cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
27 اپرېل
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
ژړۍ ولسوالۍ
ژړۍ ولسوالۍ د کندهار ولايت د ژړۍ ولسوالي چي يوه له سرسبزو ولسواليو څخه شمېرل کيږي دغه راز د څو کلنو راپدېخو د جګړو ډګر ګرځېدلی او سخته ځپل سوې ده
غږتاندی
غږتاندی (په انگرېزي: Microphone) هغه برېښنايي آله ده چې په مرسته يې غږونه د ثبت او خپرېدو وړ گرځي.
لانتېنيوم
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
ټرسټ ټاور
ټرسټ ټاور متحده عرب امارات په ښار  ابو ظبي کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 60 منزلونه دي او ددې لوړوالی  278 ميټر (912 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2010 کې ترسره شو۔
زېنون
زېنون (په انگرېزي: Xenon) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Xe سمبول او ۵۴ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
اېترنټ
اېترنټ (په انگرېزي: Ethernet) د اړيکتيايي سولگر (Computer networking ) د کورنۍ څخه يادېږي چې د سيمه ييزې اړيکتيا (LAN)(Local area network) په لړ کې کارېږي. په لومړي ځل اېترنټ د خرڅلاؤ لپاره په کال ۱۹۸۰م زېږدي کې راووت او په کال ۱۹۸۵م زېږدي کې د (IEEE802.3) په لنډون اوزارمعياري شو. اېترنټ په لويه کچه د تاروالې (LAN) رقابتي تخنيکونو ځايناستی دی.
خان او کميسار
خان او کميسار د يو پښتو ناول د کتاب سرليک دی. دغه ناول پر افغانستان باندې د روسي پوځ د يرغل د وخت يوه رښتيانۍ کيسه بيانوي. د دغه کتاب ليکوال محمد انعام واک دی. دا ناول ۴۱۶ مخونه لري.
دامان ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د کندهار ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د کندهار جغرافیايي موقیعت
آيوډين
آيوډين (په انگرېزي: Iodine) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د I سمبول او ۵۳ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
سيول نړيوال فنانشل سينټر
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
شاه ولي کوټ ولسوالۍ
دکندهار ولایت تر ټولو لوی د اوبو ډنډ چي دهله نومیږي په شاه ولي کوټ ولسوالۍ کي موقیعیت لري اودغه ولسوالی ته یې ځانګړې ښکلا ورپه برخه کړې ده.
قطب
قطب د صوفي لارې هغو سترو او لوړو سرمشرانو ته وایي چې د تصوف په لاره کې لوړو پوړیو ته رسېدلی وي.
بېريوم
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
PM
PM کیدای شي چې وي:
کچکول
لمنلیک
وېشنيزه:تصوف وېشنيزه:اصطلاحات
ډنډ ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د کندهار ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د کندهار جغرافیايي موقیعت
محمد اعظم اعظم
مخينه
ډاکټر محمد اعظم اعظم په کال 1940ء کښې د چارسدې رځړو نومې کلي کښې د خدای بخښلي حېدر خان کره زېږېدلی دی.
ښوراوک ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د کندهار ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د کندهار جغرافیايي موقیعت
غورک ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د کندهار ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د کندهار جغرافیايي موقیعت
پنجوايي ولسوالۍ
نور
ديمتريوس د قبل الميلاد له باكتر و يوناني پاچاهانو څخه و، احمد علي كهزاد وايي: ډيمراسي د " مور اوسي" محرف شكل دى او هلته يو بت پيدا سوى دى، چې د مور د رب النوع نماينده گي كوي، غالباَ دا به د مور اوسي په نامه و او اوس به له هغه څخه ديمراسي جوړ سوى وي. نو پنجوايي په افغانستان كې له هغو سيمو څخه دى چې له ذكر څخه يې موږ ۱۱۰۰ كاله پخوا اسناد لرو. که څه هم ،چي دپنجوايي دنوم دمعني په اړه پوره معلومات نه سته ،خو اسطخري، چې په ۳۷۵ كې يې خپل اثر المسالك و الممالك ليكلى دى، هغه وايي دا د پنځو رودونو معنى لري، خو اوس په پنجوايي يا د پنحوايي په سيمه كې موږ درې رودونه وينو چې سته، چې يوې ته ډورى، بل ته ترنك او بل ته يې ارغنداب وايي، دوه روده نور نسته، چې د دې خبره پرې رښتيا سي، خو ده دغه معنى كړې ده. پنجوايي ولسوالي د ميړنو اواتلانو ټاټوبي دي چي هر وخت خوځښتونه او پاڅنونه له همدې سيمي څخه پيل سوي دي پنجوايي ولسوالي په غيږ کي د ادب د ډگر تکړه کسان هم لوي سوي چي شمس الدين کاکړ او ملا محمد حسن اخند اسحاقزي يي هغه شاعران دي چي تاريخ يي نومونه تر اوسه ژوندي ساتلي دي. په پنجوايي ولسوالي کي نور مشهور کسان لکه شيخ قلند بابا،خيبره بي بي، مهروبي بي،سيد اسلم جان اغا او داسي نور دي، او تر اوسه يي کوم ليکوال هم په اړه پلټني ندي کړي
تمدن
د تمدنونو زوال یا پرځېدا
تمدنونه په دودیز ډول له دوو لارو څخه د پای ته رسېدلو هغو په توګه پېژندل کېږي. یا په بل پراخېدونکي تمدن کې د یوځای کېدو له لارې (لکه څنګه چې لرغونی مصر په هېلېنیسټیک یا یوناني کلتور کې او بیا وروسته په رومي تمدنونو کې مدغم شوی و)، یا هم د سقوط یا پرځېدو او د ژوند ساده بڼې ته د بېرته راستنېدو له لارې، هغسې لکه په تور دوره کې چې پېښېږي.
گړدود
سرچینه
انگرېزي ویکيپیډیا، ۲۰ گڼه، اکتوبر ۲۰۰۶ز.
تیسفون
تاریخ
وېشنيزه:د ساسانيانو واکمني
معروف ولسوالۍ
معروف ولسوالۍ د افغانستان د کندهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۷،۷۰۰ وگړو ته رسېږي.
آتريال فېبرېلېشن
وېشنيزه:د زړه ناروغۍ
4 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
گاډولينيوم
گاډولينيوم (په انگرېزي: Gadolinium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Gd سمبول او ۶۴ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
دره نور ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د ننگرهار ولايت ولسوالۍ
عبدالرحيم ننگيالی
وېشنيزه:پښتانه شاعران
عبدالعلي مستغني
مخينه
عبدالعلي مستغني د ملا رمضان زوی دی، چې پر ۱۲۵۳ ل ل کال يې د کابل بالاحصار ته نژدي زیږیدلی دی. پلار یې ملا رمضان د کندهار د هوتکو قبیلې له مخورو څخه وو چې د امير شېر علي خان د واکمنۍ پر مهال يې په بالاحصار کې د ښوونکي په توگه دنده تر سره کوله. تر هغه وروسته د امیر عبدالرحمان خان د واکمنۍ پر مهال د هغه د زامنو سردار حبیب الله خان او سردار نصرالله خان ښوونکی وو او وروسته یې د کابل د مفتي په توگه دنده ترسره کوله.
DY
DY کیدای شي چې وي:
هولميوم
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
غنیخېل ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د ننگرهار ولايت ولسوالۍ
کرېسټيانو رونالډو
د ژوند لومړي وختونه
کریسټیانو رونالډو دوس سانټو اویرو د پرتګال د «ماډیرا» تاپو د مرکز «فونشال» په «سائو پېدرو» سیمه کې وزیږېد او «سانټو انټونیو» ته په یوه نږدې سیمه کې لوی شو. دی د مور او پلار څلورم او تر ټولو کشر بچی دی. مور یې «ډولورس دوس سانټونس ویویروس ډا اویرو» اشپزه وه او پلار یې «جوز ډینیس اویرو» د ښاروالۍ بڼوال او نیمه وخت د وسایلو مدیر و. د پلار له خوا یې نیا «ایزابل دا پیده» په «کیپ ورډ» کې د «سائو ویسنټه» جزیرې وه. د «هوګو» په نامه تر ځان یو مشر ورور او د «الما» او «لیلیانا کاتیا» په نامه دوې مشرانې خویندې لري. مور یې ویلي چې غوښتل یې دی د بېوزلۍ، په الکولو یې د پلار د اعتیاد او ډېرو بچیانو لرلو له امله سقط کړي، خو ډاکتر یې د دغه کار له کولو ډډه وکړه. رونالډو په یوه بېوزله کاتولیکه کورنۍ کې لوی شو او په یوه کوټه کې له خپلو ټولو خویندو او وروڼو سره ګډ اوسېده.
مومیایي
مومیایي هغه جسد ته ویل کېږي چې پوستکی او غوښه یې په تصادفي یا عمدي توگه په کیمیاوي موادو، له حده زیاتې یخنۍ، ډېر ټیټ لنده بل یا د هوا په نه شتون کې سمه پاتې شوې وي.
18 مې
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
محمد نسيم نوري
ده په يوه ليکنه کي ليکلي ول چي (د قندهار مزارات)، (پښتو ادبي نقلونه) او (بسمل مصلفه) ئې پښتو ټولني ته د چاپ له پاره ولېږل، خو بيا ئې و نه ليدل او د هغې خوا سول.
په باطن کښي منافق به وي غماز
د «محمد نسیم» هر چا تـه نصیحت دئ
کاشـــــــــــکي زما قلم پلاس صراحي ډکه
هرکله به يې راته وئيل چې دپښتو ژبي ترڅنګ د انګريزي ژبي زدکړه پدې هم مهمه ده چې ډېر نور علمي او سائنسي کتابونه پۀ هغه ژبه کي ليکل سويدي خو پۀ پښتو ژبه کي حتا پۀ پۀ عربي، فارسي اواردو ژبو کي لاهم نسته.
ختيځ
ختيځ يو نوم دی چې يو جغرافي سمت ته اشاره کوي. ختيځ د څلورو جغرافي سمتونو او يا هم د قطب نما يو سمت دی چې يوه ځانگړي لور ته اشاره کوي. ختيځ د لوېديځ متضاد نوم دی. ختيځ د لمر ختلو د ځای په مانا هم دی.
LU
LU کیدای شي چې وي:
بي-٥٢ سټراټوفورټرېس
بي ٥٢ ډوله الوتکې تر ٣٥ کالونو پورې د امريکا دعمله لرونکې دروند وزنې بم غورځونکې الوتکو په لړ کې ريکارډ ټينگ کړى و. دا بم غورځونکې الوتکې د دې ځواک لري چې اوسنۍ هر ډول وسلې لکه توغندي، راکټې او نورې بېلابېلې وسلې وتوغوي او وغورځوي. که چېرې د دې الوتکو بڼې لږ هم پرمختللې شي تر ٢٠٤٥ زېږدي کال پورې به د امريکا په اردو کې د تاريخ تېرې او پخواني ماډل الوتکې په توگه راڅرگندې نه شي.
دې ستراتيژيکې بم غورځونکې الوتکې په هغه وخت کې ١٤١٦٠ کيلومتره واټن په يوه ساه طى کاوۀ نو ځکه د لويو وچو ترمنځ الوتکه يا کانټيننټل بلل کېده، خو لکه څنگه چې په هغه وخت کې په هوا کې سون توکي رسونکې الوتکې نه وې؛ نو اوس کولاى شي چې خورا ډېره اوږده الوتنه وکړي.
زیک آفریدی
زیک آفریدی مصاحبه
زیک ډیرو نریوالو ټولنو کي گډون کری او همدارنگه ډیره تلویزیوني خپرونو او راډیوي خپرونو سره غږیدلۍ دی لکه: PTV, ATN, DM television, BBC radio Pashto(بي بي سي پشتو.آشنا رادیو او تلویزیون..............  )
20 مې
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
افغانستان د څلور لاري پر سر
وېشنيزه:پښتو کتابونه
گوزڼ
درملنه
د پولیو د ناروغی پر وړاندی کومه ځانگړی درملنه نشته یواځی نښی نښانی او اعراض د ناروغ د تکلیف د کمولو لپاره درمل ورکول کیږي.
21 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
22 مې
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
ملټيپل ميولوما
ملټیپل میولوما (انگریزي: Multiple myeloma یا MM) ناروغۍ د طب کارپوهانو له خوا د نن هاجکین لېمفوم Non-Hodgkin-Lymphom ناروغۍ د ډلې څخه شمیرل کیږي. نوموړې ناروغۍ د نن هاجکین لېمفوم د یوې ټیټې درجې خبیثې ناروغۍ په توگه پيژندل شوې ده. د ملټیپل میولوما ناروغۍ د هډوکو په ماغزو کې د خبیثو لمفوسایتونو (B-cells) څخه منځ ته راځي. دغه لمفوسایتونه په پایله کې د پلازما په حجروکې موتیشن (Mutation) منځ ته راولي او د نیمگړېو پلازما حجرو کولوني تولید کوي.
وينه لږی
د وینه لږی اعراض او نښی
په پرمختللي حالاتو کې د انتاناتو په وړاندی د بدن د معافیت وړتیا کمیږی.
درملنه
په ډیرو پیښو کې چی وینه لږی د اوسپنی کموالي له امله منځته راځي، وینه لږی د اوسپنی د ټابلیټونو او یا پیچکاری (ستنی) سره تداوي کیږي. دغه راز په شدیدو پښو کې چی د اوسپنی کمښت بی دریغه زیاته وي نو بیا ناروغ ته وینه ورکول کیږي.
سرچينې
وېشنيزه:ناروغۍ
اوسميوم
اوسميوم (په انگرېزي: Osmium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Os سمبول او v۶ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
OS
OS کیدای شي چې وي:
روستم تخت (فراه)
د فراه روستم تخت  یوه لرغونې خرابه کلاه ده چې د افغانستان په لویدځ فراه ولايت کې موقعیت لري. دا تخت د زردشتیانو اورتون وه چې په څنگه کې یې یو ستر ارگ شتون درلود. د روستم تخت د فراه ولایت له مرکزه سوېل ختیځ لور ته په ۱۵ کیلو مترۍ کې پروت دی. . دې ارگ ته کافر کلا هم ویل کېږي.
مصطفی کمال اتاتورک
په ۱۹۸۱ز کال د اتاترک د زېږېدو د سلمې کلیزې په مناسبت د ملګرو ملتونو او یونسکو له خوا د هغه یاد ته درناوی وشو او دغه کال یې د اتاترک کال په نامه یاد کړ. دوی د اتاترک د سلمې کلیزې په مناسبت یو پرېکړه لیک تصویب کړ، چې هغه یې «د استعمار او امپرالیزم پر وړاندې د لومړۍ مبارزې د مشر» په توګه معرفي کړ او د وګړو ترمنځ د تفاهم او د نړۍ د هېوادونو ترمنځ د تلپاتې سولې د احساس هڅووونکی و او بله دا چې ،هغه په خپل ژوند کې د وګړو ترمنځ له توپیر پرته د همغږۍ او همکارۍ لپاره کاړ کړی دی.
د پولادو جوړول
تاريخچه
د پولادو د توليد لومړنۍ اصلي طريقې زياتره د کار او لوړ مهارت هنرونه وو. وګورئ:
معاصر پړاوونه
د پولادو لومړنۍ جوړونه پولادو کې د اوسپنې وېلي کول رانغاړي. دويمي جوړونه يې لکه د الياژي عواملو او حل شويو ګازونو غوندې د نورو عناصرو يو ځای کول يا ورڅخه لرې کول رانغاړي او درېيمي پړاو يې په تختو، لولو يا نورو بڼو کې د پولادو اچول شاملوي. د ذکر شوي هر ګام لپاره ګډ تخنيکونه د لاسرسي وړ دي.
د هايدروجن کمښت
پولاد له سيده کمې شوې اوسپنې څخه هم توليدېدلی شي، چې په خپل وار سره د اوسپنې له فلزوالو موادو څخه هم ځکه تر لاسه کېدلی شي، چې دا له هايدروجن سره کيمياوي کمښت زغمي. نوی کېدونکی هايدروجن پولادجوړونې ته د پوسيل سون توکو له کارونې پرته اجازه ورکوي. په ۲۰۲۱ ز کال کې په سويډن کې يو لارښود ماشين دا پړاو وازمايه. سيده کمښت په ۱۵۰۰ فارنهايټ (۸۲۰ سانتي ګرېد) کې پېښېږي. اوسپنه د برېښنايي ليندۍ بټۍ (electric arc furnace) کې له کاربن (له ډبرو سکارو څخه) سره پاشل کېږي. د الکترون د شننې يا (electrolysis) په واسطه توليد شوی هايدروجن په يو ساعت کې نږدې ۲۶۰۰ کېلو واټ [برېښنا] ته اړتيا لري. بيې يې د عادي کړنلارو په پرتله له ۲۰ تر ۳۰ سلنه لوړې اټکل شوې دي. که څه هم د کاربن ډای اکسايد توليدات د بنسټيز اکسيجن د توليد بيې زياتوي او د ساينس مجلې د ۲۰۱۸ ز کال يوه څېړنه اټکل کوي، چې بيې به ان هغه وخت ماتې شي چې ياده بيه د يو ټن کاربن ډای اکسايد لپاره 68 € وي (تمه کېږي چې په ۲۰۳۰ ز لسيزه کې به همدې بيې ته ورسېږي).
PT
PT کیدای شي چې وي:
30 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
د تصوفي لارو لړلیک
اکبریه • گنابادی  •  اویسیه  •  بدویه/احمدیه  •  بکتاشیه  •  پیرجمالیه  •  تیجانیه  •  جنیدیه  •  چشتیه  •  حروفیه  •  حکمیه  •  حلمانیه  •  حیدریه  •  خاکسار (جلالی، معصوم‌علیشاهی، نورائی، عجم)  •  خرازیه  •  خفیفه  •  دسوقیه  •  رفاعیه  •  سباریه  •  سبلیه  •  سهروردیه (جمالیه، جلالیه، زینبیه، خلوئیه، روشنیه)  •  سهلیه  •  سیاریه  •  شاذلیه (جوهریه، وفاذیه، هاشمیه، عفیفه، قاسمیه)  •  شطاریه  •  صفویه  •  طیفوریه  •  فارسیه  •  قادریه (بریلویه، کسنزانی)  •  کبرویه (ذهبیه/رضویه)  •  محاسبیه  •  ملامتیه/قصاریه (قلندریه)  •  مولویه (ارشادیه، پوست‌نشینان)  •  نعمت‌اللهی  •  نقشبندیه  •  نقطویه  •  نوربخشیه  •  نوریه  •  یسیویه،جهمیه ، ملامتیه ، کرامیه ، اویسیه ، نجاریه ، ضراریه ، یونسیه ، ثوبانیه ، جنیدیه ، سهلیه ، حکیمیه ، خرازیه ، خفیفیه ، حروفیه ، بابائیه ، بکتاشیه ، معطلیه ، روحانیه ، سالمیه ، سوفسطانیه ، سباییه ، طبایعه ، طیفوریه ، قصاریه ، محاسبیه ، دهریه ، نوریه ، مرجعیه ، بهشمیه ، اباحیه ، اصولیه ، افلاکیه ، الهامیه ، حشویه ، باطنیه ، براهمه ، ثنویه ، حلاجیه ، حلمانیه ، حلولیه ، حمدونیه ، خرازیه ، خفیفیه ، واصلیه ، عمرویه ، نظامیه ، معمریه ، بشریه ، هشامیه ، مرداریه ، جعفریه ، اسواریه ، اسکافیه ، حدیثیه ، صالحیه ، جاحظیه ، شمامیه ، جبائیه ، کعبیه ، جارودیه ، راوندیه ، شبیریه ، تناسخیه ، رزامیه ، بیانیه ، تبریه ، بکریه ، افطمیه ، ابومسلمیه ، حماریه ، کلابیه ، نجدانیه ، عجارویه ، صفدیه ، اباضیه ، کیسانیه ، زیدیه ، جریریه ، قاسمیه ، هادویه ، ناصریه ، صباحیه ، قصاریه ، طیفوریه ، سهلیه ، فراضیه ، خفیثیه ، سیاریه ، عقبیه ، یعقوبیه ، نزاریه ، جهمیه ، خزرویه ، سبائیه ، حربیه ، ریاحیه ، خطابیه ، سمیطیه ، شیطانیه ، حشویه ، علویه ، باطنیه ، اسماعیلیه ، مجوسیه ، فلاطونیه ، فیثاغورثیه ، قرمطیه ، غالیه ، مغیریه ، شبیهیه ، منصوریه ، جناحیه ، خطابیه ، غاروسیه ، عظمیه ، واقفیه ، مفوضه ، نصیریه ، صباحیه ، علبانیه ، کربیه ، کاملیه ، مختاریه ، مخمسه ، مبارکیه ، نجدیه ، مریسیه و ...
محمد زبير شفيقي
وروستى مورچل
داوښکوپه ژبه يوه پوښتنه
ناصر الدين شاه قاجار
ناصر الدين شاه قاجار د ايران د قاجاري واکمنۍ څلورم پاچا وو.
مظفر الدين شاه قاجار
وېشنيزه:ايراني پاچايان وېشنيزه:د قاجاريانو حکمرانان
برج الکاظم 1
برج الکاظم 1 متحده عرب امارات په ښار  دوبۍ کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 53 منزلونه دي او ددې لوړوالی  265 ميټر (869 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2008 کې ترسره شو۔
بېسموت
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
ګانا
ګانا یاهم (غنا) په انګلیسي Ripublic of Gagana چې رسمي نوم یې د ګانا جمهوریت دی. د افریقا لویې وچې په لویدیځ کې پروت هیواد دی، د یاد هیواد پلازمېنه د آکرا ښار دی. ګانا په ۶ د مارچ ۱۹۵۷م کال له بریتانیا نه خپلواکی ترلاسه کړه، د یاد هیواد رسمي ژبه انګلیسي د پیسو واحد د ګانا سدي او مساحت یې ۵۳۵'۲۳۸کیلومتره مربع دی د وګړو شنیر یې ۰۰۰'۰۰۰'۲۳ میلیونه او ولسمشر یې نانا اکوفو ادو دی.
ياد هېواد يو ګڼ ملتي دولت، د يو لړ توکمونو او د ژبنيو او مذهبي ډلو کور دی، په داسې حال کې چې اکان “Akan” په کې تر ټولو لويه توکميزه ډله ده چې له نيمايي څخه زيات نفوس جوړوي. د ګانا پراخه ډېره کي اوسېدونکي (۷۱،۳ سلنه) عيسويان دي، چې نږدې پينځمه برخه (٪۲۰) يې مسلمانان او لسمه برخه (٪۱۰) يې د دوديزو عقيدو پيروي کوي يا دا چې بې دينه دي. د ګانا د حکومت ډول د اساسي قانون له مخې ناوېشلې ديموکراسي ده، چې ولسمشر په کې د دولت او حکومت دواړو د رئيس په توګه مشري کوي. نوموړی هېواد له ۱۹۹۳ راهيسې د افريقا لويه وچه کې يو له تر ټولو خپلواکو او ثابتو حکومتونو څخه دی او د روغتياپالنې، اقتصادي ودې او انساني پرمختګ په برخو کې په يو څه ښه ډول چارې پر مخ وړي. ياد هېواد په وروستيو کې په لويديځه افريقا کې له پام وړ اغېز څخه ګټه پورته کوي او په نړويوالو چارو کې خورا متحد او د ناپييلي خوځښت، افريقايي اتحاد، د لويديځو افريقايي دولتونو د اقتصادي ټولنې، د ۲۴ ډلې (G24) او د ملتونو د ګډو ګټو غړی هېواد دی.
د منځنيو پېړيو پاچهۍ
تر ټولو پخوانۍ پېژندل شوې پاچهۍ، چې په منځنۍ ګانا کې راپورته شوې؛ د (Mole-Dagbani) دولتونه وو. ياد دولتونه له اوسني Burkina Faso څخه د “Naa Gbewaa” په نوم يوازيني (يو) شخص تر مشرۍ لاندې پر اسونو باندې ګانا سيمې ته راغلل. دوی په خپلو پرمختللو ټوپکونو سره او د مرکزي واک پر بنسټ په اسانۍ سره د سيمه ايزو خلکو (چې د Tendamba په نوم د ځمکې خدای پادري يې مشري کوله) پر ځمکو باندې بريدونه وکړل او سيمې يې ورڅخه ونيولې، ځانونه يې پر سيمه ايزو وګړو باندې واکمنان کړل او ګامباګا “Gambaga” يې خپله پلازمينه وټاکله. د “Naa Gbewaa” مړينه د هغه د زامنو تر منځ د کورنۍ جګړې لامل شوه، چې ځينو يې له پلازمېنې سره اړيکې پرې او د ډاګبون (Dagobon)، مامپروګو (Mamprugu)، موسي (Mossi)، نانومبا (Nanumba) او والا(Wala)  په ګډون يې بېل دولتونه رامنځته کړل.
عبدالقدوس پرهېز
عبدالقدوس پرهيز د شمس الدين خان افغان ځوي دي چۍ په ١٢٩٤ لمريز لېږدي کال دننگرهار د ولايت د کوز کنړ د ولسوالۍ د ملکزيانو د قوم پوري مربوط په يوه روښانفکره کورنۍ کې زيږيدلې دي. پلار يي مرحوم شمس الدين خان د خپل وخت د نامتو ليکوالو او قلم چلونکو څخه ؤ چۍ پوره ديارلس کاله يوازي د ننگرهار دمطبوعاتو مدير او له ننگرهار څخه د خپريدونکۍ جريدي اتحاد مشرقي مسوول چلونکۍ پاتۍ شوي په سونو ادبۍ او، ټولنيز او سياسۍ مقالۍ او ليکنۍ يي د اتحاد مشرقي په اونيزه او د هيواد دهغه مهال په نورو مطبوعاتو کې خپري شوي وي خو د بده مرغه د نه پاملرنۍ له امله فعلا هيڅ په لاس کې نشته. ددوي په هکله دپام وړ خبره داده چۍ د ننگرهار د وخت اکثره ليکوال او شاعران چۍ وروسته لوړ نوم او شهرت ته ورسيدل د همدغه مرحؤم د لاس نيالگۍ وه چۍ زياتو يي مدام په خپلو خبرو کې دهغوي علمې مقام او دپياوړي ليکوالۍ ستاينه کوله عبدالقدوس پرهيز خپلۍ لومړنۍ زده کړي د کوز کنړ دسيد جمال الدين افغان په لومړنۍ ښونځۍ کې چۍ نوي پرانيستل شوي ؤ سرته رسولۍ خو د لوړو زده کړو څخه چۍ هغه وخت يوازي په کابل کې ممکن وو پاتي شو خو د خپل زيار او هاند له امله يي وکولې شول چۍ د هغه وخت مروجه دينی او ټولنيز علوم له نورو عالمانو او پوهانو څخه زده کړي همدارنگه دخپل فکري استعداد، ذوق او شوق او د پلار د هڅو په نتيجه کې يي ځان د نامتو شاعرانو او ليکوالانو تر سطحي ورسوه پرهيز هم دخپل پلار په څير د خپل ژوند زياته برخه دهيواد په مطبوعاتي چاپيريال کې د وطن دځوان نسل دبيداري او ويښتيا لپاره په چوپړ کې تيره کړي ده. نوموړي په پښتو ټولنه ، راډيو افغانستان، د ننگرهار د مطبوعاتو د مدير او د ننگرهار د ورځپاڼۍ د مسوول چلوونکۍ او نورو ډيرو نشراتۍ موسساتو کې د يوه تکړه ليکوال او ژورناليست په حيث کار کړي دي. په سونو شعرونه ، ادبې، سياسی، ټولنيز او تحقيقۍ مقالي او ليکنۍ يي په جريدو او مجلو کې خپاره شوي دي.
کلوییدونه او دهغی اهمیت
کلوئيدونه او دهغوې اهميت
په ١٨٦١ کا ل کې ګرهام داثبوت کړه چې ځينې کرستلي مواد لکه بوره ،ګلوکوز ،يوريا اوسوډيم کلورايډ کله چې دوې په اوبوکې حل شي  نو کولاى شي  چې دنيمه قابل نفوذ غشاء څخه تير شي  مګر هغه داهم ثبوت کړه چې بعضې ذرات د سريښ  ، جلا تين او ارابيک(يوقسم بوټى ) کنډ  د نيمه قابل نفوذ پردې څخه تېريدى  نه شي هغه  اولني مواد دکرستالوئيد او دغه نور مواد  د کلوئيد په نوم يادکړه.
دکلوئيدي سيستمونو ډولونه
کلوئيدې محلول چې دکلوئيدي ذراتوڅخه جوړ شوى وي د ډيسپرسي فاز په نوم ياديږي هغه فاز په کوم کې چې دغه ذرات خپاره شوي وي د ډيسپرشني محيط په نوم ياديږي. دواړه فازونه يو دفزيکي حالتونو (غاز ، مايع ،جامد) کې امکان لري چې واوسي ، نو مونږ وايو چې اته ډوله کلوئيدي محلولونه  موجود دي. په هر صورت يو ډيسپرشن کلوئيد غاز په بل غاز کې ناممکن دى. کلوئيدي محلولونه  چې په اوبو کې  د ډيسپرشني محيط په شکل برابرشويدي دهايدرو زول يا ايکوازول په نوم ياديږي  پدې وجه دالکولو او بنزينوپه حالت کې  دوې ته الکوزولونه يا بنزوزولونه وايې. کلوئيدې محلول ته په ساده ډول کولاى شو زول ووايو.
ميخانيکي ډيسپرشن
دموادو واړه واړه  سوسپينشنونه په ډيسپرسشني  محيط کې تيار شوي دي او د کلوئيدي څرخ څخه تيريدى شي داڅرخ  د دوه فولادي  پليټونوڅخه جوړ دې کوم چې په لوړ سرعت سره څرخيږي يعنې په مختلفو جهتونوکې په هره دقيقه کې ٧٠٠٠ ځلې   تاويږي  ددې زيږ سوسپيشنونو ذرات د دې پليټونوڅخه تيريږي  او ددوې سطحه په پوره طاقت سره غوڅيږي په دې طريقې سره ذرات ماتيږي  اوزول تياريږي. کلوئيدې ګرافيت کوم چې غوړ ګريس او دپرينټ کولو رنګ کولاى شو په دې طريقه تيار کړو (١) دياګرام دغه نظريه واضحه کوي.
بريک ارک ميتود
دايو الکترو ډيسپرشن قسم  دى او ددغه  فلزاتو لکه د Ag  ، Au  او Pt  هايدروزولونه تيارولى شو. دوه فلزي الکترودونه د ناايونايز شوو اوبو لاندې سره نژدې يوځاې شوي دي. داوبو دحرارت درجه ډيره کمه ساتل شوي ده او د KOH  لږ مقدار ورسره ګډ شوي دى. قوي جرقه ورکوي د قوي حرارت جرقه  د فلزد  څوبخاراتي الکترودونو په منځ کې شته او دا بخارات داوبو لاندې را  ټول شوي دي. دفلزاتو دا اتومونه د کلوئيدي ذراتوپه شکل په اګريګاتي بخاراتوکې موجودي (٢ )   دياګرام دغه نظريه ښه واضحه کوي.
دزولونو تصفيه کول
هرکله چې زولونه تياروو بيا يوڅه ايوني يا ماليکولي مواد هم موجود وي په دې کې دزولونو تصفيه کول مشاهده کوو دا الکتروليتونه بايد بې ځايه شوي وي ددې مقصد لپاره نژدې لاندې درې ميتودونه شته.
الکتروليزيز
په دې طريقه کې دياليزيز د برقي ساحې بهر خواته  دنفوذ لاندې راغلى دى  دډياليزر دواړه څوکې د  غشاء په واسطه احاطه شوي دي  کلوئيدي محلول په ډرم شکله لوښي کې کوم چې په تصفيه شوو اوبو کې ځړول شوى دى ځاى لري  د دوه الکترودونو په ښودل شوي  شکل کې  برابر شوي دى دالکتروليتونو ايونونه د  مختلفو چارج شوو  الکتردونو خواته حرکت کوي   په دې طريقه  دوې د تصفيه شوو اوبو څخه جلاوالى نيسي  په هرصورت غير الکتروليت مخلوطونه لکه يوريا ، بوره نه دې بې ځاې شوي  د(٤ ) دياګرام  ترتيب  دغه نظريه څرګندوي.
ټينډل مخروط تاثير : Tyndall cone effect
داد زولونويو دليدو وړ خصوصيات دي کله چې د رڼا يوه قوي شغله د زول څخه تيره شي او   په قايمه الزاويه کې ښودل شوي وي   بيا د رڼا لاره د تتې شغلې يامخروط   څخه اوچته ښايې ددې نتيجه داده چې د زول ذرات روښنايې  انرژي جذبوي او دخاليګاوو په ټولو جهتونوکې خپريږي  د روښنايې دا خپريدل د شغلوي رڼا يوه لاره ده. که ذرات په کلوئيدي  اندازه وي  نو مونږ د دوې خپل ذرات نه شو ليدلاى  درڼالاره دکلوئيد په ترڅ کې ده کوم چې د روښنايې خپرولو ښکاره نتيجه ښايې  دا دشغلې تيندل  يا فرادي دمخروط  تيندل په نوم ياديږي. د رڼا دا خپريدل په درې فکتورنو پورې مربوط دي. ١– داستعمال شوې رڼا طول موج ٢ – دچارچاپيره محيط او ذراتو ترمنخ د انکسارپه ضريب  کې توپير ٣ – دذراتو اندازه او جوړښټ حقيقي محلولونه تيندل فشار نه ښايې دا تاثير کولاى شو کله چې رڼا دمحلولونود ذراتو څخه چې دماليکول په پنډه طبقه کې چې ډيرې وړې اندازې لري تير شي مشاهده کړو (٥ ) دياګرام د تيندل  مخروط فشار راښايې
سرچينې
3- ch .Sana ullah text book physical chemistry for B.sc Illmi kitabkhana 2007 PP   455-468
ترموډینامیک
احصایوي میخانیک
احصایوي میخانیک چې د احصایوي ترموډینامیک په نامه هم پېژندل کېږي، د نولسمې پېړۍ په وروستیو او د شلمې پېړۍ په لومړیو کې د اتومي او مالیکولي تیوریو په رامنځته کېدو سره را څرګند شو او کلاسیک ترموډینامیک یې د کوانټومي میخانیکي حالتونو په تشرېح کولو سره بشپړ کړ. دا برخه د هر اتوم او هر مالیکول مایکروسکوپي ځانګړنې  د توکو له هغو مایکروسکوپي ځانګړنو سره اړوندوي چې انسانانو ته د لیدو وړ نه دي؛ بالاخره کلاسیک ترموډینامیک د طبیعي احصایو، کلاسیک میخانیک او کوانټومي تیورۍ د پایلې په توګه په مایکروسکوپي کچه تشرېح کوي.
تعادلي ترموډینامیک
تعادلي ترموډینامیک په هغو سیستمونو یا اجسامو کې د مادې او انرژۍ د انتقال څېړنه ده چې د خپلو شاوخوا مرکزونو په مرسته د یوه ترموډینامیکي تعادل له حالت څخه بل حالت ته هدایت کېدای شي. د «ترموډینامیکي تعادل» اصطلاح د تعادل هغه حالت ښيي چې په هغه کې ټول مایکروسکوپي جریانونه صفر دي. د ډېرو ساده سیستمونو یا اجسامو متمرکز خواص متجانس دي او فشار یې پر پولو عمود دی. د تعادل په حالت کې د سیستم د بېلابېلو مایکروسکوپي برخو تر منځ هېڅ نامتعادل پتانشیل یا محرکه قوه نه‌شته.
ارسلان سليمي
چاپ شوي آثار يې
۱۰.نارنج ګل د هغه كتاب نوم دى، چې د ننګرهار د ولايت د نارنج د ګل مشاعرې ته دلومړي بين الافغاني بڼې د وركولو په وياړ د افغانستان د اكاډيمۍ د پښتو د انكشاف د رياست له خوا په كتابي بڼه د۱۳۵۰ هجري لمريز كال د وري په مياشت كې چاپ شوى او دنوموړې ټولګې ټولوونكى د يادې شوې ټولنې رئيس ارواښاد سليمي صاحب دى،  چې دكتاب په سركې يې يوه وركوټې غوندې سريزه هم پرې ليكلې ده او د چاپ دچارو مهتمم يې ع، م،  دردمند ښودل شوى دى. په همدې توګه د نوموړي كتاب دچاپ شمير ۲۰۰۰ ټوكه او په دولتي مطبعه كې يې دچاپ چارې سرته رسيدلې دي.
راډيوم
راډيوم (په انگرېزي: Radium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Ra سمبول او ۸۸ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
AC
AC کیدای شي چې وي:
وندنا شيو
د ژوند لومړي کلونه او زده کړه
وندنا شيوا په دهرادون کې زېږېدلې وه. پلار يې د ځنګلونو ساتونکی و او مور يې کروندګره وه چې له طبيعيت سره یې مينه درلوده. هغې په نينتيال کې د «سينټ ميري صومعې په عالي ليسه» کې او همدا راز د دهرادون د عيسی(ع) او مريم صومعه کې زده کړې وکړې.
مسلک
وندنا شیوا د کرنې او خوراک په برخو کې د پرمختګونو په اړه ډېرې لیکنې او ويناې کړي. د معنوي ملکيت حقوق، د ژونديو تنوع، بايوټيکنالوژي، د ژونديو اخلاق او جنيتيکي انجنيري هغه ډګرونه دي، چېرته چې شيوا د فعالو مبارزو له لارې هلې ځلې کړي. هغې په افريقا، اسيا، لاتيني امريکا، ايرلينډ، سويټزيرلينډ او اتريش کې، د جنيتيکي اينجنيرۍ له لارې په کرنيز پرمختګ کې په مخالفت کولو د «ګرین مومينټ» (شين خوځښت) له اساسي سازمانونو سره مرسته کړي.
د متحده ایالاتو د اساسي قانون دیارلسم تعدیل
په متحده ایالاتو کې غلامي
د خپلواکۍ د اعلامیې په تحریک سره، د ۱۷۷۷ ز کال او ۱۸۰۴ ز کال ترمنځ هر شمالي ایالت په فوري او یا هم تدریجي ډول د غلامۍ له منځه وړو ته لار برابره کړه. ډېری هغه غلامان چې د دغو قوانینو له مخې آزاد شول، د کورونو خدمت کوونکي وو. هېڅ یو سویلي ایالت دغه کار و نه کړ او په سویل کې د غلامانو شمېر لا هم وده وکړه، چې په ۱۸۶۱ ز کال کې یې لوړ شمېر څه باندې ۴ میلیونو تنو ته ورسېد. په شمال کې د ویلیام لویډ ګاریسون په څېر کسانو په مشرۍ د غلامۍ ضد خوځښت وده وکړه، په ټول هېواد کې یې د غلامۍ د له منځه وړلوغوښتنه کوله او د شمال او سویل ترمنځ یې ستونزې پراخې کړې. د امریکا د استعمار ټولنې چې د آزادۍ غوښتونکو چې احساس یې کاوه، نژادونه باید یو له بله جلا شي  او د غلامۍ پلوه هغو کسانو ترمنځ چې وېره یې درلوده، د آزادو تورپوستو شتون به د غلامانو بغاوتونه وهڅوي، اتحاد رامنځته کړ او غوښتنه یې وکړه چې، افریقا ته آزاد تورپوستي او غلامان کډه کړي، چېرې یې چې نوې خپلواکې مستعمرې جوړولې. د هغو نظر د یو شمېر سیاستوالو، لکه:: هنري کلی له خو ومنل شو، ځکه هغه وېرېده چې د غلامۍ ضد خوځښت به کورنۍ جګړه وهڅوي. د غلامۍ د له منځه وړو په موخه یو لړ وړاندیزونه د اساسي قانون په اصلاح سره په ۱۸۱۸ ز کال کې د آرتور لیورمور او په ۱۸۳۹ ز کال کې جان کوینسي آدامز له خوا وړاندې شول، خو و یې نه شو کړای، د پام وړ نظر ځانته راواړوي.
جورج اېس. بوټویل
د ژوند لومړي کلونه
جورج س. بوټویل د ۱۸۱۸ز کال د جنوري په ۲۸ نېټه د میساچوسټ ایالت په بروکلین سیمه کې زېږېدلی دی. د نوموړي د ژوند لیک/ اټوبایوګرافۍ په حواله، بوټویل په لیونیبرګ کې د خپلې کورنۍ په مزرعه کې رالوی شوی دی او تر اوولس کلنۍ پورې یې په دولتي ښونځیو کې زده کړې کړي دي. د دوبي په ګرمو میاشتو کې به یې په لوڅو پښو کار کاوه، غوا ګانې یې څرولې او شاه بلوط به یې راټولول. بوټویل په حساب، الجبر هندسه او لاتیني ګرامر کې زده کړې کړي. بوټویل له ۱۸۳۰ز کال څخه تر ۱۸۳۵ز کال پورې د سیمون هوډ سره، چې د خورما څخه د جوړو شویو خولو هټۍ يې درلوده، د مرستیال او منشي په توګه کار وکړ. بوټویل د خپلو زده کړو د بشپړولو په ترڅ کې د لږ وخت لپاره په پاونډ هیل کې د ښونکي دنده ترسره کړه. بوټویل د ۱۸۳۵ز کال په فبروري په میاشت کې له ابتدایي ښونځي فارغ شو.
د الماني ژبې گرامر
الماني ابېڅې
دالماني ژبې الفبأ(ابیڅي) ۲۶ دي برسېره پر دې درې املاوټونه(Umalut(Pl. Umlaute)او بل یوخاص توری داسڅټ (ß)په نوم لري. همدارنگې ۵ دیفتونگونه(غبرگغږونه) او نور ډېر ترکیبي توري لري چې، له دوه، دري او څلورو ابیڅې څخه یو نوی توری دنوي آواز سره منځ ته راځي.چې دغه ډول تورو ته په گرامر کې دوه توري یاDigraph درې توري یاTrigrap او څلور توري یا Tetragraph وايي.
پروټېکټېنيوم
پروټېکټېنيوم (په انگرېزي: Protactinium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Pa سمبول او ۹۱ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
لږ گڼ ليپوپروټين
د LDL څېرمه ډولونو مخبېگلې
LDL particles vary in size and density, and studies have shown that a pattern that has more small dense LDL particles, called Pattern B, equates to a higher risk factor for coronary heart disease (CHD) than does a pattern with more of the larger and less dense LDL particles (Pattern A). This is because the smaller particles are more easily able to penetrate the endothelium. Pattern I, for intermediate, indicates that most LDL particles are very close in size to the normal gaps in the endothelium (26 nm). According to one study, sizes 19.0 to 20.5 nm were designated as pattern B and LDL sizes 20.6–22 nm were designated as pattern A.
سویلي سوډان
د سويلي سوډان نفوس زياتره د “Nilotic” توکم له وګړو څخه جوړ شوی دی او د سرشمېرنې له مخې د نړۍ له ځوانو ملتونو څخه دی، چې نږدې نيمايي سلنه يې تر ۱۸ کالونو لږ عمر لري. ډيره کي اوسېدونکي يې د عيسويت یا بېلابېلو بومي يا ذاتي عقيدو پيروي کوي. ياد هېواد د ختيځې افريقايي ټولنې، ملګرو ملتونو، افريقايي ټولنې او د پرمختګ په اړه د حکومتونو تر منځ واک (Intergovernmental Authority on Development) غړی او د جينوا تړونونو غړی هېواد دی. تر ۲۰۱۹ پورې سويلي سوډان د ملګرو ملتونو د خوښۍ په وروستني راپور کې او د نړيوالې سولې لړيال کې درېيم درېيم تر ټولو ښکته ځای او د سولې د نازکه دولتونو لړيال لپاره د امريکا مالي سرچينې (وجې) په اړه څلورم تر ټولو لوړ امتياز لري.
تاريخچه
د ۱۸۸۰ لسيزې مهديسټ پاڅون “Mahdist Revolt” نوی رامنځته شوی ولايت بې ثباته کړ او ايکواټوريا سيمې په ۱۸۸۹ کې د د مصر د پولې (سرحدي) سيمې په توګه له منځه لاړه. په ايکواټوريا کې مهمې استوګنې د Lado، Gondokoro، Dufile او Wadelai توکمونو وې. په ياده سيمه کې د اروپا استعماري پوځي تمرينونه په ۱۸۹۸ کې هغه مهال زيات شول، چې په نني Kodok سيمه کې د فيشوډا پېښه (Fashoda Incident) پېښه شوه. برتانيه او فرانسه د يادې سيمې پر سر زياتره وختونه جګړه وکړه. په ۱۹۴۷ کې برتانيا له يوګاندا سره د سويلي سوډان د يو ځای کولو او سويلي ايکواټوريا د کانګو ديموکراتيک جمهوريت د برخې په توګه د پرېښودلو هيلې، د شمالي او سويلي سوډان د يو کولو په موخه د رجف کنفرانس (Rajaf Conference) له مخې په چټکۍ سره تر سره [پوره] شوې.
کاکازي
تاريخي شاليد
دتاريخي روايتونو پر بنسټ يوسفزي، مندړ او ترکاڼي يا ترکلاڼي په مجمو عي ډول دښخي يا ښا خي خيلو پښتنو په نا مه سره يا ديږي٠ داسي ويل کيږي چې ددوی اصلي ټا ټوبی دکندهار دار غستان په حدودو کې دغونډان او سره غره په شا اوخوا کې سيمه وه چې وروسته بيا دځينو ټو لنيزو عواملو په وجه له هغه ځا يه لومړی دغزني دمقر سيمې ته او تر هغې وروسته دکابل شا او خوا ته وليږديدل٠ په هغه وخت کې مغولي ميرزا الغ بيگ دکابل واکمن و٠ تر څه مودې وروسته دښا خي خيلو او ميرزا الغ بيگ تر مينځ اړيکي مخ په خر ابېدو او تر ينگلي شوې ٠همداو جه و چې ميرزا الغ بيگ د يو سفزيو او په مجموع کې دټولو ښاخي خېلو اته سوه تنه مشران ميلمانه او وروسته تر هغوی يې دوی بې وسلې او بيا يې ټول له تيغه تېر کړل. تردې خواشينوونکي او زړه بو گنونکې پېښې وروسته ښاخي خېل دننگر هار خواته وليږ ديدل٠ ترکلا ڼيو په لغمان کې واړول او يو سفزي، گگياڼي او اتمانخيل(*) په ننگر هار کې او سېدل٠ وروسته دغه درې واړه قبيلې دخيبر دتاريخي درې له لارې لو مړی پيښور او بيا دخپلو استوگنې په او سنيو سيمو،سوات،دير او با جوړ کې مېشته شوې٠ تر کلا ڼي هم څه موده وروسته ميرزا الغ بيگ ته دلغمان دخلکو دشکايت په وجه له هغه ځا يه وليږ ديدل او با جوړ ته لا ړل چې تر او سه پورې هما غلته مېشته دي. په لغمان کې دترکلا ڼيو دمېشته کېدو او بيا له هغه ځايه ددوی دليږد په اړوند ډېر تاريخي مستند رو ايتو نه شته، دبېلگې په ډول ابوالمحمود مولوي هدايت الله سودروي وزير ابادي په خپل کتاب هدايت افغاني کې او خان روشن خان په تذکره خان روشن خان کې دکاکازيو او په مجموع کې دترکلا ڼيو دقبيلې يادونه کړې ده او ويلي يې دي چې دوی دلغمان په سره کلا او سه صده کې او سيدل چې دسه صده په نا مه کلی تر او سه هم دلغمان په ولا يت کې شته ٠ لکه چې دمخه مو وويل کاکازيو ته لوی ماموند هم وايي٠ لوی ماموند دماموندو دسيمې په جنوب ختيز او جنوب لويديز کې مېشته دي٠ په ختيز کې دلو يو ماموندو او سالارزيو تر مينځ برېد(حد) د ملا سيد غر دی او دلو يو او وړو ماموندو تر مينځ بريد لوی خوړ دی
اميديه ولسوالي
اميديه ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان امیدیه)  د ايران د خوزستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د اميديه ښار دی. دا ولسوالي ۹۲٬۳۳۵ تنه نفوس لري. د اميديه ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۵ کېښودل شو.
یایونده
یایونده په فرانسوي Yaoundé) د کامرون هیواد پلازمینه او له دوالا ښار وروسته په کامرون کې دوهم لوی ښار دی
گردېز
سرچينې
وېشنيزه:نیمگړی لیکنۍ
ټلګرام چینلونه
د ټلګرام هغه چینلونو چی په زړه پوری ترانه ویوونکی لری په لاندی ډول دی
سړه جګړه
سړې جګړې او دهغې پېښو د پام وړ ميراث تر شا پرېښود. ډېر ځله دې جګړې ته په عامو مواردو کې اشاره کېږي، په ځانګړي ډول د جاسوسي او هستوي جګړې د ګواښونو په مضامينو کې.
کینډۍ: افغان کارن
وېشنيزه:د کارونکو کينډۍ
اکليل احمد حکيمي
اکليل احمد حکيمي يو افغان ديپلومات او د جاپان او چين هېوادونو لپاره يو پخوانی سفير او د امريکا متحده ايالتونو لپاره د افغانستان اوسنی سفير دی.
زده کړه (پوهه)
نااړونده زده کړه
نااړونده زده کړه "د یوه ځانګړي پاروونګي  په وړاندې، چې په تکرارې بڼه را منځ ته کېږي، د غبرګون په ځواک کې یو څه دایمي بدلون دی." دا تعریف، له هغو بدلونونه نه مستثنی دی چې د حسي توافق، ستړیا یا ټپي کېدو له امله رامنځ ته کېږي.
بېرکېليوم
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
وزما 46
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
مونکیور ډانیل کانوې
په امریکا کې
ښاغلي کانوې له هاروارډ پوهنتون څخه تر فراغت وروسته په واشنګتن ډي سي کې د لومړۍ وحدت‌پالې کلیسا یوه بلنه ومنله، مګر کله چې د نوموړي د غلامۍ پای ته رسولو اړوند نظریاتو باندې پوه شول، له هغه یې وغوښتل چې د کوم پوزېشن لټه وکړي. پر دې سربېره، کله چې کانوې خپل اصلي ټاټوبي ویرجینیا ته راستون شو، داسې ګنګوسې خپرې شوې چې د میساچوسېټس ایالت پبه بوسټن ښار کې نوموړي د یوه تښتېدلي غلام انتوني برنز د ژغورلو هڅه کړې (د دغه غلام له بادار سره نوموړي الیګزانډریا ته د دوی له تللو وړاندې د ویرجینیا په سټافورډ کې پېژندلي وو، او هغه غلام بیا د غلامۍ ختمولو خوځښت یوه غړي له خوا پېرودل شوی او بیا ازاد شوی و) او دې چارې د هغه د پخوانیو ګاونډیانو او ملګرو او کورنۍ ترمنځ سخته دښمني راپارولې وه. کانوې په ۱۸۵۴ کال کې پر هغه د قیر وهلو او وزرونو له علني تعذیب سره وتښتېد.
قلعه نو ولسوالۍ
قلعه نو د بادغيس ولايت يوه ولسوالۍ او هم پلازمېنه ده په 2003 میلادی کال کې نفوس 349’69 تنه وو.
وېشنيزه:د بادغيس ولسوالۍ
ES
ES کیدای شي چې وي:
ځمکني توتان
د كرلو د ځاي سپارښتنه :
ځمكنی توت د كيفيت او ډېر حاصل لپاره پوره اندازه لمر ته اړتيا لري. ځمكنی توت بوټي په مختلفوخاوروكښې د بوټي توليد كولاى شي. كه څه هم چې ښه نتيجه يې د حاصلخيزو ځمكو چې په لويه پيمانه غوره عضوي مواد ولري وركړى دي. خاوره بايد يوه كمه اندازه تيزابي وي چې پي اچ يې د5.8-6-5 وي. كه چېرې د خاورې حاصلخيزي او تيزابيت معلوم نه وي دا سپارښتنه كيږي چې له [[خاوره|خاورې]] نه نمونه واخستل شي او تيسټ شي. دا خاورې تيست كيداى شي چې ستاسو د سيمه ايز توسعه وي دفتر په واسطه وشي او همدارنګه ځانګړي ځانګړي ازمايښتونه د عضوي موادو او د بوران لپاره هم بايد وشي، چونه او سره بايد د خاورې د ټيست مطابق واچول شي. ځمكنې توت د خاورې د ډېر لندبل سره حساس دي. كه د لندبل (زهكشي) مشكل وي بوټي بايد په جګ بستر كښې و كرل شي.همدارنګه د ځمكنی توت د كرلو څخه په هغه ساحه كښې چې مخكينى فصل تور بانجان، رومي پانجان او مرچ او يا چمن وي،د حشراتو او ناروغىومشكل ممكن منځ ته راوړي. مهم كرنيز فعاليتونه د ځمكنیو توتو لپاره د كرلو تخنيك او فاصله په مابين د بوټوو، د نامطلوبو بوتو مخنيوى،مناسبي سري استعمال،دغوټيو لر ي كيدل، اوبه لګول، د حاصل اخستلو وروسته دتوتو نويول، د ناروغيو او افتونو مخنيوى،ديخ وهنې او ناروغيو د مخنيوي لپاره د ملچ استعمال دي. دكرني طريقه: د پسرلي شروع تر ټولو غوره وخت د ځمكنیو توتو د كرلو لپاره دي كله چې خاوره ډېره لندبل ونه لري. په ديرو لندو خاوروكښې دفصل په شروع كښې كرنه بايد تر سره نه شي ځكه د خاورې د يخ وهنې له امله چې د خاورې د پړسوب د بوټي د زخمي كيدو او له منځه تلو سبب ګرځي. ځمكنی توت ريښې، تاج او پاڼي لري (درېم شكل وګورى)
دضد سرطان محتويات Anti cancer Compounds:
ځمكنی توت د ellagitanin محتوياتو د سرطان ناروغيو په مړينه كي يي كموالي راوستي، په يوه مطالعه كي ځمكنی توت د هغه ۸ غذايي موادو په راغي كوم چې د سرطان د ناروغي له كبله يي مړينه يي په ۱۲۷۱ ناروغانو په New Jercy كي ټيټه كړي ده. دي ناروغانو به د ورځي درې ځلي ځمكنی توت خوړل او په دوي كه د سرطان ناروغي نظر هغه خلكو ته چې كم او يا هيڅ ځمكنی توت يي نه خوړل كم انكشاف كړي. يوه مطالعه د Jurnal of Agriculture and Food Chimistry چې په ۲۰۰۳ كال نومبر كي خپره شوه، ۸ ډوله د ځمكنیو توتو هغه كلتيوارونه نظر د هغوي د بوټيو د ساتني د اجزاو لكه د anthocyanins او Phenol, Flavonoics او دهغوي د antioxidante ظرفيت له مخي تجزيه كړي وه، اګر چې مختلف كلتيوارونه نظر دهغوي بيلابيلو مفيده اجزاو درلودو له كبله داهميت وړ و، ټول كلتيوارونه (Earliglow, Annapolis, Evangeline, Allstar, Sable, Sparkle, Jewel, and Mesabi) په موثره توګه قادر و چې د انسان د جګر د سرطان څخه مخنيوي وكړي. د حيواناتو په مطالعه كي محققينو دا پيدا كړه چې ځمكنی توت د مغز د oxidative له فشار څخه د مغز ساتنه كوي، او همدارنګه په پرمختللي سن كي د حافظي او د مغزو د فعاليت د كموالي څخه مخنيوي كوي. محققينو د موږكانو د ځمكنیو توتو له تغذيي څخه دا پيدا كړه چې ددوي د حافظي په زياتوالي كي په موثره توګه انكشاف وركړ.
سرچینې
وېشنيزه:مېوې
انګز هيلر
د ژوند لومړي کلونه او سياسي پرمختګ
په ۱۹۴۷ز کال کې هيلر له کمونستي ګوند سره يو ځای شوه، دا هغه وخت و چې نوموړې په صهيوني کاري پنډغالي کې وه او له مارکسيزم سره يې لېوالتيا پيدا شوه، خو هغې احساس کړه چې دا ګوند په خپل جمهوري مرکزيت د پاتې کېدو له امله د خپلو پلويانو د ازاد فکر کولو د وړتيا مخه نيسي. نوموړې په لومړي ځل په ۱۹۴۹ز کال کې له ګوند و ايستل شوه، دا هغه کال و چې «موټياس روکوسي» واک ته ورسېد او د سټالني واکمنۍ کلونه يې پيل کړل.
د ډله ییزو وژنو وسله
د دې اصطلاح لومړنۍ کارونې
د سندونو له مخې: "د ډله ییزې وژنې وسلو" د اصطلاح لومړۍ کارونه، په ۱۹۳۷ ز کال کې د کانتربري مشته ستر راهب کاسمو ګوردن لانګ له خوا د هسپانیا د ګورنیکا د هوایي بمبارۍ په مهال وکارول شوه. "په دې زمانه کې ایا څوک کولای شي، د جګړې له امله هسپانیې او چین ته د وېروونکې وژنې، کړاوونو او څو اړخیزو بدبختیو د زړه له درد پرته فکر وکړي؟ ایا څوک له وحشت پرته فکر کولای شي، چې بله پراخه جګړه به څه معنا ولري، پیل یې داسې ښکاري چې دا به د ډله ییزې وژنې له ټولو نوو وسلو سره مل وي؟"هستوي وسلې، په هغه وخت کې نه وې را منځ ته شوې. جاپان د بیولوژیکي وسلو په اړه څېړنې ترسره کولې (۷۳۱ برخه وګورئ) او د لومړۍ نړیوالې جګړې ډګر د کیمیاوي وسلو  پراخې کارونې شاهد و. د دې وسلې کارول، د ۱۹۲۵ ز کال د جنیوا پروتوکول کې غیرقانوني و ګڼل شول. ایټالیا په ایتوپیا کې په ۱۹۳۵-۳۶ ز کلونو کې د ملکي وګړو او سرتېرو په وړاندې د سلفر ګاز نه کار واخست.
وېلیم سفایر د دې اصطلاح امتیاز (د بروکینګز انستیتیوټ نه) جمز ګودبي ته ورکوي چې د هیروشیما او ناګاساکي د اتومي بمبارۍ نه  لږ وروسته یې د انګلیسي ژبې لومړنۍ پېژندل شوې کارونه ثبت کړې دي (که څه هم په بشپړه توګه ټکی په ټکی نه ده): د هري ترومن، کلیمینټ اتلي او مکنزي کېنگ د ۱۹۴۵ز کال د نومبر د ۱۵مې نېټې غونډې (د بوش د ۱۹۷۹ ز کال د ادعا له مخې، چې ممکن د وانوار بوش له خوا لیکل شوې وه)  نه یوې اعلامیې "د ډله ییزې وژنې وړ وسلو" ته اشاره کړې ده.
تبعیض
تبعیض هغه عمل دی چې د خلکو تر منځ د ډلو، طبقو یا نورو کتګوریو پر بنسټ چې دوی ورسره تړاو لري، بې بنسټه توپیرونه رامنځته کوي. د خلکو سره ممکن د نژاد، جنس، عمر، مذهب یا جنسي تمایل او د نورو ځانګړتیاوو پر بنسټ تبعیض وشي. تبعیض په ځانګړې توګه هغه وخت رامنځته کېږي، چې ځینې ډلې یا وګړي د نورو ډلو یا وګړو په پرتله له ناوړه چلند سره مخامخ شي او دا چلند په ځینو ډلو یا ټولنیزو کتګوریو کې د دوی د حقیقي یا انګېرل شوي غړیتوب پر بنسټ را منځ ته شي. تبعیض د یوې ډلې غړي د هغو فرصتونو یا امتیازاتو نه ایساروي چې د بلې ډلې غړو ته د لاس رسي وړ وي.
تعریفونه
د اخلاقو علم پوهانو د قاعدوي تعریف په کارولو سره تبعیض تعریف کړی. د دې قاعدوي کړنلارې له مخې، تبعیض په ناسم ډول د تپل شوي ناسم چلند یا درېځ په توګه تعریف شوی. دا هم یو مقایسوي تعریف دی. د یوه فرد سره د تبعیض پر وخت کې نباید په رښتیا هغه ته زیان ورسول شي. د دوی سره د نورو په پرتله یوازې باید د یوه فردي استدلال له امله بد چلند وشي. که یو څوک وغواړي چې د یتیم ماشومانو سره مرسته وکړي، خو د توکمپالنې چلند له امله د مثال په توګه د تورپوستو ماشومانو سره وغواړي لږ مرسته وکړي، نو دوی په تبعیضي بڼه عمل کوي، سره له دې هغه خلک چې ورسره تبعیض کوي، په حقیقت کې له مرستې نه ګټه پورته کوي. سربېره پر دې، تبعیض د ظلم په سرچینه بدلېږي. دا عمل دې ته ورته دی چې یو څوک دومره "بېل" په نظر کې و نیول شي چې، د هغه پر وړاندې د غیر انساني چلند او سپکاوي لامل شي. د تبعیض قاعدوي تعریف له توصیفي تعریف سره توپیر لري - په قاعدوي تعریف کې، تبعیض د تعریف له مخې ناوړه عمل ګڼل کېږي، په داسې حال کې چې په توصیفي تعریف کې تبعیض د شرایطو سره سم یوازې په اخلاقي ډول ناوړه عمل دی.
فراه ولايت
فراه ولايت د افغانستان په جنوب لوېديځ کې پروت دى چې لویدیځ ته یې ايران شمال ته هرات سویل ته نیمروز او ختیځ لورته یې هلمند او غور ولایتونه ګډه پوله لرې. اکثره اوسېدونکي يې پښتانه دي. له پښتنو پرته تاجېک او بلوڅان هم په کې ژوند کوې.
ردرفورديوم
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
محمد اسلم خان کمالي
د شعر بېلگې یې
يو په يو په ځمکه کې ننوتل - اعلی لب يې فالوده ده د دمشق
اخځليک
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
اوېستا
د اوستا ژبه
هغه ژبه چې اوستا پرې لیکل شوې د اوستا په نامه یادېږي. اوستا په دوه گړدودونو لیکل شوې، یو گړدود چې د زردشت ویناوی (گاهان) پرې لیکل شوي او بل گړدود نوې گړدود نومول شوې دی. اوسمهالې اوستا یو پر درېیم د ساساني پیر اوستا جوړوي. د یادولو وړ ده چې د ساسانیانو د پیر اوېستا یوویشت نسکه (کتابونه) لرل.
محمد نادر جلالي
محمد نادر جلالي (۱۳۰۹(۱۹۳۰)غزني-۱۳۷۴(۱۹۹۵) د نوامبر ۳۰ مسکو) يو افغان پښتو ژبی ليکوال ، ژباړن او رسنوال وو.
د جلالي اثار
محمد نادر جلالي له روسي څخه پښتو ژبې ته ۶۷ اثار راژباړلي. اړينه ده وويل شي چې په اصل کې دده د ژباړل شويو اثارو شمېر تر دې هم زيات دی. پر ۱۳۷۱ لمريز (۱۹۹۲) زېږدي کال په افغانستان کې د پخواني رژيم تر ړنگېدو وروسته ډېرې هغه ژباړې چې له روسي ژبې څخه پښتو ته راژباړل شوې او په مسکو کې چاپ شوې وې، په کابل کې وسوځول شوې، خو دده د اثارو یوه لويه برخه په مسکو کې د روسیې په دولتي کتابتون کې ساتل شوې ده. د محمد نادر جلالي له خوا ژباړل شوي اثار په دريو برخو وېشل کېدای شي: له چاپ شویو اثارو څخه یې يو شمېر په لاندې ډول وړاندي کېږي.
کورنۍ
له محمد نادر جلالي څخه دوه زامن او درې لوڼې پاتې دي. زامن يې هم دواړه په حق رسېدلي دي. نوموړی څلور وروڼه لري چې نومونه دادي : د راډيو افغانستان پخوانی رئيس ډاکتر عبدالطيف جلالي (په حق رسېدلی) ، د قران کريم حافظ او څه موده د کابل پوهنتون استاد احمد شاه جلالي (په حق رسېدلی) ، د افغانستان د کورنيو چارو پخوانی وزير علي احمد جلالي ، د کابل پوهنتون استاد او د راډيو ټلويزيون پخوانی ويندوی ډاکتر عبدالسلام جلالي.
بيجين ګا
بيجين ګا ، د ښایسته ښځو انځور په جاپاني هنر کې د ښکلو مېرمنو انځورونو لپاره عمومي اصطلاح ده ، په ځانګړې توګه د لرګیو د تختې پرمخ چاپ ، د یوکیو سټایل کې چې د انځور اخیستلو دمخه قدامت لري.
غوث خيبري
غوث خيبري (۱۳۱۲ ل.) (انگرېزي: Ghaus Khaibari) يو افغان ليکوال او د راډيو افغانستان د پښتونستان د خپرونې او د هند د آل انډيا راډيو د پښتو خپرونې پخوانی وياند دی. هغه د کيسو گڼ شمېر کتابونه ليکلي او همداراز يې د مستندو تاریخي کيسو هم يو شمېر کتابونه چاپ شوي.
مدني حالت
ښاغلی خيبري متحل دی او دوه زامن او څلور لوڼې لري. زامنو يې په هند او المان کې لوړې زده کړې کړي دي او په لوڼو کې يې درېو د کابل پوهنتون د حقوقو او سياسي علومو پوهنځي او يوې يې د ښوونې او روزنې پوهنځی لوستی او بريليکونه يې تر لاسه کړي دي.
سرچينې
‎
سابندي
سابندي (په انگرېزي: Asthma) يوه اوندنه (دوامداره) تنفسي تشويش دی چې په حاد يا لنډ وخت کې ډیره شدیده حمله لري. په سابندي کې د سږو د وړوکو هوايي نلونو قطر تنگېږي او د مخاط (چرک) څخه ډکېږی. د سابندي ناروغان اکثراً د گُل، څارويو او يا هم نور چاپېريالي عاملينو سره حساسيت لري.
گلپايگان ولسوالي
گلپايگان ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان گلپایگان)  د ايران د اصفهان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د گلپايگان ښار دی. دا ولسوالي ۹۰٬۰۸۶ تنه نفوس لري. د گلپايگان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو.
غلام جيلاني جلالي
مدني اکر او کورنۍ
له غلام جيلاني جلالي څخه پېنځه زامن او اوه لوڼې پاتې دي. د ده د پېنځو زامنو نومونه دادي: ليکوال، ژباړن او رسنوال محمد نادر جلالي، د راډيو افغانستان پخوانی رئيس ډاکتر عبدالطيف جلالي، د قران کريم حافظ او څه موده د کابل پوهنتون استاد احمد شاه جلالي، د افغانستان د کورنيو چارو پخوانی وزير علي احمد جلالي، د کابل پوهنتون استاد او د راډيو ټلويزيون پخوانی ويندوی ډاکتر عبدالسلام جلالي.
ځينې چاپ شوي او ناچاپ نښيرونه يې
۱- د مصر مختصر تاريخ له ۵۰۰ ق. م څخه تر اوسه، د کابل کالنۍ په ۳ گڼه کې چاپ شوی دی. ۲- د اولې اعدادې تاريخ (ناچاپ). ۳- د افغانستان د طبېعي جغرافيې په باب يوه رساله، د ۱۳۱۳ لمريز کال د کابل کالنۍ چاپ. ۴- د پېنځم ټولگي حساب، د پوهنې وزارت له خوا چاپ شوی دی. ۵- د پښتو ادبياتو اجمالي تاريخ، ۳ ټوک (دايره المعارف) کې پر ۱۳۳۷ ل کال چاپ شوی دی. ۶- د پښتو ځانتنی ادب او موسيقي، پر ۱۳۶۰ ل کال چاپ شوی دی. ۷- د اندلس مدنيت، د پوهنې وزارت له خوا چاپ شوی دی. ۸- د پښتو ملي ادب او موسيقي، ناچاب. ۹- د علم صورت رساله، په کابل مجله کې خپره شوې ده.
اخځونه
۵- جلالي، غلام جيلاني، د پښتو ځانتنی ادب او موسیقي، د افغانستان د علومو اکاډيمۍ د ۱۳۶۰ ل ل کال چاپ، ۴ مخ.
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
ايمفيسېما
ايمفيسېما (په انگرېزي: Emphysema) د سږو يو وخيمه (سخت) ناروغي ده چې په دې ناروغۍ کې د هوايي کيسو او الويولايونو دېوالونه تخريب او هوا دهوايي کېسو په منځ کې بنده (حبس) کېږی. دا ناروغي په هغو سېگرټ څښوونکو کې چې دوامداره يې څښولي وي او په اوندن برانشيت باندې اخته وي، ليدل کېږي.
درملنه
سېگرټ څښول دې په ټپه ودرول شي. ناروغ دې ځان له دوړو او گردونو نه وساتي.
د هډوکو ناروغۍ
دناروغي تداوي;
همدرا رنگه د ډي ويټامين هم په کلموکي کي دکلسيم په جدب کي ډير غټ رول لوبوي او هروخت بايد استفا ده تري وشي د ډي ويټا مين مهمه منابع دلمر وړانگي دي چه په ورځ د 15 دقيقولپاره مخ,لاسونه, بازوگان ,مخامخ لمرته نيول کيفايت کوي. همدارنگه ددي ناروغي لپاره مختلفي دواگاني شته چه د ډاکتر دمشهوري مطا بق ور کول کيږي یوڅومثالونه یی دادی Bisphosphonates: __ Alendronate =Fosfamax __ Risedronate = Actonel __ Ibandronate = Borniva __ Zoledronic acid = Reclas
صالح محمد هوتك
اخځليک
۲-https://mundigak.com/2020/09/08/%D9%85%D9%88%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%87%D9%88%D8%AA%DA%A9-%DA%85%D9%88%DA%A9-%D8%A4%D8%9F/
جورج ټاون
جورج ټاون په سويلې امریکا کې پروت ښار او د ګویانا هیواد پلازمینه ده.
محمد طاهر کاڼی
د محمد طاهر کاڼي شاعري
په دې ډول ويلای شو چې کاڼی په خپله دې شعري ټولگه کې په واقعيت کې له ژوند سره خبرې کوي، له خپل ژوند سره، د خپل ولس او خپلو خلکو له ژوند سره، د ژوندانه له ښو او بدو، خوږو او ترخو سره او د تاريخ په اوسني ساړه او زمهريري فصل کې له ايسار انسان سره خبرې کوي.
د شعر بېلگې يې
هم تگ کولای نه شي
او د شمال سړه شپېلۍ يې د تودو نغمو هنر ته جوړه شوې نه ده ستا د ساړه احساس د کب سترگې دا ستا د کنگليز وجود د لوی سمندر
په يخ وهلي تل کې
د ۲۰۱۵ ز کال د ډيسمبر ۲۴
چاپ شوي نښيرونه يې
۴- د ماسكو لاس، ليکوال ليونيد ولاديميروویچ شېبارشين، (له روسي څخه پښتو ته ژباړه)، ۱۷۳ مخه، د ۱۳۸۲ ل ل (۲۰۰۳) ز كال پېښور چاپ.
۲۱- اعليحضرت آزاد خان افغان، (څېړنه)، ۲۴۷ مخه، د ۱۳۹۰ ل ل ( ۲۰۱۱) ز کال چاپ.
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
سودورلند
سودورلنډ سیمه په لاتیني Southern Region) د آیسلنډ هیواد له سویلي سیمو څخه یوه ده.
د منځنيو پېړيو لومړي پړاوونه
دا پړاو د هغو حالاتو د دوام شاهد و چې په لرغوني او کلاسيکي پړاو کې لیدل شوي وو، لکه د وګړو د شمېر کمښت، په ځانګړي ډول د ښاري سيمو په مرکزونو کې، د سوداګرۍ کمښت، په شمالي اتلانتيکه سيمه کې د تودوخې درجې يو څه زياتېدل او په کډوالۍ کې زياتوالی. په نولسمه پېړۍ کې د منځنيو پېړيو لومړي پړاوونه په عمومي توګه د تورو پېړيو په نوم ېادېږي او دا ځانګړتيا ځکه ورکول کېږي، چې د هغه د مهال په ادبي او کلتوري توليداتو کې نسبي کمښت ليدل شوی، خو سره له دې چې په اوومه پېړۍ کې راشده خلافت او اموي خلافت د پخواني رومي قلمرو ځينې برخې ونيولې، بيا هم ختيځه رومي سترواکي يا بيزانس سترواکي وپایېده.
9 جون
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
10 جون
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نيوموتوراکس
نيموتوراکس عبارت د تجموع د هوا په مابين د ټټر ديوال او نسج د سږي څخه دی (هوا جمع کیږی د صدر د دیوال او دسږو دنسج په مینځ کی). نیموتورکس په دوه نوعه (قسم) دی اول ابتدایی   دوهم ثانوی
نښې نښانې
صدری درد دصدر یو طرف ته – نفس کوتاهی- اعراض امکان لری دخوب په وخت کی پیداشی- نبض اوچتیږی- آهوازونه په اصغاء خفیف اوپه قرع طبلیت احساس کیږی- دزړه ضربان له 100څخه اوچتیږی – شزن په یوطرف کش او بیځایه کیږی(په شدید حالت کی). تداوی:- وړوکی نیموتورکس په استراحت ښه کیږی. د تیوب په ذریعه سره هواوایستل شی (ستن).
غور ولايت
په پخوانۍ سنسکرېټ ژبې کې ٫٫گېري٬٬ ، په پخوانۍ پښتو کې ٫٫ غور٬٬ چې د سوېلي پښتنو د گړدود سره سمون لري يو غږيزه لیکنه ده او اوسینۍ پښتو کې ورته غر وايي. په همدې مانا يادېږي. د غور ولایت د افغانستان د لرغونو ولاياتو په کتار کې شمېرل کېږي. په دغه ولایت کې يو شمېر ډېر پياوړي افغان باچاهان تېر شوي دي. په پخوانيو تاريخي او جغرافيايې اثارو کي د غور او غوريانو په اړه زيات داسې زرين سرليکونه او وياړني کښل شوي او ثبت دي چي نه يوازې د افغانستان د لرغوني او پخواني تاريخ ارزښتمن سرليکونه دي ، بلکې د سيمې لپاره هم ستر ارزښت لري. د غور او غوريانو د تاريخ له پيژندنې پرته د افغانستان او سيمي بشپړ تاريخ نشي پيژندل کيدای. لرغوني غوريان د کلتور او تهذيب ، سياست او واکمنۍ ، پوهي او هوښيارۍ په ډگرونو کي داسې لاس ته راوړني لري چې د بيلابيلو تاريخي پيرونو برم او دبدبه پکښي نغښتې ده. غور په اوسنۍ بڼه د افغانستان د څلور ديرش ولايتونو څخه يو دى ، چي د هېواد د اتو نورو ولايتونو سره د بريد کرښي لري. شمال لور ته يې د فارياب ، بادغيس لويديځ ته يې د هرات او فراه سهيل ته يې د هلمند او دايکنډي او ختيځ ته يې د باميان او سرپل ولايتونه پراته دي. د غور ولايت ارتوالۍ اته ويشت زره شپږ سوه نه شپيته ( ٢٨٧٧ ) کيلو متر ه مربع ته رسيږي ، او اداري پلازمېنه يې چغچران دۍ. د غور په گاونډيو ولايتو نو کي د لرغونپوهانو له خوا د څيړنو په ترځ کي د پخوانيو زمانو زيات شمير اثار او لاسوندونه تر لاسه شوي دي ، چي د يو شمير هغو لرغونتيا په زرگونو کاله پخوانيو زمانو ته رسيږي ، د بيلگي په توگه په فارياب کي د دشلې لرغونې سيمه ده ، چي لرغونتيا يې لږ تر لږه د څلورو زرو کالو څخه تر دريو زرو کالو پخوانيو زمانو ته رسيږي ؛ د باميانو لرغوني سيمه چي د بودايې پير زښت زيات لرغوني اثارلري ، او په روزگان ولايت کي د کوشاني او يفتلې پيرونو اړوند زيات شمير اثار يادولای شو. خو له بده مرغه په غورولايت کې د لرغونو زمانو په تړاو ځانگړي څيړنې او سپړنې نه دي تر سره شوې ، چې له امله يې تر اوسه د لرغوني غور په لمن کي د پخوانيو مېشتو وگړو په اړه بشپړې څرگندونې نشي کيدلای. خو د هغو څيړنو څخه چي د ويدي او اوستاېې مدنيتونو په اړه تر سره شوې ، د غور سيمې ، غرونه ، او د اوسيدونکو په تړاو يو شمير څرگندوني شته چي د افغانستان په اساطيري تاريخ کېې ځانگړۍ دريځ لري. هيرودوت پر خپل مهال د نورو تاريخي پيښو تر څنگ دا يادونه هم کړې ، چي د هخامنشيانو په وړاندي د هغوۍ ځتيځ گاونډيانو هم پر له پسې پاڅونو نه کړي دي ، خو چي د خشيار شاه ( ٤٠٤ _ ٣٥٩ تر ميلاد وړاندي کالونه ) په دربار کې د يوناني طبيب کتي سيس ( Ktesies ) يادښتونه لولو. په هغو کې د هخامنشيانو پر ضد په وار وار د سوريانو پاڅونونه ياديږي.
دارمسټادتيوم
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
د چين د خلکو جمهوريت ولسمشر
د «ماو» پر مهال د ولسمشرۍ لپاره د دورې محدوديت نه و. د ۱۹۸۲ او ۲۰۱۸ز کلونو تر منځ، اساسي قانون روښانه کړه چې ولسمشر نه شي کولای، له دوو پرله پسې دورو زياته ولسمشري وکړي. په ۲۰۱۸ز کال کې، د واکونو له بدلون پرته دوره يي محدوديت ختم کړای شو.
وړتياوې او ټولټاکنې
د چين د اوسني اساسي قانون له مخې: ولسمشر بايد د چين تبعه وي، بشپړ ټاکنيز حقوق ولري او پنځه څلوېښت کلنۍ ته رسېدلی وي.
د سږو امبولي
نښې نښانې
نفس کوتاهی – د سینی دقفس درد- مریض وارخطا معلومیږی – خولی کیدل- ټوخی له وینی سره- کله کله ضعف کیدل – نرمه تبه- د زړه ضربان پورته ځی – په اصغاسره امکان لری نارمل آواز ولری او یاهم رال او ویز واوریدای شی فلی بایتس امکان لری په پښو کی موجود وی. تداوی:- انتی کوگونتس یعنی ضد علقه (کتله) دواگانی – اسپرین.