cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د فاضله اوبو تصفیه
د کورونو د فاضله اوبو د تصفیې کارخونې
د کورونو د فاضله اوبو تصفیه (یا د کورنیو فاضله اوبو تصفیه یا د ښاروالۍ د فاضله اوبو تصفیه) د فاضله اوبو یو ډول تصفیه ده چې موخه یې د کورنو فاضله ابو څخه د ککړتیا لرې کول دي ترڅو داسې اوبه لاس ته راشي چې نږدې چاپېریال ته جذب یا بیا کارونې لپاره غوره وي، او په دې توګه د فاضله اوبو د جذب له امله د اوبو د ککړتیا مخه نیسي. د کورنو په فاضله اوبو کې د کورنیو او سوداګریزو فاضله اوبو او کله ناکله ښایي له مخکې تصفیه صنعتي فاضله اوبه ګډون ولري. د فاضله ابو د تصفیې د ټاکلو لپاره زیاتې پروسې شتون لري، چې کېدای شي د نامتمرکز سیستمونو (په ساحه کې د تصفیې سیستمونو په ګډون) څخه تر لویو مرکزي سیستمونو پورې چې د پایپونو او پمپ سټیشنونو شبکې (چې د فاضله ابو د شبکو په نوم یادېږي) په کې ګډون لري او فاضله مواد د تصفیې کارخونه ته لېږدوي، تر پوښښ لاندې راولي. د هغو ښارونو لپاره چې د فاضله اوبو ګډ فاضله سیستم لري، دا سیستم د ښاري جریان (د طوفان اوبه) د فاضله اوبو د تصفیې فابریکو ته هم ورسوي. د کورونو د اوبو تصفیه زیاتره دوه اصلي پړاوونه لري چې د ابتدایي او ثانوي تصفیې په نوم یادېږي، پداسې حال کې چې پرمختللي تصفیه د پاکولو پروسې او د غذايي موادو لرې کولو په ګډون د تصفیې دریم پړاو هم لري. ثانوي تصفیه کولای شي د ایروبیک (اکسیجن لرونکې) یا انیروبیک (بې اکسیجنه) بیولوژیکي بهیرونو په کارولو سره د کورونو د اوبو څخه عضوي مواد (چې د بیولوژیکي اکسیجني اړتیا په توګه اندازه کېږي) پاک کړي.
په نړیواله کچه، د کورونو د فاضله اوبو نږدې ۵۲٪ تصفیه کېږيږ خو د کورنیو فاضله اوبو د تصفیې کچه د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې په پراخه کچه نابراره ده. د بېلګې په توګه، پداسې حال کې چې لوړ عاید لرونکي هېوادونه د خپلو فاضله اوبو نږدې ۷۴٪ تصفیه کوي، د پرمختلو په حال کې هېوادونه په منځنۍ کچه یوازې ۴.۲٪ تصفیه کوي.
رمضان بشردوست
مخينه
ښاغلى رمضان بشر دوست د محمد علي زوى دى او په (۱۳۴۰) لمريز كال يې د غزني ولايت د قره باغ په ولسوالۍ كې دې نړۍ ته سترگې وغړولې.
زده کړې
بشردوست په (۱۳۶۱) كال د فرانسې د دېژن په ښار كې په كار او د نوموړي ښار د ادبياتو په پوهنځي كې د ژبې په زدكړه پيل وكړ.
او په (۱۳۷۲) كال كې يې په افغانستان كې د جنگ او ديپلوماسۍ په اړه د دوكتورا تېزس ليكل پيل كړل.
او په كال ۱۳۶۹ يې د برايټون (G,E,O,S) دانگليسي ژبې له اكادمۍ څخه د انگليسي ژبې تصديق پاڼه تر لاسه كړه.
زرداب (ښار)
سرچینې
وېشنيزه:په ازرباي وېشنيزه:اذربايجان وېشنيزه:زرداب ښار وېشنيزه:مرکزي اسيا وېشنيزه:منځنۍ اسيا
مستعلیه
د داؤدي بوهره داعي مطلق
داؤدي بهره یوه کوشنۍ ډله علوی بوهره له 1980 ء راهیسې ضیاء الدین صاحب د 44م مطلق دعي په توگه گجرات کې سرمشري کوي. داؤدي بوهره 29م دعي مطلق په ټاکلو کې د علی بن ابراهیم په اختلاف سره دا ډله د علوي بوهره په نامه وبلل شوه. علوی بوهره کی ویب سایټ
سریلانکا
بهرنۍ اړیکې
سریلانکا د نامتعهدو خوځښت (NAM) بنسټ اېښودونکی غړی دی. د خپلې خپلواکۍ پر ډاډه کېدا سربېره سریلانکا له هند سره خپلې اړیکې پیاوړې کړې دي. سریلانکا په 1955ز کال کې د ملګرو ملتونو غړی شو. نن ورځ دا د دولت مشترک، سارک، نړیوال بانک، نړیوال وجهي صندوق، د اسیا پراختیایي بانک او د کولمبو پلان غړیتوب لري.
صفيه حليم
ستاينیزې
نوموړې د گڼو نړېوالو روزنيزو او ښوونیزو مرکزونو لخوا په ستاینیزو او نېکو پېرزوینو ستایل شوې.
سري نگر
سري نگر د هند يو ښار دی، دا د هند په جمو او کشمير ايالت کې دی. دا د هند 33م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 898,440 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 1,192,792 وه.
عرضه (اقتصاد)
په اقتصاد کې عرضه د سرچینې هغې اندازې ته ویل کېږي چې شرکتونه، تولیدوونکي، کاریګران، د مالي شتمنیو تامینوونکي یا نور اقتصادي عاملین یې بازار یا یوه فرد ته د وړاندې کولو لېوال وي یا یې وړتیا لري. عرضه کېدای شي په تولید شویو توکو، کاري وخت، خامو موادو یا هر کم‌پيدا او ارزښتناک شي کې وي. عرضه په ګرافیکي ډول د عرضې د یوه منحني په توګه طرحه کېږي چې د هر واحد بیه یې په عمودي محور کې وي او عرضه شوې اندازه د بیې د تابع په توګه په افقي محور کې وي. د خپلواکو او ناخپلواکو متغیراتو دغه معمول ځایونه معکوسول یوه ناوړه خو معیاري قاعده ده.
فليپا فوټ
زده کړه او مسلک
د عام باور پر خلاف، فوټ د «اکسفام» بنسټګره نه وه. نوموړې د دې سازمان له جوړېدو شا او خوا شپږ کاله وروسته له سازمان سره يو ځای شوه. هغه ملحده وه. نوموړې يو ځل له تاريخ پوه «ايم.ار.ډي.فوټ» سره واده کړی و او په ورته وخت کې له ناول ليکونکې «اريس مردوخ» سره هم په يو کور کې اوسېده. هغه په خپله نويمه کليزه په ۲۰۱۰ز کال کې مړه شوه.
شفیقه خپلواک
دې وروستیو کې مې څو خاطرې هم ولیکلې او شاید نورې هم ولیکم. اوس چې مې نثر کې هم لاس روږدی شوی؛ شعر ‌‌‌‌‌‌ډېر شخصي او ځانګړې لیکنه راته ښکاري. فکر کوم چې باید په ځانګړو احساساتو او موضوعاتو ولیکل شي. عموما د ټولنیزو موضوعاتو د یادولو او خوندي کولو لپاره له نثره کار اخلم. تل مې هڅه کړې لیکنې مې د ژوند او هیلو پېغام ولري.
سرچینې
وېشنيزه:پښتنې شاعرانې وېشنيزه:پښتنې ليکوالې
دارالعلوم کراچۍ
جامعه دارالعلوم کراچۍ د پاکستان هيواد په کراچۍ ښار کي يوه ديني مدرسه ده. د درسونو سيستم يې د ديوبند دارالعلوم په شان ده. ثانوي ښوونځي يې د هلکانو او نجونو لپاره جلا څانګي لري. د اسلامي زده کړو لوړ او معياري نصاب لري، چي د اسلامي او عصري علومو مضامين په کي شامل دي.
پېښليک
دغه مدرسه په ۱۹۵۱ز کال کي د مفتي محمد شفیع او مولانا نور احمد لخوا جوړه شوه. مفتي محمد شفیع صاحب د دارالعلوم ديوبند د ستر مفتي په حیث دنده ترسره کړي وه. د پاکستان له خپلواکي وروسته پاکستان ته لاړ. د دارالعلوم کراچۍ مشر محمد رفيع عثماني د پاکستان ستر مفتي دی.مرستيال مشر يې محمد تقي عثماني ده. چي دواړه د مؤسس زامن دي.
خپگان
رواني ناروغۍ
داسې يو شمېر رواني ناروغۍ پېژندل شوي چې خپه مزاج يې يوه اهمه علامه گڼل کېږي. د مزاج بې نظمۍ د يو ډله بې نظميو څخه دي چې په عمده توگه مزاجي اختلالونه دي. په دغو کو د خپگان سترې بې نظمۍ، چې په عامه توگه ستر خپگان او يا کلينيکي خپگان راځي، دغه حالت کې يو کس تر دوو اونيو په خپه مزاج کې وي او يا هم د خپل د ژوند په تقريباً ټولو کارونو کې لېوالتيا او پزړه پورتيا له لاسه ورکوي. همدا شان په هغو کسانو کې چې په خپگان اخته وي ډېستېميا يا د اوږدمهاله خپه مزاج يو حالت څرگند ليدل کېږي چې د ستر خپگان د شديد حالت د نښو نښانو سره سر نه خوري. يوه بله مزاجي بې نظمي، بايپولر بې نظمي يا دوه قطبي بې نظمي ده چې د غېرنورماله لوړې کچې اېنرژۍ د څپې، فکر او مزاج په توگه ظاهرېږي خو په دې کې هم د خپگان د څپو د څرک شونتيا شته.
د مزاجي بې نظميو نه سېوا، څېرمه شخصيتي بې نظمي او سازشي بې نظمۍ هغه حالتونه دي چې د يوه پېژندلې پېښې يا اندېښمن ساز په وړاندې د يوه رواني ځواب په توگه، خپه مزاج له ځانه ښکاره کوي. دا يو داسې حالت دی چې اخري احساساتي يا د کړو وړو نښې نښانې پکې د پام وړ دي خو دا هم د ستر خپگان د معيارونو سره سر نه خوري.
سمندر
رېښه
د « Ōkeanós» مفهوم، له اندو-اروپايي ژبو سره اړيکه لري. د يوناني ژبې د « Ōkeanós» ټکی له ويدايي نوم « ā-śáyāna» سره پرتله کېږي، کوم چې د « Vṛtra» اژدها وړاندوينه کړې چې سمندرونه(غويانو) نيولي و و. د دې تصور په اړوند، د « Okeanos» ټکي په لومړيو يوناني لوښو کې د اژدها د لکۍ په څېر ښودل شوی دی.
سرچینې
Hav
خميره کېدنه (موره کېدل)
بيالوژيکي دنده
خميره کوونکې ماده، کومه چې «فنګس» (يو ډول نبات دی، پپونک هم فنګس بلل کېږي، يو ډول جراثيم يا ميکروب دی) ته ورته دی، نږدې په ټولو هغو چاپېريالونو کې منځ ته راځي، کوم چې ميکروبونو ته وده ورکوي، د تازه مېوو له پوستکي نيولي د خزنده ګانو تي لرونکو تر کولمو پورې او بيا تر ژورو بحرونو پورې. خميره کوونکې ماده له بورې څخه غني ماليکونه بدلوي (ماتوي)، تر څو له هغې څخه ايتانول «يو ډول شراب» او کاربن ډای اکسايډ توليد کړي.
خميره کوونکې باکترياوې په بوټو يا ژويو کې د «ميتان» د توليدولو په برخه کې مهمه ونډه لري، د غوايانو له وازدو څخه نيولې بيا د ناوليو اوبو تر هضموونکو او د تازه اوبو تر خړې پورې. دوی هايډروجين، کاربن ډای اکسايډ، فارميټ او اسيټيټ او کاربوکسايليک اسيډ توليدوي. د ميکروبونو ټولګې کاربن ډای اکسايډ او «اکيټيټ» په «ميتان» بدلوي. «استوجينيک» باکترياوې تيزابونو ته اکسيجن زياتوي، لا زيات «اسيټيټ» يا ان هايډروجين یا «فارميټ» تر لاسه کوي. بالاخره ميتانوجينونه (د ارچيا په حوزه کې) اسيټيټ په ميتان بدلوي.
ايتانول
د ايتانول په خميره کېدو کې، د ګليکوزو يو ماليکول د ايتانول په دوو ماليکولونو او دوه کاربون ډای اکسايډ په ماليکولونو بدليږي. دا د خوراک د ډوډۍ د تخمير لپاره کارول کېږي: کاربن ډای اکسايډ پوکاڼۍ جوړوي او خميره په سپنج بدلوي. ايتانول په الکولي مشروباتو کې نشه ورکوونکی استازی دی، لکه شراب بير او مايعات. د لومړيو توکو خميره کول، د ګني، جوارو او لبلبو په ګډون، ایتانول تولیدوي، کوم چې په «ګيسولين» کې اضافه کولای شي. د ګاډ فيش او کراپ په ګډون د کبانو په ځینو ډولونو کې هغه مهال انرژي ورکوي، کله چې اکسيجن ډېر کم وي (د لبنياتو د تيزابو د خمېرې سره).
له خميره کېدو مخکې، د «ګلوکوزو» يو ماليکول په دوه «پايرويټ» ماليکونو وېشل کېږي (ګليکوليز). د تودوخې په پايله کې منځ ته راغلي د دې غبرګون انرژي له ADP سره د معدني «فوسفاټونو» په يو ځای کېدو کې کارول کې، هغه یې په ATP بدلوي او NAD+ په NADH بدلوي. پايرويټ مات او دوه «استاليدهايډ» مالیکونه ځينې جوړیږي او د اضافي موادو په توګه دوه کاربن ډای اکسايډ ماليکونه توليدوي. «استاليدهايډ» له NADH څخه د انرژۍ او هايډروجين په کارولو سره په ايتانول بدلیږي او NADH  په NAD+ اکسيد کېږي، تر څو دا جريان په دې ډول تکرار شي. دا غبرګون د «اينزايمونو پايرويټ ډيکاربوکسلايز» او «الکول ډيهايډروجيناز» په مرسته چټکيږي.
سمبالښت
دادرى تاريخچه
دادارى دپيژندنى مفهوم په اجتماعي ، سياسي ،اقتصادي او دعلم او تکنالوژى پرحالت پورى مربوط دى. يوه بشپړه اداره دچاروپه اداره کى دلاندى ټکوسرته رسولو ته ضرورت لري. ١- ددندو سپارل. ٢- تشويق او ترغيب. ٣- تعقيب اوڅارنه. ٤- دچاروپه اجراکى هماهنگي. ټول پورته ذکر شوي مواد په اداره کى اهميت لري خوتشويق او ترغيب او اهل ته دوظيفى سپارل زيات اهميت لري. دادارى دلاښه مؤثريت لپاره لاندى مهارتونه ديادونى وړدي.
ديوى سالمى ادارى مشخصات
استخدامي چارى
پوهان وايې اداره هغه ټولنيز جوړښت دې چې ټاکلو اهدافو ته درسيدوپه خاطر دځانگړي قواعدو پربنسټ کارکوي ترڅوپه اسانۍ سره په لږوخت او رضايت پرلاسه شي. پورتني تعريف کې اهدافوته رسيدل ،قواعد،رساني،لږوخت او رضايت تنځه مهم ټکي دي. که هريوترلاسه نشي اداره نمگړى ده. مونتيسکووائي : فساديعنې ديوښه نظام څخه انحراف او يوشيطاني نظام جوړول ، له قوانينواواصولو سرغړونه هم فسادبلل کيږي. مثلا: کله چې مديران له خپل دريځ څخه ناوړه گټه اخلي او دژان ژاک او سوپروينادقدرت غوښتلو په جګړه کې فسادرامنځ ته کوي، ياکله چې يوعمومي تصميم (قانون يادقانون يوه برخه ،اجتماعي اخلاق، نورمونه اونورمنل شوي غيرمدرن اجتماعي معيارونه) دپيسو په ورکولو دځان په گټه بدل کړي چې ټول په خپل سرې توگه سرته رسول کيږي ، نوپدى توگه له موقف څخه دمديرناوړه استفاده او ديوه فرد،ډلى ياسياسي گوندپه گټه دعامى ادارى بدلون هم اداري فساددى.خودپيسوپه وړاندى غيرقانوني اجآت (رشوت) دعامى شتمنۍتوتالان(اختلاس) ،پى کفايتي،،دمجربوکدرونو او مسلکي پوهى نشتوالى ټيټ شخصيت (ناوړه کرکتر) ټول دفساد ډولونه دي. اداري فساد دقانون خلاف هغه عمل دى چې ددولتي کارکوونکو او دعامه خدمتونو دنورو مؤظفينو له خوادشخصي گټواو مقاصدو لپاره يادډله ايزو اهدافو په خاطر ترسره کيږي. يعنى دادارى له منابعو څخه ناوړه استفاده چې دټولنى دنارضايې سبب کيږي علتونه يې دادي. ١ – په کارونو کې بى تفاوتي. ٢ – له رسمي صلاحيتونو ناوړه استفاده. ٣ – په تخصصي چاروکې دمعلوماتو نشتوالى او دمهارت ټيټوالى. ٤ – دژوند دسطحى ټيټوالى. ٥ – قانون ته نه پاملرنه ، دکارنه اهليت او بى کفايتي. ٦ – ديوبل په چاروکې دبيلابيلواورگانومداخله. ٧ – په تشکيل کې غيرضروري اونامناسب زياتوالى اوکموالى. ٨ – نوروهيوادو ته دکدرونو تگ ٩ – غيرعادلانه معاشونه.
دعلمي مديريت بنسټونه : له علمي مديريت نه ديوى فلسفى او يومقياس په توگه دفترپه مديريت کى کاراخستلائ شو. په هردفترکى بايد دموخو پلانول او وړاندى کول تشريح شي. کاري او سازمان ورکوونکى هلى ځلې رامنځ ته شي هڅونى اوفعاليتونه ځانگړى او په کارولويږي او په دى ټولو چاروکى علمي مديريت بنسټونه دعمل وړدي.
دعلمي مديريت فن : په هنري توگه ديوکاردترسره کولو لاره خپلول فن بلل کيږي. دعلمي مديريت فن دالاندينى برخې لري. ١ – دمعياري دندو ټاکنه او څرگندونه. ٢ – دوخت اوهڅوپه برخه کې گرويزنه او څيړنه. ٣- په اداري چارواواداري جوړښت کې دځانگړيومسلکي فعاليتونو ترسره کول او پراختيا. ٤ – دنظروړلاروچاروښوونه. ٥ – دمعياري دندو په ترسره کولوکې دښولارودپراختيالپاره دفعاليتونو ښته. ٦ – دکره لاروله مخى دغړو ټاکنه. ٧ – دکاردځواک لپاره دکارچاپيريال ، سامان او دموادو معياري کول. ٨ – دکارکوونکو ترمنځ دښو اړيکو ټينگول په ! الف: پوهولوکې. ب : سالم اعتمادکې. ج: دتشويق اجرآت دپروگرامونو ترڅنگ دمناسب کاردشرايطوله لارى.
٥ – پيغورورکول : دروزنيز اصل يومهم شې په عمل کې اخلاص دې ، اخلاص يعنى دالله (ج) درضا لپاره کارونه اجرا کول ا و له هرډول ريا او تظاهره چې دعمل آفت دې ځان ساتل دي. په سالمه اداره کې مخلصانه عمل يوداسى عمل دې چې په هغه کې پاک او پاکيزه پرته خلکو ته دخدمت په لاره کې له مينى او محبت نه بل شى ندى. داخلاص آفت ، پيغورورکول دي. ځکه پيغورورکول نه يواځى دهمکارانو دمعنوي روحاني اومخلصانه عمل اغيزه له منځه وړي. او په اصطلاح هغه باطلوي ، بلکى دالله (ج) له نظره هم دهغه ارزښت او محتوى ټيټوي.
په افغانستان کې فساد
فساد یوه پراخه ستونزه او په  افغانستان کې د ودې په حال کې ده. په ۲۰۱۷ ز کال کې  د دغه هېواد د نړیوال شفافیت سازمان د فساد درک شاخص د ۱۸۰ هېوادونو له ډلې په ۱۷۷ کتار کې دی.
ممبای
ایتمولوژي
فرانسوي مسافر لوئس روسلیټ چې په ۱۸۶۳ او ۱۸۶۸ کلونو کې له دغه هېواد څخه لیدنه وکړه او په خپل کتاب L'Inde des Rajahs کې چې په لومړي ځل په ۱۸۷۷ ز کال کې خپور شو وايي: "ایتیمولوژیسټانو دغه نوم په غلط ډول د پرتګالي بوا بهیا، یا (فرانسوي: "bonne bai) څخه اخیستی دی. "انګریزي:" Good bay")، نه پوهېدل چې د دې ټاپو ټیټیلر دیوي د لیرې پرتو لرغونو زمانو څخه، بمبا، یا ممبا دیوی او دا چې هغه اوس هم معبد لري".
وروستی کنګليز پړاو
سرچینه او تعريف
په شمالي امريکا، شمالي يوروايشيا، هماليا او د نړۍ په نورو کنګل لرونکو سيمو کې د LGP پراخه مطالعه شوې ده. هغو کنګلونو څو کلونه وخت اخستی چې په دې کنګليز پړاو کې منځ ته راغلي، په ځانګړي ډول په شمالي نيمه کره کې او تر یو بريده په سويلي نيمه کره کې. کنګلونه بيلا بېلا نومونه لري، له تاريخي اړخه خپلو جغرافيايی وېشونو ته په کتنې سره يې وده کړې او تر همدې وېشونو پورې اړه لري: فريزر (د شمالي امريکا په ارام اقيانوس کورډيليرا کې)، پينيډيل (په مرکزي راکي غرونو کې، وسکونسنن يا وسکونسن (په منځنۍ شمالي امريکا کې، (ډيونسين (په بریتانوي ټاپوګانو کې)، مډلينډين (په ايرلينډ کې، ورم (په الپس کې)، ميريډا (په وينزويلا کې)، ويچسيلين يا وسټولين (په شمالي اروپا او شمالي منځنۍ اروپا کې)، په روسیه کې والډايي او په سايبيريا کې زیريانکا، به چيلي کې للانکيو او په نيوزيلينډ کې اوټيرا. د (ويچسلاين) د کنګ وروستی پړاو او د (ايميان) کنګلونو ترمنځ له وروستۍ نه يو مخکې پړاو د ځمک پېژندنې وروستي «پليسټوسن» پړاو برخې دي.
معاذالدين خټک
ليکلي نښیرونه او د هغوی قلمي نسخې
۲- دويم کتاب يې د طب باره کې د پښتو مثنوي په وړوکي بحر کښې د ليل العليل په نوم په ۱۱۷۷ هـ کې ليکلی وو چې بيا له دغې خطي نسخې نه ميا باز محمد شاه فقيرخېل په ۱۲۹۹ هـ کې نقل کړی وه او دغه خطي نسخه د پښتو اکيډمۍ پېښور په کتابتون کې په ۲۱۲ نومره خوندي ده. دا کتاب ټول ۴۲۱ مخونه لري.
صديق کاوون توفاني
مخينه
لومړنۍ شعري ټولگه یې سپرغۍ نومېږي چې پر ۱۳۵۹ ل کال یې د افغانستان د دموکراتیک جمهوریت د اطلاعاتو او کلتور وزارت له خوا د «سنایي» لومړۍ درجه جایزه گټلې ده.
په رښتیا سره چې کاوون صاحب د پښتو ادب په ډگر کې د یو لوړ شاعر په توگه ډیر باارزښته او دروند مقام لري. دی د سیاستپوهنې، ټولنپوهنې، اولس پوهنې او ادبپوهنې له معیارونو سره آشنا دی. دی له خپل هېواد او وطنوالو سره کلکه مینه او خواخوږي لري. کاوون صاحب یو متفکر انسان، د لوړو، انساني اهدافو، اوصافو او خصایلو خاوند شخصیت دی. ده زموږ د هېواد په ادبي، فرهنگي، ټولنيزو او سیاسي چارو کې په پرله پسې هڅو سره له پاکۍ، تقوا، اخلاص او صداقت سره خپلې خاورې ته، خپل ولس ته او خپلې ژبې ته په عمل کې ارزښتناک کارونه او فعالیتونه کړي دي.
د شعر بیلگې يې
زرغونې هیلې
زما وطنه یه زما د شنو یادونو باغه
زما د ستړو ارمانونو د دمې منزله
زما سپرلى، زما خزان، زما د مینې گله
ستا د سرو گلو په رنگینو رژېدلو پاڼو
ومې لیدل چې په گلبوټو دې لوونه گډ شول
* * * ومې لیدل چې توره شپه درباندې بره شوله
تل به دا توره تروږمۍ، دا ماښامونه، نه وي
وریځې كه هر څومره تیارې وي جاودانې نه وي
تل د باغونو په رگونو كې روانې نه وي.
* * * د پسرلي ناوې به وسپړي د زلفو ولونه
بیا به په غرونو كې غرڅې دمشكو ساه وكري
بیا به د باغ په زړه كې وټوكي زرغونې هیلې
سترگې په اره غوړوم، دآشنا كلي ته ځم
دننگ ځولۍ پیوندوم، دآشنا كلي ته ځم
درنه اړم خدای پامان، زخمي کابله
تانه جار، تانه قربان، زخمي کابله
اوس دې زندگي شوه د اغزو په سر
گوره اشنا پسرلنی ښایست
له تندي نه مې زاړه خاپونه اړل
په خپلو سترگو باندې ومو ښلې.
له هغې شپې نه بیا تراوسه پورې ،
له بلبله ،
هسې یې د سپینې خولې په تمه تومتي شومه
تا چې دلته وكول، هغه مې په خوله نه راځي
اونور دې اره دگودر نه څارم.
چې دا جونگړه خو زما د اوسېدلو نده
نور دې د کلي د چنار ،
۴/۲١/۱١ ۲۶ کابل
راشه چې غوټیو په سرووینو كې لمبلي دي
بس دى د اورونو ، دسوځونو كتاب واړوه
سا دمستۍ نه لري ، صهبا دمستۍ نه لري
سوز یې د سندرو شه، رباب د زنگانه یې شه.
بیا به دا شډل ، شډل ډاگونه چمنونه شي
بیا به دا اغزي، اغزي باغونه سره گلونه شي
ته به د ژوند سا شې ، په ډاگونو ، په باغونو كې.
ما دسوې زړه کړکۍ کړه ورته خا صه
چـا پـه زلفو کې راوړی دوطن بوی
دان اباد
وېشنيزه:د هند ښارونه
هاروارډ پوهنتون
هاروارډ پوهنتون (یاهم هروارد) په انګلیسي Harvard Unirversity) د امریکا متحده آیالاتونهو ماساچوست آیالات په کمبریج ښار کې یو خصوصي پوهنتون دی. یاد پوهنتون په ۱۶۳۶م کال کې د امریکا د مهاجرینو د ځای پرځای کولو اداری (کولونی) له خواه په لاره واجول شو.
1G
1G یا لومړي نسل دا د جي اس ام د گرځنده ټيليفونو لمړۍ نسل دی چې په ۱۹۸۰ زېږديز کال وړاندې شو او یواځې گرځنده غږيزې چوپړتياوې یی درلودې.
غلامي په افریقا کې
د افریقا غلامي په اړونده لیکنو کې په بومي غلامۍ او صادراتي غلامۍ طبقه بندي شوې، په دې پورې اړه لري چې ایا غلامان د وچې هاخوا معامله شوي که نه. غلامي په تاریخي افریقا کې په مختلفو بڼو ترسره شوې: د پور غلامي، د جنګی بندیانو غلامي، پوځي غلامي، د فحشا لپاره غلامي او د مجرمینو غلامي ټولې د افریقا په بېلابېلو برخو کې ترسره کېدې. په ټوله افریقا کې غلامي د کورني او درباري مقاصد لپاره رواج وه. همدارنګه د کښت غلامي په ځانګړې توګه د افریقا په ختیځ ساحل او د لوېدیځې افریقا په ځینو برخو کې واقع شوه. د کورني کښت د غلامۍ اهمیت د ۱۹ پېړۍ په اوږدو کې د اتلانتیک غلامانو د سوداګرۍ لغو کولو له امله زیات شو. ډیرو افریقایي هیوادونو چې د غلامانو په نړیواله سوداګرۍ پورې تړلي وو خپل اقتصاد یې د قانوني سوداګرۍ په لور چې د غلام کارګرانو له خوا ترسره کېده، متوجه کړ.
سان ګوان
سان ګوان په مالتي San Ġwann) د مالتا هیواد په شمالي هاربور سیمه کې موقیعت لري.
جماران جنگي بېړۍ
د محرک سیستم
د جماران محرک سیستم د ډیزل محرکونو او جنراتورونو څخه تشکیل کېږي. د جماران د جنگي بېړۍ سرعت ۵۷ کیلومتره په ساعت کې ته رسېدېلای سی.
سرچینې
وېشنيزه:حربي بیړۍ
د خوشحال خټک دې حـــــــــــــشر له هغو شي چې دوستدار د پنجتن پاک چهارده معصوم وي
٢ـ  رسول اکرم ويلي دي : ((تاسې ته زما اهل بيت د نوح د بيړۍ په څېر دې،که څوک په کې سپاره شول ؛نو وژغورل شو او که چا ترې سرغړونه وکړه ؛نو پوپناه شول[5])).
٤ـ  رسول اکرم (ص) ويلي: ((تاسې ته زما د اهل بيتومثال داسې دى،لکه بني اسرائيلو ته ،چې "باب حطه" و،که څوک ورننوتل؛ نو وبښل شول[8])).
١٠ـ رسول اکرم(ص) ويلي دي:(( مهدي، له موږ ځنې  دى دين پر موږ پاى ته رسي،لکه ،چې پېلامه يې موږ وو)).
[13] قندوزي حنفي ،ينابيع المودة، ٢٢٦،٢٣٦-او٢٣٧ مخونه ، ابن حجرهيثمي شافعي،الصواعق المحرقه ١٤٨ مخ ،محب الدين طبري شافعى ،ذخائرالعقبى ١٧مخ،
[14] صحيح ابوداوود ٧/١٣٤ باب خروج المهدي.
[16] قاضي عیاض، الشفاء دویمه برخه ۴۰ مخ، شبراوي شافعي "الا تحاف بحب الاشراف" ٤مخ. حمويني ،فرائدالسمطين ٢/٢٥٧، قندوزي حنفي،ينابيع المودة ،٢٢-او ٢٤٧، قندوزي حنفي ،ينابيع المودة ، ٢٢-او ٢٤١ مخونه.
[17] هيثمي شافعي،مجمع الزوايد١٠/١٤٦،ابن صباغ مالکي،الفصول المهمه ١٠٩مخ ، خوارزمي،متقل الحسين ١/٤٢، ابن مغازلي شافعي،المناقب ١١٩ مخ ١٥٧حديث سيوطي،احياًالميت ١١٥ مخ، قندوزي حنفي ،ينابيع المودة ٢١٣ مخ.
ايزيولو، کېنيا
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Isiolo د کېنیا په ختیځ ولایت کې یو ښار دی چې په 1999 مېلادي کال کې یې 28,854 تنه نفوس درلود او په 2005 مېلادي کال کې یې نفوس 30,907 تنو ته ورسید.
نعیمه غني
ليكوالي:
کلونه کیږي نعیمه د مېرمن کلتوري ټوولنیز بهیر غړې ده. له تېرو اتو کلونو راهیسې د یاد بهیر د مشرتابه له غړو ده. دا د میرمن بهیر د ویبپاڼې او ( ځلا) مجلې چې د بهیر لخوا خپریږي مسوول مدیره هم ده. لیکواله ده، شاعري هم کوي او ژباړې یې هم بېلابېلو مجلو او ویبپاڼو کې تر اوسه خپرې شوې دي. په لیکوالي کې نعیمې غني ډېر تمرکز د ماشوم په ادبیاتو دی. دا یا کوچنیانو ته کیسې لیکي، یا هم د هغوی د روزلو په اړه لیکنې او ژباړې کوي. نعیمې غني ګڼ شمېر جایزې او ستاینلیکونه هم تر اوسه پورې ګټلي دي.
چاپ شوي اثار
ا-هغه د باباخبره (د متلونو ټولګه)
۲-اتل به ستوري راوړي ( د ماشومانو د کیسې کتاب)
محمد افضل خان
سياسي او ملي فعاليتونه
ښاغلی افضل خان لالا د زده کړيالۍ له پيره په سياست کې ونډه اخيستې. هغه د سوات بار کونسل بنسټ ايښودونکی مشر او د ټولنيز ملي گوند( عوامي نېشنل گوندANP ) د پښتونخوا سوبې مشر (صدر) پاتې شوی او وروسته بيا د عوامي نیشنل گوند ANP مرکزي مشر او د مرکزي جرگې غړی وو. (۳) خان لالا محمد افضل خان د شپږو میاشتو وو چې له سواته د خپلې کورنۍ له نورو غړيو سره یو ځای د سوات والي له خوا جلا وطن شو او د دیر په ریاست کې يې د جلاوطنۍ ورځې شپې تیرې کړې.
سرچينې
۵) « پښتون/افغان قامی جرگه» ۱۴ او ۱۵ نوامبر ۲۰۰۰م، ترتیب او خپرونکی : پښتونخوا قامی پارټئ : اهتمام د پښتونخوا د پوهنی دیره
جوهر دوداییف
دوداییف د فبرورۍ په ۱۵مه نیټه کال ۱۹۴۴ زېږد د یالخوري په کلي کې زېږېدلې دی. دده کورنۍ زیاتره غړي سایبیریا (قزاکستان) ته مهاجره شوه، چې پدې وخت کې دوداییف ایله د تیخوړو ماشوم وو. دوداییف پوره ۱۳ کاله په سایبیریا کې تېر کړل، او بیا په ۱۹۵۷ز کال د ستالین په امر بېرته خپل کور کلي ته راستون شو.
د چېچنیا-روس لومړۍ جگړه
په بالتیکي ریاستونو کې د دوداییف محبوبيت په ځانگړي توگه اسټونیا کې یو د "White Tights", افسانو څخه د بالتیک اړوندې ښځينه سنېپر ویشتونکې (پټ ویشتونې) هم د چېچنیایانو په څنگ کې جنگېدلې.
توره بوړه
د القاعده شبکې پټنځای
د همدې ځای د دیو قمندان محمد زمان غم شریک په مرسته د پاکستان شاهگۍ تهاڼې پوری روغ رمټ د ۳۰۰ ملگرو سره ووات. وروسته د هغه کورنۍ له هغه ځایه پاکستان او بیا له پاکستان څخه ايران او تر حاله نیمه یی ايران او نیمه یی په سوریه او فارسی خلیج کښې ژوند کوي
ريزين
د ريزين په لاس راوړل د مخروطيانو څخه
۳ـStores Wood Naval: دغه د درانده او اشباع شوي ناجوګانو څخه له لاس راځي.
هغه طرز او رويش چې د ريزين د استحصال په تخنيک کېورڅخه استفاده کيږي
لومړې بايد د ونی هغه ځاي صاف او پاک شي.چې زخمې کيږي.او له هغې وروسته د زخمې کيدو ځای انتخاب او بيا د ضرورت په اندازه (د ونی د ډول،د ريزين د توليد په ډول) زخمې شي.چې بايد دغه کار په اختياط سره شي.البته کوشش وشي.چې ددې عمل جريان کې باِيدد کمبيوم (Cambium) ساقه متضرره نه شي.د ونی د قطر په اندازه چوکاټ جوړيږي.او بيا د يو انتقالې کانال په واسطه په دوه (۲) مساوې برخو وويشل کيږي.ددې عمليې په تعقيب اولني خطونه د زخمې کيدو د ۵ـ۷ ملي متره په ژورولي د ۳۰ درجې په زاويه د ښي او چپ انتقالې کانال په دواړو طرفونو زخمې کيږي.وروستې خطونو فاصله ۵.۰(صفر اعشاريه پنځه) نه تر يو (۱) ملي متره پورې د اولې خطونو د طبقې سره مراعات شي.چې دا ژوروالې د عمر،طول او د زخمي فاصلي پورې اړه لري.په مختلفو حالاتو او مواردو کې د ريزين توليد تغير خوري. کله مو چې د وني د ساقي څخه د ريزين استحصال شروع کړو دغه د ريزين توليد بيا د ونی د ساقي څخه دريږي.او ختميږي.او د هغوې ذخيرې پای ته رسيږي.وروسته د دري (۳) ورځو او شپو د توقف (د ونی د استراحت) نوې خطونه ويستل کيږي.او پورته عمليه په تکراري ډول بيا تکراريږي.د ريزين کانانونه معمولاً يو معين مقدار ريزين لري.چې وروسته د زخمي کيدو څخه په لاندې طريقو سره خارجيږي. ۱ـ د ريزين استخراج په اولني ساعتونوکې په سريع ډول وي او په تدريجې شکل سره بطي کيږي. ۲ـ له ۵۰ سلنه ريزين زيات د وني د ساقي څخه معمولاً ۲۴ ساعتونو څخه وروسته خارجيږي. ۳ـ د ونی د ساقي څخه د ريزين جريان وروسته له ۴۸ ساعتونو څخه ودريږي.او توقف مومي.د ريزين لرونکو ونو د ريزين ورکولو زياته موده د ۱ـ۱۵کاله او کمه موده ئي ۶ کاله وي.د لنډ مهاله ريزين د استحصال طريقه په فرانسه کې ‌‌‌ډيره عامه او مروجه ده چې په لاندې ډول تشريخ کيږي دغه رويش او ميتود معمولاً په دوه (۲) لاندې شکلونو صورت نيسي.لومړي دبحري کاج د ونو يوه ټولنه احداث کيږي.او د عمر د ۴ـ۵ کلني کې د عملياتو لاندې راځي کله چې ځواني ته ورسيږي.د ونی ساقي قطع کيږي او له يو څه وخت څخه وروسته د اصلې محصول(لرګي) ان استفاده کوي چې دغه رويش د ريزين استحصال د مړو ونو څخه په دې نوم هم ياديږي.دوهم هغه ونی چې د عمر په ۳ کلني کې بلوغيت ته ورسيږي د ۸ـ۹ فيصده ساقه ئي زخمي کيږي او د ميلان عرض ئي ۹ ملي مترو پورې پراخوالې لري.وروسته د ۴ـ۵ کالونو د تيريدو دغه ساحي ۳ مترو ته رسيږي.چې دغه بيا استراحت ته ځي.وروسته د استراحتي دوري د تيريدو نوي زخمي کيدنه صورت نيسي.چې بيا ترې ريزين د توليد زيات (۵۰ فيصده ساقه د ونی او وروسته له هغې نه په کميدو پيل کوي.چې دغه طريقه د ريزين استحصال  د ژوندو ونو څخه په دې نږم هم ياديږي. ۴ـ د ريزين د توليدې سطحې موقيعت:د ريزين توليدي سطحه د طبيعې او تخنيکې عواملو پورې اړه لري.چې په معينه اندازه له هري واحدې سطحې څخه تر لاسه کيږي.چې طبيعې عوامل عبارت دي له انسان او تخنيکې عواملو کې د انسان د تخت او کنټرول لاندې دي.
د ريزين استعمال
ريزين په لاندې موادو او شيانو کې د استعمال او استفادې لاندې نيول کيږي. ۱ـ د کيمياوي رنګونوپه جوړولو صنعت کې. ۲ـ په Pharmaceuticals کې. ۳ـ د چتونو او ديوالونو د رنګونو په جوړولو کې. ۴ـ د صابون او ضروري تيلو د جوړولو په صنعت کې. ۵ـ د زرو د ځلا ورکولوکې. ۶ـ د ربړ په جوړولو کې. ۷ـ د فرنيچرد پاشلو ورکولو کې. ۸ـ د حشراتواو افتو ضد درملوپه جوړولوکې. ۹ـ د مات شوو او درز لرونکولوښو په جوړولو او بيا نښلوکې.
رغاونه
رغونه یوه عامه اصطلاح ده چې د توکو، سیستمونو او بنسټونو د جوړولو د هنر او علم په معنا ده، چې له لاتیني constructio (له com - «یو بل سره» او struere «یوځای کولو») او زوړ فرانسوي construction اخیستل شوی. رغول (construct) کړ(فعل) دی: د جوړولو عمل، نوم یې رغونه ده (construction): څه ډول یو شی جوړېږي، د هغه د جوړښت طبیعت.
په پښتو کې د (ى) گانو سمه کارونه
لراوبر ويبپاڼي دپښتو ژبي د څېړونکي ، استاد،  او تاريخپوه ښاغلي محمدمعصوم هوتک څخه د پښتو يې ګانو د استعمال د وخت او ځايونو د بېلګو د څرګندولو غوښتنه وکړه ، له نوموړي ډيره مننه کوو چي په لاندنيو بېلګو کي يې موږ ته د پښتو يې ګانو په اړه ساده خورا ارزښتناک معلومات وړاندي کړل.
رانچي
رانچي د هند يو ښار دی، دا د هند په جارکنډ ايالت کې دی. دا د هند 39م لوی ښار دی. په کال 2011 کې ددې ښار د وگړو شمېر 11,26,741 و او بيا په کال 2019 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 21,90,645 وه.
په افغانستان کې د پاکستان د جنگي جنايتونو لړليک
وېشنيزه:د افغانستان پېښليک
انجيل
انجیل د یوناني ژبې یوع معربه یوناني:εὐαγγέλιον ټکې دی، چې له ايوانجيليون څخه اخیستل شوې، چې دا بیا د "ښه زېری" په مانا دی.
سيد جيلاني جلان
مخينه
سید جیلاني جلان پر ۱۳۶۲ لمریز لیږدیز کال د پکتیا ولایت د اریوب ځاځیو ولسوالۍ د خیرمېنې په کلي کې زېږېدلی دی. ښوونځی یې د لرې پښتونخوا په
هووراه
هووراه د هند يو ښار دی، دا د هند په مغربي بنگال ايالت کې دی. دا د هند 40م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,007,532 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 1,072,161 وه.
د پنجشیر عملیات (د افغان – شوروي جګړه)
پنجشېر I- III
په لومړنیو عملیاتو کې د افغان ځواکونو یو مرکز په روخه کې جوړ شو، خو ډېر ژر د مجاهدینو له خوا کلابند کړای شو او د هغوی له خوا له دوامداره تلفاتو او ځورونې سره مخ شول. د اګست په ۲۸مه د پنجشیر یو (I) په نامه عملیات د افغان او شوروي ځواکونو له خوا ترسره شول. داځل له جنګي چورلکو څخه کار واخیستل شو؛ مجاهدینو په جبهه یې ډول د هغوی سره جګړه وه نه کړه، خو د لارې په اوږدو کې یې شوروي او افغان ځواکونو ته کمینونه ونیول. دغه عملیاتو ۲۱ ورځې دوام وکړ. مجاهدینو د خپلو تلفاتو شمېر ۲۵ تنه مړي وښود او ادعا یې وکړه چې له مخالف لوري څخه یې ۵۰۰ تنو ته تلفات اړولي او څو چورلکو ته یې هم سقوط ورکړی دی.
پنجشیر IV – د ۱۹۸۱ زکال د سپټمبر ۶ مه
دغه مهال مسعود له شوروي سره د څرګندې مبارزې په موخه کافي کسان راغونډ کړي و. د دغو عملیاتو پر مهال شوروي اتحاد د واټ ته څېرمه ماینونو پر مټ د خپلو وسایطو د له منځه تلو څخه د مخنیوي په موخه خپل ماین ویستونکي واحدونه ولېږل څو لار د اصلي ځواکونو پر مخ پرانیزي. دغه تاکتیک شوروي اتحاد ته ډېر ستونزمن و، ځواکونو یې د ۱۰۰ تنو تلفاتو په لرلو سره په دغه دره کې یوازې ۲۵ کیلومتره مخکې تګ درلود.
له عملیاتو وروسته
په ۱۹۸۶ زکال کې میخایل ګورباچوف اعلان وکړ چې هوډ لري له افغانستان څخه د شوروي ځواکونه وباسي. له دغه مهال راوروسته شورویان د پنجشیر له اړخه د احتمالي تلفاتو د اوښتو څخه اندېښمن و او له همدې امله یې ضمني اوربند رعایت کړ: د شوروي اتحاد د ځواکونو له خوا له دلیل پرته ډزې منع شوې او مجاهدینو هم له خپلو سنګرونو څخه د شوروي ځواکونو په اډو له بریدونو ډډه وکړه. له دې سره چې د ډاکټر نجیب الله حکومت هڅه وکړه چې شورویان له جګړې څخه نور وباسي او اوضاع هم نسبتا ارامه شوې وه؛ مسعود له فرصت څخه په ګټنې خپلو «ستراتیژیکو بریدونو» ته مخه کړه او د بغلان او تخار ولایتونو ډیری برخې یې ونیولې. د پنجشیر په لاندنۍ برخه کې ځای پر ځای وروستي شوروي او افغان ځواکونه بالاخره د ۱۹۸۸ زکال په جون میاشت کې له دغې درې ووتل.
د نیالګیو څانګې پرې کونه
شاخه بري د ونې ښاخونو پرېکولو ته ویل کیږي، چې د میوې د کیفیت ښه کولو او د زیانمن شوو څانګو د ترمیم لپاره تر سره کیږي. شاخه بري د میوې د ودې او تولید لپاره له اساسي برخو څخه شمیرل کیږی، چې په الندې مواردو کې مرسته کوي:  په متوازن ډول د ونې وده او ساتنه او د ونې د شکل د اندازې تنظیمول  د ونې ځوانول، د نوي میوه لرونکو خاښونو د ودې تحریکول  د لمر وړانکې او هوا ته اجازه ورکول، سالمې میوې تولید ته په منظمه توګه د نبات هڅول  د ناروغو، اغیزمنو او د هغو ښاخونو له منځه وړل، چې په نامناسب ځای کې را شنه شوي دي  د ودې او ګټې اخیستنې ترمنځ د تعادل رامنځ ته کول هغه وسایل او سامانونه، چې شاخه برۍ ته په کاریږي  د غټو خاښونو د اره کولو لپاره یوه غټه اره  د متوسطو خاښونو لپاره د شاخه برۍ اره ً غټو ساقو لپاره د شاخه برۍ قیچي  د نسبتا  د وړو خاښونو لپاره د شاخه برۍ قیچي
اينو
د يو اقليت دی چې په هوککيدو ، ياماتو [انگرېزي: جاپان] کې اوسيږي. د چارولکو مخې ۲۵ زره اينو په ياماتو کې دي، خو د نورو مخې لگبگ ۲۰۰ زره تنه اينو اقليت سره تړاو لري.
عبدالله بختانی خدمتگار
چاپ شوي نښيرونه يې
۱- په اسلام کې د ښځو حقوق - د مصرد (المنار) د جريدې د مدير، رشيد رضا، د (الوحى المحمدي) له کتاب څڅه ژباړه، د ١٣٢٧ لمريز لېږدي کال چاپ. ۲- مصايب الدخان (د تمباکو زيانونه)، د مصر د الازهر پوهنتون د استاد سيد محمد عبدالغفار الهاشمي الافغانى د عربي کتاب ژباړه، د ١٣٣٢ ل ل کال چاپ. دوهم ايډيشن له زياتونو سره بيا ژباړه د ١٣٤٨ هـ ش کال چاپ.
۴- شعر او ادب، د پښتو د معاصر شعر او ادب تيوريکي څېړنه، ټولونه، سريزه او اهتمام د ١٣٣٣ ل ل کال چاپ.
۶- پښتانه د علامه اقبال په نظر کې، د ١٣٣٥ ل ل کال چاپ.
۲۴- د يونس خيبري ديوان، نقل، سمون، سريزه، اکادميک متن او اهتمام، د ١٣٥٦ ل ل کال چاپ.
۲۵- د پادري هيوز کليد افغانى، سريزه، تعليقات او لغتنامه، ١٣٥٦ ل ل کال چاپ.
۲۹- د گلو کر (د شعرونو پنځمه ټولگه)، د ١٣٥٩ ل ل کال چاپ.
۳۱- د زړه آواز، د شعرونو انتخابي ټولگه، د ١٣٦٣ ل ل کال چاپ.
۳۵- زمونږ وطن د جرگو وطن، تاريخي، د ١٣٦٤ ل ل کال چاپ.
۴۳- د پاکستان اسلامي ماهيت. . .، تاريخي، د ١٣٦٨ ل ل کال چاپ.
۵۸- پښتو پالنه او ژبڅېړنه، د ١٣٨٤ ل ل کال چاپ.
تر چاپ لاندې
۲- افغان، افغانستان او اقبال.
ناچاپ نښيرونه يې
۱- د مرغلرو لټون، ادبي څېړنه. ۲- دستور و انجمن، ادبي څېرې او څېړنې.
۱۶- د خاطراتو دفتر.
د تختو تيکتونيک (د ځمکې د تختو جوړښت)
بنسټيز اصول
د ځمکې بهرني پوړونه په ليتوسفير او استينوسفير وېشل شوي دي. دا وېش د ميخانيکي ځانګړتياوو او د تودوخې د لېږد طريقې تر منځ پر اختلاف ولاړ دی. ليتوسفير يخ او زيات سخت دی، په داسې حال کې چې استينوسفير تود او په اسانۍ سره بهېږي. د تودوخې د لېږد له اړخه، ليتوسفير د لېږد پر مهال تودوخه له لاسه ورکوي، په داسې حال کې چې استينوسفير هم د تودوخې د لېږد په مټ تودوخه انتقالوي او نژدې د ډيبيټيک تودخې درجې خاصيت لري. بايد دا وېش په فرعي کيمياوي وېش کې په پوښ (په کوم کې چې استينوسفير او د ليتوسفير د قشر برخه دواړه شامل دي) او قشر سره د همدې پوړونو له وېش سره ګډوډ نه کړای شي: د قشر يوه ټاکلې برخه کېدای شي، په بېلا بېلو وختونو کې د ليتوسفير يا استينوسفير برخه وي چې دا چاره د تودوخې په درجې او فشار پورې اړه لري.
د ځمکې د ګرمېدو ځنډ(وقفه)
د هواپېژندنې د نړیوال سازمان اقلیمي راپور
د ۲۰۱۳ ز کال کلنی راپور وايي چې "که څه هم د سطحي هوا د تودوخې د ډېرښت چټکتیا په وروستیو کلونو کې ټکنۍ شوې ده، خو ګرمي لا هم د ځمکې په سیستم کې راټولېږي. د ۱۹۷۱ او ۲۰۱۰ ز کلونو تر منځ د ځمکې په سیستم کې شاوخوا ۹۳ سلنه راټوله شوې اضافي ګرمي سمندر جذب کړې ده. له ۲۰۰۰ ز کال څخه تر ۲۰۱۳ ز کال پورې سمندرونو د تېرو ۲۰ کلونو په نسبت شاوخوا درې برابره زیاته ګرمي جذب کړې وه او په داسې حال کې چې تر ۲۰۰۰ ز کال مخکې ډېری ګرمي د سمندر د سطحې او ۷۰۰ متره (۰.۴۳ مایله) ژوروالي تر منځ راټوله شوې وه، له ۲۰۰۰ څخه تر ۲۰۱۳ ز کال پورې بیا ډېری ګرمي په ۷۰۰ تر ۲۰۰۰ مترو (۲۳۰۰ تر ۶۶۰۰ فوټو) ژوروالي کې زېرمه شوې ده.
نوی نړیوال نظم
تاریخي شالید
د دسیسې تيوري ((Conspiracy Theory بیا د نوي نړیوال نظم (New World Order ) یا NWO اصطلاح د داسې حکومت پیداښت ته کارولې چې په ټوله نړۍ د سلطې هڅه وکړي. په دې تیوري کې د نوي نړیوال نظم پر مخ وړونکي داسې شخصیتونه گڼل کېږي چې په نړیواله سطحه د ترسره کونکو کارونو اوږد لست لري او د یوه مقتدر او ځواکمن حکومت له لارې په نړۍ د واکمنۍ لپاره د د دسیسې د جوړولو په حال کې دي؛ داسې حکومت چې د نړۍ د خپلواکو هېوادونو د حاکمیتونو ځای هم ونیسي. د نوي نړیوال نظام د تاریخي شالید په هکله ډريوذاهن (۲۰۰۹) لیکي: د (نوي نړیوال نظام) اصطلاح په ۱۹۴۰ کې په لومړي ځل د اېچ جي ویلز لخوا د نوي نړیوال نظام په نوم د هغه په کتاب کې کارول شوې ده.
حجروی ویش
دوهمی مایوتیکی ویش Second Meiotic division:
پروفیزІІ په پرفیزІІ کی سنتریولونه ویشل کیږی اوهریو دحجری متقابلو قطبینو ته حرکت کوی. سپینډل تارونه جوړیږی ، هستوی غشااوهستچه له منځه ځی دلته کروموزومونه نه سره یوځای کیږی. میتافیزІІ په میتافیزІІ کی کروموزومونه تنظیمیږی او په استوایی برخه کی ځای نیسی، هرسنترومیر په دوو برخو ویشل کیږی دسپینډل تارونه په سنترومیر پوری نښلی. انافیزІІ پدی مرحله کی دکروموزوم سنترومیرونه سره جلا کیږی اوکروماتیدونه دقطبینو خواته حرکت کوی. تیلوفیزІІ پدی مرحله کی د کروموزومونودواړه ګروپونه قطبینو ته رسیږی چی دهستوی غشا په وسیله احاطه کیږی اوهستچه راښکاریږی دهستوی ویش څخه وروسته په هریو هپلایدCytokine sis حجره کی صورت نیسی او په نتیجه کی څلور هپلاید حجری منځ ته راځی.
ګمیټوجنیسس (Gametogenesis)
کله چی زوجی تکثر په حیواناتوکی واقع کیږی نودګمیټونوجوړیدل په زوجی تکثرکی ډیرضروری دی چی دګمیټونودجوړیدوعملیی ته ګمیټوجنیسس(Parthenogenesis) وایی. حیوانی حجری دجسمی حجری سوماټیک سلز(Somatic cells) اوجنسی حجرو جرمنل سلز(Germinal cells)دوه ډوله حجرو باندی ویشل شویدی. جسمی حجری دحیوان دبدن مختلف غړی جوړوی چی دمایتوسس دعملیی په مرسته ډیریږی. جنسی حجری ګونادونه (Gonads) جوړوی. ښځینه ګمیټونه داووم(Ovum) یا هګی اونارینه ګمیټونه دسپرماتوزون (Spermatozoon) یاسپرم (Sperm) په شکل وی. Ovum یاهګی دجوړولوعملیی ته اووجنیسس(Oogenesis) اودسپرم دجوړولوعملیی ته (Spermatogenesis) وایی دواړه عملیی په لاندی ډول مطالعه کوو: (Hazrat 08:25, 8 نومبر 2019 (UTC)
دسپرمایو جنیسس Spermiogenesis:
دسپرم په داخل کی دسپرماتیدمیتامارفوسس (Metamorphosis) دسپرمایوجنیسس په نوم یادیږی. ځکه سپرم ډیره فعاله اومتحرکه حجره ده په عمومی ډول سپرم له دری برخو یعنی سر، تنه اولکۍ څخه جوړ شوی دی. هسته دکروموزومونولرونکی ده چی دسر په برخه کی ځای نیسی. سنتروزوم اومایتوکاندریا په منځنۍ برخه کی ځای نیسی اوګلجی جوړښتونه دسردبرخی نوکداره حالت تنظیموی. لکۍ دهغه په حرکت کی رول لری. دسپرماتید دسایتوپلازم ډیره برخه هسته ، اکروزوم (Acrosome) سنتریول ، مایتوکاندریا مخصوص فلامنټ دی. کولای شو چی سپرماتوجنیسس او اووجنیسس په لاندی ډول سره پرتله کوو: اووجنیسسOogenesis 	سپرماتوجنیسسSpermatogenesis ۱- په مؤنث جنس کی واقع کیږی 	۱- په مذکرجنس کی واقع کیږی. ۲- دیو Oogoniumنه یوه هګی تولیدیږی. ۲- دیوی حجری څخه څلورسپرمونه تولیدیږی ۳- د Oocyte دویش څخه دری پولر باډی اویوه لویه هګۍ تولیدیږی چی په تکثر کی یواځی هګی رول لری. ۳- سپرمی مورنی حجره څلور په مساوی اندازه حجری تولیدوی چی ټولی دتکثرپه عملیه کی رول لری. ۴- دهګۍ تعداد لږ وی	۴- دسپرم تعداد زیات وی ۵- هګی لویه غیر متحرکه او لرونکی د Yolk ده	۵- سپرم کوچنی اومتحرک وی اوYolk هم نلری. (Hazrat 08:25, 8 نومبر 2019 (UTC)
میرزا خان انصاري
مخينه
میرزا خان د نورالدین صفت به څو کړم میا روښان د علم ښاروو دی یې در وو د هادي په زړه چي پټ وو په ډیر کاله د میرزا خوله د هغه علم مظهر وو هیڅ افغان ده غوندي شعر کړی نه دی دی په خپل زمان تر هر شاعر بهتر وو په دنیا یې محبت تکبر نه کړ په ظاهر سپینه جامه کښې قلندر وو د دکن په جنگ شهید شو خوشنود اوسه په تاریخ د زر څلویښت د ده گذر وو
پنځونه
دا کلام د حقیقت په ژبه وایم لکه ذات په هر صفت کی خپسر ستایم یک تنها لکه الف یمه بې ټکي په یوه وجود محیط د کل اشیا یم له هر چا سره په علم په هستی کی یو په یو ور رسېدلی سرترپایم مدام یو د یوه وجده تماشا کړم تل ترتله بې شریکه بې همتا یم که زما یگانگۍ وته نظر کړې په وحدت کی دویی نشته یک تنها یم په ریښتوني دین به نن ووځی پوځونه په دغه معنی اقرار په اذا جا یم د کثرت په عددونو می ځان پټ کړ اوس گهی گهی دغه شم گهی دا یم په یقین یقین نیژدې په گومان لیری په دیدن له دواړو کونو ماورا یم په دا بزرگ نامه مي څوک بللای نه شی زه مدام له هره اسمه مسمی یم حیاتی می تل تر تله برقرار ده په توحید کی فنا شوی له فنا یم د اثبات قدم می پاس په نفی کښېښود او د ذات زوال می نشته تل بقا یم و عارف ته څړه مخ یم په هر لوری د دوبین پر مخ گومان زه یې تر شا یم لکه کب دی له اوبو اوبه له کبه دغه هسی رسېدلی و هرچا یم ناتمام مشرک له ځانه په عذاب دی د انسان کامل دزړه په مدعا یم زما ذات په دواړکونو نه ځایېږی په قفس کی ویېدلی د میرزا یم
ذاکر الله ذاکري
ادبي ژوند
تردی دمه پوری یی ۸۵ کتابونو اورسالو ته دژباړی ،ترتیب ،تدوین،تصنیف،غورچاڼ خدمت کړی دی،اوس داسلام پوهنه په نامه په پنځو ژبو کښې په ژوندی برخه او ددینی سوال او ځواب په نامه دوه کوټی په بایلوکس میسینجر کښې او یوه د دین اسلام کی پکار اهل سنت والجماعت په نامه چه دلاهور دجامعه اشرفیه طلبا‌ء په کښې اکثره ناست وي چلوی همداراز په بایلوکس او پالټوک کښې ددارالحدیث الاشرفیه په نامه او صوت اهل السنه والجماعه په نامه غرفو کی درس ورکوی چه دمصر الجزایر المغرب العربی شاگردان په کښې گډون لري  او دوایس آف افغانستان نومی راډیو سره هم مرکی کوی او دهغی له لاری هلته په کرښه شتو افغانانو ته دینی لار ښوونه کوي ددی سره سره د۱۴۳۲ دمحرم میاشتی را په دیخوا دشمشاد ټی وی په سکرین له دوبۍ څخه هره دخالی په ورځ ماښام نهه بجی دینی پروگرام وړاندی کوی چه په تکراری بڼه بیا صبا دیکشنبی په ورځ ماسپښين ۱۲ بجی دافغانستان په وخت بیا راغبرږیږی د۲۰۰۷ او ۲۰۰۶ کلونو په مهال یی د حج خطبه په ژوندی بڼه هندی اردو ژبی ته هم ژبالی وه چه نیغ په نیغه کیو ټی وي او ای آر وی ټلویزون خپره کړی وه اوس هم دافغانانو او دلراوبر دوحدت اتحاد یووالی ملی او روحانی تربيي په خاطر دشمشاد ټی وی په سکرین چه دلر اوبر پښتنو نښلونکی دی دينی پروگرامونه وړاندی کوی او دډیورنډ دلعنتی او له نفاق ډکی کرښی دواړو خواوو ته مینه وال لری دالله جل جلاله څخه ورته ددین دخدمت لپاره دلا زیات توان توفیق غواړو
مورفين
مورفين يو ډول د ترياک د القلويد توکه ده چي په طبابت کی د دردونو د علاج لپاره کارېږی. په اوس وخت کی مورفین د ترياک څخه جوړېږی. تریاک کولای سی له ۱۰٪ تر ۱۵٪ د مورفینو محتوی ولری. د تور بازار لپاره د مورفين څخه يو د نيمه سينټيټيک د نشه ئی توکه جوړېږی چی د هیروین په نوم يادېږی.
پېرنشټېين کلا
انځورونه
وېشنيزه:د چېک جمهوريت يادگارونه
بوسحاقي کاسمیک فعالیت
بوسحاقي کاسمیک فعالیت یا د تناقض شاخص یو کاسمولوژیکي احصایوي تخنیک دی چې د مصطفی إسحاق بوسحاقي لخوا له 2006 راهیسې رامینځته شوی ترڅو د کایناتو پراختیا تحلیل کړي.
د نه مطابقت شاخص
دا میتود او نور د متضاد پدیدې ارزولو لپاره کارول شوي چې د میکس پلانک وسیلو پایلو سره سمون نه لري.
رمت ګن
رمت ګن په عبري ژبه רמת גן) د اسرایل هیواد اړوند ښار دی.
دبار
دبار په مقدونیایي Дебар) د شمالي مقدونیه هیواد سویل لویدیځ ولایت کې پروت ښار دی.
انرژي
ډولونه
پداسې حال کې چې دا دوې کټګورۍ د انرژي د ټولو ډولونو د تشرېح لپاره  کافي دي، اکثراً غوره ګنأ کېږي چې د هغو خپل شکل په څېر د پوتنشیل او حرکي انرژی ځانګړي ترکیبونو ته اشاره وکړو. د بېلګې په توګه، په سیستم کې د انتقالي او دوراني حرکي او پوتنشیل انرژیو مجموعې ته میخانیکي انرژي ویل کېږي، پداسې حال کې چې په نورو بېلګو کې اتومي انرژي د اتوم د هستې دننه یا د اتومي قوې یا د ضعیفه قوې څخه ترکیبي پوتنشیل انرژیو ته ویل کېږي.
تاریخچه
دې پرمختګونو د انرژۍ د ذخیرې تیورۍ ته لار هواره کړه، چې په پراخه کچه د ویلیم تامسن (لارډ کیلوین) لخوا د ترموډینامیک د برخې په توګه رسمي بڼه لاس ته راوړه. ترموډینامیک د روډولف کلاوسیس، جوشیا ویلارډ ګیبس، او والتر نیرنسټ لخوا د کیمیاوي پروسو د توضیحاتو له چټکې پراختیا سره مرسته وکړه. دا کار د کلاسیوس لخوا د انټروپي مفکورې د ریاضيکي فارمول بندۍ او د جوزف سټیفن لخوا د شعاع د انرژي د قوانینو د وړاندې کولو لامل هم شو. د نوتر د فرضیي پر بنسټ، د انرژی ذخېره د دې حقیقت پایله ده چې د فزیک قوانین د وخت په تېرېدو سره نه بدلېږي. له دې امله، له ۱۹۱۸ کال را په دېخوا، تیوریستان په دې پوهېدلي دي چې د انرژۍ د ذخېرې قانون د مقدار د انتقالي تناظر مستقیمه ریاضيکي پایله ده چې د انرژي سره یوځای کېږي، یعنې وخت.
انقره
څرنګه چې دا ښار د پخواني ګالاتیا ایالت د پلازمېنې په توګه (۲۸۰-۶۴ مخزېږد کلونه) او بیا وروسته تر همدې نامه لاندې د روم د یو ولایت په توګه (له ۲۵ مخزېد کال څخه تر اوومې زېږدیزې پېړۍ پورې) پاتې شوی دی، نوموړی ښار د بېلابېلو حتیاني، هېتي، لېدیایي، فریګیا یي، ګالاتیایي، یوناني، فارسي، رومي بېزانسي او عثماني لرغونو ساحو په درلودلو سره یو ډېر لرغونی ښار بلل کېږي. عثمانیانو یاد ښار لومړی د اناتولیا ایالت (له ۱۳۹۳ ز کال څخه د پنځلسمې پېړۍ تر وروستیو پورې) او وروسته د انقرې ولایت (۱۸۶۷-۱۹۲۲ز کال) په پلازمېنه بدل کړ. د انقرې تاریخي مرکز یوه ډبرینه غونډۍ ده چې ۱۵۰ متره (۵۰۰ فټه) جګوالی لري، چې د انقرې د سیند په چپه غاړه کې کوم چې په خپل وار سره د سکاریا د سیند (Sakarya River) یوه څانګه ده، پرته ده. دا غونډۍ د انقرې د کلا په پاتې شونو سره سینګار شوې ده. سره له دې چې د دغې کلا یو څو بهرني استحکامات جوړ پاتې دي، اما د ښار په لر او بر کې د رومیانو او عثمانیانو د مهندسۍ په ښه بڼه ساتل شوې بېلګې تر سترګو کېږي، چې تر نامتو یې د روم او اغستس معبد دی په کوم چې مومنټم انسارنوم هغه لیکنه چې د اګستس خدای کړنې پکې ثبت دي، ځان ستاینه کړې ده.
لرغونی تاریخ یې
د انقرې د ښار د مرکز په شاوخوا کې تر ټولو پخوانۍ مېشتېدنې د حتیانو له تمدن سره تړاو لري کوم چې د ژېړو په دوره (Bronze Age) کې موجود و او په تدرج سره شاوخوا له ۲۰۰۰ څخه تر ۱۷۰۰ مخزېږد کال پورې د اندو-اروپایي هېتیانو په تمدن کې جذب شو. دې ښار د فریګیانو تر واکمنۍ لاندې په شاوخوا ۱۰۰۰م.ز کال کې د لویوالي او اهمیت له اړخه وده پیل کړه او وروسته له هغې چې په هغه وخت کې ګوردیوم (د فریګیا پلازمېنه) یوې زلزلې په شدت سره ویجاړ کړ، له نوموړي ښار څخه ورته په لویه پیمانه د مهاجرینو په راتګ سره یې په لوړه کچه پراختیا تجربه کړه. په فریګیایي روایاتو کې ټولواک مېداس د انکایرا د تاسیس کوونکي په توګه پېژندل کېږي، په داسې حال کې چې جغرافیه پوه پوسانیاس یادونه کړې ده چې دا ښار په حقیقت کې له هغه څه څخه چې د اوسنۍ لرغون پوهنې سره سمون لري، ډېره لرغونتیا لري.
تر سېلتي واکمنۍ لاندې تاریخچه
په ۲۷۸ م.ز کال کې دا ښار او په څنګ کې یې منځنۍ اناتولیا، د یوې سېلتي ډلې ګالاتیایانو له خوا نیول شوي وو، چا چې انقره د خپلو قبیلوي مرکزونو څخه یوه، او د تکتوساګ د قبیلې مقر وګرځاوه. نور قبیلوي مرکزونه د تروکمي قبیلې اړوند پېسینوس چې اوسنی بالاحصار دی، او د توليستوبوګي قبیلې اړوند د انقرې په ختیځ کې تاویوم وو. نوموړی ښار په هغه وخت کې د انقیرا په نامه پېژندل کېده. د سېلتیک توکم کېدای شي د شمېر له مخې لږ و؛ نوموړې یوه د اشرافو واکمني وه چې په فریګیاي-ژبو کروندګرو باندې یې ولکه درلوده. په هر ترتیب، په ګالاتیا کې په سېلتي ژبه خبرو کولو د ډېرو پېړیو لپاره دوام درلود. د څلورمې زېږدیزې پېړۍ په وروستیو کې سېنټ جېروم چې د دالماتیا اصلي اوسېدونکی و، دا وموندله چې د انقرې په شاوخوا کې ویل کېدونکې ژبه د رومي نړۍ شمال لوېديځ لوري ته تیر ښار ته نږدې د ویل کېدونکې هغې سره ډېر ورته والی درلود.
محمود خان اول
میر محمود خان احمدزای د بلوچستان (کلات) شاهی دولت یو ولسمشر (خان) ؤ، چي دا مهال (کلات) پاکستان د  بلوچستان مربوط کېږي. نومړی له 1794 میلادي څخه بیا تر 1817 پوري د بلوچستان ولسمشر یا خان پاته شوی دی.
اتره
‎
۷
په کیمیا کې
۷د نايتروجن اټومي عدد ده
افغانستان په ۱۹۲۴ ز کال کې
د ۱۹۲۴ ز کال د اپریل په وروستیو کې
د تېرو کلونو په څېر، امیر اړ و چې د خلکو د ناخوښۍ له امله چې ده غوښتل اصلاحات رامنځ ته کړي، له یوه جدي پاڅون سره چې د خوست پاڅون په نوم مشهور دی، مخامخ شو. د دغه پاڅون مرکز د خوست ولسوالي وه او مشري یې د منګلو قبیلې کوله. پاڅونوالو متون وګواښه او امیر د هغه ځای د ارامولو لپاره ځواکونه ور ولېږل. د ښار په څنډوکې کوچنۍ نښته وشوه، خو د پام وړ پایله یې نه لرله. پاڅون ډېر پیاوړی شو او په جولای میاشت کې یې د عبدالکریم په نوم شخص د امیر په توګه غوره کړ او ادعا یې وکړه، چې د امیر شیر علي خان لمسی دی، خو د هندوستان حکومت ادعا وکړه چې نوموړی د امیر یعقوب خان نا مشروع زوی دی او په هند کې پيدا شوی دی، یعقوب خان په افغاني ټولنه کې د بدنامۍ له امله، د نوموړي له منلو ډډه وکړه.
هينري پواينکری
زده کړه
په ۱۸۶۲ز کال کې، هينري په نانسي کې په لېسه کې داخل شو، (اوس دا لېسه د هغه په وينا: په Lycée Henri-Poincaré نامه يادېږي، په نانسي کې د هغه په وياړ د Henri Poincaré په نوم يو پوهنتون هم جوړ شوی). هغه په دې لېسه کې يوولس کاله تېر کړل او په دې موده کې هغه ثابته کړه چې په ټولو هغو مضامينو کې د ټولو زده کوونکو په سر کې ځای لري، کوم چې هغه لوستل. هغه په ليکنو کې هم وځلېد. د هغه د رياضي ښوونکي ،هغه «د رياضي د حیرانوونکې څېرې» په نامه ياد کړی دی، هغه په «concours general» لومړۍ جايزه وګټله، دا له ټولې فرانسې نه د لېسو د مخکښو زده کوونکو تر منځ يوه سيالي وه. هغه د موسيقۍ او فزيکي زده کړې په مضامينو کې تر ټولو کمزوری و، په دې مضامينو کې هغه «په غوره کې منځنی» ښودل شوی و. په هر حال، کمزوری ليد او د هېرجنتيا پر لور د هغه ميلان کېدای شي د دې ستونزو لپاره ښه وضاحت وي. هغه په ۱۸۷۱ز کال کې له لېسې فارغ شو، په ساينس او فنونو کې يې د «baccalauréat » (بکالوريوس) سند تر لاسه کړ.
په ۱۸۷۰ز کال کې د فرانسې او پروشيا تر منځ د جګړې پر مهال، هغه له خپل پلار سره يو ځای د امبولانس په ځواک کې خدمت وکړ.
بهرنی تشیال
تړلې لیکنې
تشیال مصنوعي سپوږمکۍ یوري گاگارین عبدالاحد مومند
ضرب
ضــَــرب (څوپلا) د جــَــمع (همټولکړن) په وړاندې یا وروسته تــَــوزيعي (بــَــرخېــوَرکړنيځ) قانون Distributive law of multiplication in front of or behind addition
'' که چېرې د قــَــوسونو (ليندۍ ګانو) تر منځ دوه يا نور عددونه (شمېرونه يا نومرونه) د جمع (همټولکړن) عمليه (پېکړنه) ولري اَو د قــَــوسونو (ليندۍ ګانو) په وړاندې چــَــپې (کيڼې) خوا ته يا راسته (ښۍ) خوا ته يو عدد (شمېر يا نومر) د قـــَـــوسونو (ليندۍ ګانو) ســـَـــره د ضرب (څوپلا) په حالت (اُوسونتيا) کښې وي نو د ضرب (څوپلا) هاغه عدد (شمېر يا نومر) د قـــَـــوسونو (ليندۍ ګانو) تر منځ هر جمع (همټول) کېدونکي عدد (شمېر يا نومر) ته تــَــوزيع (بــَــرخېــوَرکړن) کيږي. يعني چې : '' 3×5 + 3×4 = 3×(5 + 4)             ;                5×3 + 4×3 = (5 + 4)×3 '' هر يوِه «4» اَو «5» ته «3» تـــَــوزيع (برخېـوَرکړن) کيږي. پام مو وي چې که چېرې څو عددونه (شمېرونه يا نومرونه) يو بـــِـــل پسې د جمع (همټولکړن) اَو تفریق (اِيسته کړن يا کمتر کړن) اَو ضرب (څوپلا) په حالت (اُوسونتيا) کښې وي اَو کوم قــَــوسونه (ليندۍ ګانې) و نه اُوسي ، نو ړومبی د ضـــَــرب (څوپلا) عمليې (پېکړنې) اِجراء (په بــَــهېدو) کيږي اَو بيا وروسته د جمع (همټولکړن) عمليې (پېکړنې) اِجراء (په بــَــهېدو) کيږي. يعني چې په : ''
دلچفو
===جغرافیه=
محمد عماره
بهرنې تړن
وېشنيزه:اصلاح غوښتونکي مسلمانان وېشنيزه:عربي شخصيات وېشنيزه:مصري دعوتگران وېشنيزه:مصري مفکرين وېشنيزه:مصري اسلامپال وېشنيزه:مصري ليکوال
بیرغ
بیرغ (په انګلیسي: Flag) په اصل کی یو رنګه ټکر دی،پر بیرغ باندی یو نښه یا نخشه جوړه سوی وی. او د نښانی پر ډول یی پر یو لرګی باندی را ځړول کیږی. په تاریخ کی د بیرغ استعمال ۲۰۰۰ کاله ترمخه په چین او اروپا کی رواج وو. د بیرغ ډیر مثالونه کیدای سی لکه ملکی بیرغ او یاقومی نښان او یا ھم د یو کښتی بیرغ خلکو ته د ښولو لپاره.
پر کوریا د جاپان یرغل (۱۵۹۲-۱۵۹۸ ز کلونه)
دا بریدونه د تویوتومي هیدیوشي په وسیله د کوریا شبه الجزیرې او چین د فتح کولو په موخه پیل شول، چې په ترتیب سره د جوزون او مینګ سلطنتونو په وسیله اداره کېدل. جاپان په چټکۍ سره د کوريا شبه الجزیرې د لويې برخې په نيولو کې بريالی شو، خو د مينګ د تقویتي مرستې او دغه راز د چوسون سمندري ځواکونو (د یي‌سون‌سین په مشرۍ) له خوا د لوېديځو او جنوبي ساحلونو په اوږدو کې د جاپاني اکمالاتي بېړيو ګډوډول د دې لامل شو، چې جاپاني ځواکونه دې ته اړ کړي، ترڅو له پیونګ یانګ او شمالي ولایتونو نه جنوب ته د بوسان او شاوخوا سیمو ته ووځي. تر دې وروسته د نیکو لښکرو (د چوسون ملکي ملیشو) په وسیله د جاپانیانو په وړاندې چریکي جګړه پیل شوه او د اکمالاتو ستونزې، چې دواړو خواوې يې له ستونزو سره مخ کړې هېڅ یو یې هم په دې و نه توانېد، چې بریالي برید وکړي او یا ‎کومه اضافي سیمه ترلاسه کړي، چې په پایله کې د پوځي خنډ رامنځته کېدو لامل شو. د یرغل لومړي پړاو له ۱۵۹۲ ز کال نه تر ۱۵۹۶ ز کاله پورې دوام وکړ او په پایله کې د ۱۵۹۶ او ۱۵۹۷ ز کلونو ترمنځ د جاپان او مینګ ترمنځ د سولې ناکام مذاکرات ترسره شول.
جاپان او کوریا له جګړې مخکې
زر کاله مخکې د چین د سوی او تانګ سترواکیو د کوریا له درېیو سلطنتونو سره پېچلې سیاسي او سوداګریزې اړیکې لرلې. له بلې خوا د چین مينګ‌ له جوسون سره نږدې سوداګريزې او ډيپلوماټيکې اړيکې درلودې، چې د سترواکۍ د رياست په سيستم کې مدغم پاتې شو، خو له جاپان نه يې هم باج او سوداګري ترلاسه کړه.