cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ابوداود
د ابوداود رحمة الله علیه  څخه د ده خپل زوئ عبدالله ، أبو عيسى محمد بن عيسى الترمذي ، أبو عبد الرحمن النسائي ، أبو علي اللؤلؤي او نورو ډېرو کسانو حديث اورېدلي دي.
ابود اود رحمة الله علیه وايي : په سنن ابي داود کي مي ٤٨٠٠ داسي احاديث ليکلي دي چي هغه يا صحيح دي او يا صحيح ته ورته يا نژدې دي خو د دغو ٤٨٠٠ حديثونو څخه د يو انسان د دين لپاره دا څلور حديثونه کفايت کوي.
لومړى : دوهم دريم څلورم
جورج ايليټ
د ژوند لومړي کلونه او زده کړه
ميري ان ايوان د انګلستان د «وارويکشاير» په نيوټن کې زېږېدلې وه. نوموړې د رابرټ ايوان (۱۷۷۳-۱۸۴۹ز کلونه) او کرسټينا اويوان (۱۷۸۸-۱۸۳۶ز کلونه) د رېيمه بچۍ وه، مور يې د يوې سيمه یيزې کارخانې مالکه وه.نوموړې په بېلا بېلو وختونو کې خپل نوم په بېلا بېل ډول لیکلی دی: کله چې هغې ته مذهبي تعميدي غسل ورکاوه، نو پلار يې نوم په « Mary Anne » ډول ليکلی و، وروسته هغې هم دا نوم په لومړيو ليکونو کې کاراوه، خو په کورنۍ کې بيا د هغې نوم په  « Mary Ann» ليکبڼه ليکل کېده. تر ۱۸۵۲ز کال پورې د هغې نوم « Marian» ته اوښتی و، خو هغې په ۱۸۸۰ز کال کې خپل نوم بېرته « Mary Ann » ته بدل کړو او دا له هغه وروسته چې له «جان کراس» سره یې واده وکړ. د هغې په يادښتي ډبره د هغې نوم داسې ليکل شوی « Mary Ann Cross (George Eliot)».
کوينټري ته تګ
په ۱۸۳۶ز کال کې د هغې مور مړه شوه او ایوانز (هغه مهال ۱۶ کلنه) خپل کور ته ستنه شوه، تر څو د کور ساتنه وکړي، خو له خپلې استادې «ماريا ليويس» سره يې لیکنو ته دوام ورکړ. کله چې هغه يو وېشت کلنه وه، ورور يې ايساک واده وکړ او د کورنۍ کور يې واخيست، له همدې امله ايوانز او د هغې پلار له «کوينټري» سره نژدې «فوليشيل» ته ولېږدېدل. له کوينتري ټولنې سره نژدې والي په هغې نورې اغېزې وکړې، د يادونې وړ يې «چارليس» او «کارا بري» دي. چارلس بري د تسمو د جوړولو له امله شتمن شو او خپله شتمني يې د ښوونځيو په جوړولو او خېر ښېګڼې په کارونو کې مصروله. ايوانز چا چې د يو څه وخت لپاره د مذهبي شکونو سره په مقابله بوخته وه، د سخت دريځي، ازاد فکرې بريز سره نژدې ملګرې شوه، د چا کور چې د هغو خلکو د راټولېدو ځای و چې بنسټپاله اندونه يې درلودل او په هغې به يې بحثونه کول. په هغو خلکو کې چې د بريز په کور کې ورسره دې ځوانې ښځې وليدل، «رابرټ اوين، هربرټ سپينسر، هاريټ مارټينو» او «رالف والډو ايمرسن» شامل وو. د دې ټولنې له لارې ايوانز لا زياتو ازادو او د ماوراء الطبيعة فلسفې الاهيات پوهانو  او د «ډاويډ سټراوس» او «لوډوينګ فيورباخ» په څېرلیکوالانو سره بلده شوه، چا چې د بايبلي متونو په لفظي رېښتينولۍ شکونه پیدا کړل. په حقيقت کې، د هغې لومړی ستر ادبي اثر د «سټراس» د « Das Leben Jesu kritisch bearbeitet » کتاب انګليسي ژباړه وه چې په انګليسي کې يې نوم « The Life of Jesus, Critically Examined » (۱۸۴۶ز کال) ورکول شوی و، کوم کتاب چې د اليزابيت روفا برابانټ څخه نيمګړی پاتې شوی او دې پوره کړ، نوموړې د «روز هيل حلقې» يوه بله غړې وه.
مسلم بن حجاج
د صحيح مسلم د مؤلف کنيت ابو الحسين دئ نوم او نسب يې مسلم بن الحجاج بن مسلم بن ورد بن كوشاذ دئ.
صحيح مسلم د امام مسلم رحمة الله عليه  پر اخلاص او علمي مهارتونو يو ستر شاهد دئ ، ځکه صحيح مسلم د حديثو د فن د عجائبو يوه لويه خزانه ده په ځانگړي ډول د احاديثو سندونه او متونه يې په داسي ښکلي ډول وډلي او بيان کړي دي چي د احاديثو په کتابونو کي يې هيڅ سارى نه ليدل کيږي آن تر دې چي د سند او متن د وډني او بيان له مخي صحيح مسلم پر صحيح البخاري لا هم فوقيت او لوړتيا لري. که څه هم صحيح البخاري د راويانو د وثوق او اعتماد او نورو وجوهاتو لکبله د صحيح مسلم څخه مخته او لوړ دئ او د ټول امت په اتفاق د قرآنکريم څخه وروسته صحيح البخاري اصح د کتابونو دئ.
امام مسلم رحمة الله عليه  د نبوي احاديثو سره دونه زياته علاقه لرل چي وايي يوه ورځ د حديثو د مذاکرې په مجلس کي چا د يو حديث يادونه ورته وکړه خو د لره په ذهن کي هغه حديث نه ورياد ېدئ د همدې حديث د تلاښ د پاره کور ته ننوتئ د خرما ټوکرۍ ورته را وړل سوه ، امام مسلم د حديث په فکر کي ووتر سهاره يې د حديث تلاښ کاوه او يوه يوه خرما به يې وخولې ته اچول او خړل به يې. سهار يې حديث پيدا کړئ خو د حديث د تلاښ په فکر کي خوراک ته متوجه نه وو د ټوکرۍ ټوله خرما يې خوړلې وه او د همدې ډېر خوراک لکبله وفات سو.
سرچينې
g googleweblight.com/i?u=http://www.taleemulislam-radio.com/bashpar.php%3Fid%3D9643&hl=ps-AF&tg=160&pt=8&grqid=obmpYgB9&tk=7658715884427975195 5
پښتونه تاته وايم!
پښتونه تاته وايم!
څو به د جهالت په دې تورتم کې ژوند تېروې ؟
۲ – د بښنې ، عاطفې او ځان ځارونې روحيه پياوړې شي.
۵ – هغه دودونه چې د پښتني ټولنې د وروسته پاتې والي سبب ګرځي بايد سم او په نوي بڼه وړاندې کړل شي ( لکه ښوونځيو ته د انجونو نه پرېښودل ).
فاضلاب
فاضلاب او جوټه اوبه
په ښاري فاضلابو کې د سوداګریزو فعالیتونو او ادارو جوټه اوبه شاملې دي، مثلاً هغه اوبه چې له رستورانتونو، د جامو وینځلو له ځایونو، روغتونونو، ښوونځیو، زندانونو، دفترونو، پلورنځیو او هغو ادارو څخه راځي چې د لویو ټولنو په محلي سیمو کې خدمت کوي.
غزل پېژندنه
د غزل اصطلاحي مانا :
د غزل وروستي بيت ته مقطع وايی چې په لغت کې د غوڅېدو ځای ته ويل کيږي ، شاعر هم خپل غزل په همدې بيت غوڅوي او پای ته يې رسوي ، په مقطع کې اکثره شاعران خپل نوم يا تخلص ذکر کوي، خو دا د هر شاعر خپل اختياري کار دی که ذکر يې نه کړي د غزل په کيفيت کې کوم اثر نه پرېوځي او نه پرې غزل بې خونده کيږي ،د لا ښه وضاحت لپاره يې لاندې غزل ګورو:
د غزل تاريخچه
د اسلام له راتګ سره سم افغانستان ته هم عربي ادبيات راغلل بيا د سلطان محمود غزنوي په وخت کې ډېرو ليکوالانو له قصيدې راوروسته د غزل په ماشومه ژبه خبرې پيل کړې ، پښتو ژبې سره له دې چې له ويدي او اوستايي دورې نه خوږه ولسي او زړه شاعري درلوده د عربي ژبې سوغات يې هم په ځمکه و  نه غورځاوه ، بوللې ، څلوريزې او غزلې ته يې هم هرکلی ووايه ،خو د خپل ادب رنګ يې ورکړ ، د عروضو پر ځای يې د خپل تونيک سېلابيک رخت جامې ورواغوستې.
د ښاغلي رفېع صاحب له پورته وينا څخه دا څرګنديږي چې غزل د قصيدې په څېر له عربو څخه راپاتې او د قصيدې له ښکلا څخه زېږېدلی ژانر دی چې پورته څرګندونو څخه د غزل په تاريخ لا ښه پوهېدلی شو.
د پښتو غزل تاريخي بهير
شين طوطي شم په هوا د مينې پر وړم
تل په زړه کې دغه فکــــــر زه اکبر وړم
له دې راوروسته  په لسمه هجري پېړۍ کې د غزل يو شمېر نور شاعران راپيدا شول او په غزل کې يې ديني او اخلاقي مطالب ځاي پرځای کړل چې علي سرور لودي ، ملامست زمينداوري د دې دورې غزل ليکونکي شاعران دي ، په همدې پېړۍ کې د بي بي نېکبختې په نامه يوې عارفې پښتنې هم د نصيحت او ديني لارښوونو نه ډکې غزلې  ويلي دي.
بيا د پښتونخوا له هرې سيمې شاعرانو سر راپورته کړ په لسګونه  شاعران راميدان ته شول او له لسهاو د غزل دېوانونه تخليق او ترتيب شول ، همدا د پښتو غزل ښه موجوديت وه چې په پښتو ادب کې دغه دوره حبيب الله رفېع او راج ولي شاه خټک په وينا د طلايي دورې په نوم ياده شوه.
اشرف خان هجري ، عبدالقادر خان خټک ، صدرخان خټک او سکندرخان خټک د خوشحال بابا د کورنۍ غړي دي ، دوی هم په دغه دوره کې غزلې وليکلې او په همدغه دوره کې صوفي شاعر عبدالرحمان بابا او نازک خيال شاعر حميد مومند هم غزلې وليکلې. رحمان بابا يو صوفي شاعر و ، چې په غزلو کې يې توصيه ، اخلاق ، حقيقي عشق او نور مسايل بيان کړل. رحمان بابا چې پښتو غزل ته د حسن او عشق د مرغلرو کوم امېل ور په غاړه کړ تر قيامته به پرې پښتو او پښتانه وياړي.
عبدالرحمن مومند
د شېخانو په شېخۍ کې څه بود نشته
په شعري فورمونو کې د غزل اهميت
د غزل لپاره تخيلاتي رنګ ا وداخليت ډېر مهم دی ،ځکه خو په زړونو کې دومره ځای لري ، ويل کيږي چې د غزل د تغزل روح دی لکه څنګه چې بغير له روحه جسم تش کالبوت دی همداسې بغير له تغزل غزل هم بې روحه دی ، نو د غزل د مقبوليت يوه وجه تغزل دی چې زړونو ته تسکين ورکوي ، بل مونږ وايو چې عشق د شاعرۍ لپاره لازم او بنيادي محرک دی ، نړۍ وال تاريخ پوه ابن خلدون هم په دې نظر و چې د شاعرۍ لپاره عشف  تر هرڅه زيات ضروري دی ، رحمان بابا وايي:
1)  بې رديفه غزل : هغه غزل دی چې رديف ونلري او په قافيه پای ته رسېدلی وي لکه د پيرمحمد کاروان دا غزل:
د مسيح حقيقي کليسا
باپټيزم
د تعمید غسل له اوبو سره، دا د گناهونو د بښلو او بیا رغولو لپاره یوه دیني لاره ده. د تعمید غسل باید چې په روانو اوبو کې ترسره شي لکه په سیندونو، ویالو او یا هم په چینو کې. تعمید ورکونکی چا چې پخپله مخکې یې د سپېڅلو اوبو په واسطه د تعمید غسل تر سره کړی دی نو دا کار د عیسی علیه السلام په نوم تر سره کوي. او څوک چې د تعمید غسل ترسره کوي باید چې په پوره ډول ټول وجود یې په اوبو کې دننه وي او خپل سره ښکته خواته ټیټ کړي.
غزل پېژندنه
په شعري فورمونو کې د غزل اهميت
همداسې تر پايه پورې
2)  رديف لرونکي غزل:
د ياد غزل هره مسره (۱۵) څپې لري ، دار ، کار ، مار ، شمار ، هوار او دينار پکې د قافيې کلمې دي ، سرونه – سرونه چې له ټولو قافيو څخه وروسته په يوشکل او يوه مانا تکرار راغلي رديف ګڼل کيږي . د غزل هندسي بڼه داده.
3)   دوه قافيز غزل :
که يم ډېر د حوادثـــــــو پــــــــــه کشال شل
چې اسمان نيلی راواخلي د خپل چال چل
4)   ماته غزل :
داستا تر څنګ به رسېدل څه دومره ډېرګران نه وي
چې د عروضو ، بحرونو او اوازونو په رڼا کې د ويل شوو غزلونو له ډلې سره اړيکې لري ، زمونږ د پښتو  پخوانيو شاعرانو ټول دېوانونه او کليات زياتره د فني او کلاسيکو غزلونو څخه ډک دي.
2.   ملي غزل :
او په دې ډول يې تشرېح کوي
a)  ديواني غزل : عام او متعارف غزل دی چې په فارسي کې د عربي له بوللې (قصيدې) نه رازېږېدلی ا وبيا په پښتو کې دود شوی.
نړیوال بانک
نړیوال بانک یوه نړیواله مالي موسسه ده چې د نړۍ ټولو ملکونو ته، خصوصاً د درېيمې نړۍ هېوادونو ته، د پانګونې د پروګرامونو لپاره پور ورکوي؛ نړیوال بانک دوې ادارې لري، چې يوه يې د بیارغونې او پراختیا اداره ده او بله يې د نړيوالې پرمختيا ټولنه ده.
ریبونوکلیک اسید (RNA)
جوړښت
د RNA یو مهم جوړښتي عنصر، چې د RNA او DNA ترمنځ توپير رامنځ‌ته کوي، د ریبوز قند په 2’ موقعیت کې د یوه هایدروکسیل ګروپ شتون دی. د دغه وظیفوي ګروپ شتون له‌امله، مارپېچ د A-بڼې هندسه غوره کړي، که څه هم په یوڅانګیزو دي‌نوکلوتیدونو کې، RNA په ندرت سره B-بڼه غوره کولای شي، چې دغه بڼه په ټولیزه توګه په DNA کې تر سترګو کېږي. د A-بڼې هندسه د یوې خورا ژورې او نرۍ اصلي مجرا او د یوې کم‌ژورې او ارتې فرعي مجرا د رامنځ‌ته کېدو لامل ګرځي. د دې ترڅنګ، په 2’ موقعیت کې د هایدروکسیل د ګروپ شتون، د یوه RNA مالیکول (یعنې هغه مالیکول چې د دوه‌ګوني مارپیچ په جوړولو کې ونډه نه‌لري) په هغو ناحیو کې چې له جوړښتي پلوه انعطاف‌منونکې دي، کولای شي د څنګ فاسفودي‌ایستر پر اړیکي کېمیاوي برید وکړي او د هغه استقامت له‌منځه یوسي.
ژوند څه دی؟
ژوند څه دی؟
ژوند د هيلو پيل دی، خو ځينې خلک دغه هيلې پای ته رسوي
ژوند د عزت نوم دی، خو ځينې خلک ژوند د ذلت لپاره کوي
۹۰۰۰۰
په کلینډر کې
۹۰۰۰۰ کولاي سي:
شين گنبد
تاريخ
په لومړي ځل د رسول الله (ص) او د دوه صحابه اکرامو په قبر گنبد په 678 هجري کال (چې د 1279ء عيسوي کال سره سمون لري) کې جوړ شوی وو۔ په لومړي ځل چې دا گنبد جوړ شو نو هغه دا د لرگي څخه جوړ وو او بې رنگه وو۔1481ء کې په جومات کې اور ولگېد چې په کوم کې د لرگي جوړ گنبد هم وسوزېدلو۔وروستو دا گنبد بېرته جوړ شو او ددې ډانچه د خښتو څخه تياره شوه۔اوسنی گنبد عثماني سلطان محمود په 1818ء کال کې جوړ کړی او په لومړي ځل دې گنبد ته شين رنگ په کال 1837ء کې ورکړی شوی۔
اسلام کريموف
وېشنيزه:د ۱۹۳۸م کال زېږدنې وېشنيزه:ازبک سیاستوال
په چاپیریال باندې د انساني فعاليتونو اغیزې
د نړۍ د خوړو ستونزې
((World food problems د کرنې او خوړو نړيوال سازمان (FAO) د اټکل له مخې، یو صحتمند نارينه په ورځ کې ۳۰۰۰ کيلو کالوري ته او یوه ښځه د ورځې ۲۲۰۰ کيلو کالوري ته اړتيا لري. د وزګارتيا، غربت، غير صحي خوړو په لور ميلان، د تازه خوړو کم شتون، استهلاکي ژوند چې
په چاپيريال باندې د انسان د فعاليتونو اغېزي
له ډبرو څخه د معدنونو استخراج صنعت ټرانسپورټ سرپناه د هوا ککړتيا د زهري ګازاتو او ګرد چاودنې او خارجیدل د هوا ککړتيا د زهري ګازاتو خارجول د هوا ککړتيا له وسايطو څخه د ګازاتو اخراج د هوا ککړتیا د سيمټو ګرد د اوبو ککړتيا د ځمکې په سر د اوبو بهيدنه، د ګرد ذرات او نورو کیمیاوي توکي اوبو ته رسېږي د اوبو ککړتيا اوبه د ماشینونو د سړولو لپاره کارول کېږي د بحر ککړتيا د تيلو خوشې کيدل د اوبو په منابعو فشار اوبه د سيمټو د جوړولو لپاره استعمالېږي. د غږ ککړتيا درانده ماشينونه او ټرانسپورټ د غږ ککړتيا وسايل او ماشينونه د غږ ککړتيا د موټرو هارنډونه يا آوازونه د غږ ککړتيا برمه او ماشينونه شور توليدوي د ځنګلونو له منڅه وړل د منرالونو د استخراج لپاره چې د ځمکې لاندې موجود دي. د ځنګلونو له منځه وړل د صنعت دجوړيښت یا جوړولو لپاره د ځنګلونو د ځمکې استعمال د ځنګلونو له منځه وړل د سرکونو او ريل ګاډو د لارو جوړول د ټرانسپورټ لپاره ډېره سیمنټ شوې سیمه اړينه وي. د انسانانو د روغتيا ستونزې د ځنګلونو له منځه وړل د سرپناه د مقاصدو لپاره د ځنګلونو قطع کول ساختماني فعاليتونه د خاورې د تخريب باعث کېږي. د ساختماني توکو د استخراج او د انرژۍ په کار اچونه یا په ګټه اچونه د خاورې تخريب د معدنونو د استخراج فعاليتونه د ځمکې حاصل ورکوونکي خاوره له منځه وړي. د خاورې ککړتيا جامد ناکاره توکې په خاوره کې خپرېږي د خامو موادو لپاره په ځمکه او نورو منابعو باندې فشار په ټرانسپورټ سيستم باندې فشار سيمه يزو خلکو ته ستونزې
د کروندګرو د ځانوژنې کچه
(Farmers Suicide scenario) پنجاب: د هند د نورو ايالتونو په پرتله په پنجاب کې د کروندګرو د ځان وژنې کچه ډېره ده. هغه عوامل چې له امله يې کروندګر ځان وژنه کوي: د فصل ناکامي، يو فصل کرنه، په آسانۍ سره د حشراتو، آفتونو يرغل، د کروندګر په عايد کې کموالی، د تخمونو ناکامي (ټوکېدنې)، د فصلونو له منځه تلل او د تخمونو خرابوالی. اندرا پرديش: په اندرا پرديش کې د پنبې د خراب حاصل، د فصل خرابوالي او د افتونو د ډېر بريد له امله د کروندګرو د ځان وژنې کچه شل زرو ۲۰۰۰۰ ته ورسيده. کرناټکا: په ۲۰۰۰ م کال کې په بيلاري (Bellary) سيمه کې د بارانونو د زياتوالي او ويروسونو د يرغل له امله د مرچکو حاصل په بشپړ ډول له منځه لاړ. د سړو خونو سهولت هم ډېر قيمته وو. د خامو توکو د بيو د لوړوالي او د پورونو د ورکړې ستونزو له امله کروندګرو ځان وژنه وکړه.
په چاپيريال باندې د معدنونو د استخراج اغېزې
جدول (۳): د معدنونو د استخراجولو اغېزي د معدنونو استخراج په هوا کې د زهري ګازاتو خپرېدنه محيطي اغېزې د مسو استخراج د بېلګې په ډول د خيتري د مسو په معدن کې، راجستان SO2
سردار نصرالله خان
زامن
وېشنيزه:د افغانستان پاچايان
زیتون بهرام
علمي آثار
[سرچينه سمول]
“A comparison of Four Kinds of Feedback on Written Assignments of Sophomore Class in English Department of Kabul University”
آغلې زیتون بهرام د مدني ټولنو فعاله ده او د لاندې ذکر شویو ټولنوغړیتوب لري:
راپور
د مجلې راپور
د مجلې راپور یو توپیر له اخبار سره دا هم دی چې د مجلې راپور یو سکالو په ډېره ښه ترا توگه څرگندوي او  د یوه ډېر څرگند او روښانه بیان درلودونکی وي. د مجلې راپور خپل بیان له خپلو ډېرو څېړنو څخه اخلي. د مجلې په راپور کې لوستونکي د راپور بیان په لمړیو کرښو یا سرېزه کې پیدا کوي. د راپور متن بیا له شمېرو، صحنو او ویناوو څخه ډک وي. کله کله داسې هم کېږي چې راپور دخپل بیان پر بنسټ د پېښې راتلونکی بهیر مالوموي. د مجلې دغه روښانه او څرگند بیان په خپله مجلې ته ډېر اړین دی، ځکه چې بې له داسې بیان څخه د مجلې راپور د ډېر ارزښت وړ نه دی. د دې لپاره چې راپور لوستونکو ته د لېوالتیا وړ وگرځي، ډېر لیکوال او خبریالان په دې اند چې لاندې ټکو ته باید ډېر پام وشي :
د مجلې راپور لېکدود
کله چې د راپور په درشل کې د راپور پر سکالو رڼا واچول شي، په د برخه کې یې د پرمختگ په اړه خبرې کېږي چې څه شی د داسې یوه بیان سبب گرځېدلی دی چې دا راپور یې ورکوي. دغه برخه د کېسې په څېر لیکل کېږي  او د پېښې بهیر په کرونولژیک یا نېټه یي ډول څرگندوي. په دې برخه کې د پېښې د لاملونو او د هغو ښکېل کسانو په باره کې مالومات ورکول کېږي چې پېښه یې  اوسني اکر ته رارسولې ده. لوستونکي باید دلته ټول هغه اړین مالومات لاسته راوړي چې له پېښې سره تړاو ولري او باید ټول هغه ځایونه وویني چې پېښه په کې منځته راغلې ده. په دغه برخه کې د ښکېل کسانو ویناوې، شمېري او ټولې ننداریزې برخې لیکل کېږي. همدا برخه ده چې د پېښې د آر لوبغاړو په باره کې باید په پوره کچه مالومات ورکړل شي. وتون
د هډوکي ماتېدل
کله چې تام کسر منځ ته راشي نو کسري ټوټې يو له بل څخه د خارجي قوې له کبله څه د ځمکې د جاذبې له کبله او څه هم د مربوطه عضلاتو د تقليص له کبله بې ځايه کيږي دغه بې ځايه کېدل يا د ماتو شويو ټوټو د څوکه په څوکه په ارتباط پورې اړه لري Apposition يا ماتې شوې ټوټې په عين استقامت نه وي يعني په هډوکي کې کوږوالي پيدا شوې وي، (Alignment) يا داچې ماتې شوې ټوټې يو د بل په طولاني محور باندې مخالف استقامت سره نه ورکوي، Rotation او ياداچې يو له بل څخه تير او بير شوي وي او مات هډوکي ظاهراً لنډ ښکاري او يا ماتي ټوټې يو له بل څخه راښکل شوي جدا شوي وي او مات هډوکي ظاهراً اوږد ښکاري.
د کسرونو (هډوکو د ماتېدنو) پتالوژي اود هغوۍ رغېدل په بشپړ يا نيمګړي ډول د هډوکي د تمادي نشتوالي يا د هډوکو درز ته د هډوکي ماتېدل وايې. تصنيف بند ي- کسرونه د اسبابو له نظره په درى ګروپونو ويشل شوي دي. ۱- هغه کسرونه چې يواځې د ناڅاپې ضربې له کبله پېدا کېږي. ۲- هغه کسرونه چې د دوامدار فشار يا ستړيا له کبله پېدا کېږي. ۳- مريضي کسرونه- ٤- هغه کسرونه چې يواځې د ناڅاپې ضربې له کبله پېدا کېږي دغه ډول کسرونه زياته پيمانه ليدل کېږي او په هغه هډوکو کې چې کومه پخوانۍ ناروغي ونه لري يعنې روغ ّهډوکي وي رامنځته کېږي مثلاً د مستقيمې ضربې پواسطه کيداي شي نوموړى کسر پېداشي د بېلګې په ډول کله چې يو دروند شي د ميتاتارسل هډوکو له پاسه ولويږي او مات شي يا د غير مستقيمې ضربې له کبله چې پدې حالت کې قوه د هډوکي په امتداد لېږدي لکه کله چې د شخص لاس خلاص وي او راولويږي نو د کعبري د سر په کسر باندي اخته کېږي او يا کله چې شخص په اوږه باندي ولويږي او د تر قوې (ګريوي) کسر پيداشي څرنګه چې نوموړي ډول کسر تر دوو نورو ډولونو ډېر زيات پيښيږي نو بهتره ده چې د کسر اصطلاح دوته به خاص ډول استعمال شي. ۲- هغه کسرونه چې د دوامداره فشار stress يا ستړيا fatigue له کبله پيدا کيږي. دا ډول کسرونه نه يواځې په روغو کسانو کې د تر ضيضي قوې پواسطه بلکې د دوامدار فشار له کبله را منځته کېږي او معمولاً په لوبغاړو او يا نوو عسکري ته جلب شويو خلکو کې ليدل کيږي د دي علت څرګند نه ده چې په روغو هډوکو کې دا ډول کسرونه رامنځته کېږي يا په بله ژبه په ناروغو هډوکو کې نه ليدل کيږي دا ډول کسرونه د هغې فلزي ميلې د ماتېدو سره ورته والي لري چې د دوامداره فشاري قوې له کبله کمزوري شوي وې پرته له ځينو نور ټول يې په ښکتنۍ خواکې را منځته کيږي دا ډول کسر په لومړي درجه به ميتاتارسل هډوکو کې او په دوهمه درجه د شظې په جسم د قصبې په جسم او په دورانه د هډوکي په غاړه کې رامنځته کيږي. مريضي يا پتالوژيک کسرونه-
سلطان معزالدين کيقباد
سلطان معزالدين کيقباد د افغانستان يو پخوانی پاچا و.
بیاځنګل کول
د اقلیمي بدلون [اغېزې] رالږولو لپاره
څلور سترې سټراتیژۍ دا دي:
تجربوي تکامل
د مېوو حشرې
د نوموړې ستراتېژۍ په کارولو سره د نوې څپې له لومړنيو ازمایښتونو څخه یوه د ډروسوفیلا میلانوګاسټر نفوس د لابراتوار "تکاملي وړانګې" وې چې مایکل ار روز د ۱۹۸۰ زکال د فبرورۍ په میاشت کې پیل کړې. دغه سیستم په لس نفوسو سره پیل شو، پینځه یې د عمر په لومړیو کې کلچر شول او پینځه نور په لومړني عمر کې کلچر شول. له هغه وخت راهیسې، په نوموړې لابراتواریزه وړانګه کې له ۲۰۰ څخه ډېر بېلابېل نفوس رامنځته شوي دي چې د څو کرکټرونو ټاکل یې هدف ګرځولی دی. ځینې د خورا توپیر لرونکي نفوس هم د خپل اجدادي کلتور رژیم ته د تجربوي نفوس بېرته راستنېدلو سره "شاته" یا "په شاته" غوره کړی دی. سلګونه خلکو د درېو لسیزو په غوره برخه کې له دغو خلکو سره کار کړی دی. د نوموړي کار ډېره برخه د میتوسیله حشرو په کتاب کې راټولو شویو څېړنو کې خلاصه شوې دي.
یولیسیز سایمن ګرانټ
ګرانټ د تقاعد پر مهال، لومړنۍ ولسمشر و چې د نړۍ د لیدو په موخه یې خپل سفر پیل کړ، له ملکې ویکټوریا سره یې سهارنۍ وخوړه او د نړۍ له ګڼ شمېر مخکښو مشرانو سره یې ولیدل. په ۱۸۸۰ ز.کال کې ګرانټ وه نه توانېد په ولسشمریزو ټاکنو کې د دریم ځل لپاره د نوماندۍ په موخه د جمهوري غوښتونکي ګوند رایه خپله کړي. هغه د خپل ژوند په وروستي کال کې له ګڼ شمېر مالي ستونزو او د ستوني له وژونکي سرطان سره لاس او ګرېوان و، هغه د خپلو خاطراتو کتاب ولیکه، چې د ده لپاره د شدیدو نیوکو او مالي برلاسي توب لامل وګرځېد. د هغه د مړینې پر مهال، نوموړی د ملي وحدت د سمبول په توګه وپېژندل شو. ګرانت یو مډرن جنرال او "ماهر رهبر و چې د ستراتېژي او تاکتیک په برخه کې یې طبیعي وړتیا لرله". د نوموړي ولسمشري د تاریخي ارزونو له مخې ټیټ ځایګی درلود، په ۱۹۹۴ او ۱۹۹۶ زکلونو کې ۳۸ م، خو په وروستیو کلونو کې یې ځایګی لوړ شو په ۲۰۱۸ زکال کې یې ۲۱ او په ۲۰۲۱ ز کال کې یې ۲۰ م ځایګی ترلاسه کړ، له دې سره چې نوي تاریخ پوهان د ده دواړه پړاوه ولسمشري بریالۍ بولي. د ده د ولسمشرۍ په بریاوو کې د کلان (Klan) سره قانوني چلند، له تور پوستو سره د انسانانو او امریکایانو په توګه چلن، د اصلي امریکایانو اړوند نوښتګره پالیسي، په سوله ییز ډول د آلاباما د دعوا او په ۱۸۷۶ کال کې د جنجالي ولسمشریزو ټاکنو د ستونزو حل شاملېږي.
ملاريا
له مکروب له مخي د ملاریاناروغي ۳ ځایه ځان تقسیمه وي.
جان مېجر
سرچینې
[1] په انګلستان کې تر ټولو لوړه ټولنیزه درجه یا نښان دی، چې له نوم څخه مخکې کارول کېږي د ښاغلي په معنا هم دی  سر/sir
کامیلو بنسو، کونټ کاوور
انګلیسي تاریخ لیکونکی دنیس مک سمیت څرګندوي چې: کاوور د ایټالیا په تاریخ کې بریالی د پارلمان غړی و، خو هغه ځانګړی دیموکرات نه و. کاوور تر ډېره دیکتاتور و، خپلو همکارو وزیرانو او پارلمان ته به یې پام نه درلود او په پارلماني ټاکنو کې به یې مداخله کوله.
د ایټالیا لومړی وزیر توب
د هغه له مړینې وروسته ایټالیا په ۱۸۶۶ زکال کې د ایټالیا د خپلواکۍ د دریمې جګړې پر مهال د اتریش – پروس جګړې ته په اړوندتیا ونیز خپل کړ. په ۱۸۷۰ زکال کې د روم نیولو د ایټالیا یو موټي کېدل (له ټرنټینو او ټریسټه پرته) بشپړ کړل.
جان رالز
په پوځ کې خدمت
رالز د ۱۹۴۳ زکال په فبروري میاشت کې د متحده ایالاتو په پوځ کې خپل نوم ثبت کړ. د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال رالز د آرام سمندر په سیمه کې د پلي ځواکونو سرتېری و. په دغه دوره کې یې د نوې ګینې په سیمه کې وکولای شول، د برونزي ستوري نښان ترلاسه کړي. نوموړي په فلیپین کې د خدمت پر مهال سختې جګړې تجربه کړې او د وژنو او تاوتریخوالي د دردوونکو پېښو شاهد و. همدا ځای و چې هغه مسیحي ایمان له لاسه ورکړ او آتئیست شو.
يورانيم
تاريخ
یورانيم په ۱۷۸۹ کال کی د مارتین هینریچ کلاپروت لخوا کشف شو او په ۱۸۴۱ کال کی د اېوگين ميلخیور پېليگوټ لخوا جدا شو. نوموړي عنصر تر ۱۸۹۶ کال پورې په ځانگړي ډول د شیشو د رنگولو لپاره کار شوي وو. په ۱۸۹۶ کال کی د یورانیم راديواکټيو د آنری بکرل لخوا کشف شو. په ۱۸۹۸ کال کی ماری کوری او پی‌یر کوری د یورانیوم د معدن څخه دوه راديواکټيویټی عنصرونه پولونيم او راډيوم جدا وکړل. په ۱۹۴۲ کال کی په امريکا کی لمړنی اټومي بټۍ (راکتور) جوړ شو او په دی کال کی لمړنی اټمی ځنځیری عکس العمل هم ترسره شوه. په ۱۹۵۴ کال کی په شوروی اتحاد کی لمړنیاتومي برېښناكوټ جوړ شو. په اوس وخت کی یورانیوم په ځانگړي ډول د اټمی محروقاتو د جوړولو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي.
امرود
تړلې لیکنې
میوه املوک
ډاکتر کبير ستوری
دندې
كه يو خوا د تنظيم سازۍ په بهير كې ستوري د خپل سياسي ژوند پیل كړى و، نو بلې خوا يې په كال 1973 كې هغه د المان غږ راډيو په پښتو څانگه كې دنده پیل كړه او د پښتو څانگې ټول مسولیت يې په سر واخيست. دلته د ستوري لیدنې کتنې داسې بې شمېره خلكو سره وشوې، چې هغه ته يې د فكر نورې لارې پرانيستې. هغه ژوند نور د نژدې څخه وڅېړه او د خپل قامي وجود د نشتوالي په شدت سره احساس ورغی ځكه نو د پاچا خان او اجمل خټك د افكارو مطالعه يې پيل كړه. ددې دواړو پښتنو مفکرو افكار ستورى دې نتيجې ته ورساوه چې د پښتنو د وروسته پاتې كېدو اصلي لامل او علت د هغوى بې اتفاقي ده.
يورانيم
د يورانيم بډاۍ کولو سينتريفوګ کړنلاره Uranium Gas Centrifuge
په نوموړي کړنلاره کي، يورانيم هيګسافلورايد(UF6)، گن شمير سلينډر شکله، څرخيدونکو لوښو (Uranium Gas Centrifuge) ته ورننوځي، چى ډير لوړ گرځيدونکى سرعت لري. د بيلگي په ډول د پينځوس زرو څخه تر اويازروپيري، په يوه دقيقه کي ترسره کوې(50000-70000 rotation/min)، په دي کړنلاره کي، ديورانيم په دواړو ايزتوپو باندي، د لوښي منځ څخه دباندي
سرچينې
1)	پوهنوال ډاکټر نظرمحمد سلطانزي ځدران
عصمت الله څاروان
عصمت الله څاروان د ادیب اوشاعر محمد صدیق پسرلی زوی دی د کندوز ولایت د چارداری ولسوالی اوسیدونکی دی
احمد علي العجمي
سرچينې
وېشنيزه:قران قاریان وېشنيزه:د عربستان د قران قاریان
د کار اهميت
څلورم : کار د يو هېواد د اقتصادي پياوړتيا او د وګړو د ژوندانه په پرمخبيولو او لوړولو کې  ځانګړی ارزښت لري.
کار دی چې له مخې يو هېواد اقتصاد پياوړی کيږي د بېلګې په ډول په هغه هېوادونو کې چې ځوانان يې زيات وي نسبت هغه هېوادونو ته چې په هغوۍ کې د ځوانانو کچه کمه ده ، اقتصاد يې پياوړی دی ،ځکه ځوانان چې د کار کولوښه وړتيا په ځان کې لري زيات کار تر سره کوي او په پايله کې يې هېواد اقتصادي پرمختګ کوي چې د اقتصادي پرمختګ سره د هېواد داخلي حالت ښه کيږي ، دولت خپل تصميمونه په ښه بڼه پلي کوي او په پايله کې يو هوسا ، پرمختللې او له امنه ډکه ټولنه رامنځ ته کيږي چې دا ټول هر څه د کار له برکته دي او د کار ارزښت راپه ګوته کوي.
پنځم : په نړۍ کې د بېلا بېلو کيماوي درملو، وسلو ، موټرونو ، ماشينونو او نور د کار  د کولو په پايله کې رامنځ ته شوي:
1.   انسانان د خپل ژوند تېرولو لو لپاره اړ دي چې کار وکړي.
4.   کار دی چې د ټولنې د وګړو د هوساينې سبب ګرځي.
هوگو چاوز
فعالیتونه
وېشنيزه:د ۱۹۵۴م کال زېږدنې وېشنيزه:د وینزیویلا ولسمشران
ابوعبيده بن الجراح
د حضرت ابو عبيده بن الجراح (رضى الله تعالى عنه) فضايل
دوى دوه ورونه دي او يو د بل مددګار دي ،حضرت عمر (رضى الله تعالى عنه ) ته د وفات مخکې ځينې صحابه کرامو د خلافت لپاره د يو کس د ټاکلو د مشورې په باره کې وويل : حضرت عمر (رضى الله تعالى عنه ) ورته وويل :کاشکې ابوعبيده بن الجراح (رضى الله تعالى عنه ) ژوندى واى ؛ نو ما به هغه ټاکلى واى. (۹)
د کاپیسا پاچاهي
دا قلمر د اوومې او نهمې پېړۍ تر منځ د ترک شاهي کورنۍ تر واک لاندې و. په یو وخت کې یې بګرام د پاچاهۍ پلازمینه وه، په داسې حال کې چې په اوومه پېړۍ کې له کاپیسا څخه د واک مرکز کابل ولېږدول شو.
کاپیسي
د لرغون پېژندنې کشفونو په ۱۹۳۹ کال کې تایید کړه چې د کاپیسا ښار د کاپیسایانا شرابو لوی بازار، چې  زیات د ښیښې بوتلونه، د کب په څېر د شرابو جګونه، او د شرابو پیالې چې د هغه وخت د شرابو سوداګري په ګوته کوي. د سیمې انګور (کاپیسایاني درکشا) او شراب (کاپیسایاني مدهو) د هند د لرغونو ادبیاتو په څو آثارو کې یاد شوي دي. مهابارتا په ښار کې د غلامۍ د عام دود یادونه هم کړې ده. د بگرام عاج، تزئینات چې د سوځېدلې فرنیچر څخه پاتې شوي، ارزښتناکه هنري موندنې دي.
د استعمار له منځه وړنه
مېتود او شرایط
هغه وخت چې له لومړۍ نړيوالې جګړې څخه وروسته نړيوال نظرد مستعمرو لپاره د خپلواکۍ لېوال شو، د ملتونو ټولنې (League of Nations) له لارې د استعمار له منځه وړنې پر لور يوې بنسټيزې ډله یيزې هڅې شتون درلود. د ملګروملتونو ټولنې د Convenant [منشور] د ۲۲ مادې له مخې: يو شمېر قيموميتونه رامنځته شول. څرګنده اراده خپل حکومت لرلو ته د دې هېوادونو چمتو کول وه، مګر ياد قيموميتونه زياتره وخت يوازې په ځانګړي ډول د جرمني او عثماني سترواکيو پر پخوانيو مستعمرو باندې د ماتو شويو قدرتونو د واک د بيا وېش په معنا وژباړل شوه. د بيا ټاکنې دې کار د ملګرو ملتونو له لورې د باور سيمو (trust territories) په يو روته نظام سره دوام وکړ، چې پر پخوانيو مستعمرو او تر قيموميت لاندې سيمو دواړو باندې د واک د برابرولو په موخه جوړ شوی دی.
مسيحيت
عیسویت له کلتوري پلوه په خپلو لوېدیځو او ختیځو څانګو کې او همدارنګه د بندګۍ د طبیعت او توجیه کولو اړوند تدریس شوې عقیدې، کلیسا پېژندنې، د عیسوي دین د پوه(ملا )په انتصاب او عیسویت پېژندنې کې سره توپير لري. دا چې عیسی(ع) د خدای زوی دی – د لوګوس تجسد(تجسم)، هغه چې خدمت (کشیش‌توب) یې وکړ، سختۍ يې وګاللې او د صلیب‌والي لپاره مړ شو، خو د بشریت د ژغورنې لپاره له مړو څخه راپورته شو، د عیسوي فرقو په بېلابېلو عقیدو کې تر ډېره مشترک باور دی، چې د انجیل د لومړیو څلورو ټوکونو «د زېري » په نوم یادېږي. د عیسی(ع) د ژوند او تعلیماتو(ښوونو) تشرېح د انجيل څلور ټوکونه دي، چې متي، مارک، لوقا او یوحنا دي او له لرغونې دورې څخه د انجیل مخینه ده.
ایمان
لنډې عقیدتي ویناوې یا د دیني اعتقاداتو اعترافات د عقیدې په توګه پېژندل کېږي. د تمعید غسل له فورمول سره پيل شوې او وروسته د ۴ او ۵ پېړۍ د مناقشو په بهیر کې  پراخې شوې، تر څو د ایمان په ویناوو بدلې شي. د کلیساګانو د نړیوالې شورا د کارونې له مخې، د عیسویت لومړنۍ عقیده دا ده چې: «عیسی(ع) خدای دی.»
حضرت عيسیٰ ع په اسلام کې حيثیت
حضرت عيسیٰ علیه السلام په اسلام کې د پنځو عظیم پیغمبرانو نه دی، یانې الوالعزم - (۱) حضرت محمد مصطفیٰ (ص)، حضرت ابراهیم (ع)، حضرت موسیٰ (ع)، حضرت عیسیٰ (ع)، او حضرت نوح (ع). یو مسلمان د ھغه پورې مسلمان نه شي کیدای چې د څو پورې ھغه حضرت عیسی (ع) نه مني.
انجیل لمنځه لاړ او سند یې هم ویجاړ شو
نن هغه انجیل چې الله ج نازل کړی وو په مختلفو بڼو وجود لري چې موضوعات یې له یو بل سره تضاد او ټکر لري، یو انجیل هم په مستقیم ډول د عیسی علیه السلام له خولې نه ندی لیکل شوی، پدې سربیره چې هغه له منځه تللی بلکې د روایت هغه عادي شرطونه چې یو آسماني کتاب یې غوښتنه کوي هم په اوسنیو انجیلونو کې نشته، ځکه چې دغه ټول آسمان ته د عیسی علیه السلام له پورته کولو نه وروسته لیکل شوي دي، نه یې لیکوال معلوم دی او نه هغه سرچینه چې دوی پرې تکیه کړې ده.
عبدالله بن زبير
داسي نه چي دغه معلومات فقط قصې دي او په اورېدلو سره يې وخت تېر وو، بلکه هر هغه ديني معلومات چي تاسي يې په هره وسيله سره حاصلوی که د کتاب د مطالعه کولو په واسطه سره وي یا د فيتې د اورېدلو په واسطه سره وي پر تاسي څلور حقه لري چي هغه حقوق یې بايد آداء کړی، او د دغو حقوقو د پر ځای کولو په سبب به ان شاءالله تعالْی ستاسي د دارينو کاميابي په نصيب سي، چي هغه حقوق دا دي:
مسيحيت
د جنت ټکټ
کلیسا خپلو خلکو ته د پیسو په بدل کې د جنت ټکټ ورکوي چې د خریدار گناه پرې معاف شي او په جنت کې یوه نمره ځمکه ورته ورکړل شي.
عبدالله بن زبير
دوهم : بايد دغه قسم نېک او ښه عمل په خپل ځان کي پيدا کړی او په خپل ژوند کي دغه ښه عمل د خپلو ځانو تګ لاره وګرځوی.
مسيحيت
تنصیر او تبشیر څه شی دی؟
تنصیر دیني و سیاسي او استعماري حرکت دی چې د نړۍ په مختلفو وگړو کې د مسیحیت دین خپرول غواړي ، هغوی له خپل استعمار لاندې راولي او دغه ته بیا دوی د تبشیر نوم ورکوي چې معنا یې زیری ورکول دي.
حق دین
خدای تعالی ټول پیغمبران د انسانانو د لارښوونې لپاره استولي دي تر څو خلک له تیارو نه رڼا ته، له گمراهۍ نه هدایت ته، له باطل نه حق ته او له شرک نه توحید ته وباسي، د وروستني پیغمبر حضرت محمد مصطفیصلی الله علیه وسلم له بعثت نه وړاندې به هر پیغمبر یوازې یوه قوم او یوې سیمې ته راتللو او شریعت به یې هم په هماغه قوم پورې ځانگړی ووخو وروسته د خدای پاک فیصله داسې شوه چې دغه سلسله په حضرت محمد صلی الله علیه وسلم باندې پای ته ورسوي او د هغه دین نړیوال او شامل او کامل دین وگرخوي او همداسې وشول، نو د اسلام په راتگ سره ټول پخواني دینونه ختم شول، یوازې اسلام به ترقیامت پورې د الله ج حق دین وي او له اسلام پرته بل هیڅ دین هم الله(ج) ته د منلو ندی او که څوک په بل دین وي نو هغه به په گمراهۍ او تاوان کې وي ، خدای (ج) فرمایي:
عبدالله بن زبير
نسب
عبدالله بن زبير بن العوام، د مور او پلار  له طرفه شريف او قريش دی، دپلار له طرفه: عبدالله بن زبير بن العوام بن خويلد، خويلد څوک دی؟ خويلد د ام المؤمنين خديجه رضي الله عنها  پلار دی، نو عوام د عبدالله نيکه د خديجه رضي الله عنها  ورور ؤ. او بيا خويلد بن الاسد بن عبدالعزْی بن قُصی بن کلاب چي دغه قُصی بن کلاب بېله اختلافه د مکې مکرمې عمومي مشر او رئيس ؤ، مګر عبدالله د مور له طرفه د چا زوی دی؟ مور يي اسماء بنت ابوبکرالصديق  رضي الله عنها  ده، تردې به محترم او مشرف نسب چيري وي؟  پلار يې زبير رضي الله عنه  د رسول الله صلی الله علیه وسلم  د عمه زوی او د رسول الله صلی الله علیه وسلم  حواري دی، او نيکه يې خُويلد د خديجې رضي الله عنها  پلار دی. د عبدالله رضي الله عنه  مور اسماء بنت ابوبکر رضي الله عنها  ده، د پلار مور یې صفيه بنت عبدالمطلب  رضي الله عنها  د رسول الله صلی الله علیه وسلم  عمه ده، نيکه يې ابوبکرالصدیق رضي الله عنه  دی  او خاله يې عائشه الصديقه رضي الله عنها  ده، دغه ټول شرف او درجه و چا ته يوځای کېدلای سي؟
مسيحيت
حق دین
نو پدې بنسټ مونږ مسلمانان باید د الله(ج) شکر ادا کړو چې په حق دین ( اسلام ) باندې یې پیدا کړي یو ، باید پر اسلام وویاړو ، عملي یې کړو او نور لارورکی بشریت هم ورته راوبلو.
عبدالله بن زبير
نسب
او دا چي د حضرت عائشې رضي الله عنها  په سيرت کي و دې  رضي الله عنها  ته اُمِ عبدِ الله ويل کيږي د هغه سبب هم دغه دى، که څه هم حضرت عائشې رضي الله عنها  خپل اولاد نه  درلودى خو دا وه چي د عبدالله بن زبیر تربيه او روزنه يې پر غاړه اخستي وه، نو د حضرت عائشې رضي الله عنها  اسم کنيه اُمِ عبدِالله سو، چي نسبت يې و دغه عبدالله بن زبير رضي الله عنه  ته کيږي، ځکه د دې سره د دې په کور کي تربيه او لوى سو.
کړه وړه او قيافه
عبدالله بن زبير رضي الله عنه  چي د هجرت په اول کال زېږېدلى دى او په دغه صالحه تربيه کي لوى سو نو د ده  رضي الله عنه  عمر د هجرت په تاريخ معلوميږي، د ده عمر د هجري سنې سره يو او موافق ؤ، که موږ و وايو: د هجرت په اتلسم کال کي داسي پېښه سوه، نو هغه وخت د ده  رضي الله عنه  عمر اتلس کاله ؤ او که و وايو: چي د هجرت په شپېتم کال کي داسي وسوه، نو هغه وخت د ده  رضي الله عنه  عمر هم شپېته کاله ؤ.
د هجرت په درېيم کال کي و عبدالله ته د ده د پلار د پهلوانۍ او قهرمانۍ قصې کېدلې، چي د اُحد په ورځ يې څنګه او څه کارونه وکړه، ورته ويل کېده چي ستا پلار زبير رضي الله عنه  د اُحد په ورځ د کفارو په مشهورو پهلوانانو څه وکړه، هغه چي د مشرکانو په منځ کي يو نفر پر لوى اوښ سپور ؤ او د هغه ځاى څخه يې په اوږده توره جنګ کاوه، د ده وهل او وارونه و مسلمانانو ته ور رسېدل، خو د مسلمانانو واري نه ور رسېدل، څو دغه کافر د مسلمانانو څخه نه نفره شهيدان کړه او ډير يې هم زخميان کړه، دغه حال پر مسلمانانو سخت او دروند ؤ، نو مسلمانانو د دغه کافر د لاسه و رسول الله صلی الله علیه وسلم  ته شکايت وکړى، رسول الله صلی الله علیه وسلم  و فرمايل: څوک د دغه کافر چاره کوي؟ د عبدالله پلار زبير بن العوام رضي الله عنه  راو وتى او ويل: دا کار يې پر ما او د هغه کافر و طرف ته ورغلى، شا و خوا پر وګرځېدى خو د کافر د وهلو دپاره يې هيڅ لار نه کړه پيدا ځکه د هغه څخه ډيره اوږده توره ور سره وه، هغه پرخلکو وارونه کوي خو د مسلمانانو وهل او واري نه ور رسيږي، نو زبير رضي الله عنه  ډير شا ته ولاړى او د هغه ځاى څخه لکه غشى په تيزي راځغلي او د شا له طرفه و اوښ ته ور وغورځېدى د کافر په څټ کي سپور سو لاندي يې وغورځاوه او وې وژى، دا کوم شجاعت، څومره دلاوري او قهرماني وه، خلکو به دغه قصې و عبدالله بن زبير رضي الله عنه  ته کولې، د عبدالله پلار زبير رضي الله عنه  هغه څوک ؤ چي د اُحد په ورځ يې د رسول الله صلی الله علیه وسلم  اوبه او سامان ور سره اخستي وه.
عقل او شجاعت
عبدالله و ويل: يا رسول الله! راغلي يو چي داسي بيعت در سره وکو لکه سړيان چي يې در سره کوي، تاسي دغه عقل ته وګورى! د اوو کلو هلک! دومره عقل او زيراکت! چي نورو هلکانو ته هم دغسي لار ښوونه کوي، دلته نو رسول الله صلی الله علیه وسلم  تبسم وکړى، په عبدالله او د هغه په عقل ډير زيات خوشاله سو او وې فرمايل:( اُبسُط يدَکَ) لاس دي را وغځوه، عبدالله لاس ور وغځاوه، رسول الله صلی الله علیه وسلم  هم لاس ور وغځاوه او د صحابۀ کرامو په حضور يې بيعت ور سره وکړى.
د جهادي ژوند شروع
درېيم وار بيا مسلمانانو ته راغلى او ږغ يې کړه: څوک پر مرګ  بيعت کوي؟ دا وار څوک نه ور و وتل، ځکه مسلمانانو وليده هر څوک چي ور ووزي هغه و وژل سي او بيا نه دى راغلى، نو خود دا ځل څوک نه ور و وتى، زبير رضي الله عنه  چي د مسلمانانو بېره وليده نو غواړي چي مسلمانانو ته دا ور ښکاره کړي چي روميان څه وزن او ارزش نه لري، روميان د دغه لائق نه دي چي څوک ځني وبيريږي (د روميانو څخه مقصد ټول اروپايان دي)
په درېيم وار کي چي د روم د حملې دپاره و زبير رضي الله عنه  ته څوک نه ور و وتل، نو يې خپل زوى عبدالله چي عمر يې څوارلس کاله ؤ و خپل مخ ته پر آس ور سره سپور کى او د روميانو په لښکر ور ننوتى، خلک په تعجب کي دي! يو نفر پر داسي لښکر حمله کوي چي شمر يې د دوو لکو نفرو په شا و خوا کي دى؟ څوک دغه کار کوي؟ څوک د دغه کار جرئت لري؟ حتّْى په خپله روميان په تعجب کي سوه! يو نفر را رهي دى غواړي چي پر موږ حمله وکي؟ زبير رضي الله عنه  د هغو کسانو په وهلو او وژلو شروع وکړه کوم چي د ده په مخه ورځي، عبدالله هم ور سره دى او جنګ کوي، د آس رهنمايي هم عبدالله کوي، زبیر رضي الله عنه  دومره جنګ او وهل وکړه چي د کفارو د لښکر تر منځه مخ ته ولاړى، د کفارو په لښکر ننوتى او نه معلوميږي، مسلمانان يې نه ويني، د مسلمانانو په فکر زبير او زوى يې دواړه شهيدان سوه، حتّْى د رحمت او بخښني دعاوي يې هم ورته وکړې، مګر زبير رضي الله عنه  دومره وهل او وژل وکړه چي د کفارو په لښکر کي يې لار جوړه کړه او د لښکر شا ته و وتى، حتّْى په دغه يې هم کفايت و نه کړى بلکه بيرته پر دغه لار په لښکر کي را تېر سو او د مسلمانانو لښکر ته راغلى، دلته نو مسلمانانو و ويل: روميان څومره بې همته او بې قدرته دي، يو سړئ د لښکر تر منځ وزي او بيرته راګرځي، چپه او راسته طرف ته خلک وژني، د دوى په لښکر کي داسي څوک نه سو پيدا چي مخه يې ونيسي، نو دغه لښکر او د دوى ډيروالى کوم اهميت او قېمت نه لري، د زبير رضي الله عنه  په دغه کار سره د مسلمانانو روحيات او معنويات قوي سوه.
د يرموک د جنګ په جريان کي څه پېښه سوه؟ د اسلام د تاريخ يوه ډيره لويه واقعه پېښه سوه، هغه دا چي د جنګ په آخرنۍ ورځ د جنګ په جريان کي ډاګي يا پوسته رسونکي د ابوبکر الصديق رضي الله عنه  د وفات خبر راوړى، او د خلافت مسئوليت د حضرت عمر فاروق رضي الله عنه  پر غاړه ولوېدى او د حضرت عمر رضي الله عنه  له طرفه د خالد بن وليد رضي الله عنه  پر ځاى ابو عبيده رضي الله عنه  د لښکر عمومي قومندان وټاکل سو، په دغه وخت کي زبير او عبدالله رضي الله عنه  د ابو عبيده رضي الله عنه  څخه اجازه وغوښته چي مدينې منورې ته ولاړ سي، ځکه هغه څوک چي وفات سوى ؤ هغه ابوبکر الصديق رضي الله عنه  د اسماء رضي الله عنها  پلار، د زبير رضي الله عنه  خسر او د عبدالله نيکه دى، دلته نو خامخا بايد د اسماء رضي الله عنها  د غم سپکولو او غم شريکۍ دپاره د دې مېړه زبير رضي الله عنه  او د دې زوى عبدالله موجود وي، نو دوى دواړه د دغه مقصد دپاره مدينې منورې ته ولاړل، د لږ مودې دپاره په مدينه منوره کي پاته سوه او بيا زبير رضي الله عنه  اجازه وغوښته چي بيرته جهاد ته ولاړ سي، حضرت عمر رضي الله عنه  هم اجازه ورکړه، عبدالله هم اجازه وغوښته چي جهاد ته ولاړ سي مګر حضرت عمر رضي الله عنه  اجازه ور نه کړه او ويل ته دي د مور سره پاته سه، مخ کي چي حضرت ابوبکرالصديق رضي الله عنه  حيات او موجود ؤ د اسماء رضي الله عنها  د ژوند سر پرستي هغه کول، مګر اوس چي پلار يې وفات سو خاوند او زوى يې هم دواړه جهاد ته ولاړ سي دا نه ده صحي، نو يې زبير رضي الله عنه  ته اجازه ورکړه او عبدالله ته يې و ويل ته دي د مور سره پاته سه.
د عبدالله بن زبیر رضي الله عنه يوه قصه
وروڼو! کوم وخت چي مصر فتحه سو نو مسلمانان نور هم په افريقا کي مخ ته تله او فتوحات يې کول، څو وټونس ته ورسېدل، په دغه وختو کي د روم پاچا هرقل په قِسطِنطينيه کي ؤ چي اوس استنبول ورته ويل کيږي، او د مسلمانانو فتوحات يې ليدل، نو و بېرېدى چي ټوله پاچهي مي د لاسه وزي، نو هرقل ډير لوى لښکر جوړکى چي شمېر يې تقريباً دوه نيم لکه نفره ؤ، څرنګه چي مصر د مسلمانانو په لاس کي ؤ نو هرقل خپل لښکر مصر ته نه سواى لېږلاى نو يې دغه لښکر د کښتيو په واسطه و ټونس ته ور داخل کړى، په دغه وختو کي د مصر والي عبدالله بن سعد بن ابي سرح ؤ چي د حضرت عثمان رضي الله عنه  د خاله زوى دى.
ابن زبير رضي الله عنه  و ويل: زه به حل در وښيم، هغه دا چي ته هم په مسلمانانو کي اعلان وکه: که هرچا د جُرجه سر راته راوړى يو لک ديناره سره زر ورکوم او د جُرجه لور ور واده کوم.
هغو ويل: اوس هم خلک ډير ستړي دي د سهار څخه تر ماپښين پوري بېله وقفې او راحته په جنګ مشغوله دي او ته غواړې چي پوره ورځ جنګ وکي؟ دا کار سخت او مشکل دى.
ابن زبير رضي الله عنه  و ويل: د مسلمانانو څخه يوه ټولۍ پرېږدى چي په سهار کي جنګ نه کوي، فقط راحت او هوسايي دي کوي، کوم وخت چي ماپښين سو او لښکري سره جلا سوې دغه ټولۍ دي حمله شروع کړي.
هغو ويل: يوه ټولۍ به په پوره لښکر څه وکي؟ يوه کوچنۍ ټولۍ د دوو لکو نفرو سره جنګ نه سي کولاى.
د جُرجه په وژلو سره د روم لښکر سخته ماته وخوړه او په تېښته يې شروع وکړه، بيرته په هغه خپلو کښتيو کي سپريږي او قِسطِنطينيې ته تښتي، د روم پاچا هرقل ته چي دغه خبر ورسېدى ډير په قهر سو چي ولي هر وار زما لښکر شکست خوري، نو يې امر وکى چي زما ټوله لښکري دي سره يوځاى سي او دغه مات سوى لښکر دي هم بيرته وګرځي او پر مسلمانانو دي د کښتيو څخه حملې کيږي، يعني لښکر دي مځکي ته نه ورځى د کښتيو څخه دي حملې کوى او په دې وارکي د روم د لښکر قومندان په خپله قِسطَنطين د روم پاچا ؤ، عبدالله بن سعد ته چي دغه خبر ورسېدى نو دئ د مسلمانانو سره په خپلو کښتيو او هغو کښتيو کي چي د روميانو څخه يې په غنيمت اخستي وې سپاره سوه او غواړي چي د مخه تر هغه حمله پر وکي چي قِسطَنطين او لښکر يې ټونس ته را ورسيږي، نو دوه لښکره په درياب کي سره مخامخ سوه چي دا هغه اولنئ بحري جنګ دى چي د اسلام په تاريخ کي پېښيږي، او د تاريخ په کتابو کي و دغه جنګ ته (مَعرکةُ ذاتِ الصواري) ويل کيږي، صاريه د کښتۍ و هغه لرګي ته ويل کيږي چي د کښتۍ په منځ کي جګ ولاړ وي او د کښتۍ بادوان پوري تړل سوى وي، څرنګه چي د کښتيو عدد ډير زيات ؤ درياب په کښتيو ډک ؤ او په درياب کي بېله کښتيو بل شئ نه ليدل کېده، نو معرکةُ ذاتُ الصواري ورته و ويل سوه، په هغه وختو کي توپ او توپک نه وه نو د جنګ طريقه داسي وه چي يوه کښتۍ به د بلي کښتۍ څنګ او بغل ته و درېده يو پر بل به يې د تورو او نېزو وارونه کول، خو عبدالله بن زبير رضي الله عنه  د قِسطَنطين وکښتۍ ته متوجه ؤ او وې کولاى سوه چي د هغه وکښتۍ ته ځان ورسوي، خپله کښتۍ يې د هغه د کښتۍ و څنګ ته و درول او د قِسطَنطين پر کښتۍ يې حملې شروع کړې، ابن زبير او د ده ملګرو وکولاى سواى چي په خپله قِسطَنطين ته ځان ورسوي او هغه يې زخمي کړى، قِسطَنطين چي مرګ  وليدى ځان يې و درياب ته واچاوه، دلته د روميانو بله کښتۍ نژدې وه هغو قِسطَنطين وخپلي کښتۍ ته پورته کړى او د روميانو لښکر د شکست په حال کي پر شا په تېښته شروع وکړه، چي دغه جنګ د مسلمانانو اول بحري جنګ ؤ او په هغه کي يې هم لويه کاميابي په نصيب سوه، چي شمالي افريقا يې د روميانو څخه خالي کړه، په دغه لوى جنګ کي د ابن زبير رضي الله عنه  موقف او دريز ډير مهم او عظيم ؤ، كله چي په ټونس کي حالات آرام سوه او ټونس د مسلمانانو د حکم تابع سو، حضرت عثمان رضي الله عنه  عبدالله بن زبير بيرته مدينې منورې ته ور وغوښتى او ويل ته به دلته زما سره يې، عبدالله بن زبير رضي الله عنه  هم مدينې منورې ته ولاړى.
شاه شجاع
شاه شجاع او د لاهور تړون
پر ۱۸۰۹ ز کال شاه شجاع په لاهور كې وو او په كابل كې هماغه ياغي محمود يا شاه محمود سدوزى د وزير فتح په مرسته د دويم ځل لپاره پر پلاز كېناست. شاه شجاع ددې لپاره چې محمود له پښو وغورځوي او پخپله پادشاه شي نو يې د لاهور تړون داسې ورسره لاسليك او ومانه ، چې كشمير ، اټك ، چچ هزاره كېمبل پور ، پېښور ، هشنغر ، كوهاټ ، هنگو ، ملتان ، ډېره غازي خان ، ډېره اسماعېل خان يې د تل لپاره له لاسه وركړل او دا يې پرې پخه کړه چې رنجيت سېنگهـ او د ده وكيلان چې هره پرېكړه د سند په اړه وكړي ، نو شاه شجاع به هغه مني. د لاهور په تړون كې شاه شجاع ته شاه ويل شوي وو ، خو تر دې وروسته پادشاهان د جناب ، د كابل والي يا امير په نامه ياد شوي او د افغانستان د نامه د بشپړ له منځه وړلو لپاره يې كار پيل كړی او دا حكم له لندن نه ورته راغلی وو ، چې افغانستان بايد د نړۍ له نقشې نه وايستل شي. خو د افغانستان خلكو دا مقاومت كړى ، چې هېواد يې د نړۍ په نقشه كې پاتې شي.
د غازيانو پاڅون
د سردار محمد اكبر خان په رارسېدو سره مشران خوشاله شول، دى يې خپل مشر ومانه او يو گټلى ميدان يې ده ته وسپاره ، خو د اكبر خان ټول حركات ددې لپاره وو ، چې خپل پلار بېرته پر پلاز كېنوي. ټولو ملي مشرانو دده تود هركلى وكړ. سردار محمد اكبر خان په حالاتو پوه وو ، چې انگرېزانو پوره ماتې خوړلې ده ، نو يې په ډاډه زړه مكناټن ته ليك واستاوه او د خبرو اترو غوښتنه يې وكړه ....
سابه
سرچينې
وېشنيزه:سابه
د جاپان تاریخ
په ۱۵۴۳ ز کال کې پرتګال او جاپان له یوبل سره په اړیکه کې شول، هغه مهال پرتګالیان لومړني اروپایان و چې د جاپان سویلي ټاپوګانو ته ورسېدل. هغوی له جاپان سره په خپل لومړني محدود تعامل کې د ګرمو وسلو په معرفي کولو په جاپان د پام وړ اغېز وکړ. په ۱۸۵۳-۵۴ ز کال کې امریکايي پری لښکر کشۍ (American Perry Expedition) په بشپړ ډول د جاپان انزوا ته د پای ټکی کېښود؛ دغې چارې په ۱۸۶۸ ز کال په بوشین جګړه کې د شوګانات له سقوط او واک ته د سترواک له بیا رسېدو سره مرسته وکړه. په میجي دوره کې نوې ملي رهبري، منزوي شوی فئوډالي ټاپوئیز هېواد په سترواکۍ واړاوه چې له نږدې نه یې له لویدیځو موډلونو ګټنه کوله او په یو پیاوړي ځواک واوښت. په داسې حال کې چې د تایشو په دوره کې (۱۹۱۲- ۱۹۲۶ زکال) کې دیموکراسي وده وکړه او معاصر غیرنظامي کلتور پرمختګ وکړ، خو د جاپان پیاوړي پوځ په پراخه کچه آزادۍ لرلې او په ۱۹۲۰ مه او ۱۹۳۰ مه لسیزه کې د جاپان غیرنظامي واکمنان یې تر واک لاندې و. جاپاني پوځ په ۱۹۳۱ ز کال کې په منچوري باندې برید وکړ چې له ۱۹۳۷ کال وروسته دغه برید له چین سره په اوږد مهاله جګړه واوښت. په ۱۹۴۱ ز کال کې په پرل هاربر باندې د جاپان برید له متحده ایالاتو او د هغه له متحدینو سره د جګړې لامل وګرځېد. د جاپان د ځواکونو کچې ډېر ژر وده وکړه او پوځ د متفقینو د هوايي بریدونو پر وړاندې چې د وګړو مرکزونو ته یې سخت زیان اړوه، مقاومت وکړ. د ۱۹۴۵ ز کال د اګست په ۱۵ مه په ناګاساکي او هیروشیما باندې له اټمي بریدونو او په منچوریا باندې د شوري له برید وروسته سترواک هیروهیتو په جګړه کې د جاپان تسلیمي اعلان کړه.
پلوتونيم
پلوتونيم (په انگرېزي: Plutonium کیمیاوی سمبل: P) د اکتينيدونو څخه شپږم راديواکټيویټي زهرجن فلزي عنصر دي چی د اټمي وسلو او ترموبريښنایی شرچينو د جوړولو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. رنگ یی سپين دي. د دغی عنصر اټمي شمېر ۹۴ دی او د وروستي ډول الکټروني جوړښت ییRn 5f6 7s2 دی.
د روسیې له فدراسیون سره د کریمیې تړښت
اوکراین او ګڼ شمېر نورو هېوادونو دغه تړښت وغانده او هغه یې د نړیوالو قوانینو او هغو هوکړو نه سرغړونه وبلله، چې روسیې د اوکراین د ځمکني خوندیتوب اړوند لاسلیک کړې وې؛ په دغو هوکړو کې، په ۱۹۹۱ ز کال کې د Belavezha هوکړه ،چې له مخې یې مشترک المنافع هېوادونه رامنځته شول، د ۱۹۷۵ زکال د هلسنکي هوکړه، په ۱۹۹۴ ز کال کې د امنیتي تضمینونو اړوند د بوداپست یادښت او په ۱۹۹۷ ز کال کې د روسیې د فدراسیون او اوکراین ترمنځ د همکارۍ او دوستۍ هوکړه شاملېږي. دغه چاره د دې لامل شوه چې د G8 ډلې نور غړي هېوادونه په دغه ډله کې د روسیې غړیتوب وځنډوي او ورپسې یې په دغه هېواد د بندیزونو لومړی پړاو اعلان کړ. د ملګرو ملتونو عمومي اسمبلۍ هم دغه ټول پوښتنه او تړښت رد او د یوه پرېکړه لیک په تصویبولو سره یې د «اوکراین ځمکنی یووالی د هغو د نړیوالو په رسمیت پېژندل شوو پولو له مخې» تائید کړ. د ملګرو ملتونو سازمان پرېکړه لیک، «څرګنده کړه چې دغه ټول پوښتنه اعتبار نه لري او نه شي کولای د [کریمه] د وضعیت د بدلون بنسټ وګرځي» له ټولو هېوادونو او نړیوالو بنسټونو یې وغوښتل چې له روسیې سره دغه الحاق په رسمیت وه نه پېژني او نه یې هم د رسمیت پېژندلو اړوند کومه ژمنه وکړي. په ۲۰۱۶ ز کال کې د ملګرو ملتونو عمومي اسمبلۍ یو ځل بیا د دغه الحاق په رسمیت نه پېژندل تائید کړل او د «اوکراین د قلمرو – د کریمه خپلواک جمهوریت او د سواستوپل ښار لنډ مهالی اشغال» یې محکوم کړ.
وگړشمېرنه
تاریخ
په ۱۸۵۵ز کې، بلجیمي څېړونکي «آشیل ګیلارد»، وګړپېژندنه د «انسانانو طبیعي او ټولنیز تاریخ یا د وګړو ریاضیکي پوهه، د هغو سترو بدلونونو او فزیکي، مدني، فکري او اخلاقي وضعیتونو» په توګه تعریف کړه.
سعود الشریم
سعود الشریم (عربي: شریم) د سعودي عربستان د قران عظیم الشان له نامتو قاریانو څخه دی.
اېلَونه
د نباتاتو اېلونه لږ تر لږه ۱۲،۰۰۰ کاله دمخه په منځني ختیځ کې له غلاتو او کدوانو څخه پیل شوې ده. کرنه په ټولې نړۍ کې، لږ تر لږه په ۱۱ بېلابېلو مرکزونو کې پراختیا وموندله او په هغو کې بېلابېل نباتات او ژوي اېل شول.
تیوري
د ژویو اېلول او رامول نباید په تېروتنې سره، ورته وګڼل شي. رامول د یوه ژوي شرطي چلندي اصلاح ته ویل کېږي ترڅو ژوی د انسان حضور وزغمي او له هغه څخه د مخ ګرځونې طبیعي صفت ضعیف شي. اېلېدنه د ژویو د یوه روزل شوي ډول دایمي جنتیکي اصلاح ده چې له‌امله یې اېل شوی ژوی د انسان شتون ته ارام غبرګون ښیي.
جاويد اميرخېل
جاويد امير خېل په خټه د جنوب ختيځ پکتيا ولايت د ځاځي اريوب ولسوالۍ دى خو په ١٩٨٦ عيسوي کال کې په کابل دې نړۍ ته سترگې پرانيستې دي. ښاغلي امير خيل تر اتم ټولگي پورې زده کړې کړي خو په افغانستان کې د تېرو جگړو له امله يې نورې زده کړې و نشوې کړى. نوموړى له تېرو شاوخوا شپږو کلونو راهيسې سندرې وايي ، چې تراوسه يې څورلس البمونه ثبت کړي او خپلو مينوالو ته يې وړاندې کړي دي. د خوږ آواز لرونکى دغه ځوان سندرغاړى وايي د موسيقۍ په برخه کې دوه استادان لري ، چې يو يې ماسټر علي حيدر او بل يې احسان عرفان دي. دى د موسيقۍ په الاتو کې خوږه باجه غږولى شي. نوموړى اوس په کابل کې اوسيږي او د خپلو مينوالو د خوښۍ پروگرامونه سندريز کوي.
عباسي خلافت
عباسي خلافت (عربي: اَلْخِلَافَةُ ٱلْعَبَّاسِيَّةُ) د اسلام د پیغمبر محمد صلی الله عليه وسلم درېيم ځای ناستی خلافت و: د محمد(ص) د تره عباس ابن عبد المطلب «۵۶۶-۶۵۳ز) د خاندان د يوې کورنۍ له خوا يې بنسټ کېښودل شو او دې واکمنې سلسلې خپل نوم له هماغه اخستی دی. په ۷۵۰ز کال (د هجرت ۱۳۲) کې د عباسي اوښتون پر مهال د اموي خلافت له ړنګولو وروسته دوی په اوسني عراق کې د پلازمېنې په توګه له بغداد نه د خليفه ګانو په ډول د خپل خلافت پر مهال واکمني وکړه. عباسي خلافت په لومړي سر کې د اوسني عراق د کوفې ښار کې عباسي خلافت خپل حکومت پيل کړ، خو په ۷۶۲ز کال کې خليفه  المنصور د ساساني پلازمېنې لرغوني قطيسفون سره نژدې د بغداد د بنسټ ډبره کېښوده. بغداد د اسلام په زرين پړاو کې د علم، کلتور، فلسفې او نوښتونو مرکز و ګرځېد.
ځواک (۷۵۲ -۷۷۵ز)
د عباسيانو له خوا د المنصور د واکمنۍ پر مهال لومړی بدلون له دمشق نه نوي جوړ شوي ښار ته د پلازمېنې لېږد و. بغداد په ۷۶۲ز کال کې د دجلې سيند په غاړه د عباسيانو د پياوړو ملاتړو مواليانو له مرکز سره نژدې جوړ شوی و او دې خوځښت د عباسيانو له هغې غوښتنې سره مرسته وکړه چې په سترواکۍ کې په هغو سيمو واکمني ولري، چرې چې عربان کم وو. د مرکزي اختياراتو د سپارلو لپاره د وزير په نوم يوه نوې چوکۍ هم جوړه شوه، خو سيمه یيزو اميرانو ته تر دې هم زيات واکونه ورکړل شوي وو. خليفه منصور عدلي ادارې مرکزي کړې او تر هغه وروسته هارون الرشيد د څار په موخه د مشر قاضي منصب جوړ کړ.
اسلام آباد يونايټډ
نور ولولئ
وېشنيزه:پاکستان سوپر ليګ
رابرټ موريس (پانګونکی)
په ۱۷۸۷ز کال کې، موريس د فلاډيلفيا کوانسيون ته د استازي په توګه وټاکل شو، کوم چې د متحده ايالاتو لپاره نوی اساسي قانون وړانديز او وليکه. موريس د کنوانسيون پر مهال ډېرې کمې خبرې کولې، خو د دې کنوانسيون له خوا جوړ شوي اساسي قانون تر ډېره بريده، د موريس اندونو ته انعکاس ورکاوه. موريس او د هغه ملګرو مرسته وکړه، تر څو ډاډ ورکړل شي، چې د پنسلوانيا نوی اساسي قانون تصويب کړی او دا سند د ۱۷۸۸ز کال په پای کې، د اړتيا وړ شمېر ايالتونو له خوا تصويب شو. له دې وروسته د پنسلوانيا قانون جوړوونې جرګې ،د متحده ايالاتو سنا مجلس ته د خپلو دوه پرانيستونکو استازو له جملې يو موريس وټاکه. موريس د واشنګټن دا وړانديز رد کړ، چې د هېواد د خزانې د لومړي وزير په توګه دنده تر سره کړي او د دې پر ځای يې الکساندر هميلټن د دې دندې لپاره وړانديز کړ. په سنا مجلس کې موريس د هميلټن د اقتصادي طرحې ملاتړ څرګند کړ او له فدراليست ګوند سره يو ځای شو. په سنا کې د دندې پر مهال او له هغه وروسته موريس په ځمکو کې د پانګونې اړوند پورونو کې سخت ښکېل و، د کوم شي له امله چې د ۱۹۷۶-۹۷۱۹ ز کلونو اقتصادي رکود رامنځته شو. هغه له ۱۷۹۸ز کال څخه تر ۱۸۰۱ز کال پورې د خپلو پورنو د ورکولو توان نه درلود او په همدې بنسټ، د والنټ کوڅې زندان په ګاونډ په پرونۍ کوڅه کې د پوروړو په استوګنځي کې بندي شو. له زندان څخه تر خوشې کېدو وروسته، هغه په فلاډيلفيا کې په يو عادي کور کې غلی او ځانګړی ژوند تېر کړ او په ۱۸۰۶ز کال کې مړ شو.
مفهوم‌پالنه
عصري فلسفه
مفهوم‌پالنه د ډېرو لومړنیو عصري مفکرینو له لوري یا خو په ښکاره او یا هم په ضمني توګه منل شوې وه. په دغو مفکرینو کې رنه دیکارت، جان لاک، باروچ سپینوزا، ګوټفرېډ وېلهلم لایبنېتس، جورج برکلي، او ډېوېډ هیوم شاملېږي – او د پراخو او تفصیلي علمي تیوریو په پرتله یې تر ډېره خورا ساده بڼه لرله.
معاصره فلسفه
مفهوم‌پال ریالېزم (هغه نظر چې د ډېوېډ ویګینز له لوري په ۱۹۸۰ ز کال کې وړاندې شوی) وايي، چې:  زموږ مفهومي چوکاټ واقعیت ترسیموي.
په فرانسه کې سانسور
تر ۱۸ مې پیړۍ پورې
د پوهنتون له لوري په سانسور کې دولت په خپله لوی رول ولوبلو او په ۱۵۶۶ ز کال کې د مولین فرمان صادر شو چې د هغو کتابونو لیکل، چاپ یا پلور یې منع کړل چې د اشخاصو ښه شهرت ته یې زیان رسولو او غوښتنه یې وکړه چې ټول خپاره شوي کتابونه باید تایید شي او د امتیاز خاوند او لوی مهر په کې شامل وي. د دولت کنترول په ۱۵۷۱ ز کال د ګیلون فرمان له مخې پیاوړی شو چې د سانسور قوانین یې د پوهنتون پرځای د لومړي وزیرد  دفتر له لوري پلي کېدل.