cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دکن
دکن د هند سويل، د هند هغو سیمو ته وایي چې د نربداد سيند په سويل کې پرتې دي، خو په اصل کې د دکن تعبير د نربدا د سيند په سويلي او د کريشنا سيند په شمالي ځمکو پورې محدود دی. يو مهال يې د هند د ډيلي د اسلامي ټولواکمنۍ (امپراتورۍ) سويلي برخه جوړوله. دغه تعبير پر ټولې هغې مثلث ډوله لوړې سطحې باندې تطبيقېږي چې د هند لويه برخه تشکيلوي. د دکن حيدراباد هم په دغه سېمه کې پرته ده. د دکن لوړه سطحه (هغه لوړه سطحه ده چې د اسيا په سويل (هند) کې پرته ده) او خورا حاصل خېزه ځمکې او ډېر وگړي لري او بارانونه هم پکې ډېر وریږي. د هندوستان د مهاراشټرا ایالت منځنۍ او سویلي برخې، شمالي او منخنی کرناټک او د شمالي او منځنۍ اندهرا پردیش سیمې هم په دکن کې شاملې دي.
مولانا محمد الياس کاندهلوي
له اسلامي نړۍ د ستر مبلغ حضرت مولانا محمد الياس کاندهلوي (رحمة الله علیه) لنډه پیژندنه
د مولانا ښوونکي او مشایخ
د یوبند د هند په نیمه لویه وچه کې د اهل السنه والجماعه تر ټولو لویه مدرسه ده چې بنسټ ېې په ۱۲۸۳ل/۱۸۶۷ز کال ایښودل شوی دی. له دارالعلوم ديوبند نه تر فارغیدو وروسته په سهارنپور مدرسه کې استاد شو. له دې نه بعد یې د ډهلي په یو مسجد کې یو څو طالبانو ته د حدیثو درس شروع کړ.
د نوموړي نېژدې ملګري
③ مفکر اسلام علامه ابوالحسن علي ندوي رحمه الله: د هند د لکهنو د (ندوة العلماء) دارالعلوم مهتمم او لوی اسلامي لیکوال وو، هغه له تبلیغیانو سره ډیرې نژدې اړیکې درلودې. ده د مولانا محمد الیاس په ژوند او تبلیغي حرکت یو غوره او مفید کتاب هم د (مولانا الیاس اور انکی دینی د عوت) په نوم لیکلی دی.
خرېزانتېما توغندی
پېژندنه
خريزانتيما توغندۍ د لیري واټن، غږ نه زيات یو راکټ دی چی د ليزر یا راډار د شعاع په مرسته رهبري شوي دی. واتڼ ویشتونکي یی د ۴۰۰ مترو څخه تر ۶۰۰۰ مترو پورې دی. توغندی د سوځولو (سوند) جامدو موادو څخه جوړه شوی ده او سرعت یی ۴۰۰ مترو په ثانیه کی ته رسېږي. هر رهبري شوي راکټ ترمو فشاري خولۍ یا د ټانک پر ضد چاونونکي خولۍ ولري. د خريزانتيما هر راکټي سیستم د دوو رهبري شوي توغنديو، راډار او د ليزر نښه کوونکي سیستم څخه جوړ شوی دی. ټول راکټي سیستم د بي اېم بي – ۳ پر زره پوښ موټر باندي نصب شوي دی.
11 اگسټ
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
امير امان الله خان
واک ته رسیدنه
د فبروري ۲۰ په ۱۹۱۹ز کال کې د نورستان ولايت په کله ګوش کې د نوموړی د پلار د وژنې وروسته د امان الله خان تره سردار نصرالله خان واک ته ورسید، چې د لنډ وخت وروسته د امان الله خان له لوری له واکه ګوښه شو.
زده کړې
كله چې اعليحضرت امان الله خان انگرېزانو ته د افغانستان خپلواكي اعلان كړه، انگرېزانو هېڅ غوږ پرې ونه گراوه، نو ځكه اعليحضرت اړ شو چې د انگرېزانو په وړاندې د غزا او جهاد اعلان وكړي. افغان ملت په ډېر لإ وخت كې انگرېزانو ته ماته وركړه. انگرېزانو چالاكي وكړه، د خپلې شرمېدونكې ماتې د پردې كولو لپاره يې د سولې خبرې پيل كړې او د افغان غږزيانو د لا نورې پرمختيا مخنيوى يې وكړ. د هېواد د فرهنگ د غوړېدا په لړ كې د اعليحضرت امان الله خان لومړى گام د امان افغان خپرول وو، چې لومړۍ گڼه يې د ١٩١٩ زېږيز كال د اپرېل پر ١٢مه د عبدالهادي داوي په مديريت خپره شوه. دغې خپرونې د خلكو د ذهنونو په روښانولو كې پوره ونډه واخيسته او هېوادوالو ته يې د هېواد د پرمختيا لورى په گوته كړ. د مطبوعاتو په برخه كې بيا وروسته په لسگونو نورې جريدې او مجلې خپرې شوې او په هر ولايت كې يوې جريدې خپرونې كولې. همدا وخت د ارشاد النسوان په نامه د ښځو يوه خپرونه هم وه. د قانون جوړلو په برخه كې امان الله خان د ١٩٢٢ زېږیديز كال د فبروري پر ٢٩مه په جلال اّباد كې د ملت د٨٧٢ استازيو په گأون لويه جرگه جوړه كړه، او په 1923 کی د افغانستان لومړنى اساسي قانون يې تصويب كړ. په اقتصادي برخه كې يې د صنايعو انكشاف ته پوره پام وكړ او په بانديني تجارت كې افغاني پيداوارو د نړۍ ماركېټونو ته لاره ومونده. په عمراني برخه كې نوي ښارونه جوړ شول او د كابل ښار له پخوا څخه څو چنده پراخ شو. د ولايتونو تر منځ لارې او سړكونو له سره جوړ شول او په لارو كې د مساپرو د هوسايۍ لپاره هوټلونه په كار ولوېدل. اعليحضرت افغان زده كوونكي د لوړو زده كړو لپاره بهرنيو هېوادونو ته په دې موخه واستول چې د هېواد په بشپړه اّبادۍ او سمسورۍ كې برخه واخلي. خو له بده مرغه ځينو شر غوښتونكيو د پاچا دغو ټولو ښو كارونو ته بل نوم او عنوان وركړ، پاچا ته يې سردرد او د پرمختيا د كارونو په وړاندې يې خنډونه جوړ كړل. كله چې اعليحضرت امان الله خان د هېواد د لا پرمختيا په هيله د ١٩٢٧ زېږيز كال په وروستيو كې د اروپا په سفر ووت او چې بېرته له سفره راستون شو ، د پاچا د اصلاحي كارونو په وړاندې خنډونه لا نور هم زيات كړل شول. او بيا د سقاو زوى اړى گړى جوړ كړ. اعليحضرت و نه غوښتل چې په هېواد كې يې وينه تويه شي او د ١٩٢٩ زېږيز كال د جنوري په لومړۍ اوونۍ كې يې استعفاء وركړه او پر ځاى يې خپل ورور عنايت الله په پاچاهۍ وټاكه. خو د سقاو د زوى حبيب الله کلکاني په سر كې د پاچاهۍ نشه وه، ارگ يې محاصره كړ او اعليحضرت عنايت الله هم له پاچاهۍ لاس په سر شو. همدا مهال اعليحضرت امان الله خان د كندهار، له لارې هند او له هغه ځايه بيا ايټاليا ته لاړ، هملته يې له هېواده لرې ژوند غوره كړ او د ١٩٦٠ كال د اپرېل پر ٢٦مه يې له دې نړۍ سترگې پټې كړې. اروا يې ښاده. د اعليحضرت د وصيت له مخې د هغه جنازه افغانستان ته راوړل شوه او په جلال اّباد كې د خپل پلار د مرقد تر څنگ خاورو ته وسپارل شو.
جرجی زیدان
شخصي ژوند اومړینه
جرجي زیدان په ۱۳۰۸هجري سپوږمیزکال کي واده وکړ اوپه ۱۳۰۸هجري کي دمصرپه پلازمینه قاهره کي داستادپه حیث وټاکل سو خوڅرنګه چي نوموړی عیسايي وو نوځکه دهغه ځای مسلمانانو اعتراض ورباندي وکړ اوله همدې کبله یې دښوونکي دنده بیرته پرېښودل. جرجي زیدان دخپل ژوند په اوږدو کي استانبول، مصر، فلسطین اوبېلابیلو اروپايي هیوادونوته سفرونه وکړه اود ۱۹۱۴زیږدیزکال دجولای په میاشت کي دمصرپه پلازمینه قاهره کي له ډېري مطالعې اوڅېړني څخه له دماغي سکتې سره مخ سوچي په پایله کي یې خپل ژوند له لاسه ورکړ. وېشنيزه:1914 مړينې وېشنيزه:1861 زېږېدنې
سيد محمد طاهر بينا
سيد محمد طاهر بينا (زوکړه ۱۲۹۵ لمريز لېږدي کال د ننگرهار ولايت، د چپرهار ولسوالۍ - مړینه د ۱۳۶۵ ل کال د تلې ۳۰) يو افغان پښتو ژبی شاعر او ليکوال وو.
مخينه
ليکوال او شاعر سيد محمد طاهر بینا ځينې ناچاپ اثار هم لري، چې يو په کې د ماشومانو لوبې نومېږي او د چپليار د ماشومانو لوبې په کې پېژندل شوې دي. کونډه غر ته ختل او د قزاقستان خاطرې د هغه دوه يونلیکونه دي.
په پښتو موسقۍ کې د بینا د شعر ځای او چار (نقش)
د بينا صيب يو گڼ شمېر شعرونه زموږ د هېواد افغانستان يو گڼ شمېر سندرغاړو کمپوز کړي او د ټنگ ټکور په څپو کې يې ويلي، چې د ملي راډيو په ارشيف کې خوندي دي. له دغو سندغاړو څخه يې د ځينو نومونه دا دي لکه شاه ولي، محمد ايوب، طلا محمد، سپين بادام، کمرگله، تور بادام، نعمت الله، عبدالرحمان رحماني، عبدالحميد کندهاری، حسن شيدايي، حيات گردېزی، محمد اعظم، فضل الرحمان نيريز، سيد علم او داسې نور.
اخځليک
5- http://lawang.blogfa.com/post/447
سږي
سږي د انسان او ډېرو حېواناتو د ساه اخستلو نظام کې لومړي غړي دي، ځينې کبان او ځينې کونجکې هم دا غړي لري. په تي لرونکو او ډېرو هغو کې چې ستون فقرات (د ملاتير) لري، سږي يې د زړه په دواړو خواوو کې له ستون فقرات (د ملا تير) سره نژدې پراته وي. د ساه اخستلو په نظام کې د سږو کار دا دی چې له هوا نه اکسين تر لاسه کړي او د وينې جريان ته يې ولېږدوي او د ګازو د تبادلې په بهير کې د وينې له جريان نه کاربن ډای اکسايډ اتموسفير ته خوشې کړي. تنفس په بېلا بېلو ډولونو سره د بېلا بېلو عضلاتي نظامونو په مټ پر مخ وړل کېږي. تي لرونکي، په سينه ښوېدونکي حيوانات او مرغۍ د ساه اخستلو د ملاتړ او پياوړي کولو لپاره له بېلا بېلو غړو کار اخلي. په لومړيو څلور پښو لرونکو څارويو کې، د خولې په پمپ کولو سره د ستوني د عضلو له لارې هوا د هغوی سږو ته رسېده، دا هغه طريقه ده چې اوس هم په «امپيبيانو» کې ليدل کېږي (امپيبيان هغه حيوانات چې په وچه او اوبو دواړو کې ژوند کوي-ذو الحياتين). په انسانانو کې د تنفس لپاره هغه اساسي غړی چې د ساه اخستلو دنده پر مخ وړي«دیافراګم» (هغه جلا کوونکې پرده چې سينه له خېټې بېلوي) دی. سږي د هوا جريان هم برابروي، چې د انسانانو د خبرو په ګډون د خولې د اوازونو شونتيا رامنځ ته کوي.
لمونځ
حضرت انس (رض) نه دنبى اکرم صلى الله عليه وسلم دالله تعالى دا ارشاد نقل کوى چې زۀ يوځاىٍ ته دعذاب ليږلو اراده وکړم خو هلته داسې خلق ووينم چې هغوى جوماتونه ( مسجدونه) ابادوى دالله تعالى رضا دپاره خپل منځ کښې محبت ساتى او دشپې په اخره کښې استغفار کوى بخښنه غواړى نو عذاب بند کړم (درمنشور)
شيخ نضرسمرقندى رح تنبيةالغافلين کښې داحديث ليکلی دی دې نه پس ئې ليکلى دى چې کله داخلق بې حسابه کتابه جنت کښې داخل کړئ شى نودوزخ به يوه اوږده غړانگه راښکاره شى او دخلقو دپاسه به راشى په هغه کښې به دوه ځليدونکى سترگې وى اوډيره فصيحه ژبه به ئې وى يعنى صفا واضحه خبرې به کوى هغه به وائى چې زۀ هرهغه چاباندې مقرريم چې څوک کبرژن اوبدمزاجه وى او دمجمعې نه به داخلق داسې راټول کړى لکه مارغه چې دانې راټولوى دا ټول چې راغونډ کړى نو دوزخ کښې به ئې وغورځوى دې نه پس به بيا راشى او وائى به اوس زۀ په هرهغه چاباندې مقرريم چې چا الله تعالى اودهغه رسول (ص) ته تکليف رسولی وى دغه خلق به هم مجمعې نه راټول کړى او دوزخ کښې به ئې وغورځوى دې نه پس به دريم وارې بيا راشى اوداځلې به تصويرونو والا راټول کړى اودوزخ کښې به ئې وغورځوى دې نه پس به نور حساب کتاب شروع شى
ترنتینو التو ادیجه
ترنتینو آلتو آدیجه په ایټالوي Trentino-Alto Adige) د ایټالیا هیواد په شمال کې نیمه خپلواکه سیمه ده.
زي نړیواله جگړه (فلم)
د زي نړیواله جگړه (انگریزي: World War Z) یو ساینسي خیالي فلم دی چې په ۲۰۱۳ زېږديز کال کې جوړ شوی دی. د دې فلم ډایرکټر ښاغلی مارک فوسټر دی او د فلم کیسه ښاغلي ماتیو مایکل لیکلې ده. د دغه فلم کیسه د یوه ناول نه را اخیستل شوې ده چې هغه ناول هم په همدا نوم یعنې "د زي نړیواله جگړه" چاپ شوی دی.
توره (وسله)
توره یو ډول تېغ لرونکې وسله ده.
درمندر
شخصي ژوند
درمندر په یوه وخت کې د خپلو دوو ښځو پرکاش کاور او هېما ماليني سره وخت تیر کړی. هغه لومړی واده په ۱۹ کلني کې په ۱۹۵۴ کال کې وکړ. هغه دوهم واده د هېما مالیني سره وروسته د شعلې فلم څخه وکړ. داسې ویل کیږي چي دوی دا واده د میني د خاطره وکړ.
سرچينې
وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگران
اموي خلافت
د اموي خليفه ګانو نومونه
د کربلا غميزه : - د کوفې خلکو د معاويه (ض) له وخته د حسين (ض) سره د ليک را ليک لړی جاري ساتلې وه. د يزيد په وخت بيا د کوفې خلکو د حسين (ض) سره رابطه ټينگه کړه ،او غوښتنه يې ورڅخه وکړه چي کوفې ته ورشي. ځينو لويو اصحابو حسين (ض) ته مشوره ورکړه چي لومړي کوم بل څوک کوفې ته ولېږه چي هغه د کوفې له خلکو څخه ستا لپاره بيعت واخلي. خو امام حسين (ض) د هغوی خبره ونه منله او په ۶۰هـ ق د خپلي کورنی له (۷۲) غړو سره د کوفې لور ته روان شو. دا قافله د کربلا په سيمه کي د عراق د حاکم عبيد الله بن زياد له خوا محاصره شوه. د عبيد الله له خوا حسين (ض) د يزيد سره پر بيعت کولو مجبور شو، خو هغه دا خبره قبوله نه کړه. بلاخره تر څو ورځو مقابلې وروسته د ۶۱ه ق کال د محرم په لسمه په شهادت ورسول شو. او سر يې يزيد ته ورولېږل شو. پر مکه او مدينه باندې د يزيد حمله : د کربلا پيښي پر ټولو مسلمانانو زيات تأثير وکړ. په خاص ډول دحجاز پر مسلمانانو، له همدې امله د مکې او مدينې اوسېدونکي د يزيد په خلاف راپورته شول. يزيد د مسلم بن عقبه په واسطه په ۶۳هـ ق کال کي پر مدينه منوره حمله وکړه او ويې نيول. د مسلم بن عقبه له خوا تر دريو ورځو پوري په مدينه کي لوټ او تالان روان ؤ. او په ښار کي يې قتل عام تر سره کړ. د مدينې تر نيولو وروسته دا لښکر د مکې خواته ولاړ. په لاره کي مسلم مړ شو او پر ځای يې حصين بن نمير وټاکل شو. حصين مکه معظمه يې محاصره کړه. د محاصرې په جريان کي يې پر کعبه د منجنيق په واسطه ډبري واورولې، محاصرې دوې مياشتي دوام وکړ. په ۶۴هـ ق کال د ربيع الاول په مياشت کي د يزيد دمړيني د خبر په راتګ سره حصين بن نمير د مکې محاصره ماته کړه، او دمشق ته روان شو. يزيد درې کاله او اته مياشتي حکومت وکړ. خپل زوی معاويه يې تر ځان وروسته د وليعهد په توگه وټاکی. او د ۳۹ کلنی په عمر د ۶۴هـ ق کال د ربيع الأول په لسمه د حوران په سيمه کي مړ شو. درم خليفه معاويه بن يزيد:- دويم معاويه بن يزيد کورنی نوم ابو ليلی او د پلار د وفات وخت کي ۲۰ وو. دوم معاويه يو صالح او عابد ځوان ؤ. او د بني هاشم د کورنی سره يې ډيره درلوده. د يزيد تر وفات وروسته د شام خلکو د معاويه سره بيعت وکړ. څرنګه چي دا ناروغ ؤ، نو ويې نشوای کولای چي زيات حکومت وکړي. معاويه د ځان پر ځاي کوم څوک د وليعهد په توګه ونه ټاکه. د ۴۰ ورځو واکمنۍ کولو نه وروسته وفات شو. د عبدالله بن زبير(ض) خلافت :- د يزيد تر مرگ وروسته دحجاز ،يمن ، عراق اوخراسان خلکو د عبدالله بن زبير سره بيعت وکړ. کله چي معاويه بن يزيد وفات شو. د شام او مصر خلکو هم له هغه سره بيعت وکړ.
عبدالملک په ۲۳هـ ق کال په مدينه منوره کي زيږيدلی دی او هلته يې د لويو اصحابو څخه د فقهي علم زده کړ. په شعر او ادب کي يې هم لوی لاس درلود. عبدالملک تر خلافت مخکي يو عابد او پرهيزگاره ځوان ؤ. هغه يو ډير همتناکه او خپلواک مزاجه انسان ؤ.
نهم خليفه هشام بن عبدالملک :- هشام دعبدالملک زوی او دمروان لمسی دی. په (۷۲هـ ق) کال کي زيږيدلی دی. هشام ډېرکلک او هوښيار سړی ؤ. په هشام بن عبدالملک کي دامير معاويه علم او تدبر اود عبدالملک هوډ من تيا  او ژمنتوب دواړه سره يو ځای شوي وه(۳)
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (۱) ډاکټر ثروت صولت    ملت اسلاميه کي مختصر تاريخ     (۱۹۷۹م)     (ج۱ص ۱۶۹)  پرينټينگ  پريس  لاهور (۲) اکبرشاه نجيب ابادي   د اسلام تاريخ      ژباړن:  فضل مولا لټون    (۱۴۲۵هـ ق )   (ج۲ص۵۱۳)    پېغام خپرندويه مرکز (۳) اکبرشاه نجيب ابادي    د اسلام تاريخ     ژباړن:  فضل مولا لټون    (۱۴۲۵هـ ق )   (ج۲ص۱۲)    پېغام خپرندويه مرکز يمن:-يمن په زياتو وختو کي يو مستقل ولايت ؤ. والي به يې دخليفه له خوا ټاکل کېده. خو کله کله به دحجاز دولايت مربوط ؤ. او والي به يې هم دحجاز دوالي له خوا ټاکل کېده. عراق:- عراق دلويو ولايتونو له جملې څخه ؤ. والي به يې په کوفه کي اوسېده. او زيات اختيارات يې درلوده. دختيځ ټولي سيمي يې تر واک لاندي وې .خو کله چي خراسان او سيستان جلا ولايتونه تشکيل شوه. دهغوی لپاره بېل واليان مقرر شوه. او خپلي چاري يې په خپله اداره کولې(۱). سيستان:-په لومړی سر کي دعراق دولايت يوه برخه وه. خو دهندوستان طرف ته تر زياتو فتوحاتو وروسته يو مستقل ولايت شو. داوسني پاکستان او هندوستان ځيني برخي په کي شاملي وې. خراسان:-خراسان په لومړي سر کی دکوچنيو ولايتو له ډلی څخه ؤ. زيات وختونه يې والي دعراق دحکومت له خوا ټاکل کېده. کله چي دترکستان زياتي سيمي فتحه شوې. خراسان دعراق دحکومت له واک څخه ازاد شو. او والي يې دخليفه له لوری تعينېده. جزيره:- جزيره مستقل ولايت ؤ دقفقاز غرنی سيمي ، اذربايجان ، ارمينيااو موصل په کي داخل وه. والي يې دموصل څخه دولايت چاری اداره کولې(۲). شام:-شام که څه هم يو مستقل ولايت ؤ. خو دهغه لپاره والی نه ټاکل کېده. په دمشق کی دخلافت دمرکز له امله دې ته اړتيا نه وه چي دشام لپاره دي والی وټاکل شي. مصر:-مصر لوی او مستقل ولايت ؤ. په لومړی سر کي دافريقا ټولي مفتوحه سيمي دمصر د والي له خوا اداره کېدې(۳).
اټوم
دالفا وړانګې دهيليم      داتوم دهستې څخه عبارت دې .ددي وړانګو دخاريجيدوپه وخت کې هسته  دوه پروتونه اودوه نيوترون دلاسه ورکوي په پايي کې دهستې چارج ددوه واحدواوکتلوي عدد دځلوروواحدو په اندازه کميږي. هغه هسته چې دالفا وړانګو دخارجيدو په نتيجه کې منځ ته راځي په پر يوديک جدول کې په هغه عنصرپورو اړه لري چې دلومړي عنصر په مقايسه دجدول شروع ته دوه حجرې (خانې ) مخکې قرار لرې. دالفادذري چارج ( 2+) اوکتله يئ ( 4amu) ده. د بيټاوړانګه : دالکترونو څخه عبارت ده دبيټا دوړانګې سرعت تقريبا درڼادوړانګو په اندازه دى چه دالفا دوړانګو څخه لس کرته زيات دى داکوچنې ذري په ډيروموادوکې په اسانې نفوذ کوي چى دنفوذقابليت ئي دالفاد وړانګو په پرتله لس ځله زيات دى دبيټاوړانګه په برقي او مقناطيسي ساحو کى خپل مستقيم الخط مسير څخه انحراف کوي دبيټاوړانکى منځته راتلل دلاندى عمليو په اساس چى په هسته کى صورت نيسي
( پورتنې شکل درادرفورد دتجربې دتغيرشيما  ) پدې هستوي مودل کې هسته داتوم په مرکزکې ځاي لري اودمثبت چارج لرونکې دې الکترونونه دهستې چارچاپيره ګرځي ددې لپاره چې دغه سيستم ثابت وي لازمه ده چې دالکترون دجذب الکتروستاتيک قوه دهستې خواته بايد دمرکزځخه دفراردقوې سره مساوي وي .چې په الکترون باندي دحرکت په وخت کې عمل کوي په لومړي نظردغه سيستم ثابت معلوميږي پداسي حال کې چې دالکترون ديوې چارج لرونکې ذرې په توګه دحرکت په وخت کې مقناطيسي ساحه منځ ته راوړي اوانرژي دالکترومقناطيس موجونوپه شکل له ځانه منتشروي پدې ډول دهغوي دذخيروي انرژي ځخه کميږي دانرژي دکميدو په اثرددالکترون سرعت کميږي  پدي ډول داتوم دمرکزځخه دفراردقوه کوچنې کيږي دالکترون فاصله دهستې ځخه ورورو کميږي بالاخره الکترون دهستې له پاسه سقوط کوي. دغه سيستم داتوم  خپل شتوالې ته ځانته بڼه ورکوي لاکن داتراوسه هيځکله نده وقع شوې پدې اساس ليدل کيږي چې درادرفوردپيشنها دي سيستم غيرثابت دې اوديو لړنيمګړتياوولرونکئ دې همداډول دغه موډل داتومونوخطي طيف (  سپکتر )    نشي تشريح کولائ ددغه سپکترونوتشريح ديوبل مودل پواسطه چې دبورمودل په نوم ياديږي تشريح اوتوضيح کيږي. دبورمودل ( دبورنظريه  ) Boor modal نيلزبوريوډنمارکي فزيک پوه وو په1913    کال کي ئي دهايدروجن  اتوم ترڅيړنې لاندې ونيو .دهغه دجوړښت دپوهيدولپاره ئي ذکرشوې عنصردتودوخې ترلوړې درجې پورې ګرم کړ.بورد اتوم دجوړښت په هکله دداسې نظرئي پيشنهادوکړ. الف  الکترون دهستې چارچاپيره په مستقرودايروي مدارونوکې حرکت کوي اوکله چې الکترون پدغسې مدارکې ګرځي نوپدغه وخت کې انرژي نه رانيسي اونه يي ازادوي يوازې هغه وخت جې الکترون له يو مدارځخه بل مدارته ټوپ وهي نوپدغه صورت کې انرژي رانيسي اويائي ازادوي .دبوراتومي مودل په لاندې دريوټکوکې خلاصه کولاې شو. الف : الکترون داتوم دهستې په شاوخواديواختياري مداردپاسه حرکت نشي کولاي بلــــــکې دمعينودايروي مدارونو دپاسه حرکت کوي .دغه ټاکلې مدارونه دثابتويامجازي مدارونوپه نوم ياديږي. ب : هغه وخت چې الکترون دثابت مداردپاسه دحرکت په حال کې وي الکترومقناطيس انرژي نه تشعشع کوي دغه فرضيه داتومونوثبات راښې ځکه ددې فرضې په اساس الکترون دااختيارنلري چې په مسلسل ډول له ځانه انرژي وباسي. ج : په هغه صورت کې چې دالکترونوانتقال دټوپ په شکل ديومدار څخه بل مدارته ځي پدې صورت کې تشعشع منځ ته راځي. دبوراتومي مودل په لاندې شکل کې واضح شويدې .بوردمستقردايروي مدارپه هکله داسې واي .دمستقردايروي مداردوراني مومنتم د     ضرب     n    سره مساوي ده
+
اودهراتوم لپاره اراۀ شويدې. الکتروني فورمولونه اوالکتروني جوړښتونه دهغوې دغيرتحريک شوې حالت سره مطابقت لري پدې صورت کې داتوم حالت داصغر ي انرژې لرونکي دى نوټول دزيات انرژې لرونکې دي نظر دانرژې اساسي حالت ته. داحالت داتوم دتحريک شوې حالت په نوم
1388/12 /14  چهارشنبې ورځ
یلېنا سېرووا
د ستورمزلې دنده
د ۲۰۰۶ په اکټوبر کې، یلېنا ۳۰ کلنه وه چې په ار‌کې‌کې‌اي-۱۴ ډلې کې د ازمېښتي ستورمزلې په توگه وټاکل شوه. هغې خپل روزنیز پروگرام په سټار سیټي کې بشپړ کړ او په لومړیو کې یې د الوتنې چلوونکې  دنده ترسره کوله. یلېنا څلورمه روسۍ ښځينه ستورمزلې ده چې تشیال ته تللې ده. له هغې څخه مخکې، درې روسۍ ستورمزلې لکه والنتینا تیریشکوفا په ۱۹۶۳ کې، سوېتلانا ساویتسکایا  په ۱۹۸۲ او ۱۹۸۴ کې او یلېنا کونداکوفا  په ۱۹۹۴ او ۱۹۹۷ کلونو کې د پخواني شوروي او روسیې له خوا تشیال ته تللي دي.
عبدالهادي حيران
دندې
په کراچۍ کې يې د اردو ورځپاڼه ايکسپريس، اوه نيز روشن پاکستان او نورو سره کار کړى دى. په پيښور کې يې د ورځپاڼه وحدت، ورځپاڼه خبرونه، مياشتنۍ ليکوال او افغان اسلامي اژانس تر څنگ د يو شمېر انگليسي او پښتو ويبپاڼو او د ژباړو د ادارو سره دندې ترسره کړې دي. په مجلو، ورځپاڼو او ويب پاڼو يې گڼ شمير گټور ليکونه، لنډې کيسې، شعرونه او د "چڼى" په نوم يو ناول خپور شوى دى. ښاغلي عبدالهادي حيران په ورځپاڼه وحدت او افغان اسلامي اژانس کې د يوه فعال خبريال او تحليل ليکونکي په توگه دنده ترسه کړې ده. په کابل کې يې د "يو لپټاپ پر هر ماشوم" پروژې او "د سولې او شخړې د مطالعاتو مرکز" سره کار کړى دى. عبدالهادي حېران په پښتو، اردو او انگليسي ژبو ليکنې کوي چې زيات شمېر يې خپرې شوې دي. په پښتو ژبه يې دوه کتابونه "پښتو په انټرنېټ کې" او "تنده مې ماته شوه" خپاره شوي دي.
جمیل بیگ
مخينه
تاریخ مرصع لیکي: «جمیل بیگ به په وخت د مستۍ کې داریا او دف واهه او سندرې او سماع به یې کولې.» عبدالقادر خان خټک د فقیر جمیل بیگ د مستۍ، شور او جذبې داسې ستاینه کړې ده:
ليکلي نښيرونه يې
۲- نور محمدیه
اخځليک
۲- د خوشحال خان خټک سبک او په پښتو ادب د دغه سبک اغیزې، د سر محقق واجد تالیف، ۱۳۸۳ کال، د کابل چاپ.
عزيز تحريک
عزيز تحريک (په انگرېزي: Aziz Tahreek) يو افغان شاعر او ليکوال دی.
محمد زرين انځور
چاپ شوي آثار
د زرين انځورپه گڼ شمېر ليکنې د افغانستان او د هغه هېواد نه د باندې په رسنيو کې خپرې شوې دي چې شمېر يې نه دی مالوم، خو د خپرو شويو کتابونو لړليک يې په لاندې ډول دی:
دپښتنو تاريخي څرک
له بده مرغه يو شمير ليکنې د تعصب پر بنسټ خپرې شويدي ، تر کومه ځايه چي د متعصبينو توان وو نو خپلي رايې ته زور ورکړيدۍ ،کله چي يې د خپل اند د پراختيا زمينه نه ده ليدلې بيايې په لوي لاس د پښتنو د سټي او ريښې په اړه و هغو رواياتو او نکلونو ته لاره هواره کړې چي علمي بنسټ نه لري دا ده دي لپاره چي ديو شمير لوستونکو او څيړونکو په تيره بيا بهرنيو څيړنکو پام د نوو علمي څيړنو د نتيجو څخه واړه وي. په دي برخه کي بيا ديوي بيلگي يادونه اړينه بولم ، او ديوه هلندي څيړونکي هغه اثر ته گوته نيسم چي په غالب گمان يې د افغانستان د تاريخ ليکلو لپاره د هغو منابعو او اخذونو څخه مرسته غوښتې چي يا د غير پښتون په وسيله ليکل سوي او يا يې هغه اثار چي د پښتنو په اړه د نويو څيړنو څرک پکښي نشته کارولي دي.
لومړې د هغوافغاني مورخينو او اتنولوجستانو له خواد ليکل سوو اثارو بيلگي ليکم چي د نوموړۍ ملا د رواياتو او هغه ته د ورته نورو رواياتو او نکلونو په وړاندي يې د علمي اصولو پر بنسټ د منلو وړ حقايق او واقعيتونه را برملا کړيدي : د پښتو ادبياتو تاريخ دوه ټوکه د علامه حبيبي ليکنه ، د افغانستان لرغونۍ تاريخ لومړې ټوک د استاد احمد علي کهزاد ليکنه ،پښتانه د تاريخ په رڼا کي د ظفر کاکا خيل ليکنه ، افغان او افغانستان د پروفيسور کاکړ ليکنه، لودي پښتانه د پروفيسور رشاد ليکنه ، پښتنې قبيلې د لطيف طالبي ليکنه ، لر غوني اريائيان د خير محمد ساد ليکنه ، نقد بر افغان نامه د سر محقيق عطايې ليکنه ، د افغانستان لرغونۍ تاريخ د پروفيسور ضمير ساپي ليکنه ، پښتانه اريائيان دي گلجانان ظريف ، د پټي خزانې حواشي د علامه حبيبي ليکنه ، پښتانه څوک دي د دوست شينواري ليکنه او په دې ترتيب نور په لسگونو علمي اثار.
3-- ...اي اسونا نو (( د سهار دوه ستوري ))پر خپلو جنگي اربو سپاره شۍ ، پر خپل طلايې پلاز کښينۍ ، اي هغو خلکو چي تاسي بايا ن ياست او هغه مرستي چي تاسي له پکهت او ادريکو سره وکړه ، نو با بهرو له خپلو دوستانو څخه بيل شو.
د سپين تمان د نوم سربيره يوشمير نور نومونه هم په اوستا کي څو څو ځله راغلي چي ځني يې تر اوسه په خپل حال پاته دي او يو شمير نومونه په لږ تغيير په اوسنۍ پښتو ژبه کي هم د پوهيدو وړ دي ، چي په دي برخه کي د يو څو بيلگو په يادولو بسنه کوم : سپينه گوناغيري ؛ په اوستا کي دا نوم يوه غره ته منسوب دۍ چي جغرافيه پوهانو يې موقعيت د اوسنې سپين غره ټاکلۍ دۍ. ويسه ؛ داکلمه تر اوسه هم په پښتو ژبه کي بيله توپيره کارول کيږي چي مانا يې ويسا او باور دۍ. په همدي ترتيب د ورشو کلمه چي په ويدي او اوستايې مدنيت کي کارول شويده ، او داسي نوري کلمي او مفاهيم شته چي د پښتنو او پښتو ونډه په اوستايې مدنيت کي بر ملا کوي.
محمد حسن کاکړ
دندې
محمد حسن کاکړ لومړی د پښتو ټولنې غړی شو او دا هغه مهال وو چې د هېواد ویاړلي او نامتو شاعر گل پاچا الفت د پښتو ټولنې مشر وو. که کاکړ صاحب له یوې خوا د کابل مجلې چلوونکی وو، خو له بلې خوا د ادبیاتو په پوهنځي کې استاد هم وو. استاد په ۱۹۵۸ ز کال کې له یوه پلاوي سره لومړی شوروي اتحاد او په بل کال يې بیا امریکا ته سفر وکړ. کاکړ په ۱۹۶۸ کال بېرته هېواد ته ستون شو او یو ځل بیا په کابل پوهنتون کې د تاریخ استاد وټاکل شو. هغه د خپلو پوهنیزو او ښوونیزو فعاليتونو او گټورو اثارو د کښلو له برکته په ۱۹۸۱ ز کال کې د پوهاندۍ علمي درجې ته ورسید.
خنداب ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د مرکزي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
غوړ
غوړ اسیډونه
غوړ اسیډونه یا د غوړو اسیډونو پاتې شوني کله چې د لیپیډ یوه برخه وي، د مالیکولونو متنوع ګروپ دی چې د مالونیلCoA- یا میټایل مالونیل CoA- له ګروپونو سره د پرایمر اسیټیل CoA- د زنځیر له اوږدېدو وروسته د غوړ اسیډونو د ترکیب په پروسه کې ترکیب کېږي. هغوی د هایډروکاربن زنځیر څخه جوړ شوي دي چې د کاربوکسیلیک اسیډ ګروپ سره ختمېږي؛ دا ترتیب مالیکول ته یو قطبي، هایډروفیلیک او یو غیرقطبي هایډروفوبیک پای چې په اوبو کې محلول ندی، ورکوي. د غوړ اسیډونو جوړښت د بیولوژیکي لیپیډونو یو له ډېر اساسي کټګورۍ څخه ده او په معمول ډول د پېچلي جوړښت والا لیپیډونو د جوړښتي بلوکونو په توګه کارول کېږي. د کاربن زنځیر، عموماً له څلورو تر ۲۴ کاربنه اوږدوالی لري، کېدای شي مشبوع یا غیرمشبوع وي او کېدای شي فعاله ګرپونو پورې، چې آکسیجن، هالوجن، نایټروجن او سلفر لري، ونښلول شي. که یو غوړ اسیډ دوه ګونې اړیکه ولري، هلته د سیس یا ټرانس هندسي ایزومېري احتمال شتون لري چې د مالیکول پر ترتیب باندې د پام وړ اغیز کوي. د سیس دوه ګونې اړیکې د غوړو اسیډونو د زنځیر د ځړول کېدو لامل کېږي، هغه کار چې په زنځیر کې د لا ډېرو دوه ګونو اړیکو د ترکیب لامل کېږي. په ۱۸ کاربني لینولنیک اسیډ کې درې دوه ګونې اړیکې، د نباتي تیلاکوئیډو غشاګانود آسیل غوړو ترټولو لوی زنځیرونه، دا غشاګانې د چاپېریال د هوا ټیټې درجې سربېره ښه مایع کوي او همدارنګه د دې لامل کېږي چې لینولینیک اسیډ غالبې تیزې غشاګانې د NMR 13-C په کلوروپلاسټ سپېکټرا کې جوړې کړي. دا په خپل وار د حجرو غشا په کړنې او جوړښت کې ډېر مهم رول ترسره کوي. ډېری طبیعي غوړ اسیډونه د سیس له ترکیب څخه دي، که څه هم د ټرانس شکل په ځینو طبیعي او نیمه هایډروژني غوړیو او تیلو کې شتون لري.
موشيه ابيب ټاور
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
خدايي خدمتگار
د خان عبدالغفارخان فخر افغان ژوند
عبدالغفار خان د ترنکزو دحاجی فضل واحد تارڼ کاکړ په ملګرتيا يې د استعمار په ضد د افغانانو د راويښولو او ملي حکومت د جوړولو له پاره تاريخي کارنامی په سر رسولی دي. خان عبدالغفارخان په ( ۱۹۲۰ م= ۱۲۶۸ ش) کې د خلافت د تحريک په بهير کې له يو زيات شمير خلکو سره کابل ته هجرت وکړ او د بيرته تلو په وخت کې يې د انجمن اصلاح الافاغنه ټولنه جوړه کړه. دغه ټولنه په ( ۱۹۲۹ م= ۱۳۰۷ ش) کې د خدايی خدمتګارانو په ټولنه بدله شوه، خان عبدالغفارخان په ( ۱۹۳۱ م= ۱۳۰۹ ه‍.ش) کال کې د کانګرس په ملګرتيا د هند د نيمی وچی د ازادولو له پاره زياتی مبارزی وکړی و له ۱۹۳۱ را په ديخوا د استعمار سره د مخالفت به جرم په اوه کاله بند محکوم شو.
خان عبدالغفارخان په هغه ليک کې چې د (عبدالغفارخان فيټ ازای بيټل) د (ډی، جی تنډر اثر)، ( Abdul ghafar khan fait is a battle D.G Tender ) دکتاب له پاره ليږلی او هغه دغه ليک د خپل کتاب په څلورم مخ کې لیکلی دی، د خپل ژوندانه او عقيدې په باب داسې ليکی: (... زه چې د اتو، نهو کالو وم او په پيښور کې مې به سکول کې سبق وايه نو اکثره مې لوبی د بنګيانو د بچو سره کولی، زه به هغه خپلو ملګرو منع کولم چې دا خو چوړيان دی؟ د دوی سره ولی لوبې کوی. ولی زه به دهغوی په دی خبرو نه منع کيدم او نه به زما په زړه د دی خبرو اثر کيدو. چې زه زلمی شوم نو زما تعلقات به اکثر د باکسته خلکو سره وو، زما دوستان اکثره لوواران، جولاګان ، ترکاڼان، شاخيلان و ، حالانکه زه د خان زوی وم. زه چې هلک وم نو د قصۍ اوريدلو سره مې ډير شوق وو او دا قصې به مې زياتی د خولو او يا کتابو کې اوريدی او ډيری به مې خوښی وي. بيا مې ژر په طبيعت کې تبديلي راتله او داسی کتابونه مې خوښ وه چې په هغو کې د داسې خلکو حالات چې چا به د انسانيت او د خدای د مخلوق له پاره ډير تکليفونه او مصيبتونه تير کړی وو راغلی وو).
له خان عبدالغفار خان څخه یو شمیر بچیان پاتې دي چې پکې خان عبدالولي خان، خان عبدالعلي خان او غنی خان وتلې څیرې دي.
شمع اشنا
وېشنيزه:پښتنې سندرغاړې
د ترکې هیواد ښارونه
استنبول انقره ازمير بورصه آدانا غازی آنتپ قونیه آنتالیا قیصریه مرسین اسکي ښار دیاربکر سامسون دنیزلي شانلي اورفا مالاتیه قهرمان مرعش ارز روم اسکندرون ادیرنه
عرفان خان (سندرغاړی)
عرفان خان (په انگرېزي: Irfan Khan) يو پښتون سندرغاړی دی. عرفان خان (پښتو: عرفان خان) یو پاکستانی پښتون پاپ سندرغاړی دی[1] چې په پښتو او اردو دواړو کې سندرې وايي. د شهرت لپاره د هغه ادعا د یوې پښتو سندرې "پېښور خو پېښور دی کنه" په خپرېدو سره رامینځته شوه ، یوه سندره چې هغه د خپل ټاټوبي په ویاړ لیکلې وه. هغه په دې وروستیو کې د حدیقه کیاني سره د "جانان" په نوم یو سندره ثبت کړه. "جانان" د عرفان د خپل البوم څخه په ورته نوم سرلیک سندره وه. "جانان" په 2010 کې په ټول پاکستان کې یو سوپرهیټ سندره ثابته شوه. حتی د لاس انجلس ټایمز "دوی څه دي..." برخې ته یې هم ځای ورکړ. په همدې ډول د عرفان خان " ماته خطونه په پښتو کې ليکه" او " زمونږ په کلي کې شر مه جوړوئ!" د پښتنو د خوښې سندرې دي.
شېر زمان طايزي
ادبي ژوند
The Area Study Centre, Peshawar University, considers his affiliation with the centre as an asset and his contribution to Pushto literature and knowledge about Afghanistan in English, undoubtedly, and numerous articles in Pushto, Urdu and English as highly commendable. In view of the above, the Area Study Centre (Russia, China and Central Asia), Peshawar, recommends him for a suitable decoration. د ښاغلي طايزي گڼ شمېر آثار په پښتو ژبه او په انگرېزي ژبه چاپ شوي، چې ځينې يې دلته وړاندې کۍږي:
په لودیځ کې د دهریت د مفکورې لاملونه
2- العشاء الرباني:
 وَعَصَى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوَى ثُمَّ اجْتَبَاهُ رَبُّهُ فَتَابَ عَلَيْهِ وَهَدَى      ژباړه : او نافرماني وكړه ادم عليه السلام  له حكم د رب خپل (په سبب د هيرولو د حكم د رب ، يا په اجتهادي خطا سره ) پس چپ شو د مطلوبه د هميشه والي څخه ، بيا غوره كړ الله دغه ادم عليه السلام لره ، نو رجوع وكړه الله په دي باندې په قبول د توبي سره او هدايت یې ورته وكړلو.
دوه مخي او منافق
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ لا تُفْسِدُوا فِي الأرْضِ قَالُوا إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ ؛بقره هر یو ګام چې اوچتوو او هرڅوک چې وینو یو او دوه خبرې چې ورسره کوو د ژوند له نوو اسرارو څخه د پردې د پورته کولو په درشل درېدلی یو. دا چې ژوند د رنګینیو ټولګه ده تور،سپین،سور او شین هر ډول رنګونه په خپله غېږه کښې رانغاړي په همدې ډول انساني ټولنه هم د رنګ رنګ انسانانو په درلودلو زمونږ مخې ته د انسانانو د لوستلو اوږده اوله ستونځو ډکه کیسه ږدي. انسان لوستل او پر انسان پوهېدل ښایی ډېرو ته ګران وبرېښي چې تر ډېره بریده همداسې هم ده مګر کله چې د انسان کلمه د مومن له سترګو څخه ووینو کومه داسې تیاره نقطه به ونه مومو چې نه وو پرې پوهېدلی. هلته چې زړه دومره لوی شوی وي چې د ټولو زړونه لوستلی شي،هلته چې زړه دومر سپېڅلی شوي وي چې د خپل زړه څخه اخوا د نورو د زړونو خیری او تنګ وجدانونه لیدلی شي او هلته چې زړه له داسې الهي الهامونو خوند اخیستی وي چې د نورو په زړونو کښې د حرامو خوند حس کولی شي،له دې وروسته ویلی شو چې انسان لوستنه او څېړنه د مومن لپاره کومه معما نه شي جوړولی. د اسلامي نړۍ د هسکو ټيتو په دغه پل کړل شوې او راتلونکې لاره کښې ډېر داسې انسانان موندلی شو چې تر هر خطرناک غلیم مونږ ته ډېر خطرناک ثابت شوی دي. دلته چې پتو ډلو او شبکو په هکله چې د اسلام غلیمان یې جوړوي او د اسلامي نړۍ په زړه کښې د مسلمانانو تر سرلیک لاندې د اسلام په خلاف خپلې کړنې په خورا ډاډه زړه تر سره کوي زمونږ سترګو ته درېږي او نن د دغه ستر امت د بدمرغیو زیاتره برخه د همدغو دوه مخو منافقو ډلو لاسته راوړنې دي. دا ډول غلي جوړښتونه یواځې تر ښارونو پورې محدود ندي،د کلو بانډو او په خاصه توګه د پوهنیزو مراکزو او ښوونخيو په ککړولو کښې لوی لاس لري. په کلو کښې به ښایی تاسې ليدلي وي چې څوک دي چې د زلمیانو د مفکورو د اړولو د نفاق د تخم د شیندلو او پر مظلومانو د خپلې ناروا حکمرانۍ د چلولو تلوسه لري،دوی کله خانان،ملکان،امامان او داسې نور اغېز درلودونکي کسان تر ډېره له ځانه سره مل کوي او دوی ته د ټاکلو امتیازاتو په منلو له هغوی څخه د محلي واکمنو په توګه کار اخلي. په ښوونځیو او مدرسو کښې له اسلام څخه د ناخبره ښوونکو او پیسه خوښونکو امامانو څخه په لوړه کچه پرته له کومې ستونځې استفاده کېږي او د زده کوونکو د روزنې متودونه برعکس لوستل کېږي. زه په دې برخه کښې له ځانه سره خوږې او ترخې لرم خو د مجبوریتونو له کبله یواخې یوه لنډه یادونه کوم. پر طالبانو د امریکا له یرغل مخکې مې په یوه غونډه کښې ګډون درلود هلته د خنو خانانو او ملاصاحبانو له احساساتو ډکې ویناوې داسې وې چې نږدې وو مونږ هم ورسره په څپو شو او هغوی زمونږ لپاره تر ټولو غوره شخصیتونه څرګندېدل مګر دوه ورځې نه وې اوښتې چې هغه امام په پي ار ټي کښې دنده پر مخ وړه او هغه خان صاحب تر هغه ډېر لوړ غربی وو کوم چې مونږ ليدلي وو. ښایي مونږ د یوه اسلامي انقلاب په لوری ور نږدې شوي وو او دا باید هېڅکله هم هېر نه کړو چې د دوی تر ټولو لویه ځانګړنه اوس دا ده چې څنګه وکړای شي اسلامي صفونو ته لار ومومي تر څو خپله راتلونکې وساتي او هم د یوه راتلونکي اسلامي نظام د ريښو په ایستلو کښې خپله ونډه ولري. د دوی د اوصافود لوستلو لپاره زمونږ او ستاسې مفدس کتاب تر تولو غوره لارښوونې کړي دي. په نړۍ کښې د یوه اسلامي انقلاب د بري په هیله. وَإِذَا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا إِلَى شَيَاطِينِهِمْ قَالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّمَا نَحْنُ مُسْتَهْزِئُونَ؛بقره
جرمنی سترواک، دویم ویلهلم
د ۱۹۱۴ زکال د جولای میاشتې په کړکېچ کې د ویلهلم د واکمنۍ له خوا د دې تضمین ورکول چې جرمني به د اطریش – هنګري پوځي ملاتړ کوي، د لومړۍ نړیوالې جګړې یو له فوري لاملونو و. دغه مهال ویلهلم د پرېکړې کولو نږدې ټول واک له لاسه ورکړی و. په واقعیت کې ټولو ملکي چارواکو د پوځ د لوی درستیز پر وړاندې خپل واک له لاسه ورکړی و. د ۱۹۱۶ زکال په اګست میاشت کې ډي فکټو پوځي دیکتاتورۍ د جګړې تر پایه ملي پالیسي وټاکله. سره له دې چې جرمني د شوروي پر وړاندې بریاوې لرلې او په ختیځه اروپا کې یې پریمانه ځمکني قلمرونه خپل کړل، خو د ۱۹۱۸ زکال په مني کې په لویدیځه جبهه کې له پرېکنده ماتې وروسته اړ شو، څو له خپلو فتوحاتو لاس پر سر شي. ویلهلم هم اړ شو د ۱۹۱۸-۱۹۱۹ زکال د جرمني د انقلاب له امله واک پرېږدي. انقلاب هم سلطنتي جرمني په یو بې ثباته دیموکراتیک جمهوري دولت بدل کړ چې د وایمار جمهوریت په نوم پېژندل کېده. ویلهلم هم د تبعید له امله هالنډ ته وتښتید او په ۱۹۴۰ زکال کې د نازي جرمني له خوا د هالنډ د نیولو پر مهال هم همالته استوګن و او په ۱۹۴۱ زکال کې همالته مړ هم شو.
هاډرون
تقسیم
وېشنيزه: هاډرونونه
پوهنه
علم هغه منظمه دستګاه ده چې د نړۍ په اړه د ازموېنې وړ څرګندونو او وړاندوېنو په بڼه پوهه رامنځته کوي او تنظيموي.
نوې پوهه په معمول ډول په درې سترو څانګو وېشل شوې چې هغه دا دي: طبيعي علوم (لکه بيالوژي، کيميا او فزيک)، چې طبيعيت په پراخ درک سره مطالعه کوي؛ ټولنيز علوم (لکه اقتصاد، روان پیژندنه او ټولنپوهنه)، چې وګړي او ټولنې تر مطالعې لاندې نيسي او رسمي علوم (لکه منطق، رياضيات او نظري کمپيوټري علوم)، هغه چې سروکار یې له نښو سره دی او په قوانينو اداره کيږي. ځينې مخالفتونه هم شته، چې ايا رسمي علوم په رښتیا هم يو علم دی؛ ځکه چې دا علوم د تجربوي شواهدو له مخې نه دي رامنځته شوي. هغه انتظامي لارې چارې چې علمي پوهه يې د عملي موخو له پاره کاروي، لکه انجنيري او طب، د تطبيقي علومو په توګه پېژندل شوي دي.
هېموسېدرين
پاتوفيزيولوژي
هېموسېډرين اکثراً د وينې د بهېدو يا وينې کېدو نه وروسته رامېنځ ته کېږي. کله چې وينه له يوه ټپي شوي رگ نه بهېږي، نو سلولونه مړه کېږي او د وينې د سره توکو هېموگلوبين د سلولونو نه دباندې فضا ته لار مومي. د وينې د سپينو توکو يو ډول سلولونه چې ماکروفېجونه نومېږي، د فاگوسايټوسز د پروسې له مخې همدا هېموگلوبين د خپل غورځنگ لاندې نيسي او د هيموگلوبين په ټيټه کچه بدلون مومي او په نتيجه کې هېموسيدرين او پورفيرين رامېنځ ته کېږي.
خټنه
وېشنيزه:فزیک وېشنيزه:د ښیښې جوړښت وېشنيزه:د توکونو خټه
له جز څخه کل د قیا (استقرا) مسئله
دودیز استقرا پلوه په دې نظر وو چې ټول ادعا شوي تجربې قوانین، هم په ورځني ژوند کې او هم د سایسنې تګلارې په بنسټ، د استدلال د ځينو بڼو په بنسټ توجیه کېدای شي. ستونزه دا ده چې ډېرو فیلسوفانو هڅه وکړه چې دا ډول توجیه ومومي مګر د دوی وړاندیزونه د نورو له خوا ونه منل شول. د یوه ساینسي لیدلوري په توګه د استقرا پاله نظر د تشخیص په اړه، سي ډي بورډ وویل چې "استقرا د ساینس وياړ او د فلسفې رسوايي ده". برعکس، د کارل پاپر نیوکه کوونکي منطق ادعا وکړه چې استقرايي توجیې هېڅکله په ساینس کې نه کارول کېږي او د هغه پر ځای یې وړاندیز وکړ چې ساینس د حدس او وړاندوېینې د فرضیو په بنسټ ولاړ دی چې د تعلیلي استدلال په بنسټ پایلې محاسبه کوي او بیا په تجربي ډول هڅه کوي چې هغوی غلطې وګڼي.
سان پدرو سولا
سان پدرو سولا په اسپانیایي San pedro sula) د هندوراس اړوند په کورتس ولایت کې پروت ښار دی.
درميان ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د خراسان جنوبي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
26 اگسټ
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
ایروډینامیک
تاریخچه
په ۱۷۲۶ ز کال کې «سر ایزاک نیوټن» لومړنی کس و چې د هوا د مقاومت تیوري یې وړاندې کړه او په دې توګه د ایروډینامیک د لومړنیو پوهانو له ډلې شو. هالنډي الاصله سویسي ریاضي‌پوه «ډانیل برنولي» په ۱۷۳۸ زکال کې «هیډرونامیکا» کتاب خپور کړ. په دې کتاب کې یې د تراکم نه منونکي جریان لپاره د جریان د سرعت، فشار او کثافت تر منځ یوه بنسټیزه اړیکه تشرېح کړه چې دا مهال د برنولي اصل بلل کېږي او د ایروډینامیکي پورته وړونکي د محاسبې مېتود وړاندې کوي. په ۱۷۵۷ زکال کې «لیونارډ اویلر» څه ناڅه کلي معادلات خپاره کړل چې «د اویلر معادلات» بلل کېږي. دا معادلات پر تراکم منونکو او تراکم نه منونکو دواړو جریانونو عملي کېدای شي. د اویلر معادلات د ویسکوسېټي (غلظتي) اغېزو د متحدولو لپاره د ۱۸۰۰مې لسیزې په لومړۍ نیمايي کې پراخ شول چې پایله یې د ناویر-سټوکس معادلات وو. ناویر-سټوکس معادلات د سیال یا بهاند جریان تر ټولو کلي معادلات دي، خو حل یې د ټول شاوخوا جریان لپاره ستونزمن دی.
کله چې غږیز دېوال مات شو، د سب‌سونیک او ټیټ سوپر سونیک جریان په اړه د ایروډینامیک د پوهانو علم بشپړ شوی و. سړه جګړه د خطي الوتکو د طراحۍ لامل شوه. د محاسباتي سیالاتو ډینامیک د اجسامو په شاوخوا کې د جریان د ځانګړنو د حل لپاره د یوې هڅې په توګه پیل شو او ډېر ژر داسې ځای ته ورسېد چې ټوله الوتکه د کمپیوټري سافټویر په مرسته طراحي کېدای شوای. د سوپرسونیک او هایپرسونیک ایروډینامیک پوهه له ۱۹۶۰مې لسیزې راهیسې بشپړه شوې ده او د ایروډینامیک موخې له سیال یا بهاند جریان څخه د نقلیه وسایلو پر انجنیرۍ بدلې شوې دي، په داسې ډول چې له سیال جریان سره په تعامل کې دي. د سوپرسونیک او هایپرسونیک شرایطو لپاره د الوتکې طراحي او د الوتکو د ایروډینامیکي اغېزناکتیا ډېروالي ته تمایل په ایروډینامیک کې د لا ډېرو څېړنو انګېزه رامنځته کوي، که څه هم د ایروډینامیک په بنسټیزه تیورۍ کې د جریان د ګډوډۍ او د ناویر-سټوکس معادلاتو د تحلیلي حل‌لارو د شتون او بې‌ساريتوب پر اړوندو ستونزو هم کار دوام لري.
کوارک
کوارک (په انگرېزي:quark) د فېرميونونو د ذراتو څخه یوه بنیادي ذره او د توکې اساسي برخه ده چې ½ سپين لري او د فېریکپوهانو په نظر کوارکونه د توکې تر ټولو کوڅني ذرات هم دي. د کوارکونو په اړه کال ۱۹۶۴ز کې د موري گول مال او جورج زویگ په نامه فېزیکپوهانو لخوا وړاندوینه وشوه او په ۱۹۶۹ز کال کې لمړنی کوارکونه د ذرو تعجيل کوونکي ماشين په مرسته اکتشاف شول. تر اوسه پورې د کوارک شپږ ډولونه انکشاف شوي دي.
28 اگسټ
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
محبت خان
محبت خان (۱۷۵۰ زېږدي کال، روهیلکهنډ - ۱۸۰۹ زېږدي کال، هند اتهرپردیښ) د پښتو ژبې ليکوال او شاعر وو.
سورة لقمان
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
3 سپټمبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
محبت خان
د شعر بېلگې
امتياز ظاهر د پاک وي له ناپاکه - په هېڅ شان به آيينه نه شي څپياکه
نواب محبت خان بړیڅ په پارسي ژبه کې د(اسرار محبت) په نامه یوه پارسي بولـله (قصیده) او همدا راز د پارسی ژبې د قواعدو یوه لغتنامه لري چې (آمد نامه ) نومېږي. دا هم د هغه د پارسی شعر یوه بېلگه:
دا هم د نواب محبت خان بړیڅ د عربي ژبې د اشعارو یوه بېلگه:
اخځليک
۱- https://www.nunn.asia/61396/61396/
وېشنيزه: پښتانه شاعران وېشنيزه: پښتانه ليکوال وېشنيزه: افغاني ليکوال وېشنيزه: پښتانه وېشنيزه: افغانان
31 اگسټ
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
ناسم معلومات
تاریخچه
د معلوماتو په نوم دور کې د ټولنیزو شبکو سایټونه د ناسمو معلوماتو، دروغو خبرونو او ناوړه تبلیغاتو خپرولو لپاره پر پام وړ عامل بدل شوي. په ټولنیزو رسنیو کې د سنتي او پخوانیو رسنیو په پرتله ناسم معلومات په چټکۍ خپرېږي، دلیل یې تر خپرولو وړاندې د لازمو مقرراتو او ارزونو کم‌والی دی. دغه سایټونه کاروونکو ته دا امکان ورکوي چې معلومات په چټکۍ سره نورو کاروونکو ته د مسؤل کس لکه د اېډېټر له اجازې پرته خپاره کړي، څوک چې کولی شي له خپرېدو وړاندې د حقیقت د تایید لپاره نورې لارې وکاروي. پر اوسنيو خبریالانو دا نیوکه کېږي چې په دغو ټولنیزو پلټفارمونو [شبکو] کې د ناسمو معلوماتو له خپرېدو سره مرسته کوي، خو څېړنې ښيي چې دوی د ناسمو معلوماتو د ردولو او د ناسمو اوازو د مخنیوي له لارې په ټولنیزو رسنیو کې د ناسمو معلوماتو د خپرېدو د مخې په ډپ کولو کې رول لري.
پېژندل او سمول
هغه معلومات چې د باوري معلوماتو په ډول لېږدول کېږي خو وروسته اصلاح کېږي، ښايي د خلکو پر حافظه او استدلال د خبرې تر بېرته سمون وروسته اغېز وکړي. ناسم معلومات له ځینو مفهومونو لکه اوازو سره توپیر لري، ځکه ناسم معلومات هغه بې‌اساسه معلومات دي چې وړاندې ناسم ثابت شوي. د وېب آف ډېسپشن: په انټرنېټ کې ناسم معلومات وېبسایټ د اېډېټرې ان مېنټز په وینا: د معلوماتو د رښتینوالي د معلومولو لپاره غوره لاره د منطقي فکر کارول دي. مېټز سپارښتنه کوي چې لوستونکي دې وګوري چې آیا معلومات رښتیني او منطقي دي او آیا د هغو وېب‌سایټونو څښتنان یا خبریالان چې معلومات خپروي مغرض او مطلبي دي یا اجنډا لري. مسلکي خبریالان او څېړونکي د دغو معلوماتو لپاره نور وېب‌سایټونه (مشخصاً تایید شوې سرچینې لکه خبري چینلونه) ګوري، ځکه ښايي دا ډېر کسان وګوري او د لا ډېرو کره جزئیاتو لپاره ژوره پلټنه وکړي.
پتریس لومومبا
لومړی ژوند او مسلک
لومومبا د خپلو منظمو مطالعاتو تر څنګ د ژان ژاک روسو او والتیر د روښانتیا له نظریاتو سره مینه درلوده. هغه د مولییر او ویکتور هوګو مینه وال هم و. نوموړي شعرونه لیکل او د هغه زیاتره اثارو د امپریالیزم ضد محتوا درلوده. هغه په ​​لیوپولډویل کې د ګرځنده بیر پلورونکي په توګه او د ستنلي ویل په پوستخانه کې یوولس کاله د پوست د کاتب په توګه کار وکړ. په ۱۹۵۱ کال کې یې له پاولین اوپنګو سره واده وکړ. د دوهمې نړیوالې جګړې څخه په وروسته دوره کې، په ټوله افریقا کې ځوانو مشرانو په پراخه کچه د ملي موخو او د استعماري قدرتونو څخه د خپلواکۍ لپاره کار کاوه. نوموړي په ۱۹۵۲ کال کې د فرانسوي ټولنپوه پییر کلیمینت لپاره  چې د ستنلیویل څېړنه یې ترسره کوله، د شخصي مرستیال په توګه وګمارل شو. په همدې کال کې هغه د des Anciens élèves des pères de Scheut (ADAPÉS)  د ټولنې د سټنلیویل څانګې همکار بنسټ اېښودونکی او ورپسې د هغې رئیس شو. دا د شیوټ ښوونځیو کې د پخوانیو زده کوونکو لپاره یوه ټولنه وه، سره له دې چې هغه په هېڅ یوه کې هم ګډون نه و کړی. په ۱۹۵۵ کال کې، لومومبا د ستنلیویل د سرکلز سیمه ایز مشر شو او د بلجیم لیبرال ګوند سره یوځای شو. هغه د ګوند لیکنې ایډیټ او توزیع کولې. په ۱۹۵۶ کال کې په بلجیم کې له څېړنیزې دوره وروسته، نوموړی د پوستې د دفتر څخه د ۲۵۰۰ ډالرو د اختلاس په تور ونیول شو. هغه یو کال وروسته په ۱۲ میاشتو بند او جریمه محکوم شو.
محمد
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:115%;font-family:Bahij Zar; background:none;" محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب د اسلام د وروستي پيغمبر نوم دی. مسلمانان په دې گروهه دي چې محمد د الله وروستی پيغمبر دی او تر هغه وروسته پيغمبري يا نبوت ختم شوی نو له همدې کبله د هغه د خاتم النبيين په نامه هم پېژندل کېږي. دې کایناتو دپيداکوونکى په انسانيت باندې دټولو نه لوى احسان دا دی چې ددوى دهدايت لپاره یې وخت په وخت دنياته انبياء عليهم السلام راليږلي دي او بيا په تيره تيره دټولو نه اخر ته یې زمونږ خوږ نبى صلى الله عليه وسلم درحمت اللعالمين په حيث راوليږلو اودهغوي بلنه او دژوند حالات یې دا رنگ په حفاظت کې وساتل چې دهغې بېلگه د نړۍ په يوانسانى تاريخ کې هيچرته هم نۀ شى موندل کيدی. درسول پاک ص دژوند ورځې شپې مونږته دارنگ په حفاظت اومکمل ډول رارسيدلى دى چې يو طرف ته خودهغې د دريښتنوالى داسې انتظام وشو چې تراوسه پورې د هغې په صداقت کې څوک چوڼ قدر له هم نۀ شى کولی اوبل طرف ته داوږدوالى یې داحال دی چې دحضور (ص) ويناگانې دژوند تيرولو لارې چارې کړه وړه ناسته پاسته خبرې اترې داستوگنې چلونه کلى کلولى اولاتيریدا چې د خوراک څښاک ، د ویده کيدو ويښيدو اودو شتو ټوکو پورې واړه حرکتونه دامت مشرانو محفوظ ساتلى دى
ذاتي ځانگړتياوې
نبوة او دنبوة لوازم لكه وحي ,الهي انباء, دحضرت جبرايل عليه السلام راتلل ,او داحكاموتنسيخ , داټول هغه څه دي چې دامت افرادو ته ندي وركړل شوي .بلكه دامت افرادو ته يواځې ريښتينى خوب ,كشف او الهام پاتې دي. عام مسلمانان پدې شرط چې عدل وساتلی شي يواځې څلور ښځې په نكاح كولای شي خو رسول الله صلى الله عليه وسلم تر څلورو زياتې ميرمنې هم په نكاح اخيستې شوې. عام مسلمانان كولای شي چې داهل كتابو له ښځو سره نكاح وكړي خو رسول الله صلى الله عليه وسلم ته دا اجازه نه وه او داځانگړتيا يو قيد وو. رسول اله صلى الله عليه وسلم ته دا اختيار وركړل شوى وو چې په موجوده نهو بيبيانو كې څلور ځان ته ورنژدې كړي او نورې سره له دې چې دپيغمبر صلى الله عليه وسلم دنكاح شرف يې درلودخو له ځان څخه يې لرې كړې اوپدې غوراوي كې يې رد او بدل هم كولای شو. درسول الله صلى الله عليه وسلم تر وفات وروسته دهغه پاكې بيبيانې هيچا هم نشوای په نكاح كولای. دشپې لمونځ (تهجد) دعام امت لپاره مستحب دى خو په رسول الله صلى الله عليه وسلم فرض وو. دڅاښت لمونځ په رسول الله صلى الله عليه وسلم دفرض لمانځه په څير واجب الادا وو. رسول الله صلى الله عليه وسلم به دمازديگر تر لمانځه وروسته هم دوه ركعته لمونځ كاوه خو امت ته تر مازديگر وروسته او تر ماښام له مخه لمونځ كول روا ندي. دامت لپاره پر له پسې(بې له روژه ماتي كولو) روژه نيول نه دي روا ,خو رسول الله صلى الله عليه وسلم به څو ورځېپه پرله پسېتوگه پرته له ماتولو روژه نيوله. درسول الله صلى الله عليه وسلم اودټول اهل بيت لپاره دزكوة دمال خوړل ناروادي.
غزاگانې
دا خبره ډيره اختلافي ده چې رسول الله صلى الله عليه وسلم په څو غزاگانو كې گډون كړى وو څوك 27 څوك 20 او څوك يې بيا 18 ښيي چې مونږ له هغوی څخه لاندې يوڅو غزاگانې را اخلو :
د اسلام په چوکاټ کې لومړني ټولنیز بدلونونه
غلامي
قرآن غلامۍ ته ډېرې اشارې کوي او شته ادارې تنظیموي، خو په ښکاره توګه یې مني. لیویس وايي چې: اسلام په لرغونې غلامۍ کې دوه لوی بدلونونه راوستي چې پراخې پایلې یې لرلې، "یو له دې نه د آزادۍ فرضیه وه او بله د آزادو خلکو د غلامۍ منع کول دي، خو پرته له ځینو تعریف شوو شرایطو".
د کلیسا مالي سرغړاوی
مالي سركشي : كليسا په ديني اړخ كې خپل تعليمات او لارښودني پريښودلي وى همدارنگه یې په مالي اړخ كې هم پريښي او په كتابونو كې یې يوڅه راوړي او عمل یې په بل ډول وى ،سره ددي نه چې اوسني انجيلونه ټول سره محرف دي او په خپل حال نه دي پاتي خو بيا هم په دي كې د مال او مال ساتني څخه سخته منعه راغلي ده كومه چې د بل هېڅ شي څخه په دومره سخته اندازه كې منعه نه ده راغلي د مثال په ډول به د انجيلونو څخه هغه عبارت رانقل كړو كوم چې په هغي كې د مال ساتني په باره كې منعه راغلي ده :
ج – سياسي سركشي :
د ديني او مالي سركشي څخه پرته كليسا د سياسي سركشي مخكښه هم وه اوپدي ډگر كې دي اندازي ته د پاپ واك او اختيار ورسيدلو چې سياسي خلك هم یې د تاثير نه پاتي نه شول هغوی به هم دكليسا په خوښه چليدل خو كه دكليسا د امر مخالفت به یې وكړلو هغه چې په هكله يې هېڅ سوچ نه كېدلو نو ددي په ځواب كې به پاپ هغه د خپلي وظيفي نه لري كولوآن چې د دين څخه به يې هم ايستلو،او هم به يې ددغه كس پسي تلونكې هم د دين څخه محروم كړل تردي چې پاپ جريجوري اوم الماني امپراطورهنري څلورم محروم كړلو او د ده پيروان او كورنران یې دده مخالفت ته چمتو كړل هغوی دده مخالفت كولو تر دي چې بيا دده كورنرانو يوه غونډه وكړله او په هغي كې یې فيصله وكړله چې امپراطور بايد دپاپ څخه بخښنه وغواړي او كه بخښنه ورته ونه شوله نو تل ترتله به د امپراطوري د چوكې څخه محروم او بي برخي وي، دغه خواركې امپراطور مجبور شولو ترڅو خپله چوكې وساتي زيات کوښښ یې وكړلو چې پاپ راضي كړي هماغه وو چې په كال 1077 م كې یې په ډېره يخه يخني كې د غرونو سفر وكړلو تر څو پاپ ته ورشي او هلته ورته بيا په يخني او  واورو كې دري ورځي د هغي د كلا په دروزاه كې ولاړ وو په تن یې د راهبانو كالي وه پښي یې لوڅي وي سر تور سر او د ظاهري شكل نه یې داسې ښكاريدله چې په خپلو كړو پښيمانه دي او توبه یې ايستلي د پاپ نه بخښنه غواړي په همداسې واورو كې په دغه بد حالت كې ولاړ وو ترڅو د پاپ له خوا نه ورته بخښنه وشوله او د هغه رضا یې حاصله كړله.
مینا
مینا (MENA) انګلیسي مخفف دی چې منځني ختیځ او شمالي افریقا ته کارول کېږي. ورسره په خوا کې د وانا نژدې بله اصطلاح هم شته چې لویدیځې اسیا او شمالي افریقا ته کارول کېږي. له مینا مخفف نه تر ډېره په علمي چارو، نظامي پلان جوړونې، طبیعي پېښو ته دلاسرسي، د رسنیو د نشراتي سیمې د پلان جوړولو او سوداګریزو لیکنو کې کار اخیستل کېږي. د دغې سیمې هېوادونه ګڼ شمېر کلتوري، اقتصادي او چاپېریالي ورته والی لري، د بېلګې په توګه: په دغه سیمه کې به سختې اقلیمې اغېزې احساس شي.
انافلاکسي
پېژندنه
وېشنيزه:ناروغۍ
اړیکه (فلم)
کارل سېگن او ان ډرېین په ۱۹۷۹ کې پر فلم کار پیل کړ. هغوی په گډه تر سلو (۱۰۰) زیات مخونه د فلم کیسه ولیکله او په وارنر بردرز (Warner Bros) کې یې د پیټر گوبر (Peter Guber) او لینډا اوبسټ (Lynda Obst) په نامه له دوو پیداگرو (producers) سره کار پیل کړ. کله چې د فلم جوړونې کارونه د ځینو ستونزو له کبله وځنډېدل، نو کارل سېگن په ۱۹۸۵ کې 'اړیکه Contact' د ناول په توگه خپور کړ.
کیسه
جوډي فوسټر (Jodie Foster)، چې په فلم کې یې د ډاکټر الینور "اېلي" ارووې (Eleanor “Ellie” Arroway) رول لوبولی، په ماشومتوب کې لا د خپل پلار له خوا د ستورپوهنې زده‌کړې ته هڅول کېږي. دا د پورټو ریکو (Puerto Rico) په ارېسیبو څارځي (Arecibo Observatory) کې په اسمان کې د ژوندیو شیانو د لټولو (ځمکباندې ځیرکتیا پلټنه Search for Extraterrestrial Intelligence, SETI) په یوه پروگرام کې کار کوي. الینور هر مهال راډیويي څپو ته په دې تمه غوږ نیسي چې گوندې له اسمان یا نورو سیارو څخه د ژوندیو شیانو کوم پیغام ترلاسه کړي. په ساینسي چارو کې د ولسمشر سلاکار ډېويډ ډروملین (David Drumlin) پر دې پروگرام په دې خاطر بسپنه (پیسې) بندوي چې دا څېړنې کومه گټه نه کوي او هلې ځلې ټولې لاهو ځي. الینور د ایس. ار. هېډن (S.R. Hadden) په نامه له یوه شتمن کس څخه، چې د دې ټولې کړنې یې څارلي وي، د مالي ملاتړ غوښتنه کوي. له غوښتنې سره سم، هېډن هغې ته د نوي مکسیکو د سوکورو ولسوالۍ (Socorro County) په ډېر لوی لړوند (Very Large Array, VLA) کې د څېړنو لپاره ځای ورکوي.
ورزقان ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د آذربايجان شرقي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
2 سپټمبر
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
د متحده ایالاتو د اساسي قانون اووم تعدیل
تاریخي ازموینه
د تعدیل په اړه لومړنی قضایي خپور شوی نظر د متحده ایالاتو v. ونسن (۱۸۱۲) کې خپور شو، چې فدرالي حکومت غوښتل د یوې مدني قضیې حقایق چې د سمویل وانسن په وړاندې یې ماتې خوړلې وه بیا وڅېړي. د سترې محکمې قاضي جوزف سټوري ، چې د ګرځنده محکمې د قاضي په توګه یې دنده ترسره کوله ، د وانسن لپاره یې پرېکړه وکړه او ویې ویل چې د قضیې د رښتیاوو بیا څېړل به د اووم تعدیل نه سرغړونه وي.
اوکټوجن
د اوکټوجن جوړول
CH2)6N4 + 4 HNO3 > (CH2.N.NO2)3 + 3 CH2O + NH4NO3) د هغو عکس العملو څخه هیکسوجن او اوکټوجن منځ ته راځي.
1 سپټمبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
ماسال ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د گيلان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
غلام فاروق يعقوبي
د ده وژنه
کله چې پر ۱۳۷۱ ز کال د وري په میاشت کې د یو گڼ شمېر گوندي او دولتي چارواکو له خوا د افغانستان دموکراتیک جمهوریت پرضد کودتاه وشوه ، نو یعقوبي په دغو ورځو کې په خپل دفتر کې ووژل شو. د ده د وژنې پېښه تر اوسه پورې سمه مالومه نه ده ، په رسمي ډول خو د ده له وژنې وروسته داسې خبر خپور شو ، چې ځانوژنه يې وکړه ، خو په اصل کې کودتاه چیانو په مرموز ډول وواژه. ځینې سرچینې لیکی ، چې د ده په وژنه کې د ده مرستیالانو جنرال باقر فرین او جنرال یار محمد لاس درلود.
دژوندبڼو ډولونه
د نوعې تعریف
په ایکوسیستم کې هغه واحدونه دي چې په آزادانه ډول یو د بل سره تکثیر او یا هم القاح کېدای شي د نوعې په نوم سره یادیږي.
د بهرنیو انواعو پیژندنه
Poler مګې او Peugins په انترکتیکا کې مري په عصري او میکانیزه کرنه کې د حشراتو (Pest) کنترول
ترڅو ( ډوډۍ، Fibre ، Fodder ، درملو ) تقاضا پوره شي.
امراض
ملاریا او محرقه کېدای شي د حیواناتو او انسانانو د مرګ باعث شي، د هوا د ککړتیا او مکروبونو له اثره نکروسس (Necrosis) په نباتاتو کې د انساجو د له مینځه تلو باعث کېږي.
د خطر سره مخ اقتصادي نباتات
(Gymnosperm/ Pinusspp) Sandal wood tree (Saltanum album) د خطر سره مخ طبي نباتات :- Rhododendron spp. Orchards د خطر سره مخ طبي نباتات :- Atropa, Rauwolfiaserpentia د خطر سره مخ هندي حیوانات :- Red panda (Ailnrustulgens) ۲) د ژوندیو موجوداتو د تفاوتونو په اړوند تړون یا CBD (Convention on Biological Biodiversity) د ژوندیو موجوداتو ترمینځ د بیولوژیکي تفاوتونو په اړوند تړون لمړی ځل په کال ۱۹۹۲ د مشترکو هیوادونو ترمینځ د ملل متحد په نړیوال کانفرانس کې چې د محیط او پرمختګ په نامه و په ریوډي جینیرو کې امضا شو او په کال ۱۹۹۳ همدا کانفرانسیون د یو حقوقي سند په شکل د نیوزی لینډ حکومت لخوا تصویب شو . دا کنوانسیون د ملي او بین المللي سطحه د ژوندیو موجوداتو تفاونونو څخه منظم او دوامدار ډول ساتنې لپاره یو طرزالعمل تهیه کوي او دا درې عمده هدفونه لري چې په لاندې ډول سره دي : 1.	د ژوندیو موجوداتو تفاوتونه ، ارزښتونه او د هغې څخه ساتنه او پاملرنه کول . 2.	د بیولوژیکې منابعو څخه په دوامداره توګه استفاده کول . 3.	د بیولوژیکې منابعو څخه مناسب او عادلانه او د هغې اړوند معلومات شریکول . 4.	په عنعنوي ډول د ټولنو ترمینځ د معلوماتو زیاتول او پوهاوی ورته کول . 5.	د جینتیکې معلوماتو د ساتنې لپاره د بایو ټکنالوژۍ او جنیتیک انجینرۍ ته پرمختګ ورکول. ۳ ـ د لمدو ځمکو (بارانی ځمکو) لپاره د Ramsar کنونسیون د لمدو ځمکو د ساتنی لپاره نړیوال کنفرانس.