cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فوټوسينتيسز (د لمر د وړانګو په مرسته د موادو ترکيب او يوځای کول)
ټولکتنه
فوټوسينتيسیز په دوو پړاوونو کې تر سره کېږي. په لومړي پړاو کې، په رڼا متکي غبرګونونه يا رڼايي غبرګونونه د رڼا انرژي تر لاسه کوي او د دې لپاره يې کاروي چې د هايډروجن لېږدونکی NADPH او د انرژۍ زېرمه کوونکی ماليکول ATP جوړ کړي. د دويم پړاو په اوږدو کې له رڼا څخه خپلواک غبرګونونه همدا توليدات د دې لپاره کاروي چې کاربن ډای اکسايډ تر لاسه او کم کړي.
ځينې ژوندي موجودات، د فوټوسينتيسیز له زياتو جذري بڼو څخه کار اخلي. ځينې «ارکيا» ډېره سا ده طريقه کاروي، په دې ډول چې له هغه رنګ څخه کار اخلي، کوم چې د ژويو د ليدلو لپاره کار ځينې اخستل کېږي، هغې ته ورته وي. bacteriorhodopsin  د لمريزو وړانګو په ځواب کې خپلو جوړېدو ته بدلونونه ورکوي او د پروټون د پمپ په توګه کار کوي. دا ډېر په مستقيم ډول يو ګراډيان توليدوي، کوم چې له دې وروسته په کيمياوي انرژۍ بدليږي. په دې پروسه کې د کاربن ډای اکسايډ تثبيت نه دی شامل او نه اکسيجن خوشې کوي، داسې برېښي چې په جلا ډول د فوټوسينتيسيز د ډېرو عامو ډولونو څخه يې تکامل موندلی دی.
سدوزي اغا
نور ولولئ
د ده په مشرۍ جیدو علماوو په پیښور پاکستان کی د داعیون اتحاد په عنوان د جهادي مشرانو د یووالي هڅې کولې چې په پای کې د پېښور په اشرفیه جامعه کې د رهبرانو ترمنځ په اتیایمه لسیزه کی یووالی او اتحاد د یو څه وخت لپاره راغلی. په ۲۰۱۴م کال کې، هغه مهال چې دده زوی سيد طیب آغا د طالبانو د قطر دفتر رييس و، د طيب اغا پر کورنۍ د پاکستان له لوري د پرله پسې فشارونو له امله مولوي سدوزی اغا اړ سو، چې له خپلې کورنۍ سره پاکستان پرېږدي او قطر ته ولاړ شمسي.
اوټوبا کوګوانو
ابولیتیونیست
کوګوانو په ۱۷۹۱ ز کې له Cosways کورنۍ سره په Mayfair کې 12 Queen Street ته لاړ. د نوموړی وروستی پېژندل شوی ليک په ۱۷۹۱ز کې ليکل شوی دی، چې کتاب ته د ودې ورکولو په موخه له سلو نه زياتو ځايونو ته د سفر يادونه کوي او دا چې نوموړی وپوهېده چې «کړه وړه خورا زيات توپيري دي». نوموړي هيله لرله په سيراليون کې افريقايي الاصل بریتانويانو د غوښتل شوې خپلواکې مستعمرې لپاره د اوسېدونکو د ګومارنې په موخه Nova Scotia ته سفر وکړي، مګر معلومه نه ده چې ايا سفر يې وکړ که نه.
شمالي داکوتا
شمالي داکوتا آیالات (شمالی داکوتا) په انګلیسي North Dakota) د امریکا متحده آیالاتونو اړوند یو آیالات دی.
کیهاني پړسوب
د دغه پړسوب د رامنځته کېدوني ذروي فزیک دقیق میکانېزم ناڅرګند دی. د پړسوب اصلي پاراډایم د ډېری فزیک پوهانو له خوا منل شوی، ځکه د پړسوب د ماډل یو شمېر واړندوینې په مشاهدوي توګه تائید شوې؛ له دې سره د پام وړ پوهانو اقلیت ډله له دغې موضوع سره مخالف دي. هغه فرضي میدان چې انګېرل کېږي د پړسوب لامل ګرځېدلی، انفلاتون بلل کېږي.
ایکولوژيکي مقاومت
هغه انساني چارې چې د ایکولوژۍ پر مقاومت منفي اغېز کوي لکه د ژویو د بېلابېلوالي کمښت، د طبېعي زېرمو را ایستل، ککړتیا، د ځمکې کارېدل، یا د انساني فعالیت په نتیجه کې اقلیمي بدلون، ټول په ایکو سیستمونو کې د مخ پر ودې بدلونونو لامل کېږي چې دغه بدلونونه ډېری وخت ناوړه او ناسم ډول ته بدلون دی. د مقاومت په اړه د بحثونو په داخل کې اوس د انسان او ایکوسیستمونو تر منځ تړاوونه هم راځي چې دا د ایکولوژیکو سیستمونو او داسې طبیعي سرچینو د مدیریت تر ټولو پایېدونکې بڼې ته د علمي سپړنو د رسولو له لارې کېږي چې “د مقاومت تحلیل، د سرچینو انعطاف‌منونکی مدیریت او انعطاف‌منونکې حکومتولي” یې اصل موخه ده. ایکولوژیک مقاومت اوس په نورو برخو کې هم هڅېدلی او د مقاومت په اړه پخوانی درک یې ننګولی دی.
د امريکا د مدني ازاديو اتحاديه
په قانوني دعواوو کې د اشخاصو او سازمانونو پر استازولۍ سربېره، ACLU همدا راز د سياسي دريځونو لپاره لابي کوي، کوم چې د دې د مديره پلاوي له خوا جوړ شوي وي. د ACLU په اوسنيو دريځونو کې د مرګ د سزا مخالفت، د خپل جنس سره واده کولو څخه ملاتړ او  LGBT ته په اولاد سره د يو ماشوم د نیولو حق ورکول شامل دي؛ همدا راز د بيا توليد حقوقو څخه ملاتړ کوي، لکه د زېږون مديريت او د جنین د سقط حقوق؛ د ښځو، لږکيو او LGBT خلکو په وړاندې د توپيري چلند له منځه وړل هم پکې شامل دی، په متحده ايالاتو کې د زندانيانو د مودې د کمولو؛ د بنديانو د حقوقو ملاتړ او د شکنجې مخالفت او همدا راز د کليسا او دولت تر منځ د جلاوالي ملاتړ کوي، په دې ډول چې د دولت له خوا غیر مذهبي ته په مذهبي ترجيح ورکولو يا يوې ځانګړې عقيدې ته په بلې عقيدې فوقيت ورکولو سره مخالفت ښيي.
ټولکتنه
په ۱۹۲۰ز کال کې د يوې کميټې له خوا د ACLU بنسټ کېښودل شو چې په دې کمېټه کې هيلن کيلر، راجر نيشن بالډون، کرسټل ايسټ مين، والټر نيلس، مورس ارنسټ، البرټ ډي سلور، ارتر ګارفيلډ هيز، جين ايډمز، فيلکس فرينکفرټر، الزبت ګورلي فلن او روز شنايډرمين شامل وو. دوی د بيان پر ازازۍ تمرکز درلود او په لومړي سر کې د جګړې ضد معترضينو لپاره. د لانجمن پالمر بريدونو په غبرګون کې يې بنسټ کېښودل شو، په کومو بريدونو (عملياتو) کې چې زرګونه بنسټاپالان په داسې موضوعاتو کې نيول شوي وو، په کومو کې چې د اساسي قانون تر مخې د هغوی د پلټنې او نيولو خونديتوب څخه سرغړونه وکړه. د ۱۹۲۰ز لسيزې په اوږدو کې، ACLU د هنرمندانو او لاريون کوونکو کارکوونکو د ازادو ويناوو د حقوقو د خونديتابه او د رنګه پوستکي خلکو د پرمختګ لپاره د ملي ټولنې (NAACP) سره يو ځای کار کولو لپاره د خپل کار دايره پراخه کړه، تر څو توپيري چلند له منځه يوسي. د ۱۹۳۰ز لسيزې پر مهال ACLU د پوليسو د ناوړه چلند په وړاندې د مقابلې کولو او د اصلي امريکايانو د حقوقو د ملاتړ په کار کې په مصروفيدو پيل وکړ. د ACLU په ډېرو قضيو کې د کمونسټ ګوند د غړیو او يهوواه د شاهدانو دفاع شاملې وې. په ۱۹۴۰ز کال کې، د ACLU مشرتابه، د مشرتابه له منصبونو څخه د کمونستانو د ايستلو په حق کې رايه ورکړه، دا هغه پرېکړه وه چې به ۱۹۶۸ز کال کې بيا منسوخه شوه. د دويمې نړيوالې جګړې پر مهال، ACLU د جاپاني امريکايي اتباعو څخه دفاع وکړه، د توقيف پنډغالو ته په جبري ډول د هغوی د لېږد ناکامه هڅه يې وکړه. د سړې جګړې پر مهال، د ACLU په مرکزي دفتر کې د کمونستانو ضد اشخاص واکمن وو، خو ډېرو سيمه ييزو همکاراانو د کمونست ګوند له غړيو څخه دفاع وکړه.
مېرمن تورپېكۍ
د دې مېرمني اشعار:
مگر تورپېكۍ د ده دا وينا نه مني او بې اختياره ناره پركوي:
زين العابدين پردېس
زين العابدين پردېس
د زمان او مکان ظالمانو او مفسدانو خپلې کمۍ او نيمګړتياوې نور د پردېس صيب په کلام کې ونه شوې زغملاى او بالاخره يو څو بدرنګه تور مخو د فرهنګ او د ادب وژونکو څېرو دغه هستې نوره په خپل ولـس ونه لوروله او هغه يې د ( ۱۳۵۹) لمريز کال د سلواغې په اتمه شپه له خپل کور نه ترور او بيا يې په شهادت ورسولو. ځاى دې يې جنت فردوس وي.
هېره دې نه وي چې د شهيد زين العابدين پردېس په نامه د کندز د چاردرې ولسوالۍ په خوږياڼيو کلي کې يو دولتي ښوونځی هم جوړ شوی دی چې دمګړۍ پکې په سلهاو تنه انجونې او هلکان په زده کړو بوخت دي.
چاپ شوي آثار:
په درنښت
د روسيې په کورنۍ جګړه کې د متحدينو لاسوهنه
اوښتون
متحدو ځواکونو په ۱۹۱۴ ز کال کې د جګړې له پيل راهيسې د Arkhangelsk، Murmansk (په ۱۹۱۵ ز کال کې رامنځته شو) او Vladivostok له بندرونو څخه روسيې ته اکمالات لېږدول. د ۱۹۱۷ ز کال په اپرېل کې متحده ايالتونه د متحدينو په ننګه جګړې ته ننوتل. د متحده ايالتونو ولسمشر ووډرو ويلسن (Woodrow Wilson) د يو متحد په توګه له ظالمانه تزار سره په جګړه کې د ګډون په اړه خپلې سپمونې کمې کړې او متحده ايالتونو د Kerensky له حکومت سره اقتصادي او تخنيکي ملاتړ پيل کړ.
مایکوباکتریا
پورته دواړه ډولونه د توبرکلوز ناروغي رامنځته کوي په دې تفاوت چې د غوایي ډول یې د خوړو له لارې هضمي سیستم ته داخل او د هضمي لارو د توبرکلوز لامل ګرځي، انساني ډول یې د تنفسي سیستم او نورو غړو د توبرکلوز لامل ګرځي.
ازاد بازار
جورجیزم
کلاسیک اقتصاد پوهان لکه ادم سمیټ وايی، چې د ازاد بازار اصطلاح له هر ډول اقتصادي امتیازاتو، انحصارونو او مصنوعي کمښتونونه پاک بازار ته اشاره کوي.دوی وايي دا په دېمعنا ده، چې اقتصادي کرایه،چې دوی یې د بشپړې سیالۍ له نشتوالي نه د ګټې په توګه تشریح کوي، باید د وړیا سیالۍ له لارې د امکان تر حده کمه یا له منځهیوړل شي.
سرچينې
وېشنيزه:اقتصاد
قاضي محمد عمر
قاضي محمد عمر په **** کال کې په **** ولایت کي زېږېدلی دی. هغه پخوا د کندهار ښاروال وو.
دويم څارن
وېشنيزه:پوځي وييونه
مېتا پلټفارمز
د ۲۰۱۲م کال په اکتوبر کې رسنیو راپور ورکړ چې د فېسبوک اصلي یا مور شرکت پلان لري چې خپل نوم بدل کړي ترڅو "پر میټاورس (metaverse) جوړولو خپل تمرکز منعکس کړي." د همدې میاشتې په وروستیو کې د اکتوبر په ۲۸مه يې نوم مېتا ته واوښت. "میتا" (meta) کلمه د یوناني ژبې ریښه لري او معنا یې "هاخوا" ده چې د راتلونکي انګېزه له ځان سره لري.
تاریخچه
بیمه کوونکو (underwriters) د هرې ونډې ارزښت ۳۸ ډالر وښود او د شرکت ارزښت يې ۱۰۴ میلیارد ډالره وښود چې د یوه نوي عامه شرکت لپاره تر هغه وخته ترټولو لوی ارزښت ګڼل کېده. د مې پر ۱۶مه، له دغې IPO څخه یوه ورځ وړاندې، فېسبوک اعلان وکړ چې د لوړې غوښتنې له کبله به د لومړي پلان په پرتله ۲۵ سلنه زیاتې ونډې وپلوري. دغېIPO  ۱۶ میلیارده ډالر ورته راټول کړل او په دې توګه یې د متحده ایالاتو په تاریخ کې درېیم ځای خپل کړ (له AT&A Wireless شرکت څخه یو څه مخکې او یوازې له جنرال موټرز او ویزا څخه شاته و). د دغو ونډو بیې د متحده ایالاتو له یو څو شرکتونو پرته دغه شرکت د ټولو په پرتله د لوړې بازار پانګونې شرکت په توګه ثبت کړ او له سترو شرکتونو لکه امازون، مکډونالډز، ډیزني، او کرفټ فوډز څخه مخکې شو او د زوکربرګ شتمني يې ۱۹ ميليارده ډالرو ته ورسوله. نيویارک ټایمز وویل چې دغه وړاندیز یا عرضه د اعلاناتو په راجلبولو کې د فېسبوک د ستونزو په اړه پوښتنې لرې کړې ترڅو دغه شرکت په "لازمي ونډو" لرونکي (Must-own-stock) بدل کړي. د جې پي مورګن چېس شرکت (JPMorgan Chase) اړوند جېمي لي  (Jimmy Lee)دا شرکت د "راتلونکې لویې مرغوبې ونډې" (the next great blue-chip) په توګه یاد کړ. له بلې خوا د ټېک کرنچ (TechCrunch) لیکوالانو شک څرګند کړ او ویې ویل: "دا د عملي اړخ له پلوه څو برابره لوی دی، او فېسبوک ښایي دغه ستر ارزښت د توجیه کولو لپاره د عوایدو نوي ستر جریانونه اضافه کړي".
ماورائيت (د ماوراء الطبيعت فلسفه/د لوړوالي اند)
ماورائيت يو فلسفي خوځښت دی، چې د ۱۸۲۰ز او ۱۹۳۰ز لسيزو په وروستيو کې په نوي انګلستان کې منځ ته راغلی دی. د خلکو په ذاتي ښه والي او طبيعيت يو بنسټيز باور دی، په داسې حال کې چې ټولنې او د ټولنې ادارو د افرادو خلوص فاسد کړی دی، هغه مهال خلک په خپل غوره حالت کې وي، کله چې دوی په ريښتينې معنا «په خپل ځان متکي» او خپلواک وي. د ماورائيت پوهانو په لرې جنت د باور کولو پر ځای، په هره ورځ کې خدايي تجربه وموندله. د ماورائيت پوهانو بدني او روحاني ښکارندې د تشو هستو پر خای، د خوځنده کارونو د برخې په توګه وليدله.
فرد پالنه
ماورايي پوهان باور لري چې ټولنه او د هغې ادارې - په ځانګړي ډول منظم مذهب او سياسي ګوندونه  -د فرد پاکوالی فاسدو. دوی باور لري چې خلک هغه مهال په خپل غوره حالت کې و، کله چې په ريښتيني معنا «په ځان متکي او خپولاک وي. يواځې له همداسې حقيقي افرادو څخه يوه واقعي ټولنه جوړېدای شي.
د هسپانيې اقتصاد
د ۲۰۰۷-۲۰۰۸ ز کالونو له مالي کړکېچ څخه وروسته د هسپانيې اقتصاد شاتګ پيل کړ، چې د منفي لوی اقتصادي فعاليت دوران ته ننوت. د اروپايي ټولنې او متحده ايالتونو د منځنۍ کچې يا اوسط په پرتله د هسپانيې اقتصاد يو څه موده وروسته شاتګ پيل کړ (اقتصاد لا تر ۲۰۰۸ ز کال پورې وده کوله)، مګر د ډېرې مودې لپاره په کې پاتې شو. د ۲۰۰۰ کالونو اقتصادي وده په بل مخ شوه او په ۲۰۱۲ ز کال کې يې د هسپانيې له څلورمې برخې څخه زيات کاري ځواک بېکاره پرېښود. په ټوليز ډول د هسپانيې ناخالص کورنی توليد له ۲۰۰۹ څخه تر ۲۰۱۳ ز کالونو پر مهال نږدې ٪۹ راټول (منقبض) شو. اقتصادي حالت په ۲۰۱۳-۲۰۱۴ کالونو کې وده پيل کړه. په هغه وخت کې هېواد وکولی شول هغه ثبت سوداګريزه ماتېدنه يا د عايداتو کسر راوګرځوي، چې د اقتصادي ودې پر مهال رامنځته شوی و. دې هېواد د درې لسيزو لپاره د سوداګريز کسر له پرمخ وړلو څخه وروسته په ۲۰۱۳ زکال کې سوداګريز زياتوالی (ډېرښت يا وده) تر لاسه کړه. ياد ډېرښت د ۲۰۱۴ او ۲۰۱۵ ز کالونو پر مهال پياوړی وساتل شو.
په ۲۰۱۵ زکال کې د تېر کال له نړيوال مالي کړکېچ سره له مخامخ کېدلو څخه وړاندې، د هسپانيې ناخالص کورني توليد ٪۳،۲ وده وکړه، چې دا له ۲۰۰۷ ز کال راهيسې يوه بې مخينې کچه وه. د ودې دا کچه په هغه کال د اروپايي ټولنې د لويو اقتصادونو په منځ کې له ټولو پورته وه. د هېواد اقتصاد يوازې په دوه کالونو (۲۰۱۴ – ۲۰۱۵) کې د (۲۰۰۹ – ۲۰۱۳) کالونو اقتصادي شاتګ پر مهال ٪۸۵ له لاسه وتلی ناخالص کورنی توليد بيا ورغوه. دا بريا د ځينو نړيوالو شنونکو لپاره د دې لامل شوه، چې د هسپانيې شته بيارغونه «د جوړښتيز سمون د هڅو لپاره کاري خپرونه يا سټه وګڼي. په ۲۰۱۶ ز کال کې د ناخالص کورني توليد پياوړې وده ثبت شوې وه او هېواد د يوروزون د منځنۍ کچې برابر دوه ځله چټکه وده وکړه. دې ته په پام سره د هسپانيې اقتصاد په اړه اټکل وشو، چې په ۲۰۱۷ ز کال کې به يوروزون کې غوره فعاليت کوونکی لوی اقتصاد پاتې شي. د هسپانيې د بېکارۍ کچه له ۲۰۱۳ څخه تر ۲۰۱۷ زکال پورې د پام وړ راټيټه شوې ده. د بېکارۍ رښتيني کچه خورا ټيټه ځکه ده، چې د اټکل له مخې په ميليونونو خلک په تور بازار کې کار کوي او هغه خلک چې د بېکاره يا لټ (غير فعال) په توګه ګڼل کېږي، هم کار کوي. که څه هم د پټ اقتصاد اټکلونه توپير کوي، مګر د هسپانيې رښتينی ناخالص کورنی توليد ښايي ځکه له نږدې ٪۲۰ څخه لوی وي، چې د اټکل له مخې د هېواد تر ځمکې لاندې (پټ) اقتصاد په کلني ډول ۱۹۰ بيليون يورو (۲۲۴ بيليون امريکايي ډالر) حرکت کوي. د اټکل له مخې د لوړ عايد اروپايي هېوادونو په منځ کې يوازې ايټاليا او يونان د هسپانيې په پرتله تر ځمکې لاندې پراخه (پټ) اقتصاد لري. په دې ډول هسپانيه ښايي د رسمي ښودل شويو شمېرو په پرتله د پېر يا رانيولو لوړ ځواک او همدارنګه کوچنی ‘gini coefficient” ضريب لري [«gini coefficient» د احصايوي تحليل هغه اندازه، چې په يوې ټولنيزه ډله يا هېواد کې د عايد يا شتمنۍ استازولي کوي]. په ۲۰۱۲ ز کال کې د هېواد حکومت د يو مالي کړکېچ پر وړاندې د خپلې بانکې برخې يا سکتور د بيا جوړونې په موخه له اروپايي ثبات ميکانيزم “European Stability Mechanism” څخه په رسمي ډول د پور غوښتنه وکړه. ESM تر ۱۰۰ بيليون يورو مرسته تصويب کړه، که څه هم هسپانيې په پای کې يوازې ۴۱،۳ بېليون يورو پور واخېست. دې هېواد لپاره د ESM خپرونه اته لس مياشتې وروسته د اخېستل شوي پور په بشپړې اداينې سره پای ته ورسېده.
د سعودي عربستان فهد
لومړنی ژوند او زده‌کړې
د فهد زده‌کړې، په ریاض کې د شهزادګانو په ښوونځي کې سرته ورسېدې، هغه ښوونځی چې په ځانګړي ډول د السعود کورنۍ د زده‌کړو لپاره پاچا عبدالعزیزجوړ کړی و. د مور له ټینګار سره یې څلور کاله زده‌کړې وکړې. فهد د شهزاده ګانو په ښوونځي کې د زده‌کړو په بهیر کې د شیخ عبدالغني خیاط په ګډون د کورنيو ښوونکو تر نظر لاندې زده‌کړې وکړې. هغه وروسته د دیني زده‌کړو د ترلاسه کولو په موخه د مکې د دیني علومو د زده کړې انستیتیوت ته ولاړ.
څارمن
وېشنيزه:پوځي وييونه
مصطفی کاظمي
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان د ولسي جرگې غړي وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:افغان سياستوال وېشنيزه:افغان وزيران
لرغونې کولمبيا
د کولمبیا لرغونې دوره  د امریکا د براعظم په تاریخ کې یوې دورې ته اشاره کوي کله چې اروپایان لا تر اوسه دې وچې ته نه وو ننوتلي. د پری کولمبیا اصطلاح د کریسټوفر کولمبس لخوا د امريکا لويې وچې له کشفه دمخهدورې ته اشاره کوي. دا دوره کله ناکله یوازې د اروپایی یرغلګرو له راتګ دمخه د امریکایی هندي ژوند دورې لپاره يادونه شوې ده. د کولمبیا څخه مخکې دوره په تاریخي بحثونو کې د امریکا د لویدیځ د خورا لرغونو تمدنونو دورې ته هم اشاره کوي لکه اولمیک ، ازټیکس ، مایا او د انکا امپراتورۍ.
ادراک پوهنه
تعریفونه
دغې د لوړې کچې ادراک یا پوهېدنې ته د امریکایي پرمختیايي ارواپوه جان ایچ فلاویل (۱۹۷۶) لخوا د مېتاکوګنېشن نوم ورکړل شو.
په مېتاکوګنېشن یا ادراک پوهنه کې د خپل فکر کولو د پروسې په اړه فکر کول هم شامل دي، لکه د مطالعې مهارتونه، د حافظې وړتیاوې، او د زده کړې د څارنې وړتیا. دا مفهوم باید د منځپانګې له لارښوونې سره یو ځای په واضح ډول تدریس شي.
شهيد زين العابدين پردېس
چاپ شوي آثار:
داود هاشمي
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان د ولسي جرگې غړي وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:افغان سياستوال وېشنيزه:د شمالي ټلوالې غړي
یارگل
یارگل کلی د افغانستان د کونړ ولايت د ... ولسوالۍ یو کلی دی چې ... تنه وگړي لري. ددې کلي اوسېدونکي په ... ژبه خبرې کوي.
ټانگتوره
ټانگتوره (په لاتين: Datura stramonium) د بانجانونو څخه یو زهرلرونکي بوټي دي چی په معتلو او حارو سیمو کی په اروپا او لوېدیځی آسیا کی شنه کېږي. اوږدوالي یی ۱ متر ته رسېدلای شی او ټول بوټي زهرجن دي. گل یی سپین تاج لري. مېوه یی د کپسول شکل لري چی د اغزنونو لخوا پوښ شوي دي. نوموړی بوټي یوشمیر ټروپاني القلويدونه  (۰،۲ - ۰،۶ ٪ ) لکه hyoscyamin ، سكوپولامين، آتروپين ، نیکوتین او گلیکوزیدونه لکه روټين، سکوپولېتين او کومارين لري. د ټانگتورې پاڼې په طب کی د تشنجونو د علاج لپاره هم کارېږي.
نیو همپشایر
نیو همپشایر آیالات (نیو همپشیر) په انګلیسي New Hampshire) د امریکا متحده آیالاتونو شمال ختیځ کې پروت آیالات دی.
ابخازيا
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> د ابخازیا جمهوریت د قفقاز په لوېديځ او د تورې بحيرې په ختيځه څنډه کې د يوې ځمکې نوم دی، چې شاوخوا ۲۴۲ زره تنه نفوس لري، چې ډېری يې د روسيې تابعيت لري. په پښتو کې، د روسیې په تعقیب، د ابخاز نوم کله کله "ابخازیا" او په عربي کې کله کله "ابخازیه" لیکل کیږي. ابخازیا په قانوني توګه د ګرجستان برخه ده چې روسیې اشغال کړې ده
تاریخ
په 1810 کې، ابخازیانو د روسیې د حکومت ساتنه ومنله. په 1866 کې، ابخاز د روسیې د حکومت پر ضد پاڅون وکړ، او د دوی یوه لویه ډله چې اکثره یې مسلمانان وو، ترکیې ته کډوال شول. په ۱۸۷۸-۱۸۷۷ (۱۲۹۵-۱۲۹۴ هـ ق) کلونو کې د روسیې-عثمانیانو تر جګړې وروسته، د ابخازیانو یوه ډله یو ځل بیا د اناتولي ټاپوګانو ته هجرت وکړ. په 1921 کې، شوروي حکومت په ابخازیا کې میشت شو او دا خاوره د 1922 په فبروري کې د شوروي اتحاد برخه شوه.
عصري دوره
عصري تاریخ په دوو دورو وېشل کېدی شي:
تورکس او کایکوس ټاپوګان
تورکس او کایکوس هیواد په انګلیسي Turks and Caicos Islands) د باهاما جنوب ختیځ او او هایتي شمال د کارایب سمندر کې پراته ټاپوګان دي پلازمینه یې کاکبرن ټاون رسمي ژبه انګلیسي او ۶۰۰'۳۰ وګړي لري، د یاد هیواد مساحت ۴۱۷ کیلومتره مربع او د پیسو واحد یې د امریکا ډالر دی.
نوظهوره ټیکنالوژۍ
څېړنه او پراختیا
تطبیقي یا عملي څېړنه د سیستماتیکو څېړنو یوه بڼه ده چې د ساینس عملي تطبیق په کې  شامل دی. دا څېړنه د څېړنیزو ټولنو (اکاډمیو) راټولو شوو نظریو، پوهې، میتودونو او تخنیکونو ته لاسرسی لري او ځینې برخې یې کاروي، چې یوه ځانګړې موخه لري، او ډېری وختونه یې موخه دولتي، سوداګریزه، یا مشتري-محوره وي.
انا فرويډ
په عامه کلتور کې
په ۲۰۰۱ز کال کې د همنامه البوم وروستۍ سندره د اینډي راک بانډ له خواThe National  په نامه د انا فرویډ په نامه ده.
د سرانیلا سمندر ټاپو
سرانیلا ټاپو په انګلیسي Serranilla Bank) د کارایب سمندر په لویدیځ کې پروت ۳۵۰ کیلومتره مساحت لرونکی ټاپو دی چې د امریکا هیواد خاوره ګڼل کیږي.
د مغذي موادو ککړتیا
فاسفورس
د فاسفورس ککړتیا د کیمیاوي او حیواني یا عضوي سرې د ډېر استعمال له امله رامنځته کېږي، په ځانګړې توګه کله چې د خاورې له تخریب سره ترکیبېږي. فاسفورس هم د ښاري فاضلابو د تصفیه‌ځایونو او ځينو صنایعو له‌خوا تخلیه کېږي.
د خاورې ساتنه
د بشري فعالیتونو په پایله کې رامنځته شوي مغذي مواد په خاوره کې راټولېږي او کلونه کلونه هلته پاتې کېږي. دا څرګنده ده چې په سطحي اوبو کې د ګډ شوي فاسفورس اندازه په خاوره کې د فاسفورس له اندازې سره په خطي ډول ډېرېږي. همدا لامل دی چې کله په خاوره کې مغذي مواد ډېر شي، بالاخره اوبو ته لاره پیدا کوي. نایتروجن هم دې ته ورته د لسیزو لسیزو ګردشي وخت لري.
چاپېریالي او اقتصادي اغېزې
اضافي غذايي مواد په بالقوه ډول د لاندې مواردو لامل کېږي:
کلوډيټي کالوين
د بس پېښه
په ۱۹۵۵ ز کې کالوين د تورپوستو د ښار په Booker T. واشنګټن عالي لېسه کې زده کوونکې وه. هغې ښوونځي ته د تګ راتګ پر مهال ځکه د ښار پر بسونو باندې تکيه کوله، چې کورنۍ يې موټر نه درلود. د بس په سيستم کې زياتره پېرېدونکي افريقايي الاصل امريکايان وو، مګر په توپيرې چوکیو باندې د ناستې دود له امله يې پر وړاندې توپيري چلند کېده. کالوين د NAACP ځوانانو شورا غړې وه او په ښوونځي کې يې د مدني حقونو د غورځنګ په اړه زده کړې کولې. د ۱۹۵۵ ز مارچ په ۲ نېټه له ښوونځي نه کور ته راتلله. نوموړې په يو Capitol Heights بس کې د اضطراري وتنې نه نږدې دوه چوکۍ لرې د تورپوستو په ځای کې کېناستله.
اوبړۍ
شنه الجيان (Chlorophyta) شنه الجيان زيات انواع لري چې دمارفولوژي له نظره تقريباددغونباتاتو (٨٠٠٠) انواع ثابت شوي دي چې وحيدالحجروي اويارشتوي ډوله څانګيز جوړښتونه لري چې زياتره خوږو اوبو اوخليجونوکې ژوندکوي خوځينې نوريې په تروو اوبو کې هم خپل ژوندسرته رسوي. ددې نباتاتودترسباتو په وسيله داوبو رنګ شين ګرځي اوتقريبا د (١٠٠) مترو په ژوروالى کې هم پيداکيږي په همدې ډول دانباتات دنورو نباتاتوپه څيردغذايې موادو توليدونکې يا(Producer) دې له بلې خوا دغه نباتات په بحرونو کې دماهيانو لپاره مهم غذايې موادتشکيلوي کلوروفيل يې په کلوروپلاستونوکې ځاى لري چې کلوروفلاستونه يې شين رنګ لري حجرات يې مشخص اومنظمې هستې لري. حجروي ديوال يې دسلولوزڅخه جوړشوي دي داوبړۍ خواړه دنشايستې په شکل ذخيره کوي دمثال په ډول کلاميدوموناس (Chlamydomonas) دى چې يوحجروي الجي دي چې کلوروپلاست يې پياله ماننده ساختمان لري. شکل يې ګرد يابيضوي دى چې ديونازک دېوال په واسطه پوښل شوي دي دحجرې په پورتني برخه کې يې دوه سلياليدل کيږي. پدې نباتاتوکې دحجرې انکشاف په درى ډوله صورت نيسي. دانکشاف په اول ډول کې له يوې واحدي حجرې څخه يوزيات شمېر نوي حجرات مينځ ته راځي يعني په اوله حجره کې حجروي تقسيم صورت نيسي هغه پدې توګه چې اوله حجره دوه چنده کېږي اودغه عمليه څووارې تکراريږي او يوشمير حجرات مينځ ته راځي چې ديوې لزجي چسپناکې پردې په واسطه احاطه کيږي اوپه دې توګه يوکالوني تشکيلوي اوهره مرحله په جلانومونو سره ياديږي چې دغه ډول انکشاف د(Volovocin line) په نوم ياديږي. په دوهم ډول انکشاف کې ديوې واحدي حجرې دتقسيم څخه رشتوي ډوله حجرات مينځ ته راځي اوپه نتېجه کې رشتوي شکله الجيان توليديږي ځينې وخت دغه رشتوي حجرات په شاخچه يې شکله توګه انکشاف کوي چې دا انکشاف دحجراتو (Tetrasporeline) په نوم ياديږي. په دريم ډول انکشاف کې ديوې حجرې څخه څو هستوي حجرې مينځ ته راځي چې نوموړې حجره وده کو ي اوڅو حجروي جوړښت توليدوي چې هره برخه يې زياتې هستې لري. ځينې کلوروفايتا کلوروفيل نه لري بلکه دنورو نباتاتودپاسه لکه چاى ،مرچ ، وغيره وده کوي .دکلوروفايتامشهورنماينده ګان عبارت دي له (Protococcus) ، ulothrix،او spirogyra،څخه.
.زېړشنه الجيان (Xonthopyta ياYellgreen algae) ژېړشنه الجيان (زنتوفايتاCxonthophyta) په يوحجروي اورشتوي شکلونوسره په خاوره کې ليدل کيږي جسم يې دسيفوني ډوله جوړښت په شان ښکاري (دخپلې يوې تخريبي قوي له اثره څوهستوي حجري دي ) دزېړ شنه الجي تر ټولو مشخصه نښه په ډېرويوحجروي شکلونو او زوسپورکې دډول ډول فلاجيل شتوالى دى معمول آ يوفلاجيلا له بل څخه اوږد وي چې غشايې اکثره له (n)نمايې ټوټوڅخه جوړه شويده چې ځينې وختونه دوېش کېدوقابيليت لري تکثر يې غيري تناسلي غيري زوجي (زوسپوراو اتوسپور)شکل سره صورت نيسي ايزوګوني زوجي عمليه په دوى کې ډېره کمه ليدل کيږي. زنتوفايتاشين او زېړ رنګ لري چې زېړوالى يې د (Xenthophyll) زنتوفيل پګمينټ له کبله دي په همدې ډول نباتاتوکې يوډول دريښې په شان جوړښتونه ليدل کيږي چې نوموړي د (Rhigoids) په نوم ياديږي چې خپل ځانونه په ځمکه خښوي پګمينټ يې څودانې هستې لري او داهستې دکوم جانبي ديوال په واسطه يو دبل څخه نه دي جداشوى په نباتاتوکې دي کثيرالهستوي حالت ته (Conocyte) ويل کيږي په دوى کې زوجي اوغيري زوجي تکثر دواړه صورت نيسي. غيري زوجي تکثر د سپورنجيم په يوه برخه کې يوڅو حجروي زوسپور مينځ ته راځي چې خارجي سطحه کې ديوګڼ شمېر فلاجيلونو په واسطه پوښل شوي وي کله چې دسپورنجيم دېوال له منځه ځي زوسپور ازاديږي اولامبووهي بيالږ څه وخت وروسته توقف کوي چې دموسم په وخت کې نېش وهي اونوى نبات مينځ ته راوړي. په زوجي تکثر کې د اووګونيا(Oogonia) اوانتريديا (Antheridia) غړى ياپګمنټ کې اوياپه متقابلوپګمنټونوکې توليديږي اووګونيم ديوډول دېوال په واسطه دپګمنټ څخه جداکيږي اويوه هستوي لويه هګۍ منځ ته راوړي. انتريدم چې يوکډيزه څيره لري اود هغې په منځ کې يوګڼ شمېر سپرمونه ځاى لري کله چې سپرمونه ازاديږي دخپلوفلاجيلونوپه واسطه لامبووهي او اووګونيم کې داخليږي اوددې سپرمونو څخه دهګۍ دهستې سره يوځاى کيږي او القاح صورت نيسي بياد زايګوټ يوپنډ دېوال توليدوي اوپه يوه دوره کې داخليږي تر څوچې د دوبى په موسم کې يونوى پګمينټ منځ ته راوړي.
الجيان دکلوروفيل په لرلوسره کولى شي چې د ساده غيري عضوي موادوڅخه لکه اوبه (CO2)کاربن داى اکسايدپېچلي عضوي مرکبونه جوړکړي دغذايي مواددجوړولودغه عمليه چې دلمردوړانګوپه موجوديت کې ترسره کيږي دضيايي ترکيب په نوم ياديږي اوهم کولى شي چې شحم اوپروتين جوړ کړي کافي مواد اونايتروجن لرونکي مرکبونه دخپل محيط څخه لاس ته راوړي. پګمنټونه ( Pingments)يارنګه مواد پګمنټونه درنګه موادوڅخه يوهم کلوروفيل دى چې په ټولوالجيانوکې په زياته اندازه پيداکيږي دپلاستيدونوشين رنګ دنورو رنګه موادوپه واسطه                       پټېدلى شي مثلادفوکوزنتين(Fucoxanthin)فايکوفين(Phycophein)نصواري پګمنټونه په نصواري الجي کې نصواري بارز رنګ منځ ته راوړي حال داچې فايکواريترين (Phycoerythrin)اوفايکوسيانين (Phycocynin)پګمنټونه سور اوشين ابي رنګه په ټولنيزالجي اوشنوابي الجي کې توليدوي.
د يهوديت ضد
له عيسويت څخه مخکې د روم سترواکي
په لرغوني روم کې مذهب د مدني حکومت يوه بشپړونکې برخه وه. له ميلاد څخه مخکې د ۴۲ کال د جنوري پر لومړۍ نېټه د روم د مشرانو جرګې يا سنا د جوليس سترواک (Julius Caesar) د خدايۍ يا الوهيت د اعلان په پيل سره، ځيني سترواکان پر ځمکه باندې خدايان اعلان شول او د روم له ټولې سترواکۍ څخه يې د هغوی د عبادت غوښتنه وکړه. دې حالت هغو يهودانو او د يو خدای پالونکو لپاره مذهبي ستونزې وزېږولې، چې د خپل دوديز قانون کلکه پيروي يې کوله او د “Mithras”، “Sabazius” عبادت کوونکي او لرغوني عيسويان وو. د حضرت عيسی عليه السلام د وزارت په وخت کې د روم سترواکۍ يهودان هغه د احترام وړ او امتياز لرونکي لږه کي وو، چې اغېزه يې د لوست د يو څه لوړې کچې له لورې لوړه شوې وه. يهودانو ته د روميانو له لورې يو شمېر امتيازونه ورکړل شوي وو (د Sabbath د نمانځلو حق او د سترواکۍ په نمانځنه کې د ګډون پر ځای سترواک لپاره د لمونځ ادا کول). د بېلګې په ډول: دوی د Sabbath پر ورځ له فوځي خدمت څخه بخښل شوي وو. جولييس سيزار (Julius Caesar) چې هيڅکله يې هغه پور هېر نه کړ، چې د پلوزيوم په جګړه (Battle of Pelusium) کې د (Antipator the Idumaean) پوروړی شوی و او په دې ډول يې د هغه ژوند او مسلک وژغوره؛ د يهودانو ملاتړی و او هغوی ته يې د ټولنې او بيت المقدس لپاره د تمويل راټولولو بې ساری حق ورکړ. د “Pompey” پر وړاندې دښمنۍ يې د هغوی تر منځ دريځ پياوړی کړ؛ لکه څرنګه چې نوموړي د د “Pompey” له لورې له رامنځته شوې ويجاړۍ څخه وروسته د بيت المقدس د دېوالونو د بيا رغولو امر وکړ. پومپي “Pompey” هغه څوک و، چې بيت المقدس يې ونيوه او د سپېڅلو د سپېڅلي ځای بې عزتي يې وکړه. جولييس ښايي په ختيځ کې د وروستي پر وړاندې پر خپل دريځ باندې د تکيه کولو په موخه يهودان هم د پېرېدونکو په توګه پاللي وي. په هغه وختونو کې نوموړي د ستر پادري دويم هيرکانس (Hyrcanus II) سره په برابرو شرايطو کې هغه ته د روم د (Pontifex maximus) په توګه د ليکنې له لارې خبرې اترې (مفاهمه) وکړې. يهودانو د نوموړي د وژنې په غبرګون په روم کې عمومي ماتم وکړ.
نرګس
د نرګس ګل کښت
په لوښو کې کرل شوي پیاز (د 16 څخه تر 20 اونیو لپاره) باید لږترلږه له 5 څخه تر 10 سانتي مترو ژور وکرل شي، کوم چې د سیمې د هوا شرایطو پورې اړه لري.
لارښوونې او اخطارونه
په یخچال کې چیرې چې مڼې لرئ ډیفوډیل مه مه اچوئ. که دا دواړه د یو بل تر څنګ کېښودل شي، نو دا به د دې لامل شي چې پیاز زرغون شي او غوړ نشي. د کښت کولو پرمهال ټول پیاز د خاورې سره مه پوښئ. د هغې په سر کې، که دا پوښل شي، دا به خراب شي. کښت شوي پیاز په سړه ځای کې مه اچوئ. دا وده ورو کوي یا په بشپړ ډول د ودې مخه نیسي. دا نبات د ودې لپاره 21 درجې سانتي ګراد یا ډیر حرارت ته اړتیا لري.
بونیر
بونیر په هالنډي ژبه Bonaire) کارایب سمندر کې د هالنډ هیواد دري ګوني ټاپوګان دي. د آروبا او کوراسایو ټاپوګانو سره دا سیمه هم د اوسیدو وړ نده او څوک په کې ژوند نه کوی نوموړی سیمه د کوچېنې آنتیل په جنوب کې موقیعت لري.
وری (مياشت)
د افغانستان په رسمي کليز کې وری د لمريز لېږدي کال لومړۍ مياشت ده چې ۳۱ ورځې لري او د همدغې مياشت پيل له نوروز يا د بزگر له ورځې څخه کېږي.
نخجوان
نخجوان په آذربایجاني ترکي Naxçıvan Muxtar Respublikası د ارمنستان، ایران او ترکیه جمهوریتونو ترمنځ پرته نیمه خپلواکه سیمه ده چې د آذربایجان هیواد له خوا اېداره کیږې د یادی سیمې پلازمینه او لوی ښار نخجوان ښار دی.
د جنسيت د تنخوا توپير
تاريخي ليد
په ۱۹۹۸ز کې د تنخواګانو د توپير په اړه، د ۴۱ ازماېښتي مطالعاتو بل مېټا تحليل د اټکل شوې تنخوا په تشو کې د ورته وخت ميلان يا حرکت يعنې په کال کې نږدې ٪۱ کمښت وموند.
د بریتانيا د CMI له خوا د ۲۰۱۱ ز مطالعې په پایله کې: که چېرې د ښځينه اجرائيوي رئيسانو لپاره د تنخواګانو وده، په اوسنيو بیو کې دوام وکړي؛ د ښځينه او نارينه اجرائيوي عوایدو تر مينځ واټن به تر ۲۱۰۹ ز پورې ناڅرګند نه وي.
د ويتنام اقتصاد
تاریخ
د ويتنام تمدن په کرنه ولاړ و. مطلق العنانو واکمنيو د تل لپاره کرنه د مرکزي اقتصادي بنسټ په توګه بللې ده او د هغوی د اقتصادي اندونو وړاندوينه د طبيعي سرچينو پر بنسټ شوې ده. د ځمکې ملکيت منظم کړای شوی و او د لمدو وريژو په کرنه کې د اسانتيا لپاره د «سور سمندر ډيلټا» کې د ديوالونو په څېر په پراخه کچه کارونه شوي وو. په سوله ييزو وختونو کې، سرتيري کورنو ته په دې موخه استول کېدل چې د بزګرۍ کارونه وکړي. سربېره پر دې محکمو د اوبو د مېښو او غواګانو ذبح کول منع کړل او د کرنې اړوند ګڼ مراسم يې تر سره کړل. لاسي صنايعو او هنرونو ته د ارزښت په سترګه کتل کېدل؛ خو سوداګري بده ګڼل کېده او سوداګرو ته د سپکاوي نوم « con buôn» اخستل کېدو. تهانګ لانګ (هانويي) د هېواد د لاسي سنايعو ستر مرکز و. چينايانو وليدل چې ويتناميانو هغه شان سوداګري کوله، څه ډول چې د چين د «سونګ» واکمنې کورنۍ پر مهال کېده. له نهمې څخه تر ديارلسمې پېړۍ پورې، ويتناميانو د چين، چمپا، لوېدیځ زيا، جاوا په څېر سيمه ييزو ځواکونو سره د کلالۍ د صنعت او وريښمو سوداګري کوله، ...سربېره پر دې، د لرغونو اثارو له شواهدو څخه معلومېږي چې مسلمان سوداګر د نهمې څخه تر لسمې پېړۍ پورې په «هنويی» کې اوسېدلي دي، بنسټ يې د ۹۰۰ لسيزې د تاریخ اسلامي کلالۍ صنعت دی، چې په لرغوني سيمه «هنويي» کې موندل شوي دي.
۱۸۵۸-۱۹۷۵
د نولسمې پېړۍ په نيمايي کې د فرانسې تر نيواک پورې د ويتنام اقتصاد تر ډېره بريده په کرنه ولاړ، د معيشت پر بنسټ او په کليو راڅرخېدو. په هر حال، فرانسوي نيواکګرو په څرګند ډول دې سیمو ته په جلا توګه وده ورکړه، ځکه چې فرانسويانو خامو موادو او د فرانسوي صنعتي توکو لپاره يو بازار ته اړتيا  درلوده، چا چې سويل د کرنيزو توليداتو لپاره وټاکه، ځکه چې دا سيمې د کرنې لپاره ښې وې او شمال يې توکو د جوړولو لپاره وټاکه، ځکه چې دا سيمې په طبيعي ډول په کاني سرچينو شتمنې وې. که څه هم دې طرحې سيمه ييز توپيرونه راپورته کړل، د صادراتو وده – له شمال څخه د ډبرو سکاره او له سويل څخه وريژې – او د فرانسوي جوړو شويو توکو وارداتو سوداګري په خوځښت راوسته.
کله چې په ۱۹۵۴ز کال کې شمال او سويل سره له سياسي اړخه ووېشل شول، دوی همدا راز جلا جلا اقتصادي ليدلوري غوره کړل: په شمال کې کمونيزم او په سويل کې پانګوال نظام. له ۱۹۵۴ څخه تر ۱۹۷۵ز کال پورې د هندوستان او چين د دويمې جګړې له امله شوې ويجاړۍ اقتصاد له سخت فشار سره مخ کړ. د هېواد د یو اعشاريه پنځه ميليونه پوځيانو او ملکيانو په مړينې او له هغې وروسته د يو مليون کډوالو له لېږد سره حالت نور هم خرابه شو، په داسې حال کې چې د جګړې په ميلیونونه کډوالو کې لسګونه زره مسلکيان، پوهان، تخنیکي پوهان او ماهر کارکوونکي هم شامل وو.
ليکوال
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:کسبي ليکوالي
د کاناډا سیاسي نظام
کاناډا د لیبراليزم (آزادۍ غوښتنې) د دود او دیوې معتدلې برابري غوښتونکې ایدیالوژۍ په لرلو سره د «بشپړې دیموکراسي» په توګه توصیف کېږي. کیڼ او ښي اړخو سخت درېځو سیاستونو هېڅکله د کاناډا په ټولنه کې پیاوړی ځواک نه دی لرلی. د کاناډایي سیاستونو «دلالي» (brokerage) دود، ډېره کمه فضا نورو ایدیالوژیو ته پرېښې ده. سوله، نظم او ښه حکومتولي د حقونو له ضمني منشور سره په خوا کې د کاناډايي حکومت له بنسټیزو اصولو نه دي. په ټولنیز عدالت ټینګار د کاناډا د سیاسي کلتور یوه توپیر کوونکې ځانګړنه ده. کاناډا د خپلو ټولو خلکو ترمنځ په مساوات او ټول شمولیت ټینګار کوي.
دولتي بنسټونه
اساسي قانون
مقننه قوه
د کاناډا دوه جرګې لرونکی پارلمان له درېیو برخو جوړ دی: پاچا، سنا او د عوامو جرګه (ولسي جرګه).
قضایه قوه
په کاناډا کې عالي محکمه د کاناډا ستره محکمه ده چې د کاناډا په قضايي سیسټم کې د حق غوښتنې وروستۍ محکمه ده. دغه محکمه له ۹ قاضیانو جوړه ده: د قضايي پلاوي اته غړي او د کاناډا قاضي القضات. د سترې محکمې قاضیان د کونسل ګورنر (Governor-in-Council) له خوا ټاکل کېږي.
کیوبا
کیوبا هیواد د لویدیځو طول البلدونو د ۷۴ او۹۴ درجو او د شمالي عرض البلدونو د ۲۰ او ۲۴ درجو په منځ کې موقعیت لري.
تولیدات
دغه هېواد د پنځو ميليونو په شاوخوا کې د کار بشري ځواک لري، چې څلور سلنه يې وزګار دي. په بودجه کې يې هر کال دوه ميليارده ډالره عوايد او ۱.۹۹ ميليارده ډالره لګښتونه شامل وي. بوره، پولاداو پولاديمحصولات،اوسپنه، نکل، د تېلو چاڼ، نفتيمحصولات، سيمنټ، موزایک او نور ساختماني مواد، کرنیز ماشینونه او وسایل، کیمیاوي توکي، سره، دارو درمل، ټایرونه او ټوکران، تنباکو او سيګرېټ، برېښنا،استهلاکي توکي لکه بوټان،جامې او نور طبي وسایل د کيوبا مهم صنعتي توليدات دي. د دغه هېواد ۲۰ سلنه خلک د کرنې په سکټور کې په کار بوخت دي او د هېواد ۴ سلنه غیر خالص کورنی تولید يې له همدې سکټور څخه لاس ته راځي.لرګي، جوار، کچالو، قهوه، ږدن، تنباکو، کېلې، انګور او نورې مېوې، سابه، غوښه، لبنیات، هګۍ او واښه د دغه هېوادد کرنې او مالدارۍ سکټور مهممحصولات دي.
شينکۍ ذهين کړوخېل
مخينه
هغه د خاکجبار د ولسوالۍ د احمدزيو د قوم د مخور مشر ارواښاد غلام حسن خان كړوخېل لور ده. د نوموړې پلار په١٣٤٣ لمريز کال د کابل ولايت څخه د اساسي قانون د لويې جرگې منتخب وکيل وو.
پخواني دندې
په ټولنيزو او روغتيايې چار وكې بوخته وه.
17 اپرېل
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
عبدالجبار قهرمان
عبدالجبار قهرمان د محمد حسن زوی په کال ۱۳۳۷ (۱۹۵۹) د کندهار سپین بولدک ولسوالۍ کې زېږېدلی. نوموړي له سپین بولدکه له خلق دیموکرایتک ګوند حکومت سره همکاري پیل کړه او وروسته یې د ژوند ډېره برخه او د پوځي ماموریت دوره د کندهار په میوند ولسوالۍ او هلمند کې تېره کړه.
سياست
"رښتینی اتل و، د طن لپاره یې فعالیتونه او مبارزه کوله، دا چې د وطن لپاره یې سخته مبارزه کوله، د وطن دښمنانو هدف وګرځاوه او ویې واژه "
زلزله ‌پوهنه
مخینه
په اوولسمې پېړۍ کې، اتاناسیوس کرچر استدلال وکړ چې، زلزلې د ځمکې دننه د کانالونو په یوه سیسټم کې د اور د حرکت له امله رامنځ‌ته کېږي. مارټین لیستر (۱۶۳۸ تر ۱۷۱۲ ز) او نیکولاس لمري (۱۶۴۵ تر ۱۷۱۵ ز) داسې نظریه وړاندې کړه چې، ګواکې زلزلې د ځمکې دننه د کېمیاوي چاودنو پر مټ رامنځ‌ته کېږي.
د ۱۹۶۰ز لسېزې په اوږدو کې د ځمکې ساینس تر هغې کچې وده وکړه چې د خوځنده پېښو او جیوډېتیکي حرکتونو د هراړخیزو تیوریو له یوځای کېدو څخه د پلېټ تکتونیک په اړه یوه بشپړه جوته شوې تیوري رامنځ‌ته شي.
عادي موډ
دننۍ او سطحي څپې دواړه خپرېدونکې څپې دي، سره له‌ دې، سترې او پياوړې زلزلې کېدای شي ټوله ځمکه د یوه انګازور زنګ په څېر «وکړنګوي». دغه «کړنګونه» د یو لړ داسې نورمال موډونو له یوځای کېدو رامنځ‌ته کېږي، چې جلا فریکونسۍ او بېلابېل پریوډونه (کابو یو ساعت یا لا لنډ) ولري. د یوې خورا پیاوړې زلزلې له امله د نورمال موډ رامنځ‌ته شوی حرکت کېدای شي، له پېښېدو څخه تر یوې میاشتې وروسته پورې وکتل شي. د نورمال موډونو لومړنۍ کتنې، د ۱۹۶۰ز لسیزې کې ترسره شوې، په دغو کلونو کې د لوړ دقت‌ لرونکو وسایلو راتګ د شلمې پېړۍ دوو سترو زلزلو (والډیویا کې د ۱۹۶۰ز او آلاسکا کې د ۱۹۶۴ز کال زلزله) له رامنځ‌ته کېدو سره هم‌مهاله ؤ. له هغه وخت راهیسې، د ځمکې عادي موډونو د دغې سیارې پر ژور او پېچلې جوړښت باندې د پوهېدو په لار کې ستر خنډونه رامنځ‌ته کړي دي.
د ۲۱مې پېړۍ سوسیالیزم
تاریخي بنسټونه
د۲۰مې پېړۍ په وروستیو کې د پیسو د نړیوال صندوق په مشرۍ د یو لړ ساختماني سمون پورونو او د پور له بیا تنظیم کولو وروسته لاتینې امریکا په نابرابرۍ کې د پام وړ زیاتوالی تجربه کړ. د ۱۹۹۰ز او ۱۹۹۹ز کلونو ترمنځ د ګیني کوفیشینټ د عاید یا شتمنۍ په وېش کې د نابرابرۍ اندازه، کابو د لاتیني امریکا په هر هېواداد کې لوړه شوه. همدارنګه بې ثباته نرخونه او انفلاسیون د ناخوښۍ لامل شوي دي. په ۲۰۰۰ز کال کېیوازې ۳۷٪ لاتیني امریکایان د دویله ډیموکراسۍ خوښ وو (د اروپایانو په پرتله ۲۰ ټکي کم او د فرعي سهارا افریقایانو په پرتله ۱۰ټکي کم). په دې شرایطو کې د کیڼ اړخوټولنیزو-سیاسي خوځښتونوڅپې چې د ګلابي څپو په نامه یادېږي، د ځایی حقونو، کوکلیروز، د کارګرانو حقونو، د ښځو حقونو، د ځمکې د حقونو او ښوونیزو اصلاحاتو په استازیتوب راڅرګند شو، چې بالاخره یې د سوسیالیستي مشرانو د ټاکنو لپاره ګړندیتوب چمتو کړ.
د کندهار ولایت ماڼۍ برید
د کندهار ولایت ماڼۍ کې برید د ٢٠٠١ څخه تر ٢٠١٨ کال پورې په کندهار کې يو له تر ټولو مهمو امنیتي پېښو وه، چې د یوه ولایت نژدې ټول مشران یا لیډرشیپ پکښې له منځه یوړل سو. دا پېښه په کندهار ولايت مقام کي ترسره سوه. په پيښه کې مهم مړي او ټپيان:
د جېنېټیک انجینرۍ تخنیکونه
لومړنیو تخنیکونو په تصادفي ډول جېنونه جینوم ته داخل کړل. نورو پرمختګونو بیا د ځانګړو ځایونو په نښه کول ممکن کړل، کوم چې غیر ارادي جانبي عوارض راکموي. لومړنیو تخنیکونیو پر میګانیوکلیز او د زېنک ګوتو پر نیوکلیز باندې تکیه لرله. له ۲۰۰۹ کال راهیسې یې د تطبیق د رامنځته کولو ډېر دقیق او اسانه سیستمونه رامنځته شوي دي. د ټرانسکریپشن فعالوونکي په څېر اغېزه کوونکي نیوکلیزونه (TALENs) او د Cas9-guideRNA سیسټم یې (چې له CRISPR څخه جوړ شوي) دوه خورا عام ډولونه دي.
مالکوم اېکس
زندان
په دې وخت کې، د هغه څو خویندو وروڼو، هغه ته د اسلامي امت سازمان په اړه ولیکل: یو څه نوی مذهبي غورځنګ چې د تور پوستانو ځان بسیاینې او بېرته افریقا ته د افریقایي کډوالو د ستنېدو په اړه یې تبلیغ کاوه، چېرته به چې هغوی د سپین پوستو امریکایانو او اروپایانو له واکمنۍ نه آزاد وي. هغه په ​​لومړي سر کې یو څه لېوالتیا وښوده، مګر وروسته له هغه چې د هغه ورور ریګینالډ په ۱۹۴۸ ز کال کې ورته ولیکل: "مالکوم! نور د خنځیر غوښه مه خوره او نور سګرټ مه څکوه، زه به تا ته وښیم چې څه ډول له زندان څخه راخلاص شي". هغه همداسې وکړل او سګرټ څکول او د خنځیر غوښه خوړل یې بند کړل.
د یوې لیدنې پر مهال ریګینالډ د دغې ډلې لارښوونې او تعلیمات ورته بیان کړل، چې په کې دا باور هم و چې سپین پوستان شیطانان دي. مالکوم دې پایلې ته ورسېد چې هره هغه اړیکه چې له سپین پوستانو سره یې لرلې له ناراستۍ، بې عدالتۍ، لالچ او نفرت نه ډکه وه. مالکوم ته، چې له دین سره د دښمنۍ له امله هغه ته په زندان کې د "شیطان" لقب ورکړل شوی و، د اسلامي امت سازمان پیغام د منلو وړ شو.
هارون باچا
هنري ژوند
هارون باچا هم لکه د نورو افغان ، پښتنو سندرغاړو پشان دوديزه سندريزه پېلامه لري ، په لومړي سر کې يې د دود له مخې کورنۍ لخوا د قرات اجازه ورکړل شوه بيا يې چې د هغه استعداد وليد د سندرو ويلو اجازه بشپړه ورکړه. هارون باچا د هغه وخت د پېښور څانگې ټلويزيون پي ټي وي ته مشهوره لوبگر پروفيسر ضيا القمر ورواسته او د هغه له لومړني سندريزې ټولگې (د رنگونو ماښام ) څخه سندرې ووېلې.. هارون هغه وخت مشهور شو، چې کله په لومړي ځل د لنډيو (ټپو) په يوې بې جوړې نوي طرز (اول به کله- کله غم و...) سندرې پیل وکړ. نوموړي پښتو ټپو ته نوی غږيز طرز او خوند ورکړ. همدارنگه يې لنډۍ په مختلفو کمپوزونو ويلې دي. په دې برخه کې يې نوښت د ولسونو لخوا پښتونخوا ،افغانستان او هند کې ډېر وستايل شو. سندره له پښتو نه هندي ژبې ته پخپل طرز ورننوته او د هندي سندريزې ژبې ځان کې ونغاړله. دغه سندره يې د دوهم سندريز البم (غنچکونه) څخه ده چې په کال ۱۹۹۶م زېږدي کې بشپړ شو. هارون باچا د پیر سره سم سندريزه بدلونونه ازمويلي دي او نه يوازې دا چې ولسي سندرې يې هوبه هو ويلې دي بلکه ځانته يې د غزل په ډگر کې ځانگړی ځېل پنځولی او ولسي بدلې ، چاربيتې ، ټپې ، لنډۍ ، او داسې نورو يې ډېر ځوان سندرغاړي په سندرو راوستلي. نوموړی د پښتو تکړه غزلبول خيال محمد څخه په سندريز ډگر کې اغېزمن شوی او د هندي » اوردو ژبې غزلبولانو لکه استاد غلام علي ، مهدي حسن ، جگجيت سنگ، آشابوسلې ، لتا او داسې نورو مينه وال دی. هارون باچا د شعر په غوراوي کې د پښتو ادب په پخوانيو او اوسينيو نوموتو شاعرانو کې د پښتونخوا له اړخه ډېرو شاعرانو شعرونه په سندرو کې کارولي همدا رنگه د غني خان ، رحمت شاه سايل ، ډاکټر اسرار ، شمس القمراندېش ، صاحب شاه صابر، عزيز منيروال، منير حمزه خان شينواري شعرونه د يادولو وړ دي ، د لوی افغانستان د ادب ځلانده ستورو لکه د خوشال خان خټک ، او رحمان بابا شعرونه يې هم سندريز کړي. د هارون باچا له خولې چې وايي ٫٫سندرو په جوړولو کې ورسره صاحب گل مرسته کړې او ډېر څه يې ورڅخه زده کړي ٬٬.
الکترومقناطیسي وړانګې او روغتیا
خطرونه
د الکترومقناطیسي ساحو څخه ډایالټریک تودوخه کولی شي بیولوژیکي خطر رامنځته کړي. د بېلګې په توګه، د آنتن شاوخوا کې درېدل یا لمس کول، پداسې حال کې چې د لوړې برېښنا لېږدونکي په فعالیت کې وي، د سوځېدنې لامل کېدی شي (دا میکانیزم د مایکرووېو تنور د میکانیزم سره مشابه دی).
بوتان
بوتان او ګاونډۍ تبت سیمې يې د بودیزم د مذهب خپریدل تجربه کړل، چې د هند‌ په نیمه وچه کې د ګوتم بودا د ژوند په جریان کې رامنځ ته شوی دی. په لومړۍ زریزې کې، د بودیزم واجریانا ښوونځی د بنګال د سویلي پالا امپراتورۍ څخه بوتان ته خپور شو. د مهايانا نښې نښانې په تبت، بوتان، سیکیم او د نیپال ځینې برخې چې په هند کې دي د بودیزم د سقوط په ترڅ کې بدلې شوې دي. بوتان هم د تبتی امپراتورۍ تر قدرت لاندې راغی. نګاوانګ نامګيال د شپاړسمې پیړۍ په جریان کې، د بوتان دره په یو واحد دولت کې سره متحده کړه. نمګیال د تبت درې یرغلونه مات کړل، سیالي مذهبي ښوونځي یې مات کړل، د تسا یګ حقوقي سیسټم یې تثبیت کړ، او د دیوکراټیک او مدني مدیرانو حکومت یې تاسیس کړ. نمګیال لومړۍ ژابدرنګ رنپوچي شو. او په تبت کې د هغه ځای ناستو د دالای لاما په څیر د بوتان د روحاني مشرانو په توګه کار وکړ. د اوولسمې پیړۍ په جریان کې، بوتان د هند شمال ختیځ، سککیم او نیپال لویې برخې اداره کړې؛ د دی تر څنګ بوتان په کوچ بهار ایالت کې هم د پام وړ قدرت درلود. بوتان په نولسمه پیړۍ کې د بنګال دوارس بریتانوي هند ته د بوتان د جګړې په جريان کې وسپارل. د وانګچک کورنۍ د پاچاهۍ په توګه راڅرګنده شوه. او په کوچنۍ بريتانيا کې یې له انګلیسانو سره نږدې اړیکې تعقیب کړې. په ۱۹۱۰ ز کال کې، یو تړون د بوتان د داخلي خپلواکۍ په بدل کې د بهرني سیاست په برخه کې د بريتانوي مشورې تضمین کړ. دغه ترتیب په ۱۹۴۹ ز کال کې له هند سره د یوه نوي تړون له مخې دوام وکړ، چې له مخې یې دواړو هېوادونو د یو بل حاکمیت په رسمیت وپېژنده. بوتان په ۱۹۷۱ ز کال کې د ملګرو ملتونو غړی شو. له هغه وروسته یې د بنګله دیش، اسراییل، کویټ، برازیل، جاپان، تایلینډ،  او ترکیې په ګډون له 55 هیوادونو سره اړیکې پراخې کړې. همدارنګه د اروپا له اتحادیه سره یې هم اړيکې پراخې کړې. بوتان په داسې حال کې چې د هند پر پوځ تکیه کوي، خپل پوځي واحدونه ساتي.
مورواکي
مورواکي کېدای شي، په میټریلینیل (Matrilineal)، مټريفوکل (Matrifocal) او مټريلوکل (Matrilocal) ټولنو باندې اشتباه شي. په داسې حال کې چې ځينې خلک شته، د دې لپاره چې مورواکه اوسي، ممکن هر ډول غیر سرپرست سیستم وګوري. لکه څرنګه چې په کلکه تعریف شوي دي، ډېری عالمان دا سیستمونه له مورواکۍ څخه رابېلوي.
د مرکزي بانک پوره معلومات
سريزه : څرنگه چي پوهيږوه بانک دېو ملک د اقتصادي ترقي لپاره يو مهم اوضروري اداره دي نوغواړم چي يو لنډ شان تبصره پري وکړم بانک په نني عصرکي د بشرداقتصادي تبادلي يومهمه لاسته راوړنه ده بانک پخپله يا پخپل سرپه يو وخت کي منځ ته ندي راغلي بلکي په هماغه ډول چي پيسي د تبادله د اتکامل له امله اود ورځنېواړتياو اهميت ثرکندکړي ترکوم ځايه چي مطالعواو ثيړنودبانک لمړي توب اړتيااوهغي بنسټيزاصول داقتصاد دعلم په چوکات کي خپل اړينتوب منځ ته راوړ نوځکه بانک پوهنه نن داقتصاد په ډيروضروري پوهنوکي شميرل کيږي دېوهيواد په پولي ستسم کي مرکزي بانک دسوداکريزوبانکونواودبازاري بانکونو ترمنځ دېوي مرکزي هستي حيثيت لري البته دغه بانک دنوروبانکونوسره توپيرلري ثرنگند ده چي دغه بانک ېوه حکومتي موسسه وي خوپه زياترو هيوادنوکي د حکومت له کنترول نه بهروي چي هدف به يي دېونورومالي موسساتوپرخلاف په لمري کام کي د کټي لاس ته راوړل نه وي بلکي هدف به يي د څارني او مراقبت د لاري اقتصادي استقرار،دپيسوحجم اواندازه او ناکامي څخه دنورو بانکونو او اقتصادي سيستمونو مخنيوي دي دمرکزي بانکونو پراختياه اوپرمختياه له دو لارو صورت موندلي
مورواکي
تعريفونه، مفاهيم او ايتيمولوژي (اشتقاق علم)
مورواکي هغه عام جوړښت دی، په کوم کې چې ښځه، په کورنۍ کې د واک څښتنه وي. د دې کارونې لپاره ځینې پوهان اوس د «مورني» پر ځای د څو اړخيز اصطلاح ته ترجېح ورکوي. د ډینیل موینیهان په ګډون، ځینو ادعا وکړه چې: په متحده ایالاتو کې د تور پوستو کورنیو ترمنځ مورواکي وه، ځکه چې د دوی څلورمه برخه د واحدې يعنې يوې مېرمنې له خوا رهبري کېدله. په دې ډول هغه کورنۍ چې د پام وړ لږه کيو څخه د پام وړ لږه کي جوړوي، په لویه نامورواکه ټولنه کې د مورواکي د قانوني کولو لپاره بسنه کولی شي.
تلپاتې يا پرله پسې حرکت
تاريخچه
د تلپاتې حرکت ماشينونو تاريخچه، منځنيو دورو ته ورګرځي. د زر کلونو لپاره روښانه نه وه، چې ايا د تلپاتې حرکت الې شونې وې او که نه، مګر د ترموډيناميک د معاصرو نظريو پرمختګ ښودلي دي، چې دا ناشوني دي. د دې تر څنګ د دې ډول ماشينونو د جوړولو په موخه زياتې هڅې شوې دي، چې په معاصرو وختونو کې دوام لري. معاصر طرحه جوړوونکي او ملاتړ کوونکي ډېری وختونه د خپلو نوښتونو د روښانه کولو په موخه نورې اصطلاحګانې، لکه: «له يووالي نه زيات» کاروي.
په دې اړه يوه
په بل ډول:
آنتن
دآنتن پیژند ګلوی
آنتن یوه الکتریکښې اله ده چې په وایرلیس ډول سره Transmitter&Receiverارتباطات قائمويي. یاهغه وسیله ده چې راډیوئي موجونه لیږي اورانیسې.آنتن په لاندې حالاتوکښې استعمالیږي. ۱-Broadcast. ۲-Point-to-Point  ارتباطاتو کښې استفاده کیږی.اوهمدارنګه په فزیکي ډول سره آنتن له کانډکتورڅخه جوړشوي دې چې الکترومګناټیک ساحه خپروي.په دغواخیروکلونوکښې دبی لاینه(Wireless) ډیره غوښتنه کیږی نو انتن همدارنګه یو بي لاینه (Wireless) سیستم ته دري اساسي خصوصیات یا پراپرټیز ورپه برخه کوي. 1- Gain   2- Direction    3- Polarization آنتن یوه مکانیکي وسیله ده چې الکترو مقناطیسي موجونه په الکتریکي اوبرعکس تبدیلوي او همدارنګه ویلي شوچې انتن یوه اوسپنیزه اله یا وسیله ده چې موجونه له یوحالت څخه بل حالت ته اړوې(Electrical to Electromagnetically) نو مونږزیات هغه په خپریدنه باندې پیژنو، نو آنتن یووسیله دنیولو اولیږلوده. یا انتن هغه اوسپنیزه اله دی چې دالکترومقناطیسې موجونود لیږلو اورانیولو لپاره کارول کیږي. چې دا انتنونه په یوه مناسبه فریکونسې عیاریږی چې دهمدغې فریکونسۍ په اساس (Sending&Receiving)کوي په اوس حال کښې دزیات ظرفیت لپاره په مخابراتې شبکوکښې کارول کیږی مګرمخکښې دانه ؤ.اوهمدارنګه نن ورځ په ښه سرعت سره اومناسب قیمت سره نظرپخوانې وخت ته کارکوي یعنی دا چې مخکښې دانه ؤ. انځور (۱-۲)
دیوآنتن رول په مخابراتې سیستم کښې
.
رادار
انځور(۱-۱۱)
آنتـن آنتن د کنترولونکي controller برقي سيګنلونو پواسطه په دوامداره ډول کنتروليږي. د رادار په سيستمونو کښې د هدف target  په نښه کولو لپاره له متغير طرف لرونکي ارې  Phased array آنتنونو څخه استفاده کيږي. چې د نوموړو آنتنو طرف اوخواوی متغير دې. چې په همدې اساس کنترلونکي د هدف دقيقه زاويه پيداکولای شي. نوموړي آنتنونه اکثره وخت څو وړانګی Beamsد فريکانسيو په مختلفو جګوالی سره   Elevation frequency rangeد هدف په لوري خپريږي، تر څو د هدف ارتفاع له ځمکښې څخه محاسبه کړي، تر څو د هدف دقيق موقيعت په دري اړخیزه فضا کښې په ډير دقت سره وپيژندل شي. په فضا کښې د هدف دقيق موقيعت په نښه کولو لپاره د رادار په دستګاوو کښې له متغير طرف لرونکي ارې انتن څخه استفاده کيږي. چې ډيري نري او کمسوری Narrowedوړانګی د هدف په لوري خپروي. او نوموړي وړانګی د آنتن طرف تغيرونکي Phased Shifter  پواسطه کنترولوي، او نوموړي طرف تغيرونکي په لوړ سرعت سره تغير کوي تر څو د هدف حرکت تثبيت کړي. کله چې آنتن  د هدف په لوري سيګنل واستوي، د هدف سره د ليږلو وروسته يو ايکو  echo  سيګنل تر لاسه کوي. او د هدف د موقيعت په تغير سره نوموړی ايکو صفر zero  کيږي. نو آنتن داسي عيار شوي وي چې په چالاکې سره د هدف نوي موقيعت په نښه کړي. نو د هدف لومړي موقيعت او دوهم موقيعت تر منځ د وخت توپير محاسبه کيږي. او په همدې اساس سرعت د هدف تعينږي.څرنګه چې الکترومقناطيسي امواج تقريبا د نور په سرعت حرکت کوي. نو د هدف په نښه کول خورا په ډير دقيق ډول سره انتخابيږي.
19 اپرېل
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
رحیم بخش
استاد رحیم بخش د افغانستان کلاسیکه موسیقي تل پاتې څيره ده چې د موسيقي په برخه کې ډير اثار ورنه پاتي دي. رحیم بخش په 1300 لمریز کال کې د کابل پهخرابات کوڅه کې دې نړۍ ته سترګې پرانستي، پلار يې امام‌الدین‌ دی چې د افغانستان د مشهور سارنگ نوازان څخه دي، موسيقي د دوي میراثي دنده ده او نسل په نسل دوي ته په میراث رسیدلي دی او ټوله کورنۍ یې هنرمندان دي.
سرچينې
وېشنيزه:افغان غزل هنرمندان
کب (مياشت)
د افغانستان په رسمي کليز کې کب د لمريز لېږدي کال دولسمه مياشت ده چې ۳۰/۲۹ ورځې لري.
اېمل خان مومند
اېمل خان مومند (انگرېزي: Emal Khan Mumand ) دی د افغانستان يو ملي اتل دی چې د موغلو د يرغل په وخت ېې له افغانانو څخه دفاع کړې. دی په ننگرهار ولایت کې زېږېدلی خو د زوکړې نېټه ېې نده مالومه. د مغلو د وخت د عالمگیر په وخت دی د افغانانو د لويو سالارانو څخه و.
لئوکامنف
لومړی ژوند او مسلک
نوموړی د RSDLP ګوند په پنځم کانګرس کې د ګډون په موخه لندن ته لاړ، چېرې چې هغه د ګوند د مرکزي کمېټې او د بلشویکي مرکزیت غړیتوب د ۱۹۰۷ زکال په مۍ میاشت کې ترلاسه کړ، خو وروسته له هغه چې بېرته روسیې ته راوګرځېد ونیول شو. وروسته له هغه چې په ۱۹۰۸ زکال کې له بند خوشی شو، هغه له خپلې کورنۍ سره د یاد کال په وروستیو کې له هېواده بهر کډه شو، څو له لینین سره د بلشویکي مجلې پرولتاریا په مدیریت کې مرسته وکړي. وروسته له هغه چې لینین له بل مخکښ بلشویکي رهبر الکساندر بوګدانوف سره مخالف شو، د ۱۹۰۸ زکال په نیمایي کې، کامنف او ګریګوري زینوویف له هېواده بهر د لینین اصلي مرستیالان و. دوی له لینین سره مرسته وکړه ،څو بوګدانف او د هغه اوتزوویست (Recallist) ملاتړي د ۱۹۰۹ زکال تر نیمايي پورې د روسیې د سوسیال دیموکرات کارګر ګوند (RSDLP) له بلشویکي څانګې وباسي.
آلانين
د آمونيا او د پيرووېټ د کاربون لرونکي په توگه
د ووبونو (انساج) او ځيگر تر مېنځ د گلوکوز-آلانين په څرخ کې آلانين ډېر اهم رول لري. په عضلاتو او نورو ووبونو کې آلانين د امينو اسيدونو کچه د سونگ توکو لپاره راټيټوي، امينو گروپونه د گلوټامېټ په بڼه د ټرانس-امينېشن پروسې په مرسته راغونډېږي. گلوټامېټ بيا خپل امينو گروپ د آلانين امينوټرانسفېراز په کړنه کې پيرووېټ ته، چې د عضلاتو د گلايکوليسز يو جوړښت دی، ورلېږي، چې بيا وروسته آلانين او الفا-کيټوگلوټارېټ جوړوي. همدا جوړ شوی آلانين وينې ته لار پېدا کوي او په همدې توگه ځيگر ته ورځي. د آلانين امينوټرانسفېراز په شا تلونکی تعامل په ځيگر کې پېښېږي. پيرووېټ اسيد چې د گلوکوز نه د گلايکونيوجينېسز په ذريعه جوړېږي، بېرته عضلاتو ته د دوراني غونډال سره ورگرځي. په ځيگر کې گلوټامېټ مايټوکونډريا ته د ننوتنې وروسته د گلوټامېټ ډيهايډروجينېس په کړنه کې په آمونيم آيون بدلېږي، کوم چې بيا وروسته د يوريا څرخ کې د يوريا په جوړولو کې برخه اخلي.
کلی
انځورخونه
د نړۍ له کلیو څخه ځینې انځورونه
امينو اسيد
سره له دې چې په هر ډول ژونديو کې امينو اسيدونه موندل کېږي، ډېر نور داسې غېر-طبيعي امينو اسيدونه هم شته چې ډېر گټور او اهم دي. او د دغو ښه بېلگه د چېلاتنگ اجنټونو EDTA او نيټريلواسېټيک اسيدونه دي چې دا دواړه د هغه الفا-امينو اسيدونو په کتار کې راځي کوم چې په صنعتي ډول په فابريکو کې جوړېږي (کله ناکله د طبيعي امينو اسيدونو نه هم لاس ته راځي).
غېر معياري امينو اسيدونه
لېنتيونين، ۲-امينوآيسوبوټيريک اسيد، ډيهايډروآلانين او نيوروټرانسمټر گاما-امينوبوټيريک اسيد د نامعياري امينو اسيدونو هغه بېلگې دي چې په پروټينو کې موندل کېږي. ډېر ځلې غېر معياري امينو اسيدونه د معياري امينو اسيدونو په ميټابوليکو لارو کې د منځگړو امينو اسيدونو په څېر رابرسېره کېږي. د ساري په توگه اورنېتين او سټرولين په يوريا څرخ کې کوم چې د امينو اسيدونو کېټابوليزم دی رابرسېره کېږي.
غذايي ارزښت
(*) يواځې په ځينو وختونو کې اهم گڼل کېږي.
د ادبي انځور پېژندنه
د ادب لغوي او اصطلاحي پېژندنه
خلاصه : ادب د لغت او اصطلاح له مخې ښېګڼه ده، چې سړی له خطا او بدو څخه ژغوري او په خوی خلق پورې اړه لري چې بيان يې د اخلاقو د علم کار دی او دلته په دې بحث اړه نه لري. ))
پوهاند صديق الله رېښتين په خپل اثر پښتو ادب تاريخ کې ادب داسې راپېژني (( ادب د عربو په لغت کې پوهې، ځيرکۍ، بلنې او  د هر شي اندازه کولو په ماناوو راغلی دی او په اصطلاح کې ادب پر دوه ډوله دي، يو نفسي ادب دی چې اخلاقي فضيلت او ښېګڼې ته وايي او بل درسي ادب دی چې له دې څخه مطلب په ښه طريقه ويل او ليکل او خپل مطلب ښکاره کول دي.
په دې لحاظ هغه ټولې پوهنې چې سړي ته د وينا ډولونه، په ښه طريقه ليکل او ويل زده کوي هغه د ادب علم بلل کيږي، هرکله چې د نظم او نثر د علومو بيان، د تاريخ د ليکلو او د پوهولو راپوهولو دوه لارې دي، نو په دې دواړو کې مهارت پيدا کول او په دې واسطه خپله مطالب او خيالات بيانول او ښکاره کول د ادب غايه او غرض ګڼل کيږي، د جديد ادب په مفهوم کې انتقادي روح لرل هم داخل دي.
امرسن وايي (( ادب د انسان هغه کوښښ دی چې کوم کې هغه د خپل حالت د غلطيو تلافي کوي.))
نيورون
نيورون د ژونکو يو ډول دی د کومو څخه چې د سالرونکي څيزونو رگونه جوړ وي۔ يو نيورون د جسم د بېلابېلو برخو ته  کيمياوي او برقي (الېکټريکل) پيغامونه رسوي۔ نيورون په بنيادي توگه د جسم څخه ماغزو او سپاينل کارډ (شوکي نخاع) ته او د ماغزو او سپاينل کارډ (شوکي نخاع) څخه جسم ته پيغامات رسوي۔ نيورون درې ډوله وي:
هر نيورون په درې برخو کې ويشلی شوی دی لومړۍ برخه ته سېل باډي (cell body) ويلی کېږي ، دوېمې ته ډېنډرايټ (Dendrites) او درېمې ته ايکزون (Axon)۔ سېل باډي د يو نيورون مرکزي وي کوم چې په ټول نيورون واکمني کوي، ډېنډرايټ يې هغه برخه وي کومه چې د جسم څخه پيغام ترلاسه کوي او ايکزون هغه ترلاسه کړی پيغام مخکې بل نيورون ته رسوي