cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د اروپايي اتحاديې اقتصاد
دودپيسه
په ۲۰۰۹ز کال کې له يونان څخه په پيليدو سره، د يوروزون له نولسو هېوادونو څخه پنځه يې د دولتي پورونو له بحران سره مبارزه کوي چې ډېر يې د اروپايي پور بحران په نوم يادوي. دې ټولو هېوادونو اصلاحات پيل کړي دي او له بحران څخه د ژغورنې بستې يې تر لاسه کړي دي (يونان، ايرلينډ، پرتګلا، اسپانيه، قبرص). تر ۲۰۱۵ز کال پورې، له یونان پرته نور ټول هېوادونه د خپلو پورونو له بحران څخه وتلي دي. له يوروزون څخه بهر نور هېوادونو هم د پورونو بحران تجربه کړی او د ژغورنې بکسو بريالي پروګرامونو څخه تېر شوي دي، لکه هنګري، رومانيا او ليتويا (ليتويا په يورو زون کې له داخلېدو مخکې وه).
ناوړه قانون
د ۱۸۶۷ او ۱۹۷۴ ز کلونو ترمنځ، د امریکا متحده ایالاتو بېلابېلو ښارونو ناسم فرمانونه لرل چې پخوا به یې ورته ناوړه قانون هم ویه. دغه قوانین بې وزلي او  معلولیت لرونکي کسان په نښه کول. د بېلګې په ډول: په سانفرانسیسکو کې د ۱۸۶۷ ز کال قانون غیر قانوني بلل کېده، چې «یو ناروغ، معلول، مثله شوی یا په هر ډول بدلې څېرې شخص دې، د یوه نا خوښه شي یا نفرت شوې په توګه ځان د خلکو پروړاندې را څرګند کړي». د عمومي خلکو پروړاندې د را څرګندېدو لپاره استثنی یوازې هغه مهال د منلو وه، چې  خلک لاریونونوته را ووځي ،څو له غیرمعلولو نه د معلولو د بېلوالي او اصلاحاتو اړتیا وښيي.
تاریخچه
په ۱۷۲۹ ز کال کې، په انګلستان کې ځینې وختونه به فزیکي معلولیت لرونکي، معلول زېږېدلي او یا وروسته ورباندې اخته شوي د خلکو پروړاندې به را څرګندېدل، سزاګانې به ورته ټاکل کېدې.
په ۱۸۸۱ ز کال کې پورتلند، اورګان یو ناوړه قانون نافذ کړ.
هايډروجن
مآخذونه
http://en.wikipedia.org/wiki/Hydrogen
گيلان ولایت
گيلان (په انگرېزي کې: Gilan) د ایران د ولایتونو څخه یو ولایت دی. مساحت یې 14,042 کيلوميټر2 (5,422 مربع ميل) کیلومتره مربع ده او تقریبا 2,410,523 نفوس لري. د گيلان د ولایت پلازمينه د رشت ښار دی. په دې ولايت کې که د گڼې گوڼې خبره وکړی شي نو 171.7 تنه په يو مربع کيلوميټر کې (445 تنه په يو مربع ميل کې) اوسيږي.په دې ولايت کې ټول 16 ولسوالۍ (کومو ته چې په سيمه ايزه توگه شهرستان ويلی کېږي) دي.
خوشال خان خټک
باندنۍ سرچينې
همدارنگه نیکولای دوریانکوف، سونخیف لولف او ډیرو ختیځپوهانو د خوشال د گڼ اړخیز شخصیت په باب بېلابېلې څرگندونې کړې دي. د خوشال د پېژندنې او د هغه د اثارو په باب بهرنيو پوهانو خورا ښې په زړه پورې لیکنې کړې، چې ځینې نامتو کتابونه یې دادي:
۴- ختيځپوه پېلېوین میخایل سېرگېېویچ د «خوشحال خان» تر سرلیک لاندې د دوکتورا تیسیس بشپړ کړی، چې په پر ۲۰۰۱ ز کال کال چاپ شوی دى. دا وو ځینې تیسیسونه چې د دوکتورا لپاره د خوشال په اړه ليکل شوي دي.
خوشال د مغلو مخالف
څو وانه خلی له غلـــــــــــیمه انتقام مـــرد نه خـوب کا نه خـوراک کا نه ارام د خو شال کلیات مخ  (۷۰) لنډه داچې خان نه یوازې په توره کې رسیدلی سړی و ، بلکې په شعر ، شاعری کې يې هم لوی مقام درلود. د نړۍ گڼ شمېر پوهانو دده اثار لوستي او ژباړلي دي او ده ته درناوى لري. خوشال د سردرۍ په غیږه کې سترگې غړولې او لوی شوی وو ، خو په خوی او خصلت کې یو دروېش صفته ، د تورې د جلال او د پوهنې د جمال یوه ځلانده بېلگه ، د جگړې په ډگر کې یو هېوادپال اتل ، د افغانستان او پښتنو یو مېړنى ، غیرتي بیش بها درو گوهر انسان وو. لنډه داچې خوشال خټک په هر لحاظ د انساني صفتونو په لرلو سره یو لوړ او برجسته شخصیت وو.
د خوشال خان نښيرونه
۱۵- د خوشال رباعیات. ۱۶- عیار دانش، له فارسي ژبې ژباړه ده.
کليات
د ـ د خوشال په کلیات کې یو مثلث هم راغلی دی او نور صنفونه یې متفرق دي چې په هغه کې (۲) مر بعې ، یوه مثنوي ، څلور مخمسه ، دوه مسدسونه ، یو معشر ، یو ترکیب بند ، یو ترجیع بند خوندي دی. دا د خوشال د اشعارو شکل وو ، خو د ده د اشعارو منځپانگه ( محتوا ) لږه برخه کې هم هر نگه اشعار لري. د استاد محمد صدیق روهي په خبره :
سوات نامه
د مغل دپاره ما تورې وهـــــــــلی پښتنو به راته کړی ډیری کنځـــــلی (۵) کلتوري برخې هم ده ستایلې چې د لاندې بیت ځنی ښه څر گندیږی ، د کتانونو د ټوکر یادونه په څومره خواږه انداز کې کوي :
حالنامه
<font face="Tahoma"> د خان یوه کوچنۍ منظومه رساله ده چې ټول بیتونه یې (۷۲) ته رسیږی او دغه اثر لو مړۍ ځل د حبیب الله رفیع له خوا میدان ته راووت. په دغه اثر کې فلکور ته هم پکې ځای ور کړ شوی دی. لکه چې وایې :
۸۳ (عدد)
په کیمیا کې
۸۳ د بېسموت اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۸۳ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:لمړي عددونه
خوشال خان خټک
د خوشال د سبک پيروان
۱- اشرف خان هجری
۵- کامگار خان خټک
۷- علي خان خټک
۸- عابد خان خټک
۱۵- غلام محمد
۲۳- ابوالقاسم عثمان
د خوشال په اشعارو کې د ښځې انځور
لکه څر نگه چې مو مخکې يادونه وکړه ، د ستر خو شال بابا د اشعارو يوه مهمه برخه د ښځې او شهۍ ستايل دي او د هغوی د حقوقو سره سره يې دومره توصيف کړی چې پخپله له لوستونکي نه لار په کې ورکه شي. خوشال بابا عموما ښځې په څلورو برخو ويشلې دي او د هرې يوي تعرف يې د شعر په ژبه بيان کړی دی او هغه دادي:
نېک فرجامې
گل فامې خومې ووې نېک فرجامې درته ستايم په حسن په ښايست کې وگلفاموته رسيږي دادوه توکه يې نه وي چې بوراباندې څرخيږي ياپان خوري ياشراب خوري ترمرې يې ښکاره کيږي ويښته يې په وجودبانديهملږوډېرليدل شي نه زږه وي نه بدرنگهپه وجوديې ښه جوړيږي خوراک په اندازه خوري خوشبويې لکه ځان وي لږخوب کاډېره لامبي په ستر سهار ويښيږي مينه يې په هوس وي خنداوبريښيوه ناکه په لوبوپه سندروپه سروديې زړه خوښېږي نه غم نه دلگيري کاهميشه تروتازه وي پخپلوسهيليومينه کاباندې خوږيږي دخپل مېړه په بره ښه په هره چانازيږي په نيت جوړه په پشت جوړه ظاهر باطن يورنگه دنېک خبره هم په ډېر ضرور په ډېرناکام کا په دروغ خويې هرگز په خوله په ژبه نه جوړيږي په خوله پاکه په زړه پاکه بې وېرې بې وسواسه په غولي په جولي چې هيڅ ناپاکه نه تېريږي له ځانه يې ښه لوي دگبينه غوندې خوږ درومي دخول وته يې زړه دخپل مېړه په رضاکيږي (خوشال کليات ۶۰ مخ)
فيل اندامې
چې سترگې کړې ورپورته په نرگس شي بلا سازه چې زلفې کړې نمودې ‌‌‌طبعه واړه سنبل شي (کليات ۲۶۱ مخ)
گلستان ولایت
نور ولولئ
وېشنيزه:د ایران ولایتونه
نستور ماخنو
د بزګري خوځښت تنظیم کول
له ۹ کاله بند وروسته ۲۷ کلن ماخنو، د ۱۹۱۷ زکال د مارچ په ۲۴مه بېرته هولیایپول ته راوګرځېد او له خپلې مور او مشرانو وروڼو سره یوځای شو. په دغه ځای کې نوموړی د ښار د ګڼ شمېر بزګرانو، همدارنګه د بې وزله بزګرانو په اتحادیه کې د هغه د ملګرو چې اوس یې تر ډېره ځانونه تبلیغاتو ته وقف کړي و له هرکلي سره مخامخ شو. ماخنو د دغې ډلې له مبلغینو سره په مخالفت؛ وړاندیز وکړ چې آزادي غوښتونکي دې د مخکښ انقلابي رول په موخه د بزګرانو ترمنځ د ټولیزو اقداماتو د ترسره کولو مسئولیت پر غاړه واخلي، خو ورته څرګنده شوه چې په خپله پخوانۍ ډله کې یې ځایګی کمزوری شوی دی.
نورگل حمزه خيل
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه
دونباس
د روسيې لرغونې، د منځنيو پېړيو او سترواکۍ دورې
په دې سيمه کې د پېړيو لپاره بېلابېل کوچي قبيلې استوګن وې. لکه: Tatars, Turco-Mongols, Kipchaks, Pechenegs, Bulgars, Huns, Alans, Scythians او Nogais. دا سيمه چې اوس د Donbas په نامه يادېږي، د ۱۷ مې پېړۍ د دويمې نيمايي تر هغې مودې پورې په پراخه ډول بې نفوسه سيمه وه، چې Don Cossacks په دې ځای کې لومړنۍ تلپاتې استوګنې رامنځته کړې.
د ۱۸ مې پېړۍ په پای کې زياتو روسانو، صربستانو او يونانيانو دې سيمې ته کډه وکړه. تزارې روسيې نيول شوې سيمې «نوې روسيه» ونومولې، چې په روسي ژبه کې ورته (Новоро́ссия, Novorossiya) وايي. دا چې صنعتي اوښتون ټوله اروپا راونغاړله، په ۱۷۲۱ ز کې د دې سيمې د ډبرو سکرو پراخو موندل شويو سرچينو د ۱۹ مې پېړۍ د وروستيو په نيمايي کې راايستل پيل کړل.
د روسي سترواکۍ د ۱۸۹۷ ز کال سرشمېرنې له مخې اوکرايني وګړي («لږ روسان»، په رسمي سترواکه ژبه کې) د ذکر شوې سيمې د وګړو ۵۲،۴ سلنه ګڼل شوي دي، په داسې حال کې چې توکميزو روسانو ٪۲۸،۷ جوړه کړه. توکميزو يونانيانو، جرمنيانو، يهودانو او تاتاريانو هم په Donbas کې د پام وړ شتون درلود، په ځانګړي ډول د Mariupol سيمه کې، چې د ټولو وګړو ٪۳۶،۷ يې جوړه کړه. د دې تر څنګ روسانو د صنعتي کاري ځواک ډېره برخه جوړه کړه. اوکراينيانو کليوالي سيمې اداره کړې، مګر په ښارونو کې ډېری وخت روسان استوګن وو، چې د دې سيمې په پياوړو يا درندو صنعتونو کې د کار پلټلو لپاره راغلي وو. د اوکراین هغه وګړي چې بايد د کار کولو لپاره ښارونو ته تللي وی، په تېزۍ سره د روسي کارګرې ډلې سره ورته شول.
اوکراین
زوړ تاریخ
دانسانانوژوندپه اوکراین کی د۴۵۰۰(ق م) کی شروع شوی دی دنوسنکی په زمانه کی کوکوتنی ،تربیلی فرهنګ په زیاته منطقه کی خپورشوی دی اوپه اوسنی اوکراین کی تربلیا شامل دی داوسپنی په زمانه کی دغه خاوره دکریمها،سکاهااوسرمتها داغه قومونه اوسیدل په مابین د۷۰۰نه تر ۲۰۰ق م کی. همدارنګه یوه برخه دخاوری سکاهابه هم حساب کیده اوکراین وروسته له استعمار دپخوانی یونان ، پخوانی روم اوشرقی امپراطوری څخه دتایرایراش اولیبیااوهرمونا سا په مسل د۶پیړی مخکی له میلادڅخه په شروع کی زیات پرمختګ وکړ. دکیف طلایی دوری : داتعماری دوره :لمړی نړیوال جنګ انقلاب دلمړی اودوهم نړیوال جنګ په منځ کي ،دوهم نړیوال جنګ دغه دوری تردوهم نړیوال جنګ پوری دوام وکړ : ازادی :اکراین هیوادپه ۱۹۹۱م کال کی داکست ۲۳نیټه خپله ازادی اعلان کړه ایران د۲۵دسمبرد۱۹۹۱م کال کی داکراین ازادی داولین هیواد په توګه په رسمیت وپیژندل.
اقتصاد
داکراین دنیپر اوپیتروسیک ښار لوړساختومانونه داوکراین اقتصاد ددوهم لوی اقتصاد په شوروی کی واویومهم صنعتی اوزراعتی برخی څخه حسابیږی وروسته له ګډوډی دشوروی څخه اقتصادی نظام یی په برناموکی په یوبازاری اقتصاد بدل شو چی دغه طریقه دانتقال داکثروخلکو دبی چاره ګی اوفقرسبب شو. وروسته دشوریو له ګدوډی څخه داوکراین اقتصاد په یډیرتیزی سره راکم شو اوروزانه ژوند یی دیوسړی ډیرپه بی چارګی تبدیل شو یوشمیردپام وړ کلیو خپله غذاله کروندی څخه لاسته راوړله. ځینو خلکو یوه یادوی وظیفی درلودی اودتبدیلی له لاری کال په کال ورځنی زرورت رفع کو.
مشهورې سیمې
اوکراین په نړی کی دطبقبندی په لحاظ دتفریح ځایونو له مخی ۸درجه هیواددی همدارنګه ۷عجایب داکراین څخه دتفریح ځایونه موهم اوجذب کونکی دی چی له ۷تاریخی طبقوڅخه جوړشوی دی اودلیدومهم ځایونه یی شبه جزیره ،کریمه ،کیپ ، اوخارکیف دی.
د مغولو له خوا د خوارزمي سترواکۍ سوبه(فتحه)
په ورپسې شخړو کې، چې څه کم دوه کاله یې دوام وکړ، د مغولو لښکرو له خوا د پاچا سترواکي نسکوره شوه. چنګیز، چې شاوخوا د سل زره کسیز پوځ مشري کوله، د خوارزمیانو د ستروکۍ له شته کمزورتیاو او شخړو نه په ګټه خپل دښمنان جلا او ووژل. د خوارزمي سترواکۍ دری مخکښ ختيځ ښارونه (بخارا، سمرقند او ګرګانج) په بریالۍ توګه کلابند او لوټ شول، د لوېديځو ښارونو مروې او نيشاپور وګړي د بشر په تاريخ کې د یوې خونړۍ جګړې په ترڅ کې د تورو په تورتم کې وځپل شول. پاچا محمد چې د خپلې پاچهۍ له لاسه ورکولو نه ستړی شوی و، چې د مغول له سترواکۍ سره د یوځای کېدو په حال کې وه، د کسپین سمندرګي په یوه ټاپو کې له نړۍ نه سترګې پټې کړې.
ری غڼې
رې غڼې – Ray spider د تېریدیوسوماتیدای کورنۍ ټول غړي، د ډلې نوم ېې ارانیدا ده. مخروطي شکله ځالې جوړوي. د ډېرو د بدن کچه ېې له ۳ ملي متره کمه ده. ډېر وخت په لنده سیمه کې یا د لښتیو تر څنګ پیدا کیږي. رې یا وړانګه نوم ځکه ورته اخلي چې ځاله ېې د وړانګې په څېر تارونه دي.
۸۴ (عدد)
سرچينې
وېشنيزه:۸۴ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
مونگار ولسوالۍ
مونگار د بوټان د 20 ولسوالو څخه يوه ولسوالۍ ده۔
پيماگاتشل ولسوالۍ
پيماگاتشل د بوټان د 20 ولسوالو څخه يوه ولسوالۍ ده۔
ايبوپروفېن
سرچینې
‎
په عربي نړۍ کې يهوديت ضد (سام دوښمني)
د معاصر عرب-اسلامي يهوديت ضد په اړه، په ۲۰۰۸ز کال کې د اسرايلي استخباراتي او تروريزم معلوماتو مرکز په يو راپور کې په عرب نړۍ کې د دې ښکارندې پيل او د اروپايي مسيحي يهوديت ضد د پيل په اړه وويل چې دا چاره د نولسمې پېړۍ په وروستيو کې پيل شوې ده. په ۲۰۱۴ز کال کې، د نوم بدۍ ضد تړون په ټوله نړۍ کې د يهود ضد رويو يوه نړيواله سروی خپره کړه، راپور يې ورکړ چې په منځني ختيځ کې ۷۴٪ بالغانو د سروی د يوولسو يهود ضد وړانديزونو له اکثريت سره موافقه کړې وه، د دې په ګډون چې «يهوديان په نړيوالو مالي بازارونو کې ډېر زيات قدرت لري» او دا چې «يهوديان د نړۍ د ډېرو جنګونو مسئوليت په غاړه لري».
تور پيکۍ
تور پيکۍ د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
لېږد ۱۶
STS-123
STS-123 delivered the first element of Kibō and replaced Léopold Eyharts with Garrett Reisman.
د اوکام اُستُره (چاړه)
په ورته توګه، په ساینس کې، د اوکام اُستُره د راغونډ شوو کاندید موډلونو تر منځ د یوه سخت‌دریځه منځګړي په توګه نه، بلکې د تیوریکي موډلونو په پراختیا کې د یوه څېښتوونکي حدسي الګورېتم په توګه کارول کېږي. په علمي میټوډ کې، د اوکام استره د منطق او یا یوې علمي پایلې نه‌انکارېدونکی (منل شوی) اصل نه‌ګڼل کېږي؛ په ساینسي میټود کې د ساده‌توب غوره‌والی د «نفي‌کېدلو قابلیت» د معیار پر بنسټ ولاړ دی. د یوې پېښې (پدیدې) د هر منل شوي بیان لپاره کېدای شي خورا زیات‌شمېر (ګواکې بې‌شمېره) احتمالي او لا پېچلي بدیلونه شتون ولري. له هغه ځایه چې نیمګړي بیانونه، د دې لپاره چې جعل نه‌شي، «اډ هاک فرضیو» کې شمېرل کېږي او یادو فرضیو باندې د یوه تپل شوي دروند بار په توګه عمل کوي، نو لا ساده تیوري‌ګانې د پېچلو تیوري‌ګانو په پرتله غوره ګڼل کېږي، ځکه چې دغه ساده تیوري‌ګانې د ازمایلو قابلیت ته انعطاف‌منونکې دي.
د اوکهام ویلیام
د اوکهام ښار اوسېدونکی ویلیام (شاوخوا ۱۲۸۷ تر ۱۳۴۷ زېږدیز) یو انګلیسي فرانسیسکن راهب، الهیات‌پوه، د منځنیو پېړیو یو اغېزمن فیلسوف او نومینالېست ؤ. د یوه ستر منطق‌پوه په توګه د هغه نامتووالی په حقیقت کې هغه ته د منسوب شوي اصل پر بنسټ دی، چې «د اوکام اُستُرې» په نوم پېژندل کېږي. د «استرې – razor» ګړنه د دوو فرضیو تر منځ توپیر ته اشاره لري چې یا د نااړینو فرضیو پر «خرېیلو» او یا هم د دوو ورته پایلو پر جلا کولو باندې دلالت کوي.
څمکني
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
ايلام ولايت
نور ولولئ
وېشنيزه:د ایران ولایتونه
سیاسي علوم
وروستي پرمختګونه
په ۲۰۰۰ کال کې، د پرسترویکا غورځنګ (Perestroika Movement ) په سیاسي علومو کې د هغه څه پر وړاندې د غبرګون په توګه وپېژندل شو چې د دې غورځنګ پلویان یې د سیاسي علومو ریاضیکي کول ګني. هغه کسانو چې یاد غورځنګ ته هویت ورکړ، له یادې څانګې څخه د بهر خلکو سره د اړیکو او په سیاسي علومو کې د تګلارې او میتودولوژۍ د زیا‌والي لپاره يې ایتلافي بحث وکړ.
لېږد ۱۸
لېږد ۱۸ (انگلیسي: Expedition 18) نړیوال تشیال تمځای (International Space Station, ISS) ته د ستورمزلو اتلسم ماموریت دی.
گاوېن دوبر
ګاوېن دو بیر – Sir Gavin de Beer د نومبر په اوله نیټه کال ۱۸۹۹ کې د انګلستان په لندن ښار کې زېږېدلی او د جون په ۲۱ نیټه کال ۱۹۷۲کې د الفریستون په سوسیکس کې مړ شوی. د انګلستان زولوجیسټ(zoologist)او مورفولوجیسټ (morphologist)وو. د نامتوالي وجه ېې په امبرلوجي(embryology)، اناتومي (anatomy)او د تکامل (evolution)آزمېښتونو کې ونډه اخیستل دي. په کال ۱۹۲۶ کې د امبرلوجي تعریف خپور کړ. په کوم کې چې هغه لیکلی وو چې ځنې جوړښتونه ( لکه د پوستکي لرونکي هډوکو ځنې غضروف او د غاښونو سلول یا د عاج جوړونکي سلولونه) چې مخکې فکر کېده له ميسوډرم (mesoderm)څخه جوړ شوي د تکثري طبقې تيوري (germ-layer theory)له مخې هغه تشریح کړه چې له ايکټوډرم(ectoderm)یا عصبي کرسټ څخه جوړ شوړ شوي. په کال ۱۹۳۵ کې ېې د (Development of the Vertebrate Skull) تشریح خپره کړه. هغه دامبریو (embryonic)د تجربوي، کيمياوي، او فزيولوژيکي تکامل سره هم مینه لرله چې له ژولین هوکسلي (Julian Huxley)سره ېې په ګډه په کال ۱۹۳۴ کې یوه تشریح د (Elements of Experimental Embryology)په نامه لیکلې او خپره کړې. په کال ۱۹۴۰ کې د (concept of paedomorphosis)مفهوم خپور کړ. وروسته ېې د آرکئوپتریکس مارغانو د سینې چناق کشف کړ او د دې چناق په پیدا کولو سره وتوانیده چې د موزایک دورې (mosaic)د مرغانو د تکامل ځانګړنې تشریح کړي. له دې وروسته ېې ډول ډول فوسیلي حیوانات وپېژندل. همداسې ېې د پيټويټري مرغړي ( pituitary gland) په اړه څېړنې تر سره کړې.
عطاالله جان
سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
د سپټمبر د ۱۱مې په اړه د توطئې تیوري ګانې
تاریخچه
لومړنۍ توضیح شوې تیوري ګانې په اروپا کې را څرګندې شوې. د بریدونو څخه یوه اونۍ وروسته، د «کور دننه کړنې» تیوري د علمي څېړنو لپاره د فرانسوي ملي مرکز له خوا د یوه څېړونکي د تحقیق موضوع وه، چې د لې مونډ Le Monde. په نامه مجلې کې خپور شو. نورې تیوري ګانې د څو اونیو په درشل کې د نړۍ له لرې ګوټونو نه را پورته شوې. له برید نه شپږ اونۍ وروسته، د ۹/۱۱ په اړه د L'Effroyable Imposture وحشتناکه (لویې) دوکې  ترعنوان لاندې د تیري مېسن مقاله د فرانسې د غورو پلورونکو لست په سر کې راغله. د ده دا مقاله چې په انګرېزۍ ژبه کې د ۹/۱۱ لویې دوکې په نامه یادېږي، لږه پاملرنه ترلاسه کړه خو د ريښتینولۍ له اصلي سرچینو څخه پاتې ده. ۲۰۰۳ م کال د جرمني د بهرنیو چارو پخواني وزیر اندریاس وون بولو له خوا د امریکا څار ګرې ادارې او د سپټمبر ۱۱ په نوم او د ۹/۱۱ عملیاتو په نوم د جرمني ژورنالست جیرهارډ ویسنیوسکي له خوا شاهد وه. دواړه کتابونه د ماتایس بروکرزس له خوا چې هغه مهال د جرمني ډای تاجیسزیتونګ Die Tageszeitung ورځپانې مسؤل مدیر وه، چاپ شول. په داسې حال کې چې دا تیوري ګانې په اروپا کې ډیرې مشهورې شوې، خوامریکايي رسنیو له خوا د حیرانتیا او تفریح په توګه کارول کېدې، او د متحده ایالاتونو د دولت له خوا د امریکا ضد محصول په توګه کم ارزښته وګڼل شوې وې. د ۲۰۰۱م کال په ۱۰ مه نېټه ملګرو ملتونو ته د وینا کولو پر مهال، ولسمشر جورج ډبلیو بوش د ناوړه تیوري ګانو راڅرګندېدل وغندل ،څو چې ترهګر نه  ګنهکاري ښکاره او ملامتیا ورڅخه لرې کړي. د ۹/۱۱ د توطئې تیوري ګانې ډیری په سیاسي کیڼ اړخ کې پیل شوې خو دومره پراختیا ورته ورکړل شوه، چې د نیویارک ټایمز ورځپاڼې له خوا د تیرا انکاګنیتا terra incognita په نامه یاده شوه. چېرې چې کېڼ او ښي اړخي د شپېتمو لسیزو د کلتور ضد بې باورۍ (له مانه مخکې مه ځه) ماډل سره یوځای کېږۍ.
لیبریا
د Mande پراختيا
د مرچک ساحل “Pepper Coast” کې چې د غلې ساحل (Grain Coast) په نوم هم پېژندل کېږي، لږ تر لږه ۱۲ پېړۍ کې د افريقا اصلي وګړي استوګن شول. د Mande ژبې ويونکي وګړي له سوډان څخه د لويديځ پر لور وغځېدل، چې زياتې کوچنۍ توکمي ډلې يې سوېل لور ته د اتلانتيک سمندر پر لور اړ کړل. د Dei, Bassa, Kru, Gola او Kissi په سيمه کې د لرغونو مستندو وګړو ځيني توکمونه يا خلک وو.
۸۶ (عدد)
په کیمیا کې
۸۶ د راډون اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۸۶ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
عبدالهادي داوي
دندې
داوي په ۱۲۹۰ ل كال په سراج الاخبار كې په دنده وگومارل شو او همدلته يې د عبدالرحمن خان لودين او محمود بېگ طرزي له تجربو او پوهې څخه ډېر څه تر لاسه كړل. همدا مهال په هېواد كې يو نوى فرهنگي او ادبي غورځنگ او نهضت راوټوكېد چې داوي يې هم له مخكښانو او سرخېلانو څخه و، داوي په همدغه غورځنگ كې له محمود طرزي څخه وروسته دويم ځاى درلود.
په ۱۹۲۰م كال كې دهغه هيئت غړى وټاكل شو چې د محمود طرزي تر مشرتابه لاندې د هند مسيوري (منصوري) ته تلل، دغې كتنې د اپريل له ۱۶مې پيل د جولاى تر ۱۸مې يې دوام وموند. له دغو مذاكراتو څخه تر راستنېدو وروسته د ۱۲۹۹ كال په سلواغه كې په بخارا كې د افغانستان سفير وټاكل شو. د ۱۲۹۹ په سلواغه كې د هغه هيئت غړى شو چې له برتانوي هند سره د مذكراتو لپاره غوره شوى و، دغو مذاكراتو د ۱۳۰۰ تر لړم پورې دوام وكړ. له دې وروسته په بهرنيو چارو وزارت كې د هند او اروپا د څانگې مدير وټاكل شو او بيا په ۱۳۱۰ل كال كې د بهرنيو چارو وزارت مستشار غوره شو. د ۱۳۰۲ ل كال په جوزا كې بخارا ته د فوق العاده سفارت د هيئت رئيس وټاكل شو. د ۱۳۰۲ كال په ليندۍ كې په انگليستان كې د افغانستان لومړۍ سفير وټاكل شو او په همدغه مياشت كې يې سفارت پرانيست، په ۱۳۰۵كال يې استعفاء وكړه او د تجارت وزير وټاكل شو، په سقوي اړ و دوړ كې ۱۷ ورځې بندي شو او بيا چې له بند څخه را خلاص شو، نو هندوستان ته لاړ؛ كه څه هم د مقاومت هڅه يې وكړه او له هندوستان څخه بېرته كندهار او سوېل سيمې ته راستون شو، خو چې ميدان يې تش وليد بېرته نهيلى هند ته لاړ، لومړى يې په بمبايي كې واړول چې بيا كراچۍ ته لاړ، هلته يې په سياسي فعاليتونو لاس پورې كړ او د “افغانستان” په نامه يې په دري يوه مجله خپروله، همدا مهال يې نورې مقالې د ايران ، هندوستان او انگليستان ، مطبوعاتو ته لېږلې. كله چې غږزي محمد نادر خان سقوي اړ و دوړ له منځه يووړ او پاچا شو، نو عبدالهادي داوي يې هېواد ته راوغوښت، چې له ۱۳۰۸ ل كال څخه تر ۱۳۱۰ل كال پورې يې د المان په برلين كې د سفير په توگه دنده پر مخ بيوله او په ۱۳۱۰ كال كې يې د سفير له دندې څخه استعفاء وكړه.
داوي په ژوند كې ډېرې هسكې او ټيټې ليدلې، هېڅكله يې هم له خپلو خلكو او وطن سره مينه نه ده لإ شوي ، په زندان كې يې كتابونه ليكلي او د خپلې پوهې پانگه يې له زندان څخه خلكو ته تقسيم كړې، داوي دغه كتابونه كښلي:
په خپل ځان باور
۲ – هڅې زېاتیږي
۶ – کله چې په څه نه پوهیږي له اعتراف کولو وېره نلري
د ځان د اغیزمنتوب کچه له مقاومت لرلو سره، د هڅې او کوښښ سره، او کله چې تاسې له یو سخت وضعېت سره مخ شي یا هغو خنډونو سره مخ شي چې موخې ته د رسېدو مخه مو نیسي تړاو لري. له خنډونو سره له مخ کېدو وروسته تر کومې پورې خوشبینه پاتې کېدو سره د ځان د اغیزمنتوب کچه تړاو لري. هر څومره چې یو کس ارام وي وېره احساس نکړي همدومره ېې د ځان د اغیزمنتوب کچه لوړیږي. که چېرې یو کس د ځان د اغیزمنتوب ډېره ټیټه کچه ولري نو تل له ننګونې وېره لري، د نوې دندې د مسولیت په غاړه اخیستو څخه تېښته کوي او دا ډول خلک په کاري ځای کې له هر فرصته ځان محرموي.
۱- لاملونه : کوم خلک چې د ځان د اغیزمنتوب لوړه کچه لري په دې پوهیږي چې ماته خوړل له کمې هڅې رامنځته کیږي یا د ماتې خوړلو لامل یا وجه کمه بې ثباته هڅه ده. کوم خلک چې د ځان د اغیزمنتوب کمه کچه لري فکر کوي چې ماته خوړل په دوي کې د وړتیا، تجربې، زده کړې نشتون ده. په دواړو پاسنیو وضعېتونو کې پر هڅې یا انګېزې اغیز کېدای شي خو توپیر ېې داده چې لمړی کس فکر کوي چې د بریا راز په زېاته هڅه کې ده مګر دوېم کس فکر کوي که څومره زېار وباسي او هڅه وکړي پایله ماته خوړل دي.
د هڅې یا انګېزې په اړه تیوري
د هېزبرګ تیوري
بله د انګېزې تیوري ویکتور وېروم لیکلې. دا له مخکینۍ تیوري سره توپیر لري ځکه چې دا د افرادو په اړتیاو تمرکز نکوي بلکې د افرادو په پایلو باندې تمرکز کوي. وېروم انګېزه د خلکو د هڅو له پاېلې سره په تړاو کې ویني. وېروم باور لره چې که خلک هڅه وکړي نو هڅه ېې د کړنو په لور هدایت کوي او کړنې پایله لري. او د درېواړو تر منځ وېروم اړیکه ویني کوم چې د هغه په نظر د انګېزې سرچینه ده. او یاد شوو دریو برخو ته ېې له نورو درېو سره ټراو ورکړی چې توقع، ماشینونه یا اسباب، او ظرفیت دي.
۱ – د ځواک لرلو لپاره هڅول شوی
تر ټول اړینې اړتیاوې اروایي اړتیاوې دي. دا اړتیاوې بدن کار کولو ته چمتو کوي:
۳ – جامې
۵ – معیوبینو لپاره مناسب استوګنځای
د مسلو په تیورۍ کې د نفس حالت
د نفس د حالت اړتیاوې د اړیکو له اړتیاو سره تړاو لري خو یو عمده توپیر هم خپله کې لري. توپیر ېې داده چې داړیکو اړتیا کې انسان له یو ګروپ سره تړاو لري خو د نفس حالت کې یو کس په دې اړه فکر کوي چې دا ګروپ د ده په اړه څه نظر لري. مونږ ټول د خپل ځان په اړه یو انځور لرو او دا فکر کوو چې نورو ته څرنګه ښکارو چې د همدې د څرنګوالي په اړه له دې فکري انځور څخه قضاوت کوو. دا انځور له لاندې اجزاو مونږ خپل ذهن کې جوړو :
د مسلو په تیورۍ کې د ځان درک کول
۲ – په کره توګه هر څه وکړه او له کولو ېې خوند واخله مطلب دا چې د څه او څرنګه کولو لپاره نورو ته غوږ مه نیسه؛ له زړه ېې وکړه چې څه کول غواړې ځکه چې ته دې نړۍ کې د کولو لپاره ېې نه د پیسو او شهرت یا د بل نظریاتو پلي کولو لپاره
۷ – د نورو خلکو په اړه ښه نظر ولره
څرنګه ځان کې انګېزه پیدا کړو
د ټولو په مخ کې د خپلې موخې لپاره درېدل، د ټولوننګونو مخې ته درېدل. که چېرې بیا هم کمزوری احساس کوی له خپلې مېرمن یا مېړه یا د کورنۍ بل غړي سره خبرې وکړی چې خپلې موخې ته د رسېدو لپاره مو وهڅوي.
جنتیک
جنتیک د بیولوجي یوه څانګه ده، چې د ژوندیو موجوداتو د جېنونو، جنتیکي تنوع او وراثت پر مطالعې باندې بوخت دی.
د ۱۶۸۹ ز کال د حقونو قانون
د حقونو قانون د ١٧٠١ زکال د سکونت قانون سره یوځای د مشترک المنافع هېوادونو په ساحو کې تراوسه پلی دی. په ۲۰۱۱ ز کال کې د پرت تړون په تعقیب، د دواړو قوانینو د ۲۰۱۵ ز کال د مارچ د ۲۶  تعدیلات په مشترک المنافع هېوادونو کې نافذ شول.
جنتیک
د صفت وراثت او د جېنونو د وراثت مالیکولي میکانیزمونه، لا هم په یوویشتمې پېړۍ کې د جنتیک له لومړنیو اصولو څخه ګڼل کېږي، خو نومهال جنتیک، له وراثت څخه ورهاخوا، د جېنونو د کارکړنې او چلند تر مطالعې پورې پراخ شوی دی. د جېن جوړښت او کارکړنه، تنوع او توزېع د حجرې، اورګانیزم (د بېلګې په توګه: تسلط) او د وګړو په محتوا کې مطالعه کېږي. په جنتیک کې، د مالیکولي جنتیک، اېپي‌جنتیک او د وګړو جنتیک په څېر یوشمېر فرعي څانګې هم رامنځ‌ته شوي دي. د جنتیک د پراخې مطالعې لمن د موجوداتو تر لېرې پولو پورې رسېږي (ارکایا، باکتریا او یوکاریا).
مندلي او کلاسیک جنتیک
نومهال جنتیک، د نباتاتو د وراثت د ماهیت په هکله د مندل له مطالعاتو سره پیل شو. مندل په خپله مقاله «Versuche über Pflanzenhybriden» («د نباتاتو پیوندوهنې په هکله ازمایښتونه») کې، چې په ۱۸۶۵ز کې Naturforschender Verein ته (د طبیعت په هکله د څېړنې ټولنه) په برنو کې وړاندې شوه، د نخود په نباتاتو کې د ځانګړو صفتونو وراثتي نښې راوسپړلې او په ریاضیکي توګه یې تشرېح کړې. که څه هم دغه د وراثت دغه نښې یوازې د څو صفتونو لپاره د مشاهدې وړ وې، د مندل په فعالیت کې وښودل شوه چې وراثت جزئي دی، نه کسبي؛ او د ډېریو صفتونو د وراثت نښې د ساده قواعدو او نسبتونو له‌لارې بیانېدلای شي.
ټولنه او فرهنګ
د ۲۰۱۵ز کال د مارچ پر ۱۹مه نېټه، د وتلو بیولوجي‌پوهانو یوه ډله د ټولو هغو مېتودونو (په تېره بیا CRISPR او Zinc Finger) پر کلینیکي کارونه باندې د بندیز لګولو غوښتونکي شول چې د انسان جېنوم له داسې یوې لارې بدلوي چې کېدای شي ارثي اوسي. د ۲۰۱۵ په اپرېل کې چینایي څېړونکو، د CRISPR په کارونې سره د انسان ناژوندي جنینونو په DNA کې د لاس‌وهلو په هکله د بنسټیزې څېړنې پایلې اعلان کړې.
کانکور
د کانکور امادګي
په افغانستان كي زده كوونكي د کانکور ازمويني لپاره له لسم ټولګي نه تيارى پيلوي، په ښارونو کي زده كوونكي د کانکور لپاره ځانګړي کورسونه تعقيبوي، خو د لري يرتو سيمو لپاره دا اسانتياوي نشته له همدې امله د لري پرتو سيمو زده كوونكي په کانکور کي ښه نمره نه شي ترلاسه کولاى. د کانکور امادګي لپاره د هيواد په مختلفو برخو كي زيات کورسونه جوړ شوي دي.
لېږد ۲۲
لېږد ۲۲ (انگلیسي: Expedition 22) نړیوال تشیال تمځای (International Space Station, ISS) ته د ستورمزلو دوه ویشتم ماموریت دی.
د متحده ایالاتو د اقتصاد تاریخ
لوی کړکېچ او د هغو پایلې (۲۰۰۷-۲۰۰۹ زکال)
لوی مالي کړکېچ د متحده ایالاتو د اقتصاد شدید شاته پاتې کېدل دي. په ۲۰۰۸ زکال کې یو لړ اقتصادي ستونزو د امریکا او اروپا په مالي سیسټم اغېز وکړ. د کورونو په برخه کې د نړیوالو اقتصادي حبابونو چاودنې دغه کړکېچ ته لار پرانیسته. د کور جوړونې د حبابونو چاودنه په کالیفورنیا، فلوریډا او اریزونا کې د کورونو د بیو د رالوېدو او د ساختماني چارو د کوچني کېدو لامل وګرځېده. د کورونو لپاره په میلیونونو پورونه (په متوسط ډول هر یو یې ۲۰۰ زره ډالر) چې د وثیقه يي پورونو د ژمنې په نوم په ارزښتناکو پاڼو کې په ټوله نړۍ کې پلورل کېدل وتړل شول. ګڼ شمېر بانکونو او تامیني صندوقونو په میلیاردونو ډالر پورونه د دغو پاڼو د پېرلو په موخه اخیستي و هغه چې اوس «زهري یا له منځه وړونکې» شوې وې ځکه ارزښت یې ناڅرګند و او چا نه غوښتل وه یې پېري.
یورګن هابرماس
بیوګرافي
په ۱۹۷۱ زکال کې هغه مونیخ ته څېرمه د نړیوالو علمي او تخنیکي څېړنو لپاره د مکس پلانک انستیتیوت د مشرۍ وړاندیز ومانه او تر ۱۹۸۳ زکال پورې هلته پاتې شو. نوموړی د ارتباطي عمل د تیوري په نامه (The Theory of Communicative Action) د خپل تر ټولو ستر اثر له خپرولو څخه تر دوه کاله وروسته پورې په یاد انستیتیوت کې و. نوموړی په ۱۹۸۴ زکال کې د امریکا د علومو او هنرونو د اکاډمۍ د بهرني افتخاري غړي په توګه ومنل شو.
د متحده ایالاتو د اساسي قانون یوولسم تعدیل
وړاندیز او تصویب
یوولسم تعدیل د ۱۷۹۴ ز کال د مارچ په څلورمه نېټه د درېیم کانګرس له خوا وړاندیز شو او هغه مهال د استازو د جرګې له خوا د ۸۱ – ۹ رایو له مخې تصویب شو، چې وړاندې له هغې د ۱۷۹۴ ز کال د جنوري په ۱۴ مه په ۲۳- ۲ رایو سره د سنا جرګې له خوا تصویب شوی و. دغه تعدیل د لاندې ایالتونو د ایالتي جرګو له خوا تصویب شو:
حاکمیتي خوندیتوب
د Monaco v. Mississippi, 292 U.S. 313  (۱۹۳۴ ز کال) قضیې په لړ کې، سترې محکمې اعلان وکړ چې د دغه تعدیل له مخې خوندیتوب په فدرال محکمو کې ایالتونه د خارجي هېوادونو له دعواوو نه ساتي.
کلودیوس
عام ژوند
د کلودیوس کار د یوه نوي تاریخ لیکونکي په توګه په عام ژوند کې د هغه د پرمختګ هیله له منځه یوړه.
کاموف کا ٥٠
کاموف کا ۵۰ ( په روسی : KAMOB Ka-50) یو روسي بریدکونکی هلیکوپتر دی چې د تانکونو، زره پوښ موټرونو هلیکوپترونو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. دغه هلیکوپتر کولای سی د باران په وخت کې جگړه وکړی. نوموړی هلیکوپتر په شوروی اتحاد کې په ۱۹۸۰ کال کې طرح شو او لمړی الوتنه یی په ۱۹۸۲ کال کې تر سره شوه. روسی پوځ د دغی هلیکوپتر څخه په رسمی ډول د ۱۹۹۵ کال څخه کار واخیست شوروی پوځ د ۱۹۷۲ څخه د میل می ۲۴ د هلیکوپترونو څخه کار واخست. مگر د افغانستان جگړي په وخت کې (1979 - 1989) شورویان نظر ته ورسېدل چی د میل می ۲۴ هلیکوپتر د عصری د جگړو د پاره ډېر زوړ دی. دغه هلیکوپتر نکړای سول په شپه کې والوزی او د دی په سبب په ۱۹۸۰ کی د نوي عصري جنگي هلیکوپتر انکشاف پېل شو. نوموړي مخفي پروژه د V - 80 نوم درلودله.
سرچینی
وېشنيزه:روسي هلیکوپترونه
د میوو روزنه
د میوو وده
==سرچينې:دميوووده غواړوچي ميوی مو ښه وده وکړی نوغذایی په نظرکی ونسومونږبايديوتقسيمواقات ولروچی دسرووختونه داوبووختونه دامراضوکنټرول په وخت سره وشی نوخپله ميوی به موغټی اوکيفت به ښه وی که چیری ستاسوڅوک مشکل ولری نوزماایمیل راوليږی سرلوړی اواباد اوسی ۰۷۸۵۰۰۱۱۴۷ اړيکه ونسی==
لېږد ۲۶
سرچينې
وېشنيزه:نړیوال تشيال تمځای ته لېږد
ميرمن گلهار
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
لېږد ۲۷
سرچينې
وېشنيزه:نړیوال تشيال تمځای ته لېږد
مولوي سيد رحمان
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
خاجر اپ
خاجر اپ په کال ۱۳۹۰لمريز کې د خاجر ډلې له خوا  جوړ او په کار یې پېل وکړ. تراوسه یې کابو ۱۱۲کاريالونه خپل مينه والو ته وړاندې کړي.
دځنګلونو شاخه بري
د شاخبري تعريف
شاخبري يوه کلنۍ پروسه ده چې دونی اود پاڼو د سطحي څخه چې د وني وده ځنډوي د نامطلوبو څانګو ،تيغونو او ښاخونو د ليري کولو څخه عبارت دې. شاخبري په حقيقت کې يوه قد ټيټوونکي عمليه ده ځکه چې د ونې زياتره وده کوونکي برخې  لېري کېږي او دشاخبري پواسطه کيدای شي چې کله چې ونه څه وخت په حاصل راشي او په همدی حاصل باندي دوامداره پاتي شي. Pruning: - dense growth after shearing. شاخبري :- د يوی ونې د قيچې کونې څخه وروسته ګڼ ودی ته وائي.
دځنګلي ونو دشاخبري کولو اجزاوي
6ـ Dead heading: - د ښکلا او زينت لپاره استعماليږي چې دګلانو اودګلانو د سرونو د ليري کوني يوه عمليه ده چې ديوڅو هفتو لپاره د ګلانو غوټۍ جاري ساتل کيږي يا ددوباره غوړيدلو د انکشاف لپاره اجرا کيږي اويا د تخم نيوني د مخنيوي لپاره اجرا کېږي. 6-	Restoration: - دغه شاخبري ونې ته د شکل او ساختمان د اصلاح کولو په منظور د څوکلونو لپاره تر سره کيږي.
ولې مونږ ځنکلي وني شاخبري کوو
۱۷- For Wood  Quality:- شاخـــــبري د لـــــرګې د کيفيت د ښه کولو لپاره يوښه طـــــــــريقه ده ځکه چې په ساقـــه بانـــدی که چيرته زخـــې او دی ته ورته نور شيان مــــــوجــــود وي نو دغـــــه د لرګــــې په اوږدوالي،ډبل والي،شکل او کيفيت باندی تاثير اچوي. کله چې لرګې د زخو او نورو شيانو څخه پاک وي نودغی لرګي ته (clear wood) وائي چې په عمومي توګه ددی لرګيو څخه په فرنيچرو ،ساختماني چارو،فرشونو او نورو کې تری استفاده کېږي. که چيرته د ونې ساقې شاخبري نه شي نو ددي لرګې داخلي ساختمان تخريبيږي او که چېرته د ونې ساقې شاخبري شي نودلرګې داخلي ساختمان هم قوي کېږي او د غوښتنی وړ لرګې لاسته راځي نو په نتيجه کې وايو چې شاخبري دلرګې دکيفيت دښه کيدو لپاره هم ګټور وي. ۱۸-For wound dressing:- ټولې وني او بوټي د ژونديو ښاخونوڅخه شيره ،کنډاو ريزين مستقيما بهوي ياپه بل عبارت دغه مايعات هغه وخت بهيږي چې کله چې يو ښاخ،ساقه ياغټ ښاخ قطع شي په عمومي توګه د بوټو او ونو څخه ددی مايعاتوبهيدل ضررنه لري که څه هم په بعضې حالاتو کې که چير ته دډير وخت لپاره پريښودل شي نو بيا ونه تخريبيږې. دادوني د زخمونود ملهم کولو لپاره يا دونې دزخمونوددوباره ترميمونې لپاره او يادتخريب ددوباره ترميموني په اساس تر سره کېږي. دونې ملهم کونه بايدزر تر زره دونې دزخم درامنځته کيدو سره سم تر سره شي مګر دا بايد په ياد ولرو چې دونو ملهم کول دونودخرابوالي يا د ناروغيو درمل نه ودروي دا يواځې دونې دناروغۍ او خرابوالي د مخنيوي په اساس ترسره کيږې.
۱۹- For safety :- دهغه څانګو ليرې کول کوم چې د غورځيدلو ،زخمي کيدلو او ياد تخريبيدلوپه سبب ترسره کيږي او يا د هغه څانګو غوڅول يا سرکپول کوم چې دکوڅويا دلارو په اوږدو کې ځوړند منظره جوړه کړی وي اويا په بل عبارت د هغه ښاخونو ليري کول کوم چې د کرلولپاره تری ګټه اخيستل کيږي او کيدای شي چې دهغه انواعو مخنيوی وکړي کوم چې نه کرل کيږي. ۲۰- For health :- د نبات د صحت لپاره دښه کيدو لپاره لاندی څانګې شاخبري کيږي:- •	د حشراتو دحملې لاندی راغلي څانګې •	د آفتونو پواسطه تخريب شوي څانګې •	په امراضو اخته څانګې •	په هوا کې ځوړند څانګې •	يوپربل پراته څانګې •	رقابت کوونکي څانګې •	زخمي شوي څانګې •	مات شوي څانګې ۲۱-For aestatics:- دا هغه وخت ترسره کيږي کوم وخت کې چې دوني څانګې په طبيعي ډول قطع شوي وي اود ونې د ښايسته کولوپه منظور مونږ شاخبري تر سره کوو. ۲۲-For Improve:- دا هغه وخت ترسره کيږي چې کله ونه غير منظمه وده ولري يعنی دميوو حاصلات يو دم زياتيدل يا د ميووحاصلات يو دم کميدل اوداسي نورو داصلاح کولو لپاره ترسره کيږي. ۲۳ـFor commercial value :- دونو شاخبري کول کيدای شي چې په زياته اندازه د لرګيو تجارتي ارزښت ولري دشاخبري پواسطه کيدای شي چې د٪(۲۰) څخه تر ٪(۲۵) پوری زياتوالې وکړي. ۲۴-For economical value :- دونو شاخبري کول اقتصادي ارزښت لرونکي دي ځکه چې لرګې يې په تجارتي ډول خارجي ممالکو ته ليږدول کيږي او ميوي يې په ملي اوبين المللي سطحه د ارزښت وړ دي.
Espalier system
پدی سيستم کې ونې په افقي يا نيمه افقي ډول تربيه کيږي هغه وني چې پدی سيستم تربيه کيږي دEspalier انواعو په نامه ياديږي او که چيرته په مختلفوموازي سيستم په طريقه نمو وکړي د(cordon) په نامه ياديږي او همدارنګه پدی طريقه کې وني زيات کار غواړي چې د انګورو نه بغير په نورو ونو کې په تجارتي ډول نه تطبيق کيږي.
دشاخبري لپاره سامان آلات
۱۳- Axe:- دا هم دشاخبري د الاتو څخه هم يوه مهمه اله ده چې د تنکيو څانګو څخه تر ډبل او غټ څانګو پوري يعنې تقريبادونې ټولی څانګې پری قطع کولای شو ليکن دمختلفوڅانګولپاره مختلف تبرګي دي. تبرګي عمومادمسو،برونزو،فولادواو اوسپني څخه جوړيږي.
تبرګې د جوړښت له مخې له دوه برخو څخه جوړ شوی دې
کونستانس نيډن
کونسټانس کورلاين وډهيل نيډن (۲۴ جنوري ۱۸۵۸ – ۲۳ ډيسمبر ز کلونه) يوه انګرېزه ليکواله، شاعره او فيلسوفه وه. هغې د فلسفې او ساينس زده کړه او تدريس کړی او تر څنګ يې د شاعرۍ دوه کتابونه خپاره کړي شوي. په يودېرش کلنۍ کې له مړينې وروسته د هغې له خوا ډېر راټول شوي آثار خپاره شول. «رابرټ ليوينس» د هغې په وياړ د کونستانس نيډن نښان (مډال) جوړ کړ او په مانسون ساينس کالج (اوس د برمنګم پوهنتون) کې يې د هغې مجسمه نصب کړه. وليام ايورټ ګولډسټن هغه د نولسمې پېړۍ يوه تر ټولو مخکښه ښځينه شاعره بللې ده.
په ځان کنټرول
۶- د فکر کچه انسانان یواځیني حیوانات دي چې د فکر کولو لپاره په یو وخت کې دوه کچې کاروي. لومړۍ کچه داده چې د وضعیت په اړه د خپلو مالومات مطابق فکر کول دي. دوېمه کچه خپل ځان له بهر څخه د لر لید په ذریعه په همدې وضعیت کې واقع کول دي چې ډېر وخت دې ته په عامه ژبه کې له ځان سره خبرې کول وایي. ۷- د فکر دوېمه کچه ستاسې احساس جوړوي کیدای شي تاسې تر اوسه نه وی پوه او یا مو پام نه وي ورته کړ مګر ستا له ځان سره خبرې ستا احساس تولیدوي. په دې معنی چې ستا احساس د هغه کنټرول سره ملګری ده کوم چې ستا فکر کنټرول کوي ځکه چې د خپل فکر کولو په اړه کنټرول کوې چې د څه په اړه فکر وکړې او د څه په اړه باید فکر ونکړې. او دا په دې معنی ده چې ته د خپل ځان کنټرول لرې. پورته ۷ اصول ډېر اړین دي چې تاسې وپوهیږی څرنګه خپل کنټرول وکړی او نورو ته د خپل ځان کنټرول کولو کې مرسته وکړی او کنټرول کول ورزده کړی. او همدا کنټرول او د خپل ځان په اړه پوهېدل تاسې سره د ستونزمنو خلکو سره په جوړ جاړي کولو کې لویه مرسته کوي. تل دا په یاد کې ساتی چې هر کس هر چلند د دې لپاره اختیار کوي: ۱- د دوي لومړۍ دلیل د دوي بقا ده. ۲- هر چلند یو هدف لري ۳- هر یو کس د خپلو اړتیاو د لاسته راوړنې مسول ده او دوي کولای شي د لاسته راوړنې بهتره لارې زده کړي
چڼاس
د چڼاسو عمومي ځانگړتیاوې
چڼاس د ژوندیو موجوداتو له گروپ څخه عبارت دي چې:
د چڼاسو مافولوجي
Knob like Elongated Branched Haustorium
الجي ډوله فنگسونه
ددې کلاس افراد په زوجي او غیر زوجي طریقو سره زیاتوالي( تکثیر) کوي، ددې کلاس دری مهم اردرونه عبارت دي له:
بسیدومایسټ
داگروپ چڼاس د Hypha له لحاظه د Ascomycetes  سره شباهت لري  ، ولې د هغې په پرتله یې زیات تکامل کړی دي.
ماخذونه
وېشنيزه:پوڅکۍ
حافظ سعید (داعش)
وژنه
حافظ سعید په ننگرهار کې د ناټو په وروستي هوايي بريد کې د داعش ډلې لومړی درجه کس دی چې وژل کېږي. د افغانستان د ملي امنيت رياست رسنيو ته ويلي دي چې د دوی پلټنې ښيي چې په ديرشو وژل شويو کسانو کې د داعش د خراسان لومړی درجه کس حافظ سعید هم وژل شوی دی. ملي امنيت رياست وايي چې سعيد د ديرش تنو په منځ کې و چې په اچين کې په نښه شول. دا په افغانستان کې پر داعش دريم بريد دی او تر دې مخکې د دوی دوهم کس گل زمان هم وژل شوی و. په ورته بريد کې د پاکستاني طالبانو پخوانی وياند شاهد الله شاهد هم په ننگرهار کې و وژل شو. شاهد د اکتوبر په مياشت کې وروسته تر هغه پاکستاني طالبانو وشاړه چې داعش پلوې یې وکړه او خپل بیعت يي ورڅخه اعلان کړو. داعش د سوريي او عراق ډيرې سيمې نيولي دي او اوس اوس ويل کيږي په افغانستان او پاکستان کې يي هم په کار پيل کړی دی چې دې کړنې يي ډيری انديښمن کړي دي. د ملی امنيت رياست تر دې مخکې ويلي و چې دوی به ډير ژر داعش ضدي ډله جوړه کړي چې یوازنی ماموریت به يي د داعش پالو کسانو په نښه کول وي او له وروستیو عملیاتو داسې ښکاري چې ملي امنيت د داعش په ځپلو کې بريالی عمل کړی دی او تر دې دمه يي د دې ډلې نيږدې ډيری مشران په نښه کړي او وژلي دي.
پرازيتيزم
د ښکار په څېر، پرازيتيزم هم يوه مصرف کوونکې سرچينې تعامل دی، خو د ښکاريانو په خلاف، پرازيتونه له «پرازيتويدونو» پرته عموماً د دوی له کوربنو څخه ډېر کوچني وي، دوی نه وژني او ډېر ځله په خپلو کوربنو باندې دپاسه يا يې په داخل کې د اوږدې مودې لپاره ژوند کوي. د ژويو پرازيتونه زيات تخصصي دي او د دوی د کوربنو په نسبت په تېزۍ سره بيا توليديږي. په کلاسيکو بېلګو کې يې د ملا تير لرونکو کوربنو او ګېډې چينجيو تر منځ تعامل، د بدني چينجيو، د ملريا د لامل ګرځېدو پلازموډيوم انواع او ورږې شاملې دي.
د لرغوني مصر، يونان او روم له وختونو راهيسې خلکو د ګردو چينجيو او د ګېډې د اوږدو چينجيو په څېر پرازيت پېژندلي دي. په لومړيو مودرنو زمانو کې « Antonie van Leeuwenhoek» په ۱۶۱۸ز کال کې په خپل مايکروسکوپ « Giardia lamblia» ليدلي وو، په داسې حال کې چې « Francesco Redi» د پسه د ينې د فلکس او ټيکس (یو ډول ګونګټې) په ګډون داخلي او بهرني پرازيتونه ليدلي وو. په نولسمه پېړۍ کې نوې پرازيت پېژندنې وده وکړه. په انساني کلتور کې، پرازتيزم منفي معناوې لري. د دې کارونه د «جوناتن سويفټ» په ۱۷۳۳ز کال کې د « On Poetry: A Rhapsody» په نوم د هغه په نظم کې د طنز په ډول شوې وه، په کوم کې چې د شاعرانو پرتله د «هايپر پارسيټيکل» «چينجي» (ډېر پرازيتي خځنده) سره شوې وه. په افسانو کې، د «برام سټوکر» د ۱۸۹۷ز کال په ډېر وېرونکي «ګوتيک» افسانه ناول کې! ډراکولا او د هغه ډېر وروستي موافقين د وينه څښونکي پرازيتونو په توګه ښودل شوي وو. د «ريډلي سکاټ» د ۱۹۷۹ز کال د « Alien» په نوم فلم د هغه د ډېرو خيالي کارونو څخه يو و، په کوم کې چې د بهرنيو پرازيتونو انواع ښودل شوي وو.
ملا عبدالله
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
پړانگيان
لودي په دريو غټو قبيلو و يشل شوي دي چې هغه سيا ڼي ، دو تا ڼي يا د فتا ڼي او نيا زي دي٠
پړا نگيان په لا ند نيو ښا خو نو او څا نگو ويشل شوي دي٠: ا ړند، زيتو ن خيل،ريدي، عمر خيل،اسحاق ، شا هو خيل،يو سف خيل،يا سين خيل، احمد خيل، محمو دخيل، مر چي خيل،تاتار خيل، دولت خيل، رستم خيل،شموزي، اسحا قزي، شيخ زي، حسن زي، يو سف خيل، پيا را خيل، عمر زي، ا حمد خيل، مجيد خيل، گد ايي خيل، محمود زي ،الف خيل او زکر يا خيل٠
سرچينې
٣*-http://www.khyber.org/index.shtml
شمالي ټلواله
قوماندانان او ډلې
د شمالي ټلوالې قوماندانان یا خپلواک و او یا هم له دغو سیاسي ډلو نه یوې ته اړوند وو:
جوراسیک
د جوراسیک پیل د تریاسیي – جوراسیک ورکېدو پېښې سره چې د مرکزي اتلانتیک سمندر ماګماټیک ولایت چاود هم ورسره وو مشخص کېږي. د توارشیان مرحلې پیل کابو ۱۸۳ میلیون کاله مخکې پیل شوه او د ورکېدو یوې پېښې سره چې د سمندري پراخې انوکسیا، د سمندرونو اسیدي کېدل او د حرارت درجې زیاتوالی چې په لوړ ګومان لامل یې د کاروو-فېرار لویو آذري ولایتونو چاودنه وه، مشخصه شوې ده. په هرحال، د جوراسیک دورې پای له کرېټیسوس سره هیڅ کوم روښانه سرحد نلري او یوازینی سرحد د ځمک‌پېژندنې دورو په منځ کې ده چې په رسمي توګه لا هم نه تعریف شوې پاتې ده.
په وچه کې، ځناورو له تریاسیکې فونا څخه، چې په مشترک ډول د ډایناسورومورف او سوډوسوچیاني آرکوسارونو لخوا پرې تسلط وو، فونا ته، چې یوازې د ډایناسورانو تسلط پرې وو، بدلون وکړ. لومړني مرغان د جوراسیک په دوره کې راڅرګند شول او د ترپود ډایناسورانو له یوې برخې څخه یې تکامل وموند. بله مهمه پېښه د لومړنیو مارمولکانو څرګندېدل او د تریان تی لرونکو تکامل ده. کروکوډیلومورفان له ځمکني ژوند څخه اوبیز ژوند ته بدلون وکړ. سمندرونه د سمندري ژوو لکه ایکتیوساران او پلزیوسارانو څخه ډک شول، په داسې حال کې چې پتروساران غالب مهره لرونکي مرغان وو.
ریښه پېژنونه او تاریخ
آلماني ځمک‌پېژندونکي، لئوپولډ فون بوخ، په ۱۸۳۹م کال کې د جوراسیک درې ګونی وېش، چې په لومړیو کې له ترټولو پخوا څخه تر ټولو ځوان په توګه نومول شوي وو، جوړ کړ: تور جوراسیک، نصواري جوراسیک او سپین جوراسیک. د «لیاس» اصطلاح د تور جوراسیک عمر په معادل په انګلستان کې د ویلیام کونیبر او ویلیام فیلیپس لخوا په ۱۸۲۲م کال کې کارول شوې وه.
د حضرت عمر (رض) ستر سلا کار
( سنن بيهقي؛شپږم ټوک،١٢٣ مخ او همداراز : اووم ټوک : ٣٤٣ مخ ) حضرت علي ته د حضرت عمر د مراجعاتو په اړه  دوه روايتونه نقل کړي،چې په دويم کې يې راغلي : يو سړى حضرت عمر ته راغى او ورته يې وويل :ما خپلې مېرمن ته وويل : واګې دې خپلې دي _البته دا يو کنايي تعبير دى او واقعي مانا يې مطلب نه ده _ آيا دا تعبير طلاق دى که نه ؟ حضرت عمر ورته وويل : د حج په موسم کې راشه. نو چې د حج په موسم کې راغى او کيسه يې بيا ورته وکړه؛حضرت عمر ورته وويل : هغه اصلع _ هغه چې پر تندي ويښتان نه لري _ سړى وينې ؟ ورشه او ويې پوښته، چې ورغى،هغه حضرت علي بن ابيطالب و؛نو و يې پوښتل : چا رالېږلى يې ؟ ورته يې وويل : عمر بن خطاب(رض). حضرت علي ورته وويل : پر دې کور قسم وخوره، چې پر هغه دې له هغې خبرې مراد د ښځې طلاق نه و. سړى مخ په قبله ودرېد او ويې ويل : سړي قسم وخوړ،چې بې له طلاقه مې بل مطلب نه درلود.حضرت علي ورته وويل : ښځه دې طلاقه ده.
دا روايت ( اسدالغابه : څلورم ټوک،٢٢ مخ ) ، ( ابن حجر؛اصابه :څلورم ټوک،لومړى قسم،٢٧٠ مخ ) ، ( ابن حجر؛ تهذيب التهذيب : اووم ټوک،٣٢٧ مخ ) ، ( ابن عبدالبر؛ استيعاب :دويم ټوک ،٤٦١ مخ ) او (متقي؛کنزالعمال : پينځم ټوک،٢٤١ مخ ) هم نقل کړى دى.
( کنزالعمال : درېم ټوک،١٧٩مخ ) له حضرت سعيد بن جبير روايتوي، چې يوه ښځه يې حضرت عمر ته راوسته،چې يو ماشوم يې زېږولى و، چې له پنډيو پورته دوه وو؛يعنې دوه سره، دوه ګېډې،څلور لاسونه او دوه عورته يې درلودل او تر  پنډو لاندې يو و .دې ښځې له مېړه څخه د دوو اولادونو ميراث غوښته. حضرت عمر اصحاب کرام راټول کړل،چې  مشوره ورسره وکړي؛خو سم ځواب يې و نه موند؛نو بيا يې علي بن ابيطالب راوغوښت. حضرت علي وويل :په دې خبره کې يو راز دى؛نو ښځه او زوى يې بندي کړئ او د ميراث مال هم ونيسئ او يو څوک ورته ونيسه،چې خدمت يې وکړي او لګښت يې ورکړي، حضرت عمر همداسې وکړل، چې ښځه مړه شوه او بيا عجيب الخلقة زوى د ميراث غوښتنه وکړه، حضرت علي حکم وکړ،چې يو خسي خادم دې د د دواړو د عورت داسې خيال وساتي؛لکه مور يې چې د خپل ماشوم ساتي،چې تر څه مودې وروسته يو یې د واده هيله وکړه،چې حضرت عمر يو څوک په حضرت علي پسې ورولېږه، چې په دې اړه  دې څه نظر دى؛نو که يو يې ښځه غواړي او بل نه او يو څه غواړي،چې هغه بل يې نه غواړي؛موږ به څه کوو او ګورې،چې يو يې ښځه غواړي ؟ حضرت علي وويل: الله اکبر ! خداى تردې حليم او کريم دى، چې خپل بنده به دې ته اړ کړي،چې جماع کول يې وليدل شي او تاسې هم هغه ځوان بوخت کړئ،چې خداى يې په اړه  حکم صادر کړي؛ځکه  دا هلک به هله د جماع اشتها کوي،چې مړينې ته نږدې وي او هغه ځوان هم درې ورځې وروسته مړ شو. بيا حضرت عمر اصحاب کرام راټول کړل، چې په دې ژوندي پورې د تړل شوي مړي تکليف څه دى ؟ورته يې وويل : هغه مړى د ژوندي له بدنه بېل کړئ او ښح يې کړئ. حضرت عمر وويل : عجيبه خبره کوئ ! آيا زه يو ژوندى د بل مړي لپاره ووژنم ؟ او په خپل هغه ځوان هم نيوکه وکړه،چې سره له دې،چې مؤحد يم، قرآن وايم او د محمد بن عبدالله پر نبوت او رسالت ايمان لرم؛نو بيا مې هم وژنئ ؟ بيا حضرت عمر په حضرت علي پسې يو کس وورلېږه،چې راشه او ددې ستونزې لپاره لاره چاره پېدا کړه. حضرت علي وويل : مسله ډېره اسانه ده او تاسې مه وارخطا کېږئ؛غسل ورکړه او کفن يې کړه او يو خادم ورته ونيسه،چې په ناسته پاسته کې ورسره مرسته وکړي او چې درې ورځې تېرې شوې؛نو هغه يو به وچ شي او د جلا کولو وړ به وګرځي،درې ورځې وروسته همداسې هم وشول. حضرت عمر وويل : يابن ابيطالب ! ته او د هرې شبهې رابرسېروونکى او د هر حکم مرجع وې او يې.
( کنزالعمال :شپږم ټوک،٤٠٦ مخ ) له ابن عمر (رض) روايتوي، چې پلار مې  حضرت عمر بن خطاب،حضرت علي بن ابيطالب ته وويل : ابا الحسنه ! درې مطلبه مې په ذهن کې مشکل دي او ډېر مې زړه غواړي که ته يې پوهه لرې؛نو ځواب يې راکړه. حضرت علي: هغه درې مسئلې څه دي ؟ حضرت عمر وويل : يو دا چې انسان له يوه داسې سړي سره مخ کېږي،چې دومره مينه ورسره لري،چې تر هغه هومره به له چا سره هم مينه نه کوي او بل به يې دومره بدې راځي،چې تر هغه به يې بل بدې نه راځي،چې ددې خبرې علت به څه وي؟ حضرت علي ورته وويل : ما د خداى له استازي واورېدل : ارواګانې په هوا کې ځانته لښکرې دي او په بېلو بېلو ليکو کې دي او که بدنونه يو له بل سره مخامخ شول؛نو که ارواګانې يې سره په يوه ليکه کې وي؛نو يو بل جذبوي او که په يوه ليکه کې نه وي؛نو يو بل يې بدې راځي. حضرت عمر وويل : دا يې يو. بله دا انسان هغه څه هېروي،چې اورېدلى يې وو او کله يې ياد ته راځي؛نوعلت یې څه دى؟ حضرت علي ورته وويل : د خداى له استازي مې واوېدل : داسې زړه به و نه ګورې،چې د ځان لپاره به وريځ نه لري؛لکه څنګه،چې سپوږمۍ د ځان لپاره وريځ لري او په همدې ترڅ کې،چې سپوږمۍ رڼا ورکوي؛نو وريځ يې د رڼا مخه نيسي او تپه تپاره کړي او زړونه همداسې دي. عمر (رض) وويل :دا يې دوه. درېم : چې انسان خوب ګوري؛نو کله يې خوب رښتيا وي او کله دروغ؛نو علت یې څه دى ؟ حضرت علي وويل : د خداى له استازي مې واورېدل: داسې ښځه او سړى به نه وي،چې خوب يې دروند شي او اروا يې د عرش پر لور روانه نشي او تر هغه نه راويښېږي ،چې اروا يې عرش ته نه وي رسېدلې او څه يې چې ليدلي؛نو صادق دي او هغه چې عرش ته يې د اروا تر رسېدو مخکې راويښ شي؛نو هر هغه څه دروغ دي،چې په خوب کې يې ويني .عمر (رض) ورته وويل : دا خبرې وې، چې زما ذهن يې پر ځان له ډېره وخته بوخت کړى و او تا راته دا ستونزه هواره کړه او د خدايه شکر کوم،چې تر مړينې مخکې مې پرې سر خلاص شو.
کهگلويه او بويراحمد ولایت
کهگلويه و بويراحمد (په انگرېزي کې: Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad) د ایران د ولایتونو څخه یو ولایت دی. مساحت یې 15,504 کيلوميټر2 (5,986 مربع ميل) کیلومتره مربع ده او تقریبا 695,099 نفوس لري. د کهگلويه و بويراحمد د ولایت پلازمينه د ياسوج ښار دی. په دې ولايت کې که د گڼې گوڼې خبره وکړی شي نو 44.8 تنه په يو مربع کيلوميټر کې (116 تنه په يو مربع ميل کې) اوسيږي.په دې ولايت کې ټول 5 ولسوالۍ (کومو ته چې په سيمه ايزه توگه شهرستان ويلی کېږي) دي.
د جلرېز پېښه
د جلریز په جکړه ټول وژل شوي او ټپیان سرتیري هزازه گان دي.
د یادونې ده چې دا پوستې د سیمې د خلکو په غوښتنه د طالبانو له په دوه اتیا ملي متري توپونو ویشتل شوي او ډېری سیمه ییز پولیس په کې وژل شوي دي.
ساتنمن نجیب الله
وېشنيزه:افغان سرتېری
وگړنيز حقوق
بشري حقوق په پراخ ډول سره په نړيوال قانون،  نړيوالو او سيمه یيزو بنسټونو کې اغېزمن اصول دي. د حکومتي او ناحکومتي بنسټونو کړنې، په نړيواله کچه د عامه پاليسي بنسټ تشکيلوی. د بشر د حقوقو نظريه د دې غوښتنه کوی چې، که د سولې په وخت کې د نړیوالې ټولنې عمومي لیدلوری، په عمومي اخلاقی ژبه را څرګند شي، دا د بشري حقوقو ژبه ده. هغه ادعا چې د بشري حقوقو اصول يي کوي، دا ده چې په پراخه کچه تر نن ورځې پورې د بشري حقونو د محتوا، فطرت او دلایلو په اړه د پام وړ شکونه او بحثونه دوام لري. د حق د کلیمې په کره معنا بحث، تر اوسه ناحله موضوع ده او په همېشنۍ توګه، د فلسفي بحث سرټکی دی، خو په کوم څه چې اتفاق دی، هغه داده چې، د حق کلیمه په پراخ ډول ډېر حقوق په خپله احاطه کې رانغاړي، لکه عادلانه محکمې ته د لاس رسي حق، د غلامۍ پر وړاندی د ساتنې حق، د نسل وژنې مخنيوی، د بيان آزادی او ښوونی او روزنی ته د لاسرسي حق، خو بیا هم په دې ځای کې اختلاف شته، چې له دې ډلې کوم ځانګړي حقوق، بايد د بشري حقونو په عمومي چوکاټ کې شامل شي. ځیني مفکرين دا وړانديز کوي چې، د بشر حقوق لږترلږه باید تر دې بریده وي چې په بدو حالاتو کې له تېري او سرغړونې څخه مخنيوي وکړی، په داسی حال کې چې ځینې نور بيا دې ته د يوه اوچت او لوړ معيار په سترګه ګوري.
له 1800 څخه تر لومړۍ نړیوالې جګړې پورې
په ۱۸۹۴ ز کال کې معاصر هنري ډیويډ توريو په خپله مقاله کې د بشر دحقوقو په اړه (د مدنی نافرمانی په ماموریت کې) ترنامه لاندې لیکنه وکړه، چې دا په راتلونکو انساني او مدني حقوقو او مفکرينو باندی اغېزناکه لیکنه وه. په متحده ايالاتو کې د  سترې محکمی قاضی ډيويد ډاویس  په ۱۸۶۷ ز کال کې په خپله نظريه کې د اکس پارت ماليګن په اړه وليکل چې: د قانون په رڼا کې، د انسان حقوق خوندی دي، نه دا چې هغه د شراچوونکو واکمنانو په ترحم یا د قهرېدلو وګړو په غوغا کی وي.
۹۰ (عدد)
په رياضي کې
په رياضي کې ۹۰:
پير بخش
پير بخش د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
د حضرت عبدالله بن عمر(رض) خواشيني
= د حضرت عبدالله بن عمر(رض) خواشيني = ( مستدرک الصحيحين : درېم ټوک،١١٥ مخ ) له شعيب بن ابي حمزه قريشي له زهري له حمزة بن عبدالله بن عمر روايتوي،چې وايي : يوه ورځ مې پلار ناست و،د عراق يو سړى راغى او زما د پلار _ عبدالله بن عمر _ یې خورا ستاینه وکړه او ويې ويل : د قرآن دې آيت مې زړه خپه کړ چې وايي :
۹۱ (عدد)
۹۱ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۹۰ څخه  مخکي او د ۹۲ وروسته موجود دي.
سلطان بن سلمان بن عبد العزيز ال سعود
سلطان بن سلمان بن عبد العزيز ال سعود (انگلیسي: Sultan Bin Salman Bin Abdulaziz Al Saud) – (زوکړه: ۲۷ جون ۱۹۵۶) د سعودي عربستان د هوايي ځواکونو یو پخوانی الوتگر (پیلوټ) دی چې په امریکايي تشیال ماکو (Space Shuttle) ایس‌ټي‌ایس-۵۱-جي ماموریت کې یې د باروال کارپوه (payload specialist) په توگه برخه واخیسته. نوموړی د ال سعود د شاهي کورنۍ غړی دی؛ او لومړنی مسلمان، لومړنی عرب او د شاهي کورنۍ لومړنی کس دی چې تشیال ته تللی دی.
زده‌کړې
شهزاده سلطان خپلې لومړنۍ او منځنۍ زده‌کړې په ریاض کې بشپړې کړې دي. د امریکا له ډنور پوهنتون (University of Denver) څخه یې په ډله‌ییزو اړیکو (mass communication) کې لوړې زده‌کړې ترسره کړې؛ او په ۱۹۹۹ کې یې له سیراکیوز پوهنتون (Syracuse University) څخه په ټولنیزو او سیاسي پوهنو کې ماسټري ترلاسه کړه.
د افغان-ایران ۱۹۷۲ز د اوبو تړون
په کال ۱۹۷۲ د افغان او ایران د اوبو تر مینځ قانونی او حقوقی تړون او د دوه هيوادو د اوبو تاريخچه