cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
انډریو جکسن
ماشومتوب او ځواني او زده کړې
انډریو جکسن د ۱۷۶۷م کال د مارچ په ۱۵مه نېټه د کارولیناس په واخاوس سیمه کې زېږېدلی دی. پلار او مور يې د انډریو جکسن او الیزابیت هټچېنسون په نامه دوه سکاټلندي-ایرلنډي ښکېلاګر و چې دوه کاله وړاندې يې د ایرلنډ له اولسټر سیمې څخه کډه کړې وه. د جکسن پلار د انتریم کاونټۍ په کاریکفرګوس کې د ۱۷۳۸م کال په شاوخوا کې نړۍ ته سترې پرانیستې. د جکسن موراوپلار هم د انټریم کاونټۍ په بوني بیفور کلي کې اوسېدل. د هغه د پلار پلارګنۍ د انګلستان د یورک شایر په کېلېنګس وولډ ګروو کې اوسېدل.
ابن خلدون د ټولنې پيژندنى علم بنسټګر
او هغه ته د ټولنې پيژندنې علم بنسټګر ويل کيږى. چې مشهوره اثر مقدمه ده چې په ﺯياتو ژبو ژباړل شوي.
د ابن خلدون نظريات او ويناوي
- د ټولنې سپکو او کم عقله خلګو ته ملکې، نظامي، قضاء، او عامه چارو واک په لاس کې مه ورکوئ!
- عصبيت داسې يو شی دی، چې قبيلې په مينه او محبت باندې مجبوري او هغوی ته د اتحاد او اتفاق درس ورکوي، دوه شيان دي، چې عصبيت ته قوت ور بښي، يو د عادت (اخلاق) احترام او عزت او بل په دايمي ډول د جنګ او دفاع ضرورت
د مسلمان انجينرانو لخوا اختراع شوې اسلحي
داردانل توپ
اکبر شاه د سمبال جګړه کې چې دښمنانو يى جنګې فيلانو څخه استفاده کوله د د راکټ څخه دښمنانو په مقابل کې استفاده وکړه. چې هغه راکټ اوس عصر کې اوسنې راکټ سره مشابه وه. او فولادو څخه جوړ شوې وه.
عبدالواجد نیازی
ویسکی
ویسکی په انګلیسی Whisky یو له مشهورو الکلی څکاکو څخه ده چې له غلو دانو لاسته راځي له هغي ډلې جوار او غنم هم دي.
هوسۍ (خپرونه)
فکري مبارزه
د خپرونې چلوونکي دي په ټولنه کې د خپلو اهدافو او تگلارې د خپراوي لپاره د ځينو منفي فکره کسانو په وړاندې مبارزه وکړي چې يوه اندازه انرژي يې دلته لگېږي. حال دا چې ولس بايد د خپرونې روحيه وگوري، هغه خپرونې دې ولولي چې غوښتنې يې منعکسوي او په خپلو بېځايه هڅو دې خپرونو ته ستونزه نه پيدا کوي. تر اوس مهاله پورې په هېواد کې داسې کومه اداره نه شته چې د خپلواکو او بې پرې خپرونو دفاعيه ځواک ورسره وي او د دوى دفاع وکړي، که داسې ادارې وي، د پښتو خپرونو لپاره په کې ځاى نه شته او دروازې يې د پښتو خپرونو په وړاندې تړلې دي. نو زموږ د گڼو خپرونو چلوونکي چې په خپله سيمه او ولايت کې له وسلوالو گواښونو، ننگوونو او چيلنجونو سره مخ کېږي، اړ دى چې په خپله مبارزه وکړي او له ځانه دفاعيه ځواک جوړ کړي، چې د دغې ستونزې د اوارۍ لپاره چا کومه گټوره هڅه ونه ليده.
چاره
وېشنيزه:پښتو خپرونې
لرغونی روم
لرغونی روم يوه لرغونې جغرافي او سياسي سيمه او تمدن وو.
د پېغمبرانو په اړه جالب معلومات
- حضرت سلیمان(ع)
د ایران په اسلامي جمهوریت کې بشري حقوق
نیوکو ته په ځواب کې د اسلامي جمهوریت چارواکو ویلي دي چې :  په اسلامي نړۍ کې ایران "د بشري حقونو تر ټولو غوره ریکارډ" لري، چې د بشري حقونو په اړه د "لویدیځ لیدلوري" تعقیبولو ته اړتیا نه لري او اسلامي جمهوریت "د دښمنانو د تعصبي پروپاګند" قرباني دی، چې "د اسلامي نړۍ په وړاندې د لویې دسیسې برخه ده". د ایراني چارواکو په وینا: د بشري حقونو د فعالانو له قوله، هغه کسان چې سوله ییز سیاسي کارکوونکي دي او د قضایي چلند له حق څخه محروم شوي، په حقیقت کې د هېواد د ملي امنیت په وړاندې مجرمین دي او هغه لاریون کوونکي، چې ادعا کوي، احمدي نژاد د ۲۰۰۹ ز کال په ټاکنو کې درغلې کړې ده، په حقیقت کې د بهرنیانو په ملاتړ د ایران د مشرانو د نسکورولو لپاره دسیسه ده.
تاریخچه
د ایکانومېست (مجلې)په استناد "د تهران د لس کالو وړاندې پسرلي اوس یوه ساړه سیاسي ژمي ته لاره هواره کړې ده. نوی حکومت، ورځپاڼې بندوي، مخالف غږونه خاموشه کوي او په کتابونو او ویب پاڼو بندیز ( سانسور) لګوي. د خاتمي د دورې سوله ییز اعتراضونه او لاریونونه، نور د زغملو وړ نه دي: امنیتي ځواکونو په تهران کې د ۲۰۰۷ ز کال په جنورۍ کې، د بس اعتصاب کوونکو چلوونکو برید وکړ او په سلګونو کسان یې ونیول. پولیسو د مارچ په میاشت کې، په سلګونو هغه نران او ښځې، چې د ښځو د نړیوالې ورځې د نمانځلو لپاره راټول شوي وو، و ټکول."
اهل سنت او جماعت
قرآن کریم او حدیثونه (په ځانګړې توګه کوم چې په کتب السته کې راټول شوي) او اجماع  په سني ډله کې د ټولو دودیزو فقو بنسټ جوړوي. شرعي احکام له همدغو بنسټيزو سرچینو څخه د قیاسي استدلال، د عامه هوساينې او د فقهي مصلحت په پام کې نيولو سره، د فقهې له اصولو څخه په ګټې چې د دودیزو شرعي مکتبونو (فرقو) له خوا رامنځته شوي دي، اخیستل کېږي. په عقیدوي مسائلو  کې، سني عقیده د ایمان (عقیدې) په شپږو رکنو ولاړه ده او د کلام (دین پوهنې) اشعري او ماتریدي فرقې او همدارنګه د متن پوهې فرقه چې د دودیزې دین پوهنې په نوم پېژندل کېږي، تر خپل چتر لاندې راوړي.
سنت
سنت، چې له مخې يې سنيان نومول کېږي، پخوانۍ عربي اصطلاح ده او له اسلام څخه د پخوا دوران په ژبو کې ریښه لري. دا هغو دودونو ته کارول کېده چې ډېر خلک یې لارویان وو. د درېم سني خلیفه عثمان ابن عفان (رض) له شهادت وروسته دې اصطلاح ډېر سیاسي اهمیت پیدا کړ. ویل کېږي چې د علي (رض) ابن ابي طالب نامتو لاروي مالک الاشتر د صفین د جګړې پر مهال د دې اصطلاح په وسیله چې د علي (رض) دښمن معاویه بن ابي سفیان د سنت وژني، لښکر هڅوو. له جګړې وروسته پر دې توافق وشو چې د جګړې د حل لپاره باید د "صالح سنت، یووالی راوستونکي، نه د تفرقه اچوونکې" ("اسد السنة العدل الأماعة اعیر المفرقه") باندې مشوره وشي. دا چې کوم وخت د سنت اصطلاح د " پیغمبر سنت " (سنت النبی) لنډه بڼه شوه لا تر اوسه معلومه نه ده. د امويانو خلافت پر مهال څو سياسي خوځښتونو د "خدای د کتاب (قرآن) او د هغه د پیغمبر د سنت په نوم خپلې جګړې رهبري کړې چې له دې جملې شيعه او خوارج وو چې د دولت د جوړولو پر وړاندې يې بغاوت وکړ؛ د سنت اصطلاح د دويمې کورنۍ جګړې (۹۲-۶۸۰) په ترڅ کې د شیعه عقیدې (تشیعو) څخه نیوکه کوونکي مفهومونه ترلاسه کړل. د مسروق بن الصدق (۶۸۳ کال کې مړ شوی) چې په کوفه کې مفتي و لیکلي چې د لومړيو دوو خليفه ګانو ابوبکر (رض) او عمر ابن خطاب (رض) سره یې مينه لرله او د هغوی لومړيتوب (فضائل) یې منل. د مسروق شاګرد، عالم الشعبي (د ۷۲۱ او ۷۲۹ کلونو تر منځ مړ شوی) چې په کوفه کې د کورنۍ جګړې پر مهال لومړی د شیعه ګانو پلوي وکړه، خو د دوی د تعصب له امله په غوسه وګرځېد او په پای کې یې پرېکړه وکړه چې د امويانو خلیفه عبدالملک سره یوځای شي او د سنت مفهوم یې مشهور کړ. همدارنګه الشعبي روایت کوي چې هغوی د کرکې له مخې عایشه بنت ابي بکر ته سپکاوی کړی او دا یې له سنت څخه سرغړونه وګڼه.
ویلز
ویلز په انګلیسي Wales) په ویلزي ژبه Cymru) یوه پخوانې پادشاهي ده چې نن ورځ د انګلستان ،سکاټلنډ او آیرلنډ ترڅنګه د بریتانیا هیواد جوړوی. ولز د بریتانیا ټاپو په جنوب لویدیځ کې پروت دی پلازمینه یې د کاردیف ښار او رسمي ژبي یې انګلیسي او ویلزي دي، مساحت یې ۷۷۹'۲۰ کیلومتره مربع او د وکړو شمیر یې ۶۰۰'۰۰۴'۳ نفره دی.
سیاست
ولز تر ننه خپلواک سیاست نلري د یاد هیواد بهرنی سیاست د انګلستان له پرمخ وړل کیږي همدارنګه کله چې د پریتانیا د خلکو پالمان لخوا په ۱۹۹۹ م کال کې د ویلز ملي شورا پالمان تایید شو ترنن ډیر واکونه ورکول شوي دي. که څه ترننه له بریتانیا نه د ویلز پوره خپلواکی بااندی بحث نشته اما داسی ښکاري چې د یاد هیواد وګړي د خپلواکۍ غوښتونکي دي.
پښتو نوی مصدر
پښتو نوی مصدر د پښتو ژبپوهنې يو کتاب دی چې عبدالرازق پالوال ليکلی.
هېنري جورج راورټي
د ژبو زده کړه او څېړنې
کپتان راورټي ځيني ختيځ کتابونه په انگرېزي وژباړل او د څو ختيځؤ ژبؤ پرهنگؤنه ، پښويي(گرامرؤنه) او تدريسي کتابؤنه يې وليکل چي د ځينؤ يادوني په لانديني ډول دي:
چاپ شوي نښيرونه يې
۶- ­د ايسپ حکيم کيسې (د يونان زړې کيسې دي چې راورټي پښتو کړې دي، ٢٠٣ درې کيسې لري او پر ١٨٧١ زېږدي کال په لندن کې چاپ شوی دی).
ژوند
On retirement from the army, he returned to England and continued his oriental studies, culminating in his vast Notes on Afghanistan and part of Baluchistan and his unpublished History of Herat. He died in Cornwall, England in 1906.
د پښتو (ی) ګانې .
دې ته لکۍ لرونکي یا زورکی والا (یا) وایي دا هم له دوو غږونو څخه جوړه شوې، یو یې خپلواک واول او بل یې نیمه واک واول. دا (ۍ) په زیاترو مفردو ښځینه نومونو کې راځي لکه:
په نړۍ کې لومړی د زرو طلایی هوټل!
دا حویلی د پنځه زره مربع متره سرامیک ټایلونو سره پوښل سوې ده،
کلاینټ او سرور
خدمتي کمپیوټر (Server): هغه کمپیوټر ته ویل کیږي چې په شبکه کې خپل معلومات او منابع شریکوي. ځینې مهم او د یادونې وړ (Servers) عبارت دي له:
د روم جمهوريت
د روم جمهوريت د لرغوني رومي تمدن يو دولت و، چې د رومي وګړو د عامه استازولۍ له لارې پر مخ تله. د روم اداره يا کنترول چې د رومي پاچاهۍ يا سلطنت (په دوديز ډول يې نېټه له ميلاد څخه مخکې ۵۰۹ کال ته رسېږي) په ړنګېدلو سره پيل او له ميلاد څخه مخکې ۲۷ کې د رومي سترواکۍ په رامنځته کېدنې سره پای ته ورسېد، د دې دورې پر مهال په چټکۍ سره د ښار له منځنيو شا او خوا سيمو څخه د مديترانې پر ټوله سيمه باندې واکمنۍ ته وغځېده.
بنسټ ايښودنه
زياتره معاصرې پوهې دا پېښې د تارکوين د خپلې کورنۍ دننه د يوې ارستوکراسيکي کودتا د نامتو اوښتون په پرتله د موهوماتو ته ورته تفصيل ورکونې په توګه څرګندوي. دوی د نوموړي د نسکورېدلو د لامل مستبد يا ظالم پر وړاندې د يو شخصي غچ نکل يادوي، چې په يوناني ښارونو کې عام و او د سياسي غچ د دې ډول نمونې نظريه ارستو ورکړې وه.
آية الکرسي
سرچينې
وېشنيزه:قران
محمد بن قاسم»
قاسم  د اموى خلافت لپاره کوردستان، ملتان، سند او پاکستان ځينې ځايونه فتح کړل. او لومړنې مسلمان دې چى د هند ځمکه يى فتحه کړه.
حجاج تر ولکې لاندې سیمو کې، د سند سمندرې غلو په کال ۹۰ هـ  د مسلمانانو په کښتیو حمله وکړه؛ په کښتیو کې سپرېښځې یې له ځان سره یوړې. حجاج لومړیو کې غوښتل دا مسله په سولییز ډول حل شي؛ د دیبل واکمن داهر نه یېغوښتنه وکړه چې ددوی بندیان چې د ده تر امر لاندې غلو سره دي، خوشي کړي. خو داهر یې غوښتنه بابېزه وګڼله. حجاجهم اړ شو ترڅو نظامي اقدام وکړي. هغه د ”عبدالله بن نهبان او بدیل بن طهفه تر مشرۍ لاندې دوې لښکرې د دې کار پهموخه واستولې، چې دواړو قومندانانو شهادت وګټلی خو بریا یې نصیب نه شوه. دې کار د حجاج غوسه وپاروله او دې تهیې اړ کړ چې لوی لښکر له ښه وسایلو سره ور واستوي. حجاج په دې موخه له ولید بن عبدالملک سره مشوره وکړه اوهغه سره یې پر جنګي مصارفو مشوره وکړه. حجاج ددې ستر لښکر د مشرې لپاره محمد بن قاسم وټاکه.
والي په توګه انتخاب کړ. دا مهال محمد بن قاسم چې ۳ کلن وو؛ له خپل پلار سره له طایف څخه بصرې ښار ته کډه شو.
د ۱۷ کلن ځوان محمد بن قاسم  په سیاسي لیدلوري، جنګي هنر، عدالت او انساني کرامت کې تر نورو اتلو لوړ مقام درلود. هندوان د ده لهعدالت او بښنې ته حیران وه، ده سره یې نا اشنا تړاو درلود او دد اخلاقو نه ﺯيات هندوان متاثره شول، ۴ ﺯره هندې سرتيرې اسلامى فوځ سره يو ځاى او ډيرې عام هندوان مسلمانان شول. قاسم وشو کولى چې د هندوانو ﺯړه لاسته راوړې کله چې عبدالمالک لخوا عراق ته وغوښتل شو. نو ډير وګړې ورته مخى ته را ووتل او ژړل يى چې داسى عادل مشر بيا نشو پيدا کولى تري غوښتل يى چې ولاړ نشى.
ولید بن عبدالملک د خالفت په ورستیو کې غوښتل سلیمان له واکه لیرې او خپل زوی) عبدالعزیز بن ولید ( پر واک کړي،
محمد بن قاسم چې ۲۴ کلن ځوان وو، عراق کې د صالح تر شکنجو لاندې د شهادت لوړ مقام ته ورسېد.
د کوويډ-۱۹ نښې
ډېر خلک د سختې ناروغۍ له حالت نه بېرته رغېږي، خو ځينې خلک – په کور کې د تجريد شويو ځوانانو له ډلې له نيمايي زيات – له روغېدو وروسته هم تر يو بريده د ستړتيا په څېر اغېزې تجربه کوي، دا هغه حالت دی چې اوږده کرونا بلل کېږي، په دې حالت کې د غړيو اوږدمهاله زيان ليدل شوی دی. د دې ناروغې د اوږدمهاله اغېزو د څېړلو لپار څو کلنې مطالعې روانې دي.
تنفسي (د ساه اخستلو اړوند)
ټوخی د کوويډ-۱۹ يوه بله عامه نښه ده، چې شونې ده يا وچ يا بلغمي وي.
ځينې نښې، لکه په ساه  اخستلو کې ستونزه په ناروغانو کې ډېرې عامې دي چې په روغتون کې بسترۍ ته اړتيا لري. ساه بندي له ناروغۍ وروسته منځ ته راځي. له دېرشو ورځو نه زياته موده کې په شل سلنه پېښو کې دايمي انوسميا يا هايپوسميا يا ايجوسيا او يا هم ډيجوسيا مستند شوي دي.
کوهدشت ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د لرستان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
پشتون ها
چهره هاى برجسته و قهرمان پشتونها
د متحده ایالتونو ولسمشر
سرچینې
د دې مادو سره سم، چې د ۱۷۸۱م کال د مارچ میاشتې په لومړۍ نېټه نافذې شوې، د کنفدراسیون کانګرس د هېڅ قانوني واک درلودولو څخه پرته یوه مرکزي سیاسي اداره وه. دې کانګرس کولای شوای چې خپل پرېکړه لیکونه، تصامیم او مقررات جوړ کړي خو قوانین يې نشوای جوړولای او نه يې هم مالیه وضع کولای شوای او نه يې هم پر اتباعو ځايي سوداګریز مقررات نافذولای شوای. دې بنسټیزې طرحې ښودل چې امریکایان د برطانوي نظام شاه او پارلمان ته چې شاهي واک ته یې درناوی درلود څه ډول ګوري: د څارنې یوه اداره چې په ګردې امپراطورۍ پورې اړونده چارو لپاره ده. ایالتونه د هر ډول پخوانیو سلطنتي حکومتونو څخه خلاص و او ځینې سلطنتي چارې کانګرس ته ورسپارل شوې وې (لکه، د جګړې ترسره کول، د سفیرانو منل او نور؛ پاتې چارې خپلو ایالتي حکومتونو ته ورسپارل شوې وې. د کانګرس غړو به په خپله مجمع کې د متحده ایالتونو ولسشمر د دې لپاره ټاکه چې د یوه ناپلوي منځګړي په توګه د روانو بحثونو مشري وکړي. د امریکا متحده ایالتونو ولسمشرۍ په اوسنۍ بڼه نه وه، تر ډېره یو تشریفاتی مقام و او اغېز یې نه درلود.
پشتون ها
نامه ی یک پشتون ایرانی. سلام!
بوربن کورنۍ
بوربن سلسله د اروپایي پادشاهي له مهمو کورنیو څخه په ځانګړی توګه د فرانسه او هسپانیا څخه وه. ددی کورنۍ اصلیت فرنسوي دی بوربون پادشاهي د شپږمي میلادی پیړۍ په لومړیو کې په فرانسه او ناوار اوسنۍ (کاتالانیا) حکومت کوه.
ډېوېډ کامرون
زده کړې
کله چې په آکسفورد کې و، کامرون د بلینګدن کلب غړیتوب درلود، چې د زده کوونکو د خوړو یوه ځانګړې ټولنه ده چې د عجیب او غریب څښاک د دود له امله چې بده کړنلاره او زیان رسوونکی خاصیت لري، شهرت لري. د کامرون دوره په بلینګډن کلب کې د څلورم چینل په مستنده ډرامه کې، چې د   When Boris Met Dave یا کله چې بوریس د ډیو سره ولیدل تر نامه لاندې ده. د دې سرلیک سرلیک بوریس جانسن ته چې یو بل راتلونکی محافظه کار لومړی وزیر دی، اشاره کوي چې دوی دواړه په ورته وخت کې د دې کلب غړي وو.
زابل ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د سيستان او بلوچستان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
سوداگري
سرچینې
وېشنيزه:وټه
عاج ساحل
له اسلام څخه مخکې او اسلامي دورې
د شمالي افریقا (بیربیر) سوداګرو چې د لومړني روم له دوران څخه یې په ټوله صحرا کې د مالګې، غلامانو، سروزرو او نورو شیانو کارواني تجارت کاوه، لومړني ثبت شوي تاریخي ریکارډونه راڅرګند شوي. د ترانس صحرا د سوداګریزو سویلي لارو پای د بېدیا په څنډو کې ځای پر ځای شوی و او له هغه ځایه بشپړوونکې سوداګري د باراني ځنګلونو تر څنډې پورې د سویل لور ته غځېده. تر ټولو مهمې پای لارې دجنه، ګایو او تېبوکتو - په لویو سوداګریزو مرکزونو بدلې شوې چې د سوډانیانو لویو امپراتوریو یې په څنګ کې پراختیا ومونده.
برېښنايي مقناطيسي طيف
تاريخچه او موندنه
د مکسول له لورې اټکل شويو څپو انفرا ريډ وړانګې سره په پرتلنې، په خورا ټيټو فريکوينسيو کې څپې راونغاړلې، چې په نظريه کې د يو معلوم ډول په يوه عادي برېښنايي لاره کې ښايي د خوځنده چارجونو په واسطه رامنځته شي. د مکسول معادلو د ثابتولو او د دې ډول ټيټې فريکوينسي لرونکي برېښنايي مقناطيسي وړانګې د موندنې د هڅې په موخه په ۱۸۸۶ز کال کې فزيکپوه هينريچ هرتز (Heinrich Hertz) د هغه څه د توليدولو او موندلو په موخه يو ميکانيزم جوړ کړ، چې نن ورځ يې راډيوي څپې بولي. هرتز يادې څپې وموندلې او دا پايله يې تر لاسه کولی شوه، چې يادو څپو د رڼا په چټکتيا يون وکړ. نوموړي همدارنګه څرګنده کړه، چې نوې وړانګه د ډول ډول دوو برېښنايي رسنیو له لارې رڼا سره په ورته ډول منعکس کېدلی او ماتېدلی شي. د بېلګې په ډول: هرتز کولی شول، د ونې له کنډ څخه د جوړې شوې عدسيې په کارونې سره پر څپو باندې تمرکز وکړي. په يوه وروستي ازمېښت کې هرتز په ورته ډول د کوچنيو څپو ځانګړتياوې توليد او اندازه کړې. د څپو دې نويو ډولونو، لکه: د بېسيم ټيلګراف او راډيو اختراعاتو ته لاره هواره کړه.
د برېښنايي مقناطيسي طيف وروستۍ برخه د ګاما وړانګو په موندنې سره ډکه شوه. په ۱۹۰۰ ز کال کې هغه مهال چې پاول ويلارډ (Paul Villard) د راديم د راډيو اکټيف وړانګو توليد څېړه، د وړانګه اچونې يو بل ډول يې وموند. نوموړي يې په اړه په لومړيو کې فکر وکړ چې ياده وړانګه د الفا او بېتا ذرو ته ورته ذرې لرې، مګر د دواړو په پرتله خورا پياوړی نفوذ لري. که څه هم په ۱۹۱۰ ز کال کې بریتانوي فزیکپوه ويليم هنري برېګ (William Henry Brigg) څرګنده کړه، چې ګاما وړانګې برېښنايي مقناطيسي وړانګې دي، مګر ذرې نه دي او په ۱۹۱۴ ز کال کې ايرنسټ راترفورډ (Ernest Rutherford) او ايډوارډ انډرېډ (Edward Andrad) د دوی د څپو اوږدوالي اندازه کړل او ويې موندل، چې ګاما وړانګې د ايکس وړانګو ته ورته وې، مګر د څپو اوږدوالی يې ورڅخه يو څه لنډ و. د Rutherford په اړه د يادونې وړ ده، چې نوموړي په ۱۹۰۳ز کال کې يادې وړانګې وروسته، له هغې ګاما ونومولی، چې په بنسټيز ډول د چارج لرونکو الفا او بيتا ذرو څخه د ګاما ذرو بېلوالی يې درک کړ.
نوري فایبر کیبل
نوري فایبر په دوه ډوله دی، یو یې single mode کیبل دی چې یو شیشه یی فایبر لري او بل یې multi mode چې په منځنۍ برخه کې دوه او یا څو ښیښه یی فایبرونه لري. سینګل موډ کیبلونه ډیر قیمتی او د لایزر پر بنسټ د سیګنالونو د لیږدولو ټیکنالوجي کاروي او په اوږدو واټنونو کې کارول کیږي. د ملټي موډو کیبلونو قیمت کم او د LED یا Light Emitting Diodes سره کار کوي.
د رای حق غوښتونکی (سفراګېټ)
د ښځو د سیاسي او ټولنیزې ټولنې جوړېدل
په ۱۸۶۸م کال په مانچسټر ښار کې د ښځو د رای ورکولو کمېټه د خپلواک کارګر ګوند سره د ښځو د رایو خوندي کولو په موخه د کار کولو له لارې جوړه شوه. که څه هم خپلواک کارګر ګوند په دې اړه ډېر ملاتړ کوونکی وه، خو په ملي کچه دا ګوند د کاري طبقي نارینه وو د حق خوندي کولو په برخه کې ډېره لېوالتیا لرله او د لومړیتوب په توګه یې د ښځو رایې نه ډډه کوله. په ۱۸۹۷م کال کې  د مانچسټر د ښځو د رای ورکولو کمیټه د ښځو د رایو ملي ټولنو سره یو ځای شوه، خو ایمیلاین پانخورسټ چې د اصلي مانچسټر کمېټې غړې وه او د هغې مشره لور کریسټابل د خپلواک کارګر ګوند سره بې حوصلې شوې وه، د ۱۹۰۳م کال د اکټوبر په ۱۰ نېټه یې په مانچسټر ښار (په خپل کور) کې د ښځو سیاسي او ټولنیزې ټولنې په نوم د جلا شوې ډلې د جوړولو په موخه غونډه جوړه کړه. له پیل څخه د ښځو سیاسي او ټولنیزې تولنې د دې هوډ درلود چې د ښځو د رایو ټولنود ملي تولنې له باثباته کمپایني میتودونه نه د لا زیاتو اغیزمنو کړنو په موخه جلا شي. "د ۱۹۰۳م کال د اکټوبر ۱۰ نېټه وه، چې د تولنې د موخو په اړه مې یو شمېر ښځو ته په خپل کور کې چې د مانچسټر ښار په نیسلون په کوڅه کې واقع وه، بلنه ورکړه. موږ پردې هوکړه وکړه، چې خپلې ټولنې ته د ښځو سیاسي او ټولنیزې ټولنې نوم ورکړو. چې یوه برخه یې د هغې پر ډیموکراسۍ ټینګار او بله برخه یې د پروپاګند پرځای د ټولنې د سیاسي هدف پیژندل ول. موږ پرېکړه وکړه، چې خپل غړیتوب یواځې ښځو پورې محدود کړو، د ګوند له تړاو څخه ځان په بشپړه توګه آزاد وساتو او د خپلو پوښتنو په اړه له عمل پرته له بل هیڅ څه شي سره رضایت ونه ښیو. «خبرې نه، عمل» زمونږ تلپاتې شعار وه."
احمد حسين ديدات
(زه دداسي لوږې سره مخ سوم، چي غوړه مځکه او غوړ رېګ به مو بویول.)
کله چي شیخ احمد دیدات د ۹ کلونو سو ده هم هندوستان پرېښود او جنوبي افریقا ته په ۱۹۲۷ میلادي کال د اګست په میاشت کي ولاړ، تر څو له پلار سره یو ځای سي، کله چي مرحوم شیخ احمد دیدات و جنوبي افریقا ته ورسېدی څو میاشتي وروسته یې مور وفات سوه، احمد دیدات د مور د مینې او لورینې څخه د تل لپاره بې برخې سو. (انا لله و انا الیه راجعون)
او داسي نور...
(زه صرف په دې يوهېدم چي کلمه وایم، او بس، هر هغه څوک راته ښکلی ښکارېده چي کلمه یې ویل، نور په دې نه پوهېدم چي یو مسلمان پخپله ټولنه کي څه مسؤلیت لري؟ یو مسلمان باید په داسي کفري نړۍ کي لکه زه چي اوس پکښې یم باید څنګه مجادله، مناقشه او مباحثه وسي؟ ایا په یوه داسي غیر مسلمانه ټولنه کي صرف و مسلمان ته کلمه کفایت کوي؟ زما مسؤلیت څه دئ؟ د یوه عالم مسؤلیت څه دئ؟ او داسي نور...)
(هر ورځ به عیسايي مبشرین وهغه ځای ته راتلل  چیري چي ما کار کاوه، دا ځکه بایبل کالج راته نژدې مخامخ وو، و خدای ته مي په ډېر عجز او خاکسارۍ سره وویل چي ای الله ته خو د ټولو اسبابو برابرونکی یې وماته ستا د دین د خدمت کولو اسباب برابر کړې. زه لکه لیونی هر چیري چي به اخبارونه، مجلې وې هغه مي مطالعه کول، و هر کتابتون ته ورتلم، داسي هم پېښه سوه چي په هغه کتابتون کي چي ما مطالعه کول داسي کتاب او مجله نه وه چي ما اقلاً دوه ځلي نه وه لوستې، له دې څخه وروسته مي و زړو اخبارونو او زړو کتابونو ته چي هر ځای به پراته وه، مخه کړه، او هغه مي لوستل، که څه هم اخبار به څو کاله مخکي چاپ سوی وو، خو ماته هر څه نوي وه، یوه ورځ مي بخت کار وکړ، د خپل ارباب وکور ته ولاړم، هلته کښته سوم، و ګدام ته ورغلم، چیري چي زاړه اخبارونه، مجلې او کاغذونه پراته وه، زاړه اخبارونه او مجلې مي پر له اړول، چي یو کتاب مي په مخه راغلی چي یو خو زوړ وو او بل چینجو خوړلی وو، چي راپورته مي کړ، دوړې او ګرځونه مي ایسته کړل، پر کتاب لیکلي دي ((اظهار الحق))چي لاندي ورته لیکلي دي، The Truth Revealed، او د لیکوال نوم هم ورته لیکلی دئ، شیخ رحمت الله کیرانوي الهندي رحمة الله علیه. دغه کتاب ((اظهار الحق)) په هندوستان کي په ۱۹۱۵ میلادي کال کي چاپ سوی وو، دغه کتاب تر ما درې کاله مشر وو، یعني تر ما مخکي چاپ سوی وو، زما پیدایښت په ۱۹۱۸ وو،  دا کتاب مي یو وړ، دا چي زما پلار مصروفه وو، کار یې کاوه او زه هم یواځي وم، صرف د ډوډۍ پر مهال به مو سره لیدل، نو ځکه مي مطالعه ډېره کړه، کتاب چي مي وکتی، په کتاب کي د عیسایي مبشرینو، راهبانو او اسقفانو سره مناظرې او مباحثې شتون لري، په لومړی سر کي خپله د لیکوال او د یوه عیسایي راهب فنډر تر منځ مناظره ده.
مر حوم احمد دیدات رحمة الله علیه چي کله د عیسائیت مطالعه پیل کړه، او د خپلو ټولو مشکلاتو حل یې په اظهار الحق کي پیدا کړ، ډېر خوښ سو، خو صرف عیسائت کفایت نه کوي، ده د اسلامي علومو مطالعه هم پیل کړه، د شیخ عبدالله یوسف علي رحمة الله علیه د قرآنکریم انګلیسي ژباړه او مختصر تفسیر هم راونیوی، دی ددې تفسیر د رانیولو په هکله وايي:
سردار محمد امين خان
وېشنيزه:افغان وزيران
په روسیه کې بشري حقونه
ډلبندي
د The Economist  اونیزې په ۲۰۰۶ ز کال کې، د ولسواکۍ ډلبندي خپره کړه، چې روسیې د ۱۶۷ هېوادونو په منځ کې ۱۰۲ ځای درلود او د دې هېواد سیاسی نظام یې د "ترکیبي رژیم په توګه وړاندې کړ چې د رسنیو او نورو مدني ازادیو د محدودلو په لور تمایل" لري.
وژنې
د بشري حقونو مدافع ګالینا ستوروویتووا په ۱۹۹۸ کال کې، په سینټ پیټرزبورګ کې د خپل اپارتمان په دروازه کې په ډزو ووژل شوه. یوري شیکوچیخین په ۲۰۰۳ ز کال په مرموز ډول د ناروغۍ له امله مړ شو، چې د هغه د مړینې په اړه ګمانونه، لکه مسمومیت، رامنځ ته شول. لیبرال سیاستوال سرګي یوشینکوف په ۲۰۰۳ ز کال کې په ډزو ووژل شو. الکساندر لیتوینینکو په ۲۰۰۶ ز کال کې، په پولونیم سره مسموم او مړ شو. د برتانیې یوه څېړنه دې پایلې ته رسېدلي چې ولسمشر پوتین "ښایي" د هغه وژنه منظور کړې وه. څېړونکې خبریاله انا پولیتکوفسکایا په ۲۰۰۶ ز کال کې په ډزو ووژل شوه. په ۲۰۰۹ ز کال کې د بشري حقونو مدافع ستانیسلاو مارکیلوف او خبریاله اناستازیا بابورووا په مسکو کې په ډزو ووژل شول. په ۲۰۰۵ ز کال کې، د اپوزیسیون سیاستوال بوریس نیمتسوف کرملین ته نږدې په ډزو ووژل شو. په ۲۰۰۷ ز کال کې، ژورنالیست نیکولای اندروشینکو د مرګ تر کچې ووهل شو.
ریچارد پرایس
د بووډ کړۍ
په ۱۷۷۱ ز کال کې پرایس له شېلبورن نه و غوښتل چې توماس جېرویس وګوماري. د کړۍ بل غړی بنیامین وان و. پرایس په ۱۷۷۲ ز کال کې جوزف پریستلي وګماره، چې له ۱۷۷۳ ز کال نه وروسته شېلبورن ته د کتابتدار په توګه راغی.
شهرضا ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د اصفهان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
سردار عزيزالله خان ضيايي
سردار عزيز الله خان ضيايي (۱۹ د مۍ، ۱۸۹۲ ز. کابل - ۱۰ د مارچ، ۱۹۳۴ ز. کابل) (په انگرېزي:Sardar 'Azizu'llah Khan Ziai) د سردار نصرالله خان او بلقيس چې لقب يې کوکو جان و، زوی وه. هغه له ۱۹۳۰ ز. - ۱۹۳۲ ز. پورې په ايران کې د افغانستان سفير و. نوموړی يو ليکوال هم و. هغه د ايران د شاهي کورنۍ د اعلی درجې همايوني نشان گټونکی هم و.
معماري
معماري (په لاتیني: architectura، له یوناني کلمې: ἀρχιτέκτων arkhitekton  "یعني معمار یا طراح"، او له ἀρχι "یعني مشر یا سردار" او τέκτων "یعني خالق یا جوړوونکی" څخه اخیستل شوی) د ودانیو یا نورو جوړښتونو د پلانولو، ډیزاین او جوړولو پروسې او محصول دواړو ته ویل کېږي. د معمارۍ اثار او کارونه د ودانیو په مادي بڼه کې، ډېری وختونه د کلتوري سمبولونو او هنري کارونو په توګه پېژندل کېږي. تاریخي تمدنونه اکثرا د معمارۍ په برخه کې د دوی له ژوندي پاتې لاسته راوړنو سره پېژندل شوي دي.
د معمارۍ تیوري
د معمارۍ فلسفه د هنر د فلسفې یوه څانګه ده چې د معمارۍ له جمالیاتي  ارزښت، د هغې له معنا پوهنې او د کلتور له پراختیا سره له اړیکو څخه یې بحث کوي. له افلاطون څخه نیولې تر میشل فوکو، ګیلس ډیلیوز، رابرټ وینټوري او لوډویګ ویتګینسټین پورې ډېری فیلسوفانو او تیوریسنانو د معمارۍ ماهیت ته توجه کړې او دا چې آیا معماري له ودانولو یا جوړولو سره توپیر لري کنه.
نوم چومسكي
آورام نوام چامسکی (زېږون ۷ ډسمبر، ۱۹۲۸ زکال) امریکايي ژب پوه، فیلسوف، د ذهن پېژندنې عالم، تاریخي مقاله لیکونکی، ټولنیز منتقد او سیاسي فعال و. چامسکي ځینې مهال «د معاصرې ژب پېژندنې پلار» په توګه پېژندل کېږي. هغه د تحلیلي فلسفې په برخه کې یو له مخکښو څېرو او همدارنګه د ذهن پېژندنې د علم یو له بنسټ اېښودونکو څخه دی. هغه د اریزونا پوهنتون د ژب پوهنې د ښوونکي او د ماساچوست د تکنالوژي انستیتیوت د متقاعد ښوونکي د جایزو ګټونکی دی. هغه له ۱۵۰ ټوکو څخه ډېر کتابونه د بېلابېلو موضوعاتو اړوند لکه ژب پوهنې، جګړې، سیاست او ټولنیز رسنیو اړوند لیکلي. له ایډیالوژیک پلوه  هغه له انارکو – سندیکالېزم او لیبرترین سوسیالېزم سره همغږی دی.
سیاسي لید لوری
چامسکي د روانو سیاسي چارو یو له مخکښو مخالفینو څخه دی. د هغه سیاسي لیدلوري د هغه د ماشومتوب له مهاله ډېر توپیر نه دی کړی. له دې امله چې نوموړی د یهودي کاریګري طبقې په دودونو کې په سیاسي فعالیت باندې د ډېر ټینګار تر اغېز لاندې راغلی و؛ تر ډېره د یو انارکو سندیکالیست یا یو آزادي غوښتونکي سوسیالېست په توګه معرفي کېږي. د چامسکي له نظره، د سیاسي واقعیتونو حقیقت د شرکت سالارۍ د مخکښانو له خوا په سیستماتیک ډول د رسنیو، تبلیغاتو او فکري خونو څخه د خپلو تبلیغاتو د ترویج په موخه د ګټنې له امله سرکوب کېږي. د هغه کار د دغه ډول لاسوهنو او حقیقت د رسوا کولوپه موخه و، چې هغوی پټول.
رحمت شاه سائل
ناچاپه آثار
د رحمت شاه سايل ځينې نور کتابونه لا تر اوسه پورې نه دي چاپ شوي چې هغه په دې ډول دي:
ټي.ايس. ايليټ
تاماس سټرنز ايليټ (26 سپتمبر 1888 – 4 جنوري 1965) يو شاعر، لیکوال، خپرونکی، ډرامه ليکونکی، ادبي نقاد او سمونکی و. نوموړی چې د شلمې پېړۍ يو له سترو شاعرانو بلل کېږي، د انګليسي ژبې په نوښت پاله شاعرۍ کې يوه محوري څېره ده. په ژبه، د ليکلو طريقه او د شعر (بيت) په جوړښت کې د خپلو تجربو په مټ، نوموړي انګليسي شاعرۍ ته بيا راژوندۍ کړه. نوموړي همدا راز پخواني باورونه ختم کړل او د يو لړ انتقادي مضامينو له لارې يې نوي باورونه جوړ کړل.
ايليټ تر ټولو دمخه له 1914 څخه تر 1915ز کال پورې د « The Love Song of J. Alfred Prufrock» په عنوان د خپل نظم له امله په پراخه کچه توجه خپله کړه، کوم نظم چې د خپرېدو پر مهال، نا اشنا بلل شوی و. له دې وروسته د «The Waste Land» (1922)، « The Hollow Men» (1925)، « Ash Wednesday» (1930) او « Four Quartets» (1943) په نومونو نور نظمونه خپاره شول. نوموړي همدا راز د اوو ډرامو له امله هم شهرت درلود، په ځانګړي ډول د « Murder in the Cathedral» (1935) او « The Cocktail Party » (1949) په عنوانونو ډرامې. هغه ته "په اوسنۍ شاعري کې د بارزې، مخکښې ونډې" په پار د 1948ز کال په ادب کې د نوبل جايزه ورکړل شوه.
د ژوند لومړي کلونه او زده کړه
ايليټيان (ايليټ کورنۍ) د بوسټن يوه برهمن کورنۍ وه، چې رېښې يې تر انګلستان او نيو انګلينډ پورې رسېدې. د ايليټ پلرنی نېکه، «وليام ګرينليف ايليټ»، د ميسوري سينټ لويس ته کوچېدلی و، تر څو هلته يوه يونيټيرين مسيحي کليسا جوړه کړي. د هغه پلار «هنري وير ايليټ» (1843-1919)، يو بريالی سوداګر او په سينټ لويس کې د «هايډروليک-پريس برک» شرکت رئيس او خزانه دار(زېرمه وال) و. مور يې شارلټ شيمپي سټرنز (1843-1929) نومېده، چې شعرونه يې لیکل، ټولنيزه کارکونکې وه، کوم چې د شلمې پېړۍ په لومړيو کې په متحده ايالاتو کې يو نوی مسلک و. ايليټ د هغوی له شپږو پاتې بچيانو کشر بچی و. هغه په کورنۍ او ملګرو کې د «ټام» په نوم پېژندل کېدو، دا د هغه د مورني نيکه تاماس سټيرنز همنومی و.
عبدالحکيم خان ضيايي
وېشنيزه:افغان وزيران
محمد نواز حقیقت سانېن
چاپ شوي نښيرونه يې
۳ ــ خټین کورونه، شعري ټولگه (د ماشومانو لپاره).
۱۸ ــ قلم.
۲۰ ـ د گوار کوهستان دودونه او رواجونه.
شانلي اورفا
شانلی اورفا په ترکي Şanlıurfa) عربي       الرها) او یوناني Έδεσσα) د ترکې په سویل لویدیځ کې د شانلي اورفا ولایت مرکز دی. په ۲۰۱۴م کال کې یاد ښار ۵۶۱,۴۶۵ وګړي لرل. په شانلی اورفا ښار کې ۶۰% کردان ۲۰ عربان ۱۵% سریانان او ۵% سلنه ارمنیان دي.
محمد نواز حقیقت سانېن
اخځليک
وېشنيزه: پښتانه ليکوال وېشنيزه: پښتانه شاعران وېشنيزه:افغاني ليکوال وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
مستعمره
په مستعمره هيواد کې د چارو اداره او حاکميت د بل هيواد سره وى او د خپل حاکميت لپاره يي دليل دا وى چې د سيمى خپل اوسيدونکى د خپلو سياسى او اقتصادى چارو د سمبالښت وړتيا نه لرى او ترهغې چې دا وړتيا پيدانکړى د دوى تر کنټرول لاندى وى.
د څـلورم ائتلاف جګـړه
ناپیلیون چې خپل ځواکونه یې په نویو وسلو سمبال و، د روسیې د پولو پرخوا مخته تګ وکړ.
بنیادونه
څلورم ائتلاف (د ۱۸۰۶ څخه تر ۱۸۰۷ ز کال پورې) د لویې بریتانیا، پروس، روسیې، سکزونی او د سویډن له خوا د فرانسې پر خلاف د پخوانی ائتلاف د له منځه تلو څخه څو میاشتي وروسته جوړ شو. ناپیلیون د استرالیز د جګړي د ګټلو او ورپسې د درېیم ائتلاف د ړنګېدو څخه وروسته د دې په انتظار و چې په اروپا کې عمومي سوله راشي، په ځانګړي توګه له خپلو دوو پاتې مخالفینو بریتانیا او روسیې سره.
په پای کې تېر کال پروس له فرانسې سره په سوله کې پاتې شو، که څه هم نژدې و چې په درېیم ائتلاف کې له متحدینو سره یوځای شي. د فرانسوي سرتېرو یوې فرقې چې مشرۍ یې مارشال بیرندوت کوله، په غیرقانوني ډول له روسیې او اطریش سره د مخامخ کېدو لپاره د پروس په خاوره کې د انسباج له بي طرفي څخه سرغړونه وکړه.
جوړه تاو شوي کیبل
Category 3 : د یو ټي پي هغه ډول دی چې د 10mbs په سرعت ډیټا لیږدوي. دا کتګوري هم څلور جوړه تارونه یا سیمونه لري چې هره جوړه کم تر کمه په یو فپ کې درې او په مترکې لس تاوکښونه یا twists لري. دا ډول کیبلونه په زړو نیټورکونو کې کارول کیدل خو دا مهال د نیټورک د ټیکنالوجۍ په پرمختګ سره چې 100mbs او 1Gbps سپیډ لري دا ډول کیبلونه کار نه کوي او باید بدل شي.
تهمت/تور پورې کول
ډنمارک
په ډنمارک کې تور پورې کول جرم دی، هماغه ډول چې د ډنمارک د جزایي قانون په ۲۶۷ ماده کې تعریف شوی، د قرباني له خوا د څېړنې په پیلولو سره تر شپږ میاشتو بند یا نغدي جریمه له ځان سره لري. له دې سربېره د ۲۶۶ مادې ب بند په عامه چاپېریال کې د نژاد، رنګ، ملیتي یا قومي بنسټ، مذهب یا «جنسي تمایلاتو» له مخې د تور پورې کولو لپاره حد اکثر ۲ کاله بند ټاکل شوی.
د براعظمونو تر منځ لومړنۍ د رېل پټلۍ
لومړنۍ پلټنه
کانګرېس د دې نظریې له ملاتړ سره هوکړه وکړه او د جګړې څانګې تر څار او مشرۍ لاندې له ۱۸۵۳ کال څخه تر ۱۸۵۵ کال پورې د پاسافیک سمندر د پټلۍ ارزونې وشوې. په دې کې د امریکا د لويديځ لپاره د لېږنې د ممکنو لارو د موندنې پراخه لړۍ شامله وه. د اکتشافاتو په اړه يو راپور ځای‌ناستې لارې تشرېح کړې چې د امريکا د لوديځ په اړه ډېر معلومات په‌کې نغښتي وو او لږ تر لږه ۴۰۰۰۰۰ مایل مربع (۱۰۰۰۰۰۰ کیلومتره مربع) سیمه یې پوښله. په دې کې د سیمې طبعي تاريخ او د خزنده‌ګانو، دوه‌ژواکو/ذوالحیاتینو، الوتونکو او تي‌لرونکو شکلونه شامل و.
آرش (سندرغاړی)
آرش لیباف (په تهران کې د می ۳ ، ۱۹۷۶ زیږیدلی) د آرش ، ایراني سندرغاړی ، سندرغاړي ، تولید کونکی او اداکار په توګه پیژندل شوی. آرش په تهران کې زیږیدلی و.هغه د لسو کالو عمر پورې په تهران کې اوسېده او بیا اروپا ته مهاجر شو.هغه د ۱۹۸۰ مو کلونو په وروستیو کې سویډن ته لاړ. آرش او د هغه کورنۍ لومړی د اپسالا په نوم ښار ته لاړ او هلته یې د ۵ کلونو او ۳ میاشتو لپاره پاتې شو او بیا له اپساله څخه مالم ته لاړ. هغه بیا په ۲۰۱۶ کال کې دوبۍ ته تللی و ، او ایران ته یې د خپل نږدېوالي یادونه وکړه.
د تلسکوپ تاریخچه
په ۱۶۶۸ ز کال کې اسحاق نیوټن د لومړي انکساري تلیسکوپ وړیاړ ترلاسه کړ. دې ډېزاین له ځانه سره یوه کوچنۍ هواره عمودي آینه درلوده چې رڼا یې د تلیسکوپ په څنګ یوې نصب شوې عدسي سترګې ته منعکس کوله. لورینت کاسګرین په ۱۶۷۲ ز کال کې انعکاس کونکی ډیزاین تشرېح کړ چې یوه کوچنۍ محدبه دوهمه آینه یې درلوده او په اصلي آینه کې یې د یو منځني سوري له لارې رڼا منعکس کوله.
په هند کې د ښځو رايه
د ۱۹۱۹ ز او ۱۹۲۹ ز کلونو ترمنځ ټولو بریتانوي ولايتونو او ډېری شاهي ايالتونو ښځو ته د رايې ورکولو حق ورکړ او په ځينو مواردو کې يې اجازه ورکړه چې، په سیمه ییزو ټاکنو کې نوماندې شي. لومړۍ بريا په ۱۹۱۹ ز کې د مدراس (Madras) په ښار کې وه، ورپسې په ۱۹۲۰ ز کې د تراوانکور سلطنت (Kingdom of Travancore) او جالوار (Jhalawar) ايالت او په ۱۹۲۱ ز کې په بریتانوي ولايتونو کې د مدراس ولسمشري او د بمبيي ولسمشري يادولی شوو. د راجکوټ ايالت (Rajkot State) په ۱۹۲۳ ز کې مېرمنو ته د بشپړې رايې ورکولو حق ورکړ او په همدې کال کې د هند په مقننه شورا کې د خدمت لپاره په لومړي ځل دوه مېرمنې وټاکل شوې. په ۱۹۲۴ ز کې د موډيمن کميټې (Muddiman Committee) يوه بله څېړنه وکړه او سپارښتنه يې وکړه، چې د بریتانيا پارلمان ښځو ته اجازه ورکړي، چې په ټاکنو کې نوماندې شي. همدې سپارښتنې په ۱۹۲۶ ز کې د رايې ورکولو په حق کې یې اصلاحات رامنځته کړل. په ۱۹۲۷ ز کې سايمن (Simon) کميسيون، د هند د نوي قانون د جوړولو لپاره وټاکل شو. دا چې په کميسيون کې هېڅ هندي نه و، ملتپالو د دوی د جلسو د بايکاټ وړانديز وکړ. دې کار د ښځو ډلو تر منځ درزونه رامنځته کړل، چې له يوې خوا د عمومي رايه ورکوونې په ملاتړ او له بلې خوا د تعليمي او اقتصادي معيارونو پر بنسټ، د محدودو رايو د ساتلو په ملاتړ يو ځای شوې وې.
یوه لنډیز
په ۱۸۹۰ ز لسيزه کې په هند کې د هند د ملي کانګرس له رامينځته کېدو سره ملت پالنه ( نشنلېزم ) راپورته شو. د لومړۍ نړيوالې جګړې راتګ او د "خپلواکۍ يا په خپله خوښه پرېکړې" په څېر اصطلاحاتو په تبليغاتي بيانونو کې کارونې د منځنۍ طبقې هنديانو په مينځ کې د نږدې بدلون هيلې رامنځته کړې. د انګليسي زده کړې لرونکو هغو اشرافو لپاره، چې په عمده ډول ښاري شوي او په مسلکي عايد پورې تړلي وو، د بریتانيا واکمني ګټوره وه، مګر دوی په دې هم پوه شول، چې د دوی په مېرمنو محدوديتونه د دوی په مسلک اغېزه کوي. د ښځو د بېلولو عمل په دې معنا دی، چې دوی نه شوای کولی ماشومان لوستي کړي يا د کوربه (د کور مېرمن) په توګه خدمت وکړي او يا هم خپلو مېړونو په پرمختګ کې مرسته وکړي.
کیمیاوي مرکب
دا چې جوړوونکي اتومونه، څه ډول له یو بل سره یوځای راځي، څلور ډوله مرکبات موجود دي:
بالکان
کلاسيکي لرغونتيا او منځنۍ پېړۍ
له کلاسيکي لرغونتيا څخه تر منځنيو پېړيو پورې، د بالکان غرونه د سيمه ييزو «تراکيانو» له خوا د «هایموس» په نوم یادیدل. د یوناني افسانو له نظره، د تراکيانو پاچا «هیموس» د سزا په توګه د «زیوس» له خوا په غر بدل شوی و او دا غر د هغه په نوم پاتې شو. د یو برعکس نوم وړانديز هم شوی دی. «ډي. ډیچيف» په دې باور دی چې هایموس د «تراکي» ټکي «سایمون» (د غر څنډه) څخه اخیستل شوی. درېیمه شونتیا دا ده چې «هایموس» د یوناني ټکي «هایما» څخه اخیستل شوی چې معنی یی وینه ده. دغه افسانه د زیوس او د ټایفون بلا/دیو تر منځ د جګړې سره اړیکه لري. زیوس په تندر سره ټایفون ټپي کړ او د ټایفون وینه په دې غرونو وغورځیده، له کوم چې دې غرونو دا نوم خپل کړ.
کابل بانک
د پيسو نړيوال صندوق اندېښنې
وېشنيزه:افغاني بانکونه وېشنيزه:کابل
پرمختګ
پرمختګ د یوه مهذب، اصلاح شوي یا مطلوب حالت پر لور حرکت ته ویل کېږي. د پرمختګ‌پالنې په برخه کې یې موخه دا ده چې په تکنالوژۍ، ساینس او ټولنیزه اداره کې پرمختګونه د انساني وضعیت د ښه‌والي لامل شوي. په بل مورد کې ښايي پرمختګ د انسان د مستقیم عمل لکه په ټولنه کې د ونډې یا فعالیت له لارې، یا هم د ټولنیز-فرهنګي تکامل د طبیعي برخې په توګه رامنځته شي.
د ښځو حالت
دا چې څه ډول په دودیزه ټولنه کې د ښځو حالت ښه کړل شي، دا د مؤرخینو اصلي موضوع وه چې د روڼ‌اندۍ په دوره کې پیل شوه او تر ننه دوام لري. بریتانوي تیوریسنان «ویلیام رابرټسن» او «اډمونډ برک» له خپلو ګڼو هم‌عصرو سره یوځای د فضیلیت په اړه د مسیحیت او جمهور‌ي غوښتونکو مفکورو ته ژمن پاتې شول، په داسې حال کې چې د نوې روڼ‌اندۍ په یوه علمي چوکاټ کې یې کار وکړ. سیاسي اجنډا، ښکلا، ذوق او اخلاق د معاصرو ټولنو الزامات او اړتیاوې په لوړه کچه له پېچلتیاوو او تفکیک سره تړي. د رابرټسون او برک په کار کې دوه موضوعات؛ په «وحشي» او «متمدنو» ټولنو کې د ښځو ماهیت او «ښکلا په خپګان کې» ښيي، چې د ښځو د شخصیت په اړه څومره پخواني باورونه شته، په ځانګړې توګه د هغوی ظرفیت او حق ته په پام  سره د خلکو په مخ کې څرګندېدل، سم شوي او د پرمختګ په نظریه کې یې ځای نیولی او په دغه ډول د معاصر اروپايي تمدن په مرکزیت بدل شوی دی.
هينري وارډ بيچر
له جګړې وروسته بيچر د ټولنيز سمون د هڅو ملاتړ وکړ، لکه د ښځو د رايې ورکولو حق او د نشه يې توکو مخنيوی. هغه همدا راز د چارلس ډاروين د تکامل نظريې ملاتړ هم وکړ او ويې ويل چې دا د عيسايي عقايدو سره په مخالفت کې نه ده. د هغه په اړه په پراخه کچه داسې اوازې خپرې شوې چې ګوندې هغه زناکار دی او په ۱۸۷۲ز کال کې «وډهل» او «کلافلن ويکلي»  له «اليزابت ريچارډ ټيلټن» سره د هغه د اړيکې په اړه يوه لیکنه خپره کړه، څوک چې د هغه د ملګري او پخواني همکار «تيوډور ټلټن» مېرمن وه. په ۱۸۷۴ز کال کې، ټيلټن د بيچر پر ضد د جرمي خبرو اترو د تور عريضه وکړه. له دې وروسته د محاکمې په پايله کې منصفه پلاوی د هغه په اړه پرېکړه کې ژر بريالی نه شو او دا هغه محاکمه وه چې په هغه پېړۍ کې يې په ډېره زياته پیمانه خبرونه خپاره شوي وو.
د ژوند لومړي کلونه
بيچر په ۱۸۳۴ز کال کې د ايمهرسټ کالج څخه فارغ شو او بيا يې د «اوهايوو» له سنسنياټي څخه د باندې په «لين» الاهياتو ښوونځي کې زده کړې وکړې. د لین مشري د بيچر پلار کوله، څوک چې د ماريکا تر ټولو مشهور مبلغ وګرځېد. د زده کوونکي هسته د مريتوب د پوښتنې په اړوند سره وېشل شوې وه، ايا په کرار کرار د ازادۍ د يوې بڼې ملاتړ دې وشي، لکه لايمين بيچر چې کول، يا د سملاسي ازادۍ غوښتنه وښيي. بيچر په دې لانجه کې تر ډېره بريده روښانه دريځ درلود، د سخت دريځو زده کوونکو سره يې خواخوږي وه، خو نه يې غوښتل چې د خپل پلار څخه دفاع وکړي. هغه په ۱۸۳۷ز کال کې فارغ شو.
مخ (اناتومي)
وېشنيزه:اناتومي
عبدالله ګل اخلاص يار او د هغه شاعري
د اخلاص يار  اثار
۱ ) خوړين زړګی ( شعري ټولګه ) (۱۳۸۱ هـ ش) کال  کې چاپ.
سليم بنگښ
د پکتيا ولايت د اطلاعاتو او فرهنګ رياست د ښاغلي اخلاص يار د شعر او شاعرۍ په اړه خپل نظر داسې څرګندوي : (( د اخلاص يار صاحب شعرونه عقيدوي، حماسي، عشقي او په وروستي تحليل کې رزمي او بزمي دي، عالي مفهوم او مانا پکې نغښتې وي او د سمندر د څپو په شان پکې څپانده څپې هم شته ، چې د هيلو کښتۍ يې د اميد د نور ساحل ته په مزه مزه روانه ده.))
هاشم خيل هاشمي منگل
هاشم خېل هاشمي منګل خپل نظر د ده د شاعرۍ په اړه داسې څرګندوي : (( ځوان ا و انقلابي شاعر څوک دی دا شاعر په حقيقت کې د دردونو شاعر دی، د رنځونو او غمونو شاعر دا هغه شاعر دی چې ډېرو ځورونو او ربړونو يې زړه خوړين کړی دی.))
د عبدالله گل اخلاصيار په اشعارو کې تشبيه
۳ ) د ورته والي وجه يا وجه شبه : د دواړو سره ورته شيانو ( مشبه او مشبه به)  ترمنځ مشترک وصف ته د تشبيه وجه وايي.
داسې مې زړه په يادښتونو د جانان ژاړي
طباق الاضداد
اوس به دلته د طباق الاضداد ادبي صنعت يو څو بېلګې د ښاغلي عبدالله ګل اخلاص يار له شاعرۍ نه وړاندې کړو :
دا دوزخي خيالات به وغورځوم
په پورته بيت کې د ( جهالت او علم ) په کلمو کې طباق الاعداد ادبي صنعت پروت دی، ځکه چې جهالت د تورتم او ناپوهۍ په مانا دی او علم د پوهې او رڼايۍ په مانا کارول کيږي.
حيران يم چې دوعا او که ښېرې دې په ما لګي
( ١ : ۱۵ )
د بلوڅو ټبرونو لړليک
بلوڅ يا بلوچ په جنوبي اسيا کې يو توکم يا نسلي گروپ دی چې د بلوچستان په سيمه کې ژوند کوي، د بلوڅانو ځني ټبرونه دا دي:
عبدالله ګل اخلاص يار او د هغه شاعري
نوموال ( اسمي ) طباق
هغه طباق ته وايي چې د دوو نومونو يا صفتونو ترمنځ تقابل يا تضاد موجود وي اسمي طباق بلل کيږي. (٤ : ۲۱۷)
تکرار حسن
سندرې اخلاص ياره او غزل لمبــه لمبـــه شول
مراعات النظير
( ١ : ۸۹ )
مطربه مه شرنګـــــوه تار د رباب
شنې کوترې چېرته تللي فرار شوي هم توتيان دي
سياقة الاعداد
په پورته بيت کې د ( څلوېښت او اتيا ) عددونه يا شمېرې راغلي دي، نو په همدې اساس وايو چې په ياد بيت کې د سياقة الاعداد ادبي صنعت کارول شوی دی.
تجنيس
تجنيس په لغت کې همجنس کولو ته وايي او په اصطلاح کې په يو بيت يا نيم بيتۍ کې دوه يا زياتې داسې کلمې راوړل دي چې په بڼه، وزن، تورو، شمېر، ليک او لوست کې يو شان يا څه سره ورته وي او په مانا کې سره توپير ولري، عبارت له تجنيس څخه دي. (٦ : ۷۸ )
۵ ) مکرر تجنيس
مطرف تجنيس
د ښاغلي اخلاص يار په شعرونو کې د مطرف تجنيس ځينې بېلګې :
اور راپسې ژوند شو سرو لمبو سره مې مخه شوه
په خړو تړو کې د شنـــه نښتـــــر په وچو ښاخو
غزل
۵ ) بې مطلعې غزل
۱ ) بې رديفه غزل
څو ماشوم فکر مې بوټ شو د دې کلي لـه دېوالـــه
ما ويل نه به راځې بېرته ځکه ډېر دې يم زبېښلی
د دردونو ترجمان شـه د رمــزو پــــه عبـــــارت
۲ ) رديف لرونکی غزل
هغه زيندۍ او هغه پړی به کړي ستا په غــــاړه
په زړګي کې مې جوړ ځکه دا پرهار ده
ای رقيبه رانه څه تپوس کوې تــــه
دوه يزه ( مثنوي )
مستقبله راته غوږ شه پاڅـــوم دې ويښوم دې
درېيز ( مثلث )
دا ستر ملي يووال پيوستون مو مبارک شـــه
ډاکټر عبدالله ګل ((اخلاص يار )) چې په اوسني مهال د ځوانو او تکړه شاعرانو له ډلې څخه دی چې د هغو ادب پوهانو ليکوالو په ليکه کې ځاى لري ،  چې يو څه پرې ليکل کېدای شي په کم عمر کې د ده ډېر اثار، کتابونه، مقالې او ليکنې خپلې ټولنې ته وړاندې کړې دي.
وړانديزونه
·       لومړی بايد د ده ټول اثار، کتابونه، مقالې او شعرونه د يو کتاب په بڼه چاپ او خپاره شي.
ماخذونه
۴ ) مسلم دوست، عبدالرحيم. ( ۱۳۸۶ هـ ش ) . خوږه ژبه. پېښور : عنايت خپرندويه ټولنه.
۵ ) همکار، محمد ابراهيم  ( ۱۳۸۹ هـ ش ) . ادبي فنون. جلال اباد: مومند خپرندويه ټولنه.
مونس الهي
سیاسي دوره
د پاکستان د ۲۰۱۸ کال له عمومي ټاکنو وروسته ، د پاکستان مسلم لیګ (ق) د یوې موافقې له مخې د تحریک انصاف په مشرۍ ایتلافي حکومت کې شامل شو. په 2019 کې، د دوو ایتلافي شریکانو ترمنځ اختلافات وروسته له هغې راپورته شول چې PMLQ د تړون د شرایطو په پلي کولو کې د ځنډ شکایت وکړ. الهي د اختلافاتو د هوارولو لپاره د لومړي وزیر عمران خان سره ولیدل. په دغه ليدنه کې وزيراعظم د پنجاب وزيراعلي سردار عثمان بزدار ته د مسلم ليګ (ق) ملاتړ جاري ساتلو غوښتنه وکړه. وروسته، د یوې ټلویزیوني خبرو اترو په ترڅ کې، الهي د پي ټي آی-ق اتحاد کې د ویشلو اوازې رد کړې. خو د ائتلافي ګوندونو تر منځ کړکېچ لا پاتې دی.
بین النهرین
سومریانو او اکډیانو (د اشوریانو او بابلیانو په ګډون) د لیکل شوي تاریخ له پیل څخه (د ۳۱۰۰ کاله مخکې له میلاد په شاوخوا کې) تر۵۳۹ کې د بابل سقوط پورې چې د هخامنشیانو د سترواکۍ له خوا فتح شو، پر بین النهرین واک درلود. په ۳۳۲ مخکې له میلاد کال کې د لوی سکندر له خوا فتح شو او د هغه له مړینې وروسته، دا د یونان د سلوکیانو د سترواکۍ برخه شو. وروسته ارامیانو د بین النهرین په لویو برخو (۹۰۰ مخکې له میلاد  په شاوخوا کې – ۲۷۰ وروسته له میلاد پورې) واکمني وکړه. د ۱۵۰ مخکې له میلاد کال په شاوخوا کې، بین النهرین د اشکانیانو د سترواکۍ تر کنټرول لاندې و. بین النهرین د رومیانو او اشکانیانو ترمنځ د جګړې ډګر شو، د بین النهرین لوېدیځې برخې، د لنډ مهاله رومیانو تر کنټرول لاندې راغلې. په ۲۲۶ز کال کې د بین النهرین ختیځې سیمې د ساساني پارسیانو لاس ته ورغلې.
ژبه او لیک
په بین النهرین کې لومړنۍ لیکل شوې ژبه سومري وه. د سومري ژبې ترڅنګ، په بین النهرین کې په سامي ژبوهم ویل کېدل. سوبارتايي ژبه د زاګروس ژبه چې ښايي د هورو – ارارتوان د ژبو کورنۍ پورې اړه ولري، په شخصي نومونو، سیندونو او غرونو او په بېلابېلو هنرونو کې دا ثابت شوي دي. د اکډي سترواکۍ او اشوري سترواکۍ په بهیر کې د اکډي د واکمنۍ ژبه وه، خو سومري د اداري، مذهبي، ادبي او ساینسي موخو لپاره کارول کېده. د اکډي بېلابېل ډولونه د نوې بابلي دورې تر پایه پورې کارول شوي. زړه ارامي، چې پخوا په بین النهرین کې عامه شوې وه، بیا د لومړۍ نوې-اشوري سترواکۍ رسمي ولایتي ادارې ژبه شوه.
سرچینې
وېشنيزه:عراق وېشنيزه:سیندونه وېشنيزه:عراقي سیندونه وېشنيزه:د نړۍ سیندونه
د هسپانيې د ځايناستي جګړه
فرانسې د شړل شويو Jacobites له ملاتړ څخه په شا شوه او Hanoverians يې د برتانوي تخت د وارثانو په توګه په رسميت وپېژندل. د يوې دوستانه هسپانيې ډاډمنول يوه ستره لاسته راوړنه وه، مګر دوی يې له مالي پلوه ستړي [کمزوري] کړل. د روم د سپېڅلې سترواکۍ نا متمرکز کولو دوام وکړ، چې له پروس (Prussia)، باوريا (Bavaria) او سکسوني (Saxony) سره د خپلواکو دولتونو په توګه په زياتېدونکي ډول کار کاوه. د سترواکۍ نامتمرکز کولو او پر عثمانيانو باندې برياوو دا معنا درلوده، چې د اطريش Habsburgs په زياتېدونکي ډول خپل تمرکز سويلې اروپا ته واړوي.
مخینه
په ۱۷۰۰ ز کال کې هسپانوي سترواکۍ ايټاليا، هسپانوي نيدرلينډ، فليپين او امریکا کې ملکيتونه راونغاړل او که څه هم نور حاکم ستر ځواک نه و، مګر په پراخه ډول روغه رمټه پاتې شوه. دا چې د اطريش Habsburgs يا د فرانسې Bourbons له لورې [د واک يا تخت] تر لاسه کول به د ځواک توزان بدل کړي، ميراث يې د جګړې لامل شو، چې زياتره اروپا په کې شامله وه. له ۱۷۰۰ څخه تر ۱۷۲۱ ز کال پورې د شمال ستره جګړه (Great Northern War) ځکه يوه تړلې جګړه ګڼل کېږي، چې لکه د سويډن، ساکسوني، ډنمارک – ناورې او روسيې غوندې دولتونو ګډون يې اغېزمن کړ.
ترخه
ترخه (علمي نوم: Artemisia)
ويليم مونټگمري وات
ويليم مونټگمري واټ William Montgomery Watt له اوسمهالو ختیځپوهانو او اسلامپېژندونكې څخه دی. مونټگري د ادېنبورگ په پوهنتون كې د عربي ژبې د مطالعاتو ښوونكې هم پاتې شوې.
ليكنې
له مونټيگري څخه ډېر شې ليكنې پاتې دي، چې ددې ليكنو زياتره برخه يې د اسلام پېژندنې په اړه دي، او په لاندې ډول به دا ليكنې يادې كړو:
بشري حقونه په پاکستان کې
په پاکستان کې سیاسي آزادي
د ضياء الحق د اسلامي کولو له سیاست وروسته دیني لږکۍ ډلې، مسلمانو نوماندانو ته له رايې ورکولو څخه منع شوې او غيرمسلمان ډلې د موقف په لاس ته راوړلو کې د سیالۍ له محدودیتونو سره مخ دي او همدارنګه ډېر لوړ موقفونه د دوی لپاره د لاسرسي وړ نه دي. که څه هم ډېر داسې قوانین وروسته لغو شول، خو په سیاست کې اوس هم مذهبي لږکي له یو شمېر محدودیتونو سره مخ دي.
رحمت الله کيرانوي
یادونه: دغه کتاب اوس په دوه ټوک کي په اردو ژبه کي چاپ سویدی، چي زما سره شتون لري.
د متحده ایالاتو د اساسي قانون نهم تعدیل
د متحده ایالاتو د اساسي قانون نهم تعدیل (نهمه اصلاحیه) هغو حقونو ته اړوندېږي چې د خلکو له خوا ساتل شوي، خو په ځانګړي ډول په اساسي قانون کې نه دي یاد شوي. دا د حقونو د منشور یوه برخه ده. دغه تعدیل هغه مهال چې د حقونو د منشور مسوده تیارېدله وړاندې شو، ځکه یو شمېر امریکا یي بنسټګرو اندېښنه څرګنده کړه چې راتلونکي نسلونه کېدای شي استدلال وکړي چې یو شمېر ځانګړي حقونه د حقونو په دغه منشور کې نه دي یاد شوي. په ورته مهال، نهم تعدیل د متحده ایالاتو په اساسي قانون کې په ډېر ندرت رول لرلی، چې تر ۱۹۸۰ مې لسیزې پورې د یو شمېر حقوق پوهانو له خوا هغه «له یاده اېستل شوی» او یا «بې اړیکې» بلل کېده.
رحمت الله کيرانوي
د عهدنامه عتیق او عهدنامه جدید بشپړ بیان ، په بایبل کي ټکرونه، تحریفات، غلطیانې، بایبل الهامي او الهي کتاب نه دئ، د نسخ حقیقت، ابطال تثلیث، د قرآنکریم حقانیت ، اصلیت او اعجاز، د عیسائي نړۍ پر اسلام باندي د اعتراضاتو ځوابونه، د رسول الله صلی الله علیه وسلم د نبوت اثبات او دلائل او داسي نور...
فنلنډي ژبه
فینلنډي ژبه suomi) په انګلیسي Finnish language) د فینلنډ هیواد رسمي ژبه ده. فینلنډي په سویډن او ناروی کې یوه اقلیت ژبه شمیرل کیږي.
ډنمارک
سیاسي موقیعت
ډنمارک د ناټو غړی هیواد هم دی. دا هیواد د خپل ازاد تجارتي نظام له کبله د لوړ درامد يو مهم هيواد گڼل کيږي. له 2006 نه تر ۲۰۰۸ پورې ډنمارک دنړۍ په خوشحاله هيوادونو کښې د صحت ،اسانتیا پرمختګ او پوهنی په حواله سره راته. په ۲۰۰۸م کال کې د گلوبل پيس انډيکس سروے له خوا ډنمارک د امن په لحاظ د ایسلنډ نه وروستو، په دوئم نمبر کښې وټاکل شو. ډنمارک د سويډن او نوی زیلاند سره شريک په ۲۰۰۸م کال کې د يوې موسسې کرپشن پرسيپشن انډيکس له خوا په دنيا کښي تر ټولو کم دروغه مملکت وشميرل شو..
ژبي
د ډنمارک قومي ژبه، ډنمارکي ده، چې د ناروژي، او سویډني ژبو سره نږدي او تاريخي اړيکي لري.
تیوکراسي
تیوکراسي د حکومت‌ولۍ یو ډول دی چې په هغه کې د بت پرستو یو یا څو خدایان د واکمنو عالي خدایانو په نوم په نوم پېژندل کېږي او هغو انساني واسطو ته چې د حکومت ورځنۍ چارې اداره کوي الهي لارښوونې کوي.
د هستوي چاودنې (فیژن) کشف
هان او اسټراسمن په برلین کې د قیصر ویلهلم کیمیا انسټیټوټ کې یورانیم له ورو نیوټرونونو سره بمبارډ کړل او هلته یې پام شو چې باریم تولید شوي دي. هان د هستوي چاودنې سپارښتنه وکړه، خو هغه ډاډمن نه وو چې د دې پایلو فزیکي اساس څه دی. هغوی د خپلو موندنو په هکله د پوسټ له لارې په سویډن کې مایټنر ته، چې څو میاشتې مخکې له نازي المان څخه تښتېدلی وو، راپور ورکړ. مایټنر او د هغې وراره فریش نظریه ورکړه او وروسته یې ثابته کړه چې د یورانیم هسته چاودلې ده او په نېچر (طبیعت) کې یې خپلې موندنې خپرې کړې. مایټنر محاسبه وکړه چې د هرې چاودنې له خوا د خوشې شوې انرژۍ کچه کابو ۲۰۰ مېګا الکټرون ولټ ده او فریش دا مشاهده کړه. د بیولوژیکي حجرو وېش سره د ورته والي په اساس، هغه د دې پروسې نوم «چاودنه» کېښوده. هان د دې کشف له امله په ۱۹۴۴ز کال کې د کیمیا نوبل ډالۍ ترلاسه کړه.
دا کشف د راډیواکټیف توب او راډیواکټیف موادو د طبیعت او ځانګړتیاوو په هکله له څلوېښت کلنو څېړنو وروسته ترسره شو. په ۱۹۳۲ز کال کې د جېمز چاډویک لخوا د نیوټرون کشف د هستوي تبدیل نوې وسیله جوړه کړه. انریکو فرمي او همکارانو یې په روم کې د نیوټرون په واسطه د یورانیم بمبارډ کول مطالعه کړل او فرمي دې پایلې ته ورسېد چې د هغه آزمېښتونو له ۹۳ او ۹۴ پروټونونو سره نوي عنصرونه رامنځته کړي دي چې د هغه ډلې د آسنیوم او هسپریوم په نومونو ونومول. فرمي په ۱۹۳۸ز کال کې د «د نیوټرون تابش یا چمک په واسطه نویو تولید شویو راډیواکټیف عنصرونو د وجود څرګندونې او د ورو نیوټرونونو له امله د هستوي غبرګونونو په هکله د هغه اړین کشف» له امله د فزیک نوبل ډالۍ وګټله. په هرحال، ټول د خپلو پایلو په هکله د فرمي له تحلیل څخه قانع نشول. آیډا ناډاک سپارښتنه وکړه چې د ۹۳ نوي او دروند عنصر د جوړولو پرځای، کولی شو داسې وانګېرو چې هسته لویو ټوټو باندې وېشل شوې ده، او آریسټېډ وان ګروس سپارښتنه وکړه چې هغه څه چې د فرمي ډلې پیدا کړي دي د پروټاکټینیم یو ایزوټوپ دی.
تیوکراسي
ایتمولوژي/د کلیمې ريښه پېژندنه
د یوسفوس تعریف د روښانګرۍ تر عصر پورې په پراخ ډول منل شوی و، کله چې دې اصطلاح منفي مفاهم خپل کړل او په سختۍ سره د هېګل د تفسیر په واسطه وژغورل شوه. په انګلیسي ژبه کې يې د لومړنۍ کارونې ریکارډ په ۱۶۲۲ کال کې «د خدای له لارښوونې سره مل سپېڅلې واکمني» په معنا و، (لکه د شاهي نظام تر راڅرګندېدو مخکې د سپڅلي کتاب لرونکي اسرائلو کې)؛ په ۱۸۲۵ کال کې د سیاسي او لومړني قدرت لرونکې روحاني مذهبي کلیمې په معنا ثبت شوه.
گيورگې ژوکوف
وېشنيزه:روسان وېشنيزه:1896 زېږېدنې وېشنيزه:1974 مړينې
ختيځه اروپا
ختيځه اروپا يوه جغرافي سياسي سيمه ده چې د اروپا ختيځو هېوادونو لورې اشاره کوي.
واخان لاره
د واخان له لارې چين سره د سړک د لارې د افغانستان نښلول د هغې ستراتيجۍ برخه ده چې په ۲۰۰۲ ز کال کې په جاپان کې نړيوالو مرستندویه هېوادونو غوره وبلله. د دې ستراتيجۍ له مخې هيله ده چې افغانستان په سيمه کې په یو ترانزيتي هېواد بدل شي. په همدې موخه په افغانستان کې د هغه حلقوي سړک د جوړونې پروژه بېرته ژوندۍ کړای شوه چې خداي بښلي سردار داود خان په ۱۹۶۰ ز کال کې پيل کړې وه.
د واخان دسوداگرۍ د لارې په جوړیدو به د سیمې نور هیوادونه لکه ايران، ازبکستان او ترکمنستان هم گټې لاسته راوړي. دې هيوادونو ته به اسانه شي چې د اوږدو ځمکنيو او سمندري لارو پر ځای نېغ په نېغه د افغانستان لنډه لار د چين سره د سوداگرۍ دپاره وکاروي.
مشگين‌شهر ولسوالي
مشگين‌شهر ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان مشگین‌شهر)  د ايران د اردبيل ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۱۴۹٬۹۴۱ تنه نفوس لري او مساحت یې 3500 کیلومتره مربع دی. د مشگين‌شهر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۲۷ کېښودل شو.
د جیورجین دوره
د جیورجین دوره د انګلستان په تاریخ کې له ۱۷۱۴ز کال نه تر ۱۸۳۰ –۱۸۳۷ز کال پورې یوه دوره ده، چې د هانوفر، لومړي جورج، دویم جورج، درېیم جورج او څلورم جورج پاچاهانو په نوم نومول شوې ده. د جیورجین د دورې تعریف زیاتره وخت د څلورم ویلیام نسبتاً لنډې مودې واکمنۍ پورې اړوند بلل کېږي، چې په ۱۸۳۷ز کال کې د هغه له مړینې سره پای ته ورسېده. فرعي دوره چې د سلطنت یا شاهي دوره ده، د نایب په توګه د څلورم جورج پر تخت کېناستلو سره پیلېږي، چې د خپل پلار یعنې درېیم جورج د ناروغۍ په دوره کې د ولز د شهزاده په توګه پر تخت کېناست. د ویکټوریا دورې ته تګ په دین، ټولنیزو ارزښتونو او هنرونو کې له عقل پالنې نه د رومانتیزم او تصوف په لور د بدلون پر مټ ښودل کېږي.