cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اتحاد مشرقي مجله
اتحاد مشرقي مجله اتحاد مشرقي مجله چې په ١٣٣٦ کال کې تاسيس شوې او تر دې مهاله خپرونې کوي؛ په لومړيو کې يې نوم ننګرهار و او په ١٣٩١ کال کې يې نوم اتحاد مشرقي شوه. ياده مجله په مياشت کې يو ځل چاپېږي او د ليکنو منځپانګه يې تر ډېره علمي، څېړنيزه، ټولنيزه او کلتوري ده. د دې مجلې تيراژ ١٠٠٠ ټوکه دى او چاپ لګښت يې د ننګرهار د اطلاعات او کلتور له عادي بوديجې ورکول کېږي.
ژبژغورنې ملي غورځنګ
ژبژغورنې ملي غورځنګ ولې رامنځته شو؟
کله، ولې او کومو موخو لپاره د ژبژغورنې ملي غورځنک رامنځته شو؟ اَیا شخصي، سیاسي، تجاري ګټو یا که د خپلې مورنۍ ژبې بډایښت، ودې او لوی هېواد کې د بشپړ ژبنیز انډؤل لپاره جوړ شوی؟ لاسته راوړنې يې څه دي، ژبژغورنې ملي غورځنګ کومې کړنچارې، کړنلارې او موخې څاري؟
د امریکا د تاریخ لیکوونکو ټولنه
د امریکا د تاریخ لیکوونکو ټولنه په ۱۹۳۹ ز کال کې جوړه شوه چې د امریکا موضوعاتو اړوند د تاریخ لیکنې او ژوند (بیوګرافي) په اړه ادبي توپيرونه تشویق او هڅوي. دغه ټولنه نږدې ۳۰۰ تنه غړي لري، چې په کې متخصص تاریخ لیکوونکي، خپلواک پوهان، خبریالان/ ورځپاڼه لیکوونکي، فلم جوړونکي او مستند لیکوونکي، رومان لیکوونکي، شاعران او ژوند لیکوونکي شامل دي. دغه ټول د ادبي استعداد او د لیکلو د فکري قوت یا د امریکا تاریخ وړاندې کولو له مخې غوره شوي او د دغې ټولنې غړیتوب یې ترلاسه کړی دی.
۶۲۰ (عدد)
۶۲۰ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۶۱۹ څخه  مخکي او د ۶۲۱ وروسته موجود دي.
شاه ولي کرزى
شاه ولي کرزی د عبدالاحد کرزی زوي د خیر محمد لمسی د کندهار ولایت د ډنډ ولسوالۍڅڅ په کرز کلي کي زیږیدلی دی.
بارومتر/فشار سنجونکې آله
تاریخچه
په داسې حال کې چې په ۱۶۴۳ زکال کې د بارومتر د اختراع امتیاز په نړیواله کچه اوانلیستا توریچلی ته ورکړل شوی، یو شمېر تاریخي اسناد ښيي چې ایټالوي ریاضي پوه او ستور پژندونکي ګاسپارو برټي په ناغوښتلې توګه د ۱۶۴۰ او ۱۶۴۳ زکلنو ترمنځ د اوبو بارومتر اختراع کړی. فرانسوي عالم او فیلسوف رنه دکارت د ۱۶۳۱ زکال په لومړیو کې د اتومسفیر فشار ټاکلو په موخه  طرحه بیان کړه، خو هغه مهال د یوې فشار سنجونکې آلې د جوړولو اړوند هېڅ شواهد شتون نه لري.
خوست ملي تلویزیون
خوست ملي راډیو تلویزیون له خوست ولایت نه خپریدونکی دولتي راډیو او تلویزیون دي چې ټولنیزې او سیاسي خپرونې لري.
د کالاش وګړي
د کالاش په وړاندې ګواښونه
کالاش د شلمې پېړۍ تر پیل پورې ډیر نفوس درلود، خو وروسته د دوی شمېر په سیمه کې د نورو غیر مسلم توکمونو په څېر ورو ورو کم شو. سیف الله جان(البته نوم ته کتو بايد دا ونه ګڼل شي چې مسلمان دی )، د کالاش یو مشر، اعلان وکړ: "که یو کالاش اسلام قبول کړي، هغه زموږ په منځ کې ژوند نشي کولی. موږ باید خپل هویت وساتو. »
اوس مهال، مسلمان کالاشیان، چې د شیخانو په نوم یادیږي، د کالاش نفوس نیمایي برخه جوړوي. ډېری یې په ګاونډیو کلیو کې ژوند کوي او خپله ژبه او ډېری ځانګړي کلتوري دودونه یې ساتلي دي.
دین
بالویمین، چې په دې وروستیو کې مشهور شوی، یو اتل دی چې د اندرا ځینې ځانګړتیاوې هم په غاړه لري؛ هغه د بهرنۍ نړۍ څخه په آس باندې راغلی او دوی ته یې د ژمي میلې (چاوموز) ښوولې.
جشنونه
د بودلک (څادر سلطان) مراسم هم په چویموس کې ترسره کیږي. یو غښتلی ځوان غرونو ته د اوړي د تېرولو لپاره له څو وزو سره ځي، دا خلک باور لري چې د وزې شیدې به هغه قوي کړي. د جشن په ورځ، هغه ته اجازه ورکول کیږي چې یوازې د 24 ساعتونو لپاره کلي ته راستانه شي او دا وخت د کلي له یوې میرمنې سره تیر کړي. هغه کولی شي هره ښځه غوره کړي حتی که هغه میړه یا ماشوم ولري. که چیرې یو ماشوم د دې جنسي اړیکو څخه زیږیدلی وي، دا مقدس ګڼل کیږي. البته، دوی اعلان کړی چې دوی دا مراسم لغوه کړي دي.
عطاء بن ابي رباح
عطاء ورته وويل هو اى امير المؤمنين د اهل حجاز او نجد خلګ اصلى عرب او د اسلام قائدين دي اضافه صدقات، زکوة او عشر دوی ته د بيت المال  څخه ورکړه. هغه ورته وويل صحيح ده بل کوم ضرورت سته؟ ده ورته وويل بلى هو اى امير المؤمنين سرحدي ساتونکي پوځيان چي د دښمن په مقابل کي شپه او ورځ ولاړ دي او د مسلمانانو څخه د شر دفع کوي، نو د دوی تنخواوي ور اضافه کړه، تر څو د دوی اړتياوي پوره سي، ځکه که دوی هلاک سوه نو سرحد هم له منځه ځي. هغه ورته وويل سمه ده غلام ته یې امر وکړ چي د دوی ارزاق او تنخواګاني دي فوراً دوى ته ور واستول سي، بل کوم ضرورت لرى؟ ده ورته وويل بلي هو پر ذميانو باندي بايد دومره بار وانه چول سي، چي دوی یې توان ونه لري د دوی جزيه او ټيکس دي د دوی د توان هومره سي دا ځکه چي که تاسي د دوی بار ور سپک کړی دوی به ستاسي سره ستاسي پر دښمن باندي همکاره او معاونين وګرځي. بل څه ضرورت؟
د خوست رسنۍ
اوونیزې او میاشتېنې
حکومت
تاریخچه
د اولسمې پېړۍ په وروستیو کې په جمهوري ډول د دولتونو زیاتوالی پیل شو. په انګلستان کې عالي انقلاب، د امریکا انقلاب او د فرانسې انقلاب د استازولۍ حکومتونو له ودې سره مرسته وکړه. شوروي اتحاد لومړنی لوی هېواد و چې کمونیست دولت یې درلود. د برلین د دېوال له ړنګېدو وروسته، لیبرال دموکراسي د دولتونو رایج ډول وګرځېد.
اتوکراسي
اتوکراسي یا دیکتاتوري هغه دولتي نظام دی چې ټول عالي واک د یوه کس په لاس کې وي، چې پریکړې یې نه د بهرنیو قوانینو له محدودیت او نه هم د وګړو د منظم کنترول تابع وي (یوازې د کودتا او یا هم عمومي بغاوت له ګواښ پرته).
فدرالیزم
فدرالیزم هغه سیاسي مفهوم دی چې د غړو یوه ډله په ګډه سره د یوه واکمن استازي حاکم پر وړاندې په ژمنه کولو سره راغونډېږي. دغه اصطلاح، د هغه دولتي نظام د تشرېح لپاره کارول کېږي، چې حاکمیت د مرکزي حکومت او جوړوونکو سیاسي واحدونو ترمنځ چې ورته ایالتونه، ولایتونه او یا هم نور څه ویل کېږي، وېشل کېږي.
گلومېرولونېفرايټس
سرچينې
‎
وېشنيزه:ناروغۍ
د لرګي ځانګړتیاوې
ر( نقش (Pattern) :
نقش د لرگي د طبعي تصويرونو څخه عبارت دی چې د مختلفو اناتوميکي عناصرو پواسطه په لرګي کښې رامنځته کيږي. د لرګي نقشې په اناتوميکي عناصرو پورې اړه لري کومې چې د لرګي د مقطع په مخ يا د لرګي په قطع شوی برخه باندې ظاهريږي. هغه لرګي چې د هر قسم نقش او نقشو نه خالي وي د ساده لرګيو په نامه ياديږي او هغه لرګي چې ښايسته منظرې ، تصويرونه او نقشې ولري نقشه لرونکي لرګي ورته وايي. د ځينو لرګيو شکلونه او نقشې غير متناوب وي چې په خپلو مختلفو شکلونو باندې بدليږي. لکه د تور لرګي (Acerpseudo Platans) د ځينو انواعو د مقطع په مخ باندې د مرغانو د سترګو په شان تصويرونه ښکاره کېږي. دا نوع غير متناسب شکلونه او نقشې د لرګي د نامتناسب ساختمان په نتيجه کښې تر لاسه کيږي. د لرګي نامتناسب ساختمان معمولا د کندې په برخه کښې ، د ښاخونو په بندونو او د ونو په ريښو کښې په نظر راځي. او په ځينو وختونو کښې په ټوله ساقه باندې ليدل کېږي. د لرګي هغه شکلونه او نقشې چې د لرګي د منظمو او نا منظمو اناتوميکي عناصرو پورې اړه لري په لاندې ډول دي. ۱: موج لرونکی نقشې: دا ډول نقشې او شکلونه د نا منظمو اناتوميکي عناصرو د جوړښت په اساس منځ ته راځي حال دا چې د ساقې په محور باندې په موازي ډول وي او موج داره په نظر راځي. ۲: داغ لرونکی نقشې: دا ډول نقشې او شکلونه د لرګي د مرکزي شعاع په واسطه منځ ته راځي چې د يو ښکلي چاپ په شکل د راډيل د مقطع په مخ ليدل کېږي. ۳: لاره لرونکی نقشې: د پسرلني او اوړني رنګونو د اختلاف په اساس منځ ته راځي چې د شعاعي مقطع په مخ باندې د خطونو په ډول ليدل کېږي. د لرګي نقشې قابل د اهميت وړ دي د لرګي نقشې د هغه علايمو د جملې څخه دي د کوم په واسطه چې لرګې پيژندل کېږي. د دی علامې په واسطه ثابيتيږي چې د لرګي پاخه شوې مواد د ونې د کومې برخې نه په لاس راځي. د لرګي نامتناسب جوړښت ځينې وخت ښکلي شکلونه منځ ته راوړي. چې د لرګينو لوښو جوړولو په صنعت کښې او هم د موبل سازۍ په صنعت کښې د اهميت وړ دی او ښه ښکلا توليدوي.
ز: متعادل رطوبت (Equivalent humidity):
د هغه ډول لرګيو رطوبت چې د يوې اوږدې مودې لپاره په ازاده هوا کښې د ثابت حرارت او معين نسبتي رطوبت لاندې کيښو دل شوی وي د متعادل رطوبت په نامه ياديږي. د لرګي رطوبت د حرارت درجه او د هوا رطوبت په واسطه کميدلی او زياتيدلی شي.هغه لرګي چې خپل رطوبت ته د حرارت درجې او د هوا د رطوبت په واسطه تغير ورکوي د هيګروسکوپي خاصيت په نامه ياديږي. د لرګي متعادل رطوبت په ټاکلي حرارت او د هوا په نسبتي رطوبت کښې تعينيږي چې د تجربوي دياګرامونو په واسطه اجرا کېږي. هغه لرګي چې د اوږدې مودې لپاره د ۲۰ سانتي ګراد حرارت او ۶۵ فيصده د هوا نسبتي رطوبت لاندې کېښودل کيږي ، نو په اوسط ډول د هغوۍ رطوبت ۲۱ فيصده کموالې کوي د وچ لرګي په نامه ياديږي. کله چې لرګي په يوه بنده کوټه کښې کېښودل شي او د ژمي په موسم کښې ګرم کړاي شي د کوټې د وچوالي يو حالت ته رسيږي ، رطوبت د هغه اطاق د حرارت مطابق او د اطاق د هوا نسبتي رطوبت مطابق ښکته کېږي ، چې د ۸ نه ۱۳ فيصده په حدودو کښې اندازه کېږي په هغه وخت کښې چې لرګي د يو ټاکلې مودې لپاره په يوه وچونکې دستګاه کښې د ۱.۳ نه تر ۲ سانتي ګيراد درجه د حرارت لا ند ې کيښودل شي. ازادی او تړلی اوبه دهغه تبخير کيږ ي ،نو بيا لرګي دقطعي و چوالي حالت اختياروي. د هغه لرګيو متعادل رطوبت چې اصلا د ډول ډول اهدافو لپاره د استفادې لاندې نيول کيږي کاملا مختلف دی ۶۰ فيصده په حدودو کښې (هغه لرګينو وسايلو لپاره چې په پرله پسې توګه په ګرمو اطاقونو کښې کېښودل کيږي) ۲۰ فيصده پورې ( د هغه وسايلو لپاره چې د ازادی هوا سره سم کېښودل کيږي ) اندازه کېږي.
ب) د لرگي کلکوالی(Hardness of wood):
شکل کې دلرګي کلکوالی ښودل کيږی (۷-۱۱)
سرچينې
3- Manikandan.K.and Prabhu.S.(2012).Indian Forestry. Pages(462-463).Jain Brothers (New DeLkhi).
4- WWW.google.com/search/wood charachter
اوټ(جودر)
اوټ ( ساینسي نوم Avena sativa) د غنمو د کورنۍ یو له حبوباتو څخه دی چې ډېری یې د څارویو د خوړو په توګه کرل کیږي، په ځانګړې توګه د آسونو لپاره. په اروپا کې ، اوټ د سباناري په توګه مصرف کیږي.
انګاري ګارې
انګاري ګاره (دا ټکی د لاتيني ژبې له ignis  ټکي څخه اخستل شوی چې معنا يې ده اور) يا ماګمايي ګاره، د ګارو (غرګيو) له درې بنسټيزو ډولونو څخه يو ډول دی، نورې دوه بڼې يې رسوبي او ميتامورفي (هغه ډبره چې د يو بهرنی لامل له کبله يې بڼه بدله شوې وي) ګارې دي. انګاري ګاري د ماګما يا لاوا د يخېدو او سختېدو په مټ بڼه خپلوي.
جيلوجيکي اهميت (د ځمکپېژندنې له نظره اهميت)
له جيولوجيکي اړخه انګاري ګارې له دې امله هم مهمې دي چې:
ننوتونکې (په زور سره لاندې تلونکې)
د سترو غرونو د لړيو مرکزي هستې د ننوتونکو انګاري ګارو څخه جوړې وي. کله چې د توږل کېدو له امله رالوڅې شي، شونې ده چې دا هستې (باتوليتس بلل کېږي) د ځمکې د سطحې پراخه سيمه ونيسي.
بهر وتونکې
فلزي او منځنۍ ماګما، کومې چې چاودېږي عموماً دا چاودنې په شدت سره او د انفجارونو په تر سره کولو سره کوي، کوم چې د حل شويو ګازونو د خوشې کېدو پايله وي – عموماً دا ګازونه د اوبو بخار وي، خو کاربن ډای اکسايډ هم کېدای شي. د انفجار په توګه چاودېدونکي «پايروکلاسټي» مواد «ټيفرا» بلل کېږي او په هغې کې «ټوف»، ايګلوميريټ او اګنمبرايټ شامل وي. د اورشېندي نازکې اېرې همدا راز چاودنه کوي او د ايرو ټوف زېرمې جوړوي، کوم چې کولای شې ډېر ځله پراخې سیمې وپوښي.
محمد فاتح
دوهم  محمد ( په عثماني ترکي: محمد ثانى، رومي بڼه یې: Meḥmed-i s̱ānī؛ په ترکي: II. Mehmed، تلفظ یې [icinˈdʒi ˈmehmed] د ۱۴۳۲ کال د مارچ له ۳۰ – د ۱۴۸۱ کال د مې تر ۳)، چې په عام ډول د فاتح محمد په نوم یادېږي (په عثماني ترکي کې: ابو الفتح، رومي بڼه یې: Ebū'l-fetḥ ، لفظي معني یې: د "فتحې پلار"؛ په ترکي ژبه: فاتح سلطان محمد - Fatih Sultan Mehmed) د عثماني ستروکۍ سلطان و چې د ۱۴۴۴ کال له اګست څخه د ۱۴۴۶ کال تر سپټمبر پورې، او وروسته د ۱۴۵۱ کال د فبروري څخه د ۱۴۸۱ کال تر می پورې یې واکمني وکړه. دوهم محمد په خپله لومړي واکمنۍ کې، د جان هنیادي په مشرۍ صلیبي جګړه وروسته له هغه ماته کړه چې هنګري یرغل د هغه تر واک لاندې هېواد کې د سیزګ د سولې شرایط مات کړل. کله چې په ۱۴۵۱ کال کې دوهم محمد بیا پر تخت کېناست، نو عثماني سمندري ځواک یې پیاوړې کړ او په قسطنطنیه یې د برید لپاره چمتوالی ونیو. په ۲۱ کلنۍ کې یې قسطنطنیه فتحه کړه او د بیزانس سترواکۍ ته یې د پای ټکی کېښود.
هانيان (هنز)
هانيانو په ځانګړي ډول د خپل پاچا «اټيلا» تر مشرۍ لاندې، په ختيځې رومي سترواکۍ پرله پسې او ويجاړونکي بريدونه وکړل. په 451ز کال کې، دوی پر لوېديځ «ګال» ولايت بريد وکړ، چېرته چې هغوی د روميانو او «ويزګوتيانو» د يو ستر لښکر سره د «ګواتالاونين» په ميدانونو کې وجنګېدل، او په 452ز کال کې، دوی په ايټاليې بريد وکړ. په 453ز کال کې د «اتيلا» له مړينې وروسته، هانان د روميانو لپاره يو ستر ګواښ پاتې نه شو، او د «نيداو» له جګړې (شا او خوا 454) وروسته يې د خپلې سترواکۍ ډېرې سيمې وبايللې. د هانيانو زوزات، يا د همدې نوم ته ورته ځای ناستي، سويل، ختيځ او لوېديځ لور ته په ګاونډيو اباديو کې ثبت شوي دي، چې تقريباً له څلورمې څخه تر شپږمې زېږديزې پېړې پورې يې د ختيځې اروپا او منځنۍ اسيا ځينې برخې نيولې وې. د «هن» نوم جلا جلا حالتونه په قفقاز کې د اتمې پېړۍ تر لومړيو پورې ثبت موندل کېږي.
محمد فاتح
د محمد حکومت
سلطان محمدخان فاتح چي په محمدثاني (دویم محمد) سره هم یادیږي په 1429میلادي کال کي د اروپایي ترکیې په ادرنه ښار کي زېږېدلی دی. محمدفاتح د دویم مرادخان زوی اود محمدچلپي لمسﺉ دی، نوموړي پخپل ژوند کي درې ځله دواک تجربه ترلاسه کړه اوپه دریم ځل دپلار ترمرګ وروسته په 1451میلادي کال کي دعثماني واکمنی مشر وټاکل سو.
هانيان (هنز)
د هاني کلتور په اړه کم معلومات موجود دي، او ډېر لږ پاتې لرغوني اثار په ځانګړي ډول د هانيانو سره تړلي دي. باور کېږي چې دوی د مسو ديګونه کارول، او په مصنوعي ډول د جمجمې بڼه بدله کړې وه. د اتيلا د زمانې د هاني مذهب کوم تفصيلات نه شته، خو د وړاندوينې په څېر طريقې يې تاييد شوي دي، او د شامانانو د وجود امکان هم شته. دا هم معلومه ده چې هانيانو خپله ژبه درلوده، په هر حال، د هغې ژبې يوازې درې ټکي او شخصي نومونه تايید شوي دي.
محمد فاتح
د محمد حکومت
واک ته تر رسېدلو وروسته سلطان محمد دټولو ترمخه په اناطولي سیمه کي یولړ فوځي عملیات ترسره اوترهغه وروسته یې دروم لرغوني واکمنۍ ته چي مرکز یې قسطنطنیه (اوسنی استانبول) وو مخ راواړاوه داځکه چي دروم واکمن (یوولسم قسطنطین) له نوموړي سره له زوره کار واخیست او اړیې ایستی چي برید ورباندي وکړي. سلطان محمد (یوولسم قسطنطین) ته حال واستاوه چي استانبول بیله جګړې ورتسلیم کړي خوکله چي دروم واکمن دغه غوښتنه ونه منل سلطان محمدفاتح له ځمکي اوسمندر دواړو څخه یرغل ورباندي وکړ چي په پایله کي یې دروم لرغوني امپراطوري دسختي جګړې به ترڅ کي راوپرځېدل اوپر استانبول دعثمانیانو بیرغ ورپېدی.
يوراګوای
د نوم رېښې
د يوراګوای هېواد نوم د سيمه ييزې ګراني ژبې له « Río Uruguay» څخه اخیستل شوی دی. ډېر تشریحات شته، «د مرغۍ سمندر» (د اورو سمندر، د چارون له لارې، اورو « urú» د هر ډول ځنګلي مرغۍ عام نوم دی). دا نوم يوروګوا (پموميلا ميګاسټوما) په نوم سمندر کونجکې (حلزون) ته هم اشاره کېږي، کوم چې د دې هېواد په ساحلونو کې ډېر زيات وو.
هدايت الله توخي
هدایت الله توخی خپلې لومړنۍ او منځنۍ زده کړي د کندهار په ښار کی تر سره کړي دي اود دوولسم ټولګۍ تر فراغت وروسته د زیاتو لوړو نمرو په درلودلو سره د لوړو زده کړو لپاره د بیروت امریکایی پوهنتون ته و لیږل شو. اود لیسانس بشپړه دوره یی د عمومی اقتصاد د پرمختګ په څانګه کي د بیروت په امریکایی پوهنتون کي سرته رسولی ده. همدغه رنګه د لیسانس تر کچي وروسته یی خپله ماستري دعمومی اقتصاد د پرمختګ په څانګه کی هم د بیروت په امریکایی پوهنتون کی بشپره کړیده.
پير کامل
يو ناول دی چې عميره احمد ليکلی دی دې ناول کې د قاديانيانو خلاف کيسه ده چې څنگه يو کس د قاديانيت څخه بېرته اسلام ته راغلو۔د دې کتاب اصل موضوع د رسول الله ﷺ ختم نبوت دی۔
هدايت الله توخي
شخص دندې او شخصي ژوند
د مرحوم توخي صاحب دری وروڼه او یوه خور وه چه پخوا په خپل هیواد کی په حق رسیدلی دی د وروڼو له جملی څخه دوه وروڼه او خور یی تر ده مشران وه او دریم ورور یی تر ده کشر وو. مشر ورور یی مرحوم حاجی عنا یت الله توخي نومیدی چه د کندهار د ښار د پیژندل سوو او مشهورو پخوانیو تجارانو له جملی څخه و چه د حاجی نظر جان په سرای کی یی تجارت خانه درلوده. دوهم ورور یی مرحوم حاجی قدرت الله توخي دریم ورور یی مرحوم حاجی محمد ابراهیم توخي او خور یی مرحومه بی بی حاجیه نومیدل. روح دی ښاد اویاد دی تل وی. ارواښاد مرحوم توخي صاحب اته اولادونه لرل چه شپږ یی ښځینه اولادونه او دوه یی نارینه اولادونه دي. مشر زوی یی احمد داود او دوهم زوی یی احمد عطاء الله نومېږي.
موسکا راډیو
موسکا راډیو موسکا راډيو په هلمند کې يوه له فعالو راډيو ګانو څخه ده، چې د ميرويس پاڅون له لوري په ۲۰۰۸ کال کې فعاله او ۱۲ ساعته خپرونې لري. دا راډيو د بنسټګر په شخصي لګښت او اعلانونو تمويلېږي،چې دمګړۍ ۱۲ تنه کارکوونکي لري او د پوښښ سيمه يې ۶۰ کيلومتره ده.
۲۰۱۶ز کال د پولیسو اکاډمۍ پر بس ځانمرګی برید
د ارګ اعلامیه
۱۳۹۵ل کال دچنګاښ ۱۰ نیټه د ارګ، کابل: د افغانستان د اسلامي جمهوریت جمهور رئیس محمد اشرف غني په کابل ښارکې د میدان وردګ پولیسو د روزنیز مرکز د فارغانو پر لېږدونکو موټرونو نننی ترهګریز برید د بشریت ضد جنایت وباله او کورنیو چارو وزارت ته یې دستور ورکړ چې د یاد مرکز د فارغانو د انتقال د تصمیم څرنګوالی وارزوي، تر څو د هر ډول بې غورۍ په صورت کې تعقیبي اقدامات ترسره شي. جمهور رئیس غني د دغه جنایتکارانه عمل د غندلو پرمهال وویل، د روژې په مبارکه میاشت کې مسلمانان عبادت کوي، خو طالبان برعکس د خلکو په وژلو او د وېرې او وحشت په خپرولو سره نه بښونکی عمل ترسره کوي. جمهور رئیس د طالبانو دغه وحشیانه جنایت د جګړې په ډګر کې د هغوی د ماتې نښه وبلله او وې ویل، طالبانو په دې جنایت سره خپله سخت زړي او بې رحمي وښودله. جمهور رئیس غني په ټول هېواد کې له علماو او خلکو څخه وغوښتل چې سبا د جمعې په لمانځه کې د دې غمجنې پېښې قربانیانو ته دعا وکړي او د وحشي تروریستانو د بشري ضد جنایتونو پر وړاندې د جوماتونو د منبرونو له لارې خپل غږ اوچت کړي. د هېواد جمهور رئیس د خپلې ژورې خواخوږۍ او ډاډګېرنې مراتب د شهیدانو کورنیو ته څرګندوي او ټپیانو ته د خدای تعالی په دربار کې د سالمې روغتیا دعا کوي.
ووبرنځپوهنه
ووبرنځپوهنه (په انگرېزي: Histopathology) د ووبونو د رنځونو يوه مايکروسکوپي زده کړه ده چې په ووبونو کې د رنځونو رامنځ ته شوې نښې نښانې څېړل کېږي. په کلينيکي طبابت کې ووبرنځپوهنه د بايوپسي گانو د سالميت او غير سالميت په موندلو کې ډېره گټوره ده. ووبرنځپوهنه د رنځپوهنې يوه وړه څانگه ده چې د دغې پوهې په مرسته گڼ شمېر ژونپوهنيز سامپلونه د مايکروسکوپ تر لاندې څېړل کېږي چې د يو لړ پروسو له مخې د سالم او غير سالم تومور يا ووب پېژندنه پرې ترسره کېږي.
پاواکيدونکی پنجاب
کيسه
تیجندر "ټومي" سنګ (Shahid Kapoor) په لندن کي زګيدونکی پنجابی سندريز دي، کم چی په اراما سره ژوندون کوی د خپل پرمخ وړونکي سندریز کروبار د لاسه.
وړانگپوهنه
وېشنيزه:درملگري وېشنيزه:پوهنه
حيات الله قريشي
اثار
"چاپ شوي اثار:"• حقيقي مينه. (نعتيه ټولگه)
بابر بڼ
د بابر بڼ چې د باغ بابر په نوم سره ئي شهرت لري ،د بابر باغ اوس د کابل په ښار کي په يو لويي تاريخي پارک باندي بدل شويدي .او د ورځې په زرگونو ليدونکي  د چکر وهلو لپاره ورځې  نموړي باغ د مغلو د اولي  ديکتاتو بابر په وختونو کي په ۱۵۲۸ ع  کال کي د هغه په امر جوړشويدي ، دغه د بابر د استراحت کولو اخيري ځاي  هم ؤ د بابر هغه امر کوم چې ددي باغ د جوړولو لپاره ئي خپلو همکارانو ته  ورکړي وه د دي امر پوري اړونده  اسناد د بابر په ياد راوړنې د يادښتونو په کتاب کي اوس هم پيداکولائي شو ،بابر د مړنې څخه وروسته په همدغه باغ کې خاورو ته سپارل شويدي.
د بابر د باغ په هکله
د بابر باغ د مغولو د وختونو څخه بيا تر اوسه پوري ډير تغيرات خوړلي دي د مثال په ډول شکل او ساحې ئي ډير تغير خوړلي دي.
د باغ مختلفی برخی
نورې مختليفې برخې شاملې دي  ۱- د بابر د باغ شاوخوا د ديوالونو جوړونه   ۲-د هغه مسجد بيا رغونه کوم چې د شاجهان په وخت کي جوړ شوي ؤ   ۳ -- د بابر د قبره بيا رغونه   ۴ -- د باغ بيا جوړونه   ۵ –د کلتوري هويت څخه ساتنه او پام اړونه شامل دي ، او په همدي ډول سره په نظر کي ده چي د ملک په  نور ښارونو کې هم اسلامي  تاريخي ځايونه  د سره و رغول شي او په ساتنه کي شې ، چې دغه ټول زمونږد  ملک تاريخي  لاسته راړنې دي.
د باغ رغونه
مسؤله ده پدي هکله يو سلسله زيات اسناد او مدرکونه د بابر د باغ د ښې څيړنې او ساتنې لپاره سرته رسولې دې ، بابر باغ ته د خاصې مخ اړونې څخه علاوه د نوو نيالگيو د کرلو د ښې حساب داري او د اوبو د پڼه کولو د ويش سيستم او داسي نوري چاري په نظر کې نيول شويدې ، د بابر باغ د بيا رغونې لپاره مختليفې لارښونې تجروبې او طريقې د هغو ساحو څخه تر لاسه شوي کوم چې په دي منطقه کې د مغلو د نورو باغونو د بيا رغونې
وړانگدرملنه
وېشنيزه:طب وېشنيزه:وړانگپوهنه
اسیا سیکورټي ګروپ
د کمپنۍ خدمات: ددوی دفترونه يې په کندهار، کابل، مزارشریف، او جلال اباد کي دي. دې کمپنۍ ته اوسمهال افغان حکومت د ډېر ډوله وسلو ګرځولو اجازه هم ورکړې ده.
د امریکا په متحده ایالاتو کې ټولیز نژادي تاوتریخوالي
د امریکا په متحده ایالاتو کې په ټولیزو نژادي تاوتریخوالو کې قومي شخړې او نژادي پاڅونونه شاملېږي چې لاندې پېښې ورته اړوندېږي:
قومي او نژادي تصفیه
په دغه مهالیزه دوره کې په پراخه کچه قومي او نژادي تصفیه په ځانګړې توګه د امریکايي بومي وګړو پر وړاندې ترسره شوه او دوی یې په زور سره له خپلو سیمو وویستل او ټاکل شوو سیمو ته یې کډه کړل. له بومي امریکایانو سربېره د آرام سمندر په شمال لویدیځو سیمو کې چینايي امریکایان او په ټول هېواد کې افریقايي الاصله امریکایان د حکومت تر ولکې لاندې سیمو څخه راغونډ او هغوی یې له دغو ځایونو وویستل څو د هغوی د موخو مخنیوی وکړي.
د شوروي اتحاد تاریخ
۱۹۲۷-۱۹۵۳ ز کلونه
د ۱۹۲۷ او ۱۹۵۳ ز کلونو تر منځ د شوروي اتحاد په تاریخ  کې پر نازي المان د دویمې نړیوالې جګړې بریا شاملېږي، په داسې حال کې چې شوروي اتحاد د جوزوف ستالین تر واک لاندې پاتې کېږي. ستالین هڅه کوله تر څو خپل سیاسي سیالان پوپنا کړي او په ورته حال کې د شوروي ټولنه له مرکزي پلان سره، په ځانګړي ډول د کرنې په راټولولو او د درنو صنعتونو له پراختیا سره بدله کړي. د ګوند او دولت د ننه د سټالین ځواک تثبیت شو او په پای کې یې د سټالین شخصیت پالنې، د شوروي پټو پولیسو او ډله‌ییز خوځښت ته وده ورکړه. د شوروي ټولنې په جوړولو کې کمونیست ګوند د سټالین له مهمو وسیلو څخه و. خپلو موخو ته د رسېدو لپاره د سټالین په طریقو کې د ګوند پاکول، د ټولو خلکو سیاسي ځپل او جبري راټولول شامل وو، چې: د ګولاګ د کاریګرانو په کمپ کې د انسان په لاس رامنځته شوې قحطۍ او د وګړو د جبري بیا مېشتېدو پر مهال د میلیونونه کسانو د وژلو لامل شو.
دویمه نړیواله جګړه، چې په شوروي اتحاد کې د هېواد پالنې د لویې جګړې په نوم پېژندل کېږي، د شوروي اتحاد ډېره برخه يې ویجاړه کړه چې د دویمې نړیوالې جګړې په بهیر کې له هرو درېیو مړو څخه یو د شوروي اتحاد د اتباعو استازولي کوي. تر دویمې نړیوالې جګړې وروسته د شوروي اتحاد پوځ مرکزي او ختیځه اروپا اشغال کړه، چېرې چې سوسیالیستي دولتونو واک تر لاسه کړ. په ۱۹۴۹ ز کال کې په اروپا کې د ناټو خلاف د ورشو له تړون سره د شوروي د ختیځ او لویدیځ بلاک تر منځ سړه جګړه پیل شوه، له ۱۹۴۵ ز کال څخه وروسته، سټالین په مستقیمه توګه په هېڅ جګړه کې داخل نه شو. سټالین د خپلې مړینې تر مهال (۱۹۵۳ ز کال) پورې خپل زورواک حکومت ته دوام ورکړ.
د مخابراتو وزارت (افغانستان)
د مخابراتو وزير
د افغانستان د لنډمهالي حكومت په جوړېدو سره د افغانستان د مخابراتو وزير اميرزې سنگين ټاكل شوې. امير زې سنگين د پكتيكا ولايت د اورگون ولسوالۍ اوسېدونكې دې، لومړنۍ زده كړې يې په اورگون او منځنۍ زده كړې يې په گردېز كې سرته رسولي دي. ۱۲ ټولې يې د ټېليكميونيكېشن ښوونيزه مركز څخه په لومړي درجه ترلاسه كړه. په ۱۹۷۳ز كال يې د جنوبي لندن له پوهنتون څخه د انجينيرۍ سند ترلاسه كړ. په لومړي ځل په ۱۹۷۵ز كال د ټېلي كميونيكېشن ښوونيزه مركز كې د ښوونكي په توگه ومنل شو، د ۱۹۷۸ز او ۱۹۸۰ز كلونو ترمنځ يې د ټېلي كميونيكېشن رياست په غاړه ؤ. په ۱۹۸۰ز كال هېواد پرېښودو ته اړ او د سوېډن هېواد ته مهاجر شو. هورې يې په ۴ مياشتو كې په سوېډني ژبه كې د لسانس سند ترلاسه كړ. سنگين د افغانستان لپاره د سوېډن د مرستو د كمېټې يو له بنسټ اېښودونكيو څټو څخه دى، چې دې كمېټې د افغانستان په ښوونيزه، كرنيزه او روغتيايي څانگو كې په تېرو دوه نيمو لسيزو كې د يادولو وړ مرستې كړي دي. دارنگه يې د سعودي عربستان په خالد نړېوال هواي ډگر كې د مخابراتو په پروژه كې د غړي په توگه له ۱۹۸۲ز څخه تر ۱۹۸۵ز كال پورې پاتې شوې. لدې څخه وروست ۵ كلونو لپاره د سوېډن هېواد په مخابراتي، گرځنده ټېليفونو نېټ وركونو د سېسټم په پنځونه او نوي كونه كې كار وكړ.
په افغانستان كې د مخابراتو لنډ تاريخ
د افغانستان د مخابراتو او خبرتيايي تكنالوژۍ وزارت The ministry of Communication and Information Technology (MCIT) د بنسټ ډبره په ۱۹۵۵ز كال د ظاهرشاهي واكمنۍ كې كېښودل شوه. افغانستان د لومړي ځل لپاره خپل پل د برېښنايي اړيكيتياوو نړۍ ته په په ۱۸۹۸ز كال د يو په يو لېن لرونكي ټېليفون چې د ارگ په مانۍ كې ځاى په ځاى شوې ؤ كېښود. په ۱۹۰۸ز كال يو كوشنې ټېليفوني سېسټم چې د ۲۵ لېنونو لرونكې ؤ، د ارگ په شمالي څلي كې ځاى پرځاى كړاى شو. د ټېليگراف خدمت يوه بله اسانيتيا وه چې د مخابراتي اړيكو په په څانگه كې په ۱۹۱۴ز كال راوړل شو. د ټېليگراف پرځاى كول چې د ۲ كيلو واټو په كچه ؤ، د پوځي موخو لپاره د بابر بڼ په ودانۍ كې چې د مغولو د نامتو واكمن ظهيرالدين محمد بابر په نامه نومول شوې كېښودل شو. په ۱۹۱۹ز كال زيات ۵۰ او ۱۰۰ لاينه ټېليفوني سېسټمونه د شاه دوشمېره ترڅنگ په پوسته خانه كې ځاى پرځاى شول. د لومړي ځل لپاره ۱۴ زده كوونكيو ته ښوونيزه بورسونه وركړل شول ترڅو په بېسيمه ټېليگرافي څانگه كې خپلې لوړې زده كړې په بهرنيو هېوادو كې ترسره كړي.
بودېسونايد
وېشنيزه:درمل
مڼه غونی
مڼه غونی د دودیزو درملو له نظره
په تېرو وختونو کې میندواره مېرمنو مڼه غوني د جين د سقط لپاره کارولې. ځینې عرب ښځې اوس هم دغه طریقه کاروي، چې ډېری وخت د مور او ماشوم دواړو د مرګ لامل شوی دی.
بيولوژي
دبيولوژي تاريخچه:    History of Biology دبيولوژي علم ډېر پخوانى علم دى چې دانسان له تمدن څخه مخکې منځ ته راغلى دى: مثﻻً دميلاد څخه مخکي انسانان هم پدې پوهېدل چې کوم حيوانات خطرناک او کوم حيوانات ګټور دي او کوم حيوانات  د خوراک او پو ښاک لپاره استعماليږي. دبيولوژي علم تاريخي دوري په لاندي ډول دي ١:دجادوګرو ډاکترانودوره: پخوانيو خلکو ،قحطي ،لوږه ،زلزله ،طوفانونه ،ناروغتياوې ټول په شياطينو او خبيثه ارواحو پورې مربوطول اود هر څه نه ډير دناروغى څخه ډاريدل ځکه چې ناروغۍ دخبيثه ارواحو سرزش ګاڼه که به دانسان سر درد کاوه نو دا به يې ويل چې شيطان په سر کې ننوتلى دى، او که به په غذايي تسمم به اخته شول نو ويل به يي  چې شيطان يې په ګېډه کې دى او دټولو ناروغيو له  منځه وړل به دجادو په وسيله کيدل جادوګرو ډاکټرانو به ځانونه رنګ کړل ويرونکي جامي به يې واغوستلې بيا به ددهشتناکو اوازو په کولو سره د ناروغ  څخه ګرد تاويدل چې هغه ناروغ مجبور وه چې ځان جوړ وښي  دوئ به ويل چي دجادوګرو په پټکو سره شيطانان ويريږي او تښتي. ٢:يوناني طب اودبيولوژي پيل کيدل: Greek medicine and down of biology هيپوکراتس H ippoerates) ) لومړني طبيب وه چې په( ٣٥٩ –                ٤٠٩ ق م )  کلونو کې يې طبابت له جادوګروڅخه جلا کړ دنارغيود علاج لپاره ئي عملي لاره تطبيق کړه، ځکه دطبابت دپلار لقب  ورکړل شو سره له دي چي دهيپوکراتس ځينى افکار دانسان دبدن دجوړښت په باره کي بلکل غلط وه ديونان يومشهورعالم چي ارسطونومېده اوپه ( ٣٢٢-٣٨٤ قبل الميلادکلونوکې ژوندکاوه نوموړي  په علمي صورت سره دحيواناتواونباتاتو څيړنه وکړه ارسطودچرګې دجنين انکشاف ترمطالعې لاندې ونيوه.  ٣-رومي  طبابت   Roman medicine :- .کله چي ديونان امپراطوري دروسانو لاس کې ولويدله نوپه دغه وخت کې يوعالم ګلاديس ګيلن Gladiues – galen ) )چې د (٢٠٠-١٣٠) ميلادي کلونو کي ژوندکاوه د روميانو دبنديانو تداوي کوله نوموړي دانسان په با ره کې زيات معلومات ترلاسه کړي وه ،دويني حرکت ئي تشخيص کړاو د  انسان  اناتومي په اړه کتاب وليکه.
د ژونديو اجسامو اساسي خواص Fundamental characteristics of living things بيولوژې د علم تر ټولو ستر ارزښت د ټولو ژونديو جسمونو پېژندل دي. تر څو د ګټورو څخه استفاده وکړو او د مضرو څخه ځان وساتو ، د دې لپاره چې  ژوند وپېژنو بايد د ژونديو موجوداتو هغه خاصيتونه او ځانګړنې  وپېژنو  چې ژوندي موجودات يې لري .داځانګړنى په لاندي ډول دى: ١-پروتوپلازم:دژونديو موجوداتواساسي ماده ده کوم چې حجري ورڅخه جوړشويدى بدون له پروتوپلازم څخه ژوند ناممکن دى ٢- ميتابوليزم : په بدن کې کوم حياتى فعاليتونه  چې سرته رسېږي د ميتابوليزم په نوم يادېږي  او په دوه ډوله دي. الف:- تعميري تعاملات Anabolism ) پدې فعاليتونوکې  ساده غير عضوې مواد  په پيچلو عضوې موادو  بدلېږي  چې دا مواد بيا دبدن لپاره  د انرژۍ  په توليد  او ترميم کې برخه اخلې. ب:- تخريبي تعاملات Catabolism  خوراکې مواد په بدن کې په کوچنيو او ساده برخو او ذراتو ويشل کېږي  لکه پروتين  په امينو اسيدونو څو قېمته قندونو  په يو قېمته قند او غوړي په ګليسرين او شحمي تيزابونو بدلېږي،  بيا ويني ته جذبېږي ، دى ډول تخريب  او تجزيه کوونکو تعاملاتو ته کتابوليزم وايې.
مونټريال
مونټريال د کاناډا دويم لوی ښار دی. دا ښار د کيوبېک په سوېل لوېديځ گوټ کې د سېنټ لارېنس او اوټاوا د رودونو پر غاړه پروت دی. دا چې د کيوبېک په لويه برخه کې فرانسوي يوه عامه ژبه ده، خو په دې ښار کې هم داسې يوه ډله انگرېزژبي خلک هم شته چې دوه ژبې يې ځانته خپلې کړي. همدا ښار په ۲۰۰۵ ز. کال کې د دوه بېلابېلو ادبياتو د پالنې په سبب د يونېسکو لخوا د ۲۰۰۵-۲۰۰۶ کال د نړۍ د کتاب پلازمېنه ونومول شوه.
نيل ډيګراس ټايسن
د ژوند لومړي کلونه
ټايسن په هاروارډ کې زده کړې غوره کړې، د خپل تخصص لپاره يې فزيک وټاکلو او په کورير هاوس کې اوسېدلو. هغه د غړيتوب په لومړي کال کې د خدمتګارانو ډلې غړی و، بيا غېږنیونې ته راوګرځېد او په وروستي کال کې ليکوال شو. هغه د جاز، باليټ، افريقايي کرابيين او لاتين بالروم په څېر نڅا کې هم فعال و.
د تاریخي سيمو د ملي ثبت تاريخ
لومړي کلونه
د ۱۹۶۶ز کال په اپريل مياشت کې، د تاريخي سيمو د ثبت د ادارې له جوړېدو شپږ مياشتې مخکې، د ملي پارک د خدماتو د تاريخي څېړنې پروګرامونو ته، د «۶۶ ماموريت» په نوم د يوې ټوليزې ټولګې د يوې برخې په توګه، په واشنګټن ډي سي کې د NPS د مشر تاريخپوه رابرټ ايم. اوټلي په دفتر کې مرکزيت ورکړل شوی و. د ۱۹۶۶ز کال د اکتوبر په پنځلسمه نېټه د تاريخي خونديتابه قانون د تاريخي ځايونو ملي ثبت، او اړوند ايالتي تاريخي خونديتابه دفترونه رامنځ ته کړل. په لومړي سر کې ملي ثبت د هغو ملي تاریخي نښو او همدا راز د هغو تاريخي سيمو څخه چې د ملي پارک په جوړښت کې شامل وو، څخه جوړ و کوم چې د ثبت له رامنځ ته کېدو مخکې په نښه شوي وو. د دې قانون تر تصويب وروسته کوم چې په ۱۹۸۰ز کال کې تعديل شو، په لومړي ځل د دې څرګندونه وکړه چې د متحده ايالاتو سره د تاريخي خوندنيتابه يو پراخه تګلاره وه. په داسې حال کې چې ملي ثبت د ټاکل شويو شتمنيو لپاره ځانګړی خونديتوب نه ورکاوه، له فدرالي ادارو يې غوښتنه کوله چې د هغو ودانيو او شتمنيو د فعاليتونو د اغېز ارزونه وکړي چې په NRHP کې يې نوملړ جوړ شوی يا د فهرست د جوړولو وړتيا لري. د ۱۹۶۶ز کال قانون له دې ادارو څخه غوښتنه وکړه چې له SHPO او يوې خپلواکې فدرالي ادرې، د تاريخي خونديتابه په اړوند مشورتي شورا سره په همغږۍ کار وکړي تر څو د تاريخي خونديتابه د فدرالي فعاليتونو له ناوړه اغېزو سره مقابله وکړي.
څوونکی پروګرام
د تاريخي سيمو په ملي ثبت کې د فهرست شويو شتمنيو مالکان «د عايد لرونکو تاييد شويو تاريخي ودانيو د تاييد شويو بيا جوړولو» لپاره د شل سلنه پانګونې د مالياتي اعتبار لپاره وړ بلل کېدای شي. شونې ده چې بيا ودانول سوداګريز، صنعتي يا د کرايه لپاره استوګنيز وي. د هڅونکو مالياتو پروګرام د فدرالي تاریخي خونديتابه د هڅونکو مالياتو د پرګرام له خوا پر مخ وړل کېږي، کوم چې په ګډه سره د ملي پارک خدماتو، SHPO او داخلي عايد خدماتو له خوا اداره کېږي. د شل سلنه مالياتي اعتبار تر څنګ د هڅوونکې ماليې پروګرام همدا راز له ۱۹۳۶ز کال څخه د مخکې جوړو شوو غېر تاریخي، غېر استوګني ودانيو بيا ادولو په بدل کې لس سلنه مالياتي اعتبار وړانديز کوي.
شپږمه تلپاتې پرمختیایې موخه
شالید
د ملګرو ملتونه (UN) د پریکړې له مخې پاکو اوبو او حفظ الصحې ته لاسرسی د هر انسان اساسي حق دی. په نړۍ کې له ۲میلیارده نه ډېر خلک داسې اوبو ته چې له روغتیايي ګواښونو څخه خوندي وي لاسرسی نه لري. په ۲۰۱۷ز کال کې، ۸۰ هېوادونو خپل ۹۹ سلنې نه زیات نفوس ته پاکو اوبو  ته د لاسرسي اسانتیاوې رامنځ ته کړي دي.
د څښاک پاکې اوبه او صحې تشنابونه خلک له ناروغیو نه ساتي او له اقتصادي پلوه ټولنې ځواکمنوي. ښوونځي ته تګ او پرته له کوم خنډ څخه کار کول د زده کړو او کارموندنې بهیرونه پیاوړې کوي. له همدې امله، په ښوونځي او په کارځای کې تشنابونه په دویمه موخه کې شامل دي چې عنوان ېې ("د ټولو لپاره کافي او برابرو روغتیا اسانتیاوو او حفظ الصحې ته لاسرسی") ده.
سيبري پړانگ
وېشنيزه:پيشيان
د افغانستان د فوټبال فدراسيون
وېشنيزه:فوټبال په افغانستان کې
ايراني هڅوب
د ايران انتخابي کلتوري نرمښت د ايران د اصلي پېژندګلو يو مهم تعريفونکی خصوصيت او د دې کلتور د اوږد تاریخي عمر يوه نښه بلل کېږي. يو پیاوړی ايرانپوه «ريچارډ اين. فرای» د « Greater Iran: A 20th-century Odyssey» په نوم د ۲۰۰۵ز کال په خپل کتاب کې د ايراني کلتور د لوړې کچې په تاريخي اغېز ټينګار کړی، چې وايي: "«د ايران برم د تل لپاره د دې هېواد کلتور و»."سربېره پر دې، د ايران کلتور د ايران د لوړې کچې تر څنګ د قفقاز، منځنۍ اسيا، اناتوليه، او بين النهرين په تاريخ کې د څو اړخونو له لارې خپل ځان څرګند کړی.
هنر
ايران د نړۍ تر ټولو لرغونی، تر ټولو شتمن او تر ټولو اغېزناک هنري ميراث لري، کوم چې په ځان کې د ادب، موسيقۍ، نڅا، معمارۍ، انځورګرۍ، اوبدنې، کولالۍ، خطاطۍ، فلزکارۍ او ډبرتوږنې په ګډون ګڼې څانګې رانغاړي.
ادب
له اسلام مخکې ډېر کم ايراني ادبي اثار خوندي پاتې شوي، تر يو بريده يې لامل د هامنشي پړاو پر مهال د مقدونيې د سکندر له خوا د جمشيد د پلاز د کتابتونونو ويجاړېدل او له دې وروسته په ۶۴۱ز کال کې د عربانو له خوا پر ايران بريد دی، چا چې د ټولو غېر قرأني متونونو د منځه وړلو هڅه کوله. د دې په پايله کې ټول ايراني کتابتونونه ويجاړ شول، کتابونه يا وسوځول شول او يا سمندرونو ته وغورځول شول. د ايرانيانو لپاره د دې کتابونو د خوندي کولو يواځينۍ لاره دا وه چې دا کتابونه په پيسو وپيري، خو د وخت په تېرېدو سره ډېرې لیکنې هېرې شوې. څنګه چې شرايطو اجازه ورکړه، ايرانيانو بیا کتابونه وليکل او کتابتونونه يې راټول کړل.
مايا انجيلو
د « I Know Why the Caged Bird Sings» په خپرېدو سره انجليو په عام ډول د خپل ذاتي ژوند په اړه بحثونه پيل کړل. د تور پوستو خلکو او ښځو د وياندې په توګه د هغې درناوی کېدو او د هغې اثار د تور پوستو د کلتور دفاع بلل کېده. د هغې اثار په ټوله نړۍ کې په ښوونځیو او پوهنتونونو کې کارول کېږي، که څه هم داسې هڅې شوي دي چې د متحده ايالاتو په ځينو کتابتونونو کې د هغې کتابونه بند کړای شي. د انجليو تر ټولو مشهور اثار د خپل ژوندليک افسانو په نوم ياد شوي دي، خو ډيری نيونکي دا ليکنې خپل ژوند لیکونه بولي. نوموړې پر «ژانر» (نوږ) په نيوکې کولو، بدلولو او پراخولو سره په څرګند ډول د خپل ژوند لیک ليکلو عام جوړښت وننګولو. د هغې کتابونه د توکمپالنې، پېژندګلو، کورنۍ او سفر په څېر موضوعاتو باندې متمرکز دي.
د اوکراین شوروي سوسالیستي جمهوریت
د خپل ۷۲ کلن تاریخ په اوږدو کې د جمهوریت سرحدونه څوځله بدل شوي، هغه د پام وړ برخه چې اوس لوېدیځ اوکراین دی په ۱۹۳۹کې له پولېنډ جمهوریت سره د شوروي ځواکونو په وسیله یوځای شوی او په ۱۹۴۵ ز کال کې له چکوسلواکیا نه کارپاتیان روتینیا ته اضافه شوی. د هغه له تاسیس نه د خارکوف ختیځ ښار د جمهوریت پلازمینې په توګه کار کاوه. په هر حال له حکومتي څوکۍ وروسته په ۱۹۳۴ ز کال کې د اوکراین تاریخي پلازمېنه کیف ښار ته لیږدول شوې، چې د اوکراین د SSRد پاتې کېدو لپاره پلازمېنه پاتې شوه او د شوروي اتحاد له ماتېدو وروسته د خپلواک اوکراین پلازمینه پاتې شوه.
ځوانان مجله
ځوانان ځوانان میاشتینۍ خپرونه هم په نیمروز کې یوه فعاله خپرونه ده، چې په ۱۳۸۹ کال کې د یونیسف له لوري رامنځته شوه، چې څلور تنه په کې په کار بوخت دي.
ننگرهار اقتصاد پوهنځی
د ننګرهار پوهنتون اقتصاد پوهنځی په ۱۳۶۳ لمريز لېږدیز کال د انکشافي پلان له مخې تأسیس او رسماً يې په کار پیل وکړ. تر دا مهاله یې ټولنې ته په زرګونوکادرونه وړاندې کړي دي، چې د هېواد د عامه ادارې او خصوصي سکتور په بېلابېلو برخو کې پر خدمت بوخت دي. دغه پوهنځي په پیل کې دوه څانګې لرلې، چې یوه يې د ملي اقتصاد د پلان جوړونې او بله يې دکرنیز اقتصاد څانګه وه، چې هغه مهال یې د استادانو شمېر دولس تنه وو.
نیمروز غږ
د نیمروز غږ نیمروز غږ میاشتنۍ خپرونه هم په نیمروز کې یوه فعاله چاپېدونکې خپرونه ده ،چې په ۱۳۸۲ کال کې د فضل کریم او ذبیح الله له لوري رامنځته شوې او دمګړۍ په کې ۵ تنه په کار بوخت دي. یاده خپرونه د زرنج غږ د ټولنې د غړو د حق العضویت له لارې تمویلېږي.
د افریقا استعمار ختمونه
بهرنی لاملونه
لومړي وزیر چرچیل د برتانیا په پارلمان کې دا استدلال وکړ چې یاد سند هغو ملتونو او اروپایی هېوادونو ته اشاره کوي چې تر نازي جغ (یوغ) لاندې دي. خو ولسمشر روزولت بیا وویل چې دا سند د ټولې نړۍ لپاره دی. ښکېلاک ضد سیاستوالو دا سند سملاسي په استعماري ځواکونو پورې اړوند وباله. د دویمې نړیوالې جګړې له پای ته رسېدو څخه درې کال وروسته، په ۱۹۴۸ز کال د ملګرو ملتونو د بشري حقونو نړیوالې اعلامیې د ټولو انسانانو دا حق په رسمیت وپېژندلو چې هر انسان آزاد او مساوي [برابر] زېږدلی دی.
له قران کریم څخه څو بهترېنی دعاګاني :
له قران کریم څخه څو بهتریني دعاګاني: که چیری صالح اولاد غواړی : رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ رَبِّ لَا تَذَرْنِي فَرْدًا وَأَنْتَ خَيْرُ الْوَارِثِينَ. ــــــــــــــــــــ­ــــــــــــــــــــ­ـ که ویره درسره وی چی زما زړه به ګمراه شی: رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّاب ــــــــــــــــــــ­ــــــــــــــــــــ­ـ که چیری غواړی د شهادت په ډول سعادت درته په نصیب شی: رَبَّنَا آمَنَّا بِمَا أَنْزَلْتَ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ ــــــــــــــــــــ­ــــــــــــــــــــ­ـ که چیری لوی مشکل او خفګان لری: حَسْبِيَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ ــــــــــــــــــــ­ــــــــــــــــــــ­ـ که چیری غواړی چی ته او اولاد دی لمونځ ګذاره اوسی: رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلاةِ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاءِ ــــــــــــــــــــ­ــــــــــــــــــــ که چیری غواړی چی میرمن او اولاد دی تا ته وفادار وی: رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَامًا ــــــــــــــــــــ­ـــــــــــــــــــ که چیری غواړی چی ښه کور او ځای ولری: رَبِّ أَنْزِلْنِي مُنْزَلًا مُبَارَكًا وَأَنْتَ خَيْرُ الْمُنْزِلِين ــــــــــــــــــــ­ــــــــــــــــــ که چیری غواړی چی شیطان همیشه ستا څخه لری وی: رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَات الشَّيَاطِي­نِ وَأَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَنْ يَحْضُرُونِ. ــــــــــــــــــــ­ــــــــــــــــــ که د جهنم د عذاب څخه ویره لری: رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَ إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا ــــــــــــــــــــ­ــــــــــــــــــ که چیری دا ویره درسره وی چی الله تعالی ستا اعمال نه قبولوی: رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ــــــــــــــــــــ­ــــــــــــــــــ که چیری پریشانی لری: إنما أَشْكُو بَثِّي وَحُزْنِي إِلَى اللَّه.
ارگو ولسوالۍ
چې دغه ولسوالۍ په کال ۲۰۰۵ کې د فیض آباد ولسوالۍ له یوې برخې څخه جوړه شوې وه او همدارنگه دا ولسوالۍ د ۴۵۰۰۰ زرو کسانو اوسیدونکو لپاره کور دی.
نيکولاوس کوپرنيکس
ژوند
پلار يې د کراکو يو سوداګر ؤ او مور يې د تورن ښار د شتمن سوداګر لور وه. نيکولاوس د څلورو خوېندو وروڼو کشر و. د هغه مور اندرياس (انډرو) په فراوينبرګ کې د اګوستينيان کليسا غړې شوه. خور يې باربرا چې د مور نوم ورکړل شوی د بينيډيکټ مسيحيت راهبه وه چې د ژوند په وروستيو کلونو کې په کولم کې د يو عبادتځای مشره وه. هغه له ۱۵۱۷ ز کال وروسته مړه شوه. د هغه بلې خور کترينا له يو سوداګر او د تورن ښار له استازي بارټل ګرتنر سره واده وکړ او څلور اولادونه يې لرل چې د هغوی پالنه کوپرنيکس د ژوند تر پايه کوله. کوپرنيکس واده ونه کړ خو له ۱۵۳۱ تر ۱۵۳۹ ز کال پورې له انا شيلينګ سره د هغه اړيکې، چې د کور اوسېدونکې او ساتونکې وه، د وارميا کليسا دوه مذهبي مشرانو (اسقفانو) يوه رسوايي وبلله اوهغه يې د کلونو په اوږدو کې هڅولو چې له خپلې «مېنې» سره اړيکې پرې کړي.
مهرو کلي
مهرو کلی یا مورو کلی
شپږم او اول جېمز
نایب السلطنه
مارټن د مار ځایناستی وټاکل شو او د نورو په پرتله یې ځان له ډېرو اړخونو د جېمز د اغیزمن نایب په توګه ثابت کړ، خو هغه د خپلې بې رحمۍ له امله دښمنان وموندل. نوموړی هغه وخت له پامه وغورځول شو چې فرانسوی اسمي سټوارت، سیور دي اوبګني، د جېمز د پلار ډارنلي د تره لومړی زوی او د لینکس راتلونکی اېرل، سکاتلنډ ته راغئ او په چټکۍ یې ځان د جېمز د ځواکمنو غوره کسانو په توګه راپورته کړ. جېمز د ۱۵۷۹ ز کال د اکتوبر په ۱۹ نیټه اډینبورګ ته د ننوتلو په مراسمو کې یو بالغ واکمن اعلان شو. مارټن چې د ډارنلي د وژنې تور پرې لګېدلی و، د ۱۵۸۱ کال د جون په ۲ نټه اعدام شو. جېمز د اګست په ۸ نېټه، لینکس ته په سکاتلنډ کې د یوازینی ډوک لقب ورکړ. پنځلس کلن پاچا وروسته د نږدې یو بل کال لپاره د لینکس تر اغېز لاندې پاتې شو.
استاد عبدالهادي قريشي
چاپ ته اماده کتابونه
او...
اروزګان ملي راډیو
اروزګان ملي راډیو د اروزګان ملي راډيو په ١٣٨٠ لمريز کال کې په فعاليت پيل کړى ، ١٤ ساعته خپرونې لري، يو نيم ساعت د مرکز خبرونه خپروي او نيم ساعت  داشنا تلوېزيون خپرونې په غږيزه بڼه خپروي. دغه راډيو دوه کاله مخکې ديوه ځانمرګي بريد له امله فلج شوې وه ، خو تر بيارغونې وروسته يې بيا په فعاليت پيل کړى دى.
د جنسیت ټاکلو لپاره د XY سیسټم
تي‌لرونکي
په ډېریو تي‌لرونکو کې، جنسیت د Y کروموزوم د شتون له‌مخې معلومېږي. د Y کروموزوم شتون لامل ګرځي ترڅو د XXY او XYY کاریوټایپ لرونکي نارینه او د X او XXX کاریوټایپ لرونکي ښځینه وي.
د نارینه جنس مشخص کوونکي ټول جېنونه پر Y کروموزوم باندې واقع شوي نه‌دي. پلاتیپوس، چې یو مونوترم دی، د نارینه جنس له اړوندو شپږو ډلو جېنونو سره، د XY کروموزومونو پنځه بېلابېلې جوړې کاروي، AMH یې اصلي برخه ده.
د ساسانيانو واکمني
د ساسانیانو واکمني (په پهلوي ژبې کی:- ایرانشهر) د ۲۲۴ کال میلادی څخه تر ۶۵۱ کال میلادی وروسته پورې په نژدې ختیځ کی یوه ستره واکمني وه چی مرکز یی په ایران او عراق کی پروت وو. پلازمېنه یی تیسفون وو او رسمی ژبه پهلوی ژبه وه. په دی وخت کی هم يمن، ترکیه، سوریه، مصر، افغانستان ، ترکمنستان، آذربايجان د ساسانانو د حکمرانانو په لاس کی وه. د ساسانانو کورنۍ د غیر مسلمانانو وروستی پاچایی کورنۍ وه چی په ایران کی یی حکومت کاوه.
د ساسانیانو حکمرانان
د اردشیر پاپاکان تر لاس اخیستلو (استعفاء ورکولو) وروسته زوی یی شاپور ۱ د ساسانیانو د واکمنی شاهنشاه (حکمران) شو. شاپور ۱ د ساسانیانو لمړی حکمران وو چې د ايران و انيران د شاهنشاه لقب یی کاروه. شاپور ۱ د ساسانیانو د سالارانو څخه تر ټولو مشهور سالار وو. هغه د روم د امپرطوری په خلاف ډېرې جگړې وکړې او په دریمه جگړې کې په ۲۶۰ کال کې یی د رومانیی امپرطور والریان ونیول. د شاپور ۱ تر وفات وروسته زوی یی نرسې د ساسانیانو حکمران شو. نرسې هم د رومانیانو په خلاف جگړه وکړه مگر پوځ یی څو ځلې ماته وخورله او نرسې مجبور شو چې د روم د امپراطوری سره د سولې تړون لاسلیک کړي او نرسې د بین النهرین سیمه له لاسه ورکړه. د نرسې لمسۍ دوهم شاپور حکمران شو.
لمسنالۍ
وېشنيزه:نغوتونې وزله وېشنيزه:د سولگر ننوتې وزلې
چاپېریالي مېشت‌ځای
ګرینلي مېشت‌ځای
د ګرینلي مېشت‌ځای مفهوم څرګندوي چې د نوعې لپاره د اوسېدو مناسب ځای د نوعې د مېشت‌ځای او اړوندو چلندي مطابقتونو په مرسته مشخصېږي. په بله وینا، د ژویو د اوسېدو مناسب ځای د ژوندځای د هغو اړتیاوو او چلندونو مجموعه ده چې هلته نوع ژوند ته ښه دوام ورکولی شي او بچیان زیږولی شي. د بېلګې په توګه په کلفورنیا کې د اوږدو لکیو لرونکو مرغیو چې (thrasher) نومېږي، چلند له هغه مېشت‌ځای سره مناسب دی چې په کې اوسېږي – تر خسو یا بوټو لاندې بچیان زیږوي او تغذیه کېږي او تر دغو خسو یا بوټو لاندې له څیروونکو حیواناتو یا ښکاریانو څخه پټېږي. له دغه مېشت‌ځای سره د دغه مرغه مطابقت د چلند او فزیکي ځانګړنو (د ښکاریانو سترګې نه جذبوونکي رنګ، لنډو وزرونو او پیاوړو پښو) له مخې مشخصېږي.
محمد ظاهر شاه
مخينه
محمد ظاهر شاه په ١٢٩٣ هـ ل ١٩١٤ ز. کال، په کابل کي زېږېدلی و.
محرم الحرام میاشت
په اسلامي کليز کې د المحرم مياشتې توپیريز چوکاټ
وېشنيزه:سپوږميز کليز
پیر ټیلار دو شاردن
نوموړي د پیکېنګي سړي په کشف کې ونډه لرله. د اومېګا نقطې له مخې یې ژوند پالونکې نظریه انځور کړه او له ولادیمیر ورنادسکي سره یې د نووسفیر مفهوم ته پراختیا ورکړه.
په چین کې څېړنه
ټیلار څو مقالې ولیکلې، چې په دغو کې په نړۍ کې د کتلې (La Messe sur le Monde) او په اوردوس دښته کې تر نومونو لاندې مقالې شاملې وې. راتلونکی کال هغه په کاتولیک انستیتیوت کې خپلو لکچرونو ته دوام ورکړ او د انجینرۍ د پوهنځي د زده کړیالانو په دوره یي غونډو کې یې هم ګډون کاوه. هغه د اصلي ګناه اړوند دوه الهیاتي مقالې د یو بل الهیات پوه په غوښتنه هغه ته په شخصي بڼه ولېږلې.
پر مختللي هېوادونه
لوړ عاید لرونکي اقتصادونه
له دې سره ګڼ شمېر بنسټونو یو لړ نوملړونه برابر کړي چې د پرمختللو هېوادونو بحث ته اړوندېږي. د بېلګې په توګه د پیسو نړیوال صندوق ((IMF  ۳۹ "پرمختللي اقتصادونه" ښوولي. د اقتصادي همکارۍ او ودې سازمان یا OECD ۳۷ غړي هېوادونه د "پرمختللو هېوادونو د ټولګې" په نوم یاد کړي. نړیوال بانک د "لوړ عاید لرونکو هېوادونو" په نوملړ کې ۸۱ هېوادونه ښوولي. نور معیارونه لکه ۳۰-۵۰ کلب (سړي سر د ناخالصو داخلي تولیداتو کچه له ۳۰ زره ډالرو او د هېواد نفوس له ۵۰ میلیونه زیات وي) د ډېرو پرمختللو او اغیزلرونکو هېوادونو په توګه پېژندل کېږي.
دکاربن مونو اکسایډ زهريت او اغیرې
مخنیوي ( Prevention)
په شمالي امریکا کې په برقي ساحو کې د کاربن مونو اکساید پيژندونکي وصلیږی. چی کله د کاربن مونو اکساید اندازه لوړه شی نو د پيژندونکی په واسطه خبر ورکول کیږی د هغه څخه وروسته د اکسزاسونو او نورو آلو پواسطه د کاربن مونو اکساید غلظت کمیږی او د کاربن مونو  اکساید د زهریت څخه مخنیوی کیږی. او کله چی د کاربن مونو اکساید د زهریت علامی ښکاره شی باید آزادی هوا ته ځان ورسوو. بله لاره چی کیدلای شی د کاربن مونو اکساید دزهریت مخنیوی وکړی د هوا کش لګول دی باید د اوسیدنی په ځایونو او کارځایونو کی چی کاربن مونو اکساید تولیدیږی هواکشونه ولګیږی ترڅو د کاربن مونو اکساید د زهریت څخه مخنیوی وشی او  انسانان د کاربن مونو اکساید د زهریت څخه وژغورل شي.
پيژندونکي(Detectors )
پدې برخه کې خلک اړتیا لري چې د سامانونو ،ګرموونکي،اورځایونو او داخلي سوځونکې ماشینونو په کارونو او د کاربن مونو اکساید پيژندونکو په انسټال کولو کې باید پوره معلومات ولري، څرنګه چې کاربن مونو اکساید بی خونده او بی بویه دی نو ځکه د بوی په واسطه نه پيژندل کیږی. د امریکا د متحده ایالاتوConsumer Product safety Commission ویلي دي چې، د کاربن مونو اکساید پيژندونکي د کارولو سپارښتنه کړې دغه آلي کوم چي ډیر  ارزانه او هر چیرته موندل کیږی هم  د بتري او هم د ای سی برقی سیستم باندې سمبال دي. په ودانیو کې کاربن مونو اسکاید پيژندونکي د ګرموونکي او سامان الاتو ترڅنګ نصب کیږی. کله چې د کاربن مونو اکساید اندازه شاوخوا ډیر شي نو پدې وخت کې نوموړی آله زنګ وهي خلکو ته ددې خبر ورکول کیږی ترڅو د هوا د باندې ویستلو عملیه په ودانیو کې ترسره کړي. د کاربن مونو اکساید پيژندونکې په ډیرو ساحو کې ځاي پرځای شوي دی. د کاربن مونو اکساید دغه آلې په مختلفو برخو د ودانیو کې اواز کوي. په نوو کورونو کې AC برقي پيژندونکي باید د بتري کنټرولونکي برخه ولري دغه درې آلې د لاندی دری اساسی اهدافو لپاره کارول کیږی. 1-	 یو د ویمی برق برابروونکې باید په ټولو کاربن مومنو اکساید خبروونکو کې تر دولس ساعتونو پورې ځاي پر ځای شي. 2-	پيژندونکي باید د خونو په هغو چتونو کې چې لوګي کشفوونکي سامانونه ځای پر ځای شوي دي نصب شي. 3-	پيژندونکي باید په هر هغه ځای کې چې خلک په کې اوسیږی نصب شي.
لوړ فشار لرونکې اکسیجن (Hyperbaric oxyegen)
لوړ فشار اکسیجن هم د کاربن مونو اکساید د زهریت په درملنه کې کارول کیږی، ځکه چی نوموړی اکسیجن کاربن مونو اکساید له کاربوکسی هیموګلوبین څخه په چټکې جلا کوي. هایپر باریک اکسیجن د اتوموسفیر فشار په درې برابره د کاربن مونو اکساید ژوند په ۲۳ دقیقو کې نیمایی کوي. دا همدارنګه د پلازما په واسطه د وینی هیموګلوبین ته د اکسیجن په لیږدونه کې مرسته کوي.
څیړنه (Research )
کاربن مونو اکساید د بدن په واسطاه د پروتوپورفایرین څخه د بیلیروبن په بدلولو په طبعی توګه تولیدیږی. چې دا کاربن مونو اکساید هم د وینی له همیوګلوبین سره تعامل کوي چی په پایله کې کاربوکسی هیموګلوبین جوړوی خو نوموړی مرکب زهري نه وي. یو څه کمه اندازه د کاربن مونو اکساید د انزایم د شتون لپاره کله چې دتحمض د فشار سره مخ شو اړین دی. همدارنګه درمل هم ددې د پاره جوړیږی تر څو پښتورګو د سرجری په اوږدو کې یو لږ اندازه کاربن مونو اکساید تولیدوی دغه درملې د کاربن مونو اکساید آزادونکي مالیکولونو په نوم یادیږی. و من الله توفیق
جمشېد احمد (عاجز قريشي)
زده کړې
جمشېد احمد عاجز قريشي چې کله د خپل پلار په کوچنيوالي کې له لاسه ورکړ له يو لړ مشکلاتو سره مخامخ شو، خو دغو مشکلاتو ونه شوای کړای چې د ده د زده کړو مخه ونيسي. تر اووم صنف پورې يې د عمر بن خطاب په ثانوي روزنتون کې، او وروسته تر هغه يې خپلې ټولې زده کړې د هرمل يا ارمل په عالي لېسه کې سر ته ورسولې. لکه مخکې چې وویل شول ښاغلي قريشي د زده کړو سره زیاته مينه درلوده او غوښتل يې چې لوړې زده کړې وکړي خو د يو شمېر اقتصادي مشکلاتو له کبله يې ونه شوای کړای چې لوړې زده کړې تر سره کړي.
د شعر نمونه
که فرياد که د اه، جوړه کړي کربلا
د تجديد تيوري
هيکل
«ارنسټ هيکل» (۱۸۳۴-۱۹۱۹) د «چارلز داروين» د اندونو تر څنګ «لامارکيزم» او د «ګویته» د طبيعي فلسفې نظرياتو د يو ځای کولو هڅه وکړه. په داسې حال کې چې اکثره پرمختګي تکامل له دې امله د داروين د څانګو د تکامل (د څانګو تکامل دا معنا چې له يو اصل څخه څو څانګې توليد شي/له اصل فروع خپاره شي) د رد په وګه کتل کېږي چې لامارکي نظريې ته د دريجي تکامل زیات خطي (خطي معنا په يوه لړۍ کې له يو پړاو څخه بل ته وده کول) بلل کېږي، خو دا دقيقه نه ده: هيکل د لامارکي تصور استعمال د انفرادي انواعو د «اونټوجنيټک» او «فايلوجنيټيک» تاريخ د روښانه کولو لپاره کړی دی، خو له يو يا څو اصلي اسلافو څخه د ټولو انواعو د څانګو د خپرېدو په اړوند يې له «داروين» سره موافقه وکړه. د شلمې پېړۍ له لومړيو څخه د هيکل «بايو جينيټک قانون» په ډېرو ځايونو کې رد شوی دی.
راټکو مېلادېچ
راټکو مېلادېچ (سربي: Ратко Младић) د مارچ مياشتې په ۱۲ مه، ۱۹۴۲ يا ۱۹۴۳ ز کال کې، زېرېدلی ده.
مېلادېچ د ۲۰۱۱ ز کال مې مياشتې په ۲۶ مه ورځ د سربیا پلازمېنې بلگراد په شمالي لازاریفو کې له ۱۷ کلن تبعید وروسته ونیول شو.
ویکیپېډیا:د افغانستان ویکي پروژه
This coordinator of this project is currently User:Afghana.
د زابل رسنۍ
د زابل ولایت رسنۍ په زابل ولایت کې د نورو سویلي ولایتو په څیر درسنیو شتون کم رنګه دی.
د روسیې تاریخ
له تاریخه وړاندې کلونه
د روسیې په خاوره کې لومړۍ انساني میشتېدنه د اولدوان دورې پورې اړه لري. شاوخوا ۲میلیونه کاله دمخه د هومو ایرکتوس استازو له لوېدیځې اسیا نه شمالي قفقاز ته مهاجرت وکړ. د شمالي قفقاز د داغستان اکوشا په سیمه کې د ۱.۵میلیون کلنې زړې ډبرې فلینټ (flint)کشف شوې چې د اوسني روسیې فدراسیون په خاوره کې د پخوانیو یا لومړنیو انسانانو شتون له ډېر وخت راهیسې په نښه کوي. د پخوانۍ تاریخي دورې په لړ کې د سویلي روسیې پراخه سیمې د کوچیانو څړځایونه وو. د دې سیمې د کلتور پاتې شوني نښې د شلمې پیړۍ په لړ کې په ایپاتوو، سنتاشتا، آرکیم او پازیریک کې موندل شوې دي.
سړه جګړه
د امریکا – شوروي اړیکې، په ۱۹۷۹ز کال کې د افغان – شوروي د نهه کلنې جګړې له پیل او په ۱۹۸۰ز کال کې د رونالډ ریګن چې د کمونیزم سخت مخالف و، له ټاکنو وروسته خرابې شوې. د ۱۹۸۰لسیزې په وروستیو کې د کمونیستي بلاک په رانسکورېدو سره اړیکې بیا ورغېدې، خو په ۱۹۹۱ز کال کې د شوروي اتحاد له ړنګېدو سره سم روسیې د زبرځواکۍ حیثیت له لاسه ورکړ، چې په دویمه نړیواله جګړه کې یې ګټلی و.
دوبی
دوبی د لمريز کال د څلورو څپرکيو له ډلې دويم څپرکی دی چې د پسرلي له پای او د مني د پيل په موده کې پروت دی.
منی
وېشنيزه:منی
عامر بن عبدالله التميمی
د بصرې  يو اوسيدونکي د عامر بن عبدالله  رحمة الله عليه سره دخپل سفر قصه کوي وايي چي زه دعامر بن عبدالله سره په يوه قافله کي ملګري وم کله چي شپه سوه نو موږ  په يوه ځنګله کي واړول عامر خپل دسفر ساز وسامان سره راغونډکړخپل آس يې  په  يوه  درخته  پوري  وتړي رسۍ يې ښه  ور وږده کړه واښه  يې ورته راټول کړه  دآس  مخ ته يې ور وا چول اودی خپله ځنګله ته دننه  سو ښه ډير ولاړي ما د ځانه سره وويل چي راسه  پسي ورسه ترڅومعلوم کړي چي  په دي نيمه شپه کي په ځنګله کي دننه څه کوي ؟ نو ورپسي ولاړم دی تلي تلي آخر يوي غونډۍ ته چي  په  درختو ښه  پټه وه خلګوته نه  معلوميده ورغي قبلې ته يې مخ کړ  په  لمانځه  ودريدي دومره  ښه  ښائسته  پوره  ا و دخشوع  څخه ډک لمونځ  ما دچانه وو ليدلي کله چي دلمانځه  څخه  فارغ  سو نو يې په  دعاو او مناجات  پيل  وکړ او داسي يې ويل:
د اروپایي هیوادونو نوملړ
د اروپا لویه وچه 52 خپلواک هیوادونه لري. د اروپایي پلازمینو نوملړ
ابو سليمان داراني
۱- دنيا د خپل تښتيدونکي تر شا ځغلي، که چيري هغې دا تښتيدونکی ونيوی، نو زخمي کوي يې او بيا يې پريږدي؛ خو که چيري د دنيا طلبوونکي دنيا ونيوله، نو هغه دا خپل طلبونکی وژني.
۳- که ستاسو څخه يو نفلي عبادت فوت سي؛ نو د هغه هم قضاء راوړئ، ځکه ددې څخه اميد دی، چي په آينده کي به ستا څخه همدا نفلي عبادت هم نه فوت کيـږي.
ده صالح ولسوالۍ
ده صالح ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. د 2003 کال داټکل له مخی یاده ولسوالۍ 098’23 وګړې لرې.
عزیز حدیث
اصطلاحاً
يعني ددې روايت دسندپه ټولوطبقوکي دراويانوشمېرتر دؤکم نه وي،خوکه په کومه طبقه کي تردې زيات شي يعني درې ياډېر،نوڅه پروانه لري .مگراړينه داده چي داتعدادبه په هيڅ طبقه کي تردؤکم نه وي،که څه هم يوه طبقه وي ، ځکه پرحديث ياسندحکم دهغه په طبقاتوکي دتعدادپه لحاظ سره کيږي اودحافظ ابن حجر رحمه الله په وينا همدغوره تعريف دی. (نخبة الفکرشرح ۲۱ ــ ۲۴)
۳ ــ مثال
په بخاري اومسلم کي له انس t اويوازي په بخاري کي له ابوهريرة t څخه روايت دی چي رسول اکرم r وويل : په تاسوکي هيڅوک ترهغومؤمن کېدلای نه شي ترڅوچي زه ده ته ترخپل پلار،مور،اولاداونوروټولوخلکوډير محبوب نه شم. داحديث له انس t څخه قتاده اوعبدالعزيزبن صهيب روايت کوي،له قتادة څخه يې بياشعبه اوسعيد، له عبدالعزيزڅخه يې بيااسماعيل بن عليه اوعبدالوارث او له هغوئ څخه يې بيايوه لویه ډله روايت کوي.
جیمز فورمن
الحاد یا بې‌دینواله
فورمن په خپل ژوندلیک "د تور پوستو انقلابیانو رامنځته کول" تر نامه لاندې اثر په یوه بشپړ څپرکي کې د خپل الحاد یا بې دینۍ په اړه بحث کړی. د هغه باور دا و، چې: "پر خدای باور زموږ خلکو ته زیان رسوي." هغه په ​​۱۹۹۴ ز کال کې، افریقایي-امریکایي بشرپاله جایزه هم ترلاسه کړه.