دځنګلونوتنظيم
دتخم تعريف ( Seed Definition)
(۴۰)شکل :دتخم دذخيره کولويوه نمونه ښايي دتخم دکرلو دمځه معالجه (Seed pre – sowing treatment) دکرلو دمخه معالجه هغه ميتود ونه دي کوم چې دتخمونود (Dormancy )دختمولولپاره  عملی کېږي ددې لپاره چې تېزې،يوشان او په وحت دتخم ټوکېدنې ته لارهمواره کړي چې دا د(Seedling) په توليدکې سهولت راوړي.دکرلودمخه معالجه د کرلو څخه لږڅه دمحه سرته رسېږي چې اکثره ميتودونه  يي ديوڅو دقيقوڅخه نيولې تر(۲۴) ساعتوپورې وخت ته اړه لري.که څه هم ځيني ميتودونه يې يو څو ورځوته اړه لري دکرلودمحه دمعالجي ميتودونه دتخم د(Dormancy) مشخصاتو پوري اړه لري کوم چې معالجه کېږي. چې ځيني عمده او ډېر عام ميتودونه يې په لاندي ډول دي. ۱- Soaking in cool water په يخو اوبوکې خيشتول (لندول) دځينوسپيشزونو دميخانيکې، کېمياوي اوفزيکې ډارمينسۍ د لمنځه وړلولپاره تطبيقېږي. اکثره تخمونه ديوې ورځي اويوڅوسپيشزونو ممکن دوه  ورځو ته اړه ولري چې داميتود دلاندي تخمونولپاره تطبيقېږي. Tamarindus indica(tamarind),Sesbania grandiflora,Gmelina arborea(gmelina),Gliricidia sepium(gliricidia) او Dalbergia spp(rosewoods) ۲ـ Soaking in hot water په ګرمو اوبو کې خيشتول دهغوتخمونو دفزيکې (Dormancy) ختمولولپاره چې کلک،ډبل او مومي دتخم پوښ ولري تطبيقېږي. اوبه ويشول (جوشول) کېږی اود ګرمولو دمنبع (اور) څخه ليري کېږي.تخمونه په ګرمو اوبوکې د(۵-۲) دقيقوپورې کېښودل کېږي او وروسته بيا په يخو اوبوکې ديوې ورځې لپاره خيشتېږي. تخمونه بايدپداسې حال کې چې اوبه جوشيږي ښکته نه شی ځکه تخمونه پخېږي او مري. داميتود دلاندې سپيشزونو دتخمونولپاره تطبيقېږي .Acacia mangium(mangium), Paraserianthes falcataria(falcate),Caliandra calothrysus(red calliandra), اوLeucaena spp (ipilpi). ۳- Mechanical (scarification) method ميخانيکې يا(scarification)ميتودونه هغوتخمونو دميخانيکې اوفزيکې استراحت د ختمولولپاره چې کلک اوډبل (Seed coats) او دميوې پوستکې ولري تطبيقېږي. تخم په (Seed coats) اويا دميوې په پوستکی کې واړه سوري کول يايې غوڅول دچاقو،فلزي سوان يا تراشوونکو اوسپنو په واسطه چې داوبوجذب اجازه ورکړي،ځيني ميخانيکې ماشينونه هم  ددې هدف لپاره موجوددي. د (scarification)څخه و روسته تخمونه معمولاً ديوې ورځې لپاره په يخواوبوکې خيشتول کېږي. داميتودو دهغو سپيشزونو دتخمونو لپاره چې مخکې دګرمو اوبوپه واسطه معالجه کې ذکرشواستعمالېږي اوهمدارنګه د(Eusideroxylon zwageri)(Ulin or ironwoo) لپاره هم استعمالېږي دځينومېوو چې پوستکې يي کلک وي دڅټک په واسطه وهل کېږي او ياديوې ورځې لپاره په يخو اوبو کې اچول کيږي. ۴- Fire or heating داوراوګرمولو ميتودونه دهغوتخمونواوميوود(Mechanical dormancy)د لمنځه وړلو لپاره چې ډبل پوستکی (thick shells)  و لري استعمالېږي .ميوي په ځمکه اويا په( 2cm) وچووښو اويا بوسودپاسه اچول کېږې اوبيا وروسته ورته اور اچول کېږي، همدارنګه کېداي شي ميووته په يوه ارکاره (pan) کې حرارت ورکړل شي داور دپاسه ترڅو مخيانيکې استراحت يې ختم شي. لاندې سپيشزونه په دي طريقه کېدای شي. Tectona grandis (teak)، Aleurites moluccana (candle nut) ۵-Soaking seed in chemicals په(sulfuric acid)،(Hydrochloricacid) اويا( Hydrogen peroxide) کې د(۲۰-۱۰)دقيقو پورې دتخمونو خيشتول دتخمونوفزيکې استراحت لمنځه وړي.تخمونه له کېمياوی موادو راويستل کېږي اوپه اوبوسره د ( min۵-۲) دقيقو پورې وينځل کېږي او وروسته په يخو اوبو کې د(۲۴) ساعتونولپاره اچول کېږی.په کېمياوي موادو کې دخيشتولوميتود اکثره وخت نه سفارش کېږی ځکه چې دتخمونولپاره دکېمياوي موادواستعمال خطرناک اوقيمتي تمامېږي .هغه تخمونه کوم چې ديخو او يا ګرمواوبو پواسطه معالجه کېږی پدې طريقه کولای شو چې ددي تخمونو فزيکې اوميخانيکې استراحت رفع کړو.