cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yingluck Shinawatra
Yingluck Shinawatra, thay simipi: ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร, (* paqarisqa San Kamphaeng llaqtapi - ), huk 🇹🇭 mama llaqta ruruchiq warmi, pulitiku wan Uma kamayuq.
2011 watamanta ñawpaq kuti Thaysuyupa Uma kamayuqnin karqan.
Taytan: Lert Shinawatra; Maman: Yindi Ramingwong. Ñawpaq qusan: Anusorn Amornchat Churinkuna: Supasek Amornchat
Yachaywasi: Regina Coeli College wan Yupparaj College.
72
72 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Wañusqakuna
70er
Mikhap qillqasqan
Mikhap qillqasqan (kastilla simipi: Libro de Miqueas) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Ñawpa Rimanakuyninpi huk liwrum.
Qiwin
Qiwin (guevín, gevuín), nipwin (nefuén), niphun (mapudungun simipi: ngefü n ) icha chilinu awillanu (Gevuina avellana) nisqaqa huk wayuq sach'am, Chilipi Arhintinapipas Antikunapi wiñaq. Rikch'anapiqa ch'ulla rikch'aqmi.
"Awillana" nisqapas kapka rurunkunatam mikhunchik.
Yoro suyu
thumb|300px|Yoro suyu saywitu (Unduras)
Yoro suyu (kastilla simipi: Departamento de Yoro), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Yoro.
1 665 km²
Sitapampa distritu
Sitapampa distritu; (kastilla simipi: Distrito de Sitabamba) nisqaqa huk distritum Santiago Chuku pruwinsyapi, Qispi kay suyupi, Piruw mama llaqtapi.
Yoro suyu
Wiñay kawsay
Kamasqa
Runakuna
552 100 runakuna
Munisipyukuna
11 munisipyukuna:
Kananhinachay
Kananhinachay icha Simulay nisqaqa chiqap pachap ruwasqanpa icha llamk'ayninpa pachap puriyninpi llamk'ayninta qatipakuymi. Kananhinachaukunapaqqa kikinchakuna llamk'achiyta munan; chay kikincha qhawarichin chay akllasqa sistimapa utaq thatkichiypa muchurikuq imakaqninakunata utaq imayna purinakunata, chaymanta kananhinachay nisqataqmi qhawarichin chay kikincha nisqapa rikch'aqyay pachapa risqanmanhina. Sapa kutim antañiqiqkunawan chay kananhinachayta ruwanku.
73
73 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Nahumpa qillqasqan
Nahumpa qillqasqan (kastilla simipi: Libro de Nahum) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Ñawpa Rimanakuyninpi huk liwrum.
Rapa Nui mama llaqta parki
Rapa Nui mama llaqta parki (kastilla simipi: Parque Nacional Rapa Nui) nisqaqa Chili mama llaqtaman (Valparaíso suyuman) kapuq Rapanuy wat'api huk mama llaqta parkim, amachasqa suyum.
Camilo Zapata
Camilo Zapata Zuñiga sutiyuq runaqa (* paqarisqa Managua llaqtapi  -  wañusqa Managua llaqtapi),  huk 🇳🇮 mama llaqtayuq takichaq wan takiqmi qarqan.
Google Play
rikchacha|Google Playpata riqsinapaq rikch'an Google Play, Google Play Store nisqapas, ñawpaqta Android Market sitiwan riqsisqa karqa, huk dihital rakina yanapakuymi, Google nisqap purichisqan, wiñachisqanpas. Chayqa oficial app qhatu hina llamkan certificado llamk'anakuna Android llamkana sistimapi puriq chaymanta chaymanta derivados, chaymanta ChromeOS, ruwaqkunata mask'ay chaymanta uraykachiy ruwanakuna Android software wiñachiy kit kaqwan (SDK) ruwasqa chaymanta Google kaqnintakama lluqsichisqa. Google Play huk dihital rurin qhatuhina llamk'arqan, pukllanakunata, takikunata, librokunata, kuyuq wankillikunata, karurikuna wakichikunatapas quspa. Google Play Kuyuq wankilli, TV chaymanta Google Play Mayt'ukuna kaqpi rantisqa contenido huk web wamp'uqpi chaymanta Android chaymanta iOS ruwanakuna kaqnintakama yaykuyta atikun.
Android ruwana wakichikuna
wak=Map of global availability of Google Play|rikchacha|600x600px| Google Play nisqaqta tiksimuyuntinpi tarikuynin rikchacha| Google Play unancha nisqapi chayta tariy
Chinkalpu distritu
Chinkalpu distritu (kastilla simipi: Distrito de Chingalpo) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Siwas pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Chinkalpu llaqtam. Icha Tsinkarpuq Ankash qallupi.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Antoine Lavoisier
Antoine-Laurent de Lavoisier sutipaq, (*26 ñiqin chakra yapuy killapi 1743 paqarisqa Paris llaqtapi, Ransiyapi - †8 ñiqin aymuray killapi 1794 wañusqa Paris llaqtapi, Ransiyapi), huk wasichay kamayuqmi chaqllisinchi yachaqpas karqan.
Taytan: Antoine Lavoisier, Maman:
Warmi: Marie Paulze
Santa Bárbara (Unduras) suyu
Santa Bárbara suyu (kastilla simipi: Departamento de Santa Bárbara), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Santa Bárbara.
5 024 km²
Runakuna
400 367 runakuna
Munisipyukuna
28 munisipyukuna:
Busna simi
Busna simi (Bosanski jezik) nisqaqa Busna-Hirsiquwina mama llaqtapi llamk'achisqa tukri siminmi, islaw rimaymi. Iskay kuskanniyuq hunuchá rimaqninmi kachkan.
Panama
thumb|right|250px thumb|right|250px|Panama Tiksimuyupi Panama nisqaqa (kastilla simipi: Panamá) Chawpi Awya Yalapi huk mama llaqtam.
Simikuna
Panama: 67%-chá mistikuna, 13%-chá mulatukuna, 10%-chá wiraquchakuna, 8,3% runa indihina nisqakuna.
Pulitika Rakiy
9 pruwinsyakuna, 75 distritukuna, 3 kumarkakuna indígenas ( pruwinsya ) wan 640 corregimientokuna
San Rafael phaqcha
San Rafael phaqcha (kastilla simipi: Cascada San Rafael / Catarata San Rafael / Cascada del Coca) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Kayampi Kuka risirwapi huk 146 m hanaq phaqcham, Napu markapi, El Chaco kitipi, Gonzalo Días de Pineda kitillipi, Sukumpiyu markapipas, Lumpaki kitipi, El Reventador kitillipi (yaku tinkuq Quijos mayumanta Salado mayumantawan; huk pukyu: yaku tinkuq Quijos mayumanta Kuka mayumantawan . Ikwadur mama llaqtap aswan hanaq phaqchanmi.
Jaén pruwinsya (Piruw)
Jaén pruwinsya, manaqa Hayin wamani nisqaqa (aymara simipi: Jaén jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Jaén) Piruwpi, Kashamarka suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Jaén (Jaén de Bracamoros) llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa.
Chhuklla
Chhuklla (chhujlla), sara sara, piki piki icha kucharilla (Paspalum repens) nisqaqa huk qachu yuram.
Jaén pruwinsya (Piruw)
Pulitika rakiy
Chunka iskayniyuq distritunmi kan.
Asunsyun pruwinsya
Ashuka wamani icha Asunsyun pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Asunción) nisqaqa Piruw mama llaqtap Anqash suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Chakas llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa, Fernando Belaúnde Umalliqmi.
Pulitika rakiy
Asunsyun pruwinsyapiqa iskay distritum.
Pachapi tiyaq chimpaykuna
rikchacha|300x300px|Kuyuq rikch'a merger llullallamk'aynin GW150914, rikuchispa [[pacha k'antiy nisqa llasaturakuamanta, yana uchkukuna muyuriptinku, huñunakuptinkupas]] Pachapi tiyaq chimpaykuna kayqa huk ñasa, Albert Einsteinpa iskay huknin hukninwan tinkisqa yuyaykunata hap'in: relatividad especial, relatividad general, 1905 watapi 1915 watapi yuyaykusqa, lluqsisqapas. Relatividad especial nisqaqa lliw aychap fenómenos nisqapaqmi, mana llasaturaku kaptin. Relatividad general nisqaqa gravedad nisqap kamachiyninmantam sut'inchan, pachamamap kallpankunawan ima tupasqanmantapas. Chayqa pachaqhaway nisqapi, astrofísico nisqapipas, chask'a yachaypipas.
Sophoniyaspa qillqasqan
Sophoniyaspa qillqasqan (kastilla simipi: Libro de Sofonías) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Ñawpa Rimanakuyninpi huk liwrum.
Trieste
Runakuna
206 058 runakuna (2005 wata)
Luis Vallejos
Luis Vallejos Santoni, sutiyuq runaqa (*31 ñiqin qhulla puquy killapi 1917 paqarisqa Callao llaqtapi - † 8 ñiqin inti raymi killapi 1982 wañusqa Qosqo llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.
74
74 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Luis Vallejos
Qosqo Uma Hatun yaya (1975-1982)
Hawa t'inkikuna
{commonscat}}
74
Wañusqakuna
70er
Suwiriqi simi
Suwiriqi simi (svenska) nisqaqa Suwiriqi mama llaqtap rimayninmi, Qirmanu rimaymi. Chunka iskayniyuq hunuchá rimaqninmi kachkan.
Uraski distritu
Uraski distritu icha Mariano Nicolás Valcarcel distritu (kastilla simipi: Distrito de Mariano Nicolás Valcarcel / Urasqui) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Kamana pruwinsyapi, Ariqipa suyupi. Uma llaqtanqa Uraski llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Pukyu:
Kikihana distritu
Kikihana distritu (kastilla simipi: Distrito de Quiquijana) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Qispiqanchi pruwinsyapi, Qusqu suyupi. Uma llaqtanqa Kikihana llaqtam.
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Pukyu:
Ageop qillqasqan
Ageop qillqasqan (kastilla simipi: Libro de Ageo) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Ñawpa Rimanakuyninpi huk liwrum.
Cagliari
Runakuna
160 391 runakuna (2005 wata)
Artigas suyu
thumb|300px|Artigas suyu saywitu (Uruwayi)
Artigas suyu (kastilla simipi: Departamento de Artigas), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Artigasmi.
11 928 km²
Ruk'asqa chawpin
rikchacha| [[Disco duro nisqa|Sinch'i pusachina willayta iskayniyuq rukukunanpi waqaychan chaymanta chayrayku huk laya sinch'i druk'asqa chawpinkuna hina qhawasqa.]] Ruk'asqa chawpin kayqa ima willanakuy chawpinpas, imaymana chiqanchasqa makiqwan ñawirinapaq willay phurmatukunawan kuska llamk'aq. Ruk'asqa chawpinqa kaykunapi kamachiyta atikun, ruk'asqa Illarina yachay llamk'anapi ruwasqa, qhaway, rakisqa, tikray, uyarisqa, waqaychasqa ima kanman. Ruk'asqa nisqaqa ima willaytapas huk ruk'asqa siriyikuna nisqawan rikuchisqa hinam riqsichin, chaymanta chawpinkunaqa kay willayta mast'ariy utaq willanapaq ruwaykunamanta riman. Kuska, ruk'asqa chawpinkunaqa pantallawan chaymanta/utaq parlantewan willay ruk'asqaman churasqa nisqamanta riman. Kayqa internetpi qhawanapaq utaq uyarinapaq internetnintakama apachisqa qillqa, uyarinapaq, kuyuq rikch'a, rikch'akuna ima. rikchacha| Kaypi rikuchisqa Iskayniyuq Khipukama mayqinchus tukuy achalata riqsichinapaq apaykachakun
Artigas suyu
Wiñay kawsay
Kamasqa
Runakuna
73 378 runakuna
Munisipyukuna
3 munisipyukuna:
Thaksin Shinawatra
Thaksin Shinawatra, thay simipi:ทักษิณ ชินวัตร, (* paqarisqa San Kamphaeng llaqtapi - ). Thaysuyu mama llaqta ruruchiq warmi, pulitiku wan Uma kamayuq.
2001 watamanta 2006 watakama ñawpaq kuti Thaysuyupa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Lert Shinawatra; Mama: Yindi Ramingwong. Ñawpaq warmi: Potjaman Damapong Churinkuna: Panthongtae Shinawatra, Pinthontha Shinawatra y Praethongtharn Shinawatra.
Yachaywasi: Montfort College.
Alma mater: Eastern Kentucky Yachay suntur wan Mama llaqtap Houston yachay suntur.
Juan López Fontana
thumb|right|260px|Juan Luis Fontana (1908-1983) Juan López Fontana sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Montevideo llaqtapi -    paqarisqa Montevideo llaqtapi) huk  mama llaqtayuq piluta hayt'ay pukllaykamachiq qarqan.
Carlos Alcántara
thumb|right|260px| Carlos Alcántara Carlos Alberto Alcántara Villar sutiyuq runaqa icha Cachín (* paqarisqa Limaq llaqtapi  -  ) huk 🇵🇪 mama llaqtapi aranway pukllaqmi karqan.
Maman: Isabel Vilar. Warmi: Joselyne Ana María Lindley Artieda. Churinkuna: Gianfranco wan Lorenzo.
Yachaywasikuna: Colegio Parroquial Santísima Trinidad / Colegio Nacional Hipólito Unanue.
JAS
JAS nisqaqa huk Piruw mama llaqtayuq rock, ska nisqaqa kusituymi karqan, tawantin takiqkunam: Sergio Cava, Jesús Hurtado "Jotache", Alex Nathansom. Kusituyqa Lima llaqtapi (Piruw suyupi) paqarirqan 1968 watapi. 2014 watapitaq puchukarqan.
Punku p'anqa: Simi kapchiy
<div style="display:block;border:1px solid #CD8500;vertical-align: top;width:99%; background-color:white;margin-bottom:10px;margin-top:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:12px; background:#CD8500; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:130%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;"> Simi kapchiy
Simi kapchiy icha Literatura nisqaqa ima tukusqankunamanta tukunakunamantapas rimaspa icha qillqaspa willasqanmi. Simikunawan rikuchisqa kapchiymi.
Simi kapchiy
<div style="display:block;border:1px solid ;vertical-align: top;width:100%;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;">
<h2 style="padding:3px; background:#CD8500; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">Qillqakuna <td width="50%">
Berlin pirqa
thumb|right|250px|Berlin pirqa, Bethaniendamm, 1986 watapi. thumb|right|250px|Thuñisqa pirqap puchunkuna, 2008 watapi (Chausseestraße). Berlin pirqa (aliman simipi: Berliner Mauer) nisqaqa Alimanya iskay mama llaqtaman kachkaptin Berlin llaqtatam iskay ch'iqtaman rakirqan.
Punku p'anqa: Simi kapchiy
Hawa t'inkikuna
<div style="display:block;border:1px solid #CD8500;vertical-align: top;width:100%; background-color:white;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;">
75
75 wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Berlin pirqa
Iskay ñiqin pachantin maqanakuy tukukurqaptinsi, hatun tawantin atipaq mama llaqtakuna atipasqa Alimanyatas, Berlin llaqtatapas rakinakurqan. Kimsantin kunti atipaqkunaqa - Hukllachasqa Amirika Suyukuna, Hukllachasqa Qhapaq Suyu, Ransiya - Berlinpa kuntinta hap'ispa kamachiqninkunas karqan. Anti Berlintaq Suwit Huñup hap'isqansi karqan, chaymantataq susyalista Anti Alimanya nisqapas Aliman Dimukratiku Republikap uma llaqtansi tukurqan. Berlinta tukuy muyuriq suyum Anti Alimanyaman kapurqan.
Anti Alimanyap kamachiqninkunam 13 kaq p'unchawpi awustu killapi 1961 watapi chay pirqata iskay Berlin rakipura saywanpi pirqachayta kamachirqan runakunata kuntiman riymanta hark'anapaq. 9 kaq p'unchawpi nuwimri killapi 1989 watapi anti Alimanyapi kamachiy urmarichkaptinmi pirqata musuqmanta kicharqan. Qhipaq killakunapi thuñichirqan.
Punku p'anqa: Simi kapchiy
Hawa t'inkikuna
<h2 style="padding:3px; background:#CD8500; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">Rikcha:LinkFA-star.png Artículo destacado
75
Wañusqakuna
70er
Punku p'anqa: Simi kapchiy
Hawa t'inkikuna
<div style="display:block;border:1px solid #CD8500;vertical-align: top;width:100%; background-color:white;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#CD8500; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px Cosas que puedes hacer
<div style="display:block;border:1px solid #CD8500;vertical-align: top;width:100%; background-color:white;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#CD8500; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px ¿Sabías que...
<div style="display:block;border:1px solid #CD8500;vertical-align: top;width:100%; background-color:white;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#CD8500; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px
<div style="display:block;border:1px solid #CD8500;vertical-align: top;width:100%; background-color:white;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#CD8500; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px Wikiproyectos
<div style="display:block;border:1px solid #CD8500;vertical-align: top; background-color:white;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#CD8500; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">Otros portales
Sinch'i piruru pusachina
rikchacha| 2,5 pulgadas laptop sinchi disku waqaychaqpa ukhunkuna rikchacha| Huk desmontado hinaspa etiquetado 1997 HDD huk espejo hawanpi sirisqa rikchacha|An overview of how HDDs work Sinch'i phiruru pusachina (inlish simipi HDD), sinch'i phiruru, icha takyasqa phiruru, nisqaqa huk electro-mecánico willay waqaychay apaykachana, huk icha aswan sinchi usqaylla muyuriq p'ukukunawan qatasqa imaq waqaychanawan dihital willayta waqaychaspa kutichiq material magnético nisqawan. Chay platokunaqa iskaychasqam kanku magnético umakunawan, aswantaqa kuyukuq accionadorpa brazonpi churasqam, chaykunam platopa hawankunaman datukunata leenku hinaspa qillqanku. Willaytaqa random-access nisqapi yaykun, chaymi niyta munan sapa bloque de datos nisqakuna ima ordenpipas waqaychasqa hinaspa kutichiy atikun. HDDs nisqaqa huk laya mana kuyuriq waqaychaymi, waqaychasqa willayta waqaychaspa llamk'achisqa kaptin. Kunan pacha HDD nisqakunaqa aswanta huk huch'uy tawa kuchuyuq qutu hinam.
Sakharyap qillqasqan
Sakharyap qillqasqan (kastilla simipi: Libro de Zacarías) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Ñawpa Rimanakuyninpi huk liwrum.
Laja qucha mama llaqta parki
Laja qucha mama llaqta parki (kastilla simipi: Parque Nacional Laguna del Laja) mama llaqta parkiqa, suyuqa amachasqam, kachkan, Chili mama llaqtapi, Biyubiyu suyupi.
Luis Antonio Eguiguren
Luis Antonio Eguiguren Escudero sutiyuq runaqa (* paqarisqa Piwra llaqtapi - †  Lima llaqtapi) Piruw mama llaqtayuq taripay amachaq, willay kamayuq, qillqaq wan pulitiku runam, kastilla simipi qillqaqmi.
Tayta: Francisco José Antonio Eguiguren; Mama: Josefina Escudero Menacho.
Warmi:  Churinkuna:
Yachaywasikuna: Colegio San Miguel de Piura wan Colegio de la Inmaculada Yachay suntur: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin
76
76 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Wañusqakuna
70er
Mariscal Cáceres distritu
Mariscal Cáceres distritu (kastilla simipi: Distrito de Mariscal Cáceres) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Kamana pruwinsyapi, Ariqipa suyupi. Uma llaqtanqa San Husiy llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Makikamay
rikchacha|275x275px| [[Tesla, Inc.|Teslap huk anatawa makikamasqan]] Makikamachiy nisqaqa churakuna, llamk'ay, makinakuna, llamk'anakuna, chaqllisinchi icha kawsay yachay nisqa thatkichiywan icha phurmulay nisqawan ima kamay icha ruruchiymi. Chayqa qullqikmaypa iskay kaq llamk'aypampa nisqapa esencianmi. Kay simiqa runap ruwayninmantam rimanman, makiwan ruwaymanta hatun allwiyakamakama, ichaqa aswanta llamk'achinku diseño industrial nisqaman, chaypiqa sector primario nisqamanta primakunata hatun escalapi tukusqa kaqkunaman tikranku. Chayhina qhatuykunata huk ruwaqkunaman rantisqa kanman huk aswan sasachakuy rurukuna ruwanapaq (ahinataq avionkuna, wasipi q'illaysapakuna, mueblekuna, pukllay equipokuna utaq antawakuna), utaq rakisqa kanman industria terciaria kaqnintakama tukukuypi llamk'aqkunaman chaymanta rantiqkunaman (aswanta mayoristakuna kaqnintakama, pikunachus in turn sell to retailers, chaymantataq sapan rantiqkunaman ranqhanku).
Hanu k'ara
Hanu k'ara (Janu k’ara) icha k'impi (Lepidium ruderale) nisqaqa huk k'ita quram.
Hunt'a tullu challwa
Hunt'a tullu challwa (Teleostei) nisqakunaqa hunt'a tulluyasqa saqruyuq tullu challwakunam, wach'i wayt'anam. 25900 riqsisqa rikch'aqnin kaspa lliw challwakunap 96 %-nin rikch'aqninkunam.
Mitan kamay
Kaymi hunt'a tullu challwakunap 40 rikch'aq ñiqinkunam, huk rikch'aq ayllunkunam (448), rikch'anakunam (4278), rikch'aqninkunapas (25900).
Hunt'a tullu challwa (Teleostei)
Mama aqha
thumb|Mama aqha butillakuna. Mama aqha nisqaqa mama aqha p'uchquy nisqapi winupi, aqhapi kaq ethanulmanta icha wayu hillipi kaq misk'imanta tukukuq p'uchqu puriqlla chaqrusqam, yakupi chullusqa mama aqha p'uchqu (ethan p'uchqu, CH3COOH) nisqa karbuksi p'uchqum, mikhunakunata puchquchanapaq llamk'achisqa. mama aqha añakikunam chay alkulta icha misk'ita muksichaqwan ruranachin.
Potenza
thumb|right|300px|Potenza Potenza llaqtaqa Basilicata suyupi, Italya mama llaqtapi, kan.
Runakuna
? runakuna (2005 wata)
Thanis simi
Thanis simi icha Dan simi (dansk) nisqaqa Thanispampa mama llaqtap rimayninmi, Qirmanu rimaymi. Suqta hunuchá rimaqninmi kachkan.
Johann Vera
Taytan: Jayo Vera; Maman: Shirley Tapia.
Aurelio García
Taytan: José Antonio de Abad Marcelo García y González; Maman: Josefa García Urrutia. Warmi: Teresa Lastres y Riglos. Churinkuna: Aurelio, María, Héctor, Nicanor, Elena Rosa, Angélica, Lucila, Mercedes García Lastres wan Elvira García y García
250px|thumb|Combate Naval de Iquique, de Thomas Somerscales (1842-1927). Representación del enfrentamiento entre el monitor peruano Huáscar, al mando del capitán de navío Miguel Grau, y la corbeta chilena Esmeralda, al mando del capitán de fragata [[Arturo Prat]]
77
77 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
70er
Malyakhiyap qillqasqan
Malyakhiyap qillqasqan (kastilla simipi: Libro de Malaquías) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Ñawpa Rimanakuyninpi huk liwrum.
Santa Krus Chuka distritu
Santa Krus Chuka distritu (kastilla simipi: Distrito de Santa Cruz de Chuca) nisqaqa huk distritum Santiago Chuku pruwinsyapi, Qispi kay suyupi, Piruw mama llaqtapi.
Museu de Arte de São Paulo
right|thumb|300px|Museu de Arte de São Paulo São Paulo Kapchiy Musiyu (Museu de Arte de São Paulo) nisqaqa São Paulo llaqtapi kaq musiyum, 1947 watapi wasichasqa, 1968 watamantataq musiyum.
2009 watapiqa 679 019 runakunam watukurqan.
Evita Muñoz
Evita María Muñoz Ruiz sutiyuq warmiqa icha Chachita (*  paqarisqa Orizaba llaqtapi  -  wañusqa Mishiku llaqtapi) huk 🇲🇽 mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan.
Tayta: Muñoz; Mama: Ruiz Qusan: Hugo Macías Macotel Churinkuna: Eva Martha Macías Muñoz, Hugo Macías Muñoz wan Mauricio Macías Muñoz.
Ñawikaruy rikcha kawsaykuna
* Qué bonito amor (2012-2013) - Doña Prudencia
Kutsra
Kutsra (Aramides cajanea) nisqaqa Chawpi Awya Yalapi, Urin Awya Yalapipas kawsaq pisqum.
78
78 wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
70er
Kuñapi
Kuñapiqa kisumanta, rumu hak'u ruwasqa t'anta. Wuliwiya mama llaqtapi Qunti suyuman ñawpaqmantaraqmi, huk rikch'aq rumu t'anta nisqaman rikch'akuqmi, chaykunataqa Arhintina, Parawayi, Ikwayur, Prasil, Kulumpiya suyukunapi tarikunman. Huch'uylla sayayniyuqmi, chaytaqa chayta tomaspa mikhunku, aswantaqa huk t'antakunawan kuska, huk chuykucha kukatawan kuska.
"Kuñapi" sutipa paqarimuyninqa Waraniyi simimantam hamun. Wakin pukyukunaqa mbuyapé = t'anta simimanta paqarimusqanmantam willakun; huk pukyuta kay t’ikrayta yuyaychanku: cuñá = warmi, pé = llañu.
Kuñapi hatun kayninman hina, 2manta - 5Bkunakama chaninmi hinaspapas llaqtapi yaqa sapa uchuy ventanapi tarikun, kantaqmi t'antawasikuna, inti lluqsimuy layupi, chaykunam ch'aki hinaspa hillp'unku, chaymi kimsa killamanta aswanta kananpaq.
Imayntaq ruwana
Imayntaq ruwana nisqapiqa llamk’achinku: yuka icha rumu hak'u, uhu, kachi, yuraq kisu hinaspa lichi. Huk rikch'aq masatam ruwan, chaymantataq huk muyu nisqaman rikch'akuq masata masanku. Tukuyninpiqa yanusqa kanku. Aswan ñawpaqmanta pacha wakichiyqa k'aspimanta icha t'urumanta p'ukurukunapim ruwakun, ichataq aswantataqmi pinchikilla p'ukurukunapi.
Moratalaz distritu
thumb|right|290px|Moratalaz, Madrid thumb|right|290px|Moratalaz, Madrid Este
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
6 barriukuna:
Runakuna
104 923 runa
Wiñay kawsay
28 Kantaray killa 1949 fue anexionado al de Madrid por Decreto.
Iskilu
200px|thumb|right|Iskilu. Iskilu (grigu simipi: Αισχύλος, Aischýlos, kastilla simi: Esquilo) (525 Kristup ñawpan watapis paqarisqa Eleusis llaqtapi - 456 Kristup ñawpan watapis wañusqa Gela llaqtapi) huk Grisya mama llaqtayuq qillqaqmi runa qarqan.
Nuriqi simi
Nuriqi simi icha Nurwiqa simi (norsk) nisqaqa Nurwiga mama llaqtap rimayninmi, Qirmanu rimaymi. Pichqa hunuchá rimaqninmi kachkan.
Manam huklla kamachisqa qillqaychu, ichataq iskaynintin qillqa simim:
Catanzaro
thumb|right|300px|Catanzaro Catanzaro llaqtaqa Calabria suyupi, Italya mama llaqtapi, kan.
Runakuna
94 612 runakuna (2005 wata)
Mario Almada
thumb|right|250px|×Mario Almada (1922-2016) Mario Almada Ortiz sutiyuq runaqa (* paqarisqa Huatabampo llaqtapi  -  wañusqa Cuernavaca llaqtapi ) huk 🇲🇽 mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi.
Churinkuna: Mario Almada, Leticia Almada, Marcos Almada wan Patricia Almada.
Mathiyup qillqasqan
Mathiyup qillqasqan, Matiyupa alli willaynin (Ankash qallupi) (grigu simipi:, kastilla simipi: Evangelio según san Mateo) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Musuq Rimanakuyninpi huk liwrum, Iwanhilista Mathiyup grigu simipi qillqasqan. Wakin kimsa iwanhilyu (kusi willay) qillqa hinaqa, Jesuspa kawsasqanmanta wañusqanmanta sayarisqanmantapas willan. Musuq Rimanakuypa ñawpaq ñiqin qillqanmi.
Uqa-uqa
Uqa-uqa, ch’ullku-ch’ulku icha ch’ullku chaylla (Oxalis latifolia) nisqaqa huk allpapi puquq k'ita quram, ch'ullkum.
Islandya simi
Islandya simi (íslenska) nisqaqa Islandya mama llaqtap rimayninmi, germanu rimaymi. Kimsa pachak waranqachá rimaqninmi kachkan.
Conguillío mama llaqta parki
Conguillío mama llaqta parki nisqaqa (kastilla simipi: Parque Nacional Conguillío) suyu amachasqam, Chili mama llaqtapi, Arawkaniya suyupi.
Tantaranchi distritu
Tantaranchi distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de San Juan de Tantaranche) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lima suyupi, Waruchiri pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Tantaranchi llaqtam.
Ancona
thumb|right|300px|Ancona Ancona llaqtaqa Marche suyupi, Italya mama llaqtapi, kan.
79
79 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Mishiku hikama
Mishiku hikama (Pachyrhizus erosus) nisqaqa huk chaqallu chakra yuram, Mishiku mama llaqtapi, Chawpi Awya Yalapi wiñaq. Ancha hatun saphinkunatam mikhunchik.
79
Wañusqakuna
70er
Ancona
Runakuna
100 861 runakuna (2016 wata).
Félix María Samaniego
Félix María Samaniego sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Laguardia llaqtapi -  Laguardia wañusqa llaqta ñiqpi), Ispaña mama llaqtamanta qillqaqmi karqan.
Tayta: ; Mama:.
Long Thanh antanka pampa
Long Thanh antanka pampa (witnam simi: Sân bay quốc tế Long Thành) nisqaqa Witnampi, Ho Chi Minh City llaqta ñiqpi, huk antanka pampam.
Félix María Samaniego
Warmi:
Wawakuna:
Juan Landázuri
Juan Landázuri Ricketts O.F.M., Guillermo Eduardo Landázuri Ricketts sutiyuq runaqa (* paqarisqa Ariqipa llaqtapi -  †  wañusqa Lima llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq franciscanu, kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Limapi karqan.
Limapi Uma Hatun yaya (1954-1990)
Taytan: Gustavo Landázuri Villagra, maman: María Ricketts Murga.
Pisqu ch'ullku
Pisqu ch'ullku, Atuqpa uqan icha Ch'ullku chaylla (Oxalis corniculata) nisqaqa huk quram, ch'ullkum.
Punku p'anqa: Llaqta pusay
<div style="display:block;border:1px solid #828282;vertical-align: top;width:99%; background-color:#FFFFFF;margin-bottom:10px;margin-top:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:12px; background:#828282; color:#FFFFFF; text-align:center; font-weight:bold; font-size:130%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;"> Kawpay left|170px right|100px Kawpay icha pulitika (kastilla simipi: política; grigu simimanta: πολιτικός (politikós) «mamallaqtayuq, llaqtayuq, llaqtaman kapuq, llaqtap kamachiyninman kapuq») nisqaqa huk runakunap idiyuluhiya nisqaman ruraynin, huk yuyanakunatapas aypanapaq, mama llaqtapi, maypipas runapura. Kawpay yachay nisqapim yuyaychakunchik.
80
80 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Punku p'anqa: Llaqta pusay
Athina llaqtayuq Aristotelis sutiyuq yachay wayllukuq runa Kristup ñawpan pichqa kaq pachakwatapi "Kawpaymanta" (Πολιτικά - Politiká) nisqa qillqasqanpi kay mama llaqta wakikunatam (kawpay llikakunatam) nin: Monarkhiya, Aristokratiya, Dimukratiya, Okhlokratiya, Oligarkhiya, Tiraniya
80
Wañusqakuna
80er
Punku p'anqa: Llaqta pusay
<div style="display:block;border:1px solid #828282;vertical-align: top;width:100%;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;">
<h2 style="padding:3px; background:#828282; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">Qillqakuna <td width="50%">
<div style="display:block;border:1px solid ##3B5AA3;vertical-align: top;width:100%; background-color:#FFFFFF;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;">
81
81 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Canelones suyu
thumb|300px|Canelones suyu saywitu (Uruwayi)
81
Wañusqakuna
80er
Canelones suyu
Canelones suyu (kastilla simipi: Departamento de Canelones), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Canelonesmi.
4 536 km²
Wakupa
Wakupa (genus Cichla, kastilla simipi Tucunaré) nisqakunaqa huk challwakunam, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi mayukunapi kawsaq, runap mikhusqan.
Canelones suyu
Wiñay kawsay
Kamasqa
Runakuna
531 770 runakuna
Munisipyukuna
29 munisipyukuna: thumb|400px|Municipykuna (Canelones suyu).
Punku p'anqa: Llaqta pusay
<h2 style="padding:3px; background:#828282; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">Rikcha:LinkFA-star.png Artículo destacado
<div style="display:block;border:1px solid #828282;vertical-align: top;width:100%; background-color:#FFFFFF;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#828282; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px ...
<div style="display:block;border:1px solid #828282;vertical-align: top;width:100%; background-color:#FFFFFF;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#828282; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px Cosas que puedes hacer
<div style="display:block;border:1px solid #828282;vertical-align: top;width:100%; background-color:#FFFFFF;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#828282; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px ¿Sabías que...
<div style="display:block;border:1px solid #828282;vertical-align: top;width:100%; background-color:#FFFFFF;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#828282; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px Sencillo de la semana
<div style="display:block;border:1px solid #828282;vertical-align: top;width:100%; background-color:#FFFFFF;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#828282; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">20px Wikiproyectos
<div style="display:block;border:1px solid #828282;vertical-align: top; background-color:#FFFFFF;margin-bottom:10px;padding-bottom:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#828282; color:white; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">Otros portales
Markuspa qillqasqan
Markuspa qillqasqan (grigu simipi:, kastilla simipi: Evangelio según san Marcos) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Musuq Rimanakuyninpi huk liwrum, Iwanhilista Markuspa grigu simipi qillqasqan. Wakin kimsa iwanhilyu (kusi willay) qillqa hinaqa, Jesuspa kawsasqanmanta wañusqanmanta sayarisqanmantapas willan. Musuq Rimanakuypa iskay ñiqin qillqanmi.
Afrikans simi
Afrikans simi (Afrikaans) nisqaqa Uralan Afrika mama llaqtapi huk rimaymi, germanu rimaymi, Uralan Afrikapi tukri simipas (huk rimaypura).
Armando Silvestre
thumb|right|250px|Armando Silvestre (1926-) Armando Silvestre Carrascosa sutiyuq runaqa (* paqarisqa Tijuana llaqtapi  - ), huk 🇲🇽 mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi.
Churinkuna:
Iván Valenciano
Iván René Valenciano Pérez sutiiyuq runaqa ( paqarisqa Barranquilla llaqtapi-) huk 🇨🇴 mama llaqtap piluta hayt'aqmi qarqan.
Juan Gabriel
Alberto Aguilera Valadez sutiyuq runaqa icha Juan Gabriel (* paqarisqa Parácuaro llaqtapi -   wañusqa Santa Mónica llaqtapi) huk 🇲🇽 mama llaqta  takiqsi wan takichaq karqan.
Lukaspa qillqasqan
Lukaspa qillqasqan (grigu simipi:, kastilla simipi: Evangelio según san Lucas) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Musuq Rimanakuyninpi huk liwrum, Iwanhilista Lukaspa grigu simipi qillqasqan. Wakin kimsa iwanhilyu (kusi willay) qillqa hinaqa, Jesuspa kawsasqanmanta wañusqanmanta sayarisqanmantapas willan. Musuq Rimanakuypa kimsa ñiqin qillqanmi.
Trento
thumb|right|300px|Trento Trento llaqtaqa Trentino Urin Tirul suyupi, Italya mama llaqtapi, kan.
Juan Gabriel
Tayta: Gabriel Aguilera Rodríguez ; Mama: Victoria Valadez Rojas.
Trento
Runakuna
111 044 runakuna (2005 wata)
Wayllapampa distritu (Siwas)
Wayllapampa distritu (kastilla simipi: Distrito de Huayllabamba) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Siwas pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Wayllapampa llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Fernando Casanova
thumb|right|250px|Fernando Casanova (1925-2012) Fernando Gutiérrez López; sutiyuq runaqa, icha Fernando Casanova ( * paqarisqa  Guadalajara llaqtapi  -  paqarisqa Mishiku llaqtapi), huk 🇲🇽 mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi.
Churinkuna:
Uchumarka distritu
Uchumarka distritu; (kastilla simipi: Distrito de Uchumarca) nisqaqa huk distritum Bolívar pruwinsyapi, Qispi kay suyupi, Piruw mama llaqtapi.
Wayllapampa distritu (Siwas)
Simikuna
Pukyu:
Elaine Thompson
rikchacha|paña|280px| Elaine Thompson, 2015 Elaine Thompson sutiyuq warmiqa, (* paqarisqa Manchester kitipi - ), huk 🇯🇲 mama llaptayuq kallpanay, huk karu kaq purinakunapim (100 m, 200 m,  4x100m).
Maman:. Qusan:
Yawisla
Yawisla nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Yawisla kantunpa uma llaqtanmi, P'utuqsi suyupi, Chinchay Chichas pruwinsyapi, Witichi munisipyupi.
Elaine Thompson
Yachay wasi: Christiana High School wan  Manchester High School.
Apuwasinyuq pukllaykuna 2016 Río de Janeiro.
Roque Máspoli
thumb|right|260px| Roque Gastón Máspoli (1917-2004) Roque Gastón Máspoli Arbelvide  (* paqarisqa Montevideo llaqtapi, Uruwayi mama llaqtapi -  wañusqa Montevideo llaqtapi) huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq qarqan.
Huerquehue mama llaqta parki
Huerquehue mama llaqta parki nisqaqa (kastilla simipi: Parque Nacional Huerquehue) Chili mama llaqtapi, Arawkaniya suyupi huk amachasqa k'itim.
Nicolás de Piérola distritu
Nicolás de Piérola distritu (kastilla simipi: Distrito de Nicolás de Piérola) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Kamana pruwinsyapi, Ariqipa suyupi. Uma llaqtanqa San Gregorio llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Ahipa
Ahipa icha Asipa (Pachyrhizus ahipa) nisqaqa huk chaqallu chakra yuram, Urin Awya Yalapi Antikunapi wiñaq. Ancha hatun saphinkunatam mikhunchik.
Phinis simi
Phinis simi icha Suwmi simi (suomen kieli, suomi) nisqaqa Phinsuyup rimayninmi. Pichqa hunuchá rimaqninmi kan.
Istunya simi
Istunya simi icha Iysti simi (eesti keel) nisqaqa Istunyap rimayninmi. Huk hunumanta aswan rimaqninmi kachkan.
84
84 wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Wañusqakuna
80er
83
83 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
80er
Huwanpa qillqasqan
Huwanpa qillqasqan (grigu simipi:, kastilla simipi: Evangelio según san Juan) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Musuq Rimanakuyninpi huk liwrum, Iwanhilista Huwanpa grigu simipi qillqasqan. Wakin kimsa iwanhilyu (kusi willay) qillqa hinaqa, Jesuspa kawsasqanmanta wañusqanmanta sayarisqanmantapas willan. Musuq Rimanakuypa tawa ñiqin qillqanmi.
Chuta pruwinsya
Chuta pruwinsya (aymara simipi: Chuta jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Chota) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Kashamarka suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Chuta llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa.
Pulitika rakiy
Chunka isqunniyuq distritunmi kan.
82
Wañusqakuna
80er
Taranto
thumb|right|300px|Taranto Taranto llaqtaqa Puglia suyupi, Italya mama llaqtapi, kan.
Runakuna
197 582 runakuna (2005 wata)
Q'illu wakamayu
Q'illu wakamayu (Ara ararauna) nisqaqa huk wakamayum, q'illupas anqaspas phuruyuqmi.
Lorena y Los Alebrijes
Lorena y Los Alebrijes nisqaqa huk mishikupianu kusituymi, 1999 watapi paqarisqa ukhupampa llaqtapi. tawantinsuyu takikunatam ruranku kastilla simi. Kamariqninqa Lorena Vera.
Perugia
thumb|right|300px|Perugia Perugia llaqtaqa Umbria suyupi, Italya mama llaqtapi, kan.
Runakuna
161 390 runakuna (2005 wata)
86
86 wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
80er
Qinti distritu
Qinti distritu (kastilla simipi: Distrito de San Lorenzo de Quinti) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Lima suyupi, Waruchiri pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Qinti llaqtam.
Juan Carlos I
thumb|300px|right|I kaq Juan Carlos, [[Ispañap Qhapaq apun.]] Purpunpa Juan Carlos I kay Purpunpa Juan Carlos Huk Ñiqin (kastilla simi: Juan Carlos I de Borbón) sutiyuq runaqa ( paqarisqa Ruma llaqtapi, Italyapi) huk 🇪🇸 mama llaqtayuq Riy.
85
85 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
80er
Villarrica mama llaqta parki
Villarrica mama llaqta parki nisqaqa (kastilla simipi: Parque Nacional Villarrica) Chili mama llaqtapi, Arawkaniya suyupi, huk amachasqa suyum.
Elsa Aguirre
thumb|right|250px| Elsa Aguirre (1930- ) Elsa Irma Aguirre Juárez sutiyuq warmiqa, icha Elsa Aguirre (* paqarisqa Chihuahua llaqtapi  - ), huk 🇲🇽 mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: Jesús Aguirre; Maman: Emma Juárez. Qusan: Armando Rodríguez Morado / José Bolaños / Rafael Estrada / Jorge Negrete (1943 - 1945). Churi: Hugo Rodríguez Aguirre (1966-1996).
Joaquín Pardavé
thumb|right|250px|Joaquín Pardavé (1925-2012) Joaquín Pardavé Arce; sutiyuq runaqa, icha Joaquín Pardavé (* paqarisqa Pénjamo llaqtapi -  paqarisqa Mishiku llaqtapi), huk 🇲🇽 mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi.
Watmi: Soledad Rebolledo. Churinkuna:
Lituwa simi
Lituwa simi (lietuvių kalba) nisqaqa Lituwa mama llaqtap rimayninmi, baltiku rimaymi. Tawa hunuchá rimaqninmi kachkan.
Colonia suyu
Colonia suyu (kastilla simipi: Departamento de Colonia), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Colonia del Sacramentomi.
6 106 km²
Wiñay kawsay
Kamasqa
Runakuna
123 203 runakuna
Munisipyukuna
6 munisipyukuna:
Ukuncha distritu
Ukuncha distritu (kastilla simipi: Distrito de Ucuncha) nisqaqa huk distritum Bolívar pruwinsyapi, Qispi kay suyupi, Piruw mama llaqtapi.
Pedro Vargas
Pedro Cruz Mata sutiyuq runaqa icha Pedro Vargas (* paqarisqa San Miguel de Allende llaqtapi -   wañusqa Mishiku llaqtapi) huk 🇲🇽 mama llaqtayuq  takiqsi wan aranway pukllaq qarqan.
Tayta: José Cruz Vargas; Mama: Rita Mata. Warmiː María Teresa Campos de Cruz (1931-1989) Churinkunaː Pedro Cruz Campos, Mario Cruz Campos, Marcelo Cruz Campos,Alejandro Cruz Campos
Cerro Largo suyu
thumb|300px|Cerro Largo suyu saywitu (Uruwayi)
Cerro Largo suyu (kastilla simipi: Departamento de Cerro Largo), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Melomi.
13 648 km²
Wiñay kawsay
Kamasqa
Runakuna
86 564 runakuna
88
88 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Q'umir wakamayu
Q'umir wakamayu (Ara militaris) nisqaqa huk wakamayum, q'umirpas anqaspas phuruyuqmi.
Qullqikamay
[[Rikcha:Countries_by_GDP_(PPP)_per_capita_in_2020.png|paña|rikchacha|400x400px|llaqta ukhupi ruru sapa runapaq suyukuna (2020)
Litunya simi
Latwiya simi icha Litunya simi (latviešu valoda) nisqaqa Litunya mama llaqtap rimayninmi, baltiku rimaymi. Huk kuskanniyuq hunuchá rimaqninmi kachkan.
Qullqikamay
]] Qullqikamay icha qullqichariy nisqaqa ruruchina, rakiy, qhatuypas, imakunatapas, llamk'aykunata mikhuypas. Aswan riqsisqapi, definikun huk dominio social nisqa, chaymi enfatizan ruwaykunata, discursokunata, expresiones materiales nisqakunatapas, chaykunan tupan pisi recursokuna ruwaywan, utilizacionwan, manejowan ima. Huk qusqa qullqichakuy nisqaqa huk llamk'ay huñum, kawsay saphin, chaninchaynin, yachaynin, tecnologico evolución, historia, organizacion social, estructura política, sistemas legales, recursos naturales nisqakuna hatun factorkuna hina. Kay factorkuna contextota, contenidota qunku, chaymanta condicionkunata chaymanta parámetros nisqakunata churanku mayqinkunapichus huk economía llamk'an. Huk rimaypiqa, dominio económico nisqa, runaq ruwayninkuna, ruwaykuna ima, huknin hukninwan tupaq dominio social nisqa, mana sapallan sayaq.
87
87 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
80er
Wulunisi pruwinsya
Bolognesi pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Bolognesi) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Anqash suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Chiqllan llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa.
Allpa saywachi
thumb|left|170px|[[Tuku Chira (rit'iwan), Patiwillka qhichwamanta rikusqa]]
Pulitika rakiy
thumb|right|220px| Buluñisi pruwinsyapiqa 15 distritum:
Simikuna
Pruwinsyapiqa kastilla simita, qhichwa simita rimanku. thumb|right|220px|[[Aynin mayu, Chiqllan]]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu:
Karu puriy
thumb|right|200px|[[Patiwillka mayu|Patiwillka qhichwa, Chikyan]]
Lukri distritu (Qispiqanchi)
Lukri distritu (kastilla simipi: Distrito de Lucre) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Qispiqanchi pruwinsyapi, Qusqu suyupi. Uma llaqtanqa Lukri llaqtam.
Galo Plaza
1948 watamanta 1952 watakama Ikwayurpa umalliqninmi (Mamallaktata Pushak nisqa) kachkan.
Lukri distritu (Qispiqanchi)
Uywakuna
thumb|left|160px|[[Wampa Patagioenas maculosa]] Wakarpay quchapi achka pisqukunam kawsanku:
Galo Plaza
Taytan: Leonidas Plaza Gutiérrez; Maman: Avelina Lasso de la Vega. Warmi: Rosario Pallares Zaldumbide.
89
89 wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Lukri distritu (Qispiqanchi)
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
89
Wañusqakuna
80er
Lukri distritu (Qispiqanchi)
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Belmopan
Belmopan llaqtaqa Bilisi mama llaqtap uma llaqtanmi. Belmopanpiqa 13 400 runakunam kawsachkanku (2005).
Alhirya
Alhirya, Alqirya icha Arhilya (Amasiq simipi: ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ) nisqaqa Aprikapi huk mama llaqtam.
Laura Montoya
Santa Laura Montoya,  María Laura de Jesús Montoya Upegui sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa Jericó llaqtapi - †  wañusqa Medellín llaqtapi) huk Kulumbya mama llaqtap kathuliku Santu karqan.
Gene Wilder
Jerome Silberman sutiyuq runaqa, icha Gene Wilder ( paqarisqa Milwaukee llaqtapi -   wañusqa Stamford llaqtapi) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtap kuyu walltaypi aranway pukllaq wan Kuyu walltay pusaq karqan.
Irihallp'a simi
Iri simi icha Irihallp'a simi (Gaeilge) nisqaqa Ilanda mama llaqtap rimayninmi, kilta rimaymi. Ilandapi aslla runakunataqmi ilanda simitaqa mama rimay hinata llamk'achin, aswantaq inlish simitam. Iskay hunuchá rimaqninmi kachkan.
Laura Montoya
21 ñiqin kantaray killapi Santa Laura Montoya raymi p'unchawninmi.
Óscar Romero
thumb|right|Oscar Romero San Salvador Hatun yaya
Elias Canetti
thumb|right|260px| Elias Canetti (1905-1994) Elias Canetti (* paqarisqa Ruse llaqtapi  -  wañusqa Zürich llaqtapi), huk 🇧🇬 mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.
Óscar Romero
Biatu Óscar Arnulfo Romero y Galdámez, Monseñor Romero sutiyuq qhariqa (*15 ñiqin chakra yapuy killapi 1917 watapi paqarisqa Barrios llaqtapi - † 24 ñiqin pawqar waray killapi 1980 wañusqa San Salvador llaqtapi) huk 🇸🇻 mama llaqtap kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya San Salvadorpi karqan.
Puente de Vallecas distritu
thumb|right|290px|Puente de Vallecas, Madrid sur thumb|right|290px|Puente de Vallecas, Madrid sur
Óscar Romero
San Salvadorpi Uma Hatun yaya (1977-1980)
Puente de Vallecas distritu
Puente de Vallecas distritu; (kastilla simipi: distrito de Puente de Vallecas, nisqaqa huk distritum Madridpi, Madrid suyupi, Ispaña mama llaqtapi.
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
6 barriukuna:
Óscar Romero
Taytan: Santos Romero; Maman: Guadalupe Galdámez.
Gene Wilder
Taytanː William J. Silberman Mamanː Jeanne Baer Warmikuna: Mary Mercier (1960-1965) / Mary Joan Schutz (1967-1974) / Gilda Radner (1984-†1989) / Karen Boyer (1991-2016) Churinkunaː
Puente de Vallecas distritu
Runakuna
244 151 runa
Laura Montoya
Tayta: Juan de la Cruz Montoya; Mama: María Dolores Upegui.
Albanya simi
Allwaña simi (Shqip, gjuha shqipe) nisqaqa Albanya mama llaqtap rimayninmi. Suqta hunuchá rimaqninmi kachkan.
Qalti
Qalti, kina kina icha tuka tukana (Siegesbeckia orientalis) nisqaqa huk quram, hampi yuram.
María Lupita García
Santa Madre Lupita, María Lupita García Zavala sutiyuq warmiqa (* paqarisqa Zapopan llaqtapi - †  wañusqa Guadalajara llaqtapi) huk Mishiku mama llaqtap kathuliku Santu karqan.
24 ñiqin inti raymi killapi Santa Madre Lupita raymi p'unchawninmi.
Tayta: Fortino García Venegas; Mama: Refugio Zavala Orozco de García.
Juan Honores
Juan Honores Mostejo sutiyuq runaqa ( * paqarisqa Asqupi llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Elias Canetti
Taytan: Jacques Canetti; Maman: Mathilde Arditti. Wawqikuna: Georges Canetti wan Jacques Canetti.
90
90 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Wañusqakuna
90er
Elias Canetti
Yachay wasi:
Juan Honores
Taytan: Honores ; Mama: Mostejo. Warmi: Churinkuna:
Elias Canetti
Alma mater:
Qillqasqankuna
200px|right|thumb|Tumba de Elias Canetti - Zürich.
Juan Honores
Yachay wasi:
Mama llaqta kampiunatukuna
{|
Puente de Vallecas distritu
Wiñay kawsay
5 Inti raymi killa 1948.
Vicente Fernández
thumb|right|260px| Vicente Fernández 200px|right Vicente Fernández Gómez sutiyuq runaqa (* paqarisqa Guadalajara llaqtapi  - 2021) huk  🇲🇽 mama llaqtayuq aranway pukllaq, Ranchera takiqsi qarqan, runaqa  takiqmi,  simi kastilla qarqan.
Taytan:  Ramón Fernández Barba; Maman: Paula Gómez. Warmi: María del Refugio Abarca Villaseñor (1963 watamanta) Churinkuna: Vicente Fernández Jr., Gerardo Fernández wan Alejandro Fernández.