cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دغږیزې ککړتیا اغیزې په انسانانو
د اوريدلو د حس کموالى:
هغه ساده عارضه چه د ازاروونکی غږ له امله يو انسان ته رسيږي ، د اوريدلو د قدرت د کموالي څخه عبارت دی، په بل عبارت : په انسان باندې د لوړو غږونو اغيزې د اوريدلو د حس د کمزورتيا څخه عبارت دى او حتى د دوامداره غږ اواز لرونکي غږونه هم د انسان لپاره مضر دي. طبيعي اوريدل د غوږ د درې برخو د روغتيا او سلامت تيا پورې اړه لري. د لسو دقيقو لپاره د هغه اواز اوريدل چې شدت يې (١٠٠ ) دسي بله وي د (٢٠) دقيقو وخت لپاره يوه کاملاً ارام چاپيريال ته اړتيا ليدل کيږي ، تر څو اغيزې يې جبران شي. همدارنګه د لوړو غږونو په صورت کې کوڼوالى هم رامنځته کيږي. په يوه غالمغالي چاپيريال کې کار کول د دې باعث ګرځي چې د اوريدلو سلولونه له منځه ځي او په يوه داسې کوڼوالي بدليږي چې د رغيدو وړ نه وي، چې دې ډول کوڼوالي ته دايمي کوڼوالى وايي. د غوږ د اوريدو زيانمن کيدل له هدايتي ، حسي او عصبي لارو څخه تر سره کيږي. د هدايتي اوريدلو کموالى هغه وخت صورت نيسي چې د غوږ بهرنۍ برخه صدمه وګوري، د حسي اوريدلو کموالى د غوږ د داخلي برخې ( حلزون ډوله ) زيانمن کيدو له امله رامنځته کيږي او د عصبي اوريدلو کموالى د غوږ د عصبي رشتو د زيان له امله رامنځته کيږي. د حسي او عصبي اوريدلو د کموالي اغيزې د تغير وړ نه دي او کله چې يو کس پرې اخته شي بيا نه رغيږي. د عمر زياتيدل د اوريدلو په حس باندې هم اغيزې لري، يادونه کيږي چې په مختلفو کسانو کې د عمر د زياتوالي سره د اوريدلو حس سره توپير لري. په ښځو کې د عمر اغيزې د اوريدلو په کموالي کې د نارينه په پرتله لږ دي. همدارنګه د عصبي اوريدلو کمښت د عصبي نرونونو د زيانمن کيدو له امله منځ ته راځي او په واقعيت کې د اوريدلو د سلولونو حساسيت کميږي چه د صوتي فرکانسونو پورې تړاو لري. کومې اغيزې چه د حسي او عصبي اوريدلو د کمښت څخه منځ ته راځي، دايمي وي او د رغونی وړندی. دغه دايمي تغيرات او اغيزې کيدای شي چه د يو اوچت او لوړ غږ ( لکه د چاودنې غږ ) له امله په يو لنډ وخت کې او يا هم د يو ټيټ غږ له امله په اوږود وخت کې منځ ته راشي. د ازاروونکو غږونو په وړاندې ==د انسان د اوريدلو سيستم غبرګون کولای شو په څلورو برخو وويشو:== 1.	پلی کول او تطبيق: همدا چه د انسان د اوريدلو حس د اوچت غږ په وړاندې واقع شي، نو ځان د نويو شرايطو سره تطبيقوي تر څو د احتمالي زيانونو څخه په امن کې اوسيږ 2.	د اوريدلو د ځای تغير او بدلون: دا پړاو د تطبيق پړاو څخه څخه وروسته شکل مومي او د ازاروونکو او لوړو غږونو د دوام په صورت کې موقت کوڼ توب پيدا کيږي. 3.	د اوريدلو په سيستم کې دايمي بدلون: که چيرې د اوچتو غږونو سره د يو کس تماس د اوږود مهال لپاره دوام پيدا کړۍ، نو د هغی پدی اغيزې هم ژوری او دايمي کيږي. 4.	د اوريدلو سيستم کې هغه بدلون چه د رغونې وړ نه وي: پدی پړاو کې د اوريدلو سلولونو زيانمن کيږي او د اوريدلو په سيستم کې داسې بدلون رامنځ ته کيږي چه د رغونې وړ نه وي.
پر نباتاتو او څارويو باندې د غږ اغيزې
شورماشور او لوړ غږونه د نباتاتو وده په څرګنده توګه راکموي د ګل بڼونو وده او تکامل د موسيقي د غږ تر اغيزې لاندې زياتيږي شورماشور او لوړ غږونه په حيواناتو کې د غوګونو خونريزی، د جنين سقط ( زيان ) ، بې اشتها يي په شيدو ورکوونکو حيواناتو کې د شيدو کموالی او د حيواناتو د عمر کمښت رامنځ ته کوی او همدارنګه د الوتونکو د بې وخت مهاجرتونو سبب ګرځي.
د غږيزی ککړتيا ستندردونه:
په مختلفو محيطونو کې د غږ خوريدل يو شان نه دي او کاملاً يو د بله سره تفاوت لري چې په لاندې جدول کې ورڅخه يادونه شوې ده: په مختلفو محيطونو کې د غږ د خوريدو چټکتيا ګڼه محيط په في ثانيه کې سرعت په متر سره ١ هوا 344 ٢ اوبه 1410 ٣ ريګ 3600 ٤ فولاد 4900 ٥ ښيښه 500 ٦ المونيم 580
د غږيزې ککړتيا د کنترول او کمښت لارې چارې:
د غږيزې ککړتيا په ليدو سره دا اړينه بلل کيږي چې د مخنيوی په هکله يې جدې پاملرنه وشي معمولاً په ټوله کې هغه ځايونه چې د هستوګنې، روغتونونو، مدرسو، مکتبونو، پوهنتونونو، ښاري پارکونو او ځينې نورې عامې ادارې چې ګڼه ګوڼه په کې شتون ولري. نو پکار دي چې، د لوړو اوازونو سرچينې يې کنترول شي او بايد په عمومي ډول د 55Db څخه غږ تيری ونه کړي. که چيرې د يوې مدرسې / مکتب په ازاده فضاء کې 55Db اواز موجود وي نو د انجينري تخنيکونو په اساس کولی شي چې په دې حالت کې د اواز ليول  40 – 45 Db ته راښکته کړي. د موټرو، الوتکو ، اورګاډو، کارخانو، ساختماني کارونو، د خلکو ګڼه ګوڼه او داسې نور غږ پيدا کوونکي مواد چې د ځان سره مختلف ډوله ناخوښه اوازونه او شور لري، د خلکو د ناخوښي او نارامي سبب ګرځي. چې دا د شورماشور يا غږيزې کړتيا په نوم ياديږي. په ښارونو کې د کمزوري ترافيکي سيستم له امله موټر مختلف هارنونه کوي چې د عام خلکو او په روغتونونو، مکتبونو او نورو ځايونو کې د خلکو د اذيت سبب ګرځي. په دوکانونو، مارکيټونو، موټرونو او هوټلونو کې د لوړ غږ لروونکي موسيقي غږول، خلک د مشکلاتو سره مخامخ کوي او د اوريدو په حس باندې بدې اغيزی کوي او د نوموړي حس د کمزورتيا سبب ګرځي. يو ناڅاپی خراب او بد اوازونه د عصبانيت ، لوړ فشار ، زړه ټکان، ستړيا او داسې نورو ستونزو سبب ګرځي، خو د اوږدې مودې تماس له امله ناوړه تاثيرات يي د انسان په احساساتو، دماغو، د حافظې په کمزوري او داسې نورو شيانو باندې پر يوزي. ناڅاپي او پرلپسې اوازونه د دوامداره اوازونو په پرتله زيات مضر دی. که څه هم په پرمختللو هيوادونو کې د ژوند د چارو د ترسره کولو لپاره اصول او قوانين وضع شوي دي او خلک اړ دي چې د خپلو وضع شوو قوانينو څخه درناوی وکړي، لکن په هيواد کې د تيرو لسيزو جنګونو له امله هر څه له منځه تللی دي. په هيواد کې عام وګړي د يوې خوا د جنګونو له امله خپل ژوند د لاسه ورکوي او د بلې خوا د دغو جګړو د غير مستقيمې اغيزې له امله هم کله د لويو او وړو وسلو استعمال اوازونه، د بمباريو اوازونه، د موټرو اوازونه، په فابريکو کې د ماشينونو اوازونه، د موسيقي اوازونه، د موبايل زنګونه او لودسپيکرونو اوازونه او داسی نور هغه غږونه دی چې د خلکو په ورځنيو چارو کې د خنډ سبب ګرځي چې په انسانانو کې ډول ډول ناروغي رامنځته کوي.
ځینې مهم وړاندیزونه
په ښارونو او نورو سيمنو کې دغږيزې ککړتيا  د مخنيوي او کنترول لپاره ځينې وړانديزونه او  شرايطو اړتيا ته شته چې لاندې يې  په لنډ ډول ذکر کوم: 1.	په ټولنيزو اړيکو کې د خلکو د پوهاوی د کچې لوړوالی. 2.	د ترافيکو په مديريت کې کلتوري او فرهنګي وده. 3.	د موتور لرونکو نقليه واسطو ، ( په خاصه توګه د موټر سايکلو ) کموالی. 4.	ښارونو ته د اورګاډو د ننوتلو مخنيوی. 5.	د لوډسپيکرونو قطع کول 6.	له غير موتوري وسايلو لکه بايسکل څخه زياته ګټه اخيستنه. 7.	د ښار د ښيرازي پراختيا ( په ښار کې د ونو زياتوالی) 8.	نقليه وسايط، فابريکې، جنراتورونه، لوډسپيکرې او داسې نور وسائل په ځانګړي توګه په ښاري سيمو کې غږيزه ککړتيا رامنځته کوي چې د انسانانو د ناخوښۍ سبب ګرځي چې ورسره د اوريدو حس کمزورى کيږي او هم خلک د روزنې فزيولوژيکي ستونز سره مخامخ کيږي. د غږيزې ککړتيا له امله په انسان باندې ګڼې ناوړې اغيزې لري نو بايد په مخنيوي کې يې فعاله ونډه واخيستل شي.
سرچینې
4.سعيدي، سیدعبیدالله،(1395)لمریز کال، دطبیعی منابعو مدیریت لغمان پوهنتون
د افغانستان بانک
تاريخ
د افغانستان بانک مرکزي بانک د دندو د پرمخ بيولو په خاطر په ۱۳۱۸ ل. کال کې د ۱۲۰ ميليونه افغانيو په لمړنۍ پانگه پرانيستل شوی دی. د بانک د پرانيستلو په لومړيو کې د هغې يوه اندازه پانگه د ملي بانک لخوا ورکړل شوه، چې له يوې مودې وروسته د ملي بانک ونډه دولت په غاړه واخيسته. د افغانستان بانک د تاسيس له پيل څخه موخه دا وه چې دا بانک د مرکزي بانک دندې پر مخ بوزي خو په عمل کې د افغانستان بانک د لومړني قانون تر تصويب د ۱۳۸۲ ل. کال د وږي د مياشتې تر ۲۷ مې پورې د مرکزي بانک د دندو د پرمخبيولو تر څنگ د يوه سوداگریز بانک په توگه هم عمل کړی دی. د تصفيې او د کورنۍ او باندنۍ سوداگرۍ معاملې يې ترسره کړي، خصوصي او دولتي پس اندازونه يې منلي او دولت، بانکونو، بېلابېلو تصديو او انفرادي وگړو ته يې د لنډې او اوږدې مودې پور ورکول هم پرمخ بيولي دي. د افغانستان بانک د اساسنامې او کړنلارې سره سم د پيل له وخته دنده درلوده، بانکنوټونه يې خپاره کړي، په دوران کې يې اچولي او په اوسني شتو قانوني وسايلو د افغانۍ د ارزښت ټينگښت يې ډاډمن کړی. د افغانستان بانک د افغانستان د پيسو او بانکوالی د قانون تر تصويب، د ۱۳۷۷ ل. کال د لړم د مياشتې تر ۱۶ نېټې د حقوقي هويت د يوې دولتي بنسټ په بڼه عمل کړی دی. په۱۶ د لړم، ۱۳۷۷ ل. کال کې د ۱۳۵۴ ل. کال د پيسو او بانکوالی تصويب شوی قانون لغوه کړ او د پيسو او بانکوالی نوی قانون يې د رسمي جريدې په ۷۷۰ يمه گڼه کې خپور شو.
لویس میشل
د پاریس کمون
د ۱۸۷۱ زکال د ډسمبر په میاشت کې، میشل د یوې پوځي محکمې له خوا له زرګونو نورو بندیانو سره چې د خونړۍ اونۍ پر مهال نیول شوي و محاکمه شول. هغه د دولت د راپرځولو، وسله وال کېدو ته د وګړو د هڅولو، د پوځي جامو د اغوستو او وسلې په کارولو تورنه شوه. هغې په جرئت سره په قاضیانو غږ وکړ چې په اعدام یې محکومه کړي؛ همدارنګه یې څرګنده کړه «داسې ښکاري هر زړه چې د آزادۍ لپاره ټوپونه وهي د سربو له زرې پرته د بل څه حق نه لري، له همدې امله زه په خپله ادعا ولاړه یم!». میشل په جزایي تبعید محکومه شوه. د یو شمېر اټکلونو له مخې له ۲۰ زرو څخه زیات د کمون مدافعین اعدام شول، خو دغه شمېرې د نورو سرچینو له مخې په کلکه سره د بحث وړ موضوع جوړوي. مخکښ فرانسوي مارکسېست تاریخ لیکونکی دغه احتمالي شمېر نږدې ۱۰ زره تنه بولي. میشل د کمون د هغو ۱۰ زره تنو پلویانو ترمنځ وه چې د تبعید جزا ورته وټاکل شوه.
زابلون سیمینتوف
د طالبانو واک ته رسېدل او د سیمینتوف وتل
د ۲۰۲۱ زکال په اپرېل میاشت کې سیمینتوف څرګنده کړه چې له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو له بشپړ وتو وروسته به د طالبانو په څېر نورو ډلو د واکمنۍ له ویرې د سپټمبر میاشتې له سپېڅلو ورځو وروسته اسرائیلو ته کډه شي. طالبان د یهودانو د دغو سپېڅلو ورځو څخه درې اونۍ وړاندې د اګست په ۱۵مه کابل ته ننوتل. سیمینتوف له دې سربېره چې له کابل څخه د وتو فرصتونه ورته برابر شول په کابل کې پاتې شو. سوداګر مردخای کاهانا هم ورته وړاندیز کړی و چې یوه ځانګړې الوتکه به ورته ونیسي څو دی اسرائیلو ته ولېږدوي. په اسلامي هېوادونو کې د خاخامانو د ټولنې غړي خاخام مندی چیتریک په دغه چاره کې د ترکیې د دولت د مشارکت غوښتنه وکړه او هغه یې له کابل څخه ویوست. په داسې حال کې چې هغه ټینګار درلود، د افغانستان د وروستۍ کنیسې څخه د ساتنې په موخه په کابل کې پاتې کېږي، خو وروسته راپورونه خپاره شول چې د وتو پرېکړه یې کېدای شي خپلې ښځې ته د طلاق (د یهودانو د مذهبي طلاق) له ورکولو څخه د ډډې کولو تر اغېز لاندې راغلې وي. د طلاق له ورکړې ډډه کول په اسرائیلو کې د بندي کېدو لامل ګرځېدای شي. د یو بل راپور پر بنسټ د هغه د نه وتو لامل دا و چې هغه د خپلو ګاونډیو پوروړی و او غوښتل یې خپل پورونه ورکړي.
روح الله محمد
محمد د 1994 کال کې افغانستان کې پيدا شوې دی[1]؛ هغه له وخت کې ژورناليزم د مرمره پوهنتون کي زده‌کره کړ.
كرم
د كرم كرنه له ډېرو لرغونو زمانو نه راهيسې انسانانو دود كړې ده او يو له ډېرو لرغونو دود شويو سابو نه گڼل كيږي. نن ورځ د نړۍ داسې سيمه نشته چې هلته دې كرم ونه كرل شي. كرم زښت ډېر ډولونه لري ، چې د نورو ټولو سابو نه يې ډولونه زيات دى. د نړۍ په بېلابېلو سيمو كې د اوبهوا له توپير سره سم د هغوى بېلابېل ډولونه كرل كيږي. په ۱۹۸۹ زكال كې د كرم د ټولو ډولونو د حاصلاتو اندازه ، پرته له گلپي نه ، ۳۶ ميلونو ټنو ته رسېدلې وه.
څېړونكي دې پايلې ته راغلي ، چې د كرم كرنه لومړى وار په نرم اقليم لرونكو سيمو كې دود شوه ، يانې د مديترانې سمندرگي په سيمه او سويلي اروپا كې. د اټكلي شمېر له مخې څلورنيم زره كاله پخوا د كرم كرنه دود شوې ده. په امريكا ، افريقا ، اندونيزيا ، ماليزيا ، شمالي هند، فيليپين او يو شمېر نورو هېوادو كې بيا پنډوسي كرم پراختيا موندلې ده. پنډوسي كرم هم نور ډېر ډولونه لري ، چې ځينې ډولونه يې په روسيه او نورو اروپايي هېوادو كې هم كرل كيږي. دغه ډول كرم له C ويټامين او قندو نه غني دى.
بهارک ولسوالۍ (تخار)
تخار يو له هغو پخوانيو ښارونو څخه  دی چې پخوا د تخارستان او بهارستان  په نامه هم ياد دې ده  ،دغه ښار د کوشانیانو په وخت کې ( الان شي) په نوم هم ياد شوی  اوسمهال  بهارک په نامه يادېږي.
سيمه 470 کيلو مټره مربع ده. له سمندر اوبو څخه 703 جګوالی لري.
تراوسه کومه دقيقه سر شميرنه نه ده شوې ، 94 کلي او مرکز سره د اټکل لمخې (96000) شپږ نوې زره کسان ژوند کوي.
محمد رحمت الله تنها
زده کړې
لمړنی او ديني زده كړي یې له خپل پلار څخه زده كړي او په يوولس كلنۍ کې د سويې د آزموینې په تيرولو سره اووم ټولگي ته تللی ، مانا داچې زده كړي یې په ښونځي كې له اووم ټولگي څخه پيل كړي دي، په ۲۰۰۰ زیږیدیز كال كې د خيرخاني ميني د غلام حيدرخان له عالي ليسې څخه وتلی او په ۲۰۰۱ كال كي یې د كابل پوهنتون د ساينس په پوهنڅئ كې د فزيك په ځآنگه كې زده کړي پیل کړي. استاد په ۲۰۰۴ زیږدیز كال كې د همدي پوهنځئ د فزيك له څآنگي څخه په لوړه درجه وتلی او په ۲۰۰۵ زیږدیز كال كي یې په همدغه څآنگه كي داستاد په بڼه په خپله دنده پيل كړي او تر اوسه هم په همدې دنده پاتي شوی. نوموړي دخپلي دندي په موده كي د نړيوالي اتومي انرژي ادارې په بیلابیلو نړیوالو فيلوشيپونو کې گډون کړی. استاد د اټومي او اهستوي فزیک پوه دی او له افغان هستوي فزیک پوه پوهاند ډاكتر عبدالحي نظيفي سره یې په گده د كابل پوهنتون لپاره دهستوي فزيك په اړه په پښتو ژبه دوه كتابونه ليكلي او چاپ شوي دي.د استاد تنها اندړ گڼ شمیر مقالې په ځينو ملی او نړیوالو مجلو او ویبپاڼو کې خپرې شوي.استاد په ډیرو نړیوالو کانفرانسونو او سیمینارونو کې گډون کړی او په ځیینو هغو کي یې بشپړه ونډه اخیستي ده.ټولي لیکني یې د ده په مورنی ژبه پښتو باندي دي. په پښتو دري او انگريزي باندې رواني خبري او لكني كولاي شی او په عربي، آلمانی او ارودو ژبو پوهيږی خو لیکني نشی پرې کولای. استاد دامحال په برلین کې دآلمان هیواد په ستر هستوي او بڅروکو په لابراتوار کې د خپلو زده کړو د ترسره کولو لپاره په څیړنو بوخت دی. استاد له پښتو سره ډيره مينه لري او يو په دین او وطن مین ځوان دی.
خواجه بهاوالدين ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د تخار ولسوالۍ
د احد غزا
د احد غزايا د احد غره په لمن کې د ازادۍ د چاپېريال دفاع: د هجرت درېم كال هم د هجرت د دويم كال په څېر له پېښو ډك دى. كه په دويم كال كې د بدر غزا وشوه؛ نو پر درېم كال د احد غزا پېښه شوه، چې دواړه د اسلام له مهمو غزاګانو څخه دي؛البته د هجرت پر درېم كال يوازې د احد غزا نه وه شوې؛بلكې د “بحران”، “حمرالا اسد” غزاګانې او يو لړ “سريې” هم وشوې، چې موږ دلته يوازې د احد پر غزا رڼا اچولې ده.
پېغمبراکرم پوځي جامې واغوستې
پېغمبر اکرم، چې دفاعي تاكتيك غوره كړ؛پاڅېد او كور ته ننوت، “زغره” يې واغوسته،توره يې راځوړنده كړه، ډال يې په ځان پورې وتاړه،غشي يې پر اوږه كړل او نېزه يې په لاس كې راواخسته او له وره راووت. [د افغانستان سرښندويه ملت له “محمدي ښوونځي” په الهام د پخواني شوروي د ګوډاګيانو او يرغلګرو پر ضد په مړانه وجنګېد او د “سوسيال استکبار” پوځي طلسم يې مات کړ؛خو افسوس چې د بې اتفاقۍ له امله يې لاسته راغلې برياوې له لاسه ووتلې.]ژباړن ددې نندارې كتلو مسلمان ولړزول؛ ځكه ځينو انګېرله،چې پېغمبر اکرم له مدينې پر بهر جګړه خوښ نه دى او هغوى ناحقه پېغمبر اکرم دباندې وتو ته اړ کړ؛نو ځکه د خپلې خبرې اخستو ته يې وويل:(( موږ د دفاع په تاكتيك کې ستا نظر ته ګورو،كه بهر وتلو ته چمتو نه ياست او سلا نه ويني؛نو همدلته به پاتې شو.)) پېغمبر اکرم ورته وويل:((پېغمبر چې زغره واغوسته؛ نو غوره نه ده له دښمن سره بې جګړې يې راوباسي.)) (۱۹۳)
د جګړې پيل
جګړه “ابوعامر” پېل كړه. هغه د “اوس” له ټبره و او د اسلام سر سخت مخالف و، چې له مدينې تښتېدلى و او مکې ته يې پناه وړې وه او په دې جګړه كې يې له ځان سره پينځلس تنه هم راوستي وو. ” ابوعامر” ګڼله، چې كه اوسيان يې وويني؛ نو د پېغمبر اکرم له ملاتړه به لاس واخلي؛نو ځكه يې لومړى جګړې ته راودانګل؛ خو چې مسلمانانو وليد؛نو هر يوه پرې لعنت ووايه او څو شېبې وروسته يې د جګړې ډګر پرېښود.(۲۰۲) د احد په جګړه كې د څو سرتېرو ځان تېرېدنه په تاريخ پوهانو كې مشهوره ده، چې په دوى كې حضرت علې تر نورو خورا ځلېدلى و. حضرت “ابن عباس” وايي:((په ټولو جګړه كې د مسلمانانو بيرغچي علي (ک) و او بيرغچي به تل مېړنى ټاكل كېده او د احد په جګړې كې هم د مهاجرو بيرغ د علي (ک) په لاس كې و.)) او د ډېرو تاريخپوهانو د وينا له مخې:((چې کله حضرت “مصعب بن عمير”(رض) شهيد شو؛نو پېغمبر اکرم د مسلمانانو بيرغ حضرت علي (ک) ته وركړ.)) “بلاذري” وايي: ددې علت، چې بيرغ يې لومړى “مصعب” ته وركړى و دا و، چې هغه د “بني عبدالدار” د ټبر و او بيرغچيان هم له همدې ټبره وو. “طلحة ابي طلحة” ته يې “كبش الكتيبه” وايه،چې په جګ غږ  يې وويل:(( د “محمد” يارانو! منطق مو دا دى، چې زموږ (د كفارو) مړي به دوزخ ته ځي او ستاسې (د مسلمانانو) مړي به جنت ته ځي؛نو څوك شته چې جنت ته يې ولېږم يا څوك شته،چې ما دوزخ ته ولېږي؟)) غږ يې د جګړې په ډګر كې انګازې كولې. حضرت علي (ک) ورمخې ته شو او تر څه شېبې جګړې وروسته يې “طلحه ابي طلحه” وواژه. بيرغ دوو وروڼو ته يې پرله پسې وركړل شو، چې دواړه د حضرت “عاصم بن ثابت” په غشي ووژل شول. د دويم خليفه تر مړينې وروسته، په شورا كې د حضرت علي (ک) له خبرو ګټه اخستل كېږي،چې وايي:د قريشو لښكر نهه تنه بيرغ ته ساتلي وو،چې كه يو مړ شي؛نو بل ته به بيرغ سپارل كېږي ،تردې چې ټول خلاص شول او دا ټول مېړني د “بني عبدالدار” له ټبره وو، چې ټول د علي (ک) په توره و وژل شول. بيا د قريشو بيرغچي تور حبشي مريى شو،چې نوم ېې”صواب” و. هغه غښتلې جثه درلوده،بيرغ يې راوخېست او جګړې ته يې سيال وغوښت، چې هغه هم د حضرت علي (ک) د تورې په ګوزار ووژل شو. حضرت علي (ک) په هغه غونډه كې،چې د رسول اکرم ياران پکې راټول وو، وويل:(( ايا يادېږي مو چې تاسې مې د “بني عبدالدار” د ټبر د نهو بيرغچيانو له شره خلاص كړئ.)) ټولو يې خبره تصديق كړه. (۲۰۳) يو ځل بيا حضرت علي (ک) وويل: (( يادېږي مو،چې د نهو تنو تر ووژلو وروسته،چې “صواب” ميدان ته راغى او يوازېنۍ موخه يې دا وه، چې پېغمبر اکرم ووژني او دومره غوسه و،چې له خولې يې ځګونه راوان وو او سترګې يې له غوسې سرې اوښتې وې، تاسې ټولو چې وليد،ووېرېدئ او پر شا ولاړئ؛خو ورمخې ته شوم او پر ملا مې وواهه او ووژل شو.)) په جرګه كې ناستو د حضرت علي (ک) خبره تائيده كړه.
په جاپان کې بشري حقونه
د عدلیې وزارت د شمېرو له مخې، د جاپان د حقوقي چارو دفترونو او د مدني آزادیو رضاکارانو د ۲۰۰۳ په اوږدو کې د ۳۵۹۹۷۱  بشري حقونو اړوند شکایتونه او د ۱۸۷۸۶ شکمنو بشري سرغړونو راپورونو ترلاسه کړي وو.
جرمي سزا
د اساسي قانون ۳۶مه ماده "د هر دولتي مامور له خوا شکنجه او ظالمانه مجازات" منع کوي او د جزا قانون ۱۹۵مه ماده وايي، هغه دولتي مامورین چې له شکمنو کسانو، تورن کس یا بل هر چا سره د خپلي دندې، لکه د جنایي جرمونو تحقیق، په مهال تاوتریخوالی کوي او یا ترې ناوړه ګټه پورته کوي، د مجازاتو وړ دي او ۱۶۹مه ماده غوښتنه کوي چې دا ډول عملونه په سخته سزا محکوم شي، مګر دا چې بل ډول وړاندوړینه یې شوي وي. خو، د جاپاني مدافع وکیلانو د انجمنونو، د بشري حقونو د ډلو او ځینو بندیانو له خوا راپورونه، چې ډېری راپور هم نه ورکوي، د غیرقانوني کډوالو سره د چلند په اړه ډول ډول فزیکي ناوړه ګټه اخیستنې ته اشاره کوي. همدارنګه، د بښنې نړیوال سازمان راپور ورکوي چې د سزا په سیستم کې د فزیکي ځواک کارول غیر معمولي کار نه دي. د ملي پولیسو قانون خلکو ته اجازه ورکوي چې د پولیسو په وړاندې د ملي او محلي عامه خوندیتوب کمېسیونونو ته شکایت وکړي. دا کمېسیونونه کولی شي پولیسو ته لارښوونه وکړي چې تحقیقات ترسره کړي.
اعترافونه
په اساسي قانون او د سزا په قانون کې داسې خوندیتوبونه شته چې ډاډ ورکړي چې هېڅ مجرم شکمن کس دې ته اړ نه کړي چې په خپل جرم اقرا وکړي (ځان مجرم وګڼي). له دې سره، د ځینو پولیسو او څارنوالانو په وړاندې د تحقیق او توقیف په وخت کې د ناوړه ګټه اخیستنې په اړه مدني او جنایي قضیې ثبت شوي دي. په ۲۰۰۳ کال کې، د بدن د توقیف د چرمي کمربندونو کارول  لغوه شول. نرم چرمي لاس بند له کمربندونو پرته د بدیل په توګه د توقیف لپاره وړاندې شول. د بښنې نړیوال سازمان پر جاپان غږ کړی چې د پولیسو د څېړنو په تګلارو کې دې سمون راولي.
برېښنايي هنر
د ډیجیټل ټیکنالوژۍ نفوذ فعالیتونه لکه نقاشي ، نقاشي ، مجسمه جوړونه ، غږ هنرونه او موسیقي بدل کړي، پداسې حال کې چې نوي بڼې لکه ډیجیټل انځورګري ، انټرنیټ هنر ، نصب یا ډیجیټل نصب کولو هنر ، او مجازی واقعیت د هنري کړنو په توګه پېژندل شوې. په ټوليزه توګه برېښنايي هنرمند يا ډيجيټل هنرمند اصطلاح د هغه چا لپاره کارول کيږي چې د يو هنر په توليد کې له ډیجیټل ټیکنالوژي څخه کار اخلي. په پراخه مانا، "ډیجیټل هنر" یوه اصطلاح ده چې معاصر هنر ته اشاره کوي چې د ډله ایز تولید میتودونه یا ډیجیټل رسنۍ کاروي.
تجربهپالنه
د علم یا ساینس په فلسفه کې تجربه‌پالنه پر شواهدو ټینګار کوي، په ځانګړې توګه هغه چې په ساینسي تجربو کې کشف شوي. تجربه‌پالنه یا تجربېزم د علمي مېتود یوه بنسټیزه برخه ده چې پکې ټولې فرضیې او تیورۍ باید د طبیعي نړۍ د مشاهدو پر وړاندې وازمویل شي، نه دا چې یوازې پر پسیني او پېشیني (a priori) استدلال، شعور او ادراک یا حدس (intuition) او یا هم وحیې (revelation) تکیه وکړل شي.
هاټ سپاټ (وای-فای)
امنیتي مسایل
د عامه هټ سپټ تنظیم کولو پورې اړه لري ، د هټ سپټ چمتو کونکی میټاډاټا او مینځپانګې ته لاسرسی لري چې د هټ سپټ کاروونکو لخوا لاسرسی کیږي. ترټولو خوندي طریقه کله چې د نامعلومو امنیتي تدابیرو سره، د هټ سپټ له لارې انټرنیټ ته لاسرسۍ وي، د پای څخه تر پایه کوډ کول دي. د قوي پای څخه تر پای پورې کوډ کولو مثالونه HTTPS او SSH دي.
سوداګریز هاټ سپاټونه
ډیری خدمتونه د هټ سپټ چمتو کونکو ته د تادیې خدمتونه وړاندې کوي ، د میاشتني فیس یا د پای کارونکي عاید څخه کمیسیون لپاره. د مثال په توګه، Amazingports د هټ سپاټ تنظیم کولو لپاره کارول کیدی شي چې د فیس پراساس او وړیا انټرنیټ لاسرسي وړاندیز کوي، او ZoneCD د لینکس توزیع دی چې د هټ سپټ چمتو کونکو لپاره د تادیې خدمات چمتو کوي څوک چې غواړي خپل خدمت ځای په ځای کړي.
منځنۍ آسيا
تعريفونه
تر ټولو محدود تاریخ، د شوروي اتحاد رسمي تعريف و، د دې تعريف له مخې په مرکزي اسيا کې يواځې اوزبیکستان، ترکمنستان، تاجیکستان او قرغزستان شامل وو او په دې توګه ورنه قزاقستان اېستل شوی و. په دې پړاو کې ډېر ځله دا تعريف له شوروي اتحاد نه بهرهم کارول شوی دی. په ۱۹۹۱ز کال کې د شوروي اتحاد تر ړنګېدو ډېر ژر وروسته، د پخوانۍ شوروي مرکزي اسيا د څلورو جمهوريتونو مشرانو په تاشکند کې سره وکتل او اعلان یې وکړچې، له دې امله چې شوروي دا اصلي څلور هېوادونه په مرکزي اسيا کې داخل کړي دۍ، د مرکزي اسيا په تعريف کې بايد قزاقستان هم شامل شي. له همدې وروسته، دا د مرکزي اسيا تر ټولو عام تعريف دی.
هاټ سپاټ (وای-فای)
بلینګ
که خالص ترافیک زیات شي، نو کاروونکي باید د راتلونکي لوړ تعرفې ټولګي تادیه کړي. کارونکي ته وهڅول شي چې تایید کړي چې دوی غواړي د لوړې ترافیک ټولګي کې ناستې ته دوام ورکړي. د لوړ ټولګي کرایه د ځنډ حساس غوښتنلیکونو لکه ویډیو او آډیو لپاره هم اخیستل کیدی شي ، د وخت نه مهم غوښتنلیکونه لکه د ویب پا pagesو لوستل او بریښنالیک لیږل. د "د کاروونکي عادلانه ماډل" د EDCF (IEEE 802.11e) په مرسته پلي کیدی شي. د EDCF کاروونکي لومړیتوب لیست ټرافیک په 3 لاسرسي کټګوریو کې شریکوي (ډاټا، ویډیو، آډیو) او د کاروونکي لومړیتوبونه (UP).
منځنۍ آسيا
سرچينې
وېشنيزه:آسيا
ډېټا
ډېټا "د ډیجیټل اقتصاد نوي تېل" بلل شوي دي.
معنا
میخانیکي محاسباتي دستګاوې د ډېټا د وړاندې کولو د ډول پر بنسټ ډلبندي کېږي. یو انالوګ کمپیوټر «ډېټا» د ولتاژ، واټن، موقعیت یا نورو فزیکي کمیتونو په توګه ښيي. یو ډيجیټل کمپیوټر بیا د «ډېټا» یوه ټوټه د هغو سېمبولونو د ترتیب یا لړۍ په ډول ښيي چې له یوې ثابتې الفبا څخه اخیستل شوي وي. تر ټولو معمول ډيجیټل کمپیوټرونه باینري الفبا (binary alphabet) کاروي، یعنې الفبا یې دوه کرکټرونه لري چې معمولاً «۰» او «۱» دي. ورپسې له باینري الفبا څخه تر دې لا ډېر نږدې یا اشنا نمایشونه لکه عددونه او توري جوړېږي. یو کمپیوټري پروګرام د ډېټا یوه داسې مجموعه ده چې د لارښوونو په توګه تفسیرېدای شي. ډېری کمپیوټري ژبې د پروګرامونو او نورو هغو ډېټاوو تر منځ توپير ته قایلېږي چې پروګرام پرې کار کوي، خو په ځینو ژبو کې په ځانګړي ډول په لیسپ (Lisp) او دې ته ورته نورو ژبو کې پروګرامونه په بنسټیز ډول له نورې ډېټا سره د تشخیص وړ نه دي. د مېټاډېټا تفکیک، یعنې د نورو ډېټاوو تشرېح هم ګټوره ده. د مېټاډېټا لپاره یوه ورته او په عین حال کې لومړنۍ اصطلاح «اړخیزه ډېټا» ده. د مېټاډېټا یوه معموله بېلګه د کتابتون د کتابونو فهرست دی چې د کتابونو محتویات تشرېح کوي.
هاټ سپاټ (وای-فای)
تاریخ
د ABI څېړنې راپور ورکړی چې په 2012 ټولټال 4.9 ملیون نړیوال وای فای هاټ سپاټونه ول. په 2016 کې د بې سیم براډبنډ اتحادیې وړاندوینه وکړه چې په 2012 کې د 5.2 ميلیون عامه هاټ سپاټونو څخه په 2018 10.5m ته د ثابت کلنی زیاتوالی راغی.
دګلابو بوتانيکي خواص
د بوټو انتقالول (Transplanting)
نباتات 				فاسفورس (p2O5) 		پوتاشيم (k2O) 		Mg کچالو،لبلبو،جوار 		75-100kg/h 			200kg 		50kg غله جات، شړشم، ليګيوم 	50-75				100 			25 انګور، ميوه جات 		25-50 				50 			25 چې کيداى شي ګلاب د انګورو او ميوه جاتو سره مقايسه او د هغې اړتيا له همدې مخې وټاکو شنه سره Green Manure: د خاورې د ښه حاصلخيزي لپاره بايد ليګومي(پلې لرونکې) او ځنې نور نباتات وکرل شي او دهغه نباتات د ګل کولو ته نژدې او يا د ګل په وخت کې د قلبې په وسيله په خاوره کې ښخ شي تر څو خوسا او په سره بدله شي. ددې لپاره زياتره لاندې نباتات سپارښت کيږي چې په خاوره کې نايتورجن د علاوه کولو فيصدې ئې هم ښودل شوې ده: نبات 		د نايتروجن مقدار 		د عضوي موادو مقدار شفتله 		60kg/h 			14000kg/h مې 		40kg/h			14000kg/h عدس 		37kg/h 			14000kg/h ارهر 		45kg/h 			14000kg/h يعنې ددې نباتاتو په وسيله په يو هکتار کې د 37-118kg نايتروجن په ځمکه نصبيږي ويل کيږي چې د هر 100 متر مربع ځمکې لپاره 200-400kg عضوي سره استعمال شي. د سرو د استعمال وختونه Manuring time: عضوي سرې بايد معمولاً دنبات د استراحت په مرحله کې 3-2 مياشتې دنبات د فعاليت د مخه استعمال شي، کوښښ وشي چې ښه خوسا شوي سره چې د توربخن نصواري رنګ، ميده زرات ولري او بوي ونلري په خاوره کې د تنې څخه لرې ښه ګډه شي او اوبه شي. که چيرې سره تازه وي په ګرمو علاقو کې په خاورو کې د وينې (سپينو ميږيو) او په سړو علاقو کې white grubs چې سپين غټ پړسيدلي چينجي دي چې نصواري سور غټ سر لري او معمولاً ريښې خوري خطر زياتوي او ويل کيږي چې اړوند ګلابو ته 3kg سره په هر و 3-2 کالو کې ور کړ شي. که چيرې سره د تنې څخه لرې د هغې د څانګو د شعاع (drip line) په ساحه کې وشندل شي او په خاوره کې ښخه او بيا ځمکه اوبه شي نو ښه نتيجه ورکوي د نباتي د کرنې په وخت کې عضوي سره د  حيصې خاورې سره يو ځاى او دريښې د تماس څخه لرې بايد استعمال شي د نازيانو، دره نور او اچين د خاورو د تجزې نتايج مونږ سره د ګلابو د بوټو د ښه تغذې په اړه مرسته کولى شي: مواد 		نازيان 		دره نور 		اچين 		نورمال فيصدي عضوي مواد 	0،3 		3، 2 			0، 2 		2.5-4.0 PH 		2، 8 		2، 8 			4، 8 		6.5-7.5 فاسفورس 	8، 10 	9، 13 		4، 6 		3.0-6.0 پوتاشيم 		24 		14 			28 		20-10 Mg 		54 		15 			53 		20-10 CU 		0,03 		0,17 			0,01 		0,1-04 Fe		0,3		6,0			0,5		2-10 Mn		2.2		6.0			0.9		0.5-2.0 Zn		0.1		6.0			0.2		0.5-2.0 د هيومس د تجزې چټکتيا   4. 2 	1. 2		2. 3		4- 2
پښتورکي
سرچينې
وېشنيزه:اناتومي
لومړنی(بدوي) کمونیزم
د نظریې پراختیا
تر ۲۰ مې او ۲۱ مې پېړۍ پورې هغه مهال چې ارنست مانډېل، روزا لوکزامبورګ، ایاد هوډر، ماریجا ګیمبوتاس او نورو د لومړني/بدوي کمونېزم په اړه خپلې اصلي څېړنې وړاندې کړې د بدوي کمونېزم په اړه د انګلز له څېړنو پرته د نورو مارکسیست پوهانو ترمنځ ډېر لږ پرمختګ شتون درلود. له تاریخ وړاندې او د لومړیو دورو د تاریخ غیر مارکسیستي پوهانو دغه مفهوم ته جدي پام وه نه کړ په داسې حال کې چې کله کله به ورسره مخامخ کېدل او تر ډېره به یې څنګ ته کوله. د لومړي ځل لپاره د بدوي/لومړني کمونېزم اصطلاح د ۱۹ مې پېړۍ په وروستیو کې په لرغوني کرت کې د موجود بدوي کمونېزم اړوند روسي څېړنو کې راڅرګنده شوه، خو اړوند یې د شلمې پېړۍ تر هغه مهاله پورې کومه پراخه څېړنه ترسره نه شوه کله چې ایتنوګرافر دیمتري کنستانتینوویچ زلنین چې په شوروي اتحاد کې یې په غیر ښکاري ټولنو څېړنه کوله په دغو ټولنو کې د بدوي کمونېزم له پاتې شونو سره مخ شو.
سور كانگرو
توصيف
سور کانگرو اسټراليايى ځناور دی چې دشاپښىيى لويى دى ، اوږد ټوپ وهى ، پنډه اوږده لكى لرى اوښځه يى په نس كى كڅوړه لرى. پوست یی سور رنگ لري. اوږدوالي یی ۱،۴ مټره ده او وزن یی ۸۵ کيلوگرامو ته رسېږي.طبيعی دښمن یی ډينگو سپی او عقاب دی.
لغمان جریده
لغمان جریده لغمان جريده په ١٣٨٥ لمريز کال کې تاسيس شوې، چې د لغمان ولایت د اطلاعات او کولتور رياست په چوکاټ کې فعاليت کوي. دغه جريده په مياشت کې يو وار زر ګڼې چاپيږي چې د لغمان ولايت په ټولو ولسواليو کې وېشل کېږي، مطالب يې ټول په ټولنيزو، ادبي او فرهنګي برخو را څرخي. مسوول مديريې دواجان هدايت دى او د امتياز څښتن يې د اطلاعات او کولتور رياست دى.
ځانګړنه (فلسفه)
داخلي او خارجي
داخلي ځانګړنه هغې ځانګړنې ته ويل کېږي چې يو څیز يا يو شی په خپلواکه توګه او د نورو څیزونو نه پرتههغه په خپله ولري. خارجي (یا تړاو لرونکې) ځانګړنه هغه ځانګړنه ده چې له نورو شیانو سره د یوه شي په مټ تړاو ولري.
د روسیې – اوکراین پوله
د روسیې د سترواکۍ شیندل کېدل
د ۱۹۱۸ زکال د جون په ۲۲ مه دواړه لورو په پایله کې په دې هوکړه وکړه چې، د هرې جنجالي پرېکړې په اړه د ټول پوښتنې اړوند د اوکراین له وړاندیز سره ملتیا وکړي، خو بیا هم دغو خبرو اترو کومه پایله نه لرله او د ۱۹۱۸ زکال په اکتوبر میاشت کې د اوکرایني پلاوي له خوا پای ته ورسېدې، ځکه ښکاره شوه چې روسانو تر ډېره خپل وخت د شوروي پلوه تبلیغاتو کولو په موخه کاراوه.
ځانګړنه (فلسفه)
ځانګړنې او وړاندوينې
د ورته والي دوديز مفهوم دا دى چې ځانګړنې د ورته والي لپاره مسئوليت لري: دوه شیان سره ورته وي، خکه هغوی ګډه ځانګړنه لري. هر څومره چې هغوی ګډې ځانګړنې لري، هغومره دوی سره ورته وی. دوی کټ مټ یو بل ته ورته وي که چېرته د دوی ځانګړنې ټولې سره یو ډول وي.د کار د ورته والي د همدې تصور لپاره، مهمه ده چې یوازې د ورته والې اړوند ځانګړنې په پام کې ونیول شي، چې کله نا کله د هغوی د پریمانه ګډو ځانګړنو په وړاندې د پاشل شویو ځانګړنو په توګه ترې یادونه کېږي.
ټولنیز داغ (پیغور - بدنامي)
تشرېح
ستیګما (جمع بڼه یې ستیګماز یا ستیګماتا) یوه یوناني کلیمه ده،چې په اصل کې یو ډول نښه کولویا ټاټوته ویل کېږي،چې د ښکاره او څرګندې پېژندنې په موخه دجرمي سوابق لرونکو خلکو،غلامانویاهم دهغه چاپه پوټکي باندې په پرې شوې یا سوځل شوې توګه وهل کېږي، چې د خاینینو په توګه پیژندل شوي وي او په دې توګه دا خلک پېژندل کېږي، چې زیانمن شوي یا هم له اخلاقي پلوه ککړ شوي اشخاص دي. په هر ځای او په ځانګړې توګه په عمومي ځایونو کې باید ددې ډول اشخاصومخنی ویوشي.
دتورن شویو یا بدنامو ډلوغړي په دې پوهېږي، چې له دوی سره مناسب او سم چلند نه کیږي اودغه راز پوهیږي، چې کېدای شي دوی سره تبعیض وشي. څېړنو ښودلې چې «ډېری ماشومان په ۱۰ کلنۍ کې د ټولنې بېلابېلو ډلو له فرهنګي کلیشو څخه خبر وي او هغه ماشومان چې دتورن شویو یا بدنامه ډلوغړي دي، هغوی بیا ان په کم عمرکې هم له فرهنګي بڼو او ډولونوڅخه خبروي».
شیلډز ګرین
د ګرین په اړه د معلوماتو کمی
د ګرین په اړه معلومات ګډوډ او متناقض دي. د «ناټ ټرنر» په څېر یوازې یوه سرچینه موجوده چې ټولو کارولې ده، خو فرېډریک ډاګلاس د «لوئیس ډیکارو» په استناد چې د ګرین په اړه د یوازني کتاب لیکوال دی، د دې سرچینې باور تر پوښتنې لاندې بللی دی.
سترواک
ډاګلاس وايي چې: کله چې هلته لاړ، د ده په کور کې یې ژوند کاوه «رنګین پوسته سړی و ،چې ځان ته یې بېلابېل نومونه کارول، کله به یې ځان «سترواک» او کله «ګرین شیلډ» باله. ګرین په خپل کارت کې چې په ۱۸۵۸ ز کال کې یې د نیویارک ایالت په روچسټر ښار کې چاپ کړی و، ځان یې د «سترواک شیلډ» په نامه یاد کړی و.
د سند او بین النهرين اړيکې
ګومان کېږي چې د سند او بين النهرین تر منځ اړيکې د دويمې مخزېږديزې زرېزې په دويمه نيمايي کې جوړې شوې دي، تر هغه وخته چې له شا اوخوا 1900مخزېږديز څخه وروسته د سند درې مدنيت په ختمېدو سره پای ته ورسېدې. بين النهرين له مخکې څخه، د مصر او بين النهرين د اړيکو په پام کې نيولو سره، د هند نيمې لويې وچې او مصر تر منځ لږ تر لږه شا اوخوا  3200 مخزېږديزې راهيسې د لاجوردو د سوداګرۍ لپاره منځګړی و.
د نوي ډبرين عصر پراختيا (9000-6500 مخزېږديز)
« Jean-François Jarrige» د مهرګړ د يو خپلواک اصل دليل ورکړی. هغه يادونه کوي "دا اټکل چې د کرنې اقتصاد له نږدې ختيځ څخه سويلي اسيا پورې په بشپړ ډول متعارف کړای شوی و"، او په ختيځ بین النهرين او لوېديځې سيند درې کې د نوي ډبرين عصر د سيمو تر منځ ورته والی، کوم چې د دې دوه سيمو تر منځ د "کلتوري تسلسل" ثبوت دی. خو د مهرګړ اصليت ته په کتنې سره، « Jarrige» دا پايله اخلي چې مهرګړ له دې مخکې يوه سيمه يیزه مخينه درلوده، او د نږدې ختيځ د نوي ډبرين عصر کلتور پاتې شوني نه دی.
لريک
خلک
د لیریک نفوس په 1939 کې ( د اذربایجان د شوروي سوسیالیستي جمهوریت له تاسیس څخه نږدې لس کاله وروسته): 2009 کال سرشمېرنه:
روښان مجله
روښان مجله په لغمان ولایت کې يوه چاپېدونکې خپلواکه مجله ده، چې په ١٣٨٧ لمريز کال کې په لغمان ولايت کې رامنځته شوه. دغه مجله مهالنۍ خپرونې کوي، د خپرونو ډول يې سياسي، ټولنيز او فرهنګي رنګ لري. مسوول مدير او د امتياز څښتن يې سلېمان زلمى دى.
گاگره
سمنټ چې د گاگرې په جوړښت کې د سریښناک په توگه دنده لري، د ځانگړو ډبرو د ایرې کولو څخه د سمنټو د تولید په بټیو کې ترلاسه کیږي. وروسته اوبه ورزیاتوي چې د شگو، ریگ او سمنټو یو لوند مخلوط ترې جوړ شي. د اوبو دنده داده چې په مخلوط کې د شته سمنټو د کیمیاوي فعالیت د پیل او دوام لپاره چې هایدریشن ورته وايي کمک کوي. د اوبو په مرسته له یاد مخلوط یعنې گاگرې څخه بیلابیل شکلونه لکه د ودانۍ ستنې، بیم، دیوال او نور د قالبونو په مرسته چې لمړی په لانده ډول اچول کیږي او بیا ورسته کلکیږي ترلاسه کیدی شي. د گاگرې د کلکیدو دغه پروسه لکه مخکې چې یادونه وشوه د شگو، ریگ، سمنټ او اوبو ترمنځ د کیمیاوي تعاملاتو څخه عبارت ده.
گاگره د فشار پر وړاندې ځواکمن خو د کش کولو پروړاندې کمزوري دي؛ لدې امله په ورځنیو رغنیزو چارو کې د گاگرې په منځ کې د پولادو سیخ چې د کش کولو قوه وزغمي هم کارول کیږي.
کوتره
وېشنيزه:کوترې
البرټ آينسټاين
د ژوند ملگرې او مینه
'' په ۱۹۲۰ کال کې ېې له ماریک سره مېنه وکړه چې د ماریک مور او پلار ورسره مخالفت وکړ او د مخالفت وجه ېې مذهبي، ژبیز او داسې نور توپیرونه وو. خو د وخت تېرېدو سره ماریک له انشټین نه حامله داره شوه چې لایزل په نامه ېې بچی پېدا شو خو د لایزل مالومات ونشول ځنې خلک وایی چې سرې تبې نیولی وو او مړ شو خو ځنې خلک باور لري چې دوی چا ته ورکړی تر څو ېې داولاد په څېر ستر کړی. له دې سره انشټین د ژوند بدو مرحلو ته ورسېد، دنده نلري او په همدې وجه واده هم نشي کولای ، د پلار کاروبار ېې هم په ټپه ولاړ دې او دافلاک سره مخ دې، په دې وخت کې انشټین ماشومانو ته په کور کې درس وایه چې هغه دنده ېې هم ډېره ژر له لاسه ولاړه. پلار ېې سخت رنځور شو په دې وخت کې د انشټین د یو ملگري پلار خبرېږي چې دملگري نوم ېې مارسل وواو د هغه پلار د منشي په حیث په سویس کې ورته دنده پېدا کوي بله ورځ ېې پلار ورته وصیت کوي چې د ماریک سره واده وکړه او له هغې سره خپل ژوند جوړ کړه له وصیت وروسته ېې پلار هم دې فاني نړی سره په مخه ښه کوي. چې د نورو غمونو تر څنگ به انشټین دې خبرې ډېر زېات زوروه 'پلار مې د یو فکر سره مړ شو هغه دا چې زه د ژوند په هر ډکر کې ناکام یم' له دې وروسته ېې په ډېرو کمو پیسو واده وکړ او هره ورځ به منشيتوب نه وروسته د هغو سوالونه د ځواب په لټه کې وو چې ماشومتوب کې ېې له ځانه پوښتلي وو. د وخت په تېرېدو سره ېې له ماریک نه دوه بچي پېدا شول چې د یو نوم هنس او د بل اېډوارډ دې. او هره ورځ د خپلو پوښتنو په اړه بیا بیا فکر کوي چې بلاخره د دې پوښتنو ځواب موندي او دا ځواب د نیوټن د حرکت قوانین ماتوي او انشټین د نسبیت د فلسفې لار ورښيي. په ۱۹۰۴ کې ۴ پاڼې خپروي، بله پاڼه په ۱۹۰۵ کې او د همغې دورې د غوره فزیک پوه توجه جلبوي چې د دې فزیک پوه نوم مکس پلنک وو او داکوانتوم تیوري موسس وو. چې وروسته ېې انشټین د یو لېکچر ورکولو لپاره د سولویا کنفرانس ته دعوت کړ. له کنفرانس نه وروسته ډېرو پوهنتونونو انشټین ته د دندې درخواست وکړ او له ۱۹۱۳ تر ۱۹۳۳ پورې په یوه پوهنتون کې د فزیک د څانگې د ډاریکټر په حیث دنده پر مخ بیایي. په دې وخت کې ډېر سفرونه کوي چې کورودانه ېې د سفرونو او ډېرې بوختیا او په سفرونو د زیات لگښت له وجې تر ناراضه کېږي چې له دې وجې په کور هره ورځ له کور ودانې سره په جگړه وې او بلاخره دا جگړه دوي خپله کې جلا کوي او انشټین د خپلې تره لور سره واده کوي په ۱۹۳۲ کې د جرمني نازیان یوه مجله خپروي چې د مجلې په اوله پاڼه د انشټین انځور وي او پرې لیکل شوي دا یو پاتې چې ډېر ژر باید د اعدام په پړي زوړند شي. په هغه وخت کې نازیانو ټول یهودان وژل او یهود ته په کور کې پنا ورکول یا دولت ته نه ورپه گوته کول جرم وو او له همدې وجې انشټین هم لکه د نورو یهودانو په څېر دامریکا جرسي ایالت ته مهاجر کېږي چې هلته له دروند استقبال سره مخ کېږي او ډېر ژر په خپله څانگه کې دنده ورکول کېږي.
سنتول او قانون (سنتول يعنې د تناسلي الاتو پرې کول)
یهوديت
د «هسټوريا اګوستا» (د رومي سترواکانو د ژوند ليک ټولګه ده) تر مخې، رومي سترواک «هاډرين» يو فرمان صادر کړی و چې تر مخې يې په دې سترواکۍ کې سنتول منع شوی و او يو شمېر اوسني پوهان دليل وړاندې کوي چې همدا چاره په ۱۳۲ز کال کې د يهوديانو د «بار کوکبا» د بغاوت يو ستر لامل و. خو رومي تاريخ پوه «کيسيس ډيو» د دا ډول کوم قانون يادونه نه ده کړې، د دې پر ځای، هغه د يروشلم د بيا ابادولو او په «Aelia Capitolina» (د يو ښار نوم دی) يې د نوم د بدلولو په اړه د «هيډرين» د پرېکړې په وړاندې د يهوديانو پر پاڅون ملامتيا اچولې، دا هغه هغه ښار چې مشتري ته وقف شوی و.
شوروي اتحاد
له ګلاسنوټ (په شوروي اتحاد کې زیات پرانيستی حکومت او د معلوماتو خپراوي تګلارې) مخکې، د «جيويش پريس» د يوې ليکنې سره سم، په شوروي اتحاد کې د يهوديانو مذهبي سنتول منع و. خو د امريکا د یهودي الاهياتو په ښوونځي کې د يهودي تاریخفروفيسر «ډايويډ اي. فيش منن» ويلي، په داسې حال کې چې «هيډر» او «يشوا»، کوم چې د يهودي زده کړې غړي دي، « د کليسا او ښوونځي د جلا کولو د قانون پر بنسټ منع کړای شوي او د سختو پوليسي او اداري اقداماتو له ګواښ سره مخ شوي وو»، سنتول د قانون له مخې نه و منع شوي او نه يې د اجرائيوي اقاماتو پر بنسټ مخه نیول شوې وه. «جيهونشوا ای. جيلبوا» ليکلي په داسې حال کې چې سنتول په رسمي ډول يا په ضمني ډول نه و منع شوي، بيا هم داسې فشارونه وارد شوي وو چې دا چاره يې سختوله. په ځانګړي ډول «موهيلز» له دې امله اندېښمن و چې شونې ده چې د روغتيا اړوند کومې مسئولې منځ ته راتګ له کبله به دوی ته سزا ورکړل شي، ان که دا مسئله د سنت کېدو څخه وروسته هم منځ ته راځي.
بوغمه
بوغمه په امريکايي انگريزي کې (Edema) ايډيما او په برتانيوي انگرېزي (Oedema) اوډېما بلل کېږي. پخوا د dropsy ډروپسي يا hydropsy هايډروپسي په نومونو هم پېژندل کېده. بوغمه د بدن په بين البيني فضاگانو کې او يا هم د پوستکي تر لاندې د مايعاتو غيرنورمالې راغونډېدنې ته وايي. په ټولگړي توگه، په نورماله حالت کې د بين البيني مايعاتو کچه د هوميوسټاتيک توازن له مخې برابر ساتل کېږي، نو کله چې په بين البيني فضاگانو کې د حد نه ډېر د مايعاتو ترشح وشي او يا هم د مايعاتو د باندې وېستلو په کړنه کې کوم خنډ پيدا شي بيا نو همدا د بوغمې سبب گرځي.
ميکانيزم
د بين البيني فضاگانو د مايعاتو جوړېدنه د سټارلېنگ معادلې د قوې له مخې اداره کېږي. د وينې په رگونو کې د هايډروسټېټيک فشار، ووب ته د اوبو د ورننوتلو لامل دی. دا کړنه په ووب او د وينې په پلازما کې د پروټين د غلاظت توپير ته لاره هواروي او په نتيجه کې د پلازما د پروټينو لوړ اونکوټيک فشار د دې سبب گرځي چې اوبه له ووب نه د وينې د رگونو لور ته راوکاږي. د سټارلېنگ معادله وايي چې د مايعاتو د ليکاژ (څڅېدنه) کچه، د دوه قوؤ ترمېنځ د توپير او د اوبو په وړاندې د رگونو د دېوال شفافيت په توگه څرگندېدلای شي کوم چې د يوې قوې د تول د نابرابرۍ په توگه د مايعاتو د بهېدنې کچه جوتوي. د اوبو ډېر ليکاژ په کاپېلري او پوسټ کاپېلري وېنيولونو کې پېښېږي. دا په دې خاطر چې د همدې نومېدلو رگونو دېوالونه د نيم-شفافه مېمبرانونو نه جوړ شوي چې د پروټينو په پرتله د اوبو د وتلو توان يې ډېر دی.
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:طبي نښې وېشنيزه:د مړينې سببونه
رانجه
د رانجو جوړول
د رانجو جوړول په ښارونو کې د نارینه پلورونکو له خوا ترسره کېږي چې د همدې کبله یې خلک نه خوښوي ، ځکه چې د چمتو کولو چاره يې په پوره پاملرنې نه وي تر سره شوې. خو په کلیو کې رانجه جوړول د هر چا کار ندی او آسانه چاره هم نده. په یوه لوی کلي کې د رانجو موښلو او میده کولو مهارت یواځې یوه یا دوې ښځې لري. د کلي نورې ښځې او نجونې یوازې خپله رجړومه د رانجو کڅوړه او د رانجو تيږه هماغو ماهرینو ته ورسپاري او څو ورځې وروسته تیار رانجه ترلاسه کوی.رانجه جوړونکې لمړی دا تيږه د یوې اوونې او یا څو ورځو لپاره د اوبو په یوې داسې چاټۍ کې خیشته وي چې د کاریزه او یا ډاډ منو پاکو اوبو څخه ډکه وي. کله چې ټاکل شوې موده پای ته ورسېږې یوه توره مظبوطه توره تبې چې مینځ یې لږ ژور وي او د رانجو غونډارې (گرده ښويه تېږه) پاک ومینځې او د لمر په پیتاوي کې پرخپل مخ او ټول ځان زړوکې او یا بل نازکه څادر را واچوي چې گرد او خاورې په رانجو کې گډې نشي. په دې ډول د تيږې په میده کولو پيل وکړي او ښه يې سره سولوی. د اوبو لږلږ نم هم ورکوي او دا پروسه دومره اوږده شي چې کله پوره ورځ ونیسي. ځینې د خپل کار د لا ښه کېدلو لپاره ميده شوي رانجه د نازک ململ نه هم تیر(چاڼ) کړي. وروسته له دې، پکې ډیر کم تازه کوچ ورگډ او بیا یې هم سره وموښي. په اخر کې ورنه کڅوړې ډکې او په کلي کې یې پرښځو او نجونو وویشی. د یادولو وړ بولم چې یو شمیررانجه جوړونکې پرته له کوچو او نورو غوړو رانجه جوړوي خو ځینې یې د کوچو په څنگ کې د سنگې بصري په نامه یو ترخه یا اوښکې بهونکې ماده هم پکې میده کوي چې اکثره دغه ډول رانجه بیا زړې ښځې په سترگو کوي ځکه د دوي په وینا رانجه له سنگ بصري سره گډ د سترگو خړه پاکوي. د رنجو استعمال رجړومي (سیلایی) او د رنجو د ساتلو لوخي او یا کڅوړې ته اړتیا لري. رجړومي اکثرا نارینه جوړه وي، او د کڅوړو جوړول، د نجونو او ښځو کاردې چې اکثرا پکې خپل هنری وړتیا نندارې ته ږدي.
د ورېښمو لار
د ورېښمو سمندري لار
د ورېښمو سمندري لاره، هغه پخوانۍ سوداګریزه لاره تعقیبوي چې د مینګ سترواکۍ په لومړیو کې د چینایي بحري قواوو قوماندان ژینګ هی له خوا پرانیستل شوې وه. په ځانګړې توګه، د سویز کانال بې بنده تاسیس په دې سیمه کې د آسیا او اروپا ترمنځ سمندري سوداګرۍ ته وده ورکړه. په داسې حال کې چې په شلمې پیړۍ کې د نړیوالو جګړو، سویز کړکېچ او سړې جګړې له امله د سوداګرۍ ډېریجریانونه غوڅ شول، د ۲۱ مې پیړۍ له پیل راهیسې ډېری هغه سوداګریز مرکزونه، چې پخوا یې په ۱۹ پیړۍ کې شتون درلود، بیا فعال شوو.
وزير فتح خان
ژوند او مړینه
کرد ترک ملک و دولت سـاخت خلع سـلطنت
چارکنټ ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د بلخ ولسوالۍ
قيام الدين خادم
زده کړې
لومړنۍ زده کړې يې پخپل کور کې د خپلو والدينو څخه تر سره کړي دي. خادم صاحب د اسلامي علومو گڼ شمير کتابونه لوستي وه؛ هغه صرف ،نحوه ،منطق حکمت ،فقه ،حديث ، تفسير او د نور دوديزو علومو زده کړه يې ترلاسه کړې وه. هغه د ديني پوهې د ترلاسه کولو لپاره 15 کاله په هيواد کې دننه او له هيواد نه دباندې سفرونه کړي دي.
نيکولای کارامزين
د ژوند لومړني وختونه
کارامزين Simbrisk ته نږدې د Mikhailovka (نن ورځ د روسيې د Ulyanovsk Oblas د Karamzinka کلی) د کوچني کلي په Znamenskoye کورنۍ ملکيت يا پوړ کې زېږېدلی دی. د يوې بلې ژباړې يا تعبير له مخې نوموړي په ۱۷۶۵ ز کال کې د Orenburg Governorate (نن ورځ د روسيې د Orenburg Oblast د Preobrazhenka کلی) په Mikhailovka کلي کې زېږېدلی دی، چې پلار يې په ياده سيمه کې خدمت وکړ او په وروستيو کلونو کې د Orenburg تاريخپوهان د رسمي تعبير يا ژباړې په اړه په فعال ډول بحث کوي. پلار يې Mikhail Yegorovich Karamzin (۱۷۸۳ – ۱۷۲۴) د روسيې د سترواک لښکر يو تقاعد شوی مشر و، چې د معتدلو يا نرمو چارو په يوې روسي شريفې کورنۍ پورې يې اړه لرله. د يادې کورنۍ بنسټ په ۱۶۰۶ز کال کې Semyon Karamzin ايښی و. مخکې له دې چې د نيکولای نيکه Yegor Karamzin له خپلې مېرمنې Ekaterina Aksakova (چې د Segrey Aksakov اړوند له لرغونې Aksakov کورنۍ څخه وه) سره Simbrisk ته لاړ شي، د يادې کورنې غړو د زياتو کالونو لپاره په Nizhny Navgorod کې د لوړ پوړو مامورينو او چارواکو په توګه خدمت وکړ. د نېکولای کارامزين په وينا چې د هغه کورنی نوم له (Kara-mirza) څخه اخيستل شوی دی، چې يو عيسوي تاتار (Tatar) او د هغه لرغوني پېژندل شويو نيکونو ته وايي، چې د روسيې تر واک لاندې د خدمت کولو په موخه مسکو ته راغلل. د هغه هيڅ لاسوندونه نه وو پاتې. د لاسوند له مخې لومړي کارامزين (Karamzin) په ۱۵۳۴ز کال کې ژوند وکړ.
په ۲۰۲۱ ز کال کې په کابل هوايي ډګر برید
د اګست په ۲۷ مه،  متحده ایالاتو په ننګرهار ولایت کې هوايي برید ترسره کړ. د متحده ایالاتو مرکزي قومانداني (USCENTCOM) وویل چې: په دغه برید کې یې د اسلامي دولت د خراسان ولایت درې غړي په نښه کړي. د اګست په ۲۹ مه نېټه متحده ایالاتو د بې پیلوټه الوتکې دویم برید په کابل کې وکړ، په دغه برید کې یو موټر په نښه شو چې دوی باور درلود د داعش د خراسان ولایت غړي لېږدوي، خو په اصل کې دغه موټر یو افغان مرسته کوونکی لېږداوه. په دغه برید کې د اووه ماشومانو په ګډون ۱۰ افغان ملکي وګړي ووژل شول.
برید
په ۲۰۲۱ ز کال کې له افغانستان نه د وتو پرمهال، ګڼ شمېر سیمه ییز او بهرني وګړي د وتو په موخه د هوايي ډګر په شاوخوا کې راغونډ شول. د هوايي ډګر په آبي دروازه کې ځانمرګي بریدګر خپل انتحاري واسکټ ته چاودنه ورکړه. له چاودنې وروسته ډزې پیل شوې او د هوايي ډګر ټولې دروازې وتړل شوې. د متحده ایالاتو چارواکو وویل چې: د اسلامي دولت د خراسان ولایت وسله وال کس په ګڼه ګوڼه کې په ډزو پیل وکړ او امریکايي ځواکونو هم ډزې پیل کړې. د ګڼ شمېر خبریالانو په خبره، عیني شاهدانو د وګړو په ګڼه ګوڼه باندې د ډزو او له چاودنې وروسته د مرګ ژوبلې یوه برخه د امریکايي ځواکونو له خوا وحشت ته اړونده وبلله. پنټاګون د اګست په ۲۸ مه د یوه خبري کنفرانس پر مهال په یو شمېر مرګ ژوبله کې د متحده ایالاتو د لاس لرلو مسئولیت ومانه.
د متحده ایالاتو هوايي بریدونه
د سپټمبر په ۱۷ مه نېټه، د امریکا د مرکزي قومانداني مشر جنرال کنت مکنزي تائید کړه چې: بې پیلوټه الوتکې د اګست د ۲۹ مې په برید کې د داعش د خراسان ولایت هېڅ یو غړی نه دی وژل شوی. د امریکا د دفاع وزیر لوئید آستین او د پوځ لوی درستیز مارک میلي ومنله چې، په دغه برید کې وژل شوي کسان ټول بې ګناه ملکي وګړي وو.
غلام محمد خان طرزي
زامن او لوڼې
هغه يوولس زامن او شپږ لوڼې درلودې.
سلوانیا
وګړي
د سلوانیا د وګړو قومي جوړښت.
بيت الله محسود
بيت الله محسود يو طالب جنگيالی و چې د امريکا د بې پيلوټه آلوتکو په بريد کې وژل شوی. هغه د پاکستان د تحريک طالبان مشر هم و.
ميا غلام محمد هندى
اخځونه
وېشنيزه: د افغانستان نوميالي
د چین او شوروي وېش
د چين او شوروي وېش په لویديځه نړۍ کې دوه قطبي سړه جګړه په درې قطبي جګړه بدله کړه. دغې سیالۍ د مایو په واسطه د چين او امریکا د نږدې‌والي ريښتیاینه په ۱۹۷۲ کال کې چين ته د متحده ایالاتو د ولسمشر ریچارد نیکسون له سفر سره برابره کړه. په لویديځ کې مثلثي او نښلېدلې سیاسي پالیسۍ څرګندې شوې. پر دې سربېره د چين او شوروي د وېش پېښې د واحد کمونیزم مفهوم باطل کړ، په دې اساس د لویديځ انځور چې کمونیست هېوادونه په ټوله کې تر دویمې نړیوالې جګړې وروسته په جيوپولتیک کې واحد لوبغاړي وو، په ځانګړي ډول د ويتنام په جګړه کې د ۱۹۴۷ او ۱۹۵۰ کلونو تر منځ دوره، کله چې متحده ایالاتو د هند او چين په لومړۍ جګړه کې (۱۹۴۶-۱۹۵۴) لاسوهنه وکړه. که څه هم شوروي اتحاد او چين په نورو ځایونو کې د سیالۍ سره سره د هند او چين د جګړې په بهیر کې تر ۱۹۷۰ لسیزې پورې په شمالي ویتنام کې همکارۍ ته دوام ورکړ. له تاریخي پلوه د چين او شوروي وېش ریښتينی مارکسیستي-لنینېستي سیاست اسان/برابر کړ چې له هغه سره مایو د سړې جګړې د دور (۱۹۵۶-۱۹۹۱) په وروستیو کې د شوروې ضد جبهې د رامنځته کولو لپاره درې قطبي جیوپولتیک (PRC–USA–USSR/ د چين د خلق جمهوریت- متحده ایالات-شوروي اتحاد) رامنځته کړ. مایوئيستان د درېیو نړیو له نظریې/تیوري سره ونښلول شول. د لوتي په وینا، «هېڅ مستند مدرک نه‌شته چې وښيي چنایان یا شورویان په دغه دوره کې په یو مثلثي چارچوکاټ کې د خپلو اړیکو په اړه فکر کوي» دا دوره له څلور قطبي نومي/اسمي جیوپولوتيک (PRC-UK-USA-USSR) سره په ۱۹۵۶ کال کې د سویس له کړکېچ سره پرتله شوې.
جورج برکلي
جورج برکلي (انګلیسي: George Berkeley) (/ˈbɑːrkli/؛ ۱۶۸۵ مارچ ۱۲مه - ۱۷۵۳ جنوري ۱۴مه) – چې د اسقف برکلي (د آیرلنډ د انګلیسي کلیسا د کلوین اسقف یا سرکشیش) په نوم مشهور دی – یو انګلیسي-آیرلنډي فیلسوف و، چې لومړنۍ لاسته راوړنه یې د یوې تیورۍ پراختیا وه، چې نوموړي "غیر مادیالیزم" immaterialism وبلله (او وروسته د نورو لخوا د "ذاتي ایډیالیزم" په نوم یاده شوه). دا نظریه له مادي جوهر او ماهیت څخه انکار کوي او پرځای یې ادعا کوي چې پېژندل شوي او اشنا څیزونه لکه مېزونه او څوکۍ د ذهنونو له لوري درک شوي نظرونه دي او له درک کولو پرته نه شي موجودېدای. برکلي پر ذهني تجرید یا انتزاع (abstraction) د هغه د انتقاد له کبله هم مشهور دی، چې د عدم مادیالیزم لپاره د هغه د ​​استدلال بنسټ هم جوړوي.
عيسی منگل
مخينه
=زده کړه=
سلیم صافی
وېشنيزه:پاکستاني خبريالان وېشنيزه:پښتانه
داسلام كلمې
سرچينه
ټول افغان ويبپاڼه
خلاص هنر
خلاصونيزم
.
جوچه
وده
د جوچه په اړه د کار اصلي پایله د کیم جونګ ایل په نامه د On the Juche Idea تر عنوان لاندې رساله کې په ۱۹۸۲ زکال کې خپره شوه. دغه رساله په شمالي کوریا کې د «جوچه د معتبرې او جامعې شرحې» په توګه عمل کوي. د دغې رسالې پر بنسټ د کوریا کارګري ګوند (WPK) د جوچه د تفکر له مخې د وګړیزو ټولګو د روزنې مسئولیت پر غاړه لري. د دغې رسالې له مخې جوچه په بشپړ ډول کیم ایل سونګ ته اړونده ده چې «د کوریا د انقلاب د مشر د آیډیا استازیتوب کوي ... موږ د جوچه په آیډیا باندې د ټولې ټولنې د برابرولو سپېڅلې دنده پر غاړه لرو». کیم جونګ ایل په دغه اثر کې بیانوي چې جوچه له مارکسېزم – لینینېزم څخه خلاقانه ګټنه نه ده، بلکې د «بشریت د تاریخ په پراختیا کې نوې دوره ده». په داسې حال کې چې د ۱۹۲۰ مې لسیزې په «کمونېستانو او ملت پالو» باندې یې د هغو د اشرافیت پلوه درېځونو له امله نیوکه کوله او ادعا یې کوله چې دوی «له وګړیزو ټولګو طلاق اخیستی اوجلا شوي». د مارکسېزم – لینینېزم له مقدماتو څخه د WPK لرې والی په ښکاره ډول د «راځئ چې د مارکسېزم – لینینېزم او جوچه نظریې تر بیرغ لاندې لاریون وکړو» تر عنوان لاندې مقاله کې څرګندېږي.
د خلايي الوتنو تاريخ
په ۲۰۲۰ز کال کې، SpaceX لومړي هغه سوداګريز فعال و، چا چې په برياليتوب سره د انساني عملي ماموريت نړیوال مرکز ته واستاوه، د دې ماموريت نوم « Crew Dragon Demo-2» دی، د کوم نوم چې د سازمان له خوا بدلون مومي.
شورتپه ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د بلخ ولسوالۍ
لطيف بهاند
د لطيف بهاند
لطيف بهاند د هيواد ديادشويو سترو استادانو څخه مخامخ زدکړي کړي ، او د هغوۍ تر پالني او روزني لاندي يې د پوهي په لوۍ سمندر کي د مهارت او برلاسۍ لامبو زده کړيده ، او يا يې د هغو ستر استادانو سره د مرستيال ( اسيستانت ) په توگه د پوهي په ډگر کي د نوي نسل د روزني دنده پر مخ بيولې ده. په پوهنيزو ، څيړنيزو او کلتوري چارو کي يې داسي ونډه خپله کړې ، چي هر ه برخه يې د زريني پاڼي په څير د هيواد دمخکښو پوهنپالو او کلتور پالو په لړۍ کي ځانگړئ او ډاډمن مقام او دريځ لري. په کابل پوهنتون کي د استاد په توگه وياړلې دنده ، په راډيو افغانستان کي د بيلا بيلو کلتوري او علمي پروگرامونو د وډني او سمووني چاري ، د هيواد په کچه دکلتوري او علمي هڅو ملاتړ اوپه هغو کي برخه اخستنه ، هغه وياړني دي چي د بيا را يادولو ، پيژندلو او بيانولو لپاره يې زياتو ليکنو او ډير زماني واټن ته اړتيا شته. که د بهاند شاعري په پام کي ونيسو نو به د يوه د اسي پښتون هوډ او د خيال نازکي وږمې حس کړو چي د زياتي تو ضح پرته څرگنديږي. په دې ځانگړتيا کي د بهاند برلاسئ دادئ چي پښتني هوډ يې د خيال داسي پړاونو ته رسولئ چي شونتيا يې د ويوکو په مټ د پوهيدو وړ گرځولې ده. که اوريدونکي او لوستونکي د بهاند شاعري واوري او ولولي نو به خامخا د بهاند د پيژندگلوۍ تر ټولو غوره جمله داوي چي د هيواد نامتو شاعر لطيف بهاند : په تش غلچک غواړې بد نام به دي شم زه له هر چا نه ، ياغي رام به دې شم که مي کښېکاږې او تر شونډو مي وړې په قلمي گوتو کي جام به دي شم
دنړۍ دچاپېریال موضوع
د نړۍ د چاپيريالي پيښې
(Global Environment issues) ۱ـ د ګرين هاوس غازونو اغيزه او د نړۍ ګرميدل د ګرين هاوس اغېزي هغه پروسه چې په هغې کې زيات مقدار ګرين هاوس غازونه د تودوخې وړانګې جذبوي د ګرين هاوس اغېزو په نوم ياديږي .د کوم په پايله کې چې په تدريجي ډول د ځمکي په تودوخه کې زياتوالی راځي چې د Global warming په نوم ياديږي.
دکوچنیو موټرو دګرد لاملونه
i.	د هوا د الودګي لويه منبع موټرونه دي. ii. د موټرونو په انجن کې د سون موادو د نامکمل احتراق له امله کاربن مونو اکسايد د نايترونجن اکسايدونو ،او نوري ذري اتموسفير ته ازاديږي.
Acid rain Lead
ښاريت او چاپيريال
(Urbanizatiol and environment) صنعتي ښارونه ،ښاري سيمو ته د نفوسو د مهاجرت په نتيجه کې جوړيږي. د ښآريت په نتيجه کې زياتي فابريکي جوړيږي کوم چې هوا ،اوبو او ځمکي ته زياته اندازه ککړونکي مواد ازادوي او همدرانګه فابريکي د غږ د ککړتيآ سبب هم کېږي.
د اوبو د بندونو تنظيم
د باران د اوبو راټولول(Rain water harvesting) د باران اوبو راټولولو په عنعنوي تخنيکونو کې ټولني په پراخه پيمانه ونډه لري. هغه باران اوبه چې په عنعنوي طريقو سره په ټانکرونو کې زخيره کيږي او مصنوعي کوهيان د kundli په نوم ياديږي .د موسوني اوبو څخه په زياته اندازه په لادهاک ،اچارس ،ارجستان او په زياته اندازه په تاميل نادو کې استفاده کيږي.
په دوامداره پرمختګ کې د ښځو اهميت
▷	د ټول نفوس نيمه برخه ښځي تشکيلوي. ▷	د ښځو تعليم د دوامداره پرمختګ لپآره ډیر مهم دي د ښځو په تعليم کې ستونزي i.	ښځو ته کافي غذا نه ورکول کيږي. ii. په خواړو کې يي کافي غذايي مواد نه وي موجود. iii. جنسي کمزورتيا. iv. په ټولنه کې ټيټ مقام لري. v.	د ماشومانو د پيداکولو لپاره ډیر قوت مصرفوي. vi. په اطرافي سيمو کې په کوچنيوالي کې واده کول. Policies or programs                    women welfare
سپارښتنې
1-	دټولو هيوادوالو څخه دا غوښتنه لرم چې د سپرلي په رارسيدو سره ونې کښينوي تر چاپيريال مو پاک شي او د ډول ډول ناروغيو څخه وژغورل شو. 1-	له ټولو دولتي چارواکو څخه دا غوښتنه لرم چې د هغه غازونو په توليد باندې بنديز ولګوي چې د محيط د ککړتيا او د اوزون د طبقې د تخريب سبب کېږي. 1-	د ټولو مسلکې اشخاصو څخه د غوښتنه لرم چې په دې برخه کې د عامه خلکو په مينځ کې عامه پوهاوی وکړي. 1-	له خيريه مؤسساتو څخه دا غوښتنه لرم چې په دې برخه کې د ورکشافونه جوړ کړي.
هيپولايټ ټېن
لومړي کلونه
ټېن د ۱۸۹۳ ز کال مارچ پر ۵ نېټه مړ شو او د Lake Annecy پر غاړو د Talloires په (Roc de Chère National Natural Reserve) کې ښخ کړای شو. نوموړي په Menthon-Saint-Bernard (په Haute-Savoie کې) کې د Boringes ملکيت پېرلی و، چې هر اوړی هملته کار وکړي او د عوامو د سلاکار په توګه يې هم خدمت کړی و.
زيان ملک
زين جواد "زين" ملک (/ˈmælɪk/; 12 جنورۍ 1993) کې زېږېدلى، چې په انګرېزۍ کې يې ګڼې سندرې ويلي او ليکلي دي.