cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دوچکالۍ په وړاندې تدابیر
اقليمي وچکالي
وچکالي يوه اقليمي پيښه ده، چې په دې ډول وچکالي کې باران منځني حد يا د هغه څخه هم کم شي. د کم اورښت ټاکل ستونزمن کار دې او په منځني حد کې سړې تيروتنه کوي په تيره بيا د کُرې نيمايې برخې په دښتو کې چې هر کال د باران اندازه بدلون مومي. د باران ورېدل د هوا په حالاتو کې مهم رول لري که دا شراېط وړ وي د منځني حد څخه کم اورښت هم ښه حاصل ورکوي. د افريقا ساحلي وچکالۍ د ۱۹۶۵-۱۹۸۵م په تېره د ۱۹۷۲-۱۹۷۳م او۱۹۸۳،۱۹۸۶م کلونو په منځ کې چې د مورېتاني هېوادونو څخه تر (ايتوپي) پورې ټول هيوادونو نيولې وه، اقليمي وچکالي په افريقا کې د هغوې د دويمې ځانګړنې څخه وه. په برازېل کې د اورښت اندازه د ۴۰۰څخه تر۶۰۰ملي متروپورې دهوادهغوې کلنې کمښت د۴۰-۳۵پورې دې،چې ډېرې ځانګړې سيمي تراغيزې لاندې راځي چې د۴۰۰ملي مترو اورښت لاندې دي. حقيقي وچکالي په کال ۱۹۸۴-۱۹۸۳م کې وه چې په اکثره ځايونوکې منځته راغلې وه د ۱۹۸۴څخه اورښت زيات شو. اوپه۱۹۸۵کې سيلاب آسيايې زراعتي سيمې د منځه يوړي. او د ګرمۍ موسم په نيمه وچو سيمو کې، نيمه مرطوبه سيمو کې، د افريقا د سواحلو پر غاړه، شمالي هند، شمالي چېن او په ۱۹۲۰کلونوکې اورښت بيازيات شوددې برعکس۱۹۶۰کلونوکې دعربستان په جزيره،شمالي هنداوچېن کې هم وه.
دوچکالئ په وړاندي دمقاومت دوړتياپه اساس دونوانواع
د وچکالي په وړاندي مقاوم د وچکالي په وړاندي نيمه مقاوم د وچکالي په وړاندي حساس Acacia arabica Acacia catechu Toona ciliata Bombax ceiba Dalbergia sissoo Shorea robusta Zizyphus jujuba Adina cordifolia Tactona grandis
کرونا ویروس
د کرونا ویروس (نوم Coronaviruses) د ویروسونو له کورنۍ څخه یو نوی خطر ناک او وجونکی ویروس دی چې تر ننه یې په چین او نوره نړۍ کې ګڼ شمیر خلک وژلي. کرونا ویروس په لومړیو کې له (یخ وښلو) سر درد (ستونی درد) او تبی نه شروع کیږي چې وروسته د وخت په تیریدو سره انسان له منځه وړې.
لېزر
سرچینې
‎ وېشنيزه:ليزرونه وېشنيزه:بصری پوهنه
د جرمني تاریخ
تبعیض په تیره بیا له یهودو سره تبعیض د نازي رژیم اصلي ځانګړنه وه. په جرمني او په تیره بیا هغو هېوادونو کې چې جرمني اشغال کړي و د سیستماتیک نسل وژنې پروګرام چې د هالوکاسټ په نوم مشهور و، ۱۷ میلیونه وګړي یې ووژل چې له دې منځه ۶ میلیونه (د ۱۹۳۳ ز کال د اروپايي یهودانو ۲/۳ برخه) یې یهودان، پولنډیان، رومانیایان، روسان (روسان او غیرروسان)، معلولین، LGBTQ وګړي، جرمني یاغیان او نور و. په ۱۹۴۲ ز کال کې، پر شوروي اتحاد باندې د جرمني یرغل له ماتې سره مخ شو او کله چې د امریکا متحده ایالات د جګړې ډګر ته ور دننه شو، نو د المان ښارونه د متفقینو د پراخې بمبارۍ لاندې راغلل. اټکل کېږي چې د متفقینو د هوايي بمبارۍ له امله ۳۵۳۰۰۰ ملکي جرمنیان مړه او ۹ میلیونه نور یې بې کوره شول. پر نورمانډي باندې د متفقینو د برید نه وروسته (د ۱۹۴۴ جون میاشت)، د المان پوځ په ټولو جبهاتو کې ماتې وخوړه تر څو د ۱۹۴۵ ز کال په مۍ میاشت کې دا رژیم بشپړ نسکور او اطریش بېرته خپلواک هېواد وګرځېد. په دغه وخت کې د نازیانو تصفیه کاري پیل شوه او د سړې جګړې په ترڅ کې دا هېواد په دیموکراتیک لویدیځ المان او کمونیسټي ختځ المان باندې ووېشل شو. له ختیځ المان او ختیځې اروپا څخه په میلیونونه الماني توکمه وګړي وشړل شول. همداشان جرمنیان د کمونیستانو له سیمو څخه لویدیځ جرمني ته وتښتیدل، چېرې چې پراخ اقتصادي پرمختګ یې تجربه کړی و او په لویدیځه اروپا کې پر حاکم اقتصادي ځواک باندې اوښتی و. لویدیځ المان په ۱۹۵۰ لسیزه کې د ناټو سازمان تر څارنې لپاره هستوي وسلو ته له لاسرسي لرلو نه پرته یو ځل بیا وسله وال شو. د فرانسې او المان ملګرتیا په اروپايي ټولنه کې د لویدیځې اروپا د سیاسي ادغام بنسټ وګرځېد.
د مدني حقوقو خوځښت (۱۸۹۶-۱۹۵۴ز)
د مدني حقوقو خوځښت (۱۸۹۶-۱۹۵۴ز) يو اوږد او په لومړي سر کې سوله ييز اقدام و، تر څو له قانون سره سم ټولو امريکايانو ته بشپړ مدني او برابر حقوق ورکړي. دې پړاو په امريکايي ټولنې تلپاتې اغېز د رلود – هم د تګلارې له اړخه چې په ټولنيز او حقوقي ډول د مدني حقوقو منل زيات شول او هم د توکمپالنې د خپرېدو او تاوان په رسوا کولو سره.
دیپلوماتیک خوندیتوب
لرغونې تاریخچه
د اسلام سپیڅلي پیغمبر حضرت محمد(ص) به قاصدین لېږل او د نورو قاصدین به یې هم منل او د هغو له ځورونې څخه یې په کلکه د ډډې کولو امر کاوه. دغه چلند د خلفای راشدینو د واکمنۍ پر مهال چې ایتوپیایانو او بیزانسانو ته یې خپل دیپلوماتان لېږل او د هغوی دیپلوماتان یې هم منل، دوام درلود. دغو دیپلوماتیکو اړیکو د بیزانسانو او عربو ترمنځ د جګړې پر مهال هم دوام درلود.
اسلامي شریعت به د هغو کسانو ښه کوربه توب کاوه چې هغوی ته به امان (د تلو راتلو آزاده اجازه) ورکړل شوی و. امان به هر هغه قاصد ته په ډېرې آسانۍ ورکول کېده چې یو لیک یا هم مهر شوی سند به یې له ځانه سره لېږدوه. د امان مهالیزه موده یو کال وه او په دغه خوندیتوب سره هغوی شخصي او د مالکیت خوندیتوب درلود. دوی به تر هغه مهاله له مالیاتو معاف و تر هغه به یې چې سوداګرۍ ته مخه نه وه کړې.
معاصره تاریخچه
وروسته له هغه چې لندن میشتی روسي اوسېدونکی/دیپلومات کونټ اندري ماتویف د انګلیسي ضابطانو له فزیکي او لفظي ځورونې سره مخ شو، د بریتانیا پارلمان د لومړي ځل لپاره په ۱۷۰۹ زکال کې د دیپلوماتیکو امتیازاتو د قانون له مخې د بهرنیو سفیرانو لپاره دیپلوماتیک خوندیتوب تضمین کړ.
افغانستان په ۲۰۱۸ کې
په افغانستان کې د ۲۰۱۸ کال پیښې.
تقلبي لړم
تقلبي لړمان (په لاتين:Pseudoscorpiones )د آراخنیډا څخه یو مفید ژوی دی چې د نړۍ په بېلا بېلو سیمو کې ژوند کوي. تقلبي لړمان د غوښه خوړونکو ژويو څخه دي چې مضرې حشرې، خسکان، چینجيان او د کنو ښکار کوي. د دې ډول تر اوسه پورې ۱۰۰ ډوله ژوې پېژندل شوي دي.
تهران
تهران په لومړي په ۱۷۸۶ز کال کې د قاجاریانو د سلسلې د پاچا، اقا محمد خان له خوا د ایران پلازمېنه وټاکل شو، د دې کار علت قفقاز سیمې ته د تهران نږدیوالی، چې وروسته بیا د قفقاز سیمه د ایران او روسانو په جګړو کې له ایران څخه بېله شوه. د ایران پلازمېنه د تاریخ په اوږدو کې څو ځلې بدلون موندلی ده، چې په دې ترڅ کې تهران د فارس ۳۲ مه پلازمېنه راځي. په دغه ښار کې په پراخه کچه ودانۍ په ۱۹۲۰ مه لسیزه کې پیل شوه، چې په ۲۰مه پېړۍ کې تهران ته له ټول ایران څخه خلک را کډه شول.
برینټري
برینټری ماساچوست په انګلیسي Braintree) د نورفولک ولسوالۍ ماساچوستآیالات د امریکا متحده آیالاتونهو کې پروت ښار دی.
ابن خلدون
د پيداېښت کال يې ۷۳۲هجري د روژې مبارکې مياشتې لومړېنۍ نيټۀ، چې د ۱۳۳۲ز د مى له ۲۷مې سره سمون خوري، په تونس زېږېدلې دى.
جان ډکنسن
جان ډيکينسن (۱۷۳۲ د نومبر ۱۳ مه – ۱۸۰۸ د فبرورۍ ۱۴ مه) د متحده ايالاتو له بنسټ اېښودونکو څخه و، د پنسلوانيا د فلاډيلفيا  او ډيلوير ويلمينګټن څخه حقوقي وکيل او سياستمدار و، «په پنسلوانيا کې د يوه بزګر » په عنوان، د خپلو دولسو ليکونو له امله «د انقلاب د قلم سړي» په نوم مشهور شو، کوم  چې په ۱۷۶۷ او ۱۷۶۸ز کلونو کې په جلا جلا توګه خپاره شوي وو. د لويې وچې د لومړي کانګريس د غړي په توګه، چېرې چې هغه د لويې وچې د ټولنې لاسليک کوونکی و، ډيکينسن په ۱۷۷۴ز کال کې پاچا ته د استولې عريضې ډېره برخه لیکلې وه، له هغې وروسته د لويې وچې د دويم کانګريس د غړي په توګه يې د ۱۷۷۵ز کال د زيتون څانګې عريضه وليکله. کله چې د لويې بریتانيې له پاچا درېیم جورج سره د مذاکراتو دا دوه هڅې ناکامې شوې، ډيکينسن د توماس جفرسن ژبه بيا جوړه کړه او د وسلو د پورته کولو د لاملونو او اړتيا په اړه يې، د ۱۷۷۵ز کال وورستۍ اعلاميه وليکله. کله چې کانګريس پریکړه وکړه، چې له لويې بریتانيې څخه خپلواکي وغواړي، ډيکنسن په هغه پلاوي کې خدمت وکړ، چې د تړون نمونه يې وليکله او بيا يې د ۱۷۷۶-۱۷۷ز د کانفډريشن او دايمي يووالي د موادو لومړۍ مسوده چمتو کړه. ډيکنسن د ۱۷۸۶ز کال د اناپولس د کنوانسيون مشري وکړه، کوم چې د ۱۷۸۷ز د اساسي قانون د کنوانسيون غوښتنه وکړه. ډيکنسن په دې کنوانسيون کې د ډيلوير د استازي په توګه ګډون درلود.
کابل پوهنتون
باندني تړنې
وېشنيزه:د افغانستان پوهنتونونه وېشنيزه:افغانستان
د ديموکراسۍ د اصولو پرتلنه د اسلام له نظره
٦-گڼ حزبى سيسټم.
ځينې نور اصول هم لري، خو دلته يې په همدې شپږو بسنه کوو چې هر يو يې په لنډ ډول شنو او وروسته يې د اسلام سره مقايسه کوو چې په اسلام کې د دغې موضوع په اړه څه حکم موجود دی.
لومړی : شخصي ازادي
۱ – فردي ازادي ۲ – د استوګنځي ازادي  ۳ – د ملکيت ازادي ۴ – د عقيدې ازادي ۵ – د رايې ازادي  ۶ -  د زدکړې ازادي
د پانګه وال نظام نيمګړتياوى
اسلام پانگه وال نظام رد وي ځکه دايو وضعي او دبشر په لاس جوړ شوى نظام دى اسلام هيڅ وضعي نظام نه مني ځکه چې اسلام د قانون جوړولو واک او اختيار يواځې الله جل جلاله ته ورکړى او بل چاته  ددې اجازه نه ورکوي چې د بشريت له پاره کوم نظام جوړ کړي، تر محمدي شريعت نه پرته بل شريعت او قانون اسلام ته دمنلو وړنه دى الله جل جلاله فرمايي ((ان الدين عند الله الاسلام )) يانې د الله جل جلاله په وړاندې منل شوى دين اسلام دى اوبس
څلورم- پانگه وال نظام انسان محض مادي موجود شمېري په دې نه دى قايل چې انسان  روحي، فکري، اخلاقي او معنوي هدفونه لري  بلکه هغه ته سل په سلو کې دمادي مخلوق په سترگه گوري- او دا ورته بې ارزښته ده چې ټولنه يې د روحي، معنوي او خلاقي پر مختگ په کوم پوړکې قرار لري- د انسان په همدې تفسير سره پانگه والي دنورو مادي مذهبونو په کتار کې دريږي او لکه چې نورمادي مذهبونه د اسلام له نظره مردود دي پانگوال نظام هم يو مردود او رټل شوى نظام دى.
محمد المحیسني
محمد المحیسني (عربي: محمد المحيسني) د سعودي عربستان د قران عظیم الشان له نامتو قاریانو څخه دی.
ماساچوست
ماساچوست آیالات په انګلیسي Massachusetts) د امریکا متحده آیالاتونهو د آیالاتو څخه یو دی.
د دولتونو په داخلي چارو کې د بشردوستانه مداخلې څرنګوالی
لومړۍ فقره – دحکومت تعريف :
حکومت ددولت د هغه رسمي عالي غړو ټولګه ده، چې د دولت داخلي او خارجي پاليسي ټاکي اود دې پاليسيو په تطبيق کې مستقيماً سهم لري چې دغړو دا عالي ګروپ په حقيقت کې دکابينې (وزيرانو) اودکابينې له رئيس څخه عبارت دى.
د بشري حقونو نړېواله اعلاميه
د بشري او مدني حقونو په تاریخ کې د یوه بنسټیز متن په توګه، دا اعلامیه له ۳۰ مادو څخه جوړه ده چې د یوه فرد "بنسټیز حقونه او بنسټیزې آزادۍ" په تفصیل سره تشرېح کوي او د دوی نړیوال شخصیت په ذاتي، نه انکارېدونکي، او د ټولو انسانانو لپاره د پلي کیدو وړ په توګه تاییدوي. د بشري حقونو نړیواله اعلامیه (UDHR) چې د "ټولو خلکو او ټولو ملتونو لپاره د لاسته راوړنې د یوه ګډ معیار" په توګه منل شوې، ملتونه اړباسي ​​چې ټول انسانان د "ملیت، د اوسېدو ځای، جنسیت، قومي یا نژادي ریښې، رنګ، دین او مذهب، ژپې یا کوم بل حیثیت" په پام کې نیولو پرته د "آزاد زیږېدلي او په حیثیت او وقار او حقونو کې برابر" موجود په توګه په رسمیت وپېژني. دغه اعلامیه د هغې د "نړیوالې ژبې" له کبله یو "پړاو ته رسوونکی سند" ګڼل کېږي، چې هېڅ کوم ځانګړي کلتور، سیاسي نظام یا یا هم کوم ځانګړي دین او مذهب ته اشاره نه لري. دا اعلامیه نېغ په نېغه د بشری حقونو د نړیوال قانون د پراختیا لپاره الهام بښونکې شوه، او د بشری حقونو د نړیوالې لایحې په جوړولو کې، چې په ۱۹۶۶م کال کې بشپړه او په ۱۹۷۶م کال کې نافذه شوه، لومړی ګام و.
جوړښت او منځپانګه
د نړیوالې اعلامیې بنسټیز جوړښت، د سریزې او عمومي مقدماتي اصولو په ګډون، د ناپلیون قانون تر اغېزې لاندې دی. د دغې اعلامیې وروستی جوړښت د فرانسوي قانونپوه رنې کاسین له خوا چمتو شوې دویمه مسوده کې ترتیب شوی، چې د کاناډایي حقوقي عالم جان پیټرس همفري له خوا پر چمتو شوې لومړنۍ مسوده یې کار کړی دی.
ورون خوله ژوي
وېشنيزه:نوسی لرونکې ژوې وېشنيزه:ورون خوله ژوي
مايکروسافټ اوټلوک
سرچینه
وېشنيزه:مايکروسافټ
مېگ ۱
مېگ ۱ МиГ-1 د جت یوه یرغل کونکی ښکاری الوتکه ده.
وېشنيزه:مېگ الوتکې وېشنيزه:روسی الوتکې
رضوان منور
اخځونه
وېشنيزه:افغان سندرغاړي
اسدالله دانش ساپى
مخينه
اسد دانش له كتاب او خپل فرهنگ سره د ځانگړې مينې درلودو له لامله پر ۱۳۶۶ لمريز كال په پېښور كې د دانش په نوم يو وړوکی كتابتون پرانيست. دانش كتابتون د هرې ورځې په تېرېدا سره غوړېده او د فرهنگيانو په زړونو كې يې ځاى پيدا كاوه. څه موده وروسته يې د يو شمېر فرهنگي ملگرو په غوښتنه د دانش خپرندويه ټولنې بنسټ کېښود او د دې تر څنگ يې د الفت په نوم د يوې علمي، ادبي او کلتوري مجلې چاپول او خپرول هم پيل کړل چې له نېکه مرغه تر دې مهاله يې ۴۰ گڼې چاپ شوې دي. دانش خپرندويې ټولنې تر اوسه د دوه زره عنوانه په شاو خوا كې علمي، تاريخي، سياسي، معلوماتي، ادبي، ژورنالېستيکي او نور بېلابېل کتابونه چاپ کړي دي. دانش په لره او بره پښتونخوا کې ځان د لويو خپرندويانو په کتار کې درولی دى.
ستاينې او وياړنې
اسدالله دانش تر دې مهاله په گڼو مډالونو او ستاينليکونو نمانځل شوى دى. په جرمني كې د افغانستان د كلتوري ودې ټولنې له خوا د سرو زرو مډال، د كونړ سيند په مشاعره كې د كونړ مېشتو فرهنگيانو ټولنې له خوا د سرو زرو مډال، د ځلا خيريه موسسې له خوا يو مډال، د كبير ستوري يو مډال او له نيكه مرغه په دې وروستيو كې د اشوكا نړيواله جايزه ورکړ شوې، چې دا يواځې هغه ته نه بلكې ټول افغان ولس ته يو ښه زيرى او وياړ دی.
انساني کډوالي
داوطلبانه کډوالي
داوطلبانه کډوالي د یو کس په نوښت او آزادې ارادې پورې اړه لري او له ځینو اقتصادي، سیاسي او ټولنیزو فکټورونونه هم اغېزمن کېږي.
په نباتاتو د بهرنيو عواملو اغیزې
درنښت
څرنګه چې نباتات زمونږ په ژوند کې ستر رول لوبوى  نو بايد سالمه ساتنه او پالنه يي وکړو او پرينږدو چى  نباتات د ځينو عواملو لخوا تخريب  شي او هغه عوامل چې نباتات اغيزمنوي ډير دي لکه حشرات ، مايکرو ارگانيزمونه  ځينى کيمياوى عناصر، اقليم، د تودوخې درجه ، خاوره ، هوا، اوبه ، رڼا او داسى نور مونږ بايد نباتاتو ددغو عواملو له خطر څخه وساتو ځکه نباتات زمونږ لپاره په سلګونو ګټى لرى او په دى عصر کې چې د چاپيريال دککړ تيا خبرې ډيرى کيږې نو نباتات د محيط د پاک ساتلو لپاره ډير اهميت لرى  نو مونږ بايد نباتات وکرو، وروزو  او ښه حاصل تري لاسته راوړو ماخذونه: -
وریدونه
Systemic veins
داوریدونه دټول بدن نه ناپاکه وینه دزړه خواته راوړی دبدن په انساجوکی ددوی موقیعت یا سطحی superfcialوی پدی معنی چی دsuperficialfasciaلاندی اویاده deepfascia لپاسه موقیعت لری اویاهم ددوی موقیعت عمیق وی یعنی د Deep fasciaلاندی موقیعت لری سیستمک وریدونه په دری عمده گروپوویشل شوی دی. Cardiac veins Veins of the head\neck\upper limbs and thorax Veins of the lower limbs\abdomin and pelvis
Cardiac veins
Cardiac veinsموږدقلب په وریدی تخلیه کی په تفصیل تشریح کری اودوباره تشریح ته ضرورت نسته Veins of the head\neck\upper limbs and thorax دسراوغاړی وریدونه په دری گروپوویشل شویده Cranial and intracranial veins:B
Cranial intracranial vein
Unpaired sinuses Sup. Sagital sinuses-1 Inf. Sagital sinuses-2 Straight sinuses-3 Occipital sinuses-4 Ant. Intercavernous sinuses-5 Post. Intercavernous sinuses-6 Basilar plexus of vein-7
اسيان
اسيان په منظم ډول د اسيا پاسفيک سيمې او له دې څخه ورهاخوا هېوادونو سره په اړيکه کې دی. اسيان چې د «UN, SCO, PA, GCC, MERCOSUR, CELAC» او «ECO» ستر لوی یک دی، د ائتلافونو او مذاکراتي شريکانو يوه نړيوله شبکه لري او ډېر ورته د یو نړيوال ځواک د مرکز په سترګه ګوري. دا ټولنه په ډېرو نړيوالو چارو کې ښکېله ده او په ټوله نړۍ کې د دیپلوماتيکو ماموريتونو کوربه توب کوي. د دې سازمان برياليتوب په تاريخ کې د يو لړ سترو سوداګريزو بلاکونو (دله يا اتحاد) پر مخ وړونکی ځواک ګرځېدلی چې په دې بلاکونو کې APEC او RCEP هم شامل دي.
د اسيان د هېوادونو تر منځ تاريخي مشترکات
د يو شان جغرافیايي موقعيت د شراکت تر څنګ، سويل ختيځ اسيايي هېوادونه د ختيځې اسيا او سويلي اسيا تر منځ د کلتوري څلور لارې په توګه بلل کېږي، کوم چې د سويلي چين د سمندر او تر څنګ يې د هند د بحر په مهمو نښلونکو سيمو پراته دي، له اروپايي نېواک پړاونو څخه مخکې يې همدا راز له اسلامي او پارسي اغېز څخه زيات اغېزمن شوي وو.
روتشیلد کورنۍ
د روتشیلډ کورنۍ په الماني Rothschild) یوه یهودي کورنۍ ده چې ۱۵۰۰م کال راپدیخوا یې د کورنۍ غړي (کورنۍ) فعاله ده. روتشیلد کورنۍ په ۱۸۰۰م پیړۍ کې د خپل اقتصادي او سیاسي قدرت اوج ته رسیدلې وه، یادې کورنۍ په لومړی سر کې له بانک دارې پیل وکړ.
د کیوتو پروتوکول
پروتوکول په ګډو اصولو خو په جلا مسؤلیتونو ولاړ و: دا تصدیق شوه چې د لږ اقتصادي پراختیا منفرد هېوادونه په بېلابېلو کچو له بدلون سره د مبارزې وړتیاوې لري، او له همدې امله یې په پرمختللو هېوادونو د اوسني خپرښت د کمولو مسئولیت ځکه واچو چې له تاریخي اړخه دوی په اتموسفیر کې د ګلخانه یي ګازونو د موجودې کچې مسؤل دي.
د UNFCCC دوهمه ماده
زیاتره هېوادونه د UNFCCC غړي دي. د کنوانسیون ۲مه ماده د دې پرتوکول نهايي موخه په ګوته کوي، چې په اتموسفیر کې د ګلخانه یي کازونو په غلظت کې د ثبات را منځ ته کول دي "تر داسې کچې چې په اقلیمي سیسټم کې د خطرناکه انساني لاسوهنې مخه ونیسي."
فدرالي قبايلي سيمې
مرکزي قبایلي سیمې (په اردو: قبائلی علاقہ جات) د پاکستان په شمالی لویدیځ کی یوه سیمه ده چي په لویدیځ کی له افغانستان سره، په ختیځ کی له خیبر پښتونخوا سره او په جنوب کی له بلوچستان سره گډې پولې لری. مساحت یی ۲۷،۲۲۰ کیلومتره مربع ده او مرکز یی پېښور او پاړاچنار دی. په دی سیمو کی په ځانکړی ډول د پښتانو قبایلې ژوند کوی.
اعتراض
پخپله یوه لاریون کېدای شي په ځینو وختونو کې د مخالف لاریون موضوع وي. په داسې حالت کې، مخالف لاریون کوونکي د هغه چا لپاره چې د اصلي احتجاج موضوع وي، د خپل ملاتړ ملاتړ کوي، پالیسي، عمل او نور. په ځینو مواردو کې، دا لاریون کوونکي کولی شي په سرغړونې سره جګړه وکړي
د کوټې تورزنان
لوبغاړي
د نړيوالو لوبغاړو نوم ‘‘‘زغرد’’’ ليکل شوی دی
فاني لو هامر
هامر د ۱۹۷۷ کال د مارچ په ۱۴مه د ۵۹ کالونو په عمر د مي سي سي پي په مونډ بای کې ومړه. د هغې د یاد مراسم له پراخ ګډون سره مل وو او د هغې د ستاینې په پار وینا په ملګرو ملتونو کې د متحده ایالتو د سفیر انډرو یانګ له خوا وړاندې شوه. هغې په ۱۹۹۳ کال کې تر مړينې وروسته د ښځو د ملي مشاهیرو تالار ته لار ومونده.
روغتيا
د روغتیا تاريخ
ناروغۍ تر مسيح 3900 کالونه مخکې یوازې یو آسماني ناورین ګڼل کېده، او هېحا ناروغ ته پاملرنه نه کول.
د روغتیا کچه
د نړیوال روغتیا سازمان په وینا ، روغتیا په دریو کچو ولاړه ده: د مخنیوي کچه لومړۍ ، دوهمه کچه او دریمه کچه.
صدام حسین
په ۲۰۰۳ ز کال کې د متحده ایالاتو په مشرۍ یو ائتلاف د صدام د نسکورولو لپاره پر عراق برید وکړ. د متحده ایالاتو ولسمشر جورج ډبلیو بوش (George W. Bush)  او د بریتانیا لومړي وزیر ټوني بېلر (Tony Blair) په تېروتنې سره عراق د ټول وژنې د وسلو د لرلو او له القاعده شبکې سره د اړیکو په لرلو تورن کړ. د صدام د بعث ګوند منحل شو او په هېواد کې لومړۍ ديموکراتیکې ټاکنې ترسره شوې. د ۲۰۰۳ ز کال د ډېسمبر په ۱۳ مه د هغه تر نیولو وروسته، د عراق په لنډمهاله دولت کې د صدام حسین محکمه دایره شوه. د ۲۰۰۶ ز کال د نومبر په پنځمه، صدام د محکمې له خوا په ۱۹۸۲ ز کال کې د ۱۴۸عراقي شیعه وګړو په قتل او د بشریت ضد جنایاتو په تور مجرم وبلل شو او په اعدام محکوم شو. هغه د ۲۰۰۶ ز کال د ډېسمبر په ۳۰ مه نېټه اعدام شو.
لومړنی ژوند
د صدام پلار او ورور د هغه له زېږېدلو څخه مخکې، د سرطان ناروغۍ له امله مړه شوي وو. دغو مړینو د صدام مور سبحا طلفه المسلات داسې خپه کړه، چې غوښتل یې د امیندوارۍ په سقط(لرې کولو) او ځان وژنې لاس پورې کړي. کله چې د هغې زوی نړۍ ته راغی ،سبحا له هغه سره څه کار نه درلود او صدام د خپل تره له خوا کور ته راوړل شو.
انقلابي جذبه د منځني ختيځ او عراق په دوران کې یوه ځانګړنه وه. په عراق کې پرمختګپالو او سوسیالیستانو پر دودیزو سیاسي اشرافو (د استعمار د دورې بیروکراتان او د ځمکې خاوندان، شتمن سوداګر او قومي مشران او  سلطنت غوښتونکي) برید وکړ. پر دې سربېره، په مصر کې د جمال ناصر د پان عرب ملت‌پالنې د صدام په څېر پر بعثي ځوانانو اغېزه وکړه. د ناصر راپورته کېدلو په ټول منځي ختیځ کې د انقلابونو څپه خوره کړه، چې د ۱۹۵۰مې او ۱۹۶۰مې ز لسیزې تر منځ یې، د عراق، مصر او لیبیا پاچهۍ نسکورې کړې. ناصر په ۱۹۵۶ ز کال کې د سوئز کړکېچ په بهر کې له بریتانیې او فرانسې سره د جګړې له لارې د مصر په مدرن کولو او له سیاسي پلوه د عربي نړۍ له یووالي سره په ټول منځني ختيځ کې د ملت پالو الهام بښونکی شو. ویل کېږي چې، د هغه خسر خیرالله طلفاح د عراق د ۱۹۴۱ ز کال په کودتا کې له لویې بریتانیا سره په جګړه کې او د عراق او انګلیس په جګړه کې ،د هغه د رول له امله پنځه کاله په زندان کې تېر کړي او په غالب ګمان یې، د خپلو کارونو په اړه ځوان حسین ته ځینې کیسې او لاښوونې کولې.
حکمت ښادمن
ناټو او سي آی اې
ښادمن د ملیونونو روپو په قیمت پانګه په دوبۍ کي لري، هغه د خپلي شتمنی ملیونونه روپي په۲۰۱۳ کي دوبی ته انتقال کړي، د ښادمن یو بل نږدي خو افغانی ملګری حاجي عتیق نوميږي.
سرچينې
وېشنيزه:کندهاریان
اېناتېزم
نېټیوېزم
نېټیوېزم یا فطرت‌پالنه یوه عصري نظریه ده چې په اېناتېزم کې ریښې لري. د نېټیوېزم پلویان په ټولیزه توګه هغه فیلسوفان دي چې د ادراکي ارواپوهنې یا رواني ژبپوهنې په ډګر کې هم کار کوي: په ځانګړي توګه نوام چامسکي او جیري فوډور (که څه هم دا دویم یې په خپلو وروستیو لیکنو کې د نېټیوېزم په اړه تر ډېره انتقادي چلند غوره کړی). د تجربېزم یا تجربه‌‌پالنې پرضد د نېټیویستانو عام اعتراض اوس هم هماغه ډول دی لکه څنګه چې د عقل‌پالو پوهانو لخوا راپورته شوی و، یعني د یوه نوي زیږیدلي ماشوم ذهن تابولا راسا یا یوه خالي تخته نه ده، بلکې له یوه ذاتي جوړښت سره سمبال شوی.
په متحده ايالاتو کې بشري حقونه
متحده ايالاتو ته د بشر حقونو په برخه کې  په عموی ډول، له اعلی نه تر  تر مناسبه  نمرې ورکړل شوې دي. د مثال په ډول: د ۲۰۲۱ ز کال راهېسې، په نړۍ کې د آزادۍ بنسټ شاخص متحده ايالات د نړی په سطحه د بشري آزادۍ د مدني او سياسی حقونو په برخه کې په لوړه کټګوری کې لیست کړې او له ۱۰۰ څخه يې ۸۳ نمرې ورکړې دي. د رسنيو د آزادۍ شاخص چې د بې پولو خبريالانو له لوري خپرېږي، متحده ايالاتو ته يې د نړی  ۱۸۰ هېوادو له منځه ۴۴ تم مقام او له ۱۰۰ نمرو څخه يې ۲۳.۹۳ نمري ورکړې دي، چې لوړي نمري په کې د بيان د آزادی په ډېر بد حالت دلالت کوي. د ډيموکراسیۍ شاخص، چې د اقتصادي استخباراتو د ټولنې له لوری خپرېږۍ، په هغه کې متحده ايالات يو نیمګړي ديموکراتیک هېواد ګڼل شوی دی او له ۱۰ نمرو څخه يي ۷.۹۲ نمرې ورکړې دي، چې په دی سره يي د ۲۰۲۰ ز کال د نړی د ټولو ډېرو دیموکراتيکو هېوادونو په لیکه کې،  ۲۵ مقام تر لاسه کړ.
تاريخچه
د بشرحقونو لومړنۍ سازمان، د بریتانوي امریکا په ديارلس مستعمروکی د غلامۍ د له منځه وړلو لپاره د انتونی بنيزټ له لوري په ۱۷۷۵ز کال کې منځته راغی. يو کال تر دې وروسته ،د خپلواکۍ اعلامیه خپره شوه چې د ديارلسو مستعمرو خپل ايالتونه مستقل وګڼل او نور د بریتانوي سترواکي برخه نه وو. په دی اعلاميه کې راغلي وو چې ټول وګړي (سړي)  په مساوی او برابر ډول سره پيدا شوي او د خالق(ج) له لوري دوی ته ځانګړي، ثابت او مسلم حقوق ورکړل شوي دي چې له هغې ډلې د ژوند، آزادۍ او د خوشحالی لاسته راوړلو حقوق دي. جان لاک بيا دا حقوق، ژوند، آزادی او ملکيت بولي. د بشر د آزاديو نظريه، په اصل کې د اروپا له روښانتيا نه سرچينه اخلي او دا غوښتنه کوي چې، اساسي حقوق خدایي يا په ذاتي ډول پاچایانو ته نه دی ورکول شوی، چې هغوی یې بيا پر نوروعملي کړي، مګر دا حقوق په خدايي يا ذاتۍ ډول سره هر نارينه ته ورکړل شوي (مګر ښځي ته نه دي و رکړل شوی) او دا حقوق مسلم او ذاتی دي.
بشير کندهارى
دندې
ښاغلى بشير کندهارى د افغانستان په راډيو تلويزون کې شاوخوا ١٠٠ سندرې لري. د ښاغلي کندهاري هنري سفرونه منځنۍ آسيا، چکسلواکيا، پولنډ، بلغاريا، شرقي المان، عراق، ترکيه او نورو هيوادونو ته وه.
ارستو
ارسطو ته د منطق پلار، د ژوندپېژندنې پلار، د سياسي علومو پلار، د ژوپېژندنې پلار، د جنين پېژندنې پلار، د طبيعيت د قانون پلار، د علمي طريقو پلار، د بلاغت پلار، د روانپېژندنې پلار، د رياليسم پلار، د نقد پلار، د انفراديت پلار، د حکمت پېژندنې پلار او د هواپېژندنې پلار ويل کيږي.
دو آب ولسوالۍ
دو آب ولسوالۍ د افغانستان د نورستان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۶،۹۷۳ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د نورستان ولسوالۍ
اقلیم پېژندنه
اقلیم پېژندنه یا اقلیم پوهنه د ځمکې د اقلیم علمي څېړنه ده چې لږ تر لږه په یوه ۳۰ کلنه دوره کې د اوبو او هوا د منځنۍ کچې په توګه تعریفېږي. دغه مډرنه څېړنیزه برخه د اتومسفیري یا فضايي علومو اصلي او د فزیکي جغرافیې یوه فرعي څانګه بلل کېږي. دا مهال په اقلیم پېژندنه کې د سمندر پوهنې او ژواک‌ جغرافیايي کیمیا اړخونه هم شاملېږي.
مېتودونه
د معاصرو اقلیمونو په څېړنه کې د هوا پېژندنې هغه اطلاعات شاملېږي چې د ګڼو کلونو په جریان کې راټول شوي وي؛ لکه د اورښت، تودوخې او اتومسفیري ترکیب مخینې. د اتومسفیر او د هغه د ډینامیک پوهه هم په هغو احصایوي او ریاضیکي ماډلونو کې مجسمېږي چې د بېلابېلو مشاهداتو په ګډولو او د تناسب د څرنګوالي په ازمویلو له یو بل سره مرسته کوي. ماډل جوړونه د تېر، اوسني او راتلونکي اقلیم په اړه د پوهېدو لپاره کارول کېږي.
نوی پېر
د افغانستان تاريخ اوسنۍ زمانه د افغانستان د پيدايښت او پراختيا سره يو ځای پيل کيږی. د مورخينو او څيړونکو باور دادې چي د افغانستان اوسنۍ زمانه کيدای شي ډير بابونه او سر ليکونه ولری ، د دي وينا د سپيناوی لپاره په اوسنۍ زمانه کی د افغانستان ستراتيژيک ارزښت ته پام اړوی. د دي سره سره زيات شمير مورخين د افغانستان د اوسنۍ زمانې په تاريخ د ښه پوهيدولو په نيت يوازی په څلورو لويو سر ليکونو کی د دي پير بيان او وضاحت کړيدۍ :
منډول ولسوالۍ
منډول ولسوالۍ د افغانستان د نورستان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۱،۸۷۵ وگړو ته رسېږي.
اوډي
د شرکت اصليت پېچلی دی، چې نېټه يې د ۲۰ پېړۍ لومړيو او لومړنيو تشبثونو (هورچ “Horch” او اوډيويرکي “Audiwerke”) ته چې انجنير اګسټ هورچ “August Horch” يې بنسټ کېښود او د ډي کی ډبليو “DKW” او وېنډرر “Wanderer” په نوم دوه نورو توليدونکو شرکتونو ته ورګرځي، چې په ۱۹۳۲ ز کال کې د (Auto Union) شرکت د رامنځته کېدنې لامل شول. د اوډي معاصره دوره په ۱‍۹۶۰ ز لسيزه کې هغه مهال پيل شوه، چې “Auto Union” د اولکسوېګن له لورې له “Diamler-Benz” څخه وګټل يا تر لاسه شوه. د اوډي اف ۱۰۳ “Audi F103” لړۍ د ۱۹۶۵ ز کال په توليد سره د اوډي د نښې له بيا پيل څخه وروسته اولکوېګن په ۱۹۶۹ ز کال کې له “NSU Motorenwerke” سره له “Auto Union” شرکت سره يو ځای شو او په دې ډول يې د شرکت ننۍ بڼه جوړه کړه.
د شرکت نوم د هغه د بنسټګر اوګوسټ هورچ “August Horch” د کورني نوم د لاتيني ژباړې پر بنسټ دی. هورچ “Horch” ويی په الماني کې د «اورېدلو» معنا لري، چې په لاتيني کې يې بڼه اوډي “Audi” کېږي. د اوډي لوګو څلور کړۍ هره يوه په انفرادي ډول د هغو څلورو شرکتونو استازولي کوي، چې د د اوډي د مخکيني شرکت “Auto Union” د رامنځته کولو په موخه سره يو کړۍ يا يو ځای شول. د اوډي شعار “Vorsprung durch Technik” دی، چې «د ټيکنالوژۍ له لارې د مخ پر وړاندې اوسېدلو» معنا لري. اوډي شرکت د “BMW” او “Mercedes-Benz” الماني مارکز شرکتونو تر څنګ په نړيواله کچه د لېږد رالېږد د کوچنيو په خپل سر يا اتومات چليدونکو ښکلو يا مجللو موټرانو له غوره پلورونکو شرکتونو څخه دی.
الفريډ رسل واليس
الفريد رسل واليس (۸ جنوري ۱۸۲۳ – ۷ نومبر ۱۹۱۳ز ) په طبيعيت باور لرونکی بریتانوی لوڅاوو (کشاف)، جغرافيه لیکونکی، انسان پېژندونکی، بيالوژي پوه او انځورګر و. نوموړی په خپلواک ډول د طبيعي غوراوي له لارې د تکامل پر نظريه د پوهېدو له امله خورا شهرت موندلی؛ په دې موضوع د هغه لیکنه د کارليس ډاروين له ځينو لیکنو سره يو ځای په ۱۸۵۸ ز کال کې خپره شوې وه. دې چارې ډاروين وهڅاوه چې «د انواعو سرچینې په اړه » ترسرلیک لاندې خپله لیکنه خپره کړي.
ډینیسووان
کشف
د ډینیسووا غار د روسیې په سویل مرکزي سایبریا کې د التای په غرونو کې د قزاقستان، چین او منګولیا پولو ته نږدې پروت دی. دا نوم د ډینیس (ډیونیسي) له نوم څخه اخستل شوی، چې یو روسیي ګوښه اوسېدونکی و چې په ۱۸ پېړۍ کې هلته اوسېده. لومړي ځل دا غار د یو روسیي لرغون پېژندونکي، نیکولای اوودوف له خوا په ۱۹۷۰ ز کلونو کې د فوسیلونو په موخه وڅېړل شو، چې د سپي ډوله څارویو د پاتې شونو په لټه کې و.
یوناني لرغون پېژندونکې کترینا دوکا او همکارانو یې په ۲۰۱۹ ز کال کې د ډینیسووا د غار د نمونونو تاریخ د راډیو کاربن پر بنسټ  و ارزاوه او اټکل یې وکړ چې ډینیسووا ۲ (تر ټولو پخوانی نمونه) ۱۹۵۰۰۰ – ۱۲۲۷۰۰ کلونه وړاندې ژوند کاوه. تردې لرغونې دينیسوان ډي ان اې په ختیځ چیمبر کې له روسوباتو څخه واخیستل شوه چې ۲۱۷۰۰۰ ز کال لرغونتیا لري. په غار کې د کشف شوو آثارو له مخې، د هومینین هستوګنه (په ډېر احتمال د ډینیسووان له لوري) ۲۸۷+۴۱ زریزې یا ۲۰۳+۱۴ زریزې وړاندې پیل شوه. نیاندارتال هم ۱۹۳+۱۲ او ۹۷+۱۱ زریزې وړاندې شتون درلود، چې ښایي  او د دې احتمال شته چې، د ډینیسووان سره هم مهاله و.
حيات كاکړ
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه سندرغاړي
ريس احمدزی
thumb|289px|ريس احمدزی ريس احمدزی د ملي لوبډلې پخوانى کپتان ، په ښي لاس بيټينگ کوي. د ١٩٨٤ کال د سپتمبر په شپږمه نېټه په لوگر ولايت کې زيږيدلى دى او له ١٩٩٧ کال څخه د کريکت لوبه کوي ، په ملي لوبډله کې يو له مهمو لوبغاړو گڼل کيږي ، عمومآ په شپږم نمبر لوبې ته راځي. په دې وروستيو کې يې د افغانستان د ډيرو بريو بنسټ ايښى دى. په څلورم پړاو کې له هانگ کانگ او ايتاليا سره په دوو پرله پسې لوبو کې د لوبې غوره لوبغاړى وبلل شو.
قمرگله
د طلايي آواز لرونکې ميرمن قمر گله د ننگرهار ولايت د شگې په ولسوالۍ کې سترگې غړولي او د افغاني موسيقي هنر ته له همغه وخته يوه ځانگړې ډالۍ وه. په اووه کلنۍ يې په سندرو ويلو پيل وکړ او ډير ژر له خپل کلي ، ولسوالۍ او ولايت څخه دافغانستان د هنري آسمان د ستورو په ډله کې ديوه طلايي ستوري په شان وځليده. د ميرمن قمرگل لمړنۍ سندره: (( په ما ميينه سترگې دې سرې دي - نن دې ډير ژړلي دينه )) د راډيو افغانستان د څپو له لارې د خلکو پر زړونو کيناسته چې په دې توگه يې د هنر په دغه اوږده مزل کې د خپل هنري ژوندانه په بدل کې د اعليحضرت محمد ظاهر شاه ، سردار محمد داود خان ، ببرک کارمل او ډاکټر نجيب الله له خوا څخه د خلکو او ملت په نماينده گۍ طلايي مډالونه پر ټټر ټومبل شوي دي ، او د (( زه سپينه کوتره يم اوچته پروازونه کړم )) سندرې ميرمن قمرگل د يوې سوله پالې مور په توگه لا ډيره وځلوله او د ميرمن قمر گل وروستۍ لاس ته راوړنه د افغانستان د بلبلې لقب دى چې د حامد کرزي له خوا څخه ورته ورکړل شوى دى. ميرمن قمر گل په اووه کلنۍ په سندرو ويلو پيل کړى او لمړنۍ سندره يې ، لكه څنگه چې پاس هم وويل شول ، (( په ما مينه سترگې دې سرې دي - نن دې ډير ژړلي دينه )) ده. ميرمن قمر گل يو وختي د راډيو افغانستان له خوا څخه د کال سندرغاړې ، په دې وروستيو وختونو کې د آريانا د ټلويزيون له خوا د خلکو په نماينده گۍ د ښې سندر غاړې جايزه او ١٩٩٨ يم کال کې يې په کليفورنيا کې د افغانانو د ټولنې له خوا او په دې توگه په سلگونو نورې جايزې او لقبونه گټلي دي. ميرمن قمر گل واده کړى ، درې لوڼې او درې زامن لري ، په کاناډا کې ژوند کوي. د خپلو زامنو په مرسته لا تر اوسه هم خپلو هنري کارنو ته دوام ورکوي.
باکټريا
د حجرې بهرني جوړښتونه
د حجروي غشا په بیروني چاپېریال کې حجروي دېوال پروت دی. د باکتریا ججروي دېوال له پېپيټيډوګلیکان (peptidoglycan) نه جوړ دی چې هغه بیا له پولي‌ساکاريډي (polysaccharide) ځنځیرونو نه جوړ شوی، چې د D امینو اسیدونو د لرونکو پېپيټيډونو په مرسته سره نښلېدلي دي. د باکتریا حجروي دېوال د نباتاتو او فنجي له حجروي دېوال سره توپیر لري، چې په هغوی کې دغه دېوال له سلولوز او کیټين نه جوړ شوی دی. د باکتریاوو حجروي دېوال د اکیا له حجروي دېوال سره هم توپير لري، د اکیا په حجروي دېوال کې پېپيټيډوګلیکان نه‌شته. حجروي دېوال د ډېرو باکتریاوو د پاېښت لپاره اړین دی او پنسلین انټي بیوټیک (چې د پنسلیوم په نامه فنجي تولید کړی) کولای شي چې، د پېپيټيډوګلیکان په سنټز کې د یوه پړاو په تېرولو سره باکتریاوې له منځه یوسي.
نورگرام ولسوالۍ
نورگرام ولسوالۍ د افغانستان د نورستان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۳،۰۲۳ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د نورستان ولسوالۍ
ابوظبی
تاریخجه
د ابوظبي چاپېره سیمه د تاریخي تمدونونو له لرغونپوهنیزو شواهدو څخه ډکه ده، چې بېلګه یې د أُمّ الـنَّـار کلتور دی، چې دریمې مخزېږدې زریزې ته ور رسېږي. د ابوظبي له اوسني ښار څخه ډېر لرې د نوموړي امارت د ختیځو او لوېدیځو برخو په شمول نور مېشت ځایونه هم موندل شوي دي.
د نفتو لومړني کشفیات
د ۱۹۳۰مې زېږدیزې لسیزې له نیمایي څخه تر وروستیو پورې، د ملغلرو سوداګري په راښکته کېدو شوه او په دې سیمه کې د نفتو د احتمالي شته والي په تړاو لېوالتیا زیاته شوه. د ۱۹۳۶ز کال د جنوري په ۵مه نېټه د عراق د پطرولو له شرکت سره تړاو لرونکي د سولې د ساحل پطرولیم پراختیا محدود المسئولیت شرکت (PDTC) د واکمن شیخ شخبوط بن سلطان آل نهیان سره د نفتو د سپړنې په اړه یو امتیازي تړون لاسلیک کړ. ورپسې د ۱۹۳۹ز کال په جنوري کې یو د ۷۵-کلونو امتیاز لاسلیک شو. په هر ترتیب، له دې امله چې ځمکې یې بېدیایي وې، سپړنه له ستونزو سره تړلې وه. په ۱۹۵۳ز کال کې ډي آر چې اکتشافي شرکت (D'Arcy Exploration Company)، او د بي پي (BP) اکتشافي مټ یو ځای یو سمندری امتیاز تر لاسه کړ چې بیا وروسته یو بل شرکت ته چې د نوموړي امتیاز د علمیاتي کولو لپاره ځانګړی شوی و، ورکړل شو: یعنې د ابوظبي سمندري سیمو په نامه شرکت (ADMA) چې له BP او کمپاین فرانچیس دیس پترولس( چې وروسته یې د ټوټال نوم خپل کړ) سره په مشترک المنافع بڼه یوځای شول. په ۱۹۵۸ز کال کې، د ADMA شرکت په سمندر کې د کیندنې د یوې کړنلارې په کارولو سره، د اُم شایف په ساحه کې د ۲۶۶۹ مترو (۸۷۵۵ فټ) په ژوروالي کې نفت راووتل. په دغه کشف پسې په ۱۹۵۹ز کال کې د PDTC له خوا د موربان نمبر ۳. سمندري څا کشف شوه.
جغرافیه
د ابوظبي ښار د عربي ټاپووزمې په سویل ختیځ د فارس له خلیج سره په مجاورت کې پروت دی. نوموړی ښار یوه جزیره ده چې له اصلي خاورې څخه له ۲۵۰ مترو (۸۲۰فټو) څخه لږ واټن لري او له اصلي خاورې سره د مقطع او مصفح پلونو په واسطه نښتې ده. دریم د شیخ زاید په نامه پل، چې د زها حدید (عراقۍ-برتانوۍ مهندسه) په واسطه ډیزاین شوی، د ۲۰۱۰ په ز کال وروستیو کې ګټې اخیستنې ته وسپارل شو. ابوظبي ټاپو همداراز له سعدیات ټاپورسره د موټرونو د یو پنځه-لیکو لروکي پل په واسطه تړلې ده. د المفرق پل چې  د ۲۰۱۱ز کال په لومړیو کې تکمیل شوی و دا ښار له الریم ټاپو سره نښلوي. نوموړی پل یو څو پوړیز تبادلي پل دی او د موټرونو د تګ ۲۷ لیکې لري چې په یو ساعت کې شاوخوا د ۲۵۰۰۰ موټرونو د تګ راتګ زمینه برابروي. په دغه پروژه کې درۍ لوی پلونه شامل دي چې تر ټولو لوی هغه یې ۸ لیکې لري چې څلور یې د ابوظبي څخه د تګ او څلور یې ورته د راتګ لپاره ځانګړې شوې دي.
سیرت النبی سوال او ځواب
سیرت النبی صلی الله علیه وسلم
پوښتنه : دچا بنده یی ؟
ځواب : دحضرت محمد صلی الله علیه وسلم امتی یم.
پوښتنه : په کوم دین یی ؟
پوښتنه : دحضرت محمد صلی الله علیه وسلم دمور دوفات څخه وروسته دهغه مبارک سرپرستی چا په غاړه واخسته ؟
ځواب : هو خدیجة الکبری دبل چاسره واده کړی وه  دا کونډه وه بیائی دحضرت محمد صلی الله علیه وسلم سره واده وکړ.
ځواب : حضرت محمد صلی الله علیه وسلم د( ۱۱) ښځوسره واده کړی وه.
شپږم درس :
ځواب : دقیقه نیټه ئی ددوشنبی ورځ ، درمضان دمبارکی میاشتی یویشتمه نیټه ، چی دحضرت محمد صلی الله علیه وسلم عمر پدی وخت کی څلویښت کاله ، شپږ میاشتی ، اودولس ورځی په قمری حساب سره وه.
ځواب : حضرت محمد صلی الله علیه وسلم ۱۳ کاله خلک په مکه مکرمه او ۱۰ کاله ئی په مدینه منوره کی دعوت کړل.
ځواب : هغوی ته  الله جل جلاله دستور ورکړ دهجرت امر ئی ورته وکړ ترڅوخپل ښار اوکورونه پریږدی.
پوښتنه : اصحاب بدر تعریف کړی ؟
دلیکوال : چاپ شوی کتابونه
اتومسفیري علم
په اتومسفیري علومو کې کارېدونکي تجربوي وسایل په دې ډول دي: سپوږمکۍ،، د هوا پېژندنې راکټونه، راډیو سونډ [د هوا پېژندنې هغه دستګاوې چې د بالونونو په مرسته هوا ته لېږل کېږي او اقلیم سنجوي]، د هوا پېژندنې بالونونه، رادارونه او لیزرونه.
ملالئی نورزی
ملالئی نورزی ده میوند یوه پیغله چی ده ملاله میوندواله نورزی په نامه هم مشھور ده
دا نعره اوریده چی پشتون افغان فوج په جوش کی راغلی او په انگریزانو باندی یی ده تکبیر نعرے شروع کیی او انگریز ته یی تاریخی ماته ورکهنن ټکی اسیا پیغام: هره ملاله د میوند ملالی نه ده احمد جرساحمد جرس 6 کلونه وړاندې
په حقیقت کې ددوی دنیکونو هغه ویره چې ملالې یې په زړونو کې ور اچولې وه، هغه ویره نن دوی ته په میراث پاتې ده، دوی ته دغه ویره دخپلو نیکونو او پلرونو له وینې سره یو ځای ور نقل شوې ده، او دا ویره به ان شاء الله تر څو چې نړۍ ودانه ده د وینې په څېر ددوی په رګونو کې وي
ډايازيپم
وېشنيزه:درمل
وايگل ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د نورستان ولسوالۍ
خوښی ولسوالۍ
خوښې د لوګر ولایت اړ وند یوه ولسوالۍ ده چې په ۲۰۰۶ کال کې یې 127’15 وګړې لرل.
فارس خلیج
د فارس خلیج په لوېدیځه آسیا کې د مدیترانې سمندرګی دی. د اوبو بدن یې د هند له سمندر نه دی چې د ایران او عرب ټاپووزمې ترمنځ موقعیت لري. له ختیځ لوري نه د هرمز تنګي له لارې د عمان له خلیج سره نښتی دی. د شط العرب سیند دلتا یې شمال لویدیځه ساحلي کرښه جوړوي.
د فارس خلیج له ۱۹۸۰ ز کال نه تر ۱۹۸۸ ز کال پورې د ایران – عراق د جګړې ډګر و، چې دواړو لورو په کې د یو بل د نفتو په بېړیو برید وکړ. دا په ۱۹۹۱ ز کال کې د خلیج د جګړې هم نومی دی، هغه پراخه هوايي او ځمکنۍ جګړه چې په کویټ باندې د عراق له برید وروسته رامنځته شوه.
انار دره ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د فراه ولسوالۍ
د کاربن ډای اکسایډ ليزر
کارنده برخه
د کاربن ډای اکسایډ د ليزر کارنده برخه د کاربن ډای اکسایډ، نیتروژن، هايډروجن، زنون او هيليم څخه جوړه شوي ده. خو د تحریک شوي انتشار یوازې د کاربن ډای اکسایډ په ماليكيولونو کی منځ ته راځي.
وېشنيزه:ليزرونه
بېروت
مخکې تاریخ
شپږم بېروت (پتریآرشیټ) هغه ځای وو چې د بېروت په سرپرستۍ سیمه کې د نجونو لپاره د انجیلي ښوونځي ودانۍ جوړولو په وخت کې کشف شو. دا ځای د کنعاني تیزې نیزې کشف په دلیل چې اټکل کېږي د بیبلوس تر مخکېنۍ یا منځنۍ نیولیټیک دورې پورې مخینه ولري او د ښوونځي په کتابتون کې ساتل کېږي، د پام وړ وو.
کريم صادق
وېشنيزه:د افغانستان د کريکټ ملي لوبډله وېشنيزه: د کريکټ لوبغاړي وېشنيزه:د افغانستان د کريکټ لوبغاړي
ميهېل کوګالنيسيانيو
کوګالنيسيانيو د کريميا له کورنۍ جګړې (۱۸۵۳ – ۱۸۵۶) څخه وروسته له شهزاده ګرېګوري الکساندريو ګيکا Grigore Alexandru Ghica سره يو ځای د روما “Roma” غلامۍ له منځه وړلو په موخه د قانون د مسودې ليکلو دنده پر غاړه درلوده. له الکساندري “Alecsandri” سره په ګډه يې د “Steaua Dunarii” په نوم اتحادپلوې مجله کره يا مديريت کړه، د “ad hoc Divan” لپاره يې د ټاکنو پر مهال د پام وړ ونډه ولوبوله او په برياليتوب سره يې د کيوزا “Cuza” تخت يا پاچاهۍ ته وده ورکړه. د يادونې وړ ده چې کيوزا د کوګالنيسيانيو د ژوند ملګری و. کوګالنيسيانيو د دوديزو رتبو او سرليکونو يا وړ نومونو او د عيسوي روحانيونو د اوستوګنځايونو (خانقاه يا صومعو) د ملکيت د خوندي کولو په موخه د قوانينو تصويب ته وده ورکړه. د ځمکې په سمون “Land reform” کې د نوموړي هڅو د “censure vote” پايله درلوده او د دې لامل شو، چې کيوزا يې د ۱۸۶۴ ز کال په مې کې د يوې کودتا له لارې پلې کړي. که څه هم کوګالنيسيانيو په ۱۸۶۵ ز کال له پاچا سره له خپلو شخړو څخه وروسته له دندې څخه لاس واخېست.
د ژوند لومړي وختونه
کوګالنيسيانيو مخکې له دې چې د “Gheorghe Sincai” د ملګري او د ټرانسلوانيايي مکتب “Transylvanian School” اړوند راهب ګيرمېن ويډا “Gherman Vida” له لورې وروزل شي، د “Iasi” سيمې په “Teri lerarhi” خانآقاه يا صومعه کې يې زده کړې وکړې. نوموړي په ميروسلاوا “Miroslava” کې خپلې لومړنۍ زده کړې بشپړې کړې، چې د يادې سيمې د “Cuenim” په نوم ليليه ښوونځي کې يې ګډون وکړ. د همدې دورې د لومړيو پر مهال يې په لومړي ځل له شاعر واسيل الکساندري “Vasile Alecsandri” (دوی د ويډا “Vida” او Cuenim” دواړو تر لاروښوونو لاندې زده کړې وکړې)، کوستاچي نيګري “Costache Negri” او کيوزا “Cuza” سره وکتل. په هغه وخت کې کوګالنيسيانيو د تاريخ د برخې لېوال زده کوونکی او د پخوانيو مالداوي “Moldavian” تاريخونو په اړه يې خپلې پلټنې پيل کړې.
فورسټ ګمپ
هنريالان
ګرې ساينايز د لوټينټ په رول کې
بنسټ
دا فلم د فورسټ ګمپ په نوم د يوه ناول پر بنسټ جوړ شوی دی. دا ناول په ۱۹۸۶ کې د وينسټن ګروم له خوا وليکل شو.
لوري ژبه
۳. لوري ثلاثي چې خپله د لوري مینجایي برخه ده: بروجرد، د همدان ولسوالۍ سویل او سوېل اړخ سیمې مرکز دی.
دولت احمدزی
بټنوک|دولت احمدزی دولت احمدزی (په انگرېزي: Dawlat Ahmadzai) (زېږېدنه: ۵ د سېپتمبر، ۱۹۸۴ ز.ک) د افغانستان د کرکېټ د ملي لوبډلې يو ښي لاسی توپ وهونکی او توپ اچوونکی دی. وروسته له دې چې په سوېلي افريقا کې د افغانستان د کرکېټ ملي لوبډلې په ۲۰۰۹ ز. کال کې د آی سي سي د نړېوالو لوبو غوراوي ته لارې وموندله او د همدې هېواد لوبډلې شپږم مقام خپل کړ. نوموړي په ۱۹ د اپرېل، ۲۰۰۹ ز. کال کې د سکاټلنډ د هېواد گاوين هامېلټون په سوځولو سره د افغان لوبډلې لومړنۍ بالر ؤ چې د نړېوالو يو ورځينيو لوبو په ترڅ کې يې وېکيټه واخيستله. د ملي لوبډلې ښى لاسى تيز بالر دى
جنرال سردار احمد خان نورزی
نور ولولئ
د حاجی خان مندواني بغاوت د جنرال احمد خان نورزي الیگریټیم د هغه په ​​وینا ، په 65 1765 in کال کې ، د ګیري اختيار خان واکمن حاجی خان مندواني ګډوډي رامینځته کړه او شجاع الملک احمد خان نورزۍ د هغه د محکومولو لپاره ولیږه. احمد خان نورزي د سیند سیند ته ورساوه او د سهنو واله او نوشهره کلا یې ونیوله. که څه هم حاجی خان اطاعت وکړ ، نواب احمد خان نورزي خپل ځایونه یو ځای کړل او د خپلې سیمې یوازې پاتې برخه پاتې شوه. په 68 1768 In کې ، شاه شجاع الملک ، د تیمور شاه پنځم زوی ، د دیرا د چارو د حل لپاره سیند ته لاړ او د مخدوم حمید بخش ، فضل علي خان هلاني ، اسلام خان کهری او نواب خان مندواني نواب احمد خان نورزي راجهان پور پرضد شکایتونو سره زه دې ته سترګې په لار وم  دوی ټینګار وکړ چې د دوی نیول شوې سیمې له نواب څخه وایستل شي. شجاع الملک احمدخان نورزي د دې سیمو نواب جوړ کړ او د ډهاکه سیمه یې احمد خان نورزي ته وسپارله مګر احمد خان نورزی ډیر ژر بیرته کابل ته راستون شو او حاجی خان د هغه د بې وفاۍ پایلو سره مخ شو ځکه چې احمد خان نورزی ډهاکه ته راغی. د ګرهی آپټ خان محاصره کولو لپاره یو کنډک بیرته واخیست او استولی د محاصرې څخه ویره لرونکي ، حاجي خان مندواني ومنله چې د اختیار واه ختیځ سیمه به د نواب احمد خان نورزي خاورې ته ور زیات شي او یوازې لویدیځ ته به هغه سیمه پاتې شي. په 69 1769 In کې ، حاجی خان ، فضل علي خان هلاني او قادر بخش خان کهراني بیا بغاوت وکړ او په Mu 14 محرم یې سردارګاه ونیوله ، چې نواب احمد خان نورزي د ناصر خان ګورج او فتح محمد خان غوري په مشرۍ د لښکر مشري وکړه. ترڅو د ګارنیزیون واکمني تر برید لاندې راشي. په هغه جګړه کې چې د محرم په 21 21 مه وشوه ، یاغیانو خپل ځان په کلا کې بند کړ. د یوې اوږدې محاصرې وروسته ، د نواب قوماندانانو د ګیري مختار خان مخې ته یوه کلا جوړه کړه او نوم یې یې فتح غر نوم کړ. Rab 20 ربیع الثاني د ټوپک والاو لخوا د دې کلا د ټوپکو لخوا تر برید لاندې راغله چې زده کونکي د سولې خبرو ته حاضر شول او نواب دوی لاندې شرایط وضع کړل.
بي بي مبارکه
بي بي مبارکه د ملک سلېمانشاه يوسفزي لور او د ملک شاه منصور خور او د ظهير الدين بابر ماندينه وه. ظهير الدين محمد بابر د الغ بېگ کوگاني وراره په ۹۱۸ ه سپوږميز کال کې کابل ونيو او ددې خېښۍ په نسبت يې خان د يوسفزو دوست باله خو بي بي مبارکې ته د گورگاني حکمران د کور ښڅو د شنډېدو دارو ورکړه او له اولاد ځخه يې واچوله. دا مېرمن د اکبر تر زمانې ژوندۍ وه او د همايون مېرزا مور يې حال کښلی دی او وايي چې دا يوه باتدبيره او مهربانه ښڅه وه. د بي بي مبارکې کورنۍ د بابر سره زياتې مرستې وکړې او د بابر د دوی په مرسته پر لوديانو بری وموند، خو د همايون مور وايي چې دغه پېښه پر بي بي مبارکط ډېره درنه لگېدلې وه.
يحيی
يحيي په قرآن کې ياد شوي يو پيغمبر دي ، يحيي عليه السلام د زکريا عليه السلام ځوي وو۔ دا پيغمبر د بيت المقدس سره د بني اسرائيلو قبيلو ته ليږلي شوي وو۔
وړانديز (سوداگري)
سوداگریز وړاندیز (په انگریزي: Proposal) یو لیکلی وړاندیز دی د پلورونکي لخوا نه یو ځانگړي پېرونکي ته. سوداگریز وړاندیزونه تر ډېره په جړو، پلورنو کې یو بنسټیر پړاو دی، هر کله چې پېرونکی په پېرنه کې ډېرې بیې په نظر کې نیسي.
حسن البکر
احمد حسن البکرعمر د ۱۹۱۴ ز کال د جولای میاشتې په لومړۍ نېټه زېږېدلی او د ۱۹۸۲ ز کال د اکتوبر په څلورمه نېټه وفات شوی دی. د ۱۹۶۸ ز کال د جولای له ۱۷ مې نه د ۱۹۷۹ ز کال د جولای تر ۱۶مې نېټې  پورې د عراق څلورم ولسمشر و. هغه د عربي بعث سوسیالست انقلابي ګوند یو مخکښ غړی و. وروسته يې په بغداد کې د مېشت بعث ګوند او د هغه له سیمه ‌ییزو سازمانونو، لکه: د بعث ګوند-عراق سیمه (د بعث ګوند عراقي څانګه)، چې د عرب ملت‌پالنې او عرب سوسیالیزم ترکیب و او له بعثیت نه یې ملاتړ کاوه، مشري وکړه.
البکر د لومړي ځل لپاره د جولای د ۱۴ مې له انقلاب نه وروسته چې سلطنتي نظام یې نسکور کړ، شهرت ته ورسېد. په نوي رامنځته شوي دولت کې هغه له شوروي سره د عراق د اړیکو په ښه کولو بوخت و. البکر په ۱۹۵۹ز کال کې د عراق له پوځ نه استعفا ته اړ شو. د عراق د وخت واکمنۍ هغه د دولت په خلاف فعالیتونو تورن کړ. هغه تر جبري تقاعد وروسته د بعث ګوند د عراقي څانګې د پوځي دفتر رئیس شو او د دغه دفتر له لارې يې د ملاتړ او ملتیا له لارې بعثیت ته غړي وګومارل. لومړی وزیر عبدالکریم قاسم د روژې په انقلاب (د فبرورۍ اتمه) کې له واک نه وغورځول شو، البکر د بعث ناصري په ائتلافي دولت کې د عراق لومړی وزیر او وروسته د عراق د ولسمشر د لومړي مرستیال په توګه وټاکل شو. دولت له یو کال نه لږ دوام وکړ او د ۱۹۶۳ ز کال په نومبر کې نسکور شو.
د البکر د واکمنۍ پر مهال، عراق د تېلو د نړیوالې بیې د لوړوالي له امله له اقتصادي پلوه وده وکړه، چې په عربي نړۍ کې يې درېځ پیاوړی او د عراقیانو د ژوند معیار یې لوړ کړ. د ځمکې سمونونه(اصلاحات) معرفي شول او شتمني په برابر ډول ووېشل شوه. د ۱۹۷۰یمې ز لسیزې په وروستیو کې د صدام تر لارښونې لاندې یو ډول سوسیالیستي اقتصاد رامنځته شو. البکر په ۱۹۷۰  ز لسیزه کې په ورو ورو واک صدام ته له لاسه ورکړ، ځکه صدام د امنیتي خدمتونو له لارې په ګوند او دولت کې خپل موقف پیاوړی کړ. البکر په ۱۹۷۹ ز کال کې له ټولو دولتي منصبونو نه د « روغتیایي دلیلونو» له امله استعفا وکړه او په ۱۹۸۲ز کال کې وفات شو. د مړینې د لامل په اړه یې کوم راپور نه شته.
بکوا ولسوالۍ
بکوا ولسوالۍ د افغانستان د فراه ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۹،۸۷۱ وگړو ته رسېږي.
ايوانا اينی ډي لا کروز
د ژوند لومړي کلونه
په ۱۶۶۷ز کال کې، هغه د «سينټ. جوزف» په رهبانيت کې داخله شوه، دا يوه ....چېرې چې هغه د څو مياشتو لپاره پاتې شوه. وروسته په ۱۶۶۹ز کال کې، هغه د «هايرونايمیټ» راهبانو په رهبانيت کې شامله شوه، کوم چې ډېر ارام اصول درلود، دلته یې خپل نوم په « Sor Juana Inés de la Cruz» بدل کړ، د اټکل تر مخې د نوم د بدلېدو لامل يې «Sor Juana de la Cruz Vázquez Gutiérrez» ته اشاره وه، څوک يوه هسپانوۍ راهبه وه، د چا پوهې چې د ښځو لپاره له څو هغو احکامو څخه يو ورکړ چې کولای شي، د انجيل تبليغ وکړي. د هغې يوه بله همنومې «Saint Juan de la Cruz» وه، څوک چې د هسپانيې له باروکانو څخه يوه پېژندل شوې ليکواله وه. هغې له دې امله رهبانيت غوره کړل، چې وکولای شي مطالعه وکړي، ځکه د هغې هيله دا وه چې غوښتل يې «کومه ټاکلې دنه ونه لري، چې شونې ده زما د زده کړې لړۍ پرې کړي».
نام حق زيرک
مخينه
هغه د لغمان ولايت مرکز کې د پردل خان په کلي کې زېږېدلی دی. د پلار نوم يې عبدالحق دی.
پر چمن ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د فراه ولسوالۍ
هستي گل عابد
هستي گل عابد تر اوسه د افغانستان لپاره ١٣٣ منډي کړي چې تر ټولو ډيرې يې ٢٩ دي ، د دۀ د منډو اوسط ٧.٨٢ دى.
بهرام خان خټک
بهرام خان مهابت خان ته ورغی او هغه ته يې ډاډ ورکړ چې د خپل پلار پر خلاف د ده هر حکم ته چمتو دی او مهابت خان هم له خپلې خوا د مرستې ډاډ ورکړ. هغه و چې د ۱۰۸۳ ّهـ س. = ۱۶۷۳ ز. کال د ذيقعدې او مارچ په پای کې د خوشحال خان او بهرام خان تر مېنځ وړې وړې جگړې پيل شوې او همداراز د ۱۰۸۴ هـ س. = ۱۶۷۳ ز. کال په محرم کې بيا د پلار او زوی تر مېنڅ جنگونه وشول چې په دې جنگونو کې خوشحال خان بری وموند او ورپسې نو داسې ډېرې جگړې او شخړې د بهرام او د ده د پلار خوشحال خان تر مېنځ پېښې شوي دي چې تفصيل يې په خپله د خوشحال خان په کليات او د افضل خان خټک په تاريخ مرصع او د استاد دوست محمد کامل په خوشحال خان خټک سوانح حيات اور ادبي آثار پر تبصره کتاب کې راغلي دي. خو دلته يې د نمونې په توگه د خوشحال خان له کليات څخه د بهرام په باب څو کلمې شعرونه رااخلو، خوشحال وايي:
ايميونولوژي
د ایمیون اصطلاح په پخوانی روم کی د لاتینی کلمی (immunitas) څخه اخیستل شوی ده چی د رومی سناتورانو د مصونیت یا حفاظت په معنا ده له تاریخی له نظره معافیت د امراض په وړاندی خصوصا در انتانی امراضو په وړاندی د حفاظت په معنا ده ایمینولوژي: د عضویت ځانګری مقاومت د انتاناتو په مقابل کی د ایمینولوژي څځه عبارت دی او یا په بل عبارت هغه محصولات چه د انتی جن په مقابل د عضویت د عکس العمل سبب کیږی د ایمینولوژي څخه عبارت دی معافیتی سیستم د معافیتی حجراتو او دهغه مربوط مالیکولونو څخه جور دی د ایمینولوژي تاریخچه!!! د انتاناتو د کشف څځه مخکی لاسته راورل شوه کوم شخص چی یو ځل د چچک په ناروغی اخته شوی وی وروسته له جوړیدو څخه نوموړی شخص د چیچک د ناروغی څخه په امان کی دی همدارنګه مخکی د ۱۸۰۰ میلادی کال څخه ادوارد جینر نظریه درلود او ویی ویل هغه کسان چی د غویی په چیچک باندی اخته شوی وی هغوی د انسانی چیچک په وړاندی حساس نه دی په ۱۹ پيری کی لویی پاستور ، رابرت کوخ او داسی نورو علماوو د انسان د معافیت په جوړیدو کی د باکتریا په مقابل کی ډیر کوششونه وکره چه بلاخره لاسته یی راوره. او ویی ویل معافیت جوریدل په هغه صورت کی امکان لری چی نوموری مکروب ته په داسی دول تغیر ورکړل شی چی د مرض د تولید قابلیت له لاسه ورکړی یعنی ضعیف شی یا مړ شی تاریخ پوهان په دی عقیده دی د لومړی ځل لپاره د (توسایدیس) عالم په نوم د آتن په ښار کی د پنځمی پیړی په منځ کی مخکی له میلاده د معافیت اصطلاح د طاعون د ناروغی د پاره وکاروله Immunology: اوس مهال په پیشرفته شکل وجود لری دا یو تجربوی علم دی چی پدی کی د معافیتی پدیدو او صاف او مطلوب شوی نتایج د تجربوی مشاهداتو پر اساس قرار لری چی د ادوارد جینر تجربه د یادولو ور دی چه د انسانی چیچک د ناروغی ضد واکسینی جور کر همداړنګه (Kheber) چی یو انګلیسی داکتر هغه کارګران ته متوجه شو چه د غواګانو د فارم مسول وه نوموری کارګران چه کله به غوایی په چیچک اخته شوه له ښه کیدو ورسته ته به د دوهم ځل لپاره د غوایی په چیچک نه اخته کیده د واکیسن ریشه چی نن ورځ په پراخ دول د انتانی ناروغیو د مخنیوی یا وقایی په حیث ور څځه استفاده کيږی د هم هغه ادوارد جینر تجربه ده چه دغه عالم د غویی چیچک محتوی د اته کلن هلک په بازو کی زرق کره جی دغه هلک د غویی په چیچک هیځ کله اخته نشو د واکسین اصطلاح چی نن ورځ د انتانی ناروغیو د مخنیوی په خاطر ورڅخه استفاده کیږی لاتینه ریشه لری چی د vaccines یا د غویی چیچک ویروس څخه اخیستل شویده همدارنګه انسانی چیچک اولینی مرض دی چی د یو پراخه واکسیناسیون برنامی په وسیله په جهان کی له منځه تللی وی همدارنګه د ۱۹۶۰ څخه بیا تر اوسه د معافیت د کار په بخش کی ژور تغیرات او پرمختګونه راغلی دی چی عبارت دی له د حجروی کشت (celluler cultur) Monoclonal antibody ایمیونوشیمی د نوی DNA ترکیب کیدل او Crystalographyn د ایکس (X) شعاع په وسیله همدارنګه حیوانی تولید چی د جینتیک پوسیله یو دول تغیرات پکښی راځی هم په وجود راغلی دی خصوصا د یو ډول موږکان چه انتقالی جین transgenic او Knockout لرونکی دی
د جوبایډن د لوړې مراسم
لګښتونه
په هر حال، د جنورۍ په شپږمه  له لوړې دوه اونۍ مخکې د کانګرس پر ودانۍ برید او په هېواد کې دننه د ناکرارۍ ګواښ د پام وړ امنیت ته اړتیا زیاته کړه. جان سنډویګ، د کورني امنیت پخواني چارواکي یادونه وکړه، چې د متحده ایالتو پټ خدمت ښایي، د ۲۰۲۰ز  کال د کمپاین پر مهال د اضافي بودیجې په شتون کې بیا هم له معمول نه لږ لګښت شوی و، ځکه چې د ولسمشرۍ کنفرانسونه تر ډېره بریده مجازي وو او د ولسمشرۍ د نوماندانو سفرونه هم د کووېډ - ۱۹له امله محدود شوي وو.
سردار اسد الله خان سراج
نوموړي د جنرال سردار محمد سليمان خان (د هرات او بدخشان پخوانی والي) او د هغه د مېرمن تاج سلطانه بېگم (د سردار محمد يوسف خان دويمه لور) لور کوکب بېگم سره واده کړی وه او دوه زامن او څلور لوڼې يې درلودې چې نومونه يې پدې ډول دي:
د جوبایډن د لوړې مراسم
اعتراضونه او لاريونونه
د وسله والو اورپکو د لاریون کووکو شمېر، د استخباراتي راپورونو له مخې د متحده ایالاتو د کانګرس او دولتي ودانیو ته نږدې چې د پرانیستې په ورځ ترسره کېدل، بې کچې اټکل شوي وو، خو په ملي کچه، لږو خلکو په دولتي مرکزونو کې لاریونونه وکړل. د نیویارک ایالت په پلازمېنه کې، لاریون کوونکو د "لوی لاریون" تمه لرله. د جنورۍ په ۱۷مه، له پرانیستغونډې نه درې ورځې مخکې، د میشیګان بوګالو بویس ځینو غړو په ښکاره توګه د کانګرس له ودانۍ بهر وسلې لېږدولې، خو هېڅکله هم په تاوتریخوالي بدل نه شو.
د ښځو د تناسلي آلې غوڅول یا ختنه کول
د ښځو د تناسلي آلې غوڅول (Female genital mutilation یا FGM) چې همدارنګه د ښځو د ختنه کولو (FGM/C) په نوم پېژندل کېږي، د ښځې د تناسلي آلې د بهرنۍ برخې بشپړ یا په لږ کچه غوڅولو ته ویل کېږي. دغه چاره په یو شمېر افریقايي، آسیایي او د منځني ختیځ په هېوادونو او له دغو هېوادونو بهر هغو ټولنو کې چې دغه چاره دود ده؛ ترسره کېږي. د یونسیف ادارې د اټکل له مخې په ۲۰۱۶ زکال کې په دېرشو هېوادونو – اندونیزیا، عراقي کردستان، یمن او ۲۷ افریقایي هېوادونو کې – په نږدې ۲۰۰ میلیونه ښځینه و باندې د FGM یو یا څو ډولونه ترسره شوي دي.
کرنه
دکرنی لرغونتوب په افغانستان کې
افغانستان يو لرغوني هيواد دي هغه شواهد چې د قره كمر او د باميان د چهل ستون له غارونو څخه لاسته راغلي دهغه په اساس مونږ ويلاي شو چې ۲۰۰۰۰ كاله مخکې له ميلاد څخه د افغانستان جامعي شتون درلود او د ډبري تر لومړني دوران پوري يي بيلا بيل پړاونه طي كړي دي او هغه داچې د ميلاد څخه ۲۰۰۰-۳۰۰۰ كلونه مخکې افغانستان كرهنه درلوده.
د څارویو د تولید غونډالونه
Mixed production داسیستم هغه وخت استعمالیږي چې کله ځمکه کمه وی نو تولیدونکی یا بزگز په یو وخت کې مختلف حیوانات ساتی.
د ځمکې قلبه کول
په تیرو وختونو کې به ځمکه په لاس او بیا د حیواناتو په مرسته قلبه کېدله. چې البته په پرمخ تلوونکو هیوادونو کې نن ورځ هم د ځینی حیواناتو څخه په قلبه کولو کې گټه اخلی. په پرمخ تللو هیوادونو کې د قلبی لپاره د ماشينونو څخه استفاده کوي چې کرنیر محصولات یې په کمی او کېفی ډول سره زیات کړی دی.
د ناروغیو او آفتونو مهارول
افات هم په مختلفو لارو سره د ویش وړ دی:
بالقاش (ښار)
تاریخ
په 9 نومبر 1932، په ښار کې لومړی ښوونځی تاسیس شو - ښوونځی نمبر 1. دغه ښوونځي د هغه وخت د ښار جوړونکو څو ماشومانو ته زده کړه ورکوله. د دغو ماشومانو په منځ کې ماریا نیکولاوینا ګیسوا (هالووا) وه. دا ښوونځی د هغې د ژوند مسله شوه: لومړی هغه د لومړنیو زده کونکو څخه وه. وروسته، هغه یوه ښوونکې شوه. په 1935 کې، د پاراشوټ لپاره یوه برخه پرانېستل شوه. د هغې لومړی مشر ډیوسمبایوف و.
سرشمېرنه
په دې وروستیو کلونو کې، د روسیې د ویونکو شمېر په ډراماتیک ډول کم شوی، مګر دا د قزاقانو د راتګ څخه ډېر دی، چې ډېری یې د کلیوالي سیمو څخه راځي، چې په پایله کې یې د 1990 په لسیزه کې د پام وړ کمښت وروسته د ښار نفوس وده کوي.