cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
زلمی خليلزاد
زلمی خليلزاد (22 د مارچ، 1951 ز. - ) (په انگرېزي: Zalmay Khalīlzad) په ستراتيژيک او نړېوالو زده کړو کې يو سلاکار او د خليلزاد اېسوسيشن، په واشنگټن ډي سي کې د سوداگرۍ يو سلاکاره شرکت، مشر دی. خليلزاد د جورج بوش د واکمنۍ په وخت کې په ملگرو ملتونو کې د امريکا د متحده ايالتونو سفير و. همداراز هغه د ۱۹۸۰ کالونو راپدېخوا په سپينه ماڼۍ، سټېټ ډيپارټمېنټ او پېنټاگون کې د امريکا د تگلارې جوړولو د ډلې غړی هم پاتې شوی او د امريکا د پخواني ولسمشر جورج ډبليو بوش د حکومتولۍ په وخت کې د امريکا د متحده ايالاتو په مسلمانانو کې تر ټولو لوړپوړی مسلمان چارواکی پاتې شوی چې تر ټولو لوړې دندې يې د افغانستان او عراق لپاره د امريکا د متحده ايالتونو د سفير او په ملگرو ملتونو کې د امريکا د سفير په توگه دندې د يادولو وړ دي. همدا رنگه یې د اووه طرحو پر بنسټ افغانستان پر وړاندې د جورج بوش لخوا يرغل ډېر مبتدي لارښودی ياد شوی. پدغه طرحه جوړونې کې ورسره برېزنسکي هم شامل و چې د کورنيو چارو امنیت څانگې کې یې دندې درلودې.
زده کړې
خلیلزاد خپلې لومړنۍ زده کړې له غازي لېسې څخه په کابل کې پیل کړې ، بيا یې وروسته د کېلفورنيا ايالت منځنۍ زده کړو ښوونځي ته د AFS اې اېف اېس لخوا چې د بین الکولتوري تبادله ييز بهیر لړۍ ده ورڅخه مخخه کړه. خلیلزاد د لبنان په امریکايي پوهنتون کې خپله د لسانس او ماسترۍ زده کړه ترسره کړه. همدارنگه یې خپله دوکتورا په سياسي علومو کې د شیکاگو پوهنتون څخه په بري ترسره کړې.
چنگه
۱۳۹۳-۱۱-۲۰ لیکنه: محب الله آرمل
سرچینه
خپروونکی: تاند http://taand.com
لينکو گرينډ حيات هوټل
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
ختیځ پاکستان
د ایوب خان واکمني
د ۱۹۶۲ زکال په جنوري میاشت کې کابینې بالاخره د نوي اساسي قانون متن چې د ولسشمر ایوب خان له خوا د ۱۹۶۲ زکال د مارچ په لومړۍ نېټه اعلان شوی و تصویب کړ او د ۱۹۶۲ زکال د جون په اتمه نېټه د اجرا وړ وګرځېد. د دغه اساسي قانون له مخې پاکستان په یو ولسمشریز جمهوریت واوښت. د «اساسي دیموکراسۍ» په نامه د سیسټم په ګټه د ټولو د رایو ورکولو حق لغو شو. د دغه سیسټم له مخې یو الکټرال کالج د ولسمشر او ملي اسمبلۍ د ټاکلو مسئولیت پر غاړه درلود. د ۱۹۶۲ زکال اساسي قانون د پاکستان په ختیځ او لویدیځ کې یو ایالتي سیسټم رامنځته کړ. هر ایالت خپله ایالتي اداره لرله او اساسي قانون د مرکزي او ایالتي ادارو ترمنځ واکونه ویشلي و. فاطمې جناح د ۱۹۶۵ زکال په ولمسشریزو ټاکنو کې د ایوب خان د راپرځولو لپاره ناکامه هڅه وکړه او له دې لارې یې په ختیځ پاکستان کې پیاوړی ملاتړ خپل کړ.
وروستي کلونه
جنرال یحیی خان د ایوب خان ځای ناستی او د پوځي حکومت مشر شو. خان په ۱۹۷۰ زکال کې د پاکستان عمومي ټاکنې تنظیم کړې. په ۱۹۷۰ زکال کې د بولا طوفان چې د شلمې پېړۍ یو له وژونکو طبیعي آفتونو څخه و د نیم میلیون وګړو ژوند واخیست. د فاجعې اغېزو د فدرال دولت پر وړاندې شدیده غصه راوپاروله. له یوې لسیزې پوځي حکومتولۍ وروسته ختیځ پاکستان د بنګالي ملت پالنې په مرکز واوښت. همدا و چې د خپل برخلیک ټاکلو غوښتنه یې وکړه.
زکرایا چاندلر
واده او کورنۍ
چاندلر د ۱۸۴۴ ز کال د ډېسمبر په لسمه د بالټیمور (Baltimore) له اصلي اوسېدونکې لټېشا ګرېس ډاګلاس (Letitia Grace Douglas) سره واده وکړ، چې نیویارک ته لاړه. لټېشا چې یوه ټولنیزه کومېډینه/ ساعت تېروونکې وه د چاندلر د دندې پر مهال د ژمي په موسم کې په واشنګټن کې اوسېده. چاندلر او لټېشا د ماري ډاګلاس چاندلر په نوم یوه لور درلوده چې د مېن (Maine) له سناتور ایوجین هېل سره یې واده وکړ. د چاندلر او لټېشا لمسیان فرېدرېک هېل چې له مېن څخه د متحده ایالاتو یو بې ساری سناتور و او چاندلر هېل چې په روم کې يې د یو امریکايي ديپلومات په توګه خدمت کاوه، دي. لټېشا چې د نرم او مهربان چلند لرونکې او مینه‌ناکې په توګه پېژندل شوې وه د ۱۸۹۹ ز کال د فبروري میاشتې په ۱۹ مړه شوه.
ولسي هڅوب
فولکلور ته په پښتو کي وگړنى ادب ،اولسي ادب او شفاهي ادب وايي ،خو د کندهار اديبپوهان زيات وخت اولسي ادبياتو ته شفاهي ادب وايي ،که د شفا لغات ته را سو نو وبه وايو چه دا لغات اصلاً يو عربي کلمه ده چه پخپل ځان کي درې معناوي لري.
د لنډيو پېژندنه
ټيکۍ:
لومړی – لفظي صنايع :
ب ـ ناقص تجنيس :
دغه شان په دوهمه لنډۍ کې وينو چې د(مينه) په کلمې کې ناقص تجنيس راغلی دی،چې لومړۍ (مينه )د محبت اودوستۍ په مانادی او دوهمه (مينه)دعاشق ،جانان،دزړه سراوزړګي په ماناو راغلي دي، په همدې ډول  دريمه لنډۍ هم راواخله،نو دغه ډول ادبي صنعت ته دادبي فنونوپه پوهه کې ناقص تجنيس وايي.
ج ـ زايد تجنيس:
((زايد په لغت کې زيات شوي،اضافه شوي اوزيات کړل شوي ته وايي،اوپه اصطلاح کې هغه ادبي صنعت ته وايي چې شاعر په خپل کلام کې داسې متجانسې کلمې وکاروي چې ديوې کلمې په پيل،منځ او ياهم پای کې يو توری زيات شوی وي))،په لاندې لنډيو کې وګورۍ.
لومړی پس منظر ژرف وب
فوټ نوټ
وېشنيزه:جیمز ویب سپیس ټیلسکوپ وېشنيزه:د ستورپوهنې انځورونه مقالې وېشنيزه:فزیکي کاسمولوژي
د لنډيو پېژندنه
ح ـ مکرر تجنيس:
(۳۰:۳مخ)
په لنډۍ زنې به کتار کړم شنه خالونه
(۳۱:۱مخ)
خ ـ خطي تجنيس:
داهم سقر دی چې له تانه جلا يمه
قلب:
په لغت کې اوښتلو،سرچپه کولو اونسکورولو ته وايي او په ادبي اصطلاح کې هغه صنعت دی چې شاعر په خپل کلام کې دوه يا زياتې داسې کلمې راوړي چې توري يې د بڼې او شمېر له مخې سره يو شان وي، خو په ترتيب کې سرچپه شوې وي.
سجع:
سجع په لغت کې د قومرۍ يا کوترې ښکلې په زړه پورې او موزون اواز  ته وايي.اوپه ادبي اصطلاح کې هغه صنعت دی چې يوشاعراويا هم نثر ليکونکی خپل نظم،شعر او يا هم نثر کې فقرې او جملې همغږې کړي.يانې کلام پرې ښکلی کېږي او زړه ته لار پيدا کوي لکه په لاندې لنډۍ کې:
زما په تاپسې ژړاده
تکرار حسن:
په پورته لنډيو کې په وار سره وينو چې په ومړۍ لنډۍ کې د(توبې،توبې)کلمې په لومړۍ مسره کي تکرار راغلي،اوکلام ته يې پرقيد اوشرط بر سېره لفظي اومعنوي ښکلاهم  ورکړې .دغه راز په دوهمه لنډۍ کې هم د(( تکړې تکړې او سلګو سلګو)) په کلمو کې تکرار راغلي اوکلام ته يې ښکلا ورکړې ده چې دې ډول صنعت ته په ادبيات کې تکرار حسن صنعت وايي.
تضمين:
(۲۱۲:۷مخ)
(۲۴:۱۱مخ)
ج ـ ايجابي اوسلبي طباق :
چې لمر خاته او لمر لوېده نه پېژنمه
( ۴۲:۱مخ)
په پورته بېلګو کې وينو چې د((ټوپ کړ،ګډې،لمر خاته،ژاړم))  فعلي کلمې د امر په مانا او يا دفعل په مثبته مانا راغلي دي دچې په مقابل کې يې بېرته ((راټوپ کړه،وډې،لمر لوېده ،نه ژاړم)) فعلونه راغلي دي او ايجابي يا سلبي طباق يې جوړکړی دی.
حسن تعليل :
دبېلتانه په اوښکوډک راغلل خوړونه
ارسال المثل :
(۲۱۶:۱مخ)
تنسيق الصفات :
په پورته لنډيو کې په وار سره وينو چې د((خال،فقير ،مخ،زيارت،نرۍ وريځې،جنډې)) ،((مخ، اسمان،خالونه ،ستوري،اوږۍ،مياشت،امېل واورې)) او ((مخ،خط دږېرې،سپوږمۍ او شپولونه پرلپسې صفات راغلي.او په دې ډول يې دتنسيق  الصفات ادبي صنعت يې جوړکړی چې په معنوي صنايع کې  همدې ډول صنعت ته تنسيق  الصفات صنعت وايي.
تدبيج :
په لغت کې ښکلې کولو يا ښکلاورکولو ته وايي ،او په ادبي اصطلاح کې هغه ادبي صنعت ته وايي چې شاعر يا ناثر په خپل کلام کې دڅو ډوله يا بېلابېلو رنګونو ذکر کړی وي، لکه لاندې بېلګې :
(۷۷:۱مخ)
دلگان ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د سيستان او بلوچستان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
ايليوشين-۷۶
ایلیوشین ۷۶ ( په روسی: Ил-76 ) د جت یوه روسی وړونکی ( ترانسپوړټی ) الوتکه ده چې د ۱۹۷۶ کال څخه په روسییه کې جوړیږی. د ایلیوشین لمړی ماډل الوتنه په ۱۹۷۱ کال کې عملی شوه. تر اوس وخت پورې تقریبا ۵۰۰ الوتکې جوړ شوې.
سيد بهاو الدين مجروح
دندې
دا سروې د افغان اطلاعاتي مرکز په انگليسي ژبې مياشتنۍ خپرونې د ۱۹۸۷ زېږدي کال د جولای په گڼه کې خپره شوه. ددغې سروې په بهير کې د افغانستان د ټولو قومونو او د ښځو په گډون له چترال نه تر کوټې پورې ۲۰۰۰ کډوال پوښتل شوي ول. دغې معياري سروې د نړۍ په ټولو رسنيو کې داسې پراخ غبرگون وموند چی نړيوال ذهنيت يې د پاکستان د څارگرۍ (استخباراتو) په لاس جوړ شويو تنظيمونو په اړه بدل کړ او په سياسي ډگر کې يې د مهاجرينو د استازېولې حيثيت له لاسه ورکړ. هره ورځ له نړيوالو رسنيو د افغان اطلاعاتي مرکز د سروې تکرار او د يوې باوري سرچينې په توگه د افغان اطلاعاتي مرکز حواله ورکول د پاکستان د پوځي څارگرۍ او د هغوی د تنظيمي مرييانو د داسې غوسې او غضب لامل شو چې شپږ مياشتې وروسته يی پوهاند مجروح په خپل دوتر کې په شهادت ورسوه.
مړينه
کله چې مجروح په پېښور کې کډوال وو او خپل فرهنگي کارونه يې مخ ته بېول نو په دې وخت کې د سخت دريځو مجاهدينو او د پاکستان د څارگرې ادارې آی اس آی نظر ورباندې وو. د ده فرهنگي کارونه چې د کډوالو مهاجرو په منځ کې د يوې ملي روحيې پياوړی کول وو، د پاکستان د استخباراتي کړيو په وړاندې يو لوی گواښ وو، چې هغوی هېڅکله نه غوښتل په پېښور کې مېشت افغانان د ملي روحيې او هېوادپالنې له ارزښتونو برخمن شي. په دې ترڅ کې هغوی د نورو جهادي تروريستي کړيو سره يوځای د سيد بهاوالدين مجروح په وړاندې پلان جوړ کړ او د ۱۹۸۸ ز. کال د فبرورۍ په ۱۱ مه نېټه د جمعې په شپه چې کله سيد بهاوالدين مجروح له خپل دفتر نه راووات د وسله والو لخوا وويشتل شو او هماغلته ځای پر ځای په شهادت ورسېد.
د شعر بېلگې يې
«ځناور یم» خو پاچا د ځناورو
ماتوي ورور او تربور خپل
نو گیدړ شي
ليکلي او چاپ شوي نښيرونه يې
۷- زردشت وويل داسې.
۸- پيام صوفي بت شکن به بت پرستايي قرن ۲۰.
اخځليک
۳- https://www.nunn.asia/142761/%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D8%AF-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D9%85%D9%88%D8%B1-%D9%BE%D9%87-%D8%B4/
فهرج ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د کرمان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
ام ننعلو
اِمْ نِنعَلوُ (אם ננעלו) د عبري ژبې ديني سندره ده چې يمني یهودي هاخام (مذهبي مشر) يا مولا سالم الشبزي ليکلې وه. او نوميالۍ سندرغاړې عوفره حازه ويلې ده.
هیکسوجن
توصیف
هیکسوجن یو د بلور بې مزه، بې بوی، عضوی ( ارگانیک ) سپینه ماده ده چی په اسیتون ( acetone (CH3)2CO) کې ویلېږی. د چاودونکی سرعت یی ۸۸۰۰ متره په ثانیه کې دی.د چاودونکی حرارت یی ۳۴۰۰ درجې ده. د هیکسوجن نقطه ذوب ۲۰۳ درجې ده. د هیکسوجن چاودونکي فشار ۳۴۹،۹۶۰ باړونو ته رسېږي.
د هیکسوجن جوړول
CH2)6N4 + 6 HNO3 > (CH2.N.NO2)3 + 6 H2O + 3 CO2 + 2 N2)
جرگه
قانون ته ورته کارکړنه
جرګو همداشان د جرایمو د تر سره کېدو په صورت کې د محکمې په توګه کارکړنه درلوده، دغه کارکړنه د پاکستان او افغانستان په ښارمېشتو سیمو کې د رسمي محکمو پر ځایناستي اوړي، خو په قبیله اي سیمو کې لا اوس هم د محکمو په څېر کارول کېږي.
د پاکستان د ۲۰۱۷ز کال د شخړو د هواري ځایناستی قانون
په ۲۰۱۷ ز کال کې د حکومت دننه سیاسي ګوندونو له مخې، جرګې او پنچایتونه د خلکو په منځ کې ډېرې دود دي او له همدې کبله د هغو په رسمیت پېژندل به د دې لامل وګرځي چې دا سیستم لا ډېر ریڼ او ځواب ویونکی واوسي، خو کېڼ اړخو سیاسي او د دولت مخالفو ګوندونو بیا خپل ډار د کمزورې طبقې د ځوریدو او د فیوډال نظام د ګټمن کېدو لامل باله. د پاکستان د ۲۰۱۷ز کال د شخړو د هواري ځایناستی قانون د دولت د تایید وړ پلاوي له منځه د یوه بې پلوه څارونکي منځګړي ټاکنه او پر هغه باندې د دواړو غاړو د هوکړې لرلو له مخې مجاز ګرځولی دی. که چېرته یوه شخړه په سوله ییزه توګه سره هواره شي، نو محکمه به هغه پریکړه قانوني وګرځوي، که داسې ونشي نو د شخړې هره غاړه به کولای شي د خپلو شخړو د هواري لپاره کوم بل رسمي قضايي سیستم ته مراجعه وکړي. باسط محمود، بیا د شخړو د هواري د قانون دا ماده چې دولت ته اجازه ورکوي تر څو په هره جرګه کې یو بې پلوی منځګړی وګوماري، تر نیوکي لاندې نیسي او وايي چې دا کفایت نه کوي، ځکه دا ډول منځګړي چې باید د جرګې پریکړې تایید کړي په زیات احتمال سره به له متقاعد شویو قاضیانو یا هغو دیني عالمانو څخه وي چې محافظه کاره مخینه به لري، چې دا چاره د بې پلوېیتوب اصل په بشپړ دول سره معکوسوي او په ټول پاکستان به د ښځو پر ژوند باندې اغېز وښندي. ''باسط محمود همداشان د نړیوال پرمختګ لپاره د بریتانیا پر مرستندویه  ادارې باندې د تښتیدونکو ښځو د ساتنې او ADR محکمو پر تمویل باندې نیوکه کوي. ''
بحث پاروونکی عدالت او د بشر له حقونو سرغړونه
د پاکستان عالي دیوان د ۲۰۱۹ز کال د جنوري په میاشت کې د ښځو د وضعیت د ملي کمېسیون (NCSW) له خوا د غوښتنلیک په ځواب کې حکم وکړ چې د جرګو تر سره کول تر هغه بریده چې قانون اجازه ورکوي او په یوه مدني شخړه کې د ښکېلو غاړو تر منځ د حکمیت، منځګړتوب، خبرواترو یا پخلاینې په خاطر چې په خپله خوښه ورسره رضایت لري، مجاز دي؛ د جرګو نورې هڅې او کارونه د مدني یا جرمي موضوعګانو په اړه د قضاوت لپاره ناقانونه ده او دا چې د جرګو ناقانونه میتودونه د پاکستان د اساسي قانون 4، 8، 10-A، 25 او 175(3) مادې تر پښو لاندې کوي او همداشان دا چې «د جرګو/پنچایتونو کارکړنه او د UDHR، ICCPR او CEDAW تر چتر لاندې د پاکستان نړیوالې ژمنې، چې له مخې یې د پاکستان دولت مسوولیت لري تر څو ډاډ تر لاسه کړي چې ټول خلک د قضاوت محکمو ته لاسرسی لري او (ټول خلک) د قانون پر وړاندې او د قضاوت د محکمو په ټولو پړاوونو کې ورته دي، تر پښو لاندې نه کړي.
د پولیمیرونو اهمیت
- مصنوعی یا سنتری پولیمیرونه
هغه دي چې د مونومیرونو منشأ ئې خام نفت او د ډبرو سکرو قطران وی. د مصنوعی پولیمیرونو ځنی خواص د طبیعی پولیمیرونو په پرتله غوره دي، ځکه د نننی تخنیک یو شمیر ستونزی چې د طبیعی موادو په مرسته د حل وړ نه وې د مصنوعی پولیمیرونو په واسطه ئې د حل لاره موندل شوی ده. مصنوعی پولیمیرایزیشن په دوه ډوله جمعی او تراکمی توګه صورت مومی. که د پولیمیرونو واحدونه(مونومیرونه) سره یو ځای شی په دی صورت کې حاصل شوي پولیمیرونه د جمعي پولیمیرونو په نوم یادیږی. که د پولیمیرایزیشن په عملیه کې د مونومیرونو ترمنځ د تعامل په پایله کې د ځنو مرکبونو کوچني مالیکولونه لکه H2O او نور بهر شي دا ډول پولیمیرایزیشن تراکمی بلل کېږي. د نشایستی او سلولوزپه تولېد کې د NH 3 او ګلوکوزله پولیمیرایزیشن څخه اوبه خارجیږی. په متراکمو پولیمیرونو کې د مونومیرونو یوه برخه ګډون نه لری او تجزیه کېږي.(7).
د چاپیریال د ککړتیا د مخنیوی
په موخه بکار ده چې کارول شوی او باطله پلاستیکونه چې په چاپیریال کې موجود وی، پروسس کول او بیا تولید ئې نه یوازی د چاپیریال د ککړتیا کچه را ټیټوی، بلکی له اقتصادی پلوه هم خوذا ګټور دی. په مارکیټونو، لارو او سرکونو کې د کارول شوو پلاستیکونو او نورو پولیمیری موادو بېلابېل ډولونه لکه پولی اتیلین (Polyethelen)، پولی وینیل کلوراید (Poly vinyl chloride) یا PVC، پولی ستیرین (Polysterene)، پولی پرو بیلین (Polypropylene) او نور شتون لری(5). د دی موادو څخه د پلاستیک د بیا ځل تولېدولو لپاره اړینه دی چې هغوی د پولیمیرونو د ډولونو له مخی یو له بل څخه جلا او وروسته ورڅخه د یو لړ کیمیاوی عملیو په بشپړولو سره پلاستیک او نور اړین مواد تولېد شي(153:3). پولی وینیل کلوراید د وینیل کلوراید له پولیمیرایزیشن څخه په لاس راځی چې د ترموستاتیک له ډلې څخه دی مالیکولی وزن ئې له 10 \څخه تر50 زرو پوری دی. د پولی وینیل کلوراید کثافت په یوه سانتی مترمکعب کې له 1.35 څخه تر 1.43 گرامو پوری او د ویلی کيدو ـټکې ئې د سانتی گراد له 150 څخه تر 220درجو پوری دی. پولی وینیل کلوراید د سانتی گراد په 120 درجو تودوخه کي تجزیه کېږی او پولیمیری خواص له لاسه ورکوی. پولی وینیل کلوراید د نلونو د پوښ، لوښو او همدارنګه د لوبو د سامان جوړولو، جامو، ډول ډول لاسی بکسونو، پردو، د ریاکتورونو دنننی پوښونو، د سیمانو د پوښولو او نورو لپاره کارول کېږی(515:1). سربیره پر دی اوس مهال پولیمیرونه د غوره میخنیکی خواصو په درلودلو او هم له دی کبله چې د برښنا او تودوخې عایق دی د ژوند په ټولو چارو کې له ودانیو څخه نیولی بیا تر هوایی سفینو پوری په پراخه کچه کارول کېږی. د بېلګې په توګه پولی وینیل کلوراید (PVC) یوه ارتجاعی کتله ده چی د تیزابونو او القلی په وړاندی ډیر مقاومت لری. پولی وینیل کلوراید د نلونو په پوښلو، د مصنوعی څرمنې په جوړولو او ډیرو نرو برخو کې کارول کېږی. په نتیجه کې ویلای شو چې د پولیمیرونو تولېد او کارونې په وروستیو پنڅوس کلونو کې په بیساری توګه پراختیا موندلی ده. مصنوعی پولیمیرونه هم په ورځنی ژوند او هم د صنعت په بېلا بېلو برخو کې ډیر کارول کېږي. اوس مهال په ډیرو حالاتو کې د فلزاتو، ښیښو، سرامیکو او لرګیو پر ځای له پولیمیرونو څخه کار اخستل کېږی. د پولیمیرونو د کارونې ساحی پراختیا ته په کتنې سره د نړۍ په ګڼ شمیر هېوادونو کې د پولیمیرونو تولېد او کیفیت ته پاملرنه کېږی. په دی اساس وړاندیز کېږی چې په هېواد کې د راز راز پولیمیرونو تولېد ته ځانګړی پاملرنه وشی او ملی پانګوالو ته شرایط چمتو شی تر څو په دی برخه کې په ډاډمنه توګه پانګونه وکړی او هېواد ته د پولیمیرونو د وارداتو په کچه کې په تدریجی توګه کموالی راشی.
سرچینی
3-	بررسی پلاستیک ها. ریاست نشرات اکادمی علوم، مجله طبیعت ،مطبعۀ بهیر، شماره شانزدهم، سال 1389، ص11.
7- www.ekimia.com/?section=articles&q=57
متلونه
۱۳. چه غورځي هغه پرځي.
۲۹. توري يرو ل كوي، سپيني ورو ل كوي
٣٢. بزي بزي، شودي به راكي خو د پچو ډكي-
41. خر د خويدو په خوراك څه پوهيږي-
48. كږه خوله سوك سموي-
61. د خا ن نوكر د خا ن نه زياته چليږي-
76. په هوا کې ماڼې نه جوړېږي
88. چې اوښان ستې، دروازې به لوړې جوړوې.
98. چې کار په هغه دې کار ، چې نه کار په هغه دې څه کار
113. د عادت بلا په بسم الله نه ورکېږي
د ډونالډ ټرامپ د ادارې بهرنۍ پالیسي
د ټرامپ ادارې تر ډېره د خپلو بهرنیو سیاسي موخو د مخته وړلو لپاره له اقتصادي فشار نه کار اخیست. د ټرامپ وارداتي تعرفو سوداګریز ملګري وپارول او له چين سره یې د سوداګری جګړې ته لار پرانیسته. هغه د متحده ایالاتو – مکسیکو- کاناډا هوکړه (USMCA) لاس‌لیک کړه، دا یوه سوداګریزه هوکړه وه چې د نفتا(NAFTA )(د شمالي امریکا د آزادې سوداګرۍ هوکړه) ځای ناستې شوه. د ټرامپ ادارې د کوسوو (Kosovo) او صربستان هوکړه، ابراهام تړون او ورپسې له متحده عربي اماراتو (UAE)، بحرین، سوډان او مراکش سره د عربو او اسرائیلو تر منځ د اړیکو د عادي کولو په پرېکړه‌لیک کې منځکړیتوب وکړ.
هنګری
اطریش- هنګري له لومړۍ نړیوالې جګړې وروسته سقوط وکړاو ورپسې د تریانون له تړون سره سم د هنګري اوسنۍ پولې و ټاکل شوې، چې په پایله کې یې نوموړي هېواد ۷۱٪ خاوره، ۵۸٪ نفوس، او ۳۲٪ هنګري قوم له لاسه ورکړل. هنګري هېواد د دوو نړیوالو جګړو تر منځ له کړکېچنې دورې وروسته، په دویمه نړیواله جګړه کې له محوري ځواک سره یوځای شو، چې د پراخ زیان او تلفاتو سره مخامخ شو. هنګري له جګړې وروسته د شوروي اتحاد یو ګوډاګی دولت شو، چې د هنګري د خلق جمهوریت د رامنځ ته کېدو لامل شو. هنګري د ۱۹۵۶ ز کال له بې پایلې انقلاب څخه وروسته یو څه آزاد شو، که څه هم لا تر دې وخته د ختیځ بلاک تر کنټرول لاندې غړی پاتې شو. له اطریش سره د هنګري د پولې پر سر د دېوال لرې کولو د ختیځ بلاک او وروسته د شوروي اتحاد د سقوط ګړندی کړ. هنګري د ۱۹۸۹ ز کال د اکتوبر په ۲۳ مه نېټه یو دموکراتیک پارلماني جمهوریت شو ،چې په ۲۰۰۴ ز کال کې له اروپايي ټولنې سره یوځای شو او له ۲۰۰۷ ز کال راهیسې، د شینګین د سیمې برخه دی.
د کوانټوم میخانیک تاریخچه
چې h دلته یو عددي مقدار دی او د ثابت پلانک په نامه یادېږي.
وروسته بیا البرټ انېشټاین په ۱۹۰۵ کال کې د فوټوالکتریکي اغېزو د تشرېح لپاره چې مخکې د «هاینریش هرټز» له‌خوا په ۱۸۸۷ کال کې تشرېح شوې وې، د ماکس پلانک له کوانټومي فرضیې سره مطابقت یې دا ثابته کړه چې رڼا په خپله له منفردو کوانټومي ذراتو څخه جوړه شوې ده چې په ۱۹۲۶ کال کې د «کیلبرېټ اېن لویس» له‌خوا د فوتون په نامه ونومول شوه. د فلزاتو په څېر پر ځینو موادو د فوټوالکتریک اغېزې د ځانګړو څپو په مشخص اوږدوالي سره ولیدل شوې، دا اغېزې د دې لامل کېدې چې الکترونونه یوازې په هغه صورت کې له دغو موادو بهر شي چې د رڼا کوانټومي انرژي د فلز د سطحې تر کاري فعالیت ډېره وي.
پخوانیان او "د کوانټوم پخوانۍ تیوري"
په ۱۹۰۵ کال کې البرټ انېشټاین د براوني حرکت د تشرېح لپاره حرکي تیوري وکاروله. فرانسوي فزیک‌پوه «جین باپتیست پیرین» د انېشټاین په مقاله کې راغلی دا ماډل د اتومونو د ابعادو او حجم د ټاکنې لپاره وکاراوه او په دې توګه یې د اتومي تیورۍ مستقیم تجربوي تایید وړاندې کړ. د دې تر څنګ، په ۱۹۰۵ کال کې انشټاین فوټوالکتریکي اغېزې په دې فرض سره تشرېح کړې چې نور یا په ټولیز ډول ټول الکترومقناطیسي تشعشعات د انرژۍ د کوانټوم پر هغه شمېر وېشلی شو چې په فضا کې ځای پر ځای شوې نقطې دي.
اوستراوا
د اوستراوا لیږدونه
خلک په اوستراوا کې په سویس کې یا په ترام کې سپریږی. په اوستراوا کې هم هوایی میدان پروت دی. هره ورځ د پراک څحه اوستراوا ته ډیر عصری اورگاډی ورځی. دغه اورگډی په اټالیا کې جوړ شو او چېکی ترټولو سرعت اورگډی دی.دغه اورگادی د پېنډولینو (Pendolino ) په نوم یادېږی. خلک د اوستراوا څخه پراگ ته په دغی اورگادی کې تقریبا ۳ بجې سپرېږی. خلک په پېنډولینو کې عموما نه سپرېږی ځکه د پېنډوبینو کرایه ډېر زیاته ده.
د رنسانس دورې موسيقي
د رنسانس موسيقي لکه څرنګه چې په نورو سمونونو کې پېژندل شوې ده، له رنسانس دورې څخه وروسته په دوديز ډول د ۱۵ او ۱۶ پېړيو د اروپايي موسيقۍ رانغاړونکې په توګه درک کېږي. مخکې له دې چې د ۱۴ پېړۍ په لومړيو کې له ars nova څخه پيل شي، د Trecento موسيقي د موسيقې پوهې له لورې د منځنۍ پېړۍ موسيقي د قطعې په توګه ګڼل کېده او د نوې دورې تاريخ د درې ګوني هم غاړېتوب له راپورته کېدلو او د contenance angloise په نوم د Burgundian ښوونځي د برتانوي ډول له خپرېدنې څخه ټاکل کېږي. د پای لپاره يې ارام بهير د باروک دورې په پيل کې د basso continuo تصويب يا منل دي.
پير روښان
مخينه
وايي چې د بايزيد نيکه گان له کندهاره د وزيرستان د کاڼی کوړم يا کانی کرم سيمې ته تللي و او د بايزيد سکه نيکه شېخ محمد چې د وزيرستان په کاڼی کوړم کې اوسېد، دوولس ځامن درلودل او په دې دوولسو ځامنو کې عبدالله د بايزيد پلار په فضيليت مشهور و او قاضيتوب يې کاوه. دا چې د بايزيد پلار څنگه په جالندهر کې د حاجي ابوبکر لور په نکاح کړه د پېښور فاضل او محقق ليکوال مولوي محمد عبدالقدوس قاسمي د هغه خېرالبيان په سريزه کې چې د پېښور د پوهنتون د پښتو اکېډيمی په ۱۹۶۷ زېږيز کال کې چاپ او خپور کړی دی، داسې بيانوي:
الله نواز خان
الله نواز خان د افغانستان د فوايد عامه پخوانی وزير و.
ﺍ
" الف" د پښتو ژبي د الفبا دوهم توري دې د ځینو په نظر الف اول ټکي دي خو اول ټکيآ دي. او ددي توري استعمال په عربې، فارسې، اردو او داسې نورو ژبو کې هم کيږي.
فضل محمد فضلي
مخينه
فضل محمد فضلي اصلاً د کندهار په لومړۍ ناحیه کې د ارواښاد عبدالصمد خان په کورنۍ کې زېږېدلی. کله چې لا د لوی احمدشاه بابا د ښوونځي په لسم ټولگي کې زده کونکی ؤ له تمثیل سره يې علاقه درلوده او همالته یې د تیاتر په برخه کې کار راپیل کړ. وروسته بیا کال ۱۳۳۸ل کې کابل راډیو ته راغی او د ژوند ټوله خوږه دوره یې د لوبگرۍ په برخه کې د افغانستان په راډیو کې تېر ه کړ ه.
ننداريزې او فلمي ټولگې
هغه په ډېرو تیاترونو او ډرامونو کې برخې اخيستي او نور زيات شمېر کسان يې هڅوبیزو کارونو ته روزلي ؤ : د ښاغلي ځینې هنري نندارې او فلمونه دا نومېږي : دغه راز په سلگونو راډیويي ډرامې ، د راډیو پرلپسې داستانونه او د نورو تفریحي پروگرامونو لوبگريزې ټوټې یې هم چمتو کړي.
د متحده ایالاتو دولت تاریخچه
نوې ادارې او رسمي دندې
د متحده ایالاتو د مارشال دفتر د لومړنۍ کنګرې له خوا جوړ شو. دا د فدرال دولت لومړنۍ دنده وه چې په ټول هېواد کې یې د سیمې عمومي دندې ترسره کولې. ولسمشر جورج واشنګټن د ۱۷۸۹ ز کال د سپتمبر په ۲۴ مه قضايي قانون لاسلیک کړ. دغه قانون څرګنده کړه چې د متحده ایالاتو د مارشال اساسي دنده، د متحده ایالاتو تر اقتدارلاندې د ټولو صادر شویو قانوني حکمونو عملي کول وو. یاد قانون مارشالان  د محکمو د افسرانو په توګه تعریف کړل دوی دنده لرله له فدرالي محکمو سره د قانون د تنفیذ په برخه کې مرسته وکړي. فدرالي مارشالان د قانون د تنفیذ لپاره ډېرمشهور وو، خو دا یې د کاري حجم کوچنۍ برخه وه. د کار مهمه برخه یې د رسمي پاڼو ـ لیکونو وړاندې کول ( لکه: احضاریې، ابلاغیې، حکم) او د محکمې له خوا د صادر شویو نورو پروسو څېړل او ټولو فدرالي زندانیانو ته رسېده ګی او اداره کول وو. هغوی دغه راز، د محکمې د لارښوونې له مخې بیه ورکوله. هغوی د محکمې خونې او د زندان فضا اجاره کوله او ضابطان، جارچیان او سرای داران یې ګومارل او د زندانیانو له حضور، منصفه پلاوي او په خپل وخت د شاهدانو له حضور نه به یې ډاډ ترلاسه کولو.
وزارتونه او اجرايي بنسټونه
د متحده ایالاتو د کار او سوداګرۍ وزارت د ۱۹۰۳ ز کال د فبرورۍ په ۱۴ جوړ شوی او وروسته د ۱۹۱۳ ز کال د مارچ په ۴ کله چې ادارې او کار ته ځانګړي شوي بنسټونه د کار وزارت ته ولېږدول شول، د سوداګرۍ وزارت نوم بدل شو. د امریکا متحده ایالاتو د سوداګریزو علایمو او ثبت اداره د کورنیو چارو له وزارت نه د سوداګرۍ وزارت ته ولېږدول شوه. په ۱۹۴۰ ز کال کې، د هوا پېژندنې اداره (اوس د هوا پېژندنې ملي خدمتونه) د کرنې له وزارت نه د ملکي هوايي چلند له ادارې سره یو ځای شوه.
لیبرالیزم په انګلستان کې
ګلاډسټون
تاریخپوه والټر ایل آرنسټین پایله اخلي چې:"څرنګه چې د ګالډسټون اصلاحات د پام وړ وو، دوی نږدې ټول په نولسمه پېړۍ کې په تدریجي ډول د مذهبي، اقتصادي او سیاسي خنډونو د لرې کولو په برخه کې له لیبرال ګوند سره پاتې وو، چې د بېلابېلو عقیدو او طبقو نارینه‌ د خپل ځان او ټولنې د ښه کولو لپاره د انفرادي استعدادونو د کارولو مخه نیسي. څرنګه چې د پېړۍ درېیمه ربع پای ته ورسېده، د ویکتوریازم اساسي برجونه لاهم ټینګ پاتې دي: په درناوي؛ د اشرافو او ښاغلو حکومت اوس نه یوازې د منځنۍ کچې سوداګرو او تولیدوونکو له خوا، بلکې د کارګرانو له خوا هم اغېزمن شوی دی. یوه سوکالي چې په لویه کچه د لایسز فایر اقتصاد په اصولو ولاړه بریښي او یو بریټانیا چې په څپو یې واکمني کوله او بلې خوا یې ډېر حکومتونه وو."لارډ اکټن په ۱۸۸۰ز کال کې لیکلي وو، چې ګلاډسټون یې یو « د درېیو لویو لیبرالونو» له ډلې مطرح کړ( له اډمونډ بروک او لارډ میکاولي سره).
ايگلا
منابع
وېشنيزه:د الوتکې ویشتونکي توغندی
پلازمېنه
د انګريزي رسنيو خبرونه، د مرکزي ښار نوم د کنايې په ډول د يوه هېواد د حکومت لپاره چې دا ښار يې پلازمېنه وي، د بديل په توګه کاروي. د بېلګې په ډول:«د واشنګټن او لندن اړيکې» دا معنا چې «د متحده ايالاتو او بریتانيې تر منځ اړيکې».
حسین احمد حسان
استاذ دکتور حسين حامد حسان د اسلام اباد نړيوال اسلامي پوهنتون موسس او لومړى رئيس دى چې په يوه وخت کې يې دوه پوهنڅۍ د حقوقو او شرعياتو ويلي. په وضعي قانون کې ماستري او په اصول الفقه کې يې له ازهر څخه دکتورا ترلاسه کړې. اوسمهال دى په عربي متحده اماراتو کې اوسيږي او د اسلامي مالياتو او په اسلامي بانک کارۍ کې خدمت کوي، چې په مالياتو او بانکدارۍ کې هم د نورو په څېر بريالى دى او ده ته د اسلامي مالياتو د پلار لقب ورکړل شوى. د استاذ حسان د هېواد يادولو ته اړتيا نشته ځکه د ده په څېر علمي او سياسي څېره په عربي نړۍ کې معمولا مصريان وي.
د استاذ حسان له خولې د ده د زده کړې قيصه:
شېخ القرا په خندا راته وکتل او ويې ويل چې زه ستا په سترگو کې هيله او جزبه وينم او درته وايم چې ته به زما په څېر څه چې له ما نه به هم مخکې کېږې. استاد حسين حامد حسان وايي چې د پروگرام له خلاصېدو وروسته هم زه په همدې فکرکې وم، له دې وروسته بې له ځنډه د کلي جومات کې ملا ته ورغلم او ورته مې وويل چې زه غواړم قرآن حفظ کړم او د شېخ القرا په څېر شم. د کلي ملا راته په حيرانتيا سره وکتل او ويې ويل: ته؟!!! ته څوک يې؟!!! تر اوسه په ليک او لوست نه پوهېږې او غواړې شېخ القرا شې؟!!! ته دا کار نه شې کولى. استاذ حسان وايي چې د دې امام دې خبرو پرما هېڅ کومه منفي اغېزه ونه کړه او له ده نه پاڅېدم او د بل جومات امام ته ورغلم، هغه ته مې هم همدا خبره وکړه، هغه زه وهڅولم، ما هم ورسره خفظ شروع کړ، ده هم ماته ډېره توجه کوله، ما په درې هفتو کې مې لومړې پاره حفظ کړه، ډېر خوښ شوم، مگر په دې مې اکتفا ونه کړه، ځکه چې زما په وړاندې لوى هدف پروت و او ما بايد دا ترلاسه کړى و. کال لا نه و تېر شوى چې ما ټول قرآن حفظ کړ. دکتور حسين حامد حسان وايي چې له دې سره مې همت لا هم لوړ شو. له ځان سره مې وويل چې ليک او لوست به هم زده کوم، همدا وه چې مکتب ته ولاړم او ابتدايه مې په درې کالو کې خلاصه کړله، متوسطه او ثانويه مې په پينځو کالو کې وويلې او په ممتازه درجه له لېسې څخه فارغ شوم.
رادار
رادار یو څارونکی سیستم دی چې د اجسامو د واټن، زاویې او چټکتیا د مشخصولو لپاره رادیويي څپې کاروي. رادار د الوتکو، بېړیو، فضايي بېړیو، هدایت کېدونکو توغندیو، موتوري نقلیه وسایلو، د اوبو او هوا د جوړښتونو او سیمو د څارنې لپاره هم کارول کېدای شي. د رادار سیستم له یوه لېږونکي یا ټرانسمېټر څخه جوړ دی چې په رادیويي یا هم مایکرو وېو ساحه کې الکترو مقناطیسي څپې تولیدوي، یو لېږونکی انتن او یو هم اخیستونکی انتن لري (تر ډېره همدغه انتن د لېږلو او اخیستلو لپاره کاروي) او د جسم یا اجسامو د ځانګړنو د مشخصولو لپاره یو اخیستونکی او پروسېسر لري. رادیويي څپې له لېږونکي څخه منعکسېږي او اخیستونکي ته ور ګرځي او د جسم د ځای او چټکتیا په اړه معلومات ورکوي.
لومړني ازمېښتونه
جرمنی مخترع «کریسټین هولسمیر» لومړنی کس و چې د لرې فلزي اجسامو د وجود تشخیصولو لپاره یې رادیویي څپې وکارولې. ده په ۱۹۰۴ کال کې په ټینګه لوخړه کې د یوې بېړۍ د تشخیص شونتیا وښوده، خو له ټرانسمېټر څخه یې د هغې د واټن د تشخیص شونتیا نه لرله. د ۱۹۰۴ کال په اپرېل میاشت کې یې د خپلې یوې دستګاه د اختراع ثبولو او وروسته یې تر بېړۍ پورې د واټن د تخمین د یوې اړوندې اختراع حق ترلاسه کړ. وروسته یې د ۱۹۰۴ کال د سپټمبر میاشتې په ۲۳مه نېټه د یوه بشپړ راداري سیستم لپاره د بریتانیایۍ اختراع حق ترلاسه کړ چې «ټېلې موبایلسکوپ» یې ونوماوه. دغې دستګاه د ۵۰ سانتي متره څپې په اوږدوالي سره کار کاوه او د رادار سېګنال د شغلې له یوه درز څخه رامنځته کېده.
سرچینې
وېشنيزه:رادارونه
مطالعه
د مطالعې(لوست) په وسیله انسان زده کړه کولای شي، مطالعه د ویلو، لیدلو، اوریدلو او لیکلو په واسطه کیدای شي. ځینې وګړي د کتاب په لوستلو سره مطالعه کوي او زده کړه حاصلوي، ځینې بیا په لیدلو، وریدلو او لیکلو پواسطه زده کړه حاصلوي. مطالعه په مستقیم او غیر مستقیم ډول په لویانو او کوچنیانو خپل تاثیرات لري. د نړۍ ټولو عالمانو د کتاب او مطالعې پواسطه ځان او ټولنې ته خدمت وکړ او نومونه یې په نړۍ کې تلپاتې دي. د انسان یو جسمي قوت دی او بل فکري قوت او ذهني قوت دی، په جسماني کارونو او د سپورت پواسطه د انسان جسم جوړیږي او قوي کیږي، خو د مطالعې او ډېر کتاب لوستلو باندې  د انسان فکر پیاوړی کېږي. د نړۍ د ټول عالمانو فکري قوت او پوهه ، نسبتا جسمي قوت ته زیاته وه. یعنې فکري ځواکمنتیا له جسمي ځواکمنتیا بهتره ده. د نوي ساینس پرمختګ او هره ورځ پرمختللې څېړنې دا څرګندوي، چې نړۍ د مطالعې پواسطه نوي نوي تحقیقات کوي. له لویانو سربیره په ماشومانو هم مطالعه، کتابونه او په کور کې کتابتون خپل مثبت تاثیرات لري.د ارواپوهنې عالمانو ثابته کړې ده، چې د والدینو کتاب لوستنه او مطالعه په ماشوم باندې په رحم کې خپلې اغیزې لري، د میندې ټول کړه وړه په ماشومانو باندې په رحم کې مثبت او منفي تاثیرات درلودلای شي. په کور کې کتابونه او يا شخصي کتابتون هم د ماشومانوپه روان او روح باندې خپل تاثیرات لري. استاد غضنفر وایي: که مور او پلار بيسواده وي، د مطالعې او کتاب سره مینه ونه لري، د خپلو اولادونو د اینده لپاره دې، خپلو ماشومانو ته کتابونه واخلي، تر څو چې د ماشومانو مطالعې او کتاب سره مینه پیدا شي. په هغه کور کې چې کتابونه وي، ماشومان یې نسبتا د هغه کور له ماشومانو ژر او څو کاله زیات مکتب او تحصیل کوي، چې کتابونه پکې نه وي. په یو ځای کې مې ولوسته، یو لیکوال او فرهنګي خپلې لور ته د واده سامان (جیز)په اخیستلو کې د نورو توکو سربیره کتابونه هم اخیستي وو.، چې زما په پوهه دا کارد ټولنې د وګړو لپاره لوی پیغام لري. کتاب د پوهې خزانه او د فکر کولو لپاره زمینه برابروي.
دمطالعې ګټې
۶. مطالعه شخصي او ټولنيزو اړيکو ته قوت وربښي.
۱۹. مطالعه مو له فصاحت او بلاغت نه برخمنوي.
۲۴. مطالعه تاسو ته ټينګښت دربښي.
لکه څرنګه چې پورته ووېل شول مطالعه صرف ويلو  ته نه وايي بلکه څه چې وېل کېږي بايد په دقت سره وويل شي او فکر ور باندې وشي چې څه وايو.
د مطالعې پروسه مشخصاً په درو پښو ولاړه ده چې د مطالعې مثلث يې هم بللای شو. دغه درې ضلعې له «لوستونکي»، «محتوا» او «چاپېرياله» عبارت دي. دا خبره به نه هېروو چې هر څوک مطالعې ته اړ دی، ان هغه کس هم چې کتابونو يې د نوبل او بل بل جايزې اخيستې دي.
ما دا خبره بل ځای هم کړې چې په کتابتون کې ډېر احتياط کوئ، ځکه ځينو خلکو له ناپوهي کتابونه ليکلي دي، که پوهېدای قلم به يې پټ ګرځاوه. په پيل کې محصلان نه پوهېږي چې اړتيا څه ده او پوره تکميل يې په څه کې دی؟ له دوی د مطالعې لار و ګودر ورک وي، کله د مفتون غرق و پرق کتاب لولي، کله د محمد محق. دا سمه ده چې مطالعه بايد دايروي شکل ولري او متنوع وي، مګر داسې فکري نقطه مهمه ده چې ټوله دايره ترې را وچورلي، د مطالعې هسته د فرد تفکر دی.
کناخت
کناخت ولایت په ایرلنډي Connacht) د آیرلنډ هیواد له ولایتونو څخه یو دی.
ساندرا ډی و کونور
لومړنی مسلک او واده
وکونور له ۱۹۶۵ څخه تر ۱۹۶۹ ز کال پورې د اريزونا د مرستيال لوی څارنوالې په توګه خدمت وکړ. د اريزونا والي په ۱۹۶۹ ز کال کې وکونور د اريزونا سنا جرګه کې د يو بست ډکولو په موخه وټاکله. نوموړې د ياد بست لپاره هلې ځلې وکړې او د راتلونکي کال لپاره د څوکۍ لپاره يې ټاکنې وګټلې. په ۱۹۷۳ ز کال کې هغه لومړنۍ ښځه شوه، چې د اريزونا يا د بل هر ايالت د ډيره کي مشرې په توګه خدمت کوي. ساندرا د يوې پوه (ماهرې) مناظره کوونکې او منځنۍ نظريې لرونکې په توګه نامتووالی تر لاسه کړ. له دوه بشپړ دورو خدمت کولو څخه وروسته يې د سنا مجلس د پرېښودلو پرېکړه وکړه.
محمد آصف صميم
د خلقيانو رسمي مېلمه كېدنه
آصف صميم هم د نورو زرگونو افغانانو په څېر د شاهي مېلمه توبه خلاص شوې نه دى. دې ښاغلي هم د نورو بېوزله افغانانو په څېر د كمونست رژيم د تورو تيارو مېلمه شوې، او هغه هم په يو ځل نه چې په وار وار او په كراتو مراتو. صميم صېب د كمونستي رژيم لومړې بند هماغه د اېمل خان بابا د لېسه كې د ښوونې پروخت نيونه او د يوې مياشتې لپاره تر څارنې لاندې ؤ. له يوې مياشتې څخه وروسته كله چې د كامې مراد علي لېسې ته ولاړ، نو هورې يو ځل بيا د تېر په څېر د بند تورو تنبو شاته وغورځول شو، چې دا پلا يې د بند موده څه كم و زيات كال ته وراوږده كړه. د ۱۳۵۸ل د ليندۍ د مياشت له راخوشې كېدو سره سم مخ په كامه شو، ترڅو د مجاهدينو په لاس خپلواكه كامه كې د ارام سا واخلي.
نعمت سرحدي
پیدائښت اؤ کورنی ژوند
نعمت سرحدي وایي د هرشي یو انجام وي ، هغه چې فلمونو کې څومره کار کولو وئ کړو اؤ اوس باقي غواړي چې دالله راضي کولو اؤ دخپلو ګناهونو دمعافۍ غوښتو دپاره نور وخت دتبلیغ په لاره کې تیر کړي
کيميا
لنډه کتنه
په عامه توگه موږ د يو شي له جوړښت نه او د مادې د خوصوصیاتو څخه په ښکېلې متقابلي عمل کار اخلو او وینو چې دا د کمیاوي اجسامو،تومنو، په ښکېل عمل پورې اړه پیدا کوي. د بېلگې په توگه.، پولاد د وسپنې څخه کلک دی، دا ځکه چې د پولاد اټومونه په ډېرکلکه توگه لکه د crystalline lattice يو بل کې سره راټول شوي دي. لرگي اور اخلي او ډېر ژر د oxidation (اکسیډشن په يوې مادې کې د الیکټران کمزوري کېدو او له منځه تلو ته وايي) پړاو پرمخ ځي، دا هم ځکه چې کولی شي په کیمیاوي بدلون کې د اکسیجن سره د يوې معینې تودوخې پر بنسټ بې اختیاره عمل ترسره کړي. شکره او مالکه په اوبو کې حل کېږي دا ځکه چې د هغوی مالیکیولي برقي خصوصیات داسې دي چې په محدوده راگېر حالت کې د حل جوگه کېدی شي. په کیمیا کې د تبدیلیو په اړه چې ولولو نو پايله ېې دا راوځي چې يا خو د کیمیايی اجسامو ترمنځ د غبرگې ښکېلتیا (interaction) له کبله رد مل بدلون رامنځته کېږي او یا هم د مادې او د انرژۍ په منځ کې داسې پېښېږي. د کیمیا په دودیزې طریقې سره د مادو، تومنې، کیمیاوي اجسامو ترمنځ د غبرگ ښکېلتابه دخل ښکاري. د کیمیا په لابراطوار کې راز راز ښيښه ایز اوزار کارېږي.
هېواد
اخځونه
وېشنيزه:ځمکپوهنه
رفيع الله ستانکزى
پښتو ادب کې ونډه
د شعر او شاعرۍ سره له پخوا مينه لري، کابو ډېر شعرونه يې ويلي دي، خو اوس مهال يې خپله ټوله پاملرنه څېړنې ته کړې او خپلې لومړنې برياوې يې هم تر لاسه کړي دي.
امريتسر
امرتسر (پنجابی: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ چې د  سپيڅلي شرابو د سيند په مانا دی) د هند په پنجاب ایالت کې د امرتسر ولسولۍ مرکز دی چې د ۲۰۰۱ کال د سرشمېرنې له مخې د دې ښار د وگړو شمېر ۱۵۰۰۰۰۰ تنو ته رسيده.
مصلی مجتمع
د خونديتابه هڅې
تر شلمې پېړۍ پورې، مزار ته د پام وړ زيان رسېدلی و، په ځانګړي ډول ګمبته سخته ويجاړه شوې وه. د 1950ز لسيزه کې د فکري سلجوقي تر څارنې او مشرۍ لاندې ښکېلتيا په پايله کې د ودانۍ ظاهري بڼه په يو مخ بدله کړای شوه، په کوم کې چې په بشپړ ډول يوه نوې ختيځه مخه او په جزوي ډول يوه نوې سويلي مخه جوړه کړای شوه، همدا راز مسدس ډوله محراب ړنګ او د هغې پر ځای مستطيل ډوله محراب جوړ کړای شو. داخلي ګمبته يې ښکلې کړای شوه او په بهرنيو ديوالونو تر يو متر (3 فټه 3 انجه) په لوړوالي مزايک ولګول شول. د زيارت رغول او ترميم تر ډېره بريده د ناسمو توکو د استعمال له امله کمزوری معيار درلود.
د ملګرو ملتونو ښوونيزه، علمي او کلتوري ادارې (UNESCO) له ايټالوي معمار (Andrea Bruno) سره يو ځای په 1974-75 کې د خونديتابه او بيا رغونې هڅې پيل کړې. د 1977ز کال په اپريل مياشت کې د نعمتيه مدرسې په منارو کار پيل شو. يو کال وروسته د افغانستان د ديموکراتيک جمهوري دولت په مرسته د رغنيزه پیاوړتيا پيل شوه. موخه يې د رنګه خاورينې (کاشي کارۍ) برخې د ښکلا بيا رغول او د ابادۍ د رژېدو مخنيوی و. دا کار د پولادو د پايپ تېرولو د کمښت له امله له سستۍ سره مخ شو. کله چې د مسجد بيا رغول پای ته نږدې شول، د 1979ز کال د مارچ په مياشت کې د هرات پاڅون او د هغې ځپل د کار پای ته رسېدو لامل وګرځېد. UNESCO په 1989ز کال کې د وضعيت د ارزونې لپاره د لنډې مودې لپاره يو ځل بيا راستنه شوه.
ډېوېډ بکهم
ډېوېډ بکهم د انگلستان يو نوموتی فوټبالر دی
هندو (ورځپاڼه)
سرچينې
د نړۍ د وتلو رسنيو او ورځپاڼو پېژندنه - د هندو ورڅپاڼه - لر او بر وېبپاڼه
ډلبندي) ټکسونومي(
د بیولوژیکي سیستمونو په تیوريکي، اماري او تحلیلي ټیکنالوژۍ کې له پرمختګ سره سم، لینینین سیستم د عصري بیولوژیکي ډلبندۍ سیستم ته واوښت چې موخه یې د دواړو ژونديو موجوداتو او هغو موجوداتو چې منقرض یا له منځه تللي، ترمنځ د تکاملي اړیکو منعکس کول دي.
کاراکاس
کاراکاس د ونزویلا هیواد پلازمینه ده چې په سويلي امریکا کې موقیعت لري.
علي محمد منگل
سرچيمې
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:پښتانه ليکوال
كيله
په کېله کې لاندې روغتيا بخښونکي رازونه هم نغښتي دي
2 : د کېلې پوستکی زيوارت، لوښي او غاښونه ښه پاکولای شي.
ښاري ځنګلداري
دښاري محيط يا ساحو لپاره دونو انتخاب
.Trees selection for city ښاري ساحې د معينو يا ټاکلو مشکلاتو او ستونزو لرونکې‎‎ وي ددي مشکلاتو او ستونزواصلي لامل يي توليدي فابريکې او ماشين الات دي ددي پواسطه د هوا دککړتيا منځته راځي ځيني له ونو څخه لکه بلوطو نم ويستني حالت تغيرکوي او خاوره پيچلي يا سختيږي .پس دابه غوره وي چې ددي حالت په مقابل کې‎‎ مختلفي نوعي انتخاب يا وټاکل شي. مالګه او د واورو او يخونو د ويلي کولو په منظور د لويو لارو له مخې اوپه شمالي ساحو کې‎‎ استعماليږي. د مالګې زيات تراکم يا ډيروالى ونو ته صدمه يا ضرر رسوي .په هغه ساحوکې‎‎ چې په زياته اندازه سره مالګه استعماليږي نو داسي وني انتخاب کړۍ چې دمالګي په وړاندي مقاومت ولري د بيلګي په ډول سره اغزي لرونکې‎‎ اکاسي .ځني له ونو څخه د ميوو د لويدو له نظره، همدارنګه د خارجي پوستکى او وړو ښاخونو د لويدو له نظره په ځمکه باندې د ککړتيا او بي نظمۍ سبب کيږي نوعي دککړتياوو په وړاندي ډيري مقاومي دي. .په ښاري ساحوکې‎‎ خاوره تغير کيږي لاندي خاوره سطحي ته راوړل کيږ ي. دا بي نظمۍ د ځمکې په مخ باندې ممکن د خرابو يا بدو منظرو سبب شي چې د کارګر لپاره اړتيا ورته پيداکيږي ترڅو چې دا ککړتياوي پاکې‎‎ کړي. د خرابو مشکلاتو او ستونزو په وړاندې مقاومت لکه د افاتو او ناروغيو په وړاندې مقاومت بايد په نظر کې‎‎ ونيول شي. هغه وني چې د داسې مشکلاتو او ستونزو په مقابل کې‎‎ مقاومت لري او هغه وني چې صحت لرونکې‎‎ دي چې په کمه اندازې سره څارنې ته اړتيا لري، انتخاب کړئ. وني ممکن چې د فزيولوژيکې‎‎ اثراتو پواسطه متاثره شي اکثره دا مشکلات او ستونزي له خاوري سره تړاو لري. مثال يا دبيلګي په توګه دبلوطو نوعه چې په القلي خاوروکې‎‎ شنه کيږي داوسپني کمبود انکشاف کوي چې پاڼو دبي رنګه کيد و سبب او يا هم دپاڼود زيړيدو سبب کيږي قلوي پي اچ (Ph ) داسپني جذب په ونوکې‎‎ محدودوي. .
Avenue plantation
په ښاري ساحوکې دسرکونو غاړوته دونوکښت د(Avenue plantation ) په نوم سره ياديږي                         دغه ډول کښت په ښارکې د شني فضا د رامنځته کېدو په ښارکې داقليم دښه کېدو او په ښارکې د خاوري د تخريب مخنيوی کوي ، دغه ډول دونو کښت بايد په (  desiyn  Formal ) باندي ترسره شي.
Wilderness trial
دغه مفکوره د لومړي ځل لپاره په امريکا کې رامنځته شوي ده دغه ډول کښت د ځنګل لپاره ترسره کېږي ، چې يو ځانګړی ډول د(Conservation ) او خلکو لپاره د تفريح په ډول جوړيږي ، دغه ډول کښت د ښارسره نږدي ساحوکې ياپه دښتو کې دونو کښت په منظم او يا غيري منظم شکل وي چې د Wilderness trial په نوم ياديږي                                       .Wilderness trial په شکل دونوکښت اواهداف ۱ . ښاري خلکولپاره جالبه تفريحي ساحه پيداکوي                                .۲. د طبعت او طبعي منابعو ساتنه کې کومک کوي                                     .۳. دښاري ساحي او ښار چارچاپيره ساحه کې د هوا پاکوالي او حرارت درجي دښه والي کې کومک کوي                                            .۴. د عامو خلکو لپاره د کارزمينه برابروي اودخلکولپاره د عايد دمنبع په توګه پاتي کېږي.
مذهبی کثرت پالنه
د مذهبي ټول ګډون والي له څو ډولونو نه یو نړیوال نظر دا دی چې د یو کس خپل دین د حقایقو یوازینۍ او ځانګړې سرچینه نه ده او په دې توګه دا باید ومني چې لږ تر لږه ځینې حقیقتونه او ریښتیني ارزښتونه په نورو دینونو کې هم شتون لري.
د پراگ کلا
تاریخ
د پراگ کلا په ۹ پېړۍ کی د شاهزاده سپیتیهنېف (Spytihněv) لخوا جوړه شوه. په دی وخت کی لرگی دیوارونه او برجونه جوړ شول. د وراټیسلاف ۱ د حکومت په وخت کی په کلا کی رومی کلیسا جوړه شوه. په ۹۷۳ کال کی د پراگ په کلا کی د اسقف مقر او نوی رومی کلیسا جوړه شوه. په ۹۷۰ کال کی د ښځو صومعه جوړه شوه او په دی وخت کی شاهزاده بوږیوی ۲ د مقدس جورج کلیسا بیا جوړه کړه. د پښيميسل اوتاکار۲ د حکومت په وخت کی نوی پاچایی ماڼۍ جوړه شوه. د یان لوگزامبورگ د حکومت په وخت کی د مقدس ویټوس کلیسا د جوړولو کار پېل شو او نوی پاچایی ماڼۍ بیا جوړ شو. د کارل ۴ د حکومت په وخت کی په پراگ کلا کی د اسقف اعظم مقر هم تاسیس شو.د کارل ۴ د حکومت په وخت کی پراگ د رومی مقدس امپراطوری  پایتخت شو او پراگ کلا د امپراطوری سیاسی مرکز شو. کله چی په ۱۴۷۱ کال کی ولادیسلاف یاگېلون چېکی پاچا شو نو پاچایی مانی یی بیا جوړه کړه. په دی وخت کی لوی او ښایسته گوتی سالن هم جوړ شو چی په اوس وخت کی د ولسمشر د انتخابو او نورو مراسمو ځای دی. په ۱۵۲۶ کال کی چېکی پاچایی د هابسبوگ پاچایی کورنی لاس ته راوړل. کله چی فردیناند ۱ چېکی پاچا شو نو د پراگ په کلا کی ښایسته پاچایی باغ یی جوړه کړه. فردیناند ۱ په دی باغ کی د خپل میرمن لپاره ښایسته ماڼۍ جوړه کړه. په ۱۵۸۳ کال کې د هابسبوگ امپراطور رودولف ۲ چېکی پاچا شو. په دی وخت کی عثمانی پوځ بالکان ونیو او رودولف ۲ مجبور شو د وین څخه پراگ ته ولار سی او د دی لپاره پراگ د اروپا ثقافتی او علمی مرکز شو. رودولف ۲ هنر او علم ډیر خوښ کړ. هنرمندان او پوهان د نړی د بیلو بیلو سیمو پراگ ته راتلل. په ۱۶۱۸ کال کې ددېرش کالو جگړه ( ۱۶۱۸-۱۶۴۸ ) پیل شوه. په ۱۶۴۸ کال کې د سویدن اردو پراگ ته ورسیدل او د هابسبوگ قیمتی ټولونه یی غلا وکړ.
آريانا افغانستان تلويزيون
مخينه
وېشنيزه:افغاني رسنۍ
د ناروې تاریخ
د ۱۸۴۰ ز کال په لسیزه کې صنعت کاري پیل شوه او د ۱۸۶۰ ز کال په لسیزه کې شمالي امریکا ته په لویه کچه ګډوالي وشوه. په ۱۸۸۴ زکال کې پاچا جوهان سوډروپ د لومړۍ وزیر په توګه وټاکه او له دې سره یې پارلمانیزم جوړ کړ. له سویډن سره اتحادیه په ۱۹۰۵ ز کال کې منحل شوه. د ۱۸۸۰ ز کال له لسیزي څخه تر ۱۹۲۰ کال لسیزي پورې  نارويژیانو ،لکه:  روالډ اموندسین او فریدتجوف نانس یو لړمهم قطبي سفرونه ترسره کړل.
جنوري
جنوري (په لاتیني کې: Jānuārius mēnsis) د گریگوري کلیز لومړۍ میاشت ده، چې ۳۱ ورځې لري. د جنوري میاشت د لرغوني رومي کال، چې د سیزار له سمونونو نه مخکې پیلېده، یوولسمه میاشت گڼل کېده. جنوري د ځمکې په سویلي نیمايي کره کې د دوبي او په شمالي نیمه کره کې د ژمي د میاشتې په نامه یادېږي.
طلوع افغان
طلوع افغان په افغانستان کې د پښتو ژبې لومړنۍ ورځپاڼه وه. دا ورځپاڼه لومړی ځل په کندهار کې خپرونې پيل کړې او په پيل کې دا ورځپاڼه په اونۍ کې يو وار چاپېده. د دې ورځپاڼې بنسټگر صالح محمد خان هوتک دی.
بهرنۍ جګړه
In US history, we had a long series of conflicts with the native inhabitants of what became US territory, the “Indian Wars”. These were not foreign wars, nor were these civil wars in the usual sense, so they were almost unique. Perhaps the British conflicts with the Zulus were similar if one were to regard the British South Africans as “native” to that area by the time of those wars, since officially this had become a British colony at the time; but I think that is stretching the definitions, clearly a lot of the troops there were from Great Britain and were not South African.
ميري ډي ګورني
ژوند
ګورني خپله زده کړې کولې. هغې انسانيات مطالعه کړل او خپله يې لاتيني ژبه ياده کړه. د هغې مطالعاتو  نوموړې د «مايکل ډی مونټيني» اثارو موندلو ته رهي کړه. نوموړې په ۱۵۸۸ز کال کې له هغه سره په پاريس کې په تصادفي ډول وکتل، او هغه په «لورولۍ» ونيوله. هغې په ۱۵۹۴ز کال کې د هغه لومړی کتاب خپور کړ چې نوم يې و « Le Proumenoir de Monsieur de Montaigne ».
صليبي جگړې
دریمه صلیبی جگړه
وېشنيزه:جگړې
غلام حيدر حميدي
دنده او کډوالي
ښاروال غلام حيدر حميدي له فراغت څخه سمدستي وروسته د ١٣ کلونو لپاره د ماليې په وزارت کي دنده سرته رسولې ده او له ٤ کلونو راهيسې د کندهار ښاروان و. نوموړى هم د نورو افغانانو په شان په هېواد کې د کرکېچنو او ناامنو حالاتو له راتگ سره هېواد پرېښود، لومړى يې په پاکستان او بيا وروسته د امريکا په متحده ايالاتو کي د ژوند شپې سبا کولې. نوموړى په هېواد کي د نوي دولت له منځته راتگ وروسته بېرته خپل هيواد ته راستون شو او دلته يې د خپلو خلکو لپاره خدمت کولو ته ملا وتړله او د مرکزي ادارې له خوا خپل پلرني ټاټوبي کندهار ته د ښاروال په صفت راستون شو. هغه ته د هېواد د ولسمشر له خوا د ښه کارونو کولو له کبله په ډېرو لوړو پوسټونو کي د کار کولو پېشنهاد وشو، چي د کندهار د ښاروال لخوا ورته له کندهار سره د ځانگړې ميني له خاطره منفي ځواب ويل شوى و. نوموړي له تېرو څلور نيمو کلونو راهيسې په کندهار کې د ښاروال په صفت دنده اجراء کوله.
د کندهار له ښاروال غلام حيدر حميدي دوې لوڼي او يو زوى پاته شوي دي.
کارلشتین کلا
لوي برج
وېشنيزه:د چېک جمهوريت يادگارونه
درملگري
کلینیکي تمرین
په ټوله نړۍ کې طب او کلینیکي تمرین ته لاسرسی په کلتور او تکنالوۍ کې د سیمه‌ییزو توپيرونو پر بنسټ توپير کوي. مدرن علمي طب په لوېدیځ کې ډېر پرمخ‌تللی دی، په داسې حال کې چې په مخ پر ودې هېوادونو لکه د افریقا او اسیا په ځینو برخو کې وګړي ښايي پرته له دې چې د طب په برخه کې علمي زده‌کړې ولري پر سنتي طب له لږ اغېزمنتیا او شواهدو سره  خورا ډېره تکیه وکړي.
کلینیکي معاینه لاندې موارد مطالعه کوي:
اشرف خان هجری
مخينه
دا به گرانه خبره وي که ووایو چې اشرف خان هجري ځان ته جلا سبک او مکتب لري، ځکه چې د هغه شعرونه تر ډېره ځایه پورې د خپل پلار خوشال خان او نورو پښتنو شاعرانو څخه اغېزمن دي. څرنگه چې هجري د پارسي ژبې د شعر ډېره زیاته مطالعه کړې ده او په پاړسي ژبه یې ښه قوي شعرونه لیکلي دي، نو طبیعي خبره ده چې پر شعر به یې د پارسي ژبې د لویو شاعرانو اغېز هم شتون ولري او د هغوی له اشعارو څخه به یې هم الهام اخیستی وي. د ځینو څېړونکيو د دې قول پر خلاف، چې وایي د اشرف خان هجري شعرونه د پارسي کلام سيده ژباړه ده، ویلای شو چې هجري خپله ژبه لري او چې د هر چا او هرې ژبې تر اغېز لاندې یې لیکلي دي هغه یې خپل دي. یو څېړونکی د دې ادعا د زباد لپاره، چې د اشرف خان هجري شاعري سيده له پارسي اغېزمنه ده، د اشرف خان هجري او د سعدي شېرازي دغه دوه بیتونه سره مقایسه کوي:
په زېور آرایش کا چې زېبا نه وي
هغه دم چی سینگار وکا روانېږی - یو نظر یې صد ساله صوفی ابتر کا
د شعر بېلگې
غم ښادي که یې د هوښ په نظر گورې
کونارډ هوټل
کونارډ هوټل متحده عرب امارات په ښار  دوبۍ کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 51 منزلونه دي او ددې لوړوالی  255 ميټر (837 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2012 کې ترسره شو۔
اجمل پسرلی
اجمل پسرلی (په انگرېزي: Ajmal Pasarly) يو افغان کیسه ليکوال او ادبپوه دی. هغه د ليکوالۍ تر څنگ ژباړې هم کوي او د لنډو کيسو د ليکلو يو عربي لارښود يې هم پښتو ژبې ته اړولی دی.
پښتو
د پښتو ژبې اغيز په نورو ژبو کې
دغه راز په عربي کې د پښتو ادب څرکونه موندلی شو- د بيلگی په توگه د ابي الاسد الحماني چې د مهدي خليفه همهالې وو يو شعر راوړلې شو چې وايي (نحن الشهاريج و اولاد الدهاقين) د شهاريج کليمه د پښتو له ښاريځ ( دکليوال بهړ مانيز) او دهاقين د فارسۍ دهقان دی-
لیکني معيار
کوم چې، چاچې، چېرې چې...؛ په يکم مارچ اجلاس يا جلوس اېستلې شي، د قامي اسېمبلي مېمبرانو په ډېر تعداد کې واک اوټ وکړلو....
دا به ومنو چې د يوې يوازېنۍ کره يا معياري ليکنۍ پښتو پرمختيايي بهير د پښتني ټولنې د عام پرمختيايي بهير د يوې برخې په توگه لا په لومړيو پړاونو کې دی، خو بياهم له نېکمرغه له درو درې نيمو لسيزو راهيسې يې د نوې ژبپوهنې په رڼاکې له پرله پسې زياتېدونکي کارېدنگ سره پوره پراخوالی او دود والی موندلی دی. پر معياري پښتو د نالاسبرو قلموالو او ويناوالو نه برياليتوب تر هرڅه له مخه په دې کې نغښتی چې هريويې يوه لنډه تنگه سيمه ييزه او بيا تقليدي پښتو کارولې او له دې سره يې هم ټوليزه معياري ـ گرامري پوهه لنډه تنگه پاتې شوې او هم يې وييپانگه (vocabulary)، او له همدې کبله په ليکنه، ژباړنه او ويينه کې د گاونډو يا زده کړو ژبو(فارسي، اردو، انگرېزي...) گرامر او وييپانگې تر اغېز لاندې ليکنې، ژباړنې او وياندي کوي.
زړيزونه او نويزونه
١: دا څه ستونزه نه ده چې په پردو لغتونو کې يو معياري وگڼو. انگلېسي نړيواله ژبه ده او د دې ژبې د کلمو تلفظ پښتو ژبيو ته تر ډېره حده گران کار نه دى نو ولې په داسې مواردو کې انگليسي د معيار په توگه ونه منو؟
٣، څرنگه چې موږ په افغانستان کې د ژبې منل شوې اکاډيمي نه لرو او ژبه فردي ملکيت نه دى نو که هر څوک په خپل سر لغتونه جوړ کړي دا به لوى سر خوږى وي.
البته د دا وروستي استدلال په ځواب کې ويل شوي دي چې د نوي لغت جوړول د هر چا کار نه بلکې يوازې د ژبپوهانو کار دى.
خو په دغه ځواب هم دوې نيوکې کېږي:
نو ايا دى له نويو لغتونو بېخې تېر شي او اول نورو رسنيو ته فرصت ورکړي چې نوي لغتونه امتحان کړي چې که خلکو ومنل او زده کړل بيا دې يې دى استعمال کړي؟
يو، اسانوالى: چې ډېر خلک ورباندې بې زحمته پوه شي.
مارتيروس گريگورېويچ اسلانوف
مخينه
اسلانوف د روستوف سيمې د مياسنيکوفسکي ولسوالۍ په کريميا کلي کې په يوه بزگره کورنۍ کې زېږېدلی و. په ۱۹۴۲ ز. کال کې د مسکو پوهنتون د ختيځپوهنې څانگې څخه فارغ شوی و.
پولنډ
سرچينې
وېشنيزه:پولنډ
جیبوتی ښار
جیبوتی په فرانسوي Ville de Djibouti) په افریقا لویه وچه کې پروت د جیبوتی هیواد پلازمینه ده.
جیمز ډي لنسي (سیاست پوه)
د ډي لنسي سیاسي ګوند
سره له دې هم، د ۱۷۶۹ ز کال د اکټوبر په میاشت کې د ډي لنسي کمېټه د صنعتګرو د ټولنې تر برید لاندې راغله. کله چې د ډي لنسي تر کنټرول لاندې مجمع، د پناه غوښتلو د قانون (Quartering Act) د تر سره کولو د بودیجې د جوړولو لپاره ځانګړې مالیات تصویب کړل، نو له ډي لنسي نه ملاتړ مخ په کمېدو شو. ډي لنسي پوهېده چې د مالیاتو په تصویب سره، ښايي د پخوانیو صنعتګرو ملاتړ له لاسه ورکړي، خو سوداګري یې د خبرتیا تر بریده پورې راکمه شوې وه او پیسې یې هم کمې وي. جیمز ډي لنسي د نیویارک د مکاتباتو د کمېټې یو غړی و چې په ۱۷۷۴ ز کال کې یې د بریتانیا د دولت د کړنو په اعتراض اډمونډ بورک ته لیک ولیږه. ډي لنسي ادعا وکړه چې د پارلمان د کړنو صلاحیت د انګریزانو له حقونو سره په ټکر کې نه ده، خو له رضایت پرته د مالیاتو د تر لاسه کولو حق یې و نه مانه.
ابن بطوطه
په ۷۵۰ هـ کې د المغرب ( فاس ) ښار ته ولاړ او هلته يې ډېره موده تېره کړه، بيا د هېر شوي اندلس ( سپين ) غرناطې ته ولاړ او دې وروستي سفر يې ډېره موده ونېوله، په ۷۵۳ هـ کې سوډان ته ولاړ اود افريقې د تورپوستې سيمې ( ټمبکټو ) TIMBUKTU او مالي MELLI سيمو وکتلې اود اگديز AGADEZ او توات TAWAT دښتې له لارې بېرته خپل هېواد مراکش ته وگرځېد اودخپل اوږده سفر موزې يې وکښلې اوله ځوږه ډک سفر يې پاى ته ورساوه.
په افغانستان کې روغتیا پالنه
روغتونونه
په افغانستان کې له سلو نه زیات دولتي او خصوصي یا نړیوال مدیریت کېدوني روغتونونه شتون لري. تر ټولو مخکښه درملنه په کابل، ورپسې په کندهار، هرات او مزارشریف کې کېږي. په کابل کې د ماشومانو لپاره د فرانسې طبي انستیتیوت او د اندراګاندي د ماشومانو روغتون په دغه هېواد د ماشومانو لپاره مخکښ روغتونونه دي. په کابل کې د سردار محمد داوود خان نظامي روغتون، جمهوریت روغتون او جناح روغتون له لویو روغتونونو نه دي. په کندهار ولایت کې د عینو مینې ۳۵۰ بستریز روغتون او مهمند ۵۰ بستریز روغتون د دغه هېواد په سویل کې تر ټولو عصري دوه روغتونونه دي. د دې په خوا کې ګڼ شمېر بډایه افغان وګړي، د پرمختللې درملنې په موخه پاکستان، هند، ایران، ترکیې او نورو هېوادونو ته سفر کوي.
تاریخچه
له اقتصادي پلوه، افغانانو د سیمې د نورو هېوادونو په پرتله ښه حالت درلود. امریکايي قراردادي ګلین فاسټر چې په ۱۹۵۰ مه لسیزه کې یې په افغانستان کې کار کوه، د افغانانو په اړه داسې ویلي:
افغانستان تر هغه مهاله چې په ۱۹۷۸ ز کال کې د ثور انقلاب وشو، له وخت نه تر یوه بریده پرمختللی و. دغه انقلاب د جګړې د دوام او له سويلي او لویدیځ ګاونډیو هېوادونو (پاکستان او ایران) سره د افغانستان د سیاسي اړیکو د ځنډېدو او پولو په تړل کېدو سره په سیمه کې د بېوزلۍ لامل وګرځېد. ډېری افغانان، په ځانګړې توګه مخکښې طبقې چې نه یې غوښتل، په جګړه کې ښکېل شي، له هېواد نه یې تېښتې ته مخه کړه او په نورو هېوادونو کې هستوګن شول. په دغو کسانو کې ډېری ډاکټران او نرسان شامل وو. په ۱۹۹۲ ز کال کې هغه مهال چې په کابل کې کورنۍ جګړه پیل شوه. نږدې ټول ډاکټران او نرسان نورو هېوادونو ته کډه شول. حالات هغه مهال بدل شول چې په ۲۰۰۱ ز کال کې ملګرو ملتونو پریکړه وکړه چې افغانستان بېرته ورغوي او سیاسي ستونزې یې حل کړي.
د مور او ماشوم روغتیايي خدمتونه
په وروستۍ لسیزه کې افغانستان د مور او ماشوم د روغتیايي خدمتونو په برخه کې د پام وړ پرمختګ لرلی. د متحده ایالاتو د نړیوالې پراختیايي ټولنې (USAID) د راپور له مخې له ۲۰۰۳ ز کال راهیسې د مور او ماشوم د مړینې په کچه کې ۲۵٪ کمښت راغلی. په ۲۰۰۶ ز کال کې د یو راپور له مخې نږدې ۶۰٪ وګړو له نږدې روغتیايي مرکز نه دوه ساعته پلی مزل واټن لرلې.
باختر
وېشنيزه:باختر