cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایلبرېج ګېري
کانګرس او انقلاب
د ګېري سیاسي فلسفه، د یو محدود مرکزي حکومت منځ ته راوړل وو او په پر له پسې توګه یې د پوځ له ملکي کنټرول نه ملاتړکاوه. نوموړي دا ډول دریځونه د خپل سیاسي ژوند په اوږدو کې په پر له پسې توګه له ځان سره درلودل (چې په اساسي توګه د ۱۷۸۶ نه تر ۱۷۷۸ پورې د شیز بغاوت په ترڅ کې، ځواکمن مرکزي حکومت ته په اړتیا را څرخېده) او د خپل شخصي صداقت او کمال له امله یې شهرت درلود. په وروستیو کلونو کې هغه د سیاسي ګوندونو له اند سره مخالفت وکړ، د خپل مسلک تر وروستیو پورې د دواړو ګوندونو، فدرالي او دیموکرات-جمهوریت غوښتونکو له پراختیا نه ګوښه پاتې شو. د ۱۸۰۰ کال نه وروسته هغه په رسمي ډول د ډیموکراټیک - جمهوري غوښتونکو سره د له دې امله یو ځای شو چې نوموړي فکر کولو چې فدرال غوښتونکي هڅه کوي چې په ولسي حکومت په پراخه کچه واک متمرکز کړي.
انځور خبريالي
د ليكلو توكيو ترڅنگ د انځورونو خپراوى د انځوريزې خبريالۍ په نوم ياديږي. په اوسني پرمختللي پېر كې انځورخبريالي دډله یيزو رسنيو يوه بايده برخه گرځېدلې او له انځور پرته د ورځپاڼو خپراوى ناشونى او بيخونده برېښي. دانځورخبريالۍ بنسټ،هغه چينايۍ وينا ده،چې انځور يوداسې اغيز پرېباسي، چې زر ويونه يې نشي پرې ايستلى. په دې كې شك نشته،چې له خبر سره د انځور خپراوى د خبر په بشپړتيا او زړه راښكون كې ستره ونډه اخلي. نننۍ ورځپاڼې او اخبارونه انځور ته دومره اړمن دي، لكه خبرونو، كالمونو،سرليكنې او فيچرته،چې اړ دي. انځور نه يوازې دا،چې د پېښې رښتينتوب را ښيي، بلكې په لوستوالو كې د خبرلوستو تلوسه او زړه راښكون پيدا كوي.
انځورونه پكې خوندي كيږي.
5- مينه وال: د انځورخپريدا مينه وال او ادارې خبري رسنيو ته له خپلو بيانونو او خبرونو سره انځورونه هم استوي. ورځپاڼې هره ورځ ډېر داسې انځورونه تر لاسه كوي،چې د خلكو او ادارو له بيانونو سره تړاو لري. په ټوليز ډول د ټولو انځورونو خپراوى ناشونى دى، خو ورځپاڼې هڅه كوي د انځور څرنگوالي، خبري ارزښت او خپلې تگلارې ته په پاملرنې سره روښانه اومهم انځورونه خپاره كړي. ډېر داسې انځورونه هم شته،چې د څرنگوالي له مخې د خپرېدا وړنه وي. خبري رسنۍ يا ورځپاڼې ددغه ډول انځورونو له خپراوي ډډه كوي.
شمالي قطب
اقلیم
سوړ ژمی او سوړ اوړی د شمالي قطب له ځانګړتیاوو نه دي. اورښت ډېری د واورې په بڼه دی او کچه یې ټیټه ده، چې له امله یې په دې ځای کې ډېری سیمې له ۵۰ سانتي مترو (۲۰ انچ) نه کم اورښت ترلاسه کوي. لوی بادونه ډېری وختونه واوره له یو ځای نه بل ځای ته خوځوي، چې په پرله پسې توګه د واورې ښوېدنې ډار را منځ ته کوي. د ژمي په موسم کې د تودوخې درجه په منځني ډول تر ۴۰ سانتي ګراد درجو پورې را ښکته کېږي او په دې ځای کې نږدې ۶۸ سانت ګرېد (۹۰ – فارنهایت) ترټولو سړه ثبت شوې تودوخه ده. د شمالي قطب د ساحلي څنډو اقلیم د سمندري اغېزو له امله معتدل دی چې ډېری د وړاندوینو او وچو سیمو په پرتله توده تودوخه او د اورښت لوړه کچه لري. اوسنۍ نړیوالې تودوخې په شمالي قطب باندې هم اغېزکړی دی چې د دې سیمې د سمندري کنګل د کمېدو، د ګرینینډ د کنګل لایې د لږېدو او د کنګل خاورې د لایې د تودېدو په پایله کې د قطبي میتان ګاز د خپرېدو لامل کېږي. د ګرینلنډ د کنګل لایې اوبه کېدل، له قطبی پراخوالی سره نږدې اړیکه لري.
نباتات او څاروي
د لمر له اوږدو وړانګو سره د ودې او نمو لنډ موسمونه، د ژمي له ساړه، تیاره او له واورو پوښلي حالات سره توافق، په شمالي قطب کې د ژوند له ځانګړتیاوو نه ګڼل کېږي.
پرولاکټين
د کولمو واسواکټيف پېپټايډ او پېپټايډ هسټيډين ايسوليوسين په انسانانو کې د پرولاکټين د وهار د کچې په اداره کې مرسته کوي، خو په مارغانو کې د دغو هورمونونو کړنې ډېر توپير لري.
سام دوښمني (يهود مخالفت)
د نوم لغوي رېښې
د نولسمې پېړۍ په دويمه نيمايي کې، د توکم، مدنيت او پرمختګ په اړوند په اروپا کې تر ډېره بريده د «سيوډو ساينسي» (علم ته ورته اندونه) تيوريانې خپرې شوې، په ځانګړي ډول څنګه چې پروشييايي ملتپال تاريخ پوه «هينرکوون ټريشکي» د توکم پالنې دې بڼې ته د ودې ورکولو لپاره ډېر څه وکړل. هغه دا جمله جوړه کړه چې «يهوديت زموږ بدمرغي ده»، کومه به چې وروسته د نازيانو له خوا په پراخه کچه کارېده. د «اونر فولک» په وينا، « Treitschke» د « Semitic» ټکی نژدې د «يهودي» سره يو شان کارولی دی، د «رينن» له خوا د دې د کارولو په خلاف چې هغه په دې ټکي سره ټولو خلکو ته اشاره کوي، کوم چې عموماً په ژبني معيار ولاړ دی.
استعمال
په انګليسي ژبه کې دا اصطلاح د اتصال د نښې سره او له هغې پرته دواړو بڼو ليکل کېدای شي (يعنې anti-Semitism او په anti-Semitism بڼه). ډيری پوهان او ادارې يې د اتصال نښې پرته ليکل غوره بولي. «شمويل الموګ» استدال کړی چې «که د اتصال نښې لرونکې بڼه يې وکاروې، نو ته د « Semitism»، « Semite»، « Semitic» ټکي څه معنا اخلې... په يهوديت ضديت « antisemitic» خبرو اترو کې د « Semites» معنا په حقيقت کې يهوديان دي، يواځې همدومره».
حليمه حافظه
روايت كا: چې حليمه بي بي فاضله او عارفه ښځه ده، او په سرا پرده د عصمت ناسته ده، مېړه يې نه دى كړئ او د خالق عبادت كا، او دخپل ورور عبدالقادر خان په كور كي نورو ښځو ته لوستل كا، او قرآن عظيم يې هم په ياد دئ _ زما پلار وويل: چې حليمه بي بي په پښتو ښه اشعار هم وايي، او په خپل عصر سرامداقران ده، او موزو نان د پښتو يې اشعار خوښوي، د تصوف او طريقت كتب يې ټول لوستلي دي، او هسي وايي: چې مشكلات د مثنوي شريف او مكتوبات د حضرت امام رباني قدس سره حل كوي، د حليمې په اشعارو كي مجازي عشق نه ښكاري _ بلكه ټول شعرونه يې د حقيقت پر لار دي، او د محبوب حقيقي صفت كا دغه يوه بدله يې زما پلار و ماته وويل: چې په خزانه كښي يې دا خلوم. رحمآ الله عليها
په افغانستان کې د ۲۰۱۴ زکال ولسمشریزې ټاکنې
نوماندان
د ۲۰۱۳ زکال د اکتوبر په ۶مه چې د نوماندانو د نوم ثبتونې وروستۍ ورځ وه د ټاکنو خپلواک کمیسیون ټاکنو ته د ۲۷ نوماندانو د نوم ثبتونې اعلان وکړ. د دغو نوماندانو په ډله کې لاندې کسان شامل و:
پایلې
یو نوماند هم له ۵۰ سلنه زیاتې رایې خپلې نه کړې او له همدې امله دویم پړاو ټاکنې د جون په ۱۴مه ترسره شوې. په پام کې وه چې لومړنۍ پایلې د جولای په ۲مه اعلان شي، خو د جولای ۷مې نېټې ته وځنډېدې. د پایلو اعلان وښووله چې ډاکټر محمد اشرف غني د ۵۶.۴٪ رایو ګټونکی دی.
خوگياڼي ولسوالۍ
دا باغ د مرحوم نايب الحکومه عبد الرزاق خان آغادی. نايب الحکومه صاحب د هېواد د نوميالي سياستوال ډاکټر عبد الصمد حامد پلار وو. ناويلې دې پاتې نه وي چې ځينې خلک نوموړی باغ د عبد الرزاق خان آغا له نامه سره هم يادوي.
د پاچا غونډۍ پر لمن گرچاپېره يوه طبيعي پټه گرځېدلې ده. داسې ښکاري لکه چې څپر ورباندې تېر شوی وي. اوس هم چې کروند گر کله د غنمو رشه تياروي، نو چاپېره يې پر خېټه باندې په رشپېل د ډول په مخه پټې کاږي او ځانگړی ډيزاين ورکوي.
٣. څپره ووته، بلا ووته
اوس هم د بادو ها لرغونی زيارت چې شيخ نيکه (٣) يې بولي، ښه تودېږي له هرې خوا ورته د بادو رنځوران وردرومي؛
بابړه
قیوم کشمیري وړومبې کار دا وکړ چې خپل لیکلي کتاب باندې یې پابندي ولگوله.. په دې کتاب کې یې د جناح او مسلم لیگ ډیر سپک لیکلي وو شاید چې دا وړومبې سړې دی چې په خپل لیکلي کتاب یې خپله بندیز لگولې دی. باچاخان د پاکستان د وړومبۍ کانسټیټیوشنل اسمبلۍ غړې و. د اسمبلۍ په وړومبۍ ناسته کې چې کله جناح د باچا خان بابا سره ملاقات وکړو نو بابا ورته د خداي خدمتگارو مرکز ته د راتلو بلنه ورکړه.. محمد علي جناح دا بلنه ومنله او د صوبې وزیر اعلی قیوم کشمیری ته یې د دورې د انتظاماتو وویل .. قیوم خان سره غم شو که چرې خداي خدمتگار او مسلم لیگ سره روغ شی زما ځای به وروک شي. قیوم کشمیري په سازشونو لاس پورې کړه او جناح ته یې باور ورکړه چې باچاخان ستا د وژلو پلان لري او داسې د سازش دلارې د جناح سردریاب ته راتگ پاتې کړې شو دا دوره ونشوه او وروستو د خداي خدمتگارو نیول او جیلونه ته اچول کیدل پیل شول.
کرونده
اروپا
په اروپا کې، دودیزې کورنۍ کروندې لا پراختیا مومي او خپل ځای لا لویو تولیدي برخو ته ورکوي چې په هغو کې صنعتي کرنه او میکانیزمي کېدنه د کرنیزو محصولاتو کچه لا لوړوي.
مینسک
مینسک د بلاروس هیواد پلازمینه ده.
لویدیځه افریقا
وېدیځه افریقا Western Africa د لویې وچې افریقا لوېدېځه سیمه ده کومه کې چې بنین، بورکینافاسو کامېرون، کابو وېرد، چاډ، کوت ده اېوار، استوایي ګینیا، ګامبیا، غانا، ګینیا، ګینیا بیسو، لایبیریا، مالي، سیرا لیون او ټوګو هېوادونه موقیعت لري. ډېر خلک یې د وېسټ افریقا (West Africa) په نوم هم یادوي خو خپل منځ کې یې توپیر وېسټرن افریقا د افریقا لوېدیځه سیمه ښي او وېسټ افریقا د افریقا په لوېدیځ کې اقتصادي او سیاسي تخصیص په ګوته کوي چې په دې کې ټوله سیمه شامله ده خو کامېرون، چاډ، استوایي ګینیا، د سهارا هغه برخه چې له مالي سره تړاو لري، موریتانیا او نیجر د دې سیاسي او اقتصادي نقشې برخه نده. د لوېدیځې افریقا مساحت ۳۰۵۹۷۰۲ مایل مربع (۷۹۲۴۵۹۲ کیلو متر مربع)، په ۲۰۱۴ کال کې نفوس ۳۷۵۴۷۷۰۰۰ وو. لوېدیځه افریقا د فزیکي جغرافې یا فزیوګرافي یا د طبیعي جغرافیايي پېښو او اثارو پر بنسټ پراخه وېشل شوې ده. د لوېدیځې افریقا شمالي برخه له نیمه وچو ځمکو جوړه شوې یاده سیمه لوېدیځ سوډان ګڼل کیږي. یاده سیمه په لوېدیځ کې له اطلس سمندر نه پیل ختیځ کې تر د چاډ جهیل پورې ۲۵۰۰ مایله یا ۴۰۰۰ کیلو متره غزېدلې. دا سیمه ډېره له لوړو هوارو جوړه شوې کومه چې د منځنۍ کچې لوړوالی لري. سوېل لوري کې د ګینیا له سمندر غاړې سره او په شمال کې د سهارا له صحرا سره پولې لري. په شمالي وچو سیمو کې یې ورښت تر ۱۰ انچه یا ۲۵۰ ملي متره پورې او په سوېل کې ورښت تر ۵۰ انچه یا ۱۲۵۰ ملي متره پورې کیږي.
د کبېک هوکړه
مخینه
د اولیفنت ډله په بشپړ ډول متفاوتې پایلې ته ورسېدل. هغه دغه دنده دوو آلماني پناه غوښتونکو ساینس‌پوهانو «رودولف پیرلز» او «فریش» ته سپارلې وه، چې هغو نه‌شو کولای د رادار په څېر د پوهنتون پر سري پروژو باندې کار وکړي، ځکه چې پردي دښمنان وو او اړین امنیتي جواز یې نه‌درلود. هغو د خالص یورانیم-235 د یوې فلزي کُرې بحراني کتله محاسبه کړه او ویې موندل چې، د ټولو د اټکل په څېر، د څوګونو ټُنونو په ځای، 1 تر 10kg (2.2 تر 22.0lb) مقدار یې کافي دی او کېدای شي د ډینامیت د زرګونو ټُنونو په قدرت سره چاودنه رامنځ‌ته کړي.
هند
(c) (a) ,
خير الله خيال
خيرالله خيالد۱۳۵۸هجری لمریز کال د غبرگولي په ۲ مه د جلال اباد ښار په دويمه ناحيه کې د حاجي زربادشاه په کاله کې سترگې وغړولې. نوموړى له اره د شېرزادو ولسوالۍ د کوديخېلو اوسېدونکى دى. خيال لومړنۍ زده کړې په پېښور کې د حضرت زبير بن عوام، متوسطه زده کړې په سيدجمال الدين او د ثانوي زدکړو برى ليک يې په ۱۳۷۶ لمريز کال له ابن سينا لېسې نه تر لاسه کړ او بيا د کانکور له لارې د ننگرهار طب ته بريالى شو چې په ۱۳۸۵ کې ترې بريالى را و وتو.
درخانۍ
آدم خان تر دې دمخه په جنگ كي مري او دا بيا د خپل محبوب په غم كي مري او له آدم خانه سره يو ځاى ښخيږي.
انټيکولينرجيک
انټيکولينرجيک د عصبي ژونکې پرمخ اسيتيلکوليني ريسيپټرونه بلاک کوي او په همدې ډول د پاراسيمپاتيک عصبي امپلسونو مخنيوی رامېنځ ته کېږي. د پاراسېمپاتيک عصبي سيستم عصبي فايبرونه د هضمي نظام، بولي تناب، سږو او نورو غړو د ښوی عضلاتو غير ارادي خوځښتونو مسؤليت په غاړه لري. انټيکولينرجيکونه په مرکزي او پېرېفېرال عصبي سيستم کې د خپلو هدفي رېسپټرونو په نخښه کولو له مخې په درې وېشنيزو وېشل شوي: چې هره وېشنيزه د انټي موسکارېنيک اجنټونه، گانگليونيک مخنيونکي او نيورومسکولار يا عضلاتي-عصبي مخنيونکي په نامه يادېږي.
وېشنيزه:درمل
گاليليو گاليلی
نوم
ګالیله غوښتل چې ځان یوازې په خپل نامه معرفي کړي. هغه مهال په ایټالیا کې کورني نومونه یا تخلصونه اختیاري وو، او د ده اصلي نوم هم د خپل کورني نوم "ګالیله" له ریښې څخه جوړ و. د ده اصلي او کورنی دواړه نومونه د خپل یوه نیکه "ګالیله بونایوتي" چې په ۱۵مه پېړۍ کې د فلورانس یو مهم طبیب، پروفیسور او سیاستوال و، له نامه څخه مشتق شوي دي. ګالیله بونایوتي په فلورانس کې د سانټا کروچه په نامه په هغه کلیسا کې خاورو ته سپارل شوی و چې شاوخوا ۲۰۰ کاله وروسته ګالیلیو ګالیله هم همالته خاورو ته وسپارل شو.
ښاري انجنيري
سیول انجنیري د انجنیري علم تر نورو ټولو څانگو پخوانۍ،پراخه،ساده او مهمه څانگه گڼل کيږي چې د همدي علم د مور په نامه پیژندل شویده.
کلېمنټ اتلي
د ژوند لومړي کلونه او زده کړې
اتلی په ۱۹۰۱ ز کال کې، د اکسفورډ پوهنتون کالج ته ولاړ او معاصر تاریخ یې  ولوست. هغه او د هغه ورور ټام ته "د پلار له خوا سخاوتمندانه خرڅ ورکړل کېده او د پوهنتون د ژوند بڼه یې خپله کړه - یعني استدلال، لوستل او ټولنیزې اړیکې ساتل". هغه وروسته د یوه ښوونکي له خوا د "هوښیار، هڅاند، د باور وړ سړی په توګه توصیف شو چې بې جوړه چلند لري ... خو د عالي او سالم قضاوت پر بنسټ". په پوهنتون کې نوموړي له سیاست او اقتصاد سره لږه لېوالتیا درلوده، وروسته یې خپل لیدلوری د هغه وخت په پرتله د "غوره پخواني امپریالیستي محافظه کاره" په توګه وړاندې کړ. هغه په ۱۹۰۴ ز کال کې لېسانس د دویمې درجې په ویاړ سره لاس ته راوړ.
د الازهر پوهنتون
د الازهر پوهنتون (په عربي: جامعة الازهر) د مصر يو مشهور پوهنتون دی. دا پوهنتون د قاهرې په ښار کې دی. د دغه پوهنتون بنسټ د جوهر صقلي په امر چې د معز الدين له خوا د مصر نيولو ته گمارل شوی ؤ په ۳۵۹ س. کال کې د هغه لخوا ايښودل شوی. الازهر د اېټاليا د پولونيای مدرسې څخه وروسته چې څلور پېړۍ له هغه څخه پخوانۍ ده، په نړۍ کې ډېره پخوانۍ مدرسه ده.
غزنويان
که څه هم دا کورنۍ په اصل کې د مرکزي اسيا د ترکي اصل او نسب اړوند وه، د ژبې، کلتور، ادبياتو او عاداتو له امله په رېښتينې معنا پارسي شوې وه او په دې بنسټ يوه «پارسي سترواکي» بلل شوې ده.
د محمد غبرګوني زامن
محمود سترواکي زوی محمد ته پرېښوده، هغه يو مهربانه، مينه ناک او نرم انسان و. ورور يې مسعود د هغو درې ولايتونو غوښتنه وکړه چې په خپله توره يې ګټلي وو، خو ورور يې موافقه ونه کړه. مسعود بايد له ورور سره جنګېدلای وای، هغه په دې ډول پاچا شو، ورور يې د سزا په توګه ړوند او بندي کړ. مسعود ونه شول کولای، دا سترواکي وساتي او په ۱۰۴۰ز کال کې د ډنډناقان په جګړه کې له ناورين نه ډکې ماتې نه وروسته، هغه په ايران او مرکزي اسيا کې د غزنويانو ټولې سيمې د سلجوقيانو په وړاندې وبايللې او ټول قلمرو يې په يو ستونزمن وخت کې ټېل واهه. د هغه وروستی کار دا و چې له خپلو کلاوو نه خپلې ټولې خزانې په دې تمه راټولې کړي، تر څو يو پوځ جوړ او له هندوستان نه واکمني وکړي، خو د هغه خپلو ځواکونو د هغه شتمني لوټ کړه او هغه خپل ړوند ورور يو ځل بيا د پاچا په توګه اعلان کړ. په دې توګه دواړو وروڼو خپلې دندې سره بدلې کړې: محمد له زندانه تخت ته رسېدلی و، په داسې حال کې چې مسعود له لس کاله پير نه وروسته زندان ته استول شوی و او په ۱۰۴۰ز کال کې ووژل شو. د مسعود زوی مودود د بلخ والي و، کله يې چې د خپل پلار د مرګ خبر واورېد، په ۱۰۴۰ز کال کې غزني ته راستون شو، تر څو د خپلې پاچهۍ غوښتنه وکړي. هغه د ړانده محمد له زامنو سره وجنګېد او بريالی شو. په هر حال، ډېر ژر سترواکي سقوط وکړ او ډېرو پاچايانو مودود ته غاړه نه اېښوده. د نهو کلونو په اوږدو کې، څلورو نورو پاچايانو د غزني د تاج او تخت ادعا وکړه.
پژواک خبري اژانس
پژواک خبري اژانس په افغانستان کې لومړنى خپلواک خبري اژانس دى، چې د هېواد له گوټ گوټ څخه ورځنۍ پېښې تر پوښښ لاندې نيسي
دولتي اوخصوصي ادارې، نادولتي سازمانونه او له هېواد نه بهر موسسې ، چې دافغانستان له مسايلو سره علاقه لري، د پژواک خبري اژانس په خبري سرويس اتکا لري.
د ډاروین د تیوري خپرېدنه
په ​​۱۸۵۸ ز کال کې هغه د خپلې تیوری په لیکلو بوخت و چې د الفرید رسل والیس څخه چې په ​​بورنیو کې اوسېده یوه مقاله ترلاسه کړه چې د طبیعي ټاکنې په اړه یې د والیس خپله نظریه بیانوله. والیس هڅه وکړه چې د ډاروین د ۱۸۴۴ ز کال د مقالې موندنې د خپلې مقالې (د بدلونو د را منځ ته کولو لپاره د ډولونو لېوالتیا او د طبیعي ټاکنې له لارې د ډولونو تل پاتې کېدل) سره یو ځای په ۱۸۵۸ ز کال کې لاینیان ټولنې Linnaean Society ته وړاندې کړي. دې کار لږ پاملرنه ځانه را واړوله، خو ډاروین یې وهڅولو چې د خپل کار لنډيز ولیکي چې په ۱۹۵۹ ز کال کې د هغه کتاب په توګه، د ډولونو د اصل په اړه خپور شو.
شالید
د خپلې تیورۍ په اړه ډاروین کوښښ وکړ چې له خپلو نږدې ساینسي ملګرو سره خبرې وکړي. ډاروین د خپلو نظرونو ازمایښتي توضیحات په یوه لیک کې لیل ته د ۱۸۴۲ ز کال په جنوري میاشت کې ولېږل او بیا یې د خپلې تیورۍ "پنسلي طرحه" چمتو کړه. هغه خپله "طرحه" یا سکیچ په ۱۸۴۴ ز کال کې "مقالې" ته واړوله او په پای کې یې د ۱۸۴۷ ز کال په جنوري میاشت کې هوکر وهڅولو چې یوه کاپي یې ولولي. کله چې د صدفي یا بارنکل ډولونو د طبقه بندي څېړنه یې اته کلنه شوه، د هغه د جیولوژي کتابونه او د بیګل موندنې په ۱۸۴۶ ز کال کې بشپړې شوې چې په طبیعت کې يې لوی بدلونونه وڅېړل.
په افغانستان کې قومي تاوتریخوالی
۱۸۸۰-۱۹۰۱ میلادي
عبدالرحمن خان له ۱۸۸۰ څخه تر ۱۹۰۱ کال پورې د افغانستان امیر و. په همدې وخت کې هغه قومي اکثریت چې تل پښتنو ته ویل کېږي، په پراخه کچه سره لوړې ژورې درلودي. په ۱۸۹۳ کال کې کله چې امیر عبدالرحمن خان د پښتنو سیمې بریتانوي هند ته ورکړي، د پښتنو شمېر را کم شو. خو بیا هم، وروسته له هغه چې امیر د هېواد په شمال کې پښتانه ځای پر ځای کړل، د پښتنو شمېر بیا هم زیات شو.
۱۹۰۱- ۱۹۷۸ میلادي
سردار محمد داوود په ۱۹۷۳ ز کال کې د افغانستان د ولسمشر په توګه واک تر لاسه کړ. که څه هم هغه ته یو واک غوښتونکی کس ویل کېږي، خو د خپلې واکمنۍ په مهال یې افغانستان یو جمهوري هېواد اعلام کړ.
د طالبانو حکومت (۱۹۹۲ – ۲۰۰۱ ز)
د شمال ټلواله له طالبانو سره د مخالفت لپاره رامنځته شوې وه چې په کې هزاره ګان، تاجکان او ازبکان شامل و. دغه ډله د امریکا، ایران، روسیې او هندوستان په څېر هېوادونو له خوا ملاتړ کېده. شمال ټلوالې په ۱۹۹۷ کال کې شاوخوا ۲۰۰۰ طالبان چې په جګړه کې یې نیولي وو، ووژل.
ټولنیز جوړښت
پخوانی تاریخ
د مارکس او وېبر له کړنو سر سم جورج سمیل، په عمومي توګه یوه پراخ لیدلوری را منځ ته کړ چې د برلاسۍ او اطاعت، سیالي، د کار وېش؛ د ګوندونو را منځ ته کېدل، استازیتوب کورنی پیوستون او بهرنۍ ځانګړیتوب او د دولت، دیني ټولنو، اقتصادي ټولنو، هنري ښوونځیو او د کورنۍ او خپلوانو د اړیکو د زیاتره ورته ځانګړتیاوو په اړه یې مشاهده او لیدلوری وړاندې کړ، خو هغه ګټې بېلې ګڼې چې دې اړیکو ته وده ورکوي، هغه بڼې چې په کې درک شوې ګټې ښایې لا هم مشابهت ولري.
رابعه بلخي
حارث چې کله خپل ښار ته راغئ پر خپل خور نور هم ښه بدگمانه سو، بله ورځ د بکتاش يو ملگرى په دې خيال چې د بکتاش په صندوق کي جواهر دي په لاس به ورسي، د دې مېرمني اشعار په لاس ورغله او حارث ته يې يو وړه حارث د خور د وژلو قصد وکړ، لمړى يې مريى په څاه کي واچاوه او بيا يې حمام تود کړ، رگ وهونکي يې را وغوښت ورته وې ويل: "چي د مېرمن رابعې رگ خلاص کړه او مه يې بندوه چې ټولي ويني يې تمامي سي" رگ يې ور خلاص کړ او په حمام کي يې ننه يستله د حمام ور يې په گچو او خښتو پسي وتاړه دې بېوزلي مېرمني په کاسه کي خپلي ويني نيولې او پر دېواله يې په خپلو وينو اشعار ليکل څو چې يې آخري څاڅکى وينه هم تمامه شوه او ولوېده له دنيا ولاړه !"دې ته وايي د ميني قرباني!
د لږه کیو(اقلیت) نفوذ
د اکثریت اندازه
په ۱۹۹۰ز کال کې کلارک او ماس (Clark and Maass) په بېلابېلو اندازو کې د اکثریت او اقلیت نفوذ تر منځ دوه‌ګونې اغېزې وکتلې او ویې موندله چې، د لاتېن او وولف (Latané & Wolf) د موندنو په څېرد اقلیت نفوذ د ځواک د منفي ګړندي‌توب په یوه تابع  کې د اکثریت له زیاتېدو سره کمېږي. په موندنو کې دا منعکسېږي چې، د اقلیت ملاتړ باید د اکثریت له څو لومړیو غړو سره د پام ‌وړ راکم شي. خو اضافي غړي به د اکثریت درېځ د منلو لپاره پر خلکو ډېر کوچنی او لږ اغېز ولري.
د ټریاسیک – جوراسیک ورکېدو پېښه
ځینې پاتې ټراپسیډ تی نه لرونکي او ډېری لوی ټمنوسپونډیل ذوحیاتین له جوراسیک مخکې هم ورک شوي وو. په هرحال، تراوسه د Tr-J سرحد او ځمکني مهره دارانو ترمنځ اړیکې ډېر قاطع شواهد شتون نلري، ځکه چې د ټریاسیک Rhaetian (پایلنۍ) مرحلې ځمکني فوسیلونه ډېر لږ دي. کوم څه ته چې کابو هیڅ زیان ونه رسېدل بوټي، ډایناسوران، پټروسوران او تی لرونکي وو. دې کار ډایناسورانو او پټروسورانو ته اجازه ورکړه ترڅو په راتلونکو ۱۳۵ میلیونو کلونو کې د ځمکې په غالبو حیواناتو بدل شي.
افغانستان په ۲۰۰۵ ز کال کې
فبروري
نوموړي دا خبرې په کابل کې له افغان ولسمشر حامد کرزي سره د لیدنې په مهال هغه وخت وکړي چې د امریکا د سنا د یوه پنځه کسیزه پلاوي په توګه له سیمې څخه یې د امنیتي موضوعګانو په اړه د خبرو اترو لپاره کابل ته سفر کړی و. په دې پلاوي کې د امریکا د هغه وخت سناتور، هیلري کلینټون چې بیا د امریکا د بهرنیو چارو وزیره شوه، هم شامله وه.
وانکومايسين
وانکومايسين (په انگرېزي کی: Vancomycin) يو گلايکوپېپټايډ انټيبايوټيک دی چې د گرام مثبت باکټريا په وقايعه او د همدغه باکټريا په سبب انتانونو په درملنه کې کارېږي. په دوديزه توگه دا باکټريا د وروستۍ هڅې درملو په توگه ريزرف شوی دی او يوازې هغه وخت کارېږي چې نور انټيبايوټيکونه نا موثره او بې اغېزې ثابت شي. که څه هم چې د وانکومايسين په وړاندې هم مقاوم اورگانيزمونه ښودل شوي او دا په دې مانا ده چې د دې درمل ځای نور درمل لکه لينېزولايډ (Zyvox)، (د خولې او رگ لخوا کارېږي)، ډاپټومايسين (Cubicin) (د رگ لخوا کارېږي) او کوينوپريسټين/ډالفوپريسټين (Synercid) (چې د رگ لخوا کارېږي) ونيسي.
زمبورک توپ
زمبورک توپ: " د هغه توپ تصویر چې زمبورک یا شترنال نومیدو او په ۱۸ میلادي پېړۍ کې د افغانستان او چاپېره سیمو جنګ وسله وه. د برونزو دغه توپې د لرګي چوکاټ لرلو چې د څرمنې په تسمو به د اوښ په شا يې تړلو. دا زمبورک ۱۸۵۰ او ۵۵ م په لاهور کې جوړه شوه. په هند د احمد شاه ابدالي حملو کې دغه سپکې توپې له کندهار په اوښانو بار د بولان درې له لارې وړل کیدی. پخپل هدف د نښې ویشتلو لپاره به يې اوښ هغې خوا ته ګرځوو. د دې لپاره به اوښبه او توپچي دواړو لکه د یو ټیم کار کوو او په ګډه خپله دنده سر ته رسوله. د پاني پت په درېم جنګ کې دغو توپو ډېر انسانان او څاروي ووژل. زمبور (ډمبره) د ګرمو ملکونوهغه تور زهرژن مچۍ ده چې څوک وچیچي نو د درد نه علاوه انسان وژلې هم شي. د توپې نوم له هم هغې زمبور نه واخیستل شو او بیا په پښتو ژبې کې دا ښېره هم دود شوه چې: ” په زمبورک سوری شې.”...".
رابيا ٢
وېشنيزه:نوميالۍ پښتنې
رابيا
د دې مېرمني ژوند د (900 هـ) په حدودو كي ټاكلاى شو چې د فتح خان د ژوند هم دغه دوره وه. دې پښتنې نجلۍ پر ملي لحن او وزن اشعار ويل چې پښتو يې "ملي نارې" بولي دا نارې ډېري خوږې او موثري دي، مگر هو د هغه چا په نزد چې پښتني روح ولري او يا هم ورسره آشنا وي. موږ د نمونې په توگه د دې مېرمني څو اشعار راوړو:
(1)
رابيا د فتح خان معشوقه هم لكه د پښتنو نوري مېرمني او نجوني په ټولو جگړو كي د خپل مين سره ملگرې وه، او دا يوه توريالۍ او مېړنۍ پښتنه وه چې د فتح خان په كيسه كي مهمه برخه لري.
فتح ځي د هند ولور ته د غه گل رابيا مي ځي تر ده د وړاندي
بشير احمد گواښ
نوموړى چې د تېرو پنځوو کلونو په شان اوس هم د ژورناليست په توگه دنده ترسره کوي، د ((ستا ياد، زما ملگرى)) سربېره يې څو نورو هنري کتابونه هم چاپ ته سترگې پرلاره دي.هغه اوس د امريکا په متحده ايالاتو کې د فل برايټ سکالرشپ له لارې دژورناليزم په څانگه کې ماسټري کوي.
روښانه
د كلا تر نيولو وروسته اسكندر پر مېرمن "روښانې" مين او عاشق سو، د ټولو يوناني موْرخينو په عقيده مېرمن "روښانه" د آسيا تر ټولو نجونو ښكلې او ښايسته وه. اسكندر كه څه هم "استاتير" د دريم داريوش لور غوښتې وه، مگر مېرمن روښانې يې داسي زړه وړى و چې دا يې هم په نكاح كړه. ځيني يوناني ليكونكي د آسيا د دې ښكلي او زېبا نجلۍ د واده او عروسۍ صحنه د مركزي هندوكش په درو او د پنجشېر او اندراب په لتو كي تصويروي او ليكي چې د دې ځاى د عرف او اصطلاح سره سم د شپې په ټولو غرو كي اورونه بل وه.
دا مېرمن د افغانستان لمړۍ مېرمن ده چې د اسكندر ماينه سوه، او د دې ژوند (311 ق م) پخوا دى.
د فلسفې ډاکتر
په ۲۰۰۵ ز کال کې د اروپايي پوهنتونونو ټولنې، په بولونیا بهیر کې د ډاکتر د دریمې درجې (ډاکتر) لپاره د «سالزبرګ د اصولو» په نامه ۱۰ اساسي اصول تعریف کړل. له دې وروسته په ۲۰۱۶ ز کال کې د هنرونو د انستیوتونو اروپايي ټولنې د هنرونو په برخه کې د ډاکتر درجې لپاره د «فلورانس اصولو» په نامه اووه اساسي اصول رامنځته کړل چې د فلم او تلویزیون د ښوونځیو د نړیوالې ټولنې، د هنرونو، ډیزاین او رسنیو د کالجونو او پوهنتونونو د نړیوالې ټولنې او د هنري څېړنو د ټولنې له خوا د تايید وړ وګرځېدل.
موده، د عمر کچه او شمېرې (متحده ایالات)
د متحده ایالاتو د علومو د بنسټ د راغونډو شوو شمېرو له مخې له ۱۹۵۷ ز کال راهیسې په کلنۍ توګه د متحده ایالاتونو د پوهنتونو له خوا د ورکړل شویو PhD دیپلومونو شمېر زیاتوالی موندلی. په ۱۹۵۷ ز کال کې د متحده ایالاتو پوهنتونونو ۸۶۱۱؛ په ۱۹۶۷ ز کال کې ۲۰۴۰۳؛ په ۱۹۷۷ ز کال کې ۳۱۷۱۶، په ۱۹۸۷ ز کال کې ۳۲۳۶۵؛ په ۱۹۹۷ ز کال کې ۴۲۵۳۸؛ په ۲۰۰۷ ز کال کې ۴۸۱۳۳ او په ۲۰۱۵ ز کال ۵۵۰۰۶ د PhD دیپلومونه ورکړي.
پښتو روسي قاموس
پښتو روسي قاموس (په روسي: Афганско-русский словарь) يو دوه ژبيز سيند دی. دا سيند د مارتيروس گريگورېويچ اسلانوف په زيار ليکل شوی.
بوښوتنيکا
بوښوتنيکا (په پولنډيBochotnica ː) د پولنډ په هېواد کې د يوه ښارگوټي نوم دی چې لوبلين ته څېرمه پروت دی.
جنتيک ډرېفت
د اليلونو فريکونسي او احتمال
(A-A-B-B), (B-A-B-B), (A-B-B-B), (B-B-B-B).
له هغه ځايه چې په اصلي محلول کې د ټولو باکتریا‌ګانو د ژوندي پاتې کېدو چانس برابر دی هغه څلور چې د محلول د کوچني کېدلو په وخت کې ژوندۍ پاتې کېږي د اصلي کالوني يوه تصادفي بېلګه ده. د دې احتمال  چې له څلورو ژغورل شویو نه هره يوه يو معين اليل ولري ۱/۲ دی. په دې اساس د محلول د کوچني کېدو پر مهال په هر اليل کې ځانګړی ترکيب په لاندې ډول پېښېدلی شي.
د A او B ترکيبونو د ورته عددونو شمېر لپاره لاندې جدول په پام کې نيسو. لکه څنګه چې په جدول کې ښودل شوي، B اليلونو ته ورته د A اليلونو د ټولو ترکيبونو شمېر ۶ دي او د دغه اليلونو د ترکيب احتمال ۱/۱۶ دی. د نورو ترکيبونو ټول شمېر ۱۰ دی بنا د A او B اليلونو غير مساوي شمېراحتمال ۱۰/۱۶ دی. په دې توګه، که څه هم اصلي کالوني د A او B اليلونو له مساوي شمېر سره پيل شوې، د دې احتمال خورا ډېر دی چې د اليلونو شمېر د پاتې نفوس په څلورو غړو کې سره مساوي نه وي. د برابرو اعدادو احتمال د نابرابرو په پرتله زيات دی. په بل مورد کې جنېټک ډرېفت پېښ شوی ځکه له نفوس څخه د تصادفي بېلګې اخيستنې په وجه د اليلونو فريکونسي بدلون کړی. په دغه مثال کې نفوس يوازې په تصادفي توګه له څلورو پاتې شويو نه طرحه شوی چې د پاپيولېشن باټل نيک/ population bottleneck(د نفوس کمښت پديده ده چې په نفوس کې د افرادو د شمېر سلنه د ځينو لاملونو له امله راټيټږي يا له منځه ځي) ښکارندې په نوم ياديږي.
ريحانه
مېرمن ريحانه د حسين يا حسن خوارزمي لور ده، چې په غزني كي او سېدله او ابوريحان محمد بن احمد بېروني د خپل كتاب چې (التفهيم _ لاوائل صناعآ التنجيم) نومېږي د دې مېرمني په خواهش ليكلى او دې ته يې اهدا كړى دى.
". . . و اين ياد گار همچنين كردم مر ريحانه بنت الحسين الخوارزمى را كه خوا هندهْ او بود، بر طريق پرسيدن و جواب دادن بر روى كه خوبتر بود و صورت بستن آن آسانتر. . . "
یرژي پوديېبراد
چېکي پاچا
وېشنيزه:چېکي واکمنان
زاچي پاولومي
2.	زه بيرغ او افسر يم، زه يوه غښتلې او واكمنه حكم كوونكې يم، زه بريالۍ يم او زما خاوند به زما خواهش و مني.
د اوبو ککړتيا
له چټلو اوبو او کرنې نه د ناروغيو لېږدوونکي
په اوبو کې د ناروغي توليدونکو د لوړو کچو سرچينه له (human feces) (د خلاصې اطراح له امله)، چټلو اوبو، تورو اوبو او سرې ورکولو نه کېدلی شي، چې د اوبو کتلې ته يې لاره موندلې ده. د دې سبب په عملي ډول د ناروغيو د مخنيوي کمښت او کمزوري يا د سيمې د ناروغۍ مخنيوي پر سيستمونو کمزوری عمل (septic tanks, pit latrines) [د کثافاتو ټانکونه، کنده تشنابونه]، د چټلو اوبو د درملنې دستګاه يا سرچينې بې له عفوني ضد پړاوونو نه، د روغتيا ساتنې د ناپاکو اوبو تر ځمکې لاندې د نل بهيرونه (sanitary sewer overflows) او دتوپاني پېښو او متمرکزې کرنې پر مهال د ناپاکو اوبو تر ځمکې لاندې د ترکيبي نل جريانونه (combined sewer overflows (CSOs)) کېدلی شي.
اراګاتسوتن
آراګاتسوتن ولایت په ارمني د ارمنستان هیواد لویدیځ کې پروت یو ولایت دی.
رغاوه
سرچینه
وېشنيزه:صنعت
الفا سنتوري (الفا قنطورس)
ليدل
شونې ده چې الفا سنتوري د سیمه ييزې پوکاڼۍ د G-cloud په داخل کې وي، او د هغې سره تر ټولو نږدې معلوم سيستم دوه ګونی قهوه يي کوچنی سيستم دی چې د Luhman 16 په نوم پېژندل کېږي او 3.6 نوري کاله (1.1PC) لېرې دی.
انډریو فیشر
کوک یو کال وروسته دې ته اړ شو، چې نوې ټاکنې وکړي. د کارګر ګوند، په مجلس کې یې اکثریت ترلاسه کړ او فیشر د درېیم ځل لپاره د لومړي وزیر په توګه وټاکل شو. هغه په ټاکنیز کمپاین کې وویل چې: اسټرالیا به تر وروستي وګړي او وروستي بریده( مرمۍ) پورې له بریتانیا دفاع وکړي. په هر حال هغه په لومړۍ نړیواله جګړه کې د اسټرالیا د ګډون له غوښتنې سره مخالفت وکړ او د ۱۹۱۵ز کال په اکټوبر کې یې د خپل مرستیال بیلي هیوز په ګټه استعفا ورکړه. وروسته فیشر په انګلستان کې له ۱۹۱۶ز کال نه تر ۱۹۲۰ز کال پورې د لوړپوړي کمیشنر په توګه وګومارل شو. فیشر اسټرالیا ته د لنډې مودې تر راستنېدو وروسته په لندن کې تقاعد شو او هلته په ۶۶ کلنۍ کې مړ شو. د لومړي وزیر په توګه د هغه دوره له پینځو کلونو کمه وه، چې د ALP ګوند دویمه لویه دوره ګڼل کېږي او یوازې هاوک ترې مخکې دی.
زرغونه ادې
د دې پښتنې نارې
نه چې پېغور د كوم غليم را پاته سينه
وېشنيزه:پښتنې مېرمنې وېشنيزه:نوميالۍ پښتنې
د همجنسګرایانو ټولنیز خوځښتونه
عامه لیدلوری
د همجنسګرایانو د خوځښتونو پر وړاندې بېلابېلو افرادو او سازمانونو خپل مخالفت څرګند کړی. د دوی مخالفت کېدای شي د همجنسګرایانو د حقونو، اړیکو او یا هم خپله د همجنسګرایانو په اړه د دوی د شخصي، سیاسي او مذهبي تعصب څخه سرچینه ولري. د دوی مخالفین څرګندوي چې د همجنسګرایانو ترمنځ اړیکه واده نه دی او د همجنسګرایانو د واده کولو قانوني توب کېدای شي څو ودونو ته لار پرانېزي؛ هغه چاره چې پر باور یې غیرطبیعي ده او د ناسالم چلن د هڅونې لامل کېږي. یو شمېر ټولنیز محافظه کاران باور لري چې په مخالف جنس کې له جوړې پرته هر ډول جنسي اړیکې سنتي کورنۍ له منځه وړي او همدارنګه ماشومان باید له خپل پلار او مور سره په کور کې را لوی شي.
اووه کلنه جګړه
اووه کلنه جګړه (۱۷۵۶-۱۷۶۳ز کلونه) د نړیوالې مخکښۍ لپاره د سترې بریتانیې او فرانسې تر منځ یوه نړیواله جګړه وه. په اروپا کې، دا شخړه د هغو مسئلو له امله رامنځ ته شوه چې د اطریش د ځایناستۍ د جګړې (۱۷۴۰-۱۷۴۸ز کلونه) له لارې ناهوارې پاتې وې او دا چې پروس د پراخې واکمنۍ په لټه کې و. په شمالي امریکا او د کارابین په ټاپوګانو کې د فرانسې او هسپانیې په وړاندې د بریتانیې د اوږدې مودې استعماري سیالۍ لپاره پراخه جګړه وشوه او مهمې پایلې یې درلودې. په اروپا کې، د پروس او اطریش تر منځ د ځمکنیو لانجو پر سر جګړه پیل شوه او اطریش غوښتل "سلیسیا"، چې په تېره جګړه کې پروس نیولې وه، بېرته ونیسي. بریتانیې، فرانسې او هسپانیې په اروپا او بهر کې د ځمکنیو پوځونو او سمندري ځواکونو په کارولو سره جګړه وکړه، په داسې حال کې چې پروس په اروپا کې د ځمکنۍ پراختیا او د خپل ځواک د پیاوړتیا په لټه کې و.
لنډیز
په اروپا کې ډېری د منځنۍ کچې او کوچنیو ځواکونو د تېرو جګړو په څېر هڅه وکړه چې د جګړې له زیادښت څخه لرې واوسي، که څه هم په جګړه کې د دوی خپله یا د مخالفانو پر وړاندې ګټه شته وي. د بېلګې په توګه: ډنمارک او ناروې د فرانسې په اړخ کې په جګړه کې ښکېلېدلو ته نږدې وو او کله چې درېیم پیټر د روسیې ټولواک شو او اړخ یې بدل کړ، نو د ډنمارک-ناروې او روسیې پوځونه په جګړه کې ننوتلو ته ورنږدې وو، خو د جګړې د رسمي پیل څخه وړاندې د روسیې ټولواک له تخته راکوز کړای شو. د هالنډ جمهوریت چې د بریتانیې د اوږدې مودې متحد و، خپله بې طرفي یې ساتلې وه، د بریتانیې او پروس څخه چې د اروپا د سترو ځواکونو پر وړاندې یې جګړه کوله، ویره درلوده او ان هڅه یې کوله چې په هند کې د بریتانیې د واک مخه ونیسي. ناپلس-سیسلي او ساووې بیا فرانسې-هسپانیې د اتحاد پلوي وکړه او د برئتانوي سمندري ځواک له ویرې یې له ائتلاف سره له یوځای کېدو ډډه وکړه. د جګړې لپاره اړینې مالیې راټولوونې د روسیې خلکو ته د پام وړ سختیو لامل شوې. په ۱۷۵۹ز کال کې د ټولواکې الیزابیت له خوا پر مالګې او الکول لګول شوې مالیه کې ډېروالی راغی، ځکه هغې غوښتل چې د ژمي په ماڼۍ کې خپل ورزیات کړی کار بشپړ کړي. د سویډن په څېر، روسیې هم له پروس سره جلا سوله وکړه.
بژېونوف صومعه
عکسونه
وېشنيزه:د پراگ يادگارونه
ستراهوف صومعه
تاريخی کتابخانه
تاریخی کتابخانه چی د ستراهوف کتابخانې په نوم هم پېژندل شوي ده د دی صومعې تر ټولو مشهوره برخه ده. ستراهوف کتابخانه د دوو سالونونو څخه جوړه شوي ده چی د دینی سالون او فلسوفی سالون په نومونو پېژندل شوي دي. په کتابخانه کی ۳۰۰۰ نسخې او ۲۰۰،۰۰۰ چاپ شوي کتابونه شته.
الفرېډ نورث وایټ‌هېډ
دنده
وایټ‌هېډ په ۱۸۸۴ کال کې د ترینټي غړیتوب ته وټاکل شو او تر ۱۹۱۰ کال پورې په ترینټي کالج کې د ریاضي او فزیک په برخه کې تدریس او لیکنې وکړې، ۱۸۹۰یمه لسیزه یې د نړیوال الجبر په نوم د خپلې رسالې په لیکلو تېره کړه چې په ۱۸۹۸ کال کې خپره شوه او په ۱۹۰۰مه لسیزه کې يې د خپل پخواني زده‌کوونکي برترانډ راسل په همکارۍ د ریاضیاتو د مبادي په لومړي چاپ کار وکړ. هغه د کمبرېج له حواریونو (د روښانفکرانو يوه ډله، ژباړن) څخه و.
د لومړۍ نړیوالې جګړې پر مهال د کاناډا پوځي تاریخچه
په لومړۍ نړیواله جګړه کې د کاناډا پوځي تاریخ د ۱۹۱۴ز کال د اګسټ له ۴مې پیلېږي، دا هغه مهال و، چې په (۱۹۱۴زکال -۱۹۱۸زکال) کې بریتانیا له المان سره د جګړې اعلان وکړ او لومړۍ نړیوالې جګړې ته یې ور ودانګل. د بریتانیا د جګړې اعلان د دې لامل شو، چې پخپل سر کاناډا په لومړۍ نړیواله جګړه کې دخیله کړي؛ ځکه دا هېواد د بریتانیا د یوې مستعمرې په توګه و او د بهرنیو تګلارو پرېکړې یې د بریتانیا د پارلمان په اختیار کې ورکړې وې. په هر حال، د کاناډا حکومت د دې ازادي درلوده، چې په جګړه کې د خپل ګډون کچه معلومه کړي. د ۱۹۱۴ز کال د اګسټ په ۴مه ګورنر جنرال د کاناډا او المان تر منځ د جګړې اعلان وکړ. ملیشې چمتو نه شوې او پرځای یې یو خپلواک کاناډایي استول شوی ځواک جوړ شو.
مېرمن زرغونه
را چپه كړلې نا پامه
بايزيد په شكر كښو سو
حسن خاتمة ( ښه پایله )
د الله جل جلاله په لوی فضل او كرم سره می دغه علمی رساله پای ته ورسوله الله جل جلاله د دغی رسالی ویونکی   اوګټه اخستونکی ته اجر ورکړی اللهم آمین.
دښی پایلی نښی دقران له نظره : 3
دحدیث له نظره: 4
۳- الله جل جلاله باندی ایمان لرل ورته خوښ وی: 7
۵- داحرام اوحج په حالت کی مړکیدل: 8
مېرمن زرغونه
تواضع به دي سر لوړ كا
حسن خاتمة ( ښه پایله )
۳- دنس درد : 10
دالله جل جلاله ‌‌إطاعت : 20
*- تقوى او دالله جل جلاله څخه په هرحالت کی ویریدل : 22
په ښكاره او پټه باندې د الله جل جلا له څخه وېرېدل : 24
دسل نور ډولونه : 50
پایله:(خاتمه ) 51
= لومړی فصل: نیکه پایله اودهغی عوامل =
= لومړی مبحث: دښی پایلی تعریف اودهغه نښی سره دهڅونی ښی پایلی ته : =
= ۳- الله جل جلاله باندی ایمان لرل ورته خوښ وي : = "عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ ، وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ  وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّار.ِ"[4] ژباړه :  دحضرت أنس رضی الله عنه روایت دی چی پیغمبرصلی الله علیه وسلم فرمایی : دری صفات دی چاکی چی موجود شول نو وبه څکی پدی سره هغه خوند اوخوږ والی دایمان اوهغه دری شیان دادی :
= 1- طاعون : = حضرت انس رضى الله عنه راويت كړيدى دى وايي چې پيغمبر صلى الله عليه وسلم وفرمايل: "الطَّاعُونُ شَهَادَةٌ لِكُلِّ مُسْلِمٍ"[9] ژباړه: طاعون د هر مسلمان لپاره شهادت دى ( څوك چې په طاعون مرض مړ شي هغه شهيد دى .نوڅوک چی شهید شی دینه غوره اوبهتره پایله په دنیا کی نیشته.
= دوهم مبحث: دښی پایلی سببونه : =
* دعا کول :
= *- تقوى او دالله جل جلاله څخه په هرحالت کی ویریدل  : = قال تعالى: {َمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مِنْ أَمْرِهِ يُسْرًا} لطلاق  آیة / 4 ژباړه : اوهغه څوک چی ویریږی دالله جل جلاله نه نووبه ګرځوی هغه لره له کاره دهغه نه آسانی .
توبه کول الله جل جلاله ته:
ځينوعلمانو ويلي دي : چاچې په دنيا كې ددرى درهمو( روپيو) په غلا سره يوغـــړى درځينې پرېكړددې خبرې څخه هم مه بې پرواكيږه چي په آخرت كښى به سزا هم په همدى ډول وي، نو د يو مسلمان دپاره دا لازم دي او بايدډېر كوښښ،  هڅــــه او هاند وكړي چې دخلكو د قرضونو(پورونو) او نورو حقوقو څخه  ځان خـــلاص كړي او دا يقيني خبره ده چې څوك دخپل مسلمان ورور سره كوم څيز لري ضرور به يې د قيامت په ورځ ترې غواړي،
کوار ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د فارس ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
حسن خاتمة ( ښه پایله )
ژباړه: او توبه وباسی تاسې الله جل جلا له  ته ټول اى مؤمنانو دپاره ددې  چې خلاصى ومومی ( په دنيا او اخرت كښى).پيغمبر صلى الله عليه وسلم سره ددې چې ټول مخكيني او وروستني ګناهونه او خطاګانې ورته بښل شوې وى بيايي هم الله جل جلا له  ته په ورځ کې سل ځله توبه ايستله.پيغمبر صلى الله عليه وسلم فرمايي: { «يا أيها الناس توبوا إلى الله فإني أتوب إليه في اليوم مائة مرة» [33]
ځینی خلک وائی چی کله مړی وخاندی ( تبسم )  داهم د ښی پایلی دنښو څخه ګڼل کیږی خو شیخ منجد الصالح پخپله ویب پاڼه کی لیکی : کوم څه چی موږته معلوم دی کوم داسی صحیح او واضح شرعی دینی نص نشته چی دمرګ په وخت کی تبسم دښی پایلی د نښو څخه ده مګر د ګڼو نصوصو څخه داسی معلومیږی چی که مړی نیک بخت او نیک عمله وی نو کله چی درحمت ملائیکی ووینی چی سپین مخونه او ورسره د جنت خوشبویه کفنونه موجود وی ، بیا کله چی ملک الموت ورته راشی دسر سره ئی کینی اوورته وبه وائی چی :
يو سړى په بازار كې د لا ل و، كله چې  مرګ ورته راغى اولاد يې د كليمې ويلو تلقين وركاوه او  ورته ويل يې لااله الا الله ووايه نو ده به ويل: څلور نيمې ، څلورنيمې( يعنې خپلې روپی به يې حسابولې).
په اسلام كې ناڅاپي مـرګ بد ګڼل  شوى دى ځکه چى انسان ته فــــــــرصت په لاس نه ورځي  او نه د توبې او ښه عمل زمينه ورته برابرېږي ښايي د ګناه په حالت كې وي او پايله يې بده شي.
'''زه په خپل لاس دګناه كولو په واسطه دبښنې دروازې بندوم، خو الله جل جلا له  ماويني. په بې پروايي اوغفلت كې دڅومره غټې ګناه مرتكب شوم، څومره افسوس اوارمان دى چې په زړه يې راته اوربل كړى دى. ماپرېږده چې په خپل حال وژاړم ،افسوس وكړم اوله دنياڅخه دپند ، عبرت اوغم په كولو خداى په اماني وكړم. مامه ملامتوه اودد ې كارڅخه سترګې  پټې كړه كه زما په حا ل باندې خبرشې نومابه معذوروګڼې. ماپرېږده چې خپلې اوښكې دتوئيدوپه وخت كې پاكې كړم ، ايا داهيله شته چې دااوښكې به زما دخلاصون سبب شي. زه خپل ځان داسې ګڼم چې دخپل كور په منځ كې په، يوفرش پروت يم اوددوى لاسونه به مې يوخوا بل خواته اړوي. زه فكر كوم چې زما څخه تاودي ، ځينې افسوس كوي اوخفه دي ، ځينې ژاړي اوزما په مرګ خفګان څرګندوي. هغوى طبیب راولى چې زما دارو  وكړي اوزه فكرنه كوم چې نن به طبیب ماته څه ګټه ورسوي. دروح وتل مې سخت شوي دي ،دمرګ خواته كشول كیږم اودهررګ څخه  مې په سختى دروح وتل پيل شوي دي. دغرغرې په وخت كې مې دجسم څخه روح ووتله ، دروح دوتلو په وخت كې مې دخولې لاړې ترخې شوې. زما سترګې يې وتړلې اوټول راڅخه لاړل زما دژوندي پاتې كیدلوڅخه بې هيلې شول اودكفن راوړلو په لټه كې شول .په چاچې زه ډيرګران وم په منډه دمړو غسل خانې ته ورغلل ترڅومړي وينځونكي راولي اوماپريمنځي. اوومې ويل اى خلكو يوادبناك ، هوښيار ، ښه اخلاقي مړي وينځونكي ته اړتيالرم ،مړى وينځونكى راغى اوجامې يې راڅخه ويستلى ، زه يې لوڅ اوبربنډ كړم. زه يې په تخته واچولم، اودپاسه يې راباندې اوبه واچولې ترڅو بدن مې پاك شي. درى ځلې يې غسل راكړ اوكفن  يې راوغوښت .'''
'''زما دمخ څخه يې كفن پورته ،كـــــړترڅود وروستـــــي ځل لپاره زما سره وګـــــوري، دسترګوڅخه يې ښكته اوښكې تويې شوې اوزه يې په اوښكوكي ډوب كړم. زما ددرناوي لپاره پاڅیده اوزماله پاسه يې خښتې برابرې كــــــــړې اوله قبرڅخه ووت اووېې ويل: خاورې پرې واچوﺉ اودالله جل جلا له څخه چې ډيرمهربان اوداحســــــــان څښتن  دى بښنه وغواړﺉ. دقبرپه تياره كې یې پرته له ګرانې مور ، مهربان پلار اوهغه ورور چې زما سره مينـــه وكړي یوازې پرې ښودم. هغه څه چې ماپه سترګوولـــــــيدل ډېريې ووېرولم ځكه چې دهغه سره مخامخ كـــــــيدل ډيرويروونكى وو. نكيراومنكرو ځکه ځواب به وركوم زه دهغو ى څخه ډېرووېرېدم ځكه چې دهغوى شكل اومنظردېروېروونكى وو. زه يې په قبركې كیښودلم اوپوښتنې ډيرې سختې وې، اى الله جل جلا له پرته له تاڅخه بل مرسته كوونكى اوژغورونكى نلرم. نوپه مااحسان وكړه اوماوبښه ، زما دهيلې ځاى ته يې ، ځكه چې زه دخپلې ګـــناه سره بنداوګراويم. زما خپلوان دمقبرې څخه لاړل ،زما مال يې وویشه ؟اوګناه پرمانوره هم درنه شـــــوه ښځې مې بل میړه وكړ اوهغه ته يې زما دمال اوشتوواك وركړ. ښځې مې زما زوى ېې دهغه نوي میړه خدمتګاركړ اوزما شته هغوى ته وړیا په لاس ورغلل. بايد دنيا اودهغې زينت اوښكلا تاونه غولوي ځكه چې دې دنيا دوطن اووطنوالو په هكله څه ونكړل. هغه چاته وګوره چې په دنيا پسې يې منډې وهلې ايا پرته له خوشبويي اوكفن څخــــه يې نورڅه يوړل!!!؟ .'''
په پای كې دزمونږ په غوره كـــړل شوي اوپاك پيغمبر درود وى ،ترهغه چې په شـــام اويمن کې لمرراخيژي .
۵- پایله دانسان مهم اوحساس پړاو دی چی ددی پړاوڅخه  تیریدل لویه مبارزه غواړی دشیطان په مقابل کی ددی وجی نه شیطان انسان ته هیلی او امیدونه اچوی چی داد مهمولاملونوڅخه ګڼل کیږی .
3- إبن کثیر، إسماعیل بن عمر،تفسير القرآن العظيم (تفسير ابن كثير) (ط. العلمية. المحقق: محمد حسين شمس الدين ، منشورات محمد علی بیضون بیروت لبنان طبع ( ۱) عام ۱۴۱۹هـ ق .
15-سجستانی، سلیمان بن اشعث بن إسحاق أبو داود الأزدي السجستاني / سنن ابی داود ، طبع في دار الحديث حمص 1394 بتحقيق " عزت عبيد الدعاس " ومعه " معالم السنن للخطابي ".
ابن حجر: فتح الباري شرح صحيح البخاري 11/ ۴۹۹ مخ. 2898 - مسلم: 112 -  - [21]
۱- متفق علیه : امام بخاري (13/ 328 - الفتح)، اوامام مسلم (8/ 62)، د حدیث نمبر2675
۲-  رواه أبو داود (1616) وأحمد 5/ 233. والحاكم 1/ 351 وقال: هذا حديث صحيح الإسناد ولم يخرجاه ووافقه الذهبي، عن معاذ بن جبل - رضي الله عنه -. والحديث حسنه الألباني في "الإرواء" (687).
۱ـ صحیح مسلم  کتاب الجنة حدیث نمبر2877[31]
(2) مسند احمد ، الاتحاف الجلی نمبر ۱۴۸۷ اومسلم کتاب الجنه نمبر ۲۸۷۷ او ابوداؤد الجنائزنمبر ۳۱۱۳
۲ـ صحیح مسلم حدیث نمبر 2702
۱ـ امام احمد په  مسند أبی محمد طلحه بن عبید الله په (نمبر 1384) روایت کړی ، امام البانی وائی : سند ئی صحيح دی، اوابن حبان په همدی ډول سره روایت کړی ، امام حاكم په (1 / 350، 351) والزيادة له، او ویلی ئی دی  " صحيح على شرطهما " ووافقه الذهبي. ا احکام الجنائز ص ۳۴
[43] ۱ـ دغه واقعه ابن کثیر په تفصیل سره ذکرکړیده سورت توبه آیت ۱۱۳ امام احمد مسند (5/533) مخ امام بخاري په مناقب الأنصار، نمبر 3884، "فتح الباري" 7/ 193، اوامام مسلم 1/ 54 په کتاب الإيمان, نمبر 24.
علمي تخیلي ژانر
تاریخچه
ډېری کتونکي ایچ جي ویلز د ساینس فېکشن یو له خورا مهمو لیکوالانو څخه ګڼي، حتی "د ساینس فېکشن شکسپیر" یې بولي. د نوموړي په مهمو علمي تخیلي اثارو کې "د وخت ماشین" اثر (۱۸۹۵)، د ډاکټر موریو ټاپو (۱۸۹۶)، نه لیدل کېدونکی انسان (۱۸۹۷)، او د جهانونو جګړه (۱۸۹۸) اثار شامل دي. د نوموړي ساینس فېکشن یا علمي تخیلي اثارو د فضایي کایناتو یرغل، بیولوژیکي انجینرۍ، نه لیدل کېدل یا نامرئي‌والی او د وخت سفر انځوروي. نوموړي په خپلو غیرداستاني یا نان-فېکشن مستقبلي اثارو کې د الوتکو، نظامي ټانکونو، اټومي وسلو، د سپوږمکۍ تلویزیون، فضايي سفر، او د نړۍ په کچه شبکې سره ورته یو څه وړاندوینه وکړه.
بوتسوانا
ایداري وېش
د بوتسوانا هیواد په خپل ایداري وېش کې ۹ سیمې او ۵ ښاري بزخې لري.
احتمال
تعبيرونه
کله چې له هغو ازمايښتونو سره معامله کوو، چې په يو خالص تيوريکي تنظيم کې (لکه د يوې سکې پورته اچونه) ناټاکلي او په سمه توګه تعريف شوي دي، احتمالات کولی شي په عددي ډول د مطلوب پاېلو د عدد په واسطه تشرېح شي، چې د ټولو پاېلو په عمومي يا ټوټل عدد باندې تقسيم شوی وي. د بېلګې په ډول: دوه ځلې د سکې پورته اچول به «سر – سر»، «سر – لکۍ»، «لکۍ ـ سر» او «لکۍ ـ لکۍ» پاېلو حاصل ولري. د «سر ـ سر» پاېلې د تر لاسه کولو احتمال يو پر څلور يا په عددي بڼه ¼، 0.25 يا 25% دی. که څه هم کله چې دا په عملي ډول پلی کېږي، د احتمال د تعبيرونو دوه سترې سيالې ډلې شته، چې جوړې به يې د احتمال د بنسټيز طبيعت په اړه بېلابطل نظريات په بر کې ونيسي.
تاريخچه
د شپاړسمې پېړۍ رياضيپوه ګيرولامو کارډانو (Gerolamo Cardano) د تعريف توپيرونو اغېزناکتوب د خوښې وړ نه د ناخوښې پايلو د نسبت په توګه تشرېح کړ (دا استنباطوي چې د يوې پېښې احتمال د ممکنه پايلو ټول عدد ته د خوښې وړ پايلو د نسبت په واسطه ورکړل شوی دی). د کارډانو (Cardano) د ابتدايي کار تر څنګ، د احتمالاتو دکتورين (نظريات) د (Pierre de Fermat) او (Blaise Pascal (1654)) ځواب وينې تاريخ ته ورګرځي. کرسټيين هيوجنس (Christiaan Huygens) د یادې شوې موضوع تر ټولو لومړنی علمي ډول ورکړ. (Jakob Bernoulli) د نوموړي له مرګه وروسته،په  ۱۷۱۳ ز کې او د ابراهم ډي موېور (Abraham de Moivre) د فرصتونو دکتورين (Doctrine of Chances) ذکر شوې موضوع، د رياضياتو د يوې څانګې په توګه په پام کې ونيوله. د رياضيکي احتمال د زيات مفهوم د لومړني پرمختګ د تاريخونو لپاره، د (Ian Hacking) «د احتمال راڅرګندېدنه» او د جيمز فرينکلين (James Franklin's) «د اټکل علم» وګورئ.
سپېسيېشن/ د ډولونو رامنځته کېدل
د جنسي تکثر اغېزې د ډولونو پر رامنځته کېدو
داسې استدلال شوی چې د ډاروین د لومړۍ معما حل په دې حقیقت کې نغښتی چې جنسي تکثر د نادروالي ذاتي بیه لري. د نادروالي بیه په لاندې ډول راپورته شوې. که چېرې د سرچینې په یو پيچومي کې ګڼ شمېر ډولونه په مجزا ډول تکامل ومومي، چې هر یو په هغه پېچومي کې د یوې نرۍ اړیکې په واسطه غوره توافق موندلی وي، هر ډول به له اړتیا سره سم ډېر لږ غړي ولري. په دې شرایطو کې د جوړې موندل ښايي ځينې ستونزې رامنځته کړي، ځکه ډېری ګاونډي غړي له نورو ډولونو سره تړاو لري. په دې شرایطو کې، که چېرې د هر ډول په نفوس کې د یو یا بل ګاونډي ډول په بیه په تصادفي ډول زیاتوالی راشي داسې چې چاپېریال اشباع شوی وي، دا چاره به په لنډ مهال کې د غړو لپاره د جنسي شریک موندل اسانه کړي. د ګاونډیو ډولونو غړي چې په نفوس کې يې کموالی راغلی د جنسي جوړې په موندلو کې له ډېرو ستونزو سره مخ کېږي په دې اساس د لویو ډولونو په پرتله لږ جوړې رامنځته کوي. دا د یو واورین توپ اغېز لري، چې د لویو ډولونو د ودې په بیه کوچني او نادر ډولونه د انقراض/ورکېدو لور ته بیايي. په پایله کې یوازې څو ډولونه پاتې کېږي، چې هر یو په مشخص ډول له بل سره توپیر لري. د نادروالي بیه نه یوازې د جوړې په موندلو کې د ناکامۍ په بیه پرېوځي بلکې نورې غیرې مستقیمې بیې لکه د ژوند د شریک په لټون  له نورو ټیټو نفوسونو سره د اړیکې جوړولو لګښت هم په کې شامل دی.
نادروالی له نورو بیو سره هم مل دی، نادرې او غیرې معمولې ځانګړنې ندرتاً ګټورې دي. په ډېری حالتونو کې هغوی یو غیرخاموش ميوټېشن رامنځته کوي چې په مطمین ډول زیان رسوونکی دی. په دې اساس باید جنسي موجودات د نادرو او غیر معمولو ځانګړنو لرونکو (koinophilia) جوړو سره له یوځایوالي څخه ډه‌ډه وکړي. بناً جنسي نفوسونه نادرې فینوټایپي یا چاپېریالي ځانګړنې په چټکتيا سره له لاسه ورکوي، په پایله کې ټولې ښکاره خارجي ځانګړنې کانالایز (canalizing) کوي، لکه څرنګه چې د (African pygmy kingfisher, Ispidina picta) په نوم مرغه د شکل په ضمیمه کې ښودل شوي. دغه انډول د سيمه‌ییز تکثر لارښودونه د یو جنسي ډول په ټولو بالغو غړو، الوتونکو، تي‌لرونکو، خزندګانو، حشراتو او ګڼو نورو ډولونو کې تحریک کړي. چې په هغه کې یو ډول د یو انځور یا جنسي ډای مورفیزم (dimorphism) په دوو مثالونو کې تشريح کولی شو. کله چې په یو نفوس کې د ظاهري پلوه د یاد مرغه د شکل په کچه یوډول‌والی/همموجینېزس (homogeneous) رامنځته شي د نفوس غړي له نورو هغه ډولونو سره چې له ظاهري پلوه له دوی سره توپير لري له یوځای‌والي څخه ډه‌ډه کوي. په دې اساس د نادرو او غیر عادي فینوټايپي ځانګړنو له څرګندیدو څخه د جوړو مخنیوی په جبري ډول د تکثري بېل‌والي لامل کېږي چې د ډولونو د رامنځته کېدلو یوه نښه ده.
د دې خلاف په هغه موجوداتو کې چې په غیرجنسي ډول تکثر کوي د نادر‌والي بیه نه‌شته. چې په پایله کې یوازې د ښه تواق په کټه تمامیږي. په دې توګه غیرجنسي اورګانیزمونه په مکرر ډول په خپلو بڼوغالباً په بېلابېلو برخو کې داومداره بدلون ښيي. ډاروین تمه لرله چې تکامل به رامنځته کړي او په ډېر دقیق مورفوفیزس (morphospecies) سره یې طبقه‌بندي او په ډولنو وویشي، چې داچاره خورا ستونزمنه وه.
په شوروي اتحاد کې سانسور
په شوروي اتحاد کې سانسور پراخ او په جدي ډول عملي کېده.
د فلمونو سانسور
د شوروي اتحاد له پیل څخه د فلم سانسور معمول و. د روسیې له کورنۍ جګړې (۱۹۱۷-۱۹۲۲) سره پیل، د فلم سانسور په اغېزناکه توګه سوسیالیستي ریلېزم مخ ته یوړ، د هنر د تولید هغه طریقه چې د سوسیالیزم او سوسیالیستي ملتونو جوړوونکې برخې په مثبت ډول انځوروي. د خلکو پر وړاندې د پروپاګند د وسیلې په توګه - په ځانګړې توګه نالوستي پاړکي ته – په فلمونو کې د لوېديځ ضد او نشنلېزم په موضوعاتو کې د کپیټلیستي هېوادونو د عناصرو د منفي انځور وړاندې کولو او د شوروي اتحاد د مثبت انځور وړاندې کولو له لارې سوسیالیستي ریلېزم انځورولو. د لوېدیځ ضد عناصرو کې د مذهب او ټکنالوژۍ د لوړتیا سانسور شامل و، په داسې حال کې چې په شوروي پوځ کې د کمزورۍ نښې لکه بایللې جګړې یا وېرېدلي جنګیالي د نشنلستي موخو پرمخ وړلو لپاره لرې کړل شوي وو. د سټالین (۱۹۴۱-۱۹۵۳) د واکمنۍ پر مهال د فلم سانسور اوج ته ورسېد.
د سعودي عربستان تاریخ
د سعودي عربستان تاریخ د یوه ملي دولت په توګه په مرکزي عربستان کې د ال سعود د کورنۍ له څرګندېدو وروسته په ۱۷۴۴ کال کې او له هغه وروسته د دیریه امارت له تاسیس سره پیل شو. له اسلام نه دمخه عربستان، هغه سیمه چې اوسنی عربستان جوړوي، د څو پخوانیو کلتورونو او تمدنونو ځای و،   چې د سعودي عربستان له تاریخ نه دمخه په نړۍ کې د بشري کړنو ځینې لومړنۍ نښې څرګندوي.
د اسلام خپراوی
په ۶۳۲ ز کال کې د حضرت محمد (ص)له مړینې وروسته حضرت ابوبکرصدیق( رض) د لومړي خلیفه په توګه د مسلمانانو مشر شو. ابوبکر د عربو د قبایلو له خوا د بغاوت له ځپلو وروسته (چې په رایدا جګړې، یا «ارتداد جګړې») مشهورې وې، پر بیزانس سترواکۍ برید وکړ، په ۶۳۴ ز کال کې د هغه له مړینې وروسته، حضرتعمر(رض) د خلیفه په توګه وټاکل شو او وروسته یې حضرت عثمان بن عفان(رض) او علی(رض) بن ابی طالب وټاکل شو.
د وروستني اقليم بدلون نسبت ورکوونه
کشف د نسبت ورکولو پر وړاندې
نسبت ورکوونه، د دې تشرېح کولو غوښتنه کوي، چې يوه اشاره:
توکیو
له ۱۸۶۹ څخه وړاندې (د اېډو دوره)
توکیو په اصل کې د اېډو په نامه د کب نیوونکو د یوه کوچني کلي نوم و چې پخوا د زاړه موساشي ولایت برخه وه. اېډو په لومړي ځل د دولسمې پېړۍ په وروستیو کې د اېډو قبیلې لخوا سنګربندي شو او کلاګانې پکې جوړې شوې. په ۱۴۵۷م کال کې، اوتا دوکان د اېډو کلا جوړه کړه. په ۱۹۵۰م کال کې، توکوګاوا ای یاسو له خپل ټاټوبی میکاوا ولایت څخه کانتو سیمې ته کډه شو. کله چې دی په ۱۶۰۳م کال کې شوګان (shōgun) شو، اېډو د هغه د حاکمیت مرکز شو. د اېډو د دورې پرمهال، اېډو د نړۍ یو ترټولو ګڼمېشتی ښار شو او په ۱۸مه پېړۍ کې له یو میلیون ډېر خلک پکې اوسېدل. خو ایډو لاهم د توکوګاوا شوګون سالارۍ وطن و نه د جاپان پلازمېنه (ځکه له ۷۹۴ څخه ۱۸۶۸ پورې امپراطور پخپله په کیوتو کې اوسېده). د اېډو دورې پر مهال، په ښار کې د اوږدې مودې لپاره سوله وه چې پاکس توکوګاوا يې بلله، او د داسې سولې په شتون کې، ايډو د انزوا ټینګ سیاست غوره کړ تر څو د ښار پر وړاندې د هر ډول جدي پوځي ګواښ مخه ډب کړي. د جګړې د امکاناتو د نشتون له کبله، ایډو خپلې ډېری سرچینې د اور، زلزلې او نورو طبیعي آفتونو او ناروغیو له امله د د ویجاړۍ سره سم د ښار د دوامدارې بیارغونې لپاره ولګولې. خو دغه د انزوا اوږدمهالې دوره هغه مهال پای ته ورسېده چې په ۱۸۵۳م کال کې د ماتیو سي پېري په نامه د امریکا د سمندري ځواک یو قومندان هلته وروسېد، قومندان پېري د شیمودا او هاکودېت د بندرونو د پرانیستې لپاره زور راوړ، چې دا بیا د نویو بهرنیو توکو د تقاضا د لوړېدو او ورپسې د شدید انفلاسیون د زیاتېدو لامل شوه. د دغو لوړو بیو له امله ټولنیزه نارامي رامنځته شوه او پراخې بلواووې او لاریونونه پیل شول، په ځانګړې توګه د وریژو تاسیسات په تخریب کېدل. په ورته مهال د مېجي امپراطور ملاتړو له دغو پراخو بلواګرو لاریونونو څخه دا ګټه واخیسته چې ټول واک سره راغونډ کړي او په ۱۸۶۷م کال کې د یوشینوبو په نامه وروستی توکوګاوا شوګون له تخته راوغورځوي. ۲۶۵ کاله وروسته، پاکس توکوګاوا ته د پای ټکی کېښودل شو.
مولانا جلال الدين محمد بلخي
د مولانا زوکړه او زده کړه
مولاناجلال الدين په ٦ ربيع الاول ٦٠٤هـ کې داوسني افغانستان په بلخ کې وزيږيد. بلخ هغه مهال دخوارزمشاهي امپراتورۍ پلازمېنه او داسلامي تمدن یو ستر استازی ښارگڼل کيده. سلطان العلماء دهغه لپاره خپل ترټولوتکړه شاگرسيدبرهان الدين محقق ترمذي داتاليق يا ښونکي په بڼه وگوماره. مولانا تر٤-٥ کلونوپورې دسيدبرهان الدين ترلاس لاندې په ښونه بوخت پاتې شواوکله چې يې پلارومړنويې هم دسلوک اواحسان منازل له ښاغلي ترمذي سره پوره کړل.
د مولانا بېقراري اود شمس بياراتگ
سلطان ولد شمس له ځان سره يوځل بياقونيې ته راوست.