cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د جیورجین دوره
هنرونه
د توماس گینزبورو، سر جاشوا رینولدز، جې، ام، دبلیو ترنر او جان کنستیبل نقاشۍ او انځورونه د جیورجین د دورې بدلېدونکې نړۍ ښيي، لکه د منظرو د نقاشانو کار.
سترواکي
د جیورجین دوره د یوې دوامداره جګړې شاهده وه او دغه راز د فرانسې هېواد په کې اصلي دښمن و. اصلي برخې یې د اووه کلنې جګړې په ګډون نورې جګړې دي، چې په امریکا کې د فرانسې او هند جګړه (۱۷۵۶ ـ ۱۷۶۳ز کلونو)، د امریکا انقلابي جګړه (۱۷۷۵ ـ ۱۸۸۳ز کلونه)، د فرانسې د انقلاب جګړې (۱۷۹۲ – ۱۸۰۲ز کلونه)، په ۱۷۹۸ز کال کې د ایرلنډیانو بغاوت او د ناپلیون جګړې (۱۸۰۳ – ۱۸۱۵ز کلونه) په توګه پېژندل کېږي. انګلستان په زیاتره جګړو کې بریالی شو. د امریکا د انقلاب له جګړې پرته، چې په هغې جګړه کې د متحده ایالاتو، فرانسې، هسپانیا او هالنډ هېوادونو ترکیبي وزن په انګلستان غالب شو، چې انګلستان له متحدینو پرته یوازې ولاړ و.
د ۱۳ امریکایي مستعمرو له لاسه ورکول یو ملي ناورین و. کورنیو او بهرنیو مبصرینو د یو لوی ځواک په توګه د انګلستان د ختمېدو اټکل وکړ. په اروپا کې له د فرانسې سره جګړې نږدې د یوې پېړۍ څلورمې برخې ۱۷۹۳ ـ ۱۸۱۵ز کال پورې دوام وکړ. بریتانیې د خپل غوره مالي سیسټم په کارولو سره د نظام له پیاده ځواکونو سره د مرستې لپاره یو ائتلاف جوړ کړ او د سمندرونو کنټرول لپاره یې خپل سمندري ځواک جوړ کړ. د ترافالګر په جګړه (۱۸۰۵ز) او دغه راز د واترلو په جګړه (۱۸۱۵ز) کې د ادمیرل لارد نیلسن او دیوک آف ویلینګتن په مشرۍ سره پر ناپلیون بریا یو ډول د بریالیتوب احساس او سیاسي غبرګون له ځانه سره درلود.
بړبوکۍ
قيف ته ورته وريځې
اړينه نه ده چې دا بړبوکۍ دې د ليدو وړ وي، خو د ډېر تېز باد د چټکتيا (لکه چې د برنولي اصولو تشرېح کړې ده) او په تېزۍ سره تاوېدلو (د سايکلوسټروفي توازن له امله) له امله ډېر کم فشار په عمومي توګه په هوا کې د اوبو بخارات د ولاړ سوړوالي په سبب د وريځو په څاڅکو کې راټولوي. همدا چاره قيف ته ورته د ليدو وړ وريځو يا د راټول شوي قيف د جوړېدو لامل ګرځي.
استخدام(ګومارنه)
ځوان عمر لرونکي کارکوونکي
د ځوانو کارکوونکو لپاره په لوړ ګواښ لرونکو صنایعو کې کرنه، رستورانت، د خځلیو مدیریت او د کانونو اېستل شاملېږي. په متحده ایالاتو کې له ۱۸ کلنۍ څخه کم عمر لرونکي کسان، له هغو ځانګړو چارو څخه منع کېږي چې د منصفانه کار د معیارونو د قانون له مخې خطرناک ګڼل کېږي.
عبدالروف قتيل خوږياڼی
اخځونه
۲- https://www.bbc.com/pashto/42106091
د ښځو تاريخ
د زده کړو اصلي مرکزونه متحده ايالات او انګلستان وو، چې د دويمې څپې فيمينيسټ تاريخ پوهانو د ټولنيز تاريخ له خوا د نویو کړنلارو تر اغېزې لاندې لار وښوده. دوی باور درلود چې د ښځو د ازادۍ په برخه کې د فعالانو په توګه د هغه ظلم او نابرابريو په اړه بحث او شننه چې دوی د ښځو په توګه تجربه کړي؛ اړینه ده چې د خپلو ميندو د ژوند په اړه زده کړي او په چاپ کې يې خورا لږ پوهه ترلاسه کړه. تاريخ په عمده توګه د نارينه وو له خوا او په عموم کې د نارینه وو د فعالیتونو په اړه، په ځانګړي ډول په افريقا کې د جګړې، سياست، ديپلوماسۍ او ادارې په اړه ليکل شوی. ښځې د معمول له مخې ایستل کېږي او کله چې يادونه وشي، د معمول له مخې د جنسي کليشه يي رولونو لکه ښځو، ميندو، لوڼو او معشوقو په ډول ستایل شوې دي. د تاريخ مطالعه د هغه څه په اړه ارزښتناکه ده، چې په تاريخي توګه "ارزښتناک" ګڼل کېږي. د مطالعې د دې ساحې نورې برخې د ښځو په ژوند کې د توکم، اقتصادي حالت، ټولنيز حالت او د ټولنې په نورو بېلابېلو اړخونو کې له توپيرونو څخه عبارت دي.
جرمني
د شعور عصر د ښځو لپاره ډير څه را نه وړل. د روښانفکرۍ د پلويانو په ګډون نارينه وو باور درلود، چې ښځې په طبيعي ډول چې ښځې باید میندې اوسي او کورکې پاتې شي. په لوستو طبقو کې دغه باور و، چې ښځې باید په کافي اندازه زده کړې وکړي څوهوښياره او د خپلو مېړونو سره موافقې وي. په همدې حال کې له ټیټو طبقوښځو هیله کېده چې له اقتصادي پلوه پر ځان بسیا وي څو له خپلو خاوندانو سره د ژوند په چارو کې مرسته وکړي.
شات العرب
شط العرب سیند Shatt al-Arab) (شاتل عرب/اروندرود) په عربي شط العرب) د عراق او ایران ترمنځ مرزي سيند دی چې سرچینه یې د عراق له خاورې څخه ده. د شط العرب سیند ۱۹۰ کیلومیتره اوږوالی لره، چې په اوږدو کې ورسره د د د جله ،فران او د کارون سیندونه یوځای کیږي.
اباسين يوسفزی
زده کړی
د پېښور په پوهنتون کې هم د پښتو ژبې ښوونکی و او په بېلابېلو برخو کې یې د زده کوونکو د لیلیو له سرښوونکي نیولي بیا د کرېکېټ کلب تر مشرتابه پورې دندې تر سره کړې دي.
رفیق حریري
رفیق بهاءالدین حریري (رفیق حریری) زوکړه ۱ نوامبر ۱۹۴۴ مړینه ۱۴ فبروري ۲۰۰۵م کال) یو لبنانی تجار سیاستوال او د یاد هیواد لومړی وزیر وو. نوموړی له ۱۹۹۲ تر ۲۰۰۴م کلونو ترمنځ دوه ځلي د لبنان هیواد لومړی وزیر ټاکل شوی وو. حریری په ۱۴ د فبروري ۲۰۰۵م کال د لبنان هیواد مرکز بیروت کې د یوه کافي شاپ نه په خپل زره لرونکی موټر کې د کور پر لور روان وو، چې د سرک غاړی موټربم درنې جادونه کې ووژل شو. د نوموړی د وژنې مسولیت هیجا په غاړه وانه خیسته.
دیارلس مستعمرې
د بریتانیا مستعمرې
په ۱۶۰۶ کال کې د انګلستان پاچا لومړي جېمز په امریکا کې د دايمې استوګنې په موخه پلېموث او لندن شرکتونو ته منشورونه وسپارل. د لندن کمپنۍ په ۱۶۰۷ کال کې د وېرجینیا مستعمره رامنځته کړه چې په دې براعظم کې د انګلیس لومړنۍ مستعمره وه. د پلېموث شرکت د کېنېبېک پر سیند د پوفام مستعمره جوړه کړه خو عمر یې کم و. د نیوانګلنډ لپاره د پليموث شورا له څو استعماري پروژو څخه ملاتړ وکړ چې په ۱۶۲۰ کال کې له پليموث مستعمرې سره خپلې اعظمي کچې ته ورسېدې د انکلیسي پيوریتان جلا غوښتونکو له‌خوا چې نن ورځ د پېل‌ګرم /زیارت‌کوونکو په نوم یاديږي مېشته شوه. هالنډیانو، سويډنیانو او فرانسویانو له انګلیسانو سره هم‌مهاله بریالۍ امریکايي مستعمرې جوړې کړې خو په پای کې د انګلیس د تاج او تخت تر واکمنۍ لاندې راغلې. دیارلس مستعمرې په ۱۷۳۲ کال کې د جورجیا ایالت له رامنځته کولو سره بشپړې شوې، که څه هم «د دیارلسو مستعمرو» اصطلاح د امریکا د انقلاب په محتوا کې دود شوه.
کلبيان
بې پروايي د لرغونې يوناني فلسفې يو مکتب فکر دی چې «سينيکس» عملې کړې. د سينيکس لپاره د ژوند موخه په غوره والي کې ژوند کول دي، د طبيعيت سره په سمون کې. خلک د استدلالي موجوداتو په توګه کولای شي، د دقيقې روزنې او په داسې طريقه ژوند کولو په مټ چې د دوی لپاره طبيعي وي، د شتمنۍ، قدرت او شهرت لپاره د هر ډول دوديزو هيلو په ردولو سره، ان علناً په څرګند ډول د دودونو پسې د ملنډو وهلو او مسخرو کولو له لارې خوښي تر لاسه کولای شي. د دې پر ځای دوی له هر ډول شتمنيو څخه خالي ساده ژوند کولای شي.
فلسفه
د بې پروا د ژوند طريقه د دوامدارې روزنې غوښتنه کوي، نه يواځې د پرېکړو او ذهني اغېزو د کارونو له لارې، بلکې د بدني روزنې له لارې هم:"[ډايوګينيس] به ويل چې دوه ډوله کارونه شته: يو د ذهن او بل د بدن دی؛ او دا چې دويم ډول يې په ذهن کې د کار پر مهال داسې چټکې او تېزې اغېزې پنځولي دي، لکه د نېکۍ په کار کې يې زياته اسانتيا وړاندې کړې؛ خو يو له بل پرته نيمګړی دی، ځکه چې د ښه کار لپاره روغتیا او د ذهن پیاوړتيا دواړه اړين دي، په همدې بنسټ په ذهن او بدن پورې يو شان تړلي دي."هېڅ يو يې دا معنا نه لري چې بې پروا له ټولنې شاتګ کوي. په اصل کې بې پروا بايد د عوامو د بشپړې ځير کتنې لاندې ژوند وکړی او د هر ډول سپکاوي په وړاندې بې پرې پاتې شي چې شونې ده د هغوی د غېر عادي چلند زېږنده وي. ويل کېږي چې بې پرواهانو د نړۍ هيوادوالۍ اند منځ ته راوړی دی: کله چې له «ډايوګنيس» څخه وپوښتل شول چې هغه له کومه راغلی دی، نوموړي ځواب ورکړ «د نړۍ اوسېدونکی دی» (kosmopolitês).
توره غاړه
توره غاړه ( pertussis) چي یوه سخته بکتریایی ناروغي ده کله چي کوچني د مرض سره مخ شي نو د (7-21) ورځو څخه وروسته په کوچني د تبي او ذکام علایم ښکاره کیږي ،وروسته ژور ټوخئ مینځ ته راځي، ټوخۍ په شپه کي سخت وي او اکثره وخت استفراق ورسره تړلئ وي.
نثر
٣_ کالرج وائې : ډرامه د حقيقت نقل او د فطرت پيښې دي. ٤_ ډرامه يوه ائينه ده ، چې فطرت پکې منعکس کيږي (( هيوګروائې)) ٥_ برسيوال وايلډ داسې نظر لري : ډرامه دژوند يو داسې په ترتيب جوړه شوې نقشه ده چې د تماشګير جذبات رالړزوي. ٦_ شکسپير بيا داسې وائې : دنيا ټوله په مثال د يو سټيج ده ټول سړي او ښځې لوبغاړي دي دوى په دې سټيج ځي راځي او يو کس په خپل وخت عمل اجرا کوي. ٧_ عبدالخالق خليق ئې داسې پيژني : د يو مقصد د اظهار د پاره ډرامه ډېره مؤثره طريقه ده. ٨_ رفيع الدين هاشمي د ډرامې په اړه داسې وائې : لنډه داچې ډرامه هغه کيسه ده چې مختلف کردارونه په خپلو خبرو او د خپل عمل په ذريعه د سټيج پر مخ وړاندې کوي. ٩_ د پښتو ډرامو ستر ليکوال حزه بابا وائې : چې مونږ د يو قام د تمدن تهذيب او ذهن ارتقا اندازه د هغه ملک د ډرامو نه کولى شو. داچې پدې پوه شو چې ډرامه يعنى څه او د ډرامې مفهوم مو يو څه روښانه کړ. د لنډې کيسې ، داستان او ناول سره د ډرامې توپير پدې کې دى چې په ډرامه کې کيسه ،بيان او د ډرامې کردار پخپله د عمل او خبرو په ذريعه صورت نيسې اما په لومړيو دريو ژانرونو کې کيسه يا بيان د مصنف په ژبه کيږي. په ډرامه کې سټيج بنيادي او بنسټيز حيثيت لري. همدارنګه دپلاټ څخه پرته د کومې ډرامې تصورهم نشي کيداى ښه ډرامه ليکونکى تل زيارباسي چې دعامې مننې په خاطردليدونکو اوننداره کوونکو مينه په نظرکې ونيسي. دهراديب او هر هنرمنددنده ده چې اجتماعي او ټو لنيزې پېښې په هنري او ادبي ښورنګينو کلماتو سره اولس ته وړاندې کړي.
ارزښت (اخلاق)
کلتوري ارزښتونه
ارزښتونه د کلتور په اصولو پورې اړه لري، مګر د اصولو په پرتله ارزښتونه ډېر نړيوال او معنوي دي. اصول په ځانګړو حالتونو کې د کړو وړو لپاره قوانين برابروي، په داسې حال کې چې ارزښتونه دا مشخص کوي چې، د ښه يا بد په توګه وپېژندل شي. اصول هغه معيارونه، طرحې، قوانين او د تمې وړ کړو وړو لارښوونې دي، مګر ارزښتونه د هغه څه معنوي مفاهيم دي، چې مهم او د کارکولو وړ دي. په يوه سپېڅلې ورځ د ملي بيرغ رپول، يو اصل دی، مګر دا چاره د هېوادپالنې ارزښت منعکس کوي. جنازې ته د احترام ښکاره کولو په موخه، د تورو کاليو اغوستل او مذهبي ښکاره کېدل، اصولي کړه وړه دي. بېلابېل کلتورونه په بېلابېل ډول او د ټينګار بېلابېلو کچو ته ارزښتونه وړاندې کوي. «په ورستيو درې لسيزو کې د دودیزې دورې د پوهنتون زده کوونکو په شخصي ښه اوسېدنه کې زياته شوې او د نورو په خيريه چارو کې لږه شوې لېوالتيا ښودلې ده. ارزښتونه ښکاري چې، د زده کوونکو باورونو او چلند باندې په اغېزې کولو سره يې بدلون ورکړی دی.
جیبوتی
په لرغونې زمانه کې، دا هېواد د ایتوپیا، اریتریا او سومالیلنډ سره یوځای د پونټ د خاورې برخه وه. زیلا ته نږدې، چې اوس په سومالیلینډ کې ده، د منځنیو پیړیو عدل او عفت سلطنتونه وو. د نولسمې پیړۍ په وروستیو کې، د سومالیلنډ فرانسوي مستعمره له فرانسويانو سره د واکمن دیر سومالي (Dir Somali) سلطانانو له لوري د لاسلیک شوو تړونونو وروسته رامنځ ته شوه او دایر داوا (Dire Dawa) (چې وروسته ادیس ابابا شوه) ته د دې مستعمرې ریل پټلۍ لاره هواره کړه چې په چټکۍ سره زیلا د سوېلي ایتوپیا او اوګاډن د بندر بدیل وټاکي. دا سیمه وروسته په ۱۹۶۷ کال کې د فرانسې د عفر او عیسی د سیمې په نوم و نومول شوه. د جیبوتي خلکو یوه لسیزه وروسته د خپلواکۍ په ګټه رایه ورکړه. دې کار په رسمي ډول د جیبوتي جمهوریت تاسیس را منځ ته کړ، چې د دې هېواد پلازمینې په نوم ونومول شو. نوی دولت په همدې کال کې د ۱۹۷۷ کال د سپتمبر په ۲۰ نېټه د ملګرو ملتونو غړی شو. د ۱۹۹۰ کلونو په لومړیو کې، د حکومت د استازیتوب پر سر تاوتریخوالی د وسله والې شخړې لامل شو، چې په ۲۰۰۰ کال کې د واکمن ګوند او اپوزیسیون ترمنځ د واک د وېش په تړون پای ته ورسېد.
نوم او د هغه ريښه
جیبوتي په رسمي ډول د جیبوتي جمهوریت په نوم پېژندل کېږي. په سیمه ایزو ژبو کې د Yibuuti  (په عفر ژبه کې) اوJabuuti  په (سومالي ژبه کې) په نوم پېژندل کېږي.
شيروان ولسوالي
شيروان ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان شیروان)  د ايران د خراسان شمالي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د شيروان ښار دی. دا ولسوالي ۱۴۶٬۱۴۰ تنه نفوس لري او مساحت یې ۳۷۸۹ کیلومتره مربع دی. د شيروان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۳۹ کېښودل شو.
دلفان ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د لرستان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
وينه
د آکسيجن لېږدونه
See Oxygen transportation.
کوچني بې شمزۍ ژوي
In some small invertebrates like insects, oxygen is simply dissolved in the plasma. Larger animals use respiratory proteins to increase the oxygen carrying capacity. Hemoglobin is the most common respiratory protein found in nature. Hemocyanin (blue) contains copper and is found in crustaceans and mollusks. It is thought that tunicates (sea squirts) might use vanabins (proteins containing vanadium) for respiratory pigment (bright green, blue, or orange).
د يهوديت له مخې
Other rituals involving blood are the covering of the blood of fowl and game after slaughtering (Leviticus 17:13); the reason given by the Torah is: "Because the life of every animal is [in] his blood" (ibid 17:14), although from its context in Leviticus 3:17 it would appear that blood cannot be consumed because it is to be used in the sacrificial service (known as the korbanot), in the Temple in Jerusalem. Blood (the blood of a lamb) was also the means for antonement of sins for the Jews.
عبدالمالک همت
زده کړې
عبدالمالک همت لومړی مروجه ديني علوم او فارسي ادبيات له خپل پلاره، چې مشهور ديني عالم او لوړ شخصيت وو زده کړي دي. بیا يې په نورو ټولنيزو علومو کې له ځينو استادانو په ځاني (خصوصي) توگه زده کړې ترلاسه کړې دي.
دندي
همت د ۱۸ کالو په عمر په روزگان ولايت کې د مدافع وکيل په توگه دنده پيل کړه. هغه دا دنده څه موده په غير رسمي توگه تر سره کړه، خو بيا يې د عدليې وزارت د دولت د قضاياوو د رياست د مدافع وکيلانو د چارو د تنظيم ادارې ته د دې دندې د رسمي جواز اخيستلو لپاره مراجعه وکړه. ددغې دندې د جواز اخيستلو يو شرط دا وو چي مدافع وکيل به د شرعياتو يا حقوقو له فاکولتې فارغ وي، خو که دا نه وي، نو به د عدليې وزارت له خوا ټاکلي پلاوي ته آزموينه ورکوي او جوتوي به چي د دغسې سندونو معادل پوهه لري. نو هغه وو چې هغه دغسې آزموينه ورکړه او تر ازموينې ورکولو وروسته يې رسمي اجازه نامه تر لاسه کړه. همت صاحب دا دنده تر يوڅو مودې پوري پر مخ بوتله، خو څنگه چې يې د هغه مهال د فاسدو او بډې خورو قاضيانو، څارنوالانو او نورو مامورينو سره د بډې خوړلو په چارو کي همکاري نه کوله او له آره په دې کارونو نه پوهېدى او په خټه او طبيعت کي يې دې کارونو ځاى نه درلود، تل او په کلکه به د دې چارو او داسي ډېرو نورو مفاسدو پر ضد ولاړ وو، نو يې چلوټه (دسيسه) ورته جوړه کړه او زندان ته يې واستاوه چې بالاخره د هغه تر ډېرو کړاوونو، ځورونو او د هغه د سپين ږيري پلار او نورو دوستانو تر ډېرو لالهانديو وروسته يې سر د کابل له دهمزنگ زندان څخه راووت. تر هغه وروسته د وخت د حکومت له قانون سره سم د عسکرۍ د مکلفيت دورې د تېرولولو لپاره جلب سو. هغه له عسکرۍ څخه د معافيت لپاره د مدرسۍ مجلا ترتيب کړه، خو د وخت فاسدو چارواکيو بډې ځنې غوښتې، څنگه چي هغه دومره پيسې نه درلودې او بل د ده وجدان د بډې ورکولو اجازه هم نه ورکوله، نو يې له ده څخه د مدرسۍ ازموينه وانه خيسته، بلکي دى په خپله حاضر سو چي د هېواد عسکري خدمت ته هم په ورين تندي ورودانگي. تر دوه کاله عسکرۍ وروسته يې د روزگان، فراه او هېلمند د محاکمو په رياستونو کې د اداري مدير په توگه دنده ترسره کړه. تر هغه وروسته په هېلمند کې د حقوقو د مدير په توگه وگومارل سو. خو څنگه چې په دغو ادارو کې کار خوند نه ور کاوه، نو يې د اطلاعاتو او کلتور وزارت ته موافقه واخيسته او بالاخره په هېلمند ولايت کې د باختر د خبري آژانس استازی وگومارل شو. هلته تر څه مودې کار کولو وروسته بيا کابل ته د باختر د خبري آژانس مرکز ته وغوښتل شو، خو تر څو کالو کار کولو وروسته يې د وخت له دولتي دستگاه سره مشکلات پيدا شول، نو يې دولتي دنده پرېښووه او د مرحوم ډاکتر نجيب الله د واکمنېدو په لومړيو کي له هېواده د ډېرې اوږدې مودې لپاره گاونډيو هيوادونو، يانې لومړى پاکستان او بيا هند ته کډوال شو. هلته هم د بېلالېلو اقتصادي، نورو ستونزو او محروميتونو تر زغملو وروسته کله چې لا طالبان پر کابل نه ول واکمن شوي، وروسته له خپل کور کهول سره يو ځاى هېواد ته راستون شو. په هېواد کي يې لومړى په کندهار کي خپله سوداگری کوله، خو د گران هېواد پر سپېڅلې اوېجه د امريکايي او نورو لوېديزو هېوادو تر تېري وروسته يې دا ښه وگڼله چې په سوداگرۍ او د پيسو پيداکولو په کار نور بوخت پاتې نه شي. هغه وپتېيله چې په بشپړه توگه د هېواد او هېوادوالو د ژغورلو او د غليمانو له منگولو د هېواد د راايستلو لپاره تر خپل وسه په قلمي خدمت او دعوت بوخت شي. په دې توگه يې د پيسو او ډالرو د ترلاسه کولو په ډېر مناسب وخت کې سوداگري پرېښووه او قلمي سياسي او دعوتي هلو ځلو او د کتابونو ليکلو ته يې مخه کړه، چې تر اوسه يې خپل ځان او وخت دې سپېڅلې دندې ته وقف کړى او همدا اوس يې هم پر مخ بيايي.
چاپ شوي نښيرونه يې
۲۳- نېکمرغه کورنۍ او د مېړه او مېرمني اختلاف (ژباړه)، د ١٣٩٠ ل کال چاپ.
اخځليک
۱- د Habibullah Ghamkhor فېسبوک پاڼه.
د کنګل زمانه
د ځمکې په اتومسفیر کې بدلونونه
د ځمکې د واورین توپ فرضیه په دې باور ده چې د «پروټروزوییک» په وروستیو کې سخت انجماد په اتومسفیر کې د کاربن ډای اکسایډ د کچې له ډېرېدو سره پای ته ورسېد چې لامل یې تر ډېره اتشفشانونه وو؛ د ځمکې د واورین توپ د فرضیې ځینې ملاتړي استدلال کوي چې لامل یې د اتومسفیري کاربن ډای اکسایډ کمښت دی. دغه فرضیه په راتلونکي کې د ځمکې د نورو واورینو توپونو په اړه هم خبرداری ورکوي.
د لویو وچو موقعیت
په لویو وچو کې درې لوی لاملونه موجود دي چې قطبونو ته د ګرمو اوبو د حرکت مخه نیسي:
ځینې پوهان په دې باور دي چې «همالیا» د کنګل د اوسنۍ دورې اصلي لامل دی، ځکه دغو غرونو د ځمکې ټولیز ورښت زیات کړی دی چې په پایله کې یې له اتومسفیر څخه د کاربن ډای اکسایډ د وتلو چټکتیا ډېره شوې او ګلخانه‌يي اغېز کم شوی دی. د همالیا جوړښت شاوخوا ۷۰ میلیونه کاله مخکې هغه مهال پیل شو چې د هندو-استرالیا تخته له اوراسیا تختې سره ولګېده، او همالیا دا مهال هم هر کال شاوخوا ۵ میلي متره ډېرېږي، ځکه چې د هندو-استرالیا تخته لا هم هر کال په ۶۷ ملي متره چټکتیا سره حرکت کوي. په ټولیز ډول د همالیا تاریخچه د ځمکې د متوسطې تودوخې له اوږدمهالي کمښت یعنې ۴۰ میلیونه کاله مخکې مهال سره مطابقت لري.
واګنر ډله
واګنر ډله (په انګلیسي: Wagner Group) یوه اجرتي وسله واله ډله  ده چې اوسمهال په څو هیوادونو کې فعاله ده. د واګنر ډله په یوه خصوصي شرکت پورې اړه لري چې وسله وال یې د پيسو په مقابل کې د جګړې ډګرونو ته ځي. دا  ډله  په ناسیده  ډول د روسيې د پوځ یوه برخه هم ده؛ خو دوی اصلا خپل غړي په داوطلبانه او یا هم د پیسو په مقابل کې په نیابتي جګړو بوختوي. دې ډلې تراوسه د سوریې په کورنیو جګړو کې، په  دانباس او اوکراین کې خورا خونړۍ جګړې کړي او خپل ډلې ته یې بریاوې لرلي.
اقبال شاکر
د شعر بېلگې
په سړيتوب کښې خو سړو دا تور او سپين مه کوئ
پشـــــانتـــــې د سبـــــق خپـــلې نــــهرې يادولې
د پاريس تړون
د پاريس تړون د ۲۰۱۶ ز د اپريل په ۲۲ مه نېټه (چې د ځمکې نړيواله ورځ ده) په نيويارک کې د يو لړ مراسمو په لړ کې د لاسليک لپاره وړاندې شو. وروسته له هغې چې اروپايي اتحاديې د پاريس تړون تصويب کړ، ډېرو هېوادونو نوموړی تړون د نړۍ د بس (کافي) ګلخانه يي ګازونو لپاره د مسؤل په توګه تصويب کړی و، چې په پای کې د ۲۰۱۶ ز د نومبر په ۴ مه عمل ته وړاندې شو. د ۲۰۲۱ ز تر نومبر پورې د اقليمي بدلون په اړه د ملګرو ملتونو د چارچوکاټ د تړون (United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC)) ۱۹۳ غړي د پاريس د تړون ګوندونه يا غړي هم دي. د UNFCCC له هغو څلورو غړو دولتونو نه چې تړون يې نه دی تصويب کړی، يوازينی تر ټولو ستر نفې کوونکی يې ايران دی. متحده ايالتونه په ۲۰۲۰ ز کې له ياد تړون نه په شا شول، مګر په ۲۰۲۱ز کې بېرته ورسره يو ځای شول.
دا تړون د غړو (ګوندونو) د وړتيا زياتولو موخه لري، چې د اقليم د بدلون له اغېزو سره توافق وکړي او کافي ماليه چمتو کړي. د تړون له مخې هر هېواد بايد خپله ونډه مشخص، پلان او په باقاعده ډول يې راپور ورکړي. هېڅ ميکانيزم په يوه هېواد فشار نه راوړي چې د ګازونو د خپرېدو ځانګړې نښې ترتيب کړي، مګر هره نښه بايد د پخوانيو نښو پسې تعقيبوونکې وي. د ۱۹۹۷ ز د Kyoto Protocol برعکس، د پرمختللو او مخ پر وده هېوادونو تر منځ توپير نامعلوم (مبهم) دی، نو له همدې له امله وروستني هېوادونه، بايد د ګازونو د کمښت لپاره پلانونه وسپاري.
ناڅرګندوالی (ابهام)
ناڅرګند (فازي) منطق
د امریکایي ریاضي‌پوه لطفي علي عسکرزاده  د ناڅرګند منطق پنځول شوې کړنلاره، یوه تیوریکي حل‌لاره بلل کېږي. ناڅرګند  منطق له یو «بشپړ ناسموالي» نه (د بېلګې په توګه: بېل کلېنټن ګنجۍ دی) یو «بشپړ رښتین‌والي» ته (د بېلګې په توګه: پتریک سټېوارت پک(ګنجۍ) دی) یوه تدریجي اوښتنه وړاندې کوي. په معمولي منطقونو کې، د سموالي لپاره یوازې دوه ارزښتونه شته: «سم» او «ناسم». د بشپړ رښتین‌ والي او بشپړ ناسموالي ترمنځ د یوه طیف په اوږدو کې د یو لړ بې‌شمېرو سموالي ارزښتونو په مطرح کولو سره، د ناڅرګند منطق لرلید له نورو نه په توپیر کې راڅرګندېږي. بشپړ رښتیوالی کېدای شي، په «1» او بشپړ ناسموالی په «0» سره وښودل شي. په پولو کې پراته لانجمن حالتونه د «سموالي ارزښت» له مخې د 0 او 1 ترمنځ په پام کې نیول کېږي (دنمونې په توګه: 0.6). د ناڅرګند منطق ملاتړ کوونکو له جملې نه کولای شو، له «K. F. Machina» (۱۹۷۶ز) او «Dorothy Edgington» (۱۹۹۳ز) نه نوم واخلو.
فېمینیزم په جاپان کې
د ښځو د نوې ټولنې جوړول
په ۱۹۱۹ ز کال کې رایچو هایراتسوکا (Raicho Hiratsuka )د ایچیکاوا فوسای(Ichikawa Fusae ) او اوکیو مومیو (Oku Mumeo)په مرسته د ښځو نوې ټولنه د شین فوجین کیوکای (Shin Fujin Kyokai)په نوم جوړه کړه.د دوی موخه د ښځینه طایفې د پېژندلو له لارې د خوندیتوب او شمولیت د حقوقو ترلاسه کول وو. د ۱۹۱۹ ز کال د نومبر په میاشت کې هیراتسوکا د ښځو سازمانونو ټول کانسای(All-Kansai Federation of Women's Organizations) فدراسیون کې وینا وکړه: « د ښځو د یووالي پر لور» و یې ویل چې: که چیرې ښځې له حقوقو برخمنې وای، دوی به د دولت یوه برخه وه او د راتلونکې په ټاکلو کې به یې مرسته کړې وای. د جنوري په میاشت کې ایچیکاوا او هایراتسوکا د ښځو د نوې ټولنې دوه غوښتنې مسوده کړې.
د سرې څپې ټولنه
د سرې څپې ټولنې له جوړېدو لږ وروسته، د دې ټولنې ښځو د ز کال د مې میاشتې په لومړۍ نېټه په یوه لاریون کې ګډون وکړ. دې پېښې ته چمتو کېدل د دې لامل شو، ترڅو د سرې څپې ټولنه دخپل منشور د لومړۍ مسودې رامنځته کولو ته ځان وهڅوي، چې د یاماکاوا کایکوی(Yamakawa Kikue) له خوا ولیکل شوه. کایکوی په ښکاره توګه د  ۱۹۱۰لسیزې په لومړیو کې د یوه سرسخت سوسیالیست په توګه ژوند کاوه او د پانګوالۍ په بشپړ ختمولو یې باور درلود. په منشور کې هم د کایکوی سوسیالیستي نظرونه ځای پرځای شوي ول. دا منشور د لاریون په بهیر کې په دې هیله چاپ او خپور شو، چې د هرې پاڼې په لوستلو سره نورې مېرمنې دې ته وهڅول شي، چې د سرې څپې ټولنې نه ملاتړ وکړي. ټولې هغه مېرمنې د پولیسو له خوا ونیول شوې، چې په دې لاریون کې یې ګډون کړی وو.
اوم اېډوارډ
د ژوند لومړي کلونه او زده کړې
ملکه او شهزاده البرت هوډ درلود چې مشر زوی یې باید داسې زده کړې وکړي، چې د اساسي قانون پربنسټ هغه د بېلګې پاچا په توګه چمتو شي. اېډوارډ په اووه کلنۍ کې د البرت له خوا ترتیب شوی یو سخت تعلیمي پروګرام پیل او د څو ښوونکو له خوا یې څارنه کېده. هغه په خپلو زده کړو کې د خپلې مشرې خور وېکتوریا په پرتله ښه نه و. هغه کوښښ کاوه، چې د مور او پلار هیلې پوره کړي، خو نه برلاسی کېده. که څه هم اېډوارډ یو لېواله زده کونکی نه و، خو د هغه ریښتینې وړتیاوې مینه، ټولنیز چلند او ذهني ځواک و - بنیامین ډیزرایلي هغه د باخبر، هوښیار او خوږ چلنده ماشوم په بڼه بیانوي. کله چې نوموړي د منځنۍ کچې زده کړې بشپړې کړې، د هغه ښوونکی بدل شو او رابرت بروس د د نوموړي شخصي لارښود و ټاکل شو.
الیس پاول
ماشومتوب، ځواني او زده کړې
پاول له فراغت څخه وروسته تر یوه حده د استادۍ د خلاصون په موخه د یوه کال لپاره په نیویارک ښار کې بېوزلو ته په جوړو شوو کورونو (Settlement House ) کې کار وکړ او د کالج د دې ډول کور په لاور ایسټ سایډ کې اوسېده. په دې کورونو کې فعالیت هغې ته ورزده کړل چې په امریکا کې د بې عدالتۍ پر وړاندې مبارزې ته اړتیا شته او همدا وجه وه چې پاول ژر دې پایلې ته ورسېده چې د ټولنیز کار له لارې دا هدف نه ترلاسه کېږي. نو ځکه وایي: "زه په ډېر لږ وخت کې پوه شوم، چې زه به ټولنیزه کارګره نه وم، ځکه ما ولیدل چې ټولنیز کارکوونکې دې نړۍ ته ډېره ګټه نه وررسوي...څوک یوه حالت ته د ټولنیز کار له تغییر څخه نه شي ورکولای."
بریتانیه
الیس پاول په ۱۹۰۷ز کال کې،  په پنسلوانیا پوهنتون کې د ماسټري تر بشپړولو وروسته، انګلستان ته لاړه او هلته د بریتانیې د ښځو رایې حق په خوځښت کې په ژوره توګه ښکېله  شوه او په منظمه توګه به یې د ښځو د ټولنیز او سیاسي اتحاد په مظاهرو او لاریونونو کې ګډون کاوه. په برمنګهم پوهنتون کې د کرېسټېبل پانکهورسټ د "ژوند بدلوونکې" وینا له اورېدو وروسته، پاول پر دې خوځښت زړه بایلود. هغې لومړۍ په کوڅو کې د ښځو رایې حق خوځښت مجلې خرڅولې. د دې خوځښت سره دښمنیو ته په کتو، دا یوه ډېره سخته دنده وه او پاول ولیدل چې په دې خوځښت کې له ښکېلو ښځو سره څه ډول ناوړه چلند کېږي. دې تجربو او ورسره د پروفیسور بیتریس وېب درسونو پاول په دې قانع کړه چې ټولنیز کار او خیریه چارې نه شي کولای چې په ټولنه کې د اړتیا وړ ټولنیز بدلونونه رامنځ ته کړي: دا کار یواځې د ښځو لپاره د مساوي حقوقي حالت له لارې ترسره کېدای شي.
اعلاء سنن
ماخذ ددارالعلوم دیوبند رسمي ویب پاڼه
د اوزن تخريب او د هوا حالاتو بدلون
د هوا حالاتو د بدلون، د اوزون پوړ د زيانمېدلو او هوا ککړتيا د غوره کړنلارې لپاره پراخه پوهنيزه لېوالتيا ځکه شته، چې په ټوله کې د بايوسفير له پوړ سره انساني اړيکه ستر تاريخي او سياسي څرنګوالي ګڼل کېږي. وار له مخه په ۱۹۹۴ ز کال کې د هوا حالاتو د بدلون، د اوزون د تخريب او د هوا ککړتيا اړوند د کړنلارې نظامونو په اړه حقوقي مناظرې تاريخي بلل شوې دي او يو ګډ لنډيز برابر شوی دی.
آنتیستنس
انتیستنس به يو څادر او چپنه اغوستله، او تل مدام په يې د خپلو شيانو د ساتلو لپاره يوه بوجۍ له ځان سره ساتله. دده د دا ډول جامو اغوستل، ورو ورو د كلبيانو د ښوونځي لپاره رسمي جامې وگرځېدې. د سقرات په څېر انتيستنس هم فضيلت د نېكمرغۍ او خوشبختۍ لپاره اړين او په ځينو وختونو كافي گڼلو. دده په گروهه فضيلت هم د پوهې يوه څانگه ده، چې په زدړه كړې سره نه ترلاسه كېدونكې دى. هغه د خپلو مذهبي غوښتنو ته په پام سره يې فضيلت له شيطاني غوښتنو (خوند، هوى او هوس) څخه لرېوالې گاڼه. ده د همدې مذهبي نظر په اساس نړۍ هم د خداي هوش تر كنټرول لاندې گڼله.
د متحدینو لخوا اشغال شوې جرمني
برتانوي زون
د ۱۹۴۵م کال په مې میاشت کې د برتانیا او کاناډا پوځ هالنډ آزاد کړ او شمالي جرمني یې فتح کړه. کاناډایي ځواکونه د جرمني له تسلیمېدو وروسته خپلو کورونه ته لاړل او شمالي جرمني یې پرېښوده ترڅو د برتانیا له لورې اشغال شي.
موریسن وېټ
نوماندي
وروسته له هغې چې، د برحاله مرستیال قاضي القضات ترفیع یې رد کړه ( سره له دې چې د قانوني ټولنې له خوا د قاضي سمیول فریمېن لپاره ډېره لابي هم وشوه) ګرانټ هوډ کړی و چې، یو باندنی د قاضي القضات په توګه وټاکي ځکه یې د ویسکونسین سناتور ټیموتي هاو او د انډیانا سناتور اولیور مورټون او بیا یې د کورنيو چارو وزیر هېمیلټون فیش ته د قاضي القضات کېدو وړاندیز وکړ. هغه په پایله کې د ډېسمبر په لومړۍ نېټه مشرانو جرګې ته د لوی څارنوال جورج ایچ. ویلیم د نوماندۍ وړاندیز وکړ. که څه هم یوه میاشت وروسته، ګرانټ د ویلیم په غوښتنه د هغه نوماندي لغو کړه خو د فساد له تورونو وروسته د هغه د تاییدۍ ناکامي یقیني وه. د ویلیم د مسترد کېدلو یوه ورځ وروسته ګرانټ د دیموکراتيک ګوند سره تړاو لرونکی لوی څارنوال کالب کشینګ نوماند کړ خو هغه یې هم د جمهوري غوښتونکو سناتورانو له هغې ادعا وروسته مسترد کړ چې ګواکې، د داخلی جنګ په دوره کې یې د کنیکټیکټ د کانفدرېټ رئیس جفرسن ډاویس سره اړیکه لرله. په پایله کې، ګرانټ د کورنیو چارو وزیر کولمبوس ډیلېنو او اوهایانو د نفوذ په دوامداره اعمال، د ۱۸۷۴ز/ جنوري/ ۱۹ نېټه یې نوم-ورکی وېټ نوماند کړ. هغه ته د ټلیګرام په واسطه د هغه د نوماندېدو خبر ورکړل شو.
مادهوري ډکشټ
پېژندگلوي
وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگرانې
خواف ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د خراسان رضوي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
چارلس چاپلين
چارلس چاپلين،بريالۍ كوميډي څېره د شلمې پيړۍ په پنځمه لسيزه كې چاپلين په امريكا كې له سياسي بريدونو سره مخامخ شو، هغه اړ شو چې له خپلې كورنۍ سره يو ځای له امريكانه سويس ته كډه وكړي. د برتانيې مشهور او ممتاز فلمي هنرمند چارلس چاپلين د ١٨٨٩ كال د اپريل په ١٦ نيټه په لندن كې وزيږيد، پلار او مور يې سندرغاړي وو ، د پنځه كلنۍ په وخت كې چاپلين د خپلې مور پر ځاي په يو نمايش كې سندرې وويلې او د ننداره چيانو ستاينه يې ترلاسه كړه ، ترهغې وروسته چاپلين په هنري صحنه كې په خپل هنري ژوند پيل وكړ٠ كله چې هغه د كارنون په ننداريز هنري پلاوي كې گډون وكړ د گونگ مرغه په نامه ډرامه كې يې اصلي رول ولوباوه او بری يې وموند. تر١٩٠٠ كال وروسته چاپلين په امريكا كې پرخپلو گرځنده هنري نندارو پيل وكړ او ستر برياليتوبونه يې ترلاسه كړل. په ١٩١٤ كال كې هغه په امريكا كې د لومړي ځل لپاره په فلم كې رول ولوباوه او ورپسي يې په همدې كال په ٣٥ فلمونو كې رول ترسره كړ. تر١٩١٤ كال وروسته چاپلين په فلمي پرده كې خپل ځانگړى صورت خلكو ته وښود ، چاپلين د ١٩١٤ كال نه تر ١٩٦٧ كاله پورې نژدې په ٩٠ فلمونو كې رول لوبولى ٠په فلمونو كې د چاپلين له خوا لوبول شوى رول اساسا د عادي او معمولي خلكو صورت و ، د دغو عادي كسانو ژوند تل له ستونزو سره مخامخ كيده ، خو دوى دغو ستونزو ته خپل سرونه نه وو ټيټ كړي او په ډير جرئت سره يې له راز راز چلنجونو سره مقابله كوله ، هغه په فلمونو كې دكاپيټاليسټي ټولنې د بدو او ناوړو پديدو په مقابل كې تيز طنزاو مسخره وكړه ٠ چاپلين د كوميډۍ يو ستر هنرمند و، هغه په خپلو فلمونو كې د طنز او مسخرې په واسطه د فلم نندارچيانو ته كيسې وويلې،چاپلين په فلمونو كې نه يوازې د كاپيټاليسټي ټولنې د ناوړواو بدو پديدو په هكله له تيز طنزه كارواخيست ،بلكې له انسانانو سره يې خپله مينه هم څرگنده كړه ٠ دبېلگې په ډول؛ په مدرن ټايمز ، لوى ديكتاتور او نورو فلمونو كې يې د خلكو په اړه خپله توده پاملرنه او احساسات وښودل. چاپلين د كوميډۍ لوى استاد او ستر فلمي هنرمند و ، هغه خپل ټول عمر فلمي هنر ته وقف كړی و ، د نړۍ په بيلابيلو هيوادونو او سيمو كې خلك دده له فلمونو سره مينه لري ، چاپلين په ١٩٧٦ كال كې د چين د شانگهاي ښار ته سفركړی و او د چين د بيجنگ اوپرا د مشهورو هنرمندانو دپه زړه پورې او خوندورو تمثيلونو ننداره يې وكړه. د شلمې پيړۍ په پنځمه لسيزه كې چاپلين په امريكا كې له زياتو سياسي بريدونو سره مخامخ شو، هغه اړ شو چې له خپلې كورنۍ سره يو ځای له امريكانه سويس ته هجرت وكړي. چاپلين په خپل ژوندانه كې څلور ځله واده وكړ او له څلورمې ښځې سره يي دژوندپه اوږديدوسره اته كوچنيان پيداشول.د ١٩٧٧ كال د دسمبر په پنځه ويشتمه نيټه دنړۍ ډير مشهور ،ممتاز كوميډين او فلمي هنر مند چارليس سپنسير چاپلين د ٨٨كالو په عمر له نړۍ او خپلو مينه والو سره د تل لپاره خداى پاماني وكړه .چارلېس چاپلين ومړ، خو څېره يې اوس هم دخلكو په ذهنونو كې ژوندۍ ده او دغه ژونديتوب به تر پېړيو پېړيو دوام ومومي.
د سهېلي خراسان ولايت
نور ولولئ
وېشنيزه:د ایران ولایتونه
د کوېډ -۱۹ وبا پر وړاندې د نړیوال روغتیايي سازمان غبرګون
د کوېډ-۱۹ پر وړاندې د نړیوال روغتیايي سازمان نوښتونه
د پاکو لاسونو کمپاین، د روغتیا د نړیوال سازمان هغه کمپاین و چې ډېرو مخکښو څېرو په کې ګډون درلود او له خلکو یې غوښتل، چې په منظمه توګه خپل لاسونه ومینځي. دغه سازمان په ټولو ټولنیزو رسنیو کې د وبا اړوند ناسمو معلوماتو خپرولو پر وړاندې فعاله ونډه لرلې. د روغتیا نړیوال سازمان، له لیډي ګاګا (Lady Gaga) سره په همغږۍ روغتیايي کارکوونکو ته د مالي مرستو د راغونډولو په موخه د تلویزیوني کنسرت په جوړولو کې ونډه لرلې اود اپریل تر ۷ مې نېتې پورې یې ۳۵ میلیونه ډالر راغونډ کړل.
غبرګونونه
د دغو نیوکو په ځواب کې، د فبروروي په نیمایي کې د روغتیا د نړیوال سازمان عمومي مشر تدروس ادهانوم څرګنده کړه چې: چین "اړتیا نه لري وستایل شي. چین ډېر ښه ګامونه اخیستي، څو وایرس کنټرول کړي. ټوله نړۍ قضاوت کولی شي. په دې کې مبالغه نشته"، ورپسې یې زیاته کړه چې: "زه پوهېږم چې د روغتیا نړیوال سازمان، له دې امله چې د چین له چارو ستاینه کوي، ډېر فشارونه راځي، خو موږ ته نه ښایي چې د فشارونو له امله، له رښتیا ویلو ډډه وکړو، موږ د چا د راضي ساتلو په موخه څه نه وایواو دا ځکه وایو چې: دا رښتیا دي". د یو شمېر څارونکو پر باور د روغتیا نړیوال سازمان نشو کولای د چین سره د دښمنۍ خطر پر غاړه واخلي ځکه که چېرې یې داسې کړي وای نه یې شو کولای د دغې وبا له داخلي وضعیت څخه ځان خبر او په هغه هېواد کې د وبا پر وړاندې غبرګونونو یې اغېز لرلی وای. چې په دې حالت کې به " په ګڼ شمېر مقالو کې د روغتیا نړیوال سازمان د وبا د کړکېچ پر مهال په چین باندې د بې ځایه تورونو لګولو او له دغې وبا سره د مبارزې په برخه کې د دغه هېواد د وړتیاوو د له منځه وړلو له امله له نیوکو سره مخامخ شوی وای". له همدې امله، یو شمېر کارپوهانو، لکه: ډاکټر ډېوېډ نابرو (Dr. David Nabarro) له دغې ستراتیژي څخه ملاتړ کړی، څو" د وبا پر وړاندې د اغېزمن نړیوال غبرګون د رامنځته کېدو په برخه کې د بېجېنګ له همکارۍ ډاډ ترلاسه شي". د نړیوالې روغتیا د امنیت اړوند په چتهام هوس (Chatham House) مرکز کې د ون هېلت پروژې (One Health Project) مشر عثمان دارهم، د روغتیا د نړیوال سازمان له دغه چلند نه ملاتړ کړی او څرګنده کړې یې ده چې، دا هماغسې فشار دی، چې " د ملګرو ملتونو اړوند بنسټونه، تل د پرمختللو اقتصادونو له خوا ورسره مخامخ دي".
ګاز
رېښه
يوه بديله کيسه دا ده چې د  «وان هيلمونټ» اصطلاح، له «ګسټ (يا جيسټ) نه اخستل شوې وه، کومه چې د اروا يا روح نښه ده». د اکسفورډ انګليسي ډيکشنرۍ ليکونکو دې کیسې ته کوم اعتبار نه دی ورکړی. خو له بلې خوا، فرانسوي-امريکايي تاريخ پوه «جيک بارزون» اټکل کړی، چې «وان هيلمونټ» دا ټکی د الماني ژبې له « Gäscht» ټکي نه پور کړی، د کوم معنا چې ده له خميره کېدو نه تر لاسه شوی ځګ.
د ګازونو ميکروسکوپي کتنه
د ګاز د کتنې پر مهال، د مرجع چوکاټ يا اوږدوالي اندازې ټاکنه يې عامه ده. د اوږدوالي زياته اندازه د ګاز له میکروسکوبي يا نړيوال اند سره سمون لري. دا سيمه (چې د حجم په ډول ورته اشاره کېږي) بايد په دومره اندازه ستروالی ولري چې د ګاز بڅرکي ورنه د نمونې په ډول واخستل شي. د دې نمونې د اندازې پايله لرونکې شميريزه تجزيه په سیمه کې د شته ټولو ګازونو  «منځنۍ» حالت (يعنې چټکتيا، د تودوخې درجه يا فشار) خپلوي. له بلې خوا، د کوچني اوږدوالي اندازه له مايکروسکوپ يا د بڅرکي له اند سره سمون لري.
د برک اوباما ولسمشري
د ۲۰۰۸ ز کال ټاکنې
په سنا کې د الینوز ایالت په استازیتوب د ۲۰۰۴ ز کال د ټاکنو له ګټلو وروسته، اوباما اعلان وکړ چې نوموړی به د ۲۰۰۷ ز کال په فبروري کې د ولسمشرۍ لپاره ډګر ته راځي. د ۲۰۰۸ ز کال د ډیموکراتانو په لومړیو ټاکنو کې اوباما د سناتورې او پخوانۍ لومړۍ مېرمنې هیلري کلنټن سره مخامخ شو. د ډیلاویر څخه سناتور جو بایډن او پخوانی سناتور جان اېدوارډز په ګډون څو نورو نوماندانو هم د سیالۍ ډګر ته را ودانګل، خو دا نوماندان د لومړیو ګوندي ټاکنو په پایله کې له سیالۍ ووتل. اوباما د جون په میاشت کې د وروستیو لومړیو ګوندي ټاکنو په ورځ، د استازو د اکثریت په ګټلو سره، د دواړو ژمنو استازو او سترو استازو په ګډون، خپله نوماندي پیاوړې کړه. اوباما او بایډن، چې اوباما د خپل مرستیال په توګه وټاکه، د ۲۰۰۸ ز کال د اګست په میاشت کې د ډیموکرات ملي کنوانسیون د دیموکرات ټکټ په توګه نوماند شول.
حبيب قادري
د حبيب ترټولو غوره هيله دا ده ،چې افغاني موسيقي په يوه داسې بڼه واوړي، چې د نوي توكم لپاره زړه راښكونې او له ورځنيو هنري پرمختياوو سره سياله او همغاړې واوسي. د حبيب قادري نوم له سخت كار، زيار او پرله پسې هڅو سره يوځاى راځي. دغه زيار او پرله پسې هڅو نوموړى د نړيوال شهرت او نړيوالو برياليتوبونو تر پوړيو ورساوه. له تېرو لسو كلونو راسې د حبيب ښكلو، عشقي، تخيلي او صوقيانه سندرو خواره واره افغانان دې ته اړ اېستي، چې د حبيب سندرو او هنر ته خپلې غېږې پرانيزي.هغه په خپل هنري بهير كې ديوه بريمن هنرمند په څېره راڅرگند شو او له استاد مهوش، فيض قادري، ليلا فروهر( اېرانۍ)، شهره او نورو نوموتو سندرغاړو سره يې پريوه سټېج دهنر او سندرو اظهار وكړ.
مذهب
تعریف
پوهان د دین پر یوه واحد تعریف په اتفاق کولو کې پاتې راغلي دي. که څه هم، د دین د تعریف لپاره دوه عمومي سیستمونه شته دي: ټولنپوهنیز/وظیفوي او د پدیده پېژندنې/فلسفې پر بنسټ.
عصري لویدیځ
زيات شمېر پوهانو د دین د ماهيت د تعریفولو په اړه نظرونه څرګند کړي دي. دوی ګوري چې هغه طریقه چې په اوسني وخت کې دا مفهوم پکې کارېږي، یو داسې ځانګړی عصري جوړښت دی چې د تاریخ په اوږدو کې او له لویدیځ څخه بهر په ډېری کلتورونو کې (یا ان په لویدیځ کې د ویسټفالیا تر سولې وروسته) د پوهېدو او درک وړ نه و. د مک میلن د ادیانو دایرة المعارف لیکي: "د دین د تعریف لپاره ډېره هڅه، ترڅو یو څه داسې متمایز یا احتمالا ځانګړی ماهیت یا د ځانګړتیاوو ټولګه پکې ومومي چې دین د انساني ژوند له نورو برخو جلا کوي، په اصل کې د لویدیځ اندېښنه یا دغدغه ده. دا هڅه د لویدیځ د فکري، روشنفکرانه او علمي تمایل یوه طبیعي پایله ده. دا د لویدیز مذهبي سبک محصول هم دی، چې د یهودي-مسیحي اقلیم په نوم یادېږي یا په لا زیاته دقیقه توګه، د یهودیت، عیسویت او اسلام د خدای پېژندنې میراث دی. په دغه دود کې د عقیدې توحیدي بڼه، ان که له کلتوري پلوه هم ټیټوالی پکې وي، د دین په اړه د لویدیځ د دوه ګونې نظریې ښودنه کوي. يعنې د توحيد یا خدای باورۍ بنسټيز جوړښت په اصل کې د يو ماوراء الطبیعه معبود او نورو ټولو څیزونو ترمنځ، د خالق او د هغه د مخلوق تر منځ، او د خدای او انسان ترمنځ یو توپير دی."
سرچینې
‎
نصير احمد احمدي
نصير احمد احمدي (په انگرېزي: Nasir Ahmad Ahmadi) يو ځوان ليکوال او خبريال دی. نوموړی په کيسه او ناول ليکنه کې ډېر برلاسى دى او يو شمېر کتابونه يې چاپ شوي هم دي.
د ايرلينډ جمهوريت اقتصاد
اقتصادي مرستندويان او اقدامات
هغه شرکتونه چې د بهرنيانو ملکیت دی، د ايرلينډ د جي ډي پي د پام وړ سلنه جوړوي. هغه «ګڼ دولتي مالياتي طرحې» چې د ځينو دې ګڼ دولتي شرکتونو له خوا کارول شوي دي، د GNI,GNP او GDP د شمېرو په ګډون، د ايرلينډ د اقتصادي شمېرو په ناسم بدلون کې ونډه لري. د بېلګې په ډول، د اقتصادي همکاریو او پراختیا سازمان (OECD)، ايرلينډ د جي ډي پي په اړوند د ټوليز دولتي پور پر بنسټ د منځنۍ کچې ګټه اخيستل څرګندوي (په ۲۰۱۶ کې ۷۸.۸٪)، خو د سړي سر ټوليز دولتي پور پر بنسټ له جاپان وروسته په دويمه درجه لوړې کچې ګټې اخيستل څرګندوي (په ۲۰۱۶ کې ۶۲،۶۸۶ ډالره). دا ناپیوستون د ایریلنډ د مرکزي بانک له خوا د ایرلینډ د بدل شوي «GNI» (يا *GNI) د ۲۰۱۷ز کال د پرمختګ لامل وګرځېد، څو د ايرلينډ د اقتصاد اندازه وکړي (د ۲۰۱۶ جي ډي پي د ايرلينډ د ۲۰۱۶ز کال د GNI* ۱۴۳٪ ده او د OECD د ايرلینډ ټوليز دولتي پور د GNI* په وړاندې ۱۱۶.۵٪ دی). د ایرلینډ د سړي سر GNI* دا هېواد له المان سره ورته ډلبندي کوي. د OECD د يو راپور له مخې، د ۲۰۱۷ز کال لپاره د هغو هستو په منځ کې د توليد وده په اوسط ډول ۱۰.۹٪ وه چې د بهرنيانو ملکيت دي، خو دا کچه د ځايي شرکتونو لپاره ښکته او ۲.۵٪ وه.
د متحده ایالاتو د څوملیتي مالياتي طرحو له خوا د ایرلنډ اقتصادي معلوماتو ته بدلون ورکول په « Celtic Tiger» کې د ګټې اخیستنې د ځواک په رامنځته کولو کې مهم مرستندوی و چې هم يې د ايرلنيډ د مصرف کوونکو هيله مندي زياته کړه (چا چې د مصرف وړ عاید تر ۱۹۰٪ پورې پور اخیستی چې د OECD تر ټولو لوړ دی) او هم يې د ایرلینډ په اړه د پانګې د نړيوال بازار هيله مندي زياته کړه (چې د ايرلينډ بانک یې د دې جوګه کړ، څو ۱۸۰٪ څخه زیات د زیرمو پر اساس پور ورکړي، چې د OECD تر ټولو لوړ دی). کله چې د پانګې نړیوالو بازارونو د ايرلینډ خصوصي سکتور اعتبار او د OECD/IMF اخطارونه له نظره وغورځول، کله چې د « Celtic Tiger» پر مهال د ايرلینډ جي ډي پي په لوړېدو وه، دا بازارونه له مالي بحران څخه په وېره کې وو. د دوی شاتګ د ايرلينډ د ملکيتونو د ژورې اصلاح د چټکۍ لامل وګرځېد، د کوم په پايله کې چې د ايرلينډ په بانکي نظام کې بحران پیدا شو.
وزه
وزه ( علمی نوم : Capra aegagrus hircus) چارپای دی چی دگروه (Artiodactyla)، کورنی غاگی (Bovidae)، ورکی کورنی وزی (Caprinae)، جنس وزه (Capra).
رسانه یي ورځپاڼه
رسانه یي ورځپاڼه د کندز ولايت له فعالو خپرونو څخه يوه ده، چې په ١٣٨٨ لمريز کال د يو شمېر کندوز مېشتو خبريالانو له خوا تاسيس شوې او د افغانستان د کلتور او رسنيز تړاوو  دبنسټ په چوکاټ کې خپرېږي. لګښت يې د بنسټ او ورځپاڼې دحق الشموليت څخه تر لاسه کېږي د شمال ختيځ زون(کندز،بغلان، تخار اوبدخشان) پېښې په کې انعکاس مومي.
ګواتیمالا
د کُلمب څخه مخکې
د میسوامډېریکن تمدن کلاسیک دوره د مایا له تمدن سره هممهاله ده. دا په ګواتیمالا کې په بې شمیره ساحو کې نمایش ته وړاندې شوې، په داسې حال کې چې ترټولو لویه د پام وړ ساحه په پیټین کې ده. دا دوره د ښاري کیدو، د خپلواکو ښاري حکومتونو رامنځته کیدو، او د میسوامډېریکن نورو کلتورونو سره د اړیکې په واسطه مشخصه شوې ده.
بهیمراو رامجي امبېدکار
د لندن د اقتصاد ښوونځي په پوهنتون کې زده کړه
د ۱۹۱۶ز کال په اکتوبر میاشت کې، امبېدکار په ګرې اینن کې د حقوقپوهانو انجمن کورس کې شامل شو او په ورته مهال يې ، د لندن د اقتصاد ښوونځي په پوهنتون کې داخله واخیسته او هلته يې د دوکټورا پر تیزس کار پیل کړ.
سترګو مسلمان ډاکټران
سترګو مسلمان ډاکټران. ليکنه عبدالواجد نياﺯى
او د امريکا (ACS) ټولنه چى د نړۍ سترو علمې ټولنو څخه ده، د مسلمانانو د علم عظمت په اړه وايى: تاسو بايد مسلمان عالمان د اسلام په طلائى دوره کې وپيژني، د امريکا شيمى (کيميا) خوځښت مشر ښکاره کړه چى اتمې او ديارلسمې پيړى ترمنځ مسلمان ډاکټرانو او عالمانو پرمختګونه منځ ته راوړل چى د مډرن علم بنسټ يى په اروپا کې را منځ ته کړ.
اليگودرز ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د لرستان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
جېمز مک کیون سمېټ
سربېره  پر دې چې سمېټ په منهاټن کې د رنګین پوستو دارالایتام (Colored Orphan Asylum) کې نږدې ۲۰ کلونه د طبیب په توګه دنده ترسره کړه، یو عمومي روشن فکر هم  ؤ: هغه طبي جورنالونو ته مقالې لیکلې، په پوهو ټولنو کې یې برخه اخیسته او د خپلې طبي او احصایوي روزنې پایلو څخه یې ډېرې رسالې او مقالې ولیکلې. خپله روزنه یې د طب او احصایې په برخه کې کاروله ترڅو د توکم، ځیرکتیا، طب او ټولنې په اړه عام غلط تصورات رد کړي. په ۱۸۵۲ کال کې د نیویارک د احصایې ټولنې چې نوي ساینس ته یې وده ورکړه، د بنسټګر غړي په توګه بلنه ورکړل شوه او په ۱۸۵۴ کال کې د امریکا په جغرافیایي ټولنه کې چې په همغه وروستیو کې رامنځته شوې وه، د غړي په توګه وټاکل شو. خو هېڅکله د امریکا طبي اتحادیې یا محلي طبي اتحادیو ته ونه منل شو.
د هغه ماشومان د دې لپاره د توکمیز تبعیض څخه د خلاص شي او ډېر فرصتونه ترلاسه کړي، د سپین پوستو ټولنې ته ننوتل: څلورو پاتې شوو زامنو یې له سپین پوستو مېرمنو سره واده وکړ. مجردې لور یې د خپل یوه ورور سره اوسېده. دوی د ښوونکو، وکیل او سوداګرو  په توګه کار کاوه. د یوه مخکښ افریقایي - امریکایی ډاکټر په توګه د سمېټ ځانګړې لاسته راوړنې د شلمې پطړۍ تاریخ پوهانو له لوري بیا کشف شوې. کله چې د کړوسۍ کړوسۍ يې د تاریخ صنف کې کډون وکړ او د خپلې انا د کورنۍ په انجیل کې یې نوم وموند، یادې لاسته راوړنې په یوویشتمه پېړۍ کې د هغه د اولادونو چې سپین پوستي وو او د هغه په ​​​​اړه نه پوهېدل، بیا زده کړې. د سمېټ څو تنو اولادې په بروکلین کې د هغه د قبر لپاره په ۲۰۱۰ کال کې د قبر یوه نوې تېږه جوړه کړه او د هغه او د خپل افریقایي - امریکایي نسل د درناوي لپاره راټول شول.
لومړنی ژوند او تعلیم
سمېټ ​​په ماناهاټان کې د ملبیري په سړک په آزاده افریقایي دوهم نمبر ښوونځۍ (African Free School) یا (AFS) کې تعلیم وکړ، چې هلته د "فوق العاده ځيرک زده کونکي" په توګه یاد شو. هغه د ښوونځۍ ګڼ شمېر هلکانو په منځ کې ؤ چې هغوی ځلانده مسلکونو ته دوام ورکړ،ځینو سره یې په بلوغ کې د غلامۍ ضد په موخه کار کاوه.
ګانشا په ګردیز کې
دینوي شتمني
د ګانشا مجسمه د سوریا له مشهور براهمي (ایزد) مجسمې سره د کالیو او بوټانو له اړخه ورته ده او هم مهاله ګڼل کېږي. د سوریا مجسمه چې د کابل په خیرخانه کې موندل شوې ده د ترک شاهي دورې اومې تر اتمې میلادي پېړۍ ته اړوند ګڼل کېږي. د ودايي دین (براهمنیسم) په ظاهره توګه د ترک شاهانو د حاکمیت په مهال خپل اوج ته رسیدلی و، کوم چې دا خلک د بودايي دین پیروان وو، چې زیات شمېر هنري کارونه هم د هغوی دورې ته چې اومه او اتمه میلادي پېړۍ وه، نسبت ورکول کېږي.
په افغانستان کې د ۲۰۱۹ زکال ولسمشریزې ټاکنې
ټاکنیزې مبارزې
په دغو ټاکنو کې مخکښ نوماند، محمد حنیف اتمر د ۲۰۱۹ زکال په اګست میاشت کې له ټاکنیزو سیالیو پر شا شو. د هغه ټاکنیز دفتر اعلان وکړ چې دغه پرېکړه د ناوړه امنیتي حالت او همدارنګه د سولې د روان بهیر له امله شوې. طالبانو هم د ټاکنیزو مبارزو د ګډوډولو په موخه خپلو بریدونو ته زور ورکړ. د ۲۰۱۹ زکال د سپټمبر په ۱۷مه یو ځانمرګي بریدګر د ولسمشر محمد اشرف غني په یوه ټاکنیزه غونډه کې برید وکړ چې له امله یې ۲۶ تنه ووژل شول او ۴۲ نور ټپیان شول. له دغه برید یو ساعت وروسته طالبانو بل ځانمرګی برید د متحده ایالاتو سفارت او د افغانستان د ملي دفاع وزارت ته څېرمه وکړ چې له امله یې ۲۲ تنه مړه او شاوخوا ۳۸ تنه نور ټپیان شول.
د رایو ورکړه
تاوتریخوالو، د طالبانو ګواښونو او د ناوړه مدیریت اړوند پراخو شکونو د ټاکنو بهیر ګډوډ کړی و؛ له همدې امله د ټاکنو په ورځ د ټاکنو په بهیر کې د خلکو د ګډون کچه کمه وه.
عواقب
وروسته له هغه چې امریکا په قطر کې د افغان دولت سره له مشورې پرته له طالبانو سره هوکړه لاسلیک کړه او د افغانستان ګڼ شمېر ولایتونه یې ورته په مرموزه بڼه تسلیم کړل ولسمشر غني د ۲۰۲۱ زکال د اګست په ۱۵مه له افغانستان څخه ووت او کابل د طالبانو لاس ته ورغی. د ولسمشر لومړي مرستیال امرالله صالح د پنجشېر ولایت په مرکز بازارک کې ځان د افغانستان د اسلامي جمهوریت سرپرست وباله، خو وروسته له هغه چې دغه ولایت د سپټمبر په ۸مه په بشپړه توګه د طالبانو له خوا ونیول شو؛ هغه هم اړ شو افغانستان پرېږدي.
د سټون‌وال بغاوتونه
تر پاڅون یو کال وروسته د ۱۹۷۰ کال د جون په ۲۸مه د هم‌جنس پالانو په ویاړ د لومړنیو لاریونونو د کلیزې په توګه په شيکاګو، لاس‌انجلس، نیویارک او سانفرانسیسکو کې ونمانځل شوه. د څو کلونو په بهیر کې په ټول متحده ایالت کې د هم‌جنس پالانو د حقونو سازمانونه رامنځته شول. دا ورځ اوس مهال هر کال د جون په میاشت کې د سټون‌وال بلوا په ویاړ د LGBT د ویاړلې پېښې په نوم نمانځل کېږي.
شبستر ولسوالي
شبستر ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان شبستر)  د ايران د آذربايجان شرقي ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۱۳۵٬۴۲۱ تنه نفوس لري. د شبستر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۶۹ کېښودل شو.
موسیقي
د موسیقۍ جوړول، اجرا کول، اهمیت او آن تعریف یې د کلتورونو او ټولنیزو جوړښتونو له مخې توپیرونه لري. په حقیقت کې، د تاریخ په اوږدو کې، د موسیقۍ یو شمېر نوي ډولونه یا فورمونه تر نیوکو لاندې نیولي او هغه یې "موسیقي نه ده ګڼلې"، لکه په ۱۸۲۵ ز کال د بیټوون (Beethoven) Grosse Fuge string quartet کمپوزونه، د ۱۹۰۰ مې لسیزې په پیل کې لومړنی جاز او په ۱۹۸۰ مه لسیزه کې هارډکور پنک (hardcore punk). موسیقي بېلابېل ډولونه لري لکه د ټولې د خوښې وړ موسیقي (popular music)، سنتي موسیقي (traditional music)، هنري موسیقي (art music)، د مذهبي مراسمو لپاره لیکل شوې موسیقي او کاري سندرې لکه چنټيز (chanteys).
مظفر گړه ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د پاکستان ولسوالۍ وېشنيزه:د پنجاب ولايت (پاکستان)
د اطلاعاتو د ازادۍ قانون ۲۰۰۰
د ۲۰۰۰ ز کال د اطلاعاتو د ازادۍ قانون (۳۶ کوډ يا د قوانينو ټولګه) [د جزا، د کاناډا د بشري حقونو او نورو قوانينو د سمون يا تعديل قانون] د انګليستان د پارلمان هغه قانون دی، چې د دولتي چارواکو له لورې اطلاعاتو ته «لاسرسي حق» برابروي. ياد قانون په انګليستان کې په ملي کچه د اطلاعاتو د قانون جوړونې د ازادۍ پلي کولو ته وايي. په سکاتلېنډ کې يې کاريال په هېواد کې د انګليستان په دفترونو پورې تړلی دی، چې د اطلاعاتو د لاسرسي برخه کې د قانون جوړونې خپله ازادي لري. نوموړی قانون د ۱۹۹۷ ز کال په عمومي ټاکنو کې د کارګر ګوند د منشور ژمنتيا پلې کوي، چې د ډيوېډ کلارک (David Clark) له لورې د ۱۹۹۷ سپېنې مقالې يا لنډ لارښود (1997 White Paper) په بڼه رامنځته شو. د قانون وروستۍ نسخه د هغه څه د يوې کمزورې بڼې په توګه د اطلاعاتو د مبارزينو د ازادۍ له لورې تر نيوکې لاندې ونيول شو، چې په “White Paper” يا لنډ لارښود کې وړانديز شوی و. د قانون بشپړ مقررات د ۲۰۰۵ کال د جنوري پر لومړۍ نېټه نافذ شو.
پارلماني بحث
د ۱۹۹۹ په می مياشت کې يوه تسويد شوې لايحه خپره شوه، چې د عوامو او استازو په مجلس کې پرې پراخه بحث وشو او د ۲۰۰۰ ز کال په نومبر کې يې شاهي تاييد يا منښت تر لاسه کړ.
دولتي چارواکي
دا چې حکومتي څانګې تړلې او رامنځته شوې دي، نو قانون بايد په پرله پسې ډول تازه وي. د قانون څلورم څپرکی يا برخه د دولت وزير ته د اساسي قانون د چارو لپاره واک ورکوي، چې په هغه حالت کې يوه اداره يا چاروکی په لومړي مهالوېش کې دننه (شامل) کړي، چې په امتيازي ډول رامنځته شوې وي او غړي يې د دولت له لورې ټاکل کېږي.
دوه رګه دولتي چارواکي
د يادونې وړ ده چې د لومړي مهالوېش له مخې ځينو لېست شويو دولتي چارواکو لپاره د اطلاعاتو د ازادۍ قانون ټاکلی (محدود) اغېز لري. د بېلګې په ډول: بي بي سي (BBC) يوازې د هغه اطلاعاتو لپاره د قانون تابع ده، چې د ژورنالېزم او هنر او ادب د موخو لپاره نه کارول کېږي او له شوني رسوايۍ څخه د ژورنالېستيکي فعاليتونو مخنيوی کوي. د دې مقررې د عمل ساحه د BBC v Sugar د لوړې محکمې په وروستۍ پرېکړه کې د بي بي سي دننی سند وګڼل شو، چې د احتمالي تنګ نظرۍ يا تعصب لپاره د بي بي سي د منځني ختيځ پوښښ ازمايي. په ياد حالت کې استيناف غوښتونکي استدلال کوي، چې نوموړی سند د عملياتي او ژورناليستيکي دواړو لاملونو لپاره جوړ شوی دی او د همدې له امله بايد د قانون له مخې د يوې برخې د بخښلو له لارې ونه پوښل شي. لوړې محکمې ياد دليل ونه مانه.
بناب ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د آذربايجان شرقي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
د کوویډ-۱۹ اکسفورډ-اسټرازېنکا واکسین
منفي اغېزې
په کلینيکي ازمېښتونو کې یې تر ټولو معمول جانبي عوارض خفیف یا متوسط وو او تر واکسیناسیون څو ورځې وروسته له منځه لاړل.
د معلوماتو يا ډيټا له لاسه ورکول
د معلوماتو يا ارزښتونو له لاسه ورکول په احصائيه کې هغه وخت پېښېږي، چې په يو زېرمه کې د بدلېدونکې اندازه يا اوسمهال هر رياضيکي جسم (Variable) لپاره د معلوماتو يا ډيټا هيڅ قيمت هم زېرمه نه شي. د معلوماتو له لاسه ورکول يوه عامه پېښېدنه ده او پر هغو پايلو باندې د پام وړ اغېز درلودلی شي، چې له ډيټا څخه تر لاسه کېدلی شي.
د اقتصاد، ټولنپوهنې او سياسي پوهې برخو څېړنه کې زياتره وخت معلومات د دې له امله ورکېږي، چې حکومتونه يا خصوصي ادارې د کړکېچن يا ګواښونکې احصائيې په راپور ورکولو کې پاتې راځي يا دا چې نه غواړي راپور ورکړي يا دا چې د معلوماتو نه شتون به يې لامل وي. د ځينو ارزښتونو له لاسه وتل د څېړونکي له امله وي. د بېلګې په ډول هغه وخت چې د معلوماتو راټولونه په ناسم ډول تر سره شوې وي يا دا چې د معلوماتو په ثبتولو کې تېروتنه شوي وي.
د ورکېدنې دا بڼې بېلابېل ډولونه لري، چې هر يو يې له څېړنې څخه د پايلو پر اعتبار باندي بېلابېلې اغېزې هم لري. لکه: په ناټاکلي يا ناڅاپي ډول بشپړه ورکېدنه، ناڅاپي ورکېدنه او له ناڅاپي پرته ورکېدنه. د معلوماتو له لاسه ورکول د سانسور شويو معلوماتو سره په ورته ډول اداره کېدلی شي.
بې طرفه هېواد
وسله‌واله بې طرفي
د دې پر خلاف، نور بې طرفه دولتونه ښايي له خپل پوځي قدرته لاس واخلي (کاسټاریکا او لیخټن شټاین د هغو هېوادونو بېلګې دي چې دغه کار کوي) یا یې کم کړي، یا هم ښايي د هېواد د دفاع او بې طرفۍ د ساتنې لپاره څرګنده استفاده ترې وکړي. خو د پوځ له منځه وړل د بې طرفۍ لامل نه کېږي، ځکه چې د ایسلنډ په څېر هېوادونه دایمي پوځونه لري چې یوه پیاوړي پوځي قدرت یې تضمین کړی دی.
هندو هېوادونه
هندویزم (هندوان) د هندو هېوادونو څخه هغه هېواونه گڼل کېږي، چې ډېركي وگړي يې ددې مذهب لارويان وي. د هند د نيمې وچې زياتره هېوادونه د هندو مذهب لارويان دي. نن سبا د هندويزم مذهب د نړۍ درېيم مذهب گڼل كېږي، چې د لارويانو شمېره يې نږدې يو بېليون ته رسېږي، چې له دېډلې څخه يې ۹۰۵ مېليونه په هند او نېپال كې اوسېږي. نور هغه هېوادونه چې په ډېره كچه هندوان پكې اوسېږي، عبارت دي له: پاكستان، سريلنكا، اندونېزيا، مالېزيا، سېنگاپور، موروكو، فيجي، گيانا، ترينيډېډ، او توباگو، څخه
آق‌قلا ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د گلستان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
د افغانستان هنر
د فعالیت هنر
بوز- باز د موسیقۍ د لوبتکو یوه نمایشی  (د نندارې)  بڼه ده چې په افغانستان کې موندل شوې. نانځک لوبوونکي د مار خور مریونیټ markhor marionette د لوبتکې هغه لاس خوړلې یا اړول شوې بڼه ده چې دمبوره غږوی.
څلورمه خور
وېشنيزه:سپوږميز کليز
د سوډان پونډ
د سوډان هیواد پونډ کوډ (SDG) په انګلیسي Sudanese pound) محلی نوم (جنیه سودانی) په سوډان کې ګټه اخیستونکي مالي اسعار دي.
لیوی پی مارټن
وروسته له هغه چې ګارفیلډ او آرتر وټاکل شول، ګارفیلډ د فرانسې په چارو کې مارټن د بشپر واک لرونکي وزیر په توګه وټاکه او مارټن تر ۱۸۸۵ز کال پورې په پاریس کې دنده ترسره کړه. په ۱۸۸۸ ز کال کې مارټن د جمهوري غوښتونکو د نوماند بنجیامین هاریسون د مرستیال ولسمشر په توګه ډګر ته راغی. دوی ټاکنې و ګټلې او نوموړی له ۱۸۸۹ ز کال نه تر ۱۸۹۳ز کال پورې د مرستیال ولسمشر په توګه دنده ترسره کړه. په ۱۸۹۴ ز کال کې مارټن د نيویارک د والي په توګه د جمهوري غوښتونکو بریالی نوماند و، چې له ۱۸۹۵ ز کال نه تر ۱۸۹۶ ز کال پورې یې یوه دوره دنده ترسره کړه.
د ژوند لومړي کلونه
د مارټن کورنۍ په ۱۸۳۲ ز کال کې د ورمونټ سپرینګفیلډ ته هغه وخت کډه شوه، چې پلار يې هلته د کلیسا کشیش شو. ریومارټن په مېن سټريټ کې د استعمار د دورې په بڼه د مذهبي-احیا د یوې کلیسا په ودانولو کې د یوې مذهبي ډلي مشري کوله، چې نوموړي کلیسا لاهم کارول کېږي. لیوی مارټن د پسرلیفیلډ سیمې د ملګرو له خوا په ټولو چارو کې چې د ښوونځي هلکانو به معمولاً په کې ښکېل وو، مشر ګڼل کېده. وروسته د لیوی مارټن کورنۍ د ماساچوستس ایالت ونچهندان سیمې ته  کډه وکړه. په ۱۸۳۸ ز کال کې لیوی مارټن، د ورمونټ شورهام اکاډمۍ نه فارغ شو.
د مدني مشر په توګه
مارټن په ډېری مدني او خیرښېګنو چارو کې ښکېل و. په ۱۸۸۳ ز کال کې هغه د میټروپولیټان اوپرا د بنست ايښودونکو نه و. په ۱۸۸۶ ز کال کې هغه د هوبارټ کالج د مشرتابه پلاوي غړی وټاکل شو. نوموړي د یوې دورې لپاره د بورډ د ریاست په ګډون، څو کاله دنده ترسره کړه. له بل پلوه، هغه د امریکا د طبیعی تاریخ د موزیم د مشرتابه په بورډ کې هم دنده ترسره کړه.
عمراخان مسعودی
دندې
د زدکړو د پای ته رسيدو سره سم يې د هيواد په فرهنگي چارو کي چوپړ ته دانگلي او پر له پسې ديرش کاله يې د افغانستان ملي موزيم کي د مسلکي کارپوه په توگه دنده تر سره کړيده. د خپلي کورنۍ سره يوځاې د هيواد په غيږ کي اوسيدلۍ او د ټولو ناخوالو سره سره د کابل د اسمايې غره په شان هسک پاته شويدۍ.
داود جنبش
زده کړې
زده کړې يې له جلال آباد نه پيل کړي خو د افغانستان د شمال ، لوېديځ او ختيځ په بېلابېلو سيمو کې يې اوږدې کړې دي. تر ښوونځي وروسته يې د کابل پوهنتون د ادبياتو او بشري علومو پوهنځى تعقيب کړى او چې ترې فارغ شوى د همدغه پوهنځي په ژورناليزم څانگه کې استاد شوى دى.
د افغانستان - چین پوله
د افغانستان - چین پوله
دغه پوله له مهالیز پلوه (time zone) د بل هر ځای په پرتله له خپلو دواړو خواوو سره لوی مهالیز اختلاف لري؛ په داسې توګه چې د افغانستان د UTC+۴:۳۰ او د چین د UTC+۸:۰۰ وخت سره ۳.۵ ساعته توپېر لري.