cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
امیر حمزه خان شینواری- پښتو غزل بابا- مرثیه
بس خو سر تر پايه يو پېكر يې د پنج تن ګڼه
زوے د پېغمبر اخر زمان دے څه چنګېز نه دے
تورې رنګولې خلقو ياد ورته سپرنه و
اولئ يې په غشو چې لـه سينده بهره ياب نه شي
راشه لـه اسلامه اوس د كفر انفصال اوشو
اس يې سم  وهي په مزكه مزكه په سودا كښې شو
ستا سره ډغره خپل تندي وو ماتول
ته وې چې پاكان دې پرې اتلس قرباني كړل
مونږ ته هم جذبې د قربانۍ نه برخه راكړه
مړې د زړه ډيوې شولې تيارۀ ده په محفل كښې
تللے دلوګي غوندې الفت او اخوت دے
اوګڼي روان د فنا لور ته دا ملت دے
ستا د ديد ارمان يې چې په زړۀ وړے عقبى ته
بيا هغه ماښام هغه رندان هغه صبا شي
= حضرت امام حسين رض = ستا د كربلا د استفلال ته بۀ زه څۀ واېم
پاك حسېن بۀ سر دحق نه، ولې نه قربانولے
پۀ حسېن د طهارت يې نښانونه دي ناطق
سر په ثنا د رب صمد شو هر پرهر د حسېن
دے يې رڼا ؤو ، چې بابا او ګنو نمر د حسېن
واخله په تګيو چې د غم اوښكې باران كړم څۀ
داسې وراني وه چې غارات هم ترې امان غوښتو
داسې طوفان ؤ ، چې هيبت هم ترې امان غوښتو
سموم به چغې كړې چې نن ده نشته بيا ګرمي
څومره چې لوړ وي خشكه څوكه هغه غربه لري
سيند وې چې مزكے ته بې اب شوم حباب نۀ لرم
سكينې چغه دادې او د بابا اوكړه
د كربلا شګې په خپلو وينو سرې كړې عباس
علي اكبر چې په بهار ؤ ، د ځوانۍ راغلے
مقابلې ته د زرګونو يو نفر لاړو
ولې زما د ارمانونو انتظاره ولې
يوه پۀ سور سالو كښې ناوې په ارمان ګوري
چې پۀ قاسم او پۀ عباس او په اكبر ورشو
زړۀ يې پۀ ځائے كړ امام راوړ زيړ زبېخلے بچے
دومره يې اووې هۍ ارمان دے چې حېدر يې نۀ ؤ
پۀ كوكو سر شوه وې زما په برادر څۀ اوشو
اوبۀ شو تريخي د كوفيانو چې حيدر راغے
كۀ مو ليدلے پخوا نۀ يمْ اورېدلے مو يْم ؟
ړاندۀ خو نۀ يو ښۀ سبا اوښۀ بېګا پېژنو
د خوشحالۍ نه شمر هسې ناروا اوويل
زۀ چې نمسےاو لوڼه نګېندې د زهرا لوټ كړم
بيا خبر نۀ شو چې كوم وخت ورځنې سر لاړو
زه حېران يم ورته څنګه د امام قتل اسان و
كه هرڅو ښكاري خاموشه چې راوايې خلې ګويان دے
چې ځوانۍ ته د مراد يې رسيد نه شول ارمانونه
پنځم ټوك 528 مخ:
د حادثو ځنې همت و، په امان د حسېن
كړ په زغم جنو پاكو اوښكو يې رضا اودس
ګويا هر پروسكال يې سګنے دے
په اول چې زړه خفه شي  بيا خوشحال دے
اوښكې چرته د مئين د زړه په تل كښې
لوئے زنځير درسالت وته نظر كړه
انبياگء خو هميشه د تخم كر كا
كه نيكه په رسالت كښې لا ثاني و
فرق يې نشته دے ذره په استقلال كښې
هم په دويْ كښې عبدالله ابن عمر و
اورېدلے يې حديث د پېغمبر و
دلته، هلته د فلانكي فلانكي تربت دے
وس هغه په درې اوياو كښې ناجي دے
خيال اونه كړې د امداد او د وغا وو
نو قتال يې هم پكار و څه جلال ته
د قربانى پۀ نازكيو يو امام پوهه ؤ !
د كال په مخكښې د حسين د وينو سرۀ دي حمزه !
دي تويې شوې پۀ دې غم كښې د هر چا اوښكې
چې ورته ځلند شي معيار د قربانۍ د حسېن
درېيمه ورځ ده چې پرې بندې دي اوبۀ د فرات
هغه پۀ ال د محمد پۀ كربلا شوي دي
د خوب تعبير د ابراهيم او اسماعيل شوے دے
وې عمر سعد دا خو هيچرې كېدلے نه شي
ابن زياد كړے فرمان دے چې سردار به زۀ يم
اوكړه بېعت په دې ساعت نۀ دې ماښام ته پرېدو
غشو پۀ نيزو كۀ د اكبر سينه غلبيل شوه
امام چې سور په ذوالجناح شولو بهر را اوت
ستا هلاكت مې پيرزو نۀ شي وفاداره زما
د محمد سره يې ال هم پكښې ستائيۍ كۀ نه؟
سره د پوهې د اتكل مو جهالت دے كۀ نه؟
چې شو زخمونه بې شماره شهسوار پريوت
هغه ديدار د امام اوكړو بيا يې ساه وركړه
اوګوره سوري سوري يې زړونه پۀ نيزو دي
كوم چې د سرو وينو يې داغونه پۀ نېزو دي
راوړه نكهتونه پسرلى د كربلا شه
ښكلي ګلونه ترمې ترمې د سپرلي پراتۀ دي
ليك يې سند د تل ژوندون شو پۀ كتاب د عالم
چې استقلال ته ملائك يې هم حيرت وړي دي
لاړلو تر څنګه ذوالفقار ئې د بابا كړو
وې چې خورې وخت د قربانۍ دى اوس راغلى
وى بچيه نن دې د بابا غاړه كړه لكه
پورته يې اسمان وته ګوزار كړه وې چې خدايه
ګويا چې حرم ته ئې حالت د محشر راوړ
پنځم ټوك 627 مخ:
دا اته پنځوس كلن بوډا دى لكه ځوان
اوس نو راته وائي ولې داسې جفا كار شوئ؟
بيا هم ضرورت په داسې وخت كښې د جلال وه
انسانيت بۀ ورته سر د نياز خم لري تل
د شهادت سجده
ښكاري څه خېمې لـۀ تندې شته سوې سينې پكښې
نن د ګرمۍ چې لـه وحشته ساه ډوبېږي ولې
سبا پۀ چغو د يثرب پۀ لور چلېږى ولې
پلار ابوتراب و دلاور علي حيدرزما
چې غوره شوے د كوثگر د اوبو وېش لره وه
اس يې كړل صفونه تار په تار جوړې لښكر نه وه
دلته به پياده وه هلته سور به وه اكثر دوه نيم
دا د خاتونې د جنت بي بي زهره بچي دي
وې چې د دين نه قربانيږي دا زما بچي دي
د نبوت او امامت د ګلستان ګلونه
د اصغر څاڅكي څاڅكي وينې دا صدا كو لـه
چې له په شونډو ئې لـه غرېوه رپندى ښكاري
بانو وئيل امامه راكړه زما ښكلى بچى
تياره دې لرې كړه لـه اسلامه
غږ به ئې وكړو چې كه زوى ئې د حېدر راشه
ګويا په سر د كفرستان د تېرو نمر راغى
كه مو ليدلى پخوا نه يم اورېدلى مو يم؟
كه دې انكار وي په دې پوى شه چې دې سر نشته
هغه ملګرو ته لـه جوشه مرحبا اووئيل
دلته خپل ځان ته ثقلېن ئې په سلام اوليدو
د امامت او ولديت او د عصمت سجده
دعلمدار مټې پرې شوې، سر د تن نه جدا
علي اكبر چې وۀ زلمے د زړه رڼا د حسېن
د نيم پرانستي ګل پشان يې د ځوانۍ وخت وۀ
حورې غلمان كړي سنګارونه چې قاسم راځي
لږ مې څوك اونيسئ لاسونه چې قاسم راځي
زمكه اسمان دي په فرياد په بې كسۍ د امام
چې مور او پلار مې شه درجار ورته رسول به وئيل
ته ئې زما دت زړه ګلزار ورته رسول به وئيل
نه ئې تر څنګ هغه ملګري ځوان مړدان پاتې دي
اى د خاتونې د جنت د سترګو تورې زما
چې شوه مجبوره ورته خور همه وسله راوړله
بېرته راستون شو وې چې خورې دا ژړا څنګه ده؟
خو دا ماشوم د شپږو مياشتو كنګهار نه دى
ما كه قصور كړى وي دا خو قصور دار نه دى
غشي مرۍ كښې د معصوم اصغر تمام ښخ شو
ورته كوثر د ساقي زوئې لكه د جام اونيوه
ترور درنه قربان شه زړۀ به څنګگه در عيان كړمه
يه اصغره زويه ..............................
يه زويه خاتونې د جنت ته سلام ووايه
د تاسو شونډو ته پياله د بقا چا راوړې
چا ته وئيلي پاك نبي وو سرداران د جنت
څه په خطبه كښې زړه راښكون او بلاغت د حسېن
چې ئې د درد او سوزه ډك ورته تقرير اوكړو
د اقتدار او د شوكت جاه و حشمت وعده
بيا د ليندې نه ئې يو غشے په ډېر زور كړو ګوزار
پوے شو امام چې بې لـه جنګه بله لاره نشته دے
ماته قلعه ئې د سړو كړه ترې بهر اووتو
چې كړه پامال ئې د حضرت نبي د باغ ګلونه
د امامت او طهارت او د عصمت سجده
ګډ درد
ژباړه: استاد اجرالدین اقبال
امیر حمزه خان شینواری- پښتو غزل بابا- مرثیه
غم كښې د امام دې حمزه اوښكو لمبې اوكړې
څومره حرارت دے ستا په يخو اسوېلو كښې
مرګ  د روح يې دے لـه دغې بيماري
سخته ګرمي محاصره، لوږه، او تنده اله
ګويا چې خور يې په خزان كړو ګلستان د حسېن
چرته خنجر د شمر چرته بوسه ګاه د نبي
د اّسمان سترګو به دا هم ليدلي نه وو حمزه
په كربلا چې شو ښكاره ورته جولان د حسېن
نن عليين ته د ختلو نېت اسفل كړي ولې
شفق د وينو كړي ژړا پۀ ابتلا د حسېن
پۀ ائينه كښې منعكس شولو ناسوت د لاهوت
شاتورے راغلے ذوالجناح زخمي په حال زبون
راغله دمشق ته قافله چې بنديوان دي همه
مياشت فروري سن يو څلوېښتم وه
نيكي كوه ورپسې اے زما پويه
ازاد لـه هر څه، خو يار ته ګېر يم
مينه شوه ورانه ، د تن سنګينه
اوډنه او راټولوونکی: استاد اجرالدین اقبال
روهيلکنډ
په 1773 کې، مراټيانو په روهیل کنډ برید وکړ، د اوده د نواب او انګرېزانو ګډو ځواکونو د روهيله  ملاتړ وکړ او مراټيان په شا شول. د اوده نواب له حافظ رحمت خان يوسفزي څخه د پيسو غوښتنه وکړه، نو د مهلت غوښتنه يې وکړه، چې نواب ونه منله او د بنارس د تړون له مخې يې د انګرېزانو مرسته وغوښته. نواب حافظ رحمت خان یوسفزی په ژمنه ماتولو تورن کړ او د انګریزي پوځ په مرسته یې روهیل کنډ اشغال کړ او د ۱۷۷۴ کال د اپریل په ۲۳ نېټه یې په میرانپور کټره کې روهیله ځواکونو ته ماتې ورکړه. حافظ رحمت خان له هوښيارۍ کار واخيست او روهیل کنډ يې د اوده په سلطنت پورې وتاړه. وېشنيزه:د هند تاريخ
واقعي سرحدات- بریدونه
لیکوال: شهید علامه مرتضی مطهری
مېړوښې زنا
د سنګسار اسلامي سزا
د سنګسار سزا په شاوخوا ۹۰ معتبرو روایتونو کې ذکر شوې ده.
د زنا د حد د اجرا شرایط
احناف وایي: ددواړو درضایت په صورت کې په ښځه باندې حد تطبیق کیږي او کافر دې تعزیراً په درو ووهي او دا ځکه چې د حد د تطبیق لپاره اسلام شرط دی.
یوه ورځ حضرت عمررض ته یوه وینځه راوستل شوه او ورته وویل شو چې وینځې زنا کړېده، حضرت عمر رض هغه ښځه په قراره په دره ووهله او ورته یې وویل چې ای وروسته پاتې ښځې زنا دې کړېده، ښځې ورته وویل چې د غوش په نامه سړي سره مې په دوه درهمه باندې زنا کړېده، حضرت عمر رض وویل چې ستاسې رایه څه ده په دې باره کې، په دې ځای کې حضرت عثمان رض، حضرت علي رض او حضرت عبدالرحمن بن عوف رض ناست وو، حضرت علي رض وویل چې زما په عقیده دا ښځه دې رجم شي، حضرت عبدالرحمن بن عوف رض وویل چې زه مې د ورور رایه تائیدوم یعنې زماد ورور رایه درسته ده، حضرت عثمان رض وفرمایل چې رجم دې نشي او یوه وړه جزا دې ورته وړکړل شي ځکه چې په دې کې څه عیب نشته دی ولې چې دا ناپوهه ده او حد باید په سړي باندې تطبیق شي دا ځکه چې د الله ج حکم یې نه دی قبول کړی او سره د علم د لرلو یې زنا کړېده، حضرت عمر فاروق رض وفرمایل چې رښتیا دې وویل چې بیا یې همداسې وکړل، د همدې وجې نه علماء وايي هر هغه څوک چې د یو عمل په تحریم او عدم تحریم باندې علم ونلري په هغه باندې حد نه تطبیق کیږي.
د لومړۍ نړیوالې جګړې پرمهال د انګلستان تاریخچه
اقتصاد
اقتصاد (د GDP په لحاظ) له ۱۹۱۴ نه تر ۱۹۱۸ ز کال پورې شاوخوا ۱۴ سلنه وده وکړه، سره له دې چې په خدماتو کې د ډېرو نارینه وو نشتوالی و؛ نو د دوی په مقابل کې د المان اقتصاد ۲۷ سلنه کم شوی دی. جګړه د ملکیانو د لګښت د لږوالي او د مهماتو د بیا تخصیص شاهده وه. په ناخالصو کورنیو تولیداتو کې د دولت ونډه په ۱۹۱۳ز کال کې ۸ سلنه وه، چې وروسته په ۱۹۱۸ز کال کې ۳۸ سلنې ته لوړه شوه.
د سپټمبر وژنې
رسمي رول
د سپټمبر په دویمه د یکشنبه په ورځ د فرانسې د ملي کنوانسیون د ۱۷۹۲ زکال ټاکنې پیل شوې. روبسپیر په ښکاره توګه بریسوټ او برېسوټنان د برانزویک له دوک سره په توطئه کولو تورن کړل. مارا په هېوادنیو چارو باندې د نظارت کمېټې د شپږو لوړ پوړو غړو څخه وټاکل شو، پرته له دې چې د اجرایوي شورا تائید واخلي.
شاهد خاقان عباسي
د دندې پیل کول
نوازشریف د ۲۰۱۷ زکال د جولای په ۲۹ مه له لومړي وزارت څخه استعفا ورکړه او خپل ورور شهباز شریف یې خپل ځای ناستی اعلان کړ، خو له دې امله چې شهباز شریف د ملي شورا غړیتوب نه درلود نو نه یې شو کولای له ځنډ پرته د لومړي وزیر په توګه لوړه وکړي. له همدې امله عباسي د شریف له خوا د ۴۵ ورځو لپاره د لنډ مهالي لومړي وزیر په توګه انتخاب شو او په دې سره شهباز ته دوه میاشتې وخت ورکړل شو چې د نوازشریف د خالي څوکۍ لپاره د هغه له انتخابي حوزې یا لاهور څخه په ټاکنو کې برخه واخلي او ملي شورا ته په لار موندلو د لومړي وزارت په شرایطو برابر شي. بي بي سي نیوز څرګنده کړه چې عباسي د دوه لاملونو له امله لومړی وزیر شو. لومړی دا چې د مسلم لیګ نواز ګوند د مشرانو ترمنځ د هغه اړونډ ډېر لږ مخالفو بحثونو شتون درلود او دویم دا چې هغه د پاکستان له پوځ سره اړیکه لرله.
د کابینې جوړول
عباسي خواجه محمد آصف د بشپړ واک پر لرلو د بهرنیو چارو وزیر وټاکه. دا لومړی ځل و چې د ۲۰۱۳ زکال د عمومي ټاکنو راهیسې د بهرنیو چارو وزیر ټاکل کېده او دغه ټاکنه له هرکلي سره مخ شوه. له دې وړاندې نوازشریف خپله د بهرنیو چارو وزیر و او د بهرنیو چارو د وزیر د نه ټاکلو له امله له نیوکو سره مخ و. نوموړي همدارنګه د دارشان پانشي په نامه د پارلمان هندو غړی په فدرال کابینه کې وګماره چې له ۲۰ کلونو راهیسې د لومړي ځل لپاره یوه هندو فدرال کابینې ته لار ومونده.
پالیسۍ او نوښتونه
عباسي د لومړي وزیر په توګه په خپله لومړنۍ وینا کې اعلان وکړ چې امنیت، مالیاتي اصلاحات، کرهڼه، زده کړې، روغتیايي خدمتونه، زیربنايي او ودانیزې پروژې او همدارنګه د هېواد د برېښنا کړکېچ د هغه په لومړیتوبونو کې ځای لري. نوموړي ژمنه وکړه چې د خپل مخکښ نوازشریف سیاستونو ته به دوام ورکوي او هغه یې د ملي شورا له منځه «د خلکو لومړی وزیر» وباله. عباسي په خپله دغه وینا کې ژمنه وکړه چې مالیاتي شبکه به پراخوي او څرګنده یې کړه «هغه کسان چې مالیات نه ورکوي او تجملي ژوند لري اوس باید مالیات ورکړي». نوموړي همدارنګه وویل چې غواړي په ټول هېواد کې د غیر مسئولو کسانو سره د اتوماتو وسلو شتون منع اعلان کړي او که چېرې د هغه کابینه دغه موضوع تصویب کړي، فدرال دولت به له ټولو څخه اتوماتې وسلې راغونډې کړي.
سندستان
د نبي کریم صلی الله علیه وسلم وروسته ، څلور خلیفه حضرت ابوبکر صدیق رض ، حضرت عمر فاروق رضا ، حضرت عثمان غني رضا او حضرت علي المرتضي رضا د "حق خلیفه" لقب سره یاد شول. دا ټول د هغه په ​​قدمونو ، جانشینانو او ریښتیني خدمتګارانو پسې وو. خوله ډیره ساده وه. د یوه خلیفه او موضوع تر مینځ هیڅ توپیر شتون نلري. د والیتونو له واليانو او والدینو څخه په کلکه غوښتل شوي چې د خپلو موضوعاتو تر مینځ تبعیض ونه کړي ، لوی یا کوچنی. پدې توګه غلامان د هیوادونو سره مساوي شوي. او غلامان تغذیه کیدل. د حق لارښود خلیفهانو خپل ژوند د عادي خلکو په څیر تیر کړ. په هر وخت کې د خلکو فلاح او زکات په یوځل کې د خلکو ترمینځ ویشل شوي. دین په نورو شیانو غالب دی. د سمې لارښود خلیفه ګانو د عملي ژوند له امله ، اسلام خورا ګړندی خپریدل پیل کړل او په لنډ وخت کې سعودي عربستان د دوی تر اغیز لاندې راغی. سربیره پردې ، د اسلام پیغام د ایران ، عراق ، فلسطین او مصر سیمو ته رسیدل پیل کړل. مسلمان سوداګر د دوی صداقت ، اصولو او د چارو ښه اداره کولو وړتیا لپاره پیژندل شوي. اسلام په دې هیوادونو کې په چټکۍ سره وده پیل کړه.
توماس ټيلر
توماس ټیلر (۱۵ می ۱۷۵۸) – 1 نومبر 1835) یو انګلیسي ژباړونکی او نیوپلاټونیسټ و ، لومړی کس و چې انګلیسي ته یې د ارستو او اپلاتون بشپړ اثار او همدارنګه د اورفیک ټوټې وژباړلې.
موريا سلطنت
بندوسارا
د تاریخ یو زده کونکی دې نتیجې ته رسېدلی چې که څه هم بندوسارا د خپل وخت لوی واکمن و، هغه د خپل لوی پلار (چندراګپتا) او د هغه د تکړه زوی (اشوکا) تر منځ تر ځور لاندې ښکاري چې له ډېرو ستونزو سره مخامخ و.
ساختماني او معماري
د ودانولو لړۍ د موریا په دوره کې پیل شوه. په دې موده کې ډیری ودانۍ جوړې شوې. مګر دوی ډیری د لرګیو څخه جوړ شوي او له همدې امله د وخت په تیریدو سره ورک شوي. یوازې د اشوکا د ځینو ودانیو کنډوالې پاتې دي. خو د دغو ودانيو په تړاو د دوو بهرنيو سيلانيانو مقتضي او فهيان څرګندونې بې بنسټه دي. له دې څخه داسې ښکاري چې پتلیپوترا یو ډیر بارونیز ښار و او ډیری شاهي ودانۍ او کلاګانې وې. د مګستیز په وینا، دا ښار 99 میله اوږد او 12 میله پلنوالی لري او د 64 دروازو او 5005 برجونو سره د لرګیو قوي دیوال سره محاصره و. د دیوال نه بهر یو پراخه او ژور کنډک و چې د سون سیند له اوبو ډک و. د ښار دننه د چندراګوپتا موریا ماڼۍ وه، چې د لرګیو څخه جوړه شوې وه او ډیره عالي وه. د هغې ستنې او دېوالونه د سرو زرو سره ایښودل شوي وو او د سرو زرو په تاکونو او د سپینو زرو مرغیو سره کښل شوي وو. چينايي سيلاني فاهيان هم له دغه ښار څخه ليدنه وکړه. هغه هم د هغې د ښکلا مينه وال و. د اشوکا ماڼۍ د هغه تر وخته پورې جوړه شوې وه. هغه وايي چې شاهي ماڼۍ او ماڼۍ د شاهي ښار په مرکز کې موقعيت لري. دا د هغو قدرتونو (غیر انساني) لخوا جوړ شوی و چې د اشوکا لخوا ګمارل شوي و. همدا دوی وو چې دا یې له ډبرو څخه ایستلي وو او دیوالونه او دروازې یې جوړې کړې وې او داسې ښکلې معماري چې د انسان له وس څخه بهر وه. فاهیان د هغو خانقاو او سټوپاونو یادونه هم کوي چې اشوکا په ښار کې جوړ کړي دي. د اشوکا دورې د ډبرو نقاشي اوس هم د ستنو او غارونو په شکل کې شتون لري. د پروا غره د اشوکا غارونه د ډبرو د نقاشۍ غوره مثالونه دي. د دوی دېوالونه او فرشونه دومره پاک او نرم دي چې دوی به روښانه شي. د دې ستنو په منځ کې، د سارت ستون په ځانګړې توګه د پام وړ دی. د هغې په سر کې د څلورو لویو کوفناک زمریانو مجسمې نقشې شوې، چې شا او خوا یې یو اړخ ته ولاړ دي. د دوی د پښو لاندې د نورو حیواناتو کوچني ارقام نقش شوي دي. په دې توګه د اشوکا ستنې د یوې ډبرې څخه جوړ شوي. د ډبرو د نقاشۍ غوره مثالونه شتون لري. ځینې یې پنځوس فوټه لوړ او پنځوس ټنه وزن لري. اشوکا د خپلې واکمنۍ پر مهال ډېر سټوپاونه جوړ کړل. د هغو په منځ کې یوازې د نیپال سټوپا په خپل اصلي بڼه پاتې ده. داخلي برخه یې له خړوبونو څخه جوړه شوې ده او بهرنۍ برخه یې له کلکو برخو څخه جوړه شوې ده او په غټو ګنډلو پوښل شوې ده. داسې انګیرل کیږي چې د سانچي ایالت بهوپال سټوپا د اشوکا لخوا جوړه شوې وه. په لومړي سر کې دا کوچنی و، وروسته پراخ شو. قطر یې ۱۲۱ فوټه او لوړوالی یې ۷۰ فوټه دی. دا د یوې لویې څلور دیوالونو په واسطه محاصره شوی، څلور دروازې لري، د پورته ذکر شوي سټوپا سربیره، په دې ځای کې څلور نورې سټوپا شتون لري چې په بوډ کې جوړ شوي.
قوالي
په اسلام کې ذکر او محفل
د "ذکر" دود زرګونه کاله پخوانی دی. دا دود له اسلام نه مخکې هم موجود و. مګر "سماع" په خپل اټومي بڼه کې خالص د اسلام سره تړاو لري. امام غزالي په ډېر تفصیل سره بیان کړی دی. هغه د "ذکر" او "سماع" ترمنځ توپیر هم روښانه کړ. په برصغیر کې د "صوفیه" په برکت اسلام عامو خلکو ته ورسید. د صوفیا فضیلت دا و چې هغې زموږ دین د خلکو لپاره اسانه او اسانه کړ. صوفيا په دې پوهه وه چې موسیقي د برصغیر په خلکو ژوره اغېزه لري. له همدې امله دغو سترو خلکو ډېره هڅه وکړه چې دا دود په ځان کې شامل کړي. د قوالی تاریخ: د قوالی کلمه د عربی کلمی "قوال" څخه اخیستل شوی. قوال معنی لري "خبرې کول" یا "تشریح کول". په دې توګه قوالی د هغه څه په معنی راغله چې په تکرار سره تکرار کیږي. په هرصورت، د قوالی کلمه په هند او په ټول برصغیر کې د سندرې د یو ځانګړي ژانر لپاره د نوم په توګه کارول کیږي. قوالی هغه سندرو ته ویل کیږی چی په هغه کی د الله جل جلاله حمد او ثنا ویل کیږی، د رسول الله (صلی الله علیه وسلم) ثنا ویل شوی وی او یا د صوفیانو او د الله تعالی د بندګانو ذکر وی. د دې لپاره موسیقي اړینه ده، د موسیقۍ له وسایلو پرته د قوالی تصور نه شي کېدای. د پخوانیو روایتونو، صوفیانه ذکرونو او تاریخي کتابونو له مخې په دې سیمه کې له لرغونو زمانو راهیسې په صوفیانو خانقاه کې قوالی رواج دی. که څه هم د هغه اصل د حضرت نظام الدین اولیاء له شاګرد حضرت امیر خسرو څخه ګڼل کیږي، چې د خپل وخت مشهور شاعر او د موسیقۍ په هنر کې هم مهارت درلود، خو د سماع مجلسونه تر دې مخکې هم رواج و او سره له دې هم وه. د علماوو یوه برخه موسیقي غیر اسلامي بولي او مخالفت یې کوي. د محفل سماع په ځانګړې توګه د برصغیر د چشتي مشائخ په ذکرونو کې ذکر شوی دی. حضرت خواجه معین الدین چشتي پخپله یو ښه شاعر وو او د هغه په خانقاه کې به مجلسونه کیدل. د ده د مريد او خليفه حضرت قطب الدين بختيار کاکي په ډهلي کې وه او د ده په اوریدلو یې دومره زړه راښکونکی شو چې په هغه حالت کې هغه د خپګان په حالت کې راغی او څو ورځې په همدې حالت کې پاتې شو او مړ شو. د ځينو علماوو له مخالفت سره سره بيا هم چشتي مشائخ په دې خبره ټينګار کاوه او په زړه پورې خبره يې دا وه چې د اسلام په تبليغ کې يې له ستراتيژيکي پلوه کارولې، ځکه دلته خلک له موسيقي سره مينه لري او موسيقي دلته له زرګونو کلونو راهيسې دود ده. روانه وه په لرغوني مذهبي گران ویداس کې پدې اړه ډیر څه شتون لري. دلته په سندرو کې موسیقي کارول کیده. تان سین ، چې د اکبر له پاچاهانو څخه یو د هند په تاریخ کې د موسیقۍ په برخه کې د پام وړ شهرت لري، د ګوالیار د مشهور صوفي حضرت محمد غوث ګولیاري په خانقاه کې لوی شوی او د هغه لخوا یې د موسیقۍ زده کړې هم کړې وې. نن هم د تان سین قبر ستا څنګ ته دی. دا ډول پېښې د دې ګواهي لپاره کافي دي چې دلته صوفيانو له موسيقۍ سره ځانګړې مينه درلوده او د هېواد په موسيقۍ کې يې ډېره ونډه درلوده، چې يوه يې قوالي ده، د دې اختراع او شهرت سوفيا ته دی. د منځنۍ اسیا څخه صوفیا هم له موسیقۍ سره ځانګړې مینه لري او هند ته له راتګ مخکې یې هم له موسیقۍ سره اړیکه درلوده. په ډېرو وختونو کې د رسول الله صلی الله علیه وسلم په مخ کې موسيقې غږول کېده او هغه به یې منع نه کاوه. خو په دې اړه هم علماء کرام مختلف تفسيرونه وړاندې کوي چې په اسلام کې د موسيقۍ کوم ځای لري. د رسول الله (ص) په زمانه کې د تیمور په غږولو سره سندرې ویل عام وو چې په احادیثو کې ثابت دی.
یووالی
= د وحدت عوامل = که ټولو هغو دردونو ته وګورو،چې تر دې وخت پورې د ملتونو د یو ځای کېدو لامل ګرځېده او یو له بل سره یې مقایسه کړو؛نو یو مشترک عامل به پکې پیدا کړو: هغه وخت،چې فیلسوف فیخته په زور او تودوالي سره المانی نشنلیزم اعلاناوه ،یا ګاندي د هند او ګاریبالدی د ایټالیا د خپلواکۍ لپاره مبارزه کوله یا د ویتنام او فلسطین خلکو،چې د خپل درد درملنې ته یې آزادي او خپلواکي غوښته او هغه وخت،چې د یو ملت یو ډلې او طبقې قیام او انقلاب کوي؛نو په دې ټولو کې دوه مشترک عناصر لیدل کېږي او هغه له ظلم، د انسانانو او د انساني موسساتو د واکمنۍ د نفی درد دی.
تيمولايوس سيزيکوسي
سيزيکوس د مایشیا یو لرغونی ښار دی چې د کوچنۍ اسيا(اناتوليا) په شمال لوېدیځ کې موقعیت لري.
ايشا ګپتا
ایشا ګپتا (  زېږېدنه: 28 نومبر 1985) یوه هندي فلمي اداکاره ، ماډله او د 2007 کال د مس انډیا نړیوالې جایزې ګټونکې ده. هغه په بالیووډ فلمونو کې خپل مسلک جوړ کړ.
لومړنی ژوند
ایشا ګوپتا د ۱۹۸۵ کال د نومبر په ۲۸ مه د هند په نوي ډیلي کې زېږېدلې ده. پلار یې د هوايي ځواک متقاعد افسر او مور یې د کور مېرمن ده. هغه د نېها په نوم یوه خور لري. ایشا ګپتا د خپل ماشومتوب ډېره برخه په دهرادون ، حیدراباد او ډیلي کې تېره کړه. هغې د مني پال پوهنتون د مخابراتو له ښوونځي څخه د ډله ييزو اړيکو او د فیمینا مس انډیا لپاره د ازموینې دمخه د نیو کاسل پوهنتون کې د قانون پوهنځی ولوست ، مګر د اداکارۍ سره د هغې علاقه د دې لامل شوه چې په بالیووډ کې د اداکارۍ مسلک تعقیب کړي.
فردوسی
ابولقاسم فردوسي یو ایرانی شاعر دی چې شاهنامه یې کمپوز کړی.
امارتیا سېن
سیاسي نظریات
د ۲۰۱۹ کال په اګست کې د هند له لوري د جمو او کشمیر د ځانګړي وضعیت له لغوه کولو وروسته د دوو اونیو لپاره په کشمیر کې د ځپونکي چلند او ګرځبندیز پر مهال، ښاغلي سېن پر حکومت نیوکه وکړه او ویې ویل: "د یوه هندي په توګه زه پر دغه حقیقت نه ویاړم چې هند په نړۍ کې د ډیموکراتیک نورم ترلاسه کولو لپاره له ډېر څه کولو وروسته –کله چې هند لومړنی غیر لوېدیځ هېواد و چې د ډیموکراسۍ په لور ولاړ– له دا ډول ګامونو سره خپل دا شهرت له لاسه ورکړ". نوموړي د کشمیر د سیاسي مشرانو نیول د هند د حکومت د دغې پرېکړې پرضد د شته غبرګون د مخنیوي لپاره "یوه کلاسیکه استعماري پلمه" وبلله او د یوه داسې ډیموکراتیک حل غوښتنه یې وکړه چې د کشمیر خلک هم پکې شامل وي.
شمن باوري
شمن باوري یا شمنېزم هغه مذهبي چاره ده چې په کې یو عمل کوونکی (شمن) د جذبې، خلسې یا د آرامښت د حالت په څېر تغیر موندلو حالتونو پر مټ له هغه څه سره چې پر باور یې د ارواه ګانو نړۍ ده تعامل کوي او یا هم اړیکه ټینګوي. د دغې چارې موخه په معمول ډول د ارواه هدایت کول یا هم په فزیکي نړۍ کې د رغېدو، طالع لیدنې او یا هم د ځینو نورو لارو له مخې د معنوي انرژۍ ترلاسه کول دي.
هغه اعمال او باورونه چې د «شماني» اعمالو په توګه ډلبندي کېږي د بېلابېلو څانګو د پوهانو له دې ډلو د انسان پوهانو، لرغون پوهانو، تاریخ پوهانو، دیني عالمانو، فیلسوفانو او ارواه پوهانو پام یې ځانته اړولی. د دغې موضوع اړوند په سلګونو کتابونه او علمي مقالې لیکل شوې چې آن څو سیال علمي ژورنالونه د شمنېزم مطالعې ته ځانګړي شوي دي.
تعریفونه
انګلیسي تاریخ لیکونکی رونالډ هالتون څرګندوي چې د ۲۱مې پېړۍ په نوي پیل کې د دغې اصطلاح څلورو جلا تعریفونو شتون درلود او داسې ښکارېده چې له ټولو یې ګټنه کېږي:
ټرانس هومانیزم (ټرانس بشرپالنه)
د ټرانس هومانیزم مختاړي
دانته په خپل الهي کمیډي کې د trasumanar ویی د «له انساني طبیعته لا لوړ، له انساني طبیعته تېرېدنه» په معنا د paradiso په لومړني canto کې رامنځته کړ.
لومړني ټرانس هومانیسټي فکرونه
د ټرانس بشرپالنې بنسټیز نظرونه د لومړي ځل لپاره په ۱۹۲۳م کال کې د برټیانوي جینټیک پوه جي بي اس هالډان لخوا، د هغه په مقاله Daedalus: سایسن او راتلونکي، کې مطرح شول، چې وړاندوینه یې کوله چې د انسان په بیولوژي کې د پرمختللو علومو کارونې څخه به ډېرې لویې ګټې لاس ته راشي – او هر پرمختګ چې به رامنځته کېږي خلکو ته به د کفر یا انحراف «ناشایسته او غیرطبیعي» په توګه ښکاري. په ځانګړې توګه، هغه د یوجنیک، ایکټوجنیزس (په مصنوعي چاپېریال کې د ژوند رامنځته کول او ساتل) او د انسان ځانګړتیاوو لکه روغتیا او هوښیاري د ودې لپاره د جنیټیک کارونې وده ورکولو ته علاقه درلودله.
بیولوجیسټ جولیان هاکسلي په عموم ډول په ۱۹۵۷م کال کې د یوې اغېزناکې مقالې لپاره د دې اصطلاح له کارونې وروسته، د ټرانس بشرپالنې بنسټ ایښودونکی ګڼل کېږي. خو خپله دا اصطلاح د کاناډایي فیلسوف ډبلیو ډي لایټهال د ۱۹۴۰م کال له مخکېنۍ مقالې څخه اخیستل شوې ده. هاکسلي ټرانس بشرپالنه له دې عباراتو سره توصیفوي:"تراوسه د بشر ژوند په ټوله کې، هماغه ډول چې هابز توصیف کړی دی، «ناوړه، وحشي او لنډ» پاتې دی؛ د انسانانو لوی اکثریت (که پخوا په ځواني کې نه وي مړه شوي) په بدبختۍ اخته شوي دي... موږ په موجه ډول کولی شو دا باور ولرو چې د امکان لپاره لارې شته دي، او د خپل وجود شته اوسني محدودیتونو او ناوړه خپګانونو باندې کولی شو په ښه توګه غالب شو... د بشر بڼه، که وغواړي، کولی شي چې له ځانه مخته لاړ شي – نه یوازې په وېشلي ډول، چې یو کس دلته وي، او بل کس هلته په بل ډول، بلکه په ټوله کې د انسانیت په توګه."د هاکسلي تعریف له هغه تعریف چې په معمول ډول د ۱۹۸۰مې لسیزې راهیسې کارول کېږي، سره ډېر کم توپیر لري. د دې متفکرانو لخوا وړاندې شوې نظریې د ۱۹۶۰مې لسیزې په عملي تخیلي داستانونو کې وڅېړل شوې، په ځانګړې توګه د آرټور سي کلارک په ۲۰۰۱ کې: د فضا یوه اوډیسي، چې په هغه کې یو اجنبي مصنوعي اثر خپل بې ساری ځواک خپلو صاحبانو ته ورکوي.
هستيوس پرينتوسي
هستيوس پرينتوسي( Ἑστιαῖος Περίνθιος  ) د اپلاتون یو شاګرد و.
له ۱۹۷۹ز کال وروسته د ایران او امریکا د متحده ایالاتو اړیکې
د ایران له اتومي برنامې سره تړاو لرونکي ډېپلوماتیک فعالیتونه
پرېکړه ليک زیاتوي چې په هغه صورت کې چې ايران له دغه پرېکړه ليک نه سرغړونه کوي، "د امنيت شورا به د ملګرو ملتونو د منشور د اووم څپرکي د ۴۱مې مادې له مخې نور اړین اقدامات تر سره کوي تر څو ايران دې ته وهڅوي چې دغه پرېکړه لیک ته او د اتومي انرژۍ نړیوالې استازولۍ (IAEA) شرایطو ته غاړه کېږدي، پرېکړه لیک په دې ټینګار کوي چې په دې اړه به د نویو پرېکړو کولو ته اړتیا وي  چې آیا اضافي اقدامات اعمال کړای شي او که نه." د پرېکړه لیک پر بنسټ، ایران باید په ۶۰ ورځو کې د ننه، یعنې د ۲۰۰۷ز کال  د فبرورۍ له ۲۰مې نېټې مخکې د پرېکړه لیک شرایطو ته غاړه کېږدي.
لاستېنيا مانتېنيايي
د اوکسیرینچوس څخه د پاپیرس ټوټه د یوې نامالومې مېرمنې یادونه کوي چې د اپلاتون ، سپیوسیپپس او بیا د ایریتریا مینډیموس تر نظر لاندې زده کړې کړي. ټوټه دا تشریح کوي چې "د هغې په ځوانۍ کې هغه ښکلې او له غیر مطالعه شوي فضل څخه ډکه وه." دا ښځه شاید لاستینیا یا د فلیوس اکسیوتیا ده.
د ډبرو نوې دوره
د ډبرو نوې دوره (په انګلیسي: Neolithic) د ډبرو د زمانې وروستۍ برخه ده چې ګڼ بدلونونه په کې پېښ شوي او داسې ښکاري چې دغه بدلونونه په خپلواک ډول د نړۍ په بېلابېلو برخو کې رامنځته شوي دي. لومړی ځل شاوخوا ۱۲۰۰۰ کاله مخکې هغه مهال چې په اپي‌پالیولېټيک نږدې ختیځ کې د کرنیزو پرمختګونو څرکونه ولګېدل او وروسته د نړۍ په نورو ځایونو کې ولیدل شول. د ډبرو نوې دورې له شاوخوا ۶۵۰۰ کاله مخکې (۴۵۰۰ مخزېږد) څخه د مسو دورې ته د لېږد تر مهال پورې دوام وکړ چې د فلزاتو د علم په پراختیا سره مشخصېږي او د زېړو (برونزو) او اوسپنې په زمانو سره پای ته رسېږي.
سوېل‌لوېديځه اسیا
په منځني ختیځ کې چې کوم فرهنګونه د ډبرو د نوې دورې په توګه پېژندل کېږي، تر میلاد مخکې په ۱۰مه زریزه کې را څرګند شول. لومړني پرمختګونه په شام کې وشول (د بېلګې په توګه تر کلالۍ وړاندې الف د ډبرو نوې دوره او تر کلالۍ وړاندې ب د ډبرو نوې دوره) او له هغه ځایه ختیځ او لوېديځ لورو ته خپاره شول. تر میلاد مخکې په شاوخوا ۸۰۰۰ کال کې د اناتولیا په سوېل‌ختیځ او شمالي بین‌النهرین کې هم د ډبرو د نوې دورې فرهنګونه ثابت شوي دي.
شمالي افریقا
د مېږو او وزو د اهلي کولو دود احتمالاً د ۶۰۰۰ مخزېږد کال په لومړیو کې له نږدې ختیځ څخه مصر ته ورسېد. ګریم بارکر وايي: "په نیل دره کې د حیواناتو او نباتاتو د اهلي کولو لپاره لومړني باوري شواهد د پنځمې مخزېږدې زریزې تر لومړیو پورې په شمالي مصر او په را وروسته زرو کلونو کې په سوېلي مصر کې دي او په دواړو مواردو کې ښکاري چې لا هم پر کب‌نیونه، ښکار او وحشي نباتاتو راټولولو کلکه تکیه موجوده وه." له دې ښکاري چې دغه بدلونونه له نږدې ختیځ څخه د کروندګرو د کډوالۍ له امله نه دي راغلي، بلکې یوه ځايي پراختیا وه، غلې دانې یې هم خپلې وې یا یې د راکړې ورکړې له لارې ترلاسه کړې وې. نور څېړونکي استدلال کوي چې په مصر کې د کرنې او اهلي حیواناتو لپاره لومړنی خوځښت له منځني ختیځ څخه پیل شوی و.
ارامي ژبه
ژبې
آرامي یوه واحده او انعطاف وړ ژبه نه ده او د اړوندو ژبو يوې ډلې ته اشاره کوي. بډایه تاریخ، پراخ ادب او د مختلفو مذهبي ټولنو لخوا د آرامي کارول د دې ژبې د تنوع لامل شوي. ځینې آرامي ژبي په دوه اړخیزه توګه د پوهیدو وړ دي، پداسې حال کې چې نور یې ندي. ځینې آرامي ژبې اوس په نورو نومونو پیژندل کیږي. د مثال په توګه ، اسوریان د عیسوي کلیساونو ختیځ آرامي ژبه ته اشاره کوي. ډیری ژبی د "ختیځ" او "لویدیځ" په توګه تشریح شوي، د دوی تر منځ پوله د فرات یا لږ لویدیځ سره ده. د هغو آرامي ژبو تر منځ چې اوس ژوندۍ ژبې دي (د "نیو-ارامیک" په نوم یادیږي)، هغه چې اوس د ادبي ژبو په توګه کارول کیږي، او هغه چې له منځه تللي او اوس یوازې د ساینس پوهانو لپاره د پام وړ دي. . لاندې برخه د مختلفو آرامي ژبو او ډیالوګونو لپاره کارول کیدی شي، پداسې حال کې چې د دې قاعدې استثناوې شتون لري: "عصري"، "منځنی"، "لرغونی"، "ختیځ" او "لوېدیځ".
لیکل شوی جوړښت
د آرامي لیکلو بل جوړښت د عیسوي ټولنو له خوا اختراع شوی: د سکرول سکرېپټ یو ډول چې د سریاک الفبا په نوم پېژندل کیږي (د سریاک الفبا یو ډول ، سیرټو)دی.
تاریخ
د آرامي ژبې تاریخ په لاندې تفصیل سره دی. د دې ژبې تاریخ په دریو دورو ویشل شوی دی:
لرغونې ارامي
لرغونی ارامی برخه له 13 پیړیو څخه ډیر وخت نیسي. دا اوږده موده غوره شوې وه ځکه چې پدې کې ټول آرامي ډولونه شامل دي چې اوس په بشپړه توګه له منځه تللي دي. د زوړ آرامي دوره په ښکاره ډول د 500 BC په شاوخوا کې پای ته رسیږي، کله چې زوړ ارامیک (د آرامي خلکو ژبه) سلطنت آرامي (د ځواکمنو سلطنتونو ژبه) ته لاره هواره کړه. د زاړه آرامي ډیری ژبي هغه وخت شهرت ته ورسید کله چې یوناني په سیمه کې د ځواک د ژبې په توګه د آرامي ځای په ځای کړ.
د آخمینیانو وروسته آرامي
د نوي عهد نامې یوناني ډیری غیر یوناني "سیمیټیک" کلمې ساتلي دي، په شمول د سیمیټیک کلمو املا:
یهودي منځنی بابلیون آرامي
منځنی بابلیون هغه ژبه ده چې په بابل کې د یهودي لیکوالانو لخوا د څلورمې څخه تر 11 پیړۍ پورې کارول کیږي. دا ژبه په عمده توګه د بابلیون تالمود (په اوومه پیړۍ کې بشپړه شوې) او د تالمودیک وروسته ادبیاتو (جیونیک) سره پیژندل کیدی شي ، کوم چې د بابلی یهودیت ترټولو مهم کلتوري لاسته راوړنې دي. د دې ژبې ترټولو مهمې لیکنې سرچینې په زرګونو آرامي جادو کڅوړې دي چې په یهودي رسم الخط کې لیکل شوي.
مندايي ژبه
"د نورو مالوماتو لپاره، د منډیان ژبې ته مراجعه وکړئ. مانډیان د یهودي بابلیانو آرامي ته ورته یوه ژبه ده، که څه هم مانډیان په ژبني او کلتوري لحاظ د یهودي بابلیانو څخه توپیر لري. کلاسیک مانډیان هغه ژبه ده چې د مانډیان مذهبي ادبیات پکې لیکل شوي. د دې ژبې یو ځانګړی ځانګړتیا د هغې خورا فونیټیک املا دی.
د فلسطین منځنی یهودی آرامی
په 135 کې، د بار کوکبا له پاڅون وروسته، ډیری یهودي مشران چې له بیت المقدس څخه شړل شوي وو، ګیلیل ته لاړل. په دې توګه، د ګیلیلي ژبه له ناڅرګندتیا څخه آزاده شوه او په لویدیځ کې د یهودانو ترمنځ معیاري ژبه شوه. دا ژبه نه یوازې په ګیلیل کې، بلکې په شاوخوا سیمو کې هم ویل کیده. دا بولۍ د فلسطین تلمود (په پنځمه پیړۍ کې رامینځته شوې)، د فلسطین تورګومیم (د یهودیانو آرامي نسخې) او مدراشیم (د انجیل تعلیمات او تبصرې) ژبني اساس دی. معیاري غږ چې د انجیل عبراني ته راجع کیږي، د تبریایي سیسټم ( 10 پیړۍ ) د یهودا د منځني فلسطیني ژبو ویناوالو لخوا رامینځته شوی. له همدې امله، د کلاسیک عبراني غږونو تولید، چې د دې وخت د عبراني استازیتوب کوي، د دې آرامي ژبې معاصر تلفظ استازیتوب کوي.
سُرونه
د مخکینۍ کڅوړې اصلي سر "i" اوږد دی (لکه د اړتیا په کلمه کې غږ، IPA : ). دا واول یو مقابل اړخ لري چې د هغې په پرتله لږ څه خلاص دی. اوږد شوی "e"، لکه د café د کلمې په پای کې د واول په څیر IPA : IPA|[e]). دا دواړه واولونه کوچني مقابلونه لري چې د تلفظ په وخت کې خوله ډیر خلاصوي؛ له همدې امله، لنډ تړل شوی واول "e" په ځینو ژبو کې د خلاص "e" سره مطابقت لري. په مخکی تړلی سرونو کې، کنسوننټ "y" معمولا د mater lectionis په توګه کارول کیږي.
(د مثال په توګه، ', 'د ملکې لاس لیک'. 3) 'ټینګار' یا 'ځانګړي' قضیه د اسم دوامداره بڼه ده، چې تقریبا ورته فعالیت لري د قضیې لیک (چې په آرامۍ کې شتون نلري. د بیلګې په توګه., ' 'په لاس لیکل شوی'). په نهایت کې، ډیزاین موډ خپل ځای نورو ملکیت څرګندونو ته ورکړ او په ډیری ژبو کې د ژبپوهنې نورم په توګه ټینګار شوی حالت غوره شو. ډیری معاصر آرامي ژبي یوازې د تاکید لرونکي حالت کاروي.
د ډيزلو سون توکي
د ډیزلو سون توکي چې د ډيزلو د تيلو په نوم هم يادېږي، هغه نرم (مايع/اوبه) سون توکي دي چې په ځانګړي ډول د ډيزلو په ماشینونو کې د کارېدو لپاره جوړ شوي وي، دا د داخلي احتراق يو ډول ماشينونه دي، په کوم کې چې د تيلو سوځېدل د داخلي هوا د تراکم او بيا د سون توکو  داخلېدو له امله، بې له سپرغۍ يا بلېدو څخه منځ ته راځي. په همدې بنسټ، د ډيزلو سون توکي د ښه  تراکم د بلېدو خصوصياتو ته اړتيا لري.
د ډيزلو سون توکو تر ټولو عام ډول د پيټروليم سون توکو د تيلو يوه ځانګړې تصفيه ده، خو د دې بديلونه چې له پيټروليمو څخه نه دي اخيستل شوي، لکه بايوډيزل، له بايوماس څخه مايع (BTL) يا له ګاز څخه مايع (GTL) ډيزل په تېزۍ سره د چمتو کېدو په حال او تر استعمال لاندې دي. د دې ډولونو تر منځ د توپير لپاره، له پيټروليمو څخه اخيستل شويو ډيزلو ته کله کله په ځینو علمي کړيو کې د پيټروډيزل نوم هم ورکول کېږي.
اقسام
د ډيزلو سون توکي له ګڼو سرچينو څخه تولید کېدای شي، تر ټولو عام يې پيټروليم دي. په نورو سرچينو کې يې بايوماس، د ژويو وازده، بايوګاز، طبيعي ګاز او د ډبرو سکرو مايعات شامل دي.
جنسي ځورونه
جنسي ځورونه د کار د تبعیض یو ډول دی. په نننۍ نړۍ کې د ډیری ادارو او سوداګرۍ لپاره، د کارمندانو د جنسي ځورونې مخنیوی د کار ځای د قوانینو یو له مهمو لومړیتوبونو څخه دی.
د چلند کټګورۍ
زیچ او د هغه همکاران ځورونکي په دوه کټګوریو ویشي:
کوزوو
نوم
کوزوو (په صربستانیی سیریلیک ژبه کې: Косово  صربی تلفظ یې: [kôsoʋo] ) د kos (кос) صربي خنثی ملکي صفت دی چې معنی "blackbird" یا تور الوتونکی دی، او د Kosovo Polje اختصاري بڼه ده چې معنی یې 'blackbird field' یا د تور الوتونکي سیمه ده. دا سیمه د اوسنۍ کوزوو په ختیځه نیمه برخه کې د یوې هوارې او د ۱۳۸۹ کال کال د کوزوو د جګړې د ډګر نوم دی. د هوارې نوم په ۱۸۶۴ کال کې د کوزوو ولایت لپاره وکارول شو.
د بيت المقدس پاچاهي
خلک
د توديلا د بنجامين “Benjamin of Tudela” په وينا چې نږدې ۱۱۷۰ ز کال کې يې ټوله پاچاهۍ کې سفر وکړ، نابلس کې ۱۰۰۰ تنه، قیصريه کې ۲۰۰ تنه او اسکالون کې ۳۰۰ تنه سامريان وو. دا له معاصرې توليدا “Tolidah” راهيسې د ۱۵۰۰ سومريايي نفوس لپاره يو څه ټيټ بريد برابروي؛ يو سومريايي تاريخ ليکونکی په غزه او ايکر کې هم د ځينو سومريايي ټولنو يادونه کوي. د توديلا بنجامين پاچاهۍ کې د څوارلس ښارونو ټول يهودي نفوس ۱۲۰۰ تنه اټکل کړ، چې دا کچه ښايي د وخت سومريايي نفوس د تاريخ د يوازيني وخت لپاره د يهوديانو په پرتله يو څه زيات جوړوي.
انډری سيخاروف
د ژوند لومړي کلونه
سيخاروف د ۱۹۲۱ز کال د مۍ د میاشې په يو ويشتمه نیټه په «ماسکاو» کې زیږیدلی دی. د هغه پلار «ډمیټري ایوانویچ سيخاروف» و چې د فزیک پروفیسور او د پیانو یو شوقي غږوونکی و. د هغه پلار د «مسکاو» ایالت دويم پوهنتون کې تدریس کاوه. د انډري نیکه «ایوان» په روسي سترواکۍ کې يو پېژندل شوی وکيل و چا چې د ټولنیز پوهاوي او بشري اصولو (د اعدام د سزا له منځه وړلو په ګډون) ته درناوی کاوه ، کوم څه چې وروسته د هغه پر لمسي اغیز وکړ. د سيخاروف مور «یکاترینا الیکسیونا سوفیانو» وه چې د پوځ د یو جنرال «الیکسي سیمیناویچ سوفیانو» لور وه. د سيخاروف مور او پلار او د پلار له خوا نیا، «ماریا پیټروانا»، د هغه په شخصيت جوړولو کې ستره ونډه درلوده. د هغه مور او نیا کلیسا ته تلونکې مېرمنې وې؛ پلار يې په دين باور نه درلود. کله چې «انډري» شاوخوا ديارلس کلن و، په دې پوه شو چې هغه هېڅ باور نه لري. په هر حال، سره له دې چې يو ملحد و، هغه په یو «لارښونکي اصل» باور درلود چې له فزیکي قانون څخه ماوراء څه دي.
د ترموهستوي وسايلو جوړول
له دويې نړیوالې جګړې وروسته، هغه د کائناتي وړانګو څیړنه وکړه. د ۱۹۴۸ز کال په نيمايي هغه د «ایګورکرچاتوف» او «ایګور ټام» تر سرپرستۍ لاندې د شوروي اتومی بم پروژه کې برخه واخیسته. په ۱۹۴۸ز کې په FIAN  کې د سيخاروف د څيړنې ډلې په اګست-سیپتمبر ۱۹۴۸ کې دویم اند وړاندې کړ.
انډری سيخاروف
روبن مورګن
د بلوغ پر مهال دنده
له بلوغ سره سم رابن مورګن د کولمبيا په پوهنتون کې د ليسې د سند نه لرونکې زده کوونکې (هغه محصل چې د پوهنتون په شرايطو برابر نه وي) په توګه خپلو زده کړو ته دوام ورکړ. هغې د «کورټس براون ادبي ادارې» سره د منشۍ په توګه کار پيل کړ، چېرې چې د ۱۹۶۰ز لسيزې پر مهال د «W.H.Auden» په څېر شاعرانو او ليکوالانو سره اشنا شوه او له هغوی سره يې کار وکړ. هغې له وړاندې څخه د خپلې شاعرۍ په خپرولو پيل کړی و (د هغې شاعري وروسته د مونسټر په نوم په يو کتاب کې راټوله شوه او په ۱۹۷۲ز کال کې خپره شوه). د راتلونکې لسيزې په اوږدو کې، د سياسي فعاليت، افسانوي او غیر خيالي نثرونو او د ښځو د حقوقو په اړوند په کالجونو او پوهنتونونو کې د ويناوو تر څنګ، مورګن خپله شاعري هم کوله او خپروله.
فعاليت
تر ۱۹۶۲ز کال پورې مورګن د جګړې ضد چپ اړخ کې فعاله شوه او هغې د آزادۍ، راټ، وين او نيشنل ګارډين په څېر چپ اړخو او کلتور ضد مجلو کې ليکنې او شاعري خپاره کړل.
د سویلي افریقا کلتور
اپارتایډ هغه ایالت و، چې سویلي افریقایان یې په قانوني توګه په څلورو توکمیزو ډلو ووېشل او د دوی د ژوند ساحې یې وټاکلې، په زده کړه، کاري فرصتونو، عامه اسانتیاوو او ټولنیزو اړیکو کې یې پر توکمیز تبعیض ټینګار وکړ. سره له دې چې دا قوانین د ۱۹۹۰ز کال په لومړیو کې رد شوي وو، د اپارتاید توکمیزه کټګوري په ذاتي ډول د سویلي افریقا په کلتور کې پاتې ده، دوی دې ته دوام ورکړ چې ځانونه د سویلي افریقایانو په وېش کې راولي او هر یو یې ځانونه له تعریف شوو څلورو توکمونو( تور، سپین، رنګین او هندیان) نه په یوه پورې وتړي. دا د سویلي افریقا د یوه واحد کلتور تعریفول ستونزمنوي چې توکمیزو کټګوریو ته اشاره نه کوي.
معماري
هربرټ بیکر د هېواد له ډېرو اغېزناکو معمارانو نه دی، چې په پریتوریا کې یې د اتحادیې ودانۍ ډیزاین کړې ده. نورې د پام وړ ودانۍ هم شته چې په هغو کې د روډز یادګار، په کیپ ټاون کې د سینټ جورج کلیسا او په جوهانسبرګ کې د سینټ جان کالج شامل دي.
ټاډ اکین
ویلیم ټاډ اکین (د ۱۹۴۷ز کال د جولای په ۵مه زېږېدلی- د ۲۰۲۱ز کال د اکټوبر په ۳مه مړ) د امریکا جمهوري غوښتونکی سیاستوال دی، چې له ۲۰۰۱ز کال نه تر ۲۰۱۳ز کال پورې د میزوري د دویمې انتخاباتي حوزې استازی و. په نیویارک ښار کې زېږدلی و، خو لوی شوی په لوی سنټ لویس کې و. کله چې اکین په ماساچوست کې د ووسټر له پوليټکنیک موسسې نه د لسانس سند ترلاسه کړ؛ نو وروسته تر هغه یې د متحده ایالاتو د پوځ په مهندسي قطعه کې دنده پیل کړه او د کمپیوټر او فولادو په صنعت کې پر کار بوخت شو. په ۱۹۸۸ز کال کې د میزوري د پارلمان غړی شو او تر ۲۰۰۰ز کال پورې یې په ایالتي مجلس کې خدمت وکړ. وروسته د متحده ایالاتو د پارلمان غړی شو او تر ۲۰۱۳ز کال پورې یې هلته خدمت وکړ.
رابرټ برټون
رابرټ برټون (زوکړه: د ۱۵۷۷ زکال د فبروري ۸ مه – مړینه: د ۱۶۴۰ زکال د جنوري ۲۵ مه) انګلیسي لیکوال او د اکسفورډ پوهنتون علمي غړی و چې د ملانخویا د اناتومي یا تشرېح (The Anatomy of Melancholy) په نامه د خپل پوهنغونډي کتاب له امله شهرت لري.
اوښتون (بیولوجي)
موټېشن، په لړیو کې بېلابېل بدلونونه رامنځ‌ته کولای شي. د جېن موټېشنونه کېدای شي هېڅ اغېزه ونه‌لري، د یوه جېن محصول بدل کړي یا د یوه جېن له سمې یا بشپړې کارکړنې څخه مخنیوی وکړي. موټېشنونه کېدای شي په غیرجنتیکي برخو کې هم پېښ شي. د درزوفیلا د بېلابېلو نوعو ترمنځ د جنتیکي تنوع په هکله د ۲۰۰۷ز کال یوه مطالعه ښیي چې، که چېرې موټېشن د یوه جېن په واسطه په تولید شوی پروټین کې بدلون رامنځ‌ته کړي، پایله یې په احتمال سره ناوړه ده او اټکل کېږي چې د پولي‌مورفیزمونو 70 سلنه امینو اسید ناوړې اغېزې لري او پاتې برخه یې کېدای شي خنثی حالت ولري یا څه ناڅه ګټوره وي. پر جېنونو باندې د اوښتون ناوړو اغېزو له‌امله، اورګانیزمونه «د DNA ترمیم» په څېر میکانیزمونه لري ترڅو لومړني حالت د اوښتلې لړۍ د بېرته راګرځولو له‌لارې، له اوښتون څخه مخنیوی وکړي یا د پېښېدو په صورت کې یې اصلاح کړي.
د سویلي افریقا کلتور
لوبې
فوټبال، رګبي او کریکټ په سویلي افریقا کې ترټولو نامتو لوبې دي. فیلډ هاکي، لامبو، اتلیټیکس، ګالف، سوک وهنه، ټینس او ​​نېټبال هغه لوبې دي چې د پام وړ مینه ‌وال لري. سره له دې چې د فوټبال ټولنه د ځوانانو ترمنځ د ډېرې تعقیبونې امر کوي، خو د ځینو نورو لوبو لکه باسکیټبال، سرفینګ او سکیټ بورډینګ شهرت مخ پر زیاتېدو دی.
اوښتون (بیولوجي)
ټولیزه کتنه
نه‌وژونکي موټېشنونه د جېن زېرمې دننه سره راټولېږي او جنتیکي تنوع کچه لوړوي. د جېن زېرمې دننه د ځینو جنتیکي بدلونونو زیاتېدنه کېدای شي د طبیعي ټاکنې له‌لارې راکمه شي، په داسې حال کې چې نور «لا مطلوب» موټېشنونه راټولېدلای او د تطبیقي بدلونونو لامل ګرځېدلای شي.
د اوښتونونو کچه
د نوعو ترمنځ د اوښتونونو کچو ترمنځ د پام وړ توپیرونه شتون لري او هغه تکاملي قوې، چې په ټولیز ډول موټېشن ټاکي، د دوامدارو څېړنو سکالو ده.
په شوروي اتحاد کې د وګړو تحمیلي لېږد
د کارګر ځواک لېږد
د نښه شوي کاري ځواک د لېږد زیات‌شمېر د پام‌وړ عملیات شتون لري:
مداګاسکار: افریقا ته وتښتیدل
مداګاسکار: افریقا ته وتښتیدل Madagascar: Escape 2 Africa د ۲۰۰۸ امریکایی کمپیوټر انیمیشن کامیډي فلم دی چې د ډریم ورکس انیمیشن لخوا تولید شوی او د پیراماؤنټ عکسونو لخوا توزیع شوی. دا په مداګاسکار (۲۰۰۵) وروسته په فرنچائز کې دوهم قسط دی. دا د ایریک ډارنل او ټام مک ګراټ لخوا لارښود شوی و ، د ایتان کوهن ، ډارنیل او مک ګرات لخوا لیکل شوی سکرین پلې سره ، او بین سټیلر ، کریس راک ، ډیویډ شمیمر ، جاډا پنکیټ سمیټ ، ساچا بیرون کوهن ، سیډریک د انټرنیټر ، انډي ریکټر ، او الیسا ګابریلي د لومړي فلم څخه د دوی غږ اداکاري رولونه بیا تکراروي ، د نوي کاسټ غړو برني میک ، الیک بالډوین ، شیري شیفرډ ، او ویلیم سره یوځای شوي. په فلم کې ، اصلي کرکټرونه - د مرکزي پارک ژوب څخه د څارویو یوه ډله چې سفرونه یې ماداګاسکر ته وړي دي - په افریقا کې ځانونه ومومي ، چیرې چې دوی د دوی نورو ډولونو سره مل کیږي او چیرې چې الیکس شیر له خپلو والدینو سره یوځای کیږي.
د عربو پاڅون
د لومړۍ نړیوالې جګړې د منځني ختیځ په ډګر کې د عثماني سترواکۍ په وړاندې د عربي ځواکونو پوځي پاڅون د عربو بلوا (په عربي: الثورة العربية، al-Thawra al-‘Arabiyya؛ په ترکي: Arap İsyanı) یا د عربو ستره بلوا (په عربي: لثورة العربية الكبرى، al-Thawra al-‘Arabiyya al-Kubrá) بلل کېږي. د مکماهون-حسین د مکاتبې په بنسټ، د مکې شریف، حسین بن علي او د برتانیې حکومت ترمنځ د یو تړون له مخې د ۱۹۱۶ز کال د جون په لسمه نېټه یاد بغاوت رسماً په مکه کې پیل شو. د بلوا موخه له عثماني سترواکۍ څخه د خپلواکۍ له ترلاسه کولو وروسته، د شام د حلب څخه د یمن تر عدن پورې د یوه متحد عربي حکومت رامنځته کول وو، چې برتانیې یې په رسمیت پېژندلو ژمنه کړې وه.
ځواکونه
په حجاز کې د عثماني ځواکونو شمېر په ۱۹۱۷ز کال کې ۲۰۰۰۰ تنه و. د ۱۹۱۶ز کال په جون کې، د بلوا په پېل کې، د څلورم پوځ اووم نمبر لښکر په حجاز کې مستقر شو ترڅو د ډګرمن علي نجیب پاشا تر قیادت لاندې د پلي ځواک ۵۸ مه فرقه، د جنرال محمد جمال پاشا په مشرۍ لومړی مُرتبه قوه (په ترکي ژبه: Kuvvie- Mürettebe د لنډ مهاله ځواک په توګه) چې د حجاز د رېل پټلۍ د ساتنې مسئول و او د جنرال فخري پاشا تر امر لاندې حجاز ته را لېږل شوی کشفي ځواک (په ترکي: Hicaz Kuvve-i Seferiyesi) ورسره یوځای شي.[10]
لويه ټولنه
د ۸۹ کانګرس دوه غونډې
سياسي تنظيم د جرګې مشرانو ته لاره هواره کړه، چې هغه اصول بدل کړي چې سويلي ديموکراتانو ‘Southern Democrats’ ته يې اجازه ورکړې وه، چې کمېټه کې د “New Frontier” په نوم پروګرام او د مدني حقونو د قانوني کولو عمل له منځه يوسي، چې د لويې ټولنې د قانون تصويبولو هڅو کې يې مرسته وکړه. په ۱۹۶۵ ز کال کې د ۸۹ کانګرس لومړنۍ غونډې د لويې ټولنې اصلي منځپانګه يا بنسټ جوړ کړ. دې د طبي پاملرنې او زده کړو لپاره د فدرالي مرستې په څېر د اوږد مهاله ځنډول شوي قانونيت د تصويب له مخې پيل وکړ او وروسته نورو برخو ته ننوت، چې د لوړې چټکتيا عامه لېږد، د کرايې بشپړونکې، بسته بندۍ کې رښتينولي، د چاپيريالي خونديتوب قانون ايښودنه، د رواني يا ذهني روغتيايي اسانتياوو لپاره نوي اصول، Teacher Corps، د انساني ځواک روزنه، د “Head Start” خپرونه يا پروګرام، ښاري ډله ييز لېږد لپاره مرسته، د ښارونو اشاري يا ثابتونکې خپرونه، د کور جوړونې هغه قانون چې د کرايې بسپنې يې راونغاړلې او د لوړو زده کړو لپاره قانون رانغاړي. د جانسن ادارې کانګرس ته ۸۷ لايحې وسپارلې او جانسن ۸۴ يا ٪۹۶ لاسليک کړې، چې په دې ډول د امريکا د کانګرس په تاريخ کې د قانون ايښودنې تر ټولو بريالۍ موضوع ده.
زېږدونکی ملت
كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ ( ال عمران/۱۱۰)
تاسې د تېرو امتونو او ملتونو برخلیک وګورﺉ،هغوی،چې څه وه او شول؛نو دا یې د فردي او اجتماعي کار ثمره و او مسلمانانو تاسې هم په همدې قانون کې راځی. ((تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُم مَّا كَسَبْتُمْ )) ( بقره/ ۱۳۴) او بلاخره ستاسې د انسانانو برخلیک هم په هغو هڅو او کوښښونو پورې تړلی دی،چې د خدای په لوري یې کوی،چې خدای د حق،عدالت،اخلاقو، نېکیو او ښکلاوو مظهر دی او په څرګند ډول تر کوښښ وروسته دي،چې له خدای سره مخ کېدلای شی.
يَا أَيُّهَا الْإِنسَانُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَى رَبِّكَ كَدْحًا فَمُلَاقِيهِ ( انشقاق/۶)
څو پېړۍ مخکې اسلامي نړۍ د غربي دښمنانو تر یرغل او بهره کشۍ لاندې راغله. لومړی یې پر فرهنګي، اخلاقي او مذهبۍ هستۍ یرغل وکړ او بیا یې مادي، اقتصادي سرچینې لوټ کړې. هغه پخواني وېده کېدني او د استعمار دې یرغل اسلامي امتونه ورځ پر ورځ لاپسې بندیوان او ځان بایللي کړل. اوس دا دی یوه پېړۍ کېږي،چې د نړۍ فرهنګي، اجتماعي او سیاسي تحولاتو یو ځل بیا دا ملتونه وخوځول. دوی له یوې خوا په نوي لید، توحید، اسلام او داعیوو ته یې ولیدل او یوه نړۍ نوي حقایق یې کشف کړل او د مسلمانانو د موجوده وضع په لیدنې او تفرقې ، محرومیتونو او عقب ماندګۍ پکې درد او نوی غوښتنه رامنځ ته کړې او بلخوا موږ په بندیوانو اسلامي هېوادونو کې حرکت او خوځښتونه وینو.
د هایدروجن تولید
له اوبو څخه د هایدروجن تولید
د فوسیلي سون‌توکو له کارولو پرته د هایدروجن د تولید په مېتودونو کې د اوبو د تجزیې پروسه هم شامله ده چې په دې کې اوبه تجزیه کېږي یا د اوبو مالیکول (H2O) پر خپلو اجزاوو یعنې هایدروجن او اکسیجن تجزیه کېږي. کله چې د انرژۍ سرچینه د اوبو د تجزیې لپاره بېرته نوې کېدونکې یا لږ کاربن لرونکې وي، په دې حالت کې تولید شوی هایدروجن کله ناکله زرغون هایدروجن بلل کېږي. دا تجزیه په بېلابېلو طریقو اجرا کېدای شي، خو په ټولیز ډول ټولې طریقې د فوسیلي سون‌توکو له لارې د تولید په پرتله قېمته دي.