cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
خبري ارزښت
ژورنالیستیک پوهان وایي چې خبري ارزښت نړیوال آر او معیار نه لري، بلکې د هر ملک او هڅوبي پر پولو پورې تړلی دی. همداسې ډیر خبر یالان په دې اند دي چې نور لاملونه لکه د دولت یا ځینو کړیو لخوا فشار او گواښونه هم د خبریال او خبري رسنۍ پر کار پوره اغېزه لري. په ځینو ملکونو کې همدغه دولتي سانسور، خو په انگرېزي غوندې ټولنه کې بیا د خبري رسنۍ "خیالي" وېره یا هم د چوکۍ وېره کېدای شي د دې لامل وگرځي چې خبریالان یوه خبر ته د ډول ډول ارزښتونو مننونکي شي.
هر خبریال باید تر خپله وسه پورې هڅه وکړي چې د یوې پېښې هغه برخې لوستونکیو ته وړاندې کړي چې د دوی پر خپل ژونداغېزه کوي. د بېلگې په توگه : که په اوسني وخت کې چې اېتلافي ځواکونه زموږ په وطن کې داړل کوي، په اروپا یا امریکا کې نوي ولسمشران ټاکل کېږي، چې ښه بېلگه یې اوس په امریکا کې ده، نو افغان خبریال ته ښایي چې د دوی د هغو ویناوو په اړه افغانانو ته خبر ورکړي چې د افغانستان په باره کې یې کوي. دا د افغانانو لپاره ډېره اړینه ده چې د امریکا د نوي ولسمشر پر کړنلاره پوه شي، هر گوره، د افغانستان په باره کې. افغانانو ته دا ډېره د ارزښت وړ ده چې په افغانستان کې د امریکایي ځواکونو پر تلو راتلو، روانو او راتلونکیو نظامي او غیر نظامي عملیاتو پوه شي.
فلیپین
نیګریټوس، د ټاپوګانو ځینې لومړني اوسېدونکي، د اسټرونیایي وګړو د پرله پسې څپو له خوا تعقیب شوي. د انیمیزم، هندویزم او د اسلام جزیره یي سلطنتونه یې؛ لکه راجهانتس او سلاطین د کیداتونس په نامه جوړ کړل. د فرډینانډ میګیلان راتګ، چې یو پرتګالی کشفونکی و، د هسپانیې لپاره یې د یوې بېړۍ مشري کوله؛ نو له دې سره یې د هسپانوي استعمار پیل په نښه کړ. په 1543ز کال کې، هسپانوي کشفونکي روی لوپز د ویلالوبوس د اسپانیا د دویم فیلیپ په ویاړ ټاپوګانو ته د لاس اسلاس فلپیناس نوم ورکړ. د مکسیکو له لارې د هسپانیا تصفیه، په 1565ز کال کې پیل شوه، فیلپین له 300 کلونو نه زیات د هسپانوي سترواکۍ برخه شو. په دې لړ کې، کاتولیکیزم برلاسی دین شو او مانیلا د لوېدیځ قطب پر سوداګریز مرکز بدل شو.
وحيده رحمان
وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگرانې
د اقلیم له بدلون نه انکار
د نړیوالې تودوخې سیاست، د اقلیم له بدلون نه انکار او د نړیوالې تودوخې سیاسي شخړې له خوا اغېزمن شوی، چې د اقلیم د بدلون په اړه د عمل کولو هڅې یا د تودوخې اقلیم سره سمون کمزوری کوي. هغه کسان چې انکار ته وده ورکوي، معمولاٌ ً د بیان تاکتیکونه کاروي، ترڅو د ساینسي شخړې بڼه ورکړي، چېرې چې هېڅ شتون نه لري.
متحده ایالات
په ۲۰۱۵ ز کال کې یوې مطالعې ۴۵۵۶ کسان په ګوته کړل چې له ۱۶۴ سازمانونو سره د شبکې اړیکې لري، چې په متحده ایالاتو کې د اقلیم د بدلون ګواښ کمولو لپاره د ډېرو هڅو مسؤلیت لري.
د نړیوالې تودوخې په اړه دلیلونه او درېځونه
ساینس پوهان له یوې پېړۍ راهیسې پوهېږي چې، ان دا کوچنۍکچه د تودوخې د پام وړ اغېزې لري او د تناسب دوه چنده کول د تودوخې د لوی زیاتوالي لامل کېږي.
ساینسي اجماع، لکه څنګه چې د IPCC څلورم ارزونې راپور، د متحده ایالاتو جیولوژیکي سروې او نورو راپورونو له خوا لنډیز شوی، دا دی چې د انسان فعالیت د اقلیم د بدلون لوی لامل دی.
ځینې ډلې ادعا کوي چې د اوبو تبخیر د شنو خونو ډېر مهم ګاز دی او د ډېرو اقلیمي ماډلونو څخه پاتې دی.
د اقلیم انکار ډلې ممکن دا استدلال هم وکړي، چې د نړۍ تودوخې په دې وروستیو کې بندې شوي، د نړیوالې تودوخې ځنډ(وقفه) یا دا چې د نړۍ تودوخه په حقیقت کې کمېږي، چې د نړیوال سړښت سبب ګرځي. دا دلیلونه د لنډ مهاله بدلونونو پر بنسټ ولاړ دي او د تودوخې اوږد مهاله بڼه له پامه غورځوي.
زیاتره ادبیات د اقلیم بدلون ردوي او دا وړاندیز کوي چې، موږ باید د اقلیم بدلون ته له رسیدو نه مخکې غوره ټیکنالوژیو ته انتظار وباسو، ځکه چې دا به ډېره ارزانه او اغېزمنه وي.
پرتګال
جفرافیه
پلایا دلا مارینا، آلګاروه
دځنګلونو پالېسۍ
سرچینې
لغمان پوهنتون کرنې پوهنځی چاپيریال ساتنې او ځنګلونوڅانګه
محمد حسن ولسمل
دندې
وروسته چې کله پاکستان ته ځي، نو هلته هم اخبار چاپوي او هڅه کوي چې پیاوړي کسان ورسره لیکوالان وي او پیاوړي کسان ورسره همکاري ولري. هغه هلته افغان مجاهد اخبار چاپاوه، چې وروسته د پاکستان حکومت مصادره کړ. دا اخبار دوه کاله وچلېد. بیا یې مجاهد ولس چاپ کړ چې درې کاله خپور شو. خو بیا پاکستاني حکومت خپل خطر پکې ویني، نو اخبار بندوي، ولسمل بندي کوي او ده ته امر کوي چې په دوو ورځو کې له دغه هېواده ووځي. له دې ځایه د ملگرو ملتونو په مرسته ناروې هېواد ته ځي.
په ناروې کې هم ارام نه کېني. دی یوه خبري غونډه راغواړي، خبریالانو ته وايي، دی دلته د ځان خوندي کولو لپاره نه دی راغلی، بلکې غواړي هېواد یې د روسانو له یرغله خلاص کړي. هغه ټینگار کاوه چې مدني حرکتونه تر سره کوي او غواړي خپل هېواد د روسانو له یرغله خلاص کړي. نوموړي په ناروې کې د روسانو د سفارت په مخکې د مرگ تر ورځې پورې د اعتصاب ژمنه وکړه. هغه وکیل ونیو او پوره پنځوس ورځې یې د روسیې د سفارت مخ کې د ډوډۍ نه خوړو اعتصاب وکړ. تر دې چې دی کوما ته ځي او روغتیايي کارکوونکي یې له سیمې بیايي.
AS
AS کیدای شي چې وي:
سونيل دت
سونيل دت چې اصلاً يې نوم سونيل بلراج دت و د هندي سينما يو پخوانی ستوری و چې په ډېرو فلمونو کې يې کار کړی او د خپلې اداکارۍ پخاطر يې ډېر انعامونه ترلاسه کړي. هغه په ۲۰۰۵ عيسوي کال کې مړ شوی.
کيميايي عنصرونه (کتاب)
وېشنيزه:پښتو کتابونه
پوزیټویزم (مثبت پالنه)
منطقي پوزیټویزم
منطقي  پوزیټویزم«د ویانا لومړۍ حلقه» په نامه یوې ډلې له بحثونو نه وده وکړه، چې له لومړۍ نړیوالې جګړې نه مخکې په مرکزي چای خونه (سنترال کافه) کې راټول شوي وو. له جګړې نه وروسته هانس هان د هغې لومړۍ ډلې یوه غړي ویانا ته د موریتز شلیک په راوستلو کې مرسته وکړه. د ویانا شلیک حلقه، د هانس ریچینباخ د برلین له حلقې سره په ۱۹۲۰ز لسیزه او د ۱۹۳۰ز لسیزې په لومړیو کې په پراخه توګه د نوو نظریاتو تبلیغات وکړل.
دا د اوتو نیورات ملاتړ و، چې یاد غورځنګ ډېر هوښیار او په پراخه کچه وپېژندل شو. په ۱۹۲۹ز کال کې د نورات، هان او رودولف په وسیله یوه ټولګه ولیکل شوه، چې د ویانا حلقې اړوند عقاید یې په کې خلاصه کړل. په دې کې له ټول میتافزیک، په تېره بیا انتولوژۍ یا هستي پېژندې او مخکنیو ترکیبي مواردو سره مخالفت شامل و. د میتافزیک (مابعدالطبیعاتو) رد کول د غلطۍ په اساس نه، بلکې د بې معنا اوسېدو (یعنې د تجربې له مخې د تایید وړ نه وو) له امله و، چې د لودویک ویتګنشتاین د لومړني کار پر بنسټ د معنا معیار (چې وروسته بیا هغه خپله رد کړ) په توګه و. دا نظریه چې ټوله پوهه باید د علم په یوه معیاري ژبه کې د منلو وړ وي او تر ټولو لوړ د «منطقي بیارغونې» پروژه، چې په هغه کې د عادي ژبې اړوند مفاهیم په تدریجي ډول په هغې معیاري ژبه کې له دقیقو معادلاتو سره ځای پر ځای کېده، په دې توګه دا پروژه په پراخه کچه ناکامه ګڼل شوې ده.
۲۵۷ (عدد)
په رياضي کې
په رياضي کې ۲۵۷:
په کلینډر کې
۲۵۷ کولاي سي:
خړ کاز
خړ کاز (په لاتين: Anser anser) د کازانو څخه تر ټولو گڼ شمېر لرونکی ډول دی چې د کورنیو کازانو څو دورگه شويو ډولونو جد هم دی.
توصيف
خړکاز د اېناټائيډی په کورنۍ او د کاز په جنس پورې اړه لري. اوږدوالی یې ۷۵ - ۱۰۰ سانتیمتره او وزن یې ۲،۵ - ۴ کیلوگرامه دی. اوږدی قوي خړ رنگ لرونکې بڼې او قوي ژیړه مښوكه لري. نوموړی مارغه د اوراسيا په بېلا بېلو سیمو کې اوبو ته نژدې ژوند کوي. خړکازان په دایمو جوړو کې ژوند کوي او په سپټمبر کې په لویو سېلو کې سوېلي گرمو سیمو ته الوزي. خړ کاز په ځانگړي ډول مېوې، بوټي او د اوبو بوټي او کوچنۍ ژوې خوري.
معنوي پلار
پانګونه او ګټه
یاد فیلم په ۱۹۷۲م کال کې د ۶ میلیونه ډالرو پانګونې سره په نږدې ۴ میاشتو کې د امریکا د ننه ۱۰۱ او د امریکا بهر ۱۷۰ میلیونه وګټل.
جایزې
د معنوي پلار فیلم ۱۱ واري د اسکار جایزې ته نومول شوې چې له دې ډلې ۴ وارې یادې جایزې ګټلي دي. اما وروسته د اسکار ښې موسیقې جایزه له یاد فیلم څخه بیرته واخیستل شوه.
رومان (قیصه)
(معنوي پلار ناول) د فیلم قیصه په امریکا کې د ایټالوي ال اصله امریکایي مافیایي کورنې قیصه ده چې د ۱۹۴۵ تر ۱۹۵۵ م کال پورې پیښه شوې وه. <references group="N" /> وېشنيزه:امریکایی فلمونه
برېښنایي مولد (جنراتور)
په معکوسه توګه، برېښنایي موټور برېښنایي انرژي میخانیکي انرژي ته بدلوي او موټورونه او جنراتورونه ډېر ورته‌والي لري. په میخانیکي توګه، ډېري موټورونه د برېښنا د تولید لپاره کارولای شو؛ ډېري وخت دغه موټورونه د منلو وړ لاسي جنراتورونو دي.
آرپوهنه
یوه له دغو برخو یوه مقناطیسي ساحه رامنځ‌ته کوي او بله یوه په سیم پېچل شوې ده چې په‌کې د متحولې ساحې پرمټ برېښنایي بهیر القا کېږي
چاپېریال ساتنه
چاپېریال ساتنه خورا اړینه او مهمه ده
ډرامه
سرچينې
وېشنيزه:وختتېری
برومين
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
د کابل جګړه (۱۹۹۶-۱۹۹۲ ز)
سیاسي مخینه (شالید)
کابل په بشپړه توګه، د ۱۹۹۲ز کال د اپریل میاشتې په ۳۰مه نېټه، د اسلامي دولت تر کنټرول لاندې راغی، خو حالات سخت بې ثباته و. حزب اسلامي، د سیمو پرېښودو ته اړ شوی و، خو بیا هم د دوی توپخانو کابل ویشتلای شوای، هماغه و چې، پر کابل ښار يې، له  پاکستان څخه ترلاسه کړي لسګونه زره توغندي راواورول.
۲۵۸ (عدد)
سرچينې
وېشنيزه:۲۵۸ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
طيبه لښکر
د طيبه لښکر (په اردو کی: لشکر طيبه) د مركز الدعوة والارشاد یوه پوځی برخه ده چی په جنوبي او مرکزي آسیا کی د هند او امریکا پر ضد عملیات کوي. دغه سني افراطي تنظیم د حافظ محمد سعید،  عبد الله يوسف عزام او ظفر اقبال لخوا جوړ شو. د تنظیم مرکز په پاکستان کی د پنجاب په ایالت کی لاهور ته نژدې پروت دي. د طيبه لښکر په کشمیر کی د تمرین (مشق) مرکزونه د مجاهدینو لپاره جوړ کړ. د طيبه لښکر په ځانگړي ډول په کشمیر یا هند کی د هندوستان پر پوځي او غیر پوځی اهدافو بریدونه کوي. دغه مذهبي ډله د پاکستان د استخباراتي شبکې انټر سرويس انټېلېجنس لخوا روزل کېږي. ترڅو په کشميرکي د هند پر ضد و جنگيږي. خو د څېړونکو په آند ، ددې سره چي پر دې ډلي د اسلام آباد لخوا بنديز لگول شوی خو په غيري رسمي توگه بيا هم ددغه شبکې لخوا حمايه کيږي.
جیسي جکسن
نړیوال فعالیتونه
د ۱۹۹۱ کال د فارس خلیج د جګړې په درشل کې، جکسن عراق ته سفر وکړ څو له صدام حسین سره د هغو بهرنیو وګړو د خلاصون په اړه خبرې وکړي چې هلته د «بشري ډال» په توګه ساتل شوي وو. نوموړی په دغه سفر کې د څو برتانوي او ۲۰ امریکايي وګړو د خلاصون په چاره کې بریالی شو.
په ۱۹۹۷ کال کې جکسن د ډیموکراسۍ په چارو کې د متحده ایالاتو د ولسمشر بل کلنټن د ځانګړي استازي په توګه، د آزادو او عادلانه ټاکنو د ودې په موخه د کینیا له ولسمشر ډانیل آراپ موي سره د کتنې په موخه کینیا ته سفر وکړ. د ۱۹۹۹ کال په اپریل کې د کوسوو د جګړې پر مهال، نوموړی بلګراد ته ولاړ څو د مقدونیې پر پوله د ملګرو ملتونو د سوله ساتو ځواکونو د ګزمې پر مهال نیول شوو دریو امریکایي جنګي بندیانو (POWs) د خوشې کولو په اړه خبرې اترې وکړي. نوموړي د یوګوسلاویا د هغه مهال له ولسمشر سلوبودان میلاسویچ سره وکتل او هغه وروسته بیا د هغو دریو کسانو له خوشې کولو سره هوکړه وکړه.
رېنسانس هنر
سرچينې
وېشنيزه:هنر تاريخ
جیسي جکسن
شخصي ژوند
ښاغلي جکسن د ۱۹۶۲ کال د ډسمبر پر ۳۱مه له جکولین لاوینیا براون سره واده وکړ (چې په ۱۹۴۴ کال زیږېدلې ده) او له نوموړې څخه پنځه ماشومان لري: سانتیتا (۱۹۶۳)، جیسي جونیر (۱۹۶۵)، جانتن لوتر (۱۹۶۶)، یوسف ډوبویس (۱۹۷۰)، او جکلین لاوینیا (۱۹۷۵).
پښتو ادب
ليکلی ادب: لکه بوللـه، خوابنامه، الفنامه، ساقي نامه، رباعي، مثنوي، غزل، مناجات، حمد، نعت او اوسنۍ هايکو.
د اوکراين د خپلواکۍ جګړه
د اوکراین د خپلواکۍ جګړه ( Ukrainian War of Independence  ) د سیاسي او نظامي ځواکونو تر منځ د سختو جګړو دوره وه چې د 1917 مېلادي څخه تر 1921 مېلادي کلونو پورې یې دوام درلود. دا شخړې د اوکراین د جمهوریت د رامنځته کېدو لامل شوې. چې وروسته د شوروي اتحاد یوه برخه شوه.
شاليد
د لومړۍ نړیوالې جګړې پر مهال اوکراین په لومړۍ کرښه کې و. د 1917 په پیل کې، د بروزیلوف له یرغل وروسته، د روسیې امپراتورۍ پوځ د والینیا او ختیځ ګالیشیا بېرته ونیول. د 1917 مېلادي کال د فبرورۍ انقلاب د روسیې په امپراتورۍ کې ډېری توکمیزې ډلې وهڅولې چې د لویې خپلواکۍ او ځاني حکومت غوښتنه وکړي.
میراث
له 1918 څخه تر 1922 کلونو پورې ، ډېری فولکلوریکي سندرې رامینځته شوې چې د دې جګړو له خلکو او پېښو يې لهام اخیستې و.
ژورنالېستي لیکبڼې
خبر څه شی دی؟
خبر څه وخت نوی او تازه دی؟
خو که چېرې لوی څارنوال بیا ووایي چې دی به د ‌بډي او رشوت ورکولو په لار کې جهاد کوي، کوم نوی خبر نه دی. ځکه چې ښاغلي لوی څارنوال داسې ژمنې شل ځلې مخکې هم کړې دي، خو لا تر اوسه یې پوره کړې نه دي. همدرانگه که ښاغلی ولسمشر بیا په وار- وار ووایي چې په دولتي چوکاټ کې به د خپل سریو مخنیوی کوي، شخصي بندیخاني به ورکوي او د امنیت په برخه کې به پرېکنده گامونه اوچتوي، بیا هم کوم نوی خبر نه دی. دولت یا دولتي کارمن، له ولمشر څخه رانیولې، تر یوه واړه رییس پورې چې د دولت په چوکاټ کې دنده سرته رسوي، تل په دې هاندو هڅو کې دي چې د ملت د غولولو لپاره له خبري رسنیو څخه ناوړه گټه واخلي. دوی تل خپلې د میاشتو زړې او تېرې شوې ژمنې یو ځل بیا له خلکو سره تازه کوي. دوی غواړي چې خلکو ته وښیي چې دوی خو ټولنه او خلک هېر کړي نه دي او د تېرو ژمنو په پوره کولو کې تر خپل وسه کار کوي. خو خبریال باید پوه وي چې سیاستوال او دولتي کارمن په دې ډول ژمنو او ویناوو یوازې د خلکو سترگو ته خاوري شیندي. د تېرو او یخو ژمنو بیا بیا تودول د ټولنې لپاره کوم نوی پیغام یا زېری نه لري. دا هم د ژورنالېزم دنده ده چې د زړو، تېرو او بې پیغامه خبرونو د خپراوي مخنیوی وکړي.
د یوه خبریال لپاره ډېره اړینه ده چې تل د ټولنې پر هره پېښه خبر وي او باید تل د نورو رسنیو خبرونه ولولي. خبریال به یوازې هغه وخت د خبر په نويوالي پوه شي که چېرې له ټولنې پوره خبر وي. ځکه چې دا خبریال دی چې په لمړي سر کې یو خبر ته د نوي یا زاړه په سترگه گوري.
●هغه خبر چې مخکې لیکل شوی وي، نظر هغه ته چې باید له سره ولیکل شي او د هغه په باره کې پلټنې وشي.
سيد شريف الجرجاني
په علمي نړۍ كي كه څه هم ددي سترمحقق اولوي عالم له نامه سره هرطالب العلم آشناده ،ولي دده دژوند،حالاتو او سوانحوڅخه به ډيرلږ خبروي ، نوځكه غواړو چې دلته ددي ستر محقق په اړه په لنډډول وغږيږو.
دميرصاحب اوعلامه تفتازاني په مينځ كي علمي مباحثي
ملاكاتب چلپي ددوى دخپل مينځني مباحثواومناظروډيري بيلگي ذكر كړي دي ‏[چې ځيني یې په ځانگړي توگه چاپ شوي هم دي ‏] ولي ددوﺉ ترټولومشهوره مناظره دعلم بيان په دي مسئله كي وه چې تمثيل مستلزم تركيب لره دى اوكنه ؟‏ [ددي مناظري تفصيلي بحث داحوال المصنفين په ۳۴۲مخ كي مطالعه كولى شي ‏] دادهغوﺉ په مينځ كي مشهوره مباحثه ځكه ده چې په دي مناظره كي فيصله دميرصاحب په حق كي وشوه اوله دي سره دعلامه تفتازاني رحمه الله  دتقرير په علمي روحيه يوداغ ولگيده ،خوددي مباحثي  په اصلي هوية دكشف الظنون مصنف ملاكاتب چلپي خپله فيصله په دي ډول كړي : كان لسان السيدافصح من قلمه ،اوعلامه تفتازاني رحمه الله  بيادژبي فصاحت نه درلود اوترژبي یې قلم ډيرفصيح وو،نوله دي كبله ددوﺉ ترمينځ په دي مباحثي څخه ديوه بل په علمي هوية كوم داغ نه پاته كيږي.
طبيعي ناورين
هايډرولوجيکي ناورينونه
هايډرولوجيکي ناورين يا د ځمکې د اوبو په معيار کې يا تر ځمکې لاندې بهېدونکو اوبو په خوځښت يا وېش او يا هم په اتموسفير کې له تاوتريخوالي ډک ناڅاپي او ويجاړونکی بدلون هايدرولوجيکي ناورين بلل کېږي.
۲۶۰ (عدد)
په رياضي کې
په رياضي کې ۲۶۰:
جومات
خپرېدل او تکامل
اسلامي سترواکیو د جوماتونو په پراختیا او  تکامل کې اړینه ونډه درلوده. امویانو په ځانګړې توګه د اسلام په خپرېدو او د جوماتونو په جوړولو کې مهمه ونډه درلوده، لکه څنګه چې امویانو د الاقصی او قبه الصخره مقدس جوماتونه په بیت المقدساو اموي جومات یې په دمشق کې جوړ کړل. قبه الصخره او اموي جومات د بازنطيني معمارۍ تر اغېزې لاندې جوړ شوي وو، چې دغه بهیر تر عثماني سترواکۍ پورې دوام درلود. د عثماني سترواکۍ زیاتره لومړني جوماتونه په اصل کې د بازنطین سترواکۍ کلیساګانې وې، چې وروسته عثمانیانو د معمارۍ خپل طرز رامنځته کړ.
د پساوند ولسوالۍ چاودنه
د پساوند ولسوالۍ چاودنه هغه پېښه ده چې د ۱۳۹۴ لمریز کال د غویي (ثور) په ۳۰مه نیټه وشوه چې په پایله کې یې ۸ تنه افغانان ووژل شول او دوه نور سخت ټپیان شول. پساودن د غور ولایت یوه ولسوالۍ ده چې نوموړي خلک له اړوندې ولسوالۍ څخه د فیروزکوه ښار څخه بېرته راگرځېدل. یاد خلک اړوند ښار ته د حج مبارکې فریضې د ادا کولو لپاره تللي ول چې د نوملیکنې وروسته بېرته خپلو کورونو ته راگرځېدلي وه. یاده پېښه د پساوند ولسوالۍ په هورت وزیر سیمه کې رامنځته شوه.
۲۶۳ (عدد)
په کلینډر کې
۲۶۳ کولاي سي:
دجامدو او طبي فضوله موادو مدیریت
د روغتیایي خدماتو د فضله موادو مدیریت:
د اړونده کاري شریکانو سره یوځای د روغتیايي خدماتو د فضله موادو د مناسب مدیریت لپاره د لارښودونو رامنځ ته کول او توزیع (د BPHS,EPHS او ملي روغتونونو په کچه) روغتیايي کارکوونکو ته د روغتیایي خدماتو د فضله موادو د مدیریت په اړه د روزنې د ټولګې رامنځ ته کول/تطابق په ۴ ولایتونو کې د فضله موادو د سمبالولو لپاره د موجوده انسینیراتورونو پراختیا ملي کچې ته
روبيډيوم
د استعمال ځایونه
روبیډیم په خلا ټیوبونو کې د ګیټر په توګه کارول کیږي ، هغه مواد چې د خلا ټیوبونو سره ټریس ګازونه سره یوځای کوي او لرې کوي
سرچينې
<!doctype html><html itemscope="" itemtype="http://schema.org/SearchResultsPage" lang="en"> <meta charset="UTF-8"><meta content="origin" name="referrer"><meta content="Anb2GUnhMjfTIX0D2a4a6NPAqPI5GaxxRAiF81XTjHJ2qK4E3Hw3VFM4eaJBgRzz45CNPt624audv+wHOJwfAAEAAABieyJvcmlnaW4iOiJodHRwczovL2dvb2dsZS5jb206NDQzIiwiZmVhdHVyZSI6IlRydXN0VG9rZW5zIiwiZXhwaXJ5IjoxNjI2MjIwNzk5LCJpc1N1YmRvbWFpbiI6dHJ1ZX0=" http-equiv="origin-trial"><meta content="/images/branding/googleg/1x/googleg_standard_color_128dp.png" itemprop="image"> rubidium used - Google Search <script nonce="8F7E029aGaVsLoC25XFeyA==">(function{window.google={kEI:'0y0oYb3GIMjF0PEP5p-c0Ak',kEXPI:'31',u:'b81a95e8',kBL:'2n4T'};google.sn='web';google.kHL='en';});(function{
ساواک
د ساواک لوی مدیران
سرلښکر علي معتضد، د ساواک د خارجي اطلاعاتو رییس. .
لیکاڼۍ
وېشنيزه:ليکاڼي وېشنيزه:ليکتوکي
جوزف سټالين
سرچینې
وېشنيزه:روسي کمونستان وېشنيزه:روسي ولسمشران وېشنيزه:روسي سياستوال وېشنيزه:فيلسوفان وېشنيزه:وټپوهان
ځمکه
دځمکې اتموسفیر تر ډېره له اکسیجن او نایتروجن څخه جوړ دی. زیاته سولري انرژي د قطبي سیمو په پرتله له تودو سیمو څخه تر لاسه کېږي او د اتموسفیر او سمندري دوران په مټ بېرته خپرېږي. ګل خانه‌يي ګازونه هم د سطحې د تودوخې په تنظیم کې اړین رول لري. د یوې سیمې اقلیم یوازې د جغرافیه‌يي عرض په مټ نه تعینيږي بلکې د نورو فکتورونو ترمنځ له متعدلو اوقیانوسونو سره د لوړوالي/ارتفاع او نږدېوالی په مټ هم تعینيږي. د اوبو او هوا شدیدې پېښې لکه استوايي توپانونه، برېښنا او تندر او تودې څپې په به بېلابېلو سيمو کې پېښېږي.
د راډیومېتریک تاریخي اټکلونو او نورو شواهدو پربنسټ، ځمکه ۴.۵ بیلیون کاله وړاندې رامنځته شوې. د ځمکې د تاریخ په لومړیو سلو کلونو کې ژوند په سمندرونو کې راڅرګند شواو د ځمکې پر سطحه او اتموسفیر یې اغېزه پیل کړه، چې لومړۍ د اېروبیک / aerobic (هغه ژوندي موجودات چې د هوا په موجودیت کې فعالیت کوي) او وروسته ان‌اېروبیک/ anaerobic  (هغه ژوندي موجودات چې د هوا په نه موجودیت کې فعالیت کوي) اورګانیزمونو د پراختیا لامل شو. ځینې جیولوژيکي شواهد ښيي چې ژوند ښايي ۴.۱ کاله مخکې رامنځته شوی وي. له هغه مهال راهیسې تر دې دمه له لمر څخه د ځمکې واټن،فزیکي ځانګړنو او جیولوژيکي تاریخ ژوند ته د ودې او تکامل اجازه ورکړې. د ځمکې پر مخ د ژوند په تاریخ کې د ژوند تنوع د پراختیا اوږدې دورې ترشا پريښې چې ځينې وختونه له ټولیز انقراض/ورکېدنې سره مل وې. له ۹۹ سلنه څخه زیات هغه ډولونه/نوعې چې تر دې مهاله یې د ځمکې پر مخ ژوند کړی له منځه تللي. شاوخوا اته بېلیونه انسانان د ځمکې پر مخ ژوند کوي چې د خپل ژوند د بقا لپاره د ځمکې له اتموسفیر او طبیعي سرچینو سره تړلي. انسانان په پراخ ډول د ځمکې پر سطحې، هایدرولوژۍ، اتموسفیري پروسو او نور ژوند اغېز کوي.
تشکیل/جوړښت
۳- ځمکه له لمر څخه د واټن له مخې درېیمه سیاره ده چې دا واټن ۱۴۹،۶ ملیون کیلو متره دی.
شبلي نعماني
دغو پوهانو به په خپلو منځو كي علمي بحثونه كول، چي ددې علمي څېړنو او بحثونو په نتيجه كي د نويو او زړو علمونو په منځ كي د ګډون يو خاص صورت را پيدا شو.
سفرنامه يې وليكله، هركله چې د ۱۸۹۸ع كال د جون په مياشت كې سرسيد وفات شو نوعلامه شبلي د شپاړسو كلونو د خدمت څخه وروسته د علي ګړهـ  كالج د پروفيسرۍ څخه استعفى وكړه اوخپل اصلى ځاى اعظم ګړهـ  ته ولاړ اوپه دغه ځاى كې يې د( الفاروق) په ليكلو ګوتي پوري كړې ، ددې كتاب د بشپړولو څخه څو ورځي وروسته دده
ديوان شبلي
بدرالاسلام
انيس او بيرموازنه شعرالعجم څلور ټوكه
---
سرچينې
وېشنيزه:اسلامي هندي علماء
د امریکا زوال
د امریکا زوال هغه ایډیه ده چې وايي امریکا له جیوپولیټيکي، پوځي، مالي، اقتصادي، ټولنیز، کلتوري، روغتیايي موضوعاتو او د ژوندانه د چاپیریال د مسئلو له اړخه د زوال په حال کې ده. د امریکا د زوال په اړه هغه که نسبي ده یا مطلق، ځینې بحثونه شته. هغه کسان چې وايي امریکا له زوال سره مخ ده، هغوی ته «زوال کتونکي» ویل کېږي.
پوځي
د ملي دفاعي ستراتيژۍ د کمېسیون د ۹۸ مخیز رپوټ له مخې، «د امریکا پخوانۍ پوځي ګټې کمې شوي دي» او «د دې هېواد د ستراتیژیکو خطاوو څنډه په ناراحتوونکې بڼې سره کمښت موندلی. د ګواښ، د اړتیا په صورت کې د مخالفینو د ځپلو او له نړیوالو ژمنو څخه د امریکا د ژمنو په برخه کې د امریکا د وړتیا په اړه شکونه ډېر شوي دي. په دغه رپوټ کې «سیاسي ناکارنده توب» او «د بودیجې سقف»  د هغو عواملو په توګه یاد شوي دي چې د امریکا حکومت له هغو ګواښونو سره چې په دې رپوټ کې ترې د «ملي امنیت د کړکېچ» په توګه یادونه شوې ده، منع کوي.
پرابو ديوا
1993-2004
د تامیل فلمونو په سندرو کې د یو لړ کمیو څرګندېدو وروسته ، پرابو دیوا د هغه لومړی مخکښ رول د ډایرکټر پاویتران لخوا په رومانتيک ډرامه فلم اندو (1994) کې ورکړل شو. د اداکارې روجا او سرات کمار سره یوځای راڅرګندیدل، د دیوا نڅا وړتیا په بشپړ ډول د سندرو په ترتیب کې کارول شوې وه، د ګانا او ډیسکو میوزیک وروسته په منظمه توګه د هغه په فلمونو کې ښودل کیږي. هغه د شنکر سوفومور فلم، رومانتيک ډرامه کدلان (1994) سره د اداکار په توګه خپل پرمختګ وکړ، چیرې چې هغه د یو ځوان زده کونکي انځور کړی چې لومړی د خپل عاشق پلار او بیا د نړیوال ترهګر په وړاندې ودریږي. دا فلم د خپل تخنیکي وړتیا لپاره خورا ستایل شوی و او څلور ملي فلم جایزې یې ګټلې وې، په داسې حال کې چې د AR رحمان سندرې او د دیوا کوریوګرافي، په ځانګړې توګه د "مکابلا" او "ارواسی ارواسی" سندرې په ټول هند کې خورا مشهور شوې. د خپلو اړوندو نویو ستورو سره سره، دا فلم په 1994 کې د تامیل ترټولو لوړ عاید لرونکی فلم شو او سوداګریز بریالیتوب دیوا یو بانکي لوبغاړی جوړ کړ. فلم هم د خپلو تیلوګو او هندي نسخو له لارې بریالیتوب ولید، چې د هند په نورو سیمه يیزو صنعتونو کې یې د دیوا لپاره بازار پیدا کړ.
نور څرګندونه
هغه د 2012 کال د اپریل په 3 مه په چینای کې د امیتاب بچن ، سلمان خان ، کرینا کپور ، پرینکا چوپړا او امریکایی هنرمند کیټی پیری سره د 2012 کال د هند پریمیر لیګ د پرانیستلو په مراسمو کې ګډون وکړ. دا پیښه د پرابو دیوا لپاره ځانګړې وه ځکه چې هغه په ورته ورځ خپله 39 کلیزه شریکه کړه.
جنایي فیلم
جنایي فیلم (جرمي فیلم) په انګلیسي crime film) د فلمونو له ډولونو څخه یو دی چې فیلم نامه (د فیلم قیصه) یې مافیایي، جرمي، قاچاقي، دښمني یا نور داسې ډولونه ولري چې په فیلم کې جرم او مجرم شتون ولري.
هارولډ مکمېلن
کورنۍ
مکمیلن د ۱۸۹۴ ز کال د فبروري په ۱۰ مه د لندن د چلسي په ۵۲ کاډوګان پلېس د موریس کرافورډ مکمېن (۱۸۵۳-۱۹۳۶ز) او د هغه مېرمن، پخوانۍ هېلن (نیلي) آرټي تاېرلټون بېلز (۱۸۵۶-۱۹۳۷ز) په کورنۍ کې زېږېدلی، چې پلار یې یو خپروونکی او مور یې هنرمنده او د اندیانا د سپنسر اوسېدونکې ټولنیز فعاله وه. نوموړي دوه وروڼه درلودل، ډنیل چې اته کاله او آرتور چې څلور کاله له هغه نه مشران وو. پلارنی نیکه یې، ډنیل مکمېلن (۱۸۱۳-۱۸۵۷ز)، چې د مکمېلن خپرندویه شرکت بنسټ یې کېښود، د آران ټاپو نه د سکاټلنډي اجاره کوونکی بزګر زوی و. هغه ځان سکاټلنډي ګاڼه.
ميرويس هوتک
د پارس صفوي دولت پرضد د ميرويس هوتک پاڅون (۱۷۰۹ ز)
پدې ډول د دوه نېمو پېړیو په اوږدو کې له ۱۵۰۶ ز تر ۱۷۰۹ ز کال پورې په لوېدېځ او سوېل لوېدېځو ولاتیونو او تر ۱۷۴۷ز کال پورې په ختېزو ولایتونو کې د پردیو د واکمني لړۍ را وغځېدله. د هېواد په گڼو نېول شویو سېمو کې د پردیو واکمنو او کورنېو چوپړ مارانو دنده یوازې نېواک گرو واکمنانو ته په زور زیاتۍ د وگړو غاړه را ټیټونه او د مالیاتو را ټولونه او د خپلواکې غوښتنې د هر ډول پاڅون او غږ وژل ول. د صفوي د واکمنۍ پر مهال د شېعه گروهه د دولت د رسمي مذهب په توگه گڼل کېدله چې په خپل ټول واک او ځواک له ناتارگرۍ ، سیاسي � مذهبي په خپل سرۍ ، سخت زړېتوب او ټولوژنې سره ملگرې وه. ټـبرنۍ ، توکمېزې ، گروهنېزې او غیر شیعه مذهبي ډلې تل ځورول کېدلې ، هغوی ته سپکې او سپورې ویل کېدلې او ان دا چې په ټولېزه ډول به وژل یا ځورول کېدلې او یا به د شتمنیو د نیولو له لارې اړ ایستل کېدلې چې له خپلې گروهنې او مذهبي تگلارې څخه لاس پر سر او پر شېعه مذهب را واوړي.
دهوتکي دور پلازمېنه او د کندهار د زاړه ښار تاریخي کلا (د نارنج ماڼۍ)
کروسینسکي یو پولنډی کشېش دی چې د مېرویس د جلا وطنې په وخت کې په اصفهان کې وو او هم په ۱۷۲۲ ز کال کې په همدغه ښار کې کله چې افغانانو اصفهان کلابندي کړی وو بیا هم په اصفهان کې وو ؛ کروسینسکي د یوه یاددښت لېک په ترڅ کې د میرویس خان د پوهې ، ننگ و ناموس او ملي پت پالنې په اړه لېکلي دي: مېرویس خان د افغاني ټبرونو او توکمونو په منځ کې پر ټولو گران او د درناوي وړ سړی وو. له حده وتلی له ویاړ او پرتمه ډک ، کارپوه ، هوښیار، ځېرک د تورې او ډ گر سړی وو او له دې چې افغانانو ورته ډیر درناوی او غاړه اېښوونه درلودله نو ډیرپر ځان ډاډه وو او د هندوستان وگړو ته ډیر لېواله وو. د ډیرو پانگو په لرلو یې سفرونه کول او له شماره وتلې گټه یې راټوله کړې وه. گرگین خان د خپلې نېنگلتیا (طمعې) ، غړک یا حسد د ډیروالي له امله د مېرویس خان د شتمنۍ د نیولو او هغه ته د سپکاوي لستوڼي رابډ وهل، هغه یې راوغوښت ، د هغه درناوی او پالنه یې وکړه او د ځان له پلوه یې ورته ډاډ ورکړ او په دې پلمه چې ته یو پوه او هوښیار مشر یې نو د خپلو یو شمیر کارونو او چارو د سمبالتیا لپاره غواړم تا اصفهان ته واستوم ، هغه ته یې له درناوي ډکې ژمنې وکړې او د هېلو ټولې کړکۍ یې پر مخ ور پرانیستلې
کروسېنسکي په خپل کتاب کې چې د اصفهان پرځېدنه نومېږي د مېرویس خان په اړه لیکي: مېرویس خان د کندهار راهېټ یا ښاروال وو، د کندهار د وگړو په منځ کې د خپل ښه چال چلند له امله په کاري ډگر کې یو ازمویل شوی سړی وو او د گرگین په سترگو کې ویره راپیدا شوه او په دې لټه کې شو چې له قندهاره یې لېرې کړي. گرگین خان د مېرویس خان په اړه، پاچا ته د خپل گزارش په ترڅ کې خپله بدگوماني لېکلې وه او وړاندېز یې کړې وو چې نوموړی دې په اصفهان کې په جلاوطنۍ کې وساتل شي. ..... شکمن مېرویس خان هرو مرو او باید په اصفهان کې تر څار لاندې وای ، د خپلې پوهې له امله یې نه یوازې دربار ته لاره وموندله بلکه د کروسینسکي پر وینا د پاچهت د پلاز له وزیرانو سره یې د زړه خواله وموندله او تل به د هغوی ښه راغلاست ته چمتو وو. مېرویس خان چې په خپله ککره کې د یوه لوی گام د اوچتولو لپاره تابیا نېوله اجباري جلا وطني او په دربار کې د هغه استوگنه یوه بډایه شېبه وه او له دغې شېبې څخه په گټې اخیستنې هغه وکولای شوای چې د ایران اکر یا حالت تر څار لاندې ونیسي. هغه په دربار کې د استوگنې په موده کې د درباریانواو چارواکو ترمنځ د یو بل پر وړاندې د مخالفت او سیالۍ لوخړۍ له نیږدي و څېړلې او د فرانسوي کشیش دوسرسو په وینا کله چې دی د درباریانو تر منځ د ډله ییزو سیالیو په تورو لوخړو خبر شو نو پرېکړه یې وکړه چې د دواړو ډلو منځ ته لاره ومومي او له دواړو خواوو څخه گټه پورته کړي او خپله لاره په داسې یوې هوښیارۍ پرانیزې چې د یوې ډلې شک او شوپيان هم پرې ونه لگیږېږي. وروسته مېرویس خان د خپلې پراخې پوهې له بډایتوبه په گټې اخیستنې و کولای شول د سروزیر (اعتمادالدوله) او د دیوان بیگي پام چې د گرگین ورور وو ځانته را واړوي او شاه حیسن د گرگین پر وړاندې بد گومانه کړي او د کروسینسکي پر وینا له چې دې ډیر پوه وو نو د خپل کار لوړې او ژورې به یې په ډیر ځیر سنجولې او د دغې پوهې له برکته صفوي پاچا نه یوازې مېرویس خان د بندیتوب له منگولو خوشې کړ،بلکه هغه ته یې کندهار ته د بیرته تگ اجازه هم ورکړه.
مېرویس خان د خپلواکۍ لوی گټونکی
کله چي  صفوي شاه حسين  په  ١١٠٦ هـ ق  يا ١٦٤٩ م  کي  په  ايران  کي  پاچا  سو  نو  گورگين  يې  چي  په  اصل  کي  گورجی  وو  او  اوس  نوی  مسلمان  سوئ  وو،  کندهار  ته  د  خپل  حکومت  د  نماينده  په  توگه  را  ولېږه. گورگين چي  ډېر  ظالم  او  بې  رحمه  سړی  وو  پر  افغانانو  يې  ظلمونه  پيل  کړه. هيڅ څوک  نه  وو  چي  د  دې  بېگنا  خلکو  ناره  دي  واوري. د خلکو  ږغ  تر  هيڅ  ځايه  نه  رسېدئ   او  ډېر  افغاني  مشران  د  گورگين  له  خوا  ووژل  سوه. نو د  خلکو  د  اميد  سترگي  يوازاې  او  يوازي  ميرويس  خان  ته  وې. هغه وو  چي  د  هغه  څخه  يې  غوښتنه  وکړه.
د ميرويس خان  پوهي  او  قوي  منطق  نه  يوازې  ډېر  ژر  دی  له  بنده  خلاص  کړ  بلکي  په  ډېره  درناوي  يې  حج  ته  د  تلو  اجازه  هم  ورکړه. تر حج  وروسته  بيرته  د  اصفهان  دربار  ته  راغئ  او  د  هغه  ځايه  يې   گورگين  ته  د  مشورې  ورکوونکي  په  توگه  د  مقررئ  رسمي  فرمان  واخيست  او  کندهار  ته  راغئ. گورگين په دې  کار  ډېر  وارخطا  سو  او  د  ميرويس  خان  څخه  يې  وغوښتل  چي  خپله  لور  د  گورگين  زوی  ته  په  نکاح  کړي. ميرويس خان  دا  خبره  د  قوم  مشرانو  ته وړاندي  کړه. مشرانو پرېکړه  و  کړه  چي  يوه  بله  ښځه  به  د  ميرويس  خان  د  لور  په نامه  ورکړي او هغه به دغه راز ساتي. دا کار  و سو او مير ويس  خان  څه  نور هم د  گورگين دربار ته لار  وموندله.
هو! افغانستان پوره دوه نیمي پېړۍ د پردیو، تېريو موخه، بې واکه او د پردیو ترمنځ وېشل شوی و. افغانستان د ختیځې سیمې د هند د مغولو په لاس کې وې، شمالي سیمې د ماوراء النهرشیبانیانو لاندې کړې وې او د افغانستان لویدیځې سیمې د ایران د صفویانو په ولکه کې وې. میرویس نېکه چې یو ملي تاجر وو، د خپلو تجارتي سفرونو په ترڅ کې یې په سیاسي فعالیتونو او مذاکرو لاس پورې کړ او د افغانستان د یوې برخې د ازادۍ له پاره یې په تدبیر ولاړې هڅې پیل کړې او بریالۍ مبارزه یې روانه کړه.
میرویس نېکه د حکومت له سمبالولو سره په خپله لومړنۍ ویناکې خلکو ته وویل« تر هرڅه وړاندې د لوی خدای شکرونه دي، چې دا لویه کامیابي یې راپه برخه کړه او بیا له هغو ټولو کسانونه مننه کوم، چې په دې ملي مبارزه کې یې بې ساري سرښندنې او مېړانه وکړه.
کفایت الله دهلوي
ولادت
مفتي کفایت الله (رحمه الله) په ۱۲۹۲ کي د هند په شاجهان پور، محله زئی کي پیدا سو.
تدریس
‌د فراغت څخه وروسته په مدرسه عین العلوم کي استاذ مقرر سوه،او ناظم منتخب سو. تقریباً (۵) کاله یې په دغه مدرسه کي تدریس وکړی. په ۱۳۲۰ هـ کي د مدرسه امینه دهلي مفتي صاحب بلنه ورکړه د تدریس لپاره. د ډېر وخت لپاره یې په دغه مدرسه کي تدریسي خدمات ترسره کړه.
د جمشید پلاز
د جمشید پلاز
وېشنيزه:د هخامنشیانو واکمني
څېړنيزه خبريالي
د خبریال لپاره خبرځای یا د خبر سرچینه ډېره اړینه ده چې باید وپېژندل شي. له همدې امله باید له هر خبر سره د خبرځای نوم هم ولیکل شي. او هغه خبرونه چې خبرځای یې مالوم نه وي، ښه به دا وي چې خبریال یې له خپراوي گرد سره تېر شي. او که د څېړنې ارزښت یې درلود، نو باید لمړی یې په باره کې څېړنه وکړي. هر خبر چې د دولتي سرچینو لخوا خبریال ته ورکول کېږي، خبریال کولای شي چې بې له څېړنې یې خپور کړي. هر گوره، لمړی باید خبریال په دې اند وي چې دغه خبر ټولنې ته د لېوالتیا او ارزښت وړ دي. که چېرې د خبر ارزښت په لمړي لید ډېر خو له آره دروغ هم وي، نو خبریال په داسې اکر د خبر پازوالي پر غاړه نه لري. ځکه چې خبریال ته مالومات د دولتي ادارو له خوا ورکړل شوي دي. همدرانگه خبریال کولای شي چې د خبري آژانسونو خبر هم د خبرځای له څېړنې پرته خپور کړي، ځکه چې د خبرځای پازوالي د خبري آژانس پر غاړه ده.
که څه هم چې هر خبریال خپل څېړندود لري، خو بیا هم اړینه ده چې په ټولیز ډول پر څېړندود خبرې وشي. د هرې څېړنې په پیل کې باید خبریال د خبرځای یا سرچینې په باره کې او همدارنگه د خبر د لامل په باره کې سوچ وکړي. په دې مانا چې خبریال باید له ځانه وپوښتې چې ولې داسې خبر ورته ورکړل شو.
پوليمير
سلفر                                                            %۵/۲
دېموکریتوس
فلسفه او ساینس
ډېری سرچینې وايي چې دېموکریتوس د لیوکیپوس دود تعقیب کړی او دوی له مېلیتوس سره تړلې ساینسي منطقي فلسفه پرمخ وړله. دواړه په بشپړ ډول ماده پرستان وو، او پر دې باور وو چې هرڅه د طبیعي قوانینو پایله ده. د ارسطو یا افلاطون خلاف، دغو اتوم پوهانو هڅه وکړه چې نړۍ د هدف، اصلي محرک، یا وروستي لامل په اړه له تفکر او استدلال پرته تشریح کړي. د دغو اتوم پوهانو باور دا و چې د فزیک پوښتنو ته باید له میخانیکي توضیحاتو سره ځواب ورکړل شي ("کوم مخکیني شرایط د دې پېښې لامل شوي؟")، په داسې حال کې چې د دوی مخالفین د داسې توضیحاتو لټون کوي ​​چې پر مادي او میخانیکي هغو سربېره، صوري یا رسمي او غایت پېژندنه هم پکې شامل دي ("دا پېښه د کومې موخې لپاره ده؟"). اوسیبیوس د مسینا د اریستوس په حواله دېموکریتوس ته د فلسفې په یوه داسې کرښه کې ځای ورکوي چې له کزینوفانس څخه پیل او له پیرهونیزم سره اوج ته رسېږي.
جمالیات یا ښکلا پېژندنه
وروستي یوناني تاریخپوهان دېموکریتوس د یوه داسې فیلسوف په توګه په پام کې نیسي چې جمالیات یې د څېړنې او مطالعې د یوې موضوع په توګه رامنځته کړي، ځکه هغه د ارسطو په څېر لیکوالانو څخه ډېر مخکې په تیوریکي توګه د شعر او هنر په اړه لیکل کړي دي. په ځانګړې توګه، تراسیلوس د دغه فیلسوف په اثارو کې شپږ داسې اثار په ګوته کړل چې د څېړنې د یوې څانګې په توګه یې له جمالیاتو سره تړاو درلود، مګر د اړوندو اثارو یوازې ځینې ټوټې شته دي. له دې کبله د دېموکریتوس له ټولو لیکنو څخه، د هغه د افکارو او نظرونو یوازې یوه لږه سلنه یې د پېژندلو وړ ده.
اتومي فرضیه
داسې ښکاري چې د دغو اتوم‌پوهانو تیوري د بلې هرې لرغونې تیورۍ په پرتله له عصري ساینس او علومو سره نږدې تړاو او همغږي لري. که څه هم، د ساینس له عصري مفاهیمو سره دا ورته والی د فرضیې پر اصلي سرچینه د پوهېدو د هڅې پر مهال ممکن ګیچ کوونکی وي. کلاسیکو اتوم‌پوهانو نه شو کولی د اتومونو او مالیکولونو د عصري مفاهیمو لپاره تجربي بنسټ ولري.
سریښ
وېشنيزه:سریښ
قطر
په یووېشتمه پېړۍ کې، قطر په عربي نړۍ کې د خپلو بډایه سرچینو او په نړیواله کچه د خپل رسنیز ګروپ، الجزیرې رسنیزې شبکې له امله د یوه مهم ځواک په توګه راڅرګند شو چې د عربي پسرلي پر مهال یې له ګڼ شمېر یاغي ډلو ملاتړ وکړ. قطر د خپلې اندازې له مخې په نړۍ کې نامتناسب نفوذ لري او د یوه منځني ځواک په توګه پېژندل کېږي. د ۲۰۲۲ ز کال فیفا نړیوال کپ سیالۍ هم په قطر کې ترسره کېږي، چې لومړنی مسلمان او عربي هېواد به وي چې د دغه سیالیو کوربه وي. د ۲۰۳۰ ز کال آسیایي لوبې هم په قطر کې ترسره کېږي.
د اوبو برېښنا
په ټوله نړۍ
په ټوله نړۍ کې د اوبو برېښنا د پرمختګ لپاره تخنيکي احتمال د اصلي توليد په پرتله ډېر زيات دی: د اوبو انرژي د ظرفيت د احتمال سلنه چې تر اوسه نه ده رامنځته شوې، په اروپا کې ۷۱ سلنه، په شمالي امريکا کې ۷۵ سلنه، په جنوبي امريکا کې ۷۹ سلنه، په افريقا کې ۹۵ سلنه، په منځني ختيځ کې ۹۵ سلنه او په اسيا ـ پيسيفيک کې ۸۲ سلنه ده. په لويديځو هېوادونو کې د نوو اوبو ذخيرو د سياسي حقيقتونو، په درېيمه نړۍ کې اقتصادي محدوديتونه او په ناپرمختللو سيمو کې د لېږد د سيستم نه شتون له امله د اټکل له مخې په تخنيکي ډول د استفادې وړ احتمال ۲۵ سلنه پاتې له ۲۰۵۰ نه مخکې په اسيا پيسيفيک سيمو کې د هغې اغېزناکو اوسېدلو سره وده کولی او پوره کېدلی شي. ځينو هېوادونو د خپلو اوبو برېښنا انرژي احتمال ته زياته وده ورکړې ده او د نورې ودې لپاره لږه اړتيا لري. د بېلګې په ډول: سويزرلېنډ د خپل احتمال ۸۸ سلنه او مکسيکو ۸۰ سلنه توليدوي.
اسيد بن حضير
ديثرب ځوانان د ځوان داعي مصعب بن عمير رضی الله عنه مجلس ته په ډير کثرت سره راتلل،د ده پر خوږو خبرو، ښکاره دلائلو،ښائسته خویو او هغه ایمان باندي حريصان وو چي د ده په ښکلي مخ او وتلې څيرې کي بريښيدل.
اسیدڅاه ته ور ولاړ شو اودس یې وکړ اشهدان لااله الاالله واشهدان محمداً عبده ورسوله یې وویل او دوه رکعته لمونځ یې وکړ.
په همدې ورځ دعربو یو وتلی سردار او د اوس له ټبر څخه یونامي سردار د اسلام ډلگيو ته داخل شو.
نوموړی د یووتلي سپور او دقيق ويشتونکي ترڅنگ په یوداسي ټولنه کي قاري او ليکوال هم ؤ چي فارسیان او ليکوالان پکي کم وو.
د ده اسلام دسعدبن معاذ رضی الله عنه داسلام سبب هم شو او د دوی دواړو اسلام بیاد دې لامل جوړ شو چي د أوس ډيري ډلي په ايمان مشرفي شوې او له دې وروسته مدینه درسول الله صلی الله علیه وسلم لپاره د لاهجرت او پناه ځای وگرځيد چي بالاخره دیوستر اسلامي دولت لپاره بنیادشو.
چي کله سهار شو نبي کريم رصی الله علیه وسلم ته ورغی او د هغه خبر کیسه یې ورته وکړه چي تیره شپه یې لیدلي ؤ، نبي کريم صلی الله علیه وسلم ورته وويل : دا ملائکي وې تاته یې غوږ نیولی وو ای اسیده!... که تاخپل قرائت جاري ساتلی وای خامخابه ټولو خلگوليدلي وای اوله هيچا څخه به پټي شوي نه وای.
د امریکا د کورنۍ جګړې رېښې
جغرافیه او وګړ پېژندنه
دغه استدلال چې غلامي د دغه ملت لپاره یوه نامطلوبه کړنه ده، له اوږد مهال راهیسې شتون درلود، چې د متحده ایالتونو د تاریخ په لومړیو کې ان د یو شمېر مخکښو سویلي وګړو له خوا مطرح شوی و. له ۱۸۴۰ ز کال وروسته، د غلامۍ له منځه وړلو پلویانو غلامي نه یوازې یو ټولنیز شر باله، بلکې هغه یې د یوې اخلاقي تېروتنې په توګه محکومه کوله.
ذبیح الله مجاهد
ذبیح الله مجاهد د طالبانو رسمي ویاند او د ۲۰۲۱ کال د سپټمبر له ۷مې د اطلاعاتو او کلتور وزارت مرستیال دی. نوموړی او قاري یوسف احمدي د دې ډلې دوه رسمي ویاندویان دي. مجاهد معمولاً د افغانستان په شمال، ختیځ او مرکزي سیمو کې د افغانستان اسلامي امارت د فعالیتونو راپور ورکوي، په داسې حال کې چې احمدي په لویدیځ او جنوبي سیمو تمرکز کوي.
هویت
د امریکا اشغالګر پوځ له ۲۰۱۱ کال راهیسې ادعا کوله، چې مجاهد یو شخص نه دی، بلکې یو شخصیت دی، چې نوم یې د طالبانو څو ویاندويان کاروي. په همدې حال، ځینو خبریالانو وویل چې دوی د هغه غږ پیژني او له څو کلونو راهیسې له همدغه کس سره اړیکه ټینګوله.
ايتريوم
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
صنعتي کرنه
تاریخي پراختیا او راتلونکی لیدلوری
په عمومي توګه صنعتي کرنه د صنعتي انقلاب سره لاس په لاس را منځته شوه. د نايتروجن، پوتاشيم او فاسفورس پېژندنه (چې د لنډون په توګه د NPK يادېږي) د نبات په وده کې د مهمو فکتورونو په توګه د مصنوعي سرې د را منځ ته کېدو لامل شول، چې د کرنې د تشدیدي ډولونو شونتیا یې رامنځ ته کړه. د شلمې پېړۍ په لومړیو دوو لسیزو کې د ویټامینونو کشف او د حیواناتو په تغذیه کې د هغو ونډه، د بشپړوونکو ویټامینو د را منځ ته کېدو لامل شول، چې په ۱۹۲۰ ز کلونو کې یې د کور د ننه د ځینو څارویو ودې ته لاره هواره کړه او د زیان رسوونکو طبیعي عناصرو پر وړاندې یې د هغو څرګندتیا کمه کړه. د انټي بیوټیکونو او واکسینونو کشف د څارویو په ساتلو کې د ناروغیو د کمښت له لارې چې د رمو له امله رامنځه شوې وې، متمرکز او کنټرول شوې تغذیه آسانه کړه. کیمیاوي توکي چې د دویمې نړیوالې جګړې لپاره رامنځ ته شوي وو، د مصنوعي حشره وژونکو د پراختیا لامل شول. د بار وړلو شبکو او ټیکنالوژیکو پرمختګونو د کرنیزو توکو د وېش اوږد واټنونه آسانه کړل.
ZR
ZR کیدای شي چې وي:
یونګ بوایز فوټبال لوبډله
یونګ بوایز فوټبال لوبډله 1898 په المانی BSC Young Boys) یوه ورزشی لوبډله ده چې د سویس هیواد په برن ښار کې موقیعت لری. یاده لوبډله د سویس په سوپرلیګ (غوره لیګ) کې لوبیږی. یاد لوبغالی د 1898 کال د مارچ میاشتی په 14 جوړ شوی او د 000’32 نفرو د ناستی ظرفیت لری.
شاه جومات
امام مسجد یا  شاه مسجد (په پارسي: مسجد امام) یو مسجد دی چی په ايران کی په اصفهان کی په نقش جهان  میدان کی پروت دی. نوموړي مسجد په ۱۶۲۹ کال کی د صفوی پاچا عباس په هدايت جوړ شو. امام مسجد او نقش جهان میدان د ایراني ملي یادگرونو څخه دی او د یونسکو (UNESCO) په فهرست کی هم شته.
تورن جنرال
تورن جنرال د قول اردو بولندوی د ملکي اولې رتبې سره معادل دی
عبدالحميد بهيج
ناچاپه آثار
وېشنيزه: پښتانه ليکوال وېشنيزه: پښتانه وېشنيزه: افغانان
تهافت الفلاسفه
left|thumb|240px| نامتو فیلسوف ابن رشد اندلسي
د اسلام فيلسوفان
غزالي وايي: د ارستو د كتابونو شنونكو چې خپلې كومې خبرې وړاندې كړي، هغه د لاسوهنو او تبديليو څخه خالي ندي. ددې تشرېح او تاويل اړين برېښي، ځكه چې له دې څخه هم خلمنځي اختلافات رامنځته شوې دي. په اسلامي فيلسوفانو كې د نقل او څېړنې له مخې له ټولو څخه غوره ابونصر فارابي او ابن سينا دي. دلته موږ د دوي لاروركو ائمه و د مذهب هغه څه چې دوي خپل كړي، او سم يې گڼلي د هغې په ترديد بسيا كوو. پدې توگه موږ دلته د فيلسوفانو تريدي يواځې د همدې ژباړونكو (فارابي او ابن سينا) د شرحو له لحاظه كوو:
دايمرداد ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د میدان وردگ ولسوالۍ
جغتو ولسوالۍ
برغولى
څومــره ښــائستــه دى مازديــگرزموږدکلى* ســورسالو که ســـرى لمبى پکشى بليــژي*
داڅومره ښائستــه دىمازديـگر ځموږدکلى* ښاپيريانى چه پکى ناستى داگودر زموږ دکلى*
آزادي پالنه
رېښه
په ۱۹۷۰مه ز لسیزه کې، رابرټ نوزیک له دې اصطلاح څخه یې له آمریکا څخه بهر په علمي او فلسفي حلقو کې د دې اصطلاح د دودولو مسئول وو، په ځانګړې توګه د سوسیال لېبرال جان راول د عدالت نظریې (۱۹۷۱ز کالي) کتاب په ځواب کې د آنارشي، دولت او یوټوپیا (۱۹۷۴) کتاب خپور کړ. په دې کتاب کې، نوزیک د یو کم حالت سپارښتنه په دې دلیل وکړه چې دا یوه اجتناب نه کېدونکې پدیده ده چې کولی شي، فردي حقونو ته له زیان پرته جوړه شي.
د بدر غزا
د اسلام له سترو او څرګندو جګړو يوه هم دبدر جګړه ده او چا چې په دې جګړه كې ګډون كړى و؛نو وروسته يې په مسلمانانو كې ځانګړى امتياز درلود او په هره غونډه او خبره كې به، چې د بدر مجاهدين وو؛نو هغې خبرې يا غونډې به خورا اهميت درلود. د اصحابو د ژوند  شرح د بدر جګړې ګډونوال، “بدري” او ددې ارزښت علت تر دې كيسې وروسته را پر  ډاګه كېږي:
د “مجلسي” (بحار، ۱۹/۲۱۷) د وينا له مخې،رسول اکرم حضرت “عدى” او د “حيات محمد” د كتاب د وينا له مخې،”حضرت طلحه بن عبيدالله” او “حضرت سعيد بن زيد”  استخباراتي چارو ته لېږلې وو.
“ابوسفيان” له تلو ډډه وكړه.د كاروان په باب يې قريشو ته خبر ولېږه او دا كار تېز اوښ سپاره “ضمضم بن عمرو غفاري” وكړ او ورته يې وويل: ((ځان د مکې ننګياليو او قريشو ته ورسوه او د مالونو خاوندان هم خبر كړه،چې د خپل مال ساتلو ته دې له مکې بهر راووځي.))
بيا حضرت “عمر” پاڅېد او همدا خبرې يې وكړې،چې رسول اکرم ورته د كېناستو حکم وكړ.
ب: د حضرت علي په مشرۍ د ګزمې ټولى جوړ شو،چې حضرت “زبير بن عوام” او حضرت “سعد بن ابي وقاص” هم پکې وو.
د بدر د اوبو غاړې ته ورغلل، چې ځان په خبره ښه پوه كړي؛دا سيمه د استخباراتو د بدلولو ځاى و. دې ټولي دوه مريان ونيول،چې د اوبو وړونکي اوښان ورسره وو او پېغمبر اکرم ته يې بوتلل. تر پلټنې وروسته پوه شول: يو د “بني الحجاج” و او بل د “بني العاص” مريى و او دنده يې درلوده،چې  قريشو ته اوبه  ورسوي.
پېغمبر اکرم وپوښتل:((“قريش” چېرې دي؟))
حضرت حباب وويل:(( سلا دا ده،چې د هغو اوبو څنګ ته واړوو، چې دښمن اړولي او بيا يې غاړې ته ډنډ جوړ كړو،چې څارويو او ځان ته اوبه ولرو.))
حكيم د عتبه نظر “ابوجهل” ته ورساوه. ګوري،چې هغه د زغرې اغوستو په حال كې دى.”ابوجهل” په خبرو يې سخت غوسه شو. “ابوجهل” يو تن د “عمرو خضرمي” ورور،”عامر خضرمي” پسې ولېږه او پيغام يې ور واستاوه،چې هم ژمني دې؛يعنې “عتبه”،خلك ستا د ورور له ديت اخستو ژغوري،تا د خپل ورور وينه په خپلو سترګو ليدلې ده،پاڅېږه او هغه تړون،چې قريشو دې له ورور سره كړى و،خلكو ته ورپرياد كړه او په خلكو كې خپل ورور ته وير او ژړا وكړه. ابوعامر پاڅېد او سر يې لوڅ كړ او په چغو چغو يې وويل:(( وای عمره! وای عمره!))
ځينې وايي،چې:((په دې جګړه كې هر يو سرتېرى خپل سيال ته ورغاړېووت: حضرت علي،چې تر ټولو تنكى و؛ له وليد (د معاويه ماما) سره ونښت. منځنى،چې پکې حضرت “حمزه” و؛ له “عتبه” سره ونښت (چې د “معاويه بن ابوسفيان” د مور له لوري نيكه و) او حضرت “عبيده”، چې په دې ټولو كې زوړ و؛ له خپل همزولي “شيبه” سره لاس و ګرېوان شو.))
حقوقو  ته پاملرنه
د دوو ډلو د حقوقو رعايتول لازم وو: يوه هغه، چې په مكه كې يې له مسلمانانو سره نېكي او ښه كړي وو؛لكه “ابي البختري”،چې  له مسلمانانو سره يې د اقتصادي چاپېربندۍ په لرې كولو كې خورا كوښښ كړى و او بله ډله هغه، چې په زور له مكې جګړې ته راوستل شوي وو؛خو د زړه له كومې د اسلام د پرمختګ پلويان وو؛لكه ډېرى “بني هاشم”؛ لكه “عباس” د پېغمبر اکرم تره او دا،چې د اسلام پېغمبر د رحمت پېغمبر و؛نو حکم يې وركړ ددې دوو ډلو د وينې له تويولو دې ډډه شي.
حضرت “بلال” حبشي پخوا د “اميه” مريى و او دا،چې حضرت “بلال” په مريتوب كې ايمان راوړى و او “اميه” ډېر سخت ځورولى و؛هغه به حضرت “بلال” پر ګرمو شګو څملاوه او پر سينه يې ورته غټ ګټ اېښود،چې له اسلامه يې واړوي،چې د حضرت  “بلال” ځواب به “احد” ، “احد” و. حضرت “بلال” په همدغې ظلم او تېري كې شپې او ورځې  سبا كولې، چې حضرت “ابوبكر” واخست.
د بدر په غزا پسې
ازبکستان
رېښه
د «اوزبیکستان» نوم، د شپاړسمې پېړۍ په تاریخ رشيدي کې راڅرګند شوی دی.
د بدر غزا
هغه راغى او د “ابولهب” په څنګ كې کېناست او د بدر کيسه يې ورته  ټكى په ټكى وكړه. کيسه نه وه،سم تندر و، چې پر “ابولهب” راپرېووت. “ابولهب” اوه ورځې تبې كولې او په ځانګړې ناروغۍ ومړ.
د بدر په جګړه  د پېغمبر اکرم د تره “عباس”كې ونډه اخستل د اسلام د تاريخ يو مشكل دى. هغه په دې جګړه کې د مسلمانانو اسير شو او بل خوا يې خلك د “عقبه” تړون كې د پېغمبر اکرم مرستې ته رابلل؛خو د دې تاريخي مشكل د حل لار د “عباس” د مريي “ابورافع” خبرې دي، چې وايي:((هغه د خپل ورور “ابوطالب” په څېر د پېغمبر اکرم پر دين پوره ايمان درلود؛خو د ورځنيو مصلحتونو غوښتنه وه،چې له خلكو ايمان پټ كړي او له دې لارې له خپل وراره سره مرسته وكړي او د دښمن له خطرناكو نقشو يې؛ لكه د  “احد” په جګړه كې مخکې له مخکې خبر ک ړي هغه لومړى تن و، چې پېغمبر اکرم يې د قرېشو له نقشې خبر كړ.))
د ۷۰ تنو د مرګ خبر د مكيانو پر  كورونو د غم ورېځې راخپرې کړې. (۱۸۹)
(( آيا هغه په خپل ورك شوي اوښ پسې ژاړي؟ د اوښ وركېدل يې د شپې خوب ته نه پرېږدي. نه! په دې ورځ كې دا سمه نه ده،چې هغه په خپل اوښ پسې وژاړي؛بلكي پکار ده په هغو مړيو پسې وژاړي،چې په مړينه يې عزت او عظمت له منځه ولاړل.)) (۱۸۰)*
د پېغمبر اکرم سترګې، چې د خپلې لور پر غاړه كۍ ولګېدې؛نو ډېر سخت يې وژړل؛ ځكه د حضرت خديجې بي بي مرستې او فداكارۍ وريادې شوې، چې په ډېرو تنګسو كې يې خپل مال او شتمني د اسلام په لار كې لګولي وو.پېغمبر اکرم د مسلمانانو د مالونو د درناوي لپاره، خپلو يارانو ته مخ كړ او ويې ويل:((دا غاړه كۍ ستاسې ده او واک يې هم ستاسې دى. كه خوښه مو وي؛دا غاړه كۍ مه قبلوئ او “ابي العاص” بې فديي ازاد كړئ.))
سرچینې
۱۷۹_ امتاع الاسماع/ ۶۲-۶۳
د ښځو حقوق
دوه ودونه
+ نوشته شده در ساعت 10:37 AM  توسط صبغت الله اسلمزي  |  نظر بدهید
زرینه اسلامي دوره
دولتي ملاتړ
اسلامي سترواکۍ د علماوو کلک ملاتړ کاوه. د ژباړې په غورځنګ کې د ځینو ژباړو لپاره لګول شوې پیسې د انګلستان د طبي څېړنو شورا د کلنۍ څېړنیزې بودیجې دوه چنده اټکل شوې دي. مخکښو پوهانو او ژباړونکو، لکه حنین بن اسحاق، تنخواوې لرلې چې اټکل کېږي د اوسني وخت د مسلکي ورزشکارانو په کچه وې. د حکمت ماڼۍ یا بیت الحکمه یو کتابتون و چې د عباسي دورې په بغداد کې د عراق د خلیفه المنصور له خوا تاسیس شوی و.
بېلابېل ډوله ونډې اخیستنې
په دې دوره کې، مسلمانانو د فتح شویو تمدنونو د ساینسي پوهې په راجذبولو او یوځای کولو کې کلکه لېوالتیا ښودلې. د لرغونې دورې ډېری کلاسیک اثار چې ښایي له منځه تللي وای له یوناني، سریاني، منځنۍ فارسي او سنسکرت نه سریاني او عربي ته ژباړل شوي چې ځینې یې وروسته په نورو ژبو لکه عبراني او لاتیني هم ژباړل شوي.
روغتیا پالنه
لومړنی مشهور اسلامي روغتون په ۸۰۵ کال کې په بغداد کې د هارون الرشید په امر جوړ شو او د بغداد تر ټولو مهم روغتون بیا په ۹۸۲ کال کې د ابي بویه واکمن عضد الدولة له خوا جوړ شو. ترټولو ښه مستند شوي لومړني اسلامي روغتونونه د ۱۲مې او ۱۳مې پېړیو ستر سورو-مصري تاسیسات دي. په ۱۰مه پیړۍ کې، بغداد پنځه نور روغتونونه لرل، په داسې حال کې چې دمشق تر ۱۵مې پیړۍ پورې شپږ روغتونونه لرل او قرطبې په یوازې سر ۵۰ لوی روغتونونه لرل، چې ډېری یې یوازې د پوځ لپاره وو.
یرغلونه
په ۱۲۰۶ کال کې، د منځنۍ آسیا په مغولو کې چنګیز خان یوه پیاوړې پاچاهي جوړه کړه. د ۱۳مې پیړۍ په جریان کې، د مغول امپراتورۍ په ختیځ کې د چین او په لویدیځ کې د پخواني اسلامي خلافت (همدارنګه کیوان روس - Kievan Rus) په ګډون د یوریشیا د خاورې ډېره برخه فتحه کړه. په ۱۲۵۸ کال کې د هولاکو خان ​​له خوا د بغداد او د حکمت ماڼۍ یا بیت الحکمه ویجاړول ځینې د اسلامي زرین دور پای ګڼي.
دهوا لوړ او ټیټ فشارونه
داتموسفير حرکت
اتموسفير دځمکې دسياري يوه برخه او هغه سره يوځاي دځمکې دمخور په شاوخوا کې چوري داحرکت دځمکې دکري په اب وهوا چندان اغيزه نه لري. ددي حرکت ترڅنګ دځمکې دکري اتموسفير داخلي حرکت هم لري چې داحرکت په عمودي او افقي ډول سرته رسيږي.ددي حرکتونو اصلي لامل فشار دي د اتموسفير په مختلفوبرخو کې دفشار اختلاف سبب کېږي چې دهوا جريان دلوړفشار له سيمي څخه دټيټ فشار په لور په حرکت راشي.دهوادغه عمودي او افقي حرکت ته باد(wind) ويل کېږي.
دفشار دمرکزونو اړيکې سمندري جريانونوسره
دسمندري جريانونو څيړنه داقليم پيژندني اودرياموزدي پوهانو له نظر ډير اهميت لري داقليم پيژندني علما ځکه ددي موضوع سره علاقه نيسي چې اکثرآ سمندري غاړي (سواحل) اقليم دهمدي سمندري جريانونو په واسطه بدلون پيداکوي. اتوايي ګرم جريانونه په قطبي ساحلي برخي دکنګلونودويلي کېدو لامل ګرځي برخلاف قطبي سړي څپي يا جريانونه دقطبنونو څخه استوايي عرض البلدونو په لور په حرکت راځي چې په اکثره برخو کې دتودوخه درجه ټيټوي ځيني وختونو کې چې د کنګلونو غټي کتلي(Ice barge)دهمدي بادونو په وسيله استوايي عرض البلدونو په لور په حرکت راځي چې دخپل حرکت په اوږدو کې ځيني بيړۍ ګانو ته ستونزي ولاړوي اوياي زيانمني کوي. دسمندري جريانونو شدت او د حرکت لوري دکرونت متر(current meter)په واسطه اندازه کېږي چې په غلبومواردو کې يي چټکتيا د(۲۰۰)او(۲۵۰) کېلو متر په ساعت کې محاسبه شوي حتي دکشتيۍ ګانو دحرکت تګ لوري دايمأ دسمندري جريانونو په واسطه تغير کوي داقليم پيژندني له نظره دسمندري جريانونو دحرکت بهير دځمکې دمخ دبادونو حرکت سره په کلک اړيکه کې وي. داستوايي ،تحت استوايي اوقطبي بادونو خپل حرکت کې دسمندر پر مخ دليدو وړاغيزي لري داصطحکاک اوښويدو په پايله کې دسمندرونو دمخ اوبو په حرکت راځي ولي وروسته دسمندرونو داوبو تګ لوري دکاريوليس دقوي تر اغيزي خپل مسير څخه څه ناڅه (۴۵)درجه انحراف کوي. دسمندرونو داوبو دحرکت دويم علت داوبو کثافت له کبله دي په دي معني چې قطبي سړي اوبه دخپل يخوالي له کبله دسمندرداوبو په لاندنيو برخو دقطبونو څخه مخ په استوا په حرکت راځي اود استوا دسيمي ګرمي اوبه دسمندرونو داوبو په پاسنيو برخو کې دقطبونو په لور په حرکت راځي څرنګه چې مخکې هم ورته اشاره وشوه دځمکې پرمخ دګاز او مايع عناصرو حرکت دکاريوليس او دفراردقوي تابع وي.دپورته قوو په نظر کې نيولو دسمندري جريانونو تګ لوري په شمالي نيمه کره کې دساعت دعقربي (ستني) سره موافق اوپه جنوبي نيمه کره کې دساعت دعقربي دحرکت مخالف وي.
دفشار د مرکزونو رامنځ ته کېدل
۱ـ دلوړفشار مرکزونه رامنځ ته کېدل ۱ـ لوړ فشار مرکزونه په هغه ځايونو کې رامنځ ته کېږي چې دشاوخواسيمو په نسبت لوړ (مرتفع) ولي دايمي معمولا غرنيزسيمي اوياداچې په لوړو عرض البلدونو کې ليدل کېږي. په شمالي نيمه کره کې دلوړ فشار دوه مرکزونه داهميت وړ دي چې داسيمي عبارت دي دعرض البلدونو(۳۰) او(۹۰) درجي ،داستوائي سيمو په پرتله دلوړ فشار مرکزونه دي،بادونه دايم دلوړ فشار دمرکزونو څخه تحت قطبي اواستوائي په لور چليږي. په غرنيزو سميو کې دلوړ اوټيټ فشار مرکزونه بياهم په سيمه ايزه توګه ديادولووړوي چې ښه بيلګه يي دکابل اوسالنګونو سيمي دي په دي معني چې په اوړي کې باد دسالنګونو له لوري دکابل په استقامت الوزي او دپروان دبادونو پهه نامه ياديږي. ۲ـ دټيټ فشار دمرکزونو رامنځ ته کېدل دټيټ فشار مرکزونو نه تر لاندي شرايطو رامنځ ته کېږي ۱ـ کله چې دلوړ فشار دوه مرکزونه په لنډه فاصله کې او په افقي ډول رامنځ ته شوي وي دټيټ فشار مرکز ددي دوو لوړ فشارونو په نتيجه کې رامنځ ته کېږي. ۲ـ په ځينو حالاتو کې که چېري دکوم لونيمبوس(comulunimbus)وريځي دلوړتودوخه له کبله لوړ اراتفاعاتونه صعود وکړي د شاوخوا سيمي هوا په حرکت راځي.په پايله کې دټيټ فشار مرکزونه رامنځ ته کېږي. ۳ـ په صحرائي سيمو کې کله چې دوريځي په اوږدو کې تودوخه خپل اعظمي حد ته ورسيږي چې ژوندي مثال يي افغانستان په سيستان،فراه،اعظم صحرا او دنړي په نورو برخو کې رامنځ ته کېږي. ۴ـ ځيني وختونه دسيمي توپوګرافي جوړښت له کبله دغرونو هغه ځړوبونه چې دورځي پ اوږدو کې ځان زياته تودوخه په موقت ډول جذبوي نو په موقت ډول دټيټ فشار دمرکزونو رامنځ ته کېدو لامل ګرځي.
دهوا حرکت اغیزمن عوامل
دهواافقي حرکت ديوشمير عواملو تراغيزي لاندي سرته رسيږي چې ترټولو مهم لاملونه يي عبارت دي له :دخوړوقوه،دفشاربدلون،دکاريوليس قوه،اود اصطحکاک لاملونه چې هريو په لاندي توګه خلاصه کوو:
مایکرو اورگانیزم
لرغونې ريښې
د مایکروسکوپي موجوداتو د شتون پر احتمال له ډېرو پېړیو راهیسې بحثونه کېدل، تر دې چې په اوولسمه پېړۍ کې کشف شول. تر پنځمې مخزېږدې پېړۍ پورې د اوسني هند د «جین» مذهب پیروانو د نیګوډا په نامه د کوچنیو موجوداتو د شتون په اړه خبرې کولې. ویل کېدل چې ،دغه نیګوډا موجودات په ډله‌ييز ډول زېږي، په هر ځای، لکه: د نباتاتو، حیواناتو او انسانانو په بدن کې ژوند کوي او ژوند یې د ثانیې د یوې برخې په اندازه دوام کوي. د جین د رهبر «ماهاویرا» په وینا، انسانان چې کله ډوډۍ خوري، نفس باسي، کېني او حرکت کوي، ډېر شمېر دغه نیګوډاګان له منځه وړي. د جین مذهب ډېری اوسني پیروان ادعا کوي چې، د ماهاویرا په لارښوونو کې د هغو مایکرو ارګانیزمونو د شتون وړاندوینه شوې ده چې، اوسني علم کشف کړي دي.
لومړني معاصر وختونه
"انټوني وان لیونهوک د میکروپ پېژندنې د علم پلار ګڼل کېږي. دی لومړنی کس و چې په ۱۶۷۳ ز کال کې یې د خپلو ساده یو عدسیه‌يي مایکروسکوپونو په مرسته علمي ازمېښتونه وکړل او مایکرو ارګانیزمونه یې کشف کړل. د لیونهوک هم‌عصره «رابرت هوک» هم مایکروسکوپ د میکروبي موجوداتو د کتنې لپاره وکاراوه. ده په ۱۶۶۵ ز کال کې په خپل کتاب (Micrographia) کې د څېړنو انځورګري وکړه او د حجرې اصطلاح یې مطرح کړه."