cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wisina
Wisina, chinchaysuyupi Wishina nisqaqa imatapas - ima puriqllatapas, ima aqu, hak'u icha muru hina paqtapas - waqaychanam, k'aprapas, q'irupas, q'illaypas, q'ispillupas, plastikupas kaq.
Òscar Ribas
1982 watamanta 1984 watakama wan 1990 watamanta 1994 watakama ñawpaq kuti Andurrapa Uma kamayuqnin qarqan.
Wisina
Upyana wisinakunataq kaymi: suyk'u, q'ispillu qiru, q'irumanta qiru, akilla.
Òscar Ribas
Taytan: ; Maman:. Ñawpaq warmi: Roser Duró Ribó Churinkuna: 5.
Yachaywasi: Colegio La Salle Bonanova
Alma mater: Barcelona Yachay Suntur.
Julio Lores
thumb|right|250px|Piruw-Rumanya 1930 Julio Lores Colán sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Waral llaqtapi, - †  wañusqa Mishiku llaqtapi),  huk 🇵🇪 🇲🇽 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Taytan: Hermenegildo Lores Espinoza, Maman: Aurora Colán Ramírez.
Tigri (Quyllur iñiy)
Watakuna
thumb|right|Shaoxingpas Tigri
Bactrocera daula
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1989 por Drew.
Tigri (Quyllur iñiy)
Hawa t'inkikuna
Chinesische Astrologie
Bactrocera decipiens
Bactrocera decipiens nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1972 por Drew.
17 ñiqin aymuray killapi
17 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (17.05., 17-V, 17ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 137 kaq (137ñ - wakllanwatapi 138ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 228 p'unchaw kanayuq.
Embera
thumb|right|250px|Huk Embera warmi, [[Panamapi.]] Embera (Emberá) nisqa runakunaqa Panamapi Kulumbyapipas kawsaq indihina runa llaqtam, 100.000-chá runam, embera simi rimaq.
Eduardo Astengo
Eduardo Astengo  sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Lima llaqtapi - †  wañusqa Lima llaqtapi), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq taripay amachaq wan piluta hayt'aqmi qarqan.
Juan Cuestas
Juan Lindolfo de los Reyes Cuestas York sutiyuq runaqa (* paqarisqa Paysandú llaqtapi -   paqarisqa París llaqtapi) huk Uruwayi mama llaqtapi Ruruchiq wan pulitikupas runam karqan.
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1998
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1998 (inlish simipi: 1998 FIFA World Cup, kastilla simipi: Copa Mundial de Fútbol de 1999) nisqaqa 1998 watapi Ransiya mama llaqtapi XVI ñiqin Piluta Hayt'ay Pachantin Kupam.
Juan Cuestas
Tayta: Cuestas; Mama: York.
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1998
Group A
🇧🇷 2 - 1
Juan Cuestas
Warmi: Ángela Fernández González Churinkuna:.
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1998
Group A
Maruku 2 - 2 🇳🇴
Juan Cuestas
Yachaywasi:
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1998
Group A
1 - 1 🇳🇴
🇧🇷 3 - 0 Maruku
🇧🇷 1 - 2 🇳🇴
0 - 3 Maruku
Group B
🇧🇷 2 - 2
1 - 1 🇳🇴
🇧🇷 2 - 1 🇳🇴
1 - 1 Maruku
Ponceano kitilli
thumb|right|200px|[[Kitu kitip kitillinkuna]] Ponceano kitilli (kastilla simipi: Parroquia Ponceano) nisqaqa Kitu llaqtap kitillinmi, Ikwadur mama llaqtapi, Pichincha markapi, Kitu kitipi.
Bactrocera decepta
Bactrocera decepta nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Bactrocera decumana
Bactrocera decumana nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Bactrocera dapsiles
Bactrocera dapsiles nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Bactrocera decumana
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1972 por Drew.
Bactrocera dapsiles
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1989 por Drew.
Chikitanu simi
Huk rimakuna (qhichwa simi - chikitanu simi):
18 ñiqin aymuray killapi
18 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (18.05., 18-V, 18ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 138 kaq (138ñ - wakllanwatapi 139ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 227 p'unchaw kanayuq.
Anqasqucha (Wankawillka)
Anqasqucha nisqaqa (kastilla qillqaypi: Angascocha) Piruw mama llaqtapi huk qucham, Wankawillka suyupi, Wankawillka pruwinsyapi, Aqupampilla distritupi.
Tupi runa
thumb|250px|right|Huk tupi warmi. Tupi runa nisqakunaqa Brasilpa anti chalanpi - Atlantiku chalanpi - kawsaq indihina runakunas karqan, tupi simita rimaq.
Tupi runakunaqa achka runa llaqtakunas karqan:
Kunan pacha qhipa wiñayninkunaqa manañam tupi simitachu rimanku, ichataq purtuyis simitam. Purtugalmanta hamusqa runakunawan chaqrukuspas kunan Brasil runakuna tukurqanku.
Damián Álvarez
Damián Ariel Álvarez sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Morón llaqtapi  - ) huk 🇦🇷-🇲🇽 mama llaqtayuq piluta hayt'aq. Mishiku quchu piluta hayt'ay.
Muchik
Moche Mochica-cultuur
Kachiqucha (Ariqipa)
Kachiqucha icha Salinas qucha nisqaqa (kastilla simipi: Lago / Laguna Salinas) Piruwpi huk qucham, Ariqipa pruwinsyapi, Chiriwata distritupi, Tarukani distritupipas.
Kaypipas qhaway
thumb|left|400px|Salinas qucha
Constantinus I
Flavius Valerius Aurelius Constantinus (Constantinus I ñisqapas) (* paqarisqa Naissus llaqtapi -  wañusqa Nicomedia llaqtapi), Romanu qhapaq llaqtakunap ñiqin qhapaqnin karqan.
306 watamanta 312 watakama qhapaq Augusto karqan. 312 watamanta 324 watakama hatun Augustokunap
324 watamanta 337 watakama Romanu qhapaq llaqtakunatas.
Ñawpaqnin romanu qhapaq: Constancius Clorus
Qhipaqnin romanu qhapaq: Constantinus II, Constancius II wan Constante
Tayta: Constancius I; Mama: Elena
Warmikuna: Minervina Fausta
Wawakuna: Constantina, Helena, Crispo, Constantinus II, Constancius II wan Constante.
El Condado kitilli
thumb|right|200px|[[Kitu kitip kitillinkuna]] El Condado kitilli (kastilla simipi: Parroquia El Condado) nisqaqa Kitu llaqtap kitillinmi, Ikwadur mama llaqtapi, Pichincha markapi, Kitu kitipi.
Constantinus I
Kaypipas qhaway
thumb|right|200px|[[Mosaico Constantinus I Hatun, Hagia Sofía, Istambul.]]
La Esperanza kitilli (Pichincha)
thumb|right|220px|Inlisya, La Esperanza La Esperanza kitilli (kastilla simipi: Parroquia La Esperanza) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Pichincha markapi, Pedro Moncayo kitipi.
Sirkay kitilli
Sirkay kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Sidcay) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asway markapi. Tumipampa kitipi.
Shuqulluqucha
Shuqulluqucha icha Huqulluqucha nisqaqa (kastilla qillqaypi: Shucullococha) Piruw mama llaqtapi, huk qucham Wankawillka suyupi, Wankawillka pruwinsyapi, Aqupampilla distritupi.
Sirkay kitilli
Runakuna
Sidcay kitillipiqa Kañari Kichwa runakunam tiyanku.
20 ñiqin aymuray killapi
20 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (20.05., 20-V, 20ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 140 kaq (140ñ - wakllanwatapi 141ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 225 p'unchaw kanayuq.
Hainan pruwinsya
Hainan pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Hainan, chun simipi: 海南, phinyimpi: Hǎinán, machu: Khainan, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Haikou llaqtam.
Pulitika rakiy
2 iskayniyuq prefectura-llaqtanmi kan.
19 ñiqin aymuray killapi
19 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (19.05., 19-V, 19ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 139 kaq (139ñ - wakllanwatapi 140ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 226 p'unchaw kanayuq.
Buenos Aires distritu
Buenos Aires distritu (kastilla simipi: Distrito de Buenos Aires) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, Pikuta pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Buenos Aires llaqtam.
Ignacio Merino
Ignacio Merino Muñoz sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Piwra llaqtapi - †  wañusqa París llaqtapi) 🇵🇪 mama llaqtayuq llimphiqpas qarqan.
Taytan: Clemente Merino; Maman: Micaela María Muñoz.
Llimphykuna
thumb|right|260px|Cristobal Colón ante los doctores en salamanca (París 1863) Óleo sobre tela. Pinacoteca Municipal Ignacio Merino, Lima.
Bactrocera decurtans
Bactrocera decurtans nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1965 por May.
Bambi
Bambi nisqaqa 1942 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa David Dodd Handmi. Disney ruruchinapaqmi rurasqa.
Yang Shangkun
Yang Shangkun, (Chinu simipi: 杨尚昆, chino tradicional: 楊尚昆, pinyin: Yáng Shàngkūn, Wade-Giles: Yáng Shàngkūn) sutiyuq runaqa, 25 ñiqin aymuray killapi 1907 watapi paqarisqa Tongnan (Chongqing) llaqtapi - 14 ñiqin tarpuy killapi 1998 watapi wañusqa Pikkin llaqtapi).
1988 watamanta 1993 watakamam ñawpaq kuti Chunwa Runallaqta Republikapa Umalliqnin karqan.
Ñawpaq warmi: Li Bozhao
Churinkuna: Yang Shaoming, Yang Shaojun wan Yang Li.
Qillqaqkuna
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Jiang Zemin
1989 watamanta 2002 watakamam ñawpaq kuti Chunwa Kumunista Partidu Secretario General nin karqan.
Ñawpaq warmi: Wang Yeping
Wawakuna:
Qillqaqkuna
Kastilla simipi:
Inlish simipi: Hsü, Immanuel C. Y. The Rise of Modern China, 6th edition, Oxford University Press, Oxford, 1999 (ISBN 0-19-512504-5). .
Tupi simi
Tupi simi nisqaqa ñawpa pacha Brasilpa anti chalanpi kawsaq Tupi runakunap rimaynisi karqan, waraniyi simiman ancha rikch'akuqllas, tupi waraniyi rimaykunaman kapuq.
Brasil Purtugalpa kulunyan kachkaptin, chay tupi simita tukuy Brasilpis runa llaqtapura rimarqanku, hinallataqsi blanco nisqa runakunapas, "sapsi simi" (Língua geral) nisqas.
Iskaynintin k'iti rimaysi karqan:
Uralan Brasilpitaq Uralan sapsi simi (Língua geral austral, Língua geral paulista) icha uralan tupi simi nisqatas rimarqanku. Chay uralan tupi rimayqa 19 kaq pachakwatapis wañurqan.
Chiliqucha
Chiliqucha nisqaqa (kastilla qillqaypi: Chilicocha) Piruw mama llaqtapi, huk qucham Wankawillka suyupi, Wankawillka pruwinsyapi, Aqupampilla distritupi.
21 ñiqin aymuray killapi
21 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (21.05., 21-V, 21ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 141 kaq (141ñ - wakllanwatapi 142ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 224 p'unchaw kanayuq.
22 ñiqin aymuray killapi
22 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (22.05., 22-V, 22ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 142 kaq (142ñ - wakllanwatapi 143ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 223 p'unchaw kanayuq.
Qhunani kantun
Qhunani kantun icha Germán Busch kantun (kastilla simipi: Cantón Cantón Konani / Conani / Germán Busch) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, Chuqiyapu suyupi, Jaruma pruwinsyapi, Sika Sika munisipyupi. Uma llaqtanqa Qhunani (Konani / Conani / Germán Busch) llaqtam (809 runa, 2001 watapi).
Kay llaqtap sutinqa aymara simim, qhuna kutana, -ni aymara k'askaq.
Diego de Almagro
thumb|Diego de Almagro. thumb|Diego de Almagro Chilipi. thumb|Diego De Almagrota hap'ispa taripaspa wañuchinku. [[Theodor de Bry-pa siq'isqan.]] Diego de Almagro(Yiiqu Almaqru, icha) sutiyuq runaqa (1475 watapi paqarisqa Almagro llaqtapi, Ispañapi; wañusqa Qusqu llaqtapi) ispañul awqaq pusaqsi, atipaqsi karqan.
Yiiqu Almaqrup yayanqa Huwanshu Muntiniqrus karqan, mamantaq Ilwiira Yutiirrissi.
Pransisku Pisaarruwan 1533 watamanta 1535 watakama Tawantinsuyu nisqa Inkakunap qhapaq suyuntas atiparqan. 1536 watapi Chilitapas atipayta munaspa manas atirqanchu. 1538 watapis Pizarro wawqikunawansi hayu kaspa maqanakurqan. Awqankunaqa Qusqu llaqtapi Almagrota hap'ispas chaymanta wañuchirqansi. Qusqupi La Merced inlisyapi p'ampachasqam.
Atuqwan Allquwan
Atuqwan Allquwan (inlish simipi: The Fox and the Hound, kastilla simipi: El zorro y el sabueso, Tod y Toby) nisqaqa 1981 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Ted Berman, Richard Rich, Art Stevensmi. Disney ruruchinapaqmi rurasqa.
Bactrocera diaphana
Bactrocera diaphana nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Bactrocera depressa
Bactrocera depressa nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Bactrocera diaphana
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1953 por Hering.
Papaqucha
Papaqucha nisqaqa (kastilla qillqaypi: Papacocha) Piruw mama llaqtapi, huk qucham Wankawillka suyupi, Wankawillka pruwinsyapi, Aqupampilla distritupi.
Bactrocera depressa
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1933 por Shiraki.
Panduro kantun
Panduro kantun (kastilla simipi: Cantón Panduro) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Jaruma pruwinsyapi, Sika Sika munisipyupi. Uma llaqtanqa Panduro llaqtam.
Anna Rita Del Piano
rikchacha|250px Anna Rita Del Piano sutiyuq warmiqa (* paqarisqa Cassano delle Murge Italya llaqtapi -), huk 🇮🇹 mama llaqtayuq aranway pukllaqmi.
María Dolores Pradera
María Dolores Pradera sutiyuq warmiqa (* {{{Pun|29|8|1924}} paqarisqa Madrid llaqtapi - † wañusqa Madrid llaqtapi) huk 🇪🇸 mama llaqtayuq takiq wan  aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: ; Maman:  Carmen Pradera Fuster. Qusan: Fernando Fernán Gómez (1945-1957). Churinkuna: Helena wan Fernando.
Diskukuna
Rikupilasyunkuna:
Tbilisi
300px|right|thumb| Tbilisi Tbilisi (Kartulsuyu simi: თბილისი, kastilla simipi: Tiflis)  llaqtaqa Kartulsuyu mama llaqtap uma llaqtanmi, Kurá mayu(მტკვარი, Mtkvari.
1 345 000 runakuna - 726 km².
Tingo de Ponasa distritu
Tingo de Ponasa distritu (kastilla simipi: Distrito de Tingo de Ponasa) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, Pikuta pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Tingo de Ponasa llaqtam.
Bactrocera diallagma
Bactrocera diallagma nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1989 por Drew.
23 ñiqin aymuray killapi
23 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (23.05., 23-V, 23ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 143 kaq (143ñ - wakllanwatapi 144ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 222 p'unchaw kanayuq.
Kanllaqucha
Kanllaqucha nisqaqa (kastilla qillqaypi: Canllacocha) Piruw mama llaqtapi, huk qucham Wankawillka suyupi, Wankawillka pruwinsyapi, Aqupampilla distritupi.
25 ñiqin aymuray killapi
25 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (25.05., 25-V, 25ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 145 kaq (145ñ - wakllanwatapi 146ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 220 p'unchaw kanayuq.
24 ñiqin aymuray killapi
24 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (24.05., 24-V, 24ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 144 kaq (144ñ - wakllanwatapi 145ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 221 p'unchaw kanayuq.
Lordi
thumb|right|250px|Lordi 2023 Lordi nisqaqa huk Phinsuyu llaqtayuq Rock kusituymi.
Patsan Shimi Punchaw
Patsan shimi punchawqa shumaatsin apushimi 21156 yarqunqantam. 27 pitsqa killachaw, Juan Velasco Alvarado nirqan patsan shimi riqisham kanqa.
Piruwchaw atska shimikunam kan, atska yachay tarpuykuna. Tsay nishqakuna may unay patsapitam, manaraq shapru runakuna chamuptin.
Kay kawaq shimikuna riqikaananpaq ima rikuq mañakurqan himchikurqan qillqaqnintsik, Husi Marya Aryillas. Kay runam willakurqan patsan shimita harutsakuyanqanta, imapaqsi apaykachaayaq Kastilla shimillata. Rimaq runakunatapis allqutsayarqan.
Manaraq shapru runakuna Awya yalaman yaykayaamuptin Tawantinsuyuchaw, kichwa shimi   riqishqa shimi karqan; hinapis huk shimikunapis karqan: aymara, yakuy allpashqapa qullanchaw; uru shimi,  Titiqaqa quchapa kuchunchaw;  kulli, muchik, Piruwpa chinchay suyunchaw. Haruy llaqta witsay, yuraq mistikuna harkaayarqan patsan shimikuna rimayaananta. Hatiitaa munayarqan hapallan Kastilla shimita rimakaananpaq.
Patsan shimichaw shimi kapchiipa yachay panqakuna kan, may chaachikuqqa: Ullantay kichwa shimichaw. Piruwpa hacha hachanchawpis huk shimikunata rimayan: shipiwu, kukama, awahun, wanpis, shuiwas. witutu, kanraqmi.
Piruwchaw 1996 wata tsinpatsiyarqan kay yarpay punchay kananpaq.
Pukyukuna
Katiguriya :Qhichwa simi Katiguriya :Piruwpa shumaq punchawkuna
François Mitterrand
François Maurice Adrien Marie Mitterrand sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Jarnac (Charente) llaqtapi - †  wañusqa Paris llaqtapi), huk 🇫🇷 mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1981 watamanta 1995 watakamam ñawpaq kuti Ransiyapa Umalliqnin karqan.
Taytan: Joseph Gilbert Félix; Maman: Marie Gabrielle Yvonne Lorrain. Ñawpaq warmi: Danielle Gouze. Churinkuna: Jean-Christophe, Gilbert, Mazarine.
Yachaywasi: Saint-Paul (Angulema).
26 ñiqin aymuray killapi
26 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (26.05., 26-V, 26ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 146 kaq (146ñ - wakllanwatapi 147ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 219 p'unchaw kanayuq.
François Mitterrand
Qillqaqkuna
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Pierino González
Herminio Antonio González icha  Pierino González sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Mar del Plata llaqtapi -  wañusqa Mar del Plata llaqtapi ) huk 🇦🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Mohammad Najibullah
Mohammad Najibullah (Pashtu simipi: محمد نجيب الله) sutiyuq runaqa (* paqarisqa Gardīz llaqtapi -  ) huk Afgansuyu mama llaqtapi hampi yachaq wan pulitiku karqan.
Tayta: Muhammad Akhtar; Mama:.
Warmi: Faytana Gailani Churinkuna: 3.
Baños kitilli (Asway)
Baños kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Baños) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asway markapi, Tumipampa kitipi.
Runakuna
Baños kitillipiqa Kañari Kichwa runakunam tiyanku.
K'aspisapa distritu
K'aspisapa distritu (kastilla simipi: Distrito de Caspisapa) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, Pikuta pruwinsyapi. Uma llaqtanqa K'aspisapa llaqtam.
27 ñiqin aymuray killapi
27 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (27.05., 27-V, 27ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 147 kaq (147ñ - wakllanwatapi 148ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 218 p'unchaw kanayuq.
Tarki kitilli (Asway)
Tarqui kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Tarqui) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asway markapi, Tumipampa kitipi. Uma llaqtanqa Tarki llaqtam.
Levon Ter-Petrosyan
Tayta: ; Mama:.
Tarki kitilli (Asway)
Runakuna
Tarki kitillipiqa Kañari Kichwa runakunam tiyanku.
Raymikuna
thumb|left|180px|Vaca loca, Tañiluma
Levon Ter-Petrosyan
Warmi: Lyudmila Pleskovskaya Churinkuna: David Ter-Petrosyan.
Heilongjiang pruwinsya
Heilongjiang pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Heilongjiang, chun simipi: 黑龙江, phinyimpi: Hēilóngjiāng, machu: Heilungkiang, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Harbin llaqtam.
Pulitika rakiy
2 chunka kimsaniyuq prefectura-llaqtanmi kan.
Pujravi kantun
Pujravi kantun icha Lawachaka (kastilla simipi: Cantón Pujravi / Lahuachaca) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Jaruma pruwinsyapi, Sika Sika munisipyupi. Uma llaqtanqa Lawachaka llaqtam.
Bactrocera diaphora
Bactrocera diaphora nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1915 por Hendel.
29 ñiqin aymuray killapi
29 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (29.05., 29-V, 29ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 149 kaq (149ñ - wakllanwatapi 150ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 216 p'unchaw kanayuq.
Arthur Miller
Arthur Miller sutiyuq runaqa icha Ernest Hemingway (* paqarisqa New York llaqtapi - †  wañusqa Roxbury llaqtapi), huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq willay kamayuq wan qillqaqmi qarqan.
Yachaywasi: Abraham Lincoln High School.
Alma materː Michigan Yachay Sunturnin.
Pedro González
Pedro González Zavalasutiyuq runaqa, (* paqarisqa Lima llaqtapi,  -   )  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aq qarqan.
Wantsan
Wantsan icha Tunshu (Nevado Huantsán / Nevado Tunsho) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, Yuraq Wallapi, Waskaran mamallaqta parkipi, huk rit'i urqum, Anqash suyupi, Waras pruwinsyapi, Waras distritupi, Wari pruwinsyapipas, Wantar distritupi, Wantar Chawin distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 6.369 mitrum aswan hanaq.
Méndez kiti
Santiago de Méndez
Pikuta distritu
Pikuta distritu (kastilla simipi: Distrito de Picota) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, Pikuta pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Pikuta llaqtam.
Chiqa kitilli (Asway)
Chiqa kitilli icha Jidcay kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Checa icha Parroquia Jidcay) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asway markapi. Tumipampa kitipi.
Milluqucha
Milluqucha nisqaqa (kastilla qillqaypi: Millococha) Piruw mama llaqtapi, huk qucham Wankawillka suyupi, Wankawillka pruwinsyapi, Aqupampilla distritupi.
28 ñiqin aymuray killapi
28 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (28.05., 28-V, 28ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 148 kaq (148ñ - wakllanwatapi 149ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 217 p'unchaw kanayuq.
30 ñiqin aymuray killapi
30 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (30.05., 30-V, 30ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 150 kaq (150ñ - wakllanwatapi 151ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 215 p'unchaw kanayuq.
Corín Tellado
María del Socorro Tellado López sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa El Franco llaqtapi - †   wañusqa Gijón llaqtapi) huk Ispañanu  Qillqaqmi.
Tayta: ; Mama:
Wawakuna: Begoña (*1960-) wan Domingo (*1961-)
Yachaywasi:
Ñawinqucha
Ñawinqucha nisqaqa (kastilla qillqaypi: Ñawincocha) Piruw mama llaqtapi, huk qucham Wankawillka suyupi, Wankawillka pruwinsyapi, Aqupampilla distritupi.
Chijmuni kantun
Chijmuni kantun icha Churrilanga kantun (kastilla simipi: Cantón Chijmuni) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Jaruma pruwinsyapi, Sika Sika munisipyupi. Uma llaqtanqa Chijmuni llaqtam.
Warren Beatty
right|thumb|300px| Warren Beatty Henry Warren Beaty icha Warren Beatty sutiyuq runaqa, ( paqarisqa Richmond llaqtapi - ) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq wan aranway pukllaq runam. Oskar Suñaytas chaskirqan.
Abel Santa Cruz
Abel Santa Cruz sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Buenos Aires llaqtapi -  wañusqa Mar del Plata llaqtapi), huk 🇦🇷 mama llaqtap qillqaqmi qarqan.
Warren Beatty
Taytan: Ira Owens Beaty; Maman: Kathlyn Corinne MacLean,
Warmikuna: Annette Bening (1992 watamanta) Churinkuna: 4 ( Stephen Ira (8.1.1992), Benjamin (23.8.1994), Isabel (11.1.1997) wan Ella (8.4.2000).
31 ñiqin aymuray killapi
31 ñiqin aymuray killapi p'unchawqa (31.05., 31-V, 31ñ mayukillapi) Griguryanu kalindaryupi watap 151 kaq (151ñ - wakllanwatapi 152ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 214 p'unchaw kanayuq.
Abel Santa Cruz
Taytan: ; Maman:. Warmikuna: Elcira Olivera Garcés / Eva Ziegler / Teresa Blasco / Silvia Montanari. Churinkuna: 5.
2 ñiqin inti raymi killapi
2 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (02.06., 2-VI, 2ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 153 kaq (153ñ - wakllanwatapi 154ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 212 p'unchaw kanayuq.
Hubert Maga
Coutoucou Hubert Maga sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Parakou llaqtapi -  wañusqa Cotonou llaqtapi) huk Binin mama llaqtapi pulitiku karqan.
Eduard Shevardnadze
Eduard Shevardnadze (Kartulsuyu simipi: ედუარდ შევარდნაძე, Rusiya: Эдуа́рд Амвро́сиевич Шевардна́дзе, tr. Eduard Amvrosiyevich Shevardnadze), sutiyuq runaqa (* paqarisqa Mamati  llaqtapi -  wañusqa Tiflis llaqtapi ). Kartulsuyu mama llaqtapi taripay amachaq wan pulitiku.
Hubert Maga
Tayta: ; Mama:.
Warmi: Churinkuna: ?.
Eduard Shevardnadze
1995 watamanta 2003 watakama ñawpaq kuti Kartulsuyupa Umalliqnin karqan.
Tayta: Ambrose Shevardnadze; Mama:.
Ñawpaq warmi: Nanuli Shevardnadze Churinkuna: 2.
Yachaywasi:
Q'ispillu qiru
thumb|150px|Q'ispillupi [[lichi.]] thumb|250px|[[Ch'usaq q'ispillu qiruwan hunt'a q'ispillu qiru.]] Q'ispillu qiru icha iriri nisqaqa q'ispillumanta upyana wisinam.
Eduard Shevardnadze
Alma mater:
Q'ispillu qiru
List of glassware
Gordo Casaretto
thumb|right|260px| Gordo Casaretto Alejandro Guillermo Romero Cáceres sutiyuq runaqa icha Gordo Casaretto (* paqarisqa Lima llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi ), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: Romero; Maman: Cáceres. Warmi: Patricia Tragodara Churinkuna:.
Sheikh Mujibur Rahman
Sheikh Mujibur Rahman (Banla simipi: শেখ মুজিবুর রহমান; romanización Banla simi: Shekh Mujibur Rôhman) sutiyuq runaqa (* paqarisqa Tungipara llaqtapi -  wañusqa Dhaka llaqtapi  ) huk Banladish mama llaqtapi yachaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama:.
Warmi: Begum Fazilatnnesa Churinkuna: ?.
Victoria (quya)
thumb|230px|right|Victoria (1887) Victoria; (kastilla simipi Victoria del Reino Unido) sutipaq warmiqa ( * paqarisqa London llaqtapi – †  wañusqa Wight Wat'a llaqtapi).
Irving Thalberg
right|thumb|300px| Irving Thalberg The Wonder Boy
Victoria (quya)
watamanta Hukllachasqa Qhapaq Suyu wan Ilandapas Quya. watamanta Baratpas Quya
Irving Thalberg
Irving Thalberg sutiyuq runaqa, ( paqarisqa   Brooklyn New York llaqtapi -  wañusqa Santa Mónica California llaqtapi) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq wan ruruchiq runam. Oskar Suñaytas chaskirqan.
Victoria (quya)
Tayta: Edward, Duke of Kent; Mama: Victoria of Saxe-Coburg-Saalfeld.
Irving Thalberg
Taytan: William  ; Maman:  Henrietta Haymann.
Victoria (quya)
Runa: Albert of Saxe-Coburg and Gotha
Irving Thalberg
Warmikuna: Norma Shearer (1927-1936) Churinkuna: Irving, Jr. (1930-1988) wan Katherine (1935-)
Victoria (quya)
Wawakuna: Edward VII
Guangdong puruwinsiya
Guangdong puruwinsiya (kastilla simipi Provincia de Cantón, chun simipi: 广东, phinyimpi: Guǎngdōng, machu: Kwangtung, nisqaqa Chunwa Runallaqta Ripuwlika mama llaqtapi huk puruwinsiyam. Uma llaqtanqa Guangdong llaqtam.
Fernando Alonso
thumb|right|280px| Fernando Alonso 2015 Malaysia Fernando Alonso (* paqarisqa Oviedo llaqtapi  - ), huk 🇪🇸 mama llaqtap awtu yallinakuyuq.
Guangdong puruwinsiya
Pulitika rakiy
21 huk chunkaniyuq prefectura-llaqtanmi kan.
Ayaz Mutallibov
Ayaz Niyazi oglu Mutallibov sutiyuq runaqa (* paqarisqa Baku llaqtapi -  ) huk Asarsuyu mama llaqtapi pulitiku karqan.
Ricaurte kitilli (Asway)
Ricaurte kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Ricaurte, Capitán Antonio Ricaurtemanta sutichasqa) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asway markapi, Tumipampa kitipi.
Ayaz Mutallibov
Warmi: Adilia Mutallibova Churinkuna (2): Azad wan Zaur.
Francesco d'Assisi
Ransisku Asisimanta, Francesco d'Assisi, 'Giovanni di Pietro Bernardone (kastilla simipi: San Francisco de Asís) sutiyuq runaqa (* watapi paqarisqa Assisi llaqtapi - †  wañusqa Assisi llaqtapi) huk 🇮🇹 mama llaqtayuq kathuliku santus karqan.
3 ñiqin inti raymi killapi
3 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (03.06., 3-VI, 3ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 154 kaq (154ñ - wakllanwatapi 155ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 211 p'unchaw kanayuq.
Francesco d'Assisi
4 ñiqin kantaray killapi San Francisku raymi p'unchawninmi.
thumb|right|280px|San Francisku basilikan, Assisi
Hawa t'inkikuna
thumb|center|650px| [[Assisi]]
Yanapiruru
Yanapiruru (kastilla simipi: Yanapiruro) nisqaqa Chiyara distritupi, Wamanqa pruwinsyapi, Ayakuchu suyupi huk ayllu llaqtacham. Kay llaqtaqa kachkan kay Tuqtu urqupa waklawninpin kay tawa waranqa pusaq pachak hanayninpin kay lamar nisqanmanta cielo lawman.
4 ñiqin inti raymi killapi
4 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (04.06., 4-VI, 4ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 155 kaq (155ñ - wakllanwatapi 156ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 210 p'unchaw kanayuq.
Aleksandr Lukașenko
Tayta: ; Mama:.
Warmi: Zhalina Zhelnerovich Churinkuna (3): Viktor, Dmitry wan Nikolay.
Pillwana distritu
Pillwana distritu (kastilla simipi: Distrito de Pilluana) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, Pikuta pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Pillwana llaqtam.
Francisco Morazán
1827 watamanta 1830 watakama ñawpaq kuti Unduraspa Umalliqnin karqan.
Taytan: Eusebio Morazán Alemán; Maman: Guadalupe Quezada Borjas. Ñawpaq warmi: María Josefa Lastiri Lozano Churikuna:
Yachaywasi:
Alma Mater:
Pamparahu
Pamparahu icha Qupa rahu icha Qarwaqataq (kastilla qillqaypi: Nevado Copa / Pamparaju / Carhuacatac) nisqaqa Piruw suyupi, Antikunapi, Yuraq Wallapi, huk rit'i urqum, Anqash suyupi, Asunsyun pruwinsyapi, Chakas distritupi, Qarwa pruwinsyapipas, Marcará distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 6.188 mitrum aswan hanaq.
Magic Johnson
Earvin Effay "Magic" Johnson, Jr. (* paqarisqa Lansing llaqtapi -  ), Hukllachasqa Amirika Suyukunapas isanka rump'u 1979 watamanta 1991 watakama Los Angeles Lakers NBA wan 1996.
1977 watamanta Míchigan Yachay suntur.
Suñaykuna
thumb|Magic Quyllur [[Hollywoodpas Paseo de la Fama]]
5 ñiqin inti raymi killapi
5 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (05.06., 5-VI, 5ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 156 kaq (156ñ - wakllanwatapi 157ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 209 p'unchaw kanayuq.
Robert Urich
thumb|right|260px| Robert Urich (1946-2002) Robert Michael Urich sutiyuq runaqa ( paqarisqa Toronto llaqtapi -  wañusqa Thousand Oaks llaqtapi), huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.
Rurichinchay
Pikchunkuna:
Tres Unidos distritu
Tres Unidos distritu (kastilla simipi: Distrito de Tres Unidos) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, Pikuta pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Tres Unidos llaqtam.
Juan José Torres
Juan José Torres González ( paqarisqa Quchapampa llaqtapi - wañusqa San Andrés de Giles llaqtapi) Buliwya suyup umalliqninmi karqan (1970 watamanta 1971 watakama).
1966 watapi Buliwyap ch'amanaku ministru karqan.
Taytansi Juan Torres Cueto, mamantaq Sabina González kasqaku.
7 ñiqin inti raymi killapi
7 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (07.06., 7-VI, 7ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 158 kaq (158ñ - wakllanwatapi 159ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 207 p'unchaw kanayuq.
Mikmaq simi
Mikmaq icha Mi'kmaq (Míkmawísimk) simiqa Kanadapi, Hukllachasqa Amirika Suyukunapipas kawsaq 11.000 Mikmaq runakunap rimayninmi.
El Valle kitilli
El Valle kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia El Valle) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asway markapi, Tumipampa kitipi.
Runakuna
El Valle kitillipiqa Kañari Kichwa runakunam tiyanku.
Alberto Gallardo
Félix Alberto Gallardo Mendoza  sutiyuq runaqa, "Jet" (* paqarisqa Hanan Chincha llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi)  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Taytan: ; Maman:. Warmi:, Churinkuna:.
Manuel Isidoro Belzu kantun
Manuel Isidoro Belzu kantun (kastilla simipi: Cantón Manuel Isidoro Belzu) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Jaruma pruwinsyapi, Sika Sika munisipyupi. Uma llaqtanqa Manuel Isidoro Belzu icha Jaruma llaqtam.
Robert Duvall
thumb|right|260px| Robert Duvall, 2000 Robert Duvall sutiyuq runaqa ( paqarisqa San Diego llaqtapi - ) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaq runam.
Domingo de Guzmán
thumb|right|Santu Dumingu Domingo de Guzmán Garcés, OP, (kastilla simipi: Santo Domingo de Guzmán, OP)'', sutiyuq runaqa (* 1170 watapi paqarisqa Caleruega llaqtapi - †  wañusqa Bologna llaqtapi) huk 🇪🇸 mama llaqtayuq kathuliku Santu qarqan.
Robert Duvall
Taytan: William Howard Duvall; Maman: Mildred Hart. Warmikuna: Barbara Benjamin (1964-1975) / Gail Youngs (1982-1986) / Sharon Brophy (1991-1996) / Luciana Pedraza (2004 watamanta).
Alma mater:
Domingo de Guzmán
8 ñiqin chakra yapuy killapi Santu Dumingu raymi p'unchawninmi.
Taytan: Félix Núñez de Guzmán; Maman: Juana Garcés (Juana de Aza).
Yayamari
Yayamari, Muntura icha Amruqa (Montura / Ambroja) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, Willkanuta wallapi, huk rit'i urqum, Qusqu suyupi, Qanchi pruwinsyapi, Pitumarka distritupi, Qispiqanchi pruwinsyapipas, Markapata distritupi, Siwinaquchañiq. Pikchunqa mama quchamanta 6.049 mitrum aswan hanaq.
Nemesio Zúñiga Cazorla
Nemesio Zúñiga Cazorla sutiyuq runaqa ( paqarisqa San Salvador llaqtapi, Khallka pruwinsyapi, Qusqu suyupi; wañusqa Urupampa llaqtapi, Urupampa pruwinsyapi, Qusqu suyupi) huk Piruw mama llaqtayuq kathuliku taytakuram, qhichwa simipi qillqaqmi, aranway ruraqmi karqan.
Kawsasqan
Nemesio Zúñiga Cazorla taytanpa asindanpim wiñarqan, Laris qhichwapim. Khallka llaqtapi primarya yachay wasiman riq, chaymantataq Qusqu llaqtapi kathuliku Colegio de San Francisco nisqaman rirqan, chaymanta Seminario de San Antonio Abad nisqaman.
Qusqu llaqtapiqa Qusqu runasimipi achka aranwaykunatam qillqarqan, ahinataq Pitusira 1915 watapi, Quri ch'uspi (Ccore Chchuspe) nisqatapas, chay qhipaq aranwaytaqa Punu llaqtapi kawsaq Inocencio Mamanipas pukllachikurqan.
Zúñigaqa Compañía Nacional Dramática Incaica (Compañía Dramática Incaica Cuzco) sutiyuq aranway huñuta pusaspa Piruwpi achka llaqtapi, wakin mamallaqtakunapipas (Buliwya, Chili, Arhintina) aranwayninkunata, wakin qillqaqkunap aranwaynintapas pukllachikurqan, ahinataq Luis Ochoap Chuki illanta, José Félix Silva Ayalap Yawarwaqaqninta ( ñawpaq kutita Qallaw llaqtapi Teatro Municipal nisqapi), Apu Ullantay nisqatapas. 1930 watapi Urupampa llaqtapi parukyu taytakura tukurqan. Chaymantapacha qhichwa simipi musuq aranwaykunatam qillqarqan, ahinataq Katacha (1930 watapi),  T'ikahina (1934 watapi) nisqakunata.
1935 watamanta 1937 watakama Qanchi pruwinsyapi San Pawlu llaqtapi taytakuram karqan, 1937 watamantataq 1964 watapi wañuyninkama Urupampa llaqtapim kakurqan.
Bactrocera diaphoropsis
Bactrocera diaphoropsis nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1952 por Hering.
Charles Rogier
Yachachiy ministru (1840-1841) wan Hawa ministru (1861-1868).
Tayta: ; Mama: Ñawpaq warmi: Wawakuna:
Yachaywasi:
8 ñiqin inti raymi killapi
8 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (08.06., 8-VI, 8ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 159 kaq (159ñ - wakllanwatapi 160ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 206 p'unchaw kanayuq.
Hebei pruwinsya
Hebei pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Hebei, chun simipi: 河北, phinyimpi: Héběi, machu: Hopei, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Shijiazhuang llaqtam.
Pulitika rakiy
1 huk chunkaniyuq prefectura-llaqtanmi kan.
Turi kitilli
Turi kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Turi) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asway markapi. Tumipampa kitipi. Uma llaqtanqa Turi llaqtam.,
Runakuna
Turi kitillipiqa Kañari Kichwa runakunam tiyanku.
Bactrocera digressa
Bactrocera digressa nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Ampu pruwinsya
Ambo Province Provincia de Ambo Ambo (província) Ambo (lalawigan)
Étienne de Gerlache
Étienne Constantin de Gerlache ( * paqarisqa Bertrix llaqtapi -  wañusqa Ixelles llaqtapi). Bilhika mama llaqtap taripay amachaq, qillqaq, pulitiku wan Uma kamayuq.
25 ñiqin hatun puquy killapi 1831 watamanta 28 ñiqin pawqar waray killapi watakama ñawpaq kuti Bilhikapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: ; Mama: Ñawpaq warmi: Wawakuna:
Daniel Carpio
thumb|right|260px|Daniel Carpio Daniel Carpio Maccioti sutiyuq runaqa, icha Carpayo (* paqarisqa Sikuwani llaqtapi - †  wañusqa Buenos Aires llaqtapi), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq wayt'aychaq qarqan
Étienne de Gerlache
Yachaywasi:
San Hilarión distritu
San Hilarión distritu (kastilla simipi: Distrito de San Hilarión) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, Pikuta pruwinsyapi. Uma llaqtanqa San Cristóbal de Sisa llaqtam.
Daniel Carpio
Warmi: Dora Churinkuna: Beatriz Lucía
10 ñiqin inti raymi killapi
10 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (10.06., 10-VI, 10ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 161 kaq (161ñ - wakllanwatapi 162ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 204 p'unchaw kanayuq.
Jesse Owens
James Cleveland Owens, Jesse Owens sutiyuq runaqa (* paqarisqa Oakville llaqtapi - †  wañusqa Tucson llaqtapi), 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukunapas Kallpanay, huk karu kaq purinakunapim (100 m, 200 m,  4x100m).
Taytan: Henry Owens, Maman: Emma.
1935 watamanta Ohio Yachay sunturnin.
Lasunayuq
Lasunayuq (Lasunayoc) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk urqum, Willkapampa wallapi, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Santa Teresa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.936 m / 5.959 m / 5.960 mitrum aswan hanaq.
Hercules (kuyuchisqa siq'isqa)
Hercules (kastilla simipi: Hércules) nisqaqa 1997 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Ron Clements, John Muskermi. Disney ruruchinapaqmi rurasqa.
Na diné rimaykuna
300px|thumb|right|Na diné rimaykunap ñawpa pacha suyunkuna. Na diné rimaykuna nisqaqa huk Awya Yala rimaykunap ayllunmi, Chincha Awya Yalapi.
Qiru
thumb|200px|right|Inka qirukuna (Ethnologisches Museum Dahlem - [[Berlin).]] thumb|200px|right|[[Tukapu, unku, qiru.]] Qiru nisqaqa Tawantinsuyu pachapi Inkakunap q'irumanta rurasqan, llimphichasqan upyana wisinam.
Qaras urqu
Qaras (Caraz) nisqaqa Piruw suyupi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Yuraq Hankapi,, Anqash suyupi, Waylas pruwinsyapi, Qaras distritupi, Santa Krus distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 6.025 mitrum aswan hanaq.
Pikchukuna:
Huk pukyu:
Kumpi kitilli
Kumpi kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Cumbe) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asway markapi. Tumipampa kitipi.
Irukisa rimaykuna
300px|thumb|right|Irukisa rimaykunap ñawpa pacha suyunkuna. Irukisa rimaykuna nisqaqa huk Awya Yala rimaykunap ayllunmi, Chincha Awya Yalapi. Chunka iskayniyuqnintin rimaymi.
Ampu
Ambo, Peru Ambo (Perú) Ambo Ambo, Peru
6 ñiqin inti raymi killapi
6 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (06.06., 6-VI, 6ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 157 kaq (157ñ - wakllanwatapi 158ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 208 p'unchaw kanayuq.
Bactrocera diospyri
Bactrocera diospyri nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1989 por Drew.
Algonkin rimaykuna
300px|thumb|right|Algonkin rimaykunap ñawpa pacha suyunkuna. Algonkin rimaykuna nisqaqa huk Awya Yala rimaykunap ayllunmi, Chincha Awya Yalapi.
Lliwmanta aswan rimaqniyuq algonkin rimaykunaqa Kri simim (117.000 rimaqniyuq), Anishinapay simim (55.000 rimaqniyuq), Mikmaq simim (11.000 rimaqniyuq).
Algonkin rimaykuna
Goddard (1996), Mithun (1999) nisqankama:
B. Chawpi (Central)
Dene Suline simi
Dene Suline icha Chipewyan simiqa (Dëne Sųłiné) 12.000 Chipewyan runakunap rimayninmi, Kanadapi.
José Enrique Rodó
José Enrique Rodó, (* paqarisqa Montevideo llaqtapi -  wañusqa Palermo llaqtapi), Uruwayi mama llaqtayuq qillqaq, runakunap kawsayninmanta achkata willaspa qillqarqan. Lliwmanta astawan Kastilla simipi qillqaspa.
Taytanqa taripakuqsi karqan, Rodó sutiyuqsi, mamantaq sutiyuqsi.
Qillqasqankuna
thumb|180px|José Enrique Rodó
Alija Izetbegović
Alija Izetbegović sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Bosanski Šamac llaqtapi -  wañusqa Sarajevo llaqtapi) huk Busna-Hirsiquwina mama llaqtapi taripay amachaq, pulitikupas karqan.
Sao Shwe Thaik
Sao Shwe Thaik (birmanu simipi: စဝ်ရွှေသိုက်), sutiyuq runaqa (* 1894 watapi paqarisqa Yawnhwe llaqtapi -  wañusqa Yangon llaqtapi) huk Myanmar mama llaqtapi pulitiku karqan. Kambawsarahta Thiri Pawaramahawuntha Thudamaraza.
9 ñiqin inti raymi killapi
9 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (09.06., 9-VI, 9ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 160 kaq (160ñ - wakllanwatapi 161ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 205 p'unchaw kanayuq.
Ayu Ayu kantun
Ayu Ayu kantun (kastilla simipi: Cantón Ayo Ayo) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, Chuqiyapu suyupi, Jaruma pruwinsyapi, Ayu Ayu munisipyupi. Uma llaqtanqa Ayu Ayu llaqtam (647 llaqtayuq, 2001 watapi).
Arturo Puig
Taytan: Puig; Maman: Ripamonti. Warmi: Selva Alemán. Churinkuna: Ximena wan Juan.
Tarzan (kuyuchisqa siq'isqa)
Tarzan (kastilla simipi: Tarzán) nisqaqa 1999 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Chris Buck, Kevin Limami. Disney ruruchinapaqmi rurasqa.
Ignacio de Loyola
thumb|right|300px|San Ignaciu, San Pidru inlisya, Lima-Piruw Íñigo López de Regalde, Ignacio de Loyola S.J (San Ignacio de Loyola, SJ), sutiyuq runaqa (*   paqarisqa Azpeitia llaqtapi - †  wañusqa Roma llaqtapi) huk 🇪🇸 mama llaqtayuq kathuliku Santu qarqan.
31 ñiqin anta situwa killapi San Ignaciu raymi p'unchawninmi.
Taytan: Yáñez de Oñaz ; Maman: Loyola.
Right|320px|thumb|Basílica de Loyola, Ispaña
Sao Shwe Thaik
Yaya: ; Mama:.
Warmi: Churinkuna: ?.
13 ñiqin inti raymi killapi
13 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (13.06., 13-VI, 13ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 164 kaq (164ñ - wakllanwatapi 165ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 201 p'unchaw kanayuq.
11 ñiqin inti raymi killapi
11 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (11.06., 11-VI, 11ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 162 kaq (162ñ - wakllanwatapi 163ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 203 p'unchaw kanayuq.
Eloy Campos
Ángel Eloy Campos Clequesutiyuq runaqa, (* paqarisqa Ika llaqtapi,  -   )  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aq qarqan.
Bactrocera discipennis
Bactrocera discipennis nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Alfonso VIII
thumb|200px|right|Istatua Alfonso VIII [[Qhapaq (Madrid, 1753)]] Alfonso VIII de Borgoña, Alfonso VIII sutiyuq runaqa ( * paqarisqa Soria llaqtapi - †  wañusqa Gutierre-Muñoz (Ávila) llaqtapi) Kastillap qhapaqnsi karqan.
Santa Rosa Limamanta kantun
Santa Rosa Limamanta kantun (kastilla simipi: Cantón Santa Rosa de Lima, Limamanta Santa Rosamanta sutichasqa) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, Chuqiyapu suyupi, Jaruma pruwinsyapi, Ayu Ayu munisipyupi. Uma llaqtanqa Pumani llaqtam.
San Cristóbal distritu (San Martin)
San Cristóbal distritu (kastilla simipi: Distrito de San Cristóbal) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, Pikuta pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Puerto Rico llaqtam.
Robert Taylor
right|thumb|300px| Robert Taylor
Spangler Arlington Brugh Taylor icha Robert Taylor sutiyuq runaqa, ( paqarisqa Filley llaqtapi -   wañusqa Santa Mónica California llaqtapi) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq wan aranway pukllaq runam. Oskar Suñaytas chaskirqan.
Wamantay
Wamantay (kastilla qillqaypi: Huamantay icha Humantay) nisqaqa Piruw llaqtapi, Antikunapi, Willkapampa wallapi, huk rit'i urqum, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Santa Teresa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.450 mitrum aswan hanaq.
Robert Taylor
Taytan: Spangler Andrew Brugh ; Maman:  Ruth Adaline (née Stanhope).
Warmikuna: Barbara Stanwyck (1939–1951) / Ursula Thiess (1954–1969) Churinkuna: 2 Terrance (1955) wan Tessa (1959
Kunti apachi simi
Kunti Apachi simiqa (Ndee biyati' / Nnee biyati') 13.000 Kunti Apachi runakunap rimayninmi, Hukllachasqa Amirika Suyukunap Arizona suyunpi.
Bactrocera dispar
Bactrocera dispar nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Orlando de la Torre
Orlando Luis de La Torre Castrosutiyuq runaqa, (* paqarisqa Truhillu llaqtapi,  -   )  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aq qarqan.
Qutuni
Qutuni (Aymara simi, kastilla qillqaypi Cotoni) icha Tiklla (kastilla qillqaypi Ticcla, Ticlla) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi, Ayawiri distritupi, Miraflores distritupi, Tanta distritupipas, Yawyu wallap aswan hanaq urqunmi. Pikchunqa mama quchamanta 5.897 mitrum aswan hanaq.
Carl Lewis
rikchacha|paña|280px|Frederick Carlton "Carl" Lewis
Frederick Carlton Lewis, Carl Lewis sutipaq runaqa (* paqarisqa Birmingham llaqtapi - ), Hukllachasqa Amirika Suyukunapas Kallpanay, huk karu kaq purinakunapim (100 m, 200 m,  4x100m).
Tayta: William Lewis, Mama: Evelyn.
Yachay wasi: Willingboro High School.
1979 watamanta Houston Yachay sunturnin.
Ulimpiku pukllaykuna 1984 Los Ángeles, Ulimpiku pukllaykuna 1988 Siul, Ulimpiku pukllaykuna 1992 Barcelona wan Ulimpiku pukllaykuna 1996 Atlanta. rikchacha|paña|Carl Lewis wan Ben Johnson 1988
Bactrocera dissidens
Bactrocera dissidens nisqaqa huk palama m (Insecta). Bactrocera rikch'anamanta, Tephritidae rikch'aq ayllu manta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqi mantam kan.
Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1989 por Drew.
Girma Wolde-Giorgis
Girma Wolde-Giorgis (Amhara simipi: ግርማ ወልደ ጊዮርጊስ) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Adis Ababa llaqtapi - ) huk Ithiyupya mama llaqtapi ruruchinap kamaqninmi, awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama:.
Warmi: Churinkuna (5):.
Wichol simi
Wichol simi (Wixárika Niukiyari) nisqaqa chawpi Mishikupi huk rimaymi, Wichol runakunap rimasqan, utu astika rimaykunaman kapuq.
Henan pruwinsya
Henan pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Henan, chun simipi: 河南, phinyimpi: Hénán, machu: Honan, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Zhengzhou llaqtam.
Pulitika rakiy
17 prefectura-llaqtanmi kan.
Pukaqaqa distritu
Pukaqaqa distritu (kastilla simipi: Distrito de Pucacaca) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, Pikuta pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Pukaqaqa llaqtam.
Xiomara Alfaro
Cuba Sings and Dances show Miami-Dade County Auditorium.
Tayta: Alfaro; Mama: -.
Runa: Rafael Benítez.
28 diskukuna.
16 ñiqin inti raymi killapi
16 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (16.06., 16-VI, 16ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 167 kaq (167ñ - wakllanwatapi 168ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 198 p'unchaw kanayuq.
Athapaska rimaykuna
300px|thumb|right|[[Na diné rimaykunap ñawpa pacha suyunkuna.]] Athapaska rimaykuna nisqaqa huk Na diné rimaykunap lliwmanta aswan hatun urin ayllunmi, Chincha Awya Yalapi.
17 ñiqin inti raymi killapi
17 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (17.06., 17-VI, 17ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 168 kaq (168ñ - wakllanwatapi 169ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 197 p'unchaw kanayuq.
Athapaska rimaykuna
Lliwmanta aswan rimaqniyuq athapaska rimaykunaqa Diné simim (Nawahu simi, 178.000 rimaqniyuq), Kunti Apachi simim (13.000 rimaqniyuq), Dene Suline simim (12.000 rimaqniyuq).
Nulti kitilli
Nulti kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Nulti) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asway markapi. Tumipampa kitipi.
Qullana Tular kantun
Qullana Tular kantun nisqaqa (kastilla simipi: Cantón Collana Tolar) Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, Chuqiyapu suyupi, Jaruma pruwinsyapi, Ayu Ayu munisipyupi. Uma llaqtanqa Qullana Tular llaqtam (585 llaqtayuq, 2001 watapi).
14 ñiqin inti raymi killapi
14 ñiqin inti raymi killapi p'unchawqa (14.06., 14-VI, 14ñ hunyupi) Griguryanu kalindaryupi watap 165 kaq (165ñ - wakllanwatapi 166ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 200 p'unchaw kanayuq.
La Virreyna qucha
La Virreyna qucha nisqaqa (kastilla qillqaypi: Lago La Virreyna) Piruw mama llaqtapi, huk qucham Wankawillka suyupi, Chuqlluqucha pruwinsyapi, Chuqlluqucha distritupi.