د_نړېوال_سازمانونه_په_اړه_معلومات
د فعالیت له نظره د سازمانونو ډولونه Field Division of International Organization فعالیت/ وظایف: سازمونونه دهغه کار، کړنی یا وظیفی چی سرته یی رسوی په خاصو ډلو تقسیمیږی لکه اقتصادی، سیاسی، کلتوری، بشری،حقوقی، معلوماتی ټکنالوجی، تروریزم او نور..... دیر سازمان و نوم ته په کتو دا جوتیږی چی وظیفه یی څه دی او په کومه برخه کښی کار کوی. مثلا: نړیوال د بشری حقوقوسازمان، د دی سازمان و نوم ته په کتو دا جوتیږی چی دا سازمان خاص بشری حقوق لپاره کار کوی. بل مثال:نړیوال بانک، دا بانک د غړو هیوادونو سره مالی کومکونه کوی او دبشری ژوند د ښه کولو لپاره په مختلفو هیوادونو کښی سرمایه اچونه کوی. د سازمان و اساسنامی او بنسټلیک ته په کتو هم مونږ کولای شو چی پوهه شو چی نوموړی سازمان د کومی خاصی موخی لپاره جوړ شوی دی، د هر سازمان اساسنامی، بنسټلیک او یا هم منشور د هغه سازمان موخی او وظایف تشریح کوی. لسم فصل د ملتونو ټولنه League of Nations د ملتونو ټولنه د دولتونو تر منځ جوړ نړیوال سازمان وو چی د جنوری د میاشتی پر ۱۰ په کال ۱۹۲۰ کښی راغلی وو، د لومړی نړیوال جګړی وروسته د پاریس د صلحی کنفرانس چی په کال ۱۹۱۹ کښی جوړ او د نړی له ۳۲ هیوادونو څخه ډيپلوماټانو او نمایندګانو پکښی حضور درلود ډیر موثری فیصلی وکړی چی په هغو کښی یوه فیصله او تصمیم د ملتونو ټولنی جوړول وه. د ملتونو ټولنه اولنی سازمان وو چی هدف یی په نړی کښی صلح راویستل وو، د دی ټولنی اهداف عبارت وه له د جنګونو مخنیوی، د مجموعی امنیت لپاره کار کول، خلع صلاح کونه، د نړیوالو شخړو د حل د خبرو اترو له لاری، او بعضی نور مسایل چی په دوی پوری مربوط وه عبارت وه له، د کارګرانو صحت، نړیوال صحت، د انسانانو د قاچاق مخنیوی، د مخدره توکو د قاچاق مخنیوی، د جنګ بندیانو په باره کښی هڅی، د اقلیتونو ساتنه او نور. د ملتونو د ټولنی جوړښت: د ملتونو ټولنه چی د دولتونو ټولګه کیده، په حقیقت کښی د دولتونو ټولګه ورته نسو ویلی، ځکه د ټولنی د( غړیتوب) مفهوم د هیواد له مفهوم سره اړخ نه لګاوه، په ځینو برخو کښی د ټولنی د غړیتوب په مفهوم د هیواد له مفهوم پراخ و، د میثاق د دویمی مادی له مخی هر هیواد، سلطنت او مستعمری چی خپلواک حکومتونه یی لرل کولای سول چی د ملتونو د ټولنی غړیتوب ترلاسه کړی. یا په بل عبارت د دولتونو تر څنګ نورو بنستونو هم کولای سول چی د ملتونو ټولنی غړیتوب خپل کړی د بیلګی په توګه هندوستان چی لا خپلواک دولت نه وو د ملتونو ټولنی د غړی په توګه منل سو، همدغه راز ایرلند چی سلطنتی نظام پکښی واکمن وو د ملتونو ټولنی غړیتوب یی ترلاسه کړ، بلخوا ملتونو ټولنی به په ځینو برخو کښی د نویو غړو لپاره یو لړ ځانګړی شرطونه ټاکل مثلا، د هنګری هیواد لپاره د غړیتوب شرط دا وو چی د هاسبورګ کورنی ته دی سلطنت کی بیا ونده ورنکړی، پر ایتوپیا شرط کیښودل سو تر څو غلامی له منځی یوسی. خو ځینی وخت به د هیوادونو جغرافیا په نظر کښی نیول کیده، بعضی هیوادونه چی پراخوالی یی ډیر کم و نو غړیتوب به نه ورکول کیدی. د ملتونو ټولنی دوه ډوله غړی درلودل - بنسټګر غړی او نوی غړی د ملتونو د ټولنی موسسین یا بنسټګر غړی هماغه متفقین دی چی شمیر یی تقریبا ۳۳ هیوادونو ته رسیږی، دغه هیوادونو د ورسایلز تړون لاسلیکولو سره چی میثاق یی نه بلیدونکی برخه وه د ملتونو ټولنی بنسټ کیښود. یو ټکی یاد ساتی چی د ورسایلز د تړون د امضا کوونکی ټول د ملتونه غړی نه وو، بعضی غړیتوب ونه غوښته، بعضو غړیتوب ونه مانه، بعضو میثاق تصویب نکړ او غړی پاتی نشول، بعضو هیوادونه چی د میثاق کښی په تصویب کښی ځنډ راووست غړیتوب یی ډیر وروسته رسمیت پیدا کړ. د نویو غړو منل: د میثاق د لومړی مادی په دویمه فقره کښی راغلی وو ( هر هیواد، ډومینیون او مسعمره چی خپلواک حکومت نه لری او په میثاق کښی یی نوم نه دی راغلی کولای سی چی د میثاق په منلو سرهد ټولنی غړیتوب تر لاسه کړی). له ټولنی وتل: د اچی میثاق له مخی په ټولنه کښی غړیتوب د دولتونو په خوښه او اراده ترسره کیده، نو له ټولنی څخه وتل هم په میثاق کښی پیشبینی شوی وو، د میثاق د لومړی مادی په دریمه فقری کښی راغلی وو ( هر غړی کولای سی چی له ټولنی څخه ووځی، په دی شرط چی له وتو دوه کاله مخکی ټولنی ته خپله پریکړه اعلان کړی او په همدی موده کښی یی خپل نړیوال مسولیتونه او میثاق کښی راغلی ژمنی باید ترسره کړی وی)، په نورو شرایطو کښی له ټولنی وتل د عمومی اسامبلی په تایید ترسره کیده. له ټولنی څخه د کوم غړی ایستل: د ملتونو ټولنی د میثاق د ۱۶ مادی په دریمه فقره کښی راغلی وو ( له میثاق څخه سر غړونکی غړی له ټولنی څخه ویستل سی او د ایستلو پریکړه باید د ټولنی د اجرایوی شورا له لوری ترسره سی) ، دغه ډول کړنه یو واری تر سره سوه هغه هم کله چی شوروی اتحاد پر فنلند په ۱۹۳۹ د نومبر پر ۳۰ یرغل وکړله ټولنی څخه ویستل سو. د ملتونو د ټولنی څانګی: د ملتونو ټولنی دری اداری واحدونه – څانګی یا ارګانونه درلودل چی عبارت وه له (اسامبلی – شورا او سکرتریت) څخه، اسامبله: اسامبله د ټولنی مرکزی څانګه وه چی د ورسایلز تړون له غړو هیوادونو، ناپیلو هیوادونو، خپلواکو هیوادونو، تحت الحمایه او له مستعمره هیوادونو څخه جوړه سوی وه. هر غړی هیواد په اسامبله کښی لږ تر لږه استازی لرل او هر غړی یوازی د یوی رایی حق درلود. اسامبلی دوه ډوله غونډی لرلی، عادی او فوق العاده غونډی، عادی غونډی په کال کښی یو ځل د یوی میاښتی په هدف د هر سپتمبر میاښتی په لومړی یا دویمه دوشنبی جوړیدی، فوق العاده غونډی په ځینو ځانګړو حالاتو کښی جوړی کړی وی، د اسامبلی مرکز په ژنیو ښار کښی وو. په اسامبلی کښی هر غړی هیواد حق درلود چی دری استازی ولری خو دا شرط سترو قدرتونو نه مانه، دغو هیوادونو په اسامبله کښی معمولا دری استازی، دری نایب استازی او شمیر کارپوهان لرل. » د اسامبلی او شورا ګډ واکونه: د نړیوالی سولی او امنیت ساتنی له نړیوالی محکمی څخه د مشورتی نظر غوښتنه د نړیوالی محکمی د قاضیانو ټاکنه د میثاق اصلاح د شورا پراختیا او تغیرات د سر منشی ټاکل د نویو غړو منل شورا ته ناظر غړی ټاکل د نړیوالو تړونونو څارنه د ټولنی د بودیجی تصویبول » شورا: د میثاق څلورمی مادی له مخی د ټولنی اجرایو شورا د متفقو هیوادونو په ګډون د بیلابیلو هیوادونو له استازو څخه جوړیږی چی ټولټال څوارلس غړی لری، دغه استازی د عمومی اسامبلی له لوری ټاکل کیږی. په بل عبارت د ټولنی شورا د لومړی نړیوالی جګړی له ۵ ستړو فاتحو ځواکونو( انګلیستان، امریکا، فرانسه، ایټالیا، جاپان) څخه جوړه وه، له دی جملی څلور غړی له عمومی اسامبلی څخه ټاکل کیدل، چی په ترتیب شورا نهه غړی لرل، خو د شورا دغه جوړښت د بیلابیلو لاسوهنو او بدلونونو قربانی شو. د شورا غړی په لومړی سرکښی پر دوو برخو ویشل سوی وه چی دایمی او غیر دایمی غړی وو خو وروسته نیمه دایم غړی هم ور زیات شول، دایمی غړی عبارت وه له قدرتونو څخه، غیر دایمی غړی د اسامبلی منتخب غړی وه او نیمه دایمی غړی د دایمی غړو برعکس په هرو درو کلونو کښی یو واری ټاکل کیدل چی په عملی ډول د شورا دایمی غړی وو.