cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ميا عمر بابا
د حضرت میا عمربابا نوم محمد عمر ، دپلار نوم یې ابراهیم او د نیکه نوم یې قادرخان و چې په کالا خان سره یې شهرت درلود.. څرنګه چې میا عمر بابا یو زاهد او عابد انسان و نو خلکو ده ته دغوٍث العالم او غوٍث الافغان لقبونه هم ورکړي دي. نوموړي په اصل کې سړبني پښتون و چې بیا په سړبنیو پښتنوکې په خښي پښتنو او په خښي پښتنو کې دترکلاڼیو دقبیلې دموسي خیلو په څانګې پورې یې اړه درلودله ، دده دپلار نیکه اصلي ځای د باجوړ سیمه وه ،نوموړی په ۱۶۷۳ زیږدیزکال کې چې د۱۰۷۴ هجري /لمریز کال سره سمون خوري لاهور ته نږدې د راوي دریاب تر څنګ په فرید آباد کې زیږیدلی دی .پلار اونیکه یې دخپلې قبیلې مشران او سرداران تیرشوي دي. ویل کیږي چې په هغه وخت کې دده نیکه کالا خان د پښتونخوا د باجوړ د سیمې نه لاهور ته تللی و او د هند مغولي واکمن شاه جهان او دهغه ولیعهد شهزاده داراشکوه ده ته دومره زیات ارادت وښود چې د فریدآباد سیمه یې ده ته د جاګیر په تو ګه ورکړه او دده د ارادتمندانو په حلقه کې شامل شول. کالاخان په فریدآباد کې دمشهور عارف او صوفي سید محمد ګیسو دراز د کورنۍ دیوې نجلۍ سره واده وکړ چې دهغې دبطن نه یې د ابراهیم په نامه زوی پیداشو. په ۱۷۸۸ زیږدیز ګال کله چې دده نیکه کالاخان دخپل زوی ابراهیم خان لپاره د میرمنې دپیداکولو په لټه خپل پلرنی ټاټوبی باجوړ ته روان شو نو دلارې په اوږدو کې په کلان نومي کلي کې دیو چا له خوا ووژل شو او بیا دده مړی هماغلته ښخ شو. دده زوي ابراهیم خان تر دغې پیښې وروسته با جوړ ته لاړ او هلته څو ورځې تم شو اوبیرته دفرید آباد خواته وخوځید. په هغه وخت کې په پيښور کې سخته کاختي ( قحطي ) راغله او خلک ددغې سیمې نه نورو سیمو ته په لیږدیدلو مجبوره شول. دده سره فرید آباد ته دڅمکنو دکلي سعیدخان چغه خیل هم ملګری شو او دلاهور په فرید آباد کې دهغه سره یوځای اوسیده چې په پایله کې یې خپله لور ابراهیم خان ته په نکاح کړه او د سعید خان دلور نه همدا میا عمر بابا پیداشو. میا عمر بابا اووه کلن وچې دده پلار ابراهیم خان مړشو، ده دوه نور کوچني وړونه هم درلودل چې یو یې محمد موسی او بل یې محمد عیسی نومیدل .دابراهیم خان دمړینې په وخت کې سعیدخان چغه خیل په څمکنو کې و او کله چې دابراهیم خان له مرګه خبرشو نو د لاهور په لورې وخوځید او کله چې فرید آباد ته ورسید نو دنورو دوستانو سره یې د سلا او مشورې وروسته میا عمر بابا او دده ورونه او مور یې د پشتونخوا څمکنو ته راوستل. میا عمربابا تردې وروسته په ځمکنو کې دیني علومو ته مخه کړه او د سیر او سلوک ، طریقت او تصوف سره یې هم مینه پیدا شوه نوموړی په خپلو لیکنو کې دخپلو لاندنیو استادانو نه چې ده ترې دیني زده کړې دي یادونه کړې ده او هغه دادي : مولانا شیخ المشائخ محمد یونسؒ ، مولانا محمد فاضل پاپینی ، مولانا شیخ سید قطب بنوری ؒ ، مولانا شیخ المشائخ خواجہ محمد امین صدیقی بدخشی ، مولانا شیخ المشائخ عبدالغفور پيښوري ؒ اوپه څمکنو کې د مولانا شیخ المشائخ حاجی دریا خان باباؒ چې په حاجی صاحب قادہ خیل څمکني سره شهرت لري یادونه کوي. همداراز هغو عالمانو چې په تصوف او سیر اوسلوک او معرفت کې ورته زده کړې ورکړي دي دهغو نومونه دادي : مولانا شیخ المشائخ شیخ سعدی بخاری لاهوری ، مولانا سید محمد قطب بنوری او مولانا شیخ المشائخ سر اعظم محمدیحیی چې د اٹک په حضرت جی باباؒ سره شهرت لري. میا عمر بابا برسیره پردې چې دیني عالم او صوفي مشربه انسان و یو مصلح شخصیت هم و .ده بزګرانوته ویلي و چې تمباکو به نه کري او دهغه پرځای به غنم کري.
یادونه : ارواښاد علامه رشاد بابا په ۱۳۶۰لیږدیز کال کې پر ده یوکتاب لیکلیو چې نوم یې و د څمکنیو میا عمر --- اخځلیک: ۱- http://chamkani.net/mia-umar-baba-chamkani/ ۲-http://www.safiahaleem.com/?p=3037
وهابيت
سعود او وهاب
محمد بن سعود وهابيت قبول کړ په ۱۷۴۴ کې په بدل کې وهاب د سعود کورنۍ ملاتړ وکړ د ترکي خلافت پر ضد خو دوي ناکامه شو
د میرهسار
د میرحسار ښار په مقدونیایي Општина Демир Хисар) د شمالي مقدونیه هیواد په پلاګونیا ولایت کې پروت ښار دی.
۸
سرچينې
وېشنيزه:۸ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:يو رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه وېشنيزه:فیبوناچې عددونه
درس نظامي
درس نظامي د اسلامي مدرسو تدريسي نصاب ده چي په اتلسمه پېړۍ کي يې د هند له نيمي وچي سرچينه اخستي ده. اوس هم د سويلي افريقا په ځينو برخو، کاناډا، متحده ایالاتو او بریتانیا کي تدريسېږي. د درس نظامي موسس مولوي نظام الدين سهالوي(۱۱۶۱هجري/۱۷۴۸زېږديز) وو، چي له ده وروسته په درس نظامي ونومول شو.
آریانا ويجه
که څه هم د آریائیانو د اصلي ټاټوبي ( آریانا ویجه ) په اړوند د تاریخ پوهانو ترمینځ واړه اختلافونه شته ، خو بیا هم زیاتره مورخین په دې اړوند سره ورته نظرونه لري.په دغو تاریخپوهانو کې چې د آریانا ویجه په اړوند یې څیړنې کړي دي کولای شو د آلتهايم (Altheim)، لومل (Lommel)، میکس میولر (M.Mueller)، شویدر (Schaeder)، آرتور كريستين سین (A.Christensen)، نوبرگ (Nuberg)، ميلز (Mills)او جوباین ويل (Jubainville) نومونه واخلو.
جودپور
وېشنيزه:د هند ښارونه
۹
۹ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۸ څخه  مخکي او د ۱۰ وروسته موجود دي.
ډيګ
Digg ، چې د انګليسي ژبې په کوچنيو تورو يې لوګو ډيزاين شوې، یو امریکایي خبر راټولونکې وېب پاڼه ده يو مخ سره جوړ شوی، چې موخه یې د انټرنېټ ليدونکو لپاره د ساینسي، سياسي او د انټرنېټ ویروس اړوند مسلې رامخې ته کول دي. دا په خپله اوسنۍ بڼه د 2012 کال د جولای په 31 پیل شو، د نورو ټولنیزو پلیټ فارمونو لکه ټویټر او فیسبوک سره د منځپانګې شریکولو اسانتيا هم لري.
تاریخ
د سایټ اصلي دنده دا وه چې کاروونکو ته اجازه ورکړي چې د وېب منځپانګې کشف، شریک او وړاندیز کړي. د ټولنې غړي کولی شي د عمومي پاملرنې لپاره وېب پاڼه وسپاري. نور غړي کولی شي دې پاڼې ته رایه ورکړي ("digg") یا ښکته ("bury"). که څه هم رایه ورکول په digg.com کې ترسره شوي، ډېری وېب پاڼو په خپلو پاڼو کې د "digg" تڼۍ اضافه کړې، کاروونکو ته اجازه ورکوي چې رایه ورکړي کله چې دوی وېب پاڼه لټوي. پای محصول د انټرنیټ شاوخوا د مشهورو او جنجالي منځپانګو پراخه او دوامداره توګه تازه شوي لیستونو لړۍ وه چې د ټولنیزې شبکې لخوا راټول شوي.
پلورل او بیا پیلول
د مارچ په 2018 کې، Digg اعلان وکړ چې دا به خپل RSS لوستونکی، Digg Reader بند کړي.
خوشال بابا: په ((ولا)) که د ((علي)) رافضــــــــــي کېږي سکه خوشحال يې په ((ولا)) کې مشخص دى
متقي هم دا روايت د کنزالعمال د شپږم ټوک په ١٥٩ او ٣٩٢ مخ کې راوړى او په دواړو ځايونو کې يې ويلي : ابونعيم د فضايل الصحابه د کتاب په ٤٠٦مخ کې نقل کړي او وايي : ابن عاصم، ابن جرير _هغه دا حديث صحيح ګڼلى _طبراني په اوسط کې، ابن شاهين او نسائي هم د خصايص په ٣٧ او ٣٨ مخ کې له دوو لارو نقل کړى دى.
زنخدان
منځته راتګ
دا خالیګاه هغه وخت منځ ته راځي، چې د دواړو ژامو د نښلولو پر مهال لاندیني او پاسني هډوکي یو له بل سره سم نه نښلي او ځان د هډوکي پرمخ د سوري په ډول ښکاره کوي.
رمشا شفا
رمشا شفا (مريم رشيد) يو افغانه سندرغاړې ده. هغې خپلي زدکړې په امریکا کې ترسره کړې دي او په څلورو ژبو (پښتو، فارسۍ، اردو، انګلیسۍ) خبرې کوي. هغه په ٢٠٠٧ کال کې د کندهار څخه و امریکا ته ولاړه، رمشا شفا په اصل کې د ارغنداب ولسوالۍ د کوهک د کلي اوسېدونکي ده. هغې په امریکا کې تر ماسټرۍ کچې پورې زده کړې، شفا ددې سره د شفا فاونډېشن په نامه يو خيريه ټولنه هم لري. د هغې په وینا چې په کابل کې يي په خپل اصلي نامه يو پوهنتون هم جوړ کړ چې د مريم پوهنتون په نامه يادېږي.
مرکزي قدرتونه
مرکزي قدرتونه د درې ګوني تړون شاوخوا رامنځه شویو متفقو ځواکونو سره مخامخ شول او ماته یې وخوړه. په ۱۸۷۹ ز کال کې د مرکزي قدرتونو سرچینه جرمني، او اطریش- هنګري وو. ايټالیا له دې سره سره چې په نوم له درې ګوني تړون سره یوځای وه، په لومړۍ نړیوله جګړه کې يې د مرکزي قدرتونو تر څنګ جګړه ونه کړه. بلغارستان او عثماني امپراتوري د لومړۍ نړیوالې جګړې تر پیل وروسته ورسره یوځای نه شول، ان له دې سره چې عثماني امپراتورۍ د ۲۰مې پېړۍ له پیل څخه له جرمني او اطریش-هنګري سره نږدې اړيکې خوندي ساتلې وې.
د ايکولوژي تاريخچه
د دې پوهې تاريخ له څلورمې پېړۍ څخه سرچينه اخلي. د ژوند چاپيريال يو له لومړنيو پوهانو (ايکولوژيستانو) څخه چې ليکنې يې تر اوسه ژوندۍ پاتې کېږي، ښايي ارستو يا کېدای شي د هغه زده کوونکی تيوفراستوس “Theophrastus” وي، چې دواړو يې د حيواناتو او نباتاتو له زياتو ډولونو سره لېوالتيا درلوده. تيوفراستوس له ميلاد څخه مخکې څلورمه پېړۍ کې د حيواناتو او نباتونو تر منځ اړيکې تشرېح کړې. ايکولوژي په ۱۸ او ۱۹ پېړۍ کې په بنسټيز ډول وده وکړه. ياده وده د کارل لېنيوس “Carl Linnaeus” او د طبعيت په اقتصاد سره د نوموړي په اثر سره پيل شوه. له هغه څخه لږه موده وروسته الکساندر اون همبولټ (Alexander von Humboldt) او له بوتاني جغرافيې سره د نوموړي کار راغی. له دې څخه وروسته الکساندر اون همبولټ او کارل موبيوس (Karl Mobius) د “biocoenosis” له مفکورې سره مرسته وکړه. د ايکولوژيکي نبات له جغرافيې سره د ايوجينيوس وارمېنګ (Eugenius Warming) کار د يو سمون يا روزنې په توګه د ايکولوژي د رامنځته کولو لامل شو. د چارلس داروين (Charles Darwin) کار هم د ايکولوژي له پوهې سره مرسته وکړه او ډاروين ته د ايکولوژي په ځوان تاريخ کې زياتره د نورو په پرتله د ياد سمون یا روزنې د پرمختګ امتياز او نسبت ورکول کېږي. ايکولوژيکي فکر د ۲۰ پېړۍ په لومړيو کې ان نور هم پراخ شو. مهمې ونډې په کې د ژوند چاپيريال سره د ايډوارډ سيوس (Edward Suess) او ولايمير ويرنېډسکي (Vladimir Vernadsky) د کار، د ارتر تانلسي (Arthur Tansely) د ايکوسيستم، د چارلس ايلټون (Charles Elton) د حيواني ايکولوژي او د هینري کوليس (Henry Cowles) د ايکولوژيکي بريا وې.
ارکادي او سترواکي ايکولوژي
د اتلسمې پېړۍ په لومړيو کې له کارل لينيوس “Carl Linnaeus” څخه مخکې د فکر دوه سيالو مکتبونو د ايکولوژي پر وده وال پوهنيز سمون يا روزنه باندې واکمني وکړه. د ارکادي ايکولوژي نظريې د رامنځته کولو او تاييدولو لومړی سبک يا مکتب په «پادري طبيعتپوه» ګيلبرټ وايټ “Gilbert White” پورې اړه لري. ارکادي ايکولوژي انسان لپاره د ساده او خاکسار ژوند او له انسانانو او طبيعت سره د وړ يا همغږې اړيکې ننګه کوي. د ارکادي نظر خلاف د فرانسس بېکن (Francis Bacon) د «سترواک يا ستره ايکولوژي» نظريه ده، چې امپرياليستي نظريه ورته وايي. د يادې نظريې پلويان د سبب د تمرين او سخت کار په واسطه پر طبيعت باندې د انسان د حاکميت رامنځته کولو لپاره کار کوي. امپريالي ايکولوجيستان همدارنګه باور لري، چې انسان بايد پر طبيعت او نورو ټولو ژونديو موجوداتو باندې يو حاکم شخصيت يا څېره وي، لکه څرنګه چې يو ځل د ايډين په ګارډين کې ازمايل شوی. دواړو نظريو د اتلسمې پېړۍ د لومړيو په اوږدو کې د کارل لينيوس له لورې د امپريالېزم تر ملاتړ پورې خپلې سيالۍ ته دوام ورکړ او په لنډ وخت کې د لينيوس د نامتو والي له امله امپريالي ايکولوژي په سمون يا روزنه کې حاکمه نظريه شوه.
کلاسیک فزیک
لنډه کتنه
په فزیک کې کلاسیکه نظریه لږترلږه دوه بېل مفهومونه لري. د میخانیک کوانتوم په مفهوم کې، کلاسیکه نظریه د فزیک په هغو نظریو دلالت کوي، چې له کوانتومي الګو څخه کار نه اخلي او کلاسیک میخانیک او نسبیت په کې شامل دي. کلاسیکي میداني نظریې لکه عمومي نسبیت او کلاسیک الکترومقناطیس، هغه نظریات دي چې د کوانتوم له میخانیک څخه کار نه اخلي. د عمومي او ځانکړي نسبیت په مفهوم کې، کلاسیکي تیورۍ هغه دي چې د ګالیله له نسبیت څخه پیروي وکړي. د نظر له مخې، د تیوري د برخو تر منځ چې ځينې وختونه په کلاسیک فزیک کې تر بحث لاندې نیول کېږي، په متغیر ډول په لاندې ډول دي:
له عصري فزیک سره پرتلنه
د غیر نسبیتي فزیک په توګه د کلاسیک فزیک له لیدلوري، د عام او خاص نسبیت وړاندوینې له کلاسیک تیوریو څخه، په ځانګړې ډول د وخت د تېرېدو په اړه، د فضایی هندسې، په آزاده لوېدنه کې د بدن حرکت او د نور په خپرېدنه کې په لویه کچه توپیر لري. په دودیز ډول، نور له کلاسیک میخانیک سره مطابقت پیدا کړی په داسې فرض سره چې د یو ساکن شي موجودیت چې له هغه څخه نور خپرېږي، یعني د نور ایتر، چې وروسته وښودل شو چې شتون نه لري.
کمپیوټري موډل جوړونه او لاسي محاسبه، عصري او کلاسیکه پرتلنه
کمپیوټري موډل جوړونه د کوانټوم او نسبیتي فزیک لپاره اړین دی. کلاسیک فزیک د ډېر شمېر ذراتو لپاره د کوانټوم میخانیک حد ګڼل کېږي. له بلې خوا، کلاسیک میخانیک د نسبیتي میخانیک څخه اخیستل شوي. د بېلګې په ډول، د ځانګړي یا خاص نسبیت څخه په ډېری فورمولونو کې، د تصحیح ضریب (v/c)2 منځ ته راځي، چېرته چې v د د شي سرعت دی او c د نور سرعت دی. د نور په پرتله  د ډېرو کوچنيو سرعتونو لپاره ، کولی شو  c2 او  لوړ شرایط چې څرګندیږي، له پامه وغورځوو. دا فورمولونه بیا د نیوتن د حرکي انرژۍ او مومنتم معیاري تعریفونو ته تغير مومي. دا په هغه ډول دی  لکه څنګه چې باید وي،  خاص نسبیت باید په ټیټو سرعتونو کې د نیوټون میخانیک سره موافق وي. کمپیوټري موډل جوړونه باید د امکان تر حده ریښتینې وي. کلاسیک فزیک کېدای یوه تېروتنه  وکړي لکه  بدون د مانع څخه د جریان په په قضیه کې. د نړۍ لپاره د باور وړ موډلونو د تولید لپاره، یو کس نشي کولای د کلاسیک فزیک څخه کار واخلي. دا سمه ده چې د کوانټوم تیوري وخت او کمپیوټري سرچینې مصرفوي، او د کلاسیک فزیک معادلې د چټک حل د چمتو کولو لپاره کارول کيدای شي، مګر دا ډول حل به د اعتبار وړ نه وي.
يارسينيا انټروکوليټيکا
چي له دې ډلي څخه يارسينيا پيسټس او يارسينيا سوډوټوبرکلوزيس او د يارسينيا انټروکوليټيکا ځيني نوعي د انسانانو او د ګرمي ويني لرونکو حيواناتو د څو نوعو لپاره پتوجنيک اهميت لري. د يارسينيا نوري نوعي په چاپېريال کي په اپرچونيسټ شکل ژوند کوي. د يارسينيا نوعي له کلينيکي موادو څخه جلا کېدلای شي، نو دوی بايد په ځانګړي کچه وپېژندل شي. يارسينيا انټروکوليټيکا يې يو بېل ډول دی، کوم چي د فينوټايپيک ځانګړتیاوو په اساس په شپږو بايوګروپونو ویشل شوي دي. دo (ليپوپولي سکرايد)سطحي انتيجن په اساس له ۵۷ څخه په زياتو سيرو ګروپونو وېشل شوي دي. د شپږو بايوګروپونو له ډلي څخه پنځه يې پتوجن دي. که څه هم د دغو سيرو ګروپونو څخه يې ډېر لږ په انسانانو يا حيواناتو کي له ناروغیو سره یو ځای وي.
هغه نوعي چي په o:۳ سيرو ګروپ (۴بيو ګروپ) o5,27 سيرو ګروپ (۲ او ۳بيوګروپونه) o:۸ سيرو ګروپ (۱Bبيو ګروپ) o:۹ سيرو ګروپ (۲بيو ګروپ) سره تړاو لري په نړيواله کچه په زياته اندازه په انساني نمونو کي ليدل شوي دي. که څه هم د يارسينيا انټروکوليټيکا ډیر مهم سيرو ګروپ په زياتره اروپايي هيوادونو کي o:۳ اوo:۹ دي. په داسي حال کي چيO:۸ سيرو ګروپ يې په متحده ايالاتو کي پېژندل شوی دی. يارسينيا انټروکوليټيکا په طبيعت کي په پراخه کچه شتون لري. په کوربه کي رامنځته کېدنه يې معايي طرق کي د د ګڼو تي لرونکو، د الوتونکو د ډولونو، سړې ويني لرونکو حيواناتو او د وچي او لنډې په نوعو کي رامنځته کېږي. زياتره چاپيريالي نوعي يې شديدي نه دي.
جنت البقيع
ښخ شوي شخصیتونه
په دې هدیره کې شاوخوا لس زره صحابه کرام ، نهه نفره میندې ، د محمد صلی الله علیه وسلم اولاده ، اهل بیت ، اولیاء الله ، صوفیان ، علماء ، محدثین او نور دفن دي.
د انحضرت ﷺ سپېڅلې مېرمنې میرمنې
( میمونه بنت حارث رضی الله عنها په صراف کې ښخ شوې ده او خدیجه بنت خویلد رضی الله عنها په مکه مکرمه کې ښخ شوې ده.)
جینيټيکي بیاترکیب
میکانیزم
باکتریايي بیاترکیب
بلیشچه
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> بليشچه چې په کرواټي کېBelišće ليکل کيږي د کروشیا په اوسیجیک - بارانجا کې یو ښار دی چې په 2011 مېلادي کال کې يې 11,164 تنه نفوس درلود.
د یونان تاریخ
لرغونی یونان معمولاً د یونان لرغونې دوره رانغاړي، په داسې حال کې چې د سیمې د وروستي تاریخ برخه (د برونز دورې وروستي وختونه) هم د هغې یوه برخه ګڼل کېږي:
نس ناستی
٤-Cali virus: داکوچني Single stranded RNA ويروسونه دي چه ٢٧-٣٥ نانومتره قطر اوپه غټوماشومانواوزړوکي دناڅاپي طريقي Out brek سبب ګرځي.دCaliaci اوAstro ويروسونوته کله Small round ويروس هم وايي داويروس په مکتبونو، کشتيو او روغتونــونــوکې په نــاڅاپي ډول نــاروغي منځ ته راوړي دپورتنـــيو    ويروسونوبرسيره ځيني نور ويروسونه لکه Crona اوMinirota virues ،Like virues اوHawail virues هــم اســهال منــځ ته  راوړي شي. پورتني ټول ويروسونه کوم چې په انسان کې داسهال د منځ ته راوړلومسؤل کڼل شوي دکوچنيوکولموVilliدپورتني برخي دمنتن کيدوتخريب اوهواريدوسبب ګرځي.دغه بدلونونه کيداي شي چې داسهال له بڼي سره ډيره اړه ونلري اوزياتره وخت داسهال د بڼي دښه کيدو وړاندي اصلاح کيږي. ددي سره سره چې اسهال ته Gastroenteritis اصطلاح هم استعماليږي .خوبياهم دمعدي په مخاطي غشاکې کوم خاص بدلون نه ترسترګوکيږي اويواځي دNorwalkويروس پواسطه دمنتن کېدوپه صورت کې دمعدي تخليه وروکيږي پورتني ټول ويروسونه ېاخودکولمودجذب اواطراح دتناسب ترمنځ موازنه خرابوي اويادڅوکاربوهايدريتوخصوصاَ لکتوزسؤجذب منځته راوړي چې زياتره شواهدلمړنۍ نظرتائدوي دوړوکولموويروسي التهاب دکولمودنفوذقا بليت دزياتوالي سبب ګرځي اودکولمو غټ ماليکولونه ورڅخه تيريږي نوفکرکيږي چې کيداي شي همدغه دخوړوسره دحساسيت Food allergyسبب وګرځي.(ا-م م،٤-٢٠).
٣- هايپو کليميا: دپتاشيم اندازه په هرليترکې meq٣-٥ څخه کمه وي که چيري داسهال په جريان کې ضايع شوي پتاشيم دوباره معاوضه نشي دغه اختلاط رامنځته کيږي په دغه ناروغانوکې دګيډي پړسوب دکولمو فلجي انسداددعضلاتو ضعيفي دريفلکسونوضعيفوالي بي علاقه ګي دګوردي تخريب اودزړه بي نظمي رامنځته کيږي ٤- Convulion: دحاد اسهال په ترڅ کې جټکي دمختلفو عواملوله لکه تبه دسوديم داندازي زياتوالي اوکموالي،هايپو ګلسيميا Cavernousinus, Eneephalitis, Meningitis دترومبوزاود Hypokalemia داسيدوسس داصلاح لپاره دباي کاربونيټ دورکولو وروسته هايپوکليسيميا رامنځته کيداي شي. ٥- ميتابوليک اسيدوسس: په غايطه موادوکې دباي کاربونيت دزياتي ضايع له کبله ميتابوليک اسيدوسس پيداکيږي دټيټ فشار اوانسا جوته دويني د Perfusion دکموالي له کبله لکتيک اسيدوسس اودغذاد کمي اخيستني له کبله کيتوسس رامنځته کيداي شي که چيري ناروغ دزړه بدوالي،کانګي،سردردي اودګيډي درد ولري ضعيف اسيدوسس ته فکر پکاردي خود شديد اسيدوس په صورت کې ناروغ ژور اوچټک تنفس کوي Kussmaul breathing چې وروسته ناروغ Confuse drowsy او Stopur حالت ته ځي ددي امکان هم شته چې داسيدوسس له کبله په ناروغ کې دمحيطي رګو توسيع اوشاک رامنځته شي.
٩- هايپرنتريميادويني دسوديم اندا.‌‌زه د١٥٠ملي مول څخه زيا ته وي: دمالګينومايعاتواوSkimmed شيدواستعمال دګردي دوظايفو خرابوالي دپوستکې اوګوردودلاري داوبوزياته وتنه اودماشوم اوچاپيريال ذحرارت ددرجي زياتوالي ذغه اختلاطه لاره برابره وي دغه اختلاط زياتره وخت هغه ماشومانوکې چې عمري ديوکال خوصوصا‌ًدشپژومياشتوڅخه کم وي ليدل کيږي په دغه ماشومانوکې دکانګو تبي اوخوړواومايعاتودنه خوړلوتاريخچه مثبت وي داسهال په دوران کې دزياتوقندي مايعاتوچښنه هم ددغه اختلاط سره مرسته کوي دديهايدريشن څخه پرته هايپرنتريماپه هغه نوزيژيدلوماشومانوکې ليدلي شوچې داسهال دودريدووروسته ورته هم په زياته پيمانه ORSورکول شوي وي. ١٠- داثناعشردمخاطي غشاتخريب اودلکتوزنه زغم: داسهال په ځيني ناروغانوکې داثناعشرمخاطي غشاتخريبيږي اوپه ماشوم کې دشيدودقندسره عدم تحمل پيداکيږي کله کله دغه نه زغم ډيرشديداوماشوم داسهال څخه څواوني وروسته هم دشيدودهضميدوتواناي دلاسه وکوي که چيري اسهال دکوم بل ميکانيزم له کبله رامنځ ته شوي وي نودلکتوزدعدم تحمل له کبله به داسهال ازموتيک ميکانيزم هم ورسره يوځاي شي .دغه اختلاط زياتره وخت په هغه ماشومانوکې ليدل کيږي چې دغوادشيدوپه واسطه تغذيه کيږي کوم ماشوم چې دلکتوزعدم تحمل پيداکړي اوشيدي ورکول کيږي لا ندي مشکلات به رامنځ ته کړي. الف- دغا يطه موادودحجم زياتوالي. ب :- ماشوم وزن نه اخلي اودديهايدريشن علايم سختيږي ج‌-	هغه موادچې په بدن کې په کميدووي په غايطه موادوکې په زياته اندازه خارجيږي.
اخځليکونهReferences: ١-اسحاق زي ،صميم .(٢٠٠٥م).داسهال لاملونه .دکابل طب پوهنتون. ٢-چارديوال ،همايون .(١٣٨٤ه ش).دکوچنيانواسهال.دافغانستان دودي کلتوري ټولنه جرمني. ٣-  .جبارخيل ،عبدالناصر.(١٩٩٦هـ ش ). ديهايدريشن.دانش مطبعه .کابل. ٤- WWW.IRTE-2011-1-5
صالح محمدوطندوست
د ديني تعليم سره سره يې ابتدائي ليك لوست پۀ مختصره موده كي حاصل كړى دى. شهید صالح محمد وطندوست ددې ځپلې سېمي یو تکړه ځوان او مشهوره فولکلور شاعر وو د چا په شعر کي چي نۀ یوازي اهنګ سُر او موسيقي ده بلکي د هغه د کلام پۀ محتوا کي تصوف, وعظ ,جدت, مینه ,محبت او د وحدت پیغام سته.
د ۱۳۵۷ کال د انقلاب څخه را ورسته، شهید صالح محمد وطندوست د یوې توطيئ پۀ ترڅ کي د استخباراتو لخوا په نښه او بیا پۀ عام محضر کي د خپل کور تر څنګ د روسانو پۀ توسط پۀ ډېره بې رحمانه توګه پۀ شهادت ورسول سو.
روح دې يې ښاد وي.
د هغه پر مېنه یوه کونډه او واړه بچي یتیمان پاته سول.
ستا د رحمت پۀ امید زه پۀ التجا یمه
محمد نبي حبیبي
محمد نبي حبیبي د افغانستان د اسلامي جمهوریت د چارو ادارې د نړیوالو اړیکو ریاست د بهرنیو اړیکو او نړیوالو مرستو د همغږۍ آمر دی.
د مريخ مستعمره کول
د ماموريتونو مفاهيم او مهالويش
له شلمې پېړۍ راهيسې، د حکومتي او د شخصي شرکتونو له خوا مريخ ته د انساني ماموريتونو د استولو ګڼ وړانديزونه شوي دي.
اوبه او اقليم
په مریخ کې اوبه ډېرې کمې دی، د «Spirit» او «Opportunity» په نومونو د تحقيقاتي وسايلو له خوا موندل شوې، چې اوبه ان د ځمکې د تر ټولو وچې صحرا نه هم کمې دي.
صالح محمدوطندوست
غزل
اې د څورلسم سپوږمۍ بیا و کوم جهان ته ځې
دا حال راته ووایه بیا و کوم ګریوان ته ځې
پریزم
د متحده ایالاتو حکومتي چارواکو د ګارډین او واشنګټن پوسټ په مقالو کې د پریزم نېوکې بې بنسټه بللې او د پروګرام دفاع یې کړې، او ټینګار یې کړی چې دا له تضمین پرته په کورنیو اهدافو کې نشې کارېدلی. همدارنګه، ادعا یې کړې چې د دې پروګرام پر مټ یې د ترهګریزو کړنو مخه نیولې او دا پروګرام د فدرالي حکومت د اجرایوي، قضایي او مقننه څانګو تر خپلواک نظارت لاندې دی. د متحده ایالاتو ولسمشر بارک اوباما د ۲۰۱۳ کال د جون په ۱۹، آلمان ته د سفر په ترڅ کې وویل چې د NSA د معلوماتو راټولولو فعالیتونه "یو مشخص او محدود سیسټم دی چې موږ ته لارښوونه کوي توڅو د خپلو خلکو ساتنه وکړو."
د پریزم رسنیزه رسوايي
پریزم په عامه توګه هغه وخت رسوا شو چې د اډوارډ سنوډن - په هغه وخت کې د NSA قراردادي - په لاس د پروګرام په اړه محرم اسناد، هانګ کانګ ته د سفر پر مهال د واشنګټن پوسټ او ګارډین خبریالانو ته افشا شول. په افشا شویو اسنادو کې ۴۱ پاورپاینټ سلایډونه وو، چې څلور یې په خبري مقالو کې خپاره شوي وو.
سلایډونه
دا لاندې د اډوارډ سنوډن لخوا خپاره شوي یو شمېر سلایډونه دي چې د PRISM پروګرام شاته عملیات او پروسې ښیې. "FAA" ته راجع شوی د FISA د تعدیلاتو قانون ("FAA") 702 برخه ده، او د فدرالي هوايي چلند اداره نه ده، کومه چې د ورته FAA ابتداییزم لخوا په پراخه کچه پیژندل کېږي.
صالح محمدوطندوست
معشوقو خال پر زنخدان غواړي
پۀ هر صفت سره عتیق غواړي
پۀ پاکه مینه کي صادق غواړي
اې وي ټي خیبر سهیلي پښتونخوا، ۵ جولای ۲۰۱۷
مولوي اخترمحمد عثماني
په ارغنداب کې دجهاد په مهال مولوي عبدالحنان جهادوال دوه ځله ټپي شو، یوځل چې نوموړی دشوروي عسکرو دهاوان دمرمۍ دلګیدو له امله په پرخچو باندې په نس کې ولګید، ټپ یې خورا خطرناک و ددې ټپ له امله نوموړي ته  ډاکټرانو پلاستیکي کولمې پیوند کړې خو دې ټپ هیڅکله هم دنوموړي جهادي عمل ضعیف نه کړ بلکې همیشه یې خورا درندې او ستړې جهادي دندې سرته رسولې.
کندهار ته له راستنیدو وروسته شهید جهادوال صاحب لومړی دکندهار د دامان ولسوالۍ دخوشاب په سیمه کې  ددیني زده کړو یوه مدرسه جوړه کړه  او ددیني طالب العلمانو په روزنه یې لاس پورې کړ. وروسته نوموړي له همدې سیمې خپلې پلرنۍ  منطقې د خاکریز  لام  سیمې ته لاړ  او هلته یې ددیني زده کړو  تدریس ته دوام ورکړ.
له مولوي صاحب څخه د محمد ناصر ، أنس او ضرار  په نامه دری زامن او څلور لوڼې پاته دي ، دامریکا ضد جهاد کې دده د کورنۍ دوه نور غړي  وریرونه  ( ګل محمد او عبیده ) هم په شهادت رسیدلي او کورنۍ یې له جهادي جذبې سرشاره کورنۍ ده.
دکندهار اوسیدونکی حافظ محمد چې دمولوي عبدالحنان صاحب له نږدې او رازدارو ملګرو څخه شمیرل کیږي، کله مې چې دمولوي صاحب د ځاني صفاتو، اخلاقو اواستعداد په اړه ترې وپوښتل، نوموړي وویل مولوي صاحب یو جامع سړی و مطلب داچې دعلم، تقوی، دیانت، زغم، استقامت، شجاعت، صبر، توکل او هره اړخه مولوي صاحب خورا ژور استعداد درلود، خو ترټولو ښکاره صفت یې استقامت وو چې په هیڅ حال کې یې حوصله له لاسه نه ورکوله  .
حافظ محمد  هم همدا خبره کوي نوموړی وایي: په خاکریز کې په غرني مرکز کې داوسیدو په مهال یو وخت مجاهدین له  سختو اقتصادي مشکلاتو سره مخامخ وو، تردې چې دومره څه یې نلرل چې خوړلي یې وای او دخوراک لپاره یې د  غره له بوټو لکه ښيزو  او نورو استفاده کوله، خو په دې وخت کې یو سړی مرکز ته راغی او شل زره روپۍ یې مولوي صاحب ته  دمرستې په حیث وړاندې کړې، مولوي صاحب چې داسړی پیژاند چې مخلص نه دی او له دې مرستې یې یو دنیاوي غرض شته، نو دخپل همیشني عادت له مخې یې مخامخ ښه عزت ورکړاوښه میلمه پالنه یې ورسره وکړه، خو په پای کې یې ورته وویل چې  موږ داوس لپاره دغو پیسو ته ډیر ضرورت نلرو، بل ځای کیدای شي ترموږ محتاج مجاهدین وي، نو ښه به دا وي چې دامرسته هغوی ته وروړې، هغه سړی چې یوازې له موږ څخه دغرض حاصلولو په حیث راغلی و، دمولوي صاحب په دې خبره حیران پاته شو او همداسې  بینوا لاړ.
گواهتي
گواهتي د هند يو ښار دی، دا د هند په آسام ايالت کې دی. دا د هند 49م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 809,895 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 963,429 وه.
مسلمان عالمان چې د پهودو لخوا ترور شوې
۱۰- محمد الزواری د طيارو تونسی انجينر چې تونس کې ۲۰ ډﺯه وويشتل شو شهيد شو.
پښتو اوسنى شعر
تر دې وخته پښتو شاعرۍ د بڼې له پلوه زاړه قالبونه درلودل. له زرگونو كلونو راهيسې د پښتو شعر يوه برخه په ولسي صنفونو او ژانرونو لكه لنډيو، نارو، سروكيو او نورو كې ويل كېده. يوه برخه يې لرغونې سندرې وې، لكه د امير كروړ، بېټ نيکه، بختيار كاكي او نورو پاړكي. بله كورنۍ يې د عاميانه شاعرۍ وه لكه چاربيتې، بدلې، مقامونه، پگتۍ او نور. بله برخه يې له عربي نه په راغلو قالبونو كې ويل شوي شعرونه ول، لكه بوللې، غزلې، مثنوي او نور. په ۱۹ ز پېړۍ كې د هندي شاعرۍ د مقامونو قالبونه او راگونه لكه بيرمي، پاړي، كليان او نور پښتو شاعرۍ ته راغل ول.
دا سراج الاخبار ته د غلام محى الدين افغان د لومړي سپارل شوي شعر مطلع وه. د هغه يوه بولـله د همدې كال د تلې د ۱۸ نېټې په گڼه كې هم راغلی دی.
شعر دوه اړخونه لري: مضمون او جوله، يا خوند او رنگ چې كله يې د مضمون خواته ډېره توجه كېږي او كله د جولې خواته. زموږ په اوسني ادب كې مضمون ته پاملرنه او اساسي غوښتنه وه او زموږ نوي ادب داسې وخت سترگې وغړولې چې زموږ ملي غوښتنې د ملت د سياسي او بشپړې خپلواكۍ په پوله ولاړې وې. زموږ د دې وخت شاعر رسالت درلود چې دا غوښتنې په خپل شعر كې منعكسې كړي. هغوی هم همداسې وړل او شعرونه يې د اوسني ادب پيلامه شول. دغو شاعرانو د موضوع د اهميت له مخې لومړى د شعر د مضمون نويتابه ته لاس اوږد كړ او د خپلې دغې موخې لپاره يې هماغه زاړه شعري كالبونه استخدام او خپل نوي فكرونه يې پكې ځاى كړل. موږ وليدل چې په سراج الاخبار كې د اوسني ادب راغلي شعرونه زاړه كالبونه لري. په دغه اخبار كې لومړى چاپ شوى شعر د بولـلې (قصيدې) بڼه لري:
محمد اكبر خادم پښتو غزل ته داسې زور او شور وركړ:
ازاد شعر وزر پرانيزي
ځينې كسانو ته چې ازاد پاړكي پر قافيه او رديف سربېره له وزن څخه هم ازاد ښكاري دا لويه تېروتنه ده، ځكه شعر چې كله وزن له لاسه وركړي هغه بيا شعر نه گڼل كېږي او د نوي منثور ادب د نورو ډولونو لكه لطيف ادب، ادبي ټوټې او نورو په ډله كې راځي. همدلته دی چې د آزادو شعرونو ويل د مقيدو شعرونو تر ويلو سختېږي، ځكه په مقيدو شعرونو كې د رديف او قافيې ترڅنگ د مسريو د وزن څپې هم ټاكلې او شمېرلې وي خو په ازادو پاړكو كې داسې كومه تله نشته، نو وزن يې بې له دې چې څپه ييز انډولونه ولري، يوازې د شعر د دريځ (موقعيت) له مخې په نامحسوس ډول تعقيبېږي. دا نو واقعاً چې دروند كار دى او تر څو چې د وزن پيمانه ډكه نه كړي داسې وينا ته ازاد شعر نه شو ويلاى.
سره له دې چې د پښتو په ولسي سندرو كې ځينې د نكلونو نارې، د اتڼ نارې، د ښادۍ بدلې او نور شته چې رديف او قافيه نه ساتي، يوازې وزن لري او د ننني ازاد شعر په قانون برابرېږي لكه دا ناره: كه اور گډ كړې د برېڅو پر سپين ږيرو مرور يې پخولا نه كړه او يا دا سروكى: و پاچا د بلخ
تر دې راوروسته د ارواښاد عبدالعظيم ساپي هغه ازاد شعرونه دي چې د ۱۹۵۲ ز كال په اوږدو كې د ((نيلاب)) ازادې جريدې خپاره كړي دي: ((دا پښتو د پښتونخوا د پښتنو ده پرې به پايي، پرې به وياړي واړه لوگه زه پښتون يم له پښتو سره مې ده مينه هم روزمه به يې زه په پښتونواله)).
محمد امين خوگياڼی
په مشرقي کې د لومړني ښوونځي پرانيسته او نورې دندې
محمد امین خوگیاڼی د ۱۳۰۳ ل ل کال د وږي په ۱۳ د مشرقي ولایت (اوسنی ننگرهار، لغمان، کونړ او نورستان) د ښوونې او روزنې د مرستيال په توگه وگومارل شو او د ۱۳۰۵ ل ل کال تر غبرگولي مياشتې پورې يې دغې دندې ته دوام ورکړ. (۱۹۲۴-۱۹۲۵). نوموړی پر همدغه کال د ښوونې او روزنې د مدیر په توگه وگومارل شو او په همدغه دوره کی يې په لغمان (چارباغ صفا ښونځی) او په کامه کې مدني ښوونځي پرانيستل.
تقسيم
د صــِــفر (هېڅ) ســـَـــره تــَــقسيمونه (وېشونه) Divisions with zero
'' مونږ دا هم وليدل چې تقسيم (وېش) د ضرب (څوپلا) پــِــرعــَــکــْــس (اَړَوِلې) عمليه (پېکړنه) ده. لکه : ''
د ستورپوهنې تاريخ
د لويديځې يوروشيا خلکو په منځ کې د ستورپوهنې د تر ټولو لومړني ثبوت نېټه له ميلاد څخه مخکې درېيمه زريزه ګڼل کېږي، چې د کاليزې په نظامونو کې ريښې لري. ياد نظامونه د موسمي بدلونونو د اټکل او د لويو يا سپېڅلو اړيکو د نښو په توګه د اسماني دورو د ژباړلو لپاره کارول کېږي. ستورپوهنه تر ۱۷ ز پېړۍ پورې يو پوهنيز دود ګڼل کېده او همدې انګېرنې د ستورپوهنې په پراختيا کې مرسته وکړه. ياده پوهه په سياسي او کلتوري دورو يا کړيو کې په عمومي ډول ومنل شوه او ځيني مفهومونه يې د کيميا، هواپوهنې او طب غوندې نورو دوديزو څېړنو کې وکارول شول. د ۱۷ ز پېړۍ په پای ته رسېدلو سره په ستورپوهنه کې د “heliocentrism” په شان د پوهنيزو مفهومونو راپورته کېدلو د دې علم نظرياتي بنسټ ته زيان ورساوه، چې په له امله يې خپل پوهنيز دريځ له لاسه ورکړ او يوازې د برسېرنې يا کاذبې پوهې په توګه په پام کې ونيول شوه. ازمايښتی پوهنيزې پلټنې ښودلي دي، چې د دې نظامونو پر بنسټ اټکلونه کره يا سم نه دي.
بابلي ستورپوهنه
له ميلاد څخه مخکې ۱۶ پېړۍ کې د نښې يا اټکل پر بنسټ ستورپوهنې پراخه چاره د “Enuma Anu Enlil” په نوم پېژندل شوي پراخه اثر يا کتاب په تاليف کې ثابتېدلی شي. د ياد کتاب منځپانګه د مېخي خطونو له ۷۰ دړو يا تختو څخه جوړه شوې ده، چې ۷۰۰۰ اسماني نښې رانغاړي. د دې وخت متنونه يو ژبني يا وييز دود ته هم ورګرځي، چې د اصل او منځپانګې په اړه يې يوازې اټکل کېدلی شي. په دې وخت کې بابلي ستورپوهنه يوازې د ځمکې اړوند وه، چې د هوا حالت او سياسي مسائلو له اټکل سره يې اړيکه درلوده او له ميلاد څخه مخکې له ۷ پېړۍ څخه وړاندې د ستورپوهنې په اړه د دې برخې د کارکوونکو پوهه په مناسب ډول لومړنۍ او نيمګړې وه. ستورپوهنيزو نښو يا سمبولونو ښايي د موسمي دندو استازولي وکړه او د لښتليک شويو فعاليتونو د کلنۍ کالمۍ په توګه کارول کېدل، چې موخه ټولنې ته د وخت او هوا له حالاتو سره سم د کارونو تر سره کولو وريادول وه (دا ډول نښې د درمند يا حاصلاتو، د shell-fish [سيپۍ يا صدف ماهي] د راټولېدنې، د جال يا لاين په واسطه د کب نيونې، د غلو دانو د رېبلو، د اوبو زېرمو د راټولولو يا اداره کولو، ښکار او موسمي کارونو وختونه وړاندې کول، چې د لويې ډلې لپاره د کوچنيانو او ځوانو ژوو د ژوندي پاتې کېدنې په ډاډمنولو کې مهم دي). په ۴ پېړۍ کې د دوی رياضيکي مېتودونو دومره پرمختګ وکړ، چې راتلونکي سياروي درکونه (موقعيتونه) په داسې مناسب سموالي سره وشمېرې (اندازه کړي)، په کوم ټکي کې چې پراخه “ephemerides” (جدول لرونکي کتابونه، چې د وخت له مخې په اسمان کې په طبيعي ډول د پېښېدونکو اسماني شيانو او سپوږمکيو درک د موقعيت او ښايي چټکتيا تګ کرښه په ډاګه کوي) راڅرګندېدل پيل کړل.
توکمډله
قومیت او ملیت
په ۱۹ مه پېړۍ کې معاصر دولتونه له ملتونو څخه د استازولۍ په ادعا د مشروعیت په لټه کې و. په داسې حال کې چې په ملي دولتونو کې تل هغو وګړو ځای لرلی چې د یو شمېر لاملونو له مخې له ملي ژوند ګوښه ساتل شوي. په پایله کې د ویستل شوو ډلو غړي یا د برابرۍ پر بنسټ د ونډې غوښتنه کوي او یا هم د خپلواکۍ په لټه کې کېږي، آن یو شمېر مهال په خپلو ملي دولتونو کې د بشپړ سیاسي جلاوالي لامل ګرځي. د دغو شرایطو له مخې کله چې له یو هېواد څخه بل هېواد ته وګړي ځي او یا هم د خپل هېواد له پولو څخه هاخوا یوبله سیمه تر خپل اشغال لاندې راولي – قومي ډلې د هغو کسانو له خوا رامنځته کېږي چې له ملیتي پلوه یو شان دي خو په بل هېواد کې یې ژوند کاوه.
نیکولاس سرکوزي
سیسیلیا سیګانر-البینیز
نوموړې جوړه، د ۲۰۰۲ او ۲۰۰۵ ز کلونو ترمنځ، زیاتره په عامه غونډو کې را څرګندېده، چې سیسیلیا سرکوزي له خپل مېړه سره د مشرې همکارې په توګه کار کاوه، خو د ۲۰۰۵ ز کال د مې په میاشت کې د سویس ورځپاڼې لي ماتین څرګنده کړه چې: هغې د فرانسوي - مراکشي تابعیت لرونکي ریچارډ اتیاس لپاره، چې په نیویارک کې د پبلیسیز کمپنۍ مشر دی، سرکوزي پرېښی دی. په لي ماتین کې نور شخصي تورونه هم وو، چې د دې لامل شو، چې سرکوزي په ورځپاڼه دعوه وکړي. په ورته وخت کې، ویل کېدل چې: نوموړی د لي فیګارو ورځپاڼې له یوې خبریالې این فولډا سره اړیکې درلودې.
توکمډله
آسیا
یوازې په اندونیزیا کې د دولت له خوا په رسمیت پېژندل شوې، له ۱۳۰۰۰ زیاتې قومي ډلې شتون لري چې د اندونیزیا د مجموع الجزایر په ۱۷۰۰۰ ټاپو ګانې کې موقعیت لري.
اروپا
په اروپا کې د رمه لرونکي قوم یوه بېلګه رومايي قوم دی چې په تحقیر کوونکي ډول د Gypsies په نوم هم پېژندل کېږي. د دوی رېښه هندي ده او په روماني ژبه خبره کوي.
شمالي امریکا
د شمالي امریکا اصلي وګړي بومي امریکایان دي. د اروپايي استعمار پر مهال اروپایان شمالي امریکا ته ورسېدل. بومي امریکایان د هسپانوي او نورو اروپايي ناروغیو،لکه: چیچک له امله د اروپايي استعمار پر مهال مړه شول. په متحده ایالاتو کې تر ټولو لویه قومي ډله سپین امریکایان دي. هسپانوي او لاتیني امریکایان (په ځانګړې توګه مکسیکویي امریکایان) او آسیایي امریکایان په وروستیو کې متحده ایالاتو ته کډه شوي. په مکسیکو کې ډېری مکسیکويي وګړي میستیزو دي چې د هسپانویانو او بومي امریکايانو ترکیب دی.
استرالیا
لومړۍ معلومه قومي ډله، چې په استرالیا کې یې ژوند کاوه، بومي اسټرالیایان وو، هغه ډله وګړي چې د تورس تنګي د ټاپو مېشتو وګړو په توګه په پام کې نیول کېدل. په ۱۷۷۰ ز کال کې اروپایان په ځانګړې توګه بریتانویان د لومړي ځل لپاره دغې سیمې ته ورسېدل.
بيت المقدس
لرغونې مصري سرچینې
د مصر منځني سلطنت په اعدامي لیکنو کې (له میلاد څخه کابو ۱۹ پېړۍ مخکې) د روشالیم په نوم یو ښار په پراخه توګه، خو نه په نړیواله توګه، د بیت المقدس په توګه پېژندل شوی دی. بیت المقدس د عبدي هبه (له میلاده مخکې ۱۳۳۰م کال) په آمارنا لیکنو کې د یوروشالیم په توګه نومول شوی دی.
د کیمیا تاریخچه
لومړنۍ میتالورژي یا د فلزاتو علم
په ډېر اټکل سره لومړی کیمیاوي تعامل اور و چې په کنټرول شوي بڼه وکارول شو. که څه هم اور سربېره پر دې چې تودوخه او رڼا يې تولیدوله د زرو کلونو لپاره یوازې د یوه عرفاني ځواک په توګه لیدل کېده چې کولای یې شو چې یوه ماده په بله ماده بدله کړي (لکه د لرګیو سوځول، یا د اوبو جوشول). اور د لومړنیو ټولنو په ډېرو اړخونو باندې تاثیر وکړ. د ورځني ژوند له ساده اړخونو څخه نیولې، لکه پخول او د استوګن ځای تودول او رڼا کول، تر نورو پرمختللو کارونو پورې، لکه د لوښو او خښتو جوړول او د وسایلو جوړولو لپاره د فلزات وېلې کول يې تر اغېز لاندې راوستل.
د برونز دوران
د برونز دوران وروسته، د میتالورژي تاریخ د لښکرو له خوا چې د غوره وسلو په لټه کې و، مشخص شو. په یوروشیا کې چې کله دولتونو غوره الیاژونه جوړ کړل، پرمختګ یې وکړ او په خپل وار یې غوره زغرې او وسلې جوړې کړې. په لرغوني هند کې د میتالورژي او الکیمي په برخه کې د پام وړ پرمختګ وشو.
افغانستان په ۱۹۲۵ ز کال کې
جنوري– مې
امیر کلک تدبیرونه ترلاس لاندې نیسي چې د خوست قبایلو بیا پاڅون چې تېرکال یې امیر ته سرخوږی جوړ کړی و، مخنیوی وکړي. د فبرورۍ په لومړیو کې، په کابل ښار کې دوه هټیوال چې د احمدیه مسلمانې ټولنې غړي او د ملا قادیان پیروان وو، د مرتد کېدو په تور سنګسار شول. ملاقادیان هم د تېر کال په دوبي کې د پاڅون پارولو په تور اعدام شوی و.
مرکاوا شوبله
مرکاوا (په عبري ژبې کی: מרכבה - Chariot ) یو اسرائیلی شوبله ده چی د مځکنی اهدافو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. په اوس وخت کې د مرکاوا ټانک د نړۍ تر ټولو ښه او قدرتمند ټانک دي.
هلمند شېرزاد
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:پښتانه شاعران
د اوکرايني پناه وړونکو کړکېچ
پولينډ
د اروپايي شورا رئيس Charles Michel د مارچ پر دويمه د پولينډ او اوکراين تر منځ پوله وکتله او د پولينډ د هڅو ستاينه يې وکړه، چې د اوکرايني وګړو، اروپايي اتباعو او له نورو هېوادونو څخه ورتلونکو کډوالو لپاره له هر ډول توپيري چلند پرته خوندي لاره ډاډمنوي. د France Inter لپاره په يوې وروستۍ مرکه کې نوموړي د اوکرايني او پولينډي خدمت کوونکي د توکم پالنې بيان شوې ادعاوې د روسيې تبليغات او د روسيې د معلوماتي جګړې يوه برخه ياده کړه. زياتره کتونکي باور لري، چې زياتره اوکرايني وګړي کېدای شي ،ځکه په پولينډ او نورو مرکزي اروپايي هېوادونو کې پاتې شی، چې د تړلي کار بازارونو د زغم وړ ښارونو او وار له مخه شته تيت او پرکتيا ياد هېوادونه د هغو اوکراينيانو لپاره زيات غوښتونکي ځايناستې جوړ کړي دي، چې د اروپا په لويديځ کې يو څه نازکه ټاکنې (غوراوی) مومي.
رومانيا
د مارچ ۱۹ کې د رومانيا حکومت دې هېواد ته د ۵۲۷۲۴۷ تنو اوکرايني وګړو د ورتللو راپور ورکړ. د مارچ پر ۱۵ مه نېټه باندې د باندينيو چارو وزير Bogdan Aurescu راپور ورکړ، چې نږدې ۸۰۰۰۰ تنه په ياد هېواد کې پاتې شوي دي. د رومانيا د دفاع وزير Vasile Dincu د ۲۰۲۲ ز کال د فبروري پر ۲۲ مه اعلان وکړ، چې رومانيا به د اړتيا پر مهال ۵۰۰۰۰۰ کډوال تر لاسه کړي، چې لومړني کډوال له دې اعلان څخه دوه ورځې وروسته دې هېواد ته ورسېدل.
کافادارچي
کافادارچي ښار په مقدونیایي Кавадарци) د شمالي مقدونیه هیواد په فاردار ولایت کې موقیعت لري.
محمد حسن ضمير ساپی
دندې
رښتیا هم څنگه کېدای شو، هغه چا چې یو وخت په ویتنام کې د امریکې جگړه غندله او خپل تحصیلي امتیازونه یې له خطر سره مخامخ کول، اوس په خپل هېواد کې د پردیو لښکرو شتون وزغمي او پټه خوله پاتې شي؟ له همدې کبله وو چې غوره یې وبلله ریاست پریږدي او بېرته بیا په کابل پوهنتون کې داستادۍ سپېڅلې دنده پرمخ بوځي او له دې لارې خپل هېواد او هېوادوالو ته خدمت وکړي.
پوهاند ساپي په کابل پوهنتون کې د استاد په حیٍث په زرگونو شاگردان وروزل او د هېواد د ډېرو ځوانانو په زړونو کې د پوهې، معرفت او هېوادپالنې ډیوې بلې کړې. ده نه یوازې پخپله سترې علمي او څېړنيزې پروژې پرمخ بوتلې، بلکې د تاریخ څانگې د ډېرو څېړونکو لارښود هم وو.
انټوینېټ براون بلک‌وېل
د ښځو حقونه
براون له کاهنیت نه تر لرې کېدو وروسته د ښځو د حقونو پر مسایلو تمرکز وکړ. په داسې حال کې چې د ښځو د حقونو ډېری فعالانو له مذهب سره مخالفت کاوه او ویل یې چې مذهب ښځې سرکوبوي، بلک‌وېل په دې باور وه چې په دین کې د ښځو فعاله ونډه په ټولنه کې د دوی موقف لوړولی شي. دې د خپلو نورو همکارانو په پرتله د رایې د حق پر ځای په ټولنه کې د ښځو د حالت ښه‌والي ته ډېر پام کاوه. دا باوري وه چې د ښځې او نر تر منځ ذاتي توپیرونه په سیاست کې د ښځو په استازولۍ کې د نرانو اغېزناک‌توب محدودوي،ځکه نو د رایې حق به پر ښځو لږ مثبت اغېز ولري.
بلک‌وېل په ۱۸۷۳ ز کال کې د ښځو د هغو مسایلو د څېړنې لپاره «د ښځو د پرمختګ ټولنه» جوړه کړه، چې نورو ادارو ورته پام نه کاوه. په ۱۸۹۱ ز کال کې د نیوجرسي د ښځو د رایې د حق ترلاسه کولو ټولنې مشره وټاکل شوه او په امریکا کې یې د یوې بلې ټولنې له جوړېده سره مرسته وکړه. اغلې براون د نیویارک ښار د بېوزلو په استازولۍ هم وینا وکړه.
وروستی ژوند
اوبرلین کالج براون ته په ۱۸۷۸ او ۱۹۰۸ ز کلونو کې د ویاړنې(افتخاري) ماسټري او دوکتورا ورکړه.
مطيع الله روهيال
مخينه
د پښتو ژبې یو بل فرهنگي او علمي شخصیت ښاغلي محمد یار یار د استاد روهیال پر ژوند، اثارو او د ده پر علمي کارونو یوه ډیره جامع او هر اړخیزه مقاله لیکلې چې دلته د هغه له مقالې د روهیال د هغو علمي کارونو نوملړ رااخيستل کېږي چې د هغه په زیار ترسره شوي دي.
الف: اوډلي او چاپ کړي
۳- پښتو ښېراوي.
۱۱- د حبيبي شعري کليات (ټولونه، سمون او ترتيب)، یادښت: محمد معصوم هوتک، چاپ: ۱۳۹۳ ش، مخ شمېر: ۳۲۸، چاپ شمېر: ۱۰۰۰ ټوکه، کمپوز او ډیزاین: روهیال کمپیوټر اداره، خپروونکی: علامه رشاد خپرندویه ټولنه- کندهار، د خپرونو لړ: ۸۴، چاپځای: ملالۍ مطبعه.
۱۲- پرېشانه افکار – د بېنوا نثري ټوټې (سريزه او ټولونه).
۱۹- ملي هينداره (اول، دوهم او دریم ټوک)، مؤلف: محمد گل نوري، مهتمم: مطیع الله روهیال، سریزه: محمد معصوم هوتک، چاپکال: ۱۳۸۷ ش= ۲۰۰۸ م، مخ شمېر: ۴۵۴، چاپ شمېر: ۱۰۰۰ ټوکه، کمپوز او ډیزاین: م.روهیال، د پښتۍ طرح: ع. افغانزی، خپرندوی: علامه رشاد خپرندویه ټولنه- کندهار، د خپرونو لړ: ۲۲. ۲۰- تاریخچهء سبکهای اشعار پښتو، علامه عبدالحی حبیبی، چاپ اول: ۱۳۱۹ ش- کابل، چاپ دوم: ۱۳۹۰ ش= ۲۰۱۲ ع، صفحات: ۱۲۰، تیراژ: هزار جلد، کمپوز و دیزاین: روهیال کمپیوټر اداره، ناشر: علامه رشاد خپرندویه ټولنه- کندهار- افغانستان، نمبر مسلسل: ۵۶. ۲۱- کندهاري معماران، لیکنه او ترجمه: انجنیر محمد حسن نعیمي، چاپکال: ۱۳۹۳ ش، مخ شمېر: ۴۰، چاپ شمېر: ۱۰۰۰ ټوکه، کمپوز او ډیزاین: روهیال کمپیوټر اداره، خپرندوی: علامه رشاد خپرندویه ټولنه- کندهار، د خپرونو لړ: ۹۳، چاپځای: ملالۍ مطبعه (کندهار).
ناچاپ
۲۶- د ملا شېر محمد دېوان (سريزه، سمون او لغتنامه).
۱۱ (عدد)
په کلینډر کې
۱۱ کولاي سي:
مطيع الله روهيال
علامه رشاد خپرندویه ټولنه
۱۰- شل مقالې (نهمه برخه)، علامه کشف شاهنامه قبل از دورۀ مغل، علامه حبيبي – ١٣٨٦ش.
۲۳- پوليټکل ساينس ته يوه کتنه، د صديق ظهير ژباړه– ١٣٨٧ش.
۲۴- د ميوند فاتح، د عبدالنافع ثنا ژباړه– ١٣٨٧ش.
۵۸- احمد شاهي کندهار (دريم چاپ)، م. معصوم هوتک.
۷۰ زر او يوه شپه (پنځم ټوک)، د م. معصوم هوتک ژباړه، ١٣٩١ ل.
۷۵- زر او يوه شپه (شپږم ټوک)، د م. معصوم هوتک ژباړه، ١٣٩٢ ل.
۸۰- خپل وطنه گل وطنه، عبدالنافع همت، ١٣٩٣ ل.
۸۳- د گل محمد مالگيري دېوان، ١٣٩٣ ل.
جرمني رنسانس
د جرمني د رنسانس تر ټولو مهم هنرمند البرشت دورر دی چې په ځانګړي ډول د لرګي پر مخ د چاپ او حکاکۍ لپاره او د نقاشۍ د طرحو او شېوو له امله چې په ټوله اروپا کې خپرې شوې دي خورا شهرت لري. د دغې دورې تر ټولو مهمې خټګرۍ د ندشوت استوګنځی، د هایدلبرګ کلا، د ګسبورګ ښار تالار او همدارنګه د مونيخ د رزيدنز لرغونی کواریوم او د الپ غرونو په شمال کې د رنسانس ترټولو لوی تالار شامل دی.
د ځانګړي نسبيت تاريخ
د ايتر لټون
لکه څرنګه چې د يو انټرفيروميټر (interferometer) د کارونې له مخې د فريسنل نظريه کې تمه کېده؛ البرت ای مايکلسن “Albert A. Michelson” په ۱۸۸۱ ز کال کې د ځمکې او ايتر (ايتر – باد: Aether-Wind) د نسبي حرکت د اندازه کولو هڅه وکړه. نوموړی ونه توانېد چې کوم نسبي حرکت مشخص کړي، نو پايله يې د سټوکس “Stokes” د پايليک (تيزس) د تاييد په توګه بيان کړه. که څه هم لورينز په ۱۸۸۶ ز کال کې څرګنده کړه، چې د مايکلسن محاسبې ناسمې وې او نوموړي د اندازې سموالی ډېر اټکل کړی و. دې د تېروتنې یا غلطۍ په سترې څنډې سره يو ځای د مايکلسن د ازمايښت پايله بې پايلې کړه. د دې تر څنګ لورينز په ډاګه کړه، چې د سټوک په بشپړ ډول ويستل شوی ايتر د مخالفو يا متضادو پايلو لامل شو او د همدې له امله نوموړي د فرسينل نظريې ته ورته ايتر نظريې ملاتړ وکړ. د فرسينل نظريې د بيا څېړلو په موخه مايکلسن او ايډوارډ ډبليو مورلي “Edward D. Morely” په ۱۸۸۶ ز کال کې د فيزيو “Fizeau” ازمايښت يو ځل بيا تر سره کړ. د فرسينل د ويستنې ضريب په ياده موکه کې په پوره سم ډول تاييد شو او مايکلسن اوس په دې نظر و چې د فرسينل د ثابت ايتر نظريه سمه وه. د حالت د روښانولو په موخه مايکلسن او مورلي په ۱۸۸۷ ز کال کې د مايکلسن د ۱۸۸۱ ز کال ازمايښت يو ځل بيا تر سره کړ او دواړو په بنسټيز ډول د اندازې سموالی يا دقت زيات کړ. که څه هم «د مايکلسن او مورلي ازمايښت» په نوم اوسني نامتو ازمايښت يو ځل بيا منفي پايلې ورکړې. د بېلګې په ډول: د ايتر له لارې د وسيلې هيڅ حرکت ونه موندل شو (که څه هم د ځمکې چټکتيا د اوړي په پرتله په شمالي ژمي کې په يوه ثانيه کې ۶۰ کېلومتره توپير لري). نو فزيکپوهان په ښکاره ډول له دوه مخالفو ازمايښتونو سره مخامخ وو: د ۱۸۸۶ ز کال ازمايښت، چې د فرسينل د ثابت ايتر يو روښانه تاييد و او د ۱۸۸۷ ز کال ازمايښت، چې د سټوک “Stokes” په بشپړ ډول د وېستل شوي ايتر څرګند تاييد و.
جان ستورات میل
آزادي
د آزادۍ په اړه د میل نظر چې د جوزف پریسټلي او جوزیا وارن تر اغېز لاندې و، دا دی چې: وګړي باید آزاد وي او هر کار یې چې زړه غواړي ترسره کړي، خو تر دې بریده چې نورو ته زیان وه نه رسوي. افراد په کافي کچه د دې منطق لري، څو د خپلې هوساینې پرېکړه وکړي. دولت باید هغه وخت لاسوهنه وکړي چې د ټولنې د خوندیتوب موضوع وي.
تاج اېښودنه
سرچینې
وېشنيزه:تاج اېښودنه وېشنيزه:پاچاهی
يمال
يو يمال (په انگرېزي: Avalanche) د غره له سر نه يا له يوې لوړې څوکې يا غونډۍ نه مخ په ځوړه د واورې چټکې ښويېدنې ته وييل کېږي چې د دغې ښويېدنې د پارېدنې سبب هم طبيعي او هم انساني کړه وړه کېدای شي. يمال يو ډېر ويجاړونکې واوره ښويېدنه ده چې د دود له مخې په غرنيزو سيمو کې رامېنځ ته کېږي. د يمال د راپېښېدو او په کوزه سرعت هوا د اوبو سره گډولای شي. ډېر ځواکمن او ستر يمالونه د ځان سره د غرو کاڼي او گټ، ونې او نور بوټي د خاورو او ريښو سره يوځای د واورې د ښويېدنې په لور راباسي تر ليري واټنه يې لېږدوي. يمالونه د بهانده واورې نه جوړ شوي دي او د غر ښويېدنې، خاورې ښويېدنې او د واورې د گينگړو د راولېدلو سره توپير لري. د نورو طبيعي پېښو په پرتله چې د ناورينونو سبب گرځي، يمالونه کله نا کله، ناڅاپي او په ناټاکلو ځايونو کې نه رامېنځ ته کېږي. يمالونه د ځانگړو غرونو د هغو لړيو پورې اړونده دي، چې واوره پکې اوري او د واورې کچه پکې ډېرېږي او د ولاړې واورې ډېرۍ لاپسې ډېرېږي. په غرنيزو سيمو کې يمالونه د خلکو ژوند او ژواک ته تر ټولو جدي او لوی خطرونه پېښوي چې د ويجاړۍ او تباهۍ کچه يې تر دې وي چې د غرونو د سر واورې تر ډېر ليري واټن او په سرعت سره د مېشتو سيمو په سر خپروي.
بنسټپالنه
د بنسټپالنې دريمه مشخصه علامه بيا افراط گری او راديکاليسم دی. بنسټپالان کله چې د خپلې عقيدې او نظر د دفاع او د هغو د خپرولو، نشرولو او په نورو باندې د منلو له پاره منطقی او سوله ايزې، انسانی معتدلې لارې او شرايط ونه مومی، نو بيا د زور، وسلې، چل، توطيې جگړی او فتنې له لارې دې کار ته اقدام کوی.
مومپېک
سرچینې
وېشنيزه:لوګزامبورګ وېشنيزه:اروپايي هېوادونه وېشنيزه:اروپايي ټولنه
فراری سریال څلورم فصل
فراری سریال څلورم فصل یاهم فراری (ډرامه) په انګلیسي Prison Breack) په څلورم فصل معلومیږی چې د سونا بندخونی بندیانو شورش کړی دی او له دی ډلی فرناندو سوکره له تیبک او بلیک سره له بندخونی تښتیدلی، پدی فصل کې ډان سلف چې د ملی امنیت له مامورینو څخه یودی غواړی د سیلا په مرسته چې یوه قیمتی دزګاه ده له مایکل اسکافیلډ او له ملګرو سره یط ددوي د خلاسون په بدل کې تری دا دزګاه ترلاسه کړی.
عبدالبصير عبرت
وېشنيزه: پښتانه شاعران
برېښنامېچ
بټنوک|د سهېلي امريکا يو کورنی برېښنامېچ بټنوک|د سهېلي امريکا يو گڼيالي کورنی برېښنامېچ برېښنامېچ يا ميتر يوه داسې آله ده چې د يوه کور، يوه سوداگريز ځای لکه هټۍ او يا هم د يوه برېښناکوټ د برېښنايي ځواک د کچې مېچنه پرې ترسره کېږي. برېښنامېچ د برېښنا په يوونونو سره د برېښنايي انرژۍ د لگښت څرگندونه کوي چې تر ټولو عام يوون په يو ساعت کې د کيلوواټ انرژۍ کارېدنه ده. د برېښنامېچ مهالنۍ لوستنې د انرژۍ د لگښت او د انرژۍ د لگښت بيې په موندلو کې کارېږي.
مینیمالېزم
تقدیر:
ویل يې که دې دا ځل بیا هم لور وشوه نو شله به دې کړم، خدای زوی ورکړ خو شل...
د چنگاښ کورنۍ
د چنګاښ د کورنۍ په ډېرو ډولونه کې جنس جلا نه وي. د برنکل ډېر ډولونه هېرمافروډیتیزم (hermaphroditism) لري په دې مانا چې یو برنکل دواړه د نر او ښځې جنسي غړي لري. د برنکل کوم ډولونه چې نر لري نران یې ډېر واړه دي او خپل ځان په غټ برنکل پسې نښلوي تر څو یې هګۍ القاح کړي. د نوتوستراکا ډلې ځینې غړي لکه د چونګښې بچي ته ورته د اوبو ملخ (tadpole shrimps) هم هېرمافروډیت (hermaphrodite) دي؛ د هګیو کیسه (ovary) کې یې چې کومې هګۍ د ودې په حال کې وي د دې هګیو ترمنځ تیت یا خپاره شوي د سپرم تولیدونکې نرمۍ موجودې وي. د اوبو د ملخ په ځینې ډولونو کې جنسیت خپله بدلېدونکی وي د بېلګې په توګه پاندالوس مونتاګي ډول (Pandalus montagui) چې د دیکاپوډا ډلې غړي دي د نر په توګه ژوند پېل کوي خو له ۱۳ میاشتو وروسته په ښځې بدلیږي. هغه ایزوپوډ چې د ریسکوتوایډ نسل (genus Rhyscotoides) کې شامل دي له زړېدو سره یې جنسیت له نر څخه ښځې ته بدلیږي. د ځینې ډولونو نران ډېر واړه خو ښځې یې ډېرې غټې وي او نران یې د ښځې په تناسلي جهاز (genital tract) کې پټ وي؛ په پرازیتي ډولونو کې دا ډول نران ډېر پیدا کیږي. د چنګاښ د کورنۍ په غټو ډولونو لکه کوني کبر او استوانه اي چنګاښ (lobster) نر له ښځې غټ وي او پنسونه یې هم اوږده وي. په غټو ډولونو کې بل د جنسیت توپیر (sexual dimorphism) په نر کې د رانیولو غړي کوم چې د جنسي نزدیکت پر وخت د ښځې د رانیولو یا ښځې پسې د نښتلو لپاره کاروي، نر کې یې ځینې غړي موجود وي چې په مستقیمه توګه ښځې ته سپرم لېږدولو کې مرسته کوي.
له هګۍ پیدا شوي لاروا بچیانو ته یې د ( nauplius) نوم اخلي، د بدن جوړښت یې ساده وي، په برخو وېشل شوی نه وي، درې جوړه ضمیمې لري چې ژامې او پنسونه (antennules, antennae, and mandibles) دي، او یوه سترګه لري. د سیریپېد (cirripedes)، اوستراکوډ (ostracods)، برانکیوپوډ (branchiopods)، کوپېپوډ (copepods)، دیکاپوډ (decapod) او د تېکوستراکا فرعي ډله نوپلیوس (subclass Thecostraca) نوپلیوس لاروای لري. ډېری نور یې جنینی (embryonic stages) دورې لري او یا یې لاروای بچیان نوپلیوس ته ورته وي.
د اقليم د بدلون ځورمنتيا
جغرافيوي ځورمنتيا
د ځورمنتيا دويم پېژند، د جغرافيوي ځورمنتيا اړوند دی. په جغرافيوي ډول د اقليم د بدلون تر ټولو زيات زيان منونکي درکونه هغه دي، چې د طبيعي خطرونو، لکه: د سيند د کچې راپورته کېدلو او د ايکوسيستم په خدمتونو کې خوړو ته د لاسرسي په ګډون د ناڅاپي بدلونونو د هر اړخيزو اغېزو په واسطه به اغېزمن شوي وي. د ټاپوګانو اړوند سيمې، په عادي ډول د يو څه زيات زيان منوونکو په توګه يادې شوې دي، مګرهغه ټولنې چې د ژوند ډول يې په سخت ډول د معاش پر بنسټ دی، هم په ستر خطر کې دي.
د سيمې يا برخې له مخې توپيرونه
ځورمنتيا زياتره په خبرو اترو کې د اقليمي سمون (توافق) سره رانغاړل شوې ده. IPCC په ۲۰۰۷ ز کې سمون (د اقليم بدلون په اړه) «د ريښتيني يا د تمې وړ اقليم بدلون د اغېزو پر وړاندې د طبيعي يا انساني سيستمونو د ځورمنتيا د کمولو په موخه نوښتونه او معيارونه» په توګه تعريف کړ. د اقليم بدلون ځورمنتيا د «د اقليم د بدلون وړتيا او نابرابرۍ په ګډون هغه پړاو يا درجه چې يو سيستم ورته په کې د اقليم د بدلون په منفي اغېزو سره اغېزمنوونکی او ورسره مبارزه ناشونې وي» په توګه تعريف شوې وه. بېلابېلې ټولنې يا سيستمونه په سیمه او برخه کې د سمون لپاره د هغوی د شته ځورمنتيا له امله يو څه ښه چمتو شوي دي.
د کار نړیوال وېش
د کار نړیوال وېش:
کراپينا
کراپينا چې په کرواتي ژبه کې يې Krapina ليکي د کروشیا په کراپينا زاګريه سيمه کې یو ښار دی چې په 2011 مېلادي کال کې يې 12,185 تنه نفوس درلود.
۱۴ (عدد)
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۴:
اډمنډ برک
برک په ۱۹ پېړۍ کې د محافظه کار او ليبرال دواړو ډلو له لورې وستايل شو. په پای کې په ۲۰ پېړۍ کې په ځانګړي ډول متحده ايالتونو کې د محافظه کارۍ د يو فسلفي بنسټګر په توګه، نوموړی په پراخ ډول د درنښت وړ شخص شو.
لومړنی ژوند
برک (Burke) د ايرلينډ په Doblin کې وزېږېد. د نوموړي مور Mary, nee Nagle (۱۷۷۰ – ۱۷۰۲ ز کلونه)  يوه رومن کاتوليک وه، چې دCountry Cork  په يوه declasse کورنۍ کې يې سترګې پرانيستې او د کاتوليک ښوونکي Nano Nagle د کاکا لور وه. پلار يې ريچارد (Richard) چې په ۱۷۶۱ کې مړ شو، يو بریالی وکيل او د ايرلينډ کليسا غړی و. د انګلينډ د دويم هنري د ۱۱۷۱  ز کال له بريد څخه وروسته راغی. ويليم ډي برغ د ستر تر اوسه معلومه نه ده، چې ايا دا هماغه ريچارډ برک دی چې له کاتوليک پلوي څخه واوښت. د Burgh یعنې برک (Burke) کورنۍ د انګليس-نورمن له پښت ويليم ډي برغ «William de Burgh» څخه ده، چې ايرلينډ ته په ۱۱۸۵ ز کال کې پردې هېواد باندې Gall يا د پخواني انګليس له کورنيو څخه ده، چې د سکاتلنډ اصلي ټولنې (Gaelic society) سره ورته شوه. د “de Burgh” کورنی نوم چې لاتيني بڼه يې “de Burgo” ده، ايرلنډي ژبه کې د “de Burca” يا “Burc” بڼو ته اوښتی دی، چې د پېړيو په تېرېدلو سره “Burke” شو.
څوکری، پښۍ (رواش)
په افغانستان کې وګړي څوکری (رواش) په غوړیو کې هم سره کوي او له وریجو سره یې خوري. همداراز د څوکري نه مربا هم جوړوي، د څوکري خوند تریو دی.
څوکری (رواش) د نړۍ په ډېرو هېوادونو کې پیدا کېږي او د سبزیو او ترکاریو په دوکانونو او هټیو کې خرڅېږي.
گلبدين حکمتيار
زده کړې
حكمتيار تر پېنځم ټولگي پورې د امام صېب په منځني ښوونځي كې زده كړې وكړې. له پينځم ټولگي څخه وروسته د حربي ښوونځي لپاره غوره شو. شپږمن، اووم او اتم ټولگي يې په نوموړي ښوونځي كې ولوستل او د نهم ټولگي لپاره د شېرخان لېسې ته ولاړ. د ښوونځي د دزه كړې ترڅنگ يې لومړنۍ زده كړې له ارواښاد مولوي قربان محمد څخه وكړې، چې د چاه آب نوموړې عالم ؤ. نوموړي عالم چې د افغانستان له لرغوني او وخت له تاريخ څخه خبر سړې ؤ د حكمتيار په فكري او سياسي روزنه كې پوره ونډه لرله. د شېرخان له لېسې څخه په فارغېدو سره د انجنيرۍ پوهنتون ته د ورتلو نه مخکې كورسونو لپاره كابل ته ولاړ. دا كورس د هغو زده كړيالو لپاره ؤ چې د انجينيرۍ پوهنځي لپاره غوره كېدل، اوانجينيري پوهنځي لپاره لومړنۍ پېر ؤ. پدې پېر كې زده كړيال د انجينيرۍ پوهنځي لپاره تيارېدل. حکمتيار هم د همدغو کورسونو تر بشپړولو وروسته انجنيرۍ پوهنځي کې په زده کړو پيل وکړ خو د خپلو سياسي مخالفتونو په سبب پوهنتوني زده کړې بشپړې ترسره و نه رسولې.