cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leonel Alexander Menacho López
Leonel Alexander Menacho López sutiyuq runaqa huk 🇵🇪 mama llaqtayuq qhichwa simi yachachiqmi, qillqaqpas, Warasmantam.
1970 watakunapi yachachiq tukurqan. Chaypacha huk wamaq runata qhichwa simip wañunanmanta rimayta uyarispa kamarikurqan qhichwa simita yachachinata. Chaymanta ankash qichwa simipi yachachina liwrukunata qillqayta qallarirqan. Kunanqa Ankash suyupi iskay simipi iskay kawsaypi yachay nisqapaq liwrukunatam rurachkan, Piruwpa Yachachiy Ministiryupaqpas llamk'achkapsa. Yachay wasipaq qhichwa simi qullqatam rurarqan.
2035
2035 wataqa Griguryanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam kanqa.
2037
2037 wataqa Griguryanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam kanqa.
Yaminawa runa
Yaminawa, Yaminahua, Jaminawa icha Yamanawa nisqaqa lliw yaminawa simita rimaq runakunam, Uralan Awya Yalapi, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi, Brasilpi, Buliwyapi, Piruwpipas tiyaq.
Brasilpi
Paykunaqa Chandless mayuwan Yurúa mayuwan patakunapi kawsanku.
Yuraq p'akincha
Yuraq p'akincha icha Puñuchiq amapula (Papaver somniferum) nisqaqa huk musphachinayuq quram, hampi yuram.
2038
2038 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam kanqa.
Yaminawa runa
Buliwyapi
Buliwyapiqa paykuna Amarumayu sach'a-sach'a suyupi kawsanku.
Yuraq p'akincha
Amapulap rurunpa qaranta khallaspa, k'utuspa lichi hillintam hurqunku. Chay hillitaqa ch'akispa upyutam ruranku.
Musphachinanrayku huk mama llaqtakuna puñuchiq amapula puquchiytaqa manam saqillankuchu.
Yaminawa runa
Rimay
Yaminawa runakunaqa yaminawa simitam rimanku.
Huk sutikuna (qhichwa simi - yaminawa simi):
Wilaki kantun
Wilaki kantun (kastilla simipi: Cantón Vilaque) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, Chuqiyapu suyupi, Antikuna pruwinsyapi, Pukarani munisipyupi. Uma llaqtanqa Wilaki llaqtam.
San Martín distritu
San Martín distritu; (kastilla simipi: distrito de San Martín) nisqaqa huk distritum Qurisapa pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Hugo Blanco Galdós
Hugo Blanco Galdós sutiyuqqa ( paqarisqa Qusqu llaqtapi, Piruwpi) huk piruwanu mama llaqtayuq pulitiku runam, sindikalistam, trotskista ankallipas.
Llamk'aqkunap Pachakutiy Partidun (Partido Obrero Revolucionario) nisqapi wankurisqa kaspa, willay p'anqa qhatuqkunap sindikatunpi, chaymantataq Chawpimayupi chakrarunakunap sindikatunpi llamk'arqan, Piruw Chakraruna Hatun Tantanakuypipas.
San Martín distritu
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
Uma llaqtanqa San Martín llaqtam.
Runakuna
8 304 runakuna
Hugo Blanco Galdós
1962 watapiqa Brigada Remigio Huamán nisqa awqallikuqkunapuram awqallikurqan, ichataq 1963 hap'isqam karqa, El Frontón samk'ay wasiman churasqa. Juan Velasco Alvarado qispichirqan, 1971 watapi Piruwmanta mitichirqan.
1975 watapiqa Hugo Blancoqa Piruwmanmi kutimurqan.
2039
2039 wataqa Griguryanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam kanqa.
Truynu lagartu
Truynu lagartu (trueno lagarto), "Tulun lagartu" (Paleosuchus palpebrosus) nisqaqa huk uchuylla lagartum, Awya Yalapi sach'a-sach'akunapi mayukunapi kawsaq, 1,60 mitrukama wiñaq.
2040
2040 wataqa Griguryanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa wakllanwatam kanqa.
Pukarani kantun (Antikuna)
Pukarani kantun (kastilla simipi: Cantón Pucarani) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, Chuqiyapu suyupi, Antikuna pruwinsyapi, Pukarani munisipyupi. Uma llaqtanqa Pukarani llaqtam.
Pedro Huilca Tecse
Pedro Huilca Tecse (Pedro Willka Tiqsi) sutiyuq runaqa ( paqarisqa Qurqa llaqtapi, Qusqu suyupi; wañusqa Lima llaqtapi) huk piruwanu sindikalistam karqan.
Kawsasqan
1970 watakunapi Siwil Wasichaykunapi Llamk'aqkunap Tantanakuynin (Federación de Construcción Civil) nisqa sindikatup sapsi qillqakamayuqnin (Secretario General) tukurqan, chaymantataq Qusqu Suyu Llamk'aqkunap Tantanakuynin (Federación Departamental de Trabajadores del Cuzco FDTC) nisqap pusaqninmi. Piruwanu Kumunista Partidupipas wankurisqam karqan.
1980 watapiqa XII kaq kunrisunpi Piruw Llamk'aqkuna Sapsi Tantanakuypa qillqakamayuqnin (Secretario General de la CGTP) tukurqan.
Grupo Colina nisqa wañuy iskadrunpa sipiqninkunam sipirqanku.
warmin Martha Flores willarqan:
Ayllun
Pedroqa Martha Flores Gutiérrez sutiyuq warmiwan kasarakusqam karqan. Ususinqa Indira Huilca Flores sutiyuq pulitiku warmim.
Piruw Llamk'aqkuna Sapsi Tantanakuy
Piruw Llamk'aqkuna Sapsi Tantanakuy, kastilla simipi Confederación General de Trabajadores del Perú (CGTP) nisqaqa Piruwpi llamk'aqkunap sindikatunkunap hatun tantanakuyninmi.
9 ñiqin p'unchawmanta 14 ñiqin p'unchawkama anta situwa killapi 1968 watapi llamk'aqkunap huñunakuyninpi musuq sindikatu hatun tantanakuymi paqarirqan, ñawpaqta CDUS, chaymantataq CGTP nisqam. Juan Velasco Alvaradop kamachinallanmi CGTP-ta llamk'ayta saqillarqan.
CGTP-pi wankurisqa llamk'aqpura achka Piruwanu Kumunista Partidupim, CGTP-pa pusaqninkunapas, ahinataq Isidoro Gamarra Ramírez, Valentín Pacho, Pedro Huillca Tecse.
Kaymi CGTP-pi wankurisqa huk sindikatukunam: Qullqiwasikunapi Llamk'aqkunap Tantanakuynin (Federación de Empleados Bancarios), Siwil Wasichaykunapi Llamk'aqkunap Tantanakuynin (Federación de Construcción Civil), Chuphirkunap Tantanakuynin, Q'illay Allwiyapi Llamk'aqkunap Tantanakuynin, Qusqu suyupi Ariqipa suyupipas llamk'aqkuna, Piruwpi Challwaqkunap Tantanakuynin (Federación de Pescadores del Perú), Piruwanu Karurimay Ruruchinapi Sindikatu (Sindicato de la Compañía Peruana de Teléfonos), hukkunapas.
Hawa t'inkikuna
Sitio oficial CGTP
Miraflores urqu
Miraflores (Miraflores) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kashapampa distritupi, huk urqum.
2045
2045 wataqa Griguryanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam kanqa.
Kayuwawa runa
Kayuwawa, Cayuvava icha Cayubaba nisqaqa lliw kayuwawa simita rimaq runakunam, Urin Awya Yalapi, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi, Buliwyapi, Beni suyupi, Yakuma pruwinsyapi tiyaq.
Rimay
Kayuwawa runakunaqa kayuwawa simitam rimanku.
Huk sutikuna (qhichwa simi - kayuwawa simi):
Pukyukuna
Cayubaba (peuple)
Qullasuyu Ayllukunap Markakunap Mamallaqta Kunaqnin
Qullasuyu Ayllukunap Markakunap Mamallaqta Kunaqnin, kastilla simipi Consejo Nacional de Ayllus y Markas del Qullasuyo (CONAMAQ) nisqaqa Buliwyapi ayllu runakunap, ayllu llaqtankunap hatun tantanakuyninmi.
Buliwya Llamk'aqkuna Hatun Tantanakuyqa kamarisqam karqan.
CONAMAQ-piqa Aymara runakunam, Qhichwa runakunam, Uru runakunapas, P'utuqsi, Chuqichaka, Chuqiyapu Quchapampa suyukunamanta.
Antikuna Aylluruna Tantanakuykunap T'inkinakuyninpim (Coordinadora Andina de Organizaciones Indígenas) wankurisqa.
2042
2042 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam kanqa.
2047
2047 wataqa Griguryanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam kanqa.
2046
2046 wataqa Griguryanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam kanqa.
2044
2044 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa wakllanwatam kanqa.
Peter Hans Kolvenbach
Peter Hans Kolvenbach S.J. sutiyuq runaqa ( paqarisqa Druten llaqtapi -   wañusqa Beirut llaqtapi) huk  mama llaqtayuq taytakura, Dyusmanta yachachiq wan simi yachaq qarqan.
2041
2041 wataqa Griguryanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam kanqa.
Peter Hans Kolvenbach
Tayta kura warachikuy:, Arminya Kathuliku Inlisya
1983 watamanta 2008 watakama XXIX Hiniral Umal Hisusmanta Sociedad 25px|IHS logo
Taytan: Kolvenbach ; Mama: Maria Anna Barbara Ruemkens (1859-1940).
Yachaywasiː Canisius College, Nijmegen
Alma materː Saint-Joseph Yachay Sunturnin, Beirut
2043
2043 wataqa Griguryanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam kanqa.
Andrés Chavez
Andrés Eliseo Chávez (* paqarisqa Salto llaqtapi -  ) huk 🇦🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
2049
2049 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam kanqa.
Hua Guofeng
Hua Guofeng, Su Zhu (蘇鑄), (Chinu simipi: 华国锋, chino tradicional: 華國鋒, pinyin: Huà Guófēng, Wade-Giles: Hua Kuo-feng) sutiyuq runaqa,(5 ñiqin pawqar waray killapi 1898 paqarisqa Jiaocheng llaqtapi - 20 ñiqin chakra yapuy killapi 2008 wañusqa Pikkin llaqtapi).
2050
2050 wataqa Griguryanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam kanqa.
Hua Guofeng
1976 watamanta 1981 watakama ñawpaq kuti Chunwa Runallaqta Republikapa Uma kamayuqnin karqan.
Ñawpaq warmi: Han Zhijun (韩芝俊)
Mulinurqu
Mulinurqu (Molinorco) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kashapampa distritupi, huk urqum.
Hua Guofeng
Churinkuna: Su Hua, oficial retirado del Fuerza Aérea; Su Bin oficial retirado del ejército; Su Ling es oficial de la Administración Civil de la Aviación de China; Su Li trabaja para el Consejo de Estado.
Antonio Ruiz de Montoya
Antonio Ruiz de Montoya sutiyuq runaqa (* paqarisqa Lima llaqtapi - †  wañusqa Lima) huk Piruw mama llaqta kathuliku Dyusmanta yachachiqmi, taytakuram misiuniru nisqamanta yachaqmi.
Hua Guofeng
Qillqaqkuna
Kastilla simipi:
Inlish simipi: Hsü, Immanuel C. Y. The Rise of Modern China, 6th edition, Oxford University Press, Oxford, 1999 (ISBN 0-19-512504-5). .
Piruw Chakraruna Hatun Tantanakuy
Piruw Chakraruna Hatun Tantanakuy, kastilla simipi Confederación Campesina del Perú (CCP) nisqaqa Piruwpi chakrarunakunap hatun tantanakuyninmi.
CCP-qa kamarisqas karqan. Ñawpaq kaq pusaqninkunaqa Ika suyumanta Juan Hipólito Pévez Oliveros sutiyuq chakrarunam (Secretario General), Kumbinsyun pruwinsyamanta Ernesto Quispe Ledesma sutiyuq taripay amachaqmi (Secretario de Organización).
CCP-pi wankurisqa qhichwa ayllu runakunaqa chakrankunata hap'ispa asindadukunata qarquspa allpankunata ayllu llaqtakunap kapuyninman kutichimuspa chaskirqanku, chay hinataq 1960 watakunapi Kumbinsyun pruwinsyapi (Qusqu suyupi) - Hugo Blanco Galdós Kumbinsyunpi pusaqnin kaptin -, Pasqu suyupi, Hunin suyupi, 1974 watapi Antawaylla pruwinsyapi, Chinchiru pruwinsyapipas (Apurimaq suyupi), 1987 watapitaq iskay hunu hiktarya Punu suyupim.
Dino Zoff
thumb|250px|right| Ispaña 1982
Pedro Arrupe
thumb|right|260px| Pedro Arrupe, S.J. Pedro Arrupe y Gondra S.J. sutiyuq runaqa ( paqarisqa Bilbao llaqtapi -  wañusqa Roma llaqtapi) huk 🇪🇸 mama llaqtayuq hampikamayuq, Dyusmanta yachachiq wan taytakura qarqan.
Dino Zoff
Dino Zoff sutiyuq runaqa (* paqarisqa Mariano del Friuli, Friuli (Italya) llaqtapi -  ) mama llaqtayuq Italya piluta hayt'aqmi.
Piruw Chakraruna Hatun Tantanakuy
CCP-qa qhichwa runakunap hatun huñunakuykunapim llamk'anakun, mamallaqtappas mamallaqtapurapas. Antikuna Aylluruna Tantanakuykunap T'inkinakuyninpim (Coordinadora Andina de Organizaciones Indígenas) wankurisqa.
Pedro Arrupe
1965 watamanta 1983 watakama XXVIII Hiniral Umal Hisusmanta Sociedad 25px|IHS logo
Taytan: Arrupe ; Mama: Gondra.
Yachaywasiː Colegio Calasancio, Bilbao.
Alma materː Complutense Madridmanta Yachay Sunturnin,
2051
2051 wataqa Griguryanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam kanqa.
2053
2053 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam kanqa.
Piruw Mamallaqta Chakrakamay Hatun Tantanakuy
Piruw Mamallaqta Chakrakamay Hatun Tantanakuy, kastilla simipi Confederación Nacional Agraria de Perú (CNA) nisqaqa Piruwpi chakrarunakunap huk hatun tantanakuyninmi, 1974 watapi kamarisqa.
Juan Velasco Alvarado Piruwpi chakra kamay allinchayta qallariptin, chakrakamay sapsi rurchinakunapi llamk'aqkunap 800 rimaqninkunam Lima llaqtapi CNA nisqata kamarirqan.
Antikuna Aylluruna Tantanakuykunap T'inkinakuyninpim (Coordinadora Andina de Organizaciones Indígenas) wankurisqam.
Alqamarka urqu
Alqamarka (Algamarca) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
Antikuna Aylluruna Tantanakuykunap T'inkinakuynin
Antikuna Aylluruna Tantanakuykunap T'inkinakuynin, kastilla simipi Coordinadora Andina de Organizaciones Indígenas (CAOI) nisqaqa Buliwya, Piruw, Ikwadur, Chili, Kulumbya, Arhintina mamallaqtakunamanta ayllu runakunap tantanakuyninkunap hatun tantanakuyninmi.
2055
2055 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam kanqa.
2052
2052 wataqa Griguryanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa wakllanwatam kanqa.
2048
2048 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa wakllanwatam kanqa.
Antikuna Aylluruna Tantanakuykunap T'inkinakuynin
Antikuna Aylluruna Tantanakuykunap T'inkinakuyninqa, kamarisqam karqan.
CONAMAQ-piqa Aymara runakunam, Qhichwa runakunam huk indihina runallaqtakunam.
Kunan pusaqninqa Miguel Palacín Quispem.
Kaymi wankurisqan tantanakuykuna:
Araona runa
Araona icha Cavina nisqaqa lliw takana simita rimaq runakunam, Uralan Awya Yalapi, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi, Buliwyapi, Chuqiyapu suyupi, Abel Iturralde pruwinsyapi, tiyaq.
Jorge Vinatea Reynoso
Jorge Segundo Vinatea Reynoso sutipaq runaqa, (* paqarisqa Ariqipa llaqtapi - †   wañusqa Yanawara llaqtapi), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq llimphiqpas qarqan.
Taytan: Jorge Vinatea; Maman: Reynoso
Paolo Maldini
Paolo Maldini sutiyuq runaqa, icha "Il Capitano"(* paqarisqa  Milano (Italya) llaqtapi -  ), 🇮🇹 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta: Cesare Maldini
Churinkuna: (2) Daniel wan Christian.
Qhuyakunap Waqllisqan Ayllukuna Piruw Mamallaqta Tantanakuy
Qhuyakunap Waqllisqan Ayllukuna Piruw Mamallaqta Tantanakuy (CONACAMI), kastilla simipi Confederación Nacional de Comunidades del Perú Afectadas por la Minería (CONACAMI) nisqaqa Piruwpi qhuyakunap, allpa wira hurqunakunappas waqllisqan, chikichasqan ayllu llaqtakunap, ayllu runakunap hatun tantanakuyninmi, 1999 watapi kamarisqam.
Kunan pusaqninqa Magdiel Carrión Pintado wayqinchismi. CONACAMIqa Antikuna Aylluruna Tantanakuykunap T'inkinakuyninpim (Coordinadora Andina de Organizaciones Indígenas) wankurisqa.
Shatoja distritu
Shatoja distritu; (kastilla simipi: distrito de Shatoja) nisqaqa huk distritum Qurisapa pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Wiñay kawsay
P'unchaw kamasqa 6 ñiqin ayriway killapi 1962 watapi wata; Manuel Prado Umalliq.
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
Uma llaqtanqa Shatoja llaqtam.
Runakuna
2 573 runakuna
Quebec pruwinsya
Qiwik (ransis simipi: Québec), Kanada mama llaqtap pruwinsya. Quebec pruwinsya 12 792 619 runakunam kawsachkanku (2010). Uma llaqta: Qiwik
Wiñay kawsay
Kamasqa
Pulitiku rakiy
17 suyuxa munisipyukuna: thumb|250px|[[Suyu (Quebec).]]
Jean-Baptiste Janssens
thumb|right|260px|Jean-Baptiste Janssens S.J. (1889-1964).
Patamanta kantun
Patamanta kantun (kastilla simipi: Cantón Patamanta) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, Chuqiyapu suyupi, Antikuna pruwinsyapi, Pukarani munisipyupi. Uma llaqtanqa Patamanta llaqtam.
Jean-Baptiste Janssens
Jean-Baptiste Janssens S.J. sutiyuq runaqa ( paqarisqa Mechelen llaqtapi -   wañusqa Roma llaqtapi) huk 🇧🇪 mama llaqtayuq taripay amachaq, Dyusmanta yachachiq wan taytakura qarqan.
Tayta kura warachikuy: 1919.
1946 watamanta 1964 watakama XXVII Hiniral Umal Hisusmanta Sociedad 25px|IHS logo
Taytan: Janssens ; Maman:.
Yachaywasiː  Collège épiscopal de Hasselt.
Alma materː Brussel Yachay Sunturnin,
Juan Santamaría
thumb|200px|Juan Santamaria
Juan María Santamaría Rodríguez sutiyuq runaqa ( paqarisqa Alajuela llaqtapi - †  wañusqa Rivas llaqtapi), huk 🇨🇷 awqaq ankalli qarqan.
Taytanː  ; Mamanː Manuela Santamaría Rodríguez, conocida como Manuela Gallego o Manuela Carvajal.
Alto de Cabra Corral
Alto de Cabra Corral (Alto de Cabra Corral) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
Leonard Cohen
Leonard Norman Cohen sutiyuq runaqa ( paqarisqa Montreal llaqtapi – wañusqa Los Angeles llaqtapi) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq qillqaq wan aranway pukllaqmi.
Uchisa
thumb|right|250px|Uchisa munisyu wallqanqa Uchisa (kastilla simipi Uchiza ) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, San Martin suyupi, huk llaqtam, Tukachi pruwinsyap uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay
Kamasqa 1791 watapi.
Hallka k'iti kanchar: 723,73 km2
Alhunsu Mariya Liguorimanta
Alfonso Maria Antonio Giovanni Francesco Cosma Damiano Michele Angelo Gaspare di Liguori Alhunsu Mariya Liguorimanta santu, (italya simipiː Alfonso Maria de' Liguori ; kastilla simipi: Alfonso María de Ligorio) sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Marianella llaqtapi - †  wañusqa Nocera dei Pagani llaqtapi) huk 🇮🇹 mama llaqtayuq kathuliku yachachiq, taytakura wan Santu karqan.
2056
2056 wataqa Griguryanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa wakllanwatam kanqa.
Alhunsu Mariya Liguorimanta
1 ñiqin chakra yapuy killapi Santu raymi p'unchawninmi.
Tayta: Giuseppe Liguori ; Mama: Anna Maria Caterina Cavalieri.
2058
2058 wataqa Griguryanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam kanqa.
Aphuru-puliwyanu runa
Aphuru-puliwyanu icha Apru-puliwyanu nisqaqa lliw kastilla simita * / aymara simita * rimaq runakunam, Uralan Awya Yalapi, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi, Puliwyapi, Chuqiyapu suyupi, Chinchay Yunka pruwinsyapi, Urin Yunka pruwinsyapipias tiyaq.
Rimay
Aphru-buliwyanu runakunaqa kastilla simitam / aymara simitam rimanku.
(* castellano y el aymara deformados en la pronunciación y a veces en lo semántico)
Huk sutikuna (kastilla simi - aphru-buliwyanu runakunap simin):
Kanichana runa
Kanichana, Canichana icha Canesi nisqaqa lliw kanichana simita rimaq runakunam, Urin Awya Yalapi, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi, Buliwyapi, Beni suyupi, Qincha pruwinsyapi, tiyaq.
Santa Rosa (Qurisapa) distritu
Santa Rosa distritu; (kastilla simipi: distrito de Santa Rosa) nisqaqa huk distritum Qurisapa pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Wiñay kawsay
P'unchaw kamasqa 6 ñiqin ayriway killapi 1962 watapi wata; Manuel Prado Umalliq.
José Granda
250px|thumb|«José Granda» (1835-1911) Juan José de la Granda y Esquivel sutiyuq runaqa ( paqarisqa Kamana llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq Yupay yachachiq wan allwiya kamayuq runam qarqan.
Taytan: Granda; Maman: Esquivel. Warmi: Teresa de San Bartolomé y Terry Churinkuna: (5) Juan José Granda San Bartolomé; Manuela Granda San Bartolomé; Alfredo Granda San Bartolomé; Carlos Roberto Granda San Bartolomé; Eduardo Granda San Bartolomé
Peruvian Airlines
Peruvian Airlines nisqaqa huk piruwanu antanka ruruchinam. Uma tiyananqa Lima llaqtapim, Piruwpi.
Santa Rosa (Qurisapa) distritu
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
Uma llaqtanqa Santa Rosa llaqtam.
Runakuna
5 606 runakuna
Lord Byron
thumb|270px|Lord Byron (1788-1824) right|250px George Gordon Byron sutiyuq runaqa, icha Lord Byron (*  paqarisqa London llaqtapi -  wañusqa Mesolongi llaqtapi), huk 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 mama llaqtayuq harawi qillqaq.
New Brunswick pruwinsya
New Brunswick  (ransis simipi: Nouveau-Brunswick) Kanada mama llaqtap pruwinsya. New Brunswick pruwinsya 750 851 runakunam kawsachkanku (2010). Uma llaqta: Fredericton
Sui Generis (kusituy)
thumb|right|260px| Sui_Generis_(1974) Sui Generis (latin simi "único en su tipo"), nisqaqa huk 🇦🇷 mama llaqtayuq rock kusituymi. 1969 watapim rakinakurqan, iskay takiqkuna (Charly García wan Nito Mestre).
Kanichana runa
Rimay
Huk sutikuna (qhichwa simi - kanichana simi)
New Brunswick pruwinsya
Wiñay kawsay
Kamasqa
Thuxlla kantun
Thuxlla kantun (kastilla simipi: Cantón Villa Asunción Tuquia) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk kantunmi, Chuqiyapu suyupi, Antikuna pruwinsyapi, Batallas munisipyupi. Uma llaqtanqa Thuxlla (Tuquia) llaqtam (434 llaqtayuq, 2001 watapi).
Chachakumani kantun (Chuqiyapu)
Chachakumani kantun (kastilla simipi: Cantón Villa San Juan de Chachacomani) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Antikuna pruwinsyapi, Batallas munisipyupi. Uma llaqtanqa Chachakumani llaqtam (864 llaqtayuq, 2001 watapi).
Lord Byron
Taytan: John Byron, Maman: Warmikuna: Anna Isabella Noel Byron / Jane Harley, Countess of Oxford and Countess Mortimer Churinkuna: Augusta Ada Byron, Clara Allegra.
Nova Scotia pruwinsya
Musuq Iskutya Nova Scotia (ransis simipi: Nouvelle-Écosse), Kanada mama llaqtap pruwinsya. Nova Scotia pruwinsya 913 462 runakunam kawsachkanku (2010). Uma llaqta: Halifax
New Brunswick pruwinsya
Pulitiku rakiy
15 kundadukuna.
Nova Scotia pruwinsya
Wiñay kawsay
Kamasqa
New Brunswick pruwinsya
Hawa t'inkikuna
thumb|center|700px|Saint John
Shipapa
Shipapa (Diloboderus abderus) nisqaqa huk ch'umpi suntum, umanpi waqrayuqmi. Urqu shipapaqa umapi qhasqhupipas waqrayuqmi, chinataq manam waqrayuqchu. Yuraq qirisankunaqa papa mikhuq kurum, yuraq kuru nisqapas, chakra yura waqlliqmi.
Los Mojarras
Los Mojarras nisqaqa huk 🇵🇪 mama llaqtayuq rock kusituymi. 1992 watapim rakinakurqan
Nova Scotia pruwinsya
Pulitiku rakiy
18 kundadukuna.
1581
1581 wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
GNOME
rikchacha|GNOME riqsinapaq rikch'a rikchacha|GNOME 43 [[ruwaq chawpin uya]] GNOMEqa  qallariyninpiqa GNU Network Object Model Environment nisqap k'utu rimanmi karqa, Linuxpaq utaq wak Unixhina llamk'achiy llikachakunapaqpas yanqalla, kicha-pukyu ima hamp'ara muyuriqmi.
1580
1580 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
1501
1501 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Gérson
Gérson de Oliveira Nunes, sutiyuq runaqa (* paqarisqa Niterói llaqtapi, Brasil mama llaqtapi), "Canhotinha de ouro" ("quri lluq'i chaki" nisqapas) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yuyay yachay
Yuyay yachay, unanchay yachay icha rikch'awa yachay nisqaqa huk runaman icha huñu runakunaman atribuisqa iñiykuna icha filosofía nisqakunam, aswantataq mana ch'uya epistémico nisqa razonkunarayku hap'isqa, maypichus "práctico elementokuna teórico nisqakuna hina ancha riqsisqa". Ñawpaqqa ñawpaqtaqa qullqimanta, pulitikumanta icha religiosomanta yachaykunaman, pulitikukunamanpas llamk'achisqa, Karl Marxman, Friedrich Engelsmanpas kutiq tradicionpi, aswan qhipa pachakunapiqa aswanta huchachanapaq hinam chay simita llamk'achinku.
1500
1500 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Alto del Fierro
Alto del Fierro (Alto del Fierro) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
Awajún distritu
Awajún distritu; (kastilla simipi: distrito de Awajún) nisqaqa huk distritum Rioja pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Wiñay kawsay
P'unchaw kamasqa 6 ñiqin qhapaq raymi killapi 1984 watapi wata; Fernando Belaúnde Umalliq.
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
Uma llaqtanqa Bajo Naranjillo llaqtam.
Runakuna
5 571 runakuna
Yarinaqucha
thumb|right|200px|[[Wamp'u Yarinaquchapi]] Yarinaqucha (kastilla simipi: Yarinacocha) nisqaqa Piruw mamallaqtapi huk qucham, Ukayali suyupi, Coronel Portillo pruwinsyapi, Pukallpa llaqtañiq.
Kay quchaqa yarina (Phytelephas) chunta yuramantam sutichasqa.
1502
1502 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
GNOME Web
rikchacha|GNOME Web riqsinapaq rikch'a rikchacha|GNOME Web ruwaq chawpin uya GNOME Web, Epiphany sutiyuq 2012 watakama karqa, kunankamapas chay chiqap sutiwan riqsisqa, kayqa yanqalla, kicha-pukyu web wamp'uqmi, Applepa WebKit rikch'a yallichiy kuyuchinanpa GTK yaykunanpi sayasqa, WebKitGTK sutiyuq. Unixhina llikachakunapaq GNOME yuyay wakichiywan ruwasqa. GNOME p ñawpaqmanta churasqa chaymanta tukri kamachisqa web wamp'uqninmi, GNOME Core Applications nisqap hukninmi.
Aylesbury
Aylesbury llaqtaqa 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 mama llaqtapi Buckinghamshire k'iti pi huk llaqtam.
Runakuna
2001 watapi runa yupaykamaqa 65 000 runayuqmi kachkan.
Birmingham (Alabama)
Birmingham nisqa llaqtaqa, Alabama suyup, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam. Birmingham llaqtapiqa 229.800 runakuna (2007) tiyachkan.
Antivo Corral
Antivo Corral (Antivo Corral) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
Hallch'ana
Hallch'anaqa kaykunatam qhawarinman:
1503
1503 wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Frágil (kusituy)
thumb|right|260px| Frágil Frágil nisqaqa huk 🇵🇪 mama llaqtayuq rock kusituymi. 1976 watapim rakinakurqan
Roxette
thumb|right|260px| Roxette (2011) Roxette nisqaqa huk 🇸🇪 mama llaqtayuq rock kusituymi. 1986 watapim rakinakurqan
1504
1504 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Ruwaqi
Ruwaqi icha paqarichiq (Kastilla simipi: autor) nisqaqa huk mayt'u, qillqasqa, aranway icha huk qillqasqa llamk'anap qillqaqninmi. "Ruwaqi" simimanta aswan hatun sut'inchayninqa ninmi:
"Ruwaqiqa 'imatapas paqarichiq icha kawsayta quq runam', ruwaqi kayninmi kamasqamanta llamk'ayta kamachin '"
1505
1505 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Tamrayku
Tamrayku (Tambrayku) urqum Lirqay llaqtapa apun, chayman runakuna rinku pagapu ruwakuq, apuman mañakuspa. Kay urqu lani sayasqa hinam, chayi sutinpas nin: ham - rayku, warmiman nisqa hinaraq.
Chiqllarasu rit'i urqumanta manam karuchu (29 km).
Kanasturqu
Kanasturqu (Canastorco) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
1508
1508 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
1506
1506 wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
1510
1510 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
1509
1509 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Bedford
Bedford llaqtaqa 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 mama llaqtapi Bedfordshire k'iti pi huk llaqtam.
Runakuna
2001 watapi runa yupaykamaqa 147 911 runayuqmi kachkan.
Manitoba pruwinsya
Manitoba, Kanada mama llaqtap pruwinsya. Manitoba pruwinsya 1 177 556 runakunam kawsachkanku (2010). Uma llaqta: Winnipeg
Pulitiku rakiy
203 munisipyunkuna.
Glenn Close
thumb|right|270px| Glenn Close right|240px| Glenn Close [[silq'uynin]] Glenn Close  sutiyuq warmiqa ( paqarisqa Greenwich llaqtapi - ) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: William Close; Maman: Bettine Moore Close. Qusankuna: Cabot Wade (1969-1971) / James Marlas (1984-1987) / David Shaw (2006-2015) / Len Cariou (1979–1983) / John Starke (1987-1991)). Churinkuna: Annie Starke (1988).
Alma mater: The College of William and Mary / Choate Rosemary Hall.
1511
1511 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
1512
1512 wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Baltimore (Maryland)
Baltimore nisqa llaqtaqa, Maryland suyup, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam. Baltimore llaqtapiqa 637.418 runakuna (2009) tiyachkan.
Carlos Ciriani Santa Rosa antanka panpa
thumb|right|250px|Carlos Ciriani Santa Rosa antanka pampa, [[Taqna]] Carlos Ciriani Santa Rosa antanka pampa (kastilla simipi: Aeropuerto Internacional Carlos Ciriani Santa Rosa) nisqaqa huk antanka pampam, Piruwpi, Taqna suyupi, Taqna llaqta ñiqpi.
Beverley
Beverley llaqtaqa 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 mama llaqtapi East Riding of Yorkshire k'iti pi huk llaqtam.
1513
1513 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Francisco Secada Vignetta antanka panpa
Francisco Secada Vignetta antanka panpa (kastilla simipi: Aeropuerto Internacional Francisco Secada Vignetta) nisqaqa huk antanka pampam, Piruwpi, Luritu suyupi, Ikitus llaqta ñiqpi.
Elías Soplín Vargas distritu
Elías Soplín Vargas distritu; (kastilla simipi: distrito de Elías Soplín Vargas) nisqaqa huk distritum Rioja pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Wiñay kawsay
P'unchaw kamasqa 6 ñiqin qhapaq raymi killapi 1984 watapi wata; Fernando Belaúnde Umalliq.
Gernika-Lumo
thumb|right|280px| Gernika Gernika-Lumo (yuskara simipi) icha Guernica y Luno (kastilla simipi) nisqaqa Ispañapi, Yuskadi suyupi, Bizkaia pruwinsyapi huk llaqtam.
Pulitika Rakiy
280px|thumb|right|Maria santa kathidral
right|thumb|280px
Iñiy
Kathuliku inlisya.
Elías Soplín Vargas distritu
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
Uma llaqtanqa Segunda Jerusalén llaqtam.
Runakuna
7 940 runakuna
1516
1516 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
1517
1517 wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Jorge Rivero
Jorge Pous River, Jorge Rivero, sutiyuq runaqa (* 15 ñiqin inti raymi killapi 1938 paqarisqa Mishiku llaqtapi  - ) huk runaqa Mishiku mama llaqtayuq Aranway pukllaqmi.
Tayta:  ; Mama:
Warmikuna: Irene Hammer / Betty Moran.
Wawakina: Jorge wan Roberto
1515
1515 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Sikra mayu
Sikra mayu (kastilla simipi: Río Sicra) nisqaqa Lirqay llaqtapam mayun, Piruw mamallaqtapi, Wankawillka suyupi, Anqara pruwinsyapi. Tinkun Upa mayuwan.
WikiRuraykamay:Aviacion Comercial
Estoy interesado en aviación comercial y me gustaría apoyar a la wikipedia en quechua.
Plantillla de Aerolinea
Busco las siguientes palabras en quechua para hacer una plantilla de aviación. Pongo como ejemplo a Peruvian Airlines. Cualquier comentario es bienvenido.
British Columbia pruwinsya
British Columbia, Kanada mama llaqtap pruwinsya. British Columbia pruwinsya 4 000 000 runakunam kawsachkanku (2010). Uma llaqta: Victoria
Wiñay kawsay
Kamasqa
Pulitiku rakiy
28 distritukuna.
Batallas kantun
Batallas kantun (kastilla simipi: Cantón Batallas) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Antikuna pruwinsyapi, Batallas munisipyupi. Uma llaqtanqa Batallas llaqtam (1.966 llaqtayuq, 2001 watapi).
Runakuna
Kantunpiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
NixOS
rikchacha|NixOS riqsinpaq rikch'a NixOS nisqaqa huk Linux rak'iymi, Nix mayt'u kamachiqpa patanpi ruwachasqa. Mast'arakuq illawachiyninqa iñichikuq llikacha patawasachiykunata chay achka takyasqa kaymanta, chhikanmanta ima tukri kanalninkunatapi saqin. NixOS DevOpspaq, mast'arichiy ruwanakunapaq ima ruwasqa ruwallakunayuq.
Wiñaykawsay qillqa
2003 watapi, Eelco Dolstra NixOS yachay mask'aykachay yuyay wakichiyhinam qallarirqan. 2015 watapi, Stichting NixOS kamasqa karqan NixOShina yuyay wakichiykunata yanapayta munaspa, chaykuna ch'uyalla llamk'achikuq mast'arichiy wallpamata ruwanku.
David Abensur Rengifo antanka panpa
thumb|right|250px|David Abensur Rengifo antanka pampa, [[Pukallpa]] David Abensur Rengifo antanka pampa (kastilla simipi: Aeropuerto Internacional David Abensur Rengifo) nisqaqa huk antanka pampam, Piruwpi, Ukayali suyupi, Pukallpa llaqta ñiqpi.
Caucal
Caucal (Caucal) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
Tyrone Power
Tyrone Edmund Power, Jr. sutiyuq runaqa, icha Tyrone Power ( paqarisqa Cincinnati llaqtapi - wañusqa Madrid llaqtapi), huk  🇺🇸 mama llaqtap kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Taytanː Tyrone Power, Sr., Mamanː Marelle Young Warmikuna: Suzanne Georgette Charpentier "Annabella" (1939-1948) / Linda Christian (1950-1956) / Deborah Jean Montgomery Minardos (1958-1958). Churinkunaː Anne Power (adoptada, hija de Annabella), Romina Power (1951), Taryn Power (1953), Tyrone Power, Jr. (1959).
Prince Edward Island pruwinsya
Prince Edward Island, Kanada mama llaqtap pruwinsya. Prince Edward Island pruwinsya 138 627 runakunam kawsachkanku (2010). Uma llaqta: Charlottetown
Wiñay kawsay
Kamasqa
Alfredo Mendivil Duarte antanka panpa
thumb|right|250px|Alfredo Mendivil Duarte antanka panpa, [[Wamanqa]] Alfredo Mendivil Duarte antanka panpa (kastilla simipi: Aeropuerto Alfredo Mendivil Duarte) nisqaqa huk antanka pampam, Piruwpi, Ayakuchu suyupi, Wamanqa llaqta ñiqpi.
Prince Edward Island pruwinsya
Pulitiku rakiy
3 kundadukuna wan uma llaqta.
Cerro del Diablo
Cerro del Diablo (Cerro del Diablo) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
1520
1520 wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Šiprage
Šiprage (Шипраге) taqa Busna-Hirsiquwina. Šiprage llaqtapiqa  788  runakunam kawsachkanku (2013).
1519
1519 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Upa mayu (Anqara)
Upa mayu (kastilla simipi: Río Opamayo) nisqaqa Piruw mamallaqtapi huk mayum, Wankawillka suyupi, Anqara pruwinsyapi.
Kay mayum, putqa putqa. Miniriam qachachan puramintita, yakun imapaqpas walinchu.
Upa mayum ichin Lirqay llaqtapa uraynimpa Sikra mayuwan tinkunankama.
Salvador Elizondo
Salvador Elizondo Alcalde sutiyuq runaqa (* paqarisqa Mishiku llaqtapi -  wañusqa Mishiku llaqta), huk 🇲🇽 mama llaqtayuq qillqaq runam, kastilla simipi qillqaqmi.
Taytan: Salvador Elizondo Pani; Maman: Macías. Warmikuna: Michele Alban. Paulina Lavista Churinkuna: Mariana Elizondo. Pía Elizondo.
Los Abuelos de la Nada
Kaypipas qhaway
La Joven Guardia Sui Generis (kusituy) Vox Dei Almendra (kusituy) Los Gatos Manal
1521
1521 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Chelmsford
Chelmsford nisqaqa 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 mama llaqtapi Essex k'iti pi huk llaqtam.
Runakuna
2011 watapi runa yupaykamaqa 111 511 runayuqmi kachkan.
Guillermo del Castillo Paredes antanka panpa
thumb|right|250px|Guillermo del Castillo Paredes antanka panpa, [[Taraputu]] Guillermo del Castillo Paredes antanka pampa (kastilla simipi: Aeropuerto Guillermo del Castillo Paredes) nisqaqa huk antanka pampam, Piruwpi, San Martin suyupi, Taraputu llaqta ñiqpi.
Masturunti
Masturunti (ilinika simipi: mastós 'ñuñu' + odoús 'kiru') nisqaqa mayqin proboscidea kaqpas chinkasqa Mammut rikch'aq aylluman kapuq. Masturuntikunaqa Chawpi musuq pacha (Miyusinu) mit'a tukukuymanta pacha Waktaqyaq musuq pacha (Piliyistusinu) mit'a tukukuyninpi chinkanankama 10.000 watamanta 11.000 watakamam Chinchay, Chawpi Apya yala imapi tiyarqanku. rikchacha| [[Millmayuq mamut|Millmayuq mamutwan (lluq'ipi), Amirikamanta Masturuntiwan (Pañapi) tinkuyachiy]]
Red Hat
rikchacha|Red Hat riqsinpaq rikch'a Red Hat, Inc. nisqaqa huk Hukllachasqa Amirika Mamallaqtamanta llamp'ukaq ruruchim, kicha-pukyu llamp'ukaq rurukunatam ruruchiykunaman qun, IBM nisqap huk ura-tantankuyninmi. 1993 watapi kamasqa, Red Hat nisqaqa Raleigh, Chinchay Carolina suyupi, umalliqwasiyuqmi, tukuy tikismuyuntinpi wak llamk'aywasikunayuq. rikchacha|Red Hat Pukara Red Hatqa Red Hat Enterprise Linux ruruchiy llamk'achiy llikachanwan aswan t'inkisqa kan. Red Hat Red Hat Virtualization (RHV) nisqatapas qusunki chaytaqa kicha-pukyu ruruchiy chawpi-llamp'ukaq icha chawpikaq ranqhaq JBoss rantisqarayku, huk ruruchiy sirmachiy ruru. Red Hat hallch'ana, llamk'achiy llikacha patapatakuna, chawpi llamp'ukaqkuna, ruwachinakuna, kamachiy rurukuna chaymanta yanapakuy, yachapakuy, kunaykuchikuy qaranakuna ima qun.
Carlisle
Carlisle (iskut kilta simipi: Cathair Luail) nisqaqa 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 mama llaqtapi Cumbria k'iti pi huk llaqtam.
Runakuna
2011 watapi runa yupaykamaqa 75 306 runayuqmi kachkan.
David Figueroa Fernandini antanka panpa
thumb|right|250px|David Figueroa Fernandini antanka panpa, [[Wamanqa]] David Figueroa Fernandini antanka panpa (kastilla simipi: Aeropuerto David Figueroa Fernandini) nisqaqa huk antanka pampam, Piruwpi, Wanuku suyupi, Wanuku llaqta ñiqpi.
Speedtest.net
rikchacha|[[Rikcha:Speedtest_By_Ookla_Screenshot_on_iOS.jpg|wak=fefsfaeAFA|434x434pxiOSpi Speedtest.net apppa Qhawanapampa hap'in ]] Speedtest.net, Speedtest Ookla sutiwanpis riqsisqa, huk web qaranam, Internet yaykuy atina allin llamk'ay atiynin tupuyñankuna yanqalla khuskita qun, ahinataq t'inkinakuy willaku taripa chaymanta qhipayaynin. Ookla, huk web ch'iklluriy chaymanta llika sasachaku mask'aq ruruchi 2006 watapi kamasqa, chaymanta Seattle, Washington, Hukllachasqa Amirika Mamallaqtakunapi tiyaqpa hatun rurunmi.
Waterfox
rikchacha|Waterfox riqsinpaq rikch'a Waterfox huk kicha-pukyu web wamp'uqmi, Firefoxmanta p'allqasqa, System1pa wiñarichisqan. Windows, macOS, Linux paqpas tukri Waterfoxpa kamachisqa kachariyninkunam kan.
360 Secure Browser
360 Secure Browser (360 Security Browser), 360 Extreme Explorer utaq 360 Safe Browser (Chunwa simipi: 360安全浏览器) nisqaqa huk web wamp'uqmi, Qihoo ruruchip wiñarichisqan. Ñawpaq kuti 2008 wata Sitwa killapi kacharirqan.
1524
1524 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Ayrton Senna
thumb|right|240px|Ayrton Senna - Imola, 1989 Ayrton Senna da Silva (* paqarisqa São Paulo llaqtapi -  wañusqa Imola llaqtapi) Brasil awtu yallinakuy.
thumb|right|250px|Senna Brands [[1986]]
Gustavo Rojo
Gustavo Rojo Pinto, sutiyuq runaqa (* paqarisqa Uruwayi mama llaqtapi -  wañusqa Mishiku llaqtapi) huk 🇲🇽 mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.
Tayta:   ; Mama:  Warmi: Churinkuna:
Mastodon (qutukawsay llika)
rikchacha|80x80px|[[Rikcha:Mastodon 3.5.png|inchunnaq|296x296px]] Mastodonqa huk yanqalla, kicha-pukyu software kikinmanta qurpachasqa qutukawsay llikay qaranakuna purichinapaq. Twitter man rikch'akuq t'una-blogging imayana kanankunayuq, mayqinkunachus achka sapanchasqa purichisqa khipukuna wan qusqa kanku, kutikuna hina riqsisqa, sapa huk kikin ruway kamachiyniyuq, qaranap kamachiyninkuna, sapanchana willay kamachiy, sapancha willay akllanakuna chaymanta winana kamachiy kawpaykuna.
1523
1523 wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Qalasaya kantun (Chuqiyapu)
Qalasaya kantun (kastilla simipi: Cantón Villa Remedios de Calasaya) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Antikuna pruwinsyapi, Batallas munisipyupi. Uma llaqtanqa Qalasaya llaqtam (358 llaqtayuq, 2001 watapi).
Palomo Linares
Sebastián Palomo Martínez sutiyuq runaqa, icha Palomo Linares ( paqarisqa Linares llaqtapi – wañusqa Madrid llaqtapi), huk 🇪🇸 mama llaqtayuq turup wañuchiq.
Taytan: ; Maman: Martínez. Wamikuna: Marina Danko (1977-2012) / Lilia López (2012) / Concha Azuara (2014-2017). Churinkuna: Sebastián Palomo Danko (1977-),  Miguel Palomo Danko (1980-),  Andrés Palomo Danko  (1988-).
Pardo Miguel distritu
Pardo Miguel distritu; (kastilla simipi: distrito de Pardo Miguel) nisqaqa huk distritum Rioja pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Wiñay kawsay
P'unchaw kamasqa 6 ñiqin qhapaq raymi killapi 1984 watapi wata; Fernando Belaúnde Umalliq.
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
Uma llaqtanqa Naranjos llaqtam.
Runakuna
16 440 runakuna
1525
1525 wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Contrayerba
Contrayerba (Contrayerba) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
1522
1522 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
1527
1527 wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Huawei AppGallery
rikchacha| AppGallery t'ipay unancha 'AppGallerypi mask'ay' qillqawan rikchacha|AppGallery riqsinapaq rikch'a Huawei AppGallery (qhawanapampapi AppGallery pisichasqa) huk mayt'u kamachiq, ruwachinakuna ruk'asqa rak'iy patapata ima, utaq qhatuypampa 'ruwachina qhatu', Huawei Technologies Co., Ltd. kaqwan wiñarichisqa Google-wiñarichisqa kicha-pukyu Android llamk'achiy llikachapaq, Huaweipa HarmonyOS paq chaymanta Microsoft pa Windows 11paq. AppGalleryqa 420 hunu kawsaq ruwaq wan llamk'achisqanmi chay 700 hunu Huawei q'illaysapakunapi.
LC Peru
LC Perú nisqaqa huk piruwanu antanka ruruchinam. Uma tiyananqa Lima llaqtapim, Piruwpi.
1529
1529 wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Piruwki Aylluchaq Pusana Raki
Piruwki Aylluchaq Pusana Raki (PAPR), kastilla simipi Partido Comunista Peruano (PCP) nisqaqa huk piruwanu kumunista partidum, 1928 watapi José Carlos Mariáteguip kamarisqan Piruwanu Susyalista Partidu, icha Piruwki Runaykaqpaq Pushana Raki ( Ankash qallu) (Partido Socialista Peruano) sutiwan.
Posic distritu
Posic distritu; (kastilla simipi: distrito de Posic) nisqaqa huk distritum Rioja pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Piruwki Aylluchaq Pusana Raki
huñunakuypi kumunista llamk'aqkunaqa Piruw Llamk'aqkuna Sapsi Tantanakuytam (CTGP) kamarirqanku.
Posic distritu
Wiñay kawsay
P'unchaw kamasqa 9 ñiqin qhapaq raymi killapi 1935 watapi wata; Oscar Benavides Umalliq.
Piruwki Aylluchaq Pusana Raki
1960 watakunapiqa PKP rikikurqanmi. Huk wankurisqakunaqa PKP-ta sapispa Mamallaqta Qispichina Awqaqsuyu (Ejército de Liberación Nacional) nisqatam kamarirqan, hukkunataq trotskistakunaman rirqan.
Posic distritu
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
Uma llaqtanqa Posic llaqtam.
Runakuna
1 394 runakuna
Piruwki Aylluchaq Pusana Raki
1963 watapi Suwit Huñu, Runallaqta Republika Chunwa rakinakuptinmi, PKP-pas rakikurqan.
Chinap masinkunaqa chaymantapacha Piruwanu Kumunista Partidu - Puka Unancha (Partido Comunista del Perú - Bandera Roja, PCP-BR) nikurqanku.
1526
1526 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Piruwki Aylluchaq Pusana Raki
PKP Puka Unancha nisqamanta 1980 watapi "Piruwanu Kumunista Partidu - K'anchaq Ñan" (Partido Comunista del Perú-Sendero Luminoso, PCP-SL) nikuq Abimael Guzmánpa ankalli partidun rakikurqan, qatiq watakunapi runakunata terrorista hina mamallaqtayuq maqanakuywan llakichispa, huk kumunistakunatapas awqata hina wañuchispa. Chayrayku runakuna chay pachataqa Sasachakuy pacha nispam suticharqanku.
Piruwanu Kumunista Partidu - Hukllakay (Partido Comunista del Perú - Unidad) nikuq Jorge del Pradop (1960-manta 1991-kama) pusasqan kumunistakunataq Suwit Huñup masinkuna kaspa Juan Velasco Alvaradop kamachinantapas yanaparqan. 1980 watakunapiqa Huñusqa Lluq'i (Izquierda Unida, IU) nisqa masintinpi llamk'anakurqan. Chaypacha Pedro Huillca Tecse sutiyuq Piruw Llamk'aqkuna Sapsi Tantanakuypa pusaqninmi ancha riqsisqa PKP-niyuq karqan.
Truth Social
rikchacha Truth Social (TRUTH Socialhina istilisasqa) nisqaqa huk alt-tech qutukawsay chawpin patapatam, Trump Media & Technology Group nisqap kamasqan, huk Hukllachasqa Amirika Mamallaqtakunamanta willanakuy chawpin, allwiyakama tantanakuymi, 2021 wata inti raymi killapi ñawpaq Hukllachasqa Amirika Mamallaqtakunap umalliqnin Donald Trumppa kamasqan. Kaytaqa Twitter kulun nispa sutichanku, chaymi Parler, Gab, Mastodonwan atipanakunku Twitter, Facebook nisqakunaman huk mit'anayta quyta munaspa.
1528
1528 wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Alberta pruwinsya
Alberta, Kanada mama llaqtap pruwinsya. Alberta pruwinsya 7 659 321 runakunam kawsachkanku (2010). Uma llaqta: Edmonton
Wiñay kawsay
Kamasqa
Pulitiku rakiy
? munisipyukuna.
Qarwisa kantun
Qarwisa kantun (kastilla simipi: Cantón Karhuisa) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Antikuna pruwinsyapi, Batallas munisipyupi. Uma llaqtanqa Qarwisa llaqtam (748 llaqtayuq, 2001 watapi).
Musuq Kashamarka distritu
Musuq Kashamarka distritu; (kastilla simipi: distrito de Nueva Cajamarca) nisqaqa huk distritum Rioja pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Wankani kantun (Antikuna)
Wankani kantun (kastilla simipi: Cantón Huancane) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Antikuna pruwinsyapi, Batallas munisipyupi. Uma llaqtanqa Wankani llaqtam (381 llaqtayuq, 2001 watapi).
Musuq Kashamarka distritu
Wiñay kawsay
P'unchaw kamasqa 6 ñiqin qhapaq raymi killapi 1984 watapi wata; Fernando Belaúnde Umalliq.
Manolete
thumb|right|260px| Manolete munumintu, Linares Manuel Laureano Rodríguez Sánchez sutiyuq runaqa, icha Manolete ( paqarisqa Córdoba llaqtapi – wañusqa Linares llaqtapi), huk 🇪🇸 mama llaqtayuq turup wañuchiq.
Taytanː Manolete; Mamanː Angustias Sánchez.
Comodo IceDragon
Comodo IceDragon nisqaqa huk saqisqa llamp'ukaq Firefox pi-ruwasqa kicha pukyu web wamp'uqmi, Comodo Groupmanta Microsoft Windows paq.
Musuq Kashamarka distritu
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
Uma llaqtanqa Musuq Kashamarka llaqtam.
Runakuna
30 551 runakuna
Chester
Chester (kamri simipi: Caer) nisqaqa 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 mama llaqtapi Cheshire k'iti pi huk llaqtam.
Runakuna
2011 watapi runa yupaykamaqa 118 200 runayuqmi kachkan.
UC Browser
rikchacha|UC Browserpa ñawpa riqsinapaq rikch'an UC Browser nisqaqa huk web wamp'uqmi, UCWeb apaychana internet tantanakuyp wiñarichisqan, Alibaba Grouppa huk ura-tantanakuyninmi. Inryiapi Inrinisyapipas aswan riqsisqa apaychana wamp'ukaqmi karqan, Chunwapitaq iskay ñiqin aswan riqsisqa 2017 watamanta. Kaypa tiksimuyuntinpi wamp'uq rak'iynin Aymuray killamanta 2022 0,86% tukuyninpi (hinallataq 1,48% yuyaysapa karurimanapi) StatCounter manhina.
1530
1530 wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.
Saskatchewan pruwinsya
Saskatchewan, Kanada mama llaqtap pruwinsya. Saskatchewan pruwinsya 988 980 runakunam kawsachkanku (2010). Uma llaqta: Regina
Wiñay kawsay
Kamasqa
Hawa t'inkikuna
thumb|center|700px|Saskatoon
Villarrica (Chili)
thumb|right|200px|Villrrica, Villarrica [[qucha wan Villarrica urqu]] Villarrica nisqaqa Chili mama llaqtapi huk hatun llaqtam, Villarrica quchap patanpi, Araucanía suyup uma llaqtanmi.
Cachur Grande
Cachur Grande (Cachur Grande) nisqaqa Piruwpi, Kashamarka suyupi, Kashapampa pruwinsyapi, Kachachi distritupi, huk urqum.
1532
1532 wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.
Lucho Barrios
Luis Barrios Rojas, icha "Lucho Barrios" sutiyuq runaqa (* paqarisqa Kallaw llaqtapi - †  wañusqa Lima llaqtapi),  Piruw mama llaqtayuq takiqmi, kastilla simillapim qillqarqan.
Warmi: Zenobia Cáceres. Wawakuna: Luis, Armando, wan Angélica María.
Machado de Assis
thumb|280px|Joaquim Machado de Assis (1839-1908) 250px|right|Joaquim Machado de Assis
Joaquim Machado de Assis sutiyuq runaqa (* paqarisqa Rio de Janeiro llaqtapi -  wañusqa Rio de Janeiro llaqtapi), huk 🇧🇷 mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.
Taytan: Francisco José de Assis, Maman: Maria Leopoldina Machado. Warmi: Carolina Augusta Xavier de Novais.
Maxthon
rikchacha|Maxthon riqsinapaq rikch'a Maxthon (Chunwa simipi: 傲游浏览器, ñawpa MyIE2 sutichasqa) nisqaqa huk yanqalla llamp'ukaq web wamp'uqmi, JeffChenpa kamasqan Singapur llaqtapi. Windows, macOS, Linux, hinallataq Maxthon Mobilehina Android, iOS, Windows Phone 8 nisqapaqpas. 6 kaq layamanta pacha, Maxthon Chromiumpi sayasqa.
Manuel Benítez «El Cordobés»
thumb|right|260px| El Cordobés, 2008 Manuel Benítez Pérez sutiyuq runaqa, icha El Cordobés ( paqarisqa Palma del Río llaqtapi – ), huk 🇪🇸 mama llaqtayuq turup wañuchiq.
Taytan: Benítez; Maman: Pérez. Wamikuna: María Martina Fraysse Urruty (Biarritz, 1945). Churinkuna: Manuel Díaz González, María Ángeles Benítez Raigón, María Isabel Benítez Fraysse, Manuel María Benítez Fraysse, Rafael Benítez Fraysse, Martina Benítez Fraysse wan Julio Benítez Fraysse.
Midori (web wamp’uq)
rikchacha|Midori riqsinapaq rikch'a rikchacha|Midori wamp'uq 2 kaq niraqpa [[Chawpin uya|chawpin uyan]] Midori (Nihun simipi: 緑, rumanisasqa: midori 'q'umir') nisqaqa huk yanqalla, kicha-pukyu ima web wamp'uqmi. 2019 watapi, Midori yuyay wakichiyqa Astian Foundationwan hukllanakuchirqa, chaymanta Midori tukuyninpi musuqchasqa karqan, WebKitGTKmanta Electron llamk'achiyta t'ikraspa.