دونو_نړۍ
دچارتراشو څخه مراقبت او ساتنه
(Seasoing and perseveration of timber) په عادی شرايطو کې په تنه کې (۱۰۰٪) تقريبآ داوبو مقدار موجود وی کوم چه قراره توګه پخيږې او لرګی کلکيږې چه په دی سره لرګی وزن سپکيږې او محکم او سخت ګرځی حجمی افت او وچيدنه د دواړه اړخونو د بهر څخه داخل په لور صورت نيسی او بلاخره د تنی ټول محيط ګرد چاپيره ته رسيږې ددهقانی نمونی په اساس لرګی دداخل له لوری دشعاعو څخه معلوميږې کوم چه د اړخونو له لوری دلرګی د معلومولو يوه برخه ده .ګرد لرګی زيات د اطرافو له لوری د حجمی افت تاثير لاندې راځی او بيا د شعاعو دهدايت له لوری معلو ميږې. ددی لپاره چې لرګي ښه کار تر سره کړی مخکې نه معالجه بايد وشی تر څو درزونه ،نيمای کيدنه ،او مارپيچې شکل څخه و ساتل شي لمړی خو د تيره وسايلو په زريعه پری کيږې او بيا سره ګنډل کيږې.او ديو چتر لاندې راوستل کيږې. په حقيقت کې هوا د لرګيو ټولو برخو ته رسيږی د ښی ودي لپاره دغه عمل پوره بيا رغونه ده د لرګيو لپاره .ر طوبت د لاسه ورکوی او لرګی وچيږی او په دايمی حالت سره پا تی کيږې.کيدای شی يو کال په بر کې ونيسی. د لرګيو ښو و چيدو ته د لرګيو د سامان الاتو او نورو ارايشی سامان الاتو ته اړتيا پيښيږې.پدی وخت کې بايد رطوبت اندازه د (۲۰٪) څخه زياته نه وی ډير وچ لرګی د امراضو او حشراتو په مقابل کې حساس وی. تجارتی لرګی په بټيو کې وچيږي او په کمه اندازه په طبيعی ډول د هوا په ذريعه وچيږې ځکه نوموړی طريقه ډيره چالاکه ده. ددی لپاره چې لرګی د امراضو او حشراتو څخه وساتل شی نو دساتنی او مراقبت زيات پراختيا موندلی ده .او دوی ددوه عمومی کټه ګوریو لاندې راځی ۱: دتارپه تيلو پواسطه لرګی کې ملوث کيږې کوم چې دسکرو څخه لاسته راځی ۲: زهريه عناصر يا منرالونه د مالګو لکه مس، کرويم ،او ارسنيکت، پری اچول کيږې.دغه خدمتو نه د ښه چارتراش لپاره وی چې چارتراش د حشراتو فنجيانو او نورو افتو نو څخه وساتی. ۲د سوخت د لرګی په منظور (Ful wood ) ۸۰٪ څخه زيات سون مواد په پرمختللوهيوادونو کې د لرګيو څخه لاسته راځی او په متناوب ډول نور دسون موادو د سرچينو څخه لاسته راځی چې زيات قيمته دی. په صنعتی نړۍ کې بيا هم د لرګيو نسبت د سون موادو انرژي په حيث د ۱۰٪ څخه زيات دی .مجموعی مصرف د لرګينو موادو بيا هم (۶،۰)متر مکعب څخه د جنوبی اسيا خصوصآ په افغانستان کې کم دی. او همدارنګه د هند ، پاکستان ، برما، سریلانکا ، او په زياتو پرمختللو هيوادونو کې تری زيات ارزانه وی او زيا تره و ختونه وړ يا هم وی. کوم چې دونواوبو ټو د قطعی څخه نژدی او سيد نځايونه څخه لاس ته راځی. سوخت لرګی زيات په کورونو کې دپخلی او د ژمی په موسم کې د کورونو د ګرمولو لپاره کليوال خلک يې استمالوی او لرګی په سوخت کې بطی وی او زيات وخت په برکې نيسی .دنورو په مقايسه د نورو زراعتی بقاياوی او حيوانی بقايو په بنسټ ډيره اقتصادی او ښه طريقه ده چې دسوخت لپاره يې کولای شو چه ډير وخت لپاره ذخيره کړو. دلرګيو دسوخت غوښتنه او دشکرو تقاضا همدارنګه په زياتيدو ده او داخلی سون مواد دمهمی سرچينی په حيثت ارزښت لری. دکوچنيو صنعتی فابريکو د انکشاف لپاره ډيره ښه سرچينه ده دا له دی کبله زيات اهميت لری چې ددغو ونو پرځای نور بوټی کرل کيږې او ترتيب وال جوړښت دونو د کرلو پروګرام پکې شامل دی کوم چه د چارتراشو او کاغذ توليد لپاره پکې هم ترسره کيږې. په افغا نستان کې د سوخت لرګی عمومآ د طبيعی ځنګلونو د ،کنړ ،لغمان ، نورستان، ننګرهار، پکتيا ،او نورو برخو څخه د سوخت د لرګی رامينځ ته کيږی او په پاکستان کې د سند،پنجاب،په سيمو کې د سوخت د لرګيو ښکاره ځنګلونه تاسيس کړای شوی دی .په دغه کرونده کې عمومآ د چټکو وده لرونکو ونی پکې کرل کيږی .خوښی احصايې د نوعو دعمر دمعلوماتو په اړه پدغه کرونده کې شته دی. په لوړه پيمانه قوی کرنی د څو مهمو ونو نوعی موجود دی چې په زياته کچه د سوخت لرګی بازار ته عرضه کړی .د سوخت د لرګيو قلت کيدای شی چه له حد څخه زيات شی پدی توګه چې د خنګلاتو څخه نا معقو له استفادی وشی .خو مونږه کولای شو چې د لرګيو پر ځای د نباتی بقاياو او حيوانی بقايا و څخه استفاده وکړو کوم چې دغه توکې کيداشی د خاوری جوړونی حاصل خيزی زياته او د خاوری تجزيه ښه صورت ونيسی .او همدارنګه دسوخت د لرګيو خلک ممکن کيدای شی دسوخت د لرګيو قيمتونه لوړکړی او په عاقبت شکل کيدای شی د غزای موادو په نرخونوکې هم زياتوالی راولی. په پاکستان کې د سوخت لرګی د لاندې ونو څخه لاس ته راځی Acacia spp  : Acacia  nilotica  : Acacia modesta : Acacia  senegal  :Acacia farnesiana Prosopis spp : Prosopis  glandulosa  : Prosopis  cineracia Capparis dicidua :Albizia lebbek ; Albizia procora :  Gmelina  arborea  ; Casuarina  equisetifolia ;   Azadirachta indica : Parkinzania  aculeata  : Mangifera indica  : Salvadora  persica   او داسی نور ۳دلرګيو سکاره (Chorcool) دلرگيو سکاره ترکيبول دمحلیِ او کليوالي اور لګيدني څخه منځ ته راځي دڅو ورځو لپاره دغه سکرو طبقه د کاربن او منرالونومخلوط دی چه په يو راپور کې وويل شوي ده چه دا د لرګيو د سکاره بټي ده. دپخوانيو توليد لمخی چه د عادی لرګيو سکاره وزن چه د لرګي څخه لاس ته راتلل نظريه موجوده وه چه تقريبآ( ۳۳٪) وزن يې خالص لرګی جوړول چه په هغی وخت کې هم د مايعاتو اقسام او ګاز هم موجود وه چه دغه سکاره په بټی کې جوړيدل دغه بټي تقريباً(۳۰ ٪) د اوسپني بد ليدونکې جوړښت لري چه فقد (٪ ۱۰ــ۱۵ )په بټی که شته. د لرګيو سکاره سپک دی نسبت لرګي ته چه يو لږ اندازه يې د اور لګيدو سره لوګی هم نه کوی او په اساني سره انتقاليږې. د لرګيو سکاره نن سبا تقريبآ ډير زيات استما ل لری چه په مختلف موارده کې ور څخه استفاده کيږي خاصتآ داوسپنی د ويلو کولو کې او همدارنګه د تيل په ځای هم په پراخه پيمانه استمال ليږې او د شکری په فابريکو کې دغازاتو په جزب کې استماليږی او په زياته پيمانه په کورنو کې دپخلی او د کور د ګرمولو لپاره او دريل ګاډی په چلولو کې ور څخه استفاده کيږې.