cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ñengatu
Ñawpa pachataq tukuy Brasilpis rimarqanku, tupi simi icha "sapsi simi" (Língua geral) nisqas. Tupinamba runakunap rimayninmantas yurirqan.
Teresa Velásquez
María Teresa Velásquez Valverde sutiyuq warmiqa (* paqarisqa Lima llaqtapi  -  wañusqa Lima llaqtapi),  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq  takiqmi qarqan, icha La Emperatriz de la Canción Criolla.
Ramata kantun (P'utuqsi)
Ramata kantun (kastilla simipi: Cantón Ramadas) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Chinchay Chichas pruwinsyapi, Qutaqayta munisipyupi. Uma llaqtanqa Ramata llaqtam (331 llaqtayuq, 2001 watapi).
Teresa Velásquez
Taytan: ; Maman:.
Churinkuna: Ana, Rosario, Hugo wan Teresa.
Askanti kantun
Askanti kantun icha Sumaqqhichwa kantun (kastilla simipi: Cantón Valle Hermoso) nisqaqa Buliwya suyupi, huk kantunmi P'utuqsi suyupi, Chinchay Chichas pruwinsyapi, Qutaqayta munisipyupi. Uma llaqtanqa Askanti (icha Sumaqqhichwa (Valle Hermoso)) llaqtam.
Abdullah Abdullah
thumb|right|260px|Abdullah Abdullah, 2014 Abdullah Abdullah  (Pharsi simipi: عبدالله  عبدالله ) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kawul llaqtapi -  ) huk 🇦🇫 mama llaqtayuq hampikamayuq pulitiku qarqan.
Charly García
Carlos Albertoa García Moreno sutiyuq runaqa, icha Charly García (* paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - ), huk Arhintina mama llaqtayuq takiq, takichaq wan Yatana qallwa ruraq karqan.
Abdullah Abdullah
Taytan: ; Maman:. Warmi: Fakhria Abdullah (1993-) Churinkuna: 4
Charly García
Ñawpa Warmi: María Rosa Yorio
Churinkuna: Miguel Ángel García.
Saqraryu kantun
Saqraryu kantun (kastilla simipi: Cantón Sagrario) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Chinchay Chichas pruwinsyapi, Qutaqayta munisipyupi. Uma llaqtanqa Saqraryu llaqtam (861 llaqtayuq, 2001 watapi).
Ñawpa Rimanakuy
thumb|right|230px|[[Tora, hudyukunap willka qillqan, Sinaguga nisqa hudyu manqus wasipi]] Ñawpa Rimanakuy, Ñawpaq Rimanakuy, Ñawpa Kunaakuy icha Ñawpaq Tistamintu nisqaqa Dyuspa Simin Qillqa ñawpaq rakinmi, Jesus manaraq kawsaptin qillqasqa liwrunkunam, Hudyukunap iwriyu simipi qillqasqan.
Hudyu iñiypiqa chay willka qillqakunaqa Tanah [תנ״ך] nisqam. Liwrukunataqa kay hinatam rakinku: Tora [תורה] "yachay", Niwiyim [נביאים] "pruphitakuna", Khituwim [כתובים] "willka qillqakuna". Chay qillqakunaqa Hudyu iñiypi hinallataq kristiyanu iñiypi willkam.
Ñawpa Rimanakuypa liwrunkuna
Qhichwa simi t'ikrasqakunapi kastilla simi liwru sutikunatapas llamk'achiptinkum, kaypipas kastilla simipi sutinkunata qillqamunchik:
Luis Bambarén
Luis Armando Bambarén Gastelumendi, SJ sutiyuq runaqa (* paqarisqa Yunkay llaqtapi -  wañusqa Limaq llaqtapi), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.
Pachataka
Pachataka Kastilla simipi: Horca del Inca) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk mawk'a llaqtam, Chuqiyapu suyupi, Manqu Qhapaq pruwinsyapi, Kisanani urqupi. Qupaqhawana llaqta nisqamantaqa 600 m karum.
Luis Bambarén
1968 watamanta 1978 watakama Limaqpi Auxiliar Hatun yaya qarqan.
1983 watamanta 2003 watakama Chimputipi Hatun yaya qarqan.
Yachaywasi: Colegio de la Inmaculada (Lima).
Shipipu simi
Shipipu icha Shipipu simi (Shipibo-Konibo) nisqaqa Piruwpi Ukayali suyupi 26.000 Shipipu-Qunibu runakunap rimayninmi, Panu rimaykunaman kapuq. thumb|left|180px|Huk shipiwu [[rimakuna (Bena Jema llaqtap yachaywasin, Rupa Rupa distritu, Wanuku suyu)]]
Yuraq Urqu (Qispi kay suyu)
Yuraq Urqu (Cerro Blanco) nisqaqa Piruwpi, Qispi kay suyupi, Hatun Chimu pruwinsyapi, Sayapullu distritupi, huk urqum.
Chiripa
Chiripa nisqaqa Wuliwiya suyupi huk mawk'a llaqtam, Taraqu yaqa wat'api, Wiñaymarka quchapi, (Titiqaqa quchapi), Chuqiyapu suyupi, Inkawi pruwinsyapi, Taraqu munisipyupi (Taraqu - Lukurmata ñanpi ), Chiripa llaqta ñiqpi (15 km).
Mia Farrow
thumb|right|300px|Mia Farrow (1945 - ) María de Lourdes Villiers Farrow sutiyuq warmiqa, icha Mia Farrow (* paqarisqa Los Angeles llaqtapi - ) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq. kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: John Farrow ; Maman: Maureen O'Sullivan. Qusankuna: Frank Sinatra (1966-1968) / André Previn (1970-1979) / Woody Allen (1980-1992) Churinkuna: Matthew (1970), Sascha (1970), Fletcher (1974), Ronan Seamus (1987), Soon-Yi Previn (1970), Lark Song (1973-2008), Summer Song (1975), Moses Amadeus (1978), Dylan O'Sullivan (1984), Tam (1979-2000), Isaiah Justus (1991), Quincy (1991), Frankie-Minh (1991), Thaddeus Wilk (1988-2016).
Darío Castrillón
Darío del Niño Jesús Castrillón Hoyos sutiyuq runaqa (* paqarisqa Medellín llaqtapi -   wañusqa Roma llaqtapi), huk 🇨🇴 mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.
1992 watamanta 1996 watakama Bucaramangapi Uma Hatun yaya qarqan.
1976 watamanta 1992 watakama Pereirapi Hatun yaya qarqan.
CELAM Umalliq.
Yachaywasi:
Jules Verne
rikchacha Jules Gabriel Vern e [žyl vern] sutiyuq runaqa icha Jules Verne (* 8 ñiqin hatun puquy killapi 1828 Nantes llaqtapi paqarisqa - † 24 ñiqin pawqar waray killapi 1905 Amiens llaqtapi wañusqa), 🇫🇷 mama llaqtamanta qillqaqmi karqan.
Qiwuña urqu
Qiwuña urqu (Cerro Quinual) nisqaqa Piruwpi, Qispi kay suyupi, Hatun Chimu pruwinsyapi, Sayapullu distritupi, huk urqum.
Florentino Ameghino
Alma mater: Universidad Nacional de La Plata.
William Harrison
William Henry Harrison sutiyuq runaqa (*9 ñiqin hatun puquy killapi 1773 watapi Charles City County llaqtapi – † 14 ñiqin ayriway killapi 1841 watapi Washington DC) Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaq pusaq, apulliq wan ñawpa umalliqninsi karqan (pawqar waray killapi 1841 watamanta - aymuray killapi 1841 watakama).
Tayta: Benjamin Harrison; Mama: Elizabeth Basset.
Lukurmata
Lukurmata nisqaqa huk mawk'a llaqtam, Taraqu yaqa wat'api, Wiñaymarka quchapi, (Titiqaqa quchapi), Buliwyapi, Chuqiyapu suyupi, Inkawi pruwinsyapi, Tiwanaku munisipyupi.
Yarupaja
Yarupaja icha Trapecio (Nevado Yarupajá / Trapecio) nisqaqa Piruw llaqtapi, Waywash wallapi, huk rit'i urqum, Lima suyupi, Qaqatampu pruwinsyapi, Qaqatampu distritupi, Wanuku suyupipas, Lawriqucha pruwinsyapi, Hisus distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.465 mitrum aswan hanaq.
Sampaya
Sampaya Kastilla simipi: Zampaya) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk ñawpa ñanmi, Titiqaqa qucha patapi, Yampupata yaqa wat'api, Chuqiyapu suyupi, Manqu Qhapaq pruwinsyapi, Sampaya kantunpi.Qupaqhawana llaqta nisqamantaqa 12 km karum.
Kandahar
300px|right|thumb| Kandahar Kandahar (pharsi simi: کندهار‎ kastilla simipi: Kandahar)  llaqtaqa 🇦🇫 mama llaqtayuq llaqtapa Kandahar pruwinsyanin.
614 118 runakuna - 273,37 km².
Charles Bronson
Charles Dennis Buchinsky sutiyuq runaqa ( - ) huk aranway pukllaqmi, Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq.
Quntumasa mayu
Quntumasa mayu nisqaqa (kastilla simipi: Río Contumazá) huk piruwanu mayum, Kashamarka suyupi, Quntumasa pruwinsyapi.
Eloísa Angulo
Eloísa Angulo sutiyuq warmiqa (* paqarisqa Lima llaqtapi  -  wañusqa Lima llaqtapi),  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq  takiqmi qarqan, icha La Soberana de la Canción Criolla.
Churinkuna:.
Delia Vallejos
Taytan: Angello Parolari; Maman: Obdulia Vallejos. Qusan ː Orlando Salinas Churinkuna: Delia Angella.
Karmin urqu
Karmin urqu (El Cármen) nisqaqa Piruwpi, Qispi kay suyupi, Hatun Chimu pruwinsyapi, Sayapullu distritupi, huk urqum.
Inuwit runa
thumb|right|Inuk hatucha willkanwan, [[Kanadapi, 1995 watapi.]] Inuyt nisqa runakunaqa (inuyt simipi inuk = "runa", inuit = "runakuna") Tiksimuyup ñawch'i chinchanpi, rit'i pacha kaq suyukunapi - Kalalit Nunatpi, chincha Kanadapi, Alaskapi, anti Siwiryapi (Rusiyapi) kawsaq runa llaqtam, inuktitut nisqata rimaq.
Michael Caine
thumb|right|180px|Michael Caine 2012 Maurice Joseph Micklewhite icha   Michael Caine sutiyuq runaqa (  paqarisqa Rotherhithe llaqtapi - ) huk 🇬🇧 Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtap aranway pukllaqmi qarqan.
Inuhu
Inuhu (Foeniculum vulgare) nisqaqa huk quram. Rurunkunataqa hampinapaqmi llamk'achinchik, lliw qurantintam q'apachanapaq, yuyu hinatapas llamk'achinchik.
Kawul
4 273 156 runakuna - 275 km².
Michael Caine
Oskar Suñay (1986 wan 1999). Taytan: Maurice Joseph Micklewhite (1899–1957); Maman: Ellen Frances Marie Burchell (1900 – 1989). Warmikuna: Patricia Haines (1955 - 1962) / Shakira Baksh (1973) Churinkuna: Dominique Micklewhite (*1956) wan Natasha Micklewhite (*1973).
Tumusla kantun
Tumusla kantun (kastilla simipi: Cantón Tumusla) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Chinchay Chichas pruwinsyapi, Qutaqayta munisipyupi. Uma llaqtanqa Tumusla llaqtam (111 llaqtayuq, 2001 watapi).
Uyakachi kitilli
Uyakachi kitilli (kastilla simipi: Parroquia Oyacachi) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Chaku kitipi, Napu markapi. Uma llaqtanqa Uyakachi llaqtam.
Chanta mayu
Chanta mayu nisqaqa (kastilla simipi: Río Chanta) huk piruwanu mayum, Kashamarka suyupi, Quntumasa pruwinsyapi.
Uyakachi kitilli
Runakuna
Uyakachi kitillipiqa Kayampi runakunam, huk kichwa simitam rimaq Kichwa runa llaqtam, tiyanku.
Martin Van Buren
Martin Van Buren sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kinderhook llaqtapi - †  wañusqa Kinderhook llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku runas karqan, umalliqnin (1837 watamanta 1841 watakama), ñawpaq Dimokratiku Partidupi kaq umalliqsi.
1829 watamanta ñawpaq kuti New York suyu Kamachiq runa.
T'urupallqa kantun
T'urupallqa kantun (kastilla simipi: Cantón Toropalca) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Chinchay Chichas pruwinsyapi, Qutaqayta munisipyupi. Uma llaqtanqa T'urupallqa llaqtam (327 llaqtayuq, 2001 watapi).
Dhooswan Sayami
Dhooswan Sayami sutiyuq runaqa (* Niwari simi:pi: धुंस्वां सायमी) (* Nipal mama llaqtamanta diplumatiku wan qillqaqpas karqan.
Morenada
Morenada (kastilla simipi: Morenada) nisqaqa huk tusuymi, Uralan Awya Yalapi, Buliwyapi.
Kiripusku
Kiripusku (Quiripusco) nisqaqa Piruwpi, Qispi kay suyupi, Hatun Chimu pruwinsyapi, Sayapullu distritupi, huk urqum.
Chawcha kitilli
Chawcha kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Chaucha) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asway markapi, Tumipampa kitipi.
Negrería
Negrería (kastilla simipi: Negrería) nisqaqa Piruwpi huk tusuymi.
Hiwaru rimaykuna
Hiwaru rimaykuna nisqaqa huk rimaykunap ayllunmi, Uralan Abya Yalapi (Ikwadurpi Piruwpipas).
Chiliti mayu
Chiliti mayu / Magdalena mayu nisqaqa (kastilla simipi: Río Chilete / Río Magdalena) huk piruwanu mayum, Kashamarka suyupi, Quntumasa pruwinsyapi.
John Tyler
John Tyler sutiyuq runaqa (*9 ñiqin pawqar waray killapi 1790 watapi Charles City County llaqtapi – † 18 ñiqin qhulla puquy killapi 1862 watapi Richmond) Hukllachasqa Amirika Suyukunap taripay amachaq, apulliq wan ñawpa umalliqninsi karqan (1841 watamanta - aymuray killapi 1845 watakama).
Tayta: John Tyler Sr; Mama: Mary Marot.
Warmi: Letitia Christian (1813-†1842), 8 churinkuna (Mary, Robert, John, Jr., Letitia, Elizabeth, Anne Contesse, Alice wan Tazewell) Julia Gardiner (1844-†1862), 7 churinkuna (David, John Alexander, Julia, Lachlan, Lyon, Robert Fitzwalter wan Pearl).
Antonio Canova
Taytan: Pietro Canova; Maman: Maria Angela Zardo Fantolini.
Chayawita simi
Chayawita simi (Tshaawi) nisqaqa Piruwpa Luritu, San Martin suyunkunapi kawsaq 11.000 Chayawita runakunap rimayninmi.
Julio Terrazas
Julio Terrazas Sandoval, CSsR sutiyuq runaqa (* paqarisqa Vallegrande llaqtapi -   wañusqa Santa Krus llaqtapi), huk 🇧🇴 mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.
1982 watamanta 1991 watakama Uru Urupi Hatun yaya qarqan.
Yachaywasi:
Aleš Hrdlička
thumb|right|260px| Aleš Hrdlička (1869-1943) Alois Ferdinand Hrdlička sutiyuq runaqa, icha Aleš Hrdlička (*  paqarisqa Humpolec llaqtapi -  paqarisqa Washington DC llaqtapi ), huk 🇨🇿 mama llaqtayuq suwuluhiyami, runa yachaq.
Alma mater: Eclectic Medical College New York.
Kukama simi
Kukama simi (Kokama) nisqaqa 2.000-chá Kukama runakunap rimayninmi, Piruw, Brasil, Kulumbya mama llaqtakunapi.
José Luis Armenteros
José Luís Armenteros Sánchez , sutiyuq runaqa (* paqarisqa Madrid llaqtapi -    wañusqa Madrid llaqtapi), huk 🇪🇸 mama llaqtayuq takichaqsi karqan.
Tayta: José Luís Armenteros Warmi: ; Churinkuna:
Amanda Portales
thumb|right|250px| Amanda Portales Amanda Portales Sotelo sutiyuq warmiqa (* paqarisqa Lima llaqtapi  -  ),  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq  takiqmi qarqan, icha La Novia del Perú.
Taytan: Lucio Portales ; Maman: Irene Sotelo icha Irene del Centro. Qusan ː Churinkuna: Amanda, Silvia wan Irayda.
Toribio Ticona Porco
Toribio Ticona Porco sutiyuq runaqa (* paqarisqa Atucha llaqtapi -   ), huk 🇧🇴 mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.
1992 watamanta 2012 watakama Kuru Kuru llaqtapi Hatun yaya qarqan.
1986 watamanta 1992 watakama Putusipi auxiliar Hatun yaya qarqan.
Yachaywasi:
Aachen
thumb|right|250px|Aachen llaqta, Aachen munisipyu Aachen (Kastilla simipi: Aquisgrán, alimanya simipi: Aachen; phransya ripuario simipi: Oche; phransya simipi, Aix-la-Chapelle, latin simipi: Aquisgranum) )llaqtaqa Alimanya mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Aachen llaqtapiqa 257 935 runakunam kawsachkanku (2006 watapi).
Pulitika Rakiy
7 distritu:
Karnawalitu
thumb|right|250px|Karnawalitu, [[Humawaka llaqta, Arhintina]] Karnawalitu (kastilla simipi: Carnavalito) nisqaqa Uralan Awya Yalapi huk tusuymi, Arhintinapi (Jujuy wamanipi, Salta wamanipipas), Buliwyapi, Piruwpipas.
Damià Campeny
thumb|right|260px|Damià Campeny (1771-1855) Damià Campeny i Estrany sutiyuq runaqa, (* paqarisqa  (Mataró llaqtapi - †  wañusqa Sant Gervasi de Cassoles llaqtapi), huk 🇪🇸 mama llaqtayuq ch'iquqmi.
Taytan: Andreu Campeny i Muntarell; Maman: Casilda Campeny i Estrany.
Arawak simi
Arawak simi nisqaqa 2.200 Arawak runakunap rimayninmi, Surinam, Wayana mama llaqtakunapi rimasqa, Arawak rimaykunaman kapuq.
Ñawpa pacha arawak simitaqa Chawpi Awya Yalap wat'ankunapipas rimarqanku. Kariña simiwan chaqrusqa Arawak simimanta Garifuna simim yurirqan.
Basilio
Basilio Antonio Fergus Alexander sutiyuq runaqa (* paqarisqa Panama llaqtapi  -  wañusqa Miami llaqtapi),  huk 🇵🇦 mama llaqtayuq  takiqmi qarqan, icha Basilio.
Taytan: ; Maman:. Warmi: Patricia Sterling.
Churinkuna:.
Yanomami simi
Yanomami simi (Gŭycan) nisqaqa Winisuyla, Brasil mama llaqtakunapi kawsaq 20.000-chá Yanomami runakunap rimayninmi.
Pran
thumb|right|250px|Pran (2010) Pran Krishan Sikand sutiyuq runaqa ( paqarisqa Musuq Dilhi llaqtapi -   wañusqa Mumbai llaqtapi) huk 🇮🇳 mama llaqtayuq aranway pukllaqmi,
Taytanː Kewal Krishan Sikand, Mamanː. Warmiː Shukla Ahluwalia. Churinkunaː Arvind, Sunil wan Pinky.
Kaypipas qhaway
Indyapa aranway pukllaqnin
Hawa t'inkikuna
https://www.imdb.com/name/nm0695199/ IMDb]
Linus Pauling
thumb|right|200px| Linus Pauling Linus Carl Pauling (* paqarisqa Portland (Oregon) llaqtapi, Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtapi  - †  wañusqa Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtapi ; huk kawsay yachaymanta Chaqllisinchi yachaq mantapas yachaqsi karqan.
20px|Nobel Suñay 1954 Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi.
20px|Nobel Suñay 1962 Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Qasikaypi.
Tayta: Herman Henry William Pauling (1876-1910); Mama: Lucy Isabelle Darling (1881-1926).
Warmi: Ava Helen Miller Wawakuna: 4
Yachaywasi:.
Gustavo Mohme
'Gustavo Mohme Llona sutiyuq runaqa (* paqarisqa Chulukanas llaqtapi - †  Lima llaqtapi), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq allwiya kamayuq, willay kamayuq, qillqaq wan pulitiku runam, kastilla simipi qillqaqmi.
Terena simi
Terena simi (Terêna) nisqaqa Brasilpa Mato Grosso do Sul suyunpi kawsaq 15.000 Terena runakunap rimayninmi.
Linus Pauling
left|thumb|Pauling - Agrícola Oregon Yachay suntur (1922).
Gustavo Mohme
Tayta: ;  Maman:.
Antonio Solá
thumb|right|260px| Antonio Solá (1780-1861) Antonio Solá i Llansas (katalan simi: Antoni Solà i Llansas) sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Barcelona llaqtapi - †  wañusqa Roma llaqtapi), huk 🇪🇸 mama llaqtayuq ch'iquqmi.
Chukuwitu yaqa wat'a
Chukuwitu yaqa wat'a icha Chukuytu yaqa wat'a nisqaqa (kastilla simipi: Península de Chucuito) Titiqaqa quchapi huk yaqa wat'am, Punu suyupi, Punu pruwinsyapi, Titiqaqa mama llaqta risirwapi.
1 ñiqin aymuray killapi
1 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (01.05., 1-V, 1ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 121 kaq (121ñ - wakllanwatapi 122ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 244 p'unchaw kanayuq.
Antonio Solá
Taytan: Antonio Solá; Maman: Francesca Llansas.
Kaypipas qhaway
Katiguriya
Marinera
Marinera (kastilla simipi: Marinera) nisqaqa Uralan Awya Yalapi, Piruwpi, huk tusuymi.
Anhui pruwinsya
Anhui pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Anhui, chun simipi: 安徽, phinyimpi: Ānhuī, a: Anhwei, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Hefei llaqtam.
Pulitika rakiy
17 prefectura-llaqtanmi kan.
Gustavo Mohme
Warmi: Ramona Seminario Churinkuna: Stella, Gustavo, María Eugenia, Gerardo, Helena wan Carlos.
Shawanti simi
Shawanti icha Xavante simi (aʼuwẽ) nisqaqa Brasilpi kawsaq 10.000 Shawanti runakunap rimayninmi.
Gustavo Mohme
Yachaywasi: Colegio San Andres Yachay suntur:  Allwiya Mama llaqtap Yachay Suntur.
Ruhollah Khomeini
Sayyid Ruhollah Musavi Khomeini (Pharsi simipi: روح الله موسوی خمینی, ) sutiyuq runaqa, ( paqarisqa Jomein llaqtapi -  wañusqa Tehran llaqtapi). Muslim pusaqmi karqan.
1979 watamanta 1989 watakamam Iranpa Umalliqnin karqan.
Irkis kitilli
Irkis kitilli icha Victoria del Portete kitilli (kastilla simipi: Parroquia Victoria del Portete / Irquis) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, huk kitillim Asway markapi, Tumipampa kitipi.
Pirwaqucha
Pirwaqucha nisqaqa (kastilla simipi: Lago Pihuacocha) Piruwpi huk qucham, Hunin suyupi, Shawsha pruwinsyapi, Apata distritupi.
Anne Coesens
thumb|right|250px| Anne Coesens (1968-) Anne Coesens sutiyuq warmiqa, (* paqarisqa Brussel llaqtapi -), huk 🇧🇪 mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.
Antonio Arenas
Manuel Antonio Arenas Merino sutiyuq runaqa (* paqarisqa Lima llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi) huk piruwanu taripay amachaqmi, kawpaqpas karqan.
Charlottep Llikan
Charlottep Llikan (inlish simipi: Charlotte's Web, kastilla simipi: La telaraña de Charlotte) nisqaqa Kawsay rikch'a Elwyn Brooks Whitepa qillqasqan.
Lukina qucha
Lukina qucha nisqaqa (Lago Luquina) Piruwpi huk qucham, Hunin suyupi, Shawsha pruwinsyapi, Apata distritupi, Kunsipsyun pruwinsyapipas, Qumas distritupi..
Paqcha qucha
Paqcha qucha nisqaqa (kastilla simipi: Lago Paccha) Piruwpi huk qucham, Hunin suyupi, Shawsha pruwinsyapi, Apata distritupi.
Caporales
Caporales (kastilla simipi: Caporales) nisqaqa Uralan Awya Yalapi, Buliwyapi, huk tusuymi.
Llamerada
Llamerada (kastilla simipi: Llamerada) nisqaqa Uralan Awya Yalapi, Buliwyapi, huk tusuymi.
Mullituru kitilli
Mullituru kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Molleturo) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asway markapi. Tumipampa kitipi.
Runakuna
Mullituru kitillipiqa Kañari Kichwa runakunam tiyanku.
Yuraqmayu kantun
Yuraqmayu kantun (kastilla simipi: Cantón Río Blanco) nisqaqa Buliwya suyupi, huk kantunmi P'utuqsi suyupi, Chinchay Chichas pruwinsyapi, Qutaqayta munisipyupi. Uma llaqtanqa Yuraqmayu (Río Blanco) llaqtam.
Qurimarka mayu
Qurimarka mayu nisqaqa (kastilla simipi: Río Curimarca) Piruwpi huk mayum, Hunin suyupi, Shawsha pruwinsyapi, Mulinus distritupi.
Kayapo simi
Kayapo simi (mẽbêngôkre) nisqaqa Brasilpi kawsaq 7.000 Kayapo runakunap rimayninmi.
Saya (tusuy)
Saya (kastilla simipi: Saya) nisqaqa Uralan Awya Yalapi huk tusuymi, Piruw-Buliwyapi.
Tobas
thumb|right|250px|[[Layqa, Tobas]] Tobas (kastilla simipi: Tobas) nisqaqa Uralan Awya Yalapi huk tusuymi, Buliwyapi.
Kaingang simi
Kaingang simi (kanhgág) nisqaqa uralan Brasilpi kawsaq 20.000-chá Kaingang runakunap rimayninmi.
Annie Cordy
thumb|right|250px| Annie Cordy (1928-2020) Léonie Cooreman sutiyuq warmiqa, icha  Annie Cordy (* paqarisqa Laeken llaqtapi -  wañusqa Vallauris llaqtapi), huk 🇧🇪 mama llaqtayuq aranway pukllaq wan takiqmi qarqan.
Taytan: Jan Cornelius Cooreman, Maman: María de Leew. Qusankuna:. Churi:.
Chakarira
thumb|right|200px|[[Chakarira, Santa Krus, Buliwya]] thumb|right|200px|Chakarira, [[Pulunyapi]] Chakarira (kastilla simipi: Chakarera) nisqaqa Uralan Awya Yalapi huk tusuymi, Uralan Buliwyapi, Arhintinapipas.
Ara kantun
Ara kantun (kastilla simipi: Cantón Ara) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Chinchay Chichas pruwinsyapi, Witichi munisipyupi. Uma llaqtanqa Ara llaqtam.
Shawanti
thumb|right|250px|Huk riqsisqa Shawanti runakuna. Shawanti icha Xavante (Shavante, Chavante, Akuen, A'uwe, Akwe, Awen, Akwen) nisqa runakunaqa Brasilpa Mato Grosso suyunpi kawsaq indihina runa llaqtam, 10.000-chá runam, shawanti simi rimaq.
Sergio Obeso
rikchacha Sergio Obeso Rivera sutiyuq runaqa (* paqarisqa Xalapa-Enríquez llaqtapi - ) huk 🇲🇽 kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.
Feliciano de Vega
Feliciano de Vega y Padilla sutiyuq runaqa (* paqarisqa Lima llaqtapi - †  wañusqa Acapulco llaqtapi) huk piruwanu kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.
Sergio Obeso
1979 watamanta 2007 Xalapapi Uma Hatun yaya.
Feliciano de Vega
1638 watamanta 1649 Mishiku llaqtapi Uma Hatun yaya.
Sergio Obeso
Taytan: Emilio Obeso; Maman: Estela Rivera,.
Feliciano de Vega
Taytan: Francisco de Vega; Maman: Feliciana Padilla y Celis.
Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin Riktur (1610-1611, 1616-1617, 1621-1623).
Benedicta Boccoli
Benedicta Boccoli sutiyuq warmiqa (* paqarisqa Milano Italya llaqtapi -), Italyapi) huk italyanu aranway pukllaqmi.
Philip Roth
Philip Milton Roth  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Newark  llaqtapi -  wañusqa Manhattan  llaqtapi), huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq Willay kamayuq wan qillqaqmi qarqan.
2 ñiqin aymuray killapi
2 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (02.05., 2-V, 2ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 122 kaq (122ñ - wakllanwatapi 123ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 243 p'unchaw kanayuq.
Philip Roth
Zuckerman
(The above four books are collected as Zuckerman Bound)
3 ñiqin aymuray killapi
3 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (03.05., 3-V, 3ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 123 kaq (123ñ - wakllanwatapi 124ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 242 p'unchaw kanayuq.
Takirari
thumb|right|250px Takirari (kastilla simipi: Taquirari) nisqaqa Uralan Awya Yalapi huk tusuymi, Arhintinapi, Buliwyapipas, Takirarita aswanta Santa Krus suyupi, Beni suyupi, Pando suyupi tusunku.
Huang Xianfan
Huang Xianfan sutiyuq runaqa (Chinu simipi:黄現璠/黄现璠; * paqarisqa Fusui llaqtapi, Chunwa - † 18 qhulla puquy killa 1982 wañusqa Guilin llaqtapi, Chunwa) huk chinu wiñay kawsay (icha isturiya) yachachiqpas qarqan.
Kayapo
Kayapo (mebêngôkre) nisqa runakunaqa Brasilpa Mato Grosso suyunpi, Shingu mayup patanpi kawsaq indihina runa llaqtam, 7.000-chá runam, kayapo simi rimaq.
Diablada
thumb|right|250px|[[Diablada, Uru Uru pukllay, Buliwya]]Diablada nisqaqa (kastilla simipi: Diablada) huk tusuymi, Urin Awya Yalapi, Buliwyapi, Chinchay Chilipi, Urin Piruwpipas. Icha runa simipi sutin : Supasqa.
Tusuqkunaqa saynatankunawan p'achallinakunawanpas supaytam pukllanku. Diabladaqa allinpa saqrawan maqanakuyninmantas willan.
Chiquintad kitilli
Chiquintad kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Chiquintad) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asway markapi. Tumipampa kitipi.
Tom Wolfe
Thomas Kennerly Wolfe Jr. sutiyuq runaqa, icha Tom Wolfe   (*  paqarisqa Richmond  llaqtapi -  wañusqa New York  llaqtapi), huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq willay kamayuq wan qillqaqmi qarqan.
Embera simi
Embera simi (Emberá) nisqaqa chincha kunti Kulumbyapi, anti Panamapipas kawsaq 60.000-chá Embera runakunap rimayninmi.
Hamid Karzay
Abd El Hamid Karzay  (Pharsi simipi: حامد کرزى ) sutiyuq runaqa (* paqarisqa Kandahar llaqtapi -  ) huk 🇦🇫 mama llaqtayuq pulitiku qarqan.
Tom Wolfe
Taytan: Thomas Kennerly Wolfe Sr. Ni NK; Maman: Helen Perkins Hughes Wolfe.
Alma mater: Yale yachay sunturnin.
Burhanuddin Rabbani
Burhanuddin Rabbani  (Pharsi simipi: حامد الدين رباني) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Badakhshan llaqtapi -   wañusqa Kawul llaqtapi ) huk 🇦🇫 mama llaqtayuq Dyusmanta yachachiq wan pulitiku qarqan.
Taytan: Muhammed Yousuf ; Maman:.
Warmi: Churinkuna: (1) Jaikal Rabbani.
Phong Nha-Ke Bang mamallaqta parki
Phong Nha-Ke Bang mamallaqta parki nisqaqa Witnam mama llaqtap Quang Binh suyupi huk mamallaqta parkim.
Fujian pruwinsya
Fujian pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Fujian, chun simipi: 福建, phinyimpi: Fújià, a: Fukien, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Fuzhou llaqtam.
Pulitika rakiy
9 iskayniyuq prefectura-llaqtanmi kan.
Tumipampa mayu
thumb|right|200px|[[Tumipampa mayu, Tumipampa llaqtapi]] Tumipampa mayu (kastilla simipi: Río Tomebamba) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk mayum, Asway markapi, Tumipampa kitipi, Tumipampa llaqtapi.
Kullawa
Kullawa (kastilla simipi: Kullawada / Kullahuada) nisqaqa Uralan Awya Yalapi, Buliwyapi, Piruwpipas, Punu suyupi aswanta, huk tusuymi.
4 ñiqin aymuray killapi
4 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (04.05., 4-V, 4ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 124 kaq (124ñ - wakllanwatapi 125ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 241 p'unchaw kanayuq.
Willka mayu (Wankawillka)
Willka mayu nisqaqa (kastilla simipi: Río Vilca) Piruw mama llaqtapi mayum, Wankawillka suyupi, Wankawillka pruwinsyapi.
Qalcha kantun
Qalcha kantun (kastilla simipi: Cantón Calcha) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Chinchay Chichas pruwinsyapi, Witichi munisipyupi. Uma llaqtanqa Qalcha llaqtam.
Waskaqucha (Wankawillka)
Waskaqucha nisqaqa (kastilla simipi: Huascacocha) Piruw mama llaqtapi huk qucham, Wankawillka suyupi, Wankawillka pruwinsyapi, Willka distritupi.
Bactrocera costalis
Bactrocera costalis nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
5 ñiqin aymuray killapi
5 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (05.05., 5-V, 5ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 125 kaq (125ñ - wakllanwatapi 126ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 240 p'unchaw kanayuq.
Bactrocera costalis
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1933 por Shiraki.
Macheteros
thumb|right|250px|[[Macheteros, Moxos runakuna, Beni suyupi]] Macheteros (kastilla simipi: Macheteros) nisqaqa Uralan Awya Yalapi, Buliwyapi, Beni suyupi, huk tusuymi.
Bactrocera cucumis
Bactrocera cucumis nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1907 por French.
Nicolas Appert
Nicolas Appert (* paqarisqa Châlons-en-Champagne llaqtapi -  wañusqa Massy llaqtapi) Ransiyapas inventor.
Hayñiq kay
Hayñiq kay icha Llamsa kay nisqaqa uyaywap icha suynaypa sapaqnin maywiy kutinchiqninpa runap uyariynipi musyachisqa sapaqnin kayninmi.
Witichi kantun
Witichi kantun (kastilla simipi: Cantón Vitichi ) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Chinchay Chichas pruwinsyapi, Witichi munisipyupi. Uma llaqtanqa Witichi llaqtam.
Nicolas Appert
Tayta: Claude Appert, Mama: Marie Huet
Warmi: Elisabeth Benoist
Octavio Cordero Palacios kitilli
Octavio Cordero Palacios kitilli icha Santa Rusa kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Octavio Cordero Palacios / Parroquia Santa Rosa) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asway markapi. Tumipampa kitipi.
Oldřich Nejedlý
Oldřich Nejedlý  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Žebrák llaqtapi -  wañusqa Rakovník llaqtapi ) huk 🇨🇿 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan. edlý (, 26 de diciembre de 1909-, 11 de junio de 1990) fue un futbolista checo Yaya: ; Mama:.
Octavio Cordero Palacios kitilli
Runakuna
Octavio Cordero Palacios kitillipiqa Kañari Kichwa runakunam tiyanku.
Oldřich Nejedlý
Churinkuna:
Greta Garbo
right|thumb|Greta Garbo. Greta Lovisa Gustafsson icha Greta Garbo sutiyuq warmiqa ( paqarisqa Stockholm llaqtapi - wañusqa New York llaqtapi) huk 🇸🇪 mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan. Oskar Suñaytas chaskirqan.
Alicia Delgado
Alicia Luisa Delgado Hilario sutiyuqqa icha Princesa del Folclore Peruano, (* paqarisqa Uyun llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi ), huk Piruw mama llaqtayuq takiq warmim karqan.
Tayta: Zenobio Delgado; Mama: Santa Hilario.
Runa: Ruben Retuerto
Wawakuna: 1
Luis Castañeda
thumb|right|250px|Luis Castañeda Oscar Luis Castañeda Lossio sutiyuq runaqa (* paqarisqa Chiklayu llaqtapi - 12 ini 2022), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikupasmi.
2003 watamanta 2010 watakamapim wan 2015 watamanta 2018 watakamapim Limap kurakan akllasqa tukurqan.
Taytan: Carlos Castañeda Iparraguirre, Maman: Ida Lossio. Warmi: Rosario Pardo. Churinkuna: Luis Castañeda wan Darío Castañeda.
Alma mater: Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Suntur / San Martín de Porres Yachay Suntur.
Oleg Salenko
Oleg Anatólievich Salenko (rusu simipi: Оле́г Анато́льевич Сале́нко) sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Sankt Peterburg llaqtapi -  ) huk 🇷🇺  🇺🇦 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Taytan: ; Maman:
7 ñiqin aymuray killapi
7 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (07.05., 7-V, 7ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 127 kaq (127ñ - wakllanwatapi 128ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 238 p'unchaw kanayuq.
Sininkay kitilli
Sininkay kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Sinincay) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asway markapi. Tumipampa kitipi.
Fernando Belaúnde Terry
thumb|280px|Fernando Belaúnde sipulkru Wirnanyu Wilawunti Tirri, kastilla simipi Fernando Belaúnde Terry sutiyuq runaqa (* paqarisqa Lima llaqtapi - †  wañusqa Lima llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq Wasi kamayuqmi, kawpaq runapas karqan. Iskay kuti Piruwpa Umalliqninmi karqan, Acción Popular partidup kamariqnin kaspa.
Michèle Morgan
Tayta: r; Mama: Qusankuna: Gérard Our (1960-2006) / Henri Vidal (1950-1959) / William Marshall (1942-1948 Churinkuna: Mike Marshall (1944-2005).
6 ñiqin aymuray killapi
6 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (06.05., 6-V, 6ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 126 kaq (126ñ - wakllanwatapi 127ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 239 p'unchaw kanayuq.
Fernando Belaúnde Terry
Mama llaqta atiykanchapi 24.05.64 wañuyarqan 300 rikaakuqkuna, wayrurukuna hitayaran waqachikuq pastaqtaqa, illapalkuta, Wiktur Waskis maqayta munaran panpachaq Pasusta. Kay manam alli nirqan Luwatunpa uchkusnintan. Punkukuna wichqayarqan, mana yarqur hanapanakur, harunakur wanuyarqan. Wakcha runa kaptin upatukur manam hucha kanchu nir ushakarqan.
Beni pampa
thumbnail|250px|[[Mamuriy mayu, Beni pampa]] thumbnail|140px|[[Mamuriy mayu, Beni pampapi]] Beni pampa icha Moxos pampa (kastilla simipi: Llanura beniana icha Llanos de Mojos / Llanos de Moxos) nisqaqa Buliwyapi, Beni suyupi, huk pampam. Pilón Lajas kawsay pacha risirwaqa, Beni kawsay pacha risirwaqa Beni pampa uhupim.
Uywakuna
Beni pampapiqa kay yaku pisqukunam kawsanku:
Husiy
Husiy, Husi, Jusiy icha Jusi nisqaqa huk qhari sutim. Iwriyu simimantam hamun: יוסף (Yôsef), "yapan", להוסיף (lehosif) "yapay". Grigu simipi Ιωσήφ (Iosíf), kastillanu simipi José, Sauñep qillqayninpi: Josey.
Chay sutiyuqri kay runakunam:
Kaypipas qhaway: San Husiy
Huwan
Huwan, Juwan, Hwan icha Jwan nisqaqa huk qhari sutim. Iwriyu simimantam hamun: יוחנן (Yôḥānnān), "Dyusman sullull". Grigu simipi Ιωάννης (Ioannis), kastillanu simipi Juan.
Chay sutiyuqri kay runakunam:
Kaypipas qhaway: San Huwan
Bechara El Khoury
Bechara El Khoury (arabya simipi: بشارة الخوري) sutiyuq runaka (* paqarisqa Reshmaya llaqtapi -  wañusqa Beirut llaqtapi), huk 🇱🇧 mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
manta kama wan kama ñawpaq kuti Libanupa Uma kamayuqnin karqan.
Purullku
right|thumb|180px|[[Kaphiy suyk'u.]] right|thumb|180px|[[Lusa suyk'u.]] Suyk'u nisqaqa k'aprapas hukmantapas upyana wisinam. Suyk'umantaqa upyanchikmi.
Yawisla kantun
Yawisla kantun (kastilla simipi: Cantón Yawisla) nisqaqa Buliwya suyupi, huk kantunmi P'utuqsi suyupi, Chinchay Chichas pruwinsyapi, Witichi munisipyupi. Uma llaqtanqa Yawisla llaqtam (224 llaqtayuq, 2001 watapi).
Bactrocera curreyi
Bactrocera curreyi nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1989 por Drew.
P'uku
thumb|160px|right|P'ukukuna. thumb|160px|right|P'ukupi [[chupi.]] P'uku icha Chuwa nisqaqa mikhuna k'apram. P'ukumantaqa mikhunchikmi.
Bactrocera cucurbitae
Bactrocera cucurbitae nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1899 por Coquillett.
Salvatore Schillaci
Salvatore Schillaci  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Palermo llaqtapi -  ) huk 🇮🇹 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Taytan: ; Maman:.
Churinkuna:
9 ñiqin aymuray killapi
9 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (09.05., 9-V, 9ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 129 kaq (129ñ - wakllanwatapi 130ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 236 p'unchaw kanayuq.
Bactrocera curta
Bactrocera curta nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1972 por Drew.
Francisco Morales Bermúdez
Francisco Morales Bermúdez Cerruti sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Lima llaqtapi  -   ) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq awqaq pusaqmi, kawpaqpas qarqan.
29 ñiqin chakra yapuy killapi 1975 p'unchawpis Juan Velasco Alvarado sutiyuq Piruwpa umalliqnin kaq hiniralta wamink'a maqaypi kamachinamanta qarqurqan, kikinta umalliqman tukuchikuspa.
1980 watapi umallina akllanakuykunapi Fernando Belaúnde atiptinsi, 28 ñiqin anta situwa killapi payman kamachinanta qurqan.
Mariya
Mariya icha Marya  nisqaqa huk warmi sutim. Iwriyu simimantam hamun: מִרְיָם (Miryam, Maryam), mana riqsisqa qallariy sut'iyuq. Grigu simipi Μαρία (María), kastillanu simipi María.
Chay sutiyuqri kay warmikunam:
Kaypipas qhaway: Santa Mariya
10 ñiqin aymuray killapi
10 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (10.05., 10-V, 10ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 130 kaq (130ñ - wakllanwatapi 131ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 235 p'unchaw kanayuq.
Bactrocera curvipennis
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1909 por Froggatt.
Waskaqucha (Wanuku)
Waskaqucha nisqaqa (kastilla simipi: Huascacocha) Piruw mama llaqtapi huk qucham, Wanuku suyupi, Mayukillap Iskaynin pruwinsyapi, Mariya distritupi.
Sika Sika kantun
Sika Sika kantun (kastilla simipi: Cantón Sica Sica) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Aruma pruwinsyapi, Sika Sika munisipyupi. Uma llaqtanqa Sika Sika llaqtam.
Hatun ukucha (Quyllur iñiy)
thumb|right|Hatun ukucha Hatun ukucha (Chinu simipi:鼠, shǔ) huk 12-watakuna p'allta muyu Uywakuna,, Chunwapas Kalindaryu.
Watakuna
"Hatun ukucha wata" wan signo elemento:
Tuqu
Togo Тоґа Togo Togo Togo
Osvaldo Cattone
Inocencio Osvaldo Cattone Ripamonti sutiyuq runaqa, icha Osvaldo Cattone (* paqarisqa Buenos Aires llaqtapi -  wañusqa Limaq llaqtapi) huk 🇦🇷 🇵🇪 mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan.
Taytan: Cattone; Maman: Ripamonti. Warmi: Amelia Bence. Churinkuna:.
Qulli Qulli chullpakuna
Qulli Qulli chullpakuna (Culli Culli Chullpares) nisqakunaqa Buliwya mama llaqtapi huk chullpakunam, Chuqiyapu suyupi, Jaruma pruwinsyapi, Sika Sika munisipyupi, Pujravi kantunpi, Qulli Qulli llaqtapi. Lawachaka llaqta nisqamantaqa 2 km karum.
11 ñiqin aymuray killapi
11 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (11.05., 11-V, 11ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 131 kaq (131ñ - wakllanwatapi 132ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 234 p'unchaw kanayuq.
Francisco Solano (santu)
thumb|right|180px|San Francisco Solano
Francisco Sánchez Solano Jiménez (San Francisco Solano), sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Montilla llaqtapi - †  wañusqa Lima llaqtapi) huk kathuliku franciskanu Santu karqan.
Tayta: Mateo Sánchez Solano;  Mama: Ana Jiménez.
250px|thumb|right|San Francisco Solano y el toro por [[Bartolomé Esteban Murillo (1645) Alcázar de Sevilla, Patrimonio Nacional]]
Alberto Andrade
1990 watamanta 1995 watakamapim Miraflorespa kurakan akllasqa tukurqan.
Jamil Mahuad
thumb|right|Jamil Mahuad Jorge Jamil Mahuad Witt sutiyuq runaqa (* paqarisqa Loja llaqtapi - ) huk 🇪🇨 mama llaqtayuq pulitiku runam.
Alberto Andrade
1996 watamanta 2002 watakamapim Limap kurakan akllasqa tukurqan.
Jamil Mahuad
1998 watamanta 2000 watakama Ikwadurpa umalliqninmi (Mamallaktata Pushak nisqa) kachkan, Fabián Alarcónta qatispa.
Qhawachi
Cahuáchi Cahuachi Cahuachi Cahuachi Cahuachi Кауачи
José de La Mar
José Domingo de La Mar y Cortázar sutiyuq runaqa (* 12 ñiqin aymuray killapi 1778 paqarisqa Tumipampa llaqtapi - † 11 ñiqin kantaray killapi 1830 wañusqa San José llaqtapi) huk Piruw mama llaqta awqaq pusaqmi, kawpaqpas karqan.
Alberto Andrade
Somos Piruw partidupi wankurisqa kaspa, 2006 watapi Piruwpa Kunrisunman akllasqa karqan.
Taytan: Alberto Andrade Blanco, Maman: Delicia Carmona Castillo. Warmi: Ana Botteri Herrera. Churinkuna: (4).
Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin
José de La Mar
Warmikuna: 1º Doña Josefa Rocafuerte / 2º Doña Ángela Elizalde
13 ñiqin aymuray killapi
13 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (13.05., 13-V, 13ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 133 kaq (133ñ - wakllanwatapi 134ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 232 p'unchaw kanayuq.
Gregory Peck
thumb|right|250px|Gregory Peck, 1948 Eldred Gregory Peck icha Eldred Gregory Peck sutiyuq runaqa ( paqarisqa La Jolla llaqtapi - wañusqa California llaqtapi) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: Gregory Pearl Peck, Maman: Bernice Mae Ayres. Warmikuna: Greta Kukkonen (1942–1955) / Veronique Passani (1955–2003) Churinkuna: Jonathan Peck (1944-(†) 1975), Stephen Peck (1946) Carey Paul Peck (1949), Tony Peck (1956) wan Cecilia Peck (1958)
Juan Ponce de León
Juan Ponce de León (* Santervás de Campos, 1490 - † La Habana, 1521) ispañul militar wan atipaq. Burinkin.
Chuquw rimaykuna
Chuquw rimaykuna (chocó) nisqaqa huk rimaykunap ayllunmi, Uralan Abya Yalapi (Kulumbyapi Panamapipas).
Chuquwqa iskaynintinmi rimay:
Juan Ponce de León
Burinkin Guvirnadur: 1508-1509, 1510-1511 wan 1515-1519.
Augusto César Sandino
thumb|300px|César Sandino (Mishikupi) Augusto Nicolás Sandino Calderón, Augusto César Sandino sutiyuq runaqa (* paqarisqa Niquinohomo llaqtapi -  wañusqa Manawa llaqtapi) Nikarawa mama llaqtayuq pulitikus awqaq pusaqpas karqan. Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaqninkuna Nikaraqata sarupaptin chay awqankunaman ankallikurqansi.
Qillqasqankuna
thumb|250px|Placa con el busto de Sandino en el Mausoleo de los Héroes y Mártires - [[León (Nikarawa)|León] llaqtapi]]
Émile Zola
thumb|right|200px|Émile Zola Émile Zola sutiyuqqa (2-IV-1840 paqarisqa Paris llaqtapi, Ransiyapi, 29-IX-1902 wañusqa Paris llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtayuq qillqaq runam karqan.
Wunana simi
Wunana simi (Wounaan, Noanamá, Waunana, Woun Meu) nisqaqa chincha kunti Kulumbyapi, anti Panamapipas kawsaq 10.000-chá Wunana runakunap rimayninmi.
Émile Zola
Qillqasqankuna
* la fortune des rougons : 1871 * Nana : 1880
* germinal : 1885
- trois villes (1895
12 ñiqin aymuray killapi
12 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (12.05., 12-V, 12ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 132 kaq (132ñ - wakllanwatapi 133ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 233 p'unchaw kanayuq.
Luis Rubiños
Luis Rubiños Cerna sutiyuq runaqa, icha Lucho Rubiños (* paqarisqa Truhillu llaqtapi - ), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Juana Alarco de Dammert
thumb|right|250px|Alarco ayllupa wasinin Juana Alarco de Dammert sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa Lima llaqtapi - †   wañusqa Lima llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq yachachiqmi.
Kinkiyu kitilli
Kinkiyu kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Quingeo) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asway markapi. Tumipampa kitipi.
Luis Rubiños
Taytan: Rubiños; Maman: Cerna.
Juana Alarco de Dammert
Taytan: Julián Alarco Garavito; Maman: Mercedez Espinoza Martínez. Tura: Antonio Alarco.
Gansu pruwinsya
Gansu pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Gansu, chun simipi: 甘肃, phinyimpi: Gānsù, a: Kansu, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Lanzhou llaqtam.
Álvar Núñez Cabeza de Vaca
thumb|right|Munumintu Álvar Núñez Cabeza de Vaca (Texas)Álvar Núñez Cabeza de Vaca (* Jerez de la Frontera, 1490 - † Sevilla, 1559) ispañul militar wan atipaq. Mishiku wan Paraway.
Guaitecas
Guaitecas nisqaqa Chili mama llaqtapi huk llaqtam munisipyupas (comuna), Aisén suyupi, Aisén pruwinsyapi. Guaitecas llaqtapiqa 1.473 runakunam kawsachkanku (2012).
Gansu pruwinsya
Pulitika rakiy
14 iskayniyuq prefectura-llaqtanmi kan.
Álvar Núñez Cabeza de Vaca
Kaypipas qhaway
thumb|300 px|Expedición Álvar Núñez Cabeza de Vaca
Luis Rubiños
Yachaywasi:
Kinkiyu kitilli
Runakuna
Quingeo kitillipiqa Kañari Kichwa runakunam tiyanku.
Juana Alarco de Dammert
Yachaywasi:
Marino Valencia
Marino Valencia Garay sutiyuq runaqa (* paqarisqa Lima llaqtapi  -   ),  🇵🇪 mama llaqtayuq takichaqmi, takiqmi, taki qillqaqmi, kitara waqachiqmi karqan, kastilla simillapim qillqarqan.
Bactrocera daruensis
Bactrocera daruensis nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1989 por Drew.
Chunchu qucha
Chunchu qucha nisqaqa (kastilla qillqaypi: Lago Chuncho) Piruw mama llaqtapi, huk qucham Wankawillka suyupi, Wankawillka pruwinsyapi, Aqupampilla distritupi.
14 ñiqin aymuray killapi
14 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (14.05., 14-V, 14ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 134 kaq (134ñ - wakllanwatapi 135ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 231 p'unchaw kanayuq.
Bactrocera curvifera
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1864 por Walker.
Pakcha kitilli
Pakcha kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Paccha) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asway markapi. Tumipampa kitipi.
George Michael
thumb|right|260px|George Michael (2006) right|260px| George Michael Georgios Kyriacos Panayiotou (grisya simipi: Γεώργιος Κυριάκος Παναγιώτου)  sutiyuq runaqa icha George Michael (*  paqarisqa East Finchley llaqtapi -  wañusqa Goring-on-Thames llaqtapi) huk 🇬🇧 Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq rock wan new wave takiqmi, piano waqachiq, takina qillqaqmi, takichaqmipas karqan.
Tayta: Kyriacos Panayiotou; Mama: Angold Harrison.
Tarnazsadány
Tarnazsadány nisqaqa Unriya mama llaqtapi huk llaqtam.
Plácido Galindo
Plácido Galindo sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Lima llaqtapi, - †  wañusqa Lima  llaqtapi), sutiyuq runaqa huk 🇵🇪 mama llaqtayuq taripay amachaq wan piluta hayt'aqmi qarqan.
Wikipidiya:Kayqa Qhichwa Wikipidiyam
Kayqa Qichwa Wikipidiyam. Imatataq chayqa niyta munan?
Kay Wikipidiyaqa manam Qusqulla (Qosqo) qhichwachu, manam Ayakuchulla qichwachu, manam Anqashlla qichwachu, manapas Ikwadur kichwallachu. Kay Wikipdiyaqa tukuy qhichwa rimaqkunapaqmi. Chayrayku uralan runasimi nisqa allin qillqaytam llamk'achinchik, Wikipidiya:Allin qillqay nisqa p'anqapipas qhaway.
Chay uralan runasimi nisqata mana riqsispaqa, ama mancharikuychu! Kay Wikipidiyapi ima qhichwa k'iti rimaypipas qillqaspa yanapankiman. Ima mana hap'iqanalla qillqasqa rimakunataqa huk ruraqkunam allinchanqaku.
Manataq chay sapsi qhichwapi qillqayta munaspaqa, sapaqtaq qhichwa k'iti rimayllapi munaspaqa, huk sapaq Wikipidiyapi qillqaychik, icha k'iti rimaypi musuq Wikipidiyata qallarichiychik! Ahinataq, Qosqo rimaytaqa lluymanta astawanmi munani nispaqa, (QSHKS hina), chay k'iti rimaypa tuyruta - quz llamk'achiychik! Chay tuyrupaq Wikipidiyataq http://quz.wikipedia.org/ kanqa!
Musuq Wikipidiyata kamariyta munaspaykiqa, kaypi qhaway: http://incubator.wikimedia.org/
Ama mancharikuychikchu. Huk hatun rimaykunapaqpas k'iti rimayninkunapaq Wikipidiyankunam kachkanñam, ahinataq Italya simipaq (Lumbaart, Sicilianu hukkunapas), Aliman simipaqpas (Kölsch, Boarisch, Alemannisch hukkunapas).
Munakusqa ruraqkuna, kay Qhichwa Wikipidiyapi yanapawaychik! Ichataq sapaq k'iti rimayta munaspaykichikqa, chay k'iti rimaypi Wikipidiyapi qillqaychik.
Giorgio Napolitano
Giorgio Napolitano sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Napoli llaqtapi - † ) huk 🇮🇹 mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikumi, kawpaqpas karqan.
Taytan: Giovanni; Maman: Carolina Bobbio Warmi: Clio Maria Bittoni. Churinkuna: Giulio Napolitano wan Giovanni Napolitano
15 ñiqin aymuray killapi
15 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (15.05., 15-V, 15ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 135 kaq (135ñ - wakllanwatapi 136ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 230 p'unchaw kanayuq.
Giorgio Napolitano
Yachay wasi: Liceo classico Umberu I.
Buwis (Quyllur iñiy)
Buwis  (Chinu simipi:牛) iskay 12-watakuna p'allta muyu Uywakuna,, Chunwapas Kalindaryu.
Thabo Mbeki
Thabo Mbeki sutiyuq runaqa (* paqarisqa Idutywa llaqtapi -  ) huk Urin Aphrika mama llaqtapi musikumi wan pulitiku karqan.
K'anamarka
K'anamarka nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk mawk'a llaqtam, Qusqu suyupi, Kiskachay pruwinsyapi, Kiskachay distritupi.
Thabo Mbeki
Tayta: Govan Mbeki; Mama: Epitnette.
Ayamaya kantun
Ayamaya kantun (kastilla simipi: Cantón Ayamaya) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Jaruma pruwinsyapi, Sika Sika munisipyupi. Uma llaqtanqa Ayamaya llaqtam.
Buwis (Quyllur iñiy)
Watakuna
thumb|right|Buwis
"Buwis wata" wan signo ilimintu:
Helena (santu)
thumb|right|180px|Helena (santu)
Machaqa Marka kantun (Chuqiyapu)
Machaqa Marka kantun (kastilla simipi: Cantón Machacamarca) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi juk kantunmi, Chuqiyapu suyupi, Jaruma pruwinsyapi, Sika Sika munisipyupi. Uma llaqtanqa Machaqa Marka llaqtam (aymara simi machaqa musuq, marka llaqta, "musuq llaqta") (304 runa, 2001 watapi).
Helena (santu)
Flavia Iulia Helena Santa Elena, Constantinopolispi Elena, sutiyuq warmiqa (* 250 watapi paqarisqa Drépano llaqtapi - † 330 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk kathuliku wan orthodoksa Santu karqan.
18 ñiqin chakra yapuy killapi Santa Elena kathuliku raymi p'unchawninmi.
Bactrocera daula
Bactrocera daula nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Helena (santu)
21 ñiqin aymuray killapi Santa Helena orthodoksa raymi p'unchawninmi.
Llakaw kitilli
Llakaw kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Llacao) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asway markapi, Tumipampa kitipi.
Guizhou pruwinsya
Guizhou pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Guizhou, chun simipi: 贵州, phinyimpi: Guìzhōu, machu: Kweichow, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Guiyan llaqtam.
Helena (santu)
Tayta: ; Mama:.
thumb|right|Helena wan [[Constantinus I]]
Guizhou pruwinsya
Pulitika rakiy
9 iskayniyuq prefectura-llaqtanmi kan.
Instituto Federal da Bahia
thumb|300px|Instituto Federal da Bahia Bahia Yachay Suntur (purtuyis simipi: Instituto Federal da Bahia) nisqaqa Brasil mama llaqtapi huk yachay sunturmi.
Òscar Ribas
Òscar Ribas Reig, sutiyuq runaqa (* paqarisqa San Julián de Loria llaqtapi - ), huk 🇦🇩 mama llaqtap taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
16 ñiqin aymuray killapi
16 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (16.05., 16-V, 16ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 136 kaq (136ñ - wakllanwatapi 137ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 229 p'unchaw kanayuq.