cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ختیځ آذربایجان ولایت
ختیځ آذربایجانپه ایران هیواد کې یوله ترک نشېنو ولایتونو څخه دی چې اکثرا اوسیدونکي یې آذري ترکان دي یاد ولایت دشمال له لورې د آذربایجان او ارمنستان د جنوب او لویدیځ له لورې د لویدیځ آذربایجان ولایت او د ختیځ له لورې د اردبیل ولایت سره ګډه پوله لرې.مساحت یې ۴۹۱’۴۵ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې په ۱۳۹۵ کال کې ۶۵۲’۹۰۹’۳ تنه وو.
پښتو رسنۍ
پښتو رسنۍ, پښتو ورځپانې, پښتو مجلې, پښتو تلويزون, پښتو راډيو ,پښتو فلم، پښتو انټرنټ او پښتو ، چې په  افغانستان لومړۍ او په پاکستان دويمې سترې او مهمې رسنۍ بلل کېږي.
الکوزي
الکوزي د پښتنو يوه تا ريخي او لر غونې قبيله ده چې په زړو او پخو انيو تاريخي يو ناني متو نو کې ددوی سېمه د اراکو زيا په نا مه سره ياديږي چي د الکوزي د نا مه سره يې ور ته والی د امکان نه ليرې خبره نه ده٠په پښتو،فارسي،اردو او انگر يزي  تا ريخي کتا بو نولکه: تا ريخ حيات ا فغاني، تواريخ خو رشيد جهان، پښتانه د تا ريخ په رڼاکې، دپښتنو تاريخ، صولت ا فغاني،د سر او لف کيرو د پټان او دبليو د پټان په ډکشنرۍ او په تيره بيا د پښتنو په شجرو کې الکوزي سړبني پښتانه گڼل  شوي دي چې د زيرک زوی او دابدال لمسی دی او پوپل، بارک،اڅک او مو سی يې وروڼه دي چې بيا الکوزي په ډېرو نورو ښا خو نو او څا نگو ويشل شوي دي چې مشهور ښا خو نه يې په لا ندې ډول دي  :
۵۰۰ (عدد)
۵۰۰ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۴۹۹ څخه  مخکي او د ۵۰۱ وروسته موجود دي.
محمد يوسف بنوري
نوم او نسب يې
دار العلوم دیوبند ته سفر:
د ۱۳۵۷ هجري کال چي د ۱۹۳۸ میلادي کال سره سمون خوري، په قاهره کي د فلسطین د علماء په اړوند د علماء اسلام کانفرنس ته ور وبلل سو،چي د متحده هندوستان څخه د هند مفتي اعظم مولانا مفتي کفایت الله دهلوي رحمه الله مصر ته تشریف یووړی، مفتي کفایت الله دهلوي رحمه الله ځکه خپله مریض وو، ددې په خاطر يې حضرت بنوري رحمه الله خپل نائب مقرر کړی، او د مفتي کفایت الله صاحب له طرفه څخه يې ټولي ورکړل سوي فریضي په ښه طریقه سره انجام کړې.
کله چي د کراچي ښار ته راغلی، هلته چي يې د غرب تهذیب ا و تمدن مخ پر نشرېدو روان ولیدی، او د مختلف قوتو له خوا ورځ په ورځ دې فکر ته توسیع ورکول کېدله،  که چیري دلته د دیني ادارو حفاظت او د اسلام د ګران بایه قیمت لپاره کوښښ ونه سي، نو هغه څه چي مخته راځي، هغه خو له ورایه معلومیږي.
د حضرت بنوري رحمه الله په الهي توکل او زیات اخلاص سره په ډېر لږ وخت د معنوي خصوصیات سره سره ظاهري نېکۍ هم خپل اوج ته رسېدلي، اوس د الله جل جلاله  کرم او احسان دی، او د  علامه سید بنوري رحمه الله د اخلاص او برکت نتیجه ده، چي نن جامعه په ډېر لوړ  شاندار عمارت کي موجوده ده، او  اساتذوو او طلباء کرامو ټول د ضروریاتو سامان او  ټول د اسانتیا شیان موجود دي،  د دار الحفاظ د  شعبې څخه نېولې بیا د تخصص تر شعبو پوري په ډېر ښه انتظام سره موجود دي، دې دیني مرکز ډیر مقبولیت حاصل سوی دی چي د  دنیا د کونج کونج څخه د علم تږي، او د مغربي تهذیب او تمدن څخه تنګ راغلي انسان د علم د حصول او د قلبي سکون د پیدا کېدو لپاره هم دلته راتلل، د بهرني ممالکو څخه طالبان هم د علم په طلب پسي په نظر راتلل، په ډېر لږ مده کي په زرهاوو طلباء کرام د علوم دینیه څخه فارغه سول، او ملک په دننه او بهر کي د دین په خدمت باندي بوخت سول، چي په هغو  کي تقریبا  شپېته کسان د  نورو ممالکو سره يې تعلق درلودی.
د علامه سید محمد یوسف بنوري رحمه الله اکثره تصانیف په عربي دي، چي هغه په عربي کي نظیر نه درلودی، چي عربو به دده تصانیف کتل او ورته حیران به وه، چي یو غیر اهل لسان عرب هم په دومره لوړه درجه باندي عربي ليکلای سي، حضرت بنوري رحمه الله په ټولو تألیفاتو کي  په خپل لیکنیز اسلوب  کي بلکل منفرد وو، ده د نورو څخه د عبارتو د رانقل کېدو پر ځای يې د هغه په خپلو الفاظو کي داسي خلاصه لیکل، چي د اصل عبارت څخه په کم ځای کي او سره  له دې چي هیڅ شی به هم نه وو پاته او نه به د پوهېدو په صورت  کي کوم دقت پېښېدی.
۱: معارف السنن شرح سنن الترمذی (د ترمذي شریف شرحه)
۹: المقدمات البنوریة.
۷: رکن ”رابطة العالم الاسلامی“،مکه مکرمه
۹ : صدر مجلس دعوت وتحقیق اسلامی.
۱۲: جنرل سیکریټري جمعیة علماء هند
د جعلي خبرونو وېب سايټ
د جعلي خبرونو وېب سايټونه چې د غولوونکو وېب سايټونو په نوم هم شهرت لري، هغه انټرنيټي وېب سايټونه دي چې په قصدي توګه جعلي او غولوونکو خبرونو، پروپاګانډا او ناسمو معلوماتو ته د ريښتينو/حقيقي  خبرونو  بڼه ورکوي. تر ډېره ټولنيزې رسنۍ د  وېب جعل  /فساد ته لار پرانيزي او اغېزې یې ډېروي. د طنزي وېب سايټونو پر خلاف د جعلي خبرونو وېب سايټونه په قصدي توګه د مشروعيت موندلو په هڅه کې دي خو په ظاهره د دوی کړنې د سياسي موخو او  پيسو تر لاسه کولو لپاره دي. د سياسي دروغو دا ډول وېب سايټونه په هند، جرمني، اندونيزيا او فليپين، سويډن، مکسيکو، ميانمار او متحده ايالتو کې دود دي. ډېری سايټونه د روسيې، شمالي مقدونيې، رومانيا او متحده ايالاتو له خوا رامنځته يا دود شوي.
تر انټرنېټ وړاندې د دا ډول خبرونو تاريخچه
له ګلايويټس (د نظامي عملياتو نوم)  څخه د کارل هومک په نوم  يو آلماني سرتېري د راډيويي خپرونو له لارې داسې ښکارندويي کوله چې ګواکي دی يو پولنډی ترهګر دی او راډيويي سټېشن يې په خپله ولکه کې نيولی خو کله يې چې د جرمني د ننه او بهر له نورو سټېشنونو څخه رسميت تر لاسه کړ  په بله ورځ يې د پولنډ پر ضد د هېټلر د جګړې اعلان ته لمن ووهله. د يو اس اې ټوډې (د امريکايي ورځپاڼې نوم) په حواله هغه ورځپاڼې چې په عام ډول د جعلي خبرونو د خپرولو تاريخچه لري دا دي: ګلوب، ويکلي ورلډ نيوز او نېشنل اېنکوايرر.
په هند کې د دين ازادي
د مخ پر وده ټولنو د څېړلو د مرکز بنسټګر راجني کوتاري (Rajni Kothari) ليکلي دي، چې: «هند د داسې يو تمدن پر بنسټونو جوړ شوی هېواد دی، چې په بنسټيز ډول زغمونکی دی».
له مذهبي ځورونې څخه پناه ځای
هند په خپل دوديز زغم سره د هغو ډلو لپاره د يو پناه ځای په توګه خدمت کړی دی، چې په نورو ځايونو کې له ځورونې سره مخامخ شوي دي.
د سرپل ولایت ولسوالۍ
سرپل ولایت اووه ولسوالۍ لري چې په لاندی ډول دي.
پرمختلونکی پير
بشر دوستي (خېر غوښتنه)
د شتمنو کورنيو شمېر خورا زيات شو، په داسې حال کې چې د ۱۸۷۰ز کلونو په اوږدو کې د ميليونرانو شمېر د سل په شا او خوا کې و، دا شمېره په ۱۸۹۲ز کال کې څلورو زرو ته او په ۱۹۱۶ز کال کې شپاړس زرو ته لوړه شوه. ډيریو د انډرو کارنګي په عقايدو کې ګډون وکړ چې د شتمنۍ په انجيل « The Gospel of Wealth» کې بیان شوې وه او وايي چې: دوی د ټولنې په وړاندې د مسئوليت پوروړي دي، دوی پوهنځيو، روغتونونو، روغتيايي څېړنو، کتابتونونو، موزيمونو، دين او ټولنيزپرمختګ لپاره د بشر دوستۍ پر بنسټ د ورکړې غږ پورته کړ.
سنګال
سينيګال د افريقايي ټولنې، ملګرو ملتونو، د لويديځو افريقايي ټولنو د پرمختګ ټولنې او د ساحل سهرايي دولتونو د ټولنې غړی دولت دی.
دلرګیو په انتخاب کی اساسي فکتورونه
شاخبوری کول داوچت کيفيت چاتراشو لپاره
دلرګي دقوي والي لپاره اودلرګي دنوروښکاره ارزښتونولپاره بايددونې دتنې څخه خاښونه کم شي. چې ترڅودونی داوچت ارزښت لرونکی چاتراش  ځای ونيسی يا دډيرو  وړو  خنډونو  شتون يا هيڅ نه شتون  په  ټول  لرګي باندی که دغه غوټي  په  لويه اندازه وی د( ۵-۶) سانتی متره قطر ولری په چاتراسو کې له دوی موجوديت  به  جوړښتوالی درجي نامناسب کړي او چې دغه درجه به  په زياته اندازه ښکاره وی. دچاتراسو ونی په مصنوعی ډول پريکولوته ضرورت لری د ( څانګو، منډوکو) اصلاح کولو ته که چېر ته دغه غوټی  په مناسبه اندازه وی شايد دا غوټی  غټی شی او په هغه  پاک لرګي کې هم واقع شی چې دښاخونو دغټوالی په اساس دغه غوټی غټيږي. د زياتو انواغو ښاخونه په غټه اندازه غټيږي که وغوا ړو  دا په کمه  اندازه  غټوالی وکړی نو دا خاص دساحی په حاصل خيزی  پوری اړه لری. که چېری په اغيزمن ډول زياتوالی دقطر ترتيب کوو نو پر مخ بوځو ټيټوالی د هغه جګو  ساقو او شاخبوری اکثره وخت  په اساسي ډول وشی. که شاخبوری په ښه ډول وشی ونی به کوندی توليد کړی دهغوي هستی به  په غوټينو چاتراسو کې وی دښاخونو دغوټو  پريکول همداسی وی نوپه  دغه بيا ګردچاپيره  نوی پوستکي پوښی او ازاد او صفا لرګي  توليديږي  چې دغه صفا لرګی څو کاله لپاره احتياط غواړی.
دلرګی نوع يا لرګيو قسمونه
دهغه لرګيو په باره کې چې دهغې څخه يو سورتمنت  (Assortment) يا دلرګي مختلف طبقه بندي تهيه کېږي. د لرګيو دذخيری داندازی دانتشار په ساحه کې او همدارنګه دکيمياوی او فزيکي او محيطي شرايط دی. هغه وخت کې تر استفاده اخستل کېږي  چې په دی باره کې  يوازی د لرګي  ډيره  برخه  نه  پيژندل کېږي  چې  واقعاً  استعماليږي. بلکی هغه لرګي پيشنهادکېږي چې  استعمال کې محدود ( لږ ) وی يا داچې په نامه  د غيری  آبادی  په نامه  تری استفاده کېږي. دسورتمنتونو دستندر  بعضی  هغه لرګې  وړاندې کېږي  چې  راتلونکي لری  يا په  نژدی  راتلونکي کې تري  کار اخستل کېږي.
سنګال
استعماري دوره
په ۱۶۷۷ ز کال کې فرانسې د هغې سيمې واک تر لاسه کړ، چې د اتلانتيک د غلامۍ سوداګرۍ کې د يون يا سفر يو کوچنی ټکی جوړ شوی و. ياد ټکی ډاکار (Dakar) ته نږدې د “Goree” ټاپو و، چې پر اصلي خاوره باندې له دښمني کوونکو مشرتوبونو څخه د غلامانو د پېر د بنسټ په توګه کارېده.
دلرګیو په انتخاب کی اساسي فکتورونه
دکار لرګی
دکارلرګی هغه لرګيو ته وايې چې دزياتو ابعادو لرونکې وي. او مخکې له ورکولو دمصرف کوونکو کارخانو ته په غرض دخرڅولو او اخيستلو نسبت دټولو لپاره په مصرف رسيږي دغه لرګيو کې شامل دلرګيو دروکش جوړولو  لپاره مناسب لرګی دی چې ددغو زنتي لرګيو څخه د مبل سازی جوړونه کې ، کوچونو جوړونه، صندقونو جوړولو او دوطاقونو دداخل لپاره دروکشونو جوړولو او داسی نور زيات داستعمال  موارد لری. په فرانسه کې دکار دلرګيو توليد په لاندې ډول سره و. پلن پاڼی لرګي           ۷۸۸۲۰۰۰  مترمکعب او  ستن پاڼی لرګي      ۸۷۶۹۰۰۰  متر مکعب که دغه توليد دپلن پاڼو لرګيو له نظره د کافی کيفيت لرونکي و او په هغه صورت کې چې دپلن پاڼو لرګيو مقدار  کافی وی او ستن پاڼی لرګيوکيفيت لږ  کمبوت ولری له دی ويره  موجوده وی چې  په راتلونکې کالونو کې به  دستن پاڼو لرګيو حالت نور هم  کموالی وکړی. ځکه دپلن پاڼولرګيو په نسبت ستن پاڼی لرګي  زيات  استعمال لری  د کورونو په جوړولوکې.
سنګال
تاریخ
په 13 او 14 پیړیو کې دا سیمه ختیځ ته د امپراتوریو تر نفوذ لاندې راغله. د سینیګال جولوف امپراتورۍ هم په دې وخت کې تاسیس شوه. د سینیګامبیا په سیمه کې، د 1300 او 1900 کلونو ترمنځ، نږدې یو پر دریمه برخه نفوس غلامان شوي، په ځانګړې توګه په جګړه کې د اسیر کېدو په پایله کې.[18]
دلرګیو په انتخاب کی اساسي فکتورونه
هغه داخلی او خارجی انواع چې دلرګي لپاره انتخابيږي
Pinus nigra  : ( تور کاج) دغه ونه د ( ۱۰۰) کلنی په عمر (۱۶-۱۷) متره په لوړوالی سره ځوانی ته رسيږی دوچکالی په وخت زيات مقاومت کوی. ددی ونی هسته نصواری اوسورته مايع رنګ لری او قوی دی او دريزين مادی څخه غنی دی په ساختمانی ،تعميراتی ،صنايع او موبل سازی او فرنيچر او همدارنګه په معدنونو په استخراج کې تری استفاده کېږي. Pinus silvestris   (سپين کاج) : دغه ونه د (۸۰) کلنی سپه عمر باندی (۲۰-۲۵) مترو پوری لوړيږی. دژوندی لرګی رنګ يې ژيړ سپين سور ته مايع دی او د هغه هسته نصواری رنګ لری. سپک نرم وی زيات مقاومت  لری په صنعت ،موبل سازی ، الوتکو کې ،کشتی او ريل او داسی نورو کې تری استفاده کېږي. دريزين مادی څخه غنی وی ډير قوی دی نو په دی خاطر تری ډيره استفاده کېږي. Pinus wallichiana  نښتر :  دغه ونه يوه لويه ونه ده چې (۵۰) متره په ارتفاع باندی لوړيږي او دهغی لرګی نسبت سخت وی او په مختلفو ساختمانونو ،تعميرات ، صنعت او موبل سازی اوداسی نورو کې تری استفاده کېږي. دريزين دمادی څخه غنی نو په دی خاطر تری ډيره استفاده کيږي. Platanus orientalis  شرقی پنجه چېنار: دغه ونه د (۲۰-۳۰) مترو په اندازه لوړيږي دلرګی رنګ يې سور سپين ته مايل دی. هسته يې تور رنګ لری سخت او جلا لرونګی دی. ښه تخنيکی ارزښت لری په  صنعت، موبل جوړونه ، فورنير جوړولو او داسی نورو کې تری استفاده کېږي. Populus alba  سپين سفيدار:  دغه ونه د (۳۰-۴۰) کلنی په عمر د (۳۰) مترو  په لوړوالی ځوانی ته رسيږي او له دغه ونی لرګي رنګ ژيړ نصواری ته مايل دی هسته يې سپين رنګ لری لرګی يې سخت دی او داستعمال ځايونه يې  روکشونه ، فورنير،موبل ،سلولوز او داورلګيت لپاره او په نورو  مواردوکې. Populus nigra عرعر: دغه ونه يودچېنار دقسمونو څخه ده محيطی عواملو په صورت کې ( ۴۰-۵۰) کلنی په عمر ( ۲۰-۳۰) متره په لوړوالی دځوانی موسم ته رسيږي دهستی رنګ ژيړ نصواری مايع دی او روښانه لرګی لری لرګی يې سپک دی دسفيدار په شان له دی لرګی نه هم استفاده کېږي زموږ په هيواد کې P ciliatc   ، P  euphratica   چې ساختمان او تعميراتی مواردو کې استفاده کېږي Quercus dilatata څيړی : يوله هغه لويو ونو څخه ده چې هميشه شنه وی. زمونږ دهيواد په جنوب شرق کې پيداکيږي. چې دجلغوزی او بلنځه سره په مخلوط ډول وی چې لرګی سخت او دوام دار لرونکی دی اود زيات وخت لپاره کار کوی او دروند لرګی دی  او دمعدنونو په استخراج او صنعت ،موبل جوړونی ،فرنيچر ، پول جوړولو ،کشتی او داسی نورو کې تری استفاده کيږي زمونږ په هيواد کې. Q  semicarpifolia,   Q  baloot   دڅيړۍ څخه دسکرو په استخراج کې هم استفاده کېږي. Robinia pseudodoacaia  ګل داره سيه اکاسی : دغه ونه ( ۲۵) متره لوړيږي دژوندی لرګی رنګ يې سپين ژيړ ته مايل دی او دهستی رنګ يې ژيړ نصواری دی او ډير سخت او جلا لرونکی دی  په ساختمان کې تری استفاده کېږي او تيز بوی لری. Salix fragilis   بيد: يوه دپلن پاڼو ونو څخه ده چې تقريباً زمونږ په ټول هيواد کې پيداکيږي دبرودت په مقابل کې زيات مقاومت کوی  په ژورو او مرطوبو ځمکو کې زياته  وده کوی د(۱۰-۱۵) مترو په لوړوالی ځوانی ته رسيږي د لرګي رنګ  ژيړ نصواری ته مايل دی په زياتو ځايونو کې تری  استفاده کېږي. زمونږ په هيواد کې  په هر ځاي کې پيداکيږي .S  angustifolia,    S  elegans,     S  wallichiana             S  babylonica
لېبراله سوسیالیزم
لېبراله سوسیالیزم په ځانګړې توګه د بریټانیا او ایټالیا په سیاست کې نامتو وو. د هغه اصلي نظریې کولی شو په جان استوارت میل کې وڅارو، چا چې داسې نظریه ورکړه چې سرمایه داره ټولنې باید د ټولنیز کېدو تدریجي پروسه د هغو شرکتونو له لارې تجربه کړي چې د کارګرانو لخوا کنټرول کېږي، ترڅو وکولی شي له خصوصي شرکتونو سره سیالي وکړي. میل د سوسیالیزم متمرکزه موډلونه چې د هغه په اند کولی شي د سیالۍ او خلاقیت مانع شي، رد کړل، خو هغه استدلال وکړ چې په یو آزاد دولت کې استازیتوب اړین دی او که اقتصادي فرصتونه په سمه توګه ونه ویشل شي، ډیموکراسي دوام نشي کولی، نو ځکه ډیموکراسي ته نه یوازې د دولت استازیتوب په توګه بلکه د یوه بشپړ ټولنیز نهاد په توګه ګوري. په داسې حال کې چې ځینې سوسیالیستان له لېبرالیزم سره دښمن دي، او «د سرمایه دارۍ د تخریب لپاره د آیډیولوژيک پوښښ په وړاندې کولو» تورن دي، دې ته هم اشاره شوې چې «د لېبرالیزم موخې د سوسیالیستانو له موخو سره ډېر توپیر هم نه لري»، که څه هم دا ورته والی په دې دلیل دروغجنې بلل شوي چې لېبرالیزم او سوسیالیزم آزادي، مساوات او یووالي ته بېلابېلې معناوې ورکوي. په هرحال، لېبرال سوسیالیزم ځینې وخت د عصري سوسیال لېبرالیزم یا ښي اړخې سوسیالې ډیموکراسۍ سره په عین معنا کارول کېږي.
دافغانستان داوبو سرچینې او د اوبو حوزې
پورته کوونکی نثاراحمد احمدي د هلمند ولایت بست پوهنتون طب پوهنځی محصل
څلورمه حوزه
دبابا او سفيد کوه دغرونو جنوبي سيمي چي په هغي کي دهلمند ،ارغنداب ،خاشرود ،ادرسکن ،ګودزيره ،دچيګائي کوچني سيند او دپشين لوره سيندونه شامل دي چي د افغانستان دځمکي %٤١ ساحه ئي نيولي ده.
سرچينې
لغمان پوهنتون کرنې پوهنځی چاپيریال ساتنې او ځنګلونوڅانګه
په امریکا کې نازیزم
له دویمې نړیوالې جګړې وروسته
په متحده ایالاتو کې، د امریکا د نازي ګوند ورته د ملي یووالي او سپین پوستي آریايي مقاومت بنسټونه د شلمې پېړۍ په دویمه نیمايي کې جوړ شول. ملي یووالي بنسټ چې په ۱۹۷۰ مه لسیزه کې د ترنر د خاطراتو (The Turner Diaries) په نامه د کتاب لیکونکي د ویلیام لوتر پریس له خوا په ۱۹۷۰ مه لسیزه کې تاسیس شو، چې په ۱۹۹۰ مه لسیزه کې په متحده ایالاتو کې د نویو نازیانو یو له فعاله او لویو ډلو څخه و.
۵۱۱ (عدد)
۵۱۱ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۵۱۰ څخه  مخکي او د ۵۱۲ وروسته موجود دي.
د افغانستان اسلامي حزب
د افغانستان اسلامي حزب د نړۍ په کچه پېژندل شوې اسلامي غورځنگ دی، چې په افغانستان کې د ډېموکراسۍ په لسیزې کې ېې د بعضې لادیني او د اسلام ضد کړنو پر وړاندې د یوه منظم اسلامي غورځنگ په توگه د کابل پوهنتون په ناکراره چاپېریال کې رامځ ته شو، چې د لږ وخت په تېرېدو سره یې په افغانستان کې قوي ریښې جوړې کړې.
شاه زمان خان
هند ته د شاه زمان د يوې لښكركشۍ په اړه
اعليحضرت شاه زمان د ۱۷۹۸ ز كال په سر كې له يوه لوى لښكر سره د هند په لوري حركت كوي او په لاهور كې اړوي. كله چې شاه زمان لاهور ته رسيږي د هند په مسلمانانو او هغو ټولو خلكو كې، چې پوهېدل انگرېزي دوكاندارانو د دوى ملك نيولى، يوه عجيبه ولوله، شور او ځوگ پيدا كيږي او په ټول هندوستان كې د اعليحضرت شاه زمان ډنډورې غږېدلې او خلك دده په انتظار ول، چې افغان ژغورونكى شاه زمان لاهور ته رسېدلى. ان مرهټه او نور هندوان هم دده په راتګ خوشاله وو، چې انگرېزان به د دوى له خاورې وايستل شي. انگرېزان سخت وارخطا شول او حاضر وو، چې په شمالي هند كې افغاني واكمني په رسميت وپېژني، خو په دې شرط چې د فرانسې او روسيې مخه ونيسي، چې په دې وخت كې يې غوښتل ، هند ته ځانونه ورسوي. داسې ويل كيږي ، چې د ناپليون بوناپارت استازى هم د شاه زمان حضور ته راغلى وو، خو له بده مرغه د اعليحضرت شاه زمان ورور محمود، چې د هرات والي وو، پر كندهار راځي ، ځان پادشاه اعلانوي او د كابل په لور خوځيږي. محمود ددې پر ځاى ، چې په دغسې يوه حساس وخت كې د خپل هغه مدبر ورور، چې ختيځ او لوېديځ، روس او انگليس ترې په وېره كې وو، د بخارا، ايران او هند بادشاهان ترې خپل موجوديت په خطر كې ليده، ملاتړ وكړي، د ايرانيانو په مرسته د هغه راپرزولو ته ملا تړي او هېڅ ډول ملي شعور او وجدان نه لري. په اسيا كې افغانستان او د هغه لښكر او سر لښكر يوازينى هېواد دى، چې كولاى شي انگرېزان له هند څخه وشړي او اعليحضرت شاه زمان په همدغه نيت هند خواته تللى دى. اوس دې هر افغان يوه پلا د شاه زمان په موقعيت كې وگوري ، چې څه بايد وكړي ؟ په داسې حال كې ، چې محمود له ايراني پادشاه څخه مرسته اخيستې ، د نيشاپور ، مشهد او نورو لوېدېځو سيمو په سودا كولو كې دى ، د زرگونو افغانانو وينې هلته توى شوې دي. د ملي تاريخ دغه دوران ډېر سخت دوران دى ، چې د ميليونونو افغانانو او پښتنو د تباهۍ موجبات راغونډوي. اعليحضرت شاه زمان د هندوستان د ميليونونو خلكو هيلې هم ( يو شمېر بې خبرو او له ملي شعوره بې برخو افغانانو د غلطو اقداماتو په اثر ) تر پښو لاندې كړې او بېرته د كابل او كندهار په لور راخوځيږي ، خو اعليحضرت شاه زمان له هغو كسانو څخه نه دى ، چې خپل هوډ پرېږدي. مردان خپل هوډ نه پرېږدي له لاسه - كه يې سرشي د خوني زمري تر زامه د بخارا پادشاه هم پر شمالي سيمو رادنگلي وو ، خو شاه زما د بخارا پادشاه ، د ايران پادشاه او سيكهان ټول وځپل او ځينې دده له وېري پخپله په شاه ولاړل.
روفس کېنګ
د اساسي قانون کنوانسیون
په ۱۷۸۷ زکال کې کېنګ د اساسي قانون کنوانسیون ته چې په فلادلیفیا کې جوړ شو ولېږل شو. کینګ له خپل قد او قامت او ځوانۍ سربېره په دغه کنوانسیون کې ځانګړی ځایګی درلود ځکه «هغه یو له پیاوړ ویناوالو څخه و». له جمیز مډیسون سره په خوا کې، «هغه د ملي توب په برخه کې په یوه مخکښه څېره واوښت». له دې سربېره یې په هره ناسته کې ونډه کې لرله.
د کابل د سقوط په اړه غبرګونونه (۲۰۲۱ ز کال)
په افغانستان کې دننه غبرګونونه
د کابل سقوط د یو شمېر لاریونونو لامل وګرځېد چې په ځانګړې توګه د اسلامي دیموکراتانو او فېمنیستانو له خوا رهبري کېدل. د ملي مقاومت د جبهې د جوړېدو او د پنجشېر د شخړې د پیل لامل وګرځېد. د ملي مقاومت د جبهې مشر احمد مسعود په دې استدلال سره چې: «موږ له شوروي اتحاد سره جګړه وکړه او دا وړتیا لرو چې له طالبانو سره هم مقابله وکړو». د کورنۍ جګړې ګواښ وکړ.
آسیا
🇵🇰 پاکستان: پاکستاني لومړي وزیر عمران خان د دې موضوع په تشرېح کې چې څه ډول پاکستاني وګړو لوېدیځ کلتور په خپل کلتور کې ګډ کړی وویل چې: افغانانو د «غلامۍ کړۍ» ماتې کړې. له سي ان ان سره په مرکه کې عمران خان وویل چې: «دا کېدای شي په کړکېچ واوړي» د افغانستان حالت ته په اشارې یې وویل چې:«نړۍ باید د بشري حقونو په برخه کې طالبانو ته وخت ورکړي». هغه د ښځو د حقونو په اړه د توضیح پر مهال وویل: «د سولې او ثبات د ټینګښت په موخه غوره لار له طالبانو سره تعامل او د یو شمېر موضوعاتو اړوند لکه د ښځو د حقونو او یو ټول شموله حکومت جوړولو په برخه کې د هغوی هڅول دي. د افغانستان مېرمنې پیاوړې دي او دوی کولای شي، خپل حقونه واخلي». عمران خان په افغانستان کې د کړکېچ له امله پاکستان ته د کډوالو له ورتلو اندېښنه څرګنده کړه او و یې ویل: «موږ نه شو کولای، له دې زیات کډوال ومنو، همدا اوس په پاکستان کې ۳ میلیونه افغان کډوال هستوګن دي».
اروپا
🇷🇺 روسیه: په کابل کې د روسیې سفارت اعلان وکړ چې: طالب ویاند ورته د سفارت د خوندیتوب ژمنه ورکړې او دوی خپل سفارت نه تړي. د روسیې دولت څرګنده کړه چې: په دغه هېواد کې د حالت په اړه یې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا بېړنۍ ناستې جوړولو په موخه خبرې پیل کړې دي. د ۲۰۲۱ ز کال د اګست په ۲۵ مه نېټه، مسکو امر ورکړ چې: د روسيې، بلاروس، قرغزستان، تاجیکستان، اوزبیکستان او اوکراین د وګړو د اېستلو په موخه څلور پوځي ټرانسپورټي الوتکې ولېږل شي.
محمد بن سلمان آل سعود
شخصي ژوند
د لیونارډو دا ونسي لخوا د عیسی مسیح عکس چې د 2017 په نومبر کې په نیویارک کې په 450 ملیون ډالرو په زړه پورې قیمت وپلورل شو، د محمد بن سلمان لخوا اخیستل شوی و.
آلمانیان
المانیان (آلماني خلک) په الماني Deutsche) یو قوم خلک دي چې ترډیره په مرکزي اروپا, المان, اتریش, سویس او یو شمیر نورو هیوادونو کې میشت دي. د یاد قوم خلک په مختلفو الماني لهجو خبرې کوي اما کلتور یې ترډیره یوبل ته ورته دی.
توريالی ويسا
توريالى ويسا چې د کندهاراوسيدونکى اوددي ولایت پخوانۍ والي وو. هغه د کرنې او مالداري په برخه کې لوړې زده کړې کړي او د والیتوب پر محال یی ۵۸ کاله عمر درلود يو مهال د کندهار پوهنتون لومړنى مشر و. هغه چې ١٣ کاله يې په کاناډا کې تير کړي هلته يې د بريټيش کولمبيا په پوهنتون کې استاذي هم کړي.
بېیپیاوساوروس
توصیف
بېیپیاوساوروس د ۲۷ مایو په ۱۹۹۹ کال کی په چین کی د لیایونینگ په ولایت کی کشف شو. په دي وخت کی نوموړي ډانگسر د چينایی عالم کسو کسينگ لخوا هم توصیف شو د ډانگسر اوړدوالي ۲،۲ متر وو او وزن یی ۸۵ کیلوگرامه وه او بدن یی د بڼکې لخوا پوښ شوی وو.
حيات الله اميرزي پیژندنه
نرم دله، خوش اخلاقه او زحمت کښ انسان دى، دروغ او کبر يې نه خوښيږي او نه د دغه شان خلکو سره په ملګرتيا کې جوړ راځي.
لوی اقتصاد
مربوط موضوعات
وېشنيزه:لوی اقتصاد وېشنيزه:اقتصاد
نړیوال سړښت
تر ۱۹۷۰یمو ز کلونو وړاندې اندېښنې
په ۱۹۲۶ز کال کې د برلین یوه ستور پېژندونکي د نړیوال سړښت وړاندوېینه کوله، خو دغه سړښت یې «ډېر لرې» باله.
د ۱۹۷۰یمو  ز کلونو پوهاوی
د ۱۹۷۰یمې ز لسیزې په لومړیو کلونو کې اندېښنه اوج ته ورسېده، که څه هم "د بشر له امله د ځمکې د ګرمېدو شونتیا د هغه مهال پر ادبیاتو هم حاکمه وه" (د سړښت دوره په ۱۹۴۵ ز کال کې پیل شوه او دوو لسیزو سړښت وښوده چې له څو لسیزو ګرمۍ وروسته تر ټولو ټيټې کچې ته رسېدلې ده). دا اندېښنه تر یوه حده له دې امله رامنځته شوې وه چې هغه مهال د نړۍ د اقلیم او د کنګلونو دورې د لاملونو په اړه کمه پوهه موجوده وه. اقلیم پوهان پوهېدل چې د دغه تمایل پر بنسټ ولاړې وړاندوېینې ممکنې نه دي، ځکه دا تمایل کمزوری څېړل شوی و او سم نه و درک شوی. پر دې سربېره، په عامه مطبوعاتو کې د سړښت د امکان په اړه له هغو وړاندوېینو پرته راپورونه ورکړل شوي وو چې په علمي راپورونو کې موجودې وې او "په ۱۹۷۲ ز او ۱۹۷۳ ز کلونو کې د شمالي امریکا په ځینو برخو او اسیا کې غیر معمولو سختو ژمنیو موسمونو د دې موضوع په اړه پوهه عمومي کړه."
وحدة الوجود
انسان ددې نړۍ انواع و اقسامو شیان او ډول، ډول محسوساتو ته خو په ښکاره داسې گوي چې دا په رنگ، جوړښت او ځانگړتیاوو کې سره بېل، بېل دی، مگر کله چې یې له یوې بلې زوایې څخه نظر وکړ، نو یو څیز په بل باندې اغیز اچوونکې، مشابه او مربوط په نظر راغې.
په نورو ولسونو کې د وحدت الوجود گروهه
د وحدت الوجود گروهه ډېر اوږد پېښلیک (تاریخ) لري، چې ان تر زېږدو کلونو اخوا ور اوړي. موږ به کوښښ وکړو چې دا پېښلیک په لنډ ډول راواخلو:
رواقي فلسفه
وحدت الوجود، لیکوال: فضل الله ضیاء نور. ۲۰۰۷ز کال، مقتدره قومي زبان- اسلام اباد-پاکستان
د کوویډ-۱۹ سینوفارم بي‌.ای.‌بي.‌پي واکسین
که څه هم mRNA واکسینونو لکه «د کوویډ-۱۹ فایزر-بیو اېن‌ټېک واکسین» او «د کوویډ-۱۹ مډرنا واکسین» تر ۹۰ سلنه پورته اغېزناکتیا وښوده، خو د هغه ډول واکسینونو لپاره په ځینو هېوادونو کې د توزېع ننګونې موجودې دي، ځکه چې د کلک انجماد امکاناتو ته اړتیا لري. بي‌.ای.‌بي.‌پي واکسین بیا داسې دی چې په معمولي تودوخه کې په یخچال کې لېږدېدای او ساتل کېدای شي.
طبي استفادې
دا واکسین د عضلاتو له لارې په ډېلټویډ عضله (deltoid muscle) کې تزریق کېږي. لومړۍ دوره یې دوه ډوزه ده او د درېیم تقویتي ډوز لپاره یې د اړتیا لپاره کوم سند نه‌شته. د روغتیا نړیوال سازمان (WHO) یې د ډوزونو تر منځ د ۳ تر ۴ اونیو واټن سپارښتنه کوي.
هندوستان
حکومت
د هند حکومت یو فدرالي جمهوریت دی چې د 25 ایالتونو څخه هر یو یې خپله مقننه قوه لري.
فدرالي پارلمان دوه خونې لري. یو یې د ايالتي جرګه (راجیه سبا) ده چې 250 غړي لري، چې 12 یې د ولسمشر له خوا ټاکل کیږي او 238 یې د ایالتي جرګو له خوا ټاکل کیږي.
وګړي
نن ورځ، د هند خلک د هندوستان په نامه یادیږي، پرته له دې چې دوی په کومه جغرافیه کې وي. هندي ژبه، چې تقریباً اردو ته ورته ده، هندۍ ژبه ویل کیږي. د هندي خلکو یو له خورا مشهور شخصیت مهاتما ګاندي دی.
لوبه وکړئ
د مار او زینې لوبه په هند کې رامنځته شوه چې اصلي نوم یې مخیت دی. زینې خدای ته د رسیدو لاره بلل کیږي او ماران هم په دې لاره کې د انساني خطا په توګه پیژندل کیږي.
۵۵۵ (عدد)
سرچينې
وېشنيزه:۵۵۵ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
امير عبدالرحمان خان
سياست
امير عبدالرحمن خان يوه لويه غلطي چي کړېده هغه د ډيورنډ معاهده ده چي بېله د ملت د نمايندگانو د خبرتيا يې په خپل سر امضا کړه. پدې معاهده کي افغانستان په شرقي او جنوبي سيمو کي ډيري مځکي له لاسه ور کړې ١٨٩٣ م. امير عبدالرحمن خان په کابل کي په ١٩٠١ کال کي مړ سو او پر ځای يې د ده زوی سردار حبيب الله خان پاچا سو.
د اناتومي تاریخ
د اناتومي تاریخ په قرباني شوو قربانیانو باندې له لومړنیو ازموینو څخه د معاصرو پوهانو او اناتومي پوهانو له خوا د بدن تر پیچلې تجزیې او تحلیل پورې پراخوالی مومي. د انسان د بدن د غړو او برخو اړوند لیکل شوي مدارک زرګونه کلونه مخکې د لرغوني مصر په پاپیروس سندونو کې موندل کېږي، چېرې چې د هغوی د خښولو د دقیقو لارو چارو له امله دغه چاره ډېره اړینه وه.
د سيټ نظريه
تاريخچه
رياضيکې موضوعات، په نمونه يي ډول د زياتو څېړنو تر منځ د متقابلو عملونو په واسطه څرګندېږي او تکامل کوي. د سيټ نظريه که څه هم، د جورج کېنټر د يوې څېړنې «د ټولو حقيقي الجبري عددونو د مجموعې په ځانګړنو باندې» په واسطه په ز۱۸۷۴ کې رامنځ ته شوه.
د خوګ انفلونزا
دانساني انفلوينزا خپرېدنه له مکسيکو څخه پيل شوه .د مکسيکوحکومت ښوونځي، نندارتونونه ، کتابتونونه او سينما ګانې په ټوليز ډول بند کړل څو ددې ناروغۍ له خپريدا څخه مخنيوى وشي دا  ناروغي د امريكا په متحده ايالتونو  او نورو هېوادونو کې هم څرګنده شوه. نړيوالې روغتيايي ادارې                                                     ددې ناروغۍ (انفلوينزا) د خپريدو حد جګ وښود او د تيارسۍ حالت يې له ٣ څخه ٤ ته پورته کړ چې دې كړنې دا په ډاګه كوله چې له انسان څخه انسان ته ددې وايرس لېږد ترسره كېداى شي.
همدارنګه دا وايرس دا وړتيا هم لري چې له يوه انسان څخه بل ته ولېږدول او په ډيره اسانۍ خپورشي. د H1N1 وايرس جسامت (٨٠-١٢٠) ملي مټره دى. دغه وايرس په ډله ييز شکل ژوند کوي او ډير شکلونه هم لري. ماليکولي وزن يې(4000000) دالتون ته رسيږي.
د خوګانو د والګي کلينکي نخښې : د انفلوينزا ناروغۍ پټه دوره (١ – ٣) ورځو پورې ده. تر پټې دورې وروسته په اکثره خوګانو کې زياتې کلينکي نخښې په تنفسي سېسټم كې په ناڅاپي ډول څرګند يږي. همدارنګه ناروغه حيوانات آزادانه خوځيداى نه شي او زياتره په يوه نقطه کې راټوليږي. په والګي اخته حيوانات د پوزې په مخاطونو کې زخمونه لري. د پوزې نزله ،عطسه د کانجکتيوا زخمونه لري اود وزن کموالى هم ددې ناروغۍ ( د خوګ والګي ) مهمې نخښې دي. خوګان د انفلوينزاد ناروغۍ له امله په ملا بيټ وي تنفس يې سريع وي. په ګيډه او ملا کې دردونه حس کوي. د بدن د تودوخې درجه يې لوړيږي يعنې تر (٤١٫٥) سانټي ګريډ پورې رسيږي. بې هوشه کيږي. بي اشتها وي. ضعيفه کيږي او شديد بې حاله وي. کله چې خوګان تر درملنې لاندې ونيول شي له ٣ تر ٦ ورځو پورې په تيزۍ سره ښه کيږي او په اوومه ورځ خپل لومړي حالت ته ورګرځي او د لومړي حالت يعنې روغ حالت په ډول غذا خوري. د انفلوينزا ناروغ په تود چاپېريال کې ساتل کيږي او له سترس حالت نه پکې مخنيوى كيږي نو له همدې کبله جانبي عوارض يې محدود وي. سربيره پر دې ځينې ناروغان په شديده برانکونمونيا اخته کيږي او په پاى كې مړه کيږي. ناروغ خوګان که ښه هم شي خو د وزن زياتيدل يې ورو کيږي. همدارنګه انسانان او مرغان هم د خوګ د انفلوينزا په وايرس اخته کيږي. په الوتونکو کې د خوګ انفلوينزا نخښې : د مرغانو د ناروغه کيدا حالت کې په مرغانو کې تنفسي ناروغۍ د هګيود توليد کموالى يا په ناطـبيعي ډول د هګيو ډيروالى منځته راوړي. او دا ناروغي په انسانانو کې زياتره تنفسي مشکلات رامنځته كوي.
١:- تبه ٢:- ټوخى ٣:- د سينې درد ٤:-دپوزې بهيدل      يابنديدل ٥:- ځان درد ٦:- سردرد ٧:- ساړه کيد ل ٨:- ستوماني لرل ٩:-ځينې وخت اسهالات ١٠:- کانګې البته که له پورته نخښو څخه يو څو هم په ځان کې وكتل شي بايد ډاکټر ته مراجعه وشي. دبېلګې په توګه ،
(٥- انځور)
4-hHp//WWW:rtghthealth.com/topic/swine –Influenza-                              varius? p=1&as=goog&as=404
په تنوع حیات باندې دککړتیا اغیزې
راټولوونکی سيدعلي حیدر لغمان پوهنتون کرنې پوهنځی چاپيریال ساتنې او ځنګلونوڅانګه
د اوبو د ککړتيا لاملونه
•	د خاورې د احتکال د عمليې  په سبب د  رسوبي موادو  زياتيدل •	 د خاورو فلتر کول پاکو اوبو ته •	 په پاکو اوبو  کې  د ورستيو  موادو  موجوديت د اوبو ککړتيا اغېزې 1.	 د څښلو د اوبو  ارزښت کموالى 2.	 د فصلونو د اوبو  خور لپاره  د اوبو کموالى 3.	همدارنګه په ماهاينو نباتاتو  حيواناتو  چې اوبو ته  اړتيا لري  اثر اچوي.
د اوبو د ککړتيا اغېزې په تنوع حيات باندې
د روغتيا نړيوال سازمان(WHO)  له نظره  د اوبو ککړتيا عبارت  ده،  دهر ډول مادي شتوالى  لکه : غازونه،  معلق ذراعت، کېمياوي  يا بيولوژيکي  مواد په اوبو کې. چې ژونديو موجوداتو  په  سلامتيا  نا مطلوب  اثر وکړي  او دهغې څخه  دمطلوبي  ګټې اخستې  مانع  وګرځي. اوبه د ژونديو  موجوداتو  له ډېرو مهمو او اساسي عواملو  څخه ګڼل کېږي او ترڅنګ  تنوع حيات  ته هم  ډېر ضروري  عامل ګڼل شوې دى. نو بناءً پردې د اوبو  ککړتيا  مخنوي به هم هغه اندازه  اهميت  لري د اوبو  ککړونکې عموامل  راز راز دي چې دسطحې  او د ځمکې  لاندې اوبه ککړې کړي.
جېنوم
پروکاریوتي جېنومونه
ځینې باکتریاګانې او د هغو یوشمېر جېنومونه (چې په پلازمیدونو کې لېږدول کېږي)، ثانوي جنتیکي مادې لري. له‌دې امله، د «جېنوم» وییکی باید د «کروموزوم» د مترادف وییکي په توګه ونه‌کارول شي.
علې خیل ولسوالۍ
علې خیل د پکتیا ولایت یوه ولسوالۍ ده.
لمریز کال
لمریز کال په انګلیسي Light-year) د اندازه کولو واحد دی چې په محفف ډول ly) ښودل کیږي.یاد واحد ترډیره د فاصلې او اوږدوالی لپاره کاریږي. لکه کیهان پیژندنه او نورې فضایي فاصلې. یو لمریز کال یعنی چې لمر په یو کال کې فاصله طی کوي برابره ده له ۹ پتامتر سره (9PM).
په سمندرونو باندې د اقلیمي بدلون اغېز
د تودوخې لوړوالی او د سمندر په واسطه جذب شوې انرژي یا د تودوخې محتوی
د لا ډېرو معلوماتو لپاره دې لینکونو ته مراجعه وکړئ: د سمندر د تودوخې محتوی (په انګلیسي: Ocean heat content)، د سمندر د سطحې تودوخه (په انګلیسي: Sea surface temperature) او د سمندریزې تودوخې څپې (په انګلیسي: Marine heat wave)
د سمندر بهیرونه
هوا په طبیعي ډول میل لري چې ګرمه شي، د استوا کرښې ته نږدې هوا ګرمېږي او په دې بنسټ پورته صعود کوي، چې بیا یخېږي او قطبینو ته نږدې را کښته کېږي. قطبینو ته نږدې سړه هوا راښکته کېږي خو څرنګه چې د ځمکې د سطحې پرمخ د استوا په لور حرکت کوي، بیا ګرمېږې او پورته خوا حرکت کوي. دا بهیر په لویه کچه د باد نمونې جوړوي چې، د هیډلي حجرو په نامه پېژندل کېږي، چې د ورته اغېزو سره په هره نیمه کره کې د منځني عرض البلد حجرې په حرکت راولي. د باد نمونې د حجرو د نوموړي دوران سره په ګډه سطحي بهیرونه په حرکت راولي، چې سطحي اوبه د لوړ عرض البلد په لور پورې وهي، په نوموړو عرض البلدونو کې هوا نسبتاً سړه ده. دا بهیر د اوبو تودوخه تر کافي اندازې راټیټوي، چې د منرالونو او ګازونو د منحل کولو جوګه کېږي، د انحلال دا وړتیا د دې باعث کېږي چې د نوموړو اوبو کثافت نسبت د ټیټو عرض البلدونو اوبو کثافت ته زیات شي، چې دا په خپل وار سره د دې باعث کېږي ترڅو نوموړې اوبه د سمندر تل ته کښته شي، چې په شمال کې د شمالي اتلانتیک ژورو اوبو (NADW) او په سوېل کې د اتلانتیک ژورو اوبو (AABW) په نامه مشهورې اوبه جوړوي.
د کریمیې تاریخ
په ۱۷۷۴ ز کال کې عثماني سترواکي د لوی کتیراین له خوا ماته وخوړه. کریمیه د عثماني سترواکي له خوا د مشروطو تړونونو په ترڅ کې له روسیې سره معامله او په ۱۷۸۳ ز کال کې د روسیې ضمیمه شوه. له دوه پېړیو نښتو څخه وروسته، د روسیې جنګي بېړیو د عثماني سترواکي سمندري ځواک منهدم کړ او روسي ځواکونو د عثماني سترواکي ځمکنی پوځ هم له کلکې ماتې سره مخ کړ. د کوکوک کینارکا تړون له رامنځته کېدو سره سم د عثماني سترواکي عالي مقام دې ته اړ شو چې د کریمیې تاتاریان له سیاسي پلوه خپلواک وپېژني. په ۱۷۸۳ ز کال کې د لوی کتیراین له خوا د ماتې سره مخ عثماني سترواکي څخه د کریمیې جلا کېدل او د روسيې له سترواکي سره يې یو ځای کېدل، د تور سمندر په سیمه کې د روسیې ځواک زیات کړ. کریمیه یواځینۍ مسلمان مېشته خاوره وه چې د سلطان له واکه ووتله. د عثماني سترواکي پولې په ورو ورو محدودې شوې او روسیې وکولی شوی چې خپل سرحدونه د لویدیځ لورته تر ني‌ېستر/ Dniester (هغه سیند چې د اوکراین او مالدوا تر منځ سرحد کې پروت دی، ژباړن) پورې وغځوي.
له تاریخ څخه مخکې
د تور سمندر د سیلاب د فرضیې پلویان ګومان کوي چې کریمیه له میلاد څخه مخکې په شپږمه پېړۍ کې د تور سمندر د اوبو د کچې لوړېدو تر وخته په ټاپو وزمې نه وه بدله شوې.
په کریمیه کې د نیولاتیک پیل له کرنې سره نه، بلکې د کلالي(خټینو لوښو) د تولید له پیل، د اور اچوونکو ډبرو د وسیلو جوړولو تکنالوژیو کې د بدلونونو او د ځایي خنځیرانو له اهلي کېدو سره تړاو لري. د کریمیې په ټاپووزمه کې د غنمو د اهلي کېدو لومړني شواهد د مسو دورې د اردیچ-بورون له موندغالي سره تړاو لري چې تاریخ یې له میلاد څخه مخکې د څلورمې زریزې منځنیو ته ورګرځي.
لرغونتوب
هغه یونانیانو چې د لرغونې دورې په اوږدو کې په کریمیه کې مستعمرې جوړې کړې تایریان یې وحشي او جګړه مار خلک بللي دي. ان د یونانیانو او رومیانو د پیړیو اوسېدو او میشتېدو وروسته هم تایریان آرام نه وو او د تور سمندر له سمندري غلو سره په غلاوو کې ښکېل وو. له میلاد څخه مخکې په دویمه پېړۍ کې دوی د سکایان د پاچا سیلوروس تابع او متحدان شول.
د مسیحیت تاریخ
تر نیقیه وړاندې دوره
تر نیقیه وړاندې دوره د حواریونو تر دورې را وروسته په ۳۲۵ کال کې د نیقیه تر لومړۍ غونډې پورې وخت رانغاړي. د دغې دورې په پیل کې مسیحي عقاید په ټوله لوېديځه اروپا او مدیترانه، شمالي افریقا او ختيځ کې پراخ شول. د کلیسا څه ناڅه رسمي جوړښت له لومړنیو ټولنو څخه وده وکړه او بېلابېلو مسیحي لارښوونو پرمختګ وکړ. مسیحیت له یهودیت څخه جلا وده وکړه او د یهودیت او یهودي اعمالو په ردولو سره یې خپل هویت تثبیت کړ.
د واټیکان دویمه شورا
د ۱۹۶۲ کال د اکتوبر میاشتې په ۱۱مه نېټه «در ویشتم پاپ جان» د واټیکان دویمه شورا جوړه کړه چې د کاتولیک کلیسا د مسیحیت ۲۱مه سراسري شورا کېږي. د دغې شورا څرنګوالی «کشیشي» و، دیني عقیده یې د مقدس کتاب د ریښو پر بنسټ تفسیروله، پر مذهبي اعمالو یې بیاکتنه کوله او په اوسني دور کې یې د کلیسایي زده‌کړو د بیان لپاره لارښوونې وړاندې کولې. دغه شورا تر ډېره د هغو لارښوونو او احکامو په خاطر پېژندل شوې ده چې وايي د رباني عشاء مراسم په دواړو «ځايي او لاتیني» ژبو اجرا کېدای شي.
سلیمان ۱
دسلیمان حکومت
دصفوي سلطنت سره جګړې
صفوي شیعه سلطنت چي په پنځلسمه زیږدیزه پېړۍ کي دشاه اسماعیل له لوري رامنځ ته سوی وو دسلطان سلیم اوسلطان سلیمان په زمانه کي دختیځ له لوري عثماني خلافت ته سترګواښ بلل کېدی، که څه هم چي سلطان سلیم دغه سلطنت ته پخپله واکمني کي ستر ګوزار ورکړی وو خوهیڅکله یې په عراق، اذربایجان اوختیځه اناطولي کي دهغوی اغېز کم نکړ بلکي دغه اغیزي دسلطان سلیمان په وخت کي بیاهم ژوندی پاته وې.
سلطان سلیمان خپله لمړئ برید په ۱۵۳۳ز کال کي پرصفوي سلطنت باندي پیل اوخپل وزیر ابراهیم ته یې امر وکړچي شاه طهماسب ته ګوزار ورکړي. ابراهیم هم فوځ له ځان سره واخیست اوپرصوفي سلطنت یې بریدونه پیل کړه چي په پایله کي داناطولي ختیځ لوري ته یوشمېر سیمي سقوط اودعثمانيانو لاسونو ته ولوېدی. دغه جګړې اونښتي له صفوي سلطنت سره تر۱۵۵۵ز کال پوري رواني وې اوپه پایله کي یې عثماني سلطنت وتوانېدی چي دعراق سربېره اذربایجان اویوشمېر نورځایونه له صفوي سلطنت څخه ونیسي. په یادو جګړو کي صفوي واکمن شاه طهماسب ترپایه مخامخ اوستره نښته ونکړه بلکي همېشه به یې له موقع څخه ګټه اخیستل اوچي څنګه به عثمانیانو دیوکار لپاره مخ اناطولي ته واړاوه دطهماسب کسان به بیا پراذربایجان اوختیځه اناطولي باندي ورغلل څوچي اخرپه ۱۵۵۵ز کال کي دایران دشیعه صفوي سلطنت اوعثمانیانو ترمنخ روغه وسوه اوطهماسب ټولي هغه سیمي عثمانیانوته پرېښودلې چي هغوی نیولي وې.
سومریان
نوم
د سموريانو اصليت نه دی معلوم، خو سموريان خپلو ځانونو ته د «تور سرو» يا «د تور سر لرونکي خلک» نوم اخلي، د بېلګې په ډول: «شولګي» خپل ځان «د څلورو خواوو پاچا، د تور سر لرونکو خلکو پالونکی» بللی دی. اکاديانو هم په سامي اکدي ژبه کې سموريانو ته د تور سر لرونکي خلک يا « ṣalmat-qaqqadi» ويل.
سرچينې
سومري ښارونه او کلي د فرات او دجلې د سيندونو په مينځ کې اټکل شوی.
کارسک گيدړ
د کارسک ډولونه
وېشنيزه:گيدړان
محمد داود داود
جنرال محمد داود داود (۱ د جنوري، ۱۹۶۹ ز. - ۲۸ د مۍ، ۲۰۱۱ ز.) (په انگرېزي: Mohammed Daud Daud) د افغانستان د تخار ولايت پخوانی والي او د کورنيو چارو د وزارت د مخدره موادو د مبارزې ضد ادارې مرستيال و. هغه د احمد شاه مسعود د تنظيم شورای نظار او د شمالي ټلوالې غړی و، چې د طالبانو پر وړاندې جگړه کې يې فعاله ونډه ترسره کړې. نوموړی د انجنيري د پوهنځۍ نه فارغ شوی و. او د پوهنځي نه د فراغت وروسته يې د روسانو پر وړاندې جگړه کې د جميعت او د شورای نظار جنگياليو ډلو سره يوځای شوی و. کله چې شمالي ټلوالې د طالبانو په وړاندې جگړه کوله نو داود هم د شمالي ټلوالې د يوه جنرال په توگه د طالبانو پر وړاندې جنگېده او د همدې ټلوالې د جنگياليو د قوماندې واک يې لاس کې و. هغه د احمد شاه مسعود يو مهم مرستيال او ساتونکی هم و. د دې تر څنگ د کندوز د پوځي ځواک بولندوی هم پاتې شوی و.
روسيه کې د رسنيو ازادي
د بشري حقونو کمېشنر (ombudsman)
د روسيې (ombudsman) ولاديمير لوکېن (Vladimir Lukin) په ۲۰۰۶ ز کال کې راپور ورکړ، چې په روسيه کې د بيان ازادۍ د نه شتون وړانديز به يوه مبالغه وي، د بيان ازادۍ لپاره د اساسي قانون له مخې ورکړل حق په بنسټيز ډول په پام کې نيول کېږي او همدارنګه روسيه کې هيڅ بنسټيز کړای شوی (سازماني) سانسور شتون نه لري. په ښکاره ډول د همدې دلاېلو له امله ژورنالېستان او خپرونکي ډېر لږ له کمېشنر څخه د اطلاعاتو د غوښتلو، ترلاسه کولو، لېږد، خپرولو يا وېش په برخو کې د خپل حق د بنديزونو په اړه خواشيني څرګندوي. سره له دې ټولو بيا هم په اوښتل شويو بڼو کې د پام وړ کچه بنديزونه شته، چې زياتره وختونه د چارواکو او شاهي سوداګرۍ له لورې پر ټوليزو رسنيو باندې د اقتصادي فشار له لارې اچول کېږي. يوازې په نوم «ځان سانسور» يا په دري کې «خودسانسوري» هم پارخه ده. د ځان سانسوري ژورنالېستان د هغو اطلاعاتو له خپراوي څخه ځان ساتنې ته هڅوي، چې د دوی په اند ښايي چارواکي خوښ نه کړي. نو په زياتو ځايونو کې د چارواکو د ستايلو حق ډاډمن (تضمين) کېږي، به داسې حال کې چې سرچپه يا برعکس حق يې يوازې په رسمي ډول اعلان شوی دی.
پر ژورنالېستانو باندې بريدونه
د مطبوعاتو نړيوال بنسټ د مقرراتو د ټاکنيزې کارونې، په سياسي ډول د هڅول شويو جنايي پلټنو، د ژورنالېستانو د بندي کوونو، د رسنيو د تړلو او د امنیتي خدمتونو له لورې د تېري کوونکو ځورونو راپور ورکوي. د سازمان په وينا روسيه په ۲۰۰۹ ز کال کې د ۹ تنو په وژنو سره لا هم د ژورنالېستانو لپاره تر ټولو ګواښونکی (خطرناک) اروپايي هېواد دی.
ماسټر علي حيدر
وېشنيزه:پښتانه سندرغاړي
۶۰۰ (عدد)
سرچينې
وېشنيزه:۶۰۰ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
اقتصادپوهنه
وېشنيزه:اقتصادپوهنه وېشنيزه:اقتصاد  وېشنيزه:عمومي وټپوهنه وېشنيزه:ټولنیزې پوهنې وېشنيزه:پوهنه
محمد سالم قاسمي
نسب
په  ۱۳۴۴ ھ کي په دیوبند کي پیدا سوی دی. ==ښوونه او روزنه==
==قیام دارالعلوم وقف دیوبند==
۳. صدر مجلس مشاورت
مولانا سالم قاسمي رحمه الله په مختلف طریقو سره د اسلام ډير خدمت کړی دی او تر ټولو مهمه کارنامه یې دا وه چي د دینیات د نساب قایمول او د هغه اشاعت او رواجول  وه.
==اولادونه==
حکیم الامت مولانا اشرف علي تهانوي
شخ الحدیث مولانا محمد زکریا کاندهلوی
محمد ابراهيم عطايي
مخينه
محمد ابراهيم عطايي تر شپږم ټولگي پوري په کندهار کې او بيا د لسم ټولگي تر پايه په کابل کي منظمې زده کړې وکړې. وروسته يې د ناروغۍ له کبله رسمي زده کړې پرې ښودې او په خصوصي توگه يې مروج علوم ولوستل او د منظمو مقالو د لارې يې د خپلې پوهي کچه لوړه کړه. نوموړي پر پښتو او درې ژبو سربېره په انگليسي او اردو ژبو هم ليکنې کړې دي.
ارواښاد محمدابراهيم عطايي د افغانستان د پوهنو اکاډيمۍ يو فعال غړی، پرکاره څېړونکی او مطبوعاتي شخصيت وو چي نزدې نيمه پېړۍ يې د افغانستان د پېښليک، ادب، فولکلور، ژبو او توکمونو په اړه ژورې څېړني کړې او خپرې کړې دي.
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
نوګالس
نوګالس د امریکا د اريزونا ايالت د سانټا کروز ولايت ښار دي.
انور خلیل خوجه
د ژوند لومړي کلونه
له ابتداییه زده‌کړو وروسته، هغه خپلو زده‌کړو ته د لیریا ښارګوټي په ښوونځي کې دوام ورکړ. هغه خپلې زده‌کړې په ۱۹۲۳م کال کې د جیروکاسټر په ښوونځي کې پیل کړې. د اکرم لیبوهوا له مداخلې وروسته د ښوونځي له تړل کېدو وروسته، خوجه په کورچه کې، تر ۱۹۳۰م کاله د آلبانیا ملي لیسې فرانسوي ژبې کې، د خپلو زده‌کړو دوام لپاره دولتي بورسیه ترلاسه کړه.
ذوالقرنين
ذوالقرنین او صاب حمیري
مقریزي په خپل کتاب الشکر کې د ذوالقرنین نسب ته اشاره کړې ده او وایي چې ذوالقرنین د عربو پاچا او د حمیر له پاچاهانو څخه وو او اصلي نوم یې صاب ابن ذی مراد و. بيا يې له ابن هشام، ابن عباس،  او کعب الاحبار  څخه د ذوالقرنين حميري او عربو روايتونه ياد کړي دي. هغه له همداني او هيثم څخه روايت کوي چې ذوالقرنين د شيبا شاه و او د اسلام نه مخکې عربي شعرونه چې د ذوالقرنين په اړه ليکل شوي دي بيانوي.
د مولانا ابوالکلام آزاد نظریه
تر ټولو لومړی، سائرس ختیځ، لویدیځ او شمال ته سفرونه وکړل، چې د هغه د ژوند په تاریخ کې تفصیل لري، او په قرآن کې ذکر شوي درې سفرونو سره مطابقت لري.
د لوېدیځ روم د امپراتورۍ سقوط یا پرځېدا
په داسې حال کې چې د لویدیځ امپراتورۍ مشروعیت تر خپل حقیقي ځواک زیات د پېړیو لپاره دوام وکړ او کلتوري نفوذ یې تر نن ورځې پاتې دی، خو هېڅکله د بیا راپورته کېدو جوګه نه شوه. د ختیځ روم امپراتوري، یا هم بیزانس امپراتوري ژوندۍ پاتې شوې او که څه هم ځواک یې کم شو، خو د پیړیو لپاره د ختیځې مدیترانې یو اغېزناک ځواک پاتې شو.
تاریخي چلندونه او عصري پیوندونه
زوال د دغې دورې د پېښو لپاره یوازېنی نښلوونکی مفهوم نه دی. دغه دوره د لرغونې زمانې وروستی پړاو ګڼل کېږي چې د سیاسي پرځېدا پر مهال او تر هغه ورهاخوا کلتوري دوام باندې ټینګار لري.
د شوروي اتحاد فدراتیف سوسیالیست جمهوریت
د ۱۹۱۷ز کال د نومبر د میاشتې په ۷مه نېټه د اکتوبر د انقلاب په پایله کې د روسیې شوروي جمهوریت د یوه خپلواک دولت په توګه اعلان شو او د کمونیستي ایډیالوژۍ په رڼا کې د نړۍ لومړی بنسټیز سوسیالیستي دولت اعلان شو. لومړی اساسي قانون په ۱۹۱۸ ز کال کې تصویب شو. د روسیېSFSR په ۱۹۲۲ز کال په رسمي توګه یو تړون لاسلیک کړ، چې شوروي اتحاد جوړ کړ. د روسیې د SFSRد ۱۹۷۸ اساسي قانون ویلي چې «د اتحادیې جمهوریت یو خپلواک دولت دی چې په اتحادیه کې متحد دی» او «هر متحد جمهوریت باید په ازاده توګه د جلا کېدو حق وساتي» شوروي اتحاد د ۱۹۹۰ ز کال د جون په دویمه د خلکو د استازو کانګرس (د شوروي د حکومت برعکس)د دولتي حاکمیت اعلامیه تصویب کړه، د واکونو جلا کول یې رامنځته کړل، د روسیې تابعیت  یې تاسیس کړ او وویل چې ار ایس ایف ایس اربه له شوروي اتحاد نه د ازاد جلاوالي حق وساتي. د ۱۹۹۱ ز کال کال د جون په ۱۲مه د دیموکراتیک روس پلوه اصلاحي غورځنګ له خوا د بوریس ییلسین (۱۹۳۱- ۲۰۰۷) ملاتړ شوی، دRSFSR لومړی او یوازینی ولسمشر وټاکل شو، هغه پوست چې وروسته به د روسیې فدراسیون ولسمشر شي.
تور مرګ
نومونه
له دې طاعون سره معاصرو اروپایي لیکوالانو دا ناروغي په لاتیني ژبه کې د pestis یا pestilentia په نوم یاده کړې ده چې د pestilence یا طاعون په معنا ده. د epidemia په نامه چې د epidemic یا د ساري په معنا ده او د mortalitas په نامه چې د  mortality یا مړینې په معنه ده. له اتلسمې پېړۍ نه وړاندې په انګلیسي ژبه کې دې پېښې ته pestilence یا طاعون، great pestilence یا لوی طاعون، the plague یا وبا، great death یا لوی مرګ ویل کېده. له دې ناروغۍ نه وروسته د furste moreyn  یا (لومړی مړینې) یا لومړي طاعون اصطلاحات کارول کېدل، تر څو د ۱۴مې پېړۍ منځنۍ پېښې له نورو ساري ناروغیو او د طاعون له ناروغیو نه توپیر کړي. د ۱۳۴۷ز کال طاعون ناروغي په مشخصه توګه په ۱۴مه یا ۱۵مه پېړیو کې په هېڅ اروپایی ژبه کې د "تور" په توګه نه وه نومول شوې، که څه هم د "تور مرګ" کلیمه، مخکې له دې کله ناکله د نورو وژونکو ناروغۍ لپاره کارول شوې وه.
ويلا براون
تر جګړې وروسته پړاو فعالیتونه
په ۱۹۴۶م کال کې براون د کانګرس په ټاکنو کې له ایلینوی لومړۍ ټاکنیزې حوزې څخه د جمهوري غوښتونکي ګوند په لومړنیو ټاکنو کې برخه واخیسته او لومړنۍ افریقایي الاصله امریکایۍ ښځه شوه چې د کانګرس په لومړنیو ټاکنو کې برخه اخلي. د هغې کمپاین، د یوه داسې هوایي ډګر د جوړولو په شمول چې افریقايي امریکایان یې څښتنان وي او د همغوی له لوري وکارول شي، د افریقایي امریکایانو لپاره د غوره فرصتونو پر چمتو کولو متمرکز و. نوموړې په دغو ټاکنو کې د ویلیم اي کینګ پر وړاندې ماتې وخوړه. نوموړې په ۱۹۵۰م کال کې بیا هم په کانګرس کې د همدغې څوکۍ لپاره د جمهوري غوښتونکو په لومړنيو ټاکنو کې برخه واخیسته، خو دا ځل یې بیا هم د آرچیبالډ کیري جونیر پر وړاندې ماتې وخوړه.
۶۱۳ (عدد)
په کلینډر کې
۶۱۳ کولاي سي:
د خپلمنځي اړیکو د پراختیا مهارتونه
څنگه کولای شو د بل غصه کنټرول کړو؟
دی مثال ته توجه وکړی : یو کس په شرکت کی کار کوی او د شرکت لخوا پری تور ولگول شو او له دندی لری شو دا کس ډیر په غصی راځی او خپل شکایت کوی که دی کس سره مستقیما مخالفت وشی نو د کس غصه لا زیاتیدای شی خو که ووای چی ما څه کړی چی زه له دندی لری شوی یم او مقابل لوری ورته ووای "هو" راځه چی وگورو همدا "هو" ټکی د ده پر غصی کنټرول دی او د مذاکری محیط ته لار هوارول
د وجود ژبه:
انسان باید ۵۰% خپل نظر مخکی تر دی چی خبری وکړی باید د وجود په حرکاتو یی ظاهر کړی د وجود حرکات په خلکو کی دوینا کوونکی د ویناباره کی باور ته ځای جوړوی همدی باور ته تاثیر ویلی شی پروپاگند د یوی ایډیالوژی شکل کی هم په خلکو تاثیر کولای شی او د دوی نظر بدلولای شی جذباتی خبری په طبعی شکل هم په دی کی مرسته کولی شی
پر خپل ځان اعتماد څه ته وایی ؟
غرور او پر خپل ځان اعتماد کی فرق څه دی ؟ زما په اند پر خپل ځان اعتماد لرل د علم او هوښیاری نه کیږی او غرور له حماقت نه
د فبروري اوښتون
داسې ښکاري چې اوښتون له رښتيني مشرۍ يا رسمي پلان جوړونې څخه پرته مات شوی وي. روسيه له يو شمېر اقتصادي او ټولنيزو ستونزو څخه کړېدله، چې په ۱۹۱۴ ز کال کې د لومړۍ نړیوالې جګړې له پيل څخه وروسته ستونزې نورې هم پېچلې شوې. د ښار له لښکر کوټ څخه ناخوښه پوځيان د ډوډۍ له بلواګرو (bread rioters) سره او سړکونو باندې له صنعتي اعتصاب کوونکو سره يو ځای شول. دا چې د پلازمېنې د ناروزلي يا نه منونکي لښکر کوټ له زيات نه زيات سرتېرو دندې پرېښودې او شاهي ځواکونو لرې په جبهه (Front) کې وو؛ له امله يې ښار په بشپړې ګډوډۍ کې ښکېل شو، چې دا ټول د تزار د دې پرېکړې سبب شول چې د خپلو جنرالانو په سلا واک پرېږدي. د ۱۹۱۷زکال فبروري لاريونونو پر مهال په ټوله کې له ۱۳۰۰ څخه زيات خلک ووژل شول. د اوښتون لپاره د تاريخ ليکنې دلايلو توپير درلود. روسي تاريخپوهانو چې د شوروي اتحاد د وخت پر مهال يې ليکل کول، د اوښتون سبب د بورژوا boiling over پر وړاندې د زيار کښې ډلې يا مزدورانو لوږه ياد کړی دی. روسي ليبرالان (Russian Liberals) يې سبب لومړۍ نړيواله جګړه ياده کړه. سمون پالونکي يې له Serf دورې څخه وورسته د ځمکې شخړو ته ورګرځوي. معاصر تاريخپوهان د دې ټولو عواملو يو ځای کېدنه د اوښتون سبب يادوي او د پېښې پر افسانه کوونه باندې نيوکه کوي.
شکېبا څانگه آماج
شکېبا څانگه آماج د ۱۳۵۶ لمريز کال د سلواغې د مياشتې په دولسمه نېټه د سهار په درې نيمو بجو د کابل په ښار کې د انجينر محمد ربي آماج په کور کې وزېږېده. دا چې د مشر ورور نوم يې احمد شکېب وو، نو د څانگې نوم هم د هغې ورور ته ورته شکېبا کېښودل شو.
په ژوندیو موجوداتو دافت وژونکو اغیزې
پورته کوونکی فیض الرحمن احمدي لغمان پوهنتون کرنې پوهنځی چاپيریال ساتنې او ځنګلونوڅانګه
د افت وژونکو زهر پيژندنه
هغه علم چې د کیمیاوي موادو ناوړه اغیزې په انسانانو،نباتاتو او حیواناتو کې څیړي د زهر پیژندنی یا زهر پوهنی په نوم یادیږي.کله چې افت وژونکي د لنډ وخت لپاره د ژوندیو موجوداتوسره په تماس کې شي نو د هغوۍ اثرات د سترګو او پوستکي خارښت،مړینه او داسی نورو څخه عبارت دی خو کله چې نوموړي مواد د یوی اوږدی مودی لپاره د ژوندیو اجسامو سره په تماس کې وي نو د هغوۍ مزمن اثرات د ینی وظیفوي کمزوري د مثل د تولید ګډوډي،سرطان او داسی نورو ناروغیو څخه عبارت ده.په ژوندیو موجوداتو باندی د افت وژونکو اغیزی د ساعتونو څخه نیولی تر کلونو پوری دوام کوي هغه کسان چې په خوراک،څښاک او یا د کار ځای کې په کمه اندازه مخامخ کیږي کیدای شي چې کوم نقصان محسوس نه کړي.لاکن هغه کسان چې په زیاته اندازه د دغو موادو سره په تماس کې کیږي ښاي د هغو په روغتیا باندی ناوړه اغیزه وکړي.افت وژونکی په ټولو حیواناتو باندی یو شان اغیزه نه لري ځیني ژوي ښاي چې د میتابولیزم د عملي په واسطه د افت وژونکي تجزیه او په غیری سیمي(زهری)موادو يي تبدیل کړي مګر ځینی نور د دي وړتیا نه لري او د مسمومیت سبب کیدلی شي.همدارنګه د زهریت اغیزی د یو حیوان په جنس،وزن،عمر او په عمومی روغتیا سره تړاو لري.که د حیواناتو پوستکي سره افت وژونکي په تماس کې شي ممکن کم تاثیرات ولري.مګر که نوموړي مواد د خولی یا تنفس له لاری د حیواناتو بدن ته داخل شي ښاي چې شدید عکس العمل ورسره وښايي.هاضمي سیستم چې په خولی،مرۍ،معدی،وړو او لویو کلمو باندی مشتمل دي او د کیمیاوي موادو جذب يي په مختلو برخو کې صورت نیسي.حال دا چې ځینی نور مرکبات د جذب څخه پرته په اسانۍ سره له بدن څخه وځي.هغه افت وژونکي چې د کلمو له لاری وینی ته داخلیږي ینې ته ځان رسوي او استقلاب (METABOLISM) يي په ینه کې صورت نیسي کوم کیمیاوي مواد چې په اوبو کي حلیږي کیدای شي چې په اسانۍ سره له بدن څخه ووځي.او هغه کیمیاوي مواد چې په شحمو کې حلیږي ښاي د یوی اوږدی مودی لپاره په بدن کې زیرمه شي.کوم وخت چې د بدن شحمیات په مصرف رسیږي نو نوموړي مواد د وینی جریان ته دوباره داخلیږي.افت وژونکی ښاي په پروتینو،شحمیاتو او هډوکو کې پاتی شي.
د هوا ککړتیا(air pollution).
د افت وژونکو ذرات په هوا کې نفوس کوي چې بیا دبادونو او بارانونو په وسیله لیږدول کیږي چې وروسته بیا په خاوره او نبات باندی پریوځي چې په پایله کې خاوره او نبات د انسان او حیوان په وسیله لیږد مومي او د بیلابیلو ناروغیو لامل ګرځي.کله چې د پمپ څخه افت وژونکي بهر ته په شدت سره راوځي نو په هوا کې یوه لړه او ګرد چوړوي،که چیری دا لړه د باد سره مل شي نو کیدلی شي چې نږدی رسیدلي نباتات ملوث کوي او یا هم ځینی حساس نباتاتو ته ضرر رسوي.یادونه کیږي چې د دوا شیندنی لړه انسانانو ،حیواناتو او ګرده شیندونکو حشراتو ته تاوان رسوي.
۳ – د پوستکي حساسیت:
کله چې افت وژونکي د مختلفو لارو څخه د حیوان/انسان بدن ته داخل شي نو بدن د نوموړو موادو په وړاندی حساسیت ښايي.د پوستکي په مخ وړی دانی،ګرمکی(rash)خیژي او ځینی وخت په پوستکي تور او سره داغونه هم لیدل کیږي.
سل ورځې
ناپلیون هغه مهال راستون شو چې د ویانا کانګرس د ناستې تابیا کوله. د مارچ په ۱۳مه نېټه، اووه ورځې وروسته له هغه چې ناپلیون پاریس ته ورسېد، په کانګرس کې شته ځواکونو دی یو قانون ماتوونکی وباله او د مارچ په ۲۵مه نېټه، اتریش، پروس، روسیې او برتانیې، څلورو سترو ځواکونو او د اووم ائتلاف کلیدي غړو، وپتېیله چې هر یو به ۱۵۰۰۰۰۰ سرتېري میدان ته راولي او د ده واکمنۍ ته به د پای ټکی ږدي. دا د ناپلیوني جګړو وروستی شخړه شوه چې په پایله کې یې ناپلیون د واټرلو په جګړه کې ماتې وخوړه، فرانسوي پاچاهي بیاځلي احیاء شوه او ناپلیون د ابد لپاره د سېنټ هېلن لرې پرتې جزیرې ته تبعید شو او همالته د ۱۸۲۱ز کال په مۍ میاشت کې  مړ شو.
داوبو دخونديتوب میتودونه
کلورینیشن:
د کیندل شوو څاګانو کلورینیشن: د سطحي څاګانو غیر منتن کول د میکروبونو، بکتریاوو او وایرسونو د لرې کولو یو ښه میتود دی کوم چې ډایسینټري، چینجیو، نس ناستې، محرقې، فلج او امیبیاسیس لامل کیږي. نن ورځ په افغانستان کې کلورین د سپین رنګ سره راځي او د بلیچینګ پوډرو یا کلورین پوډرو په ۳۰-۷-٪ فیصده نومونو پیژندل کیږي. د کلورین مایع ډول هم ډیر عام دی. د کلورا، نس ناستې، محرقې په پیښو کې د کلورین د استعمال لپاره لاندې میتودونو څخه کار اخیستل کیږي: لومړنۍ ورځ: د اوبو ټول حجم باید په متر مکعب سره محاسبه شي او د کلورین اندازه باید د ټاکلو نورمونو سره سم په اوبو کې مخلوط شي.
کلورین باید د اوبو سره په یو سطل کې مخلوط شي بیا باید سطل په احتیاط سره څا ته ښکته شي او وروسته د یو ساعت یا زیات وخت لپاره بیا د استفادې وړ دی. کلورین باید په یو سرخلاصي بوتل کې اوبو کې منحل شي او بیا بوتل د یو تار سره ونښلول شي او څا ته ورښکته او پکې زوړند وساتل شي. د اړتیا وړ ۸.۵ ګرامه کلورین باید وزن او محاسبه شي او د لومړۍ ورځې لپاره د ۳ جدول سره سم وکارول شي او باید لږتر لږه نیم ساعت یا له هغې څخه زیات وخت وروست وکارول شي. په وروستیو پاتې ورځو کې یې باید مقدار د مصرف شوو اوبو سره سم محاسبه شي.
تیریزایئ ولسوالۍ
تیریزایئ د خوست ولایت اړوند یوه ولسوالۍ ده چې 600’39 وګړې لري.