cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
AlexNet
Ñawpaq kawsay kananpi
AlexNet mana ñawpaq utqaylla GPU-rurachiychu karqan huk CNN kaqmanta huk siq'i riqsiy atipanakuypi atipananpaq. Huk CNN GPU nisqamanta K. Chellapilla et al. (2006) 4 kuti aswan utqaylla karqa huk kaqlla implementacionmanta CPU kaqpi. Huk ukhu CNN Dan Cireșan et al. (2011) IDSIA kaqpi 60 kuti aswan utqayllaña karqa chaymanta ñawpaq kaqkunamanta aswan allinta ruwarqa agosto killapi 2011 watapi 15 ñiqin qhulla puquy killapi 2011 watapi 10 ñiqin tarpuy killapi 2012 watapikama, paykunap CNN nisqa tawa siq'i atipanakuykunapi mana pisichu atiparqan. Hinallataqmi achka siq'ikuna waqaychana wasikunapaq qillqakunapi aswan allin ruwaypipas anchata allincharqaku.
Llika ruway
AlexNet nisqapiqa pusaq qatakunam karqa; ñawpaq pichqaqa capas k'uyukuqkuna nisqakunam karqa, wakinqa max-pooling nisqa capas nisqakunam qatipasqa, kimsa qipa kaqtaq capas completamente conectadas nisqa. Llikaqa, qhipa qatamanta aswan, iskay copiaman rakisqa, sapa juk GPU kaqpi purichisqa. Tukuy estructurata kayhinata qillqachwanmaypi
Kayqa mana saturador ReLU activación ruwayta llamk’achirqa, kaytaq rikuchirqa allinchasqa entrenamiento ruwayta tanh chanta sigmoide kaqmanta.
Influencia
AlexNet nisqaqa computadora rikuypi aswan atiyniyuq qillqakunamanta hukninmi, aswan achka qillqasqakunata CNN nisqakunata, GPU nisqakunata llamk'achispa ukhu yachayta utqaylla purichinapaq kallpachasqanrayku. 2022 wata tukukuykama, AlexNet qillqasqaqa 100.000 masnin kutitam citasqa karqan Google Scholar nisqanman hina.
Ch'uru
thumb|right|300px|Hatunkaray afrika churu (Achatina fulica) Ch'uru nispaqa isku rumi wasichayuq wiksachakikunatam (Gastropoda) ninchik, yakupi kawsaqkunata allpapi kawsaqkunatapas.
Kaymi huk rikch'anankuna, Urin Awya Yalapi kawsaq:
194 kñ
194 Kristup ñawpan wataqa (194 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
Elias Hrawi
thumb|260px|right|Elias Hrawi (1925-2006) Elias Hrawi  (arabya simipi:  الهراوي إلياس) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Zahle llaqtapi -  wañusqa Beyrut llaqtapi), huk 🇱🇧 mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
Taytan: ; Maman:. Ñawpaq warmimuna: Evelyn Chidiac / Mona Jammal. Churikuna: (5) Rina, George, Roy, Zalfa wan Roland.
Pinchimurumayu
Pinchimurumayu (kastilla qillqaypi Pinchimuro Mayo), Hatun mayu, Mapachu mayu (Mapacho), Pawqartampu mayu (Paucartambo) icha Yawiru mayu (Yavero) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk mayum, Qusqu suyupi, Pawqartampu pruwinsyapi, Qispiqanchi pruwinsyapipas.
Ama Rusyamanta productokunata rantiychu!
« » (Ukranya simi:«Не купуй російське!») nisqaqa huk kampaña Rusyamanta productokunata boicoteanapaqmi.
Hatun Allpapata
Hatun Allpapata (kastilla qillqaypi Jatun Alfapata) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk urqum, Willkanuta wallapi, Qusqu suyupi, Qispiqanchi pruwinsyapi, Uqunqati distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.350 mitrum aswan hanaq.
197 kñ
197 Kristup ñawpan wataqa (197 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
Aixin-Jueluo Hongli
Aixin-Jueluo Hongli (chinu simipi:愛新覺羅弘曆, Manchu: Aisin Gioro hala i Hung Li), Qianglong Hatun Qhapaq (*  watapi paqarisqa Pikkin llaqtapi -   wañusqa Pikkin llaqtapi).
Qing panaqa 1735 watamanta 1799 watakama Chunwa Hatun Qhapaq
Tayta: Aixin-Jueluo Yinzhen; Mama: Xiaoshengxian Qhapaq warmi.
Ñawpaq warmi: Xiaxianchun Ulanara Qhapaq warmi, Xiaoyichun Qhapaq warmi, Huixian warmi, Chunhui warmi, Qinggong warmi, Jiwen warmi, Shujia warmi.
Churinkuna: Yonghuang, Yonglian, Kurun Hejing ñusta, Yongzhang, Yongcheng, Yongqi, Yongrong, Heshuo Hejia ñusta, Yongcong, Yongxuan, Yongxing, Yongqi, Yongjing, Kurun Hejing ñusta, Yonglu, Heshuo Heke ñusta, Yongyan, Yonglin, Kurun Hexiao ñusta.
Darién pruwinsya
thumb|300px|Darién pruwinsya saywitu (Panama) 46,951 Darién pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Darién), nisqaqa huk pruwinsyam Panama mama llaqtapi. Uma llaqtanqa La Palmam. 46 951 km2.
Wiñay kawsay
Kamasqa
Runakuna
228 676 runakuna
Pulitika rakiy
3 distritukuna wan 25 kurregimyentukuna.
193 kñ
193 Kristup ñawpan wataqa (193 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
Aixin-Jueluo Fulin
Aixin-Jueluo Fulin (chinu simipi: 愛新覺羅福臨, Manchu: Aisin Gioro hala i Fulin), Shunzhi Hatun Qhapaq (*  paqarisqa Shengjing llaqtapi -  wañusqa Pikkin llaqtapi).
Tayta: Aixin-Jueluo Huang Taiji; Mama: Xiaozhuang Qhapaq warmi.
Ñawpaq warmi: Xiaohuizhang Qhapaq warmi, Xiaokangzhang Qhapaq warmi, Xiaoxian Qhapaq warmi
Churinkuna: Niuniu, Fuquan, Xuanye, Rong, Changning, Jishou, Longxi, Yonggan.
198 kñ
198 Kristup ñawpan wataqa (198 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
199 kñ
199 Kristup ñawpan wataqa (199 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
Putin khuylú
¡Putinqa huk imbécilmi! (Ukranya simipi: Путін - хуйло, Rusya simipi: Путин - хуйло) nisqaqa huk rusupi takim.
Wiksachaki
thumb|right|300px|Cypraea chinensis - mama quchapi kawsaq huk churu Wiksachaki (Gastropoda) nisqakunaqa alli-allillamanta suchuq, wiksapi huk chaki nisqayuq (mana chiqap chakiyuq) llamp'ukakunam, yakupi kawsaqkuna allpapi kawsaqkunapas.
Isku rumi wasichayuq wiksachakikunataqa ch'uru ninchikmi, wasichannaqtataq llunk'as.
Chakiriyuq
Chakiriyuq (Chaquirioc) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk urqum Willkanuta wallapi, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Qurani distritupi, Qusqu suyupipas, Qispiqanchi pruwinsyapi, Markapata distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.300 mitrum aswan hanaq.
200 kñ
200 Kristup ñawpan wataqa (200 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
Martin Luther
thumb|220px|Martin Luther, Lucas Cranach Kuraqpa 1529 watapi llimphisqan Martin Luther icha Luder (10 ñiqin ayamarq'a killapi 1483 paqarisqa Eisleben llaqtapi, Alimanyapi, 18 ñiqin hatun puquy killapi 1546 wañusqa Eisleben llaqtapi) kristiyanu rifurmasyun nisqap kamaqninsi yachachiqpas karqan.
thumb|left|Universität Wittenberg Awgustinu munqhi, katuliku munqhi, Dyusmanta yachachiq kaspa, katuliku inlisyapi mana allin wiñaykuykunata allinchayta munarqan, Dyuspa simillanmanta, Jesu Kristullamanta yuyaykuspa.
Kristiyanu iñiq runakunap Dyuspa Simin Qillqata allinta hap'inankupaqqa chay Bibliataqa iwriyu simimanta grigu simimantapas aliman simiman t'ikrarqan, Wartburg nisqa pukarapi (Eisenach k'itipi) pakasqa kachkaspa.
Katuliku inlisyata allinchayta munaptinpas, Hatun Papa mana atiyninta chinkayta munaspa Lutherta ñakarqan. Huk aliman qhapaqkunaqa Lutherpa yachachiyninta chaskiptin, wakinkuna Aliman hatun qhapaqpas (Habsburg hatun qhapaq) mana chaskispa ñakarqan. Chay hinatam Alimanyapi inlisya rakikurqan. Lutherpa yachachiyninta uyariq iñiqkuna musuq inlisya tukurqan, prutistantismu nisqata kamaspa.
Émile Lahoud
thumb|260px|right|Émile Lahoud Émile Jamil Lahoud  (arabya simipi: لحود إميل) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Baabdat llaqtapi - ), huk 🇱🇧 mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku qarqan.
Urqu Jawira (Jaruma)
Urqu Jawira (aymara simi, "urqu mayu", kastilla qillqaypi Orkhojahuira, Orkho Jahuira) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk mayum, Chuqiyapu suyupi, Jaruma pruwinsyapi, Qalamarka munisipyupi.
Émile Lahoud
Taytan: Jamil Lahoud; Maman: Andrenee Bajakian. Ñawpaq warmi: Andrée Amadouni. Churikuna: (3) Karine, Emile wan Ralph.
Ch'uñuna
Ch'uñuna nisqaqa Piruwpi, Willkanuta wallapi, huk urqum, Qusqu suyupi, Qispiqanchi pruwinsyapi, Uqunqati distritupi. Pikchunqa mama quchamanta yaqa 5.100+ mitrum aswan hanaq.
José Feliciano
José Monserrat Feliciano García sutiyuq runaqa icha José Feliciano  (* paqarisqa Lares llaqtapi -   ) huk 🇵🇷 mama llaqta  takiqsi wan takichaq karqan.
Tayta: Feliciano; Mama: García.
Warmiː Susan Omilliaɳ Churinkunaː Melissa, Jonathan wan Michael
Diskukuna
thumb|José Feliciano, 1970
Jach'a Jawira (Inkawi)
Jach'a Jawira (Aymara simi jach'a hatun, jatun, jawira mayu, "jatun mayu", kastilla qillqaypi Jachcha Jahuira) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk mayum, Chuqiyapu suyupi, Inkawi pruwinsyapi, Jesus Machaqa munisipyupi. Huchusuma mayuman purin.
Urqu Jawira (Pedro Domingo Murillo)
Urqu Jawira (aymara simi, "urqu mayu", kastilla qillqaypi Orkojahuira, Orkojawira) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk mayum, Chuqiyapu suyupi, Pedro Domingo Murillo pruwinsyapi.
Waylas rimay
Waylas rimay nisqaqa huk qhichwa simi k'iti rimaymi, Anqash suyupi, Waylas P'ukrupi (Piruwpi) rimasqa.
Jaya Mayu
Jaya Mayu nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk mayum, Quchapampa suyupi, T'arata pruwinsyapi, Ansaltu munisipyupi. Caine mayuman purin.
Fanny Cano
thumb|right|280px|Fanny Cano (1944-1983) Fanny Cano Damián sutiyuq warmiqa, (*  paqarisqa Huetamo de Núñez llaqtapi  -  wañusqa Madrid llaqtapi ) huk 🇲🇽 mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: Francisco Cano Romero; Maman: Aurelia Damián Espinoza. Qusan: Sergio Luis Caño.
207 kñ
207 Kristup ñawpan wataqa (207 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
202 kñ
202 Kristup ñawpan wataqa (202 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
Q'inqu Mayu
Q'inqu Mayu (kastilla qillqaypi Kenko Mayu, Khenko Mayu) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk mayum, Quchapampa suyupi, Chapari pruwinsyapi, 1991 watamanta Tunari mamallaqta parkip anti saywanmi.
Wankaskar distritu
Wankaskar distritu (kastilla simipi: Distrito de Huangascar) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Wankaskar llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa 1825 watapi.
Rimaykuna
Wankaskar distritupiqa Yawyu runasimitam rimanku, Asanqaru-Wankaskar-Chuqus k'iti rimaytam. Kunan pachataq aswanta kastilla simitam rimanku.
Aarón Hernán
thumb|right|280px|Aarón Hernán (1930-2020) Aarón Hernández Rodríguez sutiyuq runaqa, icha Aarón Hernán (* paqarisqa Camargo llaqtapi  -  wañusqa Mishiku llaqtapi ) huk 🇲🇽 mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
201 kñ
201 Kristup ñawpan wataqa (201 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
208 kñ
208 Kristup ñawpan wataqa (208 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
Ch'aki Mayu (Quchapampa)
Ch'aki Mayu nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk mayum, Quchapampa suyupi, Killaqullu pruwinsyapi, Sipi Sipi munisipyupi. Kunturillu mayuman purin.
Jach'a Jawira (Antikuna)
Jach'a Jawira (Aymara simi jach'a hatun, jatun, jawira mayu, "jatun mayu", kastilla qillqaypi Jacha Jahuira, Jachcha Jahuira) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk mayum, Chuqiyapu suyupi, Antikuna pruwinsyapi, Batallas munisipyupi, Umasuyu pruwinsyapipas, Jach'ak'achi munisipyupi. Qiqa Jawira nisqaman purin. Qiqa jawiraqa Titiqaqa quchaman rin.
Michel Suleiman
thumb|260px|right|Michel Suleiman Michel Suleiman (arabya simipi:  ميشال سليمان) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Amsheet llaqtapi -  ), huk 🇱🇧 mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku qarqan.
Taytan: ; Maman:. Ñawpaq warmi: Wafaa Sleiman. Churikuna: (3) Rita, Lira wan Charbel.
210 kñ
210 Kristup ñawpan wataqa (210 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
Tupi rimaykuna
300px|thumb|right|Tupi rimaykunap ñawpa pacha suyunkuna. Tupi waraniyi rimaykuna nisqaqa huk Awya Yala rimaykunap ayllunmi, Uralan Awya Yalapi.
Huklla rimaqsapa tupi rimaymi: Waraniyi simim, suqta hunuchá rimaqniyuq.
Manuel Belgrano
Manuel José Joaquín del Corazón de Jesús Belgrano sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Buenos Aires llaqtapi -  wañusqa Buenos Aires llaqtapi), Arhintinu mama llaqtaq Taripay amachaq, awqaq pusaq pulitikupas, Uralan Abya Yalapi mamallaqtakunap Ispañamanta qispichiqnin Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuypi, kamarikuspa kunan kachkaq mama llaqtakunapaq awqarqan, Arhintinapaq, Buliwyapaq, Piruwpaqpas.
Yaya: Domenico Peri (Pérez); mama: María Josefa González Casero.
Warmi: María Josefa Ezcurra.
203 kñ
203 Kristup ñawpan wataqa (203 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
Pierre Mauroy
Pierre Mauroy sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Cartignies llaqtapi - †  wañusqa Paris llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtapas pulitiku karqan.
1981 watamanta 1984 watakamam ñawpaq kuti Ransiyapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Mama:
Ñawpaq warmi: Gilberte Mauroy
Churinkuna:.
Yachaywasi:
211 kñ
211 Kristup ñawpan wataqa (211 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
Pierre Mauroy
Qillqaqkuna
Kastilla simipi:
Jatun Mayu (T'arata)
Jatun Mayu nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk mayum, Quchapampa suyupi, T'arata pruwinsyapi, Ansaltu munisipyupi, Saqapampa munisipyupipas. K'ichki quchaman purin. thumb|left|180px|Saqapampa mayu
Antapunqu
rikchacha|ASIMO Antapunqu (2000) Expo 2005 wata nisqapi rikchacha|Tawa chakiyuq awqaq antapunqu Cheetah, BigDog nisqap wiñaynin (siqipi), 2012 watapi tiksimuyuntinpi aswan utqaylla chakiyuq antapunquhinam pacha tupuchasqa karqan, 1989 watapi MIT iskay chakiyuq antapunqup churasqan qillqakamachi nisqatam atipaspa. Antapunqu icha Punqulla (Chiksuyu simita robota: "punqu, atipayasqa llamk'ay, qatirisqa llamk'ay") huk makirq—astawantaqa huk antañiqiq wan wakichiy atikuq— kikillanmanta achka sasachakuykunata ruwayta atiq. Antapunqutaqa hawamanta kamachiq llamk'anawan pusachikunman, ichataq chay kamachiqa ukunpim churasqa kanman. Antapunqukunaqa runap rikch'ayninta rikch'achinapaqmi ruwasqa kanman, ichataq yaqa llapan antapunqukunaqa llamk'ana ruwaq makiqkunam, sinch'i llamk'aypi astawanta ruwasqa, manataq nihuk rikch'asqahinapichu.
209 kñ
209 Kristup ñawpan wataqa (209 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
Beyrut
Beyrut (arabya simipi: بيروت / Bayrūt / Beyrouth ; kastilla simipi: Beirut) llaqtaqa Libanu mama llaqtap uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay
Kamasqa  kñ
Allpa saywachi
33°53′13″N 35°30′47″E
Kuraka: Jamal Itani.
214 kñ
214 Kristup ñawpan wataqa (214 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
Porto-Novo
Porto-Novo (Hogbonu and Ajashe; fon simipi: Xɔ̀gbónù ; kastilla simipi: Porto-Novo) llaqtaqa Binin mama llaqtap uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay
Kamasqa  kñ
Allpa saywachi
6°29′50″N 2°36′18″E
264 320 runakuna
Kuraka: Emmanuel Zossou.
215 kñ
215 Kristup ñawpan wataqa (215 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
216 kñ
216 Kristup ñawpan wataqa (216 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
Wantan distritu
Wantan distritu (kastilla simipi: Distrito de Huantán) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Wantan llaqtam.
217 kñ
217 Kristup ñawpan wataqa (217 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
Wantan distritu
Wiñay kawsay
Kamasqa, Ramón Castilla Umalliqmi.
Wañiq distritu
Wañiq distritu (kastilla simipi: Distrito de Huañec) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Wañiq llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa 1825 watapi.
Gerhard Berger
right|240px|thumb|Gerhard Berger Gerhard Berger (* paqarisqa Wörgl llaqtapi - ) huk 🇦🇹 mama llaqtayuq awtu yallinakuy.
Elias Sarkis
thumb|260px|right|Elias Sarkis (1924-1985) Elias Youssef Sarkis  (arabya simipi: إلياس سركيس‎) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Chebanieh llaqtapi -   wañusqa Paris llaqtapi ), huk 🇱🇧 mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
Taytan: ; Maman:. Ñawpaq warmi:. Churikuna:.
219 kñ
219 Kristup ñawpan wataqa (219 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
Saputika simi
Saputika simi (didxazá / tiits së) nisqaqa Mishikupi, chawpi, anti Oaxacapi huk rimaymi, Saputika runakunap rimasqan, Otomanki rimaykunaman kapuq.
218 kñ
218 Kristup ñawpan wataqa (218 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
Google Scholar
rikchacha|Google Scholarpa riqsinapaq rikch'an Google Scholar icha Google Yachaywasi Riq huk qhispi yaykuy atikuq web mask'ay kuyuchinam, mayqinchus yachaysapa qillqakunap hunt'asqa qillqata utaq qhipawillakuyninkunata huk llimp'i qillqa lluqsichiy rikch'ankuna chaymanta yachakamakuna kaqpi tawqan. 2004 watapi Ayamarq'a killapi beta kaqpi lluqsisqa, Google Scholar tawqapiqa internetpi yachay riwistakuna chaymanta qillqa mayt'ukuna, hatun huñunakuy qillqakuna, thisiskuna chaymanta disertaciones, ñawpaq ch'ipachinakuna, llillmikuna, allwiyasqa willakuykuna, huk yachaysapa qillqakuna ima kachkan, chaymanta taripaysuntur yuyachakuninkuna chaymanta patintakuna.
Pukyukuna
<references group="" responsive="1">
Bankhi
Bankhi (phransya simipi: Bangui; kastilla simipi: Bangui) llaqtaqa Chawpi Aphrika Ripuwlika mama llaqtap uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay
Kamasqa
Allpa saywachi
4°22′24″N 18°33′46″E
734 350 runakuna
Kuraka: Emile Raymond Gros Nakombo (2016-).
Dario Fo
Dario Fo sutiyuq runaqa  (*  paqarisqa Sangiano llaqtapi -  Milano wañusqa llaqtapi), huk 🇮🇹 mama llaqtaq harawi qillqaq wan aranway pukllaqmi karqan.
Taytan: Felice Fo; Mama: Pina Rota.
Rikuy wakmantukuchiq
Rikuy wakmantukuchiq icha Rikuy T'ikrachiq (Inlish simipi: ViT) nisqaqa huk wakmantukuqmi, rikuy thatkichiy ruwanakunaman qhawasqa, ahinataq rikch'a riqsiy.
Dario Fo
Warmiː Franca Rame. Churinkunaː Jacopo Fo.
Yamina
Yamina ( phransya simipi: N'Djaména; arabya simipi: انجمينا‎ Injamīnā) ; kastilla simipi: Yamena) llaqtaqa Chad mama llaqtap uma llaqtanmi.
Rikuy wakmantukuchiq
Rikuy wakmantukuqkuna
rikchacha|450x450px| Rikuy t'ikrachiq Wasicha rikch'akuna rakinapaq Wakmantukuchiqkuna nisqakunaqa qallariypi churakuyninkutam tarirurqaku purun simi tahkichiy (PNL) nisqapi, chaytam qawachirqaku BERT hinaspa, GPT-3 pis simi kikinkuna. Kay kuntrasti kaqpi kay tipiku rikch'a thatkichiy sistima huk k'uyukuq ankucha llika (CNN) kaqwan llamk'achin. Allin riqsisqa llamk'aykunaqa Xception, ResNet, EfficientNet, DenseNet, chaymanta Inception nisqakunam.
Yamina
Wiñay kawsay
Kamasqa
Rikuy wakmantukuchiq
Rikuy wakmantukuqkuna
Wakmantukuchiqmi tupunku iskay iskay yaykusqa tuwkinkunapura (simikuna qillqa watiqakuna kaqpi), qawtaku sutichasqa. Chay qullqiqa tawachaku nisqam hayka tuwkin nisqapi. Rikch'akunapaqqa, t'aqwiypa sapsi hukkayninqa pixel nisqam. Ichaqa, huk tipiku rikch'api sapa pixel parispaq yupay tinkiykuna hark'akuqmi yuyarinamanta, yupaymantawan. Aswanpas, ViT yupan pixelkunapura tinkiykuna imaymana huch'uy t'aqakunapi rikch'api (kayhina, 16x16 pixelkuna), huk sinchi pisiyachisqa qullqiwan. Chay t'aqakuna (posiciónal incrustaciones nisqawan) huk qatiqpi churasqa kanku. Chay churasqakunaqa yachanapaq wikturkunam. Sapa rakiqa siwuk siq'i qipan qipan icha (qatikipay pacha)pi churasqam, incrustacin chichu nisqawanmi mirachisqa. Chay ruwasqa, posición incrustacionwan transformadorman mikhuchisqa.
Yamina
Allpa saywachi
12°8′5″N 15°3′21″E
951 418 runakuna
Johan Ferrier
Johan Henri Eliza Ferrier sutiyuq runaqa (* paqarisqa Paramaribo llaqtapi - †   wañusqa Oegstgeest llaqtapi) huk Surinam Mama llaqtaq pulitikupas runam karqan.
Yamina
Allpa saywachi
Kuraka: Saleh Abdelaziz Damane (2018).
Johan Ferrier
1975 watamanta 1980 watakama Surinam umalliq.
Taytan; Maman:. Warmi: Edme Vas Ferrier. Churinkunaː Cynthia McLeod wan Kathleen Ferrie.
Yachaywasi:
Rikuy wakmantukuchiq
Rikuy wakmantukuqkuna
Rikch'akuna rakinapaq wasichaqa aswan riqsisqam, Wakmantukuchiq Qhipukamachiq nisqallatam llamk'achin imaymana yaykuna tuwkinkunata t'ikranapaq. Ichaqa kantaqmi huk ruwaykunapas maypichus tradicional Arquitectura Transformadora nisqapa decodificador nisqa partenpas llamkachisqa.
K'uyukuq ankucha llikawan tupachiy
ViT ruwayqa tantiyaykunamanta hapirin chaymanta chay allinchaqpa, willaypa huñun-específico hutun paramitrukuna, chaymanta llika ukhunchasqa. CNN nisqakunaqa aswan facilmi allinchaypaq.
Huk ch'uya wakmantukuchiqpi huk variación nisqaqa huk transformadorta CNN saphi/awpaq tukukuywan kasarakuymi. Huk típico ViT saphiqa 16x16 convolución nisqatam 16 pasoyuqta llamk'achin. Chaywanpas huk 3x3 convolución 2 kaq pasowan, estabilidadta yapan chaymanta exactitudtapas allinchan.
Maypi charanakuna
Rikuy tikraqkuna achka Antañiqiq Rikuy ruwaykunapi llamk'achirqanku allin ruwaykunawan wakin kutikunapitaq "state-of-the-art" icha sumaq kaqpipas.
Aswan allin ruwaykunamanta wakinmi:
221 kñ
221 Kristup ñawpan wataqa (221 kñ) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.
Pukara mayu (Quchapampa)
Pukara mayu (kastilla qillqaypi Pucara Mayu) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk mayum, Quchapampa suyupi, Chapari pruwinsyapi, Sakawa munisipyupi. Mayllanku mayuman (Kunturillu mayu) purin.
Banjul
Wiñay kawsay
Kamasqa
Allpa saywachi
13°27′11″N 16°34′39″W
31 301 runakuna
Kuraka: Rohey Malick Lowe.
Atlanta (Georgia)
Atlanta (inlish simipi) llaqtaqa Hukllachasqa Amirika Suyukuna (USA) mama llaqtap aswan hatun llaqtanmi, Georgia suyup uma llaqtan. Atlanta llaqtapiqa 537.958 runakuna (2008) tiyachkan.
Malabu
Malabu ( phransya simipi: Malabo;; kastilla simipi: Malabo) llaqtaqa Chawpipacha Khiniya mama llaqtap uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay
Kamasqa 1827 wata.
Munruwya
Munruwya ( phransya simipi: Monrovia; kastilla simipi: Monrovia) llaqtaqa Libirya mama llaqtap uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay
Kamasqa 1822 wata
Malabu
Allpa saywachi
3°45′7.43″N 8°46′25.32″E
Munruwya
Allpa saywachi
6°18′48″N 10°48′5″W
Malabu
Allpa saywachi
297 000 runakuna
Munruwya
Allpa saywachi
1 010 170 runakuna
Kuraka: Jefferson T. Koijee.
Malabu
Allpa saywachi
Kuraka: María Coloma Edjang Mbengono.
Makru ge rimaykuna
Makru ge rimaykuna nisqaqa huk Awya Yala rimaykunap ayllunmi, Uralan Awya Yalapi (yaqa tukuynin Brasil mama llaqtapi), pichqa chunka waranqachá rimaqniyuq.
Libreville
Libreville ( phransya simipi: Libreville; kastilla simipi: Libreville) llaqtaqa Gabun mama llaqtap uma llaqtanmi.
Allpa saywachi
0°23′24″N 9°27′0″E
703 904 runakuna
Kuraka: André Dieudonné Berre.
Mishtika simi
Mishtika simi (Tu'un Sávi / Dà'àn Dávi) nisqaqa Mishikupi, chawpi, uralan kunti Oaxacapi, kunti Puebla, anti Guerreropi huk rimaymi, Mishtika runakunap rimasqan, Otomanki rimaykunaman kapuq.
Asmara
Asmara ( phransya simipi: Asmara; kastilla simipi: Asmara) llaqtaqa Iritriya mama llaqtap uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay
Kamasqa
Allpa saywachi
15°19′22″N 38°55′30″E
896 001 runakuna
Kuraka: Hatun Hiniral Romodan Osman Awliyay.
Arturo Illia
thumb|250px|Buenos Aires, [[12 ñiqin kantaray killapi 1963 watapi]] Arturo Umberto Illia sutiyuq runaqa (* paqarisqa Pergamino llaqtapi - †   wañusqa Córdoba (Arhintina) llaqtapi) huk 🇦🇷 mama llaqtayuq hampikamayuq wan pulitikumi runam qarqan.
1863 watamanta pacha umalliq kachkaptin, 20 ñiqin inti raymi killapi 1966 p'unchawpi awqaq pusaqkuna umallinamanta qarqurqan.
Taytan: Martín Illia,; Maman: Emma Francesconi. Warmikuna: Silvia Elvira Martorell (1939-1966) Churinkuna: Emma Silvia Illia, Martín Arturo Illia wan Leandro Hipólito Illia.
Yachaywasi: Escuela Provincial Nº 18, 5º - 6º (Escuela Normal Mixta). Secundaria: Colegio Pío IX, Párroco San Carlos (Buenos Aires)
Timunkamayuq
paña|rikchacha|200x200px| Kaypi rikuchisqa [[Carga apaq buque|chaqna wamp'u pa chakananqa iskay ñiqta yanapaq nisqayuqmi. Kay nanaqqa takyasqami, sichus hatun wamp'up timun kamachiq ñiqta qallwiyamanta huknin mana allinchu kanman chayqa.]] Timunkamayuq icha timunruna (wakin kutipi pusachiq) nisqaqa hatun wamp'u, wamp'u, yaku ukhu wamp'u, huk rikch'aq mama quchapi wamp'uta icha ch'usaqwamp'ukunata pusaq runam. Timunkamayuq kamachiqpa kaqninpas, kuraq kayninpas hukniraymi kanman: huch'uy wamp'ukunapi, challwaq wamp'ukunapi, yatikukunapipas, timunkamayuqpa ruwayninkunaqa yaku apupa ruwayninwanmi hukllachasqa kanku; aswan hatun wamp'ukunapiqa kanmi sapaq qhawaq kamayuq, paymi wamp'uta mana imamanta manchakuspa wamp'unanpaq manta ruwakun, kamachintaqmi timunkamayuqman, paymi chay kamachikuykunamanhina wamp'uta aychapi pusan. paña|rikchacha| Marinamanta wamp'uqkuna 2001 wata, qhapaq raymi killapi wayrawamp'u apaq hatun wamp'up umalliqnin.
Bob Dylan
thumb|270px|Bob Dylan, 1978 Bob Dylan sutiyuq runaqa, Robert Allen Zimmerman (iwriyu simipi: שבתאי זיסל בן אברהם, Shabtai Zisl ben Avraham) sutiwan riqsisqapas ( paqarisqa Duluth llaqtapi) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pop rock, country, blues takiqmi, tusuqmi, takina qillqaqpas.
20px|Nobel suñay 2016 watapi simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.
Suñaykuna
20px|Nobel suñay Simi kapchiypi Nobel Suñay
Kachi mayu (Uru Uru)
Kachi mayu (kastilla qillqaypi Cachi Mayu) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk mayum, Uru Uru suyupi, Ch'allapata pruwinsyapi, Ch'allapata munisipyupi. Pukyunqa, Jach'a Juqhu mayu (Santiago Wari pruwinsya, Quntu "C" kantun) Pillku mayup pukyu mayunmi.
Lincha distritu
Lincha distritu (kastilla simipi: Distrito de Lincha) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Lincha llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa, Manuel Prado Umalliqmi.
Warmiy mayu
thumb|200px|right|Warmiy mayu thumb|200px|right|[[Chakra, Warmiy qhichwa]] Warmiy mayu (kastilla simipi: Río Huarmey) nisqaqa Piruw llaqtapi, huk mayum Anqash suyupi, Warmiy pruwinsyapi, Warmiy distritupi.
Susyalista
Susyalista nisqaqa kaykunatam niyta munan:
Aymara haqaru rimaykuna
Aymara haqaru rimaykuna nisqaqa (aymara simipi jaqi = "runa", aru = "rimay, simi"; jaqi aru = runa simi) huk Awya Yala rimaykunap ayllunmi, Urin Awya Yalapi, Antikunapi.
Kunan pachaqa iskaylla rimaymi kakun:
Ruwaq chawpin uya
paña|rikchacha|300x300px| The Reactable, huk hap'inapaq ruwaq chawpi-uyaninpa rikch'aynin Runa–antañiqiq t'inkinakuy kamaychallimanta chanta pi, huk ruwaq chawpin-uya (inlish simipi: UI) nisqaqa runakunawan makinakunawan t'inkiykuna ruwasqa espaciom. Kay tinkiypa metanqa allin llamk'ayta chaymanta makina runap tukukuyninmanta kamachiyta atichiymi, makiqtaq huk kutillapi willayta kutichin, chaytaq llamk'achiqkunap akllay icha tantiyayninkuta yanapan. Kay hatun hamut'ay ruwaq chawpi uya kaqmanta kayhinakuna kanku aspectos interactivos kaqmanta computadora llamkanakuna, maki yanapakuykuna, llasa maquinaria operador controlkuna chaymanta proceso controlkuna. Chanta qhawaykuna interfaces de usuario ruwachkaspa ruwasqa kanku, utaq kayhina disciplinakuna, ergonomía chaymanta psicología kaqwan tinkisqa kanku.
Tukuypaq, ruwaq chawpi uya ruwayninpa metanqa huk ruwaqpa interfaznin ruwaymi, chaymi mana sasachu, allin ruwaq, chaymanta kusikuypaq (ruraqpaq allin) huk makinata llamk'achinapaq imayna munasqa ruwayta ruwan (icha aswan llamk'achiy atiy). Kayqa generalmente niyta munan, operadorqa pisi yaykuyniyuqta qunan tiyan munasqa lluqsiyta aypanapaq, chaymanta makina mana munasqa lluqsiykunata ruwaqman pisiyachin.
Tukuyimamanta qhawarina
paña|rikchacha| Hamp'ara metafora qatiq siq'iyuq ruwaq chawpi uyanin Ruwaq chawpi uyanin icha runa–makiq chawpi uyaqa makinapa rakinmi, runa–makiq t'inkiyta llamk'aq. Interruptores de membrana, teclados de goma chaymanta pantalla táctil nisqakuna kanku ejemplokuna chay parte física nisqamanta Interfaz de Máquina Humana nisqamanta mayqinkunatachus rikusunman chaymanta llamisunman.
Jach'a Uma
Jach'a Uma (aymara simi jach'a hatun, jatun, uma yaku, "jatun yaku", kastilla qillqaypi Jacha Uma, Jachcha Uma) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk mayum, Uru Uru suyupi, Uru Uru pruwinsyapi, Surakachi munisipyupi.
Phaqcha mayu
thumb|right|200px|Pilawit'u qucha Phaqcha mayu nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk mayum, Quchapampa suyupi, Jarani pruwinsyapi, Wak'as munisipyupi, T'utura pruwinsyapipas, Puquna munisipyupi. Qallarin Wak'as llaqtañiq. Pilawit'u quchamanta kunti-antiman purin.
Laraw distritu (Yawyu)
Laraw distritu (kastilla simipi: Distrito de Laraos) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Laraw llaqtam.
Herrera pruwinsya
thumb|300px|Herrera pruwinsya saywitu (Panama) Herrera pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Herrera), nisqaqa huk pruwinsyam Panama mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Chitrém. 2 340,7 km2.
Laraw distritu (Yawyu)
Wiñay kawsay
Kamasqa 1825 watapi.
Rimaykuna
Laraw distritupiqa Yawyu runasimitam rimanku, Laraw k'iti rimaytam. Kunan pachataq aswanta kastilla simitam rimanku.
Herrera pruwinsya
Wiñay kawsay
Kamasqa
Runakuna
111 647 runakuna
Cary Grant
thumb|right|300px|Cary Grant Archibald Alexander Leach sutiyuq runaqa icha Cary Grant (18 ñiqin qhulla puquy killapi 1904 watapi paqarisqa Bristol llaqtapi - 29 ñiqin ayamarq'a killapi 1986 watapi wañusqa Davenport llaqtapi), Hukllachasqa Qhapaq Suyupi) huk Kuyu walltay pukllaq aranway pukllaqmi karqan. Oskar Suñaytas chaskirqan.
Warmi: Virginia Cherrill (1934-1935), Barbara Hutton (1942-1945), Betsy Drake (1949-1962), Dyan Cannon (1965-1968), Barbara Harris (1981-1986) Churinkuna: Jennifer Grant.
Pilikulakuna
thumb|Cary Grant (55 watapi) [[North by Northwest (1959 kuyu walltay)|thumb|290px]]
Yiwuti (llaqta)
Yiwuti ( arabya simipi: : جيبوتي‎ Jībūtī, ransiya simi: Djibouti, sumali simi: Jabuuti; kastilla simipi: Yibuti) llaqtaqa Yiwuti mama llaqtap uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay
Kamasqa 1888
Allpa saywachi
11°35′18″N 43°08′42″E
562 001 runakuna
Kuraka: Fatouma Awaleh Osman.
Kumunista
Kumunista nisqaqa kaykunatam niyta munan:
Umas distritu
Umas distritu (kastilla simipi: Distrito de Omas) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Umas llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa 1825 watapi.
Kuriya
{| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" align="right" Kuryu icha Kuriya (kastilla simipi: Corea) icha Chusun, Tayhan  nisqaqa Asyapi huk yaqa wat'am kaspa huk mama llaqtapas karqan. Hansuyupiqa kuriya simitam rimanku.
Supi mayu
Supi mayu (kastilla simipi: Río Supe) nisqaqa huk mayum, Piruwpi, Lima suyupi, Barranca pruwinsyapi, Supi distritupi.
Kuriya
Iskay ñiqin pachantin hatun maqanakuypa puchukayninpi suwit awqaqkuna chinchayninta tiyapaspa, USA awqaqkunataq uralanninta tiyaparqan. Chaymantapacha Hansuyu mama llaqta iskaynintam rakisqa kachkan:
Kuryu maqanakuypi (25 ñiqin inti raymi killapi 1950 p'unchawmanta 27 ñiqin anta situwa killapi 1953 p'unchawkama) Chinchay Hansuyu Uralanta atiyta munaspa mana atirqan. Ancha achka runakuna wañurqan. Manataq hukllachasqa Hansuyuchu tukurqan.
Khartum
Khartum ( arabya simipi: : الخرطوم‎, Al-Khurṭūm; kastilla simipi: Jartum) llaqtaqa Sudan mama llaqtap uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay
Kamasqa 1821
Allpa saywachi
15°30′2″N 32°33′36″E
639 001 runakuna
Kuraka: Abdul Halim al Mutafi.
Qayara llaqta
Qayara (Cayara) llaqtaqa Ayakuchu suyupi huk ayllu llaqtacham, Qayara distritup uma llaqtanmi.
Qullpa Jawira (Litoral-Qaranqa)
Qullpa Jawira (aymara simi qullpa qullpa, jawira mayu, "qullpa mayu", kastilla qillqaypi Kollpa Jahuira) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk mayum, Uru Uru suyupi, Litoral pruwinsyapi, Iskara munisipyupi, Qaranqa pruwinsyapipas, Qhurqhi munisipyupi.
Qayara llaqta
Qayara llaqtapiqa piruwanu awqaqkuna, Akchiq Ñan nisqata awqanakuspa, kimsa chunka isqunniyuq runakunatam wañuchirqan. Hinaptinmi, runakuna Qayara llaqtamanta ayqirqan Wamanqa llaqtaman, huk llaqtakunamanpas. 2000 watakunapi achka runakuna Qayara llaqtanman kutimurqan.
Jatun Mayu (Linares)
Jatun Mayu nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk mayum, P'utuqsi suyupi, José María Linares pruwinsyapi. Qaysa mayu sutiwan Tumusla mayuman purin.
Bhumibol Adulyadej
thumb|right|370px| Bhumibol Adulyadej right|270px| Bhumibol Adulyadej [[silq'uynin]] Bhumibol Adulyadej (Rama IX) Thay simiː พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชมหาราช, Phra Chaoyuhua Bhumibol Adulyadej sutiyuq runaqa ( paqarisqa Cambridge llaqtapi -  wañusqa Bangkok llaqtapi) huk 🇹🇭 hatun qhapaqninsi (1946-2016)
Taytanː Mahidol Adulyadej; Mamanː Srinagarindra
Warmiː Mom Rajawongse Sirikit Kitiyakara (1950 - 2016) Churinkunaː ñusta Ubolratana Rajakanya, Riy Maha Vajiralongkorn, ñusta Maha Chakri Sirindhorn, ñusta Chulabhorn Walailak.
Kaypipas qhaway
Wiñay kawsay (Thaysuyu)
Yahoo! Search
rikchacha|Yahoo! mask'aypa riqsinapaq rikch'an '''Yahoo! Search icha Yahoo! Mask'ay''' huk Yahoo! internet mask'ay quq mayqinchus Microsoftpa Bing mask'ay kuyichinanta llamk'achin ruwaykunata kallpachananpaq, 2009 watamanta, tawa watamanta Google kaqwan 2019 watakama.
Qullpa Jawira (Santiago Wari)
Qullpa Jawira (aymara simi qullpa qullpa, jawira mayu, "qullpa mayu", kastilla qillqaypi Kollpa Jahuira) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk mayum, Uru Uru suyupi, Santiago Wari pruwinsyapi, Ch'allapata pruwinsyapipas, Ch'allapata munisipyupi. Jach'a Juqhu mayuman purin, Pillku mayup pukyu mayun.
Qhichwa rimaykuna
Qhichwa rimaykuna nisqaqa huk Awya Yala rimaykunap ayllunmi, Uralan Awya Yalapi. Tukuy qhichwa, qichwa, qiĉwa icha kichwa nisqa, qhichwa simi nisqaman kapuq k'iti rimayninkunam kay rimaykunap ayllunman kapun.
Qhichwa simip k'iti rimayninkuna
Achka qhichwa k'iti rimaykunam kachkan, iskaynintin hatun rimay huñum, achkataq aslla urin rimay huñum:
Asghar Farhadi
right|thumb|260px|Farhadi 2013 Asghar Farhadi (pharsi simipi: اصغر فرهادی) sutiyuq runaqa ( paqarisqa Khomeyni Shahr -   ), huk 🇮🇷 mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq runam.
William Wallace
William Wallace, sutiyuq runaqa (* 1270 paqarisqa Elderslie llaqtapi - wañusqa Smithfield, London llaqtapi), huk Iskusyayuq ankallis karqan.
Iskusya mama llaqtapi Inlatirra kamachiyta 1297 watapi ankallikurqan.
Takanakuy
Takanakuy nisqaqa urin Piruwpi Antikunapi raymim, Qhichwa runakunap rayminmi Qusqu, Apurimaq suyukunapim. Wakin runakuna wayliya nisqata takispa tususpa, llallinakuq runakuna takanakunkum.
Takanakunkuqa Qusqu suyupi Chumpiwillka pruwinsyapi, Apurimaq suyupi Antapampa, Qutapampa pruwinsyakunapim, lliwmanta astawantaq Santu Tumas llaqtapim. (Nawidad p'unchawpi, ahinataq Santu Tumaspi),  icha  (Musuq Wata p'unchawpi) takanakunku, icha huk p'unchawpi Qhapaq raymi killapi icha Qhulla puquy killapi. Quyu llaqtapitaq phistiqanku, Santa Ana p'unchawpi.
Takanakunkuqa iskay runam, qharipuralla icha warmipuralla. Tusuqkunaqa uya ch'ullu nisqa saynatatam uyanpi apan. Tusuqkunaqa negro (yana runa), majeño, qarakapa (langosta), qarawatana, q'ara gallo nisqa runa kaykunatam pukllan. Chay kusituykunaqa Walaychu, Qurilasu, Kimsa quyllur icha huk sutiyuqmi.
Juan José Saer
Juan José Saer sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Serodino llaqtapi -   wañusqa París llaqtapi), 🇦🇷 mama llaqtayuq qillqaqmi yachaqpas qarqan.
Susyalista Suwit Ripuwlikakunap Huñun
Susiyalista Suwit Ripuwlikakunap Huñun (SSRH; rusu simipi: Союз Советских Социалистических Республик, СССР, [Soyuz sovetskih socialističeskih respublik, SSSR]) icha Suwit Huñu (Советский Союз, [Sovetskiy Soyuz]) huk ancha hatun susyalista mama llaqta kamachinam karqan.
Juan José Saer
Taytan: ; Maman:  Warmikuna: Biby Castellaro (1962 - 1974) / Laurence Gueguén (1975 - 2005). Churinkuna: Jerónimo Saer (1970 - 2015) wan Clara Saer (1980).
Susyalista Suwit Ripuwlikakunap Huñun
Rusya mama llaqta huk ñiqin pachantin maqanakuypi llallisqa karqaptin Hatun Uktuwri Pachakutiy nisqapi 1917 watapi tukusqa Rusu Suwit Republika 1922 watapi Bolshewikkunap Yuraqkunata atiyninpi Susyalista Suwit Republikakunap Huñun tukukuptin Vladimir Lenin sutiyuq kumunista pusaq ñawpaq umalliqninmi tukurqan. Lenin wañurqaptin Yosif Stalin achka watakuna tiranu hina kamachirqan, iskay ñiqin pachantin maqanakuypi Adolf Hitlerpa Alimanyanta atipaspa ancha atiyniyuqmi tukurqan.
Suwit Huñuqa 1991 watakamam karqan, Mihail Gorbachov umalliqninpa tukupusqankama.
Agostinho Neto
António Agostinho Neto Kilamba, sutiyuq runaqa (* paqarisqa Icolo e Bengo llaqtapi -  wañusqa Moskwa llaqtapi). 🇦🇴 mama llaqtayuq pulitiku wan Umalliq.
1975 watamanta 1979 watakama kuti Angulapa Umalliqnin qarqan.
Taytan: Agostinho Pedro Neto ; Maman:   Ñawpaq warmi: Maria Eugénia da Silva
Yachaywasi:
ASP.NET
Pukyukuna
<references group="" responsive="0">
Willy Brandt
thumb|right|Willy Brandt, 1980 watapi. thumb|right|Willy Brandt Wasi nisqa [[SPD partidup wasin, Berlin llaqtapi.]]
Herbert Ernst Karl Frahm, chaymantataq Willy Brandt sutiyuq runaqa ( paqarisqa Lübeck llaqtapi; wañusqa Bonn llaqtapi)  huk Alimanya mama llaqtayuq pulitikum karqan, Alimanyap Susyaldimukrata Partidunpi (SPD) wankurisqa.
1969 watamanta 1974 watakama kunti Alimanya mama llaqtap kansillirninmi karqan.
Premio Nobel|20px Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan 1971 watapi.
FIFA Klub Pachantin Kupa 2016
FIFA Klub Pachantin Kupa 2016  (inlish simipi: FIFA Club World Cup 2016, kastilla simipi: Copa Mundial de Clubes de la FIFA de 2016) nisqaqa 2016 watapi Nihun mama llaqtapi XIII ñiqin FIFA Klub Pachantin Kupam. 1	 Keylor Navas , 2	 Dani Carvajal , 5	 Raphaël Varane ,	4	 Sergio Ramos ,	12	Brasil Marcelo ,	19	 Luka Modrić ,	14	 Casemiro ,	8	 Toni Kroos ,	17	 Lucas Vázquez ,	9	 Karim Benzema ,	7	 Cristiano Ronaldo ,	13	 Kiko Casilla ,	25	 Rubén Yáñez ,	3	 Pepe ,	6	 Nacho ,	15	 Fábio Coentrão ,	23	 Danilo ,	10	 James Rodríguez ,	16	 Mateo Kovačić ,	20	 Marco Asensio ,	22	 Isco ,	18	 Mariano ,	21	 Álvaro Morata
Yuyay hallch'ana
paña|rikchacha| USB Yuyay: lluqi waqtap chip-nintaqa yuyay-hallch'anam tiyan. Paña waqtapi kamachinam tiyan. Yuyay hallch'ana
Kikin uperasyunpa yuyayninpa achka k'itinintapi qillqayta, likayta saqillachin. Hinallataqmi flash allqiya kamay, pinchikillaqpa impulsukunantawan, ñawpaq EEPROM-pa allqiya kamay ninmanta aswan usqay purichin
USB yuyay kunapi, sinchiyasqa unitatkunapi (solid state driver) kay allqiya kamay ta tiyan
Wiñay Kawsay
rikchacha|250x250px|Sapsi waqaychanap dispusitivunkuna, [[antañiqiq manta infurmasyunta apachinanpaq.]] 1994-pi, SanDisk kayhina yuyay tarhitakuna ranqhachiyta qayllarisqan, chaymantataq kunan p'unchaykama huch'uy MP3-kunahina, karu rimana hina, tarhitakunahina chayarqamun
Awsanqati rit'i urqu (Punu)
Awsanqati (kastilla qillqaypi: Nevado Auzangate) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Kallawaya wallapi, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Ayapata distritupi, Allinqhapaq riti urquñiq. Pikchunqa mama quchamanta +5.000 mitrum aswan hanaq.
Mustafa Kemal Atatürk
Mustafa Kemal Atatürk, sutipaq runaqa (* paqarisqa Selanik llaqtapi -  wañusqa Istanbul llaqtapi). Turkiya pulitiku wan Umalliq.
1923 watamanta 1938 watakama kuti Turkiyapa Umalliqnin karqan.
Tayta: Ali Rıza Efendi; Mama: Zübeyde Hanım Ñawpaq warmi: Latife Uşaklıgil
Yachaywasi:
Susyalismu
Susyalismu, Susyaliyay icha Sapsiwaki (Socialismo) nisqaqa Karl Marx-pa yachay wayllukuyninkama (Marksismu nisqa) huk waki pacham, llamk'aqkuna mama llaqtapi kamachichkaptin kapitalistakunap kapuqninkunata llamk'aq llaqtapaq hap'ispa sapsi ruruchinata ruraspa kapitalismu wakimanta kumunismu wakita llamk'apunapaq.
Wila Quta rit'i urqu (Kallawaya)
Wila Quta (aymara simi wila puka icha yawar, quta qucha "puka qucha" icha "yawar qucha", kastilla qillqaypi Nevado Vilajota) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk rit'i urqum,  Kallawaya wallapi, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Ituwata distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.000+ mitrum aswan hanaq.
Pukyukuna
{{Suyukuna (Piruw)]]
Paramunqa distritu
Paramunqa distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Paramonga) Piruw mama llaqtapi distritum, Lima suyupi, Barranca pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Paramunqa llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Ch'ichi Qhapaq
Ch'ichi Qhapaq (kastilla qillqaypi Chichicapac, Chichiccapac, Chichicápac, Chichijapac, Chichi Cápac) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Kallawaya wallapi, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Ayapata distritupi, Makusani distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.510 / 5.614 mitrum aswan hanaq.
Daniel Santos
Daniel Doroteo de los Santos Betancourt sutiyuq runaqa icha Daniel Santos (* paqarisqa Santurce llaqtapi -  wañusqa Ocala llaqtapi), huk 🇵🇷 mama llaqtapas takiqsi, takichaq karqan.
Tayta: De los Santos. Mama: Betancourt. Churinkunaː.
Epic Games Store
rikchacha|Epic games storepa riqsinapaq rikch'a Epic Games Store nisqaqa huk Microsoft Windows, macOS paq ruk'asqa kuyuq rikch'a pukllana qhatu wasim, Epic Games nisqap llamk'achisqan. Qhapaq raymi killa 2018 watapi iskaynintin web kitihina chaymanta sapalla qallarichiqhina qallarirqan, chaymanta qhipa kaqtaq uraykachinapaq chaymanta pukllanakunata pukllanapaq mañasqa. Qhatup ñawpaqninpi huk tiksilla sinru churasqa, masikuna lista kamachiy, tupachiy chaymanta wak ruwanakuna qun. Epic Games aswan masikakukunayuq kachkan mast'ariypaq ruwanakuna huñuta qhatup ñawpaqninpi ichaqa mana masikanchu yapayta achka ruwanakunata wak ruk'asqa rak'ina patapatakunahina, ahinataq rimanakuy marukuna utaq ruwaqpa qhawayninkuna, aswanpas kunan kaq patapatakuna tinkuna llika kaqwan kaykunata yanapanapaq.
Epic Games
rikchacha|Epic Gamespa riqsinapaq rikch'a Epic Games, Inc. nisqaqa Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kuyuq rikch'a pukllanakunata, llamp'ukaqkunata wiñachiqmi, Cary llaqtapi, Chinchay Carolina suyupi, lluqsichiqmi. Chay llamk'ayqa Tim Sweeney sutiyuq runap kamasqanmi karqan, Potomac Computer Systems sutiyuq 1991 watapi, ñawpaqtaqa tayta-mamanpa wasinpi Potomac llaqtapi (Maryland suyupi) tarikurqan. Ñawpaq kuti qhatuypaq kuyuq rikch'a pukllana lluqsisqanmanta, ZZT (1991), chay llamk'ayqa 1992 watapi qallariypi Epic MegaGames, Inc. nisqaman tukurqan, Mark Reintataq pusarqan, chaymanta pachap umalliqninmi karqan. 1999 watapi umalliq wasi Cary llaqtaman astaspa, chay yachakipay ukhuqa sutinta t'ikrarqan Epic Games nisqaman.
Hatun Chimpa Paqtachaypaq, Kawsaypaq, Qispi kaypaq
Frente Amplio por Justicia, Vida y Libertad nisqataqa kamarirqanku, Verónika Mendozata pusaqninman akllaspa. Kaymi wankurisqan partidukuna: Ciudadanos por el Cambio, MAS, Tierra y Libertad, Fuerza Social, Patria Roja, Partido Socialista. 2016 watapi Verónika Mendoza umallinapaq, Frente Amplio nisqataq rimana huñunakuypaq akllanakuykunapi yallinakurqan. Veronikaqa kimsalla kaq tukurqan. Frente Amplio nisqaqa chaymantapacha iskay chunka kunrisistayuqmi kachkan.
Kaymi 2016 watapi akllasqa kunrisistankuna karqan:
Guillermo Thorndike
Guillermo Thorndike Losada sutiyuq runaqa (* paqarisqa Lima llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq harawi qillqaqmi, simi yachaqpas wan Willay kamayuqpas karqan.
Tayta: Augusto Thorndike Galup; Mama: Carmen Losada Fernández. Warmiː Rosario del Campo León; Churinkunaː Augusto wan Meritxell
Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin.
Kuyuq rikch'a kunsula
thumb|250 px|Kuyuq rikch'a kunsula Kuyuq rikch'a kunsula icha Kuyuq rikch'a puklla kunsula (inlish simipi: video game console) nisqaqa kuyuq rikch'a pukllakunata pukllanallapaq antañiqiqmi, huk ruwanapaq llamk'achiyta manam atinchikchu.
Kaymi huk kuyuq rikch'a kunsulakuna:
Chuchupi distritu
Chuchupi distritu (kastilla simipi: Distrito de Chóchope) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lampalliqi suyupi, Lampalliqi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Chuchupi llaqtam.
Marco Martos
Marco Gerardo Martos Carrera sutiyuq runaqa (* paqarisqa Piwra llaqtapi -  Marco Martos) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq qillqaq runam, kastilla simipi qillqaqmi.
Taytan: Néstor Samuel Martos Garrido (1903-1973); Mama: Rosa Clementina Carrera Ubillús de Martos (1907-1958). Warmi: Carmen Castañeda Churikuna: (3).
Nelson Pinedo
right|thumb|300px|Nelson Pinedo Napoleón Nelson Pinedo Fedullo sutiyuq runaqa icha Nelson Pinedo ( paqarisqa Barranquilla llaqtapi - paqarisqa Valincia llaqtapi), huk 🇨🇴 mama llaqtayuq takiq wan takichaq qarqan. Salsa, Bolero.
Wila Kunka
Wila Kunka (aymara simi, wila puka icha yawar, kunka kunka, "puka kunka",  kastilla qillqaypi Vela Cunca) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Kallawaya wallapi, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Makusani distritupi, Ullachiya distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.350 mitrum aswan hanaq.
Patiwillka distritu
Patiwillka distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Pativilca) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lima suyupi, Barranca pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Patiwillka llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Leo Marini
thumb|right|250px|Leo Marini (1938-2012)
Alberto Batet Vitali sutiyuq runaqa icha Leo Marini (* paqarisqa Mendoza llaqtapi -  wañusqa Mendoza llaqtapi ), huk 🇦🇷 mama llaqtayuq takiq, takichaq, aranway pukllaqmi karqan.
Warmi: Gloria Solanas Churinkuna: Alberto wan José Luis Batet.
Unancha
Unancha nisqa huk sanancha kaqmi.
Unancha nisqaqa aswanta riman:
Qillwaqutarit'i
Qillwaqutarit'i (kastilla qillqaypi: Nevado Quellhuacotariti) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Kallawaya wallapi, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Makusani distritupi, Ullachiya distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.450 mitrum aswan hanaq.
Javier Pulgar Vidal
Javier Pulgar Vidal sutiyuq runaqa (2 ñiqin qhulla puquy killapi 1911 watapi paqarisqa Panaw llaqtapi, 18 ñiqin aymuray killapi 2003 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq allpamanta yachaqsi karqan.
Javier Pulgar-qa kay musuq Piruwpa t'ipiynintam, Mapa Fisiográfico nisqatam rikhurichirqan, kay región nisqa pusaqnintin suyuyuq:
Pachanka
Pacha tupuypiqa ima kimsa hinaman kachkaqtapas Pachanka icha Kurku ninchik.
Kaymi huk pachankakuna:
Rodolfo Hinostroza
Rodolfo Hinostroza Clausen sutiyuq runaqa (* paqarisqa Lima llaqtapi -   wañusqa Lima llaqtapi),huk 🇵🇪 mama llaqtayuq qillqaq runam, kastilla simipi qillqaqmi.
Taytan: Octavio Hinostroza Figueroa; Maman: Gloria Clausen Farfán. Warmin: Ingrid Sipkes Churinkuna: Cayetana Hinostroza Sipkes, Lorenzo Hinostroza Sipkes wan Ruy Hinostroza Sipkes.
Chullumpirini
Chullumpirini (Chullumpirini / Chulumpirini) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Kallawaya wallapi, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Ituwata distritupi, Quwasa distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.000+ mitrum aswan hanaq.
Rodolfo Hinostroza
Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin.
Veraguas pruwinsya
Wiñay kawsay
Kamasqa
Runakuna
226 641 runakuna
Pulitika rakiy
12 distritukuna wan 103 kurregimyentukuna.
Ariquma qucha
Ariquma qucha (Laguna Aricoma / Lago Aricoma) nisqaqa Piruw llaqtapi huk qucham, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Krusiru distritupi, Ariquma rit'i urquñiq.
Jayanca distritu
Jayanca distritu (kastilla simipi: Distrito de Jayanca) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lampalliqi suyupi, Lampalliqi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Jayanca llaqtam.
Los Santos pruwinsya
thumb|300px|Los Santos pruwinsya saywitu (Panama) Los Santos pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Los Santos), nisqaqa huk pruwinsyam Panama mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Las Tablasmi.
3 809,4 km2.
Wiñay kawsay
Kamasqa
Runakuna
89 592 runakuna
Pulitika rakiy
7 distritukuna wan 80 kurregimyentukuna.