دنړۍ_بری_یاد_وچی_دبیومونو_پیژندنه
د ګرمو سيمو بارانی ځنګلونه
د ګرمو سيموباراني ځنګلونه چې عموماً د استواکرښې په دواړو خواو ( لس درجي شمالي عرض البلد اولس درجي جنوبي عرض البلد ) کې ليدل کېږی معمولاً د بحرد سطحي څخه (۵۰۰ - ۱۰۰۰) متره پوري پورته وجودلري د باران اندازه په طول د کال کې له  (۸۰ - ۹۰ ) انچ ته رسيږی چې د رطوبت اندازه يي د کال په اوږدو  کې په باراني ځنګلونو کې زيات اهميت لري که چېري د باران اندازه د کال په وچوو مياشتو کې د دوه انچوڅخه  په هره مياشت کې کمه شي او دغه حالت دوام وکړي نودغه بارانی ځنګلونه به په پاڼريژ ونکې ځنګلونو باندی بدل شي نو پس دی پاېلی ته رسيږو چې په بارانی ځنګلونو کې بايد اورښت  په مياشت کې د (۵ - ۶ ) انچو څخه کمه نه وي .استوايي بارانی ځنګلونه عبارت دهغي باثباته او غني  نقاطو څخه دي چې په بيلابيلو انواعو او اقسامو د نړۍ زياتو سيمو کې ليدل کېږي په نوموړي بيومونو کې کافي رطوبت موجود وي اودتودوخې ددرجې تغيرات دومره د پام وړ نه وي. د پوهانو د معلوماتو له مخې باراني ځنګلونه د شمالي قاری د استراليا سرحدات په منځ د (1260m)اوږدوالی اويوه ونه د  (140) مترو په اندازه او يو ډول مختلف ژوندي موجودات په دغو  سيمو کې ليدلی شوې امريکايي پوه ( MARTEN BATES ) ويلې دي چې په يوه باراني ځنګل دارجنټاين کې په يو کېلو متر فاصله کې د 18 نوعو په حدودو کې شامپرکونه(Swallowtails)  ليدلي شو او د پورتنی سروي اومشاهداتو څخه دي پايلي ته رسيږو چې دغه ډول بيومونه د نړۍ د زياتو جمعيتونو او ژونديو موجوداتو لرونکې دي بارانی ځنګلونه په زياته پيمانه غذايي مواد لري اودحيواناتو دغذايې لويه برخه يي ميوې تشکېلوي دغه بيومونه يو ډول ژوندي موجودات وني او شني ګياوي دي د ونو تنوع په دي ځنګلونو کې يه زياته اندازه وجود لري او مارفولوژي د شکل يو د بل سره ورته والی لري اود دغه بيومونو دونو لوړوالی (۴۰ - ۶۰ )مترو پوري رسيږی او د تني په  پورتنۍ برخه کې يي پاڼی د چتر يا  (Canopy) په څيروي پاڼي يي غټې پلنې اوچرم ته ورته توررنګې بڼه لري او د پاڼو پورتنۍ سطحه ښويه او ځلا لرونکې وي اويو طرف  ته د ناوی په شکل جوړښت لري چې د باران څاڅکې د ځمکې خواته راکوځوي د دغو ونو تني  ديوه نازک سپين رنګې قشر په واسطه پوښل شوې وي او ګلان يي معمولاً واړه وي د دغه ونو ريښې په خاورو کې عميقاً په ننوتې وي او ساقه يې مخروطي شکل لري. دغه سيمې د لوړو ونو څخه پرته نورې ونې هم لري چې ريښي يي ډيرې عميقې نه وي ننوتلي او ځني يي دويښتانو په څيرريښې لري لکه (Epiphytes ) اپيفايتس ، هغه نباتات دي چې په نورو نباتاتو باندې تکېه کوي خو اوبه او د ضرورت وړ منرالونه راساً د مرطوبې فضا څخه اخلي علاوه ددې څخه اسفنجي ريښې او پياله شکله پاڼې باعث د جذب د رطوبت او عضوی تجزيه شوی موادو ګرځي له همدې امله هغه اپيفايتس چې د ځمګې سره وصل نه دي خپله غذا له هغو ذخيره شويو موادوڅخه  چې په چتر شکله سيمو کې موجود دي ،اخلي د خرما په شکل نباتات (Palmes ) خزي ، او نورپدې سېمو کې موندل کېږي. علاوه د نباتاتوڅخه چې په چترباندي ژوند کوي په زيات شمير کې ځنګلي حيوانات هم دلته ژوند کوي نوپس ويلي شو چې ژوند پورته د ځمکې د سطحې څخه په باراني ځنګلونو کې موجود دي او د ځمکې په سطحه کافي اندازه نور په دغو سيمو کې نه ليدل کېږي په همدي لحاظ په ځنګلي سيمو کې علفي نباتات ډيرکم ليدل کېږی د ځمکې سطحه د ځنګلې سيمو  پرسوده شويو موادو څخه خالي وي ځکه چې پرسوده شوي مواد دځمکې پرسطحه باندي لويږی او هغه هم ژر تجزيه او د نباتاتو لخوا جذبيږي او د دغه بيومونود ځمکې خاوری حاصلخيزه نه وي اوزياتره يې ديوې نوعې خاورې د (Hate rites) په  نامه پوښل شويدې هيترات يوه يوانانی کليمه ده او لفظې معنی يې خښته (BRICK) ده هغه کرهڼه چې د ځنګل له منځه وړلو وروسته په دغه ځمکه کې بر سره  کېږي ضعيفه دي ځکه چې دغه ځمکه د کرهڼی لپاره مساعده نه ده په عمومي ډول سره باراني ځنګلونه معمولاً د استوا د کرښي سره په نږدې سيمو کې ليدل کېږي او هر څومره چې د عرض البلد څخه د قطبينو خوا ته ځو نوموړي ځنګلونه هم کميږي. د بارانی ځنګلونو زياتوالي دځنګل د فضا د تاريکې باعث ګرځي او د همدغه امله په فوتوګرافي کې ديوه ځای او يا د لرې ځاي ليدنه دومره دامکان وړنه وي ځګه په اکثرو برخو ددغو سيمو کې د لمر نور يو پر سلمه برخه د هغه معمولي نورده چې د ځمکې پر مخ لګيږي.