cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اندو-اروپايي ژبې
د ټولو اندو-اروپايي ژبو رېښې له تاريخ مخکې يوې ژبې ته رسېږي چې د پروټو-اندو-اروپايي په نوم پېژندل شوې او په دې ژبه د نوي ډبرين عصر په يو پير کې خبرې کېدې. د دې ژبې دقيق جغرافيايی موقعيت، د اندو-راوپايي اورهايمات څرګند نه دی او د ګڼو سيالو ګڼنو موضوع ده، تر ټولو زياته منل شوې ګڼنه يې د کورګان ګڼنه (فرضيه) ده چې اورهايمات د تورسمندر اړوند د کسپين لوړې سيمې بولي، کوم چې له زېږد مخکې ۳۰۰۰ کال د يمونا له کلتور سره تړلی دی. په لومړي ځل د ليکلي سند له څرګندېدو سره، اندو-اروپايي ژبه له پخوا نه په ګڼو ژبو اوښتې وه، چې د اروپا او لويديځې اسيا په ډېرو سيمو کې پرې خبرې کېدې. د اندو-اروپايي ليکلي شواهد د ژړو په عصر کې د ميسيني يوناني، اناتولي، هيتي او لويي ژبو په بڼه راښکاره شول. تر ټولو لرغوني اسناد، ځانله شوي لغتونه او نومونه د هايتي ژبې دي – په دې متن کې چې په بله بڼه د نااړوند پخواني اشوري ژبې کوم څه موندل شوي، هغه يوه سامي ژبه ده – چې له زېږد مخکې په شلمه پېړۍ کې په ختيځه اناتوليا کې د کيلټيپ د اشوري مستعمرې په متن کې موندل شوي دي. که څه هم د پروټو-اندو-اروپايي ژبې کوم ليکلی سند نه دی پاتې، خو شونې ده چې د هغوی د کلتور او مذهب ځينې اړخونه له دوی نه په زېږېدلو کلتورونو کې بيا جوړ کړای شي. د تاريخي ژبپوهنې د ډګر لپاره اندو-اروپايي کورنۍ خورا مهمه ده، ځکه دا ژبه په پېژندل شويو کورنيو کې دويم اوږد تاريخ لري، لومړی مقام د مصري او سامي ژبو په چوکاټ کې افريقايي کورنۍ لري. د اندو-اروپايي ژبو تر منځ د کورنۍ د اړيکو تحليل او د دوی د شريکې سرچينې بيا جوړول په نولسمه پېړۍ کې د علمي نظام په توګه د تاريخي ژبپوهنې د بڼې پېژندنې ته د ودې ورکولو په برخه کې محوري و.
که څه هم په دې برخه کې ګڼ لانجمن وړانديزونه شوي دي، خو بيا هم اندو-اروپايي کورنۍ د لرې جنيټيکي اړيکې په مټ د بلې هېڅ ژبې له کورنۍ سره اړيکه نه لري.
د کروندګرو ډله
مخینه(شالید)
د قاره یي جګړو د اقتصادي پيټي د کمولو لپاره چې کومې هڅې کېدې، اروپایی دولتونو د ځمکو داسې یو سیستم رامنځته کړ، چې په هغه کې به یوه سرتیري او یا یوه افسر ته، چې خدمت به یې کاوه، په ښکېلاکي سیمو کې ځمکه ورکول کېده. دې کار، پوځي متخصصینو ته د دې انګیزه ورکړه چې، د امریکا په وچه کې ځای پر ځای شی او په پایله کې د بهرنیو استعمارګرانو او د ځایي متخاصمو په وړاندې ښکېلاکي دفاع وکړي.
د کروندګرو رامنځته کېدل
په ۱۷۲۰ز کال کې، قهوه د لومړي ځل لپاره د ګابریل دوه فرانسوي دریايي ځواک د یوه افسر له لوري، ویست انډیز ته ور وپېژندل شوه. هغه چا چې د قهوې یو نیال د پاریس د ګیاه پېژندنې له سلطنتي بڼ نه برابر کړی و، په ۱۷۶۲زکې یا له هغه لږ وروسته ثمر راوړ. د ۵۰ کلونو په اوږدو کې په مارتینیک کې د قهوې ۱۸۰۰۰ونې وې او دا کارپه سنت-دومینگ، نوې هسپانیای اود کارائیب په نورو ټاپوګانو کې د قهوې د کښت د پراختیا سبب شو. د فرانسې قلمرو Saint-Domingue په ۱۷۳۴ز کې د قهوې کرنه پیل کړه او تر ۱۷۸۸ز پورې یې وکولی شول چې، د نړۍ د نیمایي بازارغوښتنې پوره کړي. د فرانسې ښکېلاکي کروندګرو د افریقایي غلامانو په کارګرانو باندې ډېره زیاته تکیه کړې وه، مګر هغه سخت حالات چې غلامانو د قهوې په کرکیله کې وزغمل، د هائیتي انقلاب یې چټک کړ. قهوې د لاتینې امریکا په جغرافیه باندې ډېر زیات اغېز وکړ.
مسرت مومند
اخځونه
وېشنيزه:پښتنې سندرغاړې
لواطت او بچه بازی
له حضرت عبدالله بن عباس څخه روايت دى، چي وايي كله چي لواطت كوونكى سړى مړ شي او په قبر کي کيښودل شي نو بدن يې مسخه شي او خنځير ترې جوړشي
حضرت رسول اكرم (ص) فرمايي: څوك چي زما په امت کي مړ سي او دى د لوط عليه السلام د قوم عمل كوي، نو دى به خداى (ج) دوى ته ورنقل كړي او په آخرت کي به هم د لوط عليه السلام په قوم کي راپورته کيږي.
برتانوي کولمبيا
له يوځای کېدو دمخه
په 1821 کې د دوه سوداګريزو شرکتونو تر یوځای کېدو وروسته ، هغه سیمه چې اوس د برتانوي کولمبیا په نوم پېژندل کیږي په دریوو مختلفو برخو ووېشل شوه.
یووالی او د جګړې وروسته پرمختګ
په 1947 کې، د ایتلافي حکومت مشري بارون انګیمار جانسن ته راښکته شوه. هغه د ۱۹۴۹ کال په ټاکنو کې د ۶۱ سلنه رایو په ګټلو سره د برتانیا د کولمبیا په تاریخ کې یو ریکارډ جوړ کړ. د دې بري اصلي لامل د هغه د حکومت لخوا خپاره شوي پروګرامونه وو. په هغه باندې د رشوت او له واک څخه د ناوړه استفادې تورونه هم لګول شوي دي. د هغه د دورې په جریان کې، زیربنا نه یوازې پراخه شوې بلکې پراختیا یې هم درلوده. دوی د الکان سره د Kemanu-Kitimat د هایدرو پروژه او د المونیم کمپلکس جوړولو قرارداد وکړ. د فریزر په دره کې د جانسن د 1948 سیلاب مرستې هڅو هم هغه ته لوی بریالیتوب راوړی. دغه سېلابونه نه يوازې د دې سيمې بلکې د ټول ولايت اقتصاد ته يو ګوزار ثابت شو.
سیاست
دغه ولايت د ولسي جرګې ۷۹ غړي لري چې د ټاکنو له لارې ټاکل کېږي. دا ټاکنې د امریکا ټاکنیز نظام ته ورته دي. په هرصورت، اوس د دې سیسټم د بدلون په اړه فکر کیږي. دا ولایت اوس مهال د برتانیا د کولمبیا لیبرال ګوند لخوا اداره کیږي، چې لومړی یې ګورډن کیمبل دی. هغه د ۲۰۰۱ کال په ټاکنو کې تاریخي بریا ترلاسه کړه. د هغه ګوند له ټولټال ۷۹ څوکیو څخه ۷۷ یې ګټلي دي.
احمد شاه احمدزی
احمد شاه احمدزی د افغانستان يو پخوانی لومړی وزير و
پښتو ژبدودیز پېرونه (ګرامري حالتونه)
لومړی حالت - تولپېر - genetive:
په پښتو کې ځینې کړونه (فعلونه) هم په تولپېر کې راځي. دغه کړونه د تولنومځري یا تولنوم (د + نوم) په مرشته کارېږي. بېلګې: ۱) د چا څه زده ول /کېدل : لکه: زما انګرېزي زده. /زما انګرېزي نه زده کېږي. ۲) د چا څه ول/شول: لکه: د هغه تبه ده. / د هغې زوی پیدا شو. ۳) د چا څه یا څوک خوښېدل لکه: دا سندره زما نه خوښېږي. ۴) له چا د چا /څه بد راتلل لکه: زما له هغه بد راځي. ۵) د چا پر چا څه لورېدل/پېرزو کېدل لکه: د پلوشې پر خپل ورور ښه نه لورېږي. ۶) د چا څوک یا څه یادېدل لکه: زما وطن ډېر یادېږي. ۷) د چا څه له یاده وتل لکه: دا خبره زما له یاده ووته. ۸) د چا څه ته زړه کېدل لکه: زما ایس کریمو ته زړه کېږي. ۹) د چا ساړه/ګرمي کېدل لکه: د اتل نن ډېر ساړه/ ډېره ګرمي کېږي. ۱۰) د چا خوا بدېدل لکه: په ټوکو کې د احمد خوا بده شوه. ۱۱) د چا له چا/څه زړه تورېدل لکه: د توریالي له خپل ملګري نور زړه تور شو.
تړلې لیکنې
پښتو ژبه پښتو ادب
محمود نظري
پوهنمل محمود نظري د ډ اکټر محمدامين نظري زوی په کال١٣٣٤ د غويي دمياشتي پر ٢١مه نېټۀ د کندهار په ښار کښي زېږېدلی دی.
زده کړې
دکابل ښارد محمود هوتکي له ښوونځي څخه  وروسته په (١٣٥٤ ) کې دکابل له حبيبې عالي  ليسې څخه فارغ  شوی  دی  اوليسانس يې په ( ١٣٥٨ ) کال کې دکابل دکرنې پوهنځي د میوو او ځنگلونو له څانگې اخيستى دى. د عسکرۍ له خدمت وروسته يې  د کرنې په پوهنځي کې د استاد په توگه دنده تر سره کړې. په (١٣٦٧) کال يې د  تاجکستان دکر نې له انيستيتوت څخه  يې ماستري اخېستې ده په نړيوالو موسسو کې يې دمېوودمسول په ټوگه هم کار کړی دى
د طنز يوه بېلگه
دڅوکۍ خوند
اجازه ورنه کړم.
د قرآن لرغونې نسخه
دقران کریم هغې خطي نسخې،چې دانگلستان په برمنگهم پوهنتون کې وه او دوه ورځې وړاندې د(کاربوني وړانگو) پر وسیله ارزول شوې ده، د ختیځپوهانو هغه نظریه رد کړه، چې دوی به ویل قرانکریم د محمد صلی الله علیه وسلم پر مهال شتون نه درلود او داسلامي فتوحاتو د توجیه لپاره د محمد صلی الله علیه وسلم اصحابو راټول کړې او لیکلی دی. خو دپوهنتون څیړنو او ارزونووښوده،چې دقرانکریم لیکوال د محمد صلی الله علیه وسلم په ژوند دا کار کړی دی او یا دقران کریم کومه ایاتونه، چې لیکل شوي دي، چې د محمد صلی الله علیه وسلم پر وفات دیارلس کاله نه نه و تیر شوي په بله مانا قران کریم د عمر رضی الله عنه دخلافت پرمهال بشپړ لیکل شوی. پر کوم پوست، چې قرانکریم لیکل شوی دی دپسه یا وزې دی ، څیړنې یې دقیق عمر مالوم کړی دی ، د کره والي سلنه یې ۹۵.۴٪ ښودل شوې ده، څیړنه وايي دا دخطي نسخه د۶۴۵-۵۶۸ ز کلونو تر منځ لیکل شوې ده، دسیرت کتابونه وايي : محمد صلی الله علیه وسلم په ۷۵۰ زیږیدلی دی ۶۱۰ کې پیغمبر شوی دی او په ۶۳۲ په مدینه منوره کې وفات شوی دی. دا خطي نسخه د رسول صلی الله علیه وسلم پر ژوند دده کوم صحابي لیکلی ده او یا دنبي علیه السلام له وفات وروسته،چې ۶۴۵ کلونو څخه اوړي. د برمنگهم پوهنتون د عیسویت او اسلامي زده کړو متخصص استاد دیوید توماس وايي : دا خطي نسخه داسلام دپیل دکلونو ده،پر حجازي خط لیکل شوې ده،چې د عرب لیکدود مشهوره بڼه ده ،زه ویلای شم ،چې دا دقران کریم تر ټولو لرغوني خطي نسخه ده. پروفیسور توماس وايي : ډېر احتمال شته،چې دخطي نسخې لیکوال دی دنبي علیه السلام په عصر کې ژوند کړې دی وي او نبي علیه السلام یې مخامخ لیدلی ، خبرې یې ورسره کړې دي او کېدای شي دنورو اصحابو په پرتله ورته نږدې هم وي.
محمد رباني
سرچینې
اړوند مالومات
تيبریوس
تبریوس له میلاد نه مخکې په ۴۲ م کال کې په روم کې نړۍ ته راغی. پلار یې سیاستوال تیبریوس کلودیوس نېرو (Tiberius Claudius Nero) او مور یې لیویا دروسیلا (Livia Drusilla) وه چې په پای کې يې پلار ته طلاق ورکړ او له میلاد نه مخکې په ۳۸ م کال کې يې له سترواک اګوستوس سره واده وکړ. د اګوستوس د دوو لمسیانو او هغه وارثانو د ناڅاپي مړینې له امله چې په زوی‌ولۍ یې نیولي وو، تیبریوس د اګوستوس ځای ناستی شو. تر دې مخکې تیبریوس ځان یو پیاوړی دیپلومات او بریالی رومي جنرال څرګند کړی و: د هغه فتوحات په پانونیا (Pannonia)، دالماتیا(Dalmatia)، رائتیا (Raetia) او په لنډمهالي ډول د المان په ځینو برخو کې وو چې د سترواکۍ د شمالي کرښې پایې یې جوړې کړې. تیبریوس د خپل کار په لومړیو کې په خوشحالۍ سره د اګوستوس د ملګري ممتاز جنرال او موخن وارث مارکوس ویپسانیوس اګریپا (Marcus Vipsanius Agrippa) له لور وېپسینیا (Vipsania) سره واده وکړ. هغوی د ډروس ژولیوس قیصر (Drusus Julius Caesar) په نامه  زوی درلود. د اګريپا تر مړینې وروسته اګوستوس ټینګار وکړ چې له ويپسانیا نه طلاق واخلي او د هغه د خپلې لور جولیا سره چې د تیبریوس ناسکه خور وه واده وکړي. تیبریوس په جبر تسلیم شو. دا دویم واده بدمرغه ناخوښه او بې اولاده ثابت شو. جولیا جلاوطنۍ ته ولېږل شوه. تیبریوس خپل وړ او مشهور وراره ژرمنیکوس (Germanicus) د وارث په توګه ومانه. له میلاد نه وروسته په ۱۴ م کال کې د اګوستوس تر مړینې وروسته تیبریوس د ۵۵ کلونو په عمر شهزاده شو.
کورنۍ او ځواني
تبیریوس له میلاد نه مخکې د ۴۲ م کال د نومبر په ۱۶ مه په روم کې نړۍ ته راغی. د هغه بیولوژیکي مور او پلار دواړو د کلودیا له کورنۍ سره چې د جمهوریت په لومړیو کې شهرت ته رسېدلې وه،  تړاو درلود. د هغه مور د لیوي کورنۍ غړې وه چې یوه لرغونې پلبي ،خو نامتو  کورنۍ وه او د خپل مورني نیکه له خوا په زوی‌ولی نیول شوی و.
اَسْمآءُالْحُسْني
❤الْمَلِكُ
❤الْقُدُّوسُ
کنشکا ټولواک
کنشکا د بوادئیزم دین خپور کړ،خرافات یې ورڅخه پاک کړل او د یو نوي دین په ډول یې په نیمه آسیا کې خپور کړ.د هغه لقب د (شاه شاهان،شهنشاه) د پاچاهانو پاچا ؤ. د نوموړي دوره یوه زرینه او د بریاؤ ډکه دوره وه، داسې چې هغه د خپلې پاچاهۍ په لومړي کال کشمیر فتح کړ، عبادتځایونه یې پکې ودان کړل او هغه ځای یې د (کنشکاپور) په نامه یاد کړ. وروسته یې د موریا کورنۍ مرکز هم ونیوه.
اَسْمآءُالْحُسْني
💚الْغَفَّار
💙الْخَافِضُ
لر او بر (وېبپاڼه)
باندنۍ تړنې
Information Updated: Sat, 19 Nov 2011 17:56:43 UTC
اَسْمآءُالْحُسْني
💙 الْمُعِزُّ
کنشکا ټولواک
صفیه حلیم، کنشکا باچا
اَسْمآءُالْحُسْني
💛الْعَلِيُّ
💛الْكَبِيرُ
💖الْمَجِيدُ
💙الْأَوَّل
💜الظَّاهِرُ
💚الْبَرُّ
💛النُّورُ
تایوان
نوم
د ټایوان ټاپو لپاره بېلابېل نومونه کارول شوي چې هر یو د یوې ځانګړې تاریخي دورې په لړ کې د څېړونکو یا واکمنانو نه اخیستل شوي. د فورموسا نوم په تاريخي ډول۱۵۴۲ز کال پورې اړه لري او هغه مهال د یاد ټاپو لپاره وکارول شو،  کله چې پرتګالي سیلانیانو یو ناڅرګنده ټاپو ولید، نو په نقشه کې یې د ښکلا ټاپو (Beautiful Island) په توګه یاده کړ.
همېش خليل
سرچينې
۲- http://pashtoiswell.simplesite.com/424994291
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه
دتیمم تعریف:
تيمم د اودس او غسل لپاره يو شان دی.
کلتوري انقلاب
کلتوري انقلاب چې په رسمي توګه د لوی پرولتاري کلتوري انقلاب په توګه پېژندل کېږي له ۱۹۶۶ زکال څخه په ۱۹۷۶ زکال کې د مائوتسه تونګ د مړینې تر مهاله په چین کې ټولنیز سیاسي خوځښت و چې د چین د کمونیست ګوند د رهبر او د چین د خلکو د جمهوریت د بنسټګر مائو له خوا یې بنسټ اېښودل شوی و. اعلان شوې موخې یې د چیني کمونېزم په ساتلو سره له کپیټلیسټي او سنتي عناصرو څخه د چین د ټولنې تصفیه او د چین د خلکو په جمهوریت کې د غالبې ایډیالوژۍ په توګه د مائوتسه تونګ د تفکر (چې له چین بهر د مائوېزم په نوم پېژندل کېږي) بیاځلي تحمیل کول و. دغه انقلاب د مائو د لږ راډیکالې رهبرۍ پر مهال په مخ پر وړاندې لور باندې د لوی ګام په نامه ټولنیز اقتصادي سیاست وروسته چې د چین د لویې قحطۍ (۱۹۵۹ – ۱۹۶۱ زکال) لامل وګرځېد؛ د چین مرکزي قدرت ته د مائو د بیاځلي راګرځېدو لامل وګرځېد. له دې سره دغه انقلاب خپلو موخو ته د رسېدو په لار کې پاتې راغی.
مالي کړکېچ
نړیوال مالي کړکېچونه
ګڼ شمېر هغو پولي واحدونه چې د اروپايي پولي واحدونو د تبادلې میکانیزم یې جوړاوه، له ۱۹۹۲ -۱۹۹۳ زکال پورې له کړکېچ سره مخ او اړ شول څو خپل ارزښت را کم او یا هم له دغه میکانیزم څخه پر شا شي. د پولي واحدونو دویم کړکېچ له ۱۹۹۷-۱۹۹۸ زکال پورې په اسیا کې رامنځته شو. د ۱۹۸۰ مې لسیزې په لومړیو کې د لاتین امریکا ډېری هېوادونو ونشو کولای خپل پورونه ورکړي. په ۱۹۹۸ زکال کې د روسیې مالي کړکېچ د روبل د ارزښت د راکمېدو او د روسیې د دولتي پورونو د اوراقو د تادیاتو د نه ورکولو لامل وګرځېد.
پل وېبپاڼه
څو محدود ليکوال سته چې پښتو ادب کې يې ماشوم ته کار کړی دی، يا يې کيسې ورته ليکلي دي، يا يې کتابونه ورته ژباړلي دي او هغه يې هم له خپله شوقه، مينې او علاقې کړي دي.
سره له دې چې په دې وروستيو کې ږغيزې، انځوريږي او چاپي رسنيو هم د ماشومانو لپاره ځينې ځانگړي مطالب خپروي، چې ډېری يې په سيمه ييزو تلويزيونونو کې ځينې خپرونې دي، خو زموږ داسې يوه ټولنه ده چې هر ماشوم مو ښايي تلويزيون ته لاس رسی ونه ولري او يا هم ونه سي کولی چې ويې گوري.
او بله دا چې لکه مخکې مو چې يادونه وکړه اوس د انلاين رسنيو زمانه ده، دا چې پښتو ژبه باندې موږ سلگونه ويب پاڼې لرو، نو د ماشومانو لپاره مو هم يوې ويب پاڼې ته ستره اړتيا وه چې هم يې له مطالبو د ماشوم د ادب ليکوال، استادان گټه واخلي او هم يې ماشومان وگوري نو دغه نوښت تاند ويب پاڼې وکړ او دغه تشه يې ډکه کړه.
په وروستيو کې لومړی د تاند ويب پاڼې له مسؤلينو مننه کووم چې د ماشومانو لپاره يې د «پل» په نوم ويب پاڼه پر ليکه کړه.
گل آغا احمدي وردگ
دندې
په همدې توگه يې د هجرت په ديار كې د زياتو علمي او فرهنگي غونډو او بهيرونو په ادبي بنډارونو كې منظم گډون كړى دی چې د افغان ادبي بهير، ادبي انجمن، ميوند ادبي بهير او داسې نورو نومونه يادولى شو.
د ليكنې ډگرته يې د لومړي ځل لپاره په ١٣٧١ هجري لمريز كال هغه مهال سر ورښكاره كړ  چې د افغانستان مسلمان ولس په هيواد كې روس پلوى رژيم نسكور كړ او تر اوسه پورې يې د پښتو شعر پنځه ټولگې برابرې كړې.
صحيح مسلم
راټولونه
صحيح مسلم د اهل سنت او جماعت د مشهورو کتابونو څخه ده چي د صحاح سته وو له جملې نه ده.د صحيح البخاري نه وروسته د حديثو تر ټولو مستند کتاب ده،چي د ابوالحسين مسلم بن حجاج القشيري نيشاپوري چي په  امام مسلم رح باندي مشهور ده لخوا ليكل شوى. د ټولو برخو لکه تفسير،عقايد او احکام،ادب،تاريخ…. حديث په کي شته.حديث يې صحيح او هغه حديث په کي راجمع کړى شوي دي چي د هغو په صحت ټول علما او محدثين متفق دي.
احمد سير مهجور
اثار
کتابونه:
مقالې:
هيلير بېلاک
کورنۍ
د نوموړي مورنی نيکه Joseph Parkes و، چې د ژوند موده يې له ۱۷۹۶ ز کال څخه تر ۱۸۶۵ ز کال پورې وه. نيا يې Elizabeth Rayner Priestley نومېده، چې له ۱۷۹۷ز کال څخه تر ۱۸۷۷ ز کال پورې يې ژوند وکړ، په متحده ايالتونو کې زېږېدلې وه او د Joseph Priestly لمسۍ وه.
سياسي مسلک
هغه له ۱۹۰۶ ز کال څخه تر ۱۹۱۰ ز کال پورې د Salford South لپاره د پارلمان د ليبرال ګوند غړی و. د مبارزې د يوې وينان پر مهال وپوښتل شو، چې ايا هغه «پاپ پلوی» و. په داسې حال کې چې له خپل جيب څخه يې تسبېح راويستلې؛ ځواب يې ورکړ: "«ښاغليه، زه کاتوليک مذهبی يم. هر څومره چې شوني وي، زه هره ورځ mass ته ځم. دا تسبېح دي. هر څومره چې شوني وي، زه په ګونډو کېږم او هره ورځ دا مرۍ وايم. که چېرې مې د مذهب له امله نه منئ، زه به مې له خپله خدايه شکر ادا کړم چې زه يې ستاسې د استازي اوسېدلو په توګه له بې عزتۍ څخه وژغورلم."ګڼې ګوڼې چيغې کړې او بيلاک ټاکنې وګټلې.
نصرالله حافظ
د شاعر ادبي جايزې
د حافظ صاحب د «مينې ډيوه» په نامه یوه بل اثر پر ۱۳۳۱ لمريز کال د رحمان بابا ادبي جايزه وگټله. د (ننگ) په نامه د هغه يو بل اثر دی، چې په ۱۳۳۲ ل ل کال يې لومړۍ جايزه وگټله. د (بېدارۍ غږ) په نامه يې يو بل اثر دی، چې پر ۱۳۳۴ ل ل کال يې ادبي جايزه وگټله. د حافظ صاحب يو بل نښير (د شاعر مرگ) نومېږي؛ د هغه دغه نښير پر ۱۳۴۰ ل ل کال ادبي جايزه وگټله. (د سباوون نغمه) د دغه شاعر يو بل اثر دی، چې پر ۱۳۵۳ ل ل کال يې ادبي جايزه گټلې ده. له ۱۳۵۷ ل ل کاله راهيسې تر اويا کلنۍ پورې د حافظ صاحب ټولو شعري ټولگو ادبي جايزې گټلې دي.
بهرنيو هېوادو ته يونونه (سفرونه)
نصرالله حافظ یو شمېر بهرنيو هېوادونو ته کلتوري سفرونه کړي، چې د هغو له ډلې څخه لومړی سفر سعودي عربستان ته وو. ددغه هېواد له خوا د افغانستان د اطلاعاتو او کلتور وزارت ته يو بلنليک راواستول شو چې يو فرهنگي د حج لپاره هغه هېواد ته وساتوي. د اطلاعاتو او کلتور وزارت شاعر او ليکوال نصرالله حافظ وروپېژاند او هغه ته يې دا وياړ وروباښه، چې د حج د مراسمو د ادا کولو لپاره سعودي عربستان ته سفر وکړي.
د شاعر په اړه د نورو ليکوالو اندونه
«دی د لرې او برې پښتونخوا په شاعرانو کې د لوړ مقام څښتن دی، په دواړو لر او بر کې ډېر قدر او شهرت لري. د محبوبيت وړ په دې وجهه هم دی، چې دی ښکلی شعر تش د هنري ښکلا لپاره نه وايي او نه يې د خپلو شخصي جذباتو، وارداتو او احساساتو د اظهار لپاره ليکلی، بلکې د ټولنې تاريخ، د پښتونخوا د اولسونو د نن او پرون ارمان په داسې انداز کې بيانوي، چې سړی خوند او پند ترې اخلي او همدا ډول د مهابڼ شپونکی، د اېلبندونو کوچۍ، د پېښور يونيورسټۍ يو گلالی او د پوهنتون يوه ملالۍ ترې يو شانته خو، جوش، ولوله او غورزنگ اخلي.
د هېواد تکړه ليکوال او شاعر زرين انځور وايي: نصرالله حافظ د پښتو ژبې نومهالی (معاصر) شاعر دی. هغه يوازې داسې شاعر دی، چې تل يې په خپل شعر کې له خپلو خلکو سره خبرې کړې دي؛ تل يې غوښتي چې خپل شعري غږونه نورو ته ورسوي او د خپل اولس لپاره ترانې ووايي، شعرونه زمزمه کړي او نظمونه ورته اهداء کړي. خبره د شاعر ده د يوه داسې شاعر چې کلونه کلونه وړاندې يې له خپل شعر سره يو ځای ژوند کړی، شعر يې هم مينه ده او هم وينه. شعر يې ژوند دی او د داسې شاعر خبره ده، چې د کلونو له اوږدو پيچومو څخه د شعر په پلوشو کې راتېر شوی دی.
د شمشاد له هسکې څوکې باندې يوه لنډه ليکنه
د شاعر په دغه ټولگه کې د شاعر هغه شعرونه دي، چې د خپلې شاعرۍ په لومړني کال کې يې ليکلي دي او د يو کال واټن يې په دومره ښايسته شعرونو او ښايسته پاړکو وهلی دی، چې د رفيع صاحب خبره د ده پاړکۍ هم غزلې دي، په دې ټولگه کې يې کابو ټول شعرونه په زاړه کالب ويل شوي شعرونه دي او د خپلې ټولنې ټولې غوښتنې او د خپلو وگړو غږ يې په دې شعري غونډ کې اوچت کړی دی.
د حافظ آثار
حافظ صاحب دومره ډېر آثار لري، که ټولو ته د چاپ په گاڼه وپسولل شي، نو يو بشپړ کتابتون به ترې نه جوړ شي، حافظ صاحب د ژوند د هر ډگر په برخه کې شعرونه ويلي دي، چې په هره برخه کې ورنه ډېرې ښې ټولگې جوړېدای شي. اوس به د حافظ صاحب چاپي آثارو ته لږتم شو او ورسته به په خپل وار سره د ناچاپو آثارو کړکۍ ورپرانيزو:
۱۴۰ (عدد)
سرچينې
وېشنيزه:۱۴۰ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
موریتانیا
تاريخچه
د موريتانيا پخوانۍ قبيلې بربر “Berber”، نايجيرالاصله کانګو، او بافوور “Bafour” وګړي وو. “Bafour” د افريقا د لويې دښتې هغه لومړني ولس و، چې د خپل ژوند پخوانی کوچي ډول يې پرېښود او په بنسټيز ډول کرنيز ژوند يې غوره کړ. د “Sahara” دښتې پرله پسې وچېدنې ته په غبرګون کې يې سوېل لور ته کډه وکړه. زياتو بربري قبيلو د يمني (او ځيني وختونه د نور عرب) اصليتونو د لرلو ادعا کړې ده. د يادو ادعاوو د ملاتړ په موخه دليل يا ثبوت لږ دی، که څه هم د يمني وګړو د ۲۰۰۰ ز کال د DNA (ډي اوکسي ريبونيوکليک اسيد) يوې څېړنې له يادو خلکو سره د دوی شونې لرغونې اړيکه ونه ښودله.
استعماري تاريخچه
فرانسوي حکومت د غلامۍ پر وړاندې حقوقي مخنيونې رامنځته او د قبيلو تر منځ جګړه پای ته ورسوله. د امستعمري دورې پر مهال ٪۹۰ وګړي پووندګلو (کوچيان) پاتې شول. په پرله پسې ډول زياتو ځايي اوسېدونکو چې نيکونه يې پېړۍ پخوا څخه شړل شوي وو، موريتانيا ته کډوالي پيل کړه. تر ۱۹۶۰ز کال پورې د فرانسوي لويديځې افريقا پلازمېنه په سينيګال کې “Saint-Louis” وه. کله چې په همدې کال سينيګال خپلواکي تر لاسه کړه، فرانسې د “Nauakchott” سيمه د موريتانيا د نوې پلازمېنې په توګه غوره کړه. په هغه وخت کې نواکوچوټ د يوه پياوړي کلي (يا “ksar”) په پرتله لږ زيات [پراخه] و.
د 2005ز کال د افغانستان پارلماني ټولټاکنې
پايلې
په ټاکنو کې د ګډون د اندازې اټکل 50٪ شوی و، کوم چې په 2004ز کال کې د ولسمشريزو ټاکنو په پرتله ډېر کم و. د دې لامل د افغانستان د نوي ټاکنيز قانون په پايله کې د پېژندو وړ ګوند فهرستونو کمښت بلل شوی و، کوم څخه چې رايه ورکونکو ته نه روښانه کېده چې خپله رايه چاته کاروي. په شمال کې د ترکمنانو، ازبکانو او تاجکانو نفوس لرونکو ولايتونو کې ګډون تر ټولو زيات و – عموماً له 60٪ څخه زيات – او په سويل ختيځو د پښتنو ځينو سيمو کې 50٪ و، چېرته چې د طالبانو فعاليت پياوړی و. په پلازمېنه کابل کې ګډون په هېښونکي ډول کم (34٪) و، چېرته چې تاجکان زيات دي.
الحاد یا بې‌دیني د روشنګرۍ په دوره کې
د مذهبي زغم زیاتېدل
مذهبي آزادي یا زغم خپله په دوو بېلابېلو برخو ووېشل شوه. د مذهبي زغم "د منلو وړ څېره" اساسا د اصلي جریان نظریه، د عبادت آزادي او د بېلابېلو کلیساوو سوله ییز ژوند و. دا نظریه د کانت، لاک، ولټر او هیوم له لوري د روشنګرۍ د عمومي څېرې په توګه له ملاتړ برخمنه وه. له بلې خوا، راډیکاله روشنګري د مذهبي آزادۍ یا زغم هغه نظریه وه چې له مخې یې راډیکالانو تر خپل منځ د سوله ییز ژوند پر ځای د فکر او بیان آزادي غوښتله. دا غورځنګ د لږ پېژندل شوو څېرو لکه هولباخ، دیدرو، کندورسه او په ځانګړې توګه سپینوزا له لوري رامنځته شو، چې د دغې برخې زړه او روح یې جوړوله. په کوم ځای کې چې عقل د راډیکالانو لپاره برتري لرله، منځلاري متفکرین په دې اند وو چې عقل باید پر عقیده او کلتور سره محدود شي. د روشنګرۍ دغو دوو مختلفو نظریو په ګډه د مذهبي زغم سخت متضاد تصور تشکیل کړ.
د محمد علیه السلام شجره نسب
د نبي علیه السلام بشپړه شجره نسب په لاندې توګه ده: محمد صلی اللّٰہ علیہ وسلم
بن لُؤی
بن مالک
بن نِزار
عبدالباري جهاني
عبدالباري جهانى (په انگرېزي: Abdul Bari Jahani) د افغانستان يو پښتو ژبی ليکوال، شاعر، ژباړن، ژورناليسټ او سياستوال دی. هغه د ۲۰۰۴ زېږدي کال د اساسي قانون په رامنځته کولو کې د ځينو مادو په سمبالښت کې د هييت مرستيال پاتې شوی دی.
د محمد علیه السلام شجره نسب
بن  ابراھیم (علیہ السلام)
بن سام
بن آنُوش
لویدیځ(غربي) مارکسيزم
اصطلاح
په ۱۹۲۰ مه لسیزه کې درېیم انټرنشنال (کمینټرن یا د نړۍ د کمونیستي ګوندونو ټولنې) په خپلو لیکو کې په توهین کوونکي ډول یو لړ ځانګړي لیدلوري د «لویدیځو اروپایي» نظریه ورکوونکو په نوم معرفي کړل. په ۱۹۳۰ زکال کې د کارل کورش په نامه یوه نیوکه کوونکي د «لویدیځ کمونېست» په توګه د ځان په معرفي کولو پیل وکړ. موریس مرلو- پونټي په ۱۹۵۵ زکال کې په خپل کتاب( Adventures of the Dialectic )کې د لویدیځ مارکسیزم اصطلاح مشهوره کړه. مرلو پونټي له ګیورګ لوکاچ سره په ګډه د مارکسیستي فکر ټولګه جوړه کړه چې هم یې له مارکسیزم څخه د شوروي له تفسیر او هم یې له هغو د وړاندې دویم انټرنشنال تفسیر سره توپیر درلود.
رایټ وروڼه (رایټ برادرز)
لومړنۍ کاري مخینه او څېړنه
په ۱۸۹۶ کال کې د هوايي چلن په برخه کې درې مهمې پېښې وشوې. په مې میاشت کې د سمیټسونین انستېتیوت مشر ساموېل لنګلي په بریالیتوب سره د بخار په زور بې‌پیلوټه ثابت‌وزره الوتکه وازمویله. د دغه کال په منځ کې د شیکاګو انجنیر او د «اوکټاو چانوټ» د هوايي چلند چارواکي څو تنه را ټول کړل چې د میشیګان د سمندرګي په غاړه د ریګي غونډیو پر سر بېلابېل ډوله بې‌ماشینه الوتکې وازمویي. د دغه کال په اګسټ میاشت کې «لیلینټال» د خپلې بې‌ماشینه الوتکې په سقوط کې مړ شو. دغه پېښې د رایټ وروڼو په ذهن کې وې، په ځانګړې توګه د «لیلینټال مرګ». رایټ وروڼو وروسته د هغه مړینه د پرواز په اړه په څېړنو پورې د دوی د جدي لېوالتیا د پیل په توګه یاده کړه.
دقربانی احکام او مسائل
ﺩ ﻗﺮﺑﺎني ﻛﻮﻟﻮ ﺷﺮﻋﻲ ﺣﻜﻢ
ﭘﻪ ﺣﻨﻔﻲ ﻣﺬﻫﺐ ﻛﯥ ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﻛﻮﻝ ﭘﻪ ﻏﻨﻴﺎﻧﻮ ﻭﺍﺟﺐ ﺩﻯ.
ﻣﺴﺎﺋﻞ
ﻛﻪ
ﺩﺍﺩﻩ ﭼﯥ ﺩﻭﺍړﻩ ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﻛړﺍﻯ ﺷﻲ ﺍﻭ ﻛﻪ ﭘﻪ ﻟﻮﻣړﻱ ﻳﯥ ﺍﻛﺘﻔﺎﺀ ﻭﻛړﻩ ﻫﻢ ﺟﻮﺍﺯ ﻟﺮﻱ ﻫﻤﺪﻏﻪ ﺭﺍﺯ
_11 ﻏﻮﺍﻳﻰ ﺍﻭ ﻣﻴښه ﭼﯥ ﺩﻭﻩ ﻛلنۍ ﺗﻪ ﻭﺭﺳﻴږﻱ ﻧﻮ ﻗﺮﺑﺎنۍ ﻭﺭﺑﺎﻧﺪﯤ ﺻﺤﻴﺢ ﺩﻩ ﻳﻌﻨﯥ ﭘﻪ ﺩﺭﻳﻢ ﻛﺎﻝ
_3 ډﯦﺮ ﺧﻮﺍﺭ ﻭﻱ ﭼﯥ ﺩ ﻗﺮﺑﺎنۍ ځاﻯ ﺗﻪ ﻫﻢ ﻧﻪ ﺷﻲ ﺗﻼﻯ.
ﺩ ﻣړﻱ څخه ﻛﻪ ﻭﺍﺭﺙ ﻳﺎ ﺧﭙﻠﻮﺍﻥ ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﻭﻛړﻱ ﻧﻮ ﺻﺤﻴﺢ ﺩﻩ.
تړلې لیکنې
اختر کوچنی اختر لویې اختر اسلام
د حج مسایل
حج د اسلام د پنځو ارکانو څخه يو رکن دى چې په هر هغه عاقل، بالغ او ازاد مسلمان په عمرکې يوځل فرض دى چې په مالي او بدني توګه يې داداء کولوتوان او طاقت ولري
ميقات يا د احرام دتړلو ځاى
د عمرې لپاره بايد څه وشي ؟ دعمرې لپاره احرام تړل ضروري دي او احرام دميقات اوياميقات ته له رسېدو دمخه تړل کېږي.
د احرام د تړلو ترتيب
که امکان ولري ترهر څه لومړى بايد د عمرې لپاره غسل وشي او کچرته د غسل امکان نه وي نو عمره کوونکى به لومړى اودس وکړي د احرام جامې (لونګونه) به واغوندي او دوه رکعته سنت لمونځ به اداء کړي د دوه رکعته لمونځ له اداء کولو وروسته به د عمرې نيت وکړي او بيا به تلبيه ووايي چې په دې سره دا سړى نور په احرام کې شو. خو لدې امله چې اوس د افغانستان څخه حاجيان د ځمکې له لارې نه بلکه د هوا له لارې ځي په اسانه سره د ميقات ځاى نه معلومېږي نو هېله ده چې حج ته تلونکي کسان په دې اړه لاندې مشورې په نظرکې ولري.
د احرام له تړلو وروسته
حاجي صاحب بايد نور ښه متوجه شي له هيچا سره بايد د خولې شخړه او لانجه ونکړي ډېر په نرمۍ او خوږه لهجه له هر چاسره خبرې وکړي او هره شېبه دا فکر وکړي چې زه څوک، اوس په کوم حالت او چېرته روان يم ؟. محرم (هغه څوک چې احرام يې تړلى وي ) به سر، مخ او پښې نه پټوي او داسې څه به په پښو کوي چې د ګوتوڅخه پاس راوتلي هډوکي يې لوڅ وي چې عرب دې هډوکي ته هم (کعب) وايي محرم کولاى شي چې چترۍ په داسې ډول استعمال کړي چې له سر څخه يې پورته نيولي وي اويا ځان ته سيورى جوړ کړي همداراز نوکونه او وېښتان بايد غوڅ نکړي عطر او خوشبويي بايد ونه وهي او نه له ځانه سره عطر او خوشبو يي وساتي حتى چې په هغه ځاى کې دې ډېر ځنډ هم نکوي چيرته چې خوشبويي استعمال شوې وي په خوشبويه صابون به ځان او لاسونه نه مينځي نکرېزې او رنګ به نه استعمالوي بايد وېښته ږومنځ نکړي او نه خو په شامپو باندې خپل وېښته ومينځي د بدن څخه د خېرو د لېرې کولو کوښښ ونکړي ځان بې له ډېر ضرورته په نوکانو او نورو تېرو شيانو ونه ګروي داځکه چې په دې کار سره بدن وينې کېدلاى شي چې داکار په احرام کې ناروا دى که بيا هم ضرورت پېښ شي نو کوښښ دې وکړي چې د ګرولو پر ځاى دې لاس او ياګوتې پرې وسولوي. سپږه، ورږه، مچ او يا بل شي بايد ونه وژني ښکار بايد ونکړي او نه خو چاته ښکار وښيي د حرم شريف بوټي او ګياه به هم نه شکوي او له خپلې مېرمنې سره به د (نزدېوالي) او نورو جنسي اړيکو څخه هم په کلکه سره ځان ساتي چې دا شيان خو يااحرام ته زيان رسوي او يا ورباندې احرام باطلېږي البته په محرم دغسل کولو بنديز نشته خوچې ځان ډېرونه سولوي او دبدن کوم خزنده هم مردار نکړي.
د مکې مکرمې په لور
موټر دوي د معلم ځاى ته او بيايي نېغ په نېغه د هستوګنې ځاى ته وړي.
د عمرې اداء کول
حاجيان بايد په دې يوه مسئله پوه شي چې نفلي طوافونه په مکه مکرمه کې دنورو عمرو څخه ډېر بهتره دي نو حاجيان بايد نفلي طوافونه ډېر وکړي همداراز په دې هم پوهېدل ضرور دي چې حرم شريف کې تحية المسجددطواف کول دي. که څوک غواړي چې کوم وخت نفلي طواف وکړي نو دحجراسود څخه به دنفلي طواف نيت کوي او د مخکينيو طوافونو په څېر دبېت الله شريف څخه په اوه ځله تاوېدو يو طواف پوره کېږي چې د يو طواف ( اوه ګردشونو) په پاى کې به دوه رکعته واجب لمونځ اداء کوي. ښه خبره داده چې سړى وخت په وخت نفلي طوافونه وکړي دنفلي طواف لپاره داحرام دتړلو ضرورت نشته بلکه هروخت پخپلو جاموکې نفلي طواف کولاى شئ.
حج بشپړ شو
په همدې اساس عرفات ته تلل دحج له فرايضو څخه دي نوکه څوک دکوم عذر، مرض او يا بل مشکل له وجهې هم عرفات ته لاړ نشي حج يې نه کېږي او ددې لپاره دزرګونو اوښانو قرباني کول هم کومه فايده نه لري.
ايونس نيوټن فوټ
ماشومتوب او زده کړه
د نيوټن د زده کړو پر مهال، د دې ښوونځي مرستياله سرښوونکې د ويلارډ خور « Almira Hart Lincoln Phelps» وه، چا چې د ښوونځي نصاب چمتو کړی او د زده کونکو لپاره يې درسي کتابونه ليکلي وو. زده کونکو اجازه درلوده چې له اونيزو ناستو مخکې د اخلاقي تشو د ارزونې لپاره خپلې نومرې وننګوي. نجونو ته د وړاندې کېدونکي د ښوونځي د عام  نصاب پر ځای، زده کونکو نڅا، تاريخ، ژبې (انګليسي، فرانسوي، ايټالوي، لاتيني)، ادب، رياضيات (عمومي، الجبر، هندسه)، موسيقي، انځورګري، فلسفه، ويناوالي، او ساينس (بوټپوهنه، داخلي ساينس) هم لوست. په Rensselaer ښوونځي کې، نيوټن د څېړنې تر سره کولو څرګوالی او تر څنګ يې د لابراتوار معاينې هم زده کړې. ښوونځي کې نجونو، فلکيات، کيميا، جغرافيه، موسميات، او طبيعي فلسه هم لوستلای شول.
تونس
سرچينې
وېشنيزه:د آفریقاهیوادونه
اکسايد
تقریظ محترم فضل الصمد چې د ننګرهار پوهنتون د ښوونې او روزنې پوهنځى د کیمیا د څانګې څخه فارغيږي، د لِسانس د درجې د حقوقو او امتيازاتو د ترلاسه کولو لپاره د سيمينار په ليکلو او آرايه کولو مکلف دى ، چې په دې ترتيب نوموړى ته د"اکسايدونه او د هغوی خواص  " تر سرليک لاندې موضوع د ديپارتمنت د غونډى د فيصلى په مطابق ورکړ شوى ده. محترم فضل الصمد نوموړى موضوع د معتبرو منابعو څخه په ګټې اخستنې   ترتیب کړې آرايه کولو ته يې چمتو ده. زه د لارښود استاد په صفت د محترم فضل الصمد هڅې ستا يم او دغه ليکنه يې د لسانس د حقوقو او امتيازاتو د ترلاسه کولو لپاره کافي ګڼم او نوموړى ته د الله (جل جلا له ) له دربار څخه د لازيات کار، څيړنې او خدمت توفيق غواړم. په درنښت پوهنيار عطاءالله( میرزاخیل)
د هایدروجن پر اکساید H2O2 استحصال: په لابراتواری شرایطو کی هایدروجن پراکساید (H2O2) د باریم پراکساید (BaO2) څخه د ګوګړو د رقیقو تیزابو د اغیزی له امله کیدای شی تولید شی او همدارنګه په عمومی ډول سره د هایدروجن پراکساید د استحصال تر ټولو مناسبه او غوره طریقه د الکترولیتیکی د تجزیی څخه عبارت دی. په تجارت کی هایدروجن پراکساید د باریم پر اکساید او د رقیقو (نریو) د ګوګړو د تیزابو (H2SO4) له تعامل څخه لاس ته راځی لکه: H2SO4 + BaO2 → H2O2 + BaSO4 پراکسایدونه او سوپراکسایدونه قوی اکسیدایز کوونکی دی اوبه او نری تیزاب هغوی په اسانی سره تجزیه کوی هایدروجن پر اکساید او اکسیجن لاسته راځی لکه په لاندی دوه معادلو کی: K2O2 + H2SO4 → K2SO4 + H2O2 Na2O2 + H2SO4 → NaSO4 + H2O2
ژبپوهنه
د يوناني ليکدود بيلگه چي د ای خانم څخه ترلاسه شويده
د يوناني ليکدود سره يوځاي د هيواد په ځينو برخو کي خروشتهي ليکدود هم کارول شويدۍ ، خروشتهي ژبه نه وه يوازي ليکدود وو چي د ډبرليکونو او مسکوکاتو بيلگي يې په زياتو سيمو کي تر لاسه شويدي. ويل کيږي چي دا ليکدود له بلي خوا نه دۍ راغلۍ بلکي په همدې منځنۍ اسيا کي منځ ته راغلۍ او همدلته کارول شويدۍ .د دې ليکدود بيلگي د باميان د ٣٥ متري مجسمې په سمڅو کي پيداشوې دا ليکني د وني پر پوست شوي چي د فرانسوي پوهانو په اند د کشمير او گلگت د ليکونو سره ورته والۍ لري. همدا ډول د هډې څخه پر يوه خاورين لوښي ليکل شوي کرښي هم د خروشتهي ليکدود بيلگي دي. د خروشتهي ليکنوه ښه بيلگه د خوات څخه تر لاسه شويده ، دا کتيبه چي ميدان ولايت ته څيرمه د خوات په سيمه کي د انگليسي څيړونکي ميسون له خوا کشف او ولوستل شوه د همدې سيمي په نوم ياده شويده. د ا ليکنه چي پر يوه ډبرين ظرف په دريو ليکو کي حک شويده په ځانگړي توگه د هوشکا په وسيله د يوه بودايې معبد بيان او يادونه شويده. په دې کتيبه کي راغلي : د ٥١ کال د سيوس د مياشتي په ١٥ نيټه ښاغلۍ (( ويکره مريکه)) د حضرت ساکانومي په وياړ يوه ستوپه ودانه کړل او دعا يې وکړه چي د دې ستوپې ثواب دې زما پلار او مور او کورنۍ او ټولو دوستانو ته ورسوي. بيا د همدې ستوپه په برکت دي ټول اولس لاره نيکه او منلې کړي. پر ټولو ژويو او حيواناتو دي هم هوسايې وي .او هم دي دا ثواب زموږ راتلونکو نسلونو ته ورسيږي .او هر څوک چي کاذبه عقيده ولري هغه دي هم د دې ستوپې په برکت ښې او سپيڅلي لاري ته برابر شي ؛ د لرغوني افغانستان په بيلا بيلو برخو کي د ليکدودونو نوري بيلگي هم د لرغونپوهانو له خوا تر لاسه شويدي ، چي د بيلگي په توگه د (( شارادا ، پهلوي ، دين دبيره ،او نور يادولای شو ، خو يوه څرگنده خبره داده چي دا د ليکونو بيلگي دي ، نه د ژبو ډولونه. پخوا تر دې چي د لرغوني افغانستان پر ورشو ، عربي رسم الخط واکمن شي د هيواد په زياتو سيمو کي د دوو ليکدودونو واکمني منل شويده چي يو يې د مات يوناني ليکدود وو او بل هم شارده _ ناگري په نومونو ياد شويدي. خو د دريمي هجري پيړۍ پر مهال د نورو ليکدودونو سره يوځاي کوفي او ابتدائي عربي ليکدود هم رايج شو. چي بيلگي يې دهيواد په ځينو برخو کي ليدل کيږي ، څرنگه چي د دې بحث له سرليک سره سمون نه خوري څکه يې د بيان او يادولو څخه ډه ډه کوو.
سلما برېښناکوټ
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
سلما بند د سلما پر بند کار د لومړی ځل لپاره د سردار محمد داود خان د جمهوریت په مهال په ۱۹۷۰م کال کې کار پیل شو، د دې بند کار تر ډېره بشپړ شو خو په نوي یمه میلادي لسیزه کې د کورنیو جگړو په ترڅ کې پر دې پروژې شوی کار تر ډېره ویجاړ شو. د سلما بند، چې د چشت شريف ولسوالۍ پر هریرود سیند جوړ شوی دی، نه یوازې د برېښنا د تولید لپاره دی بلکې د اوبه لگونې لپاره هم تری ګټه اخیستل کیږی. دا پروژه د محمد داوود خان د جمهوري حکومت له پرزېدو وروسته په افغانستان کې لومړنۍ لویه پروژه ده، چې په ۲۰۱۶م کال کی د هند په مرسته بشپړ او د افغانستان د ولسمشر محمد اشرف غني او د هند د ولسمشر نريندرا مودي لخوا پرانستل شو او دی بریښنا کوټ ته د افغان هند دوستی نوم هم ورکول شو.
عبدالرحيم مندوخېل
عبدالرحيم مندوخېل (زوکړه ۱۹۳۷ زېږدي کال، بلوڅستان ايالت، ژوب - مړینه د ۲۰۱۷ ز کال مې) د پښتونخوا ملي عوامي گوند مرستيال مشر، د پښتنو د ملي او سیاسي غورځنگ مبارز، لیکوال او تاريخپوه وو.
مخينه
عبدالرحیم مندوخېل پر ۱۹۳۷ ز کال د بلوچستان په ژوب کې د ښایسته ناوې پر غاړه د شنه غره په لمن کې په اومژه مندوخېل کلي کې د عبدالرحمان په کور کې دې نړۍ ته سترگې غړولې وې. نوموړی پر ۱۹۴۳ ز کې د ژوب په لسېه (های سکول) کې زدکړې پېل کړې او پر ۱۹۵۳ ز کال یې تر لسم ټولگي پورې زده کړې همدلته وکړه. تر دې وروسته يې د کوټې له گورنمنټ کالج (اوسني ساينس کالج) څخه اېف اې او بي اې (۱۲ او ۱۴ ټولگي) پورې زده کړې وکړې او پر ۱۹۶۱ - ۶۳ ز کلونو يې په پېښور پوهنتون کې د وکالت لوړې زده کړې ترسره کړې.
نوموړي د پښتنو د بیدارۍ لپاره ډېره مبارزه کړې ده. د افغانستان استقلال د عبدالرحیم مندوخېل مرام وو. هغه په خپل کتاب «افغان او افغانستان» کې یو ځای لیکلي چې، زما نیکه ملا نور خان پر ۱۹۱۹ زېږدي کال د انگریز خلاف جگړه کې برخه اخیستي وه.
مړينه
د جنازې په مراسمو کې يې د گوند زرگونو پلويانو، د خېبر پښتونخوا او بلوچستان سياستوالو گډون کړى وو.
سرمچار
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
د پايښت تاريخچه
د ۲۰مې پېړۍ لومړي وختونه
تر ۲۰ مې پېړۍ پورې صنعتي اوښتون، د سرچينو په انساني استهلاک کې يو تشرېحي زياتوالی رهبري کړ. په روغتيا، غنمو او نفوس کې زياتوالی د ودې د يوې ساده لارې په توګه درک شوی و. که څه هم په ۱۹۳۰ ز لسيزه کې اقتصادپوهانو د نه نوي کېدونکې سرچينې د نمونو جوړول او په اقتصاد کې د هوساينې پايښت چې نه نوې کېدونکې سرچينې کاروي، پيل کړل.
برکت الله سليم
سبب إيقاف الشيخ بركة الله سليم
وقالت نقابة قراء القرآن الكريم فى بيانها: "انتشر عبر مواقع التواصل الاجتماعي فيديو لقارئ اذاعي يتلو القرآن الكريم من سورة الإسراء ويأتى أثناء التلاوة بحركات لا تليق بكتاب الله فقامت النقابة بإبلاغ رئيس الإذاعة الأفغانستانية ورئيس التخطيط الدينى بالإذاعة وقامت النقابة بتكليف المستشار القانونى للنقابة بإبلاغ النيابة العامة ضد هذا القارئ".
ماوریتوس
ريښه
په ۱۵۹۸ کې يو هالنډي لښکر د سمندري ځواکونو د قوماندان “Wybrand van Warwyck” تر مشرۍ لاندې په ستر بندر (Grand Port) کې ښکته شو او ياد ټاپو يې د هالنډ جمهوريت د stadtholder شهزاده “Maurice van Nassau” په وياړ، موريس ونوماوه. نوموړی ټاپو وروسته د فرانسې مستعمره او نوم يې د فرانسې ټاپو (Isle de France) ته بدل شو. د ۱۸۱۰ کال د ډسمبر پر ۳ نېټه د ناپيليوني جګړې پرمهال فرانسې موريس ټاپو سترې برتانيې ته وسپاره. تر برتانوي واکمنۍ لاندې يې نوم بېرته موريس (Mauritius) ته بدل شو. موريس په فرانسوي ژبه کې په عام ډول د “Maurice” او “Ile Maurice” په نومونو او په “Mauritian Creole” ژبه کې د “Moris” په نوم هم پېژندل کېږي.
پرتګالي موريس
د ټورډيسيلاس تړون (Treaty of Tordesillas) پرتګال ته د نړۍ د دې برخې د مستعمره کولو حق ورکول وړاندې (افاده) کړل. په ۱۵۰۷ کې پرتګالي کښتۍ چلونکي دې نا استوګن شوي ټاپو ته راغلل او د کتنې يو بنسټ يې رامنځته کړ. د “Diago Fernandes Pereira” په نوم پرتګالی بېړۍ چلونکی لومړنی پېژندل شوی اروپايي وګړي و، چې موريس کې ښکته شو. نوموړي ټاپو ته “Ilha do Cisne” (د قاز ټاپو) نوم ورکړ. پرتګاليانو په دې ټاپوګانو کې لېوالتيا نه درلوده، نو ځکه په کې اوږدمهاله پاتې نه شول.
حمدالله محب
زده‌کړې او اولنۍ دندې
'''کله چې محب ۱۶ کلن وو کورنۍ یې لندن ته واستولو، محب د لندن په کمیونیټي کالیج کې شامل شو، له کالج څخه تر فراغت وروسته، په برنل پوهنتون کې یې خپلو زده‌کړو ته دوام ورکړ او کمپیوټر انجینرۍ کې یې ‌ډيپلوم ترلاسه کړ. د زده‌کړو په پای ته رسولو سره یې د بریتانیا تابیعت هم ترلاسه کړ.به انګلستان کې له ۷ کلونو ژوند او زده‌کړو وروسته محب افغانستان ته راغی او د افغانستان په امریکايي پوهنتون کې یې د معلوماتي ټکنالوژۍ د ډایرکټر په توکه دنده پیل کړه .'''
سادات
سرچینې
‎
د فضايي اکتشاف راتلونکی
د بېرونۍ فضا نیواک
ویل کېږي چې د فضا نیواک د یوې سیاره‌يي غمیزې یا ناوړه پېښې په مقابل کې د انساني تمدن د پایښت تضمینولو وسیله ده. د نورو سیارو نیواک د انسانانو د خورېدو امکان برابروي او بالاخره د یوې سیاره‌يي غمیزې په مقابل کې د پايښت احتمال ډېروي. د دې تر څنګ هغو اضافي سرچینو ته لاسرسی چې له فضا څخه یې را ایستلی شو، انساني وړتیاوې ډېرولی شي او تر ډېره حده ټولنې ته ګټه رسولی شي. د دغو سرچینو کارول او فضا ته د ککړتیا لرونکو صنایعو لېږدول کولای شي د ځمکې پر مخ د ګلخانه‌يي ګازونو انتشار کم کړي او په پایله کې یې د انرژۍ پاکې سرچینې رامنځته شي. د فضا د نیواک لپاره په لومړنیو خنډونو کې ټېکنالوژيکي او اقتصادي ننګونې شاملېږي.
برېک‌ترو سټارشاټ
برېک‌ترو سټارشاټ د «برېک‌ترو انېشېټیو» پروګرام یوه څېړنیزه او انجنیري پروژه ده چې غواړي د «سټارشیپ» په نامه د لمرین بادبان د یوې فضايي بېړۍ طرحه ثابته کړي او په دې توګه د «الفا قنطورس» ستوریزې منظومې ته سفر وکړي چې له موږ سره ۴.۳۷ نوري کاله واټن لري. دا پروژه په ۲۰۱۶ ز کال کې د «یوري میلنر»، «سټېفن هاوکېنګ» او «مارک زوکربرګ» له‌خوا جوړه شوه.
غلامي
په ټله (یا نسلی) غلامۍ کې، غلام شوی شخص په قانوني توګه، د غلام مالک شخصی ملکیت (چټل) وړاندې کوی. د اقتصاد په برخه کې د ډی فټیکو غلامی de facto slavery   د بندي کارګر او د جبري کار شرایط تشرېح کوی، چې ډېری غلامان یې زغمی.
تر لاس لاندی
د غلامۍ کلمه هغه چاته هم کارول شوې ده، چې بل چا ته په قانونی حالت تړاو ولری. د مثال په توګه: په پارس کې، د داسې غلامانو حالات او ژوند د عادی اتباعو په پرتله ښه کېدای شي.
جبری کارګر
جبري کارګر یا بند کارګر، ځینې وختونه د داسې یو فرد د تشرېح لپاره کارول کیږی چې اړ وی ، د تاوتریخوالی یا نورو مجازاتو تر ګواښ لاندې د خپلې خوښې خلاف کار وکړی، خو د بند کارګر عمومی اصطلاح هم د چټل غلامۍ د تشرېح  او همدارنګه هر بل حالت، چې په هغه کې یو شخص مجبور وی، چې د خپلې خوښې خلاف کار وکړی، لپاره کارول کیږی او چی د یوه شخص د کار کړونکی وړتیا د بل شخص تر بشپړ کنټرول لاندې وی. په دی کی کیدای شي، هغه ادارې هم شاملې وی، چې په عامه توګه د غلامۍ په ډول نه وی تقسیم شوې ، لکه د مرئیتوب serfdom، پوځی چوپړنیونه conscription او جزا یی کارګری. په داسې حال کې چې ځینې بند کارکوونکی، لکه سرف، قانونی یا دودیز حقوق لری، دوی هم د دې وړتیا نه لری چې هغه ترتیبات چې د هغه پر بنسټ کار کوی او په مکرر ډول د خپل کار ځای څخه بهر د خپلو فعالیتونو او تګ راتګ په اړه د جبر ، تشدد او محدودیتونو لاندې دی، ختم کړي.
سټایلیسټیک
ساده ژبه ډول ډول ځانګړتیاوې لري. د ډیالوګ، سیمه ییزې لهجې او انفرادي عامه اصلاحات کارول، د عامه لیکلارې ځانګړتیاوې دي. همدارنګه، د جملې اوږدوالی او د ژبې د تنوع کارول یې نورې ځانګړتیاوې دي.
د شلمې پېړۍ وروستي وختونه
مایکل هالیډې د بریتانوي لیکلارې په پراختیا کې برلاسې څېره ګڼل کېږي. د ژبپوهنې دندې او ادبي بڼه: د ویلیم ګولډینګ د واریثونو د ژبې یوه څېړنه تر نامه لاندې د نوموړي د ۱۹۱۷ ز کال څېړنه یوه بنسټیزه مقاله ده. د هالیډې یوه ونډه د تنوع (راجستر) د اصطلاح کاورل دي چې د ژبې او د هغې د اصطلاحاتو ترمنځ اړیکې تشرېح کوي. د هالیډی له اړخه راجستر (تنوع) له لهجې څخه جلا مفهوم دی. لهجه په یوه ځانګړي جغرافیه یا ټولنیز چاپېریال کې د یوه ځانګړي کاروونکي عادتي ژبې ته اشاره کوي. تنوع (راجستر) د کارونکي له لوري ترسره شوې ټاکنې تشرېح کوي، هغه ټاکنې چې په درېیو متحولینو پورې اړه لري: ساحه ("ګډون کوونکي ... په حقیقت کې څه کوي"، د بېلګې په توګه: د یوې ځانګړې خبرې یا موضوع په اړه بحث کول)، ګډونوال (څوک چې په بحث کې برخه اخلي) او حالت (هغه کارونه چې ژبه په کې کارول کېږي).
زمانه
ویډوسن وایي چې د سامویل ټیلر کولریج په شعر کې چې "د لرغوني ماڼو نظم" (۱۷۹۸ز کال) تر عنوان لاندې دی، د ماڼو د ناڅاپه څرګندتیا راز د زمانې د ځانګړې کارونې له لارې ساتل شوی دی (ویډوسن. ۱۹۹۲، ۴۰). د بېلګې په توګه: ماڼو په حال زمانه کې د واده مېلمه په خپل "‌ډنګر لاس" سره "نیسي"، خو په تېره زمانه کې یې خوشی کوي ('... د هغه لاسونه نوموړی پرېږدي') او چې دا ځل په خپلو رڼو سترګو هغه یوازې نیسي، په حال زمانه کې راوړل شوی دی. (ویډوسن. ۱۹۹۲، ۱۴)
افريقا
افريقا اوږد او پېچلی تاریخ لري او ډېر ځله د نړيوالې تاريخي ټولنې له خوا ورته لږ پاملرنه شوې. افريقا او په ځانګړي ډول ختيځه افريقا تر ډېره بريده د انسانانو او «هومينيډيا کليډ» (ستر شاديان) د پيدايښت سيمه بلل کېږي. د انسان د لومړيو انواعو او د هغوی د نیکونو تاريخ نږدې اووه ميليونه کلونو ته رسېږی، چې په دوی کې (Sahelanthropus tchadensis)، (Australopithecus africanus)، (A. afarensis)، (Homo erectus)، (H. habilis) او (H. ergaster) شامل دي، کوم چې د عاقل انسان (اوسني انسان) تر ټولو لرغوني پاتې شوني دي، دا پاتې شوني په ايتوپيا، سويلي افريقا او مراکش کې موندل شوي، تاريخ يې په ترتيب سره ۲۰۰۰۰۰، ۲۵۹۰۰۰ او ۳۰۰۰۰۰ کلونو ته رسېږي، باور کېږي چې عاقل انسان  ۳۵۰۰۰۰ -۲۶۰۰۰۰ کلونه مخکې، په افريقا کې پيدا شوی دی. له دې امله چې افريقا تر ټولو اوږد هستوګنځای و، همدا راز انسان پېژندونکي باور کوي چې، افريقا له جينتيکي نظره په دې سياره کې تر ټولو متنوعه لويه وچه ده.
ازاد شعر
دې جنگ که يو خوا ته اروپا کې د انسانانو په سياسي، اقتصادي او ټولنيز ژوند باندې ژور اثرات پرېښودل نو بل خوا ته په فکري حواله د ازادۍ تحريکونو ته هم نوې لارې پرانيستل شوې او "ادب دپاره د ادب" په ځاى "ادب دپاره د ژوند" ناره د دې لپاره ايجاد شوه چې ادب د تشې ساعت تېرۍ په ځاى د سياسي او فکري ازادۍ په دغو تحريکونو کې رول ادا کړي. دا رول ادب بې شکه چې په ښه طريقه ادا کړو او دا د همدې رول غوښتنه وه چې شاعري دې د قافيو او رديفونو د روايتي دايرو نه راوځي او شاعران دې د علامتونو، تشبيهاتو، استعارو او نورو صنايعو د لټون په ځاى د ښۀ فکر په لټون شي او خپل صلاحيتونه دې د انسانانو د ژوند د ښۀ کولو په لړ کې د شروع شويو فکري انقلابونو د کاميابولو لپاره پکار راولي. او د لفظونو په ځاى دې فکر او معنې ته اوليت ورکړي.
محمد طارق بزگر
thumb|محمد طارق بزگر د دعوت مياشتينۍ چلوونکی محمد طارق بزگر (په انگرېزي: Muhammad Tariq Bazgar) يو افغان ژورنالست دی چې د شلو کلونو راپدېخوا د دعوت په نوم يوه انفرادي، خپلواکه خپرونه خپروي چې د پښتو د ژبې په څنگ کې په دري او انگلیسي ژبو هم خپرونې لري.
ازاد شعر
درېمه نيوکه دا کېږي چې ازاد نظم د موسيقۍ سره نشي ويل کېدى. اول خو زۀ وايم دا ضروري نۀ ده چې هره شاعري دې د موسيقۍ لپاره وشي. موسيقي ځانله يو فن دى او شاعري ځانله. شاعر د دې پابند نۀ دى چې هغه دې موسيقار هم وي. کۀ شاعر د دې خبرې پابند کړى شي چې يواځې د موسيقۍ لپاره دې شاعري کوي نو بيا به صرف د امير غلام صادق او وطن دوست په څېر شاعران پېدا کېږي، د حمزه بابا، اجمل خټک، غني خان، گل پاچا الفت او قلندر مومند غوندې شخصيتونه به هيڅکله هم پېدا نشي. او د شاعرانو کار به هم نظمونه او نور ادبي تخليقات کول نۀ بلکې د "شين اسمان ذرې ذرې" په شان سندرې ليکل پاتې شي. دويمه خبره دا ده چې اول ژبه پېدا شوې، بيا پکې شاعرۍ وده کړې او د هغې نه وروسته موسيقي منځ ته راغلې ده. نو دا د موسيقي جوړوونکو کار دى چې کومه شاعري ژوندۍ وي او د خلکو ذهنونه متاثر کوي د هغې لپاره موسيقي جوړه کړي.
وېشنيزه:پښتو شعرونه
د پښتو فرهنگيستان تگلار
هو تکيانو چې مټې يې د څلورم واکمن(( شاه حسين)) په مهالپېرکې د پښتو را خپلونې يو ه کابو هومره وموندله، بيا پرې له لويديزه توپان راسر شو. ټولواکمن احمدشاه بابا يې چې د راخپلونې په موخه کومه نقشه رانښلولي وه، ځايناستي يې ورباندې گرد سره ځان ناگاره واچوه او په تېره بيايې چې د تورک- مغولي ښکېلاکگرو له خوا وار له مخه پرسنايز شوی کابل پلازمېنه کړ، نو ټولې هڅې هيلې ورسره پر کابل سيند لاهو شوی. له همدې ستر لامله، له فرهنگپال او پرمختگپال امير شېرعلي خان راهيسې راروانو ماتو گوډو سرکاري هاندوهڅو دغه ډېرۍ بومي ژبه تر دې دمه د برلاسې پارسۍ د سيالۍ جوگه نه شوه کړای.
د پښتو فرهنگيستان موخې:
دويم توک:
درسي پلان
د درسی پلان تعریف:
د پښتو فرهنگيستان تگلار
څانگيز او اډانيزجوړښت:
ليکلار يايوه- کره ليکنۍ پښتو(Stylistics).
درسي پلان
د میاشتنی پلان تعریف: میاشتنی پلان عبارت د هغې طرحې څخه دی چې دیوې میاشتې درسی موضوعات د کلنی درسی پلان څخه ترتیب شوی وي.
د پښتو فرهنگيستان تگلار
څانگيز او اډانيزجوړښت:
وييپوهنه يا لغتپوهنه (Lexicology).
درسي پلان
مثلاْ : په یوه وخت کې د لمانځه یوه انځوریزه بڼه.
د پښتو فرهنگيستان تگلار
څانگيز او اډانيزجوړښت:
څانگيزه جرگه چې د فرهنگيستان د بېلابېلو څانگو له چلوونکيو څخه رغېدنه مومي چې په کال کې به يوځل غونډه کوي او دا دندې به پر غاړه لري: ١) د بېلابېلو څانگو د کړو چارو يوکلن گډ گوزارش د ټولنې مشر ته وړاندې کول؛ ٢) د راتلونکې يوه کال لپاره د اړوندو څانگو دکار پلانونه ځيرل او هوکې کول؛
مالي سرچينې:
پښتو فرهنگيستان يو خپلخوښچارې(رضاکارانه) پوهنيزه ټولنه ده او گرد څانگيز(مسلکي) کار پوهان، له مشره تر کشر تنخانه اخلي او د يو لړ لگښتونو پوراينه به يې له دې لاندې سرچينوڅخه سمبالېږي:
وروستي حکمونه:
پېنځويشتم توک:
جبرائيلي
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
په کوم شي ګناه بښل کیږي ؟
۱۱- غواړم چې اللهﷻ په ما رحم وکړي؟
رسول الله ﷺ:ته پر نورو خلکو رحم کوه.
۱۳- غواړم چې د ښه عزت څښتن شم؟
۱۷- تر ټولو غټ بد کار کوم دی؟
دځايونو ښايسته كيدنه
دښاري ښايسته كيدنې پلانونه
ښائي چې ښارونه نامنظم ، چټل او بدرنگ نه وي. ديوه ښارفزيكې انكشاف بايد دهغه دټولنيز او اقتصادي اړتيا و په اساس طرح شي ، ځينې خاص ټكې لكه دځمكې درست استعمال ، دمخابراتي او انتقالي چارو كنترول ، تعميراتي ډيزاين ، تفريحي وسايل او دبندرونو انكشاف په نظر كې ونيول شي. دټولنيز ضرورت داهميت له مخې بايد ښارونه ښكلي وي. هغوي بايد ښكلي تعميرونه، يادگارونه او پاركونه ولري. ښكلايو په زړه پوري هدف دي او له دې كبله هر شين بوټى دښار په ښايسته كېدنه كې لوي رول لوبوي. څنگه چې ونې كورونو ته ښكلا وركوي هغوي دښارونو په ښكلا كې هم خورا ضرور دي.
پاركونه
سره ددې چه دښارونو دخالي ځايونو څخه له لرغونې وخت را په دې خوا خلكو استفاده كړې ده. مگر دښارونو دپاركونو او دلوبو دځايونو دسيستم مينځ ته راتگ يو نوى انكشاف گڼلى كيږي. صنعتي انقلاب دهغو مينځ ته راتگ حتمي گڼلى دي. پاركونه او تفريحى ځايونه دهغو دغټوالي او استعمال په اساس پيژندل كيږي. مربع گانې Squares او پلازاگانې Plazas په پاركونو كې دښكلا او استراحت خورا كوچنې سيستمونه گڼل كيږي. دلوبو ځايونه Playgrounds او ورزشي ميدانونه Athletic fields تفريحى ساحې تشكيلوي چې دپارك دسيستم په ډله كې به يا شامل وي او يابه نه وي. گاونډي پاركونه Neighborhood parks دهغو ځايونو په خدمت كې وي چې دلويو پاركونو څخه لري موقيعت لري او يا هغوي دمحلي منظرو دتشكيل په خاطر احداث كيږي. له بلې خوا لوي پاركونه ( د ۲۰۰ جريبه څخه لوي ) داسې ډيزاين شوي وي چې دټول ښاروگړي ورڅخه استفاده كوي. هغوي دخاصو تفريحى فعاليتونو ( لكه داسونو سورلۍ ، دگلف لوبې ، لمبا ، بيړۍ چلوونه ) په وسايلو سره مجهزوي ، برسيره پردې په هغو كې اكثرا ً موزيمونه ، ژوبڼونه او نمايشي نباتي باغونه موجود وي. دولتې او ملي پاركونه دنوي ښارونو په خدمت كې وي.
دیجیټالیس پورپورېا
توصيف
وېشنيزه:شفا بښونکي نباتات وېشنيزه:زهرلرونکي نباتونه
تېزابي باران
تاریخچه
تېزابي باران په سیستماتیک ډول لومړی ځل په ۱۹۶۰ کلونو کې په اروپا کې او په راتلونکې لسیزه کې په متحده ایالاتو او کاناډا کې وڅېړل شو.
په اروپا کې
د چونې په ډبرو او د مرمر په ډبرو باندې د ککړ، تېزابي ښار د هوا ویجاړونکې اغېزه په ۱۷ پېړۍ کې د جان آیولین له لوري تر پام لاندې ونیول شوه، چې د اروندیل مرمر ډبرو (Arundel marbles) خراب حالت څخه یې یادونه وکړه. د صنعتي انقلاب څخه را په دې خوا اتموسفیر ته د سلفر ډای اوکسایډ او نایتروجن اوکسایډونو په خپرېدلو کې زیاتوالی راغلی. رابرټ انګوس سمیټ لومړی کس ؤ چې په ۱۸۵۲ کال کې یې د انګلستان په منچسټر کې د تېزابي باران او د اتموسفیر ککړتیا ترمنځ اړیکه وښودله. سمیټ په ۱۸۷۲ کال کې د "تېزابي باران" اصطلاح وړاندې کړه.
محمد گل خان مومند
اخلاق او شخصيت يې
پوهنيز او ادبي خدمتونه: مومند بابا پر سياسي او عسكري چوپړونو سربېره په پوهنيزه او ادبي برخه كي هم پاخه بنسټونه ايښي دي او د پښتو ژبي د ژوندانه لپاره يې لوى لوى كارونه كړي دي. كله چې د كندهار تنظيمه رئيس وو، نو هلته يې د محمد نادر شاه په اراده په ۱۳۱۱ لمريز كال كې د پښتو انجمن لومړۍ ډبره كښېښوده چې بيا همدغه انجمن كابل ته راوغوښتل شو او د كابل له ادبي انجمن سره يو ځاى شو چې وروسته بيا پښتو ټولنه ځنې جوړه شوه.
(پښتو ليار). دا د پښتو ژبې يو گرامر دى، چې په پښتو ليكل شوى او په ۱۳۱۷ لمريز كال په لاهور كې د عبدالعظيم ساپي په اهتمام چاپ شوى دی. په دې گرامر كې داسې نوي څېړنې راغلې چي په پخوانو هغو كې نه وې. په پاى كي د مصدرونو يو بشپړ نيوليك لري، چې مخونه يې ۴۰۰ ته رسېږي.
د مومند بابا بل اثر لنډكۍ پښتو ده، چي وروسته به پر وږغېږو. مومند ځينې نور كتابونه هم لري، لكه (پښتني روزنه)، د «پښتو پښتونواله»، «د پښتو لويه نحوه د معاني او بيان» «د پخلي كتاب» په ۴۰۰ مخونو كې، خو موږ نه پوهېږو چي دا كتابونه به تر اوسه لا چاپ شوي وي او كه نه.
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه سياستوال وېشنيزه: پښتانه شاعران وېشنيزه: پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:افغان سياستوال وېشنيزه:افغان وزيران وېشنيزه:اتلان وېشنيزه:بولندويان
۱۴۵ (عدد)
سرچينې
وېشنيزه:۱۴۵ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
د اکسيديشن نمبر
د پیل خبرې دلوړو زده کړودلایحي مطابق هرمحصل چی خپله تحصیلي دوره سرته رسوي نوهغه ته په پای کې دا دنده ورکول کیږي چي دیوې موضوع په اړه مونوګراف ولیکي نوماته هم د کیمیا دیپارتمنت لخوا د اکسیدیشن نمبرترسرلیک لاندي موضوع دمحترم استاذ پوهنیار عطاالله میرزاخیل تر لارښوني لاندې راکړل شوي ده چی په دي اړه مي د مختلفو کتابونواو د انټرنیټ څخه استفاده کړې ده اوکوشش مي ایستلي دي چي لوستونکوته په زړه پوري معلومات ارایه کړم. خوښ او خوشحاله یم چي زماد اوږده مزل دهیلوکاروان دتاند اوځلانده بڼ په پرانیسته غیږه کې میلمه ونازول شو او په ویاړلي تندي یي راته ښه راغلاست ووایه اوڅوشیبې یي په خپله پالنه دحقیقت په لمن کی وروزلم چي دا بیلګه دخپل لارښود استاذ پوهنیار عطاالله میرزاخیل ترلارښوني لاندې زما د قلم ژبه انځوروي چی لحظه په لحظه می د خپل لارښود استاد دمرستی او همکارې په ښکلا تکمیل کړې ، مننه کوم او دده  لارښوونه وه چی نه یوازې په دی موفق کیږم بلکي د ژوند په هرډګرکې به دغه اثر د زینت اوښکلا ښکارندوې وي زما د وروستي هدف په لوربه تل ماته لارښوونه کوي په پای کې یوځل بیا  د کیمیا د څانګې د ټولو استادانو څخه  اوله خپل  لارښود استاد څخه ډیره مننه کوم اود لوی اللهج له دربارڅخه ورته په دنیا اواخرت کي دسعادت، اوبریا لیتوب اوخوښ ژوند غوښتونکي یم. په بشپړاداب اومینه ستوری ګل همدرد دڅلورم کال محصل