cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نانسي ريګن
د ژوند لومړي وختونه او زده کړې
روبينز خپل لومړي دوه کالونه د نيويارک ښار اړوند د کوينس په فلشنګ “Flushing, Queens” ناحيه کې د ۱۴۹ او ۱۵۰ کوڅو تر منځ پر روزولت واټ “Roosevelt Avenue” باندې دوه پوړيز کور کې تېر کړل. مور او پلار يې د هغې له زوکړې څخه لږه موده وروسته بېل او په ۱۹۲۸ ز کال کې طلاق شول. له بېلتون څخه وروسته يې مور د اداکارۍ دندو د څارلو په موخه له هېواده سفر وکړ او روبينز د شپږ کالونو لپاره د خپلې ترور ويرجينيا “Virginia” او ماما اوډلي ګېلبرايت “Audley Gailbraith” له لورې د مريلينډ په بيتيسډا “Bethesda” سيمه کې لويه شوه، چې نوموړې هملته د دويم ټولګي له لارې د وړوکتون لپاره د “Sidwell Friends School” کې برخه واخېسته. نانسې وروسته په يادو کالونو کې د خپلې مور لپاره تلوسه يا لېوالتيا داسې بيان کړه: «زما د خوښې وختونه هغه وو، چې مور مې په نيويارک کې دنده درلوده او ويرجي ترور به زه له خپلې مور سره د پاتې کېدو په موخه هغې ته په اورګاډي کې وړم».
د اداکارۍ مسلک
د پردې ازمايښت له تېرولو څخه وروسته کاليفورنيا ته لاړه او له “Metro-Goldwyn-Mayer Studio inc” سره يې د اوه کالونو لپاره هوکړه ليک لاسليک کړ. “MGM” په ۱۹۴۹ ز کال؛ نوموړې وروسته وويل چې «له ميټرو سره يو ځای کېدل د خوبونو نړۍ ته د تګ په معنا سره و». د هغې د راښکونکې ظاهر ترکيب چې د نوموړې په غټو سترګو باندې متمرکز و او يو څه بېل او عاجز چلند نوموړې په لومړيو کې د MGM لپاره سخته کړه، چې د فلم يوه ونډه ورکړي. ډيويس په يوولس فيچري فلمونو کې راښکاره شوه، چې په عمومي ډول يې د ژمنې کور مېرمن، ځواب ويونکې ځوانې مور يا عزتمنې ښځې په توګه ونډې ولوبولې. جېن پوويل “Jane Powell”، ډيبي رينولډز “Debby Reynolds”، ليسلي کارون “Leslie Caron” او جانيت ليګ “Janet Leigh” د هغو فلمي ادکارانو له ډلې څخه وې، نوموړې ورسره په MGM کې د ونډو لپاره سيالي وکړه.
د نړۍ پاچا
لومړنی واکمن چې «د نړۍ پاچا» وړ نوم يې وکاروه، د اکاد اکادي سرګون “Akkadian Sargon of Akkad” و، چې له ميلاد څخه مخکې له ۲۳۳۴ څخه تر ۲۲۸۴ پورې يې پاچاهي وکړه؛ ياد وړ نوم په وروستيو پرله پسې سترواکيو کې هم کارول کېده، چې د سرګون له اکادي سترواکۍ څخه يې د نښه ييز يا سمبوليکي پښت ادعا کوله. وړ نوم په وروستي ځل د سيليوسايدانو “Seleucids” تر واکمنۍ لاندې د لومړي انټيوکس “Antiochus” له لورې وکارول شو، چې له ميلاد څخه مخکې له ۲۸۱ څخه تر ۲۶۱ پورې يې پاچاهي وکړه او وروستی پېژندل شوی واکمن و، چې «د نړۍ پاچا» په توګه يادېده.
شاليد (له ميلاد څخه مخکې ۲۹۰۰ – ۲۳۳۴)
په پای کې د نورو ښاري دولتونو په پرتله د خورا پتمن او ځواکمن اوسېدلو لپاره دا پلټنه د نړيوال حکومت لپاره د عمومي هيلې لامل شوه. له هغه وخته چې بين النهرين له ټولې نړۍ سره برابر و او سومريايي ښارونه لرې او پراخه جوړ شوي وو (د سوسا، ماري او اشور غوندې ښارونه د نړۍ درک شويو ګوټونو ته نږدې پراته وو)، د نړۍ څنډو ته رسېدل شوني برېښي (چې په دې وخت فکر کېده چې ښکتنی سمندر، د فارس خليج، پورتنی سمندر او مديترانه د نړۍ څلور څنډې وې).
د اکاد سرګون او د هغه ځايناستي (له ميلاد څخه مخکې ۲۳۳۴ – ۲۱۵۴)
د šar kiššatim وړ نوم د سارګون د ځايناستو له لورې په پراخه ډول کارول کېده، چې له ډلې يې د نوموړي لمسی نارام سېن Naram-Sin” (له ميلاد څخه مخکې ۲۲۵۴ – ۲۲۱۸) يادولی شو، چې «د نړۍ د څلور ګوټونو پاچا» ورته وړ نوم يې هم وړاندې کړ. له šar kiššatim څخه چې يوازې «د کېش پاچا» معنا لري «د نړۍ پاچا» ته لېږد وار له مخه د لرغونې اکادي دورې پر مهال پېښ شوی و. د يادونې وړ ده چې سرګون او ځايناستو يې په سيده يا مستقيم ډول د کېش ښار باندې واکمني ونه کړه او د همدې له امله يې پرې د پاچاهۍ ادعا هم نه ده کړې. د نارام سېن تر وخته پورې کېش ښار د اينسيک “ensik” وړ نوم په درلودلو سره د نيمه خپلواک واکمن له لورې اداره کېده. «د کېش پاچا» ښايي سومري ژبه کې د “lugal kis” په توګه کارول کېده، په داسې حال کې چې اکادي پاچاهانو خپل نوی وړ نوم سومري کې د “lugal ki-sar-ra” يا “kis-ki” په توګه کاروه.
اګيدال
سرچينې
وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې وېشنيزه:روسي سندرغاړې وېشنيزه:روسي ختيځپوهان وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي سياستوال وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روسي ساينسپوهان وېشنيزه:روسي رادارونه وېشنيزه:روسي ښارونه
د اوزبیکستان تاریخ
ټوله منځنۍ آسیا د ۱۹مې پېړۍ په اوږدو کې په تدریج  سره د روسیې په سترواکۍ کې شامله شوه او تاشکند د روسي ترکستان په سیاسي مرکز بدل شو. په ۱۹۲۴ ز کال کې، د پولو د حدودو ملي ټاکنې اوزبیک شوروي سوسیالیستي جمهوریت د شوروي اتحاد دننه د یوه خپلواک جمهوریت په توګه رامنځته کړ. د شوروي اتحاد له ړنګېدو وروسته یې د ۱۹۹۱ ز کال د اګست په ۳۱ مه د اوزبیکستان جمهوریت په توګه خپلواکي اعلان کړه.
له طالبانو سره نړیوالې اړیکې
هېوادونه
له هغه وخته چې طالبانو واک تر لاسه کړ، د چین، روسیې او امریکا په ګډون هېوادونو د طالبانو له استازو سره اړېکې ونیولي، خو له ترهګرۍ سره په مبارزې کې یې د دوی پر ژمنتیا شک څرګند کړی دی. د طالبانو او د پاکستان، ایران او ترکمنستان  د سرحدي ځواکونو تر منځ نښتې هم د افغانستان له ګاونډیو سره د شخړو لامل شوې دي. د طالبانو تر مشرۍ لاندې ادارې د ۲۰۲۳ کال په فبروري کې، په روسیه، ایران او پاکستان  کې د شرکتونو یو مشارکت رامنځ ته کړ ترڅو د برېښنا، کان کیندنې او زېربنا په برخه د د پانګونې پلان را منځ ته کړي.
هند
د ۱۹۹۹ کال د ډسمبر په میاشت کې، کله چې د هند د هوايي شرکت ۸۱۴ الوتکه له کتمندو څخه ډهلي ته روانه وه، وتښتول شوه او  په کندهار کې راښکته شوه. طالبانو خپل ملېشې برمته شوې الوتکې ته نږدې ولېږې، تر څو د هند د ځانګړو ځواکونو له احتمالي بريد څخه مخنیوی وکړي، او د څو ورځو لپاره یې د هند او برمته کوونکو ترمنځ خبرې اترې ودرولې. نیویارک ټایمز وروسته راپور ورکړ چې د تښتونکو او طالبانو تر منځ معتبرې اړیکې وې. هندي الوتکې د خوشې کېډو په جوړجاړي کې، د هند له لوري درې وسله وال خوشي شول. طالبانو برمته کوونکو او خوشې شویو اورپکو ته خوندي لاره ورکړه.
په هند کې د تروریستي بریدونو په درشل کې د هند حکومت ادعا کړې وه چې د طالبانو په څېر بنسټپالې ډلې په دې هېواد کې د خپلو فعالیتونو د پراخولو په لټه کې دي. د ۲۰۱۱ کال د کریکټ د نړیوال جام په ترڅ کې چې هند یې ګډه کوربه و، د پاکستان د کورنیو چارو وزیر رحمان ملک او د انټرپول مشر رونالډ نوبل په ډاګه کړه چې د ټورنمنټ د ګډوډولو یوه ترهګره هڅه شڼده شوې ده. ملک او نوبل تر یوه کنفرانس وروسته وویل، چې طالبانو خپل فعالیتونه هند ته پراخ کړي او د ګاونډیو هېوادونو راپورونه په دې هېواد کې  د هغوی فعالیت افشا کوي او ویې ویل چې په کولمبو کې یې هغه سریلانکایي ترهګر نیولی دی چې د کرېکټ په لوبغاړو یې د بريد هوډ درلود. ټایمز آف انډیا په ۲۰۰۹ کال کې، له هند څخه وغوښتل چې د طالبانو په ګواښ له سره غور وکړي.
د انګلستان لومړی هېنري
په ۱۱۲۰ کال کې د هېنري زوی وېلیم د سپینې کښتۍ په پېښه کې ډوب شو، د شاهي ځایناستي یې په شک کې واچوله. هېنري د بل زوی په هیله د لووین اوسېدونکې اډیلیزا په نوم دویمه ښځه وکړه، خو د دوی واده بې اولاده و. د دې په غبرګون کې هغه خپله لور متلیډا خپله وارثه اعلان کړه او د انجو له جیفري سره یې واده وکړ. د دې جوړې او هېنري تر منځ اړیکې ترینګلې شوې، او د انجو د پولې په اوږدو کې جګړه پیل شوه. هېنري د ۱۱۳۵ کال د دسمبر په لومړۍ نېټه له یوې اونۍ ناروغۍ وروسته له نړۍ سترګې پټې کړې. د متلیډا لپاره د نوموړي له د پلانونو سربېره، د هغه وراره، د بلیس سټیفن د پاچا ځایناستی شو، چې د انارشي په نوم د کورنۍ جګړې د دورې لامل شو.
ويکيپېډيا خبرې:ليکنې خبرتياوې
Possible bot freeze issue
Seems the AAlertBot started running at regular time, and just stalled since. Regards, Jovanmilic97 (talk) 12:56, 16 May 2022 (UTC)
Can this bot be used on spanish Wikipedia?
Thank you in advance. Irecorsan (talk) 18:10, 10 March 2023 (UTC)
لوی غیر ناټو متحد
تایوان
کله چې کانګرس د ۲۰۰۳ مالي کال لپاره د ۲۰۰۲ز کال د سپټمبر په ۳۰مه د بهرنیو اړیکو د اجازې قانون تصویب کاو نو اړتیا وه، چې له تایوان سره داسې چلند وکړي لکه څنګه چې د غیر ناټو متحد په توګه ټاکل شوی وي. دغه راز د ولسمشر د بهرنیو اړیکو په واکونو کې د کانګرس د مداخلې په اړه د ځینو شکونو سره سره، د ۲۰۰۳ ز کال د اګسټ په ۲۹مه د بوش ادارې کانګرس ته یو لیک واستاوه چې تایوان د غیر ناټو د یوه لوی متحد په توګه وپېژني.
اوکراین، ګرجستان او مالدووا
په ۲۰۱۴ز کال کې له روسیې سره د کریمیا له الحاق وروسته د متحده ایالاتو په کانګرس کې یو لایحه وړاندې شوه چې ګرجستان، مالدووا او اوکراین ته د غیر ناټو متحد حیثیت ورکړي، چې په دې توګه د اوکراین د لوی غیر ناټو متحد په توګه د امریکا د استازو په مجلس کې د ۲۰۱۹ز کال مې میاشت کې یوه لایحه وړاندې شوه. تر ۲۰۲۲ کال پورې، دا بدلونونه په اروپا کې د امریکا د امنیت او همکارۍ د کمیسیون له ملاتړ سره سره، چې د هیلسینکي کمیسیون په نوم هم یادیږي په اوکراین باندې د روسیې له یرغل وروسته نه دي رامنځته شوي.
فنلنډ او سویډن
د فنلنډي ورځپاڼو په وینا، د ۲۰۲۲ ز کال د مارچ په لومړیو کې پر اوکراین د روسیې له برید وروسته  فنلنډ او سویډن د لوی غیرناټو متحد دریځ لپاره غوښتنه کړي، چې له هغه وخت راهیسې دواړو هېوادونو په ناټو کې د غړیتوب لپاره غوښتنلیکونه ورکړي دي.
د ګنډلو ماشین
د کور ګنډلو ماشینونه اکثرا د ټيټ حجم ګنډلو لپاره کارول کیږي، لکه د جامو ګنډلو او د جامو ګنډلو یا ګنډلو فابریکې چې پتلی وي. د صنعتي ګنډلو ماشین په بیلابیلو لارو کارول کیږي، صنعتي ګنډلو ماشین د قطار ګنډلو او زیګزګ ګنډلو ماشین لپاره کارول کیږي، د صنعتي ګنډلو ماشین د لوړ حجم ګنډلو لپاره کارول کیږي او ډیری د ګنډلو ورکشاپونو کې کارول کیږي.
د ګنډلو ماشین برخې
پیډل: په ډیری ګنډلو ماشینونو کې ، د ګنډلو ماشین بدلولو لپاره ، دا د بریښنایی ځواک په مرسته څرخ حرکت کوي چې ډینامو ته ننوځي.
جنسي غلامي
آسیا
په ۱۶ مه او ۱۷ مه پېړیو کې پرتګالي سیاحینو او د هغوی د سویلي آسیا (ځینې مهال افریقايي) پوځي بېړۍ چلونکو به له جاپان نه ځانته غلامان پېرل دوی به جاپانۍ ښځې او نجونې پېرلې او ځینې مهال به یې هم د اسیرانو په توګه نیولې چې بیا به یې په خپلو بېړیو کې د جنسي غلامانو په توګه کارولې او له ځانه سره به یې ماکو او یا د اسیا په سویل، امریکا لویه وچه او هند کې به یې نورو پرتګالي مستعمرو ته وړلې. د بېلګې په توګه د ۱۶ مې پېړۍ په وروستیو او د اوولسمې پېړۍ پر مهال په هندي پرتګالي مستعمره، ګوا کې د جاپاني غلامانو ټولنې شتون درلود.
افریقا
د ۲۰۱۴ زکال په اپرېل میاشت کې بوکو حرام ډلې د نایجریا له چیبوک، بورنو ایالت څخه ۲۷۶ نجونې زده کوونکې وتښتولې. له هغو څخه له ۵۰ زیاتې ترې ډېر ژر وتښتېدې او پاتې نورې خوشې نه شوې. پر ځای یې ابوبکر شکوي چې د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزارت د هغه په اړه د داسې معلوماتو په ورکولو ۷ میلیون ډالر جایزه ټاکلې چې د هغه د نیولو لامل وګرځي؛ اعلان وکړ چې غواړي دغه نجونې د غلامۍ په موخه وپلوري.
د اردن تاریخ
په ټرانس اردن کې د ډبرې د پېر په پیل کې د انساني فعالیتونو شواهد شته دي. د برونز دورې پرمهال په دې سیمه کې کوچیانو ژوند کاوه، چې د اوسپنې دورې پرمهال په کوچنیو سلطنتونو، لکه: په امونیتس، موابیتس، اډومیټ او هغه سیمې چې د اسرائیلو له خوا کنټرولېدې، تثبیت شول. په کلاسیکه دوره کې، ټرانس اردن لومړی د یونان او بیا د روم تر نفوذ لاندې راغی. د رومیانو او بازنطینیانو په وخت کې، ټرانس اردن په شمال کې د ډیکاپولیس کور و، چې ډېره برخه یې د بازنطیني عربستان په نامه نومول شوې وه. هغه کلاسیک سلطنتونه چې په ټرانس اردن کې وو، لکه: د روم په دوره کې د بازنطین پاچهي، چې پیترا یې پلازمېنه وه او ډراماټیکې ویجاړۍ یې پر ځای پرېښي، چې اوس د ګرځندویانو او فلم جوړونکو ترمنځ محبوبیت لري. د ټرانس اردن تاریخ په اوومه پېړۍ کې د مسلمانانو له سترواکۍ، د منځنۍ پېړۍ په نیمایي کې د صلیبیانو جزوي کنټرول او په پای کې له ۱۳مې پېړۍ نه د مملوک واکمنۍ او د ۱۶مه پېړۍ او د څلورمې نړیوالې جګړې ترمنځ د عثماني سترواکۍ له تاریخ سره یوځای پیلېږي.
پلی پاد
مګر دا لاره تل د پولی پوډ لپاره اسانه نه وه. ستونزې لکه بندیزونه، د انټرنیټ شرایط او د سرورونو لپاره اړین هارډویر چمتو کول هغه خنډونه وو چې د پولی پوډ سره مخ وو. که څه هم دې خنډونو د پولیپډ کار ستونزمن کړی و، دوی د هغه مخه نه وه نیولې. پولی پوډ، چې د هیواد د غوره پروګرامونو یوه کوچنۍ ډله وه، اوس د ځوانو او ځواکمنو ځواکونو یوه لویه ډله شامله ده چې د ایران د بادل لوبو صنعت ته وده ورکولو او لوړولو لپاره شپه او ورځ کار کوي.
کابل سیټي سنټر
تاریخچه
د لومړۍ چاودنې څخه سمدستي وروسته، دغه مرکز د چاودېدونکو توکو ضد ښیښه يي کړکیو په نصبولو او د فلزي کشف کونکو سره د له ننوتلو څخه مخکې د ټولو لیدونکو په آزمایښت کولو سره بیا جوړ شو. دې ازمایښت د ۲۰۱۱ کال د فبروري په ۱۴ د پلور مرکز ته د یوه ځانمرګی بریدګر د ننوتو مخه ونیوله.
ځانګړتیاوې
د پلور مرکز یوه د پام وړ ځانګړنه برېښنايي زینې دي، چې په ښار کې یو له مشهورو جاذبو څخه ګڼل کېږي، ځکه چې د کابل سیټي سنټر په کابل کې لومړنۍ ودانۍ وه چې په برېښنايي زینو سمباله وه او له جوړېدو وروسته په افغانستان کې یوازینۍ ودانۍ شوه چې عملي برېښنايي زینې یې درلودې.
عامه هرکلی
زیاتره افغانانو دا پلور مرکز مجلل او ګران بیه ګڼلی دی، ځکه چې د زیاتره خلک دا ډېری محصولات چې د ننه پلورل کېږي، نه شي اخیستی. زیات کسان چې پلور مرکز ته ورځي د "بې خیال" په نوم مشهور دي، د یوه توکي د قیمت پوښتنه کوي او کله چې د پلورونکی یې ورته ښکاره کړي، د پېرودلو پرته د پلورنځۍ څخه ځي. هغه الکترونیکي توکي چې په پلور مرکز کې خرڅېږي، د زیاتو افغانانو له تصور څخه بهر ګڼل کېږي، چې زیاتره یې لاهم برېښنا ته لاسرسی نلري.
سايکوپات وګړي
ځيني وخت سايکوپيت او سوسوپيت کلمات په يوه مانا کارېږي، خو دغه اشخاص خپلو کې توپير لري، سوسوپيت اشخاص هغه دي، چې د محيط او ټولنې د اغېز له وجې ضررناک ثابتېږي، خو په سايکوپيت کې بيا ارث يا ذاتي رول هم ونډه لري.
د توکمپالنې (اپارټایډ) پر ضد داخلي مقاومت
د ۱۹۴۸ز کال په عمومي ټاکنو کې له بريا وروسته ملی ګوند توکمپالنه د سويلي افريقا د حکومت رسمي تګلارې په توګه غوره کړه. د ۱۹۵۰مو کلونو له پيل راهيسې، افريقايي ملي ګانګريس د منفي مقاومت په پيلولو سره د خپل مخالفت هڅې پېل کړې. له دې وروسته د مدني نافرمانۍ اعتراضونو په عامه ځايونو کې ګرځبنديز، تصويب شوي قوانين، او «بې اهميته توکمپالنې» توپيرتر هدف لاندې ونيول. په ۱۹۵۲ کال کې په پورټ اليزبيت او ختيز لندن کې د توکمپالنې ضد ځينې لاريونونه په پراخه بلوا واوښت، خو تر ۱۹۵۹کال پورې په منظم ډول په قصدي توګه د شتمنيو له ويجاړۍ کار نه و اخستل شوی. په همدې کال، د ځينو قوانينو د تصويب او چاپېريالي کړنلارو په اړه غوصه چې تور پوستو کروندګرو غير عادلانه بلل، د ګنيو په کروندو کې د اور لګېدو د يوې لړۍ لامل وګرځېد. د افريقايي ملي کانګريس، د سويلي افريقا کمونيست ګوند، او د پان افريقايي کانګريس په څېر ځينې ادارې د ۱۹۵۹ او ۱۹۶۰ تر منځ کلونو کې د زده کوونکو په لاريونونو او له کار څخه پر پرېکون اخته پاتې شوې. د شارپ ويل له ناورين وروسته، د افريقايي ملي کانګريس او پان افريقايي کانګريس په ګډون ځينو توکمپالنې ضد خوځښتونو په طريقه کې له سوله ايزې نه همکارۍ څخه د وسله وال مقاومت د څانګو جوړولو بدلون پيل کړ.
افريقايي ملي کانګريس
کله چې د افريقايي ملي کانګريس د ځوانانو ټولنې د افريقايي ملي کانګريس واک په لاس کې واخيست، د لومړي ځل لپاره دې سازمان د پرانيستي مخالفت او مقاومت تګلارې غوښتنه وکړه، کوم چې د ۱۹۵۰ کلونو د اقداماتو پروګرام پر لار واچاوه کوم چې په ۱۹۴۹ کې جوړ شوي وو، دې اقداماتو د افريقايي ملتپالنې تر توغ لاندې د افريقايي خلکو د ازادۍ پر حق ټينګار کاوه. د اعتصابونو، پريکونونو او مدني نافرمانيو طرحې يې وړاندې کړې، چې په پايله کې يې ډله ايز لاريونونه، له نورو لرې پاتې کېدل، پرېکونونه، اعتراضونه او وخت په وخت له تاوتريخوالي ډکې نښتې رامنځته شوې. د ۱۹۵۰ کال د مۍ مياشتې د لرې اوسېدو ورځ پر تورپوستو د ظلم تر ټولو پياوړې او بريالۍ څرګندونه وکړه.
الکوليزم
د الکوليزم درملنه کېدای شي ډېر ډولونه ولري، خو د ځینو طبي ستونزو له امله چې د الکولو د پرېښودلو وخت کې رامنځته کېږي نو ځکه باید د الکولو پرېښودل په احتیاط سره کنټرول شي، چې یوه عامه طریقه یې لکه ډیازپام د بینزوډیازپین درملو کارول دي، چې دا د روغتیا پاملرنې مرکز ته د داخلېدو پرمهال یا په انفرادي ډول ترسره کېدی شي او همدارنګه ځینی نور درمل لکه اکمپروسیټ، ډیسلفیرام، یا نالټریکسون هم کېدای شي د ډېر څښاک د مخنیوي لپاره وکارول شي، خو ځینې رواني ناروغۍ یا نور نشه ایې عملونه کولای شي چې درملنه پیچلې کړي. دغه راز الکوليزم ته د یو کس د بېرته راستنېدو د مخنیوي لپاره د درملنې بېلابېل ډولونه لکه انفرادي، ډله ایز یا د ملاتړ ګروپونه (چې غړي یې له یو بل سره هر ډول مرسته کوي) کارول کېږي، چې د ملاتړ ګروپونو له ډلې نه یو (Alcoholics Anonymous) ده.
ټولنیزې اغېزې
د الکولو ډېر مصرف په ټولنه کې جدي ستونزې رامنځته کوي، چې دا ستونزې په مغز کې د پتالولوژیکي بدلونونو او د الکول نشه ایې اغېزو له امله رامنځته کېږي. همدارنګه د الکول مصرف د جنایي جرمونو لکه له ماشومانو نه ناوړه ګټه اخیستنه، کورني تاوتریخوالی، جنسي تیري او غلا لامل کېږي. دغه راز الکوليزم د دندې د لاسه ورکولو لامل هم کېږي، چې کولی شي مالي ستونزي رامنځته کړي. په نامناسبو وختونو کې د الکول څښل د قانوني پایلو لامل کېدی شي لکه په نشې حالت کې د موټر چلولو لپاره د جریمې یا د جرمي چلند لپاره مدني جزاوې. همدارنګه نشې وخت کې د الکولي چلند او رواني اختلالات د هغه شاوخوا خلکو باندې ژوره اغېزه کولای شي او له کورنۍ او ملګرو نه د جلا کېدو لامل کېدای شي، چې له کورنۍ نه دا انزوا کولی شي زوجي تعلقاتو کې ستونزې راپیدا کړي او د طلاق یا کورني تاوتریخوالي لامل شي. دغه راز الکوليزم  ماشومانو ته د بې غورۍ لامل ګرځي چې دا د ماشومانو احساساتي ودې ته هم دایمي زیان رسولی شي. د دې له امله، د هغو کسانو ماشومان چې الکول مصرفوي ممکن یو شمېر احساساتي ستونزې ولري. د بېلګې په توګه دا ماشومان ممکن د مور او پلار د بې ثباته چلند له امله وېره ولري او ښایی دوی د خپل بې وسۍ له امله چې خپل مور او پلار له الکولیزم نه خلاص کړي شرم پیدا کړی او په پایله کې د خپګان لامل کېدای شی.
غوسه
موږ ته به یې په ماشومتوب کې ویل چې زموږ پر یوې اوږې پرښته او بلې بلې شیطان ناست وي. بیا به یې ټول ژوند کې موږ ته همدا درس راکول کېده چې چې باید له شيطان څخه ځان لرې وساتو یا د هغه خبره ونه منو او څومره مو چې وس وي، شیطان وځپو.
تاسې به پام کړی وي چې له کورني نظام څخه نیولې حتا د حکومت د قوانینو تر کچې پورې هر ځای له موږ څخه همدا توقع کېږي چې موږ دې ښه سلوک ولرو او د اصولو او قوانینو پابند دې اوسو. په ځانګړې توګه په ماشومتوب کې مور و پلار او ټولنه ماشومانو ته د هغوی د تورو احساساتو Dark Emotions د ښکاره کولو اجازه نه ورکوي.‌ که چېرې ستاسې په داخل کې موجود شیطان! تاسې و‌ځپئ، تحقیر یې کړئ او خبره یې ونه منئ، نو هغه په عقدوي کېږي او بیا له تاسې څخه په بله بڼه بدله اخلي. دې شیطان ته ارواپوه کارل يونګ Carl Jung سیوری Shadow وايي.
د غوسې دویم حالت
ماډل ارګانېزم
مهم ماډل ارګانېزمونه
ماډل ارګانېزمونه د ژوند له ټولو درېیو حوزو او دغه راز ویروسونو څخه استخراجېږي. تر ټولو ډېر مطالعه شوی پروکاریوټیک ماډل ارګانېزم «ایسچریچیا کولي» دی چې تر ۶۰ کلونو ډېره موده څېړنې پرې شوې دي. دا یوه عامه او د کولمو ګرام-منفي باکتریا ده چې په لابراتواري محیط کې په اسانه او ارزانه ډول د ودې وړ او کرل کېدای شي. دا په مالیکولي جینیټیک کې تر ټولو پراخ کارول شوی ارګانېزم دی او د بایو ټکنالوژۍ او مایکروبیولوژي په برخو کې یوه مهمه نوعه بلل کېږي چې له بیاجوړوونکې ډي.اېن.اې سره د اکثریت کارونو لپاره د کوربه ارګانېزم په توګه کار کوي.
غوسه
زه چې کله په دغه حالت کې وم،‌ نو دغه وسیله یا طبیعي نفت به مې د نورو د وېرولو یا هم د نورو د کنټرول لپاره ضایع کول، ځکه چې زه بېشعوره وم (د ډېرې غوسې یو زیان دا دی چې یو وخت داسې هم درباندې راځي چې تاسې غوسه نه شئ کنټرولای، بلکې غوسه تاسې کنټرولوي، غوسه ستاسې پر کمزورۍ بدلېږي او په دې ډول خلک ستاسې له دې کمزورۍ څخه ګټه اخلي.) کله چې مې لږ شعور پیدا کړ، نو ما هم د خپلې ځاني روغتيا په پار د غوسې کارول پیل کړل.
ماډل ارګانېزم
مهم ماډل ارګانېزمونه
ارابیډوپسیس تالیانا (Arabidopsis thaliana) اوس‌مهال تر ټولو مشهور ماډل نبات دی چې کوچنی قد او د نسل لنډه موده یې چټک جنیټیک مطالعات اسانوي او ډېری فینوټایپیک او بایو کیمیکل متغیرات یې نقشه برداري شوي دي. اې تالیانا (A. Thaliana) لومړنی نبات و چې د جینوم ترتیب یې درلود.
غوسه
غوسه نه بده ده او نه هم ښه، دا یوه جذبه ده او. ددې جذبې د ښکاره کولو طریقه ستاسې پر ژوند اثر پرېباسي. غوسه د نفتو په څېر ده، کولای شي‌ تاسې سره مرسته وکړي او د خپلو موخو تر لاسه کولو لپاره مو تحریک کړي. او دا هم امکان لري چې تاسې د دې نفتو سم کارول نه وي زده، نو تاسې، ستاسې ژوند او شاوخوا کې نور خلک هم درسره وسوځوي.
الاتير، د چواش جمهوریت
سرچينې
وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روسي سياستوال وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي ختيځپوهان وېشنيزه:روسي سندرغاړې وېشنيزه:روسي ښارونه
دوهم تیودور لاسکاریس
دوهم تیوډور ډوکاس لاسکاریس (په یوناني: Θεόδωρος Δούκας Λάσκαρις، رومي بڼه یې: Theodōros Doukas Laskaris؛ د ۱۲۲۱/ ۱۲۲۲ کال – د ۱۲۵۸ کال د اګست تر ۱۶) له ۱۲۵۴ څخه تر ۱۲۵۸ کال پورې د نیکیا سترواک و. نوموړی د سترواک دریم جان دوکاس واتازیز او سترواکې ایرین لاسکایرینا یوازینی زوی و. مور یې د اول تیوډور لاسکاریس مشره لور وه. اول تیوډور  په ۱۲۰۴ کال کې وروسته له هغه چې د څلورمې صلیبی جګړې په اوږدو کې صلیبیانو د بیزانس پلازمینه، قسطنطنیه ونیوله، د نیکیا سترواکي تاسیس کړه چې په کوچنۍ آسیا کې د بیزانس سترواکۍ ځای ناستی دولت و. تیوډور د دوو نامتو پوهانو، نیکفوروس بلیمایدس او جورج اکروپولیټس څخه غوره زده کړې ترلاسه کړې. نوموړي له ځوانو اندیالانو سره، په ځانګړې توګه له، جورج موزالون سره، ملګرتیا وکوله. تیوډور په ځوانۍ کې د دیني، تاریخي او فلسفي موضوعاتو په اړه د مقالو لیکل پیل کړل.
په ۱۲۳۵ کال کې، سترواک دریم جان د تیوډور واده د بلغاریا له الینا سره چمتو کړ، ترڅو د قسطنطنیه د لاتیني سترواکۍ په وړاندې د خپل پلار، ایوان دوهم اسین سره اتحاد را منځ ته کړي. د تیوډور په وینا، د دوی واده له خوشحالۍ ډک و او دوی پنځه یا شپږ ماشومان درلودل. له ۱۲۴۱ کال راهیسې، تیوډور په بالکان ټاپو کې د خپلو پرله پسې پوځي خوځښتونو په اوږدو کې په کوچنۍ آسیا کې د خپل پلار د بریدمن په توګه دنده پر مخ وړه. نوموړی د ۱۲۴۲ کال په شاوخوا کې، د خپل پلار مرستیال واکمن و، خو د مرستیال سترواک په توګه یې تاج په سر نه کړ. د دې دورې په اوږدو کې، د نوموړي اړیکې د ځینو نامتو اشرافیانو سره، په ځانګړې توګه د تیوډور فیلس او میکائیل پالیولوګوس سره، ترینګلې شوې.
د ترکیې تاریخ
له تاریخ پخوا دوران
د برونز دوران تمدن، په آناتولي کې له میلاد نه مخکې د لومړۍ زریزې په منځ کې را څرګند شو. په آناتولي کې د کلتور لومړنۍ نښانې په هغو څو لرغونو ځایونو کې موندل کېدای شي، چې د سیمې په مرکزي او ختیځو برخو کې موقعیت لري. د ډبرې د دوران آثار لکه: د څارویو هډوکي او د خوړو فوسیلونه په بوردور (د آنتالیا شمال) کې موندل شوې دي. که څه هم د ځینو لومړنیو خلکو اصلیت پټ دی، د برونز دوران د تمدنونو آثار، لکه د اکدي سترواکي، آشور او هېتیان، د خپلو اتباعو د ورځني ژوند او سوداکړۍ په ډېرو بېلګو موږ سمبالوی. د هېتیانو له سقوط وروسته، د یونان نوي ایالتونه، لکه: فریجیه او لیدیا د اېجین یوناني کلاسیک تمدن په غوړېدو سره، په لوېدیځ ساحل کې وده وکړه.
الدان، روسیه
سرچينې
وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې وېشنيزه:پښتانه خبريال وېشنيزه:روسي سياستوال وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي ختيځپوهان وېشنيزه:روسي سندرغاړې وېشنيزه:روسي رادارونه وېشنيزه:روسي اوبتلونه
مداومه جګړه
مداومه جګړه، چې د شوروي او فنلنډ د دویمې جګړې په نوم هم یادیږي، د دویمې نړیوالې جګړې د یوې برخې په توګه له ۱۹۴۱ تر ۱۹۴۴ کلونو پورې د شوروي پر وړاندې د نازي المان او فنلنډ جګړه وه. دا جګړه د شوروي په تاريخي لیکنو کې د فنلنډ جبهې د لویې هېوادنۍ جګړې په نوم یاديږي. المان په سیمه کې خپل عملیات په ختيځه جبهه کې خپلې ټولیزې جنګي هڅې ونومولې او فنلنډ ته يې د اقتصادي مرستو په ګډون خپلې بنسټیزي مادي او پوځي مرستې ولېږلې.
په لاپلانډ کې د المان او فنلنډ ګډو ځواکونو ونه شو کولی چې مومانسک فتحه کړي یا هم د کیروف (مومانسک) د رېل پټلۍ چې د شوروي د تجهیزاتو لپاره یوه ترانزیتي لار وه پرې کړي. دا جګړه یوازې له کوچنیو نښتو سره تثبیت شوه تر هغه چې د جګړې څپه د المان لور ته وروګرځېده او د ۱۹۴۴ کال په جون کې د شوروي د ویبورګ-پټروزاووډسک ستراتيژيک برید پيل شو. دې برید فنلنډیان له ډېری هغه سیمو څخه وشړل چې د جګړې په بهیر کې يې ترلاسه کړې وې خو د فنلنډ پوځ د ۱۹۴۴ کال په اګست کې خپل برید ودراوه.
د ښځو حقونه په برازیل کې
زده کړې
د زده کړو په ډګر کې، د ښځینه وو د لوست کچه له نارینه وو سره یو ډول ده. په ۲۰۱۰ کال کې د لوست کچه (د ۱۵ کلونو یا له هغو د زیات عمر او د لیک لوست کچې له مخې) په ښځو کې ۹۰.۷ سلنه او په نارینه وو کې ۹۰.۱ سلنه ښوول شوې ده.
اوس مهال ښځې تر ډېره د کالجونو په کورسونو کې برخه اخلي. د روغتیا او انساني پوهې په برخه کې هغوی د زده کوونکو ۶۶ سلنه او یا هم ۷۱ سلنه برخه جوړوي، په عمومي ډول له ټولو هغو برازیلي وګړو چې پوهنتونونو ته ځي ۵۳٪ یې ښځې دي.
سوسیالېستي فیمینېزم
کریسټن قدسي، ولې ښځو د سوسیالېزم په دوره کې غوره جنسیتي ځایګی لرلی (Why Women Have Better Sex Under Socialism) تر عنوان لاندې خپل کتاب کې استدلال کړی چې آزاد بازارونه د ښځو پر وړاندې تبعیض قایلېږي ځکه چې لوی مشران ښځې لږ باور وړ، کمزورې او احساساتي بولي او په دې سره د جنسیت پربنسټ امتیازاتي توپیرونه رامنځته کېږي، ځکه چې هغوی د دوی مالي انګېزو ته په استخدام کې اړتیا لري. جورج برنارد شاو نقل کوي چې «سرمایه داري د ښځو لپاره د دوامداره بډو په توګه عمل کوي څو هغوی د پیسو لپاره په جنسي اړیکو کې ښکېلې شي». نوموړی همدارنګه ادعا کوي چې ډېری ښځې په کورنیو چارو کې ونډه اخلي، خو دا بیا د هغو پر وړاندې چې بازار ته اړوندېږي، ناڅرګندې دي.
متقاطع والی
سوسیالیستې فیمینېستې کلودیا جونز د ۱۹۳۰مې لسیزې پر مهال هڅه وکړه چې تورپوستې او رنګین پوسته کارګرې ښځې او همدارنګه د هغوی اړتیاوې په کمونېست ګوند کې ځای پر ځای کړي. له همدې امله و چې کمونېست ګوند لیوالتیا لرله د نارینه او سپین پوستو پرولتاریا موضوعاتو ته ډېر پام ونکړي. د جونز نظریاتي مخینې د مارکسېزم، تور نېشنلېزم او فیمینېزم په تقاطع کې ځای درلود؛ هغه د درې ګوني ظلم (triple oppression) د نظریې د رامنځته کولو اعتبار لري، دغه مفهوم چې تورې او قهوه یي رنګ لرونکې ښځې د نژاد، طبقې او جنسیت پر بنسټ ظلم تجربه کوي. جونز سربېره پر دې استدلال کوي چې که چېرې استعماري جوړښتونه نه وای لغو شوي او د تور پوستو ملت پالنه په تصویب نه وای رسېدلې، سپین پوستې ښځې به هم د تورو او قهوه یي رنګ لرونکو ښځو په څېر نه وای آزادې شوې.
وکیل شیر احمد خان
وکیل شېراحمد خان جانمرادي  د غزني د خلکو پخوانی وکیل، پیاوړی شاعر او لیکوال وو. نوموړی د ارواښاد نایب سالار شېرمحمد خان غازي زوی او د ارواښاد محمدرسول خان اخندزاده لمسی وو،
امريتا سېنګ
سرچينې
وېشنيزه:سکيزم څخه اسلام قبول کوونکي وېشنيزه:1958 زېږېدنې
د ښځو له خوا د رایو ورکولو حق
افغانستان
په افغانستان کې ښځو په ۱۹۶۴ زکال کې د رایو ورکولو حق ترلاسه کړ، چې له ۱۹۶۵ زکال وروسته یې کولای شول رایه ورکړي(یوازې د طالبانو واکمنۍ کې  ۱۹۹۶- ۲۰۰۱ ز له استثنا پرته هغه مهال چې هېڅ ټاکنې ونه شوې). تر ۲۰۰۹ ز کال پورې ښځو د خپلې رایې کارولو له حق څخه د کمو معلوماتو لرلو له امله کمې رایې، د رایو صندوق ته اچولې، خو په ۲۰۱۴ ز کال کې د افغانستان منتخب ولسمشر ژمنه وکړه چې ښځو ته به مساوي حقونه برابروي.
ایران
په ۱۹۴۲ز کال کې د ایران د ښځو ګوند (حزب زنان ایران) د اصلاحاتو په موخه تاسیس شو. په ۱۹۴۴ زکال کې د ایران د توده ګوند ښځو او د ښځو دیموکراتیکې ټولنې (جامعه ای دیموکرات زنان) د هغه هېواد پارلمان ته د ښځو د رایې ورکړې د حق وړاندیز وکړ، کوم چې د اسلامي محافظه کارانو له خوا رد شو. په ۱۹۵۶ ز کال کې د نوې لارې ډلې(جمیعت راه نو)، د ښځینه وکیلانو اتحادیې( انجمن زنان حقوقدان) او د بشري حقونو د ملاتړې ډلې ( جمیعت زنان طرفدار حقوق بشر) له خوا د ښځو د رایې ورکولو د حق غوښتنې په موخه نوی کمپاین پیل شو. له دې وروسته د شاه له خوا د اصلاحاتو ملاتړ وشو او په خپل مدرنیزم یا نوي کېدو پروګرام کې یې سپین انقلاب ته ځای ورکړ. د ۱۹۶۳ز کال په جنوري کې ټولپوښتنه ترسره شوه چې د رایو په اکثریت ښځو ته د رایې ورکولو حق ورکړل شو،هغه حق چې د ۱۹۰۶ز کال د اساسي قانون د دویم څپرکي او درېمې مادې پر اساس ترې اخیستل شوی وو.
ترکیه
د جمهوریت په لومړیو کې، کله چې اتاترک یو ګوندي حکومت چلاوه، د هغه ګوند ټول نوماندان وټاکل، د ښځو لپاره یې یو کوچنی شمېر څوکۍ جلا کړې، نو طبیعتاً به دغو ښځینه نوماندانو دغه څوکۍ خپلولې. کله چې په ۱۹۴۰ز کال کې څو ګوندیزې ټاکنې پیل شوې، په مقننه قوه کې د ښځو څوکۍ راکمې شوې، چې د ښځو لپاره د پارلمان دغه ۴ سلنه برخه څوکۍ، له ۱۹۳۵ز کال څخه تر ۱۹۹۹ز کال پورې بیا زیاتې نه شوې. د ۲۰۱۱ ز کال په پارلمان کې ښځو ۹ سلنه څوکۍ خپلې کړې. په داسې حال کې چې ترکي ښځو څه باندې یوه لسیزه وړاندې، د ځینو اروپایي هېوادونو، لکه: فرانسې، ایټالیا او بلجیم په څېر له ښځو د رایې ورکولو حق ترلاسه کړی وو، چې دا د اتاترک د پراخو ټولنیزو بدلونونو یوه برخه وه.
مصر
په مصر کې د ښځو د رایې کارولو د حق لپاره لومړنۍ هڅې د ۱۹۱۹ کال د نشنلستي یا ملي توب له انقلاب وروسته پیل شوې، هغه انقلاب چې پکې ښځې له هرې ډلې د بریتانیا د نیواک پر ضد واټونو ته راووتلې. دغه هڅې د ښځو د حقونو په برخه کې د یو شمېر مصري مخکښو ښځو له خوا د شلمې پېړۍ د دوهمې نیمایي په پیل کې د لاریونونو، رسنیو په کارولو او ورته د ذهنیت په جوړولو رهبري کېدلې. ولسمشر جمال عبدالناصر په ۱۹۵۶ کال کې وروسته له هغې چې د بریتانیا تر نیواک لاندې ښځې له رایې کارولو منع شوې وې، د مصري ښځو د رایو ورکولو له حق ملاتړ وکړ.
سټیون سونډهایم
سونډهایم ګڼ شمېر جایزې ګټلې چې په کې د ټوني اته جایزې (له دې ډلې په ۲۰۰۸ زکال کې د ټوني د یو عمر د لاسته راوړونو جایزه)، د اوسکار جایزه، د ګرامي اته جایزې، د لورنس اولیویر جایزه، د پولیتزر جایره، د کنډې د مرکز ویاړ او همدارنګه د ولسمشرۍ د آزادۍ نښان شاملېږي. په براډوې او د لندن په وېسټ انډ کې د هغه په ویاړ دوه تئاترونه نومول شوي. د نوموړي له آثارو څخه په سینمايي اقتباس کې د ویسټ سایډ کیسه (۱۹۶۱ زکال)، سویني تاډ: د فلیټ واټ شیطان آرایشګر (۲۰۰۷ زکال) او په ځنګل کې (۲۰۱۴ زکال) په نومونو، فلمونه شاملېږي.
لومړنی ژوند او زده کړې
سونډهایم له تئاتر سره هغه مهال چې ۹ کلن و د بارډوې موزیکال تئاتر د Very Warm for May په نوم نندارې له لیدو وروسته لیوالتیا پیدا کړه. سونډهایم څرګنده کړه: «پرده پورته شوه او یوه پیانو را څرګنده شوه». «ناظر تخته پاک را واخیست او هغه یې پاک کړ، کلیانې یې وشرنګولې. ما فکر وکړ چې دا هیجان پارونکي دي».
کارل برير
د ژوند منځني کلونه
برير د بخار د ماشین لپاره اړينې نورې برخې جوړې کړې. يوه پرزه يې د «بنسن» (رابرټ بنسن يو المانی کيمياپوه و) د ډول سوځونکی و، کوم ته چې د بخار لپاره د ايشوبي د ګرمولو لپاره د پيټرولو په مټ سون توکي ورکول کېدل. په همدې بنسټ د هوا د نلکو په داخلي خونو کې د نږدې ۳۰۰۰ سوريو کولو اړتيا وه. له دې امله چې داسې کوم سوری کونکی نه و چې دا کار وکړي، د همدې لپاره برير يو چټک شوی پيلټن ډوله (پيلټن ډوله هغه چې ګرارۍ بڼه ولري) سوری کونکی پرس چمتو کړ، کوم چې د دوی د اوبو د بهرني نل څخه د ابو په فشار چلېدو. د هغه په اختراع سره، په لږ وخت کې سوري وشول. برير په ۱۹۰۱ز کال کې خپل موتر راټول کړ، له هغه سره د موټر په سيټونو جوړولو، سينګارولو او رنګولو کې د ګاډۍ ځينو کارمندانو مرسته وکړه. د برير د موټر لومړی سفر د ۱۹۰۱ز کال د سپتمبر په مياشت کې تر سره شو.
د اور غورځونکي خوټيدلو ډولونه
د اورغورځونکي خوټېدنو بېلابېل ډولونه چې پر مهال يې لاوا، تيفرا (ايرې، لاپیلي، اور غورځونکي بمونه او اورغورځونکي سټې يا کوندې) او په سره ورته برخو وېشلي ګازونه له يو اورغورځونکي سوري يا درز څخه راوځي، چې د اورغورځونکي پوهانو له لورې يو له بل څخه بېل شوي دي. دا ډولونه ډېری وخت د نامتو اورغورځونو پر مهال د هغوی د کتل شوي ډول يا چلند په نومونو نومول شوي دي. ځيني اور غورځونکي غرونه ښايي د فعاليت د يوې دورې پر مهال د خوټېدنې يوازې يو ډول ځانګړتيا وښيي، په داسې حال کې چې ځیني نور ښايي په يوه خوټېدونکې لړۍ کې يوه بشپړ سلسله څرګنده کړي.
مګماتيک خوټېدنې
مګماتيک خوټېدنې د ګاز د خوشې کېدلو له امله د چاودېدونکي نه تراکم پر مهال ځوانې ټوټې توليدوي. د دوی زياتوالی پر “Hawaii” باندې د لاوا د يو څه کوچنيو چينو يا فوارو څخه “Ultra-Plinian” خوټېدنې ستونونو پورې دی، چې په ۷۹ کې د ويسووييس غر د خوټېدنې “eruption of Mount Vesuvius 79” په پرتله (چې Pompeii سيمه يې لاندې کړه) له ۳۰ کېلو متر (۱۹ میل) څخه زيات لوړ دی.
سترواکي
پېژندنه
که څه هم سترواکي ځيني وختونه يوازې يو سيمانتيک جوړښت وي. لکه: کله چې يو واکمن د سترواک لقب غوره کړي. هغه حکومت يا ولس چې يو واکمن پرې په منطقي ډول واکمني کوي، په سترواکۍ بدلېږي؛ سره له دې نوره سيمه يا تسلط نه لري. د دې ډول سترواکۍ بېلګې د مرکزي افريقا سترواکي، د مکسيکو سترواکي يا د کوريا سترواکي، چې په ۱۸۹۷ز کال کې يې هغه مهال ادعا وشوه، چې کوريا د نوې سيمې له تر لاسه کولو څخه لرې د جاپان سترواکۍ له لورې ورسره د يو ځای کېدلو په حال کې وه، چې يو له هغو وروستيو سترواکيو څخه وه، چې په رسمي ډول يې د سترواکۍ نوم کاروه. په دې معنا ۲۰ پېړۍ کې د پېژندل شويو سترواکيو د وروستيو دولتونو له ډلې د مرکزي افريقا سترواکۍ، ايتوپيا، ويتنام، مانچوکو، روسيې، المان او کوريا نومونه يادولی شو.
ځانګړتياوې
سترواکۍ د دولتونو د بېلابېلو ډولونو په توګه رامنځته شوې دي، که څه هم په عمومي ډول د پياوړو پاچاهيو په ډول پيل کوي. د سترواکيو په اړه نظريې د وخت په تېرېدلو سره بدلون کړی دی، چې له عمومي منښت يا تاييد څخه تر نړيوالې کرکې پورې رسېږي. سترواکۍ د بېلابېلو برخو له يو ډول تنوع يا بېلابېلوالي (توکميز، کلتوري، ملي، مذهبي) څخه جوړېږي او د واکمنانو او تر واک لاندې برخو تر منځ لږ تر لږه د يو څه نابرابرۍ په معنا سره دي. له دې نابرابرۍ څخه پرته نظام به د ګډو ګټو حکومت وګڼل شي. د تاريخ په اوږدو کې د نړۍ سترو قدرتونو په ثابت ډول د نړۍ د نورو برخو د نيولو هڅه کړې ده. امپرياليزم د يو ستر قدرت نظريه ده، چې يو بل ملت يا ځمکه اداره کوي او اراده يې دا وي، چې له هرې شونې لارې څخه په ګټې اخېستنې سره له اصلي يا مور هېواد سره د مرستې کولو په موخه، د هېواد له اصلي اوسېدونکو او سرچينو څخه ګټه پورته کړي. زياتره سترواکۍ د پوځي بريا او يو سياسي اتحاد کې د تر لاس لاندې شويو دولتونو د يو ځای کېدنې له امله وې، مګر سترواک تسلط له نور لارو څخه په ګټې اخېستنې سره رامنځته کېدلی شي. د اتن سترواکۍ، د روم سترواکۍ او د برتانيې سترواکۍ لږ تر لږه يوه برخه کې د ټاکنيزې پاملرنې له مخې وده وکړه. د برازيل سترواکۍ په ۱۸۲۲ز کال کې د پرتګال له سترواکۍ څخه له بېلېدلو څخه وروسته ځان د سترواکۍ په توګه اعلان کړ. فرانسه دوه ځلې د فرانسې جمهوريت څخه د فرانسې سترواکۍ ته بدلون کړی دی، په داسې حال کې چې خپله بهرنۍ سترواکي يې وساتله.
د پاکستان او متحده ایالاتو اړیکې
کله چې برتانوي هند ووېشل شو او پاکستان خپلواک شو، امریکا له هغو لومړنیو هېوادونو نه وه چې د ۱۹۴۷ز کال د اکټوبر په ۲۰مه یې د پاکستان له خپلواکۍ دوه میاشتې او شپږ ورځې وروسته له دغه هېواد سره اړیکې جوړې کړې. د متحده ایالاتو د حکومت په ټولیزه تګلاره کې له جنوبي او مرکزي اسیا او همدا راز له ختیځې اروپا سره اړیکې ډېر مهم فکټور دی.
نړیوالې اړیکې (۱۹۱۹ – ۱۹۳۹ز کلونه)
د ملتونو ټولنه
د نړیوالو کړکېچونو یوې لړۍ ټولنه په پراخه کچه تر فشار لاندې راوړه، چې تر ټولو لومړی یې په منچوریا د جاپان یرغل و. جاپان ګرم وګڼل شو او له ټولنې ووت. په دې پېښه پسې ډېر ژر د ۱۹۳۴ – ۱۹۳۶ ز کلونو حبشې کړکېچ را منځته شو، چې په کې ایټالیا په ایتوپیا (حبشه) باندې چې د خپلواکو افریقایي هېوادونو څخه و، تېری وکړ. ټولنې هڅه وکړه چې پر ایټالیا اقتصادي بندیزونه ولګوي، خو هېڅ ګټه یې ونه کړه. دې پیښې د فرانسې او بریتانیې کمزورتیاوې په ګوته کړې، چې بېلګه یې د ایټالیا ګوښه کولو ته د لېوالتیا نه ښودل وو او د هټلر د آلمان په وړاندې یې د قدرت د انډول په برخه کې وبایله. د لویدیځو قدرتونو د محدودو ګامونو په پایله کې د موسلیني ایټالیا د هټلر له آلمان سره د یووالي پر لور وهڅوله. د حبشې جګړې نړۍ ته په ډاګه کړه چې ټولنه د شخړو په حل کې تر کومه حده بې اغیزې وه. د هسپانیې د کورنۍ جګړې په مدیریت کې یې هېڅ ونډه و نه لوبوله. ټولنې همدارنګه ونه شو کړای، چې نورې کوچني شخړې چې لوی اروپایی هېوادونه په کې ښکېل وو، لکه: د هسپانیا او مراکش د بیلتون غوښتونکو ترمنځ د ریف جګړه، حل کړي.
زهرجن ګاز جرمي ګڼل
په ۱۹۲۰ ز کلونو کې زهرجن ګاز د نړۍ په کچه د لویې مبارزې موضوع شو. زهرجن ګاز جګړه نه ګټله او جنرالانو نه غوښت. سرتېرو د مرمیو یا چاودېدونکو توپونو په پرتله له هغه خورا سخت نفرت درلود. تر ۱۹۱۸ ز کال پورې، کیمیاوي توکو د فرانسوي مهماتو ۳۵ سلنه، د بریتانوي مهماتو ۲۵ سلنه، او د امریکایی ډپيو ۲۰ سلنه جوړله. "په جګړه کې د نفس بندۍ، زهرجنو او نورو ګازونو او د جکړې د باکتریالوژیکي تګلارې د کارولو د منع کولو پروتوکول" ["د جینوا پروتوکول"] په ۱۹۲۵ ز کال خپور شو او د ټولو لویو هېوادونو له لوري د تګلارې په توګه ومنل شو.
په نازي جرمني کې ښځې
مخینه
په داسې حال کې چې د وایمار جمهوریت تر چتر لاندې ډېری ګوندونو په ټاکنو کې د ښځو نوماندانو په لرلو ونډه واخیسته (یو شمېر یې بریالۍ هم شوې)، خو نازي ګوند دغه کار وه نه کړ. په ۱۹۳۳ زکال کې د کلتور وزیر یوزف ګوبلس دغه موضوع په داسې توګه توجیه کړه چې «دا غوره ده هغه چارې چې نارینه و ته اړوندېږي نارینه و ته پرېښودل شي». د ۱۹۳۳ زکال د نومبر میاشتې د ټاکنو په پایله کې جرمني هغه هېواد وګرځېد چې په خپل پارلمان کې یې هېڅ ښځینه استازې نه لرله؛ په داسې حال کې چې د تېر پارلمان له ټولو ۵۷۷ څوکیو څخه  ۳۷ یې ښځو ته اړوندې وې.
انتقادي نظریه
کانت او مارکس
د کانټ په ماورايي ایدیالیزم کې، نقد یا تنقید یوې قوې، یوې بڼې یا د پوهې ټولګې او مجموعې د اعتبار اړوند حدودو ټاکل او ارزونه ده، په تېره بیا د هغه علم یا پوهې د بنسټیزو او نه کمېدونکو مفاهیمو اړوندو محدودیتونو د محاسبه کولو له لارې. د کانت د نقد یا تنقید مفهوم د ناسمو، نه اثباتېدونکو یا ګروهماتیکو فلسفي، ټولنیزو او سیاسي باورونو له منځه وړلو پورې تړاو لري. د هغه د عقل او استدلال برخې اړوند انتقاد د الهیاتي عقایدو او مابعدالطبیعي نظریو اړوند انتقاد پکې شامل و، او د اخلاقي خپلواکۍ د ودې او د خرافاتو او غیرعقلاني اقتدار او روښانتیا اړوند انتقاد پکې یو بل سره یوځای او وتړل. زیاتره «انتقادي ریالیستیک» محفلونو هغه له پامه غورځوي، له همدې امله د کانټ سمدستي هڅونه د ځانګړي او خاص دلیل د انتقاد لیکلو لپاره د دیوید هیوم د شکمنې تجربه ګرایۍ له امله د رامنځته شویو ستونزو ارزول و، چې په میتافزیک باندې په برید کې یې د نړۍ د پېژندنې ضد او مروج اوسېدو لپاره د استدلال او اروزنې په موخه له عقل او منطق نه کار اخیسته. د کانت په وړاندې د علیت اړوندو مفاهیمو د مخکنیو میتافیزیکي ادعاوو کارول د یو الزام او مجبوریت په توګه مطرح کړل، ځکه که چېرې یوڅه د پېژندلو وړ وي، باید د درک وړ پدیدو د متمایزه انتزاعاتو په اساس ولاړې او تأسیس شي.
انجنا سوکاني
سرچينې
وېشنيزه:1978 زېږېدنې
رابرټ اي. هوارډ
هوارډ په تکزاس کې زیږېدلی او رالوی شوی دی. هغه د خپل ژوند ډېره برخه د کراس پلېنز په ښارګوټي کې  تېره کړې ده، چې یوه برخه یې په ورڅېرمه براونووډ کې تېره کړې ده. هغه چې یو په کتاب مین او ځېرک ماشوم و، له بوکسېنګ سره یې هم مینه درلوده او د خپل ۱۳-۱۸ کلنۍ تر منځ عمر (د نوې ځوانۍ)  په وروستیو کې یې یو څه وخت د اندامونو د ښکلا به تمرین کې او بالاخره په غیر حرفه یي بوکسېنګ کې تېر کړی دی. هغه له نهه کلنۍ څخه د عجایبو په اړه د کیسو لیکوال کېدو ته هېله من و اما تر ۲۳ کلنۍ پورې حقیقي بریا ته ونه رسېد. وروسته له هغې، بیا په ۳۰ کلنۍ کې د ځان وژنې له لارې د هوارډ تر مړینې پورې د نوموړي لیکنې په زیات شمېر مجلو، ژورنالونو، او ورځپاڼو کې خپرې شوې، او هغه په څو فرعي ژانرونو کې مهارت وموند. د هغه تر ټولو لویه بریا د هغه له مړینې نه وروسته واقع شوه.
د هوارډ ځان وژنې او ورسره تړلو محیطي شرایطو د نوموړي د روحي روغتیا په اړه ګمانونو ته لاره پرانیستې ده. د هغه مور د خپل ټول ژوند په اوږدو کې له نري رنځ ناروغۍ څخه کړېده، او کله چې هغه پوه شو چې مور یې د کوما حالت ته تللې ده او نوره نه راویښېږي، هغه خپل موټر ته منډه کړه او ځان یې په سر باندې په ډزو وویشت.
لومړنۍ لیکنې
په ۱۹۱۹ز کال کې، کله چې هوارډ دیارلس کلن و، ‌ډاکتر هوارډ خپله کورنۍ د مرکزي تکزاس د کراس پلېنز کلي ته ولېږدوله، او یاده کورنۍ د هوارډ د پاتې ژوند په اوږدو کې هلته اوسېده. د هوارډ پلار د ښار په منځ کې په نغدي تادیې سره یو کور واخیست او په هغه کې یې عمومي نوښتونه راوستل. د هماغه کال په ترڅ کې، کله چې د هغه پلار په نږدې کالج کې د ډاکترۍ یوه دوره تېروله، په داسې توګه چې هوارډ به په نیو اولینز کې په یوه کتابخانه کې ناست و، چې په دې توګه یې د پېکټس په نامه یو کتاب وموند او د لرغوني سکاټلنډ د ځایي کلتور په اړه پکې لږ حقایق او پرېمانه افسانې پکې وې.
د استراليا اقتصاد
د کورني بازار پانګونې له اړخه په سيډني کې د استراليا د وثايقو بازار په نړۍ کې د ونډو شپاړسم ستر بازار دی او د اسيا پیسيفيک په سيمه کې د سود لوړې اندازې تر لاسه کوونکي بازارونو څخه يو دی. د استراليا په ځينو سترو شرکتونو کې «Commonwealth Bank, BHP, CSL, Westpac, NAB, ANZ, Fortescue Metals Group, Wesfarmers, Macquarie Group, Woolworths Group, Rio Tinto, Telstra, Woodside Energy» او «Transuban» شامل دي. د استراليا او د دې هېواد د اړوندو سيمو دودپيسه استراليايي ډالر دی، کومه دودپيسه چې د ګڼو پسيفيک هېوادونو سره شريکه ده.
نړيوال مالي بحران
د استراليايي حکومت هڅونکې (په خوځښت راوستونکې) بستې (۱۱.۸ ميليارده ډالره) د سوړبازارۍ په مخنیوي کې مرسته وکړه.
په داسې حال کې چې په ټوليز ډول د استراليا ملي اقتصاد وده وکړه، ځينو هغو ايالتونو چې کان کيندونه يې نه درلوده او د استراليا ځېنې هغو اقتصادونو چې پر کان کېندنې نه و وړلا، له سوړبازارۍ سره مخ شول.
مليالم سينما
ملیالم سینما Malayalam cinema د هند په سويلي ایالت کیرالا کې موجود هندي فليمي صنعت دی.
لکي ژبه
هغه ځای چېرې چې د دې ژبې وینا وال اوسیږي
خو ډاکټر پروېز ناتال خانليري د لوري او باختري ژبې په کرد پورې اړوند ګڼي. د باختري غرونو او د فارس ولايت د لويديځ په يوه برخه کې د باختري، ممساني او بويار احمدي قبيلې په کردانو پورې اړوندې ژبې خبرې کوي، خو د هغې له کومې څانګې سره يو شان نه دي او په منځ کې يې ځانګړتياوې او توپيرونه هم شته. دوی چې لاهم دقیق دي او د دوی فاصلې ندي مشخص شوي. خو دا عامه خبره ده چې ټولې باختري او لوريي ژبې د يوې ډلې په توګه وګڼل شي.
ننګونې
د دې ژبې یوه ستونزه دا ده چې په علمي مرکزونو کې نه تدریس کیږي. له دې امله چې د لکی ژبه معیاري لکي ليکدود نه لري، نو د لکی په سیمو کې د دې ژبې تدریس تر اوسه نه دی شوی.
ډېپلوماتیک تاریخ
ډېپلوماتیک تاریخ د ملتونو ترمنځ د نړیوالو اړیکو تاریخ سره تړاو لري. ډیپلوماتیک تاریخ له نړیوالو اړیکو سره توپیر لري، په دې کې هغه لومړنی یې د یوه دولت د بهرنۍ تګلارې په اړه وي او دویم یې بیا د دوو یا له دوو نه زیاتو دولتونو تر منځ اړیکې څېړي. ډیپلوماتیک تاریخ د ډیپلوماسۍ له تاریخ نه بحث کوي، په داسې حال کې چې نړیوالې اړیکې د اوسنیو پیښو او د یو ماډل له رامنځته کولو نه بحث کوي چې موخه یې د نړیوال سیاست په اړه توضیحي رڼا اچول دي.
د شلمې پېړۍ پوهان/ عالمان
د شلمې پېړۍ په لومړیو کې، نامتو ډیپلوماتیک تاریخ پوهان لکه چارلس ویبسټر، هارولډ ټیمپرلي، الفریډ پریبرم، آرایچ لارډ او بې ای شمیټ ډېری د داسې  پېښو په اړه لکه؛ د ناپلیون جګړې، د ویانا کانګریس او د فرانسې-آلمان د جګړې پر اصلیت اندیښمند وو او کار يې پرې کولو. په ډیپلوماتیک تاریخ کې یوه د پام وړ پیښه په ۱۹۱۰ کال کې رامنځته شوه کله چې د فرانسې حکومت د ۱۸۷۰ کال د جګړې اړوند ټول آرشیفونه خپاره کړل. په روسیه کې بلشویکانو په ۱۹۱۸ کال کې د متحدینو مهم پټ/ محرم اسناد خپاره کړل.
د شلمې پېړۍ په لومړۍ نیمایي کې، ډېری ډیپلوماتیک تاریخ لیکنې د بهرنۍ پالیسۍ د لومړیتوب په محدوده کې لیکل شوې او اونورو پراخو تاریخي  ځواکونو ته يې لږه اشاره کړې. د دې تمایل تر ټولو د پام وړ استثناوې په انګلستان کې ټایلر او ویلیم میډلیکاټ، په فرانسه کې پیرري رینوېن او په متحده ایالاتو کې ویلیم لنجر وو، چې اقتصادي او کورني سیاسي ځواکونه یې وڅېړل.
د اقلیم ناڅاپي بدلون
د اقلیم ناڅاپي بدلون هغه مهال پېښېږي چې اقلیمي سیستم په داسې کچه انتقال ته اړ ایستل شي چې د اقلیمي سیستم د انرژۍ تعادل یې ټاکي او دا کچه د بېروني ځواک د بدلون تر کچې چټکه ده، که څه هم ښايي د اسماني ډبرې د ټکر په څېر ناڅاپي پېښې په کې شاملې وي. په دې توګه ویلی شو چې که په یوه اقلیم کې تر هغه زیات بدلون راشي چې وړتیا لري، دا ناڅاپي اقلیمي بدلون دی. د دغه ډول بدلون په تېرو پېښو کې د کاربنیفر باراني ځنلګونو ویجاړي، یانګ ډرایاس، ډانسګارډ اوشګر، هاینرېش او د پالیوسن-ایوسن د حد اکثر حرارت پېښې شاملې دي. دا اصطلاح د اقلیمي بدلونونو په محتوا کې د هغو ناڅاپي اقلیمي بدلونونو د تشرېح لپاره هم کارول کېږي چې د یوه انسان د ژوند په محدوده کې د لیدل کېدو وړ دي.
عمومي کتنه
د ناڅاپي اقلیمي بدلونونو په اړه علمي پوهه په ټولیز ډول کم‌رنګه ده. د اقلیم د ځینو اړوندو فیډبکونو لپاره ښايي د ناڅاپي بدلون احتمال کم وي. هغه عوامل چې ښايي د ناڅاپي اقلیمي بدلونونو احتمال ډېر کړي، د ځمکې د کرې ډېر ګرموالی، د ځمکې چټک ګرموالی او د ځمکې داسې ګرموالی دی چې په اوږدو زماني دورو کې دوام مومي.
ښځې په جاپان کې
مسلکي ژوند
د جاپان يو غښتلی فرهنګ له واده څخه وروسته په کور کې د مېرمنو پاتې کېدل دي. کله چې يوه مور بايد کار وکړي، نو زیاتره د خپلو بچیانو اوخاوند له مهالوېش سره سم د ورځې يوه برخه د کم عاېد لرونکي دنده کوي. د کورنۍ او کور اړوند چارو خيال ساتل د مېرمنو يو عمده رول بلل کېږي او له کاريګرو مېرمنو هم د دې د تر سره کولو تمه کېږي. سره له دې چې په وروستيو کلونو کې د کاريګرو مېرمنو کچه زياته شوې ده، په ۲۰۱۴ز کال کې مېرمنو د جاپان ۴۲،۷ سلنه کاري ځواک جوړاوه. په جاپان کې هغه مېرمنې چې له رسمي وخت وروسته کار کوي، په خپلو کې لوړ شباهت لري او ډېری له دې مېرمنو ميندې دي.
په اوکراین باندې د روسیې په برید کې ښځې
مخینه
په ۲۰۱۴ زکال کې د اوکراین او روسیې ترمنځ د جګړې له پیله د اوکراین په پوځ کې د ښځو ونډې پام وړ پراختیا ومونده، له دې ډلې ګڼ شمېر هغه ځایګي چې وړاندې یوازې نارینه و ترلاسه کولای شول ښځو هم ورته اجازه ومونده او له امله یې د پوځي خدمت کوونکو ښځینه وو شمېر دوه چنده شو. اوکرایني ښځو د لومړۍ نړیوالې جګړې له مهاله د وسله والو ځواکونو په لیکو کې خدمت کړی، خو په ۲۰۱۴ زکال کې په دونباس کې د جګړې د پیلېدو تر مهاله په رسمي توګه د پخوانیو جنګي سرتېرو په توګه نه پېژندل کېدلې او ورته بشپړ حقوق نه ورکول کېدل. د ۲۰۲۱ زکال د ډسمبر له لومړیو څخه ښځې په یو شمېر چارو کې له وړاندې ثبت شوې. له دې سره بیا هم د اوکرایني پوځ په لیکو کې د ښځو پر وړاندې تبعیض، ځورونې او تاوتریخوالي شتون لري. اوکراینۍ ملکي ښځې هم د جګړې په اوږدو کې له ګواښونو او یو شمېر مهمو مسایلو سره مخ شوې. ورته مهال په اوکراین کې رومانیايي ښځې د تبعیض له ځانګړي کچې سره مخ شوې، هغه چې د کورني بې ځایه شوي حالت له منلو ډډه کوي او له شدید نژادي تبعیض سره مخ دي.
د روسیې او د لوهانسک د خلکو د جمهوریت/د دونباس د خلکو د جمهوریت ځواکونه
د روسیې په وسله والو ځواکونو کې د پرسونل د اوږد مهاله کمښت اړوند د ۲۰۰۸ زکال د روسیې د پوځي اصلاحاتو را وروسته د روسیې د دفاع وزارت د دغو تشو د ډکولو په موخه ډېرې لږ هڅې وکړې څو هغه د ښځو په ګمارنې ډکې کړي. له ۲۰۱۰ زکال وروسته هغه ښځې چې له پوځ سره یوځای شوې ډېرو یې (۶۷٪) د مالي اړتیاوو له امله او ډېر لږ شمېر یې (۶٪) د مسلکي موخو لپاره پوځ ټاکلی و. په داسې حال کې چې ډېرې ښځې د ۲۰۱۰مې لسیزې پر مهال له پوځ سره د یوځای کېدو په هڅه کې وې (د بېلګې په توګه، ښځو د نارینه و په پرتله په پوځي پوهنتون کې د شاملېدو ډېر غوښتنلیکونه سپارلي و)، هغوی له سیستماتیک تبعیض سره مخ شوې ځکه چې ښځو د جګړې په لومړۍ کرښه کې د جګړه کوونکي رول د لرلو اجازه نه لرله او همدارنګه یې نه شو کولای د ډګروالۍ (په روسي: полковник) له رتبې لوړه رتبه ترلاسه کړي؛ له همدې امله هغوی د «موټر چلونې، میخانیکي، نښه ویشتونکې او توپچي» دندې رد کولې. د روسیې د دفاع وزیر سرګئی شویګو د ۲۰۲۰ زکال په مۍ میاشت کې څرګنده کړه چې نږدې ۴۱ زره ښځې (د فعالې دندې لرونکو ځواکونو شاوخوا ۴.۲۶ سلنه) د روسیې په وسله وال پوځ کې ځای پر ځای شوې دي. ورته مهال په ۲۰۲۰ زکال کې د روسیې د عمومي افکارو د دولتي څېړنیز مرکز (VTsIOM) د نظر پوښتنې له مخې ۶۳ سلنه روسي وګړو ویلي و چې نه غواړي لوڼې یې له پوځ سره یوځای شي (۴۲ سلنه نورو ویلي و چې «پوځي توب د ښځو کار نه دی او یوازې نارینه و ته اړوندېږي»).
ګوجراتي ليکدود
د اوستايي کارول
د هند زردشتیانو ، چې په ټوله نړۍ کې یې د زردشتیانو ټولنه د ډیرو کلونو لپاره ژوندۍ ساتلې ده، اوستا د اویستا له الفبا څخه په برهمي کرښو کې ژباړلې ده. لومړنۍ ژباړې او دا غوره ده چې ووایو نقلونه د شلمې پیړۍ په شاوخوا کې ترسره شوي. دا نقلونه زیاتره په هغه وخت کې د پارسي سنسکریت پوهانو او نیریوسنګ دهوال لخوا لیکل شوي وو. نن ورځ، د هند د زردشتیانو په منځ کې، اوستا اکثره په ګجراتي رسم الخط لیکل کیږي. ځكه چې په ګجراتي كې د آوستان ځينې توريونه سم برابر نه دي، زردشتيانو مركز حروف جوړ كړي دي، د بېلګې په توګه، له دې امله چې په ګجراتي كې فونيم /z/ (لكه zaraθuštra ) نشته، نو دوى د حروف Phoneme/ له ترکیب څخه حروف جوړ كړى دى. j/ لاندې د یوې نقطې سره.
کراسنودار سيمه
سرچينې
وېشنيزه:مخونه د ګراف سره وېشنيزه:روسي سندرغاړې وېشنيزه:روسي ختيځپوهان وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي سياستوال وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روسي ساينسپوهان وېشنيزه:روسي رادارونه وېشنيزه:روسي ښارونه وېشنيزه:روسي سيمې وېشنيزه:روسي ولايتونه وېشنيزه:روسي ولسوالۍ
زردشت
وخت
"زردشت چېرته او کله ژوند کاوه؟ موږ نه پوهیږو. دا د هرمن لومیل لخوا یوه جمله ده، چې په 1930 کې د "زردشتي مذهب" په کتاب کې ښکاري. نږدې یوه پیړۍ وروسته، د لومیل خبرې لاهم ریښتیا دي. سره له دې چې د زرتشت د ژوند د دقیق وخت او ځای د معلومولو لپاره د ډیرو هڅو سره سره، ټول څیړونکي په دې اړه قیاس کوي.
په وروستیو برخو کې
د اویستا وروستنۍ برخې د تاریخي زرتشترا څخه ځان لرې کوي. د اویستا په دې برخه کې د هغه د پلار، مور، لوڼو او زامنو نومونه یاد شوي دي. هغه د اویستا په وروستیو کې د ایډیالوژیکي شخصیت په توګه انځور شوی: هغه څوک چې خپل ژوند یې د اور مازدا ارادې ته وقف کړی او په بشپړ ممکنه بڼه یې مذهب عملي کړی. د زردشت ژوند په دوو کاسمیکي دورو کې پیښ شو. هغه د درې زره کال د دریمې دورې په پای کې زیږیدلی او د وشتاسپ سره د هغه ملاقات د څلورمې دورې د لومړۍ زریزې پیل دی. د زردشت د ژوند په اړه چې په لرغونې اوستا کې شته لږ جزئیات د دې لامل شوي چې تاریخ په وروستیو لیکنو کې شاته پاتې شي او د هغه له ژوند څخه د دیني نظریاتو پر بنسټ یو ژوندلیک جوړ شوی دی. فروردین یاشت په دې قضیه کې ځانګړی اهمیت لري. په دې آيت کې د زرتشت د خرڅلاو ستاينه شوې ده. د هغه خرڅلاو د نورو خدایانو په څیر تصور شوی او زرتشترا د یو انسان څخه بهر تللی دی. فاروردین یاشت د الهیاتو له نظره د زروستر اړوند ترټولو پخوانی متن ګڼل کیدی شي. له ۸۷ تر ۸۹ آیتونو کې راغلي دي:
په پهلوي ليکنو کې
د پهلوي اوسنۍ لیکنې زیاتره له اسلام څخه وروسته دي، خو دا سرچینې په حقیقت کې له پخوانیو لیکنو څخه اخیستل شوي چې له اسلام څخه مخکې لیکل شوي دي. زردستر په پهلوي لیکنو کې د مباد مزدسني د مثال په توګه انځور شوی دی. هغه په مرکز کې د مزدا عبادت کونکو مذهبي هویت لري او له مسلمانانو ، عیسویانو ، یهودانو او نورو څخه یې توپیر کوي. زردشتیزم هم د زردشتي لیکنو د تاریخي سموالي نښه او ثبوت دی. ځکه چې دا لیکنې د هغه وینا ته اشاره کوي. د هغه څو افسانوي ژوندلیک کتابونه د پهلوي موادو په منځ کې لیدل کیدی شي، چې لیکوالانو یې د چلند بشپړ ماډل وړاندې کولو اراده درلوده. په دې لیکنو کې د زردشت اصلي رول د دیني، اخلاقي ، فلسفي او داسې نورو تعلیماتو استازیتوب دی. په هر صورت، هغه زردشت چې د پهلوي په کتابونو کې د هغه په اړه بیان شوی، له تاریخي زردشت سره هیڅ ورته والی نه لري.
زېږون
د نوباري په وینا، دا آسماني څراغ چې زیږیدلي زردستر ته منسوب شوی، ایراني اصل نه لري. په حقیقت کې، دا د بودايي ، هندو ، یهودي او عیسوي افسانو څخه اخیستل شوی. د هغه څخه څو لسیزې دمخه، واټسن برلینګم هم یادونه کړې وه چې د زردشتي دود ځینې برخې په روښانه توګه د بودایانو د افسانو تر اغیزې لاندې وې. په هرصورت، جیني روز، سره موافق نه و، دا یې په ګوته کړه چې یونانیان د زردشتیانو د معجزو په اړه د بودايي لیکنو له لیکلو څخه پیړۍ دمخه پوهیدل.
په لويديځ کې د زاروتسترا شهرت د تل لپاره بدل شو وروسته له هغه چې د فريدريش نيتشي زرتشترا داسې خبرې وکړې. لکه څنګه چې جیني روز اشاره کړې ده، په دریو کلونو کې چې نیتش خپل کتاب په څلورو برخو کې خپور کړ، د زردشتي متنونو په اړه تر 30 ډیر کتابونه په الماني ژبه خپاره شوي. په ښکاره ډول، نېټشې په اصل کې د یونان فیلسوف هیراکلیټس د خپل کتاب د اتل په توګه د غوره کولو اراده درلوده. د نېټز زرستر د تاریخي زروستر سره ورته نه دی. نيتشې د زردستر په اړه د څېړونکو اثار لوستي وو او هغه ډېر ښه پوهېدل چې " د خدای مرګ "، " سوپرمين " او " ابدي راستنېدل " د زردستر له تعليماتو سره مطابقت نه لري. وروسته په خپل یو شعر ( زیلیس ماریا ) کې د لومړي ځل لپاره د زرتشترا په اړه خبرې کوي او په ژړغوني غږ کوي چې ولې هیچا ترې ونه پوښتل چې " زرتشتر ته څه مانا لري؟" نېټش پخپله تشریح کوي چې د بشر په تاریخ کې د زرتشترا ځانګړی ځانګړتیا دا ده چې هغه لومړی کس و چې د اخلاقو مابعدالطبعي پوهه یې درلوده. د هغه په اند، د ښه او بد ترمنځ جګړه د شیانو د ترتیب تر شا اصلي ځواک و. نيتش وايي چې "هغه ايراني" د دې "ډېرو اغېزناکو تېروتنو" مسوول و، يعنې "اخلاقيات"، هغه د "ټولو مفکرينو" په پرتله ډېر صادق و، نو هغه لومړی کس دی چې خپله تېروتنه درک کړي. په پایله کې، زرتشترا د یوه ویاند لپاره د مخالف دریځ لپاره دا یو سم انتخاب ګڼي، هغه موقف چې د هغه لومړنۍ تېروتنه له منځه وړي. د نېټزچ کار الهام بخښونکی کارونه لکه د ورته نوم د موسیقۍ یوه ټوټه (1896) د ریچارډ سټراس لخوا، کوم چې په <i id="mwBhU">2001 فلم کې هم کارول شوی: A Space Odyssey</i> ، او البم زراتوسترا (1973) د ایټالوی پرمختللی راک بانډ میوزیو روزنباچ لخوا.
بصری استازیتوب
د تیلو نقاشي د اتلسمې پیړۍ راهیسې په لویدیځ هند کې مشهوره شوه. د دې دورې په جریان کې، د زروستر انځور هم څو ځله رنګ شوی او معمولا د اور په معبدونو کې ځای پرځای شوی و. د شاهنامې یا زردستر په نوم د کوچنیو انځورونو برخلاف، چې د هغه د ژوند صحنې یې انځورولې، د زروستر د تیلو انځورونه معمولا یوازې ولاړ ښودل شوي. د زروستر تر ټولو مشهور د تیلو انځور د منچرشاو فیکیرجي پیتاوالا او د هغه زوی سهراب پیتاوالا لخوا په کینوس کې انځور شوی. دا نقاشي دومره مشهوره شوه چې د زردشتیانو د مذهبي مراسمو برخه شوه. د بوستان د آرچ مجسمې د مالکم د ډیزاین اغیز هم د پیتاوالا لخوا لیدل کیدی شي. دا اثار په ۱۹ پېړۍ کې له هند څخه ایران ته ورسېدل.