
thumb|Suqtawask'a (Orthohedron nisqa) Suqtawask'a nisqaqa ("machina" nisqapas) suqta wask'a hina chiruyuq, chunka iskayniyuq manyayuq, pusaq ñawch'inkunayuq pachankam.
Tawak'uchu
thumb|Tawak'uchup tupunkuna Tawak'uchu (QSHKS: Tawa k’uchu, kastilla simipi: cuadrángulo) nisqaqa tawantin k'uchuyuq, tawantin manyayuq pampa suyum. Tukuy k'uchuqa yapanakusqa 360 k'atmayuq.
Sapanka k'uchu isqun chunka k'atmayuq kaptin, wask'a ninchikmi.
Suqtawask'a
Paqtan, suqta t'asra hina, kaqlla chiruyuq suqtawask'ataqa wayru (machina) ninchikmi.
Tawak'uchu
Tawantin kaqlla manyayuq wask'ataqa t'asra ninchikmi.
thumb|left|Tawa [[llupunka nisqa: t'asra, puytu, wask'a, llupunka.]]
Qawana kantun (Uru Uru)
Qawana kantun (kastilla simipi: Cantón Cahuana) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, Uru Uru suyupi, Sawaya pruwinsyapi, Sawaya munisipyupi. Uma llaqtanqa Qawana llaqtam.
Ladislao Cabrera pruwinsya
Ladislao Cabrera pruwinsya nisqaqa (aymara simipi: Ladislao Cabrera jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Ladislao Cabrera) Buliwyapi, Uru Uru suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Salinas de Garci Mendoza llaqtam.
Runakuna
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna
Ladislao Cabrera pruwinsyapiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Pulqarya
Wulqarya icha Pulqarya Iwrupa. Uma llaqtanqa Sofiya llaqtam.
Wachun distritu
Wachun distritu (kastilla simipi Distrito de Huachón) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Pasqu pruwinsyapi, Pasqu suyupi. Uma llaqtanqa Wachun llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Hatun yaya
thumb|right|200px|Hatun yaya, [[Kathuliku Inlisyapi.]] Uwispu icha Hatun yaya (grigu simipi επισκοπος epískopos, "qhawaq, chapaq", chaymanta kastilla simipi: Obispo) nisqaqa Kathuliku Inlisyapi, huk kristiyanu inlisyapipas huk k'itipi pusaq taytakuram.
Wachun distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Hatun yaya
Kathuliku Inlisya Hatun yayakuna
thumb|right|275px|200px|Kathuliku Hatun yaya thumb|200px|right|Hatun yaya wallqanqa
Canuniku kamachi qillqa
Kathuliku Inlisya Hatun yaya está legislado en el Código de Derecho Canónico de 1983, Libro II, Parte II, Sección II, Título I, Capítulo II, cc. 375-411.
Wachun distritu
Simikuna
Pukyu:
Jumbilla
Jumbilla (kastilla simipi: Jumbilla) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Amarumayu suyupi, huk llaqtam, Bongará pruwinsyap uma llaqtanmi.
Iskayqalla
Iskayqalla icha Iskay phirunku nisqakunaqa mana huklla t'urpipi, ichataq sapallan kikinpa t'urpinniyuq iskay qallayuq (iskay phirunkuyuq) apaykachanakunam, huklla yupiyuq:
Fidel Almirón Quispesivana
Fidel Almirón Quispesivana (Phiril Almirun Qispisiwana) sutiyuq runaqa (1979 watapi paqarisqa Urquma ayllu llaqtapi, Santu Tumas distritupi, Chumpiwillka pruwinsyapi, Qusqu suyupi) piruwanu qhichwa simipi qillqaqmi. Qusqu qhichwa simi rimaqmi.
Ariqipa llaqtapi Mama Llaqtap San Aqustin Yachay Sunturnin (UNSA) nisqapi simi kapchiytam yachaqarqan. Miyistru qillqasqanta qhichwa simipim qillqarqan, rimapayarqanpas.
Riyal Machaqamarka kantun
Riyal Machaqamarka kantun (kastilla simipi: Cantón Real Machacamarca) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, Uru-Uru suyupi, Urin Qaranqa pruwinsyapi, Antamarka Belen munisipyupi. Uma llaqtanqa Machaqamarka (Kunsipsyun) llaqtam (229 llaqtayuq, 2001 watapi).
Manqu Qhapaq pruwinsya
Manqu Qhapaq pruwinsya (aymara simipi: Manqu Qhapaq jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Manco Kapac) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Chuqiyapu suyupi.
Pulitika Rakiy
Kimsa munisipyunmi kan:
Runakuna
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna
Pruwinsyapiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Karu puriy
thumb|right|200px|Titiqaqa wat'a thumb|right|200px|[[Yampupata yaqa wat'a|Yampupata]] thumb|left|130px|Manqu Qhapaq, ñawpaq ñiqin inka qhapaq, Waman Pumap siq'isqan
Pitunilla Antikuna parki
thumb|right|200px|Emplazamiento donde se ubicará el jardín botánico Pitunilla, en realización thumb|right|200px|[[Pitunilla]] Pitunilla Antikuna parkiqa huk butaniku parkim kanqa, Piruwpi, Ayakuchu suyupi, Pariwanaqucha pruwinsyapi, Chumpi distritupi (2009 watapi, muyuriq).
Muraya
right|thumb|270px|Muraya (tunta). Muraya icha Tunta (aymara simimanta) mayupi t'iqpasqa, yuraqchasqa ch'uñum, yana ch'uñumanta aswan chaniyuqmi.
Kuraqwasi distritu
Kuraqwasi thisritu (kastilla simipi Distrito de Curahuasi) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk thisritum, Awankay pruwinsyapi, Apurimaq suyupi. Uma llaqtanqa Kuraqwasi llaqtam.
Simikuna
thisritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Ch'uñu
right|thumb|270px|Yana ch'uñu. Ch'uñu nisqaqa qasapi chullunkuchaspa intip wach'inkunapi q'uñichispa chayta achka kuti kutipayaspa ch'akisqa papam.
Ch'uñuta ruranapaqqa papakunataqa qasaq pachaman mast'arinchik. Pacha laqhayaptin, papakunataqa iskay, kimsa tutata qasaqpi saqinchik. Papap qaran lluqsinanpaqqa chakinchikwan sarurinchik, runawan warmiwanpas llamk'aspa. Chaymantataqmi saqirinchik ch'akinanpaq.
Muraya nisqa yuraq, aswan chaniyuq ch'uñuta ruranchik yana ch'uñukunata mayuman churaspa. Puriq yakum pachap qaranta apaykuspa t'iqpan, papakunata yuraqchaspa.
Ranieri Mazzilli
Yachaywasi:
Alma mater: São Paulo Yachay suntur
Wallata
Wallata icha Wachwa, qusqu runasimipi Waswa (Chloephaga melanoptera) nisqaqa Antikunapi kawsaq pilim.
Darling mayu
Darling mayu nisqaqa (inlish simipi: Darling river) Awstralya mama llaqtayuq, Usyanyapi 2 450 km suni mayum.
Wiyacha munisipyu
Wiyacha  (kastilla simipi: Viacha) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, Inkawi pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi.
Runa antawa
thumb|210px|[[VW Golf V, huk runa antawa, Alimanyapi rurasqa.]] Runa antawa nisqaqa runakunata apanapaq antawam.
Wiyacha munisipyu
Kantunkuna
Wiyacha munisipyupiqa qanchis kantunmi.
Runakuna
Munisipyupiqa astawan aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Tunquri unquy
Tunquri unquy (Laryngitis) nisqaqa huk unquymi, tunquripim.
María Elena Walsh
Yaya: Enrique Walsh, Mama: Lucía Elena Monsalvo.
Isla del Gallo
Isla del Gallo nisqaqa Kulumbya mama llaqtapi huk wat'am.
Willakuy
Llaqtap hunt'asqa sutinqa San Andrés de Tumaco nisqa, Kulumbya Pacífico nisqapi huknin aswan chaniyuq puertoyuqmi. Geográfico nisqapi tarikusqanmanta qawarispaqa, watantinmi pachaqa rupay, achka parayuq, chiqaptaqa, Colombia suyupi aswan paramusqanmanta hukninmi, kay municipioqa mana iñiy atina paisajeyuqmi, achka imaymanayuq. Pisi espaciollapim tarinchik urqukunata, pampakunata, manglar sachayuq costakunata hinaspa sumaq playakunata. Municipioqa unaymantañam artesanal challwaypi, chaynallataq camarón ruruchiypipas. Kakaoqa chay suyupi aswan chaninchasqa tarpuykunamanta hukninmi. Kay qhipa watakunapiqa turismo nisqa aswan wiñasqa industriakunamanta hukninmi.
Isla del Gallo, Tumaco municipioman ancha hichpallapi, tukuy pachantinpi riqsisqam chaypi pasasqan episodiorayku, Ispañakunapa atipasqan pachapi hinaspa Francisco Pizarropa umallisqan, paymi Peruta hinaspa huknin hatun civilización precolombiana Américapi apropiakunman, Inka qhapaq suyu. Historia nisqan hina, Isla del Gallo nisqapi, Pizarro, askha aventurakunata ruwaspa, mana Perú suyuta tariyta atispa, espadanwan huk chiru demarcación nisqa siq’ispa, compañeronkunata mat’ipayarqan chay quimera nisqapi qatinankupaq. Chay chimpachiqkuna paywan kuska puriqku, puchuqtaq kunan Panamá llaqtaman kutiqku. 13 soldadonkunan qatikurqanku, chhaynapin huknin aswan p’enqay, admirakuypaq willakuyman haykurqan, Españaq América llaqtata atipasqanmanta.
Isla del Gallo llaqtaqa ancha huch’uyllan, yaqapaschá mana askhachu kan turistakunapaq serviciokuna, paykunan, en general, p’unchaypi visitanku.
Wikipidiya:Ayllupaq p'anqa/2007
Byrialbot
Hello! I ask for permission to run my interwiki bot Byrialbot at this wiki, and get a bot flag for it. Please tell if you like to see any test edits. Thank you! Byrial 11:38 22 jun 2007 (UTC)
SieBot
Please give a bot bit to User:SieBot so it will not flood your RC as it adds interwiki links. User:SieBot is active on about 90 Wikipedias at this moment. Cheers! Siebrand 17:09 19 jul 2007 (UTC)
PipepBot
Hello! I ask for permission to run my interwiki bot PipepBot here, and to get a bot flag for it. Thank you! --it:User:Pipep 14:50 11 ago 2007 (UTC)
BotMultichill
Hi, i request a bot bit for BotMultichill.
JAnDbot
I ask for bot flag for JAnDbot. It's pywikipedia based interwiki bot, doing both standard interwiki addiction and repairing of incorrect interwiki. This bot has flag on more than 100 languages. Operator: JAnDbot 16:58 2 oct 2007 (UTC)
AlleborgoBot
Hi, i request a bot flag for AlleborgoBot Thanks --AlleborgoBot 13:14 12 oct 2007 (UTC)
Synthebot
Dear all, this is to request a bot flag for Synthebot. It has already made some test contributions. Its technical information is summarized below. Further technical information can be read on its main page. Thank you in advance. Regards, --Julian 23:27 25 XI 2007 (UTC)
João Goulart
thumb|right|270px|Joao Goulart (1918-1976). right|220px| João Belchior Marques Goulart sutiyuq runaqa (* paqarisqa São Borja llaqtapi -  wañusqa Mercedes llaqtapi), huk 🇧🇷 mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan. Taytan: Vicente Rodrigues Goulart; Maman: Vicentina Marques Goulart. Warmi: Maria Teresa Fontella Goulart. Churinkuna:.
Wikipidiya:Ayllupaq p'anqa/2007
Guaka
Hola. No hablo Quechua. Hablo un poco de castellano. Pero me gustaria ayudar. Estoy en Peru, y estare un poquito mas. Cuando estuve en Mali empieze la Wikipedia en bambara y page la gente un poco de plata para escribir en Bambara. Voy a tentar hacer lo mismo en Peru, en la valle de Huaral. Quiza hay personas aqui que podran ayudar con este proyecto - por ejemplo, indicarme si articulos escritos son bastante buenos, o amejorar la ortografia. Guaka 00:14 7 abr 2006 (UTC)
João Goulart
Yachaywasi:
Wikipidiya:Ayllupaq p'anqa/2007
Guaka
Hay 2 páginas huérfanas que necesitan un link de otros articulos. Y yo no entiendo mucho, no se donde podria poner un link. Guaka 19:12 13 jun 2006 (UTC)
João Goulart
Alma mater: Rio Grande do Sul Yachay suntur
Wikipidiya:Ayllupaq p'anqa/2007
Runa simi llaqtaman Creative Commons kamachiyta rimariypi rikuchiy
Acabo de encontrar información sobre licencias Creative Commons correspondientes al Runa simi, con sus respectivas traducciones. Personalmento lo considero algo muy importante en el desarrollo de esta lengua en Internet. Acontinuación les dejo el link: Ojalá le den un vistazo y sirva para editar y mejorar la sección sobre licencias (Creative Commons) en la Wikipidiya.--Kanon6917 01:50 15 jun 2007 (UTC)
Wikimedia Election Notice
If you are able, please translate this notice to as many possible languages and post it anywhere applicable.
The Wikimedia Election Committee is accepting candidates for the 2007 Wikimedia Foundation Board of Trustees election. Please see for more information.
There is still time for a new candidate to be considered for election, and you may now endorse the candidate of your choice (up to 3 candidates) on the endorsements page,. Please read the instructions carefully prior to endorsing. If you can translate the instructions, please do.
If you have any questions, please contact any member of the election committee, who are listed here.
Posted on behalf of the Election Committee, Philippe Si esta en sus posibilidades, por favor traduzca este aviso a todos los lenguajes que pueda y pongala en todos los sitios donde sea apropiado.
El Comité Electoral de Wikimedia está aceptando candidatos para la Oficina de ......
Musuq rurana antachap kananmi
Musuq qhichwa simipi suti k'itikunapaq tukuy p'anqakunapi sutinkunata allinchanapaqqa betawiki (http://translatewiki.net/wiki/User:AlimanRuna) nisqapi yanapayta mañakuni, bot nisqa rurana antachata ruranapaq. -- AlimanRuna 07:42 17 XI 2007 (UTC)
Sumaq Navidad
Sumaq Navidad qamkunapaq!!!--Carlos (willaykuna/mensajes/messages) 03:32 24 dis 2007 (UTC)
Piriniyukuna
thumb|200px|Pireneokuna thumb|200px|left|[[Aussau urqu, Bearnpi]] thumb|left|200px|[[Canigú urqu, Catalunyapi]] Piriniyukuna (kastilla simipi Pirineos, ransis simipi Pyrénées, yuskara simipi Pirinioak, katalan simipi Pirineus) ancha hatun urqukuna Iwrupapi, Atlantiku mama quchamanta Mediterranyuwan.
Suyukuna
Ñawpa suyunkunaqa Guipúzcoa, Nawarra, Lapurdi, Sola (chay tawaqa yuskara rimaqmi), Bearn, Bigurra, Kumenge, Fois, Kusseran (chay pichqataq uqsitan simi rimaqmi), Aragun, Katalunya, Andorra sutiyuqmi karqanku.
Kunan Ransiya, España, Andorrawan suyukunam Piriniyukunayuq.
Mukllu distritu
Mukllu distritu icha Mariscal Castilla distritu (kastilla simipi: Distrito de Mariscal Castilla) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Hunin suyupi, Kunsipsyun pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Mukllu llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Lex Barker
Alexander Crichlow Barker, Jr.,  sutiyuq runaqa, Lex Barker (* paqarisqa Rye llaqtapi - †  wañusqa New York llaqtapi) huk  🇺🇸 mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Warmikuna:	Carmen Cervera (1965-1972) / Irene Labhart (1957-1962) / Lana Turner (1953-1957) / Arlene Dahl (1951-1952) / Constanze Thurlow (1943-1950) Churinkuna: (3).
Lebu
thumb|240px|right|Lebu
Lebu nisqaqa Chili mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Lebu llaqtapiqa 25.096 runakunam kawsachkanku (2002).
Wayllamarka kantun (Chinchay Qaranqa)
Wayllamarka kantun (kastilla simipi: Cantón Santiago de Huayllamarca) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Uru Uru suyupi, Chinchay Qaranqa pruwinsyapi, Wayllamarka munisipyupi. Uma llaqtanqa Wayllamarka llaqtam (439 runa, 2001 watapi).
San Juan de Miraflores distritu
San Juan de Miraflores distritu; (kastilla simipi: distrito de San Juan de Miraflores) nisqaqa huk distritum Lima pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Wiñay kawsay
Distritu kamasqa 12 ñiqin qhulla puquy killapi 1965 wata.
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
Uma llaqtanqa Ciudad de Dios llaqtam.
Runakuna
335 237 runakuna thumb|right|250px|Pachakamilla Kristu
Francesco di Paola
Francesco di Paola, Francesco D'Alessio e Fuscaldo (kastilla simipi: San Francisco de Paula) sutiyuq runaqa (* watapi paqarisqa Cosenza Paola llaqtapi - †  wañusqa Tours llaqtapi) huk 🇮🇹 mama llaqtayuq kathuliku santus karqan.
2 ñiqin ayriway killapi San Francisku di Paula raymi p'unchawninmi.
thumb|right|280px|San Francisku santuariyu, Paola
Hawa t'inkikuna
thumb|center|550px| [[Paola]]
Lamud
Lamud llaqtaqa (kastilla simipi: Lamud) Piruw mama llaqtapi, Amarumayu suyupi llaqtam. Luya pruwinsyap uma llaqtanmi.
Lukumpa distritu
Lukumpa distritu (kastilla simipi: Distrito de Locumba) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Taqna suyupi, Jorge Basadre pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Lukumpa llaqtam.
Pawqartampu distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Lukumpa distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pawqartampu distritu
Simikuna
Pukyu:
Lukumpa distritu
Simikuna
Pukyu:
Papa rikch'ana
Papa rikch'ana (genus Solanum) nisqaqa hatunkaray yura rikch'anam, ancha rikch'aqsapa, papa yura rikch'aq ayllu (Solanaceae) nisqaman kapuq. 1500-manta aswan rikch'aqninmi kan, tukuy Tiksimuyuntinpim.
Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna
Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna:
Sinru qillqa: Qillqaqkuna (Albanya)
Sinru qillqa: Qillqaqkuna (Albanya)
Palestina kiti
Palestina kiti (kastilla simipi: Cantón Palestina) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Wayas markapi huk kitim. Uma llaqtanqa Palestina llaqtam.
Santa distritu
Santa distritu (kastilla simipi: Distrito de Santa) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Anqash suyupi, Santa pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Santa llaqtam.
Palestina kiti
Pulitika Rakiy
Kitillikuna:
Santa distritu
Simikuna
Distritupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
La Niña
La Niña nisqaqa (kastilla simimanta, p'asñacha, El Niño nisqap hayunmanta sutinchasqa) El Niño nisqa Piruwpa chalanpi Pasiphiku mama quchap yakunpa q'uñikuyninmanta yakup chiriyayninmi.
İzmir
thumb|250px|İzmir İzmir llaqtaqa Turkya mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
İzmirpiqa 3,500,000 runakunam kawsachkanku (2005 watapi).
Luis Alberto Soto Colque
Luis Alberto Soto Colque (Luwis Alwirtu Sutu Qullqi) sutiyuq runaqa, Qara Q'ompo (Qara Q'umpu) nisqapas (1973 watapi paqarisqa Mejía distritupi, Islay pruwinsyapi, Ariqipa suyupi) kurku kallpanchaymanta rimaq piruwanu willay kamayuqmi, qhichwa simipi piluta hayt'ay (qara q'umpu pukllay) nisqamantam willaq. Qusqu qhichwa simi rimaqmi.
Islay pruwinsyapi paqarispapas, Luisqa Sikuwani distritupim wiñarqan, Qusqu suyupi. Qusqu llaqtapi Biologiata yachaqarqan hatunyachaywasipi. Chaymantataqmi willay kamayuq tukurqan. 2003 watapi Copa Sudamericana nisqapi Qusqup Cienciano klubnin Buenos Airespa Club Atlético River Plate nisqata atipaptinmi, qhichwa simipi willayta qallarirqan. 2018 watapi Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2018 nisqamantam willarqan.
Ancud
right|120px Ancud nisqaqa Chili mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Ancud llaqtapiqa 39.946 runakunam kawsachkanku (2002).
Qara q'umpu
250px|mini|[[Adidas Finale nisqa qara q'umpu, 2018 watapi.]] Qara q'umpu nisqaqa piluta hayt'ay (qara q'umpu pukllay, futbul) nisqapaq llamk'achisqa pukllay q'umpum, qaramanta rurasqa.
Ganja
right|thumb|Ganja, Asarsuyu. right|thumb|250px|Ganja, Asarsuyu. Ganja (aser simi: Gəncə; rusiya simipi: Гянджа/Gjandscha ) icha گنجه / Ganjeh llaqtaqa Asarsuyu mama llaqtapnmi.
Wiñay kawsay
Kuraka Elmar Valiyev.
40°40′58″N 46°21′38''
Chicha-chicha
Chicha-chicha (Chichachicha) icha Uqchakanila (genus Carex) nisqakunaqa runtuma yura rikch'aq aylluman kapuq yurakunam, achka rikch'aqmi, 1100-chá. Uqhu k'itikunapim wiñanku.
Aysana phiruruntin
thumb|400px|Huk tiyaq [[phiruru, kimsa aysana phiruruntinkunapas. Aysana phiruruntinpiqa waskap huk puchun tiyaqlla watasqam. Chayrayku kuskallanmi kallpawan aysana.]] right|thumb|120px Aysana phiruruntin icha Pulipastu (polipasto) nisqaqa waskamanta iskyanintin phiruru layakunamanta - tiyaq phirurumanta kuyuq phirurumantapas - allichasqa llamk'anam. Chay aysana phiruruntinpiqa waskap huk puchun tiyaqlla watasqam. Chay watasqa iñupiqa tukuy kallpanpa kuskan kaq hap'ikuptinmi, ima wisnutapas huqarinapaq kuskallanmi kallpawan aysana tiyan.
César Calvo
thumb|right|260px|César Calvo (1940-2000) César Calvo Soriano sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Limaq llaqtapi -  wañusqa Limaq llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq willay kamayuq, pulitiku wan qillqaqsi qarqan.
Yachaywasikuna: Colegio Pedro Tomás Drinot / Colegio Nacional Hipólito Unanue. Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin.
Yanashallash
Yanashallash, Yanashalla icha Yanashayash nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk urqum, Wallanka wallapi, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi, Akya distritupi, Wallanka distritupipas, Yanashallash q'asap kuntinpi tiyaq. Pikchunqa mama quchamanta yaqa 4.600 mitrum aswan hanaq.
Puka umiña
thumb|right|220px|Puka umiña Puka umiña, Al2O3::Cr (rubí) nisqaqa huk puka umiñam.
Andrés Ibáñez pruwinsya
thumb|right|200px|Andres Ibañez pruwinsyap munisipyunkuna Andrés Ibáñez pruwinsya nisqaqa (aymara simipi: Andrés Ibáñez jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Andrés Ibáñez ) Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Santa Krus suyupi. Uma llaqtanqa Qutuqa llaqtam.
Fransiscanu San Ruman Llachay Wasi
thumb|border|240px|[[Wallqanqa]]
Andrés Ibáñez pruwinsya
Pulitika Rakiy
Pichqa munisipyunmi kan:
Ginger Rogers
Virginia Katherine McMath sutiyuq warmiqa, icha Ginger Rogers ( paqarisqa Independence llaqtapi - wañusqa Rancho Mirage llaqtapi, California suyupi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtap kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan. 1940 Oskar Suñay.
Fransiscanu San Ruman Llachay Wasi
Fransiscanu San Ruman Llachay Wasi nisqaqa huk yachay wasim Hullaqa llaqtapi, kichayakuschayña 15 ñiqin pawqar waray killapi 1925 watapi.
Ginger Rogers
Taytaː William Eddins McMath, Mamaː Lela Owens (1891 – 1977) Qusankunaː Jack Culpepper (1929-1931) / Lew Ayres (1934-1941) / Jack Briggs (1943-1949) / Jacques Bergerac (1953-1957) / William Marshall (1961-1969)
Fransiscanu San Ruman Llachay Wasi
Wiñay kawsay
Kachkan pasaq allin yachay wasipi kayna, kunan, paqariwan
Ginger Rogers
Pilikulakuna
thumb|right|280px|Kitty Foyle
Diego Martínez
1945 watamanta 1962 watakama Ispaña Umalliq (exilio).
1933 Ispaña Ministrupas Kunsiju Umalliq.
Tayta: Martínez; Mama: Barrio. Ñawpaq warmi: Wawakuna:.
Yachaywasi:.
Pinchikilla
thumb|right|200px| Pinchikilla (kastilla simipi: electricidad) huk micha rikch'aqmi.
Pinchikilla, sirma, illariqa chuqikunapi, k'illimsapipas (pinchikilla pusaq nisqa) purinmi. Anta yawirkakunapim purichinchik, antaqa lliwmanta aswan allin pinchikilla pusaq kaptinmi.
Pinchikillataqa k'anchanapaq (achkinapaq), kuyunapaq, q'uñinapaq (ahinata yanuypaq), karuyaripaq (yawirka rimaypaq) ankichiypaq (radyupaq) hukkunapaqpas llamk'achinchikmi.
Pinchikillataqa pinchikillachanakunapim (k'illimsa pinchikillachana, yaku pinchikillachana, iñuku huk'i pinchikillachana, inti pinchikillachana, wayra pinchikillachana) - ruranku.
Amanqay
Amanqay icha Hamanq'ay nisqakunaqa wak hina rikch'anakuq yura rikch'aqkunam, huk rikch'aq ayllukunapim, ahinataq:
Ch'ulla phutuy raphiyuq (Monocotyledoneae) Iskay phutuy raphiyuq (Dicotyledoneae)
Andrés Ibáñez pruwinsya
Runakuna
Pruwinsyapiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna
Andrés Ibáñez pruwinsyapiqa kastilla, qhichwa, aymara, waraniyi simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Waryaqa distritu
Waryaqa distritu (kastilla simipi: Distrito de Huariaca) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Pasqu pruwinsyapi, Pasqu suyupi. Uma llaqtanqa Waryaqa llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Chawpi Hanka
Chawpi Hanka (kastilla qillqaypi Chaupijanca) nisqaqa Antikunapi, Piruw suyupi, huk urqum, Wallanka wallapi, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi, Wallanka distritupi, Wasta distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.283 mitrum aswan hanaq.
Santiyaku mayu listritu
Santiyaku mayu listritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Río Santiago) Piruw mama llaqtapi huk listritum, Awqaq Sipaspi, Kunturkanki pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Yaliliya Punku llaqtam.
Runakuna
Santiago mayu distritupiqa Awahun, Wampisa runakunam tiyanku.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Reynaldo Naranjo
Reynaldo Naranjo sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Limaq llaqtapi -  wañusqa Limaq llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq willay kamayuq wan qillqaqsi qarqan.