cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ميخانيک
د معاصرې دورې لومړي وختونه
د بېلابېلو نظرياتو د لومړيتوب په اړه هم يوه مناقشه شته: د نيوټن قانون (Newton's Principia) په حقيقت کې اصلي کار دی او په پراخه کچه اغېزناک دی او سيستماتيکه رياضيکي نظريه نسبتاً پخوا نه ده پېژندل شوې او نه هم پېژندل کېدلی شوه، ځکه چې احصائيه لا تر دې دمه نه وه رامنځته شوې. که څه هم ډېری نظريې په ځانګړي ډول د حرکت قوې يا محرک او لوېدونکو جسمونو ته د راجع کېدو په توګه رامنځته شوې وه او لومړنيو څېړونکو د then-recent ګاليله او لږ پېژندل شوو منځنيو کسانو دواړو له خوا پېژندل شوې وه. په وختونو کې دقيق امتياز ستونزمن يا جنجالي ځکه دی، چې د ثبوت علمي ژبه او معيارونه بدل شول، نو يا دا چې منځنۍ بيانيې د معاصرو بيانيو سره معادل يا کافي دليل دی او يا دا چې د دې پر ځای له معاصرو بيانيو سره ورته دی او فرضيې ډېر کله د بحث وړ دي.
د ميخانيکي جسمونو ډولونه
د ميخانيک د نورو فرعي څانګو تر منځ نور توپيرونه د تشرېح شوو جسمونو له طبيعت سره اړيکه يا علاقه لري. عناصر يا اتومونه په لږ پېژندل شوي داخلي جوړښت سره جسمونه دي، چې په پخواني ميخانيک کې ورته د رياضيکي نقطو په توګه پام کېږي. سخت يا کلک جسمونه اندازه او شکل لري، مګر د هغې عنصر ته نږدې طبيعي توب ساتي او يوازې يو څو په شمار د ازادۍ تش په نامه درجې لکه په فضا کې د موقعيت ټاکنې په توګه اضافه کوي.
فرعي څانګې
په لاندې ډول د بېلابېلو موضوعګانو دوه لېستونه دي، چې په ميخانيک کې څېړل کېږي.
ماہ نور بلوڅ
ماہ نور بلوڅ یوه بلوڅه لوبګره ده چې زیاتره په تلویزیونی ډرامو  کار کوي او هغه د کاناډا اوسیدونکي ده.
د مومنانو مور
وېشنيزه:اسلام وېشنيزه:اسلامي ویيپانگه وېشنيزه:اسلامي پېښلیک وېشنيزه:عربي پېښلیک وېشنيزه:محمد صلی الله علیه وسلم وېشنيزه:اهل بیت وېشنيزه:سپېڅلی مېرمنې وېشنيزه:امهات المومنین
منظور پشتين
د پښتانو اوږد پرلت
حوصله يې ډيره قوي ده، په تش جيب په خپلو پښو د پښتنو کلو بانډو ته تلی او خپل پيغام يې رسولی. ښاغلي پښتين خپل لومړی تنظيم د محسود تحفظ تحريک په نوم په کال ٢٠۱۴ کې جوړ کړو او چې کله په دې وپوهېدو چې خپله کورنۍ او قبيله يې په شا ودريدل نو د تنظيم نوم يې د محسود نه د پښتون تحفظ تحريک يا پښتون ژغورنې غورځنگ ته بدل کړو.
لاهور
د منظور پشتین په مشرۍ پښتون ژغورنې غورځنګ د یکشنبې په ورځ (٢٢ اپریل ٢٠١٨- ٢ غویی ١٣٩٧) د پاکستان د پنجاب صوبې د لاهور ښار غونډه کې له عدالت پرته وژل شویو او ورکو کسانو لپاره د حقیقت او پخلاینې کمېسون د جوړېدو غوښتنه وکړه. د لاهور د موچي دروازې سره نږدې موچي باغ کې نوموړي خپلو زرګونو پلویانو ته وینا کې وویل، موږ له عدالت پرته د وژل شویو، ورکو کسانو او نورو مسلو د اواري لپاره د حقیقت او پخلاینې کمېسون د جوړېدو غوښتنه کوو. د پوځي ښوونځي د وژلو شویو وارثان دې هم له دې کمېسون انصاف وغواړي. د ۲۰۱۴ کال وروستیو کې د پېښور پوځي ښوونځي باندې ډله ییز برید کې له سلو ډېر زدکوونکي ووژل شول. د موچي باغ ناسته کې دریځ ته د تلو پر مهال د منظور پښتون تود هرکلی وشو. هغه په وینا کې وویل، چې کراچۍ کې له عدالت پرته د وژل شوي نقیب الله مسید لپاره یې د انصاف او له پولیسو د راو انوار د نیولو غوښتنه وکړه. ټول پاکستان زموږ غوښتنې ولیدلې، خو دا یې هم ولیدل چې نتیجه یې څه ده. وموړې له محکمې پرته وژنو په تړاو خبرو کې وویل، د پاکستان قانون وايي، چې څوک تېروتنه وکړي، محکمې ته یې کش کړئ، خو په زرګونو پښتانه له عدالت پرته وژل شوي دي. د ورکو کسانو په تړاو نوموړي خبرو کې وویل، چې خلک په مختلفو لارو وژل شوي، د کلیو نوم او تاریخ درته وايي، تاسو لاړ شئ، موږ چلباز خلک نه یو، چې بې ځایه تور لګوو، موږ ریښتوني خلک یو او تل ریښتیا وایو. د خپل غورځنګ او ځان په هکله یې نیوکو ته ځواب کې وویل، چې دی او پلار او وروڼه او ملګري یې هم ترهګر بلل شوي وو. نومووړي د پاکستان په رسنیو هم نیوکه وکړه او ویې ویل چې د دوی سره توپیري چلند کوي. هغه وويل چې موږ د پاکستانۍ رسنۍ درناوی کو، خو تاسو منافقت کوئ، زموږ د مخالفانو ټکی ټکی خبرې را اخلئ، خو زموږ دریځ او ریښتونولي نه وینئ. د دې ناستې د امنیت لپاره ۶۰۰ پولیس ګومارل شوي وو.
سوات
په کال ٢٠٠٩ کې پوځ د وسلوالو خلاف عملیات پیل کړل. د سوات زیاتره اوسیدونکې په کورونو پریښودو مجبور شول. د عملیاتو ورسته پوځ وویل په سوات کې امن قایم کړی شوی دی او په سیمه کې د پرمختیا کارونه پېل کړی شوې دي. په سوات کې د پي ټي اېم اولسي غونډې ته د خېبرپښتونخوا، قبايلي سيمو او بلوچستان څخه په لويه شمېره کې خلک ورغلي وو. غونډې ته په لويه شمېره کې ښځې، ماشومان او د پاخه عمر کسان ورغلي او دوي د ځان سره د خپلو هغو خلکو عکسونه راوړلي چې خپل خپلوان يې ورک دي. دوي غوښتنې کوي چې د دوي خپلوان دې راخوشي کړی شي. د پي ټي اېم په جسله کې د پي ټي اېم د خپلو مشرانو ترڅنګ د پښتونخوا مخلي عوامي پارټۍ، عوامي ورکرز پارټۍ مشران، غړي او د مدني ټولنې فعالان هم راغلي دي. له دې وړاندې د بېلابيلو سيمو څخه اولسي غونډې ته د تلونکو خلکو په چيک پوسټونو نومونه ليکل کېده اندراج يې کولی شو او د هغې وروستو پرېښودی کېدل. هغه کسان چې په لارو کې په چيک پوسټونو ودرول شوي وو زياتره يې د جلسې مېدان ته ورسيدل.
کراچۍ
منظور پشتین جلسې د شپې شا او خوا یولس نیمې بجې ورسیدو او د دولسو بجو نه ورسته پورې یې تقریر وکړو. هغه وویل ځای په ځای یې په لاره کې خنډان ور ولاړ کړی شوي وو.
خير محمد عارف
سيد خير محمد عارف (د ۱۹۴۷ ز کال زوکړه) د پښتو ژبې يو شاعر، ليکوال او څېړونکی دی.
د هوايي چلند تاریخچه
د کاغذ پران الوزولو تاریخچه په چین کې تر میلاد څو سوه کاله وړاندې مهال ته ور ګرځي، چې له هغه ځایه ورو ورو نورې نړۍ ته خپره شوه. داسې انګېرل کېږي چې دا به د بشر په لاس د جوړو شویو الوتنو لومړنۍ بېلګه وي. په پنځلسمه پېړۍ کې د لیونارډو ډاوینچي د الوتنې هیله، په څو منطقي طرحو کې بیان شوه، خو علمي تکیه یې کمزورې وه.
کاغذ پرانونه
کاغذ پرانونه، له چین نه ټولې نړۍ ته خپاره شول. په هند کې تر پېژندل کېدو وروسته کاغذ پرانونه پر جنګي کاغذ پرانونو بدل شول چې د نورو کاغذ پرانونو د پرې کولو لپاره یو پرې کوونکی مزی لري.
هوايي بېړۍ
پر دغسې بالون کار په پراخه کچه د نولسمې پېړۍ په جریان کې پیل شو. داسې ویل کېږي چې، لومړنۍ تر هوا سپکه ځواکمنه، کنترول شوې او تلپاتې الوتنه، په ۱۸۵۲ ز کال کې شوې ده، دا هغه مهال و چې هانري ګیفارډ په فرانسه کې د بخار موتور لرونکې الوتکې په واسطه، ۱۵ مایله (۲۴ کیلو متره) الوتنه وکړه.
په ۱۸۸۴ ز کال کې بل پرمختګ وشو، د چارلېز رناډ او ارټور کربس له ‌خوا د فرانسې د پوځ برېښنايي موتورلرونکې هوايي بېړۍ (لي فرانس) لومړنۍ آزاده او بشپړه د کنترول وړ الوتنه وکړه. دې هوايي بېړۍ ۱۷۰ فوټه (۵۲ متره) اوږدوالی درلود او ۶۶۰۰۰ فوټ مکعب (۱۹۰۰ متر مکعب) ۸ کیلومتره (۵.۰ مایله) واټن یې په ۲۳ دقیقو کې د یوه ۸.۵ هارس پاوره برېښنايي موتور په مرسته وواهه.
بېنجامین بټلر
لومړني کلونه
په ۱۸۴۴ ز کال کې بټلر د امریکا د فلسفي ټولنې غړی وټاکل شو.
۳ تله
۳ تله د تلې د مياشت درېمه نېټه ده.
لوکاس پاراډوکس
لوکاس پاراډوکس يا پاراډوکس ( Lucas paradox  ) په اقتصاد کې دې پديدې ته اشاره کوي چې د دې حقیقت سره سره چې کار په پرمختللو هیوادونو کې ارزانه دی، د پرمختللو هیوادونو څخه مخ پر ودې هیوادونو ته د پانګې جریان نه رامینځته کیږي. دودیزې اقتصادي تیورۍ وړاندوینه کوي چې پانګه به له بډایه هیوادونو څخه بې وزله هیوادونو ته د بیرته راستنیدو د کمیدو له امله تیریږي. د دې نظریو له مخې، په غريبو هېوادونو کې پانګه اچونه د ارزانه کار له امله ډېره ګټه لري. په هرصورت، دا په عمل کې نه کیږي. دا پدیده د لومړي ځل لپاره په 1990 کې د رابرټ ایمرسن لوکاس لخوا وړاندیز شوې وه، او له همدې کبله د لوکاس پاراډوکس په نوم ياديږي. تیوري پوهان د دې تضاد لاملونه په دوو برخو ویشي: "د ټولنيز- اقتصادي جوړښتونو وروسته پاتې والی" او "د ملي کولو او د مالوماتو د انډول کولو خطرونه".
کرل شوې غوښه
مصنوعي والی
که څه هم کرل شوې غوښه د څارویو د عضلاتو حجرې، غوړ او ملاتړې حجرې، او همدارنګه د وینې رګونه لري، چې د دودیزو یا معمولي غوښو په څېر دي، خو بیا هم ځینو مصرفوونکو ته یې ممکن د لوړ تخنیک د تولید پروسه د منلو وړ نه وي. کرل شوې غوښه د جعلي یا "فرانکین میټ" په توګه توصیف شوې ده. له بلې خوا، کرل شوې غوښه له مصنوعي هورمونونو، انټي بیوټیکونو، سټرایډونو، درملو، او GMOs پرته، چې معمولا په کارخانه‌اي فارمي غوښو او سمندري غذاګانو کې کارېږي، تولیدېدای شي؛ که څه هم د عضوي بیولوژیکي تولید لپاره نه کارېږي.
گنجگل
سرچینې
وېشنيزه:افغانستان وېشنيزه:کلي وېشنيزه:د کونړ کلي وېشنيزه:د ختیځو ولایتونو کلي وېشنيزه:د افغانستان کلي  وېشنيزه:د افغانستان اړونده لړليک
برزخ
سرچینې
وېشنيزه:اسلام وېشنيزه:کلامپوهنه وېشنيزه:قرآني ویيپانگه وېشنيزه:اسلامي ویيپانگه وېشنيزه:کلامي ویيپانگه وېشنيزه:عربي وييپانگه وېشنيزه:قران
نیکوزیا
نوم اېښودنه
د نیکوسیا نوم د لومړي ځل لپاره له میلاد نه ۶۷۲ کاله وړاندې د اشوري پاچا، اسرحدون په زمانه کې په یوه خاورین منشور کې یاد شوی دی. دا د Ledra هغه ښار ته اشاره لري چې د نیکوسیا په سیمه کې موقعیت لري او دا ښار اوس د Lidir په نوم یادیږي. د Ledra نوم او د هغه نور ډولونه (لکه Ledroi) تر ۳۹۲ ز کال پورې په دې بڼه پاتې وه، تر څو چې کله د سنت جیرومي له خوا په لیکنو کې وکارول شو. که څه هم، هغه لیکنه له دې ښار نه د (Leucotheon) په توګه هم یادونه کوي او د دغې دورې د مسیحیت سرچینې بیا د Lefkosia د نوم په څېر مشابهاتو کارولو کې لومړۍ دي (د بېلګې په توګه Leuteonos). د Lefkosia د نوم اصلیت د څېړونکو له خوا «توپونیمي معما» بلل شوې ده. دغه نوم په زیاترو بیزانسي سرچینو کې د Leukousia په توګه ثبت شوې ده او دا خبره په ادبیاتو کې منل شوې ده چې دغه نوم په زیات احتمال سره له یوناني عبارت Leuke ousia (سپین املاک) نه را اخیستل شوی ده.
کلات ولسوالۍ (بلوچستان)
کلات ولسوالۍ د پاکستان د بلوچستان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۲۰۰۲ کال کې ۵۰۰،۰۰۰ و.
محمد ابراهيم خواخوږى
دندى
په ۱۹۷۳م كال كې جبراً تقاعد ته سوق شو.
شکری ډوله مرغان
وېشنيزه:باز ډوله مرغان وېشنيزه: شکری ډوله مرغان
ویلیام اډوارډ دوبوییس
د دو بوییس د ۱۹۴۰ ز کال کې د Dusk of Dawn اټوبیوګرافي د امریکا په ټولنپوهنه کې د خپلې څانګې لومړنۍ علمي مقاله بلل کېږي. هغه د ژوند دوه نورې کیسې هم خپرې کړې چې په دغو درېیو واړو مقالو کې ټولنپوهنه، سیاست او تاریخ شامل دي. د کړکیچ په نامه د NAACP ژورنال د ایډیټر په توګه، دو بوییس ډېری اغېزناکې لیکنې خپرې کړې. دو بوییس باور درلود چې پانګوالي د توکمپالنې لومړنی دلیل دی نو ځکه د ژوند په اوږدو کې له سوسیالیستې داعیو سره يې عمومي خواخوږي درلوده. هغه د سولې تږی فعال و او د هستوي بې وسلې کولو لپاره يې غږ پورته کولو. د هغه له مړینې یو کال وروسته د امریکا متحده ایالاتو د مدني حقونو قانون تصویب شو او هغه سمونونه په کې راغلي وو چې دو بوییس ټول ژوند کمپاین وکړ.
شېراني ولسوالۍ
شېراني ولسوالۍ د پاکستان د بلوچستان ولايت یوه ولسوالۍ ده.
سرچينې
وېشنيزه:د بلوچستان ولسوالۍ، پاکستان وېشنيزه:بلوچستان (پاکستان)
غرغښت تلويزيون
غرغښت تلويزيون د افغانستان د خوست له ښاره خپرېدونکی خصوصي تلویزیون دی چې په کال ۲۰۱۰ د اکتوبر په ۲۳مه باندې پرانیستل شوي.
وېشنيزه:افغاني رسنۍ وېشنيزه:پښتو رسنۍ
د بریتانیا تاریخ
-سایمون شاما د ۱۸۰۰ ز کال د اتحادیې قانون د ایرلنډ پاچهي هم له اتحادیې سره یو ځای کړه، چې له امله یې د لویې بریتانیا او ایرلنډ متحده پاچهي رامنځته شوه.
هغه ډول چې د ۱۹۵۶ ز کال د سویز کانال په کړکېچ کې ولیدل شوه، بریتانیا نور د نړۍ مخکښ اقتصادي او پوځي ځواک نه و. بریتانیا نوره هغه شتمني نه لرله، څو خپله سترواکي وساتي، له همدې امله یې نږدې خپلو ټولو مستعمرو ته خپلواکي ورکړه. نوي دولتونه په عمومي ډول د مشترک المنافع هېوادونو په توګه سره یوځای شول. له جګړې وروسته کلونو کې دغه هېواد له سترو ستونزو سره مخامخ شو، خو د متحده ایالاتو او کاناډا د مالي مرستو پر مټ یې ددغو ستونزو یو څه برخه حل کړه. په ۱۹۵۰ مه لسیزه کې دغه هېواد بیا هوساینې ته ورسېد. همدغه مهال، له ۱۹۴۵ تر ۱۹۵۰ ز کال پورې کارګر ګوند یو هوسا دولت رامنځته کړ، ګڼ شمېر صنعتونه یې ملي کړل او د روغتیايي پالنو ملي خدمتونه یې رامنځته کړل. له ۱۹۴۵ ز کال وروسته بریتانیا د کمونیزم د پراخېدو پر وړاندې ځواکمن درېځ ونیو او د سړې جګړې پر مهال یې مهم رول ولوباوه، له لوېدیځ جرمني، فرانسې، امریکا، کاناډا او نورو کوچنیو هېوادونو سره یې د شوروي ضد پوځي اتحاد په توګه د ناټو په جوړښت کار وکړ. ناټو تر اوس مهال پورې په نړۍ کې پیاوړی پوځي ائتلاف دی. د ملګرو ملتونو سازمان له بنسټ اېښودو راهیسې، انګلستان د یاد سازمان او ګڼ شمېر نورو نړیوالو سازمانونو مخکښ غړی ګڼل کېږي. په ۱۹۹۰ مه لسیزه کې، نیو لیبرالېزم د ملي صنعتونو د خصوصي کولو او په سوداګریزو چارو کې د پام وړ آزادیو لامل وګرځېد او لندن په مخ پر ودې ډول د نړۍ د یوه مالي مرکز په توګه وده وکړه. له ۱۹۹۰ مې لسیزې راهیسې، په شمالي ایرلنډ، سکاټلنډ او ویلز کې په لویه کچه د واک د لېږد او سپارلو خوځښتونه د سیاسي پرېکړو د غیر متمرکز کېدو لامل ګرځېدلي. له لویدیځې اروپا سره بریتانیا په اقتصادي اړیکو کې مخکې تګ او شاته تګ لرلی. دغه هېواد په ۱۹۷۳ ز کال کې د اروپا له اقتصادي ټولنې سره یوځای شو، چې له امله یې له ټول ګټو ( مشترک المنافع) هېوادونو اقتصادي اړیکې کمزورې شوې. په داسې حال کې چې په ۲۰۱۶ ز کال کې د برېکزېټ (له اروپایي ټولنې د بریتانیا د وتو) ټولپوښتنې دغه هېواد دې ته اړ کړ څو له اروپايي اتحادیې ووزي، هغه چاره چې په ۲۰۲۰ ز کال کې ترسره شوه.
ارتودوکس مارکسيزم
ارتودوکس مارکسیزم (په انگرېزي: Orthodox Marxism) د مارکسیستي فکر يوه څانګه ده چې د کارل مارکس (۱۸۱۸-۱۸۸۳) له مړینې وروسته راڅرګنده شوه او د اکثریت سوسیالیستي خوځښتونو رسمي فلسفه شوه چې په دوهمې نړیوالې جګړې کې تر لومړۍ نړیوالې جګړې پورې په لاره اچول شوې وه. ۱۹۱۴ ز. د ارتودوکس مارکسیزم موخه دا ده چې د مارکسيزم نظريه او تګلار ده، کوډ او سیستماتیک کړي چې په کلاسیک مارکسیزم کې ليدل شوي ابهام او تضادونه روښانه کړي
امریکایي ډالر
د مسکوکاتو د ضرب قانون
په ۱۷۹۲ کال کې د متحده ایالاتو کانګریس د مسکوکاتو د ضرب قانون تصویب کړ چې د هغه نهمه برخه د ډول ډول سکو ضرب ته اجازه ورکوي، لکه: "ډالر یا واحدات – چې هر یو یې د هسپانوي ډالر معادل و چې ورته یې اوس په جریان کې دی، چې ارزښت یې دری سوه او یو اویا پوره دانې او د خالصې دانې له شپاړسو څخه څلور برخې یا د ستندرد سپینو زرو څلور سوه او شپاړس دانې دی."د قانون ۲۰ برخه د متحده ایالاتو ډالر د متحده ایالاتو د پولي واحد په توګه ټاکي: "د متحده ایالاتو د محاسبې پیسې به په ډالر یا د هغه په واحداتو کې وړاندې کېږي ... او دا چې په عامه ادارو کې ټول حسابات او د متحده ایالاتو په محاکمو کې ټول احکام باید په نظر کې ونیول شي او د دې مادې له احکامو سره په مطابقت کې وي."
ستاینومونه
په عام ډول buck (لکه د سترلینګ پونډ ته quid) په ډېرو هېوادنو، د امریکایي ډالر په ګډون، ډالر ته کارول کېږي. دا اصطلاح له ۱۸مې پېړۍ څخه سرچینه اخلي، چې ښایي د چرم د سوداګرۍ په مستعمره کې را منځ ته شوې وي، او یا هم ښایي د قطعو له لوبې څخه یې سرچینه اخیستې وي.
همدارنګه د Piastre فرانسوي اصطلاح د متحده ایالاتو د ډالر لپاره اصلي کلیمه وه چې یوه بېلګه یې د لوزیانا د پیرود په برخه کې په فرانسوي متن کې کارول شوې ده. که څه هم په اوسنۍ فرانسه کې د متحده ایالاتو ډالر ته ډالر ویل کېږي، دPiastre  اصطلاح لاهم د کاجون فرانسوي او نیو انګلینډ فرانسوي ژبو ویناوالو او همدارنګه په هایټي او نورو فرانسوي ژبو کارابین ټاپوګانو کې کارول کېږي.
ایلیا ابو ماضي
چاپ شوي اثار
ایلیا ابو ماضي دطبیعت په غیږه کې رالوی شو دده کلی المحیدثه د فطرت ننداره وه ، شنې ونې ،یخې چینې ، دسپینوزروپه څیرروانې یخې اوبه او پا که هواه هغه څه وچې په ماشومتوپ کې یې ابو ماضي د شعر او خیال بې سرحده نړۍ ته وړی وو دغه ټول تصویرونه چې په کوچنیتوب کې یې په لاشعورکې حل شوي وو اوس یې دلفظونوپرمټ بیرته لکه څنگه چې ده غوښتل انځورول د بیوزلې اوغریبۍ سختوتردې بریده ورسوه چې وروسته د بیوزلانو او غریبانو پیغمبر شو. ډیر شعرونه یې دټولنیز عدالت په اړه ولیکل (موږ ټول له خاوری نه یو نه بډای اوغ ریب هیڅ مانا نلري) جدایی او هجرت د ابو ماضی په شعر کې هم مهم رول ولوباوو. د خپل هیواد لپاره یې وفا زده کړه اوهمیش به یې په خپلو شعرونو کې یادوو. د مخکښانو سره ناستې پاستې هم ډیر څه وروبښل. له هغوي نه یې گټه واخیسته او خپل ځانگړې شعري لاره او ادبی اسلوب یې رامنځ ته کړل.
کره کتونکو هغه ته دهیلو او نیکپالۍ شاعر وایه ( وایې چې اسمان ډیر قهرجن اوغمژن دی خو زه وایم چې مسکی شه قهر له اسمان سره ښاي وایې افسوس ځوانې لاړه خوزه وایم چې مسکې شه افسوس ځواني نه شي راستنولی ). دابو ماضی په شعرونو کې ښکلا له هرې خوانه بریښده او هغه په طبیعت مین وو( کاش چې زه غل وایی او په سهارکې مې د نسیم دغه لطافت غلا کړی وی اویامې د ښکل اپه رڼه خولگۍ په شین لوڅ اوښکلې اسمان کې گوته ایښي وی ) هغه په شمالی امریکا کې هم دختیځ روح لره.
دځنګل ايکالوژي
Secondary Succession
هر کله چې محيطي فشارونه ضعيفه يا نه ښکاره کېږي نو Succession vegetation د هغه مرحلي څخه بيا پيل کېږي د کوم ځای څخه چې پيدا شوي دي. چې دغه Succession په زړه سيمه (ساحه ) کې د پيل کېدونکې نقطي په نوم څو قسمه وده لري ، چې دي ه دوهمي Succession وائي. په دي مرحله کې پيل کېدونکې نقطه کله کله د صفر د نقطي څخه وي. دوهمي Succession د لومړني Succession په نسبت تيز وي ، چې د دي دا وجه ده چې د دوهمي Succession سيمه په عمومي توګه د لومړني Succession په نسبت ښه وي. په حقيقي نړۍ کې دوهمي Succession ډير زيات واقع کېډونکی وي او ابتدائي (primary Succession) کم پيښيږي
لنډه کاز
وېشنيزه:اېناټائيډی وېشنيزه:کازان
لمر تلويزيون
سریالونه
د مينې ډيوه
فریحه
د نړۍ پراخېدنه (انبساط)
مخینه
په ۱۹۲۴ کې سویډنی ستورپوه- کنوټ لوندمارک- لومړنۍ کس ؤ چې د پراخېدنې لپاره یې رصداتي شواهد وموندل. د NASA/IPAC د کهکشاني واټنونو د ماوراءکهکشان ډېټابېس، یان ستیر له څرګندونې سره سم، «د لوندمارک ماوراءکهکشاني واټن اټکلونه د هابل په پرتله لا دقیق وو او د هغې پراخېدنې کچې (د هابل ثابت) سره موافق دي چې دم‌مهال د نړۍ د ۱ سلنې تر ټولو دقیقو اندازه‌اخېستنو کې راځي».
برېښليک
برېښليک يا برېښناليک (په انگرېزي: electronic mail يا e-mail) د ليک تر ټولو چټکه بڼه ده. برېښليک د هغه کمپيوټر په مرسته چې انټرنټ ته لاسرسی ولري لېږل کېږي. د ایمیېل یا برېښنالیک د څلوېښتمې کالیزې په مناسبت یوې ویبپاڼې (mashable.com) د برېښنالیک د تکاملي یا بشپړتیايي تاریخ د څلوېښتو کلونو ډیزاینونه خپاره کړي دي. برېښنا لیک چې په لومړیو کلونو کې یوازې د یو کم شمېر ساینس پوهانو یا موسسو د ارتباط وسیله وه نن سبا دومره عام شوی چې حتی د ډېرو داسي کسانو لپاره چې ښايي په میاشتو کې یې یوه کرښه خط نه لیکه بې ایمیله گوزاره گرانه شوې ده. ډېر خلک مجبوره دي چې د ورځې څو څو ایمیلونه ولیکي یا د نورو برېښنالیکونو ته ځواب ولیکي. لومړنی برېښنالیک د انفورماتیک یوه انجنیر، چې رې ټامیلسن نومېږي، په ۱۹۷۱ ع کال ولېږه. ده یو کال وروسته د پوهنتونونو لپاره د انترنټ له لارې د مالوماتو د تبادلې یو خاص سیستم جوړ کړ. رې ټامیلسن په ۱۹۷۱ کال په خپل لومړني ایمیل کې لیکلي وو:qwertyuiop-send (mashable.com) ویبپاڼې د لومړني برېښنالیک په ویاړ د ایمیل د ۴۰ کلن بشپړتیايي پړاو ډیزاینونه خپاره کړي دي. د بریتانیا ملکه دوهم الیزابت لومړنۍ جگپوړې مقامه وه چې په ۱۹۷۶ کې یې برېښنالیک ولېږه. په ۱۹۷۸ کال ایمیل له پوهنتونونو دباندې د لومړني ځل لپاره وکارول شو. په ۱۹۸۲ کې د ایمیل (e-mail)کلمه د لومړي ځل لپاره وکارول شوه. په ۱۹۸۹ کې په برېښنالیک کې ښه راغلاست (welcome)، ایمل ورسېد(sent)، یو ایمیل لرئ، او خدای پامان عبارتونه ثبت شول چې تراوسه اکثره شته. په ۱۹۹۷ کې مایکروسافټ هاټ مېل (hotmail)او وروسته اوټ لوک (outlook) په انترنټ کې فعاله کړل. په ۱۹۹۸ کې د سپم (spam) اصطلاح د اکسفورډ په ډکشنرۍ کې شامله شوه. په ۲۰۰۳ ع کال د امریکا د هماغه وخت ولسمشر جورج ډبلیو بوش له سپم سره د مبارزې قانون توشیح کړ. په ۲۰۰۴ ع کال په ایمیل او چټ کې کاروېدونکي لنډونې (لکه؛ ru) د اکسفورډ په ډکشنرۍ کې شاملې شوې. په ۲۰۰۷ ع کال گوگل جي مېل (gmail) د عامو خلکو لپاره وړاندې کړ. او په ۲۰۱۱ کې د (e-mail) کلمه په (email) بدله شوه.
واسي وري ژبه
واسي وري (Vasi-vari, Wasi-weri) یوه ژبه ده چې د واسي وگړو په وسیله چې د افغانستان د پارون شاو خوا سیمو خلک پری خبرې کوي. ددې ژبې بل ډېر کارېدونکی نوم پراسوني یا پراسون دی.
واسي وري ژبه د اندو اروپایي ژبې کورنۍ, او د نورستاني گروپ او د اندو ایراني څانگې څخه ده..
ارثي تړون
Wasi-wari is part of the Nuristani branch of the Indo-Iranian languages, which has both Iranian and Indo-Aryan influences. Nuristani languages were formerly considered to be Dardic languages, however, they are dissimilar enough from the other Dardic languages to constitute their own branch of the Indo-Iranian language tree. There was also previously confusion on whether Wasi-wari and Prasun were the same or separate languages, but it was determined that both names referred to the same language. Although it is substantially different than the other Nuristâni languages, Wasi-wari forms the northern cluster of Nuristâni languages with Kâmk’ata-Mumkst’a-vari, so they share some similarities.
زين العابدين بن علي
د ٢٠١١م کال د جنورۍ پر ١٤مه په تونس کې يوه انقلاب زين العابدين بن علي دېته اړ ايست چې له خپل هېواد څخه عربستان ته لاړ شي.
وېشنيزه:د تونس ولسمشران
خلقت پالنه
د انجيل روايات
په وروستیو لسیزو کې داسې هڅې لیدل شوي دي چې له انجیل کتاب څخه خلقت له منځه یوسي او د ساینس په توګه یې بیا ځای په ځای کړي؛ چې په دې کې د خلقت ساینس او ​​منطقي ډیزاین شامل دي.
اذربایجان
د آذربایجان جمهوريت (آذربایجان هیواد) (آذربايجاني: Azərbaycan يا Azərbaycan Respublikası) په قفقاز غرو لړۍ کې يو هېواد دی چې د اروپا او سوېل لوېديځه اسيا په منځلاره کې پروت دی. دا هېواد کسپین سمندرګی سره ساحل لري.
جغرافیه
آذربایجان د جغرافیایي پلوه د قفقاز غرونو سویل د ارس سیند شمال او د کسپین سمندرګی ترڅنګ پروت دی. د لوی قفقاز غرونه شمال او د واړه قفقاز غرونه لویدیځ همدارنګه تالش غرونو سویل کې د آذربایحان ۴۰% سلنه خاوره نیولې ده.
طبيعي منظرې
په کاسپين سمندرگي کې اذربايجان د څلورو اهمو ټاپوانو خاوند هم دی چې د دغو څلور واړو ټاپوانو گډ ارتوالی ۳۰ کيلومتر مربع جوړوي.
اقليم
د اقليمي زونونو او يا سيمو د يوولسو وېشنو نه نهه ډوله اقليمي سيمې په اذربايجان کې دي. د تودوخې د بشپړې ټيټې نه ټيټه درجې ( -33 °C (-27.4 °F) ) او د بشپړې لوړې نه لوړې درجې ( +46 °C (114.8 °F) ) د جولفا او اوردوباد په سيمو کې ليدل شوي. The maximum annual precipitation falls in Lankaran (1,600 to 1,800 mm) and the minimum in Absheron (200 to 350 mm).
ارپوهه او نوم
د اذربايجان د نوم اصليت په اړوند گڼ شمېر اټکلونه او فرضيې شته. خو په دغو کې تر ټولو عام اند دا دی چې دا نوم د اتروپاتېس يا Atropates نه راوتلی. اتروپات د پارس د امپراطورۍ په وختونو کې د ماد په خلکو کې د يو والي نوم وه چې په اتروپاتين (اوسينی اذربايجان) کې يې خپل واک چلاوه. وروسته له دې چې مقدوني سکندر د اشمېندز د کورنۍ پاچاهي ړنگه کړه نو بيا دغې سيمې هم خپلواکي ترلاسه کړه. دا سيمه د منځنۍ اتروپاتيا يا اتروپاتېن په نوم هم نومول شوې.
آب بند ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د غزني ولسوالۍ
7 مارچ
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
له منځه وړونکی ماديزم
تکامل اراده له منځه وړي
د منځپانګې هر ډول طبیعي، خالص علت، غیر سیمانټیک حساب باید د ډاروین طبیعي انتخاب باندې تکیه وکړي ترڅو عصبي حالتونه رامینځته کړي چې د ځانګړي وړاندیزونو ذخیره کولو وړ وي چې د لوک ارواپوهنې لخوا ورته اړتیا وي. هغه تیورۍ چې هڅه کوي په ماديزم کې د ارادې حساب وکړي د جلا کیدو ستونزې سره مخ کیږي چې پایله یې د وړاندیزي مینځپانګې ناڅرګندتیا ده. که دا ډول تیوري نشي کولی د جلا کیدو ستونزه حل کړي نو دا به قضیه وي چې نیورون نشي کولی ځانګړي وړاندیزونه ذخیره کړي. یوازینۍ پروسه چې کولی شي عصبي سرکټونه رامینځته کړي ، د طبیعي انتخاب له مخې تکامل ، نشي کولی د جلا کیدو ستونزه حل کړي. د ډاروین د تیورۍ ټول ټکی دا دی چې د تطبیق په رامینځته کولو کې، طبیعت فعال نه دی، دا غیر فعال دی. هغه څه چې واقعا روان دي د چاپیریال فلټریشن دی - یو خالص غیر فعال او ډیر تبعیض نه کولو پروسه چې د لږ تر لږه محلي حد څخه لاندې ډیری ځانګړتیاوې د دوام مخه نیسي. طبیعي انتخاب د مقابلې انتخاب دی. د لغوي انتخاب لپاره لید لید، پلان جوړونې او هدف ته اړتیا لري. د ډاروین لاسته راوړنه دا وه چې وښيي چې د هدف بڼه د بې مقصده، بې فکره، او غیر پلان شوي ذهني لاملونو په واقعیت باندې تکیه کوي. ټول تطابق ته اړتیا ده په مقابل کې انتخاب. دا د ډاروین خبره وه. مګر د ړانده توپیر او انتخاب په مقابل کې ترکیب د ناڅرګندو پایلو پرته امکان نلري.
دلته د ډاروینین تیوري د جلا کیدو ستونزه ده: هغه پروسه چې ډاروین کشف کړې د دې دوو جینونو یا د دوی ځانګړتیاو ترمنځ توپیر نشي کولی تر هغه وخته پورې چې کراس اوور د یو جین ترمنځ اړیکه مات نه کړي، دا د هغې فریکونسۍ ډیروي، او بل یې، دا دی. د هغې فریکونسۍ کموي. که دوی هیڅکله سره جلا نه شي، دا به د تل لپاره د دوی په توپیر سترګې پټې کړي. هغه څه چې بدتر دی، او ډیر احتمال، د یو جین ترتیب کولی شي د مناسبې ځانګړتیا لپاره کوډ وکړي - یو پروټین چې د بقا لپاره اړین دی، پداسې حال کې چې د ورته ترتیب یوه برخه کولی شي د بدیل ځانګړتیا لپاره کوډ وکړي، ځینې جین محصولات چې فټنس کموي. طبیعي انتخاب به حتی سخت وخت ولري چې د دې دوه ځانګړتیاو توپیر وکړي. څرنګه چې تکامل نشي کولی د جلا کیدو ستونزه حل کړي، نو د مادیاتوست لپاره سمه پایله دا ده چې د عصبي دولتونو د معلوماتو د مینځپانګې په توګه د دوی د معلوماتو مینځپانګې په توګه په ځانګړي ډول مشخص بیانونه چې غیر غیر منحل شوي ملکیتونه او اړیکې غیر منحل موضوعاتو ته منسوبوي له منځه وړل دي.
هيلري کلنټن
سياسي ژوند
په ۲۰۰۰ کال کي د دموکرات گوند لخوا د نيويورک د ښار نه کانديده هيلري کلنټن په ۲۰۰۱ کال د سناتور په توگه د امريکا په کانگريس کي دنده پر مخ بيايي. هيلري په ۲۰۰۶ کال کي د دوهم ځل لپاره بياهم دهمدې ښار نه دسناتور په توگه وټاکل سوه. هيلري د يوشمیر قوانينو په ليکلو کي فعاله ونده اخيستې او په ۲۰۰۲ کال کي ئي دامريکا په کانگرس کي د عراق پر خلاف دجگړې د پيل په پلوی رايه ورکړه. خو اوس په دي ورستيو وختوکې دعراق څخه امريکايي پوځونو دايستلو سرسخته پلوی ده.
زوړ ډيلي
د احمدشاه بابا وینا د ډیلی پر تخت دناستی وروسته
د ډیلي تخت هیرومه چې را یاد کړم زما د ښکلي پښتونخوا د غرو سرونه
د رقیب د ژوند متاع به تار په تار کړم چې په تورو پښتانه کا ګزارونه
احمد شاه به دغه ستا قدر هیر نه کا که ونیسي د تمام جهان ملکونه"
نانو مواد
تعریف
د ۲۰۱۱ کال د اکتوبر په ۱۸مه اروپايي کمیسیون د نانو موادو لاندې تعریف تصویب کړ: "یوه طبیعي، عارضي یا تولید شوې ماده چې ذرات لري، په غیر متصل حالت کې یا د متراکمې یا انبار شوې مجموعې په توګه وي او د اندازې د وېش د شمېرې د ۵۰ سلنه یا زیاتو ذراتو لپاره، یو یا ډېر بهرني ابعاد د ۱ تر ۱۰۰ نانومتر د اندازې په حد کې وي. په ځانګړو قضیو کې او چېرې چې د چاپېریال، روغتیا، خوندیتوب یا سیالۍ لپاره د اندېښنو له مخې تضمین شوی وي، د ۵۰ سلنه شمېرې د وېش درشل ممکن د ۱ تر ۵۰ سلنه ترمنځ درشل له لوري یې ځای ونیول شي."
انجنیري شوي
انجینري شوي نانومواد په ارادي توګه د انسانانو لخوا انجینري شوي او تولید شوي ترڅو ځینې مشخص خواص ولري.
اندړ ولسوالۍ
اندړ ولسوالۍ د افغانستان د غزني ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۲۰،۲۷۷ وگړو ته رسېږي.
9 مارچ
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
محمود سوما
سرچينې
وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:افغان وزيران وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:افغاني ليکوال
د راډیو اکټیو ضایعات
د اتومي بیا پروسس په کارځایونو کې شاوخوا ۹۶ سلنه مصرف شوي اتومي سون‌توکي په یوراینم لرونکو او مخلوط اکسایډ سون‌توکو کې بیاځلي کارول کېږي. پاتې ۴ سلنه د لویو اتومي هستو تر ماتېدو وروسته ټوټې شوي محصولات دي او لوړه اندازه راډیو اکټیو ضایعات لري. دغه راډیو اکټیویټي د وخت په تېرېدو سره په طبیعي ډول کمېږي، له دې امله باید دغه مواد د پوره وخت لپاره د دفع کولو په مناسبو ځایونو کې ذخیره شي تر څو بل خطر پېښ نه کړي.
اکثرو پرمختللو هېوادونو ته د راډیو اکټیو ضایعاتو اندازه او مدیریتي کړنلاره د اتومي انرژۍ د نړیوالې ادارې د ګډ کنوانسیون د برخې په توګه ورکول کېږي او بیاکتنه یې کېږي، د دغه کنوانسیون موخه د مصرف شویو سون‌توکو د مدیریت د خوندیتوب او د راډیو اکټیو ضایعاتو د پاتې‌شونو مدیریت دی.
محمد کريم براهوي
ژوندليک
ښاغلی براهوي په بلوڅي، پښتو او دري ژبو تسلط لري.
د توپيري چلند ضد قانون
اروپايي اتحاديه
اروپايي اتحاديې د توپیري چلند ضد ګڼې مهمې لارښوونې تصويب کړي، د توکميزې برابرۍ لارښود او د ګومارنې د برابرۍ لارښود او د برابر سلوک لارښود. دا لارښودونه د اروپايي اتحاديې د ټولو غړیو هېوادونو لپاره معيار دی چې پوره يې کړي، خو هر غړی هېواد اړ دی چې د دې موخو د تر لاسه کولو لپاره ځانګړي قوانين جوړ کړي.
د اروپايي اتحاديې ټول غړي هېوادونه د بشري حقوقو په اړوند د اروپايي تړون غړيتوب هم لري. په همدې بنسټ د دې کنوانسيون ۱۴ ماده نافذېږي، کومه چې د جنس، توکم، رنګ، ژبې، دين، سياسي يا نورو اندونو، ملي يا ټولنيز اصليت، د ملي لږه کيو سره اړوندتيا، ځانګړتيا، زېږد يا نورو حيثيتونو پر بنسټ د توپیري چلند د ممنوعیت په اړوند ده.
جاغوري ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د غزني ولسوالۍ
بحرین
لرغونی تاريخ
په کلاسيک پړاو کې لرغونو يونانيانو بحرين ته د (Tylos)نوم اخيست، کله چې د ستر سکندر تر قوماندې لاندې کار کوونکی يوناني امير البحر «نيرچس» بحرين ته ورسېد، دا سيمه د ملغلرو د سوداګرۍ مرکز و. باور کېږي چې «نيرچس» د سکندر لومړی قوماندان و چې له دې ټاپو نه يې لیدنه وکړه، هغه دا يوه ښېرازه ځمکه وموندله، چې د يوه پراخ سوداګريز جال يوه برخه وه؛ هغه وايي: «د تيلوس په ټاپو کې چې د پارس په خليج کې پروت دی، د پنبې د ونو سترې کروندې دي، له دې نه لباس جوړېږي چې سيندوس ورته ويل کېږي، د دې ارزښت سره زيات توپير لري، ځينې يې لوړ قيمت لري، ځينې يې ارزانه دي». يوناني تاریخ پوه «تيوپراسټس» وايي چې: د بحرين ډېره برخه د پنبې په دې ونو پوښلې وه او دا چې بحرين د تګ د امساوو پر صادراتو شهرت درلود او داسې نښې پرې کښل شوې وې چې په عمومي توګه په بابل کې له ځان سره وړل کېدې.
جغرافیه
وېشنيزه:بحرین وېشنيزه:د فارس خليج هېوادونه
واخي ژبه
د واخي ژبې Wakhi language ) ویونکي څه باندې ۷۰-۱۲۰ زره تنه دي چې په افغانستان, تاجکستان, چین, پاکستان, روس, او توریکه کې اوسېږي.
هاوسا ژبه
تلفظونه
اوږد سرونه:.
کتابتون
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
خوگياڼی ولسوالۍ (غزني)
سرچينې
وېشنيزه:د غزني ولسوالۍ
اشکاشمي ژبه
شکاشمي ژبې ویونکي په افغانستان، تاجسکتان، کې څه باندې ۳۵۰۰ تنه ویونکي لري. ددې ژبې گړدودونه: (سنگلیچي, شکاشمي, زیباکي) دي. د یادولو ده چې دا ژبې لیکنۍ ژبې نه دي.
داکټر سید جمال الدین هروی
دندې او مسؤلیتونه:
8-    د «سبا مشران» ښوونځي بنسټ ایښودونکی او رییس - هراة.
تجربه او خبره:
9- د عربیک لینگویج استاذ – هرات (2015م).
ځینې چاپ شوی علمی کارنامی:
1-    دقرآن کریم مکمله ترجمه (فارسی).
په ځینو نړیوالو کنفرانسونو کې ګډون:
2-    د "بشري، ټولنیزو او سپورتي علومو" نړیوال کنفرانس استانبول – ترکیه د اردن د هاشمي د تحقیقاتي مرکز الأریام په مرسته جوړ شوی : د ۲۰۲۱ کال د مارچ له: لومړۍ تر پنځمه.
4-    د ژبو، قاموسونو او ژبپوهنې د اوسنیو ستونزو په اړه نړیوال کنفرانس، کال: ۲۰۱۹، اهواز، ایران.
6-    "بنسټ ایښودونکی پاچا؛ شخصیت، رهبري او تاریخ نړیوال کنفرانس" - د اردن هاشمي سلطنت، 22-24 جون 2021 –
د انرژي پرمختګ
په زرګونو خلک د انرژي په صنعت کې ګومارل شوي دي. معمول صنعت د خامو نفتو صنعت، د طبيعي ګازو صنعت، برېښنايي صنعت او هستوي صنعت  په ځان کې رانغاړي. د انرژي نوي صنعتونه، د نوي کېدو وړانرژي صنعت، متبادل او د ثبات يا زغم وړ توليدول، وېش او متبادل سون توکي شاملوي.
فوسيلي سون توکي
د فوسيلي سون توکو کارونې په ۱۸ او ۱۹ پېړۍ کې د صنعتي انقلاب لپاره زمينه مساعده کړه.
د تیلو معمولي توليد، په مصون ډول د ۲۰۰۷ او ۲۰۱۰ ز کلونو تر منځ اوج ته ورسېد. په ۲۰۱۰ ز کې داسې اټکل شوی و چې، په نه نوې کېدونکو سرچينو کې به د ۸ ترېليونه ډالرو پانګه اچونې ته اړتيا وي، تر څو د ۲۵ کلونو لپاره د توليد اوسنۍ کچه ثابته وساتي. په ۲۰۱۰ ز کې حکومتونو په يوه کال کې شاوخواکې ۵۰۰ بيليونه ډالر د مصارفو لپاره مرستې Subsidies ورکړې. فوسيلي سون توکي ،د ګلخانه يي ګازونو د خوشې کوونو يوه سرچينه هم ده، چې که چېرې مصرف يا د سون توکو استهلاک لږ يا راکم نه شي، د نړيوالې تودوخې په اړه لارښوونې سره اړيکه لري.
پانگولي
تاریخچه
کپیټلېزم یا پانګوالي د هغې په عصري بڼه د کرنیز پانګوالیزم او د رینسانس په لومړیو کې د مرکینټلېزم ظهور ته، لکه د فلورېنس په څېر ښاري ایالتونو کې، رسول کېدای شي. پانګه په ابتدايي ډول په کوچنۍ پیمانه له پېړیو پېړیو راهیسې د سوداګرۍ، کرایه کولو او پور ورکولو اړوند فعالیتونو او کله ناکله له یو څه اجرتي کار سره د کوچنیو صنعتونو په بڼه موندل شوې. د اجناسو ساده تبادله او په پایله کې یې د اجناسو ساده تولید، چې له سوداګرۍ څخه د پانګې د ودې لومړنی بنسټ جوړوي، خورا اوږد تاریخ لري. عربانو پانګوال اقتصادي سیاستونه لکه ازاده سوداګري او بانکداري پیل کړل. د هندي-عربي عددونو کارولو د حسابدارۍ (bookkeeping) اسانتیا برابره کړه. دا نوښتونه اروپا ته د سوداګریزو شریکانو یا ونډوالو له لارې د وینس او پیسا په څېر ښارونو ته ولېږدول شول. اېټالوي ریاضي پوه فیبوناکي (Fibonacci) مدیترانې ته سفر وکړ او هلته له عرب سوداګرو سره تر خبرو وروسته په اروپا کې د هندي-عربي عددونو د کارونې د دودولو لپاره راستون شو.
ده يک ولسوالۍ
ده یک ولسوالۍ د افغانستان د غزني ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۴،۳۸۶ وگړو ته رسېږي.
14 مارچ
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
د علم تاریخ
له تاریخ مخکې وختونه
له تاریخ مخکې دوره کې پوهه او تخنیک له یوه نسل نه بل ته په شفاهي بڼه لېږدول کېدل. مثلاً د مکسیکو په سوېل کې د کرلو لپاره د غلو دانو برابرولو تاریخ تر ۹ زره کلونو رسېږي، دا وخت د لیکلو سیسټم نه و رامنځته شوی. دغه راز، د لرغونپېژندنې شواهد په هغو ټولنو کې د نجوم علم وده ښيي چې لیکل یې نه کول.
عهد عتیق
په ریاضیاتو، نجوم او طبابت کې د دوی ونډه په عهد عتیق کې د یونان طبعي فلسفې ته لاره وکړه او بڼه یې ورکړه؛ په دې توګه د فزیکي نړۍ پېښو ته د طبعي دلایلو پر اساس د تشریح کولو هڅې وشوي. څېړنو عملي موخې هم لرلې؛ لکه د باور وړ جنتري جوړول او دا مشخصول چې څنګه د بېلابېلو ناروغیو درملنه وشي. پخوانيو خلکو، چې لومړني عالمان ورته ویل شوي، ښايي ځان ته د طبعي فیلسوفانو فکر کړی وي، یا یې ښايي ځانونه د ځانګړو دندو متخصصین بلل (لکه فزیک پوهان) او یا هم ښايي دیني دود پالونکي ( لکه د معبد شفاء ورکوونکي).
د هیګ بوزون
د ۲۰۱۲ کال د جولای په ۴مه هغو فزیک پوهانو چې د CERN څېړنیز مرکز په لوی هادروني ټکر کوونکي کې یې کار کاوه، اعلان وکړ چې دوی یوه نوې اتومي ذره کشف کړې چې د هیګز بوزون ته ډېره ورته ده؛ دا په دې اړه په پوهېدو کې بالقوه لارښوونه کوي چې ولې اولیه ذرې کتله لري او په حقیقت کې مو په کایناتو کې د تنوع او ژوند پر شتون پوهوي. اوس دې ته ځینې پوهان «هیګز ته ورته» ذره وايي. پیټر هیګز له هغو شپږو فزیک پوهانو یو و چې په ۱۹۶۴ کال کې یې په درېیو مستقلو ګروپونو کې کار کاوه او د هیګز ساحې («دنیایي شیره») فکر یې رامنځته کړ. نور فزیک پوهان دا وو: د لندن له سلطنتي کالج څخه ټام کیبل؛ له راچسټر پوهنتون څخه کارل هاګن؛ له براون پوهنتون څخه جرالډ ګورلنیک او د بروکسل له ازاد پوهنتون څخه فرانسوا انګلېرټ او رابرټ براوټ.
په اسلام کې لیبرالیزم او پرمختگپالنه
ابن رشد
ابن رشد چې ډېری په لاتین کې د ایورروس په نامه یادېږي، د اندلس یو له هغو پوهانو نه و چې پر ټولو علومو پوه و. په «لویدیځې اروپا کې د سیکولر فکر بنسټ ایښودونکي پلار» په توګه یادېږي، هغه د ارستو په نظریاتو کې د ارزښتناکو تبصرو لپاره د تبصره کوونکي په نوم پیژندل شوی و. د هغه آثار فصلالمقال او كتاب الكشف دي.
اسلام او سیکولریزم
د سیکولریزم تعریف او کارېدنه، په ځانګړې توګه د مذهب ځای په ټولنه کې، په اسلامي هیوادونو او غیر اسلامي هیوادونو کې توپیر لري. لکه څنګه چې د سیکولریزم مفکوره په اسلامي نړۍ کې د سیکولرانو ترمنځ توپیر لري، د سیکولر کولو فشار پر وړاندې د روښان فکرو مسلمانانو غبرګونونه هم توپیر لري. له یوې خوا سیکولریزم د ځینو روښان فکرو مسلمانانو له خوا غندل کېږي، چې دوی دا نه احساسوي، چې مذهبي نفوذ باید له عامه ډګر څخه لرې شي.
سيلاني کارغه
سيلاني کارغه (په لاتين: Corvus frugilegus) د کارغانو د دلې څخه دي چی په اروپا او آسيا کی ژوند کوي. نوموړي کارغه په اروپا کی تر ټولو گڼ شمير لرونکي مرغه دي. سيلاني کارغه اجتماعی مرغه دي چی په لویو رمو کی ژوند کوی او هره رمه کولای سی لس زره سیلانی کارغان ولري. نوموړي کارغه حشرات، چينجيان او مېوې خوري او کوچني تی لرونکي ژوي هم ښکار کولای سی.اوږدوانی یی ۴۵ - ۴۷ سانتیمتر دي او وزن یی ۶۲۵ گرامو ته رسېدلای سی. د وزرونو پلنوالي یی د ۸۱ سانمامترو څخه تر ۹۴ سانتیمترو پورې دی. ټول بدن یی د تورو بڼکو لخوا پوښ شوي دی. نوموړي مرغه خړه مښوکه لري. دغه مرغه د مرغانو په ټولنو کی ژوند کوی او خپله ځالگی پر ونو باندی جوړوي. د سيلاني کارغو ښځينه هر کال ۳ - ۵ هگی لري چی نسواری رنگ او تور داغونه لري.
طبیب
یو طبیب (په امریکایۍ انګلیسي کې)، طبابت کوونکی (د ټولګټو هېوادونو په انګلیسي کې) طبي ډاکتر یا په اسانه ډول ډاکتراو یو روغتیایی متخصص دی چې طبابت ترسره کوي، د طبي زده کړې، تشخیص، مخکې تشخیص او درملنې پر مټ د ناروغۍ، ټپ او نورو فزیکي او رواني نیمګړتیاوو د سلامتیا له ودې، ساتنې یا رغونې سره تړاو لري. طبیبان خپل کسب د ناروغیو په ځانګړو ډلبندیو، د ناروغانو په ډولونو او د درملنې په مېتودونو باندې څرخوي، چې تخصص بلل کېږي یا د وګړو، کورنیو او د ټولنو د پر له پسې او هراړخیزې طبي پاملرنې د چمتو کولو مسؤلیت په غاړه اخلي، چې د عمومي طب (د عمومي  داخلې) په نامه پېژندل کېږي. د طبابت کار په سمه توګه هم د علمي څانګو لکه اناتومي او فزیولوژي، اصلي ناروغۍ او د هغوی د درملنې د کره پوهې، طبي ساینس او هم په عملي کار کې غوره وړتیا، د طب هنر یا کسب ته اړتیا لري.
د داخلې متخصص
په انګلیسي کې دا اصطلاح لږترلږه نه سوه کلن تاریخ لري: طبیبان او جراحان یو وخت د جلا مسلکونو غړي وو او په دودیز ډول سیالان وو. د آکسفورد د انګلیسي لنډ قاموس درېیمه نسخه، د منځنۍ انګلیسي روایت وړاندې کوي چې د ۱۴۰۰ ز کال له همغه پیل څخه دا توپیر کوی: "O Lord, whi is it so greet difference betwixe a cirugian and a physician." یا "اې خدایه!، د جراح او طبیب ترمنځ دومره لوی توپیر څه دی."
اوس مهال، په متحده ایالاتو کې یو متخصص طبیب د داخلي ناروغیو متخصص بلل کېږي. د روغتون طبیب یار روغتونوال، بله اصطلاح وه چې په ۱۹۹۶ ز کال کې د متحده ایالاتو د داخلي طب متخصصینو د بللو لپاره چې زیاترو په ځانګړې توګه په روغتونونو کې یې کار کاوه، وړاندې شوه. اوس مهال دا د 'روغتون طبیبان' د متحده ایالاتو د عمومي داخلې د ټولو متخصصینو نږدې ۱۹٪  جوړوي، چې په مشترک المنافع هېوادونو کې زیاتره ورته عمومي طبیبان وايي.
د منځني ختيځ تاريخ
د ۱۹۲۰،۱۹۳۰ او ۱۹۴۰ز کلونو په اوږدو کې، سوریه او مصر د خپلواکې پر لور ولاړل. د دويمې نړيوالې جګړې پر مهال او له جګړې وورسته ( ۱۹۳۹-۱۹۴۵ز) بریتانيه، فرانسه او شوروي اتحاد د منځني ختيځ له ډېرو سيمو نه ووتل. په فلسطين کې د عرب-اسرائيلو جګړه په ۱۹۴۷ز کال کې د ملګرو ملتونو له خوا د فلسطين د وېش په طرحې سره پای ته ورسېده. د سړې جګړې د ترينګلتيا په منځ کې، د لويديځې اسيا ا و شمالي افريقا هغه هېوادونه چې په عربي ژبه يې خبرې کولې، د پان عربيزم  شاهدان وو. د اروپا له خوا د سيمې د نېغ په نېغه واکمنۍ خوشې کول، د اسرائيلو منځ ته راتګ او د پطروليم صنعت مخ پر زياتېدو اهميت د نوي منځني ختيځ په جوړولو کې مرسته وکړه. د منځني ختيځ په ډېرو هېوادونو کې، د بازار د اقتصاد پر وده سياسي محدوديتونه، فساد او ملګرتيا، پر وسلو زیات لګښت او نفوذ پروژو او تر ډېره بريده د تیلو پر عايداتو تکيه اغېز لري. په سيمه کې د سړي سر تر ټولو شتمن هېوادونه، د فارس خليج هغه کوچني هېوادونه دي چې زيات تیل لري، لکه: قطر، کويټ، بحرين او متحده عربي امارات.
منځني ختيځ ته د نژدې ختيځ نوم هم کارول کېدای شي، خو په جلا معنا سره، په ځآنګړي ډول، کله چې د لرغوني تاريخ په اړه بحث کېږي، شونې ده چې دا محدوده معنا ولري او يوازې شمالي سيمو ته وويل شي، له تاریخي اړخه د ارامي ژبې ويونکو هغو سيمو ته چې ساميان په کې ژوند کوي او د اناتولي په ګاونډ کې پرتو سيمو ته ویل کېږي.
گوند
تاريخچه
د ډله یيزو سياسي ګوندونو له ودې مخکې، په ټاکنو کې په ډېره کمه کچه سيالۍ کېدې، سياستونه دومره کوچني وو چې نېغ په نېغه پرېکړه شونې وه، داسې ټاکنې تر سره کېدې چې د يوې شبکې يا د ګوندونو په واک کې وي، کومو چې کولای شول، په يوه ټاکنه کې په خپلواک ډول يو نوماند بريا ته ورسوي.
اتلسمه پېړۍ
د پېړۍ په پای کې، متحده ايالاتو هم د ګوند نظام ته وده ورکړه، چې دې ته د لومړي ګوند نظام وايي. که څه هم د ۱۷۸۷ز کال د متحده ايالاتو اساسي قانون جوړوونکو دا وړانديزونه نه وو کړي، چې د امريکا سياسي بحثونه به په لويه کې د سياسي ګوندونو په شا او خوا کې راوڅرخي، د ۱۷۹۰ز کال په لومړيو کې د فدرالي دولت د واکونو د اندازې په اړه بحثونه، د لومړيو دوو ګوندونو د راپورته کېدو لامل شول: فدراليست ګوند او ديموکراتيک-جمهوريت غوښتونکی ګوند.
چکوتره
وېشنيزه:مېوې
په متحده ایالتونو کې اصلي امریکایان
پس منظر
د لومړي تماس په وخت کې، د ځایي خلکو کلتور له مخکې صنعتي او ډېری مسیحي مهاجرو څخه په بشپړ ډول توپیر درلود. ځینې شمال ختیځ او سوېل لوېدیځ کلتورونه، په ځانګړې توګه، ماټریلینیال وو او د هغه څه چې اروپایان ورسره اشنا وو، په نسبت یې پر لا جمعي اساس باندې عمل کاوه. د ځایي امریکایي قبیلو ډېرو یې، خپل ښکارځایونه او کرنیزې ځمکې د ټولې قبیلې کارونې لپاره پريښې وې. په هغه وخت کې، اروپایانو داسې کلتورونه لرل چې د ځمکې په هکله د فردي مالکیت حقونو مفهوم ته یې وده ورکړې وه چې ډېر توپیر یې درلوده. د ځایي امریکایانو او مهاجرو اروپایانو ترمنځ کلتوري توپیر او د ملتونو په منځ کې د اتحاد توپیر د جګړو په دورو کې د پراخو سیاسي فشارونو، قومي تاوتریخوالو او ټولنیزې ګډوډۍ لامل شول.
عبدالمالک ریگی
سرچینۍ
وېشنيزه:بلوڅان
اشوک
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:موریه واکمني وېشنيزه:د هند پېښلیک وېشنيزه:هندي راجاگان وېشنيزه:بودیزم
جورج ساند
شخصي ژوند
پلار یې موریس دوپن د فرانسې د مارشال جنرال موریتس زاکسن لمسی، د پولنډ د پاچا او د ساکسونی د ټاکونکي دویم اګستوس له واده پرته زوی او د شپاړلسم لويي، اتلسم لویي او د فرانسې د لسم چارلز شپږمه درجه د عمه زوی و. هغې همدارنګه د جرمني او ډنمارکي ګډو اجدادو له لوري د فرانسې د پاچا لوئی فیلیپ سره لرې خپلوي لرله. د ساند مور سوفيا ویکتور دلبورد یوه عادي مېرمن وه.
له شوپن سره اړیکه
ساند په خپل ناول لوکرزیا فلوریاني کې شوپن د ختیځې اروپا د یو ناروغ شاهزاده په توګه چې کارول نوم یې ورته کارولی راوړی. د لوکرزیا په نوم د منځني عمر لرونکې هنرمندې له خوا چې د اوج مهال یې تېر شوی؛ پالنه یې کېږي او د هغې مینې له امله چې له کارول سره یې لري د هغه له ناروغۍ رنځېږي. له دې سره چې ساند وروسته ادعا وکړه چې هغې له شوپن څخه کارتون نه دی جوړ کړی، ځکه د دغه کتاب خپرېدو او په پراخه کچه د هغو لوستنې کېدای شي د هغوی ترمنځ ستونزې رامنځته کړې وي. د شوپن له مړینې وروسته، ساند هغه ته لېږلي خپل ډیر لیکونه وسوزول او یوازې د دوی ترمنځ تبادله شوي ۴ لیکونه پاتې شول. د دغو لیکونو درې یې په ۱۹۶۸ زکال کې په "Classiques Garnier" ټولګه کې خپاره شول.
د ارجنټاين اقتصاد
ارجنټاین له غني طبيعي زېرمو، زيات لوستي نفوس، د صادراتو پر محوريت د کرنيز سکتور او متنوع صنعتي بنسټ څخه ګټه پورته کوي. له تاریخي اړخه د ارجنټاين اقتصادي فعاليت ډېر نابرابره دی، په ځانګړي ډول د شلمې پېړۍ له وروستيو څخه، د سختې سوړبازارۍ سره لوړه اقتصادي وده رد او بدل شوې ده. له دې پړاو څخه د عايد په وېش او بې وزلۍ کې زياتوالی راغلی. د شلمې پېړۍ په لومړيو کې، ارجنټاين په ټوله نړۍ کې د سړي سر د «جي ډي پي» لوړه کچه درلوده. دا کچه له کاناډا او استراليا سره برابره وه او فرانسه او ايتاليه دواړه يې شاته پرېښي وو.
ارجنټاين د FTSE نړيوال برابرښت شاخص (۲۰۱۸) له خوا يو مخ پر وده بازار بلل کېږي او د جي-۲۰ په منځ کې يو له سترو اقتصادونو څخه دی.
ګیني – بېساو
ګیني بیساو یو وخت د کابو د سلطنت او همدارنګه د مالي سترواکۍ برخه وه. د دې سلطنت ځینې برخې تر ۱۸ پېړۍ پورې پاتې شوې، په داسې حال کې چې څو نورې یې له ۱۶ پېړۍ ورسته د پرتګالي سترواکۍ تر واک لاندې وې. په ۱۹ پېړۍ کې، دا هېواد د پرتګالي ګیني په توګه مستعمره شو. له خپلواکۍ سره سم چې په ۱۹۷۳ کال کې اعلان او په ۱۹۷۴ کال کې په رسمیت وپېژندل شو، د پلازمینې نوم یې، بیساو، د هېواد نوم ته اضافه شو ترڅو د ګیني (پخوانۍ فرانسوي ګیني) سره ګډ نشي. ګیني-بیساو له خپلواکۍ را په دې خوا د سیاسي بې ثباتۍ اوږد تاریخ لري او یوازې یوه ټاکل شوي ولسمشر (جوس ماریو واز) په بریالیتوب سره پوره پنځه کلنه دوره بشپړه کړې ده. اوسنی ولسمشر یې عمرو سیسوکو ایمبالو دی، چې د ۲۰۱۹ کال د ډسمبر په ۲۹ وټاکل شو.
تاریخچه
لرغونپوهنې د ګیني-بیساؤ د تاریخ نه وړاندې زمانه په ناکافي توګه تشرېح کړې. په ۱۰۰۰ زېږدیز کال کې، په سیمه کې ښکاري- ژوند موجود و، چې سلګونه زره کاله پخوا د افریقا نورو برخو ته خواره شوي وو. د لرغون پېژندنې د ریکاردونو پر بنسټ، له لنډ وخت وروسته د دې ځای د کروندګرو او د اوسپنې د وسایلو کارولو له خوا و نیول شو.
زنه خان ولسوالۍ
د زنه خان ولسوالۍ د افغانستان د غزني ولايت یوه ولسوالۍ ده.
عثمان بن عفان
دعثمان رضي الله عنه واده
داسلام له قبلولو وروسته عثمان رضي الله عنه ته هغه وياړ ور په برخه شو کوم چې ډيرو صحابۀ کرامو ته نه وو ورپه برخه شوى, هغه داچې رسول الله صلى الله عليه وسلم ده ته خپله لور رقيه رضي الله عنها په نکاح ورکړه او دخپل ځوم توب وياړ يې عثمان رضي الله عنه ته ورپه برخه کړ. رقيه رضي الله عنها لومړى دابو لهب د زوی عتبه په نکاح کې وه مگر داسلام له راتلو وروسته دابو لهب له رسول الله صلى الله عليه وسلم سره دښمني دې پوړ ته رسيدلې وه چې خپل زوی عتبه يې اړ کړ چې درسول الله صلى الله عليه وسلم پتمنې لور ته طلاق ورکړي هماغه وو چې عتبه طلاق کړه او رسول الله صلى الله عليه وسلم يې له عثمان رضي الله عنه سره نکاح وتړله.
دبدردغزا پيښه او درقيي رضي الله عنها ناروغي
دکفر او اسلام تر ټولو لومړۍ جگړه چې د بدر په څيره کي ښکاره شوه عثمان رضي الله عنه ديوې اتفاقي پيښې له امله چې درقيي رضي الله عنها دناروغي په صورت کې ورپيښه شوه دبدر په غزا کې گډون ونه کړ. دعثمان رضي الله عنه ميرمنه او درسول الله صلى الله عليه وسلم دزړه ټکړه رقيه رضي الله عنها چې کله بيماره شوه نو رسول الله صلى الله عليه وسلم عثمان رضي الله عنه ته وفرمايل چې ته بدر ته مه ځه, بلکې دخپلې ميرمنې د دارو درملو څه چاره وکړه ,که څه هم دبدر په غزا کې دگډون نه کولو خبر اوريدل دعثمان رضي الله لپاره تر يوې لويې پيښې لږ نه وو خو درسو الله صلى الله عليه وسلم امر وو ځکه يې په سرا وسترگو منلو ته تيار شو. رسول الله صلى الله عليه وسلم دده دلا خوښۍ لپاره ورته وفرمايل چې ته به دبدر په غزا کې په گډون نه کولو سربيره هم گډ شميرل کيږې او د بدر د غزا په ثواب او دغنيمت په مالونو کي (په دواړو کي) به تاته هرو مرو خپله برخه درکول کيږي. خو درقيي رضي الله عنها دا ناروغي په اصل کې دمړينې يو پيغام وو, ناروغي ورځ په ورځ مخ په زياتيدو وه تردې چې درسول الله صلى الله عليه وسلم دنه موجوديت په مهال يې څو ورځې وروسته دمرگ ملائکې ته ښه راغلاست وويل. انا لله وانا اليه راجعون عثمان او اسامه بن زيد رضي الله عنهمادجنت د دې ملکي په جنازه او خښولو بوخت وو چې زيد بن حارثه رضي الله عنه چې درسول الله صلى الله عليه وسلم په اوښه سپور وو او په بدر کې يې دمسلمانانو دسوبي زيرى راوړ. عثمان رضي الله عنه دخپلې ميرمنې په مړينې ډير غمجن وو ,يوه ورځ عمررضي الله عنه ورته وفر مايل چې څه چې خدای جل جلاله ليکلي وو هغه وشو دومره غمژن کيدو ته اړتيا نه ليدل کيږي .عثمان رضي الله عنه ورته وفرمايل : زه چې دخپل نصيب په محرومۍ باندې هرڅومره غم وکړم بيا هم لږ دي ,رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمايلي چې دقيامت په ورځ به زما له خپلوۍ پرته ټولې خپلوۍ پای ته رسيږي, زه افسوس کوم چې د رسول الله صلى الله عليه وسلم له کورنۍسره زما تړاو پرې شو. کنز العمال 6ټوک 379 مخ. که څه هم دعثمان رضي الله عنه د خوښۍ لپاره رسول الله صلى الله عليه وسلم هغه ته دبدر د غزا غنيمت هم يوه برخه ورکړه او هغه ته يې د بدر د ثواب د وړلو زيرى هم ورکړى وو خو پدې سربيره يې خپله دوهمه لور ام کلثوم رضي الله عنها هم عثمان رضي الله عنه ته په نکاح ورکړه چې پدې سره په دوهم ځل دعثمان رضي الله عنه له نبوي کورنۍ سره تړاو راغى. درسول الله صلى الله عليه وسلم له دوو لوڼو (رقيه رضي الله عنها او ام کلثوم رضي الله عنها) سره په پرله پسې ډول دنکاح کولو له امله عثمان رضي الله عنه ته د(ذوالنورين) (دوو رڼاوو��رقيه ,ام کلثوم,, خاوند) لقب ورکړل شوى
دعثمان رضي الله عنه دخلا فت په مهال فتوحات
دطرابلس دفتحې لپاره که څه هم دهجرت په 25 کال تياري شوې وه خوخونړى بريد ورباندې په کال 27 هجري کې دعبدالله بن زبير اوعمرو بن العاص او عبدالرحمن بن ابې بکر رضوان الله عليهم اجمعين غوندې وتلو جهادي سرلښکرو تر ځانگړې مشرۍ لاندې وشو .کله چې طرابلسي مشرانو وليدل چې دمسلمانانو مقابله ممکنه نه ده نوپدې جگړه کې د مجاهدينو دعمومي مشر عبدالله بن ابي السرح رضي الله عنه حضور ته راغلل او په 25لکه ديناره يې سوله وکړه. يعقوبي 2 ټوک 189 مخ. افريقيه : کومو سيمو ته چې نن الجزائر او مراکش ويل کيږي هغه هم دعثمان رضي الله عنه په زمانه کې د عبدالله بن زبير رضي الله عنه تر مشرۍ لاندې دهجرت په 26 کال فتح شوې. اسپين : نننۍ هسپانيه هم دعثمان رضي الله عنه په زمانه کې دعبدالله بن نافع بن عبد قيس او عبدالله بن نافع بن حسين رضي الله عنهما تر ځانگړې څارنې لاندې فتح شوه. قبرص : چې نن په (سائپرس) نامه باندې ياديږي, دروم او شام بحر ته څيرمه خورا شنه او زړه راښکونکي جزيره ,اوداروپا او روم له لورې دمصر او شام دفتح کولو لپاره ددروازې بڼه لري پدې سيمه هم دعثمان رضي الله عنه په زمانه کې داميرالبحرعبدالله بن قيس حارثې رضي الله عنه او بيا دهغه له شهادته وروسته دسفيان بن عوف ازدي رضي الله عنه تر مشرۍ لاندې دلاندې شرائطو په منلو سره سوله وشوه : 1-قبرصيان به اووه زره ديناره کلنى خراج ادا کوي. 2-په بحري جنگونو کي به قبرصيان دمسلمانانو ددښمنانو دخوځښت يا نقل وحرکت خبر مسلمانانو ته ورکوي. 3- مسلمانان به دقبرص دساتلو پړه په غاړه نلري. خودهجرت په 33 کال قبرصيانو دا پريکړه ماته کړه او دمسلمانانو په مقابل کي يې درومي جهازونو مرسته وکړه ,ځکه نو امير معاويه رضي الله عنه ددوهم ځل لپاره په قبرص بريد وکړ او هغه ځمکه يې دمسلمانانو تر لاس لاندي راوسته. دهجرت په ديرشم کال عبدالله بن عامر او سعيد بن عاص رضي الله عنه په دوو ځانگړو لارو دخراسان او طبرستان لورې ته مخه وکړه .له سعيد بن عاص رضي الله عنه سره امام حسن, امام حسين, عبدالله بن عباس, عبدالله بن عمر, عبدالله بن عمروبن العاص او عبدالله بن زبير رضوان الله تعالى عليهم اجمعين غوندي جليل القدره صحابۀ کرامو گډون درلود او دې کسانو دخپل پر مختگ په ترڅ کي دعبدالله بن عامر رضي الله عنه تر رسيدو مخکي جر جان ,خراسان او طبرستان فتح کړل. عبدالله بن عامر رضي الله عنه خپله ورسپارل شوې دنده مخ پر وړاندې بوتله او دهرات ,کابل او سجستان له فتح کيدو ورسته يې دنيشاپور لورې ته مخه کړه او هلته يې اسبرائن ,ارغيان او نورې څيرمه سيمې ونيوې نيشاپوريانو له دې ښار څخه څو مياشتې دفاع وکړه خو بالاخر اړ شول او دکال اوو لکو درهمو په ورکولو سره يې له اسلامي لښکر سره سوله وکړه. عبدالله بن عامر رضي الله عنه له نيشاپوره وروسته عبدالله بن خازم دسَرَخس په لورې وليږه او پخپله يې دماوراءالنهر لورته مخه کړه دسَرَخس اوسيدونکو اطاعت قبول کړ او دماوراءالنهر اوسيدونکي له عبدالله بن عامر رضي الله عنه سره سولې کولو ته اماده شول عبدالله بن عامر رضي الله سوله ورسره وکړه او قسي بن الهيثم رضي الله عنه يې خپل قائم مقام وټاکلواو پخپله له سامان وړلو سره سره پلازمينې ته ستون شو. ابن اثير 3ټوک 84 مخ. دهجرت په 31 کال دعثمان رضي الله عنه په زمانه کې خبيب بن مسلمه فهري آرمينيه فتح کړه .دهجرت په 32 کال امير معاويه رضي الله عنه تر قسطنطنيي پورې ټولې سيمي فتح کړې .په همدې کال عبدالله بن عامر مرو,طالقان ,فارياب او جوزجان فتح کړل .دهجرت په 33 کال امير معاويه رضي الله عنه دروم دخاوري په حصن المرأة سيمه بريد وکړ.
غوره ويناوې
۵ـ که له چا کومه تمه ونه لرې ټول ستا دوستان دي.
جميل کرزی
ژوندلیک
جمیل کرزی د رحمت الله کرزی زوى د افغانستان د ولسمشر حامد کرزي وراره په ۱۳۵۴ هجري لمريز كال كې د کابل په ښاركې زيږيدلى دى. اصلي ټاټوبى يې د کندهار ولايت، اوس په كابل ښار كې استوگن دى. جمیل د افغانستان د ځوانانو د ملي پيوستون گوند عمومي رئيس. هغه يو زوى او يوه لور لري.
نظم
نظم په لغت کې د ملغلرو پیېلو ته وايي او په اصطلاح کې هر هغه معنا دار کلام چې وزن او اهنګ ولري، نظم یې بولي.
میخایل ګورباچف
میخایل سرګي یویچ ګورباچوف (زیږون: د ۱۹۳۱ زکال د مارچ ۲ مه – مړینه؛ د ۲۰۲۲ زکال د اګست ۳۰ مه) د روسیې او پخواني شوروي اتحاد سیاستوال و چې د شوروي اتحاد د وروستي رهبر په توګه یې خدمت وکړ. له ۱۹۸۸ زکال څخه تر ۱۹۹۱ زکال پورې د شوروي اتحاد د مشر په توګه نوموړي له ۱۹۸۸ زکال څخه تر ۱۹۸۹ زکال پورې د شوروي اتحاد د رهبرۍ د عالي شورا د مشر، له ۱۹۸۹ زکال څخه تر ۱۹۹۰ زکال پورې د شوروي اتحاد د جمهوریتونو د عالي شورا د مشر او له ۱۹۹۰ زکال څخه په ۱۹۹۱ زکال کې د شوروي اتحاد د پاشل کېدو تر مهاله  پورې د شوروي اتحاد د ولسمشر په توګه خدمت وکړ. له ایډیالوژیک پلوه ګورباچوف په پیل کې مارکسېزم – لینینېزم ته پابند و خو د ۱۹۹۰مې لسیزې په لومړیو کې یې د سوسیال دیموکراسۍ خوا ته مخه کړه.
مړینه
ګورباچوف د روسیې په تاریخ کې تر ټولو ډېر عمر کوونکی واکمن و چې له الکساندر کرنسکي او د شوروي اتحاد د اسمي رهبر واسیلی کوزنتسوف څخه چې دواړه د ۸۹ کلنۍ په عمر مړه شول، مخکې شو. نوموړی په ۱۹۸۸ زکال کې د ګئورګي مالنکوف له مړینې وروسته د شوروي اتحاد یوازنی ژوندی پاتې شوی رهبر و او همدارنګه یوازنی هغه رهبر و چې د شوروي اتحاد د موجودیت پر مهال زېږېدلی و.
۳ غويی
د غويي ۳ - د ښوونکي او معارف، همدارنگه د کتاب او د کتاب د چاپ د حقوقو Copyright ورځ (د اپريل ۲۳).
د LGBT خلکو په وړاندې تاوتريخوالی
اروپا
له څلورمې څخه تر شلمې پېړۍ پورې په اروپا کې هغه قوانين او لايحې عملي کېدې، کومې چې همجنس پالنې منع کوي.