cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andres Marrero
Andres Alejandro Marrero Calderon, Director Andres sutiyuqpas, Piruw mama llaqtapi kusirikuy industriapi ruraq, siq'isqa pilikula ruraq, video pusaqmi. Payqa llamkan, Marrero Films nisqap kamachiqninmi maypichus payqa chay empresap CEO nisqapas.
Ñawpaq Kawsay
Hatun yachay wasipi kachkaspa, cinemanta tukurqan, Venezuelamanta No Hay Manera peliculapi yanapaq kamachiq hina llamk'ayta qallarirqan, chaymi Charallave llaqtapi 2015 watapi filmasqa hinaspa lluqsirqan, qhipamantaq kikin equipowan llamk'arqan, Venezuelamanta peliculata kuska pusarqan Impetum Mental 2016 watapi, Charallave llaqtapipas filmasqa, lluqsisqapas.
Carrera
Paymi chay empresata kamarirqan; Cine ruwaqkunap Zona (Filmmkrs Zona). Filmmakers Zone nisqaqa siq'isqa pilikula rurana blog nisqa, kayhina markakunawan kuska llamk'arqan; Zhiyun_tech, Feiyiu tech FY, Hollyland Tecnología, Yelangu, Yongnuo, Gudsenmoza Fulaim, YC Cebolla.
Referenciakuna
Runakuna Píldora Andres Marrero
Hawa t'inkikuna
Andres Marrero Web Oficial nisqa
Mit'awa
thumb|right|300px|Willay p'anqakuna qhatuna Mit'awa icha Kamar qillqa, kichwapi Mitanta, Chirwillan (Tsirwillan) icha Willaypanka  (Willay panka: Willay p'anqa; kastilla simipi: periódico) nisqaqa llaqtamanta, k'itimanta, tukuy pachamantapas willaykuq, sapa p'unchaw, simana icha killa kutiykuq, ch'ipachisqa qillqam.
Pumaqulluni
Pumaqulluni (Pumajolluni) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Kallawaya wallapi, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Ayuyani distritupi, Ituwata distritupi, Quwasa distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.000+ mitrum aswan hanaq.
Abelardo Gamarra
Abelardo Manuel Gamarra Rondó sutiyuq runaqa, icha "El Tunante" (* paqarisqa Wamachuku llaqtapi -   wañusqa Lima llaqtapi) Piruw mama llaqtayuq willay kamayuq, qillqaq wan takichaq runam, kastilla simipi qillqaqmi.
Marco Arana Zegarra
thumb|Marco Arana Zegarra Marco Arana Zegarra sutiyuq runaqa ( watapi paqarisqa Kashamarka llaqtapi) huk piruwanu pulitiku runam, waki yachaqmi (sociólogo), Movimiento Tierra y Libertad nisqap kamariqninmi.
Abelardo Gamarra
Taytan:Manuel Guillermo Gamarra; Mama: Jacoba Rondó. Warmi: Churinkuna:
Marco Arana Zegarra
Marcoqa 1985 watapi, chaypacha tayta kura kasparaq, Wallqayuq (Hualgayoc) llaqtapi chaypi kawsaq runakunamanta phutukunata hap'ispa kawsayninta k'uskikurqan. Chaypacha Yanaqucha nisqa quri qhuyap paqarichisqan sallqa waqlliyta rikuspa chay ruruchinata awqarirqan. Chaymantapacha sallqa amachaqmi kachkan. 2012 watapi Allpawan Qispi kay Rikch'arimuy (Movimiento Tierra y Libertad) nisqa tantanakuy kamarispa, Frente Amplio nisqa partidu huñupi wankurikurqan. Chay Frente Ampio nisqawanqa 2016 watapi Piruwpa Kunrisunman akllasqa karqan.
Boaco suyu
right|300px| Boaco suyu Boaco suyu (kastilla simipi: Departamento de Boaco) nisqaqa huk suyum Nikarawa mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Boaco llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa.
Runakuna
174 682 runakuna.
Munisipyukuna
6 munisipyukuna:
Illimu distritu
Illimu distritu (kastilla simipi: Distrito de Illimo) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lampalliqi suyupi, Lampalliqi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Illimu llaqtam.
Q'iruni
Q'iruni (kastilla qillqaypi Queroni) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Kallawaya wallapi, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Ayuyani distritupi, Ituwata distritupi, Makusani distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.250 mitrum aswan hanaq.
Carazo suyu
right|300px| Carazo suyu Carazo suyu (kastilla simipi: Departamento de Carazo) nisqaqa huk suyum Nikarawa mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Jinotepe llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa
Runakuna
186 898 runakuna.
Munisipyukuna
7 munisipyukuna:
Kukaña qucha
Kukaña qucha (Lago Cocaña Cocha) nisqaqa Piruw llaqtapi huk qucha, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Krusiru distritupi.
Francisco Eguiguren
Francisco José Eguiguren Escudero sutiyuq runaqa (* paqarisqa Piwra llaqtapi -   wañusqa Lima llaqtapi), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq taripay amachaq, willay kamayuq, qillqaq wan pulitikuq runam, kastilla simipi qillqaqmi.
Punchawmanta watakama Justicia wan Culto Ministru, Manuel Candamo Umalliq.
Taytan: Vicente Eguiguren Riofrío, Maman:  Antonia Escudero y Valdivieso Warmiː Josefina Escudero Menacho y Carasas; Warmi: Churinkuna:
Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin.
Supi Wamp'urani distritu
Supi Wamp'urani distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Supe Puerto) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lima suyupi, Barranca pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Supi Wamp'urani llaqtam, Pasiphiku mama quchap chalanpi wamp'uraniyuq llaqtam.
Lampalliqi distritu
Lampalliqi distritu (kastilla simipi: Distrito de Lambayeque) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lampalliqi suyupi, Lampalliqi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Lampalliqi llaqtam.
Supi Wamp'urani distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Muchumi distritu
Muchumi distritu (kastilla simipi: Distrito de Mochumi) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lampalliqi suyupi, Lampalliqi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Muchumi llaqtam.
Jorge Polar
Jorge Polar Vargas sutiyuq runaqa (* paqarisqa Ariqipa llaqtapi -   wañusqa Ariqipa llaqtapi), huk 🇵🇪 mama llaqtayuq taripay amachaq, willay kamayuq, qillqaq wan pulitikuq runam, kastilla simipi qillqaqmi.
Punchawmanta watakama Justicia wan Culto Ministru, José Pardo y Barreda Umalliq.
Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin.
Wiluyuq qucha
Wiluyuq qucha (Lago Veluyoc Cocha) nisqaqa Piruw llaqtapi huk qucham, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Krusiru distritupi, Ariquma rit'i urquñiq.
Qalla
thumb|right|300px|Iskay qallayuq [[qallapurina, Awstralyapi.]] Qalla, Phirunku icha Ruwira nisqaqa ima muyu hinapas, muyunapaq, kuyuchinapaqpas.
Qallapurinapi tawa icha aswan qallakunam. Lliw allpapi kuyuchisqa apaykachanakuna qallakunayuqmi.
Tawantinsuyupiqa manas kuyuchinapaq qallatachu riqsirqan.
Wallqanqa
thumb|right|Wallqanqakuna, Romanukunap hina thumb|right|Wallqanqayuq chapaqkuna, [[Bilisipi]] Wallqanqa icha pukllanka nisqaqa huk amachana ayñim.
Wallqanqapi llimphisqa tuyruchakuna, llimphikunata mama llaqtap, huk llaqtakunap wallqanqa sananchan hina llamk'achinchik.
Ankash qallupi kullana
José Carlos Mariátegui
thumb|right|170px|José Carlos Mariátegui (1894-1930) José Carlos Mariátegui La Chira sutiyuq runaqa (14 ñiqin inti raymi killapi 1894 paqarisqa Muqiwa llaqtapi, 16 ñiqin ayriway killapi 1930 wañusqa Lima llaqtapi) huk piruwanu kumunista willariy kamayuq, qillqaq, pulitiku, yachay wayllukuqpas karqan.
Piruwpa kikin susyalismupaqsi chharpuykurqan. APRA partidupi wankurisqa kachkaspa paskakuspa 1928 watapi Piruwanu Susyalista Partidutam (qhipaq pacha Piruwanu Kumunista Partidu) kamarqan,1929 watapitaq Piruw Llamk'aqkuna Sapsi Tantanakuytam (CTGP).
Muru Muruni
Muru Muruni (kastilla qillqaypi: Nevado Muro Muruni) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Kallawaya wallapi, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Quwasa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.200+ mitrum aswan hanaq.
Konrad Adenauer
thumb|right|Konrad Adenauer, 1952 watapi. Konrad Hermann Joseph Adenauer sutiyuq runaqa ( paqarisqa Köln llaqtapi; wañusqa Rhöndorf barriyupi, Bad Honnef llaqtaman kapuq) Alimanya mama llaqtayuq pulitiku runam karqan, Alimanyap Dimukrata Kristiyanu Unyunninpi (CDU) wankurisqa, kunti Alimanyap ñawpaq kaq kansillirnin.
Konrad Adenauerqa Freiburg im Breisgau llaqtap yachay sunturninpi chiqarimaytam yachaqarqan. Achka watakunam Köln llaqtap kurakanmi karqan, Alimanyap Chawpi Partidun (Zentrumspartei) nisqapi wankurisqa kaspa. Adolf Hitler Alimanyap kansillirnin tukukuptin, nazi nisqakuna tukuy partidukunata champarqan NSDAP nisqa nazi partidu ch'ulla partidu tukunanpaq. Chayrayku Adenauer chay pacha manañam kawpaq runachu karqan.
Nazi kamachina 1945 watapi iskay ñiqin pachantin maqanakuypa p'uchukayninpi urmaptinmi, Konrad Adenauer huk masinkunawan Alimanyap Dimukrata Kristiyanu Unyunnin (CDU) nisqata kamarirqan. Chay partiduwan 1949 akllanakuykunapi atiparqaspa kansillirmi akllasqa karqan. 1949 watamanta 1963 watakama kunti Alimanya mama llaqtap ñawpaq kaq kansillirninmi karqan, 1951 watamanta 1955 watakamataq tuyllalla mama llaqtap hawa ministrunmi. Kumunistakunap, Suwit Huñup, Aliman Dimukratiku Republikap ancha sinchi hayun kaspa Kunti Iwrupap mama llaqtankunawan, Hukllachasqa Amirika Suyukunawanpas llamk'anakurqan, NATO, Iwrupa Huñu nisqa mamallaqtakunap tantanakuyninkunata kamarispa, kunti Alimanyata musuqmanta ayñichaspa (Wiederbewaffnung). Chaywanpas Suwit Huñuwan rimanakuspa 1955 watapi Rusiyapi wichq'asqa aliman awqaqkunata qispichirqan Alimanyaman kutimunanpaq.
Abdelmadjid Tebboune
thumb|280px|Abdelmadjid Tebboune (1945-) Abdelmadjid Tebboune  (arabya simi:  عبد المجيد تبون)  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Méchria llaqtapi - ), huk 🇩🇿 mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku qarqan.
(2019 - ) Alhiryapa umalliqnin.
Julio Ortega
Julio Ortega sutiyuq runaqa (* 1942 watapi paqarisqa Casma llaqtapi - ), huk 🇵🇪  mama llaqtayuq qillqaq runam, kastilla simipi qillqaqmi.
Taytan: Ortega; Mama:. Warmi: Churikuna:
José De Obaldía
José Domingo De Obaldía Gallegos  sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa  David llaqtapi -  wañusqa Panama llaqtapi). 🇵🇦 mama llaqta pulitiku qarqan.
1908 watamanta 1910 watakamam ñawpaq kuti Panamapa Umalliqnin karqan.
Taytan: José De Obaldía y Orejuela Mama: Ana María Gallegos.
Ñawpaq warmi: Manuela Jované (wañusqa) / Josefa Jované. . Churinkuna:.
Yachaywasi:
Tania Pariona
thumb|Tania Pariona Tarqui (2017 watapi) Tania Edith Pariona Tarqui (Paryuna Tarki) sutiyuq warmiqa (1984 watapi paqarisqa Qayara ayllu llaqtapi, Qayara distritupi, Víctor Fajardo pruwinsyapi, Ayakuchu suyupi) huk piruwanu pulitiku warmim, waki llamk'aqmi (trabajadora social).
Kawsaynin
Chunka watayuq p'asñacha kaspa Ñuqanchik nisqa Ayakuchupi warmakunap tantanakuyninta riqsirisqan, Chirapaq nisqa tantanakuywan t'inkisqa. Chaypi Qhichwa warma masinwankunata yanapaspa umalliyta qallarirqan.
Marseille
Marseille (Occitan simipi: Marselha) nisqaqa 🇫🇷.
Tania Pariona
Kawsaynin
Chirapaq nisqa tantanakuypiqa huk wakichiykunapi llamk'arqan Qhichwa warmakunatapas warmikunatapas yanapaspa, mamallaqtapi karu llaqtakunapipas. Huñusqa Nasyunkunap New York llaqtapi tiyayninpipas indihina runakunapaq rimanakurqan.
Marseille
Marseillepiqa 855.393 runakunam kawsachkanku (2013).
Tania Pariona
Kawsaynin
Wamanqapiqa Tania waki llamk'ay nisqata yachaqarqan Universidad Nacional San Cristóbal de Huamanga nisqapi 2009 watakama, chaymantataq runa rururay nisqata Lima llaqtapi Pontificia Universidad Católica del Perú nisqapi.
Frente Amplio nisqa partidu huñupi wankurisqa kaspa, 2016 watapi Piruwpa Kunrisunman akllasqa karqan. sullullcharqan: "Qayara, Ayakuchu llaqtayrayku, chayhinallata llapallan llaqtanchikkuna, qichwa, aymara, amasuniku allin kawsayninta maskaspa, arí llamkasaq. Ama haykapipas terrorismo ni subversivo ni de estado nisqa kachunchu. Arí sullullchanim", nispa.
Kunanqa chay Kunrisupi ayllurunakunap hayñinkunapaqmi llamk'achkan.
Lyon
right|thumb|200px| Lyon llaqtaqa Ransiya mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Lyonpiqa 475.995 runakunam kawsachkanku.
Toulouse
right|thumb|200px| Toulouse llaqtaqa Ransiya mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Toulousepiqa 439.228 runakunam kawsachkanku (2006).
Mutupi distritu
Mutupi distritu (kastilla simipi: Distrito de Motupe) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lampalliqi suyupi, Lampalliqi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Mutupi llaqtam.
Murrupi distritu
Murrupi distritu (kastilla simipi: Distrito de Morrope) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lampalliqi suyupi, Lampalliqi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Murrupi llaqtam.
Wallqanqa sanancha
thumb|right|[[Piruwpa wallqanqan]] thumb|right|Huk wallqanqakuna Wallqanqa (Wallqanqa sanancha, kastilla simipi: escudo) nisqaqa wallqanqapi (amachana ayñipi) allichasqa llimphikunayuq, llimphi tuyruchakunayuq tuyrum, ima mama llaqtappas, suyuppas, tantanakuypapas sanancham.
Nantes
right|thumb|200px|Nantes, Katidral Nantes llaqtaqa Ransiya mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Nantespiqa 277.979 runakunam kawsachkanku.
Chuqisapra
Chuqisapra (kastilla qillqaypi: Nevado Choquezafra) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Willkapampa wallapi, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Willkapampa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.152 mitrum aswan hanaq.
Pukyukuna
{{Suyukuna (Piruw)]]
Montpellier
Montpellier llaqtaqa Ransiya mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Montpellierpiqa 251.700 runakunam kawsachkanku (2006).
Supi distritu
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Chontales suyu
right|300px|Chontales suyu Chontales suyu (kastilla simipi: Departamento de Chontales) nisqaqa huk suyum Nikarawa mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Juigalpa llaqtam.
Supi distritu
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Chinandega suyu
right|300px|Chinandega suyu Chinandega suyu (kastilla simipi: Departamento de Chinandega) nisqaqa huk suyum Nikarawa mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Chinandega llaqtam.
Estelí suyu
right|300px|Estelí suyu Estelí suyu (kastilla simipi: Departamento de Estelí) nisqaqa huk suyum Nikarawa mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Estelí llaqtam.
Chinandega suyu
Wiñay kawsay
Kamasqa
Estelí suyu
Wiñay kawsay
Kamasqa
Chinandega suyu
Runakuna
423 062 runakuna.
Carlos Antonio Mendoza
Carlos Antonio Mendoza sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa  Panama llaqta llaqtapi -  wañusqa Panama llaqtapi). 🇵🇦 mama llaqta willay kamayuq wan pulitiku qarqan.
Estelí suyu
Munisipyukuna
6 munisipyukuna:
Chinandega suyu
Munisipyukuna
13 munisipyukuna:
Que es una maquina
Una maquina es un aparato que funciona con electricidad. La maquina puede funcionar en diferentes cosas.
Llamp'ukaq wiñarichiy
Llamp'ukaq wiñarichiy, mayt'uray icha paqarichiy (Inlish simipi: Software Developer) kayqa llamk'anakuna, markukuna, utaq wak llamp'ukaq nipayakuna ruwaypi chaymanta waqaychaypi yuyay, willay,ruway, ruwana wakichiy, qillqay, llamiy, chaymanta pantasqa allichay ruwaymi.
Jinotega suyu
right|300px|Jinotega suyu Jinotega suyu (kastilla simipi: Departamento de Jinotega) nisqaqa huk suyum Nikarawa mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Jinotega llaqtam.
Supi distritu
Simikuna
Pukyu:
Jinotega suyu
Wiñay kawsay
Kamasqa
Runakuna
331 335 runakuna.
Munisipyukuna
8 munisipyukuna:
Nice
right|thumb|200px|Nice Nice llaqtaqa Ransiya mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Paqura distritu
Paqura distritu (kastilla simipi: Distrito de Pacora) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lampalliqi suyupi, Lampalliqi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Paqura llaqtam.
Chontales suyu
Wiñay kawsay
Kamasqa
Nice
Nicepiqa 337.891 runakunam kawsachkanku (2006).
Chontales suyu
Runakuna
182 000 runakuna.
Munisipyukuna
10 munisipyukuna:
Carlos Antonio Mendoza
Taytan: Mama:.
Llamp'ukaq wiñarichiy
Llamp'ukaq wiñarichiyqa pukyu qillqa chaymanta waqaychayta ruwan, ichaqa aswan hatun yuyaypi, llapa ruwanakuna munasqa llamp'ukaq kaqmanta hamut'aymanta llamp'ukaq qhipa rikuchiykama, típicamente huk musikasqa chaymanta ruwasqa ruwaypi. Llikakuna ruwayqa maskay, musuq wiñarichiy, purututipu, t'ikray, wakmanta llamk'achiy, musuqmanta k'illikachay, uywarikuy utaq ima ruwaykunapas llump'ukaq rurukuna ruwaypi tukusqa.
Yachana ñankuna
Huk sistima wiñarichiy yachana ñan mana tukuy yuyay wakichiykuna llamk'achinapaq allinchu.
Sapa yachana ñankuna tarikuq aswan allinmi kanku específico clase yuyay wakichiykunapaq, imaymana técnico, organizacional, yuyay wakichiy, equipo nisqa qhawariykunapi.
Pukyukuna
<references group="" responsive="0">
Granada suyu
right|300px|Granada suyu Granada suyu (kastilla simipi: Departamento de Granada) nisqaqa huk suyum Nikarawa mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Granada llaqtam.
Runakuna
190 600 runakuna.
Álvaro Mutis
Álvaro Mutis Jaramillo  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Bogotá llaqtapi -   wañusqa Mishiku llaqtapi), huk 🇨🇴 mama llaqtayuq qillqaqmi yachaqpas qarqan.
Granada suyu
Munisipyukuna
4 munisipyukuna:
Wallmapu
rikchacha| Kayqa huk hamut'ana mapuchikunap kanan wiñaykawsay qillqamanta XVI pachak watamanta XXIkama rikuchiq saywiti, Melin et al. (2015) nisqapi. Wallmapunisqaqa Urin Awya Yalapi Mapuchi runakunap ñawpa pacha hallp'anpa, ñawpa pacha mama llaqtanpa sutinmi. Kay simiqa 1990 wata qallariypi Indiyaq huñukuna ichataq 2000 watakunapi Arawkaña llaqtapi mapuchi maqanakuy astawan kallpachakuptin aysay nisqatam chaskirqan. Wakinqa Wallmaputaqa iskay hatun rakikunamantam qhawarinku, inti chinkaykuy larupi Ngulumapu, inti lluqsimuy larupi Puwilmapu, Ngulumapupa uralan rakintaq Phutahuwillimapu sutiwan riqsisqa. rikchacha| Wenufoye Laphara 1992 watapi Consejo de Todas las Tierras sutiyuq indihina tantanakuypa kamasqan; hatun umancha mapuchi kikillanmnata llamk'ay puriy, Chiri suyu (aswanta) hinallataq Arhintina. 19 ñiqin qhulla puquy killapi 2022 watapi "Wallmapup manchachiynin" (Kastilla simipi: La amenaza de Wallmapu) nisqa, Niwqhin llaqtapi, Arhintina suyupi, ruwakurqa.
Álvaro Mutis
Miguel de Cervantes Suñay|20px 2001 watapis simi kapchiypi Miguel de Cervantes Suñaytam chaskirqan.
Puka Puka
Puka Puka (kastilla qillqaypi: Nevado Pucapuca) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Willkapampa wallapi, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Santa Teresa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.400 mitrum aswan hanaq.
Hawa t'inkikuna
{{Suyukuna (Piruw)]]
Dulce María Loynaz
250px|right| Dulce María Loynaz [[Silq'uynin]] Dulce María Loynaz Muñoz sutiyuq warmiqa (* paqarisqa La Habana llaqtapi - †  wañusqa La Habana llaqtapi), huk 🇨🇺 mama llaqtayuq taripay amachaq, Yachay wayllukuq wan qillqaq runam, kastilla simipi  qillqaqmi.
Miguel de Cervantes Suñay|20px 1992 watapis simi kapchiypi Miguel de Cervantes Suñaytam chaskirqan.
Taytan: General Enrique Loynaz del Castillo; Maman: Muñoz.
Qusan: Enrique de Quesada y Loynaz (1937-1943) / Pablo Álvarez de Cañas (1946-1974). Churinkuna:.
Otros géneros
thumb|180px|Portada del epistolario "Cartas que no se extraviaron"
Kampalla
Kampalla nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Willkapampa wallapi, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Willkapampa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.400 / 5.551 mitrum aswan hanaq.
Hawa t'inkikuna
{{Suyukuna (Piruw)]]
Anqasqucha rit'i urqu (Qusqu)
Anqasqucha (kastilla qillqaypi: Nevado Azulcocha) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Willkapampa wallapi, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Willkapampa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.605 mitrum aswan hanaq.
Lille
right|thumb|200px| Lille llaqtaqa Ransiya mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Lillepiqa 234.464 runakunam kawsachkanku (2006).
Salas distritu (Lampalliqi)
Salas distritu (kastilla simipi: Distrito de Salas) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lampalliqi suyupi, Lampalliqi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Salas llaqtam.
Madriz suyu
right|300px|Madriz suyu Madriz suyu (kastilla simipi: Departamento de Madriz) nisqaqa huk suyum Nikarawa mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Somoto llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa 1936 watapi.
Runakuna
133 300 runakuna.
Munisipyukuna
9 munisipyukuna:
Bordeaux
right|thumb|220px|Bordeaux Bordeaux llaqtaqa Ransiya mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
León suyu
right|300px|León suyu León suyu (kastilla simipi: Departamento de León) nisqaqa huk suyum Nikarawa mama llaqtapi. Uma llaqtanqa León llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa
Bordeaux
Bordeauxpiqa 234.086 runakunam kawsachkanku (2006).
León suyu
Runakuna
389 600 runakuna.
Munisipyukuna
10 munisipyukuna:
Nihun Hatun Qhapaq
Juan José Antonio te envío la factura del servicio que le ha llegado la factura del servicio que le envié la información de los dos días y no se ha llegado la factura de los mismos que se le envié la información de los dos días de los dos días de la factura del mes de los dos días de la factura del mes de mayo de los dos días de la factura del mes de la factura del mes de mayo de la factura del mes de mayo de los dos días ya se ha llegado el correo electrónico se le envié un mensaje privado enviar de los mismos contienen
Lunrun
Kawpay Rak'iy
Lunrun llaqtapi boroughkuna (munisipyukuna)
Lunrun boroughkunap suti huñun
Lunrun iskay siwipi rak'isqa:
Chupasapa ukucha
Chupasapa ukucha (familia Muridae) nisqakunaqa huk khankiq uywakunam, suni chupayuq, rinrisapa ukuchakunam. Ñawpa pachas Iwrupa, Asya, Aphrika chayllapi kawsaq karqan, kunantaq tukuy Tiksimuyuntinpim kawsan (runa waqlliq rikch'aqkuna: wasi ukucha, hatun ukucha).
Rennes
right|thumb|220px| right|thumb|220px| Rennes llaqtaqa Ransiya mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Rennespiqa 209.380 runakunam kawsachkanku (2006).
Pablo Arosemena
Pablo Arosemena Alba sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa  Panama llaqtapi -  wañusqa Panama llaqtapi). 🇵🇦 mama llaqta willay kamayuq, taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1910 watamanta 1912 watakama ñawpaq kuti Panamapa Umalliqnin karqan.
Taytan: Arosemena Mama: Alba.
P'anta urqu
P'anta (kastilla qillqaypi Panta) icha Chachakumayuq  (Chachacomayoc) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Willkapampa wallapi, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Willkapampa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.667 mitrum aswan hanaq.
Yahoo!
rikchacha|Yahoo!pa 2019 - kunankama riqsinapaq rikch'an Yahoo! (yahoo! sutiwan istilisasqa riqsinapaq rikch’anpi) kayqan huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna yuq web qarana quqmi. Sunnyvale llaqtapi (California suyupi) umalliq wasiyuqmi, chay sutiyuq imprisa Yahoo! Inc., mayqinchus 90% qullqi churay qullqikuna Apollo Global Management kaqwan kamachisqa chaymanta 10% Verizon Communications kaqwan.
Pablo Arosemena
Ñawpaq warmi: Matilde Picón Herrera /Ramona Forte Zapata. Churinkuna: (11).
Yachaywasi:
Yahoo!
Huk web qhapaq yaykuna, mask'ay kuyuchina Yahoo Search, chaymanta tupaq yanapakuykunata qun, chaymanta My Yahoo!, Yahoo! Chaski, Yahoo! Willaykuna, Yahoo! Finance, Yahoo! Kurku Kallpanchaykuna, qatirakuy patapatanpaqta, Yahoo! Paqar.
Yahooqa Jerry Yang, David Filo sutiyuq ima runakunap kamasqanmi karqan, Qhaqmiy killla 1994 watapi, 1990 watakunapi internet qallariy pachap huk ñawpaq puriqninmi karqan. Ichaqa, llamk'achiynin pisiyarqa 2000 wata tukukuypi wakin yanapakuykuna saqisqa kaptin chaymanta qhatu qutu Facebook kaqman chaymanta Google kaqman chinkachisqa.
Kamachiy
paña|rikchacha| [[Jerry Yang sutiyuq runa|Jerry Yang, David Filo ima, Yahoo nisqap kamaqnin]]
Mast’ariy
rikchacha| Saywiti rikuchiq Yahoo! web qhapaq yaykunakunap tarikuynin, 2022 watapi rikchacha| Yahoo uqarina unancha [[Times Square nisqa|Times Square nisqapi]]
Ulmus distritu
Ulmus distritu (kastilla simipi: Distrito de Olmos) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lampalliqi suyupi, Lampalliqi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Ulmus llaqtam.
Le Havre
right|thumb|400px| Le Havre llaqtaqa Ransiya mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Le Havrepiqa 185.060 runakunam kawsachkanku (2006).
Angers
right|thumb|220px| Angers llaqtaqa Ransiya mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Angerspiqa 170.451 runakunam kawsachkanku (2006).
Reims
right|thumb|230px| right|thumb|230px| Reims llaqtaqa Ransiya mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Waki
Reimspiqa 197 660 runakunam kawsachkanku (2006).
Nîmes
right|thumb|230px| Nîmes llaqtaqa Ransiya mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Nîmespiqa 150.037 runakunam kawsachkanku (2006).
Saint-Étienne
Saint-Étienne llaqtaqa Ransiya mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Saint-Étiennepiqa 170.416 runakunam kawsachkanku (2006).
Quysupakana
Quysupakana (kastilla qillqaypi: Nevado Coisopacana) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Willkapampa wallapi, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Willkapampa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.176 mitrum aswan hanaq.
Hawa t'inkikuna
{{Suyukuna (Piruw)]]
Federico Boyd
Federico Augusto Boyd López sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa  Panama llaqta llaqtapi -  wañusqa Panama llaqtapi). 🇵🇦 mama llaqta taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
Karurimana
thumb|[[Yawirkayuq karu rimana (tiliphunu).]] thumb|Yawirkannaq ([[ankichiy|ankichiq) karu rimana.]] Karurimana , Karuyari, Yawirka rimana, Karuwaqyana icha Tiliphunu (Iliniki simimanta: Τηλέφωνο[ν] Tīléphōno[n] 'karu uyarikuq', chaymanta kastilla simipi: teléfono) nisqaqa karu rimanakunaspa uyarinakunapaq, ruqyayta rimasqakunata pinchikilla yawirkanta icha ratyu illanchaywan apaykuq, pisilla mast'ay pinchikillawan llamk'aykuq llamk'ana llikacham.
Federico Boyd
1910 wata ñawpaq kuti Panamapa Umalliqnin karqan.
Duolingo
rikchacha|Duolingop riqsinapaq rikch'an Duolingo sutisqaqa huk Hukllachasqa Amirika Suyukunap yachachiy allwiyakama llamk'ayninmi, yachaypaq appkunata ruwaq, simip chaqaq hap'ichiynintapas qun.
Kay patapataqa 2011 watapi Luis von Ahn, Severin Hackerwan kamasqa karqan, chaymanta pacha wiñasqa huknin aswan riqsisqa simi yachaypaq ruwanakuna kay pachapi.
Duolingo nisqaqa achka simikunata yachachin, pachakmanta aswan simikunata yachachin, ancha riqsisqa simikunamanta Inlish, Kastilla, Phransis, Aliman simikunamanta, mana ancha yachasqa simikunaman, Kamt, Irsimi, Suwahili simikunakama. Duolingopas Duolingo Inlish Ch'iklluri chaqaq hap'ichiy wakichita qun chaymanta huk achahalay app wawakunapaq Duolingo ABC sutiyuq, chaymanta imprisaqa huk tiksi pata yupay yachay app Duolingo Math sutiyuq kunan iOS kaqpaq sapalla kaqta lluqsichirqa.
Strasbourg
right|thumb|430px| Strasbourg llaqtaqa (aliman simipi: Straßburg) Ransiya mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Duolingo
Kay hatun ruruchiq icha imprisaqa huk yanqhallakaq kikincha nisqatam llamk'achin, 500 hunumanta aswan qillqayukusqa ruwaqkunawan. Duolingo huk primiyun icha qullanakaq qaranata qun mayqinchus qatirakunata chinkachin chaymanta aswan ruwanakunata qun.
Ñawpaq kawsay qillqa
Duolingo nisqapaq yuyayqa 2009 watapi tukukuyninpi Pittsburgh llaqtapi Carnegie Mellon Yachay Sunturpi yachachiq Luis von Ahn sutiyuq runap qallarirqan, Suwisa mama llaqtapi paqarisqa pusratu nisqa yachakuq Severin Hacker. Von Ahn iskay kaq hatun ruruchiqninta, reCAPTCHA, Google nisqaman rantikusqa, Hackerwantaq, yachaywan tupaq imapipas llamk'ayta munarqan. Huk pusachiyta kallpachaqmi karqan Von Ahnpa uywasqan Watimala llaqtapi, chaypin rikurqan llaqtanpi runakuna Inlish simita yachanankupaq ancha chaninniyoq kasqanmanta. Hacker (Duolingo nisqap kuska kamaqnin, kunan CTO) iñirqan "mana qullqiyuq yachachiyqa chiqaptam kay pachata t'ikranqa" chaymanta runakunaman huk lluqsiyta quyta munarqan chayta ruwanankupaq.
Federico Boyd
Taytan: Archibaldo B. Boyd  Mama: María López de Boyd.
Duolingo
Ñawpaq kawsay qillqa
Duolingoqa kay simikunapim kursukunata qun:
Federico Boyd
Ñawpaq warmi:. Churinkuna:.
Yachaywasi:
Strasbourg
Strasbourgpiqa 273.506 runakunam kawsachkanku (2006).
San Husiy distritu (Lampalliqi)
San Husiy distritu (kastilla simipi: Distrito de San José) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lampalliqi suyupi, Lampalliqi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa San Husiy llaqtam.
Karurimana
Karurimana maki hap'inap simi kinrayninpiqa ruqyay musyanam, ruqyayta hukchakuq pinchikillaman t'ikraq. Rinri kinrayninpitaq rinri uyarinam, hukchakuq pinchikillata ruqyayman t'ikraq.
Kumunismu
Kumunista yachaypi, tukuy runakuna kaqlla hayñiyuqmi kanman, tukuykunap llam'kananmi kanman, manataqmi hatun pusaq runachu kanman. Karl Marxpa yuyaypiqa tukuy kapitalista mamallaqtakunapi llamk'aq runakuna hatun pachakutiytas ruranqa, chay qhipa, huk hatun susyalista mamallaqtas kanqa. Kay hinallas tukuy runakuna kaqlla qullqiyuqsi, kaqlla hayñiyuqsi kanqaman, Kumunismutas ruranqaman.
Karurimana
Karurimana llamk'ana karu rimana icha tiliphunu (teléfono) ninchik.
Kumunismu
Wiñay kawsaypiqa achka susyalista nikuq mamallaqtakunam karqan, ahinataq Susyalista Suwit Republikakunap Huñun (1922 watamanta 1991 watakama), Yuguslawya (1945 watamanta 1991 watakama), Kuba, Chinchay Kuriya, Runallaqta Republika China. Achka wiñay kawsay yachaqkuna nin, chay mamallaqtakunapi manam allin runa hayñi kanchu, aswantaq achka llakikunam. Achka susyalista nisqa mamallaqtakunaqa musuqmanta kapitalistam tukurqan, ahinataq Susyalista Suwit Republikakunap Huñun 1991 watapim, Aliman Dimukratiku Republika 1990 watapim.
Karurimana
Maymanpas apana karu rimanakunataqa kuyuylla karu rimana ninchikmi.
Grenoble
Grenoblepiqa 160.215 runakunam kawsachkanku (2013).
Dijon
right|thumb|230px| Dijon llaqtaqa Ransiya mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Dijonpiqa 149.480 runakunam kawsachkanku (2006).
Laphara
rikchacha|[[Qullasuyu|Qulla suyup wiphalan unancha icha laphara]] rikchacha|Laphara ([[Hukllachasqa Qhapaq Suyu)]] Laphara , unancha, wiphala, wanthira icha istantharti (kastilla simimanta: bandera) nisqaqa wask'api allichasqa llimphikunayuq, llimphi tuyruchakunayuq tuyrum, ima mama llaqtappas, suyuppas, tantanakuypapas sanancham.
Tawantinsuyup unanchanqa Wiphalam karqan.
Kaypipas qhaway
paña|rikchacha| [[Huñusqa Aylluskakuna|Hukllachasqa Kawsayllaqtakuna nisqapi kaq kawsayllaqtap lapharakuna]]
Achka kawsaysuyuchasqa lapharakuna
rikchacha| [[Hukllachasqa Kawsayllaqtakuna laphara, hanaq pacha anqas chakra chinchay pular qhawaywan urayman qhawaspa huk pacha saywitipi yuraq iskay uliw k'allmakuna pillukuna muyuriqpi kurkusqa. Ñawpaq kaq laya 1945 wata Ariwaki killa–Hawk'aykuski killapi Hukllachasqa Kawsayllaqtakunap tantanakuyninman (UNO) San Francisco Huñunakuypi rikuchisqa, iskay ñiqin llamk'achisqa ONU nisqap chaskisqan, 1946 wata Qhapaq raymi killapi|manaima]]
Aix-en-Provence
right|thumb|230px| Aix-en-Provence llaqtaqa Ransiya mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Aix-en-Provencepiqa 148.622 runakunam kawsachkanku (2006).
IP patapi kunka
Intirnit ñawpallut'ana patapi kunka icha chawpinllika ñawpallut'ana patapi kunka (Inlis simipi: VoIP utaq IP telephony) kayqa huk ñanmi, huk huñu allwiyakama kunam, kunka willanakuykunata, achka rurinyuq tiyaykunatapas Intirnit Ñawpallut'ana (IP) llikakunapi qunapaq, ahinataq Chawpinllika. Intirnit karurimana, sakha waskhar karurimana, sakha waskhar karurimana qarana simikunaqa, chiqapmanta rimanku willanakuy yanapakuykunata (kunka, fax, SMS, kunka-willanakuy) quymanta, manataqmi llaqtapaq karurimana llika (PSTN) nisqawanchu, chaytam riqsisqapas tiksi mawk’a karimana qarana (POTS). rikchacha| Tiyaywasi pampa llikamanta VoIP nisqawan kuska qhawarichina
Manawa suyu
thumb|right|300px| Manawa suyu Manawa suyu (kastilla simipi: Departamento de Managua) nisqaqa huk suyum Nikarawa mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Managua llaqtam.
Zoom (llamp'ukaq)
Zoom, zoom icha Zoom Huñunakuykunahina istilisasqa, Zoom Video Communications nisqap ruwasqan kuyuq rikch'a karurimaynin nisqap kikinpa llamp'ukaq wakichinmi. Chay yanqhalla musika nisqa 100 kuskalla partisipakuqkunamanmi saqillan, 40 chinini pacha amatay nisqawan. Ruwaqkuna akllanayuq kanku yapanankupaq huk qullqi qusqa musikaman qillqayukuspa. Aswan hatun musikaqa 1.000 kuskalla partisipakuqkunata yanapan 30 phanikama huñunakuykunapaq. rikchacha| 2014 watamanta zoompa riqsinapq rikch'an
Manawa suyu
Wiñay kawsay
Kamasqa 1875 watapi.
Masaya suyu
thumb|right|300px| Masaya suyu Masaya suyu (kastilla simipi: Departamento de Masaya) nisqaqa huk suyum Nikarawa mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Masaya llaqtam.
Manawa suyu
Runakuna
1 374 025 runakuna.
Masaya suyu
Wiñay kawsay
Kamasqa watapi.
Manawa suyu
Munisipyukuna
9 munisipyukuna:
Ramón Maximiliano Valdés
Ramón Maximiliano Valdés Arce sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa  Penonomé llaqtapi -  wañusqa Panama llaqtapi). 🇵🇦 mama llaqta qillqaq wan pulitiku qarqan.
Masaya suyu
Runakuna
317 500 runakuna.
Munisipyukuna
9 munisipyukuna:
Ramón Maximiliano Valdés
1916 watamanta 1918 watakama ñawpaq kuti Panamapa Umalliqnin karqan.
Al Uqsur
thumb|right|280px|Luxor thumb|right|280px|Luxor qhatu Al Uqsur (Al-Uqṣur) icha Luxor (arabya simipi: الأقصر‎) llaqtaqa Iqiptu mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Ramón Maximiliano Valdés
Taytan: Valdés Mama: Arce.
Al Uqsur
Wiñay kawsay
Uaset (iqiptu simipi), Tebas (grisya simipi)
Ramón Maximiliano Valdés
Ñawpaq warmi: Diana Dutary Pérez. Churinkuna: (3) Elena, Diana wan Carmen Raquel.
Yachaywasi:
Roblox Corporation
rikchacha|Robloxpa riqsinapaq rikch'an Roblox Corporation nisqaqa huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kuyuq rikch'a pukllana wiñachiqmi, San Mateo llaqtapi, California suyupi. 2004 watapi David Baszucki, Erik Cassel sutiyuq runakunap kamasqan, Roblox nisqap ruraqninmi, 2006 watapi lluqsisqa. 31 qhapaq raymi killa, 2022 watapi, kay impirisapiqa 2.100manta aswan runakuna llamkanku.
Ñawpaq kawassy qillqa
paña|rikchacha| Roblox Corporationpa kuska kamaqnin, CEO, [[David Baszucki sutiyuq runa|David Baszucki, 2018 watapi]]
Tukumi distritu
Tukumi distritu (kastilla simipi: Distrito de Túcume) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lampalliqi suyupi, Lampalliqi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Tukumi llaqtam.
Toulon
right|thumb|230px| Toulon - Tolon occitan simipi - llaqtaqa Ransiya (Provençawanpi) mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Manya antañiqiy
Manya antañiqiy, kantu antañiqiy icha saywa antañiqiy (Inlis simipi: edge computing) nisqaqa huk rakisqa antañiqiy pararikma nisqa, antañiqiyta, willaku waqaychaytapas willaypa pukyunkunaman aswan qayllaykuchin. Kayqa kutichiy pachakunata allinchaypaq chaymanta miqa waskharta waqaychaypaq suyasqa. Manya antañiqiy nisqaqa huk wasicha icha wasimusikam aswanqa huk allwiyakama hinallamanta, chaymanta huk kit'i yachay - chaymanta maypi kasqanmanhina rakisqa antañiqiypa rikch'ayninmi. rikchacha| Chay manya antañiqiy wasimusika
Toulon
Toulonpiqa 169.101 runakunam kawsachkanku (2006).
Manya antañiqiy
Pukyukuna
<references group="" responsive="1">
Suray
Suray (kastilla qillqaypi: Nevado Soray) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Willkapampa wallapi, Qusqu suyupi, Anta pruwinsyapi, Mullipata distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.928 mitrum aswan hanaq.
Hawa t'inkikuna
{{Suyukuna (Piruw)]]
Indira Huilca Flores
Indira Isabel Huilca Flores sutiyuq warmiqa ( watapi paqarisqa La Victoria distritupi, Lima pruwinsyapi) huk piruwanu pulitiku warmim, waki yachaqmi (socióloga), Frente Amplio nisqapi wankurisqa.
Indirap taytanqa Pedro Huilca Tecse sutiyuq sindikalistam karqan, mamantaq Martha Flores Gutiérrez sutiyuqmi.
Valve Corporation
rikchacha|Valvepa riqsinapaq rikch'a Valve Corporation nisqaqa huk Hukllachasqa Amirika Mamallaqtakunamanta kuyuq rikch'a pukllana wiñarichiq, lluqsichiq, ruk'asqa rak'iq tantanakuymi, Bellevue, Washington suyupi umalliq wasiyuq. Steam llamp'ukaq rak'iy patapatap ruwaqninmi, Half-Life, Counter-Strike, Portal, Day of Defeat, Team Fortress, Left 4 Dead, Dota nisqa pharankisyakunap wiñarichiqninmi.
Valve nisqaqa 1996 watapi Microsoft nisqap ñawpaq llamk'aqnin Gabe Newell,Mike Harringtonwan runakunap kamasqanmi karqan. Ñawpaq kaq pukllananku, ñawpaq runap t'uqyaq (FPS) Kuska Kawsay (1998), ancha chaniyuq, qhatuypaq allin karqan; sullull kayhinachasqa nisqawan, secuencias guionadas nisqawan, mana pantasqa willakuykunawan ima, FPS género nisqapi wiñaypaq influenciayuq karqan. Harringtonqa 2000 watapin ripurqan. 2003 watapi Valve Steam nisqatam llamk'achirqan, chaymantataq Half-Life 2 nisqatam 2004 watapi. Ñawpaqman puriq fisika sistemakunawan, willakuypi, runachakunapi astawan yuyaywan, Half-Life 2 nisqaqa ancha allin qhawarisqa karqan, 2011 watapitaq 12 hunu copiakunata rantirqan. 2006 watapi Valve nisqaqa Half-Life 2: Episode One nisqa episodico qatiqnin nisqatam lluqsichirqan, chaymantataq 2007 watapi Iskay ñiqin rakita , achka pukllaqkunapaq Team Fortress 2 nisqa pukllayta, Portal nisqa puzzle nisqa pukllaytapas. Portal 2 nisqaqa 2011 watapi lluqsirqan. 2013 watapi Valve achka pukllaqkunap internetpi maqanakuy arena pukllayta Dota 2 nisqatam lluqsichirqan.
Pillwinku
rikchacha|300x300px| Qhatuqkunap wamp'unpi ‘alliq makiyuq’ pillwinku, pachachiqpa muyusqanmanhina muyuspa, wamp'uta ñawpaqman purichinanpaq rikchacha|300x300px| Pratt & Whitney Canada PW100 [[Turbohélice nisqa|turwupillwinkup pillwinku Bombardier Q400 nisqapi churasqa]] Pillwinku nisqaqa huk muyuriq kuyuyuq, rariyakuq palayuq, huk pitch nisqapi churasqa, huk muyuqi pillwinkuñiraq nisqa ruwanapaq, muyuchisqa kaptin, siwuk siq'i thanqay nisqawan yaku icha wayrahina llamk’aq yaku. Pillwinkuqa tuqurupi icha kantu nisqapi yakuta tanqanapaqmi, ichataq yakupi huch'uy wamp'uta icha wayrawan purichinapaq tanqayta paqarichispa. Chay kuchuqkunaqa ruwasqam kachkanku, chaynapi chay puriqlla nisqawan muyuriq kuyuyninkuqa, chay kuchuqpa iskay hawankunapa k'apakchay nisqa chikan kaynintam ruwan, Bernoullipa tiksinwan, chaymi puriqllaman kallpata churan. Yaqa llapan mama quchapi pillwinkukunaqa ch'ipa pillwinkukunam, muyuqi kuchuqkunam, yaqa horizontal eje nisqayuq pillwinkup eje nisqapi muyuriq.
Wayra wamp'u
rikchacha| [[ATR 72 nisqapi|ATR 72 pillwinku phawaypi]]
Minsk
Minsk icha Miensk (Менск) llaqtaqa Bilarus mama llaqtap uma llaqtanmi. Minsk llaqtapiqa 1.974.819 runakunam kawsachkanku (2017).
Llaqta ñan 225
Llaqta ñan 225 nisqaqa huk llaqta ñanmi Ventanillapi, 🇵🇪 mama llaqtapi.
Phirriñaphi distritu
Phirriñaphi distritu (kastilla simipi: Distrito de Ferreñafe) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lampalliqi suyupi, Phirriñaphi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Phirriñaphi llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Microsoft Loop
The Verge nisqanman hinaqa, Loop "yanapanakuq tallki qillqa utaq contenido nisqakunata qun, chaykunam sapallan kawsanman, chaymanta kikinchasqa, k'askasqa, hinaspa qhispilla rakisqa".
Microsoft Loop aswan 50 ruwaqkunata yanapan huk llamkana kitita llamk'achiyta huk pachallapi.
Roberto Arlt
Roberto Emilio Godofredo Arlt sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Buenos Aires llaqtapi -   wañusqa Buenos Aires llaqtapi), 🇦🇷 mama llaqtayuq willay kamayuq wan qillqaqmi yachaqpas qarqan.
Musuq Segovia suyu
thumb|right|300px| Musuq Segovia suyu Musuq Segovia suyu (kastilla simipi: Departamento de Nueva Segovia) nisqaqa huk suyum Nikarawa mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Ocotal llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa 1858 watapi.
Runakuna
211 200 runakuna.
Munisipyukuna
13 munisipyukuna:
Roberto Arlt
Suñaykuna
1???? -  Suñay.
WhatsApp
rikchacha|WhatsApppa riqsinapaq rikch'an WhatsApp (WhatsApp Messenger sutiyuqpas) huk mamallaqtapura tarikuq yanqhalla, chimpa-patapata, chawpichasqa chaylla qillqanakuy (IM) chaymanta IP-patapi-kunka (VoIP) qaranam, Hukllachasqa Amirika Suyukuna allwiyakama ch'unkukuq Meta kaqpa kapuynin. Ruwaqkunata qillqakuy, kunka willanakuywan apachiyta atin, kunka, kuyuq rikch'awan waqyaykunata ruwayta, chaymanta lak'inakusqa rikch'akunata, qillqa willakuqkunata, llamk'aqpa maypi kayninta, hukkunatapas rak'iyta atin. WhatsApppa rantikuq ruwana wakichinqa apaykachana llamk'anakunapi purin, chaymanta antañiqiqkunamanta yaykuyta atikun. Kay qaranaqa silular apaychay karurimana yupata qillqayukunapaq aswan muchurisqa. Qhaqmiy killa 2018 watapi, WhatsApp huk sapalla qhatuna app WhatsApp Business sutiyuqta rantikuqlluqsichirqa mayqinchus unanchasqa WhatsApp kaqwan rimayta atin.
Wilbert Rozas Beltrán
Wilbert Rozas Beltrán sutiyuq runaqa ( paqarisqa Qusqu llaqtapi) huk piruwanu pulitikum, chakra kamaqpas. 2016 watamantapacha piruwanu kunrisistam kachkan.
Kawsaynin
Wilbertqa Qusqupi Tupaq Amaru 760 nisqa primarya yachay wasipi, Colegio Nacional de Ciencias del Cusco nisqa sikundarya yachay wasipim yachaqarqan., chaymantataq Mama Llaqtap San Antonio Abad Yachay Sunturninpi Chakra kamaytam. Hinaspam
1993 watapi Runakunapaq Chakraruna Hukkay Rikch'arimuy (Movimiento Unidad Campesina Popular) nisqapi wankurikusqa kaspa Limatampu distritup kurakanmi akllasqa tukurqan, 1996, 1999 watakunapi Ayllu Rikch'arimuy (Movimiento Ayllu) nisqapaq musuqmanta akllasqa kaspa. 2003 watapitaq Ayllu Rikcharimuypaq Anta pruwinsyap kurakan akllasqa karqan. 1997 watamanta 2000 watakama Partido Unificado Mariateguista nisqap Sapsi Qillqakamayuqninmi (Secretario General), 2008 watamanta 2009 watakamataq Piruwanu Susyalista Patridu (Partido Socialista Peruano) nisqap mamallaqta qatiq qillqakamayuqninmi karqan. Chay partidupaqqa 2007 musuqmanta Antap kurakanmi akllasqa karqan, 2010 watakama kaspa.
2010 watapi Allpawan Qispi kay Kachariq Rikch'arimuy (Movimiento Independiente Tierra y Libertad) nisqapi wankurikuspa Qusqu suyu akllanakuykunapi suyu umallinata mañaspa manam atirqanchu. 2016 watapitaq Frente Amplio por Justicia, Vida y Libertad nisqapaq Piruwanu Kunrisuman akllasqa karqan Qusqu suyupi.
Rivas suyu
thumb|right|300px| Rivas suyu Rivas suyu (kastilla simipi: Departamento de Rivas) nisqaqa huk suyum Nikarawa mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Rivas llaqtam.
Matagalpa suyu
thumb|right|300px| Matagalpa suyu Matagalpa suyu (kastilla simipi: Departamento de Matagalpa) nisqaqa huk suyum Nikarawa mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Matagalpa llaqtam.
Rivas suyu
Runakuna
156 283 runakuna.
Munisipyukuna
10 munisipyukuna:
Matagalpa suyu
Wiñay kawsay
Kamasqa watapi.
Runakuna
644 900 runakuna.
Munisipyukuna
13 munisipyukuna:
Iskandariya
rikchacha|paña|280px|Mawk'a Iskandariya rikchacha|paña|280px|Iskandariya Hatun mosque Iskandariya icha Al-ʼIskandariya (kastilla simipi: Alejandría, grisya simipi: Αλεξάνδρεια, Copto: Ⲣⲁⲕⲟⲧⲉ Rakotə, arabya simipi: الإسكندرية, arabya-iqiptu simipi: Iskindireyya), llaqtaqa Iqiptu mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Wiñay kawsay
Alexandru Magnus kamasqa 332 a. C. wata.
Hawa t'inkikuna
rikchacha|chawpi|680px|Iskandariya
Richard Arce Cáceres
Richard Arce Cáceres sutiyuq runaqa ( paqarisqa Antawaylla llaqtapi, Apurimaq suyupi) huk piruwanu pulitikum, inhinyirupas. 2016 watamantapacha piruwanu kunrisistam kachkan.
Kawsaynin
Richardqa Antawayllapi Juan Espinoza Medrano nisqa primarya yachay wasipi, Juan Espinoza Hedra, Juan Pablo II nisqa sikundarya yachay wasikunapim yachaqarqan, chaymantataq Universidad de Lima nisqapi Ingeniería Industrial nisqatam, inhinyiru bachiller tukuspa. Chaymanta Kururay, Muyuriq pacha (Desarrollo y Medio Ambiente) nisqata Louvain Llaqtap Kathuliku Yachay Sunturninpi, Gerencia Social, Gobernabilidad, Gerencia Política nisqakunatataq Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Sunturpim istudyarqan. Hinaspam huk ruruchinakunapim llamk'arqan, Antawayllapi APEMIPE (2000-2001), Centro DEA Apurímac (2011-2013), ACDA (Piruwpa rantichaqnin, 2004, 2010), Qusqupi ARARIWA (2002, 2004) nisqakunapi.
2010 watapi Apurimaq suyupi Apurimaq Qichwa Chayaqiy Rikcharimuy (Movimiento de Integración Kechwa Apurímac) wankurikuspa Apurimaq suyu akllanakuykunapi suyu umallinata mañaspa manam atirqanchu, manapas Piruwpaq Huñupaq 2014 watapi atispa. Chay partidupi 2014 watamanta 2015 watakama wankurisqa karqan. 2016 watapitaq Frente Amplio por Justicia, Vida y Libertad nisqapaq Piruwanu Kunrisuman akllasqa karqan Apurimaq suyupi.
Anqash qichwa Test Wikipidiya
, Waylas rimaypi test Wikipidiyaqa 2017 watapim qallarirqan. Kay Waylas qichwa Wikipidiyaqa 570 qillqasqa p'anqayuqñam.
Chinchay Atlantiku Awtunumu suyu
thumb|right|300px| Chinchay Atlantiku Awtunumu suyu Chinchay Atlantiku Awtunumu suyu (kastilla simipi: Región Autónoma del Atlántico Norte) nisqaqa huk suyum Nikarawa mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Puerto Cabezas llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa 1986 watapi.
Runakuna
249 700 runakuna.
Munisipyukuna
8 munisipyukuna:
Ban Ki-moon
thumb|right|250px|Ban Ki-moon, Huñusqa Nasyunkunap Sapsi Qillqakamayuqnin (2007 - 2016) right|250px|Ban Ki-moon silq'uynin Ban Ki-moon (Hangul: 반기문; hanja: 潘基文) sutiyuq runaqa (* paqarisqa Eumseong-gunpi -   ), huk 🇰🇷 mama llaqtayuq pulitikumi wan diplumatiqu qarqan.
2004 watamanta 2006 watakama Tayhan Republika Hawa ministru.
Warmi: Yoo Soon-taek Churinkuna: (3) Seon-yong (1972), Woo-hyun (1974) wan Hyun-hee (1976).
Alma materː Mama Llaqtap Siul Yachay Sunturnin.
Musuqllaqta distritu (Phirriñaphi)
Musuqllaqta distritu (kastilla simipi: Distrito de Pueblo Nuevo) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Lampalliqi suyupi, Phirriñaphi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Musuqllaqta llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
Urin Atlantiku Awtunumu suyu
Wiñay kawsay
Kamasqa 1986 watapi.
Musuqllaqta distritu (Phirriñaphi)
Simikuna
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Urin Atlantiku Awtunumu suyu
Munisipyukuna
12 munisipyukuna:
Río San Juan suyu
thumb|right|300px| Río San Juan suyu Río San Juan suyu (kastilla simipi: Departamento de Río San Juan) nisqaqa huk suyum Nikarawa mama llaqtapi. Uma llaqtanqa San Carlos llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa pi.
Runakuna
95 596 runakuna.
Munisipyukuna
6 munisipyukuna:
Wakinchaypaq Piruwanukuna
thumb|left|80px|Peruanos Por el Kambio nisqap sananchan. thumb|[[Pedro Pablo Kuczynski, Peruanos Por el Kambio nisqap pusaqnin.]] Wakinchaypaq Piruwanukuna, kastilla simipi Peruanos Por el Kambio nisqaqa huk piruwanu partidum, Pedro Pablo Kuczynski-p kamarisqan 2014 watapi. Peruanos Por el Kambio nisqap sutinpa pisichaninqa PPK Pedro Pablo Kuczynskippas pisichayninmi.
2016 watapi Pedro Pablo Kuczynski umallinapaq akllanakuykunapi yallinakurqan, iskay ñiqin muyuypi Keiko Fujimorita atipaspa Piruwpa Umalliqnin tukuspa. Rimana huñunakuypaqtaq manam chay hinata ayparqan. Kunan Piruwanu Kunrisupi lliwmanta kimsa ñiqinllam aswan kunristayuq kachkan, tukuy 130 kunrisistapura 18 PPK kunrisista. Kunrisupi huñunpa pusaqninkunaqa Carlos Bruce, Salvador Heresi Chicoma. Partidup umalliqninqa Gilbert Violeta, sapsi qillqakamayuqnintaq Salvador Heresim.
2017 Piruwanu Sinsu
XII Censo de Población, VII de Vivienda y III de Comunidades Indígenas nisqaqa huk inumirasyunmi karqan, Instituto Nacional de Estadística e Informáticap rurashqa.
Namkin
Namkin icha Nam-kiyan [ ; Llaqtap sutipaq, uma llaqta  .], abbreviated han simipi: Ñin, Chunwa Jiangsu pruwinsya mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Namkin llaqtapiqa 7 588 900 runakunam kawsachkanku.
Wiñay kawsay
Kamasqa 495 a. C. wata.
Bad Bunny
Benito Antonio Martínez Ocasio (Bad Bunny) sutiyuq runaqa huk trap takiqmi.
Namkin
Pulitika Rakyi
11 distritukuna wan 2 cundadukuna:
Muhammad Yunus
Premio Nobel|20px Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 2006 watapiqa chiqniq.
Taytanː Hazi Dula Mia Shoudagar; Mamanː Sufia Khatun Warmi: Vera Forostenko / Afrozi Yunus Churinkuna: Monica Forostenko Yunus wan Deena Afroz Yunus.
Manuel Antonio Mesones Muro distritu
Manuel Antonio Mesones Muro distritu (kastilla simipi: Distrito de Manuel Antonio Mesones Muro) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Lampalliqi suyupi, Phirriñaphi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Manuel Antonio Mesones Muro llaqtam.
Simikuna
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:
Cuatro babys
Cuatro babys (Tawa wawa) nisqaqa huk takim, "Trap Capos: Season 1"paq.
San Salwadur suyu
thumb|right|300px| Salwadur suyu (Salwadur) San Salwadur suyu (kastilla simipi: Departamento de San Salvador) nisqaqa huk suyum Salwadur mama llaqtapi. Uma llaqtanqa San Salvador llaqtam.
Wiñay kawsay
Kamasqa 1824 watapi.
Runakuna
2 557 761 runakuna.
Munisipyukuna
19 munisipyukuna:
Maluma
Juan Luis Londoño Arias sutiyuq runaqa, icha Maluma ( paqarisqa Medellín llaqtapi - ) huk 🇨🇴 mama llaqtayuq reggaeton takiqmi.
Churinkuna (4)