cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Víctor Boluarte Medina
Qhichwa Simi Hamut'ana Kuraq Sunturtam sinchita yanapan, Qusqu runasimita Qhapaq Simi ("Quechua imperial") sutinchaspa, Qusqu qhichwasimiqa pichqa hanllalliyuqmi (Qosqo qheswasimiqa pisqa hanllalliyoqmi), nispa. Víctor Boluarte Medina nirqan, Yachachiy Ministruman qillqasaq, ama kimsalla hanllalli qhichwata yachachinanpaq, nispa.
Uruwayi
Wiñay kawsay
Rimarisqa Brasilmanta: 25 ñiqin chakra yapuy killapi 1825
Hatun llaqtakuna
thumb|right|250px|Kunrisun palasiu
Karu puriy
thumb|right|250px|Punta del Este
Wikipidiya:T'una qillqasqa ruranapaq
Wikipidiya:T'una qillqasqa ruranapaq
Nothing (allwiyakamay ruruchikaq)
rikchacha|Nothingpata riksinapaq riqch'an. rikchacha|Nothing ear (1) ninri uyarina Nothing Technology Limited (NOTHING sutinwan istilisasqa) huk suksuq illarikuna makikamaqmi, Lunrun llaqtapi, Inlishpampa mama suyupi. Chayqa Carl Pei sutiyuq runap kamasqanmi karqan, Chunwap yuyaysapa karurimana kamaq OnePlus nisqap kuska kamaqnin. Chay impirisapi qullqi churaqkunam kanku iPod kamaq Tony Fadell, Twitchpa kuska kamaqnin Kevin Lin, Reddit CEO Steve Huffman, YouTuber Casey Neistat. 25 ñiqin pawqar waray killapi 2021 watapi, llamk'ayqa Teenage Engineering nisqatam willarqan, huk kamaq Susyuhina, aswantaqa irparip rikukunan isthitika nisqamanta, rurunkunamantapas. Nothingpa ñawpaq rurun "ear (1)" 27 ñiqin inti raymi killapi 2021 watapi qallarirqan.
San Lorenzo kiti
San Lorenzo kiti (kastilla simipi: Cantón San Lorenzo) nisqaqa Ikwadur mamallaqtapi, Esmeraldas markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa San Lorenzo llaqtam.
Pulitika Rakiy
Kitillikuna:
Wikipidiya:T'una qillqasqa ruranapaq
Kawsaqkunamanta (uywakunawan yurakuna) t'una qillqasqakunapaq
??? Wikipidiya:Añawmanta qillqakunapaq (Virus)
Chunta walla
Chunta walla (kastilla simipi: Cordillera de Chonta) nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk wallam, Wankawillka suyupi, Chuqlluqucha pruwinsyapi, Wankawillka pruwinsyapipas. Tanranu urquqa llapan urqukunamanta aswan hatunmi (5.431 m hanaq).
Qunta kantun
Qunta kantun (kastilla simipi: Cantón Conda) nisqaqa Buliwyapi huk kantunmi, Quchapampa suyupi, T'utura pruwinsyapi, Puquna munisipyupi. Uma llaqtanqa Qunta llaqtam (311 llaqtayuq, 2001 watapi).
1820 watakuna
1820 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1820 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1829 watapi puchukarqan.
183 ñiqin chunkawata nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1821 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1830 watapi puchukarqan.
Pedro Pablo Kuczynski
Pedro Pablo Kuczynski Godard (PPK, Piyru Pawlu Kuchinski Qutar) ( paqarisqa Lima llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq musikuqmi, pulitikupas, hukllachasqa suyukunayuqpas. p'unchwmanta Piruwpa umalliqninmi kachkan, 2021 watakama kanan.
2016pi Piruw llaqta umalliqkayta munapan: Qipa tumaypi Kikuwan atipanakunqa.
2005 watamanta 2006 watakamataq uma kamayuqmi.
2001 watamanta 2002 watakama wan 2004 watamanta 2005 watakama Piruwpas Musiku ministrunmi karqan.
1980 watamanta 1982 watakama Piruwpas Micha wan Qhuya ministrunmi karqan.
Chaqlakayu distritu
thumb|right|200px|Chaclacayo llaqtapi parki thumb|right|200px|Chaclacayo, Lima - Perú Chaqlakayu distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Chaclacayo) Piruw mamallaqtapi huk distritum Lima pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Chaqlakayu llaqtam.
Wiñay kawsay
P'unchaw kamasqa, Manuel Prado Umalliq.
Allpa saywachi
thumb|left|160px|Rimaq mayu, Chaqlakayu - [[Ate distritu|Vitarte]]
Chisquilla distritu
Chisquilla distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Chisquilla) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Amarumayu suyupi, Bongará pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Chisquilla llaqtam.
Chaqlakayu distritu
Runakuna
39 686 runa
Washa waqta suyu
290px|thumb|right||Kunchuku k'itimanta [[qhichwa runakuna]] Washa waqta (kastilla simipi: Sierra oriental de Áncash, Áncash Este , kulli simimanta: koñ čuko, "yaku allpa" "uqu patsa") icha Anti Ankash (Ancash este) nisqaqa huk hatun allpasuyum, urin Antikunapi, Piruwpi, anti Ankash suyupi. Musuq simi: Antiwayshi
Kunchuku qhichwapi kawsaq runakunaqa qhichwa runam.
Pumaqanchi distritu
Pumaqanchi distritu (kastilla simipi: Distrito de Pomacanchi) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Aqumayu pruwinsyapi, Qusqu suyupi. Uma llaqtanqa Pumaqanchi llaqtam.
Almindru
Almindru (Prunus dulcis) nisqaqa huk sach'am, Iwrupapi, Asyapi, Afrikapipas wiñaq.
Washa waqta suyu
Wiñay kawsay
Unay pacha ispañulkuna Piruwta atiptin kay k'itikunata Kunchuku rakisqa (partido) nirqan. 1821 watapi Lusuriaqa rakirqan Hanaq Kunchuku (wari), Uran Kunchuku suyuchakunaman.
Almindru
Rurunpa ukhunpi kaq almindra nisqa murunkunatam mikhunchik.
Pumaqanchi distritu
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
Pumaqanchi nisqaqa huk uchuy llaqtam. Pumaqanchi llaqta ñiqpiqa Pumaqanchi qucham.
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
Winston Churchill
britaniku kawpaq runas qillqaqpas qarqan. Hukllachasqa Qhapaq Suyup ñawpaq ministrunsi iskay kuti karqan, iskay ñiqin pachantin maqanakuypipas. Premio Nobel|20pxNobel Suñay Simi Kapchiypi 1953 watapis simi kapchiy Nobel suñaytas chaskirqan.
Pumaqanchi distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
1800 watakuna
1800 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1800 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1809 watapi puchukarqan.
181 ñiqin chunkawata nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1801 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1810 watapi puchukarqan.
Qhawana distritu
Qhawana distritu (kastilla simipi: Distrito de Cabana) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Punu suyupi, San Ruman pruwinsyapi, huk distritum. Uma llaqtanqa Qhawana llaqtam.
Wiñay kawsay
Qhawana distritu 1823 watamanta.
Runakuna
2007 wata: 4 901 runakuna (1 994 qhari, 2 398 warmi)
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Pukyu:
Marcus Tullius Cicero
thumb|Marco Tulio Cicerón.
Manka chukiq listritu (Waras)
Ulliru distritu (kastilla simipi: Distrito de Olleros) nisqaqa Piruw suyupi, huk distritum Waras pruwinsyapi, Anqash suyupi, Yuraq Wallapi. Uma llaqtanqa Ulliru llaqtam.
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simita rimanku.
Marcus Tullius Cicero
Marcus Tullius Cicero sutiyuq runaqa (3 ñiqin qhulla puquy killapi 106 kñ watapi paqarisqa Arpinum llaqtapi; 7 ñiqin qhapaq raymi killapi 43 kñ watapi wañusqa Formiae ñiqpi) huk romanu pulitikus qillqaqsi, taripay amachaqpas karqan.
Manka chukiq listritu (Waras)
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
1830 watakuna
1830 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1830 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1839 watapi puchukarqan.
184 ñiqin chunkawata nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1831 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1840 watapi puchukarqan.
Awarank'u
thumb|right|230px|[[Kañari awaq qhari.]] thumb|right|230px|[[Watimala mama llaqtapi awaq warmi.]] thumb|right|230px|Awarank'u (Iwrupapi, 1568 watapi). right|thumb|230px|Jacquard Awarank'u. thumb|right|230px|Warmi (Turkiyapi). thumb|right|230px|Awarank'u (Indyapi). thumb|right|230px|Awarank'u (Indyapi). Awana, Awarank'u icha Awa nisqaqa awanapaq, p'acha ruranapaq k'aspikunayuq lamk'anam. Awa k'aspikuna ukhupiqa tarikun takarpukuna. Awaq runaqa awa sutiyuq k'aspikunapi q'aytuta allwispa wak q'aytuwan minispa p'achakunata ruran.
Ñawpaqta, iskay k'aspip chawpinpi allwi nisqa achka q'aytukunatam mast'anchik. Chaymantataq huk miñi q'aytuta awanapi mast'asqa allwi q'aytukunanta hukchapayaspa allwinchik, ruk'i nisqa tulluwan pipuchaspa.
Kay pachaqa wamaqpayaptin, kunanqa aswan p'achakunata awana antakunawan awanku.
826
826 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Chunki
Chunki nisqaqa (kastilla simipi: Chungui) huk piruwanu qhichwa ayllu llaqtacham, Chunki distritupi, Lamar pruwinsyapi, Ayakuchu suyupi, Piruw mama llaqtapi.
Bartosz Kurek
rikchacha|Kurek Bartosz Kamil Kurek sutiyuq warmiqa (* 1988 Polonia) un jugador de voleibol de Polonia.
Beto Cuevas
Beto Cuevas sutiyuq runaqa (12 ñiqin tarpuy killapi 1967 paqarisqa Santiago de Chile llaqtapi) huk chilinu takiqmi. La Ley sutiyuq kusituypa pusaqninmi karqan.
Qusqu, Qusqu willkasqam sutiyki
thumb|Qusqu llaqtap unanchan. Qusqu, Qusqu willkasqam sutiyki nisqaqa (kastilla simipi: Cusco, Cusco es tu nombre sagrado, Himno al Cusco, pichqantin hanllalli Qusqu runasimipi Qosqo, Qosqo willkasqan sutiyki) Qusqu llaqtap willka takinmi. Takinantaqa Roberto Ojeda Campanam 1970 watapi kamarirqan, kastilla simipi rimankunatataq Luis Nieto Mirandam qillqamurqan. Faustino Espinoza Navarro, Mario Mejía Waman sutiyuq runakunam, Qhichwa Simi Hamut'ana Kuraq Suntur nisqapi wankurisqa, 1990 watapi Qusqu qhichwa simimanmi t'ikrarqan.
Qusqu pruwinsyap kurakan, Víctor Boluarte Medina sutiyuq, munisipal kamachikuywan kamachirqan Qusqu, Qusqu willkasqam sutiyki nisqa Qusqu llaqtataki Qusqupi tukuy tukri ruraykunapi, tukuy yachaywasikunapipas takinanpaq Qusqu runasimipi. Víctor Boluarteqa nin, Kastilla simipi, kimsantin hanllallillayuq hukllachasqa Urin Qichwa simipi ama takisqa kachunchu, pichqantin hanllalli Qusqu runasimipim takisqa kachun. Yachachiy ministru qhichwa qillqasqanta ama Ayakuchu qichwa simiman t'ikrachunchu, nispa.
Qatilluq distritu
Qatilluq distritu (kastilla simipi: Distrito de Catilluc) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Kashamarka suyupi, San Miguel pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Qatilluq llaqtam.
827
827 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Betanzos
Betanzos nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, P'utuqsi suyupi, huk llaqtam, Cornelio Saavedra pruwinsyap uma llaqtanmi.
Ferrara
thumb|right|240px|Ferrara llaqtapi Ferrara llaqtaqa Emilia-Romagna suyupi, Italya mama llaqtapi, kan.
Yibuti
Yibuti nisqaqa kaykunatam niyta munan:
Steam
rikchacha|Steampata riqsinapaq rikch'an. Steam huk kuyuq rikch'a pukllay ruk'asqa rak'iy qarana, Valve qhutupa ñawpaqninpipas. 2003 watapi sitwa killapi huk llamp'ukaq kiliyintihina qallarisqa karqan huk ñanhina Valve phukllayninkupaq kikillanmanta musuqyachiykunata qunanpaq, chaymanta mast'arisqa karqan rakinapaq chaymanta kimsa kaq pukllay lluqsichiqkunap titulukunata 2005 tukukuypi. Steam imaymana ruwanakuna qun, imayna dihital kawsay qusqakuna kamachiy (inlish simipi: digital rights management), phukllay qaraq tupachiy, anti-engaño tupuykuna, social llikakuna chaymanta pukllay purichiy yanapakuykuna. Ruwaqman kikin pukllay musuqyachiyta qun, waqaychasqa pukllay phuyu tinkiyta, chaymanta ayllu ruwanakunata qun imaynachus masikuna willay, pukllay ukhupi rimanakuy chaymanta huk ayllu qhatu.
Likuma Pampa munisipyu
Kantunkuna
Iskay kantunmi kan.
Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam, Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Ukumal distritu
Ukumal distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Ocumal) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Luya pruwinsyapi, Amarumayu suyupi. Uma llaqtanqa Kullunsi (Collonce) llaqtam.
1810 watakuna
1810 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1810 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1819 watapi puchukarqan.
182 ñiqin chunkawata nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1811 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1820 watapi puchukarqan.
Kikihana
Kikihana (kastilla simipi: Quiquijana) nisqaqa huk piruwanu llaqtam, Qusqu suyupi, Qispiqanchi pruwinsyapi, Kikihana distritup uma llaqtanmi.
Helena (Montana)
Helena nisqa llaqtaqa, Montana suyup, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam. Helena llaqtapiqa 28.190 runakuna (2010) tiyachkan.
Pyongyang
right|thumb|Pyongyang
Pyongyang icha Tukyu (chusun simi: 평양, hangul simi: 평양 직할시, hanja 平壤直轄市; Pyeongyang; P'yŏngyang), llaqtaqa Chusun Runakapaq Runallaqta Republika mama llaqtap uma llaqtanmi. Pyongyangqa 3 255 388 runam kawsachkanku.
Wiñay kawsay
Kamasqa 2333 a C.
828
828 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Fleroviyu
Fleroviyu, Fl (Ununkwadyu, Uuq (musuq latin simipi: Ununquadium)) nisqaqa huk q'illaymi, illanchaykuq, runallap rurasqanmi. Manaraqmi tukuna sutinchu.
Camilo José Cela
{{Qillqaq
Sakawa kantun
Sakawa kantun nisqaqa (kastilla simipi: Cantón Sacaba) Buliwya suyupi huk kantunmi, Quchapampa suyupi, Chapari pruwinsyapi, Sakawa munisipyupi. Uma llaqtanqa Sakawa llaqtam (92.581 llaqtayuq, 2001 watapi).
Camilo José Cela
}}
Camilo José Cela Trulock sutiyuq runaqa (* paqarisqa Iria Flavia llaqtapi - †  wañusqa Madrid llaqtapi), Ispaña mama llaqtayuq qillqaq runam, kastilla simipi qillqaqmi.
Rimini
thumb|right|220px|Rimini Rimini llaqtaqa Emilia-Romagna suyupi, Italya mama llaqtapi, kan.
Camilo José Cela
Nobel Suñay|20px 1989 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.
Yayan: Camilo Crisanto Cela y Fernández; Maman: Camila Emanuel Trulock y Bertorini.
Franco willapishaqnin karqan.
Ñawpaq warmi: Rosario Conde Picavea (1944-1990) / Marina Castaño López (1991-2002) Churinkuna: Camilo José Cela Conde,
Dejan Stanković
Dejan Stanković (sirbya simi : Дејан Станковић) sutiyuq runaqa (* paqarisqa Beograd llaqtapi), huk 🇷🇸 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Kiku Huhimuri
Keiko Fujimori Higuchiqa Alberto Fujimorip ususinmi. Mark Vito Villanellawanmi kasarakusqa kachkan, iskay wawayuqmi.
Hukllachasqa Amirika Suyukunapim istudyarqan musikuy kamachinata, Musuq York llaqtapi Stony Brook University nisqapi, Boston llaqtapi Boston University nisqapipas.
Fuerza Popular nisqa partidupi wankurisqa kaspa, 2006 watapi Piruwpa Apu kamaq wasiman akllasqa karqan.
2011 watapi sharichirqan Shamuqpaq Intuy raki pusanatam, umalliq tukunapaq purikachayta qallarirqan. 5 ñiqin inti raymi killapi 2011 watapi p'unchawpi umallinapaq akllanakuypi Ollanta Humala -wan hayu kaspa lliw akllaykunap 47-%-ninwan mana atispa chinkarqan.
2016 watapi umallina akllanakuykunapi musuqmantam aynirqan. akllanakuykunapi iskay ñiqin akllanakuy muyupi Pedro Pablo Kuczynskitaqmi Keiko Fujimorita atirqan, Keiko lliw kunkakunap 49.88-%-ninta aypaptinmi.
1850 watakuna
1850 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1850 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1859 watapi puchukarqan.
Asunta llaqta
Asunta (kastilla simipi: La Asunta) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Urin Yunka pruwinsyapi huk llaqtam, Asunta munisipyup uma llaqtanmi.
1850 watakuna
186 ñiqin chunkawata nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1851 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1860 watapi puchukarqan.
Kiku Huhimuri
2021 watapi umallina akllanakuykunapitaq musuqmantam atipasqa karqan. Qispi Piruw nisqap pusaqnin Pedro Castillo sutiyuq Piruw akllanakuykunapim Piruwpa umalliqnin kananpaq tukuy akllaykunamanta 18,92%-ninta chaskirqan, tukuy mañakuqkunamanta aswan achka akllaykunata chaskisqa. Piruwpa umalliqnin kanapaq akllanakuykunapi iskay muyuriypim umalliqman akllasqa kaspa Keiko Fujimoritam atiparqan, tukuy akllaykunamanta 50,12%-ninta chaskispa, Keiko 49,88%-ninta chaskiptin. Achka p'unchawtaq akllanakuypi atipaqqa manam riqsisqachu karqan, p'unchawllapim rimarisqa karqan. Keikotaqmi nirqan, manam allintachu rurasqa karqan, ñuqam kani chiqap atipaq, nispa.
Parapiti mayu
Parapiti mayu (kastilla simipi: Río Parapetí) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk mayum.
829
829 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Ravenna
thumb|right|230px|Ravenna Ravenna llaqtaqa Emilia-Romagna suyupi, Italya mama llaqtapi, kan.
1840 watakuna
1840 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1840 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1849 watapi puchukarqan.
185 ñiqin chunkawata nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1841 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1850 watapi puchukarqan.
Wikipidiya:Uywamanta qillqakunapaq
Wikipidiya:Uywamanta qillqakunapaq
Kay hinam t'una qillqasqa (Copy this text!)
UYWA-X nisqa uywapaq t'una qillqasqam:
UYWA-X (Animalex maximus) nisqaqa huk uywam.
Kay hinam rikunchik
UYWA-X (Animalex maximus) nisqaqa huk uywam.
Deezer
Pukyu
<references group="" responsive="0">
Norberto Rivera
Norberto Rivera Carrera sutiyuq runaqa (* paqarisqa La Purísima llaqtapi -  † ), 🇲🇽 mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Mihiku llaqtapi karqan.
Mishiku llaqtapi Uma Hatun yaya (1995-2017)
Alma mater: Griguryanpa Yachay Suntur.
Anthura
Anthura (Katilla simipi: Andorra) llaqtaqa Iwrupapi huk mama llaqtam. Uma llaqtanqa Andorra la Vella llaqtam.
Runtukan distritu
Runtukan distritu; (kastilla simipi: Distrito de Rondocan) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Aqumayu pruwinsyapi, Qusqu suyupi. Uma llaqtanqa Runtukan llaqtam.
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Pukyu:
Churuja distritu
Churuja distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Churuja) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Amarumayu suyupi, Bongará pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Churuja llaqtam.
Saqapampa kantun
Saqapampa kantun nisqaqa (kastilla simipi: Cantón Sacabamba) Buliwya suyupi huk kantunmi, Quchapampa suyupi, Tarata pruwinsyapi, Saqapampa munisipyupi. Uma llaqtanqa Saqapampa llaqtam.
Allpa saywachi
thumb|left|180px|T'arata pruwinsyap pulitika rakiynin
1860 watakuna
1860 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1860 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1869 watapi puchukarqan.
187 ñiqin chunkawata nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1861 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1870 watapi puchukarqan.
Chorrillos distritu
Chorrillos distritu (kastilla simipi: Distrito de Chorrillos) nisqaqa huk distritum Lima pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Wiñay kawsay
P'unchaw kamasqa 2 ñiqin qhulla puquy killapi 1857 watapi, Ramón Castilla Umalliq.
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
thumb|right|250px|Chorillos
thumb|right|250px|Agua Dulce, Chorillos Uma llaqtanqa San Pedro de los Chorrillos llaqtam.
Chamaqa distritu
Chamaqa distritu (kastilla simipi: Distrito de Chamaca) nisqaqa Chumpiwillka pruwinsyapi, Qusqu suyupi (Piruwpi), huk distritum.
Chorrillos distritu
Runakuna
262 595 runakuna
Llaqtap amachana santun
thumb|right|250px|Pachakamilla Kristu (Chorrillos)
Chamaqa distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
830
830 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Charlotte Rampling
thumb|Charlotte Rampling (2001) Tessa Charlotte Rampling (5 ñiqin hatun puquy killapi 1946 watapi paqarisqa Sturmer llaqtapi -  ), huk 🇬🇧 Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtap aranway pukllaqmi,
Turata distritu
Turata distritu (kastilla simipi: Distrito de Torata) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Mariscal Nieto pruwinsyapi, Muqiwa suyupi. Uma llaqtanqa Turata llaqtam.
Charlotte Rampling
Taytan: Godfrey Rampling, mama: Anne Isabelle Gurteen (1918-2001) Qusankuna: Bryan Southcombe (1972–1976) / Jean Michel Jarre (1978–1998) / Jean-Noël Tassez
Turata distritu
Runakuna
6 591 runakuna (3 692 qhari, 2 899 warmi)
Charlotte Rampling
Hawa t'inkikuna
[www.charlotterampling.net Ufisyal web site].
Turata distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Pukyu:
Reggio nell'Emilia
thumb|right|230px|Reggio nell'Emilia Reggio nell'Emilia llaqtaqa Emilia-Romagna suyupi, Italya mama llaqtapi, kan.
831
831 wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Moskoviyu
Moskoviyu, Mc (Ununpentyu, Uup (musuq latin simipi: Ununpentium)) nisqaqa huk q'illaymi, illanchaykuq, runallap rurasqanmi. Manaraqmi tukuna sutinchu.
1870 watakuna
1870 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1870 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1879 watapi puchukarqan.
832
832 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Iritriya
Iritriya nisqaqa Aphrikapi huk mama llaqtam.
Sanqhaya
Sanqhaya (Echinopsis maximiliana herdex.) nisqaqa Buliwyapi Piruwpipas wiñaq hampi yuram.
Qiwuña
Qiwuña, Qiwiña, Qiwña, Qiñwa   icha Qiwna, kichwapi Kiñwa icha Sachakiñwa (genus Polylepis) nisqaqa huk sach'akunam, 4500 mitru hanaqkama wiñaq. 26 rikch'aqniyuq rikch'anam, waysallpu yura rikch'aq aylluman kapuq. Qiwuñaqa ancha alli-allillamantam wiñan, qaranta pisi-pisillamanta k'uskiykuchispa. Chay pisillata paskasqa qaranqa sach'ata chirimantam amachan.
Qiwuñap kawsayninmanta
Ñawpa pachas Punapi ancha achka qiwuña-qiwuñas karqan, kunan pachataq chaymanta chunka ch'iqtallamantas aswan pisillas puchuq kachkan. Tawantinsuyu pachapiqa Inkakuna ama sach'a muthuychu ñiqsi karqan. Ispañulkuna hamuptinqa achka sach'akunas michina ruranapaq muthusqa karqan.
Kunan pacha mana chayllaña q'iru kaptinmi, runakuna qiwuñakunata yamt'apaq wasichanapaqpas muthunku. Llamakuna qiwuñap raphinkunatam mikhunku. Chaywan musuq qiwuña manañam wiñanchu. Lluqsiq qaranrayku qiwuña utqayllam rawran. Chayrayku achka qiwuñatañam kañarqanku.
Mama llaqtap sach'a-sach'a kamayuqninkunaqa qiwuña ranti utqaylla wiñaq kalistukunatam churayta munan, runakunata q'iruwan kawsachinapaq. Chaywanpas huk kawsay pacha amachaq tantanakuykunam ayllu llaqtakunawan yanapanakuspa musuq qiwuña-qiwuñakunata churayta munan.
Amachasqa sallqa suyukunapi qiwuña sach'a-sach'akunap tiyan
Piruwpi:
1880 watakuna
1880 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1880 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1889 watapi puchukarqan.
189 ñiqin chunkawata nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1881 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1890 watapi puchukarqan.
Patiwillka mayu
Patiwillka mayu (kastilla simipi: Río Pativilca) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk mayum Anqash suyupi, Lima suyupipas. thumb|left|160px|Patiwillka qhichwa, [[Chikyan]]
Esmeraldas kiti
Esmeraldas kiti (kastilla simipi: Canton Esmeraldas) nisqaqa Ikwadur mamallaqtapi, Esmeraldas markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Esmeraldas llaqtam.
Pulitika Rakiy
Kitillikuna:
833
833 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Huckleberry Finn
thumb|right|200px|Jim (lluq'i, hatun runa), Huckleberry Finn-wan. Huckleberry Finn nisqaqa kawsay rikch'a liwrum, Mark Twain qillqaqpa qillqasqa.
Simi kamachiy (qhichwa simi - kastilla simi)
Kayqa simi kamachiymanta imakaykunam, qhichwa simipi - kastilla simipi.
Ch'iyar Quta (Chinchay Lipis)
Ch'iyar Quta (aymara simi ch'iyar yana, quta qucha, "yana qucha", kastilla qillqaypi: Chiar Kkota, Chiar Khota, Chiar Kota) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk qucham, P'utuqsi suyupi, Chinchay Lipis pruwinsyapi, Araral urqu ñiqpi, Asnaq Quchap uray kuntinpi.
Modena
thumb|right|290px|Modena Modena llaqtaqa Emilia-Romagna suyupi, Italya mama llaqtapi, kan.
Parma
thumb|right|230px|Parma Parma llaqtaqa Emilia-Romagna suyupi, Italya mama llaqtapi, kan.
Qarwamayu llaqta (Qusqu)
Qarwamayu (kastilla qillqaypi Ccarhuamayo, Ccarhuayo)) nisqaqa huk piruwanu llaqtam, Qusqu suyupi, Qispiqanchi pruwinsyapi, Qarwamayu distritup uma llaqtanmi.
Chinchay Kuriya
thumb|right|250px Chinchay Kuriya icha Chinchay chusun nisqaqa Asyapi, chinchay Kuriyapi huk mama llaqtam.
Chusun Runaqhapaq Akllanasqa kamachiq Ripuwlika
Wikipidiya:Yuramanta qillqakunapaq
Wikipidiya:Yuramanta qillqakunapaq
Kay hinam t'una qillqasqa (Copy this text!)
YURA-X nisqa yurapaq t'una qillqasqam:
YURA-X (Plantax maxima) nisqaqa huk yuram.
Alfonso Barrantes Lingán
1983 watapim Limaqpa kurakan akllasqa tukurqan.
Qishyaptin hanpikuq apayaran Kuwapa.
834
834 wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Raqaya
Raqaya (kastilla simipi: Raccaya) nisqaqa huk piruwanu qhichwa ayllu llaqtacham, Kanarya distritupi, Víctor Fajardo pruwinsyapi, Ayakuchu suyupi, Piruw mama llaqtapi.
Danilo Türk
Danilo Türk sutiyuq runaqa (* paqarisqa Maribor llaqtapi -  ) huk 🇸🇮 mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
Raqaya
Akchiq Ñan maqaqkuna Raqayamanta tawa chunka wamrakunatas hap'irqan wawa awqaq tukuchinapaq. piruwanu awqaqkunas Umasi ayllu llaqtachapi yachay wasipi puñuchkaqkunata ch'utirqan t'uqyayllawan, chaymantataqmi chunka pichqayuq wamrata pichqa wiñasqaña runatam illapaspa sipirqan.
Sipisqa runakunap saqrunkunatam Umasipi p'unchawmanta  p'unchawkama allpamanta p'ampararqan.
El Prado distritu
El Prado distritu (kastilla simipi: Distrito de El Prado) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Kashamarka suyupi, San Miguel pruwinsyapi. Uma llaqtanqa El Prado llaqtam.
Akatanqa
Akatanqa, Akatinqa, Kichwapi Ismatanka, ankash rimaypi Punchinkuy icha Kuru pankash nisqakunaqa (subfamilia Scarabaeinae, familia Scarabaeidae nisqapi) huk aka mikhuq suntukunam. Akatanqa mamaqa akatam pallaspa tanqaspa rump'uyachin qirisankunata mikhuchinanpaq.
Huk rikch'aqninkunaqa akata tullispa sunt'ichin, ahina sunt'ichiq akatanqakunam (genus Canthon), hukkunataq akata p'ampachillanmi, ahinataq p'ampachaq akatanqakunam (genus Phanaeus, q'umir kimsawaqra akatanqa Oxysternon conspicillatum nisqapas).
Umasi
Umasi nisqaqa huk piruwanu qhichwa ayllu llaqtacham, Kanarya distritupi, Víctor Fajardo pruwinsyapi, Ayakuchu suyupi, Piruw mama llaqtapi.
Akchiq Ñan maqaqkuna Raqaya ayllu llaqtachamanta tawa chunka wamrakunatas hap'irqan wawa awqaq tukuchinapaq. piruwanu awqaqkunas Umasi llaqtachapi yachay wasipi puñuchkaqkunata ch'utirqan t'uqyayllawan, chaymantataqmi chunka pichqayuq wamrata pichqa wiñasqaña runatam illapaspa sipirqan.
Sipisqa runakunap saqrunkunatam p'unchawmanta  p'unchawkama allpamanta p'ampararqan.
Kuchikancha kantun
Kuchikancha kantun icha Aguirre kantun nisqaqa (kastilla simipi: Cantón Aguirre) Buliwya suyupi huk kantunmi, Quchapampa suyupi, Chapari pruwinsyapi, Sakawa munisipyupi. Uma llaqtanqa Kuchikancha (Aguirre) llaqtam.
Nataniel Aguirre sutiyuq runaqa (1843 watapi paqarisqa Quchapampa llaqtapi, 1888 watapi wañusqa) huk qillqaqsi taripay amachaqsiwan karqan.
Sochi
thumb|right|290px| Sochi Sochi llaqtaqa (rusu simipi: Сочи) 🇷🇺 mama llaqtapi, Krasnodar suyupi, Yana hatun quchap manyanpi huk hatun llaqtam.
Sochi llaqtapiqa 2014 watapi Ulimpiku chiri mit'a pukllaykunam kanqa.
Wiñay kawsay
1838 watamanta
Cieneguilla distritu
Cieneguilla distritu; (kastilla simipi: distrito de Cieneguilla) nisqaqa huk distritum Lima pruwinsyapi, Lima suyupi, Piruw mama llaqtapi.
Sochi
Runakuna
411 524 (2017)
Cieneguilla distritu
Wiñay kawsay
P'unchaw kamasqa, Juan Velasco Umalliq.
Hatun Pampas distritu (Waras)
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Cieneguilla distritu
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
Uma llaqtanqa Cieneguilla llaqtam.
Sochi
Kuraka
Anatoly Pakhomov.
Delfin Garay
Delfin Garay Sosa sutiyuqqa (paqarisqa Qusqu llaqtapi, Piruwpi) huk piruwanu, Qusqu llaqtayuq, kastilla simipi qhichwa simipipas takiq runam.
Cieneguilla distritu
Runakuna
39 686 runa
AK-47
rikchacha|AK-47 AK-47 (Russki simipi: Автомат Калашникова; Avtomat Kalashnikova 'Kalashnikuphpa awtumakiq [illapa]' ; riqsisqapis Kalashnikov sutiwan icha AKwapis) huk wapsiwan llamk'aq asaltu illapami, 7,62×39mm kartuchupaq kamarayuq. Suwit Huñupi Russiya mama llaqtayuq huch'uy armakuna ruwaq Mikhail Kalashnikov sutiyuq runap rurasqan, Kalashnikov (icha "AK") ayllu p’iktachinapaqkunap paqarimuq armanmi. Qanchis chunka wata masnin kamasqa kasqanmanta pacha, AK-47 nisqap rikch'ayninpas, rikch'aqninkunapas, pachantinpi aswan riqsisqa, ancha llamk'achisqa armakunamanta hukninmi.
Busan
Busan (hangul: 부산광역시, hanja: 釜山廣域市, romanizadu: Busangwang-yeoksi, McCune-Reischauer: Pusankwang'yŏksi)? Kastilla simipi: Seúl) icha Busan (Pusan) hatun llaqtaqa Tayhan Republika mama llaqtap.
Pulitika Rakiy
6 distritukuna (gu): Busanjin-gu, Dong-gu, Dongnae-gu, Jung-gu, Seo-gu, y Yeongdo-gu:
Hatun Pampas distritu (Waras)
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
1890 watakuna
1890 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1890 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1899 watapi puchukarqan.
190 ñiqin chunkawata nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1891 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1900 watapi puchukarqan.
Batallas
Batallas (kastilla simipi: Batallas) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Antikuna pruwinsyapi, huk llaqtam, Batallas munisipyup uma llaqtanmi.
836
836 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Forlì
thumb|right|240px|Forlì Forlì llaqtaqa Emilia-Romagna suyupi, Italya mama llaqtapi, kan.
Pikkin
thumb|right|280px|Tian an men pata thumb|right|280px|Beijing Ulimpiku istadyu Pik-kin, Pekkieng icha Pikkin llaqtaqa Chunwa mama llaqtap uma llaqtanmi.
835
835 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Purkina Phasu
Purkina Phasu llaqtaqa Aphrikapi huk mama llaqtam.
Livermoriyu
Livermoriyu, Lv (Ununheksiyu, Uup (musuq latin simipi: Ununhexium)) nisqaqa huk q'illaymi, illanchaykuq, runallap rurasqanmi. Manaraqmi tukuna sutinchu.
Piminta yura
Piminta (genus Piper) nisqaqa huk ancha hatun yura rikch'anam, 2.000-manta aswan rikch'aqmi, thansakunam, qurakunam, waska yurakunam, paypura achka rikch'aqkunap murukunaqa q'apachana‎paq llamk'achisqam.
Kaymi huk rikch'aqkuna:
Qhawanillas distritu
Qhawanillas distritu (kastilla simipi: Distrito de Cabanillas) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Punu suyupi, San Ruman pruwinsyapi, huk distritum. Uma llaqtanqa Deustua llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamachi 12963 distritu kamasqa watakama 28 ñiqin hatun puquy killapi 1958 watapi, Manuel Prado Umalliq
Runakuna
2007 wata: 5 180 runakuna (2 410 qhari, 2 770 warmi)
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Chaklampa
Chaklampa (Chuquiraga atacamensis) nisqaqa huk yuram.
Dasbien nisqa yuyay
Dasbien icha Das Bien yuyay (inglés simipi Give Good ) nisqaqa munakuypa paradigmanwan tinkisqa yuyay yuyaymi, Andy Figueroa psicólogop "Das Bien" nisqa liwrunmantam, 16 ñiqin qhulla puquy killapi 2010 watapi lluqsisqa. Psicología humanista nisqamanta, munakuymanta runakunaq qhawariyninmanta ima lloqsimurqan.
Psicología humanista nisqapiqa, munakuy yuyaypa antipremisa nisqa, sientekuykunawan, sientekuykunawan ima tupaq. Kayqa takyachinmi kuyayqa imapas allin kaqta quymi hinaspapas qhali repercusionesniyuqmi runapa kawsayninpi utaq huk layamanta, chaymantapas, kuyakuy yuyayta mastarikun hukniray temakunaman ahinataq mama, wawa, uywa, tayta, kikin utaq ima huk kawsaqpas. Munakuyqa kaqllan kashan, ichaqa chaskiqmi cambian.
Teoría nisqamanta wakin partekuna
Yaqa llapan teoría nisqa normativa hinaspa práctica nisqa. Dasbien yuyayqa munakuy hamut'aywan icha paradigmawanmi t'inkisqa kachkan, llaqtap hukniray tantanakuyninkunap tukuypaq sienteynin hina yuyaykusqa. Ichaqa, kay pacha munakuy yuyayman antítesis hinam lluqsimun, kunan pacha psicología nisqawan sut’inchaspa, munakuyqa allin kaqta quymi, chaskiqpa qawariyninmanta. Allinmi munakuypa ruwayninta chaskiqkunapaq, "qhali munakuy rikuchiyta" paqarichispa.
Chay teoría nisqataqmi nin munakuyqa quymi, huk verbo notorio características nisqayuq hinaspa chaymi tupan premisawan: "imapas allin kaqta quy, hukninpa nisqanman hina". Manan huk sensaciónchu, nitaq huk sentimientochu, nitaqmi munakuychu nitaq gustochu, akllaychu, aswan pisitaqmi tukuy imata qoychu.
Munakuy ruwaypa componentenkuna
Dasbien yuyayqa munakuy puriyqa kimsa componenteyuqmi, "Munakuypa Kimsa Kuchu" nisqapi hap'isqa kasqanmantam yuyaykun. Kayqa “Kimsa Kuchu Nina” nisqaman rikch’akuq modelon, kinsa ruwaykunata willan: combustible, oxidante, activación energía. Ninapa lógicanmantam, kuyakuy ruwaypa kimsa componentenkuna kamasqa.
837
837 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Piacenza
thumb|right|230px|Piacenza Piacenza llaqtaqa Emilia-Romagna suyupi, Italya mama llaqtapi, kan.
Apillapa kantun
Apillapa kantun (kastilla simipi: Cantón Apillapa) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, Quchapampa suyupi, T'arata pruwinsyapi, Saqapampa munisipyupi. Uma llaqtanqa Apillapa llaqtam.
Allpa saywachi
thumb|left|180px|T'arata pruwinsyap pulitika rakiynin
Cesena
thumb|right|250px|Cesena Cesena llaqtaqa Emilia-Romagna suyupi, Italya mama llaqtapi, kan.
Q'imi munisipyu
Q'imi munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Quime) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Inkisiwi pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi, Kimsa Krus wallapi. Uma llaqtanqa Q'imi (Quime) llaqtam (2.439 llaqtayuq, 2001 watapi).
Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
1900 watakuna
1900 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1900 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1909 watapi puchukarqan.
Flóra Kádár
Flóra Kádár, Flóra Anna Kádár chiqap sutiyuq warmiqa ( paqarisqa Budapest, Unriya -  wañusqa Budapest llaqtapi) huk Unriya mama llaqtayuq aranway pukllaqsi karqan.
1900 watakuna
191 ñiqin chunkawata nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1901 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1910 watapi puchukarqan.
Jeffrey Hunter
thumb|right|270px|Jeffrey Hunter thumb|right|270px|Jeffrey Hunter (Hisus, "King of Kings") Henry Herman "Hank" McKinnies Jr.  sutiyuq runaqa, icha Jeffrey Hunter ( paqarisqa New Orleans llaqtapi - wañusqa Los Angeles llaqtapi), huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Puna (José María Linares pruwinsya)
Puna (kastilla simipi: Puna) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, P'utuqsi suyupi, huk llaqtam, José María Linares pruwinsyap uma llaqtanmi.
838
838 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Puruwinsiya
rikchacha|400x400px|Tiksimuyuntinpi suyukuna, puruwinsiyakuna rak'ina h'allpakunayuq. Puruwinsiya, Wamani icha huch'uy suyu nisqakunaqa (kastilla simipi: provincia) allpa saywachipi, kawpay rak'iy nisqapi huk mama llaqtakunap rak'inkunam.
Prato
thumb|right|230px|Katidral, Prato Prato llaqtaqa Toscana suyupi, Italya mama llaqtapi, kan.
Ch'iyar Quta (Uru Uru)
Ch'iyar Quta (aymara simi ch'iyara yana, quta qucha, "yana qucha", kastilla qillqaypi: Chiar Khota, Chiar Kkota, Chiar Quota) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk qucham, Uru Uru suyupi, Sajama pruwinsyapi, Karanka Kurawara munisipyupi, Laram Q'awa urqup Kunturiri rit'i urqupas uray antinpi, Patilla Pata ariq chinchayninpi.
Corosha distritu
Corosha distritu (kastilla simipi: Distrito de Corosha) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Amarumayu suyupi, Bongará pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Corosha llaqtam.
Kanila
thumb|300px|Kanilap qaranmanta k'aspichakuna Kanila nisqaqa kanila sach'a (Cinnamomum verum) nisqap ch'akisqa qaranmanta rurasqa q'apachanam.
Sankarara distritu
Sankarara distritu (kastilla simipi: Distrito de Sangarará ) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Aqumayu pruwinsyapi, Qusqu suyupi. Uma llaqtanqa Sankarara llaqtam.
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Waska warwasku
Waska warwasku icha Kumu warwasku (Lonchocarpus urucu) nisqaqa Urin Awya Yalapi wiñaq hampi yuram. Palamakunata challwakunata miyu kaptinmi, challwanapaqmi, palamakunata wañuchinapaqpas llamk'achinku.
Chipika
Chipika icha Kachu (Cynodon dactylon) nisqaqa huk qachu yuram, anchata mast'arispa miraykuq rikch'am, Awya Yalapi musuq yuram, Asyamanta apamusqa.
Kanila sach'a
Kanila sach'a (Cinnamomum verum syn. Cinnamomum zeylanicum) nisqaqa huk sach'am, 10-15 mitruman wiñaq, Sri Lanka wat'amanta hamuq. Qaranmanta kanila nisqa q'apachanatam ruranchik.
Arturo Salazar
thumb|right|250px| Arturo Salazar Larraín (1925-2020) Arturo Salazar Larraín  ( paqarisqa Limaq llaqtapi -  wañusqa Limaq llaqtapi ) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq taripay amachaq, willay kamayuq wan qillqaq runa qarqan.
Taytanː Sebastián Salazar y Salazar, Mamanː Angélica Larraín Vergel. Warmiː Nora Bustamante. Churi: Federico Salazar.
Yachaywasi: Colegio de la Inmaculada. / Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin.
1910 watakuna
1910 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1910 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1919 watapi puchukarqan.
192 ñiqin chunkawata nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1911 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1920 watapi puchukarqan.
Coyhaique
Coyhaique llaqtaqa Chili mama llaqtapi Aysén suyupi huk llaqtam. Coyhaique llaqtaqa Aysén suyup uma llaqtanmi. 2002 watapi runa yupaykamaqa 50.041 runayuqmi kachkan. Lliwmanta aswan hatun musikuy rurayninkunaqa michiymi, qhatuymi, karu puriypas.
La Florida distritu
La Florida distritu (kastilla simipi: Distrito de La Florida) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Kashamarka suyupi, San Miguel pruwinsyapi. Uma llaqtanqa La Florida llaqtam.
Pierce Brosnan
thumb|right|260px| Pierce Brosnan Pierce Brendan Brosnan sutiyuq runaqa (* paqarisqa Drogheda llaqtapi - ) huk 🇮🇪 mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan,
Taytan: Thomas Brosnan; Maman: May. Warmi: Cassandra Harris (1980-1991) / Keely Shaye Smith (2001-). Churinkuna: Charlotte Brosnan Harris (1971-2013), Christopher Brosnan Harris (1972), Sean Brosnan Harris (1983), Dylan Thomas Brosnan Smith (1997), Paris Beckett Brosnan Smith (2001).
Sinru qillqa:Llimphiq (Piruw)
A
Pedro Azabache
B
Carlos Baca Flor
Carmelón Berrocal‎
Bernardo Bitti
Camilo Blas
Camino Brent
Fernando Bryce
C
Milner Cajahuaringa
Ángel Chávez
Gerardo Chávez
D
Pedro Díaz
E
Jorge Eielson
Juan Espinoza de los Monteros
F
Pancho Fierro
Ricardo Flórez
G
Gregorio Gamarra
José Gil de Castro
Ricardo Grau
Noemí Grodziensky
Sérvulo Gutiérrez
H
Daniel Hernández
Víctor Humareda
L Francisco Laso
Wikipidiya:Runamanta qillqakunapaq
QAKUYYACHAMUSUYYACHAYWASIPIWikipidiya:Runamanta qillqakunapaq
Sinru qillqa:Llimphiq (Piruw)
Martín de Loayza
Wikipidiya:Runamanta qillqakunapaq
Kawsachkaqraq runa: Kay hinam t'una qillqasqa (Living person: Copy this text!)
RUNA-X nisqa runapaq t'una qillqasqam:
RUNA-X sutiyuqqa ( paqarisqa LLAQTA-X llaqtapi, MAMALLAQTA-X-pi) huk MAMALLAQTA-Z mama llaqtayuq kawpaq runa/qillqaq/takiq runam/warmim.
Sinru qillqa:Llimphiq (Piruw)
M
Eduardo Moll
César Moro
N
Teodoro Núñez Ureta
P
Mateo Pérez de Alesio
Samsung
rikchacha|Samsungpata riqsinapaq rikch'an. rikchacha|Samsung Llaqta Samsung Huñu icha Samsung (Qanququ simipi: 삼성) huk Urin Kuriya mama llaqtapi achka mama llaqtakunap ruwana tantanakuyninmi, Samsung Llaqta llaqtapi, Seúl llaqtapi, Urin Kuriyapi umalliq wasiyuq. Askha hukllachasqa llamk'aykunatam ruwan, yaqa llapanku Samsung markawan hukllachasqa, astawan hatun Urin Kuriya chaebol (kunlumiradu ruwachina) nisqa. 2020 watapi, Samsung pusaq kaq hatun tiksimuyuntinpi marka chaniyuqmi.
Sinru qillqa:Llimphiq (Piruw)
Carlos Enrique Polanco
Q
Wikipidiya:Runamanta qillqakunapaq
Wañusqaña runa: Kay hinam t'una qillqasqa (Dead person: Copy this text!)
RUNA-X nisqa runapaq t'una qillqasqam:
Augusto Leguía
thumb|250px|Augusto Leguía Augusto Bernardino Leguía y Salcedo sutiyuq runaqa (* 1863 paqarisqa Lampalliqi llaqtapi - † 1932 wañusqa Kallaw llaqtapi) huk piruwanu awqaq pusaqmi, kawpaqpas karqan.
Wikipidiya:Runamanta qillqakunapaq
Wañusqaña runa: Kay hinam t'una qillqasqa (Dead person: Copy this text!)
RUNA-X sutiyuqqa ( paqarisqa LLAQTA-X llaqtapi, MAMALLAQTA-X-pi, wañusqa LLAQTA-Y llaqtapi, MAMALLAQTA-Y-pi) huk MAMALLAQTA-Z mama llaqtayuq kawpaq runa/qillqaq/takiq runam/warmim karqan.
Sinru qillqa:Llimphiq (Piruw)
Diego Quispe Tito
R
Isabela wat'a
thumb|right|290px|Tiyay: Isabela wat'a Isabela wat'a (kastilla simipi: Isla Isabela) nisqaqa Ikwadur mamallaqtapi, Yawatisuyupi huk wat'am, Yawatisuyup kitipas. Uma llaqtanqa Puerto Villamil llaqtam.
Sinru qillqa:Llimphiq (Piruw)
Luis de Riaño
Isabela wat'a
Pulitika Rakiy
Kitillikuna:
Sinru qillqa:Llimphiq (Piruw)
Marcos Rivera
Grosseto
thumb|right|230px|Grosseto Grosseto llaqtaqa Toscana suyupi, Italya mama llaqtapi, kan.
Sinru qillqa:Llimphiq (Piruw)
S
José Sabogal
Venancio Shinki
1930 watakuna
1930 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1930 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1939 watapi puchukarqan.
194 ñiqin chunkawata nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1931 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1940 watapi puchukarqan.
Krumu
Kurumu icha Khrumyu, Cr (musuq latin simipi: Chromium) nisqaqa huk q'illaymi.
Chiñata kantun
Chiñata kantun nisqaqa (kastilla simipi: Cantón Chiñata) Buliwya suyupi huk kantunmi, Quchapampa suyupi, Chapari pruwinsyapi, Sakawa munisipyupi. Uma llaqtanqa Chiñata llaqtam.
Sinru qillqa:Llimphiq (Piruw)
Sabino Springett
Fernando de Szyszlo
T
Ch'uxña Quta (Charasani)
Ch'uxña Quta (aymara simi ch'uxña q'umir, quta qucha, "q'umir qucha", kastilla qillqaypi: Chojña Kkota) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk qucham, Qhapaq Wallapi, Chuqiyapu suyupi, Bautista Saavedra pruwinsyapi, Charasani munisipyupi, Charasani kantunpi, Such'i mayup antinpi, Qachu Qutap kuntinpi.
1920 watakuna
1920 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1920 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1929 watapi puchukarqan.
Sinru qillqa:Llimphiq (Piruw)
Eduardo Tokeshi
1920 watakuna
193 ñiqin chunkawata nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1921 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1930 watapi puchukarqan.
Sinru qillqa:Llimphiq (Piruw)
Tilsa Tsuchiya
U
Juan Manuel Ugarte Eléspuru
V
Boris Vallejo
Pedro de Vargas
Jorge Vinatea Reynoso
W
Judith Westphalen
Allpapura hatun qucha
Allpapura hatun qucha, Chawpi hatun qucha icha Miditiranyu (latin simipi: Mare Mediterraneum) nisqaqa Asyap Iwrupap Afrikap chawpinpi huk hatun qucham, Gibraltar k'ikllupiqa Atlantikuwan t'inkisqa, Dardanilapitaq, Marmara quchapi, Bosporuspi Yana hatun quchawan t'inkisqa.
Charaña
Charaña (kastilla simipi: Charaña) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Paqaqi pruwinsyapi, huk llaqtam, Charaña munisipyup uma llaqtanmi.
Penarc/qillqasqankuna
Edward Nathaniel Bancroft ( * 1772, Londres - 18 de septiembre de 1842, Kingston, Jamaica) fue un Hampikamayuq y Kawsay yachay inglés.
840
840 wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Penarc/qillqasqankuna
Estudia en el Colegio St John de la Universidad de Cambridge y obtiene su Bachillerato de Medicina en 1794 y su Doctorado en medicina en 1804.
Fue médico militar en Jamaica en 1811.
Fue umalliq de la "Horticultural and Agricultural Society" de Jamaica.
Qumas listritu (Limaq)
Qumas distritu (kastilla simipi: distrito de Comas) nisqaqa huk distritum Lima pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Wiñay kawsay
P'unchaw kamasqa 12 Qhapaq raymi killa 1961 wata, Manuel Prado Umalliq.
Runakuna
464 745 runa
Qullqimarka distritu
Qullqimarka distritu (kastilla simipi: Distrito de Colquemarca) nisqaqa Chumpiwillka pruwinsyapi huk distritum, Qusqu suyupi, Piruwpi.
T-54/T-55
rikchacha|T54 T-54, T-55wan tankikunaqa iskay ñiqin pachantin maqanakuymanta qhipa watakunapi Suwit Huñup hatun maqanakuy tankikunap qatisqanmi. Ñawpaq kaq T-54 prututipu nisqa Nizhny Tagil llaqtapi tukusqa karqan 1945 watapi tukukuyninpi. 1950 watakunap tukukuyninmanta pacha T-54 nisqaqa Suwit Huñup awqaq suyunpa amachasqa unidadninkunap hatun tankinmi tukurqan, Varsovia Pactu mama llaqtakunap awqaqkunap awqaq suyunkunapaq, achka hukkunapaqpas. T-54, T-55 nisqakunaqa XX pachakwatap iskay ñiqin kuskanpi qallarisqanmanta pacham achka pachantinpi armasqa maqanakuykunapi llamk'arqan.
Qullqimarka distritu
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
T-54/T-55
Pukyukuna
<references group="" responsive="0">
Qullqimarka distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Pukyu:
Lucca
thumb|right|230px|Lucca Lucca llaqtaqa Toscana suyupi, Italya mama llaqtapi, kan.
Carson City (Nevada)
Carson City nisqa llaqtaqa, Nevada suyup, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam. Helena llaqtapiqa 55.274 runakuna (2010) tiyachkan.
841
841 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Yupay yachay
Yupay yachay, Yupaykamay, Yupa awa, Khipukamay, Yachaysimi, Yupana, Yachaqay icha Huchhawa nisqaqa, Kichwapi Mashnayyachay (Mathimatika nisqapas, grigu simimanta: Μαθηματικά) huchhakunamanta yachaymi, yupa hap'ichiypas pacha tupuypas.
Tusuy
thumb|right|200px|[[Marinera Norteña, Piruw]] thumb|right|200px|[[Suri Sikuri, Chuqiyapu, Bulibya]] thumb|right|200px|[[Tinku (Tusuy, Bulibya)]] thumb|right|200px|[[Tango, Buynus Ayris, Arhintina]] thumb|right|200px|[[Negrería, Wayllay distritu, Pasqu suyu, Piruw]] thumb|right|200px|Tusuy ,[[Nihun]] right|200px|thumb|[[Bharata natyam, Chennai, Indya]] Tusuy nisqaqa (kastilla simipi: baile, danza, coreografía) runakunap takiywan, waqachiywan kuyuyninkunam.
Putis
Putis nisqaqa huk piruwanu qhichwa ayllu llaqtacham, Santillana distritupi, Wanta pruwinsyapi, Ayakuchu suyupi, Piruw mama llaqtapi.
Tusuy
Punu suyu
thumb|left|200px|[[Chukuwitu llaqtapi huk tusuy]]