cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
هنري البرټ
هنری البرټ هنري البرت/ د لوکزامبورګ هیواد دوک اعظم) زوکړه ۱۶ افریل ۱۹۵۵م کال) اصلی نوم Henri Albert Gabriel Félix Marie Guillaume) د لوکزامبورګ هیواد اوسنی دوک (پاچا/ولسمشر) دی.
دامپوټيشن اختلاطات
مقدم اختلاطات: دهرو عملیاتونو له اړوندو اختلاطاتو سربیره (خصوصا دانتان له امله دوهمي وینه بهیدنه)، دوه نور ځانګړي خطرونه هم موجود دي: د skin flaps ماتیدنه او ګاز ګانګرین Skin flaps ماتیدنه (Breakdown of skin flaps): کیدای شي داسکمیا، ډیر کشش لاندې ګنډلو یا د زنګونو لاندې امپوتیشنونو کې دفلپ لاندې د tibia داوږدې برخې کیښکلو له امله رامنځته کیږي. ګازګانګرین: ډیر معمول ندی، کیدای شي دزنګونو څخه پورته امپوټیشن د Clostridia اوپه عجان کې دموجودو سپورونو پواسطه منتن شي په ځانګړي توګه هغه مهال چې امپوټیشن داسکمیک انساجو صورت ونیسي. لاندې تصویر کی ګانګرین کتلی شئ:
د ډبرې وروستنۍ لرغونې دوره
په افریقا کې، د تیغ شوي وسیلو پراختیا څو ملیونه دمخه پیښ شوي، او د منځني پیلولویتیک او د پای پالیولیتیک تر منځ سرحد روښانه ندی. د پای پاولیتیک دوره، په ځانګړې توګه، په اروپا او تر یوې اندازې پورې لویدیځ آسیا او شمال ختیځ افریقا پورې محدوده ده. د دې پرمختګ په جریان کې، د ډبرې او هډوکي تیغونه (بلیډونه) او د بورین (burins) د Mousterian ډبرو چپس لخوا بدل شوي. وخت هم د منابعو په استخراج او په احتمالي توګه د غوښې د ذخیره کولو په بهیر کې راڅرګند شو. همدارنګه، آرائشی شیان او نقاشی رامینځته شوی، او خام مواد لکه ډبره او عاج په اوږده واټن کې سوداګری کیده، چې د ډیرو پیچلو منظمو ټولنو رامینځته کیدو په ګوته کوي. د مجسمو، نقاشیو، مجسمو او د سمبولونو د جوړولو نورې لارې چارې پیل شوې. د 20,000 کاله دمخه، د دې دورې په پای کې، مایکرولیتیکي وسایلو ته وده ورکړل شوه او د سرچینو تمرکز په کوچنیو ابعادو کې رامینځته شو.
سیالي
سرچینې
وېشنيزه:سیالي وېشنيزه:اقتصاد
جنسيت پالنه
ريښه او پېژندنې
ټولنپوهنې جنسيت پالنه په انفرادي او د بنسټونو په کچو کې د څرګندېدو په توګه ازمايلې يا څېړلې ده. د Richard Schaefer د نظر له مخې جنسيت پالنه د ټولو سترو ټولنيزو بنسټونو له خوا تل پاتې ګرځول شوې ده. ټولنپوهان د فشار يا ظلم د نورو نظرياتي سيستمونو تر منځ (لکه د نژاد پالنې) مدارونه يا موازې کرښې بيانوي، چې دوی هم پر انفرادي او د بنسټونو په کچو کې عمل کوي. لومړنۍ ښځينه ټولنپوهانې Charlotte Perkins Gilman، Ida B. Wells او Harriet Martineau د جنسيت د نابرابرۍ سيستمونه تشرېح کړل، مګر د جنسيت پالنې اصطلاح (Sexism) يې ونه کاروه، چې وروسته رامنځته شوه. لکه د Talcott Parsons غوندې هغه ټولنپوهان چې د دندې اصالت نمونې (Functionalist Paradigm) سره يې سمون کړی؛ د جنسيت نابرابري يې د جنسيت د يو ناورته موډل د طبيعي پايلې په توګه درک کړه.
د جادوګرو ښځو نيول او ازمايښتونه
جنسيت پالنه کېدای شي هغه انګېزه وي، چې د ۱۵ او ۱۸ پېړيو تر منځ يې د کوډګرۍ ازمايښتونه عملي کړي يا پر مخ وړي دي. د معاصرې اروپا په لومړيو او د شمالي امريکا په اروپايي مستعمرو کې ادعاوې شوې وې، چې جادوګرې ښځې مسيحي عالم (مسيحيانو) ته يو ګواښ و. د هغې دورې بدمرغۍ د دې ښځو په ځورونه يا تعقيب کې ونډه ولوبوله.
تر شلمې پېړۍ پورې امريکايي او انګريزي قانون د پناه سيستم په پام کې ونيو، چې «د واده په واسطه په کې مېرمن او خاوند په قانون کې يو شخص دی، چې له مخې يې د ښځې قانوني يا مشروع شتون د واده په جريان کې ځوړند يا معلق دی». امريکايي ښځې تر ۱۸۷۵ پورې (Minor v. Happersett, 88 U.S. 162) د «اشخاصو» په توګه په قانوني ډول نه وې راپېژندل شوې. دې ته ورته يوه نظريه چې مدني ځواک ورته وايي، تر رومي هالنډ قانون لاندې وه (او اوس هم په Eswatini کې د يوې برخې په توګه پلي کېږي).
كلات ښار
قلات ښار Qalati Ghilji) د افغانستان په سویل کې د کابل، کندهار په لویه لاره پروت د زابل ولايت مرکز او لوی ښار دی.
ابیګېل اډمز
واده او ماشومان
د جان مخ پر وده حقوقي کاروبار دی اړ کولو چې نویو ځایونو ته کډه وکړي. په ۱۷۷۱ ز کال کې هغه ابیګېل او ماشومان برېنټري ته بوتلل خو دفتر يې بیا هم په باسټنن کې و ځکه هغه تمه درلوده چې له کوره لرې به په خپل کار ښه پام ورټول کړای شي. خو په پلازمېنه کې له لږ څه وخت تېرولو وروسته، د هغه زړه د برېنټري له  کلیوال او ولسي ماحول څخه سوړ شو او همدا وو چې د ۱۷۷۲ ز کال په اګسټ میاشت کې يې خپله کورنۍ بېرته باسټن ته بوتله.
د ارسطو فسلفه
د بیزانتین یا ختيځ روم سترواکي
د لیو په نوم ریاضي پوه د نهمې پیړۍ په نیمایي کې د مګنارا په مکتب کې د فلسفې د مشر په توګه وټاکل شو ترڅو د ارستو منطق تدریس کړي. ۱۱ او ۱۲ پېړۍ د دولسمې پیړۍ د بیزانتین د ارستو پلوه فلسفې د ظهور شاهدې وې. له دولسمې پېړۍ مخکې د ارستو د نظریاتو ټول بیزانتیني محصول په منطق باندې ولاړ و. خو د هغو موضوعاتو کچه چې د ارستو د تبصرو تر پوښښ لاندې په دوه لسیزو کې له ۱۱۱۸ کال وروسته ترتیب شوې، د شهزادګۍ انا کامنینا د نوښت له امله خورا ډېر کار و چې یو شمېر پوهان یې د ارستو د پخوانیو له نظر غورځول شویو کارونو په اړه د تفسیر لیکلو لپاره و ګمارل.
اسلامي نړۍ
د عباسيانو په سترواکۍ کې ډېر بهرني اثار عربي ژبې ته وژباړل شول، لوی کتابتونونه تاسیس شول او د پوهانو تود هرکلی وشو. د خلیفه هارون الرشید او د هغه د زوی مامون په دوره کې، په بغداد کې د حکمت ماڼۍ وده وکړه. عیسوی عالم حنین بن اسحاق (۸۰۹ – ۸۷۳ ) د خلیفه له خوا د ژباړونکي په توګه و ګمارل شو. اسحاق په خپل ژوند کې ۱۱۶ لیکنې چې پکې د افلاطون او ارستو اثار هم شامل دي په سریاني او عربي ژبو ژباړلي دي.
باکچه
باکچه د کوریا په ټاپوزمه کې د ګوګوریو او شیلا ترڅنګ له درې ګونو ټلواکمنیانو وه چې بنسټ یې د ګوګوریو د بنسټ ایښودونکی جومونګ او سوسانو ناتنی ځوی اونجو له خوا یې له میلاد نه مخکی په ۱۸ کال کې بنسټ کیښودل شو.
پاچاهان د باکچه ټولواکمنې د پاچاهانو نوملړ او دوران.
یوزف شومپیتر
شومپیتر د شلمې پېړۍ په لومړیو کې اغېزمن اقتصاد پوه و او د «خلاقانه تخریب» اصطلاح یې ترویج کړه چې ورنر زمبارټ ابداع کړې وه.
لومړنی ژوند او زده کړې
شومپیتر په ترزیانوم ښوونځي کې له زده کړو وروسته د ویانا پوهنتون د حقوقو په څانګه کې د اقتصادي نظریه ورکوونکي اویګن بوم فون باورک تر نظر لاندې په زده کړو پیل وکړ او په ۱۹۰۶ زکال کې یې خپله دوکتورا واخیسته. په ۱۹۰۹ زکال کې له یو شمېر علمي سفرونو وروسته د معاصر اوکراین په چرنیوتسي پوهنتون کې د اقتصاد او دولت دارۍ ښوونکی شو. په ۱۹۱۱ زکال کې د اتریش په ګراتس پوهنتون کې استاد شو او د لومړۍ نړیوالې جګړې تر مهاله همالته پاتې شو.
د ډبرو وروستۍ دوره
ډبرينه ټیکنالوژي
د ډبرې وسیلې ټیکنالوژیو کې توپیرونه اکثرا د مینځنۍ ډبرې دورې او وروستي ډبرې دورې ترمینځ توپیر لپاره کارول کیږي. د مینځنۍ ډبرې دورې لوی چمتو شوي پلیټ فارم فلیک میشته ډبرې وسیلې صنعتونه ، لکه لیوالوس په زیاتیدونکي ډول د صنعتونو سره ځای په ځای شوي چې د ساده پلیټ فارمونو سره په کور کې د بلیډونو او بلیډیلټونو تولید باندې تمرکز کوي. د افریقی ډبرو وسیلې ټیکنالوژي په 1969 کې د ګراهام کلارک لخوا وړاندیز شوي او په لاندې ډول د لارنس بارهام او پیټر میچل لخوا په ګوته شوي ماډلونو ویشل شوي:
د وروستي ډبرې دورې ډبرينه ټیکنالوژي اکثرا په 4 او 5 موډونو کې راځي. دوی نور په د ډبرو د وروستۍ دورې کې په څلورو مرحلو ویشل شوي دي.
مخ پر وړاندی لوستل
وېشنيزه:د ډبرې دور وېشنيزه:د ډبرې دوره وېشنيزه:د ډبرې زمانه وېشنيزه:انساني دورو درې ګونی وېش
لمريزه ځلا
د اتموسفير د پاسه ځلا
چېرې چې  a,b، او c د ليندۍ اوږدوالی لري، د راډيان له مخې: د یو مثلث اضلاع کروي دي. c يوه زاويه ده  چې د عمودي اړخ په مخالف لورې کې ده، کومه چې د ليندۍ c اوږدوالی لري. د لمريزې زينيت Θ زاويې پر محاسبې عملي شوی، لاندې موارد د کوساين په کروي قانون عملي کېږي:
کله چې Q مثبت شي، نو h0 به د ساعت زاويه ومنل شي. دا د لمر خاته پر مهال شوني ده، کله چې  ، يا د h0 د حل په ډول
د متحده ایالاتو د اساسي قانون دوولسم تعدیل
د مشرانو جرګه
د اکتوبر تر ۲۸ پورې، مشرانو جرګې لا دمخه د تعدیل په اړه بحث درلود. دیموکرات – جمهوري غوښتونکي ډیویټ کلینټن تمه درلوده، چې مشرانو جرګه به د ۲۴ پر ۹ ډیموکراتیک - جمهوري غوښتونکي اکثریت سره ژر تر ژره تعدیل تصویب کړي. فدراليست جوناتن ډیټن وړاندیز وکړ چې، د ولسمشر د مرستیال دفتر باید له منځه یووړل شي او د هغه همکار، اوریا ټریسي یې ملاتړ وکړ. له بلې خوا، ولسن کري نیکولاس اندېښمن و چې کانګرس به د ۱۸۰۴ ز ټاکنو نه مخکې د تصویب لپاره په خپل وخت کې تعدیل وړاندې نه کړي. د نیکولاس له اندېښنې سره سره، مشرانو جرګې د نومبر تر ۲۳ پورې ددې تعدیل په اړه جدي بحث ونه کړ.
اسرائيل
اسرائيل له افريقا نه د لومړيو انسانانو د کډوالۍ شواهد لري. د لرغون پېژندنې پر بنسټ کنعاني قبيلې د منځني برونز (ژېړو) له پير نه په دې سيمه کې ثابتې شوې دي، په داسې حال کې چې د اسرائيلو دولت او يهود د اوسپنې په  پير کې منځ ته راغلي دي. نوې اشوري سترواکي له زېږد مخکې په ۷۲۰ کال کې اسرائيل ويجاړ کړل. وروسته يهودا د بابلي، پارسي او هلينستي سترواکيو له خوا ونيول شو او د يهودي خپلواکو ولايتونو په توګه پاتې شو. له زېږد مخکې ۱۱۰ کې د مکابيين بريالۍ بلوا هاموني خپلواکه پاچهي رامنځ ته کړه، دا پاچهي له زېږد مخکې ۶۳ کال کې د رومي جمهوريت تابع وګرځېده او ورپسې له زېږد مخکې په ۳۷ کال کې يې هلته هيرودي واکمني نصب کړه او په شپږم زکال کې يې د رومي يهودي ولايت جوړ کړ. يهودا د يوه رومي ايالت په توګه تر هغه وخته پاتې شو، تر څو د يهوديانو ناکام پاڅون د پراخې ويجاړۍ، د يهوديانو د شړلو او له يهودا نه د سوريې فلسطين ته د دې نوم د بدلېدو لامل وګرځېد. د پېړيو په تېرېدو سره په دې سيمه کې د يهودو شتون دوام پيدا کړ. له زېږېد وروسته په اوومه پېړۍ کې، عربيانو له بيزانس سترواکۍ نه شام ونيو، دا سيمه په ۱۰۹۹ز کال کې تر لومړۍ صليبي جګړې او ورپسې په ۱۱۸۷ز کال کې د ايوبيانو تر نیواک پورې د مسلمانانو تر واکمنۍ لاندې پاتې شوه. په ديارلسمه پېړۍ کې د مصر مملوک سلطنت شام ته خپله واکمني وغځوله، تر څو دوی په ۱۵۱۷ز کال کې د عثماني سترواکۍ له خوا مات شول. په نولسمه پېړۍ کې، د يهوديانو تر منځ ملي بيداري  صهيونستي خوځښت رامنځ ته کړ او له دې وروسته يې فلسطين ته کډوالي پيل کړه.
مارګوت کېدړ
مارګاریت روټ کېدړ (زوکړه د ۱۹۴۸ کال د اکتوبر ۱۷مه - مړینه د ۲۰۱۸ کال د مې میاشتې ۱۳مه) په حرفوي ډول د مارګوت کېدړ په نوم مشهوره وه. یو کاناډایي - امریکایۍ فعاله او لوبغاړې وه چې حرفوي فعالیت یې پنځه لسيزې دوام  وکړ. د هغې له جایزو څخه د کاناډین سکرین درې جایزې او د ون ډې ټایم اېمي (یوه امریکايي جایزه ده چې د علومو د ملي اکاډمۍ او تلویزوني هنرونو له خوا د غوره فلمونو د غوره‌والي په پار ورکول کېږي، ژباړن) جایزې یادولی شو. هغه که څه هم د سینمایي او تلویزوني رولونو په ټولګو کې څرګنده شوې. خو تر ډېره یې د سوپرمن فلمونو په ټولګه کې چې په لومړیو څلورو فلمونو کې څرګنده شوه د لویس لن د رول له امله پېژندل شوې.
میرکوري سیټي ټاور
میرکوري سیټي ټاور ( روسي ژبه: Меркурий Сити Тауэр)  په مسکو کې د 1109 پښو دنگ څکلکی دی چې په اروپا کې یو د لوړو ودانیو څخه دی.
د ماشومانو د حقونو کنوانسیون
د ماشومانو د حقونو اړوند د ملګرو ملتونو د سازمان کنوانسیون (چې معمولا د CRC  یا UNCRC اختصاري بڼه ورته کارول کېږي( د بشري حقونو هغه نړیواله هوکړه ده چې له مخې یې د ماشومانو مدني، سیاسي، اقتصادي، ټولنیز، روغتیايي او کلتوري حقونه ټاکل کېږي. دغه کنوانسیون له اتلس کلنۍ ښکته هر کس د ماشوم په توګه تعریف کوي، مګر دا چې د ملي قوانینو له مخې د هغوی د بلوغ کچه له دې کمه ټاکل شوې وي.
جان کوینسي آډمز
اډمز، انډریو جکسن، ویلیام اېچ کراوفورډ او هېنري کلې ـ چې ټول د ډموکراټیک-جمهوري غوښتونکي ګوند غړي وو- د ۱۸۲۴ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې سیالي وکړه. څرنګه چې هېڅ نوماند د الېکټرول رایو اکثریت ونه ګټلې، د امریکا ولسي جرګې (House of Representatives) احتمالي ټاکنې (contingent election) ترسره وکړې او اډمز د هېنري کلې په ملاتړ دغه ټاکنې وګټلې. د ولسمشر په توګه، اډمز د یوې مهمې اجنډا چې په هغه کې په فډرالي توګه تموېلېدونکې زیربنايي پروژې، د یوه ملي پوهنتون جوړول، د لاتینې امریکا له هېوادونو سره تعامل شامل و، خو کانګرس د هغه ډېر نوښتونه تصویب نه کړل. د اډمز د ولسمشرۍ په بهیر کې، ډموکراټیک-جمهوري غوښتونکی ګوند په دوو سترو ډلو ووېشل شوه: ملي جمهوري غوښتونکی ګوند، چې له ولسمشر اډمز څخه يې ملاتړ کاوه او د انډریو جکسن ډموکراټیک ګوند. ډموکراټانو وښودله چې دوی له اډمز او د هغه له جمهوري غوښتونکو ملاتړو په پرتله ډېر اغېزناک سیاسي تنظیمونکي دي او جکسون د ۱۸۲۸ ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې اډمز ته سخته ماته ورکړه او دی (له خپل پلار څخه وروسته) دویم ولسمشر شو چې بیاځلې یې ټاکنې ونه ګټلې.
آنتوني فاوچي
د کوېډ – ۱۹ وبا پر مهال نوموړي د ولسمشر ډونالډ ټرامپ په ولسمشریزه دوره کې په سپینه ماڼۍ کې د کرونا له ویروس سره د مبارزې کوونکې ډلې د مخکښ غړي په توګه خدمت وکړ. د فاوچي مشورې په مکرر ډول د ټرامپ د څرګندونو سره په تضاد کې وې او د ټرامپ ملاتړو ادعا کوله چې فاوچي هڅه کوي ټرامپ د بیاځلي ټاکنو پر مهال له سیاسي پلوه کمزوری کړي. وروسته له هغه چې بایډن ولسمشر شو، فاوچي په سپینه ماڼۍ کې د کوېډ – ۱۹ وبا څخه د مخه نیونکې ډلې اصلي غړی شو او د بایډن د لوړ پوړي طبي سلاکار په توګه یې دنده پیل کړه. فاوچي د ۲۰۲۲ زکال د ډسمبر په ۳۱مه له خپلې دندې استعفا ورکړه.
محمود الحسن ګنګوهي
==ليکني
‌د امام طبري د سيرت «سيرت سید البشر» اردو ژباړه.
‌مناظر العلم.
مولانا محمد رحمت الله مير قاسمي.
^ Boundaries of Differences. Idara Impex, Jamia Nagar, New Delhi. p. 184.ISBN 81-7101--683-9.
ماري رابېنسن
ماري تیریس وېنفرېډ رابېنسن (په آیرلنډي ژربه: Máire Mhic Róibín؛ د زیږون نوم: بورک؛ چې د ۱۹۴۴ کال د می په ۲۱ یې نړۍ ته سترګې پرانیستې) یوه آیرلنډي سیاستواله ده چې د آیرلنډ د اومې ولسمشرې په توګه یې د ۱۹۹۰ کال له ډسمبر څخه د ۱۹۹۷ کال تر سپټمبر پورې یې دنده پر مخ یوړه. هغه لومړنۍ ښځه وه چې دا چوکۍ یې ترلاسه کړه. وروسته نوموړې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو لویه کمېشنره وه. رابېنسن د ولسمشرۍ له ټاکنو وړاندې، د ۱۹۶۹ او ۱۹۸۹ کې د آریلنډ په سنا کې سناتوره وه او د ۱۹۷۹ کال څخه تر ۱۹۸۳ کال پورې د ډوبلین کارپوریشن سیمه ایزه سلاکاره وه. هغه د لنډې مودې لپاره په کارګر ګوند پورې تړلې وه، خو نوموړې لومړنۍ خپلواکه نومانده شوه چې د ولسمشرۍ څوکۍ یې وګټله او لومړی کس و چې د فیانا فیل (جمهوري غوښتونکي ګوند) ملاتړ یې نه درلود. د ولسمشرې په توګه له خپلې دندې وروسته، رابېنسن د ۱۹۹۷ کال څخه تر ۲۰۰۲ کال پورې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو لویه کمېشنره شوه.
نوموړې د لویې کمېشنر په توګه د خپلې دندې په اوږدو کې تبت ته سفر وکړ (۱۹۹۸)، چې لومړنۍ لویه کمېشنره ده چې دا کار یې کړی دی. هغې د آیرلنډ د کډوالۍ په سیاست نیوکه وکړه او په متحده ایالاتو کې د مرګ د سزا کارول تر نیوکې لاندې راوستل. هغې د لویې کمېشنرۍ خپله څلور کلنه دوره د یو کال لپاره وغځوله ترڅو د ۲۰۰۱ کال د سویلي افریقا په ډوربن کې د توکم پالنې پروړاندې د نړیوال کنفرانس مشري وکړي. دا کنفرانس د یوې مسوده سند له امله ځکه جنجالي شو چې صهیونزم یې له نژاد پالنې سره برابر کړ. د متحده ایالاتو له لوري د زیاتیدونکي فشار په ترڅ کې، رابېنسن د ۲۰۰۲ کال په سپټمبر کې له خپلې دندې استعفا ورکړه. په ۲۰۰۲ کال کې د ملګرو ملتونو څخه له وتلو وروسته، رابېنسن د حقونو پېژندنه: د نړیوالتوب اخلاقي نوښت، را منځ ته کړ چې د ۲۰۱۰ کال په پای له پلان شوې پایلې سره پای ته ورسېد.
د معروف ولسوالي
د معروف ولسوالې د کندهار ولايت يوه ليرې پرته او سرحدي ولسوالي ده چې د کندهار په ١٩٠ کيلومترۍ کې د جنوب شرق لور ته پرته ده شاوخوا ٢٠٠٠٠٠ وګړې لري او ډير اوسيدونکي يي پاکستان ته هم مهاجر سوي دي چې آن ځينو يي د هغه هيواد تابعيتونه تر لاسه کړي دي ، شاوخوا ٤٠٠٠ کيلومتره مربع مساحت لري او دوې لويي دري د ساليسون او معروف ناوي په نوم لري ، په نوموړې ولسوالي کي د پښتنو يو لوی قوم بارګزۍ او ورپسي عليزۍ په زياته پيمانه اوسيږي
په ۳۲۷ ق م کې سکندر مقدوني د هرات د لارې ترکمانستان، ورپسې باختر، پنجشېر او بيا د بگرام نه اراکوزيا ته ولاړو. په ځينو تاريخونو کې دا د ” اسکندريه” يوه بڼه بلل سوې ده. اروپايي تاريخ ليکونکو د اسکندر د قهرمان ثابتولو لپاره دا هم ليکلي دي چې د هغه په نوم ښارونه جوړيدل او ممکن دا د هغه يو ښار وي. حقيقت دا دی چې اسکندر پخپله يو ښار هم نه دې اباد کړې او په مصر کې د اسکندريه ښار نورو جوړ کړې و چې د ده نوم يې ورله ورکړو. اسکندرد خپلو صوبو (ستراپي) وېش په هم هغو نومونو کوو چې پخوا راهيسې پېژندل شوي وو. دا صوبې د ښارونو هومره لوې وې او په ځينو کې د وگړو شمېره د څو زرو شا و خوا وه. د اراکوزيا په نوم خپلواکه ملک په ۶۰۰ ق م کې (د اسکندر څخه درې سوه کاله پخوا) موجود و چې يوباچاهي يې لرله. د دې ملک اوسېدونکي د “اراکوزيايي” په نوم ياديدل. په ۵۱۸ ق م کې د پارس واکمن داريوش د باج د ورکولو لپاره يو نوې سيسټم جوړ کړو چې هره صوبه سپينو زرو(نقره) په شکل خپل باج ورکوي. يوناني هېروډوټس د دې تفصيل ليکلې دی او وايي چې د باج لپاره ستيگيدا( سنده) ، گندهارا او اراکوزيا نه په گډه ۱۷۰ ټېلنټ ( يو ټېلنټ ۳۰ کيلوگرام وزن لرلو) اخيستل کيده. اسکندر د اراکوزيا ستراپي د سيستان نه بېله کړه او هغې ستراپي ته يې يواځې غرونه پرېښودل چې وروستو بيا د ” پارتهي ستراپي” په نوم پاتي سوه. خو هغه وخت دا د حکومت لپاره يو پياوړې مرکز پاتې نسو او ښايي ورو ورو اهميت يې هم کم سو. اسکندر د سيستان د اداره کولو لپاره په “هامون” کې يوه چاوڼۍ جوړه کړه چې ځينو تاريخ ليکونکو هغه ته هم ” اسکندريه” ليکلي دي. دا سيمه اوس د ايران په خاوره سيستان نومېږي. د اراکوزيا اوسيدونکي ” هنديان ” هم بلل سوي دي د دې ځاې د باج ورکوونکو نقش د ايران د نامتو ” بهستون” په ډبرليک ښکاري. سرچينې ۱. يونانيان په باختر او هند کې. ډبيلو. ډبليو. ټارن. کېمبرج پوهنتون چاپ. ۱۹۵۱. ۴۷۰ او ۴۷۱ مخ. ۲. د مرکزي اېشيا د تمدن تاريخ. ( درېم ټوک) ميديا او هخانيني ايران. اېم – اې- دندا مايوف ۶۹ مخ. اسکندر او په مرکزي اېشيا کې د هغه ځاې نيونکي. اې – اېچ – داني او پي – برنارډ ۷۰ مخ. ۳. هېروډوتس. تاريخونه. انگرېزي ژباړه ټام گريفتس. د نړۍ د ادبياتو ورډزورت کلاسيک. ۱۹۹۶ م. درېم کتاب.
د وانات جګړه
جګړه
د جګړې له پیل ۳۰ دقیقې وروسته برید کوونکې اپاچي چورلکې او همدارنګه په هلفایر توغندیو سمباله یوه پرېډاټور بې پیلوټه الوتکه د جګړې ډګر ته راورسېدې. د جګړې پر مهال بلک هاواک یو اېچ-۶۰ (UH-60 Blackhawk) چورلکو د اې اېچ-۶۴ اپاچي (AH-64 Apache) چورلکو د اور پر مټ وکولای شول سرتېري کوز کړي. ټپي سرتېري نږدې ورایټ کمپ ته ولېږدول شول چېرې چې اي (E) سرتېري، د ۱۷م سواره پوځ ۲مه ډلګۍ او د هوايي ځواک ۱۰۱مه قطعه چمتو وه چې بلک هاواک او اپاچي الوتکې په وسلو سمبال او سون توکي یې ورته ورسوي. خو وروسته بی – ۱بي لنسر (B-1B Lancer) بم غورځونکې، اې – ۱۰ (A-10) او اف – ۱۵ اي ایګل (F-15E Strike Eagle) جټ الوتکې را وغوښتل شوې؛ همدا و چې برید کوونکي شاتګ ته اړ شول. د هغوی له شاتګ وروسته تصفیوي عملیات پیل شول او طالبان یې له سیمې وشړل.
په اسټرالیا کې د ښځو د رایې د ورکړې حق
له ۱۹مې پېړۍ وړاندې تجربې
د بونټي موټینیرز ښځینه نسل کوم چې د پیټکیرین په ټاپوګانو کې یې ژوند کاوه هغوی له ۱۸۳۸ کال راهیسې کولای شول چې رایه ورکړي او د هغوی دا حق لا هغه وخت هم کارول کېده کله چې دا خلک په نورفولک ټاپو (کوم چې اوس د اسټرالیا یوه بهرنۍ خاوره ده) کې په ۱۸۵۶ کال کې ځای پر ځای شول.
د نارینه وو د رایې د ورکړې حق
هغه لومړني اروپايي ډوله دولتونه چې له ۱۷۸۸ کال را وروسته جوړ شول، هغوی ټول اټوکراټ او د انتصابي والیانو له خوا اداره کېدل، که څه هم د انګریز قوانین د منلو شویو ډوکټرینو له مخې د اسټرالیا مستعمرو ته ولیږدول شول، له همدې امله د حقونو مفاهیم او د Magna Carta او د ۱۶۸۹ کال د حقونو د لایحې له مخې رامنځته شوي بهیرونه د ښکېلاک ګرو له خوا له بریټانیا څخه راوړل شول. د ښکېلاک ګرو له ځای پر ځای کېدو سمدلاسه وروسته د استازولۍ حکومت په خاطر ګډوډۍ پیل شوي.
د ۱۹مې پېړۍ په نیمایي کې، د اسټراليا په مستعمرو کې د استازولۍ او مسوولو حکومتونو لپاره شدیده غوښتنه موجوده وه، چې د سروزرو د ډګرونو او د Eureka Stockade د پیښو او همداشان له هغو پراخو اصلاحي خوځښتونو څخه یې روحیه اخیستې وه چې په ټوله اروپا، امریکا او بریتانوي سترواکې کې عام شوي وو. د اسټرالیا د مستعمرو د دولت قانون چې په ۱۸۵۰ ز کال کې په تصویب ورسید، یو مهم پرمختګ و، چې د نوي سویلي ویلز، ویکټوریا، سویلي اسټرالیا او سامانیا ته یې اساسي قانون ورکړ او همدې مستعمرو په شوق سره خپل اساسي قانون ولیکه او په ترڅ کې یې پرمختللي دیموکراتیک پارلمانونه رامنځته شول.
تکاملي ښکلا پېژندنه
تکاملي ښکلا پېژندنه د تکاملي روانپوهنې نظرياتو ته ورګرځي، چې د Homo sapiens بنسټيز ښکلا غوره توبونو په اړه په کې استدلال کېږي، چې د ژوندي پاتې کېدلو او توليدي بريا د پياوړي کولو په موخه رامنځته شوي دي.
منظره او د نورو بصري (ليدلو وړ) هنرونو غوره توبونه
د يوه ګرځنده ژوندي جسم لپاره يوه اړينه ټاکنه د اوسېدلو لپاره د يوه ښه هستوګنځي غوره کول دي. د انسانانو په اړه ويل کېږي، چې د منظرو لپاره پياوړي هنري غوره توبونه لري، چې په لرغوني چاپېريال کې ښه هستوګنځايونه وو. کله چې د بېلابېلو ملتونو نوي انساني کوچنيان پوښتل کېږي، چې د معياري منظرې له انځورونو نه د يوې ټاکنې په موخه کومې منظرې ته لومړيتوب ورکوي، نو دوی ونه لرونکو هموارې ځمکې غوره کوي. د ختيځې افريقا دښته هغه پخوانی چاپېريال دی، چې استدلال کېږي، زياتره انساني رامنځته کېدنې په کې پېښې شوې دي. د خلاصو او ځنګلي سيمو دواړو په لرلو سره د اوبه لرونکو منظرو يو غوره توب هم شته. هغه بڼې لرونکې منظرې، چې لکه د يوې لارې يا له ليد نه د سيند کږېدلو راسپړنې هڅوي، هغه ونه لرونکي منظرې چې په مناسب لوړوالي څانګې لري او د پورته کېدلو او خوړو خوړولو وړتيا لري او د ليدل شوو يا ضمني وخت تېرۍ حيوانات لرونکې او هغه منظرې چې يو څه ورېځ لري؛ هم د پام وړ غوره توبونه دي. دا ټولې هغه بڼې دي چې د کليزې په هنر کې بڼ او د عمومي وخت تېرۍ ځايونو (پارکونو) په نقشه جوړولو کې زياتره وختونه عملي شوي دي.
ګان چوګو
پاچا ګان چوګو ۳۴۵-۳۷۵م کاله پوری د باکچه دیارلسم امپراطور وو. نوموړی د باکچې د یوولسم پاچا بیریو ځوی وو.
شاه محمد کندهاری
شاه محمد کندهارى (۱۳۱۵ ل ل کال- ۱۳۵۲ ل ل کال) د پښتو ژبې يوه خوږ ژبی او تکړه سندرغاړی وو.
د کواترنری انقراض پېښه
د اقلیمي تغیراتو فرضیې
د نوولسمې پېړۍ په وروستیو او د شلمې پېړۍ په لومړیو کې پوهان د لومړي ځل لپاره دې ته متوجه شول چې یخي او منځنيو یخي دورو شتون درلود او هغه په یو ډول نه په یو ډول د حیواناتو له منځه تلو سره اړیکه لري؛ دوی دې پایلې ته ورسېدل چې د پلیستوسن د یخي دورې پای ته رسېدل کېدای شي د دغو انقراضونو توضیح کوونکی واوسي.
د تودوخې د فرضیې پر وړاندې استدلالونه
له دې سربېره په ورانګل ټاپو او سنت پل ټاپو کې متعدد ژوندي موجودات لکه ماموتونه له انسانانو څخه په خالي ځایونو کې د اقلیمي بدلونونو سربېره ژوندي پاتې شوي. نو دا د منلو وړ نه بلل کېږي چې اقلیمي بدلونونه د دغې چارې مسئول وي. د اکولوژیکي معمولي فرضیو له مخې د ټاپو ګانو نفوس کېدای شي د اقلیمي بدلونونو له امله مطلوبو اقلیمونو ته د کډوالۍ له امله له انقراض څخه په پریمانه کچه اغېزمن واوسي.
ايران
قومونه
فارس(پارسیان): ٪۶۸
کوردان: ٪۹
شورای نگهبان ( دڅارنی جرگه )
داجرگه دهيواد ترټولو اغيزمن ارگان دی چی ټولټال ١٢ غړې لری. دغړو نيمه برخه ( ٦ تنه ) يی د دينی علومو پوهان دی چی دهيواد ستر روحانی مشر يی په گوته کوی اوپاته ٦ تنه يی دحقوقو پوهان چی دقضا لخوا ټاکل کيږی. دشورا ټول غړی ديارلمان څخه دباور رايی اخيستنی وروسته وظيفوی واک پلاس راوړی او په کارپيل کی. دنومړې شورا دواک موده شپږ کاله او بنسټيزه دنده يی پر ټولوانتخاباتو باندی څارنه ده. داشورا همدارنگه هغه قوانين منظور او تفسيروی چی دپارلمان لخوا تصويب شوی وی.
توره پروپاګانډا
د تورې پروپاګانډا ځانګړنه دا ده چې مخاطب د هغوی پر اغېز خبر   نه دي او دا نه احساسوي چې کوم ځانکړي لوري ته وړل کېږي. تور تبليغات ادعا کوي چې له واقعي منبعې څخه پرته له یوې بلې منبعې څخه سرچينه اخلي. دا ډول تبليغات له يو ډول پټو اروايي عملياتو سره مل دي، ځینې وخت منبعه پټوي او ځينې وخت يې بیا له یوې دروغينې سرچینې سره تړي چې دروغ چل او دوکه خپروي. توره پروپاګانډا/تبلیغات یو لوی دروغ دي چې نور غولونکي ډولونه په کې شامل دي.تور تبليغات دڅارونکو  د رضایت لپاره د سرچینې پر باور متکي دي. د تورو تبليغاتو رامنځته کوونکي يا لېږونکي که چېرې خپل مخاطب په سمه توګه ونه پېژني ښايي له ناسم پوهاوي سره مخ شي او مشکوک ښکاره شي یا هم په بشپړ ډول ماته وخوري.
د پاسفیک تیاتر
له مقاربتي ناروغيو  څخه خونديتوب په دې وروستيو کې د مشکوک شخصیت لرونکو فليپيني ښځو سره د اړیکو په وجه زموږ د ځواکونو او نارينه‌وو تر منځ مقاربتي ناروغۍ زیاتې شوې دي. د جاپانیانو له خوا د ټاپوګانو/جزیرو تر ولکې وروسته فليپیني ښځې د ستونزمنو شرایطو او سختو ورځو له امله د ډېرو کمو خوراکي توکو په مقابل کې خپل ځانونه وړاندې کوي. سپارښتنه کېږي چې په داسې حالتونو کې خوندي کړنې لکه د کانډوم  کارول، خوندي درملو او داسې نورو ميتودونو څخه کار واخيستل شي. غوره ده یوازې له  خپلو مېرمنو، باکرو او یا دښه شخصیت لرونکو ښځو سره جنسي اړیکه ولرئ.
د افغانستان د اسلامي امارت عالي شورا
تاریخچه
د نوموړي له مړینې وروسته د هغه زوی حافظ خالد نیازی د عالي شورا د پلویانو له خوا د خپل پلار ځای ناستی وټاکل شو. وروسته له هغه چې طالبان کابل ته ننوتل او د افغانستان اسلامي جمهوري دولت سقوط وکړ، نوموړي د اسلامي امارت له رهبر سره بیعت وکړ، د اسلامي امارت شورا یې منحل اعلان کړه او خپلې وسلې یې طالبانو ته وسپارلې. د ۲۰۲۲ زکال په جنوري میاشت کې محمد رسول په کابل کې له دفاع وزیر ملا یعقوب سره وکتل او له نوي دولت څخه یې د خپلې ډلې د غړو پر ملاتړ ټینګار وکړ.
چیچنیان
په ۱۹۹۵ م کال کې د ګروزنی جګړې پرمهال د یو چچن وګړی دعا.
هنیبل هملین
د ۱۸۶۴ ز کال په ټاکنو کې د انډریو جانسن د هملین پر ځای د مرستیال ولسمشر چوکۍ ته نوماند شو، چې د سویلي دیموکراتانو له خوا د سویلي اتحادیې لپاره د نوموړي د هلوځلو پر بنسټ غوره شوی و. هملین د مرستیال ولسمشر له چوکۍ وروسته د بوسټن د بندر د عوایدو د راټلوونکي په توګه دنده ترسره کړه. دا یو غوره پوست و چې نوموړی د جانسن له خوا ټاکل شوی و چې د لینکن له قتل وروسته د ولسمشرۍ چوکۍ ځایناستی شو. هملین وروسته د متحده ایالاتو د پخوانیو همتړونو ایالتونو د بیارغونې په اړه د جانسن سره د هغه د اختلاف له امله د عواید د را ټولوونکي له دندې څخه استعفا ورکړه.
سیونګ
پاچا سیونګ له ۵۲۳-۵۵۴م کاله پوری د باکچه ټولواکمنې شپږویشتم واکمن وو.
لرغونی مصر
د مفکورې تاریخچه
«د تمدن زانګو» اصطلاح، د ډېرو بحثونو موضوع ده. د زانګو مجازي معنا «هر هغه ځای یا سیمه چې هر شی په ابتدايي پړاو کې هلته روزل کېږي یا ساتل کېږي» د اکسفورډ انګلیسي ډېکشېنرۍ سپېنسر (۱۵۹۰) ته منسوبه کړې ده. د رولین (۱۷۳۴ز) لرغونی تاریخ بیانوي چې: «مصر په لومړیو کې د سپېڅلي ملت زانګو وه».
ماهر انسان
ماهر انسانان (په لاتین: Homo habilis) د انسانانو د اجدادو څخه ول چی ۲،۳ میلیونه - ۱،۴ میلیونه کاله مخکې په ختېځي افریقا کی یی ژوند کول او ابتدایی الې کارول خو د آوسټرالوپیتهېکوس په مقابله کی یی ابتدایی وسلې هم جوړول. ماهر انسان نېغ بدن لرل خو لاسونه یی د اوسنی انسان څخه اوږد ول او بټه یی د گوټو سره مخامخ وه. اوږدوالی یی ۱۲۰ - ۱۴۰ سانتیمتره وو او وزن یی ۴۰ کیلوگرامه وو. د ککر‌ی حجم یی ۶۹۰ سانتیمتره مربع وو. د ماهر انسان فوسیلونه په ختیځی افریقا کی په تانزانیا کی په ۱۹۶۴ کال کی د لویس لیکی لخوا کشف شول.
د ايټالیا اتحاد
له لرغونې وخت څخه تر لومړني مدرن دور پورې
د ايټالیا لومړنۍ جګړې ۶۵ کاله د ايټالیا پر ايالتونو د فرانسې د بریدونو شاهدې وې چې په ۱۴۹۴ کال کې پر ناپل د اتم چارلز له برید سره پيل شوې. که څه هم د کاتيو کامبرېزس سوله (۱۵۵۹) د دې شاهده وه چې د ايټالیا ډېرې برخې د هابسبورګیانو تر مستقیمې یا غیر مستقیمې ولکې لاندې دي. د وېستفالیا سولې په ۱۶۴۸ کال کې په رسمي ډول د سپېڅلي روم د امپراتورانو واکمنۍ ته د پای ټکی کېښود. حال دا چې د هابسبورګیانو لړۍ اسپانوي څانګې چې د هغو امپراتوریو بله برخه يې تأمینوله د اسپانيې تر ځای ناستې جګړې (۱۷۰۱-۱۷۱۴) پورې د ايټالیا پر ډېره برخه واکمنۍ ته دوام ورکړ.
حافظ الپوري
اخځليک
۱- https://www.archive.taand.com/%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%A7%D9%84%D9%BE%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D8%AF%DB%90%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D9%88%D8%AA%DA%A9/ ۲-
صوفی محمد
سرچینې
وېشنيزه:پاکستاني طالبان
نېغ انسان
دنګو انسانانو، لکه: د بشر په شان بدن او حرکت درلود او د انسانانو له لومړنيو ډولونو څخه دي چې هواره یا صافه څیره، ښکاره پوزه، احتمالا بدن يي په نازکو وښتانو سره پوښل شوی ؤ. اګر چې د دوي د مغزو اندازه په مطمئین ډول سره د خپل نوع  نيکونو له اندازي ځنی ډير او د مغزو ظرفيت يي  نفوس پوری  په پراخه توګه په مختلف ډول ارتباط درلود. له هغه وړاندې نفوس کې داسي په نظر رسيده چې د مغز پرمختګ يي په ماشومتوب کې درېدلی وي، دا د دي غوښتنه کوي چې د دوی نسل په لوی ډول سره د زيږون په وخت کې په پوره اندازی سره په خپل ځان متکي وو، نو دا په دی معنا  ده چې د دوی د درک دځواک د پرمختګ اندازه د ټول ژوندپه په پړاو کې مختلفه وه.
نوم ورکول
يو څو نيچرلستانو يا په طبيعت باورکوونکو چې په هغوي کې مهم يې چارلس ډاورين دی، هغه دا نظريه (تيوری) وړاندی کړه چې د بشر لومړنې نيکونه افريقايان ؤ. ډاروين دا څرګنده کړه چې شمپانزيز(chimpanzees)، ګوريلاګان (gorillas) دانسانانو نژدې خپلوان دي چې
د سویس فرانک
سویسی فرانک په الماني Schweizer Frank) د سویس هیواد رسمي اسعار دي چې دیاد هیواد په رسمي او غیری رسمي راکړه ورکړه کې کاریږي. په ۲۰۲۰ د مارچ ۲۹ یو سویسی فرانک له ۸۰ افغانیو سره برابر وو.
د راس تړلې سيمه
د دې ځمکې نوم د جیمز کلارک راس له نوم څخه اخیستل شوی چې د راس بحر او د هغې ځینې برخې لکه د ویکټوریا ځمکه او د راس ګلیشیر اصلي برخه يې کشف کړې. د راس ټاپو ، بالني ټاپوګان ، د سکاټ ټاپو او د یخ پوښلي روزویلټ ټاپو هم د راس لینډ برخه دي.
د مرکزي اسیا تاریخ
پر دغو سیمو باندې د کوچیاني عشایرو واک په ۱۶ مه پېړۍ کې هغه مهال پای ته ورسېد کله چې ځايي خلکو د ټوپکو پر مټ وکولای شول چې د خپلو سیمو واک په لاس کې واخلي. روسي سترواکۍ، د چین د چینګ سلسله او نور ځواکونه په دغه سیمه کې پراخ شول او د نوولسمې پېړۍ تر پایه یې د مرکزي اسیا زیاتره سیمې تر خپلې ولکې لاندې راوستلې. په ۱۹۱۷ ز کال کې د روسیې د انقلاب نه وروسته، شوروي د مرکزي اسیا زیاتره سیمې ونیولي. په دغه سیمه کې یوازې مغولستان او افغانستان په نوم خپلواک پاتې و، که څه هم مغولستان د شوروي یوه برخه وه خو شوروي ځواکونو د شلمې پېړۍ په پای کې پر افغانستان برید وکړ. د شورویانو پر مهال د مرکزي اسیا زیاتره سیمې د صنعتي کېدو او د زیربیناګانو د جوړیدو شاهدې وي او تر څنګ یې د سیمه ییزو کلتورونو ځپل او د قومي شخړو او چاپېریالي ستونزو میراث هم پر ځای پاتې شو.
جان فوربز نش
جان فوربز نش جونیور (په انګریزي: John Forbes Nash, Jr.؛ زوکړه: د ۱۹۲۸ زکال د جون ۱۳مه – مړینه: د ۲۰۱۵ زکال د مۍ ۲۳مه) چې تر ډېره د جان نش په نوم پېژندل کېږي، امریکايي ریاضي پوه و چې د لوبو د نظریې، واقعي الجبري هندسې، ډیفرانشیل هندسې او جزیي ډیفرانشیل معادلاتو په رامنځته کولو کې یې اساسي مرسته کړې. نش او د لوبو نورو نظریه جوړونکو جان هرساني او راینهارډ سیلتن په ۱۹۹۴ زکال کې د اقتصاد په برخه کې د نوبل جایزه ترلاسه کړه. سربېره پر دې په ۲۰۱۵ زکال کې نوموړي او لوئیس نیرنبرګ د جزیي ډیفرانشیل معادلاتو په برخه کې د خپلې ونډې له امله د آبل جایزه ترلاسه کړه.
د مرکزي اسیا تاریخ
له تاریخ وړاندې
د سیرامیک ډبرینه اصطلاح د مرکزي اسیا د ډبرینې دورې نه وروسته کلتورونو ته کارول کېږي، چې له میلاد څخه له ۵ تر ۶ پېړیو وړاندې دوره وه (د روسیې په لرغون پېژندنې کې، دغه کلتورونه د نوې ډبرینې دورې په نوم یادیږي، هان که هغه وخت کې کرهڼه هم نه وه). د دې لوښو بېله ځانګړنه دا ده چې زۍ یې پراخې او لاستې لري او په داسې مېتودونو سره جوړې شوې دي چې د نوې ډبرینې زمانې د کروندګرو له خوا نه کارول کېدي. د دې ډول سفالو یا لوښو لومړی ځل کارېدل ښايي په سایبریا کې د بایکال جهیل شاوخوا سیمو کې تجربه شوي وي. همداشان له زېږد وړاندې ۷۰۰۰ کلونو شاوخوا کې د روسیې د والګا د الشان یا یلشانکا یا سامارا په کلتور کې را ښکاره شوی دی او بیا له هغه ځایه څخه د دنیپر-دونیتس کلتور له لارې د ختیځ بالتیک د ناروا کلتور ته خپور شوی دی.
جان فوربز نش
څېړنیزې چارې
نش تر ډېره خپل اثار نه خپرول، په داسې حال کې چې ګڼ شمېر مقالې یې په خپلو اړوند برخو کې د عطف د نقطې په توګه په پام کې نیول کېږي. په پرینسټون کې د ماسټرۍ د زده کړو پر مهال هغه د لوبو د نظریې او الجبري هندسې په برخو کې اساسي چارې ترسره کړې. د ماساچوست د ټکنالوژۍ په انستیتیوت کې یې له دوکتورا وروسته علمي چارو پر مهال ډیفرانشیل هندسې ته مخه کړه. په داسې حال کې چې د ډیفرانشیل هندسې په برخه کې د هغه د کار پایلې په هندسي ژبه بیان شوې، خو د هغه چارې په بشپړه توګه د جزیي ډیفرانشیل معادلاتو تجزیې او تحلیل ته اړوندېږي. د دوه ایزومتریک قضیو (isometric embedding theorems) له اثبات وروسته نش داسې څېړنې ته مخه کړه چې په مستقیم ډول یې د جزیي ډیفرانشیل معادلاتو سره سروکار درلود او په دې سره هغه د ډي ګیورګي – نش قضیه کشف او اثبات کړه؛ همدا و چې د هیلبرت د نوولسمې مسئلې یو شکل یې حل کړ.
برِدا
د بردا شار نوم تاریخ
د بردا نوم د brede(پراخ او اوار) او Aa د یو سین نوم نه راغلﺉ دﺉ او په خانﺉ تاریخ کي یو مهمه ښار د جنگیالیو او نظامیانو وو.
بریتانیا
د سترې بریتانيې او شمالي ايرلينډ متحد سلطنت، په عموم کې د انګلستان يا بریتانيې په نوم پېژندل کېږي، په شمال لوېديځه اروپا کې يو خپلواک هېواد دی چې د اروپا د مرکزي سيمو په شمال لوېدیځو ساحلونو کې موقعيت لري. په برتانيه کې د سترې برتانيې ټاپو، د ايرلينډ ټاپو شمال ختيځه برخه او د برتانيې د ټاپوګانو نورې ګڼې جزېرې شاملې دي. شمالي ايرلينډ د ايرلينډ له جمهوريت سره ګډه پوله لري. له دې پرته له بریتانيې څخه اتلانتيک بحر چاپېر دی، په ختيځ کې د شمال له سمندر، سويل ته يې انګليس کانال او سويل لوېدیځ ته يې سلتيک سمندر واقع دي، په دې ډول بریتانيه په نړۍ کې تر ټولو اوږدې ساحلې پولې لري. لويه بریتانيه او ايرلينډ د ايرلينډ د سمندر په واسطه سره جلا شوي دي. مساحت يې ۲۴۲۵۰۰ کيلو متر مربع (۹۳،۶۲۸ مربع ميله) دی، د وګړو شمېر يې په ۲۰۲۰ز کال کې اته شپېته ميليونه اټکل شوی دی.
د نوم رېښې او اصطلاحات
د «بریتانيا» نوم هم د لويې بریتانيې او هم د متحده سلطنت لپاره کارول کېږي. په بېلا بېل ډول ګټه ترې پورته کېږي: د بریتانيې حکومت، په خپله ويبپاڼه د بریتانيې پر ځای د متحد سلطنت «UK» يا «British» کارول غوره ګڼي، (خو هغه مهال نه، کله چې د خپلو سفارتونو يادونه کوي)، په داسې حال کې چې څرګندوي، چې دا دواړه نومونه د بریتانيې لپاره کارول کېږي، په ورته وخت کې د «بریتانيې حکومت» اصطلاح هم، هومره کارول کېږي، څومره چې د «د متحده سلطنت حکومت» اصطلاح کارول کېږي. د بریتانيې د جغرافيايي نومونو دايمي پلاوي، د جغرافيايي سيمو لپاره د ځانګړو نومونو په لارښود کې روښانه کړې ده چې، «United Kingdom،UK،  او U.K» ټول مصطلحات، چې په لنډيز ډول هم کارول کېږي، د لويې بریتانيې او شمالي ايرلينډ جيوپوليټيکي نومونه دي. د دې لارښود په نوملړ کې «بریتانيا» نه شته، خو وايي چې دا د لويې بریتانيې لپاره د نوم اصطلاح ده، چې په دې نوم کې شمالي ايرلينډ نه داخليږي. په تاريخي لحاظ د بي بي سي اداره غوره ګڼي چې د بریتانيې نوم وکاروي، کوم چې د سترې بریتانيې لنډيز دی، که څه هم اوسنیو لارښوونو په دې اړوند کوم ځانګړی درېځ نه دی نيولی، يوازې دا چې په دې نوم کې شمالي ايرلينډ نه دی شامل.
نظر محمد مطمين
څیرمه دندي
په ۱۳۷۵لمریز کال کې نظرمحمد مطمئن دلوړو زده کړو د زده کړې تر څنگ دننگرهار ولايت د راډيو او تلویزیون د رئیس په توگه وټاکل شو. په ۱۳۷۶ لمریز کال کې په کابل کې د عامه کتابتون او ملي آرشيف د لوی رياست مرستیال او د کتاب مجلې مسؤل مديرپه توگه یې کار کړی. په۱۳۸۷ لمریز کال کي دبیهقي کتابتون د رئېس په توگه وټاکل. په ۱۳۷۸ لمریز کال کي يې رسمی دنده پریښوده اود هلمند په ولایت کي يي د المطمئن په نامه دانگریزي ژبې او دساینسي مضامینو ښوونیز مرکز پرانست. په ۱۳۷۹ لمریز کال کې دهلمند ولايت اطلاعات او کلتور د رئيس په توگه وټاکل شو. او په همدې کال یې په هلمند ولايت کې د سولگر(کمپيوټر) د زده کړي روزنیز مرکزجوړکړ. په ۱۳۸۰ لمریز کال کې يې له بهرنیو نړیوالو مؤسیسو او د ښوونځیو او کوچنیو روغتونو جوړولو نړيوالو ادارو سره کار پېل کړ او په ۱۳۸۴ کې یی  د ملگرو ملتونو د ساختماني پروژو د تطبیق (يو ان او پي ایس ) سره په کندهار ولايت کې دنده درلودله، چې وروسته بیا د کابل دفتر ته تبدیل او تر ۱۳۸۸ لمریز کال پورې يې په ياد دفتر کې د انجنیري په برخه کې دنده مخته يوړه، چې وروسته يې په خپله خوښه دنده پريښودله.
سیاسی اړیکې او ژوند
هغه مهال چې مطمئن په زده کړو بوخت ؤ کورنۍ او مشران يې د اسلامي حزب سره تړاو درلود، او مطمئن هم خپلې لومړنۍ، منځنۍ او ثانوي زده کړي د اسلامي حزب په ښوونځيو کې سرته رسولي دي. د طالبانو د نظام پر مهال يې د پوهنتون ویلو تر څنگ د اطلاعات او کلتور وزارت په بېلابېلو برخو کې دنده سرته رسولي. په افغانستان باندی د امريکا او د امريکا د متحدینو تر حملې وروسته يې له بهرنيو نړیوالو مؤسیسو سره د ساختمان په برخه کې کار پېل کړ. او بیا ورسته له ملگرو ملتونو سره د مشر انجنیر په دنده پاتې شوې دی. په کابل کې د اوسیدو پرمهال د بېلابېلو سیاسي او اصلاحي ټولنو سره يې ناستې او مجلسونه درلودل، په هیواد کې د ريښتونې سولې اړوند يې سیاسي هلې ځلې پېل کړي، او د سولې اړوند په ځینو کورنیو او نړیوالو کنفرانسونو کې يې گډون کړی، چې يو له ډیرو مهمو کنفرانسونو څخه د جاپان د کیو ټیو ښار د دوشیشاپوهنتون کې په ۲۰۱۲ زېژدیز کال کې هغه کنفرانس چې د طالبانو استازو، د اسلامي حزب (حکمتیار) استازي هم گډون کړی ؤ، مطمئن هم په هغه کانفرانس کې شرکت درلود. او له دي مخکې په ۲۰۱۱ زېژدیز کال کې هم په نوموړي پوهنتون کې د سولي اړوند کنفرانس کې شرکت کړی ؤ. په ۲۰۰۹ زېژدیز کال کې د ترکيې په استانبول ښار کې په نړيوال اسلامي کانفرانس او په ۲۰۱۴ زېژدیز کال کې د پاکستان په اسلام آباد کې د سولي اړوند نړيوال کانفرانس کې يې شرکت درلود. د افغانستان اړوند مسایلو له پاره يې د پولنډ هیواد وارسا او کاراکوب ښارونو کې هم په ځینو مهمو ناستو کې گډون کړی. اوس مهال په کابل کې د افغانستان له پاره د واقعي سولې اړوند هڅو باندي بوخت دی.
خان روشن خان
مړينه
خان روشن خان د ۱۹۸۸ زیږدي کال د نوامبر میاشتې پر ۱۹ نېټه به دې نړۍ سترگې پټې کړې.
ارمنیان
د نوم رېښې
ارمینیایان خپل ځان په «هي» يادوي. دا نوم په دودیزه توګه له «هیک» څخه اخیستل شوی چې د ارمینیایانو افسانوي سرپرست او د نوح کودی (د لمسي لمسی) دی، چا چې د «موسیس خوریناټسي» (د خورینا موسی) په باور د بابیلون پاچا «بیل» ته په ۲۴۹۲ مخزېږديز کې ماتې ورکړې وه او د «ارارات» په سیمه کې یې خپل ملت جوړ کړی و. سربېره پر دې دا هم اټکل شوی چې «هي»  نوم د متحد شوي «هیټیټي» مريي شويو دولتونو هایاسا-آزي (۱۶۰۰-۱۲۰۰ مخزېږديز) سره اړیکه لري، یا دا نوم له همدې څخه اخيستل شوی دی. بالاخره، شونې ده چې «هي» ټکی له پروټو اندو-اروپايي ژبې له « póti » (چې معنا يې ده پالونکی يا مالک) ټکي څخه اخستل شوی وي، يا له «*h₂éyos/*áyos » (چې معنا يې ده فلز) څخه اخيستل شوی..
اصليت
په داسې حال کې چې ارمینیایي ژبه د ايندو-اروپايي ژبې په توګه ډلبندي شوې، د اندو-اروپايي ژبې په پراخه کورنۍ کې د هغې ځای پر ځای کول د بحث موضوع ده. تر دې وروستیو پورې، پوهانو باور درلود چې ارمینیایان د یونان او لرغونې مقدونیې سره نږدې تړاو لري. «ایریک پی. هیمپ» د ۲۰۱۲ز کال د اندو-اروپایي کورنۍ په شجره کې د اندو-اروپایی ژبو په فرعي ډله کې ارمینیایان په "پونټیک اندو-اروپایي" (چې ګریکو-ارمنیایي یا هیلینو-ارمنیایي هم بلل کېږی) کې ځای پر ځای کړي دي. د ارمنيايي او یوناني ژبو د ګډ اصل لپاره دوه احتمالي توضیحات شته چې ځانګړې دوه اړخيزه اړيکه نه لري.
جایرو ایسکوبار
جایرو ایسکوبار یو یوټیوبر دی چې د مارچ په 3 ، 1999 د پورټو اوراز ، وینزویلا کې زیږیدلی.
وېشنيزه:1999 زېږېدنې
وېلما من‌کېلر
د هغې د مدیریت وړتیا د چارو د مسؤل راس سوېمر پام ځانته راوړوه، چې هغې ته یې بلنه ورکړه تر څو د ۱۹۸۳ کال په قبایلي ټاکنو کې د هغه د مرستیالې په توګه ګډون وکړي. کله چې دوی دواړه ګټونکي شول، هغه لومړنۍ ښځه شوه چې د چروکي ملت د رییس د مرستیالې په توګه يې خدمت وکړ. په ۱۹۸۵ کال کې يې هغه مهال چې سوېمر په فېدارال اداره کې د لرغونو اوسېدونکو په چارو کې کار واخیست، نوموړې تر ۱۹۹۵ کال پورې د اصلي رییسې په توګه ارتقا وکړه. د هغې د مدیریت په بهیر کې، چروکي دولت روغتیايي کلینکونه جوړ کړل، یو ګرځنده د سترګو روغتون او د امبولانس خدمتونه يې رامنځته کړل او د لویانو د زده‌کړې او د کارزده‌کوونې برنامې يې پيل کړې. هغې د کارخونو، پرچون پلورنځيو، رسټوراتونو او بېنګو (یو ډول د لاټري لوبه) د عاید بهیر ته پراختیا ورکړه، حال دا چې خپله حکومت‌ولي يې رامنځته کړه چې له مخې يې هرې قبیلې ته اجازه ورکوله تر څو خپلې مالي چارې اداره کړي.
کله چې له سیاست څخه تقاعد شوه من‌کېلر د ډېر پلورل شوي ژوند لیک، من‌کېلر: ا چيف اند هېر پيپل (یوه رییسه او د هغې خلک) په څېر کتابونو له لیکلو او د روغتیا پالنې، د قبایلو حاکمیت، د ښځو حقونو اوله سرطان څخه د مخنیوي په برخه کې د ګن شمېر لکچرونو له وړاندې کولو سره بېرته خپل فعال رول ته راستنه شوه، چې د امریکا د لرغونو اوسېدونکو د انځور بدلولو د مدافع په توګه يې له لرغوني ميراث څخه د ناسمې کار اخیستنې پر وړاندې مبارزه کوله. هغې په‌خپل ژوند کې له جدي روغتیايي ستونزو لکه د بډوډو پلي کيستیک ناروغي، میاستني ګرويس، لنفوم او د تي سرطان سره مخ وه چې د بډوډو دوه پيوندونو ته یې اړتیا لرله. هغه په ۲۰۱۰ کال کې د پانقراص سرطان له امله ومړه او له ډېرو سیمه‌ییزو، ایالتي او هېوادونیو جایزو سره وویاړل شوه چې له ډلې يې تر ټولو لوړ نظامي ویاړ او د ولسمشرۍ د ازادۍ مډال یادولی شو.
اسلامي افراطیت
اسلامي افراطیت یا افراطي اسلام هغو افراطي عقیدو او چلندونو ته اشاره کوي، چې د اسلام له دین سره تړاو ولري. دا مخالف اصطلاحات، د بېلابېلو پېژندونو پرمټ وړاندې شوي، له علمي مفاهیمو نه نیولې تر دې نظریې پورې چې له اسلام پرته نورې ټولې ایډیالوژۍ ناکامې شوې او په ټیته مرتبه کې دي. دا کولای شي، د اسلام هغو فرقو ته هم وغځېږي، چې دا ډول عقیدې نه لري. په سیاسي تعریفونو کې هغه تعریفونه شامل دي، چې د بریتانیا د حکومت له خوا کارول کېږي او اسلامي افراطیت، د اسلام هر ډول بڼې ته کاروي، چې له «ډیموکراسۍ، د قانون حاکمیت، انفرادي آزادۍ، متقابل احترام او له بېلابېلو دینونو او عقیدو» سره مخالفت لري.
علمي پېژند
لومړی: اسلامي فکر وایي: له اسلام پرته نورې ټولې ایډیالوژۍ که له لوېدیځ سره تړاو ولري (د پانګوالۍ نظام) او که له ختیځ (کمونیزم او سوسیالیزم) ناکامې شوې او خپله ماته یې څرګنده کړې ده.
مایکروټېک
هر قسمه مايکروټېک ډيوايس چې تاسو اخلی نو setup د ټولو يو شان ده فرق نه لري.
دوهم. که چېرته تاسو سره winbox سافټوير نه وي نو بيا کولای شی چې د mikrotik setup د browser له لارې هم خلاص کړی چې هر قسمه browser وي که google chrom وي که mozilla firfox وي که Opera وي که microsoft edge وي او داسې نور.
خو که تاسو غواړی چې د مايکروټېک setup په ښې کوالټي سره خلاص کړی نو غوره خبره دا ده چې د winbox له لارې يې خلاص کړی. ځکه چې د Browser په نسبت په سافټوير کې د مايکرو ټېک setup په ښه کوالټي سره خلاصيږي. کله چې تاسو winbox ډاونلوډ کوی نو تاسو به خپل د کمپيوټر وينډوز ته ګوری چې څو bit وينډوز مې په کمپيوټر کې انسټال کړې په همغه بېټ به دغه سافټوير هم download کوی لکه د مثال په ډول تاسو په کمپيوټر کې 64 بېټ وينډوز انسټال کړې ده نو winbox به هم 64 بېټ انسټال کوی.
په مايکروټېک يوه بله موضوع ده چې bridge ورته وايي چې د bridge څخه مطلب څو ports يو ځای کول يا combine کول او بيا ورڅخه يو پورټ جوړول او هغه ته IP, DHCP, DNS, او داسې نور assign کولو ته bridge وايي. چې بيا به د هر پورټ لپاره همدا يو کنفګرېشن وي چې د کوم سره وصل کيږی.
په ټولنه کې د اقتصادي او غير اقتصادي فعاليتونو اهميت
کاروباري فعاليتونه عبارت د هغو فعاليتونو څخه دي چي د ګټې په خاطر اختياريږي د ګټې څخه مراد هغه معاوضه ده چې په يو توليدي فعاليت کې د مخکې څخه تعين شوي نه وي مثلا يو دهقان کرکيله کوي او دهغې په نتيجه کې حاصل تر لاسه کوي صنعت کار مصنوعات تياروي او تاجر اجناس خرڅوي چې د هقان ، صنعت کار ، او تاجر د ګټې په خاطر مصروف دي ددې لپاره معاوضه د مخکې څخه تعين شوې نه ده کيداې شي چې ډيره يا کمه ګټه تر لاسه کړي او ځيني وخت کيداې شي چې د تاوان سره هم مخامخ شي .
صنعت
رخت دعمده فروش څخه   پرچون فروشان اخلي اوبيادپرچون فروشانوڅخه يې عام خلک اوصارفين اخلي.
٢:-جيمز سټيفن دکا مرس تعريف په دې الفا ‌ظو کړې:-
= دتجارت تعريف: = دتجارت لفظي مانا داجناسو دتبادلې څخه عبارت دى ولې په اصطلاح کې دتو ليدوونکواو مستحليکينو تر منځ دا جنا سو تبادله ده.
عمده فروشي:په عمده فروشي کې اجناس په زياته پيمانه اخيستل اوپلورل کيږي او کوم شخص چې دغه معامله سرته رسوي هغه شخص ته عمده فروش وايې .او همداشان مونږ ويلاې شو چې عمده فروش د مؤلد او پر چو ن فروش تر منځ رابطه قايموي.
٣: داخلي پيسې  پدې  تجارت کې راکړ ه ورکړه  صرف په داخلي پيسوسره صورت نيسي
٤: داجناسو قسم دا تجارت يواځې اکثره وخت په داخلي اجناسوسره کيږي هو بعضې وخت دبل هيواد اجناس هم پکې شامليږي هغه شيان چې روزمره استعماليږي .(٦).
د خارجي تجارت ډولونه
ا ١ : واردات :
په زيات مقدارتوليد: که چيرته يوملک کې يوجنس په زيات مقدارپيداکيږي نوهغه ملک دهغه جنس صادرات زياتوي.
٣:-دمشتريانوډاده کول اودهغوۍ شک لرې کول.
دوهم : د کوپراتيف مقصد يوازې د ګټې لاس ته راوړل نه بلکې غړوته د ټولنيز او اخلاقي مرستو رسول هم جوړوي.
= په ټولنه کې دافتصادي فعاليتونواهميت = دا چې موږ په اقتصادي فعاليتونو باندې پوهه شو نواوس داقتصادي فعاليتونوپه اهميت باندې خبرې کوو.يعنې پدې باندې خبرې کووچې په ټولنه کې د اقتصادي فعاليتونو اهميت
٣:لارې اومواصلات:لارې اومواصلات هغه عوامل دي چې دسوداګرو اومشتريانوپه منځ کې دمنځګړيتوب رول لوبوي،يعنې سوداګرکولاې شي چې دلارواومواصلاتوپربنسټ خپلومشتريانوته اجناس او خدمات په خپل وخت ،په صحيح ځاى اوټيټ قيمت سره ورسوي اود تجارت په پراخواولي کې  زياتې اسانتياوې رامنځته کړي دي.
١٣ د کارآسانه طريقه:دداخلي تجارت دکار طريقه ډيره آسانه او ساده ده ځکه چې ددې لپاره خونه د ليټر آف کريډيټ خلاصولو ضرورت وي اونه دهغو اسنادو تيارول پکاردي چې دخارجي تجارت لپاره ضروري وي.
نړيوال تجارت دتوکواواجناسودذخيره کولوامکان کموي:څرنګه چې دنړيوال تجارت په جريان کې دمختلفوهيوادونوترمنځ رقابت صورت نيسي اوهرهيوادغواړي چې دنړۍ په بازارونوکې دبل هرهيوادپه نسبت زيات توکي اواجناس خرڅ کړي نوپدې ترتيب سره نړيوال تجارت دتوکواواجناسودذخيره کولوامکان کموي.
په نړۍ کې مختلف بانکي سيستمونه وجودلري علاوه له مرکزي بانک څخه زراعتي ،صنعتي ،تجارتي ،خصوصي اونوربانکونه شته ده چې ځيني اشخاص ،صرافان ،تجاران ،او تصديګانې خپلې معاملې لکه داسعاروتبادله ،داسعارو صادرول او واردول او همدارنګه اوږدې مودې قرضونو ورکول اجرا کوي .دساينس اوټکنالوژي په پرمختګ اوانکشاف سره دنورو سيستمونو ترڅنګ په بانکي سيستم کې هم پرمختګ رامنځته شو لکه په اوسني بانکي سيستم کې چې سوداګريز بانکي سيستم يا (E-Banking System) دى چې پدې سيستم سره دتجارانو او معامله کوونکوته آسانتيا رامنځته شوې څرنګه چې پخوا داسعاروپه انتقال ،تبادله ،صادرولو او واردولو کې ځينې مشکلات وو هغه پدې سيستم سره رفع شول .چي ځيني مثالونه يې عبارت دي له کريدت کارډ ،ډبيت کارډ، ATM CARD کارډ  آن لاين بانکي سيستم څخه چي دننۍ دورې پرمختللې بانکي سيستم بلل کيږي.
نوددغوکټوپه نظرکې نيولوسره کولاې شوچې دتجارتي بانکونورول اودهغې اهميت ديو هيواد په اقتصادکې په لاندې ډول وليکو.
ج:په زيرمه کولوکې کمښت اودپانګې ژر راستنيدل:دتشهيرله برکته شيان په ډيره کچه خرڅيږي چې دهمدې پروسې په جريان کې پکاراچول شوې سرمايه بيرته راستنيږي، دزيات خرڅلاووله کبله پيداکوونکې سره ډيرکم شيان زيرمه کې پاتې کيږي.
الف:دارتباط وسيله:.
ج:غوره کيفيت:دتشهيرپواسطه مستهلکينوته شيانودکيفيت په هکله معلومات کيږي او په دې ترتيب مستهلکين دغوره کيفيت لرونکې شيان ترلاسه کوي.
_دصنعت دپرمختگ څخه داسې نتيجه اخلوچې تجارت دصنعت سره مستقيم ارتباط لري لدې امله دصنعت دپرمختگ سره سم تجارت هم پرمختگ کوي همدارنگه صادرات زياتيږي چې دې سره زموږ هيواد هم ترقي کوي.
خوبياځيني علما‌ء په دې نظردي چې لومړى وقف دحضرت عمر(رض)ؤ چې په اووم هجري کال کې دخيبرله غزاڅخه دراستنيدوپرمهال يې ترسره کړى ؤو.
= ٣:غيرفانوني فعاليتونه = ټول اقتصادي فعاليتونه بايد قانوني وي که چيري يوڅوک دا ډول کارونــه ســرته ورسوي چـــې ټولني ته ضــرري وي لکه دمخدره مــــوادوقاچاق،تور مارکيټ اوداسې نور فعاليتونه داقتصادي فعاليتونوڅخه نه شميرل کيږي.
ګوام
ګوام په انګلیسي د آرام سمندر سمندر په لویدیځ کې د آمریکا متحده آیالاتونو اړوند سیمه (هیواد) دی. د ګواد هیواد پلازمینه هاګاتنیا او لوی ښار یې ددیدو دی.
په ټولنه کې د اقتصادي او غير اقتصادي فعاليتونو اهميت
مرسته کوونکې فعاليتونه. 8
ګودام(ذخيره).. 9
په ټولنه کې دافتصادي فعاليتونواهميت.... 13
وړانديزونه.. 34
د لومړي پيټر ټاپو
د لومړي پيټر ټاپو د بیلینګ شاوسن بحیرې کې یو غیر آباد آتش فشاني ټاپو دی چې له انټارکټیکا څخه 450 کیلومتره کې موقعیت لري. دا ټاپو د ناروې یوې انحصاري سیمې په توګه اعلان شوې، او د بو ټاپو او ملکې ماود سيمې سره یوځای، دا په انټارکټیکا او فرعي انټارټیکا کې د ناروې له دریو انحصاري سیمو څخه یوه جوړوي. د پیټر I ټاپو 11 کیلومتره x 19 کیلومتره اوږدوالی لري او 156 مربع کیلومتره مساحت لري. د دې ټاپو تر ټولو لوړه څوکه د لارس کریسټینسن څوکۍ نومیږي چې 1640 متره لوړوالی لري. د دې ټاپو شاوخوا سیمه د کال ډیری وخت له یخنۍ ډکه وي، کوم چې ورته لاسرسی خورا ستونزمن کوي. د دې ټاپو د حیواناتو ژوند د سمندري مرغانو او مرغانو څخه جوړ دی.
ميا وکيل شاه فقيرخېل
په پوهنغونډو (سیمینارونو) کې برخه اخیستل
اړينه ده وويل شي چې ميا وکيل شا فقيرخېل يو لوى ځاني کتابتون هم لري، چې د ۱۰۰۰۰ لس زره په شااوخوا کې ډول ډول علمي کتابونه په پښتو،اردو، پاړسي او انگريزي ژبو پکې خوندي دي. په دغه کتابتون کې ډيرې قيمتي قلمي نسخې هم خوندي دي.
چاپ شوي نښيرونه يې
٢-د ميا حمدالله فقير خيل ديوان.
۵- د معاذالدين خټک ديوان.
ناچاپ کتابونه يې
٢- د کراچۍ په جرس کې.
٦- د مردان په گلبڼ مجله کې.
لوکا پیرون
لوکا پیرون په اسټي ایټالیا کې د 1 مۍ په 1989 کې زیږیدلی دی. هغه د پیرن انفارمیټکس او د ټولنیزو رسنیو مدیر دی.
اِمِن
اِمِن شار په هالند هیوادکی شتون لري.
لوکرېشیا ماټ
ماټ د ویناییزو مهارتونو له امله، د غلامۍ د لغوه کېدو پر مهمه پلوۍ، فیمینسته او اصلاح‌غوښتونکې بدله شوه؛ دا د ځوانۍ په لومړیو وختونو کې د دوستانو د ټولنې ویناواله وه. کله چې په ۱۸۶۵ ز کال کې متحدو ایالتونو غلامي ناقانونه اعلان کړه، ماټ پخوانیو ښځینه او نارینه غلامانو ته د رایې د حق ورکولو ملاتړ وکړ. ماټ تر ۱۸۸۰ ز کال پورې د مړینې تر مهاله د اصلاح‌غوښتونکو غورځنګونو مهمه څېره پاتې شوه
شخصي ژوند
لوکرېشیا کافین د ۱۸۱۱ ز کال د اپریل میاشتې په ۱۰مه نېټه په فیلاډلفیا کې له جېمز ماټ سره واده وکړ. دوی شپږ بچیان لرل. دویم بچی یې «توماس ماټ» په دوه کلنۍ کې مړ شو. نور بچیان یې ټول په غلامۍ ضد غورځنګونو او نورو اصلاحي خوځښتونو کې فعال شول او د خپلې مور او خپل پلار لاره یې تعقیب کړه. مشر لمسی یې «مې هالوول لوډ» هنرمند شو.
علي خان خټک
مخينه
د علي خان په رنگین شعر که خبر شي - هر غزل یې دی تنها دیوان د شعر
اخځليک
۱- د ليکوال لطيف یاد فېسبوک پاڼه.
ضیاالحق امرخیل
ژوند
د اشرف غني احمدزي د بدلون او دوام ټیم ویلي چې ضیاالحق امرخېل د دې لپاره استعفا ورکړه چې د انتخاباتو پروسه خرابه نه شي.
د بدلون او دوام د انتخاباتي ټیم غړي حمید الله فاروقي وویل چې د انتخاباتو د خپلواک کمیسیون د دارالانشا له ریاسته د ضیاالحق امرخېل استعفا یو زړه ور عمل او د افغانستان د ملي گټو لپاره و.