cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mallku
thumb|[[Kastilla suksup mallkunkuna, q'isapi.]] Mallku icha chiwchi nisqaqa pisqu uñam, q'isapiraqmi tiyaq, mamanpa icha taytanpa mikhuchisqan.
Thibaut Courtois
thumb|right|250px| Thibaut Courtois 2018 Thibaut Nicolas Marc Courtois sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Bree llaqtapi) huk 🇧🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
André-Marie Ampère
Taytan: Jean-Jacques Ampère; Maman: Jeanne Antoinette de Sarce Warmi: Julie Carron Churinkuna: Jean-Jacques Ampère.
Muyska simi
Muyska simi (muyskkubun ) nisqaqa Muyska runakunap rimasqan rimaysi karqan, kunan Kulumbyapis. Muyska simiqa Kastilla Kamachiy pachapis wañurqan.
Apurimaq suyupi rimaykuna
Apurimaq suyu
/1 rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
(Pukyu: )
Timun hampi
Timun hampi, Awqa hampi, Lumu hampi, Sacha warwasku, Warwasku icha timpu yura (Lonchocarpus utilis syn. Lonchocarpus nicou) nisqaqa Urin Awya Yalapi wiñaq hampi yuram. Palamakunata challwakunata miyu kaptinmi, challwanapaqmi, palamakunata wañuchinapaqpas llamk'achinku.
Ukinawa munisipyu
Ukinawa munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Okinawa Uno) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Ignacio Warnes pruwinsyapi, Santa Krus suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Ukinawa llaqtam.
Kantunkuna
Iskay kantunmi kan.
Runakuna
Munisipyupiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Sylvanus Olympio
Tayta: ; mama:.
José Camacho
José Álvaro Antonio Pastor Camacho Alfaro sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Cieza  llaqtapi -  ), 🇪🇸 mama llaqtayuq  piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq qarqan.
Ukinawa munisipyu
Runakuna
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Sylvanus Olympio
Warmi: Dina Grunitzky Churinkuna: Gilchrist Olympio.
Ukinawa munisipyu
Simikuna
Okinawa Uno munisipyupiqa kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
José Camacho
Tayta:
Bunny Wailer
thumb|Bunny Wailer (1947-2021) Neville O'Riley Livingston sutiyuq runaqa, icha Bunny Wailer, Jah B (* paqarisqa Kingston llaqtapi -   wañusqa Saint Andrew Parish llaqtapi), huk 🇯🇲 mama llaqtayuq  Takana waqachinaq, takichaq  wan Reggae takiqsi karqan.
Taytan: Thaddeus "Thaddy Shut" Livingston; Maman:. Warmi:. Churinkuna:
Barbasku
Barbasku icha Warwasku nisqaqa (kastilla simimanta Barbasco: „sunkhasapa yura“, „Verbascum“) huk miyusapa yurakunam, challwakunata wañuchinapaq challwaqkunap llamk'achisqan, palamakunata wañuchinapaqpas.
Kaymi huk „barbasku“ icha „warwasku“ nisqa yurakuna:
P'uruña
thumb|220px|P'uruña. thumb|220px|right|P'uruña.
P'uruña nisqaqa runap mayllakunanpaq, kiru pichananpaqpas k'apra wisinam.
San Miguelito kitilli
San Miguelito kitilli (kastilla simipi: Parroquia San Miguelito) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, huk kitillim Tunkurawa markapi, Pillaru kitipi.
Runakuna
Kitillipiqa kichwa runakunam tiyanku.
Yaku runa
Yaku runa nisqaqa yakukunapi - mayukunapi, quchakunapi - kawsaq millay runa kaysi.
Ñawpa pacha yaku runaqa chiqap runas kasqa, kunantaq manati icha bukya - puka bukya, yana bukya - hinas kachkan. Sipaskunata wayllukuspa millaytayachachispa yakup ukhunman ch'ultichinsi.
Ch'illami
thumb|Ch'illami. Ch'illami nisqaqa runap armakunanpaq, tukuy kurkunta mayllakunanpaq hatun asiru icha k'apra wisinam.
Chakata kitilli
Chakata kitilli icha Marcos Espinel kitilli (kastilla simipi: Parroquia Chakata / Marcos Espinel) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, huk kitillim Tunkurawa markapi, Pillaru kitipi.
Miguel Iglesias
thumb|200px|Miguel Iglesias Pino de Arce Miguel Iglesias Píno de Arce sutiyuq runaqa (*11 ñiqin inti raymi killapi-1830 paqarisqa Celendín (Kashamarka) llaqtapi - †7 ñiqin ayamarq'a killapi-1909 wañusqa Lima llaqtapi) huk piruwanu awqaq pusaqmi, kawpaqpas karqan. Piruwpi Umalliq (1983-1985).
Guerra Ministru (1879)
Enrique Peña
Taytanː Estanislao S. Peña; Mamanː Fidelia Barrenechea. Warmiː.
Yachaywasiː Colegio Sagrados Corazones Recoleta. Alma materː Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin.
Yaku mama
Yaku mama nisqaqa yakukunapi - mayukunapi, quchakunapi - kawsaq runa kaysi, tukuy yakupi kawsaqkunap mamansi.
Chay yaku mamaqa yana amaru kaqsi.
Washington suyu
Washington nisqaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunap huk suyunmi. Uma llaqtanqa Olympia llaqtam.
Chakrapampa kitilli
Chakrapampa kitilli (kastilla simipi: Parroquia Presidente Urbina / Chakrapampa) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, huk kitillim Tunkurawa markapi, Pillaru kitipi.
Ukumpi
Ukumpi icha K'uychi amaru (Epicrates cenchria) nisqaqa huk amarum, Umawa nisqapi, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi sach'a-sach'api kawsaq.
Khuruña
Khuruña nisqaqa (kastilla simipi: Nevado Coruña) Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk rit'i urqum Barroso wallapi, Taqna suyupi, Taqna pruwinsyapi, P'allqa distritupi, Tarata pruwinsyapipas, Tarata distritupi, Tarukachi distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.650 mitrum aswan hanaq.
Kay urqup sutinqa aymara simim.
Cesc Fàbregas
Francesc Fàbregas Soler sutiyuq runaqa, icha Cesc Fàbregas (* paqarisqa Arenys de Mar  llaqtapi -  ), 🇪🇸 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Camille Corot
thumb|right|250px| Camille Corot (1796-1875) right|250px| Camille Corot [[silq'uynin]]
Numatsiqinqa simi
Numatsiqinqa (Nomatsigenka, Atiri) simiqa 6.500-chá Numatsiqinqa runakunap rimayninmi, Piruw mama llaqtapi, Hunin suyupi (Iniy, Pirini, Anapati mayukunap suyunpi).
Camille Corot
Jean-Baptiste-Camille Corot '') sutiyuq runaqa ( paqarisqa Paris llaqtapi -  wañusqa Paris llaqtapi) huk 🇫🇷 mama llaqtayuq llimphiq runam karqan.
Taytan: Corot, Mama:.
Cesc Fàbregas
Warmi:, Churinkuna:.
Martin Guisse
thumb|right|250px| Martin Guisse
Yana amaru
Yana amaru icha Yakumama (Eunectes murinus) nisqaqa Amarumayu sach'a-sach'a suyupi mayukunapi kawsaq yana amarum.
Martin Guisse
Martin Guisse sutiyuq runaqa (* paqarisqa Gloucestershire llaqtapi - †  wañusqa Guayaquil llaqtapi), 🇬🇧  Piruw Wamp'u awqaq suyupi.
Novak Djokovic
rikchacha|paña|280px||Djokovic (2012). rikchacha|paña|280px||Novak Djokovic ([[Miami, 2012).]] rikchacha|paña|280px|Djokovic (US Open 2011) Novak Djokovic (Sirbya simipi Novak Đoković/Новак Ђоковић) sutiyuq runaqa (* paqarisqa Beograd llaqtapi - ), 🇷🇸 mama llaqtapas kurku kallpanchaq.
Martin Guisse
Tayta: John Guisse;  Maman: Elizabeth Wright.
Chincha llawq'a
Chincha llawq'a (Lumbricidae) nisqakunaqa chincha allpapachakunapi (chincha kuskanlunq'u nisqapi) allpa ukhupi kawsaq llawq'akunam.
Saqawaya qucha
Saqawaya qucha (kastilla simipi: Laguna Sacabaya) nisqaqa Buliwya suyupi huk qucham, Uru Uru suyupi, Sawaya pruwinsyapi, Sawaya munisipyupi, Julu kantunpi.
Novak Djokovic
Taytan: 🇷🇸 Srdjan Djokovic, Maman: 🇷🇸 Dijana Djokovic.
Warmi: 🇷🇸 Jelena Ristic.
Yachay wasi: High School.
Yana amaru
Hap'isqa uywakunatam muyurikuspa ñit'ipaspa wañuchin mikhunapaq. Manam miyuyuqchu.
Tunupa
Tunupa (Thunupa, Tunapa) nisqaqa ñawpa pacha Tawantinsuyu iñiypi huk dyus kaysi karqan.
Qulla nisqa runakunap lliwmanta aswan hatun dyusninsi karqan, Pachakamaq apu hinas.
Yana amaru
Umawa runakuna nin, yana amaruqa yaku mamas, nispa.
Antenor Samaniego
Antenor Samaniego Samaniego sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Sikaya distritupi -  wañusqa Lima llaqtapi) Piruw mama llaqtayuq qillqaq runam, kastilla simipi qillqaqmi.
Tayta: Carlos Agustín Samaniego Maraví; Mama: Felicia Samaniego Cangalaya. Ñawpaq warmi: Ruth Ramos Delgado; Churinkuna: Silvia wan Doris.
Yachaywasi: Colegio Santa Isabel.
Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin
Pawqarani
Pawqarani (kastilla simipi: Nevado Paucarani) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk rit'i urqum Barroso wallapi, Taqna suyupi, Taqna pruwinsyapi, P'allqa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.200+ mitrum aswan hanaq.
Seamus Heaney
Seamus Heaney sutiyuq runaqa ( paqarisqa Derry kundadupi - wañusqa Dublín llaqtapi) Ilanda mama llaqtayuq harawi qillqaq runam, inlish simipi qillqaqmi.
Deán Valdivia
thumb|right|160px|[[Deán Valdivia]] Juan Gualberto Valdivia Cornejo, Deán Valdivia sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Islay llaqtapi - †  wañusqa Ariqipa llaqtapi) huk pulitiku wan kathuliku tayta kura piruwanu karqan.
Seamus Heaney
1995 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.
Deán Valdivia
Tayta: Genuario Valdivia; Mama: Eulalia Cornejo.
Peter Tosh
thumb| Peter Tosh (1944-1987) Winston Hubert McIntosh sutiyuq runaqa, icha  Peter Tosh, (* paqarisqa Westmoreland llaqtapi -   wañusqa Kingston llaqtapi), huk 🇯🇲 mama llaqtayuq  Tintawku waqachiq  wan Reggae takiqsi karqan.
Taytan: ; Maman:. Warmi:. Churinkuna:
Nevada suyu
Nevada nisqaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk suyum. Uma llaqtanqa Carson City llaqtam.
Peter Tosh
Kumpilationkuna
Listed are compilations containing material previously unreleased outside of Jamaica.
Philibert Tsiranana
Philibert Tsiranana sutiyuq runaqa (* paqarisqa Ambarikorano llaqtapi -  wañusqa Antananarivo llaqtapi) huk Madagaskar mama llaqta pulitiku karqan.
Tayta: ; mama:.
Wiyacha urqu
Wiyacha nisqaqa (kastilla simipi: Viacha) Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum Barroso wallapi, Taqna suyupi, Taqna pruwinsyapi, P'allqa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.200+ mitrum aswan hanaq.
Laqaya
Laqaya icha Lakaya nisqaqa Buliwya suyupi huk mawk'a llaqtam, P'utuqsi suyupi, Chinchay Lipis pruwinsyapi, Qulcha "K" munisipyupi.
Kali Linux
rikchacha|Kali linuxpa riqsinapaq rikch'an rikchacha|Kali Linuxpa hamp'aran Kali Linux nisqaqa Debian manta hurqusqa Linux rakiymi, ruk'asqa pallay yachay nisqapaq, sat'ikuy ch'ikllurinapaqpas ruwasqa. Chayqa Waqaychakuna Qisa nisqap qhawasqanmi, qullqi qusqanpas.
Kali Linux yaqa 600 sat'ikuy ch'iklluriy wakichikunayuq (killanakuna), chaymanta Armitage (huk qillqa saywir takay kamachiy yanapakuy), Nmap (huk yaykuna ñawinchaq), Wireshark (huk mayt'u khuskiq), metasploit (sat'ikuy ch'iklluriy pawallamk'ana), John the Ripper (huk kichana karakiyay), sqlmap (kikillanmanta SQL t'uqsiy chaymanta willaypa tiyapuynin hapinapaq yanapakuy), Aircrack-ng (huk llamp'ukaq q'ipi sat'ikuy ch'iklluriy mana yawirkayuq LANkuna kaqpaq), Burp q'ipi chaymanta OWASP ZAP web ruwana wakichi waqaychakuna ñawinchaqkuna, hukkunapas.
Chayqa Mati Aharoniwan Devon Kearnswan Offensive Security kaqmanta ruwasqa karqan BackTrack kaqmanta qillqaywan, ñawpaq willay waqaychasqa ch'ikllurinku Linux rak'iymanta Knoppix kaqpi sayasqa.
Paqcha
right|link=Phaqcha|100px|Phaqcha right|link=Pakcha|100px|Kusi-kusi (Pakcha)
Phaqcha (Paqcha, kichwapi Pakcha, kastilla simipi Paccha) sutiyuq llaqtakuna:
Hukkuna:
Laya
Laya nisqaqa ima tantachisqa (huñu) nisqamanpas kapuq nipakunap urin huñum, kikinpa kaqninkunayuq. Kaypi qhaway:
Sajama chullpakuna
Sajama chullpakuna nisqakunaqa Buliwya mama llaqtapi huk chullpakunam (ayamarka llaqtakuna), Uru Uru suyupi, Sajama pruwinsyapi, Karanka Kurawara munisipyupi, Sajama mamallaqta parki ukhupi.
Puyu Puyu qucha
thumb|right|290px|Saywitu Puyu Puyu qucha (Puyo Puyo) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk qucham, Chuqiyapu suyupi, Franz Tamayo pruwinsyapi, Pilichuku munisipyupi, Qupaqhawana Antakilla kantunpi.
Kay quchap sutinqa aymara simim: puyu pukyu, "Puyku Pukyu".
Rafael Bonnelly
thumb|right|250px| Rafael Bonnelly (1904-1979) Rafael Filiberto Bonnelly Fondeur sutiyuq runaqa (* paqarisqa Santiago de los Caballeros llaqtapi -  wañusqa Santo Domingo llaqtapi), huk 🇩🇴 mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Taytan: Carlos Sully Bonnelly Arnaud, Maman: María Luisa Fondeur Fernández. Warmi: Aída Mercedes Batlle Morell. Churinkuna: (4) Luisa Amelia, Rafael Francisco, Juan Sully wan Aída María.
Fernando Torres
Tayta:
Warmi:, Churinkuna:.
Ramón Castilla
Ramón Castilla y Marquesado sutiyuq runaqa (* 31 ñiqin chakra yapuy killapi 1797 paqarisqa Tarapaka llaqtapi - † 30 ñiqin aymuray killapi 1867 wañusqa Tarapaka llaqtapi) huk piruwanu awqaq pusaqmi, kawpaqpas karqan.
Ancha unqusqaña katinmi, 9 ñiqin ayriway killapi 1863 p'unchawpi Pedro Diez Canseco sutiyuq hiniralmi Castilla kamachinamanta qarqurqan.
China qiwillu
Kuti-kuti, kuti kuti icha china qiwillu (Prosopis sp.) nisqaqa Piruwpi kawsaq hampi yuram, thaqu sach'am.
Huñu
Huñu nisqaqa ima hukllachasqa, huñunakusqa kaqkunapas.
Yupay yachaypiqa kaytam niyta munan:
Kawpaypitaq kaytam niyta munan:
Alaska suyu
Washington nisqaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk suyum. Uma llaqtanqa Juneau llaqtam.
Andrés Manuel López Obrador
Andrés Manuel López Obrador sutiyuq runaqa ( paqarisqa Tepetitán llaqtapi, Macuspana munisipyupi, Tabasco suyupi - ), huk 🇲🇽 mama llaqtayuq pulitika yachaqmi, qillqaqmi, pulitiku runapas.
Taytan: Andrés López Ramón; Maman: Manuela Obrador González.
Kaypipas qhaway
Mihikupa wiñay kawsaynin
OpenSUSE
Hawa t'inkikuna
Tukri webk'iti
Raki huñu
Raki huñu (taxon) nisqaqa mitan kamaypi huk tantachisqaman allinchasqa kuskan kaqninkunayuq kawsaqkunam.
San Inasyu munisipyu
thumb|right|290px|[[Buliwyapi Jesuita Misyunkuna]] San Inasyu munisipyu (kastilla simipi: Municipio de San Ignacio de Velasco) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, José Miguel de Velasco pruwinsyapi, Santa Krus suyupi. Uma llaqtanqa San Inasyu llaqtam.
Runakuna
Munisipyupiqa aswanta indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna
San Inasyu munisipyupiqa kastilla, qhichwa simitam lliwmanta astawan rimanku.
Pierre Cuypers
thumb|right|280px| Pierre Cuypers (1827-1921) Petrus Josephus Hubertus Cuypers sutiyuq runaqa, icha Pierre Cuypers ( paqarisqa Roermond llaqtapi - wañusqa Roermond llaqtapi) huk   mama llaqtayuq wasichay kamayuqmi qarqan.
Taytan: Johannes Hubertus Cuypers ; Maman:. Warmiː. Churinkunaː.
Marco Aurelio Denegri
thumb|right|250px| Marco Aurelio Denegri Feria Ricardo Palma Marco Aurelio Denegri Santa Gadea sutiyuq runaqa (* paqarisqa Lima llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq harawi qillqaqmi, simi yachaqpas wan Willay kamayuqmi.
Taytan: Julio Ernesto Denegri Cornejo; Mama: Leonor Santagadea Arana.
Munti hamanq'ay
thumb|245px|Munti hamanq'ay, Piruwpi. Munti hamanq'ay (Sobralia dichotoma) nisqaqa huk hillurina yuram, Piruwpi wiñaq.
Marco Aurelio Denegri
Yachaywasi: Colegio San Andrés.
Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin.
Kiro Gligorov
Kiro Gligorov (makidunya simipi: Киро Глигоров) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa  Štip, llaqtapi -  wañusqa Skopie llaqtapi) huk Makidunya mama llaqta taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Warmi: Churinkuna: ?.
Manayupa
Manayupa (Zornia diphylla (L.) Pers) nisqaqa Piruwpi kawsaq hampi yuram.
San Miguel munisipyu
Kantunkuna
Huk kantunmi kan.
Runakuna
Munisipyupiqa aswanta indihina runakunam tiyanku.
Awqaq pusaq
thumb|[[Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq iskay awqaq pusaq: Gen. Roger Brady (U.S. Air Forces in Europe commander), Lt. Gen. Frank Gorenc (3rd Air Forces commander),, Ramstein awqaq pampapi.]] Awqaq pusaq nisqaqa huk awqaqkunata pusaq, kamachiq runam, awqaq suyupi pruphisyunal kaq awqam.
Awqaq suyupi awqaq pusaqkunapaqqa achka patayayku (rango) nisqa kanmi. Aswan mama llaqtakunapi lliwmanta aswan hanan awqaq pusaq patayaykuqa wamink'am icha hiniral (general) nisqam.
Ascázubi kitilli
Ascázubi kitilli (kastilla simipi: Parroquia Ascázubi) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, huk kitillim Pichincha markapi, Kayampi kitipi.
Runakuna
Ascázubi kitillipiqa Kayampi Kichwa runakunam tiyanku.
Gene Hackman
thumb|right|260px| Gene Hackman 2008.jpg2000
Eugene Allen Hackman sutiyuq runaqa icha Gene Hackman', ( paqarisqa Ssn Bernardino llaqtapi - ) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaq wan kuyu walltay pusaq runam.
Taytan: Eugene Ezra Hackman; Maman: Lidya Gray Hackman. Warmikuna: Fay Maltese (1956-1986) / Betsy Arakawa (1991-) Churinkuna: Christopher Hackman, Leslie Hackman wan Elizabeth Hackman.
Alma mater:
Kulli simi
Kulli simi nisqaqa kunan Chincha Piruwpi - Qispi kay suyupi (Hulkan pruwinsya, Utusku pruwinsya, Santiago Chuku pruwinsya, Wamachuku pruwinsya - ñawpa Wamachuku suyupi) Kashamarka suyupi (Kashamarka pruwinsyapi - ñawpa Kuwismanku suyupi), Anqash suyupipas (Pallasqa pruwinsyapi), qunti yunkamanta Marañun mayukama - ñawpa pacha lliwanta aswan rimaqniyuq rimaysi karqan. Kulli simiqa 1950 watakunapichá wañurqan, ichataq manam riqsinchikchu, hayk'apllapi.
Kaymi huk kulli simimanta rimakuna:
Kaymi huk kulli simimanta llaqta sutikuna:
Ichá Inkawasi-Kañaris, Kashamarka rimaypipas huk rimakuna kulli simimanta, ahinataq das (utqaylla), inap (k'uychi), shukaki (uma nanay).
Mishka-mishka
Mishka-mishka, mishka mishka, miska-miska icha miska miska (Geranium lecheri) nisqaqa Piruwpi wiñaq hampi yuram.
San Rafael munisipyu
San Rafael munisipyu (kastilla simipi: Municipio de San Rafael) nisqaqa kimsa ñiqin munisipyu José Miguel de Velasco pruwinsyapi, Santa Krus suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa San Rafael llaqtam.
Runakuna
Munisipyupiqa aswanta indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna
San Rafael munisipyupiqa kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku.
Linux Mint
rikchacha|Linux Mintpa riqsinapaq rikch'an rikchacha|Linux Mintpa hamp'aran Linux Mint nisqaqa huk aylluwan purichisqa Linux rak'iymi Ubuntu nisqapi sayasqa (chaytaq Debian nisqapi sayasqa), imaymana yanqalla, kicha pukyu qillqa ima ruwanakunawan huñusqa. Huk hunt'asqa hawamanta-qutu achka chawpinniyuq icha multimiriya yanapakuyta quyta atin pikunachus akllanku kapuqniyuq llamp'ukaq churayta ahinataq achka chawpinniyuq codecs.
Linux Mint llamk'ayqa Clément Lefèbvrep kamasqanmi, Linux Mint Qhuchu nisqawan aylluwanpas llamk'achisqam.
Xavi Hernández
Tayta: Joaquín Hernández, Mama: María Mercè i Creus
Mamallaqtapura kampiunatukuna
(*) Incluyendo Ispaña quchu
John Atta Mills
John Evans Fifii Atta Mills sutiyuq runaqa (* paqarisqa Tarkwa llaqtapi -   wañusqa Accra llaqtapi). Gana mama llaqtayuq taripay amachaq, pulitiku wan Umalliq.
2009 watamanta 2012 watakama kuti Ganapa umalliqnin karqan.
Manjaro
rikchacha|Manjarop riqsinapaq rikch'an rikchacha|Manjaro KDE Majaro Linux icha Manjaro nisqaqa yanqalla, kicha pukyu-qillqa Linux rak'iymi, Arch Linux llamk'aykuna llikachapi sayasqa, ruwaq allin kaypi, yaykuy atiypipas qhawarisqa. Huk rolling release musuqyachiy wallpamata llamk'achin chaymanta Pacman mayt'u kamachiqninhina. Aswantaqa Awstiriya, Pharansiya, Alimanya mama llaqtakunapim wiñachisqa.
John Atta Mills
Warmi: Ernestina Naadu Mills;  Churinkuna (1) : Sam Kofi Atta Mills
Manjaro
Sinchikaq
rikchacha| PinePhonepi Majaro|manaima
Sinru qillqa: Llaqtakuna (Buliwya)
thumb|right|250px|Buliwyap saywitun Kaypi p'anqapiqa Buliwyapi hatun llaqtakuna rikunki.
Kankawa kitilli
Kankawa kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Cangahua) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Pichincha markapi, Kayampi kitipi.
Miraflores (mawk'a llaqta)
Miraflores nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk mawk'a llaqtam, Qusqu suyupi, Khallka pruwinsyapi, Yanatili distritup antinpi. Miraflores urqupiqa tiyan, Chunchus mayuñiq (Río Chunchusmayo).
Dustin Hoffman
thumb|right|260px| Dustin Hoffman, 2000 Dustin Lee Hoffman sutiyuq runaqa, ( paqarisqa Los Angeles llaqtapi - ) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaq wan kuyu walltay pusaq runam.
Abelardo Oquendo
Abelardo Oquendo Cueto sutiyuq runaqa (* watapi paqarisqa Kallaw llaqtapi -  watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk  🇵🇪 mama llaqtayuq  qillqaqmi, simi yachaqpas wan Willay kamayuqmi.
Dustin Hoffman
Taytan: Harry Hoffman; Maman: Lillian Gold. Warmikuna: Anne Byrne Hoffman (1969-1980) / Lisa Gottsegen (1980-) Churinkuna: Karina (1966), Jenna (1970), Jacob Edward (1981), Rebecca Lillian (1983), Maxwell Geoffrey (1984), Alexandra Lydia (1987).
Hawaii suyu
Hawayi icha Hawaii nisqaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk suyum. Uma llaqtanqa Honolulu llaqtam.
Abelardo Oquendo
Taytan:   Abelardo Oquendo; Mama: Delia Cueto.
Yachaywasi: Colegio.
Alma mater: Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Suntur wan Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin
Dustin Hoffman
Pilikulakuna
thumb|Dustin Hoffman - Festival de cine americano [[Deauville (Normandía, Ransiya), 1985.]]
San Diego (California)
thumb|250px|San Diego
San Diego nisqa llaqtaqa, Californiapi, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam, Pasiphiku mama quchap chalanpi.
Pulitika Rakiy
thumb|[[Balboa Plasa]] Central
Centro llaqta
Chincha
Chincha anti
Anti
Kunti
Uralan Bahía
Askar Akayev
Askar Akayevich Akayev (rusiya simipi: Аскар Акаевич Акаев) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kyzyl-Bairak llaqtapi -  ) huk Kirkisuyu mama llaqta allwya kamayuq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; mama:.
Warmi: Mairam Akáyeva Churinkuna: 4.
Misk'i pilli
Misk'i pilli (Hypochaeris arenaria syn. Hypochaeris andina) nisqaqa Piruwpi wiñaq hampi yuram.
Luis Chauca
thumb|250px|right| Luis Chauca (1960-2020) Luis Pascual Chauca Navarro sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Pukusana llaqtapi - †  wañusqa Limaq llaqtapi), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq pulitikupas karqan.
2019 watapim Pukusana distritu pa kurakan akllasqa tukurqan.
Taytan: Manuel Natividad Chauca Valcazar, Maman: Margarita Navarro de Chauca. Warmi: Marianela Liliana Costa Villena.
Yachaywasi: GUE Melitón Carvajal.
ChromeOS
rikchacha|ChromeOSpa riqsinapaq rikch'an ChromeOS, wakin kuti chromeOShina istilisasqa, ñawpaqtaq Chrome OShina istilisasqa, Linux pi llamk'aykuna llikacham, Google nisqap ruwasqan, rurasqanpas. Kicha pukyu qillqa ChromiumOS kaqmanta hurqusqa chaymanta Google Chrome web wamp'uq llamk'achin aswan hatun ruwaq chawpin uyan hina.
Kutná Hora
thumb|right|250px| Kutná Hora Kutná Hora (kastilla simipi: Kutná Hora) 🇨🇿 mama llaqtayuq llaqtanmi.
Allpa saywachi
20 536 runakuna.
ChromeOS
Sinch'ikaq
rikchacha|Huk Chromebook
Jorge Marticorena
Taytan: Jorge Marticorena Salvatierra, Maman: Sebastiana Cuba Violeta. Warmi: Sonia Inés Pérez Lacca
Robert Smith (takiq)
thumb|right|250px|Robert Smith right|200px| Robert James Smith sutiyuq runaqa icha Robert Smith (* paqarisqa Blackpool llaqtapi - ) huk 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 mama llaqtayuq rock takiqmi, yatana qallwa wan tintawku waqachiq, takina qillqaqmi, takichaqmipas karqan. The Curepa takiqnin.
Taytan: James Alexander Smith; Maman: Rita Mary Emmott. Warmi: Mary Poole. Churinkuna:
Uchuq p'irka
Uchuq p'irka, Pachamara, muni muni icha muni-muni (Bidens andicola vel sp. aff. HBK) nisqaqa Piruwpi wiñaq hampi yuram.
Pachakwatakuna
Milqachisqa qillqa
{| cellspacing="2" cellpadding="5" style="text-align:center; font-size:90%; border:1px solid #aaaaaa;" width="90%"
5 ñiqin waranqawata kñ
! colspan="2" |
31 ñiqin pachakwata kñ
! colspan="2" |
21 ñiqin pachakwata kñ
! colspan="2" |
19 ñiqin pachakwata kñ
juho on koviz ja jooonas on homox
11 ñiqin pachakwata kñ
! colspan="2" |
1 ñiqin pachakwata kñ
! colspan="2" |
10 ñiqin pachakwata
! colspan="2" |
Enrique Verástegui
thumb|right|250px| Enrique Verástegui Enrique Fidel Verástegui Peláez sutiyuq runaqa (* paqarisqa Lima llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi) huk 🇵🇪 mama llaqtayuq harawi qillqaqmi, Yachay wayllukuq wan Willay kamayuqmi.
Susana Vieira
thumb|right|250px| Susana Vieira Sônia Maria Vieira Gonçalves sutiyuq warmiqa, icha Susana Vieira (*  paqarisqa São Paulo llaqtapi -  ) huk 🇧🇷 mama llaqtayuq aranway pukllaq.
21 ñiqin pachakwata
21 ñiqin pachakwataqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 2001 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 2100 watapi puchukanqa.
Susana Vieira
Taytan: Marius Gonçalves, Maman: Maria da Conceição Vieira Gonçalves. Qusankuna: Régis Cardoso (1961–72) / Marcelo Silva (2006–08) / Sandro Pedroso (2010–13). Churi: Rodrigo Otávio Vieira Cardoso (p. 1964).
Enrique Verástegui
Yachaywasi: José Buenaventura Sepúlveda.
Pachakwatakuna
20 ñiqin pachakwata
! colspan="2" |
Enrique Verástegui
Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin.
Rima Rima urqu (Anqash)
Rima Rima nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Waras pruwinsyapi, Independencia distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.254 mitrum aswan hanaq.
Chuya (mawk'a llaqta)
Chuya nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk mawk'a llaqtam, Lima suyupi, Waruchiri pruwinsyapi, Chaqlla distritupi.
Sergio Ramos
Sergio Ramos García sutiyuq runaqa (* paqarisqa Camas  llaqtapi -  ), 🇪🇸 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Kusupampa kitilli (Pichincha)
Kusupampa kitilli (kastilla simipi: Parroquia Cusubamba / Santa Rosa de Cusubamba) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, huk kitillim Pichincha markapi, Kayampi kitipi. Uma llaqtanqa Kusupampa llaqtam.
Sergio Ramos
Tayta:
Warmi:, Churinkuna:.
Kusupampa kitilli (Pichincha)
Runakuna
Kusupampa kitillipiqa Kayampi Kichwa runakunam tiyanku.
Cássio Gabus Mendes
thumb|right|250px|Cássio Gabus Mendes Cássio Gabus Mendes sutiyuq runaqa (* paqarisqa São Paulo llaqtapi - ) huk 🇧🇷 mama llaqtayuq aranway pukllaq karqan.
Ixiamas pukara
Ixiamas pukara nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk mawk'a llaqtam, Chuqiyapu suyupi, Abel Iturralde pruwinsyapi, Ixiamas munisipyup antinpi, Tequeje qhichwapi (Beni mayuñiq.
Cássio Gabus Mendes
Taytan: Cassiano Gabus Mendes. Warmi: Lydia Brondi. Churinkuna:.
Kurmambek Bakiyev
Kurmanbek Salíyevich Bakíyev (kirilitsapi: Курманбек Салиевич Бакиев ) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Masadan llaqtapi -  ) huk Kirkisuyu mama llaqta allwya kamayuq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; mama:.
Warmi: Tatyana Bakiyeva Churinkuna: Maksim Bakiyev.
20 ñiqin pachakwata
20 ñiqin pachakwataqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1901 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 2000 watapi puchukarqan.
Wamink'a maqay
thumb|250px|[[Pulunyapi wamink'a maqay, 1926 watapi.]] Wamink'a maqay nisqapiqa hatun awqaq pusaqkunam, wamink'akunam mama llaqtapi kamachiyninta hap'in, kachkaqraq kamachiqkunata ayñinkunap atiyninwan qarquspa.
Tony Ramos
thumb|right|250px| Tony Ramos  (1948-) Antonio de Carvalho Barbosa Ramos sutiyuq runaqa, icha  Tony Ramos (* paqarisqa Arapongas llaqtapi - ) huk 🇧🇷 mama llaqtayuq qillqaq, aranway pukllaq wan ruruchiq karqan.
Taytan: Paulo Moreira Barbosa, Maman: Maria Antônia de Carvalho; Warmi: Lidiane Barbosa. Churinkuna: Rodrigo wan Andrea.
Alma mater: Universidade de São Paulo.
Santa Rusa munisipyu (Abuná)
Santa Rusa (kastilla simipi: Santa Rosa) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Abuná pruwinsyapi, Pando suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Santa Rosa de Abuná llaqtam.
Kantunkuna
Iskay kantunmi kan.
Runakuna
Munisipyupiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna
Munisipyupiqa kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku.
Idaho suyu
Idaho nisqaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk suyum. Uma llaqtanqa Boise llaqtam.
Ñuñumaya
Chinchi-chinchi, ñuñumaya,  muñuway, takachilla icha puka luri wich'u (Solanum nitidum) nisqaqa Piruwpi wiñaq hampi yuram.
1584
1584 wataqa Griguryanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq quyllurchawwan qallarisqa wakllanwatam).
Sérvulo Gutiérrez
Sérvulo Gutiérrez Alarcón sutipaq runaqa, (* paqarisqa Ika llaqtapi, Piruwpi - †   wañusqa Lima llaqtapi, Piruwpi), llimphiqpas karqan.
Tayta: Daniel Gutiérrez Fernández; Mama: Lucila Alarcón Valverde
1583
1583 wataqa Griguryanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq atipachawwan qallarisqa chhasku watam).
Daniel Salaverry
thumb|right|270px| Legislador Daniel Salaverry Daniel Enrique Salaverry Villa  sutiyuq runaqa (* paqarisqa Truhillu llaqtapi -  ), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq pulitikumi.
Fuerza Popular, Keiko Fujimori partidupi wankurisqa kaspa, 2016 watapi Piruwpa Kunrisunman akllasqa qarqan.
Philips
rikchacha|Philipspa riqsinapaq rikch'an rikchacha|Philispa umalliq wasin Koninklijke Philips NV (kikillanpi  ' Qhapaq Philips '), pisichasqa Philips, huk Urasuyu mama llaqtayuq ch'unkukuq wakiykurkum, Eindhoven llaqtapi 1891 watapi kamasqa. 1997 watamanta pacha, aswanta Amsterdam llaqtapi umalliq wasiyuqmi karqan, ichataq Benelux umalliq wasiqa Eindhoven llaqtapiraqmi kachkan. Philips ñawpaq huk hatun illari hatun ruruchiqkuna karqan kay pachapi, ichaqa kunan pacha qhali kay allwiyakama kaqpi llamk'achkan, huk rak'iyninkunata qullqita quspa.
Wiñaykawsay
manaima|rikchacha|[[Gerard Philips (1858–1942), kamaq]]
Karanka Kurawara kantun
Karanka Kurawara kantun (kastilla simipi: Cantón Curahuara de Carangas) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Uru Uru suyupi, Sajama pruwinsyapi, Karanka Kurawara munisipyupi. Uma llaqtanqa Karanka Kurawara llaqtam (1.314 runa, 2001 watapi).
Trinchira pukara
Trinchira pukara (kastilla simipi: Fortaleza de Trinchera) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk mawk'a llaqtam, Punu suyupi, Sandia pruwinsyapi, Patampuku distritupi.
Musée d'Orsay
right|thumb|300px Orsay Musiyu (Musée d'Orsay) nisqaqa Paris llaqtapi kaq musiyum, 1900 watapi wasichasqa, 1986 watamantataq musiyum.
Inkawi munisipyu
Inkawi munisipyu icha Humaita munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Ingavi / Humaita) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Abuná pruwinsyapi, Pando suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Inkawi llaqtam (59 llaqtayuq, 2001 watapi).
Kantunkuna
Iskay kantunmi kan.
Musée d'Orsay
2007 watapiqa 3.200.000 runakunam watukurqan.
Inkawi munisipyu
Runakuna
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna
Munisipyupiqa kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku.
Olmedo kitilli
Olmedo kitilli icha Pisillu kitilli (kastilla simipi: Parroquia Olmedo / Pesillo) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, huk kitillim Pichincha markapi, Kayampi kitipi.
Runakuna
Olmedo kitillipiqa Kayampi Kichwa runakunam tiyanku.
Glória Pires
thumb|right|250px| Glória Pires Glória Maria Cláudia Pires de Moraes, sutiyuq warmiqa, icha Glória Pires (*  paqarisqa São Paulo llaqtapi -  ) huk 🇧🇷 mama llaqtayuq aranway pukllaq.
Taytan: Marius Gonçalves, Maman: Maria da Conceição Vieira Gonçalves. Qusankuna: Fábio Júnior (1979–1983) / Orlando Morais (1987-). Churi: Cléo Pires (p.1982).
Frank Lloyd Wright
thumb|right|180px|Frank Lloyd Wright (1954) Frank Lincoln Wright sutiyuq runaqa ( paqarisqa Richland Center llaqtapi - wañusqa Phoenix llaqtapi) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq Wasichay kamayuqmi qarqan.
Taytan: William Carey Wright; Maman: Anna Lloyd Jones. Warmikunaː Catherine "Kitty" (Tobin) Wright (1871-1959) / Maude "Miriam" (Noel) Wright (1869-1930) / Olga Ivanovna "Olgivanna" (Lazovich Milanoff) Lloyd Wright (1897-1985). Churinkunaː Frank Lloyd Wright Jr. wan John Wright.
Kilish urqu
Kilish (kashamarka rimaypi, "k'illichu", kastilla simipi: Quilish) nisqaqa Purkun llaqta ñiqpi kaq urqum, Kashamarka suyupi, Kashamarka pruwinsyapi, Kachachi distritupi, Kashamarka distritupipas, Kashamarka llaqtamantapas manam karuchu.
Yanaqucha qhuyayuq pusaqkunam kilish urqutaqa allayta munanku, ichataq Purkunpi, Kashamarka llaqtapipas runakuna manam munankuchu. Kunankamaqa allayta hark'ankum.
Ghil'ad Zuckermann
thumb|right|290px|Prof. Dr Dr Ghil'ad Zuckermann, 2011.
Aramu Muru Punku
Aramu Muru Punku icha Hayumarka (kastilla simipi: Portal de Aramu Muru / Hayumarca) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk mawk'a llaqtam, Punu suyupi, Qullaw pruwinsyapi, Jilawi distritupi, Chulli llaqtañiq.
Ghil'ad Zuckermann
Ghil'ad Zuckermann sutiyuq runaqa (1 ñiqin inti raymi killapi 1971 paqarisqa Tel Awiw, Israyil, llaqtapi) (D.Phil., Oxford Yachay Suntur; Ph.D., Cambridge Yachay Suntur) huk 🇦🇺 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 🇮🇹 🇮🇱 simi yachaqsi, Adelaide Yachay Suntur, Awstralya.
Sama walla kawsay risirwa
thumb|290px|right|Dunas de [[Tajzara, Tarija suyu]] Sama walla kawsay risirwa (kastilla simipi: Reserva Biologica Cordillera de Sama) suyuqa amachasqam kachkan, Buliwya mama llaqtapi, Tarija suyupi, Eustaquio Méndez pruwinsyapi, José María Avilés pruwinsyapi, Tarija pruwinsyapipas.
Kay risirwapiqa ancha mawk'a llaqtakunam kan.
Uywakuna
Pisqukuna:
Sama walla kawsay risirwapiqa kanmi kimsa rikch'aq pariwanakuna (genus Phoenicopterus).
Sharp Corporation
Ñawpaq watakuna 1912–1945
lluqi|rikchacha| Sharppa ñawpaq umalliq wasinpa sapisapanqa [[Abeno-ku, Osaka llaqtapi|Abeno-ku (Osaka) llaqtapim]]
Rurukuna
manaima|rikchacha|400x400px|Sharp J-SH07 karurimana, 2001 watapi (Nihun qhatu)
Renata Sorrah
thumb|right|250px| Renata Sorrah Renata Leonardo Pereira Sochaczewski, sutiyuq warmiqa, icha Renata Sorrah (*  paqarisqa Rio de Janeiro llaqtapi -  ) huk 🇧🇷 mama llaqtayuq aranway pukllaq.
Taytan: Peter Sochaczewski, Maman: Míriam Leonardo Pereira. Qusankuna: Euclydes Marinho / Marcos Paulo / Carlos Vereza / Paulo Coelho. Churi: Mariana Simões.
1586
1586 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam).
Panasonic
rikchacha|Panasonicpa riqsinapaq rikch'an Panasonic Holdings Corporation, ñawpaq Matsushita Electric Industrial Co., Ltd. 1935 watamanta 2008 watakama, Panasonic Corporationpa ñawpaq runayayninpas 2008 watamanta 2022 watakama, huk hatun Nihun achka mamallaqtapura ch'unkukuq wakiykurukumi, Kadoma llaqtapi, Usaka suyupi umalliq wasiyuq. Kōnosuke Matsushita sutiyuq runap kamasqanmi karqan, 1918 watapi, k'anchaypa tuqyachiqninhina.
Irpari sutikuna
rikchacha| Mamallaqta TV 1952 watamanta|manaima rikchacha|manaima|Panasonic Lumix S1R 50 mm f/1.4 prime [[Linti|lintiwan Photokina pi 2018 wata sitwa killapi]]
1585
1585 wataqa Griguryanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam).
Mullaka
Rikch'aqkuna
Kaymi huk rikch'aqninkuna:
Qulu Qulu (mawk'a llaqta)
Qulu Qulu (Colo Colo) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk mawk'a llaqtam, chullpakunayuqmi, Punu suyupi, Sandia pruwinsyapi, Patampuku distritupi, Patampuku mayuñiq.
Aretha Franklin
thumb|270px| Aretha Franklin, 1942-[[2018]] 200px|right|Donna Summer silq'uynin Aretha Louise Franklin  sutiyuq warmiqa, icha  Aretha Franklin (*  paqarisqa Memphis llaqtapi -  wañusqa Detroit llaqtapi) huk 🇺🇸 Hukllachasqa Amirika Suyukuna  mama llaqtayuq góspel,  soul, R&B takiqmi, tusuqmi, aranway pukllaqpas. «Lady Soul» (la Dam
Gerard Piqué
Gerard Piqué Bernabéu sutiyuq runaqa (* paqarisqa Barcelona  llaqtapi -  ), huk 🇪🇸 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Aretha Franklin
Taytanː: Clarence LeVaughn Franklin; Mamanː Barbara Siggers Franklin Qusankuna: Glynn Turman (1978–1984) Churinkuna: 4.
Gerard Piqué
Tayta: Joan Piqué; Mama: Montserrat Bernabéu.
Ñawpaq armi: Shakira, Churinkuna: Milan (*2013).
Ñawpaqllut'ana
Ñawpaqllut'ana icha Purutukulu
Ñawpaqllut'anaqa kaykunatam qawarinman:
Utun kitilli
Utun kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Otón) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Pichincha markapi, Kayampi kitipi. Uma llaqtanqa Utun llaqtam.
Runakuna
Utun kitillipiqa Kayampi Kichwa runakunam tiyanku.
Robert FitzRoy
thumb|200px|Cecil Rhodes Robert Fitzroy (* 5 ñiqin anta situwa killapi - 1805 watapi paqarisqa Suffolk llaqtapi - † 30 ñiqin ayriway killapi - 1865 watapi wañusqa Surrey llaqtapi ). Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq wamp'uykachaqsi, suyu tariqsi, saywitu qillqaqpas karqan.
Sajama kantun
Sajama kantun (kastilla simipi: Cantón Sajama) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi juk kantunmi, Uru Uru suyupi, Sajama pruwinsyapi, Karanka Kurawara munisipyupi. Uma llaqtanqa Sajama llaqtam (198 runa, 2001 watapi).
1587
1587 wataqa Griguryanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq intichawwan qallarisqa chhasku watam).
Makhosini Dlamini
Makhosini Dlamini sutiyuq runaqa (* 1914 watapi paqarisqa  -  wañusqa) huk Swasisuyu mama llaqtapi pulitiku karqan.
1968 watamanta 1970 watakama Swasisuyu Hawa ministru.
Tayta: ; Mama:.
Arctium lappa
Arctium lappa nisqaqa hampi yuram.
Pusharu
Pusharu (Pusharo) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk mawk'a llaqtam, Mayutata suyupi, Manu pruwinsyapi, Manu distritupi, Manu mamallaqta parkipi, Palatoa mayup kuntinpi.
Edmilson
José Edmilson Gomes de Moraes sutiyuq runaqa, icha Edmilson (*  paqarisqa Taquaritinga llaqtapi -  ) huk 🇧🇷 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Safari (web wamp'uq)
rikchacha|Safari wamp'uqpa riqsinapaq yupin Safari nisqaqa Applep ruwasqan web wamp'uqmi. Apple llamk'aykuna llikachakuna kaqpi ruwasqa, macOS, iOS chaymanta iPadOS kaqpi, chaymanta Apple kicha pukyu qillqa wamp'uq kuyuchina WebKit kaqwan llamk'achkan, mayqinchus KHTML kaqmanta hurqusqa karqa.
Yandex Browser
Wamp'uqqa Windows, macOS, Linux, Android chaymanta iOS paqpis kan.
Naver Whale
rikchacha|Naver Whalepa [[Chawpin uya|chawpin uyan]] Naver Whale (Kuriya simipi: 네이버 웨일) nisqaqa huk yanqallakaq web wamp'uqmi, Urin Kuriyap allwiyakama llamk'aynin Naver Corporation nisqap ruwasqan, Inlis simipi, Kuriya simipipas. Android pi 13 ñiqin ayriway killa 2018 watapi llamk'ayta qallarirqan.
Yanqalla kaq
Yanqalla kaq, Yanqallakaq, Yanqhallakaq icha Freeware nisqaqa llamk'ana kapuqniyuqkunam, aswan achka kuti llamk'achisqa, mana qullqi qullqiwan tukukuy ruwaqman rak'isqa. Mana huk rimanakusqa chayaqi kamachikuna huñu, linsinsiya, utaq EULA kanchu mayqinchus mana iskayrayaspa mana qullqiyuq kaqta riqsichin; sapa willakuq kikin kamachiykunata riqsichin chaymanta chay yanqallakaq qusqan. RIkunapaq, hinayachiy, kinsa runakunaq wakmanta rak'iy, t'ikrana k'illikachachaykunan wakin uyaychachiqkuna saqillanku ichaqa wakintaq hark’anku. Mana hinachu yanqalla, pukyu qillqa ima kaqwan, chaymanta sapa kuti mana qullqipaq rak'isqa kanku, qullqipaq pukyu qillqaqa sapa kuti mana ruwasqachu. Yanqallakaq ruwaqnin allin kananpaq ruwasqa kanman, kayhina, aswan atiyniyuq laya rantiyta kallpachaspa, phirimiyum chaymanta haywanakuykaq qhatu wallpamakunapi hina.
Utah suyu
Washington nisqaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunap huk suyunmi. Uma llaqtanqa Salt Lake City llaqtam.
Miguel Miranda
270px|right|thumb| Miguel Miranda Miguel Eduardo Miranda Campos  sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Limaq llaqtapi -  wañusqa Chiklayu llaqtapi)  huk 🇵🇪 mama llaqtayuq piluta hayt'aq qarqan.
1590
1590 wataqa Griguryanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq illapachawwan qallarisqa chhasku watam).
1588
1588 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq killachawwan qallarisqa wakllanwatam).
1589
1589 wataqa Griguryanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam).
Mandiraja
Mandiraja is a sub-district in banjarnegara regency, central java, Indunisya.
Killaqa qaqa siq'ikuna
Killaqa qaqa siq'ikuna (kastilla simipi: Petroglifos de Quiaca) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk mawk'a llaqtam, Punu suyupi, Sandia pruwinsyapi, Killaqa distritupi, Killaqa mayuñiq.
Pedro Novoa
thumb|right|250px|Pedro Novoa (1974-2021) Pedro Félix Novoa Castillo sutiyuq runaqa  Pedro Novoa ( paqarisqa Wachu llaqtapi -  wañusqa Limaq llaqtapi) huk  🇵🇪 mama llaqtayuq qillqaq karqan.
Taytaː Novoa ; Mamaː Castillo.
Kuwiha munisipyu
Kuwiha munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Cobija) nisqaqa uma llaqta munisipyu Nicolás Suárez pruwinsyapi, Pando suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Kuwiha llaqtam (20.820 llaqtayuq, 2001).
Kantunkuna
Huk kantunmi kan.
Runakuna
Munisipyupiqa aswanta mana indihina runakunam, Aymara, Qhichwa runakunapas tiyanku.
Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.
Mobutu Sese Seko
Mobutu Sese Seko Nkuku Ngbendu wa Za Banga O Todo Poderoso Guerreiro que, Por Sua Força e Inabalável Vontade de Vencer, Vai de Conquista em Conquista, Deixando fogo em Seu Rastro, Joseph Desiré Mobutu sutiyuq runaqa (* paqarisqa Lisala llaqtapi - †  wañusqa Rabat llaqtapi), huk 🇨🇩 mama llaqtayuq Allpa awqaq suyu, pulitiku wan Umalliq.
1965 watamanta 1997 watakama kuti Kungu Runakamaq Republikapa (Zaire) Umalliqnin qarqan.
Yachaywasi: Christian Brothers School.
BBK Electronics
rikchacha|BBK Electronics Corporation Ltd. BBK Electronics Corporation nisqaqa Chunwap ackha kawsaysuyuchasqapi ch'unkukuqninmi. Kay hatun ruruchiqqa suksuq illarikuna nisqa rurukuna ruwaypim llamk'achkan, ahinataq karurimanakuna, uñahamp'ara antañiqiqkuna, yuyaysapa pacha tupuqkuna, yuyaysapa TVkuna, Hi-Fi q'illaysapakuna, Blu-ray pukllaqkuna, ruk'asqa rikch'a hap'iqkunapas. Tiksimuyuntinpi aswan hatun umayuq karurimana ruwaqkunamanta hukninmi.
Apiyu
Apiyu (kastilla simimanta apio) icha kastilla raqacha (Apium graveolens) nisqaqa huk quram. Allpapi puquq raphintam mikhunchik, icha chillkintapas. Hampi yuram.
BBK Electronics
Wiñaykawsay
BBK Electronics Corporation nisqaqa Oppo, Vivo wan nisqap mama llamk'ayninmi. Oppo nisqap llamk'aqninkunaqa OnePlus nisqa. Vivopa ura-ruruchiqninkunaqa iQOO (Vivopa ñawpaq sub-marka) nisqakunam. Hinallataqmi qhatun Blu-ray pukllaqkunata, uyarinakunata, uyarinapaq amplificadorkunata hinallataq yuyaysapa pacha tupuqkunata Oppo Digital irpariwan. 2019 wata Pacha puquy killapi, BBK Electronics imoo aswan musuq miembron hina willakurqa, chaynallataqmi ruway ura-irparihina.
Mayu llaqi
Mayu llaqi icha Putaqa (Rumex peruanus) nisqaqa Piruwpi wiñaq hampi yuram.
Oracle Corporation
rikchacha|Oraclepa riqsinapaq rikch'an paña|rikchacha|285x285px| Larry Ellison, Oracle nisqap kamachiq umalliqnin Oracle Corporation nisqaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunap achka mama llaqtapi antañiqiq allwiyakama wakiykurkunmi, Austin llaqtapi (Texas suyupi) umalliq wasiyuq. 2020 watapi, Oracle kimsa kaq hatun llamp'ukaq hatun ruruchiq karqan kay pachapi qullqi tariywan chaymanta qhatu capitalización kaqwan. Hatun ruruchiqqa willaku tiksi llamp'ukaq, allwiyakama ima (aswanta kikin irparikuna), phuyu k'illikachasqa llikachakuna, chaymanta ruruchiy llamp'ukaq rurukuna, ahinataq ruruchiy charina musikay (ERP) llamp'ukaq, runa qillqin kamachiy (HCM) llamp'ukaq, rantiqwan willarikusqa kamachiy (CRM) llamp'ukaq (hinallataq riqsisqa rantiq puqusqakaynin hina), ruruchiy llamk'ay kamachiy (EPM) llamp'ukaq, chaymanta waknachay waskhar kamachiy (SCM) llamp'ukaq kaqwan.
Kashibu simi
Kashibo icha Kashibu simi (Kashibo-Kakataibo) nisqaqa Piruwpi Ukayali suyupi 5.000 Kashibo-Kakataibo nisqa Uni runakunap rimayninmi, Panu rimaykunaman kapuq.
Marcello Motta
Taytan: Motta, Maman: Velarde.
Llut'ay
pirqaman t'uruta, isku chapusqata, simintuta churay, qhaway '''pirqa llut'ana;
Yuyu kinwa
Yuyu kinwa (Atriplex herzogii) nisqaqa Piruwpi wiñaq hampi yuram.
José Manuel Ricketts
José Manuel Ricketts Escomel sutiyuq runaqa, icha Choclo (* paqarisqa Ariqipa llaqtapi -    wañusqa Lima llaqtapi), 🇵🇪 mama llaqtayuq llimphiqpas qarqan.
Taytan: José Ricketts Olivares, Maman: Celia Escomel Belaunde.
Yachaywasi: Colegio de los Sagrados Corazones (Ariqipa)
Qullaw
Qullaw (kastilla simi: Altiplano andino) nisqaqa huk ancha hatun patam Arhintinapi, Wuliwiyapi, Chilipi, Piruwpipas.
Punu suyupi rimaykuna
Punu suyupiqa aswanta Qusqu-Qullaw runasimitam, Aymara simitapas rimanku.
Kay llaqtakunapi aswanta aymara simitam rimanku:
Kay llaqtakunapi aswanta qhichwa simitam rimanku:
Punu suyu
/1 rimaqkuna: 5 / 5+ wata
(Pukyu: )
Pedro Rodríguez Ledesma
Pedro Eliezer Rodríguez Ledesma sutiyuq runaqa, icha "Pedro" (*  paqarisqa Arico llaqtapi -  ), huk 🇪🇸 mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Lagunas kantun
Lagunas kantun (kastilla simipi: Cantón Lagunas) nisqaqa Buliwya suyupi juk kantunmi, Uru Uru suyupi, Sajama pruwinsyapi, Karanka Kurawara munisipyupi. Uma llaqtanqa Lagunas llaqtam (305 runa, 2001 watapi).
Pedro Rodríguez Ledesma
Tayta:, Mama:
Mamallaqtapura kampiunatukuna
(*) Incluyendo Ispaña quchu
Arizona suyu
Arizona nisqaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk suyum. Uma llaqtanqa Phoenix llaqtam.
Kandoshi simi
Kandoshi simi (Kandoshi-Shapra) nisqaqa Piruwpi kawsaq 3.000-chá Kandoshi runakunap rimayninmi. Ch'ulla rimaymi.
1593
1593 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq killachawwan qallarisqa chhasku watam).
Tikuna simi
thumb|left|Tukuna Tikuna simi nisqaqa Brasilpi 25.000-chá, Piruwpi 8.000-chá, Kulumbyapi 8.000-chá Tikuna runakunap rimayninmi. Ch'ulla rimaymi.
Peguche kitilli
Peguche kitilli icha Miguel Egas Cabezas kitilli (kastilla simipi: Parroquia Peguche / Miguel Egas Cabezas) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, huk kitillim Impapura markapi, Utawalu kitipi. Uma llaqtanqa Peguche llaqtam.
Runakuna
Kitillipiqa Utawalu Kichwa runakunam tiyanku.
Qatiray
wak=see caption|rikchacha| [[Berlín U-Bahn sutiyuq runa|Berlin U-Bahn nisqapi huk qhatuymi kayhinata nin: "Yacharqankichu...? Wikipidiya aswan ñañan llamk'ayniyuq kasqanmanta?", chaymantataq huk URL Alimanyap Wikimedia rak'inman]] Qatiray, Qarirayay icha Qatirana nisqaqa huk ruruta icha llamk'anata qhawanapaq llamk'achisqa ruwaymi, allwiyakunam. Qatirayqa huk ruruta utaq serviciota qhawaypi churayta munan, chaymanta suyakuywan chayta rantiqkunamanta qawtakuta aysayta. Yaqa llapanpi huk allin utaq qaranata riqsichinapaq llamk'achisqa, ichaqa achka llamk'anakuna kan, aswan riqsisqa qhatuypaq willakuy.
1594
1594 wataqa Griguryanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq atipachawwan qallarisqa chhasku watam).
Isayas Afewerki
Isayas Afewerki (Tigrinya simipi: ኢሳይያስ ኣፈወርቅ) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Asmara llaqtapi -  ) huk Iritriya mama llaqta awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Tayta: Afewerki Abraha; mama: Adanesh Berhe.
1591
1591 wataqa Griguryanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam).
1596
1596 wataqa Griguryanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq illapachawwan qallarisqa wakllanwatam).
1595
1595 wataqa Griguryanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam).
Robert Johnson
Taytan: Noah Johnson; Maman: Julie Ann Majors (Julie Dodds). Warmi: Virginia Travis (1929-1930) / Caletta Craft (1931-1938)  Churin: Claud.
Qaripi kantun
Qaripi kantun (kastilla simipi: Cantón Caripe) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Uru Uru suyupi, Sajama pruwinsyapi, Karanka Kurawara munisipyupi. Uma llaqtanqa Qaripi llaqtam (130 runa, 2001 watapi).
Palmar kawsay suyu
thumb|right|160px|[[Puka luwichu Mazama americana]] Palmar kawsay suyu (kastilla simipi: Área Natural de Manejo Integrado El Palmar) suyuqa amachasqam kachkan, Buliwya mamallaqtapi, Chuqichaka suyupi, Jaime Zudáñez pruwinsyapi, Pristu munisipyupi, Rudiyu kantunpi, Pasupaya kantunpipas.
Saywakuna:
Uywakuna
Palmar kawsay suyupiqa kanmi 24 laya ñuñuqkuna.
Kay suyupiqa kanmi 112 laya p'isqukuna 30 ayllupi.
Risirwapiqa kanmi suqta laya allpa yaku kawsaq, qanchis laya mach'aqway, 42 laya pillpintukunapas.
Runakuna
Palmar kawsay suyupi 2.500-chá runa kawsan (500 ayllu). Pristu llaqtapi 553 runa (151 ayllu) kawsan.
Puffin Browser
Puffin Browser nisqaqa huk CloudMosa p ruwasqan karumanta wamp'uqmi, Shioupyn Shen sutiyuq runap kamasqan Hukllachasqa Amirika Suyukuna kuyuchina allwiyakuna hatun ruruchiq.
Urarina simi
Urarina simi (Shimaku) nisqaqa Piruwpi kawsaq 3.000-chá Urarina runakunap rimayninmi. Ch'ulla rimaymi.
Maureen O'Sullivan
Taytan: Charles O'Sullivan; Maman: Mary Frazer. Qusankuna:	John Farrow (1936-1963) / James Cushing (1983-1998). Churinkuna: Michael, Patrick, Mia, John Charles, Prudence, Tisa wan Stephanie.