cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
djaqas
縮圖 aicu a djaqas (Lagerstroemia subcostata) a kinakasivan na kudresul saka sadjelung, namavalid a vucir, kakedrikedriyan a nama qupuqupung a vangalj, nu kiyurag kisuraljiralj, caljeqil aravac a kemapaz.
sinansenay
numasudjusudju ka sicuyan,sinan parutavak, (kavalanga lidaqasen nu kiyurag kisuraljiralj), ulja namaya ta djaqas a ikamevuluvulung siniaya.
masa maviking aza a kasiw, sa inia maqati a sialangan tua temapau, amin a maqati a sicukau tuqadavanga, avan a tuzung kata qidung. izua a natideq a cuqus na djaqas, sa alapen ta kasiw nua kacalisiyan tua malang ta vaqu a cadju kata tjaljev tua pinaquzip a tjaynan.
rupacucun tazua a djaqas i sineljavekan nua paywan, sa tjaljapazangal a kasiw tuqadavanga. maqati a aicu a kasiw a malap tua pecungu, qaw inia kaljava ta nametadanga.
sinancekecek
aicua djaqas, makaya tja sicekecek a seman paljaljaqedian, nu venvu tja kakiavangan ta siasikan ta vaqu.
sisanqidung
kumalji a kaljaqudjaljan mezua a ravac a sipecungu, nanguaq aravac a sanqidungen.
izuazua a djaqas itjainavalj a vincekadan ta chuku kata iteku tua sasusuan tua vavavan na kadjunangan i taiwan a ljemaveljav kata ljemavigan. qaw izua a liaw a kadjunangan a sinipapungadan ta “djaqas”, masa a liaw a djaqas izua.
sisantjuzungen
makaya ravac santjuzungen tua tjakit tua kaukav tua siqunu tua tjatjukun tua tjukuzan tua vukavuka.
sa, tjaljapazangal tua qemaljupqaljup a cinunan, tuki a i ruqudjaljan. saka, azua a kasiw nua djaqas, mavananga a nangaq a kasiw tua malang ta lingay.
sidjupidjupil
azua ngaingav a asav, tja tjutjuqen, makaya sidjupil ta piqay a pucemel.
a pacugan a ngadan nua djaqas, avan a tjamaqacuvunganga a djaqas nu macelaqut aza a kasiw. nu maumalj a kinaqadaqadavan, mekeljang a aicu a kasiw, sa sinan tjaljapazangal a kasiw tuqadavan nua kacalisiyan. nu kaljavevegan tucavilj, izua a veneve a djaqas, qaw azua a vaqu a temugutanga a tjaqaca a 一尺, sa qinemav ta kakanen na zuma a cemel. azua a cuvuq na djaqas, paqaqenetj ta kacalisiyan tua masik i vaqu a quma. qaw, nu lumuken ta ledjeledje a asaw nua djaqas, sa maqati a papucemecemel. tjengelayuta aravac a lava ta keman ta ledjeledje a asaw nua djaqas. sa maqati a malumanga a vangalj tua sinan ta tamadang nua kuakuang.
kasizuan
鄭漢文等，2004，《排灣族民族植物》. 臺北：行政院農業委員會林業試驗所. P57.
ljavucuvucu
sipapenguanguaq ta kinaizuanan
sitalem a makasalingaungal papenguanguaq tua tja kinaizuanan tja kinasaljinga, napenatjalim aravac makaya pitjumaqen a tja ljaljizaven.
lukuc
thumb|right|250px|lukuc aicu a lukuc, izunu nu i teku ta kadjunangan izua nu nakicaying ta kasiw izua nu ita dangadangas, kanainu kasedjalepan sakamaya a cemuvuq. na lemadruq a pasavava a cemelak a asav, inika venuciar inika venangalj uta.
sinan ljaceng
kasicuayan ikatjena kemeljang, katucunga tja kinicual tua amis a tjasikataqaljan aseman ljaceng, tjempis tua i ngaingav, sanguaq a selaven a cianen sa paciuan ta riprip.
azua a pinaywanan a vencik a “lukuc”, izua a pacugan mavan a palingulj tua nemanga. kasicuayan, azua a lukuc, amin a lami ka kinaqucaqucaljan, ljawa masan tjaljapazanal a ljaceng tucu.
izua a kinacemekeljan nua mazazangiljan i paywan, nu uri papucekelj, sa alapen ta caker, sviki, kasiw, vavuy avan a lisi nua cunguljan na uqaljay tua tjumaq na vavayan. sa pinadjulu uta tua qaw, veljevelj, tjanes kata lukuc tua vaik ta tjumaq na vavayan.
nu mangetj ta tjumaq na vavayan, sa venengetj a lukuc i ingaw tua qaw, qaw lemingdjelj tazua a qaw. anema a pacugan tua matucu? inika a tinevela nua caucau.
sipakialalang a penalingulj
tjuruvuanga tjengelay a temalem tua lukuc a penalingulj a pakelay a pacaying pitua qapulu na rikis, papudjalim papenguanguaq tua kinaizuanan.
kasizuan
1.鄭漢文、王相華、鄭惠芬、賴紅炎編(2005)，《排灣族民族植物》，行政院農業委員會林業試驗所. P188.
izua a caucau a naqivu taicu a mavan a kinisenayan tua vavayan a matu azua a lukuc a maqati a papualjak tua kinacemekeljan nua mazazangiljan, sa izua a caucau a naqivu uta taicu a “lukuc” a pacugan i pinaywanan avan a ljemuku, saka kilalaing tia mazazangiljan tua taqaljaqaljan niamadju.
mali
pinpung
pinpung, uri cemabecab(binakebak) a masasevalivalit ta ita a mali nua madrusa tuki masepatj a caucau i cukui nu maljaljuvaqanga, qaw masaliawliaw i kacauwan. uri alapen a cabiljap nua buru na caucau nu maljaljuvaq, sa cacabcab taicu a buru a caucau pitudreq ta aralj i cukui. maqatianga a maljaljuvaq a taitan tuki sikinmasalj, nu inia tinavelak ta buru na caucau, sa uri alapen ta ita a supu(tinsu) na zuma.
yakiyu
yakiyu, avan a ‘undu nua kinateveteveljan, sa maljaljuvaq a tjaljakedri a masiva a cawcaw i baburuan(mamalian). uri a mavaday azua a caucau nua maljaljuvaq tua “cemual” kata “zemazaw”. sa, uri penangul ta buru a caucau nua “cemual” a siveric na caucau a “zemazaw” sa kipasusu a mekelj ta sepatj a haku. nu maqati a mekeljanga a kiliyus a ita i baburuan(mamalian), sa alapen ta ita a supu(tinsu)；saka, tinavelakanga a buru nua caucau a “zemazaw” sa ika benuruanan aza a caucua nua  “cemual”. nu maljaljuvaqanga, uri masasevalivalit a kinateveteveljan. sa izua a tjaliaw a supu(tinsu) na kinateveteveljan, uri qemacuvung taicu a ‘undu nu sikamasansivalj a kiuku i vecekadan(九局中), avan azua a sikamasanunemlj a kiuku i maljaljuvaq nua kakedriyan, a sikamasanpitjulj a kinku i maljaljuvaq nua maqacuvucuvung. saka, nu mamau ta supu(tinsu) na kinateveteveljan nu sikamasansivalj a kiukuanga sa maljaljuvaqanga.
a qapurung
thumb|right|220px|aicu a palisian a maljeveq i tjuabar i tua [[Taitu king|taitu king.]] tjaljapazangal a palisian a maljeveq nua sepayuan a kacalisiyan, uri palisi a kacalisiyan nu lima a cavilj a kinetalj, navaikanga tia mamazangiljan, sa mavananga a tjaljapazangal. sa, tjapazangal taicu a djemuljat, izua a rakac nua mamazangiljan, sa alapen ta tjaqaca a tjelu a puluq a maru tadjekuacan a djuljat niamadju, a sanparavac niamadju a umaq, sa kaljava ta siveric ta qapurung ni pulingaw. saka, uri cemekecek tia rakac nua mamazangiljan tua qapurung kaizuanan. aicu a qapurung, uri tinavelak na tjakedri a mamazangiljan, sa uri kinisenayan nia vuvu tazua a caucau uta. uri semeqas ta djuljat sa mekelj tjai umaq na mazangi nu qemacuvunganga ta djemuljat. uri masan ta cinunan nu tjadjaljaw a mangtjezanga a caucau, mavananga a maljaljuvaq a qemacuvucuvung kasicuacauyan. saka, azua a djemuljat, avan a kungring nua kacalisian a qemacuvucuvung tua masan a cinunan, uri sinan tua qapurung na qaljic nua kasiw kata vaudj, sa maqati a kitulu a cemekcek. nu qemacuvunganga a maljaveq, uri verican a aicu a djuljat kata qapurung na palisian.
Zhuoxi
Zhuoxi（卓溪鄉）
Zhuoxi gu icuwa i Hualien. ala atjunangn mapuljat 1,011.71 km² (ma’linpan atjunang 921.78 km², ma’linaule atjunang 65.08 km²). ala caucau mapuljat 6,040 caucau, ala daceneqlan mapuljat 1,512 a daceneqlan, Bunun, Seediq, Truku (95%) a maqcuwa caucau.
takkei(kai na bunung: Takkei), i pasakaledep a navalj tua kalingku i taiwan, nasepaljavak tua kalingkuking a guan a kacalisiyan (izuanan a matadrusa aiwlinggu (秀林鄉) kata wanlunggu (萬榮鄉), a i tjaiviri mavan a wanlunggu (萬榮鄉), a i tjaikacedas mavan a ruysuygu (瑞穗鄉), yilicen (玉里鎮), 富huligu里鄉, a i tjaikaledep nakidjekec tua nanduking a sing'igu (南投縣信義鄉), katua takawsa a dawyanci高雄市桃源區, a i pasanavalj nakidekes tua i taitu a haytuangu海端鄉. izua a peihuikuisiyen(北回歸線) izua.
a tjaljiqacaan na kadjunana imaza itakuzulj sa drusa a puluq kata ita (1,021)平方公里a pinaljavakan, sika masanmusalj a tjaljiqacaan ta i kalingku a guan. nu pitua cawcau tjaljamavekeljan ta aicu a guan, nu pitua i taivang tua rukicapiljan ta taqaljaqaljan a saliman a sikamasan tjelulj a kakicapiljan, a pinaljavakan tua kadjunangan sikamasanlimalj ta tjaljiqaca a pulingetj i taivang.
aicu a guan a kadjunangan imaza i tjaivavaw tua i vecekadan ta gadu nua taivang, tjaliaw a gadugaduan tua pinaljavakan na guan, saka kasizua nua marekapana a imaza. amin a ljeveljav i  tjaikacedas a izua a matapida a tjeljur a lizuk pana, a  kinaqadaqadavan kilaing tua vavavan tua tekuan nua kadjunangan a sikaumaljan.
tjaljatjuruvuan a cawcaw mavan a bunung zuku izua,  izua uta a tayaruzuku, tarukuzuku, sezdjiqzuku, a sikaqatian ta temalem ta nemanemanga imaza.
ruqivu tiamadju ta kai na bunung.
likisi
aicu a takkei a sicuayanga a ngadan mavan a “Takkei”, a pana imaza. nu qemudjaljanga izuanga a zaljum, nu zumanga neka a zaljum i pana, mavan nu pinungadan ta izua.
ka ripunganan a sihu, na sepinaljavak ta huwalinkang yiligen (花蓮港廳玉里郡) a capiljan tua kadjunangan nua kacalisiyan.
paljavak tua atjunang
matja 6 qinaljan i Zhuoxi. matja 17 qinaljan imaza, Hunhungaz（古楓部落）, Silupatun（白端部落）, Sikihiki（石平部落）, Siulang（秀巒部落）, Izukan（崙天部落）, Nakahila（中平部落）, Valau（中興部落）, Dauqpusan（崙山部落）, Tavila（太平部落）, Taluk（卓樂部落）, Lamuan（南安部落）, Saiku（清水部落）, Tausa（山里部落）, Swasal（古村部落）, Bgurah branaw（三笠山部落）, Sinkam（中正部落）, Panital（卓溪部落）.
likisi
ka qadjav a caviljan a 1750 (18世紀中期), azua a bunung zuku semamaza a karakuda saka mirazek pay kinaizuanga tiamadju. i tua kinaitaivangan nua dripung ta vecekadan a zikang a kinicapiljan tua kacalisian "pasatvat a temaqaljanan" a penetj, ka i 1933 a caviljan tua patungkuan (八通關) a pasetavat ta tahun (大分) katua dalungtung a qinaljan (他魯那束社) a pasatjailaulauz a zusigu kemaizuanga. sa mavananga a kisac (花蓮港廳玉里郡郡警察課) a kicapilj tua marekaqinaljan, tjaraizuazua a gimen (派出所) i qinaljan kilalaing.
tucu a izua a unem a qinaljan, avan a卓溪(Panitaz)、太平(Tavila)、崙山(Daqpusan)、立山、卓清kata古風, mavan tazua a pinatavatan.
paravacan a racev
paday, qudis, vuday, ljaceng.
likisi
ka pataditagilj a maqaqeciqeci, pinaljavak a takkei ta yilicen玉里鎮kata huligu富里鄉a pakicapilj, ka 1946 a caviljan lemingedjeljanga ta na kalingku a daypinggu花蓮縣太平鄉, tazua, mamau ta taiciyu a dayping台中縣太平鄉（今太平區）kata naseyilan a daypinggu宜蘭縣太平鄉mamaw a pinungadanan, pay umaljen（隨後改名為大同鄉）, sa umaljenanga a papungadan ta takkei(卓溪鄉) ka 1950 a caviljan.
tatuluan
izua alu a gakku a kedrikedri imaza i zhuoxi gu.
palidring a djalan na taiwan
23px| sikamasan 30 a palidring a djalan na taiwan
palidring a djalan na kalinku
23px| sikamasan 63 a djalan na kalinku 23px| sikamasan 65 a djalan na kalinku 23px| sikamasan 66 a djalan na kalinku 23px| sikamasan 67 a djalan na kalinku 23px| sikamasan 68 a djalan na kalinku 23px| sikamasan 70 a djalan na kalinku 23px| sikamasan 73 a djalan na kalinku 23px| sikamasan 75 a djalan na kalinku
djilung
djilung(陶甕)
ljui
aicu a ljui katua zaqu namasan pazangal a turivecan nu palisi a malada.
djilung nua Kavulungan zuku
thumb|right|220px|aicu a djilung nua [[Paiwan|sepayuan.]] a djilung nua Kavulungan zuku izua vavayan katua uqaljai. na masan lialiaw sinanayan a djilung nua Kavulungan zuku: izua pinucalingan, giljugiljung, kavuqui, kindraljum, lalupeng, ljui, reretan, salalupengan, vinalingaljavan, kapuapua, saljaljumegan, luseqnaqiljas, makatuvung, vavauan...
giljugiljung
nu tjezua tua siqaljuqaljupan, avan a giljugiljung a sikapalisi.
salalupengan
aicu a salalupengan a reretan, avan a sikapalisi tua vaik a kiqeci katua nu mangetjez i tjumaq.
tavatavangen
aicu a pinaka tjavatjavngen a reretan avan a sikapalisilisi.
pinucalingan
aicu a pinucalingan a reretan makaya silingdelj tua qumaq, sipucekelj saka papizuanan tua tjaljayan.
vinalingaljavan
aicu a pinaka vinalingaljavan a reretan avan a sipucekecekelj.
makaveljevelj
aicu a makaveljevelj inika amin a sipakitjuaya, rarukuzan tua tjaljayan nua vaqu katua padai.
luseq-na-qiljas
aicu a luseqnaqiljas namasan sikiqauqaung tua qudjalj saka papizuanan tua sikapalisilisi a palalj uta.
pinupatakaljan
aicu a pinupatakaljan a dredretan makayauta si lingdjelj tua umaq, sipapucekelj saka saseqetjan tua tjaljayan uta.
milingan
pai kapacun a vatu ta temeljateljar a umaq a qinaciljay, pakirimu a gemureguregur a kipalingulj ta umaq. mezangal a siguruguran na vatu a matu midradrua a kadjunangan a kalevelevan, patjetucu inianan a temuru a ljeteku. pai sa kaipuq uta a kudrakudral adjilung, manu maruqu a drusa kudrakudral a qecilu, sa karuqu a tjalju dudut tua ngiyaw, pai tangezen a pasekez nua ngiyaw azua qecilu. manu, mapeteq azua qecilu sa inqut azua bulabulay aravac a kakedriyan a vavayan. azua ita qecilu mapeteq sa inqut uta azua sauqaljay aravac a kakedriya a uqaljai. nalicequt tiamadju a madrusa tua natemljar a kakudrakudralan a maca, pacucun tusa bulabulay a i kacauan, sa djelidjeli a mudingan, a ljingaw nua djeli matu pakeliling anga a pasa kalingkiling, pai sa sekez anga a gemureguregur a vatu, kamalji angiyaw kitadut tjayamadju, sa qazaw a tjalju tua kula niamadju.
a i vavaw tua kasiw a tjatjiv a qayaqayam, masepu ta kinasarunguaq nazua zaing, sa kalevaleva a minglayalayap a penalinguljan tjayamadju, sa qivuivu, “ tjuku! ” “ tjuku! ” “ ljua! ” “ ljua! ” a kadjunangan malevaleva a zemiyamiyan, patjetucu a mavalidilidi. a kasiw igadu venevu ta ludjuludju a pisangas, sa vutilak ta makakaizuazua a quljaw a vuciyar nua marka hana. a nasegalju a pana iniyanga ka na masiyaq, sa zarazaizaing a zaljum amaru semenasenay. a kinakina aqadaw i kalevelevan na maleva a cedas tana sulapelj a teljar, sa pateljar a pita djeli na kakedriyan. ka vililj anga, aicu a vavayan a kakedriyan pakati “ Tjuku ” anga a ngadan, azua a uqaljay a kakedriyan pakati “ Ljua ” anga a ngadan. aicu a tjaucikel ta madrusa, avan a tjalja sangasangasan a payuan a caucau, aya.
saljaljumegan
aicu a saljaljumegan a reretan namasan kakiqaunga tua patjara nu tjaivililj katua siqauqaung a pacugan.
milingan
anan a caucau i kacauan, azua ljaljak anan a qadaw cemalivat a maka navalj i Taiwang, palemek a pacun ta tagaduan tu izua a bulabulay a tjaljikedrikedri a vuteqiteqilj a qinaciljay a umaq. paka temalidu aravac a qadaw, qau sa saqumaqan tua qinaciljay a umaq, nasa pacun tu izua anema i qumaqan. manu izua a kudrakudral a djilung a vincikan a matatailj ta vulung a qatjuvi kata babulabulayan a vecik. azua rusepeljan a qadaw paka talidu aravac, qau qemiladj i pavavaw ta djilung sa pacun ta vecik ita qaciljay a djeljep. manu inikana kinemenem, pualjak a qadaw tu drusa qecilu a pitaladj ta djilung. ka tjaukavuak a qecilu, mintjus a qadaw, sa cedas tua mezangal a teljar. pai azua maljavaljavar i gadugadu a vatu kata ngiyaw, ka pacun tiyamadju ta na semamalji a teljar, pakirimu a mintuluq a sema kagaduan, pasa kemeljang tu izua anema a uri mapacung. azua minglayalayap i kalevelevan a qayaqayam a tjatjiv, namintjus uta a pacun tua teljar, sa inlayap a semavavaw ta kasiw i palikulikuz ta qinaciljay a umaq, sa pacun taicu a inianan a tjapacuni kasicuayan a kinakemudamudan.
cawtun
tjaiteku a pinaljavakan aicu a cawtun nua lamtaw king. sa sivecivecik aza vavecikan a pinairangan tua cawtun a "Chháu-tùn" ayain. a i vecekadan a kadjunangan a cawtun tua tayuan. a i pasaviri a kaledep a cawtun tua lamtaw king. a i pasakaledep tua cianghua. a i pasaviri tua taiciu. pazangal izua mareka palidring a djalan a pasamaza i cawtun matu sikamasantjelulj, sikanmasan 14, sikamasan 63 katua sikamasan 76 a palidring a djalan nua tayuan, matu sikamasantjelulj, katua sikamasannemelj a palidring a djalan nua kunian.
basu
kinapacacikelan aicu a cawtun. a i pasaviri tua buvung (霧峰), tali (大里), taiciu (台中). a i pasanavalj tua lamtaw (南投), teksan (竹山), katua suili (水里). a i pasakacedas tua kusin (國姓) katua puli (埔里). a i pasakaledep tua cianghua (彰化), wanlim (員林), lukang (鹿港) katua zuma a lizulizuk. pazangal a ljaljevavavan tua basu nua i cawtun imaza tua matjaliaw sipasusuan a djalan nua basu.
palidring a djalan na taiwan
23px sikamasan 63 a palidring a djalan na taiwan
palidring a djalan na lamtaw
23px sikamasan 148 a palidring a djalan na lamtaw 23px sangasangasan a palidring a djalan na lamtaw 23px sikamasanmusalj a palidring a djalan na lamtaw 23px sikamasantjelulj a palidring a djalan na lamtaw 23px sikamasansimatjelj a palidring a djalan na lamtaw 23px sikamasannemelj a palidring a djalan na lamtaw 23px sikamasanpitjulj a palidring a djalan na lamtaw 23px sikamasanvalulj a palidring a djalan na lamtaw 23px sikamasansivalj a palidring a djalan na lamtaw 23px sikamasansimuluq a palidring a djalan na lamtaw 23px sikamasansimuluq saka ita a palidring a djalan na lamtaw 23px sikamasansimuluq saka sepatj a palidring a djalan na lamtaw 23px sikamasansimuluq saka pitju a palidring a djalan na lamtaw 23px sikamasansimuluq saka siva a palidring a djalan na lamtaw 23px sikamasan 92 a palidring a djalan na lamtaw
palidring a djalan na vuremusa (Formosa)
23px sikamasantjelulj a palidring a djalan na vuremusa (Formosa) 23px sikamasannemelj a palidring a djalan na vuremusa (Formosa)
basu
izua drusa a ljaljevavavan nua basu imaza i cawtun. a i djalan a cunsing izua ljaljevavavan tua basu nua taiciu katua basu nua kukang. patjara ljaljevavavan tua zuma a basu, matu basu nua cianghua, basu nua lamtaw, basu nua cuanhang, basu nua wanlim, basu nua cunta, basu nua tunlian, pubasuan izua i sikamasanmusalj a djalan a taiping.
palidring a djalan na taiwan
23px sikamasansimuluq saka sepatj a palidring a djalan na taiwan
basu nua taiciu
108  a basu a kemasi tua ljaljevavavan na kangbuy (港尾) a patje taigaku a nankai.
palidring a djalan na taiwan
23px sikamasantjelulj a palidring a djalan na taiwan
makazayazaya
makazayazaya(瑪家村)
a i pinaljavakan a macia gu aicu a makazayazaya a qinaljan nua qakaw king nua i taiwan.
cinalivatan (歷史)
kasicuayan kinaizuan anga aicu a qinaljan a makazayazaya a kadjunangan nua caucau a sepayuan.
caucau (人口)
izua qadjav a 531 a caucau i makazayazaya a qinaljan. (vinecikan a sasusuan ka 2019 a caviljan).
basu (公車)
sipacacikel izua a basu tua qinaljan a makazayazaya.
kisiya (火車)
neka ljaljevavavan tua kisiya imaza i makazayazaya.
kivangavangan (旅遊)
thumb|makazayazaya
milingan
a milimilingan na cacevudan i makazayazaya a patjara pinualjakan nua mamazangiljan.
a sikamasanitalj a milingan
nu mangetjezanga, napacun a cawcau tua tjinaki a setjavaw ta vacalj iteku tua taljitiv, kata izua a tjakurung a macevelj tua qucengecengel a makelay taizua. ljawa, nu pacunanga a vulung a mazangilj ta tjinaki mavananga a bulaybulay a umaqan, sa sematjumaq timadju kata valjaw. nu sematjumaq tiamadju, sa benuqbuq a tjakurung kata vulung a mazangilj, qaw inika napacunanga ta vulung a mazangilj. saka uri pinaljak na qecilu tua aljak nua qadaw, sa izuazua a kinaytjumaqan lja vavulengan(tucu a mamazangiljan na makazayazaya). mapuzangal a qadaw sa qivu tazua a djalan a nacemalivat kata qaqazavan mavan a kadjunangan niamadju, masancemas tua kizang ti kaluljay uta.
a sikamasanmusalj a milingan
ka pualjakanga ta cawcau, izua a qadaw, naqemacilu a qadaw ta ita a qacilu i kacauwan, ljawa nakemananga a qatjuvi. sa qemaciluanan a qadaw sa pitjaladj ta qecilu i qavaqavayam, qaw lemelege a qavaqavayam tua maya kinan na qatjuvi i piniljukaiyan, sa pualjakanga tua macidilj a vavayan a lumamad tu lima a qadaw, qaw papungadan a muni avan a ngadan na qayaqayam i igidi a qasiw, sicavu tjaimadju nua cengelaw, sa sinanpapavanavan nua mamangan a haku; sa, pualjakuta a qadaw ta a macidilj a uqaljay a lumamad mamau taicu. nu meqacanga a uqaljay sa vaik ta lizukan ta masansevalitan na ripun a cawcau, qaw emadjuq ti muni sa pucekelj timadju kata vulung i gadu, sa pinualjak tua macidilj a uqaljay kata madrusa a vavayan niamadju. saka, nu meqacanga azua a uqaljay sa vaik ta lizukan tua masansevalitan nua ljacalisian, qaw pucekelj ti muni kata valjaka na kazazaljan(tucu a taiwu a guan na qakaw), sa pualjak tua kui kati satugu. qaw napucekelj ti kui kata a macidilj a vavayan nua paridrayan(tucu a timur a guan na qakaw), sa pualjak tua uqaljay ti qaras, a djaljedjalj ti tjavuras(lavulase, vaikanga ta masiljid), masantjelu ti tjakanau(daganau, vaikanga ta paridrayan, tuki kazangiljan), masansepatj ti rumaljiz(vaikanga ta 沙漠部落), a kalaingan a vavayan ti Zepulje(Zubul, vaikanga ta tjaravacalj), sa pucekelj a kalaingan a uqaljay ti qaras kati lemeljeman nua 下排灣部落 mavananga a sevalitan na mamazangiljan lja vavulengan i makazayazaya; napucekelj a djaljedjalj ni muni ti sakenge kati giljigiljau lja pakedjavai a setjaravacalj avan a mamazangiljan nua qinaljan, sa pualjak tua kui(vaikanga tua katjacivar), ti tjuku(vaikanga tua vavungulan), ti kaljalju(vaikanga tua puyuma).
izua a milingan avan a pucekelj a kalaingan a vavayan ni muni kati awmun nua amawan, tuki a valjaw ni kui a pinuka ta muni uta.
a sikamasantjelulj a milingan
izua a milingan mavan a qemecilu a qadaw i makazayazaya, sa nalemamedj a qatjuvi tazua a qinecilu a sikamasanitalj a qecilu izua i djilung. saka, kemikim a zuma tua cawcau a maqati a linaljing a qatjuvi tua lizukan, sa ljemauy a pinaljavak ta kadjunangan a cinelivat na qatjuvi nimadju. qaw izua a vavayan ti kai, maqati a lemaljing a qatjuvi ta laulauzan( a iteku ta taljitiv nua pana a 牛角灣溪), saka, pinaljavak taizua nimadju, qaw masanrukayanga timadju mavan a sevalitan na pakedaway(巴格達外). nu nekanga a qatjuvi, qemacilu a qadaw uta. sa pualjak tua uqaljay a lumamad, sa masanmazangilj nu meqacanga timadju, qaw semanumaq timadju ta umaqan na kazangiljan i pinavasan tua pinualjakan nimadju.
izua a milingan avan a vavayan ti karuljay tuki kaljikichy, semuri(idedet tua masiljid) timadju, inika linaljing a qatjuvi timadju sa kikarivuan timadju kata qatjuvi. mintuluq tua lung sa menecemec ta qatjuvi timadju. izuanan a milingan uta avan a matjelu a vavayan ti kaljicinan(卡吉基娜), ti karuljay(卡洛萊), kati kana(卡娜), sa djemameq ta qatjuvi tiamadju,qaw vericen tua pana. saka, a qinaljan a sicuayan nua pailjus izua i makalaulauz mavan a kadjunangan tua naqemacilu a qadaw.
a zuma a milingan
ini amin a makazayazaya, izua a milingan i paljius avan a qemacilu a qadaw i makalaulauz. ka nalemamedj ta qecilu a qatjuvi, sa djinameq ta qatjuvi na kaluljay kati kacikic tua vavuwan. qaw naqemacilu a qadaw uta tua drusa a qecilu sa pualjak tua madrusa a uqaljay a lumamad. sa masananga tua umaq a lja vavulengan kata lja kazangiljan mavan a sevalitan na mamazangiljan i paljius.
a sikamasnsimatelj a milingan
kasicuacuayan, izua a macidilj a cawcau a pinualjak i qaciljay, sa papupicul a cemas tjaimadju tua malalaing ta cawcau, saka, maqepu a tjuruvu a cawcau timadju tua masanqinaljan sa masanmazangilj niamdju.
a sikamasanitalj a milingan
kasicuacuayananga, napavay a qadaw tua kacalisiyan a mazangilj tua paljavak tjiamadju, sa qemecilu a qadaw i djilung tua pinualjak ta mazangilj i makazayazaya( tucu a makazayazaya a guan na qakaw), ljawa nu nakinaljanganga na vulung a mazangilj, kiqilja aza a vulung sa lemamedj tazua a qecilu nua qadaw. uri kiqecevan ta vulung a tjuruvu a cawcau tua paljakev ta qecilu. ljawa tjakuya tiamadju, marekutj tua qadaw a inika qemecilu sa kemikim tjai kaluljay(嘉魯萊) tua pusaladj taicu a vulung. naljemauyanga ti kaluljay uta.
kaizuan(資料來源)
pinapapilipiliqan:pinayuanan a kai nua i pasakacedas
makazayazaya(瑪家村)
aicu a makazayazaya mavan a mula nua makazayazaya a guan na qakaw. izua a nakacalisiyan na mula i tjagaraus na gadu i vecekadan tua taiwan, a pasalavagan a kadjunangan avan a 7.5 a 平方公里, izuazua a tjelu a iday saka alu a puluq a taqaljaqaljan imaza.
nakinkiu tua milingan
azua a milingan a patjara kacalisiyan, ripun a cawcau, valjaka kata ljacalisiyan, nakinemenem a makuikay ta masa a pucekelj a kacalisiyan kata azau a cawcau a paqulid nu nakilangeda taicu a milingan, tuki aicu a milingan mavananga a likisi a namatevetevelj a kacalisiyan tua zuma a zukuan.
a sikamasanitalj a milingan
kinacu a uqaljay nua drusa a umaqan na kaluljay, vaik a sema tua vulung a mazangilj sa maljavaljavar. nu mangetjezanga tiamadju, mavilad a zuma masa a qatjuvu a kinacu na vulung a mazangilj, ljawa inika marekutj ti kaluljay, sa pavaik tua vulung a mazangilj timadju, qaw pasusu tua a 隘寮溪 a pana a sema a vaik ta taljitiv na 涼山. nu i djalananan, uri papuvaljaw a macidilj a vavayan tua vulung a mazangilj ti kaluljay, sa masudjusudju tiamadju i tucu a siubukiyiu nua masiljid.
makazayazaya(瑪家村)
izuazua a kacalisiyan i makazayazaya, ljawa izua a tjelu a qinaljan avan a makazayazaya, vailus kata tanawagu. sa matevetevelj aza a tjelu a qinaljan tuazua a mula.
mamau ta payuwan, masiljid kata 好茶村, 泰武村 na wutay a guan nua qakaw, izuazuanan a makuzulj a cawcau kasicuayan, ljawa masa cunuq kata sengsengan na maqacuvucuvung, aminanga a umen a puluq a paljingan tua sepatj a puluq a paljingan izua tua masengsegn ta remacevan.
kadjunangan(地理)
a i pasaviri tua tua matja ita veljeluan a qinaljan a makazayazaya.