cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دمهمو ککړونکو سټنډرډي غلظت
دسلفر(ګوګړو) مرکبات
ګوګړ هغه ماده ده چی په طبیعت کی په خالص اویا هم دمرکباتو په شکل دنورو عناصرو سره پیداکیږی او ( O2) سره ترکیب یا یو ځای شوی چی دګوګړو اکسایدونه منځ ته راوړی .لکه: So_So2_So3_So4_S2O3_S2O7 په مقایسی ازمایښت کی دپورتنیو ټولو اکسایدونو تشکیل موجود دی خو په ازاده هواکی ( So2) او       ( So3) ګوګړ په لاس راځی. S02_1 دایوبی رنګه غیر منفجر مرکبات دی چی تقریبا په ( 3PPm) مخر ش بوی اوسوزک لرونکی بوی لری اواصلی منبع چی ورڅخه تولیدیږی طبعی منابع اودانسانانو فعالیتونه دی دیونړیوالی سروی له مخی تعین شوی دی چی (۱۴۶) میلونه ټنه ( So2) مواد اتموسفیرته اذادیږی. د( So3) او ( So2) سرچینی طبعی سرچینی اتشفشانونه اوپه هوا کی د (H2S ) هایدروجن سلفایو اکسیوی کیدل په هوا کی لکه هایدروجن سلفاید چی دعضوی موادو دتجزیی څخه تولیدیږی.
کاربن مونو اکساید
کاربن مونو اکساید دکاربن لرونکو موادو دسکرو نامکمل اکسدیشن په نتیجه کی تولیدیږی په طبیعت کی داتشفشانی انفجاراتو کاربن لرونکو موادو دهوا په غیاب کی ( Anaerobic) دتجزیی څخه خاوری دمیکرو اورګانیزمونو په واسطه او په اتموسفیر کی دمیتان داکسیدیشن څخه لاسته راځی. Bـ انسانی سرچینی کاربن مونو اکساید دانسان دمختلفو فعالیتونو په نتیجه کی تولیدیږی لکه دفوسیلی ( Fossil) محروقاتو اوبقایاوو ( Refuse) دسوځیدو څخه دصنعتی اونقلیه وسایلو ( Exhaust) فضولاتو(Wastes ) اودخانیاتو داستعمال څخه دسکرت لوګی ( Co 400Pmm)لری. دنقلیه وسایلو انتشاری سرچینی لکه اورګاډی ،موټری نقلیه وسیلی اوهوایی صنعت (Air crofts ) دهغه عمده منابع دی همدارنګه دځنګلونو سوځیدل یوه زیاته اندازه اتموسفیر سره یوځای کوی.
دهوا دککړونکودتولید په اساس دهیوادونو لیست
دهیواد نوم شماره هندـ ښارونه لکه احمدابا د،ریفور، لومړی درجه چین مرکز اونورښارونه یی دوهمه درجه ایران مرکزاو خرم اباد ښار دریمه درجه پاکستان ښارونه یی لکه : پیښور،کراچی ،راولپینډی څلورمه درجه عربستان پيځمه درجه افغانستان شپږمه درجه بنګلدیش اوومه درجه مصر اتمه 	درجه منګولیا نهمه درجه عربی امارت لسمه	 درجه اوکراین یوولسمه درجه پیرو دولسمه درجه روسیه دیارلسمه درجه آزربایجان څوارلسمه درجه زیمبیا پینځلسمه درجه المان شپاړسمه درجه انګلستان اوولسمه درجه امریکا اتلسمه درجه قرغزستان نوولسمه درجه ډومینکین جمهوریت شلمه درجه اندونیزیا یوویشتمه درجه افریقا دوه ویشتمه درجه فرانسه درویشتمه درجه
دیوی ټاکلی منبع په واسطه ککړتیا
( Point Source) پدی حالات کی ککړونکی په مستقیم ډول اوبوته داخلیږی اودهغی منشاء اومنبع دتشخیص وړ وی.
پېرى
پېرى واقعيت دى، كه افسانه؟
د سليمان پوځيان له پېريو، انسانانو او الوتونكو څخه جوړ و، چې كتارېدل به سره. (د نمل سوره: ۱۷مه ايه).  خداى ته يې له پېري څخه شريكان جوړ كړل، حال دا چې پېرى په خپله د خداى له خوا پيدا شوى دى. (انعام سوره: ۱۷ مه ايه).  كه ټول پېريان او انسانان سره راټول شي، د قران په څېر به بل كتاب رانه وړي، نه يې شي كولاى، كه هرڅومره د يو بل مرسته هم وكړي. (اسرا سوره: ۸۸مه ايه).  ستا خداى درته وويل چې دوزخ مو له پېريو او انسانانو څخه ډك كړى دى.(هود سوره: ۱۱۹مه ايه).  اى د پېريو او انسانانو ډلې! كه كولاى شئ د ځمكې او اسمان له جوړښت څخه ووځئ. دباندې لاړ شئ، تاسې به بهر نه شئ وتلاى، پرته له دې چې كوم ځواك درسره مل نه وي. (الرحمن سوره: ۳۳مه ايه). له حضرت امام صادق څخه روايت دى: يوه ورځ حضرت محمد ناست و، يو سړى ورته راغى چې د خرما د ونې په كچه قد يې درلود. سلام يې وكړ، حضرت ځواب وركړ او بيا يې وويل: ”هغه خپله او خبرې يې پېري ته ورته وې“. بيا يې ورته وويل: څوك يې؟ ويې ويل: زه هام، د هيم زوى، د لانيس لمسى او د ابليس كړوسى يم. (بحارالانوار: ۸۳مخ). د امام كاظم لور (بانو حكيمه) وايي: خپل ورور امام صادق مې وليد چې په خونه كې يې له چا سره خبرې كولې، خو هغه يوازې و. ومې ويل: له چا سره غږېږې؟ ويې ويل: يو پېرى راغلى، غواړي ځينې مسايل راڅخه وپوښتي او شكايت هم لري. (اصول كافي: ۳۹۵مخ).
د پېريانو ځاى
د پېريانو د پيدايښت بڼه د انسانانو او حيواناتو له بڼې سره توپير لري. څرگنده خبره ده چې د ژوند سيمه به يې هم د پيدايښت له ډول سره سم وي، خو دا سيمې چېرې دي؟ په عوامو كې دا خبره ډېره مشهوره ده، چې: تر ځمكې لاندې د حمامونو او ژورو څاگانو غوندې تياره ځايونه شته، چې پېريان په كې اوسي. خو څېړنې ښيي چې دوى په داسې ځاى كې ژوند كوي، چې له انسانانو څخه ليرې وي. په يوه بل روايت كې له امام صادق څخه لولو، چې وايي: ”په شقره نومې دښته كې (چې خاوره يې سور رنگ لري) لمونځ مه كوه، ځكه هلته د پېريانو كور دى“. د يادونې وړ ده چې د مكې يو مشهور جومات ”مسجد الجن“ دى، چې د مكې ښار په لوېديځ كې پروت دى او مستجب ده، چې حاجيان په دې جومات كې دوه ركعته لمونځ وكړي. د پېريانو زوكړه: پېرى هم د انسان غوندې جنسي غريزه لري، چې د خپل نسل د پايښت لپاره ښځينه او نارينه جنس لري، خو دا چې ايا دوى هم د نورو حيواناتو غوندې د نطفې جوړونې له لارې زېږي- كه نه؟ هغه پوښتنه ده چې د پاك خداى له كلام څخه يې استنباط كولاى شو. خو ابن عربي په ”فتوحات“ كې ويلي دي: ”د بشر تناسل په رحم كې د نطفې اوبه دي، خو د پېريانو تناسل (د ښځينه پېرۍ) په رحم كې د هوا القا ده“. په يوه روايت كې راغلي دي: حضرت رسول اكرم- اميرالمومنين ته وفرمايل: ”اى علي! د مياشتې په لومړنۍ، منځنۍ او وروستۍ شپه كې له خپلې ماينې سره مه يوځاى كېږه... ځكه په دې درېيو شپو كې پېريان له خپلو مېرمنو سره نژدېوالى نيسي“.
له پېريانو څخه وېره
د ناپېژندويه موجوداتو په وړاندې د انسانانو غبرگون بېلابېل او د اټكل وړ نه دى. هغه عقيدې چې سينه په سينه او له يوه نسل څخه بل ته لېږدېدلې دي، تل پېريان ځوروونكي او د شر و فساد لاملين انځوروي. كه كومه نه رغېدونكې ناروغي پېښه شوې، يا هم ناوړه پېښه شوې، نو شيطان او پېري ته نسبت وركړل شوى دى. زيات رواني ناروغان، خپله ناروغي د ځينو موجوداتو د ليدلو له كبله گڼي او د خپلو نورو ملگرو له خوا يې د پېري نيوونكي په نوم شهرت هم پيدا كړى دى. څرگنده خبره ده چې وېره، خواشيني او تر حد زيات خپگان د اروايي گډوډيو او رواني ستونزو لامل گرځي. هو رښتيا! ايا داسې انسان شته چې له دغسې موجوداتو سره د مخامخېدو پر وخت يې زړه ته وېره لار ونه مومي؟ ايا موږ دا ټولې ستونزې پر پېريانو ورتپلاى شو؟ تاسو به هم له سپين ږيرو يا سپين سرو څخه اورېدلي وي، چې وايي: پېريان پلانكى كس نيسي. كله چې په ليريو پرتو سيمو كې چا ته دغسې ستونزه پېښه شي، نو وايي چې پېريو نيولى دى. (كله- كله خو په داسې حالاتو كې يو پياز سپينوي، بيا يې د اخته كس پر زنگانه ږدي، هغوى وايي چې پېريان او شيطانان د پيازو د بوى له كبله تښتي او ناروغ كس ته نه شي نژدې كېدى). حال دا چې نن د پوهې په مرسته په زبات رسېدلې چې د ډېرو ناروغيو لامل ميكروب او ميكروسكوپي موجودات دي، دغه موجودات په يوه كمزوري بدن كې د زياتو ناروغيو د پيدايښت لامل گرځي او پياز په روغتيايي لحاظ توانېدلى چې كله- كله له دغسې كسانو سره مرسته وكړي- بوى يې د شيطانانو او پېريانو مخه نه نيسي. اوس هم چې زيات كسان په ځينو ناروغيو اخته شي، كليوال يې د پېريو او شيطان شتون گڼي. ”هغه كسان چې سود خوري، په قيامت كې به د هغو كسانو په بڼه راپاڅي، چې د شيطان په جادو لېوني شوي دي“ (جن سوره: ۲۶ او ۲۷مې ايې). زيات ناوړه كارونه چې شيطاني جنبه لري او په واقعيت كې په انسان كې شيطاني ور پرانيزي، د اروايي ناروغيو او رواني ستونزو لامل گرځي. علامه طباطبايي وايي: ”په دې ايت كې چې تشبېه راغلې، هغه سودخور يې له داسې كس سره ورته گڼلى، چې له شيطان سره د اړيكو له لارې لېونى شوى وي. حال دا چې دا- مانا نه لري، چې داسې څه (لېونتوب) دې يو ممكنه امر وي. ځكه ټول ايتونه دا دليل نه دى، چې لېونيان دې د شيطان له وجې لېوني شوي وي. دا دا مانا لري، چې ځينې لېونتوبونه د شيطان د نفوذ له كبله رامنځته كېږي. (بقره سوره: ۲۷۵مه ايه). ښايي د پېريانو له ځور څخه د خونديتوب تر ټولو غوره لار، د هغوى په باب د پوهې زياتوالى وي. ځكه پېرى هم د انسان په څېر ښه او بد لري، څرنگه چې د انسانانو ترمنځ ژوند كوي او شمېره يې هم تر انسانانو زياته ده، هرچا ته يې هم ليدل ناشوني نه دي، خو زيات اروايي تشويشونه او رواني ستونزې چې بدن ته هم سخت زيان لري، د دغو موجوداتو له كبله كېدى شي. خو له نېكو او صالحو پېريو سره د مخامخېدو له كبله انسان ته گټه هم رسېدى شي. انسان يوازې له دغه موجود سره د مخامخېدو د وېرې له ستونزې سره مخ كېږي، كه څه هم پېريان به هېڅ زيان هم نه وررسوي
صديق عثماني
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
قطبي اېږ
قطبي اېږ (په لاتين: Ursus maritimus) د اېږانو څخه دي چې په شمالو قطبو سیمو کې ژوند کوي. په اوس وخت کې په نړی کې ۲۰ - ۲۵ زره تنه قطبي اېږان ژوند کوي. اوږدوالي یی ۲،۵ متره وي او وزن یی ۴۰۰ - ۷۰۰ کیلوگرامه دي. نوموړی ژوي کبان او سمندري خوگان ښکار کوي. قطبي اېږ عالي لامبوزن دي او پرته له انسان، سمندري نولى او وژونکی نهنگ نه هېڅ دښمن نه لري.
امریکایي فلسفه
۱۷مه پېړۍ
د امریکایي فلسفې دود په نیو انګلنډ ایالتونو کې د تحصیل‌یافته پیوریتانانو (Puritans) له راتګ سره پیل شو. دوی د امریکا لومړنۍ فلسفه، مذهبي دود (پیوریټان پرووایډېنټلېزم -Puritan Providentialism) ته ننویسته او هم یې د فرد او ټولنې ترمنځ پر اړیکو ټینګار کاوه. دا د پخوانیو استعماري اسنادو لکه د کونیټیکټ ایالت بنسټیز حکمونه (۱۶۳۹) او د آزادیو اړوند د ماساچوسټ قوانینو په ټولګه (۱۶۴۱) کې بیان شوي دي.
۱۸مه پېړۍ
۱۸مه پېړۍ د برېتانیا تر استعمار لاندې امریکا کې د فرانسیس بیکن او د روشنګرۍ د فیلسوفانو دیکارت، نیوټن، لاک، وولستون، او بارکلي د پېژندل کېدو شاهده وه. سامویل جانسون او جانتن اډوارډز، دوه هغه لومړني اصلي امریکایان وو چې د دغو فیلسوفانو تر اغېزې لاندې راغلل. دوی بیا د خپلو امریکایي الهیاتو او فلسفې د رامنځته کولو لپاره خپلې د روشنګرۍ نظریې تنظیم او پراخې کړې. دواړه په اصل کې هغه پیوریټان کنګریګشنلست (Puritan Congregationalist) خادمان وو چې د روشنګرۍ ډېری نوې لارښوونې یې منلې وې. دواړو په یېل پوهنتون کې زده‌کړې کړې وې او بارکلي بیا پر هغو ایډیالیسټانو نفوذ او اغېزې وښندلې چې د کالجونو پر بانفوذه مشرانو بدل شول. دواړه د امریکا د سیاسي فلسفې په پراختیا او د بنسټګرو پلرونو په کارونو او اثارو کې اغېزناکې څېرې وې. د اډوارډز اصلاح شوي پیوریتان الهیات د کالوینیستي عقیدې پر بنسټ ولاړ وو، خو جانسون بیا انګلیکن اسقفي یا پادري مذهب (د انګلستان کلیسا) ته ورواښت او خپله نوې امریکایي اخلاقي فلسفه یې د ویلیم وولسټون طبیعي مذهب پربنسټ جوړه کړه. د دغې پېړۍ په وروستیو کې، د سکاټلنډ طبیعي یا عام احساس ریالیزم د امریکایي کالجونو د فلسفې په نصاب کې د دغو دوو سیالانو د اصلي مکتبونو ځای ونیوه. دا بیا د کورنۍ جګړې تر وخته د امریکا په پوهتونونو کې غالبه فلسفه پاتې شوه.
محب الرحمان هوسا
مړينه
د هوسا صاحب اروا دې ښاده وي، جنت يې ځای شه.
لویه جرګه
۱۷۴۸ز کال اکتوبر - کندهار، د نادرآباد پوځي کلا
په مشهد کې د نادر شاه افشار له وژل کیدو وروسته، احمد شاه دراني چې د نادر افشار د غنایمو د کاروان د لېږد مشري یې پر غاړه درلوده، له هند څخه مشهد ته د تلو په مهال په کندهار کې تم شو او او په کندهار کې یی د قومي مشرانو لخوا په یوه لویه جرگه کې چې ۹ ورځې یې دوام درلود نوموړۍ د پادشاه په توگه د جرگې د گډونوالو لخوا ومنل شو.
بریګي رافینی
بریګي رافینی د افریقا په لویدیځ کې د پروت هیواد نایجر لومړی وزیر دی.
۱۶۴ (عدد)
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۶۴:
د افغان وسله والو ځواکونو تاریخچه (۲۰۰۲- ۲۰۲۱ زکال)
په شمېر کې زیاتوالی
د طالبانو د بریدونو په زیاتوالي او همدارنګه د نورو ننګونو له امله د افغانستان د ملي اردو شمېر ورځ تر بلې زیات کړای شو. په پریمانه کچه ښځینه سرتېرې هم له هغو سره مل شوې. د ۲۰۱۳ زکال په لومړیو کې راپورونو څرګنده کړه چې د افغانستان د ملي اردو شمېر ۲۰۰۰۰۰ ته رسېدلی. له دې سره د افغانستان د بیارغونې د ځانګړي څېړونکي دفتر (سیګار) د ۲۰۱۳ زکال په جنوري میاشت کې څرګنده کړه چې: "د افغان امنیتي ځواکونو د ځواک معلومول له ستونزو ډکه چاره ده. د متحده ایالاتو او ائتلاف ځواکونه د خپل پرسونل د شمېر اړوند په افغان امنیتي ځواکونو باندې اتکا لري. ... په افغانستان کې د امنیتي مسئولیتونو د لېږد ګډې قوماندانۍ.. څرګنده کړې.. «هېڅ داسې باور وړ کړنلار شتون نه لري چې د [ملي اردو] د پرسونل کره شمېر دې وړاندې کړي»."په ۲۰۱۶ زکال کې راپور خپور شو چې د افغانستان ملي پوځ نږدې ۱۰۰۰ تنه جنرالان لري چې په دې سره د افغانستان د پوځ د جنرالانو شمېر د متحده ایالاتو د جنرالانو له شمېر څخه زیات وو.
مهاتا ګاندي
زوکړه
د ١٨٦٩ م مېلادي کال د اکتوبر په دويمه نېټه د هند د گجرات په ولايت کښي زېږېدلی. د گاندهي پلار کرمچند گاندهي د گجرات ولايت يو پانگه وال او سياستوال و. د گاندهي کورنۍ يوه مذهبي کورنۍ وه چي د هندو مذهب د ويشنو ډلي سره يه تړاو درلود. د گاندهي په پلرني کور کې د لاچارانو او مسکينانو سره ډېره مرسته کېدله. دبيلگي په توگه د گاندهي کورنۍ لا چاره ناروغان خپل کور ته بيول او هلته يه د هغوی درملنه او خدمت کول.
زدکړي او مسلک
د ١٨٨٨ او ١٨٩١ مېلادي کلونو تر منځ گاندهي په لندن کښي د حقوقو لوړي زدکړي وکړې او په ١٨٩١ کښی بېرته و بمبی ته راستون شو. چيري چي ده د يوه وکيل په توگه کار کاوه. د ١٨٩٣ او ١٩١٥ مېلادي کلونو په مېنځ کښي گاندهي په سويلي افريکا کښي ژوند کاوه. په سويلي افريکا کښي گاندهي ته لاپسي څرگنده شوه چي انگرېزان د هنديانو سره تعاصبي او ناسم چلن کوي.
سياست
په ١٩١٥ مېلادي کال گاندهي و هندوستان ته ستون شو چير ي چي د ده د خدماتو اود هندیانو د حقوقو د مبارزې لپاره د مهاتما ياني ستره ارواح نوم ورکړل شوی و. پداسي حال کښي چي گاندهي خپل ځان د دغه نوم وړ نه گڼی نو د د ژوند تر آخره يه د مهاتما نوم نه خوښاوه. په ١٩٢٠ مېلادي کال گاندهي د هند د گانگرېس گوند مشر شو. د گاندهي په مشرتابه کښي دغه گوند د هند د خپلواکۍ تر ټولو مهمه او د عامو هنديانو گوند وگرځېده. په ١٩٣٠ م مېلادي کال کښي گاندهي د هنديانو څخه د انگرېزانو پر ضد د صلح آمېزه اولسي نافرمانۍ غوښتنه وکړه. پدې ترڅ کښي د مالگي مشهوره مارش هم شمېرل کيږي. د مالگي مارش د انگرېزي مالگي د بازاري انحصار نه د خلاصون يو کوښښ و.
کبراه دهقان
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
محمد اورنگ
محمد اورنگ د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
سپاره عسکر / سمبال پوځ
ریښې، مخینه
د اوسپنې له دورې څخه مخکې د جګړې په ډګر د سپاره پوځ رول تر ډېره د سپکو جنګي ګاډیو په وسیله ترسره کېده. دا جنګي ګاډۍ په مرکزي آسیا کې د سینتاشتا-پتروکا له فرهنګ څخه رامنځته شوې وې او د هند ایراني کډوالو یا نیمه کډوالو په وسیله يې پراختیا ومونده. دا جنګي ګاډۍ په ډېر سرعت د یادې برخې اړوند استوګنو خلکو په وسیله د یوې نظامي تکنالوژۍ او یوې تشریفاتي موضوع په توګه وکارول شوې، په تېره بیا له ۱۵۵۰ م.ز کلونو څخه د مصر د نوې پادشاهۍ اړوند فرعونانو او دغه راز د آشور پوځیانو او د بابل د سلطنت اړوند پوځیانو په وسیله وکارول شوې.
د سپاره پوځ اړوند تخنیکونه او دغه راز د ریښتیني سپاره پوځ رامنځته کول د مرکزي آسیا او ایران د استپي او کوچیاني قبایلو لکه د پارتیانو او ایراني سرمتیانو اختراع وه.
سړې هوا ته دميوه جاتو اړتیا
دظاهري خواصو په اساس باندي دميوه جاتو طبقه بندي
د ظاهري خواصو په اساس ميوه جات په دري ګروپونو ويشل شوي دي: ١ – ساده ميوې ( Simple Fruits  ) ٢ –  مجتمع ميوې (  Aggregate Fruits ) ٣ – څو ګوني ميوې ( ( Multiple Fruits ١ –  ساده ميوې (Simple Fruits  ):ساده ميوې هغه دي چه د يوه تخمدان څخه رامينځ ته شوې يعني ګل د يو تخمدان لرونکې وې  لکه زردالو ، شفتالو ، بادام ، نارنج ، مڼه او داسي نوري. ساده ميوې په خپل وار په دوه برخو وېشل کېږي : الف : Berry Fruits ب : Dry Fruits الف : Berry Fruits  :هغه ميوې دي چه د هغوې خارجي ، منځني او داخلي برخي نرمي او د خوړلو وړ وې ، لکه مڼه ، ناک ، بهي او نور. ب : Dry Fruit دا هغه ميوې دي چه بهرني برخه يي سخته و ي او د خوړلو وړ نوې چه دا هم بيا په دوه ډوله دي : الف : چاوديدونکې ( ( Dehiscent ب : نه چاوديدونکې ( ( Indehiscent ٢ – مجتمع ( ( Aggregate  ميوې :دا هغه ميوې دي چه د يو ګل څخه رامنځ ته کېږي او څو تخمدانونه ولري لکه د ځمکې توتان ، او اناناس.
٣ – څو ګوني ميوې ( Multiple Fruits ) :دا هغه ميوې دي چه څو تخمدانونه سره ډير نژدي  واقع شوې وې او يوه ميوه يي تشکېل کړي وې يا په بل عبارت : د يوې ګلي څانګي د پاسه د څو ګلانو د نژدي کېدو يا يو ځاي کېدو له کبله چه هر يو يي خاص تخمدان تشکېل کړي او د يوې ميوې په شکل ښکاره شي لکه انځر ، توت او نور...(م۲.ص۱۷)(م۵.ص۱۰،۱۱)
بوتانيکې طبقه بندي
Plant Plant Kingdom Magnoliophyta Magnoliophyta Division Dicotyledone Magnoliopsida Class Rosales Vitales Order Rosceae Vitaceae Family Malus Vitis Genes M.domestica Taifi Species
(م۴.ص۱۲))
دري ژبه
لکه چې د افغانستان په اساسي قانون کې تعريف شوې ده چې، دري د افغانستان له دوو رسمي ژبو يوه ده، بله رسمي ژبه  پښتو ده. درې په افغانستان کې د ډېرو خلکو مورنۍ ژبه ده چې په   اټکلي توګه د ټول نفوس له څلوېښتو نه تر پنځه څلوېښت سلنه پورې دي. دري د دې هېواد شريکه ژبه بلل کېږي او نږدې اته اويا سلنه وګړي پرې پوهېږي.
چارلز ال. ریسون
ریسون نیویارک، ته چېرې چې هغه د څو لسیزو لپاره د عامه زده کړو په برخه کې د ښوونکي، مدیر او اصلاح غوښتونکي په توګه خدمت کړی و، بېرته راوګرځېد. نوموړی په ۴۱ سړک ۲ بلاک کې د رنګین پوستو د ګرامر د ښوونځي مدیر و. ریسون دغه مهال د غلامۍ او نژادي تبعیض په له منځه وړو ډېرې هڅې وکړې. نوموړی د رنګین پوستو کارګرانو د کنوانسیون استازی و چې په ۱۸۷۰ ز کال کې د نیویارک په ساراتوګا سپرینګز کې جوړ شو. ریسون د نیویارک د دولتي ښوونځیو د ادغام په موخه د ۱۸۷۳ ز کال قانون د تصویب لپاره په بریالي ډول رایې راغونډې کړې. له دې سره هغه په ۱۸۷۶ ز کال کې د نیویارک ښار د رنګین پوستو د دولتي ښوونځیو مشر شو. ریسون په ډېرو ټولنیزو ګروپونو کې په سیاسي ډول فعال و. نوموړی د ۱۸۸۴ ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې ټاکنیز کالج ته نوماند و چې اوس مهال د جمهوري غوښتونکو په ټکټ کې یو له مهمو سیاسي موقعیتونو څخه ګڼل کېږي.
ریسون شاعر هم و. همدارنګه یې په ۱۸۳۰ مه لسیزه کې د رنګین پوستو د امریکايي مجلې له خپرېدو سره مرسته وکړه او په ۱۸۴۰ مه لسیزه کې د نیویارک ښار د فونیکس ټولنې یو له رهبرانو څخه و. هغه د «آزادۍ» شعر ولیکه او په هغه کې یې د غلامۍ د له منځه وړو د بریتانوي پلوي «توماس کلارکسون» ستاینه وکړه. دغه شعر د کلارکسون په ژوند لیک کې په ۱۸۴۹ ز کال کې د الکساندر کرامل له خوا خپور شو.
رابرت ګولډ شا
د ژوند لومړي وختونه او زده کړې
په ۱۸۵۱ ز کال کې هغه مهال چې شا لا تر اوسه په سينټ جانز کې و، کاکا يې د نري رنځ يا توبرکلوز له امله مړ شو. شا د ۱۳ کلنۍ په عمر له خپل چاپيريال سره د سمون برخه کې ستوزمن وخت درلود او د نا امېدۍ ګڼ ليکونه کور کې خپلې مور ته وليکل. د نوموړي په يو ليک کې هغه ادعا وکړه، چې په خپل کور پسې دومره خفه دی، چې زياتره وخت د خپلو ټولګيوالو په مخ کې وژړل. هغه وخت چې شا په سينټ جانز کې و، لاتيني، يوناني، فرانسوي او هسپانوي ژبې يې زده کړې او د سريندې غږولو تمرين يې وکړ، چې د يو ځوان هلک په توګه يې پيل کړی و.
هغه وخت چې شا په اروپا کې زده کړې کولې، هرييټ بيچر سټو “Harriet Beecher Stowe”  چې د هغه د مور او پلار ملګرې او د غلامۍ د له منځه وړلو پلوی و؛ په ۱۸۵۲ ز کال د «د ټام کاکا کوچنی کور: Uncle Tom’s Cabin» تر سرليک لاندې خپل ناول چاپ کړ. شا څو ځله ياد کتاب ولوست او د کيسې د پلاټ يا خاکې له مخې يې د غلامۍ ضد چلند ته مخه وکړه. نږدې په ورته وخت کې شا وليکل، چې د اروپايانو په منځ کې د امريکايتوب ضد بېلابېلو بېلګو سره له مخامخ کېدلو څخه وروسته يې هېواد پالنه په خپل ځای پاتې شوې وه. نوموړي په “West Point” کې د ګډون يا سمندري ځواک سره د يو ځای کېدلو په اړه لېوالتيا خپل مور او پلار ته څرګنده کړه. دا چې شا د امرونو په تر سره کولو او واکمنو شخصيتونو ته د غاړه ايښودنې برخه کې اوږدمهاله ستونزه درلوده، مور او پلار يې ياده هيله جدي ونه ګڼله.
عبدالباقي
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
گني
گنی يو فصل دی د کوم څخه چې گوړه،بوره او شربت تياريږي. گني د نړۍ لوی فصل دی.برازیل کې له ټولو زيات گني کرل کېږي، د برازيل څخه وروسته هند،چين ،تايلنډ،پاکستان او ميکسيکو زيات گني کري، په نړۍ کې 80% بوره د گني څخه جوړېږي.
د مېکونگ پيشی کب
وېشنيزه:کبان
ولې باید له خپلوانو سره اړیکې ولرو؟!
نچوړ: اوسمهال غرب او ټول هغه هېوادونه چې بشري نظامونه ورباندې واکمني کوي له یوازیتوب او دا چې دوستان او خپلوان نه لري له رواني اړخه سخت کړېږي او همدا یوازیتوب د دې لامل ګرځي چې ګڼ شمېر کسان هره ورځ ځانوژنه وکړي.
په غرب کې د فرد پالنې او ماده پالنې مفکورو انسانان له یو بل څخه دومره لرې کړي دي چې بشپړه چوپتیا او یوازیتوب یې رامنځته کړی دی. یوازیتوب دې ته وايي چې په ژوند کې دومره څوک ونه لرې چې خبرې درسره وکړي، اُنس او همدردي درسره وکړي یا خپل درد له هغه سره شریک کړې او هغه خپل درد او ستونزه له تا سره شریکه کړي او یا څوک له چا سره مرسته وکړي. یو انسان په خپل اپارتمان او کور کې مري او هغه وخت ورباندې خلک خبرېږي چې کله یې جسد دومره بوین شي چې ګاونډیان ترې تر پوزې راشي او پولیسو ته خبر ورکړي. هره ورځ په سلګونو داسې خلک خاورو ته سپارل کېږي چې هېڅ خپل او خپلوان نه لري او یوازې د مړو د برخې کار کوونکي یې خاورو ته سپاري. یوازې په بریتانیا کې ۱۷ میلیونه انسانان داسې دي چې د خپلوۍ هېڅ ډول اړیکې نه لري. د یوازیتوب له امله زیاتره دا کسان سختې رواني ستونزې پیدا کوي او حتا مخکې له دې چې طبیعي مرګ ورته راورسېږي خپل ځانونه په خپله وژني.
افغانستان په ۲۰۰۹ ز کال کې
لاندې پېښې په ۲۰۰۹ ز کال کې په افغانستان د میاشتو په ترتیب رامنځته شوې دي.
حبيبه دانش
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
تابعیت
منځنۍ دورې
د دې دورې په جریان کې، د اشرافو غړو د عامو خلکو څخه پورته یو لړ امتیازات درلودل. که څه هم سیاسي بدلونونه او اصالحات، په عمده توګه د فرانسې له انقلاب سره پیل شول، خو امتیازات یې لغوه کړل او د تابعیت مساوي مفهوم یې رامینځته کړ.
چغندر
چقندر (Beetroot) د بوټو ځېلا ده چې د سبزۍ په توگه استعماليږي.د چقند استعمال په گڼ شمېر څيزونو کې کېږي. په چقندر کې څلور قسمونه وي ، په دې څلورو ډوله چقندرو کې يو ډول چقندر د چينو جوړولو لپاره استعماليږي او نور درې ډوله د سبزۍ په توگه په پخلي کې کاريږي. د چقندر کرل په لومړي ځل په شپاړسمه سلنۍ کې په يورپ کې شروع شول. او بيا دا سبزي د نړۍ په بېلابېلو برخو کې خلکو وکرله.په کال 1747 کې يو جرمني ساينسدان چې نوم يي اينډريز سگمنټر و، هغه دا خبره معلومه کړه چې چقندر هم د گني پشان چيني لري، هغه ساينسدان د چقندر کرلو او د هغه څخه چيني راويستلو بېلابېلې طريقې هم وښودلې خو هغه وخت چا دې خبرې ته دومره توجو ور نکړه. په 18مه سلنۍ کې ريکارډو نومې کس د چقندر څخه چيني جوړولو کې کامياب شو او بيا ريکارډو چقندر نوم شوگربيټ کېښودو. د ريکارډو د کاميابې تجربې څخه وروستو د جرمني هيواد باچا فريډرک وليم په کنرن ښار کې د چقندر څخه چيني جوړولو لپاره لومړۍ کارخانه جوړه کړه.چقندر د پښتونخوا په ډېرو سيمو کې کرلی کېږي. په کال 1952 کې پوهانو تحقيق وکړو او هغو دا خبره وکړه چې چقندر څخه جوړ شوي چيني د گني د چينو څخه غوره دي.
فاطمه عزيز
فاطمه عزيز د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
د مالتا تاریخ
نیولټیک او د معبدونو دوره
هغه تمدن چې معبدونه یې جوړول، تر میلاد وړاندې د ۲۳۵۰ په شاوخوا کې د ۱۵۰۰ کلونو لپاره دوام وکړ، تر دې چې په هغه وخت کې دا کلتور نور ورک شوي و. داسې ډېر اټکلونه وجود لري چې څه پېښ شوي دي، ایا دوی په بشپړ ډول له منځه تللي او که جذب شوي دي، خو تر ډېره داسې انګېرل کېـږي چې سقوط کېدل یې د موسم د شرایطو او وچکالۍ له امله پېښ شوي دي.
سيده حسينه گل تنها
مخينه
خپلې لومړنۍ زده کړې يې هم په خپل کلي کې سر ته رسولې دي.
وينډوز ۱۰ څه شى دى
د مایکروسافټ وینډوز 10 (codename: Threshold) د متحده ایاالتو مائیکروسافټ شرکت یوه عملیاتي سیسټم دی، چې د 2015 په جوالی 29 کې خپور شو. دا چې د Microsoft Windows server 2016 to Windows 8.1 د ځای ناستي او د و د موازي دی، چې د ویندوز سرور 2012 کال د ناستی، پرده د سپتمبر 2014.، 30 [2] [3] د 2014 اکتوبر تر 1 پورې، "تخنیکي پیشنهاد"، وروسته بیا "داخلي مخنیوی" د وینډوز 10 څخه دمخه پری خپور شوی نسخه په نوم یادیږي. [4] [5] د چليز غونډال تر 29 د مخکینیو وينډوز د 7 او 8 وينډوز کاروونکي لري جولای 2016 [6] وړانديز وکړ، که تر دې مخکې دا د حجم د جواز د عمل نه دی. [7] د ځینو موبایل آلاتو لکه سمارټ فونفونونو لپاره د فعال سیسټم برابر دی د وینډوز 10 ګرځنده ټیلفون په نامه یادېږي.
نوي Runge سمول
په داسې حال کې په وینډوز 8 پیل غورنۍ لرې کړل او پر ځای د يو کور کې د تش په نامه وه چې د Start غورنۍ وړاندې په کې د وينډوز 10 د خپلو راژوندي یوه اصلاح شوي نسخه تر لاسه: دا د ټولو نصب غوښتنلیکونه، تڼۍ، د نورو په منځ کې مشهور لست وړاندې کوي، د نظام د ګل او د توان لنډلاريز پروګرامونه د کور پاڼه چې ورته وینډوز 8 سره معرفي شوې، ورته د ټیلز ټیک په بڼه ورکړ شوی. په دې ډول، د پیل سیسټم فعالیت په پیل کې مینو کې شامل شوی دی. څرنګه چې د پیل لینډ د اندازې سایټ وړ دی او کیدی شي د بشپړ فل اسد کارول هم شي، دا د پیل پیل شوی ځای بدلوي.
د مکسیکو تاریخ
ولسمشر ارنستو زیدیلو (۱۹۹۴ز- ۲۰۰۰ز)
امریکا د اقتصادي ناورین د مخنیوي لپاره په چټکۍ مداخله وکړه، لومړی یې په آزاد بازار کې د پزو پېرود او بیا د ۵۰ میلیارد ډالرو پور د ضمانت په بڼه مرسته وکړه. اقتصاد تر ۱۹۹۶ز کال پورې د ودې په حال کې و او په ۱۹۹۷ز کال کې مکسیکو له مهالوېشه مخکې، د امریکا د خزانې ټول پورونه ورکړل.
ولسمشر اندریس مانویل لوپیز اوبراډور( ۲۰۱۸ز- اوسمهال)
د ۲۰۱۸ز کال د جولای په لومړۍ نېټه، اندریس مانویل لوپیز اوبراډور له 30,112,109 رایو (د ټولو اچول شوو رایو ۵۳.۱۹٪) سره د ولسمشر په توګه وټاکل شو. لوپیز اوبراډور د ملي بیا رغونې خوځښت مشر دی او هغه د جونټوس هیرموس تاریخي ائتلاف مشري هم کوله. دغه ائتلاف په پارلمان کې ۵۰۰\۳۰۶ چوکۍ، په فډرالي سنا کې ۱۰۰\۶۹ چوکۍ، څو ولایتونه او ډېری ځایي ټاکنې هم وګټلې.
د ۲۰۲۱ز کال په جون کې، د منځمهالو ټاکنو پرمهال د مورینا ائتلاف، چې د لوپیز اوبراډور کیڼ اړخ و، د کانګریس په پارلمان کې یې خپلې چوکۍ له لاسه ورکړې. په هر حال د هغه واکمن ائتلاف ساده اکثریت ساتلی، خو لوپیز اوبراډور د کانګریس دوه پر درېیمه برخه لوی اکثریت په ترلاسه کولو کې پاتې راغی. د ائتلاف اصلي مخالف، د مکسیکو له درېیو دودیزو ګوندونو نه و: د مرکزي ښي اړخي انقلابي ادارې ګوند، د ملي اقدام ښی اړخی ګوند او د ډیموکراټیک انقلاب کیڼ اړخی ګوند.
محمد اکبر معتمد شینواری
مخینه
لومړنۍ زده كړې يې په كوزه پښتونخوا كى كړي وې ، وروسته د كابل په عربي دارالعلوم كى شامل او په ١٣٣١ ل كال كې له نوموړي دارالعلوم نه فارغ شو.نوموړی د خپلو زده كړو تر څنگ په كابل كې د روسي ژبې كورس هم ولوست چې وروسته يى بيا د يو كال لپاره روسیې ته لاړه او هلته خپلې زده كړى سرته ورسولې. شاغلی معتمد په څلورو ژبو لکه پښتو ، دري ، عربي ، روسي روان پوهيده
دندې
له فراغت وروسته د لومړي ځل لپاره د خوشحال خان په ليسه كى د ښوونكي په توگه په دنده وګومارل شو. په ١٣٣٢ل كال كى د زيري جريدي مرستيال وټاكل شو ، په ١٣٤٠ ل كال كې بيا د زيري جريدى د مسول مدير په حيث وگومارل شو. د١٣٤٢ ل كال د اسد په مياشت كى د پښتو ټولنې د علمي غړي په توگه ومنل شو .نوموړی د ژوند تر پايه په پښتو ټولنه او بيا د افغانستان په علومو اكاډمۍ كې خپله دنده پر مخ وړله.
ناجيه ايماق
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
د پښتو تلويزوني کانالونو لړليک
افغانستان
حکومتي تلویزیونونه پلازمینه او ولایونه
۱۶۷ (عدد)
په کلینډر کې
۱۶۷ کولاي سي:
د کانونو استخراج
د استخراج عملیات معمولا د استخراج پر مهال او د استخراج له توقف وروسته په دواړو حالتونو کې منفي چاپېریالي اغېزې رامنځته کوي. له همدې امله د نړۍ ډېرۍ هېوادونو د دغه اغېز د کمښت په موخه یو لړ محدودیتونه ټاکلي دي. له دې سره لرې پرتو او له اقتصادي پلوه کمزورو کلیوالي ټولنو ته د کاري زمینو د برابرولو په برخه کې د کانونو پام وړ اغېز په دې معنی دی چې ځینې وختونه دولتونه د خپلو لګول شویو مقراراتو په اجرا کولو کې پاتې راځي. په دغه کار کې خوندیتوب هم له ډېره مهاله له اندېښنو سره مل دی، خو معاصرو لارو چارو په پام وړ ډول د ویستونکو خوندیتوب په پام کې نیولی. له دې سربېره د کانونو غیرقانوني او یا هم کمزوری قانونی استخراج په ځانګړې توګه په مخ پر ودې هېوادونو کې د سیمه ئیزو وګړو له بشري حقونو څخه د سرغړونې او همدارنګه د منابعو پر سر د تضاد له امله د تاوتریخوالي لامل ګرځي.
خوندیتوب
د کارګرانو خوندیتوب له ډېر مهاله د ځمکې لاندې کانونو په استخراجي چارو کې یو له اندېښنو څخه دی. د Courrières کان فاجعه چې د ۱۹۰۶ زکال د مارچ په لسمه د فرانسې په شمال کې رامنځته شوه د کان ښووئېدنې له امله په کې ۱۰۹۹ کارګران ووژل شول. د دغې فاجعې ځای یوازې د Benxihu Colliery په نوم فاجعې ونیو چې د ۱۹۴۲ زکال د اپرېل په ۲۶ مه په چین کې رامنځته شوه او له امله یې ۱۵۴۹ کارګران ووژل شول. په داسې حال کې چې نن ورځ د کانونو استخراج له پخوانیو لسیزو ډېر خوندي شوی خو بیا هم د کانونو د ښوئېدنې پېښې رامنځته کېږي. دولتي شمېرې ښيي چې هر کال په چین کې نږدې ۵۰۰۰ کارګران په دغه ډول پېښو کې وژل کېږي، په داسې حال کې چې نور راپورونه بیا دغه شمېر تر ۲۰ زرو تنو پورې ښيي.
افغانستان په ۱۹۲۳ ز کال کې
د ۱۹۲۳ ز کال د مې میاشت
امیر د افغانستان د لرغون پېژندنې  انحصاري حقوق فرانسې ته ورکوي او کابل ته نږدې سیمو کې کېندنې د سوربورن پوهنتون د استاد او بودايي دین پوه الفرد فوچر(Alfred Foucher) له خوا پيلېږي. د بریتانیا حکومت له خوا اعتراض کېږي او فوچرغواړي چې ،سراورل سټاین(Sir Aurel Stein) ته چې مشهور انګریز لرغونپوه دی، بلنه ورکړي ، څو په افغانستان کې په څېړنو کې برخه واخلي، خو د هر دلیل له مخې چې و، دغه بلنه نه منل کېږي او فوچر په دسمبر میاشت کې د دې پرځای چې د کېندنو لپاره جلال اباد ته ولاړ شي، چېرې یې چې اصلي نیت ؤ، د پاریس په لارښوونه بلخ ولایت ته چې د کابل شمال  په ۳۵۰ مېله او د هندوکش په ګاونډ کې دی، ځي، چېرې چې  د سر اورل سټاین له نظره یو مهم لرغونی ولایت ګڼل کېږي.
افغانستان د اسلام د راتگ نه مخکې
له تاریخ مخکې پړاو
د پنسلوانيا پوهنتون لويس دوپري، د سميتسونيان انستيتيوت او نور وړانديز کوي چې، لږ تر لږه پنځوس زره کاله مخکې، په افغانستان کې انسانان اوسېدل او د دې سيمې د کروندګرۍ ټولنې د نړۍ له لومړيو ټولنو دي. "لرغون پېژندونکو، په افغانستان کې له زېږد مخکې تر ۵۰۰۰۰ کلونو پورې د انسانانو د مېشتېدو شواهد موندلي دي. دا نښې د دې څرګندونه کوي چې، اصلي اوسېدونکي د اوسمهال په څېر کوچني کروندګر او کوچيان وو، په زياتې شونتيا سره په قومونو وېشل شوي او کوچنۍ سيمه ييزې پاچهۍ يې لرلې چې په پرله پسې ډول راپورته کېدې او ړنګېدې."داسې برېښي چې، افغانستان له تاريخ مخکې پير کې، په لرغوني پړاو او معاصر وخت کې د کلتور او سوداګرۍ په مټ له ګاونډيو سيمو سره اړيکې درلودلې. شونې ده چې له زېږد مخکې له ۳۰۰۰ نه تر ۲۰۰۰ کلونو پورې، په دې سيمه کې ښاري تمدن پيل شوی وي. د لرغون پېژندنې موندنې ښيي چې، ممکنه ده د ژېړو (برونز) پير دلته پيل شوی وي، چې بيا له افغانستان نه په ټوله لرغونې نړۍ کې خپور شو. داسې باور هم شته دی چې، دې سيمې له بين النهرین سره د سوداګرۍ اړيکې لرلې.
بین النهرين ته د اريايانو پراختيا او د ماديانو حکومت (له زېږد مخکې ۱۵۰۰-۵۵۱)
د دې سيمې اندو-اريايي اوسېدونکي، چې عمدتاً د هېواد په سويلي او ختيځو برخو کې اوسېدل، د هندو مذهب پلويان وو. د دوی په منځ کې مشهور يې ګندهاري، پشه يي او نورستاني وو ، چې د اوسني وخت د اندو-ايرانيانو بېلګې دي.
سوخوی سو ٢٧
تاریخ
د امریکایی الوتکې اېف-۱۵ ( F-15 ) تر جوړولو وروسته شوروي اتحاد غوښتل چه نوی ښکاري الوتکه جوړه کړي. د الوتکې لومړی ماډل په ۱۹۷۷ کال کې جوړ شو. د سوخوی لمړی الوتنه د می په میاشت کې عملی شوه. مگر په ۱۹۸۱ کال کې د سوخوی سو ۲۷ جوړښت پر مختگ وکړ او الوتنه یی د مارچ په میاشت کې عملی شو. د سوخوی سو ۲۷ جوړولو کار په ۱۹۸۲ کال کې د کونسومولسک په ښار کې پېل وکړ.
ژوند
سرچينې
وېشنيزه:ژوند
بوينگ بي ۲۹
سرچینې
وېشنيزه:بم غورځونکي الوتکې وېشنيزه:امريکايي بم غورځونکي الوتکې
د کمپیوټر ارزښت
څرنګه چې تجربو جوته کړي هر څومره چې انسان ښه تربیه او وروزل شي په هماغه کچه نیک مرغه، پرمختللی او با سعادته دژوند فرصتونه ورته نصیب کیږي.
دا ځکه چې علم د طبیعت د پدیدو  د لاښه  درک لپاره  د انسانې منظموکوښښونو پایله ده چې د تجربو په         و سیله تر لاسه کیږي.
صيفره نيازي
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
عبدالقادر خان خټک
مخینه
د ځان په سوزولو مجلس کـــــا جمع
عبدالقادرخان خټک (۱۰۶۳- ۱۱۲۸ ل س) د خوشال خان خټک د ادبي بڼ دويم خوږ ژبی بلبل دی. خوشال خان د هغه د زیږدنې کال له کلمې څخه راایستلی، په دې مانا چې عبدالقادرخان د ‍۱۰۶۳ لېږديز سپوږميز کال د لوی اختر د میاشتې پر ۲۵ (پېنځه ویشتمه) زیږیدلی دی. عبدالقادرخټک د خوشال خان د ادبي کورنۍ د ښوونې او روزنې نه پوره برخه اخیستې ده. د عبدالقادر له اثارو دا جوتۍږي چې نوموړی لوی عالم او د شاعرانو په لومړي کتار کې شمېرل کېږي. همدا ډول هغه د دیوان له شعرونو څخه دا هم مالومېږي چې هغه په هندي، عربي او پارسي ژبو ښه پوهیده، ځکه چې هغه په خپلو شعرونو کې د قافیې د برابرولو لپاره د دغو ژبو له ويیونو (کلماتو) کار اخیستی دی.
عبدالقادر خان خټک د پوهانو له ليده
رواړتي بل ځای کې لیکي: «عبدالقادر د بنگښو ښه شهرت بیامند. سره د دې چې ژوبل شو، خو بیا یې هم فتح وکړه او دغه بری د هغه په نامه یاد کړای شو.»
د پټې خزانې ليکوال محمد هوتک د عبدالقادر خان خټک په اړه د نواب محمد اندړ له خولې روایت داسې نقل کړی دی: «د خوشال بیگ خټک تر مرگ وروسته عبدالقادر په ۱۱۱۳ هـ س کابل ته د خټکو د قوم لخوا تللی او د کاروانونو د تېرېدلو خبرې د بنگښو پر خوا کړې دي. عبدالقادر غښتلی او گړندی ځوان وو، د خټکو خانان یې تابع وو.» د پټې خزانې ليکوال زیاتوي: «نواب محمد اندړ له کابل څخه له سلو غزلو سره کندهار ته راغلی وو. عبدالقادر په خپله د کابل یادونه داسې کوي:
همېش خليل د عبدالقادر د دیوان په سریزه کې داسې یادونه کړې: «عبدالقادر د خپل دور د شاعرانو په لومړي سبک کې د داسې یو مقام څښتن دی چې نن یې موږ په ډیر فخر او ویاړ سره یادولی شو او د هغه شاعري یو منل شوی حقیقت دی، ډیر شاعران او څېړونکي د هغه په جامعیت یوه خوله دي.»
یوسف او زلیخا
په خفیف بحر ویلی - کل دقت ځنې وتلی
څلویښت حدیثه
زور د غاښو مکړه مخ یې صاف تر ایینه دی - زخم به پرې وشي په ورو ورو یې ښکلوه
د خټک د شعر سبک
عبدالقادر خان د خوشال خان د ادبي مکتب شاگرد او پيرو وو، خو په کلام کې يې د تصوف او زهد رنگ زيات ليدل کېږي. د هغه کلام له لفظي او معنوي تعقيد څخه خالي دى، د هر ډول تخيل پر ادا کولو مقتدر دى، هر ډول پېچلي او مشکل مضامين يې په ډېره ساده او سليسه پيرايه ادا کړي دي. تمثيلونه يې طبيعي او مثبت دي، د ادبي صنايعو په کارونه کې يې کلام پېچلی کېږي نه او خپل سلاست له لاسه نه ورکوي. د طباق صنعت يې څومره ښه راوړى دى:
د شعر بېلگه يې
له بدانو سره ښه بدي له ښو شي - دا وينا ده و هر چا وته کره
چاپ شوي نښيرونه يې
۴- حدیقه ی خټک.
۶- د بردې بوللې (قصیدې) ژباړه.
اخځليک
وېشنيزه: پښتانه شاعران وېشنيزه: پښتانه ليکوال وېشنيزه: افغاني ليکوال وېشنيزه: پښتانه وېشنيزه: افغانان
د انسان پوهنې تاريخچه
ايتمولوژي
د انتروپولوژي د نوم رنسانس ريښه يا اصليت هغه شونتيا نه لرې (محوه) کوي، چې لرغونو ليکوالانو انتروپولوژيکي ماده تر يو بل نوم لاندې وړاندې کړه. دا ډول پېژندنه تفکري يا اټکلي ده، چې د انتروپولوژي په اړه د نظرپوه پر نظريې باندې تکيه کوي. سره له دې هم اټکلونه د باور وړ انتروپولوژي پوهانو له لورې جوړ شوي دي؛ په ځانګړي ډول هغوی چې ځانونه په تاريخ کې وظيفه پال او نور خلک نوي ډلبندي شوي ګڼي.
ميرمن سلطنت کوهي
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
جي کی چيسترتون
مسلک
چيسترتون د ۱۸۹۵ ز کال سپټمبر کې د لندن خپرونکې [ادارې] جورج رېډوی (George Redway) سره کار پيل کړ، چې يوازې له يو کال څخه د زياتې مودې لپاره په کې پاتې شو. نوموړی د ۱۸۹۶ ز کال اکتوبر کې T. Fisher Unwin په نوم خپرندويه ځای ته کوچ شو، چې تر ۱۹۰۲ز کال پورې هملته پاتې شو. د دې دورې پر مهال يې د خپلواک هنري او ادبي کره کتونکي په توګه، خپل لومړنی ژورنالېستيکي کار هم تر لاسه لاندې ونيوه. په ۱۹۰۲ ز کال کې ورته Daily News [ورځپاڼې] د اونيزې نظريې يو کالم ورکړ، وروسته يې په ۱۹۰۵ ز کال په (Illustrated London News) کې هم اونيز کالم تر لاسه کړ، چې راتلونکي دېرش کالونه يې د ياد کالم لپاره ليکلو ته دوام ورکړ.
د یهودانو خلاصون
د یهودانو خلاصون په ګڼ‌شمېر اروپایي هېوادونو کې یو بهرنی (او دننی) غورځنګ ؤ. د دغه خوځښت موخه د یهودانو د ګڼ‌شمېر حقوقو ترلاسه کول او د هغوی د بېواکۍ پر وړاندې مبارزه وه – لکه: د یهودانو ونډه، چې د اروپایي یهودانو لپاره ټاکل شوې وه او د برابرۍ او مدني حقوقو وړ وګړو په توګه د یهودانو په رسمیت پېژندل. دغه بهیر کې د ټولنو دننۍ هڅې هم شاملې دي ترڅو یهودان هم د هېوادوال په توګه په ټولنو کې مدغم کړل شي. یاد خوځښت په تدریج سره د ۱۸مې زېږدیزې پېړۍ په وروستیو او د ۲۰مې پېړۍ په لومړیو کې په لاره واچول شو.
لیلي ستاد
لیلي استاد لیلستاند (لیلی اِستاد) په هالنډي Lelystad) په هالنډ هیواد کې پروت د فلیوولاند ولایت مرکز دی چې په ۲۰۰۵م کال کې یې کابو ۷۱،۰۰۰ وګړي لرل.
ځانخبري مو له درانه خوبه راویښوي
تو پنداری جهانی غیر از این نیست؟ـــ زمین و آسمانی غیر از این نیست؟ چــو آن کرمی که در پیله نـــــــــــــــهان است ــــ زمین و آسمان او همان است.
در زمین مرد مان خانه مکن ـــ کار خود کن، کار بېگانه مکن کیست بیگانه، تن خاکي تو ــــ کز برای اوست غمناکي تو (مثنوي)
تر دې مخکې مو په تفصیل وویل هغه عنصر مو نړۍ ته راننوځي چې ژوند ته مو راننوځي. له همدې لامله د هغه چا ژوند چې ځان یې په بل څیز عوضي نیولی نه دی او خپل "واقعي خپل" ته ور رسېدلی د هغه انسان له ژوند سره چې بدن یې واقعي خپل (قلمداد او) ورښوول شوی وي، ډېر توپیر لري. دا ځان یو ډول عوضي نیول دي، یو ډول مسخ ده، یو ډول الیناسیون دی، یو ډول ځان هېرونه ده؛ خو یوازې شونې ډول نه دی. مسخ ډولونه لري. په قرآن کې په دې اړه ډېرې خبرې شته چې انسانان زیانمنېږي.انعام ـ ۱۲ : " الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ: هغوی چې ځانونه زیانمن کړي." د ځانونو زیانمنېدل، د خپلې پانگې له لاسه ورکول دي او پانگه مو بې له ځانه بل څه نه دي. موږ بې له ځانه بل څیز نه لرو چې پانگه مو وي. ان طاعت او عبادت مو هله پر گټه دي چې پر دې پانگې مو ور زیات شي. یعنې موږ خپله ډېره وده او بلوغ ومومو. کله چې داسې وشول؛ نو ویلای شو پر پانگه مو زیاتونه شوې ده. نباید وانگېرو چې چارې، عبادات او هڅې مو په بل ځای کې زېرمه کېږي او په گانده – راتلونکي کې، په قیامت کې یې راکوي. کوم څیز چې په یوې څنډې کې وي څه توپیر لري چې موږ یې مالکان اوسو یا نه اوسو. ایښوو ته که تیږه وي که زر. هله یې واقعا مالکان یو، چې زموږ په واک او زموږ د وجود په حوزه کې وي:
او کله چې له ځان سره ناست یو له پردي سره ناست یو او چېرې او کله له پردي سره ناسته مطلوبه او خوندوره وه؟! د سترو او اوچتو روحونو له نښو دا وه چې له سکوت، خلوت او یوازېتوب سره یې مینه درلوده. نه یوازې ترې نه تښتېدل؛ بلکې ورځغاستل یې او دا د هغه څيز اپوټه دی چې په اوسنۍ نړۍ کې موږ اکثرو ته را مخې شوی دی. موږ له سکوت ځنې یو بل څیز ته ورتښتوو، یعنې له ځانونو تښتوو؛ ځکه په یوازېتوب او سکوت کې له ځان سره خلوت کوو. مولانا وایي؛
هادي جمشيدي
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
په منځني ختیځ کې بشري حقونه
مذهبي آزادۍ
په سعودي عربستان کې د مذهب آزادي نه په رسمیت پېژندل کېږي او نه هم د قانون له مخې خوندي کېږي. سني اسلام د ۱۹۹۲م کال د بنسټیز قانون له مخې رسمي دین دی او قرآن او سنت د سعودي عربستان اساسي قانون دی. په سعودي عربستان کې د جوماتونو تر څنګ کلیسا او نور عبادت ځایونه هم نشته. دا په نړۍ کې یوازېنی هېواد دی چې هغه یې منع کړي دي.
د وينا ازادي
٢. دويم ډول يې هغه دي، چې ډيموکرات نه دي، خو ليبرال دي، يانې خلک د حکومتي مشرانو په ټاکلو کې کوم رول نه لري، خو د مذهب او وينا خپلواکي په کې شته، که څه هم د نړۍ په اوسمهالو حکومتونو کې يې کومه بېلگه نه شو په گوته کولاى، خو د ايران د کريمخان زند حکومت د بېلگې په توگه يادولاى شو.
د وينا ازادي:
(٢) دولت د ټوليزو رسنيو د آزادۍ ملاتړ كوي او پياوړې كوي يې. هېڅ رښتينى يا حكمي كس د دولت او دولتي ادارو په گډون نه شي كولای د خبري او يا معلوماتي رسنيو فعاليت منع، تحريم، سانسور يا محدود كړي او يا په بل ډول سره د ټوليزو او معلوماتي رسنيو په چارو او خپرونو كې لاسوهنه وكړي‘.
د افغانستان د ټوليزو رسنيو (مطبوعاتو) نوى قانون، دويم فصل، څلورمه ماده. د اروپايي هېوادونو د وزيرانوشورا په ١٩٨٢م کال کې د وينا د ازادۍ په باب يوه اعلاميه خپره کړه، چې اروپايي دولت بايد کورنيو او نړيوالو ټوليزو رسنيو ته اسانتياوې برابرې کړي. دغه راز د ملگرو ملتونو يوه کمېټه هم ټينگار کوي چې د خلکو د وينا د ازادۍ حق د ساتنې لپاره بايد د رسنيو د سانسور پر ضد اقدام او هڅه وشي. دا کمېټه همدا راز حکم کوي، هغه خپرونې چې په کم تيراژ خپرېږي، بايد له هر ډول قيد او شرط څخه ازادې وي. د وينا ازادي يانې د فکرونو، خبرتياوو او احساس د څرگندولو ازادي، چې يو انسان وکړاى شي له کوم خنډ پرته خپل نظر، خپله رايه، خپل احساس او خپلې خبرتياوې يا معلومات نورو ته وړاندې کړي. په دې برخه کې بېلابېلې وسيلې يادولاى شو، چې انسان يې په مرسته خپله دغه معلومات، احساس يا وينا تر نورو رسوي، لکه: خبرې اترې (ديالوگ)، ليکنه او نور هنرونه: تياتر، سينما، مجسمه جوړونه، نڅا، موسيقي، کارټون انځورول... بياني وسايل: لکه ويناوې، کتاب، ورځپاڼه، مجله، انټرنټ پاڼې، ملټي ميډيا، غونډې، راډيو ټلويزيون، د تياتر او سينما سالون جوړول. دغه راز د خپلو غوښتنو لپاره مظاهرې او لاريون. پوهان په دې باور دې چې د وينا او مطبوعاتو خپلواکي کولاى شي چې د يوې ټولنې په فکري او ذهني سمون کې رغنده رول ولوبوي. خو په افغانستان غوندې هېواد کې بايد دغه بهير ته يوه ملي او افغاني تگلاره جوړه شي، ځکه افغانان تر يوه اوږدمهالي بحران او کړکېچ وروسته نوي له ډيموکراسۍ او دا وړ نورو نويو پديدو سره بدلېږي.
د امریکا په متحده ایالاتو کې د مېرمنو د رایې ورکولو حق
د ملي شورا لپاره لومړنۍ نومانده ښځه
په ۱۸۸۴ کال کې بیلوا ان لاک ووډ، لومړنۍ ښځینه وکیله چې د امریکا په ستره محکمه کې یې دوسیه مخکې وړله، او د امریکا د جمهوري ریاست لپاره یې پام وړ کمپاین وکړ. نوموړې وړاندې له دې چې باخبره اوسي د کلیفورنیا ایالات د یوه سیاسي ګوند له خوا چې د ایکول رایټ په نوم یادېده نومانده شوې وه. لاک وود د خپل ټاکنیز کمپاین پر مهال د ښځو د رایې ورکولو له حق او نورو حقونو په کلکه دفاع کوله او لږ تر لږه د ځینو مشهور رسنیو له خوا په محترمانه ډول یې کمپاین تر رسنیز پوښښ لاندې نیول کېده. نوموړې خپل کمپاین د ټکټ ورکولو له لارې تمویل کاوه پداسې حال کې چې د ښځو د حقونو څخه مدافع دواړو ډلو اوسا(AWSA)او ناوسا(NWSA) له جمهوري غوښتونکو کاندیدانو خپل ملاتړ اعلان کړی وو، نه له لاک ووډ څخه.
په استازولیواو دولتي پروګرامونو کې بدلونونه
په ۱۹۷۲ کال کې، شیرلی چیشلم لومړنۍ ښځه وه چې د امریکا په دیموکرات ګوند کې د ولسمشرۍ څوکۍ د نوماند په توګه غوره کېدو ته یې ځان نومولی وو.
په ۱۹۸۴ کال کې، جرالدین فرارو لومړنۍ ښځه وه چې د جمهوري غوښتونکي ګوند له خوا په ولسمشریزو ټاکنو کې د ولسمشر د مرستیالۍ څوکۍ ته نومانده وه.
عارف طيب
عارف طيب د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
د افغانستان او انګلستان اړيکې
د افغانستان او برتانيې او شمالي ايرلينډ د سلطنت تر منځ دوه اړخيزې اړيکې اوږد او له پېښو ډک تاریخ لري، په هندوستان کې د انګلستان د کمپنۍ تر واکمنۍ پورې، په مرکزي اسيا کې د روسيې او انګلستان تر دوښمنۍ او د اوسني افغانستان او برتانوي هند تر منځ پرتو پولو پورې رسېږي. له ۱۹۲۲ز کال راهيسې په لندن کې د افغانستان سفارت شته، خو له ۱۹۸۱ز څخه تر ۲۰۰۱ز کال پورې په لندن کې د افغانستان د باور وړ سفير نه و.
د ارام سمندر جګړه
د محور واکونه او متحد دولتونه
له محور سره تړلي دولتونه، چې له جاپان هېواد سره یې مرسته کوله، د ټایلنډ استبدادي دولت شامل و، چې په ۱۹۴۱ ز کال کې کله چې جاپاني ځواکونو په ټایلنډ باندې د جاپان له یرغل وروسته د دولت اولتیماتوم صادر کړ، نو له جاپانیانو سره یې یو محتاطانه اتحاد رامنځته کړ. د ټایلنډ مشر (Plaek Phibunsongkhram)، د مالایا په مبارزاتو کې د جاپان له پریکنده بریا وروسته د اتحاد په اړه خورا لیواله شو او په ۱۹۴۲ ز کال کې یې د (Phayap) اردو په برما د یرغل لپاره د مرستې په موخه واستوله، یعنې د ټایلنډ پخوانۍ خاوره، چې د بریتانیا له خوا اشغال شوې وه او په دې توګه بېرته ونیول شوه. د مالایا اړوند سیمې په ۱۹۴۳ ز کال کې له ټایلنډ سره نوځای شوې. په متحده ایالاتو کې د ټایلنډ سفیر وروسته له دې چې د جګړې اعلانولو نه ډډه وکړړه، نو متحدینو د ازاد ټایلنډ غورځنګ په نامه د ځمکې لاندې د جاپان ضد مقاومت  د پېژندل شوې ډلې ملاتړ او تنظیم وکړ. له دې امله په ۱۹۴۵ ز کال کې له تسلیمېدو وروسته د امریکا درېځ دا و چې له ټایلنډ سره باید د جاپان د ګوډاګي په توګه چلند وشي او د یوه متحد په توګه دې یو اشغال شوی هېواد وګڼل شي. دا کار د ټایلنډ په وړاندې د بریتانیې د درېځ په مقابل کې شوی و، چې د بریتانوي خاورې د اشغال په وخت کې له دوی سره په جګړه کې مخامخ شوي و او متحده ایالاتو باید د مجازاتو د سولې د پلي کولو لپاره د بریتانوي هڅو مخه نیولې وای.
سربېره پر دې، جاپان له خپلو مستعمراتو یعنې له کوریا او تایوان نه زیات سرتیري په خدمت کې ونیول. په هانګ کانګ (اصلاح شوي پخواني استعماري پولیس)، سنګاپور، فیلیپین (د لوی ختیځ آسیا د سوکالۍ د ساحې غړي)، د هالند ختیځ هند (PETA)، بریتانوي مالایا او بریتانوي بورنیو کې د همکارۍ اړوند امنیتي واحدونه هم جوړ شول. پخوانی فرانسوي هند او چین (په ۱۹۴۵ز کال کې د فرانسوي رژیم له ړنګیدو وروسته)، (ویچي فرانسې Vichy French دمخه جاپانیانو ته اجازه ورکړې وه، چې د ۱۹۴۱ ز کال له برید وروسته په فرانسوي هند او چین کې خپلې اډې وکاروي) او همدارنګه د تیمور ملیشې دغو واحدونو ته په خپلو سیمو کې د جاپان د جګړې له هڅو سره مرسته کوله.
محمد جان احمدزی
لومړنۍ او منځنۍ زده کړې
لومړنۍ زده کړې یې د خپل پلار او د کلی د مسجد له امام څخه تر سره کړی، په ۱۳۳۷ کال کې دخپل ځانگړی استعداد له امله د سرخاب ښوونځی په دریم ټولگی کی شامل شو چې په ۱۳۴۰ کال کی ترې په لومړۍ درجه فارغ او بیا دمنځنۍ زده کړو لپاره دکابل ښار د ابن سینا په لیسې کې شامل شو چې تر اتم ټولگي پورې یې همالته خپلې  زده کړې پر مخ بوتلې، څرنگه چې نوموړی له کوچنیوالي په اسلامی ښوونې او  روزنې رالوی شوی و، نو دا یې ښه گڼله چې بیا منځنۍ زده کړی د امام ابو حنیفه په شرعی مدرسه کې پر مخ بوځي نو ځکه په ۱۳۴۳ کال هلته شامل او په ۱۳۴۶ کال کې ترې په لومړۍ درجه بريالی ووت. پوهاند محمد جان په ۱۳۴۷ کال کی د کابل پوهنتون د کانکور په ازموینه کې په اوچته درجه بریالی شو او په ۱۳۵۱ کال کې ېې د شرعیاتو له پوهنځۍ نه خپل د لیسانس درجه په بریالۍ توگه بشپړه کړه. استاد د لیسانس دورې له پای ته رسولو وروسته د کابل پوهنتون د شرعیاتو پوهنځی په علمی کدر کې و منل شو او د حدیث شریف د استاد په صفت یې دنده پرمخ بیوله او د وخت د کميونسټ رژیم د کودتا تر څو ورځو پورې یعنی د ۱۳۵۷ کال تر چونگاښ پورې په همدې دندې باندې پاتی شو چې بیا د کمیونسټي رژيم د ناخوالو له کبله لکه د نورو افغانانو هجرت ته اړ شو. د هجرت په وخت کې استاد د تعلیم او پوهنی له سمندر سره خپل تړاو پری نه ښود په ۱۹۸۸ زېږديز کال کې یې د پیښور پوهنتون داسلامیاتو له څانگې نه د ماسټرۍ برلیک هم ترلاسه کړ او ترڅنگ یې هلته د عربو په مرسته جوړ شوي د دعوت او جهاد په پوهنتون کې دحدیث شریف په برخه کې د تدریس دنده هم پر مخ بيوله او بیا وروسته د اصول الدین د پوهنځي د تفسیر د ډیپارټمنت مرستیال او د ثقافت اسلامی د رییس په توگه و ټاکل شو. په ۱۳۶۹ لمریز کال کې پر دې وتوانیده چې د دعوت او جهاد له پوهنتون څخه د پوهاندۍ درجه پلاس راوړه.
ادبي ژوند
شهید استاد په عربی، پښتو او فارسي او څه نا څه انگریزي ژبې یې هم زده وې.
رحيمه جامي
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
خيشکي
خيشکي زړور، جنګيالي ،ميلمه پال او په علم او پوهې باندې مين خلک دي٠
په اوسني وخت کې خيشکي په لاندنيو سيمو کې استو ګنه لري :
په غور بند کې د خيشکو مشهوره کلي دا دي:
– د پيښور په ګينټه ګهر کې چې هلته د خيشکو په نامه يوه محله شته٠
– په اشنغر کې هم ددوی يو کلی شته چې د شجاعت خان شموزي له خوا اباد شوی دی٠
د خيشکو مشهور نوميالي دادي :
حاجي ګګن شوريانی خيشکی، شيخ يحيی، مولانا احمد، خواجه اويس، شيخ محمد، عبدالله، شيخ نبوکی، حاجي ميا، شيخ متو، شيخ درانی، شيخ الله داد، شيخ بايزيد، ابراهيم، شيخ سدو، حاجي محمد چولي، شيخ مبارک، شيخ پا ينده، شيرخان، پيررحمت محمد خان، پير رحيمداد خان، پير ادم حسين، شيخ ملهي، شيخ حره، شيخ احمد اتوزی، شيخ وتو خيشکی،نتمو، اخوند سعيد، ميان الحق،حاجي رحيمداد،عبدالخالق، حاجي مير، شيخ عالم، شيخ بابر،شيخ بوچه*شيخ هناک،شيخ صاحب، شيخ رکن الدين، شيخ يوسف، شيخ شمس الدين، شيخ خالو، شيخ حسن، حاجي احمد، شيخ لالو، شيخ عيسی، شيخ ضحاک، معري خان،شيخ حلو، محمدخان، شيخ بايزيد، شيخ ميرک، شيخ جهان، شيخ اسماعيل، شيخ سنګو، شيخ عمر، شيخ ابراهيم، محمد خان، يار محمد، عالم خان، شيخ مردان، شيخ جانو، مولانا خواجه شيخ محمد، شيخ داؤد، مولاناعبدالواحد او شيخ ډانګ مار٠
الکول
Tertiary-Butyl alcohol
0,80	97,2	-127	CH3-CH2CH2-O H	Propanol
ب)
ليدل کيږي چې پورتني شکلونه د ايني د مخی د شي او د تصوير په حالت ښېې. که چيري د نوموړو ايزوميري ګانو يو شان مخلوظ ولرو پدي صــورت کې پولاريز شوی نور هيڅکله نه کږيږي ، ځکه که د ماليکولونو يو شـــان پولاريز شوی نور په ښې خوا کږوي په هماغه اندازه ما لېکولونو نوموړې نور په چپه خوا کږوي دا ډول مخــــــــلوط د ريسميټ Racemate   په نوم ياديږي. په همدي توګه د الـکانونو د ګروپ اړونده الکولونه شته دي او د الکانول Alkanol په نوم ياديږي او د الکــــينونو اړونده الکولونه د الکينول Alkinol په نوم ياديږي.
ازيتا رفعت
ازيتا رفعت د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
ترموډینامیکي تعادل
هغه سیستمونه چې په متقابل ترموډینامیکي تعادل کې دي، په ورته وخت کې په متقابل حرارتي، میخانیکي، کیمیاوي او وړانګیز تعادل کې هم دي. سیستمونه په یو ډول متقابل تعادل کې پاتې کېدای شي، په داسې حال کې چې په نورو کې نه شي پاتې کېدای. په ترموډینامیکي تعادل کې، د تعادل ټول ډولونه یو ځل او د نامعلوم وخت لپاره ساتل کېږي، تر هغه چې د ترموډینامیکي عملیو له خوا ګډوډ شي. په یو مکروسکوپي تعادل کې، په بشپړ ډول یا تقریباً په بشپړ ډول متوازنې مایکروسکوپي تبادلې پېښېږي، دا د مکروسکوپي تعادل د مفهوم فزیکي شرح ده.
حاجي داوود
حاجي داوود د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
بلاکي زنځیر (بلاک چین)
بلاکي زنځیر په ۲۰۰۸ زکال کې د یوه کس (یا یوې ډلې کسانو له خوا) د ساتوشي ناکاموتو نوم څخه په ګټنې د بیټ کوین د عامه راکړو ورکړو د لیچر په توګه د ستوارت هابر، ډبلیو سکاټ ستورنتا او ډیوبایر د چارو پر بنسټ دود وموند. د ساتوشي ناکاموتو هویت تر نن ورځې څرګند شوی نه دی. بیټ کوین له بلاکي زنځیر څخه په ګټنې په لومړنۍ ډیجټال پولي واحد واوښته چې یوې باور وړ مرجع یا مرکزي سرور ته یې له اړتیا پرته د دوه ځلي لګښت ورکړې (double-spending) ستونزه هواره کړه. د بیټ کوین طراحي نورو هغو پروګرامونو او بلاکي زنځیرونو ته الهام ورکړ، چې نن ورځ د ټولو لپاره د لوستو وړ دي او په پراخه کچه ډیجیټال پولي واحدونه ترې ګټنه کوي. بلاکي زنځیر د تادیاتو د رېل (د تادیاتو له ورکوونکي څخه د هغو اخیستونکي ته د انتقال کوونکی) په توګه په پام کې نیول کېږي.
ګټنه
د بلاکي زنځیر تکنالوژي کېدای شي، په څو حوزو کې ادغام شي. له بلاکي زنځیر څخه لومړنۍ ګټنه د ډیجیټل پولي واحدونو لکه د بیټ کوین لپاره د ویش شوي لیچر په توګه وه؛ له دې سره یو شمېر نورو عملیاتي محصولاتو هم شتون درلود چې د ۲۰۱۶ زکال په وروستیو کې د هغو د مفهوم له اثبات وروسته بشپړ شوي و.
د پاکستان اقتصاد
پاکستان د نیمه صنعتي اقتصاد په لرلو سره یو مخ پر وده هیواد دی. بنسټيز صادراتي توکي یې ټوکر، د څرمنو توکي، د لوبو وسايل، کیماوي توکي او غالۍ/ټغرونه (وړين فرشونه) دي.
د پاکستان د اقتصاد د ودې قطبونه د انډس سیند په اوږدو کې پراته دي؛ د کراچۍ متنوع اقتصادونه او په پنجاب کې لوی ښاري مرکزونه، د هیواد په نورو برخو کې د لږو پرمختللو سیمو سره يو ځای موجود دي. په تیر کې د پاکستان اقتصاد د داخلي سیاسي ګډوډۍ، د نفوسو چټکې ودې او د بهرنۍ پانګونې ګډې کچې له امله زیانمن شوی و. د بهرنیو اسعارو زیرمې د کارګرانو له خوا د دوامدرې پيسو استولو له لارې پر ځای ساتل کېږي، خو د مخ پر وده اوسني کسر – کوم چې د سوداګريزې تشې د زياتېدو له اماله منځ ته راغلی، ځکه د وارداتو زياتوالي له صادراتو زيات شوی دی – کولای شي زیرمې راټیټې کړی او په منځمهالې موده کې د «جي ډي پی» وده کمه کړي. د بهرنۍ پانګونې او د بوديجې د کسر کمولو په موخه  د ټولو دولتي شرکتونو خصوصي کولو په ګډون اوسمهال پاکستان د اقتصادي ازادۍ په پړاو کې دی.
د سترو اقتصادونو اصلاحات او هيله مندۍ
د زیاتو سرچینو له مخې، له ۲۰۰۰ز کال راپدیخوا پاکستاني دولت د پام وړ اقتصادي بیارغونې وکړې او تر ټولو ښه یې په نږدې لسیزه کې د کار پیدا کولو او د بې وزلۍ کمولو لپاره منځمهاله شونتياوې برابرول و.
سوداګري کول
د سوداګرۍ لپاره د اسانتيا د راوستلو په ډلبندۍ کې ښه والی او د حکومت له خوا د پانګونې لپاره برابرې لارنقشې په برابرولو سره،، د موټرو د سکتور ډیر نوي لوی شرکتونه لکه د فرانسې رینالټ، د سويلي کوریا هایونډا او کیا، چینایی جی ډبلیو فورلینډ او د المان د موټرو لوی شرکت والکسواګین د سيمه ييزو توليدونکو لکه دیوان فاروق موټورز، خالد مشتاق موټرز او یونایټډ موټورز سره د ګډو شرکتونو له لارې پاکستاني بازار ته د داخلېدو په اړه فکر کوي. د ۲۰۲۲ز کال تر مارچ پورې، یواځې د هایونډيا نیشات جی وي عملي کړای شوي دي.