cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سيد مير مهدي شاه مهدي
مخينه
د پښتو ادب ځلانده ستوری ليکوال وايي چې: د درس نظامي نه يې فراغت بياموندی دی او اوس په واحد گړهۍ کې اوسي. د مهدي کورنۍ يوه علمي درنده کورنۍ وه او د استاد کامل په وينا، د هغه پلار خدای بښلی مولانا سيد عبدالتواب شاه صيب د خپلې علاقې يو جيد مشهور عالم او د ادبې ذوق او موزون طبيعت څښتن وو او همده ته يې علمي او ادبي ذوق و شوق او روايات په ميراث کې رسېدلي دي.
ناچاپ نښيرونه يې
۵- د مهدي ډرامې.
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
د نيوټن د نړيوالې جاذبې قانون
د نيوټن د نړيوالې يا ټوليزې جاذبې قانون په عادي ډول بيانوي، چې په نړۍ کې هره ذره هره بله ذره په هغه ځواک سره جذبوي، چې په سيده ډول د دوی د کتلو له توليد سره متناسب او يا په سرچپه ډول يې د مرکزونو تر منځ د واټن مربع سره متناسب ده. د يادې نظريې خپرېدنه ، د«لومړني ستر يووالي» په توګه ځکه پېژندل شوې ده، چې پر ځمکه باندې د ستورو پېژندنې په پېژندل شويو حرکتونو سره د جاذبې قوې د پخوانيو تشرېح شويو ښکارندو يووالی يې په نښه کړ.
که څه هم د نيوټن قانون د البرټ انسټاين له لوري د عمومي نسبيت په نظريې سره ځايناستې (لغوه) شوه، مګر په ډېرو کاريالونو کې د جاذبې قوې د اغېزو حقيقت ته د يوه غوره نږدېوالي په توګه يې کارونه دوام لري. نسبيت يوازې هغه وخت اړين دی، چې زيات دقت ته اړتيا وي يا هغه وخت اړين دی، چې له خورا پياوړو جاذبي ډګرونو سره سروکار لري. لکه: هغه ډګرونه چې له خورا سترو او غليظو شيانو سره نږدې يا په کوچنيو واټنونو (لکه: د لمر په شاو خوا د عطارد مدار) کې موندل شوي دي.
پريانکا چوپړا
نور
وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگرانې
راجيه سبها (د هندوستان پارلمان)
راجیه سبا په دوامداره توګه غونډه کوي او د لوک سبا برعکس، راجیه سبا هیڅکله نه منحل کیږي. راجیه سبا د لوک سبا په پرتله لږ ځواکمنه ده ځکه چې د لوک سبا د غړو شمېر ډېر دی مګر د واکونو له مخې دواړه یو شان دي مګر د اکمالاتو په برخه کې د لوک سبھا واکونه ډېر شوي. که د دواړو قانونو ترمينځ په يو بل باندې اختلاف موجود وي نو ګډه غونډه رابلل کيږي خو دا کار په وقفه يي ډول ترسره کيږي، تر دې مهاله يوازې درې ځله ګډه غونډه ترسره شوې ده.
پافوس
پاپ هوس ولایت یاهم (پافوس) Paohos) د قبرس ټاپوییز هیواد له شپږو ایدارې سیمو یوه ده چې ۳۹۳'۱ کیلومتره مساحت او کابو ۹۰ زره وګړي لري.
سورلکۍ
وېشنيزه:مرغۍ
روينا ټنډون
وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگرانې
جان وېسلي
جان وېسلي ( /ˈwɛsli/ د  کال ۱۷۰۳ د جون په ۲۸ [د تاریخ لیکنې په پخواني سټایل د جون ۱۷] زېږېدلی او د ۱۷۹۱ ز کالد مارچ په دویمه مړ شوی) یو انګرېزی دیني پوه، مجتهد او انجیل لیکونکی و هغه د انګلستان په کلیسا کې د بیاژوندي کوونکي غورځنګ مشر و چې د مېټوډېست په نوم پېژندل کېده. کومې ټولنې چې نوموړي رامنځته کړې د مېټوډېست غورځنګ خپلواکې بڼې شوې چې تر نن پورې دوام لري.
لومړنی ژوند
د هغه له منظمې روزنې څخه جلا د ۱۷۰۹ ز کال د فېبرورۍ په ۹ د کشیش په حجره کې اورلګېدنې د هغه پر ژوند نه هېرېدونکی اغېز پرېښود، وېسلي د ارولګېدنې پر مهال پنځه کلن و. د شپې تر ۱۱ بجو وروسته د معبد چت په اور کې وسوځېد. سپرغي يې د ماشومانو پر تخت ورېدل او له کوڅې څخه د اور چغو وېسلیان دې ته اړ کړل تر څو له جان پرته چې په پورتني پوړ کې لاله‌هاند پاتې و خپل ټول بچیان له کوره وباسي. وېسلي په داسې حال کې  سیمې د یو اوسېدونکي پر اوږو ودرېد او له پنجرې څخه پورته شو چې په زینو کې د اور لمبې وې او چت د رالوېدو په حال کې و. د زکریا د نقل قول ۳:۲ له مخې وېسلي وروسته د دې پېښې د تشرېح کولو لپاره د «هغه داغ چې له اور څخه واېستل شو» عبارت وکاروه. د ماشومتوب د دوران دا کیسه وروسته د وېسلي په افسانه بدله شوه او پر خاص برخلیک او فوق العاده کار شاهدي وه، ویسلي د ۱۷۱۶ او ۱۷۱۷ ز کلونو تر منځ ايپورث ریکټوري (دا په بریتانیا کې د ملکې په سبک یوه ودانۍ وه، ژباړن) تر اغیز لاندې هم راغی. د وېسلي کورنۍ راپور ورکوي چې هغوی په څو څو ځله ځینې غږونه او کله کله لاریونونه اورېدل چې د دوی د باور له مخې د زاړه‌جېفري په نوم د یوې اروا له امله وو.
حامد کرزی نړيوال هوايي ډگر
انځورتون
وېشنيزه:د افغانستان هوايي ډگرونه
شرميلا تاگور
وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگرانې
کيمياوي تعاملونه
2V     +   1V       →            2V
CH2   =  CHcl +  Hcl   →   CH3 ─ CHCl2
1,1di chloro ethene
10 I (-1) + 2MnO4 (-2) + 16H (+)       2Mn (+2) + 5I2 + 8H2O پنځم پړاو: دچارچونو د انډول لپاره د معادلې کيڼي خواته 16H (+) ور زياتوو. 10 I (-1) + 2MnO4 (-2) + 16H (+)             2Mn+2 + 5I2 + 8H2O
پايله کېمياوي تعاملونه هغه دي چې په هغې کې دتعامل کوونکوموادوجوړښت اوخاصيت بدلون وکړي اونوي ماده دنويو خواصوسره لاس ته راشي. چې دموضوع دښه روښانه کولولپاره مې دکېمياوي تعاملونوډولونه ،ولانس اواکسيديشن شمېره چې ولانس Velentiaکليمې څخه اخيستل شوى دى چې مانا يې قوه ده اوداتوم هغه ميل ته وايې چې دخپل ورستي مدار دالکترونونودپوره کولواود اړيکودجوړولولپاره په کاريږي. اوداکسيديشن شمېره دعناصرو دلږويازياتوچارجونودټولګي څخه عبارت دى اوپه ورستۍ برخه کې مې دکېمياوي تعاملونوانډول په اليکتروني لارچاره اود ايوني الکتروني لارو چارو څخه يادونه کړي ده. خوپه لومړي سرکې دکېمياوي تعاملونوډولونه چې په لنډډول لاندې ګراف کې ور څخه يادونه کوو
R 18. Reversible reaction په شاتلونکي تعاملونه 19. Redux reaction ريډوکس تعاملونه 20. Reduction ريډکشن 21. Valence ولانس 22. Valenta يوناني کلمه
د انسان آثار
اپنډیکس
په عصري انسانانو کې اپنډیکس د بې کاره غړي پاتې شونې دي، په پلارنيو نسلونو کې یې په ژونديو موجوداتو کې د هاضمې دندې درلودلې، په دقیقه توګه یې داسې چې اوس هم په هغه موجوده ژونديو موجوداتو کې ترسره کوي چې په هغوی کې د کولمو د نباتاتو سلولوز او د نباتاتو ورته نه هضمېدونکي مواد هایدرولایز کوي. ځینې بوټي خوړونکي حیوانات، لکه سوی(خرگوش)، یو داسې ترمینل ورمیفارم اپنډیکس او سیکوم لري، چې په څرګنده د معافیتي فعالیت درلودونکي نسجونو ټوټې لري او ښایي د کولمو د نباتاتو د جوړښت په ساتلو کې هم مهم وي. په هرحال، داسې نه برېښي چې د هاضمې ډېرفعالیت ولري، که چېرته یې ولري او په ټولو نبات خوړونکو حیواناتو، ان په لوی سیکوم لرونکو حیواناتو کې موجود نه وي. لکه څنګه چې په راتلونکو انځورونو کې ښودل شوي دي. که څه هم د انسان اپنډیکس معمولاً په اندازه کې د سوی له اپنډیکس سره د پرتله کېدو وړ دی، خو بیا هم سیکوم په هغه ځای کې یو واحد پړسوب ته راکمېږي، چېرته چې ایلیوم په کولون کې خالي کېږي. ځینې غوښه خوړونکي حیوانات ښایي ضمیمې هم ولري، په نادره توګه له آثاري سکوم سره ډېرې وي. د نويو فعالیتونو پیدا کوونکو آثاري غړو. له امکان سره سم، ځینې څېړنې وړاندیز کوي چې اپنډیکس ممکن د هغه سمبیوټیک باکتریا له لاسه ورکولو څخه ساتنه وکړي چې په هضم کې مرسته کوي، په ډېرو بوټي خوړونکو حیواناتو کې د ورمیفارم اپنډیکس دشتوالي په پام کې نیولوسره، که څه هم دا امکان نه لري چې، یو نوی فعالیت واوسي. د کولمو د باکتریا نفوس، چې په اپنډیکس کې ځای پرځای شوي، ښایي د ناروغۍ، مسموم کېدلو یا د اینټي بیوټیک درملنې له کارولو وروسته، د لویو کولمو د نباتاتو په ګړندۍ توګه بیا چوړښت کې مرسته وکړي یا ښایي په بل ډول د کولمو د باکتریا نفوس ته زیان رسوونکي بدلونونه راولي. په هر حال، د ۲۰۱۳ ز کال یوه څېړنه د سیکوم د اندازې او اپنډیکس د اندازې او د هغوی د شتوالي ترمنځ د دوه اړخه اړیکو مفکوره ردوي. دا په euarchontoglires کې په پراخه کچه شته دي (د تي لرونکو حیواناتو یوه غوره ډله چې په کې rodents، lagomorphs او primates شامل دي) او په خپلواکه توګه په ډیپروټوډونټ مارسوپیلز یږو، مونوټریمونو کې وده کړې او په اندازې او شکل کې ډېر توپیر لري چې آثاري نه شي ګڼل کېدلای. څېړونکي دې پایلې ته رسېدلي دي چې، اپنډیکس په کولمو کې د غوره باکتریاوو د ساتلو وړتیا لري. په دې توګه، کله چې کولمې د اسهال یا بلې داسې ناروغۍ له امله اغېزمنې شي چې کولمې پاکوي، په اپنډیکس کې غوره باکتریا کولای شي، د هاضمې سیسټم کې بیا ځای پرځای شي او شخص روغ وساتي.
زابل ولايت
خو پخوا به هندوان ودې ځای ته دمذهبي مراسیمو دا دا کولو په موخه ورتلل ستر ستر اشخاص او علماء هم لري لکه دشوري بابا صاحب دبدین ملا صاحب چي دحاکم سنایي غزنوي په مقبره کي دفن دۍ مولانا سعدالله خروټی چي د ملا جامي پر کتاب شرح ملا باندي یې یو لوی او ارزښتناک کتاب (مصدرالسرور) لیکلی بل دشاجوی دولسوالۍ دجفروملا عمر خان شوباري ده چي جعفری صرف میر یې تصنیف کړی او دده دکورنۍ بل معاصر عالم مولوي عنایت الله غبرگي چي داصولو پر گران کتاب مسلم الثبوت یې ډیره ارزښتناکه شرحه لیکلې چي دوخت ستر عالم وو ددایه چوپان مولانا عبدالغفور سناني صاحب وو چي چي دنحوی پر مایه ناز کتاب عبدالغفور یې بې نذیره شرحه (درمنثور) لیکلې د دغه ولايت هستو گن یې پښتانه دي لکه هوتک تو خي خروټي ناصر او ځيني نور پښتانه ښاخونه
اخځليک
وېشنيزه:د افغانستان ولايتونه
د متحده ایالاتو د اساسي قانون لسم تعدیل
مخلیکنه او منل
وروسته له دې چې اساسي قانون تصویب شو، د سویلي کارولینا استازي توماس ټوډور ټکر او د میساچوسیټس استازي ایلبرج ګیري په جلاډول ورته تعدیلات وړاندیز کړل، چې د فدرالي حکومت واکونه یې «په څرګند ډول» محدود کول، چې کولای یې شوای ضمني واکونه رد کړي. جېمز میډیسن له دې تعدیلاتو سره مخالفت وکړ او ویې ویل چې: «د حکومت محدودیت د څرګندو واکونو پر وړاندې ناشونې دی؛ دا واکونه باید په ضمني توګه ومنل شي، پرته له دې چې اساسي قانون دې د هرې جزئي خبرې لپاره راښکته شي».
قضایی تفسیر
لسم تعدیل، دا روښانه کوي چې د فدرالي حکومت واکونه په اساسي قانون کې ورکړل شویو واکونو پورې محدود دي، چې د سترې محکمې له خوا د اعتبار وړ اعلان شوي. متحده ایالات د سپراګ قضیې پر وړاندې (۱۹۳۱) کې سترې محکمې ټینګار وکړ چې دې تعدیل «هیڅ څه یې [اساسي قانون]  ته لکه څنګه چې په اصل کې تصویب شوی، نه دي ورزیات کړی».
جورج واکر بوش
بوش د دويم پړاو ولسمشرۍ د پای ته رسېدو څخه وروسته بېرته ټيکساس ته ستون شو او هلته يې په ۲۰۱۳ز کال کې د ولسمشرۍ کتابتون پرانيستل شو. هغه د متحده ايالاتو په تاريخ کې تر ټولو محبوب او تر ټولو منفور ولسمشر و، نوموړي د سپتمبر يوولسمې له بريدونو وروسته يې تر ټولو زياتې د تاييد رايې خپلې کړې، خو د ۲۰۰۷-۲۰۰۸ز کلونو کې يې د مالي بحران پر مهال تر ټولو کمې رايې هم تر لاسه کړې وې. د بوش د ولسمشرۍ دوره له متوسطې څخه ښکته بلل شوې ده، که څه هم د دفتر له خوشې کولو وروسته د هغه د ولسمشرۍ عمومي او علمي هرکلی مخ پر بره ولاړ.
د ژوند لومړي کلونه او دنده
جورج واکر بوش د ۱۹۴۶ز کال د جولای په شپږمه نېټه، د کانکټيکاټ ايالت  نيوهاوين په سيمه کې د ګريس نيو هاوين په روغتون کې زېږېدلی و. هغه د جورج هربرټ واکر بوش او باربرا پيرس مشر بچی و. هغه د ټيکساس په ميډلينډ او هوسټن کې له خپلو څلورو خوېندو وروڼو سره را ستر شو، د هغوی نومونه دا دي: جيب، نيل، ماروين او ډورتي. د هغه يوه کشره خور روبين په ۱۹۵۳ز کال کې  د وينې د سرطان له امله مړه شوه. د هغه پلرنی نیکه پريسکوټ بوش له کانکټيکاټ څخه د متحده ايالاتو سناتور و. پلار يې له ۱۹۸۱ز څخه تر ۱۹۸۹ز کال پورې د ولسمشر رونالډ ريګان مرستيال او له ۱۹۸۹ز څخه تر ۱۹۹۳ز کال پورې د متحده ايالاتو ولسمشر و. بوش انګريزی او المانی توکم درلود، همداراز په لرې نسل کې يې هالنډي، ولزي، ايرلنډي، فرانسوي او سکاټلينډي رېښې هم لرلې.
زده کړه
د ۱۹۷۳ز کال په مني کې بوش د هاروارډ تجارت ښوونځي کې داخل شو. په ۱۹۷۵ز کال کې يې د MBA (په سوداګرۍ کې ماسترۍ) سند تر لاسه کړ او فارغ التحصيل شو. هغه د متحده ايالاتو يوازينی ولسمشر دی چې د MBA سند يې درلود.
کورنۍ او شخصي ژوند
بوش په۱۹۶۷ز کال کې له کاترين لي ولفمن سره کوژده وکړه، خو دې کوژدې دوام ونه کړ. بوش او ولفمن له دې اړيکې وروسته هم ښې اړيکې لرلې. په داسې حال کې چې بوش په ۱۹۷۷ز کال کې په يوه حويلۍ کې په يو محفل کې شريک و، د هغه ملګرو يې له لورا ويلچ سره تعارف وکړ، څوک چې د ښوونځي ښوونکې او د کتابتون مسئوله وه. له درې مياشتو مرکو وروسته، هغې د بوش د واده وړانديز ومانه او دوی دواړو په همدې کال د نومبر په پنځمه نېټه واده وکړ. دواړه د ټيکساس په ميډلينډ کې مېشت شول. بوش د خپلې کورنۍ کليسا پرېښوده او د خپلې مېرمنې د متحدې ميتوديستي کليسا سره يو ځای شو. د ۱۹۸۱ز کال د نومبر په پنځه ويشتمه نېټه د لورا غبرګونې لورګانې هره يوه باربرا او جينا وزېږېدې. بوش وايي بيلي ګراهام ننګولی و چې په عيسی «چې عيسی راپورته کېدونکی خدای دی» باندې د ايمان په اړه فکر وکړي، او دا چې هغه په ورځني ډول د بايبل لوستل پيل کړل، «قادر مطلق» ته «تسليم» شو، او دا چې «ايمان يوه تګلاره ده» او هغه په دې ډول د خدای له مېنې اغېزمن شو».
د ځمک‌پوهنې زماني مقیاس
د ځمک‌پوهنې د زماني مقیاس فورمول‌بندي
د یوه داسې ځمک‌پوهنیز زماني مقیاس چې د ځمکې په هره نقطه کې د عملي کولو وړ وي، د فورمول‌بندي کولو لومړنۍ هڅې د اتلسمې پېړۍ په وروستیو کې وشوې. تر ټولو اغېزناکې هڅې یې (د وارنر په مشرۍ) وشوې چې د ځمکې د قشر ډبرې یې په څلورو ډولونو ووېشلې: لومړنۍ، دویمې، درېیمې او کواټرنر. د دې تیورۍ پر بنسټ د ډبرو هر ډول د ځمکې د تاریخ په یوه ځانګړې دوره کې رامنځته شوی دی. پر دې بنسټ د «درېیمې دورې» په اړه خبرې کولی شو. په واقعیت کې «ټرشاري» (Tertiary) (دا مهال پالیوژن او نیوژن) د ځمک‌پوهنې د یوې دورې د نامه په توګه تر شملې پېړۍ پورې کارېده او «کواټرنر» د اوسنۍ دورې د نامه په توګه لا په رسمي استفاده کې باقي پاتې دی.
په اقشارو کې د موجودو فوسیلونو په مرسته د اقشارو پېژندنه چې «ویلیم سمېت»، «جورج کوویر»، «جان ډي اومالیوس ډي الوې» او «الکساندر برونګنیارټ» د نولسمې پېړۍ په لومړیو کې وکړه، له ځمک‌پوهانو سره یې مرسته وکړه تر څو د ځمکې تاریخ په لا ډېر غور او دقت سره ووېشي. دوی ته یې دا وړتیا هم ورکړه چې اقشار په ټولو ملي (او حتا قاره‌يي) سرحدونو کې له یو بل سره ونښلوي. که دوې طبقې (که د فضا له نظره هر څومره لرې او د ترکیب له نظره هر څومره متفاوتې وي) مساوي یا سره ورته فوسیلونه ولري، دا احتمال یې ډېر زیات دی چې دوی به په هم‌مهاله ډول رامنځته شوې وي. د ۱۸۲۰ او ۱۸۵۰ کلونو تر منځ په اروپا کې د فوسیلونو او لایو دقیقو څېړنو د ځمک‌پوهنې د دورو هغه لړۍ رامنځته کړه چې لا هم کارول کېږي.
بي لينه برېښنا
بي لينه برېښنا یا وای ټریسیټي WiTricity د انگیزې ورکولو یوه سرچینه جوړوي، یعني یو گرد کلچه شکله برېښنايي لېنونه چي د برېښنا سره وصل سي، نو یوه مقناطسي ساحه جوړوي. که یوه بله د برېښنايي لیکو کلچه نېژدي ورته راوړل سي، نو بیله کوم لینه بریښنا منځ ته راځي، دغه مقناطسې ساحې ته نږدې برقي اله برېښنا اخلي او همدارنگه گروپ برېښنا ترلاسه کوي او روښانه کيږي.
سرچینې
وېشنيزه:برېښنا وېشنيزه:انرژی وېشنيزه:بي لينه برېښنا
محمد گل نوري
محمد گل نوري (زوکړه ۱۲۷۹ لېږديز لمريز کال، کندهار-مړينه د ۱۳۵۲ ل ل کال د ليندۍ ۲۰) د افغانستان يو پښتو ژبی فولکلوريست، ليکوال او شاعر وو.
دندې
كله چې يې مېرمن او زامن مړه شول، دى په خپله خوښه بېرته كندهار ته راغى او د كندهار په دولتي چاپخونه كې د رتبې په ساتنې سره (څلورمه رتبه يې وه)، د مامور په توگه وټاكل شو. كه څه هم ده ته بايد يوه لوړه څوكۍ او مهم پوست وركړل شوى واى، خو چيرته دي هغه خلك چې خپل ملي خدمتگاران وپېژني او قدر يې وكړي؟ چېرې ول هغه مهربان لاسونه چې د انسان او انسانيت په خاطر يې زموږ ملي مشران په سختو حالاتو كې نازولي واى؟
ادبي هڅې او لاسته راوړنې
كه څه هم ارواښاد نوري كولاى شول چې دا دېوانونه په لوړه بيه پر پښتو ټولنې، كومې خپرندويې ټولنې، يا هم بل ارگان وپلوري، يا يې هم د ځينو اوسمهالو ليكوالو په څېر په خپلو الماريو كې كولپ كړي، خو ده د خپل ملي احساس له مخې دغه ټول موندل شوي اثار ولس او ملت ته وړاندې كړل، چې بله ورځ د ده له مړينې سره سم د وركاوي له گواښ سره مخ نه شي، يا هم د طبيعي افتونو او پېښو ښكار نه شي. خدای بښلي نوري په پښتو فولكلور كې دومره اساسي كارونه كړي، چې پښتو متلونه، پښتو اصطلاحات، محاورې، سندرې، لوبې، نومونې او نكلونه يې ټول په جلا جلا اثارو كې راټول كړي دي. همدغه اثار يې په شوروي اتحاد، المان، انگلستان، هند، فرانسه، جاپان، چين او نورو هېوادونو كې د پوهنيزو او څېړنيزو موسسو تر كار لاندې راغلي او د معتبرو سرچينو په توگه كارول شوي دي. رحمت الله مړوند د ۱۳۵۱ ل ل کال د كندهار مجلې په پرله پسې ۱۴۳ زمري مياشت د گڼې په شپږم مخ كې له ارواښاد محمد گل نوري سره يوه مركه كړې او په دغه مرکه کې زموږ دغه ليکوال د خپل زړگي ټول بړاس ايستلى او د يوې پوښتنې په ځواب كې يې ويلي دي: «تر اوسه پورې د ځان لپاره يوه سرپناه هم نه لرم او كډه په شا گرځم.» دا دى د يوه هېواد د هغه نامتو فولكلوريسټ ژوند او حالت، چې پر افغانستان سربېره يې د نړۍ په يو شمېر هېوادونو كې خلك مني او كارونه يې ارزښت لري. كه چېرې دغه ډول بله سټه په بل هېواد كې واى، ښايي په ژوندوني به يې ځينې واټونه د هغه په نوم نومول او ان چې اكاډمۍ به يې هم د هغه په نامه جوړولې. موږ وينو چې هغه كه له يوې خوا دا تمه نه درلوده، له بلې خوا يې پر زياتو خواريو سربېره خپله هڅه او هاند نه دى پرې ايښى.
پوهاند دوکتور گل محمد نورزى
دندې
پوهاند نورزي د نړۍ د علمي او څېړنيزو بنسټونو په څېر لازمه وبلله چې په افغانستان کې هم يو داسې علمي او څېړنيز بنسټ چوړ شي چې ټولو اکاډميکو مسايلو ته لاسرسى ولري. دې موخې ته د رسېدو لپاره يې طرحه جوړه او د هغه وخت د وزيرانو شورا ته يې وړاندې کړه. وزيرانو شورا تر ارزونې وروسته طرحه منظوره او پښتو ټولنې ته يې د افغانستان د علومو اکاډمي نوم ورکړ.
پوهاند نورزي د خپل علمي ژوند په بهير کې په کور دنننه او بهر د گڼ شمېر علمي او څېړنيزو مجلو مسؤل او د کتنلاوى غړی وو. همدا ډول يې د سيمې او نړۍ په ډېرو علمي او اکاډوميکو سيمينارونو، سمپوزيمونو او کنفرانسونو کې د يوه اکاډميک کدر په توگه گډون کړى او گڼ شمېر څېړنيزې مقالې يې په کې اورولې دي.
چاپ شوي اثار يې
٢_ د درانيانيو امپراتوري، (له روسي ژبې ژباړه) د ١٣٥٨ ل ل کال پښتو ټولنې چاپ.
شاه دوشمشېره جومات
Coordinates: ￼34°30′56.4″N 69°10′17.2″E
عمر خطاب
دندې
وروسته له لوړو زده کړو دوه کاله عسکري ته ولاړ او بيا ېې راډيو ټلويزيون کې د راډيويي خپرونو په لړۍ کې لومړی د اماتور په توگه بيا د يو تکړه وياند په توگه کارپيل کړ. په کال ۱۹۷۸ ز کې وروسته د ځينو سياسي ملحوظاتو له کبله امريکې ته لاړ، هلته ېې هم د ژوند د تېرولو لپاره د هر ډول حرفيي کارونو ته اوږه ورکړه. مخکې له دې چې دی امريکې ته ولاړ شي يو فعال مبارز د ظاهر شاه په خلاف لاريونونو کې برخه اخيسته، همداسې د داود خان د حکومت له نسکورېدو وروسته امريکې ته ولاړ. په کال ۱۹۹۲ کې په لومړي ځل د افغانانو لپاره په شمالي کلفورنيا کې يوه راډيويي شبکه د پيام افغان په نامه پرانيستله. وروسته بيا د ډېرو افغانانو په غوښتنه د همدې پیام افغان په نوم په ۲۰۰۷ کې يوه ټيلويزيوني شبکه پرانيستله.
باندنۍ تړنې
د پيام افغان ټلويزون رسمي وېبپاڼه
طلوع تلويزيون
طلوع تلويزون له کابل څخه خپرېدونکی افغاني تلويزوني چينل دی. طلوع د لمر او طلوع نیوز ترڅنګ د موبي ګروي اړوند دي. یاد تلویزیون په ۲۰۰۳م کال کې لومړنی خصوصي افغان تلویزیون چې خپلې خپرونې یې پیل کړې.
د قرآن د ژباړو لړ
وېشنيزه:قرآن وېشنيزه:اسلام
مولوي عبدالسلام حنفي
مولوی عبدالسلام حنفي د افغانستان د اسلامي امارت د لومړي وزير مرستيال او رهبرۍ شورا خورا مهم غړی دی. نوموړي د افغانستان په اوسنۍ بهرنۍ تګلارې کې مهم رول لري
کاري حافظه
تاریخچه
د کاري حافظې د عصبي بنسټونو په اړه د لومړنیو ازمېښتونو تاریخ څه باندې ۱۰۰ کاله وړاندې مهال ته رسېږي. دا هغه مهال و چې «هیټزیګ» او «فریر» د کوپړۍ د مخنۍ برخې د قشر لرې کولو ازمایښتونه تشرېح کړل؛ دوی وویل چې د کوپړۍ مخنی قشر د حسي کارونو پر ځای د ذهني کارونو لپاره مهم دی. په ۱۹۳۵ او ۱۹۳۶ کلونو کې «کارلایل جاکوبسن» او د هغه همکاران لومړني کسان وو چې پر ځنډني ځواب یې د مخني قشر د تخریب سخت زیانونه وموندل.
کاري حافظه د اوږدمهالې حافظې د برخې په توګه
«انډرس اریکسون» او «والټر کینچ» د "اوږدمهالې کاري حافظې" مفهوم معرفي کړی او په اوږدمهالې حافظه کې یې "د بیاموندونکو جوړښتونو" د داسې مجموعې په توګه تعریف کړی چې د ورځنیو کارونو اړوندو نامحدودو معلوماتو ته لاسرسی شونی کوي. په دې توګه، د اوږدمهالې حافظې یوه برخه د کاري حافظې په توګه کار کوي. همدا ډول «کاون» هم کاري حافظه له اوږدمهالې حافظې څخه جلا سیستم نه ګڼي. د کاري حافظې نمایشونه د اوږدمهالې حافظې د نمایشونو یوه برخه ده. کاري حافظه په دوو ځای پر ځای شوو کچو کې تنظیم شوې ده. لومړۍ کچه د اوږدمهالې حافظې فعال نمایشونه دي. ممکنه ده چې دا ډول ډېر نمایشونه موجود وي – د تیورۍ له نظره په اوږدمهالې حافظه کې د نمایشونو د فعالېدو لپاره هېڅ محدودیت نه‌شته. دویمه کچه د پاملرنې تمرکز بلل کېږي. د پاملرنې تمرکز کم ظرفیت او لږ تر لږه څلور فعال نمایشونه لري.
ټولنیزه ډلبندي
په معاصرو لوېدیځو ټولنو کې ټولنیزه ډلبندي، په عمومي ډول د درېیو ټولنیزو ډلو له مخې تعریف کېږي: لوړه طبقه، منځنۍ طبقه او ښکتنۍ طبقه، چې په وار سره هره یوه دغه طبقه په درېیو فرعي پورتنۍ، منځنۍ او ښکتنۍ برخو وېشل کېږي. په دې سربېره یوه ټولنیزه ډله کېدلای شي، د خپلوۍ، طایفې، قبیلې، نژاد او یا هم ټولو څلورو له مخې جوړه شي.
د چین کورنۍ جګړه
کمونیستانو د چین د اصلي خاورې کنټرول ترلاسه کړ، چې په ۱۹۴۹ ز کال کې یې د چین د خلکو جمهوریت (PRC) رامنځته کړ او په دې توګه د چین د جمهوریت مشرتابه یې دې ټه اړ کړ، چې د تایوان جزیرې ته شاتګ وکړي. د ۱۹۵۰ لسیزې په پیل سره د تایوان د تنګي دواړو غاړو ترمنځ یو دوامداره سیاسي او نظامي کړکیچ رامنځته شو، داسې چې ROC په تایوان کې او PRC د چین په اصلي برخه کې دواړو په رسمي ډول د ټول چین د قانوني حکومت ادعا وکړه. د تایوان د تنګي له دویم کړکیچ وروسته دواړو په رسمي توګه په ۱۹۷۹ ز کال کې اوربند وکړ، په دې توګه د هیڅ ډول اوربند یا سولې کوم تړون د دواړو تر منځ لاسلیک نه شو.
شالید
د چینګ سترواکۍ له ړنګېدو او د ۱۹۱۱ ز کال له انقلاب وروسته، سن یات سین د چین د نوي جمهوریت ولسمشر شو، او تر هغه لږ ځنډ وروسته یوان شیکای د هغه ځای ناستی شو. یوان په چین کې د پاچاهۍ یا سلطنت بیا راګرځولو لپاره لنډمهالې هڅې وکړې خو په پای کې ناهیلی شو، په چین کې د هغه له مړینې وروسته په ۱۹۱۶ ز کال کې د واک پر سر جګړې پیل شوې.
د کمونست غړو په شخصي توګه له KMT سره د یوځای کېدو اجازه درلوده. خپله CCP هغه وخت لا کوچنی و او په ۱۹۲۲ ز کال کې یې ۳۰۰ غړي درلودل، تر ۱۹۲۵ ز کاله پورې یې یوازې ۱۵۰۰ غړي درلودل، خو تر ۱۹۲۳ ز کاله پورې KMT شاوخوا ۵۰،۰۰۰ غړي درلودل.
په دې ټوله موده کې شوروي اتحاد د چين پر کمونست ګوند ډېر اغېز درلود. دوی د چین د کمونست ګوند ملاتړ لپاره پیسې او جاسوسان واستول. د دوی له ملاتړ پرته، ښایي کمونیست ګوند ناکام شوی وای. دا ټول موارد په هغه وخت کې د چین د نورو کمونستي ګوندونو اړوند اسناد ښيي، چې یوې ډلې له ۱۰،۰۰۰ غړو سره د شوروي اتحاد د ملاتړ نه لرلو له امله ماته وخوړه.
د شانګهای ټول وژنه او شمالي پلاوی
د KMT ـ  CCP ترمنځ سیالۍ د ۱۹۲۷ ز کال په لومړیو کې په انقلابي صفونو کې د درز او وېش لامل شوې. د CCP او د KMT چپ اړخه ډلو پریکړه وکړه، چې د KMT دولت مرکز او پلازمېنه له ګوانګزو نه ووهان ښار ته انتقال کړي، یعنې هغه ځای ته چې د کمونیستانو نفوذ هلته ډېر او پیاوړی و. په دې توګه چیانګ او لی زونګرین، چې لښکرو یې د سن چوان فانګ په نامه جنګسالار ته ماتې ورکړه، نو ختیځ خوا ته د جیانګشي پر لور یې حرکت وکړ. کیڼ اړخو په KMT کې د کمونیستانو د نفوذ له منځه وړلو په هکله د چیانګ غوښتنه رد کړه او چیانګ دوی له شوروي اتحاد نه د امر په اخیستلو سره د سن یات سین خلکو له درې اصولو سره په خیانت کولو محکوم کړل، د مایو تسه تونګ په وینا د KMT په کمپ یا اردوګاه کې د CCP کمپ په پرتله د چیانګ زغم د هغه د واک په ډېرېدو سره راکم شوی دی.
سپوږمۍ
بشري حضور
په سپوږمۍ کې د بشري فعالیتونو د پاتې شونو ترڅنګ، د سپوږمۍ د موزیم هنري ټوټو، د اپولو ۱۱ ښه نیت پیغامونو، د شپږ قمري تختو، د ستورمزلو د یادگار او نورو په څېر دایمي تاسیسات شته دي.
تور زېړی
ځینې وخت دا ناروغي د اوږدمهال لپاره د انسان په وجود کې موجوده وي چې دا ډول ېې د مزمن تور زیړي په نامه یادیږي. مزمن تور زیړی د ینې یا جگر د سرطان او خرابوالی سبب هم گرځي. د مزمن تور زیړي پیښې په ماشومانو کې ډیرې لیدل کیږي.
معارف القرآن
د تفسير سرچينې
روح المعاني
آمان
امان Amman) د اردن هیواد پلازمینه او ترټولو لوی ښار دی د ۲۰۰۶م کال د اټکل له مخی یاد ښار ۰۰۰'۰۰۲'۲ اوسیدونکي لرل.
عمان (په انګلیسي: Amman /əˈmɑːn/ ، په عربي کې: عَمَّان چې [ʕamːaːn] تلفظ کېږي) د اردن پلازمېنه او تر ټولو لوی ښار، او د دې هېواد اقتصادي، سیاسي او کلتوري مرکز دی. د ۲۰۲۱ز کال د سر شمېرنې پر بنسټ، عمان له ۴۰۶۱۱۵۰ نفوس سره، په شام کې تر ټولو لوی ښار او په عربي نړۍ کې پنځم تر ټولو لوی ښار دی، او په منځني ختیځ کې نهم نمبر ډېره نفوس لرونکې ښاري سیمه ده. په عمان کې تر ټولو پخوانۍ مېشتېدنې، د عین غزال په نامه د ډبرو د نوې دورې په یوه ساحه کې چېرې چې د انسانانو په بڼې مجسمې راوتلې دي، اتمې مخزېږدې پېړۍ ته رسېږي. د اوسپنې د دورې په بهیر کې دا ښار د ربّة عمّون په نامه یادېده او د عمونیانو د ټولواکۍ پلازمېنه وه. په دریمه مخزېږده پېړۍ کې، دویم بطلیموس فېلادلفوس چې د بطلیموسي مصر فرعون و، نوموړی ښار یې له سره ورغاوه او د "فېلادلفیا" نوم یې ورکړ او د هلېنیسټي دورې سیمه ییز کلتوري مرکز یې ترې جوړ کړ. فېلادلفیا مخکې له دې چې د یو عربي ولایت (Arabia Petraea) په توګه اداره شي د رومیانو تر واکمنۍ لاندې له یوناني-رومي دېکاپولیس یا لسو ښارونو څخه یو ګڼل کېده.
عمان ته په ۲۰۱۸ز کال کې تقریباً یو میلیون ګرځندویان راغلي دي، کومو چې دا ښار د ګرځندویانو د ورتګ په تړاو د نړۍ په کچه ۸۹یم او په عربي ښارونو کې دوولسم تر ټولو ډېر سیاح منونکی ښار ګرځولی دی. عمان یو په نسبي ډول ګړندی وده کوونکی اقتصاد لري او د جهاني کولو او د نړۍ د ښارونو د څېړنيزې شبکې(Globalization and World Cities Research Network) له خوا ورته د بېټا نړیوال ښار (Beta− global city) په کټګورۍ کې ځای ورکړل شوی دی. سربېره پر دې، دغه ښار ته د اقتصادي، کاري، چاپېریالي، او ټولنیزو-کلتوري فکتورونو له لیدلوري د منځني ختیځ او شمالي افريقا یو له تر ټولو ښو ښارونو نوم ورکړل شوی دی. یاد ښار په عربي نړۍ کې د څو ملیتي شرکتونو د سیمه ییزو دفترونو د پرانیستلو لپاره د دوحې په څنګ کې او یوازې له دوبۍ وروسته یو له ډېرو مشهورو موقعیتونو څخه دی. د عمان بس او د عمان بس چټک ترانزیټ (Amman Bus Rapid Transit) عمومي ترانسپورتي سېستمونه، دې ښار ته ترانسپورتي چوپړتیاوې برابروي. یو بل د چټک ترانسپورت سېستم (الباص السريع بين عمان والزرقاء) د جوړېدو په حال کې دی چې دا ښار به له ګاونډي زرقاء ښار سره ونښلوي.
د ډبرو نوې دوره
د ډبرو د نوې دورې عین غزال ساحه د عمان ښار په څنډو کې موندل شوې وه. دا ښار د ۷۰۰۰م.ز کال په شاوخوا کې د خپل عروج پر مهال له ۱۵ هکتاره (۳۷ اکره) مساحت سره د۳۰۰۰ په شاوخوا کې خلکو له خوا مېشت شوی و (د معاصر اریحا ښار د نفوس څلور تر پنځه چنده). په هغه وخت کې دا سیمه یو له کلالۍ پرته (aceramic) ځانګړی د ډبرو د نوې دورې کلی و. کورونه یې د خټو له خښتو څخه جوړ شوي مستطیلي تعمیرونه وو چې د اهک چونې په واسطه سپینو شوو دېوالونو سره یې یوه مربعي شکله د اوسېدو خونه یې لرله. دا ښار په ۱۹۷۴ز کال کې هغه وخت کشف شو چې ساختماني کارکوونکو له دغې ساحې څخه په تېرېدونکي یو سرک باندې کار کاوه. په ۱۹۸۲ز کال کې، کله چې کیندنې پیل شوې، د سرک ۶۰۰ متره (۲۰۰۰ فټه) برخه په دې ساحه کې تېره شوه. سره له دې چې د ښاري پراختیا له امله عین غزال ته زیانونه واوښتل، مګر پاتې شونو یې له ځان سره د معلوماتو یوه شتمني درلوده.
عبدالوهاب مومند
= لیکلي آثار = د لیکوالۍ په برخه کې مومند لا تراوسه د مرکزي بغلان د شاعرانو ادبي تذکره ( لا به ډیر ګلونه وشي به کرکر کې) یو ژباړل شوی کتاب د ( کرونا کرغیړنې او د هغې لارې چارې) د ځوان کهول فکر جوړونې او د انګیزې تولید برخه کې د ( روڼ اندي ځوان) تر نومونو لاندې کتابونه د چاپ په ګاڼه سینګار کړي، او تازه یې د لنډو کیسو کتاب د ( د اغزیو ګرېوان) تر نامه لاندې د چاپ په ګاڼه سینګار شوی دی.
تمدن تلويزيون
تمدن تلويزون له کابل څخه خپرېدونکی افغاني تلويزوني چينل دی. د دې چينل خاوند آصف محسني دی.
د ځینی کسانو په اړه قرآني ایتونه
وېشنيزه:قرآن وېشنيزه:اسلام
د جازبې تیورۍ تاریخ
اسلامي نړۍ
د یولسمې زیږېدیزې پېړۍ یو بل پارسي ژبي بحرالعلوم البیروني (Al-Biruni) وویل چې ټول درانده اجسام (heavenly bodies ) د ځمکې به څېر کتله(mass)، وزن او جاذبه لري. نوموړي د ارسطو او ابن سینا دواړو دا نظر چې یوازې ځمکه نوموړې ځانګړتیاوې لري رد کړ. د دولسمې زیږېديزې پېړۍ عالم الخازیني (Al-Khazini) وړاندیز وکړ چې د یوه جسم جاذبه د کایناتو له مرکز (موخه یې د ځمکې مرکز وه) څخه د نوموړي جسم په فاصلې پورې اړه لري، په هره اندازه چې نوموړې فاصله تغییر کوي، د جسم جاذبه هم ورسره تغییر کوي. الخازیني او البیروني د ثقل مرکز (جاذبې مرکز) تیوري مطالعه کړه او په درې بعدي اجسامو یې تعمیم او تطبیق کړه. دوی همدارنګه د برداشت وړ اړم یا اهرم (ponderable lever) تیورۍ بنسټ کېښود او د جاذبې علم یې ایجاد کړ. همدارنګه د تعادل تیورۍ (balances) او تَللو (weighing) پر بنسټ، د اجسامو د مخصوصه جاذبې یا مخصوصه وزن (specific weight) د پیدا کولو لپاره یې دقیقې تجربوي کړنلارې رامنځته کړې.
په دولسمه زیږېدیزه پېړۍ کې ابوالبرکات البغدادي د ابن سینا د پرتابي حرکتونو نظریه قبوله کړه او هغه یې اصلاح کړه. ابوالبرکات په خپل کتاب المتبار کې لیکلي چې حرکت ورکونکی(محرک)، حرکت کونکي (متحرک) جسم ته شدید میل (میل قصری) ورکوي او له محرک څخه د متحرک جسم په لرې کېدلو سره، دغه میل کمېږي. د شلومو پاینز (Shlomo Pines) په وینا، د البغدادي د حرکت نظریه "د ارسطو د ډینامیکي قانون تر ټولو لرغونې نفي ده [د ارسطو ډینامیکي قانون وایي: ثابته قوه یو شان/ یکنواخت حرکت رامنځ ته کوي]، [او په همدې توګه] په مبهمه توګه د کلاسیک میخانیک (classical mechanics) د بنسټیز قانون [چې وایي: که يوه قوه په دوامداره توګه وارده شي، تعجیل (acceleration) رامنځته کوي] وړاندوینه ده".
اتوميزم (د اتوم يا د ذرې په اصليت باور)
کمښت پالنه (هغه اند چې ګوندې ټولې ښکارندې په تر ټولو ساده ښکارندې سره تشریح کېدای شي).
د «دهرمکرتي» په څېر هندوستاني بودايانو (شپږمه يا اومه پېړۍ) او نورو، د اتوميزم ځانګړي اندونه جوړ کړي، د بېلګې په ډول، د لنډې مودې (سملاسي) اتومونه (کالاپاس)، کوم چې د يو موجود په داخل او بهر کې ځليږي.
سياسي وټه
سیاسي وټه په اصل کې د تولید، پیر او خرڅلاو زده کړه  ته وایی او  د دوی اړیکې  له  قانون ، گمرک  او حکومت سره.
د څېړنې پوښتنه
ډولونه او موخې
د څېړنې پوښتنه دوه موخې لري
ماتريديه
ماتريديه يوه كلامي ډله ده، چې بنسټ يې د برهان او عقلي دلايلو څخه اېښودل شوې، ترڅو د كلامي مسائلو په حلونه كې ورڅخه په گټې اخيستو سره خپلو مخالفو ډلو (معتزله ؤ او جهميانو) ځواب وايي. او دارنگه د اسلام له نېغې گروهې څخه په حقه سره دفاع وكړي.
ارجنټاین
ريښه پيژندنه
د سيمې تشریح د ارجنټاين د کلیمي په مټ په ۱۵۳۶ ز کال د جمهوري ونيز په نقشه کې موندل شوی. په انګليسې کې د «ارجنټاين» نوم هسپانوي ژبې څخه راځي، په هر صورت دا نوم په اصل کې هسپانوي نه بلکې ايټالوي ده. ارجنټینا په هسپانوې ژبه کې سپينو زرو ته ويل کيږي، د سپینو زر رنګ د سپینو زرو لپاره د لاتیني «ارجنټم» څخه اخيستل شوی. په ايټالوي کې صفت او يا خاص نوم اکثراً په خپلواکه اواصلي توګه استعمالېږي او ځای پر ځای کوي يي او ورته ارجنټینا ويل کیږي.
غازي محمد ايوب خان
امیر محمد ایوب خان (۱۸۵۷ زېږديز کال، کابل - د ۱۹۱۴ ز کال د اپرېل ۷، لاهور) چې انگرېزان يې د مېوند فاتح يا افغان شهزاده چارلي په نومونو هم يادوي. نوموړى د هرات پخوانی والي او د مېوند جگړې فاتح وو. د افغانستان ملي اتل غازي محمد ايوب خان د امير شېر علي خان زوی وو او دده مور د لالپورې د مومندو د مشر سادت خان لور وه. د ۱۸۸۰ زيږديز کال د جولاى په ۲۷ يې انگرېز جنرال بارو ته د مېوند په جگړه کې ماتې ورکړه او بيا يې په کندهار کې د انگرېزانو پوځ كلابند کړ. د ۱۸۸۰ ز کال د سيپټمبر په ۱ يې د انگرېزي جنرال فرېدرېک رابرټس سره په کندهار کې جگړه وکړه، خو د جگړه ييز تاکتيک په کارولو سره يې شاتگ وکړ او داهوډ يې وکړ چې دا ځل خپل لښکر لا پياوړی او سمبال کړي او له انگرېزنو سره د جگړې ډگر ته ورووځي، خو انگرېزانو ونه غوښتل چې په کندهار کې نور تم شي. هغه وو چې د افغان او انگرېز دويمه جگړه پای ته ورسېده. يو کال وروسته ايوب خان بيا د کندهار د نيولو تکل وکړ، خو د امير عبدالرحمن خان له خوا له ماتې سره مخامخ شو. په ۱۸۸۸ ز کال کې ايوب خان له ايران نه ولاړ او په برتانوي هند کې تر خپلې مړينې واوسېده. د ايوب خان قبر د پېښور د دُرانيو په هديره کې د شېخ حبيب مقبرې کې ځای لري.
دامير شېر علي خان څخه خپگان
غازي ايوب خان له خپل مشر ورور سردار محمد يعقوب خان سره، چې د پلار له خوا د هرات حکمران مقرر شوی وو اوسېده. کله چې سردار محمد يعقوب خان په ۱۲۵۲ لمريز (۱۸۷۳ ز) کال کې کابل ته ولاړ، د خپل پلار  له خوا د مخکيني بغاوت په جرم بندي شو او تر سختو جسمي او اروايي ربړو او کړاوونو لاندې ونيول شو، نو سردار ايوب خان په دې کار له خپل پلار څخه ډېر خپه شو. سره له دې چې امير شېر علي خان د هرات د حکمران په توگه د هغه د مقررۍ فرمان د مستوفي حبيب الله وردگ او محمد عمر خان په لاس هرات ته ولېږه، خو نوموړي ونه مانه او د خپل پلار په وړاندې ېې پاڅون وکړ. امير شېر علي خان د دغه پاڅون د ارامولو لپاره د سر لښکر حسين علي خان او مستوفي حبيب الله وردگ تر مشرۍ لاندې خپل لښکر هرات ته ولېږه. محمد ايوب حان چې د هغه د مقابلې ځواک په ځان کې ونه ليد، نو له ډېر لږ مقاومت څخه وروسته اوسني ايران ته ولاړ. هلته ېې پناه واخيسته او په مشهد کې دېره شو. کله چې امير شېر علي خان د ۱۸۷۸ زېږيز کال په ډسمبر مياشت کې له کابل څخه تېښتې ته اړوت او بلخ ته ولاړ، څو مياشتې وروسته يعقوب خان چې له زندان څخه آزاد او د کابل والي وټاکل شو د واکمنۍ اعلان وکړ. په همدغه مهال سردار ايوب خان له مشهد څخه هرات ته راستون شو او د نايب الحکومه (والي) په توگه ېې د چارو په سمبالښت لاس پورې کړ.
د متحده ایالاتو پوځي تاریخ
په ۱۷۷۵ ز کال کې، د متحده ایالاتو قاره یي کانګرس، قاره یي پوځ، قاره یي سمندري ځواک او قاره یي وسله وال ځواک تاسیس کړ او جورج واشنګټن یې د هغو قوماندان وټاکه. دغه نوي تاسیس شوي پوځ، له فرانسوي سرتېرو او پوځي بېړۍ چلوونکو سره اوږه په اوږه جګړه وکړه او په دغه جګړه کې یې بریتانویانو ته ماتې ورکړه. هغه بریا چې د پاریس د هوکړې له مخې د دغه هېواد د خپلواکۍ لامل وګرځېده. په ۱۷۸۹ ز کال کې نوي اساسي قانون ولسمشر د اعلی سرقوماندان په توګه معرفي کړ او کانګرس ته یې واک ورکړ چې، مالیات وضع کړي، قوانین جوړ کړي او د جګړې اعلان وکړي.
عزيز الرحمن الفت
دندې
عزيز الرحمن الفت په دغو سيمو د کندهار شاوليکوټ، د پروان بگرام، د کاپيسا کوهستان، او د فرياب گرزيوان او اندخوی، د ارزگان د هراوود، او د هرات گلران کې د ولسوال په توگه دندې تر سره کړي. په کندز او کندهار کې يې د ښاروال په توگه هم دندې تر سره کړي دي.
مړينه
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران
مسجد نبوي
وېشنيزه:جوماتونه
د وګړو یا ډلو جنیټیک
د جین جریان
د جین جریان د جمعیتونو یا نوعو تر منځ د جینونو تبادلې ته ویل کېږي. په یوه نوعه کې د جین د جریان بېلګې مهاجرت [یا بل مېشت‌ځای ته حرکت] او بیا په ارګانېزمونو کې تکثیر او یا د ګردې تبادله ده. په نوعو کې د جینونو انتقال د هیبریډي ارګانېزمونو د تشکیل او د جین د افقي انتقال په ډول دی. د وګړو یا ډلو د جنیټيک ماډلونه د دې لپاره کارولی شو چې کوم جمعیتونه له یو بل څخه پام وړ جنیټيکي انزوا لري او د دې تر څنګ یې د هغوی د تاریخچې د بیا جوړولو لپاره هم کارولی شو.
ايډيت سټاين
د ژوند لومړي کلونه
ايډت سټاين د ښکته سيلزي په برسلاو کې (اوس وروتسواو، پولنډ) زېږېدلې وه، کورنۍ يې سخت دريځه يهودۍ وه. هغه د يوولسو خوېندو وروڼو تر ټولو کشره وه، نوموړې په «يوم کيپر» (يوم الغفران) کې زېږېدلې وه، کومه چې د عبري جنترۍ تر ټولو سپېڅلې ورځ ده، له همدې امله نوموړې په مور زیاته ګرانه وه. هغه له وړتياوو مالامال ماشوم و، په داسې يو کور کې يې زده کړې وکړې، چېرته چې د هغې مور د تنقيدي فکر کولو هڅونه کوله، هغې د خپلې مور د پياوړي مذهبي عقيدې ستاينه کوله. خو سټاين په نوي پېغلتوب کې په «اګنوسټیک» بدله شوه.
برېښنايي څراغ
ګرمېدونکي ګروپونه
په ګرمېدونکي لامپ کې الکتریکي جریان د تنګستن په نامه له یوه پېچ لرونکي جسم څخه تېرېږي. دا ګروپونه په ۱۹۲۰مه لسیزه کې سوداګریز شوي دي او په ۱۸۸۰ شاوخوا کال کې له کاربني رشته‌يي لامپونو څخه جوړ شوي دي.
د موادو ساینس
تاریخچه
د یوې ټاکلې ساحې د موادو انتخاب تر ډېره یو مشخص ټکی لري. د ډبرې دوره، د برونزو دوره، د اوسپنې دوره او د فولادو د دورې په څېر، که څه هم دا خپل سري مثالونه دي. د موادو ساینس د انجینرۍ او پلي شوي ساینس یو له پخوانیو ډولونو څخه دی چې د سیرامیک جوړولو او د هغې د اصلي مشتق فلزاتو څخه ترلاسه کیږي. د عصري موادو ساینس په مستقیم ډول له فلزاتوڅخه را منځته شوي، چې هغو پخپله له کان کیندنې او (اټکلی) له سیرامیکونو او مخکې له اور کارولو وده کړې. د موادو په پوهېدو کې یو لوی پرمختګ د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو کې هغه وخت رامنځته شو، چې امریکایی ساینسپوه جوشیا ویلارډ ګیبس وښوده، چې په مختلفو پړاوونو کې په اتومي جوړښت پورې اړوند ترموډینامیکې ځانګړنې د موادو له فزیکي ځانګړنو سره تړاو لري. د فضا دسرعت د عصري موادو ساینس مهم عناصر تولید کړل. د فلزي مرکباتو په انجینرۍ او د سیلیکا او کاربن په موادو پوهېدل، چې د فضا د وسایطو په جوړولو کې کارېږي او د ځای سپړلو توان لري. د موادو ساینس د انقلابي ټیکنالوژیو لکه ربړونو، پلاستیکونو، سیمي کنډکټرونواو بایومیټریالونو له پراختیا سره مرسته کړې او وده یې ورکړې ده.
جوړښت
جوړښت په مختلفو کچو مطالعه کیږي
کهکشان تلويزيون
کهکشان تلويزيون له کابل څخه خپرېدونکی افغاني تلويزوني چينل دی.
کوثر تلويزيون
کوثر تلويزيون له کابل څخه خپرېدونکی افغاني تلويزوني چينل دی.
مفکوره یا نظر
افلاطون
ما وویل: "موږ دواړه ادعا کوو چې ډېر عادلانه شیان، ډېر ښه شیان، او داسې نور هر ډول شیان شته او په بیان کې توپیر لري."
جان برایټ
جان برایټ (۱۶ نومبر ۱۸۱۱ – ۲۷ مارچ ۱۸۸۹ زکال) بریتانوي راډیکال او لیبرال سیاستوال، د خپل نسل له مخکښو ویناوالو او د آزادې سوداګرۍ ترویج کوونکی و.
مړینه
د ۱۸۸۸ زکال په وروستیو کې برایټ سخت ناروغ شو او دې ته یې پام شو چې نور یې د ژوند وروستۍ شېبې رارسېدلې دي. د نومبر په ۲۷ مه د هغه زوی ګلادستون ته لیک ولیکه او په هغه کې یې ولیکل چې:«پلار یې هیله لري، تاسو ته لیک ولیکم او تاسو ته ووایم چې « نه شي کولای، له ځان سره ستاسو مینه او همدارنګه هغه بې مثاله خدمتونه چې تاسو وطن ته کړي له یاده وباسي» هغه ډېر کمزوری شوی او نور یې نه شو کولای، زیات څه ووایي؛ وه مې لیدل چې په سترګو کې یې اوښکې راغلې دي». ګلادسټون د دغه لیک په ځواب کې ولیکل چې:«زه کولای شوم، تاسو ته ډاډ درکړم، له دې سره چې په وروستیو کې له ما څخه لږ لرې شوی دی، خو د هغه په اړه مې د وروستیو درېیو کلونو د اتفاقاتو له امله هېڅ احساس بدلون نه دی کړی او له روحي پلوه زه هېڅکله له ده لرې نه یم پاتی شوی. د زړه له تله دعا وکړئ چې هغه د مرګ دیخوا او هاخوا د خدای له مهربانۍ برخمن واوسي». برایټ د ۱۸۸۹ زکال د مارچ په ۲۷ مه مړشو.
چكنور ملا صېب
هغه د هېواد د نامتو ديني علم او روحاني ضخصيت نجم الدين اخوندزاده (هډې ملا صېب) په څېر م د وعظ او نيحت له لارې د ټولنې د اصلاح او سمنون په چاور كې هڅې كړې دي او هم يې د خپل همدغه رهنما او مرشد په څېر د وطن د خپلواكۍ په جگړو كې د غازيانو او د غزا د لارښونكيو نقش ترسره كړې.
د غزل بابا امير حمزه شينواری د ملا چكنور صېب په اړه داسې ليكي
ملا صېب د قادريې مسلك پيرو ؤ، خود بتخاك د حضرت صېب نه يې هم استفاده كړې وه او په نقشبندي طريقه كې يې ورله اجازه وركړې وه. د چكنور غازي د هر ډ،ل د تعصب نه پاك ؤ، نه د وجود او شهود په جگړو كې پرېووت او نه د اشارت كولو او نه كولو پخوانۍ جگړه يې تازه كوله. د خپلو مريدانو تربيه يې كوله او چې په ملك به د غېرو چپاو راغې د يو ستر مجاهد په حيث به يې د دښمن مخه نيوله. .. ددې ليك نه زما مطلب دا دى، چې خلك پدې پوه شي، چې اسلامي تصوف په حقيقت كې د صوفي څخه مجاهد جوړوي، هغه شان صوفي ترې نه جوړوي، د كوم ذكر چې مولانا رومي په خپله مثنوي كې كړې دى، چې جهاد ته تللې ؤ، خو چې د اسونو ترپا او د توور خرپا يې ترغوږ شوه، نو بې هوشه پرېووت او بيا چې غازيانو يو لاس تړلې كاپر ورمخكې كړو او ورته ته يې وويل چې هن، واخله، دا ووژوه چې ته هم د غازيانو په كتار كې شمار شى، اوصوفي صېب د هغه د قتل هڅه وكړه، نو هغه بندي كاپر د هغو ځنځيرونو گواښ وكړ، په كومو ترې چې لاسونه تړلي ول، او صوفي صېب بيا بېهوشه شو.
د زوكړې نيټه
د چكنور ملا صېب د زوكړې كره نيټه مالومه نده، خو د ځينو ښاغلو د وينا لمخې چې له ملا صېب سره تل په خدمت كې حاضر ول، هغه مرحوم د خپل مرگ په كال (۱۳۵۰هجري سپوږميز) خپل عمر څلورنيم شلې (۹۰ ) كاله ښودلې ؤ، چې پدې حساب يې د زوكړې كال ۱۲۶۰هـ س اټكلېداى شي.
اخځليك
وېشنيزه:د افغانستان نوميالي وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:ملايان
مدني نافرماني
تاریخ
په ۱۸۴۹م کال کې د توراو د «مدني حکومت پر وړاندې مقاومت» تر اصلي سرلیک لاندې د مدني نافرمانۍ مقالې، پر وروستیو ډېرو مدني نافرمانیو باندې پراخه اغیزه لرلې ده. د دې مقالې ترشا هڅوونکی نظر دا دی چې اتباع له اخلاقي نظره مسئول دي ترڅو ځان له یرغلګرو څخه وساتي، آن هغه وخت کې چې داسې ملاتړ د قانون له مخې اړین هم وي. په دې مقاله کې، توراو د مکسیکو او آمریکا د جګړې او د غلامۍ پر ضد د اعتراضي کړنې په توګه د مالیاتو د نه ورکولو په هکله خپل لاملونه توضیح کړل. هغه ولیکل؛"که زه خپل ځان نورو کارونو او فکرونو کې وقف کړم، لومړی لږ ترلږه باید ووینم، هغوی د بل کس په اوږو نه څارم. زه باید اول په پښو شم ترڅو هغه هم خپل فکر کولو ته دوام ورکړي. وګورئ چې څومره لویه بې اتفاقي زغمل کېږي. ما اورېدلي چې زما ځینې هم ښاریان وايي: «زما خوښېږي چې له هغوی څخه وغواړم ترڅو ما ته امر وکړي چې د غلامانو د بغاوت په ماتولو کې ورسره مرسته وکړم، یا هم مکسیکو ته لاړ شم» او لا هم همدا خلک هریو، په مستقیم ډول له خپلې وفادارۍ سره، او په همدې ترتیب په غیر مستقیم ډول، لږترلږه له خپلو پیسو سره، یو بدیل چمتو کړی دی."په ۱۸۵۰مه لسیزه کې، په متحده ایالتونو کې د لږکیو ډلو سلسلې: افریقایي امریکایان، یهودان، د اوومې ورځې باپتیستان، کاتولیکان، د ممانعت مخالفان، نژادي برابري غوښتونکي او نور – مدني نافرماني له قانوني کړنو او عمومي اقداماتو سره د مبارزې لپاره وکاروله چې د هغوی لپاره یې قومي، مذهبي او نژادي تبعیض ته وده ورکوله. د سیاسي واک په وړاندې عمومي او په ټوله کې سوله‌ییز مقاومت د امریکایي لږکیو د عصري حقوقو په سیاست کې د یو بشپړ سیاسي تاکتیک په توګه پاتې کېږي.
تفسير طبري
سرچينې
^ Abu Dawood, "İlm", 5; Tirmidhi, "Tafsir",1
په افغانستان کې دین
تاریخچه
د ۱۹۹۰مې لسیزې پر مهال کله چې طالبان د افغانستان په کورنۍ جګړه کې بریالي شول او د افغانستان اسلامي امارت (۱۹۹۶- ۲۰۰۱ زکال) یې تاسیس کړ، تر خپل کنټرول لاندې سیمو کې یې د اسلام طالباني نسخه د اسلامي دولت او دیني حکومت تر عنوان لاندې په خلکو تحمیل کړه. په ۲۰۰۱ زکال کې د طالبانو له سقوط وروسته په ۲۰۰۴ کال کې د افغانستان د اسلامي جمهوریت په نامه د نوي اسلامي جمهوریت بنسټ کېښودل شو چې د اسلام او دیموکراسۍ د اصولو پر بنسټ و. په ۲۰۲۱ زکال کې د یوې پټې معاملې په ترڅ کې طالبانو ته د افغانستان له سپارلو او د افغانستان د اسلامي جمهوریت له سقوط وروسته باید ولیدل شي چې داځل طالبان څه ډول له دغې موضوع سره چلن کوي.
تفسير طبري
سرچينې
{{وېشنيزه: سني اسلاموېشنيزه کتابونه
لکۍ لرونکی ستوری
لکۍ لرونکي ستوري په عمومي توګه بيضوي شکله غیر عادي مدارونه لري، د څرخېدو د پړاوونو پراخه لړۍ لري، د مدار دا لړۍ له څو کلونو نه نيولې، بيا په بالقوه ډول تر څو میليونه کاله پورې رسېږي. د لنډې مودې لکۍ لرونکي د کويپر له کمربند يا له دې سره اړوند د شيندل شوي ډيسک نه پيليږي، کوم چې د نيپټيون له مدار نه ورهاخوا پراته دي. ګومان کېږي چې د اوږدې مودې لکۍ لرونکي د «اورت» له وريځو نه سرچينه اخلي، کومه چې د يخي جسمونو کروي وريځ ده چې د کويپر له کمربند نه دباندې تر ټولو نژدې ستوري پورې غځېږي. د اوږدې مودې لکۍ لرونکي د «اورت» له وريځو نه د لمر پر لور په خوځښت کولو سره د ستورو د تېرېدو او د کهکشان د څپو له امله د جاذبې قوې له امله منځ ته راځي. شونې ده چې هايپربوليک لکۍ لرونکي مخکې تر دې چې د ستورو منځ کې تشيال ته وويشتل شي، د لمريز له داخلي نظام نه تېرېږي. د يوه لکۍ لرونکي راڅرګندېدو ته (apparition) ويل کېږي.
افغاني ادبیات
افغاني ادبیات یا د افغانستان ادبیات هغو آثارو ته ویل کېږي چې په ننني افغانستان کې چې د مرکزي او سویلي اسیا نښلونکی هېواد دی، تولیدیږي. د دې هېواد دوه اصلي ژبې دري او پښتو ده، خو ځینې سیمه ایزې ژبې لکه ازبکي، ترکمني، بلوچي او پشه يي هم خپل ادبیات لري. که څه هم افغانستان ګڼ ژبنیز هېواد دی، خو پورته دوه ژبې په معمول ډول د افغان لیکوالو له خوا په ویلو او لیکلو کې کارول کېږي او درسي نصاب هم په همدغو ژبو باندې جوړ شوی دی. د افغانستان ادبیات په پراخه کچه د عربي او فارسي ادبیاتو تر اغېز لاندې دي.
معاصر ادبیات
استدلال کېږي چې پښتنو شاعرانو لکه د شیرزمان طایيزی کتاب د ډګر (۱۹۸۸) تر عنوان لاندې په ادبیاتو کې د پام وړ رول درلودلی دی. په عصري زمانه کې، افغان شاعران او د لنډو کېسو لیکوالان په فعاله توګه د شعر په لیکلو باندې بوخت دي، چې د ادبیاتو یوه مشخصه حوزه جوړوي.
استعماري ادبیات
په شپاړسمه او اتلسمه پېړۍ کې نورو هېوادونو ته د پراخو مهاجرتونو له امله، د ارمانونو د بیان ډول او له هېواد څخه بهر د لومړي ځل لپاره د ادبي ادارو او روزنیزو چاپېریالونو رامنځته کول، همدا بهرنۍ ټولنې زیاتره د لومړنۍ افغان ادبي مرکزونو په توګه ګڼل کېږي. د همدې پېړیو په درشل کې، دې هېواد بې شمېره ادبي شخصیتونه په ناوېشل شوې ملت کې ثبت کړل، خو د مغولو او صفویانو د سترواکیو تر منځ د دې هېواد په وېشل کېدو سره، ګڼو شاعرانو له هغې جملې خوشحال خان خټک دغو ادبي مرکزونو ته ورغی. خوشحال خټک چې د اولسمې پېړۍ شاعر او جګړه مار و د هندوکش په غرونو کې یې ژوند کاوه. د نولسمې پېړۍ تر پایه پورې، هغه پښتانه چې د هېواد له وېشل کېدو وړاندې یې په دې هېواد کې ژوند کاوه، هغوی به په معمول ډول د پاچا په دربار کې د اردو ژبې د یوه کلاسیک ژانر یعنې غزل په قالب کې شعرونه ویل.
افغاني، ترکي او پښتو ادبیات ورته دودونه لري چې په ټوله کې د فارسي ادبیاتو په نوم پېژندل کېږي. که څه هم افغاني ادبیات د نورو هېوادونو په څېر بېل ادبیات لري، چې خپل دودونه او د لیکلو ډولونه لري په تیره بیا په شفاهي-قالي ترکیب کې.
مدرن ادبیات
محمود طرزی په فعاله توګه د یوې ملي ژبې په توګه د پښتو ژبې په دودولو کې ښکېل و او تل به یې د سراج الاخبار له لارې معلومات او خبرونه خپرول. په دغه دوره کې سراج الاخبار د افغاني ټولنې په عصري کولو کې د خپلو مقالو له لارې د پام وړ نقش درلود. له هغه سربېره، یو فرانسوي رومان لیکونکی د ژول ورن په نوم افغاني آثار په بهرنیو ژبو ژباړل. هغه لومړنی کس و چې په خپلواک افغانستان کې یې خپاره شوي کتابونه خپرول.
توسعوي ځنګلداري
داوږدوليکوپه شکل کرنه
(Linear strip plantation) دعامه سرکونو، کانالونواو ريلوی کرښودڅنګونوپه ځمکوکې داوږدوليکوپه شکل دچټکې نمو لرونکوانواعودکرنې څخه عبارت ده.
ميوند تلويزيون
وېشنيزه:افغاني رسنۍ وېشنيزه:پښتو رسنۍ
نکوټي يانا ټیبېکم
نکوټي يانا ټیبېکم (په لاتين:Nicotiana tabacum) د بادنجانیانو څخه دی چی په مرکزي او جنوبي امريکا کی شنه او کرل کېږي. نوموړي بوټي يه ۱۷ پېړی کی اروپا او افریقا ته پراخ شو.
نگاه تلويزيون
وېشنيزه:افغاني رسنۍ وېشنيزه:پښتو رسنۍ
د کوچی کلام
وايي خنجر باندې دې څيرو خو ته غږ مه کوه
وژنو دې نه مګر  قوت دې د سينې ګورو
خواړه
هغه خواړه چې د بوټو نه ترلاسه کېږي
سابه د بوټو نه لاس ته راغلي توکي دي چې د خوړو په توگه کارېږي. په سابو کې د بوټو ريښې لکه کچالو او گازرې، د بوټو پاڼې لکه پالک او کاهو، د بوټو ډډونه لکه اسپراگس او پښۍ او په آخر کې د بوټو گلان، لکه گلپي او شين گلپي يا براکولي، دا ټول سابه يادېږي. ډېرۍ مسالۍ، داروگان او خوند بسيا کوونکي توکي چې د خوند، درملنې او وږم لپاره د خوړو په ډول کارېږي، دا ټول د بوټو نه لاس ته راځي.
اکا مهاديوي
تاريخچه
دا ټول ستا د برکت له امله.
نظر محمد سلطانزی
دندې
پوهنوال ډاکتر نظر محمد سلطانزی ځدراڼ ددې تر څنگ د بوخوم پوهنتون د طب پوهنځي د فيزيولوژۍ په ديپارتمنت کې د علمي غړي او ښوونکي په توگه رسمي دنده تر سره کوله.
معتزله
ددې ډلې نامتو پوهان
لكه څرنگه مو چې يادونه وكړه، ددې ډلې بنسټ اېښودونكې واصل د عطا زوى دى. له ده څخه پرته لاندې كسان هم ددې ډلې د گروهو په خپرولو كې د يادولو وړ دي:
کثیر الرشتوي
پراختیا
په بله کچه، کثیرالرشتوي تګلاره، د معلوماتو په زېرمه کولو کې د ډېر تخصص او جلاتوب د ناوړه اغېزو لپاره د حل لارې په توګه ګڼل کېږي، خو په ځینو نظریاتو کې، کثیرالرشتوي تګلاره، په بشپړه توګه هغو کسانو ته پوره وړې ده، چې د یوې څانګې په یوه برخه کې تخصص لري؛  پرته له متخصصینو نه، کثیرالرشتوي تګلاره هېڅ معلومات او د مشورې لپاره هېڅ کارپوه نه لري،خو نور بیا د کثیرالرشتوي تګلارې تمرکز په هغې اړتیا باندې راټولوي چې علمي څانګو ته وده ورکوي، چې لوړ تخصص ته د معرفت پېژندنې او سیاسي اړخه د ستونزې په سترګه ګوري. کله چې کثیرالرشتوي همکاري یا څېړنه یوې ستونزې ته  نوې حل لارې وړاندې کړي، ډېری معلومات بېرته د ښکېلو څانګو له خوا جذب کېږي. د یوې څانګړې څانګې پوهان او د کثیرالرشتوي تګلارې لارویان یو بل ته د لازم او ملزوم په توګه ګڼل کېږي.
يک تلويزيون
یک تلويزيون له کابل څخه خپرېدونکی افغاني تلويزوني چينل دی.
زوړ کندهار
سرچینۍ
وېشنيزه:د کندهار تاریخي سيمي او ودانۍ
آسيا تلويزيون
وېشنيزه:افغاني رسنۍ وېشنيزه:پښتو رسنۍ
اروپايي اوښاره
پېژندنه
اروپايي اوښاره لویه حشره ده چی درې جوړې پښې لري. د پښو لمړني جوړه قوي ده او د حشراتو د وژلو لپاره کارېږي. رنگ یی شین یا قهوه یی دی. د اوښارو ښځينو په هکله معلوم دي چی خپل مذکر تر جماع (خورټېدلو) وروسته وخوري. نوموړي اوښاره اوږد سر، دوې جوړې وریدلرونکی ورزونه، لویې جوړې شوې سترگې، یوه جوړه انتنونه او قوي زامې لري. د اوښارې ښځينه معمولا ۷ میاشتونه او د اوښارې نر ۲ میاشتونه ژوند کوي.
سرچینې
وېشنيزه:اوښارې
کاترين ټراټر کاکبرن
کاترين ټراټر کاکبرن (۱۶ اګست ۱۶۷۹ – ۱۱ می ۱۷۴۹ز کال) يوه بریتانوۍ ناول ليکونکې، ډرامه ليکونکې او فيلسوفه وه. هغې د اخلاقي فلسفې او الاهي مسالکو په اړه لیکنې وکړې او ډېرې اوږدې ليکنې يې درلودې.
د ټراټر کار د اړتيا، د ځای لامحدوديت او مادې په څېر ګڼو ستونزو ته حل لارې وړاندې کوي، خو هغه خپله په اخلاقي موضوعاتو تمرکز لري. د هغې په باور اخلاقي اصول فطري نه دي، بلکې د هر فرد له خوا د خدای ورکړي عقل په کارولو سره کسب کېدای شي. په ۱۷۰۲ز کال کې، هغې خپل لومړی ستر فلسفي اثر خپور کړ «له ښاغلي لاک څخه دفاع، د انساني پوهې اړوند يوه مقاله». جان لاک په دې دفاع هومره خوشحاله شو چې خپلې ځوانې مدافعې ته يې پيسې او کتابونه ډالۍ کړل، چا چې د اليزابيت برينټ له خوا فعاليت کاوه چې په لومړي ځل يې د ټراټر له دفاع څخه لاک ته خبر ورکړی و.
مالیزیا هیواد
سرچينې
وېشنيزه:هېوادونه
نظام الدین شايق
گڼشمېر لیکنې او کتابونه
٥٥ـ حج او عمره دقرآن او سنتو په رڼا کې                                  چاپ شوى ژباړه
٥٧ـ دپيغمبر اذکار                                                                  چاپ شوى ژباړه ٥٨ـ اصول سه گانه                                                                چاپ شوى ژباړه
٧٠ـ سياست او سياست پوهان                                               چاپ ته چمتو ليکنه
٨٢ ـ دصحرا زمري                                                                  چاپ ته چمتو ليکنه
٢ـ ښځه دتمدن په اوسنۍ نړۍ کې                                             چاپ شوې ليکنه
٤ـ ښځه اود پوهانو خبرې                                                           چاپ شوې ليکنه
٣٤ـ قرآن پوهنه سرليکونه او لړليکونه                                            چاپ شوې ليکنه
٣٩ـ دهجرت وروستى کال ـ تکل ـ                                                 چاپ شوې ليکنه
٤٠ـ ازادى ـ ادبي ټوټې ـ                                                             چاپ شوې ليکنه
تفسير جلالین
Al-Quran project includes Tafsir of the two Jalals (Jalal al-Din al-Mahalli and Jalal al-Din al-Suyuti) with annotated interpretation.
v
Ruh al-Ma'ani (~1854)
The Holy Qur'an: Text, Translation and Commentary(1934-1938)
Tafsir Noor(1997)
Fi Zilal al-Quran (1951-1965)
بلګراډ
مخکې تاریخ
په زمون کې د تراش شوې ډبرې پیدا شوي اوزار ښکاروي چې د بلګراډ شاوخوا سیمه د پالائولایټیک او میزولیټیک دورې کې د کوچیاني څارویو د مېشت ځای پاتې شوی دی. ځینې دا اوزار د موستریایي صنعت پورې تړاو لري – د مډرن انسان په ځای نئاندرتالانو پورې تړاو لري. د اوریګناسین او ګراوېټیایي اوزار هم دې سیمې ته نږدې کشف شوي دي چې د ۲۰۰۰۰ تر ۵۰۰۰۰ کاله پخوا میشت ځایونو ښکارندویي کوي.
د افغانستان د ولسمشر د دفتر رياست
دپالیسۍ ریاست:
دغه ریاست په کال ۱۳۸۶ لمريز کې نوی دعالی مقام ددفتر ریاست په چوکاټ کې جوړ شو ، دغه څانگه ددولت کاري دندې ، د پالیسۍ په هکله اسنادو ته لاس رسی ، دعملي کارونو ویش او د دولتي مالوماتو په برخه کې دتبادلې ملکاري په غاړه لري. دغه راز دغه ریاست ددولت دپالیسیو په هکله اطلاعاتی بانک جوړوي دغه راز دکارپېژندو دنظرونو اود عامو خلکو دنظرونو راټولول ددې ریاست دندې دي. صبغت الله سنجر له پیله تراوسه ددې ریاست مشري په غاړه لري.
گلگت بلتستان
ګلګت بلتستان یا د شمالی علاقہ جات یو ایالت دی چی د پاکستان د پاکستان په شمال کې يوه خپلواکه سيمه ده چې د پاکستان تر نفوذ لاندې شمېرل کېږي. دغه سيمه په اصل کې د کشمير يوه برخه ده چې پرې د پاکستان او هند تر مېنځ لويه لانجه ده. په 2009 کې د پاکستان قامي جرگې گېلگېت بلتستان ته د پنځم نيم-ولايت وگڼول۔ د ایالت مساحت ۷۲،۴۹۶ کیلومتره مربع ده او مرکز یی د گېلگېت ښار دی. گېلگېت بلتستان په شمال کی له افغانستان سره، په شمالی ختیځ کی له چین سره، په جنوبی ختیځ کی له جموں و کشمیر سره، په جنوب کی له آزاد کشمیر سره او په لویدیځ کی له خیبر پښتونخوا سره سرحد لری.
ميهن تلويزيون
ميهن تلويزيون له هرات څخه خپرېدونکی افغاني تلويزوني چينل دی.
بارخان ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د بلوچستان ولسوالۍ، پاکستان وېشنيزه:بلوچستان (پاکستان)
اېرېسوس موراویکوس
اېرېسوس موراویکوس (په چېکي:Stepník moravský ) د زهرجن غڼو څخه دی چی د چېک په جمهوريت کی په سهيلي موراويا کی ژوند کوي او د چېک د جمهوريت تر ټولو لویه  غڼه ده.
په لاتیني بڼه د فارسي ژبې لیکنه
له رومي کولو سره ډېری فارسي ژب ویونکي بلد دي. ډیری دغه کسان له لنډ مهاله رومي کولو څخه د پیغامونو او برېښنالیکونو په لیکنه کې ګټنه کوي؛ په ایران کې د واټونو لوحې هم په فارسي او هم په انګریزي ژبه دي (څو د هغو لوست د بهرنیانو لپاره ساده شي)؛ همدارنګه ویب پاڼې له رومي شوو ډومېن نومونو ګټنه کوي.
توري لیکنه
په توري لیکنه یا حروف لیکنه (د هغو د کره معنا له مخې) کې هڅه کېږي څو د اصلي لیکنې بشپړه استازولي وکړي، په داسې توګه چې یو پوه لوستونکی وکولای شي په حروفو باندې د لیکل شوو کلماتو اصلي ډول رامنځته کړي یا یې ولوستلی شي. له فارسي تورو لیکنې څخه د هرې یوې فارسي کلمې یا هم لنډو جملاتو د بیان په موخه په انګریزي او نورو هغو ژبو باندې لیکل شوو علمي متنونو کې ګټنه کېږي چې له عربي الفبا ګټنه نه کوي.