cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bactrocera diversa
Bactrocera diversa nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Aknuqucha
Aknuqucha nisqaqa (kastilla qillqaypi: Agnococha) Piruw mama llaqtapi huk qucham,Wankawillka suyupi, Chuqlluqucha pruwinsyapi, Santa Ana distritupi.
Michael Jordan
thumb|right|200px|Michael Jordan
Michael Jeffrey Jordan (* paqarisqa New York llaqtapi -  ), Hukllachasqa Amirika Suyukunapas isanka rump'u.
Wielki Polak, walczył w Powstaniu Warszawskim. Swoje buty, Air Jordan stworzył w celu lepszego przemieszczania się w trakcie walk pw. 1984 watamanta 1993 watakama wan 1994 watamanta 1998 watakama Chicago Bulls NBA wan 1996.
2001 watamanta 2003 watakama Washington Wizards.
Álvaro del Portillo
thumb|right|260px| Alvaro del Portillo (* 1914 - † 1994)
Michael Jordan
1984 watamanta North Caroline Yachay suntur.
Álvaro del Portillo
Álvaro del Portillo Diez de Sollano sutiyuq runaqa (* paqarisqa Madrid llaqtapi - †  wañusqa Roma llaqtapi) huk 🇪🇸 mama llaqtayuq kathuliku taytakura qarqan. Hatun yaya,
Taytan: Ramón del Portillo Pardo; Maman: Clementina Diez de Solano Portillo.
Florencio Coronado Romaní
Florencio Coronado Romaní sutiyuq runaqa ( paqarisqa Qaqa distritupi, Aqupampa pruwinsyapi, Wankawillka suyupi - wañusqa Lima llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq kathuliku taytakuram, Wankawillkap hatun yayanmi, qhichwa simipi qillqaqmi, Dyuspa Simin Qillqata t'ikraqmi karqan, Santa Bibliap Qhichwa t'ikraqninmi.
Michael Jordan
NBA Wiñay kawsay: “By acclamation, Michael Jordan is the greatest basketball player of all time”
Florencio Coronado Romaní
Kawsasqan
Florencio Coronado Romaní Aqupampa pruwinsyapi llaqtachapi wiñaspa 14 watayuq kaspa Redentorista nisqa kathuliku misyunaryukunaman rirqan. Ñawpaqtaqa Piruwpi yachaqarqan, chaymantataq Ransiyaman rirqan redentorista taytakura tukunanpaq. Bilhikapi taytakuraman tukuchirqanku. Chaymanta Piruwman kutirqan, chaypi ayllu llaqtakunapi Dyuspa siminta rimaspa. 1956 watapi Wankawillkap hatun yayanmi tukurqan, chayqa 1982 watakamam kakuspa.
Michael Jordan
Suñaykuna
280px|thumb|Placa cronológica de las proezas de Jordan en su carrera.
Florencio Coronado Romaní
Kawsasqan
Hatun yaya kasqa Dyuspa Simin Qillqata, Misalta, Sakramintu Ritualtapas Chanka runasimimanmi t'ikrarqan. Chaypacha Hanaq Pacha Ñan (Janacc Pacha Ñan) nisqa liwrutam qillqarqan, katisismuyuq takikunayuq liwrutam. Biblia t'ikrasqantaqa 2002 watallapim tukuchirqan, William Dermott Molloy McDermott sutiyuq Wankawillkap Hatun yayanwan, Wanta llaqtayuq Alberto Barbosa sutiyuq taytakurawan llak'anakuspa.
San Huwan urqu
San Huwan (icha Shallap) (kastilla simipi: Nevado San Juan) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Waras pruwinsyapi, Waras distritupi, Wari pruwinsyapi, Wantar distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.843 mitrum aswan hanaq.
Noemi (takiq)
Veronica Scopelliti icha Noemi (25 ñiqin qhulla puquy killapi 1982 paqarisqa Romapi, Italyapi) sutiyuq warmiqa huk italyanu pop, rock, R&B, jazz takiqmi.
Ulta
Ulta nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Anqash suyupi, Asunsyun pruwinsyapi, Chakas distritupi, Qarwa pruwinsyapipas, Shilla distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.875 mitrum aswan hanaq.
Noemi (takiq)
Waqachina: kunka, yatana qallwa, kitara
Singles
250px|right|thumb|Noemi wan Fiorella Mannoia
Yaki simi
Yaki simi (Yoem Noki) nisqaqa chawpi Mishikupi huk rimaymi, Yaki runakunap rimasqan, utu astika rimaykunaman kapuq.
Siyu rimaykuna
300px|thumb|right|Siyu rimaykunap ñawpa pacha suyunkuna. Siyu rimaykuna nisqaqa huk Awya Yala rimaykunap ayllunmi, Chincha Awya Yalapi.
Lliwmanta aswan rimaqniyuq siyu rimayqa Lak'ota-Dak'ota-Nak'ota simim (26.000 rimaqniyuq).
Siyu rimaykuna
Parks, Douglas R.; & Rankin, Robert L. (2001) nisqankama:
I. Missouri Mayu Siyu rimaykuna (a.k.a. Crow-Hidatsa) II. Mandan Siyu rimaykuna III. Mississippi Qhichwa Siyu rimaykuna icha Chawpi Siyu rimaykuna (Central Siouan) IV. Ohio Qhichwa Siyu rimaykuna icha Uralan Anti Siyu rimaykuna (Southeastern Siouan)
(†) - Wañusqa rimay
Kallihun
Kallihun (kastilla qillqaypi: Callejón) (mana = Kalihun urqu (Calejón), Sandia pruwinsyapi, Kiyaqa distritupi!)) (qhichwa simipi: k'isku ñan) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk urqum, Apulupampa wallapi, Punu suyupi, Putina pruwinsyapi, Ananiya distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.827 mitrum aswan hanaq.
Santa Ana kitilli
Santa Ana kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Santa Ana) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asway markapi. Tumipampa kitipi.
18 ñiqin inti raymi killapi
18 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (18.06., 18-VI, 18ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 169 kaq (169ñ - wakllanwatapi 170ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 196 p'unchaw kanayuq.
Santa Ana kitilli
Runakuna
Santa Ana kitillipiqa Kañari Kichwa runakunam tiyanku.
Juan Pablo Vizcardo y Guzmán
thumb|Juan Pablo Vizcardo y Guzmán
Juan Pablo Vizcardo y Guzmán sutiyuq runaqa (* 1748 paqarisqa Pampaqullqa llaqtapi - † 1798 wañusqa London llaqtapi), huk piruwanu filusufu, tayta kura wan pulitiku karqan.
Bactrocera distincta
Bactrocera distincta nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1931 por Malloch.
San Pidru Waka kiti
San Pedro de Huaca
William Dermott Molloy McDermott
William Dermott Molloy McDermott sutiyuq runaqa ( paqarisqa Baile Átha Cliath llaqtapi, Ilandapi - wañusqa Lima llaqtapi) huk 🇮🇪 🇵🇪 mama llaqtayuq kathuliku taytakuram, Wankawillkap hatun yayanmi qarqan.
Kawsasqan
Molloyqa Baile Átha Cliath llaqtapi Coláiste Phádraig Ceatharlach nisqa duminikanu yachay wasipi yachaqarqan taytakura tukunanpaq. taytakuramanmi tukuchirqanku Hukllachasqa Amirika Suyukunapi Alabama suyupi Birmingham llaqtapi. Chaymantataq Piruman rirqan misyunaryu kaspa iwanhilyuta mast'arinanpaq. Chunka tawayuq wata Apurimaq suyupi Wankarama llaqtapi parukyu taytakura kaspa qhichwa simitam yachaqarqan.
Pawlu VIm Molloyta Mawritanyapi Thukka llaqtap Titular hatun yaya nisqaman, Wankawillkapi yanapaq hatun yayamanpas suticharqan. hatun yayaman willkachasqam karqan. Wankawillkapi hatun yayam tukurqan, karguta Florencio Coronado Romanímantam chaskispa, Piruwpi Sasachakuy pacha nisqapi. 2005 watapi, 75 watayuq kaspa, hatun yaya kayninmanta anchuchikuptin, Ispañamanta hamuq Isidro Barrio Barrio Wankawillkapi musuq hatun yayam tukurqan,.
Bellavista kitilli (Asway)
Bellavista kitilli (kastilla simipi: Parroquia Bellavista) nisqaqa Tumipampa llaqtap kitillinmi, Ikwadur mama llaqtapi, Asway markapi, Tumipampa kitipi.
Ramón Mifflin
270px|right|thumb| Ramón Mifflin Ramón Antonio Mifflin Páez sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Lima llaqtapi,  -   )  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aq qarqan.
Paququcha
Paququcha nisqaqa (kastilla qillqaypi: Lago Pacococha) Piruw mama llaqtapi, huk qucham Wankawillka suyupi, Chuqlluqucha pruwinsyapi, Chuqlluqucha distritupi.
Chiris mayu
Chiris mayu nisqaqa (kastilla simipi: Río Chiris) Piruw mamallaqtapi huk mayum, Wankawillka suyupi, Chuqlluqucha pruwinsyapi, Chuqlluqucha pruwinsyapi. Pisqu mayuman purin.
Nukarani
Nukarani (kastilla qillqaypi: Nocarane) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk urqum, Ariqipa suyupi, Ariqipa pruwinsyapi, Yura distritupi, Chhachani rit'i urqu ñiqpi. Pikchunqa mama quchamanta 5.784 mitrum aswan hanaq.
Oswaldo Guayasamín
Oswaldo Aparicio Guayasamín Calero sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Kitu llaqtap, - †  wañusqa Kitu llaqtapi), huk 🇪🇨 mama llaqtayuq llimphiq wan ch'iquqpas karqan.
Umala kantun
Umala kantun (kastilla simipi: Cantón Umala) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Jaruma pruwinsyapi, Umala munisipyupi. Uma llaqtanqa Umala llaqtam (152 runa, 2001 watapi).
Seretse Khama
Tayta: Sekgoma Khama II; Mama:.
Warmi: Ruth Williams Khama Churinkuna (4): Ian Khama.
Jean-Baptiste Bagaza
Jean-Baptiste Bagaza sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Urundi llaqtapi -  wañusqa Brussel llaqtapi ) huk 🇧🇮 mama llaqtapi awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
1976 watamanta 1987 watakama Burundi Umalliqmi.
Warmi: Churinkuna (?):.
Shampuyaku distritu
Shampuyaku distritu (kastilla simipi: Distrito de Shamboyacu) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, Pikuta pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Shampuyaku llaqtam.
Bactrocera dorsalis
Bactrocera dorsalis nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Describisqanmanta tayta Hendel, 1912.
19 ñiqin inti raymi killapi
19 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (19.06., 19-VI, 19ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 170 kaq (170ñ - wakllanwatapi 171ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 195 p'unchaw kanayuq.
Warihiyu simi
Warihiyu simi (Macurawe, Makulái) nisqaqa chawpi Mishikupi huk rimaymi, Warihiyu runakunap rimasqan, utu astika rimaykunaman kapuq.
San Ransisku qucha
San Ransisku qucha nisqaqa (kastilla qillqaypi Lago San Francisco) Piruw mama llaqtapi huk qucham, Wankawillka suyupi, Chuqlluqucha pruwinsyapi, Chuqlluqucha distritupi.
Turpu qucha
Turpu qucha nisqaqa (kastilla qillqaypi: Lago Turpo) Piruw mama llaqtapi, huk qucham Wankawillka suyupi, Chuqlluqucha pruwinsyapi, Chupamarka distritupi.
Tepewan simi
Tepewan simi (O'otham) nisqaqa chawpi Mishikupi huk rimaymi, Tepewan runakunap rimasqan, utu astika rimaykunaman kapuq.
Wankaruma kantun
Wankaruma kantun nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Aruma pruwinsyapi, Umala munisipyupi. Uma llaqtanqa Wankaruma llaqtam.
Pedro Pablo León
Pedro Pablo León García sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Lima llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi)  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aq qarqan.
Muhammad Naguib
Muhammad Naguib sutiyuq runaqa arabya simipi: محمد نجيب‎, (* paqarisqa Khartumpi -  wañusqa Qahira llaqtapi). Ihiptu mama llaqta awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
1953 watamanta 1954 watakama ñawpaq kuti Ihiptupa Umalliqnin karqan. Ihiptu Uma kamayuq (1952-1954)
Tayta: Youssef Naguib, Mama: Zohra Ahmed Osman.
Chahta simi
Chahta simiqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapi kawsaq 18.000 Chahta runakunap rimayninmi.
Muhammad Naguib
Ñawpaq warmikuna: Aziza M. Labib Churinkuna: (?)
Alberto Leveau distritu
Alberto Leveau distritu (kastilla simipi: Distrito de Alberto Leveau) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, San Martin pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Utkurarka llaqtam.
Wilt Chamberlain
thumb|right|280px|Wilton Chamberlain, Wilt the Stilt
Wilton Norman "Wilt" Chamberlain sutipaq runaqa (* paqarisqa Philadelphia llaqtapi -  † wañuisqa Los Angeles llaqtapi), Hukllachasqa Amirika Suyukunapas isanka rump'u pivot.
Suñaykuna
thumb|180px|Wilt Chamberlain 100-point
Kañaripampa kitilli
Kañaripampa kitilli (kastilla simipi: Parroquia Cañaribamba) nisqaqa Tumipampa llaqtap kitillinmi, Ikwadur mama llaqtapi, Asway markapi, Tumipampa kitipi.
Debra Winger
thumb|right|200px|Debra Winger Mary Debra Winger sutiyuq warmiqa, ( paqarisqa Cleveland Heights llaqtapi - ) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: Robert Winger, Maman: Ruth Felder. Qusankuna: Timothy Hutton (1986–1990) / Arliss Howard (1996 watamanta) Churinkuna: Noah Hutton, Gideon Babe, Ruth Howard).
Pakaqucha
Pakaqucha (kastilla simipi: Laguna de Paca) nisqaqa Piruwpi huk qucham, Hunin suyupi, Shawsha pruwinsyapi, Paka distritupi, Chunan distritupi, Pancán distritupipas. thumb|left|180px|Pakaqucha
23 ñiqin inti raymi killapi
23 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (23.06., 23-VI, 23ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 174 kaq (174ñ - wakllanwatapi 175ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 191 p'unchaw kanayuq.
Pachak Hukniyuq Dalmata Allqu
Pachak Hukniyuq Dalmata Allqu (inlish simipi: One Hundred and One Dalmatians, kastilla simipi: 101 dálmatas) nisqaqa 1961 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Clyde Geronimi, Hamilton Luske, Wolfgang Reithermanmi. Disney ruruchinapaqmi rurasqa.
Uralan
Sidi
Wichinka qucha
Wichinka qucha nisqaqa (kastilla qillqaypi: Lago Huichinga) Piruw mama llaqtapi, huk qucham Wankawillka suyupi, Chuqlluqucha pruwinsyapi, Awrawa distritupi.
Kiswar urqu
Kiswar (kastilla qillqaypi Quishuar) icha Padreyuq (Padreyoc) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Willkapampa wallapi,Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Santa Teresa distritupi, Saqsarayuq rit'i urquñiq. Pikchunqa mama quchamanta 5.771 mitrum aswan hanaq.
Michel Micombero
Michel Micombero sutiyuq runaqa (* 1946 watapi paqarisqa Rutovu llaqtapi -  wañusqa Mugadishu) huk 🇧🇮 mama llaqtapi awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama:.
Warmi: Churinkuna (?):.
22 ñiqin inti raymi killapi
22 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (22.06., 22-VI, 22ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 173 kaq (173ñ - wakllanwatapi 174ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 192 p'unchaw kanayuq.
Allqach'alla
Allqach'alla (Aymara simi allqa allqa, ch'alla aqu, kastilla qillqaypi Alccachaya) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk urqum, Willkanuta wallapi, Qusqu suyupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.780 mitrum aswan hanaq.
Llunkuti
Llunkuti (Nevado Llongote) nisqaqa Piruw mama llaqtapipi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Yawyu wallapi, Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi, Ayawiri distritupi, Qaranya distritupi, Yawyu distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.780 mitrum aswan hanaq.
Neil Armstrong
thumb|right|250px|Neil Armstrong
thumb|40px|Gemini 8 thumb|40px|Apollo 11
Waskhaqucha (Cajas)
Waskhaqucha nisqaqa (Huascacocha) icha Wask'aqucha Piruw mamallaqtapi huk qucham, Hunin suyupi, Tarma pruwinsyapi, San Pedro de Cajas distritupi.
P'allqamayu (Tarma)
P'allqamayu nisqaqa (kastilla simipi: Palcamayo) Piruw mamallaqtapi huk mayum, Hunin suyupi, Tarma pruwinsyapi, Aqupampa distritupi, P'allqamayu distritupi. Tarma mayuman rin.
25 ñiqin inti raymi killapi
25 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (25.06., 25-VI, 25ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 176 kaq (176ñ - wakllanwatapi 177ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 189 p'unchaw kanayuq.
24 ñiqin inti raymi killapi
24 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (24.06., 24-VI, 24ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 175 kaq (175ñ - wakllanwatapi 176ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 190 p'unchaw kanayuq.
Pedro Antonio Fernández de Castro
Pedro Antonio Fernández de Castro, X Conde de Lemos sutiyuq runaqa (* paqarisqa Madrid llaqtapi, Ispañapi - †  wañusqa Lima llaqtapi) huk ispañul awqaq pusaqsi, 1667 watamanta 1672 watakamataq Piruwpa wirriyninsi karqan.
Warmi: Ana Francisca Hermenegilda de Borja y Doria.
Ullqumayu
Ullqumayu nisqaqa (kastilla simipi: Ulcumayo) Piruw mamallaqtapi huk mayum, Hunin suyupi, Hunin pruwinsyapi, Tarma pruwinsyapi.
Javier Gonzáles
270px|right|thumb| Javier Gonzáles José Javier Gonzáles Alponte sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Lima llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi )  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aq qarqan.
27 ñiqin inti raymi killapi
27 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (27.06., 27-VI, 27ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 178 kaq (178ñ - wakllanwatapi 179ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 187 p'unchaw kanayuq.
12 ñiqin inti raymi killapi
12 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (12.06., 12-VI, 12ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 163 kaq (163ñ - wakllanwatapi 164ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 202 p'unchaw kanayuq.
Hubei pruwinsya
Hubei pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Hubei, chun simipi: 湖北, phinyimpi: Húběi, machu: Hupei, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Zhengzhou llaqtam.
Pulitika rakiy
13 prefectura-llaqtanmi kan.
Milner Cajahuaringa
José Milner Cajahuaringa García sutiyuq runaqa ( paqarisqa Waruchiri llaqtapi - wañusqa Lima llaqtapi), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq llimphiqmi qarqan.
Taytan: Cajahuaringa; Maman: García
Gil Ramírez Dávalos kitilli
Gil Ramírez Dávalos kitilli (kastilla simipi: Parroquia Gil Ramírez Dávalos) nisqaqa Tumipampa llaqtap kitillinmi, Ikwadur mama llaqtapi, Asway markapi, Tumipampa kitipi.
Chasuta distritu
Chasuta distritu (kastilla simipi: Distrito de Chazuta) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, San Martin pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Chasuta llaqtam.
Runakuna
Kay distritupiqa Llakwash runakunam kawsanku.
Qalamarka kantun
Qalamarka kantun (kastilla simipi: Cantón Calamarca) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, Chuqiyapu suyupi, Jaruma pruwinsyapi, Qalamarka munisipyupi. Uma llaqtanqa Qalamarka llaqtam (943 runa, 2001).
CA Mineiro
CA Mineiro (Clube Atlético Mineiro) nisqaqa huk Brasilniyuq piluta hayt'ay klubmi.
Wiñay kawsay
Kamasqa Belo Horizonte llaqtapi, Minas Gerais suyu.
Hawa t'inkikuna
thumb|center|480px|Mineirão istadyu.
Anqasqucha rit'i urqu (Jitpa)
Anqasqucha icha Asulqucha (Nevado Azulcocha) icha Azulcocha nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Jitpa wallapi, Hunin suyupi, Yawli pruwinsyapi, Markapumaqucha distritupi, Lima suyupipas, Kanta pruwinsyapi, Waru distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5,045 mitrum aswan hanaq.
Uralan Awya Yala
America d'o Sur Ю́жьна Амє́рїка Aimearaga-a-Deas दक्षिणी अमरीका America meridionale szl:Amerika Pouedńowo Apa Guusu Amerika
José Uriburu
José Félix Benito Uriburu sutiyuq runaqa ( paqarisqa Salta llaqtapi - † wañusqa Paris llaqtapi) huk 🇦🇷 mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitikupas runam karqan.
Bactrocera drewi
Bactrocera drewi nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1983 por Hardy.
1 ñiqin anta situwa killapi
1 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (01.07., 1-VII, 1ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 182 kaq (182ñ - wakllanwatapi 183ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 183 p'unchaw kanayuq.
Patakamaya kantun
Patakamaya kantun (kastilla simipi: Cantón Patacamaya) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Aruma pruwinsyapi, Patakamaya munisipyupi. Uma llaqtanqa Patakamaya llaqtam.
Bactrocera dorsaloides
Bactrocera dorsaloides nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1954 por Hardy & Adachi.
29 ñiqin inti raymi killapi
29 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (29.06., 29-VI, 29ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 180 kaq (180ñ - wakllanwatapi 181ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 185 p'unchaw kanayuq.
Bactrocera dubiosa
Bactrocera dubiosa nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1982 por Hardy.
28 ñiqin inti raymi killapi
28 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (28.06., 28-VI, 28ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 179 kaq (179ñ - wakllanwatapi 180ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 186 p'unchaw kanayuq.
Uralan Afrika
Surafrica República Surafricana Hego Afrika Afraga-a-Deas Dienvidāfrikas Republika தென்னாபிரிக்கா Sulüda-Frikopän Afrike do Sud Salatan nga Aprika Guusu Afrika
Carrie Fisher
250px|thumb|right| Carrie Fisher [[2013 watapi).]] Carrie Frances Fisher sutiyuq warmiqa (* paqarisqa Los Angeles llaqtapi -  wañusqa Los Angeles llaqtapi), huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranwaypi, kuyu walltaypi, ñawikaruypipas pukllaqmi qarqan.
San Blas kitilli
San Blas kitilli (kastilla simipi: Parroquia San Blas) nisqaqa Tumipampa llaqtap kitillinmi, Ikwadur mama llaqtapi, Asway markapi, Tumipampa kitipi.
Carrie Fisher
Taytan: Eddie Fisher; Maman: Debbie Reynolds.
Qusan: Paul Simon (1983–1984) / Bryan Lourd (1991-1994) Churinkuna: Billie Catherine Lourd (1992).
Pilikulakuna
278px|thumb|right|Carrie Fisher wan [[Wim Wenders 1978.]]
Juan Luis Cipriani
Juan Luis Cipriani Thorne sutiyuq runaqa (* paqarisqa Lima llaqtapi -  ), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.
1995 watamanta 1999 watakama Wamanqapi Hatun yaya qarqan.
Limapi Uma Hatun yaya (1999-)
Taytan: Enrique Cipriani Vargas; Maman: Isabel Thorne Larrabure.
Madagaskar (kuyuchisqa siq'isqa)
Madagaskar (inlish simipi: Madagascar, kastilla simipi: Madagascar) nisqaqa 2005 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Eric Darnell, Tom McGrathmi. DreamWorks ruruchinapaqmi rurasqa. Ñiqin piti Madagaskar 2 2008 watapi rurasqa.
Sipawa mayu
Sipawa mayu nisqaqa (kastilla simipi: Río Sepahua) Piruw mamallaqtapi huk mayum, Ukayali suyupi, Atalaya pruwinsyapi, Sipawa distritupi.
Gocta phaqcha
Gocta Gocta Cataracts Akvofalo Gocta Catarata Gocta Vodopad Gocta Gocta-Waasserfall Goktos krioklys Gocta-Waterfall Goctafossen Gocta Ґокта (водоспад)
Chipurana distritu
Chipurana distritu (kastilla simipi: Distrito de ) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, San Martin pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Navarro llaqtam.
Toninho Cerezo
Toninho Cerezo (Antônio Carlos Cerezo) sutiyuq runaqa (* paqarisqa Belo Horizonte llaqtapi -  ) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Félix Salinas
270px|right|thumb| Félix Salinas Félix Salinas  sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Lima llaqtapi - )  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aq qarqan.
Madagaskar 2
Madagaskar 2 (inlish simipi: Madagascar: Escape 2 Africa, kastilla simipi: Madagascar 2: escape de África) nisqaqa 2008 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Eric Darnell, Tom McGrathmi. DreamWorks ruruchinapaqmi rurasqa. Pilikula nisqaqa ñiqin piti pilikula Madagaskar.
Sipa mayu
Sipa mayu nisqaqa (kastilla simipi: Río Sepa) Piruw mamallaqtapi huk mayum, Ukayali suyupi, Atalaya pruwinsyapi, Sipawa distritupi.
30 ñiqin inti raymi killapi
30 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (30.06., 30-VI, 30ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 181 kaq (181ñ - wakllanwatapi 182ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 184 p'unchaw kanayuq.
Gilberto Silva
Gilberto Silva (Gilberto Aparecido da Silva) sutiyuq runaqa (* paqarisqa Lago da Prata llaqtapi -  ) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
2 ñiqin anta situwa killapi
2 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (02.07., 2-VII, 2ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 183 kaq (183ñ - wakllanwatapi 184ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 182 p'unchaw kanayuq.
Hunan pruwinsya
Hunan pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Hunan, chun simipi: 湖南, phinyimpi: Húnán, machu: Honan, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Changsha llaqtam.
Pulitika rakiy
14 prefectura-llaqtanmi kan.
Qillqaya Rit'ipampa
Qillqaya Rit'ipampa nisqaqa (kastilla simipi Ritipampa de Quellcaya) Piruwpi, Antikunapi, Willkanuta wallapi huk hanaq hatun chullunku pampam, 15 km sunim, 5 km kinram, muyuriqkunamanta 400 mitruchá aswan hanaq. Lliwmanta aswan hanaq pikchunqa Quyllurpuñuna rit'i urqum, mama quchamanta 5.743 mitrum aswan hanaq. Ñiqninpiqa Siwinaqucham.
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2002
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2002 (inlish simipi: 2002 FIFA World Cup, kastilla simipi: Copa Mundial de Fútbol de 2002; FIFA 월드컵 한국/일본 (Woldu Kap Han'guk/Ilbon) FIFA ワールドカップ 韓国/日本 (Waarudo Kappu Kankoku/Nihon)) nisqaqa 2002 watapi Tayhan Republika - Nihun mama llaqtapi XVII ñiqin Piluta Hayt'ay Pachantin Kupam.
Paramore
Paramore nisqaqa huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq rock.
5 ñiqin anta situwa killapi
5 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (05.07., 5-VII, 5ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 186 kaq (186ñ - wakllanwatapi 187ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 179 p'unchaw kanayuq.
Uralan Kuriya
Corea d'o Sur Thai-hòn mìn-koet Հարավային Կորեա Оңтүстік Корея Corea d%27%27o Sud Corea dal sid Korea Jugore தென்கொரியா Günorta Koreýa
Bactrocera ebenea
Bactrocera ebenea nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1971 por Drew.
Yuquspa allquchay
thumb|250px|[[Martin Van Maele-pa siq'isqan.]] thumb|250px|[[Martin Van Maele-pa siq'isqan.]] Yuquspa allquchay, Awusay icha Wiyulay nisqaqa huk icha achka runa huk warmita, wamrata icha pi runatapas atipakuspa yuquchikuymi. Ancha millay atipakuy q'umam.
4 ñiqin anta situwa killapi
4 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (04.07., 4-VII, 4ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 185 kaq (185ñ - wakllanwatapi 186ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 180 p'unchaw kanayuq.
Bactrocera dyscrita
Bactrocera dyscrita nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1971 por Drew.
Jesús Goyzueta
270px|right|thumb| Jesús Goyzueta Jesús Goyzueta  sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Lima llaqtapi - )  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aq qarqan.
Fernando de Abascal
José Fernando de Abascal y Sousa  sutiyuq runaqa, I Marqués de la Concordia Española del Perú, (*  paqarisqa Oviedo llaqtapi - †  wañusqa Madrid  llaqtapi) huk ispañul pulitiku wan awqaq pusaqsi, 1806 watamanta 1816 watakamataq Piruwpa Wirriyninsi karqan.
Debbie Reynolds
thumb|right|260px| Debbie Reynolds
Mary Frances Reynolds icha Debbie Reynolds sutiyuq warmiqa ( paqarisqa El Paso Texas llaqtapi - wañusqa Los Angeles llaqtapi) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq  aranway pukllaqsi, takiqsi, kikincha warmipas qarqan.
Taytan: Raymond Francis Reynolds (1903-1986); Maman: Maxine N. Harman (1913-1999). Qusankuna: Eddie Fisher / Harry Karl /  Richard Hamlett Churinkuna: Carrie Fisher wan Todd Fisher.
Pilikulakuna
thumb|250px|Reynolds - 2013.
Juan Guerra distritu
Juan Guerra distritu (kastilla simipi: Distrito de Juan Guerra) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, San Martin pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Juan Guerra llaqtam.
Ch'iyar Umani kantun
Ch'iyar Umani kantun (kastilla simipi: Cantón Chiar Umani / Chiarumani) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, Chuqiyapu suyupi, Jaruma pruwinsyapi, Patakamaya munisipyupi. Uma llaqtanqa Ch'iyar Umani llaqtam (336 runa, 2001 watapi).
Bactrocera duplicata
Bactrocera duplicata nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Ch'iyar Umani kantun
Kay llaqtap sutinqa aymara simim, ch'iyar(a) yana, uma yaku, -ni aymara k'askaq.
Bactrocera duplicata
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1916 por Bezzi.
Eskimo aleut rimaykuna
300px|thumb|right|Inuyt aleut rimaykunap ñawpa pacha suyunkuna. Inuyt aleut rimaykuna icha Eskimo aleut rimaykuna nisqaqa huk Awya Yala rimaykunap ayllunmi, Chincha Awya Yalapi, Kalalit Suyupi, Siwiryapipas.
Kunan pacha lliwmanta aswan rimaqniyuq inuyt aleut rimayqa inuyt simim (yaqa 100.000 rimaqniyuq).
Inuyt aleut rimaykuna
Inuyt aleut rimaykuna
3 ñiqin anta situwa killapi
3 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (03.07., 3-VII, 3ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 184 kaq (184ñ - wakllanwatapi 185ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 181 p'unchaw kanayuq.
Nasa simi
Nasa simi (Nasa Yuwe) nisqaqa chincha kunti Kulumbyap Kawka suyunpi kawsaq 120.000-chá Nasa runakunap rimayninmi.
Asnaq qucha (Uralan Lipis)
Laguna Hedionda (Sud Lipez) Laguna Hedionda (Sud Lipez)
Astupampa
thumb|right|220px|Astupampa llaqta Astupampa nisqaqa (kastilla simipi: Astobamba) Piruw mamallaqtapi huk llaqtacham, Lima suyupi, Qaqatampu pruwinsyapi, Qaqatampu distritupi.
El Batán kitilli
El Batán kitilli (kastilla simipi: Parroquia El Batán) nisqaqa Tumipampa llaqtap kitillinmi, Ikwadur mama llaqtapi, Asway markapi, Tumipampa kitipi.
7 ñiqin anta situwa killapi
7 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (07.07., 7-VII, 7ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 188 kaq (188ñ - wakllanwatapi 189ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 177 p'unchaw kanayuq.
Qulchani kantun
Qulchani kantun (kastilla simipi: Cantón Colchani) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Aruma pruwinsyapi, Patakamaya munisipyupi. Uma llaqtanqa Qulchani llaqtam.
Eladio Reyes
Máximo Eladio Reyes Caraza  sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Lima llaqtapi - )  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aq qarqan.
Sucre kitilli (Asway)
Sucre kitilli (kastilla simipi: Parroquia Sucre) nisqaqa Tumipampa llaqtap kitillinmi, Ikwadur mama llaqtapi, Asway markapi, Tumipampa kitipi.
Juan Parra del Riego
Juan Parra del Riego sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Wankayu llaqtapi -  wañusqa Montevideo llaqtapi), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq harawi qillqaqpas qarqan.
Tayta: Domingo J. Parra ; Mama: Mercedes del Riego. Warmi: Blanca Luz Brum. Churi: Eduardo
Alma mater:
Waraw simi
Waraw simi (Warao) nisqaqa chincha kunti Winisuyla, Wayana, Surinam mama llaqtakunapi kawsaq 18.000-chá Waraw runakunap rimayninmi.
8 ñiqin anta situwa killapi
8 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (08.07., 8-VII, 8ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 189 kaq (189ñ - wakllanwatapi 190ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 176 p'unchaw kanayuq.
Paqtsarahu
Paqtsarahu, Paqtsa Rahu (anqash rimay, phaqcha rit'i; kastilla qillqaypi Paccharaju), Rukutuyuq icha Ruqutuyuq (qhawana hina (Rocotuyoc), kastilla qillqaypi Rocotuyo) nisqaqa Piruw suyupi, Antikunapi, Yuraq Wallapi, huk rit'i urqum, Anqash suyupi, Asunsyun pruwinsyapi, Chakas distritupi, Qarwa pruwinsyapipas, Markara distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.749 mitrum aswan hanaq.
Lurisquta (Qullaw)
Lurisquta nisqaqa (kastilla simipi: Lago Loriscota) Piruw mamallaqtapi huk qucham, Punu suyupi, Qullaw pruwinsyapi, Santa Rusa distritupi.
Fred Astaire
thumb|right|260px|Fred Astaire
Frederick Austerlitz icha  Fred Astaire sutiyuq runaqa ( paqarisqa Omaha llaqtapi - wañusqa Los Angeles llaqtapi) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaqmi runam. Oskar Suñaytas chaskirqan.
Taytan: Fritz Austerlitz ; Maman: Ann Astaire. Warmi: Phyllis L. Potter (1933-1954) / Robyn Smith (1980-1987) Churinkuna: Fred Astaire Jr. (1936) wan Ava Astaire-McKenzie.
Kri siq'i llumpa
thumb|right|300px|Kri siq'i llumpa. Kri siq'i llumpa nisqaqa James Evanspa 1830 watapi kamarisqan Algonkin rimaykunapaq abugida siq'i llumpam, Kri simipaq, Anishinapay simipaqpas llamk'achisqan.
Kri siq'i llumpamantaqa Kanadapi huk abugida siq'i llump'akunatam rurarqanku, Kanada indihina siq'i llump'akuna nisqam.
Bactrocera elegantis
Bactrocera elegantis nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Raymond Ceulemans
Raymond Ceulemans (* paqarisqa Lier, Bilhika llaqtapi -  ), Bilhika kurku kallpanchaq.
6 ñiqin anta situwa killapi
6 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (06.07., 6-VII, 6ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 187 kaq (187ñ - wakllanwatapi 188ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 178 p'unchaw kanayuq.
Trentino Uralan Tirul
Trentino-Alto Adige Trentino-Alto Adige Trentino-Alto Adige/Südtirol Tridentinum et Tirolis Meridionalis
Teresa de Jesús
thumb|280px|Santa Teresa de Jesús. Pintura al óleo de [[Alonso del Arco, S XVII]] Teresa Sánchez de Cepeda y Dávila Ahumada, OCD icha Santa Teresa de Jesús chaylla sutiyuq warmiqa (* paqarisqa Avila llaqtapi - †  wañusqa Alba de Tormes llaqtapi) huk 🇪🇸 mama llaqtayuq kathuliku santus qarqan.
15 ñiqin kantaray killapi Santa Tirisa raymi p'unchawninmi.
Kaypipas qhaway
thumb|right|280px|Istatua Santa Tirisa - Puerta del Alcázar de la [[Muralla de Ávila|muralla de Ávila]]
Des Moines (Iowa)
Des Moines (inlish simipi) llaqtaqa Hukllachasqa Amirika Suyukuna (USA) mama llaqtap aswan hatun llaqtanmi, Iowa suyup uma llaqtan. Des Moines llaqtapiqa 198.460 runakuna (2009) tiyachkan.
Champara
Champara nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, Yuraq Wallapi, huk rit'i urqum, Anqash suyu, Kurunku pruwinsyapi, Waylas pruwinsyapipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.750 mitrum aswan hanaq.
9 ñiqin anta situwa killapi
9 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (09.07., 9-VII, 9ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 190 kaq (190ñ - wakllanwatapi 191ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 175 p'unchaw kanayuq.
El Vecino kitilli
El Vecino kitilli (kastilla simipi: Parroquia El Vecino) nisqaqa Tumipampa llaqtap kitillinmi, Ikwadur mama llaqtapi, Asway markapi, Tumipampa kitipi.
Kuchara
thumb|250px|Kuchara. Kuchara nisqaqa puriqllata - chupita, lawata -, sankhutapas mikhunapaq llamk'anam.
Kaypipas qhaway
Essbesteck
Urwashrahu
Urwashraju (kastilla qillqaypi: Uruashraju) nisqaqa Piruw suyupi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Waras pruwinsyapi, Ulliru distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.735 mitrum aswan hanaq.
Rosalind Franklin
Rosalind Franklin sutiyuq warmiqa ( paqarisqa Notting Hill llaqtapi - wañusqa Chelsea llaqtapi, kunan London llaqtapi) huk 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 mama llaqtayuq pachaykamaymanta, yupanamanta yachaqsi, yachay wayllukuqsi.
Alma mater: Cambridge Yachay Sunturnin.
Bactrocera elegantula
Bactrocera elegantula nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1974 por Hardy.
Neil Armstrong
Taytan: Stephen Koenig Armstrong; Maman: Violet Louise Engel. Warmi: Janet (divorciado en 1994) Carol Held Knight
Yachay wasi: Blume High School Alma mater: Purdue Yachay suntur.
Hawa t'inkikuna
center|thumb|350px|Apollo XI: Neil Armstrong, Michael Collins wan Edwin Aldrin.
Luis María Martínez
Luis María Martínez y Rodríguez sutiyuq runaqa (* paqarisqa San Antonio Molinos llaqtapi -  †  wañusqa Miihiku llaqtapi) huk 🇲🇽 mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Miihiku llaqtapi qarqan.
Mishiku llaqtapi Uma Hatun yaya (1937-1956)
Maskoki rimaykuna
Kunan pacha lliwmanta aswan rimaqniyuq maskoki rimayqa chahta simim (18.000 rimaqniyuq).
Bactrocera emarginata
Bactrocera emarginata nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1939 por Perkins.
11 ñiqin anta situwa killapi
11 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (11.07., 11-VII, 11ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 192 kaq (192ñ - wakllanwatapi 193ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 173 p'unchaw kanayuq.
José Uriburu
Tayta:, Mama:.
Warmikuna: Aurelia Madero Buján Churinkuna:
Yachaywasi: Alma mater:
Kayish
Kayish (Cayesh) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Waras pruwinsyapi, Waras distritupi, Wari pruwinsyapi, Wantar distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.721 mitrum aswan hanaq.
Fernando de Abascal
Warmi: María Asensio Wawakuna: María Ramona de Abascal.
Sillapaka walla
thumb|right|350px| [[Lagunillas qucha; lluq'i: Sillapaka walla; chawpi-lluq'i: Yanawara rit'i urqu, qullamanta rikusqa]] Sillapaka walla (kastilla simipi: Cordillera Sillapaca) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk wallam, Punu suyupi, Lampa pruwinsyapi, Paratiya distritupi, Santa Lusiya distritupipas, Lagunillas quchap chinchayninpi..
Bactrocera ektoalangiae
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1999 por Drew, Hancock & Romig.
Wisk'achani kantun
Wisk'achani kantun (kastilla simipi: Cantón Viscachani) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, Chuqiyapu suyupi, Aruma pruwinsyapi, Patakamaya munisipyupi. Uma llaqtanqa Wisk'achani llaqtam.
12 ñiqin anta situwa killapi
12 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (12.07., 12-VII, 12ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 193 kaq (193ñ - wakllanwatapi 194ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 172 p'unchaw kanayuq.
La Banda de Shilcayo distritu
La Banda de Shilcayo distritu (kastilla simipi: Distrito de La Banda de Shilcayo) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, San Martin pruwinsyapi. Uma llaqtanqa La Banda llaqtam.
Wat'a yaqa wat'a
Wat'a yaqa wat'a nisqaqa (kastilla simipi: Península Huata) Titiqaqa quchapi huk yaqa wat'am, Piruw mama llaqtapi, Punu suyupi, Muhu pruwinsyapi, Qunima distritupi.
Ramis mayu
thumb|right|220px|[[Qullawpi yaku ñankuna]] Ramis mayu nisqaqa (kastilla simipi: Río Ramis) Piruw mamallaqtapi huk mayum, Punu suyupi, Asankaru pruwinsyapi, Wankani pruwinsyapi.
Alfredo Baquerizo Moreno kiti
Alfredo Baquerizo Moreno (cantón)
Jiangsu pruwinsya
Jiangsu pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Jiangsu, chun simipi: 江苏, phinyimpi: Jiāngsū, machu: Kiangsu, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Namkin llaqtam.
Juan Manuel Fangio
thumb|right|180px|Juan Manuel Fangio Juan Manuel Fangio (* paqarisqa Balcarce llaqtapi - †  wañusqa Buenos Aires llaqtapi), huk 🇦🇷 mama llaqtayuq awtu yallinakuy.
Bactrocera emittens
Bactrocera abdoangusta nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
1860 watapi, tayta Walker-pa describisqanmanta, imaymana yachaykunata runakunaman riqsichipusqan.
Wat'asani yaqa wat'a
Wat'asani yaqa wat'a nisqaqa (kastilla simipi: Península Huatasani) Titiqaqa quchapu huk yaqa wat'am, Piruw mama llaqtapi, Punu suyupi, Muhu pruwinsyapi, Tilali distritupi.
13 ñiqin anta situwa killapi
13 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (13.07., 13-VII, 13ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 194 kaq (194ñ - wakllanwatapi 195ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 171 p'unchaw kanayuq.
Lao Tzu
thumb|right|250px|Lao Tzu Lao Tzu (chinu simipi 老子, pinyin: lǎozǐ, kastilla simipi: Lao Tsé, Machu Yachaq) sutiyuq runaqa, huk Chunwa mama llaqtayuq yachay wayllukuqsi karqan, ru llup'ina nisqa iñiypa kamaqninsi.
Paqarisqa Ku (苦縣 Kǔ Xiàn) llaqtapi, Chǔ suyupi (楚).
Kashan
Kashan (kastilla qillqaypi: Cashan) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Ulliru distritupi, Waras distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.716 mitrum aswan hanaq.
Shirley MacLaine
Shirley MacLean Beaty icha Shirley MacLaine  sutiyuq warmiqa, ( paqarisqa Richmond llaqtapi - ) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq takiq wan aranway pukllaq qarqan. Oskar Suñaytas chaskirqan.
Taytan: Ira Owens Beaty; Maman: Kathlyn Corinne MacLean Qusan: Steve Parker (1954 watamanta 1982 watakama).
Joseph Jenkins Roberts
Joseph Jenkins Roberts sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Norfolk llaqtapi -  wañusqa Monrovia llaqtapi) huk Libirya mama llaqtapi pulitiku karqan.
Warmi: Sarah Roberts / Jane Rose Waring Churinkuna (?):.
Machankara kitilli
Machankara kitilli (kastilla simipi: Parroquia Machángara) nisqaqa Tumipampa llaqtap kitillinmi, Ikwadur mama llaqtapi, Asway markapi, Tumipampa kitipi.
Kuraq umu wasi
thumb|right|220px|Kuraq umu wasi, [[Zirc, Unriya]] Kuraq umu wasi nisqaqa, kathuliku inlisyapi aswanta, huk aklla wasim (munastiryu). Kuraq umu wasip kamachiqninqa kuraq umum icha kuraq mama umum.
14 ñiqin anta situwa killapi
14 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (14.07., 14-VII, 14ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 195 kaq (195ñ - wakllanwatapi 196ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 170 p'unchaw kanayuq.
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1962
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1962 Campeonato Mundial de Fútbol - Copa Jules Rimet Chile 1962 (inlish simipi: 1962 FIFA World Cup, kastilla simipi: Copa Mundial de Fútbol de 1962) nisqaqa 1962 watapi Chili mama llaqtapi VII ñiqin Piluta Hayt'ay Pachantin Kupam.
Pukpuka
Pukpuka (Odontophoridae) nisqakunaqa Awya Yalapi kawsaq k'ita pisqukunap huk rikch'aq ayllunmi.
Bactrocera endiandrae
Bactrocera endiandrae nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1949 por Perkins & May.
Mick Jagger
thumb|right|220px|Mick Jagger (Milano, 2003)
Michael Philip Jagger Mick Jagger sutiyuq runaqa (*26 ñiqin anta situwa killapi 1943 paqarisqa Dartford llaqtapi, Inlatirrapi - ) huk Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq rock takiqmi, takina qillqaqmi, takichaqmipas karqan.
Tayta: Basil Joseph Jagger (†2006), Mama: Eva Scutt.
Morales distritu
Morales distritu (kastilla simipi: Distrito de Morales) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, San Martin pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Morales llaqtam.
Yanunkay kitilli
Yanunkay kitilli (kastilla simipi: Parroquia Yanuncay) nisqaqa Tumipampa llaqtap kitillinmi, Ikwadur mama llaqtapi, Asway markapi, Tumipampa kitipi.
Bactrocera enigmatica
Bactrocera enigmatica nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Néstor Gonçalves
Néstor Gonçalves sutiyuq runaqa (* paqarisqa Baltasar Brum llaqtapi - †  wañusqa Montevideo llaqtapi) huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan Pukllaykamachiq karqan.
17 ñiqin anta situwa killapi
17 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (17.07., 17-VII, 17ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 198 kaq (198ñ - wakllanwatapi 199ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 167 p'unchaw kanayuq.
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1958
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1958 Världsmästerskapet i Fotboll (inlish simipi: 1958 FIFA World Cup, kastilla simipi: Copa Mundial de Fútbol de 1958) nisqaqa 1958 watapi Suwidsuyu mama llaqtapi VII ñiqin Piluta Hayt'ay Pachantin Kupam.
Jan Ceulemans
Jan Ceulemans sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Lierse llaqtapi - ) huk Bilhika mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Ernesto Corripio
Ernesto Corripio Ahumada sutiyuq runaqa (* paqarisqa Tampico llaqtapi -  †  wañusqa Mishiku llaqtapi) huk 🇲🇽 mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Mishiku llaqtapi karqan.
Humberto Ballesteros
270px|right|thumb| Humberto Horacio Ballesteros Humberto Horacio Ballesteros Hernández  sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - )  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aq qarqan.
Ernesto Corripio
Mishiku llaqtapi Uma Hatun yaya (1977-1994)
Wislla
thumb|250px|Wislla. Wislla nisqaqa puriqllata - chupita, lawata -, sankhutapas chaqanapaq, wisinapaq, qaranapaq llamk'anam.
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1966
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1966 (inlish simipi: 1966 FIFA World Cup, kastilla simipi: Copa Mundial de Fútbol de 1966) nisqaqa 1966 watapi Inlatirra mama llaqtapi IX ñiqin Piluta Hayt'ay Pachantin Kupam.
Tsaphiki simi
Tsaphiki simi icha Tsachila simi (Tsáfiki) nisqaqa Ikwadurpi, Kitu llaqtamanta kuntinpi kaq Santo Domingo Tsachila llaqta ñiqpi kawsaq 2.300-chá Tsachila runakunap rimayninmi.
15 ñiqin anta situwa killapi
15 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (15.07., 15-VII, 15ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 196 kaq (196ñ - wakllanwatapi 197ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 169 p'unchaw kanayuq.
Franjo Tuđman
Franjo Tuđman sutiyuq runaqa (*  paqarisqa  Veliko Trgovišće llaqtapi -  wañusqa Zagreb llaqtapi) huk Hurwatsuyu mama llaqtapi awqaq pusaq, wiñay kawsay yachaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama:.
Warmi: Ankica Tuđman. Churinkuna: Miroslav Tuđman, Stjepan Tuđman wan Nevenka Tuđman.
Gerónimo Barbadillo
270px|right|thumb| Gerónimo Barbadillo Geronimo Barbadillo González sutiyuq runaqa, icha "Patrulla" Barbadillo (* paqarisqa Lima llaqtapi,  -   )  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aq qarqan.
Roubaix
right|thumb|128px|Roubaix wallqanqa Roubaix (ransis simipi) icha Robaais (nirlandis simipi) llaqtaqa Hauts-de-France riqyunpi, Ransiya mama llaqtapi, kan. Roubaix llaqtapiqa 95.866 runakunam kawsachkanku (2013 watapi).
Gerónimo Barbadillo
Taytanː Guillermo Barbadillo
Bactrocera enochra
Bactrocera enochra nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1972 por Drew.
Qaqatachi distritu
Qaqatachi distritu (kastilla simipi: Distrito de Cacatachi) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, San Martin pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Qaqatachi llaqtam.
Hatun sach'a allqu
Kurkunqa 70-manta 100-kama cm sunim, chupantaq 30 cm. 9 kilugramukama llasaqmi, 35 cm-kamataq sayaqmi.
Qullqincha kantun
Qullqincha kantun (kastilla simipi: Cantón Colquencha) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Aruma pruwinsyapi, Qullqincha munisipyupi. Uma llaqtanqa Qullqincha llaqtam.
Awapit simi
Awapit simi, Awa simi icha Kwaiker simi (Awane, Awa Pit) nisqaqa Uralan Awya Yalap pasiphiku chalanpi huk rimaymi, uralan kunti Kulumbyapi 20.000-chá rimaqniyuq, chincha Ikwadurpitaq 1.000-chá rimaqniyuq, Awa runakunam.
18 ñiqin anta situwa killapi
18 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (18.07., 18-VII, 18ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 199 kaq (199ñ - wakllanwatapi 200ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 166 p'unchaw kanayuq.
Makarios III
Michaíl Christodulu Muskos (grisya simipi: Μιχαήλ Χριστοδούλου Μούσκος sutiyuq runaqa "Makarios III" (*  paqarisqa Pafos llaqtapi -  wañusqa Nikusya llaqtapi ) huk Kipru mama llaqtapi Orthodoksa Inlisya Hatun yaya wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama:.
Antachayri
Antachayri (Antachaire ) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, Paryaqaqa wallapi, huk rit'i urqum, Hunin suyupi, Yawli pruwinsyapi, Suytukancha distritupi. Pikchunqa mama quchamanta +5.600 mitrum aswan hanaq.
Jiangxi pruwinsya
Jiangxi pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Jiangxi, chun simipi: 江西, phinyimpi: Jiāngxī, machu: Kiangsi, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Nanchang llaqtam.
Pulitika rakiy
11 prefectura-llaqtanmi kan.
Chapalachi simi
Chapalachi simi, Chachi simi icha Kayapa simi (Cha’palaachi) nisqaqa Ikwadurpi chincha chalanpi kawsaq 3.500-chá Chachi runakunap rimayninmi.
19 ñiqin anta situwa killapi
19 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (19.07., 19-VII, 19ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 200 kaq (200ñ - wakllanwatapi 201ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 165 p'unchaw kanayuq.
Bactrocera epicharis
Bactrocera epicharis nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1970 por Hardy.
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1954
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1954 Championnat du Monde de Football  (inlish simipi: 1954 FIFA World Cup, kastilla simipi: Copa Mundial de Fútbol de 1954) nisqaqa 1954 watapi Suwisa mama llaqtapi V ñiqin Piluta Hayt'ay Pachantin Kupam.
16 ñiqin anta situwa killapi
16 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (16.07., 16-VII, 16ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 197 kaq (197ñ - wakllanwatapi 198ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 168 p'unchaw kanayuq.
Barbaquwa rimaykuna
Barbaquwa rimaykuna nisqaqa huk Awya Yala rimaykunap ayllunmi, Uralan Awya Yalapi - Kulumbyapi Ikwadurpipas -, suqtantin simim, pichqa chunka waranqachá rimaqniyuq.
Barbaquwa rimaykuna
I. Chincha
II. Uralan
Armando Robles Godoy
thumb|right|260px| Armando Robles Godoy (1923-2010)
Armando Robles Godoy sutiyuq runaqa ( * paqarisqa New York llaqtapi - †  wañusqa Lima llaqtapi) huk  🇵🇪 mama llaqtayuq qillqaq wan kuyu walltay pusaq runam qarqan.
20 ñiqin anta situwa killapi
20 ñiqin anta situwa killapi p'unchawqa (20.07., 20-VII, 20ñ hulyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 201 kaq (201ñ - wakllanwatapi 202ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 164 p'unchaw kanayuq.
Bactrocera erubescentis
Bactrocera erubescentis nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1981 por Drew & Hancock.