cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د کيوبا اوښتون
کيوبا کې فساد
د شلمې پېړۍ په بدلېدنه کې د کيوبا جمهوريت د فساد د ژورو غځېدلو ريښو له مخې په پراخه ډول مشخص شو، چې سياسي ګډون په کې د ممتازو وګړو لپاره د شتمنۍ راټولولو کې د ښکېل کېدلو موکې برابرې کړې. له ۱۹۰۲ ز کال څخه تر ۱۹۰۶ ز کال پورې د Don Tomas Estrade Palma په مشرۍ د کيوبا لومړۍ ولسمشريزه دوره د کيوبا جمهوريت په تاريخ کې د اداري بشپړتيا او سپېڅلتوب د غوره معيارونو رامنځته کوونکې ګڼل کېږي. که څه هم په ۱۹۰۶ کې د متحده ايالتونو د لاسوهنې په پايله کې د Charles Edward Magoon په نوم د متحده ايالتونو يو سياستمدار تر ۱۹۰۹ پورې واک تر لاسه کړ. په دې اړه بحث شوی دی، چې ايا د Magoon حکومت د فساد په لارو چارو سترګې پټې کړې او که په قيقت کې فساد کې ښکېل و. Hugh Thomas وړانديز کوي، هغه مهال چې Magoon د فساد کړنې ونه منلې، نو په اداره کې يې فساد لا هم ټينګ پاتې شو او نوموړي د دولت د قضايه ځواک او محکمې د پرېکړو خپلواکي زيانمنه کړه. د کيوبا راتلونکی ولسمشر Jose Miguel Gomez لومړنی شخص و، چې په پراخه فساد او د حکومتي فساد په سپکاوي يا تور کې شامل (دخيل) شو. په دې رسوايۍ کې هغه رشوتونه شامل وو، چې په ناقانونه ډول د کيوبا چارواکو او قانون جوړونکو ته د Havana بندر د پلټنې په موخه د يو تړون له مخې ورکړل شوي وو. د حکومت اړوند [کارکوونکو] او لوړ پوړو چارواکو ته د مزد اداينه هم پکې شامل وه. د Gomez ځايناستي Mario Garcia Menocal د فساد تورونو پای ته رسول غوښتل او ادعا يې وکړه چې اداري سپېڅلتوب ته به ژمن وي؛ لکه څرنګه چې نوموړی د «سپېڅلتوب، سولې او کار» شعار پر مخ یووړ. د نوموړي له ارادو سره سره له ۱۹۱۳ څخه تر ۱۹۲۱ ز کال پورې د نووړي تر حکومت لاندې فساد په ريښتيني ډول پياوړی شو. د درغلۍ بېلګې خورا عامې شوې، په داسې حال کې چې خصوصي فعالانو او تړون کوونکو له دولتي چارواکو او قانون جوړونکو سره په پرله پسې ډول جوړجاړی وکړ. چارلس ايډوارډ چپمېڼ (Charles Edward Chapman) د بورې لوړېدنې (sugar boom) د فساد د زياتوالي لامل ګڼي، چې د Menocal تر ادارې لاندې کيوبا کې پېښ شو. برسېره پر دې د لومړۍ نړيوالې جګړې راڅرګندېدنې د کيوبا حکومت ته توان ورکړ، چې د بورې بيې او د لېږد او رالېږد جوازونو خرڅلاو په ښه ډول اداره کړي.
ماخان مېږی شينواری
ماخان ( په اولنى نوم ميږى ) د ارواښادې پستو او ارواښاد نورالرحمان زوي. د زيږيدو نيټه او ځاي:   ١٥ د سپتمبر ١٩٤٦ ز کال د شينوارو د هسکى مېنې ولسوالۍ. ( دزيږيدو هغه پرې نه پوهيدونکې نيټه يې له ١٣٢٤ ه ش کال څخه يو يا دوه کاله د مخه ده، خو نوريې له دې نه شى  د مخه کولى، که چيرې د مخه هم وي).
چاپ شوې ليکنې
دا پورته د شميرپوهنې مياشتنۍ ده. ماخان شينواري د افغانستان د روغې او بيا ابادولو ټولنې له لارې  ۳ مجلې  راوستلي، چې زياتې ليکنې ېې خپلې دي او په څنگ کې ېې زياتې سياسي تيتپاڼې هم خپرې کړي.
د خوشحال خان خټک ژوند
سن د هجر زر پنځـــوس و
پس له بنده دی دا عزم
د خوشحال خان خټک اثار
10)آئينه : د (فقه کتاب)
۷۰۰۰ (عدد)
۷۰۰۰ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۶۹۹۹ څخه  مخکي او د ۷۰۰۱ وروسته موجود دي.
کینډۍ:ابجدي ابیڅي
وېشنيزه:لیکدود وېشنيزه:عربي ژبه وېشنيزه:عربي وېشنيزه:ابجدي ابیڅي وېشنيزه:ابیڅي
واخي وگړي
د وگړو شمېر او ډیموگراپي
د یوه نیمگړي اټکل له مخې د واخي وگړو شمېر د ۷۰۰۰۰ څخه ۱۰۰۰۰۰ ترمنځ اټکل شوی دی. د واخي وگړو توکم په څلورو هېوادونو کې پاشلی ژوند لري چې عبارت دي له: افغانستان، تاجکستان, پاکستان او سینگیانگ شمال ختیځ چین. په چین کې واخي وگړي په رسمي توگه د سینگیانگ د تاجکو په نامه پېژندل شوي دي، په افغانستان کې د پامیريانو په نامه او همدارنگه په تاجکستان کې د تاجکي وگړو په توگه مگر یو ځانگړې پېژندگلو چې دپامیريانو په نامه ده هم لري. په پاکستان کې هم دوي ځانونه پامیري او گوجلي بولي. واخي وگړي د اغا خاني اسماعیلي ډلې په نزاري فرقی پورې تړلي دي.
واخي کولتوري ټولنه
In Pakistan, the central organization of Wakhis is the Wakhi Tajik Culture Association Pakistan (WCA), an organization that is working with the Pakistani Ministry of Culture and Tourism and Lok Virsa Pakistan. The WCA aims to preserve the Wakhi language and culture and to record its poetry and music. The WCA has arranged more than twenty programmes since 1984, including cultural shows, musical nights, large-scale musical festivals with the collaboration of Lok Virsa Pakistan, Aga Khan Cultural Service Pakistan (AKCSP), and Pakistan Television. In 2000, the WCA won a "Best Programme" organizer award in the Silk Road Festival from the President of Pakistan, Pervez Musharraf.
رسنۍ
د واخي ابیڅو کمپیوټري تدوین او اوډنه راټوله شوې او خپره شوې ده چې په دې کار سره به څېړونکو ته دا موکه په لاس ورشي چې د واخي ژبې شعر و شاعري، ادب او تاریخ د کتاب ژبې ته وسپاري.
کابل پوليتخنيک پوهنتون
د کابل پولیتخنیک پوهنتون په كال ۱۹۶۳ كي د كابل ولايت د كارته ميوند په سيمه كي چي د انټر كانټيننټل هوټل شا ته پروت دي منځته راغلي او دغه پوهنتون ۳ پوهنځي گانې او ۱۹ څيرمه څانگې(sub department ) لري  چي ۱۱ يي مسلكي او ۸ يي عمومي دي.
ستراتيژيک مديريت
ستراتيژيک مديريت مخکې له دې چې په ستراتيژيک مديريت وغږيږو لومړی بايد ستراتيژی او ستراتيژيک پلان وپېژنو.
ستراتيژيک مديريت
نن سبا د اصطلحاتو بازار ګرم دی هر چا سره چي کينې د ستراتيژيو سره په باره کې غږيږي ستراتيژي او سترتيژيک مديريت ولی دومره مهم دي؟ مونږ په بدلون کې ژوند کوو او هرڅه بدليږي مدير بايد پوه شي چی څرنګه د دومره بدلونونو سره ځان عيار کړي. لکه څرنګه چی نن د افغانستان دولت په خارجي مرستو روان دی زمونږ د ملي بودجي زياته برخه د نړيوالې ټولنې له  مرستو لاسته راځي، دولت بايد وړاندی فکر وکړي او وګوري څنګه کولای شي په خپلو پښو ودريږي همداسې وزارتونه ورسره ځان عيار کړي او نور له دي پرته د ازاد بازار زمانه ده او تجارتونه بايد وګوري چې څرنګه بهتره خدمتونه  او پيداوار وړاندي کړي چې نور مشتريان ولري او په راتلونکي کې دا مشتريان وساتي او نور يي هم ډير کړي نو له دي کبله مهمه ده چی ادارې وړاندي راتلونکو کلونو ته وګوري. د ستراتيژيک مديريت د اوږد مهاله پريکړو او اعمالو له پاره وي چې اداره يې بايد په اوږده موده کې خپل کړي، په دي پروسه کې د اداري مشران يا لارښود د ادارې راتلونکې ويني او اهدافو لاسته راوړلو له پاره ضروري پروسې او علميي خپلوي او کنټرولوي او په پای کي د کاروبار ورځينۍ  راکړه او ورکړه، پريکړې او عمليی د اداری له ستراتيژيک پلانولو او پريکړې  اخيستلو سره وصلول وي. د ستراتيژيک مديريت يوه بله ګټه په دي کي ده چی د اداري غړو ته اوږدمهاله واحد ليد لوری او هدف ورکوي سره له دی چی د مديريت ځيني ليکوالان فکر کوي چې ستراتيژيک پلان جوړونه بې ګټې ده خو اکثره وايي چی مهمه ده. له دی پرته ځيړنو ښودلي ده هغه اداري چی ستراتيژيک پلانونه او مديريت يی درلود د نورو په پرتله يی لوړي ګټي درلودې. ستراتيژيک مديريت يوازی کاروبارونو له پاره نه، بلکه غير انتفاعي ادارو نه هم د اهميت وړ دی ان دولت هم بايد د خپل ولس بدليدونکي توقعات په نظر کې وساتي لکه پخوا به دولت خلکو ته خدمتونو برابرول خپل احسان ګاڼه، ځکه مرکزي سوسياليستي سيستمونه وو او هر څه د دولت له خوا څخه وو. نن دولت چې له هر چا ماليی اخلي،ټکنالوژي مروجه ده او ټولنه په ډيريدونکي ډول له نړۍ سره نښلي، نو مجبور دي دخدمت د عرضه کولو ډول او شمير ښه کړي، له دې پرته نورې سياسي او مدني ډلې په دوامداره توګه پر دولت فشار واردوي تر څو له ځانه بهتري وښيي. د ستراتيژيک مديريت بل اهميت په دی کی دی چی د مديرانو ټولې پريکړې او اعمال رانغاړي. دا د ادارې اکثره ننني فعاليتونه د ستراتيژيک منجمنټ نتيجه وي. لکه يو تجارت د بل تجارت په مقابل ودريږي او تجار د هغه له لارې خپل اساسي تجارت غښتلی کولی شي لکه د موټر د جوړولو فابريکه د ټايرونو جوړولو کومه فابريکه اخلي.ځکه چې له دې به وکولای شي دخپل اخيري پيداوار يعنې موټر له پاره بهتر اجزاء برابر کړي
د ستراتيژيک مديريت پړاوونه
د ستراتيژيک مديريت له پاره په ځينو کتابونو کې پنځه پروسې اوبيا په ځينو کې بيا اته پروسې بيان شوي چې مجموعاً ستراتيژيک مديريت بلل شوي دی مونږ دلته له دواړو څخه يادونه کوو او له پنځو پروسو سره د اتو پروسو ستراتيژ يک مديريت هم تشريح کووپه اساسي ډول ټول يوشان دي اساس يي هماغه پنځه پروسې دي، خو يوازې نومونه يی بدل دي او يا په ځينو مواردو کې دوه پروسې سره يو ځای په يوه ګام کې رانغښتل شوي دي.
ستراتيژيک مديريت په پنځو ګامونو کې
په تيره برخه کې موږ ستراتيژيک مديريت په اتو ګامونو کې وڅيړه. خو په ځينو کتابونو او څيړونکو ستراتيژيک مديريت په پنځه ګامونو کې راغونډ کړی دی،دلته موږ  له دې ګامونو هم لنډه کتنه کوو. ستراتيژيک مديريت اوږدمهاله اهداف پيژني، دهغو کاري چاپيريال څيړي، د اداري جوړښت او زيرمې ارزيابي او له اړونده بدلونونو سره يی برابروي، خپل مشترکين يا سهمين پيژني او يووالی منځ ته راوړي او خپل فعاليتونه پلانوي او د وخت په تيريدو سره د اهدافو لاسته راوړلو له پاره اړونده برابرول کوي. دستراتيژيک مديريت دا ټول ګامونه له يو بل سره نښتي دي، او کله چې يو ځای عملي شي نو ستراتيژيک مديريت له نورو مختصرو جامعو ميتودونو او اوپراتيفي ادارې يا اوږد مهاله پلانونو بيلوي. ستراتيژيک مديريت دوامداره پروسه ده چي پنځه واړه ګامونه په کې په دوامداره ډول له يو بل سره ارتباط ساتي.
۳. دستراتيژي جوړل
دستراتيژی جوړولولپاره فکرکوو ، لومړيتوبونو ټاکو ،بديلونه منځ ته راوړواوپريکړی کوو.دارزونی نتايج څيړو ،هغه موضوعات چی زموږ توجه ته اړتيا لری دخپلو عملياتی ملګروپه مرسته پيژنو اوداهميت اوجديت پربنسټ ورته لمړيتوبونه ټاکو د دی نتايجو په کارولو بديلي ستراتيژي جوړوو او کليدي ستراتيژيک موضوعات مخاطبوو.
۴. د ستراتيژک پلان عملي کول  (implementing of strategy)
دستراتيژی عملي کولو له پاره اړونده منابع راغونډ او وکاروئ.ټاکل شوي پلانونه عمل ته وړاندي کړی.منابع او تعهدات د وړاندی تګ له پاره را منظم، او له اوسنيو ظرفيتونو پر لاسته راوړنه متمرکز شئ.
۵. د ستراتيژي څارل (Evaluating of strategy)
د ستراتيژي څارلو له لارې موږ د اهدافو لاسته راوړلو پر لور خپل پرمختګ څيړو، لدې پرته دا هم ګورو چې په چاپيريال کې د راغلو بدلونونو له کبله خو چيرې د ستراتيژۍ بدلون ته ضرورت نه لري، پلانونه او فعاليتونه بدل کړئ تر څو د چاپيريال له بدلونونو سره سمون وخوري. اغيزمنه څارنه تاسې ته د عکس العمل او تيارئ واک درکوي له دی پرته څارل ارزيابی د ستراتيژی جوړولو او عملي کولوته په لنډ مهال او اهداف ټاکلو ته په اوږدمهال کې معلومات برابروي.
فلس لرونکی چرچرک
فلس لرونکی چرچرک (علمي نوم: Mogoplistidae) د سموزروالو حشراتو څخه یوه کورنۍ ده چې ۳۶۴ ډوله ژوي لري او په ۳۰ جنسو ويشل کېږي. نوموړي ژوي په گرمو سيمو کې ژوند کوي.
کارل چاپېک
کارل چاپېک (په چېکي: Karel Čapek) د چېک جمهوريت تر ټولو لوى ليکوال، ژباړن، د ډرامو ليکوال، خبريال، کره کتونکى او فيلسوف گڼل کېږي. نوموړي په چکسلواکيا کې د نړيوالو ليکوالو د ارگان (قلم ټولنې) يوه څانگه پرانيستله. نوموړى په چکسلوالکيا کې د پرانيستل شوې ټولنې د لومړني مشر ټي، جي، مساريک ملگرى و. له سفر سره يې زياته مينه وه. چاپېک لنډې کيسې وليکلې (پيسې او نورې کيسې) ناولونه، ډرامې، تمثيلي ټوټې او نور اثار يې وليکل. دۀ په خپل (له سمندري سوسمارانو سره جگړه) نومي ناول کې د فاشستي حکومت د زيانونو په اړه خبرې کړې دي. نوموړى د نمونيا په ناروغۍ اخته شو، د مونشن تړون تر لاسليکېدو شا و خوا درې مياشتې وروسته يې له دې نړۍ سترگې پټې کړې. (د مونشن تړون: دغه تړون، د چکسلواکيا، جرمني، فرانسې، ايټاليا له خوا لاسليک شو(١٩٣٨ د سپټمبر ٣٠مه) هدف يې د اروپا په دې برخه کې د نازي پاڅون راکمول و- ژباړن)
مالک بدري
لسانس يې په ۱۹۵۶ز او ماسټري يې په ۱۹۵۸ز کال ترلاسه کړه.
۷۷۴۴ (عدد)
۷۷۴۴ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۷۷۴۳ څخه  مخکي او د ۷۷۴۵ وروسته موجود دي.
نوی هنر
هنر نوو ، هنر نوو یا هنر نوویو د پلي شوي هنرونو ، معمارۍ ، او په ځانګړي توګه د آرائشی هنرونو کې یو نړیوال حرکت دی چې د 1890 او 1910 ترمینځ خورا مشهور و. په نولسمه پیړۍ کې د اکاډمیک هنر په وړاندې د غبرګون په توګه، هنر نوویو د طبیعي بڼو او جوړښتونو، په ځانګړې توګه د ګلانو او بوټو منحل او ویښتو لیکو څخه اغیزمن شو. دا رجحان تقریبا په ډیری اروپایی هیوادونو کې د بیلابیلو نومونو سره څرګند شو، چې هر یو یې د بل څخه توپیر درلود. په هسپانیه کې د Modernismo سټایل، په اتریش کې د وینر جلاوطنۍ، په ایټالیا کې سټیل لیبرټي یا سټیل فلوریال، په جرمني کې جوګینډسټیل او سکینډینیوینیا کې شامل دي.
دايکندي ولايت
رسنۍ
د رسنیو په برخه کې په یاد ولایت کې دري راډیوګانې په FM موج خپرونی لري یادي راډیو ګانې عبارت دي له نسیم راډیو 8’89 FM، آفتاب راډیو او دایکندی راډیو 9’88 FM بلدی خپرونی لري.
زراعت
وېشنيزه:افغانستان
د شینزو ابې وژنه
ختم
ډیری سیاسي مشرانو د جولای په اتمه د کمپاین ټولې پاتې پیښې لغوه کړې. کمپاین یوه ورځ وروسته د جولای په نهمه پیل شو، د لوی ګوند مشرانو ژمنه وکړه چې تاوتریخوالی ته به اجازه ورنکړي چې دیموکراتیک بهیر ګډوډ کړي. LDP بیا د جولای په 10 نیټه د شورا په ټاکنو کې لوی اکثریت ترلاسه کړ.
نړیوال
د ابي د ډزو او مړینې په ځواب کې، د نړۍ د مشرانو په ګډون د مختلفو هیوادونو استازو خپله خواخوږي وړاندې کړه.
ځانګړی(خاص) نسبيت
سنتي «دوه فرضيې» خاص نسبيت ته رسېږي
د نور د سرعت ثبات د مکسول د برېښنايي جاذبې قوې د نظريې (Maxwell's theory of electromagnetism) او د ځلېدونکي ايتر (luminiferous ether) لپاره د نښې يا ثبوت د نشتوالي په واسطه وهڅول شو. په هغې کچې باندې مبارزه کوونکې نښې يا ثبوت شته، چې د ميکلسن مورلي  د تجربې (Michelson–Morley experiment) د بې ګټې يا باطلې پایلې په واسطه يې انشټاين اغېزمن کړی و. په هر حال، د ميکلسن مورلي د تجربې شنډې(خنثی) يا باطلې پایلې، د نور سرعت د ثبات له نظريې سره په پراختيا موندلو او ژر منښت کې مرسته وکړه.
فلسطین
نوموړې سیمه، له ۱۹۴۸ ز کال ورسته په اسرائیلو، لویدیځه غاړه او د غزې تنګي ووېشل شوه. دفلسطین دولت، چې په نیمه توګه د قانوني دولت په بڼه په رسمیت پېژندل شوی دی، له اسرائیلو سره د خپل حاکمیت پر سر په روانه شخړه کې ښکېل دی.
د ويانا کانګرس
څلور ستر قدرتونه او بوربن فرانسه
څلورو سترو قدرتونو وار له مخه د شپږم يووالي هسته جوړه کړې وه. دوی د ناپيليون د ماتې په څنډه کې د شومون (Chaumont) تړون (۱۸۱۴ ز کال مارچ) کې خپل عام دريځ په ګوته کړی و او د خپلې بيارغونې پر مهال يې په Bourbons سره د پاريس تړون (۱۹۱۴ز کال) په اړه خبرې وکړې.
کارل مارکس
ماشومتوب او لومړنۍ زده کړې : ۱۸۳۶-۱۸۱۸ز کلونه
کارل هينرېچ مارکس (Karl Heinrich Marx) د ۱۸۱۸ می پر ۵ نېټه وزېږېد. پلار يې Heinrich Marx (۱۸۳۸ – ۱۷۷۷ز کلونه) او مور يې Henriette Pressburg (۱۸۶۳ – ۱۷۸۸) نومېده. نوموړی د Trier په Brukengasse 664 کې وزېږېد، چې يو لرغونی ښار دی او هغه وخت د پروس د ښکته راين ولايت (Province of Lower Rhine) يوه برخه و. د نوموړي کورنۍ په اصل کې نامذهبي يهودۍ وه، مګر د هغه له زوکړې څخه مخکې په رسمي ډول عيسويت ته اوښتې وه. د کارل مارکس مورنی نيکه يو هالنډي ښاغلی يا ښوونکی  [rabbi: په يهودانو کې د نمانځنې لقب دی؛ مشر، ښاغلي يا استاد ته کارول کېږي] و، په داسې حال کې چې پلرني اړخ يې له ۱۷۲۳ ز کال راهيسې د Trier مشران يا ښاغلي سمبال کړي دي، چې دا يې د پلرني نيکه Meire Halevi Marx له لورې اخيستل شوې ونډه وه. پلار يې چې له کوچنیوالي څخه د Herschel په نوم پېژندل شوی، په خپله ليکه [نسب يا کورنۍ] کې لومړنی شخص و چې د بې دينۍ (سيکولر) زده کړې يې تر لاسه کړې. نوموړي د يو څه لوړ منځني ټولګي په مناسب عايد درلودلو سره يو وکيل شو او د وکيل په توګه د عايد تر څنګ يادې کورنۍ د Moselle يو شمېر د انګورو باغونه هم درلودل. هرشيل (Herschel) د خپل زوی له زوکړې څخه مخکې او په Rhineland کې د يهودي خپلواکۍ له منځه وړنې څخه وروسته د پروشيا د پروتستانت دولتي کليسا سره د يو ځای کېدلو لپاره له يهود پالنې څخه واوښت او د Yiddish Herchel پر سر يې د Heinrich مخکينی ذکر شوی الماني نوم تر لاسه کړ.
د مارکس د ماشومتوب په اړه ډېر معلومات نه شته. د نهه کوچنيانو درېيم (مارکس) هغه وخت تر ټولو مشر زوی شو، چې ورور يې Moritz په ۱۸۱۹ ز کال کې مړ شو. مارکس او ژونديو خويندو او وروڼو Sophie, Hermann, Henriette, Louise, Emilie او Caroline ته د ۱۸۲۴ ز کال اګسټ کې په Lutheran کليسا کې د تعميد غسل ورکړل شو او مور ته يې د ۱۸۲۵ ز کال په نومبر کې ياد مراسم تر سره شول. نوموړی د ۱۸۳۰ ز کال کال تر هغې مودې پورې له خپل پلار څخه خصوصي زده کړې تر لاسه کړې، چې د Trier عالي ښوونځي (Gymnasium zu Trier ) کې شامل شو. د ياد ښوونځي سرمعلم هيوګو وايټټينبېچ (Hugo Wyttenbach) د کارل مارکس د پلار ملګری و. د ښوونکو په توګه د زياتو ليبرالي انسان پالو د ګومارنې له امله Wyttenbach د سيمه یيز محافظه کار حکومت د غوصې سبب شو. په پای کې پوليسو په ۱۹۳۲ ز کال کې ښوونځی باندې بريد وکړ او ويې موندله، چې د زده کوونکو په منځ کې د سياسي ليبراليزم پلوي ادبيات خپرېدل. د پارونکي عمل په توګه د دې ډول موادو وېش ته په پام سره چارواکو د مارکس د شتون پر مهال سمونونه رامنځته کړل او يو څو کارکوونکي يې بدل کړل.
د اتومي وسلو پراختیا
د اتومي وسلې د پنځه پېژندل شویو هېوادونو سربېره څلور نور هېوادونه هم ښايي اتومي وسلې ولري یا هم ګمان کېږي چې ترلاسه یې کړي: چې هند، پاکستان، شمالي کوریا او اسرائیل دي. هېڅ یو له دغه هېوادونه څخه د NPT غړی نه دی، که څه هم شمالي کوریا په ۱۹۵۸ کې له NPT  سره یوځای شوه او وروسته په ۲۰۰۳ کال کې له هغه څخه خارج شو او په ۲۰۰۶، ۲۰۰۹، ۲۰۱۳، ۲۰۱۶ او ۲۰۱۷ کلونو کې یې د اتومي وسلې اعلام شوي ازمویښتونه تر سره کړل. پر NTP یوه  نیوکه دا ده چې دا یوه له تبعیض څخه ډکه معامله ده. په دې معنا چې یوازې هغه هېوادونه په کې د اتومي وسلې لرونکو په توګه په رسمیت پېژندل شوي چې له ۱۹۶۸ کال څخه مخکې یې اتومي وسلې ازمویلې دي. په داسې حال کې چې نورو هېوادونه ته د اتومي وسلې د نه لرونکو په سترګه کتل کېږي چې یوازې په هغه حالت کې له دې ​​​​​تړون سره یو ځای کېدلی شي چې اتومي وسلې له پامه وغورځوي.
د دندې او هنر خوځښت
دا غورځنګ او خوځښت چې د سينګاري هنر د بې وزلۍ او د هغوی د تولید د شرايطو په وړاندې د غبرګون په توګه پيل شو، هغه غورځنګ و چې په اروپا او شمالي امریکا کې د 1880 او 1920 میلادي کلونو ترمنځ وده وکړه. دا حرکت د عصري سټایل بنسټ و، د برتانوي بیان هغه څه چې وروسته د هنر نوو غورځنګ په نامه یاد شو، او په کلکه یې اغیزه وکړه. دا په جاپان کې په 1920s کې د مینګي (لوک هنر) غورځنګ په توګه هم راڅرګند شو. دا حرکت د دودیزو هنرونو د اهميت او حيثيت په اړه و او ډېری وختونه د منځنۍ پېړۍ ، رومانتيک یا لوک آرائشی سټایلونه کارول کیږي. هغه د اقتصادي او ټولنيزو اصلاحاتو پلوي و او په خپل لوري کې د صنعت ضد و. دې حرکت په اروپایی هنر خورا پیاوړی نفوذ درلود تر هغه چې په 1930s کې د ماډرنیزم لخوا ځای په ځای شوی و، او د صنعت جوړونکو، ډیزاینرانو او ښاري پلان جوړونکو ترمنځ یې نفوذ ډیر وخت وروسته دوام درلود.
ارمينينازم
پخواني خوځښتونه او الاهياتي اغېزې
د « Roger E. Olson» په وينا، د « Arminius» عقايد، يعنې ارمينينازم، له هغه نه دی پيل شوی. د « Waldensians» او نورو په څېر ډلو له اصلاح څخه مخکې، د ارمينينازم په توګه تايید کړې وه چې هر څوک یا خو د خدای د شفقت په وړاندې مقاومت يا د هغې په وړاندې د سر ټيټولو د ځواب انتخاب کولای شي. اناباپټيستي الاهيات پوه « Balthasar Hubmaier» هم دې ډول نظريې ته وده ورکړې ده، کومه چې له هغه څخه نږدې یوه پېړۍ مخکې د « Arminius » وه. د ارمينينازم او اناباټيزم د ژغورنې نظریات تقريباً یو شان دي. په ځانګړي ډول، له تاریخي اړخه، مينونايټان (يوه مذهبي نظريه ده) ارمينيايي وو، که هغوی په څرګند ډول د ارمينيايي اند ملاتړ کړی وي که يې نه وي کړی، او د کالوينيزم د ژغورنې نظريه يې رد کړې ده. داسې برېښي چې اناباپټيسټ الاهياتو په « Jacobus Arminius» اغېز کړی وي. لږ تر لږه، هغه د اناباپټيسټي ليدلوري سره خواخوږي درلوده، او انابټيسټان عموماً د هغه تبليغ ته حاضرېدل. په همدې ډول، « Arminius» د ډنمارک لوتري الاهيات پوه « Niels Hemmingsen» په يادولو سره ويلي دي چې هغه د ژغورنې بنسټيز نظر درلود، او شونې ده چې هغه له « Hemmingsen» څخه متاثر و.
د ارمينينازم راڅرګندېدل
« Jacobus Arminius» د شپاړسمې پېړۍ په وروستيو او د اولسمې پېړۍ په لومړيو کې يو هالنډی پادری او الاهياتپوه و. نوموړي ته د « Calvin» له خوا غوره شوي ځای ناستي « Theodore Beza» روزنه ورکړې وه، خو د صحيفو (د سپېڅلي انجيل) له ازمويلو وروسته، هغه د خپل استاد دا الاهيات رد کړل چې دا خدای دی چې د ژغورنې لپاره ځينې په غېر مشروط ډول ټاکي. د دې پر ځای «Arminius» وړانديز وکړ چې د خدای انتخاب د مسلمانانو دی، له همدې امله يې دا تر ايمان پورې مشروط کړ. هالنډي کلوينسټانو د « Arminius» اندونه وننګول، په ځانګړي ډول د « Franciscus Gomarus» له خوا، خو د يوې مسيحي ملي جرګې له تر سره کېدو مخکې « Arminius» مړ شو.
سکندرخان خټک
سکندرخان
چې تمام مې د ليلی مجــــنـون کتاب کړ
د سکندر خان د کلام نمونې
د مينې محبت نشتــــر مې هسې ځيګر پرې کــــــــړ
چې وينې اوښې دواړه مې له سترګو تر لېمـــو ځي
***
هغه راز د محبــــــت چې پټ لـــــــــه تـــــا دی
صدرخان خټک
صدرخان د خوشحال خان خټک زوی او د پښتو ژبې يو ځلانده ستوری دی چې په خپله خوشحال خان دده د مېړانې توره ، د ډودې د جنګ (۱۰۹۱سپوږميز) په قصيده کې ستايلې ده :
د خوشحال خان په زامنو کې ګوهر خان هم يو تکړه شاعر او نثر ليکونکی دی ، ګوهر خان د خپلې کورنۍ د پښتو ادب په سمسور بڼ کې پالل شوی ، ګوهر خان د خپل وراره افضل خان خټک د حکومت د زمانې پورې ژوندی  و. ګوهر خان برسېره د خوږو اشعارو پر دېوان يو بل پنډ کتاب هم لري چې ((قلب السير ))نوميږي او اته سوه مخه لري ، دا کتاب له فارسي څخه پښتو ته د (۱۱۲۰ﻫ) په حدودو کې ترجمه شوی ،             دا غټ کتاب اوس د پېښور په موزيم کې خوندي دی ، دا اثر دېرش څپرکي لري او موضوع يې مذهبي مسايل ( د حضرت پيغمبر r)سيرت او احوال او غزوات دي ، دا اثر د فورم له پلوه رباعي قطعات او غزل قصيدې لري.
سکه تره داحمد خوشې کړي شيطان ته
ائينه چې لـــــه زنګـاره معفي وي           که زنګي مخ په کافور کا نمايـان دی
چې يې کړمه ستا په مينــــه سرفــــــرازه
چې رحلت وکــــړ کامګار
له لوګي دسويو زړونو غافل مــه شـــــه
په جهان بده خواري نشتـــــــــــــه تر سوالـــه
دغه شاعر هم د خوشحال په کورنۍ پورې اړه لري ، چې په پښتو ژبه يې ښه اشعار ويلي دي ،خو دده له منثورو اثارو څخه هيڅ معلومات په لاس کې  نشته.
ارواښاد استاد پوهاند صديق الله رښتين د ده له اشعارو څخه يوازې څلور بيته د خوشحال د کورنۍ او مکتب په نامه مقاله کې چې په کابل مجله کې يې د ده د کلام د بېلګې په توګه درج کړي دي ، دلته يې راوړو:
چې استان دی تل مرجع د خاص وعام      د دوام افتـــــــــاده ګي عـلــــــود جاه کړه
د ننگرهار پوهنتون
علمی اواکادميک اړخ
د ننگرهار پوهنتون په یوولسو پوهنځيوکې ټول (۸۲۶۰) تنه زده کړیالان په زده کړه بوخت دي چې له دې جملې څخه (۳۴۰) تنه ښځينه او (۷۹۲۰) تنه يې نارينه دي. همدارنگه په دوي کې (۶۷) تنه ښځينه او (۲۹۲۶) نارينه محصلين په ليليو کې اوسيږي.
کومې پروژې چې په پام کې دي
۲- دحقوقواوشرعياتوپوهنځيوودانۍ
شننيزه فلسفه
د عمومي فلسفې سیسټمونو پرېښودل او پر ځای یې لنډو او دقیقو پوښتنو ته ځواب ویل او په نورماله ژبه یې بیان کړي. د برټرنډ رسل په وینا: تجربويزم عصري تحليل [...] د لاک، برکلي او هوم له ميتود سره توپير لري، ځکه عصري تجربې له رياضي سره ټينګې اړيکې لري او يو پياوړی منطقي ميتود يې جوړ کړی دی. د پایلې په توګه، کله چې د ځانګړو پوښتنو سره مخ شي، هغه کولی شي دقیقو ځوابونو ته ورسیږي چې یو ساینسي او فلسفي کیفیت لري. د سیسټم جوړونې فلسفې په پرتله، دا ښوونځی د دې وړتیا لري چې یو له بل سره د پوښتنو سره معامله وکړي، د دې پرځای چې د ټولې نړۍ لپاره د پام وړ میتود ایجاد ته اړتیا ولري. د دې ښوونځي طریقه د ساینس میتود سره ورته ده. زه په دې کې شک نه لرم چې د فلسفې پوهه، د امکان تر حده، باید د دې میتودونو په واسطه تعقیب شي. همچنان ، زه هیڅ شک نلرم چې ډیری لرغوني مسایل د دې میتود لخوا په بشپړ ډول حل کیدی شي. جولېز ويلېمين فرانسې ته تحلیلي فلسفه معرفي کړه. تحلیلي فلسفه معمولا د نورو فلسفې دودونو سره مخالفه ده چې په شمول براعظمي فلسفه، لکه موجودیت او پشنپوهنه او همدارنګه تومیزم، هندي فلسفه او [مارکسزم کېښودل شو.
تاريخچه
انګلیسي ایډیالیزم، د فرانسیس برادلي او توماس هیل ګرین په طرز کې، د 19 پیړۍ په پای کې په انګلستان کې د فلسفې حاکمیت شو. د همدې فکري بنسټ پر بنسټ، د تحلیلي فلسفې مخکښانو جورج اډوارډ مور او برټرنډ رسل لومړنۍ تحلیلي فلسفه څرګنده کړه.
۸۰۰۰ (عدد)
په رياضي کې
په رياضي کې ۸۰۰۰:
بوریس یلتسین
مرګ او جنازه
بوریس یلتسین د ۲۰۰۷ز کال د اپريل په ۲۳مه د ۷۶ کلونو په عمر، د زړه د ناروغۍ له امله  مړ شو. د کومسومولسکایا پراودا په وینا: د یلتسین مرګونی حالت د مارچ له ۲۵مې تر د اپريل ۲مې پورې، اردن ته د سفر پر مهال پیل شو. هغه د ۲۰۰۷ز کال د اپريل په ۲۵مه د نوودیویچي په هدیره کې خاورو ته وسپارل شو.
آزاد تجارت
تعرفې
د یو خالص تولید کوونکي هېواد له نظره له دې تعرفې څخه کابو یوډول تجزیه او تحلیل کول د موازي پایلو لاسته راوړلو لامل کېږي. د هغه هېواد له نظره، تعرفه د تولیدکوونکو حالت خراب او د مصرف کوونکو حالت ښه کوي، خو د تولید کوونکو زیان د مصرف کوونکو له ګټې څخه ډېر دی (په دې مورد کې هیڅ مالیاتي عاید شتون نه لري ځکه هغه هېواد چې د تجزیې او تحلیل لاندې دی تعرفه لاس ته نه راوړي). په ورته تحلیل کې، صادراتي تعرفې، د وارداتو سهمیې او صادراتي سهمیې ټولې کابو یو ډول پایلې لري.
د درانيانو ټولواکمني
وروستي کلونه
په پاني پت کې بریا د احمدشاه  او افغان ځواک د اوج ټکی و. په ورته مهال ان د ده د ژوند پر مهال سترواکي د شیندل کېدو پر لور روانه وه. احمدشاه په ۱۷۶۲ ز کال کې، د شپږم ځل لپاره د افغانستان له پولو ووت، څو سېکان تر خپل واک لاندې راولي. له دغه مهاله او له دغه مهال وروسته، د دغې سترواکۍ کنترول او واک په کمېدو شو، چې د نوموړي د مړینې پر مهال د پنجاب یو شمېر برخې سیکانو نیولې وې، همدارنګه په شمال کې یو شمېر قلمرونه، د ازبکانو لاس ته ورغلي وو، چې اړتیا یې ولیده، یوه حل لار ورته ومومي.
د اور مرګ
اوتو دافې یا د اور مرگ Autodafé or Burning by Fire د عیسویانو مذهبي مراسم په کوم کې چې ېې انسان له تړلو وروسته سوزاوه تر څو ېې په بله نړی کې خدای وبښي. دا جزا هغو خلکو ته ورکول کېده چې له عیسویت نه منکر یا به عیسویانو کافر او مرتد وگاڼه. چې د مذهبي خلکو له خوا به اول د دوي جرم اورول کېده او بیا دوي ته د عیسویت له خوا جزا ټاکل کېده او وروسته به د شاهي خاندان له خوا په عام محضر کې پرې عملي کېده. خلک به ورته د لیدو لپاره چار چاپېره راغونډېدل. د دې جزا پلي کېدلو یوه موخه لرله او هغه هم مرتدینو سره مقابله تر څو عیسویت په اقتدار کې واوسي. په اول ځل د اوتودافې جزا د جنوبي هسپانیا په سیویلا ښار کې په ۱۴۸۱ کې مراسم تر سره شو او اخري ځل په مکسیکو کې په ۱۸۵۰ کال کې دا مراسم تر سره شول. د دې جزا ډېر قربانیان پخواني مسلمانان او یهودان وو کومو چې عیسویت یو لغوه شوی مذهب گاڼه او یا هم بې دینه خلک وو چې مذهب ېې نه لاره او یا بت پرستان وو. د اجزا د هغو عیسویانو لپاره هم وه چې چا به دوه مېړونه او یا دوه ښځې لرلې او یا به ېې د عیسویت مذهب قوانین مات کړل او د عیسویت باورونو مطابق به گنهگار ثابت شو.
ساينوباکتريا (د باکتريا يو ډول دی چې شين اسماني رنګ لري)
ساينوباکتریا فوټوسنتتيک رنګ کاروي، لکه د «کيروټينايډز، فايکوبيلينز او کلوروفيل» بېلا بېلې بڼې، کومې چې له رڼا څخه انرژي جذبوي. د «هيټروټروفيکي» پروکاريوټونو په خلاف، ساينوباکتريا داخلي پردې لري. دا نښتې کڅوړې دي، کومو ته چې «تهايلاکايډز» ويل کېږي، چېرې چې د فوټوسينتيسز عمل تر سره کېږي. «فوټوټروفيکي» يوکرايټونه، لکه: شنه بوټي په «پلاسټيډز» کې فوټوسينتيس تر سره کوي، د کوم په اړه چې فکر کېږي چې اصل يې په ساينوباکتریا کې دی، کوم چې د «اينډوسيم» بايوسس په نوم پروسې پر مټ ډېر پخوا تر لاسه شوی و. په ايوکرايټونو کې دا «اينډوسايمبوټيکي» ساينوباکتريا جوړ شول او په ځانګړو عضويو کې يې توپير وشو، لکه «کلوروپاسټ، کروموپلاسټ، ايټيوپلاسټ او ليوکوپلاسټ» چې دا ټول په مجموعي ډول د «پلاسټډز» په نوم پېژندل کېږي.
موروفولوژي (د شيانو د جوړېدوڅېړنه)
ډېری ساينوباکتريا د حجرو خوځنده ډنډر جوړوي چې د «هورموګونيا» په نوم پېژندل کېږي، کوم چې له اصلي بايوماس څخه لرې کېږي، څو په غوټۍ بدله شي او په يو بل ځای کې د اوسېدو ځای جوړوي. د هارموګونيم حجرې ډېر ځله د بوټو د حالت په پرتله ډېر نري وي او د خوځنده لړۍ په دواړو سرونو کې شته حجرې شونې ده چې مخروطي (نرۍ کېدونکې/تېره سرې) واوسي. له اصلي استوګنځای څخه د جلا کېدو لپاره، هارموګونيم ډېر ځله په يو ډنډر کې يوه کمزورۍ حجړه وشکوي، کوم عمل ته چې نيکريډيم وايي.
بیولوژيکي تجزیه
میکانیزمونه
د بیولوژيکي تجزیې پروسه په درېیو پړاوونو وېشل کېدای شي: بیولوژيکي وروستوالی، بیولوژيکي ټوټه کېدنه، او جذب. بیولوژيکي وروستوالی کله ناکله د سطحي کچې تخریب بلل کېږي چې د موادو میخانیکي، فزیکي او کیمیاوي خصوصیات بدلوي. دا پړاو هغه وخت پیلېږي چې مواد په بېروني چاپېریال کې له غیر ژوندیو فکټورونو سره مخ شي او د موادو د جوړښت له کمزوري کېدو سره د لا ډېر تخریب زمینه برابره شي. میخانیکي انقباض یا فشار، رڼا، تودوخه او په چاپیریال کې موجود کیمیاوي توکي ځینې هغه غیر ژوندي عوامل دي چې پر دغو لومړنيو بدلونونو اغېزه کوي. په داسې حال کې چې بیولوژيکي وروستوالی عموما د بیولوژيکي تجزیې د لومړي پړاو په توګه پېښېږي، خو کله ناکله داسې هم کېدای شي چې له بیولوژيکي ټوټه کېدنې سره په هم‌مهاله ډول پېښ شي.
هغه عوامل چې د بیولوژيکي تجزیې پر سرعت اغېز کوي
نږدې ټول کیمیاوي مرکبات او مواد د بیولوژيکي تجزیې په پروسه کې ښکېل دي. له دې سره سره، د دغه ډول پروسو اهمیت په نسبي سرعتونو لکه ورځو، اونیو، کلونو او پېړیو کې دی. ځينې فکتورونه د هغو عضوي مرکباتو د تخریب سرعت معلوموي چې رامنځته کېږي. په دغو فکټورونو کې رڼا، اوبه، اکسیجن او تودوخه شامل دي. د اکثرو عضوي مرکباتو د تخریب سرعت د بیولوژيکي لاسرسي له امله محدودېږي، موخه یې هغه سرعت دی چې یوه ماده په سیستم کې جذبېږي یا د فیزیولوژيکي فعالیت ځای ته لاسرسی پیدا کوي، ځکه مخکې له دې چې ارګانېزمونه یې تخریب کړای شي، باید په محلول کې ازاده شي. د بیولوژيکي تجزیې سرعت په څو لارو اندازه کېدای شي. د هوازي میکروبونو لپاره د تنفس سنجۍ ټېسټونه یا ازمېښتونه کارولی شو. لومړی د جامدو کثافاتو یوه نمونه په یوه داسې لوښي کې ږدو چې مایکرو ارګانېزمونه او خاورې په کې وي او بیا مخلوط ته هوا ورکوو. د څو ورځو په جریان کې مایکرو ارګانېزمونه دا نمونه ذره ذره هضموي او کاربن ډای اکسایډ تولیدوي – ترلاسه شوی کاربن ډای اکسایډ د تخریب د شاخص په توګه کار کوي. د بیولوژيکي تجزیې وړتیا د غیر هوازي میکروبونو او د میتان د هغې اندازې په مرسته هم اندازه کولی شو چې دا میکروبونه یې تولیدوي.
رڼا د لوړو زده كړو موسسه
د رڼا دلوړو زده كړو موسسه د افغانستان د لوړو زده كړو په وزارت كي يوه نومكښلي (راجستره )موسسه ده.
لگ چینجی
تړلې لیکنې
چینجی
نړيوالې اړيکې
په عمومي توکه، سياسي اړيکې د سياسي علومو يوه څانګه بلل کېږي. په دې توګه په نړيوالو اړيکو کې له نړيوال اقتصاد، نړيوالو حقوقو، نړۍ د تاريخ او کلتوري انسان پېژندنې څخه ګټه اخستل کېږي. په متحده ايالاتو کې نړيوالې اړيکې، د سياسي علومو د څانګو يوه فرعي برخه ده، خو ځينې ادارې يې  يو خپلواک يا کثيرالرشتوي بولي.
د نړيوالو اړيکو تاريخ
د ۱۵۰۰ز او ۱۷۸۹ز کلونو تر منځ موده کې خپلواک هېوادونه، څو اړخيزه کېدل، د ديپلوماسۍ او پوځ بنسټيز کېدل رامنځ ته شول. د فرانسې انقلاب دا نظريه رامنځته کړه چې ، د يوه هېواد اتباع چې د يو ملت په توګه تعريفيږي، همدا حاکم دي، نه يو پاچا يا د لوړې طبقې خلک. هغه هېواد ته د ملي هېواد نوم ورکول کېږي، چېرته چې ملت واکمن وي، چې د سلطان يا مذهبي هېواد مخالف وي، د جمهوريت اصطلاح زياته ورته ده. د المانيانو او نورو له خوا د فرانسوي جمهوريت په غبرګون کې د ملي دولت په نوم يو ځای ناستی رامنځته شو، چا چې ولس ته د حاکميت د ورکولو پر ځای، شاهزادګانو او د نجيبې طبقې خلک خوندي کړل، بلکې ملي هېواد کېدل يې په توکميز او ژبنۍ اصطلاح تعريف کړل، داسې نمونه يې رامنځ ته کړه چې ډېر کم عملي کېږي او هغه دا چې، ټول هغه خلک چې په  يوه ژبه خبرې کوي، بايد په يوه هېواد پورې اړه ولري. د ملي دولت د دواړو ډولونو لپاره د حاکميت همدا نوم وړاندې شو. اوسمهال په اروپا کې، ډېر لږ هېوادونه د ملي دولت له دې تعريف سره برابر دي: ډېری يې اوس هم شاهي حاکميت ته دوام ورکوي  او ډېر لږ يې د توکم پر بنسټ برابر وي.
د فرانسې انقلابي جګړې
د ټلوالې دویمه جګړه په ۱۷۹۸ز کال کې د ناپیلیون ترمشرۍ لاندې د فرانسوي ځواکونو له خوا په مصر باندې پر یرغل کولوپیل شوه. متحدینوهغه وخت له موکې نه ګټه واخیسته ، کله چې فرانسه په منځنی ختیځ کې د هغو سیمو په نیولو بوخته وه چې په لومړي ائتلاف کې یې لاسه وتلې وي.
له ۱۷۹۱ څخه تر ۱۷۹۲ ز کال پورې
د ۱۷۹۱ز کال د اګست په ۲۷ لوپولد د پروس له پاچا فدریک ویلیام ۲ سره د ګډوالو فرانسوي اشرافو په مشوره د پیلنتیم اعلامیه صادره کړه، په کومه چې یې د لویي او د هغه د کورنۍ د ښه والي په اړه یې اروپايي پاچاهانو خیرغوښتنه اعلان کړه چې نامعلوم ګواښ یې له ځان سره درلود، خو که چېرته هغوی ته کوم پېښه ورسېده، له سخت غبرګون سره به مخامخ شي.
فایر چینجی
سمندري ځنې چونجیان ، په برخو وېشل شوي، د کلاس نوم ېې پولیکیټا او د کورنۍ نوم ېې انالیډا ده. په دې چونجیانو کې د هیرمودایس او اوريتوی نسلونه هم شامل دي. که چېرې دا چونجیان لمس شي سوزونکی احساس تولیدوي. د دې چونجیانو اېچ کرونکولاټا د کره بین سمندر په ټاپو ډوله سیمو کې پېدا کیږي. په بدن باندې ېې سپین رنګه وېښته لیدل کیږي که چېرې لمس شي دغه وېښتان ماتیږي. د انسان په بدن باندې ډېر په آساني ځان نښلولی شي او په نښلولو سره یوه ماده تولیدوي چې ډېره نا آرامه کوونکې ده.
سوسياليستی دولت
سوسياليستی دولت یا (سوسياليستی جمهوریت) و هر هغه دولت ته ویل کیږی چې په اساسي قانون کې ورته د سوسیالیستې ټولنې تعریف شوی وی.
سرچینې
وېشنيزه:سوسیالیزم وېشنيزه:سوسیالیستې دولتونه
نورالله غازي یار
نورالله غازي یار (انگليسي: Noorullah ghaziyar) په ۱۳۵۹ هجری کال د پکتیا ولایت د ځاځي اریوب ولسوالۍ د روکیان د ترلي په کلي کې زیږیدلی دی.
اوګستن-جين فرنايل
کورنۍ
لومړی زوی يې « Louis» (1786–1809)، په « École Polytechnique» کې داخل شوی و، په توپخانه (درندو وسلو) کې دويم بريدمن شو، او د اسپانيې په « Jaca» کې د جګړې پر مهال، له خپلې درويشتمې کليزې څخه يوه ورځې مخکې ووژل شو. درېيم زوی يې « Léonor» (1790–1869)، په ملکي انجنيرۍ کې اوګستن تعقيب کړ، او له هغه وروسته د لايټ هاوس په کمیسيون کې د سکرتر په توګه وټاکل شو، او د هغه د راټولو شويو اثارو په سمون کې يې مرسته وکړه. څلورم زوی يې « Fulgence Fresnel» (1795–1855)، نوميالی ژبپوه، ديپلومات او مستشرق شو، او کله کله به يې په مذاکراتو کې له اوګستن سره مرسته کوله. « Fulgence» په 1855ز کال کې په بغداد کې هغه مهال مړ شو، کله يې چې د بايبل د لټون ماموريت مشري کوله. په څرګند ډول « Léonor» په دې څلورو کې يوازینی و چې واده یې کړی و.
نايري، کېنيا
سرچینې
وېشنيزه:افريقايي اتحا وېشنيزه:افريقايي ښارونه وېشنيزه:افريقايي هېوادونه وېشنيزه:افريقايي فيلسوفان وېشنيزه:افريقايي اوراسيا وېشنيزه:افريقايي اتحاديه وېشنيزه:افريقايي
له بڼکو جوړ چینجی
ټول غټ، له برخو جوړ سمندري چونجیان چې د کورنۍ نوم ېې سبیلیدای او د کلاس نوم ېې پولیکیټا او پلرونه ېې انالیډا دي. دا نوم پولیکیټا چې د کورنۍ نوم ېې سېرپولیدای ده اوله دې چونجیانو سره نږدې تړاو لري هم کاریږي. دا چونجیان په اوږدو تونلونو کې چې له خاورې، شګې جوړ او په یوبلغم ډوله مادې باندې کاګل شوي دي ژوند کوي. خو پولیکیټا (سېرپولیډ) له کلسیم لرونکي مادې جوړو تونلونو کې اوسي. دا چونجیان د سر په یوه بله خوا کې تاج ته ورته د ښکرو په څېر ښاخونه لري. دا ښاخونه ډېر رنګونه لري. دا ښاخونه د خوړو راکش کولو او تنفس لپاره اوږدوي خو د خطر په احساس کولو سره ېې سم د لاسه راغونډوي. په لاروا دوره کې له مور او پلار نه لرې وي او ازاد حرکت کوونکی ژوند لري خو چې غټ شي د شکل تغیر(میټامورفوز) پکې رامنځ ته کیږي.
غوره مدیر
د ټاکلو پروسه :
د ټاکلو پروسه د نوماندانو په تحصيل ،تجربه او دکار  په توانايي باندي دقناعت کولو څخه عبارت ده.
دهرکار داجراء لپاره انسان يوخاص برخورد لري او دغه برخورد په مختلفو طريقو سره اجراء کيداي شي بايد مرکې په دوران کې ديوشخص برخورد دمطالعي لاندي ونيول شي.
طبي نباتات
د حاصل راټولول او د هغې څخه وروسته عملیي
په fox glove نبات د وچو پاڼو څخه دواګاني جوړيږي .په عمومي ډول سره کله چې په لومړي کال نبات وکرل شي د ګل نيوني په دوره  اکتوبر کې ترې يوځل حاصل اخستل کېږي او په دوهم کال د ګل نيونی څخه مخکې ترې درې ځله حاصل اخستل کېږي .د حاصل ټولونې وخت په پاڼو کې د ګلايکو سايډ په مقدار باندې اغېزه کوي. په پاڼو کې د ګلايکو سايډ مقدار په تورتم کې کم وي او د لمر راختلو څخه مخکي کمه وي. که چېرته د غرمې 11-12 بجو کې حاصل راټول شي نو د زړه د ناروغيولپاره  ښه کارکوي.که چېرته دغه نباتات په لمرکې وکرل شي نو په سيوري د کرل شويو په نسبت يې اغېزه د 10-20% پورې زيات وي. لويي پاڼي چې د 8-10cm پورې اوږد Petiol لري د لاس په واسطه راټوليږي پرته لدې چې تنی ته زيان ورسيږي .د پاسنيو کوچنيو او لاندينيو ژيړو پاڼو پرته نورې ټولي پاڼي تقريبا 75% کېږي په يوځل راټوليږي .غوټیو په وخت کې د پاڼو راټولول د نبات د ودې مخنيوي کوي.د وچو پاڼو حاصل په salan کې 3,1 ton/na دي او په kodikanal کې  2,8ton/na دي .په kodaikanal  کې د salan په نسبت د ګلايکو سايډ مقدار کم وي. د پاڼو تېزه وچونه په پاڼو کې د ګلايکو سايډ مقدار کموي .پاڼي بايد په لمر کې په داسې ډول وچي شي چې  تودوخه ولري او پاڼې بايد لمر ته واچول شي. لوړه تودوخه يې کميت او کيفيت دواړه خرابوي ځکه په پاڼو کې يو انزايم موجو د دي چې په کې لومړنی ګلايکوسايډ په دوهمی ګلايکوسايډ باندې تبديلوي په وچو پاڼو کې د رطوبت اندازه بايد تر 6% پورې وي ترڅو انزايمونه يې فعال و اوسي.دغه پاڼي بيآ په هغو قطيو کې ساتل کېږي او په کم نسبي رطوبت او تورتم ځای کې ساتل کېږي.
Kalmegh
(andrographis paniculata .f.acanthaceae) دا نبات تر اوسه پورې په هند کې په طبي ډول استعماليږي .دا نبات د 23 سره نباتاتو په لست کې دی.په سانسګريت کې ورته kirata ويل کېږي .دا وښين نبات د هرډول تبې لپاره د دوايې په ډول پېژندل شوي دی .په هندي دوايې کې ددې نبات څخه زيات استفاده شوي ده .د AIDS او نورو ناروغيو په تداوي کې ترې استفاده کېږي. اکثره نوعې يې په مرطوبو ،سيوری اوځنګلی ځمکو کې کرل کېږي .ددې نبات اصلي منشا فرانسه ده .د وحشي انواعو راپور يې د هند څخه ورکړی شوي دی. او مسلکي کرنه يې په يو اترا پرديش ،بنګال ،کرناټکا ،ډيکان ،اسام،کريله او د جنوبي هند په زيآتو سيمو کې کرل کېږي. د پلن پاڼو په ځنګلونو کې چې د ونو سيوري ډېر زيات وي په ښه ډول وده کوي .د هند په ټولو سيمو کې دغه نبات په تجارتي ډول نه کرل کيږي.
بشروي نسجونه
بشروي نسجونه Epithelial Tissue تعريف :بشرو‌‌ى نسجونه هغه نسجونه دى چې دعضويت خارجي سطحه اودعضويت دخاليګاوو داخلي سطحه پوښي اوبدن دخارجي ضررونوڅخه ساتى اودوجوددمايعاتودضايع کيدوڅخه مخنوي کوي. داپتيليم نسجونو ( Epithelium Tissues) دوه مختلف شکلونه په لاندي ډول دي
(٣) شکل :  Keratin  (٤ –م،١٦). ٢-Microvillus:دا اوږده استطالات دي چې دبدن داپيتيل په ازاده سطحه باندي واقع وى لوړوالي يې يومايکرون،پنډوالي (٠.٠٨)مايکرون اواوږدوالي يې توپېرلري يعنې کله اوږداوکله لنډوى .دعادي مايکروسکوپ دبورس شکله سرحدپه ډول يادبورس بارډر(Striated Border) په ډول سره ليدل کيږي په تقريبي ډول سره په هره حجره کې دري زره (٣٠٠٠)دانې مايکروويلې موجودي. دمايکرويولاي په قاعده کې يوډول رشتې شته چې د(Tonofilament) په نوم شته چې د(Terminalweb) په نوم هم ياديږي .ددې فلامنتونودنده دمايکرو ويلي تقلص دي چې دغه عمل دجذب لپاره زمينه برابروى.
(٦) شکل:   داپيتيل حجرودجانبى سطحوجوړښتونه (٤-م،١٤).
د مينټګمري د بس پرېکون
له دې پېښې مخکې په متحده ايالاتو کې د لېږد او بس نه پرېکون
په ۱۸۴۱ز کال کې «فريډريک ډاګلاس» او د هغه ملګري «جيمز اين. بفم» د مساچوست په «لين» سيمه کې يو داسې اورګاډي موتر ته ننوتل چې د سپين پوستو لپاره ځانګړی کړای شوی و، کله چې «کلينډر» دوی ته امر وکړ چې له موټر ښکته شي، دوی دا غوښتنه رد کړه. له دې اقدام وروسته، منظمو غبرګونونو کانګريس اړ کړ چې د ۱۸۷۵ز کال د مدني حقوقو قانون تصويب کړي، کوم قانون چې په عامه ځايونو کې تور پوستو ته برابر حقوق ورکوي. په ۱۸۸۳ز کال کې، سترې محکمې دا بریا سرچپه او ناقانونه اعلان کړه.
په ريسي ټيلر جنسي تيری
د ۱۹۴۴ز کال د سپتمبر په درېیمه نېټه، د الاباما په «ابيويلي» کې شپږو سپين پوستو نارينه وو، د ريسي ټيلر په نوم پر يوې تورپوستې ښځې جنسي تیری وکړ. د دې ښځې د قضيې د څېړنې پر مهال  روسا پارکس – د «اي.ډي. نيکسن، روفوس ای. ليويس» او «ايږجي جيکنس» په ملتيا – په مينټګمري کې د ټيلر لپاره د دفاع چاره سمبال کړه. دوی په ټول هېواد کې د مزدورانو د اتحاديو، افريقايي الاصله امريکايانو د سازمانونو او ښځو د ډلو  له خوا ملاتړ په خوځښت راوست او د «اغلې ريسي ټيلر لپاره د برابر عدالت د الاباما کميټه» يې جوړه کړه. که څه هم دوی په محکمه کې د ټيلر لپاره د انصاف په تر لاسه کولو کې بريالي نه شول، په الاباما کې د تور پوستو د ټولنو خوځښت يوه ټولينزه او سياسي شبکه منځ ته راوړه، کوم چې يوه لسيزه وروسته وکولای شول، د مينټګمري د بس پرېکون برياليتوب ته ورسوي.
کندهار ولايت
خرقه شريفه
دا حال وليد او پرې کله چي علی حضرت احمدشاه بابا خبر سو د خپل دربار د ځينو نيکو او صالحو کسانو په مشوره يې دا حکم صادر کړ چي هيڅوک بېله شاهنشاه څخه دا حق نه لري حتى شاهزاده گان او وزيران هم چي د بکس سر دي خلاص کړي، د همدې پرېکړي له وجي يې د خرقې شريفي د بکس کلي د يوه کال لپاره په خپله وساتل خو کله چي هرات او مشهد ته تلى نو يې د هغه ستر امانت د بکس کلي د کندهار و يو تن عالم ته چي کورنۍ يي  نسل پر نسل د علم او تصوف په لاره کي شهرت لاره وسپارل، نوموړى عالم حاجي مولوي عبدالحق اخوندزاده وه، نوموړى نه يوازي دا چي يو جيد ديني عالم و بلکي د تصوف او تقوا په نقشبنديه طريقه کې يې هم لاس درلود.
اطلس سمندر
اطلس سمندر د نړۍ دوهم لوی سمندر دی چې امریکا لویه وچه له اروپا او افریقا نه بیلوي او لویوالی هم له سویلي قطب نه تر شمالي منجمد سمندر پوری رسیږي. ددی سمندر نوم له پخوانی افسانوي یوناني پادشاه اطلس نه اخیستل شوی دی. ترټولو پخوانی نوم ددی سمندر لپاره له میلاد نه ۶۳۰ کاله مخکنی یوناني شاعر استسیخروس له خواه یاد شوی دی.
کندهار ولايت
خرقه شريفه
د خرقې شريفي د لېږدولو تاريخ په نظم کي :
ملكى خزان
د ملكي خزان د شعر څو بېلگې
کله جفا کار اشــنا بــاور کــوي
چی سمسور لکه گلشن شي ، که زه نه وم پروانه شته
دتیري او تـجاوز لاسونه قطع شي ولس نه
نیست نابود مو میر څمن شي که زه نه وم پروانه شته
فارياب ولايت
خلک
په 2007 کې د یوناما د والیتي راپور له مخې، قومي جوړښت په لاندې ډول دی: ازبک (40٪)، پښتانه (42٪) ، نور توکمونه (8.6٪) اړوند احصایې دي
جوړول
په فارياب کې د سرود په نوم د اوبو يو بند شته چې د پښتونکوټ ولسوالۍ او ميمنې ښار اوسېدونکو ته د څښاک او کرنيزې اوبه برابروي. په المار ولسوالۍ کې د برېښنا او اوبو وزارت له بودجې څخه د یوه کال راهیسې د دغه بند د جوړولو چارې پیل شوې او د څلورو نورو بندونو سروې هم بشپړه شوې ده.
اقتصاد
فاریاب ولایت په روان کال کې د انګورو ۵۰ ډوله حاصلات لري چې له ۱۶ زره هکتاره باغونو څخه یې ۶۰ زره ټنه انګور ترلاسه کړي چې د تېر کال په پرتله ۱۰ سلنه زیاتوالی ښيي. د فاریاب د کرنې ریاست په ۱۹۹۶ کال کې په ۴۰ هکتاره د انګورو باغ جوړ کړی او ټاکل شوې چې ۲۰ زره هکتاره ته لوړ کړي.
چارسده ولسوالۍ
چارسده ولسوالۍ د پاکستان د خيبر پښتونخوا ولايت يوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۰۲۲،۳۶۴ وو.
۹۰۰۰ (عدد)
سرچينې
وېشنيزه:۹۰۰۰ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:څلور رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
پانگه
بدلیدونکي پانگه
دغه ډول پانگه چې Working Capital یې هم بولي د پانگې هغه ډول دی چې یوازې یو ځل د تولید په پروسه کې کارول کیږي، ښه بیلگه یې د تولید لپاره خام مواد دي. دغه ډول پانگه ایز لگښتونه د تولید شوو توکو او چوپړتیاوو د خرڅلاو له لارې بیرته پوره کیږي. د یوې موخې لپاره کارول کیدونکې پانگه: دغه ډول پانگه چې په انگلیسي یې Sunk Capital بولي، د پانگې هغه ډول دی چې په تولید کې د لگښت ځانگړی ځای لري او له هغه پرته په نورو ځایونو کې ورڅخه کار نه اخیستل کیږي. د بیلگې په توگه د ټوکر اوبدلو یو ماشین چې د ټوکر اوبدلو پرته د کوم بل کار لپاره ورڅخه گڼه نشي اخیستل کیدای. د پانگې د دغه ډول په مقابل کې هغه پانگه ده چې په هر ځای کې کارول کیږي. دغه ډول پانگې ته لامبو وهونکي پانگه یا Floating Capital وایي. د بېلگې په توگه موټر، بریښنا او نور هغه څه دي چې په هر ځای او هر هدف لپاره ورڅخه کار اخیستل کیږي.
پيونګ چانګ
پيونګ چانګ (په انګريزۍ کې: Pyeongchang) د جنوبي کوريا په ګانګ ون ولايت يوه ولسوالي يا کاونټي ده. په دې ځاى کې د بودايانو ګڼ عبادت ځايونه شته.
کینډۍ:تشيال تمځی
بهرنى تشيال، چې تشيال (space) هم بلل كېږي، هغه تشې سيمې ته ويل كېږي چې د ځمكې په گډون د هسكني توكو (celestial bodies) لكه ستورو، سپوږميو، سيارو، او سياره وزمو (asteroids) تر مېنځ شتون لري. تشيال په بشپړ ډول تش هم نه دى بلكې له كلكې تشې (hard vacuum) رغېدلى چې د ذرو ټيټ كثافت لري او تر څنگ يې د هايډروجن او هيليم پلازما (plasma)، برېښناطيسي وړانگې (electromagnetic radiations)، مقناطيسي ډگر (magnetic field)، نوټرينو (neutrino)، تشيالي دوړه (cosmic dust)، او تشيالي وړانگې (cosmic rays) لري. بنسټيزه تودوښه يې ۲.۷ كالوينه ده چې له لوى درز (Big Bang) څخه د ځمكنۍ وړانگې (background radiation) له مخې ټاكل شوې ده. پلازما، چې د هايډروجن اټوم يې په هر مكعب ميټر كې تر يوه لږ دى او په تشيال كې د اسمانلارو تر مېنځ په مليونونو كالوينه تودوښه لري، په بهرني تشيال كې د باريوني توكو (baryonic matter) زياته برخه جوړوي چې له ځايي غونډونو يې ستوري او ستورټليځونه رامېنځته شوي دي. كتنو دا جوته كړې چې د زياتو ستورټلیځونو ۹۰% كتله ناڅرگنده بڼه لري چې تور توكى (dark matter) بلل كېږي او له نورو توكو سره د برېښناطيسي نه بلكې راكښنيز ځواك (gravitational force) له لارې تعامل كوي. څېړنې دا ښيي چې په ليدوړه پينۍ (observable universe) كې د توكيزې انرژۍ (mass-energy) زياته برخه د تشيال تشه انرژي (vacuum energy) گڼل كېږي چې ستورپوهانو د تورې انرژۍ (dark energy) نوم پر ايښى دى. د پينۍ زيات ځاى د ستورټليځونو دننه تشيالونو نيولى دى، آن دا چې درست ستورټلیځونه (کهکشانونه) او ستور غونډالونه (star systems) له سوچه تشياله رغېدلي دي. دا چې تشيال چيرې پيليږي كوم ټاكلى وېش نه لري. خو بيا هم د كارمان كرښه (Kármán line) چې د سمندر له مخ څخه ۱۰۰ كيلو ميټره (۶۲ ميله) لوړوالى لري په ټوليز ډول په تشيالني تړونونو (space treaties) او د هوا تشيالني (aerospace) خوندېينو (record keeping) لپاره د بهرني تشيال د پيل په توگه كارول كېږي. د نړيوال تشيالدوى (space law) اډانه (طرح) د بهرني تشيال تړون (Outer Space Treaty) له خوا رامېنځته شوه چې د ملگرو ملتونو له خوا په ۱۹۶۷ كال كې تصويب شوه.
فرانسیسکو دي ویتوریا
د امریکايي سورپوستانو د قانوني حالت په اړه یې دریځونه
د روم د مقدس سترواک او د هسپانیا د پاچا پنځم چارلز له لوري د یوه مشهور عالم په توګه په علني توګه سلا مشورې ترې اخیستل کېدې. نوموړي د واک او ځواک د هغه ډول د محدودولو لپاره هلې ځلې وکړې، چې د هسپانوي امپراتورۍ له لوري پر ځایي خلکو تحمیلېده. هغه وویل: "د ټولو مخکېنیو پایله دا ده چې اصلي استوګنو بې له شکه د عیسویانو په څېر په عامه او شخصي دواړو چارو کې واقعي حاکمیت درلود او دا چې نه د دوی له شهزادګانو او نه شخصي افرادو څخه د ځمکې پر مخ د دوی ملکیتونه غصب او لوټ کېدای شي چې ګواکې دوی یې اصلي مالکین نه دي." ویتوریا دا رد کړه چې اصلي یا بومي خلک په ارسطویي اصطلاح کې په طبیعي توګه د غلامانو په توګه پېژندل کېدای شي. هغه د اکویناس د رومي قانون مفهوم ius gentium ("د ملتونو قانون") ومانه. له امریکایي هندیانو یا سورپوستانو څخه د هغه دفاع د انسان د ذاتي کرامت او وقار په اړه د علمي پوهاوي پربنسټ وه، هغه وقار چې د ده په اند په نوې ​​​​نړۍ کې د اسپانیا د پالیسیو له لوري تر پښو لاندې شوی یا نقض شوی و.
آثار
له ۱۵۲۷ کال څخه تر ۱۵۴۰ ز کال پورې د هغه له لیکچرونو او ویناوو څخه د نوموړي د زده کوونکو له لوري نیول شوي یادښتونه کاپي شوي او تر لاندې سرلیکونو لاندې خپاره شوي دي:
لکي مروت ولسوالۍ
لکي مروټ د پاکستان د خيبر پښتونخوا ولايت يوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۴۹۰،۰۲۵ وو.
د پایدارې پراختیا اتمه موخه
۴.۸ نښه: په مصرف او تولید کې د سرچینو موثریت او ښه والی
د ۴.۸ نښې رسمي سرلیک دا دی: «تر ۲۰۳۰ز کاله پورې، په تدریجي ډول د مصرف او تولید په برخه کې د نړیوالو سرچینو موثریت ته وده ورکول، او کوښښ وشي چې اقتصادي وده د چاپېریال له تخریب څخه جلا شي. د دوامدار مصرف او تولید په اړه د پروګرامونو لس کلن چوکاټ سره سم او د هغو هېوادونو چې ددې رهبري پر غاړه لري».
ايوني روڼ اندي
بابل
بابليان له اسمان څخه د پراخې پوهې په لرلو کې مشهور وو. د معبدونو کاهنانو به  اسمان ته په غور سره کتل او له اسمان څخه به يې د شومو پېښو په وړاندوينه کې کار اخيست. د ميلاد څخه ۷۴۷ ز کاله مخکې د کسوف په اړه معلومات موندل شوي. د  بابليانو د رياضياتو لپاره د ۶۰ شمېرې پر اساس، يو پېچلی سيستم رامنځته کړ چې له هغه څخه يې د لمر او سپوږمۍ د حرکتونو په څارنه کې کار اخيست. د بابليانو ارشيفونو، د رياضي او ستورپوهنې په باره کې د معلوماتو زېرمې لرلې، چې د ميخي خط پر لوحو ليکل شوي. هغه کسوف چې ټالېس يې وړاندوينه وکړه او د دې کار پيلووونکی و، ښايي د بابليانو د لوحو پر بنسټ ترسره شوی وي.
عزت الله شمسزى
چاپي اثار
۱-د نښترو او گورگرو څو سندرې [ دلغمان د شاعرانو تذکره] چاپ.
سکای لېب
سرچینې
د ویکي گډونوال، «Skylab»، د انگلیسي ویکیپېډیا، خپلواکه پوهنغونډ.
وېشنيزه:فضایي تمځایونه وېشنيزه:د امریکا فضایي تمځایونه وېشنيزه:د ناسا فضایي تمځایونه وېشنيزه:ناسا
جان براون ( د تور پوستو د مرییتوب د اوصولو د له منځه وړلو پلوی)
نوې ځواني او زلمیتوب
براون په ۱۶ کلنی کې خپله کورنۍ پرېښوده او د لېبرال زده‌کړو له طرحې سره ختیځ ته راغی. د هغه لوی ارمان د انجیل وزارت و: "یو وخت زه هیله مند وم چې په خپله وزیر وم" د دې موخې په لټه هغه د کونېکتکاټ (Connecticut) په کانټون (Canton) کې د وخت له کشیش/ ملا جرمیا هالوګ (Rev. Jeremiah Hallock) سره سلا مشوره وکړه چې د هغه د مېرمنې له خپلوانو څخه و او د هغه د لارښوونو سره سم چې په هغه ځای کې يې له خپلو تجربو څخه ترلاسه کړې وې د ماساچوسېټ پلېن فېلډ (Plainfield, Massachusetts) ته لاړ او هلته د مرحوم کشیش موسی هالوک په امر هغه پوهنتون ته تیار شو. هغه د امرهېسيټ Amherst)) په پوهنتون کې خپلو زده کړو ته دوام ورکړ. خو هغه د سترګو په التهاب اخته شو چې د زدکړو له دوام څخه یې راوګرځاوه او بېرته هډسون ته راستون شو.
د پښتو غزل پرمختګ او نوي پړاوونه
د پښتو غزل پرمختګ او نوي پړاوونه
ته اغزي کړه زما  او د ګل منځ  کې
لپه کې مې زخم دی سوری نه دی
هرات ولايت
ددې ولايت د گرځنده ټېليفون مخكې شمېر (۰۴۰)(۰۰۹۳) دى.
شاه اشرف هوتک
سرچينې
‎
پښتو شاعرۍ کې د غزل رنګ او مقام
په پښتو شاعرۍ کې د غزل رنګ او مقام
شومو نيتونو د خوارۍ غرونوته غاړې ويستو
راته په خاورو کې لوغړيږي اوس چې څه به کيږي
د کتابتون معلوماتو ساینس
۲۰مه پېړۍ
د اس. آر. رنګاناتن د کتابتون پوهې پنځه قوانین او د لومړي لوی تحلیلي-ترکیبي طبقه بندي سیسټم پراختیا، د کولون طبقه بندي په اند کې ونیوله.
زده کړې او روزنه
د کتابتون په پوهه کې علمي درسونه د ټولګې مدیریت، معلوماتي سیستمونه او ټېکنالوژي، د څېړنې مېتودونه، د معلوماتي سواد، نوملړ لیکنه او طبقه بندي، ساتنه، مرجع، احصایه او مدیریت تر پوښښ لاندې راولي. د کتابتون پوهه په دوامداره توګه وده کوي، نوي موضوعات لکه د ډیټابېس مدیریت، د معلوماتو جوړښت او د معلوماتو مدیریت او داسې نور په کې ګډون لري. د يوې ارزښتمنې او معتبرې مرجع سرچينې په توګه د ويکيپېډيا زيات خوښول، زيات شمېر کتابتونونو، موزيمونو او آرشيفونو د اوسېدونکي  مويکيپېډيان یا Wikipedian in residence ونډه معرفي کړې ده. له دې کبله یو شمېر پوهنتونونه په خپلو MLIS پروګرامونو کې په ویکیپیډیا او د پوهې په مدیریت پورې اړوند درسونه شاملوي.
په متحده ایالاتو کې زیاتره پوهنځي په کتابتون پوهه کې یوازې ماسټري  یا MLIS وړاندې کوي او په دې موضوع کې د لېسانس درجه نه وړاندې کوي. شاوخوا پنځوس پوهنځي دا لېسانس برنامه لري او اووه پوهنځي لاهم په درجه بندي په حال کې دي. زیاتره پوهنځي آنلاین برنامې لري، که چېرې کالج د زده کوونکي د کور په شاوخوا  کې نه وي، دا برنامې د زده کوونکي ته ګډون ډېر اسانه کوي. د متحده ایالاتو د نیوز آنلاین ژورنال له قوله، د الینویز پوهنتون د پوهنتونونو له خوا د غوره MLIS برنامو د نوملړ په سر کې دی. دوهم د شمالي کارولینا پوهنتون او دریم د واشنګټن پوهنتون دی.
لومړی بارون اکټون، جان دالبرګ - اکټون
جان ایمریک اډوارډ دالبرګ – اکټون یا لومړی بارون اکټون (۱۰ جنوري ۱۸۳۴ – ۱۹ جون ۱۹۰۲ زکال) چې د لارډ اکټون په نامه ډېر مشهور دی، انګلیسي کاتولیک تاریخ پوه، سیاستوال او لیکوال و. هغه د اووم بارونېټ، فردیناند دالبرګ – اکټون یوازنی زوی او د ناپولي پاچهۍ د سرلښکر او لومړي وزیر ۶ بارونېټ جان اکټون لمسی و. له ۱۸۳۷ زکال څخه تر ۱۸۶۹ زکال پورې هغه د اتم بارونېټ جان دالبرګ – اکټون په نوم پېژندل کېده.
مسلک
اکټون د خپلو پراخو سفرونو په مرسته، خپل ډېر وخت د تاریخي شخصیتونو د واقعي لیکنو د اصلي فکري لیدلورو په لوستلو تېراوه. د هغه په ملګرو کې مونتالمبرت، توکویل، فوستل دو کولانژ، بلانتشلي، فون سبیل او رانکه شامل و. په ۱۸۵۵ زکال کې نوموړی د شروپ شایر د قوماندان د مرستیال په توګه وټاکل شو. یو کال وروسته هغه د روسیې د دویم الکساندر د تاج اېښودو په مراسمو کې د بریتانیا د استازي په توګه د لارډ ګرنوېل په ماموریت کې مسکو ته ولېږل شو.
پښتو غزل او انځورګري
پښتو غزل او انځورګري
نورو پسې تګ سړی خړ مخی کړي
صديق پسرلی
را څرګنـــد په څــو لباس دی
خوشحال خان خټک
بله دا چې په غزل کې شاعر نشي کولی چې يوه موضوع له سره تر پايه لوستونکي ته وړاندي کړي ، په داسې مرحلو کې د غزل شاعران همېشه له شعري صنفونو کار اخلي ، علامتونه ، ترکيبونه ،استعارې ، تشبېهات ، تلمېحات او نور شعري صنفونه په کار اچوي ، په همدې وخت کې د غزل شاعر کولی شي چې د انځور ګرۍ له لارې خپل هغه خيال او فکر چې شاعر يې اظهار غواړي لوستونکو ته منتقل کړي ، شاعر دا نه وايي چې زما په کلي جنګ تېر شوی ، زما کلی وران شوی ، زما دکلي ښايستونه خلکو چور کړي دي ،خو داسې شاعرانه اظهار يې کوي ،ځکه چې دا يې شعري او هنري ضرورت دی.
باصره ناصري
هر يو شی په تغير دی  هر يو شي کې قوت دی