cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پروفیسر ولي محمد خان سیال کاکړ
ښاغلي پروفیسر سیال کاکړ صیب دامهال سخت ناروغه دی .نن خبرشوم چې دافغانستان ولسمشراشرف غني  ورته د سید جما ل ا لدین افغان میډال ورلیږلی دي ، خو کاشکې دغه میډال یې هغه وخت ورکړای  وای چې دی روغ او رمټ و.
دروېش درانی
چاپ اثار
شاعري نثر
محمود الحسن دېوبندي
جلیل محدیث، شیخ الهند، د مالټا اسیر مولانا محمود حسن دیوبندي (نور الله مرقده) په شیخ الهند، عالم، عارف، محدث او د دیارلسمي او څوارلسمي هجري (نولسمي او شلمي میلادي) پیړۍ د هند مجاهد پیژندل سوی.
دا چي د دیوبند دارالعلوم بنیادي مقصد د دین تبلیغ، اسلامي اشاعت او ملت جوړونه ده نو ځکه تر زیاته حده دا دارالعلوم په سیاست او ازادی کي خاصه ونډه اخیستي ده. د شلمي میلادي پیړۍ په دوهمه لسیزه کښي مولانا محمود حسن (رحمة الله علیه)  په دي مجبور کړل سو چي په سیاست کښي ونډه واخلي ځکه اسلامي نړۍ باندي ظلم کیدی او له ظلمه لړزیدل، مسلمانانو په (۱۹۱۱ میلادي) کي په بنګال، په (۱۹۱۱-۱۹۱۲)کي په طرابلیس او په ۱۹۱۲-۱۹۱۳ میلادي کي په بالکان کښي سخت ظلمونه ولیدل.
په ترکیه کښي هم جنګونه اوج ته رسیدلي وه چي د شهیدانو شمیر ئې یو لک ؤ او هند خو د انګریزانو دوهم کور وو. نو مولانا د نړۍ د مسلمانانو دې بدي اوضاع ته په کتلو سره خپل جهاد شروع کړی.
مولانا د خپل ژوند دري کاله او دوي میاشتي د انګلیسانو په بند کي تیري کړي په زندان کښي ئې قرآن کریم و اوردو ژبي ته و ژباړۍ. او د (مالټا) د جذیري په بند کښي ئې ترخي شپي سبا کړي.
تألیف او کتابت:
۳.  حاشیه سنن ابی داود (عربی)
بنوڅي
تاريخ او نسب
ډپټي محمد حيات خان په خپل مشهور اثر تاريخ حيات افغاني کې چې دده له خوا ١٤١ کلونه وړاندې په اردو ژبه کښل شوی و او بيا ورو سته په انگر يزي او پښتو ژبو ژبا ړل شوی دی د دوی د پخو انۍ سيمي او د بنو سيمې ته د بنو څيو د راتلو په اړوند داسي ليکلي دي:" د بنو څيو د استو گني اصلي ځای د سليمان د غره يوه لړۍ يعني د شوال غر و او دبنو څيو تر راتگ دمخه په بنو کې دهني او منگلو قبيلي ميشته وې، چې بيا ورو سته ددغو قبيلو پير شيخ شاه محمد رو حاني(رح) د دوی نه له دې کبله خپه شو چې د غلو دانو عشر يا لسمه بر خه يې چې هغه ته ور کو له ور باندې بنده کړه، چې له هما غه و خته نو موړي پير د شيتک له او لادې نه د کيوي او سوراڼي اولاده د خپل زوی شاه نيکبين سره يو ځای د شوال دغره نه دې سيمي ته راو ليږل او اجازه يې ورکړه چې دوی بايد دهني او منگلو قبيلي له دې ځايه وباسي او دغه سيمه چې  دبنو څيو تر راتلو دمخه په ډنډ با ندې مشهوره وه په خپل واک کې راولي. څر نگه چې دشيتک اولاده د شوال په غره کې د وزيرو قبيلې د زور زياتي په وجه په تنگ شوي وو ،نو د نو موړي پير دغه خبره يې غنيمت و گڼله او دغې سيمې ته يې ډله ايزه ليږ ديدنه پيل کړه چې لو مړی د تو چي سين سهيل او دگبر غره په شمالي لمنې ورغړ کې ميشته شول. بنو څيو د خپل پير د زوی شاه نيکبين په غو ښتنه درې کو ترې راوړې. ديوې کو ترې نه يې هيڅ بڼکې ونه ايستلي، ددويمې کو ترې نيما يې بڼکې او ددريمې کو ترې ټو لې بڼې يې وايستلې او درې واړه کو ترې يې دخپل يوه استازي په لاس د هني او منگلو قبيلو ته واستولي او دا پيغام يې ور وليږه که چيري هر هغه څوک چې خپل مالونه له ځا نه سره واخلي او له دې ځايه و ليږدي نو دوی به د هغې کو ترې په شان په امن کې وي چې بڼکې يې نه دي ايستل شوي او دوی ته به هيڅ ډول ځا ني او مالي زيان ور ونه رسيږي او هغه خلک چې په دې کار کې ځنډ وکړي نود دوی سره به د هغې کو ترې په څير چلند وشي چې نيما يي بڼي يې ايستل شوي وي يعني دوی ته به ځا ني او ما لي تا وانونه ور ورسيږي او پښيما نه به شي او هغه څوک چې نه ځي موږ به هغه د خپل پير په بر کت د هغې بې بڼکو کو ترې په څير لوڅ کړو.کله چې هني او منگلو قبيلو د کو ترو دغه حال وليد او نو موړی پيغام يې واوريده نو په خپلو مينځو کې يې سره سلا او مشوره وکړه چې که چيرې له دوی سره جگړه وکړي نو دبر ياليتوب هيله نشته. همداراز دوی د خپلې بې اتفا قۍ او د خپل پير د خپگان په وجه خو اشيني وو. له بلې خوا بنو څيو ددوی کرنې او زراعت ته تا وانونه رسول،چې په پای کې هني او منگل قبيلې مجبوره شوې چې خپله سيمه پر يږدي. دهني يو شمير خلک د هندوستان خو اته وليږ ديدل او لږ شمير د منگلو سره د سپن غره په سهيلي بر خه کې ميشته شول او په دې تو گه بنو څيو پر دغې سيمې خپله واک ټينگ کړ او په بشپړه تو گه يې دغه سيمه په خپله ولکه کې راوسته. که څه هم د بنو څيو له خوا ددغې سيمې د نيو لو نيټه نه ده معلومه، خو دوی د شيخ شا ه محمد روحاني(رح) په وخت کې چې دشاه رکن عالم همعصره او مر يد و دلته ميشته شوي دي او شا ه رکن عالم د ٨٨ کلو نو په عمر په(٧۰٥لمريز) کال له دې نړۍ نه ستر گې پټې کړي دي." خو علامه استاد رشاد(رح) د حيات افغا ني د پښتو ژباړې،پيښور په ٥١۰ مخ په پايليک(پاورقي)کې دشيخ رکن ا لعالم په باب داسي کښلي دي:" شيخ رکن العا لم د شيخ صد رالدين عارف زوی  او د شيخ بهاؤ الدين زکر يا ملتا ني سهر وردي لمسی دی، دده د مړ ينې کال په مقا ما ت ار شا ديه (٨٥) مخ کې، د خز ينته الا صفياپه٢/٥١ مخ،د او ليا ملتان په ١٩٨ مخ او داوليا هند و پا کستان په ٣١٣ مخ کې٧٣٥ هجري قمري ليکل شوي دي."
د بنو د سيمې جغر افيوي مو قعيت:
د بنو سيمي لو يد يز ته د وزيرو غر، ختيز ته يې شا ه پور د ضلعې پو له، د مټهه ټو اڼه سيمه او د جيلم د ضلعې د تله کنگ تحصيل يوه بر خه،سهيل ته يې ديره اسما عيل خان،شمال ته د لو يد يز نه نيولې د سنده در ياب تر ښۍ غا ړې پورې کو هاټ او د خټکو غر نۍ سيمه پر ته ده. بنو د کهرک، لکهي مروت او وزير ستا ن سره هم پو له لري. بنو د پيښور جنوب په ١٩٢ کيلو مترۍ کې مو قعيت لري.
سلهټ ولایت
نور ولولئ
وېشنيزه:د بنگلادېش ډويژن
اندونيزيا
اندونېزیا (په انګلیسي: indonesia) په رسمي ډول د اندونېزیا جمهوریت [a] په سویل ختیځ آسیا او اوقیانوسیه کې د هند او ارام سمندرونو ترمنځ پروت هیواد دی. نوموړی هېواد د سوماترا، جاوا، سولاویسی، او د بورنیو او نوې ګینې د ځینو برخو په شمول له 17,000 نه زیاتو ټاپوګانو څخه جوړ شوی دی. اندونېزیا د نړۍ ترټولو لوی ټاپوییز هیواد دی او د پراخوالي له پلوه د 1,904,569 کیلومتره مربع (735,358 میل مربع) مساحت په درلودلو سره 14م لوی هیواد دی. له شاوخوا 270 ملیونه نفوس سره، اندونېزیا د نړۍ څلورم ډیر نفوس لرونکی هیواد او ترټولو ډیر نفوس لرونکی مسلمان هیواد دی. جاوا، د نړۍ ترټولو نفوس لرونکی ټاپو، د دې هیواد د نیمایي څخه د ډیر نفوس کور دی.
د استعمار دوره
د استعمار په زیاتره دوره کې، په مجمع الجزایر باندې د هالنډ کنټرول کمزوری ؤ. هالنډي ځواکونه په پرله پسې توګه په جاوا کې د ننه او بهر د بغاوتونو په مخنیوي بوخت وو. د محلي مشرانو نفوذ لکه په مرکزي جاوا کې د شهزاده ډیپونګورو، په مرکزي سوماترا کې امام بونجول، په مالوکو کې پتیمورا، او په آچ کې د 30 کلنې خونړۍ جګړې هالنډ کمزوری کړ او استعماري پوځي ځواکونه یې وځپل.undefined یوازې د شلمې پیړۍ په لومړیو کې د هالنډ واکمني د اندونېزیا اوسنيو پولو ته وغځېده.
سرچينه
‎
کفن
د مړي ښخولو لپاره، د مړي غسل، تکفین (کفن کول)، جنازې لمونځ او په قبر کې ښخول اړین مسائل دي. دا مراسم په نورو شریعتونو او (اسماني او غیر اسماني) دینونو کې مختلف دي چې په ټولو کې له ښخولو څخه مخکې د مړي لمبول شرط دی. . کفن احیانا له یو یا درې ټوټه سپینو څادرونو څخه جوړېږي، چې دا د نر لپاره وي، او یو یا پینځه د سپینې ټوټې د ښځو لپاره، چې ټول بدن پری پټیږي (له مخ پرته). په کفن اخېستو کې له اسراف څخه منع راغلې، خو کفن باید پاک، صاف او په عطرو موښل شوی وي. او د حاجیانو او عمره کوونکو کفن د هغوي د احرام څادرونه دي، چې ځینې حاجیان یې له ځانه سره راوړي، ځینو دا کفنونه په حرم شریف کې په زم زم اوبو هم وینځلي وي. .
بیجلو پولیه
بیجلو پولیه Бијело Поље) د مونتینګرو له ښارونو څخه یو دی.
گېډه
وېشنيزه:اناتومي
د شيدو پوهنيز پارک
تربيتي غونډې
د شيدو په پوهنيز پارک باندې په 2011، 2013 او 2015 ميلادي کلونو کې د کرنې پوهنتون، پېښور کې درې نړيوال تربيتي کنفرانسونه جوړ کړای شوي دي. په دې کنفرانسونو کې د ټول پاکستان د پوهنتونونو او د شيدو د مصنوعاتو ادارو د کارپوهانو نه علاوه حکومتي چارواکو او د افغانستان او تورکيې ساينسپوهانو او څېړونکو هم ویناوې وکړی. ویناوالو د کرنیزو او څاروو په مناسبت خود روزگار سکيمونه او د غذايي خوندیتابه لپاره کړنې وستايلې او په دې کې يې د ځایي حکومتونو کړنه څرگنده کړه.
صديق الله مين
صديق الله مين د ښاغلي محمد نور زوى پر1357ل كال د کندهار ښار په شپږمه ناحيه (چوڼۍ) كې زوكړى دى،
سيد رحمن وگړپال
سيد رحمن وگړپال (۱۳۳۷ لمريز لېږدي کال، د ننگرهار ولايت، د سره رود ولسوالي) د افغانستان يو پښتو ژبی شاعر او ليکوال دی.
د شعر څو بېلگې يې
څنگه دې پېغور په ځان وانخلمه - شونډې دې غوټۍ سترگې جامونه ستا
موږ‎ ته ھیڅ نه دي راپاتې، وطن وران خو دومرہ وکه - امانت يې زړ‎ہ کې ساته زموږ‎ اوښکې اباسینه
معصومه علي زاده
معصومه علی زاده د محمد علي لور ده، چې په ۱۹۹۷ زیږدیز کال د پروان ولایت د شیخ علي ولسوالۍ په بید قول کلي کې زیږیدلې ده.
بخارست
په لومړي ځل د ۱۴۵۹ ز کال اسنادونو کې د بوکرېسټ يادونه شوې وه. دا ښار په ۱۸۶۲ ز کال د رومانيا پلازمېنه شوه او د رومانيايي رسنيو، کلتور او هنر مرکز دی. معماري يې د تاريخي (زياتره له هر ځای څخه غوره کوونکی يا ګلچين، مګر نيوکلاسيکي او هنري نو “Art Nouveau” هم دی)، interbellum (Bauhaus، Art Deco او د روماني نوي والي “Romanian Revival” معماري) سوسياليستې او معاصرې دورې ګډه بڼه يا جوړښت دی. د دوه نړيوالو جګړو تر منځ دوره کې د ښار د غوره ذوق يا ظريفه معمارۍ او د خپلې ممتازې پرګنې کمال بوکرېسټ ته د «د ختيځ د پاريس» (رومانيايي: Parisul Estului) يا «کوچني پاريس» وړ نوم تر لاسه کړ. که څه هم د جګړې، زلزلو او ان د نيکولای سيسيسکيو (Nicolae Ceausescu) د ډلبندۍ خپرونې له امله د تاريخ ښار مرکز کې ودانې او سيمې سختې ويجاړې شوې وې، مګر بيا هم زياتې ودانې او سيمې بيا هم روغې پاتې شوې او بيا له سرې ودانې شوي دي. په وروستيو کالونو کې بوکرېسټ ښار يوه اقتصادي او کلتوري وده ازمايي. دا ښار د “Financial Times”، “CBRE”، TechCrunch” او نورو د راپورونو له مخې په اروپا کې د لوړې تکنالوژۍ د تر ټولو چټک وده وال ښارونو له ډلې څخه دی. د UiPath په نوم د نرمغالي نړيوال شرکت چې په بوکرېسټ کې جوړ شوی نړيوال پيل دی، په ارزښت موندنه کې له ۳۵ بيليون ډالرو څخه زياتې کچې ته رسېدلې دی. بوکرېسټ له ۲۰۱۹ ز کال راهيسې په سويل ختيځه اروپا (Roman Blockchain Summit) کې د خورا لوړې تېکنالوژۍ د ناستې کوربه توب کوي.
تاريخچه
لرغونې شاهي محکمه “Old Princely Court” (Curtea Veche) د ۱۶ پېړۍ په نيمايي کې د “Mircea Ciobanul” له لورې ودانه شوه. بوکرېسټ د وروستيو واکمنانو تر مشرۍ لاندې د شاهي محکمې د اوړي استوګنځي په توګه رامنځته شوی و. د راتلونکو کالونو پر مهال يې د سويلي مونتنيا “Muntenia” په ارزښت کې له زياتوالي څخه وروسته د پلازمېنې ښار د دريځ په اړه له ټاګوويسټي “Targoviste” ښار سره سيالي وکړه.
د دې ښار يوه برخه چې د طبيعي افتونو له امله ويجاړه شوه او د راتلونکو ۲۰۰ کالونو پر مهال څو ځله بېرته جوړه شوه او د ۱۸۱۳ -۱۸۱۴ ز کالونو کې د کاراګيا د وبا “Caragea’s plague” له لورې هم وټکول شو، له عثماني واک څخه په سختۍ سره تر لاسه شو او څو زماني واټنونو کې د هبسبرګ پاچاهۍ (۱۷۱۶، ۱۷۳۷ او ۱۷۸۹ زکالونو کې) له لورې او د ۱۷۶۸ او ۱۸۰۶ ز کالونو تر منځ د درې ځلونو لپاره د سترواک روسيې له لورې ونيول شو. دا شار د ۱۸۲۸ز کال او د کريميا جګړې تر منځ د روسي ادارې تر چتر لاندې ځای پر ځای شو او پر بوکرېسټ باندې د متمرکز ۱۸۴۸ ز کال والاچيين اوښتون پر مهال يې نيواک کې ځنډ يا وقفه رامنځته شوه. وروسته يو اتريشي لښکر کوټ يا ګارنيزيون د روسيې له تګ (چې لا هم د ۱۸۵۷ ز کال تر مارچ پورې په ښار کې پاتې وه) څخه وروسته د سيمې ملکيت تر لاسه کړ. د ۱۸۴۷ ز کال د مارچ پر ۲۳ نېټه يوې جګړې د ښار د درېيمې برخې په ويجاړولو سره، نږدې ۲۰۰۰ ودانۍ له منځه وېوړې.
ساپي یا صافي ټبر
لغمان او کو نړ ته د سا پيانو دراتلو په اړه داسي ويل کيږي چې دحضرت عیسی علیه السلام د زوکړې نه ٢٠٠٠کلو نه وړاندې با ختري آر يا ئيان دشمير دزيا توالي او د ځای دتنګوالي له کبله په ليږد پيل وکړ چې دپکهت دقبيلې نورښا خونه او دهغو په لړ کې سا پيان هم شا مل ول٠ کله چې سا پيان د هندو کش له درو نه د کا پيسا په حوزه کې ښکته شول او له دې ځا يه يې تقر ېبادسيندو نو طبيعي مجرا ګا نې په مخه ونیولې چې دهغوی نه يې يوې ډلې دکا بل سيند مخه نیو لې اود نجراب، تګاب، سروبي او لغمان له لارې د کو نړ دسيند حوزې ته ورسیدل٠
سا پيان په لو مړي سر کې په شپږومهمو ښا خو نو ويشل شوي دي چې ودير،ګوربز، کند هاري ، مسود، ښا ديخيل اوګاګي زي نو ميږي (٤)چې بيا وروسته په نورو څا نګو وېشل شوي دي چې دغه څا نګې په لاندې ډول دي :
د سا پيانو داستو ګنې سیمې :
خو دکوه سا پي ولسوالي چې دپروان ولايت پورې يوه اړونده ولسوالي ده مرکز يې ډنډر نو ميږي او تقر يبا ټول اوسيدونکي يې پښتانه او سا پيان دي چې دوی هلته څلويښت کلي لري او د خلکو ټول شمیر يې ١٣٦٢٧ تنه ښودل شوي دي چې دمشهورو کليو نو مو نه يې دادي :
ددغه ولايت په مرکز او دبلخ او دولت آباد په ولسو اليو کې هم سليمان خیل سا پيان استو ګنه لري٠
٧- دفارياب په ولايت کې :
د پاني پت دريمه جگړه
د پاني پت درېیمه جګړه، د ۱۷۶۱ ز کال د جنورۍ په ۱۴ مه، د پاني پت په ښار کې، چې د ډیلي شمالي لور په نږدې ۹۷ کیلومترۍ (۶۰ مایله) کې پروت دی، د مرهټه سترواکي او د افغان نیواک ګرپوځ (د احمد شاه ابدالي پوځ) سره رامنځ ته شوه. په دغه جګړه کې د احمد شاه ابدالي پوځ ، د څلورو هندي متحدینو چې د نجیب الدوله تر قوماندې لاندې روهیلې، د دواب سیمې افغانانو او د شجاع الدواله په نوم د اوده نواب له خوایې ملاتړ کېده. د مرهټه پوځ د سدا شوراهو بهاو له خوا یې لارښوونه کېده، هغه څوک چې د واک له نظره، د چترپتي (د مرهټه پاچا) او پیشوا (د مرهټه لومړي وزیر) له خوا په درېیمه لیکه کې وو. د مرهټه اصلي پوځ، د پېشوا په مشرۍ په دکن کې ځای پر ځای شوی وو.
د مغلي سترواکي زوال
راګوناتراو د دغه اتحاد د مقابلې لپاره باید شمال ته تللی وای، څو حالت کنترول کړي. راګوناتراو د لوی پوځ غوښتنه وکړه، خو د سدا شوراهو بهاو له خوا چې د ده د تره زوی او د پیشوا دیوان و، رد شو. نوله دې امله، نوموړي پریکړه وکړه، چې له هغه ځایه ولاړ شي. پرځای یې، سدا شوراهو بهاو د مرهټه پوځ د اعلی قوماندان په توګه وټاکل شو او د پاني پت جګړه د ده تر قوماندې لاندې ترسره شوه.
د مرهټیانو څرګندېدل
ګرانت دوف، د مرهټیانو پوځ داسې راپېژني: "په ورېښمینو او نایلوني لویو سرو زرو کرښو باندې ښکلې شوې غټې کېږدۍ وې او له لرې واټن نه ښکارېدې. زیات شمېر فیلان، ډول ډول بیرغونه، له ښکلیو زینونو سره تکړه آسونه ... داسې بریښېده چې، له ټولو برخو دې راټول شوي وي... دغه کار تر ډېره د مغولو د ښې سلیقې او ښکلې صف بندۍ ښکارندوی وو."په منځنۍ دوره کې ( 1712-1757 ز) مرهټیانو، د هندوستان د ډېرو سیمو کنټرول ترلاسه کړ. دوی په ۱۷۵۸ ز کال کې ډیلي ونیو، لاهور یې ونیو او د افغانستان د واکمن احمد شاه ابدالي زوی او نایب السلطنه یې له هغه ځایه وشاړه. دا د مرهټه سترواکۍ د پراخوالي تر ټولو روښانه دوره وه او د دوی د سترواکۍ پولې له شمال نه تر سینده او له سویل نه تر شمالي کریلا پورې رسېدې. د ټولې خاورې واکمني د پيشوا له خوا کېده، هغه څوک چې تل یې د مغولو په تخت باندې د خپل زوی ویشواسرا د کېنولو خبره کوله. په همدې حال کې ډیلي د مغولو تر کنټرول لاندې و او مسلمانو علماوو، لکه: شاه ولی الله او نورو مسلمانو روحانیونو ،په هندوستان کې د دغو پرمختګونو په اړه اندېښنه لرله. دوی له ناچارۍ، د افغانستان واکمن احمد شاه ابدالي ته لاس اوږد کړ، څو دغه ګواښ بند کړي.
افغانان له یامونا سیند نه تېریږي
احمد شاه او متحدینو یې په ۱۷۶۰ ز د اکتوبر په ۱۷ مه نېټه، له شاه درې تېر شول او د سویل پر لور وخوځېدل. ابدالي د حساب شوي ګواښ له مخې، سیند ته ور ښکته شو، ساتونکي او ځواکونه یې په پسې شول. دوی وتوانېدل، چې د اکتوبر په ۲۳مه او ۲۵مه له باګ پت ( هغه ښار چې د سیند پاسنۍ برخې په ۲۴ مایله واټن کې دی) پرته له دې چې، د مرهټیانو کوم چې د کنجپورا په چور او تالان بوخت وو، له مقاومت سره مخامخ شي.
ساپي یا صافي ټبر
مشهور شخصيتونه :
۱۰-تاریخپوه  ارواښاد پو هاند ضمير سا پی
١۴- ددانش د خپر ندويې ټو لنې مشرښاغلی  اسد دانش ساپی
منشي نولکشور
دپښتو فرهنګ او ادب په وده کې دمنشي نولکشوردچاپخونو( مطبعو) ونډه
دمنشي نولکشور نوم دافغانستان او پښتونخوا په علمي او ادبي کړیو کې ناپیژندل شوی نوم نه دی .ان تردې چې زموږ زیات شمیر دیني عالمان او طالب العلمان هم دده له نامه سره آشنا دي او هغه وخت چې دزیات شمیر ادبي تاریخي ، فقهې ، احادیثو او تفسیرونو دکتابونو وروستۍ پانه وګورو نو هلته به لیکل شوي وي چې داکتاب د منشي نولکشور په مطبعه کې چاپ شوی دي. دمنشي نولکشور په مطبعو کې چې په لکهنو ، کانپور ، اګره او لاهور کې وي په زرګونو ادبي ، تاریخي ، دفقهې ، تجوید ، حدیثو او پښتو فارسي او اردوادب ډیر کتابونه چاپ شوي دي.
دمنشي نولکشور ژوند او لومړني حالات:
دافغانستان واکمن امیر عبدالرحمن خان او منشي نولکشور :
منشی نو لکشور او دپښتو کتابونو چاپول :
۱- ګنج پښتو :
مولف یې نعمت الله دی اوخپروونکي یې چهجو سینګ او جیون سینګ دي چې دلاهور دنولکشور په مطبعه کې چاپ شوی دی .دچاپ کال یې ۱۹۰۵ زیږدیز دی چې د۱۳۲۳لیږدیز – سپوږمیز کال سره سمون خوري. دادحاتم طایی دمیړانې او سخاوت کیسه ده او په دولس څپه ییزه خوږه پښتو مثنوي کې په ۱۰۴ مخونو کې لیکل شوی ده.
ژباړونکی یې دتنګي مولوي احمد دی او دمیجر روس کیپل له خوا په ۷۵۵ مخونو کې دلاهور په نو لکشور پریس کې چاپ شوی دی. مو ضوع یې دفرشته دتاریخ دسلطان محمو د برخه ده چې په روانې پښتو ژباړل شوی دی.
ناظم یې نعمت الله دی او خپروونکی یې دیوان ګوپی سینګ دی چې دلاهور دنولکشور په پریس کې په  ۸۸ مخونو کې چاپ شوی دی.مو ضوع یې دخوبونو تعبیر دی چې په اته څپه ییزه مثنوی کې ویل شوی دی.
بيټني
په پښتو نخواکې
بيټني د جنو بي وزير ستان په سهيل او دديره اسما عيل خان د ضلعې په لو يد يځ کې ا ستو گنه لري،چې د جغر ا فيوي پلوه په جنو بي و زير ستان، خو په اداري لحا ظ په ديره اسمعيل خان کې مو قعيت لري. ددوی سيمه له ١٢ نه تر ١٥ ميله پورې پلنوالی او تقر ېبا ٥٠ ميله او ږدوالی لري. ددوی اصلي مر کز د جنډ وله په نا مه يا ديږي، چې په جنو بي و زير ستان کې د ټا نک پورې اړونده سيمه ده. همداراز ددغې قبيلې خلک په بنو، لکهي مروت کې هم ميشته دي. په او سني و خت کې په بنو او ديره اسما عيل خان کې ددوی شمير د ٢٥٠٠٠ زرو په شا او خواکې اټکل شوی دی٠سر بيره يو شمير بيټني په پيښور، کراچۍ او د پا کستان په نورو ښا رو نو کې هم استو گنه لري
د کجين ښا خو نه
تتا،دنا،کټا،کوټي،رتنزي،بو يا يي،بو يک ،توران خيل،کټه گرام،مند اڼه، شيخا يي ، تر ايي ، څپلاي، شهمير، بالمير، شنگرلاني او نور...
۷۸ (عدد)
سرچينې
وېشنيزه:۷۸ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
لاوا
انټرميډيټ لاوال
انترميديټ يا انډيسي لاواګانې له ۵۲٪ څخه تر ۶۳٪ پورې سليکا لري، د المونيم اندازه پکې کمه او عموماً د فلشیکي لاواګانو په پرتله په ميګنيشيم او وسپنې يو څه زیات غني وي. انټرميډيټ لاواګانې انډيسي څوکې او بلاک ته ورته لاواګانې جوړوي او شونې ده چې په ولاړو منظمو اورشېندو کې پېښې شي، لکه د «انډيس». دا عموماً د ۸۵۰ څخه تر ۱۱۰۰ سانتيګراد (۱۵۶۰ څخه تر ۲۰۱۰ فارنهايت) تودوخې په اندازه کې هم ګرمې وي. له دې امله چې دوی کمه سليکا لري او د تودوخې درجه يې لوړه او چاودېدونکې ده، دوی عموماً تر ډېره بريده لږې ټينګې وي، په ۱۲۰۰ سانتيګراد (۲۱۹۰ فارنهايت) تودوخه کې يې عام ټينګوالی 3.5 × 106 cP (3,500 Pa⋅s) وي. دا په ټينګوالي کې د بادام د نرمو کوچو څخه يو څه اندازه زيات وي. انټرميډيټ لاواګانې د «فينوکريسټ» د جوړولو زيات ميلان لري. لوړه وسپنه او د ميګنيشيم ژورې سيمې د يوې تورې ځمکې د کتلې په څېر راڅرګندېږي، د «ايمفيبول» يا «پايروکسين فينو کريسټ» په ګډون.
د بوټي ژونکه
د نباتي ژونکې سیتوپلازم
نباتی ژونکه دیوحجروی دیوال اوداخلی برخی سایتوپلازم پواسطه مشخصه شویده چی پروتوپلازم له سایتوپلازم اوهستی څخه مشتق شویده. چه دا پروتوپلازمی اجزاوی په عمومی ډول سره پروتوپلازم په نوم یادیږی.
۱- اوبه 80%    ۲- وچ مواد 20 %    ۳- پروتین 0,3%   ۴- شحم 5%   ۵- قندونه ،مالگی، اوداسی نور 2 %    یا
کلوروپلاست
2. intermembrane space
کروموپلاست : Chromoplast
يعنی د کروموپلاسټونو عمده وظيفه گلانوته رنگونه ورکول دی.
مايتو کاندريا (Mitochondria )
په حجروی بیولوژی کی مایتوکاندریا چی مفرد یی mitochondrion تر ځیړنی لاندی نیول کیږی. هغه اورگانیل دی چی د ډیرو غشا گانو پو‍سطه پوښل شوی دی.‌
د مایتوکاندریا تعداد په ژونکو تفاوت لری ،‌اکثرا یوازی یوه ژونکه لری  او یو تعداد نوری یی په زرهاوو مایتوکاندریا لری.
داور خان داوود
مخینه
داورخان داود د دولسم تر پای ته رسولو وروسته په اکاونټنټ جنرل افس کې د جونر اډيټر په توگه پر دنده وگومارل شو. په دې دوران کې يې پر ۱۹۵۹ ز کال کې د پښتو انرز ازموينه (امتحان) هم ورکړه۔ پر ۱۹۶۱ کې يې په انگرېزۍ کې پرائېوېټ گريجويشن وکړه او پر همدغه کال يې د پېښور پوهنتون په پښتو څانگه کې په ماسټر کې داخله واخسته۔ دا د پښتو د ماسټرۍ لومړنی ټولگی وو. په دغه وخت کې مولانا عبدالقادر د پښتو څانگې مشر وو۔ په هغه وخت کې پرېشان خټک، قاضي هدايت الله او مولوي اسرائيل د پښتو څانگې اعزازي پروفېسران ول، ځکه چې په هغه مهال د پښتو د اېم اے پاس استاذان نه ول۔ مولانا عبدالقادر په هغه وخت کې د پښتو اکېډمۍ له لوري په پښتو ټپه او متل کار پيل کړی وو۔ مولانا عبدالقادر د ټپو راټولولو لپاره خلکو ته دا هم ويل چې پر يوه نوې ټپه به پېنځه انې ورکوي. داور خان داود صېب پر ۱۹۶۳ ز کال کې د پښتو څانگې په پښتو کې د ماسټرۍ بری ليک تر لاسه کړه۔
چاپ شوي نښيرونه يې
۱۲- ارباب هداېت الله شخصيت او فن.
۷۹ (عدد)
په رياضي کې
په رياضي کې ۷۹:
ليبنان
بهرنۍ اړیکې
لبنان د ۲۰۰۱ ز کال په وروستیو کې له اروپايي اتحادیې سره د هوکړې خبرې اترې پای ته ورسولې، چې دواړه لوري د ۲۰۰۲ ز کال په جنوري میاشت کې لومړۍ هوکړې ته ورسېدل. دغه هوکړه، د اروپايي ټولنې د ګاونډیتوب په پالیسي کې ځای پر ځای شوې، چې موخه یې د اروپايي اتحادیې او د هغه د ګاونډیانو نږدې کول دي. لبنان له یو شمېر عرب هېوادونو سره دوه اړخیزې سوداګریزې هوکړې لري او هڅه کوي، څو د نړیوال سوداګریز سازمان غړیتوب هم ترلاسه کړي.
پر روسيې باندې د فرانسې يرغل
د نومبر په لومړيو کې واوره پيل شوه، چې بېرته ستنېدل يې پېچلي کړل. د Krasnoi په نښته کې ناپيلون د بشپړې ماتې د مخنیوي وړتيا لرله. په همدې وخت کې نوموړي درنې وسلې او سپاره عسکر نه لرل او د لومړي ځل لپاره يې پخوانی ساتونکی (Old Guard) په ليکه [منظم] کړ. کله چې Berezina سيمه راورسېده، ناپيليون يوازې نږدې ۴۹۰۰۰ ځواکونه او د کوچني نظامي ارزښت ۴۰۰۰۰ مبارزين لرل. د Grande Armee په يوې نامنظمې ډلې باندې بدل شوه و او روسانو بله پايله نه شوه ورکولی. د ډسبمر پر ۵ ناپيليون لښکر د واورو بګۍ [يو ډول دړه چې درانده بارونه پر واورو او کنګل باندې وړي] پرېښود او بېرته پاريس ته ستون شو. په څو ورځو کې د سختې يخنۍ او سپږو له امله ۲۰۰۰۰ نور ځواکونه هم له منځه لاړل. نويو قوماندانانو Murat او Ney په Vilnius روغتون کې د ۲۰۰۰۰ څخه د زياتو عسکرو تر شا پرېښودلو سره د دې ځای پرېښودلو ته دوام ورکړ. د اصلي پوځونو پاتې هغه يې له کنګل شوي Niemen څخه تېر او د خزندو له اوهامو څخه خلاص شول.
ماغزه
هائپوتهېلامس
هائپوےهېلامس د تهېلامس څخه لږ کوز وي او ددې سائز د يو بادام هومره وي۔ددې برخې کار د درد،خفگان،خوشحالۍ محسوسول دي۔
سردار محمد عزيز نعيم
با اين بررسى با كمال تاسف بايد گفت كه در نتيجه واقعات اخير در كوتاه مدت، ميان مدت و دراز مدت، افغانستان عزيز ما شاهد بحرانهاى دوامدار و خلاى قدرت مركزى خواهد بود و كشور ما را در مصيبت هاى مزيد غوطه ورخواهد ساخت!
وېشنيزه:افغانان
په ننګرهار کې میشته پښتا نه قامونه
ننګرهار ولايت، چې د تاريخي ځانګړنو، اوبو او هوا (اقليم)، مېوو، حاصلاتو او طبيعي مناظرو له امله يې د هېوادوالو پاملرنه ځان ته را اړولې ده، د شمال نه يو څه برخه د کونړونو او يو څه يې په لغمان ولايت پورې نښتې ده، د لوېديځ له خوا په کابل او لوګر ولايتونو پورې تړلې او د سوېل(جنوب) خواته يې سپين غر له پکتيا او پښتونخوا نه  بېلوي. د ننګرهار ولايت ختيزه  او سوېل ختيزه خوا له ډېورنډ کرښې سره ګډه پوله لري.دننګرهار مرکز دجلال آباد ښاردي. دننګرهار دټولو وګړو شمیر درې ملیونو تنو ته رسیږي. دننګرهار اهمیت په دې کې دی چې د كابل – پېښور تر منځ پر لويه ټرانزېټي لاره پروت دى.
ننګرهاردجلال آباد دښار په ګډون در ویشت اداري واحدونه ( ولسوالۍ ) لري چې نومونه یې دادي
۲- اچین
۹- حصارک
۱۷-پچیر او اګام
په ننګرهارکې میشته پښتانه قومونه او قبیلې
۱۲- څولوزي : غلجي پښتانه او ددولت زیو یوه څانګه ده چې دننګرهار ولایت دچپرهار ولسوالۍ دڅلوزیو په کلي کې ژوند کوي.
۲۹- ادریمزي ( عبدالرحیمزي ) :  غلجي پښتانه دي. دننګرهار دکامې او کوز کونړپه ولسوالیوکې مېشته دي.
۳۱- میچن خیل: لودي پښتانه دي او دننګرهار دسره رود په ولسوالۍ کې مېشته دي.
د بېلاروس تاریخ
د بېلاروس هېواد د خپلواک فیوډال د ادغام له لومړنۍ دورې وروسته د لېتوانیا له سلطنت سره یوځای شوی و. د لېتوانیا لوی دوچي، د پولېنډ-لېتوانیا ګډ دولت، د روسیې سترواکي او بالاخره د شوروي جمهوریتونه له اتحاد سره یوځای و. د خپلواکۍ د یوې لنډې هڅې یوه برخه، چې د بېلاروس د خلکو د جمهوریت په نوم پېژندل کېږي، د لومړۍ نړیوالې جګړې له رامنځته شوې سیاسي خلا وروسته بېلاروس یوازې په ۱۹۹۱ز کال کې له شوروي اتحاد نه د خپلواکۍ له اعلانولو وروسته یو خپلواک هېواد شو.
لرغونی تاریخ
د ۹مې او ۱۰مې  میلادي پېړۍ پر مهال سکانډینیوین ویکنګز له سکانډینویا نه د بازنتین د سترواکۍ پرمهال سوداګریز پوسټونه رامنځته کړل. د جهیلونو او سیندونو شبکه چې د ختیځ سلاوو له سیمې تېرېږي، د دواړو تمدنونو ترمنځ یې ګټوره سوداګریزه لاره جوړه کړې ده. د سوداګرۍ په لړ کې دوی په تدریجي ډول د ختیځو غلامانو پر قبیلو حاکمیت ترلاسه کړ، چې لږ تر لږه په سوداګرۍ کې د پرمختګ لپاره اړین و.
د روسیې سترواکي
د روسیې تر ادارې لاندې د بېلاروس خاوره د مینسک، ویتیبسک، موګیلیوف او هرودنو په ګوبرنیا وېشل شوې وه. بېلاروسیان د ناپلیون د نیواک پر وړاندې په چریکي خوځښت کې فعال وو. د ناپلیون له ماتې سره بېلاروس بیا د روسیې د سترواکۍ برخه شوه او هغه ګوبرنیا د شمال لوېدیځ کرای برخه وګرځوله. په ۱۸۳۰ او ۱۸۶۳ز کلونو کې د روسانو ضد پاڅونونه د حکومتي ځواکونو له خوا وځپل شول.
حميرا بېگم
وېشنيزه:د افغانستان ملکې
لېږد ۱۲
سرچينې
وېشنيزه:نړیوال تشيال تمځای ته لېږد
خالد پښتون
خالد پښتون د افغانستان د کندهار ولایت اوسیدونکی او د ولسي جرگې غړی دی. ښاغلی پښتون د ولسي جرګې په تېره دوره کې هم د کندهار ولایت استازی و، او د طالبانو د رژيم تر نسکورېدو وروسته د نوي حکومت په جوړېدو سره د کندهار د لومړي والي ویاند و. تر دې وړاندې دغه څوکۍ ته په ولسي جرګه کې د پکتیکا ولایت استازي نادرخان کټوازي او د بدخشان ولایت استازي عبدالاحد افضلي یوه هم ونشو کړای چې په دري پړاوه ټاکنو کې د حاضرو غړو پنځوس جمع یو رایه خپله کړي
چوکها ولسوالۍ
چوکها د بوټان د 20 ولسوالو څخه يوه ولسوالۍ ده۔
لویدیځ آذربایجان ولایت
مغربي ازربايجان (په انگرېزي کې: Azerbaijan, West) د ایران د ولایتونو څخه یو ولایت دی. مساحت یې 37,437 کيلوميټر2 (14,455 مربع ميل) کیلومتره مربع ده او تقریبا 2,949,426 نفوس لري. د مغربي ازربايجان د ولایت پلازمينه د اورومیه ښار دی. په دې ولايت کې که د گڼې گوڼې خبره وکړی شي نو 78.8 تنه په يو مربع کيلوميټر کې (204 تنه په يو مربع ميل کې) اوسيږي.په دې ولايت کې ټول 17ولسوالۍ (کومو ته چې په سيمه ايزه توگه شهرستان ويلی کېږي) دي.
۸۱ (عدد)
سرچينې
وېشنيزه:۸۱ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
بختيار
د بختيارو پښتنو په اړوند مؤ رخينو او تو کم پو هانو بيلا بيلې نظر يې راوړي دي ، دبيلگې په توگه ډپټي محمد حيات خان په خپل مشهور اثر حيات افغا ني کې د نعمت الله هر وي دمخزن افغاني دکتاب پر بنسټ داسي ليکلي دي:" اسحق نو می چې په اصل کې د يوه سيد زوی و په اوش(*) نو مي ځای کې چې دبغداد له تو ابعو نه دی ، د ژ وندانه دپيښو او ستو نزو له کبله دې ته اړ شو چې په سفر لاس پورې کړي، نو هما غه و چې د سليمان غره ته د شير اڼيو سيمي ته راغی او له يوې نجلۍ سره يې چې شيخۍ نو ميده واده وکړ، چې ددغې مير منې نه يې يوازې يو زوی پيدا شو چې ابو سعيد نوم يې ور با ندې کيښود چې نو موړی ما شوم يې دده د ښو طا لعو او نيکمر غۍ په وجه يې په بختور شهرت و مو ند چې د و خت په تير يدو سره په بختيار مشهور شو چې اوس دده او لادې ته بختيار وايي٠ محمد حيات خان دا هم زياتوي:" ځيني خلک دوی سيدا ن بولي٠ دا خلک په اصل کې له ايرا نه راغلي دي چې ددغې قبيلې يو شمير  د ايران د اصفهان په لو يديز او يو شمير يې په بخا را کې ژوند کوي ." د اوش په اړوند کې چې ما ددې مقالې ليکوال کومه څيړ نه وکړه هغه د بغداد له تو ابعو نه نه و، بلکې اوشOshد ما ورالنهر له ښا رونو نه شميرل کيده  چې همداوس د قر غيز ستان دويم لوی ښاردی چې د فر غا نې په وادۍ کې مو قعيت لري٠ سر بيره پر دې اوش د اسلامي علو مو لوی مر کز او ډير شمير اسلامي عا لمان يې په خپلې غيږ کې روزلي دي٠ شير محمد خان گنډا پور په خپل مشهور تا ريخي اثر توا ريخ خو ر شيد جهان کې چې په ١٨٦٧ عيسوي کال کې په لا هور کې چا پ شوی دی د محمد حيات خان هغه قول ردوي چې د مو نټ سټوارټ الفنستن  پر استناد يې بختيا ر ايرا نيان بللي دي٠ شير محمد خان گنډ ا پور بختيار پښتانه بللي اود اير اني بختياري قبيلې نه يې په بشپړه تو گه جلا گڼي، ځکه پښتا نه بختيارهيڅکله هم ځا نو نه د اير اني بختياري قبيلې سره يوډول نه گڼي او نه ددوی تر مينځ کو مې تا رېخي اړ يکي شته٠ د غسي روايتو نه ډير دي چې ځيني تو کم پو ها ن کله د پښتنو يوه قبيله او کله هم بله په سيدانو يا نورو عر بي الا صله قبيلو پورې تړي چې په حقيقت کې افسا نو ي رنگ لري ٠ په او سني وخت کې بختيار د سليمان غره په شا او خوا، درابڼ او مر غه کې استو گنه لري چې د حيات افغا ني مؤ لف ١٤٣ کلو نه د مخه  ددرابڼ په سيمه کې ددغې قبيلې شمير ٨٠٠ کو رنۍ او د مر غه په سيمه کې يي٥٠٠ کو رنۍ ښو دلي دي٠دمخزن افغاني او د پښتنو نورو تو کم پو ها نو په يوه اتفاق دا خبره تا ئيدوي هغه بختيار چې په درا بڼ کې او سيږي، نو دوی د ميا خيلو سره په گټه او تا وان کې شر يک دي٠ دبختيار د قبيلي ځيني پوونده سو داگر د ډير کلک هوډ خا وندان او د سو داگرۍ په چاروکې رښتيني او  اما نتدار دي٠
امريکا لويه وچه
امريکاګانو او له هغې سره نښتي ټاپوګان د ځمکې د سطحې اته سلنه برخه او د ټولې وچې ځمکې اته وېشت اعشاريه څلور سلنه برخه نیولې. د امريکاګانو پر جوړښت د امريکا «کورډيليريا» غرونه حاکم دي، کوم چې د غربي څنډو په اوږدو کې پراته دي. د امريکاګانو په اواره ختيځه برخه کې سترې سمندري کاسې دي، لکه امازون، سنت. لارنس سمندر-ستر جهيل ډنډ، ماسيپي او لا پلاټا. له دې امله چې، امريکا له شمال څخه د سويل پر لور څوارلس زره کيلو متره (اته زره  او اووه سوه ميله) غځېدلې ده، د کاناډا په شمال کې د شمال قطبي «تندرا»، ګرين لينډ او الاسکا څخه نیولې، په مرکزي او سويلي امريکا کې تر استوايي باراني ځنګلونو پورې يې اقليم او چاپېريال په پراخه کچه مختلف دی.
ملتان خان اپریدی
مخينه
په پای کې د هغه یوه غدار ملگري شیر غلام ورته چلوټه (دسیسه) جوړه کړه او هغه د انگریزانو له خوا ونیول شو. انگریزانو شیر غلام ته د هغه د دغه خدمت په پار دوه زره روپۍ انعام ورکړ. وروسته انگریزانو ملتان خان ته د سولۍ سزا ورکړه او شهید یې کړ. د اپریدو د ملي اتل ملتان خان اپریدي اروا دې ښاده وي، جنت يې ځای شه.
د ملتان خان په اړه ويل شوې لنډۍ
د انگریزانو سخت دښمن وو - ځکه ملتان پسې خواره وو لښکرونه
د پاني پت دوهمه جگړه
د جګړې پیل
له تغلق اباد نه د ناوړه خبر په اورېدو سره، د همایون ځای ناستی چې د هغه ۱۳ کلن زوی جلال الدین محمد اکبر ؤ، له خپل ساتونکي بایرام خان سره د ډیلي پر لور ولاړل. د لوړ بخت له امله، علي قلي خان شایباني (وروسته مشهور په خان زمان) چې مخکې له ۱۰۰۰۰ پیاوړو سپرو سره استول شوی وو، خپل چانس وازمایه او د هیمو په توپ خانې چې د کمزورو ساتونکو له خوا لېږدول کېده برید وکړ. هغه په اسانۍ سره له افغانانو توپ خانه  ونیوه، وسلې یې پرې اېښې وې او له جګړې پرته تښتېدلي وو، چې دغه کار هیمو ته لوی زیان واړاوه.
د مغولو پوځ د ۱۵۵۶ز کال د نومبر په ۵ مه، د هیمو له پوځ سره د پاني پت تاریخي جګړې سره مخامخ شو. اکبراو بایرام خان د ځواکونو ترشا  او د جګړې له ډګره اته مایله لرې پاتې شول.
معلم ميرولي
معلم ميرولي د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
مارګاریټ مورې
د مصرپوهنې او لرغونپوهنې په برخه کې د مورې کار په پراخه کچه وستایل شو او هغې ته یې د "مصرپوهنې لویه میرمن" لقب ور په برخه کړ، که څه هم د هغې له مړینې وروسته، په دې ساحه کې یې ونډې د پیټري د ونډو په وسیله کم اهمیته شوې. برعکس، په فولکلورپوهنه او د جادوګرۍ په تاریخ کې د مورې کار په علمی لحاظ بې اعتباره شوی او په دې ساحو کې یې میتودونه سخت نقد شوی. بېلابېلو پوهانو په دین او هم په ادبیاتو کې د هغې د جادوګرۍ فرقې نظریې اغېزه څېړلې ده او هغې ته پخپله د "ویکا انا"  یا "Grandmother of Wicca" لقب وکړل شوی دی.
د لندن پوهنتون کالج کې لومړني کلونه: ۱۸۹۴ - ۱۹۰۵
مورې د خپلې مور او خور له خوا وهڅول شوه او پرېکړه وکړه چې د مرکزي لندن په بلومسبري کې د لندن پوهنتون کالج کې د مصرپوهنې په نوې پرانیستل شوې څانګه کې نوم لیکنه وکړي. دا څانګه د آمیلیا اډوارډز د اعطا په وسیله، چې د مصر د اکتشاف بسپنې  یوه له بنسټګرو څخه وه، رامنځته شوه، دا څانګه د لومړني مخکښ لرغونپوه سر ویلیم فلینډرز پیټري له لوري پرمخ وړل کېده او د لندن پوهنتون کالج د سویلي کلیسا د اډوارډز په کتابتون کې یې موقعیت درلود. مورې خپلې زده کړې په ۳۰ کلنۍ کې د ۱۸۹۴ کال په جنوري کې د لندن پوهنتون کالج کې پیل کړې، د ټولګي یوه داسې برخه وه چې عمدتاً د نورو مېرمنو او زړو نارینه وو څخه جوړه شوه وه. هلته یې د لرغوني مصر ژبو او قطبي ژبو کې کورسونه پیل کړل، چې په ترتیب سره د فرانسس لیولین ګریفیث او والټر ایوینګ کروم له خوا تدریس کېدل.
د افغانستان د ۲۰۰۹ کال ولسمشریزې ټاکنې
نوماندان
ډاکټر رمضان بشردوست لومړی کس و چې د نوماندۍ خپل هوډ یې په ډاګه کړ او له خپلو مرستیالانو، د کابل د کرنې انسټیټیوټ استاد ښاغلي محمد موسی بارکزي او د بشري حقونو د خپلواک کمیسیون غړې آغلې عفیفه معروف، سره یې  د ۲۰۰۹ کال د مې په اوومه یې د ولسمشریزو ټاکنو لپاره نوم لیکنه وکړه او کوتره، چې د سولې او آزادۍ سمبول ده، د خپلو هلو ځلو د نښان په توګه وټاکه. بشردوست په څرګنده په حکومت نیوکې وکړې او وزیران یې په فساد تورن کړل. کله چې نوموړي د پلان وزیر و، په افغانستان کې یې د بهرنیو موسسو په کار نیوکه کوله چې ګواکي د افغانانو لپاره د مرستو پیسې خوري او وروسته یې د حکومت او بهرنیو فشارونو له امله استعفا ورکړه.
شهلا عطا، چې د پارلمان یوه لیبرال ښځینه استازې او د جګړې یوه کونډه وه، هم ډګر ته راووته او ژمنه یې وکړه چې د ولسمشر محمد داود خان د ۱۹۷۳-۱۹۷۸ کلونو سیاستونو ته به عصري بڼه ور وبښي.
۸۲ (عدد)
سرچينې
وېشنيزه:۸۲ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
پنسلين
پنسلين د بيټالکټام د انتي بيوتيکونو څخه دي د باکټريانونو (مکروبونو) له منځه وړولو لپاره کارېږي. دغه درمل له ۱۹۴۲ کال څخه په طبابت کې کارېږي. پنسلین په حقیقت کې يو اورگانیک تیزاب (اسید) دی چې د CH3)2C5H3NSO(COOH)NHCOR)کیمیایي فورمول لري.
علمی نوم
دا مهال دا نوم ایښودنه په نړیوالوه کچه د دوه نړیوالو سازمانونو لخوا داده کیږی چی یو یی د زولوژی دنړیوال نوم ایښودنه یا International Code of Zoological Nomenclature (ICZN) او بل یی د الجی، فنجی او نباتاتو نوم انښودنه یا Nomenclature for algae, fungi, and plants (ICN) ده.‌
لیبرالي محافظه کاري
په اروپا کې، لیبرالي محافظه کاري د عصري محافظه کارۍاو د مرکزي ښي اړخه سیاستونو غالبه بڼه ده. زیاتره اروپایي لیبرالي محافظه کاره ګوندونه د اروپا د خلکو ګوند پورې تړاو لري، چې په اصل کې د مسیحي دموکراتانو په وسیله جوړ شوی و.
د چین له خوا د کوېډ - ۱۹ په اړه د ناسمو اطلاعاتو خپراوی
د روغتیايي کارکوونکو چوپ کول
لی ونلیانګ د ووهان په مرکزي روغتون کې د سترګو ډاکټر و. د ۲۰۱۹ زکال د ډسمبر په ۳۰ مه نېټه هغه د دغې ناروغۍ له اوو پېښو سره مخ شو چې فکر یې کاوه سارس ته ورته ده. هغه خپلو همکارو ډاکټرانو ته د چټ په یوه ګروپ کې پیغام ولېږه او هغوی ته یې خبرداری ورکړ چې له دغې ناروغۍ څخه د ځان ساتلو په موخه محافظتي جامې واغوندي. وروسته هغه او اوو نورو ډاکټرانو ته وویل شول چې د عامه امنیت ادارې ته ورشي او یو سند لاسلیک کړي. په دغه سند کې هغوی په «ناسم نظر ورکولو» چې «ټولنیز نظم یې ګواښوه» تورن شول. وروسته چینايي جراح او ساینس پوه وانګ ګوانګبائو ولیکل چې د جنوري تر لومړۍ نېټې پورې په روغتیايي محافلو کې ټولو فکر کاوه چې سارس ته ورته ناروغي د پراختیا په حال کې ده خو د هغو په اړه د ښکاره خبرو کولو اړوند د پولیسو خبرداري هغوی غلي کړي و. لي وروسته د دغې ناروغۍ له امله ومړ او چین وروسته د هغه له کورنۍ بخښنه وغوښتنه او په یاد لیک کې یې هغه ته ګواښ لغو کړ.
سي ټي سکن
نتيجه
د سوالبرد تړون
[وړاندې کول.]
په پاريس کې د امریکا د متحده ایالاتو ځآنګړي ډپلومات او د بشپړ واک خاوند استازی;
د آسټرلیا کامن ویلت لپاره:
د سویلي افریقا اتحادیې لپاره:
د هند لپاره:
د اټاليا اعليحضرت پاچا:
٨. ماده
ناروې حکومت دا وعده کړې، چې د هغه سيمو لپاره چې په '''١. مادې''' کې ورته اشاره شوې ده کي د کان کیندنې لپاره يو منظمه تګلاره رامینځته کړي، خو تګلاره به د تړون د لوي درجې د ټول لاسليک کونکو هيوادونو د وګړو لپاره يو شان وي [......]
[لاسليک.]
تړون د ۱۹۲۰ کال د فبرورۍ پر ۹همه ورځ په فاريس کي ترسره سو، د تړون د نقل يو کاپي به د ناروې د اعليحضرت پاچا و حکومت ته ورواستول سي او يوه بله کاپي يې بيا د فرانسې جمهوریت په آرشیفونو کې زیرمه سوه؛ تصدیق سوي کاپۍ به و نورو لاسلیک کونکو واکونو ته ور ولېږدول سي.
اختلافات او تنګ نظري
کله چې په ١٩٢٠ کال کې دغه تړون بشپړ سو، نو نړیوال قانون د سوالبرد لپاره پرته د سيمييز بحر بله هيڅ سمندری حد/سمندري زون ونه ټاکئ؛ او پر دې سربېره يې ځينې خاص قانوني مفهومونه لکه ځانګړي اقتصادي علاقې په پام کې نه وې نيولي. د سوالبرد په تړون کې د سيمييزو اوبو پلنوالی نه وو مشخص سوئ، وروسته ناروې د خپل ځمکني بحر پوله د خپل تر ټولو دباندې ټاپو د هغې سيمې څخه چي په سمندري اوبو نه وي لنده، د دودیز سمندري واټن ميل (چي ۴ سمندري میله) کېږي په ورغځولو په ډاګه کړه. په سوالبرد کې د ناروې د حاکمیت او د سوالبرد تړون د ګوندونو د حقوقو اړوند اختلافات هغه وخت رامنځته سول چي د ملګرو ملتونو کنوانسیون د سمندر د قوانینو په لړ کې نوي سمندري ساحې، لکه کانټینټل شیلف، د کب نیولو سيمه او ځانګړی اقتصادي زون (EEZ) و هغو سيمو ته ورګډ کړل چې د ساحلي ايالتونو تر قضايي صلاحیت لاندې وي. د اختلاف اصلي لامل د لاندې پوښتنو په پوښتلو سره تشکيل کولای سو؛ (مولنار آيت ال.، ٢٠٠٨: ١٢; پيدرسن او هنريکسن، ٢٠٠٩:۱۴۱-۱۴۲)؟ د ناروې له نظره، د تړون حکم یوازې د تړون پر ځمکه او شاوخوا سيمييز سمندري بحر کي پلي کیږي. د همدې لپاره، د ناروې په وینا، دا هیواد حق لري چي د يو بحري هيواد په توګه تر دودیز سمندري واټن ميل (چي ۴ سمندري میله) کېږي ورهاخوا هم په خپله سيمه پوځي فعاليت ترسره کړي. په تیرو کې دا نظر د کاناډا لخوا ملاتړ شوی و، او د فنلنډ د ولسمشر کیکونن (۱۹۷۷) لخوا هم د ملاتړ ځینې نظریاتو شتون درلود، که څه هم هیڅکله يې په رسمي ډول د دولت دریځ ددې ملاتړ تصدیق نه وو کړی. شوروي اتحاد / روس به د ناروې سره بحث کاوه چې ناروې دلته د هیڅ سمندري زون د جوړولو حق نه لري او نه هم د ځمکنۍ سمندر ورهاخوا سمندري پوځي تمرينات ترسره کولاي سي. اوس مهال، د تړون ګوندونو د غبرګونونو څخه داسې بریښي چې هغوی دا منلې وي چي د تړون پر اساس دا ټاپو د خپل سمندري زونونو پوري محدود دئ. په هرصورت ، هيوادونه لکه؛ آیسلینډ ، روسیه ، هسپانیه ، او انګلستان وس هم پر دې خبره قايم ولاړ دي او ډاډ ترلاسه کوي چې د تړون کونکو ګوندونو حقونه او مکلفیتونه پر خپل اصل شکل وساتي؛ دوي د ټاپو د شاوخوا د کب نیولو زون او کانټینینټال شیلف دواړه د ټاپو او تړون برخه ګڼي.
سرچينې
وېشنيزه:د سوالبرد اړوند
داوبو راگرځولویادګټې اخستې مدیریت
د ژونديو موجوداتو د ژوندانه بنست پر اوبو ولاړ دى (وجعلنا من الماء کل شى ء حى) د وچو کرنيزو توکو 8-4 برخو پوري وزن اوبه تشکيلوي او د ځينو کرنيزو محصولاتو 97% وزن اوبه جوړوي ، پرته له اوبو د ژونديو ژوو ژوندي پاتي کيدل ناشوني دي ، د ژونديو موجوداتو اړتياوي اوبو ته يو ډول ندي ځيني ډيرې اوبه مصرفوې او ځيني کمو اوبو ته اړتيا لري مګر ټول ژوندي ژوي اوبو ته اړ دي. اوبه په طبيعت کې او د هغې ذخيره د ځمکې په کره کې : ننني پوهي دکايناتو عمر تقريباً 10 ميليارده کلونه ټاکلي او دځمکي دکري يخيد ل تقريباً 4 ميليارده کاله وړاندي واقع شوي چي پر هغه مهال زموږ له سيارې څخه ګرمه برخه جلا او لومړنى اتموسفير Atmosphere)) تشکيل شوي چې پدې برخه کې ننني ټولي اوبه چې د اکسيجن او هايدروجن څخه ترکيب شوي منځته راغلي دي. د نړي له ټولو اوبو څخه% 56،0 اوبه او د ځمکې د کرې له خوږو اوبو څخه يو پر څلور برخي اوبه د کرني او انساني مصرف لپاره دي پاتي نورې اوبه د ځمکې په شمال او سهيل قطبينو کې د يخ په څيرموجودي دي ، او څه مالګيني دي چي د بشر اوسنى پوهي او زيات لګښت په نتيجه کې د استفادې لاندي راځي. نو پداسې حالاتوکې اوبه قيمتي او نايابه ماده ده ، د نفوسو زياتوالي سره که بشر اوبو ته فکر ونکړي نو راتلونکي کې به لويه فاجعه رامځته کړي او اوس مهال هم ځيني هيوادنه د ولږي او قحطي سره مخامخ دى. اوبه په طبيعت کې په مختلفو شکلونو سره موجودې دي چې
سطحي اوبه
Surface Water) (: د هغه مقدار باراني اوبو څخه تشکيل کيږي چي خاوره د هغې د جذب قدرت ونلري ، او يا د ځمکي پر مخ د نفوذ کيدو څخه وروسته د چينو په ډول او يا بل له ځمکي څخه خارج کيږي ، ويالې او رودونه رامنځته کوي. نو پدې اساس سطحى اوبه په دوه ډوله ويشو: الف - جاري سطحي اوبه : هغه اوبه دي چې پيل او پاى يي د ليدو وړ وي او د اوبو حرکت يي منظم او په يو طرف وي او هيڅکله بيرته مبدا ته نه ورګرځي. لکه ويالې ، رودونه ، نهرونه او سيندونه
دسايز او اندازي له مخي په دري ډوله دي
۱) micro water shed ۲)  mine water shed ۳macro watershed
داوبو جمعه کولو هدف
(Objectives of water shed )
د واټرشيډ اجزاوي
(Components of Watershed)
دباران خصوصيات
دځمکي پر مخ داوبو په جريان باندي باران زيات تاثيرلري دباران مهم خصوصيات چي دځمکي پر مخ يي لري عبارت دي له مقدار ، شدت ، دباران وخت. ۱) دباران شدت : رواني اوبه دځمکي پر مخ دباران دشدت سره مستقيمه رابطه لري چي شديد بارانونه نسبت کمزوري بارانونو ته زياتي اوبه دځمکي پر مخ باندي روانوي چي په شديد بارانونو کي اوبه ځمکه کي نه جذبيږي نو په شدت سره اوبه دځمکي پرمخ روانيږي . ۲)  دباران مقدار: کله چي دباران مقدار زيات وي په همغه اندازه دځمکي پرمخ باندي اوبه هم زياتي وي کله چي خاوره مشبوع وي نو ټول باران دځمکي پرمخ وي او په run off  تبديليږي او که چيري دباران وخت زيات شي نو په همغه اندازه دځمکي پرمخ باندي اوبه هم جريان پيدا کوي.
د مدني دعوې د حکم د صدرو اسباب
درېمه فقره – د مدعی عليه معلوم والی :
د حق العبد مدعی بايد په خپله دعوه کې دا ذکر کړي چې د هغه حق د پلانکي، د پلاني زوی او د پلاني له لمسي سره دی، يانې د مدعی عليه ( هغه څوک چې پر هغه دعوه شوې وي ) مکمل شهرت بايد ذکر کړي پرته له دې د مدعي دعوه د يو نامعلوم او ناپېژانده شخص پر وړاندې د اورېدو وړ نه ده.
اوومه فقره – دعوه بايد د قضاء په مجلس کې وي :
اووم شرط چې د يوې دعوې په اړه لازمي دی هغه دا دی چې دعوه بايد د قضاء په مجلس کې وي ځکه په دې اړه د مدني محاکمو اصولو قانون درېمه ( ۳ ) ماده وايي     ( د مدني دعوو څېړل د افغانستان اسلامي جمهوريت د محکمو له واک څخه دی  ) په همدې ډول د ياد قانون پنځمه ماده وايي ( دعوه د محکمې پر وړاندې له پردي څخه د حق غوښتنه ده ) نو ويلای شو چې يوه دعوه په هغه وخت کې صحت لري چې د قضاء په مجلس کې وي. [18]
څلورم جز – د حقوقي دعوې ډولونه :
دعوې کېدای شي له مختلفو ليدلو په بېلابېلو ډولونو ووېشل شي چې يو تر ټولو مهمه او ارزښتمنه وېشنه يې په لاندې ډوله ده :
لومړی جز – د اقرار تعريف :
په تسهيل الهدايه شپږم جلد کې د اقرار د تعريف په هکله داسې وضاحت شتون لري  ( اقرار د قرار نه مشتق دی چې د ثبوت په مانا دی ( لا يقال قرار الشئ اذا ثبت ) او په اصطلاح کې اقرار ( هواخبار عن ثبوت حق الغير علی نفسه ) يعنې اقرار د غير سړي د هغه حق خبر ور کاوه ته وايي کوم چې مقر باندې لازم او ثابت وي )[20] که پورته تعريف يو څه په اسانه الفاظو کې ووايو نو ويلای شو چې اقرار د بل چا د حق خبر ور کول دي په خپل نفس باندې يانې دا مانا چې يو څوک ووايي چې د پلاني شخص زما سره دا حق دی يانې د بل چا حق به په خپل ځان ثابتوي، البته دلته د خبر ور کول به په خپل نفس باندې وي ( يانې ځان به ښيي ) که چېرته بل څوک وښيي، نو په دې حالت کې دې ته اقرار نه وايي بلکې دې ته شاهدي وايي چې د پلاني شخص په پلاني شخص دغه حق دی
دوهم پراګراف – د مقر له شرايط :
ښاغلي استاد پوهندوی شمس الاسلام شمس صافي په خپل کتاب مدني محاکمو اوصول کې د مقر له لپاره يو لړ شرايط ذکر کړي چې په لنډ ډول يې په لاندې ډول ښودلای شو : 1)   د مقر له معلوم والی : يانې د چا په اړه چې اقرار کيږي هغه به معلوم شخص وي لکه احمد، محمود... 2)    د مقر له صغارت او کوچني والی د نوموړي په هکله د اقرار شوي  حق د ترلاسه کولو مانع نه ګرځي : يانې که چېرته د يو ماشوم په اړه اقرار وشي چې د نوموړي له ماسره دا حق دی، نو ماشومتوب د دې سبب نه ګرځي چې نوموړی له دې حقه محروم کړای شي. 3)   د مقر له عدم تصديق د دې سبب نه ګرځي چې د اقرار شوي حق نه دې نوموړی بې برخې شي، بلکې دا هيڅ تاثير نه غورځوي نوموړی داقرار شوي حق څښتن ګڼل کيږي. 4)    په اقرار کې د مقر او مقرله د اختلاف عدم ثاثير يانې که چېرته دواړه د اقرار او قبول په هکله سره اختلاف ولري، بيا هم اقرار صحيح ګڼل کيږي او مقرله د اقرار شوي حق څښتن ګڼل کيږي.
پنځم جز – د شهودو تزکيه :
د شهودو تزکيه مخکې د محکمې د حکم د صدور څخه کيږی چې په دوه ډوله ښکاريه تزکيه او د پټه تزکيه باندې وېشل کيږي يادې موضوع ته مجلة الااحکام العدليه (۱۷۱۶) ماده کې داسې اشاره کړې ده : اذا شهدت الشهود سئل الحاکم المشهود عليه بقوله : ماتقول فی شهادة هذين اهما هم صادقان ام لا؟ فان قال المشهود عليه : هما عدلان او صادقان فی شهادتهم هذه يکون قد اقر بالمدعی به و يحکم باقراره و ان قال : هم شهود زور او هم عدلان وانکر المدعی به لا يحکم به لا يحکم الحاکم و يحقق عدالة الشهود من عدمها باالتزکية سرا و علنا. ( مجلة الاحکام العدليه ،۱۷۱۶ ماده ) [29] ژباړه : کله چې ګواه شهادت ور کړي، نو قاضي او حاکم د هغه شخص نه چې ګواهان د هغه پر خلاف شاهدي وايي، پوښتنه وکړي چې د ګواه په اړه څه ويل لرې؟ ايا ګواهي ور کوونکي دروغ وويل او که رېښتيا؟ که نوموړي شخص چې ګواه د هغه پر خلاف شاهدي ور کړې په ځواب کې ووايي چې دوی په خپله ګواهۍ کې رېښتيني او عادلان دي، نو په حقيقت کې ده د مال د دعوې په اړه اقرار وکړ او قاضي د اقرار پر بنسټ خپل حکم صادروي، خو که چېرې مشهود عليه وويل چې ګواهانو په ناحقه شاهدي ور کړې ده يا دا چې دا اشخاص عادلان دي، خو په دې شهادت کې تېروتي دي او يا هم داسې ووايي چې دوی دغه پېښه هېره کړې، نو په دغه حالت کې قاضي په دې ګواهۍ باندې حکم نه کوي بلکې د شاهدانو د عدالت او غير عدالت په اړه پټه او ښکاره تزکيه ترسره کوي.
لومړۍ فقره– دنده ايز قسم :
هغه قسم دی چې د دعوې د اثبات سره مستقيمه اړيکه ونلري، بلکې د شخص دندې، ماموريت او عهدې د سمبالولو په اړه د ځانګړو شرايطو په درلودلو سره ترسره کيږي، لکه د ولسمشر لوړه کول، د ملي شورا د غړو لوړه کول..... چې دا ډول لوړه د دعوې په اثبات کې کوم رول نه لري.
لومړی پراګراف – د نکول پېژندنه :
نکول يوه عربي کلمه ده چې په لغت کې وېرېدلو او د دوښمن څخه مخ ګرځولو يا د څيزونو څخه راستنېدلو او مخ ګرځولو ته وايي او د فقهاوو په اصطلاح کې د ځواب ور کولو څخه ځان ژغورنه يا هم د قسم نه يادولو ته ويل کيږي. [34] دوهم پراګراف – د نکول ډولونه : نکول په دوه ډوله دی يو يې حقيقي نکول او بل يې حکمي نکول چې دواړه يې دلته په لنډ ډول ذکر کوو.
انجينير عبدالمتين
انجينير عبدالمتين د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
د رسول الله د اوداسه
د رسول الله د اوداسه طريقه
196 حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ عَمِّي يُكْثِرُ مِنْ الْوُضُوءِ قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَخْبِرْنِي كَيْفَ رَأَيْتَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ فَدَعَا بِتَوْرٍ مِنْ مَاءٍ فَكَفَأَ عَلَى يَدَيْهِ فَغَسَلَهُمَا ثَلَاثَ مِرَارٍ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي التَّوْرِ فَمَضْمَضَ وَاسْتَنْثَرَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ مِنْ غَرْفَةٍ وَاحِدَةٍ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فَاغْتَرَفَ بِهَا فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِهِ مَاءً فَمَسَحَ رَأْسَهُ فَأَدْبَرَ بِهِ وَأَقْبَلَ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ فَقَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ
سيد شمس الدين مجروح
سيد شمس الدين مجروح (زوکړه ۱۲۸۹ ل ل کال د کونړ ولايت د اسمار ولسوالۍ ـ مړینه ۱۳۸۱ ل ل کال امريکا)، (په انگرېزي: Sayed Shamsuddeen Majroh)د افغانستان د عدليې پخوانی وزير، شاعر او ليکوال وو.
مخينه
«ما چې د خاورو خاشاکو د لوبو دوره طى کړه او پاڅېدم، جامې مې وڅنألې (يعني د کوچنيتوب لومړۍ مرحله مې پاى ته ورسوله) بيا مې غير د کتاب او قلم نه بله مشغله نه لرله. زموږ د کلي شاوخوا لوړو غرونو، گنگو ځنگلونو، روانو اوبو، اکو رودونو او نورو قدرتي مظاهرو په ما کې د شعر شاعرۍ قريحه ژوندۍ کړه…»
محمد انعام واک
سيمينارونه
ښاغلي واک د ( ١٩٨٣څخه  تر ٢٠٠٥ )  کال پوري په هيواد کي دننه او بهر په يو شمېر علمي سيمينارونو کي د گډون تر څنگ په ناروې کي د دوو علمي سيمينارونو جوړونکی دی:
سيد شمس الدين مجروح
رسمي دندې يې
رښتيا هم چې ارواښاد مجروح په حق ويلو کې د چا پروا نه ساتله. هغه مهال چې ډېرو ښاغليو به د مصلحتونو له مخې خبره نه کوله، ده به په ډاگه په هغو واکمنو دا نيوکه کوله چې د افغانستان د ملي گټو پر خلاف يې گامونه پورته کول، په دې لړ کې يې نه د مجاهد پروا کړې او نه د طالب او نه د بل.
مڼه
مشتق
جینوم
مڼې ډیپلوایډ دي (که څه هم د تریپلایډ کښت غیر معمولي ندي) ، 17 کروموزومونه لري او د 650 Mb اټکل شوي جینوم اندازه لري. ډیری جینوم ترتیبونه شتون لري، لومړی یې په 2010 کې د ډیپلوډ کښت 'طلایی خوندور' پر بنسټ جوړ شوی. په هرصورت، دا لومړی بشپړ جینوم ترتیب په ډیپلوډ مڼو کې د هیټروزایګوسیت د لوړې درجې له امله چې د لرغوني جینوم د نقل سره یوځای د مجلس پیچلې کول په برخه کې ډیری غلطۍ درلودې. په دې وروستیو کې، دوه ګونی او تریپلایډ اشخاص ترتیب شوي، د لوړ کیفیت ټول جینوم ترتیب چمتو کوي. د جینوم لومړنۍ بشپړتیا اټکل شوې وه چې شاوخوا 57,000 جینونه ولري، که څه هم د جینوم وروستي سلسلې د 42,000 او 44,700 پروټین کوډ کولو جینونو تر مینځ د محافظه کار اټکلونو ملاتړ کوي. د نورو شیانو په مینځ کې، د بشپړ جینوم ترتیبونو شتون دا شواهد وړاندې کړي چې د کرل شوي مڼې وحشي زاوی شاید Malus sieversii وي. د ډیری السونو بیا تنظیم کول د دې ملاتړ کوي، پداسې حال کې چې د مالوس سلویسټریس څخه د کورنی کولو وروسته د پراخې مداخلې وړاندیز هم کوي.
سيد شمس الدين مجروح
اخځونه
۳- http://www.taand.com/pal/?p=3599
مڼه
تاریخ
د انسان کروندګرو لخوا غوره شوي ځانګړتیاوې اندازه، د میوو تیزابیت، رنګ، ټینګښت، او محلول شوي شکر شامل دي. په غیر معمولي ډول د کورني میوو لپاره، وحشي M. sieversii د عصري کورني مڼو په پرتله یو څه کوچنی اصل لري.
تر شلمې پیړۍ پورې، بزګرانو مڼې په ژمي کې د خپل مصرف یا خرڅلاو لپاره له یخنۍ څخه خوندي حجرو کې ساتلې. د اورګاډي او سړک له لارې د تازه مڼو ښه ترانسپورت د ذخیره کولو اړتیا بدله کړه. د کنټرول شوي چاپیریال اسانتیاوې په ټول کال کې د مڼو تازه ساتلو لپاره کارول کیږي. د چاپیریال کنټرول شوي تاسیسات د میوو تازه ساتلو لپاره لوړ رطوبت، ټیټ اکسیجن، او د کاربن ډای اکسایډ کنټرول کچه کاروي. دوی لومړی په متحده ایالاتو کې په 1960s کې کارول شوي.
د مڼې د خوړو مالومات
بوره: 10.4 ګرامه
فایبر: 2.4 ګرامه غوړ: 0.2 ګرامه
فایبر
مڼې په زیاته اندازه فایبر لري. یوه متوسطه مڼه (100 ګرامه) شاوخوا 4 ګرامه دا غذايي مواد لري چې د ورځني ارزښت (DV) 17 سلنه جوړوي.
پداسې حال کې چې د وینې د شکر کچه راټیټوي او هضم ته وده ورکوي، فایبر عمومي روغتیا ته وده ورکوي او د وزن کمولو ته وده ورکوي.
مڼې په عمده توګه د کاربوهایډریټ او اوبو څخه جوړ شوي دي. مڼه هم فایبر لري، کوم چې د وینې د شکر کچه اعتدال کوي او د کولمو روغتیا ته وده ورکوي.
د اروپايي اتحاديې اقتصاد
په بهرنيو هېوادونو کې د اروپايي اتحاديې ټوله پانګونه ۹.۱ تريليونه امریکايي ډالره ده، په داسې حال کې چې په ۲۰۱۲ز کال کې اروپايي اتحاديه کې شوې بهرنۍ پانګونه په ټوليز ډول ۵.۱ تلريونه امريکايي ډالره وه، کومه چې په نړۍ کې تر اوسه پورې تر ټولو ډېره بهرنۍ او کورنۍ پانګونه ده. « Euronext» د يوروزون د ونډو مرکزي بازار دی او د بازار د پانګونې له اړخه د نړۍ شپږم ستر بازار دی. د اروپايي اتحاديې ستر سوداګريز شريکان متحده ايالات، چين، انګلستان، سويټزرلينډ، روسيه، ترکيه، جاپان، ناروی، سويلي کوريا، هندوستان او کاناډا دي. د ۲۰۱۹ز کال د څلورمې ربعې په پرتله، د ۲۰۲۰ز کال د دويمې ربعې په پای ته رسېدو سره په اروپايي اتحاديه کې حقيقي پانګونه تر ۱۴.۶٪ راغورځېده. اروپايي اتحاديه د ۲۰۲۱ز کال په دويمه ربعه کې د ۲۰۱۹ز کال کچې ته بېرته ستنه شوه.
په ۲۰۰۹ز کال کې د ملي پورونو د بحران له پيل وروسته، له يو اړخه د سويلي اروپا او له دويمه اړخه د منځنۍ او شمالي اروپا تر منځ يو له بل سره ټکر لرونکی (متضاد) اقتصادي حالت منځ ته راغلی: له مالټا پرته د مديترانې د بحيرې په هېوادونو کې د بې روزګارۍ له لوړې کچې او دولتي پور او په ختيځو او شمالي غړيو هېوادونو کې د لوړ «جي ډي پي» د کچې په راڅرګندېدو سره د بې روزګارۍ کچه هم کم وه. په ۲۰۱۸ز کال کې، د اروپايي اتحاديې دولتي پورونه د جي ډي پي ۸۰٪ برخه و، په داسې حال کې چې توپير يې درلود، ځکه چې په ايستونيا کې دا کچه ۸.۴٪ يعنې تر ټولو ښکته او په يونان کې دا کچه ۱۸۱.۱٪ معنا دا چې تر ټولو لوړه وه.