cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ټولنيز درېځ
پېژندنه
ځينې ليکوالان يې په ټولنيز ډول يوه ارزښتناکه ونډه يا ډول بولي، چې يو شخص يې د «درېځ» (لکه: جنس، ټولنيز پوړ، توکم، د يو جرمي تور لرل، د ذهني ناروغۍ لرل او ...) په توګه خپلوي. د ټولنې شبکې د شننونکو په توګه Stanley Wasserman او Kathrine Faust Stanley خبرداری ورکړ چې د د ټولنيز حالت، ټولنيز درېځ او ټولنيزې ونډې اړوند مفاهيمو د پېژندنو په اړه د ټولنپوهانو تر منځ د پام وړ سمون نه شته. دوی ليکي چې: که څه هم زيات پوهان ذکر شوي اصطلاحات يو له بله بېلوي، مګر دوی يې په داسې اصطلاحاتو کې راپېژني چې د يو بل پوه له پېژندنې سره ټکر کوي. دوی د بېلګې په ډول وايي چې: [Ralph Linton] د status يعنې درېځ اصطلاح په داسې يوه لاره کاروي، چې کټ مټ زموږ د position يعنې حالت يا حيثيت له کارونې سره يو شان دی.
طبريه سمندرګی
طبريه سمندرګی چې د اردن سيند او سيمه ايزو اوبو له جريانونو جوړ شوی دی د اردن، اسرائيل او لبنان هېوادونو ترمنځ پروت دی.
مورټیمر ویلر
په ۱۹۳۴ زکال کې نوموړي د لندن د فدرال پوهنتون د برخې په توګه د لرغون پوهنې د انستیتیوت بنسټ کېښود او د هغو افتخاري مشري یې پر غاړه واخیسته. دغه مهال نوموړي په لیډني پارک او ویرولامیوم کې د رومي کلا ګانو او همدارنګه په مایدین کسل کې د اوسپنې دورې ته اړوندې بریتانوۍ هېل فورټ کلا د لرغون پېژندنې له څېړونو نظارت وکړ. د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال هغه بیاځلي له وسله والو ځواکونو سره مل شو، هغه د شمالي افریقا په عملیاتو او وروسته هم په ایټالیا باندې د متفقینو په برید کې ونډه واخیسته چې له امله یې د برید جنرالۍ رتبې ته ورسېد. نوموړی په ۱۹۴۴ زکل کې د هند د لرغون پوهنې د بنسټ عمومي مشر وټاکل شو؛ په دې سره نوموړي د هاراپا، آریکامدو او براهماګیري لرغونو سایټونو په څېړنو نظارت وکړ او د دغې نیمه لویې وچې د لرغون پوهنې په بنسټونو کې یې اصلاحات رامنځته کړل. په ۱۹۴۸ زکال کې بریتانیا ته راوګرځېد او خپل مهال یې د لرغون پوهنې په انستیتیوت کې د تدریس او همدارنګه د پاکستاني دولت سره د لرغون پوهنې په برخه کې د سلاکارۍ ترمنځ ووېشه. په راتلونکو کلونو کې د هغه مشهورو کتابونو لکه د کروز بېړۍ لکچر (cruise ship lectures)، په رادیو او تلویزیون کې د هغه راڅرګندېدو، په ځانګړې توګه د حیوان، نبات او منرال؟ (Animal, Vegetable, Mineral?) تر نامه لاندې د بي بي سي په خپرونو کې د هغه ګډون مرسته وکړه څو ډیری مخاطبین له لرغون پوهنې سره بلد کړي. نوموړي د برېتیش اکاډمي د افتخاري مشر په توګه وکولای شول د لرغون پوهنې د پروژو لپاره پریمانه بودیجه راغونډه کړي او د یونسکو په ډېری پروژو کې د بریتانیا د استازي په توګه وټاکل شو.
ویلر د شلمې پېړۍ یو له مهمو بریتانوي لرغون پوهانو څخه ګڼل کېږي چې د لرغون پوهنې د څېړنو او ثبت په برخه کې یې د بریتانوي عمومي لیوالتیا په پارولو کې مهم رول درلود. له دې سربېره نوموړی د سویلي آسیا د لرغون پوهنې په بنسټ اېښودو کې د مهمې څېرې په توګه ستایل کېږي. له دې سربېره له لرغونو ځایونو څخه د هغه یو شمېر ځانګړي تفاسیر بې اعتباره ګڼل شوي او یاهم بیاځلي لیکل شوي، ورته مهال پر خپلو همکارانو باندې د زور ویلو او د ځوانو نجونو د جنسي ځورونې له امله ورباندې نیوکې کېږي.
تلمود
سرچينې
وېشنيزه:بني اسرايل وېشنيزه:بني اسرائيل
ليکدود ډولونه
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left"
سیلابيک
د داسې لیکلو سیسټمونو کې، حروف غږونه یا نحو استازیتوب کوي.
د استدلال تیوري
په استدلال کې مذاکره، مشوره او ارزونه شامل دي چې د ګډې پرېکړې کولو په پروسیجر پورې اړه لري. همدا راز، د بحث وړ دیالوګ، چې د ټولنیزې مباحثې یوه څانګه ده او اصلي موخه یې پر مقابل لوري بریالي کېدل دي او ښوونیز ډیالوګ چې په تدریس کې کارېږي، هم رانغاړي. دغه هنر او علم ډېری وختونه د دې لپاره د وسیلې په توګه کارېږي چې خلک په منطقي ډیالوګ، عامه مناظره او بحث کې له خپلو باورنو او غوښتنو دفاع وکړي یا یې بدل کړي. له استدلال څخه په قانون کې کار اخیستل کېږي لکه په محکمه کې، دا چې محکمې ته د حاضرېدو لپاره یو استدلال وړاندې کړي یا ګڼو شواهدو ته اعتبار پیدا کړې. همداراز، د استدلال پوهان پوسټ هاک عقلي توجیه مطالعه کوي، سازماني فعالین له دې لارې هڅه کوي چې خپلې نامعقولې پرېکړې توجیه کړي.
د اسټرالیا د اساسي قانون کړکېچ (۱۹۷۵ زکال)
د سي آی اې د لاسوهنې ادعا
د کړکېچ پر مهال ویتلم ادعا وکړه چې د کونټري ګونډ (د ائتلاف غړی ګوند) مشر دوګ انتوني د متحده ایالاتو د مرکزي اطلاعاتو له ادارې سره نږدې اړیکې لري. وروسته بیا دا ادعا وشوه چې کر د متحده ایالاتو د دولت په مشوره د ویتلم د ګوښه کولو په برخه کې اقدام کړی. تر ټولو مشهوره ادعا ده چې د مرکزي اطلاعاتو ادارې (CIA) د کر په پرېکړې اغېز لرلی. په ۱۹۶۶ زکال کې کر د کلتوري آزادۍ د کانګرس په نامه له محافظه کارې ډلې سره یوځای شو چې په پټه یې له CIA بودیجه ترلاسه کوله. کریسټوفربویس چې شوروي اتحاد ته په جاسوسۍ محکوم شوی و، وویل چې CIA د ویتلم د ګوښه کولو غوښتونکې وه ځکه هغه ګواښ کړی و چې په اسټرالیا کې به د متحده ایالاتو پوځي اډې له دې ډلې الیس سپرینګز ته نږدې د CIA پین ګپ پوځي اډه به تړي. بویس د ویتلم د ګوښه کولو پر مهال د متحده ایالاتو د دفاعي صنعت قراردادي کارکوونکی و چې ۲۲ کاله عمر یې درلود. هغه څرګنده کړه چې CIA به کر «زموږ د سړي؛ کر» په توصیف کاوه.
حجة الوداع
10 لمريز ۶۳۱زېږديز
د حجة الوداع د خطبې ارزښت
1. دا خطبه د ټولو دیني لارښوونو جوهر دی. د پیل ټکی د الله او بنده تر منځ سمه اړیکه روښانه کوي او د نیکۍ لارښوونه کوي.
د نیوزیلینډ او متحده ایالاتو تر منځ اړیکې
منځنی ختیځ (۱۹۸۲ – اوس مهال)
په وروستیو لسیزو کې په منځني ختیځ کې د نیوزیلینډ تر ټولو ستړه پوځي مداخله په افغانستان کې د سپټمبر د یوولسمې له بریدونو وروسته د امریکا په مشرۍ پر دغه هېواد د امريکا له يرغل وروسته شوې، چې افغانستان ته د نیوزیلینډ د ځانګړو هوایی خدماتو (NZSAS) یوه ډله واستول شوه او د ۲۰۰۲ز کال په مارچ کې یې د شاه کوټ دره او د زرما سویل ختیځ کې د ارما غرونو کې له ۵۰۰ نه تر ۱۰۰۰ پورې د طالبانو او د القاعدې شبکې غړو په وړاندې د اناکونډا عملیاتو کې برخه واخیسته. دغه راز نیوزیلینډ دوه ټرانسپورټي الوتکې او د ولایتي بیارغونې یو ۱۲۲ کسیزه ډله هم واستوله چې له ۲۰۰۳ کال راهیسې په بامیان ولایت کې ځای پر ځای شوی دي.
افغانستان (۲۰۰۱ز کال نه تر اوس مهال پورې)
دې ډلې د مسلکیتوب، ټینګښت، زړورتیا، تاکتیکي وړتیا او عملیاتي وړتیا معیارونه رامنځته کړل په داسې حال کې چې د قول اردو غوره مورال ښودنه کوله او په لوړه کچه جنګي چمتووالۍ درلود. د ۲۰۰۹ز کال په اګسټ کې د جان کیلي حکومت پریکړه وکړه چې د NZSAS سرتیري بېرته افغانستان ته ولېږل شي، خو د ۲۰۱۳ ز کال اپریل میاشت کې د نیوزیلینډ وروستي پاتې شوي سرتیري هم له افغانستان نه ووتل او په ۲۰۱۳ز کال کې د ولایتي بیارغونې ټیم (نیوزیلینډ) له افغانستان نه ووتل، خو تر ۲۰۱۷ ز کال پورې د نیوزیلینډ د دفاعي ځواکونو ۱۰ کسیزه ډله په افغانستان کې پاتې ده ترڅو په کابل کې د افغان ملي پوځ د افسرانو په اکاډمۍ کې د ملاتړ پرسونل سربیره لارښوونې او ملاتړ چمتو کړي.
د الجزایر تاریخ
عثماني دوره
که څه هم الجزایر د عثماني سترواکۍ یوه برخه پاتې شوه، خو عثماني حکومت هلته اغیزمن نفوذ بند کړ. د اروپا سمندري ځواکونو د شمالي افریقا د خصوصي دولتونو (الجزیره، تونس، طرابلس او مراکش) د واکمنانو له خوا چې د دوی پر بېړیو باندې د بریدونو د مخنیوي لپاره کوم باج غوښتی و، هغه یې ورکړ. د نولسمې پیړۍ په لومړیو کې د ناپلیون جګړو د سمندري ځواک پام د سمندري غلو د ځپلو څخه وګرځاوه،خو کله چې په ۱۸۱۵ ز کې اروپا ته سوله بیرته راستنه شوه، الجزایر ځان د هسپانیا، هالنډ، پروس، ډنمارک، روسیې اونیپال سره په جګړه کې وموند.
احصایوي میخانیک
اصول: میخانیک او ټولېدنې
په فزیک کې معمولاً دوه ډوله میخانیکونه ارزول کېږي: کلاسیک میخانیکونه او کوانټم میخانیکونه. د دواړو ډولونو لپاره معیاري ریاضيکي مېتود ته دوې طرحې په پام کې نیول کېږي:
دا دوې معناوې د ګڼو موخو لپاره مساوي دي او په دې مقاله کې د یوه او بل پر ځای کارېدلې دي.
احصایوي ترموډینامیک
د احصایوي ترموډینامیک اصلي موخه (چې انډول یا تعادلي احصايوي میخانیک هم بلل کېږي) د موادو کلاسیک ترموډینامیکونه دي، په داسې ډول چې د هغو شمېر او معلومات په هغو کې د شته موادو له ځانګړنو اخیستل شوی وي. یا په بله وینا، احصايوي ترموډینامیکونه په ترموډینامیک انډول یا تعادل کې د موادو د ماکروسکوپي ځانګړنو او د موادو د ننه د حالت او مایکروسکوپي ځانګړنو تر منځ تړاو مومي.
سیفو
اشوریان د عثماني خلافت په اوږدو کې
له لومړۍ نړیوالې جګړې څخه د مخه د اشوریانو د نفوس په اړه دقیق اټکلونه نه وو، اما ګانټ له ۵۰۰۰۰۰ څخه تر ۶۰۰۰۰۰ ارقام وړاندې کوي. په دیاربکیر ولایت vilayet)) کې د مېدیات ښار د عثماني سترواکۍ په بهیر کې یواځینی ښار و چې اشوریان (سریاني اوتودوکس، کلدانیان، او پروتستانت) پکې اکثریت وو. سریاني اورتودوکس عیسویان د مېدیات په اطرافو کې په غونډۍ لرونکې کلیواله سیمه کې چې طور عبدین نومېده، متمرکز وو، چېرته چې هغوی په نږدې ۱۰۰ کلیو کې ژوند کاوه او په کرنه یا د لاسي صنایعو په جوړولو کې بوخت وو. سریاني اورتودوکس کلتور مېدیات ته (د طور عبدین لوېدیځ ته ) نږدې په دوو عبادت ځایونو مور ګابریل او دیر الزعفران کې متمرکز شوی و. د سریاني مېشتځایونو له مرکزي سیمې څخه بهر، د اروفا، هارپوت، او ادیامان په کلیو او ښارګوټو کې هم د پام وړ نفوس شتون درلود. د طور عبدین د سریاني نفوس بالعکس، له دغو سریانیانو څخه زیاتو یې په غیر ارامي ژبو باندې خبرې کولې.
د تایوان د خپلواکۍ غورځنګ
د چین د خلکو د جمهوریت حکومت د تایوان له خپلواکۍ سره مخالفت کوي ځکه چين د خلکوجمهوریت باور لري چې تایوان او د چین اصلي خاوره د یوه هېواد د خاورې دوه برخې په بر کې لرې. د چین د خلکو د جمهوریت دولت د " یوه چین پالیسی " فورمولبندي کړې ده چې د دې پالیسۍ په اساس به نور هیوادونه رسمي دپلوماتیکې اړیکې یواځې د چین د خلکو له جمهوریت سره په دې شرط پالي چې د چین د خلکو جمهوریت یې په رسمیت پېژندلی وي.
د هند وېش
د بنګال وېش: ۱۹۰۵ ز کال
د بنګال هندو ځمکوال اشرافو چې زياتره ځمکې يې ختيځ بنګال کې مسلمان بزګرانو ته په اجاره ورکړل شوې وې، پياوړی اعتراض وکړ. د بنګالي هندو لوی منځني ټولګي (the Bhadralok) چې د بيهارس “Biharis” او اورياس “Oriyas” له لورې د نوي بنګال ولايت کې د بې شمېره بنګاليانو د اوسېدلو له امله خوابدي وو، احساس کړه چې د کرزون قانون د دوی د سياسي ادعا د سزا په مانا و. د کرزون د پرېکړې پر وړاندې خپرېدونکو نيوکو په پراخه ډول د “Swadeshi” (د هند پېرودلو) مبارزې بڼه خپله کړه، چې د برتانوي توکو پرېکون يې راونغاړه. لاريون کوونکو کله کله مګر په رسوايۍ سره د سياسي تاوتريخوالي بڼه خپله کړه، چې پر ملکيانو باندې بريدونه په کې شاملېږي. تاوتريخوالی که څه هم ښايي بې ګټې ځکه و، چې زياتره پلان شوي بريدونه يا د انګليستان له لورې وار له مخه شنډ او يا بې پايلې شول. د لاريون د دواړو ډولونو لپاره د لاريون غږ د “Bande mataram” يعنې «مور ته سلام» شعار و، چې د بانکيم چاندرا چاټيرجي “Bankim Chandra Chatterjee” د صندرې سرليک و، چې د mother goddess څخه يې مرسته وغوښتله، چې د بنګال، هند او د هندو رب النوعه کالي “Kali” يې په بېلابېل ډول پلوي کوله. ګډوډي هغه مهال له کلکتې څخه د بنګال شا او خوا سيمو ته خپره شوه، چې د کلکتې انګليسي لوستي زده کوونکي بېرته خپلو کلو او ښارونو ته ستانه شول. د شعار مذهبې انګېزې او د وېش پر وړاندې سياسي ناوړه رويه په داسې ډول سره ګډ شول، چې ځوانانو د “Jugantar” په څېر ډلو کې دولتي ودانۍ په بمونو والوزولې، وسله والې غلاګانې يې وکړې او د برتانوي چارواکو په وژلو يې لاس پورې کړ. دا چې کلکته د سترواکۍ پلازمېنه وه، سپکاوی يا ناوړه چلند او شعار دواړه ډېر ژر په ملي کچه وپېژندل شول.
تن بازار
بندول:
فاحشو د وتلو څخه انکار وکړ. فاحشه خانې ته برېښنا او اوبه پرې شوې او د هغې په شاوخوا کې د پولیسو محاصره شوې وه چې د هر چا د ننوتو مخه ونیول شي.
هنري کېسنجر
هنری الفرد کېسنجر د سنټ مایکل او سنټ جورج د قوماندانۍ اعزازي شوالیه قوماندان (KCMG)؛ په جرمني ژبه: [ˈkɪsɪŋɐ]؛ چې د ۱۹۲۳ز کال د مې په ۲۷مه نېټه زیږېدلی دی، یو جرمني الاصله امریکایي سیاستوال، دېپلومات، او جیوپولیټیکی سلاکار دی، چې د ریچارډ نیکسون او ګېرالډ فورډ د ولسمشریزو ادارو پر مهال یې د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو د وزیر او د ملي امنیت د مشاور په توګه کار کړی دی. نوموړی یو یهودي مهاجر و چې په ۱۹۳۸ز کال کې له نازي جرمني څخه له خپلې کورنۍ سره یو ځای وتښتېد، په ۱۹۶۹ز کال کې د ملي امنیت د سلاکار او په ۱۹۷۳ز کال کې د بهرنیو چارو وزیر شو. کېسنجر په وېتنام کې د اوربند لپاره د خپلو هلو ځلو لپاره د نوبل د ۱۹۷۳ز کال جایزه په داسې تر بحث لاندې شرایطو کې تر لاسه کړه، چې د اړوندې کمېټې دوو غړو یې پر وړاندې د اعتراض په توګه استعفا ورکړه.
د اردو تجربه
کېسنجر چې کله په اردو کې خپلې تجربې په یاد راوړي وایي چې، "په ما کې یې د یو امریکایي وګړي احساس پیدا کړ"
ویلیام جکسون هوکر
هوکر په نورویچ کې وزېږېد او همالته یې زده کړې وکړې. کورني میراث ورسره مرسته وکړه څو سفرونه وکړي او ځان د طبیعي تاریځ په ځانګړې توګه د بوټو پوهنې ته وقف کړي. هغه په ۱۸۰۹ زکال کې ایسلنډ ته د خپل سفر راپور خپور کړ، په داسې حال کې چې یو شمېر یاددښتونه او د بوټو را غونډې کړې نمونې یې د اوږد سفر له امله له منځه لاړې. نوموړي په ۱۸۱۵ زکال کې د نورفولک د بانکوال ډاوسون ترنر له مشرې لور ماریا سره واده وکړ او له واده وروسته یې د ۱۱ کلونو لپاره په هالسورث کې ژوند وکړ او هلته یې د بوټو او ونو څېړنیز مرکز جوړ کړ چې د هغه مهال د بوټو پېژندونکو له خوا یې ډېر شهرت وموند.
واده او کورنۍ
هوکر په ۱۸۱۵ زکال کې د ډاوسون ترنر او ماري پالګریو له مشرې لور ماریا سارا ترنر سره واده وکړ. ماریا اماتور هنرمنده وه چې کوچني بوټي یې غونډول او د خپلې خور الیزابت سره یې هغه رسامي کول. دغې جوړې سکاټلنډ ته له سفر وړاندې د شاتو د میاشتې پر مهال له لیک ډیسټریکټ او ټول ایرلنډ څخه لیدنه وکړه.
لقمان حکيم
حکیم لقمان هغه څوک دی چې د قرآن کریم په سورت لقمان کې یې یادونه شوې ده. دا څرګنده نه ده چې هغه پیغمبر و او که نه. په هرصورت، هغه یو ډېر هوښیار سړی و او ډېری کیسې ورته منسوب شوي دي. د هغه حکمت هم مشهور دی او په اردو کې مشهور متل دی چې حکيم لقمان هم د خيال دوا نه لري. يانې دوی د عقل لوړوالی ګڼل کیږي. حکيم لقمان له الله سره ډېره مينه درلوده او ايمان يې ډېر قوي و. خپل زوی ته د هغه ځینې نصیحتونه په قرآن کې ثبت دي.
الفریډ ډیکین
لوی څارنوال ۱۹۰۱ز- ۱۹۰۳ز
ډیکین هڅه وکړه، چې د ۱۹۰۲ز کال په اپرېل کې له کابینې نه استعفا وکړي. بارټن ته یې د استعفا دوه لیکونه ولیکل. د مخالفت اصلي لامل یې دا وه، چې حکومت د وکیلانو لپاره ۵۰ سلنه معاشونه ډېر کړل، خو له بل پلوه یې مېرمن هم ناروغه وه. هغه بارټن ته ولیکل «زما تقاعد به هغه فشار ارامه کړي، چې ځینې وختونه به شدید و» بارټن ورته ولیکل، د هغه وتل به «زما زړه مات کړي» او «وزارت به ړنګ کړي» بارټن ورسره ومنله چې په معاشونو کې به کموالی راولي او ډیکین هم ومنله چې د وزیر په توګه به خپلې دندې ته دوام ورکوي.
د ژمې جګړه
مخینه
په ۱۹۱۸ ز کال کې د فنلند په کورنۍ جګړه کې د شوروي له ښکېل کېدو وروسته، د سولې هېڅ ډول تړون لاسلیک نه شو. په ۱۹۱۸ او ۱۹۱۹ ز کلونو کې فنلندي داوطلبانو دوه نابریالي  نظامي یرغلونه د شوروي له سرحد ها خوا د وینا Vienaاو آونس Aunus په سیمو تر سره کړل ترڅو کره لیا Karelia کې سیمې چې د سترفنلند په فکر کولای شو ټول فنلندې خلک یوه واحد دولت ته ګډ کړي له فنلند سره ګډې کړي.په ۱۹۲۰ ز کال کې فنلندي کمونیستانو هڅه وکړه چې د سپین ګارد پخوانی عمومي قوماندان مارشال کارل ګوستاف ایمیل مانرهیم Carl Gustaf Emil Mannerheim ووژني. د ۱۹۲۰ زکال د اکتوبر په ۱۴ ، فنلند او شوروي د تارتو تړون Treaty of Tartuلاسلیک کړ چې د دې تړون له مخې د خپلواک فنلند او شوروي سترواکۍ تر منځ پخواني سرحدونه د دواړو هېوادونو تر منځ د نویوسرحدونو په توګه تصدیق شول. فنلند همدارنګه د پېتسامو Petsamo تنګی د آرکتیک په سمندر Arctic Ocean کې  د هغه له کنګل آزاد بندر سره تر لاسه کړ. د سولې د تړون له لاسلیکیدو سره سره، دواړو هېوادونو تر منځ اړيکې تیاره پاتې شوې. د فنلند حکومت رضا کارانو ته اجازه ورکړه چې له پولې واوړې او او په روسیه کې په ۱۹۲۱ ز کال کې د ختیځ کېرلین East Karelian له پاڅون څخه ملاتړ وکړي، همدارنګه په شوروي اتحاد کې مېشت فنلندي کمونیستانو دې ته چمتو شول چې کسات واخلی او له سرحد نه په تیرېدو په ۱۹۲۲ زکال کې فنلند ته ننوتل چې د پورک موتیني Pork Mutiny پېښه رامنځ ته شوه ( دلته هغې پېښې ته اشاره ده چې د هغې په ترڅ د سره ګارد غړي د  فنلند شوروي له پولې تیراوفنلند ته ننوتل هلته یې د فنلندی سرحدي ساتونکي بې وسلې کړل او نور پرمختګ یې هم وکړ). په ۱۹۳۲ زکال کې د دواړوهېوادونو تر منځ د د شوروې او فنلند د نه یرغل تړون د دواړو هېوادون ترمنځ لاسلیک شو او په ۱۹۳۴ ز کال کې یو ځل بیا د لسو کلونو لپاره تصدیق شو. په فنلند کې بهرنۍ سوداګري مخ په غوړېدوشوه خو له لس سلنه څخه کمه سوداګري له شوروي سره وه. په ۱۹۳۴ز کال کې شوروي اتحاد د ملتونو له ټولنې سره یوځای شو.
لیونارډ ایولر
لومړنی ژوند
ایولر له ځوانۍ څخه د ریاضياتو زده‌کړې له خپل پلار څخه ترلاسه کړې، چا چې څو کاله وړاندې د بازل په پوهنتون کې له یاکوب برنولي څخه ځینې درسونه اخیستي وو. ایولر په اته کلنۍ کې د ژوند کولو لپاره د خپلې مورنۍ نیا کور ته ولېږل شو او په بازل کې په لاتین ښوونځي کې یې نوم لیکنه وکړه. سربېره پر دې، هغه له یوهانس بورکهارټ، چې یو ځوان ارواپوه چې له ریاضیاتو سره یې ژوره علاقه درلوده، څخه خصوصي زده‌کړې ترلاسه کړې.
خليفه بن زايد آل نهيان
خليفه بن زايد آل نهيان ( عربي:خليفة بن زايد بن سلطان آل نهيان زېږون: 7 سپتمبر 1948 )، چې عموما د شيخ نهيان يا شيخ خليفه په نوم ياديږي، د متحده عربي اماراتو ولسمشر او د ابوظبۍ امير دی.
عملي ژوند
په ۱۹۶۶ کال کې کله چې شیخ زاید د ابوظبۍ واکمن شو، شیخ خلیفه په ختیځو سیمو کې د هغه استازی وټاکل شو. هغه مهال شیخ خلیفه یوازې ۱۸ کلن و. درې کاله وروسته کله چې شیخ خلیفه ولیعهد (ځايناستی ) وټاکل شو، په هغه وخت کې یې د برېتانیا د سنډورسټ پوځي اکاډمۍ څخه پوځي زده کړې هم ترلاسه کړې وې. د ولیعهد په توګه له ټاکل کېدو سره سم وروسته، هغه د ابوظبۍ د دفاع وزارت مشر وټاکل شو.
لیبرال ګوند (لویه بریتانیا)
تاریچه
په ۱۸۴۱ کال کې، لیبرالانو د ښاغلي رابرټ پیل تر مشرۍ لاندې محافظه کارانو ته واک له لاسه ورکړ، خو په اپوزیسیون کې د دوی موده لنډه وه ځکه چې محافظه کاران د جوارو د قوانینو د لغوې پر سر، چې د آزادې سوداګرۍ ستونزه وه، ووېشل شول؛ او یوه ډله چې د پیلایټ پلوو په نوم یادېده (خو پخپله ښاغلی پیل چې لږ ورسته مړ شو، په کې نه و) له لیبرال اړخ نه جلا شوه. دې کار د رسل، پالمرسټون او پیلایټ پلوه مشر ابرډین تر مشرۍ لاندې وزارتونو ته اجازه ورکړه چې د ۱۸۵۰ او ۱۸۶۰ کلونو په اوږدو کې زیاتره دفترونه له ځانه سره ولري. یو مخکښ پیلایټ پلوه وېلیم ګلاډستون و، چې په زیاتو حکومتونو کې د خزانې اصالح کونکی وزیر و. د لیبرال ګوند د رسمي بنسټ تاریخ په دودیز ډول په ۱۸۵۹ کال کې او د پالمرسټن د دوهم حکومت رامنځ ته کېدو ته رسېږي.
د لمر رڼا
د ځمکې ژوندي موجودات
په ځمکه کې نږدې ټول ژوندي موجودات د لمر په رڼا پايي. د نباتاتو په څېر ډېری اټوټروفونه له کاربن ډای اکسایډ او اوبو سره یوځای د لمر د رڼا انرژي د ساده قندونو د تولید لپاره کاروي – چې دا پروسه د فوتوسنتېز په نامه یادېږي. وروسته بیا دا قندونه د داسې ودانیزو بلاکونو او نورو ترکیبي مسیرونو په توګه کارول کېږي چې ژوندي موجود یا ارګانېزم ته د ودې زمینه برابروي.
په ماقبل التاریخ زمانه کې انسانانو نباتي او حیواني توکي د نورو موخو لپاره وکارول او په دې توګه یې دا پروسه لا ډېره پراخه کړه. د بېلګې په توګه د څارویو پوست یې د تودوخې او لرګینې وسلې یې د ښکار لپاره کارولې. دغو مهارتونو انسانانو ته زمینه برابره کړه تر څو د لمر له وړانګو څخه تر هغه ډېره استفاده وکړي چې یوازې د ګلایکولیز (glycolysis) له لارې ممکنه وه، او په دې سره انسانانو وده پیل کړه.
بهاماس
حکومت او سیاست
بهاماس یو خپلواک او خپلواک هیواد دی. په هرصورت، سیاسي او حقوقي سیسټم تر ډیره حده د برتانوي سیسټم څخه اخیستل شوی. بهاماس پارلماني ډیموکراسي لري چې دوه لوی سیاسي ګوندونه لري. د دوی نومونه د آزاد ملي غورځنګ او پروګریسیو لیبرال ګوند دي.
اقتصاد
په کارابین کې یو له بډایه هیوادونو څخه ، د بهاماس اقتصاد په لویه کچه په سیاحت پورې تړلی دی ، کوم چې د هیواد د ټول اقتصاد 60 سلنه برخه جوړوي. د نیمایي څخه ډیر دندې هم د سیاحت سره تړاو لري. له سیاحت وروسته دوهم مهم صنعت اقتصادي خدمتونه دي چې د ټول اقتصاد شاوخوا 15 سلنه برخه جوړوي.
سیاروي کړۍ
د کوچنیو سیارو او سپوږمیو حلقوي سیستمونه
ځینو ستور پوهانو دا تیوري مطرح کړې وه چې ښايي پلوتو هم حلقوي سیستم ولري. له دې سره سره، دا احتمال د «نیوهورایزنز» له‌خوا رد شوی چې هغه دا ډول سیستم کشفولی شوای.
اليزابيت بلکویل
د زلمیتوب کلونه
د بلکويل مالي حالت سم نه وو. د مالي اړتياوو تر فشار لاندې درې خوېندو انا، مارين او اليزبيت د «ځوانو ښځو لپاره د سينسينياټي انګليسي او فرانسوي اکاډمي» ښوونځی پيل کړ، په دې ښوونځي کې د ټولو نه؛ خو د ډېرو مضامينو په برخه کې زده کړې ورکول کېدې او د لوست، خونو، او خوراک په بدل کې يې ترې پيسې اخیستل کېدې. ښوونځی په خپلو ښوونیزو طريقو کې نوښتي نه وو بلکې د بلکويل خوېندو لپاره يوازې د عايد يوه سرچينه وه. د بلکويل د غلامي د لغوه کولو فعاليتونه په دې کلونو کې له ناکامۍ سره مخ شول چې په اغلب ګومان تر ډېره د همدې اکاډمۍ له امله وو.
ابراهيمي محمد صلح
سرچينې
وېشنيزه:1964 زېږېدنې وېشنيزه:1962 زېږېدنې وېشنيزه:مالديپ وېشنيزه:مالديف هېواد
مېګناد ساها
ژوندلیک
مېګناد ساها په 1893 کې د برېتانوي هند (اوسنۍي بنګله دېش) د بنګال صدارت پرمهال ډاکې ته نږدې د شوراتولي په نوم په یوه کلي کې زېږېدلی و. هغه د جګنات ساها زوی و چې د یوې غریبې کورنۍ سره تړاو درلود. د بې وزلۍ له امله په ماشومتوب کې له ډېرو ستونزو سره مخ شو. د خپل لومړني ښوونځي په جریان کې، هغه د سودیشي په غورځنګ کې د ګډون له امله په زوره د ډاکه کالجیټ ښوونځي څخه وشړل شو. هغه د هندوستان د ښوونځي سند د ډهاکه پوهنتون څخه ترلاسه کړ. هغه د کلکتې د کالج محصل هم و. هغه د 1923 څخه تر 1938 پورې په اله آباد پوهنتون کې پروفیسور او په 1956 کې د هغه تر مړینې پورې د کلکتې په پوهنتون کې د ساینس ډیپارټمنټ رییس و. هغه په 1927 کې د شاهي ټولنې غړی شو. هغه په 1934 کې د هند ساینس کانګریس د 21مې غونډې مشر و.
شارجه
شارجه په رسمي توګه د روغتیا نړیوال سازمان لخوا د صحي ښار په توګه ثبت شوی. د 2016 QS زده کونکو سروې له مخې د غوره ښارونو لېست کې ، شارجه د زده کونکو لپاره په نړۍ کې د 68 م غوره ښار په توګه ياده شوې وه. شارجه د متحده عربي اماراتو کلتوري پلازمېنه ګڼل کیږي، او په 2014 کې د اسلامي کلتور پلازمېنه وه. شارجه د یونیسکو له خوا د 2019 لپاره د نړیوال کتاب پلازمېنې په توګه غوره شوی.
اپيډيمولوژي
تاريخچه
يوناني فزيکپوه هايبوکرات چې د طب د پلار په توګه پېژندل شوی دی، د ناروغۍ په اړه د يو منطق يا دليل غوښتنه وکړه. نوموړی لومړنی پېژندل شوی شخص دی، چې د ناروغۍ د پېښېدنې او چاپيريالي اغېزو تر منځ يې اړيکې پلټلې دي. هايپوکرات باور درلود چې د انساني بدن ناروغي د څلورو خويونو (له تريخې څخه وتونکې توره مايع، زيړه مايع، وينه او بلغم) د نابرابرۍ له امله ده. د ناورغۍ درملنه د خوی؟ له منځه وړل يا يې د بدن د متوازن کولو په موخه پلټل وو. دې باور په طبابت کې وينې ته د اجازې ورکولو او پرهېز کاريال ته لاره هواره کړه. نوموړي د endemic (هغو ناروغيو لپاره چې په عادي ډول ځينو ځايونو کې موندل کېږي او نورو ځايونو کې نه وي) او epidemic (هغو ناروغيو لپاره چې ځينو وختونو کې ليدل کېږي، مګر نورو وختونو کې نه وي) اصطلاحګانې اختراع کړې.
معاصره دوره
Joh Graunt د نارينه لباس خرڅونکی او اماتور احصايه پوه په ۱۶۶۲ کې د مړينې د Bills په اړه طبيعي او سياسي کتنې خپرې کړې. په دې کې يې له سترې وبا څخه وړاندې په لندن کې د مړينې ونډې تحليل کړې، د لومړي ژوند لښتليکونه يې وړاندې کړل او د زياتو نويو او پخوانيو ناروغيو لپاره يې د وخت تمايل راپور کړې. د ناروغۍ په اړه يې د زياتو نظرياتو لپاره احصايوي ثبوت چمتو کړ او د دوی په اړه يې ځيني پراخه [نړيوالې] نظريې ناسمې ثابتې کړې.
ناورین‌پالنه
کووېير او طبعي علم‌پوهان /مجتهدین
د نولسمې پېړۍ په لومړیو کې د ناورين‌پالنې اصلي ملاتړی فرانسوی اناتومي‌پوه او لرغون‌پوه ژرژ کووېیر و. د هغه انګېزه د ورکو شویو بېلګو او ځای‌ناستو ځناورو تشرېح وه چې هغه او نورو په فوسیلي ريکارډونو کې ليدل. حال دا چې هغه داسې اټکل کاوه چې ناروين‌پالنه په اېورېژا کې ښايي په لږ ژورو سیمو کې د سیند د سېل وهنو په واسطه د وروستیو ورکېدنو/انقراضونو مسؤله وي، خو د نوح (ع) توپان ته يې هېڅ اشاره هم ونه کړه. هغه هېڅ‌کله کوم الهي خلقت ته د داسې میکانیزم په توګه اشاره نه ده کړې چې په ترڅ کې يې د انقراض تر پېښو وروسته د نفوس بیا ځاي پر ځای کېدل پېښېږي. کووېیر په حقیقت کې د روښانګرۍ او د فرانسې د انقلاب د فکري فضا تر اغېز لاندې د مذهبي یا میتافزیکي اټکلونو له وړاندې کولو څخه په‌خپلو لیکنو کې ډه‌ډه کړې. کووېیر همدرانګه باوري و چې د ستراتيګرافۍ ریکارډونه د دغه ډول څو انقلابونو پېښېدل ښيي او هغه دا د ځمکې د عمر د تاريخ په بهیر کې د ثبات د اوږدو فاصلو تر منځ پرلپسې طبعي پېښې بللې. دې چارې هغه په دې باوري کړ چې ځمکه څو میلیون کاله لرغونتوب لري.
ساينټولوجي
څرګنداوی
هوبارډ ساینتولوژي تشرېح کړه لکه څنګه چې د لاتیني کليمې "scio" څخه اخیستل شوې، مانا یې پوهېدل یا پرتله کول دي؛ او د یوناني کليمې "لوګوس" سره چې مانا یې بهرنۍ بڼه ده، د هغې له لارې داخلي شرایط او نظرونه څرګند شوي. له همدې امله هوبارډ لیکي چې د پوهې علم یا د پوهې ساینس.
سرچينې
<references group="" responsive="0"> وېشنيزه:ساين وېشنيزه:ساينټولوژي وېشنيزه:ګروهه وېشنيزه:ګروهې
فزيک پوه
زده کړه
د لسانس دورې يو معياري نصاب له کلاسيک ميخانيک، برېښنا او مقناطيسيت، غېر نسبي کوانټم ميخانيک، بصري، شميريز ميخانيک او حراري ډيناميکس او د لابراتوري تجربو څخه جوړ وي. د فزيک زده کوونکو ته په رياضي (حساب، تفاضلي معادلې، خطي الجبر، پېچلي تحليل او داسې نور) او کمپيوټر ساينس کې د زده کړې اړتیا هم وي.
انګلستان
په هر يو مسلک کې د حقوقي حيثيت تر لاسه کول، د پراخې ټولنې لپاره د لوړې کچې تخصصي مضمون د علم او مسلکي وړتيا ښودنه کوي. د فزيک د انسټيټيوټ تر مخې، حقوقي فزيک پوه (CPhys) د انعام لرونکي «د مسلکي توب لوړ معيارونو، د نویو تجربو، څرنګوالي او خونديتابه» تر څنګ «په خپلواک ډول عملي کول او تر سره کولو د مشرۍ کولو وړتيا» څرګندونه کوي، سربېره پر دې، د پوهې د پر مخ وړلو سره د هيلو او غوښتنو سره سم مزل پر ځای ساتلو ژمنتيا، د کوم څه لپاره چې په هر مسلک کې بايد مسئولیت په غاړه واخستل شي».
الیکسا انٹرنیٹ
سرچينې
<references group="" responsive="1"> وېشنيزه:امازون وېشنيزه:امازون شرکت وېشنيزه:وېب پاڼه وېشنيزه:انلاين سوداګري وېشنيزه:پرليکه سوداګري وېشنيزه:پرليکه بازار
انسل آدامز
آدامز د نیویارک د معاصرو هنرونو په موزیم کې د عکاسۍ د څانګې د جوړېدو کلیدي مشاور و، هغه چاره چې د نوموړي انځور اخیستنې ته یې بنسټیز مشروعیت ور وبخښه. نوموړي د دغې څانګې د انځورونو د لومړني نندارتون په جوړولو کې ونډه لرله، د اپارچر په نامه د انځور اخیستنې د مجلې په تاسیس کې یې مرسته وکړه او د اریزونا په پوهنتون کې یې د نوښتګرې انځورګرۍ د مرکز بنسټ کېښود.
ماشومتوب
د آدامز یو له لومړنیو خاطراتو څخه د سانفرانسیسکو د ۱۹۰۶ زکال په زلزله کې د اورلګېدنې ننداره وه. آدامز د زلزلې په لومړي ټکان کې خوږ نه شو خو درې ساعته وروسته یې په بل ټکان کې د خپل باغ په دیوال ولګېد، پزه یې ماته شوه او ټپي شو. یو ډاکټر ورته لارښوونه وکړه چې پزه یې بلوغ ته له رسېدو وروسته باید عملیات شي، خو د هغه پزه همداسې کږه پاتې شوه او د خپل ټول عمر پر مهال اړ شو څو د خولې له لارې تنفس وکړي.
استراخان اوبلاست
استراخان اوبلاست ( Astrakhan Oblas) Астраха́нская о́бласть, Astrakhanskaya Oblast) د روسیې یوه فدرالي ولايت ( اوبلاست ) ده چې په جنوبي فدرالي ولسوالۍ کې موقعیت لري. د دې اوبلاست پلازمېنه د استراخان ښار دی.
روستوف اوبلاست
روستوف اوبلاست  د روسیې یو اوبلاست دی چې په روسیه کې موقعیت لري.
فیمینیزم د امریکا په متحده ایالاتو کې
د فیمینیزم لومړۍ څپه
دغې جرګې ۱۸۴۰ کال له پېښې څخه الهام اخیست.هغه وخت چې ايلېزابت کېډي سټانټون  ( Elizabeth Cady Stanton) په لندن کې د غلامۍ ضد په یو نړۍ واله غونډه کې له لوکريشيا موټ ( Lucretia Mott) سره وکتل. کنفرانس موټ ( Mott) او نورو امریکايي ښځو ته د ګډون حق ورنه کړ. البته د هغوی د جنسیت له امله، سټانټون(Stanton ) چې د غلامۍ ضد ماموره ځوانه ناوې وه او اغلې موټ (Mott) چې یوه قوي مبلغه او د اصلاحاتو تجربه کاره ښځه وه؛ په ګډه چې د داسې یو مجلس د جوړولو په اړه یې خبرې وکړې، چې د ښځو حالت منعکس کوي یا په نښه کوي. د لوکريشيا موټ (Lucretia Mott) او فريدريک دولاس (Frederick Douglass) په ګډون شاوخوا درې سوه تنو په غونډه کې ګډون وکړ. د غونډې په پای کې ۶۸ ښځو او ۳۲ نارینه وو، هغه پرېکړه لیک لاسلیک کړ، چې ايلېزابت کېډي سټاټون (Elisabeth Cady Stanton) او د ام کلينټوک (M’clintock) کورنۍ لیکلې و.
د پرېکړه لیک بڼه د خپلواکۍ اعلاميې ته ورته وه. د بېلګې په ډول د پرېکړه لیک اعلامیه کې راځي : ((موږ دا حقیقتونه د ځان لپاره روښانه کوو، چې ټول نارینه او ښځينه مساوي پيدا شوي او د خپل خالق په واسطه ورته ځانګړي غیر انتقالي حقونه برابر شوي دي)). همدارنګه اعلامیه کاږي چې: (( د بشریت تاریخ د نارینه وو په برخه کې د ښځو پر وړاندې د تکرار شویو، تکلیفونو او په زور اخیستنې تاریخ دی)).
د بحرین تاریخ
د دلمون تمدن
دلمون د دویم بورنا-بوریاش (شاوخوا ۱۳۷۰ کاله مخکې له میلاد نه) د واکمنۍ اړوند په دوو لیکونو کې یاد شوی، چې د بابل د کسایت لړۍ پرمهال له نیپور څخه ترلاسه شوي. دا لیکونه د دلمون د ولایتي چارواکي الي-ایپاشرا له خوا په بین النهرین کې خپل ملګري اینیل کیدیني ته لیکل شوي وو. یاد شوي نومونه اکدي دي. دا لیکونه او نور اسناد په هغه وخت کې د دلمون او بابل ترمنځ اداري اړیکو ته اشاره کوي. د کسایت واکمنۍ له نسکورېدو وروسته، په بین النهریني اسنادو کې د دلمون په اړه هېڅ یادونه نه ده شوې، په استثنايي ډول آشوري ډبرلیکونو چې له میلاد نه مخکې په ۱۲۵۰ کال پورې تړاو لري، څرګنده کړې چې آشور پاچا د دلمون او ملوخا پاچا ؤ. د آشوريانو ډبرلیکونو د دلمون له پلوه خراج ثبت کړی. له میلاد نه مخکې په لومړۍ زریزه کې نورې آشوري ډبرلیکنې هم شته چې په دلمون باندې د آشوریانو واکمني په ګوته کوي. دلمون هم وروسته په بین النهرین کې د کاسایت لړۍ له لوري کنټرول کېده.
د "پارس خلیج" داروي، ټاپه ډوله (نه ګرد) مهرونه چې د دلمون څخه پېژندل شوي، چې په فیلکا او هند د ګجرات په لوتل او او په بین النهرین کې څرګندیږي، د اوږده واټن سمندري سوداګرۍ قانع کوونکی تایید دی. دا چې په سوداګرۍ کې څه شامل وو، لږ پېژندل شوي دي: چارتراش او قېمتي لرګي، عاج، د لاجورد ډبرې، سره زر او لوکس جنسونه، لکه: د سره عقیق او د ډبرو ځلانده مری، د پارس خلیج څخه مرغلرې، د صدف او هډوکو نقشونه، هغه جنسونه وو چې بین النهرین ته د سپینو زرو، قلعي، وړیو ټوکر، د زیتون غوړو او د غلې دانو په بدل کې استول کېدل. د عمان څخه د مسو چکۍ او قیر چې په طبیعي ډول په بین النهرین کې موندل کېږي، ممکن د پنبې ټوکر او کورني مرغانو سره چې د سیند سیمې مهم تولیدات او د بین النهرین اصلي تولیدات نه دي، تبادله شوي وي. د دې ټولو سوداګریزو جنسونو بېلګې موندل شوې دي. د دې سوداګړۍ ارزښت په دې حقیقت سره ښودل کېږي چې، په دلمون کې کارول شوي وزنونه او اندازې، په حقیقت کې هغو وزنو او اندازو ته ورته وو، چې په سیند کې کارول کېدل او هغو ته ورته نه وو چې په سویلي بین النهرین کې کارول کېدل. "'د دلمون بېړیو له بهرنۍ خاورې څخه د خراج په توګه لرګي راوړل'."د بین النهرین سوداګریز اسناد، د اجناسو لېستونه او رسمي ډبرلیکنې د ملوخا د نورو هاراپي مهرونو او لرغونو موندنو یادونه کوي. د ملوخان سوداګرۍ ته ادبي مرجع د اکدیانو، د اور د سیمي د درېیمې پاچهۍ او د اسین-لارسا زمانو ( له میلاد نه مخکې تقریباً ۲۳۵۰-۱۸۰۰)  ته رسي، خو احتمالا سوداکړي د پاچاهۍ په لومړۍ دوره ( له میلاد نه مخکې تقریباً په ۲۶۰۰ )   کې پیل شوه. د ملوخانو یو شمېر کښتۍ ښايي مستقیماً د بین النهرین بندرونو سفر کاوه، خو د اسین - لارسا په زمانو کې، دلمون دا سوداګري انحصار کړه. د بحرین ملي موزیم ارزوي چې: "د سرو زرو دوران" یې له میلاد نه مخکې تقریباً تر ۲۲۰۰-۱۶۰۰ دوام وکړ. تر پارس خلیج لاندې د کنډوالو موندنې ښايي په دلمون پورې اړه ولري.
رافیل اوروزکو
رافیل اوروزکو (24 مارچ ۱۹۵۴- د 11 جون، ۱۹۹۲) (په انگرېزي: Rafael Orozco Maestre) يو نامتو د کولمبيا سندرغاړى او و. سندرغاړی او د بانډ بنسټ ایښودونکی Binomio de Oro، او په کولمبیا کې یو له غوره سندرغاړو څخه دی.
د مراکش اقتصاد
د ۱۹۸۰ز لسيزې له وروستيو راهيسې، د مراکش حکومت د نړيوال مالي صندوق، نړيوال بانک او پاريس پور ورکونکو ټولنې په مرسته د اقتصادي ودې د چټکتيا لپاره يو پروګرام پر مخ وړی دی. له ۲۰۱۸ز کال راهيسې، د دې هېواد دوپيسه «درهم»، د جاري  حساب معاملاتو لپاره په بشپړ ډول د بدلېدو وړ ده، په مالي برخه کې اصلاحات پلي شوي او دولتي مؤسسې خصوصي کړای شوي دي.
د مراکش د اقتصاد سترې سرچينې کرنه، فاسفايټ کانونه او ګرځندويي ده. د کبانو او سمندري خوراکونو پلورل هم له اهميت څخه برخمن دي. صنعت او کان کيندنه د هېواد په کلنۍ جي ډي پي کې نږدې یو په درې برخه ونډه لري. مراکش د نړۍ په کچه د فاسفيټ درېیم ستر توليدونکی هېواد دی (له متحده ايالاتو او چين وروسته) او په نړيوال بازار کې د فاسفيټ د نرخونو لوړېدل ټيټېدل د مراکش په اقتصاد ستر اغېز لري. له خپلواکۍ راهيسې ګرځندويۍ او د کارګرو حوالو مهمه ونډه درلودلې. رخت جوړول او د لباس تولیدات د مخ پر وده توليداتي سکتور برخه ده، کوم چې په ۲۰۰۲ز کال کې د ټولو صادراتو شا او خوا ۳۴٪ برخه جوړو او د صنعتي کاري ځواک ۴۰٪ برخه يې په کار ګومارلې ده. حکومت هيله لري چې په ۲۰۰۱ز کال کې ۳ صادرات له ۱.۲۷ ميليارده امريکايي ډالرو څخه په ۲۰۱۰ز کال کې ۳.۲۹ ميليارده ډالرو ته لوړ کړي.
د وارداتو لوړ نرخونه، په ځانګړي ډول د نفتو واردات، يوه ستره ستونزه ده. مراکش هم له جوړښتي بې روزګارۍ او هم د سترو بهرنيو پوورنو دواړو سره مخ دی.
د سمندر د سطحې لوړوالی
لاملونه
هر کال په انترکتیکا او ګرینلنډ کې پر کنګلونو شاوخوا ۸ ملي متره (۵/۱۶ اېنچه) ورښت کېږي چې ډېری یې واوره ده او د وخت په تېرېدو سره کلنګلونه جوړوي. دا ورښت ډېری د سمندر له سطحې څخه د اوبو د بخار کېدو له امله پیلېږي. یوه اندازه واوره د باد یا د ویلې کېدو له لارې له کنګلونو څخه (په مستقیم ډول له مایع کېدو پرته) پر بخار بدلېږي. پاتې واوره ورو ورو پر یخ بدلېږي. دا یخونه ښايي کنګلیزو تختو ته لاړ شي او هلته په ویلې کېدو سره د لویو کنګلونو په بڼه بېرته سمندر ته ولوېږي. که ورښت د سطحې پروسې او په یوه او بله څنډه کې د یخ له منځه تلل سره متعادل وساتي، د سمندر سطحه یو ډول پاتې کېږي. ساینس پوهانو موندلې چې یخونه په چټکۍ سره د له منځه تلو په حال کې دي.
تاتارستان
تاریخ
د ننني تاتارستان سره په پوله تر ټولو پخوانی پېژندل شوی دولت وولګا بلغاریا و، چې له 700 څخه تر 1238 پورې یې دوام وکړ. د ولګا بلغاریا دولت یو پرمختللی سوداګریز دولت و. چې سوداګریزې اړیکې یې له داخلي یوروشیا ، منځني ختیځ او د بالتیک سمندر له سیمې سره وې. دولت د کیوان روس ، قاپچاق او د خزریانو امپراتورۍ له فشار سره سره خپله خپلواکي وساتله. په تاتارستان کې اسلام د ابن فدلان د سفر په ترڅ کې په ۹۲۲ میلادي کال کې د بغداد د مبلغین له لارې دې سیمې ته ورسید. ولګا بلغاریا د 1230 لسیزې په وروستیو کې د منګول لښکرو لخوا فتحه شوه. د وولګا بلغاریان د ترکو - منګول پوځیانو او د "اردو زرین " د دولت سره یوځای شوي چې د منگول فاتح باتوخان لخوا تاسیس شوي چې په قپچک ژبه خبرې کوي او د ولګا بلغاریایان هم په قپچاک تاتار ژبه خبرې کوي او د ولګا تاتارانو په نوم پیژندل شوي. زنګ وهل پیل کړل. د بلې تیورۍ له مخې، په دې موده کې هیڅ توکمیز بدلون نه و، مګر بلغاریا یوازې د قاپچاق - تاتار ژبه خبرې پیل کړې. په 1430 کې، دا سیمه د " خانان کازان " په بڼه یو ځل بیا یو خپلواک دولت شو او پلازمینه یې په کازان کې جوړه شوه، د ولګا سیند په څنډه کې د بلغاریا د زاړه پلازمینې د کنډوالو څخه 170 کیلومتره شمال کې. تاتارستان په 1550 میلادي کال کې د زار روس Ivan IV (Ivan Grozny په روسیه کې، چې معنی یې ډار کور دی) د ځواکونو لخوا فتح شو او په 1552 کې د کازان سقوط وشو. په همدې وخت کې روسانو په مسلمانانو باندې د ظلمونو غرونه راوپارول، د تاتاری مسلمانانو دریمه برخه یې له منځه یوړه او ځینې یې په مسیحیانو بدل کړل. د کازان په ښار کې کلیساګانې جوړې شوې او په سیمه کې ټول جوماتونه ونړول شول او د روسیې حکومت د جوماتونو په جوړولو بندیز ولګاوه. د روسیې زار ایوان IV د تاتار مسلمانانو سمبول، د صلیب لاندې یا د کلیساګانو په پښو کې د میاشتې د کیښودلو امر وکړ، او دا یې په مسلمانانو باندې د عیسویانو د بریا نښه وبلله. حتی نن ورځ، سپوږمۍ په روسیه کې په ټولو پخوانیو او ډیری نویو کلیساونو کې د صلیب لاندې لیدل کیدی شي. او دلته اکثره تاتاري مسلمانان ژوند کوي چې د سپوږمۍ د صلیب لاندې کولو په علت نه پوهیږي ځکه چې روسانو تاریخ تحریف کړی دی. د پنځلسمې پېړۍ له نیمايي څخه تر شلمې پېړۍ پورې د تاتارستان او سایبریا په سیمو کې په لسګونو میلیونه مسلمانان قتل عام شول، خو تاریخ یې په اړه چوپه خوله دی او سیمه ییز مسلمانان هم ترې ناخبره دي، ځکه چې د روسانو او شوروي اتحاد دا حقوق د نړۍ له سترګو پټ شوي دي. اوس د سیمې مسلمانان په دې خبر شوي او په دې اړه حقایق د دوی په ځینو ورځپاڼو کې خپاره شوي دي. د تاتارستان په کرملين کې جوړ شوی جومات شهيد شو او دلته يوه کليسا جوړه شوه او په تاتارستان کې د جوماتونو په جوړولو بنديز تر اتلسمې پېړۍ پورې پاتې و او دغه بنديز د ملکې کاترين دوېم له خوا لېرې شو او لومړی جومات يې په ۱۷۷۰-۱۷۶۶ کې جوړ شو. د کاترین II ملاتړ شو د شوروي اتحاد له ړنګېدو وروسته تاتارستان نیمه خپلواکه جمهوریت شو او د کازان ښار په کرملین کې د قل شریف جومات بیا جوړ شو.
لومړني نړیوال کېدل
لومړني نړیوال کېدلو له مدرن نړیوال کېدلو څخه د پراختیا غوښتنې، د نړیوالې سوداکرۍ د مدیریت میتود او د اطلاعاتو د تبادلې پر بنسټ ځان نامتو باله. د لومړیو نړیوال کېدلو دوره د ختيځ هند شرکت په څېر سوداګریزو ترتیباتو، لویدیځې اروپا ته د لوړتیا‌پالنې بدلون، د ځواکمنو هېوادونو تر منځ د پراخو نښتو لکه ۳۰کلنې جګړې له پېښېدلو او نویو توکو له څرګندېدلو- په ځانګړي ډول د غلامانو له سوداګرۍ سره مشخصېږي. مثلثي سوداګرۍ اروپا ته دا امکان برابر کړ چې په لويديځه نیمه کره کې شته سرچينې وکاروي. د نباتي او حیواني محصولاتو کولمبیايي تبادل د الفرد کرزابي له اړوند مفهوم سره د ساري نارغیو لېږد هم په دې پروسه کې اړین رول ولوباوه. سوداګري او د نړیوال کېدلو لومړنۍ اړیکې چې د اروپايي، مسلمانانو، هندیانو، سویل ختيځې اسیا او چیني سوداګرو پراخ شمېر ډلې په ځانګړي ډول د هند سمندر په سیمه کې په‌کې ښکېلې وي.
اسي ژبه
کيدود
په 1938 کې، د آسیا ژبې لپاره د روسیې د الفبا پر بنسټ یو نوی فونټ رامینځته شو، چې اوس هم عام او کارول کیږي. که څه هم په اتلسمه او نولسمه پېړۍ کې داسې کسان موجود وو چې په اسي ژبه کې يې شعرونه ليکلي، خو کوستا خاتاګوروف (١٨٥٩-١٩٠٦ع) ملي شاعر او د اسي ادبياتو بنسټګر ګڼل کېږي، د ده شعرونو د اسي ژبې په وده او تکامل کې مهمه ونډه لرلې ده. د دې ژبې. د "نارت" د اتلانو په اړه کیسې د دې ژبې له ملي ادبیاتو څخه دي، چې اوس په لیکلې بڼه ثبت او موجودې دي او په آسیايي ادبیاتو کې ځانګړی اهمیت لري.
د قطر تاریخ
د برونزو زمانه (۱۱۵۵-۲۱۰۰مخکې له میلاد)
د قطر ټاپو وزمه په بحرین کې د دلمون تمدن ته په کافي کچه نږدې وه چې له هغه اغېزمنه شي. د قطر د لرغونپوهنې پروژې په دوو سایټو کې د باربار کلالي راواېستل، چې د دلمون په سوداګریزه شبکه کې د هېواد ښکېلتیا په ګوته کوي. کله چې د دلمون خلکو له میلاد نه مخکې له ۲۱۰۰څخه تر ۱۷۰۰ ز کال پورې په سمندري فعالیتونو کې بوخت شول، د قطر اوسېدونکو په فارس خلیج کې د مرغلرو د موندلو لپاره غوټې وهل پیل کړې. قطریان په دې دوران کې د مرغلرو او د خرما ونو په سوداګرۍ بوخت وو.
څپه ييز طاقت (د مد او جزر طاقت)
که څه هم تر اوسه په پراخه کچه کار نه دی ځینې اخستل شوی، بیا هم په څپه ييزه انرژي په راتلونکي کې د برېښنا د تر لاسه کولو وړتيا لري. د باد او لمر په پرتله څپې (د لمر او سپوږمۍ د جاذبې قوې له امله د سمندر د سطحې ښکته پورته کېدل چې مد او جذر يې بولي) زيات د اټکل وړ دي. د نوې کېدو وړ انرژۍ په سرچينو کې، څپه ييزه انرژي په دوديز ډول نسبتاً د زيات لګښت او د ډېرو سمندري حدودو د بهېدو د چټکتيا سره، د سيمو د محدود موجوديت سره مخ ده. په همدې بنسټ د دې انرژۍ ټوليز موجوديت محدود وي. په هر حال، ډير وروستي ټيکنالوژيکي پرمختګونه او ودې، هم په طرحه (لکه متحرک څپه ييز طاقت، څپه ييزه بحيره) او د توربين ټيکنالوژي (لکه نوي محوري توربينونه، د متقاطع بهنګ توربينونه) د دې ښودنه کوي چې د څپه ييز طاقت ټول موجوديت د پخواني اټکل په پرتله ډېر زيات دی او شونې ده چې اقتصادي او چاپېرياليز لګښتونه يې تر مسابقتي کچې پورې راټېټ شي.
طريقې
څپه ييز ځواک په څلورو تر لاسه کونکو لارو کې ډلبندي کېدای شي:
د افغانستان په جګړه کې ملکي مرګ ژوبله (۲۰۰۱ – ۲۰۲۱)
اټکلونه
زیاتره بنسټونه، خو ټول نه، وایي چې د دوی محاسبات ښایي کم اټکل شوي وي.
جعلي خبرونه په هند کې
په ۲۰۱۹ کال کې د تابعیت (تعدیل شوی) قانون
د تابعیت د تعدیل شوي قانون (CAA) لاریونونو په ټولنیزو رسنیو کې د جعلي خبرونو او جعلي محتوی د توپان لامل وګرځید چې په ترڅ کې یې لاریونوال او د ډیلي پولیس په ورته توګه تر هدف لاندې ونیول. د واکمن BJP ګوند غړي ولیدل شول چې داسې ویډیوګانې یې خپرولې چې پکې په غلطه سره یې خلک له دې خبرول چې ګواکې د عليګړ مسلم پوهنتون محصلینو د هندوانو ضد شعارونه ورکوي. د هند سترې محکمې د هند له مرکزي حکومت څخه وغوښتل تر څو د تابعیت د تعدیل شوي قانون موخې، مقاصد او ګټې ټولو خلکو ته ورسوي تر څو کولای شي په دې اړه خپاره شوي جعلي خبرونه له منځه یوسي. د BJP ګوند مشرانو د ټلیفون یوه شمېره خپره کړه او له خلکو څخه یې وغوښتل چې له دې قانون څخه د ملاتړ ښودلو په خاطر دې دغې شمېرې ته یو میسکال ورکړي. خو دغه شمېره په ټویټر کې په پراخه کچه سره خپره شوه او د دې شمېرې په اړه یې داسې جعلي خبرونه خپاره کړل چې ګواکې دې شمېرې ته په زنګ وهلو سره به تاسې له فاحشه ښځو سره په اړیکه کې شئ او د نیټفلیکس په څیر پلاټفارمونو کې به وړیا ګډون تر لاسه کړئ.
د کوانټوم میدان د تیورۍ تاریخچه
د ذراتو په فزیک کې د کوانټوم میدان د تیورۍ تاریخچه د پاول ډیراک له‌خوا له رامنځته کېدو سره پیلیږي او دا هغه مهال و چې ده د ۱۹۲۰مې لسیزې په وروستیو کلونو کې د برېښنایي مقناطیسي میدان اندازه کولو ته هڅه وکړه. په دې تیورۍ کې لوی پرمختګونه په ۱۹۴۰مو  او ۱۹۵۰مو کلونو کې وشول چې په پایله کې یې عادي کوانټوم الکتروډینامیک معرفي شو. کوانټوم الکتروډینامیک دومره بریالۍ او دقیقه وړاندوېینه کوله چې د طبعیت د نورو قوتونو لپاره یې د هماغو لومړنيو مفاهیمو د استعمال هڅې وشوې. د ۱۹۷۰یمې لسیزې په وروستیو کې دغو هڅو په بریالیتوب سره په قوي اتومي قوه او کمزورې اتومي قوه کې د ګیج له تیورۍ استفاده وکړه او د معاصر ذروي فزیک معیاري ماډل یې تولید کړ.
لومړني پرمختګونه
د کوانټوم الکتروډینامیک لومړنۍ بشپړه منطقي تیوري چې د کوانټوم میخانیک اجسامو په توګه هم الکترومقناطیسي میدان او هم چارچ لرونکې برېښنایي ماده په کې شاملېږي، د پاول ډیراک له‌خوا په ۱۹۲۷ کال کې رامنځته شوه. د کوانټومي میدان دا تیوري د مهمو پروسو د ماډل جوړولو لپاره لکه د الکترون له‌خوا د فوټون ایستل د ټیټې انرژۍ کوانټومي حالت ته را ښکته کېږي، داسې یوه پروسه ده چې په هغو کې د ذراتو شمېر بدلون کوي، په ابتدايي حالت کې یو اتوم او په وروستي حالت کې پر یوه اتوم او یوه فوتون بدلېږي. اوس مشخص شوي چې د دا ډول پروسو د تشرېح وړتیا د کوانټومي میدان د تیورۍ له مهمو ځانګړنو څخه ده.
ماګما
ترکيب (د جوړښت اجزاء)
له دې امله چې د ماګما ډېری خصوصيات داسې ليدل شوي چې د سليکا له موادو سره اړوند دي،سلکيټ ماګماګانې د سليکا د منځپانګې پر بنسټ په څلورو کيمياوي بڼو وېشل شوي چې هغه ډولونه دا دي: فيلزيک، انټرميډيټ، مافيک او الټرامافيک.
فلشيک ماګما
فلشيک يا سليسيک ماګماګانې له ۶۳٪ څخه زياتې سترې سليکا محتوا لري. په دوی کې «ريهوليټ» او «ډيسايټ» ماګما ګانې شاملې دي. د سليکا له دومره سترې محتوا سره، دا ماګماګانې ډېرې زياتې ټينګې وی، ټينګوالی د تودې ريهوليټ ماګما لپاره چې په ۱،۲۰۰ درجه حرارت سانتيګراد (۲،۱۹۰ فارنهايت) وي له 108 cP (105 Pa⋅s) څخه نيولې، بيا په ۸۰۰ سانتيګراد (۱،۴۷۰ فارنهايت) تودوخه کې د يخې ريهوليټ ماګما لپاره يې ټينګوالی  1011 cP (108 Pa⋅s) ته رسېږي. د پرتلې لپاره، اوبه نږدې 1 cP (0.001 Pa⋅s) ټينګوالی لري. د دې زيات ټينګوالي له امله، فلشيک لاواګانې عموماً د انفجار په ډول چاودنه کوي، څو ټوټه ټوټه کېدونکې (تيت پرک شوی/ټوټه ټوټه شوي) زېرمې اخراج کړي. په هر حال، ريهوليټ لاواګانې کله کله په سختۍ سره چاودنې کوي، څو د لاوا ستنې، د لاوا ګومبدې، يا تنګې درې جوړې کړي (کوم چې د لاوا ډبل او لنډ جريان وي). څومره چې لاوا بهر راوځي، هومره په ټوټو وېشل کېږي، او د بلاکونو په ډول د لاوا جريان توليدوي. دا چارې عموماً ابسيډين لري.
یرغلیز تقلید
یرغلیز تقلید یا برید کوونکی تقلید (په انګلیسي: Aggressive mimicry) یو ډول تقلید دی چې ښکار کوونکي، طفیلي یا پرازیټوایډونه (په تکاملي ایکولوجي کې، پرازیټوایډ یو ډول ارګانیزم یا ژوی دی چې د خپل کوربه یا مېزبان سره نږدې یا د کوربه په بدن کې، د کوربه په مصرف ژوند کوي، چې په پایله کې د کوربه د مرګ سبب کېږي.) د یو بې خطره موډل په کارولو سره، په خپلو منځو کې سره ورته سېګنالونه شریکوي، ترڅو په سمه توګه د دوی د ښکار یا کوربه (host) په واسطه و نه پېژندل شي. ژوپوهانو (زولوجیسټانو) په کراتو نوموړې ستراتېژي له لېوه د مېږې په پوښاک کې (د بڼې بدلولو له لاري د ژویو ترمنځ د ښکار یو کړنلارې) سره پرتله کړې ده. په خپله پراخه معنا کې، یرغلیز تقلید د استثمار یا ناوړه ګټه اخیستنې په بېلابېلو ډولونو مشتمل دی لکه، کله چې یو رڼی (یو ډول ګل دی) په جنسي توګه تیارې ښځینه حشرې په تقلید کولو سره له یوه نارینه حشره ګټه اخلي (کاذبه جوړه کېدنه په انګلیسي: pseudocopulation وګورئ)، خو دلته موږ یرغلیز تقلید یوازې د استثمار هغو بڼو ته محدودوو چې د خوړو له لارې ترسره کېږي. د یرغلیز تقلید یوه بله مترادفه اصطلاح پیکهامي تقلید (د جورج او الیزابیت پیکهام د کار سره په تړاو یې خپل دغه نوم اخیستی دی) ده خو لږ کارول کېږي. د بېلګې په توګه، د استرالیا لرغونو اوسېدونکو به د ښکار په وخت کې کانګرو ته ورته پوښاک اغوست او د دوی تقلید به یې کاوه او همدارنګه یو کب نیونکی (د تار او چنګک په واسطه) انسان یرغلیز تقلید کوونکي نه ګڼل کېږي، سره له دې چې بې له شکه خپلې ظاهري بڼي ته بدلون هم ورکوي. مالیکولي تقلید کوونکي په جلا توګه مطالعه کېږي، چې په خپل منځ کې سره ځینې مشابهتونه لري؛ د بېلګې په توګه یو ویروس ښایي د خپل کوربه د ځینو ځانګړتیاوو تقلید وکړي، ترڅو د هغه حجراتو ته ځان ورسوي.
لوط دښته
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" دشت لوط یا د لوط سارا يا د لوط دښته (Dasht-e Lut  ) د ایران په جنوب ختیځ کرمان کې د مالګې یوه لویه سارا ده. دا په نړۍ کې څلورویشتم لوی سیند دی. د شګې د سطحې تر ټولو لوړه تودوخه 70.7 °C اندازه کیږي. دا د نړۍ یو له تر ټولو وچو او ګرمو ځایونو څخه دی.
سوړ کیمیاوي جوش
سوړ کیمیاوي جوش (Cold fusion) د هستوي غبرګون هغه فرضي ډول دی چی د کوټې په تودوخه یا هغې ته په نږدې تودوخه کې رامنځته کېږي. دغه ډول جوش په شدیده توګه له «ګرم جوش» سره په ټکر کې دی چې په طبیعي توګه په ستورو او په مصنوعي توګه په هایدروجني بمونو او همدارنګه د تعاملي ریکټورونو په لومړنیو ډولونو کې د شدید فشار او میلیونونو درجو تودوخې په موجودیت کې رامنځته کېږي چې له میون کتلایز شوي جوش (muon-catalyzed fusion) څخه توپیر لري. نن ورځ هېڅ داسې منل شوی نظري موډل شتون نه لري چې د سوړ جوش د رامنځته کېدو امکان دې برابر کړي.
لومړنۍ څېړنه
په ۱۹۲۷ زکال کې سویډني عالم جان تنډبرګ راپور ورکړ چې هغه په الکترولیتي هجره کې د پلادیوم په الکترودونو باندې هایدروجن ته له هیلیوم سره جوش ورکړی. نوموړي د خپل کار پر بنسټ غوښتنه ورکړه چې «د هلیوم د تولید او ګټمنې غبرګوني انرژۍ» اړوند تجربه یې د سویډني اختراع په توګه ثبت شي. د پانت او پیټزر د انصراف او همدارنګه د هغو د فزیکي بهیر د توضیح اړوند ناتوانۍ له امله د دغې اختراع د ثبت غوښتنه رد شوه. په ۱۹۳۲ زکال کې د دوتریوم له کشف وروسته تنډبرګ خپلو ازموینو ته په درنو اوبو کې دوام ورکړ. هغه ازموینه چې تنډبرګ په درنو اوبو ترسره کړه د فلیشمن او پونز له لومړنۍ ازموینې سره ورته وه. فلیشمن او پونز د تنډبرګ له چارو بې خبره و.
د شوروي اتحاد د کمونست ګوند نظریه
مارکسیزم-لینینیزم
مارکسیزم-لینینیزم د شوروي اتحاد ایډیالوژیکي اساس و. دې د CPSU د واکمنۍ حق تشریح او مشروعیت ورکړ، پداسې حال کې چې د یو مخکښ ګوند په توګه د هغې رول تشریح کوي. دغه راز دې نظریې څرګنده کړه چې د CPSU تګلاره که څه هم ناخوښه وه، خو سمه وه ځکه چې ګوند ړوند اند و.
سټالینیزم
د هغه د واکمنۍ په دویمه نیمایي کې دوه کلیدي نظریې رامنځته شوې، چې د «دوه کمپونو» او «د سرمایه دارۍ محاصره» نظریې وې.دغه راز د سرمایه دارۍ له ګواښ نه د سټالین د شخصي واکونو د ټینګولو لپاره کار واخیستل شو او د شوروي پروپاګند د سټالین او په ټولنه کې له ثبات سره مستقیمه اړیکه پیل کړه او ادعا یې وکړه چې هېواد به له مشر پرته ټوټه ټوټه شي. همدارنګه سټالین د «ذهني عواملو» په اړه د کلاسیک مارکسیزم نه په کلکه انحراف وکړ او ادعا یې وکړه چې د ګوند غړي په هره رتبه کې چې وي باید د ګوند کرښې او ایډیالوژۍ تعقیب کړي، که نه دا تګلاره به ناکامه شي.
سوله اېزه ګډ ژوند
په سوله ایزه ګډ ژوند نظریه ټینګار په دې مانا نه و چې شوروي اتحاد ته یوه ثابته نړۍ له مشخصو کرښو سره ومنې، بلکې دوی د دې نظریه ملاتړ ته دوام ورکړ چې سوسیالیزم ناچاره و او په صادقانه توګه یې باور درلود چې نړۍ د سوسیالیزم نظام په لور حرکت کوي. همدارنګه په ختیځه اروپا او اسیا کې د سوسیالیستي رژیمونو په رامنځ ته کېدو سره د شوروي د بهرنۍ تګلارې جوړونکي په دې باور وو چې سرمایه دارۍ نظام د اقتصادي نظام په توګه خپله واکمني له لاسه ورکړې ده.
د روم پاچاهۍ د اساسي قانون تاریخچه
د روم پاچاهۍ د اساسي قانون تاریخچه د لرغوني روم د لرغونې پاچاهۍ په اړه څېړنه ده چې له ميلاد څخه مخکې په ۷۵۳ کال کې د روم ښار له رامنځته کېدو څخه په ۵۱۰ کال کې د روم پاچاهۍ تر نسکورېدو پورې د روم  سیاسي پراختیا څاري. د روم پاچاهۍ اساسي قانون ځواک او حاکمیت د روم پاچا ته پرېښی و. پاچا په‌خپلو صلاحیتونو دوه لومړني کنترولونه درلودل چې د مشرانو د هيئت (د روم سنا) او د خلکو د یو هیئت (د کيوویات جرګه) په بڼه وو. دا تنظیم د اساسي قانون تنظیماتو ته ورته و چې د اتن یا اسپارت په څېر د معاصرو یوناني ښارونو په دولتونو کې موندل کېده. د یونان د اساسي قانون دا اصول په احتمالي ډول د ايټالیا په سویل کې د مګنا ګرېسیا یوناني مستعمرو له لارې روم ته راغلي. د روم ښار د افسانې تر رامنځته کېدو پېړۍ مخکې یوناني کډوالو د مدیترانې نړۍ ډېره برخه خپله مستعمره ګرځولې وه. دې کډوالو يوناني خيال/اېدیال له ځان سره لېږدوه او تر دېره د یونان له اصلي ځمکو سره په اړيکه کې و. له دې امله د روم د اساسي قانون پاسني جوړښت په پای کې یوناني سرچينه لرله.
لومړنۍ پاچاهي
لومړني رومیان په درېیو قومي ډلو وېشل کېدل. د دود له مخې يې لومړنۍ ډله رامنس بلله. دا ډله چې موږ يې دلاتین‌یانو په نوم پېژنو د اصلي غونډیو اوسېدونکي وو. دویمه ډله ټیټيس وه او په احتمالي ډول د سابین‌یانو (د ايټالیا په مرکزي اپنين غونډيو کې اوسېدونکي خلک، ژباړن) یو مېشت ځای ښوده چې په لویه ټولنه کې مدغم شوي وو. د لوسرس د درېیمې ډلې سرچينه د نن په څېر د لرغونو تاريخ پوهانو لپاره هم نامعلومه وه، که څه هم ښايي د اتروسکي مېشت‌ځایونو ښودونکې وي. هغه کورنۍ چې له دې درېیو څخه يې له یوې ډلې سره تړاو درلود اصیلې «پاتریسیان» کورنۍ وې. ښار ته د تنظیمولو کچې د زیات‌والي په هڅه دا پاتریسیوسې کورنۍ د «کوریا» په نوم واحدونو ووېشل شوې. رامنس‌یان په لسو کوریاوو، ټيټي‌يان په لسو کورویاوو او لوسریان هم په لسو کوریاوو وېشل شوي وو. د افسانې پر بنسټ دا لومړنی رومولوس پاچا و چې ښار يې کوریاوو سره تنظیم کړ.
چواشيا
چواشیا یا د چواش جمهوریت (په روسي ژبه: Чува́шская Респу́блика؛ چواشي ژبه: Чӑваш Республики) د روسيې يوه فدرالي موضوع ( جمهوريت ) ده. دا د چواش قوم وطن دی. پلازمېنه یې د چیبوکسري ښار دی. دا د 2010 کال د سرشمېرنې له مخې يې د وګړو شمېر 1,251,619 تنو ته رسېده.
د سوډان تاریخ
د سوډان تاریخ په هغې سیمې پورې اړوندېږي، چې د سوډان جمهوري، سویلي سوډان او د سوډان په نامه له یوې لویې سیمې نه رامنځته شوی دی. دغه اصطلاح له عربي نه اخیستل شوې: بلاد السودان یا د تورپوستو وګړو ځمکه، چې په عمومي توګه په لوېدیځه او مرکزي افریقا کې او په ځانګړې توګه په ساحل کې لږ کمزوری استعمال لري.
په افغانستان کې د کوېډ-۱۹ وبا
د ۲۰۲۰ کال فبروري میاشت
د فبرورۍ په ۲۳ لږ تر لږه د هرات درې اوسېدونکي چې په هغه وروستیو کې د ایران له قم څخه راستانه شوي وو، شکمن وو چې په کوېډ-۱۹ ناروغۍ اخته وي. د وینې نمونې یې د نورو ازموینو لپاره کابل ته واستول شوې. افغانستان د کوېډ-۱۹ لومړۍ پېښه تائید کړه چې په هرات کې له درېیو کسانو څخه یو یې ۳۵ کلن سړی ؤ.
د مارچ له ۱ څخه تر ۱۴ پورې – لومړنۍ خپرېدنه
په هرات ولایت کې درې نوې پېښې د مارچ په ۷ ثبت شوې، چې په دې سره په افغانستان کې د ټولو مثبتو پېښو شمېر څلورو ته لوړ شو.
پرمختيايي مرسته
د OECD له لورې د اندازه شوې مرستې نږدې ٪۸۰ د رسمي پرمختيايي مرستې “ODA” په توګه له دولتي سرچينو څخه تر لاسه کېږي. پاتې ٪۲۰ يا زياته مرسته د اشخاصو، سوداګريو، مرستندويه بنسټونو يا نادولتي ادارو (لکه Oxfam) څخه ترلاسه کېږي. زياتره پرمختيايي مرسته د لويديځ له صنعتي شو،ي هېوادونو څخه تر لاسه کېږي، مګر د دوی په پرتله ځيني بېوزله هېوادونه هم په مرته کې ونډه اخلي.
خبرونه
د خبر ارزښت
شاملول په دوو لارو کې د پام وړ دي، سطحي او جغرافیه.
د خبر او سرچینې ترمنځ اړیکه
هربرټ ګانز د ژورنالیست او د خبر سرچینې ترمنځ اړیکه د ټانګو نڅا سره پرتله کوي، چیرې چې یا د خبر سرچینه اړیکه لارښوونه کوي یا خبریال؛ ګانز باور لري چې په ډیری مواردو کې، د دې اړیکو مشر د خبر سرچینه ده. ژورنالیست معمولا یوازې یو محدود شمیر خبري سرچینو ته ځي چې په تیرو وختونو کې ورته شتون لري او هغه مناسب ګڼي او د نورو خبري سرچینو په وړاندې په غیر فعال ډول عمل کوي. نورو څیړونکو لکه کارلسن (2009، 2011) د تیرې لسیزې په اوږدو کې د ژورنالیست او سرچینې ترمنځ اړیکه مطالعه کړې، د هربرټ ګانز له نظرونو څخه الهام اخیستی، او دا اړیکه یې متحرک ګڼلې ده. خو داسې برېښي چې د خبريال او خبري سرچينې تر منځ اړيکه تر ډېره په هر هېواد کې د نورماتي سيستم او د رسنيو د مديريت تر اغېز لاندې ده. د ګنز، سیګل، کارلسن او نورو مطالعې او څیړنې په لویدیځو ټولنو کې د ژورنالیست او د خبر سرچینې ترمنځ د اړیکو په اړه دي، او داسې ښکاري چې د سرچینې او د سرچینې ترمنځ د اړیکو د لا دقیق پوهیدو لپاره لا زیاتو څیړنو ته اړتیا ده. ژورنالیست په ختیځو ټولنو کې او په نورو معیاري رسنیو سیسټمونو کې.
نرم خبرونه
د نرم خبر لپاره مختلف تعریفونه شتون لري. په هرصورت، د هغې یو ځانګړی ځانګړتیا "هر هغه خبر دی چې سخت خبر نه وي" (Davis 1996, 108-109). همدارنګه، سخت خبرونه د لوړ پوړو مشرانو اوسني پیښو، لوی مسلو، یا په ورځني ژوند کې لوی خنډونه لکه زلزلې یا د الوتکې حادثې (سمیت 1985) پوښښ سره پیژندل کیږي.
خبري روايت
1- څه شی دی: (د لوی بند پرانیستل)