cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
رامسر ولسوالي
رامسر ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان رامسر)  د ايران د مازندران ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د رامسر ښار دی. دا ولسوالي ۷۴٬۱۷۹ تنه نفوس لري او مساحت یې 729.80 کیلومتره مربع دی. د رامسر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۸ کېښودل شو.
ایډا بي وېلز
لومړنۍ مسلکي مخینه او د تبعیض ضد فعالیتونه
وېلز «میمفیس» ته تر تګ وروسته په «ووډسټاک» کې د شلبي ښار د ښوونځي له‌ خوا وګومارل شوه. وېلز د اوړي د رخصتیو په جریان کې د فیسک پوهنتون په اوړنیو جلسو کې ګډون وکړ، فیسک د ټېنسي ایالت په نشویل سیمه کې د تور پوستانو یو تاریخي پوهنتون دی. وېلز په «لیموین اوون پوهنتون» کې زده‌ کړې وکړې چې دا هم په ممفیس کې د تور پوستانو یو تاریخي پوهنتون دی. هغې پیاوړې سیاسي نظریې لرلې او د ښځو د حقونو په اړه یې په خپلو لید لورو سره ډېر خلک هڅولي دي.
حبيب الله کلکاني
سرچینې
وېشنيزه:ياغيان
بابېړی
په بدن کې د بوریلیا پر ضد انتي باډي جوړیږي خو ستونزه په دې کې ده چې بوریلیا د انتی جنیک جوړښت له مخې توپیر لري او عضویت اړین دی چې د بوریلیا د هر نوي ډول په مقابل کې انتي باډي جوړه کړي، نو ځکه یې تبه بیا بیا راگرځي.
هندي تقويم
تړلې لیکنې
اسلامي تقویم میلادي تقویم
د پيرمحمد کاروان د شعر ادبي ښکلاوې
د پير محمد کاروان لنډه پېژنده
نوښتګر، غزلبول او غزلپال شاعراو ليکوال ښاغلی پيرمحمد کاروان د نورمحمد خان په کور کې ( ۱۳۳۸ ل ) کال د خوست ولايت د تڼيو د نريزې په کلي کې دې نړۍ ته سترګې سپړلي دي او همدلته يې خاپوړې کړي دي، د ماشومتوب بېلابېل پړاوونه يې وهلي او رالوی شوی دی.
د کاروان اثار :
3.    د ښاپېرۍ ورغوی ( شعري ټولګه ) ۱۳۷۹ لمريز کال
مطرف تجنيس:
( ۸ : ۹۱ مخ )
مزيد تجنيس :
( ۵ : ۱۷۰ مخ )
مزيل تجنيس :
ناز به باندې نه کوې خو نياز ورسره بويه
په پورته بيت کې ( غزل ) او ( غزال ) په کلمو د ( غزال ) په کلمه کې يو د ( الف ) توری په منځ کې زيات رغلی دی، نو ويلی شو چې په پورته بيت کې مزيل تجنيس ادبي صنعت کارول شوی دی.
( ۵ : ۱۷۵ مخ )
سجع :
همدارنګه په بل ځای کې داسې وايي :
په ياد شوي بيت کې د سجع کلمې ( بيا ) او ( حرا ) دي، ګورو چې د تورو شمېر يې يو شان دی، نو ويلای شو چې په دې بيت کې د سجع ادبي صنعت کارول شوی دی. همدارنګه پاملرنه وکړئ! د سجع نورو بېلګو ته :
زګېروي دې اورم پــــه زړه رنځور يې
شپې شوې ډېرې اوږدې ورک  سبا راولئ
بار د نــــــــــــــور قافلــــې د رڼـــــــــــــا راولئ
طباق :
( ۲ : ۳۴ مخ )
تېشه مې لاس کې ده په کاڼو کې صنم لټوم
په پورته ياد شوي بيت کې ( سپينې ) او ( تورې )، ( ورځې ) او ( شپې ) متضادې کلمې دي چې ښاغلي کاروان د دې کلمو په راوړلو سره د طباق ادبي صنعت ته په خپل شعر کې ځای ور کړی دی.
د ګلاب او د اغـــزي له امتزاجه
( ۴ : ۱۶۳ مخ )
( ۶ : ۳۷۷ مخ )
د سهار خوب مې يې تعبير مې ته يې
تکرار حسن :
( ۲ : ۴۶ مخ )
په پورته بيت کې ( تورې تورې ) او ( څپې څپې ) کلمې شاعر په خپل کلام کې په تکراري ډول راوستي دي او د تکرار حسن ادبي صنعت يې مراعت کړی دی.
ماښام له ډېرو ډېرو ډيوه ګيو ســـــره ولاړ
د ژوند د دښتې دا غاټول داغ داغ
تلمېح :
( ۱ : ۵ مخ )
يا هم لکه په دې بل بيت کې :
نه يې بم نه يې شعلې وي
چې مجنون وي امن امن
د تلمېح ادبي صنعت نورې بېلګې :
۳ – غلو :
په پورته ذکر شوي بيت کې شاعر په خپل کلام کې مبالغه داسې حد ته رسوي چې عقلاً او عادتاً د منلو وړ نه ده، نو ځکه وايو چې په پورته شعر کې د غلو ادبي صنعت موجود دی.
مراعات النظير :
دا بېلګه يې هم وګورئ :
په ذکر شوي بيت کې ( ساقي، جام، صنم، سرو سترګو او سلام ) کلمې يو تربله مناسبات سره لري او د همدې مناسباتو له مخې ويلی شو چې په دې بيت کې مراعات النظير ادبي صنعت کارول شوی دی.
غنم، جوار، اوربشې، لونګي مهينـــې وريجې
( ۵ : ۱۵۷ مخ )
مسعود سرلوڅ مرادزی
دندې
نوموړي لومړی د ميدان وردگو ولايت د محمد جان خان روغتون کې د امر په توگه دنده ترسره کړه. په طبابت کې د يو مهال کار څخه وروسته ېې بيا په گڼو سياسي او ټولنيزو چارو کې ونډه واخيسته او په ۱۳۶۶ـ ۱۳۶۷ ل کلونو کې يې په چکوسلواکيا هېواد کې د افغانستان په سفارت کې د لومړي سکرټر په توگه دنده ترسره کړې ده. په ۱۳۷۵ ل کال په کابل کې د تنظيمي جگړو له کبله اړ شو چې له خپل هېواد افغانستان څخه ووځي او سويډن ته کډه وکړي. اوسمهال د سوېډن په پلازمېنه سټاکهولم کې له خپلې کورنۍ سره يو ځای اوسي. هغه واده کړی، درې لوڼې او دوه زامن لري.
له کُل څخه جز ته (تعلیلي) استدلال
د تایید تګلارې
لاندې د تایید تګلارې په بنسټ د استدلال یوه بېلګه ده:
د قیاس قانون
موږ وروستی وینا د لومړۍ وینا د فرضیې او د دویمې وینا د پایلې له ترکیب څخه استنباط کړه. موږ منو چې دا کېدای شي یوه غلطه وینا وي. دا په ریاضي کې د یوې غیر مستقیمې اړیکې د خاصیت نمونه ده. بل مثال: د مساواتو نامستقیمه ځانګړتیا ده چې په لاندې ډول ښودل کېږي:
د پيرمحمد کاروان د شعر ادبي ښکلاوې
سياقة الاعداد :
همدارنګه په دې بل ځای کې داسې وايي :
تدبيج :
( ۵ : ۱۷۸ مخ )
په ذکر شوي بيت کې د ( سپينو او تورو ) رنګونو ذکر شوی دی، نو ويلی شو چې په دې بيت کې د تدبيج ادبي صنعت راوړل شوی دی، همدارنګه په بل ځای کې پير محمد کاروان وايي :
عارفانه تجاهل :
لکه په دا لاندې بېلګو کې :
خلک راته وايي چې کاروانه چنار څه مانا؟
تنسيق الصفات :
په پورته بيت کې ( ارامه، روانه، خوږه خوږه، اورمه ) صفتونه د موسيقۍ لپاره راوړل شوي دي.
په  دغه بيت کې ( مار ته په لستوڼي کې ځای مه ور کوه ) مشهور متل راغلی دی، نو ځکه يې ارسال المثل ادبي صنعت بللی شو، دا بله بېلګه يې هم ولولئ:
بريد کا په تا لاس کې دې موږک د کمپيوټر دی
جمع :
په پورته ذکر شوي بيت کې ( تار، مرغلې ) تر يو حکم يانې ( غاړې ) لاندې راغلي دي، نو په دې اساس ويلی شو چې د جمع ادبي صنعت يې په خپل شعر کې کارولی دی، يا دا چې پيرمحمد کاروان په دې بل بيت کې وايي:
( ۵ : ۱۶۹ مخ )
حجرې مو له جرګو له مرکو نه تشې مه شه
حسن تعليل :
زه مهاجره پکې ستا مخ ته ګورم
يا هم لکه دا بيت :
پيرمحمد کاروان جادوګر شاعر دی چې د خپل سترګو هر ليدلی حال، ټولنيزو پديدو او د خپل زړه خبرو ته يې د هنريت او شعريت لباس ور اغوستی دی.
ماخذونه
2)  پنهان، فضل محمود ( حاجي ): ( ۱۳۸۱ ل ) کال، ادبي ارمغان، کوېټه، هېواد ادبي او کلتوري ټولنه ( خپرندوی ).
د رسنيو پېښليك
پښتو ژورناليزم په كابل او كندهار كې
خو په افغانستان كې د اميرشېرعليخان په دور كې چې د افغانستان د عصري كېدو هڅې پيلېږي. يانې د ښوونې او روزنې، پوځ او صنعت بنسټ ايښودل كېږي او د لومړي ځل لپاره په كابل كې چاپخونې پرانيستل كېږي، نو د ژورناليزم پيل هم له همدې ځايه كېږي.
كه څه هم په دغو دورو كې پښتو ژورناليزم ته څه ناڅه كار شوى دى، خو بيا هم دا كار ډېر لږ دى، سره له دې چې د افغانستان ملي او رسمي ژبه پښتو ده، خو په تېرو دېرشو كلونو كې د ژوندانه نورې ټولې برخې زيانمنې شوي، نو پښتو ژورناليزم ته هم ډېر زيان رسېدلى دى، كه څه هم هغه خورو- ورو افغانانو د نړۍ په هر كونج كې چې دي، خپلې هڅې ژوندۍ ساتلې دي، خو دا به هم بېځايه نه وي چې وويل شي دغه ساحه اوس په بشپړ ډول فلج شوې ده.
پښتو ژورناليزم په پېښور كې
تر دې وروسته گڼ شمېر ليكوالو د سياسي او مذهبي موخو لپاره ژورناليزم ته مخه كړه، په دې ډله كې د ترنگزو ملاصاحب د پښتنو د راويښولو لپاره د ژورناليزم ډگر ته راودانگل.
په (1920) م كال كې د چمبركند جنگياليو د الجهاد په نامه يوه خپرونه پيل كړه. همدارنگه اّزادگل كاكاخېل هم د افغان په نامه يوه اوونيزه پيل كړه.
دوبلین
دوبلین په انګلیسي Dublin) د آیرلنډ جمهوریت پلازمینه او لوی ښار دی. یاد ښار د لیفی سین د پرغاړه موقیعت لري چې کابو یومیلیون وګړي لري.
توماس کلارکسن
د غلامۍ ضد هلې ځلې
د کلارکسن د مقالې څخه په الهام اخيستنې، د پارلمان په غړو باندې د نفوذ د اعمال په موخه، د معارضو کوېکرانو، کلارکسن او نورو څخه، د کوچنیو ګروپونو ترمنځ یوه غیر رسمي کمېټه جوړه شوه. د ۱۷۸۷ز کال په مې کې دوی د "د غلامۍ تجارت د پای ته رسولو لپاره کمېټه" جوړه کړه.
لندنا، (انګولا)
سرچینې
وېشنيزه:انګولا وېشنيزه:انګولا عربي وېشنيزه:انګولايي ژبه وېشنيزه:انګليسي ژبه وېشنيزه:عربي هېوادونه وېشنيزه:افريقايي ښارونه وېشنيزه:افريقايي هېوادونه وېشنيزه:افريقايي فيلسوفان وېشنيزه:افريقايي اوراسيا وېشنيزه:افريقايي اح وېشنيزه:افريقايي اتحاديه وېشنيزه:افريقايي اتحا
متمرکزه لمریزه برېښنا
تاریخچه
د «سولر ټو» بریالیتوب ته په کتو سره په ۲۰۱۱ ز کال کې په هسپانیا کې د «سولر ټرېس پاور ټاور» په نامه یو سوداګریز سیستم جوړ شو ، چې وروسته یې نوم ګېم‌سولر تېرموسولر سیستم ته بدل شو. د ګېم‌سولر پایلو په خپل ډول کې د لا ډېرو سیستمونو لپاره لاره هواره کړه.
اخوان الصفا
د اخوان الصفا فلسفيانه مسائل
معتزله ؤ او د هغوی لارویانو به دا کتابگوټي ځان سرهگرځول، په خپلو درسي کړیو کې به یې ورڅخه گټه اخیسته، په اسلامي هېوادوکې به یې له ځان سره په پټه گرځول.
پنجابي قوم
تاریخ
د پنجاب کلمه د ابن بطوطه په لیکنو کې موندل کیږي چې هغه په څوارلسمه مېلادي پیړۍ کې دې سیمې ته د سفر پرمهال لیکلې وې. د دې کليمې پراخه کارونې د شپاړسمې پېړۍ په دوهمه نیمایي کې د شېرشاه سوري تاريخ کې موندل کیږي چې په هغه کې په پنجاب کې د شېرخان له خوا د یوې کلا د جوړولو په اړه یادونه شوې ده. مخکې په مهابارت کې هم د پنجاب سیمه د "پنجا ندا" (پنځه سیندونو) په نوم یاد شوې ده. تر دې وروسته ابوالفضل په عین اکبري کې لیکلي دي چې دا سیمه په دوو برخو لاهور او ملتان وېشل شوې وه. د عین اکبري په دویمه برخه کې ابوالفضل د پنجاب په نوم "پنجند" لیکلی دی. د دې نه علاوه مغل امپراتور جهانګير هم په خپل تزک جهانګيري کښې د پنجاب کليمه استعمال کړې ده.
د سند دره، د پنجاب لرغونی سلطنت
کاټن ټوکر چې په انګلیسي کې کاټن ورته ویل کیږي د هغه اختراع وه چې د کاټن کلمه د هغه له کلمې څخه جوړه شوې ده. بوره او شطرنج نړۍ ته د دې تمدن بې ارزښته ډالۍ دي. د سېند درې تمدن بډایه تمدن و، چې د زرګونو کلونو لپاره يې خلک د ځان خواته راجلب کړي و.
ځای
پنجابیان په اصل کې د پنجاب په سیمه کې میشت دي. پنجاب د پنځو سیندونو سیمه ده. ځايي پنجابي نفوس هغه مهال د لوی په توګه راڅرګند شو کله چې رنجیت سنګ په لومړي ځل په اتلسمه پیړۍ کې د پنجاب اعظم بنسټ کېښود، چې اوسنی پاکستانی پنجاب، هندي پنجاب، ټول آزاد کشمیر او اوسنی خیبر پښتونخوا پکې شامل وو، چې ټول په پنجاب کې شامل وو. د برتانوي امپراتورۍ پنجاب د اوسني خیبر پښتونخوا ، پاکستاني پنجاب ، هندي پنجاب ، هریانا ، هماچل پردیش او ډیلي څخه جوړ وو.
توتراکان
توتراکان د بلغاریا په سليسترا ولایت کې یو ښار دی چې په 2001 کې د 10,322تنه نفوس درلود.
کرج ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د البرز ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
شيراز ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د فارس ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
غازی آنتپ
عازی انتپ ولایت (غازی عینتاب) په ترکي Gaziantep) د ترکې په سویل لویدیځ کې پروت په ورته نوم د غازی انتپ ولایت مرکز دی.
واقعیت
د بېلګې په توګه: «دغه غونډله، وییکي لري»، یو کټ‌مټ ژبپوهنیز واقعیت؛ او «لمر یو ستوری دی»، په کره توګه یو ستورپوهنیز واقعیت بیانوي. سربېره پر دې، «ابراهام لېنګکن د متحده ایالاتو ۱۶م ولسمشر ؤ» او «ابراهام لېنګکن ترور شوی ؤ»، دواړه، رښتیني تاریخي واقعیتونه په ډاګه کوي. په ټولیز ډول، واقعیتونه له عقیدې، پوهې او اندونو څخه جلا جاجونه دي.
آرپوهنه او کارَونه
د انګلیسي «fact» وییکی له لاتیني «factum» څخه اخېستل شوی دی. په انګلیسي کې لومړی ځل په ورته معنا کارول شوی: «یو سرته رسول شوی یا ترسره شوی چار» – چې دغه معنا دم‌مهال له دوده لوېدلې ده. د وییکي «په رښتیني توګه پېښ شوی چار یا ټاکلي حالت» متداولې کارَونې مخینه د ۱۶مې پېړۍ نیمایي ته ورګرځي.
ادب او سماج
______پر پښتنو د پښتو ادب اغېز
اهواز ولسوالي
اهواز ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان اهواز)  د ايران د خوزستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د اهواز ښار دی. دا ولسوالي ۱٬۳۰۲٬۵۹۱ تنه نفوس لري. د اهواز ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو.
اسلامي نظام
مخينه
د اسلامی نظام ښه والی پدی کی دی چی نه یواځی داچی عامه وگړی ته پکی خدمت کیږی او د هغوی په وړاندی مسول دی مگر وگړوته هم پکی مسولیتونه سپارل شوی که د ځان په اړه وی او که د نورو په اړه، لکه حضرت محمد صلی الله علیه وسلم په یو حدیث کی فرمایی چی: (الایمان بضع وسبعون شعبۀ افضلها کلۀ لا اله الا الله و ادناها اماتۀ الاذی عن الطریق و الحیا شعبۀ من الایمان) ژباړه: ایمان څو اویا څانگی لری چی ترټولو غوره یی د لا اله الا الله کلمه ده او ټیټه یی له لاری څخه د ناوړه څیرزونو لیری کول دی او حیا هم د ایمان یوه برخه ده.
قاضیان
قاضی هم د خلیفه له لوری ټاکل کیږی ترڅو د خلکو ستونزې حل کړی.
پوځ
په ټوليز ډول اسلامی پوځ دوه ډوله دی یو د رضاکارانو پوځ او بل ډول یی هغه پوځ دی چی د تنخوا په بدل کی په پوځ کی کار کوی:
جرگه
په يوه ولسواک نظام د ډيرو قانونو نهد اسلامی قانون څخه اخستل شوی او بڼه يي ته يي لږ بدلون ورکړې کړی دى چی یو له هغو څخه یو هم جرگه (شوری) ده چی د ولسي جرگه (پارلیمان) په بڼه راښکاره شوی او د ولسي جرگې او جرگې (شوری)ترمنځ توپیر دادی چی په شوری کی اهل حل کینی او په ولسي جرگه کی بیاهم هماغه د رایو مسله ده پوهه او هوښیاری شرط نده حتی هغه څوک چی په لیک او لوست هم نه پوهیږی کولای شی په ولسي جرگه  کی کینی او رایه ورکړی، دلته یوه پوښتنه رامنځ ته کیږی چی څوک چی پوهه ونلری د یوملت دلویو قضایاو په اړه به څنگه دريځ نیسی او رایه به ور کوی.
محمد كبير حقمل
دا هم وگورئ
لوگر ولايت
اناټولیا
اناټولیا چې کوچنۍ آسیا هم ورته ویل کېږي، د آسیا په ختیځ کې یوه ټاپو او د آسیا براعظم تر ټولو لویدیځه څنډه ده، چې د اوسنۍ ترکیې لویه برخه جوړوي. دا سیمه له شمال لویدیځ څخه د ترکیې تنګي ګانو، له شمال څخه د تور سمندر، له ختیځ څخه د ارمنستان لوړو ځمکو، له سویل څخه د مدیترانې سمندر او له لویدیځ څخه د ایجین سمندر له خوا احاطه شوې ده. د مرمرې سمندر د بسفر او داردانل تنګي ګانو له لارې د تور سمندر او ایجین سمندر په منځ کې اړیکه ټینګوي او اناټولیا د اروپا په سویل ختیځ د بالکان په ټاپو کې له ټراس څخه جلا کوي.
د ملا تیر نه لرونکي موجودات
ځينې هغه تش په نامه بې ملا تیره، لکه «ټونيکاټا» او « Cephalochordata» د نورو بې ملا تیرو په پرتله د ملا تیر لرونکو سره ډېر اړوند دي. دا چاره د ملا تیر نه لرونکي غیر توليدي ګرځوي، په همدې بنسټ په ډلبندۍ کې د دې اصطلاح هېڅ معنا نه شته.
د شته انواعو (ډولونو) شمېر
د « IUCN» د  اټکل له مخې ۶۶۱۷۸ ډوله د ملا تیرلرونکي انواع پېژندل شوي دي، دا معنا چې له پنځه نوي سلنه نه زيات ژويو بېلګې په نړۍ کې هغه دي چې د ملا تیر نه لري.
عصبي نظام
نيورونونه د بې ملا تیره ژويو په ډېرو انواعو کې پېژندل شوي دي، په هغوی کې annelids, molluscs, nematodes او arthropods شامل دي.
پیرهونیزم
تاریخچه
په شپاړسمه پېړۍ کې د سکستوس امپریکوس د آثارو بیا رغونې او خپرېدلو، له پیرونیزم سره بېرته لېوالتیا راژوندۍ کړه.
اروميه ولسوالي
اروميه ولسوالۍ (په پارسي کې: شهرستان ارومیه)  د ايران د لویدیځ آذربایجان ولایت یوه ولسوالۍ ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د اروميه ښار دی. دا ولسوالي ۱٬۰۴۰٬۵۶۵ تنه نفوس لري. د اروميه ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو.
حرکت
کلاسیک ميخانيک
کلاسیک ميخانيک، د لويو جسمونو، لکه: له توغنديو نه نیولې  د ماشين الاتو تر برخو پورې او همدرانګه د نجومي جسمونو، لکه: فضايي بېړۍ، سيارو، ستورو او کهکشانونو د حرکت د تشرېح کولو لپاره کارول کېږي. دا ميخانيک په یادو شوو ساحو کې ډېرې دقيقې پایلې لري او په ساينس، انجينري او تکنالوژۍ کې يو تر ټولو پخوانی او پراخ علمي تشرېحات دي.
کلاسیک ميخانيک، په بنسټيز ډول د نيوټن د حرکت د قوانينو پر بنسټ ولاړ دی. دا قوانين په يوه جسم باندې د قوې د عمل او د هغه جسم د حرکت ترمنځ اړيکه تشرېح کوي. دا قوانين په لومړي ځل د سر اساق نيوټن (Sir Isaac Newton) په واسطه د هغې په کار (Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica) کې رامنځته شول، چې په لومړی ځل د ۱۶۸۷ ز کال د جولای په ۵ مه خپاره شول. د نيوټن درې قوانين دا دي:
بلغاریا
د نوم رېښې
بلغاريا نوم له بلغر څخه اخستل شوی دی، هغه اصلي ترکي قبيله چې لومړۍ بلغاريايي سترواکي يې جوړه کړې وه. نوم يې په بشپړه نه دی څرګند شوی او ستونزمنه ده چې له زېږد وروسته له څلورمې پېړۍ مخکې يې تاريخ وموندل شي، خو دا شونې ده چې د پروټو-ترکي ټکي « bulģha» څخه اخستل شوی وي (معنا يې ده: ګډ، لړل، خوځول) او د دې اشتقاق « bulgak» دی (چې معنا يې ده: انقلاب، بد نظمي). شونې ده چې دا معنا نوره هم پراخه شي «باغي»، «هڅول»، يا «د بد نظمۍ يو حالت پیدا کول» وبلل شي او په همدې ډول له دې څخه د اخستل شوي ټکي معنا به وي «بدنظمي جوړونکي». په داخلي اسيا کې قومي ډلې د غږ له اړخه ډېر ځله  دې ته په ورته نومونو نومول شوی دي، لکه « Buluoji» د پنځو بربري ډلو يوه برخه چې د څلورمې پېړۍ په اوږدو کې د «شريک توکم» او «ستونزو پېښونکو» په توګه انځور شوي دي.
له تاريخ مخکې او لرغونی پړاو
د اوسنيو بلغاريايانو د نيکونو له درې ډلو څخه تراکيان له زېږد مخکې د دولسمې پېړۍ په يو مهال کې په بالکان ټاپووزمه کې راڅرګند شول. تراکيانو د فلزاتو په کارولو کې مهارت تر لاسه کړ او يونانيانو ته يې ارفين او ډآيونيسيايي ډلې ورکړې، خو خپله قبايلي او بې هېواده پاتې شول. پارسي هخامنشي سترواکۍ له زېږد مخکې په شپږمه پېړۍ کې د اوسنۍ بلغاريې ځينې برخې ونېولې (په ځانګړي ډول ختيځه بلغاريا) او له زېږد مخکې تر ۴۷۹ کال پورې يې په دې سيمه واکمني وکړه. دې بريدونو د تراکيانو له يووالي سره مرسته وکړه او د دې قبيلو ډېرې يې د «تريس» پاچا تر واک لاندې يو شوې، تر څو له زېږد مخکې په ۴۷۰ کلونو کې يې اودريسي پاچايي جوړه کړه. دا پاچايي له زېږد مخکې په ۳۴۱ کال کې د مقدونيا د دویم فليپ له خوا کمزورې او تر واک لاندې راوستل شوه، په درېيمه پېړۍ پرې سلواکيانو بريد وکړ او په پايله کې له زېږد وروسته په ۴۵ کال کې د رومي سترواکۍ يو ولايت وګرځېد.
روډ جکسن (د وبايي ناروغيو متخصص)
څېړنه او مسلک
دا د جاذبې قوې د سقوط په سيمه ييز ليد کې وه چې د پينروز ونډه پکې تر تولو زياته پرېکړه کونکې وه، د کوم پيل چې د هغه د 1969ز کال د کايناتي سانسور په اټکل سره شوی و، د دې اغېز لپاره چې راتلونکی هر ډول انفراديت د يو پټ شوي فضا وخت د سيمې په شا اوخوا کې د يو ښه چلند لرونکې پېښې د افق په داخل کې محدود شي، د کوم لپاره چې «Wheeler» د تور غار اصطلاح چمتو کړې ده، له کوم څخه چې يوه ليدونکې بهرنۍ سيمه پياوړې؛ خو د محدودو تاوېدو (انحناء) سره پاتې کېږي، له کوم څخه چې جاذبې قوې يو څه انرژي د پينروز د پروسې په مټ را ايستل کېدای شوای، په داسې حال کې چې شونې ده شا او خوا مادې له ودې څخه نوره انرژي خوشې کېدای شي، کوم چې د کواسارونو په څېر فلکي طبيعي ښکارندو لامل ګرځېدای شي.
په انقلابي جګړه کې افريقايي الاصله امريکايان
افريقايي الاصله امريکايي هېوادوپال
د ۱۷۷۷ز کال د اپريل مياشتې په شپږ وېشتمه نېټه، په «ډنمبري کانکټيکټ» کې د «ټايرن» د بريد پر مهال، يو مريي چې «ادمز» نومېده، د بې احتياطه زړورتيا له امله پر بریتانويانو د ډزو کولو پر مهال ووژل شو.
د افريقايي الاصله امريکايانو د کارولو په وړاندې د هېوادپالو مبازره
انقلابي مشرانو په وسله وال ځواک کې د تور پوستو د کارولو په اړه وېره څرګندوله. دوی وېره درلوه چې په وسله سمبال مريان به د مريانو د بغاوت لامل وګرځي. د مريانو مالکانو سره دا اندېښنه وه چې پوځي خدمت به د دوی خلک د دوی له لاسه وباسي او آزاد کړي.
پروان ولايت
دناوې جوړول
دوه دوه تاره اخلی سرور ورو بيلويه په نخرونخرو ېې بيلو يه
وروسته دواده نه دجامو اغوستل
کله چې پېغله واده شي نوبيا مجبوره ده چې هر ډول دخاوند،خواښې ،خوسر زړه وي هماغه شان جامې جوړې کړي دهماغو خوي اوعدت باندې عمل وکړي نوکله چې واده شي لمړې داچې بيا ښه بيلو ،گيبي پرتوگ اغوندي لوي گرد قميص اغوندي يا دگيبي پرتوگ پر ځای پيڅۍ اغوندي اوترډېره وخته پورې پټی ږدي.
دماشومانو سندرې
دماشومانوسندرې خاص دماشومانوله خواپه بيلا بيلو وختو نوکې ويلې کيږي کله چې ماشوم په خبرو راځی او دځمکې پرمخ قدم وهي اودکليو په کوڅو کې دغه سندرې چې له ډېرې پخواپه دوي کې شته او ماشومانوله ترمينځ خورې دي. نوماشومان هم پسې زده کوي او سينه په سينه له يوه نسل نه بل نسل ته په شفاهي ډول انتقال مومي. يوماشوم چې څومره کوچنې وي په همغه اندازه په لږو سندرو باندې پوهيږي مگرچې څومره چې سن لوړيږي او دکور کلي له نورو ماشومانوسره يې تگ راتگ ،مينه اولوبو کې گډون زياتيږي هماغومره سندرو سره اشنايې پېداکوي. لومړې ځل دمور له خواهم ورته سندرې ويل کيږي .چې ډېر ماشومان دمور په سندرو ويلوعادت شوي او بې له سندرو ويلو څخه ويده کيږي هم نه .چې داسندرې په دا شان دي : الالولالو لالو تاسې مه راځې غلو غفار خان داسې يده دی لکه غرکنده پيشو تاسې مه راځې غلو الالو لالو لالو لاس اوپښې تړلي په لتو تاسې مه راځې پېشو غفارخان داسې ويده دې لکه گوډی درنجو الالو لالو لالو دبادرنگو په موسم کې داسې سندری ويلې : اوښان يې قطارکړي بادرنگ يې په بارگړي دادابه مې خبر شي مابه ورکړي په بادرنگو شپېلې وهه دبنگو
سرچينې
۴- خپل ياداشت، د کلي د زړو او سپين سرو ښځو په مرسته.
د هوا د حالاتو مالي تامين
د هوا د حالاتو څو اړخيز مالي تامين
د هوا د حالاتو څو اړخيزې مالي سرچينې (لکه: د څو ملتي حکومتونو له لورې اداره شوې) د هوا حالاتو په مالي تامين کې د پیسو اداينې لپاره مهمې دي. تر څو ټولو سترې یادې سرچينې د هوا د حالاتو د پانګه اچونې مالي سرچينې (Climate Investment Funds)، د هوا د حالاتو تازه پانګه (Green Climate Fund (GCF))، د سمون پانګه (Adaptation Fund (AF)) او د نړيوال چاپېريال اسانتيا (Global Environment Facility (GEF)) دي. په ۲۰۱۶ ز کال کې ذکر شويو څلورو مالي سرچينو د پروژي د ملاتړ لپاره ۲،۷۸ بېليونه ډالر تصويب کړل. هندوستان د يو (مفرد) هېواد ملاتړ د ټولې ستره کچه تر لاسه کړه او ورپسې اوکراين او چيلي وو. Tuvalu د سړي سر تر ټولو زياته پانګه تر لاسه کړه، چې ورپسې Samoa او بيا Dominica هېوادونه وو. متحده ايالتونه د نوموړو څلورو بسپنه ورکوونکو له ډلې تر ټولو ستر هېواد دی، په داسې حال کې چې ناروې د نفوسو د اندازې اړوند تر ټولو زياته مرسته برابروي. د هوا د حالاتو زياتره څو ملتي پانګه ورکوونکي د بخښلو، پور، عدل او د ګواښ کمونې اختياراتو په ګډون، د مالي تمويل پراخې لړۍ څخه ګټه پورته کوي.
د زړو پاملرنه یا مرستون
استرالیا
د آسټرالیا د زړو پاملرنه یا مرستون  زیاتره وختونه د مختلفو دولتي او فدرالي تمویلېو په سبب پیچلي ګڼل کیږي. علاوه پر دې، زیات شمېر لنډیزونه یا مخففات موجود دي چې پیرودونکي باید ترې خبر وي، د ځینو نومونه یې دا دي: ACAT، ACAR، NRCP، HACC، CACP، EACH، EACH-D او CDC (د مصرف کونکي د اړتیاوو اړوند پاملرنې).
اسفره
نور ولولئ
وېشنيزه:د تاجيکستان ښارونه
معمولي کپر (کب)
وېشنيزه:کپران
انقراض
د انقراض لویې پېښې
ډېرو وروستیو څېړنو ښودلي چې، د کپتانیان د پای د انقراض پېښه معلومېږي چې د پریمین – تریاسیک له پېښې څخه جلا را منځ ته شوې وي. که داسې وي، نو دا به د ډېرو "لوی پنځه" د انقراض پېښو څخه لویه وي.
پروفيسر راز محمد راز
مخينه
راز زموږ د فکر، شعور او علم د ډگرونو یو وتلی نوم او سپیڅلی انسان وو. راز زموږ د شعري بهیرونو یو مخکښ وو. راز زموږ د فلسفې پر باریکیو او عمقونو د محدودو آگاهو څیرو له ډلې نه وو. راز زموږ یو کامیاب او یاد ناولست وو. راز زموږ دقیق او باریک بینه څیړونکی وو او راز زموږ د ټولنې پر نبض پوه مشر وو.
پروفيسر راز د ژوند په وروستيو څو کلونو کې د سرطان په ناروغۍ اخته وو چې په پرله پسې توگه په کراچۍ ښار کې تر درملنې لاندې وو، خو د ژوند په وروستي کال کې له گرځېدو لوېدلى او ډاکټرانو له خبرو هم منع کړى وو. بيا يې هم د قلم مينه د مرگ تر بستره له زړه ونه وتله. د هغه کشر ورور ليکوال او شاعر عصمت الله زهير یې د وروستي خواهیش په اړه وايي:
د بون کنفرانس پرېکړه ليک
د افغانستان په اړوند د ملگرو ملتونو تر څارنې لاندې د خبرو برخه وال : د افغانستان په اړوند د ملگرو ملتونو د سرمنشي د ځانگړي استازي په حضور کې، ژمنه کوي چې په افغانستان کې غمجن کړکيچ پاى ته ورسوي، ملي پخلاينه، تلپاتې سوله، ثبات ټينگ او په هيواد کې د بشري حقوقو درناوى وشي، بيا ټنگار کوي چې د افغانستان خپلواکي، ملي واکمنتوب او د خاورې بشپړتيا خوندي وساتل شي، د افغانستان د خلکو دغه مسلم حق مني چې په ازاده توگه خپل سياسي راتلونکې برخه ليک د اسلام، دموکراسۍ پلورليزم او ټولنيز عدالت د پرنسيپونو سره سم وټاکي، د دې قدردانيي کيږي چې د افغانستان مجاهدينو د کلونو په اوږدو کې د خپلواکئ، ملي واکمنتوب، د خاورې بشپړتيا او ملي يووالي څخه دفاع کړيده او د تروريزم، ظلم او زياتى په وړاندې يې په زړه پورې رول لوبولى او د دوئ قربانيو اوس هغوئ د جهاد، سولې او د خپل گران هيواد افغانستان د بيا ودانولو او آرامتيا اتلان گرځولي دي. پوهيږي چې په هيواد کې بې ثباته حالت دېته اړتيا لري چې موقت اضطراري تدبيرونه ونيول او عملي شي. د جلالتماب پروفيسور برهان الدين رباني د دغه چمتووالي قدردانى کوي چې قدرت هغې موقتې ادارې ته سپاري چې د دغه موافقتنامې په نتيجه کې منځ ته راځي، په دغه ضرورت ټينگار کوي چې په دغو موقتو تدبيرونو کې د افغانستان د اولس د ټولو پرگنو او د هغو ډلو چې د ملگرو ملتونو په اوسنيو خبرو کې يې نمايندگي نه ده شوې بشپړ استازيتوب باوري شي، په پام کې ساتي چې دغه موقت تدبيرونه د يو داسې پراخ بنسټه او نماينده حکومت په لور چې جنسي توپير په کې نه وي، په هغه کې د ټولو قومونو او د هغو ډلو بشپړ استازيتوب شوى وي او د ټاکلې مودې څخه زيات دوام ونه کړي لومړى گام بولي، دا مني چې وخت په کار دى تر څو نوى افغان امنيتي ځواک جوړ او وکړى شي خپلې دندې په پوره توگه ترسره کړي. په دغه موده کې بايد هغه امنيتي تدبيرونه چې د دغې موافقتنامې په لومړۍ ضميمه کې په گوته شوي پلي شي، دا مني چې ملگري ملتونه يوه پيژندلې شوې نړيواله بيطرفه موسسه ده او تر هغه چې په افغانستان کې تل پاتې موسسات منځ ته راځي خاص او مهم نقش ولوبوي، چې تفصيلات يې د دې موافقتنامې په دوهمه ضميمه کې په گوته شوي دي، په لاندې ډول موافقې ته رسيدلي دي:
دويم – قانوني چوکاټ او قضايي نظام
1 - لاندينئ چوکاټ په موقتي توگه تر هغه چې پورته ذکر شوى نوى اساسي قانون نافذ شي تطبيقيږي. الف : د 1343 لمريز (1964م) اساسي قانون ترهغه ځايه چې احکام يې د دې موافقتنامې د موادو سره په تضاد کې نه وي او د هغو برخو پرته چې د شاهي رژيم او د هغه وخت د اجرائيه او مقننه قواوو سره ارتباط پيدا کوي نور احکام يې د تطبيق وړ دي. ب : موجوده قوانين او مقررات تر هغه ځايه چې د دغې موافقتنامي او نړيوالو قانوني واجباتو د کومو چې افغانستان يې يو طرف وي او يا د 1343 کال د اساسي قانون د تطبيق وړ احکامو سره په تضاد کې نه وي د تطبيق وړ دي. موقته واکمني دا قدرت لري چې دغه قوانين او لايحي فسخ او تعديل کړي. 2 - د افغانستان قضايي قوه به مستقله وي. قضايي قوه د سترې محکمې او د هغو نورو محکمو څخه چې د موقتې ادارې له خوا جوړيږي تشکيله شوې ده. موقته اداره د ملگرو ملتونو په مرسته يو قضايي کميسون جوړوي چې په افغانستان کې د اسلامي ارزښتونو، د نړيوالو حقوقي معيارونو او د داخلي حقوقي عنعناتو په نظر کې نيولو سره قضايي سيستم بيا فعال کړي.
څلورم - د اضطراري لويې جرگې د رابللو له پاره ځانگړى خپلواک کميسيون
پنځم: نهايي احکام
پنجکنت
پنجکنت  (انگرېزي: Panjakent ) د تاجيکستان يو ښار دی، دا ددې هېواد په لوی ښارونو کې شماريږي.په کال 2000 کې ددې ښار ابادي 33,000 وه او د کال 2007 د اندازې له مخې د ددې ښار ابادي 35,900 ته رسېدل ده. دا ښار د تاجيکستان په سوغد ولايت کې موقعيت لري.
نور ولولئ
وېشنيزه:د تاجيکستان ښارونه
د افغانستان باندنۍ اړيکې
رسنی
دطالبانو دواک په موده کی ټول خبری رسانی د هغوی تر شدیده کنټرول لاندی ؤ. د افغانستان ملی راډیو؛ دشریعت غږ ؛ په نامه بدل سوی ؤ اود طالبانودځانگړی افراطی نظریاتو تبلیغ یی کاوه. ټلویژیون هم داخلاقی فسادونو دمنشا په تور ممنوع سوی  ؤ. په ۲۰۰۱ م کال کی د طالبانو د سقوط څخه وروسته دافغانستان راډیو خپل خپرونی له سره ونیوله ؛ او د افغانستان ټلویژیون هم پرانیستل سو. دافغانستان ورځپاڼی خورا ډیراو پوره آزادی  لری  خو دشمیرنی له نظره ډیرزیاته ندی. دطالبانو دنسکوریدلو څخه وروسته په نوی دولت کی څو نوی راډیوی استیشنونه په کار پیل کړی دی. په ۲۰۰۴ کال کی د مطبوعاتو نوی قانون تصویب سوله ؛چی دهغه پراساس پر اسلام او نورو ادیانو باندی نیوکی اوانتقاد کول ممنوع سوی دی. نور خارجی راډیوگانی هم دافغانستان لپاره پروگرامونه خپره کوی لکه؛ بی بی سی چی  د اف ام په لنډوڅپوکی هم خپریږی ؛ دفرانسی دراډیو نړیواله څانگه ؛ دآزاده اروپا غږ ؛ دأزادﺉ غږ(د ایساف دځواکونو له خوا خپریږی)  ؛ دامریکی غږ  او داسی نور.
خبری آژانسونه
وېشنيزه:د افغانستان حکومت
د متحده ایالاتو د اساسي قانون پنځلسم تعدیل
په شلمه پیړۍ کې، محکمې د تعدیل په پراخه توګه تشرېح کول پیل کړل، په (۱۹۱۵ز) کې د نیکه په اړه ماده په Guinn v کې تشرېح شوې. د رای ورکولو نور حقونه د اساسي قانون  په نولسم تعدیل کې (د ښځو لپاره د رایې ورکولو حق) او څلوروېشتم تعدیل (په فدرالي ټاکنو کې د رایی ورکولو مالیاتو منع کول) کې ځای پر ځای شوي. دي
تنقيدي فېصلې ۔۔۔فېصل فاران
د الائسيس بادیلیئر،ریمباد،ملارمے،لوتر یامونټ نه تر رلکے او بیا تر لوئيس بورخېس پورې ټولو دغه هئیت غوره ګرځولے دے ـ دغه هیئت د اوسني وخت شاعران لکه_ نن اېنډریو، جمېز ټیټ، هوئي ګوډ، روسا ایډسن، جیر الډ فلېمنګ، ایلري اکاکرز، پتریکا امونډسن، او دغسې نور شاعران هم دا روایت تقلید کوي ـ د بېلګې پۀ توګه دا تازه  2019ز نثرمونه  ولولئ
(۱)_____ زۀ اودۀ شوم د خاموشۍ زړۀ وچاودۀ مړه شوه مرګ سندره شو شور لستوڼي وویستل ګډېږي دېوالونو خبرې کول ذده کړۀ مارغانو د خپلو وزرو نه اور واغست زمریو خپل بچي وخوړۀ جېل مات شو قېدیان ټول ازاد شو جلاد پخپله ځان پانسي کړ پولیس مفرور شو ازغي ګل شو ... _____ (۲)_____سیورے زما سېورے، توره بلا په ما پسې ده لکه هابیل ته د قابیل مړے پۀ شا دے زما سیورے زما د پرسنالټي تزلیل دے ما پسې راښکلې کېږي پۀ کوڅو کښې محلو کښې پۀ نالیو پۀ ډیرانونو زما سیوریه! ماته علم دے چې تۀ ماته زما اوقات ښایې ــــــــــــــــــ (۳)____News paper ماتې سترګې دي او پۀ ماتو ماتو سترګو مات خوبونه وینم ماتې څهرې دي او بدرنګ ښایستونه ماتې وعدې دي د اخبار پۀ مینځنۍ بلېک ان وائټ صفحه کښې او زۀ پۀ نا زړۀ ددې اخبار کږې وږې د بې حسه رپورټر سرخۍ لولم ددې ښار نه ما او تا پرون خپله مینه تختولې ده او نن پۀ دې سرخیو کښې زۀ لکه مات ګلاس او تۀ لکه ماته آئینه یې د خپل اخبار د رېټنګ زیاتولو پۀ غرض د دواو پاپولر پرسنز د مرګ خبر یعني زما او ستا ټول بکواس ټول دروغ
(5)___”اختر، شپه“
خارجي اهنګ د بحر او وزن نتیجه وي ـ داخلي اهنګ د غوره لفظونو د غوره ترتیب و تهذیب نتیجه وي ـ لکه ډیوه یوسي کۀ فارانه! ځان سره شاته پاتې شي مرګي نه تنهائي اوس کښې دې کښې د لفظونو ترتیب لږ بدل شي نو بحر وزن به هغه وي خو داخلي اهنګ به ئې صرف لفظونو مخکښې وروستو کېدو سره بدل وي ـ لکه کۀ داسې شي ــــــــ پاتې کېږي د مرګي نه رڼائي
ښار
تعریف
د مختلفو نقطو له مخې د ښار لپاره مختلف تعریفونه وړاندې شوي. په ډیرو هڅو کې، د ښار د بنسټیز تعریف لپاره دوه معیارونه په پام کې نیول شوي دي:
شيخ متي
ژباړه :- " آخرت غوره او ښه پاتې كېدونكى دى". ځكه نو شيخ د خپل آخروي ژوند لـه پاره په دنيا كي پرهېزګاري غوره كړې ده او لكه چي رحمان بابا هم وايي.
ژباړه :- " بېشكه چي ډېر بزرګ ستاسي په نزد د خداى پاك پرهېزګار ستاسي دي". په دې هكله يو نبوي حديث شريف د ابي هريره څخه بخاري او مسلم شريف نقل كړى دى وايي چي رسول اكرم و فرمايل تقوا په دنيا كي د زړه او بدن استراحت راولي.
پرانیستې ټولنه
اخطار
پانګوال او انسان دوست جورج سوروس، د کارل پاپر یوپیرو دی، نوموړي استدلال وکړ، چې د ځيرک فریب د پیاوړو تخنیکونو پیچلي کارول، د محافظه کاره سیاسي فعالانو لکه فرانک لونټز او کارل روو له خواله عصري اعلاناتو او ادراکي ساینس نه پور شوي دي، چې د پاپر د پرانیستې ټولنې د لید په اړه شک لري، ځکه چې د حقایقو په اړه د نظر ورکوونکو درک په اسانۍ سره کارېدای شي، ډیموکراتیکې سیاسي خبرې اترې په واقعیت کې د غوره پوهېدو لامل نه کېږي. سوروس استدلال کوي، چې د واکونو د جلا کولو، د بیان د آزادۍ او آزادو ټاکنوپر اړتیا سربېره، د حقایقو د تعقیب لپاره ښکاره ژمنتیا اړینه ده.«سیاستوال به د لاسوهنې پرځای حقیقت ته درناوی وکړي، یوازې هغه وخت چې خلک د حقیقت په اړه فکر وکړي او سیاستوالو ته هغه وخت سزا ورکړي، چې دوی په قصدي دوکه کې ونیسي».
د طالبانو تاریخ
مخینه
په ۱۹۷۸ زکال کې د ثور انقلاب لامل وګرځېد چې په افغانستان کې یو دیموکراتیک جمهوري دولت رامنځته شي. نوي دولت چې د شوروي اتحاد ملاتړ یې له ځانه سره درلود د مذهبي کسانو پر وړاندې یې مارکسېستي مبارزه پیل کړه. ورته مهال د ایران انقلاب د خپلو مخفیانه شبکو پر مټ په ګاونډیو هېوادونو کې د وسله والې اسلام پالنې (اسلامېزم) ایډیالوژي خپروله. د هغو ملاتړو د افغانستان په ډیری برخو په ځانګړې توګه په هرات ولایت کې چې ګڼ شمېر شیعه مسلمانان یې لرل د خپلو افکارو خپرولو ته مخه کړه. ورته مهال کمونېزم پلوه افغان دولت د سنتي او ګویا اسلامي کړنلارو پر ضد خپلو اقداماتو ته دوام ورکاوه. د ۱۹۷۹ زکال په مارچ میاشت کې د هرات پاڅون د نجونو د اجباري زده کړو د پروګرام پر ضد پیل شو. دغه چاره د هېواد په لویدیځ کې د بغاوتونو د پراختیا لامل وګرځېده. بلاخره مجاهدینو په پراخه کچه بغاوتونو ته مخه کړه. همدا و چې افغانستان ته د شوروي اتحاد د ځواکونو له راتلو وروسته د مجاهدینو جنګیالیو د شوروي اتحاد له ځواکونو سره جګړه پیل کړه.
متحده عرب امارات
د عربو موقيعت
( (٥) م ١٣ )
همدان ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د همدان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
پکتيا ولايت
تاریخچه
دا روښانه خبره ده، چې د پكت د قبيلې د اوسېدلو ځايونه د پكتيا او د پكتيكا سيمې بلل شوي دي، نو راځئ همدا مسئله له بله پلوه هم راوسپړو. هغه داسې چې د پكتيا او د پكتيكا نومونه په دوو برخو ووېشو او وگورو، چې څه لاس ته راځي. كه د پكتيا نوم دوه برخې كړو، نو لومړۍ برخه يې همدا د پكت د قبيلې نوم دى او دويمه برخه يې يانې (يا) د سيمې د نسبتي پسوند په توگه راغلى دى او د پكتيكا په نوم كې هم د (كا) زياتوالى هم همدارنگه تعبيرېږي. يانې (پكت) د قبيلې وم (يا) د سيمې د منسوبيت علامه ده. كه دا دوې كليمې سره يوځاى كړو، نو د پكتيا نوم ترې لاس ته راځي او د پكتيكا په نوم كې (پكت) د قبيلې نوم او (كا) د سيمې د منسوبيت علامه، چې له دغو دواړو كليمو څخه هم د پكتيكا نوم لاس ته راځي.
په دې برخه كې راځو د پكتيا ولايت د مركز د گرديز ښار او د نوم په هكله يې يو څو خبرو ته.
د تاريخ پوهانو له قوله ويل كېږي، چې د كابل شاه د اسلام د لښكرو د فتوحاتو پر وخت كې گردېز ته پناه وړې وه، چې هلته يې بيا په همدې بالاحصار كې پوځي مركز جوړ كړ او تر ډېره موده يې د اسلام له لښكرو سره جگړه وكړه او د ډېر مقاومت وروسته يې ماته وخوړه.
هربرټ کلارک هوور
هربرټ کلارک هوور (د ۱۸۷۴ز کال اګسټ په ۱۰مه زېږېدلی او د ۱۹۶۴ز کال اکټوبر په ۲۰مه مړ شوی) یو امریکایي سیاستوال او انجنیر و، چې له ۱۹۲۹ز کال نه تر ۱۹۳۳ز کال پورې یې د متحده ایالاتو د ۳۱م ولسمشر په توګه دنده ترسره کړې، نوموړی د جمهوري غوښتونکي ګوند غړی و او د لوی اقتصادي ناورین په ترڅ کې واک ته ورسېد. له ولسمشرۍ دمخه هوور په بلجیم کې د مرستې د کمیسیون (Commission for Relief) مشري کوله، د متحده ایالاتو د خوړو د ادارې مشر په توګه او د متحده ایالاتو د سوداګرۍ د درېیم وزیر په توګه یې هم دنده ترسره کړې.
هوور د اووا په لوېدیځ برانچ کې په یوه کوکر کورنۍ کې زېږېدلی او په ​​اوریګون کې لوی شوی دی. هغه په ۱۸۹۵ز کال کې د سټینفورډ له پوهنتون نه تر فراغت وروسته د لندن په مېشته کان کیندنې شرکت کې دنده ترسره کړه. د لومړۍ نړیوالې جګړې له پیلېدو وروسته، هغه په ​​بلجیم کې د یوه مرستندویه کمیسون مشر وټاکل شو، چې یاد نړیوال مرستندوی سازمان اشغال شوي بلجیم ته خواړه چمتو کول. کله چې متحده ایالاتو په جګړې کې برخه واخیسته، د وخت ولسمشر له خوا هوور د خوړو د ادارې مشر وټاکل شو او نوموړی د هېواد د« خوراکي تزار» په توګه وپېژندل شو. له جګړې وروسته، هوور د امریکا د مرستو د ادارې مشري وکړه، چې د مرکزي او ختیځې اروپا اوسېدونکو ته یې خواړه برابرول. هوور په ۱۹۲۰ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې د جمهوري غوښتونکو ګوند نه برخه واخیسته، چې بریالی نه شو.
ولسمشري (۱۹۲۹ز کال نه تر ۱۹۳۳ز کال پورې)
هوور ولسمشرۍ ته، د عامه او خصوصي همکارۍ هڅولو له لارې د ټولو امریکایانو د شرایطو د ښه کولو د یوې وسیلې په توګه کاته. هغه د دولتي مداخلې مخالفت کاوه، ځکه هغه فکر کاوه، چې دا د امریکا د انفراديت او د ځان د بساینې له هیلو نه سرغړونه ده. لومړی لوی قانون، چې هغه لاسلیک کړ، د ۱۹۲۹ز کال د کرنیز بازار موندنې قانون و. هوور د مسئلو مطالعه کولو او د حل وړاندیز کولو لپاره له کمیسیونونو نه پراخه ګټه پورته کړه او ډېري دا کمیسیونونه د حکومت له خوا نه، بلکې د خصوصي تمویل کوونکو له خوا تمویل کېده. هغه یوه کابینه وټاکله، چې په لویه کچه له شتمنو او د محافظه کارو سوداګرو له ائتلاف نه جوړه وه.
بهرنۍ اړیکې
د ۱۹۳۲ز کال د بې وسلې کولو په نړیوال کنفرانس کې هوور د ټانکونو او بمباریو غیرقانوني کولو غوښتنه وکړه، خو وړاندیز یې ونه منل شو. په ۱۹۳۱ز کال کې جاپان په مانچوریا برید وکړ، چې د چین د ملي انقلابي پوځ جمهوریت ته یې ماتې ورکړه او د مانچوکو یو ګوډاګی دولت یې جوړ کړ. د هوور ادارې دا برید وغانده، خو د جاپانیانو د مخالفت نه یې هم ډډه وکړه او وېره یې لرله، چې ډېر پیاوړی دریځ به د جاپان په حکومت کې منځلاري ځواکونه کمزوري کړي او د شوروي اتحاد پر وړاندې به یو احتمالي متحد له منځه یوسي، چې هغه د خورا لوی ګواښ په توګه لیده. د جاپاني یرغل په ځواب کې هوور او د بهرنیو چارو وزیر سټیمسن، د سټیمسن نظریه بیان کړه، چې متحده ایالات به هغه سیمې په رسمیت ونه پېژني چې د زور په واسطه ترلاسه کېږي.
ولايت
ولايت يا صوبه د اداري وېش يوه کچه ده په يو هېواد کې يو ولايت اداري وېش لومړۍ درجه وي۔ لومړۍ درجه په بېلابيلو ژبو کې په بېلابېلو نومونو سره ياديږي لکه مثال په توگه په افغانستان کې د لومړۍ درجې وېش ته ولايت، په پاکستان کې ورته صوبه ، په هند کې ورته رياست ، په ايران کې ورته استان ويلی کيږي۔په نړۍ کې داسې هېوادونو هم شته چې ولايت يا صوبه نه لري بلکې ددې پر ځای بل ډول اداري وېش لکه مثال په توگه د بنگله دېش لومړۍ درجې وېش ډويژن دی۔ هر يو ولايت بيا په نورو ډيرو ولسوالو يا ضلعو کې ويشلی شوی وي۔
د برخه‌لیک ټاکنې حق
سترواکۍ
نړۍ ګڼې دودیزې او قاره‌يي سترواکۍ لرلې چې عثماني سترواکي، د روسیې سترواکي، د هاسبورګ سترواکي او د چینګ سترواکي یې د بېلګې په توګه یادولی شو. د سیاسي علومو پوهان د مدرنې دورې پر مهال په اروپا کې رقابتونه د جګړه‌ييزو قوتونو د تعادل په توګه تعریفوي چې بېلابېل اروپايي هېوادونه یې وهڅول تر څو په ښکېلاک‌ګرو سترواکیو پسې ودرېږي چې له اسپانیایانو او پرتګالیانو څخه یې پیل وشو او وروتسه بریتانویان، فرانسویان، هالنډیان او جرمنیان هم په کې شامل شول. د نولسمې پېړۍ په لومړیو کې په اروپا کې رقابت د ګڼو جګړو لامل شو چې تر ټولو مهمه یې ناپلیوني جګړه وه. تر دې جګړې وروسته د بریتانیا سترواکي برلاسې شوه او «د سترواکۍ پېړۍ» ته دننه شوه، په داسې حال کې چې نېشنلېزم په اروپا کې پر یوه پیاوړې سیاسي ایډیالوژۍ بدل شو.
عبدالخالق رفيقي
سرچينې
وېشنيزه:افغان واليان
اسلامي فیمینیزم
مارګوټ بادران په ۲۰۰۲ ز کال کې د اسلام او فیمینیزم د ترکیب نه په دې ډول ملاتړ وکړ: «هغه فیمینیسټی مباحثه او عمل چې په یوه اسلامي بېلګه کې تصرېح شوې وي». اسلامي فیمینیسټان د خپلو استدلالونو بنسټ، اسلام او د هغه تعالیم بولي او په شخصي او عامه ژوند کې د نارینه او ښځینه وو د بشپړې برابري په لټه کې دي او کولای شي، په خپله دې مباحثه او مناظره کې غیرمسلمان هم ور ګډ کړي. اسلامي فیمینیزم، د اسلامي عالمانو له خوا تر سیکولار فیمینیزم زیات راډیکال تعریف شوی او دا هم وايي چې: په دې اړه په قرآن کریم کې هم ډېر زیات آيتونه راغلي دي. اسلامي فیمینیزم ته د یوه «فکري مکتب» په توګه کولای شو، د دې برخې مخکښو غړو هرې یوې مراکشي ټولنپېژندونکې فاطمې میرنیسي، آمنه ودود او لیلا احمد ته اشاره وکړو.
د دې برخې مدافعان هغو مشاهداتو ته اشاره کوي چې د ډېری مسلمان لرونکو هېوادونو زیات شمېر د دولت مشرانې، لومړۍ وزیرانې او د بهرنیو چارو وزیرانې لرلې دي، لکه: د اذربایجان لاله شوکت، د پاکستان بینظیر بوټو، د سینیګال مامه مدیور بویي، د ترکیې تانسو چیلر، د کوسوو کاکوشا جاشاري او د اندونیزیا میګاواتي سوکارنوپوتري. په بنګلادېش کې خالده ضیا په ۱۹۹۱ ز کال کې د لومړي ځل لپاره د لومړنۍ ښځینه لومړۍ وزیرې په توګه وټاکل شوه او تر ۲۰۰۹ ز کال پورې یې د لومړۍ وزیرې په توګه خدمت وکړ، تر څو چې ځای یې شیخ حسینه ونیوه او د لومړي وزیر چوکۍ یې لا تر اوسه پورې ساتلې ده او په دې سره بنګلادېش په نړیواله کچه یوازینی هېواد دی چې مشري يې د زیات وخت لپاره ښځو کړې ده.
د پښتو ادبي ټوټې جوړښت
د ادبي ټوټې اصطلاحي پېژندنه :
يو بل ليکوال يې د پېژندنې په باب وايي (( ادبي ټوټه هغه خواږه نثري کلام او وينا ته وايي چې په ډېرو باريکيو او خوندورو الفاظو کې يو جامع مطلب څرګندوي، د وينا طرز او سبک يې خورا ښکلې هنري بڼه او ترکيب لري، ډېره اوږده نه وي، هر ډول مطالب او موضوعات پکې راتللای شي.))
د ( انواع نثر فارسي ) اثر ليکوال يې په ډېره توضيحي توګه يو پېژندنه چې په لاندې ډول ده، وړاندې کوي :
د  لنډې ټوټې ليکوال د خپل سوچ او فکر سره د خيال په نړۍ کې مزل کوي، په اصطلاح کې د کوچ نه مچ راوباسي، که دغه ليکوال د فلسفې، ساينسي او څېړنيزې پوهې او فکر خاوند وي د دغو مسايلو څرکونه  او يادونه هم په ليکنه کې ځای ځای ښکاري، هر څه چې د هغه په خيالونو او ژوند کې تېر شوي ويو په جذبه کې ګډ وي او په يوه له شعريت نه ډکې ليکنه کې يې مونږ ته راوړاندې کوي.
1)     منځنی اوږدوالی لري.
3)     په مخيزه او اسانه ډول وي.
پاولېکني
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> پاولېکني د بلغاریا د ویلکو ترنوو په ولایت کې یو ښار دی چې په 2001کال کې يې 12,879 تنه نفوس درلود.
د پښتو ادبي ټوټې جوړښت
د ادبي ټوټې اصطلاحي پېژندنه :
لنډه دا چې د ادبي ټوټې ليکوال مونږ ته دغه فکر او نظر راکوي چې خپل ماغزه حساس او ذهن بېرته وساتو او خپل شاوخوا په داسې رنګ او نظر وګورو چې خوند او خوښي ترلاسه کړای شي.
د ادبي ټوټې ډولونه
الف – د موضوع او منځپانګې له مخې
ب – د بڼې او فورم له مخې
د ادبي ټوټې ليکنې چوکاټ
د (ادب کا تنقيدي مطالعه ) اثر ليکوال وايي : مونږ ته بايد د ادبي ټوټې مهمې ځانګړنې رامعلومې وي اود هغې د مطالعې پرمهال بايد مونږ دې ته وګورو چې لنډون چې د ادبي ټوټې لومړنۍ ځانګړنه ده، ليکوال ترکومه په دغه ليکني چوکات کې ورته پاملرنه کړې ده، که هغه لږ هم له خپلې اندازې څخه اوږده شي، دا يې د خامۍ او نيمګړتيا نښه ده، بل دا چې په دغه ليکني چوکاټ کې د موضوع نظم او ترتيب څنګه دی؟ که په هغه کې د موضوع او پېښې ترتيب لکه د لنډې کيسې په څېر منظم او پرله پسې والی ولري، بيا هم د ادبي ټوټې له چوکاټ څخه وځي او که چېرته په دغه ليکني چوکاټ کې هغه د خپل احساس او جذبې له ښودلو پرته ( چې دا هم ډېر ضروري دی ) په نورو خبرو سر شي بيا نو د ادبي ټوټې له چوکاټ څخه وځي او د مقالې يا مضمون بڼه خپلوي، دا يې هم نيمګړتيا او خامي ده، بله موضوع د ادبي ټوټې د ليکوال پوهه، معلومات او تجربه ده، که هغه د دغو معلوماتو او تجربو په وړاندې کولو د ژبې ښکلا او د الفاظو رنګيني له لاسه ور کړي او معلومات يې هم پاخه او دقيق نه وي، په لوستونکي به مطلوبه اغېزه ونشي ښيندلی او دا يې هم د ليکوال په ناکامۍ او د ليکنې په خامۍ دلالت کوي.
په پښتو ادب کې د دې ډول ليکنو تاريخي بهير په دوه سترو جغرافيوي برخو يا حوزو کې مطالعه کوو :
۴ – استاد پوهاند عبدالشکور رشاد :
په ۱۳۵۷ لمريز کال يې تقاعد وکړ، وروسته يې بيا ۱۳۶۱ لمريز کال په پوهنتون کې تدريسي چارې پيل کړې او په ۱۳۶۳ لمريز کال ورته د افغانستان د علومواکاډمۍ له خوا د اکاډمېسن علمي رتبه ور کړل شوه، استاد پياوړی ليکوال، څېړونکی، کره کتونکی او شاعر و، د ژوند تر پايه يې خپل عمر هېواد او خلکو ته په علمي او فرهنګي خدمتونو تېر کړ، په سلګونو مقالې يې په موقته خپرونو کې چاپ او خپرې شوې دي او په لس ګونو اثار يې چاپ شوي دي او په لس ګونو نور يې لا هم د چاپ لارې څاري، په چاپ شويو اثارو کې يې د بېلګې په توګه لودي پښتانه، د پاني پت قهرمان لوی احمد شاه بابا د خلکو نظر کې، څمکنو ميا عمر، پښتانه شعراء درېم ټوک او لو لپه پېغله ( شعري ټولګه  ) او نور يادولی شو.
بوديجه
بوديجه Budget له يو مالي حساب له صورت نه عبارت ده چي د راتلونکي لپاره پلان جوړوي. د پروژوي بودٻجې يا طرحه شوې بودٻجي د جوړولو لپاره يو کسب يا تجارت سره مرسته کوي ترڅو خپلې واقعي کړني له خپل د زړه له کړنو سره پرتله کړي. دري نوعه بوديجي شتون لري چي په لاندې توگه دي.
د پښتو ادبي ټوټې جوړښت
ماخذونه
6)   غمجن، نورمحمد ( پوهنمل ) : ( ۱۳۶۰ ل ) کال، په پښتو ادبياتو کې د ادبي ټوټو ونډه ( مقاله )، افغان ياد د مقالو ټولګه، کابل پوهنتون، د ژبو او ادبياتو پوهنځی ( خپرندوی ).
خپلواک مارکسیزم
نظریه
د نورو مارکسیستانو په څېر، خپلواکه پوهان طبقاتي مبارزې ته د مرکزي اهمیت په سترګه ګوري. په هرحال، خپلواکي د نورو مارکسیستانو په پرتله د کارګرې طبقې پراخ تعریف لري: همدارنګه د مزد لاسته راوړونکي کارګران (دواړه سپین او نیلي رنګه)، خپلواکان (زده کوونکي، وزګار، کور جوړوونکي او نور) هم په دې کټګورۍ کې شامل دي، څوک چې په دودیز ډول د اتحادیې له هر ډول استازولۍ څخه محروم دي.
انګلا مرکل
واده
په ۱۹۷۴ زکال کې د زده کړو پر مهال په ﻻيپزيگ کې ، له مسکو او ليننگراد څخه د فزيک محصيلنو سره ، د نظرياتو د تبادلې په يوه غونډه کې له خپل لومړني هم مسلکه مېړه د فوگتلنډ Vogtland له سيمې څخه اولريښ مېرکېل (Ulrich Merkel) سره اشنا شوه او د سپټمبر په درېيمه نېټه کال ۱۹۷۷ ز کې يې په يوه کليسا کې د واده مراسم تر سره کړل.
دندې
انگېلا مېرکل د نومبر ۲۲ مه کال ۲۰۰۵ ز راهيسې د جرمنې د لومړۍ وزيرې يا کانسلر (چانسلر) په توگه دنده لري او دا دی له څو ورځې راهيسې د دوهم ځل لپاره هم په همدې څوکۍ پاتې شوه.
جان سي. فریمونټ
لومړنی ژوند، زده کړې او لومړۍ چارې
جان چارلز فریمونټ د ۱۸۱۳ زکال د جنوري په ۲۱ مه وزېږېد؛ نوموړی د فرانسوي الاصله کاناډایي مهاجر او د ښوونځي د ښوونکي چارلز فریمون زوی و؛ مور یې اني بورلي وایټېنګ د ویرجینیا د ټولنیز مخکښ او ځمکې لرونکي توماس وایټېنګ کوچنۍ لور وه. اني د ۱۷ کلنۍ په عمر د ریچمونډ له بډایه اوسېدونکي، ډلګی مشر جان فریور سره د هغه د ۶۰ کلنۍ د لسیزې په لومړیو کې واده وکړ؛ فریور خپلې پیغلې ښخې ته د زده کړو ورکولو په موخه فریمون وګماره. هغه وپوهېد چې ښځه یې له فریمون سره پټه اړیکه لري. اني او فریمون دواړه د ۱۸۱۱ زکال د جولای په ۱۰ مه ویلیامزبورګ ته وتښتېدل او د ویرجینیا په نورفولک کې استوګن شول. دغه جوړې وروسته د جورجیا ساوانا ته کډه وکړه او هلته یې د فریمونټ په نامه زوی وزېږېد.
بورکینافاسو
له اتمې تر ۱۸ پېړۍ پورې
د منځنيو پېړيو پر مهال “Mossi” توکم د “Tenkodogo”، “Yatenga”، “Zandoma” او “Ouagadougou” د پاچاهيو په ګډون څو بېلابېلې پاچهۍ رامنځته کړې. د ۱۳۲۸ او ۱۳۳۸ تر منځ یو څه موده کې موسي جنګياليو پر “Timbuktu” باندې يرغل وکړ، مګر په ۱۴۸۳ ز کال مالي کې يې د “Kobi” په جګړه کې “Songhai” د سني علي (Sonni Ali) له لورې ماته وخوړه.
د انګلیس - فرانسې جګړه (۱۷۷۸-۱۷۸۳ز کلونه)
فرانسې ته د بورګوین د تسلیمیدو خبر له رارسېدو څخه څو ورځې وروسته، پاچا شپاړسم لويي پریکړه وکړه، له امریکا سره خبرې اترې پیل کړي چې په پایله کې یې د فرانسې-امریکا رسمي اتحاد رامنځته او فرانسه په جګړه کې ورننوته او په دې توګه شخړه نړیوالې صحنې ته واوښته. هسپانیه تر ۱۷۷۹ز کال پورې جګړې ته نه وه ورننوتې، چې بیا پر هماغه کال د آرانجوئېز د پټ تړون له مخې د فرانسې د متحد په توګه په جګړه کې ورښکېل شوه. له بریتانیې سره د فرانسې د جګړې وروسته د ویرجینیس ډیپلوماتیکو اقداماتو، هم په جګړه کې د هالنډ جمهوریت پر ورننوتلو او هم د روسیې په څېر د نورو مهمو جیوپولیټیکي لوبغاړو له خوا د بې طرفۍ اعلانولو باندې اساسي اغېز درلود. د خورا ګرانبیې جګړې سره مخالفت مخ په ډېرېدو و او د ۱۷۸۰ز کال په جون میاشت کې، په لندن کې ګډوډۍ رامنځته شوې چې "ګارډن پاڅونونه" يې بولي.
سربېره پر دې، د امیرالبحر اېډوارډ هوز او امیرالبحر پېري اندرې دوسفرین ترمنځ د سمندري جګړو په لړۍ کې فرانسې هڅه وکړه چې له خپلو هندي سیمو او ځایونو څخه بریتانیا لرې کړي. دلته جنګ تر ډېره بې پایلې و، خو فرانسویانو ونه شوای کړای چې انګرېزان له خپله ځایه بې ځایه کړي او جګړه یوازې د ۱۷۸۳ز کال د انګلیس-فرانسې-هسپانيې د سولې په تړونونو سره پای ته ورسېده.
ساري ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د مازندران ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
ايتوس
ایتوس د بلغاریا په بورګاس ولایت کې یو ښار دی چې په ۲۰۰۱مېلادي کال کې يې ۲۱٬۳۳۹تنه نفوس درلود.
محاسباتي فزیک
میتودونه او الګورېتمونه
محاسباتي فزیک هم یو شمېر نظریې له محاسباتي کیمیا څخه په پور اخیستي ـ د بیلګې په توګه د کثافت اړوند فعاله نظریه چې د محاسباتي جامد حالت فزیک پوهانو په وسیله د جامداتو اړوند ځانګړنو د محاسبه کولو لپاره کارول کیږي، تر ډېره په اساسي توګه همغه نظریه ده، چې د کیمیا پوهانو په وسیله د مالیکولونو اړوند ځانګړنو د محاسبه کولو لپاره کارول کیږي.
حافظه
حافظه یو بشپړ پروسیسر نه دی او د ډېرو لاملونوله خوا اغېزمنه کېږي. هغه تګلارې چې په بنسټ یې معلومات شفر، ذخیره او بېرته وړاندې کېږي، کېدای شي ټولې زیانمنې شي. د بیلګې په توګه: درد د یوه داسې فزیکي حالت په توګه پېژندل شوی، چې د  حافظې د کمزورتیا لامل کېږي، چې په حیواني ماډلونو او د سختو دردونو په ناروغانو کې لیدل شوی دی. په اخذو کې د پاملرنې کچه کولای شي، د هغو معلوماتو کچه را ټیټه کړي، چې د ذخیره کولو لپاره شفرکېږي. د ذخیرې بهیر، د دماغ هغې برخې ته چې حافظې معلومات ذخیره کوي، لکه د هپپوکمپس، په فزیکي زیان سره زمانمن کېدای شي. په همدې ډول، د اوږدې مودې حافظې څخه د معلوماتو بېرته لاس ته راوړل، د د ې حافظې د زیان له امله ګډوډ کېدای شي. نورمال فعالیت، د وخت په تېریدو سره زیان او د مغز تخریب ټول د حافظې په دقت او وړتیا اغېزه کوي.
حسي حافظه
حسي حافظه، د یوه شي په لیدلو سره تر یوې ثانیې لږ معلومات ساتي، چې له حواسو څخه اخیستل کېږي. په یوه شېبه کې د یوه شي د لیدلو او یاد ته سپارلو وړتیا او د هغه د څرنګوالي په یاد لرل، د حسي حافظې یوه بېلګه ده. دا له ادراکي کنترول څخه بهر او یو اتوماتیک غبرګون دی. په یو لنډ پریزنتېشن کې ګډونوال ډېری وایي چې: په حقیقت کې د هغه څه په پرتله چې دوی یې وینې، د لږ راپور ورکولو (یاد لرلو) وړتیا لري. لومړنۍ کره تجربې د دې ډول حسي حافظې د سپړنې په برخه کې د جورج سپرلینګ (۱۹۶۳) له خوا د "نیمګړي راپور" د بېلګې په کارولو سره ترسره شوې. موضوعات د ۱۲ تورو په لړۍ کې وړاندې شول، چې په څلورو لیکو کې ترتیب شوي وو. له یوه لنډ پریزنتشن وروسته،
اوږدمهاله حافظه
په حسي او لنډمهاله حافظه کې ذخیره زیاتره ډېر محدود ظرفیت او موده لري، پدې معنا چې معلومات د نامعلوم وخت لپاره نه ساتل کېږي. برعکس، اوږدمهاله حافظه وړتیا لري چې، په احتمالي توګه د لامحدودې مودې (کله ناکله د ټول عمر) لپاره په لویه کچه معلومات وساتي. د دې حافظې ظرفیت، د سنجش وړ نه دی. د بېلګې په توګه:د اووه عددي تصادفي شمېرې په پام کې نیولو سره، یو کس ممکن د هېرولو څخه مخکې یوازې د څو ثانیو لپاره هغه یاد وساتي، په دې معنا چې دا په لنډمهاله حافظه کې ذخیره شوې. له بلې خوا، یو کس ممکن د تکرار له لارې د ډېرو کلونو لپاره د تلیفون شمېرې په یاد وساتي؛ په دې معنا چې، دا معلومات په اوږد مهاله حافظه کې ساتل کېږي.
شرور(ښار)
شرور چې په لاتيني ژبهŞərur ليکل کيږي ې   (له ۱۹۳۰ څخه تر ۱۹۶۴ پورې نوراشین Նորաշեն ، له ۱۹۶۴ څخه تر ۱۹۹۱ پورې ايليچ Илич او ايليچفسک Иличевск ) د اذربایجان جمهوریت د شور ولسوالۍ ښار دی. د دې ښار نفوس د ۱۹۸۹ د سرشمېرنې له مخې ۶,۰۱۶ تنه او د ۲۰۰۸ کال د سرشمېرنې له مخې ۶,۷۰۰ تنه و.
سرچینې
وېشنيزه:ازري وګړي وېشنيزه:ازربایجان وېشنيزه:ازربايجاني ژبه وېشنيزه:ازربايجان وېشنيزه:اذربايجان ښارونه وېشنيزه:اذربايجان
زبستیان کورڅ
د ۲۰۱۷ زکال په می میاشت کې کورتس د اطریش د خلکو د ګوند د مشر راینهولډ میترلنر ځای ناستی شو او د ۲۰۱۷ زکال په پارلماني ټاکنو کې یې د لومړي وزیر په توګه ځان نوماند کړ. نوموړي په خپل ټاکنیز کمپاین کې د اتریش د بوروکراتیک سیاسي سیسټم د نوي کولو او همدارنګه د کډوالۍ او ټولنیزو چارو هغو مسائلو ته د رسېدنې ژمنه وکړه چې دغه هېواد د اروپا د کډوالو له بحران وروسته ورسره مخ و. د هغه اصلاح غوښتونکې کړنلار، د وینا کولو وړتیا او ځواني د هغه د بریا له اصلي لاملونو څخه یادېږي. کورتس ډېر ژر خپله کابینه جوړه کړه. او د اتریش له آزادي غوښتونکي سخت دریځي ښي اړخي ګوند سره یې ائتلاف وکړ. نوموړي د خپل لومړي وزارت په لومړۍ دوره کې د خپلو ټاکنیزو ژمنو د پوره کولو هڅه وکړه، خو د هغه د رهبرۍ سبک د همکاریو د نشتوالي او عاجلانه پرېکړو کولو له امله له نیوکو سره مخ شو. څو سیاسي رسوايۍ چې په ۲۰۱۹ زکال په ایبیزا رسوايي اوج ته ورسېدې د آزادي غوښتونکي او خلکو د ګوند ترمنځ ائتلاف یې له منځه یووړ. له همدې امله نوموړي نور په پارلمان کې کافي ملاتړ نه درلود او کورتس او کابینه یې له واکه ولوېده.
اردو ژبه
تاریخچه
د هندي په څېر، اردو هم د هندوستاني ژبې یوه بڼه ده. ځیني ژبپوهان وړاندیز کوي چې د اردو لومړنۍ بڼې د منځنیو پېړیو (له شپږمې پېړۍ څخه تر دیارلسمې پېړۍ پورې) د مخکینۍ شاراسیني ژبې د اپبرمشا له بڼې  څخه تکامل وکړ. شاراسیني د هند و آریایي له منځنیو ژبو نه ده چې د نورو عصري هند آریایي ژبو مور هم ده.