cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
537
537 wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Pierre Trudeau
1968 watamanta 1979 wan 1980 watamanta 1984 ñawpaq kuti Kanatápa Uma kamayuqnin karqan.
Taytan: Charles-Émile Trudeau, phransya-kanada taripay amachaq; Maman: Grace Elliott. Ñawpaq warmikuna: Margaret Trudeau / Deborah Coyne. Churinkuna: 4 (Justin, Alexandre wan Michel / Sarah)
Yachaywasi:
Lak'ota
thumb|right|250px|Lak'otakunap mama suyunkuna. thumb|right|250px|Lak'otakunaqa [[Kawallupi puriy|kawallupi puriqsi karqan. Charles Deas-pa llimphisqan.]] thumb|right|250px|[[Tatanka Yotanka (Tiyaq Turu), Lak'otakunap umalliqnin, 1885 watapi.]] Lak'ota, Nak'ota, Dak'ota (lak'ota simipi: Lakȟóta, Nakhóta, Dakhóta; inlish simipi: Sioux [ˈsuː/] icha Lakota) nikuq runakunaqa Chinchay Awya Yalapi, kunan Hukllachasqa Amirika Suyukunapi, Kanadapipas kawsaq indihina runa llaqtam. Kunanqa 162 waranqa runakunas kachkan, ichaqa 26.300-llanñas lak'ota simitaraq rimachkan. Hukllachasqa Amirika Suyukunapi 155.200 Lak'ota runakuna 2005 watapi karqanku 16 risirwasyun nisqakunapi, Kanadapipas kunan p'unchaw yaqa 6.600 Lak'ota runakuna kachkanku isqun Ñawpaq Nasyun (First Nation) nisqa ayllu llaqtakunapi.
El Carmen (Churkampa) distritu
El Carmen distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de El Carmen) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Churkampa pruwinsyapi, Wankawillka suyupi. Uma llaqtanqa Pawqarpampilla llaqtam.
Lak'ota
Lak'otakunamanqa kimsantin runa huñum kapun:
El Carmen (Churkampa) distritu
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Unamunchu kitilli
Unamunchu kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Unamuncho) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Ampatu kitipi, Tunkurawa markapi.
Lak'ota
1854 watamanta 1877 watakamas maqanakuykunapi Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaqninkunas Lak'otakunataqa atiparqan. Lak'ota awqaqkunap lliwmanta aswan hatun atiyqa 25-VI/26 ñiqin inti raymi killapi 1876 p'unchawkunapi Ch'ichi Ichhu Maqanaku (Battle of the Greasy Grass, Battle of the Little Bighorn) nisqapis karqan, Tatanka Yotanka (Tiyaq Turu), Tashunka Witko (Waq'a Kawallu) sutiyuq runakunas umalliqnin karqan. Chaywanpas, 1876 watap puchukayninpis HAS awqaqkunas Lak'otakunata atiparqan. HAS mama llaqtayuq runakuna bisuntikunata wañurachispa chay hinas Lak'otakunap kawsay saphita k'asuyachispa indihinakunata atirqan.
29 ñiqin qhapaq raymi killapi 1890 p'unchawpi K'irisqa Qunqur Wañuchiy (Wounded Knee Massacre) nisqapi HAS awqaqkunaqa kimsa pachak mana ayñiyuq Lak'ota runakunatas sipirqan.
Kawsaqraq Lak'otakunataqa risirwasyun nisqakunamansi kacharqanku.
1973 watapi Lak'ota runakuna, wak indihinakunapas K'irisqa Qunqur (Wounded Knee) uchuy llaqtapi ankallikurqanku, 71 p'unchawpas chay uchuy llaqtaqa indihinakunap makinkunapi karqanmi.
Kunanqa Lak'ota risirwasyunkunapi kawsaq runakunaqa lliw HAS runakunamanta aswan wakcham kachkan, kuskanchaku kawsay mit'aqa 44 watallam.
20 ñiqin qhapaq raymi killapi 2007 p'unchawpi Russell Meanspa pusasqan Lak'ota Qispikanapaq Mink'asqa (Lakota Freedom Delegation) nisqam Washington llaqtapi Lak'otakunap kachariynintam rimarirqan. Chay runakunaqa mana akllasqa kaptinmi, huk Lak'ota pusaqkunaqa manam ari nirqanchu.
Kamana
Kamana (kastilla simipi: Camaná) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Ariqipa suyupi, huk llaqtam, Kamana pruwinsyap uma llaqtanmi.
Iskay qucha
Iskay qucha nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Wankawillka suyupi, huk qucham.
Jefferson Farfán
thumb|right|250px|Jefferson Farfán, Piruw mama llaqtayuq quchu thumb|right|250px|Jefferson Farfán Jefferson Agustín Farfán Guadalupe sutiyuq runaqa; (* paqarisqa Lima llaqtapi -)  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Chuy Rasgado
Jesús Irigoyen Rasgado sutiyuq runaqa ( Ixtaltepec, Oaxaka, Mishiku- Juchitán de Zaragoza, Oaxaka, Mishiku), Mishikupi mama llaqtayuq takichaqmi, takiqmi, taki qillqaqmi, kitara waqachiqmi karqan, kastilla simi, zapotec simillapim qillqarqan. Huk bolero takiqsi karqan, runaqa Mishiku mama llaqtayuq takiqmi, simi kastilla karqan.
Tanka taruka
Tanka taruka, Chuñi, Chuñitaruka, Sani taruka icha Uchuy taruka (Mazama chunyi) nisqaqa huk Buliwyapi Piruwpipas kawsaq tarukam, huk iskay ruk'anayuq ñuñuqmi, yura mikhuqmi.
Taya qucha
Taya qucha (Tayacocha) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk qucham, Anqash suyupi, Yunkay pruwinsyapi, Qillu distritupi.
Nihun hatun qucha
Nihun hatun qucha nisqaqa Asyap, Nihunp, Rusiyap, Chinchay Kuriyap, Uralan Kuriyap chawpinpi huk hatun qucham.
Sirarta Hawtama
Sirarta Hawtama sutiyuq runaqa, icha Wura (563 Kristup ñawpan watapis paqarisqa Lumbini llaqtapi - 483 Kristup ñawpan watapis wañusqa Kushinagar llaqtapi), huk nisqapas 🇮🇳 mama llaqtayuq Wurayuyay nisqa iñiypa, yachay wayllukuypa kamaqninsi karqan.
Utrecht
right|thumb|250px| Utrechtwallqanqa right|thumb|250px| Utrecht llaqta Utrecht llaqtaqa. Utrecht pruwinsyap uma llaqtanmi.
Runakuna
349.234 runakunam kawsachkanku (2018).
Allpa saywachi
52°05′36″N 5°7′10″ E
538
538 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Osvaldo Hurtado
Luis Oswaldo Hurtado Larrea Hurtado  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Champu llaqtapi - ) huk 🇪🇨 mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku runam.
1981 watamanta 1984 watakama Ikwayurpa umalliqninmi (Mamallaktata Pushak nisqa) kachkan°¡.
Taytan: Jóse Agustín Hurtado; Maman: Eliana Larrea Vásquez. Warmi: Margarita Pérez Pallares.
Marco San Martin
Marco San Martin; (* 1968 Manta, Ikwadur). Llimphiq.
Yvonne Berney
Yvonne Astrid Berney Torres; (* 15 - II - 1945 Corral, Valdivia, Chili). Llimphiq.
Yanaqucha (Wankawillka suyupi)
Yana qucha nisqaqa Piruwpi, Wankawillka suyupi huk qucham.
540
540 wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
539
539 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Linz
thumb|250px|right|Linz wallqanqa Linz nisqaqa Awstiriyapi huk hatun llaqtam.
Puka luwichu
Puka luwichu, Puka taruka, Ushpitu icha Chunta ruku (Mazama americana) nisqaqa huk Uralan Awya Yalapi kawsaq tarukam, huk iskay ruk'anayuq ñuñuqmi, yura mikhuqmi.
Linz
Linzpiqa 189 000 runakunam kawsachkan (2006 watapi).
Hawa tinkikuna
thumb|650px|center|Linz.
Pampamarka mayu
Pampamarka mayu (kastilla simipi: Río Pampamarca) nisqaqa Piruwpi huk mayum, Ayakuchu suyupi.
Dyus kay
Huk iñiykunapi huklla Dyus nisqa hatun kamaqta yupaychaptinku, huk iñiykunapitaq achka dyus kaykunatam yupaychanku, ahinataq ñawpa Grigukuna, Romanukuna, Mishikakuna, Inkakuna (Tawantinsuyu iñiy) ima.
Wanta distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Dyus kay
Tawantinsuyu iñiypi dyus kaykunaqa Pachamamam, urqup apunkunam, wak'akunam, hukkunapas. Ñawpa pachataq Qun Tiksi Wiraquchas, Pachakamaqsi, huk hatun dyus kaykunapas karqan.
Mut'uy
Mut'uy icha Mutuyllu (genus Senna) nisqakunaqa huk chaqallu sach'akunam, rikch'ana 250-chá rikch'aqniyuq. Ñawpa pachaqa chay rikch'aqkunamanta achkata Cassia rikch'aqmi nirqanku.
Wanta distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Mut'uy
Huk mut'uy rikch'aqkuna
Kaymi huk rikch'aqninkuna:
Wanta distritu
Simikuna
Pukyu:
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
Wanta distrupiqa Akchiq Ñanpa maqanakuyninrayku ancha riqsisqa Uchuraqay sutiyuq llaqtacham karqan, chay maqanakuypi qullusqa.
Kichwas distritu
Kichwas distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Quichuas) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Tayaqaqa pruwinsyapi, Wankawillka suyupi. Uma llaqtanqa Kichwas llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa, Ollanta Humala
Umalliqmi.
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Parirun
Parirun (kastilla simipi: Paredon) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk juch'uy llaqtam, Wak'as munisipyupi, Jarani pruwinsyapi, Quchapampa suyupi.
Erwin Sánchez
thumb|right|250px|Erwin Sánchez Erwin Sánchez Freking sutiyuq runaqa, icha Platini Sánchez (* paqarisqa Santa Krus llaqtapi - )  huk 🇧🇴 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Mera kiti
Mera kiti (kastilla simipi: Cantón Mera) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Pastasa markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Mera llaqtam.
Wank'uchiri
Wank'uchiri (Aymara simim, kastilla qillqaypi Huancuchiri, Huanchuchiri, Huanchochiri, Huanchuchuri) nisqaqa Antikunapi, Buliwya suyupi, huk urqum Apulupampa wallapi, Chuqiyapu suyupi, Franz Tamayo pruwinsyapi, Pilichuku munisipyupi, Such'i quchap uray-antinpi. Pikchunqa mama quchamanta yaqa 5.382 mitrum aswan hanaq.
Mera kiti
Mera kitiqa qillqaq Juan León Meramantam sutichasqa (Ikwadurpa llaqta takin).
La Bonita
La Bonita (kastilla simipi: La Bonita) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Sukumpiyu markapi, huk llaqtam, Sukumpiyu kitip uma llaqtanmi.
Mera kiti
Runakuna
Mera kitipiqa Pastasa runakunam tiyanku.
Pulitika Rakiy
Kimsa kitillinmi kan: Madre Tierra kitilli, Mera kitilli, Shell kitilli.
Kañari
Kañari nisqa runakunaqa huk kichwa rimaq runa llaqtam, Ikwadurpi, Asway markapi Kañar markapipas, kawsaq.
Sara Sara
Sara Sara nisqaqa Piruw llaqtapi, huk rit'i urqum Ayakuchu suyupi, Pariwanaqucha pruwinsyapi, Puyusqa distritupi, Sarasara Pawqar pruwinsyapipas, Pawsa distritupi, Sara Sara distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.522 mitrum aswan hanaq.
Tikti
Tikti icha Tiqti nisqaqa (latin simipi: Verruca) huk añawkunap paqarichisqan qarap unquymi, q'umpuyasqa hina mana allin wiñaq qaramantam.
K'uchu qucha
K'uchu qucha nisqaqa Piruwpi, Wankawillka suyupi huk qucham.
Kañari
Tiyay
Pukyu:
Plácido Domingo
thumb|right|270px| Plácido Domingo, 2008 Plácido Domingo Embil sutiyuq runaqa (* paqarisqa Madrid llaqtapi, Ispañapi) huk 🇪🇸 mama llaqtayuq Opera takiqmi.
Taytan: Plácido Domingo Ferrer; Maman: Josefa Pepita Embil Etxaniz.
Sawla
Sawla (Pseudoryx nghetinhensis) kayqa tiksimuyuntinpi astawan pisilla hatun ñuñuq uywakunamanta huknin, sach'a-sach'api tiyaq waka uywakunam, Vitnampi, Laospipis Annamita urqupi tiyaq. Chaytaqa 1993 watapin willarqanku Vũ Quang Mamallaqta Q'umir pampapi puchukunata tarisqanku qhipaman, chaytaqa ruwarqanku Vitnam suyupi Sach'apampamanta Ministerio nisqawan, Sallqa pacha Fondo Mundialwan kuska tapusqankuwan. Chaymantapachan Sawlakunataqa askha kutita presochasqa karqanku, pisi tiempollapaqña chaypis, simanakuna killakunallapi wañusqankurayku. Chay rikch'aqmantaqa 1992 watapi Do Tuoc sutiyuq sach'a-sach'amanta yachaq, paywan llamk'aqmasinkunapis ñawpaqta willarqanku. Kawsaq sawlapa ñawpaq phutunqa presochasqam karqa 1993. Astawan qipa phututaqa 2013 watapim Vitnampa chawpinpi sacha sachapi kuyuywan llamkaq rikch'a hap'inawan hurqurqaku. Pseudoryx nisqa rikch'aq ayllupiqa sapallan rikch'aq.
Iskay Krus Rit'i
Iskay Krus Rit'i nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk urqum, Apulupampa wallapi, Punu suyupi, Putina pruwinsyapi, Ananiya distritupi hinallataq Sina distritupi, Iskay Krus q'asañiq. Pikchunqa mama quchamanta 5.400 mitrum aswan hanaq.
541
541 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Nikoloz Lekishvili
thumb|right|350px|Nikoloz Lekishvili right|200px| Nikoloz Lekishvili (kartul simipi: ნიკოლოზ ლეკიშვილი) sutiyuq runaqa, icha Niko Lekishvili (* paqarisqa Tbilisi llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq yachaq wan pulitiku qarqan.
1993 watamanta 1995 watakama Tbilisi Kurakanin.
Taytan: ; Maman:. Warmi:. Churinkuna:.
Sawla
Pukyukuna
<references group="" responsive="0">
Nikoloz Lekishvili
Alma mater: Kartulsuyu Polytechnic Institutunin.
Graz
thumb|300px|right|Graz. Graz nisqaqa Awstiriyapi huk hatun llaqtam.
Stephen Harper
Stephen Joseph Harper sutiyuq runaqa (* paqarisqa Toronto llaqtapi - ), huk 🇨🇦 mama llaqtayuq musikuq wan pulitiku qarqan.
2006 watamanta 2015 watakama kuti Kanatápa Uma kamayuqnin karqan.
Taytan: Joseph Harper; Maman:  Margaret Johnston Ñawpaq warmi:  Laureen Teskey Churinkuna: (2) Benjamin (*1996 - )  wan Rachel (*1999 - ).
Graz
Grazpiqa 250.000 runakunam kawsachkan (2006 watapi).
Stephen Harper
Yachaywasi: Northlea Public School
Kawallu kallpanakuy
right|250px|thumb|Kawallu kallpanakuy. Kawallu kallpanakuy icha Hipika nisqaqa runakunap kawallupi purispa kallpanakuymi, kawallu yallinakuy kurku kallpanchaymi.
Stephen Harper
Hawa t'inkikuna
Biografía en español por Fundación CIDOB
Kawallu yallinakuy
thumb|250px|right|Mamallaqtapura [[saltu yallinakuy.]] Kawallu yallinakuy nisqaqa runakunap kawallupi purispa yallinakuymi, kurku kallpanchaymi.
Kaymi huk kawallu yallinakuy layakuna: Ulimpiku yallinakuykuna:
542
542 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Muhamad
thumb|Muhamadqa [[Quranmantam ñawinchaspa rimachkan Makkah llaqtapi. Al-Biruni qillqa, 15 ñiqin pachakwata.]] Muhamad icha Muhamat (arawiya simipi: محمد), hunt'a sutin Abū l-Qāsim Muḥammad b. ʿAbd Allāh b. ʿAbd al-Muṭṭalib b. Hāšim b. ʿAbd Manāf al-Qurašī (‏ أبو القاسم محمد بن عبد الله بن عبد المطلب بن هاشم بن عبد مناف القرشي; — icha 570 watapi paqarisqa Makkah llaqtapi,  wañusqa Madina llaqtapi) sutiyuq runaqa (kastilla rimaqkunap Mahoma nisqan) - hunt'a sutinqa Abu l-Qasim Muhammad ibn ‘Abd Allāh al-Hashimi al-Qurashi - Islam nisqa iñiypa kamaqninsi karqan, chay iñiykama Dyuspa pruphitansi (nabi نبي).
Taytan:	Abd Allah ibn Abd al-Muttalib; Maman: Amina bint Wahb.
Waylla quncha
Waylla quncha, Wayllapampa quncha icha Quncha chaylla, Ankash rimaypi Paku (Agaricus campestris) nisqaqa huk tiksicha k'allampam, rikch'aq quncham, wayllakunapi wiñaq. Ancha allin mikhuna k'allampam.
Waylla qucha
Waylla qucha nisqaqa Piruwpi, Wankawillka suyupi huk qucham.
Qarawili
Qarawili (kastilla simipi: Caravelí) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Ariqipa suyupi, huk llaqtam, Qarawili pruwinsyap uma llaqtanmi.
Innsbruck
thumb|300px|right|Innsbruck. Innsbruck nisqaqa Awstiriyapi huk hatun llaqtam.
Haarlem
right|thumb|250px| Haarlem wallqanqa right|thumb|250px| Haarlem llaqta Haarlem llaqtaqa. Noord-Holland pruwinsyap uma llaqtanmi.
Innsbruck
Innsbruckpiqa 141.000 runakunam kawsachkan (2005 watapi).
Haarlem
Runakuna
151 853 runakunam kawsachkanku (2011).
Qallapa munisipyu
Santiago Qallapa (kastilla simipi: Santiago de Callapa) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, Paqaqi pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi. Uma llaqtanqa Qallapa llaqtam.
Salzburg
thumb|right|Salzburg Salzburg nisqaqa Awstiriyapi huk hatun llaqtam.
Qallapa munisipyu
Kantunkuna
Pichqa kantunmi kan.
Runakuna
Munisipyupiqa astawan Aymara runakunam tiyanku.
Salzburg
Wolfgang Amadeus Mozart Salzburg llaqtapi paqarirqanmi.
Qallapa munisipyu
Runakuna
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Chuqipampilla distritu
Chuqipampilla distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Chuquibambilla) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Grau pruwinsyapi, Apurimaq suyupi. Uma llaqtanqa Chuqipampilla llaqtam.
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Kañar kiti
Kañar kiti (kastilla simipi: Cantón Cañar) nisqaqa Ikwadur mamallaqtapi, Kañar markapi huk kitim. Uma llaqtanqa Kañar llaqtam.
Chuqipampilla distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Kañar kiti
Pulitika Rakiy
Chunka iskayniyuq kitillinmi kan:
Sinkus distritu
Sinkus distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Sincos) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Hunin suyupi, Shawsha pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Sinkus llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Ama llulla, ama suwa, ama qilla
Ama llulla, ama suwa, ama qilla nisqaqa Tawantinsuyup, Inkakunap llaqta qayanqillqansi karqan.
Kunankamapas Antikunapi kay hina rimaspa napaykuykunku.
Nino Burjanadze
thumb|right|250px|Nino Burjanadze| Nino Burjanadze (Kartul simipi: ნინო ბურჯანაძე) sutiyuq warmiqa, (* paqarisqa Kutaisi llaqtapi -   ). huk mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku.
Taytan:  ; Maman:. Ñawpaq qusan: Badri Bitsadze Churinkuna: 2.
Yachaywasi:
Alma mater: Tbilisi Mama llaqta Yachay Sunturnin.
Rinri q'utu qumutu
Rinri q'utu qumutu icha Usra q'utu qumutu (Pleurotus ostreatus) nisqaqa huk tiksicha k'allampam, rikch'aq q'utu qumutum, q'iruta ismuchispa yurata waqllichiq. Tukuy Tiksimuyuntinpi achkata mikhusqa k'allampam.
543
543 wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Kisapincha kitilli
Kisapincha kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Quisapincha) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Ampatu kitipi, Tunkurawa markapi. Uma llaqtanqa Kisapincha llaqtam.
Runakuna
Kisapincha kitillipiqa Tunkurawa Kichwa runakunam tiyanku.
Kayampi llaqta
Kayampi (kastilla simipi: Cayambe) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Pichincha markapi, huk llaqtam, Kayampi kitip uma llaqtanmi.
Pulitika rakiy
Kimsa llaqta kitillinmi kan: Kayampi kitilli, Ayora kitilli, Juan Montalvo kitilli.
La Merced distritu (Wankawillka)
La Merced distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de La Merced) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Churkampa pruwinsyapi, Wankawillka suyupi. Uma llaqtanqa La Merced llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Kallwar qucha
Kallwar qucha nisqaqa Piruwpi, Wankawillka suyupi huk qucham.
Wilanqalluq
Jila Qallu,, Wilanqalluq, icha Pupuya (kastilla qillqaypi: Huelancalloc / Huellancalloc / Jila Khallo) nisqaqa Antikunapi, Buliwya suyupi, huk rit'i urqum, Apulupampa wallapi, Chuqiyapu suyupi, Franz Tamayo pruwinsyapi, Pilichuku munisipyupi, saywapi Bautista Saavedra pruwinsyawan. Pikchunqa mama quchamanta 5.760 mitrum aswan hanaq.
La Merced distritu (Wankawillka)
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Raphy Leavitt
Rafael Ángel Leavitt Rey sutiyuq runaqa icha Raphy Leavitt (* paqarisqa San Huwan llaqtapi - †  wañusqa Miami llaqtapi), huk 🇵🇷 mama llaqtayuq yatana qallwa waqachiq, salsa takiq wan takichaq karqan. La Selecta Yatawaki.
Hawaykawsay
Hawaykawsay icha Siwilisasyun (civilización) nisqaqa ima hinam huk suyupi, suyukunapi runakuna, runa llaqtakuna kawsan, ima hinam allinkunatapas ruraykun, ima hinam mama llaqtapas tukun.
544
544 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Raphy Leavitt
Taytan: Leavitt. Maman: Rey.
Yachaywasi: Colegio San Agustín.
Puruha
Puruha nisqa runakunaqa huk kichwa rimaq Kichwa runa llaqtam, Chimpurasu markapi, Ikwadurpi, kawsaq.
Tiyay
Pukyu:
Indihina tantanakuykuna
Puruha llaqta:
MICH Movimiento Indígena del Chimborazo (ECUARUNARI, CONAIE):
Hukkuna llaqtakuna:
Anta pruwinsya
Anta pruwinsya nisqaqa Qusqu suyupi, Piruw mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Anta llaqtam.
Waskaran wakichiy
Perú educa wakichiy icha Waskaran wakichiy, kastilla simipi Programa Huascarán nisqaqa, Piruwanu Yachay Ministiryup (Ministerio de educación Perú) wakichisqan yachay wasikunapaq ruranakunam. Chay wakichiyqa Waskaran urqumantam sutichakusqa.
Anta pruwinsya
Wiñay kawsay
Paqarisqa Apusimi mana yupayuqwan; pacha yupaynin:
Waskaran wakichiy
Liwrukuna
Yachakuqkunapa shimi qullqa: anqash qichwa shimichaw .- Lima: Ministerio de Educación.Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005, 131 p.; il.; 28 cm. QUECHUA / DICCIONARIOS / EDUCACION BILINGUE
Silvana Di Lorenzo
thumb|right|260px|Silvana Di Lorenzo (1954-). Silvana Di Lorenzo sutiyuq warmiqa (* paqarisqa Buenos Aires llaqtapi -  ), 🇦🇷 mama llaqtayuq aranway pukllaq wan takiq.
Waskaran wakichiy
Liwrukuna
Yachakuqkunapa shimi qullqa: ayakuchu chanka qichwa simipi .- Lima: Ministerio de Educación.Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 145 p.; il.; 28 cm. QUECHUA / DICCIONARIOS / EDUCACION BILINGUE
Yachakuqkunapa shimi qullqa: qusqu qullaw qhichwa simipi .- Lima: Ministerio de Educación.Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 218 p.; il.; 28 cm. AYMARA / DICCIONARIOS / EDUCACION BILINGUE
Yatiqirinaka fru pirwa: qullawa aymara aru .- Lima: Ministerio de Educación.Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 140 p.; il.; 28 cm. QUECHUA / DICCIONARIOS / EDUCACION BILINGUE
El quechua al alcance de los profesores bilingues: manual autoinstructivo para la escritura del quechua Ancash .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 97 p.; il., 28 cm. QUECHUA / LENGUA AMERINDIA / EDUCACION BILINGÜE / MANUAL DEL PROFESOR
El quechua al alcance de los profesores bilingues: manual autoinstructivo para la escritura del quechua Cuzco - Collao .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 97 p.; il., 28 cm. QUECHUA / LENGUA AMERINDIA / EDUCACION BILINGÜE / MANUAL DEL PROFESOR
La Merced distritu (Wankawillka)
Simikuna
Pukyu:
Anta pruwinsya
Llaqta pusay Rakiy
Isqun distritunmi kan.
Runakuna
Anta pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Simikuna
Pruwinsyapi aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Waskaran wakichiy
Liwrukuna
El quechua al alcance de los profesores bilingues: manual autoinstructivo para la escritura del quechua Ayacucho - Chanca .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 97 p.; il., 28 cm. QUECHUA / LENGUA AMERINDIA / EDUCACION BILINGÜE / MANUAL DEL PROFESOR
545
545 wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Silvana Di Lorenzo
Taytan: ; Maman:  . Qusankuna: FernandoBravo. Churinkuna: Natalia, Lucía wan Fernando.
Kañara
Kañara (kastilla simipi: Cañada(s) Grande) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk juch'uy llaqtam, Wak'as munisipyupi, Jarani pruwinsyapi, Quchapampa suyupi.
Tarwita munisipyu
Tarwita icha Villa Orías (kastilla simipi: Municipio de Tarvita / Villa Orías) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Azurduy pruwinsyapi, Chuqichaka suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Tarwita / Villa Orías llaqtam.
Waskaran wakichiy
Liwrukuna
El aimara al alcance de los profesores bilingues: manual autoinstructivo para la escritura del aimara .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 97 p.; il., 28 cm. AIMARA / LENGUA AMERINDIA / EDUCACION BILINGÜE / MANUAL DEL PROFESOR
Tarwita munisipyu
Kantunkuna
Kimsa kantunmi kan:
Waskaran wakichiy
Liwrukuna
Yatiquiri masija 2: aymara aru, q'alpacha yatiyawi aymarata payiri yatiña .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 115 p.; il., col; 28 cm. AIMARA / LENGUA AMERINDIA / LIBRO DE TEXTO / EDUCACION BILINGÜE
Yachaq mayii 2: Anqas Qichwa, nawintsaana qillpa maytu qichwa rimanachaw ishkayaq ñiqipaq .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 115 p.; il., col; 28 cm. QUECHUA / LENGUA AMERINDIA / LIBRO DE TEXTO / EDUCACION BILINGÜE
Yachaq masiy 2: Qusqu - Qullaw Qhichwa, ñawinchana qillpasqa mayt'u llapan willanakuy ishkayaq ñiqi .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 115 p.; il., col; 28 cm. QUECHUA / LENGUA AMERINDIA / LIBRO DE TEXTO / EDUCACION BILINGÜE
Tarwita munisipyu
Runakuna
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Václav Klaus
-manta ñawpaq kuti Chiksuyupa Umalliqnin karqan.
Waskaran wakichiy
Liwrukuna
Yachaq masiy 2: Ayakuchu Chanka Qichwa, ñawinchana qillqana maytu llapan willanakuy ishkayaq ñiqi .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 115 p.; il., col; 28 cm. QUECHUA / LENGUA AMERINDIA / LIBRO DE TEXTO / EDUCACION BILINGÜE
Václav Klaus
Taytan: Klaus; Maman:. Ñawpaq warmi: Livia Klausová Churinkuna:
Huilo Ruales
Huilo Ruales Hualca sutiyuq runaqa ( paqarisqa Ibarra llaqtapi - ), huk 🇪🇨 mama llaqtayuq qillqaq karqan.
Tarku
Tarku, Puka thaqu icha Thaqu chaylla (Prosopis juliflora) nisqaqa huk thaqum, chaqallu thansa icha sach'am, misk'i chaqullu ruruyuq.
Sabú (takiq)
Héctor Jorge Ruiz sutiyuq runaqa icha Sabú (* paqarisqa Buenos Aires llaqtapi -  wañusqa Mishiku llaqtapi), huk 🇦🇷 mama llaqtayuq takiq, takichaq wan kuyu walltay aranway pukllaq karqan.
Václav Klaus
Yachaywasi:
Waskaran wakichiy
Liwrukuna
Yachaq masiy 1: Ayakuchu Chanka Qichwa, ñawinchana qillqana maytu llapan willanakuy iskaykaq ñiqi .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 120 p.; il., col; 28 cm. QUECHUA / LENGUA AMERINDIA / LIBRO DE TEXTO / EDUCACION BILINGÜE
Sabú (takiq)
Taytan: Héctor Ruiz, Maman: Susana Elsa Saccomano. Warmikuna: Lupita D’alessio (1983-1985) / Josefina Gil.
Huilo Ruales
Yachaywasi: Colegio San Gabriel (Kitu).
Taraputu
Taraputu (kastilla simipi: Tarapoto) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, San Martin suyupi, huk llaqtam, San Martin pruwinsyap uma llaqtanmi.
Chuqupi distritu
Chuqupi distritu (kastilla simipi: Distrito de Chocope) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Qispi kay suyupi, Asqupi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Chuqupi llaqtam.
Huilo Ruales
Qillqaskankuna
Harawi
Otros
Tarwita munisipyu
Simikuna
Tarwita munisipyupiqa qhichwa, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Waskaran wakichiy
Liwrukuna
Yachaq mayii 1: Anqas Qichwa, nawintsaana qillqa maytu qichwa rimanachaw iskaykaq ñiqipaq .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 120 p.; il., col; 28 cm. QUECHUA / LENGUA AMERINDIA / LIBRO DE TEXTO / EDUCACION BILINGÜE
Javier Arias Stella
thumb|right|250px| Javier Arias Stella (1924-2020) Javier Arias Stella sutiyuq runaqa (* paqarisqa Limaq llaqtapi - †  wañusqa Limaq llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq  hampi yachaqsi, hampikamayuq wan pulitiku qarqan.
Taytan: Javier Arias; Maman: Clara Stella. Warmi: Nancy Castillo. Churinkuna: Patricia Arias-Stella Castillo, Javier Arias-Stella Castillo, José Luis Arias-Stella Castillo wan Fernando Arias-Stella Castillo.
Alma_mater: Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin.
Waskaran wakichiy
Liwrukuna
Yachaq mayii 1: Qusqu - Qullaw Qhichwa, ñawinchana qillqa maytu llapan willanakuy hukkaq ñiqi .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 120 p.; il., col; 28 cm. QUECHUA / LENGUA AMERINDIA / LIBRO DE TEXTO / EDUCACION BILINGÜE
Puku pukumantawan k'ankamantawan: ¿pitaq maytaq kanchikiri?, qusqu qullaw runa simipi aranway .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 58 p.; il., col; 28 cm. CUENTO / LITERATURA DE FICCION / LENGUA AMERINDIA / QUECHUA
Puku pukumpita chhankampita: ¿kititansa?, aymara yatichawini jawari .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 58 p.; il., col; 28 cm. CUENTO / LITERATURA DE FICCION / LENGUA AMERINDIA / AYMARA
Ukushpa maman kakashwan: ¿pikunatan kayaa?, qichwa anqashpita aranway .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 58 p.; il., col; 28 cm. CUENTO / LITERATURA DE FICCION / LENGUA AMERINDIA / QUECHUA
Atuqpitawan ratsak 1: wamrakuna, llapan nunakunapis qichwawmi nawintsaanantsik, qillqanantsikpis, anqas qichwa .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 18 p.; il., col; 28 cm. CUENTO / LITERATURA DE FICCION / LENGUA AMERINDIA / QUECHUA
K'ayramantawan atuqmantawan 1: wawakunapas kuraq runakunapas siminchikpi ñawinchasunpas qillqasunpas, qusqu qullaw qhicwa .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 18 p.; il., col; 28 cm. CUENTO / LITERATURA DE FICCION / LENGUA AMERINDIA / QUECHUA
Qamaqimpita k'ayrampita 1: wawanakasa, jiliri jaqinakasa arusata qillqapxañani, ullapxañani .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. 18 p.; il., col; 28 cm. CUENTO / LITERATURA DE FICCION / LENGUA AMERINDIA / AYMARA
Cartillas de actividades para la enseñanza del castellano como segunda lengua .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005; 22 cm. ESPAÑOL / ENSEÑANZA / COMUNICACIÓN / EUCACION BILINGUE
¿Cuántos cuentos cuentas tú?: laminas de secuencia para castellano como segunda lengua .- Lima: Ministerio de Educación. Dirección Nacional de Educación Bilingue Intercultural, 2005. ESPAÑOL / ENSEÑANZA / COMUNICACIÓN / EUCACION |BILINGUE
Wakan qucha
Wakan qucha nisqaqa Piruwpi, Wankawillka suyupi huk qucham.
José María Linares pruwinsya
José María Linares pruwinsya (aymara simipi: José María Linares jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de José María Linares) nisqaqa Buliwyapi, P'utuqsi suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Puna llaqtam.
Kay pruwinsyaqa Buliwya suyup umalliqnin José María Linaresmantam sutichasqa.
Pulitika Rakiy
Kimsa munisipyunmi kan:
Quchas munisipyuqa s kamasqa karqan Kantunkuna: Turuchipa kantun, Duraznos kantun, Esquiri kantun. Uma llaqtanqa Quchas (Ckochas) llaqtam. Mama munisipyunqa Puna munisipyum.
Runakuna
Pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna
José María Linares pruwinsyapiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
546
546 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Den Haag
right|thumb|250px| Den Haag wallqanqa right|thumb|250px| Den Haag llaqta (1982) Den Haag llaqtaqa. (kastilla simipi: La Haya, inlish simipi: The Hague). Zuid-Holland pruwinsyap uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay
Kamasqa 1248 wata.
Runakuna
534.158 runakunam kawsachkanku (2018).
Allpa saywachi
52°5′N 4°19′E
Pulitika Rakiy
8 distritukuna:
Qurpawasi distritu
Qurpawasi distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Curpahuasi) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Grau pruwinsyapi, Apurimaq suyupi. Uma llaqtanqa Qurpawasi llaqtam.
Julio María Sanguinetti
Julio María Sanguinetti Coirolo  sutiyuq runaqa (* paqarisqa Montevideo llaqtapi - ) huk Uruwayi mama llaqtapi Willay kamayuq, taripay amachaq wan pulitikupas runam karqan.
1985 watamanta pacha umalliq kachkaptin 1990 watakama.
Tayta: Sanguinetti; Mama: Coirolo.
Warmi: Marta Canessa, 2 wawakuna: Julio Luis wan Emma.
Middelburg
right|thumb|250px| Middelburg wallqanqa right|thumb|250px| Middelburg llaqta Middelburg llaqtaqa. Zeeland pruwinsyap uma llaqtanmi.
Julio María Sanguinetti
Yachaywasi:
Middelburg
Runakuna
47 308 runakunam kawsachkanku (2007).
Allpa saywachi
51°30′″N 3°37′ E
Qurpawasi distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Lukruqa distritu
Lukruqa distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Locroja) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Churkampa pruwinsyapi, Wankawillka suyupi. Uma llaqtanqa Lukruqa llaqtam.
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Fernando Schwalb
thumb|right|250px| Fernando Schwalb (1916-2002) Fernando Schwalb López-Aldana sutiyuq runaqa (* paqarisqa Limaq llaqtapi - †  wañusqa Limaq llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq  taripay amachaq, diplumatiku wan pulitiku qarqan.
Lukruqa distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Fernando Schwalb
Taytan: Joaquín Schwalb Ramos; Maman: María López-Aldana. Warmi:. Churinkuna:.
Lukruqa distritu
Simikuna
Pukyu:
Fernando Schwalb
Yachay wasi: Sagrados Corazones Recoleta.
Alma_mater: Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Suntur wan Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin.
Santa Klara kiti
Santa Klara kiti (kastilla simipi: Cantón Santa Clara) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Pastasa markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Santa Klara llaqtam.
Pulitika Rakiy
Iskay kitillinmi kan, huk llaqta kitillim, Santa Klara kitilli, huk chakrapura kitillim, San José kitilli.
Animas
thumb|right|250px|[[Animas llaqta, Chukaya kantun]] Animas llaqtaqa Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, P'utuqsi suyupi, Urin Chichas pruwinsyapi, Atucha sapsipi, Chukaya kantunpi. Animas llaqtapiqa 1.025-cha runam kawsanku.
Déleg kiti
Déleg kiti icha Délej kiti nisqaqa (kastilla simipi: Cantón Déleg / Délej) Ikwadur mamallaqtapi, Kañar markapi huk kitim. Uma llaqtanqa Déleg llaqtam.
Pulitika Rakiy
Kitillikuna:
Runakuna
Déleg kitipiqa Kañari Kichwa runakunam tiyanku.
Linli
Linli icha Judas rinri (Auricularia auricula-judae syn. Auricularia polytricha) nisqaqa huk tiksicha k'allampam, sach'akunap kurkunpi wiñaspa q'iruta ismuchispa waqllichiq. Tukuy Tiksimuyuntinpim wiñan.
Kawallupi puriy
Ñawpa pacha runap lliwmanta aswan utqaylla apaykachananmi karqan. Chayraykum chaski runakuna, awqaqkunapas kawallupi puriq karqan. Kunan pacha iskaymuyu, antakuru, antawa huk apaykachana kaptinmi, manañam sapsi apaykachanachu. Ichataq kunanraq kurku kallpanchaymi, kawallu yallinakuykunam.
Tawantinsuyupiqa manam kawalluta riqsirqankuchu. Hinaptinqa kawalluyuq ispañul awqaqkuna inka wamink'akunata aypallas atiparqan.
Chinchay Awya Yalapi inkill pampakunapitaq chakuq indihina runa llaqtakunapas kawallupi puriqsi karqan, ahinataq Lak'ota, Shayen (Tsitsistas, Cheyenne) hukkunapas.
Taru
Taru nisqaqa Antikunapi, Buliwya suyupi huk urqum Apulupampa wallapi, Chuqiyapu suyupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.700 mitrum aswan hanaq.
Kachina
Kachina (FeSO4) nisqaqa iskay chani khillay salina puchq'uchasqam.
Angelicum
Angelicum (kastilla simipi: Angelicum) nisqaqa Antikunapi, Apulupampa wallapi, huk rit'i urqum, Buliwya suyupi, Chuqiyapu suyupi, Franz Tamayo pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapipas, Punu suyupi, Putina pruwinsyapi, Chawpi Urqup chinchayninpi. Pikchunqa mama quchamanta 5.750 mitrum aswan hanaq.
547
547 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Fitzcarrald distritu
Fitzcarrald distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Fitzcarrald, Carlos Fermín Fitzcarrald-manta sutichasqa) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Manu pruwinsyapi, Mayutata suyupi. Uma llaqtanqa Manu / Boca Manú llaqtam.
Runakuna
Kay distritupiqa Machiqinqa runkunam kawsanku.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Chukaya kantun
Chukaya kantun (kastilla simipi: Cantón Chocaya) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Urin Chichas pruwinsyapi, Atucha munisipyupi. Uma llaqtanqa Chukaya (Chocaya) llaqtam (79 llaqtayuq, 2001 watapi).
Runakuna
Kantunpiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
VK
rikchacha|VKqta riqsinapaq rikch'an VK (ñawpaq sutinqa VKontakte; Ruski simipi: ВКонтакте) kayqa Rusiyamanta intirnitpi tinkuna llika nisqap llamk'aynin, San Petersburgo llaqtapi tiyaq. VK nisqaqa achka simikunapim kachkan ichataq ruski simi rimaqkunam astawanta llamk'achinku. VK llamk'aqkuna tukuy runap qayllanpi utaq sapalla willayta willayta atinku, huñukunata, llapapaq p'anqakunata, chaymanta ruwaykunata ruwayta atinku; siq’ikunata, uyarinapaq, widiyutapis rakinakuy hinaspa itikita; hinaspa wamp'uq nisqapi ruwasqa phukllanakunata phukllay.
2018 watapi Aqustu killakama VK 500 waranqa hunu yupayniyuqllapis karqan. 2022 watapi Nuwimri killakamaqa Rusiya mama llaqtapi suqta kaq astawan riqsisqa webpi karqan. Chay llikaqa Ukraniya mama llaqtapipas ancha riqsisqam karqan, 2017 watapi Verkhovna Rada nisqap hark'asqa kanankama.
SimilarWeb nisqanman hinaqa, VKqa 16 kaq astawan watukusqa icha yaqusqa web p'anqa.
Pukyukuna
<references group="" responsive="0">
John Howard
John Winston Howard sutiyuq runaqa (* 26 ñiqin anta situwa killapi - 1939 paqarisqa Sidney llaqtapi - ). (Awstralya mama llaqtap taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1996 watamanta 2007 ñawpaq kuti Awstralyapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Lyell Howard; Mama: Mona Kell. Ñawpaq warmi: Janette Parker Wawakuna: 3 (Melanie (1974), Tim (1977) wan Richard (1980)).
Yachaywasi: Canterbury Boys' High School
Ch'iñi mut'uy
Ch'iñi mut'uy (Senna multiglandulosa syn. Cassia tomentosa) nisqaqa Urin Awya Yalapi kawsaq yuram, rikch'aq mut'uymi.
Takupaya munisipyu (Chuqichaka)
Takupaya munisipyu icha Zudáñez munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Zudáñez / Municipio de Tacopaya) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Jaime Zudáñez pruwinsyapi, Chuqichaka suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Takupaya icha Zudáñez llaqtam, Jaime de Zudáñezmantam sutichasqa.
Kantunkuna
Huk kantun: Takupaya kantun (Zudáñez kantun)
Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
548
548 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Yawyu distritu (Hunin suyu)
Yawyu distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Yauyos) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Hunin suyupi, Shawsha pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Yawyu llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Rita Pavone
thumb|right|260px|Rita Pavone (1945-). Rita Pavone, sutiyuq warmiqa (* paqarisqa ̺Torino llaqtapi - ), 🇮🇹 mama llaqtayuq takiq wan aranway pukllaqmi qarqan.
Hawkay
Hawkay, Kustumri icha Tradisyun nisqaqa runapura huk ñawpaq miraymanta qhipaq mirayman, mama taytamanta wawa churinkunaman quykusqa yachaykunam, kamakuy nisqa ruray atiykunam.
Llapa hawaykawsayqa, llapa kawsay saphiqa kikin hawkaykunayuqmi.
Rita Pavone
Diskukuna (Italya)
right|250px|miniaturadeimagen|Rita Pavone (1965)
Antaymarka distritu
Antaymarka distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Andaymarca ), 🇵🇪 mama llaqtapi huk distritum, Tayaqaqa pruwinsyapi, Wankawillka suyupi. Uma llaqtanqa Antaymarka llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa, Ollanta Humala Umalliqmi.
Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
549
549 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Aplaw
Aplaw (kastilla simipi: Aplao) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Ariqipa suyupi, huk llaqtam, Aplaw pruwinsyap uma llaqtanmi.
Karu puriy
thumb|left|160px| [[Wari p'acha, Mahis qhichwamanta, musiyu, Aplaw llaqtapi]]
Pichilimu
Wiñay kawsay
ancha hatun pacha kuyuymi karqan, Pichilemu llaqtamanta 40 km urin kuntinpi kuyuy chawpiyuq. Iskay runam wañurqan, huk wasikunapas thuñisqam karqan.
Miguel Donoso
Miguel Donoso Pareja sutiyuq runaqa ( paqarisqa Wayakil llaqtapi - wañusqa Wayakil llaqtapi), huk 🇪🇨 mama llaqtayuq qillqaq karqan.
Taytan: Miguel Donoso Moncayo (1896-1971), Maman: Leonor Pareja Diezcanseco. Warmikuna: Judith Gutiérrez Moscoso / Aralia López González.
Qillqaskankuna
Willakuy
Kawsay rikch'a
Harawi
Payyuyay
550
550 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Mindo
Mindo (kastilla simipi: Mindo) nisqaqa huk uchuy llaqtam Ikwadur mama llaqtapi, Pichincha markapi, San Miguel de los Bancos kitipi.
Ana Belén
Tayta:, Mama: Acosta.
Qusan: Víctor Manuel.
Tinku Mariya
Tinku Mariya (kastilla simipi: Tingo María) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk llaqtam, Wanuku suyupi, Leoncio Prado pruwinsyap uma llaqtanmi.
Ana Belén
Churinkuna: David San José wan Marina San José.
Manuel Ulloa
thumb|right|250px| Manuel Ulloa (1922-1992) Manuel Ulloa Elías sutiyuq runaqa (* paqarisqa Limaq llaqtapi - †  wañusqa Madrid llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq  taripay amachaq  wan pulitiku qarqan.
Yunka k'allampa
Yunka k'allampa icha Puka linli (Pycnoporus sanguineus syn. Polyporus sanguineus) nisqaqa huk tiksicha k'allampam, sach'akunap kurkunpi wiñaspa q'iruta ismuchispa waqllichiq. Awya Yalapim, Pasiphiku, Alantiku wat'akunapipas wiñan.
Manuel Ulloa
Taytan: Alberto Ulloa Sotomayor; Maman: Margarita Elías Beddy. Warmi: Carmen García Elmore / Nadine van Peborgh Grisar / Isabel Zorraquín y de Corral. Churinkuna: Manuel Ulloa van Peborgh wan Fernando Ulloa van Peborgh.
Yachay wasi: Champagnat (1929-1933) / La Inmaculada (1934-1938).
Alma_mater: Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin.
Q'umir Kawu
Q'umir Kawu llaqtaqa Aphrikap kuntinpi huk mama llaqtam, Atlantiku mama quchapi wat'akunam.
Q'umir Kawupiqa Purtuyis simitam rimanku.
Pitaya
wak=Ripe, longitudinal section|paña|inchunnaq|Llanqha pitaya Pitaya icha Amaru Ruru (Nawa simipi: Tzaponochtli) nisqaqa achka imaymana cactus nisqa rikch'aqkunap rurun, Awiya Yala suyuman indihina. Pitaya nisqaqa Stenocereus nisqa rikch'aq rurukunamantam riman, pitahaya icha amaru rurutaq Selenicereus nisqa rikch'aq rurukunamantam (Hylocereus), iskaynintin Cactaceae nisqa rikch'aq ayllupi. Amaru ruruqa Piruwpi, Mishikupi, Urin Asiyapi, Urin-Qunti Asiyapi, Qunti Asiyapi, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi, Kariwipi, Awstraliyapi, Chawpi Awiya yalapi, tukuy k'aha tiksimuyu pampapi, yaqalla q'aha suyukunapi tarpusqa.
Pukyukuna
<references group="" responsive="0">
Junt'utuyu llaqta
Junt'utuyu (kastilla simipi: Juntutuyo) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk juch'uy llaqtam, Wak'as munisipyupi, Jarani pruwinsyapi, Quchapampa suyupi.
Inriya iñiy
thumb|200px|[[Aum, lliwmanta aswan willka kunkalla, hunduwismup sananchan, ñawpaq kaq brahman Shiwawan tusuymanta chaskisqa.]] Inriya iñiy (sanskrit simipi सनातन धर्म; Sanātana Dharma, "kakuq iñiy") nisqaqa huk iñiymi, lliw hatun iñiykunamanta aswan mawk'as, Indyapim mast'arisqa.
Pablo Palacio
thumb|right|260px| Pablo Palacio (1906-1947) Pablo Arturo Palacio Suárez sutiyuq runaqa ( paqarisqa Loja llaqtapi - wañusqa Wayakil llaqtapi), huk 🇪🇨 mama llaqtayuq qillqaq karqan.
Inriya iñiy
Hinduwismuqa Indyapi veda nisqa hawaykawsaypi XXI kaq kñ pachakwatapis icha ñawpaqñas paqarirqan. Acka hina iñispa achka dyus kaykunapim iñinku. Tiksimuyuntinpiqa huk llunamanta aswan Hindu nisqa iñiqkunam, yaqa tukuynintin Indyapim.
551
551 wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Pablo Palacio
Taytan: Agustín Costa, Maman: Clementina Palacio Suárez. Warmi: Carmen Palacios Cevallos, Churinkuna: (2).
Inriya iñiy
Kay hinam Rigveda nisqa willka qillqapi qillqasqa:
Kaymi hindu iñiypa darshana nisqa suqtantin yachachiynin:
T'ikrana k'illikachay
T'ikrana k'illikachay, Ñawpa k'illikachay, Ñawpaman k'illikachay icha Q'illay (kastilla simipi: ingeniería inversa) nisqaqa huk ruway icha thatkichiy, chaywan huk runaqa yuya qhichu qhichu nisqawan hamut'ayta munan imaynatas ñawpaq ruwasqa llamk'ana, thatkichiy, sistima icha llamp'ukaq nisqa llamk'ayta ancha pisiwan (sichus kan) hunt'an chayta. imaynapuni chayta ruwasqanmanta hamut’ay. Aswantaqa huk sistimata kichay utaq akllay ruwaymi, imayna llamk'ayninta qhawanapaq, iskay kutita ruwanapaq utaq aswan allinchaypaq. Sistima qhawasqamanta chaymanta allwiyakamaykuna llamk'achisqamanta, yachaykuna killay kaqpi tarisqa yanapakunman mawk'a kaqkunamanta wakmanta ruwaypaq, karkay ñawichay ruwaypaq utaq imayna imapis llamk'asqanmanta yachaypi.
's-Hertogenbosch
right|thumb|250px| 's-Hertogenbosch wallqanqa right|thumb|250px| 's-Hertogenbosch llaqta 's-Hertogenbosch llaqtaqa. Noord-Brabant pruwinsyap uma llaqtanmi.
T'ikrana k'illikachay
Pukyukuna
<references group="" responsive="1">
Kukallpa
Kukallpa icha Kluru yakuchakusqa nisqaqa huk t'inkisqam, kukamanta kukayna nisqata hurqunapaq llamk'achisqa.
's-Hertogenbosch
Wiñay kawsay
Kamasqa 1185 wata.
Runakuna
141 893 runakunam kawsachkanku (2012).
K'allma usun
Pukyukuna
<references group="" responsive="0">
Jawaharlal Nehru
thumb|right|200px|Nehru Sri Pandit Jawaharlal Nehru [ʤəʋäɦəɾläl nɛɦɾu] Bharat Ratna Śrī Pandit Jawāharlāl Nehru (hindi simipi,: जवाहरलाल नेहरू sutiyuq runaqa (*14 ñiqin ayamarq'a killapi 1889 watapi paqarisqa Allhabad (Indya) llaqtapi - 27 ñiqin aymuray killapi 1964 watapi wañusqa Musuq Dilhi (Indya) llaqtapi) Indya mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1947 watamanta 1964 watakama ñawpaq kuti Indyapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Motilal Nehru;  Mama: Swarup Rani
Ñawpaq warmi: Kamala Kaul
Churinkuna: 1 Indira Priyadarshini Indira Gandhi thumb|right|270px|Jawaharlal Nehru (1949) Yachaywasi:
Kamakuy
Kamakuy icha wallpariy nisqaqa runap imatapas rurayta, imatapas llamk'ayta atiyninmi.
Llamk'aq maypipas mink'akuyta munaptinqa, pruphisyunninpi kamakuykunayuq kananmi tiyan.
Václav Havel
1993 watamanta 2003 watakama ñawpaq Chiksuyupa Umalliqnin karqan. 1989 watamanta 1992 watakama (Chikusluwakiya taqasqankama) chunka ñiqin (qhipa kaq) Chikusluwakiyapa Umalliqnin karqan.
Riqsisqan rimaynin karqan:
''"Chiqaqpuwan khuyaypuwanmi llullaytapis chiqniytapis atipakunqa." ("La verdad y el amor vencerán sobre la mentira y el odio.")''
Ñawpaq warmi: Olga Havlová, manaraq sawakusqa Šplíchalová sutiyuq Iskay ñiqin warmi: Dagmar Havlová, manaraq sawakusqa Veškrnová sutiyuq. Churinkuna: manan kanku
T'ilamayu
thumb|right|250px|[[Tilamayu llaqta, Atucha kantun]] T'ilamayu llaqtaqa (kastilla qillqaypi: Telamayu icha Tela Mayu) Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, P'utuqsi suyupi, Urin Chichas pruwinsyapi, Atucha sapsipi, Atucha kantunpi. Animas llaqtapiqa 793-cha runam kawsanku.
Waypituwi distritu
Waypituwi distritu (kastilla simipi: Distrito de Huaypetue / Huepetuhe) nisqaqa huk distritum Manu pruwinsyapi, Mayutata suyupi, Piruw mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Waypituwi (Huapetue) llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Tampu kiti
Tampu kiti (kastilla simipi: Cantón El Tambo) nisqaqa Ikwadur mamallaqtapi, Kañar markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Tampu llaqtam.
Runakuna
Tampu kitipiqa Kañari Kichwa runakunam tiyanku.
Pulitika Rakiy
Huk kitillinmi kan: Tampu kitilli.
552
552 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Javier Silva
thumb|right|250px| Javier Silva Ruete (1935-2012) Javier Silva Ruete sutiyuq runaqa (* paqarisqa Piwra llaqtapi - †  wañusqa Madrid llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq  taripay amachaq, musikuq  wan pulitiku qarqan.
Taytan: Máximo Silva Velásquez; Maman: Raquel Ruete. Warmi: Laura Castañón. Churinkuna:.
Yachay wasi: San Miguel (Piwra).
Q'illay takaq
Q'illay takaq nisqaqa q'illayta takaq runam. Kaypi qhaway:
Javier Silva
Alma_mater: Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin.