cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د برهان نقشه
کارَونې
د استدلال نقشې په بېلابېلو برخو کې کارول کېږي، خو تر ټولو پراخه کارَونه یې د منطقي طراحۍ په شمول، په ښوونیزو، اکاډمیکو، سوداګریزو چاپېریالونو کې تر سترګو کېږي. د استدلال نقشې په عدلي طبپوهنه، حقوق او مصنوعي ځيرکتیا کې هم کارول کېږي. همدا راز، ویل کېږي چې د استدلال نقشې، د برېښنایي-ډیموکراسۍ روانې ودې ته په کتو سره، د ډیموکراسۍ د پوهاوي او تطبیق د څرګوالي په پرمختګ کې ستره اغېزه درلودلای شي.
وارسا
په دغه ښار کې د پولنډ د علومو اکاډمي، د فیلارمونیک ملي ارکسټر، د وارسا پوهنتون، د وارسا د تکنالوجۍ پوهنتون، ملي موزیم، د زاختا د هنرونو ګالري او د وارسا ستر تیاتر موقعیت لري چې دا تیاتر په نړۍ کې یو له تر ټولو سترو تیاترونو څخه ګڼل کېږي. بیارغول شوی لرغونی ښار، چې د هر ډول معمارۍ سبک او د اروپايي تاریخې دورې بېلګې په ځان کې لري، په ۱۹۸۰ ز کال کې د یونیسکو له خوا د نړیوال میراث په توګه ثبت شو. د معمارۍ اصلي نورې جاذبې عبارت دې له سلطنتي کلا او د پاچا زیګیزمونډ سمبولیکه پایه، د ویلانوف ماڼۍ، په جزیره کې جوړه شوې ماڼۍ، د سنټ جان جامع کلیسا، د اصلي بازار څلورلارې او همداشان بې شمېره کلیساګانې او عمارتونه چې د سلطنتي واټ پر غاړه ودانې شوي دي. وارسا له رونق څخه ډک هنرونه او د کلپ ځایونه، خوندور رستورانتونه او سترې ښاري شنې سیمې لري، چې د دې ښار یو پر څلورمه خاوره کې پارکونه جوړ شوي دي.
۱۳۰۰- ۱۸۰۰کلونه
د نننۍ ورځې د وارسا په سیمه کې تر ټولو لومړنی پخه او کلکه هستوګن سیمه په بروډنو (۹/۱۰ پېړۍ) او جازډو (۱۲/۱۳ پېړۍ) کې و. د نږدې قبایلو او ډوکانو له بریدونو وروسته، د کب نیوونې په یوه واړه کلي (وارشزووا) کې یو بل نوی پوخ ښار جوړ شو. د پلوک شهزاده، د ماسویا دویم بلوسلاو، د نننۍ ورځې عصري ښار د ۱۳۰۰ ز کال شاوخوا جوړ کړ او تر تولو لومړنی تاریخي سند چې د یوې کلا د شتون خبره تاییدوي، ۱۳۱۳ ز کال ته ورګرځي. په ۱۹۳۰ ز کال کې د سنټ جان د جامع کلیسا په بشپړیدو سره، وارسا د مازویا د ډوکانو پر یوې څوکۍ باندې بدل شو او په ۱۴۱۳ ز کال کې په رسمي ډول د مازویا د ډوکانو پلازمېنه شوه. له هغه وروسته د دې ښار اقتصاد زیاتره پر لاسي صنایعو یا سوداګرۍ باندې ولاړ و او هغه وخت په دې ښار کې نږدې ۴۵۰۰ کسانو ژوند کاوه.
عفونيت (په ناروغۍ اخته کېدل يا د ناروغۍ سرايت)
عفونيتونه د پراخه لړۍ پيتوجينونو (هغه کوچني موجودات چې د ناروغۍ لامل ګرځي) په مټ منځ ته راتلای شي چې ډېر پیاوړي يې باکتریاوې او وايرسونه دي. کوربانه کولای شي چې د خپل دفاعي نظام په مټ د دې عفونيتونو سره مقابله وکړي. تي لرونکي کوربانه په طبيعي ځواب سره غبرګون ښيي چې ډېر ځله پکې التهاب ښکېل وي او له هغې وروسته طبيقي غبرګون ښيي.
د متحده ایالاتو استعماري تاریخ
اروپایي کډوال له بېلابېلو ټولنیزو او مذهبي ډلو څخه راغلي وو، چې پېښه لټونکي، کروندګر، اجاره یي خدمتکاران، سوداګر او لږ شمېر اشراف په کې شامل وو. په کډوالو کې د نوي هالنډ هالنډیان، د نوي  سویډن فنلنډيان او سویډنیان، د پنسلوانیا ایالت انګرېزي کویکران، د نیو انګلنډ انګرېزي پیوریتان، د وېرجینیا د جېم ټاون انګرېزي کډوال، د مريلنډ ولایت انګرېزي کاتولیکان او د انګلستان له رسمي کلیسا سره ناموافق پروتستان، د جورجیا ولایت "ارزښتمن بې وزله" هغه جرمنیان چې د منځني اتلس سمندر په  مستعمرو کې  مېشت شول او د اپالاچي غرونو اولسټر سکاټلنډیان شامل وو. دغه ټولې ډلې د متحده ایالاتو یوه برخه وې یادو هېوادونو په ۱۷۷۶ ز کال کې خپلواکي ترلاسه کړه. روسي امریکا او د نوې فرانسې او نوې هسپانیې ځینې برخې په وروسته وختونو کې له متحده ایالاتو سره یوځای شوې. بېلابېلو استعمارګرانو له دغو بېلا بېلو سیمو څخه له بېلو ټولنیزو، مذهبي، سیاسي او اقتصادي سبکونو سره مستعمرې جوړې کړي.
کرېسمېس ټاپو
کرېسمېس ټاپو د هند په بحر کې د جاوا ټاپو سویل په 320 کيلومترۍ کې په سویل ختیځ آسیا کې موقعيت لري.
د پچيراګام ولسوالۍ لنډه پېژندنه
د پچيراگام ولسوالۍ
اکثره خلک يېپه خټه خوږياڼي دي، يو لږ شمېر کوچيان او سلېمانخيل هم په نوموړې ولسوالۍ کې دېره شوي دي.
کرېسمېس ټاپو
خلک
د کرېسمېس ټاپو اوسیدونکي 70٪ چینایي، 20٪ اروپایان او 10٪ مالايي دي.
د پچيراګام ولسوالۍ لنډه پېژندنه
د پچيراگام ولسوالۍ
۶- مورگۍ: بره مورگۍ، کوزه مورگۍ، تکان او نور يې مشهور کلي دي.
کرېسمېس ټاپو
پای ليک
وېشنيزه:ټاپوگان وېشنيزه:ټاپوییز هیوادونه وېشنيزه:ټاپووزمه وېشنيزه:ټاپوان وېشنيزه:ټاپو ییز هیوادونه وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
د پچيراګام ولسوالۍ لنډه پېژندنه
د پچيراگام ولسوالۍ
۷- کوز گيريخيل: ماڼوگان، ناريان او نور يې مشهور کلي دي.
کسب او کار: د پچير اگام ولسوالۍ خلک زيات او د کرنې ځمکه يې لږه ده، نو ځکه زيات شمير وگړي په زده کړو، سوداگرۍ، حکومتي دندو بوخت دي او يو نور شمير يې په کرنه او مالدارۍ بوخت دي.
عيسی
عيسی عليه السلام د اسلام له جليل القدره پيغمبرانو له ډلې څخه گڼل کېږي. دا پيغمبر د مسلمانانو لپاره هم ډیر مهم دی او مسلمانان په دی یقین لری چی هغه به د قیامت په وخت زموږ د نبۍ د امتیانو په ډله کی راشامیلیږي.
سلام پوهنتون
سلام پوهنتون په 2009 زيږديز کال کې د يوه شخصي پوهنتون په توگه ثبت شوی چې کابل ښار کې مرکزي او کندوز ښار کې فرعي څانگې لري. ياد پوهنتون د لوړو زده کړو وزارت د لسو لوړو خصوصي پوهنتونو په لړ کې قرار لري.
ايپسکوپی
ایپسکوپي (Episkopi) د قبرس د لیماسول ولسوالۍ يو کلی دی چې په جزوي ډول د اکروتیري او ډیکیلیا د برتانیا بهرنۍ سیمې کې دي. دا د لیماسول ښار څخه شاوخوا 14 کیلومتره او د پافوس ختیځ 40 کیلومترۍ کې موقعیت لري. ایپسکوپي په اصل کې د کورین په يوه غونډۍ کې اباد سيمه ده، چې د کوریس سیند په څنډه کې يو ځای دی.
سسټر نويډيټا
سستر نويډيټا (مورنی نوم يې مارګرټ اليزابت نوبل و ۲۸ اکتوبر ۱۸۶۷ – ۱۳ اکتوبر ۱۹۱۱ز کلونه) يوه ايرلينډۍ ښوونکې، لیکواله، ټولنيزه فعاله، د ښوونځي بنسټګره او د «سوامي ويويکاناندا» شاګرده وه. ماشومتوب او د ځوانۍ لومړي کلونه يې ايرلينډ کې تېر کړل. هغه د يو ويلزي ځوان سره کوژده شوې وه، خو له کوژدنې ډېر ژر وروسته هغه مړ شو.
مسلمانه اروپا
په ډېر کم وخت او نژدې راتلونکې کې به اروپا او امریکا د مسلمانانو په وړاندې خپله اوسنۍ مشترکه ژبه له لاسه ورکړي، ډېر اروپایان په عراق کې اوسنی حالت د خپلو مسلمانو وطنوالو د قهر او غصې سبب بولي، که د اروپا مسلمانان د غرب ضد شوي دي دا د بوش د سیاست پایله ده. خو امریکایان بیا د مسلمانو مهاجرو لپاره د دوی د کار او اقتصاد ناوړه شرایط د مسلمانانو د غربي ضد کېدو لامل بولي، دوی د امریکا لوی مسلمان جمعیت چې له ۳ څخه تر ۷ میلیونو نفوس لري وايي چې د امریکا له بهرني سیاست سره هېڅ ستونزه نلري. واشنټن د اروپایانو ملي غوښتونکی سیاست د مسلمانانو د غرب سره د ضدیت عامل بولي او عقیده لري چې مذهبي امریکا د مسلمانانو ښه میزبان دی، خو وروستۍ څېړنې د امریکا دا ادعا ردوي، د هغه امریکایانو شمېره چې د اسلام په اړه منفي فکر او حساسیت لري لوړه شوې ده او د امریکا مسلمان جوړښتونه هره ورځ دمسلمانانو په وړاندې د نوو تبعیضونو رپوټونه ورکوي. امریکایان د بیان ازادي او نورې فردي ازادۍ د مسلمانانو د حالت ښه والی نسبت اروپا ته بولي، خو په امریکا کې ځینې داسې موارد هم شته چې هغه ته سور خط ایستل شوی او داسې گناوې بلل کيږي چې هېڅکله د بښنې وړ نه دي. په انگلستان کې د تحریر حزب چې یو غیر نظامي اسلامي گوند دی د ټلویزیون له لارې یې د سکولر او لیبرال ډیموکراسۍ په اړه نیوکې او نقد کړی دی، خو په امریکا کې هېڅکله داسې نشي پېښېدای، په امریکا کې هېڅوک ددې حق نلري چې د ملي قوانينو په پرتله د شریعت قانون ښه او لوړ وبولي او یا په دې اړه دلیل ووايي، د اروپا مسلمانان ددې پرځای چې په ایډیالوژۍ پسې وي په سیاست پسې دي او په دې برخه کې کار کوي. په بلجیم کې د دولت یو په دریمه چوکۍ د مسلمانانو په لاس کې دي، د انگلستان او هالنډ په ښاروالیو کې ان ډېر تندروه مسلمانان په حساسو پوستونو کار کوي. د ځینو هغو مسلمانانو شعار کوم چې په ټاکنو کې د غیر مسلمان اقلیتونو سره یو ځای شوي و، دا وه چې دوی باید د خپلو حقوقو لپاره د هغه غیر مسلمانو لږکیو سره هم یو ځای شي چې شمېر یې لږ دی او ددوی حقوق نه ورکول کيږي یعنې د نژادي تبعیض په وړاندې باید لاسونه سره یو کړ ي. اما په دې ورستیو کلونو کې د مسلمانانو دا ډول اتفاق د امریکا د سیاستونو پایله ده، په اروپا کې د مسلمانانو په وړاندې دوه کړنلارې د دوی د سیاستمدارانو لخوا عملي کيږي، یو فرانسوي سخت او جدي عکس العمل دی چې مسلمانان په مکتبونو کې د حجاب او نورو دیني مناسکو عملي کولو ته نه پرېږدي او بل په هالنډ او انگلستان کې د څو فرهنگيزه سیاست له امله مسلمانانو ته د پراخ فعالیت اجازه ورکړل شوې ده. د مسلمانې اویا میلیوني نفوس درلودونکې ترکیې یو ځای کېدل له اروپایي اتحادیې سره، دا خپله د عربي اروپا د جوړېدو لپاره یو لوی گام دی. لکه څنگه چې د اروپا د مسلمانانو د قیقه شمېره نده څرگنده خودا معلومه ده چې په اروپا کې تر شل میلیونونو ډېر خلک مسلمانان دي، چې دا رقم د اروپا د نفوس څلور سلنه را په گوته کوي. له اروپا يي اتحادیې سره د ترکیې په یوځای کېدو دا رقم ۱۷ سلنې ته رسیږي. دا هغه موضوع ده چې اروپا یې په جدیت سره مخالفت کوي ولې امریکا یې حمایت کوونکې ده.
نوري فایبر
د برېښنا لېږد
نوري فایبر کولای شي له فوټوولټائیک حجرې څخه په ګټنې نور په برېښنا واړوي. په داسې حال کې چې د برېښنا د لېږد دغه ډول په معمول بڼه دود نه دی، خو په ځانګړې توګه هغه مهال ګټمن پریوزي چېرې چې فلزي نښلوونکي مطلوب نه وي لکه د MRI ماشینونو په خوا کې چې مقناطیسي ساحه جوړوي.
نورې کارونې
له نوري فایبر څخه همدارنګه د انځور اخیستنې په ځانګړو وسایلو کې کار اخیستل کېږي. د فایبر یو ډبله ټولګه ځینې مهال له لینزونو سره په ګډه د انځور اخیستنې په نازکې او اوږدې وسیلې کې کارول کېږي چې د انډسکوپ په نوم پېژندل کېږي، هغه وسیله چې له یو کوچني غار څخه د توکو د لیدنې په موخه کارول کېږي. طبي انډسکوپونه د اکتشافي او یا هم جراحي چارو په موخه کارول کېږي. صنعتي انډسکوپونه بیا د هر هغه شي د څېړنې په موخه چې لاسرسی ورته ستونزمن وي لکه د جټ د ماشین د داخلي فضا د کتو په موخه کارول کېږي.
اراسموس ډاروین
شخصي ژوند
ډاروین دوه ځله واده کړی او ۱۴ ماشومان یې درلودل، د دوو لورګانو په ګډون چې له یوې کارمندې نه یې په نامشروع توګه وه او ښايي یوه بله نامشروع لور یې هم وي.
سوزانا او مري جونیر وروسته د نجونو لپاره د لیلیې ښوونځی تاسیس کړ. په ۱۷۸۲ ز کال کې، مري له جوزف ډی (۱۷۴۵-۱۸۱۱) سره، چې د برمنګهم یو سوداګر و واده وکړ، او له هغه ځایه لاړه.
مړینه
د هغه مړی د بریډسال په ال سینټز کلیسا کې ښخ شوی دی.
د واده بلنليک
د واده د بلنې ليکنه مې په خونديځ کې ومونده ما ويل که چاته په کار ورشي!.
مخابرات په افغانستان کې
خو په ۲۰۰۶ زیږدیز کال کې د صنعت سکتور وروسته تر ټولو زیاته پانگه اچونه د مخابراتو په سکتور کې تر سره شوى وه. تیر لمریز کال څه د باندې ۶۰۰ ملیونه ډالره د مخابراتو په برخې کې پانگه اچول شوى ده او دې سکټور په همدې کال نژدې ۵۰۰۰۰ کسانو ته د کار زمینه برابره کړى وه. همدا ډول د مخابراتو وزارت د څرگندولو له مخې دې وزارت په ۱۳۸۱ کال کې یو ملیون ډالر، په ۱۳۸۲ کال کې ۱۲ ملیون ډالره، په ۱۳۸۳ کال کې ۲۰ ملیونه ډالره، په ۱۳۸۴ کال کې ۶۷ ملیونه ډالره او د ۱۳۸۵ هجری لمریز کال تر پاى پورې ۱۰۰ ملیونه ډالره عواید تر لاسه کړی دی.
د مخابراتو وزرات وایی، چې د هیواد ۳۴ ولایتی مرکزونه او تقریباِ ۸۰ ولسوالۍ یې د ټلیفون او اینټرنیت سره تړلی دی او تمه ښایی، چې ډیر ژر به د افغانستان ټولې څه د باندې ۳۰۰ ولسوالۍ د تلفیون او اینټرنیت سره ونښلوی. که څه هم د دې ولسوالیو خلک شکایت لری چې د مخابراتو وزارت هرې ولسوالې ته شل لیکه ټلیفونونه ورکړی دی، چې اکثره یې په دولتی ادارو کې کارول کیږی.
افغان کورنۍ جګړه (۱۹۹۲-۱۹۹۶ز )
حرکت انقلاب اسلامي
د حرکت انقلاب اسلامي مشر محمد نبي محمدي د مجاهدینو په دولت کې د ولسمشر مرستیال شو. هغه مهال چې د مجاهدینو مشرانو یوبل ته وسلې ونیولې او د افغانستان کورنۍ جګړه پیل شوه، هغه له خپلې دندې استعفا ورکړه او له خپلو پلویانو ځواکونو یې وغوښتل، څو په جګړه کې له برخې اخیستو ډډه وکړي. هغه په پاکستان کې پاتې شو او هڅه یې وکړه چې د ګلبدین حکمتیار، برهان الدین رباني او عبدالرب رسول سیاف ترمنځ جګړه ودروي. په ۱۹۹۶ ز کال کې طالبانو د افغانستان کنټرول ترلاسه کړ. د طالبانو ګڼ شمېر مشران د مولوي محمد نبي محمدي زده کوونکي وو. له همدې امله محمدي له طالبانو سره ښې اړیکې وساتلې.
د ګلبدین حکمتیار اسلامي حزب / د پاکستان استخبارات ISI
له ۱۹۸۹ نه تر ۱۹۹۲ ز کال پورې د افغانستان لپاره د متحده ایالاتو د ځانګړي استازي پیټر ټامسون په خبره، په ۱۹۹۰ ز کال کې ګلبدین حکمتیار د پاکستان د استخباراتي سازمان (ISI) له خوا د پاکستان د ګټو په موخه د افغانستان د نیولو او په هغه د حکومت کولو لپاره استخدام کړی و، هغه پلان چې تر ۱۹۹۲ ز کال پورې وځنډول شو او د متحده ایالاتو د فشار له امله بالاخره لغوه شو. د ۱۹۹۲ ز کال په جون میاشت کې حکمتیار او د هغه تر مشرۍ لاندې د اسلامي حزب ګوند ځواکونو په کابل بمبارد پیل کړ.
افغانستان په ۱۹۲۹ ز کال کې
د جنوري پای
سره له دې چې تراوسه هېڅ یو بهرنی په کابل کې نه و ځورول شوی او د بهرنیو ضد غورځنګ هېڅ نښه هم نه لیدل کېږي، خو د هندوستان حکومت هغه باور چې د نظم د ټینګښت په برخه کې په نوي واکمن لاره، پریکړه کوي، څو ټولو بریټانوي وګړو ته لارښوونه وکړي چې له کابل نه ووځي او د وتلو لپاره یې الوتکه وراستوي. د فبرورۍ په لومړیو کې د بهرنیو وګړو ایستل پيلېږي او د میاشتې تر پایه دوام کوي. د بريټانیا په وګړو سربېره چې ډېری یې د هندوستان وګړي دي، زیات شمېر ترکي او د نورو ملتونو وګړي هم په بریټانیايي الوتکو کې پېښورته لېږدول کېږي. د ژغورنې دغه عملیات، د بريټانیا د استول شوي استازي سر فرانسیس همفریس او د نوموړي د وروستي همکار په وتلو سره د فبرورۍ په ۲۵مه پای ته رسېږي.
اپریل
د شوروي حکومت شکمن کېږي، چې ایران غواړي د هرات خاورې یوه برخه د خپل هېواد ضمیمه کړي او هغه هېواد ته د دغه کار نه ترسره کولو په اړه غوڅ خبرداری ورکوي. د افغانستان په شمال کې جګړه د روسیې په قلمرو کې د بریدونو لامل هم کېږي او په پایله کې روسیه، ځینې مخه نیوونکې کړنې ترسره کوي، خو پوځي لاسوهنه نه کوي.
د دوستۍ پل
په ټولیزه توگه دا پل له څلورو اړخو خورا مهم شمیرل کیږی
د افغانستان او تاجکستان تر منځ د دې پل د جوړیدو دمخه سوداگرۍ د سیند له لارې په بیړیو تر سره کیده، چې د ژمنی ستونزو تر څنگ دا لاره ډیره ستونزمن او ټکنې وه او همدا لامل و، چې د کابل او د دوشنبې تر منځ سوداگرۍ هومره غوړیدلى نه وه. د دې مخکې هره ورځ د سوداگریزو توکو ۵۰ لارې د افغانستان او تاجکستان تر منځ د کشتۍ په وسیله تبادله کیږی، خو د دې پل سره به دا کچه ۱۰۰۰ لاریو ته ورسیږی.
وېشنيزه:د افغانستان پلونه
نيابتي جګړه
In the end, though, war, as Clausewitz defined it, is the achievement of international political goals by other than political (diplomatic) means. Given that, if you can get someone else to achieve your political aims for you, why send your own soldiers to die? Thus, proxy wars will probably continue well into the future.
Maryam Khan
We’re building a community of people who can predict the future.
What are the largest proxy wars?
جنگ نیابتی (Proxy War) چیست؟
محمدی. محمدی.
جنگ سرد
نوشتار اصلی: جنگ کره
بوديزم
د بودا ژوند
د Pali Ariyapariyesanā-sutta («د شريف د لټون په اړه خبرې» MN 26) او په MA 204 کې د دې د چينايي موازي په څېر، د ځينو لومړيو متونو پر بنسټ ګواتما د ژوند د کړاوونو (دوخا) او مرګ، او د زېږېدو له کبله د دې د نه ختمېدونکي تکرار تر اغېز لاندې راغلی و. په همدې بنسټ هغه له دې کړاوونو (چې د نروانا په نوم هم پېژندل کيږي) څخه د خلاصون لټه پيل کړه. لومړي متنونه او ژوند ليکونه څرګندوي چې ګواتما په لومړي سر کې د مراقبت له دوه ښوونکو زده کړه وکړه چې هغه دا دي: الارا کلاما (سنسکريت: اردا کلاما) او اوداکا راماپوټا (سنکسريټ: اوداکا راماپوټا)، له دوی يې مراقبه کېدل او فلسفه زده کړل، په ځانګړي ډول له لومړي ښوونکي څخه يې د مراقبې له لارې د «د نيشت سيمې» ته لاسرسی پيدا کول زده کړل او له دوهم ښوونکي څخه يې په ځانګړي ډول «د ادراک او نه غېر ادراک سيمې ته» لاسرسی موندل زده کړل.
د انساني ډولونو نومونه
په انګلیسي کې د انساني ډولونو عام نوم په تاریخي ډول انسان (Man) دی )له ژرمانیک ژبې نه)، چې زیاتره وخت، یعنې (له 16مې پېړۍ راهیسې) د لاتیني انسان (human) ځایناستی شوی دی.
پر عمومي منل شوې ډلبندۍ (Homo sapiens) سربېره (لاتین: «sapient human»، Linnaeus 1758)، د انساني ډولونو لپاره نور لاتیني نومونه د انسان د شخصیت د بېلابېلو اړخونو د ښودلو لپاره رامنځته شوي دي.
د دوه جمله یي نومونو لست
ځینې نومونه د دوه جمله یي نوم اېښودنې نه تقلید کوي، چې تر ډېره له هومو نه جوړ شوي او ترڅنګ یې د انسان د طبیعت د یوې ځانګړتیا په توګه بیان شوي دي. زیاتره یې د شلمې پېړۍ له نیمایي راهیسې د هومو سیپینانو (هوښیار انسان) په تقلید سره د یو فلسفي ټکي د بیانولو (د جدي او کنایوي ټکو په ګډون) په موخه رامنځته شوي دي، خو ځینې یې له ۱۸ نه تر د ۱۹مې پېړۍ زمانې پورې اړوند دي. لکه د هومو ایکونومیکوس پر وړاندې د هومو استیتیکوس پر ځای د هردر جدي وړاندیز شوی هومو لوجنیس دی، چې د انسان ډولونه د ژبې په پام کې نیولو سره تعریفوي. د انسان یا هومو رامنځته کېدل منځنۍ پېړۍ دي، چې د نیکولاس کاسانوس پرمټ  او د imago Dei په اساس د انسان د ریښې یا سرچینې په توګه رامنځته شوې دي.
مذهبی جنګ
د پاکستان پيپلزګوند مشر بلاول بوټو زرداري ويلي چې ۴۰ کاله وړاندې د مذهبي سختدريځۍ بوټی کرل شوی وو خو دوی یې پخوا هم پرضد وو او بيا به هم د دې پرضد جنګ روان ساتي.
کمپیوټری شبکه
داهم وګورئ
آی پي ادرس مایکروټېک
د بيا زېږېدنې وړتيا
د بيا زېږېدنې وړتيا چې د (replicability) او تکرار وړتيا په نومونو هم پېژندل کېږي، يو مهم اصل دی چې علمي مېتود تنبیه کوي. د يوې څېړنې د موندونو لپاره د بيا زېږېدنې وړ اوسېدل، دا معنا لري چې د يوې تجربې يا يوې ازمېښتي څېړنې په واسطه ترلاسه شوو پایلو په واسطه يا د خامو موادو يوې مجموعې (data set) احصائيوي تحليل بايد اعتبار په يوې لوړې درجې سره يو ځل بيا هغه وخت تر لاسه شي، چې څېړنه بيا تکرار شی. د تکرار بېلابېل ډولونه شته، مګر په قسمي ډول د تکرار څېړنې بېلابېل څېړونکي رانغاړي، چې ټول ورته کړنلاره کاروي. يوازې له يو يا څو دې ډول برياليو تکرارونو نه بايد يوه پايله د علمي پوهې په توګه وپېژندل شي.
تاريخچه
د ساينس فيلسوف کارل پوپپر (Karl Popper) د خپل ۱۹۳۴ ز کال نامتو کتاب (د علمي کشف منطق) کې په مختصر ډول يادښت کړل، چې د بيا نه زېږېدلو وړ يو وقوعات علم ته د مهمو هيڅ يو نه نه دي. احصائيه پوه رونالډ فيشر (Ronald Fisher) په ۱۹۳۵ خپل کتاب (د ازمايښتونو نقشه) کې وليکل، چې همدې د فرضيې د ازمايلو او احصائيوي ګټورتوب د معاصر علمي مېتود لپاره بنسټ جوړ کړ. د نوموړي د ليکنې له مخې: «موږ بايدداسې ووايو چې يوه ښکارنده په ازمايښتي ډول د اثبات وړ ده، کله چې موږ پوهېږو چې يوې تجربې سره څه ډول سلوک وکړو چې ډېر لږ به په احصائيوي ډول د مهمو پاېلو په راکولو کې ناکام شي. دا ډول ادعاوې په معاصر علم کې يوه عامه عقيده څرګندوي چې د بيا زېږېدنې وړتيا د يو علمي حقيقت د رامنځته کولو او په عمل کې د علم په هره څانګه کې د علمي صلاحت د رامنځته کولو لپاره يو اړين حالت دی (که څه هم په اړينه توګه باوري نه دی). که څه هم لکه څرنګه چې پورته د شېپن او چيففر (Shapin and Schaffer) په واسطه يادښت شول، دا عقيده په کيفيتي ډول، لکه:  د احصائيوي څرنګوالي غوندې په سمه توګه نه ده ترکيب شوی او له همدې امله دا په ضمني ډول نه ده رامنځته شوې، چې يو حقيقت بايد څو ځله تکرار شي ، چې د بيا زېږېدنې وړ وګرځي.
محي الدين بلوچ
مولوي محي الدين بلوڅ د نیمروز ولایت د خاشرود ولسوالۍ څخه دی او په افغانستان کې د بلوڅانو نماینده دی.
گل زمان
په راډيو افغانستان او ټلويزيون کې
استاد گل زمان پر ۱۳۶۱ لمريز کال د سندرو ويلو په برخه کې دویمه درجه جايزه او پر ۱۳۶۲ لمريز کال يې هم د کمبوز جوړولو په برخه کې جايزه وگټله. گل زمان د موسيقۍ په څانگه کې د خدای بښلي محمد دين زاخېل شاگردي کړې او د ده پخپله وينا د ده شاگردان بيا دده ورور تجلي، خير محمد خندان، گل رسول، او ريتا وږمه ده.
استاد گل زمان پر دايره سربېره، چې دی يې د سندرې ويلو پر مهال غږوي، د ارمونيې، رباب، ماندولين، ډول او شپېلۍ په غږولو کې هم ښه مهارت لري. نوموړي نه يواې خپلو سندرو ته، بلکې نورو ډېرو نامتو سندرغاړو ته هم کمپوزونه جوړ کړي چې د هغوی له شمېر څخه يې استاد اولمیر، پروین، قمرگله، احمد ظاهر، گلشن، ریتا وږمه، عزیزه افغان، ناهید، ژیلا، رخشانه، بخت زمینه، افسانه، ماري مهتاب، فتانه، پرستو، نغمه، منگل، رحیم مهریار، اسماعیل پیروز، طلا محمد، سید علم، نعمت الله، عبدالله مقری، منور، حیات الله گردیزی، رحیم غفاری، شهروان، تجلي، خیر محمد خندان، گل رسول، موسی گل، زرڅانگه، خان تاسیل، گلنار بیگم، هدایت الله او نور سندرغاړي دي. کېدای شي وویل شي چې په دې وروستيو دريو لسيزو کې بل هيڅ سندرغاړي او کمپوز جوړوونکي په دې پیمانه د ځان او نورو سندرغاړو لپاره په دومره لوی شمېر نوي کمپوزونه نه دي جوړ کړي لکه استاد گل زمان چې جوړ کړي دي. نوموړی اوسمهال ۲۱۰۰ سندرې د ملي راډيو ټلويزیون په ارشيف کې ثبت لري.
کوردستان
د عراق کردستان
کوردستان (عراق)
انجيلا ډېويس
انجيلا ډيويس چې د ۱۹۴۴ ز جنوري په ۲۶ زېږېدلې ده، يوه امريکايي سياسي فعاله، فيلسوفه، علمي پوه او ليکواله وه. هغه د کليفورنيا سنټا کروز (University of California, Santa Cruz) په پوهنتون کې پوروفيسره ده. د مارکس اصالت پلوې ډيويس د امريکا متحده ايالتونو د کمونيست ګوند اوږدمهاله غړې وه او د ديموکراسۍ او سوسياليزم لپاره د مراسلاتو کمېټو بنسټګره غړې وه. هغه د ټولګي، د ښځو او نارينه د سياسي او ټولنيزو حقونو د برابروالي، نژاد او د متحده ايالتونو د بندخونې سيستم په اړه له لسو نه د زياتو کتابونو ليکواله ده.
د ژوند لومړي وختونه
هغې د (Carrie A. Tuggle School) په نوم د تورپوستو په ځانګړي ښوونځي کې او وروسته په برمنګهم کې د Parker عالي لېسې د منځني ښوونځي څانګې Parker Annex کې شامله شوه. د دې وخت پر مهال د ډيويس مور (Sallye Bell Davis) يوه ملي افسره وه او د سويل تورپوست ځوانانو د کانګرس رهبرې تنظيموونکې وه. ياد کانګرس (پارلمان) له کمونست ګوند نه اغېزمن شوی سازمان و، چې په سويل کې يې د افريقايي الاصل امريکايانو تر منځ د ټولنو جوړولو موخه لرله. ډيويس د کمونست تنظيموونکو او مفکرينو په منځ کې لويه شوه، چې د هغې د روښانفکرۍ وده  یې په څرګند ډول اغېزمنه کړه.
مفتي محمد تقي عثماني
تعلیم و تربیت: د تعلیم بسم الله یې هلته په دیوبند کي وسول، لومړنی زده کړي یې د مختلفو استاذانو څخه وکړې، په                 ۱۹۵۱ کي والد محترم د دارالعلوم کراچي بنسټ کښېښودی نو هلته یې درس نظامي سرته ورسوی. په ۱۳۷۹ه کي یې د اوولسو (۱۷) کلو په عمر د فضیلت دستار په سر کړي. په دوره حدیث کي لومړی مقام ترلاسه کړي. په شپاړس (۱۶) کلنی کي د پنجاب پوهنتون څخه د مولوی فاضل امتحان لومړنی مقام خپل کړي. په دارالعلوم کراچي کي یې تخصص فی الافتا په دوه کلنی کي ترسره کړی. بیا یې په پنجاب بورډ میټرک، جامعه کراچي څخه بی اې ( (B,Aسنده کالج کراچي څخه ایل ایل بی، او جامعه پانجاب څخه ایم اې عربي د امتیازي نمرو (نمبر) بشپړ کړ. په قانون کي یې دوهم مقام ترلاسه کړي.
عاجزي: حضرت مفتي صاحب د دومره لوړ علم ترڅنګه یو خاصیت یې دا دی چي عاجزي لري. په عاجزی کي ضرب المثل دی، یو انسان چي دومره غټ علمي مقام ته ورسیږي نو عاجزي د هغه څخه کډه باره وي.
بالستیکي توغندي
د د امریکې متحده ایالتونو بالاستیک ضد سیستم (Ground-Based Midcourse Defense System) پخوانی نوم یې (National Missile Defense) ده په لمړي ځل په کال ۱۹۹۷ کې وازمویل شو او په ۱۹۹۹ کې یې په بریالۍ توګه د راتلونکي توغندي مخه د دوېمې ازموینې پر مهال ونیوله. یاد توغندي یوازې د محدودې کچې دفاع کولای شي لکه د شمالي کوریا په څېر له هېواده مګر له روسې د دفاع لپاره کافي سیستم نده.
بیل کلینټن
ویلیام جفرسون کلینټن (زوکړه : د اګست ۱۹ مه ـ ۱۹۴۶ ز) امریکايي سیاستوال او څارنوال و چې له ۱۹۹۳ ز کال څخه یې تر ۲۰۰۱ ز کال پورې د امریکا د دوه څلوېښتم ولسمشر په توګه خدمت وکړ. له هغه وړاندې یې له ۱۹۷۹ ز څخه تر ۱۹۸۱ ز کال پورې او بیاځلي له ۱۹۸۳ ز څخه تر ۱۹۹۲ ز کال پورې د ارکنزاس د والي په توګه او له ۱۹۷۷ ز څخه تر ۱۹۷۹ ز کال پورې د ارکنزاس ایالت د لوی څارنوال په توګه خدمت کړی. د دیموکرات ګوند غړی، کلینټن د نوي دیموکرات په توګه هغه مهال وپېژندل شو چې د ده ډېری سیاستونه د معتدله سیاستونو "درېیمې لارې" (Third Way) منعکس کوونکي و. هغه د هیلري کلینټن مېړه دی، چې له ۲۰۰۹ ز څخه یې تر ۲۰۱۳ ز کال پورې د بهرنیو چارو د وزیرې په توګه دنده ترسره کړې او په ۲۰۱۶ ز کال کې له دیموکرات ګوند څخه ولسمشریزو ټاکنو ته نومانده وه.
شخصي ژوند
په لس کلنۍ کې هغه د ارکنزاس په هاټ سپرېنګ (Hot Springs, Arkansas) کې په پارک پلېس باپتېست (Park Place Baptist ) کلیسا کې د تعمید غسل (د عیسویانو اړوند غسل دی) وکړ او د باپتیست کلیسا د غړي په توګه پاتې شو.
د پير محمد کاروان لنډه پېژنده
زوکړه :
نورې زده کړې يانې له اووم ټولګي نه تر لسم ټولګي پورې يې د خوست په غرغښت عالي لېسه کې او پاتې نورې زده کړې يې د خوست په ميخانيکي لېسه کې بشپړې کړلې او په ( ۱۳۵۶ ل ) کال له نوموړې لېسې څخه سپين مخ بريالی راووت.
ب – نا چاپ اثار :
( ۱ : ۵ مخ )
اډون هبل
Edwin Powell Hubble چې د ۱۸۸۹ز کال د نومبر له ۲۰ څخه يې د ۱۹۵۳ ز سپټمبر تر ۲۸ مې پورې ژوند کاوه، يو امريکايي ستوري پېژندونکی و. نوموړي له کهکشان څخه د پورته ستوري پېژندنې او مشاهداتي کیهان پېژندنې څانګو په رامنځته کولو کې د پام وړ ونډه ولوبوله.
د لېسانس زده کړې
هبل يو وظيفه پېژندونکی زوی و، چې د کوچنيوالي له وخته له ستورو پېژندنې سره د لېوالتيا تر څنګ يې د خپل پلار غوښتنې ته غاړه کېښوده او لومړی يې د شيکاګو او وروسته په اکسفورډ پوهنتون کې حقوق ولوستل. نوموړي په دې وخت کې د رياضي او ساينس ځيني دورې هم وکړې. په ۱۹۱۳ ز کې د پلار له مړينې څخه وروسته له اکسفورډ څخه منځني لويديځ ته بېرته ولاړ، مګر د حقوقو په برخه کې د کار کولو انګېزه يې نه لرله. د حقوقو پر ځای يې د Indiana د نوي الباني په New Albany عالي ښوونځي کې د هسپانوي، فزيک او رياضياتو تدريس ته مخه وکړه، چې هملته يې د هلکانو د باسکېټبال ډله رهبرې کړه. نوموړی د عالي ښوونځي له يوه کال تدريس څخه وروسته د شيکاګو پوهنتون څخه د خپل پخواني پروفيسور په مرسته د پوهنتون د Yerkes Observatory کې د ستورو پېژندنې د لوستلو په موخه د لېسانس ښوونځي ته شامل شو، چې په ۱۹۱۷ ز کې يې له همدې ځايه د دوکتورا سند تر لاسه کړ. د نوموړي تيزس د «د بې هوښه نيبولا انځوريزې څېړنې» تر سرليک لاندې و. په Yerkes کې يې د هغه وخت د تر ټولو پياوړو دوربينونو څخه يوه ته لاسرسی درلود، چې يو پرمختللی يا نوی ۲۴ انچه (۶۱ سانتي متره) منعکس کوونکې اله يې لرله.
اوراسيا
اوراسیا د هغه لوې وچې نوم دی چې آسیا او اروپا یې جوړوي یعنی ده د واړو لویو وجو ګډ نوم اوراسیا دی. یاده لویه وچه ۵۴,۷۵۹,۰۰۰ کیلومتره مربع مساحت او په ۲۰۱۰م کال کې ۴,۶۲۰,۰۰۰,۰۰۰ وګړي لرل.
سوېلي امريکا
د دې لويې وچې کلتوري او توکمیزې ځانګړنې د سیمې د اصلي اوسېدونکو او اروپايي فاتحینو او کډوالو او په ځايي ډول، له افریقايي غلامانو سره په تعامل کې رېښه لري. د ښکېلاک اوږد تاریخ ته په کتو سره، د سویلي امریکا ډېری خلک په هسپانوي او پرتګالي ژبو خبرې کوي، ټولنې او دولتونه يې د لوېدیځ دود او دستور لري. د اروپا، اسیا او افریقا په پرتله، د ۲۰مې پېړۍ سویلي امریکا یوه سوله ییزه لویه وچه ده او ډېر لږ جنګونه په کې شوي دي.
اداري حقوق
۱اجرایوی صلاحیتونه عبارت دی *داساسی قانون دتطبیق څارنه *دوسلوالو ځواکونو اعلی سر قومندان *جمهوری ریاست دمرستیالانو استعفا منل *دقوانینو او تقنینی فرمانونو توشیح کول *دجزاګانو بښنه او تخفیف کول *دلقبونو ،نښانونو او رتبوو ورکول*دکمیسونونو جوړل *په بهرنی هیوادونو او سازمانونو کی ډپلوماتانو مقررول دملی شورا سره ګډ صلاحیتونه عبارت دی *دهیواد دسیاست اساسی کرښو ټاکل *دملی شورا په تاید دجګړی او متارکی اعلان *دملی شورا په تاید داضطراری حالات اعلانول او پای ته رسول ۳دولسی جرګی سره ګډ صلاحیتونه عبارت دی *دولسی جرګي په تاید دوزیرانو او عمومی ریسانو ټاکل ملی شورا دمجلسینو نه جوړ دی چي ټولیز ډول دغړو شمیر یی ۳۵۲کسه دي چی په دی کې ۲۵۰دولسی جرګی غړی او ۱۰۲دمشرانو جرګی غړی دی مشرانو جرګه کی ۱۰دکوچیانو ۳۴دولایتی شورګانو ۳۴دولسوالی شورا ګانو او ۳۴انتصابی دی چی دریس جمهور لخوا ټاکل کیږی
مولوی محمد پذیر رحمة الله علیه سوانح
مولوی محمدپذیر هم په همدی کلی کی په ۱۳۱۹هش کال کی دنیا ته خپلی سترګی وغړولی اودخپل پلارڅخه ئی لومړنی زده کړی پیل کړی خوپه وړوکوالی کی ئی دیتیم والی څپیړه پرمخ وخوړله خوددی سره سره ئی هم خپلوزده کړوته دوام ورکړ، درسونه ئی لانه وه ختم کړی چی مورئی هم وفات شوه ، بیائی دمروجه علوموپه پوره کولوسره دجلیل دکلی ترڅنګ د ټټـنګ په کلی کی دجومات امام شوخوداچی دحدیثودمبارک علم سره ئی زیاته مینه درلوده دصحاح سته ؤدلویی دوری دپاره په کاپیساکی دتګاب سیمی ته لاړ اوهلته ئی په  ۱۳۵۱ه ش کال کی په  ( الجامعه الاسلامیه المحمدیه الشریفیه ) کی چی دمیاګل جان آغا تراهتمام اوسرپرستی لاندی وه (او په هغه وخت کی ئی دپوهنتون سره مشابهت درلود) لویه دوره تکمیل  کړه.
علمی ژوند ئی : کله چی مولوی صاحب لویه دوره تکمیل اوبیرته خپل کلی اوامامت ته راوګرځید دحدیثودمبارک علم په خپراوی ئی پیل وکړ زیات شمیر شاګردان ئی وروزل چی ډیر ئی دجهاد په لیکوکی ښه وځلیدل اوخپل علمی وړتیائی وښودله ، داچی دعلم اوپه ځانګړی ډول دحدیثودمبارک علم سره ئی زیاته علاقه اومینه درلوده نوزیات شمیر علمی آثار ئی دبی دینه کمونستانو په راتګ سره وسوځیدل اودخاوروسره خاوری شول.
کله چی دوردګوولایت دچک ولسوالی د   ۱۳۵۸  ه ش کال د زړورو مجاهدینو په لاس فتحه شوه نو مرحوم مولوی صاحب لومړنی کس وه چی دافغانستان دمشرتابه په غوښتنه په منطقه کی دقضا ء چاری وروسپارل شوی چی پدی سره دمجاهدینو لومړنی قاضی وټاکل شو خوکله چی په ولیدل شو چی دعلمیت ، خدای ورکړی استعداد ، اوپوره زړورتیا څښتن دی نونورو اسلامی تنظیمونوهم دده په ټاکل کیدوسره څه اعتراض ونکړ اوپدی سره یومنتخب جهادی قاضی وټاکل شو.
روح ئی د ښاد یاد ئی دتل وی.
ښاغلی قاضی سید احمدشاه آغا صاحب وائی : د ۱۳۵۸ هـ ش کال ددلوی میاشت وه چی کمونستانو دجهنمی زندان څخه آزاد شوو او هر څوک دخپل کور او وطن په لوری لاړل ، زه هم په ډیره بیړه له کابله دخپل کور په لوری ولاړم له نیکه مرغه چی دوردګو ولایت د چک ولسوالی لا مخکی د مجاهدینو لخوا دکمونستانو له سړی خورو څخه پاکه او آزاده شوی وه د مجاهدینو مرکز ونه په کی فعال وو.
دچک او دایمیردادو د جبهاتو په سطحه د متنفذینو اوقوماندانانو په عضویت یوه لویه شوری رامنځته شوه چی مرحوم قاضی محمدپذیر ئی یو له مؤسسینو څخه وو، د ډیری شدیدی رایی خاوند وو، د وړو نزاکتونو څخه به ئی د ډډی کولو مشوره راکوله.
‎ لیکوال : محمدبشیر مدنی دمولوی محمدپذیر زوی دمدینی منوری داسلامی پوهنتون دحدیثودپوهنځی څخه لیسانس اودپیښور پوهنتون څخه ماستری لری اوفعلا په کابل کی دوزارت معارف داسلامی زده کړوپه معینیت کی دعلمی اومسلکی غړی په حیث وظیفه اجرا کوی.
بغاوت
وقتی استفاده از شورش برای توصیف غیرقانونی بودن جنبشی بکار گرفته می‌شود، به دلیل نبود مجوز در تطابق با قانون، استفاده از آن خنثی است. بهرحال، هنگامیکه شورش توسط یک دولت یا هر مرجع دیگر تحت تهدید مورد استفاده قرار می‌گیرد «شورش» اغلب دارای یک معنای ضمنی است که هدف شورش یک هدف نامشروع است در حالیکه آنهایی که قیام کرده‌اند با مقاماتی مواجه می‌شوند که خودشان نامشروع می‌باشند. در آثار نوشته شده سال‌های دهه شصت، نقدهای گسترده‌ای حول ایده‌ها و اقدامات دربارهٔ شورش شروع به شکل‌گیری نمود؛[۷] آنها هنوز هم در مطالعات اخیر رایج هستند.[۸]
آخوند احمد
احمد آخوند د اسمعيل زوی او د پاينده خان لمسی دی. هغه د پېښور په لنډۍ نومي کلي کې اوسېده، دا کلی د همدی په نامه اخوند احمد لنډۍ تر اوسه مشهور دی. په نسب فاروقي او د عربو په لومړنيو اسلامي فتوحاتو کې يې نيکونه له عربستان نه افغانستان ته راغلي وو او په بلخ کې اوسېدل. د افغانستان د شمالي سيمو واکمني د همدې کورنۍ په لاس کې وه. ابراهيم بن ادهم بلخي د همدې کورنۍ يو شهزاده و چې سلطنت يې پرېښود او مسکنت يې غوره کړ، وروسته يې کورنۍ کابل ته راغله او لوړ اعتبار يې درلود. د آخوند احمد پلار اسماعيل ته د وخت حکومت د ننگرهار د کوټ تيراهي درې خاني وسپارله په خپله دی هم هلته زېږېدلی دی چې د خانۍ له کوره روان شو او د ملنگۍ ژوند يې غوره کړ. په کامل پير پسې گرځېده، وزير آباد ته ولاړ هلته يې د حاجي سعيد الله وزير آبادي نه بيعت وکړ او همدلته د روحانيت لوړ مقام ته ورسېد او د خپل مرشد په اشاره د پېښور په لنډۍ کې استوگن شو. اخوند احمد د خپل وخت نامتو عالم، متشرع او په شرعي امورو کې د خلکو مرجع و، ډېرې درنې شرعي پرېکړې به په ده کېدلې او منکرين به ده ته راوستل کېدل او ده به شرعي پوښتنې او گروېږنې ترې کولې. دا لوی پښتون صوفي په ۱۰۶۰ س. کال وفات او د لنډۍ د جامع جومات په محوطه کې خاورو ته وسپارل شو چې زيارت يې اوس هم د زياتو عقيدتمنو مرجع دی. د ده په کورنۍ کې د علم او عرفان ډيوه بله پاتې شوه، ډېر عالمان او فاضلان يې په کورنۍ کې پيدا شول چې د ده ځوی غلام محمد هم د خپل د وخت لوی صوفي تېر شوی دی اخوند احمد په پښتو او دري ژبو ليکنې کولې په پښتو کې څو ديني داستاني رسالې ترې راپاتې دي چې په پښتو مسجع نثر او نظم يې کښلي دي د اخوند دروېزه د فکري او نثري مکتب لاروی او په عين حال کې د پښتو د داستاني آثارو رانښلوونکی دی.
ليکلي آثار
د اخوند احمد نه دا لاندې آثار راپاتې دي:
بغاوت
این اختلاف سبب شد که یک عبارت مصالحه در کنوانسیون‌های ۱۸۹۹ و ۱۹۰۷ لاهه که توسط مارتنس کلاوس، دیپلماتی که این بند را پیشنویس کرده بود، شامل می‌شود.[۱۱]
تعریف وزارت دفاع آمریکا
په کاناډا کې د وینا ازادي
د مېډیا یا رسنیو سانسور
د انټرنېټ سانسور ښایي د هغو شرکتونو له خوا هم وشي چې د انټرنېټ لاسرسی یې په کنټرول کې دی - د انټرنېټي خدماتو چمتو کوونکي (ISPs). په ۲۰۰۵ ز کال کې، د Telus په نوم د کاناډا د انټرنېټي خدماتو چمتو کوونکي یوه ستر شرکت (ISP)، له دغه شرکت سره د اختلافاتو له امله د کارګرانو د ټولنې د نظریاتو د خپرولو لپاره جوړې شوې یوې وېبپاڼې ته لاسرسی بند کړ. د کاناډا د مخابراتو قانون د معلوماتو لېږدوونکې کمپنۍ خلکو ته د لېږدول کېدونکې منځپانګې له کنټرول څخه منع کوي؛ که څه هم ټېلس (Telus) کمپنۍ استدلال کاوه چې د ځینو سایټونو د بندولو لپاره د خپل قراردادي ځواک له مخې د دوی دغه کار د قانون په چوکاټ کې دی. دغه بندیز په ناڅاپي توګه په سلګونو نه اړوندې وېبپاڼې اغېزمنې کړې او د خلکو له نیوکو وروسته بېرته لرې کړای شو.
د پرمیان – ټریاسیک د ورکېدو پېښه
له ورکېدو څخه د بیارغېدو سرعت د بحث وړ دی. ځینې ساینس پوهان اټکل کوي چې ۱۰ میلیون کاله (تر منځني ټریاسیک) وغځېده، هم د ورکېدو د شدت له امله او هم له دې امله چې بد شرایط په دوره یي بڼه هر ۵ میلیون کاله وروسته بیا راګرځېدل. په هرحال، ترسره شوي مطالعات په Bear Lake County کې، پاریس ته نږدې، آیډاهو، او آیډاهو ته نږدې نور ځایونو او نواډا کې، د لومړني ټریاسیک سمندري ایکوسیسټم کې یو نسبتاً چټک بېرته راګرځېدنه ښکاره کړه چې کابو ۳ میلیون کاله وغځېده ترڅو بیا ورغول شي، او ښکاروي‌ چې د ورکېدو پېښې اغیزې کېدای شي په ځینو سیمو کې ډېر او په ځینو نورو کې کمه احساس شوې وي.
د ادبي مکتب پېژندنه
ادبي مکتب پېژنده
ادبي مکتب يا ښوونځی د سبک په نسبت پراخ او د مېتود په نسبت ځانګړی يا خاص وي، د ادب پېژندونکو په نظر د هنري ادبي مکتب او ادبي مېتود ترمنځ کوم ثابت بديل نشته، که د يو شمېر ليکوالو د سبکونو ترمنځ بديعي شباهتونه وي، د فورم او مضمون له پلوه يې سره نژدې او د نورو له ثارو څخه يې لرې يا جلا کړي، په دې صورت کې ادبي مکتبونه جوړيږي او د ورته ځانګړنو له امله مکتب ګڼل کيږي، اوس به راشو ادبي مکتب به په لنډو لنډو نظرياتو او تعريفاتو کې در وپېژنو.
د ادبي مکتب د رامنځته کېدو جريان :
د ادبپوهنه اثر ليکوال د ادبي مکتب د جوړښت او پايښت پر مسئله مصل بحث کړی چې ځينې برخې يې دلته راخلو: (( د يادونې وړ ده چې ځينې ادبي مکتبونه په لومړيو کې د نظريو او تيوريو په بڼه رامنځته شوي، وروسته بيا هماغه نظريې يا تيورۍ نورو ليکوالو او ويناوالو په عمل کې پلي کړي او د وخت په تېرېدو سره ورڅخه يو ادبي مکتب جوړ شوی دی، که څه هم د يو ادبي مکتب څرګندېدل په يوې تاريخي دوره کې پر ټولنه له مسلطې حاکمې ټولنيزې، سياسي او فرهنګي اوضاع څخه سرچينه اخلي.))
پوهندوی عبدالحکيم حليم په يوه ليکنه ( ادبي سبک، ادبي ښوونځي او ادبي مېتود) کې داسې ليکي : (( کېدای شي چې يو پياوړی او د لوړ استعداد خاوند ليکوال د هنري او فکري نبوغ له کبله پر يوه ډله ليکوالو داسې اغېز وکړي چې نور ليکوال د هغه په تقليد خپل هنري اثار ايجاد کړي او په نتيجه کې د يو تکړه ليکوال په نوم يو ادبي مکتب رامينځته کړي لکه د روښانيانو  ادبي مکتب، د خوشحال خان خټک ادبي مکتب او داسې نور.))
ورته سبکونه د ادبپوهانو د ډلبندۍ پر بنسټ د وخت، ځای، شخص، طرز او ادبي غوښتنو له مخې د يوه ادبي ښوونځي په نامه ياديږي.
افغان قاموس
سرچينې
وېشنيزه:پښتو سيندونه
د ادبي مکتب پېژندنه
لومړی – روښاني ( بايزيد روښان ) تصوفي ادبي مکتب :
2)  اخلاقي او ديني مسايل په شعر او ادب کې زيات شوي دي، حماسي او ملي روحيه پکې ډېره کمزې ښکاري.
درېم – د رحمان بابا تصوفي او ادبي مکتب :
دا دنيا ده خدای له عشقه پيدا کړې
څلورم – د حميد او شيدا د نازکخيالۍ ادبي مکتب :
2)    په شعرونو کې يې متلونه، عامې محاورې او سيمه ييز اصطلاحات ډېر استعمال شوي دي.
پنځم – ولسي ادبي مکتب:
1)     په ولسي سندرو کې د خلکو عامه او اسانه ژبه استعماليږي.
دوهم – رومانتيزم :
2)    لوړ تخيل او الوت
د دې مکتب نوميالي استازي پر ويليام شکسپير، والټر سکاټ او شلي سربېره  په روسيه کې مېخايل لومانتوف، الکساندر پوشکين، په ايټاليا کې السکاندر مانزوني ، په مجارستان کې شاندرپتوفي دي.
( ۳ : ۳۹۱ مخ )
درېم – رياليزم :
5)  په دې ادبي مکتب کې موجوده وضع که هر څومره خرابه وي په ماضي شرايطو باندې اتکاء کوي او په راتلونکي کې د ترقۍ لار تعقيبولی شي.
د دې ادبي مکتب ستر ليکوالان او هنرمندان عبارت دي له ناظم حکمت ( ترکيه )، انازيګريس ( ديموکراتيک المان )، لوی اراګول ( فرانسه )، جيک ليندسي (انګلستان )، جارج امدو ( برازيل )، پابلونيرده ( چيلي )، تيودر درايزد ( امريکا ) ....
څلورم – ناتو رياليزم يا نچرليزم :
ځانګړنې :
1)   په دې ادبي مکتب کې بايد په ليکنه يا شعر کې له خپل تخيل او هيجاناتو له دخالت نه ځان وژغورل شي.
پنځم – سمبوليزم :
3)    په عالم غيب او له دې نړۍ څخه پرته پر يوې بلې نړۍ باور او عقيده لرل.
د افتاب په کمند نه خېژم اسمان ته
د ادبي مکتب او ادبي سبک ترمنځ توپيرونه :
5)  سبک د يوې ټاکلې او محدودې تاريخي دورې څرګندويي کوي مګر مکتب يوه ډېره پراخه دوره راچاپېروي.
پورته ځانګړنې د (سبک او مکتب ) په هکله وړاندې و د دوی ترمنځ بېلوالی او توپير هم راجوت شو، نو دغه دواړه اصطلاحات بايد په يوه مفهوم ونه کارول شي، ځکه چې دا داسې مثال لري لکه فرد او ټولنه ځکه سبک ځانګړنه او مکتب جمعيت دی.
ماخذونه
8)  هاشمي، سيد محی الدين ( څېړنپوه ) : ( ۱۳۹۳ ل ) کال، ليکوالۍ فن، ميرويس تخنيکي څانګه.
افغانکا
وېشنيزه:روسي اغوستن
کتاب او کتابتون
کتاب او کتابتون دپوهې او معلوماتو دترلاسه کولو او د زهنې ودي لپاره کتاب ترټولو غوره او اغیزناکه وسیله ده. دکتابونو دترلاسه کولو او مطالعي لپاره بیا تر ټولو ښه ځاي کتابتون دي. موږ په داسي زمانه کي ژوند کوو چي کتابونه ډیر او ترلاسه کول یي ډیر اسانه دي. اوس هم ډیر خلگ ډير انسانان دکتاب په قدر او ارزښت نه پوهیږي، له گټو یي نا خبره دي، دوي په دي نه پوهیږي چي کتاب هغه استاد دي چي موږ ته وړیا او پرته له بدیل څخه معلومات او زده کړه راکوي، هیڅکله نه ستړي کیږي، تل موږ ته سترگې پر لاره وي، هرڅه چي ورڅخه وپوښتو په مهربانې سره یی ځواب راکوي. که په غور سره وگورو له کتاب څخه غوره شی او له کتابتون څخه غوره ځای په نړي کي نه شته. که څوک غواړي چي د سوکاله او نیکمرغه ژوند خاوند شي نو هغه ‌دې له کتاب سره ملگرتوب وکړي. کتاب دانسان لپاره ډیر ښه دوست او ملگرې دی. له کتاب سره ملتیا او ملگرتیا موږ دعادي خلکو له چاپیریال څخه د ډیر لوړو افکارو او تصوراتو نړي ته بیا یي، د لوړو او سترو انسانانو سره مو ملگري کوي او دهغو دفکر او نظر څخه مو خبروي. یو نومیالي ایټالوي پوه (پرارک) دخپلو کتابونو او کتابتون په ستاینه کي له پند او خوند څخه ډکې خبرې لري. نوموړي وايي: (زه یوه ډله ملگري او دوستان لرم چي شپې او ورځې له هغو سره تیروم زما ټول دوستان دنړۍ نومیالي دي چي پیړي او زمان په کښي خوندي دي دغو دوستانو ډیر لیري واټنونه وهلي او زما تر کوره رارسیدلي دي. دوي زما په زړه او سترگو کي ځاي نیولي دي. هر وخت چي غواړم دهغو لیدو ته ورځم او چي هر چیري ځم له ځانه سره یي بیایم. دومره خوږ ژبي دي چي څوک یي په خبرو نه مړیږي دژوند پټ رازونه څرگندوي دتیري زماني دپند او خوند کیسي راته کوي او دانسانانو برخلیکونه راښي په دي مي پوهوي چي ژوند څنگه وکړم داچي زه دا ملگرې او دوستان ماته څومره گټې رارسوي زما ژبه یي دستایلو وړ او شمیرلو وس او توان لري) کتاب هغه خوا خوږي او مهربان ملگرې دي چي خیانت نه کوي دوه مخي توب او کینه نه پیژني او په زړه کي یي رښتینوالی، وفا او لورینه په څپو ده. له خپل ملگرې او مینوالو سره هیڅ کله خیانت نه دي کړي او نه یي کوي مټ مټ دیوي هنداري په څیر ښه او او بد په کښي بي له تیر وتني په خپل رنگ بریښي او خپل هر څه زموږ مخي ته ږدي. رښتیا رښتیا وايي تاریخ یي له کلو کلو څخه راپاتی دي، تجربې یي تر لاسه کړې له هر باغ څخه یي رنگا رنگ گلونه راټول کړي او ښکلي غونچي یي ورڅخه جوړي کړي دي او زموږ مخ ته یي دیوي تحفي په ډول ایښي دي.په یوازي توب کي هیڅکله زموږ څخه نه غافله کیږي او موږ نه پریږي دي چي یوه شیبه بي ځايه وخت تیر کړو. خو خو انسان دی چي هیڅ دکتاب په ساتنه نه پوهیږي. سره له دي چي اوس مهال کتابونه او کتابتونونه ډیر دي او لاسرسی هم ورته اسانه دی خو بیاهم ډیر داسي خلک شته چي دکتابتون په ګټه او ارزښت نه پوهیږي حال دا چي له کتاب څخه غوره او وفادار ملگرې نه شته. کتاب هر وخت ستاسو د خدمت او استفادي لپاره چمتو دی. کتاب او مطالعه ډیرې گټې لرې خو باید چي د مطالعې لپاره غوره او گټور کتابونه انتخاب کړو او هم په مطالعه کي ډير افراط ونه کړو چي جسم او زهن ته مو زیان ونه رسیږي. په ښه زوق او شوق سره خپلې مطالعې ته ادامه ورکړئ چي د پرمختگ اود ښه استعداد خاوندان شۍ. لیکوال : احسان الله عابد
آزاده ترموډینامیکي انرژي
آزاده انرژي د ترموډینامیک حالت تابع ده، لکه داخلي انرژي، انتالپي (فعال حرارت) او انتروپي.
د "آزاد" یا “free” معنا
د "انرژۍ" اساسي تعریف دا دی چې انرژي د جسم (په ترموډینامیک کې، د سیسټم) د وړتیا کچه ده چې د بدلون لامل کېږي. د بېلګې په توګه، کله چې یو څوک یو دروند بکس څو متره وړاندې ټېله کوي، هغه کس د څو مترو په واټن کې په بکس باندې میخانیکي انرژي، چې د کار په نوم هم یادېږي، واردوي. د انرژي د دې بڼې ریاضیکي تعریف په شي باندې د وارد شوي ځواک او د هغه واټن حاصل ضرب دی چې بکس  ورباندې حرکت کوي (کار = ځواک × واټن). ځکه چې هغه کس د بکس ساکن حالت بدل کړ، هغه کس په بکس باندې انرژي وارده کړه. هغه کار چې واردېږي د "مؤثرې انرژۍ" په نوم هم یادېږي، ځکه چې انرژي له یوې بڼې څخه په مطلوبې موخې، یعنې میخانیکي مؤثریت، ته بدله شوه. په دې حالت کې چې شخص بکس ټېله کوي، د داخلي (یا پوتنشیل) انرژۍ په بڼه انرژي چې د میتابولېزم له لارې ترلاسه کېږي، په کار بدله شوه ترڅو بکس ټېله کړي. خو د انرژۍ دا بدلون ساده نه ؤ: پداسې حال کې چې د داخلي انرژي یو مقدار د بکس په ټېله کولو کې مصرف شوه، یو مقدار یې د تودوخې (منحرف شوې حرارتي انرژي) په بڼه منحرف شوه (له لاسه ولاړه).
دا عبارت عپه عمومی توګه  داسې تعبیر شوی چې کار د داخلي انرژي  څخه لاسته راځي، په داسې حال کې چې  هغه انرژي ښيي چې د کار ترسره کولو لپاره موجوده نه وي. که څه هم دا سم نه دی. د بېلګې په توګه د آیدال ګاز په ایزوترمل پراختیا کې د داخلي انرژۍ بدلون \Delta U=0  دی او د کار پراختیا  یوازې د  له رابطې څخه اخیستل کېږي چې ظاهراً د کار ترسره کولو لپاره وجود نلري. خو د یادونې وړ ده چې د آزاده انرژي مشتق بڼه: (د هلمولتز آزاده انرژي لپاره) په حقیقت کې دا څرګندوي چې د ناغبرګوني سیستم  په آزاده انرژي (نه په داخلي انرژي) کې بې اختیاره بدلون، د  کار (په دې حالت تراکم) د ترسره کولو لپاره موجوده انرژي او ناموجوده انرژي   لري. مشابه مفهوم د ګیبس د آزادې انرژۍ بدلون لپاره کارول کېدای شي.
لذا د ”آزاد“ کلیمه په دودیزه کارونه کې په ثابت فشار او د حرارت په ثابته درجه کې د سیستمونو لپاره د ګیبس آزادې انرژۍ یا د حرارت په ثابته درجه کې د سیستومو لپاره د هملولتز انرژۍ سره تړلې وه، چې د ’ مؤثر کار په بڼه موجوده ده، معنی یې ورکوله. د ګیبس انرژۍ ته په اشارې سره، اړتیا لرو چې دا شرط اضافه کړو چې دا د بې حجم کار یا ترکیبي بدلونونو لپاره آزاده انرژي ده.
ملک بهار شیراني
غازي ملک بهار خان شیراني په ۱۸۹۰ میلادي کال کې د شیراني ولسوالۍ په کړمه کلي کې د ملک ترکو کړمانزی کره زوکړی وو.نوموړی د خپلې قبیلې مشر او ملي مبارز وؤ.
مخینه
ملک بهار خان خپل د ماشومتوب ژوند پخپل کلي کې تېر کړو او خپلې لومړنۍ دیني زدکړې یې د خپل کلي په جومات کې ترسره کړې نوموړی د خپل قام د ملک زوی وؤ ځکه یې د نورو زدکړو لپاره ژوب ښار ته چې هغه وخت یې نوم فورټ سنډیمن وو مخه کړه او هلته یې له یوه سرائیکي ژبي استاد طارق محمود قیصراني څخه اته کاله غیررسمي زدکړې وکړې وروسته بیا د خپل پلار په لارښوونه خپل کلي ته ستون شو که څه هم نوموړی کم عمره وو خو بیا یې هم هلته د خپل پلار تر څنګ د قبیلوي  ستونزو په حل کې رغنده رول ادا کول پیل کړو.
د ملي خپلواکۍ جګړه
کله چې په کال ۱۹۱۹ میلادي کې غازي امان الله خان د افغانستان د استقلال جګړه پیل کړه نو دلته په پښتونخوا کې هم پښتنو قبیلو خپلو وسلوالې مبارزې ته زړه ښه کړو ترڅو وطن د فرنګ زورواکو له خوني منګولو ازاد کړي.
۳. د ماڼې خواه د تهاڼې سقوط: د موساخیل تحصیل له جګړې وروسته شیراني قبایلو پر ماڼې خواه ټهاڼه د برید هوډ څرګند کړ او د تهاڼې خوا شا غنډۍ یې ونیولې البته مرګ ژوبله ونشوه ځکه چې فیرنګیانو د خبرو اترو په ترځ کې تهاڼه سقوط کړه، غازیانو ته په غنیمت کې ډېره وسله او نور مهمات په لاس ورغلل.
د انګلیسي ویکپېډیا پخپلهSherani District پاڼه کې لیکي چې په یاده جګړه کې د شیراني لښکر څخه مشو خان هیزئی شیراني ، سندی شموزئی شیراني او باشک کړمانزئی شیراني هم خپل ژوند له لاسه ور کړ او ډېر نور پښتانه مشران او ځوانان ټپیان شول په ټپیانو کې د ملک بهار شیراني کشر ورور ستانه دار کړمانزی هم وو. تر جګړه وروسته ملک بهار د فرنګیانو باغي وو او پاتې ژوند یې دې قبایلي شخړو په هوارولو کې خپل رغنده رول ادا کوی.
آرتور بالفور
هغه د ۱۹۰۲ ز کال په جولای کې د لومړي وزیر په توګه د خپل تره ځای ناستی شو. په کورنۍ سیاست کې یې د ۱۹۰۳ ز کال د ځمکې پېرود (آیرلنډ) قانون تصویب کړ چې د انګلیس – آیرلندي د ځمکو مالکینو ډېری سهم یې وپېره. د ۱۹۰۲ ز کال د ښوونې او روزنې قانون  په انګلستان او ویلز کې د ښوونځي نظام په عصري کولو باندې لویه اوږدمهاله اغېزه درلوده او هغو ښوونځیو ته یې مالي ملاتړ برابر کړ، چې د انګلستان کلیسا او کاتولیک کلیسا له لوري پرمخ وړل کېدې. د رسمي کلیسا ضد غړي په غوصه شول او خپل رایه ورکوونکي یې وخوځول، خو ونه توانېدل چې هغه  بېرته لغوه کړي. په بهرني او دفاعي سیاست کې د برېتانیې دفاعي سیاست له اصلاح نه یې څارنه  وکړه او د جکي فېشر له سمندري نوښتونو نه یې ملاتړ وکړ. له فرانسې سره د نوموړي د یووالي دوستانه تړون چې آلمان یې ګوښه (منزوي) کړ، خوندي وساته. نوموړي امپریالیستي سیاست په هغه څېر چې جوزف چمبرلین یې دفاع کوله، غوره کړ، خو د آزادې سوداګرۍ د محدودیت له امله له کابینې نه ګوښه کېدنو، د ده په ګوند کې اختلافات رامنځ کړل. هغه د بویر جګړې (د بغاوت ضد جګړه چې د "بربریت تګلارې" په توګه پېژندل کېږي) په وروستیو پړاوونو کې او سویلي افریقا ته د چینایي کارګر ځواک واردولو ("چینایي غلامي") له امله د خلکو له غوصې سره مخامخ شو. نوموړي له واک نه د ۱۹۰۵ ز کال په دسمبر کې ځان ګوښه کړ او محافظه کارانو په راتلونکې میاشت کې د ۱۹۰۶ ز کال په ټاکنو کې په پراخ توپیر ماتې وخوړه، چې هغه خپله چوکۍ هم له لاسه ورکړه. هغه پارلمان ته ډېر ژر راستون شو او د لویډ جورج د ۱۹۰۹ ز کال د بودیجې د ناورين په اوږدو کې، په ۱۹۱۰ ز کال کې په لږ تو پیر سره د د دوو نورو ټولټاکنو د بایللو په اوږدو کې او د ۱۹۱۱ ز کال د پارلمان د قانون د تصویب په اوږدو کې یې د اپوزیسیون د مشر په توګه دندې ته دوام ورکړ. نوموړی له ګوند مشرۍ نه په ۱۹۱۱ز کال کې ګوښه شو.
لومړنۍ تجربه
نوموړی د ۱۸۸۰ ز کال په ټولټاکنو کې د ځانګړي منشي په توګه د خپلو دندو نه خلاص شو، په پارلماني چارو کې یې پراخ ګډون  پیل کړل. د یوې مودې لپاره په سیاسي ډول د مشر رینډولف چرچل، ښاغلي هینري ډرمونډ وولف او جان ګورست سره همکار وو. دا څلور کسه د "څلورم ګوند" په نوم وپېژندل شوه او د ښاغلي سټافورډ نارتکوټ مشر کراس او د محافظه کارو "پخوانی ډلې"، نورو مخکښو غړو په اړه د مشر رانډولف چرچیل آزاد انتقاد خپله هغه ته رسوايي ور په برخه کړه.
ويکيليکس
ويکيليکس (په انگرېزي: WikiLeaks) يو نړيوال بې گټې رسنيز تنظيم او د محرمو لاسوندونو خونديز دی چې د ورکنومو افشا کوونکو لخوا نايابه او نامهيا لاسوندونه چې د نورو لخوا دې وېبځي ته ورکول کېږي او يا يې پخپله د خپلو پټو سرچينو په مرسته لاسته راوړي، د نورو رسنيو او ټولو نړيوالو په وړاندې برملا کوي. دا وېبپاڼه په ۲۰۰۶ ز. کال کې جوړه شوې چې د سن شاين پرېس (The Sunshine Press) لخوا چلېږي. د دغه وېبځي د جوړېدو په لومړني کال کې د دغې پاڼې بنسټگر ادعا وکړه چې ويکيليکس يو داسې توکبنسټ لري چې له ۱،۲ ميليون نه ډېر لاسوندونه لري.
د ويکيليکس موخه
ويکيليکس وايي چې ددوی تر ټولو لومړنۍ پزړه پورتيا په اسيا کې د ځورواکو د رژيمونو مالومات بربنډول دي. په دغه کې د پخواني متحدې روسيې هېوادونو برخې ، د سهارا افریقايي هېوادونو برخې، او منځنۍ اسيا برخې راځي. همدارنگه وايي چې په دغه موخه د ټولو سیمو دهغو خلکو لپاره مرستياله وگرځي کوم چې د غیر اخلاقي بې انصافیو ښکار شوي دي او غواړي چې د هغوی د بډو وهونکيوچارواکو ، زورواکو او مصلحتي حکومتونو مخ ورته بربنډ شي. د ٫٫ده نیويارکر (The New Yorker) لخوا په يوې مقالې کې راغلي ؤ٬٬ د ۲۰۰۷ کال په جنورۍ کې همدې وېب پاڼې د ۱.۲ میلیونه شاوخوا پټو لاسوندونو د بربنډېدو او خپرېدو خبر ورکړ.
د انسان د پوستکي رنګ
د ماوراء بنفش وړانګو(UVR)  جغرافیایی وېش او په ټوله نړۍ کې د پوستکي د اصلي رنګ د وېش تر منځ نېغ په نېغه اړيکه شته. هغه سيمې چې په زياته اندازه UVR تر لاسه کوي، عموماً د استواء کرښې ته نږدې پرتې دي او د دې سيمو اوسېدونکي ډيری يې تورپوستي دي. هغه سيمې چې له استواء کرښې لرې او قطبونو ته نږدې پرتې دي، د  UVR شدت یی کم دی او د دې سيمو اوسېدونکي د روښانه (راڼه/سپين) پوستکي لرونکي ښودنه کوي. يو شمېر څیړونکي وړاندیز کوي چې د انسانی نفوس د پوستکی رنګ د تیرو ۵۰۰۰۰ کلونو په اوږدو کې د تور څخه سپین ته او برعکس  سپین څخه تور ته بدلون موندلی، ځکه چې دوی UV  بېلا بېلو سيمو ته کډوال شوي دي او شونې ده چې د رنګ جوړیدلو دومره ستر توپير لږ تر لږه په ۱۰۰(نږدې ۲۵۰۰ کلونه) نسلونو کې د انتخابي پاکېدلو په مټ منځ ته راغلی وي. شونې ده چې د لمر وړانګو ته د لوڅېدو پايله د پوستکی طبیعی رنګ تورېدل وي. مخکښه تیوري (اند/نظريه) دا ده چې د پوټکي رنګ د لمر د سختو وړانګو سره سمون پیدا کوي، څو د زياتو سختو وړانګو د ماتېدو په وړاندي تر يو بريده خونديتوب چمتو کړي، کومې چې د پوټکي د حجرو په «ډی این ای» کې زیان پیدا کوي او په دې ډول بدلون منځ ته راوړي. سربېره پر دې، دا هم لیدل شوي چې د ښځو پوستکی د نارینه وو په پرتله زیات روښانه وي. ښځینه د حمل او بچي ته شیدو ورکولو پر مهال زياتو کلشيم ته اړتيا لري. بدن د لمر د وړانګو څخه ویټامین ډي جوړوي، کوم چې د کلشیم په جذبولو کې مرسته کوي. ښځې په دې ډول تکامل ته رسېدلي چې روښانه پوستکی ولري، همدا لامل دی چې د دوی جسمونه زیات کلشيم جذبوي.
د جاذبې قوه
د جاذبې قوه، په ۱۹۱۵ ز کې د البرت انسټاين له لوري د نسبيت عمومي نظريې په وړاندې کولو سره په تر ټوله زيات کره ډول تشرېح شوه، چې ياده نظريه د جاذبې قوه يوازې د يو ځواک يا قوې په توګه نه؛ بلکې د کتلې د نابرابر وېش له امله د فضا وخت د کوږوالي په توګه راپېژني او دا چې ياده قوه د ځمکې د مساحي (مساحت) ليکو سره د کتلو د حرکت سبب کېږي. د فضا وخت د دې کوږوالي تر ټولو جوته بېلګه يو تور سوری دی، چې هېڅ شی ان رڼا هم ورڅخه وروسته له هغې نه شي تېرېدلی چې يو ځل د سوري د پېښې افق تېر شي. که څه هم د جذبې قوه د زياتو کاريالونو لپاره د طبيعي جاذبې قوې په اړه د نيوټن د قانون له لوري په ښه ډول اټکل شوې ده، چې له مخې يې gravity د هغې قوې په توګه روښانه شوې ده، چې يو د بل پر لور د هرو دوو جسمونو (د دوی د کتلو د توليد د متناسب پراخوالي سره او په سرچپه ډول د دوی تر منځ د واټن مربع د متناسب پراخوالي سره) د راښکون سبب کېږي.
جبل الطارق
جبل طارق Gibraltar) (د طارق غره په معنی ده) د اسپانیا په سویلي سمندر غاړو کې د انګلستان او اسپانیا ترمنځ د بحث وړ سیمه ده چې اوس مهال یې انګلستان ایداره کوي، اما اسپانیا هیڅ کله دا سیمه د انګلستان خاوره ونه ګڼله بلکی د خپل مالکیت دعوت پری لري.
ایلبرېج ګېري
لومړنۍ سیاسي تجربه
ګېري له لومړيو وختونو راهیسې په ۱۷۶۳ز کال کې د فرانسې او هند د جګړې له پای وروسته د پارلمان له خوا په مستعمېرو باندې د مالیې د هڅو په لوړ غږ مخالف و. نوموړي په پر له پسې توګه د ماساچوسټس د بریتانوي سیاست له نورو مخالفینو سره، د  سمویل آډمز، جان آډمز، مرسي اوټیس وارن او نورو په ګډون اړیکې نیولې.
کانګرس او انقلاب
ګېري ولایتي مجلس ته لاره وموندله، چې د بریتانوي والي توماس ګېج له خوا د ۱۷۷۴ کال د اکتوبر په میاشت کې له منحل کېدو نه وروسته، د ماساچوسټس ولایتي کانګرس په توګه بېرته ورغول شو. نوموړی د خوندیتوب د کمېټې د مشر په توګه وګومارل شو، ترڅو ډاډ ورکړي چې په ولایت کې د وسلو او باروتو ناڅه اکمالات د بریتانوي پورڅ له لاس نه خوندي پاتې شي. هغه تر یوې کچې  په کانکورډ کې د وسلو او مهماتو د زیرمه کولو مسولیت درلود؛ دا زېرمې د برتانوي یرغل موخه وې چې د ۱۷۷۵ کال د اپریل په میاشت کې د لېګزینګټن او کانکورډ په جګړو سره د امریکا انقلابي جګړه پیل شوه. (کله چې انګلیسانو د اپریل په ۱۸ شپه یرغل پیل کړ، ګېري د مینوټومي، چې اوس آرلینګټن نومېږي، په یوه هوټل کې و.) ور پسې د بوسټن د کلابندۍ په اوږدو کې، ګېري د نوي کانټینینټل پوځ په سمبالولو کې خپلې مخکښې ونډې ته دوام ورکړ او دا هغه  څه وو چې نوموړی اړ و د جګړې د پرمختګ سر سم هغه ته دوام ورکوړي. نوموړي د سوداګریزو اړیکو نه په ​​فرانسه او هسپانیه کې ګټه پورته کړه ترڅو نه یوازې مهمات ترلاسه کړي، بلکه هر ډول اکمالات لاس ته راوړي او کانګرس ته له هسپانیا نه د مالي مرستو په لېږد کې ښکیل و. نوموړي د امریکا د ساحل په اوږدو کې ټولو بندرونو ته کښتۍ ولېږلې او د برتانوي کښتیو په وړاندې یې د خصوصي کښتیو له لارې د عملیاتو په تمویل کې برخه واخیستله.