مصنوعي_القاح
عملي کار:
•	اومعاينه کېږي اوبيا٤٠مايکرونه خالص سيمين په cell کې اخيستل کيږي اوبيادسيمين دانزال شوي حجم په اندازه دهغه سره Dilution ګډوو. •	ټول شوى سيمين پهCO ٣٧حرارت کې په Water bath کې ايښودل کيږي. •	Spectro photometer کې ٤٠مايکرونه خالص سيمين سره٣٩٦٠ مايکرونه دسوديم کلورايد محلول يوځا ي کوو اوپه ماشين کې ايښودل کيږي چې دسپرم دغلظت ،تعداد،د دوزونوتعداد،په هردوزکې دسپرماتوزواتعداداود	Dilution مقدارتثبيت کيږي ، •	دPrinter ماشين په واسطه په سټراووباندې دغوائي نمبر ،نسل ،تاريخ اودلابراتوارنوم چاپ کيږي ، •	دFilling اوSealing چې دکابين په د اخل کې موقعيت لري سټراوې ډک اوپريس کېږي اوبياپه رګ کې ځاي په ځاي کيږي اوڅلورساعته په کابين کې ايښودل کيږي ، •	دFreezing دماشين دحرارت درجه CO٤ ته رسوو اوسټراپه هغه کې ږدو په دې شرط چې مايع نايتروجن په ٧دقيقوکې هغه منجمد کړي اوبياوروسته ماشين خلاصوو اوسټراوې له رګ څخه ټولوواودمايع نايتروجن په Gablit کې يې اچووچې دحرارت درجه يې منفي CO١٩٦ ته رسيږي. •	دسټراووڅخه ډک ګابليټونه دمايع نايتروجن په کانټينرکې په منفي CO١٩٦کې ساتل کيږي. په کومه ورځ چي مونږ سپرم گيري کوو نو مخکي کارگرانو ته خبر ورکوو تر څو چي غوائي تحريک کوونکي (Teaser)، د سپرم گيري ځاي او نور مواد او وسايل اماده کړي همدارنگه کله چي کارگران غوائي له طويلي څخه وباسي او وروسته د نيم ساعت گرځيدو څخه د سپرم گيري ځاي ته راوستل کيږي نو مونږ په لابراتوار کي د مصنوعي واجن د تعقيم څخه ځان مطمن کوو همدارنگه Water bath کي اوبه اچوو چي د حرارت درجه ئي ٣٥-٣٧ درجي د سانتي گريد وي بيا که د تازه سيمين په منظور سپرم گيري کوو نو Dilution ورته تهيه کوو او که د منجمد سيمين په منطور تري استفاده کوونوتيارتهيه شوي ډايلوشن دBioxcellپه نامه دفرانسي هيواد څخه په تجارتي ډول لابراتوارته راځي کله موچي داکارونه ترسره کړل نومايکروسکوب مصنوعي واژن هم  اماده کووپدي طريقه چي لمړي هغه ګوړو چي ايا معقم دي اوکه نه که چيري تعقيم شوي وه بيانود٤٠٠-٥٠٠ميلي ليتره اوبه چي دحرات درجه يي ٥٠-٥٥درجي دسانتي ګريد وي په مصنوعي واژن کي دمخصوص شيردان له لاري اچوو ددي لپاره چي دواژن دسلندر ټولي برخي دغيني حرارت درجي لرونکي وي واژن ته څو ځلي طولاً ښورو چي ترڅودسپرم ګيري ځاي ته ځو نودحرارت درجه يي د٣٧-٣٩درجي دسانتي ګريد ته رسيږي اودسپرم ګيري لپاره اماده کيږي ديادوني وړده هغه اوبه چي لمړي په مصنوعي واژن کي اچو و نظر محيطي شرايطوته فرق کوي چي په ژمي کي اوبه په ډيره اندازه اوپه اوړي کي په لږه اندازه ګرموو نوبيا ديوي شيشي ميلي پواسطه دمصنوعي واژن داخي پرخه ديو Lubricantمادي په وسيله غوړو ترڅو ښوي شي اودقضيب دژوبليدوباعث ونه ګرځي بيا دشيردان په ساحه کي دهوا يونيزل دي چي دهغي لاري واژن ته هواورکوو هوا تر هغه ورکوو چي دمصنوعي واژن داستر وروستني برخه  دري کنجه شکل ځانته غوره کړي نوبيا ډايرکټرشالوري ته قات اوافقي حالت کي نيسو اوس چي مصنوعي واژن اماده شواوهمدارنګه په لابراتوارکي ډايلوشن واټر بټ ،مايکروسکوب اونوروسائل اماده شو دسپرم ګيري ځاي لوري ته ځو ګوروچي هلته تحريک کوونکي ( Teaser) هم دتراوي مخي ته راوستلي دي اونسلي غوايي  هم تحرک کوونکي څخه په ١٠متره فاصله کي درولي دي اوپداسي حال کي ولاړدي چي فکر کيږي غوايي دسيمين اخستلولپاره اماده دي کله چي ښه مطمئن شو چي غوايي ښه تحريک شوي دي بيا ورورودتيزر خواته نږدي کودلته ددي لپاره چي دنسل ګيري څخه ښه نتجه لاس ته راشي نويويا دوه ځلي دتيزرخوااوشا ته حرکت ورکو ترڅو زمونږ نسلي غوايي ښه اوپوره انزال شي بيا پريږده چي په تيزر باندي وخيژي نوتکنيشن يا مسؤل شخص دحيوان ښي لوري ته پداسي ډول ودريږي چي دتکنيشن اوږه غوايي ته تکيه اوښي پښه يي دچپي پښي څخه لږمخکي  وي اوپه ښي لاس کي يي واژن نيولي اوپه چپ لاس باندي يي دقضيب پوښ په نيولوسره قضيب واژن ته رهنمايي کوي  ترڅوپه په واژن کي ننوځي اواوزال صورت ونيسي بيرته غوايي خپل محل ته راوستل کيږي او تکنيشن فوراً دواژن په عمودي شکل نيولي اوهوا ورڅخه باسي اوکه چيري هواډيره سړه اويا نورډير شديد وي نودواژن پوښ څخه استفاده کوو اوسمدلاسه يي لابراتوارته وړوپه لابراتوارکي دحرارت درجه بايد د٢٣-٢٥ددرجي دسانتي ګريد په خواشا کي وي په لابراتوارکي طيوب دډايرکټرڅخه خلاصوواوپه واټربټ يعني ٣٧درجي دسانتي ګريد کي ږدواوقطره دپيپت تواسطه دتيوب څخه اخلواوپه سليډ باندي يي اچواوکور سليډ ورباندي ږدو اوترمايکرسکوب لاندي يي شکل ګورو .کله چي بياغوايي دسيمين اخستلولپاره اماده شي نوبيادمخکي په شان مصنوعي واژن اماده اودسپرم ګيري ځاي ته ځو اوبياګوروچي غوايي په کوم خالت کي ولاړدي چي بيادتيرپه شان عمل کووديادوني وړبولم چي دغوايي يوانزال په دري سانيوکي ترسره کيږي اوددوه انزالونوترمينځ وقفه د٢٠-٣٠دقيقوپوري وخت نيسي چي په لابراتوارکي هم دتيرانزال په شان عمل ترسره کوو چي مشخصات يي دراجسترپه کتاب کي په لاندي ډول ترتيب کوو نو کله چه د هر انزال سېمېن اخېستل کېږی نو په Cellکی دmicro pipit پوسيله  40 مايکرون سېمېن اچول کېږی او د انزال شوي سيمين تېوب سره د سېمېن د حجم په اندازه Dilutionچه رقېق شوی وی اچول کېږی(کوم Dilution چه د سېمېن د حجم په اندازه په منجمد کولو کی استعمالېږی د Bioxcell په نوم چه دا په۱۰۰سي سي بوتلونوکي بسته بندی شوی وی چه له ده سره ۴۰۰ سي سي مقطری اوبه ګډېږی او بېا استعمالېږی بی دوېلو دېاتی نشی ه چيري سيمين په مايع شکل استعماليږي نوورسته درقيق کولوڅخه په ١٠سي سي بوتلونوکي ډکيږي اوپه يخچالونوکي ذخيره کيږي چي بيايي هره ورځ تکنيشنانوته ورکوي ترڅودوي په ساحه کي تطبق کړي اوکه چيري دمنجمد کولو لپاره سپرم ګيري شوي وي نودهر انزال څخه ورسته په مخصوص تيوب کي چي د Cellپه نوم سره ياديږي دسيمين څخه ٤٠مايکرونه اچو و چي لده سره دسوديم کلورايد محلول څخه ٣٦٩٠مايکرونه ګډوواودانزال شوي تيوب سره دسيمين دحجم په اندازه رقيق شوي ډايلوشن په کرار کراره اچول کيږي (کوم ډايلوشن چي دسيمين په منجمد کولوکي استعماليږي دBioxcellپه نوم يديږي چي په ١٠٠سي سي بوتلونوکي بسته بندي شوي ويچي له ده سره ٤٠٠سي سي مقطري اوبه ګډيږي اوبيا استعماليږي ديادوني وړدي چه دا د فرانسی هېواد تولېد دی او ترکېب ېې نده ذکر شوی) او سريي بندېږی او په سر باندی د غواېې نمره،انزال او تارېخ لېکل کېږی او په داسی ېو قطی کی اېښودل چه په قطی کی د هر غواېې لپاره ځای په نښه شوېدی په هغه کی Cell اېښودل کېږي او مرکزی لابراتوار ته د منجمد کولو لپاره وړل کېږی چه دغه د سېمېن انتقال باېد په ۳۷Co کی تر سره شی مخکی تردی چه لابراتوار ته رسېږی نو باېد چه هلته ېو ساعت مخکی دلابراتوارټول وسا وسا ئل د تکنېشن پواسطه مکمل اماده شوی وی ټول ماشېنونه چالان وی حفظ الصحه مکمله په نظر کی نېول شوی وی چه کله لابراتوارته ورسېد لوتېوبونه په واټربت کې (چې دحرارت۳۷C)لرې اېښودل کېږې او ېوه قطره سيمين د مېکروسکوب لاندې ګورو دلته لازمه بولم چه دلابراتوارد لوېوما شېنونو اوبرخونومونه ذکرکړم 1.	واتربت water bath 2.	Spectrophotometerېادمحاسبې ماشېن MicroscopeScreen 3.	Printer 4.	Cabin چې په کابېن کې fillingاوsealing ماشېنونه carrier، rugاوداسۍ نورپکی شامل دی 5.	دمنجمدکولو(frozen) ماشېن چی پدی ما شېن کی تنظېم کونکی، دما ېع ناېتروجن ټانکرچی له ما شېن سره په ارتبا ط کی دی اوتنظيم کوونکي. ٨. دسټراو د زخېری کا نتينراونورو موادولکه سټراوی(dilution)مقطری اوبه وروسته لدی هغه cell چه سېمېن َََََََڅخه  هرمتر 40 اخېستل دې له دی سره د سودېم کلورېد محلول3610  مايکرون په داخل د Spectro photo meterکی ږدو او Start کوو ېې ماشېن له مونږ څخه د انزال مقدار (څوملی لېتره دی) او په ېو سټرا کی زمونږ د خوښی سپرمونو تعداد ؟؟؟؟؟؟؟؟ هر کله چه دامو ورکړه نو ماشېن مونږ ته د سپرم غلظت ، د سپرماتوزواو تعداد ، د وزونو تعداد په هر دوز کی د سپرماتوزواو تعداد او د داېلوشن مقدار راښی ، بی وېلو د پاتی نشی چی د سپرماتوزواو مورفولوژی او حرکت د ماېکروسکوب لاندی کتل کېږی چه دا ماېکروسکوب د screenسره وصل دی چه د کمری پواسطه هغه ته د سپرماتوزواو تصوېر انتقالوی چه کله مونږ ته د داېلوشن مقدار معلوم شو نو لکه څرنګه چه مخکی تری ېادونه وشوه رقېق کوونکی سره 400ml؟؟؟؟؟؟ او سېمېن سره په کراره ګډېږی او په ېو فلاسک کی اچول کېږی چه په همدی وقفه کی بل تکنېشن د Printerپه ماشېن کار کوی چه به خالی سټراو باندی د غواېې نمبر، نسل،تارېخ او د لابراتوار نوم لېکل کېږی چه په تصوېر کی به ښه ولېدل شی. لکه چه ستراوی پرنټ شوی او سېمېن هم رقېق شو نو سېمېن کابېن ته د انتقالوو او دسېمېن Babi flask کی ېو پېپ اېښودل کېږی چه په بل سر کی ستن ده او په سترا کی ننوځی او ېو بل پېپ چه د filling ماشېن څخه تېر شوېدې او د سترا څخه هوا باسی چه داهم د ېو ماشېن پواسطه کنترولېږی خالې ستراوی په Carrier کی چه د سلو دانو خالی ستراو ظرفېت لری اېښودل کېږی او سر ېې بندېږی چه بېا ماشېن ته وړاندی کېږی کله چه ماشېن ورباندی Start شی سر ېې ور باندی بندوو نو د Filling  ماشېن په څنګ کی د Sealing  ماشېن هم موجود دی چه عادی اصطلاح سره ټک ټوک اواز کوی او په سترګو لېدل کېږی چه هر ېو Straw چه ډکېږی بېا د Sealing برخی ته ځې او هلته د press کونکی برخه انتقالېږی او سرونه ېې بندېږی چه کله دا ۱۰۰ عدده ستراوی ډکی او Press شوی بېا د Carrier  سر خلاصو او دا د لاس پواسطه دا سل عدده  ستراوی ټولو او په Rug کی ږدو او د Cabin  ېوی خواته ېې ږدو او بېا د Carrier  کی خالی ستراوی منظم کوو او ماشېن ته ېې وړاندی کوو  چه پدی ترتېب سره کله چه ټول سېمېن خلاص شو نو  ۳-۴ ساعته پوری په همدی کابېن کی ږدو تر څو د حرارت ۴C ته ورسېږی کله چه دا پروسه خلاصه شوه نو اوس ېې د Freeze  ماشېن ته انتقالو دFreeze ماشېن کې رګونهRugs په منظم ډول سره سر په سر ږدو او ماېع ناېتروجن ورباندی پرېږدو چه ماېع ناېتروجن ورباندی پرېږدو چه ماېع ناېتروجن د ېو منظم کوونکې پواسطه اداره کېږی لومړی باېد د Freeze ماشېن د حرارت درجه c4 کې د ېو لږ وخت لپاره توقف ورکړو ددی لپاره که چېری په کابېن کې 4c  ته حرارت نه وې رسېدلې دلته چه ورسېږی بېا د کنترولر ماشېن c۱۴۰-   ته حرارت ثبت کوو همدارنګه وخت هم کنترولر ېا تنظېم کوونکی ماشېن د Start کوو او د ۷ دقېقو په جرېان کې ددی حرارت c۱۴۰-  ته رسېږی چه پدی پروسه کی ۲۵ليټره ماېع ناېتروجن مصرفېږې کله چی c۱۴۰-  ته ورسېد کنترولر اواز ورکوی او بېا د ماېع ناېتروجن کانتېنر چه په هغو کی خالې ګابېنونو اېښودل شوی دی فوراً د فرېز ماشېن څخه د پېنس پواسطه اخلو او ګابېنونو ته ېې انتقالو چه ددی کانتېنر د حرارت درجه (-196c) دی.خو مخکی لدی چه ستراوی ذخېروی کانتېنر ته انتقالوو ېو ځل ېې بېا معاېنه کوو. په اخر کي مي د موضوع په هکله مصنوعي القاح امر څخه ځيني پوښتني وکړي چي ځوابونه يي لاندي ليکل شويدي. لومړۍ پوښتنه : مخکي د منجمد سيمين د توليد څخه مود کوم ډول سيمين څخه استفاده کوله ? ځواب : د مصنوعي القاح امر وويل چي ددي د توليد څخه مخکي يو يا دوه کاله د تازه سيمين څخه استفاده کوله او منجمد سيمين په غير قانوني توګه د پاکستان او ايران هيوادونو څخه راتلل چي ډيره ناوړه نتايج ئي پريښودل چي د هغه څخه مخکي د F.A.O د موسسي په مرسته د کاناډا او امريکا د هيوادونو څخه منجمد سيمين راتلل او تکنيشنانو ته ئي ورکول او هغوي تري استفاده کوله چي نسبتاً ښه نتيجه ئي درلودله. دوهمه پوښتنه : اوس چي تاسو سپرم منجمد کوي نسبت تازه سيمين ته څه ښيګڼي منځ ته راغلي دي ؟ ځواب : الف : د تازه سيمين څخه پدي کي ښه حفظ الصحه مراعت شويده ځکه چي يو شيت د يو حيوان لپاره استعماليږي او بيا نه استعماليږي که چيري په يو حيوان کي کومه ناروغي موجوده وي نو د هغه مخنيوي د منجمد سيمين پواسطه کيږي. ب : په يو ٠٫٢٥سي سي سټرا کي ٢٥ ميلونه سپرماتوزواوي شاملي دي که چيري يوه اندازه ئي تلف هم شي نو هغه مقدار چي دالقاح لپاره ضروري دي په کافي اندازي سره پاتي کيږي او همدارنګه بيدون لدي چي د سپرماتوزواؤ بوتل وښوريږي يا باالکل تخريب شي نو دا سمدلاسه د کانتينر څخه اوځي او بيا القاح کيږي او په تازه سيمين کي کيداي شي چي د مرکز څخه اطرافو ته د انتقال په وخت کي تلف شي ځکه چي ښوريږي. ج: د تازه سيمين څخه د استفادي په وخت کي د تکنيشن سره د غوايانو يو يا دوه نسله سيمين موجود وي ولي په منجمد سيمين کي د تکنيشن سره د هر نسل چي وغواړۍ موجود وي او مالدار کولاي شي چي د خپلي خوښي مطابق د هر نسل څخه د القاح لپاره استفاده وکړي کولاي شي. دريمه پوښتنه : د منجمد سيمين او تازه سيمين د القاح په نتايجو کي کوم توپير شته او که نه ؟ ځواب : هو د منجمدسيمين د القاح څخه مونږ ته ښه نتايج لاس ته راغلي ځکه چي د مايع نايتروجن د کانتينر څخه اوځي ا و سمدستي القاح کيږي. خو کتابونه ليکي چي په نتايجو کي هيڅ فرق نشته. څلورمه پوښتنه : تاسي د کومو حيواناتو څخه د سيمين ټولوني په منظور استفاده کوي ؟ ځواب : مونږ دلته دHolsten Friesen ، jarsy نسلونو څخه سپرم ټولوو چي د غوايانو نسلونه نومري وزنونه، عمرونه او تصويرونه ئي په لاندي ډول سره دي. هغه نسلي غوايان چي په کابل کي د مصنوعي القاح په لابراتوار کي د سيمين د منجمد کولو په منظور تري استفاده کيږي. همدارنګه بيدون له پورتنيو نسلونو غوايانو څخه د فرانسوي نسلونو له جملي څخه د تارينتوس Tarentaise ، Abondance او Montbeliarde چي غټ نسلونه دي په جلال ابآد مزار شريف ، پروان ، کاپيسا ، کندز او لغمان کي تطبيق شويدي چي قيمت ئي ٧ امريکائي ډالره دي چي اوس تقريباً يو کلن بچي ئي زيږولي دي. پنځمه پوښتنه : ايا دغه وسائل او مواد که د خارج څخه رانشي مونږ به په افغانستان کي دا پروسه پرمخ يوړلي شو او که نه ؟ ځواب : نه که چيري مواد په داخل کي توليد شي نو حتماً ولي نه.