cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نندارغالی
موسیقاري تیاتر
موسیقاري تیاتر کېدای شي په سمه توګه په آف براډوې (Off-Broadway) تیاتر، سیمه ییزو تیاترونو او بل هر چېرې جوړ شي، خو تر ډېره پکې ننداره شاملېږي. د بېلګې په توګه براډوې (Broadway) او ویسټ اینډ (West End) موسیقاري تیاترونو کې ښکلې جامې او ډیکور کارول کېږي چې د میلیونونو ډالرو بودیجې په لرلو یې ملاتړ کېږي
د نړۍ نابغه
د نوموړي په دماغو باندې ډاکټرانو ډېرې څېړنې وکړې او مغزي سکېنونه یې وکړل خو يوازې د مغزو په منځ کې یې يوه کوچنۍ  او تياره خاليګاه لرله او د مغزو د ښۍ او چپې خوا مغزو یې په خپل منځ کې عصبي رشتې هم نه وې سره وصل شوې.
کېم يو دايره المعارف (پوهنغونډ) و، د هرڅه او هر شي په اړه یې چې لوستي و پوهېده، له شاوخوا ۲ ميليونه کسانو سره یې کتلي و ځکه هغوی د کېم د خارق العاده ذهن په اړه اورېدلي وو.
مېگ ۲۳
تاریخ
د مېگ ۲۳ ښکاري الوتکه په ۱۹۶۵ کال کې طرح شوه. لمړي الوتنه یی په ۱۰.۶.۱۹۶۷ کې ترسره شوه. شوروی پوځ د دغې الوتکې څخه په رسمی په ډول د ۱۹۷۰ کال کې کار واخیست په دی کال کې هم لمړي الوتکې چکوسلواکیا، کوبا او  آنگولا ته صادر شوې.
د مېک ۲۳ وسلې
د مېک ۲۳ په الوتکه کې یو د ۲۳ م.م. ماشیندار نصبېږي. هر الوتکه کولای شي پینځه رهبري شوي توغندی ولري. دغه الوتکه کولای شي هم پر مخکنی هدفونو برید وکړي.
نن ټکی اسیا
د نشر شویو مطالبو مسؤولیت
نن ټکی اسیا تر هري سیاسي تبصرې او مقالې لاندي په ښکاره توګه لیکلي چې د لیکني مسؤولیت د لیکوال په غاړه دی. په ویب پاڼه کې راغلي:
نن ټکی اسیا نړیوالو رسنیو ته د خبري سرچیني په توګه
د نن ټکی اسیا مقالی او معلومات په نړیوالو ویب پاڼو کې د سرچیني په ډول اخیستل شوي.
نن ټکی اسیا انډرویډ اپلیکیشن
په دغه اپلیکیشن کې د نن ټکی اسیا ټول مطالب په ویب پاڼه کې تر نشر سمدستي وروسته نشریږي.
علتي اورگانیزم
دناروغۍ دوران :(Disease cycle)
کله چې انفکشن روغ ډډ ته ورسيږي نو ځينې وخت کيداى چې په نتيجه کې يې دونو دمړينې سبب شي دانفکشن په ننوتو سره کيداى شي چې څو يا زياتي نموني له منځه ولاړې شي په نتيجه کې کيداى شي چې دونې پاسنۍ برخې له منځه ولاړي شي. کله چې گل دانفکشن لاندې راشي پاڼي او تني څانگي يوځاى دگلانو سره ترحملي لاندې راځي کيداى شي چې حشرات، باد او باران د Fire blight دغه اورگانيزم پورته نسجونو ته انتقال کړي په کوم ځاى کې چې دوى ذخيره وي، ناولي يا چټلي مشري دغه بکتريا دلوربه حجرو ته معرفي کوي دغزا په وخت کې کيداى شي بکتريا Stoamta او Hyduthoges دلارې هم داخل شي دپاڼو څخه بکتريا Petiol او تني ته تيريږي، دنورو مړاوي کيدونکو بکترياوو سره يې فرق دادى چې ډير په تيزى سره درگونو څخه نسجونو ته تيريږي، دحجرو مړينه Kankea او Blight د دوى علايم دي بلل کيږي. په حقيقت کې دکوچنيو څانگو اولويو څانگو انفکشن په باغونو کې واقع کيږي په کوم ځاى کې چې غوټۍ نه وي ياوړوکي وي، په څانگو کې بکتريا سفرکوي او د دوه حجرو ترمنځ ننوزي او Xylem ته ځان رسوي که بکتريا Phloem ته ورسيږي نو پدې وخت کې دوى دڅانگو دڅوکو پورته خواته ځي اغيزمن شوي څانگې او ډډونه لومړى Cortex ته سخت ضرررسوي.
آریاري
اریاري په انګلیسي د مداګاسکار هیواد د پیسو واحد دی چې د یاد هیواد د مرکزی بانک لخوا وړاندی کیږي.
الماس
بریلانت
وېشنيزه:قيمتي ډبرې
درېیم فریدریک، جرمنی سترواک
لومړنی ژوند او زده کړې
فریدریک په کړکېچن سیاسي چاپېریال کې را لوی شو، ځکه د ۱۸۴۰ مې لسیزې پر مهال په جرمني کې د لیبرالیزم مفهوم وده وکړه، چې په پراخه توګه ترې په ډېرې لیوالتیا ملاتړ وشو. لیبرالان یا آزادي غوښتونکي د یو موټي جرمني په لټه کې و، چېرې چې مشروطه سلطنت غوښتونکو بیا د داسې اساسي قانون غوښتنه لرله چې د قانون له مخې مساوي حقونه خوندي شي، د مالکیت حق خوندي وي او اساسي مدني حقونه تضمین کړي. په ټولیزه توګه، آزادي غوښتونکو د یو داسې حکومت غوښتنه کوله چې د عامو وګړو استازولي وکړي. هغه مهال چې فریدریک ۱۷ کلن و، دغه ملت پالو او آزادي غوښتونکو احساساتو د جرمني په ایالتونو او د اروپا په نورو ټولو برخو کې د یو شمېر سیاسي اعتراضاتو لپاره پلمه برابره کړه. په جرمني کې د دوی موخه د آزادۍ تضیمن و، لکه د شورا ګانو آزادي او د مطبوعاتو آزادي، دوی غوښتل چې جرمني پارلمان او اساسي قانون ولري. په داسې حال کې چې دغو اعتراضونو کوم تلپاتی بدلون له ځان سره نه درلود، خو دغه لیبرال احساسات د فریدریک د ژوند په اوږدو کې د آلمان په سیاستونو باندې د یوې پیاوړې اغېزمنې قوې په توګه پاتې شول.
دونو نړۍ
پوستکې
څخه ترخړنصواری پوري رنګونه لری اوږده اوغټ ژور درزونه لري. په شکل پوستکي له تنی څخه بيليږې. (Large.Round.Ridge) دونی
ساحه
د  (Cycad) تر ټولو ضعيف وده کونکي ونه  چې علمي نوم(Dioon edule) ده په (1981) کال کې په مکسيکو کې وپيژ ندل شوه او حقيقي وده يې په (120) کالو کې (0.76) سانتی متره ده. دا ونه ميوه او تخم په مني کې توليدويي چې د ژمی تر نيماي پوري يې ګل او ميوه پا تي وي چې د وني په اهميت او پيژندګلوي کې مهم رول لري بيا هم سيوري کونکي نوعي يې چې شا مل د ميوه کوونکي ونو څخه دی په اوړي کې ميوه پخيږې ډير عمده او وروسته ميوه کوکونکي وني تر پسرلي پوري نه زرغونيږې چې ددی وني تخمونه د ډير وخته پوري په خاوره کې د استراحت په حالت کې وي.دونو انتشار يې دچاپيريال سره توافق او اقليمي ساحو پوري اړه لري
دټيوب دلرلواونلرلوپه اساس دلرګي ډولونه
او ځينی ونی لکه (چمپا کا)او (سواچمپا )په مختلفو عبادت خانو کې د مجسمه جوړونی لپاه مجسمه شوی دي .ځنګلونه په ټوله پيمانه د خداي، پيريانو، جادوګرانو، بلاګانو،بدنامو جوهرونو، په حکم تحريمی سره يوځای کړی شوی دی ځکه دخی داسي باور دی چې ميلمه پرستی شی او عقيده لری چې د خطر ناکو حيواناتو څخه د ډير بدو دښمنانو په څير پټ کړی شويدي يعنی انار چه دپخوا    (Punica granatum) په ا نجيل کې وختی ما خز ونی ته دعلم جوړېږې او دزمانی را هيسی دمقدس له مخی د يهوديانو او فارسيانو لخوا پری باور وه چه د انجيل شريف په اساس ددی ميوه د مغفرت ميوه ده په ســــپيڅلي قران مجيد کې د زيتون څخه د جـــــــنتي ميوي يادونه شوې ده. د خوشبوياعطري مادی د امتياز په حيث دونو اهميت: دمزهبی مناکشوپر مهال دپخوانی رواج په اساس په ټوله نړی کې دخوشبو ينو مواد د لرلو له امله شهرت لری .ددغی موادو تحريکول ددی لپاره استعمال شوی وه چه عبادت کوونکې په ګوته کړی چه دځان د تصفی لپاره او صدقی ورکولو لپاره به يې حيوانات قربانی کول .او همدا رنګه د ميو جاتو هديه ګا نی به يې پخپل عوض کې ورکولی دغه مذهبی مراسم به مجموع کې به مخلوط ډول د بوټو څخه جوړ شوی او يا هم دبوټو له پيدا وار څخه کوم چې خوشبو داره توکې توليدوی دلته به ور څخه استفاده کوله سره پيژندل کيږې. ونی له ځان (Frankincense) يعنی دغه مواد د جاولينی ريزين موادو څخه راوزی کوم چې په په ونه کې ،دپوستکې ، لرګی ،او نيلی په شا او خوا کې دبيلابيلو(Boswellia spp) شيندی يا خوروی لکه بيلو ونو سره خوشبو داره ،واښه ،ګلان ،تخمونه ،او ميوي کوم چه عجيب او غريب خشبو شيندی
دونیِ ودونه
(وني، دچارتراش ،سون مواد ، کاغزجوړني،اود ،حيواني تغذی،په حيث) ۱: چارتراش: دچارتراشو د لرګيو حجم دونو ښکاره نمونه ده عمر او اندازه د هغه لرګيو چې بايد قطع شی او نن چه په کوم سره  دچارتراشوقيمت لوړيږې .د نيالګيو د تنی په پروګرام کې د پلان مطابق تعينيږې .منجمنت شوی نمونه پخپلو مناسبو نقطو کې ددغی پورته فکتورونو لمخی اندازه کيږې چې کيدای شی (data ) يا ارقام چې ورته اړتيا ليدل کيږې د چارتراشو لپاره په نرخ نامه او کاري پلان تشکيلوی. پدغه پلانونو کې د ځنګل د احداث او د نيالګيو کينولو د بيلابيلو عمليو په اړه هم معلومات شامل وی. لکه :دنيالګيو نيټه، د بوټو ترمينځ د نيالګيو د کينولو فاصله ، د هرزه ګياو او بوټو دمنځه وړل ،رنګړی کوونه ، دڅانګو قطع کوونه ، اود دونو قطع د مخکې څخه پکې شامل وی. (Afforestation): دنيالګيو کينولو هغه برخه ده چې په نوی او تازه ځمکي کې چې تر دی دمه پکې د چارتراشو په منظور نيالګی نه وی کينول شوی.دنيالګيو د کرلو څخه عبارت دی ؛ Reforestation)): هغه برخه ده چه وني پکې کرل کيږې سره له دی چه پخوا څخه پکې بعضی ونی ولاړی اوسي.
د فرانسې درېیم هانري
دغه مهال فرانسه په مذهبي جګړو کې ښکېل وه؛ له همدې امله د هغو سیاسي تاوتریخوالي کوونکو ډلو له خوا چې بهرنیو قدرتونو یې ملاتړ کاوه د هانري واکمني کمزورې شوه. درېیم هانري چې خپله یو سیاستوال و استدلال یې دا و چې د مذهبي آسانتیاو لرونکې قوي پاچاهي کولای شي فرانسه له پاشل کېدو وژغوري.
په فرانسه کې واکمني (۱۵۷۵-۱۵۸۹ زکال)
هنري چې د دوک له ښکاره ګستاخانه سرغړونو څخه ستړی شوی و؛ د ۱۵۸۸ زکال په مۍ میاشت کې یې د کودتا هڅه وکړه او د سویس شاهي ځواکونه یې څو ګاونډیو سیمو ته ولېږل. دغې چارې د تمې پر خلاف اغېز وکړ او د باریکاډانو په ورځ یې د هنري پر ضد او د دوک په ګټه وګړي راوپارول. درېیم هنري له ښاره وتښتېد او وروسته د پاریس په پارلمان کې د ملاتړ په لټه کې شو چې بیا یې په ټوله فرانسه کې د خپلې مخکې جوړ کړې ډلې پر ضد تشکیلات پیاوړي کړل.
ترور او خښول
د ۱۵۸۹ زکال د اګست په لومړۍ نېټه درېیم هنري په سنټ کلوډ کې له خپلو پوځیانو سره پاتې شو او په پاریس باندې یې د برید چمتوالی نیو؛ همدغه مهال د ژاک کلیمنټ په نامه یو سخت دریځي دومنیکن ځوان راهب پاچا ته د مهمو اسنادو د سپارلو اجازه ترلاسه کړه. راهب یوه بنډل کاغذونه پاچا ته ورکړل او څرګنده یې کړه چې هغه یو ډېر مهم پیغام راوړی. پاچا خپل نوکر ته اشاره وکړه چې د خصوصي حریم د ساتلو په موخه پر شاه شي. کلیمنټ د پاچا غوږ ته ور نږدې شو او د هغه په خیټه یې چاقو ور داخل کړ. کلیمنټ بیا د پاچا د ساتونکو له خوا همالته ووژل شو.
دغه خبر په ټول پوځ کې ګډوډي رامنځته کړه او ډېری یې ډیر ژر له منځه لاړل. په پاریس باندې احتمالي برید وځنډول شو. د ښار دننه د درېیم هنري د مړینې خبر درواغ ګڼل کېده؛ یو شمېر نورو بیا دغه ترور ته د خدای د کار په سترګه کتل.
6 نومبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
شکارپور
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
اندروجن
اندروجن، چې د اندروجېنېک هورمون يا ټېسټويد په نامه هم يادېږي، د نارينوو جنسي هورمون او فعالو بيالوژيکي موادو څخه گڼل کېږي. دا د هر يوه نيوټرال يا ساينتېټېک مرکب، چې اکثراً يو سټيرويډ هورمون وي، يو غير سوداگريز نوم دی او د نارينه شمزۍ د ظاهري خواصو د ودې او ساتنې کنټرول او پارېدنه د دغه هورمون د رېسپټورونو سره تر تړلو وروسته رامېنځ ته کوي.
انټيبايوټيک
ریښه پېژنونه
د «انټي بیوزس» اصطلاح د «ژوند خلاف» په معنا د فرانسوي باکټریولوژسټ جین پال ویلمین لخوا د هغې پدیدې لپاره چې د دې باکټریا ضد درملو لخوا راڅرګنده شوه، د توصیفي نوم په توګه معرفي شوه. انټي بیوزس د لومړي ځل لپاره په ۱۸۷۷م کال کې په باکټریاګانو کې توصیف شوه، کله چې لویي پاسټور او رابرټ کوخ دا ولیدل چې په هوا کې شته یو باسیل کولی شي د آنټراکس باسیل د ودې مخنیوی وکړي. دا درمل وروسته په ۱۹۴۷م کال کې د امریکایي مایکروبیولوژسټ، سلمان واکسمن لخوا د انټي بیوټیک په توګه ونومول شوې.
طبي کارول
انټي بیوټیکونه د مخنیوي په توګه هم ورکول کېږي او دا کار یوازې هغو کسانو کې ترسره کېږي چې له ګواښ سره مخامخ دي لکه هغه کسان چې ضعیفه معافیتي سیسټم لري (په ځانګړې توګه د HIV پېښو کې د نومونیا یا سږو پړسوب مخنیوي لپاره)، هغه کسان چې د معافیت سیستم ټیټوونکي درمل کاروي، سرطاني ناروغان او هغه کسان چې جراحي کوي. په جراحي پروسیجرونو کې د دې درملو کارول د څېرې زخمونو انتاني کېدو مخنیوي لپاره دي. هغوی د غاښونو انټي بیوټیکي مخنیوي کې رغنده رول لوبوي چېرې چې د هغوی کارونه کېدای شي له باکټریمیا او انتاني انډوکارډیټ څخه مخنیوی وکړي. انټي بیوټیکونه همدارنګه په نوټروپنیا کې، چې په ځانګړې توګه سرطان پورې تړلې وي، د انتاناتو د مخنیوي لپاره وکارول شي.
جانبي عوارض
ځینې انټي بیوټیکونه کېدای شي مایټوکانډریا ته، چې د انسان په شمول په یوکاریوټي حجرو کې له باکټریا څخه اخیستل شوی جز دی، زیان ورسوي. مایټوکانډریا ته زیان په حجراتو کې د آکسیډاټیف فشار رامنځته کېدو لامل کېږي او دا کار د فلوروکوینولون درملو د جانبي عوارضو یوه میکانیزم په توګه سپارښت شوی دی. هغوی همدارنګه په کلوروپلاسټ باندې هم اغیزه پرېږدي.
صدیق الله رښتین
دميراجان (( سيال )) لخوا راغلى ادبي ليک :
ښاغلى او منلى ورور (( رښتين )) صاحب ! ډېرې ورځې وشوې چې ستاسې خبرمې نه دى اخېستى ، وبښه دځينو سببونوله کبله ډېر ناوز ګاره وم ،خداى (ج) دې وکړي چې تاسې سره دوړوغټوروغ اورمټ ياستۍ،له دې خوانه هم خواټوله لرئ دخداى (ج) په فضل زمونږ احوال هم شکر دى ښه دى. دملګرد احوال اوستاسې نه هيڅ نه خبريږو ؛ هيله ده چې کله کله دخپل احوال اودپښتو ټولنې د عمو مي وضيعت نه مونږ ته څه نا څه خبر خو را کوئ،چې خواموراټوله وي،ته پوهيږې چې زمونږ ډېرىاسرې دتاسې او دپښتوټولنې سره دي او زمونږ په هغه علاقه او مينه خو ته خبر يې نو اميد دى چې مونږ ددغه ځاى داحوال نه بې خبره پاتې نه شودلوى پښتون طباعتي وضيعت خو لږ ښه شوى دى. که خداى کول سفر نامه هم پکې نشروم ،کومې پاڼېچې نشر شوې دي دادى ددې ليک په ملتيا يې ستاسې حضور ته وړاندې کوم ،که مناسب مووګڼله نوپه کابل مجله کې به يې هم نشرکړئ،که نه نوخير- ټولوملګرو الفت صاحب ،بېنوا ،ننګرهارى ، شفيق او نورو ملګرو ته د زړه د مينې سلا مونه عرض کړه. په احترام
دبېټنۍ خور سنترې لخوا راغلى ادبي ليک :
پوه فاضل پوهاند صديق الله (( رښتين )) ! ددې دپاره چې پښتانه ځلميان دا ګو مان ونه کړي چې پښتنې بې خبره او بې پوهې دي او ددې لپاره چې دا ثا بته شي ، چې دپکتيا په لوړو غرونو کې د پښتنو پېغلو او مير منو اوازونه هم انعکاس کولى شي ؛ نوځکه مې قلم راوا خيسته البته دا زما د محترم والدفقير صاحب دين محمد خان بيټني دتربيې اوتو جو اغېزه وه،چې زه هم د پښتون او پښتونخوا دخير او سعادت ، ذلت ،اوبدبختۍ تميز پو ره کولى شم. دکابلمجله دپښتنو دازادۍ ستر او کامياب مشغل دى. ستاسو په زړه پورې او اور لګوونکي مضا مينو ماته هم پښتنې جوش راوست او له خولې څخه مې اهو نه ووتل چې تاسو ته يې در ليږم ،که نشر يې کړې ډېره مشکوره به شم. پښتنې پېغور ډېرافسوسکړم زه په دارنګه همت چې تر اوسه دې خپل سر ښندلى نه دى خوب خنداهوس پر ما حرام دى چې مې قام له درانده خوب ويښ کړى نه دى دا پېغوربه زه تر هغه در کومه له خپل ملک چې دې دښمن شړلى نه دى چې په خپله تبه مړ شې ستاکفن دى چا شهيدو ته کفن ګنډلى نه دى په عمل ايثار دنياته ځان څرګند کړه په ژړا فرياد چا قام ګټلى نه دى له حياته مه تېرېږه ځان ژوندى کړه وژوندو ته هيچا ګور کندلى نه دى
داستاذ عزيزالله (( جبارخيل )) خاطره :
استاذ عزيز الله (( جبارخيل )) داسې وائي : چې يوه ورځ دپښتو ټولنې د خوا نه پوهاند (( رښتين )) دخپلو ګڼو ملګرو سره پغمان ته دصياحت لپاره تللى و.چې زه هم ورسره وم ،هلته ډېره زياته ګڼه ګوڼه وه ،دشپې لحظې را په نيږ دې کيدو وې ،شپه جوړه شوه ،دري ژبو هلته يو ځانګړى پرګرام جوړ کړ چې په دې پروګرام کې دوى دټنګ ټکور تيارى نيولى و،دساز او سرود په غږولو سره ګڼ خلک ( پښتانه او دري ژبي ) ټول دسيال ځاى ته ورغلل. پوهاند(( رښتين )) سره په خواکې د ګوتو په شمار څو تنه پاتې شو ،دغه عجيب او غريب ساعت پوهاند (( رښتين )) جوپتيا ته پرې نه خود او په همغه ګړۍ کې يې وزارت اطلاعات کلتور ته ټليفون وکړو او ورته يې وويل : چې زر تر زره دپښتو ادب او هنر بلبله قمرګله راوليږه او هماعه وچې دلږ ځنډ په تېريدو سره همدابلبله راورسيده. اودمقام په ويلو سره يې دټولو حا ضرينو او سيال بينو پام ځنته راواړولو ،اوټول ننداره چيان د قمرګلې څنګ ته راغلل او د پښتو ادب مجلس ته يې ښکلا وروبخله.
داستاذ ببرک (( ميا خيل )) خاطره :
هسې خو هم د ښوونځي له دوره له ادبي څيرو او د دوى له نو مو نو او ليکنو سره پوره بلدوم خو کله چې دننګرهار پوهنتون دژبواو ادبياتو پوهنځي دروازه مې دزده کړوپرمخ خلاصه شوه او مخامخ دادب لاروى شوم دامهال مې نو دليکوالو ادځينې اديبانو ليدو ته ډېره لېوالتيا پيداشوه ،دپوهاند (( رښتين )) نوم مې چې ډېر اوريدلى وو ليدو ته يې ډېر هڅيدم ځکه دپښتو ادبياتو يواځينى ژوندى ستورى و. خو لکه چې داهيله مې ژر پوره شوه اود يو زردرې سوه او څلوراويايم ١٣٧٤هـ کال د سپر لنۍ مشاعرې پر ورځ راته وويل شول چې ګواکې نن پو هاند (( رښتين )) ننګرهار تلويزون ته راځي او هلته له ليکوالو سره ګوري. زه هم په ډېره بې صبرۍ ننګرهار تلويزون ته ورغلم چې هغه مهال يې ښاغلى ملا خيل مشر وو استاذ (( صميم )) لا ل پاچا (( ازمون )) امان الله (( نصرت )) او ګڼ نور ليکوال او شاعران له ارواښاد (( رښتين )) سره په خبرو اترو بوخت وو ، او دژبې او ادب په اړه يې ترې پو ښتنې کولې ،رښتين صاحب سره له دې چې نا روغ هم وو ،بيايې هم په سړه سينه د پو ښتونکو پوښتنې ځوابولې ، دپښتو ټو لنې دجو ړيدو له پيله يې پر ادبياتو ځغلنده نظرواچوه. يوه جمله چې زما په ياد ده ارواښاد رښتين وويل : هغه مهال چې دوى په پښتو ټولنه کې پر کار پيل وکړ نو پر دې هم ډېر نه پو هيدل چې په يوه جمله کې مبتدا وليکي که خبر ...او ګڼ نظرونه يې دادبياتو په اړه وړاندې کړل .)) په دې منځ کې مې بيا څو ځله له ارواښاد (( رښتين )) سره وليدل خو وروستي ځل ليدل مې ورسره د ليډي ريډنګ هسپتال ( روغتون ) په بو ټن ( اى) واردکې وو ، چې دى دنا روغۍ پر بستر هلته پروت وو. زه او زما شاعر ملګرى عبدالله(( پيکار )) هلته ورغلو ډاکتره صاحبه زرغونه (( زيور )) په روعتون کې ورسره وه ، مونږ يې يوه شيبه سرته ودريدو دى له خوبه يو څه را بيدارشو ډاکترې صاحبې ورته وويل : ( د ننګرهارپوهنتون محصلين اوشاعران دي ستاپو ښتنې ته راغلي دي.) سترګې يې و غړولې مونږ ته يې ستړي مه شئ وويل ،اوبيا يې مونږ نه پو ښتنې شروع کړې ، دافغانستان پر حا لاتو او بيا دلته پر مشاعرو او غونډو، دارنګه دپو هنتون پر حالا تو يې له مونږ نه ګڼې پوښتنې وکړې چې مونږ يې د هرې پوښتنې ځواب ووايه. رښتين صاحب وويل : دانن سهار مې شيرخان ته وويل چې ولاړشه دننګرهار له والي مولوي کبير نه زما له پاره دبرېښنا امر واخله ،زه غواړم پاتې عمر په ننګرهار کې تير کړم ... يوه پوښتنه يې چې له مانه وکړه هغه دافغانستان پر سياسي حالا تو وه ،چې دا حالات څنګه کابو کيداى شي. ما وويل لويه جرګه يې د حل لاره نه بولې ؟ ارواښاد رښتين وويل : څوک به يې جوړه کړي زه ناروغ يم زما په څير نور هم له صحنې وتلي... پوره يو ساعت مو سره خبرې وکړې او بالاخره رخصت مو ترې واخيست زما له ارواښاد (( رښتين )) دا وروستي ليدل وو ،او بيا مې يې په جنازه کې برخه واخيسته.
دپاى خبرې:
ليکوونکى :   نورعلي  (( ځلاند ))
د حیات آباد خصوصي ښوونځي پرانیست غونډه
دحیات آباد خصوصي ښوونځی پرانیست غونډه د قاري نوید همدرد لخوا د قرانکریم د مبارکو آیتونو په تلاوت سره پیل شوه ، په پیل کښې انجنیر نصرت الله دولت زي د غونډې ګډونوالو ته د ښه راغلاست تر څنګ د حیات آباد خصوصي ښوونځي په اړه هر اړخیزه وینا وکړه.
د شهيد حاجي عیسی خیل د جومات ملا امام او خطیب مولوي محمد يونس وینا وکړه او د دینې او دنیوې علمونو په زده کړه يې رڼا واچوله، نوموړي زده کړه د ژوند ارزښت وباله او له خلکو یې وغوښتل چې د خپلو اولادونو په سالمه روزنه کښې پوره ونډه واخلې.
همدارنګه ددې ښوونځي مدیر انجینر پردیس الفت وینا وکړه او د مکتب د اداري پرسونل او د فیس په اړه يې لنډه معلومات وړاندي کړل ، په اخره کښې یې د راغلو میلمنو قومي مشرانو او ټولو ګډونوالو د راتګ څخه نړۍ نړۍ مننه وکړه او غونډه د پټۍ په پري کولو او د زنګ په وهلو پای ته ورسیده.
ببو جانه
استقلال
د ډاروين اصالت تتوالی
د ځايناستو لپاره هڅونه
يو بل عامل د ۱۹ مې پېړۍ په پای کې د بيولوژي پوهانو د يوه نوي ټولګي يا ډلې راپورته کېدل و، چې د وراثت پوه (Hugo DeVries) او (Thomas Hunt Morgan) له لورې د نمونې په توګه وړاندې شوي وو او يادو اشخاصو غوښتل بيولوژي يو ځل بيا د ازمېښتي لابراتوار د علم په توګه ورغوي. دوی د طبيعت پالونکو ډاريون او الفرد رسسيل وېللېس (Alfred Russel Wallace) په کار و باور، چې د بدلون، سمون او ژوند ليک په ډګري يا ساحوي مشاهدو پورې تړلی و، باور نه درلود او دوی يې په ټوله کې کيسه يي (حکايتي) ملاحظه په پام کې نيوله. دوی د دې پر ځای، لکه: د فزيولوژي او وراثت په موضوعاتو باندې تمرکز وکړ، چې په لابراتوار کې د ادراه شويو ازمېښتونو په کولو سره په اسانۍ سره پلټل کېدلی شي او طبيعي ټاکنه او هغه درجه يې راښکته کړه، چې له مخې يې ژونديو موجوداتو له خپل چاپېريال سره سمون ( توافق) کاوه او په اسانۍ سره په ازمېښتي ډول نه شو ازمايل کېدی.
د افغانستان دفاع وزارت
د افغانستان ملی دفاع وزارت د افغانستان د مرکزي دولت يو پوځي ارگان دی چې د افغانستان د ټول پوځ په سر کې ځای لري. د ۲۰۰۴ ز. کال نه راپدېخوا د دې وزارت مشر عبدالرحيم وردک دی، چې په امريکا کې يې خپلې پوځي زده کړې بشپړې کړي او پخوانی مجاهد هم پاتې شوی. دم ګړې ستر جنرال ظاهر اعظيمي د دغه وزارت وياند دی.
يادښتونه
وېشنيزه:د افغانستان پوځ وېشنيزه:د افغانستان وزارتونه وېشنيزه:د افغانستان د دفاع وزيران
شمس الزمان شمس
شمس الزمان شمس د پښتونخوا سیمې يو شاعر ، لیکوال او ښوونکی دی. د دغه شاعر ډېری شعرونه د پښتو سندارا غزلبول استاد خيال محمد پخپل غږ کې ویلي.
رابرټ پ. جورج
سیاسي فعالیت
جورج دوه ځلي د لوېدیځې ویرجینیا د دېمواکرت ځوانانو د کنفرانس مشر په توګه خدمت وکړ او په ۱۹۷۶ز کې یې د بلونج استازي په توګه، په دېموکراتیک ملي کنوانسیون کې ګډون کړی دی. هغه د جنین قانوني سقط او د هغه عمومي مالي تامین په تړاو، دېموکراتیک ګوند د یوه غښتلي ملاتړ کوونکي په توګه پېژانده او سره له‌دې، په اپالاشیا او نورو ټیټو عوایدو لرونکو کلیو او ښاري سیمو کې یې د دولتي ټولنیزې رفاهي پروژو اغېزمنتیا ته یې د شک په سترګه کتل، همدا راز د جنین د سقط په هکله یې ځانګړي لیدلوري درلودل؛  همدا لاملونه وو چې دېمواکراتیک ګوند یې پرېښود او ښي‌اړخی شو.
اډوارډ برنشټاین
لومړی ژوند
د برنشټاین سیاسي فعالیت په ۱۸۷۲ زکال کې هغه مهال چې د مارکسیستي عقایدو لرونکي سوسیالیستي ګوند سره چې په رسمي توګه د جرمني د سوسیال دیموکرات کارګر ګوند په توګه پېژندل کېږي یوځای شو؛ پیل شو. دغه ګوند د ایزناخ په سبک د جرمني سوسیالېزم له پلویانو څخه و او خپل نوم یې د جرمني له هغه ښار څخه اخیستی و چېرې یې چې بنسټ کېښودل شو. برنشټاین ډېر ژر د یو فعال په توګه وپېژندل شو.
د پانګوال نظام تاريخ
تاریخ لیکنه
هغه لارې چارې چې په مټ يې پانګوال نظام منځ ته راغلی، وده يې وکړه او خپور شو، د تاریخ پوهانو په منځ کې د پراخه بحثونو موضوع ده. کله ناکله په بحثونو کې په دې تمرکز کېږي چې د مهمو پوښتنو د زغم لپاره پرېکنده تاریخي معلومات په څه ډول راوړل شي. د دې بحث په مهمو حدودو کې دا شامل دي: هغه حد تر کومه چې پانګوال نظام يو طبيعي انساني چلند دی، تر هغه حد پورې چې دا له يو لړ ځانګړو تاریخي شرايطو څخه پیدا شوی دی؛ که د هغې پيل په ښارونو او سوداګریو کې شوی، يا په کلیوالو شتمنيو اړيکو کې؛ د طبقو د ټکرونو ونډه، د دولت ونډه، تر هغه حده چې پانګوال نظام يوه ځانګړې اروپايي اختراع ده، له اروپايي امپيرياليزم سره د هغې اړيکې، ايا تيکينالوژيکي بدلون يواځې يو محرک دی يا د پانګوال نظام يواځې د دويمې درجې ضمني تولید او دا چې ايا دا د انساني ټولنو د منظم کولو لپاره تر ټولو ګټوره لاره ده که نه.
سليم راز
مخينه
چې سفر مې تل د مينې سفارت دی زه د هاغه قافلې نمائنده يم سرحدونه مې نظر کې نه ځائيږي
چاپ شوي نښيرونه يې
۸- رحمان بابا یوه فکري مطالعه (نثر) چاپ ۲۰۱۵
اخځليک
۲- http://pushtu.cri.cn/421/2010/03/29/1s98997.htm
۳- https://8am.media/ps/prominent-writer-and-poet-salim-raz-has-died/
كونسكوولا
کونسکولا د پولنډ په هېواد کې د يوه ښارگوټي نوم دی چې لوبلين ته څېرمه پروت دی.
شمالي ندلبل ژبه
ندلبل په انګلیسي Ndelbel) په افریقایی هیواد زېمبابوې کې یوه ژبه ده. ندلبل د زیمبابوې ترڅنګ په سویلي افریقا کې هم ویونکي لري.
تایلنډ
تايلېنډ، په رسمي توگه د تايلېنډ پاچايي، په سوېل ختيځه آسيا کې يو هېواد دی، د دې هېواد په ختيځ کې لاووس او کمبوډيا، سوېل ته پراته د تايلېنډ خليج او مالېزيا، لوېديځې لور ته د اندمان سيند او ماينامار(برما) پرتې سيمې دي.
د افغانستان انتقالي اسلامي دولت
د دولت د رئيس ټاکنه
تر ټولو مهم کار چې بايد لويې جرګې تر سره کړی وای، هغه د انتقالي ادارې لپاره رئيس ټاکل و، تر څو په 2004ز کال کې د ولسمشريزو ټاکنو پورې د هېواد چارې پر مخ يوسي. په پيل کې، دوه نوماندان موجود و چې په ټاکنو کې يې د ګډون اعلان کړی و: د افغانتسان پخوانی ولسمشر او د شمالي ټلوالی رهبر برهان الدين رباني او د امريکا له ملاتړ څخه برخمن د لنډمهالې ادارې رئيس حامد کرزی. عبدالله عبدالله او محمد فهيم چې د شمالي ټلوالې دوه مهم مشران و، له حامد کرزي ملاتړ کاوه. درېيم ممکنه نوماند تر 1973ز کال پورې د افغانستان پخوانی پاچا ظاهر شاه و. هغه د خپل ژوند ډېر کلونه په روم کې تېر کړي و، خو د طالبانو د حکومت له نسکورېدو وروسته هېواد ته راستون شوی و. په بون کنفرانس کې چې له مخکې يې افغانستان کې لنډمهالې اداره جوړه کړې وه، د ظاهرشاه پلويان وو، چې د روم ډله بلل کېده، چا چې غوښتل پخوانی پاچا د دولت د رياست دنده پر غاړه واخلي.
کابل ته په رسېدو سره، له اته سوه څخه زياتو استازو پر يو غوښتنليک لاسليک وکړ، او د دولت مشرتابه ته د ظاهرشاه پر نوماندېدو يې ټينګار وکړ، که څه هم تش په نوم مشر وي. هغو اټکلونو ته په کتنې، چې د دې غوښتنليک لامل ګرځېدلي وو، متحده ايالاتو او ملګرو ملتونو په پخواني پاچا فشارونه زيات کړل، څو له نوماندۍ شا ته شي. د لوجستيکي او چمتوالي د ستونزو له امله، د جون له لسمې څخه تر يولسمې نېټې د لويې جرګې جوړېدل وځنډېدل. د امريکا استازي زلمي خليلزاد د جون په لسمه نېټه رسنيز کنفرانس کې اعلان وکړ چې ظاهر شاه نوماند نه دی. په همدې ورځ د ظاهرشاه په يو رسنيز کنفرانس کې پخواني پاچا د خليلزاد خبره تايید کړه او ويې ويل "زه د سلطنت بيا پر ځای کولو نيت نه لرم. زه په لويه جرګه کې هېڅ دندې ته نوماند نه يم". حامد کرزی چې په دې خبري کنفرانس کې د ظاهرشاه تر څنګ ناست و، ظاهرشاه يې د ملت بابا وباله، او د نوموړي له هغه باور يې مننه وکړه چې، هغه همايوني پر نوموړي (کرزي) کړی دی. بله ورځ پخواني ولسمشر برهان الدين رباني هم د دولت رياست لپاره له خپلې نوماندۍ څخه د ملت د يووالي په موخه، د حامد کرزي په ګټه تېر شو.
د پښتو ژبې د شاعرانو لړليک
پښتو ژبه د نړۍ په هغه ژبو کې گڼلې کيږي کومو کې چې شاعرۍ ته ډېر اوچتوالې ترلاسه دې۔د پښتو شاعران:
13 نومبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
لایسنډر سپونر
لایسنډر سپونر (د ۱۸۰۸ ز کال، د جنورۍ ۱۹مه – د ۱۸۸۷ ز کال د مې ۱۴مه) یو امریکایی فردپال انارشيست و. د دې تر څنګ د تور پوستو د غلامۍ له منځه وړلو پلوی، کار پنځوونکی، مقاله لیکوال، حقوقي تیوريست، رساله لیکوال، سیاسي فیلسوف، لیکوال او د کارګرانو د نړیوالې ټولنې غړی و.
زو – ۲۳ – ۲
توصیف
د زو – ۲۳ – ۲ الوتکو ویشتونکی توپ د دوو ۲۳ م.م. د توپ لولو څخه تشکیل کېږي. د ټول وسلې وزن ۹۰۰ کیلوگرامه ته رسېږي. دغه توپ د ۱۵۰۰ مترو څخه تر ۲۵۰۰ مترو پورې واټن ویشتونکی وهلی سی. د زو – ۲۳ – ۲ د کارتوس وزن ۱۹۰ گرامه دی. دغه وسله د چېک په جمهوریت کی او په پولنډ، فېنلانډ او ایران کی عصری شوه.
په افغاني ټولنه کې د بې وزلۍ سببونه
3- زمونږ په ټولنه كى د فقر داخلي لاملونه
لدى لاملونو څخه زمونږ مراد هغه عوامل او اسباب دي چى د هيواد له دننه څخه د قوم، او ولس د بچيانو او په ځانگړي ډول د مسئولينو او حاكمانو د رعيت په وړاندى د ذمه وارۍ او مسئووليت په درسته او سهي توگه نه ادا كولو، او د هغوي د بي كفايتى ،غلطى او ناوړه اداري ظلم ، درغلۍ ،او د چوكى او منصب په سر د كشمكشونو له امله منځ ته راغلي وي. چى په لاندى څو نكاتو كى يي څرگندونه كوو:
شپإم- د جهاد او هجرت له مالونو څخه ناوړه استفاده كول :
ا- "فلو لا كان من القرون من قبلكم اْولوا بقيۍ ينهون عن الفساد فى الارض إلا قليلا ممن ډنجينا منهم و اتبع الذين ظلمو ما اْترفوا فيه وكانوا مجرمين . وما كان ربك ليهلك القرى بظلم و اْهلها مصلحون. " ولى نه و اهل د زمانو پخوا له تاسى خاوندان د فكر او عقل چى په مځكه كى ئ د فساد كولو مخنيوى كولاى ؟ مگر داسى خلك لإ و ،نو چى كله عذاب راغلو نو همدوي (لإو خلكو) ته مو نجات ورکړ ،او هغه كسان چى ظالمان و پيروي ئ وکړه د هغه څه چى پكى اسوده و( نو الله تعالى تباه کړل) ،يقينا چى هغوي مجرمان و.نو نه دى پالونكى ستا چى د كومى سيمي يا كلى خلك په ناحقه سره تباه کړي پداسى حال كى چى هغوي نيكان او اصلاح كوونكى  وي. شهيد سيدقطب رحمه الله ددى ايت په تفسير كى وائي :هغه امت او ولس چى پكى په يو شكل د اشكالو د غير الله د نظام د غلامۍ او بندگۍ فساد كيإي ،نو كه چيرته پدوي كى داسى څوك پيداشي چى دوي له نوموړي كار څخه منعه کړي، نو دا وگړي نجات موندونكي دي ،الله تعالى به ئ له تباهۍ او هلاكت څخه وساتي. لكن هغه ولسونه او امتونه چى پكى ظالمان خپل ظلمونه ،او مفسدين پكى خپل فسادونه كوي ،او د هغوي د ظلم او فساد د مخنيوي لپاره ځوك را ولاړ نشي ،او يا د هغى د مخنيوي لپاره راولاړ شي لكن هغوي ئ په منځه وړلو كى اغيزناك نشي تماميدلاى ، نو د داسى حال لرونكى گټولنى لپاره الهي طريقه داده چى له مخى ئ په طبيعي او اسماني عذاب سره تباه کړي ،او يائ د لويدنى (انحلال) او گډوډۍ په بيماريانو اخته کړي.
15 نومبر
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
د سویلي افریقا رند
رند په انګلیسي South African rand) د سویلي افریقا د پیسو واحد دی. د رند د کنټرول مسلیت د سویلي افریقا د مرکزی بانک په لاس کې دی.
د طبيعي سرچينې مديريت
د برخه والو تحليل
په برخه وال تحليل کې پړاوونه:
ویندهوک
ویندهوک په انګلیسي Windhoek) د افریقایي هیواد نامیبیا پلازمینه ده.
باماکو
تاریخ
د ښار سیمه د ډبرو لرغونې دورې د مېشټ ځایونو نښې لري. د نایجر سیند درې حاصلخېزه ځمکې د خلکو لپاره د خوړو بډایه سرچینې برابرې کړې دي او لومړني سلطنتونه په دې سیمه کې د سوداګریزو لارو په جوړولو سره چې د افریقا لوېدیځ څخه، صحرا ته او بلآخره د افریقا شمال او اروپا ته نښلېدلې، شتمن شول. لومړني استوګنو کسانو د سره زرو، عاج، د کولا مغز او مالګې سوداګري کوله. په یوولسمه پېړۍ کې، د ګانا امپراتوري په لومړني سلطنت بدله شوه چې په دې سیمه یې تسلط پیدا کړ. باماکو منځنیو پیړیو کې د دوه پوهنتونونو او ګڼو جوماتونو په جوړولو سره د یو لوی بازار ښار او د اسلامي علماوو په مرکز بدل شوی وو.
د کثافاتو د مدیریت بحث
په ۲۰۱۵م کال کې، د باماکو ښار دولت د دې ښار د کثافاتو راټولونه خصوصي کړه. د دې خپرونې له معرفي څخه مخکې د کثافاتو راټولېدل د «اقتصادي ګټو لرونکو ډلو» د غیر رسمي سیسټم له لورې ترسره کېدل. له خصوصي کېدو د مخه، دې خپلواکو ډلو کثافات د ټول ښار څخه راټولول. له خصوصي کېدو وروسته، نه یوازې دا چې ډېری کثافات ټولوونکي وزګار شول، بلکې هغه شرکت چې هغوی یې دې کار لپاره ګومارلي وو، د باماکو ښار یوازې ۳۰ سلنه کثافات راټولول. د کثافاتو راټولو د زهري ژوند شرایط رامنځته کوي او کله چې باران ورېږي حالت نور هم خرابېږي. د باماکو په سړکونو کې د کثافاتو ډېروالي ته په کتو سره، همدارنګه په غیر رسمي توګه د یوه ښوونځي څنګ ته د کثافاتو خښولو سره، ښاریانو په لاریون، اعتراض او ان په مالي زیان اړولو لاس پورې کړ.
رحمت الله ساپی
چاپ شوي نښيرونه يې
۱- مسعود پېژنﺉ؟ ملي اتل که ملي خاين.
شارل موراس
ویشي رژیم، نیونه او مړینه
موراس په ریوم او بیا په کلروو کې له بندي کېدو وروسته، د ۱۹۵۲ زکال په مارچ میاشت کې روغتون ته د انتقال له امله آزاد شو. هغه د هنري بوردو ملاتړ له ځانه سره درلود او څو ځله یې له ولمسشر وینسنت اورول وغوښتل څو هغه وبښي. هغه په تورز کې یو روغتون ته انتقال شو او ډېر ژر هلته ومړ. د خپل ژوند په وروستیو ورځو کې هغه بېرته د خپل ماشومتوب کاتولیک آئین ومانه.
د هېتیانو واکمني
تاریخ
د هېتیانو واکمنۍ په ۱۸۰۰ کال سنی مخکې د پاچا انیتاش لخوا جوړه شوه. په دی وخت کی پاچا انیتاش د هېتیانو قبیلو ټول کړ او په دی وخت کی د هېتیانو واکمنۍ او د هاتیانو قبیلو جگړه پېل شوه او هاتیان ماته وخوړله. هېتیانو تر جگړې وروسته په اناتولیا کی نوی ښارونه نېشاش، زالپا، کوشار او خاتوشا جوړ کړل. په ۱۷ پېړۍ کی خاتوشا د هېتیانو واکمنۍ شو. په دی وخت کی د هېتیانو حکمرانانو خپل دولت تور سمندر ته هم پراخ کړل او پوځ یی فرات ته هم ورسېده. په ۱۶ پېړۍ کی سوریه او د کارکامش ښار د هېتیانو لاس ته ورغلل په دی وخت کی د هېتیانو او مصر تر منځ سرحدی مبارزې پېل شول. په ۱۲۷۴ عیسوی سنی مخکې کی د کادش جگړه پېل شوه. په دی جگړې کی فرعون رامسس ۲ غوښتل چی سرحدی ښار کادش ونیو خو پوځ یی نسوای کولای د هېتیانو پوځ ماته ورکړي او رامسس ۲ مجبور شو چی د هېتیانو د پاچا مواتالی سره سوله لاسلیک وکړي. مواتالی تر وفات وروسته پاچا خاتوشیلی ۳ د بابل د حکمران سره سوله لاسلیک وکړ خو په دی وخت کی د اشور واکمنۍ د پراخولو پېل شو. په ۱۱۹۰ کال عیسوی مخکی د هېتیانو پایتخت خاتوشا ویچار شو او د هېتیانو واکمنۍ زوال ته ورسېدله.
نائين ولسوالي
نائين ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان نائین)  د ايران د اصفهان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د نائين ښار دی. دا ولسوالي ۳۹٬۲۶۱ تنه نفوس لري. د نائين ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۲۷ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د اصفهان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
آدم خان يوسفزی
په يوه ناره کې آدم خان درخانۍ ته خپله مينه داسې څرگندوي:
د پښتو ژبې يو شاعر مسعود چې دا کيسه يې په نظم کړې ده، د ادم خان پر مړينه داسې وير کوي:
سرچينې
د طلوع افغان ورځپاڼه - د ۱۳۱۳ هـ لمريز کال څلورمه گڼه
لرغونپوهنه
دلرغونپوهني ډولونه
پوهنوال باوري
د لرغونو کولتوري دورو زماني وېش ته لنډه کتنه
د مځکې پر مخ د انسان ژوند مليونونه کاله وړاندي پيل شويدی ، هغه څيړني چې د لويس ليکي او ريچارد ليکي له خوا د افريقا په لويه وچه کې تر سره شويدي ، دا په ډاگه کوي چې څه ناڅه درې مليونه اوسوه پنځوس زره کاله پخوا انسانې ژوند د مځکې پر مخ پيل شوېدی. انسان د خپل ژوند دالړۍ په سلو کې اته نوي برخي د ډبري پير او ابتدایي کولتور په دورو کې تيره کړې ، او پا ته په سلو کې دوې برخي ژونديې د پر مخ تللي کولتور او تمدن سره پر مخ بيولی دی.
د افغانستان اسلامي ملي جنبش
دغه ګوند کي پخواني کمونستان او پخواني ګوندونو مجاهدين شامل دي،او دا يو سيکولر يا چپ لاسى ګوند ده،ددې ګوند زياته برخه ازبک دي چي زيات نفوذ هم د جوزجان،بلخ،فارياب،سرپل او سمنګان ولايتونو کي لري.دغه ګوند زيات وخت انساني حقونو باندي په تيري کولو تورن شوى.
د کابل جګړه (1992-1994)
کله چي د نجيب الله حکومت د 1992 کال په اپرېل کي سقوط وکړ،جنبشي ځواکونه کابل ښار ته داخل شول او په يوه مياشت كي يې د مرجان تپه،بالا حصار،کابل هوايي ډګر،زاړه مکرويان او چمن حضوري ونيول.او په مرجان تپه او بالا حصار باندي يې توپخانې کېښودلې.د هوايي ډګر په نيولو سره يېد ډاکټر نجيب الله د تېښتي مخه ونيوله او هغه يې دې ته مجبور کړ چي د ملګرو ملتونو په دفتر کي پناه واخلي.
د 1992په مۍ مياشت كي جنرال مجيد روزي د پوځ عمومي قومندان وو،جنرال همايون فوځي د سياسي چارو مشر،جنرال جورا بېګ د وسلو مشر او جنرال امين الله کريم د لوجيسټيک مشر وو.
د زړه عضلاتي اعتلال
د زړه عضلاتي منځوی اعتلال
An intrinsic cardiomyopathy is weakness in the muscle of the heart that is not due to an identifiable external cause. To make a diagnosis of an intrinsic cardiomyopathy, significant coronary artery disease should be ruled out (amongst other things). The term intrinsic cardiomyopathy does not describe the specific etiology of weakened heart muscle. The intrinsic cardiomyopathies consist of a variety of disease states, each with their own causes.
د انسان بدن
نسجونه (پلې)
هغه حجرې چې بهرنۍ نړۍ ته څرګندې وي يا د معدې په نالۍ (اپيتيليا) يا په داخلي تشو (اينډوتيليم) کې پرتې وي، ډول ډول بڼې او ډولونه لري – د يو پوړ لرونکو هوارو حجرو نه نيولې، بیا په سږو کې د کوچنیو لړزانده ويښتانو په څېر، ځینې يې د ستنو په څېر حجرې دي، کومې چې د خېټې (معدې) په ليکه کې پرتې دي. «اندوتاليال» حجرې هغه حجرې دي، کومې چې د وينې د وريدونو (رګونو) او غدو داخلي تشې پوښي. پوښونکې حجرې هغه نظام اداره کوي، چې د دوی له لارې نه تېرېدې او څه نه شي تېرېدای، د داخلي جوړښت ساتنه کوي او د حسي سطحو په څېر چاره پر مخ وړي.
زړه
زړه له دوو دهليزونو او دوو بطنونو نه جوړ دی. د دهليز بنسټيزه موخه دا ده چې د زړه د «وينټريکولر» انقباض (بطني غونجېدل/راټولېدل) پر مهال په زړه کې وینه بې له ځنډه وبهوی. دا مرسته کوي چې، د دهليزي انقباض په اوږدو کې وينه د زړه بطن ته ننوځي. د دهليز نه شتون د زړه د پنځه اويا سلنه فعاليت د کمېدو لامل ګرځي. د زړه د بطنونو موخه دا ده، تر څو د ښي بطن په مټ وینه سږو ته او د چپ بطن په مټ وينه نور بدن ته ولېږدوي (پمپ کړي).
پغمان ولسوالۍ
مېوې
په دې ولسوالۍ کې لاندې مېوې حاصل ورکوي:
الکساندر برکمن
الکساندر برکمن (۲۱ نومبر ۱۸۷۰ – ۲۸ جون ۱۹۳۶ زکال) روسي الاصله امریکايي انارشیست او لیکوال و. نوموړی د شلمې پېړۍ په پیل کې د انارشیستي خوځښت مخکښ غړی و چې هم یې د خپلو سیاسي کړنو او هم خپلو لیکنو له امله شهرت موندلی و.
هغه مهال چې په فرانسه کې هستوګن و، برکمن له انارشیستي خوځښت څخه خپل ملاتړ ته دوام ورکړ او د انارشیستي کلاسیک اصولو د ښوولو په موخه یې فعالیت کاوه: اوس او وروسته: د کمونیستي انارشیزم د الفبا (Now and After: The ABC of Communist Anarchism) په نامه یې  کتاب ولیکه. برکمن د ناوړه روغتیايي حالت لرلو له امله په ۱۹۳۶ زکال کې ځان وواژه.
لومړني کلونه
د برکمن مور په ۱۸۸۷ زکال کې مړه شوه او د هغه ماما ناتان ناتنسون د هغه مسئول شو. برکمن به ناتانسون ته د نظم ساتلو او له شخړو څخه د مخنیوي لپاره د لېوالتیا له امله سپکاوی کاوه. ناتانسون نه پوهېده چې د برکمن په راډیکال نظریاتو کې له څه سره لېوالتیا ده او اندېښنه یې لرله چې برکمن به د کورنۍ د شرم لامل وګرځي. د همدغه کال په وروستیو کې برکمن، د ښوونځي د ازموینو د پوښتنو په غلا او یو کارګر ته په رشوت ورکولو ونیول شو. هغه یې له ښوونځي ویوست او هغه یې «نیهلېست توطیه کوونکی» وباله.
ویلیم لویډ ګریسون
ګریسون حروفچین یا د توریو اوډونکی و او په خپله یې یوه چاپ‌خونه چلولی شوای. ده په «لېبرېټر» ورځپاڼه کې خپلې سرمقالې په ټایپ بڼه خپرولې او اړتیا نه وه چې لومړی یې پر کاغذ ولیکي. دغه کار د «لېبرېټر» ورځپاڼې له دوام یا ژوندي پاتې کېدو سره مرسته وکړه او دا دقیقاً هغه څه وو، چې ګریسون غوښتل، ځکه دی مجبور نه و چې د خپلو مقالو لپاره له خپل همکار «ایزاک نپ» پرته له نورو باندنیو اشخاصو سره معامله وکړي.
اېبټ اباد
ابادي
د ۱۹۹۸ زیږیز/میلادي کال دسرشمیرنې له مخې یې د ټولو وګړو شمیر( ۸۸۱،۰۰۰) تنه دی او زیاتره خلک یې په هندکو ژبه خبرې کوي.
هنرونه
ليدونکي هنر ټولي هغه هنر ي برخي په برکي نيسي چي د  گرافيکي او  پلاستيکي هنرونو څانگي جوړوي. لکه رسامۍ ، نقاشۍ ، چاپ. ( ليتوگرافي ، صحافت ، عکاسي او نور او هم دا ډول د ودانۍ جوړولو ، ښاري پلان جوړولو ، د ښکلو منظرو پنځولو ، ډيزاين اود ودانيو ډيکور ،  ښکلي کالې ، ښايسته گاڼې ، اونور ټول په خپل پراخه لمن کي را نغاړي ؛    د ادبياتو هنري  برخه  د شعر ، ښکلي ليکني ،  ناول ، لنډي کيسې ، بيوگرافي ، تاريخي شجرې  ، کتابونو او د ليکني نور ډولونه په بر کي نسي  ؛  د موسيقي څانگه په بنسټيزه توگه ، سندري ، د موسيقي تړون ، د موسيقي الاتو ږغول او کارول ، او دې ته ورته نوري برخي په خپل غيږکي نيسي .  ؛ ډرام يا ډرامه په دويو برخو ويشل کيږي ، تراژيکه ډرامه ، او کوميکه ډرامه ، د د تراژيکي ډرامې کرکټر ته زيات ارزښت وکول کيږي . او بيا په ځانگړي توگه  هغه وخت چي د غمگيني ډرامې پايله په خوښۍ اړول کيږي  ، په ډرامه يې هنر  کي د زياتي پاملرني وړ  ځای لري . او کوميکه برخه يې د خندولو ، خوښولو او تفريح لپاره د مناسب چاپير يال  منځ ته راوستلو په اړه د ډرامه يې هنر د پام وړ برخه ده  ؛   د اتڼونو بيلا بيلي برخي  ځکه د هنرهغه ارزښتمني بيلگي  گڼل کيږي چي د اولسونو په ملي ژوند او د وگړو په خصوصي ژوند کي پراخه ونډه لري ، ملي اتڼونه ، اولسي اتڼونه ، رقص ، بالت ، د اروپايې ډانس بيلا بيل ډولونه او نور په برکي نيسي.
کارلوس کاسیو
کارلوس کاسیو (پیدایښت په سن میګیل دو توکومان کې: ۳-فبروري-۱۹۰۳؛ مړینه په بوېنس آیرس کې: ۲۴-اګوست-۱۹۸۷ز) یو ارجنټایني حقوقپوه، مدافع وکیل، حقوقي فیلسوف او د پوهنتونونو اصلاح غوښتونکی ؤ. د هغه تر ټولو ستر اثر حقوقي ځان‌پېژندنې تیوري ده.
ژوندلیک
د کاسیو اثر بیانوي چې، «قاضي قانون ته، د داسې یوې څیز په سترګه ګوري چې د تل لپاره د انسان د ژوند، ژوندی شخصیت جوړوي، نه د یوه قاطع او سرته رسېدلې ښکارندې په سترګه».
ظفر خان اهتمام
دده په اړه د نورولیکوالو اند
۳- څپې د شعرونو د ټولگې د پښتۍ په څلورم مخ کې ؛
سرچینې
وېشنيزه:خبریالان
25 نومبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
فردوس جمال
فردوس جمال خپلې هنري چارې يې له پيښورراډيونه پيل کړې چې وروسته تلويزيون شو. فردوس جمال دخپل ژوند ٣٠ کاله سيمنا ته ځانگړي کړي دي. دى په ١٩٥٤ کال کې په پېښور کې نړى ته راغلى دى .په خټه درانى دى اونيکونه يې له کندهاره پيښورته کډه شوي دي.
د غلامۍ پای
ويرمنټ چې له ۱۷۷۷ نه تر ۱۷۹۱ کلونو پورې د يو نا پېژندل شوي ايالت په ډول وو په ۱۷۷۷ زکال کې يې د بالغو کسانو غلامي له منځه يوړه. په نورو ايالتونو لکه ويرجينيا کي هم ورته د حقونو اعلاميې د محکمو له لوري تفسير شوې په داسی حال کې چې دا اعلاميې په افريقايانو او افريقا الاصله امريکايانو  نه پلي کېدې.د راتلوونکو لسيزو په دوران کې د غلامۍ ضد غورځنګ په شمالي ايالتونو کې وده وکړه او کانګرس غلامي هغه نويو ايالتونو ته پراخه کړه چې په ټولنو کې منل شوي وو.
د ناير قانون او د روښانتيا دوره
لکه د نوې نړۍ په نورو مستعمرو کې، فرانسی د کاربين  يا فرانسوی وسټ انډیز‌په مستعمرو کې د خپلو ګنيو(نيشکر) د کروندو د کار لپاره د اتلانتيک د غلامانو په سوداګرۍ باندی تکيه کوله. سربیره پر دې، د شمالی امریکا په لویسی کې فرانسوی استعمارګرو غلامان ساتل، په ځانګړې توګه په جنوب کې د نیو اورلینز په شاوخوا کې، چیرې چې دوی د نیشکرو (ګنيو) د کرلو ځای جوړ کړی وو.
د تونس دینار
دینار په انګلیسي د تونس هیواد د پیسو واحد دی. له ۱۹۶۰م کال راهیسی په تونس کې د فرانک پرځای دینار کاریږي.
مکډونالډز
وېشنيزه:مکډونالډز
فهم
د تشرېحاتو، تعريفونو يا وضاحتونو د ساحو بېلګې دا دي: ساده بې خوبي يا ويښوالی، د يو چا د فرديت يا شخصيت حس يا د روح دننه کتنې له مخې سپړل شوی دی، د منځپانګو يوه مجازي وياله اوسېدل يا د مغز يو ذهني حالت، ذهني پېښه يا ذهني پړاو اوسېدل، phanera، qualia او معروضيت لرل، هغه څه اوسېدل چې، لکه: د لرل يا اوسېدل په شان دي، دننني نندارتون اوسېدل يا د ذهن د اجرائيوي اداره کولو سيستم.
رېښه
د شلمې پېړۍ په وروستيو کې د هملېن (Hamlyn)، رورټي (Rorty) او وېلکس (Wilkes) غوندې فيلسوفان له کاهن (Kahn)، هارډای (Hardie) او مودراک (Modrak) سره د دې له امله توافق نه درلود، چې ايا ارستو ان کله هم د فهم مفکوره درلوده. ارستو دې ښکارندو ته هېڅ کوم وییکی يا اصطلاح نه کاروي، بلکې د فهم لغت ډېر وروسته په ځانګړي ډول د جان لاک (John Locke) په واسطه کارول کېږي. کېسټون (Caston) ادعا کوي چې، د ارستو لپاره ادراکي پوهاوی همغه څه وو، چې معاصر فيلسوفان ورته فهم وايي.
چیکوسلواکيا
ځانګړتياوې
د دولت بڼه
اروپايي بلوبېري
اروپايي بلوبېري په روغتيا کې
اروپايي بلوبېري هم په پخلنځى کې هم په طب کې کارېږي. د دي بوټي پاڼې یو شمېر درملي مواد لکه تانينونه، Myrtillin ضروري تېلونه لري چې په وينه کې د شکرې سطح کم کوي او د شكرى نا روغى د علاج لپاره کارېږي. نوموړي توکې پر اسهال ، معدې سترونزې او متيازي التهاب باندي ښه آغېزه هم لري. د اروپايي بلوبېري مېوه مواد لکه ويټامينونه A, C, B رسوراټرول، کاروټنويیدونه او فلافونويدونه لري چې پر سترگو باندي ښه آغېزه لري او په وينه کې کلسترول او وازده کم کوي.
۲۰۰۷ ز کال په افغانستان کې
لاندې پېښې په ۲۰۱۷ ز کال کې په افغانستان کې د میاشتو په ترتیب رامنځته شوې دي.
عبدالرحيم بختانی خدمتگار
دندې
د ١٣٦٥ هـ ل کال نه تر ١٣٧١ هـ ل کاله پورې په دولتى ورځپاڼو کې په ژورناليستيکي دندو باندى بوخت وو. د ١٣٧١ هـ ل کال نه تر ١٣٨١ هـ ل کال پورې په شخصي دندو باندې بوخت وو. په ١٣٨١ هـ ل کال کې د افغانستان په علومو اکاډمى کې د علومو اکاډمۍ د کانکور له ازموينى وروسته د علومو اکاډمى د علمي غړي په توگه ومنل شو. د ١٣٨٢ هـ ل کال د چنگاښ په مياشت کې د نامزادۍ دورې تر تيرولو وروسته يې د محقق علمي درجه تر لاسه کړه، او تر اوسه پورې د افغانستان علومو اکاډمۍ کې د علمي غړي په توگه دنده سرته رسوي.
همدارنگه د نورو علمي او څيړنيزو دندو ترڅنگ د ١٣٨١هـ ل کال نه تر اوسه پورې د افغانستان د علومو اکاډمي او د ښوونې او روزنې د وزارت په موافقه د سيد جمال الدين د ښوونکي د روزنې په عالي موسسه کې د رسمي وخت نه وروسته د تاريخ د استاد په حيث دنده سرته رسوي.
سرچينې
د عبدالرحيم بختاني خدمتگار ژوندليک
افغان مجاهدین
ریښه او تنظیم
د ۱۹۷۹ زکال په ډسمبر میاشت کې د شوروي عملیاتو، کورنۍ جګړه د آزادۍ په جګړې واړوه او په دې سره دغه جګړه (جهاد) د افغانستان له هغو جګړو څخه هم پیاوړې شوه چې د افغانستان پخوانیو سترواکیو د بریتانیا او سکانو پر وړاندې کړې وې. نږدې ټولو مذهبي او قومي ټولنیزو ډلو یوازې له هغو پرته چې د افغانستان د دیموکراتیک جمهوریت پلویان و، د شوروي پر وړاندې یې پاڅون وکړ (په داسې حال کې چې خلقي دیکتاتوري نظام هم له منځه تللی و)؛ آن افغان سکانو او هندوانو هم په پټه له مجاهدینو سره مرستې کولې. وروسته له هغه چې ګڼ شمېر افغانان پاکستان ته کډه شول، د ۱۹۸۰ زکال پر مهال ۸۴ مقاومت کوونکې ډلې په پېښور کې جوړې شوې. په ۱۹۸۰ زکال کې د مقاومت کوونکو ائتلاف له متحدې جبهې سره یوځای د افغان کډوالو د پوځي فعالیتونو په موخه په پېښور کې د یوې غونډې جوړولو غوښتنه وکړه. قومي مشران، د پارلمان پخواني غړي او د مجاهدینو قوماندان په څو جرګو کې سره راغونډ شول. دوی د مقاومت په پیاوړتیا، له شوروي اتحاد څخه د افغانستان په آزادۍ، د افغان دولت د راپرځولو او د یو واحد سیاسي اړخ د جوړولو پرېکړه وکړه.
رڼايي سپڼسيزې اړيكې
اړيكتياوې (telecommunication) يعنې څه؟
لېزر او (optical fiber) يو ځاى د نړۍ د اړيكتيايي سېسټمونو وړتيا (ظرفيت)  خورا ډېر كړې دى، لكه حيرانوونكى پرمختگ پر سولونې (comoputing)، انټرنېټ او نړيوال ټلفوني كې. دغه نري سپڼسي د مس زيو (copper cables) او كواكزل مزيو (coaxial cable) پر پرتله خورا ډېرې خبرتياوې په ډېره كره توگه له يو ځايه بل ځاى ته لېږدوي.
د رڼايي فېبر غوڅه شوې برخه
نو بېلابېل LEDs د بېلابېلو Wavelengths رڼاگانې پيدا كوي.
سره میاشت
د سرې میاشتې نړیواله کمیټه (د سره میاشت نړیواله ټولنه) په انګلیسي International Committee of the Red Cross (ICRC) یو بی طرفه بشري مرستندویه سازنان (ټولنه) ده چې مرکز یې د سویس په جینیوا ښار کې دی. په سر کې یاد سازمان د اروپا خپلمنځي جګړو پرمهال د یادې جګړي د ټپي پوځیانو د درملني لپاره جوړ شو چې وروسته بیا د نړۍ په ټولو هیوادونو کې د جګړه ییز او غیر جګړه ییزو زخمیانو سره د مرسته لپاره نږدی په ټوله نړۍ کې په فعالیت پیل وکړ.
برېښنايي موټر
لومړني پرمختګونه
شپږو برېښنايي موټرونو په ۱۹ پېړۍ کې د ځمکني سرعت ریکارډ خپل کړی ؤ. د دوی وروستی لا جمیس کانټینټ (La Jamais Contente) ؤ او د راکټ بڼه یې درلوده، چې د کامیل جیناتزي له خوا چلول کېد، یاد موټر په ۱۸۹۹ کال کې په ساعت کې ۱۰۵،۸۸ کیلومتره (۶۵،۷۹ مایل في ساعت) لوړ سرعت ته په رسېدو سره د ۱۰۰ کیلومتر\ساعت (۶۲ مایل في ساعت) سرعت خنډ مات کړ.
د تولید لګښت
د برېښنایي موټر ترټولو ګرانه برخه بیټرۍ ده. په ۲۰۱۰  کال کې يې قیمت په هر کیلوواټ في ساعت کې له ۶۰۵ یورو څخه ۱۷۰ یورو ته په ۲۰۱۷ کال کې، ۱۰۰ یورو ته په ۲۰۱۹ کال کې راټیټ شو. کله چې تولید کونکي برېښنایي موټر طرحه کوي، ممکن پام یې وشي چې د ټیټ تولید لپاره د موجوده پلټ فارمونو بدلول ممکن ارزانه وي، ځکه چې د پراختیا لګښت ټیټ دی؛ خو د لوړ تولید لپاره ممکن یو اختصاصي پلټ فارم ته چې په طرحه او لګښت کې ښه والی شي، ترجیح ورکړل شي.
عامه نظر
له بل پلوه ډېر احتمال لري چې ۴۴ سلنه چینایي موټر پیرودونکي برېښنایي موټرونه واخلي، پداسې حال کې چې ۳۸ سلنه امریکایان د هایبرېډي موټر غوره کوي، ۳۳ سلنه به پټرولي یا ډیزلي غوره کړي، پداسې حال کې چې یوازې ۲۹ سلنه به برېښنایي موټرونه غوره کړي.
سورة الحشر
سورة الحشر''' د قرآن کريم ۵۹ سورت دی.
نېلسن مانډېلا
نیلسن رولیهلاهلا مانډېلا (۱۸ جولای ۱۹۱۸- ۵ ډسمبر ۲۰۱۳) د سویلي افریقا د اپارټاید ضد انقلاب سرلاری، واک چلونکی او ملت پاله شخصیت و چې د ۱۹۹۴ کال څخه یې تر ۱۹۹۹ کال پورې د سویلي افریقا د لومړي ولسمشر په توګه دنده ترسره کړه. هغه د لومړي تور پوستي ولسمشر په توګه د بشپړو دیموکراتیکو ټاکنو په پایله کې وټاکل شو. د ده دولت د نژادي یووالي په رامنځته کولو سره د اپارټاید د پاتې شونو په له منځه وړو ځانګړی پام درلود. د ایدیالوژي له مخې افریقايي ملت پال او سوسیالیست و چې د افریقا د ملي کانګرس (African National Congress) د مشر په توګه یې له ۱۹۹۱ څخه تر ۱۹۹۷ پورې دنده ترسره کړه.
د سویلي افریقا تاریخ
په ۱۷۹۵ او ۱۸۰۶ ز کال کې په کیپ مستعمره باندې برید د Great Trek په نامه د لویې کچې کډوالی لامل وګرځېد، هغه مهال چې وورترکرانو د سویلي افریقا دننه څو بوئر ښارګوټي جوړ کړل. په ۱۹ مه پېړۍ کې په دغه سیمه کې د الماسو او سروزرو کشف د دغې سیمې په بډاینه د پام وړ اغېز وکړ، دغه سیمه یې نړیوال لوري ته هدایت کړه او د کرنې پربنسټ اقتصاد نه یې د صنعتي کېدو او زیربناوو د پراختیا پر لور واټن ومونده. دغو موندنو نوې نښتې راوپارولې، چې په پایله کې د سویلي افریقا د نوي کاني صنعت پر سر د بوئر کډوالو او د بریتانیا له سترواکۍ سره د ښکاره جګړې لامل وګرځېدې.
د انګلیس – بوئر یا د سویلي افریقا په جګړه کې (۱۸۹۹- ۱۹۰۲ ز کال) د بوئر له ماتې وروسته، د ۱۹۱۰ ز کال د مۍ په میاشت کې د سویلي افریقا د ۱۹۰۹ ز کال د قانون له مخې د بریتانیا د سترواکۍ تر کنټرول لاندې د سویلي افریقا د اتحادیې په نامه خپلواکه اداره رامنځته شوه، چې په کې د بریتانیا پخوانۍ څلور مستعمرې: کیپ، ناتال، ترانسوال او د اورنج سیند مستعمرې ادغام شوې. دغه هېواد په ۱۹۳۴ ز کال کې د اتحادیې د حالت  د قانون په تصویب سره د بریتانیا په سترواکۍ کې په بشپړ حاکمیت لرونکي هېواد واوښت. د ۱۹۶۰ ز کال د ټول پوښتنې له مخې چې د سویلي افریقا د جمهوریت جوړېدو ته یې مشروعیت وروبخښه، په دغه هېواد کې د ۱۹۶۱ ز کال د مۍ په ۳۰ مه نېټه پاچهي له منځه لاړه او جمهوریت رامنځته شو.
د افریقایي پلازمینو نوملړ
د ۵۴ افریقایي هیوادونو د پلازمینو نوملړ. (د افریقایي هیوادونو نوملړ)
ډيويډ هيوم
هيوم استدلال وکړ چې په پېښه کې قياسي لامل او باور په شعوري ډول عادلانه نه شي کېدلی او پر ځای يې له دود او فکري عادت څخه رامنځته کېږي. موږ هيڅکله په رښتيني ډول نه درک کوو، چې يوه پېښه د بلې لامل کېږي، مګر يوازې د پېښو ثابت يووالی (تصادف) ازمايو. د قياس دا ستونزه دا معنا ورکوي، چې له تېر ازمايښت څخه هرو سببي پايلو د ترلاسه کولو په موخه دا د مخه انګېرل اړين دي، چې راتلونکی به له تېر سره ورته وي؛ هغه له مخه انګېرنه چې په خپله نه شي کولی په تېر ازمايښت کې سبب شي.
مایکرو بیولوژي
سريزه :
پوهاند محمد ظاهر ۤ” اميري” د کيميا او بيولوژي څانگي آمر
»د ارگانيزمونو طبقه بندي د مورفولوژي له نظره »
د ارگانيزمونو شکلونه د مايکروسوپ لاندي ليدل کيږي او د رنگ اخيستلو نوعيت او خواص پدي قسم طبقه بندي کي ډير اهميت لري. پدي سيستم کي ټول بکتريا وي په لاندي ډول طبقه بندي کيږي. الف – ابتدايي بکتريا : هغه بکترياو ته وايي چي بسيط ، واحدالحجروي ساختمان ولري او هيڅکله د Mycelium شکل نه غوره کوي. ١) کاکس (Coccus) :کروي شکل او يا تقريباً کروي ډوله شکل لرې. ٢) بسيل ( Bacil ): سلندري يا ميله يي شکل لري ځيني يي د سگريټ شکل لري ځيني يي زنځيرډوله دي چي sterpto bacilli نوميږي ځيني دوه جوړه يي يا Diplo bacilli دي. ٣) ويروسونه (Vibrio ): منحني په شان شکل لري. دا د کامه ( ،) شکل هم لري او ځيني يي د “ S “ شکل لري . ٤)Spirilla :دا بکتريا فنري شکل لري او ځيني تاوشوي استوانه يي شکل لري. ٥) Spirochaetes : تاوشوي تار او يا فنري شکل لري. لاکن د فنري بکترياو څخه د ارتجاعي کيدو له امله توپير لري پدي معني چي يي خپل بدن ته يو خوا او بلي خوا ته حرکت ورکولي شي.
« د طبعي معافيت ځيني تشريحات »
داخلي مدافعي په لاندي ډول دي – ==== د بدن د داخلي مدافعيتونو څخه لومړني مدافع پوستکي دي چي بدن ته د اجنبي يا بيگانه مکروبونو د داخليدو څخه مخنيوي کوي او نه پريږدي چي ناروغي منځته راوړي. د دي څخه وروسته د بدن داخلي برخه کي هم يو شمير د بدن مدافعين شته چي خارجي مکروبونو ته د ننوتو مخ نيسي. لکه ځگر د زهري موادو يواسطه مکروبونه له منځه وړي. په دوهمه مرحله کي د بدن حرارت درجه ( 37 c ) يعني د حرارت درجه هم يوډول مدافعه ده چي ځيني بکترياوي پدي حرارت درجه کي له منځه ځي. او وروپسي وينه (Blood) ده چي هلته سپين کرويات Leukocyte دي چي د اجنبي موادو يا مکروبونو په مقابل کي مقاومت کوي او هغه فيگوسايت بلع Phagocyte کوي. او د مکروبونود خپريدني مخه نيسي. کچيري د مکروب قوه زياته وي او د بدن مدافعين د دفاع څخه عاجز پاتي شول نو په فعاليت پيل کوي او اړونده ناروغي منځته راوړي. « مهم دفاعي سيستم » پدي قسم مدافعه کي اختصاصي انساج رابطه لري او ډيرخصوصي (Specific ) دي چي په عمومي صورت سره په دوه ډوله دي اول ډول: د سلولو پواسطه مکروب بلع ( Phagocytosis ) کيږي چي د مثال په توگه د رتيکولو اندوتيليل سيستم Reticulo Endothelil ذکر کولي شو. دا حجرات په طحال ( توري )، د هډوکو په مغزLyphoid Tissue ، ځگر، سږي او په نورو ځايونو کي وجود لري چي ارگانيزمونه بلع کوي او بدن د هغوي د ضرر څخه ساتي. رتيکولو اندوتيليل يوډول غيرمتحرک او په يوه مخصوصه برخه کي ځاي په ځاي شويدي چي د ويني اوLymph مکروبونه له منځه وړي. يو ډول بلع کوونکي حجرات چي پدي سيستم کي شامل دي د رگونو په داخلي طبقه کي ځاي په ځاي شويدي چي مکروبونه د ويني د جريان سره پدي حجراتو کي په تماس راځي او د دغو حجرو پواسطه بلع کيږي چي يوډول يي Kupfeer cell په نوم ياديږي. دا ډول حجرات په Liver sinus کي ډيرليدل کيږي. همدارنگه نوري حجري چي د Histocytes يا Macro phage نومونه لري دبلع کولووظيفه سرته رسوي. د ويني سپين کرويات چي د بلع کولو خواص لري او Reticulo Endothelil حجرو په ډله کي شامل نه دي. په عمومي صورت سره هغه حجري چي د هډوکو په مغزکي Bone Marrow ، لمف نود (Lymph node) ، يوشميرنوري حجري چي د ځگراو طحال په Sinusoid کي واقع شويدي. د Marophage حجرو سره يوځاي په مجموعي د Reticulo Endothelil سيستم په نوم ياديږي. دا حجرات ټول هغه مواد دي چي د Colloid په شکل په وينه کي وي بلع کوي. او همدارنگه ټول پارچه شوي سره او سپين کرويات د ويني څخه له منځه وړي. دوهم ډول: د ويني دفاعي سيسيتم دي چي د ويني Leucocytes مکروبونه بلع کوي سربيره د ويني سيروم Gama Globulin وجود لري چي توکسين او انتيجن خنثي کولي شي.
« د وينې گروپونه او Iso antigen »
ځيني خلک د A انتيجن په ځاي يو بل انتيجن په خپل RBC کي لري چه هغه ته Ag ويل کيږي او خپله A د AI په نوم ياديږي لدي کبله د ويني گروپونه د څلور په شپږو گروپونو ويشل شويدي. د هغو گروپونو نومونه د BAI – BA2 – AI – O او A2 B2 څخه عبارت دي O ab Ab Ba
« د انتي باډي طبقه بندي »
« د انتي باډي دندي » ١ – Phagocytosis : د پاره کومک کوي لاکن Salmonela, Brucela organism ، Tubercle ارگانيزمونه پکي په استثنايي ډول وده کوي او د فايگوسايتوزس څخه ځان ساتي. ٢ – د ناروغي خپريدو مخه نيسي. ٣ – مايکرو ارگانيزم Lyse کوي. ٤ – د ناروغيو په تشخيص کي د سيرالوجي علومو سره مرسته کوي.
« حــــقــيــقــــي فـــنـــجـــيـــــــان Eumycota »
فنجيان د بکترياو په شان د نباتاتو په عالم کي طبقه بندي شويدي. د عالي نباتاتو څخه د انتقالي انساجو او د کلوروفيل د نه لرلو له امله توپير لري. څرنگه چي دوي کلوروفيل نه لري. نو خپله غذا جوړولي هم نه شي. له بلي خوا نسبت بکترياو ته لوي دي او پيچلي جوړښت لري. حقيقي فنجيان عبارت دي له گلسنگونه ، مرخړي ، پوپنکونه او خميرمايه يا yeast څخه. څرنگه چي اکثره پوپنکونه او خميرمايه د ډول ډول ناروغيو د منځته راوړلو سبب کيږي. نولدي امله د څيړني لاندي نيسو. د فنجيانو ناروغي گاني د Myceses او د هغوي څيړنه د Medicalmycology په نوم ياديږي. فنجيان د اقتصاد له نظره د هر هيواد لپاره خاص اهميت لري او په هر کال کي يو زيات مقدار لرگي ، پنبه ، کتان او نور د حملي لاندي نيسي او دهيواد اقتصاد ته لوي تاوانونه اړوي.