cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دنړۍ بری یاد وچی دبیومونو پیژندنه
ساوانا
هرڅومره چې د استوا د کرښې څخه جدا کېږو وچ فصل ښکاره کېږي او په تدريج سره اوږديږي د تشکېلاتو په وسيله رامنځته شوي ځنګلونه د ساوانا په نوم ياديږی چې هغې کې علفی نباتات اساسي نقش لوبوي دا علف زارنو په دواړو طرفونو د استوا د کرښې ته يو تل ګرم او په يو اوږد او وچ فصل کې مشخص کېږي.او ددې بيمونو نباتات د وچوبې سره مقاومت لری تر هغه پورې مربوط دي علوفه په ساوانا کې د معتدله علفزارونو څخه اوچته ارتفاع کې موقعيت لري. او بعضې وخت د هغې ارتفاع ۳/۵مترو ته رسيږې اخر  (بااباب ) نوع د غالبو ونو د ساوانا څخه دی د ساوانا دا علوفه ريښه د هغې د ساقې او پاڼې نسبتي څوکه و ددی علوفه په دستی جمعی ډول د وچ فصل په اخر له مينځه ځی يعنی هغه رايزومونه وي چې په ځمکه کې موقعيت لري د نوي کال په لومړی باران سره هغه نوې وده کوي اغزن  کېدل او دغنمو دکورنی کوچني  سطحي نباتات د وچوبې سره د ساوانا د جوړيدو علامه ده. په همدی موجوديت کې په مرطوبو فصلونو کې دهغې وچې پاڼی ډيرې استفاده اسمانی نزولاتو څخه کوی د هغی رايزومونه فقط وچوبه په ډيرو ګرمو او سوځيدونکو او بی بارانه ورځو کې تحمل کوی لکن د سوزيدو په وخت کې يواځی سطحی انزايمونه د هغې وچېږي او دسوځيدنې په اساس ډيره ګرمي تحمل کولاې شي په هر کال د طبيعی سوځيدنی په واقع کېدويا دانسانی فعاليتونو په اساس ساوانا کې مينځ ته راځی مصنوعی نوعې د ونود وچوبی سره مقاومت لری په ساوانا کې طبيعی علفزارونه واښه خوړونکو د روزنی اودهغې په زياته اندازه تکثر لپاره زمينه براروی لکه،مېښی،فيلان ،افريقايی هوسۍ،صحرايی خر او داسې نور.... دا حيوانات د غذا او اوبو لپاره خپل ځايوتو ته تغير ورکوی په غالب ګومان سره دغه دساوانا واښه خوړونکې په لويو برخو ساواناګانو د افريقا او محدود شمير يې د اسيا په سهيل ختيځ ، سهيلی امريکا او استراليا کې قرار لری دغه واښه خوړونکې د غوښه خوړونکو په واسطه لکه زمری ،پرانګ ، ګيدړ او د نورو پواسطه ښکار کېږی د تی لرونکو څخه علاوه زيات حشرات هم په ساوانا کې وجود لری مرغان ، شترمرغ او نور مختلف مرغان هم په دی کې پيداکېږی ميږيانو ټولنی يو ځايوالی په ساوانا کې څو مترو ته رسېږی د ملخانو ټولنې هم په ساوان کې د وختې فصلونو مهاجرت ته مجبور کېږي چې کروندو او نورو محصولاتو د نباتاتو ته زيات زيان رسوي.
معتدل تل شنه ځنګلونه
معتدل تل شنه ځنګلونه په مختلفو اقليمونو کې واقع دي لکه کلفورنيا مديترانې او په جنوبی استراليا کې د يادونی وړ دی چې په جنوبی استراليا کې دغه ځنګلونه د ونو په واسطه مغلوب شوی دي د تل شنو پلن پاڼو په واسطه او په ډيره کمه اندازه د وړو پانو په واسطه د کلفورنيا په شمال کې او د متحده ايالاتو په غربی ساحه کې. غوزه لرونکې د غالب چتر والا په  شمول(Pseudotsuga menziesii), sitka spruce(picea sitchensis) په نيوزيلينډ کې   هم پيداکېږی  همدارنګه مختلفی ونی لکه Beech( Nothofagus) په کې پيداکېږی د نيوزيلينډ په ځنګلونو کې دير الوتونکې موجود دی چې ددی د جملی څخه ځينی يې د الوتنې توان لری او ځينی الوتنی توان نه لری چې د نه الوتونکو د جملی څخه يې  (kiwi) دي. ډيره کمه توانايی لری چې الوتنه وکړی او همدارنګه د دوی د سترګو د ليدلو او شامعی حس ډير قوی دی او دوی د دواړو حسونو څخه د ښکار لپاره استفاده کولای شي او همدارنګه په نيوزلينډ کې يوه نوع د طوطی موجوده ده چې د(Kakapo ) په نامه سره ياديږي چې دا الوتونکې ډير نه پيداکېدونکې دی او دوی کولای شي چې والوځی خپل غذايې توکې دپاڼوڅخه لاس ته راوړي او يوبل ډول الوتونکې چې په نيوزليند کې موجود دي د               Kea(Nestor Notabilis) په نامه سره ياديږی چې دغه الوتنکې د شنو توکو او سبزيجاتو نه استفاده کوله  چې وروسته په غوښه خوړنکو باندی تبديل شول اوس د نړی غوښه خوړونکو الوتنکې شميرل کېږی.
سرچینې
۳ –- عساکره،حسين.۱۳۸۴ هـ ش.مباني جغرافيه زيستي. سعادت مطبعه.
استوايي توپان (د ګردجنې بړبوکۍ توپان)
منځ ته راتګ
استوايي توپانونه په عمومي توګه په دوبي کې منځ ته راځي، خو په ډېرو استوايي توپاني ډنډونو کې نږدې په هره مياشت کې لیدل شوي دي. د اقليم جريان لکه « ENSO» او « Madden–Julian oscillation» د استوايي توپاان د جوړېدو وخت او شمېر (تعدد) ته بدلون ورکوي. د استواء د خط په دواړو خواوو کې د استوايي توپان پيل په عمومي توګه د دوو استواګانو د نژدې کېدو په سيمه کې کېږي، چېرې چې بادونه يا له شمال ختيځ يا سويل ختيځ نه لګيږي. د کم فشار په دې پراخو سيمو کې، د تود استوايي سمندر پر سر هوا ګرمېږي او په جلا شويو ټوټو کې لوړېږي، کوم چې له برېښنا او تندرونو سره د مله باران لامل ګرځي. دا بارانونه ډېر ژر پای مومي، خو شونې ده چې د برېښنا او تندرونو په يوه ستره ټولګه کې سره يو ځای شي. همدا حالت  تود، لوند او په تېزۍ سره د زياتېدونکي باد جريان منځ ته راوړي، کوم چې د ځمکې د څرخېدو سره په تعامل کې په توپاني ډول تاوېږي.
آغاجاري ولسوالي
آغاجاري ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان آغاجاری)  د ايران د خوزستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د آغاجاري ښار دی. دا ولسوالي ۱۷٬۶۵۴ تنه نفوس لري. د آغاجاري ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۱ کېښودل شو.
عدد
د عـــَـــدَدوں (يا دِ شمېروں يا دِ نــِــمرېوں) رَقـــَـــمان (شمېربــَــڼې يا دِګوتان) Numbers figures or digits
يا په ځينوں عربي قدرمندوں هېوادوں (يا وَطــَــنوں) کښې شــَــکلان (یا بڼې) ئې دِسې شوي دي :
دِ لــَــس څــِــخه پورته عــَــدَدان (شمېران يا نــِــمرې) اُوس پــِــه څــِــه ډَول ليکــِــل کيږي ؟ How are numbers above ten being written now
لس ءِ دوېوں رَقـــَـــموں په کارَوِلوں ليکل کيږي يعني (يا منځآندَوي) چې «10» ، بيا يوولس «11»  کښې د لس د «صــِــفر (هېڅ)» ځاي راتلونکی رَقــَــم (شمېربڼه يا دِګوت) چې «يو» دئ نيسي ئې. بيا دوُولس «12» کښې د يوولس د «يو» ځاي «دوه» نيسي اَو دِسې نور ، تــِــر نولس «19» پورې. بيا چې «نــِــهه» وروستی رَقــَــم (شمېربڼه يا دِګوت) شي ، تر نولس وروسته شــِــل «20» کښې د نولس د نهه ځاي بيرته صفر نيسي اَو د نولس د لس د برخې د يو د رقـــَـــم ځاي دوه نيسي. بيانور ، يوويشت (يا «يوويست») «21» ، دوه ويشت (يا «دوه ويست») «22» اَو دِسې نور ، تر نهه ويشت (يا تر «نــِــهه ويست») «29» پورې ، اَو بيا دېرش (يا دېرس) «30» کښې د «نهه ويشت» (يا دِ «نــِــهه ويست») د «نهه» رقم (يا شمېربڼې يا دِګوت) ځاي «صــِــفر (يا هېڅ)» نيسي اَو د شــِــل (يا د بيست يا د ويشت يا د ويست) د چــَــپې (کيڼې) خوا دوَهم ځاي يا ځي کښې چې «دوه» دئ ، تــِــر «دوه» وروسته ، ءِ «درې» رقم (شمېربڼه يا دِګوت) ءِ «دوه» د رقم ځاي نيسي اَو دِسې نور ، تــِــر څو چې «نــِــهه نــِــوي» يا «99» ته راشو (يا راسو يا راځو) ، بیانور تــِــر «نــِــهه نــِــوي» يا «99»  وروسته ســـِـــل «100» راځي چې ســـِـــل «100''» درې رقمه (شمېربڼې يا دِګوتان) لري.
ړومبين د راسته (ښۍ يا رِښتهي) خوا ته ځاي د «يـــَـــووں» دئ چې دِ «يو» څخه تــِــر «نــِــهه» پورې په کښې رقمان (شمېربڼې يا دِګوتان) ليکل کيږي. بيا چـــَـــپ (يا کيڼې) خوا ته ئې دوَهم ځاي د «لــَـــسوں» ځاي دئ يــَــعني (يا منځآندَوي) چې د «لـــَـــس 10»  ، «شــِــل يا ويشت يا ويست 20» (شــِــل يعني يا منځآندَوي چې «دوه لــَــسان يا دوه لــَــسونه») ، بيا «دېرش يا دېرس 30» (دېرش يعني «درې لــَــسان يا درې لسونه») ، بيا «څــَــلوېښت 40» (څــَــلوېښت يعني يا منځآندَوي چې «څلور لــَــسان يا څــَــلور لسونه») ، بيانور «پنځوس 50» (پنځوس يعني يا منځآندَوي چې «پــِــنځــِــه لــَــسان يا پنځه لسونه») ، بيا «شپېته 60» (شپېته يعني يا منځآندَوي چې «شپږ لــَــسان يا شپــَــږ لسونه») ، بيا «اَويا 70» (اَويا يعني يا منځآندَوي چې «اُووِه لــَــسان يا اُووِه لــَــسونه») ، بيا «اَتيا 80» (اَتيا يعني يا منځآندَوي چې «اَته لــَــسان يا اَتــِــه لــَــسونه») ، بيا «نـــِـــويْ 90» (نــِــوي يعني يا منځآندَوي چې «نــِــهه لــَــسان يا نــِــهه لــَــسونه») ، چې دِ لــَــسوں ځاي چــَــپې (کيڼې) خوا ته دوَهــِــم ځاي دئ.
راځئ چې دِسې يو عدد (شمېر يا نمره) ولوَلو يا لوَستل کړو چې نــِــهه رقمان (شمېربڼې يا دِګوتان) يا نــِــهه ځايکان که لري :
اَو اُوس نور پوهېږو چې د راسته (يا ښۍ يا رِښتهي) خوا (يا طرف) ته د عددوں (شمېروں يا نمرېوں) درې ځايکانواله ډَله په ترتيب (يا په اُوډنې) د يووں اَو د لسوں اَو د ســِــلوں ډَله يا ړومبين يا ړومبۍ ډَله ده بيا چــَــپ (يا کيڼې) خوا (يا طرف) ته ئې درې ځايکان د زِر ډَله ده (يعني يا منځآندَوي چې «يــَــوان زِر» ، «لسونه زِر ، يا ، لــَــسان زِر» ، «ســـِـــلان زِر») ، اَو بيا د زِر ءِ ډَلې چپ (يا کيڼې) خوا (یا طرف) ته د ميليون درې ځايکان دي (يعني يا منځآندَوي چې «يــَــوان ميليون» ، «لــَــسان ميليون» ، «ســـِـــلان ميليون»). اَو بیانور د ميليون په درې ځايکان يا ځايــَــکـېـوں کښې «867» ليکل شوي يعني يا منځآندَوي چې «اَتــِــه ســَــوه اَو اُووِه شپېتـــِـــه ميليون» بيا د زِر په درې ځايکان يا ځايکېوں کښې «524» راتللي يعني (يا منځآندَوي) چې «پنځه ســَــوه اَو څلور ويشت زَره» اَو بيا په ړومبي درې ځايکان يا ځايکېوں کښې «301» راتللي يعني (يا منځآندَوي) چې «درې ســَــوه اَو يو». اَو بیانور ټول دِسې لوَستلي شو چې :
پــَــس لــِــه يا وروسته تــِــر 999 999 999 after
يو فرانسوي کوينتيليارد مــُــساوي (يا برابر يا يوڅهيال يا سیال) دئ په زِر فرانسوي کوينتيليون (One French quintilliard = 1000 French quintillion).
يو فرانسوي سېکستيليون مــُــساوي (يا برابر يا يوڅهيال يا سیال) دئ په زِر فرانسوي کوينتيليارد (One French sextillion = 1000 French quintilliard).
يو فرانسوي نونيليارد مــُــساوي (يا برابر يا يوڅهيال يا سیال) دئ په زِر فرانسوي نونيليون (One French nonilliard = 1000 French nonillion).
رومي قــَــدرمــَــندان عــَــدَدان (شمېران يا نــِــمرې) Roman worthy numbers
I (يا «i» د «يو» لپاره).
د نــِــسبــَــتـوالوں (يا دِ بــَــرخئــَــړيکـيـوں يا دِ راسوچـګـېـڼـوالوں) عــَــدَدوں (شمېروں يا نمرېوں) مــَــجموعه (ډَله يا ســَــراکېږد يا سېټ) Rational numbers's set
د نسبتوالوں (يا دِ برخئړيکيوں يا دِ راسوچګـېـڼـوالوں) عددوں (شمېروں يا نمرېوں) په مجموعې (ډَلې يا سراکېږد يا سېټ) کښې ټول کــَــسري (ماتشونوال يا پړاکشونوال) fractional  عددان (شمېران يا نمرې) شته يا سته دي ، اَو همداراز ټول تام (يا پوره يا اِيـناټـوټـېـګـيـر) integer عددان (شمېران يا نمرې) هم ، ځکه چې هر تام (یا پوره يا اِيـناټـوټـېـګـيـر) عدد (شمېر يا نمره) یو کــَــسر (ماتشون يا پړاکشون) fraction  کېدَی شي ، اَو هاسې چې په مــَــخرِج (وَتونځاي يا دِترېنوميندګر) denominator  کښې ئې د «يو» عدد (شمېر يا نمره) وي ، لکه :
د حــَــقـيـقـي (يا دِ رِښـتـيـنـوں يا دِ رِښتوالوں) عــَــدَدوں (شمېروں يا نــِــمرېوں) مــَــجموعه (ډَله يا ســَــراکـېـږد يا سېټ) Real numbers's set
ټول نسبتوال (برخئړيکي يا راسوچګېڼوال) rational اَو غيرنسبتي (نابرخئــَــړيکي يا اِيناراسوچګېڼوال) irrational  عددان (شمېران يا نمرې) چې ســَــره په يوې مجموعې (ډَلې يا سراکېږد يا سېټ) کښې ونيول شي ، آں مــَــجموعې (ډَلې يا سراکېږد يا سېټ) ته د حــَــقيقي (يا دِ رِښتينوں يا دِ رِښتوالوں) real عددوں (شمېروں يا نمرېوں) مجموعه (ډَله يا سراکېږد يا سېټ) وَيل کيږي. اَو د حقيقي (یا دِ رِښتينوں یا دِ رِښتوالوں) real عددوں (شمېروں يا نمرېوں) مجموعه (ډَله يا سراکېږد يا سېټ) دِسې ښودل کيږي :
د مــُــثبــَــت (پــُــځيشويځ يا پــِــځيدي يا پــُــځيدليځ) positive حقيقي (رِښتینوں يا رِښتوالوں)  real  عددوں (شمېروں يا نمرېوں) numbers  مجموعه (ډَله يا سراکېږد يا سېټ) set دِسې ښودل کيږي :
نور بیا ءِ دې درېوں مجموعوں (ډَلېوں يا سراکېږدوں يا سېټوں)  اِتــّــِــحاد (يــَــوُون) union هم د حقيقي (یا دِ رِښتينوں يا دِ رِښتوالوں) real عددوں (شمېروں يا نمرېوں) مجموعه (ډَله يا سراکېږد يا سېټ) راکــَــوي :
اَو دا په دې معنیٰ (منځآند) چې د يوِه حقيقي (رِښتوال) مــُــثبــَــت (پــُــځيدليځ) عدد (شمېر يا نمره) جذر (بېخ يا ريښه) کېدَی شي چې هم مثبت (پځيدليځ) عدد (شمېر يا نمره) وي اَو يا کېدَی شي چې هم منفي (نغوښتليځ) عدد (شمېر يا نمره) وي ، ځکه چې د هر حقيقي منفي (نغوښتليځ) عدد (شمېر يا نمره) دوَهــِــم توان (يا دوَهــِــم طاقــَــت يا دوَهــِــم اِيـسـتـپـېـږدوانديال) Second Power or Second Exponential  هم يو مثبت (پځيدليځ) عدد (شمېر يا نمره) وَرکــَــوي.
بیانور ليکلي يا ټايپ کړلي شو چې :
لښکرگاه
نور ولولئ
وېشنيزه:د افغانستان ښارونه
اقلیمي بدلون
په معاصرو اقلیمي بدلونونو کې نړیواله تودوخه چې د انسانانو له امله رامنځته کېږي او د ابو او ځمکې پر نمونو یې اغېزې دواړه شامل دي. د اقليمي بدلونونو دورې له پخوا هم وې خو اوسني بدلونونه د ځمکې په تاریخ کې تر بلې هرې پېژندل شوې پېښې چټک دي. اصلي لامل یې د ګل خانه‌يي ګازونو په ځانګړي ډول د کاربن دای اوکساید (CO2) او میتان انتشار دی. د انرژي د زیاتو کارلو لپاره د فوسیلي سوند‌توکو سوځول د دې انتشار لامل کېږي. کرنه، فولادجوړونه، سيمټ جوړونه او د ځنګلونو له لاسه ورکول اضافي سرچینې دي. د تودوخې لوړوالی هم د اقلیمي غبرګونونو لکه د لمر د وړانګو په مټ د واورین قشر له منځه تلل او د وچ‌کالۍ په مټ د زیامنوشویو ځنګلونو څخه د کاربن دای اوکساید انتشار دی. په ټوله کې دوی نړیوالې تودوخې ته پياوړتیا وربښي.
د وچې په تودوخه کې له نړیوال اوسط څخه دوه برابره چټک زیاتوالی راغلی. په داسې حال کې چې د تودوخې څپې او د ځنګلونو اور اخیستنه لا عامېږي، دښتې د پراختیا په حال کې دي. په شمالي قطب کې د تودوخې لوړوالي د دوامدارو کنګلونو له بېرته راګرځېدو، ذوب/ویلي کېدو او د سیندونو د کنګلونو د له منځه وړلو سره مرسته کړې. لوړې تودوخې همداراز د ځواکمنو توپانونو او د اوبو او هوا د نورو بدلونونو لامل کېږي. په داسې ځایونو لکه غرونو، مرجانې لویې ډبرو او شمالي قطب کې ډېری ډولونو د خپلې سیمې پرېښودلو یا انقراض ته اړ کېږي، ځکه د هغوی چاپېریال بدلون مومي. اقلیمي بدلونونه خلک د خوړو او اوبو له کمښت سره مخ کوي چې د تودوخې لوړوالی، شدیده تودوخه، ډېرې ناروغۍ او اقتصادي زیانونه یې ګواښي. همداراز کولی شي د انسان د مهاجرت لامل شي. د روغتیا نړیوال سازمان د اوبو او هوا بدلونونه په یويشتمه پېړۍ کې د روغتیا پر وړاندې تر ټولو لوی ګواښ ګڼي. ان که چېرې د ګرموالي د کمولو لپاره هڅې بریالۍ هم وي، ځينې اغېزې به یې د پېړيو لپاره دوام وکړي. چې د سیندونو د سطحې لوړوالی او د سمندرونو ګرم‌والی اواسیدي‌والی په کې شامل دي.
اوس‌مهال چې د تودوخې اوسنۍ سطحه د ساتني ګراد ۱.۲ درجې (فارنهایت ۲ درجې) ده، له دغو اغېزو څخه ډېری يې احساسیږي. د اقلیمي بدلونونو په اړه د دولتونو تر منځ هیئت (IPCC) د سانتي ګراد له ۱.۵ او له هغه څخه پورته درجو پورې د تودوخې له دوام سره تر دې د زیاتو اغېزو وړاندوينه کړې. اضافي تودوخه همداراز د ټيپېنګ پاینټونو/ tipping points (د اوبو او هوا د عطف ټکی چې د نه راګرځېدونکو بدلونونو لامل کېږي) د ډېرېدو ګواښ رامنځته کوي لکه د ګرین‌لنډ د کنګلي پوښ ذوب کېدل. د دغو بدلونو په ځواب کې باید د تودوخې د راکمولو لپاره او له تودوخې سره د سازګارۍ لپاره لازم اقدامات وشي. راتلونکې تودوخه د ګل خانه‌يي ګازونود انتشار په راکمولو او له اتموسفیر څخه یې د له منځه وړولو له لارې راکمولی شو. د دې چارې لپاره د لمر او باد څخه د ډېرې انرژۍ کار اخیستل او په ورو ورو د ډبروسکرو/سنګ ذغالو د انرژۍ له منځه وړل لازم دي. د نقلیه وسایلو، د کورنیو او ساختماني حرارتي پمپونو بدلول له حرارتي څخه برېښنايي ته د ګل خانه‌يي ګازونو انتشار ډېر محدودي. د ځنګلونو پياوړي کول او له زیانمنېدو څخه يې مخنیوی د کارین دای اوکساید په جذب کې مرسته کوي. ځینو ټولنو ښايي د ساحلي کرښې د غوره خوندیتوب، د طبیعي افتونو د ادارې او د محصولاتو پراختیا له لارې له اقلیمي بدلونونو سره توافق کړی وي. د توافق لپاره دا هڅې په خپله په‌خپل سر د تل پاتې، شدیدو او پراخو بدلونونو څخه مخنیوی نه‌شي کولی.
اصطلاح پېژندنه
د 1980 لسیزې څخه مخکې دا روښانه نه وه چې ایا د ګل خانه‌یي ګازونو تودوخه به د ایروسول پر سړښت غالبه وي که نه. وروسته ساینس پوهانو د اقلیم پر ناڅاپي سمونې د انساني اغیزو اصطلاح وکاروله. په 1980لسیزه کې د نړیوالې تودوخې او اقلیمي بدلونونو اصطلاحات عام شول، لومړنۍ یوازې سطحي تودوخې ته اشاره کوي او دویم د ګل خانه یي ګازونو بشپړه اغېزه پر اقلیم ښیي. نړیوالې تودوخې له هغه وروسته چې د ناسا د هوا او اوبو عالم/ پوه جېمز هانسن (James Hansen) په 1988 کال کې د امریکا متحده ایالتونو په مشرانو جرګه/ سنا کې یاده اصطلاح په خپله وینا کې وکاروله په نامتو اصطلاح بدله شوه. په 2000 لسیزه کې د اقلیمي بدلونونو اصطلاح خورا مشهوره وه. نړیواله تودوخه معمولاً دانسانانو په مټ د ځمکې د سیستم ګرموالي ته  اشاره کوي. په داسې حال کې چې د اوبو او هوا بدلون ښایي طبیعي یا انساني بدلونونو ته اشاره وکړي. دا دواړه اصطلاح ګانې تر ډېره د یو بل په ځای کارول کېږي.
د ډونيټسک د خلکو جمهوريت
د ۲۰۲۲ فبروري پر ۲۱ باندې روسيې DPR او LPR د خپلواکو دولتونو په توګه په رسميت وپېژندل، چې په دې سره د ملګرو ملتونو لومړنی دې ډول چارې تر سره کوونکی هېواد شو. روسيې وار له مخه د ۲۰۱۷ ز کال فبروري راهيسي د DPR له لوري ورکړل شويو پېژندنې سندونه، ديپلومونه، د زوکړې او واده تاييد پاڼې او د موټرانو د ثبت پلېټونه په رسميت پېژندلي وو. د ډونييتسک او لوهانسک دواړه جمهوريتونه د روسيې او اوکراین د ۲۰۲۲-۲۰۲۱ ز کړکېچ او پر اوکراین باندې د روسيې د ۲۰۲۲ ز کال يرغل په مرکز کې پراته دي.
اندرومېدا کهکشان
انډروميډا کهکشان (IPA: /ænˈdrɒmɪdə/) چې د Messier 31 يا M31 او يا NGC224 په نومونو پېژندلي کېږي او په اصل کې د انډروميډا نيبولا دی، يو بند (احاطه) شوی مارپېچ کهکشان دی چې له ځمکې څخه نږدې 2.5 ميليونه نوري کلونه (۷۷۰ کیلو في ثانيه) او د شيدو لار ته تر ټولو نږدې ستر کهکشان دی. د دې کهکشان نوم د ځمکې د اسمان له هغې برخې څخه سرچينه اخلي، چې دا په کې راښکاره کېږي. ذکر شوې برخې ته د انډروميډا د ستورو ټولګه وايي، چې د يونان افسانه پوه Perseus د مېرمنې ايتوپي يا فنيقي شهزادګۍ نوم پرې اېښودل شوی دی.
هايپوتايرايډيزم
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:تايرايډي ناروغۍ وېشنيزه:تايرايډ ته اړونده جلدي پېښې
باسکېټبال
يوه لوبډله د (فريترو) له لارې هم شمېرې جوړولای شي ، فريترو مانا داده چې کله د مخامخ لوبډلې څخه تېروتنه وشي نو بلې ډلې ته يوه شمېره توپ پرېږدي او ټول جال یې مخې ته خلاص پرېږدي ، دغه اچول بیا يوه شمېره د گټې لري. په پای کې چې هرې لوبډلې ډېرې شمېرې جوړې کړي وي هماغه لوبډله لوبه گټي ، خو د لږ نور وخت ورکول هم په پام کې نیول کېږي دا هله کله چې شمېر د قانون تر سره کولو سره پرمخ ولاړ شی. پدې لوبې کې کله چې توپ په لاس کې وي او ورته يوځل ټوپ وووهې بیا توپ وارنکړې نو تېروتنه حسابېږي او همدارنگه چې توپ په دواړو لاسونو ونیسې او بیا یې په ځمکه وولې نو تېروتنه کې حسابېږي او د توپ وړنه پرته له مځکې وهنې په لاس کې وړل تېروتنه ده. همدارنگه باسکېټبال لوبه د توپ ویشتنې لپاره نور تخنیکونه هم لري لکه د پاس ورکولو او ډرېبلنې او شاپلو تگ په برخه کې. د باسکېټبال لوبه کې په عمومي توگه د برید او دفاع تخنیکونه شامل دي. د لوبې د سمبالښت جوړښت یې داسې دی : په دودیزه توگه تر ټولو جگ او تکړه لوبغاړي د لوبې په مهال د ډگر په منځ کې او برید پر مهال لوبېږي ، خو لږ په جوسې واړه يا لږ تکړه شاته د ضرورت په وخت تاؤ راتاؤېږي ، او دوی ته د مخامخ لوبغاړو څخه د توپ اخیستنې دنده ورسپارل کېږي چې پدې کې هم ټيټ وني لوبغاړي د گارډ پواینټ په نوم تخنیک کاروي.
سورة الغاشية
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
حاجي مغاش اکا
سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
زيډووډين
وېشنيزه:دانټي رېټرووايرل درملونه
محمد ایوب خان
د هغه د ولسمشرۍ پر مهال د لوېدیځ او ختیځ پاکستان تر منځ کړکېچ خپلې لوړې کچې ته ورسېد چې بالاخره د بنګله دېش د آزادۍ له جګړې وروسته د بنګله دېش د استقلال لامل شو. په ۱۹۶۹ کال د شیخ مجیب الرحمن په مشرۍ یې په ختیځ پاکستان کې د یو ولسي پاڅون په ترڅ کې ایوب خان په پراخه کچه له واکه ولوېد. هغه اړ کړل شو چې د نورو لاریونونو د مخنیوي لپاره له واکه ګوښه شي، او یحیی خان یې د ټاکنو د څارنې لپاره خپل ځای ناستی وټاکه. وروپسې له لنډې ناروغۍ وروسته، په ۱۹۷۴ کال کې مړ شو. د ایوب خان څخه ګډوډ میراث پاتې شو. د نوموړي د ولسمشرۍ دورې ته زیاتره وختونه د "پرمختګ لسیزه" ویل کېده. هغه د اقتصادي سوکالۍ او صنعتي کېدو وياړ له ځان سره لري. هغه په ​​ملي سیاست کې په لومړي ځل د استخباراتي ادارو د نفوذ په پیل، په څو فاسدو لاسونو کې د شتمنیو د تمرکز، او د جغرافیایی پلوه د تبعیض سیاستونو له امله چې وروسته د بنګله دیش د آزادۍ د جګړې لامل شو، د نیوکه  کونکو له خوا غندل شوی.
لومړنی ژوند
هغه د میرداد خان د دویمې مېرمنې لومړی ماشوم و، میرداد خان د هوډسن آس-سپرو په نهمه ډله کې چې د برېتانوي هند د پوځ یوه سواره قطعه وه، د سواره ځواک جګړن و (د غونډ یو JCO  چې وروسته د VCO په نوم یادېده).
حسیدي یهودیت
اسرائیل بن الیزر
اسرائیل بن الیزر (نږدې ۱۶۹۸- ۱۷۶۰ زکال) چې په بعل شم توف («د خدای د نوم عالم»، مخفف یې: «بشت») پېژندل کېږي د حسیدېزم د بنسټ ګر په توګه پېژندل کېږي. هغه چې ویل کېږي د مولداوي په شمالي پوله د پروت په سویل کې وزېږېد، د بعل شم «د نومونو د استاد» په توګه شهرت وموند. دی له هغو عامه شفا ورکوونکو څخه و چې له عرفان، تعویذ، جادو او نورو چارو څخه به یې په خپل کار کې کار اخیست. د بن الیزر اړوند ډېر کم اطلاعات شتون لري. په داسې حال کې چې نوموړی کوم عالم نه و خو په دومره کچه زده کړې یې کړې وه چې د مطالعې د ټولنې په سالون کې یې ځان مشهور کړی او وه یې کولای شول د خاخام له اشرافو سره واده وکړي. د هغه ښځه د یو خاخام طلاق شوې خور وه. هماغه ډول چې معاصر تاریخ پوهان څرګندوي نوموړی د خپل ژوند په وروستیو کې بډایه او مشهور و.
سورة البلد
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
د سوسیالیزم تاریخ
لومړنی عصري سوسیالیزم (۱۸۰۰-۱۸۳۰ز کلونه)
لومړني عصري سوسیالیستان د ۱۹مې پېړۍ په پيل کې د لوېدیځې اروپا ټولنیز نقادان وو. په دې دوره کې سوسیالیزم له بېلابېلو نظریو او تجربو راڅرګند شو، چې په عمده توګه له برتانوي او فرانسوي مفکرانو سره تړاو لري، په ځانګړې توګه چارلس فویریر، سینټ سایمون، رابرټ اوون. د ټولنیزو لیکو په اوږدو کې د ټولنې د بیا تنظیمولو اصول ټاکل، سینټ سایمون، فویریر او اوونس د هغه څه لپاره د لومړنیو مدافعینو په توګه خدمت کاوه، چې وروسته د یوټوپین سوسیالیزم په نوم وپېژندل شول. د دې اصلي یوټوپیايي سوسیالیستي مفکرینو نظر یو شان نه و، د بېلګې په توګه سینټ سایمون او فوریر د شخصي ملکیت لغوه کولو یا د ډیموکراټیکو اصولو پلي کولو ته اړتیا نه لیدله، په داسې حال کې چې اوون د ډیموکراسۍ او د ملکیت د ډله‌ییز مالکیت ملاتړ کاوه. په نورو لومړنیو سوسالیستانو کې انګرېز سخت دریځه کارګر پاڅون کوونکي توماس سپنس او د هغه پلویان سپنسان شامل دي، چې د برتانیا د کارګرانو په لومړیو کې د پام وړ شخصیتونه وو.
کبرا حبيب مظهري
زده کړې
ډاکټرې کبرا حبيب مظهري خپلې زده کړې د خپل هېواد تر څنگ په هند کې هم سر ته رسولي. نوموړې په افغانستان کې د عالي دارالمعلمين کورسونه په برياليتوب سره پای ته رسولي او بيا د لوړو زده کړو لپاره هند ته تللې. هلته په ډهېلي کې د جامعيه مليه اسلاميه پوهنتون د ماسټرۍ (MA) زده کړو د پروگرام لپاره يې د بورډ يا د کانکور آزموينې وروسته همدې پوهنتون ته منل شوې او بيا په ۸ د مۍ، ۱۹۹۱ ز. کال کې يې له نوموړي پوهنتون نه د ماسټرۍ بريليک ترلاسه کړی. تر دې وروسته يې د مافوق ماسټرۍ (M.phil) زده کړې د جواهر لال نهرو پوهنتون کې بشپړې کړي او په ۱۹۹۲ ز. کال کې يې بريليک خپل بريليک اخيستی. د مافوق ماسټرۍ د ديپلوم د ترلاسه کولو وروسته يې د دوکتورا (ph.D) تکل وکړ او په ۱۹۹۷ ز. کال کې له همدې وروستي نومېدلي پوهنتون، د ادبياتو د پوهنځي، نه د ادبي کره کتنې په برخه کې خپله دوکتورا لاس ته راوړې.
چاپ شوي آثار
په افغانستان کې د کبرا مظهري گڼ شمېر کتابونه چاپ شوي، چې هغه په دې ډول دي:
ګیلامن
ګیلامن د پښتو شعرونو کتاب "اویا کاله برباد شومه" لیکلی.
فريداباد
فريداباد د هند يو ښار دی، دا د هند په هريانه ايالت کې دی. دا د هند 26م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,055,938 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 1,404,653 وه.
سولنتراتا
٥   ا نځور : دهايدرا غدوي حجرې  الف دنوري مايکروسکوپ لاندې ، ب دالکترون مايکروسکوپ ﻻندې  چې ډول ، ډول ترشحي ګرانيولونه هم ښايې
٢١  انځور : دحلزون په قشر کې خرچنګ دپاسه  Hydractinia مرجانونه او اقتصادي ارزښت يې: په بحرونو کې ډول ډول مرجانونه دي چې په انفرادي او کالوني ډول ژوند کوي مثلاً اهکي مرجانونه د سمندر په لږو ژورو اوبو کې ژوند کوي جسامت  يې وړوکى دى مګر لوى کالوني جوړوي،  سکليټ يې %٩٨ د caco3 ¬¬ څخه جوړ دي او کولاى شي چې شاوخوا ته اهکي مواد ترشح کړي، نو ځکه د مرجاني تيږو، په جوړو کې لويه برخه اخلي.کيداى شي دا مرجاني تيږو يوه جزيره (Atoll)  جوړه کړې وي جزيرې چې د اوبو نه د باندې راوتلي وي ،چې  داسې جزيرې د مرجاني جزيرو  په نوم ياديږي، داسې جزيرې ډير اوږد قدامت لري، چې په ځينو ځايونو کې داسې جزيرې د استوګنې وړ ګرځيدلي دي لکه دفارس په خليج کې د  خارک جزيره.د مرجاني غونډيو څخه د تعميراتي جوړښتي شيانو، زراعتي سرو او نورو مقصدونو لپاره کار  اخيستل کيږي.
٢٣انځور د Corallaum rubrum  جوړښت يو ډول مرجانونه چې ښکر ته ورته شکل لري، چې د Horn Coral په نوم ياديږي، چې دpolype په ډول انفرادي ژوند لري او د بحر په لږو ژورو برخو کې ليدل کيږي. چې کله نوموړي مرجانونه له منځه لاړ شي، نو د فوسيلونو ته يې د تيزابو په وسيله تغير ورکول کيږي، او په سليکاتي موادو د quartz باندې بدليږي. چې ددوى څخه په صنعت کې د مختلفو شيانو لکه د ښځينه داغوستلو شيان، ګلوبندونه، د دروازو چپراسونه او نور  د راز راز شيانو جوړولو د پاره ترې استفاده کيږي، نوموړي مرجانونه په اسانۍ سره پيدا کيږي، نو ځکه په صنعت کې ارزښت لري.
په چاپیریال باندی د ځنګل داور اغیزې
راټولوونکی او پورته کوونکی فیض الرحمن احمدي لغمان پوهنتون کرنې پوهنځی چاپيریال ساتنې او ځنګلونوڅانګه
ساکويناوير
ساکويناوير (په انگرېزي: Saquinavir) يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د پروټيېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي.
ایزو ۳۱۶۶-۱
ISO 3166
سورة الليل
سورة الليل د قرآن ۹۲ مه سوره ده.
سيروان ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د ايلام ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
۱
په کیمیا کې
۱د هايډروجن اټومي عدد ده
عیسی خان لغمانی
د پېښې څرنگوالی: په پام کې وه چې په دغه ورځ ددفاع وزارت له پاره نومول شوی وزیر معصوم ستانکزی د جمهوري ریاست د دویم مرستیال سرور دانش له خوا ولسي جرگې ته د اعتماد رایې د ترلاسه کولو له پاره معرفي شي چې د ودانۍ ترڅنگ یوه وېروونکې چاودنه وشوه. چاودنه د موټربمي برید وه چې ورپسې د ترهگرو او دافغان ځواکونو ترمنځ نښته پیل شوه.
دوه-‌ګوندی سیستم
مشترک‌المنافع هېوادونه
د کارابین مشترک‌المنافع هېوادونه په داسې حال کې په دوه‌ګوندي سیستمونو بدل شوي چې خپل بنسټیز سیاسي سیستم یې له بریتانیا څخه په میراث اخیستی. د جامایکا سیاست د خلکو د ملي ګوند او د جامایکا  کاریګر ګوند تر منځ دی. د ګایانا سیاست د خلکو د پرمختللي ګوند او APNU (په ګایانا کې د ملي وحدت لپاره د مشارکت په نوم چپ سیاسي لوری، ژباړن) تر منځ دی چې په حقیقت کې د کوچنیو ګوندونو ائتلاف دی. د ترېنيډاډ او توباګون سیاست د خلکو د هېوادني غورځنګ او د متحد هېوادني کانګرېس تر منځ دی. د بېلز سیاست د متحد دیموکراتیک ګوند او د خلکو د متحد ګوند تر منځ دی. د باهاما سیاستونه د پرمختللي لېبرال ګوند او ازاد ملي غورځنګ تر منځ دي. د بارباډوس سیاست د دیموکراتیک کاریګر ګوند او د بارباډوس کاریګر ګوند ترمنځ دی.
بد هلکان (فلم)
بد هلکان The Bad Guys د ۲۰۲۲ امریکایی کمپیوټر انیمیشن جرمي کامیډي فلم دی چې د هارون بلبي لخوا د ورته نوم د ماشومانو د کتاب لړۍ پراساس دی چې د ډریم ورکس انیمیشن لخوا تولید شوی او د یونیورسل پکچرز لخوا توزیع شوی. دا فلم د پیری پیریفیل لخوا لارښود شوی ، د ایتان کوهن لخوا لیکل شوی ، او د سام راکویل ، مارک مارون ، اوکوافینا ، کریګ رابینسن ، انتوني راموس ، ریچارډ ایوډ ، زازي بیټز ، الیکس بورستین او لیلي سنګ غږونه کوي. دا د جرمي څارویو د یوې ډلې کیسه بیانوي چې د نیول کیدو سره سم د نمونې اتباعو په توګه د ځان د اصلاح کولو هڅه کوي، یوازې د دوی مشر د دې لپاره چې خپل ځان په ریښتینې توګه د خپلو لارو بدلولو ته متوجه کړي لکه څنګه چې یو نوی ولین خپل پلانونه لري.
نیوزیلنډ
د خپل لرې والې له مخې، د نوي زیلانډ ټاپوګان تر ټولو وروستي هغه سیمې دي چې بشر په کې ژوند غوره کړی. د ۱۲۸۰ او ۱۳۵۰ ز کلونو تر منځ، پولی نیزیانو (Polynesians) په دغو ټاپوګانو کې ژوند پیل کړ او وروسته یې د ماوري کلتور رامنځته کړ. په ۱۶۴۲ ز کال کې، هالنډ کشاف، ابیل تاسمان لومړنی اروپايي وو چې نوی زیلانډ یې کشف کړ. په ۱۸۴۰ ز کال کې د بریتانیا استازو او د ماوري مشرانو د وایټانګي تړون لاسلیک کړ، چې له مخې یې پر دې ټاپوګانو د بریتانیا حاکمیت اعلان کړ. په ۱۸۴۱ ز کال کې، نوی زیلانډ د بریتانوي سترواکۍ یوه مستعمره شوه او په ۱۹۰۷ ز کال کې پر یوه حکومت باندې بدل شو؛ خو په ۱۹۴۷ ز کال کې یې بشپړ قانوني خپلواکي تر لاسه او د بریتانیا پاچا د دولت مشر پاتې شو. نن ورځ، د نوي زیلانډ د ۵ میلیوني وګړو زیاتره یې اروپايي نژاده دي، چې بومي ماوري بیا تر ټولو ستر لږکي دي او همداشان اسیايي وګړي او د ارام سمندر وګړي په کې ترتیب سره د لږکیو په توګه پېژندل کېږي. دې حقیقت ته په کتو سره، د نوي زیلانډ کلتور په اصل کې له ماوري او لومړنیو بریتانوي مېشت شویو کسانو او همدا راز له اوسنیو پراخو کډوالو له تنوع نه جوړ شوی دی. رسمي ژبې یې ماوري او د نوي زیلانډ اشاري ژبه ده، چې انګریزې په کې حاکمه او رسمي ژبه ګڼل کېږي.
د فرانسې درېیم جمهوریت
کلیسا او دولت
د درېیم جمهوریت په اوږدو کې (۱۸۷۰ز-۱۹۴۰ز)، په فرانسه کې د کاتولیک کلیسا د دریځ په اړه د جمهوري غوښتونکو، پاچایانو او واکمنانو (لکه ناپلیونیسټانو) ترمنځ جګړې روانې وې. فرانسوي کشیشانو او بشپان د پاچایانو سره نږدې اړیکې درلودې او ډیری یې له شریفو کورنیو نه وو. جمهوري غوښتونکي د مذهبي ضد منځني طبقې پر بنسټ ولاړ وو او دوۍ له پاچایانو سره د کلیسا اتحاد د جمهوریت پر وړاندې د سیاسي ګواښ په توګه لیده او دا ېې د پرمختګ د عصري روح په وړاندې یو ګواښ ګاڼه. جمهوري غوښتونکو د کلیسا د سیاسي او طبقاتي تړاو له امله کرکه درلوده؛ د جمهوري غوښتونکو له نظره، کلیسا د لرغوني رژیم استازیتوب کاوه، د فرانسې په تاریخ کې یو وخت چې ډیری جمهوري غوښتونکو تمه درلوده چې د دوی تر شا به ولاړ وي، خو جمهوري غوښتونکي د پروتستانت او یهودانو په ملاتړ پیاوړي شول.چې وروسته یې د کاتولیک کلیسا کمزوری کولو لپاره ډیری قوانین تصویب کړل، لکه: په ۱۸۷۹ز کال کې، کشیشان (Priests) د  روغتونونو او خیریه بورډونو له اداري کمیټو نه وایستل شول،په ۱۸۸۰ز کال کې، د مذهبي غونډو په وړاندې نوي اقدامات ترسره شول. له ۱۸۸۰ نه تر ۱۸۹۰ز کال پورې په ډیری روغتونونو کې د کشیشي میرمنو پر ځای عامې میرمنې وګومارل شوې او په ۱۸۸۱ز کال کې، حکومت د کشیشانو معاشونه کم کړل.
په لومړيو کلتورونو کې د ساينس يا پوهې تاريخ
بين النهرين
ستورپېژندنه هغه پوهه ده، چې ځان د کتنو ثبتولو او څېړلو ته ځانګړی کوي: د ستورو، سيارو او سپوږمۍ د حرکتونو سخت يا ټينګ يادښتونه د ليکونکو له لورې پر رامنځته شويو زرګونو خټينو دړو يا تختو باندې پاتې دي. ان نن ورځ هم د بين النهرين د پوهانو له لورې د ستورپېژندنې مشخص شوې دورې په لويديځو کالیزو کې په پراخ ډول کارول کېږي، چې لمريز يا شمسي کال، سپوږميزه يا قمری مياشت او د اونۍ اوه ورځې يې څرګندې بېلګې دي. دوی د همدې لومړنيو معلوماتو په کارولو سره د کال په دوره کې د ورځې روښنايۍ د بدلېدونکي اوږدوالي د ګڼلو (محاسبه کولو) او د سپوږمۍ او سيارو او کسوف او خسوف د څرګندېدلو يا نه څرګندېدلو د اټکل کولو په موخه حسابي مېتودونه رامنځته کړل. يوازې د يو څو ستورپېژندونکو نومونه پېژندل شوي دي. لکه: د کلداني ستورپوه او رياضيپوه کيډيني (Kiddinnu)، چې د يوناني ستورپېژندونکو د وخت يا عصر ستورپوه و. د لمريز کال لپاره د کيډينو مفهوم د نننيو کالیزو لپاره کارېدونکی دی. ستورپېژندنه او د ستورو پوهه يو له بل سره ځکه ورته ګڼل کېده، چې د پادريانو له لورې په بابل کې د همدې پوهې د لارې چارې په واسطه ثابت شوی دی. په حقيقت کې د عقلي پوهې پر لور د معاصر ميلان د څارلو او له موهوم پالنې او باور څخه لرې تګ په واسطه بين النهرين ستورپېژندنه په سرچپه ډول په هغه تمدن کې يو څه زياته د ستورپوهنې (د طالع کتنو او نښو په اصطلاحاتو کې د ستورو څېړلو) پر بنسټ شوه، چې ښايي د خاورينو دړو نامتو والی بيان کړي. هيپارخوس (Hipparchus) د ځمکې د محور برابروالي د ګڼلو يا محاسبه کولو په موخه ياد معلومات کارول. له کيډيني څخه ۱۵۰۰ کالونه وروسته الباتاني (Al-Batani) چې په نننۍ ترکيه کې وزېږېد، له راټولو شويو معلوماتو څخه ګټه واخيستله او د هيپارخوس قيمت ته يې د ځمکې د محور د برابروالي لپاره وده ورکړه. د الباتاني ارزښت، په کال کې ۵۴،۵ ارک يا دايروي ثانيې په کال کې د ۴۹،۸ دايروي يا ارک ثانيو اوسني ارزښت سره په ښه ډول پرتله کوي (د تاوېدلو يا ګردش د يوې داېرې تاوېدلو په موخه د ځمکې د محور لپاره ۲۶۰۰۰ کالونه). "بابلي ستورپېژندنه د ستورپېژندنې اړوند ښکارندو د بشپړې رياضیکي تشرېح په ورکولو کې لومړنۍ او خورا بريالۍ هڅه وه. د تاريخپوه “A. Aaboe” له نظره د پوهنيزې يا علمي ستورپېژندنې ټول وروسته ډولونه د يوناني کلتور په نړۍ، هند، اسلام او لويديځ کې که چېرې په حقيقت کې د رښتينو پوهو کې ټولې وروستۍ هڅې نه وي؛ په پرېکنده او بنسټيزو لارو چارو کې پر بابلي ستورپېژندنه باندې تکيه کوي."
مصر
په لرغوني مصر کې د پام وړ پرمختګونه ستورپېژندنه، رياضيات او طب دي. د دوی هندسه د کرنيزې ځمکې د ترتيب او ملکیت ساتلو په موخه د پلټنې يا سروې کولو يوه اړينه پايله وه. يادې کرنيزې ځمکې هر کال د نيل سيند د سيلابونو له امله زيانمېدلې. د 3-4-5 ښي مثلث او نورو مهمو قواعدو د هغوی د “post and lintel” معمارۍ (په د ودانيو په جوړولو کې هغه سيستم چې له مخې يې پياوړي افقي عناصر د پياوړو عمومي عناصرو په واسطه د دواړو تر منځ د لويو تشو په درلودلو سره ساتل کېږي) په ګډون د سيده کرښې جوړښتونو د وړاندې کولو دنده تر سره کړه. مصر د زياتره لويديځې نړۍ لپاره د کيميايي څېړنې يو مرکز هم و.
سورة الضحى
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
په امریکا کې مېشتېدنه
د ارام سمندر ساحلي لاره
د سمندري کډوالۍ فرضیه ساحلي کډوالۍ ته ورته ده. په اصل کې د سمندري کډوالۍ یوازینی توپیر دا دی، چې په سفرونو کې له بېړیو نه کار اخیستل شوی دی. په کښتیو کې کډوالکولای شي، په اسانۍ سره د یخ خنډونو نه تېر او په بېړیو کې ځای پر ځای شي،مخکې تر دې چې د ساحلي ځمکې د لارې تخریب بشپړ شي.
کرونولوژي
په امریکا کې له پخوانیو تاریخونو سره لرغوني آثار، چې ټول ۱۵۰۰۰کلونه تاریخ لري. پهدې کې په ټیکساس کې د بټرملک کریک کمپلیکس، په پنسلوانیا کې د میډوکرافټ راکشیلټر سیمې او په سویلي چیلي کې د مونټ ورډ سیمې شاملې دي. د کلوویس نه مخکې د لرغون پېژندنې آثار د سویلي کارولینا ټاپر سیمې ته اشاره کوي، چې ۱۶۰۰۰کاله تاریخ لري.
ولینګتون
ولینګتون په انګلیسي Wellington) د نیوزیلنډ هیواد پلازمینه ده.
انتروپوسین
عموميات
د ولادمیر ورناډسکي له خوا د انتروپوسین لپاره لومړنی مفهوم نوسفیر و، نوموړي په ۱۹۳۸ ز کال کې د «جیولوژیکي ځواک په توګه ساینسي فکر» کتاب لیکلی. د شوروي اتحاد ساینس پوهانو د انتروپوسین اصطلاح د ۱۹۶۰ ز لسیزې په پیل کې کارولې چې تر ټولو وروستۍ جيولوژیکې دورې یعنې کوانترۍ ته اشاره کوي. ایکولوژست یوجین اېف سټومر بیا وروسته په ز ۱۹۸۰ ز لسیزه کې "انتروپوسين" په بل مفهوم سره کارولی او دا اصطلاح په ۲۰۰۰ز  کال کې د اتموسفیر د کیمیاپوه پاول. جې. کروتزېن له خوا چې په ۲۰۰۰ز کال کې يې د ځمکې پر اتموسفیر د انسان اغیزې په پام کې نیولې وي په پراخ ډول مشهوره شوه. وروستۍ پېړۍ دومره مهمې دي چې یوه نوې جيولوژیکې دوره رامنځته کوي.
ټولنه
رېښه او کارونه
د ټولنې « society» ټکی، د دولسمې پېړۍ د فرانسوي ټکي « société» نه اخیستل شوی چې معنا يې ده (شرکت). دا ټکی بيا د لاتيني ټکي « societas» نه اخیستل شوی او لاتيني ژبې ته د « socius» ټکي نه راغلی و چې معنا يې ده (انډيوال، ملګری، ملاتړ، صفتي حالت يې دی ټولنيز)، د دوو ملګرو ډلو تر منځ د اړيکو يا تعامل لپاره کارېده، يا لږ تر لږه د متمدن لپاره. له کوم شرط پرته، دا اصطلاح ټول انسانیت ته هم کارېدای شي (په عمومّ توګه ټولنه»، «په ټوله کې ټولنه»، ياداسې نور)، خو هغه څوک چې د نورې ټولنې په نسبت ملګري يا متمدن نه دي، هغوی «ناټولنيز» بلل کېدای شي. په ۱۹۳۰ز لسيزه کې دا ټکی، هغو ته وکارېده،«څوک چې په ګانډیتوب او تعامل کې سره تړلي وي او په يوه منظمه ټولنه کې له ګډ ژوند نه ښه خبر وي»، خو په اتلسمه پېړۍ کې سکاټلينډي اقتصاد پوه ادم سميت څرګنده کړه چې، یوه ټولنه «شونې ده، له جلا جلا خلکو نه جوړه شي، لکه: د بېلا بېلو سوداګرو تر منځ چې خپله ګټه حس کوي، بې له دې چې دوه اړخيزه مينه يا ميلان ولري، خو دا هغه مهال ټولنه بلل کېدای شي، کله چې دوی يو بل ته له زيان رسولو ډډه وکړي».
دخــــوګ انــفـــــلــونزا
دخوګ انفلوينزا پتالوجي :
په (H1N1) انفلوينزا د اخته او مړه شويو حيواناتو او الوتونکيو د بدن ځينې برخې سور رنګه ارغواني او ځينې برخې ژيړ رنګ اختياروي او په امفيزم سره ليدل کيږي غالباً تورى (Spleen) په منځنۍ کچه لويږي او دمعدې په مخاطونو کې د وينې سور رنګ ليدل کيږي.ليکن د بدن نورغړي په طبيعي ډول روغ وي.
په انسانانو کې د خوګ انفلوينزا نخښې :
په انسان کې د خوګ انفلوينزا نخښې د عمر په بيلابيلو پړاوونو کې توپير لري. شايد يو انسان د خوګ په انفلوينزا اخته وي. که لاندې نخښې په ځان کې وګوري بايد ډاکټر ته مراجعه وکړي:
ب: په ماشومانو کې د انفلوينزا نخښې :
- په انفلوينزا اخته ماشومان په يو خطرناک ډول سره ساه اخلي يعنې په تيزۍ سره ساه اخلي. - هغه ماشومان چې د انفلوينزا په ناروغۍ اخته وي د پوستکي رنګ يې شين کيږي. - هغه ماشومان چې په انفلوينزا اخته وي ډيرې اوبه نه څښي يعنې مايعات نه اخلي. - هغه ماشومان چې په انفلوينزا اخته وي لټ وي يعنې استراحت خوښوي او هيڅ متقابل عمل نه ښيي. - هغه ماشومان چې په انفلوينزا اخته وي ډير قهرجن وي او ماشوم نه غواړي چې څه شى واخلي. - هغه ماشومان چې د انفلوينزا په ناروغۍ اخته وي که د زکام نخښې يې ښې شي د تکرار په صورت کې زکام له تبې او خراب ټوخي سره مل وي. - هغه ماشوم چې په انفلوينزا اخته وي سره مخجنه تبه لري.
آيا د خوګ انفلوينزا سخته ناروغي ده؟
ددې امکان شته چې پايلې يې ډيرې ژورې وي. د ٢٠٠٩ ز كال له اپريل مياشتې راهيسې د امريکا متحده ايالتونو کې څو زره کسان په روغتونونو کې د همدې ناروغۍ له امله بستر شوي دي. همدارنګه څو سوه کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړى. د H1N1 انفلوينزا له امله يو شمير خلک ډير زيانمن کيږي لکه: ١:- هغه ماشومان چې عمر يې له پنځو کلونو څخه کم وي. ٢:- هغه کسان چې عمر يې له ٦٥ کلونو څخه زيات وي. ٣:- هغه ښځې چې حمل ولري. ٤:- هغه کسان چې د کينسر ناروغي ولري. ٥:- هغه کسان چې د وينې په نامنظم والي ناروغۍ اخته وي. ٦:- هغه کسان چې د سږو ناروغۍ ولري. ٧:- هغه کسان چي د شکرې يا ډيابيټيس ناروغي ولري. ٨:- هغه کسان چې د زړه ناروغي ولري. ٩:- هغه کسان چې د پښتورګو په نامنظم والي ناروغۍ اخته وي. ١٠:- هغه کسان چې د ځيګر ناروغۍ ولري. ١١:- هغه کسان چې عصبي ناروغۍ ولر ي. ١٢:- هغه کسان چې د معافيت کمزوري ولري. همدارنګه دغه کسان که چيرته په ځان کې د H1N1 انفلوينزا يا د شديد موسمي زکام نخښي وګوري نو ژر تر ژره بايد ډاکټر ته مراجعه وکړي.
اپيډيمولوجي او کنټرول :
(Azizafghan123 (خبرې اترې) 07:41, 8 نومبر 2017 (UTC))
تخمه ګزاري
Ovarian cycle
کله جي په وینه کي د F S H ) ) هورمون سویه لوړه شي نو په ovary)) یا تخمدان کي له( ۱۵ـ۱۰ ) فولیکولونه رشد کوي او په( ۶ ) مه ورځ ددغو فولیکولونو څخه یو په سریع ډول رشد کوي او استرو جن افرازوي چي استروجن په خپل وار سره د F S H ) ) هورمون سویه کموي او د L H ) ) هورمون سویه لوړه وي  چي L H ) ) هورمون دوي دندی سرته رسوی: 1.	دپروجیسټرون افراز تنبه کوي. 2.	 او بل تخمه ازا دوي د فولیکل څخه.
سيد جلال کريم
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:د ۲۰۰۹ کال د ولسمشريزو ټاکنو کانديدان وېشنيزه:افغانان
د افغانستان نوم
د افغانستان د نوم اړوند لومړني ماخذونه
د «افغانستان» نوم څو ځله د شپاړلسمې پېړۍ د تاریخ لیکونکي محمد قاسم هندو شاه (فرشته) او ګڼ شمېر نورو په لیکنو کې هم یاد شوی. «د کابل او خیلج وګړي خپلو کورونو ته ولاړل؛ او هغه مهال چې له دوی څخه د کوهستان (غرونو) د مسلمانانو او د هغوی د اوضاع اړوند پوښتنه وشوه، وه یې ویل: «هغو ته کوهستان مه وایاست، بلکې افغانستان دی. ځکه هلته له افغانانو او جنجالونو پرته بل څه نه شته». له همدې امله دا څرګنده ده چې د دغه هېواد وګړي خپل کور ته په خپله ژبه افغانستان او ځانونو ته افغانان وايي. د هند خلک دوی ته پټان وايي؛ خو د دې لامل نه دی مالوم، زما له نظره د مسلمانو د واکمنۍ پر مهال دوی لومړی د پټنا ښار ته تللي او هلته استوګن شوي، د هند خلک (له همدې امله) دوی ته پټانان وايي – نور خدای پوهېږي!».
خوشال خان خټک: محبت د خانـــــدان لرم په زړه کې دوولس واړه امامان مې دي بصر له اوله ترآخـــــــره که ګروهېږي د بتول اولاد مې واړه نور بصر دي
شفاعت د محمد ثابت په نـــــص دى
امامان يې داولاد واړه برحق دي
په قيامت کې ،انسان لا له ځايه خوځېدلي نه وي،چې د څلورو څيزونو په اړه پوښتل کېږي :
[1]  .حاکم نيشاپوري،مستدرک الصحيحين ٣/٢٨مخ. ابونعيم،حلية الاوليا١/٨٦ السعاده چاپ. ابن حجرعسقلاني،الا صابة. متقي هندي،کنزالمعال٦/٢١٧مخ (٩/٣٨حديث ). قندوزي حنفى ينابيع المودة، ٢١٤ مخ ( الحيدريه چاپ). ابن عساکر شافعي،دمشق تاريخ ٢/٩٥مخ ( ٥٩٦حديث). ابن الحديد معتزلي شافعي ،((شرح نهج البلاغه )) ٩/١٧٠مخ د مصر چاپ د محمد ابوالفضل له له څېړنې سره. خوارزمي،((مناقب)) ٣٤ مخ. طبراني په ((جامع الکبير)). شيخ الاسلام ابراهيم حمويني،((فرائد السمطين)) ١/٥٣. ابن حجر شافعي،الصواعق المحرقه ١٠٥مخ، دمصردالميمنيه چاپ.د زرندي حنفي نظم در رالسمطين ٢٠٧ او ٢٠٨مخونه ،د شيخ سليمان قندوزي حنفي ينابيع المودة ١٦٩ او١٠٣ مخونه.
اولېمپ دي ګوژ
ماشومتوب او ځواني
ګوژ د خپلې خوښې برخلاف په ۲۴ اکټوبر ۱۷۶۵ نېټه د لویس یوېس آوبري په نامه د یوه غذا جوړونکي او رسوونکي سره واده وکړ. د هغې د خاطراتو په نامه په نیمه آټوبیوګرافیکي ناول کې د کیسې اتله د خپل واده پر مهال د څوارلسو کلونو وي، نوې ماري آوبري پخپله د اوولسو کلونو وه. د هغې ناول دغه واده په کلکه غندلی دی: "داسې سړي ته ورواده شوم چې خوښ مې نه و او هغه نه شتمن و او نه يې اصل او نسب درلود. زه پرته له هېڅ دلیله قرباني شوم او دغه چارې د دې سړي په وړاندې زما د کرکې لامل شوه." د ماري زښتې ډېرۍ شتمنۍ د هغې مېړه لویس ته امکان ورکړ چې دنده پرېږدي او خپل تجارت پیل کړي. په ۲۹ اګسټ ۱۷۶۶ نېټه يې د پییر آوبري په نامه زوی وزېږېد. د همغه کال په نومبر میاشت کې په تارن سیند کې ویجاوړونکي سېلاب راغلی چې له کبله يې لویس ومړ. هغې بیا هېڅکله واده ونګړ او واده يې "د باور او مینې قبر" باله.
امام (اسماعیلي)
د مستعلیه طیبیه ډلې مطلق داعي
مستعلیه طیبیه هغه دي چې طیب ابوالقاسم خپل وروستی امام گڼي، او د هغه د غیبوالي قائله دي. ددې غایب امام مرستیالان (نایبین) داعي مطلق په نامه یادېږي. د داعي مطلق ډلې ته بوهره ډله هم ویل کېږي چې په هند کې ستره مذهبي ډله ده. نن سبا ټول مستعلیه، [[مستعلیه]] طیبیه یا بوهره دي. دا ډله په یمن او هند کې اوسېږي. د ټولو بوهره ډلې 26 داعي مطلق مشترک امامان دي چې دا ۲۶ امامان ټول په گډه سره مني. د وخت په تېرېدو سره په دوي کې هم د داعي مطلق په اړه اختلاف راغی، نو په یمن کې سلیمانی بوهره وگڼل شوه، او په هند کې داؤدي بوهره گڼل کېږي. او څوک چې سني شوي دي هغوي بیا د صغیري بوهره په نامه یادېږي. ۔
سولاپور
وېشنيزه:د هند ښارونه
په ځنګل کې اور لګیدنه او دهغې مخنيوى
راټولوونکی محیب الله مجیب سیدجمال الدین افغاني پوهنتون کرنې پوهنځی ځنګلونوڅانګه
دځنګل داوردرامنځته کيدولپاره درې فکتورونه
په دې کې ټول هغه مواد شامل دي کوم چې زراوراخيستونکي دي لکه ونې، وچ واښه، دډبروسکاره، تيل، دنباتاتو او حيواناتو پاتې شون، وچې پاڼې، ټول فوسيلي او نوراور اخيستونکي مواد دي
د تجويز شوي اور موخې اوګټې
تجويز شوى اور يا سوځيدنه که چېري په درست ډول سره کنترول شوی وي، د ځنګل، څارويو او همدارنګه انسانانو لپاره زياتې ګټې لري.داډول اور عموماً دځنګل د ادارې لخوا په کاراچول کيږي. دتجویز شوی اور ګټې يې په لاندې ډول دي: ۱-تجويز شوي اور پواسطه دنباتاتو او حيواناتو هغه پاتې شوني له  منځه ځي کوم چې دځنګل پر فرش موجود وي. ۲-. تجويز شوى اور دنيالګيود کرنې لپاره ساحه برابروي. ۳- تجويز شوى اورهغه نباتات له منځه وړ ي کوم چې نورونباتاتو ودې ته ستونزې پيښوي. ۴- تجويزشوی اورهغه کوچنۍ ساحې سوځوي چې ونې يې ناروغه ،کمزورې ، زخمي اونامطلوبه وي. ۵- تجويز شوى اوردڅړځاي دکېفيت دښه والي په منظور هرزه ګياو ې اووچې ګياوې له منځه وړي.
دځنګل داورطبيعي عوامل:
ددې ترڅنګ په ځنګلي سيموکې دونوقطع دداسې واښوتسلط ته لارهواروي کوم چې په زياته اندازه دسوځيدنې وړتيالري په جنوبې ويتنام کې دورشوګانوکلني اورونه دځنګلي سيمودهغې ويجاړۍ پايله ده کوم چې دويتنام په جنګ کې دامريکايي فوځيانولخوادچاوديدونکوموادواوګياه وژونکوداستعمال اودځمکې ميخانيکي پاکونې اوسوځونې له لارې په کاراچول شوې وه. په نړۍ کې دځنګلي اورعوامل يوتربله فرق کوي دبيلګې په ډول دامريکاپه متحده ايالاتو، کاناډااوشمال لويديځ چين کې بريښنا دځنګل داوردرمنځته کيدوسترلامل دى. دنړۍ په نوروبرخوکې انساني فعاليتونه اومداخلې هم داورونوپه رامنځته کيدوکې ډيررول لري. په ميکسيکو، منځنۍ امريکا، جنوبي امريکا، افريقا، جنوب ختيځه اسيا او نيوزيلينډکې دځنګلونواورونه په يولړانساني فعاليتونوپورې اړه لري چې په کې کرنه، دحيواناتوروزنه اودکرنې په موخه دځمکې اماده کول شامل دي. په مديترانه يي حوزه اوچين کې دانسانانو بې پرواهي دځنګلي اورعمده لامل دى. په استرالياکې بريښنااوانساني فعاليتونه لکه دماشين آلاتو سپرغۍ اوغورځول شوي سګريټ دواړه دنوموړي اورسرچينه تشکيلوي. زمونږپه هيوادکې زياتره ځنګلي اورونه دښکاريانو، رمه څرونکواودځنګله قطع کونکودبې پرواهۍ پايله ده. ددې ترڅنګ قصدي اوراچونه اوپه دې وروستيوکې جنګونه اوبمبارۍ هم دنوموړي اوردپيښيدواندازه زياته کړې.
قصدي اوراچونه ياپه مشوري سره
۱- دونو لاندې بوټواووښو سوځول
۶- دګوڅو په حاطردځنګل سوځول
پرسونل
هغه افرادچې داور له منځه وړلوچارې سرته رسوي داوروژنې له پرسونل څخه عبارت دي. داوروژنې پرسونل لاندې ډولونه لري: Hand Crew دځنګلي اورونوسره دمبارزې سازمانونه داوروژنې دلويوډلو(Hand crews) څخه استفاده کوي کوم چې شل ياله شلوزيات نفرلري اودموټروپواسطه دپيښې ځاي ته ځان رسوي. که څه هم نوموړې ډلې ښايي له شلوڅخه په زياتواوياکمواوروژونکومشتمل وي خوعموماً ورته شل کسيزه ډلې ويل کيږي. ددې ډلوڅخه ځينې يې دچټک يرغل لپاره ځانګړې شوې وي اوعموماً٥-٨ پورې نفرلري دوي هم دموټروله لارې دپيښې ځاي ته ځي اوداورله منځه وړلوپه برخه کې لاندې وظايف سرته رسوي: - داورکرښه جوړول(دځمکې يوه اوږده پټۍ دسوځيدو وړموادوڅخه خالي کوي اوترعضوي موادوپورې يې کني). - Sawline جوړول(داوږې دارتفاع سره برابراويالوړدسوځيدنې وړموادليرې کوي). - دSwamper په نامه غړي يې چپه شوې ونې رنګړۍ کوي اولارصفاکوي.
Smokejumpers ډيرماهره اوتکړه اوروژونکي دي چې داوروژنې په تکتيکونوکې يې ځانګړى تربيت ترلاسه کړى وي داډول ټيمونه عموماًداورلګيدوپه لومړيوکې چې لاهم کوچنى وي اوزيات پراخه شوى نه وي دپيښې ځاي ته ځان رسوي اوله پراخيدودمخه اورونه دمنځه وړي. دوي دهوايي الوتکوڅخه داورسره مبارزې په موخه ليرې پرتوسيموته پياده کيږي اوکولى شي داوږدې مودې لپاره په ليرې پرتوسيموکې دلوجستيکي ملاتړپرته کاروړکړي. Helitack اکثره Helitack ډلې دنورولومړنيوحمله کونکوډلوپه څيروظيفه سرته رسوي. دوه يادرې اوروژونکي يونوي لګيدلي اورته ليږدول کيږي. Helitack ډلې عموماً په هغه اورونولومړنۍ حمله کوي چې دنورواوروژونکولاس رسى ورته ستونزمن وي اوياهم هغه اوږوداورته چې داوبو غورځولو، وسايلوتهيه کولواوداوروژنې ټيمونوليږدته په کې اړتياليدل کيږي دهيلي کاپټرپوسيله داوروژنې منابع تهيه کوي. Helitack ډلې په لومړنۍ حمله کې دهيلي کاپټرپواسطه دپيښې ځاي ته ځي اوهلته ديوڅخه تردرې ورځو (که څه هم ځينې وختونه زيات) تيروي چې داورله منځه وړلووروسته دځنګلي سيموڅخه نژدې سرکونوته وځي ترڅوله هغه ځايه بيرته انتقال شي Rapellers په هغه صورت کې چې نژدې سرکونه موجودنه وي دځنګلي اورله منځه وړلويوه ډيره موثره لاره دهيلي کاپټرڅخه دپړي پواسطه دځنګل داوروژونکوښکته کول دي. نوموړي اوروژونکي ترپياده کيدووروسته يا اوروژني اوياهم په هغه صورت کې چې اورډيرپراخه وي دنورواوروژونکودراتګ لپاره يومصؤن ځاي پاکوي. Rapellers عموماًله ځانه سره د٣٠پاونډه په اندازه شخصي سامان وړي همدارنګه داوروژنې لپاره ورته٣٠٠ پاونډه نورسامان دهيلي کاپټرڅخه ښکته کيږي. دRapelling اندازه د٣٠فوټه (په دوامداره اوږدوبوټوکې) څخه تر٢٥٠فوټه (لرګين ځنګل کې) پورې ارتفاع ته رسيږي. داورله پاي ته رسيدووروسته نوموړي اوروژونکي له نژدې سرکونوڅخه دموټروپواسطه وړل کيږي. داټيمونه له ځانه سره برقي ارې لاسي وسايل او٢٨٠ليټره داوبوکڅوړې وړي کومې چې داوروژنې لپاره په کاروړل کيږي.
لاسي وسايل
هغه لاسي وسايل چې دځنګل داورپه وژنه کې ورڅخه استفاده کيږي په لاندې ډول دي: ١- Mcloed Tool يادسون موادودجلاکولولپاره کشۍ ٢- Pulsaki tool چې دتبراوکيندلودواړوپه منظورترې استفاده کيږي ٣- Fire Flapper عموماًله ربړيافولادوڅخه جوړوي اودکوچنيواورونوله منځه وړلولپاره استعماليږي. ٤- Hand held thermal detector دتودوخې معلومولولپاره ترې استفاده کيږي ٥- Hygrometer دسوځيدووړموادودرطوبت اندازه کولولپاره ترې کاراخيستل کيږي. ٦- Chainsaw يابرقي اره چې داورماتونکودجوړولوپه وخت ترې دبوټودقطع کولولپاره ګټه اخيستل کيږي. ٧- Shovelيابيلچه چې داورماتونکودجوړولوپه وخت ترې دخاورې اوعضوي موادوليرې کولوکې استفاده کيږي. ٨- Fusee دساحې دروښانه کولولپاره ورڅخه استفاده کيږي. ٩- Flare gun دډيرخطرپه وخت کې ترې دسګنال ورکولوپه منظورکاراخيستل کيږي. ١٠- Two-way Radio دپيغام ليږدولواواخيستلواوهمدارنګه داړيکوټينګولولپاره په کاروړل کيږي. ۱۱- Hoe    ددې څخه هم دخندقونوپه کيندلوکې کاراخيستل کيږي.
۳- په اوړي کې دټوکيدلو واښو او نيالګيو له مينځه وړل.
هغه نباتات لرې کول چې داوړي په موسم کې راشنه شوي وي که داسې پريښودل شي نتيجه يې اور دی ځکه دادحيواناتود پاتې شونو سره ګډيږي اوپه اسانۍ سره اور رامنځ ته کوي. لکه دحيواناتو دښکرو او هډوکو سره ځکه دا نباتات وخت ته نه شی رسيدی اود لمر په واسطه ژر له مينځه ځي.
۱۴-دسپيشزونو ترکېب
کله چې مونږ ځنګل رامنځته کوو نو داسې ونې انتخاب شي چې داور په مقابل کې مقاومې وي دا هغه ونې دي دکومو رښې چې ژورې اوپوستکی يې ډبل وي ،تاج يې پراخه خلاص وي،قوي وده  ولري او غوړيز موادکم ولري چې په  لاندې ډول  دي ونې چې مقاومی دی                هغه ونې چې زر اور اخلی Larix occidentalis Douglas fir Pinus ponderosa Yellow pine Pseudotsuga taxifolia White pine Western Larch Western hemlock Abies grandis Sitka spruce Pinus contorta
سرچینې
۱- حميدي، اتل. (۱۳۹۱هـ ش) دځنګل احداث سيدجمال الدين افغاني پوهنتون دکرنې پوهنځی.
د سپوږمۍ ځمک پېژندنه (د سپوږمې د ځمکې مطالعه)
جيولوژيکي تاريخچه
د سپوږمۍ د نمونو له څېړنو نه داسې برېښي چې د سپوږمۍ د حوضونو د ټکر زيات سلنه برخه له نن نه له څلور نه نيولې بيا تر « 3.85 Ga» پورې موده کې په ډېر کم وخت کې جوړه شوې ده. دا فرضيه (انګېرنه) د سپوږمۍ د ناورين يا دروند وروستي بمبار په توګه ياديږي. په هر حال، اوس معلومه شوې ده چې د ايمبريوم ټکر له حوض (د سپوږمۍ په سطحه تر ټولو کم عمره ستر ټکر له حوضونو نه يو دی) نه وتلي بايد د اپالو د ښکته کېدو په ټولو سيمو کې وموندل شي. اوس شونې ده چې د ځينو ټکر شويو حوضونو عمر (په ځانګړي ډول Mare Nectaris)  به په تېروتنې سره د امبريم له عمر سره سم بلل شوي وي.
میر احمد دویم
سرچینې
وېشنيزه:کلات خانات
شعر
شعر د یو ځانگړي ذهني او عارفانه حالت زیږنده دی چې دهغه په نتیجه کې شاعر دچاپیریال دشیانو او انسانانو سره یو ډول روحي اوذهني اړیکه پیداکوي چې دغه اړیکه د احساس او فکر دتحریک سبب گرځي اوشاعر خپله پنځونه پدې انفعالي حالت ( الهام )کې وړاندې کوي. شعر په موزون بیان د خیال او فکر عاطفي تړون دی.
د شعر ډولونه
۱۸- اته یز (مثمن).
ډونالډ ټرامپ
دين
ټرمپ د مسيحيانو ښوونځی ته ولاړ او په ۱۹۵۹ز کال کې په کوين د جاميکا په لومړۍ پروتستان کليسا کې ومنل شو. په ۱۹۷۰ز کلونو کې، د هغه مور او پلار په منهاتن کې د ماربل کاليجيټ له کليسا سره يو ځای شول، کومه چې د اصلاح شوې کليسا اړوند ده. په ماربل کې مذهبي مشر «نورمن وينسنټ پيل» تر ۱۹۹۳ز کال تر خپل مرګ پورې د دې کورنۍ لپاره مذهبي خدمات وړاندې کړل. ټرمپ خپل ځان د روزونکي په توګه معرفي کړی دی. په ۲۰۱۵ز کال کې دې کليسا وويل چې ټرمپ «د دې کليسا يو فعال غړی نه دی». په ۲۰۱۹ز کال کې هغه خپل شخصي کشيش تلويزیوني مبلغ «پايولا وايټ» د سپېنې ماڼۍ د عامه اړیکو دفتر ته وټاکه. په ۲۰۲۰ز کال کې، هغه وويل چې هغه د غېر مذهبي مسيحي په توګه پېژندل شوی دی.
مېړه او پلار
ټرمپ درې ځله واده کړی، خو تر ټولو مشهوره ښځه يې لومړۍ مېرمن ایوانا زیلنیکووا، وه چې د چک هېواد یوه ورزشکاره او ماډل وه. هغوې درې ماشومان لري- کشر ډونالډ، ایوانکا او ایریک. په ۱۹۹۰ کې هغوې محکمې ته د طلاق د وسیه وړاندې کړه. محکمې کې د دوی د دعوا په وخت کې ورځپاڼو د هغوې په هکله راز راز راپورونه خپرول. په دغو راپورونو کې داسې ادعاګانې هم وې چې ټرمپ د خپلې ښځې، ایوانا، سره ناوړه رویه کوله، خو ایوانا وروسته پر دغو پېښو ډېرټینګار ونه کړ. ټرمپ په ۱۹۹۳ کې هنرمندې لوبغاړې، مارلا مېپلز، سره واده وکړ. هغوی په۱۹۹۹ کې د طلاق نه وړاندې د ټیفني په نامه یوه لور درلوده. ډونالډ ټرمپ په ۲۰۰۵ کې خپلې اوسنۍ ښځې میلانیا کناوس سره واده وکړ چې د ښکلا یوه ماډل ده، او هغوی د بارون ویلیم ټرمپ په نامه یو زوې لري. د هغه له لومړي واده اولادونه اوس د ټرمپ سازمان له کارونو سره مرسته کوي، خو ډونالډ ټرمپ تراوسه د دې سازمان مشر دی.