دځنګلونوتنظيم
دتخم تعريف ( Seed Definition)
(۲۹)شکل:دتخم يوه نمونه ښايي SEED COLLECTION غوښتل شوی مقدار دهرڅه دمخه غوښتل شوی مقداربايدپه احتياط سره استعمال شي. اويوڅه اضافه ګي تخمونه بايدپه نظرکې ونيول شي صرف دناکامه شو ې ساحې دبياکرنې لپاره نه بلکې په هغه حالاتوکې هم ددې څخه استفاده کېدلی شي چې دځينوانواعوپه تخمونوکې کموالی رامنځته شي. يوځل بياخپر ه شوې Data 245 تياروي دمحاسبه کولواساس ليکن داښايي سمون ته اړتياولري چې مطابقت ولري دساحې دشرايطو سره په هرځاې کې. پوخوالی دتخمونوراټولونکی بايدداسې روزل شوی وي چې پوخ اوښه تخم وپيژني په خاص ډول دانواعوپه اساس لکه Adina-Altingia اوTerminalia وړې مېوې سره لدې چې کومه اشتبااوغلطي په اسانۍ سره رامنځته کيږي ليکن تل په اسانۍ سره نه روښانه کيږي دتخم پوښوالی ډېرمهم دی يومحفوظ ميتوددروښانه دليل په نشتوالي کې هغه دی چې دتخمونودوخته راټولونه ترهغه وخته پورې پکارنده چې تخم په طبعي ډول غورځېدوله ته اماده نه وي دواړه مخکنی اووروستنی تخم چې پوښ شي اوراغورځيږي اکثره وخت دشک لاندې وي. دChirpine غوزې په هروخت کې ددسمبرڅخه مخکې په محفوظ ډول راټولې شي اګه که شنې وې. په ډېروولايتونوکې دماخذونويو لست موجوددی چې پکې دمختلفوانواعودپخېدلووخت معلوم وي. دکومي وني څخه بايد تخم راټول شي: بزغلي دخپلو والدينو په څير وده کوي نوځکه تخم بايد يواځي دهغه ونو څخه چې دونو دکرونکو دغوښتني مشخصات ولري راټول شي. ټولي دتخم ونې بايد صحتمنده او په قوي توګه وده کوونکي وي او هغه ونې چې دحيواناتو دخوراکي په توګه استعماليږي بايد زياته اندازه څانګو ، پاڼو او دببر يا ګڼ تاج لرونکي اوسي هغه ونې چې دسوخت دلرګي لپاره استعماليږي. بايد دډيرو ښاخونو لرونکي اوسي هغه ونې چي دتعميراتودپاره استعماليږي بايد سده او دډير شمير ډبلو څانګو څخه پاکه وي که چيري Timberچې ديوه نوعه ديو څخه زيات داستعمال موارد ولري نو دا ضروري ده چې ټول خواص په نظرکې ونيول شي بايد دڅو تخمي ونو دتخمونو يو مخلوط وي  seedlot که چيرته امکان وي نو يودلسو او يازياتو ونو ونو څخه راټول شي او داسي بايد ونشي چې تخم دې له يوي او يا دوه ونو څخه راټول شي که څه هم دا د ډير مقدار تخم لرونکي هم وي او که چيري يوه نوعه په ګروپي شکل موجوده وي نو د ډيرو جدا او ليرو ونو څخه دي تخم نه راټوليږي ځکه حاصلخيزه نه وي. او همدارنکه ديوي ډيري ځواني وني څخه تخمونه هم مه راټولوي چې يواځي يو څو ميوي ولري دا هم ډيره حاصلخيزه نه وي دسوخت دلرګيو لپاره د ونو انتخاب چې تخم ترې واخلو. ۱: تيزه نمو ولري. ۲: زيات ښاخونه ولري. ۳:دقطعه کولوڅخه وروسته ژرنوي څانګي توليد کړي. Seed Collection Agencies :- تخمونه په عمومي ډول دځنګل دساتونکوايجنسيوپه واسطه راټوليږي. که چېرته تخم ديوې خاصې څېړنې لپاره استعاليږي تحقيق کوونکی بايدخپله ددې راټولونې نظارت وکړي که څه دابيخې ناممکنه ده. تخمونه بايدهيڅکله دټيټ ښاخ لرونکوونوڅخه دکرل شوې اوڅريدونکې ځمکې څخه راټول نشي. Methods of seed collection A – دځنګل دفرش څخه دغورځېدلومېوواوتخمونوراټولول. 1 – طبعي راغورځېدنه دځنګل دفرش څخه دهغه ميووراټولول کومې چې دطبعي پخېدنې څخه وروسته رالوېدلې وي. چې دادلويومېوولرونکوونويوشمېرجنسونوکې يوعام کاردی چې مېوې يې دپخېدنې څخه وروسته راولويږي. دځنګل دفرش څخه دتخمونواومېووراټولوارزانه دي. اوډېرمجرب کارګروته اړتيانه لري. حتی دمکتب ماشومان يې هم کولی شي دمېوې دسايزډېرمهم دی څومره چې مېوه غټه وي په همغه اندازه يې ليدل اودلاسونوپواسطه راټولول اسانه کيږي. چې پدې کې هغه معتدله جنراوې چې دمعمولاً له ځمکې څخه راټوليږي لکه Quercus,Fagas,Castanea اوداستوايي جنراووڅخه Tectona,Gmelina,Triplochiton اودDepterocarps يوشمېرجنراوې پکې شاملې دي. ددې ډول راټولونې ځېنې تاوانونه په لاندې ډول دي.خام، خالي ياناجوړه تخمونه دي اوهم دتخمونوتخريب اوله وخت څخه مخکې راشنه کېدل دي. اودتخمونومورنۍ ونوپېژندنه نامعلومه وي اونشوکولی چې دخپلې خوښې ونوڅخه تخمونه راټول کړو. 2 – ميخانيکي توګه دونوښورونکي:-که چېرته مېوې په اسانۍ سره له ونوراشوکيږي مګرپه طبعي توګه رالوېدل اوراغونډول يې کفايت نه کوي. نودمېووراشوکول بايدپه مصنوعي وسايلوسره لږڅه ګړندي شي. کوچنۍ ونې اوټيتې څانګې ممکن راساً دلاس پواسطه وښورول شي اولوړې ونې په ځينووسايلوسره لکه دانګونه ، چنګکونه اوياپړي پواسطه ښورول کيږي. نوموړی ميتود دCordia alliaodora اوCedrela spp  لپاره ښه نتيجه ورکړې. دلاس پواسطه ښورول دتخمونوپه ژرراټولولوکې سهولت راوړي. اوددې تخمونودژوندي پاتې کېدوقوه لوړه اودمېوې پخوالی په سترګوليدل کيږي. ځېنې وخت ديوې ليندۍ اوغشي څخه چې ديونري نيلوني تارسره وصل وي دونې دشاخ په سرتيريږي اوبيادلاندې څخه ښورول کيږي ترڅوپه شاخ کې ميوې اوتخمونه ځمکې ته راولويږي اوبيا راټوليږي. ځينې وخت دتخم راټولونکي ونې ته خيژي اودونې څانګې ښوروي ترڅوتخمونه ترې لاسته راوړي. 3 – دخپرېدلوڅخه وروسته دتخم راټولونه که څه هم دځمکې دمخ څخه راټولول اکثره ميوولپار ه استعماليږي مګربياهم دځينوميووپه پخېدوسره هغه خلاصيږي اوتخمونه ترې شيندل کيږي. نوداسې تخمونه هم کولی شوچې دځنګل دفرش راټول کړولکه دغوزوپه خلاصيدورسره يې تخمونه ازاديږي اوشيندل کيږي. اودوۍ دپخېدواوشيندل کېدوترمنځ ډېرکم وخت لري. نودداسې تخمونودراټولولپاره يوڅوميتودونه رامنځته شوي دي. Polypropyleneجاليوبندول دونې دتاج شاوخوا،دقيف په شکل لرګين چوکاټ کې چې دپولې ايتلين تيکې پواسطه پوښل شوې وي.او په مرکزکې دونې دساقې سره راټول شوې وي تخمونه راټوليږي. هغه تخمونه چې په ځمکه لويدلې وي دجاروپواسطه اوياهم د(vacuum sweeper) پواسطه دځمکې څخه راټوليداي شي. ۴-Animal cachesځينې حيوانات غوزې او ميوې دخپلژ غذا دپاره راټولوي.چې مونږ کولاي شوددې حيواناتودسوړوڅخه داتخمونه راوباسولکه دنولي سوړې دغوزه لرونکوونودتخمونوښه منبع ګڼل کيږي اوهمدارنګه دميږيانو سوړې ډيرمقدار تخمونه لري. -Bدقطع شو ونو دتاجونو څخه دتخمونو راټولول په لويه پيمانه دتخمونو راټولو يو متيود دادي چې دتجارتې قطع کونې وخت دتخمونو دپخيدو دوخت سره په يو وخت کې جوړ کړای شي. دتخمونو راټولول بايد تر هغه وخته پوري وځنډول شي ترڅو په ساحه کې ټولې ونې قطع شي ځينې وخت په هکتار ۸-۱۳ پوري ونې په نښه کېږي اوبيا قطع کېږي اوبيادتخم راټولو دګروپ په واسطه تخمونه راټولېږي ځکه کيداي شي دقطع کولو پروسه اوږده شي مګر دميوو دپخيدواو تخمونو دشيندل کيدو موده محدوده وي.پدې طريقه کې ډېرومجهزووسايلو، دونومجربوختونکو، ښه ټريننګ شوې ډلې ته دولاړونوپه څېرضرورت نه ليدل کيږي ژراوپه اسانه ډېرمقدارتخم په لاس راځي. يواځې دتخم دلاسته راوړلوپه خاطردځانګړوونوقطعه کول نامناسبله بريښي ځکه همداونه ده چې دراتونکي لپاره دتخم منبع ده اودتخم منبع بايدوساتل شي. خوپه استوايي ځنګلونوکې چې ونې ډېرلوړوالی لري اوختل ورته ډېرمشکل وي اوهم دتخم دراټولووخت اوګړنديتوب ډېرکم وخت کې محدودشوی وي ځانګړې ونې هم قطعه کيږي دبادپواسطه دچپه شووونوڅخه بايدتخمونه راټول نشي ځکه دهغې تخمونو څخه رامنځته شوې ونې هم دبادپه مقابل کې ښه مقاومت نه لري. C - دځمکې څخه په لاس رسۍ دولاړوونوتخمونه راټول 1 – دلاس پواسطه په هغه حالت کې چې وړې ونې اوياڅانګې لرونکې ونې وي لکه دCrataegus, Reptonia, sorbus اوIlex spp په معتدله ساحوکې ټيټې Acacias اوMallee eucalyptus په استرالياکې اوډيرشمېردوچواونيمه وچوسيموواړه اودوچکالۍ په وړاندې مقاوم انواع دلاس پواسطه راټوليږي اوپه ستلونو، ټکريو، بيکونواويالوښوکې راټوليږي. ۲ – Cutting, Breaking and sawing هغه څانګې چې لاس ورته نه رسيږي ډېرشمېرداوږدولاستولرونکي وسايل موجوددي ترڅوميوواوتخم راټولونکي دځمکې څخه ورته پرې رسيږي. يولاستی اوچنګک ممکن دڅانګودراکشکولواوروته درسيدلولپاره استعماليږي. داوږده لاستې پنجي ، ارې، تيشه، چنګکونه، دشاخه برۍ قينچي ګانې، دميوواويادميووتوليدونکوکوچني ښاخونودراکشولواوقطعه کولولپاره استعماليږي. يوپړی هم کيدايشي چې دښاخ دپاسه واړول شي اوبيا راښکل شي. بياکوچنۍ دتخم توليدونکوڅانګوپه ماتولوسره ميوې راټوليږي. خودادټولوډولونولپاره عام ندی دکوچنيوڅانګوپه ماتولوسره امراضواوحشراتوته زمينه مساعديږي. D – دولاړونوڅخه دختلوپواسطه دتخمونوراټولول ونې تاج ته مستقيماً دتنې له لارې ختل