cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
زمبیا
خویسان او باټوا
مډرنه زامبیا، نږدې ۳۰۰ کاله له میلاد څخه وروسته د خویسان او باټوا د خلکو مېشت‌ځای شوه، کله چې مهاجرتي بانټو یانو هلته ژوند کول پيل کړل. باور دا دی چې د خویسان ټبر د افریقا له ختيځ څخه سرچینه اخیستې او نږدې ۱۵۰۰۰۰ کاله مخکې يې د سویل لور ته پراختیا موندلې. د توا خلک په دوو ډلو ووېشل شول: کافوه توا چې د کافوه اپارتمانونو ته څېرمه او لوکانګا توا چې د لوکانګا په جېبه کې یې ژوند کاوه. په زامبیا کې د ډبریز هنر ډېری لرغونې بېلګې لکه د مولا د کاڼو نقاشۍ، د مومبوا غارونه او د ناچیکوفو غارونه دغو لومړنیو ښکاریانو ته ورګرځي. خویسانو په ځانګړي ډول توا په ټوله مرکزي او سویلي افریقا کې له بانټو یانو کروندګرو سره  په ځانګړي ډول د پېرونکي-پېرودونکې یوه ښه اړیکه رامنځته کړه، خو په پای کې يا د بانټو یانو له خوا جذب یا هم بې کوره شول.
څړځای یا مالچر
د څړځايونو ډګرونه يا منطقی
۷۹۱۰۰۰۰ د کر وړ ځمکی ۳۹۰۰۰۰۰ نه کرل کيږي ۳۹۰۰۰۰۰ غيری کرل شوی ځمکی ۲۵۸۶۰۰۰ ابي ۴۰۱۰۰۰۰ کرل شوی ځمکی ۱۴۲۴۰۰۰ للمی
د څړ ځايونو طبقه بندي
۲- د څړ ځايونه ډولونه دواښو د توليد په اساس لمړي درجه څړ ځاي: نباتي پوښښ ۱۰۰/۱۰۰ کې وي يعنې د ځمکې ټوله سطحه د وښو پوسيله پوښل شوی وی او هيڅ خالي ځای په هغې کې نه ليدل کيږي. واښه يی ښه خوړل کيږي او د ګراس او ليګوم د کورنۍ ځينې وی، قوی وده لری او د ريبلو وړ وي داچې د ځمکې ټول مخ د وښو پوسيله پټ شويدی لدې خاطره د سوليدو نښې پکښې نه ليدل کيږي، معمولاً د دارنګ سيمو کلنی اورښت د (mm۵۰۰) ځينې زياد دی د دا ډول څړځای ظرفيت چې واښه ونه ريبل شي ۲ واحد څاروي په يوه هکتارساحه کې ۱۰۰ ورځې دڅړ ظرفيت لري.
۵.ډير خراب very poor کليماکس موجود نه وي دخاوری تخريب ډير شديد وي عضوي مواد يی ډير لږ وی
شاه جهان
دشاه جهان کورنۍ په دې ډول ده :
چايپاره ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د آذربايجان غربي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
وچکالي
منابع
ه http://1rahimi.blogspot.be/
سرچينې
وېشنيزه:اقليمپوهنه  وېشنيزه:اوبپوهنه وېشنيزه:موسمي ناورينونه
د کمونېزم تاریخچه
د کمونېزم تاریخ ګڼې هغه ایډیالوژۍ او سیاسي خوځښتونه رانغاړي چې د شتمنۍ، اقتصادي پانګونې او جایدادونو د اشتراکي مالکیت اصلي تیوریکي ارزښتونه په کې مشترک دي. د معاصر کمونېزم ډېری بڼې پر مارکسېزم ولاړې دي. مارکسېزم هغه تیوري ده چې «کارل مارکس» په اتلسمه پېړۍ کې وړاندې کړه. دغې تیورۍ د اروپا په ډېرو برخو کې ګڼ پلویان وموندل او مبارزو ملاتړو یې د ۱۸۰۰مې لسیزې په وروستیو کې د دې لویې وچې په یو شمېر ماتو شویو انقلابونو کې مهم رول درلود. هماغه مهال کمونېستي ګوندونه هم زیات شول چې وسله‌وال انقلاب یې رد کړ، خو د ټولییز مالکیت او بې طبقې ټولنې مارکسېستي ارمان یې وپاله.
احسان شفيق
مخينه
احسان شفيق په ۱۹۸۰ ز. کال کې پاکستان ته مهاجر شو او هلته يې ۱۲ کاله په پېښور کې ژوند کړی و.
سورة الدخان
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
خوشال خان بابا او اهلبیت
خوشحال د خپلې ټولنې روڼ اندی،فيلسوف او اسلامپوه و او د "فرهنگي ټولنپوهنې"له اړخ ورته جوته وه،چې پښتانه بايد ځان وپېژني؛ځکه يې "خودي" په عام  فهمه ژبه؛ژوره مانا اوڅار کړه .
راز قومــــــى ديد و
بى باکانه گفت
شيخوپوره
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
خوشال خان بابا او اهلبیت
تا زده ستا خبرې،چې نقلونه رنګارنګ کړې[7]
'''له دې  ځايه جوتېږي،چې "خوشحال بابا" په ( ١٠٢٢س ١٦١٢ز- ١١٠٠س ١٦٨٨ز ) په اولسمه ميلادي پېړۍ کې په پښتنو او سيمه کې د (( اسلامي مذاهبو د پيوستون)) مخکښ او بنسټګر و، حال داچې موږ  پر ١٩٤٧ ز کال په "قاهره" کې د ((جماعة التقريب بين المذاهب الاسلاميه يا د اسلامي مذاهبو د پيوستن ټولنه)) ددې کار پيلامه بولو! که د خوشحال بابا په لاروۍ خپلې اسلامي پوهېدنې په خورا ښه ادبياتو،مناسب دود او طريقه او د پښتنو مزاج ته په پاملرنه راوړاندې کړو؛نو د تېر پېر دبدبه مو راژوندۍ شي.'''
ګرجي خلک
اخیستلیک
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85_%DA%AF%D8%B1%D8%AC%DB%8C
خوشال خان بابا او اهلبیت
'''مذهب يوه وسيله ده،چې سړى پرې حق وپېژني،موخه نه ده؛بلکې موخه دين دى؛نو ځکه له فقهې پلوه ډېرى پښتانه حنفي مذهبه دي او موږ هم په همدې ټولنې پورې تړاو لرو،چې  هرومرو په همدې فقهي بهير کې روان يو. موږ  بايد اوسني کهول ته "پښتنى ديني هڅوب" (چې د اسلام يو پاتوړی- ميراث دى او له نصوصو راولاړ شوى) د وخت په ژبه وروښيو، نور هغوى پوهېږي،چې څه وکړي او په چا پسې ولاړ شي.'''
د ځوانۍ ساتنه
په دې کتاب کي د ځوانانو مسئلې په سپړنیز ډول بیاني شوي دي.
هېماټوپويسز
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:د وينې سلولونه وېشنيزه:هېماټولوژي وېشنيزه:ووبپوهنه
حقوق
د حقوق پوهنې څانګې
د نویو قانوني څانګو په منځ کې، موږ کولی شو د ناروغ حقونه، د کانونو حقونه، او د فلزاتو حقونه ذکر کړو.
مانکانا خلک
مانکانا خلک مانکانا قوم یو افریقایي قوم دی چې د ګینه بیساو هیواد ۳.۱ سلنه وګړي جوړوي.
د هیپو آګوستین
د هغه د هم مهاله الهیات پوه او کشیش جروم په خبره آګوستین «لرغوني باورونه له سره را ژوندي کړل». په ځوانۍ کې نوموړي ماني آئین ته مخه کړه او ورپسې یې په نوې افلاطوني هېلنېستي فلسفې باور وموند. په ۳۸۶ زکال کې د عیسویت له منلو او د تعمید غسل له کولو وروسته آګوستین د فلسفې او الهیاتو په برخه کې مطالعات زیات کړل او بېلابېل لیدلوري او لارې چارې یې وړاندې کړې. هغه په دې باور چې د خدای رحمت د انسان د آزادۍ لپاره اړین دی، د لومړنۍ ګناه نظریه (دا چې انسان په طبیعت کې له ګناه سره لېوالتیا لري او په میراثي توګه ورته له آدم(ع) او بي بي حوا څخه دغه طبیعت پاتې شوی) یې رامنځته کړه او د مشروع جګړې د نظریې په پراختیا کې یې پام وړ مرسته وکړه. هغه مهال چې لویدیځه رومي سترواکي مخ پر زوال شوه، آګوستین کلیسا له مادي ځمکني جوړښت جلا د خدای معنوي ښار (د خدای کور) وګڼله. د تثلیث د مفهوم سره مطابق د کلیسا هغه جوړښت چې د نیقیه او قسطنطنیې د شورا له خوا تعریف شوی و تر ډېره پورې یې د On the Trinity په نامه د آګوستین له اثر سره مطابقت درلود.
ماشومتوب او زده کړې
آګوستین هغه مهال چې یوولس کلن و د مادوروس (اوس مهال ماداوروس) په نامه نومیدیا ته اړوند ښارګوټي کې ښوونځي ته ولاړ چې د طاغاست سویل لوري ته په ۳۱ کیلومترۍ (۱۹ مایله) کې پروت دی. همدلته نوموړی له لاتیني ادبیاتو او همدارنګه د مشرکانو له باورونو او اعمالو سره بلد شو. د ګناه د ماهیت اړوند د نوموړي لیدلوري له همدغه ځایه سرچینه واخیسته؛ هغه مهال چې هغه او ملګرو یې له یوه باغه میوه غلا کړه په داسې حال کې چې نه یې غوښتل دغه کار ترسره کړي. هغه د اعترافاتو تر نامه لاندې خپل ژوند لیک کې دغه کیسه یاده کړې. هغه څرګنده کړې چې دوی د لوږې له امله دا چاره ترسره نه کړه بلکې له دې امله وه چې «هلته یې اجازه یې نه لرله». هغه څرګندوي چې زموږ ذات ناقص و. «دا یوه غلطه چاره وه، خو زما خوښه وه چې ترسره یې کړم. ما له خپلې دغې تېروتنې سره مینه لرله – نه د هغه څه لپاره چې ما یې په خاطر دغه تېروتنه کړې وه؛ بلکې خپله دغه تېروتنه مې خوښه وه». هغه له دغې واقعې څخه دې پایلې ته ورسېد چې انسان په طبیعي بڼه ګناه ته لیوالتیا لري او له همدې امله د خدای رحم ته اړ دی.
بایرډ رسټین
رسټین په ۱۹۴۱ کال کې له اې فیلیپ رانډولف سره په ګډه د "واشنګټن لاریون غورځنګ" په ترتیب کې محوري رول ولوباوه، چې موخه یې په کار او دندو کې د نژادي تبعیض د پای ته رسولو لپاره پر حکومت فشار راوړل وو. رسټین وروسته بیا د "آزادۍ سفرونه" تنظیم کړل، او د مارتین لوتر کینګ د رهبرۍ د تقویه کولو لپاره یې د سوېلي عیسوي مشرتابه کنفرانس په تنظیمولو کې مرسته وکړه او هم یې کینګ ته د عدم تشدد په اړه لارښوونې او درسونه ورکړل. هغه وروسته د "کار او ازادۍ لپاره د واشنګټن لاریون یا مارش" کې د سمبالوونکي په توګه رول ولوباوه. رسټین په ۱۹۵۴ کال کې "د وګړیتوب لپاره مبارزه" په نوم خوځښت د یوه سرلاري ایلا بیکر ترڅنګ کار وکړ، او د مونټګومري له بس بایکاټ څخه وړاندې نوموړي د بیکر، جورج لارنس، د امریکا د یهودانو د کانګرس سټینلي لېویسون، او یو شمیر نورو کارګرو رهبرانو ترڅنګ "په ملګرتیا کې" تر نوم لاندې یوې ډلې په تنظیمولو کې مرسته وکړه. دغې ډلې هغو کسانو ته مادي او حقوقي مرستې چمتو کولې چې په کلاریندون ښار، یازو او نورو سیمو کې له خپلو کرایه کړو فارمونو او کورنیو څخه ایستل شوي وو. رسټین د امریکا د کارګرانو فدراسیون-صنعتي سازمانونو کانګرس (AFL-CIO) د اې فیلیپ رانډولف انستیتوت (APRI) مشر شو، چې د پخوانیو بشپړو سپین پوستو د اتحادیو ادغام او د افریقایي امریکایانو د یووالي او اتحاد د ودې په برخه کې یې کار کاوه. د ۱۹۷۰ او ۱۹۸۰ لسیزو په جریان کې هم رسټین د ویتنام او کمبوډیا کډوالو ته د مرستو رسونې په څېر په ګڼو بشرپالو ماموریتونو کې خدمت کړی. په ۱۹۸۷ کال کې د نوموړي د مړینې پر مهال هم، هغه په ​​هایټي کې پر یوه بشري ماموریت بوخت و.
رسټین همجنس‌پال و او د هغه پر جنسیت پالنې او جنسي تمایلاتو د نیوکو له امله، هغه معمولا د مدني حقونو له مشرانو او رهبرانو سره د پردې تر شا د یوه بانفوذه سلاکار په توګه کار کاوه. د ۱۹۸۰مې لسیزې په وروستیو کې هغه د همجنس پالانو پر یوه عامه مدافع تبدیل شو او په بېلابېلو مناسبتونو کې یې د بشري حقونو د یوه فعال او ملاتړي په توګه ویناوې کولې.
میراث
رسټین "د مدني حقونو د پېژندل شوو زمریانو په لنډ نوملړ کې نشته"، او تر یوه بریده یې لامل دا دی چې هغه د پردې تر شا فعال و، او همدا راز د هغه د جنسي تمایل او د پخواني کمونیستي غړیتوب له کبله يې په اړه د عامو خلکو ترمنځ ناخوښي شته ده. پردې سربېره، د ۱۹۶۰ لسیزې په وروستیو کې د نوې محافظه کارۍ په لور د رسټین تمایل د مدني حقونو له ډېری رهبرانو سره د هغه د اختلاف لامل شو. مګر، د ۲۰۰۳ کال مستند فلم "بېګانه ورور: د بایرډ رسټین ژوند"، چي د سنډانس فېسټیوال د ستر منصفه پلاوي جایزې ته نومول شوی و، او هم د ۲۰۱۲ کال په مارچ کې د رسټین د ۱۰۰مې زېږدکلیزې نمانځنې د هغه د پراخې ونډې په بیا پېژندنه کې مرسته وکړه.
قمره اڅکزۍ وکيلي
دندې
آغلې وکيلي د کندهار د زرغونې انا په ليسه کي دوه کاله د سرښوونکي په توګه دنده ترسره کړه. وروسته يې د هغه وخت په اطلاعاتو او کلتور مديريت کي د طلوع افغان ورځپاڼي د مسلکي مرستیالي په توګه دنده درلوده. هغې د طلوع افغان ورځپاڼي لپاره د ښځو د حقونو، د بيان ازادۍ او ټولنيزو مسايلو اړوند مقالې هم ليکلې. د دغې ليکوالې ليکنې په هم مهاله توګه د طلوع افغان څخه علاوه په انیس او اصلاح ورځپاڼو کي هم چاپېدلې.
آثار
د قمرې اڅکزۍ وکيلي په آثارو کي د «غوره کيسې» په نوم د ماشومانو لپاره د داستانونو کتاب هم راځي. هغې په دغه کتاب کي له آلماني او نورو ژبو څخه و پښتو ته د ماشومانو نکلونه ژباړلي دي. دغه کتاب په کندهار کي چاپ سوی دی.
ډبرپوهنه
د ډبرې ډول
اتشفشاني یا ایګنیوس ډبرې بیا په درېیو پراخو کټګوریو وېشل شوې دي. هغه ایګنیوس ډبره چې د ماتې شوې ډبرې له ټوټو څخه جوړېږي او په مستقیم ډول د اتشفشاني پروسو (ټیفرا) په مرسته رامنځته کېږي، د پیروکلاسټیک ډبرې په توګه ډلبندي کېږي. پیروکلاسټیک (Pyroclastic) ډبرې بیا هم د منځنۍ ټوټې (کلاسټ) د اندازې له مخې او دا چې ایا دا ټوټې اکثره انفرادي معدني کرسټالونه، د اتشفشاني شیشې ذرات او که د ډبرې ټوټې دي، ډلبندي کېږي. نورې ډلبندۍ هم، لکه د کیمیاوي جوړښت له مخې، په کې کارېدای شي.
محمد عالم خان
امير عالم خان په ۱۳ كلنۍ كې د خپل پلار امير عبدالاحد خان لخوا د سان پيټرزبورگ ښار ته د يوه درې كلنې ښوونيزې دورې لپاره ولېږه ترڅو هورې په جنگي او دولتي چارو كې خپلې زده كړې وكړي. په ۱۸۹۶ز كال د روسي واكمنۍ لخوا ورته بخارا د واكمنۍ وليعهدۍ تاج ورپه سر كړ. لدې كار سره سم دې د بخارا په لور وخوځېد. هورې يې له پلار سره د ملك چارې سمبالولې، پس له دوه كاله د ناسف سيمې د والي په توگه وگومارل شو، او پوره دولس كاله په نوموړي دنده پاتې شو. لدې ځاى څخه بيا شمالي ولايت كرمينا ته ولېږل شو، او د دوه كالو لپاره يې هلته ولايت چارې ترسره كړې، تردې چې په ۱۹۱۰ز كال يې د پلار د مرگ خبر ترلاسه كړه.
شېرشاه رشاد
اثار او ليکني : له لوست (مطالعې) سره مينه د فطري استعداد او لېوالتيا پر څنګ، روزنيز اړخ او کورنى چاپېريال ته هم اړتيا لري، انجينير صاحب په يو داسي ماحول کي را لوى سوى وو چي ګرده ورځ به ئې کتابونه مخ ته دوري هيسته کېدل او يا بۀ هم پر کتابونو باندي بحث کېدئ، دغو شراېطو په ده کي هم هغه تلوسه وزېږوله چي قلم را واخلي او د کاغذ پر مخ څه کاږي. دده لومړى قلمي کار له انګرېزي ژبي څخه د يوې کوشنۍ لنډي کيسې پښتو ته ژباړه وه چي د ښوونځي په نهمه ټولګۍ کي ئې تر سره کړه او د هغه مهال (د کوچنيانو انيس)يا کله به د کمکيانو انيس مجلې ته وسپارله، خو دا لومړۍ ژباړه په هر دليل چي و چاپ نه سوه، تر دوو درو مياشتو وروسته دا کوشنۍ لنډه کيسه د څو کليمو په اړولو سره د بل چا په نامه د (کوچنيانو انيس) په يوه ګڼه کي خپره سوه، او څه انځورونه ئې ورسره مل کړي ول. انجينير صاحب شېر شاه رشاد د خپلو د ندو په څنګ کي د خپل علمي او کلتوري خصلت پر اساس يو شمېر علمي، ښوونېزي، فرهنګي، سياسي، ټولنيز، مقالې، سرېزي او نظرئې ليکلي دي، چي د هغو له جملې څخه لاندي يو څو د بيلګي په ډول راوړم.
د ښاغلي ډاکټر طارق رشاد خپاره شوي اثار : ١ _ له بېلابېلوشاعرانو سره په بېلابېلووختونو کي څلور ګډي شعري ټولګي. ٢ _ د ٢٠٠٤ ز کال په لومړيو کي له نورو شاعرانو او ليکوالو سره د شعرونو او لنډو داستانونو د هالنډي ژباړي ګډه ټولګه. ٣ _ لومړنۍ روغتيايي مرستي ٤ _ په اوسنيو حساسو حالاتوکي د ډله ايزي ، ملي سياسي ، او ټولنيزي کلتوري هڅي اړتيا ٥ _ د لوی استاد علامه عبدالحی حبيبي په اړه د ليکنو او شعرونو ټولګه ( افغاني شمله ) ٦ _ د ( ويښ ځلميانو ) د نهضت د کتاب سريزه ٧ _ د څانګي او شملې مجلې چي پخوا په هالنډ کي خپرېدې مسول مدير ٨ _ د روغتيا مجله چي پخوا په هالنډ کي خپريده اهتمام ٩ _ د عبد الباري جهاني د ... شعري ټولګي سريزه ١٠_ د نام حق ځيرک د غوټۍ و رژېده د ناول سريزه ١١_ د واحد نظري د زويه پام .. د طنز رومان سريزه ١٢_ پر ځينو کتابونو باندي لکه : نېدرلنډي پښتو پښويه ( هالنډي پښتوګرامر ) اوځينو نورو باندي سريزي ١٣ _ څو لنډ ژوند ليکونه ١٤ _ ځيني څېړنيزي او لنډي ليکني
د خوشحال خټک دې حشرله هغــــــــــــــــــوشي چې دوستدار د((پنجتن پاک))چهارده معصوم وي
څېړونکی: استاد اجرالدین اقبال
= پنجتن پاک؛ نبوي کورنۍ =
دا مضمون او ورته نږدې يو مضمون محب طبري له ذخاير نه (7ټوک؛103 مخ )او لنډیز يې په هماغه مخ کې له طبراني نقل  کړى او  او بيا يې يو ورته مضمون په 217 مخ کې له طبراني له واثله څخه روايت کړى او هيثمي؛مجمع :9ټوک ،167 مخ هم  دا روايت له واثله بن اسقع نه نقل کړى دى.
د كور خلك برابر دپردیو نه دي
سيمه
په جغرافيه کې سيمو ته ناحيه، ځمکه يا قلمرو هم وايي او هغه سيمې دي، چې د فزيکي ځانګړتياوو (فزيکي جغرافيې)، د انساني اغېزې د ځانګړتياوو (انساني جغرافيې) او د چاپيريال او انسانيت د تعامل (چاپيريالي جغرافيې) له مخې په پراخ ډول وېشل شوي دي. جغرافيوي سيمې او فرعي سيمې زياتره وختونه د دوی په ناسم ډول راپېژندل شويو او ځيني وختونو له انساني جغرافيې څخه پرته د بې پايښتنه پولو له مخې تشرېح شوي دي، چې په انساني جغرافيه کې قانوني سيمې لکه ملي پولې په قانون کې معرفي شوي دي.
د لويې وچې سيمې
تر يوې پراخه اندازې پورې، د لويې وچې لويې سيمې ذهني جوړښتونه دي، چې د لويو وچو د پراخه سيمو د ورپېژندلو په موخه د يوې ګټورې لارې چارې په پام کې نيولو سره رامنځته شوي دي. د نړۍ انځورونه د ډېری برخې لپاره زياتره له پوهنيزو څېړنو، د رسنيو له ټولو ډولونو يا د نړيوالې سپړنې له شخصي ازمايښت څخه تر لاسه کېږي. دوی د خپلې سيارې د ډله ييزې انساني پوهې يوه مسئله او د خپلو چاپيريالونو د ښه پوهېدنې هڅې دي.
د کوويډ-۱۹ واکسين
مخینه(شالید)
په ۲۰۰۵ او ۲۰۰۶ز کلونو کې د تر سره شوې څېړنې پر بنسټ، په دې وختونو کې په ټوله نړۍ کې د SARS د درملنې په موخه د نوو واکسينونو او درملو پېژندنه او وده د حکومتونو او عامې روغتيا ادارو لومړيتوب و. په انسانانو کې د SARS په وړاندې د خونديتابه داسې ثبت شوي واکسين نه شته چې خوندي او اغېزمن وي. د MERS په وړاندې د درملنې لپاره هم ثابت شوي واکسين نه شته. په داسې حال کې چې MERS خپور شو، باور کېده چې د SARS په اړه شته تحقيقات به د MERS-CoV په وړاندې واکسينو او درملنې ته د ودې ورکولو لپاره ګټور بنسټ و اوسي. د ۲۰۲۰ز کال د مارچ له مياشتې څخه، د (ډي.اين.ای پر بنسټ) د MERS يوازې يو واکسين موجود و، کوم چې په انسانانو کې لومړی ازمېښتي پړاو بشپړ کړی و او درې نور په دوران کې وو، دا ټول د لېږدېدو وړ وايرسونو واکسين و: دوه يې اډنوويرسي د لېږد وړ و چې (ChAdOx1-MERS, BVRS-GamVac) بلل کېږي او يو يې د MVA- لرونکی واکسين دی چې (MVA-MERS-S) بلل کېږي.
د متحده ایالاتو کنفدریشن دوره
د پاریس د هوکړې له مخې په پراخه کچه قلمرو له اطلس سمندرنه تر مسي سي پي سیند پورې د متحده ایالاتو واک ته ورغی. د ټرانس-اپلاچین سیمو تصفیه تر ډېره د ځایي امریکایانو او ګاونډیو بهرنیو قدرتونو، لکه: لویې بریتانیا او هسپانیا د مقاومت له امله له ستونزو سره مخامخ وه. بریتانیا د متحده ایالاتو د قلمرو خوشي کول رد کړل، په داسې حال کې چې هسپانویانو هم د لوېدیځ له تصفیې نه د مخنیوي په موخه د مسي سي پي پر سیند خپل کنټرول وساته. په ۱۷۸۷ ز کال کې کانګرس شمال لوېدیځ فرمان تصویب کړ، چې له مخې یې د ملي حکومت تر کنټرول لاندې د لومړي منظم قلمرو په تاسیس کولو سره مهمه بېلګه رامنځته کړه.
14 اکتوبر
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
15 اکتوبر
نور ولولئ
وېشنيزه:اکتوبر
لوی فریدریک
دویم فریدریک (په جرمني کې: دویم فریدریش ۲۴ جنوري ۱۷۱۲- ۱۷ اګست ۱۷۸۶ زکال) له ۱۷۴۰ زکال څخه تر ۱۷۷۲ زکال پورې په پروس کې پاچا او له ۱۷۷۲ زکال څخه تر خپلې مړینې پورې د پروس پاچا و. د هغه په مهمو لاسته راوړنو کې په سلیسیان جګړو کې بریا، د پروسي پوځ بېرته منظم کول، د پولنډ لومړنی وېش او له هنر او روڼ آندۍ څخه د هغه ملاتړ شاملېږي. فریدریک د هوهنزولرن کورنۍ وروستی واکمن و چې د ځان لپاره یې د پاچا لقب وکاراوه او وروسته له هغه چې په ۱۷۷۲ زکال کې یې له مشترک المنافع لیتواني - پولنډ څخه پروسي پولنډ ځانته الحاق کړ، ځان یې د پروس پاچا اعلان کړ. د هغه د واکمنۍ پر مهال پروس په زیاته کچه خپل قلمرو پراخ کړ او په اروپا کې په پیاوړي پوځي ځواک واوښت. هغه په لوی فریدریک (جرمني کې: Friedrich der Große) پېژندل کېده او همدارنګه یې مستعار نوم «زوړ/مشر فریتز» (په جرمني کې: "Der Alte Fritz") و.
وورو کینیاتا
ورو کیناتا په انګلیسي Uhuru Kenyatta) زوکړه ۲۶ اتوبر ۱۹۶۱م کال) د کینیا هیواد ولسمشر دی.
خاران ولسوالۍ
د خاران ضلع د پاکستان د بلوچستان صوبې يوه ضلعه ده. د دې ضلعې مشهورې سيمې خاران او مشخيل دي. په ۲۰۰۵ کې د دې ضلعې وداني شاوخوا ۲۵۰۰۰۰ (دوه نيم لاکه) وه.
د چین بهرنۍ اړیکې
د بهرني سیاست بنسټونه
د ګڼو نورو ملتونو خلاف د چین د بهرنیو اړیکو ډېرې پالیسۍ په فکري خونو (think tanks) کې جوړيږي خو په رسمي ډول له دولت څخه بهر تر ملاتړ او څارنې لاندې دي. د چین او امریکا د اړیکو یو ځانګړی اړخ دا دی چې د بهرنۍ پالیسۍ ډېری بحثونه د فکري خونو د مرکچي پلاوي تر منځ جوړیږي. دا چې دا بحثونه غیر رسمي دي، نو ځکه په عمومي ډول د دولتي چارواکو تر منځ د بحثونو په پرتله لږ او خپلواک دي. چين همداراز د بېل ستراتیژيک تفکر د بدن په لرلو او د لویدیځې تیورۍ خلاف د نړیوالو اړیکو د ځانګړې تيوري په لرلو سره نوم‌وتی/ممتاز دی.
سيريک ولسوالي
سيريک ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان سیریک)  د ايران د هرمزگان ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۴۵٬۷۲۳ تنه نفوس لري. د سيريک ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۶ کېښودل شو.
پرتليزه ژبپوهنه
وېشنيزه:پوهنه وېشنيزه:ژبپوهنه
مير اکبر خيبر
زده کړې
هغه ته لومړۍ زده کړې د پلار له خوا ، له دیني کتابونو څخه ورکړل شوې وې. خیبر ۱۴ کلن و چې له ازموینې وروسته په رشیدیه ( عسکري لېسه ) کې شامل او د هغې له بشپړتوب وروسته په حربي پوهنتون کې په زده کړو بوخت شو. هغه حربي پوهنتون کې خپلې زده کړې بشپړې کړې خو په ۱۳۳۰ کال له پوهنتون څخه فارغ شو.
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان د خلق د ډيموکراټيک گوند غړي وېشنيزه:د افغانستان د پرچم ډلې سياستوال وېشنيزه:افغان سياستوال وېشنيزه:افغان کمونيستان
17 اکتوبر
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
عرضه
سرچینی
وېشنيزه:عرضه وېشنيزه:اقتصاد
ژونځمکپوهنه
پېژندنه
په جغرافيايي سيمو کې د انواعو د وېش نمونې عموماً د تاريخي لاملونو د يو ځای کېدو پر بنسټ تشريح کېدای شي لکه: د انواعو جوړېدل، له منځه تلل، براعظمي بهنګ او د کنګلونو جوړېدل. د انواعو د جغرافیايي وېش په کتنې سره، موږ د سمندر د سطحې، د سمندر لاندې لارو، استوګنځای او د سمندر د بهېدو لاره بدلولو کې اړوند بدلونونه ووينو. سربېره پر دې، دا علم د ځمکو د کتلو د سيمو د جغرافيايي خنډونو او ګوښه والي تر څنګ، په شته چاپېريالي نظام کې د انرژۍ سرچينې هم تر غور لاندې نيسي.
یو سانيسپوه، چا چې د دې جغرافيايي موقعيتونو اهميت وپېژاندو «چارلس ډارون» و، چا چې په خپل ژورنال کې د دې په اړه تبصره کړې او وايي «د مجمع الجزايرونو ژوپوهنه به په ښه طريقې سره د ازموينې ارزښت ولري». د «د انواعو د اصليت په اړه» برخه کې دوه فصلونه جغرافيايي وېش ته ځانګړي کړای شوي دي.
تاجکيان
سرچينې
‎ وېشنيزه:تاجکيان وېشنيزه:د افغانستان توکمونه
فراشبند ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د فارس ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
اېف-۱۵
اېف-۱۵ ایگل (په انگرېزي گې: McDonnell Douglas F-15 Eagle) د جټ یرغل کونکي ښکارې الوتکه ده چې د هوایی هدفونو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. د اېف – ۱۵ عصري موډلونه کولای سی پر مځکنې هدفونو هم برید وکړي. امریکایی هوایی ځواک دغه ښکاری الوتکه د ۱۹۷۴ کال راهیسی کار اخلی. په ۱۹۷۷ کال کې اېف-۱۵ الوتکه اسرائیل ته صادره شوه. اسرائیلی هوایی ځواک په اوس وخت کی ۷۵ د اېف-۱۵ الوتکې لري. په ۱۹۸۱ کال کې د اېف-۱۵ الوتکه جاپان او سعودی عربستان ته صادره شوه.
ویلیام روتو
ویلیام روتو ساموای اراپ روتو په انګلیسي William Kipchirchir Samoei arap Ruto) زوکړه ۲۱ ډسمبر ۱۹۶۶م کال) د کینیا هیواد لومړی وزیر دی. }
سوریه،او د روان بحران لاملونه!
نوموړی هیواد دتاریخ په اوږدو کې دنړۍ دمهمو تمدونونو کوربه  پاتې شوی دی،له روميانو او فارسیانو ورسته دامویانو په وخت کې داسلامي نړۍ پلازمینه  پاتې شوې ده.یاد هیواد دابوبکرصدیق رضی الله عنه په خلافت کې دخالدبن ولید په لاس فتحه شوی دی.
عرب پسرلی،او دبحران پیلزه!
اشاروي ژبه
تاریخچه
د کڼو کسانو ټولګو د تاریخ په اوږدو کې له اشاروي ژبې ګټنه کړې. د اشاروي ژبې څخه د ګټنې یو له لومړیو مکتوبو اسنادو څخه چې له میلاد وړاندې پنځمې پېړۍ ته اړوندیېږي د افلاطون په کراتیلوس کتاب کې راغلی؛ چېرې چې سقراط وايي: «که چېرې موږ غږ او ژبه نه لرلاي او غوښتل مو چې یو بل ته څه ووایو، آیا دا کار مو نه کاوه چې د خپلو لاسونو، سر او د وجود د نورو غړو په ښورولو نښې رامنځته کړو، هماغه ډول چې اوس مهال یې ګونګیان کوي؟»
په ۱۶۲۰ زکال کې خوان پابلو بونت Reducción de las letras y arte para enseñar a hablar a los mudos (د حروفو کمول او ګونګو کسانو ته د خبرو ورزده کولو د هنر) په نامه خپل اثر په مادرید کې خپور کړ. دا د اشاروي ژبې د فونیټیک لومړنۍ معاصره رساله وه چې کڼو کسانو ته په شفاهي ډول د لاسي الفبا د ور زده کولو ډول په کې وړاندې شوی و.
يمن
سیاست
ولسمشر علي عبدالله صالح، له ۱۹۹۹ ز کال وروسته د بیاځلي یو موټي یمن لومړنی ټاکل شوی ولسمشر دی (په داسې حال کې چې له ۱۹۹۰ ز کال وروسته د یو موټي یمن او له ۱۹۷۸ ز کال وروسته د شمالي یمن ولسمشر و). هغه بیاځلي په ۲۰۰۶ ز کال کې د ولسمشر په توګه وټاکل شو. د صالح بریا د هغو ټاکنو له مخې اعلان شوه چې، نړیوالو څارونکو هغه «تر یوه بریده آزادې» ټاکنې وبللې، په داسې حال کې چې دغه ټاکنې له تاوتریخوالي، د مطبوعاتو د آزادۍ له محدودیت او ټاکنیزو درغلیو له تورونو سره مل وې. پارلماني ټاکنې د ۲۰۰۳ ز کال په اپریل میاشت کې تر سره شوې او د خلکو عمومي کانګرس (General People's Congress) په کې خپل اکثریت وساته. صالح تر ۲۰۱۱ ز کال پورې، له سیالیو پرته په خپله چوکۍ پاتې شو، تر هغه مهاله چې د بیاځلي ټاکنو د نه ترسره کېدو اړوند سیمه ییزې ناهیلۍ او په ۲۰۱۱ ز کال کې د عرب پسرلي اغېزې د دې لامل شوې، څو ګڼ شمېر ټولیز لاریونونه رامنځته شي. په ۲۰۱۲ ز کال کې هغه اړ شو، چې له واک نه استعفا ورکړي، خو بیا هم په یمني سیاست کې فعال لوبغاړی پاتې شواو د ۲۰۱۰ مې لسیزې په نیمايي کې له حوثیانو سره یوځای شو.
اساسي قانون، د یوې خپلواکې قضایې قوې د جوړېدو امر کوي. پخواني سویلي او جنوبي حقوقي قوانین سره یو موټی شوي دي. په حقوقي سیستم کې جلا سوداګریزې محکمې او په صنعا کې ستره محکمه شاملېږي. اسلامي شریعت یې د قوانینو اصلي سرچینه ده، چې د ډېرۍ محکمو دوسیې یې، د دیني قوانینو له مخې ارزول کېږي او ډېری قاضیان یې دیني عالمان دي.
غني خان
زده کړې
غني خان خپل فكري مشكلات داسې بيانوي:
سورة الحجرات
پېښلیک
د حجرات سورت په عثماني اوډنې ۴۹ سورت دی. د حجرات په نوم ځکه نومول شوی ، چې په دې سورت کې د رسول الله (ص) د هغو کوټو د حرمت يادونه شوې چې په هغو کې امهات المومنين (د مومنانو ميندې) اوسېدلې. ځينو مفسرينو د سوره الاخلاق په نامه سره هم ياده کړې ده. د لومړي ايت د نزول وجه ېې داده چې : د بني تميم له قبيلې څخه يو ټولگی رسول الله (ص) ته راغی د دوی په اړه حضرت ابوبکر صديق (رض) ووېل : چې په دوی باندې قعقاع بن معبد د امير په صفت مقرر شي او حضرت عمر (رض) ووېل : چې اقرع بن حابس (رض) دې د امير په توگه ورباندې مقرر شي ، حضرت ابوبکر صدیق (رض) حضرت عمر (رض) ته ووېل : چې تاسو زما آند سره بډوالی لرۍ ؟ ، حضرت عمر (رض) ېې په ځواب کې ورته ورته ووېل : چې زه ستاسې آند سره بډوالی نه لرم ، خو دلته د دواړو غږونه چې پورته شول نو دا ايت رانازل شو (يا ايهاالذین امنو لا تقدموا ) (اې مومنانو د الله (ج) او رسول (ص) د پرېکړې او کلمې په وړاندې څه شی مه وړاندې کوۍ ). دا پدې هم نازل شو چې اعراب د امهات المومنين (د مومنانو ميندو) خونو خواته ورغلل او رسول (ص) باندې ېې داسې غږونه کول : چې يا محمده ! موږ ته راووځه ! . الله (ج) په نوموړي آيت کې مومنان له دې څخه منع کړل چې رسول الله (ص) ته د (يا) محمد په نوم سره غږ ونه کړي ، بلکې په ډېر ادب سره د رسول الله (ص) يا نبي الله په مبارک نوم سره ورته غږ وکړي.
چنگېز خان
نوم او سپلېنګ
د Secret History (پټ تاریخ) پر بنسټ: تیموچین د تاتار مشر تیموچین اوګي د نوم له امله نومول شوی چې د هغه پلار هغه مهال نیولی و. د پاول پېلیوت له قوله: د تیموچین نوم  د ترکي-مغول تمیورسین سره سمون لري چې د پښ(آهنګر) په معنا دی. په هغه ځای کې داسې دود شتون درلود چې چنګیز خان یې د آهنګر په توګه ګاڼه، که څه هم بې بنسټه ښکاري، خو د دیارلسمې پېړې په نیمه کې یې شهرت پیدا کړ.
زوكړه
په هغه وخت كې د ليكدود د كمښت له امله د تيموجن (چنگېزخان) د زېږېدنې او كوشنيتوب په اړه څه كره مالومات په لاس كې نشته، مگر كومې سرچينې چې دده د ژوند په اړه يوڅه مالومات وړاندې كوي، هغوي هم پرې چندانې باوري نه ول.
سټېفن هارپر
سياسي پيل
(Manning) هغه ته بلنه ورکړه چې په ګوند کې ګډون وکړي او هارپر په (Winnipeg) کې د سمون د ۱۹۸۷ز بنسټ ايښودنې کې وينا وکړه. نوموړی د سمون ګوند د پاليسي مامور مشر شو او د ۱۹۸۸ز ټاکنيزې کاري برنامې په تسويد (ليکلو) کې يې ستره ونډه ولوبوله. د ۱۹۸۸ ز د ټاکنو کاري برنامه د آبي کتاب (Blue Book) په توګه هم پېژندل کېږي، چې د ګوند اصولو او کړنلارو جوړولو په برخه کې يې مرسته وکړه. هارپر د خپل سياسي سلاکار ټام فلاناګن (Tom Flanagan) له خوا د کتاب ليکنې پر مهال د هغه تر اغېزې لاندې راغلی و. نوموړي ته د سمون ګوند د مبارزې يا کمپاين د شعار (لوېديځ ننوتل غواړي) جوړولو امتياز ورکول کېږي.
هارپر د ۱۹۸۸ ز فدرالي ټاکنو کې ولسي جرګې  ته د لار موندنې په موخه هلې ځلې وکړې، چې په (Calgary West) کې د رايې په پاڼه کې د (Steve Harper) په توګه راڅرګند شو او خپل پخواني مامور (Hawkes) ته يې په پراخ توپير وبايلله.
مينگوره
مينگوره د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په خيبر پښتونخوا ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,74,469 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 26م لوی ښار دی. او دا د خيبر پښتونخوا ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
چترال ټوډې (ورځپاڼه)
لیکونکي او خپروونکي
وېشنيزه:پاکستاني ورځپاڼې وېشنيزه:چترالي ورځپاڼه وېشنيزه:د چترال ولسوالۍ
سورة آل عمران
سورة آل عمران د قرآن درېمه سوره ده.
ايډمونډ شارپ
اېډمونډ شارپ (۳۱م د اکتوبر ۱۸۰۹ زوکړه – مړينه ۷ مې ۱۸۷۷ ) (په انگرېزي : Edmund Sharpe) يو انگرېز نخشه جوړوونکی او د ودانيو د نخشو انجنير او د هغې څانگې تاريخپوه و.
د ډبرو د سکرو کان کیندنه
اقتصادي اغېز
د ډبرو د سکرو ضایعات هغه مواد دي چې د ډبرو د سکرو له استخراج څخه معمولاً د فاضله موادو د غونډیو او پاتې‌شونو په توګه پاتې کېږي. د کان کیندنې له امله د ډبرو د سکرو له هر تولید شوي ټن څخه ۴۰۰ کیلو ګرامه پاتې‌شوني پاتې کېږي. د ډبرو د سکرو ډېری پاتې‌شوني له اقتصادي پلوه تر یوې کچې پورې بېرته د ترلاسه کېدو وړ دي. د ډبرو د سکرو ضایعات له هغو محصولاتو سره توپير لري چې د ډبرو د سکرو له سوځېدو څخه ترلاسه کېږي چې بېلګه یې «ایرې» دي.
د کاناډا لومړی وزیر
امتیازات
لومړي وزیر ته دوه رسمي استوګنځایونه، په ګیټینیو پارک کې یو کلیوالي ارام ځای، د لومړي وزیر لپاره دفتراود هیل پارلمان نه بهر د شخصي شورا ودانۍ ورکول کېږي. د ټرانسپورټ لپاره، لومړي وزیر ته یو زغره لرونکی موټر او دموټر د مصرف لپاره  ۲۰۰۰ډالر ورکول کېږي. د دوو رسمي الوتکو د کارولو اجازه ورکول شوې، چې د نړیوالو الوتنو لپاره150- CCپولاریس الوتکه او د کورنیو سفرونو لپاره چلینجر ۶۰۱الوتکې نه کار اخلي. د شاهي کاناډا سپاره پولیس هم د لومړي وزیر او د هغه د کورنۍ لپاره پرله پسې شخصي امنیت چمتو کوي. پورته ذکر شوي موارد، د پارلمان له خوا د تصویب شوې بودیجې له لارې چمتو کېږي، چې د لومړي وزیر کلني مکافات ۳۵۷۸۰۰کاناډایي ډالره دی (د پارلمان د غړي په توګه ۱۷۸۹۰۰کاناډایي ډالره او د لومړي وزیر په توګه۱۷۸۹۰۰کاناډایي ډالره معاش لري).
پښتو او پښتونواله
دمحمد ګل بابا پوهنيز او ادبي خدمتونه:
مومند بابا پر سياسي او عسكري چوپړونو سر بېره په پوهنيزه او ادبي برخه كي هم پاخه بنسټونه ايښي دي او د پښتو ژبي د ژوندانه لپاره يې لوى_لوى كارونه كړي دي. كله چي د كندهار تنظيمه رئيس و، نو هلته د محمدنادر شاه شهيد په اراده په 1311 لمريز كال كي د پښتو انجمن لومړۍ ډبره كښېښوده چي بيا همدغه انجمن كابل ته را وغوښتل شو او دكابل له ادبي انجمن سره يو ځاى شو چي وروسته بيا (پښتو ټولنه) ځني جوړه شوه. مومند بابا په كندهاركي هم رسمي دفترونه هم په پښتو اړولې وه، چي وروسته بيا چا دغه لار ټينګه نه كړاى شوه. په كندهار كي يې ډېر زلميان و روزل، او د پښتو د چوپړ لپاره يې ډګر ته را وايستل، د كندهار طلوع افغان هم د ده په امر په پښتو واوښت، د ده نيت او ارادې ډېر مهال د پښتو د ژوند او پرمختګ سره زياته مرسته كړې وه، او تل يې د پښتو د لوړتيا هيله په رسمي او ځاني ډول ښه پاللې ده. دده لومړى پوهنيز چوپړ له (پښتو سيند) څخه پيلېږي د دې قاموس د ليكلو لپاره يې له ډېرو د لغتونو په را غونډولو له پخوا څخه بوخت و، خو د كتاب په بڼه په 1316 لمريز كال كي د كابل په عمومي چاپخونه كي چاپ شو، دغه قاموس دوه ټوكه دى، اوټول مخونه يې 765 ته رسېږي، په دې قاموس ډېر زيار كښل شوى دى، او په پارسي باندي د پښتو يو ارزښتمن سيند ګڼل كيږي. (پښتو ليار) دا د پښتو ژبي يو نوى ګرامر دى، چي په پښتو ليكل شوى دى، او په 1317 لمريز كال په لاهوركي د عبدالعظيم ساپي په اهتمام چاپ شوى په دې ګرامر كي داسي نوي څېړني راغلي دي چي په پخوانو هغو كي نه وې، په پاى كي د مصدرونو يو بشپړ نيوليك لري، چي ټول مخونه يې 400 ته رسيږي. د مومند بابا بل اثر لنډكۍ پښتو ده، چي وروسته به پر وږغېږو، مومند بابا ځيني نور كتابونه هم لري، لكه (پښتني روزنه)، د پښتو پښتونواله، (د پښتو لويه نحوه د معاني او بيان) (د پخلي كتاب په 400 مخونو كي) خو موږ نه پوهېږو چي دا كتابونه به تر اوسه لا چاپ شوي وي كه نه. د مومند بابا زياته بوختيا د لغتونو په څېړنه او پلټنه كي وه تل به يې له كليوالو پښتنو څخه د نا اشنا لغاتو پوښتني كولې، تل به قلم او كاغذ ور سره و چي نوى لغت به يې واورېدى نو هغه به يې وليكئ، ګډه وډه اوناوړه پښتو يې نه خوښېده، چا چي به له پښتو سره بې پروايي كوله هغه يې ښه نه اېسيدى، د لغاتو په جوړولو كي يې پوره ملكه در لوده، او ډېر نوي لغات يې جوړ كړي دي چي اوس بيخي دود شوي دي لكه خج= د فشار اواز، د ژبي ليار و قانون، و توځى، مخرج، ننوتوځى، ايرنۍ، خاكستردانۍ او نور خو ځيني يې د سختۍ له امله دود شوي نه دي، لكه اڅل= ګيلاس، هڅوب= كلچر. په پښتو ليكدود كي يې هم ځيني بدلونونه را وستلي دي، لكه (شا) (سړه ى) خو دا ليكدود هم دود نه سو، يوازي دغه (ۍ) پښتو ليكدود ته را ننوته، ارواښاد پوهاند رښتين وايي چي زه د ده تر مړيني درې ورځي مخكي د جمعې په ورځ ورغلم، څو تنه نور پښتانه هم وو، په دغه ورځ سره له دې چي رنځور مالومېده، خو د لغاتو په پوښتنه لګيا و، قلم ور سره و او نوي لغاتونه يې په كتابچه كي ليكل، په دغه ورځ يې پوښتنه را څخه وكړه چي د (بې وزلي او اسكېرلي) تر منځ څه توپير دي؟ ما وويل: چي زه نه پوهېږم نو ويې ويل چي دغه لغت د كندهار دى له كندهاريانو څخه يې مانا مالومه كړه او بيا يې ما ته ووايه. د مومند بابا زياته پاملرنه نثر ته وه، له شعر سره يې ډېره جوړه نه وه، خو يو دوه شعرونه يې ويلي چي په كابل مجله كي خپاره سوي دي.
نثر:
ليكوال :: محمد ګل"مومند" بابا چاپ :: څلورم خپرندوى :: بېنوا فرهنګي ټولنه كمپوز/ډيزاين :: مختار احمد انتقام د پښتۍ ډيزاين :: صالح محمد صالح چاپكال :: 1383 لمريز د خپرونو لړ :: (14) كندهار
سورة النساء
سورة النساء د قرآن څلورمه سوره ده.
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
رستم ولسوالي
رستم ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان رستم)  د ايران د فارس ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۴۴٬۳۸۶ تنه نفوس لري. د رستم ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۴ کېښودل شو.
د تمدن زانګو
د تمدن پيل
د ځايي کېدو د کلتور لومړنۍ نښې نښانې تر میلاد وړاندې په ۱۲۰۰۰ کال کې په ختيځه نړۍ کې موندای شو. هغه مهال چې ناتوفي کلتور مېشت او ځايي شو، تر میلاد وړاندې تر ۱۰۰۰۰ کال پورې پر یوه کرنیزه ټولنه بدل شو. د یوې ثابتې او پریمانه خوراکي سرچینو د ساتنې لپاره د اوبو اهمیت د ښکار، کب‌نیونې او غلو دانو د راټولولو لپاره د مناسبو شرایطو په دلیل، یو پراخ ابتدايي اقتصاد رامنځته کړ چې په پایله کې یې دایمي کلي جوړ شول.
‌یوګونې او څوګونې زانګوګانې
د تمدن د خپرېدو په اړه یوه دودیزه تیوري دا ده چې، تمدن له ښېرازه هلال څخه پیل او نورو ځایونو ته خپور شو، خو دا مهال څېړونکي په دې باور دي چې، تمدنونه په دواړو نیمو‌کُرو کې په خپلواک ډول په ګڼو ځایونو کې رامنځته شوي دي. دوی وايي چې په بېلابېلو ټاکلو وختونو کې ټولنیز-کلتوري بدلونونه رامنځته شوي دي. «ځايي» او «کوچیاني» ټولنو، خپلو پراخو تعاملاتو ته دوام ورکاوه، خو په بنسټیز ډول د بېلابېلو کلتوري ډلو تر منځ نه وېشل کېدل. د تمدن د زانګو مفهوم پر هغه ځای متمرکز دی، چې هلته خلکو د ښارونو پر ودانولو، د لیکنيو سیستمونو پر جوړولو، د خاورینو لوښو د جوړولو لپاره د تخنیکونو پر ازمېښت او د فلزاتو پر کارولو، د څارویو پر اهلي کولو او د طبقاتي سیستم په ګډون د پېچلو ټولنیزو جوړښتونو پر پراختیا پیل کړی دی.
رحيم مهريار
وېشنيزه:افغان سندرغاړي
یان لوگزامبورگ
سرچینې
وېشنيزه:چېکي واکمنان
25 اکتوبر
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
سوادکوه ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د مازندران ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
ډايی
قادرخېل
د نظیر خان بارکزی زامن چي د مرد قلعه څخه ډايی کلی ته راغلل، نو تقريباً شل کاله بعده يې پايندخان بارکزی (مسيزی) ته په خټه کارېز ورکړي چي په مزدوري کي يې لږ مځکه ورکړه، پايندخان درې ودونه کړي وه چي اته زامن يې ځيني درلودل او دمشر زوي نوم يې حاجي قادر وو، نو اوس دوي ټول په قادرخېل باندي مشهوره دي.
سورة يوسف
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
ابو الکلام آزاد
د هند د خپلواکۍ غورځنگ او مولانا ازاد
دانگرېز ښکېلاکگرو لخوا دې پد تور نیول شوې و،چې ده په دوه ځایونو کې داسې ویناوې کړي، چې د ۱۲۴ انگریزي قانون د مادې له مخې دې مجرم دی.
سرچينې
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:هندي فيلسوفان وېشنيزه:هندي عالمان وېشنيزه:ختيز فيلسوفان
د محمد نومونه او القاب
حضرت زينب رضي الله عنها
حضرت فاطمة الزهر رضى الله عنها تربعثت وړاندي زيږيدلي او دهجرت په دوهم كال حضرت علي رضى الله عنه ته ورواده شوه ,دحضرت فاطمې رضى الله عنها لپاره حضرت علي رضى الله عنه خپله زغره په 480 درهمه خرڅه كړه او هغه پيسې يې درسول الله صلى الله عليه وسلم حضورته راوړې رسول الله صلى الله عليه وسلم حضرت بلال رضى الله عنه ته امر وكړ تر خوشبويي راوړي بيا ا نكاح سره وتړله شوه. دواده په ورځ رسول الله صلى الله عليه وسلم حضرت فاطمې رضى الله عنها ته يو كټ ,يوه بستره ,يوڅادر ,دوه ميچني او يو مشك وركړل. تر واده وروسته حضرت علي رضى الله عنه او حضرت فاطمة الزهرا رضى الله عنها له نبوي حرم څخه دباندې په يوه ګوښه كوركې اوسيدل. دحضرت فاطمې رضى الله عنها پنځه ماشومان شوي : حسن ,حسين ,محسن ,ام كلثوم او زينب ,محسن په وړوكتوب كي وفات شو. دجنتي ښځو نوموړې سرداره دنهه ويشتو كلونو په عمر دهجرت په يوولسم كال دروژې په مياشت كې درسول الله صلى الله عليه وسلم تر وفات شپږ مياشتي وروسته وفات شوه .دحضرت فاطمې رضى الله عنها دوفات خبر رسول الله صلى الله عليه وسلم دخپل وفات په مهال داسي وركړى وو ((په ما پسي به ته ژرراشې)). انالله وانا اليه راجعون.
محمد رياض تسنيم
د شعر بېلگې يې
حال مو يو بل ته د کوم قيامت ونه وې - زه يم او يوه خاموشه دريچه ده د انسان د زړه سکون پکې عنقا دى - درمسال دى، که گرجاده، که کعبه ده انسانان پکې د گوتو په شمېر اوسي - تش په نوم خو ډېره لويه ښاريه ده
تر لرې، لرې د سرونو ځنگل - تر لرې لرې نه ليده شي سړى
نه مخ دى مخ، نه سترگې، سترگې پاتې - قسم په خداى که پېژنده شي سړى
اخځليک
وېشنيزه: پښتانه شاعران وېشنيزه: پښتانه ليکوال وېشنيزه: افغاني ليکوال وېشنيزه: پښتانه وېشنيزه: افغانان
چرگ
چرگ (انگرېزي ژبه Rooster، cockerel or cock)د غټو الوتونکو په درندو مارغانو کورنۍ کې يو ډول مارغه دی چې وزن يې د چرگې په پرتله ډېر دی همدارنگه د نرينه مرغانو نسل څخه دی لوړ نشي الوتلی خو ژر ژر د تگ جوگه دی.
چرگه
وېشنيزه:مارغان
ډوګلس نورټ
ډوگلس سیسیل نورټ (نومبر 5، 1920 - نومبر 23، 2015) د امریکا د متحده ایالاتو له تر ټولو مهم او مخور اقتصاد پوه او د د شلمی پیړی په وروستۍ نیمایی کی تر ټولو ستر اقتصاد تاريخ لیکونکی وو.
نورټ په ۱۹۹۳ کال د اقتصاد نوبل جایزه خپله کړه.
كتابونه
د اقتصاد په تاریخ کې جوړښت او بدلون، ډوگلس نورټ، 1981
د بنيادي بدلون د بهير درکول، ډوگلس نورټ، 2005
ولسواکي
د حکومتي دیموکراسي ډولونه
دیموکراسي د عمل او تیوري په ډګر کې بېلابېل ډولونه لرلي دي. یو شمېر ډولونه یې د نورو په پرتله د وګړو ښه استازولي کوي او زیاتې آزادۍ ورکوي. پداسې حال کې، که چېرې د دیموکراسي جوړښت په دې ډول نه وي چې دولت د قانون جوړونې په برخه کې پر وګړو له ممنوعیت لګولو منع کړي، او د قواوو ترمنځ فاصله د خپلو موخو لپاره له منځه یوسي، هغه مهال د نظام یوه برخه کولای شي واک ځان ته منحصر کړي او دیموکراسي له منځه یوسي.
پارلماني
پارلماني دیموکراسي د استازولۍ د دیموکراسي ډول دی چې پارلمان کولای شي دولت وټاکي او یا یې لغو کړي، د جمهوري ریاست د قانون په خلاف په کوم کې چې ولسمشر هم د دولت او هم د حکومت مشري پر غاړه لري او د رایو ورکونکو په رایو ټاکل کېږي. د پارلماني دیموکراسي تر چتر لاندې حکومت اجرایوي وزارتونو ته اړوندېږي کوم چې د خلکو په رایه د ټاکل شوو استازو د همیشني څار، کنترول او توازن ساتلو په شرط دی.
سرچينې
‎
میرحسن خان اتل
چاپ اثار
(۱). د پښتو ادب هنداره(نصابي کتاب) (۲). دا وګړي ډېر کړې خدایه( ادبي تذکره) (۳). د شاپېریو ناوه( د کېلاش یونلیک) (۴). د " پښتو" نومې مجلې تحقیقي او تنقیدي څېړنه ( تحقیق و نتقيد) (۵). لرغونی ږوب (ژباړه) (۶). د ختیځ اروپا (د ایران یونلیک) (۷). ګلګوټه ساحه(ناول) (۸). شنه اسمان (ژباړه) (۹) د ږوب یرغل (ژباړ) (۱۰) لرغونې سیوۍ
الي ویزل
لومړنی ژوند
الي ویزل د رومانیا هېواد د کارپات غرونو په لمن کې د مارامورش ښار په سیګت (اوس مهال سیګتو مرمتسیه ښار دی) برخه کې وزیږېد. نوموړی د سارا فیګ او شلومو ویزل زوی و. د دوی کورنۍ ډېری مهال په کور کې دننه په ییدېش ژبه خبرې کولې، خو له دې سره یې په جرمني، هنګري او رومانیايي ژبو هم خبرې کولای شوې. د ویزل مور سارا د هسیدي یهود او بزګر، ډوډي فېګ لور او ورته د نږدې کلي بوکسکو څخه وه. ډوډي په خپله سیمه کې فعال او باور وړ کس و.
متحده ایالات
په ۱۹۵۵ زکال کې ویزل د یدیعوت اخرونوت اخبار د بهرني خبریال په توګه نیویارک ته کډه وکړه. هغه په ۱۹۶۹ زکال کې له ماریون ارسترروز سره واده وکړه چې هغې بیا د ده ګڼ شمېر آثار وژباړل. دوی دواړو د شلومو الیشا ویزل په نوم یو زوی درلود چې د خپل پلار نوم یې ورباندې اېښی و.
جهلم
جهلم د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په پنجاب ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,45,847 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 32م لوی ښار دی. او دا د پنجاب ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
هريپور (پاکستان)
هريپور د خيبر پښتونخوا په شمالي برخه کې د هزاره ډويژن لومړنی صنعتی ښار دی چې اکثره صنعتي پارکونه يې د حطار په نامه انډسټريل اېريا ده. د هریپور سیمه وروسته د ایبټ اباد نه د صوبی یو تر ټولو زرغونه سیمه چی گڼ څنگلونه د اوبو ډیمونه او صنعتی پارکونه لری چی د سیمی ښکلا یی څو چنده کړی. په هریپور کی د آسیا په سطحه لوی د اوبو د بریښنابند چی د تربیله ډیم په نامه یادیږی په تحصیل غازی کی واقع ده.د سنټرل جیل په نامه مشهوره بندیخان لری چی د ریلوی روډ په څو کیلومتری کی واقع ده. او د خانپور په نامه پو ښکلی ډیم لری چی خلک پکی لامبی او هم د برق په جوړولو کی مهم رول لری.د سیمی په سظحه لوی روغتون لری چی د هر ډول مریضانو وړیا معاینه پکی کیږی. هریپور پخوا د ایبټ اباد ضلع سره يه یونوم یادیده چی بیا وروسته بیله ضلع شوه.شاهراه ریشم له هریپور ایبټ اباد،مانسهری او گلگت څخه تیریږی او تر چین پوری رسیږی. په هریپور کی میشته قومونه عبارت دی له پښتانه،اعوان،مغل،قریشی او ځینی نور. پښتانه له دود سره سم د ضلع په غرنیو سیمو کی اوسیږی. دافغان مهاجرینو یو لوی تعداد د هریپور د نفوس یوه برخه ده چی د نوموړی علاقی په کاروبار کی مهم رول لری. او د سیمی سره بی دریغه مینه لری. د اوسیدا څو لویی کالونی لری چی عبارت دی له tip کالونی Kangra کالونی او khalabut کالونی.
ماليکولي ننوونی
کلک توکي دي چې واړه سوري لري. د اوبړنو توکونو (لندبل) او د غازونو د جزبولو لپاره کارېږي. د دغه توکي ښه بېلگه به دغه توکونه وي:
- زيوليت
سرچينې
وېشنيزه:نينوونى، غلبېل وېشنيزه:کيميا
پاول فن هینډنبورګ
پاول فن هینډنبورګ د ۱۸۴۷ زکال د اکتوبر په دویمه نیټه د پوزن سیمې په یوه کوچنۍ اشرافي پروسي کورنۍ کې وزېږېد. د کادت په توګه د زده کړو له بشپړولو وروسته نوموړي په دریمه پیاده لوا کې د دویم بریدمنۍ ځایګي ته نوم لیکنه وکړه. له دې وروسته نوموړی د اطریش – پروس او فرانسې – پروس د جګړو شاهد و. په ۱۸۷۳ زکال کې نوموړي د Kriegsakademie په نامه مخکښ پوځي پوهنتون ته لار پیدا کړه؛ چېرې چې نوموړي درې کاله زده کړې وکړې او له زده کړو وروسته یې د پوځ په لوی درستیزیت کې دنده ترلاسه کړه. په ۱۸۸۵ زکال کې هغه د جګړنۍ رتبه ترلاسه کړه او د پوځي عملیاتو د طراحي کوونکې ډلې غړیتوب یې ترلاسه کړ. په Kriegsakademie کې د پنځه کلونو درس ورکولو پر مهال هغه په پرله پسې ډول پوځي رتبې ترلاسه کړې او په ۱۹۰۰ زکال کې د برید جنرالۍ رتبې ته ورسېد. په ۱۹۰۵ زکال کې د جرمني د پیاده ځواکونو اعلی قوماندانۍ ته د هغه د رسېدو پر مهال مارشال الفرد فن شلیفین وړاندیز وکړ چې د هغه ځای ناستی باید د پوځ لوی درستیز هم شي، خو په پایله کې دغه ځایګی د ۱۹۰۶ زکال په جنوري کې هلموت فن مولټکی ترلاسه کړ. په ۱۹۱۱ زکال کې هینډنبورګ له پوځ څخه د خپل تقاعد اعلان وکړ.
اېډوارد هیت
د  ژوند لومړي کلونه
اېډوارد هیت د ۱۹۱۶ ز کال د جولای په ۹ مه نېټه، د کېنټ په براډسټیرز، د البیون په ۵۴ سړک کې زېږیدلی، چې د ویلیم جورج هیت (۱۸۸۸-۱۹۷۶ز)، یو ترکاڼ چې د لومړۍ نړیوالې جګړې پر مهال یې د ویکرز په کمپنۍ کې د الوتکو لپاره چوکاټونه جوړول او وروسته د یوه جوړونکي په توګه وګومارل شواو ایډیت اېن هیت (د زېږون نوم یې پانتوني ۱۸۸۸ – ۱۹۵۱ز) د یوې وینځې زوی دی. پلار یې وروسته د ودانیو او  دیکوریش د شرکت له تاسیس وروسته یو بریالی کوچنی سوداګر شو. د هیت پلارني نيکه د لبنياتو يو کوچنی کار درلود او کله چې ناکام شو، د جنوبي رېل پټلې په براډ سټېیز تمځای کې یې د کلال په توګه کار کاوه. اډوارډ څلور کلن و چې د هغه کوچني ورور جان نړۍ ته سترګې پرانیستې. په دې کې هېڅ شک نه و چې اډوارډ "غوره ورور" و. هیت په ځوانۍ کې د "ټیډي" په نوم پېژندل کېده. هغه په رامسګیټ کې د چتام هاوز په لوموړني ښوونځي کې زده کړې وکړې او په ۱۹۳۵ ز کال کې د ناحیې در بورس پر مټ د اکسفورډ په بالیول کالج کې د زده کړو لپاره لاړ.
عبدالرازق پالوال
دندې
ډاکټر پالوال د ( معياري پښتو) کتاب د کښلو انگېزه داسي بيانوي:
سرچینې
۱- https://www.dw.com/ps/%D8%AF-%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D9%87-%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D9%88-%DA%A9%D9%8A-%DB%8C%D9%88-%D9%84%D9%87-%D9%BE%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%84%D9%88%DB%90%D8%AF%D9%84%DB%8C-%DA%98%D8%A8%D9%BE%D9%88%D9%87-%D8%A7%D9%88-%D8%A8%D8%B4%D8%B1%D9%BE%D9%88%D9%87/a-52351199
پښتونخوا
پښتونخوا یا پختونخوا هغه نوم دی چې په عام ډول د پاکستان د پښتني سیمو د خلکو لپاره کارول کیږي. پخوا دغو سیمو ته افغانیه یا افغانیه هم ویل کېده. پښتونخوا یا پښتونخوا د پښتنو خاوره ده. د پاکستان د جوړېدو نه مخکې دا نوم د هغو سیمو لپاره کارول کېده چې ډېری(اکثریت) یې پښتانه وو. پشتونخوا د پښتنو د لومړۍ استوګنې لرغونی نوم دی. یوناني مورخ (هردوت) د دې خلکو لومړني اوسېدل د پکتیا په نوم ثبت کړي، خو په پښتو سندرو (شعرونو) کې د شهاب الدین محمد غوري په وخت کې د پښتونستان په نوم یاد شوی دی. د دې نوم بله تاریخي سرچینه د مخزن الاسلام کتاب دی چې د اخوند دروېزې له خوا په ۱۶۰۳ تر ۱۶۱۲ مېلادي کلونو کې لیکل شوی دی. د اخوند دروېزه په یوه سندره (شعر) کې لیکل شوي دي: پښتونخوا په څېر د تورې شپې          او پيربابا سيد علي ترمذي يې شمعه ده. اخوند دروېزه ننګرهاري
دوکتورا. د. داني مورخ او لرغونپوه او په اسلام اباد کې د منځنۍ اسیا د تمدن د مطالعاتو د مرکز اوسنی مشر داني د خپل نوي نظر له مخې په دې باور دی چې پښتونستان د سیمې سیاسي نوم و، نه پښتونخوا. له کلتوري پلوه له پنځلسمې پېړۍ وروسته په پښتو ادب کې د دې سيمې پښتونخوا بلل يو نه منل کېدونکی حقيقت دی.
د ډيلي تخت هېرومه چې راياد کړم        زما د ښکلې پښتونخوا د غرو سرونه. احمدشاه ابدالي
سچين رمېش ټنډولکر
سچين رمېش ټنډولکر (په انگرېزي : Sachin Ramesh Tendulkar)د هند د کرکټ ملي لوبډلې يو نامتو لوبغاړی دی .دی په کال ۱۹۷۳م زېږيز د اپرېل په ۲۴مه نېټه د مهاراشترا په ايالت کې د بمبيي په ښار کې زېږېدلی. د هند تر ټولو لوړ ملي نښان بهارت رتنا گټونکی سچين ټنډولکر د هند يو هراړخواله د کرکټ پخوانی لوبغاړی په ځانگړې توگه ډېر هوښیار ه بټسمن ډنډه کاروونکی دی. ده کرکټ ته په يوولس کلنۍ مخه کړې وه او خپله لومړنۍ د اوږدمهال لوبه چې ټسټ مېچ ورته وايي د پاکستان پر مقابل په ۱۶کلنئ کې وکړه.
آلانين ټرانس امينېز
آلانين ټرانس امينېز يا ALT د ټرانس امينېز د ډلې يو اېنزايم دی. د دې اېنزايم دويم نوم سېروم گلوټامېک پايرووېک ټرانس امينېز (SGPT) يا آلانين امينوټرانسفېرېز (ALAT) هم دی.
د دې اېنزايم لوړه کچه
د وينې په پلازما کې د ALT اېنزايم لوړه کچه د يو ډول ناروغۍ د حالت لکه ويروسي هېپاټايټس، کانجېسټيو هارټ فېليير، د ځيگر صدمه، د سفرا د نلۍ ستونزې، مونونيوکلوسېز انتان او د مايوپاتۍ شتون څرگندوي. نو په همدې خاطر، ALT د ځيگر د ناروغيو په تشخيص کې د لابراتواري کتنو يوه اهمه برخه جوړوي. خو د ALT لوړه کچه ضرور نه ده چې تل د يو ډول ناروغۍ سپارښتنه وکړي. د ورځې په اوږدو کې د ALT په کچه کې ښکاره بدلون يو نورماله کار دی او په ځانگړې توگه د فيزيکي تمرين په وخت کې په پلازما کې د ALT کچه په څرگند ډول لوړېږي. .
مراد شينواری
مراد شينواری (۱۹۲۷ ز کال - د ۲۰۱۲ ز کال د فبرورۍ ۱۸) يو پښتون شاعر، ليکوال د فلمونو سناريو ليکونکی او اديب وو.
بیل ګیټ
د ژوند لومړي کلونه
راتلونکی کال، د لیکسایډ ښوونکي ګیټس او ایوانس د کمپيوټر وخت او نورو امتيازاتو چمتو کولو په بدل کې د ښوونځي د ټولګي مهالویش سیسټم د اتومات کولو لپاره نوم ليکنه وکړه. دوی په ډیرې لیوالتیا سره کار وکړ، ترڅو برنامه د راتلونکي (څلورم) کال لپاره چمتو کړي. د دوی د دريم کال په پای کې، ایوانس د غره د ختلو په پیښه کې ووژل شو، کومه ورځ چې ګیټس د هغه د ژوند ترټولو غمجنې ورځې په توګه بیان کړې. ګیټس بیا الين ته مخه کړه تر څو د لیکسایډ لپاره د سیسټم په پای ته رسيدو کې ورسره مرسته وکړي.
زرین دور/عصر
د رېل پټلی د ودې تر ټولو عام صنعت او د معدن او مالي چارو د کارخونو سیستم ارزښت ډېر لوړ و. له ختيځ متحده ایالاتو او اروپا څخه د کرنې، مالدارۍ او کان کېندنې پر بنسټ مهاجرت د لویديځ د چټکې ودې لامل شو. د کاریګرانو اتحادیو چې په صنعتي ښارونو کې په چټکۍ سره د ودې په حال کې وې خورا اهمیت وموند. دوه لویو رکودونو/ اقتصادي سوړ بازاریو د ۱۸۷۳ کال وېره او ۱۸۹۳ کال وېرې – په ټول هېواد کې وده ودروله او د ژورو ټولنیزو او سیاسي بدلونونو لامل شو.
بارکزی
امير دوست محمد خان په ١٨٣٧ زيږديز کال کې په افغانستان کې دبارکزيو د واکمنۍ بنسټ کيښود چې تر هغه وروسته دبارکزيو قبيلې نه لانديني واکمنان په قدرت کې پاتي شوي دي: امير شير علي خان ، امير محمد افضل خان ، امير محمد يعقوب خان ، امير عبدالرحمن خان ، امير حبيب الله خان ، امير امان الله خان ، محمد نادر شاه ، محمد ظاهر شاه او د افغانستان د  جمهوريت مؤسس شهيد سردار محمد داؤد خان ، چې په مجموع کې بارکزيو پر افغانستان ١٤١ کلونه واکمني چلولې ده.
آبوجا
تاریخچه
"ابوجا" د ۲۰مې زېږدیزې پېړۍ په لومړیو کې د څنګ ته ښارګوټي نوم و چې اوس سیلوجا (Suleja) نومېږي.
امير عنايت الله خان
واک
د امان الله خان د حکومت پر ضد د بچای سقاو پاڅون امان الله دې ته اړکړ چې حکومت خپل ورور عنایت الله خان ته وسپاري ، عنایت الله خان هم ۱۴ جنوري ۱۹۱۹ تر ۱۸ د جنوري ۱۹۱۹ز کال پورې د څلور ورځو لپاره د افغانستان امیر پاتی سو. د بچه سقاو (حبيب الله کلکاني) د سلطنت د ګوکۍ د نیولو داسی مست وو، چې عنایت الله خان یې هم د ۴ ورځو حکومت وروسته استعفاه ته مجبور کړ.
سکېلر کولفاکس
ځوان سکېلر کولفاکس (د ۱۸۲۳ ز کال د مارچ له ۲۳ مې نه د ۱۸۸۵ ز کال د جنوري تر ۱۳مې پورې) یو امریکایي خبریال، سوداګر او سیاستوال و چې د متحده ایالاتو د اولسم مرستیال و لسمشر پوړته یې له ۱۸۶۹ ز کال نه تر ۱۸۷۳ ز کال پورې دنده ترسره کړه او له دې وړاندې د استازو د مجلس د پنڅه وېشتم مشر په توګه، له ۱۸۶۳ ز نه تر ۱۸۶۹ ز پورې دنده ترسره کړې ده. نوموړی په اصل کې د وېګ ګوند غړی و، چې وروسته د لنډمهاله د اندیانا د خلکو ګوند او وروسته د جمهوري غوښتونکي ګوند غړی شو او له ۱۸۵۵ ز کال نه تر ۱۸۶۹ ز کال پورې د اندیانا د نهمې کانګرېسي ناحیې امریکایي استازی و.
د ژوند لومړي کلونه
مشر سکېلر کولفاکس (پلار)  په نري رنځ (سیل) اخته شو او پنځه میاشتې مخکې د کالفیکس له زېږېدو نه، د ۱۸۲۲ ز کال د اکتوبر په ۳۰ مه نېټه یې له دې نړۍ سترګې پټې کړې. خور یې ماري، د ۱۸۲۳ ز کال د جولای په میاشت کې د هغه له زېږون نه څلور میاشتې وروسته، له دې نړۍ سره مخه ښه وکړه. د مشر کولفاکس (پلار) له مړینې وروسته، د کولفاکس مور او انا د اقتصادي ملاتړ د یوازینۍ سرچینې په توګه د یوې مسافرخونې چارې پرمخ وړې. کولفاکس تر لس کلنۍ پورې د نیویارک په ښار کې په ښوونځي کې زده کړې وکړې، ان تر دې چې د کورنیو مالي ستونزو له امله  نوموړي خپلې رسمي زده کړې پرېښودې او د جورج ډبلیو میتیوس په پلورنځي کې د کاتب په توګه په دنده پیل وکړ.
د وېګ ګوند د سیاسي غړي په توګه
کولفاکس په ۱۸۵۲ ز کال کې، د ویګ د ولسي کنوانسیون استازی و او په دې کنوانسیون کې د منشي په توګه وټاکل شو. نوموړي د ولسمشریز ټاکنو په ترڅ کې د وینفیلډ سکاټ ملاتړ وکړ او کله چې سکاټ نوماند شو، کولفاکس په ټاکنیزو هڅو کې د وینا او د ورځپاڼو د مقالو او سرمقالو په لیکلو او وېشلو سره، فعاله ونډه واخیسته. د کولفکس سیاسي ملاتړو، نوموړی په ۱۸۵۲ ز کال کې وهڅاوه، چې د متحده ایالاتو د ولسي جرګې لپاره د دویم ځل لپاره ډکر ته راشي، خو نوموړي انکار وکړ.
طبي تشخیص
طبي کارونې
د تشخیص کړنلاره ممکن د روغتیا پاملرنې د بېلابېلو متخصصینو، لکه:  ډاکتر فزیوتراپ، د غاښونو ډاکتر، د پښو ډاکتر، د سترګو ډاکټر، نرس متخصص، د روغتیا پاملرنې ساینس پوه یا مرستیال ډاکتر له لوري ترسره شي. په دې مقاله کې د دې کسانو د هرې ډلې لپاره د تشخیص کوونکي کلیمه کارول کېږي.
ورښتي ځنګل
داسې اټکل کېږي چې ګواکې د ټولو ژوندیو نوعو له 40 تر 75 سلنه د ورښتي ځنګلونو اصلي موجودات دي. کېدای شي د استوایي ورښتي ځنګلونو د نباتاتو میلیون ډولونه، حشرې او مایکرواورګانیزمونه لا هم کشف شوي نه‌وي. استوایي ورښتي ځنګلونه «د ځمکې غمي» او «د نړۍ تر ټولو ستر درملتون» په نامه یادېږي، دا ځکه چې د طبیعي درملو یو پر څلورمه برخه په دغو ځنګلونو کې کشف شوې ده.
استوایي ورښتي ځنګلونه
استوایي ورښتي ځنګلونه هغو ځنګلونو ته ویل کېږي چې اقلیم یې تود او مرطوب وي او د پام‌وړ وچ فصل ونه‌لري او په ټولیز ډول، د استوا کرښې په شمالي او سویلي 10 درجو عرض‌البلد ترمنځ پراته دي. د کال په ټولو میاشتو کې د تودوخې میاشتنۍ منځنۍ درجه شاوخوا 18°C (64°F) ده. د کلني ورښت منځنۍ کچه له 168cm (66in) څخه کمه نه‌ده او کېدای شي له 1,000cm (390in) څخه هم زیاته شي، په داسې حال کې چې، په ټولیز ډول، د 175cm (69in) او 200cm (79in) ترمنځ پاتې کېږي.
د ځمک‌لاندې اوبو ککړتیا
د ککړوونکو ډولونه
په ځمک‌لاندې اوبو کې موجود ککړوونکي فزیکي، غیر عضوي کیمیاوي، عضوي کیمیاوي، باکتریولوژیکي او راډيواکټیو پارامترونه لري. په اصل کې ډېری هغه ککړوونکي چې د سطحي اوبو په ککړتیا کې رول لري، ښايي په ککړو ځمک‌لاندې اوبو کې هم وموندل شي، که څه هم چې اهمیت یې ښايي توپیر ولري.
ارسینیک او فلورایډ
په ځمک‌لاندې اوبو کې موجود ارسینیک په هغو ځایونو کې موندل کېدای شي چې کاني عملیات یا کاني کثافات هلته موجود وي او ارسینک هلته وینځل کېږي.
لږ پرمختللي هېوادونه
لږ پرمختللي هېوادونه (LDCs) د مخ پر ودې هېوادونو په ډله کې راځي، چې د ملګرو ملتونو سازمان د راپور پر بنسټ د ټولنیزې اقتصادي ودې او انساني پراختیا د شاخصونو له مخې په نړۍ کې تر ټولو شاته پاتې هېوادونه دي. د لږ پرمختللو هېوادونو مفهوم په ۱۹۶۰ مه لسیزه کې رامنځته شو او د ۱۹۷۱ ز کال د نومبر په ۱۸ مه نېټه د ملګرو ملتونو په ۲۷۶۸ (XXVI) پریکړه لیک کې د دغو هېوادونو لومړی نوملړ خپور شو.
حفيظ او ديفياني
حفيظ او ديفياني يوه جوړه افغاني سندرغاړي دي
سيد قطب
له اخوان المسلمون سره اشنایي او غړیتوب
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:ختيځ فيلسوفان وېشنيزه:مسلمان فيلسوفان وېشنيزه:مصري شخصيات وېشنيزه:مصري ادبپوهان وېشنيزه:اسلامي سياستپوهان وېشنيزه:مصري ليکوال وېشنيزه:مصري سياستوال وېشنيزه:عربي شخصيات وېشنيزه:اسلامي مفکران وېشنيزه:د 1906 زېږېدنې وېشنيزه:د 1966 مړينې وېشنيزه:فيلسوفان
د کمپيوټر ډولونه
ولې ځینې خلک د لوړ Core لکه Core i7 CPU  والا کمپیوټر رانیسي او Core i3 یا Core i5 نه رانیسي؟
د Core i3 ، Core i5 او Core i7 پروسسرونو تر منځ فرق د هغوی په ځینو ځانګړتیاوو کښې دی چې هره ځانګړنه یې بېله بېله تشریح کوم.
د Hyper-threading په شتون کښې Multitasking یا په اصطلاح د څو کارونو په یوه وخت کښې سر ته رسول ډېر چابک وي خو دومره نه وي لکه یو ځانګړی Core چې  قزیکي شتون ولري.
د افغانانو کلتور
=اتڼ= اتڼ د افغانانو د کلتور برخه ده
عبدالغفور برېښنا
وېشنيزه:افغان انځورگران
بیټ لاکر
۴. خپل پټنوم ولیکئ او پر next کلیک وکړئ.
۷-بیا پر next کلیک وکړئ.
کمپیوټر ساینس
سترې لاسته راوړنې
برسېره پر دې چې د کمپيوټر پېښلیک لنډ دی او اکاډميکه څانگه ېې لوی ډگر دی ، کمپيوټر ساينس په ساينس او ټولنه کې ډېره بنسټيزه ونډه لري او اخيستې چې پدې ډول يادېږي :
باندنۍ تړني
وېشنيزه:پوهنه
آخ (ښار)
آخ (ښار) د جرمني هېواد له ښارونو یو ښار دی. دا ښار د جرمني په ... کې پروت دی او ... تنه وگړي لري.